xrpte

iii xi xpxei

9 MFL

. genioſum imbecille tantoꝝ iudicijs exponere. ⁊ p̄ſertim emuloꝝ: qui ſolūmodo que ſcriptitant eſti mantes. quecūqꝫ a ceteris etiam peritiſſimis virꝭ ſunt exarata aꝑto ore minime irridere verent̉. ve rum melius eſſe iudicans animaꝝ periculis p̄cauere: ꝙͣ inuidoꝝ non diſplicere iudicijs. Ego frater Baptiſta de ſalis ordinis ſacri minoꝝ minimꝰ obẜuantinoꝝ. Prouincie Ianue Chriſti Ieſu cruci fixi prius vt ꝯdecet noīe ſaluberrimo inuocato a quo omne datum optimū ⁊ omne donum ꝑfectū iuxta apl̓i Iacobi documentum vti etiam firmiſſima fide tenemus deſcendere: nō ignoramꝰ. Bea tiſſimeqꝫ virginis eiuſdem ſacratiſſime genitricis: necnon ⁊ ſeraphici patris mei Franciſci fretus p̄ ſidijs: ſepenumero plurium fratrum noſtroꝝ innumeris pulſatus p̄cibꝰ: īmo vt caſtigatiori vtat eloquio: ſancta quadam importunitate deuictus: eorūdem pijs votis me negare non p̄ualens. hāc caſuum ꝯſcientie ſummā ad ipſoꝝ: omniūqꝫ ortodoxoꝝ ꝓfectum non paruo labore: dignum duxi ꝯpilandam: in ea qͥdem non tam que ſentio fideliter inſerens: ꝙͣ que ab hmōi tractatoribꝰ ſunt di miſqꝫ ſudoribꝰ: zelo dei oīmqꝫ ſaluandoꝝ totus animatus: ⁊ totus accenſus: non parcens: vti apis argumentoſa vaſtiſſimū diuinaꝝ ſcripturaꝝ ſacroꝝ canonum necnon ⁊ imꝑialium diuarumqꝫ le gum pratum: ac famoſiſſimoꝝ vtriuſqꝫ iuris doctoꝝ tam priſcoꝝ qͣꝫ nouiſſimoꝝ volumina digna: tractatuſqꝫ diſcurrens pulcerrimos deciſionū ſententiarūqꝫ flores ſuauiſſimo roſeoqꝫ odore fragrā tes in vnum tanqͣꝫ venuſtiſſimū ſertum nectens inde collegi qͥbꝰ fauum mellis ſubtiliſſimoꝝ valet quibꝰ ocio deuoto vacare cōtigerit latiſſima ipſoꝝ doctoꝝ dicta ꝑcurrant. quibꝰ v̓o ad curioſe le perire. antiquoꝝ more alphabeti ordinem ꝓſequi ꝯgruum eſtimaui Quia em̄ noīa rebꝰ ipſis qͥbꝰ imponunt̉ ꝯſona eſſe debent. Inſti. de dona.§. eſt ⁊ aliud. di. xxj. c. cleros. xij. q. j. c. clericꝰ. ⁊. xxiiij. cula ſeculoꝝ Amen. Nimuero cū grandes materias ingenia parua nō ferant ad tanti negocij pōdus ſubeundū: nō mihi animum tam cupidum: qͣꝫ nec ido meum extitiſſe nouerint vniuerſi. Scio em̄ ꝓculdubio abſqꝫ diſcrimine nequaqͣꝫ fore in geſta ꝯponens. Que nimiꝝ qm̄ multa eſſe noſcunt̉: ac multiplicibꝰ hincinde diffuſa codicibꝰ: adeo vt vno volumine poſſint magna cum difficultate ꝯp̄hendi. Egoipſe vigilijs innumeris: creberri caſuum quo acutiſſima ſtudioſoꝝ ſcholariū ingenia queāt delectabiliter enutriri: extruxi. Illi igit̉ gendum ob varias occupationes tempus defuerit hac ſumma ꝯtenti ad ꝯfeſſiones audiēdas cū dei timore ſecuri accedant. Ut aūt ꝯfeſſores ipſi ⁊ maxime ſimplices expeditiꝰ qd̓ optant valeant re q. j. c. pudenda. merito ab ipſo autore Baptiſtiniana nuncupari pōt. In qua ſi qͥd forte nouū dixi qd̓ non ſit ſolida auctoritate firmatum: vel rōne neceſſaria. queſo ꝙ omnes lectores omneſqꝫ ſcho lares beniuoli accipiant: vt dictum ſine ꝑtinaci aſſertione: ⁊ ſine p̄iudicio ſnīe melioris. Et licet nō meminerim me ſcripſiſſe aliquid qd̓ retractatione indigeat: attamen ſi qͥd tale fortaſſis ꝯperet̉: pa ratum me offero illud ſine mora humiliter retractare. Accipite igit̉ fratres mei in xp̄o Ieſu deſide ratiſſimi. accipite inquam eterne hereditatis filij prandium bonum volumen vicꝫ iſtud qd̓ nobis tanꝙͣ pauꝑrimis: ⁊ deum timentibꝰ filijs iſrael in domo Tobie eccl̓ia.ſ. militāte nr̄is in ſeculis: piꝰ ille ⁊ miſericordiaꝝ pater deus preꝑauit non lachrymaꝝ amaros irriguos vt ille quondam Tobi as deſolatus fundentes: ſꝫ īmenſas gratiarumactiones letanter ipſi dn̄o Ieſu crucifixo referentes Cui cū patre ⁊ ſpūſancto in trinitate ꝑfecta omīs ſit laus honor gloria ⁊ imꝑium triumphale in ſe

¶ Incipit Summa caſuū vtiliſſima ꝑ veneran dum patrem frēm Baptiſtaꝫ de ſalis ordinis mi noꝝ de obſeruantia. Prouincie Ianue: nouit̓ cō pilata. que Baptiſtiniana nuncupat̉. (QLOILLM TIILLQT E Aeq. Q2CS. IICI Bbas. Tres ordines mi nores.ſ. conſuraꝫ. hoſtia riatum. ⁊ lectoratum in ſuo monaſterio tm̄ ꝯferre poteſt. dūmodo ſit ſacerdos ⁊ manus impoſita ſit ei ẜm morem p̄ficiendoꝝ. extra de eta. ⁊ qua. c. cū ꝯtingat. ⁊. lxix. diſtin. qm̄. niſi habeat priuilegium ꝙ omnes ordines poſſit ꝯferre. hoc idem pōt ab bas. ſiue electus in abbatem. ſi ep̄us differat eum benedicere. extra de ſuꝑ. ne. p̄. c. j. ⁊ confert abbas clericatum ſeu clericalem ordinem. qn̄ facit conſu ram cū corona. d. c. cū ꝯtingat. iuncta glo. Abbas āt exorciſtatuꝫ ⁊ acholitatū ꝯferre nō pōt. d. c. qm̄ iuncta glo. Non eſt tn̄ licitū abbatibꝰ alijs ꝙͣ mo naſterioꝝ ſuoꝝ ꝯuerſis. ⁊ qui ad illa ꝯuolauerint. ſ. vt ibi ꝯuertant̉ ⁊ fiant monachi: ⁊ in quos eccle ſiaſticam ⁊ quaſi ep̄alem iuriſditiōeꝫ obtinet pri mam clericalem ꝯferre tonſuraꝫ. niſi eis ꝯpetat ex pleno apl̓ice ſedis indulto. extra de priuil̓. Abba tes. li. vj. iuncta glo. que ſuꝑ v̓bo. qͣſi ep̄alem. dicit ꝙ vere ep̄alē hr̄e nō p̄t: vt poſſe criſmare ⁊ alia q̄ ſunt ep̄alis ordinis. Si igit̉ abbas in parochia. vl alio loco hꝫ iuriſditōeꝫ in ſpūalibꝰ. quam al̓s de iu re debet hr̄e. ep̄us etiaꝫ puros laicos nec ꝯuerſos nec ꝯuertendos poterit clericare al̓s non hec glo. Alijs aūt. vel in alio loco ꝯferre non licet. ar. lxix. di. c. j. Si tn̄ ꝯferat: caracterem ꝯfert licet nō execu tionem. Sicut em̄ ep̄us laicum nō ſue iuriſditōis ordinare non pōt abſqꝫ licentia ſui epiſcopi. vt de tē. ordi. c. vlti. li. vj. ſic nec iſte abbas talem poterit ordinare. vt no. glo. in. d. c. abbates. Sed nunqͥd inuitatꝰ ab alio poterit abbas or dinare monachos alterius monaſterij? Rº. dir. li. j. ti. xxiiij. dicit ẜm Laur. ⁊ Io. lxix. di. qm̄. ꝙ ſic. qd̓ intelligit Ho. ſi monaſteriū aliud ad qd̓ inui tat̉. ſit exemptum. Et dato ꝙ nō ſit inuitatus. ca racterē imprimit ſi ordinat. ar. ix. q. ij. lugdunen̄. Abbas licet non executionem conferat. ẜm archi. in. d. c. quoniam. ¶ Abbas ⁊ quilibet cōuentualis p̄latus reqͥrere Mauachas f.. gui.. q dꝫ monachos fugitiuos. et ad clauſtꝝ reducere: ſalua ordinis diſciplina. extra de reg. ne religioſi. alioqͥn ſi redire volētē reciꝑe noluerit. ⁊ monachꝰ ſic remanēs in ſeculo acqͥſierit aliqua ⁊ poſtea mo rit̉ extra monaſteriū nō receptus. nihil de bonis eius petere pōt abbas. qꝛ impie monacho ſuo ali menta negauit ar. extra de lang. expo. c. vno. vbi de hoc in glo. ⁊ hoc veꝝ ſi totus ꝯuentus vel ma ior ꝑs deliqͥt. al̓s delictu ꝑſone non dꝫ redundare in damnū eccl̓ie ꝑ regulam delictū. de re. iu. li. vj. Et dr̄ fugitiuus ẜm Io. an. ⁊ panor. in. d. c. ne re ligioſi. qͥ morat̉ extra monaſteria. ⁊ celat ſe ſuo ab bati. Et eo ipſo ꝙ religioſus recedit a monaſterio. ⁊ non eſt ſub obedientia p̄lati eſt apoſtata. vt no. Inno. in. c. fi. de renūcia. Eiectus aūt dr̄ qͥ a ſuꝑio re ſuo fuit eiectꝰ culpa ſua forte exigente. ¶Utrum abbas poſſit dare licentiam monacho tranſeundi ad laxioreꝫ religionē. Rn̄. panor. in. j. c. non eſt de reg. colligendo dicta doc. dicit ꝙ aut religioſus vult tranſire ad artiorem religionem. ⁊ tunc ſufficit licentiam ſui p̄lati reqͥrere: etiaꝫ ſi nō obtineat̉. vt extra de reg. c. licet. Aut vult tranſi re ad religionem parē ⁊ ſi ſine cā: tunc putat ꝙ nō poſſit etiam cū licentia ep̄i. Si ex cauſa: tunc de li centia abbatis poterit tranſire ẜm glo. in. d. c. nō eſt. Aut vult tranſire ad laxiorem ⁊ ſi ſine cauſa: ſo lus papa diſpenſat. cū ſit ꝯͣ iura. vt de ꝯce. p̄. c. ꝓpo ſuit. vide de hoc glo. ſingularē in. c. cum ſingula. d̓ preben. li. vj. Sed panor. putat ꝙ quo ad deum non ſufficeret licentia pape: cauſa ceſſante. ar. eius qd̓ notat glo. in. c. non eſt. extra de voto. q̄ dicit ꝙ non eſt ſecurus quo ad deum cū quo papa diſpe ſat: niſi ſubſit cauſa diſpenſandi. Et nota hanc re gulam qꝛ ſingularis: ⁊ facit ad multa. Si v̓o ſub eſt cauſa. Inno. tenet ep̄m poſſe diſpenſare. q̄ opi. placet panor. licet glo. in. d. c. nō eſt. de re. ⁊ glo. in d. c. cum ſingula videant̉ tenere ꝙ ſufficiat licen tia abbatis. ¶ An an̄t in tranſlatione monachi ad parem reli gionem. vel laxiorem vltra cōſenſum abbatis vel p̄lati requirat̉ etiam ꝯſenſus capituli. vel ꝯuentꝰ. Rn̄. glo. in. d. c. cuꝫ ſingula. videt̉ dicere ꝙ ſic. Et ratio pōt eſſe. quia ſi in alienatione rei eccleſiaſtice temꝑalis requirit̉ ꝯſenſus capituli: vel cōuentus multo fortiꝰ in alienatione ꝑſonaꝝ. ¶ Abbas libertati ⁊ exemptioni renunciare non poteſt ſine licentia pape. extra de arbi. cuꝫ tꝑe. vbi de hoc in glo. Abbas ſine ꝯſenſu capituli: nec capitulum ſine ꝯſenſu abbatis conuerire pōt aliquem in iudicio nec ab aliquo ꝯueniri: quia vnus ſine alio res ſeu ꝑſonas ſibi ſubiectas alienare non pōt. xij. q. ij. ſi ne exceptōe. ⁊ extra d̓ dona. paſtoral̓. Hec mona. ¶ Abbas vnus non pōt preſidere in diuerſis mo noſterijs. extra de reli. do. c. fi. Abbas in collatione alicuius prioratus non po teſt aliqd̓ nouum onus imponere. extra vt eccleſi aſtica bene. vt nr̄m. ⁊ in cle. quia regulares. d̓ ſup. LA2115 t lj 13 DSLDxI

ne. pre. ¶ Utrum abbas poſſit dare licentiam monacho aliqua retinere? Rn̄. panor. in. c. monachi. de ſta. mona. per illum tex. dicit ꝙ nullus religioſus cu Kal. g. eſꝫ. ā y. jj. ꝓ iuſcunqꝫ ordinis poteſt habere peculium. ⁊ capi tur peculium hic pro patrimonio ſeu ꝓprietate. Et intellige de religioſis ſtricte ſumptis qui profiten tur tria ſubſtantialia regule.ſ. obedientiam pau pertatem. ⁊ caſtitatem. vt in. c. cum ad monaſteri um. de ſta. mona. nam illi dicuntur ꝓprie ⁊ ſtricte religioſi. ex licentia tamē prelati: religioſi poſſunt habere adminiſtrationem peculij. quod intellige ꝓ vtilitate monaſterij. vel ꝓ alendo ſeipſos. vt in ca. inſinuante. qui cle. vel vo. Secus autem ſi vel lent habere vt diſponerent ad libitum. quia tunc abbas hoc non poſſet ipſis ꝯcedere. quinīmo nec papa per no. per eundem panor. in dic. c. cum ad monaſterium. ¶ Quid autem de eo qui ingreditur monaſteri um religioſorum. ⁊ ex pacto reẜuat ſibi aliqua bo na: an valeat talis reſeruatio ⁊ vicietur ingreſſus vel econuerſo valeat ingreſſus ⁊ vicietur reſerua tio? Rn̄. Bar. in autentica ingreſſi. C. de ſa. ſan. eccle. dicit preſupponendo. ꝙ verba que apponū tur in aliquo contractu debent intelligi ẜm natu ram contractus. vt. l. ſi vno. ff. loca. ad ꝓpoſitum dicit ꝙ monachus non poteſt habere ꝓprium ve re: poteſt tamen habere quo ad adminiſtrationeꝫ de permiſſione abbatis. vt in di. c. monachi. ſicut ſeruus poteſt habere contuentibus oculis domi ni. Unde quando iſta reſeruatio ſit ſimpliciter. re ſeruatis mihi talibꝰ bonis. debet intelligi quo ad adminiſtrationem. ⁊ ꝙ abbas patiat̉ eum habe re: ſicut dominus ſeruum: ⁊ ita obſeruat conſue tudo. Sed ſi expreſſe verba reſonarent. ꝙ domi nium remaneat apud eum. tunc aut ponitur per modum conditionis ad ipſam oblationem. Uer bi gratia. Dedico me: et mea: ſi mihi talis rei do minium remaneat. ⁊ iſta conditio viciaret in greſ ſum. ita loquitur glo. in di. c. monachi. Sed ſi nō apponitur per modum conditionis. ſed per mo dum cuiuſdā modi vel pacti. tunc viciat̉ modus ſeu pactum. ⁊ ita intelligat̉ glo. in di. aut̓. ingreſſi ꝑ leges quas allegat. ¶ Quid autem ſi relinquatur monacho ſub con ditione hac. vt nihil queratur monaſterio. Bar. in auten. excipitur. C. de bo. que li. dicit ꝙ illud vi detur continere impoſſibile ⁊ repugnantiam. naꝫ monachus non poteſt aliquid habere: ſed totum eſt monaſterij. vt in dicta auten. ingreſſi. Unde dicere ꝙ ſit monachi ⁊ non queratur monaſterio eſt quedam contradictio que habet viciare con tractum ⁊ legatum. vt. l. vbi repugnantia. ff. de re gu. iu. Putat tamen illa verba ſic debere intelligi relinquo monacho ſub hac conditione ne quera tur monaſterio. hoc eſt ꝙ monaſterium illius pa tiatur habere eo modo quo poteſt.ſ. contuentibꝰ oculis abbatis: illum habere adminiſtrationem relicti. ⁊ ſic vt nihil acquiratur monaſterio. ſcilicet reſpectu vtilitatis: non autem reſpectu iure. Et panor. in dict. c. monachi. dicit ꝙ vt ſalua ſit auAbbatiſſa ctoritas Bar. intelligeret hoc dictum: quando re ligioſus haberet adminiſtrationem illius relicti in caſu licito: puta vt diſpenſet ī pios vſus: quod eſt licitum: etiam ipſi religioſo. vel vt conuertat ad vſum veſtimentorum vel librorum. Indirecte tamen his caſibus vltimis. aliqua vtilitas acqui rit̉ monaſterio. quia releuat̉ ab illis oneribꝰ. non aūt debet intelligi vt ad libitum illa bona religio ſus adminiſtret tanꝙͣ ꝓpria. ¶ Sꝫ qͥd ſi exp̄ſſe dicat̉ ꝙ nihil iuris querat̉ mo naſterio? Rn̄. Bar. in di. aut̓. excipit̉ ꝙ dꝫ intelli gi eo modo.ſ. afferente vtilitatem ſibi. ⁊ vt patiat̉ monachum illud ius exequi. ¶ Quid ſi abbas non vult conſentire: vt iſte ha beat adminiſtrationem? Panor. in di. c. monachi credit ꝙ relictum non valeat ex defectu conditio nis. ⁊ ſic remanebit penes grauatum. vt. l. vnica. C. de cadu. tol. ¶ Quid de maleficio ꝯmiſſo per monachum vel abbatem? Rn̄. Inno. ⁊ Ho. dicunt ꝙ monaſte rium non tenetur. quia delictum perſone ⁊cͣ. niſi inquantum ad monaſterium perueniſſet. ⁊ in eiꝰ vtilitatem verſum fuiſſet. De contractibus mo nachi: ⁊ multꝭ alijs vide. jͣ. cº. Monachus. An au tem reſeruatio vſuffructus faciat ꝓprietariū. vide jͣ. Impedimentum quarto. Bbatiſſa ſtatim poſt cōfirma tionem poteſt conferre eccleſias ⁊ bene ficia ⁊ inſtituere clericos in eccleſijs ad ſuum monaſterium pertinentibus: ſicut faciunt alij confirmati. extra de elec. noſti. ⁊ de his que fi. a prela. ea noſcitur. ⁊ extra de ma. ⁊ ob. dilecta. iū cta glo. vbi panor. ex dicta glo. elicit duo. Primo ꝙ abbatiſſa eſt capax collationis beneficioꝝ. Po teſt ergo habere ius conferendi ⁊ inſtituēdi. Iſta enim ſunt iuriſditionis ſpūalis ⁊ nō ordinis. Sic ergo abbatiſſa poteſt habere ſub ſe clericos ſecula res. Quod intellige de iure ſpeciali. vt puta ſi ha bet capellas ex priuilegio. vel preſcriptione: ple no iure ſubiectas. nam tunc clerici illarum capel larum ſibi ſubijciuntur. ⁊ dicitur pleno iure. ẜm glo. in. c. abbates. d̓ priuile. li. vj. ſcilicet in ſpiritu alibus ⁊ temporalibꝰ. Et quod dictum eſt. ꝙ ab batiſſa poteſt inſtituere clericos ⁊cͣ. aliqui limitāt hoc verum de inſtitutione que dat poſſeſſionem ⁊ titulum. non autem de inſtitutione auctorizabi li: per quam dat̉ poteſtas exercendi curaꝫ anima rum: ligandi atqꝫ ſoluendi. ſcd̓m quod notat pa nor. eſt. ꝙ ea que dependent a poteſtate clauium non cadunt in mulierem etiam al̓s habentem iuriſditionem ſpiritualem. vnde abbatiſſa nō po teſt abſoluere moniales a peccatis earuꝫ. vt in. c. noua. de pe. ⁊ re. nec excōmunicare. vt in di. c. di lecta. Ex quo nota. ꝙ non habens ordinem non poteſt excōmunicare. licet ſit ꝑſona religioſa. Ex quo infert̉ ꝙ ſi eſſet aliquod collegium religioſoꝝ non habentium ordinem. ſuperior non poſſet qͥ non habet ordinem excommunicare ſubiectos. Idem dicit glo. in ſuſpenſione ab officio ⁊ in po teſtate interdicendi ab ingreſſu eccleſie. ⁊ diuinis

officijs. Et hanc opinionem ſequunt̉ communi ter docto. in di. c. dilecta. dicentes ꝙ licet abbatiſ ſa ſuſpendere poſſit ab officio ⁊ beneficio ſubtra here prebendas ⁊ lato modo interdicere ⁊ ſuſpen dere ab ordine. vt puta. p̄cipiendo ſubiectis ne ce lebrent donec ſatiſfecerint. tamen ſtricte ⁊ ꝓprie in terdicere vel ſuſpendere non pōt ab ordine. ea.ſ. ſuſpenſione ⁊ interdictione que inducit irregula ritatem contrarium facientibꝰ. hoc ꝓbat̉ ex eo ꝙ excommunicatio ⁊ ſuſpenſio ⁊ interdictum con tinentur appellatione cenſure. vt in. c. querenti. de ver. ſig. Cui ergo interdicit̉ vnum ratione inca pacitatis vident̉ interdicta reliqua: cū omnia de pendeant ab ordine. Hec panor. in dic. c. dilecta. Adde etiam predictis vnum ſingulare. quod no tat Rod̓. ꝓut recitat aſten. li. vj. ti. xxvj. ꝙ abba tiſſa poteſt precipere preſbyteris de ſua congrega tione ꝙ excommunicent vel abſoluant moniales delinquentes. ⁊ illi tenēt̉ obedire. ſi tamen hoc ha beant ex conceſſione generali vel ſpeciali epiſcopi vel pape ſi ſint exempte: aut ſi habeant hoc ex an tiqua ⁊ approbata conſuetudine. Hec Rod̓. Ad dit etiam archi. flo. ꝙ abbatiſſa per eius officiales excōmunicet. qd̓ ꝑ ſeipſam facere non pōt. nō eſt auctoritas ipſiꝰ ſꝫ pape. Utruꝫ abbatiſſa poſſit moniales ꝓprias bene dicere. confeſſiones audire. aut publice predicare. Rn̄. nullum horum exercere poteſt. extra de pe. ⁊ re. noua. poteſt tamen ſubditas ſuas exortari et informare. Item non poteſt aquam benedicere. Item non poteſt moniales velare. xx. q. ij. ſtatui mus. Item euāgelium publice legere non pōt in ſi miſſa. ſecus in matutinis. Uide tn̄ tex. cum glo. xvj. q. j. c. Addicimus que dicit mulieres ⁊ laicos viros poſſe predicare de lnīa ſacerdotis. Bſolutio. jͣ. commu niter. De abſolutōe ab excōmunicatio ne. Sciendum ꝙ ab omni excommuni catione ſiue maiori: ſiue minori. lata a iure regula riter epiſcopus poteſt ſuos ſubditos abſoluere. et exempti prelati ſibi ſubditos. niſi conditor cano nis ſibi reſeruaſſet abſolutionem. vt extra de ſen. ex. nuper. idem̄ poteſt capitulum ſeu ille ad quem epiſcopalis iuriſditio pertinet ſede vacante. extra de ma. ⁊ ob. c. vnico. li. vj. Poteſt etiam ꝓprius ſa cerdos abſoluere a minori. vt di. c. nuper. non aūt a maiori. vt dicet̉ infra. Confeſſor primo. intellige niſi ꝓprius ſacerdos preſit eccleſie collegiate. vt ab bas. archipreſbyter ⁊ huiuſmodi. tales enim poſ ſunt excommunicare. ⁊ ſimiliter inferiores. quibꝰ hoc prebet conſuetudo. ⁊ ſicut poſſunt maiori ex communicatione excōmunicare: ita ⁊ ab illa ab ſoluere. A ſententia v̓o iudicis non poteſt abſol ui quis: niſi a ferente ipſaꝫ. vel ſucceſſore eius. vbi ille eſſet mortuns. vel amotus. xj. q. iij. Si epiſco pus. vel a ſuperiore eius. ſi tamen habet omnem iuriſditionem. ⁊ plenam poteſtatem ſuper ipſum excommunicatum. ſicut ⁊ ipſe qui tulit. Sꝫcut ſi Abſolutio. jͣ. Folium. II. ſacerdos parochialis ⁊ conſuetudine loci excom municat parochianum ſuum. ꝙͣuis non deceat epiſcopum abſoluere illum. ſacerdote irrequiſito: tamen poteſt. ⁊ ſi abſoluit abſolutus eſt. vt. c. cum ab eccleſiaꝝ. de offi. or. Et ſic: ſi abſoluit prouincia lis ordinis mendicantiū. quem ligauerit prior cō uentualis. Secus autem ſi abſolueret archiepiſco pus: quem excommunicauit ſuffraganeus eius. non em̄ hoc pōt niſi in caſu. vt ſi fuerit appellatū ad eum: vel ſi excōmunicator negligenter. vel ma licioſe differat abſolutionem ⁊ in alijs caſibus in quibus archiepiſcopus poteſt iudicare de ſubdi tis ſuorum ſuffraganeoꝝ. quos habes infra Ar chiepiſcopus. ¶ An autem ſolus ꝓprius ſacerdos poſſit abſolue re a minore excommunicatione. an v̓o quilibet ſa cerdos? Rn̄. Ri. in. iiij. diſ. xviij. ar. ix. dicit ꝙ ab excommunicatione que infligitur ab homine nō poteſt abſoluere: niſi excommunicans: vel eius ſu perior niſi in caſu neceſſitatis. Ab illa v̓o que eſt a iure non poteſt quis abſolui: niſi aꝓprio ſacerdote Et ratio eſt ẜm eum. quia licet Chriſtus poteſta tem abſoluendi contulerit apoſtolis ⁊ alijs diſci pulis per ſeipſum immediate. tamen poteſtatem iuriſditionis contulit eis accipiendam mediante Petro quem vicarium ſuum in eccleſia militanti conſtituit. Et ideo nullus ſacerdos habet aliquaꝫ iuriditionem ſuper aliquem in foro interiori: ſeu exteriori. niſi ſit ſibi cōmiſſa a ſucceſſore Petri me diate: vel immediate. Multi autem ſunt ſacerdo tes quibus nulla penitus iuriſditio eſt commiſſa. ergo tales nec a venialibus. nec a minori excom municatione abſoluere poſſunt. Et ꝓ hac opinio ne videt̉ facere qd̓ dicit̉. extra de ſen. ex. nuper.§. In ſecundo. vbi dicit̉ de illo qui contraxit mino rem excommunicationem a iure. ꝙ a ſuo epiſco po. vel a ꝓprio ſacerdote poterit abſolui. videtur enim ꝙ dicens a ꝓprio ſacerdote: negare intendit ꝙ non ab alio. Hec Ri. Idem dir. li. iij. t. iiij. di cens ꝙ īmo nec archiepiſcopus: niſi dum viſitat ꝓuinciam poteſt tales ſubditos ſuorum ſuffraga neorum reſtituere ſacramentis. abſoluendo a vin culo excommunicationis contracte ex participa tione. qd̓ plene colligit̉ ex d. c. nuper. Naꝫ ibi fuit queſitum. an tales poſſent abſolui a ſimplici ſacer dote vel epiſcopo. vel archiepiſcopo. Et dicit ꝙ abſolui poſſunt a ſuo epiſcopo: vel a ꝓprio ſacerdo te. vnde ex tali ſolutione viſus eſt tacite archiepi ſcopum excludere. ar. de deci. ad audientiaꝫ. Et a contrario ſenſu. extra de cen. perpetuo li. vj. ergo minꝰ videtur de alijs ꝙ poſſint. exquo archiepi ſcopus non poteſt. niſi quādo viſitat ⁊cͣ. Nec ob. ꝙ conditor canonis eam abſolutionem non reti nuerit ergo alijs conceſſiſſe videtur. Dico ꝙ facul tas conceſſa alijs relaxandi. refertur ad ſuum epi ſcopum vel proprium ſacerdotem. vt ibi apparet. vel ad eum cui alter eorum duxerit committen dum. ¶ Abſoluere poteſt qui et ligare ſeu excommuni care poteſt. xxj. di. inferior. Fallit hec regula in. vij. a ij

caſibꝰ. Primo in delegato pape qui inobedienteꝫ ſue ſententie excommunicare poteſt. ſed poſt an num a ſententia diffinitiua abſoluere non poteſt extra de offi. dele. querent. iuncta glo. Secundo quando iudex eſſet excōmunicatꝰ maiori excom municatōe. qꝛ tunc nec excōicare: nec abſoluere p̄t xxiiij. q. j. audiuimus. ¶ Sed ꝓ declaratione predictorum queritur de notabili. q. ⁊ quotidiana. An excommunicatus maiori excommunicatione poſſit abſoluere vel li gare. ⁊ an̄ per eum geſta valeant? Rn̄. Ri. in. iiij. diſtin. xviij. ar. vij. q. j. notanter diſtinguit. ꝙ aut eſt excommunicatus publice aut occulte. Si pu blice tunc geſta per eum non valent. Si occulte: tunc valent eius geſta pretextu publici officij. ꝙͣ uis eius excommunicatio poſtea fuerit detecta. hanc etiam opinionem tenet Inno. quam ſequi tur Panor. in. c. veritatis de dolo ⁊ contu. dicens ꝙ quedam geruntur ratione publici officij. ⁊ illa valent ſi excommunicatus erat toleratus. Ita ꝙ communi opinione habebatur ꝓ non excommū nicato. l. barbarius. ff. de offi. preto. iij. q. vij.§. ve rum. Et ex hoc dicto infert Panor. in di. c. verita tis. ꝙ alienatio rei eccleſiaſtice facta per excommu nicatum toleratum valet. Item ꝙ inſtrumenta confecta ab excommunicato qui communi opini on habebatur ꝓ abſoluto valent. Si antem cō muni opinione non habebatur ꝓ abſoluto. tunc talia geſta non tenent. vt patet in dicto. c. verita tis. vbi non valet alienatio rei eccleſiaſtice facta a prelato excommunicato ⁊ non tolerato. Excom municatus enim ſuſpenſus eſt ab adminiſtratio ne rerum eccleſie ⁊ a quolibet publico officio. Idē dico de actibus publicis. ſeu ciuilibus. ſeu ꝯmu nibus. Non enim tenet auctoritas interpoſita ꝑ tutorem notorie excommunicatuꝫ. quia tutela eſt actus publicus. Idem ſi tanꝙͣ arbiter laudum ꝓ tulit quia eſt actus ciuilis. Idem ſi erat excommu nicatus quādo ſuſcepit ꝓcuratoris officium. Eſt enim actus communis. vt in. c. poſt ceſſionem. de ꝓba. Excommunicatus enim ab omnibus predi ctis repellitur. vt in. c. pia. de excep. li. vj. vbi hr̄ ꝙ excōmunicatus eſt pͥuatꝰ omnibꝰ actibꝰ legitimis intellige vt dictum eſt. in notorie excommunicato non tolerato. Quedam v̓o ſunt que gerunt̉ non ratione pu blici officij: ſed priuati. vt quia emit. vendidit. de poſuit. locauit. ⁊ aliter nomine ꝓprio ꝯtraxit. In no. in di. c. veritatis. concludit omnia talia valere 4 Et idem dic de ſimilibus. ꝓ hoc etiam dic excom municatum ꝓcuratorem conſtituere poſſe ad ne gocia. Et ꝓpter predicta Panor. ibi dicit ꝙ iura q̄ diſtinguūt inter excommunicatum publice ⁊ oc culte ꝓcedunt in his que geruntur ratione publi ci officij. ⁊ hoc ratione publice vtilitatis. Sed in his que geruntur ratione officij priuati: ceſſat illa diſtinctio. ita notat Inno. in. c. cum dilectus. de conſue. Et concludit Panor. in di. c. veritatis. ꝙ geſta ab excommunicato tolerato realiter tenent fauore iuris publici ⁊ publice vtilitatꝭ. quia digni 6 Abſolutio. jͣ. tas videtur exercere que excommunicata nō eſt. ⁊ non perſona per di. l. barbarius. ⁊ hoc commu niter tenetur per doc. immo fortius dicit Panor. in. c. ad ꝓbandum. de re iudi. de mente Inno. in c. j. de ſciſma. ꝙ ſpiritualia etiam ſacramēta ab ex communicatis. ſciſmaticis. hereticis. ⁊ ſimilibus in forma eccleſie illa conferentibus. vim ſuam om nimodam habent: exquo ab eccleſia tolerantur. ⁊ ſic ordinati ab iſtis recipiunt nedum ſacramentū ſꝫ etiam executionem ſacramenti abſqꝫ alia diſpē ſatione. glo. tamen. ix. q. j. in ſumma reſpectu exe cutionis tenet cōtrarium. ⁊ ſimiliter Io. cal. quia cum tales non habeant executionem nō poſſunt alijs tradere. Sed ſi vis tenere opinionem Inno. que eſt valde equa. potes dicere ꝙ exquo iſti ſunt tolerati: executionem conferunt. quia preſbyteri ſolum dicunt verba. ⁊ ꝓpter dignitatem ordinis deus confert gratiaꝫ. Et ad iura que innuunt cō trarium. poteſt dici ꝙ loquunt̉ de non toleratis. Et Panor. in dict. c. veritatis addit ꝙ in his que ſunt facti. geſta per excommunicatum tenent eti am in iſtis ſpiritualibus. vt ponere ꝓuiſum vel electum confirmatum in poſſeſſionem corporalē ⁊ huiuſmodi. Quo v̓o ad ea que fiunt ratione pri uati iuris vel officij: vt eligere. ⁊ illa non tenent ſi ue ſint geſta a publice excommunicato ſiue tolera to ẜm Inno. Io. an. ⁊ cal. Et licꝫ ad capitulum ꝑ tineat electio ratione officij publici. ad canonicos tamen ſingulares pertinet electio ratione canoni catus. Non enim quilibet canonicus habet offi cium publicum. Idem dic in impetrante reſcri ptum publice vel occulte excommunicato ⁊ hoc ſi impetrat ad comodum ꝓprium. Panor. etiam li mitat predicta dicens ꝙ geſta ab excommunica to tolerato ⁊ huiuſmodi valēt. niſi illi inter quos lata eſt ſententia ſcirent illum communem erro rem eſſe falſum. quia tunc opinio cedit veritati. Excommunicatus autem minori habet poteſta tem abſoluendi habitu ⁊ actu. quia per hoc nō im miſcet ſe ſacramentis paſſiue. ſꝫ exercet iuriſditio nem qua priuatus non eſt. vt in. c. ſi celebrat. de cle. ex. mi. Et ideo ſi ſunt duo excommunicati mi nori. alter alterum abſoluere poteſt. Hec Panor. in. c. duobꝰ: de ſen. ex. ¶ Tercio fallit in incendiario quem ordinarius poteſt excommunicare. ſed poſt denunciationem non pōt abſolui niſi a papa. extra de ſen. ex. tua. ſꝫ de hoc infra. ¶ Quarto fallit in clericis exhibentibus heretici eccleſiaſtica ſacramenta. ⁊ eos ſepeliētibus. quos ordinarius poteſt ſuo priuare officio. ſed reſtitue re non poteſt abſqꝫ indulto apoſtolice ſedis ſpeci ali. extra de here. c. excommunicamus. el pͥmo.§. ſane. ¶ Quinto fallit in ſuſpenſis ꝑ ꝯciliū a beneficijs ꝯferendis. ꝓ eo ꝙ indignis ſcienter pꝰ ſcd̓am ad monitōem ꝯtulerunt eccl̓iaſtica beneficia. Hanc em̄ ſnīaꝫ nullus excepto ſummo pōtifice vel vno ex quatuor patriarchis pͥncipalibꝰ poterit relaxa re. extra de p̄ben. gͣue. Sexto fallit in degradato

qui ⁊ ſi degradet̉ ab ordinarijs. ipſum tamen reſti tuere nō pn̄t. ſꝫ papa tm̄. extra de cle. nō re. ex tue. Circa tn̄ hoc eſt diſtinguendum. ꝓut no. panor. ibi ꝯcordando opiniones. ꝙ aut illa depoſitio: ſeu degradatio fuit verbalis. ⁊ poterit ep̄us diſpenſa re. ẜm no. ꝑ eum in. c. at ſi clerici.§. de adulterijs. extra de iudi. Si v̓o degradatio fuit actualis. aut al̓r cā legitima. vt qꝛ ꝑ falſos teſtes facta. ⁊ tūc pōt ep̄us reſtituere. ⁊ ita ꝓprie loquit̉ tex. in. c. ep̄us. xj. q. iij. Aut nō al̓r talis cā: vel ſimilis. Sꝫ petit̉ reſti tutio ex ſola gr̄a: ⁊ tunc nō poterit ep̄us diſpenſa re. qꝛ iſte degradatus actualiter eſt exutꝰ omni pͥ uilegio clericali ⁊ relictus iudicio iudicis ſecularꝭ. vt in. c. degradatio de penis. li. vj. Que aūt ſit dr̄a inter ſuſpenſionem. depoſitōem. ⁊ degradatōem. ſtricte ſumendo vocabula. Uide. jͣ. Suſpenſus. Septimo fallit ſi excōmunicator non fuerit ſacer dos. qꝛ qͣꝫuis poſſit excōmunicare. ⁊ etiam abſol uere a ſententia iudiciali. tn̄ dꝫ dicere abſoluto. vt on̄dat ſe ſacerdoti: qͥ ratione clauis ip̄m abſoluat ꝙͣtum ad ſolēnem reconciliatōꝫ eccl̓ie. Si em̄ mi noris excōicationis abſolutio reqͥrit ſacerdotem. di. c. nuꝑ. multomagis requirit̉ in maiori. Et pro hoc facit qd̓ notat panor. in di. c. nuꝑ. ꝙ excōmū nicatio minor non relaxat̉ ſine reconciliatione ſo lenni: licet nō exigat̉ iuramentum. Pro maiori tn̄ euidentia notandum ꝙ duplex eſt abſolutio. vna a peccatis. ⁊ iſta ſolis ſacerdotibꝰ eſt ꝯceſſa. Alia ē abſolutio ab excōmunicatione. Et hec adhuc eſt duplex. vna pertinens ad foꝝ iudiciale. ⁊ hec pōt ꝯmitti clericis qͥ non ſunt preſbyteri ẜm Rod̓. et aſten̄. etiam ẜm Hu. poſſet a papa delegari laicis ac etiam excōmunicato. qꝛ eſt potius iuriſditōnis qͣꝫ ordinis. Alia eſt ꝑtinens ad foꝝ penitentiale. ⁊ ꝙtum ad ſolēnem reconciliatōem eccl̓ie que ſit cū psͣ. ⁊ or̄one ⁊ introductione in eccl̓iam. vt extra d̓ ſen. ex. a nobis. el. ij. Et hec ꝑtinet ad ordinem ſa cerdotalem. ⁊ ideo non dꝫ nec pōt ꝯmitti niſi pre ſbytero. niſi forte a papa. Idem tenet panor. in. c. abetpata fi. de exceſ. p̄. di. ꝙ temꝑe interdicti. nō eſt irregu laris alium excōmunicans vel abſoluens. dūmō non abſoluat tanꝙͣ ſacerdos. ⁊ cum ſolēnitate. vt in di. c. a nobis. Abſolutio excōmunicatoꝝ in certꝭ caſibꝰ ad ſo lum papam ꝑtinet. Primꝰ eſt de eo qͥ v̓berat cleri cum..xvij. q. iiij. ſi qͥs ſuadente. hic tn̄ caſus habet multas exceptiones: quas vide. jͣ. Abſolutio ſcd̓o ꝑ totum. Secundus eſt de eo qͥ incendit: vel fran 5C. 1 git eccl̓iam. vel locum religioſum. aut cimiterium qͥ anteqͣꝫ denunciet̉: pōt abſolui a ſuo ep̄o. poſtea v̓o non niſi a papa. Et idem eſt de quocunqꝫ alio incendiario. ſi forte excōmunicet̉ ⁊ publicet̉. extra de ſen. ex. tua. ⁊. c. ꝯqueſti. Et panor. ibi ꝯcluden do mentem glo. dicit ꝙ aut qͥs incendit eccl̓iam: aut locum religioſum. ⁊ tunc eſt excōmunicatus ipſo facto. ⁊ ante publicatōem huiꝰ excōmunica tionis poterit abſolui ab ep̄o loci. ſꝫ poſt publica tionem nō niſi a papa. Aut incendit alium locuꝫ. ⁊ tunc nō eſt excōmunicatus ipſo facto: ſꝫ excom municandus. ⁊ poſt publicatōꝫ abſolutio reẜuat̉ Abſolutio. jͣ. Folium.III. pape. ⁊ hec publicatio pōt fieri ẜm archiep̄m flo. a quocunqꝫ iudice. intellige eccleſiaſtico. puta or dinario: vel alio de eius mandato. vel parochiali p̄ſbytero: vel de eius mandato. Et ẜm. v̓ v̓. intelli git̉ de denunciatione ſiue in generali ſiue in ſpāli fiat. Ho. tn̄ dicit. ꝙ ep̄us pōt abſoluere incendia rium a ſententia ſua etiam poſt denunciatōꝫ non tn̄ a ſententia canonis. Idem Rod̓. Sed Goff. ⁊ Ber. ⁊ multi alij in di. c. tua. tenent ꝙ a ſolo pa pa poſſit abſolui. ⁊ hoc innuit. d. c. tua. loquēs in ονεα& diſtincte de incendiarijs. Quis āt dicator effractor? Dic ẜm. v̓ v̓. ⁊ archi. ſ. ꝙ effractor eccl̓ie iudicandus eſt qui dolo malo. 6 aut ꝑ iniuriā violenter ꝑietem fodit. aut ſuffodit. aut vitream feneſtram frangit. aut ſerraturā. aut oſtia. aut cardines. aut nectes. dum tenet oſtia fir mata. aut ipſum tectum eccl̓ie qͥ autem al̓r faceret enormia in eccl̓ia. vt frangendo crucem. vel diri piendo corpus xp̄i vel hmoi. vel diripiendo bona eccl̓iaꝝ ẜm Gof. Ho. ⁊ Io. de lig. tales non ſunt excōmunicati ipſo facto. An autem legatus poſſit abſoluere iſtos incen diarios poſt publicatiōem? Rn̄. pan. in di. c. tua. ẜm ꝯmuniter doct. ꝯcludit ꝙ non. ⁊ lꝫ legati poſ ſint abſoluere ab iniectione manuum violenta in clericum. non tamen ſequit̉ ꝙ poſſint abſoluere ab iſta. maxime quia in iſtis exorbitantibꝰ nō ꝓ cedit̉ ab vno caſu ad alium. etiam non fit extenſio ꝑ maioritatem rōnis. vt in regula. In argumentꝭ de re. iu. li. vj. .j. 6S. 4. ſ. Quis aūt dicat̉ locus religioſus? Rn̄. de hoc ē tex. clarus in. c. ad hec. de rel̓. do. Ubi hr̄ ꝙ locus aucͣte ep̄i etiam ad vſum hoſpitalitatis deputatꝰ eſt religio ſus. ⁊ ad mundanos vſus redire nō p̄t. Si gͦ hmōi hoſpitalia dicunt̉ religioſa: ſi ſunt au ctoritate cp̄i edificata. multo fortius eccl̓ie ⁊ capelle aucͣte ep̄i vel pape ad diuinum cultum deputate dicent̉ religioſe. Et ibi panor. a ꝯͣrio ſenſu dicit ꝙ hoſpitale non efficit̉ religioſum. niſi fuerit edifica tum vel deputatum ad hoſpit alitatem aucͣte pō tificis. Ex quo infert̉ ẜm eum ꝙ priuata perſona non pōt facere locum priuatum eſſe religioſum. ⁊ ſic hoſpitale edificatum ſine aucͣte pontificis pōt redire ad humanos vſus. qd̓ intellige eo viuente qͥ hoſpitale edificauit. nam licitum eſt cuicūqꝫ ẜm Inno. in domo ſua erigere hoſpitale. ar. in. c. vni cuiqꝫ. de ꝯſe. di. j. ſecus vbi deceſſit is qͥ hoſpitale ordinauit ꝑ aut. de ec. ti.§. ſi quis edificationem. Addit tamen panor. in. c. inter dilectos. de dona. ꝙ ſi longo temꝑe ibi fuerunt celebrata diuina pu blice. ⁊ ꝙ omnes admittebant̉ indifferenter. ⁊ ele uata campana. ſignum eſſet ꝙ locus eſſet publi cus. Et predicta faciunt ad multa. Et primo. an baſilica: ſeu eccleſia nondum conſecrata gaudeat priuilegio immunitatis. licꝫ diuina miniſteria ibi non fuerint celebrata. glo. in. c. eccl̓ia. d̓ immu. ec. dicit ꝙ nō: ⁊ mouet̉ ꝑ tex. in principio. ibi. in qua diuina miniſteria celebrantur. a contrario ſenſu. Idem tenet abbas. ſed Hoſti. tenet contrarium Sufficit enim ẜm eum ꝙ locus ſit dedicatus deo a iij

auctoritate pontificis primum lapidem imponen tis. cum poſtea non poſſit ad humanos vſus re dire. vt in dicto. c. ad hec. ⁊ ad tex. in eo ꝙ dicit. ce lebrantur. exponit.i. celebrari poſſunt. Hoſt. ta men fatetur. ꝙ Clemens qui fuit egregius iuri ſta ſentiebat cum opinione glo. Dominus tamen cardina. ſentiebat cum opinione Hoſt. quia cum iſta materia ſit fauorabilis non eſt reſtringenda: ſed relaxanda. Alij v̓o doct. vt recitat Panormi. in dicto. c. eccleſia. tranſeunt ſimpliciter. ꝓ opinio ne Hoſti. facit multum tex. non enim ſe fundat ſuper celebratione. licet de ea fiat mentio in narra tione. ſed ſuper deputatione. quia eſt deputata di uino obſequio. que ratio vendicat ſibi locum. licꝫ nondum fuerit celebratum. Et hāc partem tenet Panor. adducens vltra predicta. l. omnia priuile gia. C. de epiſco. ⁊ cleri. vbi probatur ꝙ omnia pͥ uilegia conceſſa eccleſijs extenduntur ad hoſpita lia. multo ergo fortius ad eccleſiam nondum con ſecratam: de ꝓximo conſecrandam. Sed Panor. finaliter concludit ꝙ hodie ſtandum eſſet conſue tudini. vt notat Inno. in. c. inter. de immū. eccle. Hec Panormi. ceſſante tamen conſuetudine. vi detur ꝙ ſequenda ſit opinio Hoſti. que videtur ꝯmunior. ¶ Quid autem ſi eccleſia ſit interdicta: an gaude at immunitate? Goſ. ⁊ Uin. dicunt ꝙ ſic. Idem Ho. Idem panor. ¶ Utrum incendiarij vel effractores domorum ſitarum infra ambitum priuilegiatum eccleſia rum. de quo habes. xvij. q. iiij. ſicut antiqͥtus. ſint ipſo iure excommunicati. Rū̄. archi. flo. dicit ſuꝑ hoc conſuluiſſe cum quibuſdam iuriſtis. ⁊ habu iſſe ꝙ tales non ſunt excommunicati. licet viola tores ſint immunitatis eccleſiaſtice. ⁊ vt ſacrilegi puniendi. ⁊ hoc per. c. quia nonnulli. de immū. ec cle. li. vj. ⁊ per. c. conqueſti. de ſen. ex. aliqui tamen tenent. ꝙ tales ſunt excommunicati. ſed primum verius. De materia hmōi incendiariorum vide aliquos pulcros caſus..jͣ. incendiarius. Tercius eſt quando papa aliquem nominatim excommū phayal. ū xe. cedlo nicat quem ſolus papa abſoluit. extra de ſen. ex. ſi gnificauit. Circa tamē hanc excōmunicatōꝫ ſunt multe opiniones. naꝫ aliqui intelligunt. quando papa excommunicat aliquos ⁊ participantes cuꝫ eis. Alij quando participant in crimine ꝓpter qd̓ dicunt̉ tales ꝑticipantes eadem ſententia inuolui Sed iſte opiniones ẜm Panor. ibi parum deſer uirent. Et ideo ponit aliam opinionem: que vide tur ꝯmunis. quam ſequit̉ Ho. ⁊ Goſ..ſ. ꝙ loquit̉ de participantibꝰ excommunicato etiam non in crimine. ſꝫ ad hoc vt quis incurrat hanc excōmu nicationem ex hoc participio. requirunt̉ quinqꝫ que enumerant̉ in tex. Primo ꝙ iſti participan tes ſint clerici. Secundo ꝙ ſcienter participent. Tercio ꝙ ſponte. Quarto ꝙ excommunicato a papa. Quinto ꝙ in diuinis officijs participent. nam cum hec decretalis contineat nouam excō municationis ſpeciem. debet intelligi ꝓprie. ꝓut iacet. interuenientibus omnibus. de quibꝰ in tex. Abſolutio. jͣ. Et Hoſti. ⁊ Gof. debent ꝙ hunc rigorem indu cit magnitudo vocis ſiue iudicis ⁊ excellentia eo rum in quibus communicat̉.ſ. diuinoꝝ officiorū. Et hoc intelligendum de diuinis officijs omnibꝰ ſcilicet tam de his que intra eccleſiam dicuntur qͣꝫ extra. Et quod dicit ſponte. non intelligas exclu di vim conditionalem ſed abſolutaꝫ tm̄. qd̓ metꝰ cauſa. ſacris. ¶ Quid igitur ſi quis participat in diuinis offi ric cijs excommunicato a canonibꝰ papalibus. nun quid eandem ſententiam incurrat? Rn̄. Ho. ⁊ Goſ. putant ꝙ non. qꝛ mitius agitur cum lege qͣꝫ cum miniſtro legis l. celſus. ff. de arbi. Et in hac excommunicatione confeſſores ⁊ alij bene aduer tant. quia quotidiana. ¶ Quartus de eo qui falſat lr̄as papales. Et ꝓ in telligentia huius excommunicationis faciēda eſt triplex differentia.ſ. inter falſantes. vtentes ⁊ reti nentes hmōi lrās. Circa falſantes dic̄. ꝓut habet̉ in. c. ad falſarioꝝ. de cri. fal. ꝙ qui per ſe vel per ali os falſant. excommuuicati ſunt cum ſuis fautori bus. ⁊ clerici officijs ⁊ beneficijs ſunt pͥuati. ⁊ de gradati traduntur iudici ſeculari. vtentes v̓o hu iuſmodi literis falſis. ẜm Panor. in di. c. ad falſa riorum. ſi ſunt clerici debent priuari beneficijs. ſi v̓o ſunt laici: ſunt ipſo facto excōmunicati. ꝙͣuis Hoſti. teneat ipſos clericos etiam eſſe excommū nicatos ipſo facto. qd̓ non placet Panor. cum di. tex. aperte diſtinguat inter clericos ⁊ laicos. ⁊ in penis eſt fienda mitior interpretatio. vt in regula. in penis. nec debent duplici pena conteri. Circa tercios.ſ. circa habentes ⁊ non reſignantes. nec la cerantes Panor. vbi ſupra. dicit ꝙ ſi eis non vtū tur nullam excommunicationem incurrunt. niſi ſit lata per iudicem cum termino. xx. dierum. ꝓut eſt ꝓprie caſus in. c. dura. in fi. eo. ti. Capl̓m auteꝫ ad falſariorum loquitur quando quis ſcienter vti tur literis falſis. quia tunc eſt ipſo facto excommū nicatus. limita vt prius nec tunc expectat̉ lapſus. xx. dieꝝ. ¶ An autem iſta excōmunicatio ſit papalis. Ar chi. flo. dicit ꝙ communiter dicit̉ ꝙ falſantes lite ras papales. per ſe vel per alium ſunt excommu nicati excommunicatione papali. ꝑ di. c. dura. in fi. tamen vt dicit Panor. illud. c. dura. non loquit̉ de falſante nec vtente ſed de habēte. tamen quic quid ſit iſta excommunicatio hodie eſt papalis qͦ ad falſantes per ꝓceſſum curie. quo v̓o ad vten tes. exquo tex. in. c. ad falſariorum ſibi non reſer uat abſolutionem erit ep̄alis. quo v̓o ad habētes ⁊cͣ. ſi ſecuta eſt ſnīa ꝑ iudicem. cū termino. xx. dieꝝ ⁊cͣ. nō poterunt abſolui. niſi in articulo mortis. et ſic loquit̉. d. c. dura. in fi. ¶ Sunt alij caſus papales preter predictos. In ſexto habentur duo. Primus eſt de inſecutoribus cardinalium: qui incurrunt multas ⁊ graues pe nas. vt in. c. felicis. de pe. Et inter alias penas eſt. ꝙ eorum bona ſunt confiſcata ipſo iure: ⁊ perpe tuo infames. Et archi. ibi dicit ꝙ qͣꝫtum ad infa miam ⁊ bonorum confiſcationem effectualem. et

Abſolutio. jͣ. penam corporalem infligendam. neceſſaria eſt ſal tem ſententia generalis. vt ſcilicet pronuncietur eum criminoſum eſſe crimine leſe maieſtatis. al̓s qͣꝫuis dominium bonorum ſuorum ipſo iure: vel ipſo facto etiam prius amittat: a die commiſſi cri minis. non tamen ei auferuntur. nec fiet executio ablatiōis bonorum vel alteriꝰ pene. niſi poſt ſnīa ſaltem generalem. Hec archi. idem̄ dic in crimi ne leſe maieſtatis diuine. ſcilicet in crimine hereſis ꝓpter quod bona hereticorum ſunt ipſo iure con fiſcata. vt in. c. cum ſcd̓m. de here. li. vj. iuncta glo. tamen executio vel bonorum occupatio non po teſt fieri per dominos temporales. niſi ſentētia ſu per eodem crimine per iudicem eccleſiaſticum fu erit ꝓmulgata. vt in dicto. c. cū ſcd̓m. Et ſi hoc in crimine leſe maieſtatis diuine. multomagis dicta ſententia generalis requiretur in crimine leſe ma ieſtatis humane. ⁊ in alijs inferioribus delictis. Sunt enim communiter in ciuitatibus ytalie de creta principum. ꝙ ꝯmittentis homicidium pu blice vel occulte: bona ſint ipſo iure confiſcata. de quo ſepius fui interrogatꝰ. an talis cum bona cō ſcientia poſſit retinere bona ſua. preſertim quan do homicidium eſt occultum. Et per predicta pa tet ꝙ ſic. donec ſequatur ſententia ſaltem genera lis. Idem tenet dir. li. iij. ti. ix. vbi querit a quo tē pore iſta bona dannatorum ꝓpter hereſim vel hu iuſmodi pertineant ad fiſcum. ⁊ dicit ꝙ a die com miſſi criminis. C. de here. l. iiij. ff. de dona. dona iii tiones.§. perfecte. extra d̓ here. c. ſtatutum.§. j. li. vj. Et ideo donatio ſiue alienatio facta per hereti cum ante damnationem non tenet. neqꝫ emanci io non vt patio filiorum. quia eoipſo ꝙ hereticus eſt. filij de ſinunt eſſe in poteſtate patris. licet tunc non ap pareat eum eſſe hereticum. extra de here. quicun qꝫ.§. fi. li. vj. ⁊ exquo conſecuta eſt condemnatio effectus huius damnationis trahitur ad diem cō miſſi criminis ⁊ alienatio eſt ei interdicta. C. ad. l. iul̓. maie. quiſquis.§. emancipatio. Et ſi heretio alienauit: fiſcus vel inquiſitores non tenetur reſti tuere precium emptori: quia effectus damnatiōis retrotrahitur ⁊cͣ. ⁊ ſicut facta damnatione nō poſ ſunt bona alienare: ſic non poſſunt ante damnati onem a die commiſſi criminis. ar. C. de do. inter virum ⁊ vxo. l. donationes. Et predicta vera. niſi precium vel aliquid loco precij inueniat̉ in bonis heretici. ar. ff. ſo. ma. l. ſi cum dotem.§. vltimo. ⁊. l. ſe. Et intelligas ꝙ non ſolum reuocabit rem non reſtituto p̄cio emptori qui emit ab heretico. verū etiaꝫ nec ei qui emit quantūcunqꝫ per plures ma nus tranſierit. quia nō habuit ius vendendi. hec Io. mo. Archi. ⁊ Io. an. in. c. cum ẜm. de here. lib. vj. Idē dir. Excipe tamen caſum capituli. ij. de p̄ ſcrip. li. vj. vbi habet̉ ꝙ ſi poſt mortem hereticoꝝ qui dum viuerent catholici putabant̉ bona ipſo rum a catholicis eorum filijs vel nepotibꝰ. aut ex traneis quibuſcunqꝫ. ſpacio. xl. annorum fuerint bonafide poſſeſſa. non eſſe amplius ſuper hmōi bonis moleſtādos etiam a romana eccleſia in hoc caſu. qͣꝫqͣꝫ illi quorum bona fuerunt nūc detegant̉ Folium. IIII. heretici extitiſſe. Et nota predicta: quia valde ſin gularia. ⁊ faciunt ad multa ⁊ ad ſtatuta: que dicūt ſi quis tale quid fecerit incidat in talē penam ipſo facto. ⁊ ad conſtitutiones ordinis. in quibus plu ries dicitur ꝙ ſi prelati: vel fratres faciunt hoc vl̓ hoc ſint priuati ipſo facto ſuis officijs: ⁊ hmōi. Ex pedit enim ꝙ declaretur per iudicem: anteꝙͣ fiat executio. Panor. tamen in. c. nihil de elec. dicit pre dicta vera quando quis fuit priuatus ipſo facto prelatura: vt quia incidit in hereſim: ſic tamen ꝙ iſta priuatio ſit occulta. naꝫ tunc valent omnia ge ſta per eum. Idem quando dubitatur de priuati on. nam exquo tolerabatur in officio: debent te nere omnia acta interim geſta. vt in. c. nōne. viij. q. iiij. ſed ſi ſuſpenſio vel priuatio eſſet notoria. vel inhibitio ſuperioris preceſſiſſet. tunc non tenerēt geſta. vt in. c. veritatis. de do. ⁊ contu. vide d̓ hoc jͣ. Confeſſio tercio in fi. Et predicta faciūt ꝙ ſi ta bellio per ſententiam legis eſt priuatꝰ tabelliona tu. ⁊ non ſit declaratum ꝑ ſententiam hominis. ſꝑ valebunt ipſiꝰ inſtrumenta. donec declaret̉. ita notat glo. in.§. pe. in aut̓. de tabel. ¶ Quid ergo nocet priuari dominio bonoꝝ poſt qͣꝫ ante ſententiam: ſaltem generalem non auferū tur ſibi? Rn̄. archi. in dicto. c. felicis. dicit ꝙ pro pter fructus medij temporis qui fiſco debent re ſtitui: ⁊ ita notatur ꝑ glo. in auten. de inceſ. nup. ¶ Quero quid de dote vxoris heretici. nunquid debeat cōſiſcari? Rn̄. Directoria. vbi ſupra ꝙ nō niſi ſcienter contraxerit cum tali. extra de here. de creuit. li. vj. quia tunc contrahere non debet. xx viij. q. j. caue. ⁊. c. non oportet. licet teneat matri monium. vnde cum talis vxor fecerit ſcienter con tractum qui non ſumpſit initium ab origine eqͥ tatis: dignum eſt vt puniatur. quia initium ipſiꝰ contractus eſt inſpiciendum. de elec. dudum. el pͥ mo. ⁊ per hoc videtur heretico fauere. ſed quan do ignoranter contraxit. non fuit in culpa. ideo puniri non debet. de cle. ex. apoſtolice. ẜm Io. mo. ⁊ archi. ¶ Querit Io. an. in. c. qͣꝫꝙͣ de vſu. libro. vj. de no tabili. q. Quid ſi quis damnetur. ⁊ poſtea in te ſtamento vel codicillo aliqua reliquit pro anima ſua ad pias cauſas. ⁊ poſtea die tercia decapitat̉. an predicta legata debeantur? hanc. q. diſputa uit Io. de montemer. ⁊ pro affirmatiua parte al legauit fauores et priuilegia talium legatorum. que patent de teſta. cum eēs. et. c. relatum. et alle gauit multa iura ciuilia. Sed pro parte negatiua arguitur. quia lata ſententia perueniunt bona ad agnatas et fiſcum. C. de bo. dam. auten. bo na. ergo diſpoſitio de illis facta eſt ab illo qui non potuit. et ſic pro non dato habet̉. ¶ Secundus eſt de illis. qui occaſione ſententie excōmunicationis late: ſuſpenſionis. vel int̓dicti dant licentiam gͣuandi illos ⁊cͣ. vt in. c. qͥcunqꝫ. d̓ ſen. ex. Pro declaratōe hꝰ excōicatōꝭ ſciēdū ꝙ hec excōmunicatio hꝫ ſex caſus. Primꝰ eſt qͥcunqꝫ ꝓ eo ꝙ in reges: principes. barones. nobiles. bali a iiij

Abſolutio. jͣ. nos. vel quoſlibet miniſtros eorum: aut quoſcun qꝫ alios excommunicatos ſuſpenſionis. ſiue inter dicti ſententia fuerit ꝓmulgata. licentiaꝫ alicui de derint occidēdi. capiendiſeū al̓s in ꝑſonis aut bo nis ſuis. vel ſuoꝝ grauandi eos qui tales ſententi as ꝓtulerunt. ⁊ hic eſt primꝰ. Sequit̉. ſeu quoruꝫ ſunt occaſione ꝓlate. ⁊ hic eſt ſecundus. Sequit̉. vel eaſdem ſententias obſeruantes. ⁊ eſt tercius. Sequit̉. ſeu taliter excommunicatis cōmunicare nolentes. niſi licentiam ipſaꝫ re integra reuocaue rint: vel ſi ad bonoꝝ captionē occaſione ipſius li centie ſit ꝓceſſum. niſi bona ipſa fuerint. jͣ. viij. di erum ſpacium reſtituta: aut ſatiſfactio ꝓ ipſis im penſa: eo ipſo ſententiam excōmunicatōis incur rant. ⁊ eſt quartus. Sequit̉. eadem quoqꝫ ſenten tia ſunt innodati omnes qͥ auſi fuerint p̄dicta li centia data vti. ⁊ eſt quintus. Sequit̉. vel aliquid p̄miſſoꝝ ad que ꝯmittenda dari licentiaꝫ ꝓhibui mus al̓s ꝯmittere ſuo motu. ⁊ eſt ſextus. Sequit̉. qͥ autem in eadem ſnīa ꝑmanſerint duoꝝ menſiū ſpacio. extūc ab ea nō poſſint niſi ꝑ ſedem apl̓icaꝫ abſolutionis beneficium obtinere. hec ibi. Glo. in ver. quicunqꝫ. dicit etiam ep̄i. Nec ob. de ſen. ex. quia periculoſum. li. vj. qꝛ nō loquit̉ in ſententijs excōmunicationis. Glo. in ver. ſuoꝝ. dicit.ſ. ꝯſan guineoꝝ vel familiarium. Et ſic nota caſum in qͦ ꝑcutiens ⁊ mandans ꝑcuti laicum. eſt excōmuni catꝰ. Glo. in ver. grauādi. dicit. puta. ne qͥs emat ab eis. vel eis vendat. vel his ſimilia. Glo. in ver. re integra. dicit ꝙ hoc habet locum in iniuria ꝑſo nali.i. anteꝙͣ ad occidendum. vel capiendum vel al̓s grauandum eaſdem ꝑſonas in aliquo fuerit ꝓceſſum. vnde videt̉ ꝙ ſi re integra fiat reuocatō talis licentie vel mādati. qd̓ fortius eſt. locum nō habet dicta ꝯſtitutio. Si autē ad aliquem actum ſit ꝓceſſum ꝑ eum cui licentia eſt ꝯceſſa. ſtatim li centiaꝫ dantes: ſunt ligati. hoc totum intellige in iniuria ꝑſonali. Et ideo nō obſtat ꝙ. jͣ. dicit̉ ibi. ni ſi bona ipſa ⁊cͣ. quia grauior eſt offenſa ꝑſone ꝙͣ re rum. de qua offenſa loquit̉ litera primo. quo caſu ipſo facto ſtatim ligat̉. lr̄a autem ſequēs loquit̉ in offenſione rerum. ad quaꝝ reſtitutionē terminus viij. dieꝝ prefigit̉. Et ſic nota ex p̄dictis ꝙ nō ſo lum ſunt excōicati dantes lnīaꝫ ſꝫ etiaꝫ ea vtentes immo plus ſi motu ꝓprio hoc facerent preter om nem licentiam vel mandatum. niſi re integra ⁊cͣ. Item quicunqꝫ corpus alicuius defuncti inci deret vel decoqueret ꝓ oſſibus tranſferendis. hoc habet̉ in quadam extrauaganti. Bonifacij. viij. que incipit. Deteſtande. Et hoc intellige ſi talis moriatur vbi viget cultus diuinꝰ. al̓s ſecus ſi mo reretur in terris infidelium. vt patet in di. extra uaganti. nec etiaꝫ debet extendi ad alios caſus. vt patet ibi. Et ideo ſi qͥs non cā trāſferendi ad alias partes: ſꝫ ex odio vel vindicta quis exent̓aret. de coqueret. ⁊ huiuſmodi. ac etiam comederet de car nibus defuncti vt faciunt aliquando partiales. non eſſet excommunicatus. quia iſta conſtitutio eſt penalis. ⁊ ideo nō extendenda vltra terminos ꝓprios. ¶ In clemen. ſunt quinqꝫ. Primus eſt ſi inquiſi tores hereticoꝝ. odio. gr̄a. vel amore vel lucro. cō tra iuſticiam ⁊ ꝯſcientiam omiſerit ꝯtra quempi am ꝓcedere. vel ipſam hereſim alicui imponerēt aut imponerent ꝙ impediat officium ſuū. de he reticis multoꝝ. ¶ Quero: quid ſi inqͥſitores omittunt timore. vel ꝓpter euitandum ſcandalum? Rn̄. glo. ꝙ non eſt locus huic pene. ¶ Quero: quia hic dicit̉ ꝙ non poſſunt abſolui preterqͣꝫ a romano pontifice. quid intelligit̉ noīe romani pontificis? Soluit Lap. ꝙ intelligit̉ de ꝑ ſona: nō de dignitate. de hoc per Archidya. in. c. ſi gratioſe. de reſcrip. li. vj. poterunt ergo abſolui a papa viuente eo. vel ab alio cui ꝯmiſerit. ⁊ non a collegio cardinalium ſede vacante. de electio. vbi. §. ijdem quoqꝫ. li. vj. ⁊ cle. ne romani. eo. ti. licet ſe cus in alio collegio. de ma. ⁊ obedi. c. vno. lib. vj. hec zab̓. ¶ Quero: quid ſi hereticus ſit omnino occultus: an ſit excōmunicatus? Rn̄. Pe. de palu. in. iiij. di cit ꝙ ꝓ ſolo actu interiori quo tamen ſolo home eſt ꝑfectus hereticus incurrit excommunicatōeꝫ. Sed ſi aliquo actu exteriori manifeſtat delictū ſu um qͣntumcūqꝫ occultuꝫ: tunc incurrit. Idem vi det̉ tenere Ho. Sed glo. ſingularis ꝯmuniter ap probata. in. d. cle. multoꝝ. In v̓. eoipſo incurrant dicit. hic patꝫ aꝑte. ꝙ ꝯſtitutio eccl̓ie militantis li gat crimen omnino occultum ad penam ſuſpen lionis ⁊ excōmunicatōis. ⁊ inducit ad hoc multa iura: ⁊ ſubdit. ex his videt̉ indubitatuꝫ. qd̓ archi. ꝓ dubio ⁊ diſputationi relinquebat an hereticus omnino occultus ſit excōmunicatus. Io. tenet ꝙ ſic. xxiiij. q. j. in ſūma. hoc placet etiā Goſ. ⁊ Ray. in ſūma. Et exinde inducit multa iura que vidēt̉ facere ꝯͣrium diſt. xxxij. erubeſcant impij. Tandē glo. ꝯcludit ſic. de plano fateamur. ꝙ ꝯſtitutio mi litantis eccl̓ie ligat oīno occulta. non tn̄ noīatim de illis iudicat tribunal eccl̓ie. īmo ipſa eccl̓ia inqͣ tum ꝑ hominem iudicat hominem noīatim. ⁊ in ꝙͣtum eſt collectio fideliuꝫ. ligatos ſic occultos hꝫ ꝓſolutis. d̓ ſen. ex. a nobis. el. ij. ⁊ ſic loquunt̉ ꝯͣria hanc opi. etiam tenet panor. ⁊ ar..ſ. videt̉ adherē huic opi. dimiſſa opinione Pe. Quero in eo ꝙ dic̄ tex. de impediētibꝰ inqͥſitōꝫ qͥd ſi aliqͥs offendat aliquē de familia inqͥſitorꝭ vl̓ ep̄i qͥ ibi erat ad capiendū hereticū. Sol̓. math̓. ſi offendit nō aīo impediendi officiū vel iuuandi hereticum. ſꝫ ꝓpter inimicicias qͣs hꝫ cū eo. vel ob aliam cām. nō p̄t dici ꝙ impediat offm̄. poterit tū ꝯͣ eum ꝓcedi tanꝙͣ ꝯͣ turbatorē officij ẜm ea q̄ no. Inno. ī. c. j. d̓ offi. del̓. hec zab. Nota tn̄ ꝙ ep̄i ⁊ ſu ꝑiores p̄lati nō ſt̓ excōicati. ſi obtētu cōmodi omit tāt ꝓcede̓ ꝯͣ hēticū: aut gr̄a ⁊cͣ. ſꝫ ſunt ſuſpēſi ꝑ tri enniuꝫ. Inqͥſitores aūt inferioris dignitatis ſunt excōmunicati. ¶ Secundus. eſt de religioſis qͥ abſqꝫ licētia ſpāli ꝓprij ſacerdotis ſolēnizarent matrimonia. aut mi niſtrarent ſacramenta euchariſtie vel extreme vn ctionis. de p̓uil̓. religioſi.

Abſolutio. j. ¶ Primo quero: quid dicatur ſolennizare matri monia? Rn̄. zab. ẜm zēzi. ꝙ in v̓. ſolennizare ꝯp̄ hendit̉ omnis ſolēnitas que obẜuat̉ iuxta ritum regionis. de ſpō. c. j. ſiue fiat benedictio ſolēnis ſi ne dicat̉ ſpālis miſſa ꝓ ꝯͣhentibꝰ. Secūdo quero: an hec clemē. habeat locum in religioſo prefecto eccleſie parochiali. quo ad non ſuos parochianos. Glo. remittit ſe ad no. d̓ deci. cle. j. vbi dicit ꝙ ſic. qd̓ etiaꝫ tenet Pau. Tercio quero: an habeat locum hec cle. in qui buſcunqꝫ religioſis? Zab. ẜm Land̓. ſoluit ꝙ ſic. dūmodo ſit religionis approbate. Idem lap. al̓s non. quia cum iſta conſtitutio ſit penalis eſt ſtri cte intelligenda. ¶ Quarto quero: qͥd in nouicio religioſo. Lap. te net ꝙ ſit excōicatꝰ. ar. d̓ ſen. ex. religioſo. li. vj. naꝫ tꝑe nouiciatꝰ gaudet pͥuilegio canonis. ſiqͥs ſua dente ⁊cͣ. Et ſic dꝫ ſentire onus. ¶ Quinto quero: quid ſi religioſus miniſtrat eu chariſtiam religioſo alterius religionis. aut ſine li centia ⁊cͣ. an ſit excōmunicatus? dico ꝙ nō. quia tex. facit mentōem de laicis ⁊ clericis. Appellatōe autem clericorum in materia odioſa ⁊ ſtricta: vt in caſu nr̄o. non veniunt religioſi. vt notat panor. in Rubrica de vi. ⁊ ho. cle. vbi fortius dicit. In ſtri cta ſignificatōne ſeu materia odioſa. appellatione clericorum non ꝯp̄hendi ep̄os. vt in. c. quia peri culoſum. de ſen. ex. li. vj. Et idem dicit in alijs cle ricis exiſtentibꝰ in dignitate. vt in canonicis eccle ſiaꝝ cathedralium: ratio qꝛ in eis eſt qualitas ſupͣ alios: que nō reperitur in ſimplicibꝰ. vide ad hoc tex. qui facit ad multa in. c. ſtatutum. de elec. li. vj. Io. an̄. etiaꝫ dicit ꝙ appellatōe eccleſiaꝝ parochia lium. non veniunt eccl̓ie parochiales collegiate in materia ſtricta. quia habent qualitatē collegij ſu pra curam. Idem eſt dicendum. ꝙ appellatione monachoꝝ ẜm Panor. in. c. fi. de ſy. nō venit ab bas. licet abbas ſit monachus. quia abbas habet qualitatem ſupra alios mōachos. Idem in recto re ſcholarium. ⁊ facit hoc dictum generaliter ad ſtatutum qd̓ punit ſcholarem deferentem arma vel aliud facientem. vt nō comprehendat eius re ctorem. licet ſit ſcholaris. Secus in materia fauo rabili. ⁊ hec nota. quia faciūt ad multa. De hoc vi de. jͣ. clericus pͥmo. ¶ Sexto quero: an hoc verbum religioſi. ꝯp̄hen dat moniales. Land̓. dicit ꝙ non quia ea de qui bus hic ꝯcernūt virile officium. Et ſic hec cle. ma xime cum ſit penalis non debet ad mulieres extē di. zen. etiam dicit ꝙ hec ꝯſtitutio locum habet in feminis. cum in eis videat̉ ſimilis vel par ratio: nam ⁊ ipſe plus peccant in his qͣꝫ maſculi. quia ſe immiſcent nō conuenientibus ſuo ſexui. tum eti am quia maſculinum a lege ꝓlatum etiam in pe nalibus. femininum comprehendit. xvij. q. iiij. ſi quis ſuadente. Primum tenet Pe. de anch. Ideꝫ dicitur in laicis hec ſacramenta miniſtrantibus: ꝙ non ſunt excommunicati. quia tales nō dicun tur miniſtrare: ſed abuti. de ꝯſuetū. quanto. Ideꝫ infert. ꝙ religioſi conuerſi miniſtrantes ſacra. for Folium..V. te non incidunt in hanc penaꝫ. exquo nō habent ordinem. Sed ẜm zab. opinio zen. tam in monia libꝰ: qͣꝫ conuerſis. videtur verior. quia negari non poteſt. quin dicti ꝯuerſi dicantur religioſi. nec ob. verbum. miniſtrare. in litera. quia etiam religioſi de quibus hic habentes ordinem exhibentes hu iuſmodi ſacramenta ſine licentia ⁊cͣ. dicuntur ab uti. quia faciunt contra ꝓhibitionem ſummi pō tificis. ⁊ illud verbum miniſtrare. accipit̉ ẜm cō munem vſum loquendi.ſ. ꝓ exhibere. vel dare. quia al̓s delubrio eēt hec cle. ſi ſolum comprehen deret ſacerdotes vel dyacones religioſos. quibus dumtaxat ꝯceditur adminiſtrare poſſe ſacramen tum euchariſtie. Et facilit̓ intentio fruſtrat̉ legiſ latoris. qꝛ ꝑ moniales ⁊ religioſos ſubdyaconos ⁊ inferioris gradus poſſent adminiſtrari hmōi ſa cramenta. ¶ Septimo quero an locū habeat hec cle. in om nibus religioſis. tam exemptis qͣꝫ non exemptis. Pe. de ſtagno. vt dicit zab. refert quendam cardi nalem tenuiſſe ꝙ ſolum in exemptis locum habꝫ ar. ſumpto a Rubrica. que loquitur de priuilegia tis. Rudrica autem facit ius. vt ſupra in ꝓhemio Greg. Ipſe autem Pe. tenet contrarium. quia h̓ loquitur generaliter de omnibus religioſis. ar. xix. diſtin. ſi romanorum. qd̓ eſt tutius ⁊ in dubio tenendum. Nec ob. ratio ſumpta a Rubrica. qꝛ ẜm glo. in auten. de inceſ. nup. plerunqꝫ generali or eſt textus qͣꝫ Rubrica. ⁊ econuerſo. vide ibi ex em̄ pla. ¶ Octauo quero: an credet religioſus parochiano. ſi dicat ſe habere licentiam a ꝓprio ſacerdote? Rn̄. glo. ꝙ ſic. quia nemo preſumitur eſſe imme mor ꝓprie ſalutis.j. q. vij. ſancimus. cōcor. Land̓. Pa. ⁊ Ste. Et nota ẜm gl. in. c. ſignificaſti. el. ij. de homi. ꝙ cum queritur de anime periculo. ⁊ de alicuius conſcientia: creditur eius iuramento. nō ſolum in foro penitentiali. verūetiam ẜm zab. in foro iudiciali. quando aliter ꝓbari non poteſt de eius conſcientia. de teſti. preſentium. vbi de hoc in glo. ¶ Nono quero: quid de ſcholaribꝰ. mercēnarijs ⁊ huiuſmodi? Rn̄. glo. ꝙ ſufficit licentia preſby teroꝝ: in quorum parochijs habitant. niſi acceſſe rint cauſa recreationis. vel ob aliam cāꝫ temꝑalē ſtatim reuerſuri ad ꝓpriam parochiam. quia tunc ſecus. ¶ Decimo quero. an ſufficiat licentia parochia lis qui nondum eſt preſbyter? Rn̄. glo. ꝙ ſic ſi eſt ltīme etatis. vt infra annum poſſit ordinari ſacerdos. ¶ Undecimo quero: an ſufficiat licentia vicarij qui gerit curam ordinariam parochie illius eccle ſie. ⁊ eſt ab ep̄o conſtitutus? Rn̄. glo. ꝙ ſic. Exe infertur. ꝙ ſi non habet curam ordinariam: ſed eſt ſibi cura eccleſie paruo tempore commiſſa. ꝙ non poteſt dare hanc licentiam. niſi in ſpeciali hoc ſit ſibi commiſſum. ⁊ ob hoc vidi magnum ſcandalū ſemel ſuſcitari in qͣdam ꝓnincia.

Abſolutio. jͣ. ¶ Duodecimo quero an ſufficiat licentia dioceſa ni? Rn̄. glo. ꝙ ſic. quia ep̄us eſt parochialis ordi narius omnium ſubiectorum ſue dioceſis. de do na. apl̓ice. ⁊ epiſcopus eſt preſbyter. xcv. diſ. olim. ⁊ hoc teneas. īmo Pau. videtur velle ſimpliciter. ꝙ epiſcopus ⁊ archipreſbyter ciuitatenſis hanc li centiam dare poſſunt. ⁊ dicit non abſurdum eſſe. quia cura eiuſdem parochie competit pluribus in ſolidum. Pro hoc. quod notat Ho. de peni. ⁊ remiſ. omnis. vbi dicit ꝙ papa. epiſcopus ⁊ eius vicarius ſunt immediate ſacerdotes. Et per pre dicta dicit ꝙ ſicut ſufficit licentia epiſcopi. ita ẜm Ste. ⁊ eius vicarij ſpiritualis vel delegati. ſeu pe nitentiarij. quod nota. hic autem militant. maxi me cum adſit conſuetudo generalis ꝑ vniuerſum orbem. vt petatur dicta licentia: tam ab epiſcopo ꝙͣ ab eius vicario. quam papa ſcit ⁊ tolerat. vt eti am volunt tenentes opi. ꝯriam. ¶ Terciodecimo. quero: quid ſi parochianus di cat do tibi licentiam. vt a quocunqꝫ religioſo acci pias ⁊cͣ. an requirat̉ ſpecialis ſpecificatio ꝙ poſſis recipere a tali fratre minore vel predicatore. Item quid ſi parochianus dicat religioſo: do tibi licen tiam: vt des euchariſtiam. ⁊ extremam vnctionē meis ſubditis. an requiratur ſpecialis ſpecificatio parochianorum. quibus hec ſunt prebenda. Rn̄. glo. ꝙ non exquo de ſacro fit ſpecificatio. ⁊ hoc te neas. ¶ Quartodecimo quero: quid ſi ꝑ religioſos ad miniſtretur ſacramentum euchariſtie in mortꝭ ar ticulo. an ſit locꝰ huic pene. Pau. dicit ꝙ ſic. Ideꝫ lap. contrarium tenet Dir. lib. j. quia ſi abſoluere poteſt in tali neceſſitate in illo verbo. ꝙ per penitentiam morientibus non negamus. viaticum et quod vere penitētibus exhibet. intellige volumꝰ vt nec ipſum decedentibus deneget. extra. de pe. ⁊ re. ꝙ in te. Et eſt ratio quia facit hoc ex iuris ꝑ miſſione. xxvj. q. vj. preſbyteri. ⁊ bene ⁊ vtiliter ge rit officium alterius. ar. ix. q. ij. Lugdunenſis. ⁊ hoc credit ar. verum. ꝙͣuis quidam dicant ꝙ tm̄ de ꝓprijs parochianis intelligitur. quia alienos abſoluere non poſſunt. vt extra de pe. ⁊ re. omnis Sed dic ꝙ neceſſitas non habet legem. extra d̓ re. in. quod non eſt. Inno. ⁊ Ho. hoc tenent in di. c. 5( omnis. Nec ob. vt credo. cle. j. de priuile. que ꝓhi bet religioſis ne miniſtrent eūchariſtie ſacramen tum. vel abſoluant a ſententia excommunicatio nis: niſi in caſibus exp̄ſſis a iure. quia hoc ius con cedit vt ſupra dictum eſt. non tamen liceret vt cre do extremam vnctionem eis dare in tali neceſſita te. quia hoc nullo iure exprimitur. ſed de abſolutō ne ⁊ ꝯmunione tm̄. hec dir. ⁊ eſt notabile dictum fulcitum auctoritatibꝰ tantoꝝ ⁊ famoſoꝝ doc. alia tn̄ opi. eſt tutior. ⁊ iō practicanda. ¶ Quintodecimo. quero: quid ſi religioſus igno rans penā de qua hic. ⁊ al̓s homo ſancte vite mi niſtrauit eūchariſtiam ſine licentia preſbyteri pa rochialis. An incidat in hanc penam? Car. dicit ſe conſuluiſſe ꝙ non. per hanc literam in verbo. preſumpſerit. quod notat dolum ⁊ temeritatem miniſtrantis. Item licet ignorantia iuris regula riter non excuſet. tamen quando ex probabilibus coniecturis perpenditur ꝙ quis ignorauerit ex cuſat: ẜm nota. de conſtit. c. ij. in. vj. Item ſicut miles armate militie excuſat̉ ab ignorātia iur. C. d̓ in. ⁊ fac. igno. l. j. ita ⁊ hunc poſſumus excuſare. p̄ cipue in foro penitentiali. in quo credēdū eſt aſſe renti ſe ignoraſſe. ſed in foro iudiciali idem etiam puto. quando ex probabilibus coniecturis liquet ꝙ non fecit preſumptuoſe. immo aliqua proba bili ratione ductus. quia tamen forte aliqui con tradicerent in hoc dicentes. ꝙ eo ipſo eſt preſum ptio ꝯͣ ipſum ꝙ fecit ꝯͣ hanc cle. tutius eſt vt peta tur abſolutio. ¶ Sextodecimo. quero: an ſuſcipientes ꝯtra hāc cle. ſacramentum euchariſtie ſint excōmunicati tanqͣꝫ ꝑticipantes in crimine? Dic ꝙ non. nam il lud de ꝑticipatione: locū hꝫ qn̄ ꝑticipat̉ poſt actn̄ damnatum: nō in ipſo actu. ¶ Decimoſeptimo. quero in eo quod dicit̉ ꝙ or dinarij debent iſtos excommunicatos publicare poſtꝙͣ eis conſtiterit de excommunicatione: qua liter de hoc conſtabit. Soluit Land̓. ꝙ vocatis ꝑ tibus ⁊ declaratione ſuper hoc facta. habita ſum maria informatione. ar. de ap. ꝯſuluit. ⁊ ẜm Ho. ſnīa. ⁊ citatio ſunt de neceſſitate. 6 Nota vlti. ex dictis glo. ꝙ ſi parochianus con fitetur ſe dixiſſe religioſo ꝙ habebat licentiam pa rochialis preſbyteri. non erit ꝓcedendū ꝯͣ religio ſum ad penam de qua hic. quia nō dicit̉ miniſtraſ ſe ſacramētum in ꝯtemptum parochialis ſacerdo tis. cum hec cle. ſolum reſpiciat ꝯtemptum. vt di ctum eſt sͣ. q. xv. ¶ Item excommunicati ſunt religioſi qui excom municatos a canone abſoluunt in caſibꝰ non cō ceſſis. Et ẜm zab. ibi in v̓. a canone. dicit.i. a quo cunqꝫ canone a papa promulgato. ⁊ ideo ſi religi oſus ſcienter abſolueret ab excommunicatione la ta per extrauagantes pape incurreret dictam ex communicationem. Item ẜm zen. abſoluētes ex communicatos per ſtatuta legatoꝝ ſunt excom municati. qd̓ non credo verum: exquo iſta conſti tutio eſt penalis. non debet extendi ⁊cͣ. Item excō municati ſunt religioſi ſi abſoluerent a ſententijs per ſtatuta ꝓuincialia. ſeu ſynodalia ꝓmulgatis. Et glo. in ver. ſententijs. dicit puto ꝙ omne ſen tentiā includit excōmunicatōis. ſuſpenſionis. vl̓ interdicti cuiꝰ neceſſaria fuerit abſolutio. Et hoc etiam tenet panor. in di. cle. qͥ addit ꝙ appellatōe ſnīe facta mentione de abſolutiōe. venit ſententia excōmunicationis. ſuſpenſionis ⁊ interdicti etiaꝫ in diſpōne penali. lꝫ gͦ noīe ſnīe ſimpliciter ꝓlate intelligat̉ de diffinitiua. ſecus cum fit mentio de abſolutōe. vt hic. Et intellige qn̄ neceſſaria eſt ab ſolutio. Iteꝫ dicit glo. ꝙ hec excommunicatio nō obtinet. ſi religioſus abſolueret a ſnīa iudicis. etiā ſi eſſet lata a papa. Idem ſi religioſus abſolueret a peccato. ꝓpter quod quis incurrit excommunica tionem dūmodo nō abſoluat ab excōmunicatio ne: vel ſnīa ⁊cͣ.

¶ Utrum abſoluens ab excommunicatione mi nori contracta ex participatione cum excommu nicato maiori excommunicatione incurrat hanc excommunicationem? Rn̄. Land̓. prout recitat Zab. intelligit de excommunicatōne maiori. non minori per. c. ſi quem. de ſenten. ex. Idem lap. licꝫ quidam teneant etiam de minori. hac ratione. qꝛ lex penalis ꝓhibens abſolutionem ab excōmuni catione. includit etiam abſolutionem minoris ex cōmunicationis. ꝓ hoc glo. in cle. prealle. religio ſi. ſuper ver. a canone. Item alia ratione. quia vbi cunqꝫ fit mentio excōmunicatōis. ⁊ materia in qͣ ꝓfertur eſt ꝓportionabilis etiam minori excōmu nicationi: intelligit̉ de vtraqꝫ. vt notat glo. pe. ſu per verbo excōmunicationis in. c. preſidentes. de here. li. vj. Tene primam opinionem. qꝛ ꝯmunis eſt. Et argumenta facta non concludunt ꝑ di. c. ſi quem. Item excōmunicatus eſt religioſus. ſi ab ſolueret a culpa ⁊ pena copulatiue. non ergo ſi ab ſolueret a culpa vel a pena ẜm glo. in v̓. quemcū qꝫ. eſſet excōmunicatus etiam ſi abſolueret religio ſum. vel ſociū. nihil em̄ excipit qui dicit quēcunqꝫ de ma. ⁊ ob. ſolite. Tercius eſt de inſecutoribꝰ ep̄oꝝ. percutiens ep̄m. capiens. banniens. vel mandans. vel ratifi cans. ſociꝰ. conſiliariꝰ. fautor. ⁊ defenſator. ſunt ex cōmunicati. vt in cle. j. de pe. Ciuitas autem que premiſſa. vel eoꝝ aliquid in ep̄m ſuum cōmiſerit. interdicto donec ſatiſfecerit ſubiaceat. Poteſtas v̓o conſiliarij. baluini. ſcabini. aduocati. conſules rectores ⁊ officiales ipſius quocunqꝫ nomine cen ſeant̉. in premiſſis culpabiles exiſtentes. ſimiliter excommunicationis ſententie. a qua: vt premitti tur: non valeant abſolutionis obtinere beneficiū ſint ſubiecti. hec ibi. ¶ Quid ſiquis ꝑcutiat electum in ep̄m nōdum conſecratum. qui pontifex.i. ep̄s ꝓprie non eſt. an incurrat has penas. Glo. dicit ꝙ nō. Illum tn̄ qͥ renūciauit loco: nō ordini: videt̉ includere. Quis aūt dicat̉ ſocius. ꝯſiliariꝰ. fauorem dans ⁊ defenſator: dic ẜm glo. hic ſtricte ſumi ſocium agente qui aliqͥd cooꝑat̉ ad actum ꝑcuſſionis. ca ptionis. vel banni. ⁊ licet in delinq̄ndo ſint qn̄qꝫ plures ſocij. quoꝝ nullus eſt pͥncipalior ⁊ tales in cludunt̉ ſub agentibꝰ. de quibꝰ p̄miſit. qn̄qꝫ tamē vnus eſt principalis. alter cooꝑans. ⁊ ſic ſumit̉ h̓ ſocius. qd̓ ptꝫ. qꝛ de faciente p̄miſerat. ¶ Circa ꝯſiliarium dic ꝙ hic accipit̉ fraudulen tum ꝯſilium non nudum. quod nihil addicit ad peccandum. ꝯſilium antem preſtat̉. ſuadendo. ro gando. impellendo. inſtruendo. vtilitatem inde ſecuturam on̄dendo. vt notat Inno. in. c. ad au dientiam. de homi. De nudo v̓o ꝯſilio hic non uidet̉. Circa fauorem dantem. ſciendum ꝙ eſt fa nor ſimplex qui nihil addicit ad peccandum. ⁊ de tali non videt̉ hic intelligendum. quia lr̄a hic di cit. In his.ſ. ꝑcuſſione. captione ⁊ banno. patꝫ ꝙ fauens huic delinquenti poſt delictū p̄ter defen ſorem de quo ſequit̉ non incurrit hanc penam. li cet in materia hereticoꝝ latiꝰ recipiant̉ fautores. Abſolutio. jͣ. Folium. VI. Circa quartum.ſ. defenſorē. glo. dicit. puto ꝙ eti am defenſatorem poſt malū punire intendit. Eſt ergo qͥdam defenſor vel auctorizator delicti. ⁊ ta lis grauius punit̉ ꝙͣ agens. xj. q. iij. qͥ ꝯſentit. Eſt alius defenſor qͥ poſt delictum defendit. puta im pediendo. ne delinquens ad manus iudicis veni at puniēdus.xxvij. q. j. ſi cuſtos. vel impediendo ne fiat executio. Et huc etiam intendit includere ⁊ ꝓbat in. c. felicis. de pe. in. vj. Non tn̄ puto ꝙ is qͥ taleꝫ defenderet ne ledat̉ a priuato: nedum. iij. ſꝫ illo offenſo: vel eius ꝯſanguineis vīdicare volē tibꝰ includat̉ hac pena. cum illa ſit iniuria. ad quā etiam ꝓpulſandaꝫ a ſocio quis tenet̉. de ſen. ex. di lecto. li. vj. ¶ Quid aūt de illo qui defendit in iudicio patro cinādo? Pau. hoc ꝓſequit̉ per diſtinctionem. qꝛ .ſ. aut ꝓcurator vel aduocatus talem defendit iu ſte. quia.ſ. putat eum non culpabilem. ⁊ ſic non li gat̉ aliqua pena. etiā ſi poſtea appareat eum cul pabilem ratō. qꝛ in talibꝰ iuſta defenſio reẜuatur. de except. cum inter. Aut contra conſcientiam et iuſticiam defendit. ⁊ ſic ligatur hac pena. de here. ſi aduerſus ⁊ tales defenſores appellant̉. ¶ Quero. quia hic dicitur. ſi eſt ciuitas. ſubiaceat interdicto. donec ſatiſfecerit. nunquid facta ſatiſ factione eſt abolitum interdictum ſine alia relaxa tione? Rn̄. Io. de lig. ẜm Land̓. ꝙ non. īmo ne ceſſaria eſt ſuperioris ſententia que relaxet. xxvj. q. vj. preſbyter. Secus ſi vſqꝫ ad certuꝫ tempus. vel modum fuit factum interdictū. quia tunc la ꝑſo tempore. vel modo ceſſante: ceſſat interdictū de ſpon. c. non eſt. Ratio diuerſitatis eſt. quia pͥ mo caſu poteſt dubitari. an plene ſit ſatiſfactum ſed in alijs ſecus. de hoc extra de eta. ⁊ quali. cum bone. Quero: quādo dicat̉ ciuitas delinquere in epi ſcopum: vt ſubiaceat interdicto? Rn̄. panor. con cludendo dicta Bar. in. l. aut facta. ff. de pe. ⁊ alio rum doct. dicit ꝙ cōmunis ⁊ vera ꝯcluno eſt. vt tunc attribuat̉ vniuerſitati qn̄ fuit prius delibe ratum in ipſa vniuerſitate pulſata campana. ⁊ a lijs requiſitis ad congregationem vniuerſitatis. vnde ſi omnes homines ciuitatis certum delictū cōmitterent: ⁊ inſurgerent. non diceret̉ factuꝫ ꝑ vniuerſitatem ſꝫ ꝑ ſingulos de vniuerſitate. Eti am qd̓ plus eſt: ſi facerent pulſari cāpanā. ⁊ leua rent vex illum vniuerſitatis. naꝫ potius ſunt in citatores ſinguloꝝ. oportet ergo ꝙ prius fiat deli beratio in vniuerſitate ⁊cͣ. hec panor. in. c. dilectꝰ. el ſecundo. de ſy. Et de hac materia vide eum ibi diffuſe Quero. qꝛ dr̄ in di. cle. j. ꝙ iſti inhabilitant̉ ad beneficia obtinenda. Quid de obtentis? Glo. ſol uit. ꝙ illa non ꝑdunt. ¶ Quero an iſti poſſint bn̄ficia que hn̄t cū alijs ꝑmutare? Glo. ſoluit ꝙ non. Idem Pau. ⁊ zen. qꝛ dicunt̉ beneficia nouiter acquirere. Quero: an ſaltem poſſint iſta beneficia iam ac quiſita augere? Dic ẜm Gemi. in ca. cum ex eo. de ex. pre. libro. vj. ꝙ ſic. quia prohibitus acqui

Abſolut io. j. rere nonum ius in re. non dicit̉ venire contra ꝓ hibitionem. licet augmentet priſtinū ius ante que ſitū. vt eſt caſus in. c. fi. ſcd̓o Rn̄. de ꝯceſ. p̄. li. vj. Sic eſt in ꝓpoſito. augmētant em̄ iſti primū ius. et ſic dꝫ iudicari illud additamētū nature prioris iu ris. Et ꝑ predicta ptꝫ quid dicendū de augentibꝰ gabellas. an dicant̉ noua pedagia facere. de quo. jͣ. excōmunicatione. xliiij. 9 SeliA ¶ Quartus eſt de clericis ſeu religioſis inducenti bus ad vouendū vel iurandū: vel fide interpoſita faycſi. vē ſeu al̓s ꝓmittendum. de eligendo apud eos ſepul turam. vel vt iam electam vlteriꝰ nō īmutent. ⁊ ta lia facientes incurrūt excōmunicatōꝫ ipſo facto: a qua ab alio qͣꝫ a ſede apl̓ica p̄terqͣꝫ in mortis articu lo nullatenꝰ ſunt abſoluendi. extra de pe. cupien tes. in cle. Et nota ꝙ hec ꝯſtitutio hr̄ de ſepul. c. j. li. vj. vbi etiam dr̄ ꝙ hi qui ſic elegerint: nec apud ſic electas eccl̓ias. vllatenus ſepeliant̉: nec alibi. ſꝫ ſepeliāt̉ omnino apud illas eccl̓ias apud qͣs ſepe liendi de iure fuiſſent: ſi al̓s ſepultura non electa forſitan deceſſiſſent. Si v̓o ijdem religioſi vel cle rici p̄dictos in ſuis eccleſijs vel cimiterijs preſum pſerint ſepelire. ad reſtitutōꝫ tam ſepultoꝝ corpo rum ſi petant̉: qͣꝫ etiaꝫ omniū que occaſione ſepul ture illoꝝ ꝑuenerint quōlibet ad eoſdem infra de cendium integraliter faciendam ipſos obligatos eſſe cenſemꝰ. qꝫ niſi fecerint. eccl̓ie ipſe apud quas ſepulti fuerint. necnō ⁊ cimiteria earūdem extunc eo ipſo ſint ⁊ tamdiu maneant eccleſiaſtico ſuppo ſite interdicto. donec ab eis facta fuerit reſtitutio plenaria omnium p̄dictoꝝ. hec ibi. Nota tn̄ ꝙ ex hoc non tollit̉ quin aliqͥs ꝓprio motu. poſſit voue re vel iurare in aliquo loco eligere ſepulturaꝫ. ⁊ ꝙ ſi fecerit debeat obẜuari. dūmodo nō inducat̉ ad hoc ꝑ p̄dictos ⁊ modis p̄dictis. ¶ Quid ſi clericus vel religioſus ꝯſilio vel ſuaſio Z ne inducat aliquem ad eligendū ſepulturaꝫ in ec cleſia ſua: non tn̄ ad vouen̄. ⁊cͣ. An talis inducēs incidat in canonem. Rn̄. ꝙ non. ¶ Quid ſi qͥs inducat ad vouē. ⁊cͣ. d̓ eligendo nō apud eccl̓iam ſuam.ſ. inducentis? Rn̄. Pe. d̓ an. ẜm Io. an̄. ꝙ non ligat̉. hac ꝯſtitutione. Notabale ¶ Quid aūt ſi clericus vel religioſus induxit ali quem ad vouendum ⁊cͣ. tn̄ non eſt ſecutꝰ effectus Rn̄. zab. in. d. cle. j. dicit ꝙ ex ſola inductione non eſt excōicatus. niſi inductio habuerit effectum. vt qꝛ inductus fecit illud ad qd̓ fuit inductꝰ. v̓ba em̄ dn̄t intelligi cū effectu maxi me hoc caſu quo agit̉ de ſpūali pena. Quero quare ex delicto vnius forte minimi de eccl̓ia ꝓpter iuramentū vel ꝓmiſſionem quā ſibi fecit fieri. tota eccl̓ia damnū patiat̉. vt ſit int̓dicta cū cimiterio? Rn̄. Pe. de ancha. ꝙ reliqͥ de eccl̓ia hanc penaꝫ int̓dicti incurrunt potiꝰ ex ſeq̄nti eoꝝ delicto. nō reſtituēdo male accepta ꝙͣ ex facto ali cuiꝰ de collegio hoc inducentꝭ ꝑceperūt. qͣſi totuꝫ collegiū dicat̉ delinquere ſi retinent rem inuaſam ab vno de collegio. Quero: dicit̉ in d. c. j. ꝙ ſi qͥs fecerit ſibi ꝓmitti de eligendo apud illum ſepulturam. ꝙ tali ꝓmiſ ſione non ob. debet ille ſepeliri apud illam eccleſiā apud quā de iure ſepeliri debuiſſet. Quid gͦ. ſi ipſa eſt illa cuiꝰ clericꝰ ſic deliqͥt: faciēdo ſibi iurare ⁊cͣ. Rn̄. Io. an̄. ꝙ iſta qō eſt indubitata. qꝛ iſta ꝯſtitu tio emanauit in fauorē eccl̓ie cui ſepultura debet̉. ⁊ in ipſiꝰ penam retorq̄ri non dꝫ. de reg. iu. qd̓ ob gr̄aꝫ. li. vj. Item licet peccet auferendo libertatem eligendi ſepulturam. tn̄ certat de debito retinēdo nō eſt gͦ hn̄da illa rō de tali: que hr̄ de illo qͥ certat de lucro captando. l. fi. C. de cōdi. Ideꝫ pe. de an. ¶ Quid ſi illa eccl̓ia. apud quam debebat ſepeliri de iure erat int̓dicta cū eiꝰ cimiterio? Rn̄. archi. illum ſepeliendū in eccl̓ia cathedrali. que etiam ſi eſſet int̓dicta. ẜuabit̉ ordo capituli vbicūqꝫ. xiij. q. ij. vbi dr̄. ꝙ vbicūqꝫ ſepeliat̉. Nota tn̄ ꝓ declara tione. d. capituli pͥmi ꝙ qͥ illicite ſepeliūt tenēt̉ ad reſtitutōꝫ corpoꝝ. Et hoc ſi petant̉. Ad reſtitutōꝫ aūt alioꝝ: que occaſione ſepulture ꝑceperunt. jͣ. x. dies. etiam ſi nō petāt̉. vt dicit glo. in v̓bo decen dium. Et rō eſt. ẜm Pe. d̓ an̄. qꝛ ſꝑ qͥ male accipit eſt in mora ſicut fur. ¶ Quero iſta que debebant reſtitui huic eccl̓ie in quā debebat ſepeliri ſi int̓dicta non fuiſſet. poſtꝙͣ non ibi. ſꝫ in cathedrali. vel alibi ſepelit̉. vtꝝ debe bunt̉ iſta huic eccl̓ie ad quam funus tranſfertur. Eadem eſt queſtio de canonica portiōe debita ec cleſie parochiali. an eaꝫ perdat ſi deprehendit̉ in terdicta temꝑe ſepulture. Poſſet dici in primo ca ſu. ꝙ poſtqͣꝫ cathedralis eccl̓ia vel alia ſubrogat̉ lo co interdicte. debet intelligi ſubrogata cum omni bus qualitatibꝰ. ⁊ cum honore ⁊ onere. onus em̄ comitat̉ emolumentum in tali caſu. l. alumne.§. ſeia. de adimē. le. Iteꝫ poſſet dici. ꝙ ſi ſine eius de licto eſſet eccl̓ia interdicta non eſſet priuanda cō modis ꝯſuetꝭ ar. l. ab adminiſtratōne. C. de lega. Idem dic ſi non potuit ſepeliri apud eccleſiam a pud quam elegit ſepulturam. ꝓpter caſum ꝯtin gentem in ꝑſona mortui. puta quia deceſſit in cā pis. nec reperit̉. vel eſt bannitus. ꝓpter em̄ iſta ec cleſia non eſt priuanda legatis ſibi factis gratia ſe pulture. vt no. vt in. c. in nr̄a. de ſepul. Si qͥs au tem poſt electam ſepulturam ⁊ legatum eccleſie fa ctum mutaſſet animum. eligendo ſepulturam a libi. videt̉ legatum ademptum ⁊ tranſlatum ad illā in qua voluit vltimo ſepeliri. ar. d.§. ſeia. hec Pe. de an. De hoc vide. jͣ. ſepultura. iij. Quintus eſt de his qui cogunt celebrari in loco interdicto ⁊cͣ. vt in cle. grauis. de ſen. ex. Et hec excōmunica tio habet quatuor caſus. Primꝰ eſt. domini tem porales etiam ſi ſint epiſcopi. vel eccleſiaꝝ prelati qui cogunt quōlibet aliquos in loco interdicto ce lebrare diuina. vel qui ꝑ p̄cones ad officia eadem audiēda. aliquos excommunicationis preſertim vel interdicti ligatos ſententia euocare. ⁊ eſt ſcd̓s Seu qui ne excōmunicati publice. aut interdicti d̓ eccleſijs dū in ipſis miſſaꝝ agunt̉ ſolēnia a cele brantibꝰ moniti. exeant ꝓhibere. ⁊ eſt terciꝰ. Nec non excōmunicatos publice. ⁊ interdictos qui in ipſis eccleſijs nominatim a celebrantibꝰ vt exeant moniti remanere preſumpſerint. ⁊ eſt quartus.

omnes iſti ſunt excōicati excōicatione papali. ¶ Quero qͥd ſi iſti dn̄i p̄cipiunt nō ſubiectis. Sol uit Pau. ꝙ nō eſt locus huic pene. Nota etiā ẜm zab. ꝙ celebrantes dn̄t inſtare vt excōicati: ⁊ inter dicti de eccl̓ia exeant. ꝙͣtum tn̄ ad hanc cle. dicit Pau. idem ſi celebrantes nō inſtent. Uult dicere ꝙ eſt locꝰ pene. eo ipſo ꝙ iſti p̄cipiūt ꝙ non exeant etiaꝫ ſi celebrantes nō inſtent ꝙ exeant. ꝓ hoc lr̄a ibi. inſtantibꝰ etiam. q̄ dictio. etiaꝫ. eſt implicatiua Nota etiaꝫ glo. in v̓. quōlibet. i oēm modū ꝯpul ſionis realē. ꝑſonalē. directum ⁊ indirectū ꝯprehē dit. vt ſi res ipſoꝝ occupant ꝯſanguineos grauāt in ꝑſonis vel rebꝰ. ¶ Quid aūt ſi iſti vocant ſecrete ꝑ nūcium. an in currant hanc penam? Pau. dicit ꝙ non. ſꝫ cū vo cant campanaꝝ pulſatōe aut voce p̄conia. Idem zen. dicit tn̄. ꝙ hoc qd̓ dicit hic de voce p̄conis. ꝓ cedit etiam: ſi voce tube. vel cornu. vel ſimili: cum ſit eadem ratio. ¶ Quero: an hoc qd̓ hic dr̄ de interdicto: locū ha beat in ceſſatione a diuinis? Dic ẜm zab. ꝙ in eo caſu qͦ ceſſatio hꝫ vim int̓dicti. ideꝫ in ea ꝙ in int̓ dicto. hoc aūt eſt qn̄ ceſſatio eſt generalis: non aūt ſpālis. que ſolū obẜuat̉ in eccl̓ijs: in qͥbꝰ eſt. vtꝫ in cle. j. de ſen. ex.§. in ceſſationibꝰ. Quero in eo ꝙ iſti ꝯpellebant ꝓprios int̓dictos audire diuina in loco int̓dicto. qͥd ſi ꝯpellerent au dire in loco non int̓dicto? Soluit Pau. ꝙ non hꝫ locum hec pena. Secus ſi in loco interdicto ꝯpel lerent non interdictos. ¶ Sextus de illis qͥ ferꝝ. equos. arma. ⁊ ad impu gnantes xp̄ianos neceſſaria deferūt vel tranſmit tunt. ſeu galeas. aut naues vendūt. vel in pirrati cis ſaracenoꝝ nauibꝰ gubernatōꝫ exercent vel im pendūt ꝯſiliū vel auxiliū in diſpēdiū terre ſancte extra de iudeis. Ita qͦrundaꝫ. ⁊. c. ad liberandam. Pro declaratōe hꝰ excōicatōꝭ pͥmo q̄ro: an lice at tꝑe guerre deferre merces ꝓhibitas ad t̓ras infi deliū? Rn̄. Panor. in. c. ſignificauit. de indeis cō cludit. ꝙ tꝑe guerre nō eſt licitū deferre aliqͣs mer ces etiam nō ꝓhibitas. Inno. tn̄ ⁊ Ho. in. d. c. ſi gnificauit. tenet ꝙ ꝓ redemptōis articulo licituꝫ eſt deferre merces ꝓhibitas. ar. l. ſancimꝰ. C. d̓ ſa. ſan. ec. ⁊ in. c. j. de pig. nam vaſa que ꝓhibent̉ alio tꝑe vendi: diſtrahi pn̄t ꝓ redimēdis captiuis. xij. q. ij. auꝝ. Io. an. ꝯcludit. ꝙ ante factuꝫ eſt ſeq̄nda opinio glo. q̄ tenet ꝯͣrium. nam ſi infideles ꝑpen derent ꝙ ꝓ redemptōe poſſent ꝯſeqͥ merces ꝓhi bitas nō vellent aliud ꝓ redemptōe. Item volen ti fraudem ꝯmittere ꝑatum eſſet velamē. qꝛ ſꝑ di ceret ſe feciſſe ꝓ redimendis captiuis. Sꝫ poſt fa ctum ꝯſulendū eēt ẜm opinionē Inno. ⁊ Ho. vt ſic neceſſitas redimēdi captiuos eos excuſet. Sed Panor. indiſtincte tenet opinionem glo.ſ. ꝙ tales merces ꝓhibitas non ſit licitum deferre: etiam ꝓ redemptione. nec excuſaret̉ deferens etiam ex p̄tꝰ facto. qꝛ cum ex illis armis veniant poſtea impu gnandi xp̄iani: non dꝫ impēdi ſubſidium ad ma lum ꝯmittendū ꝓpter bonū qd̓ inde ſeqͥt̉. Et hoc putat Panor. ꝓcedere durante guerra. ſꝫ tꝑe pa Abſolutio. j. Folium. VII. cis ꝓcedat opinio Io. an. Item nota ſecundum. Panor. ibi ꝙ diſpoſitio ꝯcernēs tempus guer re. videt̉ etiam cōcernere tempus treuge. quia ꝑ treugam guerra non eſt extincta. et hoc verum etiam in penalibꝰ. ¶ Secundo quero: an tꝑe pacis ſit licitum defer re hmōi ꝓhibita? Rn̄. Panor. in. c. ꝙ olim. de iu deis. dicit ꝙ ſemꝑ ſtat ꝓhibitio bellationis ꝓhi bitoꝝ: etiaꝫ tꝑe pacis: licet aliud ſenſerit glo. in. d. c. ſignificauit. nam poſſent facere pacem infideles fraudulenter. vt ſic valeant fulciri hmōi armis. et iſta opinio benignior eſt ante factum. ſꝫ poſt factū forſitan poſſent excuſari a pena. qꝛ illud. c. ita quo rundam. dicit ꝙ deferebant ad impugnandum xp̄ianos ⁊cͣ. hec Panor. Et licet predicta poſſint eſſe vera de iure ꝯmuni. tn̄ ſecus videt̉ dicendum hodie ꝑ extrauagantem Bonifacij que incipit. Olim. vbi expreſſe hr̄. ꝙ nullo vnqͣꝫ tꝑe licet defer re merces ꝓhibitas in alexandriam. vel alia loca ſaracenoꝝ terre egypti. vel ad terras ſoldano ſub iectas. Et ſic ad p̄dictas terras: nec tꝑe pacis. nec treuge licebit hmōi ꝓhibita deferre. nec etiam ꝓ redemptione captiuoꝝ. de alijs autē terris poſſet ſuſtentari opinio precedens. ¶ Quid aūt dicendum de deferentibꝰ merces nō ꝓhibitas. Dic ẜm panor. in. d. c. ꝙ olim. ꝙ temꝑe guerre exn̄tis inter xp̄ianos ⁊ infideles: nō ſolum īminet excōicatio deferētibꝰ merces ꝓhibitas. vt dictum eſt. ſꝫ etiam in qͥbuſcunqꝫ mercibꝰ. ⁊ habē tibꝰ cum eis ꝯmercium. ⁊ impendentibꝰ ꝯſilia ſeu auxilia. vel ſubſidia. non ſolum realiter: ſꝫ cum in genio. Et licet Ho. dicat hoc periculoſum. ⁊ ꝙ egeret declaratione. tamen Inno. ⁊ Goſ. ⁊ multi alij tenent ſimpliciter ꝙ exiſtente guerra durat ꝓ hibitio generaliter. ſed guerra ceſſante non duret canon late ſententie. niſi in mercibꝰ ꝓhibitis. qd̓ eſt valde notandum. Et facit ꝙ ſi turcus vel hu iuſmodi ceſſarent a guerra. fortius ſi pacem cum xp̄ianis facerent. ſicut fecit turcus cum venetꝭ et rege neapolitano ſecure poſſet deferri merces nō ꝓhibite ad terras illius. Idem dic de alijs domi nis infidelibus. qui nullam guerraꝫ habent cum chriſtianis. ¶ Quid aūt ſi qͥs deferat merces non ꝓhibitas tꝑe guerre ad terras infidelium. an talis incurrat excōicationem papalem vel ep̄alem: dic ꝙ talis p̄t eſſe excōicatꝰ triplicit̓.ſ. ꝑ ius ꝯmune. aut ꝑ extra uagātes. aut ꝑ proceſſum curie. Primo mō tales ſunt excōicat: ep̄ali excōicatōne. etiam deferendo merces ꝓhibitas. vtꝫ ꝑ. d. c. Ita. c. ſignificauit. c. qd̓ olim. ⁊. c. ad liberandam. ſcd̓o caſu.ſ. ꝑ extraua gantes. dic ꝙ deferentes tam ꝓhibita qͣꝫ nō ꝓhi bita in alexādriā vel ad terras ſoldano ſubiectas. ſeu ad t̓ras egypti tꝑe guerre ſunt excōicati excōi catōe papali. Tercio caſu.ſ. ꝑ ꝓceſſuꝫ curie. dic̄ de ferētes nō ꝓhibita qͦcūqꝫ tꝑe nullā excōicatōꝫ in currūt. qꝛ ſolū loqͥt̉ de ꝓhibitꝭ. vtꝫ ī ꝓceſſu Pau. O ij. vbi ſic dr̄. Item excōicamꝰ oēs illos qͥ eqͦs. fer rum. arma. lignamina. ⁊ alia ꝓhibita deferunt ſa racenis. ⁊ alijs xp̄i noīs inimicis.

Abſolutio. jͣ. ¶ Quero: quid ſi ferꝝ ⁊ alia hmōi ſint delata non intentione vt impugnent̉ xp̄iani? Rn̄. an. de bu tri. in. d. c. ita. ꝙ ſufficit ꝙ portent. licꝫ non hac in tentione vt impugnent̉ chriſtiani. ſꝫ ſufficit ꝙ im pugnari pn̄t. Idem Io. an. Idem panor. dicens. expone ergo ibi tex. ad impugnādum xp̄ianos.i. ex quibus poſſunt impugnari xp̄iani. ¶ Quero: quid de his qui exercent gubernatiōeꝫ in pirraticis nauibꝰ ſaracenoꝝ: non contra xp̄ia nos: ſꝫ ꝯͣ alios infideles? Rn̄. An. de bu. in. d. c. ad liberādam. ẜm aliquos. ꝙ ſunt excōicati. qꝛ docēt eos in pirratica arte. qua poterūt poſtea xp̄ianos impugnare. licet hoc nō placeat Inno. ¶ Quid aūt ꝯtineat̉ appellatōne ꝓhibitoꝝ? Rn̄. ſi bene ꝯſiderent̉ predicta tria.ſ. iura communia. extrauagantes: ⁊ ꝓceſſus curie. facientia mentio nem de hmōi ꝓhibitis tm̄. quatuor inueniunt̉ ex preſſe prohibita. ſcilicet ferꝝ. arma. equi. ⁊ ligna mina. ¶ Quid āt ꝯtineat̉ appellatōe armoꝝ. Uide tex. in. l. ij. C. que res expor. nō de. vbi enumerant̉ lo rice. ſcuta arcꝰ. ſagitte. ſpate. gladij. Item tela. Itē ꝯcludit tex. ibi. ꝙ nihil penitꝰ ferri facti vel infecti hoc eſt vene ferri tranſmitti dꝫ ad infideles. Item glo. in di. c. ita. dicit ꝙ appellatōe armoꝝ. veniunt fuſtes ⁊ lapides. puta. ſi deferrent lapides machi nis imponendos. Quero: an appellatōe armoꝝ veniat gladiꝰ ad incidendum panē? Rn̄. Panor. in. c. clerici. d̓ vi. ⁊ ho. cleri. dicit ꝙ non. vtꝫ ꝑ tex. illum. vbi dicitur ꝙ clerici arma portantes debent excommunicari. ⁊ ſic peccant mortaliter. ⁊ tamen eis non eſt ꝓhi bitum deferre cultellos ad incidendum panem. ¶ An aūt appellatione ꝓhibitoꝝ veniant ſtuppa cauapis. pix. fila. ⁊ claui minuti qui vulgariter di cunt̉ brochete? Rn̄. olim ꝑ quandam extrauagā tem Greg. cōit̓ dicebat̉ ꝙ predicta non ꝯtineban tur appellatione ꝓhibitoꝝ. Et ideo ꝯcludebat ꝙ ſi p̄dicta deferebant̉ ad impugnandum xp̄ianos. vel in diſpendium terre ſancte. erant excommuni cati per di. c. ita. vel. c. ad liberandam: al̓s non. Et licet dicta extrauagans ſit reuocata per ꝓhemiuꝫ ſexti. tamen forte hodie etiam idem dicendum eſ ſet. necnō in quibuſdam caſibus qui ſequunt̉. ¶ Utrum ſint excōmunicati. qͥ portāt arma. gla dios vel lanceas. vel cultellos in terras ſaraceno rum. non cum ꝓpoſito vendendi. ſꝫ ad ſui defen ſionem. ⁊ poſtmodum occaſione pecunie vendūt eadem ſaracenis? Rn̄d. Greg. ꝙ ſunt excommu nicati. ¶ Utrum portantes ferrum de vna terra ſara cenoꝝ ad aliam. ſint excommunicati? Rn̄. qͥ. sͣ. ꝙ non. niſi fiat in diſpendium terre ſancte. vel con tra xp̄ianos. Item ⁊ illi qui apportant ſaracenos cum armis ſuis. Rn̄. qui. sͣ. ſcd̓m rn̄ſionem ꝓxi me dictam. ¶ Quidaꝫ apportant ligna paruicula. dubitatur vtruꝫ de hmoi lignaminibꝰ intelligat̉ canō. Rn̄. ſi ad naues vel machinas ad impugnādum xp̄ia nos vel diſpendium terre ſancte. ſunt excōicati. ¶ Sunt alij qͥ volunt ꝑmutare cultellum cū ar cu. vel eꝯͣ: vel aliqͥd ſimile. Utꝝ qͥ fecerint ſint ex cōmunicati? Rn̄. ꝙ non. niſi fiat in diſpendium terre ſancte ⁊cͣ. ¶ Sunt qͥdam qͥ apportant ꝓhibita: ignorantes eſſe ꝓhibita. an ſint excōicati? Rn̄. cū vtroqꝫ ꝯci lio ꝓhibita ſint ⁊ publicata. nō licꝫ ignorare. iō ab ſoluant̉ ad cautelam. ¶ Quid de illis qͥ apportāt ꝓhibita ⁊ ꝙͣcito ſciūt eſſe ꝓhibita: reportant: ⁊ nolūt ea vendere ſarace nis? Rn̄. ꝙ non ſunt excōmunicati. ¶ Sunt qͥdaꝫ qͥ apportant res ꝓhibitas ⁊ vendi derūt ꝑtem ⁊ ꝑs ſuꝑeſt ad vendendū. ſi tales ꝯtin gat abſolui aliqua neceſſitate. qd̓ conſilium dabit̉ eis de alia ꝑte? Rn̄. ꝙ reportent eam. ¶ Sunt aliqͥ qͥ dant vel vendūt ꝓhibita ſarace nis. ignorātes ꝙ ꝓpt̓ hoc ſint excōicati. ⁊ ꝙͣcito ſci unt recuꝑant. Utꝝ tales ſint excōicati. Rn̄. ꝙ ſic Quero quō intelligit̉ illud qd̓ dr̄ de ſaracenis hn̄tibꝰ guerraꝫ cū xp̄ianis. Utꝝ ſi cū vno rege vl̓ ciuitate vel cū eccl̓ia. Rn̄. ꝙ de quolibet xp̄iano. ¶ Aliqͥs eſt debitis obligatus ꝓ victu ſuo. ⁊ nihil hꝫ. nec aliqͥd lucrari pōt. neceſſitate tali ꝯpuiſus intrat nauem aliquā ꝓ marmario. vt poſſit lucra ri. vn̄ poſſit viuere ⁊ debita ſoluē̓. ⁊ illa nauis por tat res ꝓhibitas in terram ſaracenoꝝ. ⁊ aliam nō pōt inuenire: vt poſſit lucrari. Utꝝ talis ſit excōi catꝰ. Rn̄. ꝙ ſic. qꝛ cōicat cū illis in crimine: qͥ mit tūt vel portant: dando eis auxiliū ⁊ cooꝑatōꝫ. lꝫ ꝓ mercēde. ſꝫ in ſatiſfactiōe pnīe mitiꝰ agat̉ cum eo. ¶ Nota etiam ꝙ tales nō abſoluunt̉ ab excōica tione. ꝓut dr̄ in. d. c. ad liberādam. niſi totū qd̓ ꝓ ꝯmercio donato ꝑceperūt. ⁊ tantūdem de ſuo in ſubſidiū terre ſancte trāſmiſerint. Et dicit archi. f. ſi tn̄ abſoluant̉. nō facta ſatiſfactōe. tenet abſolutō ſꝫ reduci dn̄t in priſtinam excōicatiōis ſnīam. niſi hoc faciant. Sꝫ de hoc dicto.ſ. an abſolutio facta nō p̄cedente ſatiſfactōe teneat. Pau. in cle. j. de ſe pul. tenet ꝙ nō. qꝛ ſit ꝯͣ ꝓhibitōꝫ ⁊ ꝯͣ formam man dati. ar. de Reſcriptꝭ cū dilecta. Idē archi. ī. c. qm̄ de īmu. ec. li. vj. vbi q̄rit: an abſolutio ꝯͣ ꝓhibitōeꝫ ibi factam valeat. Et ꝯcludit ꝙ nō: exqͣ tex. ꝓhi bet. In ꝯͣrium eſt veritas. nam ẜm ge. in. d. c. qm̄. qn̄ ptās dat̉ al̓s nō habenti. ſi nō ẜuat̉ forma: nō valet actus. vt notat glo. ſingularis. ad hoc in cle. j. de iu. pa. Sꝫ quando al̓s habenti poteſtatem a lege abſoluendi. ſit ꝓhibitio: licet non ſeruet̉ for ma: valet ipſo iure abſolutio. vt de ſen. ex. venera bilibꝰ.§. vbi. lib. vj. Et hanc diſtinctionem ponit glo. in di. cle. j. de iu. patro. Cum igit̉ ordinarij ha beant poteſtatem abſoluendi a ſententia canonis non reſeruantis. vt in. c. nuper. de ſenten. ex. ergo videtur ꝙ valeat. Et predictaꝫ diſtinctionem ap probat Panormi. in. c. dilectus. el. ſcd̓o. de preben Predicta intellige. niſi apponeret̉ clauſula decre ti irritans actum. nam in hoc caſu: ſiue ordinari us. ſiue alius quicunqꝫ al̓s habeat poteſtatem ſi ue non: nihil facit abſoluendo. niſi ſeruet formam mandati. Dictum tamen archi. flo. poteſt intelli gi ẜm iura antiqua communia. vbi etiam deferēs

Abſolutio. jͣ. ꝓhibita erat excōmunicatꝰ excōmunicatiōe ep̄ali dūtaxat. ⁊ ſic ep̄us al̓s de iure cōi poterat abſoluē Secus dicendū ab illa. que eſt ꝑ extrauagātes. et proceſſum curie. Et ꝑ hoc poteſt verificari glo. in dicto. c. qd̓ olim. ꝙ ſi ꝓ eodē delicto a diuerſis cō ſtitutiōibꝰ imponit̉ pena ipſo facto. ꝙ vtraqꝫ īmi net ꝯtrafaciēti. ⁊ p̄ſertim habet veritatē in caſu p̄ dicto. vbi ꝑ ius cōmune fulminat̉ excōicatio ep̄a lis ꝑ extrauagātes. ⁊ ꝓceſſum papalis. Defuncto vel āmoto epiſcopo qui excōmuni cauerat. ⁊ vacante ſede. capitulū ſiue ille ad quem epiſcopalis iuriſditio pertinet. poteſt abſoluere a ſententia iuris ſiue iudicis. ſicut ep̄us poterat. vt in. c. vnico de ma. et obe. in vj. Eodem modo et ſucceſſor abſoluere poteſt a ſententia quam prede ceſſor. tulit ar. xj. q. iij. ſi epiſcopus. Et de poteſta te capituli ſede vacante quaꝫ habeat. vide panor. in. c. cū olim. d̓ ma. ⁊ obe. vbi ponit infraſcriptas queſtiones. ¶ Primo vtrū capitulū ſuccedat in poteſtate ali enādi. glo. ibi tenet ꝙ nō. hoc limitat Panor. cuꝫ vellet alienare bona ep̄atus. ſed ſi eccleſia inferior ex legitima cauſa vellet alienare. credit ꝙ capitu lū poſſit interponere autoritatē. qꝛ capitulū ꝓprie hoc caſu nō alienat. ſed interponit autoritatē ec cleſie alienanti. hoc em̄ iuriſditōnis eſt. et ſepe ne ceſſariū. Et ſentit Fed̓. ꝯſilio. xxx. ¶ Secūdo querit: an capitulū ſuccedat in ptāte viſitādi totam dioceſim ⁊ inquirendi crimina. de hoc habes bonā glo. in cle. j. de here. Io. an. cōclu dit ꝙ poteſtas generalit̓ viſitādi nō tranſit in ca pituluꝫ. Et ꝓcedit opinio Io. mo. Sed poteſtas ſpecialit̓ inquirēdi ꝯͣ aliquos diffamatos tranſit: ⁊ ſic ꝓcedit opinio Archi. Fundamentū huiꝰ di ſtinctionis eſt qꝛ capitulū eſt adminiſtrator neceſ ſarius: nō volūtarius. vnde ſuccedit in his q̄ ne ceſſario ⁊ nō volūtarie ſunt expedienda. ſꝫ viſita tio generalis eſt volūtaria: ſpecialis v̓o neceſſaria Et multi antiqui doc. amplexati ſunt iſtam theo ricam. ſed panor. indiſtincte tenet ꝙ etiā viſitare poſſit generaliter: qꝛ viſitatio fit ex neceſſitate iurꝭ vt pꝫ in. c. ſopite. de cen. ¶ Tercio dubitat̉: nūquid capitulū poſſit viſita re monaſteria monialiū exempta que viſitat ep̄s autoritate apl̓ica: vt in cle. ij. de ſta. reg. lap. ab. cō ſuluit. ꝙ nō. Et ita refert rn̄diſſe ſibi Io. an. moue tur qꝛ capitulū nō ſuccedit in his que competunt epiſcopo iure ſpeciali. vnde non ſuccedit in ptāte cognoſcēdi de feudo: vt notat̉ in. c. verū. de fo. cō pe. Et idem ſentit Fed̓. cōſilio. xxx. Multi tamen cōtrarium tenuerūt. dicētes: ꝙ ſi ep̄us hꝫ abſol uere vt delegatus: ꝙ poteſtas trāſit ad capituluꝫ. ꝑ. c. vnicū de ma. ⁊ obe. li. vj. qd̓ loquit̉ indiſtincte Panor. tamē plus placet opi. j. ¶ Quarto dubitat̉: nūquid capituluꝫ poſſit ſede vacante facere ſtatuta diſtringētia totā dioceſim. Panor. ẜm Fcd̓. cōſilio. xvj. dicit ꝙ ſic. dependet em̄ hoc a iuriſditiōe: vt in. c. fi. de conſti. li. vj. in qͣ quidem iuriſditiōe captiulū ſuccedit. Et talia ſta tuta durant etiā in tempus futuri ep̄i: qꝛ de natu ra ſtatuti eſt vt ſit perpetuū. licꝫ extīguat̉ poteſtas Fo. VIII. ſtatuentis: vt in. c. fi. de offi. leg. Ep̄us tamē pote rit illa ſtatuta reuocare: qꝛ nō pōt capitulū ſtatuē re in p̄iudicium futuri epiſcopi ſicut nec preceſſor in p̄iudicium ſucceſſoris: qꝛ par in parē nō habet imperiū. de elec. īnotuit. Quīto dubitat̉: nūquid poſſit ſede vacāte ca pituluꝫ diſpenſare in caſibꝰ in quibꝰ ꝑmittit̉ ep̄o. Panor. ẜm Fcd̓. cōſilio. xl. ꝯcludit ꝙ ſic: nā diſpē ſatio depēdet a iuriſditiōe. Sexto dubitat̉: Quid ſi ep̄us hꝫ collationem cū alio: vel aliqui debēt reqͥrere ꝯſiliū ep̄i ī aliquo actu. nūquid capitulū ſuccedit. Panor. ꝯcludit ꝙ nō ꝑ. c. vnicū. ne ſe. va. li. vj. Septimo: nūquid capitulū ſuccedat in iuriſ ditiōe quā hꝫ ep̄us ex ꝯſuetudine. puta ep̄us ha bet intereſſe alicui electiōi ex ꝯſuetudine. Ho. in c. ſcriptū. de elec. ſentit ꝙ nō. ſed collectarius tenet ꝯtrariū. qꝛ eadem rō debet eſſe in additamēto que in principali qd̓ ſatis placet panor. exquo illa iu riſditio ꝯpetit ep̄o: vt ep̄o. Sed idem panor. in. c. illa. d̓ elec. tenet opinionē Ho. dicēs ꝙ hoc cōiter tenet̉ a doc. ¶ Octauo: nūquid ſuccedat in priuilegijs indul tis dignitati ep̄ali. vt in. c. fi. cū ꝯcor. ibi poſitis in glo. de priui. li. vj. Et ꝯcludit̉ ꝙ nō. qd̓ hꝫ Io. an. ꝓ indubitato. nā priuilegiū nō dꝫ excedere ꝑſonā puilegiati. vt in. c. ſane. de pͥui. Nono: nūquid capitulū poſſit dare indulgē tias. de quibꝰ in. c. cum ex eo. de pe. ⁊ re. Si tenet̉ ꝙ ſint iuriſditionis: quod eſt cōmunius. tūc du bitari pōt: qꝛ videt̉ actus volūtarius ⁊ nō neceſſa rius. Poſſet tn̄ teneri ẜm Panor. ꝙ poſſit: qꝛ cuꝫ iura dicāt ꝙ capitulū ſuccedit in iuriſditiōe. et nō diſtinguāt inter cōtentioſam ⁊ volūtariam. debꝫ intelligi in vtraqꝫ ¶ Decimo: nūqͥd capitulū ſuccedat in poteſtate doctorādi. vbi ep̄o hec poteſtas ꝯpetit: nec aliqͥd ī priuilegio cauetur de capl̓o. Et in hoc panor. cō cludit ꝙ aut ep̄us habet hanc poteſtatē ex priui legio ſpeciali. Et nūc nō tranſit in capitulū. ꝑ ſu perius dicta. Aut habet a iure cōmuni. ẜm opini onē quā ſentit Ho. vt notat glo. in cle. ij. de ma gi. Et tūc capl̓m ſuccedit. ¶ Si archiepiſcopꝰ abſoluat excōicatos ab epi ſcopo in caſu ꝯceſſo. nō valet abſolutio: qꝛ eſt a nō ſuo iudice: extra de offi. or. paſtoralis. Sed ſi ꝑ ap pellationē cauſa defertur ad eum. poterit abſoluē ita tamen ꝙ nō niſi vocatis partibus. ⁊ cognito de appelſatione. extra de ap. romana li. vj. ¶ Epiſcopus exiſtens in aliena dioceſi abſolue re non poteſt in his que requirūt cauſe cognitio nem: quia neqꝫ ſedere pro tribunali poteſt. ix. q. ij. epiſcopū. Secus ſi nō requirāt cauſe cognitionē: quia hic pertinēt ad volūtariaꝫ iuriſditionē. Epi ſcopi autē expulſi poſſunt exercere iuriſditionem in aliena dioceſi: petita tamē licentia ab epiſcopo dioceſis et ſi non obtenta. ita ꝙ ſubditi nō expul ſores vel eorum fautores: ſeu conſiliarij vltra du as dietas a fine ſue dioceſis non trahantur: vt in cle. qͣꝫuis. de foro compe. et ſic poſſunt abſoluere. ¶ Querit glo. in. c. nouit. d̓ offi. le. de notabili. q.

Abſolutio. jͣ. que facit multum ad predicta. Utrum legatus: vel alius ordinarius exiſtens extra territoriū ſuū poſſit excōmunicare. abſoluere. ⁊ cauſas delegare ⁊ ſimilia. Panor. ibi dicit ꝙ mens glo. eſt: vt exi ſtens extra territoriū ſuum non poſſit excōmuni care. nec abſoluere. nec alia que exigunt cauſe co gnitionē explicare. Sed ꝯferre beneficia. ⁊ cauſas delegare et reliqua que ſunt iuriſditionis exercere poteſt. Et iſta eſt bona doctrina. Et prima ꝑs pro bat̉ per. l. fi. ff. de offi. p̄. vr. ſcd̓a v̓o in. l. ij. ff. d̓ offi. procō. Inno. reſpectu abſolutionis dat hanc limi tatione. ſcꝫ ꝙ ſi exiſtens in territorio dep̄hendit ſe erraſſe in excōmunicādo poterit abſoluere. qꝛ iſta abſolutio fiet ſine cauſe cognitione. Aliam limita tionem reſpectu excōmunicatiōis ponit Ho. di. ꝙ in notarijs poteſt excōmunicare ſubditu extra territorium: quia notaria nō exigunt cauſe cogni tionem. vt in. c. euidentia. de accu. Et ſint illa que expediūtur ſine cauſe cognitione. ⁊ nō pro tribu nali. fulminabit. al̓s autē ſi vellet contentioſe pro cedere. non teneret proceſſus etiam ſi non excipe retur. quia iuriſditio inheret territorio. etiā ſi ha beret cōſenſum illius iudicis non valet niſi ꝑtes conſentiant. quia partes inuite nō poſſunt trahi extra territorium. vt notat glo. in. c. litigantes. de offi. or. in. vj. Fallit tn̄ in calu. d. cle. qͣꝫuis. ¶ Epiſcopus poteſt abſoluere a ſententia lata ꝑ ſuum archidiaconū plebanum. vel alium ſub eo iuriſditionem habētem. ſed non debet ſine cōſci entia illius. et congrua ſatiſfactione. de offi. or. cuꝫ ab eccleſiarū. et. c. ad reprimēdam. Si tamen ab ſoluit: valet. Et eſt ratio quia epiſcopus eſt iudex ordinarius tam laicorum ꝙͣ clericorum ſui epiſco patus. ar. in autētico de defen. ci. in pͥncipio. ¶ Qui de vno epiſcopatu domicilium tranſfert ad alium poteſt per ſecūdum epiſcopū abſolui ab excōmunicatione iurꝭ quam incurrerat in dioce ſi prioris. ſicut etiam a peccato ibi cōmiſſo. et hoc ſiue tale ius ſit ius cōmune. ſiue ſynodale vel hu iuſmodi. Et hoc niſi pape reſeruet caſus. Et ideꝫ tenet Ri. in. iiij. di. xviij. ar. ix. Utrū a ſententia excōmunicatiōis lata ꝑ ſta tutum archiepiſcopi ſeu epiſcopi poſſit proprius epiſcopus excōmunicati abſoluere. Rn̄. Panor. in. c. ex frequētibus. de inſti. dicit ꝙ ſic. ſatiſ factōe tamen premiſſa. vnde non eſt neceſſe ire pro abſo lutione ad illuꝫ qui ſtatutum edidit. ⁊ hoc proba tur expreſſe per tex. ibi ſic inducendo. nam ſolus archiepiſcopus ibi excōmunicationē protulerat. ⁊ tamen papa mandat omnibus ſuffraganeis. vt illam non relaxent. niſi ſatiſfactōne premiſſa. ergo poſſunt abſoluere. licet ipſi nō excōmunicauerint ſed eorum ſuperior. Et hoc tenet Io. an. et archi. nam non debet eſſe maioris potentie canon infe rioris ꝙͣ pape. ſed a ſentētia canonis pape poteſt quilibet epiſcopus ꝓprium abſoluere ſibi ſubditū ſi papa ſibi nō reſeruauit abſolutionem. ergo for tius idem dicendum in ſententia canonis inferi oris. Idem tenet Panor. in. c. graue de prebē. vbi extendit dictum caſum non ſolum ad epiſcopos ſuffraganeos. ſed etiam ad alios ep̄os. vt poſſint abſoluere ſubditos ſuos qui in aliena dioceſi in currerunt ſententiā excōmunicationis per ſtatu tum archiepiſcopi vel legati. ⁊ huiuſmodi. Et dat exemplū. Pone ſtatutum epiſcopi Senenſis ful minat excōmunicationem contra intrantes mo naſteria monialium. quidam forenſis incidit in illam excōmunicationē. nūquid poterit abſolui a ſuo epiſcopo. Et concludit ꝙ ſic. ꝑ ſupra allegata. Sed a ſententia hominis non poteſt quis abſol ui. niſi ab excommunicatore vel eius ſucceſſore in officio vel ſuperiore ẜm Ri. in. iiij. Et hoc niſi in articulo mortis. vel ſi ſit iuſto impedimēto deten tus ne poſſit in breui accedere ad excōmunicato rem. tunc em̄ ẜm Ar. f. poteſt abſolui cum iniun ctōne vt ſe p̄ſentet qͣꝫcitius comode poterit ei qui debet abſoluere impedimēto ſublato. ¶ Quādo epiſcopus cōmittit alicui abſolutionē de omni excommunicatiōe. non ꝓpter hoc poteſt ille abſoluere excōmunicatū ab eo cuiꝰ abſolutio nem nō cōmiſiſſet in ſpeciali. forte quia excōmuni catus erat ꝓpter damnū illatum epiſcopo vel hu iuſmodi. extra de regū. iur̄. In generali. li. vj. hoc intellige quātū eſt de virtute verboꝝ ⁊ in foro cō tentioſo. nam ſi in foro cōſcientie aliud conſtaret de intentione conferētis auctoritatē ꝙ ille inten derit omnia etiā ſi non exp̄ſſiſſet aliquid. in gene rali ꝯceſſione intelligerent̉ ſpālia. hec archi. f. ¶ Quid ſi papa mandat alicui ꝙ aliquem excō municet. nūquid poſtea poterit eum abſoluere? Diſtingue. ſi cōmittit ei cauſe cognitionem poteſt abſoluere. ar. xxj. diſt. inferior. Si vero papa iam diffinierat negociū ⁊ mandet excōmunicari non poteſt abſoluere. quia non ei iuriſditio ſed puruꝫ miniſteriū delegat̉. de of. del̓. c. fi. ¶ Papa ſi ſalutat aliquem excōmunicatum vel participat ei: ſiue ſcienter ſiue ignoranter. nō pro pter hoc ille eſt abſolutus. vt in cle. ſi ſummus. de ſen. excō. hoc tamē intellige in dubio. quia ſi con ſtaret ꝙ papa ex tali ſalutatiōe vellet eum habere ꝓ abſoluto ꝓ certo eſſet abſolutus eo quia papa non ſubijcit̉ iuri poſitiuo. cum ſit ſupra ius. vt in c. ꝓpoſuit. de cōce. p̄. ⁊ ꝑ ꝯſequens nec etiam ſubi citur forme iuris cōmunis. Secus de epiſcopo qͥ ex ſola intentiōe non poteſt hoc facere. qꝛ ſubijcit̉ forme iuris cōmunis. vt notat Panor. in. c. cum deſideres. de ſentē. excō. Secus in abſolutione a ſuſpenſione: vel interdicto. vt notat ſingulariter panor. in. c. fi. de ma. ꝯtrac. ꝯtra inter. eccleſie. vbi dicit ꝙ cum in abſolutione ab excōmunicatione requirat̉ certa forma. non obſtante ſatiſfactione requirit̉ abſolutio. Secus dicit Io. an. in abſolu tione a ſuſpenſione vel relaxatione interdicti. Si em̄ iſta ferant̉ ad tempus. non requirit̉ poſt tem pus abſolutio. Ratio diuerſitatꝭ eſt. quia in iſtis caſibus vltimis non requirit̉ certa forma in abſo lutione. vn̄ ſatis ē ꝙ ꝯſtet de mēte iudicis. ¶ Quid autem dicendū in papa ſi excōmunica uit ad tembus. puta donec ſatiſfeceris. nunquid requirat abſolutio poſt ſatiſfactionem. dubium facit: quia papa non ſubijcitur forme. ſed ſola vo luntate poteſt abſoluere a ſententia excōmunica

Abſolutio. jͣ. tionis. vt in dicta cle. ſi ſummus. Dominꝰ Anto. credit ꝙ in dubio requirat̉ abſolutio. quia alio nō apparente non videt̉ papam velle vti poteſtate abſoluta ſed ordinaria. Et ita debet impendi ab ſolutio ẜm iuris ordinē. Et d̓ ptāte pape vide glo. in cle. vnica. de īmu. eccle. ſuꝑ v̓. infectis. vbi ſin gulariter dicit ꝙ papa circa ea que ſūt de iure po ſitiuo habet poteſtatē illa reuocandi. extūc. et hec glo. non inuenit̉ alibi ẜm zab. et cum glo. concor dat Pau. dicens ex hoc ꝙ illegitimus poteſt legi timari per papam: ſic ꝙ habeatur pro legitimo ex tunc.i. retrotrahat̉. etiam quo ad honores ſecula res. Et nota glo. notabiles in. c. non debet. de cō ſang. ⁊ affi. ⁊ glo. in. d. v̓. infectis ꝙ tanta eſt auto ritas pape ꝙ poteſt tollere conſtitutioneꝫ ratione effectus preteriti. adeo ꝙ ſi aliquis fuiſſet ratione alicuius conſtitutōnis excōmunicatus ⁊ papa di ceret. ꝙ tollit dictam conſtitutionē ⁊ vult ꝙ habe atur ꝓ non facta. ꝙ talis excōmunicatus non in diget abſolutione. Si tamē papa ſimpliciter reuo caret conſtitutionē ſeu ſtatutum non cenſeret̉ re uocatus effectus iam cauſatus per ſtatutum. nec videtur approbatus actus geſtus cōtra antiquū ſtatutum. Et ideo excōmunicatus ex antiqua le ge indiget abſolutione etiam poſt legem reuoca tam. niſi in reuocatione dicatur ꝙ antiqua lex de beat haberi ꝓ infecta. tunc em̄ omnis effectus an tique legis eſt ſublatus. Ita vt excōmunicatꝰ nō indigeat abſolutione. quod poteſt facere papa ex ro papar plenitudine poteſtatis. Secus de prelatis inferio ribus. eo ꝙ aſſumūtur in partem ſollicitudinis. Et hoc facit ꝙ ſi quis excōmunicatus eſſet ꝑ con ſtitutionē epiſcopi. dato ꝙ dictus epiſcopus tolle ret dictam cōſtitutionē ⁊ diceret ꝙ vult eam ha beri pro non facta. ille tamē excōmunicatus non eſſet abſolutus. Et ex predictis potes elicere mul Ii tas theoricas q̄ faciūt ad multa. ¶ Utrum autē papa cōmunicādo cuꝫ excōmu nicato incidat in excōmunicatōeꝫ: Glo. in. c. nul li. de ſen. excō. ꝯcludit ꝙ non. Et ratio eſt manife ſta. quia hoc vinculū excōmunicatiōis ꝯtrahitur a iure poſitiuo. quo papa nō ligatur. vt in. c. ꝓpo ſuit. de ꝯceſ. pre. Panor. tamē in. c. cum deſideres de ſen. ex. addit notabiliter ad illā glo. ꝙ papa pec cat cōmunicādo cum excōicato. quādo nō ſubeſt cauſa cōmunicādi. nam tunc papa non ſolum fa cit ꝯtra ius poſitiuū. ſed etiam ꝯtra diuinū. vt ha betur in euangelio. Qui non vult ſe corrigere. ex cōmunicet̉ ⁊ ꝓpter hoc debet haberi tanꝙͣ ethni cus ⁊ publicanus. vnde papa cum ſit ſubiectꝰ le gi diuine. xxv. q. j. ſunt quidam. peccat. nō haben do eū tanqͣꝫ publicanū ⁊ infidelē. Si per papā fuit cōfirmata aliqua excōmuni cationis ſententia quā inferior tulit. nūquid infe rior poteſt abſoluere. Dic ẜm panor. in. c. ex freq̄n tibus. de inſti. ꝙ aut iſta ſentētia cōfirmata ꝑ pa pam. eſt ſententia homīs aūt ſtatuti. Si hominis anem. di. diſtingue. quia ſi confirmata eſt ex certa ſcientia. nullus inferior poteſt ſine mandato pape abſoluē niſi eſſet certū ꝙ per falſam ſuggeſtionē fuerit cō firmatio impetrata. extra de confir. vti. c. ij. Si v̓o Fo. IX. ſimpliciter ꝯfirmat. ⁊ ſine cauſe cognitiōe. tūc infe rior poteſt. ſcd̓o v̓o caſu. qn̄ fuit lata per ſtatutuꝫ. tunc cōfirmatio non tollit poteſtatē alijs inferio ribus abſoluēdi. qꝛ ſtatutum inferioris confirma tum per papam. nō debet eſſe maioris roboris ꝙͣ ſtatutum pape. Sed a ſentētia lata per ſtatutum pape poſſunt epiſcopi abſoluere. per. c. nuper. de ſen. excō. ergo fortius a ſentētia lata ꝑ ſtatutū cō firmatum ꝑ papā. qd̓ nota. ¶ Quero qn̄ ſententia dicatur confirmata ex cer ta ſcientia ⁊c̄. Dic ẜm doc. in. c. ex frequētibus. de inſti. ⁊ in. c. qꝛ diuerſitatē de cōce. pre. ⁊ de ꝯfir. vti. per totum ꝙ duplex eſt ꝯfirmatio.ſ. ex certa ſcien tia. ⁊ in forma cōmuni. tūc autē dicitur ex certa ſci entia. qn̄ in cōfirmatione inſeritur totus tenor rei ꝯfirmate: vel qn̄ papa vtitur iſtis verbis. ex certa ſcientia: vel ſimilibus: vel qn̄ papa confirmat ali quid qd̓ vidit: vt de confir. vti. venerabilis. vt te net Inno. in. c. j. de tranſac. Tunc aūt dicitur cō firmare in forma cōmuni qn̄ ſimpliciter cōfirmat aliter non inſtructus de negocio ⁊cͣ. tunc em̄ ver ba debent intelligi ꝓprie.ſ. cōditionaliter: qꝛ papa p̄ſumit̉ ignorare que in facto ꝯſiſtunt. vt in. c. j. de conſti. li. vj. ¶ Quid aūt operet̉ cōfirmatio ex certa ſcientia? Dic ẜm glo. in dicto. c. qꝛ. ꝙ. iij. oꝑat̉. pͥmo qꝛ talis res fit maioris aucͣtis. ſcd̓o qꝛ ſi illa res fuit minus valida: fit valida. tercio qꝛ p̄ter autoritatē ꝯfirmā tis nullus inferior poteſt de illa cognoſcere. Qn̄ auteꝫ cōfirmatio eſt facta in forma cōmuni parū: vel nihil operat̉. īmo ex hoc nō tollit̉ cognitio iu dicis inferioris. nec talis ꝯfirmatio creat aliquod ius nouum. vt in iuribꝰ pall̓. Ad quid ergo impe tratur talis cōfirmatio? Dic ad hoc qꝛ ſolet magꝭ timeri qd̓ ſpecialiter ꝓhibet̉ qͣꝫ qd̓ generaliter. Et ex predictis ſoluit̉ notabilis queſtio de priuilegijs ordinis minorū. nā a fe. re. Bonifacio papa. viij. cōceſſa fuerunt quedam priuilegia que dicti ordi nis fratres eximebant a ſolutione quarte canoni ce portiōis debite eccleſie parochiali rōue ſepultu re: q̄ priuilegia ꝑ cle. dudū de ſepul fuerunt reuo cata. ſed poſt dictam cle. eadem priuilegia ab Eu genio papa prius examinata ⁊ approbata fuerūt ex certa ſcientia. queritur modo. an dicta cōfirma tio. d. pape faciat valere dicta priuilegia conceſſa per papā Bonifaciū? Dic ꝙ īmo valet dicta con firmatio Eugenij. pro quo. c. j. de tranſac. ⁊. c. quo tiens. de pac. que volunt ꝙ qn̄ papa cōfirmat ali quid ex certa ſcientia. vt in calu noſtro. talis cōfir matio validat nullum: vl̓ inualidū. īmo talis con firmatio hꝫ vim innouatiōis. ¶ Abſolutio ex cauſa falſa non valet ẜm Inno. et Ho. qꝛ ſic iudex non intendit abſoluere: vtpu ta ſi abſoluendus dicat ſe ſatiſfeciſſe: vel iniuriam ſibi remiſſam fuiſſe. vel aliquid tale ꝙ non ſit ve ruꝫ: al̓s abſolutio ſiue iuſta ſiue iniuſta tenet quo ad eccleſiam militantem. ar. extra de regū. iu. om nis res. Nota tamen pro declaratione predictoꝝ Panor. in. c. ex parte. de offi. or. vbi dicit ꝙ excom municatio. ⁊ abſolutio ſumūt vires ex intentōne excommunicatoris. ad hoc glo. in. c. ij. de teſti. co. b ij

Abſolutio. jͣ. Et ideo vbi excōmunicator intendebat oīno ex cōmunicare tenet excōmunicatio. licꝫ ſit iniuſta. Idem in abſolutione: quia ſi abſoluens intende bat oīno abſoluere etiā ſi expreſſa eſſent falſa ⁊ in iuſta tenebit abſolutio. vt in. c. venerabilibus.§. vbi. de ſen. excō. li. vj. ¶ Abſolui debet excōmunicatus qui ſe offert ad iuſticiam. nō obſtante appellatiōe partis aduerſe A debet tamē recipi ante abſolutionē ſufficiens cau tio ab eo ꝙ iuri parebit. de ap. qua fronte. ꝙ ſi ex cōmunicatus impetret abſolutionē ſciente aduer ſario. ⁊ non ꝯtradicente. nec aliquid petente. Ip̄eº aduerſarius nō poteſt poſtmodū conqueri. qꝛ re miſiſſe videt̉. de re iudi. qͣꝫuis. ¶ Etiā inuitus poteſt quis abſolui ab excōmu nicatione. ſicut ⁊ inuitus excōmunicari. īmo ma nente cōtumacia. poteſt quis diſcrete remittere ex cōmunicationē iuſte latā. ſi videat ſaluti eius ex pedire ẜm Tho. in. iiij. diſ. xviij. Sed Ri. in. iiij. di. ea. ꝯcedit hoc de ſentētia hominis. Sed de ſen tentia iurꝭ dicit ꝙ abſolui non poteſt inuitus: al legat. xxiiij. q. ij. nec quiſꝙͣ. Et hoc eſt rationabile ẜm eum. quia cum volūtarie fecerit illud. cui excō municatio eſt ānexa. videt̉ aliquo modo ex volū tate ſua excōmunicatus. Et ideo ſine ſua volunta te. ⁊ requiſitiōe non poteſt abſolui. Hoc tamē di ctum Ri. poteſt intelligi de iuſticia. non auteꝫ de neceſſitate. ¶ Cum quis dubitat ſe eſſe excōmunicatū. ſi ſu per hoc habet ꝯſcientiā ſcrupuloſam nimis. depo nat eam ad cōſilium boni viri quā ſi nolit vel non poſſit deponere: vel habeat ad hoc ꝓbabilem opi nioneꝫ faciat ſe abſolui ad cautelam. extra de ſen. excō. inquiſitioni. Si excōmunicatus dicat cauſam excōicatiōis fuiſſe dubiam: vel nullā: ſiue falſam. ⁊ petit abſo ui. ad cautelam abſoluet̉. cum iuratoria cautione. niſi excōmunicator: vel is ꝓ quo excōmunicatio lata eſt infra. viij. dies ꝓbauerit de cauſa. de ſen. excō. ſolet. li. vj. ¶ Excōmunicator cognoſcens errorem ſue excō municatiōis debet reuocare ſiue abſoluere. nō ob ſtante appellatione aduerſarij. ſed ſi de errore du bitat poteſt abſoluere accepta cautiōe ꝙ iuri pa reat. ſed caueat iudex. ne errorē fingat in p̄iudiciū alterius ꝑtis. de ſen. ex. ſacro. ¶ Ligatus pluribus ſentētijs: vel vna ex diuer ſis cauſis. ſi vult vere abſolui debet exprimere om nē ſententiā ⁊ cauſam. ⁊ ſic vna abſolutio ſufficit ad plures excōicationes tollendas. al̓s non tene ret abſolutio: qꝛ per ſurreptionē obtenta eſſet. extͣ de ſen. excō. officij. Et ꝓ declaratiōe huiꝰ materie dic̄ ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ aut ille eſt excōmunicatus a iure aūt a iudice. Si a iudice: aut ab vno aut a plu ribus. Si a pluribus. niſi abſoluat̉ a quolibet. nō eſt ſimpliciter abſolutus niſi abſoluat̉ a ſuperiore eorum. Si ab vno: aut vna excōmunicatiōe: aut pluribus. Si pluribus. non eſt ſimpliciter abſolu tus. niſi exprimat̉ cauſa cuiuſlibet excōicationis. Si vna. aut ille qui abſoluit̉. ſue excōmunicatōis tacet cauſas aliquas fraudulēter: ⁊ alias exprimit ⁊ talis abſolutio eſt inanis. de ſentē. excō. cum pro cauſa. Aut eas tacet ignoranter. qꝛ tunc non reco lit. ⁊ tunc credit ꝙ ſi abſoluens habet intentionē ſimpliciter relaxandi excōicatiōem quam tulit in eum ſimpliciter eſt abſolutus. Si autē non inten dit eum abſoluere ab excōmunicatiōe. niſi ꝑ com parationē ad cauſas quas exprimit. credit ꝙ ab ſolutꝰ non eſt. niſi forte ſint tales cauſe: ꝙ vna ſine alia nō meret̉ excōicatōeꝫ. ¶ In articulo mortis poteſt abſolui excōmuni catus a ſimplici ſacerdote. ar. de pe. diſt.j. quē pe nitet. ⁊ de ſen. excō. non dubium. Sed ſi non fue rit abſolutus. Si tamen apparuerint in eo ſigna contritionis poterit abſolui poſt mortem ab illo qui eum ſanum abſoluere poterat. de ſentē. excō. a nobis. el. ij. Et valet talis abſolutio. vt ſepeliat̉ ī loco ſacro: vel vt ſepultus non exhumetur. ſed vt oretur pro eo. Idem ⁊ fortius dicendum eſt ꝙ in articulo mortis quilibet ſimplex ſacerdos ẜm In no. in. c. nuper. de ſenten. excō. poteſt abſoluere a quocunqꝫ peccato quātūcunqꝫ enormi. dūmodo non ſit ānexa cenſura. Et caſu quo talis euaderet periculū mortis. non eſt amplius neceſſe ꝙ ſe pre ſentet epiſcopo. quia ſolum reperitur cautum: vt quis teneatur poſt euaſionē periculi ſe preſentare ſuperioribus niſi in cenſura excōmunicatiōis. vt in. c. eos. de ſentē. excō. li. vj. Sis tamen cautus. quia qn̄ poteſt haberi copia epiſcopi comode. nō debet ſe ſimplex ſacerdos etiam in articulo mortꝭ intromittere de caſibus reſeruatis ẜm Inno. Si militer nec in hoc articulo abſoluas excōmunica tos ꝑ ꝓceſſum curie ⁊ Sixtinā quam habes in fi. huius operis. niſi cum modificatione ibi poſita. aliter abſoluens eſſet excōmunicatus excōmuni catiōe papali: cum multis alijs penis. Articulus mortis intelligit̉ non ſolum de ꝑiculo mortis ꝓ pter infirmitatē. ſed etiā ſi ſit in periculo quocūqꝫ vicino morti. puta quia timet hoſtem vl̓ predonē vel crudelitatē hominis potentis. vel ſi eſſet trāſi turus per loca ꝑiculoſa. ẜm Inno. ⁊ Ho. Idem dic de eo qui tenetur in vinculis. Hoc tamē caſu vel ſimili iniūget abſoluens excōmunicato. ꝙ im pedimēto ceſſante: ſe illi rep̄ſentet a quo fuerat ab ſoluendus. mandatū eius ſuꝑ hoc humiliter re cepturus. de ſen. excō. ea noſcit̉. ¶ An auteꝫ tranſfretare volens poſſit abſolui a ſimplici ſacerdote? Dic ẜm Tan. et Bern̄. ꝙ aut īminet periculū mortis. puta naufragium. ⁊ tunc licet ꝯfiteri. aut non īminet ꝑiculum. Et tunc nō licet abſoluere ab excōmunicatione vel alio pecca to. Non em̄ intrando mare ſemꝑ īminet ꝑiculuꝫ mortis. qd̓ ſi ſic eſſet. nullus trāſfretaret. ¶ Sed quid de obſeſſis? Poteſt dici ẜm Ho. ꝙ aut obſeſſus impugnat̉ cum machinis. baliſtis et armis. ⁊ tunc poteſt abſolui. Si v̓o nō impugnat̉ ſed ſtant aduerſarij in campis alonge. et non pōt abſolui. Et intelligit̉ de iuſte pugnante: quia ſi ob ſeſſus ſe iniuſte defenderet: tanꝙͣ rebellis. abſolui non poſſet. hec Dir. lib̓. j. ti. xv. Addit tamen ꝙ ſi iſte iniuſte obſeſſus iuſte penitet: ⁊ ſecure exire nō poteſt. ꝙ exquo īminet ſibi ꝑiculū mortis abſolui

poteſt. dūmodo nihil faciat quod ſibi imputari poſſit. Quid autē de pregnāte. dum eſt ꝓpe partū. an abſolui poſſit? Dic per predicta ꝙ ſi poſſit haberi cōmode licentia epiſcopi. illa haberi debet. ſin aūt ꝯſideranda eſt qualitas huiꝰ mulieris ẜm docto. an videlꝫ ſit fortis ꝯplexionis vel debilis. et an ſit ſolita parere cum magnis doloribꝰ vel paruis. Et ẜm hoc iudicabit diſcretꝰ iudex. an abſolui debeat vel ne. Sed tn̄ nō obſtantibꝰ p̄dictis. poteſt dici. ꝙ talis mulier in tali caſu poſſit abſolui: qꝛ accidit in puncto qd̓ nō ꝑuenit in anno. Poſſet em̄ acci dere ꝙ haberet duos fetus in vtero. aut maioris quātitatis vl̓ huiuſmodi. licꝫ al̓s multotiens ſine doloribꝰ peperiſſet: vt ſepe accidit de facto. ¶ An autē laico in articulo mortis liceat cōfiteri Rn̄. de hoc habes duas glo. ſingulares. ſcꝫ in. c. paſtoralis. de offi. or. ⁊ in. c. a nobis. el. ij. de ſen. ex. quas Panor. in dicto. c. a nobis. approbat quo ad abſolutionē ab excōicatione. licet quo ad peccata ſecus ſit. Et de quo dicto Panor. facit magnū fe ſtum. Et dicit ꝙ ille glo. ſunt magni effectus quia heres nō cōpellet̉ ampliꝰ ꝓ abſolutione ire ad pa pam vel ad eum a quo defunctꝰ viuens erat ab ſoluēdus. Et nota hoc: quia eſt magne vtilitatis. Et glo. in dicto. c. a nobis. ⁊ Panor. vocant iſtam abſolutionē factā a laico. in hoc caſu. remiſſionem potius ꝙͣ abſolutionē. Idem tenet Ar. f. qͥ vocat huiuſmodi abſolutione recōciliationē. Predicta tn̄ vera. vbi deſit copia ſacerdotꝭ. An autē liceat laico tempore neceſſitatꝭ cōfer re ſacramentū euchariſtie. vtputa: decidit quis et nō reꝑit̉ p̄ſbyter. nūquid poſſit laicus capere eu chariſtiā de eccleſia ⁊ exhibere infirmo: quidā vt refert Inno. dicunt ꝙ ſic. ſed collec. poſt Ho. fir mare videt̉ nedū laico. licꝫ iſtud ſacramentū attē penis It tare: ſed nec etiam diacono. De diacono tamē vi de. jͣ. Diaconus. Quid auteꝫ de extrema vnctione? Et licꝫ qui dā dicāt. ꝙ laicus poſſit illā cōferre tꝑe neceſſitatꝭ cōiter tn̄ hoc non tenet̉. Bſolutio. ij..ſ. percu tientiū clericos. Inijtientes manꝰ vio tentas in clericum: religioſum maſculū vel feminā: vel cōuerſum: vel cōuerſam ſunt excō municati: vt in. c. ſi quis ſuadente. xvij. q. iiij. ⁊ in c. non dubium. de ſen. excō. dum tamē ſint religi onis approbate ẜm Hō. Idem dic de ꝑcutiente nouicium religionis approbate per. c. religioſo. de ſentē. excō. li. vj. ¶ Quid autem de conuerſis eecleſiarum ſecula rium? Hoſti. in dicto. c. non dubiū. diſtinguit. ꝙ aut iſti conuerſi retinent ſibi aliquā ꝓprietatem. et tunc non gaudent hoc priuilegio. Aut dedicarūt ſe ⁊ ſua ⁊ incedunt tonſorati vel mutarūt habitū intereſſendo horis diuinis. ⁊ tales gaudēt hoc pri uilegio. Idem Panor. ibi dicens ꝙ pro hoc opti me facit. c. vt pͥuilegia. de priuil̓. vbi oblati qui nō obtulerūt ſe ⁊ ſua: nō gaudent pͥuilegio illoꝝ qui bus ſe obtulerūt. īmo plus dicit ibi Panor. ꝙ ta Abſolutio. ij. Fo. X. les etiā nō gaudent priuilegio fori: ſed debēt cōue niri corā iudice ſeculari. qꝛ nihil hic in teruenit qd̓ eos debeat eximere a foro ſeculari. lꝫ largo modo ſint ꝑſone eccleſiaſtice. Et refert ſe panor. ad nota. ꝑ eum in. c. ij. de fo. cōpe. vbi dicit ꝙ ſolenniter pe nitentes nō gaudent priuilegio fori. nec etiā here mite. lꝫ glo. in. c. qui vere. xvj. q. j. ⁊ glo. in. c. aliud xj. q. j. dicunt ꝯtrarium. Ratio eſt ẜm eum: qꝛ hic nō interuenit aliquis actꝰ qͥ habeat iſtos eximere a iuriſditione imꝑatoris: qͥ eſt duplex. ſcꝫ receptio ordinis: ⁊ ꝯuerſio ad aliquā de religionibꝰ appro batis: vt in. c. fi. de re. do. Sicut em̄ tales ex vtero matris ꝓceſſerūt laici. Ita et in eodem ſtatu cen ſendi ſunt. Idem tenet Lau. et Io. de ligna. Sed opinionē glo. ſequit̉ Inno. ⁊ Archi. Et dicit pa nor. ꝙ opinio Lau. et Io. de lig. videt̉ verior. licꝫ alia equior. īmo plꝰ dicit Panor. ꝙ ieſuati qͥ ince dunt diſcalciati ⁊ portant capuciū non debet gau dere priuilegio: qꝛ nō ſunt clerici. quia ordinē non recipiūt: nec ꝓfitent̉ tria ſubſtantialia. īmo nullū īmo putat eos peccare mortalit̓. cum veniant con tra ꝯſtitutionē dicto. c. fi. Hec panor. Et ſi p̄dicti non gaudent priuilegio fori. minꝰ gaudebunt pri uilegio canonis. cū primū difficiliꝰ ꝑdat̉. ¶ Quid autem de fratribus tercij ordinis ſancti Franciſci? Dic ꝙ gaudent priuilegio tam fori ꝙͣ canonis. ſaltem ex priuilegio Sixti. quod incipit. Sacroſancta. An autē legati poſſint abſoluere excōmunica tos ꝓ iniectione manuū violenta in clericū? Rn̄. tres ſunt ſpecies legatorū ꝓut notat̉ per Panor. ⁊ glo. in. c. excōmunicatis. de offi. le. Quidā dicū tur de latere. ⁊ hi ſunt cardinales. Secūdi ſunt cō munes ꝑſone. Tercij v̓o dicunt̉ legati rōne digni tatis vel locales ſeu nati: qꝛ naſcunt̉ in illa digni legati a ſatere ptaſ tate eo ip̄o ꝙ ꝓmouent̉ in illā. Primi legati poſt qͣꝫ egrediunt̉ vrbē. donec in vrbē reuertant̉ bene ficiū abſolutiōis quibuſcūqꝫ poſſunt impendere ꝓ iniectione manuū violenta in clericū. ſiue tales ſint de ꝓuincia ſibi decreta ꝙͣ extra tā ſubditis qͣꝫ extraneis. Et etiā a quacunqꝫ iniuria etiā quo ad mutilationē ſeu interfectionē clericoruꝫ. per. c. ad eminentiā de ſen. ex. qd̓ loquit̉ indiſtincte. et hoc tenet Ho. ibi. que opinio cōiter approbat̉ ꝓut di cit Panor. ibidem hoc intellige: niſi ſit reuocatus nam ſi eſſet reuocatus nō poſſet aliquid de legati on attingere: qꝛ incōtinenti deſinit eſſe legatus. īmo panor. in dicto. c. excōmunicatis. dicit ꝙ tūc nec inſignia legatiōis debet exercere. Item ſpec. t. de lega. dicit ꝙ in loco vbi eſt papa nō debet lega tus aliūde veniens exercere in aliquo dignitatem ſuaꝫ. Et ẜm aliquos hoc caſu nec abſoluere. Nec etiam debet vti inſignijs: nec populo benedicere. Intellige ſolenniter. Et Panor. dicit ꝙ ſepe fuit interrogatus. nūquid legatus deſtinatus ad cer tam ꝓuinciam poſſit exercere ⁊ vti inſignijs lega tionis in itinere: anteqͣꝫ ingrediat̉ ꝓuinciam ſibi decretam: ⁊ ꝙ poſſit facit. l. j. et. ij. ff. de offi. ꝓcon. vbi dicitur. ꝙ ꝓconſul poteſt extra ꝓuinciam ſi bi decretam iuriſditionem volūtariam exercere: ⁊ vti inſignijs. Secus ergo cōtentioſam: ⁊ ſic dū b iij

Abſolutio. ij. ſunt extra terminos ſue legationis non poterunt ea que requirunt cauſe cognitionē. Legati v̓o pa pe equiꝑant̉ proconſulibꝰ ⁊ preſidibꝰ: vt in. c. ij. de offi. le. li. vj. Limita tamen quod dictū eſt de abſo lutione ꝓpter iniectionem manuū: non extenden dum ad alias abſolutiones reſeruatas pape niſi hoc eis fuerit cōceſſum in ſpeciali: quia in iſtis ex orbitantibꝰ ⁊ ꝓhibitis non fit extenſio de vno ca ſu ad alium: etiā ꝑ maioritatē rationis: vt in. c. qd̓ tranſlationē. de offi. le. Secūdi v̓o legati. ſcꝫ rōne ꝑſone poſſunt abſoluere ſubditos exiſtētes ī pro uincia. Item ſecūdo extra ꝓuinciam nō poſſunt extraneos abſoluere. Et iſte caſus ē clarus. Iteꝫ ē terciꝰ caſus clarꝰ: qꝛ aliūde venientes.ſ. extraneos nō poſſunt abſoluere etiaꝫ in ꝓuincia. Sunt aliqͥ caſus Subij qatoꝫ caſus dubij. Primus an̄ poſſint abſoluere ſubdi tos extra prouinciā? Panor. in dicto. c. excōmuni catis. dicit cōmuniter doc. tenere ꝙ extra prouin ciam neminem poſſint abſoluere. ⁊ Ioh̓. an. dicit ita ſeruari de facto. Secūdus caſus dubiꝰ eſt. nū quid iſti poſſint ſubditos extra prouinciaꝫ abſol uere: cum licentia iudicis ꝓiincie illius vel dioce ſis? Et videt̉ ꝙ ſic. quia cōtentioſam iuriſditionē quis exercere poteſt in ſubditos extra territorium ſuum cum licentiā iudicis illius territorij. Hoſti. dicit hoc eſſe equū. Sed quia hec poteſtas datur legatis iſtis cum limitatione non videt̉ ꝙ debeāt iſti. legati excedere formam eis prefixā. per dictum c. excōmunicatꝭ. de quo dicto Panor. ibi facit ma gnū feſtum: dicens. nota ſingulariter hoc dictū ꝙ poteſtas collata alicui in certo loco ex pͥuilegio nō poteſt exerceri etiā in ſubditos in alio loco. licꝫ cō ſentiat dominꝰ territorij. ſecus in iuriſditione cō petente de iure cōmuni. Tercius caſus dubius ē nūquid legatus poſſit abſoluere ſuos ſubditos: qͥ. incurrunt alibi excōmunicationē? Hoſti. videt̉ tenere ꝙ non. per tex. in dicto. c. excōmunicatis. A dum dicit aliunde cōtingat accedere. Quidam tn̄ tenent ꝯtrariuꝫ. qd̓ putat Panor. verius vt quē admodū poteſt ſubditos delinquētes extra terri. torium punire: vt in. c. cum cōtingat. de fo. cōpe. Ita ⁊ abſoluere facit: quia de delicto ꝯmiſſo extra ꝓuinciam poteſt ꝓprius ſacerdos abſoluere pa rochianū ſuum. Et ſic dicto. c. excōmunicatꝭ. In telligit̉ de nō ſubditis venientibꝰ aliunde. Quar tus caſus dubius. Nūquid ſi nō ſubditi venirēt ad ꝓuinciam legati ⁊ incurrerent ibi excōmunica tionem. an poſſint abſolui a legato? Ho. tenet ꝙ ſic. quia iſti non dicūtur aliunde accedere: cum nō veniāt excōmunicati. Et ad hoc facit notabile di ctum abbatis in dicto. c. excōmunicatis. ar. dicti tex. ꝙ ſcholaris veniens ad ſtudiū excōmunicatꝰ non poteſt abſolui ab epiſcopo loci illius ſtudij. lꝫ eſſet caſus a quo potuiſſet abſolui a ꝓprio epiſco po. ſecus ſi incurriſſet ibi excōmunicationem. Ex quo poſſet notabiliter elici ꝙ poteſtas que cōtra hitur ratione domicilij non extendit̉ ad prius cō miſſa. Quod tamē dictū nō admittit generaliter Panor. Et bn̄ dicit panor. ꝙ hoc dictū nō admit tit generaliter. Nam ꝯtrarium dictum eſt ſupra. Abſolutio.j. ¶ An autē legatus poſſit abſoluere excōmunica tum a ſe in ſua ꝓuincia poſtqͣꝫ egreſſus eſt ꝓuin ciam? Glo. in. c. nouit. de offi. le. dicit ꝙ non. quia ereundo ꝓuinciam priuatus eſt dignitate. ff. de offi. p̄ſi. l. iij. ⁊ ſtatim expirat iuriſditio. Hoc verū ẜm Spe. quādo exijt prouinciā et animo non re deundi. Et hoc vbi hec abſolutio requireret cau ſe cognitionē. ſecus ſi nō requirit cauſe cognitiōeꝫ ⁊ in foro penitētiali poterit abſoluere. ¶ An autē legati reſpectu ꝑſone poſſint abſoluē excōmunicatos ꝓ enormi iniuria? Rn̄. Archi. f. dat regulam ꝙ ꝑ ſolum ſummū pontificē vl̓ lega tum de latere tales poſſunt abſolui qn̄ iniuria eſt enormiſſima: puta qn̄ eſt ꝓceſſum ad homicidiū vl̓ mutilationē mēbri. Panor. tamē in. c. quod de his. de ſen. ex. per tex. illum qui nō diſtinguit int̓ enormē vel mediocrem: ſatis innuit ꝙ a qualibet iniuria legatus abſoluere poteſt etiā ꝓ homicidio nam dictū generale: generaliter debet intelligi. ac etiam eadē ratione: quia loquit̉ generaliter de le gatis intelligemus de vtroqꝫ: ad hoc dictum. c. ꝙ tranſlatione: et. c. excōmunicatis. que loquūt̉ in diſtincte. Tercij v̓o legati neminē poſſunt abſol uere: nec in ꝓnincia nec extra: nec ſubditū nec ex traneū. Ratio eſt: qꝛ legatus ratione loci eſt ꝑpe tuus. vnde ſi iſti poſſent abſoluere excōmunica tos. clerici illorū locoꝝ ꝑderent priuilegiū qd̓ ha bent ex. c. ſi quis. xvij. q. iiij. quia nunꝙͣ ꝑcuſſores eorum tenerent̉ ire ad curiā. cum haberent ſupe riorem qui eos abſolueret. Hec tamē limita ī iſtis ⁊ in p̄cedentibꝰ: vt ꝓcedant in caſibus reſeruatis pape: ſed in caſibus in quibꝰ epiſcopi locorū poſ ſunt abſoluere: etiam iſti legati abſoluere poterūt cum ſint ibi ordinarij. peties ꝯiyē ⁊x. eē ¶ Querit̉ quot ſint ſpecies iniurie? Rn̄. ẜm Io. an. ⁊ Panor. in. c. peruenit. de ſen. ex. ꝙ ſunt tres quo ad ꝓpoſitum noſtrum. ſcꝫ leuis. mediocris. ⁊ enormis. Pro leui iniuria quilibet epiſcopus pōt abſoluere iure ſuo. auctoritate dicti. c. peruenit. Pro mediocri v̓o non poteſt epiſcopus abſoluere niſi priuilegiatos. Pro iniuria v̓o enormi epiſco pus regularit̓ nō abſoluit niſi in neceſſitate: ⁊ vbi ſpecifice ſibi cōmittit̉. Et que dicat̉ iniuria leuis: q̄ mediocris: ⁊ que enormis: poteſt dici ẜm aſten̄. Leuis eſt. ſi quis ponat manū ſuper clericum ma lo animo: vel accipiat euꝫ ꝑ veſtes vel ꝑ habenas vel ꝑ manū: vel brachium. Et hoc intelligi poteſt le.cu. q vbi ſuperior vel par eſt is qui huiuſmodi intulit. Ideꝫ Hoſti. Leuis etiam iniuria ẜm Panor. eſt iudicāda arbitrio boni viri ex varijs circūſtātijs ꝑſonarum: locorū ⁊ temporū. Si em̄ clerico mini ſtranti ſolēniter in altari. publice manus quis in iecerit leuiter. non iudicaretur leuis que al̓s leuis eſſet. Et quedam eſt leuis contra puerum: vel in dorſo vel cum manu vel baculo in occulto: q̄ gra uis eſſet contra ſenem: vel in capite: aut facie: vel Ace. oti cum pugno: vel cum enſe: vel in manifeſto. Que dam etiā iniurie ſunt quaſi medie int̓ leues ⁊ gra ues: quarū etiaꝫ qualitas ex circūſtantijs varijs ē Ira.5 penſanda. Grauis autē dicitur ẜm Ho. Monal. et Rod̓. qn̄ vulnꝰ qd̓ eſt illatū requirit medicamē

Abſolutio. ij. cirugie: vel emplaſtroꝝ ⁊ huiuſmodi. Et ad p̄di cta vide tex. aureū. Inſti. de iniurijs.§. atrox. vbi dicit̉ Atrox iniuria extimatur: vel ex facto veluti ſiqͥs ab aliqͦ vulneratꝰ fuerit vl̓ fuſtibꝰ ceſus. Uel ex loco: veluti ſi cui ī theatro vl̓ ī foro vel ī ꝯſpectu p̄toris iniuria facta ſit. Uel ex ꝑſona veluti ſi ma giſtratꝰ iniuriā paſſus ſit: vl̓ ſi ſenatori ab humili ꝑſona iniuria facta ſit. Aut parēti patronoqꝫ fiat a liberis vel libertis. Nōnunꝙͣ etiā locꝰ vulneris atrocem iniuriā facit: veluti ſi in oculo quis ꝑcuſ ſus fuerit. hec ibi. Et glo. in v̓. in oculo. dicit: vel ore. Et panor. in. c. cum illorū. de ſentē. excō. elicit hanc regulam ſingularem ꝙ exceſſus notoriꝰ di citur enormis ratione notorietatis. nam ꝑcuſſus...fęcicie. Satis eſt em̄ hunc habere iuſtam cauſaꝫ nō in platea vel theatro ſeu in eccleſia dicit̉ atrociter iniuriatus. per dictū.§. atrox. Et ideo tene menti ꝙ ep̄us a talibꝰ iniurijs notorijs abſoluere nō po teſt: quia nō poſſunt dici leues: exquo ſunt noto rie. Aſten̄. etiā facit regulā ꝙ vbi ex tali iniectōne manuū in clericū generat̉ ſcandalum. tunc lꝫ al̓s ſit leuis iniuria efficitur grauis et ſic epiſcopus ab ſoluere non poterit et de hoc videt̉ caſus in dicto c. cum illoruꝫ. Idem poteſt dici de iniuria facta in clauſtro: vel cimiterio eadem rōne. Et ſic quelibet iniuria al̓s leuis: ibi facta reputabit̉ grauis. Ideꝫ dicendum ẜm Ho. quotiēs inferior ⁊ ſubditus ī ſuperiorē manus iniecerit. Idem de monacho: abſente abbate ꝑcuſſit vicarium abbatis. Idē dic de ſimilibꝰ. Ho. tamē circa p̄dicta dat regulam ꝙ iudiciū de leui iniuria: vel enormi eſt totū arbitrio nē limū ep̄i cōmittēdū. Caueat tn̄ ſibi de arbitrio tēꝑato. bus re ¶ Sunt caſus ẜm Hoſti. in quibꝰ inijciens ma nus in clericos citra ſedem apoſtolicaꝫ poteſt ab lii ſolui. Primꝰ eſt in articulo mortis. xvij. q. iiij. ſiqͥs tamē iniūgendū eſt ei ꝙ ſi euaſerit ſedi apoſtolice ſe rep̄ſentet: vel ei qui poſſit eum abſoluere. man j. xxij datū eius ſuper hoc recepturꝰ. extra eo. c. quod de his. Et idem in caſibꝰ ſequētibus. remoto impedi iix mento. p̄terꝙͣ in puero. vt extra de ſen. excō. dece tero. et. c. ea noſcit̉. et. c. qͣꝫuis. et. c. fi. Et ſi ceſſante impedimēto non ſe p̄ſentat: incidit in eandē ſen tentiā. extra de ſen. ex. eos. li. vj. Et intellige in eā dem. ſcꝫ ſpecie: nō numero. ⁊ erit eiuſdē nature ſi cut prima. Utputa ſi erat ab homīe: erit ab homi ne. Si a iure erit a iure cuꝫ ſuiſmetꝭ appendicijs et conditionibꝰ. ¶ Quid autē ſi ſedes apl̓ica vacat. an talis abſo lutus poterit differre donec fuerit ꝓuiſum de pa ſtore? Rn̄. Panor. in dicto. c. qd̓ d̓ his. dicit ꝙ nō qꝛ ſede vacante ſemꝑ eſt penitētiariꝰ qui gerit vi ces pape. ⁊ ſic tenet̉ ſe p̄ſentare penitētiario. al̓s in currit eandem ſententiam excōicationis. Querit xi etiā Panor. de notabili. q̄ſtiōe ⁊ quotidiana ī di cto. c. decetero. vtꝝ ille tex. ⁊ ſil̓es habeāt locum in excōmunicatiōe lata ob aliā cauſam ꝙͣ ꝓpter inie ctionē manuū vt non valens ire ad papam poſſit abſolui ab epiſcopo? Et dicit Inno. tenere ꝙ ſic. Et addit Panor. ꝙ hoc hodie ꝓbat̉ clare in dicto c. eos. Idē tenet Ge. ibi. Idem Io. an. ⁊ videt̉ cō munis opinio. Licꝫ idē panor. videat̉ tenere con Fo. XI. trariū in. d. c. qͣꝫuis. Fallit tamē in caſibꝰ in quibꝰ nullus abſoluere poteſt niſi in articulo mortis. de quibꝰ dicet̉..jͣ. in tractatu excōicationū. Et in hoc ꝯfeſſores aperiant oculos. ¶ An autē legati dum ſunt in via poſſint abſol uere huiuſmodi qui habent ſe apoſtolico ꝯſpectui p̄ſentare. Et an huiuſmodi p̄ſentatio poſſit fieri ꝑ ꝓcuratorem ⁊ multa alia? vide.jͣ. excōmunicatiōe xxxvij. Secūdꝰ caſus eſt qn̄ qͥs habet inimicicias capitales: vel al̓s iuſtas excuſatiōes ꝓpter qͣs non poteſt ſe ſedi apl̓ice p̄ſentare. vt. c. decetero. et. c. ea noſcit̉. et. c. qd̓ de his. eo. ti. Et panor. in dicto. c. de cetero. dicit ꝙ non ponderat̉ quis fuerit cā inimi eudi: qd̓ nota. Et nota aliud dictū ſingulare eiuſ dem in. d. c. qd̓ de his. ꝙ legitimū impedimētum nō eūdi eſt. ſi nō poſſit ſubire laborē eūdi ad curiā Et ex hoc tex. no. ꝙ detentꝰ infirmitate. licꝫ nō ſit in ꝑiculo mortis. poteſt abſolui ab inferiore Satꝭ eſt em̄ hunc teneri tali impedimēto ꝙ non poſſit ire. Et ideo dicit Dir. ſi quis detineret̉ terciana vl̓ quartana vel podagra vel huiuſmodi. ita ꝙ non poſſit ire. poterit abſolui ab ep̄o. Et de huiſmodi excuſatōe ſtabit̉ arbitrio boni viri. ar. de offi. dele de cauſis. Tercius eſt in oſtiario qui p̄textu officij clericū nō grauiter leſit. de ſen. ex. ſi v̓o. el. j. Et no Hl̓a ex hoc tex. in ver. nō grauiter: ꝙ neceſſe eſt dare iniuriam mediā inter leuem ⁊ grauē. Nā vides hic. ꝙ ſi iſte oſtiarius grauiter ꝑcuſſiſſet. non po tuiſſet abſolui niſi a ſolo papa. Si auteꝫ ꝑcuſſiſſet leuiter potuiſſet abſolui ab epiſcopo iure ſuo. non ſolum ip̄s hoc caſu ſed etiā quilibet alius. Et ideo ſi iſte abſoluit̉ tanꝙͣ ꝑſona priuilegiata. neceſſe eſt dicere ꝙ vltra iniuriā leuē aliquid ꝯmiſerit. et ſic dabitur iniuria mediocris a qua dutaxat abſolue tur iſte ⁊ alie ꝑſone priuilegiate. vt dictū ē. Quar tus in officali. Sed ꝓ declaratiōe huius caſus. ſci endū ꝙ iſte caſus habet̉ in.d. c. ſi v̓o.§. officialis. ⁊ ꝯtinet duos caſus. Primus eſt. Officialis ꝓ in iectione manuū in clericū. nō poteſt ſine manda to romani pontificis beneficiū abſolutiōis ꝓme reri. quia nulli laico ſuꝑ clericum tanta datur po teſtas. Et hic eſt primus caſus. Sequit̉. niſi forte turbā arcendo irruentē. nō ex deliberatiōe ſed for tuito caſu clericū ledat. ⁊ hic eſt ſecūdus. Et qͦ ad primū caſum ꝯcludit Panor. ibi. ꝙ officialis lai cus inijciēs manū in ciericū deliberate nō poteſt ab ep̄o abſolui. qꝛ videt̉ delictū nō leue. cū nō ſo lū inferat iniuriā. īmo vſurpat ſibi iuriſditiōeꝫ in clericū. Et ſic tam ex tex. ꝙͣ ex dictis panor. habes ꝙ iſte officialis inijciēs manū deliberate in cleri cū quātūcūqꝫ leuiter. malo aīo iudicat̉ iniuria gra uis. ⁊ ſic nullo modo ab epiſcopo poterit abſolui. Sequit̉ ſecūdus caſus. ibi. niſi forte turbā arcēdo ⁊cͣ. AEt glo. ibi. in v̓bo. caſu fortuito. dicit tunc em̄ nō imputat̉. ⁊ ſic ꝑ glo. q̄ cōiter approbat̉ iſte offi cialis arcendo turbā. nō ex deliberatiōe. ſed caſu fortuito clericū ledēdo nō ē excōicatꝰ. In pͥmo āt caſu. lꝫ ſit excōicatꝰ. nō tn̄ p̄t abſolui ab ep̄o. Et ꝑ ꝯn̄s neceſſe eſt dicere ꝙ iſte officialis non ꝯputet̉ b iiij

inter ꝑſonas priuilegiatas. īmo eſt peioris ꝯditio nis qͣꝫ alie ꝑſone priuate etiā nō priuilegiate q̄ ſal tem a leui iniuria poſſunt abſolui iure cōi a ſuis ep̄is. Iſte aūt officialis. nō dico ab iniuria medio cri: verūetiā nec a leui abſolui pōt. Quid gͦ dicem cū oēs tā canoniſte ꝙͣ ſūmiſte ponāt hūc officialē inter ꝑſonas pͥuilegiatas? p̄dicta multū vrgent. ⁊ cōſultus cū aliquibꝰ ꝑitis neceſſe ē diſtinguere de iſto officiali. Nā officialis qͣꝫtū ad ꝓpoſitū ꝑtinet. vno mō accipit̉ ꝓ iudice vel apꝑitore ẜm glo. ibi: qui apꝑitor ẜm grāmaticos dicit̉ ille qͥ cogit veni re reos ad iudiciū. Et hoc mō ſumēdo officialem. dico ꝙ talis nō eſt ꝑſona pͥuilegiata: īmo nec etiā a leui iniuria pōt abſolui ab ep̄o: qd̓ eſt notandū Alio mō pōt ſumi officialis ꝓut ad ꝓpoſitū perti net ꝓ deputato ad arcendū turbā: ⁊ ſic ad rem li citā. et hoc caſu iſte officialis inter ꝑſonas priuile 16 giatas ꝯputabit̉. ⁊ ſic etiā a mediocri iniuria pote rit abſolui ab ep̄o: ſicut ⁊ oſtiarius. īmo fortius cū difficiliꝰ euitet ꝑcuſſiones arcēs turbam ꝙͣ oſtia rius. Et hūc intellectū ſentit glo. in. c. ſiqͥs. xvij. q. iiij. Et hec nota: qꝛ noua. Quintꝰ ſi ſit mulier: nec diſtingui debet vtrū ſit fortis vel debilis: vidua: vel maritata cuiuſcūqꝫ ſtatus ſit ẜm Panor. in. c. mulieres. de ſen. excō. vbi de hoc tex. Et ratio: qͥa ꝑiculoſum eſt mulieribꝰ itinerare: ⁊ īmiſcere ſe ce tibꝰ virorū. Et hoc habet laudabilis conſuetudo quā papa ſcit et tolerat. nec diſtingui dꝫ circa eas inter atrocē ⁊ nō atrocē iniuriā ẜm v̓ v̓. Sextus ſi ſit ſenex aut valitudinariꝰ: extra eo. c. ea noſcitur. ¶dicāt̉ ſene pͥ Qui aūt dicant̉ ſenes. Io. d̓ ſanſonia dicit ꝙ quo ad generatiōꝫ legalē: ⁊ quo ad poteſtatē adoptādi dicit̉ ſenex maior. lx. annis. ff. de adop. l. ſi pater fa. Alio mō dicit̉ ſenex quo ad excuſationē munerū ꝑſonaliū: maior. lxx. annis. C. qui eta. l. fi. li. x. iun cta. l. ij.§. fi. ff. de decu. ergo maior. lxx. annis excu ſabit̉ ab oneribꝰ ⁊ muneribus: etiam excuſabit̉ ab onere itineris: etiaꝫ ſi ſit fortis ad ambulandū ꝓ pter ꝑiculum mortis qꝛ mors ſenibꝰ eſt in ianuis. Et ẜm glo. in ꝓhemio ſexti a. lxx. annis vltra non dicitur eſſe in ſenectute quis: ſed in ſenio. quod eſt aliarū etatum terminus. et poſt dictā etatē debet dici magis decrepitꝰ qͣꝫ ſenex. Quid autē ſit valitudo: glo. in dicta. l. ſi pater fa. dat differentiā inter morbū ⁊ valitudinē: quia morbus eſt tēporalis. valitudo aūt p̄petua. ¶ Septimus ſi ſit membris deſtitutus: ita ꝙ ad ſedem apoſtolicam non poſſit accedere dicto. c. ea noſcitur. Qui autē dicant̉ mēbris deſtituti? Panor. ibi dicit ꝙ claudi. ceci. ⁊ alij multifarie impediti ī mē bris. omnes em̄ tales dicūtur miſerabiles ꝑſone. Et gaudēt hoc priuilegio. ¶ Octauꝰ ſi ſit infirmꝰ. ⁊ Dir. hoc intelligit: ſiue ſit infirmus incurabilit̓: vel de cuiꝰ morte dubitet̉ vel morbus longus: vt dictū eſt sͣ. Et iſtis iniun gendū eſt ꝙ ſi euaſerint ꝙ debeāt ſe ſedi apoſtoli ce pn̄tare. nō aūt ꝓ abſolutiōe obtinenda: qꝛ iam ſunt abſoluti. niſi fuerint negligētes: vt in. c. eos. eo. ti. li. vj. Abſolutio. ij. ¶ Nonus in pauꝑe. c. qd̓ de his: ⁊. c. qͣꝫuis. eo. ti. Sed circa hoc panor. in dicto. c. ea noſcit̉. de mēte Io. an. dicit ꝙ pauꝑ mēdicans al̓s potens ad eū dum: tenet̉ ire ad curiam. ſi al̓s mendicādo poteſt ſibi ꝓſpicere: ſicut et in loco in quo manet. Si v̓o eſt pauꝑ nō mēdicans nō habēs vnde viuat: niſi ex artificio ſuo qd̓ exercere nō pōt in itinere. tunc habēt locum dicta capitula qd̓ de his. ⁊ qͣꝫuis. Ex quo em̄ non eſt ſolitus mēdicare ſed ex artificio vi uere: nō tenet̉ ꝓ abſolutiōe habenda mendicare. īmo plus dicit Io. an. ꝙ ſi ſolitus mēdicare ex mē dicitate ꝓſpiciebat ſibi ⁊ vxori. ⁊ itinerando non poſſet ꝓſpicere vxori: tūc nō tenet̉ ire. ¶ Decimus ſi regularis verberat regularē: vt. c. monachi. et. c. cū illorū. eo. ti. ⁊ panor. in dicto. c. cū illorū. dicit ex illo tex. abbatē poſſe abſoluere ſuos monachos ab excōicatione inflicta pro violenta manuū iniectiōe in monachū: ſiue inciderint ī ex cōmunicationē poſt ingreſſuꝫ religiōis: ſiue ante. dūmodo exceſſus nō ſit enormis. ¶ Undecimꝰ in his qui nō ſunt ſui iuris: ſicut filiuſfa. ⁊ ſerui. extra eo. mulieres. ⁊. c. relatū. Et de filiofa. glo. in dicto. c. mulieres. ⁊ Inno. intelligūt ſi ſunt impuberes. al̓s aūt ſi ſunt adulti. licꝫ ſint in patria poteſtate: mittendi ſunt ad curiā: qꝛ in hoc ſunt ſui iuris: quia poſſunt ire quo volūt. Hoſti. videt̉ tenere ꝯtrarium. Sed Io. an. cōcordando diſtinguit. ꝙ aut filius exiſtens in poteſtate patrꝭ tenet familiam de per ſe. puta vxorem et liberos. ⁊ tunc ꝓcedit opinio glo. Aut eſt ī familia paterna ⁊ tunc ꝓcedit opinio Hoſti. Panor. auteꝫ in di cto. c. mulieres. dicit ꝙ ſibi non placet indiſtincte opinio Io. an. quia licꝫ filiuſfa. ſit extra familiam patris. tamē exquo non eſt ſui iuris tenet̉ aſiſtere ⁊ obedire patri ⁊ ei cōmoda patrie poteſtatis exhi bere. Unde idem putat ī filio: quod ⁊ in ſeruo ex benigna interp̄tatione iuris. hec Panor. Et dictū Panor. poſſet verificari quādo talis filius exiſtēs extra familiam patris neceſſe haberet prouidere ipſi patri: al̓s non. Quo v̓o ad ſeruos: dic ꝙ ſi ſer uus percutit clericum excōmunicatus eſt. dicto. c. relatum. et ire debet pro abſolutione ad ſedē apo ſtolicam. niſi hoc fecerit in fraudeꝫ domini ſui: vt ſe ſubtrahat ab obſequio domini: aut ipſe domi nus propter hoc ſine culpa ſua graue damnū in currat. His enim duobus caſibus abſolui poteſt ab epiſcopo loci: ſi leſio fuit etiam mediocris. Se cus ſi enormis. Et intellige ẜm Panor. de ſeruis chriſtianis. nam ſi eſſent infideles: non eſſent ca paces excōmunicationis: vt in. c. gaudemus. de diuor. Iteꝫ intellige de ſeruis: qui ſunt ſeruilis cō ditionis non de famulis ſeruientibꝰ: qꝛ de his nō inuenit̉ iure cautum. An autem idem dicendum ſit de viro: ſi ī frau dem vxoris hoc faciat ⁊ in liberto qui tenetur pre ſtare oꝑas? Glo. ī dicto. c. relatū. Rn̄. ꝙ hoc nō credit eū hoc nō inueniat̉ in iure cautum. Et hoc edictū: vt omnes ad curiā mittantur: qui expreſ ſe non excipiuntur: prohibitorium eſt. Et hoc cō muniter tenetur a docto. ẜm Panor. ibi. Et licet

hoc caſu mulier priuetur viro ſuo ſine culpa ſua non tamen ſine cauſa. licꝫ Ho. fuerit in contraria opinione. qui facit vnam regulam generalem de filiofa. pubere ⁊ impubere. de ſeruo ⁊ liberto. ⁊ eti am de viro qui verberat clericum in fraudē vxo ris: vt oēs iſti nō teneant̉ ire. ¶ Duodecimus de his qui ſunt magne poten tie. et ita delicati ꝙ laborem eundi ad curiam ne queunt ſuſtinere. papa eſt conſulendus. dicto. c. mulieres. Glo. ibi dicit. ꝙ ad arbitrium epiſcopi eſt referendum. Et ſi videbitur epiſcopo ꝙ labo rem eundi nequeant ſuſtinere: propter periculum more. illos abſoluere poterit recepta ſufficiēti cau tione: ꝙ parebunt mandato eccleſie. Si v̓o peri culum non timetur. conſulatur papa anteqͣꝫ abſol uantur. hec glo. ¶ Terciuſdecimus in impubere. extra eo. c. j. eti am ſi poſt pubertatē poſtulat ſe abſolui. extra eo. ca. fi. Et hoc ſi eſt doli capax. al̓s non incideret in excōmunicationem. Et panor. in dicto. c. fi. elicit ex illo tex. vnam regulam: ꝙ beneficium ſemel in dultum minori: ex quo cepit habere locum. non extinguit̉ per ſuperueniētiam maioris etatis. Et facit ad queſtionē. Nūquid impubes factus pu bes poſſit teſtificari de his que vidit in pupillari etate? Rn̄. glo. in. l. iij.§. l. Iulia. ff. de teſti. et glo. in. l. notionem. ff. de ver. ſigni. ⁊ glo. in. l. ad teſtiū. iiti ff. de teſta. cōcludunt ꝙ ſic. Et hoc niſi lex ad ſub ſtantiam negocij exigeret certum numerum te ſtium: vt in teſtamento. vbi tempore teſtamenti exiguntur idonei teſtes vt valeat: ⁊ ſic vt ſit ſolen a. ſit ema ne. Secus vbi vt veritas inquiratur. Bar. auteꝫ in dicto.§. lege dicit hoc verum. dum tamen exceſ patne put ſiſſet infantiā. al̓s ſecūs. ¶ Quartuſdecimus de clericis qui communiter viuunt: vt de vita ⁊ hone. cleri. quoniā. quod cō muniter exponitur: quādo ſimul viuūt in aliquo collegio. ⁊ ibi Panor. dicit ꝙ iſtud priuilegiū ope ratur vt iſti clerici poſſint abſolui ab epiſcopo: cuꝫ iniuria eſt mediocris. Idem in religioſis. vt extra eo. monachi. ſed monachi poſſunt abſolui ꝑ ſuuꝫ abbatem. vbi v̓o iniuria ſit atrox: nec iſti: nec illi abſoluuntur niſi a ſolo papa: vt in dicto capitulo. quoniam. Notabil. Se 167 L b ſuagm in ¶ Quintuſdecimus in moniali: extra eo. de mo nialibus. ⁊ Panor. ibi notat: epiſcopum poſſe ab ſoluere indiſtincte moniales: quantūcunqꝫ exceſ ſus ſit enormis: exquo papa non reſeruat ſibi ca ſum enormitatis. Rō eſt: ne moniales habeāt ma teriam inuerecūde īmiſcendi ſe cetibus virorum. uluapui 6 In monachis v̓o excipit̉ iniuria enormis: vt in. c. cum illorū. extra eo. An autem epiſcopus poſſit abſoluere exem jxi ptas? Glo. in dicto. c. de monialibus. dicit ꝙ ſic. ⁊ tam exemptas ꝙͣ non exemptas abſoluet: auto ritate pape ſibi per hanc decre. indulta tanqͣꝫ de legato ad hoc. Et Panor. ibi dicit: ꝙ hanc glo. ſe quūtur cōmuniter docto. Sed Panor. dicit īmi nere dubiū. quid in iſtis ſororibus ſancti Franciſ ci. ⁊ aliorum mendicātium: cum habeant genera lem ſupra ſe. habentem quaſi epiſcopalem poteſta Abſolutio. iij. Fo. XII. tem ſuper eas. nūquid poſſint ab eo abſolui? So lutio. videtur forte dicenduꝫ ꝙ non: quia hoc tm̄ indultum fuit epiſcopis ob reuerentiam ordinis epiſcopalis. ergo non licet inferioribus hoc atten tare. quod videtur ſatis dubitabile. Hec Panor. tamē quo ad moniales ſancte Clare fratrum mi norum aliud eſt dicenduꝫ hodie per pͥuilegia ſua. ⁊ a ſolis ſuis viſitatoribꝰ poſſunt abſolui nec epi ſcopi in aliquo poſſunt ſe intromittere. ¶ Sextuſdecimus in hoſpitalarijs ſancti Io. hie roſolymitani hos abſoluet ſuus prior: ſi eſt ſacer dos. niſi exceſſus fuerit enormis. extra eo. canoni ca. Nota etiam ẜm Hoſti. ibi: ꝙ templarij non gaudent hoc pͥuilegio quia licꝫ ius cōmune debe at extendi per idemptitatē ratiōis. ſecus eſt in iu re priuilegiato. licꝫ glo. tenuerit cōtrarium in di cto. c. cum illorum. ¶ Septimuſdecimus in his qui clericis nō enor mē ſed modicā ⁊ leuem iniuriam irrogarūt. extra eo. peruenit. ¶ Sed nūquid illi qui poſſunt abſoluere ab ex cōmunicatione pro violenta manuuꝫ iniectione. poſſint huiuſmodi abſolutiones al̓s cōmittere? Rn̄. glo. in. c. eis quibus. de offi. ordi. dicit: ꝙ illis quibus ex officio. ſcꝫ ordinario competit in certis caſibus illos abſoluere: qui pro violenta manuuꝫ niectione ſunt excōmunicati. licꝫ alijs huiuſmo di abſolutionem cōmittere. cum viderint expedi re dicto. c. eis. ¶ Sed quibus cōuenit hoc ex officio? Rn̄. ẜm Gof. ibidem. hoc conuenit legatis ex officio lega tionis. extra de offi. le. qd̓ tranſlationē. Conuenit etiam illis: quibus hoc ꝯmittitur ex priuilegio ꝑ petuo ratione dignitatis: vt Archi. Bon̄. cui ra tione dignitatis cōceſſum eſt priuilegiū abſoluen di excōmunicatos in ſtudio Bon̄. cōmorantes: delinquētes ibidem. Item epiſcopis in certis ca ſibus: vt dictum eſt ſupra. Item abbatibus. extra eo. cum illorum. omnes iſte ꝑſone p̄dicte cum vi derint expedire poſſunt ſuper his auctoritate di cti canonis. ſcꝫ eis quibus ordinario iure cōpetit. vices ſuas ꝯmittere. Et idem dicendū eſt de alijs excōmunicatiōibus. ſcꝫ ꝙ illi qui ordinario iure: vel delegato a principe poſſunt ab eis abſoluere. poſſunt alijs vices ſuas cōmittere cum viderint expedire. dumodo delegatus habeat iuriſditiōeꝫ Si v̓o ſit alicui conceſſum ex priuilegio ſpeciali ꝙ abſoluere poſſit. talis cōmittere non poteſt: quia certum miniſteriū ſibi cōmittit̉ in hac ꝑte. nō aūt iuriſditio. extra de offi. dele. quoniā. hec glo. in di cto. c. eis. Idem Ho. Bſolutio. iij. ſcilꝫ re gulariū. Regularis ſi ꝑcuſſerit regula rē eiuſdē clauſtri. ab abbate vel al̓s a p̄ C.vcgula d rqjuiec. lato ꝓprio pōt abſolui. Et in ſum. cōfe. habetur ꝙ inter p̄dictos p̄latos ꝯputandi ſunt pͥores cōuen tuales fratrū p̄dicatoꝝ. ⁊ Guardiani minorum ⁊ omnes pͥores cōuentuales cuiuſcūqꝫ ordinis ſint qui non habent ſupra ſe maiorem in eodem con uētu. Secus de p̓oribꝰ triū vel quatuor regulariū

Abſolutio. iiij. qui ꝓ volūtate ſui ſuꝑioris: preficiunt̉ ⁊ amouē tur. Et iſtud priuilegiū extendit̉ ad fratres: ⁊ ma giſtrū hoſpitalis hieroſolymitani: ſi tamē p̄ſbyter eſt. al̓s nō: extra eo. canonica. Et ẜꝫ Dir. intelligit̉ de regularibus ſiue ſint monachi vl̓ canonici. Et ſi non ſufficit ꝓuidentia abbatis eſt diſcretio ep̄i adhibenda. Et hec intelligenda ſunt niſi exceſſus Ꝙc S. Fi. ſit difficilis ⁊ enormis: vt ſi ad mutilationē mēbri vel ad effuſionem ſanguinis ex vulnere ſit ꝓceſſū vel ſi ī ep̄m vel abbatē ſit manus iniecta. Et ex ꝓ prio ſignificato. iſte terminꝰ. effuſio. ſignificat ha bundantiam. Crgulas ꝑcr citgglare ¶ Secūdo ſi regularis percutit regularē alteriꝰ clauſtri: ẜm Ho. prelatus ꝓprius abſoluet. ⁊ p̄la peuā§. A. j. tus percuſſi aduocatur. nō vt abſoluat: ſed verbe rabit ꝑcuſſorem in ſatiſfactionē. exquo monachꝰ non habet vnde ſoluat. licꝫ. d. An. dicat ꝙ vterqꝫ abbas vocatur ad abſoluendū. Sed panor. in. c. cum illorū. eo. ti. dicit. ꝙ ſibi placet ratio Ho. qͥa non videt rationē: quare alienꝰ abbas vocetur in abſolutionē nō ſubditi. ¶ Quid autē ſi regularis ꝑcutit regularem extra 6. ep cla.. ſiū clauſtrū: nūquid poſſit ꝑ abbatem abſolui? Ho. tenet ꝙ non: ſed debet abſolui ab epiſcopo. Et ſi ſunt ſub diuerſis epiſcopis debēt cōueniri epiſco pi illorum epiſcopatuū: vel vnus cōmittere alteri ꝓut de abbatibꝰ dicit̉ in.§. ſi v̓o. in dicto. c. cum illorum. monet̉ per tex. in. c. monachi. eo. ti. et di cto. c. cum illorū. vbi fit mentio d̓ clauſtro. Secus ergo ſi extra clauſtrū. nam tūc violatur iuriſditio ep̄i. ⁊ ordo eccleſiaſticus cōfundit̉: ſi ſua iuriſditio vnicuiqꝫ nō ſeruat̉. xj. q. j. c. peruenit. Sed panor. in. d. c. cū illoꝝ. dicit ꝙ abbas ⁊ cōiter doct. tenent oppoſitū. nam in.§. ſi v̓o. d. c. cum illoꝝ. nihil di citur de clauſtro. Ad iura v̓o facientia mentioneꝫ de clauſtro: ſupplendū eſt maxime. in hoc tamen dubio dicit Io. an. qn̄qꝫ feciſſe ſeruari qd̓ epiſcopꝰ cōmiſit abbati. Quid ſi p̄latus non eſt ſacerdos: vel excōicatꝰ vel mortuus vel huiuſmodi. Ho. dicit ꝙ ad dio ceſanum recurrendum eſt: quod intelligendū eſt ẜm v̓v̓. et Dir. taꝫ de exēptis qͣꝫ nō exemptis: ſiue ſint monaſteria viroꝝ ſiue mulierū. Quid ſi regularis percutit clericum ſecularem eiuſdem dioceſis vel alterius? Reſpōdeo. ꝙ ſuus prelatus eum abſoluet: in eo caſu in quo ſecularis clericus percutiens clericum ſecularē abſolui pōt ab ep̄o extra e. religioſo. li. vj. ⁊ glo. in v̓. eo caſu di cit. puta: quia leuiter percuſſit: vel eſt debilis: vel delicatus ⁊cͣ. Bſolutio. iiij. Quo ad ſatiſ faciendū. Sciendū ꝙ abſoluti a ſentē tia canonis vl̓ homīs cū nequeūt recur rere ad illū a quo fuerāt abſoluēdi ꝓpter ꝑiculum mortis: vel aliud impedimētuꝫ ſi ceſſante ꝑiculo: vel impedimēto: ſe nō pn̄tāt illi a quo debebāt ab ſolui: recepturi mādatū eius ⁊ ſatiſfacturi vt opor tet. reincidūt ī eandē ſentētiā. Et eodē mō reinci dunt abſoluti a ſede apoſtolica vel eius legatis: qͥ bus iniungit̉: vt ordinario vel alteri ſe preſentent pro penitentia. et ꝙ iniuriatis ſatiſfaciant. et hoc faciant ꝙͣcitius comode poterunt. extra eo. eos. lib̓. vj. Gatꝭ fa ce ¶ Propter violentam manuū iniectionē in cle ricum ſatiſfactio pecuniaria fieri ſolet: que quidē applicabit̉ monaſterio ſi manus iniecta fuit ī mo nachum. ar. xij. q. j. non dicatis. ⁊ extra d̓ ſta. mo. cum ad monaſteriū. Si autem in clericum ſecula rem: ſatiſfactio ip̄i clerico applicabit̉. niſi in contu meliam eccleſie fuerit pulſatus. nam tunc eccleſia agere poteſt iuiuriarum: vt inſti. de iniur̄.§. ꝙ ſi vſuſfructus. Hec Gof. ⁊ Ho. ¶ Excōmunicatus ꝓpter damnum: ſi ſatiſfacere poteſt: nō debet abſolui niſi ſatiſfaciat. et peccant qui talem abſoluūt: ſed tamē abſolutꝰ eſt: ẜm. v̓ v̓. Si autē emēdam preſtare nō poteſt: debet abſol ui. recepta idonea cautione ꝙ ſatiſfaciet ſi ad pin guiorem fortunam ꝑuenerit. de ſolū. odoardus. Et hec cautio erit pignoraticia vel fideiuſſoria: qꝛ hec dicit̉ idonea quā ſi preſtare non poteſt: ſaltem preſtet iuratoriam. abſolutio em̄ nō eſt neganda. xxvj. q. vj. ſi p̄ſbyter. talis quoqꝫ ad petitionē ad uerſarij tenet̉ cedere bonis ẜm. v̓v. F Bſolutio. V. quo ad moduꝫ non poteſt quis abſolui ſub conditiōe. puta ſi ſatiſfecerit: qꝛ talis abſolutus nō eſt ſimpliciter abſolutus ẜm v̓ v̓. et extra de regu. iu. actus. li. vj. Et ẜm Panor. in. c. de quibus. de bap. intelligit̉ de conditione ſuſpendente actum. puta de futuro. Secus ſi eſſet conditio de preteri to. que proprie non eſt conditio: quia non ſuſpen dit actum. vtputa baptizo te ſi non es baptizatus Item nota ẜm Hen. de Gan. in quotlibeto ſuo. ꝙ prelatus poteſt cōmittere ea que ad eum perti nent ſub hac forma. Cōmitto tibi audire confeſ ſiones ⁊ abſoluere de talibus caſibus: cuꝫ abſens fuero ſub tali conditione: ꝙ mihi confiteant̉ cum fuero reuerſus. quia confeſſio nihil aliud eſt qͣꝫ li gaminis oſtenſio. Et idem ligamen pluribus po teſt oſtendi. Et tunc nō habet vigorem prima cō feſſio niſi ſub propoſito faciendi ſecūdaꝫ. Sub ta li autem forma. Cōmitto tibi audire confeſſiones ⁊ abſoluere ſub tali conditione. ꝙ non valeat tua abſolutio niſi mea ſubſequat̉: vel ratam habeam eam. vel quouſqꝫ ego ab illis abſoluam. non po teſt cōmittere nec valet cōmiſſio. Sic enim com mittere abſolutionem nihil eſt cōmittere: quia ab ſoluens aut amouit ligamen: aut non. Si ſic: ni hil remanet ad amouendum et amotum eſt. ſiue ſuperior ratum habeat ſine non ſiue iterato. quā tum eſt de ſe abſoluat: ſiue non quia qd̓ ſemel eſt diſſolutum non amplius remanet diſſoluendum ab eodem ligamine: maxime cum diſſoluendo li gamen deſtruitur: ſicut fit in abſolutōne ſacramē tali ad modum quo in abſolutione excōmunica tionis a qua abſolutus ſemel nunꝙͣ ab illa eſt ab ſoluendus ſed ſolum a noua: ſi in illam intruda tur. Si autem non amouit ligamen. caſus clarus

Accuſare ¶ In abſolutione a maiori excōmunicatiōe qua tuor obſeruāda ſunt. Primū vt excōmunicatꝰ iu ret prius ſtare mādatis eccleſie. extra eo. ex tenore Sed hoc iuramentū nō eſt de ſubſtantia abſolu tionis cōmuniter ẜm doc. extra eo. cuꝫ deſideres. Unde ⁊ ſi omittatur qd̓ fieri nō debet: non ꝓpter hoc minꝰ tenet abſolutio. Porro de pueris an iu rare debeāt iudicio ep̄i relinquit̉. Mulieres autē indubitāter iurare debent. Secūdū vt ſi excōica tus ſit ꝓ notoria in aliquē offenſa: non abſoluat̉. niſi prius ſufficiens emenda preſtet̉. Pro occulta v̓o offenſa: aut ꝓ ꝯtumacia ſufficit iuratoria cau tio. Ubi nulle expenſe petunt̉. ſed vbi expenſe pe tuntur. tenēdum eſt qd̓ dictū eſt sͣ. Abſolutio. iiij. Terciū eſt vt abſoluat̉ ꝑ euꝫ qͥ tulit ſententiā: vel eius ſuꝑiorē aūt aliū cui ꝯmiſerit cū pſalmo or̄one ⁊ verberibꝰ. ⁊ poſtea ſubiūgat̉. abſoluo te. extͣ eo. a nobis. ij. Quartū vt poſtmodū excōmunicator faciat illi mandata iuſta ⁊ rōnabilia: al̓s poſſet ap pellari de ap. vt debitꝰ. In excōicatione v̓o a mi nori exprimet excōicatus ꝓprio ſacerdoti cauſam. ⁊ ſic ſe faciat abſolui. Et intelligit̉ ꝓprius ſacerdos parochianus: vel dioceſanus: vel ille qͥ de licentia s quos ulu eoꝝ eſt electus. nec requirit̉ iuratoria cautio: extra is fmub. eo. nuper. τηMSaba ficIut ab ſ l. te ¶ Que aūt mādata fieri debeāt abſoluto qͥ iura uitˡ: dicendū ꝙ ſi erat excōicatus a canone. iniun gendū eſt ei pͥncipalit̓: ꝙ ꝯtra illuꝫ canonē nunqͣꝫ s abſoluui veniet. Et incēdiario. ꝙ nunqͣꝫ incēdat. ⁊ ꝑcuſſori ritiqu talis ibl ꝙ nūqͣꝫ ꝑcutiat ⁊ ſil̓ia. xxiij. q. vlti. peſſimā. Aliqn̄ ẜm vv. et exi. etiā requirit̉ cautio: qd̓ decetero talia non faciunt imndi. in. c. de extra de ſen. ex. graue. Similit̓ etiā qn̄ hn̄s impe dimētū abſoluit ab eo: qͥ al̓s nō poſſet iniūgendū eſt vt ꝙͣcito poterit ſe p̄ſentet. Sed ſi apparuerit ſentētiā iniuſta nullū mādatū fiet abſoluto. extra izo te ſinontu de ſen. excō. ſacro. ab 6 e Se f i ¶ Defunctus hoc mō abſoluet̉. ſi eſt ſepultus in tere ea queiitt cimiterio non exhumabit̉. Si alibi exhumabit̉ et corpus vel ſepulcrū verberabit̉: vt fit circa viuos vt nota. extra de ſen. ex. a nobis. el. ij. Et ad qͥd va libus caſlu let talis abſolutio. vide sͣ. Abſolutio. j. in fi. dC Fox ſol. cocx Bſolutio. vj.ſ. a pec cato. Forma abſolutiōis in ſacramento penitētie ẜm Sco. in. iiij. eſt. Ego abſol uo te. Et addit idē Sco. ꝙ ſacramētum penitētie poteſt dici ſacramētū iudiciale vel iudiciuꝫ ſacra mentale. ex hoc ꝙ ſacramētale eſt firmius: qꝛ irre uocabilius ꝙͣ aliquod iudicium publicuꝫ. Et hic patet ratio quare non eſt neceſſe verba eſſe ita pre ciſa in iſto ſacramento: ſicut in baptiſmo. ⁊ eucha riſtia: quia ſufficit ꝙ in hoc ſacramento penitētie exprimat̉ actus ſentētie abſoluētis: ſicut etiam in iudicio publico nō oportꝫ eſſe limitata verba. Ait em̄ vnus de theodoro martyre. Iubeo ignibꝰ tra di. Alter d̓ cypriano. Gladio animaduerti placet Cōmunit̓ tn̄ iſta verba ſunt apta. Ego abſoluo te quecūqꝫ alia p̄mittant̉ vel ſubſequant̉. Congruit etiā debita intētio ex ꝑte abſoluētis. Ex ꝑte auteꝫ ſuſcipiētis ꝙ ſit penites. In abſolutiōe aūt ab exFo. XIII. cōicatōne ẜm Ri. in. iiij. di. xviij. nō ē neceſſe ob ſeruare v̓ba p̄ciſa ſicut in pͥma: q̄ eſt ꝑs ſacramēti penitētie. licꝫ ꝯgruū ſit etiā in iſta: dicere. abſoluo: tn̄ nō ē neceſſariū. īmo ſufficeret dicere v̓ba ſigni ficātia excōicatiōis remotionem. Unde ſi diceret excōmunicator reuoco. vel relaxo excōmunicatio nem ille eſſet abſolutꝰ. Idem ſi diceret rebenedico te: vel qd̓cūqꝫ aliud tale intendens per illud abſol uere eſſet abſolutꝰ. extra de reg. iu. omnis res. Et hoc ẜm. v̓ v̓. Io. Rai. ⁊ fere omnes doc. licꝫ Ho. dicat contrariū. ¶ Abſolutio autem a ſuſpenſiōe officij vel diui norū fieri debet ſub iſta forma vel ſimili. Ego ab ſoluo te a vinculo ſuſpenſiōis quā incurriſti pro pter talē cauſam. ⁊ reſtituo te executioni ordinum ⁊ officiorū tuorum in nomine patris ⁊ filij ⁊cͣ. Tn̄ qꝛ ſuſpenſio ꝑtinet ad forū cōtentioſum: nec repe ritur determinata forma neceſſaria huius relaxa tionis. Ideo quicqͥd dicat ⁊ quibuſcunqꝫ verbis vtat̉ is qui valet abſoluere vere abſoluit ſicut di ctum eſt de abſolutione ab excōmunicatiōe. Quo autē ad irregularitatē ſecus eſt. nam relaxatio eiꝰ ꝑ eum qui valet: debet fieri ꝑ iſtud verbū. diſpen ſo. ⁊ nō abſoluo: vtputa Iudex dicat. Ego diſpē ſo tecū in irregularitate quā incurriſti propter ta lem cauſam. ⁊ reſtituo te ad actus legitimos: vel ſi cōtraxiſſes: qn̄ dubitat̉. Ecuſare. Utrū homo teneatur accuſare? Rn̄. ẜm Tho. ſecūda ſcd̓e. q. amae qRt lxviij. Si crimē ſit tale ꝙ vergat in de trimentum reipublice. puta in multitudinis cor ruptelam corporalem vl̓ ſpiritualē: tenetur homo ad accuſationē dūmodo ſufficienter poſſit proba re. Si v̓o non ſit tale qd̓ in multitudinē redūdet: vel etiam ſufficientē ꝓbationem habere nō poſſit non tenet̉ ad accuſandū quia nullus tenet̉ ad id qd̓ debito modo ꝓbare nō poteſt. Et addit tho. ꝙ illud nō eſt oīno ſecretum quod ꝑ ſufficientes teſtes ꝓbari poteſt. ¶ An aūt in pͥmo caſu qn̄ ꝯmiſſa talia ſunt: que vergūt ad corruptionem multitudinis teneatur ſciens ſtatim manifeſtare. nō tamē requiſitus per ſuperiorē: nec ꝓductus in teſtem? Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſecūde. q. lxx. ꝙ de his que cōmiſſa ſunt ho mini in ſecreto per confeſſionem nullo modo de bet teſtimonium ferre: quia huiuſmodi neſcit vt homo: ſed tanꝙͣ miniſter dei. ⁊ maius eſt vinculū ſacramenti quolibet hominis p̄cepto. ad hoc glo in. c. ſacerdos de peni. diſt. vj. Circa v̓o ea que ali ter homini ad noticiam veniunt: vel ſub ſecreto cōmittuntur diſtinguēdum eſt. Qn̄qꝫ enim talia ſunt que ſtatim cum ad noticiam hominis vene rint. homo ea manifeſtare tenetur. puta ſi ꝑtinēt ad corruptionē multitudinis ſpiritualem: vel cor poralem: vel in graue damnū alicuius ꝑſone: vel huiuſmodi: qd̓ quis ꝓpalare tenetur vel teſtificā do: vel denunciando: et contra hoc debitum ob ligari non poteſt ꝑ ſecreti ꝯmiſſum: qꝛ in hoc fran geret fidē quā alteri debet. An̄qꝫ v̓o ſūt talia q̄ qͥs

Accuſatus ꝓdere non tenet̉. vn̄ pōt obligari ex hoc ꝙ ſuo ſe creto cōmittunt̉. ⁊ tunc nullo mō tenetur ea pro dere etiā ex p̄cepto ſuꝑioris: qꝛ ſecretū ſeruare ē de iure naturali. nihil aut pōt precipi homini ꝯtra id qd̓ eſt de iure naturali. quo ad hoc vltimuꝫ aliqui tenent contrariū. ¶ Qūo aūt fieri debeat accuſatio: Dic pͥmo ꝙ dꝫ fieri ī ſcriptis. ij. q. vlti. qͥ crimē. ſed hoc nō ē ſemꝑ neceſſariū. puta in leui crimīe. Itē in notorijs: qͥa in hmōi nec accuſator requirit̉ de accu. euidentia. Secꝰ in nō notorijs etiā ſi manifeſta ſint. xj. q. iij. eoꝝ. Itē dꝫ accuſatio fieri cū inſcriptiōe.i. ꝙ accu ſator debet ſe ad penā talionis obligare. ij. q. vlti quiſqͥs tn̄ et ſi accuſator nō inſcribat ex natura tn̄ accuſatōnis huiuſmodi pena calūnie venit. C. de accu. l. fi. Excipiūt̉ tamē quidā caſus. vt in leui cri mine. Item in crimīe apoſtaſie. Item cū maritus accuſabat vxorē de adulterio. ⁊ huiuſmodi. No ta tamen ſingulare dictū Bar. in. l. ij. C. ſi ſer. vel liber. li. x. ꝙ ſi qͥs accuſat publice infamatū: ⁊ defi cit in ꝓbatione nō debet puniri pena talionis vl̓ calūnie: qꝛ excuſat̉ ꝓpter infamiā p̄cedentē. qd̓ eſt mēti ꝯmēdādū ẜm panor. ī. c. cū ꝯtīgat. d̓ reſcrip. vbi etiā dicit ꝙ fama inducit iuſtā credulitatē. vn̄ habens iuſtam noticiā ex fama. dicit̉ habere ex ꝓ babili cauſa. Et idem ſentit glo. in. c. inquiſitioni. de ſentē. excō. Tcuſatus. vtꝝ accuſatꝰ peccer II mortalit̓ negādo veritatē ī iudicio? Dic ꝓut habet̉ ꝑ tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxix. ꝙ ac cuſatus tenet̉ iudici veritatē exponere. quā ab eo ẜm formā iurꝭ exigit. Et ideo ſi ꝯfiteri noluerit vl̓ mēdaciter negauerit: peccat mortaliter. Si v̓o iu dex exquirat qd̓ nō pōt ẜꝫ ordinē iurꝭ. nō tenet̉ ei accuſatꝰ rn̄dere: ſꝫ pōt ꝑ appellationē. vel aliter li cite ſubterfugere. mēdaciū tn̄ dicere nō licet. ⁊ vi de nota. ꝑ hen. de gā. quodlibeto. viij. vbi dicit. ꝙ S quāto homo tenet magis ſeip̄m diligere ex chari tate qͣꝫ ꝓximū tanto magis debet circa ſeip̄m oꝑa charitatis exercere. Nūc aūt opus charitatꝭ ſum Co6 mū homīs erga ꝓximū eſt. cū peccatū eiꝰ occultū eſt. eū ad correctionē occultā exhortari. nullo aūt mō peccatū eiꝰ publicare ne tā ſit ꝓditor crimīs: qͣꝫ corrector. multo gͦ magis non pōt eſſe ſuipſius ꝓditor ſed corrector. Si gͦ hꝫ peccatū occultū ſolꝰ dꝫ ſe corrigere qꝛ ꝯͣ charitatē ē crimē ſuum ꝓdere. etiā ꝯͣ charitatē ē ab homīe petere qd̓ eſt ꝯͣ ipſam charitatē facere. Petere gͦ a ſubdito ſiue cuꝫ iura mēto ſiue nō. vt in aꝑto ꝯfiteat̉ crimē ſuū occultū ſi nō ſit ꝯͣ ip̄m ſuꝑ facto ſuo infamia vl̓ ſuſpitio ta lis vt ꝯͣ ip̄m ꝑ inqͥſitionē opus ſit ꝓcedere. ē ꝯtra charitate. Et id̓o ī iſto caſu nō tenet̉ ei obedire qꝛ preceptū dei in hoc obuiat. vn̄ cū illicitum ſit face̓ ſub iuramēto qd̓ nō licet facere oīno ſine iuramē to. Ideo ſi prelatus petat cuꝫ iuramento vt dicat de eo ſubditus veritatē quā nouit. nō debet ei in Mot⁊ b. l. hoc obedire. neqꝫ ſe ad tale iuramentū aſtringere vlterius ſi aſtringat ip̄m generali iuramēto ad di cendū veritatem ſuꝑ interrogatis. ⁊ poſtea petat ſpecialiter ſibi dici veritatem caſus p̄dicti. dico ꝙ nō tenet̉ ei reſpondere qꝛ iuramentū generale nō intelligit̉ niſi de licitis q̄ iurans ſine offenſa dei fa cere poteſt. ⁊ que ille cui iuratur debꝫ ⁊ poteſt ſine peccato petere. hec ibi. ¶ An liceat accuſato ⁊ ad mortē ꝯdemnato ſe de fendere vel fugere. Dic ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxix. ꝙ ſi damnatus fuit iuſte. nō licet ei ſe defendere. Si v̓o iniuſte. tale iudicium ſimile eſt violentie la tronū. Et id̓o ī tali caſu licet reſiſtere principibus malis. Accuſato aūt cuilibet fugere licet. qꝛ ⁊ ſi nō liceat reſiſtere. nō tn̄ tenet̉ facere illud. vnde mors ſequat̉.ſ. manere in loco vn̄ ducat̉ ad mortem. de hoc. jͣ. Incarceratus. An aūt ille qͥ iurauit redire ad carcerē teneatur redire. Dic ẜꝫ panor. in. c. ſi v̓o. de iureiur̄. ꝙ tenet̉ obſeruare iuramentū. etiā ſi ſubſit ꝑiculū mortis. dūmō carcer non ſit iniurioſus. de quo vide glo. notabilem in cle. paſtoralis. de re iudi. in v̓. ꝑ vio lentiā. vbi ſic dicit. ꝑ hanc lr̄aꝫ videt̉ ꝙ ſi captiuꝰ ad penā vel ꝑiculū mortis relaxat̉ iuramento ſuo de redeundo ad carcerē certa die. ſi mors erat in iurioſa. redire nō tenet̉. al̓s tenet̉. ¶ An aūt ꝯtractꝰ initi ꝑ incarceratū valcāt. Dic ẜm doc. ⁊ maxime panor. in. c. accedens. de ꝓcu. ꝙ aut qͥs eſt captiuus apud hoſtes. ⁊ tūc ille cum ꝑdiderit libertatē. nō poteſt teſtari. neqꝫ aliquem actū vt liber homo facere. vt in. l. eius. ff. de teſta. ⁊ in. l. diuus. ff. de iure fiſ. Aut eſt detentꝰ in car cere priuato. puta a latronibꝰ vel aliquo tyranno. ⁊ tūc ſi aliquid agit cum ipſo tyrāno detētore. pōt poſtmodū allegare metū. ⁊ facere actū reſcindi. vt in. l. qͥ in carcerē. ff. qd̓ me. cā. Sed cū alio ab ipſo detentore pōt ꝯtrahere. Itē poteſt in carcere teſta mentū facere. vt in. l. metū.§. ſed licet. ff. qd̓ me. cā Aut eſt qͥs detentus in carcere publico ⁊ iuſte. Et tūc ſi eſt damnatꝰ pena capitali. nō pōt aliqͥd agē tanqͣꝫ liber qꝛ eſt effectus ſeruus pene. ⁊ bona ſua veniūt ad ſuccedentes ab inteſtato. vt in aut̓. bo na damnatoꝝ. C. de bo. dā. vn̄ talis ad pias cau ſas etiā nō poteſt diſponere. vt notabilit̓ dicit Io. an. in. c. ij. de vſu. li. vj. Aut nō eſt ſic damnatꝰ. ſꝫ eſt in carcere detentus. Et tūc poteſt ꝯtrahere. et alios actus agere. vt in dicta. l. qui in carcere̓. ⁊ te net ibi Bar. et etiā cum illo: ad cuius petitionem detinetur. Aut tenetur quis apud alios. vt obſes ⁊ tunc ſi loquimur in obſide ꝓprie ſumpto. vt ī illo qui datur pro aliqua ſecuritate ab hoſtibus. ⁊ iſte perdit libertatem. vnde non poteſt aliquid diſpo nere vt liber. nec facere teſtamentuꝫ. ita loquitur l. obſides. ff. de teſta. Secus autem ſi vna ciuitas dat alteri ciuitati obſides. vel vnus nobilis alteri nam illi non perdunt libertatem. nec poſſunt ſic dari. vt ſint proprie obſides. vt notat Bar. in di cta. l. obſides. et facit quod notat̉ in. c. ex reſcripto de iureiur̄. vbi habetur ẜm panor. ꝙ ab imꝑato re dari poſſunt ſuis hoſtibus ⁊ ecōtra. Et iſti ob ſides hoc caſu ſunt quaſi ſerui. Ideo nō poſſunt teſtari ſine licentia principis. vt in dicta. l. obſides Idem puto de alijs principibus habentibus iu ra principis. ſeu ius indicendi bellum. et iſti ꝓprie dicuntur veri obſides. Ab alijs autē inferioribus

Adoptio glo. in. l. ij. C. de pa. qui fi. diſ. dicit ꝙ nō. licꝫ fateat̉ de facto vſurpatū contrariū. Bart. remittit ad. d. ca. ex reſcripto. Sed Panor. dicit. ꝙ iſti inferiores non pn̄t iſtos obſides ꝓprie dare. vt ſic ꝑdant liber tatem: qꝛ immutare ſtatum hoīs eſt ſolius princi pis. Et ſic quo ad clericos ⁊ monachos ſolus pa pa pōt eos dare obſides: vt ꝓprie ſortiant̉ nomen obſidum. Et nota ꝓ declaratione p̄dictorum vnū menti cōmendandum ẜm Panor. in. d. c. accedēs de mente Bar. in. d. l. qui in carcerem. ꝙ nō dicit̉ quis liberatus a vinculis: ſi cuſtoditur in publico. Et hoc facit contra practicam quorundam. Nam ſi detentus in carcere vult aliquem contractum fa cere: faciunt ip̄m extrahi de carceribus et cuſtodit̉ ibi ꝑ familiam. nam certe iſte nō poteſt dici libera tus. vt in. d. c. accedens. ex quo. c. habet̉. vt nō ſuf ciat extra territorium ꝓduci. niſi ꝓducat̉ ad locuꝫ ſecurum. Uide etiaꝫ qd̓ notat Panor. in. c. domu de ſe. nup. vbi dicit ꝙ exiſtens in carcere poteſt cō trahere matrimonium. ⁊ tenet. exquo vis non in fert̉ in matrimonio contrahēdo. Ex quo infert̉ ꝙ ſi matrimonium tenet: qd̓ requirit libertatem ma ncartintia ximam. vt in. c. cum locum. de ſpō. ergo cōtractus in carcere geſti tenent. hoc tn̄ dictum limita. vt di ctum eſt s. ſt teluni rua Doptio eſt perſone Iut eitdem extranee in filiū: vel nepotem vel dein ceps legitima aſſumptio. ẜm Ri. in. iiij xin ſi di. xlij. arti. ij. q. j. Et ꝑ ꝑſonā extraneam intelligit̉ oīs qui nō eſt in ptāte adoptantis. ſiue ſit de eius ī Sedcū carnali cognatōe: ſiue nō. Et ꝑ filium intelligas fi poreſtin liam. ⁊ ꝑ nepotē. neptem. qꝛ tam maſculus qͣꝫ femi na pn̄t adoptari. Adoptio aūt eſt genus. et habet duas ſpēs.ſ. arrogationē. ⁊ adoptionē. Arrogatio ſit de eo qui eſt ſui iuris: aucͣtate principis. ſed ad truus ptre a optio fit in ſpē de eo qui eſt alieni iuris. auctoritate magiſtratus. vt. ff. de adop. l. j. ⁊ ad patrē arrogan a. vn̄ plal. tem tranſeunt oīa iura ſeu bona arrogati. ac etiam filij ſui in eius ptāte efficiunt̉. ff. eo. l. ſi pater fa. E re. vt norit querit glo. ibi. Filius arrogatus vult ꝓ ſe ſibi reti nere. an poſſit? ⁊ videt̉ ꝙ ſic. qꝛ in traditōne pactū qd̓ apponit̉ debet ſeruari. In cōtrariū facit auten tica ingreſſi. de ſa. ſan. ec. Idem Bar. ibi. Quero vtrum abſens vel diſſentiens poſſit ar rogari? Rn̄. ꝙ nō. tex. eſt. ff. eo. l. neqꝫ. Neqꝫ etiaꝫ adoptare. vel arrogare quis abſens pōt. nec etiā ꝑ ꝓcuratorē arrogare vel adoptare quis pōt. de hoc eſt tex. ff. eo. l. poſt mortē.§. neqꝫ. Quare aūt hmōi arrogatio. vel adoptio nō poſſit fieri ꝑ ꝓcuratorē tula vide Bar. in. l. galus.§. forſitan. ff. de li. et poͣ. vbi dicit ꝙ ea in quibꝰ ſolus ꝯſenſſus requirit̉. pn̄t fie ri ꝑ ꝓcuratorem. vt eſt in legitimatiōe. vbi ſufficit des nubt ꝝ ꝙ filius on̄dat voluntatem patri. nec eſt neceſſe ꝙ pater ſit pn̄s. Item ex ꝑte filij nō requirit̉ ꝙ ſit pre ſens. ſed ſufficit ꝙ ratum habeat. vt in autentico. qui. mo. na. effi. ſui.§. naturales. ⁊.§. general̓r. col la. vij. qꝛ in legitimatōe pater nihil diſponit. ſꝫ prin cipi vel habenti auctoritatē ab eo. diſponēti cōſen tit. nō em̄ ipſe pater legitimat. ſed principis aucto ritas. Secus eſt qn̄ pater ipſe diſponit. quia pater Fo. XIIII. emancipat. vel abſoluit filium ⁊ iudex auctorizat. Item pater adoptat. Item dn̄s manumittit. Et ex hoc pōt colligi determinatio illius. q. An filiatō ſpūalis. ſiue cōpaternitas poſſit cōtrahi ꝑ ꝓcura torem? ⁊ videt̉ ꝙ nō. qꝛ ipſe pater ſpūalis aliquid diſponit. ⁊ aliquid agit. nō ſimpl̓r cōſentit ergo re quirit̉ pn̄tia ſua. vt. l. poſt mortem. de adop. Et ita dicunt canoniſte. hec Bar. ¶ An aūt in adoptōe requirat̉ cōſenſus ꝓpinquo rum. Dic ꝙ in arrogatōe voluntas arrogatoris re quirit̉. ⁊ illius qui debet arrogari. In adoptōe aūt requirit̉ voluntas adoptantis. eius qui adoptat̉. ⁊ patris ſui. ⁊ nō aliorum cōſanguineorum. Et ſic voluntas eius requirit̉. qui loco patris eſſe debet. ff. eo. in adoptionibꝰ. Idem Bar. ibi. Et emācipa tio ⁊ adoptio q̄ de voluntaria iuriſditiōe ſunt. pn̄t fieri quocunqꝫ loco. dum tn̄ idoneo. ff. eo. emanci pare. Item magiſtratus p̄t filios ſuos corā ſe emā cipare. ff. eo. ſi conſul. Et ꝑ idē iudex donando poſ ſet corā ſe inſinuare licet cauſe cognitionē requirat ſicut emancipatio. vt dicit Bar. in. d. l. ſi cōſul. ¶ Adoptare pōt paterfa. qui ſui iuris eſt. ⁊ qui ge nerare pōt. qm̄ qui generare nō pōt. ꝓpter impedi mentum naturale nō poterit adoptare. Secus ſi eſſet ꝓpter impedimentū accidentale. vt ſpado. ſi ue gladio caſtratus. Item mulier adoptare nō p̄t niſi in ſolacium amiſſoꝝ liberorū. hoc ei a principe cōcedat̉. Item nec filiuſfa. Item nec minor. lx. an nis. ff. eo. l. ſi pater fa. niſi ex aliqua neceſſaria cā. qꝛ ante illud tp̄s debet vacare generationi naturali. Oportet etiā ẜm Ri. ꝙ adoptans plena puberta te p̄cedat adoptatum.ſ. xviij. annis. Idē Panor. in. c. j. de cogna. le. Et ex p̄dictis pōt patere dr̄ia in ter arrogationē. ⁊ adoptionē. Et differunt in qua tuor. Primo. qꝛ arrogat̉ qui eſt ſui iuris. adoptat̉ v̓o qͥ eſt alieni. Scd̓o qꝛ arrogatus tranſit in ptātē arrogantis. adoptatus v̓o nō trāſit in ptātem ad optantis. Tercio. qꝛ arrogatio non ſit niſi auctori tate principis. Adoptio aūt ſit ꝑ quemlibet magi ſtratum. Et hec dr̄ie habent̉ inſti. de adop. ⁊ in. d. c. j. in glo. Quarto differūt. qꝛ arrogatus habet de neceſſitate legitimam in bonis arrogatoris. vnde ſiue eum emācipet. ſiue decedat. debet ei relinque re legitimam. Adoptatus v̓o non habet legitimā in bonis adoptantis. vnde nō habet ei aliquid re linquere. Si tn̄ ab inteſtato moriat̉. ſuccedit ei ad optatus. Utrum aūt legitima q̄ debet̉ arrogato. ſit quar ta oīm bonorum? Glo. in. l. ſi arrogator. ff. eo. dicit ꝙ non. ſed eſt quarta eorum q̄ habiturus eſſet ab inteſtato. vt in naturali quē pater vult exhereda re. vt. ff. de inoffi. teſt. l. papinianus.§. qm̄. Idem Bar. ibi. ¶ An aūt iſta quarta ſit augmentata ꝑ autenticū de tri. ⁊ ſe. ſicut in naturalibꝰ liberis? Bart. in. d. l. ſi arrogator dicit. ꝙ non. ⁊ de hoc eſt glo. ẜm eum in dicto autentico. Et ex p̄dictis patet quid dicen dum de eo qui in domo ſua. vel etiaꝫ corā aliquibꝰ aliquē recipit in filiuꝫ. vel filiā? Et dic ẜm Panor. in. d. c. j. ꝙ nulla eſt adoptio. Et de p̄dictis extant verſus. Arrogo qui ſuns eſt. ⁊ habet meus eſſe ne

ceſſe. Patris adopto ſuum. nec patris deſinit eſſe. De hac materia vide infra. Impedimentū. vij. Dulatio. Vtrum peccatum ſu dare adulatoribꝰ vl̓ hyſtrionibꝰ? Quidā dicūt: vt elicit̉ ex Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxv. ꝙ ars hyſtrionatus. qꝛ deſeruit humane recreatōi que neceſſaria eſt vite hoīs de ſe non eſt illicita. vn̄ et de illa arte viuere non eſt ꝓhibitū. Ita tn̄ ꝙ fiat h. ſtrio6 obſeruatis debitis circūſtantijs locorū tēporum ⁊ ꝑſonarū. Sed cū hyſtriones vtunt̉ indifferēter ta li exercitio. ad repn̄tandū etiā turpia. vel vituperā dum. vel irridendū ꝑſonas ſpūales. vel ſacr̄a ⁊ di uinū cultū. vel immiſcēt ibi ſuꝑſtitōes vel ꝑiculuꝫ vite. vt tendere arcū ſuꝑ funē. et hmōi: illicita eſt ⁊ eam oꝑtet dimittere. ⁊ de tali intelligit̉. de conſe. di. ij. ꝓ dilectōe. ⁊ pctm̄ eſt talia aſpicere. ⁊ talibꝰ ꝓ illo oꝑe dare. lxxxvj. diſ. donare. vult dicere ꝙ vbi actus. verba. vel alia ſunt peccata mortalia. tūc ꝓ hibitum eſt. Uldricus etiā dicit. ꝙ ſi aliquis etiaꝫ malis hyſtrionibꝰ parce dat ad cōſeruādū famam ſuā. ne a talibꝰ vituꝑet̉. nō credit talē peccare mor taliter. vide etiā glo. in. c. qui venatoribꝰ. lxxxvj. di. qui vult ꝙ dare eis ad voluptatē. vel luxuriā non licet. ſed ad laudē dei. vel ob iuſtā cām. puta recre atiōis: licet. de cōſe. di. iij. ꝑuenit. Et nota Panor. in. c. cum decorē. de vi. ⁊ ho. cle. vbi dicit. ꝙ ſi quis ſaltem bis exercuit in publico illaꝫ artē cā queſtus efficit̉ infamis. ar. optimū in. l. palā. de ri. nup. vbi habet̉ mulierē dici meretricem. ſi admiſit duos cā queſtus. ⁊ facit. xxv. q. ij. Ita nos. Et ex predictis duo notabilia elici p̄n̄t. primo ꝙ in criminibꝰ huiꝰ actus inducit cōſuetudinē. ⁊ iō hoc facit ad caſus qn̄qꝫ reſeruatos ꝑ ep̄os. qui qn̄qꝫ reſeruāt caſus vt puta. verberātes ꝑentes vel blaſphemātes deum vel ſanctos. ſi hoc habeāt ex cōſuetudine. Si gͦ ta les blaſphemaſſent deū vl̓ ꝑcuſſiſſent ꝑentes vltra vnam vicē. ad ep̄m ꝑtineret abſolutō. Scd̓o nota ꝙ ſi mulier cā queſtus admiſiſſꝫ duos dr̄ meretrix et quicquid deinceps lucrat̉. cum bona conſcīa re tinere pōt. Secus de mulieribꝰ q̄ hincinde forni cant̉. nō principaliter cā queſtus. ſed cā libidinis. tales em̄ recipientes munera tenent̉ ad reſtitutio nem. Uide de hoc. jͣ. Reſtitutio. xiiij. Idem in ſil̓r habet̉ in. c. monaſteria de vi. ⁊ ho. cle. vbi habet̉ ꝙ ex dn̄abus vicibus inducit̉ frequētatio monaſte riorum. Dulterium eſt alieni thori violatio. xxxij. q. v. non mechabe ¶ Quid faciet mulier que de adulterio ſuſcepit fili um. vel ſuppoſuit ſibi partum alienū. et ita qui nō eſt filius ſuſcepit expenſas ab eo qui putat̉ eſſe pa ter. ⁊ eſt cā ꝙ illi qui eſſent heredes nō ſuccedunt? Dic ẜm Panor. in. c. officij de pe. ⁊ re. ꝙ aūt nullū piculum eſt in reuelādo veritatem ⁊ veriſil̓r credet̉ mulieri. ⁊ tunc mulier peccat non reuelando. ⁊ du rante fraude hec pnīa non eſt fructuoſa. Aut non credet̉ mulieri. nec habet ꝓbationes ꝓmptas. et tunc ſatis eſt ꝙ peniteat abſqꝫ eo ꝙ detegat. qꝛ ex Adulatio quo videt̉ ꝙ ꝓbare nō poteſt debet tacere. ne poti us inducat ſcandalum ꝙͣ vtilitatem. Aut mulier habet ꝓbatiōes ⁊ veriſil̓r ſibi credet̉. ſed ſubeſt pe riculum mortis in reuelando. ⁊ tunc debet potius tacere. qꝛ in nō reuelādo eſt periculum rerum. ſed in reuelando eſt periculum animarū ⁊ corporum. Nec obſtat regula iuris. qui ſcādalizauerit. vbi ha bet̉. ꝙ facilius ſcandalum naſci ꝑmittit̉: ꝙͣ veritas relinquat̉. qꝛ ẜm Innoc̄. illud ꝓcedit in iudice vel in teſte. qui habet iudicare veritatem. ergo mulier peniteat ⁊ ſatiſfaciat de ſuo veniētibꝰ ab inteſtato. vel illis quos maritus veriſil̓r inſtituiſſet. ſi credi diſſet iſtum nō eſſe filium ſuum. Et ſi dubitat. diſ penſet in pauꝑes. Si v̓o mulier nō eſt potens ad ſatiſfaciendum. tunc ſaltem peniteat. ⁊ ei nō dene gabit̉ confeſſio. vt in. d. c. officij. quod eſt valde ſin gulare. Et colligitur hec theorica ſingularis que fa cit ad multa. videlicet ꝙ p̄ceptum poſitiuum non obligat quem cum ſcandalo. vbi ergo veriſil̓r ſcan dalum corporum ⁊ animarum eſſet venturū. iuſta cauſa eſſet nō exequendi p̄ceptum. etiā pape. vt in d. c. officij. ⁊ in. c. ſi qn̄. de reſcriptis. immo etiā ha bes ex. d. c. officij. ꝙ ius poſitiuum interpretat̉ ius diuinū. reſtitutio em̄ videt̉ de iure diuino. ⁊ tn̄ pa pa interpretat̉ hmōi reſtitutionem non fiendam. rōne ſcandali. vel ꝑiculi corporū ⁊ aīaruꝫ. ⁊ de hoc vide diffuſius. jͣ. c. Conſuetudo. Predicta aūt pro cedunt in dubio. qn̄ ſcꝫ non apparet in contrariuꝫ de exp̄ſſa intentione pape. Sed dubium eſt. quid ſi papa p̄ciſe p̄cipit ſcandalo non obſtante manda to ſuo pareri? Dic ẜm Panor. in. c. cum teneamur de p̄ben. ꝙ aut eſt quid tale. quod non poteſt ſine peccato expleri. ⁊ tunc nō eſt parendum ꝑ notabi nolile le dictum Inno. in. c. inquiſitioni. de ſen. ex. vbi di cit. ꝙ nō eſt parendum mandato pape. iniuſte p̄ci pienti. vbi multa mala vel ſcandalum veriſimiliter eſſet venturum. vnde ſi mandatum pape continet hereſim vel p̄ſumitur ſtatum eccleſie ꝑturbari. vel alia mala ventura. non debet ſubditus parere. Ex quo infert Panor. in. d. c. ſi qn̄. ꝙ ſi princeps man dat aliquid ſub pena excōmunicationis. quā ipſo facto incurrat. ex cuius executione p̄ſumit̉ ſcanda lum venire. non debet ſubditus parere. Et ex his infert ad aliam. q. Bone. papa ſcribit ꝓ notorie in digno. vt aſſignet̉ ſibi certum beneficium. nūquid mandatarius teneat̉ parere. Ex dictis Ioh̓. an. in c. cum adeo. de reſcriptis. ⁊ in. c. ſignificauit. de off. ordi. diſtingue. ꝙ aut non conſtat p̄ciſe de intenti on principis. Et debet ſeruare mandatarius qd̓ dicit̉. in. d. c. ſi qn̄. ſcꝫ non obedire. ſed expectare ſe cundam iuſſioneꝫ. quia qn̄qꝫ princeps propter ni miam importunitatem. vl̓ ſurreptionem concedit non concedenda. Aut preciſe conſtat ꝙ vult huic indigno ꝓuidere. Et tunc. aut papa poteſt in illo actu diſpenſare. ⁊ eſt ſibi parendum quia videtur tunc diſpenſare. Aut non poteſt diſpenſare. quia eſt tanta indignitas ꝙ ſine peccato nō poteſt fieri. Et tunc ſibi non eſt parendum. quia papa non ha bet poteſtatem peccandi. xl. diſ. c. j. Inno. etiam in d. c. inquiſitioni. dicit ꝙ ſi papa p̄cipit aliquid. qd̓ non ſapit hereſim. ⁊ tunc in ſpiritualibus eccleſia

ſticis eſt ſibi obediēdum: exquo p̄ceptum nō con tinet in ſe peccatum. licet in ſe videat̉ durum. xix. diſ. In memoriam. Idem in eccleſiaſticis ꝑſonis: niſi ex p̄cepto pape vehementer p̄ſumatur ſtatum eccleſie perturbari ⁊cͣ. Et nota. ſingulariter hoc di ctum ẜm Panor. Nam ẜm eum multum allega bat̉: al̓s in fauorem eorum qui receſſerunt ab Eu genio ⁊ Benedicto: et reuocabāt̉ ab eis ſub pena excōicationis. nam dicebat̉ ꝙ non tenebant̉ obe dire. quia fuiſſet impeditum cōcilium. Et ſic ex ta li p̄cepto: mala p̄ſumebant̉ futura vel ſtatus eccle ſic ꝑturbari. Si v̓o mandat alicui ſeculari ſibi non ſubiecto rōne cauſe vel ꝑſone. ⁊ mandet circa tꝑa lia. non tenet̉ ſibi obedire: vtputa ſi mandat ꝙ det ſibi ſua bona tꝑalia. Sed nunquid filius tenet̉ credere matri? Dic ẜm Panor. in. d. c. officij. ꝙ exquo natus eſt ex vxo re alicuius. intantū p̄ſumitur filius mariti fauore matrimonij. vt non credat̉ matri aſſerenti contra rium. Et idem tenent legiſte in. l. filium. ff. de his qui ſunt ſui vel alieni iuris. ſunt. et in. l. ſi vicinis. C. de nup. immo plus eſt. ꝙ ꝙͣdiu potuit genera ri ex marito. nunꝙͣ p̄ſumat̉ ab alio genitus. etiam ſi ꝓbaretur eo tꝑe ꝑ mulierem cōmiſſum eſſe adul terium. vel ꝙ mulier peperit extra domum mari ti etiam in loco ſuſpecto: vt in. l. miles.§. defuncto ff. de adul. dicit tn̄ Hoſti. ꝙ nō credens matri ha bet fortem animū. quia ipſa melius ſcit ꝙͣ alius. et non eſt veriſimile eam in hoc dicere mendacium. Et ſi filius habet conſcīam leſam ex dictis matris: debet credere. ⁊ omnia bona reſtituere. Sed ſi nō. 5 d.§. hoc ſermone. habet conſcīam leſam: quia nullo modo vult cre dere matri tunc nō tenet̉ ad reſtitutionem. Et ita limita dictum legiſtarum in iuribus allegatis qui dicunt illum fuiſſe fatuum: qui ad aſſertionem re gine aſſerentis eum non eſſe filium regis ceſſit re gno. An autē adulter teneat̉ ad reſtitutionem dam norum ⁊ expēſarum: que incurrit maritus ex filio nato in adulterio. Summiſte parum vel nihil tra ctāt de hac materia. tn̄ tractātes vide̓t̉ dicere ꝙnō primo. qꝛ adulter non eſt certus ꝙ filius natus ſit eius filius: quia vbi maritus tꝑe conceptionis nō eſſet p̄ſens nō obeſt. quia tunc bene ſciret maritus non eſſe ſuum. ſed oportet ꝙ illo tēꝑe potuerit eſſe filius mariti. quo caſu adulter non poteſt eſſe cer tus ꝙ ſit ſuus. Scd̓o. qꝛ ipſe adulter non dicit ma rito illum eſſe filium mariti. ſicut dicit adultera. q̄ dicit mendacium. Archi. aūt flo. in ſumma ſua di cit notabiliter. ꝙ ſi adulter ſcit vel credit veriſimili ter illum eſſe ſuum. vbi mater ipſa ſatiſfacere non valet. videt̉ ꝙ teneat̉ de expenſis patri putatiuo: quia cauſam efficacem dedit. ẜm tn̄ poſſibilitatem ſuam. Et ſi mitteret ipſa adultera filium ad hoſpi tale. vel quia finxit mortuū peperiſſe: vel quia no tificauit marito ſine ſui periculo nō eſſe filium ſuū tenebit̉ hoſpitali de expenſis. niſi notabilis pauꝑ tas excuſet eam. cum de iure naturali ad hoc tene atur. Et hoſpitalia ꝓpter pauperes ſint facta. Sed de hereditate vel dote ſi dotaretur a patre putati uo teneri videt̉ ad arbitrium boni viri. attenta ſui Adulterium Fo. XV. facultate. que tn̄ ſatiſfactio occulte fieri debet. Sꝫ autem dubitat adulter ex eo ꝙ mulier eſt leuis et cum alijs adulterat̉. vel etiam quia ipſa adultera dubitat vtrum ſit eius. vel mariti. relinquat̉ iudi cio dei. ⁊ grauari non videt̉ de reſtitutione. Inde cens eſt em̄ vt in re dubia certa ꝓferat̉ ſententia. hec Arch̓. flo. ¶ Quid ſi teſtator dixit relinquo vxori mee. c. do nec caſte ⁊ honeſte vixerit. ſi nubat: an habebit le gatum? Bart. in. l. mulier.§. cum ꝓponeretur. ff. ad treb. dicit ꝙ debet habere dictum legatum. eti am ſi tranſit ad ſcd̓a vota. quia caſte ⁊ honeſte vi uere eſt. xxxj. diſt. nicena. vnde teſtator debet dice re donec caſte ⁊ honeſte vixerit. ⁊ vitam vidualem ſeruauerit. Predicta vera: niſi de voluntate teſtato ris. vel de cōmuni vſu loquendi aliud appareret hec Bart. Oldra. autē dicit ꝙ ſtaret cōmuni intel lectui teſtatoris. qui intelligit ꝙ alij nō nubat. Poſ ſet tn̄ diſtingui. an teſtator ſit homo ſimplex ⁊ idio ta. talis em̄ ignorare poteſt ꝙ in matrimonio ſit ca ſtitas. vt accidit in pluribus. immo ꝑ illa verba vi detur intelligi ꝙ alteri non nubat. Secus ſi teſta tor eſſet ꝑſona docta. Nota tn̄ ꝙ Ang. in autenti co quō op. ep̄i.§. hec de deo intelligit p̄dicta vera: ſi nubat tm̄ ſemel. ꝓ hoc tex. in. l. boues.§. hoc ſer mone: de verb. ſigni. Et ꝑ p̄dictum.§. quidam de terminant hanc. q. Quidam mandauit bona ſua diſtribui in dotandis mulieribus indiſtincte. nun quid poſſint commiſſarij dotare viduas pauꝑes. Et concludit̉ ꝙ nō. qꝛ intelligit̉ de primis nuptijs ¶ Quid autem ſi maritus legauit vxori: ſi voluerit honeſte morari in domo ſua. ⁊ ip̄a vadit ad ſanctū Iacobum: vel hincinde diſcurrēdo ꝑ plateas. vel hmōi. nunquid propter hoc auferet̉ ſibi legatum: Rn̄. ꝙ ſic. quia ⁊ ſi caſte viuat. non tn̄ honeſte. ar. ff. de leg. iij. l. qui concubinam.§. vxori. ⁊ de cōdit̉. et de. l. ſi quis ita. ¶ Quid ſi vxor relicta que aſſumpſit tutelam filij. an ꝑdat tutelam ſi incontinenter viuat ſicut ꝑdit ꝑ tranſitum ad ſcd̓as nuptias? Rn̄. Panor. in. c. vxoratus. de conuer. coniug. dicit ꝙ ſic. quia paria ſunt tranſire ad ſcd̓a vota. ⁊ incontinenter viuere. eo caſu quo tranſitus ad ſcd̓a vota non eſt licitus. Et de hoc eſt notabilis glo. quam ſequit̉ Bart. in autentica matri ⁊ auie. L. qn̄ mu. tu. off. fun. pōt. quod bene notabis. Et ꝓ hoc facit tex. in. l. fi. e. ti. vbi requirit̉. ꝙ pudice viuat. Per hoc etiaꝫ poteſt inferri. ꝙ eas penas quas patit̉ tranſiens ad ſecū das nuptias infra annum luctus. pati debet ſi in continenter viuat. quia ratio nuptiarum ꝓhibiti ua infra tale tp̄us fortius vēdicat ſibi locum in in continētia. ne in plus ſe habeat luxuria ꝙͣ caſtitas Et pro hoc facit quod notat glo. ſingularis ⁊ Bar to. in. l. fideicommiſſum. C. de fideicom. vbi dicit̉ ꝙ ſi vxor relicta incontinenter viuit. ꝑdit legatum ſibi factum a marito. ⁊ aufert̉ ſibi tāqꝫ ab indigna vel ex p̄ſumpta voluntate teſtatoris reuocat̉ lega tum. quod maxime procedit. ſi incontinenter vixit tꝑe mariti. marito ignorante. ꝓ hoc glo. notabilis in. l. ſororem. C. de his qui. vt indi.

Aduocatus ¶ An autem deflorans virginem teneat̉ eam du cere in vxorē. vel dotareˡ: dic ꝑ notata ī. c. j. de adul te. ꝙ ſtuprans virginem tenet̉ eam dotare ⁊ duce re in vxorem. ⁊ ſi non vult cum ea contrahere. vl tra dotem corporaliter caſtigabit̉. Si autem pater puelle nollet illam dare: dabit pecuniam iuxta mo dum dotis. quā virgines acciꝑe conſueuerunt. ¶ Quid autem ſi vir neget eam virgineꝫ fuiſſe. an mulieri ſeu patri hoc aſſerenti incumbat ꝓbatio? Rn̄. Panor. in. d. c. j. dicit ẜm doct. cōiter ꝙ non. qꝛ p̄ſumit̉ virgo. ex quo habet̉ ꝓ virgine. ⁊ impu tet̉ iſti qui abuſus eſt. nam ratione delicti. ꝓbatio tranſfert̉ in illum. ¶ Quid autem ſi non ſeduxit illam. licet ſponte il la acquieuit? Rn̄. Panor. ibidē dicit. ꝙ adhuc ha bet locum qd̓ dictum eſt. quia virgo ſemꝑ p̄ſumit̉ ſeducta et decepta. nam ſi non eſſent inſidie hoīm tantū facinus nō ꝑpetraret̉ vt dicit tex. in. l. vnica C. de rap. vir. vide ad hoc glo. in regula ſcienti. li. vj. Predicta vera in foro contentioſo. In foro aūt penitentiali ẜm. v̓ v̓. ſic agendum eſt. ſi deflorauit ipſam voluntariam: non tenet̉. ſed tn̄ hoc nō vide tur.ſ. fuiſſe volūtariam. niſi qꝛ ille ſeduxit eam. Si aūt inuitam vel ſeductam. iniungendum eſt ꝙ ſa tiſfaciat. vel componat cum ea. al̓s nō eſt tutus in conſcientia. ¶ Quid autem ſi quis cōtraxit cum virgine clam a patre. nunquid pater teneat̉ eam dotare. Gloſa notabilis. xxxij. q. ij. c. fi. dicit. ꝙ pater tenet̉ eaꝫ do tare. quia mulier ſine cōſenſu patris pōt contrahe re matrimoniū de iure diuino ⁊ canonico.xxvij. q. ij.§. ſufficiat. et ꝙ pater teneat̉ dotare filias ſuas habet̉ in. l. qui liberos. ff. de ri. nup. ⁊. l. fi. C. de do. ꝓmiſ. qd̓ etiam tenet glo. xxxvj. q. j. de raptoribus Adde tn̄ vnum. ꝙ ſi puella elegit ſibi ſponſum ſuo generi. ſeu moribus indignum. tunc pater non te net̉. Bar. in. l. obligamur. ff. de ac. ⁊ obli. dicit ꝙ ſi puella non conſtituta aliqua dote nupſit. ꝙ pater non tenet̉ eam dotare. quia ceſſat ratio: ꝓpter quā pater tenebat̉. exquo repperit virum ſine dote. Et ſic ſentit ꝙ maritus tenet̉ de ſuo ſubire onera ma trimonij. qd̓ placet Panor. nam imputandum eſt viro contrahenti matrimonium ſine dote. Tacite em̄ videt̉ ſe obligare ad ſubeundum onera matri monij. Sed vbi puella cōſtituit certam dotem. qꝛ aliter vir cum ea contrahere nolebat. tunc pater te net̉ eam dotare. Et nota bene hoc dictum. vt ſer uetur cautela in iſtis cōiugijs clandeſtinis. vt pu ella conſtituat certam dotem viro. An aūt mulier poſſit filios de adulterio ſuſceptos heredes inſtitu ere. ⁊ multa alia vide. jͣ. c. filius. ⁊. c. ſucceſſio. Et an vſufructuarius teneat̉ ad es alienum ⁊ multa alia pulcra. vide. jͣ. vſuffructus. Duocatus. Quid ſit aduoca re. ſeu poſtulare. Dic ẜm Panor. ſuper Rubrica. de poſtulando ꝙ poſtulare eſt deſiderium ſuum. vel amici ſui in iure: apud eum qui iuriſditioni preeſt exponere. vel alterius deſi derio contradicere. Et ex hoc ꝙ dicit̉ in iure. deci ditur queſtio. nunquid cōſulens in camera dicat̉ aduocare. Et conclude ꝙͣ nō. quia aduocatus eſt: qui in iure ꝓponit. vt patet ex diffinitione p̄dicta. ꝓhibitus ergo aduocare: non cenſet̉ ꝓhibitus in camera cōſulere etiā ꝓcuratori partis qd̓ bene no tabis. ⁊ tenet Bar. in. l. j. ff. de va. cogni. ¶ Aduocatus eſſe nō poteſt. primo ſi ſit hereticus vel excōicatus. vl̓ paganus. iiij. q. j. c. j. extra de he ret. excōicamus. el primo. Itē non debet eſſe quis iudex. vel aſſeſſor in cauſa illa. in qua vult eſſe ad uocatus. quia duo officia in eadem cauſa ꝓhiben tur exerceri. iiij. q. iiij. c. j. ⁊. ij. Sunt ⁊ alie ꝑſone ab aduocatōe ꝑ canones ꝓhibite: vt totaliter ſurdus ff. de poſtu. l. j. Item mutus: cecus. d. l. j. Item fu rioſus: impubes vſqꝫ ad. xviij. annū. Item ſeruus femina ⁊ vir voluntarie paſſus muliebria.ſ. cōtra naturam. d. l. j. Item damnatus capitali crimine: vel calumnia publici iudicij. Item qui oꝑas ſuas locauit. vt pugnaret in arena cum beſtia. d. l. j. Et glo. ibi ſuꝑ. ver. locauerit. dicit hic eſt infamis ipſo iure. ⁊ bene dicit. locauerit. hoc eſt cauſa mercedis. Secus ergo ſi cauſa virtutis oſtendende hoc face ret ſine mercede: vt ibi in tex. Et rō pōt eſſe. quia ſi ſibi non peꝑcit. p̄ſumit̉ ꝙ alijs nō parceret. nam ſi ſe vendidit. multo fortius alium venderet. ¶ Quid aūt de his qui locant oꝑas ſuas. vt aſcen dant in arborem multum altam ad colligendum fructus. an ſint infames. vt in predicto caſu. Rn̄. Bar. in. d. l. j. ꝙ nō. quia fit gratia vtilitatis publi ce. Et eodem modo. de eo. qui ſalit ſuꝑ turres cau ſa capiendi aues ad publicam vtilitatem. nō dicit̉ infamis. Illi aūt qui faciunt iſtos ludos periculo ſos ꝑ plateam. et alia loca dicunt̉ infames. ꝑ. d. l. j. Uide etiaꝫ glo. ſingularem in. l. ij. ff. de his qui in fa. no. que dicit ꝙ ioculatores omnes ſūt infames ipſo iure. qui faciunt ſpectaculum ſui. licet nō ſem per faciant cum obumbratiōe cortinarum. qꝛ mer cedis cauſa. ludibrium. ſui faciunt. de hac materia videsͣ. Adulatio. Utrum aduocatus debeat ſcire lr̄as. Glo. in. d. I. j. dicit. ꝙ non. Bar. ibi dicit ꝙ doct. ſunt contra illam glo. Et bene. cum aduocati debeant exami nari a doctoribus vt. l. nemini. C. de aduo. di. iud. Ideo oportet ꝙ ſint lr̄ati. Non obſtatꝭ qd̓ dicit glo ſa de iudice. qꝛ ille p̄t habere peritiam ꝑ ſuos aſſeſ ſores. qd̓ non cadit in aduocato. ¶ Utrum ꝓhibitus aduocare a iudice vnius ciui tatis. poſſit eſſe aduocatus in alia ciuitate? Gloſa in. l. j. C. eo. reſpondet nobiliter. ꝙ aut fuit ꝓhibi tus ex cauſa. que infamiam non irrogat. ⁊ iſta ꝓhi bitio ſe non extendit vltra locum iuriſditionis iu dicis ꝓhibentis. Si v̓o fit ex cauſa que infamiam irrogat. tunc videt̉ ꝓhibitus in omni loco: vt. l. ex ea. ff. de poſtu. Nota etiam Bart. in. l. paulus. ff. de legatio. vbi dicit ꝙ ꝓhibitus aduocare. ſi mit tat vnam cedulam iudici. vel ei loquat̉. non ꝓpter hoc videt̉ aduocare. An autem liceat aduocato paciſci de quota litis Bart. in. l. ſi qui. C. eo. per illam. l. dicit ꝙ non. ſed nec etiam de re certa. licet Guil̓. videat̉ tenere con trarium. quo ad hoc vltimum. Et ẜm eum nō ha bet locum pena. d. l. ſi qui. Contrarium tamen cō

muniter tenet̉ ꝑ doc. vt dicit Bar. ibi. Spe. tn̄ di cit. ꝙ hodie pōt paciſci de quanta: nō de quota ꝑte litis. ⁊ in initio litis poteſt de ſalario cōuenire. C de iudi. ꝓperandum. Si igit̉ aduocatus vel medi cus in initio litis vel morbi. de toto ſalario conueni unt. totius litis vel morbi alia conuētio facta poſt modum nō tenet. Secus ſi non conueniunt de to to. Et ſi litigator ꝓmiſit dare centum. ſi vinceret. ſi v̓o non obtineret. l. tunc pacta ſeruent̉. ¶ Sed pone ꝙ litigator ipſe tranſegerit cum ad uerſario. nunquid aduocatus habebit integrū ſa larium? Et videt̉ ꝙ ſic. qꝛ ꝑ eum non ſtat quo mi nus vincat. ff. loca. qui oꝑas. Si aūt non ſtat ꝑ eū videt̉ impleta conditio. ff. de reg. iur. l. in iure ciui li. Et obtinuiſſe videt̉ qn̄ non ſtat ꝑ eum. Sed cō tra videt̉. nam conſtat ꝙ ꝓmiſſum eſt ſibi integrū ſalarium. ſub illa conditōne ſi obtineret: ſed nō ob tinuit. ergo nihil habebit. Spe. in ti. de ſalarijs di cit. ꝙ Hoſt. ⁊ multi alij dicunt. ꝙ totum habebit ipſe vel eius heres. eo mortuo. C. de ad. di. iudic̄. poſt duos. Alij dicunt hoc verum de iure. de equi tate tn̄ habebit ꝓ rata. Si tn̄ aduocatus cooꝑatus eſt ad dictam ꝯpoſitionem. non ꝑdet quicꝙͣ. Sed Spe. concordādo opiniones diſtinguit. ꝙ aut cliē tulus tranſegit in fraudem eius. ⁊ tunc totum ſala rium habebit. quaſi ꝑ eum non ſteterit. Aut bona fide. vt qꝛ lis erat dubia. Et tūc ꝓ rata ſeruicij ſua facundia conſiderat̉: niſi aliud actū ſit inter eos. ¶ Quid ſi aduocatus aliquo caſu impeditus. non pōt aduocare. non tn̄ ſtat ꝑ eum? Rn̄. Spe. nō vi detur ꝙ ſibi ſit imputandū. quo minus habeat ſu um ſalarium. Idem tenet glo. in. d. l. poſt duos. et de hoc videt̉ caſus in. l. j.§. diuus. ff. de var. cogni. vbi habet̉. ꝙ licet aduocatus nō poſſit adimplere aduocationē ꝑ caſum fortuitum. in eius ꝑſonā cō tingentem. tn̄ totum ſalariū habere debet. Bart. tn̄ ibi notabiliter diſtinguit. ꝙ quidā qn̄qꝫ eligunt̉ ad officia habētia laborem principaliter. vt ſtipen diarij. ⁊ iſti nō debent habere ſtipendiū. niſi ꝓ ra ta tꝑis quo ſeruieruūt. vt. l. pe. de erog. mili. an. li. xij. Qn̄qꝫ eligunt̉ ad officium. qd̓ reſpicit laborē et ꝓbitatē ſcīe vel intellectus. vt officiū aduocatiōs. legatōis aſſeſſorie ⁊ doctoratus. ⁊ ſiquidē erat vna p̄ſtatio facienda: debent habere totū ſalarium: vt d.§. diuus. Si v̓o erat faciēda p̄ſtatio annua. tūc ꝓ illo anno quo incepit habebit tantū. vt. d. l. poſt duos. Ratio: qꝛ iſtud non eſt mere bn̄ficium. ſed eſt partim remuneratio bn̄ficij. partim ꝓpter labo rem: vt. l. j. C. de anno. ciui. lib. xj. Qn̄qꝫ aſſumunt̉ ad aliqd̓ officium. qd̓ reſpicit vtrunqꝫ: vt qn̄ quis p̄eſt alicui legioni militum. qꝛ ꝓpter laborem ⁊ ani mi diſcretionem p̄ponit̉ ad illud. Et tūc: aut illud qd̓ datur in p̄mium prudentie ⁊ remunerationis laboris non pōt ſeꝑari. Et tunc totū debet̉ ẜm di ſtinctionem p̄cedentem: vt dictum eſt in doctore ⁊ aduocato ⁊ ſil̓ibꝰ. Si v̓o poteſt ſeparari. Exemplū coneſtabilis vnius banderie habet ſalarium dupli catum. vnum ſimplum. quia ſtipendiarius habet aliud ꝓpter prudentiam. quia coneſtabilis. Iſto ca ſu. quod dat̉ vt ſtipendiario. pure dabit̉ pro rata. Illud v̓o quod debet̉ tanqͣꝫ coneſtabili ꝓpter pru Fo. XVI. Aduocatus dentiam. dabit̉ ꝓ toto tꝑe ẜm diſtinctionem p̄ce dētem. C. de erog. mil. an. l. his ſcholaribus. li. xij. Quandoqꝫ eligunt̉ ad aliquod officiuum habēs dignitatem principaliter. vt ad iſta officia magna. vt ꝙ ſit p̄fectus. vel domeſticus principis. vel pre ſes. ⁊ tunc debet̉ totum ſalarium. Et ꝓ toto futu ro tꝑe. nulla habita diſtinctione vtrum ſit ſalariū annuū. vt. l. ſi quis in ſacris. C. de p̄po. ſacri. ſcrip. li. xij. hec Bart. Quo tn̄ ad aduocatum. vide ſin gularem limitationem. in. l. diem functo. ff. de off. aſſe. quam facit Bar. dicens. ꝙ aduocato non de betur ſalarium. niſi ꝓ rata tꝑis. loquendo de ſala rio ꝓmiſſo a ꝑte. nō a publico. de quo in. d. l. poſt duos. Et ſic concludit ꝙ ſalarium. ꝓ rata tempo ris debet̉. vbi labor debet̉. cum labor recipiat diui ſionem. ¶ Quid ſi aduocatus cauſam deſerat vt deſperata an habebit totum ſalarium? Rn̄. Spe. ꝙ aut deſe rit ex cā quam prius potuit p̄uidere. ⁊ tunc ſibi im putat̉. ꝙ imperite vidit. Aut ex cauſa noua ⁊ repe tina. qꝛ clientulus aliquid contra ſe confeſſus eſt. Et tūc nihilominus ſalariū habebit: vt. ff. de vac. mu. l. fi. ¶ Quid ſi aduocatus habet iuſtam cauſam. nun quid licite poteſt vti cauillatōnibus? Rn̄. gloſa. inj c. cupientes in ver. malignātium. de elec. li. vj. con ſueuit dici. ꝙ qui habet ius in principali. cauillatō nes ⁊ malicias aduerſarij poteſt ꝑ alias repellere. ⁊ ſic pōt intelligi. c. nullus. iiij. q. iiij. Et de hoc. xxiij. q. ij. dn̄s noſter. ⁊ ibi glo. idem tenet dicens ꝙ ꝑ in ſidias ⁊ ꝑ dolum poſſumus licite vincere hoſtes. vt. xxij. q. ij. c. vtilem. dum tn̄ fideꝫ nō rumpamus hoſti. Idem dicas de aduocatis. ꝙ ſi habent iuſtā cauſam licite poſſunt deciꝑe aduerſarios ſuos. hec Glo. hoc tn̄ intellige. dummodo non opponat fal ſas allegationes. ad hoc facit quod dicit Nicol̓. de lyra Math̓. xxj. ꝙ xp̄s volens euadere cauillatōes principum ⁊ ſacerdotum. quaſi retundens clauuꝫ clauo. ꝓpoſuit eis aliaꝫ queſtionē. ſcꝫ de baptiſmo Iohannis. et dicit Nico. ꝙ xp̄s voluit oſtendere facto ꝙ licet vti cautelis contra cautelas malorum inſidiantiū bonis. Adc ca. a īu ſtū ¶ Aduocatus qui ſcienter defendit cauſam iniu ſtam grauiter peccat. tenet̉ etiam ad reſtitutioneꝫ defenM ꝯ illius damni. quod contra iuſticiam ꝑ eius auxiliū altera pars incurrit. Si autē ignoranter iniuſtam 6. g2ōύ cauſam defendit. excuſat̉ ẜm modum quo ignorā tia excuſare poteſt. Si v̓o in principio credidit cau ſam iuſtam eſſe. ⁊ in ꝓceſſu appareat non iuſta. nō debet eam ꝓdere. vt. ſcꝫ alteram partem iuuet. vel ſecreta ſue cauſe alteri parti reuelet. debet aūt cau ſam deſerere. vel eum cuius cauſam agit ad ceden dum inducere. ſiue ad componendum. ſine aduer ſarij damno. hec Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxj. Item ẜm Ray. tenet̉ omnium. que illi contra quos aduoca bat ꝓpter ipſius patrocinium iniuſte amiſerūt ſeu dānificati ſunt. vnde ſi ꝑ cauillationeꝫ ſuam abſtu lit aduerſario bonam cauſam. vel etiā ſi ipſum gra uauit. petendo dilationem ſuꝑfluam. vel allegan do falſum. vl̓ faciendo cauilloſam poſitionem. vel inſtruendo falſum teſtem. aut inſtruēdo clientulū c iij

Aduocatus de negando veritatē ⁊ ſil̓ibus: tenet̉ aduerſario ad intereſſe. Item tenet̉ illis quibꝰ p̄ſtitit auxilium ſi ꝓpter ſuam infidelitatē vel negligentiā. vel impru dentiam amiſerunt. ⁊ hoc qn̄ iactabat ſe ſcientē. et nō erat: vt dicit. v̓ v̓. Secus ergo vbi nō iactabat ſe ſcientem. ⁊ erat cognitus a clientulo de eius ſcīa vel ignorantia. nam in hoc caſu credo ꝙ nō teneat̉ niſi de dolo ⁊ lata culpa. Et ꝓ hoc facit ſingularis theorica. Innoc̄. in. c. ſicut dignū. de homi. vbi ſin gulariter dicit. ꝙ in foro aīe nō punit̉ quis ad ſatiſ factionem damni: ſi damnū intulit p̄ter ꝓpoſitum ſed punit̉ negligentia. quaſi velit ꝙ in foro aīe ha beat reſpectus ad voluntatem delinquentis. ⁊ hec eſt notabilis theorica. ꝓut recitat Panor. in. c. ſta tuimus de cuſto. eu. Idē tenet Panor. in. c. qꝛ ple riqꝫ. de immu. ec. ⁊ in multis alijs locis tenet dictū Inno. dicens. ꝙ in foro aīe nō tenet̉ quis ad emē dam damni. niſi fuerit in dolo: vel lata culpa dum taxat. Idem tenet Dir. lib̓. j. vbi querit. quid ſi cul pa ſua: vel negligētia dedit damnum vt ſi bene nō cohibuit ignem. ne ad domos aliorum vagaretur tunc tenetur. l. aquilia. ff. ad. l. aqui. ꝑ totum. Sed in foro penitentie nō tenet̉ ad emēdam damni. ſed 6 penitentia eſt imponenda de negligentia: non pe na de damno. ar. xv. q. j. inebriauerunt. lex autem ciuilis que intendit circa conſeruationes patrimo niorum conſtituit ꝙ etiam ad reſtitutionem dam ni tenet̉. Sed ſi aliquo modo intenderet ꝑ ignem damnum dare alij: tunc teneret̉ in foro penitētiali Et idē eſſet etiā ſi nō intēderet. ſed lata culpa eſſet vt ſi ignem ꝓijceret in domum plenā ſtipula. Idē tenet Inno. ⁊ Hoſti. in. d. c. ſicut dignum. Idem tenet. d. An. de bu. licet Panor. in. c. ſi egreſſus: et c. fi. de iniur. teneat ꝙ etiam in foro conſcīe teneat̉ de leui ⁊ leuiſſima culpa. tn̄ prima opinio videt̉ cō munior: quā ipſe Panor. in pluribꝰ locis approba uit. Et hec theorica facit ad multa: vtputa ad arti fices: aurifices: locatores operum ⁊ huiuſmodi. vt non teneantur niſi de dolo ⁊ lata culpa in foro con ſcientie. ¶ Utrum aduocatus teneat̉ gratis p̄ſtare patro cinium ſuum? Dic ꝙ tenet̉ p̄ſtare patrocinium eo mō quo quis tenet̉ dare elemoſynā pauꝑibꝰ. de qͦ vide. jͣ. c. Elemoſyna primo. ¶ An aūt aduocatus poſſit aduocare pro vtraqꝫ parte bona fide? videt̉ ꝙ ſic. ꝓ quo facit qd̓ notat̉ xlv. di. diſciplina. in tex. ⁊ in glo. ſed Arch. iſtud in telligit qn̄ ex aduocatione nō fit parti p̄iudicium. ſed ego nō video quō vtriqꝫ partium contrarie ſe habentiū poſſit ſeruire pure. ⁊ ideo peccat. ¶ Nunquid aūt clerici in ſacris poſſint aduocare Rn̄. Panor. extra de poſthu. ꝑ totū. elicit quaſdā concluſiones. quarum prima eſt hec. ꝙ clerici in ſa cris nō ſacerdotes vel in minoribus ſufficiēter be neficiati. in ſeculari foro ꝓ negocijs ſecularibus po ſtulare nō debent: niſi ꝓ ſe. vel ſua eccleſia: vel mi ſerabilibꝰ ꝑſonis. vel ꝓ ꝑſonis ſibi coniunctis. hec concluſio ꝓbat̉ ꝑ. c. j. ⁊ fi. eo. ti. Hec vera ẜm Pa nor. in. d. c. j. ſi cōſtitutus in ſacris habet beneficia ex quibus poteſt ſuſtentari. Si v̓o non habet licet glo. in. d. c. j. dicat ꝙ non poteſt aduocare: tn̄ meli us videt̉ ẜm Hoſti. ꝙ ſi de facto egeret ꝙ ſibi licet ex tali aduocatōe victum querere. Secunda concluſio. ꝙ cōſtitutus in ſacris non ſacerdos p̄t eſſe aduocatus in iudicio eccleſiaſtico in negocijs ſecularibꝰ. patet hec cōcluſio. ꝑ. d. c. j. a cōtrario ſenſu. ⁊ tenent doc. cōiter. ¶ Tercia concluſio. ꝙ cōſtitutus in ſacris vt sͣ. p̄t eſſe aduocatus in iudicio ſeculari ꝓ negocijs eccle ſiaſticis. ptꝫ ꝑ. d. c. j. a contrario ſenſu: ibi. in nego cijs ſecularibꝰ. Secus ergo in eccleſiaſticis ẜm In noc̄. Et dr̄ eccleſiaſticū negociū: aut rōne ꝑſone. vt qꝛ ꝑſona eccleſiaſtica ſequēdo forū rei litigat coram ſeculari. Item dr̄ eccleſiaſticū rōne delicti: vt ſacri legium ⁊ hmōi. Item dr̄ eccleſiaſticū rōne rei: vt qꝛ res eſt eccleſie. ¶ Quarta concluſio. ſacerdos nō poteſt eſſe aduo catus niſi ꝓ ſe ipſo. aut eccleſia ſua. aut ſi neceſſitas imminet ꝓ cōiunctis: aut miſerabilibꝰ ꝑſonis. Et dicit̉ imminere neceſſitas. ſi coniunctus ꝓpter im potentiam nō poteſt habere aduocatum. vel forte nō ita bonū. hec ꝓbant̉ in.d. c. fi. Et ex hoc collige vnum notabile ꝙ appellatione coniunctorum nō venit eccleſia cum eccleſia. et coniuncti ponant̉ vt diuerſa. ¶ Quinta concluſio. Clericus qui cōtra eccleſiam a qua bn̄ficiū obtinet ꝓ extraneis aduocatus. vel ꝓcurator eſſe p̄ſumit. tanꝙͣ ingratus pōt: maxīe ſi clericus ſit eiuſdē eccleſie. bn̄ficio hmōi ſpoliari. hec concluſio ꝓbat̉ ꝑ. d. c. fi. Et ex hac cōcluſione colli git̉ ꝙ exercens officium aduocatōis. vel ꝓcuratio nis contra aliquē a quo habiuit bn̄ficium. incurrit viciū ingratitudinis. vn̄ poſſet donatio reuocari. ff. de inoffi. teſt. l. papinianus.§. meminiſſe. Et ex hoc pōt dici ꝙ vaſallus non pōt aduocare contra dn̄m. al̓s tanꝙͣ ingratus poſſet fendo priuari. Et p̄dicta faciūt ad. q. nunquid aduocatus poſſit pa trocinari cōtra rempublicā. a qua recipit ſalarium Barto. in. l. ij. C. de aduo. di. iud. dicit ꝙ nō. Sed Panor. putat contrariū. ⁊ Spec. in ti. de aduo. te net idem. Dicit em̄ iſtum tex. intelligendū in bn̄fi cio gratuito. Secus ſi quis habuiſſet bn̄ficium a ci uitate. vel ab eccleſia ꝓ ſeruicijs impenſis. qꝛ illud bn̄ficium nō eſſet gratuitū. ꝓ hoc. l. acquilius. Re gulus. ff. de donat. vbi dr̄ ꝙ illud qd̓ donat̉ mgr̄o rōne diſcipline. nō eſt mera donatio. Et ſic non in. diget inſinuatione. ſed eſt quedam remuneratio. vnde nō eſt ꝓprie beneficium: ſalarium quod reci pit doctor ꝓ lectura. nam recipit ꝓ laboris merce de. ⁊ ſic non tenet̉ reipublice vltra laborem promiſ ſum. Sexta concluſio. Epiſcopus non debet eſſe ad uocatus in foro ſeculari etiam in cauſa ꝓpria. quia nō eſt decens. vt ep̄s exhibeat reuerentiam iudici. quā exhibere debent aduocati. Nam aduocatus debet ꝓponere ſtando. ⁊ nō ſedēdo. l. quiſquis. C. de poſthu. Sꝫ ſi ep̄s habeat cām corā iudice eccle ſiaſtico eſt in optione ſua vtrum ꝑ ſe vel ꝑ alium ve lit cām ꝓmouere. Septima cōcluſio. Canonici regulares ſeu mo nachi poſtulare nō poſſunt: niſi ꝓ vtilitate mona ſterij ⁊ p̄cepto abbatis. hec concluſio ꝓbat̉ in. c. ex

Alienatio parte. eo. tit. Et Panor. dicit idem intelligendū de omnibꝰ religioſis: qui largo mō pn̄t dici monachi Et ſic monachus pōt eſſe aduocatus. ac etiam qui cunqꝫ alius religioſus.ſ. cum expoſcit vtilitas mo naſterij. ⁊ abbate imꝑante. Et iſtis duobꝰ concur rentibꝰ pōt eſſe aduocatus nedum in foro eccleſia ſtico ſed etiā ſeculari ẜm Panor. Sed quero qualiter capiat̉ hic vtilitas monaſte rij. certe ſi cā eſt monaſterij. hoc eſt indubitatum. ¶ Sed dubitat̉. nunquid ꝓpter lucrū applicandū monaſterio poſſit mōachus eſſe aduocatus abba te imꝑante? Et fuit diſputata olim hec queſtio. Et ponebat̉ in terminis. in aduocato monacho mōa ſterij. multo ere alieno grauati. vtrū poſſit poſtula re in vtroqꝫ foro. vt de lucris eius monaſteriū rele uaret̉ ab onere debitorū. Io. an. in regula. in argu mentū. in mercu. concludit nō eſſe licitū. Dicit tn̄ ꝙ abbas lap. ſeruauit contrariū. Et facit ꝓ hoc no tabile dictū Inno. in. c. cum. I. et. A. de re iud. vbi dicit ꝙ monachus pōt eſſe ꝓcurator: vel aduoca dcliti tus ꝓ amico monaſterij imꝑante abbate. qꝛ in cō ſequentiā tractat̉ de vtilitate monaſterij. qꝛ ꝑ ami cos monaſterij ꝓmouet̉ vtilitas ipſius. Panor. tn̄ dicit ꝙ primū videt̉ honeſtius ⁊ ſecurius. licet ad icus qritū hereat opinioni Inno. Lienatio rei eccleſie immobilis nō valet niſi in certis caſibꝰ gt haccō. et debita forma ſeruata. Et ẜm Panor. in. c. nulli. de re. ec. nō ali. quatuor ſunt caſus prin cipales ad quos oēs alij ſunt reducibiles. in quibꝰ poſſei den res eccleſie licite alienant̉. Primus eſt neceſſitas. vt ſi debita vrgeant eccleſiā. ⁊ non poteſt ſatiſfieri de fructibꝰ. Scd̓s eſt cā vtilitatis. nam poteſt alie nare rem vt habeat aliā meliorem. vt in autentica hoc ius. C. de ſa. ſan. ec. ⁊ ibi ꝓbant̉ iſti duo caſus cā. aquin Tercius eſt cā pietatis ꝓ redimēdis captiuis. xij. 1o. di. iiij q. ij. aurū. ⁊. c. ſine exceptōne. Quartus eſt cā incō moditatis. vt qꝛ res alienāda eſt magis damnoſa. qͣꝫ vtilis. facit. xij. q. ij. terrulas. Que aūt ſolennitas ſit ſeruāda in alienatiōe rei eccleſiaſtice? Glo. in. d. c. nulli. dicit ſeruandaꝫ fore ſolennitatē. d. autentice. hoc ius. Gof. dicit ꝙ diffi cile eſt ſeruare illam ſolennitatē ſed ſufficit ſeruare ſolennitatē ẜm cōſuetudinē loci introductam. E ẜm aliqͦs ſatis eſt ſeruare cōſuetudinē illius eccle eſt quine ſie de cuius rei alienatione agit̉. hoc tn̄ non placet Hoſt. nā dicit eſſe cōtra. c. j. de re. ec. non alie. li. vi Io. an. dicit ſe credere ꝙ cōſuetudo nō poſſit adi mere ſolennitatē dicti capl̓i. ſine: ſed bn̄ pōt adime ip re ſolēnitatē introductā ꝑ dictā autenticā. hoc ius Item dicit ꝙ cōſuetudo pōt augere ſolennitatē in troductā ꝑ. d. c. ſine. Et cum hac opinione Io. an. tranſeunt cōiter doc. vt recitat Panor. in. d. c. nul li. qui infert ꝙ conſuetudo nō valet contra ſolenni tatem. d. c. ſine. Et qꝛ loquit̉ indiſtincte pōt inferri ꝙ ſubſcriptio eorum qui ſunt de collegio nō poteſt tolli ꝑ diſſuetudinem. qꝛ ponit̉ in. d. c. ſine. Item qͦ ad ſolennitatem. d. autentice. hoc ius. dicit. ꝙ non eſt neceſſaria conſuetudo ad illam tollendaꝫ. quia ius ciuile nō potuit introducere ſolēnitatem in ali Fo. XVII. enatione rei eccleſiaſtice. quia ꝓuiſum eſt ꝑ ius ca nonicum. ita vult Inno. ⁊ Io. an. Et ideo conclu dit Panor. ꝙ ſi conſuetudo cōtraria. c. ſine. ſit gra uoſa eccleſie nō tenet: vt in. c. j. de conſue. Sufficit ergo ſolennitatē. d. c. ſine. obſeruare. idē tenet glo in. d. c. j. eo. ti. li. vj. Non obſtante ꝙ dicta autenti ca. ſit incorꝑata in canonibꝰ: qꝛ fuit poſita vt ſciret̉ affectus principū ad eccleſiā. Debet ergo ẜm Pa nor. p̄cedere tractatus. Item debet interuenire au ctoritas ſuꝑioris. cōſenſus capl̓i. ⁊ ſubſcriptio cleri corum. Quo v̓o ad ſubſcriptionem Innoc̄. in. c. j. de his que fi. a prel̓. facit vnam regulam ſingulare ꝙ nunqͣꝫ requirit̉ ſubſcriptio niſi in caſibus in iu re expreſſis. Que aūt ſit differentia inter decretum auctoritatem et conſenſum: ſeu collaudationem? Glo. in. d. c. j. eo. ti. in. vj. dicit ꝙ decretum eſt ſnīa qua iudex cōtractū futurum. iuſtum fore decernit aucͣtatem ſuam interponēdo. vel aliquem in poſ ſeſſionem mittēdo. vel mittēdum declarādo. ff. de dam. infec. ſi finita. Auctoritas aūt eſt auctorizabi lis cōſenſus: qui cōpetit ſibi ex publico officio: vel legitima adminiſtratōe. ſicut tutores ⁊ curatores. Conſenſus aūt ſiue collaudatio eſt multorū volū tas ad quos res ꝑtinet ſimul iuncta. Et dicūt qui dam ꝙ in alienatōe rei eccleſiaſtice nō requirit̉ de cretum. ſed cauſe cognitio. ancͣtas ep̄alis. ⁊ conſen ſus cleri. Hec glo. Querit etiā glo. nunquid valeāt cōſenſus cano nicorum nō habiti in coi. Lau. dicit ꝙ non. Idem tenet Hoſt. Idē Innoc̄. ⁊ Compo. Goſ. tn̄ tenet cōtrariū. naꝫ lꝫ inueniat̉ in electōe ꝙ requirat̉ cōis cōſenſus de elect̓. in geneſi. Secus in alienatione. Sed glo. dicit. ꝙ vbi nō p̄ceſſit tractatus: vera eſt prima opinio: vt in. c. j. de re. ec. nō ali. li. vj. Sed ſi p̄ceſſit ⁊ deliberauerūt alienare. lꝫ ſingulariter con ſentiāt: valet cōſenſus. ⁊ habet locū ſcd̓a opinio. An aūt ſolēnitas requiſita in alienatōe rei eccle ſiaſtice poſſit tolli? Rn̄. Panor. in. d. c. nulli. dicit: ꝙ niſi alienatio fiat ſeruata illa forma. ⁊ in caſu a iu re conceſſo: eſt nulla. De defectu forme eſt clarum. nam illa ſemꝑ inducit nullitatem actus. qꝛ forma dat eſſe rei. hoc ꝓbat̉ in. c. tua. de his que fi. a prel̓. et in. d. c. ſine. De defectu caſus liciti ꝓbat̉ in. d. c. nulli. nam ꝓhibetur alienatio rei eccleſiaſtice a iu re. ergo alienatio eſt nulla. ſi non fit in caſu conceſ fo. l. non dubium. C. de legi. ⁊ in regula ea que. de reg. tur. lib̓. vj. licet aliud tenuerit gloſa. xij. q. ij. in ſumma. ⁊. c. ſine. Ibi enim voluit tenere alienatio nem: ſeruata forma. licet nō fiat in caſu licito. Sed primum dictum verius ẜm Panor. Uide tamen ad p̄dicta que notat. d. An. de bu. in. c. quia pleri qꝫ. de immū. ec. vbi dicit ꝙ ſi alienatio facta fuit in caſu licito. licet defuerit ſolennitas iuris. ſi ibi viul la fraus fuit commiſſa. ⁊ interuenit conſenſus illo rum qui habebāt cōſentire. in foro aīe ē tutus iſte qui habet ſine debita ſolēnitate. qꝛ qͣꝫtuꝫ ad metas iuris naͣliꝰ ibi eſt verus titulus. qͣꝫuis deficiāt ſolē nitates poſitiue. Ideo in foro aīe tenet cū bona cō ſcīa exqͦ nō ſubeſt deceptio ⁊ affuit legitima cā alie nandi. Et dicit ſufficere qͦ ad forū conſcīe vt ꝯͣctus teneat ẜm limites iuris naturalis ſen gentiū. nam c iiij

de iure naturali. ſeu gentium ſufficit ſolus conſen ſus. Et hec opinio placet Panor. in. d. c. qꝛ pleriqꝫ et in. c. requiſiuit. de in inte. reſt. Et ꝓ hoc adducit ſingulare dictum Inno. in. c. qꝛ ꝓpter. de elect. ꝙ ſi electio tenuit de iure naturali.ſ. rōne conſenſus eli gentiū. lꝫ ſit nulla ꝓpter ſolennitates iuris poſitiui nō ſeruatas. non tn̄ tenet̉ electus in foro conſcīe re nunciare. Ius em̄ poſitiuū adinuenit iſtas ſolēni tates ꝓpter ſcādala. ⁊ deceptōes euitandas. vn̄ exqͦ oīa iſta ceſſant. ⁊ interuenit verus cōſenſus. ſatis eſt tutus qͦ ad deum. Et nota hoc dictū. qꝛ valet in omni actu. in qͦ eſt p̄termiſſa ſolēnitas iuris poſiti ui. Et nota hanc teoricā. qꝛ facit ad multa. ¶ An aūt in alienatione rei eccleſiaſtice requirant̉ tres tractatus? Rn̄. Panor. in. c. tua. de his q̄ fi. a pre. de mente doc. dicit ꝙ ſufficit vnicus ſolennis. et diligēs. Et vide glo. ibi ꝓ ſignificato huius ver bi. tractatus. vbi dicit. ꝙ non requirit deliberatuꝫ conſenſum. ſed quandā diſcuſſionem ⁊ indagineꝫ circa rem diſponendam in futurum. vnde text. in d. c. tua. ponit tractatum ⁊ conſenſum vt diuerſa. Nam primo fit diſcuſſio. vtrum magis expediat alienare vnā rem qͣꝫ alterā. vel vtrū poſſit ſubueni ri eccleſie ſine alienatiōe. ⁊ poſt tractatū ꝑuenit̉ ad ipſam alienationē in qͣ p̄ſtat̉ cōſenſus. Qd̓ nota ꝓ ſtatutis punientibꝰ faciētes tractatū ſuꝑ aliqua re Dicunt̉ em̄ tractaſſe. lꝫ delictū non ꝑfecerint. ¶ An aūt ꝓhibitus alienare: poſſit locare ad ma gnum tp̄us? Panor. in. d. c. nulli. dicit ꝙ nō: vt eſt tex. cum glo. in cle. j. de re. ec. nō ali. ⁊ glo. ibi in ver. ad tp̄s modicū. dicit ꝙ hoc determinat tam verbū locationes. ꝙͣ verbum venditiones: vt ſit ſenſus. ꝙ locatio ad modicum tp̄s. ⁊ venditio fructuum ad modicum tp̄s nō includit̉ ſub ꝓhibitiōe. Sed dec ꝭniū daci medicū querit glo. quid dicat̉ modicū tp̄s: Dicit ꝙ glo. ff. de ſuꝑfi. l. j.§. quod autē ait. dicit id relinquenduꝫ iudicis arbitrio. tn̄ in fine glo. videt̉ dicere. ꝙ mo dicum tp̄us dicat̉ infra decennium. C. de p̄ſcrip. lon. tem. l. fi. Nota tn̄. ꝙ licet in materia odioſa ali enatio capiat̉ ſtricte. ⁊ ſic ſolum venit contractus ꝑ quem tranſfert̉ dn̄ium. Sed in materia larga ⁊ fa uorabili. vt hic capit̉ largiſſime. Et ſic alienationis verbū. cōtinet cōductionē: donationē venditionē ꝑmutationem: ⁊ emphiteoticum ꝑpetuum cōtra ctum: vt in. d. c. nulli. et ibi Panor. Et ẜm glo. ibi. ſolus p̄latus alienat bona mobilia que comode ſer uari non poſſunt: vt ſunt veſtes trite que quotidie magis veteraſcunt. Item fructus ⁊ ſimilia. Ea v̓o que comode ſeruari pn̄t. nō alienāt̉ ſine ſolēnitate nā res immobilis ⁊ mobilis p̄cioſa. equiꝑant̉ qͦ ad difficultatē alienatōis: vt. l. lex que. C. de admi. tu. ¶ Utrum aūt pecunia ſit de his que ſeruando ſer uari poſſunt? Rn̄. Panor. in. d. c. nulli. ꝙ non. qꝛ retenta nihil operat̉. ¶ Quid eſt illud. quod ſeruādo ſeruari pōt? Rn̄ Ang. in autentico. de nup.§. ⁊. quia parum. dicit ꝙ eſt omne illud quod nō conſumit̉ triennio. ⁊ ad hoc eſt glo. in. l. vnica. C. ſi aduer. vſucap̄. Hoc tn̄ limita qn̄ tale qd̓ ſeruat̉ pōt fructū ꝓducere ſic ſer uatum. al̓s non. Et ſic q̄ conſumunt̉. nō ſunt de il lis q̄ ſeruando ſeruari pn̄t. Fallit in pecunia: vt di Alienatio ctum eſt. qꝛ eſt caſus ſpālis. Sed dubium eſt de actione: nunquid in aliena tione ſeu iuriū ceſſione debeat ſeruari ſolennitas. Et eſt querere. nunquid cōputet̉ inter mobilia vel immobilia? Rn̄. Panor. in. d. c. nulli. dicit ꝙ pōt concludi. ꝙ ẜm ꝓprium ſignificatū vocabuli actio ſeu noīa debitorum nō ſunt mobilia nec immobi lia. ſed faciunt terciā ſpēm de ꝑ ſe. nam mobilium et immobilium appellatio cadit in his q̄ certo loco cōcludunt̉. nam immobile dr̄ ꝙ nō pōt a loco mō ueri. mobile v̓o qd̓ ẜm naturam ſuam aptum eſt moueri: vt. l. mouentiū. ff. de ver. ſig. Actiones er go cum ſint quid incorꝑale. non concludunt̉ certo loco. ⁊ iō non pn̄t dici mobilia. nec immobilia. Et ideo iuriſconſultus ponit actiones ⁊ noīa debito rum vt terciam ſpēm: vt in. l. a diuo pio.§. in ven ditione. ff. de re iudica. Et ideo in teſtamentis ap pellatōe bonorum mobilium: vel immobilium nō veniunt noīa debitorum. qꝛ debemus caꝑe verba ꝓprie. l. qui heredi. ff. de condi. ⁊ de. vnde cōſuluit Oldra. ꝙ ſi prīceps relinquit bona ſua mobilia di ſtribuenda in pios vſus. nunqͣꝫ veniunt pene ad huc nō exacte. tn̄ aliqn̄ neceſſe eſt vt actiōes trahā tur ad bona mobilia: vel immobilia: vtputa. quia diſpoſitio volens comp̄hendere totū patrimoniū vnius hoīs. fecit mentionē dumtaxat de mobilibꝰ et immobilibus. Hoc em̄ caſu iſta tercia ſpēs aſſu mit naturā alterius extremorū. ⁊ eſt ſeruanda tūc opinio. glo. in autentico. eo. ti.§. j. q̄ dicit. ꝙ ſi actio nes dant̉ ad res mobiles. cōputant̉ inter mobilia. ſi ad res immobiles computant̉ inter immobilia. Ideꝫ dic in ſeruitutibꝰ ⁊ alijs iuribꝰ incorꝑalibꝰ. ſi cut in actiōibꝰ: vide etiā cle. exiui. de ver. ſig. q̄ vult ꝙ annui redditus inter immobilia cōputent̉. ¶ An aūt p̄latus qui iurauit nō alienare. poſſit in aliquo caſu alienare nō obſtante iuramento? Rn̄. Panor. in. c. vt ſuꝑ. de re. ec. dicit. ꝙ aut res eſt mo dica. vel modice vtilitatis. ⁊ tunc non includit̉ ſub iuramento de nō alienando. qꝛ nō eſt veriſimile. ꝙ ſuperior voluerit iſtum illaqueare in iſtis modicis cum iſta modica ſint exempta ab omni ſolennita te iuris. vt in. c. terrulas. xij. q. ij. Iuramentum er go ſimpliciter p̄ſtitum debet intelligi ẜm materiaꝫ ſubiectam. ⁊ ẜm iuris diſpoſitionē. Item iuramen tum eſt ſtricti iuris. ideo debꝫ reſtringi. ar. c. pe. de iureiur. Et hoc notabis ſemꝑ. Et ideꝫ ſenſit Fede. nam hodie p̄lati cōiter iurant nō alienare incōſul to papa. ⁊ ſic dꝫ intelligi tex. in. d. c. vt ſuꝑ. vt nō ob ſtante iuramēto: poſſit iſte hanc alienationē facere Et ſic ꝓcedit expoſitio Gof. qui exponit tex. in. d. c. vt ſuꝑ. in ver. cōcedimus.i. conceſſum eſſe on̄di mus. Sil̓e hr̄. xiij. di. c. nerui. Aut res eſt non mo dica. Et tunc diſtingue ẜm formam iurandi. Aut em̄ iurauit nō alienare ſimpliciter. Aut nō aliena re inconſulto papa. Aut non alienare ſine licentia ſuperioris. Si iurauit ſimpliciter. tunc puto ꝙ in caſu vtilitatis eccleſie poterit alienare. Nam video ꝙ in caſu neceſſitatis eccleſie. hoc iuramentū non aſtringit. vt in. c. fi. de ec. edi. ergo nec in caſu vtili tatis. qꝛ neceſſitas ⁊ vtilitas equiparant̉ in iure. vt notat̉. xij. q. ij. in ſumma. Refert̉ ergo illud iura

Alimenta mentum ad alienationem illicitam. vt ſic metu iu ramenti p̄latus abſtineat facilius ab alienatione il licita. Si v̓o fuit iuramentum ẜm ſcd̓am formam tunc non poterit alienare. nam tunc non poteſt fi eri alienatio etiam licita inconſulto papa. Hoc em̄ important illa verba. Item neceſſe eſt. vt verba il la intelligant̉ de alienatione. al̓s licita. nam incon ſulto papa nō faceret illicitam. Et ita volunt cōiter doc. Si v̓o fuit iuratum iuxta terciam formā. ideꝫ dicendum: vt ꝓxime dictum eſt. Et hec bn̄ nota. qꝛ nō declarat̉ ꝑ alios. Hec Panor. in. d. c. vt ſuꝑ. Et idem tenet in. d. c. fi. vbi facit ſingularē teoricā ex illo tex. ꝙ iuramentū ſimpliciter p̄ſtituꝫ de rebꝰ eccleſie nō alienandis. reſtringit̉ ad alienationē illi citam. nō aūt ad neceſſariā. Idem putat de aliena tione. q̄ fit ob vtilitateꝫ eccleſie. Quo v̓o ad ſcd̓am formā. vel terciā ſupra poſitā. Panor. in. d. c. fi. di cit ꝙ arbitrat̉ vera eſſe. ceſſante ſumma neceſſitate Si aūt immineret ſumma neceſſitas. ⁊ tantā cele ritatē requireret. ꝙ ſuꝑiorē conſuli nō patiat̉ tunc putat alienationē poſſe fieri conſenſu pape. vel al terius ſuꝑioris. cui fuit iuramentū tale p̄ſtituꝫ mi nime requiſito. ar. optimū in. l. tutor qui reꝑtoriū. ff. de admi. tu. vbi in cā neceſſitatis pōt tutor inuē tario non confecto adminiſtrare bona pupilli. qd̓ al̓s ceſſante neceſſitate: nō pōt. Ad hoc facit qd̓ no tat Io. de fan. in cle. j. de re. ec. vbi dicit. In caſu illi us cle. poſſe fieri alienationē impune. illa ſolennita te nō ſeruata. ſi neceſſitas nō capit tantā dilationē Et hoc etiā tenet Pau. in diſputatione. condēna tus ⁊cͣ. Et hec nota. qꝛ faciūt ad multa maxime ꝓ exemptis habentibꝰ ſuꝑiorem in remotiſſimis lo nt interm cis. Io. tn̄ an. in. d. c. fi. dicit ꝙ quidā conſuluerūt hoc iuramentū debere extendi ſolū ad illicitam ali enationē. Sed idem Io. an. dicit. ꝙ iſti ſic conſulē tes non potuerūt poſtea eorum conſiliū defendere et contra eos inducit tex. in. c. aduerſus. de immu. eccl̓. in ver. ꝓpter imprudentiā. vbi etiā neceſſaria. vel vtilis contributio non fit inconſulto papa. ne quid indiſcrete agat̉. hoc dictū Io. an. intellige re gulariter. ne videat̉ contrarius Panor. in p̄dicto caſu.ſ. ſumme neceſſitatis. An aūt legatus de late re poſſit dare licentiā alienādi contra hoc iuramē tum? Rn̄. Spe. in ti. de diſpen. dicit ꝙ non. Ideꝫ Panor. in. d. c. fi. Querit̉ de notabili. q. vtruꝫ ſolus p̄latus poſſit repudiare legatū factum eccleſie. maxime de re im mobili? Et videt̉ ꝙ nō. qꝛ incontinēti etiā eccleſie ignorāti fuit acquiſitū dn̄ium rei legate. l. cum pr̄. §. ſurdo. ff. de le. ij. ergo p̄latus non pōt repudiare qꝛ alienaret rem acquiſitā eccleſie. ⁊ de hoc videtur caſus notabilis in ſil̓i in. l. magis.§. fundum. ff. de re. eorum. vbi dicit tex. ꝙ pupillus non p̄t repudi are fundū ſibi legatū. cum non poſſit alienare rem ſuā. Uidet̉ ergo ꝙ ex repudiatōe ſequat̉ alienatio ſurmur Sed hoc nō obſtante Fede. conſilio. ix. tenet ꝯtra rium. Mouet̉ principal̓r. qꝛ dn̄ium nō eſt acquiſi tum eccleſie ante acceptationē legati. vn̄ repudian do potius nō acquirit ꝙͣ alienet. ſed in nō acquirē do. nō requirit̉ ſolennitas. ꝓ hoc facit. c. cū apl̓ica. de his q̄ fi. a pre. vbi ſolennitas requirit̉ cū alienat̉ Fo. XVIII. res que poſſidet̉ ab eccleſia. Et nō eſt par rō. lucra nō caꝑe. ⁊ queſita ꝑdere. l. ſi ſponſus.§. ſi maritus ff. de do. inter vi. ⁊ vx. Et ad.§. fundū. qui multuꝫ vrget dici pōt. ꝙ loquit̉ in pupillo qui non habet adminiſtrationē rerū ſuarū. Secus in p̄lato. Un̄ quēadmodū tutor tenet̉ ſi potuit acquirere pupil lo. ⁊ nō acquirit. l. quicquid. C. arbi. tu. Ita ⁊ p̄la tus. vt eſt tex. cum glo. xij. q. iiij. c. ij. Et ꝓ hoc glo. xvj. q. vj.§. fi. q̄ dicit ꝙ in acquirēdis. p̄latus p̄t fa cere cōditionē eccleſie deteriorē. Idem dicit Inno. in. c. ij. de dona. Tn̄ ſi prelatus. ſine cā repudiauit. p̄t cōpelli vt ſatiſfaciat eccleſie de ſuo. Panor. tn̄ in c. tua. de his q̄ fi. a p̄l̓. dicit ꝙ caſus iſte eſt dubius. Sed vide diſtinctionē circa p̄dicta q̄ euacuat totā materiā iſtam: quā ponit Bart. in. l. iubemus. C. de ſa. ſan. ec. vbi dicit poſt glo. ꝙ aut queris vtrum p̄latus poſſit p̄iudicare eccleſie cōtrahēdo. aut ali ud faciēdo. primo caſu non p̄t p̄iudicare. niſi licite cōtrahat. vt. d. l. iubemus. ⁊ autētica. hoc ius. e. ti. ſcd̓o caſu. aut loquimur in querēdis ⁊ pōt p̄iudica re. Aut in iam queſitis. Et tunc. Ant negligēdo ⁊ pōt eccleſie p̄iudicare. puta faciēdo cōtra ſe p̄ſcribi vt in autētica. quas actōes. eo. ti. Aut aliud facien do. ⁊ tunc. Aut facit cum cōſenſu capl̓i. ⁊ pōt ei p̄ iudicare. Ita loquit̉. d. l. iubemus. Aut ſine cōſen ſu capl̓i. ⁊ tūc nō pōt p̄iudicare eccl̓ie. vt in regulā delictū. Et ita intelligunt illud. c. doc. Hec Bart. Limenta dari debēt filijs a ꝑentibꝰ. ⁊ ꝑentes a liberis ſunt alendi. C. de alen. li. a pa. l. j. ij. et. iij. Et hoc verū ſi ille qui petit ali eſt inops. ⁊ ille cui petit̉ eſt locuplex. Ite ſi ex arte ſua ſe paſcere poſſit: non debet petere ali. niſi ſit infirmus: vt. ff. de li. agno. l. ſi quis a liberis. Idem dic de emancipatis. d. l. ſi qͥs. ꝙ ſi nepos ſit ex filia paſcet̉ ab auo materno. ſi a paterna linea ali non poſſit. ar. d. l. ſi quis. Idem dic de filio adoptiuo. Item vir alit vxorem: nuruꝫ et ꝓnurum. ff. de do. inter vi. ⁊ vxo. l. ſi quis ꝓ vx ore. Fallit hoc. ſi in contrarium pactio fiat. Nota tn̄ ꝙ pater tenet̉ alere filios non ex iure patrie po teſtatis. ſꝫ ex charitate. ⁊ de iure naturali ẜm Bar. in. d. l. ſi quis. ¶ An aūt pater cogat̉ alere filiam iniuſtam? Bar to. vbi sͣ. dicit ꝙ de iure canonico tenet̉ eam alere: etiam ſpuriam. vt in. c. cum haberet. extra de eo qͥ du. in ma. ⁊cͣ. ¶ An v̓o cogat̉ dotare filiam baſtardam? Caſus eſt in. l. vxorē.§. pater naturalis. de le. iij. qꝛ ſi tene tur eam alere. ergo ⁊ dotare. qꝛ cā dotis fauorabili or eſt cā alimentorum. An aūt mater teneat̉ alere filium? Bart. vbi sͣ dicit. ꝙ infra triennium onus alimentorū ſpeo at ad matrē. vt. l. nec filiū. C. de pa. po. Quod in. telli geſi mater pōt alere filium. Secus ſi eſſet ita pauꝑ ꝙ eum ſuſtentare nō poſſet. Et tunc ſpectat ad vi rum. d. l. ſi quis. Ultra aūt trienniū edycatio ꝑti net ad patrem. niſi ipſa mater eſſet diues ⁊ pr̄ pau per. qꝛ tunc teneret̉ alere filium. ¶ An aūt frater teneat̉ alere fratrē? Bar. in. d. l. ſi quis. dicit ꝙ cogit̉ alere fratrem naturalem. ergo

multo fortius legitimū: vt. C. de natura. li. auten tica. licet. ¶ An aūt frater teneat̉ dotare ſororē: Bart. in. l. dedit. ff. de colla. bo. dicit ꝙ ſic. ⁊ de hoc eſt glo. in. l. cum plures. ff. de admi. tu. ¶ An aūt ille qui debet habere alimēta debeat hr̄e expēſas in ſtudio: Bar. in. l. de bonis.§. non ſolū de car. edict̓. ⁊ in. l. legatis. de ali. leg. dicit ꝙ in ſtu dijs neceſſarijs. ſine quibꝰ hō ẜm cōditionē ſue ꝑ ſone viuere non p̄t. vt addiſcat grāmaticā et ſil̓ia. Et tunc impenſa dr̄ neceſſaria. Et tenetur. Secus in ſtudijs ī quibꝰ quis dr̄ militare ſine quibꝰ quis pōt honeſte viuere ẜm cōditionē ſue ꝑſone. ¶ Appellatōe alimētorū: ſeu victus ⁊ veſtitus. cibꝫ potus. veſtimēta. lectus ⁊ habitatio intelligunt̉. ⁊ ea ſine quibꝰ viuere nō p̄t hō. d. l. legatꝭ. de ver. ſig victus. Qn̄ autē maritus facit eius vxorē dn̄am ⁊ vſufructuariā ⁊cͣ. Uide ſingul̓r. jͣ. Uſuffructus. Itare non debet eſſe ligneū. vel terreū: de cōſe. di. j. altaria. ꝙ ſi ad celebrandū miſſaꝫ nō hr̄ altare cōſe cratū. ſaltē habeat̉ ꝑua tabula lapidea cōſecrata q̄ dr̄ altare viaticū. In qͦ cōcedit̉ ep̄is ⁊ eorū ſuꝑiori bus in itinere celebrare. ⁊ celebrari facere vbicūqꝫ. de priuil̓. qm̄. li. vj. Idē ꝯcedit̉ p̄dicatoribꝰ ⁊ mino ribꝰ. vt vbicūqꝫ libere celebrare poſſint. ſic tn̄ ꝙ ſine p̄iudicio parochialis eccleſie. extra de priuil̓. in his Et ꝑ verbum libere. ibi poſitū dat̉ intelligi. ꝙ hoc pn̄t etiā ſine licentia dyoceſanorum. In qͦ aūt cōſiſtat ius parochiale? hr̄ in quodam priuilegio Greg. noni. qd̓ incipit. Nos attendētes Et ibi dr̄. ꝙ cōſiſtit circa tria.ſ. oblatiōes. decimas et primicias. Nota etiā ẜm Pet̓. de palu. ꝙ altare portatile dꝫ eſſe tante latitudinis ⁊ lōgitudinis.ſ. lapis in capſula ꝙ in eū poſſit capi pes calicis ⁊ ho ſtia cōſecranda. vel ꝙ in conficiendo cum tenet in manibꝰ panē vel calicē ſuꝑ lapidē teneat. vt ſic ſuꝑ lapidem conficiat. Licitū eſt p̄ſbyteris cōſtruere altaria in eccleſia nō cōſecrata. ſed in cōſecrata nō. niſi de licētia ep̄i. ar. lxviij. di. qͣꝫuis. ⁊ de ꝯſe. di. j. nullus p̄ſbyter. Eo dem mō ſine cōſenſu ep̄i: nō ſunt altaria deſtruen da. ar. de conſe. di. j. eccleſie. ⁊. c. placuit. Ppellatio eſt duplex ſcꝫ iudicialis. ⁊ extraiudicialis. Iudicia lis eſt a minore iudice ad maiorē ꝓuoca tio q̄ ſi legitima eſt ꝓnunciatū ſuſpendit ac etiā iu riſditionē iudicis qͦ ad illā cām ⁊ ipſius ad ſuꝑiorē tranſfert cognitionē. Extraiudicialis v̓o eſt a pn̄ti vel veriſil̓r futuro grauamine ad ſuꝑiorē ꝓuocatō q̄ ſi eſt ꝓbabilis: ip̄am cām ad ſuꝑiorē tranſfert. vt ea pendente. nihil in ipſius p̄iudicium attentetur. Duo aūt ſunt effectus appellatōis. Operat̉ em̄ ſu ſpenſiuū ⁊ deuolutiuuꝫ. Effectus ſuſpenſiuus eſt triplex. Suſpendit em̄ ꝓnunciatuꝫ ⁊ iuriſditionē iudicis ꝙͣtum ad illaꝫ cām. extra eo. ſuꝑ. Et p̄ſum ptionem que erat ꝓ ſnīa. Et ſcias ꝙ non ſemꝑ ap pellatio operat̉ omnes iſtos effectus. Exemplum in appellatione ſnīe cenſure eccleſiaſtice. nam pro Iltare pter appellationem ſequentem: talis ſnīa nō ſuſpē ditur. ſed oꝑat̉ tunc appellatio effectū deuolutiuū qꝛ deuoluit cām ad ſuꝑiorem. Et idem cum appel lat̉ a ſnīa nulla. nam talis appellatio nō ſuſpendit ꝓnunciatū: cum iuribus nō ſubſiſtat. ſed oꝑat̉ ef fectū deuolutiuū dūtaxat. Et hoc reſpectu appel lari pōt a ſnīa nulla: vt. c. dilecto. extra. eo. ¶ Quo aūt iure ſit adinuēta? dic ꝙ formalitas ap pellationis eſt de iure poſitiuo. ⁊ olim reddebatur ius manu regia. Sed ipſa ſubſtantia appellatiōis videt̉ de iure naturali. Eſt em̄ quedā defenſio ſeu p̄ſidium innocētie. Eſt etiā principal̓r inducta ad iniquitatē: ſeu imperitiam iudicis corrigendā. vel ad ſupplendum qd̓ incaute in priori iudicio fuerat omiſſum. Ex quibꝰ pōt inferri. ꝙ licꝫ princeps for malitatem appellationis tollere poſſit. nō tn̄ videt̉ ꝙ poſſit tollere ipſam ſubſtantiā.ſ. vt iuſticia non reddat̉ aduerſus iniquitatē. vel impericiā iudicis Cum princeps nō poſſit tollere ea q̄ ſunt iuris na turalis vel gentium. ¶ Querit̉ de queſtione notabili. Ad queꝫ debeat appellari cum deeſt iudex appellatōis. hec queſtio primo pōt intelligi. cum deeſt ꝓpter defectum ſupe rioris: vt qꝛ princeps ille non recognoſcit̉ ſuꝑioreꝫ in tꝑalibus. Et puto ꝙ a tali non poſſit appellari: qꝛ eſt loco principis: a qͦ nō appellat̉. Ad hoc gloſa notabilis in. c. qm̄. di. x. que dicit ꝙ a tali principe nō eſt appellandū etiā ad papam. Si tn̄ iniuſticia eſſet notoria. poſſet dici tunc papa poſſe adiri. An aūt ꝑ viam denunciationis euangelice poſſit eccle ſiaſticus adiri contra laicum: rōne iniuſte ſentētie. vide in. c. nouit. de iudi. Scd̓o poteſt intelligi. qn̄ non deeſt ſuꝑior. ſed deficit ſpālis iudex ſuꝑ appel latiōe puta. ciuitas elegit ſibi poteſtatē. vel aliquis princeps in ſua ciuitate. ſed non ꝓuidit ſibi de iu dice appellationis. Dic ꝙ appellabit̉ ad ipſum ſu periorem qui poteſtatem elegit. hec Panor. ſuper Rubrica de appel. ¶ Utrum autem excōmunicatus poſt legitimaꝫ appellationem ſit euitandus. Rn̄. ꝙ non. vt nota tur in. c. licꝫ de ſen. ex. li. vj. ⁊ in. c. paſtoralis. de ap pel. Ueruntn̄ ſi excōicatus nominatim. vel ſpecia liter infra tp̄s a iure: vel iudice determinatum. ap pellationem non fuerit ꝓſecutus. vt debuit. eo ela ꝑſo poterit publice excōicatus denunciari. Et tūc erit euitandus tam in iudicio qͣꝫ extra. ⁊ ab actibꝰ legitimis remouēdus. vt. d. c. licet. Debet ergo re putari pro excōicato poſt talem denunciationem lꝫ non ſit. donec ſnīaliter fuerit declaratum appel lationē ante excōicationē fuiſſe interpoſitā. Sed vtrum talis poſt denūciationem excōica tionis ⁊ deſertionem appellationis celebrans: aut ingerens ſe diuinis efficiatur irregularis. Rn̄. Ar chi. in. d. c. licet. ⁊ ſequit̉ ibidem gemi. ꝙ non: quia exquo appellatio legitima fuit ante excōicationeꝫ interpoſita ipſam excōicationeꝫ ſuſpendit. Et licꝫ poſt deſertionem appellationis denunciet̉ excom municatus. non tn̄ eſt excōicatus. ¶ Aqua. vtrum aqua non benedicta commixta aque benedicte tota fiat benedicta. vide. jͣ. vnctio extrema.

Irbiter RViter. Cum ab vno de pluribꝰ arbitris vel iudicibus alijs p̄ſentibus ⁊ mandantibus. ſcripta ſententia recitat̉ pinde eſt ac ſi ab omnibꝰ eſſet recitata. Oportet au tem vt qui illam recitat nō vtat̉ verbis ſingularis numeri. ſꝫ pluralis. dicēdo. Nos tales arbitri. vel iudices ꝓnunciamus ⁊cͣ. niſi in arbitris ſuꝑ electi on. que debet fieri ab vno vice omniū. de re iudi cum ab vno. li. vj. Nota etiam Panor. in. c. ſane. de arbi. ꝙ ſi tres arbitri eligant̉ ad aliquod negoci um ad hoc vt valeat ſnīa duorum ex tribus requi rit̉ p̄ſentia tercij. ẜm glo. ibi. que facit ꝓ opinione Bart. in. l. duo ex tribus. ff. de re iudi. vbi dicit ꝙ ſi tercius fuit p̄ſens in diſputatione ſuper meritis cauſe. ⁊ dixit quicquid voluit. ſi tn̄ ipſe tercius mo nitus a duobus non vult adeſſe. nec allegat legiti mam cauſam abſentie. tunc poſſunt duo ꝓcedere ſine tercio. Et ſatis eſt ꝙ duo conueniūt ſpē arbi trorum. Rn̄. doc. in. c. quintauallis. de iureiurā. ⁊ ibi Panor. dicunt ꝙ ſunt due.ſ. iuris ⁊ aliorū qui eligunt̉ a partibus ſeu a ꝑſonis priuatis. qui ꝓprie nō ſunt arbitri. ſed ſunt quaſi quidā ꝓſonete. ⁊ cō munes amici vel quidā compromiſſarij. vnde ab iſtis arbitris nō recedit̉. nec alius eſt eligendus. ex quo partes nō concordant. Et a dicto iſtorum nō appellat̉. vt in. c. a iudicibus. ij. q. vj. Sed a ſentē tia arbitrorum iure bene appellat̉. Ratio diuerſi tatis eſt. quia iſti arbitri iure aſſumunt̉ ex neceſſi tate. ⁊ habent iuriſditionem. ⁊ ex ſnīa eoruꝫ poteſt agi. Arbitri aūt cōpromiſſarij eligunt̉ ex nuda vo poteſtin luntate partium. nec habent iuriſditionem. Item ẜm Panor. vbi sͣ. ſunt multe differētie inter arbi trum compromiſſariū ⁊ arbitratorem. Prima eſt. nam arbiter eſt ille. qui habet iudicare de iure. ẜm ordinem iudiciorum. Arbitrator v̓o eſt. qui ſumit̉ xi de iure ⁊ de facto. Scd̓a differētia. qꝛ arbiter eligit̉ vt ſit loco iudicis ita ꝙͣ habet ꝓcedere. iuris ordine ſeruato. Itē dꝫ ꝓcedere in forma iudicij ſicut iudex vn̄ corā eo debet dari libellus. Itē coraꝫ eo ſit litis conteſtatio. Itē iurat̉ de calūnia. Item debet ferre ſnīam in ſcriptis. Item nō poteſt ꝓcedere diebus feriatis in honorem dei. ⁊ ſi ꝓcederet nō valeret ꝓ ceſſus. Que oīa ſecus in arbitratore. Tercia diffe rentia. qꝛ in facto ꝓprio nō poteſt quis eſſe arbiter. ſed bene arbitrator. Quarta differentia. qꝛ arbiter nō iurat. nec ꝑtes debēt iurare de obſeruātia arbi trij: ſꝫ ī arbitratore nō reꝑit̉ ꝓhibitū. Et noͣ. ꝙ ſicut arbiter pōt recuſari vt ſuſpectus. ita et arbitrator ẜm Panor. Quinta. qꝛ mulier pōt eſſe arbitratrix ſꝫ nō arbitrix niſi eſſet femina. q̄ ex dignitate habe ret iuriſditionem. vt qꝛ regina vel cōmitiſſa. Quid dicendum de monacho. an poſſit eſſe ar biter. Spe. videt̉ velle ꝙ nō poſſit eſſe arbiter ſine vtilitate monaſterij ⁊ abbate imperante. ar. c. ij. de poſtu. ⁊. c. monachi. xvj. q. j. Sed arbitrator poteſt eſſe ex ſola licentia abbatis. Et hoc placet Panor. Sexta. nam ſnīa arbitri emologat̉.i. approbat̉ taci turnitate decem dierum. vt ſic poſtmodum detur actio ⁊ exceptio. l. pe. C. de arbi. Intellige ſi ſine pe na fuit compromiſſum. vt in. c. ꝑ tuas. de arbi. Di Fo. XIX. ctum aūt arbitratoris nō emologat̉ p̄dicto modo. Septima. qꝛ arbiter nō poteſt ſnīam ferre in eccle ſia. ſicut nec iudex. ⁊ lata nō tenet. de immū. ec. de cet. li. vj. Secus in arbitratore. Octaua. excōmuni catus nō poteſt eſſe arbiter ſicut nec iudex. de re iu di. ad ꝓbandum. Intellige de notorio excōicato. in arbitratore ſunt opiniones. Bart. in. l. cum pa ter.§. hereditatem. de le. ij. ⁊. in. l. ex facto.§. ſi quis rogatus. ff. ad treb̓. ſentit ꝙ poſſit. quia excōicatus equiparat̉ deportato. deportatus aūt non ꝑdit ea que dependent ex conſenſu. ⁊ que ſunt de iuregen tium. Io. an. in regula. dolo. de re. iu. li. vj. in mer cu. tenet oppoſitum dicēs. ꝙ ſi eſt notorie excōica tus nō cadit in eo arbitramentū. qd̓ ſit ꝑ modum laudi. Et Panor. videt̉ tenere opi. Io. an̄. ꝓ quo bonus tex. in. c. poſt ceſſionem. de ꝓbat̉. vbi patet ꝙ excōicatus non poteſt eſſe ꝓcurator. fortius nec officium arbitratoris aſſumere poteſt. cum hoc ca ſu habeat arbitrari tanqͣꝫ bonus vir. ſed non po teſt dici bonus vir exquo ꝑſeuerat in excōicatiōe. Unde licet ꝑ ſe poſſit excōicatus valide contrahe re ẜm aliam opinionem. nō tn̄ aſſumere hoc offici um ciuile inter alios. Et ẜm hoc non erit differen tia inter arbitrū ⁊ arbitratorem. ¶ Utrum de rebus ſpūalibus poſſit in laicum cō promitti. tanqͣꝫ in arbitrū. vl̓ arbitratorē. Rn̄. Pa nor. in. c. contingit. de arbi. dicit. ꝙ non. qꝛ text. lo quit̉ generaliter. qꝛ laici nō debent tractare nego cia eccleſiaſtica. Et ex glo. ibi collige. ꝙ nullus citra ꝑ apam pōt cōmittere cām ſpūalē laico. Item nul ius citra papam pōt auctorizare vt in ſolum laicū poſſit cōpromitti de iure ſpūali. Et hoc videt̉ ve rum. qꝛ nullus diſpēſat cōtra cōſtitutionē pape. ni ſi in caſibꝰ cōceſſis. vt in. c. dilectus. de tem. or. Cū ergo ſit ſolū iure exp̄ſſum. vt aucͣtate ſuꝑioris poſ ſit cōpromitti in clericū ⁊ laicū. c. ꝑ tuas. eo. ti. ergo in ſolū laicum nō pōt cōpromitti aucͣtate ſuꝑioris Ratio aūt quare laicus ꝓhibet̉ arbitrari in cauſa ſpūali ẜm Panor. in. d. c. p tuas. eſt. nō ꝓpter inca pacitatem. ſed rōne honeſtatis. Honeſtas autem ſatis cōſeruat̉ ex mixtura clerici. qui ſociatus laico facit eum capacē̓. etiaꝫ ſi eſſent plures laici ⁊ vnus clericus. nō tn̄ extendas caſum huius capituli ad actum ſpūalem. qꝛ laicus nō poteſt effici capax in ris ſpūalis ꝑ mixturā clericorum. vt in. c. maſſana de elec. An aūt ep̄s poſſit cām ſpūalē cōmittere clerico ⁊ laico. Dic ꝙ non. licet em̄ valeat compromiſſum in clericū ⁊ laicū. non tn̄ pōt cā ſpūalis delegari cle rico ⁊ laico. Ratio diuerſitatis. quia vt dicit Ioh̓. an. in. d. c. ꝑ tuas. arbitrium de re ſpirituali nō eſt actus ſpiritualis. merito in clericum ⁊ laicum pōt compromitti. ſed iudicare de cauſa ſpūali eſt quid ſpūale. vt in. c. quāto. de iudi. ſꝫ laicus nō eſt capax iuris ſpūalis etiam aſſociato ſibi clerico. vt in. d. c. maſſana. ¶ An aūt laicus poſſit eſſe aſſeſſor iudicis eccleſia ſtici. Hoc. cōiter dicunt ꝙ ſic. Utrum arbiter poſſit pro bono pacis capere de iure vnius ⁊ dare alteri. Rn̄. Panor. in. d. c. quin tauallis. dicit ꝙ licet iudex vel arbiter non poſſint

Archiepiſcopus cum bona conſcīa dare de iure vnius alteri: cum debeant dare vnicuiqꝫ qd̓ ſuum eſt. Secus in arbi tratoribꝰ qui eligunt̉ tanqͣꝫ boni viri ad cōponen dum inter partes: ⁊ ꝓ bono pacis pn̄t de iure vni us dare alteri: dummodo enormiter nō ledant. qd̓ ſi fecerint pōt horum arbitramentū ꝑ ſuꝑiorem re duci ad bonaꝫ equitatē. ꝑ no. in. d. c. quintauallis. Licet Bald. in vſibus feudorum dixerit ꝙ ſi arbi trator ex certa ſcīa de alieno largit̉ nō valet: qꝛ non eſt ꝑmiſſum ſibi dare de alieno. Sed Panor. dicit hoc dictum eſſe falſum: exquo faciunt ꝓ bono pa cis. ⁊ vident̉ ad hoc habere mandatum: dummō enormiter nō ledant. Sed ſi vis ſaluare Bald. in tellige qn̄ faciunt ſine cā: vel qn̄ non in modico le dūt. nam qn̄ in modico ꝑs ledit̉: ſatis lucrat̉: quia a lite recedit. l. lucius. ff. ad tre. Et vide ad declara tionem p̄dictorum. qd̓ notat Panor. in. c. cum cō tingat. de iureiuran. de mente. d. an. ꝙ ꝙͣtūcunqꝫ verba late cōcipiant̉ in ꝑſonas arbitrorū. vt puta ꝙ poſſint de iure vnius dare alteri in totum vel in ꝑtem ⁊cͣ. ꝙ nihilominus enormiter deceptus po terit cōtrauenire: licet nō appareat de dolo ex ꝓpo ſito: ſed tm̄ re ipſa. quia talia verba effuſo ſermone emanata vident̉ et ꝓlata ſub quadam cōfidentia ꝑſone ⁊ amicicie arbitrorū ⁊ vt captent amiciciam eorum ad nō ledēdum. Et idē tenet Pe. de anch. Et ad p̄dicta optīe facit dictū Spe. in ti. de empt et ven.§. nunc. vbi ponit. q. de illo qui vēdit equū dolentē in ſꝑatula: non tn̄ oſtendentē dolorē: quia erat calefactus in eundo. dicēdo. do tibi iſtū equū ꝓ ſtrabone: ꝓ gibboſo. dolentē in ſpatula ⁊ habē tem oēs maculas: nec volo ex aliquo teneri. Dicit Spe. ꝙ nihilominus tenet̉ exquo al̓s ſpecifice nō ꝓpallauit defectum. nam emptor fuit deceptus: vt dens ꝙ falſitatem dixerat in alijs exp̄ſſatis. Et cre didit veriſil̓r falſuꝫ dixiſſe de morbo ſpatuloſo tūc latente. Sic multotiēs notarij ⁊ cōtrahentes ſolēt ad cautelā ponere verba valde lata: excludētia oīa remedia. non tn̄ videt̉ ꝙ ꝑs leſa ꝑ iſta verba gene ralia voluerit pati enormiſſimā leſionē: ſed potius fuiſſe paſſam illa verba poni ad ſeruandū cōſuetu dinem notariorū generalem. Et de hac materia. ⁊ an ꝑtes poſſint renunciare a principio reductioni ad arbitrium boni viri. vide Panor. diffuſe in. d. c. quintauallis. ⁊ Bar. in. l. ſi ſocietatem.§. arbitro rum. ff. ꝓ ſocio. ¶ An aūt arbiter poſtꝙͣ ꝓnunciauit poſſit muta re ſnīam ſuaꝫ? Rn̄. Panor. dicit ꝙ arbiter: exquo ſemel ſuꝑ toto ꝓnunciauit ſeruando formam cō promiſſi: ſiue bn̄: ſiue male: functus eſt officio ſuo. vnde nō poteſt amplius mutare ſnīam ſuam. vt in. l. diem. ff. de arbi. In arbitratore v̓o ſunt opini ones. Quidam em̄ dicunt ꝙ cum coraꝫ eo non ſit iudicium: nō habet locum. c. in lr̄is. de offi. deleg Sed Cy. poſt Pe. in. l. fi. C. de contrahen. emp. in effectu concludit. ꝙ aut arbitrium: ſeu electio com petit mihi iure meo. ⁊ poſſum: lꝫ male ſemel elege rim: ſeu arbitratus fuerim. iterū arbitrari ad hoc. l. hec conditō. de condi. ⁊ de. vbi dicit̉. ꝙ ſi teſtator legat mihi. c. ſi nupſero. Si nupſi inutiliter. poſſuꝫ iterum contrahere ⁊ legatum conſequi. Aut com petit mihi ſuꝑ iure alieno. ⁊ tunc ſi nō ſeruaui for mam poſſum iterum arbitrari. Si aūt ſeruaui for mam: non poſſum me amplius intromittere. qꝛ ſi ue bene. ſiue male. functus ſum officio. Quo v̓o ad arbitros iure vltra p̄dicta. Dic ẜm glo. in. c. legitima. de ap. li. vj. ꝙ tales arbitri nō de bent eſſe ſuſpecti. al̓s poſſent: ſicut ⁊ iudices recu ſari. Item non debent eſſe multū remoti. ꝑ. c. ij. re quiris. de ap. Et ſic no. ex illo tex. ꝙ recuſans iudi cem vt ſuſpectu. nō tenet̉ arbitros eligere in eodeꝫ loco: ſed pōt alibi dummodo nō ſint valde remoti ẜm doc. vt puta. ſi diſtāt vltra duas dietas. Ar. c. nō nulli. de reſcriptis. vel hodie vltra vnā. ar. c. ſta tutum. de reſcriptis. lib̓. vj. qꝛ ſepe iudex in loco eſt tam potens ꝙ recuſans: non idoneos arbitros in loco poterit habere. Item debēt eſſe in locis cōpe tentibꝰ. vt poſſit haberi copia peritorū. d. c. ſtatutū Item dicti arbitri ſunt cōpellendi ꝑ delegatos ad ſil̓ cōueniendum in loco idoneo ad cām ſuſpitiōis terminandam infra certum terminū quo elapſo ſi nō terminauerint. iudices delegati reaſſument iu riſditionem. tn̄ ſi nolunt ꝓnunciare. vel male pro nunciant. appellat̉ ad papam. de offi. del̓. ab arbi tris. li. vj. Xchiepiſcopus. cauſam ad ſe ꝑ appellationeꝫ deuolutā. ſubdito ſuffraganei cōmittere p̄t. illum tn̄ ad ſu ſcipiendam delegationē cōpellere non pōt. de off. or. paſtoralis. Et Panor. ibi ex illo tex. notat. ꝙ ep̄i exiſtentes in ꝓuincia archiep̄i. ſunt ſubiecti ipſi ar chiep̄o metropolica lege. ⁊ ſic archiep̄s eſt iudex or dinarius oīm ep̄orum ſue ꝓuincie de iure cōi. Et quelibet ꝓuincia debet habere vnum archiep̄m ⁊ decem ep̄os. Et hoc ſufficit ad ꝑfectum regnum. vt. c. ſcitōte. vj. q. iij. Nota etiā. ꝙ archiep̄s nō p̄t ꝓcedere contta ep̄m ad depoſitioneꝫ: qꝛ depoſitio ep̄orum ſoli pape eſt reſeruata. vt in. c. ij. de tranſi. prel̓. Sed de crimine eorum p̄t cognoſcere. ⁊ ipſos punire. vt. c. ſacro. de ſen. ex. De cauſa v̓o ciuili in differenter cognoſcit. etiā ſi ſubditus ep̄i cōueniat ep̄m. nam debet eum conuenire coram archiep̄o. ped ſi ep̄s habet cām contra ſubditum. nō cōue nit eum corā archiep̄o: qꝛ nō eſt iudex ſubditi ep̄i nec ep̄s debet eſſe iudex in cā ꝓpria. ſed debent eli gi arbitri iur̄. hec ꝓbant̉ in. c. ſi clericus aduerſus clericum. xj. q. j. ¶ Archiep̄s nō habet iuriſditionem in ſubditos ſuffraganei ſui: niſi in quibuſdam caſibꝰ qui notā tur ꝑ glo. in. d. c. paſtoralis. Primus cum deuiāt a diuinis officijs. a conſuetudine metropolitane ec cleſie. xij. diſ. de his. Hoſt. tn̄ limitat niſi eccleſie ꝓ uincie haberēt ſpālem cōſuetudinē: qd̓ placet Pa nor. vt valeat cōſuetudo cuiuſcunqꝫ eccleſie: dumō ſit al̓s rōnabilis. ar. c. de trina. de cōſe. diſt. iiij. Ad hoc facit qd̓ notat glo. in ꝓhemio ſexti. ꝙ in his q̄ cōcernunt fidē debemus ſequi cōſuetudinē eccle ſie romane. In alijs non tenemur: niſi papa diſpo nat. Scd̓s qn̄ ſubditus ep̄i delinquit in dyoceſi ar chiep̄i. vj. q. iij. placuit. In hoc em̄ caſu efficitur ali quis de iuriſditiōe alterius cuiuſlibet. Tercius ſi

Archiepiſcopus habet p̄diū in dyoceſi ſua de fo. cōpe. c. fi. ⁊ iſte ca ſus ꝑtinet ad quēcunqꝫ aliuꝫ. Quartus ſi clericus habet ciuilē cauſam cōtra ep̄m ſuū. d. c. ſi clericus. Itē ſi criminalis cauſa ſit inter ep̄m et clericū ſuuꝫ nā tunc debet deduci ad ſynodū in qua p̄eſt archi epiſcopus. vj. q. ij. c. j. Quintus ſi cauſa defert̉ ad eum per appellationē. extra de of. le. c. j. et de of. or. duo. Et hoc caſu diſtingue ꝓut habet̉ in. c. vene rabilibꝰ.§. ſane. et duobꝰ.§. ſe. de ſenten. excōmu. li. vj. vbi dicit̉. ꝙ ſi certū eſt: excōmunicationis ſen tentiā eſſe iuſtā: velut cū ꝓpter manifeſtū exceſſum eſt in aliquē ꝓmulgata: ſuperior iudex. niſi ꝑiculū ſit in mora. excōmunicatū ad excōicatorē ꝓrſus re mittere debet. nec debet eū abſoluere. niſi excōmu nicator reqͥſitus malicioſe illum abſoluere nolet. et glo. in v̓. nec debet. dicit ſi tamen abſolueret tenet abſolutio. vt. jͣ.§. vbi. qd̓ eſt valde notandū. Sed tur. ſi v̓o conſtet huiuſmodi ſententiā eſſe iniuſtā: nequaqͣꝫ remittendus eſt excōmunicatus ad ſuuꝫ excōmunicatorē: ſed debet ſine difficultate aliqua mox abſolui. Si autē dubitet̉ vtrū iuſta ſit vel in iuſta. ſuperior niſi excōmunicatori deferat. relaxa re iuxta formā eccleſie poteſt illam. ꝙͣꝙͣ honeſtius aget. ſi ei deferat in hoc caſu. hec ibi. Si auteꝫ non iſcipit fuit appellatū. ſed ꝑ ſimplicē querelam ſuperioreꝫ adiuit. dic ẜm glo. in. c. ꝑ tuas. de ſenten. ex. ꝙ de bet eum remittere ad inferiorē. vt ipſum abſoluat. ritterep̄t ili Et ſi inferior ipſum abſoluere nolit. archiep̄s ip̄m abſoluat. de of. or. ad reprimendā. tn̄ ſi ꝑiculū eſſet piexilo ter in mora ꝓpter hmōi remiſſionē. ip̄m ſtatim abſol uat. de ſen. ex. ſacro. Sil̓r ſi viderit ſnīam excōica ſcarthiepe tionis ab ep̄o latā eſſe iniuſtā euidēter. poterit ar puuimnde de chiep̄s declarare ſubditū irrōnabiliter fuiſſe liga abere vnum tuꝫ. lꝫ nō ſit appellatū ad ip̄m. de ap. ſollicitudinē hec glo. Itē qn̄ nō fuit appellatū. ſi excōmunicatꝰ deponat apud ſuperiore de ſuffraganeo. vt impo natur ei pena et ꝓ ſuo intereſſe ſuꝑ īiuſta excōmu nicatione querelā. audire debet eū. Secus ſi con querat̉ de ipſo. vt relaxetur hmōi ſnīa cōtra ſe ab eo pro alio ꝓmulgata. qm̄ tueri hanc cām. non ad ip̄m ſuffraganeū. ſꝫ ad eū pro quo eſt ſnīa lata: ſpe nueniriū ctat. Attamē ſi ſuffraganeus. vel extra iudiciū pro ſuoꝝ defenſione iuriū. vel etiā in iudicio. ex ſuo ꝓ cedens officio inqͥrendo vicꝫ. vel ſimile qͥd agen intā puſu do aliquē excōicet. in hoc caſu cōueniēdus ē ſuffra ganeus corā archiep̄o. vel eius officiali. qꝛ ipſiꝰ int̓ eſt defendere cām ſuaꝫ hic. in. d. c. venerabilibꝰ. in pͥncipio. Sextus ē ẜm panor. in. c. in litteris. de of. del̓. vbi dicit. ꝙ citra remediuꝫ appellationis pōt archiep̄s ſe impedire de cauſis ſubditoꝝ ſui ſuffra ganei. vt puta. ꝑ viā nulleitatis. Exemplū excōica tus corā ſuperiori dicit ſententiaꝫ nullam. eo ꝙ ſit lata poſt appellationē. vel quia continet intolera bilem errorē. limita ergo iura dicentia ꝙ citra ap pellationem non aditur archiep̄s. nam debet ſuꝑ pleri. vel ꝑ aliud equipollens remedium. Et nota ẜm aſten̄. li. vij. ti. xiij. ꝙ fortius eximit̉ ſubiectus a iuriſditione ſuffraganei ꝑ appellationē qͣꝫ ꝑ quere lam. nam ꝙͣcito appellat. quo ad illam cauſam eſt exemptus a ſua iuriſditione. de ap. directe. et. c. pa ſtoralis. nō ſic eſt de illo qui conquerit̉. quia qͦuſqꝫ Fo..XX. litem fuerit conteſtatus. non dicitur agere. ſꝫ velle agere. ff. re ra. ha. amplius. Sed huic ſententie ob ijcitur. Nonne et is qui non appellat verbo. ſꝫ va dit ad querelā ꝓponendā. itinere accepto videtur ipſo facto appellare. ſic. extra de ap. dilecti. Sed il lud habet locū ꝙͣtum ad appellationē extra iudi cium factā. ⁊ ante ordinationē cauſe. poſtmodum em̄ neceſſaria eſſet appellatio vocis. hec Aſten̄. Se ptimus. cuꝫ epiſcopus eſt negligens. ix. q. iij. cum ſimus. Et panormi. in. c. ex frequentibꝰ. de inſti. fa cit regulaꝫ generalem. ꝙ ſola negligentia epiſcopi deferat iuriſditionē in archiepiſcopū. et vide glo. ſingularē in. c. romana. de ſuꝑ. ne. p̄. li. vj. que dicit notabiliter. ꝙ in negligentia epiſcopi. archiepiſco pus ſupplet vices eius. non in delicto. hoc tamen limita ẜm doc. in. d. c. ex frequentibꝰ. et ibi panor. dicit. niſi delicta ſint notoria. et ſic iſte erit alius ca ſus. in quo archiep̄s exercet iuriſditōnē ſuā in ſub ditos ſuoruꝫ ſuffraganeoꝝ.ſ. ratione notorietatis delicti. Et licꝫ tex. in. c. romana.§. notoria. de cen. li. vj. loquat̉ dū viſitat. tn̄ doc. cōiter extendūt etiā dū non viſitat. qd̓ eſt notandū. ¶ An autē iudex ad actū abſolutionis teneat̉ cita re partē aduerſam. Rn̄ſio panor. in. c. qua fronte de ap. dicit ẜm doc. communiter ꝙ ſic cū pars ad uerſa poſſit p̄tendere intereſſe. forte em̄ fecit expen ſas quas conſequi debet ante abſolutionē. vel hu iuſmodi. Doctores tamē communiter dicunt ibi. ꝙ ſi de facto fiat abſolutio. parte non vocata tenet vide etiā glo. in. c. excommunicatos. xj. queſti. iij. que videt̉ limitare p̄dicta. vt pars ſit vocanda ad actum abſolutionis. quādo iudex excommunica uit aliquē ad inſtantiā partis. Secus ſi mero offi cio. Et hoc dictū placet panor. Sed contra p̄dicta eſt tex. notabil̓ in. c. romana.§. ſentētias. de ap. li. vj. vbi dicit̉ ꝙ ſententia excommunicationis. vel interdicti nullatenus eſt reuocanda. parte non vo cata. Et ꝑ illum tex. arguit Io. an̄. contra opinio nem p̄dictam. vt non teneat abſulutio. parte non vocata. Sed ꝓ concordia dicit panor. ꝙ aut abſo lutio fit ab ipſo excommunicatore. ſiue ſuperiore concurrēte cū eo ad actū iuriſditionis circa excom municatū. Et tunc tenet abſolutio. parte non vo cata. tex. eſt cuꝫ glo. in. c. cum ab eccleſiaꝝ. de of. or. vide etiā tex. cū glo. in. d. c. venerabilibꝰ.§. vbi tra ditur regula generalis. ꝙ abſolutio facta a iudice ſuo qͣntūcunqꝫ iniuſta tenet. Quandoqꝫ fit abſo lutio a iudice ad quē deuoluit̉ iuriſditio ſolum via appellationis. vt in archiep̄o. Et hoc caſu dic̄. ꝙ ſi non eſt appellatū ad eū. non valet abſolutio. niſi recipiat appellationē ex probabili cauſa emiſſam. tunc enim tenet abſolutio ab eo facta. licet etiam parte non vocata licet ſit iniuſta. quia hoc caſu iu dex eſt. hoc etiam patet per. d.§. Ubi. qui proprie loquit̉ de iudice ad quē. vbi dr̄. Ubi autē ſuꝑiori cōpetit de excōicatione cognoſcere. abſolutio. quā ipſe fecit. tenet. lꝫ forſitan ſit iniuſta. qm̄ etſi contra ius litigatoris. non tn̄ contra ius cōſtitutionis ab ſoluit. Aut vult ſnīam excōicatōnis reuocare tāꝙͣ iniuſtā. vel eā denunciare nullā. et non poteſt. niſi partibus vocatis. Et ſi aliter faceret. reuocatio vel

Arguere declaratio nō tenēt. Et hoc caſu intellige. d.§. ſen entias. ⁊ Ioh̓. an. ibi. Ratio eſt. quia hoc caſu eſt qͣſi diffinitiue ꝓnunciare. ⁊ eſt actus iudicialis nec cōpetit ſibi ptās. niſi prius examinauerit cauſam. Hec panor. Sed cōtra hoc vltimū facit. d.§. vbi. nā ſi fuit appellatū ad archiep̄m vt ſupponitur in d.§. ſnīas. ergo ad euꝫ ſpectat de excōicatione co gnoſcere. et ſi ſic. ergo et ab ea abſoluere. reuocare. vel eaꝫ denunciare nullā: lꝫ iniuſte faciat. Nec ob. d.§. ſnīas. quia fateor ꝙ archiep̄s reuocās dictas ſnīas. vel declarans eſſe nullas nō vocatis ꝑtibus male facit non tn̄ ſequit̉ ꝙ abſolutio ſit nulla. quia ibi nulla eſt clauſula irritans factum. Simile habe mus. ẜm glo. in. d.§. ſnīas. in. d. c. cū ab eccleſiarū in fi. ibi. ſine congrua ſatiſfactione. ⁊ abſqꝫ plebant conſcīa non relaxes. et tn̄ abſolutio aliter facta te nuit. ẜm glo. ibi ⁊ cōiter doc. Et p̄dicta vident̉ te nere doc. vt ipſemet panor. dicit in. d. c. qua fronte vt dictū eſt ſupra. Et ex p̄dictis habes in quibꝰ ca ſibus archiep̄s pōt ſe intromittere de ſubditis ſuo rum ſuffraganeoꝝ. Primo cū ad eū fuerit appella tum. Scd̓o cū conſtat ſententiā ep̄i eſſe euidenter iniuſtā. vel cū factū eſt notoriū etiā qn̄ non viſitat Tercio qn̄ ep̄us aliquē excōmunicat ex mero offi cio. Quarto cum aditur archiep̄s ꝑ viā nullitatis Quinto qn̄ archiep̄s etiā aditus ꝑ viā querele re mittit excōmunicatū abſoluenduꝫ ad ep̄m. quem ſi ep̄s nolit abſoluē ipſe archiep̄s abſoluet. Sexto vbi ꝑiculum eſſet in mora remittendi excōmuni catum ad ep̄m. tūc archiep̄s poſſet abſoluere. etiā nō vocatis partibꝰ. vt vult glo. in. d.§. ſnīas. Que autē ſit differētia inter abſolutionē ⁊ reuocationē. vide. jͣ. excōmunicatione. xxix. Per ſolā vacationē ep̄alis ſedis. non archiep̄s ſꝫ capl̓m ſupplet vices ep̄i. de ſuꝑ. ne. p̄. ſi ep̄s. et. c. eccleſie. li. vj. Similit̓. ſi ep̄s ſit excōmunicatus. de ſuꝑ. ne. p̄. d. c. romana. li. vj. Aut captꝰ a paganis. vt in. d. c. ſi ep̄s. ¶ Archiep̄us pōt ſuā ꝓuinciā viſitare. lꝫ non ſint eius ſuffraganei negligentes. ⁊ iterare viſitationē. ⁊ ꝓcurationes recipere. nō obſtante cōſuetudine cōtraria. Et dū viſitat pōt confeſſiones ſubditoꝝ ſuffraganeoꝝ audire. abſoluere ⁊ pnīas iniungere ⁊ etiā alijs cōmittere. de cenſi. ꝑpetuo. li. vj. Utrū autē archiep̄s poſſit abſoluere illos qͥ in ciderunt canones in proiuinciali concilio factos. Rn̄. aſten̄. li. vij. ti. xiij. de mente Ho. dicit. ꝙ ſta tutū. aut eſt formatū in ꝑſona concilij. aut in ꝑſo archiep̄i. Si in ꝑſona concilij. vt ſi dicat̉. nos con ciliū. vel nos archiep̄s de conſenſu ſuffraganeorū noſtroꝝ ſtatuimus ⁊cͣ. tunc ſine conſenſu illoꝝ nō poteſt abſoluere. niſi ep̄i hoc ſibi conceſſerint. vel niſi habeat hoc ex priuilegio. vel conſuetudine. ar. extra de tē. or. ſi archiep̄s. ⁊. c. ſe. Si auteꝫ in ꝑſona archiep̄i. vt ſi dicat̉. Nos archiep̄s de conſilio fra trum noſtroꝝ ⁊cͣ. ſic archiep̄s ꝑ ſe pōt abſoluere. qꝛ conſiliū non importat neceſſitatē. vt in. c. cū olim. de arbi. iuncta glo. ¶ Archiep̄s pōt conciliū celebrare irrequiſito pri mate. xcij. di. ſi quis. ¶ Archiep̄s tranſiens ꝑ quenis loca ſue ꝓuincie poteſt facere ante ſe crucē portari. ⁊ benedicere po pulo. in pontificalibꝰ celebrare et hmōi. Similiter ⁊ ep̄s etiā in locis exemptis ſue dyoceſis. vt in cle. archiep̄o. de p̓uil̓. Hec tn̄ fieri debēt ſine p̄iudicio ⁊ grauamine exemptoꝝ. vt ibi. R GlCT. A ſimuli ad ſimile idē a eſt iudiciuꝫ. de conſti. tranſlato. vbi q̄rit panor. an lex ſemꝑ poſſit extēdi ad ſimi lem caſum. ⁊ dicit. ꝙ vbi caſus ſimilis habꝫ caſum ſpālem in contrariū. nō debet fieri extenſio. qꝛ nō dꝫ fieri legū correctio ex ſil̓itudine rōnis. Sed vbi non reperit̉ contrariuꝫ bene pōt fieri extenſio. Et ſic intellige. l. non pn̄t. ff. de le. Et hoc notat Bar. in. l. non dubiū. C. de legi. vbi dicit idē eſſe in con ſuetudinibꝰ ⁊ ſtatutis. ꝑ. l. de quibꝰ. ff. de leg. Et ſic nota ꝙ ſtatutū municipale ⁊ conſuetudo poſſunt ad alios caſus ex idēptitate rōnis extendi. dūmō illi caſus non habeant legē contrariā. Et ſic intelli ge qd̓ notat̉ in. c. in noſtra. de iniur. vbi tenuerunt multi ⁊ male. ꝙ ſtatutū non debꝫ extendi. quia eſt ſtricti iurꝭ. Sed vt dixi illud ꝓcedit qn̄ extenſio fie ret cū legis correctione. al̓s ſecus. Nota etiā Pa nor. in. c. ad audientiā. de deci. ꝙ diuerſitas voca buloꝝ inducit diuerſitatē rerū. Et raro contingit ꝙ duo vocabula idē ꝑ omnia importent. quia al̓s ars induceret ſuꝑfluitateꝫ. de hoc eſt pulcer tex. in l. ſi ijdē codicilli. C. de cōdi. ⁊ ad hoc. d. c. ad audiē tiam. qd̓ quotidie ſolet allegari contra ꝑuertentes intellectū iuriū ⁊ importantes vocabula legū. Nā ſi princeps aliter intellexiſſet. bene ſciuiſſet ponere vocabuluꝫ accōmodatius. Et Io. de lig. ponit ibi quedā verba circa interp̄tationē iurium. dicit em̄ ꝙ aūt apparet de mēte legis. ⁊ eſt ei ſtādū. etiā con tra ꝓpriū ſignificatū verboꝝ. vt in. l. cum pater.§. dulciſſimis. de leg. ij. vbi verba reſtringunt̉ per ra tionem exp̄ſſam. Ratio eſt. quia verba deſeruiunt intentioni. ⁊ nō econtra. habēt em̄ ſe verba ⁊ intē tio ſeu ratio: ꝓut corpus ⁊ anima. nā ſicut aīa do minat̉ corpori. ita ratio legis dominat̉ verbis. ad hoc. d. l. non dubiū. Aut nō conſtat de mēte. ⁊ tūc ſi verba ſunt clara nō ē ab eis recedēdū. vt in. c. fi. de v̓. ſi. hoc intelligo qn̄ ratio nō eſt exp̄ſſa in lege. nec pōt coniecturari rō natural̓ legis. nā vt ſingu lariter inqͥt Cy. ⁊ alij poſt eū in. d. l. nō dubiū. vbi rō nō eſt exp̄ſſa in lege. debemꝰ coniecturari ꝑ ſil̓ia rōnē naturalē q̄ potuit mouere legiſlatorē. nā ſine rōne nō fuit motus. cū ſine rōne nō ſit lex. iiij. diſ. erit autē. Et ẜm illā rōnē ꝯiecturatā poſſumꝰ extē dere ⁊ reſtringere lege etiā odioſam. Sed vbi non p̄t hec rō naturalis cōiecturari. tunc ꝓcedat dictū Io. de lig. videlicet ꝙ recurrat̉ ad verba ſi clara ſt̓. Si aūt ſunt dubia. tunc fienda eſt interp̄tatio per alias leges ſi fieri pōt. qꝛ iura debēt iuribꝰ ꝯcordari vt in. c. cū expediat. de elec. li. vj. Si v̓o ꝑ alia iura non pōt apparere intellectꝰ. tūc recurrendū eſt ad cōſuetudinē ciuitatis. vt. l. minime. ⁊. l. ſi de interp̄ tatione. ff. de legi. ⁊ in. c. cū dilectꝰ. de cōſue. Si aūt nō apparet de cōſuetudine loci. recurrendū eſt ad ſil̓ia. vt in. d. l. nō pn̄t. In defectū v̓o oīm recurrē dū eſt ad pͥncipe̓. qꝛ eiꝰ eſt interp̄tari cuiꝰ eſt cōdere

Auaricia nam debet intelligi dicta auctoritas. qn̄ ꝑ remedia ſupradicta: vel ſimilia nō pōt haberi certitudo leg Et ſic intellige. l. vnicam. C. de ꝓfe. in vr. ꝯſtan. li. xij. vbi dat̉ doctoribꝰ ptās interp̄tandi. Idē etiam in iudicibꝰ. iuxta notata in. c. cū ſpāli. de app. Ui de tn̄ qd̓ notat Bar. in. l. non aliter. de le. iij. vbi di cit. ꝙ pͥmo debemꝰ inſpicere qͥd ſenſerit teſtator. qꝛ ante oīa voluntas teſtatoris dn̄at̉. l. cuꝫ viꝝ. C. de fideicō. deinde ſi nō apparet debemꝰ inſpicere qd̓ eſt veriſimile. l. ſi mater. C. de inſti. ⁊ ſb̓ſti. ſub ꝯdi. fac. ⁊. l. mulier in pͥncipio. ff. ad tre. Et ſi nō appa ret qͥd ſit veriſimile. tunc inſpicimꝰ ꝓpriā ſignifica tionē verboꝝ. ⁊ ita loquit̉. d. l. nō alit̓. vide etiā gl ſingularē. quā oēs ſequūt̉. ī. l. tale pactū.§. fi. ff. de pac. q̄ dicit. ꝙ diſpoſitio facta in vnū caſum trahil ad aliū. de quo ſi diſponentes cogitaſſent. veriſil̓ idē diſpoſuiſſent. Et nota hoc. qꝛ facit ad multa. ¶ An autē cōſtitutio penalis poſſit extendi. Rn̄. glo. in. c. ſepe. de tēpo. ordi. li. vj. dicit ꝙ cōſtitutio. penalis extendit̉ ad aliū caſum ꝙͣ cōp̄henſum. qn̄ eſt eadē rō et oīodā ſil̓itudo. ⁊ tunc ꝓprie non dicit̉ extenſio. Et. d. pe. dicit iſtā glo. eſſe ſingularē. Sed Io. de Imo. dicit. ꝙ nō putat iſtā glo. eſſe verā. ꝙ ipli etiā vbi eſt eadē rō et oīoda ſil̓itudo nō fit extenſio ꝯſtōnis penalis. vt notat Ioh̓. an. in regula odia. de reg. iu. li. vj. Dn̄s an. etiā dicit iſtā glo. non ꝓce qꝫ de facdlia dere. lꝫ em̄ det̉ oīodā ſil̓itudo ⁊ ſubſit eadē rō. non lridini. tn̄ fit extenſio legis penalis. Et iſta eſt ꝯcluſio vera legiri tonar. Hoc ꝓbat. c. ꝯſtōnē. de reg. li. vj. vbi pꝫ ꝙ conſti tutio loquēs de p̄dicatoribꝰ ⁊ minoribꝰ nō hꝫ locū ntes rocibꝰ ſet. beneſcu in alijs mendicantibꝰ. lꝫ ſubeſſet eadē rō. Et ꝓpter Io. de idēptitatē rōnis lex ꝓrogauit ad alios mēdicātes prationē im hec regula hꝫ multas fallentias. vide gemi. in. d. c. ſepe. Aliqͥ etiā dicūt ꝙ fallit qn̄ in ſtatuto: vel lege gs ⁊eſtuſa apponit̉ rō exp̄ſſa. qꝛ extēdit̉ ad cōp̄henſa ſub illa fbor. vx iula rōne. nec ꝓprie dr̄ extenſio. cū id qd̓ eſt ex rōne legꝭ ſit ipſa lex. Sꝫ iſtd̓ cōiter n̄ tenet̉. niſi alia cōcurrāt ẜm. d. an̄. Panor. aūt in cle. abbates. de reſcriptis. dicit. ꝙ in hac materia extenſionis Io. an. fuit ſibi multū contrarius in glo. ſuis. naꝫ in. c. diſpendia. de reſcriptis. li. vj. dicit ꝙ hꝫ locū diſpoſitio ꝑ idē ptitatē rōnis. ſꝫ non pena. Aliter tn̄ ſenſit in cle. pͥ ma. de elec. Hec panor. Et ſic videt̉ poſſe cōcludi ꝙ in hoc non poteſt dari certa regula. vide tamen Inamllica Panor. in. c. ex tenore. qͥ fi. ſint le. vbi dicit ẜm Io an. ꝙ conſtitutio penalis debet ⁊ poteſt extendi ⁊ largo modo interp̄tari qn̄ emanat: vt euitent̉ peri cula animarum. Utrū ſit peccatuꝫ mor Uaricla. tale. Rn̄. ẜm Tho. ſe cunda ſcd̓e. q. cxviij. Auaricia pōt acci pt dupl̓r. Uno modo ꝙ aliqͥs accipiat: vel retineat iniuſte res alienas. qd̓ ꝑtinet ad rapi nam vel ad furtum. ⁊ ſic ex ſuo genere eſt mortale. Contingit tn̄ in hoc caſu ꝙ eſt veniale ꝓpter imꝑ fectionē actus ſicut de furto. Alio modo poteſt ac cipi auaricia ẜm ꝙ importat inordinatū amorē di uitiaꝝ qͥ ſi intm̄ creſcat ꝙ p̄ferat̉ charitati. vt.ſ. ꝓpt̓ amorē diuitiaꝝ aliqͥs non vereat̉ facere ꝯͣ amorem dei et ꝓximi. tūc erit peccatū mortale. Si autē in ordinatio amoris in hoc cōſiſtat. vt.ſ. homo ꝙͣuis ꝟeca ſ. n icia ē piri. le Fo. XXI. ſuꝑflue diuitias amet. nō p̄ferat eaꝝ amorē amori diuino.ſ. ꝙ ꝓpter diuitias non velit aliqͥd facere ꝯͣ deū et ꝓximū. ſic eſt peccatū veniale. ¶ Utꝝ mercatio ſit licita. Rn̄. Alex. de ales. dicit. 4Ncacio ē lici rer ꝙ non licet niſi ꝓpter duo. Primo ꝓpter neceſſita tem. vt valeat ſatiſfacere ſibi et ſue familie ẜm de centiā ſtatus ſui. Scd̓o ꝓpter pietateꝫ.ſ. vt lucret̉ ad diſtribuendū pauperibꝰ vel ad alias pias cau cari ſas. tunc licita eſt. Mercari v̓o ꝓpter ſubſtantiaꝫ cumulandā non licet. An aūt ſit pctm̄ mortale. dic vt ꝓxime dictum eſt ẜm Tho. vicꝫ ꝙ ſi iſta inordi natio et cupiditas diuitiaꝝ intm̄ creſcat ꝙ ſit para tus facere ꝯͣ amorē dei et ꝓximi. ſic eſt mortale. Sꝫ autē non p̄feratur iſta inordinatio charitati dei et ꝓximi. nec ꝑ hoc aliqd̓ mortale committeret. ſic eſt veniale. quia ſic non dicit̉ ponere finem vltimū in diuitijs. quo ad ſubſtan Aptiſmus. j. gam ⁊ formam quid eſt. Rn̄. ẜm directoriā. li. j. ti. iiij. ꝙ eſt ablutio exterior cū certa forma verbo rum. ſine quo nemo ſaluari pōt. De cuiꝰ ſb̓a ſunt tria.ſ. materia elemēti. forma verbi. ⁊ intentio miniſtri cōpulans formā materie. Un̄ Aug. Accedit verbū ad elementū et ſit ſacr̄m.j. q. j. detrahe. ¶ Baptiſmi forma hec eſt. Ego te baptizo in noīe patris et filij ⁊ ſpūſſancti. extra de bap. ca. j. vbi ex dicto. c. iuncta glo. dicit panor. ꝙ vbi aliqua verba ſunt de forma ſb̓ali alicuiꝰ actus. omiſſio alicuius v̓bi viciat totū actū. ſecꝰ vbi omitterent̉ aliqͣ verba q̄ nō ſunt de ſubſtātia. ſꝫ de ſolennitate vtputa. ſi p̄ſbyter omitteret catheciſmū vel ſalis impoſitio nem vel vnctiones et hmōi. de conſe. di. iiij. mulier nec ꝓpter hoc debet reiterari baptiſmus. tn̄ ſi in fans ſuꝑuiueret debent ſuppleri ꝑ ſacerdotē q̄ fue runt omiſſa. ¶ Sed quid ſi mutetur forma. Rn̄dit Dir. vbi sͣ. ꝙ non licet. īmo intm̄ ſeruanda eſt ꝙ non licet eā etiā ꝑ verba equipollentia mutare. Itē non debet aliqd̓ verbū vulgariter. vel literaliter p̄ponere vel inferre. vel poſtponē in forma. intēdēs illd̓ eſſe de forma. et ſine ipſo non eſſe formaꝫ. verbi gr̄a. Ego ſacerdos baptizo te Iohannē ⁊cͣ. vel ego baptizo te in noīe. p. et.ſ. et.ſſ. et iohānis. Al̓s aūt ſi non cre dit illā formā vel additū eſſe de forma. ſꝫ ex ſimpli citate vel deuotione. p̄dicta adderet. non nocet. ¶ Quid ſi dicat̉ in noͣ. trinitatis vel xp̄i. Rn̄. glo. in. c. j. extra eo. dicit. ꝙ teneret baptiſmus. qꝛ olim ſic baptizabantur. vt in. c. a quodā. de conſe. diſt. iiij. Sed panor. dicit ꝙ doc. in hoc communiter te nent contrarium. qꝛ hodie fuit mutata illa forma Similiter non eſt baptiſmꝰ. ſi dicat̉ in no. genito ris et geniti et ꝓcedentis ab vtroqꝫ. qꝛ genitor non ſignificat ꝑſonā patris. ſicut ypoſtaſim ſubſiſtentē ſed ꝑ modū actus. ⁊ ideo non eſt eadē ſignificatio ꝙͣuis autē non ſit eadē vox in greco et in latino. tn̄ eſt eadē ſignificatio. Unde et in qͣlibet lingua. illa ꝑtineanad formā. que principalius ſunt inſtituta ad ſignificandū ꝑſonas illas. Quid ſi ſubtrahat̉ aliquid. Rn̄dit. Ri. in. iiij. di. iij. ꝙ ſi ſubtrahat̉ aliquid de eſſentia forme non d ij

Baptiſmus. ij. remanet virtus baptiſmi. Et qꝛ tota iſta pars. In noīe pr̄is ⁊ filij ⁊ ſpūſſancti. ꝑ quā exprimit̉ princi palis baptizans ⁊ ſanctificat elementū. eſt de eſſen tia forme. Ideo ſi de hoc ſubtrahat̉ aliqͥd nō rema net virtꝰ baptiſmi. In illa aūt ꝑte forme. q̄ eſt. Ego baptizo te. ſunt aliqͣ ꝑtinentia ad eſſentiā forme.ſ. exp̄ſſio actus baptizādi. ⁊ ꝑſone baptizate. Un̄ ſi aliqͥd p̄dictoꝝ ſubtrahat̉. non remanet virtus ba ptiſmi. Exp̄ſſio autē miniſtri. nō videt̉ de eſſentia forme quā xp̄s tradidit in baptiſmi inſtitutione. qꝛ a miniſtro baptiſmꝰ nō hꝫ virtutē. Unde greci ꝑſonam miniſtri nō exprimūt. ⁊ tn̄ vere baptizāt. Sed auctoritate eccleſie expͥmimꝰ baptizando mi niſtri ꝑſonā ad maiorē exp̄ſſionē. Un̄ ſi baptizās eā nō expͥmeret. nō ꝓpt̓ hoc tolleret̉ virtꝰ baptiſmi. Sed grauiter peccaret. qꝛ inſtitutio eccleſie obligat baptizantem. ¶ Quid ſi verba ꝓferantur corrupte. Rn̄dit Ri. vbi sͣ. ꝙ ſi corruptio verboꝝ ſit talis ꝙ nō remane at eadē ſignificatio. nec ẜm inſtitutōnē pͥme impo ſitionis. nec ẜm accōmodationē vſus. impeditur virtus baptiſmi. Si aūt ſit talis ꝙ qͣꝫuis nō rema neat ſignificatio ẜm inſtitutionē pͥme impōnis. ſꝫ remaneat: ẜm accōmodationē vſus. videt̉ tunc ſi nō fiat talis corruptio. ex malicia vel deriſionē. ſed ꝓpter imperitiā illiꝰ lingue in qͣ baptizat. vel ꝓpter aliqd̓ impedimentū lingue. non ꝓpter hoc īpedit̉ virtꝰ baptiſmi. Idē tenet panor. in. c. licꝫ. cxtra eo. vbi cōcludit ẜm doc. ſufficere. ſi forma intellectual̓ eſt ſeruata. lꝫ nō quo ad corticē. vt pꝫ in mulieribꝰ. qͥbus in neceſſitate ꝑmittit̉ baptizare. ⁊ aliquādo lalſa tutaſ 40 baptizant per nomina vulgaria. nec falſa latinitas viciat. cect ba vtaſ Quid ſi fiat int̓ruptio. Rn̄dit Ri. vbi sͣ. ꝙ cuꝫ actus baptizandi ſit actus vnꝰ ſi fiat interpoſitio talis que corrumpat vnitatem actus. et maxime ſi ti. yteo bo⁊ corrumpat continuitatem intētionis baptizantis nō remanet virtꝰ baptiſmi. Un̄ ſi baptizās. poſtqͣꝫ dixit. Ego baptizo te. In noīe pr̄is. int̓ponat vnā longā narrationē. vel vadat ad faciendū aliqd̓ ne gociū. ⁊ poſtea dicat. ⁊ fi. ⁊.ſſ. nō eſt puer baptizat Si aūt int̓poſitio ſit modica. Ita ſcꝫ ꝙ nō diſcon tinuet intentionē baptizantis. neqꝫ actū ẜm cōem vſum. ⁊ interpoſitū non ſit forme corruptiuū. non ꝓpter hoc impedit̉ virtus baptiſmi. Unde ſi ba ptizans poſtqͣꝫ incepit actū dicat. taceatis. vel hu iuſmodi. et poſtea ꝑficiat. non ꝓpter hoc impedit̉ virtus baptiſmi. ¶ Quid aūt ſi fiat tranſpoſitio. Rn̄dit Ri. vbi sͣ. ꝙ ſi fiat talis tranſpoſitio q̄ mutet ſenſum orōnis. quē hꝫ ex vi ordinis verboꝝ. impeditur virtus ba ptiſmi. vt ſi dicat̉. Ego pr̄is ⁊ filij baptizo te in no mine ſpūſſancti. qꝛ ex vi ordinis verboꝝ nō eſt ſen ſus ꝙ ego baptizem te. ſꝫ aliqͥd in te. ꝑ nomē patrꝭ ⁊cͣ. Si autē tranſpoſitio non mutat ſignificationē orōnis. quā hꝫ ex vi ordinis verboꝝ. tūc dico ꝙ ſi non fiat ex malicia. ſꝫ ex ignorātia. non impeditur virtus baptiſmi. Si aūt fiat ex malicia. impeditur virtus baptiſmi ꝓpter defectuꝫ intentionis in ba ptizante. quia formā eccleſie intendit mutare. Quo ad mate Aptiſmus. ij. riam. Utrum aquā ꝑmixta poſſit eſſe cōueniēs mate ria baptiſmi. Rn̄dit Tho. in. iiij. di. iij. Permixtio pōt eſſe duplex. Una q̄ tollit ſpēm ſcꝫ qn̄ ꝑ alterationē trāſit in aliā ſpēm. ſicut ꝑ putrefa ctionē aliquā vel digeſtionē tranſit in vinum. aut etiā ꝑ additionē tantā alterius liquorꝭ: quo ſoluat̉ ſpēs aque. Sicut ſi paꝝ aq̄: multo vino admiſceat̉ Alia eſt ꝑ̄mixtio q̄ nō tollit ſpēm. ſicut cuꝫ alterat̉ aqua. ẜm aliqd̓ accidēs. ⁊ manet ſpēs. vt in aqͣ ca lefacta. vel qn̄ aque addit̉ aliquid qd̓ illi non com miſcetur. ſicut ſi aliqͣ ſolida ponant̉ in aqͣ. vel ſi ſit cōmiſcibile. ſicut aliqͥd humidū tn̄ eſt tāparue qͣn titatis ꝙ in aquā penitꝰ conuertit̉. In aqua gͦ pri mo modo ꝑmixta non pōt fieri baptiſmus. qꝛ iaꝫ non eſt aqͣ. In ꝑmixta v̓o ſcd̓o modo pōt fieri. vn̄ in aqͣ maris bene poteſt fieri. ſimilit̓ in lixiuio ⁊ in aquis ſulfureis. ⁊ in alijs q̄ ex terra ꝑ quā trāſeunt non mutant̉ in aliaꝫ ſpēm. Adde etiam qd̓ notat Ri. in. iiij. di. iij. ꝙ aqͣ paludoſa pōt eſſe cōueniēs materiā baptiſmi. qꝛ qͣꝫuis inqͥnet corpus acciden taliter ꝓpter eius ꝯfuſionē cū immūdicijs groſſis. tn̄ in ea ſaluat̉ ſpēs aque. cui ex ſua natura ꝑſe con uenit habilitas ad abluendū. ⁊ etiā aliquo modo remanet in ea. actu ꝓprietas ablutiua. qd̓ ideo di co. qꝛ ſi in aqua nullo modo remaneret. actu ꝓprie tas ablutiua. vt in glacie. grandine. et niue. qͣꝫdiu ſic diſpoſita eſt. non pōt in ea celebrari baptiſmus nec etiā in luto. qꝛ in eo non manet ſalua ſpēs aq̄. In vrina ⁊ ceruiſia: cū non maneat ſalua ſpēs aq. nō ſunt debita materia baptiſmi. nec ſaliua. extra eo. non vt apponeres. Itē nulla artificialis aqͣ eſt materia baptiſmi. qꝛ xp̄s non inſtituit baptiſmuꝫ in aqͣ artificiali. ſꝫ in naturali tm̄. qꝛ baptiſmus in ſtitutus fuit vt ſacr̄m neceſſitatis qͣꝫtū ad oēs. Et id̓o xp̄s ip̄m inſtituere noluit: niſi in aqͣ q̄ faciliter poſſet haberi ⁊ cōiter ab omnibꝰ tā pauperibus qͣꝫ diuitibus. quod non eſt verū de aliqua aqua. niſi de naturali. ¶ Prohibitū ē: vt nō fiat baptiſmꝰ. niſi in criſma te nouo.ſ. illius āni. p̄terqͣꝫ in articulo mortis. ⁊ pu nitur ſacerdos ſi cōtrafecerit. de ꝯſe. di. iiij. ſi quis de alio. Ide̓ intelligendū de cōfirmatione. ⁊ tanto magis qͣnto ꝯfirmatio eſt minoris neceſſitatis. qͣꝫ baptiſmus. Quo ad mi Aptiſmus. lij. piſtrū q̄s po teſt baptizare. Dic. ẜm theologos et ca noniſtas. in. c. ſi quis. extra eo. ꝙ ꝓprie hoc officiū ꝑtinet ad ſacerdotē. vn̄ neceſſitate non inſtante etiā dyaconꝰ baptizare nō dꝫ. Simil̓r nec ſimplex clericus baptizare dꝫ pn̄te preſbytero. nec laycus p̄ſente clerico. nec mulier preſente viro. de ꝯſe. diſ. iiij. c. conſtat. ⁊ dyobꝰ capl̓is ſequētibꝰ. Sꝫ in neceſſitate qͥlibet pōt baptizare. ſiue vir ſiue mu lier. ordinatꝰ ſiue nō ordinatus. fidelis ⁊ infidelis. dūmō habeat intētionē baptizādi. ⁊ ſeruet formā eccleſie. vn̄ etſi nō credat ſacr̄m baptiſmale. nec ali qͥd ſpūale ibi fieri. dūmō in genere intēdat facere ad qd̓ facit eccleſia. baptiſmus eſt. Aq. a aufifinal̓.c ē marela bapuſa

Baptiſmus. iiij. ¶ An baptiſmus tradi poſſit a malis miniſtris. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. v. ꝙ ab hoīe malo: verꝰ pōt tradi baptiſmꝰ. ita ꝙ ꝙͣtuꝫ ad ea q̄ ſunt eſſentialia ſacr̄o. nō plus ꝓficit datus haptiſmꝰ a bono mini ſtro: ꝙͣ a malo. qꝛ baptiſmus nō hꝫ ſuaꝫ efficaciā a miniſtro: ſꝫ a deo. vn̄ de ꝯſe. di. iiij. baptiſmꝰ dicit̉. Non timeo adulterū. ebrioſum. homicidā. qꝛ co lumbā attendo ꝑ quā mihi dr̄. hic eſt qͥ baptizat. Ideo bonitas miniſtri nō eſt de neceſſitate ſed de congruentia. Sed qͥd ſi ſacerdos nolit baptizare niſi dato ſi bi aliqͦ p̄cio? Dic vt. jͣ. Symonia pͥmo. Utrū malus miniſter peccet mortalit̓ baptizan do. Dic ẜm Ri. vbi sͣ. Aut baptizat cū ſolennitate et vt miniſter eccleſie. ⁊ tūc peccat mortalit̓ ſi pctm̄ recolit nec penitet. Aut baptizat in articulo neceſſi tatis ſicut vetula. et non peccat. ¶ Utꝝ qͥ ſcient̓ recipit ſacr̄m baptiſmi a miniſtro malo. peccet mortalit̓. Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. cum ba ptiſmus ſit ſacr̄m neceſſitatis ad ſalutē. In neceſſi tatis articulo licitū eſt ip̄m recipere a qͦcunqꝫ hoīe ꝙͣtūcunqꝫ malo: cuiuſcūqꝫ ſit conditionis ⁊ ſexus. Excepto aūt neceſſitatꝭ articulo r̄cipiēs baptiſmū ſcienter ab hoīe malo p̄ciſo ab eccleſia ſimplicit̓ vel uendū anai ad tp̄s peccat mortalit̓. qꝛ ꝙͣtū in ſe eſt cōtēptibilē reddit ſnīam eccleſie: qd̓ ſcienter: ſine pctō mortali non pōt fieri. Si aūt recipiat ſcient̓ ab hoīe malo. nō p̄ciſo ab eccleſia ſimpl̓r. vel ad tp̄s. non peccat. maxime ſi ſuſcipiat a tali qͥ hoc ſibi cōferre tenetur ex officio. nullus em̄ peccat in recipiēdo. qd̓ ſibi ab alio debitū eſt. de hoc tn̄ ⁊ alijs ſacr̄is facta eſt ma gna modificatio. ꝑ extrauagantē factā in ꝯcilio ba ſilee. quā vide. jͣ. excōmunicatio. vj. Utrū melior ſit baptiſmus qui confert̉ a bono: Rn̄. ẜm doc. ꝙ eqͣlis eſt ab vtroqꝫ. ꝙͣtū ad ſubſtā tiales effectus. ſꝫ tn̄ cū effectu pͥncipali. pōt aliquid plus cōferri ex merito baptizātis. Sed hic eſt effe ctus accidētalis. ¶ Utrū idē poſſit baptizare ſeip̄m. Rn̄. ꝙ non. ꝑ et xxii tex. extra eo. c. debitū. vbi dr̄ ꝙ int̓ baptizatū ⁊ ba ptizantē debet eſſe diſtinctio. fiatbipiu ia ¶ Utrū bonus angelus poſſit baptizare. Rn̄ſio ẜm Ri. in. iiij. di. v. ꝙ de lege cōi non ꝯuenit ange lo baptizandi ptās. qꝛ tn̄ nunꝙͣ bonꝰ angelus ba ptizaret niſi ex ſpāli mādato dn̄i. ideo ſi certū eſſet ꝙ bonꝰ angelus aliquē baptizaſſet. ille nō eſſet re baptizandus. vnde baſilica quaꝫ dedicauit ſanctꝰ michael in monte gargano. nō fuit poſtea ab hoc dedicata. ¶ Utrū in baptizante reqͥratur intētio. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. vj. ꝙ ad hoc vt verus cōferatur ba ptiſmus neceſſaria eſt baptizantis intentio. qn̄ em̄ aliqͣ plura ꝯcurrūt ad aliquē vnū effectuꝫ. oportet ꝙ aliquo mō vniāt̉. Ad ſanctificationē aūt illius qͥ baptizat̉. reqͥrit̉ ablutio exterior. ⁊ verba q̄ realit̓ vnita nō ſunt. Requirit̉ etiā baptizans. ⁊ id̓o ne ceſſaria eſt intētio baptizātis ꝑ quā ablutio. ⁊ v̓ba intētionalit̓ ꝯiungant̉ int̓ ſe. ⁊ eū qͥ baptizat. et oīa iſta cū fine qͥ ē purgatō illiꝰ qͥ baptizat̉. Utrū actualis intētio reqͥratur in baptizante. Rn̄. ẜm Sco. ꝙ p̄ter intentionē actualem. ⁊ habi Iiiiu Fo. XXII. tualē neceſſe eſt ponere mediā. ꝓbat̉. Si qͥs in pͥn cipio intendēs dicere miſſam. poſtea autē ad alia diſtrahat̉. tūc nō hꝫ intētionē actualē. dū eſt diſtra ctus. nec tm̄ hꝫ intētionē hītualē. qꝛ etiā dormiēs talē hꝫ. Requirit̉ gͦ media.ſ. intētio virtualis. quia in v̓tute illiꝰ intētionis pͥus habite actualiter facit oīa q̄ facit. tanꝙͣ ex radice. Sic in ꝓpoſito. In ba ptizante nō ſufficit ſola intētio habitualis. nec reqͥ ritur ſemꝑ intētio actualis. qꝛ nō obligat deus ho minē ad impoſſibile vel nimis difficile cuiuſmodi eſt nō diſtrahi. ſꝫ ſufficit intētio virtualis. Quid ſi qͥs putet baptizare pueꝝ. cui imponit nomē. petrus. ⁊ eſt puella. Rn̄. ẜm Ho. ꝙ aūt in tendit baptizare ꝑſonā cuiuſcūqꝫ ſexus ſit. ⁊ eſt ba ptizata. aut intēdit baptizare marē tm̄. ⁊ ſic non ē baptizata. aut ſimpl̓r baptizat. ⁊ eſt baptizata. Quid de baptizante ex ioco. Dic ꝙ ſi hēbat intē tionē baptizandi eſt baptizatꝰ. al̓s ſecus. Quid autē in dubio: Aſten̄. dicit. hunc eſſe re baptizandū ſub cōditione ⁊cͣ. Utrū plures poſſint vnuꝫ baptizare. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. iij. ꝙ de neceſſitate vniꝰ actus bapti zandi eſt miniſtri vnitas. ad vitandū pctm̄. ex ꝑte baptizantis. niſi forte in caſu neceſſarij eſſent plu res ad pueꝝ abluendū. nō eſt aūt de neceſſitate ad efficaciā ſacr̄i. Modus em̄ expͥmendi baptizandi actū. ⁊ ꝑſone miniſtri exp̄ſſio. ſunt ex traditōne ec cleſie. vn̄ nō videt̉ efficacie ſacr̄i repugnare puerū a pluribꝰ ſimul ablui. lꝫ fieri nō debeat niſi in ma gna neceſſitate. Et cū baptizātes dicunt. Nos ba ptizamꝰ. nō ē ſenſus. Ego baptizo. ⁊ ego baptizo Sed eſt ſenſus. Ego ⁊ iſte baptizamꝰ. Nec ē verū ꝙ om̄e plurale geminat ſuū ſingulare. vt in plura li pͥme ꝑſone. Sꝫ bene eſt veꝝ de plurali ſcd̓e ⁊ ter cie ꝑſone. hec Ri. Idē dicendū qn̄ vnus baptizat plures. dicēdo ego vos baptizo. baptizati ſunt. Aptiſmus. ilij. quo ad ſu ſcipientes. vtꝝ oēs hoīes fuerint obliga ti ad ſuſceptionē ſacr̄i poſt xp̄i reſurrecti onem. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. iij. ꝙ non oēs hoīes fuer̄t obligati ad ſuſceptionē baptiſmi ſtatim poſt xp̄i reſurrectionē. Nullus em̄ tenet̉ de neceſſitate obẜuare legē anteꝙͣ ꝓmulgata ſit. nec etiā poſt ꝓ mulgatione qͦuſqꝫ ſibi innoteſcat. niſi defectus eiꝰ ſit in cā qͣre nō ſtatim innotuit ſibi ꝓmulgatio le gis. lex aūt de neceſſitate ſuſcipiēdi baptiſmū. non ſtatim fuit poſt xp̄i reſurrectionē ꝓmulgata. qꝛ nō ſtatim dixit illud verbū Mar. vltimo. Ite docete oēs gentes ⁊cͣ. illa aūt ꝓmulgatio nō fuit oībꝰ no ta. ⁊ tn̄ fuerūt multi. qͦꝝ defectꝰ nō fuit in cā tarda tionis illiꝰ noticie. Sed poſtꝙͣ eiꝰ ꝓmulgatio fuit diffuſa ꝑ vniuerſum orbē. oēs fuerunt obligati ad baptiſmi ſuſceptionē. Et etiaꝫ iā iuſtificati qui ba ptiſmū nō ſuſceperūt. tenet̉ ad baptiſmū. qꝛ ꝙͣuis aliqͣ lex conſtituat̉ ꝓpter ea q̄ accidūt. vt in pluribꝰ ſi tn̄ generalit̓ lata eſt. nō tm̄ tenent̉ ad eiꝰ obſerua tione habētes illud ꝓpt̓ qd̓ eſt lata. ſꝫ etiā nō habē tes. qꝛ nō ſolū baptiſmꝰ inſtitutꝰ eſt ꝓpter peccatū originale delendū. ſꝫ etiā ſecundario ob fideliū ab infidelibꝰ diſtinctionē. d iij

Baptiſmus. iiij. ¶ Utrū puer in vtero matris exiſtens poſſit ba ptizari. Rn̄. ſi totalit̓ tal̓ puer ē in vtero mr̄is. nec de eo apparet aliqd̓ mēbꝝ. nec eius ꝑs. tunc bapti zari non pōt. qꝛ talis deo notus eſt nō eccleſie. nec ſubijci pōt oꝑationi miniſtrorū eccleſie. nec mater viua ſcindi dꝫ vt puer naſci poſſit ⁊ baptizari. quia nō ſunt faciēda mala. vt veniāt bona. deberet aūt ſcindi. ſi iaꝫ defuncta eſſet. vt. ff. de inoffi. te. l. poſt humꝰ. Qn̄ autē apparet aliqd̓ mēbꝝ. ⁊ nō eſt ple ne natꝰ expectāda eſt totalis egreſſio niſi ꝑiculum mortis īmineat: ſeu timeat̉. naꝫ in tali caſu egreſſa ꝑte pͥncipali.ſ. capite: baptizari dꝫ. Idē dic de alijs mēbris. vt manu ⁊ pede. ẜm Inno. nā ẜm eum de neceſſitate non reqͥrit̉ immerſio ſꝫ ſatis eſt ꝙ bapti zans effūdat aquā ſuꝑ corpore baptizādo: lauādo totū corpus: vel maiorē ꝑtē: vel ſaiteꝫ caput. Dicit etiā ſufficere. ꝙ ſcintilla aq̄ ꝓiecta a baptizāte: tan gat corpus baptizati. Rō eſt ẜm eundē Inno. qͥa licet in verbis ſit tradita certa ⁊ ſb̓alis forma. non tn̄ in facto. Sola em̄ intentio eſt de ſb̓a baptiſmi. vnde ſufficit ꝙ baptizans effundat aquā ſuꝑ ba ptizando qͣntūcunqꝫ modicā. nā qn̄qꝫ poſſet con 66. Ce tingere ꝓpter debilitatē baptizātis ⁊ grauitatē ba ptizati. ꝙ nō poſſet illū ſuſtētare manibꝰ ⁊ merge re illū in aquā. Et Inno. loquit̉ etiā in puero tota liter egreſſo ex vtero matris. Et dicit panor. in. c. debitu. extra eo. ꝙ opinio Inno. facit ꝓ infantibꝰ qͥ ſunt multū debiles. vt nō immergant̉ in aquaꝫ neqꝫ lauet̉ totū corpus. ne incurrāt ꝑiculū mortꝭ. Ho. tn̄ dicit tutius eſſe: vt in verbis ⁊ in factꝭ ob ſeruet̉ ꝯſuetudo loci. vt in. c. de trina. de ꝯſe. di. iiij. vbi dr̄ ꝙ loci ꝯſuetudo. obſeruari dꝫ. ſiue fiat trina immerſio ſiue vnica. Si tn̄ puer in vtero exiſtens. cuiꝰ aliqͣ ꝑs apparet et baptizata fuerit. Si poſtea moriat̉. ſepeliri dꝫ in ſacrato. exquo tā ſolēnis doc. vt Inno. dicit talē pueꝝ eſſe baptizatū. Idē tenet panor. Si tn̄ talis puer ſuꝑuiueret. ad habūdantē cautelā conſulo vt baptizet̉ iteꝝ: ſub cōditione tn̄. Et ꝑ p̄dicta ſoluit̉ q̄ſtio ſingularis q̄ fuit. de facto. Quidā deferens pueꝝ. ad baptizandū ad eccleſiā valde remotam. vidēs in puero ſigna mortis. nec habens ſecū aquā ꝓiecit eū in vno puteo. dicēdo: ego te baptizo. In noīe pr̄is ⁊cͣ. nunqͥd iſte ſit ba ptizatus vt ſic poſſit ſepeliri in cymiterio eccleſia ſtico. Quidā lector theologie de ordine p̄dicatoruꝫ dixit ꝙ nō. Sed vt refert ab. multi canoniſte fuer̄t illi deteſtati. qꝛ non deſinit in hoc caſu nec verbuꝫ. nec elementū. Sed poſtea ipſe abbas cōſuluit ma giſtrum ſuū. qui rn̄dit ꝙ non erat baptizatus. Et ſic concordauit cuꝫ iudicio illius magiſtri motus. quia in baptiſmo nō ſolū requirit̉ immerſio. ſꝫ etiā eleuatio ab aquis in ſignū reſurrectionis xp̄i. d. c. de trina. Sed dicit panor. ꝙ hec ratio apud eū nō concludit. qꝛ vt dictū eſt ſupra de neceſſitate nō re quiritur immerſio. ⁊ per conſequens nec eleuatio. vnde credit ꝙ ſi poſſet conſtare ꝙ puer vixerit. qͣꝫ diu baptiſmus fuerit ꝯpletus. ꝙ ſatis dicat̉ bapti zatus. Sed qꝛ poſſet deficere in via. anteqͣꝫ bapti zaretur. poſſet ſuſtentari alia opinio. ¶ Sed pone ꝙ iſte paruulus dū ad baptiſmū de fertur ab infideli interficit̉: nunqͥd ſaluabit̉. Re ſpondit aſten̄. li. iiij. ti. vj. ꝙ nullus ꝑuulns ſaluat̉ ꝙͣtū eſt de lege cōmuni. niſi virtute ſacramēti. non quia ꝑuulus teneat̉ ex p̄cepto. ſꝫ quia ſine ſacramē to vel aliquo qd̓ equipolleat deus nō diſpoſuit da re gratiā. Si v̓o ꝑuulus ꝓpter hoc ſolū occiſus eſt a ꝑſecutore. cū portaret̉ ad baptizandū ne baptiza retur. morit̉ ꝓ baptiſmo ideo in ſanguine ſuo pie credit̉ baptizatus. Si autē alia de cauſa occiditur qͣꝫtūcunqꝫ deferat̉ ad baptiſmū. damnabit̉. ¶ Circa tn̄ p̄dicta ſciendū. ꝙ triplex eſt baptiſmꝰ. ſcꝫ fluminis. flaminis. ⁊ ſanguinis. In baptiſmo fluminis vel in re vel in ꝓpoſito ſi haberi nō poſſit in re. fit ſalus. Inquantū eſt de virtute eius. Ba ptiſmo v̓o flaminis fit ſalus adulto. dū tamen ba ptiſmus fluminis ſit in ꝓpoſito. de conſe. diſt. iiij. baptiſmus. ⁊ de p̄ſby. non bap. apoſtolicam. Ubi etiā habet̉ ꝙ credens ſe baptizatu. lꝫ non ſit bapti zatus nihilominꝰ ſi decebat ſaluat̉. Paruulo autē non fit ſalus ꝑ baptiſmū flaminis. niſi de priuile gio ſpeciali. Ut patꝫ de ſanctificato in vtero. quia non habet vſum liberi arbitrij. Baptiſmo autem ſanguinis fit ſalus vtriqꝫ.ſ. adulto et paruulo. Et hoc ſi fit ꝓpter deū. ¶ Utrū ſanctificatꝰ in vtero teneat̉ ad baptiſmū Rn̄dit Aſten̄. ꝙ ſic. ſicut patet ꝑ Iohannē qͥ dixit ſe a xp̄o debere baptizari. Et hoc quidē non ꝓpter indigentiā remedij. ſꝫ ꝓpter impreſſionē caracteris et huiuſmodi. ¶ Utrū apoſtoli fuerint baptizati. Rn̄dit aſten̄. ꝙ ſic. ꝑ glo. Io. xiij. Utrū puer exiſtens adhuc in vtero matris re generari poſſit baptiſmo ſanguīs? Rn̄dit aſten̄. quidā dicunt. ꝙ nullo modo. nec ꝑ effuſionē ſan guinis nec ꝑ aliam viā de lege cōmuni poteſt puer in vtero matris a peccato purgari. Alijs autē vi detur pie dicendum. ꝙ licet puer in vtero matris baptiſmo aque baptizari nō poſſit. quia nō poteſt ipſum ſenſibile ſacramētū ſuſcipere. ⁊ eccleſie igno tus eſt. quia tamē ad ip̄m effuſio ſanguinis ꝑueni re poteſt. ⁊ deo notus eſt. qui pͥncipaliter baptizat ideo ꝑ effuſionē ſanguinis illatā per fidem. poteſt ab originali peccato purgari. vnde illud Auguſti ni. li. de baptiſmo paruuloꝝ. Qui natus non fue rit non poteſt renaſci. Intelligendū eſt de regene ratione baptiſmi aq̄. Idē Ri. ¶ Infans expoſitus. ſi nullū ſignū vel teſtimoniū apparet ꝙ baptizatus ſit. baptizari debet ſub con ditione hac. ſi nō es baptizatus ⁊cͣ. ¶ Quid fiet quando naſcit̉ monſtrū. Rn̄. aut cer tum eſt eſſe duas animas rōnales. aut nō. certum eſt autē ſi ſunt duo capita ⁊ duo colla. ⁊ duo pecto ra. quia erunt ꝑ cōſequens duo corda. Et ſic ſunt le baptizandi vt duo. Et qͣꝫuis p̄ſumatur ꝙ plures poſſint ſimul baptizari. dicendo: ego vos baptizo tutius tamē eſt eos baptizare ſigillatim. Si v̓o du bium eſt. vtrum ſint due anime. tunc primo bapti zandus eſt vnus. poſtea poteſt alter baptizari ſub conditione. Sic: Si non es baptizatus. ego te ba ptizo ⁊cͣ. ¶ Utrū in eo qui eſt baptizandus requirat̉ inten tio et volūtas. Rn̄. ẜm pe. Suſcipiētiū baptiſmū

Baptiſmus. v. vj. et. vij. tres ſunt differentie. Quidā em̄ nunqͣꝫ habuerūt vſum rōnis. vt paruuli. et ꝑpetuo furioſi. ⁊ in his non requirit̉ voluntas. Quidā v̓o aliqn̄ habuer̄t. lꝫ tunc non habeant. ⁊ in his in neceſſitate ſufficit antecedens voluntas. Itaqꝫ amētes et dormiētes ſi ante furiā vel dormitionē habebāt contrariā vo luntatē. non recipiunt ſacr̄m. Si autē habuerunt ꝓpoſitū. et hoc ꝑ ſigna aliqͣ innotuit. tunc in articu lo neceſſitatis debet baptizari. etiā ſi furioſus tūc contradiceret. Si tn̄ neceſſitas tunc nō ſit. dꝫ expe ctari lucidū interuallū: vel vigilia dormiētis. Qui dam v̓o habent vſum rōnis tunc cū baptizant̉. et in his requirit̉ contritio ⁊ deuotio ad ꝑcipienduꝫ rem ſacr̄i. ⁊ intentio et voluntas ad ꝑcipiendū ſa cramentū. Nec tn̄ requirit̉ voluntas abſoluta re cipiendi qd̓ eccleſia confert. ſꝫ qn̄qꝫ ſufficit volun tas coacta. Et ſi ſit coactio ſufficiens. et ex toto ab extra. vt cū aliquis reclamās immergit̉ violenter. talis: nec ſacr̄m ſuſcipit. nec rē ſacr̄i. Si autē ſit co actio inducens ſicut minis vel flagellis. Ita ꝙ po tius ipſe eligat baptiſmum ſuſcipere. qͣꝫ talia pati. ſuſcipit ſacr̄m. ſed non rem ſacramēti. hec ꝓbant̉. xlv. di. de iudeis. et extra de bap. maiores. vtero iaaxit ¶ Utrū in eo qui debet baptizari requirat̉ fides. Rn̄. ẜm Pe. In ꝑuulis ⁊ naturalit̓ ſtultis ⁊ hmōi ꝑ ſe nō poſſunt credere. nō requirit̉ fides ꝓpria. ſꝫ ſufficit aliena. In alijs v̓o requirit̉ fides ꝓpria. non quidē ad ſuſceptionē ſacr̄i. quia etiā ſine ea re ciperet̉ caracter. ſꝫ qͣꝫtū ad ſuſceptionē rei ſacramē ti.i. gratie. 6 Baptiſmus iterari nō debet. j. q. j. qd̓ quidam. dbuc in v Pena aūt iterantis. ẜm leges eſt vltimū ſuppliciū C. ne ſanctum bap. l. ij. ẜm v̓o canones. tales non pn̄t ꝓmoneri. ſiue ſcient̓ rebaptizati ſint. ſiue igno ranter. Et poſtqͣꝫ ſciuerint ratū habuerūt. l. di. cō firmandū. Al̓s v̓o qͥ ignorant̓ rebaptizati fuerūt. licet umaiur vt infantes vel coacti abſolute pn̄t ꝓmoueri ẜm quoſdā de iure. ẜm alios qd̓ tutius eſt de diſpenſa tione. de ꝯſe. di. iiij. qͥ bis. Itē clerici iterantes ba ptiſmū deponēdi ſunt. ar. c. eos. ⁊. c. qͥ bis. de cōſe. I di. iiij. Layci v̓o grauibꝰ penis plectendi ſunt. vt ibi. Si v̓o dubitet̉. an aliqͥs baptizatus fuerit. ba ptizetur ſic. Si es baptizatus non te baptizo. Si non es baptizatus ego te baptizo. In noīe pa. ⁊cͣ. extra de bap. c. ij. e 40 Cū iudeus vel paganꝰ petit baptiſmū. An ſta tim baptizandus ſit. Rn̄. ſi ꝑiculū eſt in mora. vt qꝛ baptizādus timet ne alij infideles ſi hoc ſenſe rint interficiāt eū vel alit̓ impediāt. qͣꝫcitius eſt ba ptizandus. de ꝯſe. di. iiij. ne qd̓ abſit. Sꝫ ſi ꝑiculuꝫ nō adſit. tūc ꝑ. viij. mēſes vel alio termino arbitra piti rio dꝫ differri. ⁊ int̓ cathecuminos teneri. de cōſe. di. iiij. iudei. ⁊. c. ſe. ¶ Quid ſi nō baptizatus ꝓmoueat̉ in ſacerdotē ⁊ ep̄m. ⁊ poſtmodū celebret ⁊ multos ordinat. Rn̄. panor. in. c. ſi qͥs. de p̄ſ. nō bap. dicit ꝙ defectꝰ ſacr̄i baptizantis impedit imp̄ſſionē caracteris alioruꝫ ſacr̄oꝝ. quia baptiſmꝰ eſt ianua oīm ſacr̄oꝝ. Et ꝑ ꝯn̄s nec conficere: nec abſoluere: nec etiā ordinare pōt. Pie tn̄ credendū eſt: ꝙ aīe ſaluent̉ ꝓpter fideꝫ. ſacr̄i. ⁊ ꝓpter hoc glo. ſingularis. in. c. apoſtolicam Fo. XXIII. de p̄ſby. nō bap. dat ſingularē limitationem ad. l. barbarius. ff. de offi. p̄to. ⁊ ad.§. veꝝ. iij. q. vij. In quibꝰ notatur ꝙ cōis error ſeu opinio facit valere geſta. Iſta em̄ ꝓcedunt in dependentibꝰ a iuriſdi tione. nō aūt in dependentibꝰ ab ordine ſeu alijs ſacr̄alibꝰ. In his em̄ attendit̉ veritas. ⁊ nō opinio De hac maͣ vide. jͣ. Confeſſio. iij. in fi. Quid aūt ſi ordinatꝰ ab iſto: qͥ cōi opinioni ha bebat̉ ꝓ ep̄o nō velit amplius ordinari. Rn̄. d. an. dicit ſe credere iſtū cōpelli debere ad ſuſcipienduꝫ ordinē ſacrū ꝓpter intētionē ſuam: quā ſemel ha buit. Io. an. dicit ꝙ remanebit laycus. Et licite n̄ deberet ꝯͣhere mr̄imoniuꝫ. qͥa tacite videt̉ vouiſſe cōtinentiā. tn̄ ſi ꝯͣhat. tenet mr̄imoniū. cū illud vo tum nō fuerit ſolenne: exqͦ vere non recepit ſacr̄m ordinis. Ex qͦ infert panor. in. d. c. ſi qͥs. ꝙ ad ſolen nizandū votū nō ſufficit opinio ⁊ credulitas. ſꝫ oꝫ ꝙ vere ſubſequat̉ ſacer ordo. vel ingreſſus religio nis. vt. c. vnico. de voto. li. vj. Aptiſmus. v. Quo ad tꝑa ¶ Utrū aliqd̓ tp̄us determinatū ſit ad haptiſmū. Rn̄. qͣꝫtū ad ſb̓am ſacr̄i non eſt aliqd̓ tempus determinatū. immo qͣlibet die ⁊ hora celebrari pōt. Quo v̓o ad ſolennitatē: eccleſia habet duplex tempus.ſ. ſabbatū paſche ⁊ ſabbatū penthecoſtes. ayrS Utꝝ baptiſmus debeat ꝑ aliquod tp̄s differri. Rn̄. ẜm doc. magis laudabile eſt ꝙ puer qͣꝫcitius fieri pōt baptizetur. Primo qꝛ interim puer poſſꝫ mori ⁊ dānaret̉. Scd̓o qꝛ demones nō hn̄t tantaꝫ ptātē in baptizatis. ſicut nō baptizatis. Tercio qꝛ in puericia faciliꝰ hō inducit̉ ⁊ aſſueſcit in his que ſunt xp̄iane religionis ⁊ fortiꝰ inheret. Adultꝭ aūt nō ſtatim cū ꝯuertunt̉ eſt hoc ſacr̄m cōferendum Primo ne eccleſia in talibꝰ decipiat̉. Scd̓o vt ante baptiſmū plenius inſtruant̉ in fide. Tercio ꝓpter reuerentiā ſa cramēti. Aptiſmus. vj. quo ad ritū. ¶ Utrū immerſio ſit de neceſſitate ba ptiſmi. Uide sͣ. baptiſmus. iiij. ¶ Quid de duobꝰ ſacerdotibꝰ: quoꝝ alter eſt man chus: et alter mutus. vno ꝓferente: ⁊ altero īmer gente. Rn̄dit Ri. in. iiij. di. iij. ꝙ de lege cōmuni baptizatus nō eſſet. quia qͣꝫuis determinatus mo dus exprimendi actu non ſit de neceſſitate effica cie ſacr̄i. tn̄ expͥmere actū eſſe ab illo a qͦ nō ē: dero gat efficacie ſacr̄i. Sic aūt ē in ꝓpoſito. qꝛ baptiſmꝰ eſt ablutio. Si aūt ille qͥ v̓ba ꝓfert nō abluat. expͥ mit actū baptizādi eſſe ab illo a quo nō eſt. ſiue ex ¶ Utrū in baptiſmo vel ꝯfirmatione poſſit leua primat in ſingulari: ſiue in plurali. re vel tenere nō baptizatus vel non confirmatus vide. jͣ. Impedimentū. vj. Quo ad ei M Aptiſmus. vij. effectum. ¶ Quis ſit effectus baptiſmi. Rn̄. ẜm Tho. paruuli in baptiſmo mundantur ab originali ⁊ dant̉ eis v̓tutes in habitu. ſed nō in vſu. Adultis v̓o ſit remiſſio omnium peccatorum d iiij

Sellum non ſolū originalis. ſꝫ etiā omniū alioꝝ ⁊ tociꝰ pe ne. neqꝫ requirit̉ alia penitētia. ¶ Utꝝ fictio impediat effectū baptiſmi. Rn̄. ẜm De. qui fictus eſt in hoc ꝙ ſimulat ſe velle confer re vel ſuſcipere baptiſmū et nō intendit. effectū eiꝰ impedit. Sed qui ſimulat ſe diſpoſitum interius. cū non ſit. vel qꝛ nō credit. vel qꝛ cū ꝓpoſito peccan di accedit aut contēnit ſacr̄m. nō ſuſcipit rē ſacr̄i.i. grām. ſꝫ bene caracterē ſuſcipit. Et vt dicit Augꝰ. conualeſcere incipit qn̄ fictio veraci ꝯfeſſione rece dit. Et baptiſmꝰ quideꝫ pctā ante cōmiſſa delet. ad culpā et penā. ſꝫ cōmiſſa poſt baptiſmū delet qͦ ad culpā. Et hoc ꝑ accidens. qꝛ magis delent̉ vir tute penitentie. ¶ Utrū effectus baptiſmi equalis ſit in omnibꝰ. Rn̄. ẜm pe. ꝙͣtū ad caracteris imp̄ſſionē ⁊ pctōrū ⁊ pene dimiſſionē: eqͣlis effectus ē. Sed ꝙͣtū ad de p̄ſſionē fomitis ⁊ infuſionē gr̄e eſt ineqͣlis. qꝛ ineqͣ lis pōt eſſe diſpoſitio voluntatis. In ꝑuulis tn̄ qꝛ eqͣlis eſt diſpoſitio: ⁊ effectus eqͣlis erit. An autē baptiſmꝰ tollat irregularitatē bigamīe vel homicidij. Uide. jͣ. Bigamīa. Utrū capto in bello ſubij ElllII. ciant̉ reſtōni. Rn̄dit mo capti ⁊ Fello nal. ꝙ nō tenent̉ pͥncipes. nec milites ſi bellū eſt iuſtū. di. j. Ius gentiū. Itē ẜm eū nō tenent̉ reſtituere qn̄ bellant ꝓ rebꝰ repeten̄. vſqꝫ quo ſatiſfactū fuerit eis de omni damno ⁊ in tereſſe. qd̓ iniuſte ab hoſtibꝰ illatuꝫ eſt eis. ar. xxiij. aS j. ſtā Sellū. xAd̓ q. j. c. j. et. q. iij. c. fortitudo. Que aūt reqͥrant̉ ad hoc vt bellum iuſtū dicat̉. Rn̄deo. qͥnqꝫ ſunt.ſ. ꝑſona. res. cauſa. animus. et auctoritas. Primo ꝑſona.ſ. vt ſit perſona cui liceat bellare.ſ. vt ſit ſecularis ⁊ non eccleſiaſtica. xxiij. q. viij. clerici. niſi in neceſſitate ineuitabili. Res. vt ſcꝫ fiat ꝓ rebꝰ repetēdis vſqꝫ qͦ ſit ei ſatiſfactū. Cau ſa.ſ. neceſſaria vel licita. vt ꝓ defenſione. de reſti. ſpō. olim cām. Animꝰ.ſ. nō ex odio. vltione vel cu piditate: ſed ad correctionē vel ꝓpter iuſticiam vel obedientiā. xxiij. q. j. qͥd culpat̉. Auctoritas.ſ. ſupe rioris. d. c. qͥd culpat̉. Dicit em̄ imꝑator. nulli pror ſus nobis inſcijs atqꝫ incōſultis: quorūlibet armo rum moliendoꝝ. copia tribuat̉. C. vt ar. vſus in ſcio pͥn. int̓. ſit. l. j. li. xj. Idē dicit Hoſtiē. in ſum. et addit ꝙ fieri etiā pōt aucͣte eccleſie. p̄cipue ſi pugͣtͣ̉ ꝓ fide. Idē dici poſſet etiā in dn̄is tꝑalibꝰ inferio ribus a pͥncipe ⁊ ciuitatibꝰ qͥ p̄ſcripſerunt iura im perij. vt in. c. ſuꝑ qͥbuſdaꝫ. de ver. ſi. Et ſi aliqd̓ di ctoꝝ. v. defuerit: bellū dicet̉ iniuſtū. ¶ Primo q̄rit̉. qͥd ſi aliqd̓ p̄dictoꝝ defuerit. nūqͥd tenebit̉ qͥs reſtituere quicqͥd adeptꝰ eſt in bello illo Rn̄dit monal. ꝙ qͣꝫuis belln̄ ſit nō iuſtū ex cauſa. aīo. ꝑſona ⁊ ex auctoritate. Si tn̄ res ſubſit.ſ. qꝛ ꝓ rebꝰ repetēdis factū eſt: nō tenet̉. qͥ mouit bellū. re ſtituere qd̓ ibi accepit. niſi ceperit vel dānificauerit aduerſariuꝫ ſuū vltra ꝙͣ habuit ille de ſuo iniuſte. aut dānificauerit eū. Et hoc eſt dicēdū ẜm iudiciū fori pnīalis. vbi hꝫ locū cōpenſatio etiaꝫ non liqͥdi ad liquidū q̄ non hꝫ locū in foro contentioſo. Un̄ ſi qͥs in foro pnīali confiteat̉ ſe ꝑ furtū habuiſſe. x. de rebꝰ illius q̇ manifeſte abſtulerat ei. xj. facere cō ſueuit ⁊ bene iudex pnīarius cōpenſationē. nec in iunget ei reſtitutōnē illoꝝ. x. niſi aduerſarius eius poſtmodū reſtituat ei. xj. ablata. Iniunget tamē ei pnīam de furto cōmiſſo. Idem Ho. qui etiā dicit ꝙ is qui iuſte pugnat non tenet̉ ad reſtitutionem prede. ſꝫ fit capientis. xxiij. q. vij. ſi de rebus. qd̓ eſt valde ſingulare. Et hoc intelligas ſiue capiatur de rebus iniuſte pugnātis ſiue vaſalloꝝ ſiue hominū ſuoꝝ. quouſqꝫ iuſte pugnanti. de debito vel iniu ria vel offenſione illata vel dāno dato ſibi vel ſuis de intereſſe ſuo iuxta ꝓpriā et ſanā conſcīam ſit ple narie ſatiſfactū. vel donec hoſtis ꝑatus ſit ſatiſfa cere. vel iuri ꝑituꝝ ſe offerat. Illos autē intelligas ſuos. qui plus hominē qͣꝫ deū timētes ſequunt̉ do minū ſuum in bello illicito. Alios autē qui ei non p̄ſtant auxiliū conſiliū vel fauorē. non credimꝰ pu niendos. de hoc tamē vltimo. dic vt. jͣ. Rep̄ſalie. Quod autē dictū eſt illos teneri qͥ dominū in bel lo iniuſto ſequunt̉. intelligas qn̄ de hoc certi ſunt. vel ꝓbabiliter credunt iniuſtū eſſe bellū. maxime vbi ep̄s ꝓhibebat. Si v̓o certi eſſent vel ꝓbabilit̓ credebant iuſtum eſſe. in nullo tenerent̉ niſi forte ꝓpter corruptā intentionem cupiditatis. Sed hoc reputo periculoſum. quia ſola conſcientia non fa cit iuſtum bellum. immo auctoritas iuris vel iudi cis. eſt ꝙͣtum ad hoc pertinet requirenda. Hec Hoſti. ¶ Scd̓o quero. quid ſi ꝓbabiliter dubitat̉. Utrū iuſtū ſit vel iniuſtū. Rn̄dit idē mo. ꝙ adhuc ꝓpter bonuꝫ obedientie excuſat̉. d. c. quid culpatur. ẜm Ray. hoc veꝝ eſt ſi inqͥſiuit qͣntū potuit. ⁊ peritio res conſuluit et dubius ſemꝑ remāſit. alioquin af fectator ignorantie ſicut expers ſcientie puniretur de clam. deſpon. cū inhibitio. Nec excuſat̉ ꝓpter timorē amittendi feudū vel incurrendi damnum xxxij. q. v. Ita ne. Licet metus culpā attenuet. ex tra qd̓ metus cauſa. ſacris. Sed auctoritas iuris. vel iudicis requirit̉. Idem Hoſti. Concor. Ri. in iiij. di. xv. dicens. ꝙ q̄ in guerris ſcienter inferunt damna innocentibꝰ. tenent̉ illis ad reſtitutionem Illi autem in guerris innocētes non ſunt. qui ha benti iniuſtū bellum fauent directe vel indirecte de ꝑſonis vel rebus. Tercio. nunqͥd hi qͥ ſequunt̉ teneant̉ inſolidū. Rn̄. ẜm Hoſti. diſtinguendū eſt. Utꝝ ſcirēt p̄dā cōmitti debere. vel ignorarēt. tn̄ a preda non abſti nuerunt. īmo alios adiuuerunt. Et tales ⁊ hi qui conſilio. auxilio vel adulatione. vel detractōne. ſeu alia cauſa ſimili induxerūt tyrannū ad p̄dā facien dam vel guerrā mouendā iniuſte. tenent̉ inſolidū ſi ꝓpter hoc ſciunt vel credunt ꝙ tyrānus ad hoc ſit inductus. al̓s nō facturus. vel non tātū facturꝰ quo ad id qd̓ plus feciſſe credit̉ ex tali inſtigatione ar. de homī. ſicut dignū. Si v̓o ſciunt vel credunt ꝙ ꝓpter hoc ad hoc non fuit motus. nec ꝓpter ta les plus vel minus fecit. tunc non tenent̉. niſi in quantū ad eos ꝑuenit. vel de his que expenderūt et inquantū damnū dederūt ꝑ ſe vel familia ſuam directe vel occaſionaliter. Quarto quid ſi neuter raptorū dominus erat. nec vnus magis animauit aliū ꝙͣ alter ipſum. ſed

Bellum ſimul conuenerunt de faciendo talē inſultum. vel de tali rapina cōmittenda. Rn̄dit Ho. ꝙ qͥlibet tenet̉ inſolidū. Alij v̓o dicunt ꝙ quilibet ꝓ parte ſua ſatiſfaciat. Quinto nunqͥd oēs qͥ ſequunt̉. etiā ſi vnꝰ ſolus potuiſſet ꝑ ſe hoc facere. teneāt̉ inſolidum. Rn̄dit Ho. ꝙ ſic. vt eſt tex. ff. ad. l. aqui. ita vulneratus. Aliqui tn̄ dicūt ꝙ ſufficit ꝙ qͥlibet ꝓ ꝑte ſua ſatiſfa ciat. Si em̄ ꝓpter eoꝝ ſequelā cōſiliū vel exortatio nem: ſciunt vel ꝓbabilit̓ eſtimāt eū rapinā feciſſe. ita ꝙ al̓s nō fuiſſet facturꝰ. qͥlibet eoꝝ tenet̉ inſoli dum. Si v̓o ꝓpter eoꝝ ſequelā non plus fecit. qͣꝫ al̓s fuiſſet facturꝰ. tūc tenent̉ tm̄ de his q̄ inde ha buerunt vt dictū eſt. Si v̓o credūt ꝙ etiā ſine ſuo adiutorio dānū feciſſet. tūc tm̄ tenent̉ ad illud plꝰ vt sͣ. Uel dic ẜm Ray. qn̄ ſunt plures raptores. ſi ſimul vadūt. qͣſi ſit vnꝰ exercitꝰ qͥlibet tenet̉ inſoli dum. nā et qͥlibet iuuat alios ⁊ facit eos fortiores. hoc tn̄ veꝝ eſt ẜm v̓ v̓. qn̄ vnꝰ ſine alio nō feciſſet. al̓s qͥlibet tenet̉ ꝓ dāno qd̓ intulit. Si v̓o nō iue runt ſimul. ſꝫ qͥlibet ꝑ ſe fecit damnuꝫ. qͥlibet tenet̉ ꝓ eo qd̓ intulit. ¶ Sexto. vtrū ꝑ bellū vel violentiā liceat propria auctoritate rē iam ablatā vel inuaſam recuperare. ertina. j Rn̄. ẜm Inno. et Ho. Si hoc fiat incontinenti. Certe lꝫ. nā de iure naturali cuilibet licet vim vi re pellere. dū tn̄ incontinēti ⁊ cū moderamine incul Uuuliaj pate tutele.i. ꝙ tutela illa moderata ⁊ ſine culpa ſit nec ſit ad ſumendā vindictā. ſꝫ ad ꝓpulſandā in iuriā. de homi. ſignificaſti. el. ij. Et dr̄ moderata tu tela. ſi illd̓ tm̄ fiat. qͦ omiſſo violētia repelli nō poſſꝫ Si aūt ex interuallo fiat. non lꝫ. īmo tunc dꝫ adiri iudex raptoris ⁊ eius auctoritate recuperari. Nā ſi aliqͥs ꝓpria auctoritate etiā rē ſuaꝫ accipit: cadit a iure ſuo ⁊ ꝑdit eā. niſi forte n̄ poſſet ꝑ iudicē eā re cuperare. di. j. ius gentiū. Hoc intellige in foro cō ris. Sid in tentioſo. Secus in foro cōſcīe. qꝛ licet male fecerit. lem halt non tn̄ tenet̉ ad reſtitutionem. Sicut ⁊ de illo qui in guerna abſqꝫ auctoritate ſuꝑioris accepit de rebꝰ dānificā nent̉ ilipu tis vſqꝫ ad valorē dāni. vt dictū eſt sͣ. Minꝰ tenet̉ innocēta mi ſi ſine culpa habuit de bonis illiꝰ. vtputa qꝛ inue nit. vel alius ſibi dedit ⁊ hmōi de hoc vide. jͣ. capl̓o fauent umnn familia. Idē videt̉ tenere Alex. de ales. in. iiij. ꝙ ſi qͥs ſine ſcandalo rē ſuā latenter vel ꝑ violentiā ac cepit. vel rē equipollentē rei ſue. nō tenet̉ reſtitue norarē n̄uxii re. qꝛ ſimplicit̓ non fecit furtuꝫ. Et ſi dicat̉ ꝙ ꝯͣctat rem alienam inuito domino. dicenduꝫ ꝙ non. vt alienam. Septimo quid cū ſubditus mouet bellū man dante ſibi dn̄o. vel ſequit̉ eū. nunqͥd tenet̉ reſtitue re ſiqͣ ab hoſtibꝰ accepit. Rn̄. ſi bellū eſt iuſtū. non xxtyr v tenet niſi iuxta edictuꝫ dn̄i ſui. Si v̓o ſit iniuſtum tunc tenet̉. qͥa plus debuit timere deū ꝙͣ hominē. nū. Si vion Si v̓o dubitat vtꝝ ſit iuſtū vel nō. interim non te netur.ſ. quouſqꝫ dubitat. nā exeuſat̉ ꝓpter bonuꝫ obedientie. xxiij. q. j. c. quid culpat̉. Si aūt poſtmo xxt paie dum ſciuit bellum iniuſtū fuiſſe. ſtatim incipit eſſe it. veldel male fidei. Et tenet̉ reſtituere qd̓ accepit. Limita tn̄ hoc ſicut dictū fuit sͣ. in pͥncipio capituli. qn̄ in hmōi dubio conſuluit ꝑitos. ⁊ ſemper dubius re manſit. nā tunc q̄ habuit in iuſto bello retinere po mri Fo. XXIIII. teſt propter bonū obedientie. ¶ Octauo quero. an ſicut ſubditi mouētes belluꝫ excuſant̉ in dubio vt dictū eſt. Utꝝ ſimiliter excu ſentur amici. cognati. ſtipendiarij. ⁊ hmōi. Rn̄ſio ẜm v̓v̓. ꝙ non. quia non excuſat eos obedientia: nec in dubio debent ſe cōmittere diſcrimini. vt iu uent aliquē in p̄iudiciū alterius. xiiij. q. v. deniqꝫ. nec eſt ſimile de aduocato quē excuſat bona fides qͣꝫdiu credit iuſtā eē cauſam. qꝛ eſt illi iudex ſuꝑior qui cām examinat ⁊ de allegatis iudicat. In bello v̓o viribꝰ corporalibꝰ vincit. ⁊ non ꝑ rationē diiu dicatur concor. Ul. ¶ Nono q̄ro. an̄ libere accedētes ad bellū obligēt ſibi illū: in cuiꝰ ſeruitiū vadunt ſi in dānū incidut. vtputa ſi in bello ꝑdant arma. equos ⁊ hmōi. ſiue capiunt̉ eundo ad bellū. ſiue in redeundo. Rn̄dit Archi. flo. ꝙ ſi accedūt vocati a dn̄is ⁊ rogati. ⁊ nō motu ꝓprio. ſꝫ reqͥſiti. tūc habēt actionē mandati cōtra dn̄m. ſi ꝯtingat ipſos aliqͥd ꝑdere. vt sͣ. dcm̄ eſt. niſi appareat ꝙ cauſa pietatis. humanitatꝭ vel parentele hoc fecerint. xxiij. q. iij. nō inferēda. Et ſi opponas. dicēdo. dn̄m nō teneri. qꝛ talia ꝑdider̄t caſu fortuito. de qͦ qͥs non tenet̉. de homi. Ioh̓es. Rn̄. Iſtę eſt caſus fortuitus qͥ potuit ⁊ debuit p̄ui deri. qꝛ veriſimilit̓ hec ꝯtingūt in bellis. qꝛ dubius eſt euentus belli. ⁊ ita notat Inno. in. c. ſicut. el. iij. de iureiur. ⁊ ibi panor. idē ſentit dicens ꝙ vocati a dn̄o. qͥ tn̄ non tenebant̉ obedire. poſſunt agere cō tra vocantē actione mādati. etiā ad dāna q̄ cōtin gunt caſu fortuito. dū veriſimiliter contingere po tuiſſent. quaſi vocās hoc debuerit cogitare a pͥnci pio. Secus vbi damna cōtigiſſent ex caſu fortuito qui veriſimilit̓ non fuit cogitatus. vt in. l. int̓ cau ſas.§. non omnia. ff. man. que verba ſunt valde notanda. maxime in materia fideiuſſionis. lꝫ ſecꝰ ſit in cōmodato. quia cōmodatarius non tenetur de caſu fortuito. ſed hoc contingit ex natura man dati. quia regularit̓ mandatarius agit ad mandā tis cōmodū. cū non intendat facere de ſuo benefi cium. Et intellige p̄dicta in eo qui gratis ſuſcepit mandatū. nā ſi aliquid accepit. non dicit̉ manda tarius: ſed locator. mandatū em̄ debet eſſe gratui tum. Unde puto ꝙ iſti qui veniunt p̄cio. vt ſtipē diarij non poſſunt agere ad damna que cōtingūt ſine culpa ſaltē leui mandatarij. nā ibi contractus ꝑficitur gratia vtriuſqꝫ. ſꝫ mandatum explicat̉ gra tia mādantis tm̄. Et ꝑ hoc infert̉ ad aliā. q. Quis mandauit alicui. vt faceret ſibi aliquod edificiū in inſula circumdata mari. ꝓpter qd̓ mandatarius ex cauſa naufragij incurrit multa damna. nunqͥd poſſit contra mandantē agere? et concludit ꝙ pōt dūmodo caſus ſit talis. quē non incurriſſet ſi man datum non habuiſſet. Sed hoc videt̉ ꝯtra dictuꝫ .§. non omnia. vbi dicit̉. ꝙ vbi mandatarius fuit ſpoliatus in via a latronibꝰ. non agit contra man dantem. Ideo mihi plus placet diſtinctio facta ſupra de caſu fortuito. qui veriſimiliter fuit cogita tus aut non. Et per p̄dictā. l. inter cauſas. Panor in. c. cum ꝓ cā. de procu. infert ad aliam. q. qͦtidia nam. Quidam ꝓcurator alicuius domini incidit in latrones. dum iret pro factis domini. et ab eis

fuit ſpoliatꝰ. vel in via fuit infirmitate oppreſſus. nunquid poſſit huiuſmodi damna vel expenſas factas imputare dn̄o. Et concludit ẜm doc. ibi ꝙ non. ꝑ. d.§. non oīa. Scd̓o qꝛ hec ſunt extrinſeca a mandato. ⁊ potius ſunt imputanda caſui fortuito Secus eſt in duobꝰ ſocijs. qꝛ vnus imputat alteri damna: que paſſus eſt occaſione ſocietatis. vt in. l. cum duobus.§. quidaꝫ. ff. pro ſo. vide de hoc. jͣ. c. ſocietas. ¶ Quero. an non vocati ad bellū. ſed ꝓprio motu accedentes: obligent ſibi illū in cuiꝰ ſeruiciū vadūt Rn̄dit Archi. flo. Si animo donandi hoc faciūt. vtputa. pietatis. humanitatis. vel parentele. tales non agent. xxiij. q. iij. nō inferenda. Si aūt animo obligandi illū cuiꝰ negociuꝫ gerunt. tunc agent vi negocioꝝ geſtoꝝ. ⁊ ſufficit vtiliter ceptū negociuꝫ ẜm Io. de ligna. Quero de accedentibꝰ ꝓprio motu. contradicē tibus tn̄ illis: in quoꝝ ſubſidiū vadunt. nunqͥd ta les obligent illū in cuiꝰ ſeruiciū vadunt. vtiliter in cipiendo. ⁊ etiā feliciter implendo. Rn̄. ꝙ nō. naꝫ gerens negociū alterius eo inuito nō poteſt pete re aliquid. niſi ꝓ bene geſtis ante ꝓhibitioneꝫ. C. de ne. ge. l. fi. ¶ Quero. quid de cōmodantibꝰ vel locantibꝰ ar ma et equos euntibꝰ ad bellū. ſi amittant̉ vel aufe rantur. Rn̄dit archi̓. flo. idē eſſe ius omnino. ſicut de cōmodato. locato ⁊ conducto. Quero. qͥd ſi ſubditus hꝫ guerrā contra dn̄m: vel econuerſo. Rn̄. ẜm v̓ v̓. cū vaſallus comitis hꝫ aliquid contra comitē. reqͥrenda eſt primo auctori tas regis. Si autē comes hꝫ aliquid ꝯͣ regem. ⁊ rex humiliter reqͥſitus ꝑ pares curie nolet ei ius exhi bere. credo ꝙ ſi ius ſuū defendat armis cū mode ramine. non peccat. Impugnare v̓o regē ꝓpria au ctoritate non licet. ſꝫ denunciare hꝫ pape. q̄ poterit excōicare. Et creſcente cōtumacia. debꝫ ei dare au ctoritatē mouēdi contra eū arma. vel conq̄rat̉ corā imꝑatore ſi rex illi ſubſit. Et illius auctoritate ſi ap probat mouebit bellū. Quādo autē rex cām habet cōtra imꝑatorē. ⁊ imꝑator ꝯͣ regē: qui nō ſubeſt illi non erit alius corā quo q̄rimonia ponatur. niſi pa pa. vt dictū eſt. tn̄ iniuriā paſſus peccaret mouen do bellū. ſi alter offerret ſatiſfactionē. Cū autē co mes hꝫ aliqͥd contra ſubditū ſuū. nō ꝓpter hoc dꝫ ſibi ius dicere. ſꝫ vel auctoritate iudicis ſuperioris gladiū ſumat. vel ad dyoceſanuꝫ vaſalli recurrat. Cui ſi vaſallus obedire recuſauerit excōicabit rōe peccati. de iudi. nouit. Et ſi ꝑ ānū ſic ꝑſtiterit. dyo ceſanus ip̄m ⁊ res eius capiēdas exponat. ar. xj. q. iij. rurſus. ⁊. c. quiſquis. ¶ Quero. quid de vaſallo duoꝝ dominoꝝ. qd̓ eſſe poteſt rōne diuerſoꝝ feudoꝝ. ſi vtriqꝫ dominoruꝫ ſimul reqͥrunt eū. vt eos iuuet in bello. quid debet facere. Quidā dicunt locū eſſe gratificationi. exem plo ſerui duoꝝ dn̄oꝝ. qͥ ſi viderit vtrūqꝫ dominuꝫ interfici. Iuuare poterit quē voluerit. vt. l. ſi quis in graui.§. ſꝫ cū oēs. ff. ad ſill̓. Alij dicunt ꝙ iuua bit priorē. ⁊ cui primo iurauit. nā priorē fidelitateꝫ ſeruare tenetur. Tutius tn̄ eſt. ꝙ pͥmo in propria perſona ſeruiat. Secundo v̓o per ſubſtitutum. ſi Sellum hoc patiatur natura feudi. Idem Iohannes de ligna. ¶ Quero. quid ſi baro vniꝰ regis. puta Hiſpanie mouet guerrā alteri baroni. ⁊ rex hiſpanie mouet bellū regi granate. Baro mādat hominibꝰ vt iu uent ip̄m. Rex etiā mādat hoībus ꝙ iuuēt ip̄m. ⁊ concurrūt duo mādata. quē primo iuuare tenent̉ Et videt̉ ꝙ pͥmo baroneꝫ. nā ſunt ſubiecti baroni reſpectu fidelitatis. ⁊ rōne iuriſditionis. Regi aūt ſunt ſubiecti rōe iuriſditionis generalis tm̄. Et ſic due rōnes vincunt vnā. In contrariū videt̉. nam vocatila rege: ſunt vocati ad maius tribunal. et ſic p̄ferendus. di. xviij. Si ep̄s. ⁊ etiā qꝛ rex vocat pro cōmuni bono et defenſione vniuerſali. Et ſic iure gentiū obediendū. xxiij. q. iij. fortitudo. nam ꝓ de fenſione patrie licitū eſt patrē interficere. ff. de re. et ſump. fu. l. minime. Et hec vera ẜm Io. de ligna. ¶ Quero. nunqͥd vaſallus teneat̉ iuuare dominū cōtra patrē. vel pater ꝯͣ filiū. Rn̄dit glo. xxij. q. v. de forma. ꝙ ſic. nā filius ſolo vinculo nature obli gatus eſt patri. ſꝫ vaſallus dn̄o: vinculo iuramēti. Sed glo. in. c. qm̄ multos. xj. q. iij. aliqͣliter ſentit contrariū. Putarē hic ponderandā qͣlitatē impo nendi ſubſidiū. Io. de lig. ¶ Quero. an ciuis duaꝝ ciuitatū teneatur iuuare vnā ꝯtra aliā. Rn̄dit archi. flo. ꝙ dicēdū eſt ſicut dictū eſt de vaſallo duoꝝ dominoꝝ. ¶ Quero. quid de damnis ⁊ vaſtationibꝰ q̄ fiunt in bellis. vt ꝑ incendia: vel effracturas. aut ꝑ arbo rum et vineaꝝ inciſiones: ⁊ conſimiliū. quis et cui teneat̉. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ qui habet iuſtū bellum. nō tenetur de illis damnis. que ipſe vel ſui bona fide impugnando intulerunt. aut a quibꝰ comode ab ſtinere non potuerunt. Si autē graſſandi animo intuliſſet malicioſe. cum al̓s poſſet ſibi conſulere. te nebitur. et compenſabunt̉ illa damna. cū damnis propter que bellum eſt motū. facta diligenti com putatione hincinde. Suis v̓o hominibus iſte qui iuſte bellat non tenetur de damnis. que paſſi ſunt ab aduerſarijs. quia ſubditi ſe et ſua tenent̉ expo nere ꝓ domino ſuo. Et dico ꝙ dominus nō tene tur. niſi forte ipſe fuerit in culpa negligenter defen dendo eos. Qui v̓o habet iniuſtum bellum tenet̉ primo aduerſarijs de omnibus damnis illatis. te netur et ſuis proprijs hominibꝰ de damnis que re ceperunt ab aduerſarijs qui iuſte pugnabāt. ſi ipſi proprij homines iuuerunt ipſum bona fide. aut ſi inducti fuerunt ex eius conſilio. timore. aut coacti on. et de ſe non erant facturi. Secus ſi mala fide iuuerunt. in quo caſu nullam habent actionē con tra eum. nam in re turpi nulla contrahitur obliga tio. inſti. man.§. illud. ¶ Quero. nunqͥd domini qui bellauerūt poſſint componere adinuicē ſuper damnis. que eoꝝ ſub diti paſſi fuerunt. Rn̄. ẜm v̓ v̓. Si compoſitio fiat de conſenſu damnificatoꝝ. ſtanduꝫ eſt illi. hoc in tellige ſi iſte conſenſus ſit liber. al̓s qui iniuſte mo uet bellum. non poteſt per ſuam compoſitionem p̄iudicare ſuis boībꝰ. quin ipſe teneat̉ eis de ꝓprio ſatiſfacere. niſi ipſi in culpa fuerint parit̓ cū eo. vt dictū ē. Qui aūt habuit bellū iuſtū: n̄ dꝫ ꝯponē cū

Bellum aduerſario in p̄iudiciū hominū ſuoruꝫ. ſed debet ꝓcurare ꝙ eis ab aduerſario damna reddant̉. al̓s ſi cōponeret. ita ꝙ aduerſarius nō ſatiſfaceret ſub ditis ſuis. ipſe tenet̉ eis. hec intellige de dānis in cendioꝝ. rapinaꝝ ⁊ hmōi. nā de expenſis factis cō ſuenerūt dn̄i componere vel ꝑtranſire auctoritate ſua. qd̓ etiā de prius dictis dānis concedi poteſt. ſi dn̄i ex ꝓbabili cauſa viderint ea eſſe remittēda. po tius ꝙ carere pacis cōmodo. ⁊ incurrere bellorum ꝑicula. Et cū in hoc caſu pͥnceps vtiliter gerat ne gocium ſubditoꝝ. ipſi ſubditi tenent̉ ratu habere Si autē ab initio ꝯtradicant. ne fiat cōpoſitio. niſi reſtitutis ſibi dānis. nō pōt dn̄s ipſa dāna qͥetare Sed ꝙ principes ⁊ dn̄i poſſint cōponere cū aduer ſarijs. ipſis ſubditis cōtradicentibꝰ. ⁊ dānis eoruꝫ non plene reſarcitis. In caſu quo viderent ad hoc bella imminere. facit qd̓ notant doc. in. c. q̄ in eccle ſiarū. de conſti. vbi habet̉. ꝙ pͥnceps ex cauſa pōt ſtatuere ꝯtra ea q̄ ſunt de iure gentiū ⁊ de iure na turali. vt pꝫ de p̄ſcriptione. Itē ꝓpter delictū con fiſcant̉ ꝑ tales dn̄os bona ſubditoꝝ. Et ibi panor. dicit. ꝙ lꝫ imꝑator nō habeat dominiū reꝝ pͥuata rum. tn̄ ex cauſa rōnabili pōt eoꝝ bona occupare. ⁊ exemplificat. q̄ cauſa ſit rōnabilis. dicēs ꝙ cauſa ardiſ p legitima eſt fauor publicus. vt. l. ita vulneratus. ff. ad. l. aqͥli. Hec panor. Ideꝫ dicendū in alijs dn̄is mnis ⁊ viluo inferioribꝰ. maxime in his qͥ p̄ſcripſerunt iura im perij. vt poſſint in p̄dicto caſu componere ſubditꝭ inuitis. ꝓpter bonū ipſoꝝ ſubditoꝝ et pacē homi num. ⁊ eoꝝ contradictio videt̉ irrōnabilis. hoc in tellige. vbi ip̄i dn̄i prius feciſſent qͣntū in eis fuiſſꝫ na que ipſe vdlſi vt reſarcirent̉ damna data. tn̄ ꝓpter maliciā aduer ſarioꝝ ad hoc reducere nō valent. Et ſi ad euitan dum bella. ⁊ ſcandala. componūt cū aduerſarijs. etiā cum dāno tēporali ſuorum ſubditoꝝ. vident̉ commendandi. ſt motū fn ¶ Quero vtrum liceat bellare in feſtis. Rn̄º. ẜm Suis vot Tho. obſeruātia feſtoꝝ nō impedit ea q̄ ordinant̉ ad hoīm ſalutem etiā corporalem. Io. vij. Multo autē magꝭ cōſeruāda ē ſalꝰ reipublice ꝙͣ vniꝰ hoīs Et dicoqui hoc autē fit ꝑ bellū. ⁊ ideo licitū eſt bellare in feſtis ſi neceſſitas hoc expoſcit. nam ꝓpter feſtū in neceſſi tate ceſſare. eſſet deū temptare. ſꝫ neceſſitate ceſſan te nō licet. Etiā in bello iuſto lꝫ vti inſidijs. occul tando ab hoſtibꝰ ea ꝑ que volumꝰ eos impugna re. vt ptꝫ de Ioſue ⁊ multis alijs. qͥ ꝑ inſidias de bellauerūt inimicos. Quero quid de illis qui in bello iuſto incendūt nt facrumt eccleſias. an teneant̉. Rn̄º. ẜm v̓ v̓. ſi non ſunt in caſtellate. ⁊ incendant̉ ex ꝓpoſito. Incendentes te nent̉ ad emēdā. Si v̓o ſunt incaſtellate. aut nō ex ꝓpoſito incēdant̉. ſꝫ ex caſu.ſ. dū illi iuſte bellātes p̄ſtant operā rei licite incēdendo machinas hoſti um ⁊ hmōi non tenent̉. Idem quādo incendunt villam quā al̓s cōmode expugnare non poſſunt. Idem Ul. ¶ Quero quid de rebus que rapiunt̉ de eccleſijs aut q̄ ſunt de bonis eccleſiaꝝ. ſiue clericoꝝ exiſten tiū in terra illius ꝯtra quē bellū agit̉. Rn̄. ẜm v̓ v̓. raptores hoꝝ tenent̉ ad reſtitutionē. niſi auctori tate prelati eccleſiaſtici hoc fieret. vel niſi eſſent viFo. XXV. ctualia ⁊ huiuſmodi. non tamen de bonis eccleſie vel clericorum. ¶ Quero quid ſi irruentibꝰ hoſtibꝰ cōfugiunt ad eccleſiam ⁊ capiuntur ibi. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ſi tales con fugientes incaſtellauerūt eccleſiā aut inde impu gnauerūt iuſtos hoſtes. non debēt gaudere īmu nitate eccleſie quā ipſi violauerūt inde pugnando Similiter ſi reponant ibi victualia. de qͥbus ſuſtē tantur in impugnatione hoſtiū. quia ſi rapiant̉ a iuſte pugnantibꝰ. non peccāt. ⁊ nō tenent̉ ad reſti tutionem. Idem Ul. ¶ An autē liceat facere noua caſtra. Uide infra. Emunitas. ij. ¶ Quero vtꝝ ſacrilegis regibꝰ indicentibꝰ bellū. teneant̉ ſubditi milites obedire. Rn̄. ꝙ vir iuſtꝰ ſi ab homīe ſacrilego cogit̉ vt militet. recte pōt. illo iubēte bellare. ſi vere pacis ordinem ſeruās qd̓ ſibi iubet̉ videt̉ eſſe non ꝯͣ dei p̄ceptū. vel vtꝝ ſit. certū non eſt. Et ideo legio tebeoꝝ potius voluit mori: qͣꝫ iubēte ſacrilego imꝑatore ꝑſequi xp̄ianos. xj. q. iij. iulianus. ⁊. c. imꝑatores. ¶ Quero an occupata hodie ꝑ pͥncipes xp̄ianos inter ſe bella ⁊ guerras ꝓpria temeritate facientes. ⁊ qd̓ vnus quiete ⁊ pacifice poſſidet ⁊ ab antiquo poſſedit aliqͣ de nouo violent̓ occupant licite tene i IF. ant. Rn̄dit. d. an. de bu. in. c. qd̓ ſuꝑ his. de voto. ẜm Ho. nō videt ꝙ iuſte teneāt. nec videt qͣliter ꝯfeſſores: eoꝝ pctā ꝙ ꝙͣ notoria palpent. ⁊ diſſimu lent. nec qͣliter ab eiſdē. caſtra ⁊ poſſeſſiones ⁊ ali as elemoſynas ſciēter accipiāt ⁊ abſoluāt. ⁊ ꝑ ꝯn̄s nō videt qͣliter in ytalia preſcribi poſſint. extra de p̄ſcrip. c. fi. Un̄ dicit caueāt ⁊ ſibi ꝯſulant. Et id̓o timendū eſt. ne cateruatim ad inferos. innumera biles ppl̓os ſecum trahāt. peniteant gͦ. ⁊ qd̓ ſciunt eſſe alienū. reſtituant. ¶ Quid aūt de iſtis bellis indictis qͦtidie ab vna ciuitate alteri. ſine auctoritate pͥncipis. Reſpōdit Ioh̓. de pla. inſti. qui. mo. ius pa. po. ſol. ꝙ dicunt̉ latrunculi. ideo ab eis capta ſubiacēt reſtitutioni. vt. l. qui a latronibꝰ. ff. de teſta. ¶ Quid de his q̄ capiunt̉ ab hoſtibꝰ ꝑ ſtipendia rios ⁊ alios cui debeantur. Rn̄dit Io. de pla. vbi ſupra ꝙ ſi talia erant capta ab hoſtibus. ſed nunc recuperata debēt in pͥſtino ſtatu reponi. vnde be ſtie ablate ab hoſtibus ⁊ a noſtris ſtipendiarijs re cuperate. debent reſtitui eis quorū primo erant. l. ſicut liberis. ⁊. l. ab hoſtibus. la. ij. C. de poſtli. re Et hoc verum in rebus que habent poſtliminiū ſicut ſunt equi. naues onerate. currus ⁊ boues et alia propter vſum belli parata. de quibus in. d. l. ab hoſtibus. Fallit in armis recuperatis. que non reſtituuntur illis qui amiſerunt. quia vituperoſe amiſerunt. l. ij. ff. de capti. Sed in rebus hoſtium captis diſtinguitur. nam aut victis hoſtibus ca pta ſunt. ⁊ debent poni ad commune. ⁊ diſtribur ẜm merita. Si vero capta ſunt ante deuictos ho ſtes. tunc aut ſunt res immobiles. ⁊ tunc non effi ciuntur capientium. ſed debent publicari. l. ſi ca ptiuus.§. expulſis. ff. de capti. Si autem ſunt res mobiles tunc efficiunt̉ capientium. l. ſi quid bello .ff. de capti.

¶ Quid de iſtis partialitatiboꝰ ciuitatū: qn̄ vna ꝑs expulſa indicit belluꝫ ciuitati. Rn̄dit idē vbi sͣ. ꝙ non dicit̉ bellū. ſed diſſenſio ciuilis. ex qͣ reſpublica leditur. Et ideo in tali bello nō habent locū ſtatu ta de bello licito. ⁊ ideo in eo capta ſubiacent reſti tutioni. Eneficium j. cōiter. b¶ Infra qd̓ tp̄s ꝯferri dꝫ vacās bn̄ficiū Rn̄. panor. ī. c. nulla. de ꝯceſ. p̄. dicit ꝙ eccl̓iaſtica bn̄ficia nō debēt vacare vltra ſex mēſes. quibꝰ elapſis. de ep̄o deuoluit̉ ad capitulū. ⁊ econ uerſo. et demū ad ꝓximū ſuperiorē deuoluit̉ colla tio. Et ſic ptās cōferendi beneficia deuoluit̉ ad ſu periorē gradatim. pōt em̄ beneficiū vacare multo tꝑe. nā capitulū hꝫ ſex menſes. ſi nō confert: deuol uitur ptās ad ep̄m: qͥ etiā hꝫ alios ſex mēſes. Et eo negligente: deuoluit̉ ad metropolitanū qui habet alios ſex mēſes. d. c. nulla. Et eo nō conferente de uoluit̉ ad patriarchā. Si autē nō haberet ſuꝑiorē tunc deuolueret̉ ad papā. Et ex hoc infert̉. ꝙ me tropolitanus ſupplet negligentiā ep̄i: ſi ep̄s nō eſt exemptus. al̓s ptās deuoluit̉ ad papā. Et ſic intel lige. d. c. nulla. Et intelligas p̄dicta ſolū pro prima vice. de ſuꝑ. ne. p̄. ſicut nobis. Et ſi quis p̄dictoruꝫ elapſo tꝑe conferat non valet. extra de ſuꝑ. ne. p̄. c. fi. Et incipit currere p̄dictū tp̄s. nō a tꝑe vacatōis ſꝫ a tꝑe ſcīe vel noticie. de conceſ. pre. qꝛ diuerſitatē Et de dictis ſex mēſibꝰ ſubtrahit̉ tp̄s ſuſpenſionis et ꝑegrinationis. Et requirit̉ ꝙ ꝓpter ſuam culpā: vel negligentiā diſtulerit. Secꝰ ſi ꝓpter impotētiā iuris vel facti. etiā ex culpa contingentē niſi fuiſſet negligens in petendo abſolutioneꝫ. vt not. in. d. c. qꝛ diuerſitatē. Et ob hoc dicit panor. ibi. ꝙ ea que ꝓueniunt nō immediate ex culpa. ſꝫ ex furore: ſeu pena culpe: nō imputant̉. vt ibi. Et no. dictuꝫ tex in hoc. nam ſnīa ſuſpēſionis fuit cauſa immediata huiꝰ impedimēti. nō aūt culpa p̄cedens. Illa v̓o q̄ ꝓueniunt immediate ex culpa imputant culpoſo Et panor. ibi dat exemplū de impedimēto iur̄. vt in ſuſpēſione. De impedimēto v̓o facti. exēplifica de tꝑe. quo ſtetit in curia ꝓ abſolutiōe. ⁊ tꝑe reuer ſionis. Secus dic qn̄ tp̄s eſſet p̄fixū. nō in odium negligētie. ſꝫ in fauorē alterius. Iſtud em̄ tp̄s cur rit impedito: ⁊ etiā ignorāti. vt. l. genero. ff. de his qͥ no. infa. Et ſi talia eſſent officia ſeu adminiſtra tiones quoꝝ collatio ꝑtineret ad regulares. et ipſi negligerēt: dyoceſani ſupplere debet. nō obſtante ſi ipſi regulares fuerint exempti. vt in cle. qꝛ regu lares. de ſuꝑ. ne. pre. Porro ſi fuiſſet eccleſia cathe dralis: vel etiā regularis habebūt electores ſolum tres mēſes. jͣ. quos ſi iuſto impedimēto ceſſante ele ctio nō fuerit celebrata: eligendi ptās ad ꝓximum ſuperiorē deuoluit̉. de elec. ne ꝓ defectu. Et intelli ge cuꝫ alijs conditionibꝰ nunc ſupradictis. Et no. pro declaratōne predictorum panor. in. d. c. nulla. ꝙ iſta deuolutio que fit de ep̄o ad capituluꝫ debet reſtringi ad beneficia que ꝑtinēt ad epiſcopū iure ꝓprio. In beneficijs autē deuolutis ad ep̄m ꝓpter negligentiā vel delictū inferioris p̄lati. nō fit deuo lutio ad capitulum ſed ad ꝓximū ſuperiorē. quia Beneficiū. jͣ. in iſtis deuolutionibꝰ. nō eſt tanta cōmunio inter epiſcopū et capituluꝫ ſicut in ſpectantibꝰ iure pro prio. Ita notanter dicunt doct. in. c. vnico. ne ſe. va. li. vj. ⁊ in. c. ꝙͣqͣꝫ. de elec. li. vj. ¶ Qui habet beneficiū cum cura: ſi recipiat ſcd̓m iteꝝ cum cura. ipſo iure vacat primuꝫ. de p̄ben. de multa. hec regula fallit in multis caſibus. Primo quādo adipiſcit̉ ſcd̓m cū cura per viā annexionis vt quia curatuꝫ eſt annexū. Scd̓o non curato qd̓ acceptauit. vt in. c. ſuꝑ eo. de p̄ben. li. vj. Secundo fallit. vbi prelatus de bonis ꝓprijs expendiſſet pro vtilitate primi beneficij curati. quia tunc acceptan do ſcd̓m nō incurrit penā. d. decre. ſed retiuet pri mum donec ſit ſibi ſatiſfactuꝫ de expen̄. ẜm Io. de ligna. d. an. et. d. ab. per tex. qͥcunqꝫ. xij. q. iiij. Et ex hoc dicit. d. ab. poſſe colligi notabile dictū. ꝙ ſi cle ricus morit̉ ſine teſtamento. heres pōt repetere ex penſas quas clericus fecit in beneficio. Sed tu pro hoc allega tex. in. l. que omnia. ff. de ꝓcur. ⁊ glo. in .l. ſi non ſortē.§. ſi centū. ff. de cōdi. inde. que dicit ꝙ ſcriptor poteſt retinere qͥnternos: donec ſibi ſa tiſfactuꝫ ſit pro labore ſue ſcripture. Sed ego dico ꝙ poterit vti iſta retentione ſi expendit ꝓ vtilitate eccleſie. licet res caſu nō habuerit bonū effectū. vt quia expendit de ſuo ꝓprio pro reparanda domo eccleſie et caſu domꝰ poſtea fuit cōbuſta. qꝛ ad hoc vt p̄latus poſſit repetere ſufficit ꝙ ſit vtiliter ceptū Ita notabiliter concludit Io. an. in. c. ex parte. de conſti. Tercio fallit. vbi acceptaret ſcd̓m beneficiū calore iracundie. quia tunc nō vacat primum. ẜm Io. de lig. d. an. et. d. ab. Facit gl. notabilis. in. c. ex literis. de diuor. que dicit ꝙ confeſſio facta calore iracundie non p̄iudicat. Quarto fallit vbi accepta ret ſcd̓m curatū ad tēpus. quia tunc nō vacat pri mum. Exemplū. dicit ſtatutū. ꝙ mortuo epiſcopo archip̄ſbyter adminiſtret iuriſditionē ſpiritualem eius donec fuerit creatus epiſcopꝰ. Ita eleganter concludit. d. Pe. de anch̓. in. c. j. de conſue. lib̓. vj. Quinto fallit. vbi conferat̉ beneficiū curatum ha benti alia beneficia curata. nō oſtenſa fide diſpen ſationis. quia tunc nō valet collatio vltimi. nec va cant beneficia pͥora. tex. eſt in. c. ordinarij. de of. or. li. vj. Quod intellige ſi acceptauit ſcd̓m beneficiuꝫ tm̄. ſed eius poſſeſſionē non fuit nactus. nam ſi fu iſſet nactus eam. vacarēt priora. tex. eſt in cle. ſi plu res. de p̄ben. Nec tamen hoc caſu valeret collatio vltimi. Glo. eſt que ita intelligit hanc materiaꝫ in d. cle. ſi plures. Sexto fallit in caſibꝰ in quibꝰ licitū eſt habere plura beneficia curata. de quibꝰ eſt tex. cū glo. in v̓. intitulatā. in. c. dudū. ij. de elec. Sed an valeat ꝯſuetudo. vt ꝑ acceptationeꝫ ſe cundi beneficij curati non vacet primuꝫ. D. an. in c. quia nōnulli. de cle. non re. tenet ꝙ conſuetudo non excuſat. quia non excuſat in delictis. pro hoc bonus tex. in. c. j. de conſue. li. vj. et in. c. literas. de conceſ. p̄ben. ¶ An autē habeat locū in epiſcopatibꝰ. vt per ade ptionē ſecundi epiſcopatus ipſo iure vacet primū videtur ꝙ ſic. quia eadem. immo maior ratio eſt in epiſcopo ꝙͣ in alio cū ipſe ſit magis alligatus eccle ſie ꝙͣ ceteri. ca. requiſiſti. de teſta. ergo cum magis

Beneficiū. j. delinquat. debet magis puniri. Et hanc partem tenet glo. xxj. q. j. c. relatio. Cōtrariū tenet Inno. in. c. cuꝫ nr̄is. de ꝯce. pre. Et ip̄m ſequit̉. d. An. di. ꝙ hec decre. nō hꝫ locū in ep̄atibꝰ. et ſil̓iter Io. an. ⁊ Imola. in cle. gre. de reſcriptis. et ꝓ hoc tex. Si quis ep̄s. vij. q. j. in ver. carebit. qd̓ eſt verbū futu ri temꝑis. Et ſic denotat poſtmodū ꝑ ſnīam. arg. glo. in ver. innodet̉. in. c. qͥcunqꝫ. de here. li. vj. De hac maͣ vide. jͣ. poſtulatio. in fi. Querit̉ vtrū recipiēs ſcd̓m curatū ꝑdat ipſo iu re primū curatū. quo fuerat ſpoliatus? Et dico ꝙ ſic. qꝛ ſi ꝑdit pͥmū qd̓ pacifice poſſidebat: ml̓to for tius illud quo eſt ſpoliatꝰ. Et hoc tenet glo. in ver. renūciare. in. d. cle. gr̄e. Pro hoc facit qd̓ notat. d. An. ⁊ Io. de lig. in. c. cum teneamur. de p̄ben. vbi dicūt. ꝙ impetrās tenet̉ facere mentōem bn̄ficij. fuerat ſpoliatꝰ. Subdit tn̄. d. an. ꝙ poterit iſte pe tere fructꝰ primi bn̄ficij: quos recepit ſpoliator vſ qꝫ ad tp̄s acceptatōis ſecūdi bn̄ficij. et allegat ſpe ceptū. fi. culatorem ad hoc. Quid aūt ecōtra. An ſpoliās iniuſte quē bene ore ſue ſo ficio ſuo curato ꝑdat ip̄o iure primū curatū qd̓ li etentio cite ⁊ pacifice poſſidebat? Dic ꝙ ſic. tex. in. c. euꝫ qͥ anōba. de p̄ben. li. vj. Iteꝫ hec decre. locuꝫ hꝫ in prioratibꝰ ſuo ꝓropo curatis: quibꝰ p̄ficiunt̉ religioſi. ⁊ eſt tex. cū ſingu la. de p̄ben. li. vj. īmo idem ſeruaret̉ etiā ſi nō eſſet petere ſuſi prioratus curatus. vt dicit tex. in. d. cle. quia regū laxes. Quero elegantius. vtrum habens beneficium vbi acā mua tunc nō vicit nō curatum: requirens tamē reſidentiam ex ſtatu to vel ꝯſuetudine. ſi acceptet ſcd̓m ſil̓e: vel curatuꝫ ip̄o iure perdat primū: Inno. in. c. fi. de cle. nō re. dicit. ꝙ aut ſtatutum requirit reſidentiam tempo ralem tm̄: vel perpetuam. ſed obligat tm̄ ad perdi tionem fructuum: nō reſidentem. Et tūc per ſecū miniſtret. di adeptionem nō perdet primum ipſo iure. Aut requirit reſidentiam perpetuā ⁊ obligat nō reſidē tcreatus epi tem ad perditōnem beneficij. ⁊ tunc ipſo iure per de anch̓. in. ij. acceptationem ſecundi perdit primum. hoc tenet conferat̉o glo. in dicta cle. gratie. Idem Fede. Contrarium ia curata. eius quod tenet Innoc. in vltimo membro. tenet nc nō valetcilut Io. an. in addi. Speculi. in ti. de cleri. non reſi. di ra. tex. eſti cens ꝙ etiam ſi ſtatutum requirat reſidentiā quo ige ſi accemnuſa ad finem priuatōnis: per acceptationem ſecundi eſſionē m non erit ipſo iure priuatus primo. Et ſic reprobat vacarēt pu dictum Inno. Et hanc opi. ſequitur. d. car. ⁊ Pe. ec tamen hoccim de an. ⁊. d. ab. in. d. c. fi. Mouētur. quia dictum. c. que ita intdlicilas de multa eſt correctorium ⁊ loquitur in eccleſia cu rata. Sed. d. an. in. d. c. fi. dicit ꝙ eſt conſideranda beneficia curu forma priuatōnis. quia aut propter non reſidenti ulatā. in c. iniij. ij am: ſtatutum imponit penam priuatōnis ip̄o iu ſt ꝯſuetude re. ⁊ tunc habebit locum iſta decre. exquo ſtatutū turati non vigip requirebat ita ſtrictam reſidentiam. Et ita intelli gitur opinio Innoc̄. Aut ſtatutum non requirit de cle. ne ia non excuſui ita ſtrictam reſidentiam quia non reſidentem nō priuat ipſo iure. Et tunc habet locum opinio Io. de con An. Uide pleniſſime per do. ab. in. c. extirpande. de preben. ptiat Item quero: an iſta decre. habeat locum in pre bendis? Uin. ⁊. d. an. concludunt ꝙ nō. quia nō eſt eadem ratio in prebēdis: que eſt in curatis. qd̓ Fo. XXVI. eſt verum niſi adipiſceretur ſecundam prebendā in eadem eccleſia. quia tunc ipſo iure vacaret pri ma. tex. eſt in. c. literas. de conce. pre. etiam ſi acce ptaret ſecūdam iure annexionis. vt eſt tex. ſingu laris. in cle. fi. de p̄ben. ¶ Quinqꝫ caſus ſūt in quibus quis poteſt abſqꝫ diſpenſatōne: duas vel plures eccleſias ſeu prebē das habere. Primus eſt quando eccleſie ſunt ita tenues ꝙ neutra ſufficeret ad ſuſtentationeꝫ. x. q iij. vnio. exͣ d̓ re. do. quia mōaſteriū. Scd̓s ē ſi vna pendet ex altera. extra de eta. ⁊ quali. eā te. Terciꝰ eſt ꝓpter raritatem clericorum. xxj. q. j. clericus. in fi. quartus eſt ſi eccleſia eſt annexa dignitati vel p̄ bende. in quo caſu: cum ipſe teneatur in maiori eē cleſia perſonaliter deſeruire tenet̉ ī ipſa parochiali habere idoneū ⁊ ꝑpetuū vicarium: qui ꝯgruentē habeat de ꝓuentibꝰ ipſius eccleſie portionē. extra de p̄ben. extirpande. quintus ē ſi hꝫ vnam intitu latam. ⁊ aliā ꝯmendatā. xxj. q. j. qͥ plures. Sꝫ talis ꝯmenda de eccleſia parochiali nō pōt fieri: niſi ei qͥ artigerit..xxv. annum. ⁊ qui ſit ſacerdos. ⁊ etiā tali nō pōt ꝯmitti niſi vna: ⁊ ꝓ euidenti vtilitate: vel neceſſitate. ⁊ non durat niſi ꝑ menſes ſex. extra de elec. nemo. li. vj. ¶ Quicunqꝫ recipit dignitatem. vel ꝑſonatū: ſeu officium: vel bn̄ficiū cui cura animaꝝ ſit ānexa. ſi an̄ obtinebat ſil̓e: cum ſit priuatꝰ primo poſtꝙͣ poſ ſeſſionē habuit de ſcd̓o vel ꝑ eū ſtetit qͦ minꝰ habe ret. tenet̉ abſqꝫ mora dimittere in manꝰ ordinarij in cuius ep̄atu hoc fuerit. Alioquin etiam omnes tales: ſcd̓o ipſo iure ſunt priuati. Et non ſolum ad ſacros ordines. ſꝫ etiā ad quodcūqꝫ aliud bn̄ficiū fiunt inhabiles. Et om̄ia talia bn̄ficia vacatura: ſe di apl̓ice reſeruant̉. ⁊ ſi aliꝰ diſponat de eis nō va let. hec Io. papa. xxij. in extrauaganti que incipit Execrabilis. ¶ Qn̄ nō ꝓdeſt diſpenſatio ſuꝑ pluralitate bn̄fici oruꝫ? Rn̄. nō ꝓdeſt. qn̄ impetrās ſubticuit aliqd̓ ꝙͣtumcūqꝫ modicū beneficiū. Qn̄ etiam ꝯcedit̉ vt quis duo bn̄ficia curā animaꝝ hn̄tia poſſit ſimul hr̄e. intelligit̉ de duobꝰ primis bn̄ficijs poſt ꝯceſ ſionē. Item ſi mandat̉ alicui ꝓuideri de beneficō nō obſtante ꝙ habeat aliud nō ꝓpter hoc eſt diſpē ſatū: vt ambo ſimul hēat. extra de p̄ben. li. vj. c. nō pōt. Item ſi papa motu ꝓprio alicui aliqd̓ bn̄ficiū obtinēti ꝯferat aliud: nō habita mentiōe de priori non ꝓpter hoc inualida eſt gr̄a. dūmodo in lr̄a ex primatur: ꝙ motu ꝓprio papa concedit. Secus ſi ad petitionem alterius gratiam facit. extra de pre ben. ſi motu. li. vj. ¶Bn̄ficiū nō vacās nulli ꝓmitti pōt. nec in gnā li vt ꝓmittēdo cū potuerit ꝓuidere. vel cuꝫ facultas ſe obtulerit: aut quāuis forma v̓boꝝ. al̓s ꝓmiſ ſiones p̄dicte: nec valēt: nec obligant. extra de cō ceſ. p̄. deteſtanda. li. vj. ¶ Quibus clericis debeat per ordinatorem tam de neceſſarijs ꝙͣ de beneficio. prouideri? Rn̄. ro mana eccleſia non conſueuit cogere ordinatorem ad prouiden̄. non conſtitutis in ſacris. extra de p̄ ben. Epiſcopus. ⁊. c. cum ẜm. Et nota hic. ꝙ ſi ali quis ep̄s ꝯmittit exͣneo ep̄o. vt vice eiꝰ in ſua dio

ceſi ordinatiōes teneat. ⁊ ipſe promouit ad ſacros ordines aliquem nō habentem titulum. Ipſe qui ordinauit tenetur ei neceſſaria ꝓuidere: donec illi per eum: vel per alium de beneficio ſit ꝓuiſuꝫ. Se cus ſi ei cōmiſit ordinare certas perſonas inter qͣs fuit aliquis ſine titulo. nam in hoc caſu: epiſcopus qui commiſit tenetur taliter ordinato. Similiter ⁊ ip̄e tenetur taliter ordinato quādo cōmittit alicui vt poſſit a qͦ voluerit ep̄o ad ſacros ordines ꝓmo ueri. hec extra de p̄ben. ſi ep̄s. li. vj. ¶ Capitulū ſede vacante nō pōt ꝯferre ea benefi cia que ad collatōnem ep̄i pertinēt. ſed bene poteſt admittere p̄ſentatos a pr̄onis. ⁊ eos inſtituere ī be neficijs: in quibus fuerūt preſentati. licet ad ep̄m ſi viueret pertinuiſſet. extra de īſti. et ſi capitulū. li. vj. Poteſt etiam capl̓m ep̄o defuncto vel a benefi ciorum collatōne ſuſpenſo cōferre prebendas: que ad ep̄m et capl̓m ꝯmuniter pertinēt. etiā ſi ep̄s in tereſſe habeat in collatōne tali tanꝙͣ prelatus. Et idem poteſt ep̄s ſi capl̓m ſit ſuſpenſum. vel ſingu lariter omnes ſint excommunicati. Sed ſi collatō beneficiorum pertinet ad ep̄m cum ꝯſilio capl̓i vl̓ ꝯſenſu: defuncto ep̄o vel ſuſpenſo: non pōt capl̓m ſe intromittere: niſi ep̄s ſuſpenſus fuerit in mora. de petenda relaxatōne ſuſpenſionis. vbi auteꝫ de ſpeciali ꝯſuetudine beneficioꝝ collatio ad aliqueꝫ cum ꝯſilio ep̄i ꝑtineret. ſublato ep̄o de medio: cū ꝯſilium nequeat peti. nō eſt collatio differēda. Si militer etiam ſi ep̄s ageret in remoris: ita ꝙ n̄ poſ ſit eius preſentia in breui haberi. extra ne ſe. vac̄. ſi ad ep̄m. li. vj. ¶ Beneficia ⁊ omnes dignitates: vel perſonatꝰ vacantia in curia romana nō poſſunt ꝯferri niſi ꝑ papam. Similiter ⁊ curialium: ſeu accedentium ⁊ redeuntium de curia: ſi decedant in locis vicinis curie ad duas dietas legales: omnia hec ad papa tm̄ pertinēt. niſi ꝙ poſt menſem poſſunt ea cōfer re illi ad quos pertinent per ſeipſos tm̄: vel ipſis agētibus in remotis per ſuos vicarios generales quibus illud cōmiſſum ſit in eorum dioceſibus ex iſtentes. vel niſi eſſent parochiales eccleſie ⁊ vaca ſent vacante ſede apoſtolica aut etiam ſi vacauerīt ante. ⁊ papa priuſꝙͣ conferret defunctus eſſet. hec omnia ꝓbantur. extra de preben. licet. ⁊. e. ſtatutū ⁊. c. pn̄ti. ⁊. c. ſi apl̓ica. e. t. li. vj. ¶ Si per epiſcopum cōferatur beneficium alicui abſenti: licet nō fiat ſuum donec cōſentiat. tamen epiſcopus nō poterit interim cōferre alteri: donec iſte recuſet. nec valeret collatio. Secus ſi epiſcop notificata ipſa collatōne. aliquem terminum com petentem aſſignet ꝯſentiendi: ⁊ ille nō ꝯſenſerit. jͣ. terminum. pōt etiam ꝯſentire quādocūqꝫ: dumo priuſꝙͣ beneficium ipſum alteri ꝯferat̉. extra de pͥ ben. ſi tibi abn̄ti. li. vj. ¶ Si pauper clericus cui mandabat̉ ꝓuideri de bn̄ficio: iuxta eiꝰ merita qui nulluꝫ hēbat: poſtea ē aſſecutus nō tenet̉ ei amplius ep̄s ꝓuidere. extra de p̄ben. ſi pauꝑ. li. vj. M Eneficiuꝫ. ij. Quo ad fructꝰ beneficiorum. Beneficiū. ij. ⁊. iij. Fructus temꝑe vacatōnis debent in vtilitateꝫ eccleſie expendi. vel futuris ſucceſſoribꝰ fideliter re ſeruari. al̓s in cathedralibus eccleſijs ⁊ in regula ribus ⁊ collegīatis. ſi fiat ꝯtra per capl̓a: cōuētus: collegia vel ſingulares ꝑſonas. Ipſi ꝯtrafacientes ſunt ſuſpenſi ab officio ⁊ bn̄ficio quouſqꝫ plene re ſtituerint quicqͥd d̓ bonis ꝑceperint a p̄latis mor tuis dimiſſis: vel vacatōnis temꝑe obuenientibꝰ. nō ob. priuilegijs: vel ꝯſuetudinibꝰ. extra de elect. qꝛ ſepe. li. vj. Item ſimilis ꝓhibitio ſit generaliter de om̄ibꝰ eccleſijs ne bona eaꝝ occupēt̉ a prelatis quibus ſubſunt: ſeu ad quoꝝ cuſtodiam pertinēt niſi de ſpāli priuilegio: vel ꝯſuetudine p̄ſcripta: vl̓ alia rōnabili cauſa. al̓s ep̄i ⁊ ſuꝑiores ſunt ſuſpen ſi ab ingreſſu eccleſie. ⁊ alij ab officijs et beneficijs donec ſatiſfecerint. extra de offi. or. preſenti. li. vj. Indulgētie de ꝑcipiendis fructibꝰ bn̄ficiorū in abn̄tia ꝯceſſe ꝑſonis. nō eccleſijs vel dignitatibus ſunt caſſe ⁊ irrite. extra de reſcrip. c. fi. li. vj. Fructus iam ꝑcepti: planum eſt ꝙ alienari pn̄t videsͣ. alienatio. ſꝫ ⁊ fructꝰ qui debēt recipi pn̄t lo cari etiā ſi eſſent decime. ⁊ alia. extra d̓ loca. veſtra. Sꝫ hec locatō nō extendit̉ vltra tp̄s vite locantis qꝛ clericꝰ in bn̄ficio: vſufructuario ꝯꝑat̉. xvj. q. vj. illud. De hoc vide. jͣ. clericus quarto. ¶ Canonici ⁊ alij bn̄ficiati clerici. qui diuinis offi cijs nō interſunt nō pn̄t ꝑcipere quotidianas di ſtributōnes. nec valet ꝯſuetudo in cōtrarium. al̓s nō faciūt eas ſuas. ⁊ tenent̉ ad reſtitutiōeꝫ. niſi ex cuſet eos infirmitas vel iuſta ⁊ ratōnabilis corꝑa lis neceſſitas: aut euidēs eccleſie vtilitas. extra de cle. nō re. c. j. li. vj. intellige tn̄ de infirmitate q̄ ē cā ꝓpter quā nō intereſt diuinis. al̓s ſecūs. vt qꝛ etiaꝫ ſi nō fuiſſet infirmꝰ: nō interfuiſſet diuinis. ⁊ tunc nō hēbit diſtributōnes ẜm ge. in. d. c. j. Eneficium. lij. pet:. q̄ nō rite Qn̄ īiuſte te ꝯſequit̉ beneficiū aut dignitatem vt ait Ray. cum non intret ꝑ oſtium eſt fur ⁊ latro. nec habet viam ſalutis niſi reſignādo. vel ſi eſt diſpenſabile petat diſpenſatōnem ab eo qͥ pōt. ⁊ in vtroqꝫ caſu agat pnīam de ꝯmiſſo. ¶ Qn̄ aliquis male poſſidet beneficiū vel dignita tem. Utruꝫ ſubditi teneant̉ obedire ei vel debito res rn̄dere. Dicendū ꝙ lꝫ ī foro iudiciali multiplex eſſet rn̄ſio. tn̄ in foro ꝯſcīe: ſi quis ſciat ꝙ poſſeſſor eccl̓ie vel dignitatis nō ſit verꝰ p̄latus. certe nō te netur ei obedire. nec ſoluere qd̓ dignitati vel eccle ie dꝫ. nec ſoluēdo liberat̉. extra de iureiu. ea te. ⁊ d̓ ſen. ex. inquiſitōni. Nunqͥd aūt male poſſidens abſoluat iguoran tes? De hoc vide ſingl̓r. jͣ. ꝯfeſſio. iij. in fi. ẜm Ri. in. iiij. di. xxvij. D IGAMla ax. iiij. q. j. ml̓tis modis ꝯtrahitur. Primo qn̄ qͣs diuerſis tem ꝑibꝰ hꝫ pl̓es ltīmas vxores ⁊ cogͦſcitam bas ⁊ ē bigamīa ꝓprie dcā. Scd̓o qn̄ diuerſis tꝑibꝰ habet plures: vnam de iure: alteraꝫ de facto. ⁊ co gnoſcit ambas. Tercio cū ſil̓ hꝫ plures: vnam de iure: alteram de facto et cognoſcit ambas. Quar to quādo ꝯtrahit cum vidua ab altero marito co

gnita: ⁊ eā cognouit. Quinto qn̄ ꝯͣhit. ⁊ matrimo niū cōſūmat cuꝫ corrupta ab alio: ſiue hoc ſciat ille qͥ ꝯtrahit: ſiue nō. Sexto qn̄ ꝓpriā vxorē cognoſcit poſtꝙͣ ab alio eſt cognita. Oes hij modi exͣhi pn̄t. exͣ d̓ biga. ſuꝑ eo. in gl. Itē ſeptimo ille eſt irregula ris qͥ poſt ſolēne votū ꝯtinentie: contrahit mr̄imo niū de facto: ſiue cū vidua: ſiue cū virgine: cū d̓ iu re nō poſſit d. c. ſuꝑ eo. in glo. ⁊. c. nuꝑ. ⁊. c. fi. e. ti. ⁊ xxvij. q. j. quotquot. ſꝫ talis nō ē irregularis ꝓpter defectu ſignificatiōis ī ſacr̄o. cuꝫ ibi ſacr̄m nō ſit. ſꝫ qͥa ſic ſtatutū ē: eo ꝙ ꝯͣ talē p̄ſumit̉ d̓ incōtinētia. ⁊ vt ſacr̄m ordinis habeat̉ in maiori reuerentia. hoc idē tenet panor. ī. c. d̓ diacono. ⁊. c. ſe. extra qͥ cle. vl̓ vo. vbi dicit ꝙ ꝯſtitutꝰ ī ſacris. matrimoniū ꝯtra hens efficitur irregularis. adeo vt neqꝫ in ſuſceptꝭ adminiſtrare poſſit. nec ad maiores ordines ſuſci piendos admitti. Et in iſtis ſex caſibꝰ vltimis. ē bi gamia interp̄tatiue dicta. ¶ An autē cū iſto clerico poſſit diſpenſari? Dic ꝙ aut iſte clericus incidit in bigamiam: vt qꝛ de iure aut de facto cōtraxit cū duabus: vel cū vna corru pta. ⁊ cū tali epiſcopus nō diſpēſat. vt in. c. nuꝑ. et c. iij. de biga. Aut cōtraxit cū vnica virgine: ⁊ tunc ſi eſt penitēs. ep̄s pōt diſpēſare: vt in. c. ſane. d̓ cle. cōiū. Et ꝯclude ꝙ ꝯtrahes matrimoniū in ſacris ſiue cū corrupta: ſiue cū virgine ꝑdit executionem omniū ordinū. ⁊ de hoc eſt tex. in. c. ex lr̄arū. qͥ cle. vo. lꝫ qͥdā reſtringāt ad cōtrahentes cū corrupta. ⁊ male. Idē dic de contrahente poſt ꝓfeſſioneꝫ fa ctā in religiōe vt dictū eſt. Et p̄dicta puto v̓a. etiā ſi nō cognoſcat eā. qꝛ. d. c. ex lr̄aꝝ. ſolū facit mētio nē de ꝯͣhente. ⁊ nihil dicit de copula carnali. Qui virginem deflorauit: et poſtea eā vxorē du xit: ꝓmoueri pōt. qꝛ nō diuiſit carneꝫ ſuā in duas nec illa in duos. exͣ. e. debitū.xxvj. di. acutius. Nō ob. ca. qual̓. xxx. q. v. ibi. virgo caſta et deſponſata in virginitate ⁊c̄. quia debꝫ eſſe virgo.i. nō ab alio cognita ¶ Quid ſi credit cōtrahere cū virgine ⁊ inueīt cor ruptā? Rn̄. nō pōt ꝓmoueri. xxxij. q. v. ille. Quid ſiqͥs habuit vxorē nec cognouit. ⁊ poſtea duxit aliā virginē. ⁊ cognoſcit: vel ecōuerſo primā cognoſcit et nō ſcd̓am? ℟. nō repellit̉ a ꝓmotōne exͣ eo. debitū. Idē dicas ſi aliqͥs ducat in vxorē mu lierē ab altero deſpōſatam ⁊ traductā: tn̄ nō cogni tam. hec habent̉ in. d. c. debitū. ¶ Quid ſi maritus accuſat vxoreꝫ de adulterio et pēdente accuſatione vir ad p̄ceptuꝫ eccleſie reddit debitū vxori? Rn̄. ẜm Tho. ⁊ Ho. ⁊ Ray. irregu laris cēſet: nā irregularitas ſepe ꝯͣhit̉ ſolo facto. Sed querit̉: an ꝑ baptiſmū tollat̉ irregularitas Rn̄. Aſten̄. li. iiij. ti. iiij. ẜm Io. di. xxvj. deinde. ꝙ ſi irregularitas ꝓueniat ex defectu ſacr̄i. nō tollit̉ ꝑ baptiſmū. vn̄ bigamus an̄ baptiſmū nō pōt pꝰ ba ptiſmū ꝓmoueri. nec etiā corrupta an̄ baptiſmuꝫ pōt poſt baptiſmuꝫ velari. qꝛ virgo velata ſignifi cat eccleſiā triūphantē in qua non eſt macula neqꝫ ruga. Si v̓o ꝓueniat ex delicto. tollit̉ ꝑ baptiſmū. vn̄ ſi quis an̄ baptiſmū mille hoīes occidiſſet. poſt baptiſmū ꝓmoueri poſſet. Exemplum de Paulo Si aūt ꝓueniat ex inſtitutione eccleſie non tollit̉ ꝑ Bigamia Fo. XXVIII. baptiſmū. vn̄ iudex: executor: teſtꝭ: aduocatus: in cā ſanguīs: nō pn̄t poſt baptiſmū ordīari: hec Io. Sꝫ Goſ. Ho. ⁊ Pug. dicūt ꝙ baptiſmꝰ et̓ tollit hāc irregularitatē: qꝛ nō dꝫ eſſe melioris ꝯditionis peccator qͣꝫ nō peccās. ẜm tamen aliqͦs theo. nulla irregularitas tollit̉ ꝑ baptiſmū. Per baptiſmū em̄ ſolū tollūtur peccata: ⁊ ea q̄ ſequunt̉ ex ip̄is ſb̓ rō ne qͣ peccata ſunt: irregularitas aūt nō eſt pctm̄: qꝛ qn̄qꝫ non ſeqͥtur ex peccato: ſꝫ ex oꝑe meritorio: vt patet de illo qͥ occidit zelo iuſticie. ẜm aūt Sco. per baptiſmū tollit̉ irregularitas homicidij cuiuſcūqꝫ. nō aūt bigamīe. Ratio diuerſitatis eſt inſtitutio eccleſie hoc volentis. Et hoc nō ſine rōne.ſ. qꝛ ho micida nō eſt ad ordines habilis: niſi ꝓpter horro rem ſanguinis q̄ qͥdē tollit̉ in baptiſmo: qꝛ ſuppo nitur ꝙ ſit factus agnus d̓ lupo. Sed in bigamo nō tollit̉ defectus ſignificationis ꝓpter quē eſt ad ordines inhabilis. Et cū ꝑ baptiſmū tollant̉ pctā ⁊cͣ. Ideo cū infamia ꝯſequat̉ ex pctō. ſub rōne pec cati. tollit̉ ꝑ baptiſmū. Si tn̄ aliqͥs an̄ baptiſmum cōmiſiſſet aliqd̓ maleficiū. ſi poſtea baptizet̉: iudex poſſet eū punire. qꝛ ꝑ baptiſmū tollit̉ pena qua qͥs erat obligatus deo. nō aūt illa qua eſt obligatꝰ ho mini. Sil̓r. ⁊ qͥ ante baptiſmū dimiſit vxorē ꝓpter fornicationē: p oſtea accepit eā. irregularis eſt. Quare aūt magis ledat incontinentia mulieris qꝫ viri? O miſſis reſpōſionibꝰ glo. in. d. c. nuꝑ. que reprobat̉ a Ri. dicendū eſt ẜm eū. ꝙ motus nō di ſtinguit̉ ẜm ſpeciem ꝑ cōꝑationem ad terminum a quo. ſed ad quē. vnde ꝯſūmatio matrimonij: in ꝙͣtū eſt cū nō prius corrupta: qͣꝫuis ſit ab illo qͥ pri us carnem ſuaꝫ diuiſit ꝑ fornicationem: cum alia: nō ſic deficit ab integritate ſignificationis vnius cōiunctionis inter xp̄m. et eccleſiam: ſicut cōſūma tio matrimonij que eſt a viro non prius corrupto cum muliere corrupta ab alio. Similiter dico: ꝙ ſi mulier eſſet ordinis ſuſceptiua: irregularis fieret ꝑ cōſūmationem matrimonij: cū viro prius corru pto cū alia. nō aūt ꝓ cōſūmatiōe matrimonij cum viro nō prius corrupto. ꝙͣuis ip̄a prius fuiſſet ab alio ꝑ fornicationē corrupta. Utꝝ cū bigamis poſſit diſpēſari? Rn̄. ẜm Ri. ꝙ qͣꝫuis nō poſſit papa diſpēſare ꝯͣ ius nature: nec ꝯͣ ius diuinuꝫ. tn̄ qꝛ eſt ſucceſſor petri qui princeps fuit apoſtoloꝝ. equalem habet ptātem: ptāti petri Immo eādē: ⁊ cū inferior nō poſſit obligare ſuꝑio rē: nec par parem: papa de plenitudine ptātis p̄t cōtra ſtatuta apoſtolorum quorumlibet diſpenſa re: ſi tn̄ viꝫ non habeant ex iure nature: vel diui no. lxxxij. di. p̄ſbyter. Cum ergo bigamum nō or dinare. apoſtolicū ſit p̄ceptum: cum bigamis pa pa diſpenſare pōt: tn̄ qꝛ nec decet hoc faciliter fieri ꝓpter reuerentiam apoſtolorum. Ideo cum biga mis papa non diſpeniat: niſi exigente neceſſitate xxxiiij. di. lector: in glo. vbi Lucius diſpenſauit cū Panormitano archiepiſcopo: qui fuit bigamꝑa Bigami iure communi nudati ſunt omni pri uilegio clericali. et addicti foro ſeculari. non obſtā te conſuetudine. et eis ſub pena excōmunicatiōis inhibitū eſt deferre conſurā: vel hītū clericaleꝫ. exͣ eo. altercatōis. li. vj. Glo. ibi dicit hoc intelligēdi e ij ī

Calix r de his qͥ facti ſt̓ bigami v̓e ſiue interp̄tatīe ī mino ribus. Secus in maioribꝰ. Et ẜm ge. ibi. ille tex. lo quit̉ d̓ bigamis laicis. nō aūt monachis. nam iſti gaudēt priuilegio clericali. Nō ob. tex. lxxxiiij. di. qͥſqͥs: vbi dr̄ bigamū eſſe nudatū oī priuilegio cle ricali. ⁊ laicā ſolū hr̄e cōmunionē. Et ſic vr̄ ꝙ biga mus nō poſſit eſſe monachus. ℟. Io. an. in regu la delictu. in mer. ꝙ erit laicus ꝓfeſſus: qd̓ eſſe pōt c. ex eo. de ęlec. li. vj. Alix nō debet eſſe de ere: aut auricaleo: aut cupro: aut plūbo. qꝛ ꝓpter eruginē iſta vomitū ꝓuocanti nec d̓ ligno: ꝓpter pͥoros. ne ſubintret ſanguis. nec de vitro ꝓpter fragilitatē: nec de lapide: ꝓpter eius ineptitudinē. de ꝯſe. di. j. vaſa. ⁊. c. ⁊ calix. vbi dr̄ ꝙ tā calix ꝙͣ patena dn̄t eē de auro: vl̓ argēto: vl̓ ſtan no. Et qꝛ de his tm̄ tribꝰ mētionē facit: oēm aliam materiā ꝓhibē vr̄. lꝫ aſten̄. li. iiij. d̓ mente Rod. di cat ꝙ ſub ſtanno intelligit̉ plūbuꝫ. Et no. ẜm Pe. d̓ pal. ꝙ ſi calix argēteus cōſecratus poſtea deaure tur indiget cōſecratiōe. qꝛ ꝯſecratio fit in ſuꝑficie Nota tn̄ ꝙ ſi calix deauratꝰ ꝯſecret̉: lꝫ poſtmodū deꝑdat̉ auꝝ. nō ꝓpter hoc vr̄ denuo cōſecrandus: nec eſt ſil̓e in eo: ſicut in ꝑiete eccleſie qͥ decruſtatꝰ indiget recōſecratōe: nā in poſitiōe auri. qd̓ ita ſb̓ tiliter ponit̉. nō vr̄ ꝙ ſit ita ꝯſecratio in ſuꝑficie ip̄i us: qͥn remaneat in argēto. Et ita ẜuat ꝯſuetudo. ¶ Carcer. vides. accuſatus. ⁊.jͣ. incarceratus. Aſus fortuitus. quid ſit. Dic ẜm panor. pꝰ glo. in. c. vnico. de co. ꝙ eſt inopinate rei euentus qͥ p̄uideri n̄ pōt. Ubi gͦ diligētiſſimus p̄uidiſſet. non eſt caſus fortuitus. Pone exemplū. Domus tua minabat̉ ruinā. domus corruit ⁊ interfecit equū tibi cōmo datū. certe nō pōt dici caſus fortuitus. qꝛ diligētiſ ſimus reꝑaſſet domū: vel ibi nō habitaſſet. Si aūt domus nō minabatur ruinā: ſed impetu tempe ſtatis valide: corruit: nō ē tibi īputādū. Et iſta faci unt ad. q. Nūqͥd furtū cōputet̉ inter caſus fortui tos? Glo. iurꝭ ciuilis reperiūtur contrarie. Sꝫ cō muniter tenet̉. ꝙ aut ꝑ violētiam fuit tibi res ſub tracta. et eſt caſus fortuitus. Intellige qn̄ non fui ſti in aliqua culpa. puta. qꝛ non tranſibas ꝑ loca ꝑi culoſa. Si autē cōmittit̉ furtuꝫ clandeſtine. Et tūc ſi ab ea ꝑſona a qua etiā diligentiſſimus non p̄ca niſſet. puta ab vxore: vel filio. ⁊ eſt caſus fortuitus Secus ſi ab ea ꝑſona a qua diligentiſſimus preca uiſſet. puta. a vili famulo: vt in. l. q̄ fortuitis. C. d̓ pig. act. Otrū ex pacto veniāt caſus fortuiti? Glo. vbi sͣ dicit. ꝙ in cōtractu nō tenetur quis ex generali pa cto. Sed oꝫ ꝙ caſus fortuiti ſpecialiter numerent̉ Sꝫ accurſius in. l. ſed ⁊ ſiqͥs.§. queſitum. ff. ſiquis cau. quem ſequit̉ Io. an. dicit. ꝙ aut nullus caſus fortuitus fuit expreſſus. et nō valet generalis obli gatio. neqͥs ſub inuolutione verboꝝ renūciaret et iuri: cui non eſſet in ſpecie renunciaturus. Et hec opi. placet Panor. Si v̓o aliqui caſus fortuiti fue rūt ſpecialiter enumerati. et ſecuta fuit clauſula ge C neralis. puta. ⁊ de omnibus alijs. tunc tenet etiaꝫ in non expreſſis. optime ad hoc facit tex. in. c. qͥ aqͥ agendū de ꝓcu. li. vj. Bar. tn̄ in. d.§. queſitum vi detur velle. ꝙ ſub illa clauſula generali veniunt ca ſus conſimiles exp̄ſſis. non autem maiores. quod ſatis placet Panor. quia in odioſis clauſula gene ralis non comprehendit maiora expreſſis vt ē tex. notabilis in cle. non poteſt. de ꝓcur. Secus de nō odioſis: vt in conſtitutione ꝓcuratoris. in qua ex preſſis aliquibꝰ requirentibꝰ ſpāle mandatu: ⁊ ſub iecta clauſula generali veniūt maiores caſus exp̄ſ ſis. vt notat Inno. in. c. ſedes. de reſcriptis. ¶ An aūt renunciatio generalis firmetur iuramē to vel ſaltem iuramentū ſit obligatoriū? Io. an̄. di cit. ꝙ nō. quia renūciatio generalis nō valet ex de fectu conſenſus. qꝛ nō vr̄: ꝙ ille conſenſerit de caſi bus nō exp̄ſſis. Sic iuramentuꝫ nō obligat vltra conſenſum. facit. c. pe. ⁊. c. quintauallis: de iureiur. ⁊ eſt notabile dictū. Et credo ꝙ in foro pnīali: qͥs obligetur ẜm ſuū cōſenſum. Ceſſatio a diuinis. vide. jͣ. interdictū vltimo. Itatio. Citari pōt qͥs ex cā ī pͥma citatione. per terminum breuem ⁊ pem toriū. Sed niſi neceſſitas vrgeat: non de bet quis moneri vel citari niſi tribus edictis: vel vno ꝑemptorio: qd̓ cōtinere debet tātū tp̄s quan tum tria edicta: extra de dila. c. j. vbi de hoc in glo. ⁊ tale peremptoriuꝫ habet vim trine citationis: vt in. l. tres denūciationes. C. quō et qn̄ iu. ¶ Ubicunqꝫ agitur ad penaꝫ incurrendam: ⁊ iu ra exigunt trinam monitioneꝫ nunqͣꝫ citatio etiaꝫ peremptoria habet viꝫ trine citationis ẜm Ioan an. in. c. ex tue. de cle. non re. Ratio quia in penali bus verba debent ſtricte intelligi et proprie. nō āt ficte et large. vt in. c. in noſtra. de iniur. ¶ Citatus non comparens etiam in primo termi no: debet condemnari in expen̄. factis per aduer ſarium. nec dꝫ expectari vt ſit ꝯtumax in ſcd̓a ⁊ ter cia citatiōe: vt vult Bar. in aut̓. qͥ ſemel. C. quō ⁊ quando iudex. ¶ Utrum citatio facta die feriata ad diem non fe riatam valeat? Rn̄. Panor. in. c. fi. de fer. ẜm opi nionem Io. cal. d. car. d. an. et Bar. in. l. j.§. nun ciatio. ff. de no. oper. nun. concludit. ꝙ de iur̄ non valet talis citatio ꝑ. l. dies feſtos. C. de fer. vbi di citur ꝙ ſilere debet horrida vox preconis: et Pa nor. intelligit non ſolū in ferijs introductis ad ho norem dei. ſed etiam in alijs introductis in fauorē hominum. etiam idem putat in repentinis: nā im perator mandat eas ſub eadem veneratione obſer uari qua ſolennes. vt in. l. omnes. C. de fer. Et cō cludit Panor. ꝙ nullus actus iſtorū triū pōt fieri die feriata.ſ. preceptum de citando. executio prece cepti.ſ. actus citationis. ⁊ proceſſus qui ſit vigore citationis. ¶ Utrum autem valeat citatio facta die non feri ata pro die feriata? Rn̄. Panor. vbi sͣ. poſt cal. et Spe. ⁊ Io. an. dicit. ꝙ ſi ponitur. vſqꝫ. poteſt in qͣ libet die. jͣ. feſtum comparere. Secus vbi ſimplici tercitatur: vt ſimpliciter compareat tali die que ē

Clericus. jͣ. feriata. tunc em̄ prius venire nō poteſt: nec debet. et illa die venire non tenet̉. ⁊ ſic neceſſaria eſt noua citatio. ⁊ hanc opinionem tanqͣꝫ veriſſimā teneas: quicquid ſenſerit. d. An. Hec Panor. Utrum ſnīa lata contra nō citatū teneat? Car. in cle. paſtoralis. de re iud. in.§. deniqꝫ. dicit. ꝙ aut nullo mō fuit citatus. aut ſic. Primo caſu eſt nulla de ma. ⁊ obe. inter quatuor. Si aūt aliquo mō fuit citatus: aut legitime: aut nō: aut dubitat̉. Si legiti me: ſnīa valet: ſi alia ſunt rite geſta. ſi tn̄ citatus. nō fuiſſet cōtumax vere. ſed ficte. ſubuenit̉ ſibi ꝑ reſti tutionē. de re iud. cum bertoldus. Si nō legitime. videt̉ ꝙ debeat haberi ꝓ nō facta. de electi. bone. ij. Si dubitat̉. dicit Paul̓. ꝙ p̄ſumit̉ pars citata: ſi ſnīa trāſiuit in rem iudicatā. Nota tn̄ Panor. in c. cām que. de Reſcriptis. ⁊ in. c. cuꝫ ſit. de ap. ꝙ in facto notorio pōt ferri ſnīa cōtra abſentē nō citatū cum certū eſt abſenti nullā ꝯpetere defenſionē. Ci tatio em̄ fit vt ſe defendat. nec in hmōi notorijs re quirit̉ ordo iudiciarius. Utrum corꝑaliter impeditus. teneat̉ ꝑ aliū cō parere? Panor. in. c. in noīe dn̄i. de teſt. dicit. ꝙ nō et actus geſtus eo abſente ꝑinde eſt ac ſi nō fuiſſet citatus. Utrum iudex eccleſiaſticus poſſit denūciare ali quē excōicatum illo minime vocato: nec aliter pri us declarato ꝙ inciderit in ſnīam excōicationis? Rn̄. Panor. in. c. peruenit. de ap. dicit ꝙ vbi exceſ ſus nō eſt notorius. dꝫ iudex illū prius vocare ⁊ re ciꝑe eo pn̄te ꝓbationē ſuꝑ facto. ⁊ poſtea conſtito de facto declarare illū incidiſſe in ſnīam excōicatio nis. hoc ꝓbat̉ in. c. cum ẜm. de here. li. vj. vbi pꝫ ꝙ ſi allegat̉ queꝫ incidiſſe in ſnīam iuris. nō dꝫ iudex prius ꝓcedere ad executionē. ꝙͣdiu declarauerit il lum incidiſſe in ſnīam iuris. Ab hac tn̄ declaratōe poterit appellari. qꝛ licet nō poſſit appellari a ſnīa iuris: vt in. c. qꝛ. de appel. pōt tn̄ appellari a ſnīa iu dicis declarantis. qꝛ illa declaratio eſt ſnīa hoīs nō iuris. Si v̓o exceſſus eſt notorius. tunc non oꝑtet ꝙ hec ſolennitas adhibeat̉. ſed pōt eum denūciare abſqꝫ alia citatione. Quid dicendū de cōſuetudinibꝰ quarundā reli gionū q̄ habēt vt multotiēs etiam ex leuibꝰ cauſis priuent̉ fratres p̄laturis: ꝯfeſſionibꝰ ⁊ hmōi abſqꝫ alia monitōe vel citatōne p̄uia: ⁊ abſqꝫ alia ordine iudiciario: nunquid valeant hmōi geſta ꝑ eos? dic iuxta nota. ꝑ doct. ⁊ Panor. in. c. cum ſpāli. et. c. qꝛ de ap. ⁊. c. qualiter ⁊ qn̄. el. ij. de accu. ꝙ in religioſis nō eſt ſeruandus ordo iuris vſqꝫ quaqꝫ.i. ad vnguē vbi ergo dicti religioſi habēt iuxta regulā ⁊ cōſtitu tiones: vel conſuetudines eorū: vt ex ſola infamia notati: vel ſil̓i tenerent̉ cedere p̄lature: ſicut dicitur de p̄dicatoribꝰ ⁊ cartuſienſibus qui ex ſola infamia notati cedunt generali ſuo. Dicendū eſt ꝙ p̄latus eorum poſſet ex dicta infamia ſcandaloſa vel euidē tia facti. etiā ſine citatōe aliqua illos priuare admi niſtratōe vl̓ officijs eorū. Scd̓m em̄ Hen. de gan. in quolibeto ſuo tantā habent ſubditi religioſi iu riſditionē ⁊ aucͣtatem: quantā dant eis p̄lati ſui et nō plus. Non em̄ habent velle nec nolle: vt in. c. ſi religioſus. de elec. li. vj. Ideo eis reſiſtere non licet: Fo. XXVIII. nec appellare ꝙͣdiu p̄lati ꝓcedūt ẜm iura cōia: vel conſtitutiones. vel cōſuetudines eorum: vt notat̉ ꝑ doc. in. c. cum medicinalis. de ſen. ex. li. vj. ⁊ ma xime Lap̄. ⁊ habet̉ tex. de hoc in. c. rep̄hēſibilis. de app. Ad hoc facit qd̓ notat glo. quā ſequit̉ Panor. in. c. cum ſpāli. ꝙ diſpoſitio. c. ſacro. de ſen. ex. non eſt neceſſario ſeruāda in religioſis contra ſuas ob ſeruantias ſpāles. quod eſt dictū ſingulare ẜm Pa nor. ⁊ dicit hoc ꝓcedere. vbi regula vel conſtitutio religioſorum daret certū modum: ſeu ordinē in ex cōicando religioſum. vt ſatis ſit ſeruare illum ordi nem regule: ſeu conſtitutionis ipſorum religioſorū qd̓ multum bene notabis. Hoc idem tenet Fede. conſilio. cv. vbi dicit. ꝙ valent conſuetudines. per quas ſine iuris ordine. etiam ex leuibus cauſis re ligioſi viri ex ſuis locis ⁊ adminiſtratiōibus amo uent̉. allegat. d. c. qualiter. ⁊. d. c. cum ſpāli. ⁊ de ſy. ꝑ tuas. Addit tn̄ vnum valde notabile. ꝙ pena ex pulſionis: priuationis. ⁊ remotōnis qn̄qꝫ incipit a crimine. ⁊ tunc habet locum qd̓ dictuꝫ eſt.ſ. ꝙ ſine monitōe poſſint amoueri. Si v̓o a cōtumacia vel inobedientia: tunc vt locus ſit pene: neceſſaria eſt monitio. Hec Hen. Lericus. j. Communiter. Que rit̉ quid comp̄hendat̉ appellatione cle ricorum? Dic ẜm Panor. ſuꝑ Rubrica de vi. ⁊ ho. cle. ꝙ largo ſumpto vocabulo veniunt oēs in quacunqꝫ dignitate ſint poſiti. exquo ſunt clerici ad ſeruitium dei. vnde omnes qui non ſunt laici. dicunt̉ clerici. xij. q. j. duo. Dicunt̉ em̄ clerici. a cleros grece. quod eſt ſors latine. qꝛ ſūt electi ad ſor tem dn̄i. Priuilegium ergo attributuꝫ ſimpliciter clericis comp̄hendit omnes clericos cuiuſcūqꝫ or dinis vel dignitatis ſint. nam ſi eſt ep̄s. ergo cleri cus. Sed in materia odioſa appellatione clericorū nō credo comp̄hendi ep̄os. nec etiam clericos exi ſtētes in dignitate. vide de hac materia ſingularia sͣ. Abſolutio primo. Et ex p̄dictis pōt inferri vnū notabile ẜm Io. an. in. c. Iohannes. de cleri. cōiu. ꝙͣ appellatōne laicorum in materia odioſa: nō ve niūt clerici cōiugati. Et hoc facit ẜm eum. ꝙ ſi ſta tutū ep̄i certo caſu excōicat laicos. nō comp̄hendit clericos cōiugatos. cū materia ſit odioſa. ⁊ illi non ſint puri laici. ſed quedā ſpēs mixta. facit. c. ſtatutū de elec. li. vj. Clericus debet deferre raſuram in modū coro ne sͣ. et conſuram capilorum ab infra. Et ꝑ hmōi conſuram quis conſtituit̉ clericus. tn̄ qͣꝫdiu habet ſolam primam conſuram: vel minores ordines p̄t ſi voluerit deſerere clericatum. Si tn̄ clericus etiaꝫ in minoribꝰ habeat bn̄ficium. tenet̉ portare conſu ram. al̓s peccat mortaliter. qꝛ dignus anathemate de vi. ⁊ ho. cle. ſi quis. Ubi etiam dicit Panor. per glo. in cle. attendētes. de ſta. re. ꝙ etiam moniales debent habere tonſuram in parte inferiori. Ita ꝙ eis p̄cidāt̉ crines vſqꝫ ad aures. Sed clerici debet habere raſuram in ꝑte ſuꝑiori. ⁊ tonſuram in infe riori. Et ſic nō debent nutrire comam. Et ſi ſecus fecerint excōicari debent. d. c. ſi quis. ¶ Clericus debet eſſe ornatus duplici ornamento e iij

Clericus. ij. ſcꝫ interiori ⁊ exteriori. Interius ornamentū. con ſiſtit in virtutibꝰ. quibus debent eſſe ornati clerici Exterius ornamentum conſiſtit in quatuor. Pri mo in inceſſu. vt maturitatem p̄tendāt. ⁊ alijs ſen ſibus corꝑis. Scd̓o in habitu. vt non deferant ve ſtes inciſas ⁊ lingulatas.ſ. frapatas ad modum io culatorum. nec varij coloris: neqꝫ rubeas nec viri des. hi em̄ duo colores ſūt clericis interdicti: vt in. c. clerici. eo. ti. Et in cle. ij. eo. tit. ꝓhibet̉. ne etiā ca ligis rubeis vel viridibꝰ publice vtant̉. vide tamē pulcrum dictum Hoſt. in. c. antiqua. de priuil̓. ꝙ panni rubei ⁊ frena ⁊ calcaria deaurata et ſil̓ia or namenta ſunt inſignia pape. ⁊ ſui legati: cum ꝓfi ciſcit̉ vltra mare. Ex quo infert̉ ꝙ etiā cardinales non pn̄t de iure cōi vti hmōi coloribus ⁊ ornamē tis. Conſuetudo tn̄ habet oppoſituꝫ. Et forte eos excuſat. exquo papa videt ⁊ non reprobat. Nam iſta ſunt de iure poſitiuo. Nam olim clerici porta bant veſtes partitas. Et ex p̄dictis etiaꝫ colligit̉ ꝙ nō tm̄ clericis: immo nec laicis licitum eſt deferre hmōi deaurata: nec ꝓ ſua ꝑſona: nec ꝓ equis ſuis Et eſt rō. qꝛ hmōi ornamenta ſunt ornamēta prin cipis: quibꝰ priuati vti nō debent ſub pena capitis vt. l. ij. C. de veſti. oloba. lib̓. xj. Et hanc rōnem ſe quit̉ tex. in. l. temꝑent. eo. ti. Mulieribꝰ aūt indu bium eſt: ꝙ poſſint vti p̄dictis: ſine pene predicta. qd̓ quidā putant verum in matronis ⁊ nobilibus nō in omnibꝰ. Quidaꝫ etiam habent ex priuilegio vt milites ⁊ doctores. ⁊ ſil̓r milites gaudētes. ex dant̉ ſibi in ſignum. Et pōt introduci de conſue tudine. Item veſtes clericorū nō debēt eſſe nimis longe. nec nimis breues. Item nec de ſerico. ſed de lana nō nimis p̄cioſa vel vili. xlj. diſt.§. j. Et no. ꝙ ex cā timoris: ꝑegrinatōnis: vel alia ſil̓i: licitum eſt clericis habitu tranſformare. xxj. q. iiij. ep̄i. et extra de vi. ⁊ ho. cle. clerici. el. ij. ¶ Quicunqꝫ aūt clericus virgata vel partita veſte vtit̉ publice ſine cā. ſi bn̄ficiatus eſt: eſt ſuſpēſus a fructuum ꝑceptione ꝑ ſex menſes: ſi nō eſt benefi ciatus. ⁊ eſt in ſacris citra ſacerdotium ꝑ idem tp̄s eſt inhabilis ad beneficium obtinēdum. Si auteꝫ habet dignitatē vel bn̄ficium cum cura. vel eſt ſa cerdos: aut religioſus: eſt ſuſpenſus ꝑ annuma be neficio. ⁊ ꝑ idem eſt inhabilis ad obtiuendum qd̓ cunqꝫ beneficium eccleſiaſticū: vt in cle. qm̄. de vi. et ho. cle. tercio ꝯſiſtit clericorū ornamētuꝫ in cibo. qͣrto in potu: de qͦ vide no. ꝑ doct. in. c. a crapula. de vi. ⁊ ho. cle. vbi dr̄. ꝙ clerici vinum temperent. et a vino ſe temperent. ⁊ ꝙ clericus debet eſſe con tentus trina potatōe: vt dicit tex. in. c. qn̄. xliiij. di. Quod tn̄ intelligit̉ qn̄ appetitus naturalis vltra non exigit. Lericus. l. ſcꝫ ꝙ dericia qui (ō buſdam actibꝰ ſecularibꝰ ſūt remoti. nō em̄ debent intendere negociatōni: vt. e. ti. clerici. el. ij. ibi. cōmercia ſecularia nō exerceant: maxīe inhoneſta. Et ꝓpter illud verbū maxime. di cit Panor. ibidē. ꝙ etiā honeſtas negociatiōes nō pn̄t exercere. Sed hoc verū qn̄ clerici nō indigent nam tunc pn̄t vti honeſtis negociatōibꝰ ⁊ querere victū manibꝰ. xcj. diſ. clericus. ⁊ in. c. j. de cele. miſſ. Et cōtra clericū negociatorē: vide tex. in. c. negocia torē. lxxxviij. diſt. vide etiā tex. in. c. ꝑuenit. lxxxvj. di. vbi dr̄ ꝙ cā lucri nō debent cōducere poſſeſſio nes aliorū. ⁊ ibi etiā hr̄. nūquid poſſint eſſe tutores pupilloruꝫ. vn̄ pn̄t ſuſciꝑe tutelas a legibꝰ impoſi tas. Sed ⁊ curā orphanorū ⁊ viduarū q̄ indefenſe ſunt. aut earū ꝑſonarū q̄ maxime indigēt admini culo eccl̓iaſtico. Et vide qd̓ notat̉ in. c. j. ne cler. vel mo. vbi dr̄ ꝙ clericus pōt negociari ꝓpter neceſſita tem. Intellige qn̄ aliquid oꝑat̉ ex ſuis manibꝰ: vel emit rem: vt inde habeat materiā reducēdi ad ali quas formas. nō em̄ dꝫ emere rem. vt eam integrā ꝓ maiori p̄cio vendat. ⁊ vide ibi glo. in ver. cōdu ctores. ꝙ ſi clericus ſuccedit cōductori. licite p̄t ſta re in illa cōductōe vſqꝫ ad p̄finitū tp̄s locationis. Clerici non debent miniſtrare in taberna. nec in ea comedere vel bibere. niſi cā neceſſitatis in pe grinatiōe. xliiij. di. nō oꝑtet. ⁊. c. nulli. ⁊. c. clerici. ¶ Clerici goliardi: aut buffones.i. ioculatores. ſi hoc ꝑ annū exercuerint. carēt omni priuilegio cleri cali ipſo iure. Eodē mō ſi minori tꝑe ⁊ tercio moni ti nō reſipuerīt: vt in. c. vnico. e. ti. li. vj. Et no. ẜm Ge. ibi. ꝙ vbi canon imponit penā ipſo iure ex fa cto negatiuo. nō requirit̉ monitio. qn̄ illi addit̉ cer tū tp̄s: vt ibi ſi nō deſiſtāt infra annū. ⁊ requirit̉ in hoc caſu annus cōtinuus ⁊ integer. Et ex hoc noͣ. ꝙ vbi lex vel ſtatutū dat certū tp̄s. ad hoc vt pena cōmittat̉. Intelligit̉ de tꝑe continuo. ¶ Clerici qui carnificū: macellariorū. ſeu taberna riorum officiū publice faciūt ⁊ ꝑſonaliter exercēt. ſi tercio noīatim moniti nō deſiſtāt. ſeu reaſſumant et ſunt ꝯiugati. ꝑdūt priuilegiū clericale oīno. Nō cōiugati v̓o. ſi nō incedūt vt laici. ꝑdunt in rebꝰ tm̄ Et ſi oīno incedūt vt laici in ꝑſonis priuilegiū cle ricale qͣꝫdiu p̄miſſis inſtiterint. eo ipſo amittūt: vt in cle. j. e. ti. Et no. ẜm Car. ibidē in ver. tercio mo neāt. ꝙ vbi requirit̉ trina monitio. nō ſufficit vnū ꝑemptoriū. ⁊ requirit̉ ꝙ dicta monitio fiat noīatī. et iō nō ſufficit generalis. de quo. jͣ. Excōicatione. xxv. nec ſufficit ꝙ hmōi admonitio fiat ante exer citiū. nec ſufficit ſimpl̓r monere vt deſiſtat. ſꝫ requi rit̉ vt fiat clerico tale officiū exercenti. Et ꝑ hoc di cit Car. ibi. ꝙ ſi fiat monitio clerico tabernario vt deſiſtat ⁊ exercet officium carnificis vel macellarij. non erit locus pene. Et ſic requirit̉ ad hoc vt ſit lo cus pene ꝙ clericus monitus exerceat illud officiū a quo monitus eſt deſiſtere. ¶ Quid ſi clericus exerceat p̄dicta officia occulte. vel nō ꝑſonaliter. an ſit locus pene? Gloſa in ver. publice dicit ꝙ nō. ⁊ dicit ꝙ illa dn̄o.ſ. publice ⁊ ꝑ ſonaliter. cōiunctim requirunt̉. Si ergo occulte vl̓ ꝑ alium hoc exercet̉. ceſſat pena. ſꝫ nō culpa. quam glo. ſingulariter no. ꝓ intellectu capl̓i. mulieres. de ſen. ex. ꝑ quē text. iuncta hac glo. terminat̉ qō. An ꝑ ſtatutuꝫ quo ponit̉ maleficiū teneat̉ mandans? Et videt̉ ꝙ nō. qꝛ mandās facit tm̄ ficte. verba v̓o ſtatuti requirūt ꝙ vere fiat. ff. de ne. geſ. l. iij.§. hec verba. Contrariū ꝓbat̉ ex. d. c. mulieres īucta hac glo. vt dicamus ꝙ tenet̉. niſi in ſtatuto puniret̉ tm̄ is qui ꝑſonaliter faceret. Ad cōtrariū dic̄. ꝙ hic nō

Clericus. iij. eſt interp̄tatio. ſed potius extēſio ex mēte legis. qꝛ mandās vere dr̄ facere. d. c. mulieres. Sed Ge. in c. j. e. ti. li. vj. dicit ꝙ aut clericꝰ vult hr̄e tabernā vt ꝑſonaliter ibi adminiſtret ī artificijs etiā honeſtis Et hoc eſt ꝓhibitū. xliiij. di. nulli. Aut vult admi niſtrare in artificijs clerico ꝑmiſſis. ⁊ tunc pōt hr̄e vt in glo. in. d. c. negociatore. Aut vult hr̄e tabernā non vt ꝑſonaliter adminiſtret. ſed locare alijs qui exerceāt ibi ſua artificia. Et hoc nō eſt ei ꝓhibitū. Et ꝓ hoc etiā facit tex. in. c. ſignificante. de ap. vbi canonici habebāt ſtallos. vbi carnes incidebant̉. qd̓ no. qꝛ ſemel defendi vnū clericū qui in domībꝰ eccleſie tenuerat tabernā vendēdo vinū qd̓ recolle gerat ex poſſeſſione eccleſie nō tn̄ adminiſtrauerat in ꝓpria ꝑſona. ſꝫ ꝑ aliū. Hec Ge. Et hoc videt̉ cō ſonare tex. qui nō ſine miniſterio dicit ꝑſonal̓r. Et ſi voluiſſet ꝓhibere etiā ꝑ aliū poſuiſſet. de deci. ad audientiā. maxīe qꝛ hmoī officia ex ſe nō ſunt ꝓhi bita nec iure diuino. Credo tn̄ ꝙ ſi clericus ꝑſona liter exerceret. ſꝫ ꝓ alio. ꝙ teneret̉ hac cle. qꝛ ſubeſt horror ⁊ vtilitas. Clericus ꝯiugatus ſi ꝯtraxit cū vnica ⁊ v̓gine ⁊ deferat tōſurā ⁊ veſtes clericales. retinet pͥuilegiū clericale in duobꝰ.ſ. ꝙ ꝑcutiēs euꝫ eſt excōicatꝰ. ⁊ ꝙ non pōt diſtringi nec condēnari a iudice ſeculari. nec ciuiliter nec criminaliter. In ceteris v̓o non re tinet. Item ſi nō defert conſurā ⁊ habitū. in nullo retinet: extra de cle. coniug. clerici. li. vj. ¶ An aūt indiſtincte ſit verū ꝙ clericus ꝯiugatus nō poſſit ꝯdēnari a iudice ſeculari? Diſtingue. nā in cā criminali: ſiue illa cā intētet̉ criminal̓r. hoc eſt qn̄ agit̉ ad penā corꝑalē. ſiue ciuiliter hoc eſt ad pe nā pecuniariā. neutro caſu p̄t puniri a iudice ſecū lari. In cā v̓o mere ciuili Ioh̓. an. in. d. c. vnico. te net ꝙ clericus cōiugatus p̄t ꝯueniri corā iudice lai co. quē ſequit̉ Io. cal. ⁊ Ge. in. d. c. vnico. qd̓ nota. ¶ An aūt clericus ꝯiugatus ꝓ debito pecuniario poſſit detrudi in carceribꝰ? Ge. ibi ẜm Lap. tenet ꝙ nō. eo caſu qͦ gaudet iſtis priuilegijs. ꝑ iudicē ſe cularē. etiā ſi ſit caſus ꝙ laici poſſint licite detineri. qꝛ iſte tex. reſeruat iſtis clericis priuilegiū canonis eo mō qͦ prius pͥma iura habebāt. qꝛ in nullo dimi nuit̉. ſꝫ ꝑ iura antiqͣ detineri nō poterāt ſine pena excōicatōis: vt in. c. ij. de fo. ꝯpe. ergo nec hodie. Quid aūt ſi iudex laicus nō diſtringit iſtū cleri cum. ſꝫ condēnat eū tm̄ ꝓ crimine. an incurrat ex cōicationē? Ge. ẜm Lap. ab. tenet ꝙ non. qꝛ ex ſo la ꝓnunciatōe ſnīe nō incurrit quis excōicationē. ¶ Quid ſi ſit ꝯſuetudo ꝑticularꝭ ī loco ꝙ gaudeāt etiā in alijs. an ſit ſublata ꝑ iſtū tex? Io. mo. tenet ꝙ nō. qꝛ iſte tex. nō tollit ꝯtrariā cōſuetudinē. ergo ſtabit ꝑ. c. j. de conſti. li. vj. Io. an. tenet contrariū. Sed Ge. reducit iſtas opi. ad ꝯcordiā. ꝙ aut con ſtat vtētes hac immunitate voluiſſe hoc facere aīo et intentōe inducēdi nouā ꝯſuetudinē ſeꝑatā a di ſpoſitōe iuris cōis ⁊ tunc valet illa conſuetudo ho die. Et ita ꝓcedit opi. Io. mo. Aut conſtat ꝙ non faciūt aīo ⁊ intentōe nouā ꝯſuetudinē inducēdi. ſꝫ ſeruare antiquā legē. ⁊ tunc ꝓcedit opi. Io. an. qꝛ exqͦ papa vult tollere illā lege. tollit oēm obſeruan tiam legis hactenus vſitate. Aut eſt dubium. quo Fo. XXIX. animo fiat. ⁊ tūc in dubio nō p̄ſumit̉ ꝙ voluerint nouā ꝯſuetudinē inducere cōtra obſeruātiā legis ſꝫ tm̄ ex moribꝰ vtentiū illā. l. approbare. Et addit Io. an̄. ꝙ qn̄ ſeruat̉ lex antiqua. in dubio obſeruā tes. nō vident̉ hr̄e animū inducendi nouā ꝯſuetu dinē q̄ vinculū addat ad diſpoſitionē iuris antiqͥ An aūt clericus ꝯiugatus poſſit eē vicarius ep̄i vel arbiter in cā ſpūali? Dic̄ ꝑ p̄dicta ꝙ non. Lericus. lij. bitationē mulier Ꝙtum ad coha dic ꝓut habet̉ in. c. j. de coha. cle. ⁊ mul̓ ꝙ clericus nō dꝫ retinere in domo mult erem ſuſpectā de incontinētia. etiaꝫ ſi ſit mater vel ꝯſanguinea. Et nota ẜm Panor. ibidē. ꝙ ꝯſangui neas iuuenes al̓s nō ſuſpectas p̄t clericus bone fa me in domo retinere. ſꝫ extraneas nullo mō pōt re tinere. quantūcunqꝫ al̓s ſint bone fame. qꝛ talis cō mixtio eſt ꝑiculoſa. nō ſic cuꝫ ꝯſanguineis. Et hoc ſentit glo. in. c. volumus. lxxxj. diſ. Idē intellige ꝙ non ſit talis conſanguinea que habet ſecum pedi ſequas. ¶ An autē ep̄s poſſit ſecū habere matrē ſeu aliam non ſuſpectā: do. An. dicit ꝙ nō. ſed Panor. tenet oppoſitū ꝑ tex. exp̄ſſum in. c. interdixit. xxxij. di. lꝫ ius ciuile in autentica. ep̄o. C. de ep̄i. ⁊ cle. aſiter te nuerit. tn̄ exquo ius canonicū oppoſitū innuit. ſtā dum eſt ei. Fateor tn̄ ꝙ primū eſt honeſtius: maxi me ꝓpter clericos cōmorantes cum ep̄o. ¶ Utrum clericus incōtinens ⁊ fornicarius ſit ſu ſpenſus. ⁊ debeat in officijs enitari? Dic ẜm no. ꝑ Panor. in. c. vr̄a. ⁊. c. fi. de coha. cle. ꝙ quilibet pro mortali pctō eſt ſuſpēſus ꝙͣtum ad ſe tn̄ talis non eſt ſuſpēſus quo ad alios. nec debet in officio vita ri. niſi peccatū ſit notoriū. Et notoriū eſt duplex.ſ. iuris ⁊ facti. Notorium iuris. dr̄ qn̄ ꝑ ſnīam con uincit̉ de crimine. vel ꝑ confeſſionē ſuā ſponte fa ctam condēnatus ē. Et tunc nō eſt licitū audire ta lem. ⁊ peccant contrafacientes. Sed dubium eſt in notorio notorietate facti. vt quia habet concubi nam publice in domo. nec fuit condemnatus. nec in iudicio confeſſus. ⁊ iſte eſt caſus ꝑiculoſus. de qͦ dicit Panor. ſepius fuiſſe interrogatum apud ho mines timoratos. ⁊ concludit dimiſſis opinionibꝰ de ſubtilitate iuris poſſe ſic diſtingui. ꝙ aut forni catio eſt ita notoria. ꝙ nullam habet dubitationē. ſicut videmus in pluribꝰ clericis qui tenent ita pu blice concubinas ſicut vxores. ⁊ publice nutriunt filios. ita ꝙ etiā ipſi nō audent diffiteri. ⁊ tuūc cre do ꝙ oīno ſit abſtinendum ab eis. ſine alia moniti on. hoc ꝓbat tex. in. d. c. veſtra. in fi. ibi. nec habet opis euidentiā. ⁊ melius in. c. tua. eo. tit. vbi nulla fit mentio de monitiōe. Item hoc videt̉ ꝓbari de directo. in. c. nullus. ⁊. c. p̄ter. xxxij. di. Reqͥrūt em̄ illa iura ſolam euidētiam facti. nō aūt monitioneꝫ a ſuꝑiore. Item ex contrario ſequeret̉ ꝙ nunqͣꝫ vel raro fornicatio poſſet eſſe notoriā. Si v̓o fornicatō nō habet iſtā oꝑis euidentiā. ſꝫ p̄t ꝓbabiliter tergi uerſari. puta. qꝛ cōcubina hītat cū mr̄e clerici. ⁊ di cit illā eſſe pediſequā mr̄is. vl̓ qͥd ſil̓e. ⁊ tunc requi rit̉ monitio. Et hanc putat Panor. eſſe mentē iuri um: ⁊ iſta videt̉ eſſe cōis opinio. Adde tamen qd̓ e iiij

Clericus. iiij. notat Io. de ſan. ꝙ laici nō peccāt audiēdo diuina ab hmōi clericis fornicarijs etiā notorijs. qꝛ licꝫ ig norātia iuris naturalis. ſiue diuini. ſit laicis ꝑiculo ſa. nō tn̄ ignorātia iuris poſitiui. cū non teneant̉ il lud ſcire. vn̄ nō eſt tutū ꝙ cōfeſſor dicat eis ius. qꝛ ꝑ hoc magis implicant̉ ꝙ releuent̉. Nota etiā ẜm Ar. flo. ꝙ nō ſolū ſacerdos. ſꝫ etiā clericus in mino ribꝰ ex notoria fornicatōe eſt ſuſpēſus ab oībꝰ acti bus ordinū ipſo iure. ẜm Inno. qd̓ notat Ar. diſt. xxxij.§. ad hec. Et tamdiu ſtat ſuſpēſus qͣꝫdiu ꝑſe uerat in vicio. ⁊ interim ſi exequit̉ officia ſua etiaꝫ ſemel. efficit̉ irregularis. ⁊ indiget diſpenſatōe pa pe ẜm Inno. ⁊ Hoſti. vn̄ etiā ſi ceſſaret a vicio. et an̄ diſpēſationē vtit̉ officio ſuo. ſemꝑ peccabit mor taliter. ꝙͣuis nouā irregularitateꝫ nō cōtrahat. Si aūt cum eſſet ſuſpēſus. nō eſt executus officia ſua. indiget nihilominus diſpenſatōe. quā poterit face re ep̄s ẜm Inno. Sed ſuꝑ his ⁊ ſil̓ibꝰ facta eſt ma gna inuocatio ꝑ cōcilium cōſtancien̄. de quo vide jͣ. Excōicatio ſexto. De hac etiā materia vide. jͣ. ir. regularitas. ⁊. c. ſuſpenſus. Utrum aūt omne pctm̄ notoriū inducat p̄ciſio nē ſeu ſuſpēſionē a canone? Rº. d. An. in. d. c. vr̄a. dicit ꝙ ſic. qꝛ vbi peccatū eſt notoriū: nō eſt licitum ab eis ꝑcipere diuina: vel eccleſiaſtica ſacr̄a. qꝛ om̄e peccatū notoriū interdicit officiū ſine diſpenſatōe. c. fi. de tem. or. Sed Panor. dicit contrariū. ⁊ dicit eſſe tex. in. c. fi. de coha. cle. nam tex. ibi ſe reſtringit ad peccatū fornicatōis notoriū. Et idē dicit tex. in d. c. nullus. nam opinio. d. An. eſſet vera ſi dixiſſet canon: nullus audiat illius miſſam. quē ſcit indu bitāter eſſe in peccato. ⁊ nō poſuiſſet ſpāle in forni catione. Non ob. d. c. fi. de tem. or. qꝛ bn̄ fateor. ꝙ ipſe peccat grauiter celebrando. nō aūt alij miſſam audiēdo. ⁊ hec opinio eſt tenenda. qꝛ cum materia ſit penalis. nō debemus eam extēdere. vltra termi nos ꝓprios vt dictū eſt clariſſime sͣ. c. arguere. Et ꝑ hoc ſoluit̉ alia qō. vtrū clericus teneat̉ reſtituere fructus qͦs ꝑcepit de bn̄ficio exn̄s in mortali? Qui dam tenentes opinionē p̄dictā. d. An. dicunt ꝙ ſi peccatū eſt notoriū tenet̉ reſtituere qꝛ cum ſit ſuſpē ſus. ꝑinde eſt ac ſi nō reſideret. qꝛ nullum ⁊ inutile idē eſt. Sed tenēdo opinionē Panor. p̄dicta non habent locū in alijs notorijs a fornicario. ⁊ forteꝙ etiā in eo nō habēt locū. ar. eius ꝙ notat glo. in. c. paſtoralis: de ap.ſ. ꝙ excōicato nō ſubtrahunt̉ red ditꝰ: niſi hoc ſit exp̄ſſū in ſnīa. gͦ idē dic in caſu nr̄o ¶ Quis autē dicat̉ toleratus ab eccleſia? Panor. in. c. vr̄a. de coha. cle. ex illo text. dicit ꝙ quis dr̄ to lerari qn̄ nō fuit ꝑ ſnīam priuatus: nec confeſſus: nec habet oꝑis enidentiā. qd̓ etiā notandū. Et ſic econuerſo habes quis dicat̉ nō toleratus. Et con cludit ibi Panor. ꝙ iſti nō tolerati etiā ꝑ euidenti am facti indubitatā. ſunt irregulares ⁊ ſuſpēſi dire cte a canone. ꝑ. d. c. p̄ter. Ꝙͣͣtuꝫ ad bona Lericus. llij. tꝑalia. Utrū cle crici poſſint facere teſtm̄: vl̓ donare inter viuos? Rn̄. Panor. in. c. cuꝫ in officijs. de teſta. dicit ꝙ quedā ſunt bona acquiſita intuitu ꝑſone. puta ex ſucceſſione cognatorū ſeu donatiōe amicorū: ſeu ex induſtria clericorū. Et d̓ his bonis pn̄t clerici libere teſtari: vt in. c. qꝛ de teſta. Ex qͦ col lige ꝙ clericus etiā hn̄s eccleſiā. ſibi ⁊ nō eccleſie lu crat̉. qd̓ acquirit ex induſtria. Quedā ſūt bona ac qͥſita intuitu eccl̓ie. vl̓ de facultatibꝰ eccl̓ie. ⁊ de his nō pn̄tꝭ clerici teſtari: vt in. d. c. cū in officijs. nec ali ter de ipſis bonis ī alios diſponere regulal̓r. vt ibi Fallit tn̄ in quibuſdā caſibꝰ. Primo ſi rector ſeu p̄ latus eccl̓ie tantūdē cōtulerit de ſuo eccl̓ie quantū vult relinq̄re ex eccl̓ie facultatibꝰ. xij. q. ij. ſi quis. ij. q. v. ſi ep̄s. Scd̓o fallit ẜm quoſdā. ſi hoc hꝫ ꝯſuetu do. Ex quo nota ꝙ valeat conſuetudo. vt clericus poſſit teſtari de bonis per eccleſiam acquiſitis. qd̓ tamen Panor. indiſtincte non admittit. ſꝫ reſtrin git ad bona mobilia ⁊ modica. Sicut eī valet ꝯſue tudo vt modica poſſit donare: vt in. c. ceterū. de do na. Ita dicendū eſt reſpectu facultatis teſtādi. naꝫ ſi cōſuetudo hr̄et de rebꝰ magnis. illa eſſet oneroſa eccīe. ⁊ ꝑ ꝯn̄s n̄ valeret: vt ī. c. j. de ꝯſue. Reſpectu aūt bonoꝝ īmobiliū. puto nō ſufficere ꝯſuetudinē qꝛ nō pn̄t illa alienari ſine ſolēnitate. de qͣ. xij. q. ij. ſine exceptōe. Ualeret tn̄ ꝯſuetudo. vt canonicus poſſet teſtari de redditibꝰ ꝑcipiēdis anno ſequenti poſt mortē ſuā. qꝛ potius piudicat canonico ſucceſ ſori ꝙͣ eccl̓ie. Tercio fallit in donatōe intuitu eccīe quā clericus facere p̄t etiā in egritudine ꝯſtitutus vt in. c. ad hec. de teſta. vbi Uin. ponit notabile v̓ bū ꝙ ꝯſuetudo nō excuſat clericos qͥ oīa bona mo bilia acqͥſita intuitu eccl̓ie dimittūt in morte eoruꝫ ꝯſanguineis. Quarto fallit cū clericus vult remu nerare ſeruitia recepta: tam a ꝯſanguineis ꝙͣ ab ex traneis. p̄t em̄ aliqͣ de bonis mobilibꝰ eccl̓ie ī alios ꝯferre: vt in. c. relatū. el. ij. de teſta. vbi Panor. dicit ꝙ ꝯſanguineo diuiti qͥ nō ſeruiuit eccl̓ie nec p̄lato. nō pōt p̄latus aliqͥd ꝯferre etiā de mobilibꝰ eccl̓ie. Et pondera verbū ibi. aliqua. qd̓ denotat modera tionē quandā. nō em̄ dꝫ oīa bona mobilia eccleſie diſpenſare in egritudine. Itē nota ibidē. ꝙ paupe ribꝰ ⁊ religioſis locis ſufficit ad erogatione facien dam ſola charitas. In alijs aūt qui nō ſunt paupe res. vel nō ſunt loca religioſa. requirit̉. ꝙ p̄ceſſerit aliqd̓ ſeruitium. Quid autem de clericis nō habentibꝰ admini ſtrationem ſꝫ ſimpl̓r bn̄ficiatis. an poſſint teſtari? Rn̄. Ge. in. c. pn̄ti. de offi. or. li. vj. dicit ꝓ euiden tia iſtius. q. tria. eſſe vidēda? Primo nūquid recto res ⁊ p̄lati eccleſiarū faciāt fructus ſuos? Scd̓o qͥ dicunt̉ hr̄e bn̄ficium cum adminiſtratiōe? Tercio de quibꝰ fructibꝰ clerici teſtari poſſint: Ad primū. Archi. tractat hoc de reſcriptis ſtatutum. li. vj. ⁊ te net ꝙ clerici non faciant fructus ſuos qui ſuꝑſunt deductis expenſis: allegat. c. j. xij. q. iij. ⁊ ita intelle xit Barto. bri. illum canonem. Et ſic patet ꝙ res acquiſite de bonis eccleſie nō ſunt clericorum. naꝫ clerici debēt illa que ſuꝑſunt neceſſarijs deductis. pauperibus erogare. aīs inique agūt. Et ꝙ acqui ſita ſint in prouiſione eccleſie patet. xij. q. j. ep̄i. de rebus. ergo ⁊ ſolus vſus competit eis. Fatetur ta men ꝙ clerici ſunt domini fructuū ꝑceptorum. et habent ipſorū ꝓprietatē ꝙͣtum ad fidem ⁊ debitaꝫ diſpenſationē ſibi ⁊ ſuis faciendā. ⁊ iſtam partem

Clericus. iiij. archi. ge. credit verā: quā optime ꝓbant iura q̄ al legant̉: nā nō dicūt̉ dn̄i: ſꝫ ꝓcuratores. ꝓ hoc opti mus tex. xij. q. j. clericus. et iſtud tenet glo. in. c. qͥa nos. de teſta. Ad ſcd̓m qͥ dicant̉ hr̄e bn̄ficiū cū ad miniſtratione? Glo. in v̓. vt ip̄os. in. c. ex tue. d̓ cle. nō re. vr̄ velle ꝙ oēs p̄lati dicantur hr̄e diſpenſatō nem ⁊ adminiſtrationē. Et ge. ꝓ opinione predi cta firmat concluſionem hanc ꝙ quicunqꝫ habēs beneficiū qͣꝫtumcunqꝫ ſimplex in titulū cui ſit aſſi gnata certa dos. talis dicatur hr̄e bn̄ficiū cū admi niſtratione. Ad tercium de quibꝰ fructibꝰ clerici te ſtari poſſint: Glo. hic tenet ꝙ ſi habeāt bn̄ficiū cū adminiſtratōe. nō pn̄t de fructibꝰ illius teſtari. qd̓ ītellige de iure cōi. Sꝫ ſi hoc diſponēt ſpālis cōſue tudo: vl̓ ſtatutū eccleſie. ꝑ q̄ tn̄ nō nimiū grauarēt̉ eccleſie: tūc virtute talis ꝯſuetudinis: ⁊ ſtatuti poſ ſet. de teſta. relatū. el. ij. Secus ſi talis conſuetudo vel ſtatutū eſſent oneroſa. de cōſue. c. j. Aut cleric nō hꝫ adminiſtrationē. ſꝫ eſt ꝑſonaliter ⁊ ſimpl̓r be neficiatus. ⁊ tūc talis p̄t teſtari de talibus fructibꝰ qꝛ facit illos ſuos. vt dicit glo. hec quā puto veriſſi mam recte intellectā: ꝓut magiſtraliter eſt locuta: naͣm qͥdā intelligūt eā.ſ. ꝙ quilibet hn̄s bn̄ficium ſimplex poſſit teſtari: qd̓ dicūt eſſe falſum. et ꝯͣ tex. d. c. relatū. qd̓ loqͥt̉ ī canonico. ⁊ ſic in hn̄te bn̄ficiū ſimplex ⁊ tn̄ vt ibi pꝫ talis nō p̄t teſtari. hoc fateor. ſꝫ dico ꝙ iſta glo. hoc nō dixit. ſꝫ reqͥrit ꝙ ad hoc ꝙ bn̄ficiatus poſſit teſtari. tria concurrāt. Primo ꝙ nō habeat adminiſtrationē. Scd̓o ꝙ bn̄ficium ſit ſimplex. Tercio ꝙ illud ſibi obueniat ꝑſonalit̓ tm̄ Et ſic: vt tales fructus ſint ſibi cōceſſe rōne ſtipen dij ꝑſonalis. his cōcurrentibꝰ poterit teſtari. Et ex iſto infert̉ ꝙ ſi canonicus hꝫ p̄bendā diſtinctā ī ec cleſia cū talis dicat̉ hr̄e adminiſtrationē nō poterit teſtari de fructibꝰ talis p̄bende. et iſte eſt caſus ro tundus. in. d. c. relatū. ⁊ iſtud exp̄ſſe voluit Inno. in. c. nouū genus. de deci. Et ex his infert̉ ꝙ cano nicus pōt teſtari de quotidianis diſtributiōibus. quia diſtributiōes dant̉ ꝓpter ſtipendium ꝑſona le. ⁊ ꝓ labore diurno: vt in. c. j. de cle. nō re. li. vj. vn̄ de illo denario diurno poterit teſtari: ſicut merce narius ⁊ ruſticus. de lucro ſibi dato pro oꝑe ſuo di xxxyi urno. Et ita poterit intelligi iſta glo. qꝛ talis dicit̉ quo ad diſtributiones beneficiatus ſimpliciter et perſonaliter. quia dātur pro ſtipēdio ꝑſonali tm̄. nec habet adminiſtrationē reꝝ. vn̄ tales diſtribu tiones ſoluūtur ꝑ capitulum: ſingulis. Et hāc par tem videtur tenere Pau. qui dicit ꝙ illa q̄ recipit clericus intuitū ſeruicij ꝑſonalis tm̄. trāſmittit ad ſucceſſores. Et ex his infertur ꝙ ſi prebēde nō ſūt diſtincte ī eccleſia. quia oīa veniūt in communi. et poſtea diſtribuūtur ſingulariter tm̄ pro quolibet: ꝙ etiam de iſtis nō poſſet d̓ iure teſtari. Et per pre miſſa decidit̉. quid de habētibꝰ capellanias ī certꝭ eccleſijs ad nutū remouibiles: quia nō dātur ī titu lum et datur eis pro ſuo labore certū ſtipēdium in anno ī pecunia. An de tali ſtipēdio poſſint teſtari Dicēdum eſt ꝙ ſic. qꝛ datur eis intuitu ꝑſone. ⁊ ꝓ eorum labore ergo poterūt teſtari. d. c. quia nos. et d. c. relatum. Et iſto mō poſſꝫ alio mō intelligi iſta glo. nam tales ſūt ſimpliciter et perſonaliter bn̄fi Fo. XXX. ciati abſqꝫ alia admīſtratiōe. Per p̄miſſa ⁊ decidit̉ q̄ſtio de ſacerdotibꝰ qͥ ſūt ī ꝯſortijs ciuitatū: ſicut ē bononie quia habentes beneficium in ciuitate bo nonie ponūt̉ ī qͥbuſdam ꝯſortijs ⁊ vniuerſitatibꝰ. ⁊ ꝯueniūt ſe ī certis eccleſijs ad certā miſſam cele brādam ⁊ hn̄t poſſeſſiōes illi ꝯſortio deputatas: d̓ quaꝝ fructibꝰ dat̉ tm̄ veniēti ad illaꝫ miſſam. An de talibꝰ poſſint teſtari? ⁊ vr̄ ꝙ ſic: qꝛ illud dat̉ rōe ſeruicij ꝑſonalis. ⁊ nō prīcipalit̓ intuitu eccl̓ie. hec Ge. ī. d. c. pn̄ti. ¶ Quid aūt ſi ſacerdos eſt lucratꝰ multū ī miſſis dicēdis? Panor. ī. c. cū ī officijs d̓ teſta. dic̄. ꝙ Pe. voluit: vt refert Cy. ī aut̓. licētiā. de ep̄i. et cle. ꝙ de his poſſit teſtari. maxime hoc ꝓcedit: qn̄ qͥs exp̄ſſe reliqͥt ꝓ miſſis dicēdis. c. Cū cōtraria opiniōe con cordare vr̄ Ho. ꝙ ſi dericus rōne officij ſeu ſerui cij aliquid lucratus eſt. puta. qꝛ fuit capellanus ali cuius prīcipis: de hoc poteſt teſtari. quaſi intuitu ꝑſone fuerit acqͥſitū. Et ex hoc īfert Panor. ad. q. nūquid ī relicto ꝓ miſſis dicēdis debeat̉ canonica portio ep̄o? Et dicit attendendas fore ꝯiecturas. Utrū.ſ. relinquēs vel donās habuerit reſpectum ad eccl̓iam vel ad ꝑſonam: nā forte relinquēs. c. p̄ ſbytero ſuo parochiali ꝓ miſſis dicēdis. nō reliqͥſ ſet ſibi ſi nō fuiſſet ꝓprius p̄ſbyter parochialis. Se cus aūt ſi nulla qualitas ſuggereret eccl̓iam fuiſſe cōtēplatā: ſꝫ ꝑſonā dūtaxat. ¶ Relictū factū nō hn̄ti p̄lationē vel adminiſtra tionē eccl̓ie: lꝫ al̓s ſit bn̄ficiatus: p̄ſumit̉ factū intui tu ꝑſone. Pone exemplū ī canonico. nā canonicꝰ nō hꝫ p̄lationē nec adminiſtratiōem. vn̄ in dubio reliquēdo canonico. nō vr̄ teſtator habuiſſe reſpe ctū ad eccl̓iam. qꝛ nō eſt veriſimile ꝙ reliquiſſet in tuitu eccl̓ie ei qͥ n̄ habet admīſtratiōeꝫ eccl̓ie. Hoc verū niſi ꝑ ꝯiecturas ꝓbaretur cōtrariū: vt ī. c. re quiſiſti. de teſta. Hec Panor. ibi. ¶ Rector eccleſie nec redditus nec oblatiōes: nec vota. pretextu eccleſie facit ſua. ſed omnia cedunt vtilitati eccleſie ẜm Pan. in. c. inquirendum. de pe cul̓. cle. Similiter ſi induſtria perſone ſue fecit rem eccleſie meliorē non poteſt repetere quicquid im pendit ex induſtria ſua. ſed cedit eccleſie. Adde ta men quod notat Inno. in. c. cum inter. de ver. ſig. ꝙ id quod acquirit ſacerdos iniungendo pnīas ſu is parochianis acquirit eccleſie pro hoc optime fa cit. d. c. inquirendum. ¶ Queritur. qͥd eſt ꝙ clericꝰ pōt aliqua donare in tuitu elemoſyne de rebus eccleſie: ⁊ tamen d̓ illis n̄ pōt teſtari? ℟. Panor. in. c. ad hec. de teſta. dat rō nē diuerſitatis. qꝛ teſtm̄ morte cōfirmat̉: vt in. c. cū marthe. de cele. miſ. Effectus ergo cōfertur in tp̄s quo non eſt futurus p̄latus: iō nō pōt d̓ aliquo di ſponere ex facultatibus eccleſie in teſtamento. Sꝫ qn̄ vult diſponere dū viuit. nō prohibetur: qꝛ hoc facit tanqͣꝫ adminiſtrator eccleſie. Et ex hoc notab̓ practicam: quā debet ſeruare clericus ſi de rebꝰ ec cleſie vult aliqua intuitu elemoſyne. vel pro remu neratione ſeruicij erogare: vt actualiter donet ipſe dū viuit. non aūt relinquat ꝯferendū poſt mortē. ¶ Quis ſuccedet clerico ab inteſtato? Rn̄. in bo nis acquiſitis intuitu eccleſie ſuccedet eccleſia ſed

in alijs ſuccedūt ꝯſanguinei ẜm ordinē iur̄. qͥbus deficientibꝰ ſuccedet eccl̓ia. xij. q. v. c. quicūqꝫ. ⁊ de ſuc. ab inte. c. j. ⁊. c. cū dilectus. Nota tn̄ ſingulare dictuꝫ panor. in. c. relatum. ij. de teſta. ꝙ acqͣſita ꝑ canonicū intuitu eccleſie ſeu p̄bende. nō cedūt ſuc ceſſori ī p̄benda. ſꝫ capitulo ip̄ius eccleſie. Ubi aūt beneficiatus nō eſt de ꝯgregatione. ſꝫ hꝫ bn̄ficium omnino ſeꝑatū. puta qꝛ ē rector eccl̓ie parochialis vel eſt p̄poſitus. ſeu archidiaconus nō bn̄ficiatus a capl̓o. tc̄ bona acqͥſita intuitu bn̄ficij cedūt ſuc ceſſori ⁊ nō capl̓o. Ratio diuerſitatis eſt. naꝫ cano nico datur p̄benda ex bonis cōibꝰ capituli princi paliter: vt inde ſumat neceſſaria: nō aūt dat̉ vt ſit adminiſtrator eccleſie. Ideo ſi aliqua remanēt vl tra p̄bendā debent cedere capitulo cuius ſunt oīa bona p̄bendaꝝ. Nam ſatis eſt ꝙ ſucceſſor habeat corpus p̄bende. ⁊ capl̓m adminiſtrabit bona que ſita ſicut alia bona ꝯmunia. Sed in alio bn̄ficiato ꝑ ſe exͣ cōgregationem datur beneficiū tanqͣꝫ admi niſtratori ip̄ius beneficij: ſeu eccl̓ie. vn̄ quēadmo dū habet adminiſtrare bona cōmunia eccleſie. ita et hec queſita intuitu eccleſie. Quid ſi neſcit̉ vtrū res fuerint eccleſie vel ꝑſo ne? Rn̄. Io. an. in. c. vt vnuſqͥſqꝫ. de pec. cle. facit tria membra. Aut.n. conſtat p̄latū aliqͥd habuiſſe tꝑe ſue ꝓmotionis. Aut ꝯſtat ꝙ nihil habuit. aut dubitat. Primo caſu p̄ſumendū eſt ꝓ poſſeſſore. Et ideo ſi heres eſt in poſſeſſione illoꝝ bonoꝝ in cūbet eccleſie onus ꝓbandi. ꝙ de redditibꝰ eccle ſie fuerint acquiſita. Scd̓o caſu cuꝫ nihil habuerit tꝑe ꝓmotionis. p̄ſumendū eſt ꝓ eccleſia: vt in. c. j. de pec. cle. Poſſet tn̄ heres ẜm eū ꝓbare ꝙ ex arti ficio vel aliunde: illa bona acqͥſierit. ſibi tn̄ incum bit onus ꝓbandi: qͣſi eccleſia hēat intentionē fun datā ex p̄ſumptiōe iuris cōis. Tercio caſu cū du bitat̉. dicit idē: vt ꝓſumat̉ ꝓ eccleſia. Poterit tam̄ heres ꝓbare p̄latū illa: vel alia bona habuiſſe tꝑe ꝓmotiōis. Et cū hac diſtinctione trāſeūt cōmuni ter doc. lꝫ Panor. multū reſtringat hoc dictū: quē ibi vide. ¶ Utrū clericus poſſit viuere d̓ bn̄ficio ⁊ ꝯſeruare redditus pr̄imonij. Inno. in. c. ep̄s d̓ p̄bē. tenet ꝙ ſic: ⁊ quotidie allegat̉ hoc dictū: ⁊ tenet̉ cōiter per doc. nec ob. c. paſtor.j. q. ij. loqͥt̉ em̄ ẜm In. qn̄ cleri cus vellet viuere de bn̄ficio. et auare theſaurizare d̓ pr̄imonio. Secus aūt ſi vult ꝯſeruare pr̄imoniū ꝓ ſuis hēdibꝰ. Idē panor. ibi tꝫ ꝙ hodie licite cle ricus viuit de fructibꝰ bn̄ficij: ⁊ ꝯſeruat pr̄imoni um heredibꝰ. dūmodo honeſte viuat. Utꝝ clerici ꝯſumentes bona eccleſiaꝝ teneant̉ reſtitutionē facē d̓ bonis pr̄imonialibꝰ: ſi hn̄t: aut ſufficit ꝙ ea reſtituāt de fructibꝰ eccleſie qͦs habēt vel habituri ſunt? Uide. jͣ. reſtitutio. xiiij. Utrū clericus d̓ redditibꝰ bn̄ficij poſſit dotare ſorores ſuas. ⁊ eiꝰ ꝯſanguineas? Rn̄. panor in. c. j. de coha. cle. et ī. c. ꝑuenit. de arbi. de mente. d. An. dic̄ ꝙ clericus tenet̉ dotare ſorores ſuas ſi non hn̄t vn̄ ſe dotēt. vn̄ ī laico cōiter tenēt glo. ⁊ doc. iurꝭ ci uilis ꝙ frat̓ tenet̉ ſororē natā ex eodem pr̄e dotare. Et dicit Cy. ꝙ cā dotis eſt fauorabilior ꝙͣ cā alim̄ torum vnde ſi tenet̉ in caſu neceſſitatis alere ſoroClericus rē. Ita ⁊ dotare. idē et fortius in clerico. qꝛ clericus magis tenetur exercere actū charitatis qͣꝫ laicus: ⁊ ſic cū bona ꝯſcīa: ſi non hꝫ pr̄imonialia pōt dotare ſororē: vel aliā ꝯſanguineā inopem de redditibꝰ ec cleſie. Et vide glo. in. d. c. j. ꝙ clerici pn̄t ſuſtentare ꝯſanguineos pauꝑes: quibꝰ potius ꝙͣ extraneis te nent̉. lxxxvj. di. nō ſatis: al̓s nō: ſi diuites ſunt vel vt diuites eos faciant. ¶ An aūt poſſint dicti clerici ſuſtētare eoꝝ ꝯſāgui neos in ſtudio: ⁊ eos doctorari facere de redditibꝰ beneficioꝝ Dici pōt ꝙ ſic: ⁊ vtinā ſuꝑflua bn̄ficio rū in talibꝰ expenderent: ⁊ honorificū eſſet: ⁊ reſul taret ad vtilitatē vniuerſalis eccl̓ie: q̄ indiget viris doctis vt in. c. cum ex eo. de ele. li. vj. ⁊. ī. c. de mul ta. de preben. ¶ Utrū clericus qͥ aſſumpſit bn̄ficiū: nō aīo cleri candi. ſꝫ vt ex eo viuat in iuuētute: al̓s nō habuit reſidendi animū: nūquid ſit iuſte ꝓmotus? Rn̄. Panor in. c. relatū. de cle. nō re. dicit d̓ mente doc. ꝙ nō. Tamen Hoſ. dicit ꝙ hoc peccatū tollit̉ per pnīam. vt in. c. fi. de ſymo. vult dicere ꝙ nō eſt ne ceſſe ad purgandū hoc peccatū dimittere bn̄ficiū ſicut in eo qͥ ꝓmouet̉ ꝑ ſymoniā mentalē. Utrū clericus habens patrimoniū in titulum poſſit illud ad libitū alienare: ⁊ an in dicta aliena tione debeat interuenire ſolēnitas q̄ obſeruanda ē in alienatione reꝝ eccleſiaſticaꝝ. de qua. xij. q. ij. ſi ne exceptione. Io. ⁊ Goſ. tenēt ꝙ nō poſſit aliena ri ſicut nec alia bona beneficij ſpiritualis. fatentur tn̄ ꝙ illi pr̄imonio nō adheret ius ſpirituale qd̓ ad heredes nō ſit tranſmiſſibile. vnde volunt ꝙ mor mortuo clerico extīguat̉ cā priuilegij. quemadmo dū dicimus in fundo dotali: ꝙ lꝫ matrimonio du rante nō poſſit alienari: tn̄ eo ſoluto: tranſit ad he redes. Hoſti. diſtinguit. Utrū patrimonium fue rit ꝓ titulo aſſumptū vel nō: vt primo caſu proce dat opinio p̄dictoꝝ. Scd̓o vero cāu ſecus. ⁊ ſic trā ſeūt doc. Et no. ex hac opinione Ho. ꝙ ſimpl̓r or dinatus pōt diſponere de pr̄imonio ꝓut vult. Se cus ſi fuit ordinatus exp̄ſſe ad titulū patrimonij. Sed Panor. dicit excludēdū vnū caſum. puta ꝙ ſi iſte ordinatus ad titulū patrimonij ꝯſequeretur bn̄ficiū ſpūale. licite poſſet diſponere de patrimo nio ꝓut vellet. qꝛ hoc caſu ceſſat rō alioꝝ. cū poſſit viuere ex beneficio. Sꝫ vbi nō habet niſi pr̄imoni um aſſignatum in titulum. tunc eſt maior dubita tio. et Inno. in. c. ep̄us. de p̄bē̓. ſentit ꝙ ī alienatio ne illius patrimonij nō requiritur conſenſus ep̄i. Et hec opi. videtur verior de rigore iuris: licet alia ſit benignior et equior: ne mendicet in obprobriuꝫ cleri. Et ſi diceretur qͥd operabitur ordinatio ad ti tulum patrimonij: ſi illud pōt ad libitum alienari: Rn̄. ꝙ ꝓ hoc ſatiſſit iuri: vt nō videatur ille pro motus ſine aliqua ſuſtentatione: vnde ſatis eſt ꝙ habeat vnde viuere poſſit. Nam paupertas vo luntaria non reprobatur in clericis: ſed neceſſaria Ge. tamen in ca. ſi epiſcopus. de preben. li. vj. di cit ꝙ clericus ꝓmotus ad titulum ſui patrimonij nō pōt illud vendere: ſi expreſſe aſſignatur eidem ſic ꝙ trāſierit in rē eccleſiaſticam. Et iſtud etiam te net Ioan. an. Si auteꝫ tacite: tunc licet epiſcopus

Clericus. iiij. etiam nō teneatur et prouidere: exquo habet vn de viuat. tamen poterit illud vendere: licet fuerit aſſignatum tacite. Secus ſi expreſſe: vt dictū eſt. Quid de ep̄o: qui redeunti clerico de ſtudio: cō templatōne ſcientie dedit aliquod beneficiū. ⁊ po ſtea inuenit eum idiotam: an poſſit reuocare bene ficium? Rn̄. Panor. in. c. ꝙͣuis. de eta. ⁊ quali. di cit ꝙ non. dummodo ſciat officium. Io. an remit tit ſe ad nota. in Specū. ſuper rubrica. de preben. vbi tractauit predictam. q. Et quid de eo qui con tulit vaſallo fendum credens ꝙ eſſꝫ probus vir. ⁊ repertum eſt contrarium. ⁊ ꝯcludit ꝙ non poteſt reuocare. quia cauſa nō expreſſa: ſed in mente con cepta nō viciat ꝯtractum. C. de condi. ob cauſam l. ſi repetendi. ¶ Utrum clericus ꝯiugatus poſſit habere bene ficium eccleſiaſticuꝫ? Rn̄. Panor. in. c. Ioh̓es. de cle. ꝯiug. dicit ꝙ in hoc ſunt opiniones. nam Ab. dic̄. ꝙ de iure ꝯmuni nō pōt hr̄e. ſed ex diſpenſati one ſic.ſ. ep̄i. Et ſic loquit̉ dictus text̉. ibi. Et hanc opi. ſentiunt Gof. phi. ⁊ Spe. limitant tamen vt valeat diſpenſatio epiſcopi reſpectu ſimplicis be neficij. Alij v̓o dicunt. ꝙ tm̄ papa diſpenſare pōt De laico certum eſt. quia beneficium eccleſiaſticū in titulum habere nō pōt. c. ex literis. de tranſact. Et de hoc. jͣ. in ſequenti. q. Et ꝙ tm̄ papa poſſit di ſpenſare in huiuſmōdi clerico ꝯiugato tenet Pa nor. ibi. quia in materia diſpenſationis que eſt ex orbitans non debet argui de caſibꝰ ꝑmiſſis ad ca ſus nō ꝑmiſſos etiam ſi ꝑmiſſi ſint maiores vt no tat Io. an. in regula que a iur̄. li. vj. Et ad. d. c. Io. poteſt reſponderi vt loquatur de diſpenſatione pape. Utrum laicus poſſit hr̄e beneficium eccleſiaſti cum vel prebendam. Dic ẜm Pan. in. c. maiori bus de p̄ben. ⁊ iuxta nota. ꝑ eum in. c. cum. M. d̓ ꝯſti. ⁊ ꝑ glo. ibi ꝙ laicus pōt hr̄e prebendam in ec cleſia ſed nō canoniam quaſi velit glo. ꝙ canonia ſit ius ſpirituale proueniens eo ipſo ꝙ aliquis reci pitur in canonicum. Prebenda v̓o eſt quid tem poralē debita canonico ratione officij et canonie. Sed huic obſtare videt̉. c. dilecto. de p̄ben. vbi p̄ benda appellatur ius ſpūale ⁊ indiuiduum. ꝓ cō cordia dic ꝙ quādoqꝫ in eccleſia p̄bende non ſunt diſtincte. ſꝫ om̄ia bona ſunt ꝯmunia. ⁊ ꝑ capl̓m a ſignat̉ iſti vnum p̄dium in p̄benda et alteri aliud vel quid ſimile. Uel etiam ſunt p̄bende diſtincte. ſed nō ſunt annexe canonicatibus. quia nō eſt ibi numerus canonicoꝝ in iſtis caſibꝰ ⁊ ſimilibꝰ. pre benda eſt quid mere tꝑale ⁊ pōt dari etiā laico ⁊ ſic̄ intellige nota. in. d. c. cuꝫ. M. Qn̄qꝫ p̄bende ſunt diſtincte ⁊ ānexe canonicatibꝰ. Ut quia certus eſt numerus p̄bendaꝝ ⁊ canonicatuū. ⁊ quelibet pre benda inheret ſuo canonicatui. Et hoc caſu intel lige. d. c. dilecto. nā canonia eſt quoddam ius ſpi rituale ꝯpetens canonico. ex ſua receptōe. nam ra tione ānexionis p̄benda dicit̉ ius ſpūale. quia ha betur reſpectus nō ſolum ad temꝑalitatē ſꝫ ad ius canonie ꝯnexum qd̓ eſt ſpūale. Et talis prebenda nō pōt ꝯferri laico niſi prius ſeꝑetur a iure canoīe Secus qn̄ tales p̄bende non ſunt ānexe. Et refert Fo. XXXI. ꝯpo. in. d. c. cum. M. ſeruari in eccleſia ſctī Marti ni carnoce̓. dioceſis. vbi aſſignant̉ alique prebēde nobilibꝰ ratōne pauꝑtatis vel alicuiꝰ ſeruicij tem poralis ꝓ hoc. c. poſſeſſiones. xvj. q j. vbi eccleſia pōt pauperi ꝯcedere vſumfructum alicuiꝰ poſſeſ ſionis. ¶ Utrū puer poſſit hr̄e bn̄ficium eccleſiaſticū vel p̄bendā. Pro declaratōe huiꝰ. q. neceſſe eſt videre que etas requirat̉ ad bn̄ficia. ⁊ ꝓ hoc vide doc. et Pan. in. c. ſuꝑ inordinata. de p̄ben. vbi diſtinguit ꝙ aut beneficiū eſt regulare aut ſeculare. Prīo ca ſu ſi eſt abb̓ia. tūc ī abbatiſſa requirit̉ etas. xxx. an noꝝ. vt in. c. idemnitatibꝰ. de elec. li. vj. In abbate v̓o nō reꝑit̉ tp̄s exp̄ſſuꝫ. Sꝫ coīter dicimꝰ ꝙ reqͥri tur tp̄s.xxv. ānoꝝ ꝑ. c. cum ī contis.§ inferiora. d̓ elec. vbi regl̓ariter ad quālibet dignitatē obtinen dam ſufficit illud tp̄s nec tp̄s ſtatutū in abbatiſſa dꝫ trahi ad abbatē ꝑ glo. in. d. c. idēnitatibꝰ. Ex qͦ nota. ꝙ ꝓuiſum in abbatiſſa nō trahit̉ ad abbate nec eſt eadeꝫ ratio in vtriſqꝫ. nam ꝓpter debilitatē ſexus muliebris requirit̉ maiꝰ tp̄s. Et olim reqͥre batur in abbatiſſa tp̄s. lx. ānoꝝ. vt in. c. iuuencule xx. q. j. Si v̓o ē prioratꝰ. Et tūc ſi eſt ꝯuētualis hn̄s collegium ſub ſe requiritur tp̄s.xxv. annoꝝ. ar. in cle. ne in agro.§. ceterū. de ſta. reg. Si v̓o nō ē con uentualis. Et tūc ſi hꝫ curā aīmaꝝ ſubdiſtingue aut ex ꝯſuetudine prior exercet curam ꝑ ſe ⁊ dꝫ hr̄e xxv. ānos. ꝙͣqͣꝫ hoc nō colligat̉ exp̄ſſe ex illo textu. Satis tn̄ colligit̉ ex mēte ⁊ rōne alioꝝ iuriuꝫ. nam nō pōt quis exercere curā niſi ſit p̄ſbyter ⁊ nō pōt quis eſſe p̄ſbyter niſi ſit in.xxv. āno: vt in cle. gene ralem. de eta. ⁊ qua. Si v̓o nō exercet ꝑ ſe curam ⁊ tūc videtur ſufficere tp̄s. xx. ānoꝝ. vt in. d.§. cete rum. Aut eſt prioratꝰ ſine collegio ⁊ ſine cura. ⁊ tūc videtur velle fed. vt ſufficiat tp̄us. vij. ānoꝝ iuxͣ nota. ꝑ glo. in. c. ſi eo temꝑe. de reſcrip. li. vj. Item quia nō pōt dici dignitas exquo nō habet collegi um. ergo eſt ſimplex beneficium. Sed hoc dictuꝫ nō putat Panor. verum. Aut em̄ intellexit de pri oratu regulari. ⁊ tūc dictum ſuum eſt falſum quia ſi nō eſt profeſſus nō poteſt habere prioratum: vt in. c. nullus. de elec. li. vj. et profeſſus eſſe non pōt ante. xiiij. annum. vt in. c. j. de reg. li. vj. Aut intel lexit de prioratū ſeculari: ⁊ tūc dictum ſuum depē det ex alio. nunquid poſt. vij. annum poſſit quis habere eccleſiam nō curatam. Et credo ꝙ non vt infra dicetur. Dic gͦ ꝙ ſi eſt prioratꝰ nō hn̄s collegi um nec curā requirit̉ adminꝰ tp̄s. xiiij. ānoꝝ. ar. c. indecoꝝ. de eta. ⁊ qua. ⁊ in. d.§. celerū. ¶ Uenio ad ſecūdū cum beneficium eſt ſeculare quo caſu dic aūt eſt epiſcopatꝰ. et requiritur ꝙ ex egerit. xxx. annum. vt hr̄ in dicto. c. cum in contis. Aut eſt dignitas inferior. et tunc requiritur ꝙ at tigerit. xxv. annum: vt in dicto.§. inferiora. Aut eſt beneficium curatum; ⁊ requiritur eadem etas: vt in dicto.§. infēriora. Ep̄s tamen diſpeuſat dū taxat in perſonatū non curato. ⁊ tunc ſufficit etas viginti annorum. In alijs autem non diſpenſat. Si v̓o eſt bn̄ficiū ſine cura. et ſit ſimplex: et tūc ſūt opiniones Hanormite tamen placet opinio Cal. qͥ voluit ꝙ ſi beneficium ſonat in nomen rectorie

Clericus. iiij. vtputa. qꝛ eſt eccleſia vel capella ꝑ ſe ſtās et habēs clericū ad ſuū regimē. ⁊ tūc ad minꝰ requirit̉ tp̄us xiiij. annoꝝ. Nam in hoc beneficio rectorie nō dꝫ requiri tempꝰ.xxv. annoꝝ. qꝛ cum hoc caueat̉ ſpe cifice in curatis: vt in dicto.§. inferiora. videt̉ alid̓ dicendum in nō curatis. ar. c. nōne de preſumpt Nec videt̉ ſufficere etas. vij. annoꝝ. quia cum ta lis habeat gubernare eccleſiā indecens eſt vt talis dicat̉ idoneus qui neſcit gubernare ſeipſum vt in d. c. indecorū. Aut nō ſonat in nomē rectorie. ſꝫ eſt beneficiū in eccleſia. ⁊ tūc ſi requirit maturitatē cō ſilij. Exemplum in canonicatu eccleſie cathedra lis ẜm Ho. ⁊ Archi. requit̉ etas. xiiij. annoꝝ: naꝫ an̄ illam etateꝫ nō pōt ſapientū iura tractare. glo. tam ē in d. c. ſi eo temꝑe. ſentit oppoſitum ꝑ. c. ex eo de elec. li. vj. Et ibi dicit glo. ꝙ minor. xiiij. ānis di citur idoneus ad bn̄ficium etiam ad canonicatuꝫ eccleſie cathedralis ad hoc. d. c. ſuper inordinata: ⁊ de reſcrip. ſi eo temꝑe li. vj. vbi dicit glo. ꝙ ſeptē nes ⁊ maiores dicunt̉ idonei ad bn̄ficia. Cum em̄ tales poſſint ordinari. xxviij. di. de hijs ergo et in bn̄ficijs intitulari. ar. de p̄ben. cum ſcd̓m. niſi acce perint talia bn̄ficia que ſacrum ordinem require rent. hec ibi. Sed Archi. rn̄det ꝙ illud cōtinet di ſpenſatōneꝫ. ⁊ ꝙ diſpenſatiue ille fuit ꝓmotus in caſu illius capituli ante. xiiij. annos. ⁊ panor. dicit audiuiſſe curiam ſeruare opinioneꝫ archi. ⁊ Ho. ⁊ dicit de hoc eſſe tex. non impropriando verbum pueri poſitum in tex. d. c. ſuper inordinata. Si v̓o nō requirit maturitateꝫ ꝯſilij. tūc ſufficit etas. vij. annoꝝ. Et hoc caſu ſerua nota in. d. c. ſi eo tēꝑe. et per glo. in. d. c. ſuper. Pone exemplum in preben dis clericalibꝰ. nam in multis eccleſijs ſunt benefi cia pro clericis minoribꝰ. qui tn̄ non ſunt de colle gio ſed ſimpliciter beneficiati de hijs bn̄ficijs pōt ꝓuideri iſtis minoribus. ¶ Utrū quis poſſit cū bona ꝯſeīa hr̄e plura bn̄fi cia. dic ẜm Panor. in. ca. cū iam dudū de p̄ben. ꝙ aut bn̄ficia requirūt reſidentiaꝫ: ſiue inſpecto iure cōi: ſiue ſpāli ſtatuto. Et indubie nō eſt licitū plu ra retinere. Sunt.n. incōpatibilia ꝓpter onus reſi dentie. ⁊ hoc eſt ẜm mentē iuriū. naꝫ qd̓libet bene ficiū dat̉ ꝓpter officium vt in. c. fi. de reſcrip. li. vj. Si v̓o nō requirūt reſidentiā. puta. qꝛ cōſuetudo eſt in ꝯtrariū q̄ ſatis valet in ſimplicibꝰ vt in. c. cū om̄s de ꝯſti. Et tūc aut ſufficit vnum ad ꝯgrue ſu ſtentandū clericū ⁊ nō licet tenere plura ꝓpter vti litatem ꝓpriā. īmo eſt pctm̄ mortale cū ſit ibi viciū ambitōnis ⁊ auaricie ⁊ occupat ſtipendia aliorum pauperū. vt notat glo. in. c. dudum. de elect. ij. Et ita pōt intelligi. c. ſanctorum. lxx. di. vbi dr̄ ꝙ quis non pōt eſſe p̄bendarius ⁊ canonicus in diuerſis eccleſijs. Aut vnum per ſe nō ſufficit. ⁊ tūc licet te nere plura vſqꝫ ad cōgruam ſuſtentatōnem. et ſic poſſunt intelligi. c. gr̄a. de reſcrip. li. vj. ⁊ cle. gr̄e. e ti. Ibi tn̄ quidam dicūt ꝙ dūmodo non cā auari cie vel alia illicita cauſa quis obtineat plura bene ficia ſimplicia: licitum eſt etiam ſine diſpenſatiōe. adeo ꝙ nō eſt pctm̄ etiā ſi vnū de illis ſufficeret ꝓ victu: et ſecus dicendo eſſet illaqueare plures ani mas. Et hoc papa ſcit et tolerat. c. j. de conſuet. li. vj. et vide glo. in dicto. c. gratia. que dicit ẜm In noce̓. ꝙ habere plura beneficia non curata: et que de ꝯſuetudine vel ſtatuto reſidentiam non requi runt nō eſt pctm̄ nec ꝯtra iura. ¶ Et ex predictis poteſt ſolui alia queſtio quotidi ana quid dicendum de dominis cardinalibus et alijs p̄latis qui habent plures epiſcopatus et ab batias ⁊ alia beneficia ꝯmendata. An hec poſſint ſalua conſcientia retinere. Dic ẜm Panor. in. c. de monachis. de preben. ꝙ ſi tales habent eccleſias ꝯmendatas. vt temporalia recipiant: tenentur ec cleſias conſeruare in ſolito ſtatu. ⁊ tantuꝫ ꝑcipere ⁊ lucrifacere redditos ſuperfluos vt in dicto. c. de monachis. Secus ergo ſi nō ſeruāt eccleſias ⁊ ab batias in ſolito ſtatu. puta. quia erat ſolita tenere. xij. monachos qui officiarent dictam abbatiam. ⁊ nūc nō tenēt niſi duos vel hmōi. ¶ Utrum clericus beneficiatus ꝯtrahens matri monium perdat beneficium ipſo facto. dic ẜm. d. an. in. c. j. de cle. ꝯiug. ꝙ conſtitutus in ſacris con trahens matrimonium.ſ. per verba de p̄ſenti nō eſt priuatus ipſo facto ſed priuandus. Mouetur quia cauſa priuatōnis elicit̉ ex. c. quod a te. ⁊. c. di uerſis. de cle. coniū. quia nō poſſet ſeruire vxori et beneficio. Sed in conſtituto in ſacris ceſſat hec ra tio quia non eſt matrimonium. ideo compellit̉ di mittere vxorem. Si autem clericus nō ſit in ſacris ſed in minoribus dumtaxat. tunc alij diſtinguūt inter ſponſalia de futuro et de p̄ſenti. vt primo ca ſu diſſolutis ſponſalibus poſſit redire ad benefici um ſuum facit. l. ea que. ff. ad municip. vbi deſpō ſata ante nuptias ꝯtractas ante ſuum non mutat domicilium. Et ſic effectualiter nō dicitur matri moniū ꝯtractū. Scd̓o caſu tūc nō recuperat bene ficium quia ex ꝯtractu matrimonij ꝑ verba de pre ſenti inſurrexit vinculum incompatibile cum ipſo beneficio vnde perditū eſt ius quod habebat ī ip ſo beneficio ⁊ ideo amplius non dabit̉ regreſſus. Idem ſi clericus in minoribꝰ ꝯtraxit matrimoniū cum ꝯſanguinea in facie eccleſie. poſtea ꝓbata cō ſanguinitate ruptū eſt matrimonium ꝑdit benefi cia: cū facto ſuo eccleſie renūciauerit. ¶ Utrum clericus nō dicens officium ſine cauſa rationabili teneatur reſtituere fructus quos inte rim percepit ab eccleſia. Io. cal. ī. c. j. de cele. miſ. cō cludit ꝙ ſic. Mouetur primo qꝛ ꝓpter nō reſiden tiam clericus priuatur beneficio ⁊ fructibus bene ficij vt in. c. pe. de cle. non re. Nam non dicens of ficiū effectualiter nō reſidet. ergo ⁊cͣ. Scd̓o bn̄fici um datur propter officium. vt in. c. fi. de reſcript. li. vj. Sed hoc fortificando. Ubicunqꝫ aliquid da tur ob cauſam cauſa non ſecuta illud poteſt repe ti. ff. de condi. ob tur. cauſam. quaſi ꝑ totum. Sed beneficium datur propter officium dicendum. er go officium non dicendo poſſunt fructus benefi cij repeti. Sed Panor. in dicto. c. j. dicit ꝙ hec opi nio eſt nimis rigida nec eaꝫ ſequitur do. car. quia iure non probatur. Et ad argumenta contraria poſſumus dicere ꝙ beneficium non datur ſimpli citer propter officium. ſed etiaꝫ vt clericus ex quo aſſumptus eſt in partem domini viuat de patri

Cōmodatū monio xp̄i ⁊ non mendicet. xciij. diſ. c. dyaconi. et c. ij. de p̄be̓. Item ꝓpter nō reſidentiā clericus. lꝫ priuet̉ beneficio non tn̄ reperimus ꝙ artetur ad reſtitutōem fructuū. vt in. c. ex ꝑte. de cle. non re. vbi clericus nō fecit reſidentiā per annuꝫ ⁊ tn̄ nō fuit cōpulſus ad reſtitutōem fructuū. Item occa ſione tituli quē habꝫ donec priuetur ꝑcipit fructꝰ Etſi nō ſeruiuit eccl̓ie dicendo officiuꝫ tn̄ ſeruiuit eccīe vniuerſali in ordine clericatus. Cōtraria tn̄ oꝑinio eſt tutior in foro anime. hec panor. ¶ Utrū clerici vel religioſi de bonis aduenticijs poſſint libere diſponere abſqꝫ cōſenſu patris. ⁊ nū quid pater in his priuet̉ vſufructu. Rn̄. panor. in c. in pn̄tia. de ꝓba. dicit ꝙ aut queritur de bonis aduenientibꝰ ingreſſo aut de bonis que prius an̄ ingreſſum obuenerant primo caſu illa indiſtincte acquirunt̉ monaſterio. qꝛ amplius nō eſt filius in ptāte patris. ⁊ ſic nō acquirit̉ vſuffructus patri d̓ quo clerici et ꝑſone religioſe ſunt priuilegiate ſuꝑ bonis aduenticijs. Ita vt habeant plenā ip̄oꝝ ad miniſtratōeꝫ. Ita ꝙ illud qd̓ eſt laicis aduenticiū clericis reputat̉ caſtren̄. vel quaſi. vt in autē. p̄ſby teros. C. de ep̄i. ⁊ cle. Et panor. in. c. cōſtitutus. de in inte. reſti. dicit hoc eſſe indubitatū qn̄ clericatꝰ adheret tꝑe delationis bonoꝝ. Et forte idem dici poſſet in bonis acquiſitis prius vt ſtatim ꝑ ingreſ ſum gaudeant illo priuilegio ꝑ. d. auten. Et ſic pri uabit̉ pat̓ vſufructu iſtoꝝ bonoꝝ etiā in vita ſua. ⁊ eſt pulcra ⁊ noua ꝯſideratio. Et intelligo hoc qn̄ filius hoc expreſſe diſponit. al̓s ſtabo diſpōni au tentice ſiqua. C. d̓ ſa. ſan. ec. Nō ob. c. lꝫ. de ſepul. li. vj. qꝛ illud loquit̉ in laicis ſed nō in clerico ſeu religioſo. Ommodatū eſt alicꝰ rei ad aliquē ſpālem vſum gratuita fa cta ꝯceſſio ⁊ nō tranſlatio. qꝛ qui cōmo dat retinet̉ dn̄ium ⁊ poſſeſſioneꝫ. extra eo. c. vno. Aicit̉ aūt cōmodatū quaſi cōmodo vtentis da tuꝫ. Dicit̉ gratuita. qꝛ ſi interueniat merces pecu nie. tunc eſt locatio. Si aūt non interueniat mer ces pecunie. ſꝫ aliud eſt cōtractus innominatꝰ. qͥ ſit quadrupl̓r: vicꝫdo vt des: do vt facias. facio vt des. facio vt facias. ff. de p̄ſcri. ver. l. naturalis. Cōmodatū cōſiſtit in rebꝰ mobilibus ⁊ ſe mo intpe dedem uentibꝰ. ⁊ immobilibꝰ ſil̓r ⁊ ī incorꝑalibus. puta in ſeruitute habitanti. ff. cōmo. l. j. Ea v̓o que vſu inr prepter oſinta ꝯſumūt̉ vt pecunia cōmodari nō pn̄t. niſi ad pō pam vel ad oſtentatōem. ff. co. l. ſed mihi.§. fi. Cōmodare pōt ⁊ ei cōmodari qui pōt ⁊ cōtra here. vn̄ nō ſolū p̄latus pōt cōmodare vl̓ ei cōmo dari. ſed etiā yconomus. qꝛ ⁊ is contrahere pōt. x. q. ij. hoc ius. Quid aūt ſi pupillus cōmodet vel ei cōmodet̉ glo. in. l. j. ff. cō. dicit ꝙ pupillus obligat̉ ex cōmo dato ꝓ quanto factus ē locupletior. vel ſi dolū cō miſit. ⁊ Bar. ibi notabil̓r dicit hoc limitando. ꝙ ſi ab initio nō cōſiſtit cōmodatū iure ciuili vel na turali. qꝛ pupillus erat infans vel a tutore recepit tunc nullo caſu tenetur. qꝛ ab initio non ſubſiſtit. d. l. j.§. impuberes. Sed ſi ab initio conſiſtit ſaltē Fo. XXXII. naturaliter qꝛ pupillus erat ꝓximꝰ pubertati tūc tenet̉. quatenus eſt factus locupletior. vel ſi dolū cōmiſit: vt in. l. j.§. an in pupillū. ff. depo. ¶ Quero qn̄ pupillus dicatur factus locupletior Quidā dicunt vt refert Bart. ibi. ſi nō eſt factus pauꝑior qd̓ quidā improbāt. ſed Bar. dicit ꝙ re cte intendēdo nō eſt iuſta rep̄henſio. nā ſi pupillꝰ habet rem cōuenitur vt eam reſtituat ⁊ tenetur: qꝛ reſtituendo nō efficitur pauꝑior. Itē poſſumꝰ cōmodare que noſtra ſūt. ⁊ etiā res alienas quas poſſidemus. vn̄ ſi fur vel predo res alienas como dauit. habet cōmodati actionē. ff. cō. l. cōmodare hoc tn̄ ſane intelligendū eſt. Male.n. fidei poſſeſ ſori cōmodari non licet. īmo cōmodando furtum cōmittit. ſed dicitur poſſe cōmodare quo ad hoc. vt poſſit contra cōmodatariuꝫ agere cōmodati. l. ita vt ſi. ff. cōmo. niſi forte concurrat dn̄s rei cū le gitimis ꝓbationibꝰ. nā tunc ei oīno facienda ē li bera reſtitutio. C. de fur. l. in ciuilē. In cōmodato. dꝫ reſtitui ip̄a res. ⁊ hoc eſt d̓ iu re naturali ⁊ non deteriorata. An aūt in cōmodato admittatur cōpēſa. pan. in. c. bonafides. de depo. ꝑ illum tex. dicit ꝙ ſic q ponit ſpālitatē in depoſito. Secus ergo in cōmo dato. qꝛ exceptio firmat regulā in alijs. Et hoc vi detur tenere glo. in. l. fi. C. co. ⁊ hoc vbi debitū ſit liquidū. Itē ſi cōmodatarius in re cōmodata im penſas fecerit retentioni locus eſt. puta. qꝛ equuꝫ ſanari fecit. vn̄ aget ad recuꝑandas expenſas ma iores intellige: modice.n. expenſe ꝑtinent ad eum ff. e. in rebus.§. poſſunt. Idē Bar. in. l. diuortio. §. impēdia. ff. ſolu. ma. vbi dicit ꝙ ſi cōmodo tibi equū ⁊ tu impendis in eo curando. ſi quideꝫ mo dica fuit non repetitur ſicut nec cibaria. d.§. pn̄t. Secus ſi eēt magna. Idē dicit de impenſis factis in ſeruo curando quod no. Sꝫ quid erit. ſi res penes cōmodatariū pereat vel deterior fiat. Rn̄. ẜm Goſ. ⁊ Ber. aut accipit quis cōmodatū gr̄a ſui aut gratia cōmodātis aut gratia vtriuſqꝫ. Si gratia ſui qd̓ frequentius con tingit. tunc tenetur de dolo: lata culpa: leui ⁊ leuiſ ſima. quia debuit in conſeruādo rem adhibere cu ram magnā ⁊ etiam maiorē ꝙͣ in rebus ſuis adhi bere ſolebat. ſi alius diligentius reꝫ illā cuſtodire poterat. Et ꝓ declaratōe p̄dictoꝝ videndū eſt qͥd ſit culpa in genere. ⁊ quot ſunt ſpēs culpe. ⁊ quid ſit quelibet culpa de per ſe. Et de hoc vide Bart. in. l. quod nerua. ff. depo. ⁊ panor. in dicto. c. vni co: vbi dicit ꝙ culpa in genere eſt deuiatio ab eo quod eſt bonum. ⁊ per hominum diligentiam p̄ uideri poterat. ⁊ additur hoc vltimum ad differē tiam caſus fortuiti qui preuideri non poteſt. extra de homici. iohannes. Ad ſecundum dico ꝙ tres ſunt ſpecies culpe. ſcilicet lata. leuis. et leuiſſima. Quo ad tercium dic ꝙ lata culpa eſt deuiatio in circūſpecta ab ea diligentia ꝙ communiter ſciūt homines illius profeſſionis. vnde ignorare quod cōmuniter ſciunt homines illiꝰ profeſſionis. Un. de ignorare quod cōmuniter ſcitur eſt lata culpa. Et dicitur incircūſpecta vt differat a dolo qui eſt inſidioſa machinatio. Et ſi ſerioſe deuiaret ab illa

diligētia eſſet in dolo. Et dicit̉ incircumſpecta.i. inconſiderata. Pone exemplū cōmodaui tibi li brum quem inconſiderate dimiſiſti ſuper bācho ante domū. ⁊ inde fuit ſubtractus. nam certe fui ſti in lata culpa. quia cōmuniter homīes tue pro feſſionis vel conditionis non feciſſent. Leuis cul pa eſt deuiatio incircūſpecta ab ea diligentia quā habent cōmuniter homines diligentes. ⁊ dicitur cōmuniter diligentes vt differat a lata culpa. Ex emplum cōmodatarius repoſuit rem cōmodatā in camera ſua ⁊ receſſit relicto oſtio aperto. Leuiſ ſima v̓o culpa eſt deuiatio incircūſpecta quaꝫ ha bent cōmuniter homines diligentes ⁊ diligentiſ ſimi. Unde ſi diligentiſſimus ſciuiſſet p̄cauere et tu non precauiſti es in culpa leuiſſima. vt ſi com modatarius rem in archa repoſuit ſed non fir manit. De caſibus autem fortuitis quos etiaꝫ di ligens ⁊ fidelis homo p̄uidere non poſſet cōmo datarius non tenetur niſi in tribꝰ caſibus. Unꝰ eſt ſi caſus ille ſua culpā accidit. vt ſi equū tibi cō modaui. vt duceres ad villam ⁊ duxiſti ad belluꝫ Et ideo ſi aliquo caſu equus perijt p̄iudiciū tuuꝫ erit. culpa.n. tua caſum preceſſit ac fuit ordinata ad illum caſum. Secundus caſus eſt ſi pactū in teruenit. tunc.n. de caſibus certis ⁊ determinatis ⁊ in pacto expreſſis tenetur: vel ſi aliquibus ſpeci ficatis ſecuta clauſula generali tenet̉ ad caſus con ſimiles non aūt maiores. Et iō optima cautela ē vt cōmodans obliget cōmodatariuꝫ ex pacto ex preſſo de caſu fortuito enumerando ſpāliter ⁊ ex preſſe aliquos caſus de maioribus quo caſu tene bitur cōmodatarius de omni caſu fortuito. Ter cius caſus eſt ſi mora p̄ceſſit caſuꝫ. d. c. vnico. Si v̓o quis accipit cōmodatum gratia cōmodantis quod raro accidit. vt cum quis ornamenta cōmo dat ſue ſponſe vt ornatior ad ſe ducatur. tunc te netur tm̄ de dolo ⁊ lata culpa. ff. e. ſi vt certo.§. in terdum. Si aūt cōmodatū fiat gratia vtriuſqꝫ.ſ. cōmodantis ⁊ cōmodatarij. vt cum cōem amicū inuitamus ⁊ tu curam eius rei ſuſcepiſti. ⁊ ego ar gentum tibi cōmodaui teneris de dolo ⁊ lata cul pa ⁊ leui ſed nō leuiſſima. ff. e. in rebus.§. at ſi. Et iſte ideo non tenetur de leuiſſima quia non reci pit tātū beneficiū ſicut ē in cōmodato vel alio cō tractu qui ſit gratia recipientis tm̄. Similit̓ in cō modato vel cōtractu qui ſit gratia dantis tm̄ nō tenetur niſi de dolo vel lata culpa quia non eſt ſi bi beneficiū. ¶ Commodans tenetur cōmodatario ſi ei ſcien ter cōmodauit vaſa vicioſa. propter quaꝫ cauſaꝫ vinum vel oleum effuſum eſt. ff. e. In rebus. Se cus dicunt doct. in locato. tenet̉.n. locator ad in tereſſe etiam ſi ignoranter locauit vas vicioſum: vt in. l. ſed addes.§. j. ff. loca. Et idem in vendito niſi ſit vas vicioſum vicio occulto teneris ad int̓ eſſe non ſolum reſpectu precij. vt eſt tex. notabil̓ ī I. tenetur. ff. d̓ act. emp. Querit̉ de. q. notabili an ſi res cōmodata tra ditur extimata faciat tranſire periculū. Rn̄. bar. in. d. l. ſi vt certo.§. nunc videndum poſt glo. di cit ꝙ ꝑ extimatōeꝫ addicitur gradus. ⁊ hoc in cō Lōmodatu tractibus de quoꝝ natura non eſt vt tranſferatur dominiū. vt in cōmodato depoſito et ſimilibꝰ vt ſi cōmodatarius tenebatur tm̄ d̓ lata. modo tene bitur de leui. Si de leui modo tenebitur de leuiſ ſima. Si de leuiſſima modo de caſu fortuito tene bitur. Et ex p̄dictis infert Bart. qn̄ locator locat tibi roncinuꝫ extimatuꝫ: an extimatio faciat in te tranſire ꝑiculum. Et cōcludit ꝙ cum ex natura talis contractus non ſit vt tranſferatur dominiū talis extimatio facit venire leuiſſimā. vt hac glo. Sed Io. an̄. in. d. c. vnico tenet cōtrariū di. ꝙ ī ta libus contractibus de quoꝝ natura nō eſt vt trāſ feratur dominiū. extimatio non facit recipienteꝫ magis teneri qͣꝫ expoſcat natura contractus. ſed extimatio operabitur tm̄ vt ſciatur verum p̄ciuꝫ rerum in caſu quo res perderetur vel deteriorare tur. Et hec opinio placet panor. ibi. qꝛ pactuꝫ ge nerale non obligat ad caſus fortuitos. Et ad.§. nunc videndū dicit ꝙ loquitur qn̄ expreſſe ꝓmi ſit ſe p̄ſtaturum extimatōem. Secus auteꝫ qn̄ ex timatio fuit̉ ſimpliciter facta. Idem dicas qn̄ re cipiens ꝓmiſit alternatiue rem vel extimatiōem ꝑ. l. ꝓculus. ff. de iure do. hec Panor. Sed ⁊ opi nionem Bar. ⁊ Accur. tenet Ho. in. d. c. vnico. vt recitat Aſten̄. li. iij. ti. xvj. quam ⁊ ip̄e ſequit̉. ¶ Quid aūt ſi cōmodatarius remiſit cōmodatū ꝑ nuncium. ⁊ caſu ꝑijt: an teneatur. Dic ꝙ ſi iſtā rem cōmodatam per nuncium non ydoneuꝫ re miſit. tenetur. Secus ſi per idoneuꝫ. Et hoc vult Bar. in. l. eum qui. ff. cō. Et ideꝫ eſt in depoſito. ſed in mutuo ſecus. extra d̓ pig. ſignificante: cuiꝰ ratio eſt. quia qui cōmodat vel locat vel deponit rei proprietatem ⁊ poſſeſſionē retinet. ⁊ iō cū eius cui creditur nuncius non idoneus pecuniaꝫ de portat: pecuniā cōmodantis vel deponentis de portat. ſꝫ ī mutuo dominiū tranſfert̉. ⁊ iō ſi pecu nia perditur ei qͥ eam mutuo accepit ꝑditur. Item illi qui rebus cōmodatis aliter vtuntur ꝙ eas ad vtendū ceperunt. ſi domino nolēte hoc faciant. vel etiam hoc dn̄o in uito ſe facere credāt furtum cōmittunt. Si autem hoc domino volē te faciunt. vel etiam ſi non inuito dn̄o hoc facere ſe credant. ⁊ erat iuſta cā credendi furtum nō cō mittunt. vt inſti. d̓ ob. que ex delic. na.§. placuit. ¶ Utrum cōmodatarius vel depoſitarius ſi al legat res perdidiſſe: an teneatur hoc ꝓbare. ⁊ qͣli ter probabit cum qn̄qꝫ interitus rei accidat clan deſtine. Panor. in. c. bonafides. de depo. ẜm bar. in. l. ſi qͥs ex argentarijs. ff. de edendo. dicit ꝙ aut nō poteſt probari rem perueniſſe ad iſtum. ⁊ tūc ſtatur dicto ſuo: ſaltem cum iuramento. Aut ꝓ batur rem perueniſſe ad illum. ⁊ tunc aut teneba tur exhibere rem ex officio iudicis et ſtatur iura mento ſuo ꝙ illam rem nō poſſidet. l. fi. C. de fi. inſtru. Si v̓o tenebatur exhibere iure actōnis vt in cōmodato depoſito ⁊ ſimilibus. ⁊ tenet̉ dicēs rem ꝑdidiſſe hoc ꝓbare. vel cōdemnabit̉. vt in. l. ſi creditor. C. de pig. ac. Qualiter aūt ꝓbabit. ꝯclude ꝙ quidā ſunt ca ſus aꝑtiſſimi. vt incēdiū: vis hoſtiū: tempeſtas ⁊ hmōi. ⁊ tūc tenet̉ aꝑte ꝓbare: vt in iuribꝰ allegatꝭ

Cōmunicare Quidā ſunt caſus occulti: vt latrocinium de nocte cōmiſſum vel derobatio in campis. ⁊ ſufficit ꝓba re ꝑ coniecturas: habito reſpectu ad qͣlitatē ꝑſone ⁊ ſimiliū. vtputa repperit quis de mane oſtiuꝫ ſue ſtationis fractū vbi erant res depoſite vel intrauit locū ꝑiculoſum equeſter. ⁊ rediuit pedeſter. ⁊ dicit ꝑ latrones ſe fuiſſe derobatum. ¶ Quid autē ſi ꝓbet̉ amiſſio rei. ſꝫ ex aduerſo alle gatur dolus vel culpa: cui incūbet onus ꝓbandi? Concluſio eſt Bar. ꝙ quidā ſunt caſus qͥ defacili nō accidunt ſine culpa. vt incendiū in domo ꝓpria vel furtū. ⁊ in iſtis ē neceſſe ꝓbare caſum fortuituꝫ qͣſi pͥma fronte p̄ſumptio ſit ꝯͣ allegantē. Quidam ſunt caſus qͥ vt plurimū accidunt ſine culpa vt vis hoſtiū ⁊ in iſtis p̄ſumit̉ culpā abeſſe. vnde allegan ti incumbitonus ꝓbandi. ¶ Quid autē ſit caſus fortuitꝰ. videsͣ. caſus fortui tus. vbi habes ſingularia circa materiā ꝯͣctuū. ¶ Quid ſi cōmodatarius nō potuit ſine culpa re cōmodata vti infra p̄fixū tp̄s. Nunqͥd inuito do mino poſſit vti alio tꝑe. Dic ẜm Bar. in. l. in com modato.§. ſicut. ff. como. ꝙ nō. Nā cū dn̄s certet de dāno vitando ne careat re ſua tanto tꝑe: cōmo datarius v̓o de lucro captando. debet caſus potiꝰ ſibi imputari ꝙͣ dn̄o. Ommunicare.i. cor pus xp̄i ſumere. qͥlibet fidelis poſtꝙͣ ad ānos diſcretionis ꝑuenerit cōicare tene tur. ſaltē in paſchate: niſi de conſilio ꝓprij ſacerdotꝭ vel ꝓpter aliquā rōnabilē cām ad tēpus abſtineat extra de pe. ⁊ re. omnis. ¶ Utꝝ qͥlibet fidelis teneat̉ omni āno p̄ciſe in do minica reſurrectnōnis cōicare? Dic ꝙ licet al̓s de hoc fuiſſent multe q̄ſtiones: tn̄ dicta qͣſtio deciſa ē ꝑ quandā extrauagantem Eugenij. iiij. q̄ incipit. Fidedigna. vbi dr̄ in ſnīa: ꝙ optime iuri ſatiſfactū eſt ſi in ebdomoda ſancta vel infra octauas dn̄ice reſurrectionis ẜm meliorē diſpoſitionē cōſcīe ſctm̄ enchariſtie pignus acceperint. Et ſic de hoc am plius non eſt diſputandū. Utrū tranſacto paſchate qͥ noluit cōicare ex ſo la voluntate ⁊ nō ex aliqua rōnabili cā diſtulit. te neatur ad ſupplendū cōionē omiſſam. Et eadem dubitatio fieri pōt de ꝯfeſſione omiſſa āno elapſo. Rn̄dit Ar. flo. ꝙ lꝫ aliqͥbꝰ videat̉ ꝙ teneat̉. ⁊ ſine dubio inducēdus ē qͣntū poſſibile ē ad ſupplēdū: ſi aliud non obſtat tn̄ nō videt̉ ꝙ teneat̉ de neceſſi tate. Et hoc pōt trahi a ſil̓i ꝑ illud qd̓ ſeruat̉ circa alia p̄cepta eccleſiaſtica. nā nō ieiunādo ieiuniū ec cleſie nullus dicit ꝙ teneat̉ ſupplere. Itē clericꝰ in ſacris ꝯſtitutꝰ nō dicēs horas canonicas ex negli gentia de neceſſitate non tenet̉ redicere. ꝙͣuis hoc ſit equū facere. ⁊ ſibi iniungi a ſacerdote ſi vult fa cere. Sic ⁊ qͥ nō coīcat ꝓ āno iā elapſo non tenet̉. ſꝫ tn̄ inducēdus ē ad cōionē. Idē dic̄ de ꝯfeſſione ⁊ hmōi. hec Ar. flo. Predicta tn̄ intellige de eo qͥ ex negligētia n̄ coīcauit vel ꝯfeſſus n̄ eſt. Secꝰ aūt di cendū ſi ex infirmitate vel alia cā legitima īpeditꝰ fuiſſet. No. tn̄ ad p̄dicta qd̓ no. idē Ar. flo. ꝙ ne gligentia aliqn̄ ē circūſtantia: aliqn̄ eſt ſpāle pctm̄. Fo. XXXIII. verbi gr̄a ſcit aliqͥs ex p̄cepto eccleſie debere ꝯfiteri coīcare: audire miſſam in feſtis ⁊ hmōi. Intendit nō face̓ inobediētiā formalit̓ incurrit. Alius ſciēs ſe ad hoc obligatū intēdit ſeruare. ſꝫ adeo ſe impli cat negocijs hincinde diſtractus ⁊ ſine neceſſitate vrgente ꝙ tp̄s trāſit. ⁊ ſic omittit. In pͥmo caſu qͦ tiens ille deliberat illa nō facere peccat mortaliter. ⁊ ibi eſt pctm̄ mortale accidie vltra pͥmuꝫ. In ſcd̓o caſu vnū mortale committit. Et in hoc aduertant ꝯfeſſores vt in omiſſionibꝰ ieiunioꝝ officioꝝ: miſ ſarū ⁊ hmōi ſꝑ petant ex qͣ cauſa omiſerūt an̄.ſ. ex negligētia an v̓o ex ſola voluntate. ¶ Quicūqꝫ cū ꝯſcīa pctī mortalis ad coīonē acce dit peccat mortalit̓. Conſcīa tn̄ pctī mortalis. pōt eſſe multiplex. qꝛ aut illa ꝯſcīa ſurgit ex certitudīe ſufficiēti vt qꝛ ſcit ſe fornicatū vel ſil̓e. Aut ꝓbabili vt qꝛ moroſe delectatꝰ eſt. ⁊ timet affuiſſe ꝯſenſum mortalē. Aut ex leui vt hō ſcrupuloſus qͥ timet de leui delectatōne ne ſit pctm̄ mortale. In pͥmo caſu accedēs ad coīonē peccat mortaliter. Sil̓r in ſcd̓o. nam in pͥmo ꝯtēnit. in ſcd̓o diſcrimini ſe exponit. In tercio non. ſi ꝯſcīam ſcrupuloſam deponat ſeu illi n̄ ꝯſentiat de ſen. ex. inqͥſitioni. Si aūt n̄ hꝫ qͥs ꝯſcīam pctī mortalis aut hoc eſt qͥa p̄parauit ſe et diſcūſſit ſe p̄parationi ſufficiēti ꝯſcīam ſuā exami nando et ꝑitos ꝯſulendo ſi opus eſt. Aut ꝓbabili ꝯſcīam ſuā.ſ. ꝓbabilit̓ examinādo. Aut negligēti. In pͥmo caſu n̄ peccat ſꝫ remiſſionē pctōꝝ accipit ⁊ meret̉. In ſcd̓o non peccat. ſꝫ tn̄ remiſſionē non accipit nec meret̉. In t̓cio v̓o peccat mortaliter ⁊ demeret̉. hec Pe. ¶ Non ſufficit volenti coīcare ꝙ ſit ſolū ꝯtritus. īmo ſi habꝫ copiā ſacerdotis qͥ eū poſſit abſoluere peccat ſine ꝯfeſſione coīcando. Si v̓o n̄ hꝫ copiam tūc ſi īminet neceſſitas coīcandi vel celebrandi. vt qꝛ timet ſcandalū ppl̓i. vel iā incepit miniſteriū ſa crum. vel aliqͥs infirmꝰ amiſit loquelā ⁊ qͦlibꝫ hoꝝ caſuū licitū ē cōicare cū ꝓpoſito cōfitēdi. hec Ri. in. iiij. di. ix. qͥ etiā addit vnū ſingulare ꝙ lꝫ regula riter p̄dicta vera ſint tn̄ ſi de ꝓpinquo expectaret aliū ſacerdotē cui deuotius ⁊ ſecuriꝰ confiteret̉. ſic em̄ expectās nullo iure qd̓ ego ſciā cōicare ꝓhibet̉ ſi eſt vere penitens. hec Ri. ¶ Utrū nocturna pollutio impediat cōioneꝫ ſeu celebrationē. Rn̄. Ri. in. iiij. diſ. ix. dicit ꝙ ꝓpt̓ ali qd̓ qd̓ nō eſt pctm̄ tenet̉ aliqn̄ hō abſtinere a ſuſce ptione huiꝰ ſacr̄i ꝓpter ordinationē eccleſie eo ꝙ impedit vel minuit reuerētiā q̄ debet obſeruari in ſuſceptione huiꝰ ſacr̄i cuiuſmodi ē nocturna pollu tio ꝓueniēs ex crapula aut immūda cogitatione q̄ p̄ceſſit in vigilia q̄ crapula vel cogitatio ſi morta lia fuerūt. vel ꝓbabile dubiū eſt. vtrū fuerint. tūc pollutio ex eis ꝓueniēs ꝓhibet de neceſſitate huiꝰ ſacr̄i ſuſceptionē. Si autē certuꝫ eſt vel ꝓbabile ꝙ non fuerint niſi peccata venialia tūc illa pollutio non ꝓhibet niſi de congruitate. Si autē ꝓueniat ex nature ſuꝑfluitate vel infirmitate non credo ꝙ ꝓhibeat. ⁊ hec ꝓbari poſſunt. di. vj. c. teſtamentū hec Ri. Pe. tamē de pal̓. dicit ꝙ pollutio veniens ex cogitatōne mortali vel crapula mortali impedit a cōmunione et celebratione quonſqꝫ ſit contritus

Cōmunicare .II et confeſſus. nec eo die eſt cōicandū qͣꝫuis ſit cōtri tus ⁊ cōfeſſus. tn̄ ſi ꝯͣriū faceret nō credit ꝙ pecca ret mortalit̓. Si v̓o ꝯtingit ex cogitatione vel cra pula veniali eſt abſtinēdū de honeſtate niſi potior cauſa vrgeat. Celebrādo tn̄ ſine cā vrgente nō pec cabit niſi venialit̓. Sꝫ durādus minoꝝ excipit du os caſus. Primꝰ eſt qn̄ eſt dies feſtus qͦ.ſ. conſuetū eſt cōicare. ⁊ precipue qn̄ accidit ſine turpi ſomno. Scd̓s qn̄ eſſet ſcandalū ſi nō celebraret. puta quia deeſt aliꝰ ſacerdos ⁊ ppl̓s expectat vel qꝛ eſt p̄latus ⁊ tali die cōſuetū eſt p̄lato celebrare. Sed ẜm tho. qͥs dꝫ abſtinere in hmōi a cōione ꝑ. xxiiij. horas. qꝛ in iſtud tp̄s reputat̉ nat̉a reordinari. Sꝫ pe. de pal̓. dicit abſtinendū. qn̄ accidit citra mediā noctē Adde tn̄ p̄dictis qd̓ notat Ar. flo. in ſumma ꝙ lꝫ noccurna pollutio. in ſe nō ſit pctm̄. tn̄ dare operā ſtudioſe ad hunc finē. puta ꝑ nimiā comeſtionem et potū vt ſequat̉ pollutio etiā ſi faceret nō ob de lectationē. ſꝫ ad alleuiationē nature ⁊ ſanitatē eſſet mortale. Sꝫ appetē hr̄e pollutionē ꝓpt̓ alleuiatōeꝫ nature ſine pctō. ⁊ ſine hoc ꝙ det operā ſꝫ via naͣli nō eſt pctm̄. Sil̓r ſi qͥs comedit nimis vl̓ nimis ca lida ex qͦ dubitat ex hoc ſequi pollutōꝫ in ſomnis. qꝛ hoc al̓s exꝑtus eſt nō tn̄ ꝓpt̓ hoc illa ſumit. ſꝫ vt ſatiſfaciat gule non ꝓpter hoc eſt mortale. ¶ Corpus xp̄i a ieiunis tm̄ dꝫ ꝑcipi de ꝯſe. di. ij. li quido qd̓ in reuerentiā tanti ſacr̄i inſtitutū eſt niſi ꝓpter neceſſitatē īminētis mortis. ne cōtingat ſine viatico ex hac vita trāſire. Et ſciēdū ē ẜm Sco. in iiij. di. viij. ꝙ duplex eſt ieiuniū.ſ. eccleſie ⁊ nature. Ieluniū eccleſie nō ſoluit̉. niſi ꝑ aliquā refectioneꝫ extraordinariā p̄ter morē eccleſie vn̄ ꝑ ſumptioneꝫ ſpecieꝝ vel medicine vel potꝰ nō ſoluit̉ ieiuniū ec cleſie. Ieiuniū v̓o nature eſt carētia cibi ſuſcepti in ſtomacho vel ſuſcepti in via ad ſtomachū. Dico gͦ ꝙ regularit̓ oportet ſuſcipientē hmōi ſacr̄m eſſe ie iunū ſimpl̓r hoc ē ieiunio naturali. Sunt tn̄ tres caſus in qͥbus licꝫ accedere ad tale ſacr̄m etiā nō ie iuno. Primꝰ in cā infirmitatis grauis qn̄.ſ. timet̉ ꝑiculū mortis. Scd̓s pone in aliqͣ religione celebra tur. cōiter in vino albo miniſter p̄parat calicē ſacer doti. ⁊ ex aliqua negligētia ꝓ vino infundit aquā. Sacerdos nō aduertes credēs miniſtrū bene fe ciſſe ꝓcedit dicēdo verba ⁊ alia faciēdo vſqꝫ ad ꝑ ceptionē. ⁊ aduertit eſſe aquā. In iſto caſu dico ꝙ tenet̉ cōſecrare ſanguinē de nouo: cōſecratūqꝫ ꝑci pere qd̓ ꝓbat̉. qꝛ qn̄ duo ſunt p̄cepta ordinata p̄ce ptum ſuꝑioris magis ligat: vnū em̄ eſt p̄ceptū xp̄i et eccleſie ex ipſa rōne ſacr̄i ꝙ ſacr̄m qn̄ cōficit̉ con ficiat̉ integrū. quia ſacr̄m in ſe eſt quoddā integrū ex duobꝰ de ꝯſe. di. ij. comꝑimus. Et tunc vltra. ſi tenet̉ cōſecrare ſanguinē tenet̉ etiā illum ꝯſecratū ꝑcipere de ꝯſe. diſt. ij. relatū. omittendo autē aliud p̄ceptū minus ſtrictū.ſ. ꝙ a ieiuno ſumat̉ nō pec cat nouo peccato. qͥa iſto caſu eccleſia noluit hunc ligare ad iſtud p̄ceptū ſꝫ magis ad oppoſitū. Ter cius caſus in die paraſceue particula poſita in ca lice ꝑcipitur cū vino nō conſecrato. ⁊ veriſimile eſt ꝙ vinum citius deſcendat in ventrē qͣꝫ illa ꝑticula que maſticatur. Et ẜm Sco. in caſu quo neceſſe ē ſcd̓o conficere ſanguinē ſufficit ſacerdoti incipere ab illo loco. Simili mō poſtꝙͣ cenatū eſt ⁊cͣ. Nota etiā ẜm pe. de pal̓. ꝙ de reliquijs aque vel vini qͥ bus os abluit̉ ex quo caſualiter et non ex ꝓpoſito trahiciunt̉. licet non ſint cōuerſe in ſaliuā non im pediunt. ꝑfundendo etiam dentes ſale et aceto ad medendū ſi non deglutitur ex ꝓpoſito non impe dit. Idē dic de reliquijs cibi remanentibꝰ in ore ſi caſualiter deglutiāt̉. De his etiā que ſumunt̉ per modū deguſtationis vt tabernarij et coqui. qui sͣ. linguā ponunt ⁊ ſtatim ꝓijciunt non impedit. Si autē ad guſtandū ſumeret ⁊ p̄ter intētionē deſcen deret. videt̉ idē dicendū qd̓ de reliquijs aque cum abluit̉ os.ſ. ꝙ non impediat. ¶ Eccleſia quo ad ieiuniū diem naturaleꝫ incipit a media nocte. Et ideo ſi poſt mediā noctē aliquis ſumpſerit aliquid per modum cibi vel potus. non poteſt ea die hoc ſacramentū ſumere. Poteſt autē ſi ante mediā noctē. nec refert vtrū poſt cibum vel potū dormierit aut etiā digeſtus ſit qͣꝫtū ad rōneꝫ precepti. Utrū actus coitus matrimonialis impediat a cōmunione. Reſpōdeo ẜm Tho. in tercia ꝑte. q. lxxx. ꝙ coitus coniugalis ſi ſit ſine peccato puta cauſa ꝓlis generande: vel cauſa reddendi debituꝫ non aliter impedit niſi ſicut dictū eſt de pollutōne nocturna que accidit ſine peccato.ſ. ꝓpter immun diciam corporalē et mentis diſtractionē. in tali er go caſu vt dicit beatus Gregorius in. c. vir. xxxiij. q. iiij. ſunt ſuo iudicio relinquendi. Sed qui volu ptate domināte coniugi miſcet̉ ꝓhiberi debet ab hoc ſacramēto. d. c. vir. Et additur ẜm Al. ꝙ exi gens infirmitate ductus. licꝫ moneri debeat ne ac cedat ſi tamen omnibꝰ modis ex deuotione ſe in gerat non eſt ꝓhibendus. Glo. etiaꝫ in. c. omnis. de ꝯſe. di. ij. dicit ꝙ illud qd̓ ibi dicit̉ de abſtinēdo ab vxore ante cōmunione. conſiliū eſt non p̄ceptū per. d. c. vir. ¶ Utrū ſacerdos poſſit dare corpus xp̄i ei quem ſcit eſſe in peccato mortali. Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. di. ix. arti. iij. ꝙ ille quē ſcit ſacerdos eſſe in peccato mortali. Aut non petit euchariſtiā ſibi dari. ⁊ tunc ſacerdos dando peccaret. Aut petit. ⁊ tunc diſtin guo. quia aut ſuū peccatū mortale eſt occultuꝫ aut manifeſtū. Si manifeſtum tunc ſacerdos ſibi dan do euchariſtiā peccaret. quia legitimā contra ip̄m habet exceptionē quā ſibi publice. obijcere poteſt Et accipio h̓ manifeſtū nō ꝓ om̄i eo qd̓ ꝓbari p̄t qd̓ ꝓprie magꝭ dr̄ manifeſtabile qͣꝫ manifeſtū. Un̄ ſi ſacerdos ſciret parochianū ſuum eſſe in crimine qd̓ legitime ꝯͣ eū poſſet ꝓbare. Ita ꝙ illud crimen neſcirent cū ipſo niſi duo vel tres teſtes. per quos hoc ꝓbare poſſet. non ꝓpter hoc deberet euchari ſtiam negare illi in publico petenti quia iam infer ret ſibi penā ante criminis ꝓbationē qd̓ fieri non debet. xj. q. iij. eoꝝ qui. Sed hic accipio manifeſtū ꝓ notorio.ſ. per ſententiā ſeu confeſſioneꝫ factam in iure. aut euidentiā indubitatā de coha. cle. c. fi. Si autē peccatū ſuū eſt occultū. aut petit in occul to. ⁊ tunc ſacerdos ſibi dando peccaret. quia habꝫ contra eū legitimā exceptioneꝫ quā ſibi in occulto obijcere poteſt. ⁊ ipſum debet monere ne petat in

Conditio publico de ꝯſe. di. ij. nō ꝓhibeat. Aut petit in publ co. Et tūc ſacerdos ſibi dare tenet̉. qꝛ ꝯͣ eū legittimā nō hꝫ exceptioneꝫ quā ei in publico obijcere poſſit de of. or. ſi ſacerdos. Utrū ſacerdos hoc ſacr̄m dare debeat illis qͥ de crimine ſunt ſuſpecti. Rn̄. ẜm Rich̓. vbi ſupra. ꝙ triplex eſt ſuſpicio. ſcilicet temeraria probabilis et violenta. temeraria dicitur que ex irrōnabili cauſa conſurgit. cuiuſmodi eſt illa q̄ conficta eſt rumoribꝰ maledicoꝝ hoīm ⁊ obtrectatoꝝ. xj. q. iij. in cunctis. Et ꝓ tali ſuſpicione. non debet ſacerdos dimittere dare euchariſtiam tali ſuſpecto. Probabilis eſt que cōſurgit ex ꝓbabilibꝰ ſignis. ⁊ ꝓpter hanc ſuſpitio nem nō debet etiā ſacerdos dimittere dare eucha riſtiā. ij. q. j. deus. Uiolenta eſt q̄ ſurgit ex p̄ſum ptionibꝰ violētis. vt ſi inueniat̉ ſuſpectꝰ cū ſuſpe cta: nudus cū nuda: ſolus cū ſola in eodem lecto ⁊ tꝑe ſuſpecto ⁊ ꝯͣ tales ſuſpectos iudicandū ē. ſicut iudicaret̉ de publico peccatore. Unde ſicut publi ce criminoſo ſacerdos non debet dare euchariſtiā. Ita nec publice ſuſpecto de crimine ẜm em̄ iura: qͣtuor modis cōuincit̉ hō de crimine.ſ. inſtrumen tis aut teſtibꝰ aut factiˢ euidentia de coha. cler̄. tua Aut iuris interp̄tatione. vt cū qͥs ſepe citat̉ ⁊ mo netur nec ſe purgat nec ꝯparet. iij. q. ix. decernimꝰ Aut violenta ſuſpitōe. xxxij. q. j. dixit dn̄s. Et hec notant̉. ij. q. j. c. j. in glo. Utrū corpus xp̄i debeat dari hiſtrionibꝰ ⁊ ma gis. Rn̄deo ẜm Ri. vbi sͣ. ꝑ nota. in. c. ꝓ dilectōe. de cōſe. di. ij. puto nec maieſtati diuine nec euan gelice diſcipline cōgruere vt pudor ⁊ honor eccle lie tāturpi ⁊ infami cōtagione fedet̉. Unde nec ta libus nec cuicūqꝫ infami notorio ⁊ manifeſto dan da eſt euchariſtia ẜm glo. ibi. Si tn̄ vt dr̄. c. ſeq̄nti tales reuertant̉ ad dn̄m eis recōciliatio nō neget̉. Non eſt tn̄ ſic intelligenduꝫ ꝙ ſtatim debeat eis dari euchariſtia. quia ꝓpter reuerentiaꝫ ſacr̄i et vt ꝓbetur eoꝝ conuerſio nō ficta non debet eis dari vſqꝫ poſt ꝑacta penitentiā niſi aliqͥs articulus ne ceſſitatꝭ vel pietatis aliter fieri ꝑſuaderet. hec Ri. Et intelligas de hiſtrionibꝰ qui illicite ⁊ cauſa que ſtus artem illam exercent de quibꝰ dictū eſt ſupra. adulatio. ¶ Utrum corpus xp̄i debeat dari amentibꝰ: Dic ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ reuerentia que debet̉ corpori xp̄i exigit vt ip̄m ſuſcipiens diligent̓ recogitet qͥd acci pit qd̓ infantes ⁊ furioſi facere nō pn̄t. Ideo dari nō debet infantibꝰ nec illis qͥ ſemꝑ fuerūt furioſi. Si tn̄ furioſus anteꝙͣ intraret furiā hoc ſacr̄m pe tijt in debito ſtatu ſibi poſtea in furia dari pōt niſi ꝓbabilit̓ timeat̉ ꝙ ꝓijceret vel aliquā aliā irreue rentiā faceret ſacr̄o. Et pōt dici ꝑ appropͥationem ꝙ illa impediunt reuerentiaꝫ q̄ debent obſeruari in ſuſceptione huiꝰ ſacr̄i rōne rei cōtente. ⁊ qꝛ cau ſa ꝓpter quaꝫ aliquis debet interdici ſuſpendi vel excōmunicari maiori excōmunicatione vel mino ri derogat realiter vel ẜm iudicium fori exterioris vnitati eccleſie que eſt corpus xp̄i myſticū. quod ē res ꝑ hoc ſacr̄m ſignificata nō tamē ſub ſacramen to contenta. Ideo interdicti: ſuſpenſi ⁊ excōmuni cati etiā iniuſte excludunt̉ a ſuſceptione huiꝰ ſacr̄i. Fo. XXXIIII. hec Ri. Sed quo ad pueros dicit Tho. ꝙ pueris incipientibꝰ habere diſcretionē etiā ante etatē per fectā. puta cuꝫ ſunt. x. vel. xj. ānoꝝ poteſt dari ſi in eis diſcretionis ſigna ⁊ deuotōnis appareant. De hoc tamē certa regula dari nō poteſt. ſꝫ ſtabit̉ iudi cio confeſſoris. ¶ Utrū corpus xp̄i debeat dari his qͥ ꝓ crimini bus ſunt ſuſpendēdi vel decapitandi. Rn̄. ſi ſunt confeſſi ⁊ penitētes. nō debet eis denegari. xiij. q. ij. c. fi. De hoc ſacramēto. Uide multa. j. Eucha riſtia. et. c. Miſſa. Onditio. Si aliq̄ poſſeſſio data fuit eccleſie aliquo appoſito modo vt.ſ. aliquid fieret. Si nō fiat nō ꝓpter hoc re uocat̉ datio niſi fuerit facta ꝙ ceſſante mō reuoca ri poſſet. Secus ſi fuit data cū conditione. Condi tio em̄ ꝓprie ſuſpēdit dationē. ſꝫ modus nō. Et cō ditio fit ꝑ: ſi. Modꝰ v̓o ꝑ: vt. ſicut notat glo. in. c. Ueꝝ: de ꝯdi. ap. vbi etiā dicit ꝙ ꝯditione non im pleta nō valet donatio. ¶ Si poſſeſſio data fuit eccleſie ea conditione ne alienetur. Nunqͥd poterit alienari. Rn̄. d. an̄. in d. c. verum dicit ꝙ ſic maxime inſtante neceſſitate eccleſie ſeu vtilitate que neceſſitati equiparatur in hoc a iure. xij. q. ij. ſine exceptione. Et ſi aliud ſen ſiſſet donator. non videret̉ fuiſſe mentis compos. cum inſtante tali neceſſitate pia. ip̄e debuiſſet hoc facere. vt in. c. Sicut hi. xlvij. di. hoc idem voluit Panor. in. d. c. verū. Secundo hoc ideꝫ probatur ſic. Talis conditio adiecta eſt turpis. ergo pro nō adiecta haberi debet. vt in. c. ſi cōditiones de con di. appo. maxime de legato facto fratribꝰ minori bus. qui alienare immobilia non ſolum poſſunt. ſed ⁊ debent per cle. exiui. d̓ v̓. ſig. Et ſic illa con ditio. vna cum pena adiuncta ſi qua eſt vt turpis abijcietur ⁊ legatum eccleſie remanet ſine incur ſione pene. Idem tenet Pir. dicit ꝙ in caſu neceſ ſitatis vel redemptionis captiuoꝝ vel reparatio ne eccleſie vel cymiterij ampliandi ⁊ alijs caſibus a iure conceſſum tenet alienatio ſi nō ſunt alie res que alienari poſſint. xij. q. ij. aurum. nā iſta pactio ne liceat mihi rem meā alienare reprobatur a iure .ff. de pac. l. pe. Et ſi in donatione dicit̉ expreſſe ꝙ non liceat alienare in caſibus p̄dictis donatio te net ⁊ conditio tanꝙͣ turpis ꝓ non adiecta habet̉ d. c. verum. Idem Gof. ⁊ Ho. hec Dir. Non ob. autenticū. de alie.§. ſanctiſſimas. quia illud nō eſt verum ẜm Archi. flo. nec valet tale pactū. cum ſit contra legem dei. d. c. aurum. Nec ob. ſi dicat̉. ꝙ d. c. aurum loquitur de rebus mobilibus. In ca ſu autem noſtro de immobilibus. Dico hoc non valere. quia res immobilis ⁊ mobilis p̄cioſa equi parantur. quo ad difficultatem alienationis vt di ctum eſt ſupra alienatio. Secundo ẜm Ray. po teſt reſponderi ad. d. autenticū. ꝙ intelligitur qn̄ eccleſia cui factum eſt tale legatum haberet alias poſſeſſiones. quia tūc talis poſſeſſio ſic legata alie nari non poſſet. Secus vbi talis eccleſia alias poſ ſeſſiones non haberet. Hoc idem tenet Inno. et Hoſtiē. f iij

Onfeſſio iudicialis vel extra. Querit̉ qn̄ cōfitenti eſt credendū ad hoc vt ſibi vel alteri p̄iudiciū generet̉ Rn̄. ẜm Directoriā. li. iiij. Aut qͥs ꝯfitetur in iure aut extra ius ſiue iudiciū. Si ꝯfiteat̉ in iure ꝯͣ ſe ꝓ cōuicto hr̄. Sed ad hoc multa reqͥrunt̉ q̄ in iſtꝭ ver ſibus cōtinent̉. Maior: ſponte ſciens dn̄s: ꝑs: lis. ſꝫ et in ſe. Confeſſus: certū: cōpos ꝓ iudice iure dā natur. Niſi ius: fauor aut naͣ repugnet. Dicit̉ ma ior. xxv. annis. qꝛ minor ꝯͣ ſuā cōfeſſionē ſine auto ritate tutoris reſtituit̉. ff. de cōfeſſis. l. certū.§. mi norem. Sponte: nā ſi coactio interueniat nō obeſt cōfeſſio. xv. q. vj. c. j. na ſi qͥs p̄ anguſtia tormētoꝝ cōfiteat̉. nō obeſt: niſi in ꝯfeſſione ꝑſeuerauerit pꝰ depoſitionē tormētoꝝ. ff. de q̄ſti. l. j.§. diuus. ⁊ ibi Bar. q̄rit: q̄ cōfeſſio dicat̉ facta ꝑ tormēta. Rn̄dit ſi eſt facta adhibita tortura. vel eſt facta aliqͦ ligato ⁊ p̄cedentibꝰ minis de ponendo ad torturā. Idē ſi eſſet in carcere: in quo fame ⁊ frigore multū afflige retur naͣm tunc formidine tormentoꝝ videtur eſſe facta. ¶ Sed qͣliter dr̄ ꝑſeuerare in cōfeſſione. Dic ꝑ. l. ij. C. de cuſto. re. oportet ꝙ poſt ꝯfeſſionē factā in tor mentis reducat̉ in locū publicū.i. corā notario ⁊ ꝑ ſonis publicis ꝯfiteat̉. Iudex tn̄ dꝫ arbitrari eque vt reducat eū illo tꝑe qͦ ceſſauerit dolor tormētoꝝ Si em̄ ſtatim reduceret eū ad bāchū inſtantibꝰ do loribus. totū hoc videret̉ factū formidine tormen torum. ar. l. qd̓ ait.§. fi. ff. de adul. ¶ Quid ſi iſta cōfeſſio facta fuit nō p̄cedentibꝰ in dicijs. Ludo. ro. in ſuis ſingularibꝰ dicit ꝙ officia les ſunt homicide. ⁊ tenent̉ ad reſtōnē oīm dāno rum. qͥ ſine indicijs ponūt ad torturā hoīes qͥ me tu tormentoꝝ cōfitent̉ delicta ꝑ eos ꝑpetrata. ex qͣ cōfeſſione poſtmodū ſuſpendunt̉. ⁊ talis confeſſio ſine indicijs non valet. vt in. d. l. j. in pͥncipio. ff. de qō. Ac etiā indicia ſi ſuꝑueniāt poſt qōnē habitaꝫ illā cōfeſſionē non ꝯfirmāt. vt vult glo. ſingularis in. l. maritꝰ. ff. e. t. de qͣ glo. gaudet Bal. in. l. fi. C de accu. Sciens: ſi em̄ errat ⁊ pōt ante ſnīam ꝓba re errorē ſuū: nō obeſt ſibi ꝯfeſſio extra de cōfe. c. fi. Dn̄s. cōfeſſio em̄ ꝓcuratoris nō nocet dn̄o abſenti ff. de ꝯfe. l. certū.§. ſi qͥs. Nec obeſt qͦ minus infra triduū etiā nudo verbo reuocare poſſit. ſꝫ poſt tri duum: nō: niſi dn̄s veniēs velit ꝓbare errorē ꝓba bilem anteqͣꝫ negociū finiat̉. qꝛ nemini nocet error facti. d. c. fi. Sed ſi ꝓcurator confiteat̉ p̄ſente dn̄o. ꝑinde eſt ac ſi dn̄s cauſe confiteret̉. niſi contradicat ea die. ¶ Quid de errore aduocati ⁊ eius cōfeſſione qn̄ p̄t reuocari. Azo dicit ꝙ qn̄cunqꝫ ante ſnīam ꝓbato errore poterit reuocari extra de cenſi. olim. vbi hoc notat Ber. Pars qꝛ requirit̉ ꝙ aduerſarius ſit p̄ ſens. al̓s nō nocet cōfeſſio facta ꝑte abſente. d. l. cer tum. Lis requirit̉ em̄ ꝙ de re litigioſa fiat cōfeſſio vel de qͣ poſſet eſſe lis. al̓s non obeſt. ff. de interro. ac. l. cōfeſſionibꝰ. Sed ⁊ in ſe. i. ꝯͣ ſe. qꝛ ſi ꝓ ſe cōfitet̉ nō ꝓdeſt ei. Sed ſi ꝯͣ ſe cōfiteat̉ fides eſt adhibēda xiiij. q. ij. c. j. Confeſſus certū. al̓s ſuꝑ incerta re nō daret̉ ſnīa. xj. q. iij. graue. Et ſi nō vult rn̄dere. vel Confeſſio iudi. rn̄ſionē a ſe factā obſcure declarare: habeat̉ ꝓ con feſſo vel ꝓ negato ſicut ſi cōfeſſio vel negatio face ret contra ip̄m: ſicut dr̄ de illo qui nō vult preſtare ſacr̄m de calūnia. extra de iur. cal. c. fi. Compos: cō feſſio em̄ furioſi nō nocet ei de ſuc. ab inte. c. fi. Idē dici pōt de cōfeſſione facta calore iracundie. q̄ non nocet niſi det̉ ꝑſeuerantia. extra de diuor. c. ex lr̄is iuncta glo. Pro iudice.i. corā iudice ſuo. al̓s nō pre iudicat regularit̓. C. e. l. vna. Caſualit̓ tn̄ p̄iudicat cōfeſſio facta extra ius de fi. inſtru. ſi cautio. ⁊ ī alio caſu extra de ex. p̄la. qͣꝫ ſit. Iure.i. iudice ſedente ꝓ tribunali. al̓s ꝑinde eſſet ac ſi corā priuato fieret ex tra. e. c. ij. ⁊ vltimo. Hamnat̉.ſ. ac ſi conuictus eſſet ꝑ teſtes condēnat̉. ⁊ ſic intellige ꝙ nulle ſunt ꝑtes iudicis in cōfitentē. qd̓ veꝝ eſt examinatorie. ſunt tn̄ ꝯdēnatorie. d. c. ij. Niſi ius. Iure em̄ repugnan te ꝯfeſſio nō obeſt. vt ſi qͥs xp̄ianus cōfiteat̉ ſe eſſe iudei mancipiū qd̓ iure ꝓhibet̉. extra de iudeis. c. fi. Fauor.ſ. matrimonij. ꝯͣ qd̓ nō valet ꝯfeſſio extra de eo qͥ co. cōſan. vx. ſuꝑ eo. Sꝫ ſi cōfeſſio eſſet pro mr̄imonio. tūc ſtaret̉ ꝯfeſſioni niſi alij p̄iudiciū ge neret̉. Natura repugnat. vt ſi qͥs ſectus vel natu raliter frigidus confiteat̉ ſe adulteriū cōmiſiſſe vel impubes. nō nocet confeſſio. extra de fri. ⁊ ma. qd̓ ſedē. Confeſſio aūt extra iudiciū regularit̓ non pre iudicat confitenti. Querit̉ de qͦtidiana. q. Pone ꝙ lite conteſtata actor ſic ponit. Pone ꝙ debes mihi. x. Reus re ſpondet ſe cōditionaliter ꝓmiſiſſe. nunqͥd videat̉ pure cōfeſſus. Archidia. extra de confe. c. j. li. vj. di cit ꝙ ex tali cōfeſſione actor intentionē ſuā nō fun dat. qꝛ regula eſt: qd̓ quis approbat ꝓ ſe ⁊ cōtra ſe approbare tenet̉ vt nota.xxxvij. di. ſi qͥd. Sꝫ Bar. in. l. aureliꝰ.§. idem q̄ſijt. ff. de li. leg. diſtinguit. ꝙ aut eadē ſcriptura cōtinet plura capitula ſeꝑata. et poſſum pro parte approbare ⁊ ꝓ ꝑte reprobare. vt ff. depo. l. publia. Aut cōtinet vnum tm̄ caſum ſeu plura ꝯnexā. ⁊ tūc aūt ille qui aliquā ꝑticulā repro bat hꝫ ꝯͣ ſe p̄ſumptionē iuris. Aut hꝫ ꝓ ſe: aut ius nō p̄ſumit ꝓ ſe nec cōtra. Primo caſu nō admittit̉ tal̓ reprobatio. Un̄ ſi tu ꝯfiteris te occidiſſe aliquē ſꝫ ad tui defenſionē. Non ſto inqͣntū dicis ad tui defenſionē qꝛ ius p̄ſumit cōtra te. l. j. C. de ſic. ſcd̓o caſu ⁊ tercio. Aut ille qui ꝑticulatim reprobat. hoc vult ꝓbare ⁊ admittit̉. al̓s ſecus. De hoc vide bar. ibi ⁊ panor. in. c. j. de poſtu. pre. Alia qō notabilis. Pone ꝙ in bello ponit̉ plus debito. vt quia debeo. x. et petis. xx. vel debeo ꝑteꝫ alicuiꝰ rei ⁊ tu petis totā rem. an poſſim ſimpliciter negare totā petitionē. Et idē queri pōt circa poſi tionē habentē aliquā ꝑtē falſam. An poſſit negari tota rōne partis falſe. Rn̄deo. Bar. in. l. ſi is qui. ducēta.§. vtꝝ. ff. de re. du. ⁊ in. l. j.§. ſi ſtipulati. de verb̓. ob. dicit. vt recitat panor. in. c. j. de plus pet. ꝙ aut id qd̓ ponit̉ in libello vel poſitione ē falſum rōne qͣlitatis. ⁊ tunc pōt negari in totū quia videt̉ aliud factū. vt qꝛ ponis me hodie comediſſe in ec cleſia. poſſum negare totū. licꝫ alibi comederim. qꝛ veꝝ eſt qd̓ nō comedi in eccleſia. Aut falſum eſt in qͣntitate ſeu in ꝑte ſumme vel in ꝑte rei. vt qꝛ petꝭ xx. ⁊ debeo tm̄. x. vel debeo partē et petis totū. Et

Confeſſio ſacramētalis tunc in iudicijs non poteſt negari in totū. ſꝫ debet confiteri partē debitā. Et eſt rō ẜm eum. quia qui petit totū petit et quālibet eius partem. Unde te nuit pe. talem ꝑiurum. quia negat ſimpliciter totū ſi debet partem vt refert Bar. in. d. l. ſi is qui du centa. Onfeſſio ſacramēta lis. Primo cōmuniter quid ſit. Rn̄deo ẜm Ray. eſt legitima corā ſacerdote pec cati declaratio vel ẜm Aug. confeſſio eſt per quam morbus latens ſpe venie aperitur. Ad cuius intel lectum nota ꝙ cōfeſſio fit triplicit̓. Aut in foro ani me interius corā deo: Aut in foro penitentie exte rius corā dei vicario. aut in foro contentioſo coraꝫ iudice. In pͥma peccatū latens non aperitur. quia deo apertum erat. In vltima non aperit̉ ſpe venie In media v̓o peccatuꝫ latens ſpe venie aperitur. Vnde cōfeſſio ſacramētalis que eſt ꝑs penitentie cōueniēter deſcribit̉ ꝑ materiā q̄ eſt peccatū ⁊ per actū qui eſt aꝑire ⁊ ꝑ finē qui eſt ſpes venie. Et di ſpe venie. qꝛ ſi alia de cauſa aperiat̉ peccatū non eſt cōfeſſio. nā ſi aperit̉ cauſa cōſilij eſt cōſultatio. Si ex laſciuia vel leuitate ē diſſolutio. Si v̓o ad aliquē finē malū eſt malignatio. Et ex his ptꝫ ꝙ peccatuꝫ qd̓ dicit̉ nō ſpe venie nō pōt dici dictū in ꝯfeſſione nec tenet̉ ſacerdos illud ſecretum tenere ẜm Ray. Intellige tanqͣꝫ dictū in confeſſione ſacramentali. vt infra dicetur. Et pro huius declaratione. quero quidā fuit confeſſus ſacerdoti ꝙ intendebat inter ficere ſemproniū vel aliud maleficiuꝫ cōmittere et ꝙ non poterat abſtinere. nunqͥd ſacerdos peccet reuelando. Reſpondeo Inno. in. c. omnis de pe. ⁊ re. vt recitat panor. ibi. dicit ꝙ hoc peccatuꝫ non dicit̉ detectū in penitētia. tum quia peccatū eſt cō mittendū non cōmiſſum. tū quia nō habet contri tionem. Unde ſacerdos ꝙͣtū cautius poteſt. debꝫ peccatū reuelare vt peccatū impediat̉. ⁊ tene ſemꝑ hoc dictū menti. ꝙ peccatū cōmittendū ⁊ nō com miſſum non dicit̉ dictū in penitentiā qd̓ intelligit panor. qn̄ iſte dicit ſe omnino cōmiſſurū. Secūs ſi peniteret de voluntate p̄terita. nam tunc eſt pecca tum cōmiſſum reſpectu voluntatis. hec Panor. Monal. autem clarius declarat di. ꝙ ſi quis habꝫ firmū propoſituꝫ aliquid nequiter ꝑpetrandi. nec ab illo vult ceſſare. tunc hoc non dicit̉ dictū in con feſſione. Secus de illo qui confitet̉ ſe tentari ſuper aliquo flagitio ⁊ ſe aliquādo conſentire ⁊ aliquan do diſſentire ⁊ in hoc caſu non debet reuelari. Et ẜm eundē Monal. caſu quo peccator diceret ſe om nino tale flagitiuꝫ velle cōmittere. ſacerdos debet eidē ꝓteſtari ꝙ tale negociū non recipit nec inten dit nec tenet̉ recipere ſub ſigillo confeſſionis ⁊ hoc ad euitandū ſcandalū. Infert etiam Panor. ad aliam. q. Pone ꝙ vnꝰ reuelat peccatū amico. ⁊ dicit ꝙ hoc vult ſibi dice re in penitentia. Nunqͥd ille amicus adductus in teſtem teneat̉ illud reuelare: vel ſi reuelat dicat̉ re uelare confeſſionem. Inno. dicit ꝙ non. tum quia ille non eſt ſacerdos. tum quia non dixit ſibi tanqͣꝫ Fo. XXXV. miniſtro dei cum non peteret abſolutionē a pecca to ſed ſibi reuelauit tanꝙͣ amico. Si tamē ille ami cus eſſet ſacerdos. debet omnino abſtinere a reue latione ne ſit cauſa mali exēpli. Quod intellige niſi producatur in teſtem. Et quod dictum eſt de laico intellige ꝙͣ laico non dicitur aliquid in p̄ſentia niſi aſſumatur loco ſacerdotis in neceſſitate. Et fiat ei vera cōfeſſio ſicut ſacerdoti. tunc em̄ non debet re uelare etiā tanꝙͣ teſtis al̓s puniretur. hec Panor. Quod autem dicit Inno. ꝙ quando eſt peccatum committendū: ꝙ ſacerdos eo caſu poteſt reuelare. intellige quando tale peccatū vergeret in ꝑiculum cōmunitatis: vel alterius tunc poteſt reuelare ei qͥ poteſt prodeſſe et non obeſſe. Secus ſi non verge ret in periculum aliorum. ſed ſuipſius tm̄. nam tūc peccaret mortaliter illud reuelando etiam per obe dientiam ſui ſuperioris reqͥſitus. ẜm Hen. de gan quolibeto. ix. vbi concludit ꝙ ſubditus qui recipit ab alio aliquid in ſecreto non vergens in damnuꝫ cuiuſqͣꝫ non tenetur illud reuelare prelato ſuo pe tenti vt ei reuelet. Et ſic poſſet intelligi. S. Bon̄. in. iiij. diſtinc. viceſimapͥma. ꝙ in dicto caſu debet celare niſi veritas vel obediētia aliud exigat. ⁊ hoc vt dictum eſt quando vergeret in damnū cuiuſqͣꝫ Et vbi non vergeret in damnum communitatis vel alterius ſi quis motu proprio talia diceret que eſſent in infamiam illius peccaret mortaliter. ¶ Que ſunt conditiones quas debet habere con feſſio. Reſpon. Sunt ſedecim que his verſibꝰ con tinentur. Sit ſimplex humilis confeſſio pura fide lis. Atqꝫ frequens nuda: diſcreta: libens verecun da. Integra: ſecreta: lachrymabilis: accelerata. For tis et accuſans ⁊ ſit parere parata. Simplex. ſcꝫ vt non recitet in confeſſione niſi qd̓ ad quātitatē pec cati ꝑtinet. Humilis. vt ſe miſeruꝫ cōfiteat̉. Pura vt recta ſit confitentis intentio. Fidelis. id eſt vera ⁊ ſine falſitate atqꝫ frequens. iſtud eſt ad bene eſſe. Nuda vt non inuoluat obſcuritatem verborum diſcreta ſcilicet vt maiora cum maiori pondere con fiteatur. Libens.i. ſpontanea non coacta. Uerecunda. vt ſcilicet erubeſcat. ⁊ ſe non iactet de peccatis. In tegra. vt ſcilicet non ſubtrahat aliquid de his que manifeſtantia ſunt. Secreta. ſcilicet ꝙͣtum ad con ditionem fori. in quo de occultis conſcientie agit̉. Lachrymabilis quo ad dolorem de peccato com miſſo. Accelerata vt ſcꝫ non differat de die in diē. Fortis. vt ſcꝫ nil ꝓpter verecundiā dimittat. ⁊ accu ſans ſeipſum ⁊ non alium. Et ſit parere parata. ſcꝫ ſacerdoti. ¶¶ Utrum confeſſio facta ſine cōtritione valeat vt puta aliquis confitet̉ integre peccata. ſꝫ ab omnibꝰ vel ab aliquo mortaliū diſponit nō abſtinere. Re ſpondeo. S. Bo. in. iiij. diſ. xvij. dicit ꝙ talis con feſſio nō valet. immo tenet̉ iteruꝫ confiteri eadem peccata niſi forte rediret ad eundem confeſſorē qui adhuc haberet in memoria peccata ſua. tunc enim non tenetur iterare confeſſionē in ſpeciali. ſed ſuffi cit dicere culpam ſuam de fictione et de peccatis ſuis confeſſis eidem in generali. Si autem confi teatur nouo confeſſori. aut etiam primo ſi oblitus f iiij

Confeſſio ſacramētalis eſt eius peccata debet iterū cōfiteri totū. Idē tenēt Ray. et Ho. nec valet ratio Tho. nec eius ſimi li tudo in alijs ſacr̄is vtputa in ſacr̄o baptiſmi. qꝛ in ſacr̄o baptiſmi impͥmit̉ caracter qͥ eſt īmediata di ſpoſitio ad grām baptiſmalē ſicut organizatio cor poris ad aīe ſuſceptionē. Et id̓o recedente fictione in ſuſcipiēte baptiſmū ſubintrat gr̄a baptiſmalis pͦ quā remittunt̉ pctā. ſecus autē eſt in ſacr̄o pnīe Abſolutio em̄ aliquā indelibilē diſpōnē ad grām nō impͥmit nec caracterē. Et iō nō eſt ſil̓e de ſacr̄o baptiſmi ad ſacr̄m pnīe. Uide tn̄ qd̓ notat ar. flo. ẜm pe. ꝙ ſi qͥs confitet̉ eidē ꝯfeſſori in caſu p̄dicto nō tenet iterare ꝯfeſſionē pͥus factā etiā ſi ip̄e ſacer dos nō recoleret pctā pͥus ſibi dicta. qꝛ nec qn̄ con feſſio eſt integra ⁊ non ficta. oꝫ ꝙ recolat actu vſqꝫ ad finē. maxime qꝛ hoc ſufficit.ſ. abſoluere ab oībꝰ ⁊ iniungere pnīam ꝓ fictione ⁊ pro alijs. Et facit vnā regulā generalē ſingularē ꝙ in omnibꝰ caſibꝰ in qͥbꝰ tenet̉ qͥs reiterare ꝯfeſſionē ſi cōfitet̉ eidem non tenet̉ reiterare pct̄a explicite. ſꝫ ſolū implicite. dicendo peccaui in illis q̄ alias vobis dixi ſicut ſi nulla fuiſſet abſolutio de facto. Dilata em̄ abſolu tio ꝑ multos dies fieri pōt etiā ſi ipſe ꝯfeſſor oblitꝰ fuerit. dū tn̄ pnīam ei pͥus innotuerit. qꝛ ſi non ta xaſſet pnīaꝫ. tunc oporteret ad memoriā reducere vt moderet̉ iuſte. ꝓpter qd̓ remittēs ad ep̄m ſi non abſoluat dꝫ pnīam ei innoteſcere quaꝫ poſt redi tū abſoluēs iniungat di. facias qd̓ tibi dixi qꝛ liga re nō debuit anteꝙͣ abſolueret. hec Pe. v̓ v̓. etiā di cit ꝙ pnīa nō reqͥrit tantā cōtinuitatē agendoꝝ et dicendoꝝ ſicut alia ſacr̄a. ſꝫ in vno die pōt fieri ꝑs confeſſionis ⁊ in alia die altera vel in vna die con feſſio audiri ⁊ in alia impendi abſolutio ⁊ peniten tia peccatoꝝ. Utrū liceat in cōfeſſione dicere aliena peccata. Rn̄deo. Ri. in. iiij. di. xxj. dicit ꝙ expreſſio ꝑſone aut eſt neceſſaria ad exp̄ſſionem pctoꝝ aut nō. Sꝫ ſic tenet̉ eā expͥmere. vnde mulieri cū q̄ concubuit frater eiꝰ nō ſufficeret dicere ꝙ vnus vir cōcubuit cū ea ſꝫ dꝫ expͥmere ꝙ ille eſt frat̓ eius. Et ſi non ha beat niſi vnū fratrē tunc ſcit ſacerdos quis eſt ille. Et ſi eſt religioſus dꝫ expͥmere ꝙ eſt religioſus. Et ſi eſt cōiugatus. idē ⁊cͣ. Si autē exp̄ſſio ꝑſone non eſt neceſſaria ad exp̄ſſionē qͣntitatis peccati tunc diſtingue. qꝛ aut eſt vtilis ad correctionē illius vel p̄ſeruationē a recidiuo. Aut nō. Si ſic tunc credo ꝙ penitēs bene facit ſi extra cōfeſſionē hoc dicit ali cui ꝑſone q̄ illi peccatori poſſit ⁊ velit ꝓdeſſe et nō obeſſe ſꝫ ꝓ illa cauſa noīare ip̄m in cōfeſſione non expedit nec oportet. qꝛ ꝑ talem noīationē confeſſor nō debet ꝓcedere ad correctionē illius. Si autem illa noīatio nō eſt vtilis ad illius correctionē tunc ſubdiſtinguo. qꝛ aut poteſt eſſe vtilis ad p̄ſeruan dum penitentē a recidiuo. aut nō. Si ſic tunc bo num eſt ⁊ expedit penitenti ꝙ illā ꝑſonaꝫ expͥmat confeſſori. poteſt em̄ cōtingere ꝙ confeſſor ꝑ cogni tionē ꝑſone ſciret iniungere penitenti penitentiaꝫ taleꝫ ⁊ talia dare documēta ꝑ que melius ⁊ ſecuriꝰ penitēs poterit p̄ſeruari a recidiuo. Si autē nomi natio ꝑſone nō eſt vtilis ad magnitudinis peccati exp̄ſſionē nec ad eius correctionē nec ad p̄ſeruandum a recidiuo penitentē. tunc credo ꝙ penitens teneat̉ illā perſonā celare. hec Ri. Et addit Pe. ꝙ etiā qn̄ circūſtantia eſt neceſſaria et non poteſt ex primi ſine periculo alterius omittenda eſt. Et ſuffi cit peccatū dicere ſine hmōi circūſtantia. Adde no tabile dictum Ray. ẜm Arch̓. flo. in ſum. ſua ꝙ lꝫ confeſſor nō debeat interrogare ſpecificationē ꝑſo ne niſi qͣntū ē neceſſaria dici. tamē ſi quis interro gat nō ex curioſitate. ſꝫ ex charitate vt ꝓuideat. pu ta. quia eſt p̄latus non credo ꝙ malefaciat non ta men debet cogere illum ad dicendum ſi non vult. Idem monal. vt ſacerdos oret ꝓ ea aut ſecreto la boret ad correctionem eius non peccat immo me retur. ¶ Utrū liceat confeſſionē diuidere. Rn̄deo ẜm Ri. e. li. di. xvij. ar. ij. q. vj. ꝙ aut tempore confeſſio nis penitens adhibuit debitā diligentiā prout de lege cōmuni humana ꝑmittit fragilitas vt memo riam haberet omniū peccatoꝝ mortaliū. Que dili gentia ẜm Sco. in. iiij. diſt. xvij. in. ij. ar. tanta eſſe debet quantā quis apponere poteſt circa aliquid multū arduum et qd̓ ſibi multū eſſet cordi. tantaꝫ ergo debet apponere circa peccata omnia morta lia reducenda ad memoriam et ita omnia reducta ad memoriā debet eidē confiteri nō diuidendo cō feſſionē. Et tunc licet aliqua obliuiſcat̉ confiteri ſi poſtea de aliquibꝰ recordet̉ non tenet̉ ea de neceſſi tate eidē confeſſori confiteri. Tenet̉ tamē illud pec catum confiteri priori vel alij ſacerdoti ꝙͣuis de il lo fuerit abſolutus ꝙͣtum ad iudiciū eccleſie triū phantis et militantis. quia ſacerdos abſoluere po teſt de confeſſis ⁊ de p̄dicto modo oblitis. tamē qꝛ abſolutio de oblitis debet intelligi ſub hac condi tione vt.ſ. qn̄ reducta fuerint ad memoriā dicant̉ illi ſacerdoti in confeſſione qui ab illis poteſt abſol uere tenet̉ illud confiteri poſt eius remotā obliuio nem. Si autē non adhibuit debitā diligentiaꝫ ſed fuit in ignorantia affectata ſeu craſſa. tūc illud pec catum confiteat̉ eidē ſacerdoti ſi illum cōmode po teſt inuenire. ⁊ non ſit illi ſacerdoti interdicta po ſtea abſoluendi poteſtas aut p̄dictum peccatum et omnia alia peccata alteri ſacerdoti confiteat̉. ¶ Utrum liceat confiteri ꝑ interpretē vel per ſcri pturā. Rn̄deo ẜm Sco. vbi ſupra. ⁊ Ri. diſ. xvij. ar. ij. q. iiij. et. v. ꝙ ille qui nō poteſt loqui debet co fiteri ſigno vel nutu. Confiteri autē per interp̄teꝫ non tenet̉ niſi inqͣntū non poſſet ſacerdoti oſten dere ꝑ ſigna. Confiteri em̄ ꝑ interp̄tem nullo iure nec diuino nec poſitiuo eſt conſtitutū: cum ſic con fiteri ſit multū difficile nec videt̉ tutū plus artare confeſſionē qͣꝫ artetur ꝑ ius diuinū vel poſitiuum nec quis tenet̉ confiteri ſacerdoti abſenti ꝑ ſcriptu ram. quia imminerent multa pericula. ne videlicꝫ eſſet defectus in examinatione peccatorū. Aut de peccatoꝝ penitētis reuelatione. Litere em̄ faciliter vt qn̄qꝫ contingit: poſſent perdi. Aut ꝑ nuncium malicioſe aperiri: aut ꝑ nuncij ignorātiā tradi: cui nō mittunt̉ qui eas aperiret. Aut ſacerdos ſi eſſet malicioſus poſſet radere verbum confeſſionis et contra penitentē per manum ſuam probare talia ꝓbatione probabili abſqꝫ eo ꝙ in hominis poſſit

iudicio dep̄hendi. Et hec vltima ratio etiā conclu dit ꝙ ſacerdoti p̄ſenti penitens qui nec verbo nec nutū poſſet confiteri non teneret̉ tentione neceſſi tatis confiteri ꝑ ſcriptū. Unde ſi hoc faceret non eſſet neceſſitatis ſꝫ ſuꝑerogationis. Idē dicenduꝫ ẜm Sco. de barbaro vel hmōi qͥ nullo mō ꝑ inter p̄tem vel ſcriptu confiteri tenet̉. Idē dicendū vi detur de muto accidētaliter nō ſurdo qͥ ſciret ſcri bere ꝙ talis nō tenet̉ ex neceſſitate confiteri ꝑ ſcri pturā. ſꝫ confiteat̉ ꝑ nutus. ⁊ ſi cōfitet̉ ꝑ ſcripturaꝫ eſſet ſuꝑerogationis. ¶ Sed nunqͥd ſufficit ſi aliquo penitēte p̄ſente co ram ſacerdote ꝙ alius dicat pctā eius in pn̄tia eiꝰ. Rn̄deo ẜm Monal. ꝙ nō. qꝛ ꝑ ſeip̄m dictū eſt nō ꝑ aliū nec ꝑ nunciū nec p̄ ſcriptū debet qͥs cōfiteri de pe. di. j. quē penitet. Si tn̄ ſacerdos interroget peccatorē ⁊ ille ad interrogata rn̄deat ſufficit qͣntū ad ea de qͥbus interrogat̉ niſi ſit talis qͥ potius di mitteret cōfiteri ꝙͣ ore ꝓprio confiteret̉ pctm̄ ſuum de pe. di. v. c. j. Sed nunqͥd plures ſimul poſſint ſacerdoti con fiteri. Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. di. xvij. ar. iij. ꝙ in ca ſu neceſſitatis plures pn̄t vni confiteri.ſ. qn̄ mors ita immineret de ꝓpinquo ꝙ vnus poſt aliū con fiteri nō poſſet. tunc em̄ licet nec euacuat ſacr̄i vir tutē. Similit̓ pōt dici ꝙ in caſu in quo videret̉ pe nitentē ex magno feruore. ⁊ vt magis tranquilare tur ꝯſcīa ſua ꝓpter collationē duoꝝ in cōſulendo. licitū eſſet eis penitentē audire ⁊ abſoluere. ⁊ talis abſolutus a pluribꝰ ſacerdotibꝰ recipit ſacr̄m peni tentie. Modus em̄ expͥmendi ꝑſonā abſoluenteꝫ vel abſolutionis actum in ſingulari vel plurali de neceſſitate non requirit̉ ad eſſentiam ſacramenti. hec Ri. Utrū quis poſſit confiteri publice peccata ſua. Rn̄deo ẜm Ioh̓. an. ꝙ ſi vult publice confiteri ex magna contritione vel hmōi ꝙ pōt nec ob. verbū ſolus. quia illud fuit appoſitum. vt liberius qͥs ad confeſſionē accedat. Utrū cū quis dubitat de aliquo peccato an ſit mortale teneat̉ illud confiteri. Rn̄deo ẜm Tho. tenet̉: al̓s periculo ſe cōmittit ⁊ mortaliter peccat. Sicut etiā qͥ aliqͥd cōmittit vel omittit in quo du bitat eſſe mortale. Notandū tn̄ ẜm logicos ꝙ dif ferentia eſt inter ſcīam: opinionē ⁊ dubitationem. Scire em̄ eſt aliqͥd firmiter credere ſine aliqͣ heſita tione alterius ꝑtis. Opinari v̓o eſt aſſenſus ad ali quā rē tn̄ cū aliqͣli formidine alterius ꝑtis. Dubi tare v̓o ꝓprie dr̄ qn̄ quis ad aliquā rē qͥ ad aſſenſuꝫ eſt indifferēs ⁊ in equi libri. ita ꝙ nō magis moue atur ad vnā partē qͣꝫ ad aliā. Et in caſu nr̄o qn̄ qͥs eſt in dubio de mortali tenet̉ ꝯfiteri. Secus aūt ſi eſſet in opinione ꝙ nō eſſet mortale. lꝫ cuꝫ aliquali formidine ⁊ ſcrupulo. Utrū ꝑ confeſſionē generalē deleant̉ venialia. Rn̄deo ẜm Ri. ꝙ ꝑ cōfeſſionē generalē ſacr̄alem factā ſacerdoti de pctīs venialibꝰ etiaꝫ de generibꝰ ſinguloꝝ nō de ſingulis geneꝝ remittunt̉ venialia ꝑ modū meriti. Inqͣntū excitat motū voluntatis et feruorē charitatis ꝑ q̄ fit venialiū remiſſio. Et ex vi ſacr̄i.ſ. ꝑ abſolutionē ſacerdotꝭ. Per aliā v̓o con Confeſſio. ij. Fo. XXXVI. feſſionē.ſ. non ſacr̄aleꝫ non fit venia iū remiſſio ex vi ſacr̄i. ſꝫ tantūmodo ꝑ modū meriti qd̓ pͥncipalit̓ conſiſtit in cōtritione ad quā habendā iuuat̉ hō ꝑ cōfeſſionē generalē et orōnē ſacerdotalē. Rō autē qͣre ad remiſſionē venialiū nō eſt neceſſaria ꝯtritio ſpālis nec cōfeſſio eſt: qꝛ nō auertunt a deo ⁊ ſimul ſtant cū charitate. Utrum ꝑ generalē cōfeſſionē deleant̉ mortalia oblita. Rn̄deo ẜm Ri. ꝙ ꝑ cōfeſſionē generalē cū generali ꝯtritione remittunt̉ mortalia oblita. Deꝰ em̄ ab hoīe nō requirit vltra id qd̓ pōt. De oblitis aūt qͣꝫdiu oblita ſt̓: hō in ſpāli nō pōt cōteri nec cō fiteri. tenet̉ tn̄ hō facere qd̓ in ſe eſt vt oīa ſua pctā mortalia ad memoriā in ſpāli reuocet. ⁊ ſi de oblitꝭ poſtea memor fuerit. tenet̉ poſtea de illis in ſpecia li conteri et confiteri. ¶ Utrū requirat̉ cōfeſſio vel pnīa de peccatꝭ ante baptiſmū. Rn̄deo ẜm Ri. di. xvj. ī. iiij. ꝙ pnīa p̄t accipi vel inqͣntū eſt virtus vel inqͣntū eſt ſacr̄m. Scd̓o mō nō eſt neceſſaria pnīa de mortalibꝰ p̄ce dentibꝰ baptiſmū. Primo mō pōt ꝯſiderari inqͣn tū formata. ⁊ ſic etiā nō eſt neceſſaria de p̄cedenti bus baptiſmū. vel pōt ꝯſiderari inqͣntū informis .i. quedā pctī deteſtatio cū ꝓpoſito emēdādi ꝙͣuis nō oīno ſufficiēs ad expulſionem peccati. ⁊ hec ad minꝰ ē neceſſaria de oībꝰ pctīs actualibꝰ mortalibꝰ p̄cedentibꝰ baptiſmū tanqͣꝫ cauſa remouens ꝓhi bens ſuſceptionē diuine gr̄e que in baptiſmo dat̉ illis in quibꝰ remota ſunt impedimēta ꝓhibentia ſuſceptionē diuine gratie. Onfeſſio. ij. qualiter teneamur ad eā. Utrū ſit de neceſſitate (ſalutis. ⁊ an ſit de iure diuino vel poſiti uo. Canoniſte in. c. oīs de pe. ⁊ re. vidēt̉ tenere ꝙ ſit de iure poſitiuo. Et ad hoc eſt glo. de pe. diſt. v. in ſumma q̄ vult ꝙ cōfeſſio ſit inſtituta a quadaꝫ vniuerſali traditione eccleſie. Et ideo infert ꝙ infi deles nō tenent̉ ad hanc confeſſionē. Scd̓o infert ꝙ greci non tenent̉ ad confeſſionē exquo non ac ceptauerunt hmōi conſtitutionē ſicut nec votum caſtitatis. Sed theo. tenēt exp̄ſſe ꝙ eſt de iure di uino. Ut pꝫ ꝑ. S. Bon̄. Ri. ⁊ Sco. in. iiij. di. xvij Et ꝙ xp̄us p̄cepit implicite Math̓.viij. in figura cū dixit leproſo vade on̄de te ſacerdoti. Et ꝯcludit Sco. ꝙ tenendū eſt vel ꝙ cōfeſſio ſit de iure diui no ꝓmulgato ꝑ euangeliū: vel ſi hoc non ſufficit. neceſſe eſt dicere ꝙ eſt de iure diuino promulgato ꝑ xp̄m apoſtolis ⁊ ꝑ apoſtolos eccleſie abſqꝫ omni ſcriptura ſicut multa alia tenet eccleſia oretenꝰ ſibi ꝑ apoſtolos ꝓmulgata ſine ſcriptura cuiꝰ funda mentū eſt Io. xx. Multa quidē ⁊cͣ. et habet̉ extra de cele. miſ. c. cum marthe. Et ẜm hanc opinionē que videtur ſecurior infideles et greci tenentur ad confeſſionem. ¶An autē homīes exiſtētes in lege nature aut in lege moſayca teneant̉ ad confeſſionē. Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. di. xvij. ar. ij. ꝙ duplex ē ꝯfeſſio.ſ. mēta lis q̄ fit ſoli deo. ⁊ hec eſt de iure nature. ⁊ ad hanc omnes tenebantur obnoxij peccato mortali. Alia vero eſt confeſſio ſacramentalis que fit ſacerdoti.

Confeſſio. ij. Et ad hanc non tenebant̉ homines in lege veteri ſcꝫ in ſpeciaſi ⁊ diſtincte ꝯfiteri. ſꝫ in generali ⁊ indi ſtincte ad quā tenebant̉ ꝑ determinationē ſacrifici orum. Et vide qd̓ notat Ar. flo. in ſum. ti. de negli gentia ſacr̄oꝝ ꝙ penitētia lapſo in mortali poſt ba ptiſmū neceſſaria eſt actu ſi pōt.i. vocali ꝯfeſſione al̓s ꝓpoſitū eius ſufficit ſi ꝯtritus ē. Et qͣntū eſt de iure diuino ſufficit qn̄cunqꝫ ante mortē Luce. xiij. Niſi pnīam egeritis: oēs ſimul ꝑibitis. Similit̓ et ſumptio euchariſtie actu vel ꝓpoſito habēti vſum rōnis. neceſſaria eſt de iure diuino an̄ mortē. Ioh̓. vj. Niſi māducaueritis car. fi. hoīs ⁊cͣ. Sꝫ hoc nō ſufficeret qͣntū eſt de iure poſitiuo. ¶ Utꝝ papa poſſit cū aliquo diſpēſare ne ꝯfiteat̉ Rn̄deo ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ confiteri ſacerdoti eſt de iure diuino. ſꝫ obſeruātie eius circūſtātiatio eſt de iure pure poſitiuo. Cū gͦ papa ſit ſubditꝰ iuri diui nō ⁊ ſit sͣ. om̄e ius poſitiuū diſpēſare nō pōt cū aliqͦ ꝙ nō teneat̉ ꝯfiteri. Sed ꝙ nō teneat̉ confiteri eo modo qͦ determinatū eſt a cōcilio generali. in hoc papa pōt diſpēſare: quia illa circūſtātia eſt de iure pure poſitiuo. ¶ Utrū autē papa teneat̉ cōfiteri. Panor. in. d. c. Vi oīs dicit ꝙ aut ꝯfeſſio eſt de iure diuino. ⁊ tunc in dubie tenet̉ cōfiteri. ar. c. ſunt quidā. xxv. q. j. Sed non ligat̉ verbis huiꝰ ꝯſtōnis vt teneat̉ ꝯfiteri tꝑe ibi deputato cum ipſe nō ſit alicui ſubiectꝰ ⁊ par in parē nō hꝫ imperiū. Aut cōfeſſio eſt de iure poſiti uo. etiā ſi ex dicto Iaco. v. cōfitemini alterutrū ⁊cͣ. Et tunc papa non artaret̉. qꝛ maiorē ptātē hꝫ pa pa ꝙͣ habuit Iacobꝰ cū ille nō fuerit papa. ⁊ eſto q fuiſſet papa: tn̄ par in parem ⁊cͣ. Sed ex alio putat panor. papā indubie teneri. qꝛ hec cōfeſſio ſaltē eſt inducta ex generali traditōe eccleſie ⁊ cōcernit vni uerſalē ſtatu eccleſie: ꝯͣ quē papa non poteſt. cū ab oībꝰ ſummis pontificibꝰ ſicut ab alijs xp̄ianis la tinis hec inſtitutio fuerit recepta cōiter ad hoc. j. q. vij. Et ſi illa. Itē ꝑ hoc decoloraret̉ ſtatus eccl̓ie qd̓ facere nō pōt ꝑ no. in. c. ꝓpoſuit de ꝯceſ. p̄ben. ¶ Oīs fidelis ſaltē ſemel in āno tenetur ex p̄cepto poſtꝙͣ ad ānos diſcretōis venerit cōfireri oīa pctā ſua. vt in. d. c. oīs. Non tn̄ ex vi p̄cepti. d. c. oīs. te netur p̄ciſe ad ꝯfeſſionē tꝑe paſchali. ſꝫ qͦcunqꝫ tp̄e āni confiteat̉. ſatiſfactū eſt p̄cepto eccleſie. Secus de cōione. Et nota. ẜm panor. in. d. c. oīs ꝙ tres ſt̓ gradus ānoꝝ diſcretōis. Primꝰ eſt: cū eſt doli ca pax. Et hoc reqͥrit̉ ad ꝯfeſſionē. ⁊ ẜm Sco. in. iiij. di. xvij. qͦ ad ꝯfeſſionē qͥs dr̄ hr̄e ānos diſcretionis qn̄ qͥs inſtructus ⁊ interrogatꝰ ordinate ꝑcipit di ſtincte qͥd iuſtū. ⁊ qͥd iniuſtū in lege diuina. qd̓ p̄t facilit̓ videri: ſi ad ordinatas interrogationes ordi nate rn̄deat. Et lꝫ ẜm glo. in. c. j. de delic. pu. doli capax dicat̉ puer vel puella. vij. ānoꝝ. Intellige vt in pluribꝰ. Nā magꝭ accelerat̉ in vno ꝙ in alio: vt legit̉ in dyalogo Grego. de puero. v. annoꝝ qͥ bla ſphemauit deū. ⁊ arreptus a demonio expirauit. Et ſicut in aliqͥbus accelerat̉. ita in aliquibꝰ tardat̉ qͥ ad confeſſionē non obligant̉. exqͦ non ſunt doli capaces: nec in ānis diſcretionis. Scd̓s gradus ē. cū eſt pubes. ⁊ iſta etas requirit̉ ad matrimoniū ⁊ ad ingreſſum religionis. de deſpon. impu. c. ij. ⁊ exͣ de regula. c. j. li. vj. Et hec etiā etas regularit̉ requi ritur in ſacr̄o euchariſtie q̄ eſt. xiiij. annoꝝ in pue ro. ⁊.xij. in puella. de hoc tn̄ non pōt regula gene ralis dari: vt dictū eſt de tꝑe confeſſionis. quoniā multi reperiunt̉ in etate. x. vel. xj. annoꝝ maioris diſcretionis ꝙͣ aliqui alij. xiiij. vel. xv. annoruꝫ. Et ideo ſtabit̉ arbitrio confeſſoris vel parentū. Ter cius gradus eſt quo ad adminiſtrationē bonoruꝫ Et talis dicit̉ eſſe in annis diſcretionis poſt. xxv. annū. ff. de mino. ꝑ totū. Diuerſo gͦ reſpectu conſi deratur iſta diſcretio. Utrū teneamur confiteri peccata q̄ manifeſta ſunt. Rn̄deo nō ſufficit aliqͥd eſſe notū iudici: niſi ſit ei notū in forma iudicij. Et id̓o qͣꝫuis pctā mani feſta: nota ſint ſacerdoti. quia tn̄ non in forma iudi cij oportet ea confiteri. ¶ Utrū hō ſtatim teneat̉ ꝯfiteri. Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. ꝙ cū iſtd̓ p̄ceptū de cōfitēdo ſit affirmatiuū non obligat ad ſemꝑ ſꝫ ad aliqn̄.ſ. ad tp̄s determi natū qd̓ eccleſia determinauit ad ſemel cōfitenduꝫ in anno. Et ſic regularit̓ non tenet̉ qͥs ſtatim con fiteri: niſi in qͣtuor caſibus. Unus eſt rōne ſacr̄i.ſ. qn̄ vult cōicare vel celebrare. Dicit tn̄ Ri. in hoc caſu ꝙſi forte de ꝓpinquo expectet aliū. cui deuotiꝰ ⁊ ſecurius ꝯfiteat: nullo iure cōicare ꝓhibet̉: ſi ve re penitet. Scd̓s eſt rōne ꝑiculi: vt qn̄ eſt in nota bili ⁊ imminēte ꝑiculo mortis. Tercius rōne ꝯſcīe ſcꝫ qn̄ conſcīa dictat ꝙ ſtatim teneat̉ ꝯfiteri. Quar tus rōne dubij.ſ. qn̄ ꝓbabilit̓ videt ſe ampliꝰ āno illo copiam confeſſoris hr̄e non poſſe qͥ ip̄m poſſit abſoluere. Sed nunqͥd religioſi teneant̉ ſtatim cō fiteri? Rn̄deo. aliqui dicunt ꝙ ſic: ſi mortalit̓ pec cauerunt ⁊ p̄ſbyteri copiaꝫ habeant. ⁊ intelligunt ſtatim. ſicut dictat recta rō. Ri. tn̄ dicit ꝙ religioſi rōne ſuoꝝ ſtatutoꝝ ⁊ ſui ſtatꝰ tenent̉ confiteri fre quentius ꝙͣ ſtatuat conciliū generale. nec tn̄ ꝓpter hoc ſequit̉ ꝙ teneant̉ ſtatim ꝯfiteri habita cōfeſſo ris opportunitate niſi adſit dies quo ẜm ſtatutuꝫ religionis ſue tenerent̉ confiteri. Uidenduꝫ tamē in hoc eſſet ſi hmōi ſtatuta religioſoꝝ obligent ad peccatū mortale vel ne. ¶ Utrū teneamur confiteri circūſtantias pecca torum. Rn̄deo ẜm doc. ꝙ circūſtantiaꝝ quedam ſunt trahentes in aliam ſpeciē pctī. Et iſte ſunt ne ceſſario confitende. Uerbi gr̄a. Alienum accipere eſt illicitū. ſed ſpāli ꝓhibitione ꝓhibet̉ accipere de loco ſacro. Et ideo ſpāle peccatuꝫ ſacrilegij ꝑ hanc circūſtantiā conſtituit̉. Illicitū eſt non ſuā cogno ſcere. ſꝫ ſi ꝓpinquā: ſpeciali ꝓhibitione ꝓhibet̉: Et ideo ſpeciale peccatū ꝑ hanc circūſtantiā determi natur.ſ. inceſtus. Itē cōire cū muliere coniugata ⁊ hmōi. Frequētia etiam eſt circumſtantia ponens aliud peccatū. quia qͣlibet vice cōmittitur nouum peccatū. Ideo neceſſario confitenda. et numerus peccatorum ſi ad memoriā reduci poſſit. Quilibet enim numerus adiunctus alteri numero conſti tuit nouā ſpeciem ẜm philoſophū. Et ideo aliqui dicunt ꝙ numerus non eſt circūſtantia. quia nō eſt vnū. ſed multa. Aduerte tamen ꝙ non ſolum petende ſunt circumſtantie trahentes ad aliud ge nus peccati. de peccatis cōmiſſis in opere. verum

Cōfeſſio. ij. etiā oris ⁊ cogitatōis qn̄ quidē cuꝫ cogitatōe fuit deliberatus ꝯſenſus ad mortale. Item circūſtan tia feſti eſt neceſſaria. īmo Alex. de ales in. iij. dic̄: ꝙ eſt duplex peccatū: ſicut cū quis vno actu coitꝰ opprimeret puellā. ⁊ ex illo actu moreret̉: cōmittit tunc duo peccata mortalia. ⁊ ſic ẜm eū ibi ē vnus actus ⁊ duo reatus. In caſu tn̄ quo quis ſimplex ⁊ rudis neſciret numerū peccatoꝝ ſpecificare poſ ſet teneri ad deoneratōneꝫ ꝯſcientie ꝯfeſſoꝝ opi nio Archi. ⁊ directorie vt ſufficiat dicere ſe multo tiens peccaſſe: vel ſe tanto tꝑe in tali peccato ꝑdu raſſe. vtputa ꝑ annū tenuiſſe ꝯcubinā. vel hmōi. Circūſtantie neceſſario cōfitende ⁊ trahentes ad aliam ſpēm peccati ẜm doc. ſunt octo. vicꝫ condi tio rei: modus peccandi: locus: tp̄s: numerꝰ: qua litas: inductio ⁊ accidens. Quedā v̓o ſunt circū ſtantie aggrauante ⁊ in eadē ſpē: ſicut ſcientia: in gratitudo: ⁊ hmōi: s has circūſtantias ẜm doct. lꝫ bonum eſſet confiteri: tn̄ nō eſt neceſſariū. Que dam v̓o ſunt circūſtantie alleuiantes: ⁊ has nō ē neceſſe cōfiteri: nec bonū. Per accidens tn̄ ne cō feſſor ſcandalizetur: vel etiā vt eius inquiſitōni ſa tiſfaciat: vel ſi tātū deuiat ꝙ ſit in genere veniali qꝛ tenet̉ dicere genus peccati. Bonū eſt illas con fiteri: vt ſi quis comedat carnes ī quadrageſima ex diſpenſatōe ⁊ cā. Utrum homo teneatur ꝯfiteri pctā venialia? Rn̄deo ẜm Sco. in. iiij. diſ. xvij. ꝙ nullus tenet̉ confiteri venialia: ſed ſolum mortalia. lꝫ quidam dicant ꝙ ſi habet mortalia tenetur p̄ciſe ad cōfeſ ſionē illoꝝ ⁊ nō venialiū. Si aūt habet ſolum ve nialia propter p̄ceptuꝫ eccl̓ie: tenet̉ in illo caſu ad illoꝝ cōfeſſionē. Sꝫ hoc nō placet Sco. qꝛ cuꝫ in d. c omnis dicatur omīa peccata ſua aut fit diſtri butio ꝓ peccatis venialibus: aut nō. Si ſic: ergo habens mortalia virtute illius precepti: tenet̉ ad confeſſionē illoꝝ venialiuꝫ. Si non: ergo nō hn̄s mortalia ſed venialia nō tenetur ad cōfeſſioneꝫ ⁊ ſic ꝯcludit ꝙ ex ſtatuto eccl̓ie qͥs n̄ tenet̉ ad ꝯfeſſi onē venialiū in qͣcunqꝫ caſu: nec in hoc eccīa ſpeci xxxx ficauit preceptū de cōfeſſione: ⁊ rōnabiliter: quia ip̄a vtitur ſacramento penitētie tanqͣꝫ ſecūda ta ſidia fmn bula cōtra naufragiū. quod nō eſt in venialibus Nā per pctm̄ veniale nullus ꝑiclitatur extra na uem eccleſie: qꝛ peccatū veniale ſtat cum charita te que eſt nauis ſaluans. Nec aliquis tenetur ad aliquam contritōem de venialibꝰ. immo in actu ali voluntate vel in actu venialis moriens ſalua bit̉. vapulabit tn̄. Nō videt̉ aūt ꝙ aliquis tenea tur ad confeſſionē de eo de quo non tenetur hr̄e attritōem vel ꝯtritiōem. ⁊ tali exn̄ti ſine mortali: ſufficeret dicere ſacerdoti. Dn̄e regratior deo: qͥa exquo fui vltimo cōfeſſus: nō habeo cōſcientiaꝫ de mortali: da mihi euchariſtiā. ⁊ ẜm Sco. de ta liū meritis theſaurus eccl̓ie cōgregatur. ¶ Utrum in aliquo caſu teneat̉ quis cōfeſſioneꝫ iterare. Rn̄deo ꝙ cōfeſſio vere ⁊ legitime facta n̄ eſt iteranda: nec tenet̉ quis obedire p̄cipienti vt iterū confiteatur. Et ẜm Pe. de pal. papa nō poſ let condere legem in hoc Aliqui tn̄ ſunt caſus: in quibus neceſſe eſt ꝯfeſſionē reiterare. Primus qn̄ Fo. XXXVII. Lº F confitetur ei qui non potuit abſoluere. Secūdus qn̄ cōfitetur ſcienter illi qͥ neſciuit diſcernere inter peccata mortalia ⁊ venialia. Terciꝰ qn̄ quis ficte cōfitetur: vt dcm̄ eſt sͣ. cōfeſſio.j. Quartus qn̄ qͥs nō confitetur integre oīa peccata mortalia: de qui bus nō eſt legitime cōfeſſus: ſꝫ ſcienter vel ex igno rantia craſſa vel notabili negigentia omittit ali quod pctm̄ mortale: aut circūſtanciaꝫ que trahat ad aliud pctm̄: aut etiā omittit conſiteri pctm̄ de quo dubitat: an ſit mortale. In oībus his tenet reiterare confeſſionē. ⁊ quo ad diligentiā adhibē dam Rich..n. iiij. di. xvij. ar. ij. q. vj. dicit ꝙ ſi pe nitens nō fecit diligentē p̄paratōnem: ed fuit in ignorantia affectata vel craſſa: ſeu ex obliuione ꝓ cedente a propria notabili culpa que equiꝑat̉ do lo tenetur iterum confiteri. Et nota hic. ꝙ ſi pͥmꝰ ꝯfeſſor habebat auctoritatē abſoluendi ab om̄i ex cō catione ⁊ caſibus: ſi intendebat abſoluere qn̄ cum eo ꝯfeſſus fuit: lꝫ pctm̄ oblitum eēt caſus re ſeruatus vel excōicatio poterit nihilominꝰ ſecun dus ꝯfeſſor eū abſoluere: qꝛ nō āplius ē caſus re ſeruatꝰ vel excōicatio: ſꝫ ſolūmō ē pctm̄ ſim plex. ⁊ iō Monal. ⁊ Rod. ꝯſulūt ꝙ ſi qͥs a pͣp̄ vel legato abſoluit̉ vel hmōi bn̄ fac̄. ſi de oībꝰ excōicatōibꝰ ⁊ pctīs de qͥbꝰ etiā nō recordat̉ fac̄ ſe abſolui ⁊ d̓ ir regularitatibꝰ ſecū diſpēſari. qꝛ ſi poſtea de aliqͥbꝰ alijs recordaret̉ nō tenet̉ iterū abſolutōꝫ q̄rere. lꝫ de pctō teneat̉ ſi mortale fuerit cōfiteri. ⁊ hec faci unt ꝓ religioſis qͥ in viſitatōnibꝰ ſuoꝝ p̄latoꝝ ab ſoluunt̉ ab excōicatōibꝰ ⁊ alijs cenſuris ⁊ irregu laritatibꝰ. vt amplius cū p̄dicta venerint ad noti ciam non teneant̉ cōfiteri. ſꝫ de pctō ſic. qd̓ nota. Quintus qn̄ quis omiſit ſcienter ex ꝯtemptu ſeu negligētia notabili facere pnīam ſibi iniunctaꝫ ꝓ mortali. ſecus ꝓ veniali. nā tunc peccat mortal̓r. qꝛ facit ꝯͣ p̄ceptū vicarij dei ⁊ etiā eccl̓ie. vt in. d. c. oīs. Si tn̄ recordaret̉ pnīe iniūcte: ⁊ īplere vellet nō oꝑtꝫ eā iterare. ⁊ Sco. in. iiij. limitat hoc ſi pe nitens eā acceptet. nā ẜm eū penitēs nō tenet̉ ac ceptare aliquā pnīam. ſꝫ ſufficit ꝙ habeat ꝓpoſitū acceptādi hic vel in purgatorio. ⁊ iſte ꝑꝑ hoc n̄ dr̄ eē in malo ſtatu īmo in bono ex qͦ ex feruore chari tatis magis intendit puniri in purgatorio. vbi lō ge intenſiꝰ puniet̉ qͣꝫ hic et ſufficit̉ ꝙ ſatiſfaciat in oꝑe hic vel in voluntate in purgatorio. ¶ Sꝫ pone ꝙ penitens nihil dicat ꝙ velit facere pnīam in purgatorio: queritur an teneat̉ reciꝑe ⁊ explere pnīaꝫ ſibi iniūctā a ſacerdote. Rn̄deo ẜm Rich. in. iiij. di. xviij. ꝙ ſacerdos aut iniungit pe nitētiā rōnabilē. ⁊ diſcretā. aut irrōnabilem ⁊ in di cretam. Si ſecūdo mō. penitens nō tenet̉ am reciꝑe: qꝛ ſacerdos talē pnīam iniungendo abuti tur claue potentie et ſcientie. Si primo mō. dico ꝙ penitens tenetur tentōe neceſſitatis eam reci pere. ⁊ ꝓ viribꝰ explere: qꝛ talē pnīam iniūgendo clauibꝰ vtitur recte. Et ſi penitens ex deliberatōe ⁊ abſqꝫ legitima cā omiſit explere. mortal̓r pecca uit. Si tn̄ penitēs ſentiat pnīaꝫ ſibi nimis grauē. ⁊ ad obſeruandū ꝑiculoſam: ſua infirmitate pen ſata. dꝫ ad eundē ꝯfeſſorē: vl̓ ad aliā ſi illū hr̄e nō pōt recurrere. Et dicit ibi Ri. ꝙ ēt ꝯfeſſor p̄t int̓

Lōfeſſio. iij. dicere familiaritatē aliquaꝝ ꝑſonaꝝ ſi videt pro pter hmōi cōuerſatōem vel aliā cām venire in p̄ iudiciū aīe illius. vl̓ ꝯͣ honorē dei. ⁊ penitēs tene tur hanc pnīam reciꝑe ⁊ obẜuare. hec Ric. Quo tn̄ ad pnīam iniungendā cautius faciet ꝯfeſſor ꝙ penitenti pnīaꝫ iniungat quā ſtatim in ſtatu gra tie poſſit agere. ⁊ poſtea aliā adiungere quā nō in tendat ꝓ pnīa ſacramentali imponere. Sextꝰ qn̄ penitens eēt excōicatus quo caſu ſi abſolutus eēt ſ a peccatis excōicatōe manente. tunc neceſſe eſt vt iterum cōfiteat̉ exquo illa abſolutio fuit nulla vt infra dicetur Confeſſor primo. Utrū ſecundus ꝯfeſſor poſſit cōmutare pnīaꝫ iniunctā ab alio ꝯfeſſore: Rn̄deo. Monal. ī ſum. dicit ꝙ ſi pena eſt iniuncta in caſu reſeruato ſupe riori nō pōt inferior relaxare vel cōmutare ſine li centia eius qͥ iniunxit niſi vrgeat neceſſitas vl̓ ſua deat vtilitas. Pium.n. eſt interp̄tari ꝙ ſuꝑior in his caſibꝰ ꝯceſſerit inferioribꝰ potentiā cōmutan di vel relaxandi. Si aūt nō erat caſus reſeruatus ſuꝑiori: ſed talis erat de quo ab initio potuiſſꝫ in ferior pnīam iniungere. inferior relaxare vel ꝯmu tare poterit niſi certū ſit ꝙ ſuꝑior reſeruauerit ſibi relaxatōem vel cōmutatōem. Utrū ingratitudo q̄ incurrit̉ propter qd̓libet peccatū mortale debeat confiteri. Dic ẜm doct. ꝙ ingratitudo peccātis qn̄qꝫ eſt ſpāle peccatū. qn̄qꝫ eſt circumſtantia general̓r ſequens omne pecca tū mortale. Peccatū.n. ſpēm recipit ex intentōne peccantis ẜm ph̓m. Ille em̄ qui mechat̉ vt furet̉ magis eſt fur qͣꝫ mechus. Si igit̉ aliquis peccator in contemptū dei ⁊ ſuſcepti beneficij aliqd̓ pecca tū cōmittat illud peccatu trahitur ad ſpem ingra titudinis ⁊ hec ingratitudo eſt ſpāle peccatū ⁊ tūc neceſſe eſt confiteri: quia tunc nō eſt circūſtantia ſed peccatū ꝑ ſe. Qn̄ aūt eſt circūſtantia tunc non eſt neceſſaria ad cōfeſſionē lꝫ optimū ſit in oī con feſſione dicere culpā ſuam de ingratitudine quaꝫ habuit ad offendendū deum. Idem dicendū eſt de negligentia: qua forte vſi ſunt in recogitando peccata. Utrum recidiuans teneatur ꝯfiteri priora pec cata. Rn̄deo ẜm Tho. in quarto directe quidem recidiuās. peccata dimiſſa nullo mō tenetur nec in generali nec in ſpeciali cuicunqꝫ cōfiteri: ſꝫ indi recte ſicut illud ſine quo ſciri nō pōt debitus ſatiſ factionis modus tenet̉ recidiuans notificare pec cata dimiſſa quātū ſufficit ad hoc vt ſciatur q̄ ſa tiſfactio ei congrue poſſit iniungi. vt ſi ip̄e frequē ter lapſum carnis paſſus eſt ex aliqua occaſione il la occaſio ꝑ ſatiſfactōem p̄cidatur. Et ſil̓r de alijs peccatis. ⁊ ad hoc videt̉ ſufficere confeſſio dimiſ ſoꝝ peccatoꝝ in generali. Tamē qn̄qꝫ ad alia ſpā lia oꝑtet deſcendere ẜm ꝙ cōfitens viderit opor tunū. Nō.n. pn̄t in his aliqua certa menſura pre figi. ⁊ in. c. oīs. de pe. ⁊ re. ſentit ꝙ recidiuans te netur confeſſionē iterare rōne ingratitudinis: tn̄ hoc cōiter nō tenetur niſi vt dictū eſt. Utrum liceat confiteri peccata que quis nō cō miſit? Rn̄deo ꝙ nō. talis.n. ſi nō eēt peccator mē tiendo efficeretur peccator. Utrum aūt omne mendaciū dictū in cōfeſſio ne ſit mortale: Rn̄deo ꝙ nō ſꝫ ſolū illud qd̓ eſt p nitioſum: puta ꝯͣ famā ſuā vel alterius vel contra illud qd̓ neceſſario habet confiteri. Unde ſi tace ret vel negaret aliquod peccatū qd̓ fecit. ⁊ de quo nō eſt legitime ꝯfeſſus peccaret mortaliter. Secꝰ ſi al̓s eſſet confeſſus. Et p̄dicta intellige niſi ex ali qua rōnabili cauſa taceret: vt qꝛ forte timēt ꝓba biliter ꝙ cōfeſſor reuelaret cōfeſſionē: vel ꝙ ſollici taret eū ad maluꝫ ⁊ hmōi in quibus caſibꝰ poſſet vti verbis palleatis. Quid ſi ꝑrochialis ſacerdos ſciat vl̓ credat im pedimentū eſſe ꝑpetuum in matrimonio aliquo rū ſuoꝝ ꝑrochianoꝝ. nunquid tenetur reuelare ī foro pnīali vel exͣ. Rn̄deo ẜm Monal̓. ꝙ aut ſci aut ꝓbabiliter credit ꝙ illud impedimentū poſ ſit ꝓbari an nō. Primo caſu debet eis reuelare vt ipſi ꝓcurent diuortium vel ſe habeant vt frater ⁊ ſoror. vl̓ ip̄e ſacerdos denunciet hoc ſuꝑiori ⁊ ſub miniſtret probatōes ſi oporteat. qꝛ cum ſit prelatꝰ tenetur ad illud p̄ceptum: Si peccauerit in te ⁊cͣ Si aūt ſcit aūt ꝓbabiliter credit ꝙ ꝓbari nō poſ ſit non tenetur eis dicere niſi credat ꝙ ſuꝑ hoc la borent craſſa ignorantia in quo caſu dꝫ eis dicere Idem ſi ꝓbabiliter credit ꝙ ꝑati ſint ſuꝑ hoc ac quieſcere conſilio bonoꝝ aliter eis nō tenetur di cere. Onfeſſio. lij. Cui. c. ſit cōſiten dū. Et regalariter quilibꝫ dꝫ ſacerdoti cōfiteri Io. xx. Quoꝝ remiſeritis ⁊cͣ. Utrū neceſſe ſit confiteri ꝓprio ſacerdoti. Rn̄ deo ẜm Rich. in. iiij. diſt xvij. ꝙ ꝓprius ſacerdos dicit̉ tripliciter vel ex iuriſditōne ordinaria. vt ſa cerdos ꝑrochialis ep̄s vel papa vel ex iuriſditiōe delegata vt ille cui cōmittit̉ ptās audiendi ab al quo iſtoꝝ trium vel a legato. d. pape: vel a iuriſdi tione a iure conceſſa ſiue ꝑmiſſa. Sic dicunt̉ ꝓ prij ſacerdotes illi quos ep̄i vel abbates exempti in ſuos eligunt confeſſores. extra de pe. ⁊ re. ne ꝓ dilatōe. Sic etiā eſt ꝓprius ſacerdos p̄ſbyter qͥcu qꝫ illius quē audit conſtituti in articulo neceſſita tis ſi ꝓprium ſacerdotē aliquo p̄dictoꝝ modoꝝ n̄ poteſt habere. hoc etiā mō eſt ꝓprius ſacerdos va gabūdoꝝ quicunqꝫ p̄ſbyter ꝑrochial̓ in cuiꝰ pro chia voluerint confiteri. qꝛ tales nullū habēt do miciliū. Sic etiā eſt proprius ſacerdos ꝑegrinoꝝ ad ſancta loca quicūqꝫ ꝑrochialis p̄ſbyter cui vo luerint cōfiteri de cōmiſſis poſtꝙͣ receſſerūt a iu riſditōne illius in cuiꝰ ptāte hn̄t domiciliū. Sꝫ de hoc infra. Accipiendo aūt ꝓpriū ſacerdotē ꝓ ſa cerdote habēte iuriſditōem aliquo p̄dictorū mo dorū nō eſt cōfeſſio facienda niſi ꝓprio ſacerdoti. ad hoc vt hō non tranſgrediat̉ p̄ceptuꝫ ⁊ ꝯſequa tur cōfeſſionis effectū. ſumēdo v̓o ꝓpriū ſacerdo tē primo mō: vtputa illū qͥ hꝫ iuriſditōem ordina riā lꝫ ſit ei regularit̓ faciēda ꝯfeſſio. In multis tn̄ caſibꝰ nō oꝑtꝫ vt infra on̄det̉. Et vide panor. ī. d. c. oīs. vbi dicit ꝙ ꝓprius ſacerdos appellari pōt p̄ſbyter ꝑrochialis. Ep̄s loci legatus in ꝓuincia ⁊ ipſorū penitētiarij. Itē vicariꝰ general̓ ep̄i. Item

archip̄ſbyter eccl̓ie cathedralis qͥ in hoc cenſet̉ vi carius ep̄i de of. archi. offm̄. Un̄ ad quēlibet iſto rum nō petita lnīa alteriꝰ pōt qͥs recurrere. Item archiep̄us dū viſitat pōt audire ꝯfeſſiones in dio ceſi ſuffraganei ſui. ſꝫ al̓s nō p̄t a prio ſenſu. Et tūc pōt alijs ꝯmittere ẜm Directoria. Itē vicarij ꝑpe tui ſacerdotū parochialiū dicūt̉ ꝓprij ſacerdotes. Sꝫ pone ꝙ qͥs habuit lnīaꝫ generalē ab ep̄o: vt poſſit ꝯfiteri cui voluerit: an vnica ꝯfeſſione facta exꝑiret talis lnīa: an v̓o duret dicta indulgentia: viuente ep̄o. qō eſt pulcra. Quo ad primū Io. an. in. c. non pōt. de p̄ben. li. vj. dicit ꝙ tutiꝰ foret expͥ mere. vt qͣtienſcūqꝫ voluerit ꝯfiteri poſſit eligere. tn̄ qꝛ agit̉ de fauore aīe. poſt factū dicit poſſe tenēi ꝙ ſi pluries fuerit ꝯfeſſus vigore talis lnīe valeat. Quo ad ſcd̓m: an tal̓ lnīa duret ꝑ vitā ipſiꝰ ep̄i vl̓ etiā poſt vitā eiꝰ. pan. in. c. fi. de of. le. dicit ꝙ ſi ep̄s ſimpl̓r dedit alicui lnīam poſſe eligere ꝯfeſſorē. illa lnīa extinguit̉ mortuo vl̓ reuocato ep̄o. qꝛ ep̄s non pōt dare imꝑpetuū iſtaꝫ lnīaꝫ cū preiudicio eccl̓ie parochialis ſine cauſe cognitōne ⁊ ꝯſilio ſui capituli cū eſſet irrogare ꝑpetuū preiudiciū eccl̓ie parochiali. Et ſic hēs ẜm panor. ꝙ ad minꝰ talis lnīa durat in vita ipſiꝰ ep̄i. lꝫ lnīa ſit petita ſimpl̓r. Sꝫ ẜm alios vr̄ diſtinguēdum ꝓut hr̄ in. c. ſi gra tioſe de reſcrip. li. vj. An talis lnīa ſit ꝯceſſa ad be neplacitū ſedis. ⁊ tunc erit ꝑpetua niſi a ſucceſſore fuerit reuocata. Si v̓o talis gr̄a ꝯcedat̉ ad bn̄pla citum ſue volūtatꝭ. tūc ꝑ eius obitū expirabit tal̓ gr̄a. qꝛ ꝑ eiꝰ obitum: eiꝰ bn̄placitū expirat. Idē vr̄ tenere zab. in cle. duduꝫ de ſepul. Et iō cautela bo na eſt ꝯfeſſoribꝰ. vt qn̄ petunt caſus ab ep̄is: ꝙ pe tant: vt talis lnīa duret vſqꝫ ad beneplacitū ſedis ſue. Item eſt alia cautela vt petant ab ep̄is ⁊ alijs prelatis totam aucͣtem ſuaꝫ qn̄ inueniunt eos be niuolos: ⁊ nō aucͣtē caſuū. nam appellatōe caſuuꝫ nō venit diſpenſatio votoꝝ vel iuramētoꝝ vel in certoꝝ. Caſus em̄ dr̄ a cadendo. ⁊ iō tm̄ reſpicit de fectus ⁊ pctā. Predicta aūt non cadunt ſub caſu: qꝛ pn̄t eſſe ſine peccato. Utꝝ ꝓprius ſacerdos poſſit vbiqꝫ ſuū ſubditū audire ⁊ abſoluere? Rº. ẜm car. in di. cle. dudum. ꝙ aut loqͥmur de ordinario prelato: ſiue ꝑpetuo ſi ue tꝑali. Et tūc dicit Land̓. ꝙ pōt tam intra ꝙͣ ex tra territorium. ⁊ vbicūqꝫ fuerit audire ſubditum ſuū ⁊ abſoluere in foro pnīali. qꝛ in his q̄ ſine ſtre pitu fiunt: nullius territoriū ledit̉. ar. d̓ of. le. c. pe. ⁊ fi. Aut loqͥmur de ꝯfeſſore nō ꝓprio. ſꝫ extraordi nario. vt in iſtis deputatꝭ: vt ſunt mendicantes. ⁊ iſti audiūt ꝯfeſſiones de pctīs vbiqꝫ ꝯmiſſis intra territoriū. qꝛ hec ſunt volūtarie iuriſditōꝭ. ſꝫ extra territoriū predicti non pn̄t abſoluere: ꝑ v̓bum. d. cle. ibi extra ciuitates ⁊ dioceſes. ſꝫ de hoc. jͣ. Hoc tn̄ veꝝ v̓tute pn̄tatōis facte ẜm formā. d. cle. Si tn̄ dicti ordinarij ampliorē grām facere vellēt. pn̄t ſi ne dicta pn̄tatione. Ac etiam iſti mēdicantes ſine pn̄tatione facta poſſent audire ꝯfeſſiōes ſubdito rum parochialium ſacerdotū de eoꝝ lnīa: ſicut po terant ante. d. cle. dudum. Utꝝ audientia ꝯfeſſionum poſſit alteri ꝯmitti Rn̄. ẜm Tho. ſi aliqͥs idcirco nō poſſit audire cō Confeſſio. iij. Fo. XXXVIII. feſſionem alterius. qꝛ non hꝫ iuriſditōꝫ in ipſos qͥ audiendi ſunt. pōt ei cōmitti ꝑ quēcunqꝫ hn̄tem iuriſditōꝫ in ipſos. Si aūt aliqͥs nō poſſit audire: qꝛ nō hꝫ executōꝫ ordinis nō pōt ſibi ꝯcedi vt con feſſiones audiat niſi ꝑ eum qͥ hoc impedimētum remouere pōt. Impediti aūt in executiōe ordinū: ſunt interdicti. ſuſpenſi. vel degͣdati ⁊ publice ex communicati. ¶ An aūt hn̄s lnīaꝫ vt poſſit alieno ſacerdoti ꝯfi teri: poſſit eligere quēcunqꝫ ſacerdotē. Iſta qō eſt qͦtidiana. naꝫ multotiens dat̉ ſimpl̓r lniā pochia nō: eligendi ſibi ꝯfeſſorem quēcunqꝫ voluerit. An v̓tute huiꝰ lnīe poſſit eligere mēdicātes: qͥ nō hn̄t curam in actu vel ſacerdotē ſimplicē qͥ non hꝫ cu ram nec eccl̓iaꝫ. Glo. in di. c. oīs. ⁊ glo. in cle. j. d̓ pͥ ui. volūt ꝙ ſi dat̉ parochiano facultas eligendi ſi bi ꝯfeſſorē: ꝙ nō poterit eligere religioſum vel pre ſbyteꝝ non hn̄tem curam aīaꝝ actu. Idem tenet pau. diſtinguens. ꝙ aūt ꝓpriꝰ ſacerdos ꝯmittit ſa cerdoti extraneo vt audiat ꝯfeſſiones ſubditi ſui. ⁊ tūc nō eſt vis. an̄ hēat curam aīaꝝ vel ne. qꝛ hoc nō facit iure ꝓprio. ſꝫ tanꝙͣ delegatꝰ ꝓprij ſacerdotꝭ c. ſane de offi. dele. Aut dat lnīaꝫ parochiano ſuo. vt poſſit eligere ꝯfeſſorem. ⁊ tūc ꝓcedūt dicte glo. ⁊ cū tunc nō ſit delegatꝰ ꝓprij ſacerdotis. oꝫ ꝙ ꝑ vi am ꝓrogatōis ſe illi ſubijciat. ſꝫ cū ille nō hēat ꝑ ſe curam nō pōt fieri ꝓrogatio: qꝛ priuatoꝝ ꝯſenſus non pōt facere eū iudice qͥ nulli p̄eſt iuriſditōni. c. ſignificaſti de fo. ꝯpe. Et hanc opinionē ſequit̉ pa nor. in di. c. omnis. ⁊ in di. cle. j. dicens ꝙ dictam opinionem ſequunt̉ ꝯmuniter doct. ſꝫ ibi reuocat poſtmodum dictam opinionem dicēs nouiſſime repperiſſe Ho. in ti. de pe. ⁊ re. tenentem ꝯͣrium. dicit em̄ ꝙ exquo ſacerdos hꝫ ptātem clauium hꝫ etiam ptātem ligandi ⁊ ſoluendi. quam recipit in ſua ordinatione. vt in.§. ecce. xvj. q. j. Exercitium aūt non hꝫ niſi ex defectu ſubiectoꝝ. Unde exqͦ le gitime aliqͥs illi ſe ſubijcit: pōt ſuam in illum ptā tem exercere. Et dicit panor. ꝙ hoc ſibi nouiſſime placuit. Iura aūt in prium allegata ꝑ glo. ⁊ doct. loquunt̉ de non hn̄te ꝓrſus iuriſditōꝫ. Secus aūt in eo qͥ hꝫ illaꝫ habitu. nec exercitiū eſt int̓dictum niſi defectu ſubiectoꝝ. ad hoc adducit̉ qd̓ legit̉ in l. j. ff. de iudi. vbi ptꝫ ꝙ iſtoꝝ iuriſditio non hn̄ti um ſubditos actu pōt ꝑ alios prorogari. hec pan. Et hic nota. Utꝝ fratribꝰ p̄dicatoribꝰ ⁊ minoribꝰ liceat con feſſiones audire? Rn̄. ẜm Car. in cle. dudum de ſepul. ꝙ ſic. reẜuatis tamen his que ponunt̉ in di. cle. Reqͥrit̉ em̄ quo ad ordinem minoꝝ vt mini ſtri vel cuſtodes vel p̄lati p̄dicatoꝝ ꝑ ſe vel ꝑ alios accedant ad pn̄tiam p̄latoꝝ: in quoꝝ ciuitatibꝰ vl̓ dioceſibꝰ hn̄t loca petituri humilit̓: vt de eoꝝ licē tia. gr̄a ⁊ beneplacito ꝯfeſſores quos elegerint va leant volentium ſibi ꝯfiteri ꝯfeſſiones audire. pe nitentias imponere. ac beneficium abſolutionis impendere. ¶ Querit̉ pͥmo an fratres deputandi ad ꝯfeſſio nes audiendas poſſint eligi ante licentiā petitam a prelatis. hoc eſt an ſit neceſſe petere licentiam eli gendi ꝯfeſſores? Rn̄. ẜm Car. vbi. sͣ. ꝙ non. quia

Confeſſio. iij. poteſtas eligendi ꝯfeſſores nō dependet a volun tate ordinarioꝝ: ſed fratrū. Et ideo ip̄i miniſtri et cuſtodes poſſunt hoc facere ſine alia requiſitione Sufficit ergo quo ad ſubſtātialia ſeruet̉ forma.ſ. in ꝯceſſione licētie ſuꝑ audiēdis cōfeſſionibꝰ. Illa aūt tria ſubſtātialia q̄ peti debent ſunt hec.ſ. ꝯfeſ ſiones audire: penitētias imponē̓: ac bn̄ficiū abſo lutiōis impendere. Et ideo petēdo illa tria ſerua ta eſt forma. d. cle. ⁊ nihil aliud requirit̉ ẜm Mat. et Zen. Secūdo quero in eo ꝙ hāc poteſtateꝫ pn̄tandi fratres ꝑmittit aliquibꝰ p̄latis ibi nomīatis.ſ. mi niſtrꝭ ⁊ cuſtodibꝰ quo ad minores. An liceat alijs puta guardianis. Glo. in verbo cuſtodes dicit ꝙ nō: licꝫ p̄dicti miniſtri ⁊ cuſtodes poſſint ꝑ ſe ꝯfer re ad p̄ientiā prelatoꝝ ac etiā ꝑ alios. ⁊ ita mittere poſſent guardianū. licꝫ ip̄e guardianus ſua auto ritate hoc facere nō poſſet. ¶ Tercio an miniſtri ⁊ cuſtodes poſſint p̄ſentare ꝯfeſſores ꝑ alios? dic ꝙ ſic ꝑ tex. ibi rep̄ſentent vel faciāt p̄ſentari. Et ideo qꝛ non dicit ꝑ quem fieri poteſt ꝑ quēcunqꝫ. Quarto quero de quibꝰ p̄latis loquit̉ ibi p̄lato rū eorūdem? Rn̄. ẜm Car. vbi sͣ. ꝙ p̄lati: quibus debent tales pn̄tari intelligunt̉ illi qui in loco ha bent iuriſditionē ep̄alem vel quaſi. Ita ꝙ nll̓i dic ceſano ſubſint ip̄i nec eoꝝ ſubditi. ⁊ hoc tenet etiā pau. Et ſic quo ad tales nō ſufficeret licentia dio cęſani. Quinto quero an licentia poſſit peti a prelato extra territoriū? Pau. dicit ꝙ ſic: cum ſit volunta rie iuriſditionis. ¶ Sexto quid ſi vacat ſedes? Pau. dicit ꝙ prius petetur a capitulo. Septimo qͥd ſi nō pōt hr̄i copia p̄lati vel eſt ex cōmunicatꝰ: ſuſpēſus: vel interdictus? Pau. dicit ꝙ prius petet̉ a ſuo vicario in ſpūalibꝰ ſi habꝫ. de tem. or. in. vj. c. cum nullus.§. ep̄o. Si nō habet ⁊ malicioſe hoc fecit forte poſſunt eligere ſine licētia dicit tn̄ tutius adire papā vel ſuꝑiorem eius. ix. q. iij. cum ſimus. Secūdo caſu cum p̄latus eſt excō municatꝰ ⁊cͣ. dicit Pau. ꝙ adibit̉ is qͥ habet ſup plere defectū ad hoc de cōce. p̄. qꝛ diuerſitatē. Octauo an huiuſmodi fratres electi debeant ꝑſonaliter p̄ſentari. An v̓o ſufficiat ꝙ verbaliter vel per aliū p̄ſentēt̉: Glo. in. d. cle. vult ꝙ requira tur ꝑſonalis p̄ſentatio. Et intellige quādo prelati hoc petunt. Et hoc videt̉ innuere tex. in.§. nume rus ibi ꝙ ſi forte ⁊cͣ. vbi habet̉ ꝙ dicti prelati poſ ſunt huiuſmodi ꝯfeſſores refutare. Et ſi hoc ergo neceſſaria eſt pn̄tia corporalis. nō em̄ poſſunt eos reprobare niſi eos videāt ⁊ examinet de ſex quali tatibꝰ que ponunt̉ in tex. Si tn̄ ſine cauſa rōnabi li nollent admittere vel dare licentiā ẜm zen. tunc fratres auctoritate ꝓpria poſſunt audire ꝯfeſſiōes Dicit em̄ iſtos ſine cauſa non poſſe repelli. nam qͥ cauſam ꝯͣdicendi nō habet debet haberi ꝓ volen te de ap. ſuggeſtum. Nono quero infra quātū tp̄us a die p̄ſentati onis pōt p̄latus aliqueꝫ deputatū repellere. So. ꝯſtitutio Inter cūctas dicebat imtra triduū quod erat rationabile. ſed cū ſit ſublata. Land̓. dicit hoc eſſe arbitrariū de offi. dele. de cauſis. ¶ Decimo quero ſi vno remoto alius ſubrogat̉ qui etiam reijcit̉. Glo. ſoluit ꝙ etiam ex cauſa pōt ſine cauſa non. Undecimo ſi p̄lati cum iſti offerunt̉ rn̄dēt ꝙ nolunt admittere dicētes non p̄ſentetis: qꝛ nolu mus admittere. videt̉ ꝙ ſiue alia p̄ſentatōne poſ ſint pn̄tandi ꝑ qͦs nō ſtetit ꝯfeſſiōes audire. Duodecimo q̄ro ſi omiſſa pͥma oblatōne de qͣ s. ibi generales ⁊c̄. veniūt p̄ſidentes cū fratribus corā prelatis ⁊ petant eos admitti. Land̓. tenet ꝙ teneat ꝑ. c. cauſam de reſcri. ꝓ hoc iſta littera que nihil exigit niſi ꝙ p̄ſentent̉. Terciodecimo. Quid ſi p̄lati nō recuſant da re licentiā: ſꝫ nec ꝯcedūt. Glo. dicit ꝙ poſt trinam reqͥſitionē locū hꝫ pͥuilegiū de qͦ hic. Quartodecimo q̄ro in hoc qd̓ dicit. ꝙ poſſūt audire ꝯfeſſiones ſibi ꝯfiteri volentiū ⁊ ſic omniū volentiū cum generalit̓ loquat̉. cū tn̄ ſint aliqͥ reli gioſi qui ẜm ſtatuta ſuoꝝ ordinū ꝯfiteri non poſ ſunt niſi ſuis p̄latis. Glo. ſoluit ꝙ ꝑ hanc ꝯceſſio nē nō ꝯp̄hendunt̉ illi. Sed Land̓. dicit ꝙ audire poſſunt ꝯfeſſiones quorūcūqꝫ in caſibꝰ in quibus abſolui poſſent a ſuis curatis. Et hoc etiam ſi ſint religioſi exempti. ſcholaſtici vel nō. qꝛ hec eſt que dam gratioſa ⁊ ſpecialis ꝓuiſio quā papa in fauo rem aīaꝝ ex plenitudine poteſtatꝭ ordinat que in nullo ſubiacet vel dependet ab alijs formis ſeu ꝓ uiſionibꝰ cōmunibꝰ ſtatutis. Sed car. dicit veriꝰ eſſe qd̓ dicit glo. quam tenet Pau. di. ꝙ in religio ſis non habet locū ꝯſtitutio dicte cle. ſi ſtatuta reli gioſoꝝ eis ꝓhibent cōfiteri alijs qͣꝫ ſuis p̄latis: qꝛ non habent velle de elec. ſi religioſus. li. vj. Non poſſunt ergo dici volentes. Quintodecimo qͥd ſi ep̄us ꝯtendit cum fratri bus ſuꝑ numero que dicit excedere. Glo. dicit ꝙ ep̄us pōt reijcere ſi vltra modū ſolitū pn̄tent nec hoc exigit populi multitudo. Recipiet gͦ ep̄s nu merū qͥ ſibi videt̉ de reliqͥs recurrat̉ ad arbitriuꝫ boni viri.i. iudicis qͥ dꝫ eſſe mediꝰ ẜm Car. Sextodecimo nūquid fratres pn̄tati prelatis vt sͣ. poſſint audire ꝯfeſſiones ſubditorū extra ci uitates vel dioceſes. taliū p̄latorū? Rn̄. ẜm Car. ꝙ nō ꝑ tex. ibi. extra ciuitates ⁊ dioceſes. in quibꝰ fuerint deputati ꝑ quas eos volumus ⁊ non per ꝓuincias deputari ꝯfeſſiōes nullatenꝰ audituri. Et ſic intra ciuitates ⁊ dioceſes deputati poſſunt ſine aliqua limitatiōe qui ſic deputati vbi licꝫ au dire pn̄t ꝯfeſſiones etiam in domībꝰ ſeculariū cō tradicentibꝰ etiā ſacerdotibꝰ parochialibꝰ. naꝫ ex quo ꝓhibet̉ extra ꝑmittit̉ intra. ar. j. q. j. extra ca tholicā. nā quicqͥd eſt intra limites cedit limitato de le aiij. l. patronꝰ.§. Sempronio. Decimoſeptimo nūquid miniſtri ꝑ ſe vel per alios poſſint p̄ſentare fratres ꝯfeſſores cōmoran tes extra dioceſes. Glo. dicit ꝙ ſic. dūmodo ip̄orū locus ſit vicinus dioceſi. Exemplificat glo. dicēs. dato ꝙ fratres non haberēt locū mutine poſſent tn̄ p̄lati ab ep̄o mutine petere licentiā ⁊ ꝓ ip̄a dio ceſi electionem facere.

¶ Decimooctauo an frēs cōfeſſores audire valeāt ſine hmōi pn̄tatione? dic̄ ꝙ ſic. ſi frēs vel illi qui vo lunt cōfiteri hn̄t licentiā a ꝓprio ſacerdote: qꝛ tales tunc ſunt in diſpoſitione. c. oīs de pe. ⁊ re. q̄ nō eſt ſublata nec correcta ꝑ cle. dudum. Decimonono nūquid poſtꝙͣ p̄lati cōceſſerunt licētiaꝫ fratribꝰ pn̄tatis audiēdi ꝯfeſſiones poſſint reuocare? Rn̄. Gloſa. dicit ꝙ ſine cā reuocare non poſſunt. Idem Pau. ⁊ Zen̄. ⁊ Car. Uigeſimo an talis cōceſſio expiret ꝑ mortē con cedētis. ⁊ vtrū ſit ep̄alis vel papalis? Rn̄. ẜm Dir. li. j. ti. xv. ꝙ ꝑ mortē concedētis non expirat. qꝛ pa palis q̄ talia durare facit ar. extra de trāſac. veniēs ⁊ qꝛ iure cōi approbata. Et iō ſequit̉ ꝙ potius ſint papales ⁊ apl̓ici quaſi vtentes ptāte ep̄i ꝑ papam fratribꝰ conceſſa ꝑ. d. cle. Nec ob. d. cle. in.§. ſtatur mus. qꝛ illud fit ꝓpter quandā reuerentiā ⁊ hono rem qui ep̄is impēdit̉ in recōpenſationeꝫ relaxate ſuꝑ hoc ſubiectionis ab eis. Et qͣſi in memoriā na turalis vinculi ⁊ ꝓpter veſtigia ⁊ reliquias que ad huc remanēt petit̉ potius cōceſſio iſta ab ep̄is qͣꝫ ꝓ pter aliud. Et ſi p̄lati nō concederēt nihilominus hoc haberēt. Et ſic p̄bent nudū miniſteriū in con cedendo ſicut miniſter in baptizando. Uigeſimoprimo q̄ro quid ſit dyoceſis? Dic ẜm Car. ꝙ dr̄ diuiſio qͣ termini ep̄atuū diuidunt̉. ¶ Uigeſimoſcd̓o quero an fratres pn̄tati in audi endis cōfeſſionibꝰ debeant hr̄e licentiā ſacerdotis parochialis. Glo. in verbo libere dicit ꝙ nō eſt ne ceſſe licentiā ſacerdotis hr̄e. Idem Pau. Idē Car. lꝫ glo. in. d. c. oīs teneat cōtrariū. Sed Io. an. ꝓut recitat Panor. in. d. c. oīs dicit ꝙ ꝯͣriū gloſe eſt ter minatū ꝑ extrauagante Io. xxij. q̄ incipit. Uas ele ctionis. p̄dicta etiā glo. ꝑ Cementē quartū. tanqͣꝫ oīno falſa fuit damnata ꝑ extrauagantē q̄ incipit. Quidam temere. Uigeſimotercio. vtrū ꝯfeſſi dictis fratribꝰ tene ant̉ iterū ꝯfiteri ꝓprio ſacerdoti. Glo. dic̄ ꝙ nō. Et ita determinat̉ ꝑ. d. extrauagantē. Uas electionis ¶Uigeſimoquaro an pn̄tatio facta ꝑ miniſtros valeat qͥ ad confeſſores qui poſt talē pn̄tationē ele cti ſunt: Dic ꝙ in hoc debet attēdi forma petitōis et cōceſſionis. Si em̄ petatur ab ordinarijs vt pla cet habilitare quoſcunqꝫ confeſſores pn̄tes ⁊ futu ros qͦs dicti fratres elegerint ad audiēdas confeſſi ones in dyoceſi ſua. Sic dico ꝙ valebit quo ad oēs Secus aūt ſi peteret̉ ſolū licētia quo ad cōfeſſores actu confitētes: vel hmōi. Utrum in aliquo caſu poſſit quis confiteri alte ri qͣꝫ ꝓprio ſacerdoti? Rn̄. Hoſti. ponit octo caſus in quibꝰ p̄t quis audire confeſſionē alterius paro chialis. Primus qn̄ ꝓprius ſacerdos eſt oīno indi ſcretus ⁊ ignarus de pe. di. vj. placuit. nā qui vult confiteri dꝫ querere ſacerdote qui ſciat ſoluere ⁊ li gare: de pe. di. vj. qui vult. Hoc tn̄ dꝫ fieri cū licen tia: vt in. d. ca. oīs. vbi dicit Panor. c. ſacerdos: de pe. di. vj. reducendum ad terminos. d. c. oīs. vt ſic vna lr̄a ſuppleat̉ ꝑ aliā vt ſit ſenſus ꝙ dꝫ obtinere Itica noū licentiā ſi pōt: vt in. d. c. oīs vel adeat alienū: vt in d. c. ſacerdos. Et ſic ſi neget̉ licētia ⁊ nō adſit ſuꝑio ris copia ſufficit licētia petita. licet nō obtēta extra Confeſſio. iij. Fo. XXXIX. de regula. licet. Si tn̄ confitēs prudens eſſet ⁊ con feſſorem inſtrueret ꝓut ſue cōfeſſioni expediret ſi bi ſufficeret. Scd̓s qn̄ parochianus tranſtulit do miciliū ſuū. nam tunc ille ad quē tranſit iam nō eſt alienus. ſed ꝓprius extra de paro. c. fi. Tercius qn̄ quis eſt vagabundus. ff. de iudic̄. l. heres abſens. Quartus qn̄ quis querit domiciliū qͦ ſe tranſferat nam ⁊ is ſine domicilio eſt. ff. ad municip. l. labeo. ⁊. l. eius.§. celſus. Quintus qn̄ quis deliquit in ali ena parochia: extra de rap. c. j. Iſte tn̄ caſus nō eſt ſimpl̓r verus niſi forte qͦ ad forū contentioſum vel vbi tali delicto eſſet annexa aliqua cenſura ab hoīe Secus ergo qͦ ad forū pn̄ialem. Sextus rōne ſtu dij vt qn̄ clerici de p̄latorū ſuorū licētia vel alij ſtu dentes accedūt ad ſtudia. nam tunc efficiunt̉ de fo ro illius ad quē accedūt dum ibi manēt. ar. ff. de iu di. l. ſi longius.§. j. Septimus tēꝑe neceſſitatis. vt qꝛ infirmat̉ ad mortē: vel dꝫ intrare iuſtū bellū ſeu nauigaturus vel tranſiturus ꝑ loca ꝑiculoſa: vt di ctum eſt sͣ. Abſolutio primo in fi. Octauus ſi po nit ſpem in ratihabitōe ꝓprij ſacerdotis. ſed iſte ca ſus cōiter nō tenet̉. qꝛ ratihabitio in talibꝰ non ha bet locū: extra de reg. iu. actus. li. vj. dictū tn̄ Ho. pōt intelligi qn̄ iſta ratihabitio non refert̉ ad futu rum.ſ. ſi p̄latus ꝯfitētis ꝯtentabit̉. ſed ſi de pn̄ti cō tentat̉ vt pōt extimari ex aliquibus coniecturis ex quibꝰ elicit̉ ipſius p̄lati tacitus cōſenſus. vtputa ſi talis curatus eſt ſub dn̄io confiteri volentis. Aut eius valde familiaris: vel ſocius vel hmōi. Utrum peregrini: romipete negociatores ⁊ alij viatores poſſint cōfiteri alieno ſacerdoti? Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ ſi non habent licentiā a ſuis curatis vel ſine eorum licētia iter arripiūt non pn̄t ab alijs abſolui niſi in articulo neceſſitatis. Si aūt de licētia eorum ꝓfecti ſunt eo ipſo habēt interp̄tatiuā licentiā con fitendi cum ſine confeſſione digne ꝑegrinari non queant. ar. de off. del̓. p̄terea. Si etiā veniet paſcha cōicari poſſunt ꝓpter eandē licentiā implicitā. ⁊ de caſu ep̄ali abſolui. qꝛ ep̄s non retinendo ſibi aucto ritatem licentiandi ꝑegrinos ex hocipſo videt̉ eis dare confitēdi licentiā de caſibꝰ ep̄alibꝰ ſicut cura tus de parochialibꝰ. De mercatoribus aūt ſi nuſqͣꝫ habent domiciliū niſi ſequendo ſemꝑ nundinas. Idem eſt qd̓ de vagabundis. Et idem eſt ſi in loco ſuo tenēt hoſpitiū. ſed nō declināt illuc in paſcha te cōiter. non em̄ tunc vident̉ ibi habere domiciliū quo ad ſacr̄a. Idem dic de familia principis vel ba liui qui nunꝙͣ in eodem ſtatu ꝑmanent. licet alicu bi teneant hoſpitiū exquo illuc non redeūt niſi ad horam. Idem Arch. flo. Utrum peregrinans qui habet crimen. cuius abſolutionē retinuerat ſibi ep̄s in ꝑegrinatiōe poſ ſit abſolui a ſimplici ſacerdote? Rn̄. v̓v̓. dicit ꝙ p̄t abſolui maxime ſi inſtat tēpus generalis cōionis: vt in paſcha. Sed hoc dictum cōiter non tenet̉ a doc. niſi eſſet caſus neceſſitatis. Aliqui tn̄ dicūt ꝙ ſi aliquo iuſto impedimento ꝓtenderet̉ eius pere grinatio ꝑ annum efficeret̉ fori illius loci ⁊ ibi poſ ſet reciꝑe ſacr̄a. Per priuilegium tn̄ conceſſum per S. d. papam Sixtum quartū. indulget̉ ꝙ omnes confeſſores ordinis minorum de obſeruātia nun g ij

Confeſſio. iij. cupati p̄ſentes ⁊ futuri poſſint abſoluere omnes ⁊ quoſcunqꝫ vndecūqꝫ veniētes ⁊ ad loca eorum ac cedentes etiā quocūqꝫ tꝑe cum ea tn̄ aucͣtate quā habēt ab ep̄o dyoceſis in qua audiūt confeſſiōes. ¶ Utrum vnus ſacerdos parochialis poſſit au dire et abſoluere alium ſacerdotē? Rn̄. ẜm Guil̓. non pōt ſine licentia ſuꝑioris generali vel ſpāli ex p̄ſſa vel tacita. nam ſi ep̄s ſcit cōiter ſic fieri ⁊ tole rat eo ipſo p̄ſumendū eſt tacite approbare. ¶ An aūt liceat cōfiteri in neceſſitate ſacerdoti he retico vel ſciſmatico? Rn̄. Panor. in. c. non eſt: de ſpon. dicit ꝙ nullo modo debꝫ his confiteri ne ad ducerent penitentē in errorem. Et etiam in neceſſi tate non refert ſi p̄termittit̉ oris confeſſio: vt in. c. quē penitet: de pe. diſt. j. ⁊ in glo. in. c. paſtoralis de offi. or. Licet glo. in. d. c. non eſt. dicat ꝙ in neceſſi tate pnīa poteſt recipi ab heretico. Quod intelligi poteſt qn̄ non eſſet ꝑiculum ſubuerſionis: vt quia penitens erat doctus ⁊ aſtutus. Utrū ſacerdos parochialis debeat credere ſub dito dicenti ſe confeſſum alteri vt ſic ei det euchari ſtiā? Rn̄. ẜm Tho. In foro iudiciali credit̉ homi ni contra ſe ⁊ nō ꝓ ſe. In foro aūt penitentiali cre dit̉ homini ꝓ ſe ⁊ cōtra ſe. Si ergo ſit impedimētū euchariſtie tale qd̓ ad forum iudiciale ꝑtineat: pu ta excōicatio: non tenet̉ ſacerdos credere ſubdito. quem excōicatum nouit niſi ei de abſolutione con ſtet. Si aūt ſit impedimentū qd̓ ad forum pnīe ꝑ tineat.ſ. peccatū: tunc tenet̉ credere. et iniuſte agit ſi eūchariſtiā denegat: cōcor. Pet̓. ⁊ Hoſti. Et hec vera vbi nō agat̉ de p̄iudicio tercij. ¶ Cui debent confiteri curiales? Rn̄. ẜm Panor. in. c. ne ꝓ dilatiōe: de pe. ⁊ re. ꝙ de iure cōi nullus prelatus quātūcunqꝫ maximus poteſt ſibi eligere cōfeſſorem. Ratio. quia nemo poteſt ligari vel ab ſolui niſi a ſuo iudice: vt in. c. omnis ⁊ quod auteꝫ de pe. ⁊ re. Oportet ergo ꝙ p̄latus vadat ad ſuꝑio rem ſuum. De iure ergo ep̄s debet confiteri archi ep̄o. Archiep̄s patriarche: patriarcha pape: papa aūt poteſt ſibi eligere quemcūqꝫ vult. Cardinalis abſens cauſa delegatōnis eodem modo poteſt ſibi eligere. ar. d. c. ne ꝓ dilatione. Ratio aūt iſtius cō ceſſionis fuit ꝓpter nimiā diſtantiam. qꝛ iſti p̄lati cōiter habent ſuꝑiores nimium diſtātes. Tamen Panor. dicit ꝙ diſtantia locorū nō eſt cā ſufficiēs: vt ſubditus poſſit ſibi eligere confeſſorem ꝓpria au ctoritate. nam ibi opus fuit priuilegio pape. Qd̓ in tellige niſi immineret neceſſitas magna. Ita ꝙ nō poſſet haberi recurſus ad ſuꝑiorem. qꝛ tunc poteſt quiſqꝫ ſibi eligere confeſſorem: vt in. c. quem peni tet: de pe. di. j. ⁊ in. c. paſtoralis. de of. or. Nunc aūt ex priuilegio. d. c. ne ꝓ dilatione ep̄i ⁊ ſuꝑioris etiā ſine ſuorum ſuꝑiorum licentia poſſunt ſibi eligere confeſſorem. Quid aūt de inferioribꝰ prelatis citra ep̄os. Dic ẜm Panor. vbi sͣ. ꝙ in iſtis inferioribus ad hoc vt poſſint ſibi eligere confeſſores duo requi runt̉.ſ. vt ſint p̄lati. ⁊ ſint exempti. Et credit ꝙ ver bum prelati ibi capiat̉ large vt comp̄hendat etiam rectores parochiales eccleſiarum qui largo modo dicunt̉ p̄lati. nā p̄lati ſtricte loq̄ndo illi dicunt̉ qui habent iuriſditionē fori contentioſi. Capellani v̓o ⁊ ceteri curiales qui ſunt de familia pape cōfiteant̉ penitentiario ⁊ nō alijs. Si ſunt cum cardinalibꝰ pn̄t de licētia dn̄i ſui qui curā eorū habet de cōſue tudine curie etiaꝫ alij cōfiteri. Sed et penitētiario pape pn̄t oēs ſine aliqua licētia cōfiteri. Decanus v̓o p̄poſitus: theſaurarius ⁊ quilibet canonicus ⁊ ſacerdotes parochiales. ⁊ familia ep̄i debent cōfite ri ep̄o vel alteri de eius licentia. ¶ Utrum aūt vigore cōſuetudinis poſſit quis eli gere cōfeſſorem ſicut vigore priuilegij. Panor. vbi s. dicit ꝙ nō ꝑ tex. in. c. ij. de pe. ⁊ re. li. vj. Non p̄t ergo tantū conſuetudo ſicut priuilegium. ¶ Cui debent reges ⁊ alij ſeculares dn̄i confiteri? Rn̄. ẜm Hoſti. ſi rex habet domicilium principa le in aliqua ciuitate illi ep̄o confiteri debet vel ſacer doti niſi ſuꝑ hoc haberet priuil egia. Idem dicen dum de duce Harchione et omnibus habentibꝰ latas iuriſditiōes in diuerſis ep̄atibus. Sed ſi ha hent domicilia in diuerſis locis. ⁊ non apparet qd̓ ſit princialius poſſunt confiteri ei in cuius paro chia morantur vel quod tutius eſt de licētia ep̄i eli gant ſibi cōfeſſorem. aut ſi loca ſunt in diuerſis ep̄i ſcoꝑatibus. de licentia vtriuſqꝫ ep̄i. Imperator au tem ⁊ imperatrix de antiquiſſima cōſuetudine cō fitent̉ capellanis ſuis qui habent curam animarū ſuarum. Tutior tn̄ via eſt omnibus p̄dictis. vt ꝓ ſe ⁊ familia impetrent a papa licētiam eligendi cō feſſorem. Illi tamen principes qui nunꝙͣ in eodeꝫ loco ꝑmanent. licet alicubi retineant domicilium: vbicunqꝫ ſe repererint poterunt confiteri. vxor ve ro filij et familia ſunt eiuſdē parochie parochiani cuius eſt maritus et paterfa. ff. ad municip. l. filij ¶ Quid de his qui ꝓ parte anni manent in vna parochia. ⁊ ꝓ parte anni manent in alia: Fede. de ſe. ꝓ huius euidentia dicit. ꝙ ille eſt parochianus alicuius qui habitat in parochia. Ita ꝙ ibi eſt trāſ latus. licet non habeat ibi domicilium. ſeu animū habitandi ibi ꝑpetuo. quia iura in hoc parochiali iure nō ponderant domicilium. ſed habitationeꝫ: vt in. c. queſti. xvj. q. j. Unde glo. in cle. j. de priuil̓. et Innoc̄. in. c. omnis: de pe. ⁊ re. voluerunt. ꝙ ille dicat̉ parochialis vel curatus vel eccleſia parochi alis ſcholariū vel mercenariorū vbi habitant qͣꝫqͣꝫ habeant animum redeundi ad patriā vel forte eli gendi domum anno ſequenti in alia parochia. Et ꝑ hoc dicit vnum ſatis mirabile. ꝙ ſi ſcholaris. ci uis cupiēs eſſe cum alijs ſcholaribꝰ tranſfert ſe ad aliam parochiaꝫ retento priori domiciio. illa eccle ſia vbi habitat eſt ſua parochialis ⁊ nō vbi habet domiciliū. Idem videt̉ velle in infantibꝰ qui ſepe deferunt̉ ad aliaꝫ parochiā. hec Fede. licet Panor. in. c. in noſtra. de ſepul. aliqualiter deuiet a p̄dictis tn̄ ꝓ opinione Fede. facit qd̓ quidam dicūt. ꝙ ha bitatio annalis videt̉ quoddaꝫ domiciliū quo ad ſacr̄orum receptioneꝫ. d. c. queſti. vel qn̄ deliberat habitare parum minus ꝙͣ ꝑ annū. vel qn̄ ſic ſe ha bet cōſuetudo. q̄ in talibo cōfert iuriſditionē. Et ſi ciuis vel nobilis equaliter vel quaſi diuidit ſuam manſionē in ciuitate ⁊ villa. puta tꝑe hyemali ma net in ciuitate ⁊ tempore eſtiuali manet in villa. vt domini ianuen̄. vtriuſqꝫ ꝑſone erit parochianus

ẜm Archi. flo. ⁊ vtrobiqꝫ ſortit̉ forū nō ſimul: ſed ſucceſſiue ẜm ꝙ habitat ibi ⁊ ibi: vt tūc ibi recipi at ſacramēta vel hic qn̄ hic hītat. Quid de ꝯfeſſione facta ſacerdoti qͥ de iure nō tenebat beneficiū: Rn̄. Panor. in. c. nihil. de elec. ꝓ p̄dicti dubij declaratiōe ponit tres caſus. Pri mus eſt qn̄ talis gerebat ſe pro prelato: tamē non erat in poſſeſſione. puta de iure: qꝛ non cum auto ritate ſuꝑioris licꝫ de facto ſe intruſiſſet in benefi cio vel poſſeſſione. ⁊ tunc indubitāter non valent geſta ꝑ eum. nec hoc caſu cōmunis error ſuſtine ret geſta exquo deficit poſſeſſio iuridica. ad hoc. l. barbarius. ff. de offi. p̄. que ſe fundat ſuper cōmu ni errore ⁊ ſuper auctoritate ſuꝑioris. nam iſte ſer nus qui putabat̉ liber habuit officium a ſuperio re ⁊ ſic ꝯcurrebant ibi duo.ſ. auctoritas ſuperioris ⁊ cōmunis error. Secus auteꝫ vbi adeſſet vnum tm̄: vt tenet Inno. Secūdus caſus eſt cum quis gerit ſe pro p̄lato. ⁊ habuit confirmationē a ſupe riore: ſed ex aliquo defectu non tenuit confirma tio vel electio. et tunc geſta per iſtum non debent retractari exquo al̓s alia legittime geſta ſunt cum hic concurrat auctoritas ſuꝑioris et cōmunis er ror. vnde ſumus in caſu dicta. l. barbarius. Ter cius caſus pͥncipalis cuꝫ is qui gerebat ſe ꝓ p̄lato fuit electus ⁊ ꝯfirmatus ꝑ ſuꝑiorem tamē poſtea aliquid egit ꝓpter qd̓ fuit priuatꝰ ip̄o facto p̄latu ra. puta qꝛ incidit in hereſim. Et tunc ſi iſta priua tio fuit occulta tenēt omnia geſta. Et idem videt̉ qn̄ dubitat̉ de priuatiōe. nam exquo tolerabat̉ in officio debent tenere omnia acta interim geſta: vt in. c. nōne. viij. q. iiij. Sed ſi ſuſpenſio vel pͥuatio eſſet notoria vel inhibitio ſuꝑioris p̄ceſſiſſet: tunc non tenerent geſta: vt in. c. veritatis de do. ⁊ ꝯtu. hec Panor. Et per p̄dicta habes ꝙ ſi ꝯfeſſor excō municatꝰ tn̄ occultus et toleratus audiat confeſ ſiones: ꝙ ꝯfeſſiones facte cum eo valent: nec ſunt iterande: poſtea ſuꝑueniente ſcientia. Illi aūt qui ignorāter ꝯfitent̉ intruſis vel huiuſmodi qͥ nun qͣꝫ habuerūt inſtitutionē a ſuꝑiore. ſaluant̉ ꝓpter fidē ſacramēti. Si tamē ante mortē hoc ſcirēt. ite rum tenent̉ ꝯfiteri. Onfeſſionis celatio. Utrū ſacerdos in omni caſu teneat̉ ce lare ꝯfeſſionē? Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. di. xxj. ꝙ ſic. nam in ſacramētis illud qd̓ gerit̉ exteriꝰ eſt ſignū eius qd̓ gerit̉ interius. Unde ſicut deus peccatū tegit interius. ſic ꝯfeſſor debet tegere exte rius. Et ideo tanꝙͣ violator ſacramēti peccat qui reuelat. per celationē etiā homīes magis ad ꝯfeſſi onem attrahūtur ⁊ ſimplicius ꝯfitētur. vnde etiā ſi aliquod ꝑiculū futuꝝ īmineret: ⁊ hoc ſciret̉ ſolū ꝑ ꝯfeſſionem: vt de heretico qui corrumꝑet fidem vl̓ de matrimonio illicito qd̓ aliqui vellent facere vel aliquo magno damno tꝑali: non ꝓpter hoc re uelare debet: ſꝫ potius eos qui ꝯfitent̉ monere: vt obuiēt ⁊ deſiſtāt et p̄lato dicere ꝙ vigilet ſuꝑ gre gem ⁊ huiuſmodi ſine vlla reuelatōne: de peni. di. vj. ſacerdos: ⁊ extra de pe. ⁊ re. omnis. Idem ẜm aſten̄. ſi ſacerdos ſciat ꝑ ꝯfeſſionē ꝙ aliqͥs dormi Confeſſionis celatio Fo. XL. uit ī eccleſia cū muliere: nō debet ꝓpter hoc ep̄o re uelare: nec ob. ꝙ eccl̓ia ſemīe polluta ē recōciliāda quia illud intelligi poteſt qn̄ eſt diffamatū. al̓s po teſt p̄ſbyter ille ſalua ꝯſciētia celebrare. Aliqui tn̄ dicūt tutius eſſe ꝙ ep̄o reuelet in genere dicendo talis eccleſia reconciliatione eget. ar. de adul. ſigni ficaſti. ¶ Quid ſi abbas vel alius p̄latus ꝑ ꝯfeſſionem ſcit aliquē ſubditum ſuuꝫ vti male officio ſuo. vel etiā ſcit ꝑ ꝯfeſſionē alicuiꝰ pͥoris ſibi ſubiecti pec catū cuiꝰ occaſio inducit eū ad ruinā nūquid euꝫ remouere pōt? Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. ꝙ nō: qꝛ p̄lat remouēdo ab officio ſubditū illū: ⁊ ſi faciat vtilita tem eius. facit tn̄ damnū cōitati: qꝛ alij ꝑ relatōeꝫ remoti ab officio. ſcientes ꝙ ꝓ ſua ꝯfeſſiōe remo tus eſſet a ſuo officio: redderent̉ ꝓniores ad non ꝯfitendum ⁊ ille idē minus reuerent̉ cōfeſſionem ō(x ⁊ ꝓnior eſſet ad pctōꝝ ſuoꝝ celationē. nā ſine leſi on ꝯſcīe pōt p̄latus dimittere pctm̄ impunituꝫ: qd̓ ſcit vt deus. In caſu tn̄ p̄dicto pōt eū monere ꝙ officio reſignet vel ſaltē ꝙ bn̄ ſe habeat: ⁊ huiuſ modi. Si tamē ſuꝑior poſſet eū ab officio remouē ſine hoc ꝙ ille vel quicūqꝫ alius ſuſpicari poſſet eū ꝓ his que dixit in ꝯfeſſiōe ab illo officio remotum eſſe: liceret ſuꝑiori vt dicunt aliqui ipſum ab offi cio remouere. ¶ Quid ſi qͥs ꝑ ꝯfeſſionē alicuiꝰ quē audit ꝯſciē tiā acqͥrat ꝙ ſit indignꝰ p̄latiōe: nūquid ſi interſit ꝓmotioni eius teneat̉ ꝯͣdicere: ⁊ videtur ꝙ nō. qꝛ ꝯtradictio videt̉ d̓ pctō ſuſpitionē inducere: et ſic quodāmō ꝯfeſſionē reuelare. Sed aſten̄. ẜm tho. dicit ꝙ multis alijs de cauſis eſt aliqͥs indignus p̄latiōe qͣꝫ ex pctō vt ex defectu ſcīe. etatis. vel hu iuſmodi. Et ideo qui ꝯͣdicit: nec de crimīe ſuſpiti onē generat. nec ꝯfeſſionē reuelat. Quid ſi dicat ꝯfeſſor aliquē ſibi ꝯfeſſum eſſe d̓ pctīs magnis ⁊ multis ⁊ huiuſmodi? Rn̄. aſten̄. ꝙ talis ē reuelator ꝯfeſſiōis. Si tn̄ dicat aliquem ſibi eſſe ꝯfeſſum d̓ peccatis ſuis: cum ꝓprie ꝯfeſſio non ſit niſi de peccatis. nihil manifeſtat quod eſt occultum. ¶ Quid ſi p̄ſbyter haberet aliqd̓ pctm̄ mortale de quo ꝯfiteri nō poſſet niſi ꝯfeſſionē ſibi factā re uelaret? Rn̄. aſten̄. poſt Ri. ⁊ Sco. ꝙ non debet cōfiteri illud peccatū. durāte em̄ tali caſu ſibi ſuffi ceret de illo peccato cōteri cū ꝓpoſito illud ꝯfiten di quādo poſſet hoc facere ſine reuelatione ꝑſone ſibi confeſſe ⁊ ſine p̄iudicio quocūqꝫ ſigilli cōfeſſi onis. Fortiori em̄ vinculo ligat̉ cōfeſſor ad celādū ꝙͣ penitēs ad cōfitendum. Pone ꝙ aliqui cōdixerint interficere p̄ſbyte rum cū eis euntem in nemus quorū vnus an̄ ne moris ingreſſum penitet ⁊ cōfitet̉ illi: nūquid ille p̄ſbyter nemus ingrediet̉ videt̉ ꝙ ſic: qꝛ nō ingre diendo videt̉ reuelare facto ꝯfeſſionē iſtius ꝯfeſſi alijs ſocijs n̄ penitētibꝰ? Rn̄. pōt dici ꝙ ſacerdos iſte multiplicē occaſionē hr̄e pōt nō intrādi nemꝰ aliā ab iſta ꝑ latronē ſibi detecta: et ad minus pōt dicere corā illis.ſ. volo hoc vel illud facere. Ad illū vel ad aliū locū declinare anteqͣꝫ ꝓcedā vlterius. Et ſi ex tali occaſiōe allegata videat̉ diuertere. tūc g iij

Confeſſionis celatio nec verbo nec facto reuelat ꝯfeſſionē. Si aūt non poſſet ex alia occaſiōe diuertere: qͥn appareat illis alijs ꝙ ꝓpter confeſſionē diuerterit. ⁊ in hoc facto reuelet ꝯfeſſiōeꝫ. dicūt quidā ꝙ dꝫ intrare nemus ⁊ exponat ſe morti: vt ſeruet legē dei de ſigillo cō feſſionis. ⁊ ſi morit̉ martyr eſt. Aliter dici poteſt ꝙ nō dꝫ reputari reuelator ꝯfeſſiōis niſi faciat aliqͥd qd̓ ex natura ſua ꝓdat pctm̄ ꝯfeſſum: ſꝫ diuertere a nemore: nō eſt huiuſmodi ergo ⁊cͣ. At generalit̓ dici pōt ꝙ ſignū qd̓ de ſe eſt indifferēs ad ſignifi candū tale pctm̄ fuiſſe cōfeſſum vel nō fuiſſe. licet aliquibꝰ ſit ſignū magis determīatū ex aliquo pre ſuppoſito: nō tn̄ eſt ex ſe ſignū reuelatiuū ꝯfeſſio nis: nec ꝑ ꝯn̄s ſimplicit̓ illicitū ꝯfeſſori. hec Sco. ¶ Utrū liceat ꝯfeſſori reuelare pctm̄ ī genere de tectū in ꝯfeſſione? Rn̄. Panor. in. d. c. oīs dicit ꝙ ſacerdos incurrit penā de qua ibi nō ſolū reuelā do peccatorē ſꝫ etiā pctm̄ ſibi in cōfeſſionē detectū: qd̓ eſt ẜm eū ꝯͣ ſimplices aſſerētes pctm̄ poſſe im pune reuelari. Sed in ꝯͣriū eſt Sco. in. iiij. ⁊ videt̉ cōmunis opinio doctorū: nec obſtat tex. in dicto c. omnis. in v̓bo. Qui peccatū: ſuꝑ quo ſe fundat Panor. qꝛ dꝫ intelligi qn̄ tale peccatū refert̉ ad pec catorē: vel quādo eſſet ductiuū in noticiam pecca toris. al̓s ſecus. ¶ Que ſit pena reuelātis cōfeſſiōeꝫ? Rn̄. de iure antiquo dꝫ deponi ⁊ omnibꝰ diebꝰ vite ſue igno minioſus ꝑegrinari de pe. di. vj. ſacerdos. Sꝫ ẜm decre. omnis vtriuſqꝫ ſexus. dꝫ deponi: ⁊ ad agen dū ꝑpetuā penitētiā in artū monaſteriū detrudi. Quid ſi p̄ſbyter cōpelleret̉ dicere: vtrū de aliqͣ ꝑſona ſibi cōfeſſa audiuiſſet aliqd̓ crimē? Rn̄. In caſu iſto tenet̉ dicere ſe nunꝙͣ audiuiſſe ⁊ ſe de hoc nihil ſcire. et verū dicit qꝛ ſubintelligit̉: vt homo vel nihil ſcit qd̓ ſit reuelandū. Immo etiā ſi papa p̄ciperet cōfeſſori ꝙ reuelaret cōfeſſionē: nō tenet̉ ei obedire etiā ſi ei p̄ciperet ſub pena excōicatiōis late ſententie: qꝛ celare cōfeſſione non tm̄ eſt de p̄ cepto eccleſie: ſed etiā de iure nature ⁊ diuino ſupͣ que iura nō eſt papa. Utrū autē confeſſor de licētia ꝯfitentis poſſit reuelare ꝯfeſſiōeꝫ? Rn̄. ẜm aſten̄. illud qd̓ p̄ſbyter ſcit tm̄ ꝑ confeſſionē: nullo mō debet dicere. Sed confitens ei ꝑ alium modū intimare pōt: qd̓ facit dando ei licentiā vt dicat nihilominꝰ debet ſcan dalum euitare. ꝓpter duo em̄ tenet̉ cōfeſſor celare ꝯfeſſionē. ſcꝫ ꝓpter vitandū ſcandalum: ⁊ ꝓpter ſa cramentū: qꝛ quaſi de eſſentia ſacramēti ē celatio cōfeſſionis: ⁊ hoc tollit̉ ꝑ licentiā cōfitentis. Sed primū remanet. Et ideo vbi timet̉ ſcandalū: non debet vti tali licētia tūc aut pōt ſcandalum timeri qn̄ ꝓbabiliter poteſt cōuinci ꝙ p̄ſbyter ꝯfeſſionē reuelet. vnde ſi dicat ei cōfitens ꝙ peccatū ſuū re ferat alij: p̄ſbyter debet ip̄m cōfitentē nunciū ſuū conſtituere non ſe internunciū facere. ⁊ ſic vitabit ſcandalū. ⁊ intelligat̉ hoc cum illa ſuppoſitiōe ge nerali ꝙ pctm̄ alicuiꝰ nulli eſt manifeſtandū: niſi ei qui ꝓdeſſe poſſet ⁊ nō obeſſe. Intelligat̉ etiam hoc de ꝓprijs peccatꝭ nō de alienis. Idem Bon̄ pe. ⁊ tho. Idē tenet panor. in c. ſignificaſti d̓ adul. ⁊ in. c. matheꝰ de ſy. nā ibi quidā cardinalis hūit quoddā peccatū in penitentia: qd̓ reuelauit pape ſecreto. ⁊ tamē ꝓpter hoc dictus cardinalis nō fuit rep̄henſus a papa. hoc tn̄ fecit vt dicit Panor. de licentia ip̄ius penitētis. ⁊ reuelauit pape. vt dictū eſt qͥ poterat ꝓdeſſe ⁊ nō obeſſe. Utrū ſciens aliquid ꝑ confeſſioneꝫ ⁊ ꝑ aliam viam teneatur illud celare? Reſpondet Aſten̄. ꝙ ſi quis ſciat aliquid per viam confeſſionis ⁊ ꝑ aliā viam: vt qꝛ audiuit vl̓ vidit eo modo quo ſcit per cōfeſſionē omnimode ⁊ ſemper debet celare. quia ſic nouit vt deus. Eo modo v̓o quo ſcit ꝑ aliā viā poteſt et debet reuelare. ſi cogat̉ vt qꝛ ꝑ ſuꝑioreꝫ ex p̄cipit̉ vel veritati p̄iudiciū generat̉ nec tn̄ oportꝫ tūc dicere ꝙ hoc audiuerit in confeſſione. ſꝫ tm̄ ſic̄ ego hoc vidi vel audiui. nec vnqͣꝫ pōt dicere hoc audiui in confeſſiōe: quia tunc ſemꝑ eſſet peccatū mortale. Quero. Pone ꝙ cōfeſſus dicat ſacerdotem re uelaſſe ſuā cōfeſſionē: ſacerdos v̓o cōfitet̉ ſe dixiſ ſe delictū illius. ſꝫ negat̉ illud habuiſſe in cōfeſſiōe cui incūbet probatio? Rn̄. quidā dicūt: vt recitat Panor. in. c. oīs de pe. ⁊ re. ſacerdotē abſoluendū qꝛ nō eſt magis credendū illi ꝙͣ ſacerdoti. Ho. di cit ꝙ niſi ſacerdos doceat aliūde illud habuiſſe p̄ ſumendū eſt illud habuiſſe in cōfeſſiōe: nō tamen ſacerdos puniet̉ pena ordinaria dicto. c. omnis. ſꝫ pena arbitraria qꝛ aperte nō cōuincit̉ de delicto. Idem Ri. in quarto. An autē cōfeſſori ſuꝑ ꝯfeſſione credat̉ ſimpli ci v̓bo ſine iuramēto. Inno. dicit ꝙ ſic: qꝛ gerit vi cem dei. de offi. or. ſi ſacerdos. nā ſicut a deo nō exi geret̉ iuramentū ita nec ab eius vicario. Dicit tn̄ Ho. aliquos dicere ꝯͣriū: qꝛ licꝫ in foro ꝯfeſſionis gerat vicē dei. in ꝯtentioſo v̓o in quo producit̉ in teſtē ſecus ad hoc de teſti. nuꝑ. Io. an. dicit ꝙ pri mū equiꝰ. ſecūdū veriꝰ qd̓ placet Nanor. in. c. te ſtimoniū de teſti. Et ex hoc notat caſum ī quo cre ditur vni teſti. ⁊ hoc ꝓpter qualitatē facti: quia cō feſſio fit in ſecreto. Utrū ſub ſigillo cōfeſſionis cadat ꝑſona cum qua penitēs ꝯfitet̉ ſe peccaſſe? Rn̄deo ẜm Ri. in iiij. di. xxj. ꝙ accipiēdo cadere ſub ſigillo ꝯfeſſiōis id qd̓ nō eſt licitū reuelare. Sic ꝑſona cum qua pe nitens cōfitet̉ ſe peccaſſe cadit ſub ſigillo ꝯfeſſiōis qd̓ ꝓbatur ſic. Sacerdos tenet̉ celare omne id ſibi dictū in cōfeſſione quo confitens poſſet prodi vel mala ſuſpitio in cordibꝰ alioꝝ generari. Sed qn̄qꝫ detegēdo ꝑſonā cū qua penites cōfitet̉ ſe peccaſſe proderet̉ confitens: qꝛ ſi detegeret̉ filiā cōcubuiſſe cū patre ꝓderet̉ pater qͥ cōfeſſus ē ſe ꝯcubuiſſe cū ea. ꝓbat̉ etiā: qꝛ eſſet occaſio retrahēdi homīes a ꝯfeſſionibꝰ. Nō ſolū autē ꝑſona p̄dicta celari dꝫ: ſed etiā peccata ip̄ius cōfitentis. Nā peccata ip̄iꝰ penitētis in relatiōe ad ip̄m cadūt ſub ſigillo con feſſionis de neceſſitate ⁊ abſolutē. Et pͥmo ⁊ dire cte ⁊ explicite. ⁊ ex omībꝰ cauſis. ꝑſona auteꝫ cum qua penitens cōfitetur ſe peccaſſe cadit ſub ſigillo cōfeſſionis de neceſſitate ⁊ abſolute non pͥmo. ſed ex cōſequēti ⁊ indirecte ⁊ implicite nec ex omībus cauſis. ſed aliquibꝰ. Peccata auteꝫ ip̄ius peniten tis non referēdo ea ad determinatā ꝑſonā. Sicut

Confeſſor. jͣ. cum aliquis dicit. ego audiui tale quid qd̓ tamen non audiuit niſi in confeſſione. cadunt ſub ſigillo cōfeſſionis de neceſſitate nō tamē abſolutē. Sed ſub cōditione.ſ. ſi ex ꝓlatione talium verboꝝ poſ ſet ꝑ ſe: vel ꝑ accidens directe vel indirecte aliqua verecūdia vel cōfuſio vel ſuſpitio mala vel aliqd̓ aliud nocumentū illi qͥ confeſſus eſt ꝓuenire. Ea v̓o que penitēs interſerit in ſua cōfeſſione que nō ſunt peccata nec circūſtantie peccati nec potentes deducere in manifeſtationē confitentis. vtpute ſi interſerit ꝙ in tali terra ſunt bona blada vl̓ aliqͥd ſimile non cadūt ſub ſigillo cōfeſſionis niſi de con gruitate ſi in dicendo illa nō dat intelligere ꝯfeſſo ri ꝙ talia velit celari: vel ẜm Sco. res eſſet de ſe ta lis lnature ꝙ merito deberet celari: qꝛ in ſcandalū alterius vel huiuſmodi. tūc dato ꝙ confitens nō dicat ei ꝙ habeat ſub ſecreto tamē cōfeſſor in tali caſu tenet̉ tenere ſecretum: al̓s peccat mortaliter. Et ẜm Bon̄. in. iiij. nullo modo licꝫ reuelare ſigil lum ſecreti niſi in duobꝰ eaſibꝰ. Primꝰ qn̄ veritas id exigit. puta: qꝛ vergit in periculū alioꝝ. Secun dus ſi obediētia cogit. Et contra iſta duo iuramē jndept ar tum vel promiſſio non valent. de hoc tamē dic vt dictum eſt sͣ. confeſſio primo in principio. Adde tamē qd̓ notat Panor. in dicto. c. omnis. ꝙ lꝫ iſte qui aſſumit̉ in teſtē teneat̉ reuelare in caſu p̄dicto non tamē tenet̉ denūciare. quia aliud eſt teſtimo niū dicere aliud denūciare. nam denunciare non tenetur quis quod probare non poteſt. vj. q. ij. placuit. Quid ſi aliquis in confeſſione reuelat debita credita vel depoſita ⁊ poſtea fit publica inquiſitio de p̄dictis? Rn̄deo ẜm v̓ v̓. ꝙ ſi qͥs hoc mō reue lat ſacerdoti id qd̓ habuit ꝑ furtū: vel al̓s cū pec cato ſacerdos tenet̉ celare. Si v̓o abſolute dixit ea que debet vel ſibi debent̉. ⁊ ſub ſigillo cōfeſſionis nō debet reciꝑe: ſꝫ ſi recepit. et fiat in qͥſitio ꝑ ep̄m vel aliū qͥ habet ſuꝑ hoc poteſtatē tenet̉ veritateꝫ dicere: qꝛ qui ſic recepit de hoc caſu non cogitauit vel ſi cogitaſſet ⁊ ꝓmiſiſſet: ſeu etiā iuraſſet nō re uelare illicitū eſſet ꝓmiſſum vel iuramētū nec ob ſeruandū in p̄iudiciū iurꝭ alieni. Secus ſi inique ⁊ ꝑ tyrannidē requireret̉: qꝛ tunc ſubterfugere dꝫ tacēdo vel ſophiſtice loquēdo. Utrū nō ſacerdotes qui interdū ſunt interp̄ tes cōfitentis teneant̉ celare cōfeſſioneꝫ? Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. di. xvij. et. xxj. ꝙ ꝙͣuis p̄ceptum de celando cōfeſſionē. pͥmo ⁊ directe ⁊ explicite liget cōfeſſorem: tamē ex ꝯn̄ti ⁊ implicite ligat quēcūqꝫ peccata cōfitentis audientē: et ſic ligat interprete. qꝛ in tali caſu interpres ⁊ ſacerdos pro vna ꝑſona reputant̉. Idem de illo qͥ a ꝓpoſito vel caſu audi uit peccata confitētis ſacerdoti. Idem qn̄ in caſu neceſſitatis nō ſacerdos audiuit cōfeſſionē alicu ius etiā laicus tenet̉ celare. Idem ẜm Tho. de illo cui reuelatur confeſſio de licentia confitentis niſi forte peccator velit ꝙ ille abſolute ⁊ libere ſciat. et hoc eſt contra multos qui credunt illa peccata li bere poſſe reuelare. Idem ẜm Ri. de illo cui con feſſor reuelauit cōfeſſionem alicuius ſiue a propo ſito ſiue a caſu. Unde prelato precipiēti ſibi vt di Fo. XLI. cat ei ſi ſcit aliquod malum de illa perſona cuius confeſſio reuelata eſt non debet ſibi dicere: quod noͣ. ¶ Utrum penitens poſſit reuelare penitentiaꝫ ſibi iniunctā a ſacerdote? Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. diſt. xxij. Quod penitens non poteſt manifeſtare penitentiā ſibi iniūctam a ſacerdote vbi veniat in preiudiciuꝫ fame proprie abſqꝫ vtilitate alia. Aut veniret in p̄iudicium confeſſori: quia forte talem iniunxit penitentiā que ſi ſciret̉ ꝙ iniunxiſſet eam incurreret alicuius maliuolentiā: vtputa: quia in iunxit alicui mulieri vt abſtineat a familiaritate alicuius viri. cuius familiaritas erat ſue caſtitati ꝑiculum. Uel aliquid aliud iniunxit ꝓ quo offen deretur contra ꝯfeſſoreꝫ ſi hoc ſciret. Aut penitēs manifeſtando penitentiā nec fame proprie nec cō feſſori nec alicui p̄iudicium generaret: et hoc caſu non tenet̉ ſecretā tenere. Onfeſſor.j. quos ⁊a quibus poteſt abſoluere. Querit̉ ergo primo a quibus poſſit abſoluere ſimplex ſacer dos ⁊ qui ſunt caſus epiſcopales. Benedictꝰ. xj. ī decretali que incipit. Inter cūctas declarauit ꝙ quatuor ſunt caſus epiſcopales de iure et quinqꝫ de ꝯſuetudine. Et licꝫ dicta decretalis per prohe miū ſexti fuerit reuocata: tamē totus mūdus vi detur eos approbare. Primus de iure eſt peccatū ratione cuius irregularitas eſt contracta in cleri co: vbi diſpenſatio requirit̉ ẜm Hoſti. ⁊ Goſ. Et licꝫ glo. Ray. intelligat ꝙͣtum ad irregularitatem ⁊ non quo ad abſolutionē a peccato. tamē dictus Benedictus intelligebat quo ad peccatum. Et multos caſus in quibꝰ clericus incurrit irregula ritatem vide sͣ. Clericus. iij. in fi. et infra. c. Diſpē ſatio. Et in hoc aduertant confeſſores. Secūdus eſt de incendiarijs. xxiij. q. vlti. ſi quis mēbroꝝ. et c. ſe. Qui autem dicant̉ incēdiarij vide ſupra. Ab ſolutio primo ⁊ infra Incendiarius. vbi multa d̓ his. Tercius vbi eſſet indicenda penitentia ſolē nis. ⁊ iſta penitētia indicenda eſt ꝓ graui delicto qd̓ totam cōmouit ciuitatem vel locum. l. diſt. in capite. et. xxvj. q. vj. c. fi. Et inter alia peccata pro quibꝰ indicenda eſt penitētia ſolennis eſt blaſfe mia dei vel ſanctoꝝ publice ꝑpetrata: extra de ma le. c. ſtatuimus. Et glo. in. c. ij. de peni. et remiſ. li. vj. dicit huiuſmodi caſum de iure eſſe reſeruatuꝫ epiſcopis. Et panor. in dicto. c. ſtatuimus. querit qn̄ dicatur qͥs publice blaſfemare. vt ſit locus di ſpoſitioni dicto. c. ſtatuimus. Et Rn̄. ẜm Hoſt. ꝙ quādo blaſfemia eſt notoria de iure: vt qꝛ con uictus veī confeſſus in iudicio vel facto: vt quia publice palam pluribus aſtantibus blaſfemiam intulit extra de coh. cle. queſitū. Item dicitur pu blice quādo coram pluribus perſonis blaſfema uerit hoc referentibus poſtea epiſcopo. Et licꝫ ali qui velint reſtringere iſtum caſum eſſe epiſcopalē dumtaxat dum eſt blaſfemia notoria et cum hoc ꝙ referatur epiſcopo. al̓s non. hoc tamen totali ter videt̉ irrationabile: ⁊ nullo iure probatur. Et doc. poſuerūt hoc cā exempli. Exempla aūt nō re g iiij

ſtringunt regulā. Immo plus dicit Panor. ibi ꝙ hic accipit̉ publicū: ꝓut eſt ſpecies diſtincta a no tario. Et ſic licꝫ nō tranſierit in notariū ſatis eſt ꝙ ꝓbari poſſit. Et ꝓ declaratiōe huiꝰ materie Pa nor. in. c. queſitū. de pe. ⁊ re. ponit notabilē trimē brē diſtinctōeꝫ: ꝙ aut delictū ē graue ⁊ ſcādalizās totā vrbē. ⁊ tūc laico imponet̉ penitētia publica et ptatceo. velcr. ſolēnis dicto. c. in capite. et. d. c. fi. Aut ē graue: ſed nō generat ſcādalū. ⁊ tūc aut ē occultū: ⁊ nō impo net̉ penitētia: nec ſolēnis: nec publica: ſiue ſit cleri cus: ſiue laicꝰ: vt ī dicto. c. in capite. Aut ē publicū ſꝫ nō ſcādaloſum. ⁊ tūc imponet̉ pnīa publica ſed nō ſolēnis. d. c. fi. Ideꝫ tenet ip̄e Panor. in. c. fi. de his qui fi. oc. Et ꝑ illum tex. in fi. vbi interfectori bus filioꝝ nō imponit̉ pnīa publica nec ſolēnis: ſꝫ penitētia ſecreta. ſcꝫ triū annoꝝ quoꝝ vnū ꝑagāt in pane ⁊ aqua. Panor. dicit ꝙ hoc ē ꝯtra ꝯſuetu dinē quorūdā locoꝝ: vbi in hoc caſu publica im ponit̉ penitētia ⁊ ſolēnis qd̓ fieri nō debet. Nam illa penitētia imponi nō debet niſi crimē adeo gra ue ſit ꝙ ꝯmoueat totā vrbē. hoc tn̄ intellige ẜm cō munē vſum loquēdi: ſicut dicit̉ ꝙ tota ciuitas va dit ad ſpectaculū. ⁊ tamē maior pars remanet do mi. Et hoc etiam videtur ꝯtra dictum panormite ſupra vbi dixit ꝙ in dicto. c. ſtatuimus: accipit̉ ibi publicum pro eo quod probari poteſt. ⁊ tamē nūc dictum eſt ꝑ dictū. c. in capite: ⁊ dicto. c. fi. ſaltē re quiritur ꝙ magna pars ciuitatis vel loci ſcanda lizetur. Poteſt dici ſaluando dictum Panormite ꝙ bene ſtant ſimul ꝙ tm̄ duo vel tres ſciant ꝑ qͦs ꝓbari poterit. ⁊ tamē ciuitas vel locus ex fama et auditu erit repleta ⁊ ſcādalizata. Quid ſi calore iracundie vel ebrietatis aliquis ꝓſiliuit in blaſfemiā. Dicit Goſ. ꝙ non habꝫ locū hec pena ꝑ verbū p̄ſumpſerit poſitū in dicto. c. ſta tuimus. Sed panor. dicit ꝙ hoc dictū ſibi placet ī ebrio. Sed in accenſo calore iracūdie: forte nō pro cederet niſi maximꝰ eſſet calor iracūdie ex iuſta cā ꝓuocatus. Secus autē ſi ex iniuſta cauſa: vtputa ex amiſſione facta in ludo: facit. xv. q. j. inebriaue rūt. hoc ideꝫ tenet Hoſti. ꝓut dicit directoria li. j. ti. xv. Nam ꝯtra peccatores deū vel xp̄m cum ira quotidie blaſfemātes hec pena ſpecialiter eſt indi cta: nec aliquis deū blaſfemat defacili niſi iratꝰ: vt tn̄ inter iracundiā ⁊ iracundiā diſtinguas: qꝛ tan ta poſſet eſſe iracūdia ꝙ demētie equiꝑaret̉. ⁊ tūc poteſt habere locū: qd̓ dicit Goſ. Item dicit dire ctoria ꝙ ſi quis iurat ꝑ caput vel corpus vel ꝑ ca pillum dei. Si hoc facit deteſtādo vel vituꝑando habet locum hec pena. Secus ſi hoc dicit affirmā do vel iurando. An autē hoc capitulum habeat locum in cleri co biaſfemante. Panor. dicit ẜm cōiter doct. ꝙ nō qꝛ clericus non agit publicam penitentiā. l. diſ. ex penitentibus. An autē indiſtincte repellat̉ omnis diſpenſa tio. in his penis. Hoſti. dicit ꝙ ſic: niſi ex magna cauſa diſpenſet̉: vt ſi eſt honorabilis ꝑſona quam nō decet publice penitere. Et vult illam redimere elemoſynis: qd̓ ſatis eſt equū ẜm Panor. Sꝫ caſu quo taliter delinquens non vult ꝑagere peniten Confeſſor. jͣ. tiam p̄dictam impoſitaꝫ ab epiſcopo: nec luere in corpus: debet priuari moriens eccleſiaſtica ſepul tura: vt in dicto. c. ſtatuimus. vbi vltra alias pe nas: etiaꝫ imponit̉ pena pecuniaria: ex quo infert Panor. ꝙ obligatus ad penam pecuniariā ex ma leficio. Si eſt impotēs ad ſoluēdum: debet luere ī corpus. Et ſic dare finem litibꝰ. Secus vbi eſt ob ligatus ex contractu vel quaſi: qꝛ tūc expectat̉ do nec ꝑuenerit ad pinguiorem fortunā vt in. c. odo ardus de ſo. Primū tamē quidā limitāt veꝝ vbi agitur ratiōe comodi publici. Secus vbi ratione cōmodi priuati. Quartꝰ eſt excōicatio maior: ꝓut vult etiā glo. in dicto. c. ij. Idē tenet glo. in cle. attē dentes de ſta. re. Idem glo. in cle. j. de re. do. Ideꝫ in cle. vnica de ꝯſang. ⁊ affi. Idem tenet Fede. de ſe. Idem panor. in multis locis: p̄ſertim in. c. mo nachi. et. c. mulieres. de ſen. excō. Ideꝫ tenet Be rengarius in ſuo opuſculo: qui fuit vnus de ꝯpo ſitoribus lib̓. vj. ⁊ dicit ꝙ ſocij ſui idem ſentiebant etiaꝫ papa Bonifacius. licꝫ Inno. et Hoſti. ꝓut recitat Dir. lib̓. iij. ti. iiij. dicāt ꝙ papa ſibi multos caſus reſeruauit. Epiſcopis aut ſolum duo caſus excōicationū ſunt reſeruati. Primus eſt de iniecti on manuū in clericū violenter: leuiter tn̄. Secū dus eſt in fratribꝰ minoribꝰ recipientibꝰ fratres d̓ tercio ordine tꝑe interdicti ad diuina: vt in cle. cū ex eo. de ſen. excō. Iſta tamē excōicatio hodie per S. d. Sixtū papā quartū eſt ſublata. Et ſic tenen do iſtam opinionē: vna ſola excōicatio eſſet reſer uata ep̄is. In ceteris nō reſeruatis pape: inferio res poſſunt abſoluere. Prima tn̄ opinio eſt cōmu nior approbata ꝑ tot glo. ⁊ doct. Item declarauit ꝙ quinqꝫ ſunt caſus ep̄ales de ꝯſuetudine appro bata. Primus eſt homicidiū voluntariū vel mu tilatio mēbroꝝ. Nam ꝓ hoc peccato ab illo videt̉ penitētia danda: qui eandē debet incendiario da re. ⁊ nec mutilās: nec mutilationē fieri mandans nec ꝯſentiens debet abſolui niſi ſatiſfactōe p̄miſſa xxiij. q. viij. ſi qͥs mēbroꝝ. Secūdus falſarij. ⁊ fal ſarius in ſtrictiſſimo ſignificato: exquo ſumus in materia penali dicit̉ qͥ crimīe falſi tenet̉. Qui autē teneant̉ crimīe falſi. dic ẜm notata ꝑ doc. in. c. j. de cri. fal. ꝙ nō ſolū dicit ille falſariꝰ qui falſat litteras vel ſcripturas: ſed etiā teſtis falſus. ⁊ tenet̉ de fal ſornon ſolum qn̄ dicit mendaciū: ſed etiā qn̄ occul tauit veritatē. Et hoc intellige ẜm Panor. ibi qn̄ interrogat̉ ſuꝑ aliquo articulo ⁊ dixit ſe nihil ſcire vel qn̄ iurauit dicere purā ⁊ merā veritatē: multa ſubticuit: al̓s ſecus. Itē ſi teſtis recepit pecuniam vt nō diceret teſtimoniū vel vt dicat verum teſti moniū. nam puniet̉ crimine falſi: vt in. l. j. ff. eo. et ibi Bar. dicit glo. tenere ꝙ ſi teſtis accipit pecu niam: vt dicat teſtimoniū verum: tenet̉ pena falſi Sicut dicimus in iudice: qui accepit pecuniaꝫ vt veram ſententiā det: vt. l. ij. ff. de cōdi. ob tur. cau ſam. Ratio ẜm Bar. eſt quia teſtes debēt facere gratis. Itē notarius vel aduocatus vel ꝓcurator q̄ inſtrumēta vnius ꝑtis oſtendit alteri ꝑti. tenet̉ crimīe falſi ꝑ.§. qui depoſita in. d. l. j. Terciꝰ viola tores eccleſiaſtice libertatis.ſ. qͥ iniuſte ꝑſonas ſeu res eccleſiaſticas grauāt. hodie tamē ꝑ proceſſum

curie ſunt excōicati. Quartus violatores eccleſiaſti ce immunitatis. hoc eſt qui in eccleſia ſiue loco ſa cro: vel in ſpacio priuilegiato in circuitu eccleſie ꝓ ximum in perſona ſeu rebus offendit. xvij. q. iiij. ſi quis inuentus: vel aliter eius immunitatem ledit Et ſic omne ſacrilegium videt̉ caſus ep̄alis. Quin tus ſortilegi ⁊ diuinatores.xxvj. q. j. c. j. Et nō. Ba nor. in. c. j. de ſortil̓. ꝙ ſortilegia oīno ꝓhibent̉. ſiue fiant ꝑ inuocationem demonum. ſiue fiant in co dicibus. ſicut faciunt pleriqꝫ dicentes verſus pſal terij. Et faciunt illud voluere. ſiue fiant in tabulis quia fiunt ibi quedam puncta. Item dicit ꝙ om nis diuinatio in quacunqꝫ re ꝓhibita eſt. ⁊ exercē tes ſortilegia ⁊ diuinationes ſunt infames ⁊ repel lunt̉ a teſtimonio. ⁊ ab accuſatione. iij. q. v. conſti tuimus. ⁊. ij. q. viij. quiſquis. Item ꝓhibitum eſt ſubijcere ſe fortune ꝑ breuia vel ludendo cum taxil lis: vt extra de ſortil̓. c. fi. de hac materia vide infra ſortilegium. Et nota ẜm Pe. de pal̓. ꝙ iſta reſerua tio caſuum ep̄alium eſt de actibus exterioribus cū effectu ⁊ nō de interioribus. vnde ſi quis deſidera uit vel queſiuit occidere hominem. Iſtud homici dium cordis nō eſt de caſibus reſeruatis ep̄is. Di cit etiā idem Pe. ꝙ inceſtus qui cōmittit̉ a pueris qui nō habēt vſuꝫ rōnis: nō eſt de reſeruatis ep̄is. qꝛ non ꝑ hoc tollit̉ virginitas nec cauſat̉ affinitas. hec Petrus. ¶ Quero a quibꝰ caſibus poſſunt abſoluere fra tres priuilegiati. ꝑ cle. dudum. de ſepult. Et videt̉ dicendum ꝙ ordinarij poſſint ſibi retinere quo ad p̄dictos ſoluꝫ caſus de iure ſibi reſeruatos. Et hoc ptꝫ ꝑ. d. cle. dudū ī.§. ꝑ hu inſmodi. vbi dicit̉. Per huiuſmodi autem conceſſionem nequaqͣꝫ intendi mus ꝑſonis ſeu fratribus ipſis ad id taliter depu tatis poteſtatem in hoc impendere ampliorem: qͣꝫ in eo curatis ſeu parochialibus ſacerdotibus eſt a iure conceſſa. hec ibi. Et nota ibi a iure conceſſa et ꝑ conſequens exceptis caſibus de iure: predicti fra tres ab omnibus alijs abſoluere poſſunt. hoc ideꝫ tenet Panor. in. c. fi. ne cler. vel mo. vbi ponit que ſtionem glo. in. d. cle. dudum. ſcꝫ an̄ ep̄o reſtringē te poteſtatem parochialium. videat̉ ꝑ conſequen tiam reſtricta poteſtas fratrū. ⁊ determinat ibi glo. ꝙ ſic. Sed Panor. tenet oppoſitum ꝑ verba illius cie. vbi papa dat poteſtatem fratribus tantā quan ta eſt a iure cōceſſa curatis ſacerdotibus. vnde pō dera verbum a iure ⁊ tp̄us conceſſionis. Deniūt ergo om̄es caſus p̄ter illos quos ius ſpāliter reſer nauit ep̄is. Papa autem nō habuit ibi reſpectum ad conſtitutiones ep̄orum que variant̉ ẜm loca et tꝑa: ⁊ in facto conſiſtunt. ar. de conſti. c. j. li. vj. Idē tenet Dir. nec conſuetudo que ep̄is aliquos caſus reſeruat: dictis fratribꝰ p̄iudicat. cum conſuetudi nes p̄dictis cōtrarie penitus reuocent̉ ꝑ. d. cle. du dum in.§. nos ⁊ em̄. Quid agēdum cum quis habet aliqua peccata a quibꝰ ille qui confitet̉ nō poteſt abſoluere? Rn̄. ẜm Tho. Sacerdos nō abſoluit aliquem: niſi qui diuinitus credit̉ abſolutus. Sed poſtqͣꝫ a deo eſt abſolutus: tenet̉ adhuc eccleſie confiteri. ⁊ quia di ſpenſatio abſolutionis nō eſt tota cōmiſſa minori: Confeſſor. j. Fo. XLII. tenet̉ totū cōfiteri ei: et ipſe debet abſoluere ab his 6 a quibꝰ pōt. deinde tenet̉ remittere eum ad ſuꝑio rem de reſiduo abſoluendum. ⁊ talis ſuꝑior abſol uens ꝑficit ⁊ cōfirmat qd̓ ceptum erat. Et ſic dicit̉ eadem confeſſio nec dimidiata. ¶ Utrum ſacerdos abſoluens aliquem de facto a peccatis a quibꝰ nō poteſt eum abſoluere de iure: peccet mortaliter? Rn̄. ẜm Rich. in. iiij. diſt. xviij. ꝙ abſoluens. aut hoc facit ex ignorātia iuris. Aut ſciens ius quo hec facere ſibi nō licet. Si ſcd̓o mo do ⁊ ex deliberatione hoc faciat peccat mortaliter. Si aūt hoc facit ex ignorātia iuris. ⁊ ſi eſt affectata adhuc peccat mortaliter. Si autem eſt ignorantia craſſa: adhuc mortaliter peccat. Sacerdotibus em̄ officium ſuum ignorare nō licet. De ſic autem ab ſoluente ⁊ abſoluto tali abſolutōni īnitenti niſi per ignorantiam inuincibilem ſeu ꝓbabileꝫ excuſent̉ dici pōt. Si cecus ceco ⁊cͣ. nec ille ꝑ ignorantiā ex cuſat̉: qui magis ſollicitus eſt querere cōſilium ꝓ emptione vnius equi vel vnius bone robe qͣꝫ pro ſalute aīe ſue. Abſel. eo A.vr Quid aūt de confeſſore qui ex verecundia vel fe ſtinatione vel ex ignorantia abſoluit vbi nō potu it. Et confeſſor poſtea experit̉ ſe erraſſe. nunquid tenet̉ hoc penitenti dicere? Rn̄. Arch. flo. in ſum ma ꝙ ſecularis excuſatus eſt. ⁊ coram deo abſolu tus interim ꝙ neſcit. ſed confeſſor nō. Quid ergo faciet? Collatio fuit facta de hoc cum multis nota bilibus doc. theologie in concilio Baſilienſi. Qui dam dixerunt ꝙ debet auctoritatem a ſuꝑiori im petrare ⁊ ſi ſine magno ſcandalo fieri poteſt voca re nō abſolutū ⁊ ſibi dicere. ac eum abſoluere poſt auditum in cōfeſſione: vel ſi magnū ſcandalum ti meret̉: abſentē abſoluat. ſi ab vltima cōfeſſione ſpe rat̉ adhuc eſſe in gratia. Aut et alijs placuit ſi ma gnū timeret̉ ⁊ notabile ſcandalū: ſummo ſacerdo ti deo cōmittat: pnīam ſolam cōdignā ſacerdos ꝓ negligentia agens p̄ſertim qn̄ multitudo ſic eſt ne glecta: vel multi eorum multū diſtant a loco vbi re ſidet confeſſor. ¶ Quid eſt ſentiendū de illo qui cōfitet̉ ⁊ cōfeſſor eum nō intelligit: aut ex dormitōe vel imꝑitia lin gue: aut ex diſtractōe nimia vl̓ hmōi? Rn̄. Arch. flo. ẜm Io. de catabrig. antiquū doc. ꝙ ſacr̄alis ab ſolutio pexigit cōfeſſioneꝫ. Confeſſio v̓o importat oris reuelationē: qꝛ nō pōt eſſe ſine relatiōe vnius et ꝑceptōe alterius. Cum ergo alterū iſtorū.ſ. ꝑce ptio ſacerdotis deficiat in caſu p̄dicto: credo de il lo peccato nō eſſe confeſſionē ⁊ ꝑ ꝯn̄s nec impendi abſolutionem. Utrum ſacerdos parochialis teneat̉ audire cō feſſiones ſuorū parochianorū quocienſcūqꝫ volue rint eodē anno cōfiteri? Rn̄. ẜm Rich. in. iiij. diſ. xviij. ꝙ de neceſſitate nō tenet̉ ordinarie ſacerdos audire cōfeſſiones ſuorū parochianorū: niſi qn̄ illi de neceſſitate tenent̉ ꝯfiteri: qd̓ eſt ſemel in anno. ⁊ qn̄ ſunt in infirmitate graui cōſtituti vel imminet eis ꝑiculū mortis. Si tn̄ pluries voluerint ꝯfiteri: ⁊ ſacerdos curatus eos abſoluere noluerit: tūc libe re pn̄t ſubditi aliū ſacerdotē adire ⁊ eidē cōfiteri: ⁊ ille pōt eos abſoluere: niſi prius eorū ſacerdos qui

Confeſſor. jͣ. eos audire noluit ad aliquem determinatū ſacer dotem illos miſerit. quia ſi audire nō vult eos. nec ad aliquem ſacerdotem mittere: implicite: licencia uit vt illa vice confiteantur cuicunqꝫ ſacerdoti vo luerint. Quid ſi confitens ſit excōicatus ⁊ non poſſit ab ſolui a ſuo confeſſore. nunquid abſoluet eum a pec catis? Rn̄. quidā dicunt: vt refert Ri. anglicus in ſuo quolibet. ꝙ ſi nō ſtatꝭ ꝑ ip̄m penitentē quin ab ſoluat̉: nec eſt in mora petēde abſolutionis: nec ti met̉ ꝙ negligētior fiat ad petendū abſolutionem. poterit eū confeſſor abſoluere a peccatis. Sed con tra hoc arguit idem Ri. qꝛ cum ꝑ excōicationem p̄ſertim maiorē: quis ſit priuatus ꝑticipatōe ſacr̄o rum. non video qualiter excōicato poſſit abſoluti onis bn̄ficium impartiri. Licet em̄ in contritione oīs culpa dimittat̉. non tn̄ oīs pena. Quia igit̉ ex cōicatio ſeꝑat a ꝑticipatione ſacr̄orum: non video qualiter excōicatus poſſit eſſe capax virtutis alicu ius ſacr̄i. ſicut etiā de baptiſmo qui eſt ianua ſacr̄o rum. qꝛ igit̉ virtute abſolutiōis ſacr̄alis aliquid de pena tꝑali dimittit̉: in quā virtute contritionis cō mutata eſt eterna. non video qualiter penaliter ſe ꝑatus ab efficacia oīs ſacr̄i poſſit illud bn̄ficium re ciꝑe. Idem tenet Ri. in. iiij. Ubi tenet indubitan ter ꝙ excōicatus ſiue iuſte: ſiue iniuſte: ſiue ſtet per eum ꝙ non eſt ab excōicatione abſolutus: ſiue nō: non p̄t abſolui a peccatis. excōicatōe manēte. Idē tenet Ugo de caſtronouo. in. iiij. Idem Io. de no to in. iiij. Idem Monal. in ſum. dicens. ꝙ licꝫ alia opinio ſit benignior. tn̄ iſta eſt ſecurior. ⁊ ꝙ hoc ha bet generalis conſuetudo. Idem Directoria. Idē tenet Arch. flor̄. Nec cōtritio: nec bona diſpoſitio confitentis aliquid facit ad hoc. quinimmo etiā ſi eſſet optime ⁊ ſumme contritus adhuc excōicatio ne manēte: non poſſet abſolui a peccatis vt dictuꝫ eſt. Et hoc ꝓuenit ex natura ipſius excōicationis q̄ eſt tante malignitatis. ꝙ nō niſi ea remota. quo ad eccleſiā remitti non p̄n̄t peccata. ⁊ de hoc videt̉ caſus in. c. a vobis el. ij. de ſen. ex. vbi habet̉ ꝙ licet quis ſit deo reconciliatus ꝑ contritionē: neceſſe eſt tn̄ vt poſtmodū reconciliet̉ eccleſie. q̄ reconciliatio nullo modo fieri p̄t regulariter niſi ꝑ confeſſioneꝫ ⁊ abſolutionē prius a cenſura ſi qua erat. Nec ob. qd̓ dr̄ ꝙ excōicatus pluribꝰ excōicationibꝰ poteſt abſolui ab vna altera manente: extra de ſen. ex. cuꝫ ꝓ cā. ergo eſt ꝑticeps abſolutionis. Dico ꝙ hoc ar gumentum nihil facit ad ꝓpoſitum ⁊ equiuocat̉ de abſolutione. qꝛ licet excōicatus poſſit abſolui ab ex cōicatione altera manente: non ſic eſt de peccatis. qꝛ abſolutio ab excōicatione reſpicit forum extrin Abſo ſecum. ⁊ ſic p̄t abſolui. Abſolutio aūt a peccatis re t ſpicit forum pnīe. ⁊ ſic non p̄t abſolui a peccatis ex cōicatione manente. immo Imola in cle. religioſi: de priuil̓. dicit ꝙ ſiquis ſcienter admittit excōicatū ante abſolutionē ad ſacr̄m pnīe incurrit excōicati onem minoreꝫ ex participio. Et multi confeſſores non ignari ſolent excōicatum ꝑ prius abſoluere ſi poſſunt anteꝙͣ eum audiāt de peccatis. Et hoc vi det̉ laudabile. ¶ Quid ſi vnus audit confeſſionē. ſicut faciebant aliqui fatui monachi ſciētes ꝙ abſoluere non pote rant. remittebāt curato. vt abſolueret de caſibꝰ qͦs non audierat? Rn̄. Directoria ꝙ hoc fieri non p̄t. Quero: pone ꝙ duorū p̄ſbyterorū: quorū vter qꝫ eſt p̄ſbyter inſolidum eiuſdem parochie. vnus a caſu vel a ꝓpoſito audiat confeſſionē alicuius pa rochiani ſui confitētis ſocio ſuo qui morit̉ facta cō feſſione anteꝙͣ abſoluat penitentē. nūquid ille qui ſic audiuit eius confeſſionē poterit eum abſoluere Rn̄. ꝙ nō. Ad ſacr̄m em̄ pnīe. neceſſaria eſt inten tio. ⁊ ex ꝑte confitētis ⁊ ex ꝑte abſoluētis. Cum er go confitēs vni: nullo modo intēdat confiteri alte ri. alter nullo modo pōt eum abſoluere vel ligare ꝓ confeſſione facta alteri. Si ep̄s cōmittit vicario ſuo vel alteri. ⁊ in man dato aliquid exp̄ſſit de his q̄ requirūt ſpāle māda tum ſecuta generali clauſula. ⁊ oīa alia q̄ ꝑ nos poſ ſumus etiā ſi mandatū exigāt ſpāle ẜm Ho. ſatis videt̉ ꝙ talis etiā poſſit ſpālia ad inſtar ꝓcurato ris. Secus ſi de ſpālibꝰ non fuiſſet ibi aliquid exp̄ſ ſum ꝑ regulā. In generali de re. iur. li. vj. et ꝑ. c. ij. de pe. ⁊ re. eo. li. qd̓ tn̄ videt̉ intelligēdū quantū eſt de virtute verborū ⁊ in foro contētioſo. nam in fo ro conſcīe ſi aliter conſtaret de intentōe conferētis aucͣtatem. ꝙ ille intēderit hoc etiā ſi non exp̄ſſiſſet aliquid. In generali conceſſione intelligerent̉ ſpā lia. xxij. q. v. humane aures. Et hoc ideꝫ dici p̄t de aucͣtate data ab ep̄o confeſſoribꝰ. qꝛ dicēdo: do vo bis aucͣtatem meā in confeſſionibꝰ. non intelligit̉ ꝓpter hoc conceſſiſſe caſus ſuos. niſi aliter cōſtaret ꝙ ꝑ hec verba generalia intēdat caſus ſuos cōcede re. Sed dicēdo iſtū vel illū ⁊ oēs alios meos caſus tunc intelligit̉ totū dediſſe. Item nota ẜm Arch. flor̄. ꝙ ex hoc ꝙ papa daret alicui licentiā ꝙ poſſit ſibi eligere quēcunꝙͣ etiā religioſum ꝓ audiendo confeſſiones. vel ꝓ p̄dicatione. tn̄ hoc non p̄t ſine licentia ſuorū p̄latorum: extra de iude. ꝙͣ ſit. Si tn̄ in dicto caſu audiret religioſus confeſſionē ſine li centia ſui p̄lati ſimpl̓r: teneret abſolutio. Ita ꝙ nō eſſet reiterāda talis confeſſio licet malefaceret. Idē Pe. de pal̓. ¶ Utrum officialis ep̄i habeat aucͣtatem in peni tentijs caſuū ep̄alium? Rn̄. ẜm Hoſti. ꝙ non. ni ſi exp̄ſſe pateat ꝙ hoc voluerit ep̄us. Et ſi habet. ⁊ non eſt ſacerdos dꝫ alteri delegare. Et ẜm Panor. in cle. j. de priuil̓. iſte officialis ep̄i hꝫ ſolū iuriſditio nē in foro ꝯtentioſo. nec dꝫ ſe impedire in ſpūalibꝰ vt in. c. lꝫ de offi. vi. li. vj. hoc intellige: vt dictū eſt niſi aliud ex gr̄a habuerit ab ep̄o. Secus tn̄ videt̉ dicendū de vicario generali ep̄i in ſpūalibꝰ. exꝑiē tia teſte. de his vicarijs. vide. jͣ. c. vicarius. ¶ In articulo mortis omnibꝰ ſacerdotibꝰ de oībꝰ peccatis ⁊ ſententijs concedit̉ abſolutio. Uides. de hoc diffuſe. Abſolutio primo in fi. ¶ Quid ſi aliquis excōicatus in qͦ indicia fuerunt pnīe manifeſta. nec ꝑ eum ſtetit quominus recōci liaret̉. nō ſuſcepto bn̄ficio abſolutōis deceſſit an ꝓ abſoluto ab eccl̓ia ſit hn̄dus? Rn̄. ꝙ tali defuncto bn̄ficiū abſolutōis impēdat̉. Sic tn̄ vt illiꝰ mortui abſolutio a ſede apl̓ica requirat̉: qui cum viueret ab ea fuerat abſoluendus.

Confeſſor. ij. Onfeſſor. l. Deeius ſcientia. Tria ẜm al. debent eſſe in ꝯfeſſore.ſ. ſci ētia diſcernendi inter peccata. Inqͥſitio de eis cauta ⁊ diſcreta penitētie ſeu ſatiſfactiōis in iunctio: nec ſacerdos tenet̉ ſcire diſcernere niſi in cōmuni: que.ſ. ſint capitalia: et q̄ mortalia cōmu nia: ⁊ q̄ venialia ex genere. Et ſciens hec ſufficiēs reputat̉ pro tꝑis huiꝰ neceſſitate ad ꝯfeſſiōes au diendas. Eſt tn̄ ꝑiculoſum audire ꝯfeſſiones non habēti cōpetente noticiā caſuum pape ⁊ ep̄oꝝ: vt in cle. religioſi de priuil̓. Quo v̓o ad caſus ep̄ales ſynodales vel archiep̄ales non ſic tenet̉ ſcire ẜm Dir. li. iij. ti. ij. vbi dicit ꝙ religioſus ꝓbabilit̓ pōt ignorare talia ſtatuta: qꝛ in facto ꝯſiſtunt: ⁊ maxi me cū talis non teneat̉ ire ad cōcilia ep̄alia vel ar chiep̄alia. Ideo excuſat̉ ẜm v̓ ꝟ̓. Ad hoc etiaꝫ for tius obligat̉ qͥ ſe offert ſponte tali officio: vel ſe in gerit. Talis em̄ tenet̉ de omni exacta diligētia. ar. ff. depo. l. j.§. ſepe. vbi dicit̉ ꝙ qui obtulit ſe depo ſito tenet̉ etiā de leuiſſima culpa. vbi al̓s non tene retur niſi de dolo ⁊ lata culpa. Qui aūt nō ingerit ſe: ſed requiſitꝰ exercet ex charitate: ſatis videt̉ ꝙ non teneat̉ niſi inquātū ſcit vl̓ poteſt comode ſci re. Et qꝛ hic agit̉ ad merā vtilitatē alterius: ſicut ⁊ de depoſito. Si qͥs v̓o ꝯfeſſor dubitat de ſua ꝯpe tenti ꝑitia ꝑ ſcientiā ſeu exꝑientiā vel etiā dubitat ſi alius ꝑitior reperiat̉ qui hoc poſſit ⁊ velit: excu ſatur obedientia prelati. xxiij. q. j. quid culpat̉. Itē ixiFin ꝯfeſſore requirit̉ ꝯſcientia magis ꝙͣ ſcientia. de pe. di. vj. qui vult. Et ideo exiſtens in mortali au diendo ꝯfeſſiones mortaliter peccat: ẜm quoſdaꝫ Nam ẜm Tho. ⁊ Al. exiſtēs in mortali qn̄cung ī aliquo actu exhibet ſe vt miniſtrū eccl̓ie mortalit̓ peccat ⁊ tociēs mortalit̓ peccat quotiēs hmōi actū facit. hoc tn̄ intellige: niſi ī tali actu ſaltem cōterat̉. Secus tn̄ in ſacramēto eūchariſtie vbi vltra cōtri tionē requirit̉ ꝯfeſſio regularit̓ quo ad ſuſcipientē Idem poſſet dici in ſuſcipiente alia ſacramēta: vt ſufficiat ꝯtritio. In adminiſtrate aūt huiuſmodi ſacramēta cū ſolēnitate forte aliud eſſet dicendū. Sed an poſſit fieri cōfeſſio exiſtenti in peccato inſicilaūur mortali? Rn̄. ẜm Tho. ꝙ licꝫ ſubditus teneatur recipere ſacramēta a miniſtro eccleſie etiā exiſtēti ī mortali quouſqꝫ ab eccleſia tolerat̉: quia adhuc et obligat̉. tamen excepto caſu neceſſitatis non foret tutum huiuſmodi inducere ad executionē alicuiꝰ ſpectantis ad ſuum ordinem: durante cōſcientia ꝙ dictus miniſter ſit in mortali: quam cōſcientiā poteſt deponere: quia in inſtanti poteſt ex diuina gratia ſe emendare. tamē hoc modificatū eſt ꝑ cō ſtitutionē baſiliēſem: quā habes infra Excōmu nicatio. vj. An interrogatiōes ſint faciende in cōfeſſione? Rn̄deo ẜm Ray. ꝙ ſic: dūmodo diſcrete fiant de pe. diſt. v. c. j. ⁊ di. vj. qui vult. Et debēt interroga tiones eſſe pͥncipaliter de. vij. vicijs capitalibꝰ: de articulis fidei: de p̄ceptis decalogi. de ſacramētis eccleſie ⁊ de circūſtantijs eoꝝ: que ſunt. Quis: qͥd vbi: ꝑ quos: quotiēs: cur: quō: qn̄. Et ſi ꝯfeſſor ſcit vel habet ꝓbabilem opinionē de aliquibꝰ pecca Fo. XLIII. tis que penitens nō ꝯfitetur debet ei ad memoria reducere: quia timere poteſt ꝙ cōfitens ſuper hoc laboret craſſa ignorātia vel ꝙ non adhibuerit de bitam diligentiā. ¶ Sꝫ qͥd ſi ꝯfeſſori occurrit aliqͥd de quo dubitat qͥd agere debeat? Rn̄. ꝯſulat ꝑitos. Quid ſi ſacerdos habeat aliquos parochianos ſurdos: cecos: mutos: vel furioſos: vel demonia cos ⁊ ſil̓es quos ſcit eſſe in peccato mortali. Quid faciet? Rn̄deo ẜm Ray. debet facere poſſe ſuum vt inducat eos ad penitētiā ẜm ꝙ eſt poſſibile ꝙ ℟o h. ſi nō pōt: oret ⁊ faciet orari ꝓ eis. Utrū ſacerdos poſſit abſoluere illam cum qua peccauit? Rn̄deo ẜm v̓ v̓. nō debet: qꝛ tollit̉ eru beſcentia. Si tamē abſoluit. tenet abſolutio. Nec obſtat ꝙ ep̄us non poteſt diſpenſare in ſymonia cum eo cōmiſſa: qꝛ diſpenſatio eſt dignitatis abſo lutio neceſſitatis. Et ideo nō tāfacile amittit quis poteſtatē abſoluēdi ſicut diſpēſandi. Utrū ſacerdos debeat pͥmo abſoluere ꝙͣ peni tentiā imponere. Dic ẜm glo. in cle. dudum de ſe pul. ꝙ pͥmo audiat̉ ꝯfeſſio. ſecūdo imponat̉ peni tentia. tercio fiat abſolutio. Nō ergo p̄cedat abſo lutio impoſitionē penitētie: vt ſic abſolutionē pre cedat cōtritio cordis: cōfeſſio oris: ſatiſfactio oꝑis ſaltem in ꝓpoſito. hec ibi. Et hoc regulariter fien dum. Si tamē qͥs poſt abſolutionē anteꝙͣ diuer tat ad extraneos actꝰ imponeret penitētiā poſſet excuſari. nā qd̓ ſit incōtinēti: videt̉ ineſſe. Onfirmatio ſacramē (5 ti. Utrū ſacr̄m ꝯfirmatiōis ſit de neceſ ſitate ſalutis? Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. diſt. vij. ꝙ ſuſceptio ſacramēti ꝯfirmationis paruulis baptizatis nō eſt neceſſaria ad ſalutē. ſic intelligē do ꝙ ſine eius ſuſceptiōe ſaluari non poſſint. Sic etiam loquēdo de neceſſario nō eſt neceſſaria per ſe adultis huiꝰ ſacr̄i ſuſceptio qͣꝫuis eis valeat ad maiorē victorie ꝑfectiōꝫ. Cōtemptꝰ tn̄ huiꝰ ſacr̄i ī adultꝭ niſi peniteāt ē dānabilis. tūc aūt ꝯtēptores reputari debēt qn̄ hīta bona ⁊ ſufficiēti opportu nitate ſuſcipiēdi hoc ſacr̄m: ip̄m ſuſcipere renuūt ac notabilis ⁊ negligunt. Que ſunt de ſub̓a ꝯfirmatiōis? Rn̄. ẜm pe. v. Duo ex ꝑte ip̄iꝰ ſacr̄i.ſ. materia chriſmatis et for ma v̓boꝝ. Duo ex ꝑte mīſtri.ſ. dignitas pōtifica lis ⁊ intētio. Unū ex ꝑte ſuſcipiētis.ſ. ꝙ chriſmet̉ ī fronte. Nā qꝛ ī ꝯfirmatiōe ꝯfert̉ audacia ſpūalis euidentiꝰ fit in fronte. Chriſma aūt dicit̉ oleū cuꝫ balſamo ab ep̄o ſanctificatū. Quis eſt mīſter ꝯfirmatiōis? Rn̄. ſolꝰ cp̄us de ꝯſe. di. v. manꝰ: ⁊. c. nouiſſime: ⁊. c. vt ieiumni. Sꝫ nūqͥd papa pōt cōmittē alteri? Rn̄. panor. in. c. quāto d̓ ꝯſue. dicit ꝙ nō ſolū ſacerdotibꝰ: ſꝫ ēt ſimplici clerico dūmō hēat iſtud ſacr̄m p̄tꝯmitte̓. Et ī hac opiniōe reſidꝫ glo. in. d. c. ꝙͣto. Aliqͦ tn̄ di cūt ꝙ etiā laico p̄t hͦ papa demādare. dūmo laicꝰ receꝑit iſtd̓ ſacr̄m. Et hac opi. vr̄ approbare glo ī d. c. manꝰ. In eo ꝙ apponit regulā di. ꝙ ex delega tiōe pape qͣlibꝫ p̄t cōferre ſacr̄m qd̓ ip̄e recepit. E ſic laico hn̄ti hꝰ mōi ſacr̄m papa cōmittere poſſet.

Communior tn̄ opinio videt̉ vt laico hoc deman dare non poſſit: quia ex hoc denigraretur ſtatus eccleſie qd̓ papa facere nō poteſt.j. q. vij. Et ſi illa. ¶ Sꝫ dubium eſt qͥd in collatione ordinum. glo. in. d. c. manꝰ. vr̄ velle idem qd̓ dictū eſt de ꝯfirma tōe. Sꝫ collec. dicit ꝙ collatōꝫ minoꝝ ordinū poſ ſet papa delegare ſimplici ſacerdoti. Secus in col latione ſacroꝝ. qꝛ ſacri ordines hn̄t actꝰ ⁊ exercitiū in ꝯfectione euchariſtie. nam vt dicit glo. in. c. ꝑue nit. xcv. di. non pōt papa ꝯmittere nō ſacerdoti vt ꝯficiat corpus xp̄i: qꝛ xp̄c hoc ꝯmiſit ſolis p̄ſbyterꝭ Ideo idem dd̓m in ꝓpoſito vt ſicut in ꝯfectione eu chariſtie papa non diſponit ꝯͣ diſpoſitiōeꝫ xp̄i. ita nec in ordinatione miniſtroꝝ ipſiꝰ ſacramēti. S panor. putat vt ſacerdoti hoc poſſit delegare indi ſtīcte. qꝛ lꝫ de ſacr̄o euchariſtie ſit diſpoſitū inſtitu tione dn̄ica qͥ hēat illud adminiſtrare hoc tn̄ non eſt diſpoſitum in collatōe ordinum. nam olim pre ſbyteri in ꝯmuni regebāt eccl̓iaꝫ ⁊ ordinabāt ſacer dotes. vn̄ quēadmodū olī poterāt: ita vr̄ ꝙ papa poſſit hoc ꝯcedere ſacerdoti: maxime delegando. cum nihil exerceat delegatꝰ noīe ꝓprio. vt in. c. ſane de of. dele. Quinīmo dico ꝙ minoꝝ ordinū colla tionem poſſet papa ſacerdotibꝰ ꝓprio iure ꝯcedere Nam ſacerdos pōt hodie ꝯferre primā tonſuraꝫ. dūmodo hēat ſubiectum vt notat Ho. in. c. cum ꝯtingat de eta. ⁊ qͣ. Per inferiorem aūt p̄latum a papa: non pōt fieri iſta delegatio non pontificibꝰ. qꝛ non pn̄t iſti diſponere ꝯͣ ſtatutū ⁊ ordinatōꝫ ec cleſie. Hoc ꝓbat̉ in. c. aqua. de ꝯſe. ec. Et vide glo. in. d. c. ꝑuenit q̄ ponit notabilem regulaꝫ ꝙ nihil hꝫ ep̄us: qd̓ ſit iuriſditionis qd̓ non ſit delegabile ꝑ eum. Secus in ꝯpetentibꝰ rōne ordinis ep̄alis. vt notat glo. in. d. c. quanto. An aūt ea que ſunt ordinis ep̄alis poſſint ꝑ in ferioreꝫ p̄ſcribi? Rn̄. Panor. in. d. c. quanto. facit regulaꝫ ſingularem: ꝙ ea que ſunt ordinis ep̄alis non p̄nt acqͥri ꝑ inferiorē ex ꝯſuetudine quantū cunqꝫ vetuſtiſſima. Hinc dicit Io. an. in. c. ij. de p̄ben. li. vj. ꝙ quantocūqꝫ tꝑe laicꝰ exercuerit actū ſpūalem: nunꝙͣ tn̄ pōt illum actū p̄ſcribere. Naꝫ poſſeſſio tanti tꝑis cuiꝰ initij non eſt memoria hꝫ vim tituli: qn̄ dat̉ capacitas in exercente. al̓s non. Secꝰ in ꝯpetentibꝰ ep̄o rōne iuriſditionis vel di gnitatis ep̄alis. Nam illa pn̄t p̄ſcribi ꝑ inferioreꝫ clericum: vt in. c. auditis. ⁊. c. cum olim de p̄ſcrip. ⁊ in. c. accedentibꝰ de ex. prela. ¶ Que aūt ꝑtineant ad iuriſditōꝫ. Glo. in. c. trāſ miſſam de elec. dicit ꝙ ſunt. vt iudicare. excōmu nicare. corrigere. iuramenta reciꝑe a vaſallis. ꝯfit mare. inueſtire. beneficia ꝯferre: ⁊ ſimilia. ⁊ hec oīa in ꝯfirmatione ꝯſeqͥt̉ electꝰ. Ea v̓o que ſunt ordi nis: ſic̄ eſt. clericos ordinare. chriſma ꝯficere. depo ſitio clericoꝝ. benedicere v̓gines ⁊ eccl̓ias ⁊ altaria ꝯſecrare ⁊ ſil̓ia: ꝯferunt̉ in ꝯſecratōe ep̄ali. Et glo. in d. c. ꝑuenit dicit ꝙ int̓ ea que ſunt iuriſditionis ſunt q̄daꝫ que non pn̄t demandari. niſi eis qͥ ad miniculo ordinis ea pn̄t exercere. vt deponere. v̓. berare clericum. extra de ſen. ex. vniuerſitatis. Sed querit̉ preſuppoſita validitate delegatio nis. ſi delegans poſtea ꝓhibet. nunqͥd imprimat̉ Confirmatio caracter ex ſacramento habito ꝯͣ interdictum dele gantꝭ: Dic ꝙ aut ꝓhibitio habenti ptātem hmōi fit al̓s ex delegatione. Et tunc glo. dicit ⁊ bene ꝙ poſt ꝓhibitionē nihil confert. Et idem tenet glo. in. d. c. manus: ⁊ eſt ꝯmunis opinio. Et ꝓbat̉ ra tione. quia ſublata ptāte delegata nulla ptās re manet in ipſo delegato. vt in. c. ſuꝑ queſtionū de offi. dele. ¶ Sed dubium eſt. qͥd ſi ꝓhibitio fiat ep̄o ꝑ ro manum pontificem: nunqͥd conferet ſacramentū poſt ꝓhibitionem. Inno. refert quoſdam tenere ꝙ non. qꝛ licet papa non poſſit tollere ſacramen tum baptiſmi. vel alia neceſſaria: pōt tn̄ circa illa diſponere. vel dando formam. vel diſponendo de ꝑſonis a qͥbꝰ ⁊ qͥbꝰ cōferenda ſint. vt no. in. c. j. de baptiſmo. Nam pape eſt obediendum in iſtis ſpi ritualibꝰ ⁊ concernentibꝰ ꝑiculum anime: niſi illa reperiant̉ exp̄ſſe interdicta: vel ſint ꝯͣ fidē. Et no. hanc regulam quam videt̉ ſeqͥ Ho. in. c. quanto de tranſla. p̄la. Ipſe tn̄ Inno. ꝯcludendo dicit ꝙ aut papa facit legem ꝑ quam tollit ptātem ep̄is. ⁊ nihil ageret ep̄us poſtea ꝯferendo. aut ſimpliciter ꝓhibet ep̄is ne faciant. ⁊ tunc ꝓhibitio non im pediret impreſſionem caracteris. Dicit tamen In no. notabile v̓bum obliuioni nunꝙͣ tradendum. ꝙ ſine cauſa ratōnabili non eſt papa ſuſtinendus attentando iſta vel ſimilia ꝯͣ vniuerſalem eccle ſiam. Et pondera ex his v̓bis duo. Primo ꝙ nō preſumit̉ in papa cauſa rationabilis ſi vult venire ꝯͣ vniuerſalem ſtatum eccl̓ie: ſꝫ oportet ꝙ cauſa ſit alijs nota. Secundo pondera ꝙ non dicit papaꝫ non poſſe: ſꝫ eum non ſuſtinendum. quaſi dicat ꝙ eccl̓ia vniuerſalis dꝫ reſiſtere pape. tamen eccle ſia non reſiſtente: videt̉ actus valere. Et panor. reddit rationem huius diſtinctionis Inno. Naꝫ in faciendo legem ⁊ auferendo ꝑ legem ptātem ep̄is: nihil poteſtatis quo ad actum ꝓhibitum re manet ipſis epiſcopis. Sed quando ſimpl̓r ꝓhi bet: non tollit poteſtatem: ſꝫ interdicit exercitium merito hoc caſu imprimit̉ caracter non obſtante ꝓhibitione pape. quia ſimplex ꝓhibitio non im pedit impreſſionem caracteris in habente ptāteꝫ: etiam ſi in ꝓhibitione apponat̉ clauſula decreti irritans. hec panor. ¶ Que ſit forma confirmationis? Rn̄. forma eſt hec. Conſigno te ſigno crucꝭ: et confirmo te chriſ mate ſalutis. In nomine patris ⁊ filij ⁊ ſpirituſ ſancti Amen. Utrum in ſacramento confirmationis confe rat̉ gr̄a? Rn̄. ẜm Tho. gr̄a ꝯfert̉ non ſolum ꝯmu niter: ſicut in quolibet ſacr̄o ꝯfert̉ gr̄a emundans a peccato. vel reliquijs peccati. ſꝫ etiaꝫ ſpūalis gr̄a ꝑ quam qͥs deputat̉ ad offm̄ ſanctitatis: ⁊ idoneꝰ efficit̉ ad xp̄m confitēdum. vnde ⁊ de grato facit magis gratum. ¶ Quibꝰ debeat hoc ſacr̄m ꝯferri? Rn̄. oībꝰ xp̄ia nis. nam ⁊ pueris ꝯuenient ꝯfert̉: qꝛ minꝰ hn̄t fi ctiōis. ⁊ virꝭ ⁊ mulieribꝰ qͥbꝰ cōis eſt pugna ſpūal̓ Item mutis: qꝛ lꝫ non v̓bo: ſigno tn̄ pn̄t cōfiteri. Item morientibꝰ qͥbꝰ lꝫ ſubtrahat̉ pugna. tamen pergunt ad p̄mium militantium. Et iō ꝯuenient̓

Conſecratio. jͣ. accipiunt xp̄iane militie ſignum. Utrū cōfirmatio poſſit iterari. Rn̄. ẜm theo non pōt. eo ꝙ impͥmat effectū indelibilē de ꝯſe. di. v. dictū. ⁊. c. de homine. ¶ Utrū cōfirmatio cōferri debeat ieiunis ⁊ a ieiu nis. Rn̄. ſic. ꝓpter reuerentiā ſacr̄i de cōſe. di. v. vt ep̄i. ⁊. c. vt ieiuni. tn̄ in neceſſitate. melius eſſet con firmari poſt prandium ꝙͣ ſi ep̄o diſcedente ⁊ hmōi quis nō poſſit confirmari. Onſecratio.j. eccleſie vel reconciliatio eius. Eccleſia a ſolo ep̄o poteſt ꝯſecrari de cōſe. di. j. nemo. Neqꝫ ep̄s pōt alteri delegare: niſi ep̄o: ſicut nec reconcili ationē extra de ꝯſe. ec. aqua. Et pōt cōſecrari tam diebꝰ dominicis qͣꝫ pͥuatis extra eo. tua. Neqꝫ dꝫ cōſecrari ſine miſſa de cōſe. di. j. c. ij. Non tamē eſt de ſubſtātia ẜm Ber. ⁊ Ho. in. c. qd̓ ſicut de elec qͥ dicunt ꝙ miſſa dꝫ ẜm eccleſiā romanā dici a cō ſecrante. tn̄ ſi aliter fieret: teneret. Preſumit̉ eccleſia cōſecrata ẜm Inno. qn̄ appa ret de hoc aliqua ſcriptura vel inſtrumentū dota tionis. vel in libris eccleſie vel in colūna vel in di cticijs. quod idem eſt. vel in tabula marmorea ⁊ hmoi. vel etiaꝫ ſi appareat vnus teſtis de viſu vel auditu ẜm quoſdā. Nā hoc caſu cū non tractetur de p̄iudicio alterius. ſufficiunt tales probationes. Et ſic fac regulā ꝙ ſculptura in loco lapideo facta. vel vnus teſtis facit fidē. vbi non agit̉ de p̄iudicio alterius. Tres ſunt caſus in quibꝰ eccleſia cōſecrata debꝫ reconſecrari. Primus ſi parietes eccleſie ſunt com buſti vel dirupti. ſeu notabiliter decruſtati in toto vel maiori ꝑte. Secus ſi ſolū fuerit tectū exuſtum. extra. eo. ligneis. Ratio ẜm panor. in. c. ꝓpoſuiſti. eo. ti. quia ꝯſecratio eccleſie cōſiſtit in exteriori ꝑte. Fit em̄ delinitio ſeu inunctio cū crucibꝰ in ipſis pa rietibus eccleſie in ſuꝑficie muri. vnde violat̉ ipſa cōſecratio ex cōbuſtione parietuꝫ. licet parietes nō corruant. de ꝯſe. diſ. j. eccleſijs. Scd̓s ſi parietes in toto: vel maiori ꝑte corruerūt. Si v̓o parietes ſuc ceſſiue fuerint reparati. eccleſia eadeꝫ intelligit̉ ẜm quoſdā. ⁊ nō indiget reconſecratione. Sicut dici mus de naui: cuiꝰ vna ꝑs deficit ⁊ reficit̉ cras: vna alia ꝑs corruit. et cras reficit̉. et ſic ſucceſſiue reficit̉ etiā tota. Et tn̄ eadē nauis dr̄. vt in. l. qd̓ in reꝝ de leg. pͥmo. Et idē dicit̉ populus. licet aliqui morian tur. ⁊ aliqui de nouo naſcant̉. vt in. l. ꝓponebat̉. ff. de iudi. Sed Inno. ſuꝑ Rubrica eo. ti. refert alios tenere ꝙ indigeat reconſecratione. Et hanc partē putat panor. veriorē. nam in iſtis ſpūalibus conſi deramus veritatē ⁊ nō fictionem. Sed in veritate non eſt illa eccleſia. exquo ex toto vel maiori parte de nouo: licet ſucceſſiue: eſt refecta. nam negari nō poteſt: quin cōſecratio que cōſiſtebat in antiqͥs pa rietibus ſit ſublata. Et iura cōtraria loquunt̉ de fi ctione. Nec ob. ſi dicat̉. ꝙ exquo fuit refecta prius minor pars: maior pars traxit minorē partē ad na turam ſuā. Sicut de aqua benedicta ⁊ oleo conſe crato. dico ꝙ hoc non ꝓcedit in iſtis que cōmixtio ne nō confundunt̉. Tercius eſt quādo dubitatur Fo. XLIIII. an eccleſia fuerit conſecrata. nec apparet aliqua ꝓ batio de his q̄ dicta ſunt sͣ. Hi tres caſus notant̉ in glo. d. c. ꝓpoſuiſti. Sunt ⁊ alij caſus in quibꝰ eccleſia nō debet re cōſecrari: ſꝫ recōciliari. Primꝰ ꝓpter homicidiū cō miſſum in eccleſia. d. c. ꝓpoſuiſti. Et qꝛ tex. ſimplici ter facit mentionē de homicidio. ⁊ in hoc nō requi rit ſanguinis effuſionē. Ideo ſufficit homicidium eſſe ſine ſanguinis effuſione vt qꝛ fuit laqueo ſuſpē ſus vel ſtrangulatus vel ſimile. Et hoc tenet glo. in. c. vnico. eo. ti. li. vj. Se hoī ridio caſ. a ema ¶ Quid ſi in eccleſia fiat homicidiū caſuale. vtpu ta. homo cecidit de tecto eccleſie ⁊ mortuus eſt. vel aliqͥs ſe defendēdo occidit inuaſorē. Rn̄. panor. in d. c. ꝓpoſuiſti dicit ꝙ non indiget reconciliatione. quia textꝰ ibi intelligit de homicidio violento: ſeu iniurioſo. ¶ Quid ſi occidatur ſanctꝰ vir in eccleſia. nunqͥd reconciliabitur. Reſpon. glo. in. d. c. vnico. dicit ꝙ ſic. quia iura indiſtincte loquuntur. ⁊ ſceleratius eſt iuſtum occidere qͣꝫ iniuſtuna. Et licet eccleſia in dicto caſu ſit ſanctificata: ex ſanguinis effuſi paſſio ne. ex ipſius tn̄ effuſi actione bene polluit̉. Iuxta illud. Actio diſplicuit: paſſio grata fuit. locū tn̄ ſan guinis nō lauabunt. Quid ſi quis occidat̉ extra eccleſiam vel vulne retur. ⁊ poſt intrat cymiterium vel eccleſiam ⁊ ibi ſanguinem ſpargat. Reſpon. glo. in. d. c. vnico. di cit ꝙ non reconciliabitur: licet ſanguis defluat ad terram. Secus ẜm Directoriam ſi ſanguinis effu ſio facta fuerit violenter in eccleſia vel cymiterio. li cet ſanguinis non fluat ad terram. vtputa colligi tur cum ſcutella. Quid autē ſi ſupra tectū eccleſie. puta homo ſa gitta interficit̉. Rn̄det glo. vbi ſupra ẜm Hug. ꝙ nō eſt facienda reconciliatio. quia extra eccleſiā vi detur factum. ¶ Quid ſi fiat vulnus in eccleſia vel cymiterio ſine ſanguinis effuſione: an reconciliabit̉. Dic ẜm Pa nor. in. d. c. ꝓpoſuiſti. ⁊ glo. in. d. c. vnico ꝙ ſic ꝑ tex. d. c. ꝓpoſuiſti. vbi dicitur ꝙ ꝓpter homicidia ⁊ vul nera reconciliabit̉ eccleſia. ⁊ nō dicit: an in eis fue rit ſanguis effuſio vel ne. licet Panor. dicat ꝙ vul nera nō fiant ſine ſanguinis effuſionē. Et id̓o alia iura faciunt mentioneꝫ de ſanguinis effuſione. vt extra eo. c. fi. ⁊. d. c. vnico. Ex quo panormi. infert . ffi. ſ. v duo. Primo ꝙ ꝓpter extractionem modici ſangui nis non polluit̉ eccleſia. qd̓ denotat verbū. effuſio ſag6 nam illud verbū abundantiā ſignificat. Et hoc no tabis ad ſtatuta que quandoqꝫ requirunt ſangui nis effuſionē. Secundo infert ꝙ ex alia iniuria cor porali citra ſanguinis effuſionē non polluit̉ eccle ſia. vt neceſſario indigeat reconciliatōne. Scd̓s ca ſus ꝓpter adulteriū vel ſeminis effuſionē. extra de adul. c. ſignificaſti. ⁊ de conſe. diſt j. eccleſijs. Et in telligitur tm̄ de ſemine humano ſiue ſit catholicꝰ vel paganus. Quid ſi eſt occultū. Rn̄. ꝙ ad hoc vt reconcilie tur ex p̄dicto caſu ẜm Aſten. requirit̉ ꝙ effuſio ſit notoria: magna ⁊ fornicaria. Ideo dixi. notoria. ꝙꝛ gulta Afuſc ſi eſſet occulta. non oportet reconciliari ẜm Io. an.

Conſecratio. jͣ. in. d. c. vnico. quia eccleſia nō iudicat de occultis. ſꝫ ff ſ vicū feſta et tm̄ tunc: qn̄ eſt manifeſta vel de ea fama publica y6 C fa al̓s oporteret ep̄os cōtinuo diſcurrere. Ideo etiaꝫ dixi. magna: quia ꝓpter modicā humectationem nō eſſet reconcilianda. Ideo autē addidi: fornica ria. quia ſi vir ſomniando: vel vxorē cognoſcendo effundat ſemen: non ꝓpter hoc eſt reconcilianda ẜm Ioan. ⁊ Hug. in. d. c. eccleſijs. licet glo. in. d. c. vnico teneat contrariū. tamē pͥma opinio videtur cōmunior. Ad hoc facit de homine dormiente in eccleſia ſi ei accidat pollutio: etiaꝫ ſi eſſet manifeſta non debet reconciliari eccleſia. ⁊ tamen ſi homo ex ꝓpoſito ꝓcuraret hmōi emiſſionē. ſi eſſet manife ſtum indigeret recōciliatione ẜm Directoriā. vnde hoc. non niſi ex hoc. quia pͥmū fuit ſine peccato. ſe cundū cum peccato. Modo ad ꝓpoſitum ꝙ vxor reddat debitū viro in eccleſia: vel exigat. de ſe non eſt peccatuꝫ. maxime credo ꝙ eccleſia nō indigeret reconciliatione in dicto caſu: ſi imminēte neceſſita te vxor redderet debitū viro: vel econtra in eccle ſia. puta erant longo tempore recluſi. ⁊ exire nō po terant. Itē reconcilianda eſt eccleſia ꝓpter vicium ſodomiticū. Tercius ſi excōmunicatus fuit in ec o p. lt. i. a xcvieti cleſia ſepultus extra eo. conſuluiſti. ⁊ iſta corpora ſi diſcerni poſſunt ſunt exhumanda ⁊ extra eccleſiaꝫ 6ey. It̄a ꝑ aga lrjs A ⁊ cymiteriū eijcienda extra de ſepul. ſacris. Idem etiā ſi in ea fuit ſepultus paganus vel infidelis. tūc em̄ corpora nō ſolū ſunt extumulanda ⁊ eicienda ſꝫ ⁊ parietes radendi ⁊ tigna. Idē ẜm Io. an. in. d. c. cōſuluiſti qn̄ fuit ſepultus excōmunicatus. Idē Ho. Sed p̄dicta quo ad raſionē parietū non pla cent panor. quia ſi raderent̉ parietes violaret̉ con ſecratio eccleſie. ⁊ ſic eſſet reconſecranda: ⁊ nō recō cilianda. Nec ob. capl̓m. eccleſiā de cōſe. diſ. j. quia loquit̉ in eccleſia nondū conſecrata. ⁊ tunc ſeruari poteſt qd̓ dicit Ioh̓. an. Quartus caſus: ſi eccleſia: vel altare vel cymiteriū ab ep̄o publice excōmuni cato conſecrent̉ vel benedicant̉ polluta ſunt. nec ante reconciliationē celebrari debet. nec aliqͥs ſepe liri. ar. d. c. conſuluiſti vbi hoc Ho. ⁊ Panor. red dit rationē. quia ſi ſepultura corporis excōmunica ti polluit ip̄m locū. fortius qn̄ ipſa conſecratio tran ſit ꝑ manu notorie excōmunicati. Et in hoc facit re gulam ꝙ omnia q̄ conſiſtunt in exterioribꝰ benedi ctionibus ⁊ cōſecrationibꝰ nō debent exerceri per fideles ſi geſta ſunt ꝑ notorie excōmunicatuꝫ ante reconciliationē. Secus in corpore chriſti ⁊ alijs ſa cramentis. nam illa ſunt veriſſima in ſe. nec indi gent reconciliatione. licet excōicatus confecerit. Quid de muliere p̄gnāte mortua. Ber. ⁊ Gof. dicunt ꝙ ſepeliet̉ in eccleſia. quia fetus eſt ꝑs ven tris de conſe. diſ. iiij. ſi qua. Ho. autē diſtinguit. qꝛ aut certū eſt ꝙ fetus mortuus eſt. ⁊ tunc nō incide tur mulier. ſꝫ cū partū ſepeliet̉. Nec obſtant iura q̄ volunt ꝙ paganus nō ſepeliat̉ in cymiterio. quia intelligunt̉ quādo paganus ſeꝑatus eſt ab vtero matris xp̄iane vel in vtero matris pagane ibi ſe pultus fuit. Secus ſi in vtero matris xp̄iane. quia nec cōmode diſcerni poteſt. Et ideo non eſt exhu mandus. Si aūt certū eſt ꝙ ꝑtus viuit vel dubita tur. tūc oīno incidat̉. ff. de mor. infe. l. ij. Idē Bir. Sed qͥs poteſt eccleſiā reconciliare. Dic ꝙ ep̄us ꝓprius ꝑ ſe vel ꝑ alium ep̄m. ⁊ pōt vnus aquā be nedicere. ⁊ alius reconciliare. Per ſimplices v̓o ſa cerdotes non poteſt: etiam ſi ſit conſuetudo extra eo. aqua. An autē papa poſſit cōmittere reconciliationē ſimplici ſacerdoti. Rn̄. glo. in. d. c. aqua. ⁊ Panor. ibi dicunt ꝙ ſic. Et idē dicendū ẜm Panor. in om nibus que ſunt iuris ep̄alis ex diſpoſitione huma na. quia in illis papa habet plenitudinē poteſtatꝭ vt in. c. ꝓpoſuit de cōce. pͦ. Sed ea q̄ ex diſpoſitōne diuina ſunt tributa certo ordini nō poſſunt cōmit ti: illū ordinē non habenti etiā ꝑ papā vt vult glo. in. c. ꝑuenit. xcv. di. Et nota hanc regulā. De hoc vide ſupra. c. ꝓximo. Quid ſi quis celebrat in eccleſia ſeminis vel ſan guinis effuſione polluta: an efficiatur irregularis. Rn̄. ꝙ etiā ſi ſcient̓ in ea celebrat: nō eſt ꝓpter hoc irregularis de ſen. ex. is qͥ li. vj. Quid fiet ſi eccleſia nō cōſecrata fuerit ſanguīs vel ſeminis effuſione polluta. Rn̄. ẜm Panor. in c. fi. eo. ti. ꝙ organa clericoꝝ ibi ſuſpendunt̉. Ita ꝙ nedū miſſa. ſꝫ nullū officiū debet ibi celebrari ante reconciliationē: que fieri poteſt ꝑ ſimplicē ſacerdo tem: lauando eccieſiam aqua exorcizata que etiā fit ꝑ ſimplicē ſacerdotē. ⁊ non cū aqua benedicta cuꝫ vino ⁊ cinere: cū qua reconciliat̉ eccleſia cōſecrata. ⁊ non requirit̉ p̄ſentia ep̄i. quia ſi exigeret̉ p̄ſentia ep̄i: nō poſſet immediate reconciliari. ⁊ tn̄ tex. dicit ꝙ qͣꝫcitius pōt: conſecret̉. Eadē rōne poſſet dici: ꝙ nō requirat̉ licentia ep̄i ꝑ tex. ibi ꝙ debeat ꝓtinus lauari. qd̓ non fieret ſi oporteret mandatuꝫ epiſco pi expectare. Eccleſia p̄cipue conſecrata vel oratoria: mona ſteria vel hmōi non debent cōuerti ad ſecularē ha bitationē ⁊ ꝓphanos vſus. xix. q. iij. que ſemel. ⁊. c. quoniā ⁊ extra de re. do. ad hec. Ex quo infert ibi Panor. ꝙ malefaciunt illi qͥ ex veſtibus ſacris: ve tuſtate conſumptis faciunt vittas ꝓ dominabus ſeu burſas: ſeu quid ſimile. Et vide tex. in. c. ad nu ptiarum. de conſe. diſ. j. vbi dicit̉ ꝙ veſtes eccleſie non debent accomodari ad ornatuꝫ nuptiaꝝ. nec ad alium vſum mundanum. Et ex illo tex. colligit ibi glo. ꝙ ex veſte domine non debet fieri capſula. ſeu aliud veſtimentū eccleſie. licet contrariū obſer uetur. Et ideo papa Sixtus quartus dedit licētiā vt ex veſtibus mulierū et ſeculariū poſſint fieri or namenta ⁊ paramēta eccleſie. Nota etiam ꝓut ha betur. de conſe. di. j. c. ligna. ꝙ ligna eccleſie cū fue rint vetuſtate conſumpta nō debent reponi in lo co indecenti. vtputa in coqͥna vel latrina. nec etiā in paſtinandis vineis. ſꝫ in loco honeſto. vt in clau ſtro vel refectorio vel hmōi vel igni cōburēda: nec ad laicoꝝ opera debent admitti. Onſecratio. ij. ſcꝫ alta ris. Alia eſt conſecratio eccleſie alia alta ris. Et ideo vna ſine alia fieri poteſt ex tra eo. c. j. Altaria ſine reliquijs conſecrari non debent de conſe. di. j. placuit. ⁊. c. nō oportet. Et poteſt ep̄s in

Conſecratio. ij. eadem eccleſia ſimul plura altaria cōſecrare. extra eo. cum ſis. An autem deficientibꝰ reliquijs poſſit apponi corpus xp̄i Io. in. d. c. placuit dicit ꝙ ſic. Hug. di cit non eſſe de ſubſtātia cōſecrationis. vt reliquie apponant̉. ea. di. c. nullus. Ho. in ſum. refert con ſuluiſſe Inno. ſuꝑ illo dicto Io. An licite ponatur corpus xp̄i loco reliquiaꝝ. Et dicit Inno. rn̄diſſe de aſſiſtentiū conſilio ꝙ nō. Rō eſt ẜm Io. an̄. qͥa corpus xp̄i eſt cibus anime de conſe. diſt. ij. panis. nec debet cōſeruari niſi cauſa infirmoꝝ vel ex alia cauſa neceſſaria. vt in. c. j. de cu. eū. Fertur tn̄ ꝙ leo papa deficientibꝰ reliquijs dedit partē corporalis ⁊ euchariſtie in cōſecratione cuiuſdā eccleſie. Altare. an ſit reconſecrandū. Rn̄. ꝙ ſic in qui buſdam caſibꝰ. Primus ſi menſa: ſiue tabula alta ris.i. ſuperior ꝑs altaris fuerit mota.i. mutata ẜm locū. ẜm Ho. extra eo. c. j. Et hoc intelligit̉ de tabu la affixa. ẜm Rod̓. Tabula em̄ cōſecrata q̄ non eſt affixa de loco ad locū tranſfert̉. nec tamen reconſe cratur. dū tamē lapis ſuperior nō ſeparet̉ ab eo cui cōpaginat̉. vnde ſi menſa moueat̉ cū coherentibꝰ ſibi nō oportet ꝓpter hoc altare reconſecrari. vt pa tet in altari portatili de conſe. di. j. concedimꝰ. Se cundus eſt ſi aliquis de lapidibꝰ menſam tangen tibus fuerit motus ẜm Ber. extra eo. c. j. qd̓ intel ligit Rod̓. de lapidibꝰ principalibꝰ. vt ſi ſuꝑ qͣtuor colūnas fundata ſit mēſa altaris. ⁊ vna eaꝝ fuerit mota. mēſa nihilominus remanēte immota. Secꝰ de lapidibus parietis vel de ipſo pariete: cui latera liter comꝑaginatū eſt altare in quibuſdā eccleſijs. quia ꝓpter motionē illius parietis vel lapidū eius non reconſecrabit̉ altare: ſi maneat immotū. Ter cius eſt ſi menſa fuerit enormiter fracta extra e. qd̓ in dubijs.i. vltra medietatē ẜm Io. vnde neceſſe ē ẜm Ho. ꝙ appareat deformitas. ⁊ putat ꝙ ſit ad arbitriū ep̄i redigenda. vel etiā ẜm Rod̓. ſi in cor nibus fuerit fracta. cū ſoleat ibi fieri p̄cipue conſe cratio altaris. Quartus eſt ſi lapis ille qui continet ſigillum: ſiue reliquias. qui etiā dicit̉ ſigillū altaris quia cū eo reliquie ſigillant̉: moueat̉ vel frangatur vel enormiter diminuat̉. vnde ſi in altari viatico la pis continens ſigillū reliquiaꝝ moueat̉: altare re conſecrabitur ẜm Inno. ⁊ Hoſti. extra eo. c. j. Sꝫ v̓o altare viaticū extrahat̉ cū non adhereat ligno ſed lapidi ipſa conſecratio. non credit Inno. illud eſſe reconſecrandū. Nota etiā ẜm Inno. ꝙ in alta ri eſt quoddā foramen vbi reliquie ponunt̉ ⁊ illud qn̄qꝫ fit in parte ſuperiori. qn̄qꝫ in latere altarꝭ. Si fiat pͥmo modo: clauditur quādoqꝫ paruo lapide quādoqꝫ tabula magna altaris. Si ſecūdo modo clauditur tm̄ lapide paruo. vnde ſiue ille puus la pis: ſiue tabula magna moueat̉: reconſecrari debꝫ altare. Nota etiā ſi reliquie ſublate ſint ⁊ ſunt ſub late cum menſe motione: debet reconſecrari altare Si autē ſine eius motione: non debet reconſecrari de cōſe. di. j. de fabrica in tex. ⁊ in glo. Quintus eſt quando tantū additur altari ꝙ amittit formā quā habebat. quia forma dat eſſe rei. Uide tamē quod notat Panor. in. c. ad hec. e. ti. ꝙ quoddā eſt altare portatile qd̓ portatur de loco ad locum ⁊ eſt ꝑuus Fo. XLV. lapis ꝯtinens in ſe foramen cū cōſecratione ⁊ ſigil lo ſuꝑpoſito. ⁊ iſtud non execrat̉ niſi moueat̉ iſtud ſigillum cōtinens ꝯſecrationē. Aliud v̓o eſt altare ſtabile. qd̓ eſt firmuꝫ in loco. ⁊ iſtud execrat̉ multis modis. Primo vbicunqꝫ violatur locus ꝯſecratio nis. puta: quia cecidit aliquis de lapidibꝰ tangen tibus ipſam cōſecrationē: vel motū eſt ipſum ſigil lum vel ſi tota menſa eſt mota. licet ibi non ſit fora men ꝯſecrationis. Ratio quia qn̄ altare eſt firmū nō conſecrat̉ ſolū tabula ſꝫ totū altare. vnde ſi pati tur enormē leſionē amittit formā ſuā. ⁊ dr̄ execratū ideo debet denuo cōſecrari. Quero pro declaratione p̄dictoꝝ: nunqͥd altare viaticū ſit execratū. ſi lapis remoueat̉ a ligno. nam ſeꝑe altare viaticum fit ex lapide paruo inſerto in ligno. Rn̄. Ab. ꝓut refert Panor. in. c. ligneis. eo. ti. dicit ꝙ nō. Et credit Panor. ꝙ velit arguere a ſi mili. naꝫ ſicut corruente tecto eccleſie remanentibꝰ parietibꝰ nō fit reconſecratio. Ita ſublata illa tabu la a ligno. cui mherebat lapis. nō debet fieri recon ſecratio. Io. an. hoc fatet̉ ſi ſepulcrū ſit in ipſo lapi de. Secūs autē ſi in liguo eſſet ſepulcrū ſeu foramē ⁊ ibi eſſet cōſecratio. ⁊ lapis eſſet loco ſigilli. Et hoc eſt indubitatū. nā tunc violatur conſecratio. Sed Panor. dubitat etiā in priori caſu: ponendo ꝙ al tare recipiat formā ſuā ex ligno ⁊ lapide. puta. quia lapis eſt ita paruus ꝙ ꝑ ſe non ſufficeret ad formā altaris viatici. nā licet conſecratio ſit in ipſo lapide tamen ſublato ligno veꝝ eſt dicere ꝙ ipſum altare patitur enormē fracturā. ⁊ ſic perdit ſuaꝫ formam. Idē dicenduꝫ de altari firmo. ſi ibi adeſſet lignum dans formam altari. Sextus caſus eſt quando du bitatur. vtrum conſecratum ſit de conſe. diſtinc.j. eccleſie. Altaria in quibꝰ degradati ⁊ hmōi celebrauerūt nō debent ꝓpter hoc reconſecrari. nec reconciliari. cū hoc nō ſit iure cautū. Utrū in locis nō conſecratis poſſit celebrari cū altari viatico. Rn̄. Inno. in. c. j. e. ti. dicit ꝙ ſic. Di cit em̄ locū eſſe conſecratū exquo eſt ibi altare viati cum conſecratū per epiſcopū. ⁊ ſic non ob. c. miſſa rum de conſe. di. j. Sed panor. ſuꝑ Rubrica. eo. ti. dicit Archi. poſt aliquos antiquos tenere contra rium in. d. c. miſſaꝝ. vbi dicit ꝙ niſi in eccleſijs cō ſecratis nō poteſt celebrari etiā cum altari viatico: niſi concurrat licentia epiſcopi. in locis autem non conſecratis ⁊ ſine altari viatico non ſufficit licentia epiſcopi. Et hanc opinionē Panor. credit veriorē. pro hoc tex. in. c. fi. de priuil̓. li. vj. vbi de gratia eſt conceſſum epiſcopis vt poſſint celebrare vel face re coram ſe celebrari in itinere ſuper altari viatico. Si em̄ hoc liceret de iure ꝯmuni ꝓut ſenſit Inno. fruſtra concederetur priuilegium. Ad idem. c. vni cuiqꝫ. ⁊. c. ſi quis de conſe. di. j. Ubi dicit̉ ꝙ in ora torijs priuatis nō debet celebrari ſine licentia epi ſcopi. Uide tamē Ri. in. iiij. di. xiij. ꝙ in caſu ma gne neceſſitatis iura ꝑmittunt celebrari in loco nō ſacro. ſi tamen tabula ſit conſecrata. ceteraqꝫ ad il lud officium ꝑtinentia ibi affuerint. ſicut cū eccle ſie prime fuerint incenſe. vel cum homines ſunt in itinere. ⁊ eccleſia defuerit. vt de conſe. di. j. c. conce h ij

Conſecratio. iij. dimus quibus caſibus exceptis non licꝫ celebrare in loco nō ſacro niſi de conſenſu ep̄i per dictum. c. miſſarum. Nulla autē neceſſitate licet celebrare in mari vel ſuꝑ fluuiū. Et ẜm Pe. de pal̓. extra eccle ſiam ſine neceſſitate nunqͣꝫ licet celebrare ſine licen tia ep̄i. Sed nō habentibꝰ capellas licet potius ce lebrare in campo vel in domībꝰ priuatis. dūmodo alia neceſſaria hēant̉. Et hoc vbi licētia ep̄i haberi nō poſſit. Et ideo a pͥncipio ſi comode licentia ha beri poteſt: ab ep̄o peti debet. In exercitu etiā xp̄ia norum idē fiendū. Onſecratio. iij. ſcilicꝫ cymiterij. Alia eſt ꝯſecratio eccleſie. Alia cymiterij. ¶ Cymiteriū pollutum eſſe cenſetur quādo eccle ſia eſt polluta effuſione ſanguinis vel ſeminis. di co ſi ſit contiguum ipſi eccleſie. ⁊ anteꝙͣ reconcilia tum ſit. non debet in eo aliquis ſepeliri. Secus ſi cymiterium ipſum eſſet remotum ab eccleſia. Sed econtra polluto cymiterio non eſt polluta eccleſia. ne minus dignū trahere videatur maius. Et non eſt cymiteriū vnū: ſꝫ plura qn̄ paries eſt in medio. licet ſit ibi porta in pariete. ¶ Sed ge. in. c. vnico. e. ti. li. vj. querit. pone ꝙ ſint duo cymiteria. ⁊ ſit paries in medio ⁊ porta in pa riete. ⁊ in porta ſit iniurioſa ſanguinis effuſio. que ritur an vtrūqꝫ cymiteriū ſit interdictū. Poteſt di ci ꝙ aut eſt cōmiſſa in porta. ſꝫ ex parte magis ad herente vni. Et tunc illud eſt violatum. ꝓut dicit̉ de hermofrodito. ff. de ſta. ho. queritur. Aut facta fuit in medio porte. ⁊ tunc cōſideramus cuius cau ſa fuerit factus paries ⁊ porta. vt dicit Io. an̄. Aut eſt dubiū: quia non poteſt apparere cuiꝰ cauſa ſint facta. ⁊ tunc cū participet de vtroqꝫ. dicimꝰ vtrūqꝫ violatum. Ita dicemus hic. Et in dubio videntur appoſita vt faciant duo cymiteria pͥncipaliter. nō autem acceſſorie vt vult dictus tex. Et per p̄miſſa idem dicit̉ ſi in porta eccleſie fiat talis iniuria. Io. an. ⁊ Io. de Imola dicunt ꝙ forte iſtud vltimū di ctum eſt verum: quādo intra clauſurā oſtij verſus eccleſiam facta eſt pollutio. Secus ſi ex ꝑte que eſt verſus locū extra eccleſiam. Si in cymiterio corpora fidelium defunctoꝝ ſe bulta ſunt ab excōicatis: ſciſmaticis: vel infidelibꝰ ⁊ hmōi. non ꝓpter hoc debēt exhumari. De ſacra. nō iterā. a nobis. Cymiteria nō conſecrata: in quibꝰ corpora pa ganorum vel hereticoꝝ vel excōmunicatoꝝ ſepul ta ſunt. non debent cōſecrari de conſe. di. j. eccleſia. Sed corpora ibi ſepulta debent inde pͥus eici. ⁊ pa rietes ⁊ tigna radi. Et tunc ſi apta fuerint poterūt conſecrari. d. c. eccleſiam. Si autem conſecrata fue rint pͥus eodē modo corpora p̄dicta inde eicienda ſunt ſi diſcerni poſſunt. al̓s non. extra de ſepul. ſa cris. ⁊ ipſa cimiteria reconcilianda ſunt. Sicut de eccleſijs dictū eſt. Sed in eccleſia conſecrata parie tes nullo modo radendi ſunt. vt dictum eſt ſupra. conſecratio pͥmo. Quia tunc eſſet reconſecranda ⁊ nō reconcilianda. ¶ Corpora ſanctoꝝ nemo p̄ſumat tranſferre ſine licentia principis vel epiſcopi de conſe. di. j. corpo ra. vbi dicit glo. ꝙ per principem intelligit̉ papa. Et hoc veꝝ ſi corpora tradita ſunt perpetue ſepul ture. al̓s ſine auctoritate alicuius poſſunt trāſferri ẜm glo. ibi. Idē videt̉ ⁊ de oſſibꝰ alioꝝ fideliuꝫ. ff. de re. ⁊ ſump. fu. l. oſſa. Onſecratio. iiij. ſcꝫ ve ſtium. pallarum. ⁊ vaſoꝝ. Ueſtes ſacer dotum ⁊ miniſtroꝝ. palle altaris. ⁊ vaſa ſacra. ⁊ oīa ſimilia nō debent conuerti ad vſus lai cos. Sꝫ ſi qͣ ſunt vetuſtate ꝯſumpta cōburi debēt. ⁊ cineres ī eccleſia reponi. xix. q. iij. q̄ ſemel. ⁊. c. qm̄ de conſe. di. j. altaris. An autē ſimplices ſacerdotes poſſuntꝭ benedi cere veſtes ſacerdotales. ⁊ alia ornamenta eccleſie. vel altaris. Reſpō. Archi. in. c. degradatio. de pe. li. vj. Et multi alij in cle. attendentes de ſta. mo. di cunt ꝙ non. Tamen ꝑ. S. d. Sixtum papā quar tum indultum eſt vt ſimplices ſacerdotes ordinis minorum poſſint benedicere quecunqꝫ ornamen ta eccleſie vel altaris. ⁊ veſtes ſacerdotales et alia. excepto corporali. Nota ẜm Pe. de pal̓. ꝓut reci tat Arch̓. flo. in ſum. ꝙ de longo manipulo licet fa cere ſtolam vel ecōuerſo. ⁊ de breui ſtola facere ma nipulum vel cingulum. quia omnia hec vna bene dictione conſecrant̉. Et cum capſula.i. planeta eſt dupla. cum poſſit eſſe ſimpla. ⁊ ſuper quālibet par tem fit benedictio. in celebrando vti poteſt ex vtra qꝫ parte. Et ſi vna pars amoueat̉ ab alia remanet benedicta. ⁊ poteſt in ea celebrari. Et ſimilit̓ de du pla ſtola. Item ẜm eundē De. quādo veſtimenta reparant̉ ꝓpter paupertatē videt̉ diſtinguendum ꝙ aut tanta pars amota fuit: ꝙ ſine illa non bene diceretur vel celebraretur vt tota manica vel pars ſuperior. ⁊ tunc deſinit eſſe benedicta. Si autē mo dica particula. cuius defectus: nec benedictionem impediret: nec celebrationē. tunc licet celebrare. nec eſt hoc ſimile. ſicut de oleo benedicto. Conſeruator. Require infra. Excommunica tione. xxviij. Onſiliū. tenetur quili bet inquirere vbi cauetur a iure. Sed ta men non tenet̉ illud ſequi. tenet̉ tamen expectare debito tēpore donec conſulat ſapientem al̓s nō valeret: ſi fieret qd̓ cum conſilio fieri debet. querit̉ em̄ conſilium de iure: vt aptius cōſulens vi deat quid ſit agendū extra de elec. ne pro defectu. vbi de hoc in glo. ⁊. c. cum in veteri eo. ti. ⁊. c. cum olim de arbi. vbi glo. querit. ad quid eſt petere con ſilium ſi non eſt neceſſe illud ſequi. Rn̄dit ꝙ certe poteſt eſſe ꝙ tale conſilium ſit vtile. quia pōt moue re prelatum ad aliquid faciendū. qd̓ forſitan per ſe nō feciſſet. quia quod a pluribꝰ querit̉. facilius in uenitur. xx. di. de quibus. Et habito cōſilio delibe ret: an expediat ei ſequi conſiliū. Et ideo dicit Pa nor. in. c. ad noſtram de conſue. ꝙ eſt vtile in facto dubio exquirere conſiliū a pluribꝰ tam litteratis ꝙͣ illiteratis ſapientibꝰ ⁊ inſipientibꝰ. Nam quādoqꝫ parum ſapientes habent in certa re elenatū intel

Conſiuium lectum ⁊ ingeniū ⁊ acutius ſciūt diſcutere vnū ca ſum ꝙͣ oēs ſapiētes. Sicut narrat Io. an. de fatuo piſienſi: qui decidit qōnē miro modo int̓ taberna rium ⁊ quendā pauperē: a quo tabernarius vole bat extorq̄re pecuniā. qꝛ comederat panē ad odorē aſſati. nā ſoluit ille ex ſono vnius denarij turonen ſis. quā qōnē non potuiſſet Catho melius decide re. Et dr̄ ꝙ Bar. qn̄ debebat conſulere ſuꝑ aliquo articulo conferebat de materia cū mercatoribꝰ. An autē hoc ſit veꝝ ex ꝓpria ſignificatione vo cabuli ꝙ quis aſtrictus petere conſiliū non teneat̉ illud ſequi: ſꝫ ſatis ſit requirere. Ho. dicit ꝙ ẜm ꝓ priam ſignificationē vocabuloꝝ ꝓcedit qd̓ dictum eſt. Nam conſiliū ex ꝓprio ſignificato non obligat ad hoc. Sed qn̄qꝫ fit impropriatio vrgente materia ſubiecta. qd̓ latius declarat panor. ī. d. c. cum olim de mente Bar. in. l. j.§. ſi plures. ff. de exerci. Cuꝫ querit̉. an conſiliū ſapiat conſenſum. Aut em̄ con ſilium eſt impendendū ei qͥ non habet integrū iu dicium rōnis. ⁊ tunc conſiliū ſapit conſenſum. vt l. impuberibꝰ. ff. de ſuſ. tu. vnde ſi caueret̉ ſtatuto: vt pupillus certū quid faciat cuꝫ conſilio duorum agnatoꝝ. capitur ibi conſiliū ꝓ conſenſu. quia pu pillus nō habet diſcretū iudiciū. Aut conſiliuꝫ eſt impendendū habenti integꝝ iudiciū. Et tunc aut is q̇ habet impendere. eſt ꝑticipes illius officij. et tunc conſiliū ſapit cōſenſum. ⁊ iſte eſt ꝓprius caſus capituli. venerabili ẜm vnum intellectum de offi dele. vbi dr̄ ꝙ p̄latus cui datus eſt coadiutor: nihil debet facere ſine conſilio coadiutoris. Capitur ibi conſiliū ꝓ conſenſu. Al̓s ſuū officium eſſet ſuꝑua cuum. Aut nō eſt ꝑticeps officij. ⁊ tunc conſilium ſtat ꝓprie. vnde ſatis eſt requirere. vt in. d. c. cum olim. Pone exemplū. Statuto cauetur: vt mulier non poſſit teſtari ſine conſilio duoꝝ cōſanguineo rum. Certe hoc caſu ſatis eſt requirere conſiliū: cū facultas teſtandi ſoli mulieri competat. ⁊ hoc tene as. Nec eſt facienda differentia: ſi quis dicat de cō ſilio vel cum conſilio. ꝓut voluit Cy. in. l. id quod pauperibꝰ. C. de ep̄i. ⁊ cle. Dicit em̄ ꝙ ſi aliquis ha bet aliquid facere cū conſilio alicuius. non tenetur conſilium ſequi. Secus ſi habet facere de conſilio gullia alicuius. Sed Io. an. in regula. nullus. in mercū. hanc differentiā non approbat. nec etiam Bar. in loco p̄alle. Secus ẜm Io. an. in loco p̄alle. ſi dicat̉ iuxta vel ẜm conſiliū talis: qꝛ tunc tenet̉ ſequi. Ad de p̄dictis qd̓ notat Bar. in. l. ſi cū dotem.§. eo au tem. ff. ſo. ma. ꝙ ſi cōſanguinei requiſiti nolunt cō ſentire ꝙ ad iudicis officiū ſpectat examinare cau ſam cōtradictionis. ⁊ ſiquidē eſt iuſta. bene quidē Al̓s iudex ꝑmittet mulieri contrahere: aut teſtari. vt. d.§. eo autem. Quid autē ſi ille cuius conſiliū requiritur: dedit malum conſiliū. nunqͥd excuſent̉ facientes actum cū mralo conſilio. Rn̄. panor. in. c. cum in veteri de elec. de mente cōpoſt. dicit ꝙ non excuſantur. quia conſiliū non obligat. Et ideo ſi canonici elegiſſent ſcienter indignū cum conſilio illoruꝫ incidiſſent in penam. c. cū in cunctis de elec. Idē ſentit Bar. in l. j.§. ſi plures. ff. de exerci. vbi dicit ꝙ ſi iudex tene tur ꝓnunciare cū conſilio ſapientis. non excuſabit̉ Fo. XLVI. ſi fuit ſecutus malū conſilium. ¶ Quid autē ſi ille qui habet impendere conſiliuꝫ non vult conſulere vel eſt mortuus. an poſſit man datarius ꝓcedere ad actus cōſummationē: conſi lio nō habito. Uin. quē ſequit̉ Io. an̄. in. c. j. ne ſe. va. in. vj. In effectu ſic diſtinguit. Quia aūt ille eſt mortuus. ⁊ tunc ſi exp̄ſſio nomine ꝓprio poteſtas conſulendi fuit ſibi attributa: expirat mandatum: exquo nō potuit ſeruari forma. ſꝫ debet expectari ſecūda iuſſio. ar. in. c. cum dilecta de reſcrip. Si v̓o fuit exp̄ſſum nomen dignitatis debet ſucceſſor ex pectari. ar. in. c. quoniā de offi. dele. Idē dicemus ſi eſt abſens. Ita ꝙ conſiliū non poteſt requiri. Si v̓o eſt p̄ſens ⁊ non vult conſulere: vel eſt abſens. ⁊ non vult venire: ſeu conſiliuꝫ preſtare: tunc poteſt mandatarius ꝓcedere ſine conſilio. De hoc bonꝰ tex. in. c. cū in veteri de elec. Sed contra pͥmū mem brum facit. d. c. j. ne ſe. va. vbi dicit̉ ꝙ ſi capitulū hꝫ conferre beneficia cū conſilio epiſcopi: ſi epiſcopus eſt mortuus vel longe abſens poteſt capitulū con ferre beneficia. So. Dicit compo. ꝙ aut conſilium eſt requirendū ex forma mandati et procedit pri mum dictū. Aut ſtatuto vel cōſuetudine ⁊ ꝓcedit tunc. d. c. primū. Et huius cōmunis dicti quidam doc. antiquus vt refert Io. de lig. aſſignabat du plicem rationē. Prima. quia fortius ſtringit man datum hominis qͣꝫ legis. Iteꝫ poteſtas ordinaria eſt magis fauorabilis qͣꝫ delegata vt in. c. p. ⁊. g. de offi. del̓. habens ergo requirere conſiliū ex poteſta te ordinaria nō ita ſtringit̉ ſicut habens poteſtatē delegatā vnde in illo. c. j. capitulū ꝓcedebat pote ſtate ordīaria. Io. de lig. videt̉ impugnare omnia p̄dicta. ꝙ etiā vbi ꝑ habentē poteſtate ordinariam eſt conſiliū petendū. nō valet actus conſilio nō ha bito. allegat bonum tex. in. c. nouit de his que fi. a p̄la. Et ad. c. j. allegatū reſpondet ꝙ loquit̉ in col latione beneficioꝝ ne ex nimia dilatōne immineat periculum. Ideo poteſt ꝓcedere conſilio nō habi to. D. an. tenet primū. quia cū habenti ordinariaꝫ mandat̉ vt cū conſilio alicuius ꝓcedat. videt̉ po tius quedā admonitio niſi adijciatur ꝙ actus con trarius ſit nullus. Panor. autē in. c. ex parte de cō ſti. dicit ꝙ hoc dictū non eſt ſimpliciter verum. nec opinio Io. de lig. videtur ꝓcedere indiſtincte ad d. c. j. quia ſi bene conſideret̉ ratio illius. c. j. eſt ge neralis ad omne periculum imminens. nā ẜm di ſpoſitionis rationeꝫ debet reſtringi ⁊ ampliari di ſpoſitio vt in. l. cū pater.§. dulciſſimis de leg. ij. Et ideo videtur ꝙ vbicunqꝫ ex dilatione proueniret periculum ſemper poteſt procedi conſilio non ha bito. Et hanc opinionem ſentit Barto. in. d.§. ſi plures. Nunqͥd autē teneat actus ſi poteſt haberi con ſilium ⁊ non fuit petitū. Dic ꝙ aut ex forma man dati erat requirendū. ⁊ non valet actus: vt in. d. c. cum in veteri. Aut ex diſpoſitōne legis. Et tūc aut lex a principio cum poteſtateꝫ tradidit mandauit conſilium tercij requiri. ⁊ nō valet actus ex defectu poteſtatis. Nam habuit poteſtateꝫ modificatam. Sic intellige. d. c. nouit. Ita ꝙ ſine clauſula decre ti actus ille fuiſſet nullus. Aut habenti pͥus ptātē h iij

Conſuetudo mandauit ſuperior. vt ꝓcederet cum conſilio ſem pronij. ⁊ tenet actus ſine cōſilio licet ille veniat pu niendus ar. optimū. in. c. dilectꝰ. ij. de p̄ben. vide etiā glo. ſingularē in cle. j. de iur̄. patro. ꝙ ſi manda tur al̓s habenti poteſtatē vt aliqͥd faciat ſub certa forma tenet actus: lꝫ forma nō ſeruet̉ ꝑ. d. c. dilectꝰ Sed eſt alius tex. ẜm panor. de cōce. p. li. vj. in. c. ſi capitulo: vbi dicit̉ ꝙ ſi mandat̉ canonicis al̓s po teſtatem habentibꝰ. vt conferāt certuꝫ beneficium dato executore. vt illis negligentibꝰ exequat̉ ꝑ ſolā lr̄aꝝ p̄ſentationeꝫ afficiunt̉ manus canonicoꝝ vt ꝓuiſio alteri facta non valeat. nam exquo ſuperior tranſfudit poteſtatē in executorē ex defectu illoruꝫ quibꝰ mandauit adimit illis poteſtatē in caſu con tumacie. An autē in caſibꝰ in quibꝰ debet peti conſilium ſufficiat vt petat̉ poſt actū. Rn̄deo. Panor. in. d̓ c. cū in veteri dicit ꝙ nō. Sed in ipſo tractatu actꝰ debet poſtulari. Et facit ad materiā ep̄oꝝ qͥ tenen tur negocia eccleſie regulariter ꝓmouere cū conſi lio capituli. debet em̄ conſiliuꝫ reqͥri in actu ⁊ non poſt actū nec tenent̉ canonici p̄cipitare reſponſuꝫ: ſꝫ poſſunt petere tp̄s cōgruū ad deliberandū. Idē dic̄ in iudice qͥ ex forma ſtatuti tenet̉ reqͥrere conſi lium ſapientis. Non em̄ ſatiſſit ſtatuto ſi pͥus ſcri bit ſententiā ⁊ poſtea petit cōſiliū vel ſi nō vult ex pectare cōſultorē debito tꝑe. ad hoc facit. c. licet de regula. vbi nō ſufficit petere licentiā ex poſtfacto Et ibi panor. facit regulaꝫ ꝙ vbi in aliquo caſu re quirit̉ licentia nō ſufficit petere ex poſtfacto. ſꝫ de bet peti a pͥncipio. Notat etiā panor. in. d. c. cuꝫ in veteri. ꝙ ſi is qui tenebat̉ requirere conſilium arta uit ſe ad extremitatē actus ſine conſilio geſtus nō valet. licet ꝓpter extremitatē tꝑis nō potuerit habe re conſiliū. nā ſibi eſt imputandū. Secus ſi debito tꝑe petijt ⁊ debito tꝑe expectauit reſponſum. nam tunc ſi conſiliarij differūt plus debito reſpondere: vel nolunt impendere: conſiliū pōt ꝓcedi ad actū ipſorū conſilio non expectato vt nota. in. d. c. cum in veteri. Quid autē ſi papa mandat canonicis alicuiꝰ ec cleſie vt eligant p̄latum cū conſilio aliquoꝝ: ex qui bus vnū volunt eligere in p̄latum: an requirendū ſit eius conſiliū. Glo. in. d. c. cū in veteri dicit ꝙ nō eſt neceſſe. quia cōſentiendo poſtea electioni. ſatis videtur conſiliū p̄ſtare. Et ſi ille cōſentiret ante ele ctionem deberet electio caſſari ꝓpter vicium ambi tionis. vt in. c. cū poſt petitā de elec. Io. an. dicit ꝙ ꝙͣꝙͣ hec opi. ſit ꝓbabilis. tutius tn̄ eſt vt etiā iſtius requirat̉ conſiliū vt ſic ſatiſfiat forme mandati. nā poſſet cōſulendo talē contingere ꝙ ꝓpter eius con ſilium diuerterent a ꝓpoſito. ⁊ aliū eligerent melio rem: nec tenent̉ requirere conſiliū in ſpē. ſꝫ ſatis eſt dicere in genere de quo vos conſulitis ⁊cͣ. Si autē conſulerent in ſpecie de ꝑſona ſua debet reſponde re ẜm Gof. iudicio alioruꝫ hoc relinquo. Sed hoc vltimū nō placet Ho. quia notaretur ambitione. Sed cū bona conſcīa pōt dicere nō eligatis me. qꝛ nō ſum dignus. Et ſi ipſum eligerent poterit poſt modū cum bona cōſcientia cōſentire. Et ꝙ cōſiliū iſtius debeat requiri ſaltē in genere cōmuniter te netur per doc. vt dicit panor. in. d. c. cum in veteri. Quia conſiliū debet p̄cedere electionē. ergo nō de bet differri in tēpus electionis. quia tēꝑe non con gruo peteret̉. Quid autē ſi papa mandat vt iſti eli gant cum conſilio ⁊ cōſenſu illoꝝ. nunqͥd poſſunt eligere vnū ex illis. Hoſt. dicit ꝙ ſic. qm̄ regula eſt vt ex tribus electis valeat cōſenſus duoꝝ. vnde ſa tis eſt ꝙ duo p̄beant conſenſum. dūmodo tercius nō contēnat̉. vt patet in arbitris ⁊ iudicibꝰ ſimpli citer electis. In quibꝰ valet ſentētia maioris partꝭ vt in. l. duo ex tribꝰ. ff. de re iudi. Et nota ſingula riter hoc dictū: ꝙ vbicunqꝫ eligunt̉ ſimpliciter plu res ad cōſulendū vel conſentiendū ſeu ad aliquod officiū etiā extra iudiciū exercendū valet quicquid facit maior ꝑs: dūmodo minor pars nō contenat̉ Hec panor. in. d. c. cū in veteri. ¶ Quid autē ſi fuiſſet dictū ꝙ eligerent cū conſilio ⁊ concordi cōſenſu illoꝝ triū. nunqͥd poſſunt elige re aliquē ex his. Rn̄. Hoſtiē. ꝓut recitat Panor. vbi ſupra tenet ꝙ non. quia nō poteſt aliquis con ſentire in ſeipſum anteꝙͣ eligatur. Notaretur em̄ de ambitione. ¶ Et p̄dicta faciuūt ad. q. Ex forma ſtatuti. Hu lier nō poteſt contrahere ſine cōſenſu duoꝝ ꝓpin quoruꝫ contingit ꝙ mulier vendidit aliqua bona vni ex ꝓpinquis cum conſenſu alterius ꝓpinqui. nunquid ſit ſatiſfactū ſtatuto. videt̉ ꝙ ſic. quia ꝓ pinquus emendo a muliere videtur conſentire illi contractui. Nā ſatis eſt ꝙ cōſenſus intercedat in ipſo contractu. Nec ob. cle. j. de re. ec. quia conſen ſus ꝓpinquoꝝ ibi non exigitur. vt auctoritas. ſꝫ vt quedā ſolennitas. Facit etiā ꝙ ſi ſtatutū diceret fi lium nō poſſe litigare ſine conſenſu patris: ꝙ ſi pa ter ⁊ filius ſimul litigant. videat̉ pater conſentire. Facit ꝙ notat Io. an. in mercu. In regula. Qui ta cet. Quod ſi ſtatuto ep̄i cauet̉ vt nulla locatio va leat facta de rebus eccleſie ſine ſuo cōſenſu. ꝙ ſi lo catio fit epiſcopo tenet: quia conducendo videtur conſentire. Onſuetudo eſt quod dam ius moribꝰ vtentiū approbatū: qd̓ ꝓ lege ſuſcipit̉ cū deficit lex. di. j. cōſuetu do. Et ex hoc infert̉ ad. q. quotidianā. Fuit cōpro miſſum in quoſdaꝫ arbitros vt ꝓnunciarent ẜm iura. nunqͥd poterunt ꝓnūciare ẜm cōſuetudines ⁊ ſtatuta loci. Gui. de ſuſa ī. q. ſtatutoꝝ dicit fuiſſe determinatū ꝙ non: ſaltē ẜm conſuetudines ⁊ ſta tuta iuri contraria. Mouet̉. quia appellatione iu ris intelligit̉ de iure cōmuni romanoruꝫ. Inſti. de iur. na. gen. ⁊ ci. Sed contrariuꝫ tenet. d. an. in. c. qͥntauall̓. de iureiur̄. qd̓ placet panor. ſuꝑ Rubri ca de ꝯſuetudine. Primo quia cōſuetudo vt eſt di ctum eſt quoddā ius non ſcriptū. Itē cum non ſi mus in materia odioſa verba generalia debent ve rificari in qͣlibet ſpecie cōtenta ſub genere. vt in. c. ſciſcitatus de reſcrip. Cū ergo ſtatuta ⁊ conſuetu dines ſint quedā iura vt dictum eſt: ergo veniunt appellatione iuris. Et ad rōnē contrariā all̓. ⁊ alia ſimilia pōt rn̄deri ꝙ loquunt̉ qn̄ de vnico iure: di ſpoſitio eſt intelligenda. Secus autē quādo verbū

Conſuetudo generale poteſt verificari in qͣlibet ſua ſpecie. Sed aliter diffinit Bar. conſuetudinē in. l. de quibꝰ. ff. de leg. dicens. ꝙ conſuetudo eſt ius nō ſcriptū. po puli moribꝰ ⁊ vſibus eius vel maioris ꝑtis eiuſdeꝫ recte initiatū. continuatū. introductū. habēs vim legis. Dixi ius non ſcriptū. hoc ꝓbatur ꝑ.§. ex nō ſcripto. inſtitu. de iu. na. gen. ⁊ ci. Dixi moribus et vſibus populi. qd̓ ꝓbatur in. d. l. de quibꝰ. quia ꝑ mores ppl̓i ꝯp̄hendit̉ ꝯſenſus eiꝰ vel maioris ꝑtis ff. ad municip. l. qd̓ maior. Dixi recte initiatū. quia ſi eſſet ꝑ errorē introducta non obſeruaret̉. vt. l. qd̓ nō rōne. ff. de legi. Dixi cōtinuatū. qꝛ ſi nō adeſſet diuturnitas tꝑis in cōſeruatione ꝯſuetudinis: ip̄a nō valeret vt. d. l. de quibꝰ. Dixi habens vim legis quia paris eſt potentie cum lege. vt ꝓbatur in. d. l. de quibus. ¶ Quē autē effectū habeat cōſuetudo. Bar. in. d. i. de quibꝰ dicit ꝙ aut cōſuetudo eſt ẜm legeꝫ. Aut p̄ter legem. aut cōtra. pͥmo caſu valet conſuetudo. Et duobꝰ modis pōt eſſe ẜm legē. Primo interp̄ tando ipſam legē vt in. c. cū dilectus. de cōſuetudi uainu ne. Scd̓o cōfirmando ipſam legē. vt in. c. ſopite de cenſi. Scd̓o quādo eſt p̄ter legem. ⁊ valet conſuetu do. vt in. c. catholica. ⁊. c. in his. xj. diſ. Tercio caſu dic ꝙ aut eſt contra legē diuinā. ⁊ nō valet. niſi ꝓ cedat diſtinguendo. vt infra dicet̉. Aut eſt contra legē nature. ⁊ etiam non valet. quia naturalia ſunt immutabilia. Pone exemplū. Si habet conſuetu do. vt filij non educent̉ a parentibus. nam de iure naturali ſunt eis debita alimenta. di. j. ius natura le. Et facit ad. q. nunqͥd per ſtatutū vel conſuetu dinem poſſit tolli vel diminui legitima debita filio De hoc vide infra. c. Legitima. Aut eſt contra ius gentiū: ⁊ non valet. quia ius gentiū poteſt dici ius naturale. quia naturali rōne inductū. vt in. l. om nes populi. ff. de in. ⁊ iur̄. Et hoc intellige niſi con ſuetudo diſponeret contra ius gentiū diſtinguen do. nam ius poſitiuū poteſt ex cauſa diſponere cō tra ius gen. ⁊ ius naturale. vt inducendo ſeruitutē diſicū vt in. c. ita quorundā de iudeis. Itē priuādo quē dominio ſue rei. vt de p̄ſcrip. per totum. Ita con ſuetudo poteſt facere. cum ſit quedā lex. Aut con ſuetudo eſt contra legem poſitiuā. ⁊ contra legem: ſeu canones: ſeu ſtatuta. Et tunc. aut eſt contra li bertatē eccleſie. ⁊ nō valet. Aut ꝯͣ vtilitatē publicā ⁊ non valet qꝛ ſicut nō valet lex. ita nec cōſuetudo. Aut eſt ꝯͣ vtilitatem priuatā. Et tunc. aut precedit lex derogatoriā ad conſuetudinē. ⁊ non valet con ſuetudo ſequens. vt. l. eos. C. de vſur. Et ex hoc di cto panor. infert ꝙ conſuetudo ſemel reprobata a nati. Sii lege. non poteſt amplius induci. Sed panor. dicit eſſe glo. ſingularem in contrarium in cle. ſtatutum de elec. Et credit ꝙ ſi ſb̓eſt ratio noua. que nō ſub erat tempore legis damnantis conſuetudinem: tunc poterit de nouo induci. ar. optimū in. l. ſi ho minem. ff. mandati. ⁊ in. c. non debet de conſang. Aut non habet legeꝫ derogatoriā. Et tunc. aut lex p̄cedit ⁊ ſequit̉ conſuetudo. Aut econtra. Primo caſu. ſi conſuetudo eſt generalis vincit legē genera liter ⁊ vniuerſaliter. Intellige tamē ẜm ius canoni Fo. XLVII. cum. dūmodo ſit rationabilis ⁊ preſcripta. vt in. c. fi. de conſue. Aut conſuetudo eſt particularis. et tunc non vincit legeꝫ generaliter. vt in. l. ij. C. que ſit lon. conſue. Sed ſolum vincit legem vbi cōſue tudo viget. vt. l. venditor.§. ſi conſtat. ff. co. p̄. Se cundo caſu quando preceſſit conſuetudo ⁊ lex con traria ſequitur. Bar. tenet ꝙ tunc conſuetudo nō vincit legem. immo tollitur per legem ſequentem. allegat. l. ij. ff. de ſep. vio. dicit tamen ꝙ canoniſte tenent oppoſitum. Et videtur caſus in contrariū in. c. j. de conſti. li. vj. vbi dicit̉ ꝙ lex pape nō tollit conſuetudinem certi loci contrariam. niſi de ea fue rit facta mētio. quia papa non p̄ſumitur ſcire iſtas conſuetudines. Ex quo infero ꝙ ſi ciuitas facit ſta tutum contra ſuam conſuetudinem tollitur con ſuetudo. licet de ea non faciat mētionē. quia ciuis p̄ſumitur ſcire ſuam cōſuetudinē. vt notat̉ in. d. l. omnes populi. An autem conſuetudo poſſit augere. diminue re ⁊ diſtinguere ius diuinum quēadmodū poteſt lex poſitiua cum cōſuetudo non ſit aliud ꝙͣ lex nō ſcripta. Reſpondeo. Panor. in. d. c. fi. dicit ꝙ ius poſitiuum etiam ciuile quandoqꝫ diſtinguit ius di uinum. nā illa regula iuris diuini: in ore duoꝝ ⁊cͣ. reperitur limitata per ius ciuile et canonicuꝫ. quia in multis caſibus requirunt̉ plures teſtes. ⁊ in ali quibus pautiores. iij. q. iiij. c. j. ⁊ in. c. cum eſſes de teſta. Ad hoc facit qd̓ notat ipſe Panor. in. c. nuꝑ de teſti. ẜm Inno. ꝙ princeps pōt ſtatuere ex cau ſa. priuilegium conferendo vt vni teſti credatur in certis caſibus vel certa qualitate perſonarū in ſpecta. Et ſic recedere ab illa regula in ore duorum ⁊cͣ. Et ideo vbi ratio naturalis ſuadet ius diuinuꝫ diſtingui ⁊ limitari. tunc tranſgreſſio non inducit peccatum. quia p̄ſumitur hoc voluiſſe ipſum deū cum noluerit omnes caſus diſtinguere. Sed de dit r̄gulas generales. Et poſtea tribuit vicario ſuo generalem auctoritatem. vt quodcunqꝫ ligaueris ⁊cͣ. Sed vbi nulla ratio naturalis fuggerit ipſum ius diuinum mutari ſeu limitari. tunc nec lex nec conſuetudo valet. Puta ſi haberet conſuetudo vt non liceat honorare patrem et matrē. Ideo etiam dicitur papam poſſe errare quando diſponit con tra ius diuinum ſine cauſa. Sic intellige. xxv. q. j. Sunt quidam. Et per hoc ſaluari poteſt dictum Hoſtien̄. in eo quod dicit non valere ſtatutuꝫ vel conſuetudinem per quam homicida vel ſimilis cri minoſus puniatur pecunialiter. vbi de iure diui nō venit puniendus perſonaliter. nam talis con ſuetudo vel ſtatutum inducit pronitatē peccandi. Et ideo notanter dicit Ab. in. d. c. fi. non valere ſta tutum vt liceat interficere interfectorem patris vel percutientem in facie. Et nota hoc dictum: facit enim contra ſtatuta que vigent in multis locis ꝑ mittentia conſanguineis vindicare morteꝫ ſeu in iuriam conſanguineoꝝ. hec em̄ ſtatuta vident̉ illi cita. quia qd̓ debet fieri per viā iuſticie: non debet exerceri cū rancore animi: maxime. quia p̄bent ma teriam peccandi ⁊ ſcandali. Sed Io. an. in additio nibus ſpec. videt̉ hoc limitare. quādo ſtatutū dat b iiij

Conſuetudo hanc facultatē. ⁊ ex rancore animi faciūt vindictā Secus ſi dat̉. vt miniſtro legis vt faciat iuſticiam. qꝛ ſtatutū poteſt illos cōſanguineos miniſtros le gis facere. xxiij. q. v. non eſt crudelis. Per predicta etiā pōt ſolui qͣſtio. nunqͥd valeat ſtatutū: vt bāni tus poſſit impune occidi. Et dicēdū ꝙ ſic. ſi fiat ex cauſa rōnabili vt qꝛ bānitus eſt hoſtis ciuitatis de quo ꝑ Bar. in. d. l. oēs populi. An autē valeat cōſuetudo aut ſtatuta q̄ vigent in aliquibꝰ ciuitatibꝰ: maxime florentie: vt bona fi liorum et vxoꝝ. ⁊ etiaꝫ ipſi filij poſſint capi ꝓ deli cto fallentie.ſ. qn̄ pater fallit: ſeu cedit foro. Et ideꝫ in ſimilibꝰ caſibꝰ. nā amore cōiugis ⁊ filioꝝ ſepe ho mines retrahuntur ab illa fallentia. Illa tn̄ ſtatuta ẜm Panor. in. c. ex ꝑte. de conſue. ſunt iniqua. qn̄ ex neceſſitate quis inducit̉ ad fallendū. Sed quia multi fallunt ex ꝓpoſito. ideo emanarūt illa ſtatuta An aūt ceſſante rōne ſtatuti ſit obſeruandū illud ſtatutū cū tanta iniquitate ⁊ damno filiorū ⁊ vxo rum. Panor. remittit ſe ad no. ꝑ Inno. in. c. quia pleriqꝫ de īmu. ec. Similis tn̄ caſus habet̉ in. l. fi. C. de pͥmipil. li. xij. vbi bona mulieꝝ ſunt obnoxia ꝓ culpa mariti. ⁊ etiā bona filij etiam emancipati Et dicunt̉ primipilarij illi qui deferebant in bello pͥma pila.i. tela. ⁊ ꝓpter magnū ꝑiculum qd̓ verte batur in eis cū erant pͥmi in bello fuit indicta iſta ſpecialitas: vt ſi ipſi cōdēnati: ꝙ ſe praue geſſiſſent in officio. ⁊ non haberent vnde ſoluerent: poterit manꝰ extendi ad bona vxoꝝ et filioꝝ. Et hoc fuit ſtatutū. quia ꝓpter gemitus vxoꝝ et filioꝝ male ge rebant eoꝝ officiū. Sed oritur queſtio pulcra: quare valet cōſuetu do cōtra canones ⁊ nō ſtatutū. Et quare ſeculari bus ꝑſonis fuit indultū vt legē poſſint condere ꝯͣ leges imperatoꝝ. ⁊ nō ſic fuit indultū viris eccleſi aſticis: vt poſſint ꝯͣ canones ſtatuere. Rn̄deo Pa nor. in. d. c. fi. dicit iſtā fuiſſe rōnē. quia ius ciuile fi naliter tendit in bonū publicū ⁊ vtilitatē priuato rum. vnde ſi populus vult ſibi p̄iudicare legē ꝯtra condendo. Imꝑator nō curabit. quia pōt popul O in hoc renunciare fauori ſuo: vt in. c. ad apoſtolicā de regula. Item quia mores hominū ſunt diuerſi. Ideo voluit imperator. vt quiſqꝫ populus poſſit facere legē. non tn̄ cōtra honeſtatē nec contra iura reſeruata principi. ſꝫ in p̄iudiciū duntaxat eoꝝ. ad hoc. d. l. om̄s populi. ⁊ qd̓ ibi notat Bar. Sed ius canonicū principalit̓ intendit hominē dirigere in deū vt veniat ad bonū publicū eccleſiaſticū vnde ſtatutū contra editū ab inferioribꝰ p̄ſumit̉ temera rium ⁊ ambitioſum ⁊ fini eterno contrariū. Ideo nō poteſt papa dare poteſtatē ſtatuendi cōtra ca nonēs. Sed cōſuetudo tolerat̉. quia ſurgit ex taci to conſenſu: ⁊ non p̄ſumit̉ tanta ambitio. Dicit tn̄ Bal. vnū ſingulare dictū ꝑ. l. ſi hominē. ff. manda ti. ꝙ ex cauſa vrgenti ⁊ veriſimiliter nō p̄uiſa a ca none poteſt fieri ſtatutū contra canonē. ⁊ multum bene facit illa lex. Ibi em̄ dicit̉ ꝙ ſi dedi mandatū ſpeciale alicui: vt manumittat aliquē ſeruum. certe poteſt procurator generalis domini ex noua cauſa interdicere ꝓcuratori ſpeciali. ne manumittat: qͣſi ex noua cauſa per dominū non conſiderata poſſit ꝓcurator generalis venire cōtra mandatū ſpecia le ipſius domini. Ita dicendum in inferioribus vt poſſint ex noua ⁊ vrgenti cauſa ſtatutū edere con tra ſpeciale ſtatutū ſuperioris. Et ꝑ hoc dictum et illam legem: tene menti iſtud dictum ſingulare. q ex noua cauſa poteſt legatus generalis prohibere delegato pape ſpeciali: ne ꝓcedat in cauſa ſibi com miſſa. qͣꝫꝙ in illa cauſa delegatus ſpecialis dicatur maior legato generali. vt in. c. ſtuduiſti. de offi. le. Sed hoc admittitur ex noua cauſa non conſidera ta per papam. ¶ Que autē requirant̉ ad conſuetudinē inducen dam. Glo. in. c. fi. de cōſue. in principio enumerat x. vel. xj. In fi. tamē videt̉ recedere a p̄dictis. ⁊ ſolū exigere. duo. Primo ꝙ ſit rōnabilis. Secundo ꝙ ſit p̄ſcripta. non tamē intelligendo vt conſuetudo p̄ſcribatur: ſiue p̄ſcribat dominiū alicuius rei. ſꝫ de bet eſſe p̄ſcripta.i. obtenta ꝑ curſum tꝑis requiſiti ad p̄ſcriptionē. Quantū v̓o tp̄s requirat̉ ad conſuetudineꝫ in ducendam. Panor. in. d. c. fi. dicit ꝙ varie ſunt opi nionēs. Sed concludit. ꝙ aut querit̉ de iure ciuili aut canonico. Primo caſu cōmuniter tenet̉ vt ſuf ficiat tēpus. x. annoꝝ etiā ſi cōſuetudo ſit ꝯrra ius quod ꝓbant legiſte hac rōne. Iura requirunt lon gum tēpus ad inducendū cōſuetudine. vt. C. que ſit lon. cōſue. in rubeo ⁊ nigro. Sed longū tp̄s dici tur. x. annoꝝ. vt. C. de p̄ſ. lon. tē. per totū. De iure v̓o canonico. dic ꝙ aut conſuetudo eſt p̄ter ius. et ſufficit tēpus. x. annoꝝ. ad hoc glo. notabilis in. c. fi. e. ti. li. vj. qd̓ videt̉ limitandū niſi conſuetudo ve niat ad detrahendū iuri alicuius eccleſie. quia tūc ſicut in p̄ſcriptione eccleſie requirit̉ tēpus. xl. anno rum. Ita in cōſuetudine. Et hoc eſt notabile dictū Inno. in. c. cū dilectus. eo. ti. qd̓ eſt bene notandū. videtur tn̄ Inno. reſtringere. quando conſuetudo eſt contra eccleſiā particularē. Secus ſi contra ec cleſiam vniuerſalem. Sed panor. dicit non videre ad hoc bonā rōnem diuerſitatis. quia nō debet eē minus fauorabile totū corpus eccleſie: ꝙͣ aliqd̓ mē brum eccleſie. Aut cōſuetudo eſt cōtra ius canoni cum. Et tūc requirit̉ tēpus. xl. annoꝝ. ⁊ in hoc ca ſu requirit̉ ꝙ cōſuetudo ſit p̄ſcripta. Et quare ma ius tempus requirat̉ qn̄ eſt cōtra ius: ꝙͣ quādo eſt p̄ter. patet. Uerūtamē videt̉ veriſſimū ꝙ vbi con ſuetudo venit contra ea que ſunt reſeruata princi pi in ſignū ſpālis pͥuilegij. tūc vtroqꝫ iure requirit̉ tp̄s. de cuiꝰ inicio nō eſt memoria. vt in. c. ſuꝑ qui buſdam de verb̓. ſig. ¶ Quero quot actus vel vices requirant̉ ad indu cendā conſuetudinē. Rn̄. panor. vbi sͣ. dicit ꝙ de hoc ſunt multe opiniones. Sed cōmunis opinio eſt ꝙ requirunt̉ tot actus. ⁊ ita notarij. vt veriſil̓r trāſierint in noticiā populi. Nā nō actus. ſꝫ tacit̉ꝰ ꝯſenſus ppl̓i inducit ꝯſuetudinē. vn̄ vbicūqꝫ ex cō iecturis hr̄ tacitus ꝯſenſus populi. tūc nō curatur de magna frequētia actuū. ¶ An autē vnicus actus notorius inducat cōſue tudinē. Quidā dixerūt ꝙ ſic. Sed Bar. contra. in d. l. de quibꝰ. quia conſuetudo introducitur ex fre quentia morum. ſed ceſſat frequentia vbi eſt niſi

Conſuetudo vnicus actus. Iteꝫ eſt contra ſubſtantiā ⁊ ſignifi cationē vocabuli. nā conſuetudo eſt qͣſi cōmunis aſſuefactio. Itē ex vnico actu qͣntūcunqꝫ notorio nō poteſt dici cōſenſus populi. quia forte ꝑ errorē vel cauſa euitandi ſcandalū ppl̓s pͥma vice nō con tradixit. Diſtingue tn̄: ꝙ aut ille vnicus actꝰ habet cām ſucceſſiuā. ⁊ ſufficit. ſi habuit cōtinuationem tꝑis. ⁊ ſic inducit̉ cōſuetudo vt in. c. cū de beneficō de p̄b. li. vj. nā ſi beneficiū ſeculare cōfert̉ regulari: ⁊ poſſidet̉ ꝑ regularē tꝑe habili ad cōſuetudinem inducendā efficit̉ illud beneficiū regulare. licet vni ca collatio interuenerit. ⁊ econtra. qꝛ illa collatio hꝫ actū ſucceſſiuū.ſ. poſſeſſionē cōtinuatā ꝑ regulare Ideꝫ dic ſi edificaretur pons in publico ⁊ haberet cām ꝑmanenteꝫ. Sed Bar. in. d. l. de qͥbus ſentit ꝙ requirant̉ ad minꝰ duo actus in dicto caſu. Di cit em̄ ꝙ ſi qͥs facit pontē in platea cōis ab vna do mo ad aliā. alius ſil̓r facit ꝙ eſt introducta ꝯſuetu do ẜm Guil̓. de cū. qꝛ iſti duo actus ſunt adeo no torij populo ꝙ comp̄hendit̉ tacitus eius ꝯſenſus. Secus ſi fieret in loco nō publico vel in loco nō cō uerſabili. nā ea q̄ palā fiunt. dicunt̉ frequēter fieri ff. de ri. nup. l. palam. ¶ An autē ad inducendā conſuetudineꝫ ſufficiat ꝙ maior ꝑs populi vtat̉ illa ꝯſuetudine. Rn̄. pa nor. vbi sͣ. poſt glo. dicit ꝙ ſic. Intellige tn̄ de maio ri ꝑte populi habēte ꝯſenſum habilē ad introducē dū legē vel cōſuetudinē. nā mulieres infantes. ⁊ fu rioſi nō cōputant̉ in numero. qꝛ iſti nō pn̄t legem condere. vt in. l. j. ff. de leg. Itē intellige glo. de con ſuetudine. q̄ diſtringit totū populū. Sed ſi tracta remus de ꝯſuetudine introducēda in aliquo colle glo. ſufficit maior ꝑs illiꝰ collegij. hoc tn̄ limitarem. nā maior ꝑs nō ſufficit ad introducēdū legē. quia oportet ſaltem ꝙ ſint due ꝑtes vniuerſitatis. ſꝫ ma ior ꝑs iſtaꝝ duaꝝ nō ſufficit ad diſponendū. vt in c. j. de his q̄ fi. a ma. ꝑ. capl̓i. Et ideo dicerē ꝙ ſalteꝫ due ꝑtes illiꝰ vniuerſitatis ſeu collegij debēt eē ſci entes ꝙ illa ꝯſuetudo introducit̉. An aūt vnicus actus interueniēs ꝯͣ ꝯſuetudinē interrupat ip̄am ꝯſuetudinē. Cōclude ꝙ aut con ſuetudo nō erat adhuc cōpleta. ⁊ tūc interrumpit̉ Ita ꝙ nō eſt opus de nouo incipere. qꝛ ꝑ hoc non apparet de tacito ꝯſenſu ppl̓i. ꝙ velit inducere con ſuetudinē. cū fecerit actu ꝯtrariū. ar. exͣ de ap. ſolli citudinē. in fi. Aut ꝯſuetudo erat cōpleta ⁊ ꝑfecta ⁊ tunc vnicus actus ꝯͣrius eā nō tollit. ſꝫ oportet ꝙ tollat̉ eo tꝑe ⁊ mō. quibꝰ fuit inducta. qͥa iā lex eſt. Et ideo dꝫ tolli tanqͣꝫ lex. Credo tn̄ indifferent̉ ad eā tollendā ſufficere tp̄s. x. annoꝝ. xxipi Conſuetudini rōnabili alicuiꝰ loci nō derogat̉ ꝑ ſtatutū nouū pape: niſi illud expͥmat̉. vt extra de conſti. c. j. li. vj. Conſuetudo in delictis inducit̉ ꝑ binuꝫ actum xxv. q. ij. Ita nos. hoc tn̄ nō eſt ꝓprie ꝯſuetudo. nā ẜm Panor. in. c. j. e. ti. appellatione conſuetudinis intelligit̉ de ea q̄ tenet. ⁊ q̄ iā p̄ſcripta ē. vt in. c. cū mana. de elec. De hac ꝯſuetudine in delictꝭ. vide s. ſingularia. c. Adulatio. An aūt cōſuetudo poſſit derogare legi poſitiue etiā p̄ceptiue. Rn̄. panor. in. c. j. de tre. ⁊ pace. poſt Fo. XLVIII. glo. ibi. dicit ꝙ lex poſitiua etiā p̄ceptiua non obli gat ad pctm̄ ſi nō fuit moribꝰ vtentiū recepta. vel ſi in diſſuetudinē abijt. Et hāc opinionē tenet Gof. et Inno. ⁊ Hoſti. in ſum. Sed in. d. c. j. tenuit ip̄e Ho. ꝯͣriū. Mouet̉. qꝛ ſi eſt lex p̄ceptiua. gͦ a princi pio ligauit ꝯͣueniētes ad peccatū. gͦ ꝑ nō obſeruan tiam nō tollit̉ eius diſpoſitio. qꝛ tp̄s nō eſt modus tollendi obligationē. Alij v̓o diſtinguūt int̓ leges q̄ apponūt penas ipſo facto. ⁊ illas q̄ mandāt pe nas infligi. vt in pͥmis nō habeat locū cōſuetudo ꝯͣria. cū ſtatim ꝯfaciēdo inciderint in penā ⁊ in fa ctū dānatū. xxiiij. q. j. audiuimꝰ. D. an. diſtinguit ꝙ aut lex p̄ceptiua emanauit in fauorē pͥuatū. ⁊ p̄t tolli cōſuetudine. Sicut pōt tolli pacto ⁊ renuncia tione. d. l. de quibꝰ. Aut emanauit in honoreꝫ dei. aut fauorē publicū. ⁊ tūc ſi ſubditi nō obſeruauer̄t ſciēte ſuꝑiore ⁊ patiēte. talis lex nō ligat. nec reqͥrit̉ alia p̄ſcriptio. qꝛ exqͦ ſuperior videt ⁊ patit̉. nō vi detur velle ꝙ lex ſua vinculū iniciat. Sed ſi ſuꝑior ignorat. tūc peccāt ꝯͣueniēdo. Sꝫ ꝯͣ Ho. ⁊. D. an. videt̉ tex. in. d. c. fi. vbi textꝰ aperte ꝓbat ꝙ oīs lex humana pōt tolli ꝯſuetudine. dūmō ſit rōnabilis et legittime p̄ſcripta. vn̄ ibi ſolū reſeruat̉ ꝯͣ cōſuetu dinē ius diuinū. nec pͥuati dicunt̉ tollere legē ſupe rioris. ſꝫ ipſe ſuperior ꝯſenſum p̄ſtando huic ꝯſue tudini in eo qd̓ ſtatuunt iura. vt ꝑ cōſuetudinem poſſit tolli ius poſitiuū. d. c. fi. Et ideo diſtinguerē ꝙ aūt lex p̄ceptiua nunꝙͣ fuit recepta in obſeruan tia ſciente legiſlatore: valente ꝯͣdicere ⁊ nō cōtradi cente ⁊ talis lex nō ligat. Et puto ꝙ nō requiratur tp̄s ad inducēdā p̄ſcriptionē. ſꝫ ſufficit binꝰ vel tri nus actus in cōtrariū. qꝛ hic nō agimꝰ de p̄ſcriben do ꝯͣ legē. ſꝫ de impediēdo vinculuꝫ. nā ꝑ binū vel trinū actuꝫ apparet de ꝯſenſu ſuꝑioris. ar. d. c. Ita nos. Si v̓o aliqͥ obſeruāt. ⁊ aliqͥ non. in eodē loco. tūc nō ſeruātes nō vident̉ excuſari. vt in. c. cū iam dudū. de p̄b. Intellige tn̄ hoc: qn̄ maior ꝑs ſeruat. tūc minor ꝑs nō excuſat̉. ⁊ tūc intelligit̉ illud dictū multa ꝑ patientiā tollerant̉ ⁊cͣ. Aut ſuꝑior ignorat et tūc puto ꝙ requirat̉ p̄ſcriptio. xl. annoꝝ. dūmō cōſuetudo ſit rōnabilis. vt qꝛ fundat̉ ſuꝑ aliqͣ rōe vt in. d. c. fi. Nec ob. ꝙ a pͥncipio hoīes peccauer̄t ꝯͣueniēdo. nā duplex poteſt eſſe rn̄ſio. Primo ꝙ ſi moti fuerūt ex aliqͣ rōnabili cauſa nō peccauerūt: qꝛ ipſemet ſuperior indulſiſſet. Ad hoc qd̓ notatur in. c. erit autē. iiij. di. vbi tria reqͥrunt̉ ad hoc. vt lex liget. Primo ꝙ ſit facta ꝑ eum q̄ habet poteſtatem condendi legem. Secundo ꝙ ſit publice ꝓmulga ta. Tercio ꝙ ꝑ inferiores ſeu ſubditos ſit ſuſcepta. Secundo reſpondet̉ ꝙ ſucceſſores eorum qui con trauenerunt nō peccauerunt. quia potuerunt exti mare: ꝙ ex aliqua rationabili cauſa illa lex non ſit in obſeruantia. Si v̓o lex p̄ceptiua fuit recepta. ſed tamen per diſſuetudinē contrauentum eſt. Dic vt ſupra. Et ꝙ lex p̄ceptiua non illaqueat ſciente ſu periore: et non contradicente. allego bonum textū cum glo. xx. diſtinc. c. j. et. c. cum olim de cle. coniū. In conſuetudine autē inducenda in ſacramenta libus exigitur tacitus conſenſus pape. aliter non li gat. Ita voluit glo. notabilis in. c. vir. de ſecundis nuptijs.

¶ An aūt ex n̄ vſu inducat̉ ꝯſuetudo. Rn̄. panor. in. c. Ioh̓es de cle. coniu. poſt Io. an. dicit ꝙ qn̄qꝫ nō vſus nō hꝫ in ſe actū tacitu ꝯͣ diſpoſitionē iurꝭ neqꝫ in ſb̓a neqꝫ in forma. ⁊ tūc ex nō vſu nō indu citur cōſuetudo: nec derogat̉ lex. Pone exempluꝫ. lex dicit hermofroditā eſſe iudicandū ẜm ſexu pre ualentē. l. querit̉. ff. de ſta. ho. tamē ſi ꝑ mille ānos nunꝙͣ accideret ille caſus. nō pōt dici ꝙ ſit abroga ta illa lex. quia nihil eſt actū ꝯͣ legem. Uel pone. lex dicit ꝙ ſi dediſti mihi dānū poſſum agere cōtra te actione legis aquilie. Pone ꝙ paſſus damnū no luit agere. ꝓfecto ex hoc nō eſt inducta cōſuetudo contra illā legē. qꝛ ipſa lex nō neceſſitat ad vſum. ſꝫ dat facultatē agendi. Et ideo ex hoc cōclude ꝙ in his q̄ ſunt mere facultatis nō inducit̉ cōſuetudo. nā in his caſibus nihil agit̉ ꝯͣ legem ꝑmittentē. Si v̓o nō vſus hꝫ in ſe tacitu actū ꝯͣ diſpoſitionē iurꝭ. tūc inducit̉ cōſuetudo. vt in. d. c. Ioh̓es. nā ibi nō deferēdo tonſurā. videt̉ cōmittere ꝯͣ legē q̄ iniūgit delationē conſure. Que eſt differētia int̓ conſuetudinē ⁊ p̄ſcriptio nem. Rn̄. panor. in. d. c. fi. dicit ꝙ pͥncipalis diffe rentia eſt. qꝛ ex p̄ſcriptione acquirit ius pͥuato. ſiue illud ius trahat̉ ex publico. ſiue ex pͥuato. Cōſuetu dine v̓o nō acquirit̉ ius alicui pͥuato. Sed in pu blico vndecūqꝫ cauſet̉. etiā ſi ius trahat̉ ex pͥuato. vt in. l. venditor.§. ſi cōſtat. ff. co. p̄. vbi ptꝫ ꝙ pōt introduci cōſuetudo. ꝙ quiſqꝫ poſſit dato p̄cio fo dere lapides ex fundo alicuiꝰ. Et ob dictā legē pa nor. in. c. dilecti. de arbi. infert ad. q. nunqͥd poſſit induci cōſuetudo. vt nobiles alicuiꝰ caſtri poſſint incidere ligna vel animalia paſcere infra limites al terius caſtri vel in fundo alteriꝰ. Et dicit ꝙ ſic. dū modo cōſuetudo nō ſit inducta ꝑ violentiam. Ad hoc. c. ſuꝑ quibuſdā de v̓. ſig. nā quēadmodū poſ ſet preſcribi ſeu acquiri tota res: ita ⁊ vſus rei. Alia differētia. nā in p̄ſcriptione requirit̉ titulus ⁊ bo na fides. In cōſuetudine v̓o nō. ſꝫ ſoluꝫ tēpus. d. l. de quibꝰ. Alia differētia ẜm Ho. quia p̄ſcriptio lo cum habet in rebꝰ mobilibꝰ ⁊ immobilibꝰ: corpora libus ⁊ incorporalibꝰ. extra de p̄ſcrip. auditis. ⁊. c. ſe. Conſuetudo autē in incorporalibꝰ tm̄. vt ẜuitu tibus. iuriſditionibꝰ. electionibꝰ ⁊ hmōi. Alia diffe rentia. quia p̄ſcriptio et pͥuilegiū non concurrunt. extra de fide inſtru. inter dilectos. ⁊ de p̄ſcrip. veni ens. Sed cōſuetudo ⁊ pͥuilegiū bene concurrunt. extra eo. cū dilectus. ⁊ de v̓. ſig. abbate. Alia. quia p̄ſcriptio ꝓprie eſt excluſio actionis ſiue petitionis Sed cōſuetudo eſt actōnis ſiue iuris acquiſitio de elec. cōſtitutus. ⁊. c. in geneſi. Alia differentia. quia cōſuetudo erronea non iuuat. Secus in p̄ſcriptio ne. quia titulus putatiuus. ⁊ ſi verus nō ſit. dū tn̄ ꝓbabilis error excuſet. dat cauſam p̄ſcribendi. ff. ꝓ ſocio. l. vltima. O2A. ¶ Utruꝫ corea ⁊ hmōi ludi ſint liciti. Rn̄. ẜm Al. in. iiij. diſt. xvj. ꝙ huiuſmodi ludi ẜm ſe non ſunt mali. qꝛ bene fieri poſſunt. Sed triplici de cauſa poſſunt fi eri male. Primo ſi fiant ad ꝓuocandū libidinem ⁊ huiuſmodi. Secundo ſi nō conueniunt ꝑſone vt Corea ꝯcoriſare clerici. religioſi ⁊ hmōi. Tercio ſi fiant nō cōgruo tempore.ſ. pnīe. Si v̓o fiant ex cauſa alicuius ho neſte leticie. ⁊ a perſonis ſecularibus. et congruo tempore et loco. et alijs debitis circūſtantijs nō eſt illicitum. ¶¶ Utrum ducentes illicitas coreas peccent mor taliter. Rn̄. ẜm v̓v̓. Credo ꝙ ſic. ſiue in feſtis ſiue in ꝓfeſtis ſi hoc faciunt cauſa incitandi ad libidi nem ſe vel alios. Aut ſi coreas ducunt de conſue tudine. Si autē aliquis vel aliqua nō corrupta in tentione aliquādo immiſcent ſe huiuſmodi coreis nō audeo dicere ꝙ ſit peccatū mortale. Sed nec au deo eum vel eam excuſare vel aſſecurare a peccato mortali. Cum ingerant ſe periculo ꝓuocādi alios ad periculū ⁊ libidinē. Nota tamē ẜm Al. vbi sͣ. ꝙ quinqꝫ concurrentibus ad coreas: tales poſſunt excuſari. Primo quādo fiunt debito tempore ſcili cet gaudij. vt in nuptijs: vel tēpore victorie. vel li berationis hominis vel patrie vel in aduentu ami ci de terra longinqua. nō ergo tempore ad deuotio nem deputato. vt ab aduentu domini vſqꝫ ad epi phaniam. ⁊ a ſeptuageſima vſqꝫ ad paſcha. Tamē contrariū obſeruat̉. ⁊ magis fit abuſus in his tem poribus qͣꝫ in alijs. Secundo ꝙ fiant cum ꝑſonis honeſtis. de quibꝰ nō oriatur p̄ſumptio mali. non cum leccatoribꝰ vel philocaptis ⁊ huiuſmodi. Ter cio ꝙ fiant a ꝑſonis ſecularibus. non a monachis vel monialibus nec clericis vel religioſis. Quarto ꝙ honeſto modo fiant. Ita ꝙ actus inhoneſti vel huiuſmodi nō immiſceant̉. Quinto ꝙ cantus ex citans in talibus. ⁊ muſica non ſit de illicitis. ſꝫ de moribus vel de deo. Itē requirit̉ cōuenientia loci quia non in eccleſijs vel cymiterijs: aut refectorio fratrum ⁊ huiuſmodi. Aliud etiaꝫ poteſt addi qd̓ eſt p̄cipuum.ſ. rectitudo intētionis. ac etiā ſtabili tas corizantis. nam qui ita fragilis eſt ꝙ licet bona intentōne corizare incipiat. tamē non exit quin ad libidineꝫ mortalem ꝓuocetur: peccat mortaliter: ſe ſcienter ingerendo. quia exponit ſe periculo proba bili mortalis peccati. Et ꝑ hoc querit Archi. flo. in ſumma. quid ſi quis nō poteſt vitare peccatū mo tale ꝓpter fragilitatē ſuā habitando cū marito. vxo re. patre. matre. filio ⁊ filia. An teneat̉ recedere ab illis. Uel an poſſit in domo ſtare ſine peccato. Re ſpōdit ꝙ ꝙͣꝙ iſte caſus defacili cōtingere nō poſſit tn̄ vbi cōtingeret. nulli dubium eſt: ꝙ a tali ꝑſona ob cuius p̄ſentiam a mortali abſtinere non poteſt diſcedendū eſſet. Orporale̓. Corporalia non ſunt abluenda per laicos: aut mulieres etiā ſanctimoniales: qͥn potius hoc ab luere ꝑtinet ad officiū diaconi. cū humilibus mini ſtris. de cōſe. di. j. nemo. Et eius ꝯſecratio ad ep̄os ꝑtinet dūtaxat. de conſe. di. j. conſulto. Ibi. ab epi ſcopo conſecrato. Et debet eſſe de lino puro.i. non de alia materia mixto. Ideo nō poteſt fieri de ſeri co: nec de pāno tincto. Et nota ẜm Pir. li. j. ꝙ cor poralia ſemel cōſecrata vel benedicta ab epiſcopo. licet poſtea abluant̉: nō eſt neceſſe: vt amplius be nedicant̉. qd̓ nota.

Debitum Ebitum. ¶ Utrū alter coniugū ſtatim cōtracto mr̄imonio: teneatur ad redditōnē debiti. Rn̄. Panor. poſt glo. in. c. ex publico. de cōuer. cōiu. dicit ꝙ hoc eſt arbi trio iudicis relinquendū. qꝛ lꝫ ibi papa p̄figat tp̄s duoꝝ menſiū. nō tn̄ ꝑ hoc ſtatuit̉ vt hoc tps eſſet regulare ſponſo volenti intrare religionē. nā cū re gulariter det̉ annꝰ ad exꝑiendas auſteritates regu le. terminꝰ ille dꝫ minui ⁊ abbreuiari ẜm circūſtan tias facti ⁊ etiā ꝓlongari. Tamē defacili nō debet recedere iudex a termino ibi ſtatuto. De eo v̓o qui nō aſſerit ſe velle intrare religionē. nullū tp̄s videt̉ ſtatutū. puto tn̄ ꝙ legitīa ſit exceptio. vt tātū tp̄s ꝯcedat̉. quātū ſit neceſſariū ad p̄parationē ⁊ obſe uantiā conſuetaꝝ ⁊ honeſtaꝝ ſolennitatū. Nā ẜm v̓v̓. mortalit̓ peccat qͥ ante benedictionē nuptiarū vxorē cognoſcit in locis vbi eſt ꝯſuetū benedictiōꝫ adhiberi. Et hoc veꝝ vbi fieret ſine diſpēſatione ⁊ iuſta cauſa. Et idē dicit ſi omittant̉ alie cōſuete ſo lennitates. Uide de hac materia. jͣ. Impedimētū pͥmo. Uide tn̄ Dir. li. j. vbi q̄rit: nūqͥd peccet mor taliter qͥ poſt ꝯſenſum de pn̄ti cognoſcit vxorem. anteqͣꝫ in facie eccleſie deſponſet̉. Rn̄dit ꝙ aūt hꝫ iuſtā cām. qͣre ipſam nō poſſit ducere ſolēniter. vt qꝛ terra eſt interdicta vel eſt ſenex. ⁊ erubeſcit forte ͣhere cū tali ſolēnitate. vel eſt nobil̓ ⁊ accepit igno bilē. vel ecōuerſo vel timet violentiā inferri ⁊ hmōi ⁊ cognoſcat eā ꝓponēs mr̄imoniū ſolēnizare. im pedimēto ceſſante: nō peccat. Utrū peccet qͥ ſe facit īpotentē ad redditionem debiti. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xxxij. ꝙ reddere debi tum eſt neceſſitatis. quia mulier ptātē ſui corporis nō hꝫ. ſꝫ vir. ⁊ ecōuerſo. Sed neceſſitatis eſt nō ne gare homī vſum licitū rei q̄ de iure eſt in ptāte ſua In caſu tn̄ in qͦ vir nō poſſet vxori debitū reddere ſalua incolumitate ꝓprij corporis. debitū redde̓ nō tenet̉. Qui tn̄ ſcient̓ reddit ſe īpotentē ad reddēdū debitū mō illicito tūc peccat mortalit̓. Secus autē ſi rōnabile fuit obſequiū. puta ꝑ ieiuniū. Sic em̄ ie iunando nō reddit ſe totalit̓ īpotentē ad reddēdū debitū. qͣꝫuis minꝰ potentē ſe reddat. Utrū actus cōiugalis ſit pctm̄. Rn̄. ẜm Ri. in iiij. di. xxxj. ꝙ ſi cōiungunt̉ cauſa ſuſcipiende ꝓlis nō peccāt. Idē ſi cōiungunt̉ cā reddēdi debitū nō eſt pctm̄. Si aūt fiat cā incōtinētie vitande. Ri. di cit ꝙ opinio cōior eſt: qd̓ eſt pctm̄ ſaltē veniale. Utrū autē ꝯcubitus nō cā reddēdi debitū. nec ꝓlis ꝓcreande. ſꝫ ſaciande libidinis ſit pctm̄ mor dipulla tale. Rn̄. ẜm Bon̄. ⁊ Ri. vbi sͣ. ꝙ ſi talis exit fines mr̄imonij. Ita ꝙ hoc vellet facere etiā ſi non eſſet ſua vxor. ⁊ talis cōcubitus ſꝑ eſt pctm̄ mortale. Et ſic cū vxore concubans dr̄ ardentior amator. Aut ſiſtit actu vel habitu intra fines mr̄imonij. Ita ꝙ nō vellet cōcubere cū ea. ſi nō eſſet vxor ꝓpria. ⁊ ta lis cōcubitus non eſt pctm̄ mortale. Excuſat̉ em̄ a mortali ꝓpter matrimonij honeſtatē. Utrū vir teneat̉ reddere debitū vxori nō petēti Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xxxij. ꝙ cōiunx nō ſolū tene tur reddere qn̄ vxor exp̄ſſe petit. ſꝫ etiā qn̄ ꝑ aliqua ſigna cōiecturat̉. alter cōiunx ſuū cōiugē affectare Fo. XLIX. carnaleꝫ copulā. Exigere autē ꝓprie nunꝙͣ eſt ne ceſſitatis. nullus em̄ tenet̉ vti iure ſuo qd̓ ꝓ ſe tm̄ introductū eſt. extra de regula. ad apoſtolicā. Nec aliqͥs a ſuo debitore ſuū debitū repetere cōpellitur nec debitū offerre. ſi eſt tale debitū qd̓ non debet̉: ſi nō petat̉ exp̄ſſe vel tacite. cuiuſmodi eſt carnale d̓bitu. Aug. tn̄ de ancho. ſuꝑ epiſtolas pauli dicit ꝙ tripliciter pōt vxor petere debituꝫ. Uno modo verbi exp̄ſſione. Scd̓o ex ſigni demōſtratōe. Ter cio ex nature conditione: quādo ſcit naturā hoc ra tionabiliter debere petere. ſciens tamen ipſam eſſe verecunde nature. ⁊ ꝓpter verecundiā nō petere: non ſolū pͥmo et ſcd̓o modo ſꝫ etiā tercio modo pe tenti debet reddere. quia inqͣntū vir poteſt: debet conari vt faciat vxorē ſuā continente. tam debitū reddendo ꝙͣ ſigna beniuolentie oſtendēdo. Idem econtra. Et in hoc oſtendunt mulieres que ſub p̄ textu deuotionis. vt quia eſt qͣdrageſima vel ſolen nitas magna vel forte volunt communicare in ali quo feſto: debitū denegant. Et ſi quidē faciunt ro gando vel perſuadendo viris. vt voluntarie abſti neant. laudabile eſt. Si autem non acquieſcunt. ſꝫ hoc omnino volunt et ſcandalizantur ex negatio ne: male poſſunt excuſari a mortali. hec Aug. Utrum peccent cōiuges exigendo vel redden 2ō do debitū in ſolennitatibꝰ ⁊ ieiunijs. Rn̄. ẜm Ri. vbi ſupra ꝙ eccleſia nihil poteſt contra ius nature Et quia reddere debitū petenti eſt de iure nature. Ideo hoc eccleſia non ꝓhibet: nec diſſuadet quo cunqꝫ tempore. Non intendit etiam filijs ſuis la queum ponere. Et ideo quia ꝓhibere exactionem debiti ſacro tempore: eſſet quodāmodo cōiugatis laqueū ponere. eo ꝙ carnis corruptio non tm̄ mo uet cōcupiſcentiā tꝑe nō ſacro. ſꝫ etiā ſacro. Et id̓o exactione debiti tꝑe ſacro nō ꝓhibet. ſꝫ diſſuadet. eo ꝙ vacare operibꝰ carnis. multū impedit eleua tionē mentis ad celeſtia. cui mens ſacro tꝑe debet intendere. Utruꝫ liceat reddere debitū in loco ſacro. Rn̄. ẜm Ri. vbi ſupra ꝙ non. quia licet poſſit reddi de bitum tēpore ſacro ⁊ exigere. vt dictū eſt. nō ſic de loco ſacro quia facilius mutari poteſt locus ꝙͣ tem pus. vnde in loco ſacro non licet carnale debitum exigere nec reddere. Si tamē per longum tempus eſſent coniuges violenter recluſi in loco ſacro. vide tur ꝙ tunc licitū eſſet eis in illo loco reddere ⁊ exi gere: In tali em̄ caſu non videt̉ illa ꝓhibitio debe re intelligi. quia non eſt ponēdus laqueus anima bus propter mundiciā loci. An autem hoc caſu re concilianda ſit eccleſia. Uide ſupra. Conſecratio primo. Utrum liceat debitū reddere vel exigere tꝑe im pregnationis. Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ ſi ſine ꝑiculo aborſus vir pōt carnalit̓ copulari vxori p̄gnāti ſibi tenet̉ debitu reddere. ⁊ ab ea pōt exigere ſine pctō mortali. qꝛ ꝯcubitꝰ mr̄imonialis. non tm̄ eſt in offi cium. ſꝫ etiā in remediū. ⁊ mulier p̄gnans frequen ter plus appetit concubitū: ꝙͣ quando non eſt pre gnans. Si autē non poteſt cuꝫ ea carnaliter cōpu lari ſine periculo aborſus. tunc non debet ſibi red di debitum. nec ab ea exigi. quia matrimonium

principalius eſt ordinatū ad ꝓlem ꝓcreandam ꝙͣ in remedium. hec Rich̓. Et qui exigeret vel redde ret inſtanti tali periculo aborſus. peccaret morta liter. Utrū mulieri immediate poſt partū reddendū ſit debitū. Rn̄dit Ri. vbi sͣ. ꝙ mulieri que peperit ſi eſt purificata ab illis cprruptionibꝰ q̄ ſunt in mu lieribꝰ aliqͣnto tꝑe poſt partu: reddendū eſt debitū ſi petat: ꝙͣuis nondū aduenerit tp̄s purificationis ab eccleſia determinatū. Sed ante illud tp̄s ab exi gendo abſtinere dꝫ: ſaltem debito cōgruitatis. Qd̓ aūt dr̄ di. v. ad eius.ſ. ꝙ vir nō accedat ad vxorem anteqͣꝫ puer ablactet̉ abrogatū eſt: vel magis ē mo nitio ꝙͣ p̄ceptum. Utrū liceat debitū reddere vel exigere tꝑe men ſtruoꝝ. Rn̄. ẜm opinionē cōiorem ꝙ tp̄s mēſtruo rum. aut eſt ẜm naturā: aut p̄ter naturam. Si ẜm naturā.ſ. ſemel in mēſe. quia tūc etiā poſſibile eſt fi lios generari: ⁊ ꝑ abundantiā ⁊ corruptionem hu moris in peſſimo ſtatu. Ideo morale eſt p̄ceptū: vt illo tꝑe nō cognoſcat̉. vnde ſi ignorant̓ cōiunx pe tit: vel violent̓ reddit: excuſat̉. Sed ſi ſcienter petit vel libent̓ reddit: mortaliter peccat. Et vir ẜm illd̓ tp̄s nō hꝫ ptātē in corpus mulieris. Si aūt ſit ꝯtra naturā: ⁊ paſſio p̄ternaturalis. tunc dr̄ ꝙ filij non generant̉. Et tūc ſi diu duret: pōt peti ⁊ reddi. Pe autē de pal̓. in. iiij. cōcludit ſic: ꝙ aut mulier ſcit vel ꝓbabiliter credit virū ſe exoſam habituꝝ audiens ab ea: de mēſtruo ſuo. ⁊ tunc nō debet reuelare. ſed reddit debitū ſine peccato. Et ille ꝑ ignorantiā nō peccat. Aut nō credit ꝙ ꝓpter hoc habebit eā exo ſam. ſꝫ credit ꝙ nō ꝓpter hoc dimittet quin cogno ſcat eā. ⁊ tunc nihil debet dicere: ne eū faciat graui us peccare. Et tunc vterqꝫ excuſatur a mortali. Et hoc poteſt ꝑpendere vxor ex alijs vicibus: quibus renuenti non acquieuit. Aut neutrū credit.i. ꝙ ex reuelatione menſtrui. nec ꝓpter hoc habebit exoſā nec eaꝫ cognoſcet. ⁊ tunc ſi credit ꝙ adulterabitur vel peius faceret. non debet etiam dicere. Sed red dere. Aut nihil hoꝝ credit. ſꝫ credit ꝙ abſtinebit. ⁊ tunc ſibi dicat: ꝙ ſi audiens nō acquieſcat: reddēs non peccat. ſꝫ petens peccat. nō tamē mortalit̓. hec Pe. Et Archi. flo. dicit ꝙ in talibꝰ nō eſt p̄cipitan da ſententia: nec deneganda abſolutio. ſi cōiugatꝰ nolit tꝑe menſtruoꝝ abſtinere. ſꝫ via tutior eſt con ſulenda ⁊ terror incutiēdus. Prima tamen opinio videt̉ tenenda: quia cōmunior. Utrū vir cognoſcens vxorē aliter ꝙͣ modo na turali peccet mortaliter. Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. diſt. xxxj. ꝙ vſus cōiugis contra naturā eſt duplex. vel quādo debitū vas p̄termittit̉. vel debitus modus a natura ſtatutus ꝙͣtum ad ſitum. In primo caſu ſemꝑ eſt peccatū mortale. quia ꝓles ſequi non po teſt. Sed in ſecundo caſu nō ſemꝑ eſt mortale. S quādoqꝫ poteſt eſſe ſignū mortalis concupiſcentie in quo quātomagis a naturali diſpoſitione recedi tur: tanto eſt grauius. Quandoqꝫ etiaꝫ poteſt eſſe ſine peccato. vt cū diſpoſitio corporis aliū modum nō patitur. Et eodem modo excuſat̉ ẜm v̓ v̓. ꝓpter egritudinē vel periculum ſuffocandi fetum in vte ro aūt aliam cauſam rationabilē. Et ẜm Al. in. iiij. Debitum nihil horum que facit maritus cum vxore: ſeruato vaſe debito ẜm ſe eſt mortale. ſed poteſt eſſe ſignuꝫ mortalis cōcupiſcentie. cum non ſubeſt cauſa infir mitatꝭ. vel alia rōnabilis cauſa. Addens ꝙ nō im peditur generatio ꝓlis ꝓpter tales modos indebi tos. ſeruato debito vaſe. qui fuit maximus philo ſophus. Dure ergo in tali exceſſu rep̄hēdēdi ſunt cōiuges et ꝙ abſtineant: cū non ſubeſt cauſa. In ducende ſunt ad hoc etiā vxores ꝙ viris a quibus iſta cōmuniter ꝓcedunt nō conſentiant. Si tamē vel timore verbeꝝ vel incōtinentie viroꝝ eis aſſen tiant nō poſſunt ex hoc argui de mortali. Ex quo ẜm Al. illud de ſe non eſt mortale. Nam de inten tione viri exigentis qualirercunqꝫ non habet ipſa iudicare. vt poſſit ꝑ hoc debitum denegare. nec de facili eſt p̄cipitāda ſentētia de tali modo ꝙ ſit mor tale in ſe. hec Archi. flo. Sed aſten̄. li. viij. ti. ix. di cit indubitanter: ꝙ ſi mulier ſuꝑgreſſa abutat̉ viro ꝙ peccat mortaliter. quia ille modus eſt contra na turam. cū non cōueniat ſeminis infuſioni quo ad virum. nec receptioni quo ad feminam. Et ita fru ſtratur totaliter intentio nature. vnde ⁊ peccatum iſtud Metodius. int̓ cauſas diluuij numerat. hec Aſten̄. Et ideo ſi conſtaret ꝑ relationē mulieꝝ con fitentium: ꝙ nullo modo poſſent retinere ſemē vi ri. eſſet indubitatū. Et credo ita ſit. al̓s tolerande eſſent. vt dicit Al. ⁊ Archi. flo. Uide etiā qd̓ notat Pe. de pal̓. in. iiij. ꝙ ſi quis cauſa generande ꝓlis. vel vitande fornicationis in ſe. vel in ſocio. aut reo dendi debitū. cum al̓s ſit impotens ſe ꝓuocet eſuꝫ vel potu calidoꝝ: aut oſculis ⁊ amplexibus quibꝰ etiā alia animalia ſe ꝓuocant. vt columbi ⁊ vrſi. vel alijs tactibus in quibꝰ non querit ꝓpter ſe delecta ri. ſꝫ ſolum ad actum p̄parare nō videtur peccatū. quia licet iuuare naturā corporis ad obediendum rōne recte. Iteꝫ ſi hoc facit: vt ſit potens cognoſce re vxorem ꝓpter delectationē quā tamē nolet cum alia experiri. tunc grauius peccat p̄ueniendo dele ctationem. nō tamen mortaliter. quia nō querit in hac ꝓuocatione delectari. ſꝫ in actu cōiugali. Iteꝫ qui ſemen effundit extra ne habeat plures filios. quos nutrire nō poſſit: rem deteſtabilem cuꝫ filio Iude facit. Si auteꝫ ante completionē actus ſe re trahit. nec ſemen emittit eadē intentione. nō vide tur peccare mortalit̓: niſi forte mulier ad ſeminan dum ex hoc ꝓuocaret̉. Sed ſi ꝓpter hoc omittit cō gnoſcere vxorem ex cōmuni conſenſu. nō videtur ꝙ peccet etiam venialiter. quia licet appetere non plures habere filios ꝙͣ poſſit nutrire. nec tenet̉ ip̄e debitū petere. nec actu inchoatū conſummare. niſi vxore petente. Hec Pe. Quid aūt de tactibus et oſculis que faciunt con iuges adinuicem. non vt ſint potentes ſe adinui cem cognoſcere. ſed ſoluꝫ in illis delectari. Dici po teſt ꝙ etiā in hoc caſu nō eſt iudicandū de mortali dūmodo ex huiuſmodi tactibus nō veniat̉ ad pol lutionem extra vas. Et ſic limita qd̓ dictum eſt.§. ꝓximo p̄cedenti. ꝑ pe. Utrum vir teneatur reddere debitū vxori quā accuſat de adulterio lite pendente. Reſpōdeo ẜm Ray. aut eſt notoriū illam eſſe adulterā. Ant non

In primo caſu: nec exigere: nec reddere debet. ali ter peccat mortaliter: niſi forte ipſa velit abſtinere a peccato adulterij: ⁊ penitentiā agere. tūc em̄ pōt eam ſibi reconciliare. xxxij. q. j. c. j. In ſcd̓o caſu. ſcꝫ cum non eſt notorium. debet petenti reddere. Ta men ẜm Tho. vir ꝙͣcito ſibi conſtat de fornicatōe vxoris. nō tenet̉ debitum reddere. al̓s non ſolum incurreret irregularitatē bigamīe. ſed etiā genera ret ſibi p̄iudicium accuſandi. Uir ꝓpter fornicationē vxoris. non ſolū non te net̉ ei debitū reddere. ſꝫ etiā pōt eā dimittere: niſi in ſeptē caſibꝰ quos habes. jͣ. Patrimoniū. vij. Sed nunquid vir peccet mortaliter exigēdo de bitum ab vxore ꝑmanente in adulterio? Rn̄. ẜm Ug. xxxij. q. j. ſi quis vxorem. ꝙ qn̄ alter coniugū manet in adulterio alius hoc ſciens nō pōt exige re: nec reddere. aliter peccat mortal̓r. ſiue ſit occul tum: ſiue manifeſtū: qꝛ facit contra conſtitutioneꝫ eccleſie.ſ. extra de adul. ſi vir. Excipiunt̉ tn̄ hic duo caſus.ſ. qn̄ timore incōtinentie innocens exigeret: vel qn̄ abſtinētia reddēdo: vel exigēdo debitū non corrigeret adulterū. ſed potius ad deteriora ꝓuo caret. vel aliter inutiliter ſcandala oꝑaret̉. Et tunc poſſet licite reddi ⁊ exigi. quia ordinatio eccleſie fa cta eſt. non ad introducendū. ſed ad remouendū ſcandala. ⁊ ceſſante cā. ceſſat effectus. Et ſic a con trario. qn̄ innocenti nō imminet ꝑiculum fornica tionis ⁊ denegando debitum conuerteret̉ adulter nō dꝫ reddere nec exigere. īmo hoc caſu poſſet vir vxori adultere negare neceſſaria. ſi negando veriſi militer emendaret. Adulterans autē qꝛ peccando in legem matrimonij actu coniugali indignum ſe reddit. nec dꝫ exigere niſi purgata culpa. al̓s pec cat. ſed reddere tenet̉. An aūt innocens teneat̉ de neceſſitate dimitte re adulterantē coniugē? Rn̄. Pe. de pal̓. ꝓut reci tat Arch. flo. in ſum. In quatuor caſibꝰ innocens non tenet̉ dimittere adulterantē coniugem. lꝫ poſ ſit. Primus eſt qn̄ eſt occultum. qꝛ ceſſat rō de ſcan dalo. Scd̓s qn̄ eſt correcta vel eſt ſpes de correctio ne. Tercius qn̄ incorrigibilem aīo pōt compeſcere includendo. ⁊ ſic cohibendo ne exeat. et ꝙ nullus intret niſi ipſe. qꝛ forte expoſita ſe ꝓſtitueret. Quar tus qn̄ timet̉ ſibi de incontinentia: qꝛ nō tenet̉ vir plus corrigere vxorem: ꝙͣ dn̄s famulū. ſed dn̄s fa mulum: vel ſeruū excōicatum non tenet̉ expellere ſed licite poteſt ab eo debitum ſeruitiū exigere. De muliere aūt dicit idem Pe. ꝙ nō ſic tenet̉ ipſa virū dimittere. qꝛ nō habet ſic eum corrigere verbo: vel facto. Et eſt veriſil̓e: ꝙ quāto accedet ad vxorem. tanto minus accedet ad fornicariā. Nunquid cōiunx ꝓpter adulterium a ſe cōmiſ ſum ſtatim ꝑdat ius exigendi debitum? Rn̄. ẜm orumti. hacj Ray. videt̉ ꝙ ſic: ſaltem quo ad iudicium anime: rūt deria qꝛ peccādo in legē matrimonij reddit ſe indignuꝫ Et ideo nō debet petere niſi purgata culpa. redde re tn̄ tenet̉ exactus. Qui cōtraxit cum aliqua clādeſtine. ⁊ poſtea cū alia publice nūquid exactus a prima teneat̉ ad red ditionem debiti? Rn̄deo ẜm. v̓ v̓. ꝙ nō tenet̉ ſi eſt in loco vbi conſuetum eſt. ꝙ ante carnalem cōpuFo..L. Decime lam adhibeat̉ benedictio nuptialis. Idem puto ⁊ ſi nō ſit conſuetum ẜm aliquos: et reddi nō poſſit ſine ſcādalo. Credo tn̄ ꝙ ſi ſcd̓a relicta tranſeat ad alias partes cum prima in quibꝰ ſine ſcandalo poſ ſint adhiberi ſolennitates debite: vel ſi de ſolenni tatibꝰ nō ſit conſuetudo poterit ei cohabitare. Ecime. Utrum decime debea dtur iure diuino? Dic ẜm doc. in. c. in ali quibus. eo. ti. ꝑ tex. ibi diuina conſtituti on ꝙ decime debent̉ ex diuina conſtitutiōe prin cipaliter. et non humana. Ex quo infert. d. An. ꝙ peccant theologi aſſerentes decimas hodie nō de beri. cum ſummi pontifices cōiter aſſerant oppoſi tum in ſuis conſtitutionibus: quaſi velit dicere. vt recitat Panor. ibi. ꝙ in interp̄tatione legis diuine ſeu in deciſionibus dubiorū potius debemus ſta re diffinitioni ſummorum pontificū ꝙͣ dictis theo logorum. etiam ſi ſint ſancti. Ad hoc tex. cum glo. xx. diſt. c. j. nam poteſtas condendi et interp̄tandi data eſt non ſanctis. ſed ſummis pontificibus: vt in. c. ꝑ venerabilem qui fi. ſint le. vnum tn̄ ſemper tenebis menti: ꝙ vbi dictum alicuius ſancti iuua tur auctoritate iuris diuini: potius ꝙͣ conſtitutio nibus ſummorū pontificum. ſtandum eſt potius dicto alicuius ſancti. qͣꝫ interp̄tatōni pape: vt dicit glo. ſingularis in. d. c. j. Tamen hoc determinare potius ſpectat ad eccleſiam vniuerſalem.i. ad con ciliuꝫ generale. qͣꝫ ad priuatā ꝑſonā. ꝓ hoc. xxxvj. q. ij. c. ſi aūt: iuncto. c. placuit. An aūt papa poſſit diſpenſare circa ſolutionem decimarum? Dic ẜm Panor. in. c. a nobis. e. titu. poſt glo. ibi. ꝙ in totum nō poteſt papa tollere ius decimarum: ſed quibuſdam ꝑſonis remittere pōt nam ꝑ hoc vltimum non tollit̉ ius diuinum. ſed tunc tolleret̉. ſi vniuerſaliter remitteret̉ p̄ceptum. Idē Ala. Hoſt. ⁊ Io. an̄. Dicunt em̄ ꝙ quibuſdā ꝑſonis p̄t remitti: ſꝫ in totū nō. niſi ex cā: et ad tp̄s Non obſtat ſi dicat̉ ꝙ alia p̄cepta decalogi ſunt in remiſſibilia. Ita nec iſtud p̄ceptum decimandi. cū ſit morale poteſt remitti. nam vt dicit Innocē. ali ud eſt in iſto p̄cepto. qͣꝫ in alijs: verſatur eī in alijs honor dei irremiſſibilis: vl̓ vtilitas publica huma na indiſpenſabilis: vt eſt videre in hoc precepto. Non habebis deos alienos. Item in alio. Hono ra patrem ⁊ matreꝫ: ⁊ in ſimilibus: in quibꝰ nec in totum nec in partem diſpenſari poteſt. Sed in p̄ cepto decimarum eſt duplex conſideratio. Prima quatenus verſat̉ honor dei. nam decimas ſibi reti nuit in ſignum vniuerſalis dominij: vt in. ca. tua. ij. eo. titu. Et hac conſideratione nō poteſt decima vniuer ſaliter remitti. qꝛ non poteſt papa facere: vt honor nō debeat̉ creatori. Scd̓a conſideratio eſt in vtili tate. que ꝓuenit ex ſolutione decimarum. nam cō cernit cōmodum eccleſiarum vel clericoruꝫ. Ideo papa tanqͣꝫ generalis adminiſtrator ⁊ vicarius dei hanc cōmoditatē in aliquibꝰ remittere pōt. ⁊ diſpē ſare. Sed de laicis dic ꝙ nec decimas p̄teritas. nec futuras remittere pōt ſine cā. Et credo illum non eſſe tutū quo ad deum qui decimas ſine cā detinet

Degradatio ex remiſſione pape. Pro hoc glo. notabilis in. c. nō eſt de voto. nam licet papa habeat plenam ptātem debet tn̄ facere. ſicut diligens paterfa. diſpēſando cuilibet ꝓut opus eſt. Sed quo ad eccleſiam militā tem: tene indiſtincte opinionē glo. ⁊ aliorum doct. Et p̄dicta puto indiſtincte vera vbi decime de fa cto ſoluunt̉. Sed vbi de facto non ſoluerent̉: nun quid papa poſſit diſpēſare: vt ſic nō ſoluentes eui tent peccatū? Dici pōt ꝙ ſic: nō tn̄ in totū p̄ceptuꝫ tollendo. ſed ex cā non ſoluentes tollerando pecca tum nō incurrunt. Et ideo ꝑ p̄dicta pōt ſolui qō. an nō ſoluentes decimas peccēt? Panor. in. c. tua. eo. ti. poſt Tho. dicit ꝙ vbi de cōſuetudine nō ſol uunt̉: nō peccant laici non ſoluentes: niſi ꝓpter ob ſtinationem animi. vt ſi haberēt animū obſtinatū nō ſoluēdi: etiā ſi eccleſia p̄ciꝑet. tunc em̄ tales pec carent mortaliter. Et hoc placet: ne tanta multitu do pereat. Nota etiā ẜm Panor. ibidem. ꝙ cōſue tudo eſt venecijs: vt in vita nō ſoluant̉ decime ꝑ ſonales: ſed in morte ſoluit̉ decima de omnibꝰ mer cantijs: iocalibus: ⁊ alijs mobilibꝰ. Nam pōt eccle ſia ſe habere in hoc caſu ad lucrū ⁊ damnū qꝛ ſi ille reꝑit̉ ditatus in morte: eccleſia ſentit lucrum. ſi de pauperatus: ſentit damnum. Egradatio. Puplex eſt degra datio. Quedam em̄ eſt verbalis.ſ. depo ſitio ab ordinibꝰ. ſeu gradibꝰ eccleſiaſti cis eorum qui ſunt in ſacris ordinibꝰ. Et hec faciē da eſt a ꝓprio ep̄o aſſiſtente ſibi canonico numero ep̄orum ad minus. xij. vltra metropolitanum. Et hoc in degradatione ep̄i ẜm Panor. in. c. nō pōt. de re iudi. In p̄ſbyteri v̓o.vij. ſex vltra ep̄m ꝓpriū In cauſa dyaconi tres vltra ep̄m ꝓprium. ⁊ totidē in cauſa ſubdyaconi. ⁊ ꝓprius ep̄s eorum. xv. q. vij felix. ⁊. c. ſe. ⁊ in. c. degradatio de pe. li. vj. Si v̓o de pouendus non eſt in ſacris: ſufficit ſnīa ꝓprij ep̄i ſi ne aliorū ep̄orum pn̄tia. tn̄ p̄ſentia capl̓i ſui requi rit̉. al̓s ſnīa eſt nulla. ẜm Panor. in. d. c. nō poteſt. Sufficit tn̄ vt de conſenſu capituli aliqui adſint ca nonici: puta duo vel tres qui rep̄ſentent totum ca pitulum ẜm Arch. Et ſic in actibus in quibus re quirit̉ p̄ſentia capituli. ſeu cōſenſus pōt capl̓m de putare aliquos loco ſui. qd̓ nota. valet etiā conſue tudo vt ſolus ep̄s deponat clericos in minoribus conſtitutos. ꝑ. c. iij. de conſue. li. vj. qd̓ loquit̉ indi ſtincte. Quedā v̓o eſt degradatio actualis. ſiue ſo lennis: que debet ſic fieri. Clericus degradandus indutus ſacris veſtibus habens in manibus vas vel aliud inſtr̄m: vel ornamentum ad ordiuem ſu um ſpectans. ac ſi deberet in officio ſuo ſolenniter miniſtrare ad ep̄i p̄ſentiam adducat̉: ⁊ tunc calix: liber: ſeu queuis alia res: que in ordinatiōe ab ep̄o ei fuerant tradita ſingulariter auferant̉: incipien do ab eo qd̓ ei vltimo datum fuerat. Et ſic grada tim ꝓcedendo. vſqꝫ ad primā veſtem que traditur in collatione conſure. poſtea tondet̉. Poterit autē ep̄s vti verbis aliquibꝰ ad terrorem oppoſitis illis que in collatōe ordinum ꝓlata ſunt. hoc mō. vel ſi mili. Aufferimus tibi veſtem ſacerdotalē. ⁊ te ordi ne ſacerdotali priuamus. ⁊ ſic de alijs. Ultimo di cendo: aucͣtate dei omnipotētis. p. ⁊ fi. ⁊.ſ.ſ. ac no ſtra tibi aufferimus habitū clericalē. ⁊ deponimus et degradamus: ⁊ ſpoliamus: et exuimus te omni ordine. beneficio: et priuilegio clericali. hec oīa ha bent̉ in. d. c. Degradatio. Et ẜm Panor. in. c. qua liter. el. ij. de accu. depoſitio verbalis ab ordine di degradatio. qꝛ a gradu dr̄ remotus. ſed actualis de gradatio que fit ẜm formā. d. c. degradatio. eſt hu ius verbalis executio. qꝛ iam ꝑ prius degradatus eſt. vn̄ ⁊ in verbali: nō aūt in actuali numerus ep̄o rum requirit̉. Et hoc facit ad ſtatutū imponēs pe nam degradatōnis ſimpl̓r. nam debet intelligi de depoſitione: vt ſic illud verbum ſumat̉ in mitiorē ꝑtem de reg. iur. in penis li. vj. ꝓ hoc facit theorica doc. in. c. quanto. de iureiur. vbi habet̉. ꝙ ſi ꝓ aliqͦ delicto imponat̉ pena capitalis debemus intellige re. nō de pena mortis. ſed de alia minori. Cum tri plex ſit pena capitalis. Prima q̄ adimit vitam. Et hec pōt multis modis contingere. Scd̓a pena eſt morti ꝓxima.ſ. pena metalli. Sed quidā damnāt̉ in metallum. ⁊ hi grauioribꝰ vinculis p̄munt̉. Alij in opus metalli. ⁊ hi leuioribꝰ penis p̄munt̉. ſꝫ am bo. ⁊ ciuitatē: ⁊ libertatē amittunt. Alij damnant̉ in miniſteriū metalli: vt ſeruiant damnatis in me tallum. ⁊ iſti ciuitatē: nō libertatē amittūt: ſi ad tp̄s damnant̉ in miniſteriū metalloꝝ. ſed ſi imꝑpetuū damnant̉: amittunt vtrunqꝫ. ff. de pe. aut facta.§. eſt pena. Tercia eſt deportatio ⁊ in opus publicuꝫ damnatio. nō tn̄ in mētallū. ⁊ iſti nō libertatē. ſꝫ ci uitatem tm̄ amittunt. ff. de pe. quidā. vbi habet̉ ꝙ in opus publicū ꝑpetuo dānati. ⁊ in inſulā depor tati ſunt ſine ciuitate. ⁊ ea que iuris ciuilis ſunt. nō habent. q̄ v̓o iuriſgen. ſunt. habēt. Non capitales pene ſunt quatuor. Prima eſt relegatio ad tp̄s: vel imꝑpetuum. Et iſti bona amittunt: vt in. l. relega torum. ff. de interdi. vbi dr̄: ſiue ad tp̄s: ſiue imppe tuum quis fuerit relegatus. ⁊ ciuitatē retinet. ⁊ fa ctionem teſtamēti non amittit. Scd̓a eſt infamia. Tercia eſt dignitatis amiſſio. Quarta verberū ex perimentū. ff. eo. ſi quis forte. ¶ An autē vbi requirit̉ in caſibus p̄dictis certus numerus ep̄orum. vna cum ep̄o ꝓprio. nunquid iſti ep̄i ſint oēs iudices? Ge. in. d. c. degradatio. cō cludit ꝙ tales ep̄i ſunt iudices in ꝓnuciādo. et nō aſſeſſores. xv. q. vij. c. fi. Non ob. d. c. degradatio. ibi. aſſiſtēte numero. qꝛ illud verbū. aſſiſtente. pōt intelligi: vt aſſiſtant. vt iudices. ¶ Quid ſi ep̄i diſcordēt inter ſe? Rn̄. ẜm cōiter do cto. ſufficere maiorē ꝑtem. ⁊ ſatis dicunt̉ cōcordes. exqͦ maior ꝑs diſponit. ¶ Sacerdos vel alius clericus in ſacris. cum ꝓ he reſi fuerit ſeculari curie relinquēdus aut perpetuo immutādus.i. incarcerandus poterit ꝑ ſolū ep̄m degradari: conuocatis abbatibꝰ. alijſqꝫ p̄latis. ⁊ re ligioſis ꝑſonis. ⁊ lr̄atis ſue dyoceſis. de quibus ex pedire videbit̉. In alijs ergo criminibus: ſi immi net degradatio facienda ſeruent̉ iura antiqua. hec habent extra de heret. c. qm̄. in tex. ⁊ in glo. lib̓. vj. Qualiter aūt degradatus tradi debeat ptāti ſecu lari? Rn̄. eius degradatio. pn̄te poteſtate celebran da eſt.

¶ An aūt ſit neceſſaria traditio poſt degradatio nem. Rn̄. Ge. vbi sͣ. ẜm Io. de fan. dicit ꝙ nō cre dit poſt degradationem neceſſariā eſſe traditionē ſcꝫ vt ep̄s tradat eum curie ſeculari. qꝛ traditio rea lis clerici poſt degradationē. nō debet fieri. ſed po tius ſit quedā verbalis declaratio. qualiter eſt exu tus priuilegio clericali. vt notat̉ in. c. nouimus. de ver. ſig. immo qn̄ clericus eſt a iure exutus priuile gio clericali. ſatis apparet decetero eum eſſe de iu riſditione ſeculari. Et ꝑ hoc ceſſat rō Io. de li. dice tis ꝙ poſt degradationē adhuc manet dn̄ium cle rici penes eccleſiā. qd̓ nō amittit ſine traditione ſi cut in dominijs aliarū rerum? Rn̄. ꝙ poſt degra dationē. eccleſia ꝑdit dn̄ium clerici ꝑ talem decla rationē. ⁊ ſic remanet vacās ⁊ a nemine poſſeſſus. erit ergo occupantis. ⁊ ſic iudicis ſecularis. Pro quo aut delicto debeat clericus tradi curie ſeculari. Glo. in. c. ad abolendam. de heret. dicit ꝙ in tribus caſibus. Primus in crimine hereſis. ſed iſte caſus ẜm Panor. ibi nō recte excipit̉. qꝛ ſi vult ſe corrigere. nō tradit̉ curie ſeculari. ſed detruditur in carcerem: vt in. c. pe. de heret. quinimmo iſta pe na hodie pōt cōmutare in aliam: vt in. c. vt cōmiſ ſi. de heret. li. vj. Et hoc verum niſi ſit relapſus: qꝛ tunc ſine vlla audientia tradit̉ curie ſeculari: vt in c. accuſatus. de here. li. vj. Scd̓s caſus eſt in crimi ne falſi. de cri. fal. ad falſariorum. Tercius ꝓpter ca lumniā quam quis intulit ep̄o ſuo. xj. q. j. ſi quis ſa cerdotum. Sed glo. in. c. cum nō ab hoīe: de iudi. dicit illud. c. ſi quis. ꝓcedere ī incorrigibili. Et iſta opinio tanqͣꝫ mitior. cōiter approbat̉. Durum em̄ eſſet dicere ꝙ ꝓpter homicidiū clericus nō tradat̉ curie ſeculari: vt in. d. c. cū non ab hoīe. Et ꝙ ꝓpter ſimplex conuicium illatum ep̄o deberet tradi curie ſeculari immediate. Extra iſtos caſus dicit p̄dicta glo. ꝙ nō tradit̉ curie ſeculari depoſitus ſi eſt corri gibilis. Sed Panor. in. d. c. nouimus. dicit ꝙ ex tra tres p̄dictos caſus pōt fieri actualis degrada tio: vt ꝓ delicto valde graui ⁊ ꝑnicioſo. ⁊ diffuſius ipſe Panor. tractat hanc materiaꝫ in. c. at ſi clerici de iudi. vbi querit: an homicida clericus tradi poſ ſit curie ſeculari? Et rn̄det ẜm Pe. de ancha. ꝙ. d. c. cum non ab homīe: qd̓ imponi tm̄ penā depoſi tionis ꝓ homicidio. ⁊ nō degradatōnis: ſeu tradi tionis curie: debet reſtringi in homicidio nō quali ficato. Ita ꝙ nō trāſeat in aliam ſpeciem criminis grauiorem: puta patricidium aſſaſmatum: homi cidium ſacerdotis ꝓditore cum ſpoliatōe bonorū. Item debet intelligi in vno homicidio nō in pluri bus. vnde homicidiū vel furtum ſic qualificatum vt qꝛ ſacerdotem interfecit ꝓditorie ⁊ rebus ⁊ pecu nia ſpoliauit: vel eccleſiam incendit. vel eccleſiā re bus deputatis ad diuinū cultū ſpoliauit. vel ordi nauit ꝓdere patriam. Certe in iſtis grauiſſimis de lictis nō vendicat ſibi locum. d. c. cum nō ab homi ne. vnde cū ꝓ ſimplici homicidio ⁊ ꝓ ſimplici fur to: canon deponat clericum: vel ipſum detrudat: vt ibi videt̉ ꝙ in homicidio qualificato: vel itera to: vel ꝓ delictis valde enormibus nō ſit reperire ẜm canones penas cōdignas. Poſtꝙͣ ergo ẜm le ges ⁊ ius diuinum venit imponēda pena mortis. Degradatio Fo. LI. de homi. c. j. videt̉ ꝙ exquo eccleſia nō habeat pe nam condignam contra talem hoīem ſceleratum. debꝫ tradi curie ſeculari. nec pena ꝑpetui carceris eſt condigna. nam imponit̉ heretico redeunti ad vnitatem eccleſie. Item arguendo a maioritate rō nis. nam traditio iudici ſeculari ⁊ degradatio infli gitur a canonibus ꝓ criminibus valde minoribꝰ ꝙ ſit homicidium: vt contra falſarium lr̄arum pa pe ⁊ ſimiles. Non ob. ſi dicat̉. ꝙ ꝓpter idemptita tem vel maioritatem rōnis nō debemus extende re conſtitutiones penales. dico ꝙ licet in canonibꝰ non ſit pena certa diffinita. ſed in legibus ſic. vt cō tra illos qui templa dei effregerūt. combuſſerunt ſpoliauerunt. ⁊ ſacerdotes occiderunt. ſeu parētes ſeu patriam ꝓdiderunt. contra em̄ tales ſeuiſſime pene ſunt de iure ciuili. nam qn̄qꝫ damnant̉ ad be ſtias. qn̄qꝫ viui comburunt̉. qn̄qꝫ ꝑ fruſta ſcindū tur: vt aſſaſſini: vt. l. capitalium. ff. de pe. l. iij. ff. ad l. cor. de ſic. et. l. pena paricidij ad. l. pō. de pari. Di cemus ne ꝙ in ſacerdote ꝑpetrāte talia ſit pena cō digna carceratio: vel detruſio in monaſterium vbi laicus forte ſocius comburit̉: damnat̉ ad beſtias: vel ꝑ fruſta diuiditur. Certe tantam diſſimilitudi nem in clericos ⁊ laicos taliter delinquentes indu cere eſſet abſurdum. vnde tales ſemꝑ ſunt degra dandi ⁊ ꝑ ep̄m tradendi curie ſeculari. Et pōt con cludi ꝙ qͣꝫdiu poteſt corrigi ꝑ eccleſiam ꝙͣtumcun qꝫ ſit criminoſus. nunqͣꝫ tradendus eſt curie ſecu lari. Hoc intellige qn̄ poteſt corrigi de iure ⁊ de fa cto. Sed vbi delictum eſt atrociſſimum. ſeu diu cō tinuatum: nō videt̉ ſufficere ſola pena depoſitio nis. ergo ex mente. d. c. cum nō ab homine: poteſt ꝓcedi etiam ad traditōnem curie ſecularis. Sicut ergo cum nō poteſt congrue puniri de facto relin quit̉ curie. vt ibi. ita qn̄ hoc nō poteſt de iure ꝓpter defectum pene. Et ſic intellige cōem theoricā glo. vt in. c. nec licuit. xvij. diſt. ⁊ in. d. c. cum nō ab ho mine. ⁊ in. d. c. ad abolendam. ⁊ in. c. ſi quis laicus xxij. q. v. vbi p̄ſbyter vel clericus. vel ep̄us degra datur ꝓpter coniurationem factam contra princi pē. vel dn̄m terre. Hec Panor. in. d. c. at ſi. Et idē Panor. in. d. c. nouimus concludit ꝙ ſi citra incor rigibilitatem poteſt fieri traditio pro delicto valde graui. ⁊ damnoſo. debet tn̄ eccleſia efficaciter inter cedere. id eſt nō ficte. vt nō imponat̉ pena mortis. Et addit qn̄ ꝓceditur ad incarcerationem. carcer nō debꝫ eſſe ita artus ⁊ durus ꝙ clericus extingua tur infra paucos dies. ſicut faciunt pleriqꝫ prelati. vnde ſic facientes nō euitant irregularitatem. ſecu ta morte. Licet em̄ ꝓpter duritatem carceris ⁊ tenu itatem ciborum vita ſit attenuanda. non tn̄ taliter quo minus poſſit ſuſtentari. Ex quo etiam collige ꝙ panis ⁊ aqua debent adminiſtrari in tanta quā titate vt veriſimiliter natura poſſit ſuſtentari. nec vlla pena eſt imponenda ꝑ eccleſiam ꝑ quam poſ ſit incurrere veriſimiliter periculum mortis. Item nota ẜm Gemi. in. d. c. degradatio. in verbo. orna mentū. ꝙ appellatōe ornamentorum comp̄hendi tur liber. calix. ⁊ ſimilia. quod nota. pro legatis que fiunt pro ornamentis. quia poſſunt in illa conuer i ij

Delectatio ¶ Utrum degradatus poſſit cōficere corpus xp̄i Rn̄deo ẜm Rich. in. iiij. diſt. xiij. ꝙ quilibet ſacer dos hoc ſacramentum poteſt conficere. ſaltem de facto: ſiue ſit irregularis. interdictus: ſuſpēſus. he reticus: vel degradatus ab executione eorum que ſunt ordinis: aut excōmunicatus: aut ſciſmaticus: quia nullus horum ꝙͣtumcunqꝫ nepharius amit tit characterem ſacerdotalem: ſuꝑ quo fundatur conficiēdi poteſtas. vnde ſi quilibet p̄dictorum ſu per materiam debitam dicat formam verborum debitam. cum intentione faciendi quod facit eccle ſia vere conſecrat. licet glo. in. d. c. degradatio. tene at contrariū. Sed primū tene. ¶ Utrum degradatus poſſit conferre ordinesˡ Reſpondeo ẜm Rich. in. iiij. diſt. xxix. ꝙ licet de hoc ſint opiniones. tamen tenet ꝙ ꝙͣuis talis non debeat exequi officium. tamē ſi ordinat: verum or dinem confert. ꝙͣuis nō conferat ordinis executio nem. ſicut dicimus in epiſcopo qui reſignauit lo co vel dignitati. nam degradatus non eſt magis ſpoliatꝰ dignitate epiſcopali qͣꝫ ille. Ideo aliqui di cunt epiſcopum per homineꝫ diguitate epiſcopa li totaliter ſpoliari nō poſſe. Unde degradatio nō eſt dignitatis ablatio. ſed perpetua ſuſpenſio ab ex ecutōne dignitatis illius. Et ſic habes ex predictis ꝙ degradatus ſi fuit in ſacris tenetur dicere horas canonicas. exquo retinet caracterem. Adde etiaꝫ predictis notabile verbuꝫ Panor. in. c. ex parte de cle. non reſi. ꝙ depoſitus verbaliter ſi eſt incorrigi bilis ꝑdit priuilegium canonis incontinenti. ⁊ po teſt comprimi ꝑ iudicem ſecularem. tex eſt ẜm cō munem intellectū in. d. c. cum nō ab homine. De depoſito aūt actualiter nō eſt dubium per. d. c. de gradatio. An auteꝫ diffidatus ſi eſt clericus poſſit ſine ali qua degradatione tradi curie ſeculari? Prima frō te videtur ꝙ non. per. d. c. degradatio. quod requi rit degradationem anteqͣꝫ tradatur curie ſeculari. Contrarium tamen determinat Ge. in. c. pro hu mani. de homi. lib̓. vj. per illum text. qui loquitur de huiuſmodi diffidato. Et diffidatus dicit̉: ac idē importat. ac ſi eſſet penitus extra poteſtatem et ꝓ tectioneꝫ cuiuſuis iudicis eccleſiaſtici. Et ideo iſta diffidatio habebit eundem effectum quem degra datio. ⁊ traditio facta iudici ſeculari. Quādoqꝫ eti am iſta diffidatio plus importat qͣꝫ degradatio. ꝙ diffidatus nedum poteſt puniri per iudicem ſecu larem. ſed per quemcunqꝫ etiā non officialem. nec huiuſmodi diffidatio poteſt fieri paſſim et indin ritate: vt in. d. c. pro humani. quo caſu poteſt licite ẜg vnuſquiſqꝫ proximum offendere. ſicut dicimus de bannito per ſtatutū municipale. nec alius a princi pe pōt hmōi diffidationē facere: vt ptꝫ ꝑ Hoſti. ⁊ Io. an. in. d. c. ꝓ humani. Electatio. Vtrum cōſenſus in delectatōnem peccati mortalis ſit pec catum mortale? Rn̄deo ẜm Bon̄. in. ij. diſ.xxv. ꝙ ſic quādo eſt deliberatus conſenſus eti am ſine voluntate perficiendi actum. Et iſte dicit̉ conſenſus verus: Alius v̓o ẜm eum dicitur cōſen ſus interpretatiuus. puta dato ꝙ nō conſentiat in delectationem. immo ei diſplicet ⁊ aduertit pericu lum. ⁊ tamen delectationem illam non repellit. ſed mentem in talibus cogitatōibus reuolui ſinit. Et tunc dicunt aliqui magiſtri ꝙ peccat mortaliter. Tamen hoc vltimum nō eſt vſquequaqꝫ certum. Negant enim aliqui eſſe mortale ꝓpter talem ne gligentiam vbi eſt diſplicētia quātucunqꝫ quis pe riculum aduertat. tamen via ſecurior eſt tenenda Et ſanum conſilium eſt. vt de ipſo ſicut de morta li peniteat. Non tamen de quacunqꝫ delectatione loquimur. vtpote de iſta qua quis delectatur co tando de pulcritudine mulieris. ſed de illa que cō ſurgit ex cogitatione illius operis nepharij. Hec Bon̄. Utrum mulier que genuit filium ex fornicatio ne poſtꝙͣ factum adultum videt eum bene cōuer ſari: poſſit ſine peccato velle habere illum filium. ⁊ deteſtari actum fornicarium. quo eū genuit? Rn̄ ẜm Hen. de gan. ꝙ circa genitum in fornicatione poſſumus ꝯſiderare plura. ſcꝫ ſubſtantiam actus naturam ⁊ bonam conuerſationem. ⁊ circūſtanti am. quia ex fornicatōne. Et tria prima poteſt quis velle etiam ſimul deteſtando circūſtantiam forni catōnis circa actum. quia velle. ⁊ deteſtari nō ſunt circa idem. ſed illam circūſtantiam nullo modo de bet velle. neqꝫ actum cum illa circūſtantia adiun cta. immo potius deberet velle talem prolem. etꝭ eſſet ſanctior Iohanne baptiſta nō habuiſſe. quia pro nullo bono creato debet aliquis conſentire in dei offenſam. Et predicta nota. qꝛ faciunt ad mul ta. Et preſertim de eo qui furatus eſt parafernum vel pulcram veſtem. ⁊ delectatur in predictis. ⁊ de eo qui furatus eſt gallinas pingues. ⁊ in comeden do de huiuſmodi rebus furtiuis recordatur ⁊ de lectat̉. Uide etiam quod notat Archi. flo. in ſum ma poſt Tho. ꝙ aliquis de fornicatione cogitans poteſt de duobus delectari.ſ. de ipſa cogitatione. ⁊ de fornicatōe cogitata. Cogitatio ipſa ẜm ſe nō eſt peccatum mortale An autem cogitatio deliberata in vxorem ꝓpri am ſit mortalis. Reſpondit idem Archi. flo. ꝙ nō ſicut nec ipſe actus coniugalis de ſe. et hoc niſi ita immoraretur in ea ꝙ pullutio ſequeret̉ in vigilia. Secus ergo ſi in dormiendo. Addit etiam ꝙ oſcu la ⁊ tactus. ⁊ amplexus. ſi fiant propter delectatio nem extra matrimonium habendam ſunt morta lia. ⁊ qui permittit hec fieri ab eo queꝫ extimat mo ſtincte. ſed permittitur: vel iudicis: vel iuris aucto nōfaueri amore libidinoſo: mortaliter peccat. Sed qui permittit fieri ſibi predicta credens illum moueri ex dilectiōe fraterna. ſeu honeſta amicitia: ſeu qua dam humanitate: ſeu more patrie non peccat. qͣꝫ uis hoc faciens ex libidine moueretur. Permittēs autem ſe tangi in membris genitalibus niſi ſint cō iuges. vel niſi ſubſit cauſa neceſſitatis: vt infirmi tatis ⁊ huiuſmodi. credo non poſſe excuſari a mor tali. Et per predicta patet quid dicendum de que ſtione quotidiana. puta an vidue que delectantur de tactibus ⁊ opere carnali q̄ habuerunt cum ma ritis ſuis peccent?: Dico per predicta. nō eſſe iudi

Delegare candum de peccato mortali. dummodo conſiſtāt infra limites matrimonij. ⁊ nō ſequat̉ pollutō. Se cus tn̄ videret̉ dicendum. ſi de nouis tactibus: vel actibus delectent̉: vel in ſomnis habuerunt pollu tionem recordando de marito. ⁊ poſtmodum dele ctant̉. tunc hoc caſu videt̉ magnuꝫ periculum. Et licet voluntas ẜm Fran. de ma. in primo. cogi non poſſit. aliqn̄ tn̄ difficultat̉ ex coniunctione volunta tis cū appetitu ſenſitiuo. Nā habitus in appetitu ſenſitiuo exiſtentes inclinant ad talia delectabilia. Et ideo qui habent habitum de difficili reſiliunt: vt in philocaptis. Quid aūt de puellis que ſepius cogitant ⁊ dele ctant̉. cogitando de pulcritudine alicuius iuuenis et delectantur ꝙ eum vellent amplexari. tangere ⁊ oſculari. Sic tn̄ ꝙ ſi crederent. nō debere coniungi matrimonialiter eidem. nullo modo in p̄dictis de lectarent̉: Dico ꝑ p̄dicta ꝙ ſi dicte puelle delibera te delectent̉ de oꝑe carnali.ſ. cogitando. tunc dico ꝙ peccant mortaliter. nec poteſt dici ꝙ conſiſtant infra limites matrimonij. exquo nulluꝫ ibi eſt ma trimonium. Sed de oſculis et tactibus maius eſt dubium. tn̄ pōt dici ꝑ p̄dicta ꝙ ſi in hmōi cogitati onibus oſculorum ⁊ tactuum ſit deliberatus con ſenſus ꝓpter delectationē libidinoſam videt̉ mor tale. qꝛ videt̉ ibi corrupta intentio. Secus ſi ex di lectione fraterna. ſicut ſi frater oſcularet̉ ſororem ⁊ econtra. Addit etiam idem Arch. flo. ꝙ mulieres ꝑpendentes ſe adamari ⁊ ꝓcari: quotienſcūqꝫ ſtu dioſe ſe offerunt aſpectibus amatorum: vt illis pla ceant: totiens peccant mortaliter etiam ſi nil turpe agere vellent cum illis: qꝛ ſunt occaſio efficax ad ru inam illorum ¶ Sed quid de illis qui ſub ſpecie mortificationis ſpūalis faciunt corā ſe denudari mulieres totaliter vel pectora? Credo nō poſſe excuſari a mortali pec cato. qꝛ hoc eſt cōtra honeſtatē naturalē. Item ꝓ pter ꝑiculū lapſus. Item ꝓpter ſcandalum. Elegare eſt vices ſu L4 as alteri cōmittere. Delegatus ab alio qͣꝫ a principe: nō ſubdelegat. l. a iudice. C. de iudi. Et. d. lex videt̉ ponere duas regulas. Pri ma eſt ꝙ iudex delegatus non poteſt ſubdelegare. etiam ſi infirmitate: vel alia iuſta cauſa fuerit im peditus. argu. l. pretor.§. ſi poſt. ff. de va. mu. Iſta regula primo fallit: qꝛ vnum articulum: vel vnum capitulum illius cauſe videt̉ alteri poſſe cōmittere vt in cle. j. de offi. dele. Scd̓o fallit. qn̄ ad hoc habe ret ſpāle mandatum. Ita concludit Io. an. ꝑ text. et glo. in. c. is cui. de offi. dele. li. vj. Tercio fallit in delegato ꝓconſulis: vt. l. legatus. ff. de offi. ꝓcōſu lis. Ratio ẜm Bart. in. d. i. a iudice: qꝛ delegatus eſt de conſcīa principis vel legis. Item dicit glo. in d. l. a iudice. ꝙ fallit in delegato ad vniuerſitatem cauſarū qui equiꝑat̉ ordinario. Et ſic nō eſt mirū ſi pōt ſubdelegare vnam cām: vt notat gloſa in. c. cum cām de ap. Item fallit ẜm quoſdam qn̄ lis eſt coram ipſo iam conteſtata. qꝛ ſicut ꝓcurator lite cō teſtata pōt alium ſubſtituere. Ita et iudex delega tus. Hoc tn̄ cōiter nō tenet̉: vt dicit Bar. in. d. l. Fo. LII. a iudice: nec illa equiparatio de ꝓcuratore ad iudi cem ẜm eum eſt bona. qꝛ ꝓcurator ideo ſubſtituit poſt litis conteſtationē: qꝛ eſt effectus dn̄s inſtātie hinc eſt ꝙ ſine cā non reuocat̉ inuitus. qd̓ non eſt in iudice delegato: vt. l. iudicium ſoluit̉. ff. de iudi. Scd̓a regula. Delegatus a prīcipe p̄t alteri delega re: de quo in. c. fi. de offi. dele. Debet tn̄ delegare ei qui ſit al̓s habilis ẜm formaꝫ traditā de iure cano nico in. c. ſtatutū de reſcrip. li. vj. ¶ Delegatus pape ſubdelegare pōt: licet datus ſit ex officio: vel de conſenſu partium: vel cum clauſu la p̄electiōis: videlicet ꝙ ſi nō omnes: tu cum alio exequaris. d. c. fi. Ex quo Panor. ibi facit regulam ſingularē in facultate ſubdelegandi. videlicet ꝙ re gulariter papa cōmittendo alicui cauſam: non vi det̉ eligere induſtriam ꝑſone. ſed potius intendit ꝓuidere negocio: qd̓ decidendū cōmittit. An autē ſi papa deputauit tercium delegatum cum conſenſu partium: poſſit dictus delegatus al teri ſubdelegare etiam inuitis partibꝰ? Ioh̓. an. in additi. Speculi. dicit ꝙ de honeſtate non deberet ſubdelegare nifi de conſenſu partium. nō tn̄ de ne ceſſitate. qꝛ. d. c. fi. indiſtincte dat facultatem iſti de legato ſubdelegandi. dicens ꝙ delegato a principe eſt a iure conceſſum. Idem Ho. ⁊ Spe. ⁊ Panor. ¶ Deputatus cum clauſula p̄electionis nō impe ditur cōmittere vices ſuas. ⁊ ſic ꝑ illam clauſulam non intelligit̉ electa induſtria ꝑſone: niſi illud ver bum geminaret̉: puta ſi diceret. Tu: tu exequaris. ẜm Bal. vt verba aliquid operent̉: extra de priuil̓. ſi papa. li. vj. ¶ Is cui cōmittit̉ negocium vt ꝑſonaliter exequa tur: poteſt ſi partes conſentiant alteri ſubdelegare Hoc tn̄ intellige ẜm Panor. vbi sͣ. qn̄ forma reſcri pti eſt fundata. ſuꝑ vtilitate partium. Secus ſi eēt fundata ſuꝑ vtilitate publica. qͥ nō eēt remiſſibilis ꝑ ꝑtes: vl̓ vbi ꝑtes ꝯtradicerēt. Secus ſi exp̄ſſe: vl̓ tacite cōſentirent. Nota etiam ex tex. ibi. induſtri am ⁊ fidem. ꝙ eligendo induſtriam ⁊ fidem alicu ius. videt̉ tacite inhibita ſubdelegatio. Idem ſi dr̄ ꝑſonaliter exequaris. cum limitatione tn̄ p̄cedenti vel ſi diceret̉. confidentes de tua induſtria ⁊ circū ſpectione. Fallit tn̄ dicta regula in caſibus exp̄ſſis in. d. c. fi. in.§. ceterum. ⁊ ibi exprimunt̉: predicare crucem: excōicare: vel abſoluere. diſpenſare cum in regularibus: vel iniūgere pnīas. hec alijs deman dare nō licet. qꝛ nō ſibi iuriſditio. ſed certum mini ſterium cōmittit̉ in hac parte. Non ſolum aūt in caſibus p̄dictis. ſed etiam in omnibus alijs in qui bus committitur nudum miniſterium. ⁊ non iu riſditio prohibetur ſubdelegatio per dictum text. in fine. Ille cui papa committit inquiſitionem vel ꝓui ſionem eccleſijs de p̄latis ſiue alijs miniſtris. quia in huiuſmodi caſibus induſtria et fides ꝑſone cui committit̉ eligi videt̉. non poteſt hoc alteri ſubde legare. ſaluo ſi haberet ſpāle mādatum ſubdelegā di. ꝯ. c. fi. Delegato non credit̉: niſi delegationē ꝓbet: nec tenet̉ quis exequi ſnīam delegati: niſi ei delegatio nis lr̄e on̄dant̉: extra eo. cum in iure. ¶ iij

Depoſitum ¶ Qualiter aūt ꝓbetur mandatum delegatiōis? Rn̄. Panor. in. d. c. cum in iure. dicit ꝙ primo ꝓ bari pōt ꝑ originale: ⁊ hoc clarum. ſcd̓o ꝑ exemplū ſolenniter ſumptum ex originali. De qua ſolēnita te vide infra priuilegiū. Idem ſi partibꝰ cōſentien tibus: vel p̄ſentibꝰ ⁊ nō contradicentibꝰ originale fuit exemplatum in actis ẜm Hoſti. Nam in pre iudicium ipſarum partiū acta facient fidem de te nore originalis. ar. bonū in. l. j. C. de rela. ⁊ ꝑ illum tex. dicit ibi Bar. ꝙ ſi ꝑtes in iudicio pn̄tes nō cō tradicunt his q̄ p̄ntꝭ tendere in earum p̄iudiciū. vt dent̉ cōſentire. Secus vbi ſolus notarius exempla uit inſtr̄a originalia reducēda ad actorum tenorē. Nam vt dicit Inno. cum ꝓducunt̉ inſtr̄a: ſola ꝓ ductio eſt de actis: ⁊ nō tenor. qͣſi dicat: ꝙ ſi notari us ſcripſit in actis. ꝙ ꝑs ꝓduxit tale inſtr̄m. credit̉ notario de ꝓductōe: vt in. c. qm̄ cōtra. de ꝓba. ſed non credit̉ ſuꝑ tenore inſtr̄orum: niſi ꝓbet tenor originalia. vel alijs modis p̄dictis. ¶ Quid ſi delegatus nō vult facere fidem ordina rio de ſuo mandato. ſed ei parere nolentē excōicat. Dicunt doct. ꝙ excōicatio non tenet. qꝛ delegatus nō habet iuriſditionē ſupra ordinariū: niſi qn̄ eſſet ſibi rebellis. Sed petendo fidē de mādato facit qd̓ ſibi a iure ꝑmittit̉. ergo nō pōt dici rebellis. Quid ſi ordinarius malicioſe dicat ſe dubitare de mandato allegando maxime falſitatem reſcrip. Hoſti. dicit ꝙ quatuor remedia: hoc caſu cōpetūt delegato. Primū vt delegatus exequat̉ ꝑ ſe qd̓ pōt vt. c. in lr̄is. eo. ti. Scd̓m vt puniat ipſum ordinari. um: ſi conſtat ꝙ malicioſe ſe opponat. Tercium qꝛ punit̉ quo ad deum. Quartū qꝛ poterit cōdemna ri in xxx. lib̓. auri: ſi malicioſe opponit cauillādo re ſcriptum principis: vt. l. ij. C. de leg. Ad p̄dicta fa cit qd̓ notat Panor. in. c. p̄terea de dila. vbi dicit ꝙ ſi agit̉ de grauiſſimo p̄iudicio nō eſt parendū aſſe renti ſe delegatum: ꝙuis ſit ꝑſona auctorizabilis. niſi prius conſtet de mādato pleno. nec ſufficit ſim plex copia. l. vna. C. de man. prin. nec aliter ordina rius debꝫ exequi ſnīam. ar. in. c. nobiliſſimus. xcij. di. Si aūt agit̉ de graui p̄iudicio. non grauiſſimo: ſeu grauiori. puta citatus eſt in valde remotis par tibus. ſufficit mittere copiam reſcripti. nec ſufficit aſſerere ſe delegatum. Si aūt agit̉ de leuiſſimo: pu ta qͣꝛcitatus eſt in loco ciuitatis. vel modicum di ſtat. tunc nō eſt neceſſe mittere copiam: quo ad ef fectum artandi citatum ad cōparendum. qꝛ ſatis eſt aſſerere ſe delegatum. qꝛ orit̉ dubium iuriſditio nis. exquo ꝑſona nō eſt vilis. ⁊ ex tali dubio quis tenet̉ cōparere. ar. in. l. ſi quis ex aliena. ff. de iudi. Secus ſi ſimplicer citet: nec aſſerit ſe delegatū. nec al̓s eſt ordinarius. Que autem iuriſditio videat̉ in dubio deman dari? Conſueuit concludi. ꝙ qn̄ committens dicit auctoritate noſtra cognoſcas. tunc videt̉ tranſlata iuriſditio ordinaria. per tex. in ꝓhemio Inſti. ibi. auctoritate noſtra. Sed qn̄ hoc non exprimit̉. tūc ꝑ commiſſionem vnius negotij vel plurium non videt̉ committi ordinaria iuriſditio ꝑ. l. ſi certarū. ff. de mili. te. Sed ſi committat̉ vniuerſitas: ſic. ꝑ. l. j.§. cum vrbem. ff. de offi. pre. vrb. Adde p̄dictis quod notat Panor. in a. irrefragabili de offi. ordi. ꝙ iuriſditio delegata non expirat morte delegātis qn̄ fuit data ꝑ viam legis. ⁊ non ab homine: vt in c. gratum de offi. deleg. Ratio diuerſitatis. Nam homo morit̉. ⁊ eodem modo extinguit̉ eius dele gatio cum eo re integra cum nō fixerit radicem in ꝑſonam delegati. Sed lex nunꝙͣ morit̉. Pro hoc. c. ſi gratioſe. de reſcriptis. lib̓. vj. vbi patet ꝙ diſpo ſitio facta ſub nomine dignitatis non parit ꝑ mo tem hominis diſponentis. Et hec faciunt ad ſtatu ta per que cauſa quādoqꝫ delegatur alicui: vt per mortem ſtatuentium non expiret delegatio. Ideꝫ videtur quando exiſtētes in aliquo officio aliquid diſponunt per viam ſtatuti. vt per mortem. ſeu re uocationem illorum officialium. nō expiret illa di ſpoſitio. Secus ſi nō ꝑ viam legis vel ſtatuti. ¶ An aūt ep̄s poſſit delegare ⁊ cui? Uide de hoc s. Confirmatio ſacr̄i. Sed nunquid ep̄s poſſit delegare his qui ſunt in alieno ep̄atu? Rn̄. delegare poteſt ea que perti nent ad iuriſditionem voluntariam. ſed non po teſt eos compellere ad ſuſcipiendum eius commiſ ſionem. cum eis nihil precipere poſſit. Sed nō pōt eis delegare ea que ꝑtinent ad iuriſditionem con tentioſam. que non habent locū vt fiant in alieno epiſcopatu. ¶ Denunciatio. vide ſupra. Accuſare. et infra. In quiſitio. Epoſitum. Quomō ⁊ qn̄ red di debet? Rn̄. reddi debet ipſa res depo ſita ad petitionem deponētis. Quod tn̄ fallit in quatuor caſibus. Primus cum quis gladi um depoſuit: deinde furioſus factus ipſum repe tit.xxij. q. ij. ne quis. Secundus ſi deponēs fuerit deportatus. nam bona eius publicantur. ff. eo. bo na fides. Tercius cum fur depoſuit. ⁊ cum dn̄o in petitione concurrit. quia tunc potior eſt dn̄s: vt in pall̓. l. bona fides. Quartus qn̄ fur depoſuit apud illum cui ſurripuit. vel apud ꝓprietariū. vt ꝓbat̉ in l. bona fides. Depoſitori licet ꝓ voluntate ſua depoſitū reuo care: extra eo. bona fides. etiam contra pactum ap poſitum. quia poteſt penitere. ff. eo. l. j. Utens aut depoſito contra voluntatem deponētis: ſeu depo ſitum negans. cōmittit furtum. ⁊ cōdemnatus ef ficit̉ infamis. Primum ꝓbat̉ ꝑ. c. j. extra eo. Secū dum ꝓbat̉. l. qui depoſitum. C. eo. Idem eſt in pr gnore. Utrum depoſitarius teneat̉ ſatiſfacere deponē ti ſi res apud eum pereat? Rn̄. tenetur ſi commiſit dolum. vel latam culpaꝫ: vtputa. ſi deponis apud me ſeruum vinctum. ⁊ ego miſericordia motus ſol uo eum. ff. eo. ſi hominem. Item quādo depoſita rius res ſuas habet ſaluas. ⁊ depoſitas amiſit. pre ſumit̉ contra ipſum. quia ſuas clauſit in archa. de poſitas v̓o nō clauſit. Sed circa hoc iudex ex qua litate rerum ⁊ ꝑſonarum arbitrahit̉ doluꝫ affuiſſe vel ne. Quid em̄ ſi res depoſite erant precioſiores ſuis. ⁊ nō valens ſubuenire vtriſqꝫ. preelegit ſuas. nam ẜm ordinem charitatꝭ tenet̉ ſe magis diligere

Depoſitum ꝙͣ proximum. xxiij. q. v. ſi non licet. Sicut em̄ non tenet̉ quis animam ſuam impendere comodis ali enis. Ita non tenetur pati interitum rei ſue. vt ſal uet res etiam precioſiores ꝓximi ſui. Et ideo non poteſt dari certa doctrina. Quid em̄ ſi ſaluauit res viliſſimas. ⁊ non ſaluauit res depoſitas precioſas. Ideo iudex arbitrabit̉ ⁊cͣ. Hec Panor. in. d. c. bo na fides. Sed quero de qōne notabili. quid ſi in rebꝰ ſuis eſt plus diligens qͣꝫ cōis hoīm natura deſiderat. ⁊ in rebus depoſitis adhibuit diligentiam debitam quātū cōis hoīm natura deſiderat: an teneat̉: ſi ta lis res fuerit deperdita? Rn̄. Bar. in. l. qd̓ nerua. ff. depo. dicit ꝙ tenet̉ diligentiam p̄ſtare rebus de poſitis tantā: quantā ſuis. al̓s eſt in fraude p̄ſum pta. Et ẜm hoc videt̉ ꝙ diligentia ſua erit ſibi dā noſa. ⁊ ſic ſtultus erit melioris cōditionis qͣꝫ ꝑitus Dico ꝙ ſua diligētia nō eſt ſibi dānoſa. ſꝫ ſuus do lus p̄ſumptus exquo minorem dligentiā adhibet qͣꝫ in ſuis. qꝛ abſqꝫ bona fide eſt. Idē tenet glo. ibi. qd̓ eſt notandum. ¶ Depoſitum ſi fiat gratia deponētis tm̄. tunc de poſitarius non tenet̉ niſi de dolo et lata culpa. In quibuſdam tamen caſibus depoſitarius tenet de leui ⁊ leuiſſima. Primo cum depoſitarius obtulit ſe depoſito. tunc enim tenetur de leui culpa ⁊ leuiſ ſima. cum videatur depoſitum factum gratia de poſitarij. Secundus caſus quando depoſitarius aliquid recepit ꝓ cuſtodia. hoc em̄ caſu cōmuniter tenet̉. vt veniat leuis ⁊ non leuiſſima. quia contra ctus ille fit gratia vtriuſqꝫ: vt in. l. contractus. ff. de reg. iur. ⁊ facit qd̓ dictum eſt sͣ. c. Comodatum. ve nit ergo culpa in depoſito. ſicut in cōmodato. Ca ſus autem fortuitus non imputat̉ depoſitario. niſi p̄ceſſerit mora in reſtituendo. vel culpa: vel pactū Et quo ad pactum. dic vt ſupra dictum eſt in cō modato. hec habentur in dicto. c. bona fides. ⁊ ibi Panor. Ecccleſia non tenet̉ de depoſito etiam quando depoſitum fuit factum in pn̄tia p̄lati ⁊ capituli. ni ſi aliqd̓ lucrū ſit eccleſia inde conſecuta ẜm Inno. ꝑ. l. licet. ff. de pecul̓. ⁊ mirat̉ Panor. ꝙ doc. nō pon derauerint hoc dictū Innoc̄. quod videt̉ ſatis no tabile. nam qn̄ eccleſia recipit aliqd̓ lucrum pōt di cit contractus initus gratia vtriuſqꝫ. merito eccle ſia obligari debet. ſicut ex alijs cōtractibꝰ. Sed qn̄ ſit gratiā deponentis tm̄. nō occurrit rō. quare ec cleſia debeat teneri. ſaltem vt ſit ꝑueniendū ad di ſtractionem rerum immobiliū. vel mobiliū p̄cio ſorum ex contractu p̄lati ⁊ capl̓i non inito ad vtili tatem eccleſie cōtra capl̓m. ſine exceptōne. xij. q. ij Io. aūt an. diſtinguit. vtrū depoſitū ſit factū apud ſacriſtam deputatū ad cuſtodiā vaſorum. ⁊ tūc nō nō dr̄ factū eccleſie. ⁊ ſic eccleſia nō tenet̉. ſed oꝑtet ꝙ interueniat pn̄tia p̄lati ⁊ capl̓i. Si v̓o depoſitū ſit factum apud ſacriſtā deputatū ad cuſtodiaꝫ de poſitorum. tunc nō requirit̉ pn̄tia horuꝫ: ſatis eſt em̄ ꝙ a principio illum deputauerunt ad depoſita recipienda. ⁊ ſic Io. an. vna cum glo. in. c. j. eo. tit. ſentiunt eccleſiā obligari ex tali cōtractu inito gra tia deponentis tm̄. Et Panor. ꝓ cōcordia harum Fo. LIII. rum opi. dicit ꝙ eccleſia nō tenet̉. quatenus veniē dum ſit ad diſtractionē immobiliū. vel mobilium p̄cioſorum. ⁊ ſic ꝓcedit opi. Inno. Sed quatenus abſꝙ p̄dictorum diſtractōe. eccleſia ſatiſfacere pōt. puta de fructibꝰ eccleſie. eccleſia tenet̉. ⁊ ſic ꝓcedit opi. Ioh̓. an. ⁊ glo. Si tn̄ eccleſia cōſecuta eſſet ali quā vtilitatē. dic vt in principio huius.§. An aūt extimatio in depoſito adijciat gradum. dic ꝙ ſic. ſicut ⁊ in cōmodato. Et dic vt dictū eſt sͣ. eo. Cōmodatū. ¶ Quid ſi plures depoſuerunt. Nunquid redde tur alteri eorum: ſi petet? Rn̄. ꝙ ſic. ſi hoc in depo nendo ſit actum. al̓s ꝓ ꝑte tm̄. qꝛ etiam duo here des ꝓ ꝑte agunt. ff. e. l. j.§. ſi pecunia. Si aūt duo deponant. hoc pacto. ꝙ nō reddat̉ vni ſine altero hoc ſeruari debet. vn̄ ſi reddat vni. neuter agere p̄t ſi depoſitarius negat ſe reddidiſſe. nec reddere co git̉ alicui. qꝛ nō illi cui reddidit. qꝛ ille nō pōt agere nec illi cui nō reddidit. qꝛ nō tenet̉ ſine alio redde re. hec Hoſti. Pone: poteſtas recōmendauit aliquem in car ceribus. poſtea dubitans. miſit familiam ſuam ad cuſtodiam carceris. An primus ſit liberatus a cu ſtodia? Rn̄. Bar. in. l. ſi vt certo.§. ſi de me. ff. cō mo. dicit ꝙ ꝑ appoſitionem cuſtodis. nō videt̉ re miſſa cuſtodia: vt. l. ſi mei cauſa. ff. cōmo. Iteꝫ hoc facit ẜm Bar. ad. q. de locatore rōcini. qui cum rō cino miſit famulum. Utrum ꝑ hoc ſcholari cōdu cēti videat̉ remiſſa cuſtodia. Glo. in. d.§. ſi de me. videt̉ dicere ꝙ ꝓpter hoc non minus ſcholaris te neatur. Sed Barto. dicit ꝙ aut conſtat ꝙ locauit famulū ⁊ rōcinum. non autē eum appoſuit cauſa cuſtodie. ⁊ tunc negligētia nuncij. nō excuſat ſcho laris dolum. d.§. ſi de me. Quod intellige anteqͣꝫ ſcholaris reddat rōcinum. Si em̄ poſtꝙͣ ei reddi dit perit. non tenet̉: vt. d. l. ſi mei cauſa. Aut cōſtat ꝙ eum miſit. vt cuſtodē. ⁊ tūc ſi hoc fecit ab initio. ſcholaris nō tenet̉ de cuſtodia: vt patet ex p̄dictis Aut nihil apparet. ſed locauit rōcinum ⁊ famulū. ſimpl̓r. ⁊ tunc in dubio nō videt̉ remiſſa cuſtodia vt. l. pe. cum ſua glo. ff. vſufru. quēad. ca. Pone: quidam promiſit cōſtodire caſtrum vſqꝫ ad annum. finito anno obtulit domino. et domi nus ipſum non recepit. poſtea iimici caſtrum in uaſerunt. et deſtruxerunt. ſine dolo cuſtodis. An cuſtos teneat: et videtur ꝙ non. per. l. ſi mora. ff. ſo. matri. ſed nihilominus poteſt ſalarium petere. In cōtrarium facit. l. Item queritur.§. qui imple to. ff. loca. qꝛ remanendo in caſtro. videt̉ remanere in eadem cuſtodia. ⁊ eiuſdē qualitatis. quā primo p̄ſtiterat: vt. d.§. qui impleto. Sed primo tenebat̉ de culpa. que p̄ſumit̉ adeſſe. vt. l. carceri. et. l. fi. de cuſtodia reorum. ergo ⁊ nunc. Sed Dynus in. d. l. ſi mora. dicit ꝙ hoc habet locum. vbi non obtu liſſet domino. Idem dic in ſimilibus. que faciunt ad multa. ¶ Quid ſi peregrinus intrat nauem vel tabernaꝫ et non oſtendit res quas habet. poſtea dicit ſe per didiſſe certas res. an debeat ſtari eius ſacramento Matheus in cle. ne in agro. de ſtatu mona. prout recitat ibi Zab. dicit ꝙ non. per capl̓m fi. de iure i iiij

Detractio iur. Quia nō defert̉ iuramentum. niſi qn̄ p̄cedit ſe miplena ꝓbatio. ¶ Quid ſi res immiſſe ſunt in naui: ignorante cau pone: vel nauta ⁊ ſint amiſſe furto? Rn̄. d. Car. in d. cle. poſt Spe. dicit nautā vel cauponē nō teneri ex eo: qꝛ nō tenet̉ niſi qn̄ ſibi conſignāt̉. l. j.§. nautā ff. nau. ca. ſta. ¶ Utrum depoſitario liceat vti re depoſita? Rn̄. depoſitarius vtendo. cōmittit furtum. ff. de cōdi. fur. l. qui furtum. ⁊ hoc intelligit̉ qn̄ eſt exp̄ſſe ꝓhi bitum. ne vtatur: al̓s nō. Si tn̄ putauit dn̄m per miſſurum. etiam ſi minus ꝓbabiliter hoc putauit ẜm Hoſt. Si tn̄ nō habuit cām putandi. p̄ſumit̉ contra eum. ff. de fur. l. qui vas.§. vetare. Item in tellige hoc. niſi deponat̉ qd̓ continet̉ numero. pon dere: vel menſura. ⁊ nō obſignet̉. hec em̄ excedunt fines depoſiti. ⁊ tranſfert̉ dn̄ium. ⁊ ſic vti pōt. Si v̓o obſignat̉ ī vel claudit̉. eo ipſo videt̉ ꝓhibuiſſe. niſi cōtrariū diceret exp̄ſſe: vt. ff. eo. l. licet.§. rei. Quid ſi res deterior reddit̉? Rn̄. reddita. nō vi det̉. ff. e. l. j.§. ſi res. Hoc tn̄ intellige. qn̄ deteriora tio facta eſt culpa depoſitarij. ¶ Heres depoſitarij tenetur de p̄cio rei depoſite ignorāter ab eo vendite. immo etiā ſi nō ſit heres: nihilominus ab eo id qd̓ cōſecutus eſt extorquet̉. ff. eo. l. j.§. vlti. ⁊. l. ij. iij. ⁊. iiij. ¶ Utrum peccet qui rem ſuā apud alium depoſi tam: vel etiaꝫ iniuſte detentā furtim accipit: Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxvj. Ille qͥ furtim accipit rē ſuam apud alium depoſitā. grauat depoſitarium. qꝛ ille tenet̉ ad reſtituendum. vel ad on̄dendum ſe innoxium. vnde manifeſtum eſt ꝙ peccat. ⁊ tenet̉ ad releuādum grauamen depoſitarij. Qui v̓o fur tim accipit rem ſuā apud alium iniuſte detentam peccat quidem. nō qꝛ grauet eum qui detinet. nec tenet̉ ad reſtituendū aliquid. ſꝫ peccat cōtra cōem iuſticiā dum ipſe ſibi vſurpat rei ſue iudiciū iuris ordine p̄termiſſo. Et iō tenet̉ reo ſatiſfacere. et da re operam. vt ſcandalum ꝓximorum ſi inde ortuꝫ eſt. ſedetur. ¶ Contra depoſitum. nō eſt locus ꝯpenſationi.ſ. in totum: vel deductioni.ſ. ꝓ parte. licet cōpenſa tio admittat̉ in alijs. ſi cā eſt liquida. ita ꝙ facilem exitum habere credat̉: extra. eo. bona fides. Et ibi Panor. dicit. ꝙͣ compenſatio admittit̉ in omnibꝰ que ſaltem in ſuo genere recipiūt functionem. Ita ꝙ vna res ex toto poſſit fungi vice alterius. vt in his que conſiſtunt in numero: pondere: vel mēſu ra. In his v̓o que nō recipiunt functionem. ceſſat compenſatio. Exemplum: ſi teneris mihi reſtitue re equum. ⁊ ego teneor tibi reſtituere. l. certe non fi et compenſatio. qꝛ pōt affectio eſſe maior ad equuꝫ ꝙͣ ſit quantitas pecunie. Secus aūt qn̄ nullū poſ ſum p̄tendere intereſſe: vtputa. qꝛ tu mutuaſti mi hi pecuniā ⁊ ego tibi. l. vel quid ſil̓e. ¶ Querit̉ de. q. quotidiana. Quidam ſcholaris di miſit libruꝫ in ſcholis qui ſubtractus fuit. nunqͥd bidellus teneat̉ ad emendā? videt̉ ꝙ ſic. qꝛ tenetur ad cuſtodiam ſicut cuſtos. Bar. in. l. ſi quis vxori. §. apud labeonē. ff. de fur. dicit ꝙ aut ſcholaris ſpe cialiter aſſignauit librum bidello. aut ſimpliciter di miſit libruꝫ in ſcholis. Primo caſu ſi bidellus reſti tuit librum ſocio ſcholaris conſueto vel familiari. ſi ille poſtmodum aſportauit. nō tenet̉. ar. l. euꝫ qui et in. l. argentum. ff. cōmo. Idem dic ſi aſſignauit eum alicui deferenti aliqd̓ ſignū ſcholaris. ⁊ bene nota hoc dictum ẜm Panor. in. c. fi. de fur. ꝙ licite quis reſtituit rem alterius deferenti ſignuꝫ illius. ad hoc bonus tex. cum ibi no. in. c. ſignificauit. de app. Quod puto verum: niſi res eſſet valde p̄cioſa qꝛ tunc defacili ſimplici ſigno nō debet credi. Aut ſcholaris nō aſſignauit ſpecifice libruꝫ bidello. Et tūc videt̉ adhuc poſſe diſtingui. ẜm. l. dn̄s. ff. loca. an bidellus obtulerit ſe ad cuſtodiam vel nō: vt in primo caſu teneat̉. In ſcd̓o nō. vel pōt dici aliter. ꝙ aut loquimur in bidello ſpāli. et tūc tenet̉. qꝛ ad hoc collectas ⁊ alia cōmoda conſequit̉. vt cuſtodi at libros. Si ergo reperit̉ in culpa tenet̉ ex mala cū ſtodia. Aut loquimur in generali bidello. Et tunc poſſet ꝓcedere opi. Bar. qꝛ officium ſuum nō ver ſatur circa cuſtodiā librorum. Sed dubitari poteſt quid in ciuitate ſenaruꝫ. vbi nō ſunt bidelli ſpecia les. ſed generales tm̄? Et puto aduertendū eſſe ad formam conſtitutionis. vt ſi tenentur cuſtodire li bros. ꝓcedat illa opi. al̓s ſecus. Hec Panor. in di cto. c. fi. Etractio. Detractores ẜm Rai. ſunt qui vitā et bonos mores aliorū cor rūpere vel minuere nitunt̉. ¶ Detractio ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxiij. differta cōtumelia. dupliciter. primo qͣꝫtum ad modū ꝓpo nendi verba. qꝛ.ſ. cōtumelioſus manifeſte contra aliquē loquit̉. detractor occulte. ſcd̓o ꝙͣtum ad finē intentū ſiue ꝙͣtum ad nocumentū illatū. qꝛ.ſ. cōtu melioſus derogat honori: detractor fame. ⁊ dicunt̉ verba detractōis occulta. nō ſimpl̓r. ſed ꝑ cōꝑatio nem ad eum de quo dicunt̉. qꝛ eo abſente vel igno rante dicunt̉. etiā ſi corā multis al̓s dicant̉. ¶ Utrum detractio ſit peccatū mortale? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. ꝙ quia inter res tꝑales: fama videt̉ p̄ cioſior. ⁊ ꝑ eius defectum homo impedit̉ a multis bn̄ agendis. Ideo detractio ꝑ ſe loquēdo eſt pecca tum mortale. Contingit tn̄ qn̄qꝫ aliquis ꝓfert ver ba: ꝑ q̄ fama alterius diminuit̉. et nō eſt detractio formaliter loquēdo: vt ſi ꝓferat: ꝓpter aliqd̓ bonū vel neceſſariū. cum debitis circūſtantijs. Et ſic nō eſt peccatū. vt pꝫ in denunciatōe vel accuſatōe. Si aūt ꝓferat ex animi leuitate. vel ꝓpter aliqd̓ nō ne ceſſariū. non eſt pctm̄ mortale niſi forte verbum ſit adeo graue. qd̓ notabiliter eius famā ledat. Et p̄ci pue in his q̄ ꝑtinēt ad honeſtatē vite. qꝛ hoc ex ip̄o genere verborū habet rōnem peccati mortalis. ⁊ te net̉ ad reſtitutionē fame. ſicut ⁊ alterius rei: ¶ Si ad peccatū alterius qd̓ narrat. addit aliquid notabile. vltra mortale tenet̉ ad reſtitutionē fame ſi illud importat infamiam. ¶ Si peccatū alterius mortale. cum eſſet occultuꝫ manifeſtauit al̓s ad diffamādū. peccauit mortal̓r et tenet̉ ad reſtitutionē fame inquantū pōt. niſi il lud crimen poſtea ꝑ aliā viā eſſet publicatum ¶ Si peccatū alterius occultū manifeſtauit alijs

Dyaconus non diffamandi intentione: vel al̓s nocēdi. ſed ex quadam loquacitate nō videt̉ mortale. niſi ꝑ acci dens. videlicet ſi ꝑ hoc ſequeret̉ diffamatio illius. vt qꝛ audientes publicant. Si defectus aliorū qui ſunt venialia cōiter reci tauit ex loquacitate: vel aliqua indignatiōe. nō eſt mortale. niſi intenderet etiā ſic infamare. Si accuſauit in iudicio vel denūciauit p̄lato cri men alterius. non zelo iuſticie. ſed ex maliuolentia peccauit morialiter. ſed ad reſtitutionē nō tenetur. Hos quinqꝫ caſus habes ꝑ Arch. flo. VaCONIS. An liceatꝭ dyacono corpus xp̄i deferre ad infirmū ⁊ eum cōi care? Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xiij. ꝙ diſpe ſatio huius ſacr̄i ex officio. nō conuenit niſi p̄ſbyte ris. Cuius rō eſt. qꝛ ipſe ſacerdos rep̄ſentat xp̄m q fuit mediator dei et hoīm. Diſpenſatio aūt huius ſacr̄i eſt ad reconciliandū nos deo. vel ei nos forti us vniendum. ⁊ ideo ſoli ſacerdoti qui eſt media tor inter deum ⁊ ppl̓m cōuenit ex officio hoc ſacra mentum diſpenſare: de conſe. di. ij. ꝑuenit. Dyaco nis aūt cōuenire pōt in caſu.ſ. cum neceſſitate vr gente eis ab ep̄o vel p̄ſbytero concedat̉ hoc ſacr̄m diſpenſare vel preſbytero longe poſito. ſi tn̄ neceſſi tas vrget. Laicis aūt diſpenſatio huius ſacr̄i. ſiue abſente p̄ſbytero. ſiue p̄ſente. ſiue iubente. ſiue nō nō conuenit. d. c. ꝑuenit. Laicus tn̄ poſſet corpus xp̄i eleuare de luto: ſi caderet: quia in hoc ſibi reue rentiam facit. Ordinati a papa in dyaconos non poſſunt ab eo recedere: nec a curia romana ſine eius licentia.j. q j. filium. Ordinati autē a papa in ſubdyaconos nō poſſunt ſine licentia eius ab alio ordinari: ſiue ad ſuꝑiores ordines ꝓmoueri. extra de tem. ordi. cum in diſtribuendis. Et hoc eſt ſpeciale. propter excellentiam ordinatoris: vt ibi dicit̉ in glo. Licet autē hoc ſit onus. in multis tamen eſt honor. Pri mo quia nō poteſt talis ꝓpter crimen ab ep̄o depo ni. ſed cauſam inſtructam debꝫ remittere ad papā arg. iij. q. vj. ꝙͣuis. licet aliqui contradicant. Scd̓o quia nō poteſt ab alio ꝙͣ a papa ꝑpetuo ſuſpendi. ẜm Hoſt. extra de tem. or. ꝙ tranſlationē. Tercio quia nō niſi ſeptem teſtibus pōt conuinci. ij. q. iiij. p̄ſul. ⁊. c. nullam. Quarto quia non poteſt cogi ab ep̄o reciꝑe ordines. ar. ix. q. iij. c. vlti. Quinto quia maior honor debet̉ ſibi qͣꝫ alteri. extra de ma. ⁊ obe. per tuas. Hec Ber. in. d. c. cum in diſtribuendis Nota ꝙ ſi ſubdyaconus pape de eius licentia. ab alio recipiat dyaconatū vel p̄ſbyteratum. ꝑdit hoc priuilegiū: qꝛ exqͦ ſunt mixta priuilegiū ⁊ ius cōe cō trariū. ꝑdit vires ſuas priuilegiū ẜm Hoſti. ¶ Utrum aūt dyaconus ſolenniter indutus pro euāgelio. poſſit cantare in choro? Rn̄. glo. in. c. in ſancta. xcij. di. refert quoſdā dicere hanc ꝓhibitio nem tm̄ in romana eccleſia habere locum. Alij tm̄ de cardinalibus intelligunt. Hug. v̓o generaliter intelligit eſſe ꝓhibitum.ſ. cum ad legendū euange lium eſt indutus. qd̓ patꝫ ex illo verbo. qd̓ infra dr̄ intra miſſarum. Et cā huius conſtitutōis fuit ho neſtas. hec glo. Et ſic gl. videt̉ adberere opi. Hu. Fo. LIIII. quā approbat conſuetudo generalis. Iſpenſatio ẜm Rai. deſt iure relaxatio. vn̄ vocat̉ vulnus. ex vulnerat ius cōe. xxiij. q. iiij. Ip̄a pietas Sed nunquid diſpēſatio ſit ius? Rn̄. ẜm Rai. diſpēſatio ẜm ꝙ eſt in diſpēſante eſt ptās ſiue actꝰ ptātis a iure cōceſſus. Sed ẜm ꝙ eſt in eo cū quo diſpenſatū eſt. ſic eſt ius priuatū.i. licētia vel ꝑmiſ ſio quedā alicui facta cōtra rigorē iuris. ſed non eſt ius cōe. ar. xxxiij. q. ij. interfectores. Utrū diſpēſatio ſit neceſſaria in occultis? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. In occultis in quibꝰ pōt diſpēſari. diſpen ſatio neceſſaria eſt. nō ꝓpter depoſitionē vitandaꝫ qꝛ occulta peccata vindictā non habent. ſꝫ qꝛ de eo ſuꝑ quo diſpenſatū eſt. accuſari quis nō pōt. ar. ex tra de fi. pͣſ. ex tua. Alioquin etiā poſt ꝑactā pnīaꝫ poſſet accuſari. ar. xxxiij. q. ij. admonere. An aūt homicida oīno occultus indigeat diſpē ſatione? Et an ſic celebrās incurrat irregularitatē Rn̄. Uin. dicit ꝙ ſi quis ꝑpetrauit homicidiū oc cultum ⁊ pnīam egit: oīa delent̉ ꝑ pnīam. vn̄ iſte non eſt obnoxius eccleſie. qꝛ peccatū eſt occultum. xxxij. q. v. xp̄iana. nec deo. ꝓpter pnīam. quā ſuſce pit. Ideo celebrare pōt ⁊ vti ordinibꝰ. Sed contra hoc dictū Uin. multū vrget. c. fi. de tem. or. vbi dr̄ p̄ter reos homicidij. Et ideo ꝙͣtūcunqꝫ occultū ſit homicidiū. ⁊ ꝙͣtūcunqꝫ pnīam egerit. nō ꝓmouet̉ nec ſuſcepto ordine vtit̉. Lau. tn̄ ⁊ Io. vident̉ tene re opinionē Din. vbi homicidiū eſt occultū. ⁊ ho micida egit dignā pnīam. ⁊ eſt ſecum ꝑ ep̄m diſpē ſatum. Et ad. d. c. fi. rn̄deri p̄t ꝙ loquit̉ qn̄ talis ho micida nō egit pnīam. vel ſecum nō fuit ꝑ ep̄m di ſpenſatum. Panor. aūt in. c. ex tenore. de temp. or. dicit ꝙ qn̄ delictū homicidij eſt oīno occultū. ꝓut occultū diſtinguit̉ contra ꝓbabile. ⁊ tunc ſi habe mus reſpectū ad. l. ꝓmotōis publicā. Et tunc nul lus etiā homicida eſſet exp̄ſſe ꝓhibēdus. qꝛ talia ſo lus deus iudicat. Si aūt habemus reſpectū ad le gem ꝓmotiōis ꝯſcīe. ꝓut eſt informata ex. l. poſiti ua. talis nō pōt ꝓmoueri. niſi cum eo diſpēſet̉. hec Panor. Et intellige in hoc caſu de diſpēſatōe fien da a papa. nō ab ep̄o. qͦ ad illā irregularitatē tollen dam. Et vide ad p̄dicta ſingulare dictū Inno. in. c. cōſtitutis. el. ij. de app. vt refert Panor. in. c. cum nr̄is. de cōceſ. p̄. ꝙ homicidiū. ſeu irregularitas ſu ꝑueniēs titulo bn̄ficij nō priuat quē ipſo facto. ſed opus eſt ſnīa. ⁊ ſic homicida iuſte tenet bn̄ficiū do nec priuet̉. Pro hoc bene facit. c. clericis. ne cle. vel mo. ⁊. c. ex lr̄is. de ex. p̄. Sed ſi homicidium ſeu irre gularitas p̄ceſſit collationē. nō tenet collatio. qꝛ fa cta indigno. ⁊ inhabili quo ad excutionē officij: vt in. d. c. fi. ¶¶ Diſpenſationum aliqua eſt debita. aliqua ꝓhi bita. aliqua ꝑmiſſa. Debita eſt cum multorū ſcan dalū timet̉. l. diſt. vt conſtitueret̉. Caue tn̄ ne deci piaris in ſcandalo. Item debita eſt diſpenſatio ra tione temporis: perſone: vel pietatis: vel neceſſita tis: vel vtilitatis eccleſie. vel euentus rei. et de ſin gulis horum habetur prima. q. vij.§. niſi rigor. et capitulis ſeq. vſqꝫ ad.§. ecce. Et breuiter vbicunqꝫ

Diſpenſatio ſubeſt iuſta cauſa diſpenſandi. Diſpenſatio debita eſt. l. diſt. domino ſancto. Et licet ex cauſis p̄dictis diſpēſatio debita ſit ⁊ peccet prelatus non diſpen ſando. tn̄ ſubditi non habent ius petendi. niſi for te ſupplicando. Diſpenſatio v̓o ꝓhibita eſt vbicū qꝫ nō poteſt fieri ſine manifeſta decoloratione eccle ſie. Item vbicunqꝫ nō eſt iuſta cauſa diſpenſandi. j. q. vij. tali. ⁊. c. ⁊ ſi illa. ⁊. c. innotuit. de elec. Diſpē ſatio v̓o ꝑ miſſa eſt aliqn̄ in caſu. vt diſt. l. ſi quis p̄ ſbyter. multis caſibꝰ quibꝰ iura ꝑmittūt diſpenſa tionem. Quid ſi ep̄s diſpenſat indiſcrete? Rn̄deo ſi de hoc fuerit accuſatus. puniendus eſt pena depoſiti onis. lj. diſt. c. j. Sed Hoſt. dicit hoc habere locū: ſi monitus ſit incorrigibilis. ⁊ ꝓpter hoc ſuſpēſus: et ſnīam ſuſpenſionis contemnens. etiā in ſua con tumacia ꝑſeuerat. arg. extra de p̄ben. graue. vel di cta iura intelligunt̉. qn̄ ep̄s d̓iſpēſat in eo qd̓ de iu re nō poteſt. An aūt ep̄us in caſibus in quibꝰ pōt diſpenſare conferendo bn̄ficium indigno. videat̉ diſpenſaſſe Rn̄. Panor. in. c. cū in cunctis. de elec. dicit ꝙ nō. immo venit puniendus. qꝛ contulit indigno. Ita determinat glo. notabilis. in. c. vnico. de eta. ⁊ qua li. li. vj. Secus dicit in principe. nam princeps con ferendo ſcienter indigno. videt̉ diſpenſare. dūmo do ꝑ lr̄as ſuas poſſit conſtare de certa ſciētia de in dignitate. vt notat Bald. in. l. barbarius. ff. de of. p̄ſi. Secus in inferiori. Et ſic pn̄t reduci ad concor diam doc. varie loquentes. Ratio diuerſitatis eſt qꝛ princeps nō tenet̉ adhibere cauſe cognitionem in diſpenſando. ſed ſufficit ſola voluntas: vt inſti. de iure natura.§. qd̓ principi. Ideo ſatis eſt quali tercunqꝫ appareat de volūtate principis. Et ſatis dicit̉ apparere. ſi ſciens eum inhabilem. eum ꝓmo uit ad officium ſibi legibus interdictuꝫ. Secus in inferiore. nam in diſpenſatione inferioris requirit̉ cauſe cognitio. nam diſpēſare idem eſt qd̓ diuerſa penſare. vnde ex ꝓprio ſignificato vocabuli. diſpē latio videt̉ conceſſa cauſa ſubſiſtente. ⁊ p̄miſſa cau ſe cognitio. an expediat ſic diſpenſare. al̓s non eſt diſpenſatio. ſed diſſipatio. vide tn̄ qd̓ notat Pan. in. c. p̄terea de te. co. vbi dicit ꝙ ſi ſuꝑior p̄miſit cau ſe cognitionem. videt̉ diſpenſatū. al̓s ſecus. Et di cit hoc ꝓcedere. niſi inhabilitas eſſet notoria. vel fa moſa. ꝓ hoc glo. ſingularis. in. c. qui in aliqͦ. lj. diſt. que dicit. ꝙ circa notum: ep̄s ſolo facto diſpenſat. nō circa ignotum. Et addit. ꝙ ibi redarguunt̉ illi qui ex contemptu ordinant aliquos. nō examinā do eos. ⁊ tm̄ indiſcreta diſpenſatio redarguit̉. Ibi et in omnibus ſimilibus: Ideꝫ tenet Guil̓. de lau Idem tenet Archi. flo. in ſum. dicens. ꝙ ſi p̄latus mittit ad ordinandum aliquem irregularem. ſi ex aucͣtate ſibi conceſſa poterat diſpēſare. ſi intendit diſpenſare. licet non dixerit illud verbū diſpenſo vel hmōi de facto diſpenſat̉ ẜm doc. Diſpenſatio in multis caſibus ꝓhibita eſt etiā ep̄is. Primus in homicidio. l. diſ. miror. ſiue iuſto ſiue iniuſto. ſi inde mors vel mutilatio membri ſe cuta eſt. Secūdus de eo qui duellum inijt. ſiue ob tulit. ſiue ſuſceperit. extra de pug. in due. c. ij. Si ta men mors vel mēbri mutilatio non eſt ſecuta. ep̄s poterit diſpēſare. Et ibi Panor. intelligit hunc ca ſum. quando clericus ſponte huiuſmodi duellum inijt. Secus ergo ſi aliquo facto neceſſitas fuit in euitabilis. quia cum tex. requirat ſpōtaneum actū ad depoſitionem. ergo non ſufficit factum. niſi ad ſit qualitas facti requiſita. Et per. d. text. patet. ꝙ epiſcopus non diſpenſat niſi in caſibus ſibi ꝑmiſ ſis. Nam ſi poſſet diſpenſare vbicunqꝫ ſibi non ꝓ hibet̉. fruſtra exprimeret̉. ꝙ ep̄s poſſit. De hoc ta men vide. jͣ. ep̄s. Tercius in ſymonia ordinis vel beneficij ſcienter per ſymoniam acquiſiti. ⁊ hodie per multas extrauagantes incurrit̉ excōmunica tio. ⁊ ſuſpenſio a quibus nullus preter romanum pōtificem abſoluere poteſt. Quartus in illo qui cū eſſet ſuſpēſus vel excōmunicatus damnabiliter ſe ingeſſit diuinis. de re iudi. cum eterni: ⁊ de ſen. ex cum medicinalis. lib̓. vj. Quintus in clerico qui ex cōmunicatus accedit ad iudicium principis con tempto iudice eccleſiaſtico. xxj. q. v. ſi quis ep̄s. Se xtus in bigamo ⁊ viduarum ⁊ corruptarū maritis de biga. c. j. ⁊. iij. ⁊. xxxiiij. diſt. lector. Septimus in clerico nō ordinato miniſtrāte. talis em̄ miniſtrās in ꝑtinentibus ad ordinē quem non habet. depo nendus eſt. ⁊ amplius non ordinandus: extra de cle. nō or. mi. c. j. ⁊ ibi dicit Panor. ꝙ talis etiam te net̉ pena falſi. ſicut nō habens dignitatē ſimilat ſe habere illā: vt in. l. eos. ff. ad. l. cor. de fal. Quod fa cit contra eos qui veniētes de remotis partibꝰ di cunt ſe eſſe doct. vbi nō ſunt. puniunt̉ em̄ pena fal ſi. Sed cōtra hoc opponit̉. nam quotidie ſimplex clericus dicit epl̓am. Hoſti. dicit tex. illum intelli gendum. qn̄ in ſolēni apparatu nō ſubdyaconus dicit epl̓am. vel nō dyaconus euangelium. vel nō p̄ſbyter miſſam. Secus autē ſi ſine ſolēnitate dice ret epl̓am ⁊cͣ. Etiam alij dicunt. ꝙ ſi ſubdyaconus cantaret epl̓am ſolennieer ſine manipulo. ⁊ nō por rigendo calicem dyacono. vel ſacerdoti quod eſt ꝓ prium officium eius ⁊ principalis actus talis ordi nis. Et vbi eſt conſuetudo. ꝙ etiam in minoribus cantēt epl̓am illo modo. nō videt̉ irregularis. Se cus aūt vbi cum manipulo: vel porrigendo calicē: vel vbi nō eſt mos. hec Arch. flor̄. Idem dicas de dyacono. Circa aūt talem clericum nō ordinatum miniſtrantē. Panor. in. c. ij. eo. ti. dicit ꝙ ep̄s nō di ſpenſat ꝙ aſcendat ad ſuꝑiores ordines. ſed bn̄ di ſpenſare pōt. vt vtat̉ ordine iam ſuſcepto. Item di ſpenſat circa bn̄ficium. Et Inno. ponit regulam. ꝙ ep̄o quaſi ſemꝑ licet diſpenſare in bn̄ficio. nam diſpēſat cuꝫ homicida: vt in. c. ij. de cle. pu. in due. et. c. ſtudeat. l. di. De hmōi tn̄ clericis nō ordinatis miniſtrātibꝰ. vide. jͣ. ordinatus ſcd̓o ⁊ tercio. Octa uus in clerico ꝑ ſaltū ꝓmoto. Et ẜm Directoriā. li. j. hoc verum ſi ſciēter ꝑ ſaltum ꝓmotus in ordine nō recepto miniſtrauit. ⁊ non poteſt tunc niſi ꝑ ſe dem apl̓icam diſpēſari qͣꝫtum ad ordinem ſuſcipiē dum. ſed in ſuſcepto ordine ⁊ beneficio. pōt ep̄s di ſpenſare ẜm Io. Hoſti. ⁊ Arch. Si tn̄ talis mini ſtret in ordine nō ſuſcepto. ⁊ credebat ſe ꝓmotum gradatim ꝓbabiliter. tunc ep̄s poterit diſpenſare ſuo iure. Sic intellige. c. vnicū de cle. ꝑ ſal. promo.

Diſpenſatio ¶ Quid ſi puer ante legitimā etatē ſcienter fuit or dinatus ad ſacrum ordiueꝫ. nunquid adueniente ętate pubertatis: teneat̉ cōtinere? Glo. in. d. c. vni to. tenet ꝙ ſic. qꝛ ſtatim an̄qͣ ordinaret̉ debebat cō tradicere. Ad hoc glo. j. q. j. pueri. vbi tenet doli ca pacē obligari. Sed Arch. ibi poſt Ug. dicit ꝙ aut ille adueniente pubertate. vult tenere clericatum. et gaudere priuilegio clericali. ⁊ tunc tenet̉ contine re. al̓s ſecus. Idem Panor. in. d. c. vnico. Et dicit ſe credere hoc eſſe de mente Inno. ⁊ Hoſt. qꝛ qͣꝫqͣꝫ doli capax poſſit obligari in alijs votis. vt no. In no. in. c. ſcripture. de voto. Secus tn̄ in voto conti nentie. qꝛ cum ante pubertatem nō habeat poten tiam coeundi. ⁊ ignoret quid ſit continere. non p̄t renūciare ei qd̓ neſcit. Nec ob. qd̓ dicit̉ ꝙ ordo ha bet votum continentie annexum. qꝛ illud verum ſi aliud nō impedit. Sed hic defectus etatis cōtra riat̉ voto tacite. Nunquid autē teneat collatio p̄ſbyteratus vel alterius ſacri ordinis. prius minoribus ordinibus nō receptis? Rn̄. Panor. vbi sͣ. de mēte glo. dicit. ꝙ tenet collatio. licet nō debeat exequi talē ordinē. vt in tex. ibi. Et ꝓ hoc facit qꝛ in primitiua eccleſia ẜm Inno. nō erant inſtituti minores ordines. ⁊ tn̄ erat ſacerdotiū. xxj. di.§. j. Nunquid aūt teneat collatio ordinis ep̄alis nō p̄cedēte ſacerdotio?: Glo. in. d. c. vnico. tenet ꝙ nō. Sed cōiter tenet̉ contra glo. ꝙ teneat collatio ordi nis ep̄alis. licet ordinatus nō ſit ſacerdos. qd̓ etiaꝫ tenet glo. in. c. ſollicitudo. lij. di. naꝫ p̄poſteratio in collatione ordinum nō viciat. licet impediat execu tionem ordinū. Nonus in illo qui ordinē furtiue recepit. Et dr̄ quis ordinē furtiue reciꝑe ẜm doct. primo qn̄ recepit ſine licētia ſuꝑioris. ⁊ ſine exami ne. vt qꝛ ingeſſit ſe cum multitudine ordinandorū ignorante ordinatore. ſcd̓o dr̄ quis furtiue ordina tus. ſi p̄ter conſcīam ep̄i. eodē die recepit minores ordines oēs. vel aliquos ſil̓ ⁊ ſubdyaconatum: vel duos ſacros. extra eo. c. ij. tercio qn̄ gradu omiſſo ſaltum facit. de hoc dictū eſt sͣ. An aūt ep̄s poſſit diſpenſare? dic ẜm Panor. in c.j. extra eo. Aut excōicatio non fuit lata. Et tunc ep̄us poterit diſpenſare iure ſuo. Si v̓o excōicatio erat lata. Et tunc ſi intrat religionē. ep̄s poterit di ſpenſare. non tn̄ iure ſuo ẜm glo. in. d. c. j. que vult ꝙ etiā cum eo qui intrat religionē nō poſſit ep̄s di ſpenſare. cum recepit ordinē furtiue. vbi excōicatō lata fuit. qꝛ tunc ſic ordinatus eſt irregularis. Se cus ſi fuiſſet cōminatio tm̄. Et hoc placet Panor. qꝛ ingreſſus religionis nō tollit defectū ꝓuenien tem ex ꝓprio delicto. ſed tribuit facilitatem diſpen ſandi. De hoc tn̄. jͣ. Illegitimus. Si v̓o remanet in ſeculo. ⁊ tunc vt ꝓmoueat̉ ad maiores ordines. ſo lus papa diſpēſat. Idem Io. an. in ordine furtiue recepto. ſed in alijs prius habitis poterit ep̄s diſpē ſare vide etiam Panor. in. c. fi. eo. ti. ꝙ qn̄ quis eo dem die duos ordines ſacros recepit. ep̄s nō diſpē ſat ẜm Hoſt. Sed in prius ſuſceptis pōt ep̄s iure ſuo diſpenſare. niſi p̄ceſſiſſet excōicatio. Non ob. c. lr̄as. de tem. or. vbi recipiēs ſimul duos ordines ſacros ſuſpendit̉ tm̄ ab executione vltimi ordinis Fo. LV. ſic furtiue recepti. ⁊ in. d. c. fi. ſuſpendit̉ ab omnibꝰ ordinibus. Dico ꝙ illud. c. fi. loquit̉ qn̄ excōicatio p̄ceſſit. dictum aūt. c. lr̄as. loquit̉ qn̄ nulla excōica tio p̄ceſſit. ¶ Queritur. Quidam habitus fuit pro ſacerdote. nunc opponit̉ ꝙ non ſit ſacerdos. Iſte nō poteſt aliter ꝓbare ſe eſſe ſacerdotem. nūquid ſufficiat ꝓ bare illam cōem reputationē? Rn̄deo ẜm Inno. ꝙ ſi mouet̉ qō de qualitate extrinſeca inherente ꝑ ſone. puta ꝙ talis nō ſit notorius. ꝙ aut eſt qō in ter alios. ⁊ ſufficit ꝓbare ꝙ ille cōiter habebat̉ pro notorio: vt in. l. barbarius. ff. de offi. preſi. Aut eſt qō cum ipſo p̄ſbytero. ⁊ tunc ſatis poteſt diſtingui inter antiquum ⁊ recens. nam difficillimū eſſet or dinato iam forte ſunt. xl. anni. ⁊ forte perdidit lr̄as ſue ordinationis ꝓbare ſe fuiſſe ordinatum. Deci mus. ſi quis excōicatus ordinem ſuſcepit. de ſent. ex. cum illorum. Eodem modo ſi ſuſcepit ordinem ſacrum exiſtens apoſtata a religione. qꝛ tunc excōi catus eſt. extra de apoſ. c. fi. Secus ergo de ordini bus minoribus. Undecimus ẜm Directoriam in eo qui ſciēter recepit ordinem ſacrum ab eo qui re nūciauit ordini ⁊ dignitati. eo. ti. c. j. Duodecimus cum eo qui ſcienter celebrat in loco ſuppoſito inter dicto: de ſen. ex. is qui. lib̓. vj. Terciuſdecimus cuꝫ filijs p̄ſbyterorū ⁊ illegitime natis: vt in ſeculo ad ſacros ordines ꝓmoueant̉. vel vt beneficia habe ant. cum cura animarū. vel in religione. vt habeāt dignitates. extra de fil̓. preſ. c. j. ⁊. fi. ⁊. c. is qui. li. vj. Quartuſdecimus cum ſuſpenſo in concilio. extra de p̄ben. graue. Quintuſdecimus cum eo qui ſen tentiam ſanguinis dictat. vl̓ ſcribit. vel artem ciru gie exercet. vel purgatiōi vulgari ⁊ vindicte aucto ritatem. vel benedictionem ⁊ p̄ſentiam ſui exhibet extra ne der. vel mona. ſnīam. extra de homi. tua. Hoc verum. ſi homicidium vel membrorū detrū catio ſequat̉. Sextuſdecimus. vt duo p̄lati vni ec cleſie. equaliter p̄ſint. xxj. q. ij. c. pe. Septimuſdeci mus. vt ꝙ vnus habeat plura bn̄ficia cum cura. extra de p̄ben. de mulcta. Excipiunt̉ tn̄ quidaꝫ ca ſus quos habes sͣ. Beneficium primo. Sunt alij caſus diſpēſatōis ad papā ꝑtinentes in quibꝰ raro. immo nunqͣꝫ diſpenſat. Primus qn̄ qͥs ſciēter bis ſe baptizari ꝑmiſit. de ꝯſe. di. iiij. eos et. c. qui bis. Et idē ſi ignorāter. ⁊ poſtea cum ſciuit ratū habuit. Sil̓r qui bis ſciēter recepit eundē or dinem.j. q. vij. ſaluberrimū. Idē etiā intelligas de recōfirmato. ar. lxviij. di. c. j. ⁊ de ꝯſe. di. v. dictum. Scd̓s eſt cum quis ad ſubuertendū fidē ſe fecit ab hereticis ordinari.j. q. vij. cōueniētibꝰ. Tercius de ſymoniaco ex ꝑte vtriuſqꝫ. vnde v̓. Siue bis ordo det̉. ſiue baptiſmus iteret̉. Siue vt vertat̉: fidei ſta tus. ordo petat̉. vel ſi vt p̄ſtet̉. vtrinqꝫ ſymon oꝑet̉ vt diſpenſet̉ ſpēs irrita ꝓrſus habet̉. ¶ Utrum ep̄us poſſit diſpenſare cum his qui pa tiunt̉ defectum in etate? Rn̄deo ẜm Io. an̄. ꝙ ali quis poſſit ꝓmoueri ad ep̄atum ſi non compleue rit. xxx. annum. ſolus papa diſpēſat: extra de elect. cum nobis olim. Sed ꝙͣtum ad alias dignitates. ſi tn̄ ſint ſine cura. poſſunt ep̄i diſpenſare cum his qui cōplenerūt. xx. annum. de eta. ⁊ quali. ꝑmitti

Diuortium mus. li. vj. Et hoc ſi aliud non obſtat canonicum: vt ibi. Ꝙͣtum v̓o ad parochiales eccleſias nō pn̄t vt idē Io. an. notat in. c. lꝫ canon. de elec. li. vj. An autem ſufficiat ꝙ annus. xx. ſit inchoatus? dic ꝑ. d. c. ꝑmittimus. ꝙ non. ſed requirit̉ ꝙ cōple tus ſit ꝑ verbū: ibi cōpleuerint. Secus aūt in etate q̄ requirit̉ ad ordines ſuſcipiendos ꝑ glo. in de. ge neralem. de eta. ⁊ qua. ⁊ ꝑ tex. ibi. qui loquit̉ ꝑ ver bum. Inno. puta in.xviij. quo ad ſubdyaconatū. In. xx. quo ad dyaconatū. In.xxv. qͦ ad ſacerdoti um. Et dicit glo. ibi. certum eſt em̄ ꝙ maior. xvij. eſt in anno. xviij. nec lr̄a requirit ꝙ ſit. xviij. anno. rum. ſed in.xviij. hec glo. Sic ergo ẜm glo. eſt ma gna dr̄ia. an quis ſit. xviij. annorū. ⁊ an ſit in. xviij. anno. nam in primo caſu requirit̉ ꝙ compleuerit xviij. annos. In ſcd̓o nō. ſꝫ ſufficit ꝙ inchoauerit. Et Io. de lig. in. d. cle. latius hoc declarat. dicit em̄ ꝙ qn̄ a lege ꝓfert̉ etas. ꝑ v̓ba ablatiua: vt in. xviij. anno. ſufficit etiā inceptum. Si ꝑ verba genitiua. puta. xviij. annoruꝫ. oꝑtet ꝙ ſint cōpleti. ff. de ma te. l. ſi ita ſcriptū fuerit. ⁊ Bar. in. l. ſi cui. ff. de le. pri mo cōcludit. ꝙ cum ꝓfert̉ tp̄s a lege vel ab hoīe. ſi cōſtat de mente. illa ſeruet̉. Si nō conſtat. ⁊ ꝓfert̉ in genitiuo. cōpleat̉. Si in ablatiuo cum p̄poſitōe in. ſufficit inchoari. Si in ablatiuo ſine p̄poſitōne. requirit̉ ꝯpletio: vt in cle. j. de ſeq. poſ. Si in accuſa tiuo cum p̄poſitōe. ad. ufficit inchoari. l. qui filiū. ff. ad tre. Si in accuſatiuo. cum verbo ſignificante rem ꝑfectā: vt dictōe. ꝑ. vel cum futuro cōiunctiui requirit̉ annus cōpletus. ff. de condi. ⁊ de. l. nō pu tabam. ⁊. l. ſi in annos. Si in accuſatiuo ſine verbo notate ꝑfectioneꝫ. ſi de fauore. hr̄ annus ceptus ꝓ completo. Secus in odio. l. ad rem publicaꝫ. ff. de mū. ⁊ ho. Predicta faciūt ad. q. de qua al̓s multū dubita ui. Dicit̉ in cōſtitutōibꝰ familie. ꝙ nullus ꝓmoue atur ad officiū cōfeſſionis vel p̄dicatōis. niſi ad mi nus ſteterit in religione ꝑ. v. annos. an requiratur v. inceptus vel cōpletus? Dic ꝑ p̄dicta ꝙ requirit̉ annus cōpletus. qꝛ dictio. ꝑ. ſignat rem ꝑfectaꝫ. vt dictum eſt. qd̓ nota. Quid aūt dicendū in caſibꝰ in quibꝰ requirit̉ an nus cōpletus. et anno illo accidit biſextus. An illi duo dies cōputabunt̉ ꝓ vno? Panor. in. c. querēti de oſ. del̓. dat regulā ꝙ vbi a iure dat̉ annus intel ligit̉ de.ccclxv. diebꝰ continuis. nec curandū eſt ꝙ anno illo currat biſextus. ⁊ eſt bonus tex. in. l. cum heres.§. ſtichus. ff. de ſta. li. Sed idē Panor. in. c. queſiuit. de ver. ſig. latius declarat. ꝙ aut terminꝰ ſtatuit̉ ꝑ numerū annorū. vel menſium ⁊ ẜm opi. glo. diſtinguamus inter fauorabilia ⁊ odioſa. Nā in fauorabilibꝰ. ſi accidat biſextus. duo dies cōpu tabunt̉ ꝓ vno. Si in odioſis. tūc annus intelliget̉ de.ccclxv. diebꝰ. licet illo anno contingat biſextus. Si aūt terminus ſtatuit̉ ꝑ numerū dierū. puta ꝙ ſeruiat vel ſtet ſuſpēſus ꝑ. xl. dies. ⁊ tunc tam in fa uorabilibꝰ qͣꝫ in odioſis nō cōputant̉ ꝓ vno. qꝛ in veritate plures dies ſunt. Quid aūt dicendū de menſe? Dic ẜm glo. ſingu larem in. c. ꝙͣ ſit. de elec. li. vj. q̄ dicit. ꝙ fiet cōputa tio ẜm ꝙ menſes occurrunt. Sed pōt dari ſo. p̄cedens: caſu q̄ illo menſe accidat biſextus. vt eſt men ſis februarij. nam in fauorabilibꝰ cedent pro vno. In odioſis aūt ſecus. vt ſi dicat̉. ſtet ſuſpenſus. per menſem. vltima die poterit celebrare ꝓut etiam te net Dir. li. iij. tit. vj. ꝑ. l. cum heres sͣ. all̓. vbi habet̉ ꝙ ſi libertas relicta ē tibi: vt vno anno ſeruias. di es ille nō computabit̉ in anno biſextili. ſed. ccclxv. dies. An aūt ep̄s poſſit diſpēſare ſuꝑ etate quo ad or dines? Glo. in cle. generalē. p̄alt̓. dicit ꝙ nō. Ideꝫ Pau. Et in hoc ep̄i multū infeſtant̉ maxime a reli gioſis. qui fauore religionis putant hoc eis deberi Sed idē ius eſt in eis qd̓ in alijs. hec Car. in. d. cle. generalem. Utrum ep̄s poſſit diſpēſare cum his qui pati unt̉ defectuꝫ in ordine? hoc eſt ꝙ rōne ordinis eis deficiētis nō pn̄t eligi ad aliqd̓ officium ſeu digni tatem eccleſiaſticā ſicut eſt regulariter ꝙ abbas dꝫ eſſe ſacerdos: extra de eta. ⁊ qua. c. j. Rn̄. ẜm Ioh̓. an. in ep̄atibꝰ ſolus papa diſpenſat: extra de off. le. ꝙ trāſlationē. ⁊ de ex. pre. ſicut vnire. Sed quo ad alia pōt ep̄s. extra de eta. ⁊ qua. p̄terea. vbi dr̄. ꝙ lꝫ ad regimen parochialis eccleſie nō debeat aliquis niſi ſit ad minus ſubdyaconus admitti. diſpenſa tiue tn̄ in minoribꝰ ordinibꝰ cōſtituti conſueuerūt aſſumi. dum tn̄ tales ſint ꝙ infra breue tp̄s poſſint in p̄ſbyteros ordinari. ¶ An aūt abbates et alij inferiores p̄lati ep̄is poſ ſint diſpēſare. circa ſuos ſubditos in aliqͥbꝰ caſibꝰ? Dic ẜm Panor. in. c. at ſi. de iudi. ⁊ in. c. cum lator. de eo qui fur. or. re. poſt Innoc̄. ⁊ Hoſti. ⁊ eſt cōis opinio ꝙ abbas vel alius p̄latus inferior nunqͣꝫ di ſpenſat. niſi in caſibus a iure exp̄ſſis. qꝛ grauiora re ſeruata ſunt ep̄is: vt in cle. j. de priuil̓. ⁊ in. d. c. at ſi et in. c. cum ex eo. de elec. li. vj. Iuortiū Mem Rai. multiplici dter habet fieri. nā aūt diuidit mr̄imoniū in totū. Ita ꝙ vterqꝫ coniugū contrahe re pōt. vt in maleficiatis: vel ſaltem alter: vt in fri gidis. Aut dirimit in ꝑte.ſ. quo ad mutuam ſerui tutem coniugalis debiti: ſeu cohabitatiōis. Ita tn̄ ꝙ neuter eorum contrahere pōt. ſicut in his qui ſe ꝑant̉ ꝓpter adulteriū cōmiſſum. vel cā religionis poſt carnalē copulam. nam ſi an̄ carnalem cōpulā alter coniugum fieret religioſus. alter contrahere poſſet. Quando vir petit diuortiū allegans frigiditatē ſuam quō ꝓcedet̉? Rn̄. ẜm Ho. vir hoc ꝓponēs debꝫ eſſe maior annis. xviij. qꝛ in hoc caſu reputat̉ plena pubertas. Et ſi quidē mulier hoc ip̄m con fitet̉. dabit̉ a iudice tp̄s arbitrariū. vt vnius men ſis: aut trium: aut anni ꝑ qd̓ ſil̓ morent̉: ⁊ poſtea iu rabit vir ſe nō poſſe cognoſcere mulierē: nec moue ri ad appetitū coitus. nam ſi aliquotiēs moueret̉: licet nō poſſet ꝑficere: nō eſſet naturaliter frigidus ſed ꝑ maleficiū impotēs. Mulier v̓o iurabit ꝙ nū ꝙͣ aliquo mō ꝑcepit ip̄m ad hoc moueri. et vterqꝫ ꝙ diligētiā adhibuit ad hoc. ⁊ vterqꝫ habebit ſeptē ꝓpinquos ſeu vicinos bone fame qui iurabunt ſe credere ꝙ illi iurauerūt verum. ⁊ ſic diuortiū cele

Diuortium brabit̉. ⁊ mulier nubet in dn̄o. ſed viro mandabit̉ ne aliquā ducat. Et ſi duxerit ⁊ cognouerit: reus ꝑ iurij habebit̉. et prius matrimoniū reꝑandū erit. Ita tn̄ ꝙ vxor pōt eum repellere ꝓpter cōmiſſum adulteriū. arg. xxxij. q. j. de bn̄dicto. Hoc dico niſi vxor qn̄ fuit cōfeſſa frigiditatē: fuiſſet conſcia frau dis. qꝛ ſi hoc fuiſſet nō poſſet eum repellere. arg. ff. de adul. l. ſi vxor.§. iudex. ⁊.§. fi. Quid ſi mulier negat frigiditatē viri. ⁊ aſſerit ſe ab eo cognitam? Puto ſtandū verbo mulieris. qꝛ videt̉ ꝙ nō aſſereret niſi verum eſſet. eo ꝙ p̄iudici um ſibi faceret.ſ. de habendo impotentem virum Item cum rea ſit: ⁊ ſi nihil ꝓbauerit. abſoluēda eſt vt. vj. q. vlti. actor. alioquin multi incurrerent ꝑiu rium: vt poſſent ſeꝑari ab vxore. Hec vera niſi for te maritus conuincat mulierē ꝑ aſpectum corꝑis. Si aūt mulier diuortiū petat ꝓpter frigiditatē viri et vir hoc fatet̉. fiet vt ſupra dictū eſt. et celebrabit̉ diuortiū. ſed ſi vir poſtea cum alia contraxerit am bo cōiuges rei ꝑiurij habebunt̉. ⁊ pnīa iniūcta ad tura dect priora cōnubia reuertent̉. extra de frigi. c. laudabi lem. Quod ſi vir negat ſe frigidū ⁊ aſſerit ſe cogno uiſſe vxorem. ſtandum eſt verbo viri: qꝛ caput eſt mulieris. extra de deſpon. impub̓. continebat̉. niſi mulier ꝑ aſpectum corꝑis ꝓprij ꝓbet ſe virginē. ex tra de ꝓba. ꝓpoſuiſti. que ꝓbatio debet caute fieri ꝑduas vel plures matronas honeſtas: ⁊ de hoc pe ritas. extra de fri. c. fi. ⁊. ff. de ven. inſpi. l. j. quia hec res occulta eſt. ⁊ qꝛ manus ⁊ oculus obſtetricū qn̄ qꝫ in hoc fallit̉.xxvij. q. j. nec aliqua. Sed ſi mulier non allegaret frigiditatem viri. ſed potius diceret eum ſectum vel caſtratum fuiſſe. ſiue defectum mē bri patientem anteꝙͣ eam cognoſceret. ⁊ ſic diuor tium peteret. vir v̓o hoc negaret. certe nō oportet ſtare dicto viri. eo ꝙ ꝓbari pōt ꝑ aſpectum. Quid ſi ꝑ virum vel mulierē petat̉ diuortiū ꝓ pter artitudinē mulieris? Rn̄. vocabunt̉ matro ne fidedigne atqꝫ perite. ⁊ iurabunt ꝙ diligēter in quirent ⁊ referēt. an ſit arta: ⁊ an poſſit fieri mater. Et ſi dixerint ꝙ nō ſit arta. nō ꝓcedet̉ ad diuorti um. Si aūt dixerīt ꝙ ſit arta. ⁊ ꝙ nō poſſit. fieri ma ter. incōtinenti pōt fieri diuortium. ⁊ dabit̉ viro li centia contrahendi cum alia. ſed mulieri continen tia indicet̉. vt extra de fri. fraternitatis. Si tn̄ poſt diuortium mulier inueniat qui poſſit hmōi ſeras reſerare. reꝑabit̉ primum matrimoniū qd̓ verum fuit etiam ſi vir acceꝑat aliam. arg. in. d. c. fraterni tatis. ⁊ ibi Panor. tenet cum glo.ſ. qn̄ prior vir erat ſil̓is illi qui aperuit al̓s ſecus. Sed Inno. ⁊ Hoſt. tenent oppoſitum exquo facto humano eſt facta apta primo viro. Ideo debꝫ illa illi reſtitui. nam ſa us eſt ꝙ ſine periculo corꝑali potuit cognoſci. Et ex ponit Hoſti. abſqꝫ periculo corꝑali.i. morte quaſi velit ꝙ ⁊ ſi cum periculo ſit reddita apta. exquo tn̄ mortem non incidit. eſt reſtituenda primo. Et ita cōiter tenent doct. Sed dicerem hoc dictum ꝓce dere ex p̄ſumptione. qn̄ non conſtat de differentia inter vtrunqꝫ virum. nam ſi vir eſt adeo carnoſus ꝙ nunꝙͣ potuiſſet deflorare virginem aut mulie rem ſine periculo mortis. ſcd̓s v̓o vir gracilis potu it eam cognoſcere. tunc puto ꝙ nō ſit reſtituenda Fo. LVI. primo. licet ꝑ frequentē vſum cum ſcd̓o ſit reddita apta primo. hec Panor. Quid ſi petat̉ diuortium ꝓpter maleficium. vt qꝛ vir poteſt cognoſcere alias ⁊ nō ſuam? Rn̄. de bet primo confiteri. qꝛ forte hoc contingit ꝓpter ali quod peccatum eoruꝫ. xxxiij. q. j. ſi ꝑ ſortiarias. Et ſub recepto ſacr̄o iniunget̉ eis: vt ſimul cohabitēt et bona fide debet oꝑam ad debitum carnale. ⁊ ſic ꝑ triennium ſimul habitabunt. Quando aūt inci piat currere illud triennium. Hoſti. dicit ꝙ a tēꝑe ꝑacte pnīe ⁊ monitionis facte ꝑ iudicē. ſed Inno. Uin. ⁊ Ab. dicunt ſufficere. ꝙ ꝑ trienniū cohabi tauerint ſiue ante. ſiue poſt. Et hoc placet Panor. in. c. fi. de frig. ꝑ illum tex. Debet tn̄ poſt pnīam in iunctam dari ꝑ iudicē aliqd̓ tp̄s arbitrarium ad ſi mul cōmorandum. Et dicūt aliqui neceſſario nō requiri. vt iſtud triennium ſit continuum. vn̄ ſi in triennio fuit maritus abſens in ꝑegrinatōne ꝑ. v. menſes. poterit illud tp̄s ſuppleri ab anteriori tꝑe al̓s tolleret̉ ꝑegrinatio ⁊ alia negocia neceſſaria. Et credo ꝙ hoc fuerit de mēte lr̄e. ſed quo ad corticem videt̉ lr̄a innuere contrarium. dum requirit trien nium continuum ⁊ nō interpolatum: hec Panor. Nota etiā Panor. in. c. fraternitatis. ⁊. c. fi. de fri. et male. ꝙ exquo vir ⁊ vxor cohabitauerunt ꝑ triē niū: nec potuerunt matrimoniū conſummare. pre ſumit̉ impedimentum ꝑpetuū. nam vt dicit Gof. Sepe impedimēta iſta ſunt ꝑpetua. vt qn̄ mortu us eſt ille qui fecit. vel qn̄ maleficium ꝑditum eſt: vel ſi fuit datum in potu vel cibo. Item cum ipſe auctor ſolus poſſit tollere. non videt̉ poſſibilis re motio. cuꝫ pendeat ex facto vnius. Et ideo tene ꝙ ꝓpter maleficium p̄cedens matrimoniū. poſſit fie ri ſeꝑatio ſeruatis tn̄ his que habent̉ in. d. c. fi. Et p̄ſumit̉ maleficium preceſſiſſe matrimoniū. exquo matrimoniū nō eſt conſummatū. Quo ꝑacto ite rum accedēt ad ep̄m. iurantes ꝙ ſicut ꝓmiſerunt: fecerunt. ⁊ nō potuerunt coniungi. ⁊ tunc adiūcto ſacr̄o ꝓpinquorum. celebrabit̉ diuortium et dabit̉ vtriqꝫ licentia cōtrahendi. d. c. fi. Nota tn̄ ẜm Pa nor. in. c. laudabilem de fri. ꝙ vbi impedimentum pōt in principio ꝓbari. nō eſt opus ꝙ cohabitent ꝑ triennium vel ꝙ inducant conſanguineos ad iu randum. puta ſi ꝓbatur ꝙ vir habet membrū ari dum. vel ex toto ſit ſectus: vel quid ſimile. nam fru ſtra expectat̉ euentus: cuius nullus induceret̉ effe ctus: vt in. c. cum contingat. de offi. dele. Quod in tellige in impedimento ꝓpter maleficium. quia cū illud ſit accidentale. ⁊ poſſit remoueri ad tempus. debent ſemꝑ prius cohabitare ꝑ triennium. iuxta formam. d. c. fi. Quid ſi alter coniugū nō vult cohabitare? Dic illum eſſe excōicandū ꝑ quē ſtabit. ⁊ cautionē ido neam exigendā: vt cohabitēt. ⁊ carnale opus attē tent. ar. vt lit. nō conteſt. qm̄. Quid ſi eccleſia decepta ꝑ aliquas falſas ꝓbatio nes. vel hmōi celebrat diuortiū. ⁊ poſtea vir factus eſt ſacerdos. deinde comꝑtum eſt ꝙ eccleſia fuit de cepta. nūquid iſte ſacerdos reſtituet̉ vxori eum re petenti? Rn̄. ẜm Ray. ſi nō poteſt induci ad con tinentiam. reſtituet̉. quia etiā monachus reſtitue

Diuortium retur ſibi. ⁊ tenebit̉ iſte reddere debitum. ſed nō de bet exigere. qꝛ quantū in ſe eſt ſolennizauit votum At ſi poſito p̄dicto caſu. mulier quidem non repe tat virum. nunquid vir poterit repetere vxorem? Rn̄. ẜm. v̓v̓. ꝙ nō. qꝛ vir ꝑ ſacri ordinis ſuſceptio nem p̄iudicauit ſibi. de hoc dic vt. jͣ.§. ꝓxi. Pone ꝙ mulier credēs dinortium iuſte celebra tum. ingreſſa eſt monaſterium. An comꝑta verita te de iniuſto diuortio: poterit virum repetere iam in ſacris ordinatum vl̓ factum monachum?: Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō. quia falſa cauſa nō impedit votū mo nachatus. ar. extra de voto. magne. ⁊ extra de con uer. coniū. ex parte. el. ij. Sed cōtra ibi arguit Pa nor. qꝛ exqͦ ex falſa cā iſta mulier fuit inducta ad in greſſum religionis. nō valuit ingreſſus. arg. op. in c. ex parte aſtenſis de conceſ. p̄ben. Nam vbicūqꝫ poteſt quis gerere actum vno iure. ſi explicat alio iure incompetenti. nō valet actus. Ratio. quia ibi deeſt intentio. ⁊ in dependentibus a volūtate. ma gis conſiderat̉ opinio qͣꝫ veritas: vt in. d. c. ex par te aſtenſis. ⁊ ibi colligunt doc. cōiter. ꝙ ſi iudex fert ſnīam exprimendo cauſam nō concludentem. illa ſnīa eſt nulla. licet ex cauſa nō expreſſa poſſit iuſtifi cari. Et ideo cautum eſt nō exprimere cām in ſnīa Et ſi vis exprimere ad decorem tuum conſeruan dum ſaltem addicias dictionē. maxime: vt ex plu ribus cauſis. maxime ⁊cͣ. nam tunc videris motus non ſolum ex cauſis exp̄ſſis: ſed ex al̓s tacitis. nam cum quis exprimit plures cauſas in ſnīa: quarum vna facit: alia nō: ſnīa ſuſtinet̉ ꝓpter cām exp̄ſſam. vt eſt text. notabilis in. c. ꝑ tuas. qui fi. ſint le. Sed ad. d. c. ex parte: de conuer. coniū. Panor. Rn̄dit. ꝙ illa mulier potuit moueri ex duplici cā ingrediē do religionem. Prima ⁊ prīcipalis. vt ſeruiret deo Alia ꝓpter lepram alterius. credens matrimoniuꝫ ſolutum. quod erat falſum. Et iſta ſcd̓aria erat po tius impulſiua. qͣꝫ finalis. vnde licꝫ ceſſet cauſa im pulſiua. nō tn̄ finalis. Pone ꝙ duo fratres duxerunt duas ſorores: ſi ue duas conſanguineas. Et inter alterum ⁊ vxorē fert̉ ſnīa diuortij ꝓpter cōſanguinitatem. Querit̉ vtrum alter debeat ꝓpter hoc ſeꝑari ab vxore ſua. Rn̄. ẜm Ray. non. qꝛ res inter alios acta. al̓s non p̄iudicat: extra de fi. inſtru. Inter dilectos. Sed ꝙͣ tum ad carnis copulam ſubdiſtinguo. qꝛ ſi alter cō iugum ſcit eſſe impedimentum inter ſe ⁊ vxorem: non exigat debitum. neqꝫ reddat. Si v̓o credat ex cauſa ꝓbabili. reddat. ſed nō exigat. Si aūt credat ex aliqua cauſa temeraria. reddat. ⁊ ſi pōt dimittat erroneam conſcientiā. ⁊ ſic exigat. extra de ſent. ex. inquiſitioni. Utrū vir ⁊ vxor in cauſa diuortij iudicandi ſint pariter? Rn̄. ẜm docto. ad paria iudicant̉. qꝛ ſicut viro licet dimittere vxorē ob cām fornicatiōis. Ita licet vxori virum dimittere. xxxij. q. j. ſi quis vxo rem. Utrum maritus ꝓpter adulterium vxoris poſ ſit ꝓpria auctoritate illam dimittere. ⁊ intrare reli gionem vel econuerſo? Dic ẜm Panor. in. c. gaude mus. ⁊. c. fi. de conuer. coniug. ꝙ ſeꝑato matrimo nio. ꝓpter adulterium carnale poteſt is qui nō pec cauit intrare religionem altero inuito ⁊ iuuene. et ꝓ hoc. xxvij. q. ij. agatoſa. ⁊. c. veniens. de conuer. coniug. ¶ An aūt ꝓpter adulterium notoriū poſſit mari tus ꝓpria auctoritate relinquere vxorem? Rn̄dit glo. in. d. c. gaudemus. dicit ꝙ non. ſed debet expe ctare ſnīam eccleſie. Et Panor. ibi dicit ꝙ doc. trā ſeunt cum glo. Ipſe tn̄ dicit glo. aꝑte eſſe in contra rium in. c. fi. de adulte. videlicet ꝙ data notoritate delicti. nō expectat̉ ſnīa eccleſie. Et eandem ſnīam tenet Inno. in. d. c. inquiſitioni. Et hec opi. placet Panor. qꝛ hanc facultatē habet a deo. facit tex. cuꝫ glo. in. d. c. agatoſa. An aūt idem ſit de fornicatione ſpūali: puta ꝓ pter hereſim? Dic ẜm Panor. in. c. fi. de conuer. cō in. ꝙ ſic. ꝓpter tex. ibi exp̄ſſum. Et ſic ꝓpter forni cationem ſpūalem. notoriam: puta hereſim: mari tus pōt inuita vxore intrare religionem. ⁊ ecōuer ſo. Et ſic limita dictum ſaluatoris. ꝙ nō licet dimit tere vxorem. niſi ex cā fornicationis. ſcꝫ tam carna li ꝙͣ ſpūali. An aūt hoc caſu ꝑdat maritus donationem ꝓ pter nuptias. ⁊ mulier dotem. quemadmodum in carnali? Dic ẜm Panor. vbi ſupra. ꝙ ſic. eadem rō ne ꝓ hoc. l. conſenſu. C. de repu. Nota tn̄ Panor. poſt Io. cal. in. d. c. fi. de adulte. ꝙ vir lucrat̉ doteꝫ vxoris. ⁊ econtra donationem ꝓpter nuptias. ſecu ta ſnīa. ⁊ nō ante. qꝛ cum illa ſit mera pena. non de bet imponi niſi ꝑ iudicem. Adde etiam alium ca ſum ẜm Panor. in. c. plerunqꝫ. de dona. inter vi. ⁊ vxo. in quo vir lucrat̉ dotem. ⁊ econuerſo donatio nem ꝓpter nuptias. vbi dicit ꝙ quo ad dotem lu crandam paria ſunt matrimonium ſeparari iudi cio eccleſie: vel ꝓpria voluntate vxoris: vel maritir ob cauſam fornicationis. Et ibi addit ꝙ maritus poteſt ꝓpria auctoritate. a ſe abijcere vxorem adul teram. Quod intellige adulterio exiſtente notorio Sed quō dices adulterium notorium? Dic ẜm glo. in. c. intelleximus. de adulte. vbi dat duos mo dos ꝓbandi adulteriū. Primus. ſi mulier fuit pu blice adulterata. non tn̄ capias ſtricte verbum. pu blice. ſcꝫ omnibꝰ vidētibꝰ. Sed intellige ꝙ recedēs a marito ſuo adheſit publice cuidam cōcubinario nam conuincit̉ publice de adulterio. exquo ſtat in domo publice cum concubinario: vel cōuincit̉ no torie de adulterio: exquo in domo habet alienum virum in menſa: ⁊ in lecto: vt in. c. fi. de coha. cle. ⁊ mul̓. Item poteſt conuinci de publicitate ſi paſſim admittat viros ad eam cauſa adulterij facit. l. palā ff. de ri. nup. Scd̓s modus ꝓbandi ſi habet filiuꝫ ex alieno viro. Et intellige hunc caſum. cum tanto tꝑe ſtetit. ſeꝑata a viro ꝙ nō potuiſſet cōciꝑe a ma rito: vtputa. quia nūc peperit. ⁊ eſt annus ꝙ receſ ſit a marito. Nunquid aūt in p̄dictis admittat̉ compenſa tio? Pone em̄ ꝙ vxor ſeparata poſt fornicationem ſpiritualem mariti commiſit ipſa poſtmodū adul terium. nunquid marito reuerſo et inuito: vxor poſſit intrare religionem. an v̓o debeat compenſa re adulterium ſpirituale cum carnali ſicut ſit com pēſatio qn̄ vterqꝫ lapſus eſt in fornicationē carua

Soctor lem: vt extra de adul. c. pe. ⁊ fi. videt̉ primo ꝙ non qꝛ diuerſarum ſpērum nō admittit̉ compenſatio: putatu dixiſti mihi cōuiciū. ⁊ ego tibi. vel tu fuiſti mihi furatus vnā rem. et ego tibi aliam. ⁊ tunc nō ſit compēſatio. immo quilibet pōt agere ꝓ iniuria ſua ⁊ ꝓ ſuo damno. In cōtrarium facit. qꝛ vtraqꝫ fornicatio. eſt ſufficiens ad ſeꝑationem matrimo nij. ergo adinnicem admittit̉ cōpenſatio. Et hanc opinionem tenet Gof. in. c. de illa. de diuor. Hoſ. diſtinguit ꝙ aut accuſat̉ quis de ſpūali fornicatōe et ipſe excipit de carnali et nō eſt audiendus. quia ſi coniuncit̉ de ſpūali nō tenet̉ mulier ſecum habi tare. niſi velit redire ad fidem. aut econtra. accuſa tus de carnali excipit de ſpirituali. Et pͥus de exce ptione cognoſcendum eſt. tanꝙͣ de p̄iudiciali cum nō poſſit hereticus accuſare vxorem de carnali. vl̓ de alio delicto. ⁊ ꝓ hoc: extra de except. c. exceptio nem. ⁊. c. a nobis. Si tn̄ vellet ille redire ad fidem. et conſtaret de fornicatōe vtriuſqꝫ. de ſpūali.ſ. ⁊ car nali fiet tunc cōpenſatio. Et hec opi. eſt ſatis equa: hec Panor. in. c. fi. de cōuer. coniug OCLOC. ẜm Panor. in. c. cum ſcd̓m de p̄ben. ⁊. c. ꝓpoſuiſti. de ꝓba. ter debꝫ approbari. primo a p̄ſentantibꝰ. ſcd̓o in examine priuato. a doctoribꝰ collegij. tercio in pu blico. qn̄ doctorat̉. quia vt ꝓ aliquo recte p̄ſumat̉ ter debet in exercitio alicuius actus approbari: vt in ſimili dr̄ de athletis. l. vna. C. de athle. li. x. Et ꝑ d. l. dicit̉. ꝙ approbatus a doc. corruptis. non gau det priuilegio doctoratus. Item nota ꝙ nō ſolum ꝓpter defectum ſcīe ſed etiam morum. poteſt ſcho laris reprobari: vt ꝓbatur in. l. magiſtros. C. de ꝓ feſ. ⁊ me. lib̓. x. iuncta cle. ij. de magiſtris. ⁊ ita ſe ha bet conſuetudo. Et ſex requirunt̉ ad ꝓmouendū ad dignitatem magiſterij. Primo peritia docendi Scd̓o facundia dicendi. Tercio ſubtilitatis inter p̄tandi. Quarto copia dicendi. et hec habent̉ in. l. vnica. C. de ꝓfe. qui in vr. conſtan. li. xij. Quinto morū excellentia. d. l. magiſtros. Sexto motus for titudinis vt ſciat reſiſtere aduerſus vim fortune vt l. reddat̉. C. de ꝓfe. ⁊ me. li. x. Et ideo pauci attin gunt dignitatem doctoratus: vt dicit Bart. poſt Cy. in. l. omnes populi. ff. de iu. ⁊ iur̄. Et ſi tꝑe ap probatiōis. doctor habuit has qualitates ſi poſtea effectus eſt inutilis. debet degradari a doctoratu: vt in. l. grāmaticos. C. de ꝓfe. ⁊ me. li. x. Et dixi di gnitatem. quia doctoratus dignitas eſt: vt eſt pul cer tex. in. c. quanto. de magi. ⁊ ibi dicit Panor. ẜm Barto. in. l. ex eo. ff. de mili. te. ꝙ nec miles nec do ctor dicunt̉ habere dignitatem. Sed aliud dixit in l. fi. C. de iudeis. vbi concludit iudeum non poſſe effici doctorem. cum doctoratus ſit dignitas. Et ſa tis poteſt dici ꝙ doctor ſaltem legens. incontinen ti cum incipit legere. dicat̉ habere dignitatem ma xime ex eo ꝓbatur. quia habet a. l. iuriſditioneꝫ or dinariam ſuꝑ ſcholares: vt in autētica. habita. C. ne fi. ꝓ pa. ⁊ ſi continuat lecturam ꝑ. xx. annos ac quirit dignitatem. ſcꝫ comitatuꝫ: vt in. d. l. vna. Et ex his infero ꝙ doctor maxime qui legit eſt p̄feren dus militi: qui in veritate nullam dicit̉ habere di Fo. LVII. gnitatem. vt notat Barto. in p̄all̓. l. ex eo. maxime loquendo de militibus noſtri tēporis qui nō ſunt veri milites: vt notat̉ in. l. j. C. de iur. ⁊ fac. igno. ſꝫ turba doctorum: ⁊ in quibuſdam ingēs inopia fa cit contemptibiles: vt in ſimili dicit tex. xciij. diſt. le gimus. Nota etiam ẜm Ge. in. c. hi qui. de p̄ben. li. vj. ꝙ ille debet p̄cedere qui eſt approbatus a ſu periore ⁊ digniore. ad hoc de ma. ⁊ obe. ꝑ tuas. etiā ſi alij fuerint ante in dignitate. quod nota. ꝓ mili tibus ⁊ p̄latis ⁊ doc. preferendis. Nota etiam eun dem Ge. in. c. ꝙͣuis. de p̄ben. li. vj. ꝙ abbates ⁊ ce teri dyoceſis p̄lati. in actibus generalibus: vt in ꝓ ceſſionibꝰ. nō debent canonicos eccleſie cathedra lis p̄cedere. qꝛ illa eſt honorabilior alijs. ¶ An poſſit quis poſt mortem ꝑ principem nobi litari. vel reciꝑe gradum militie: dic ẜm Panor. in c. a nobis. el. ij. de ſent. ex. ꝙ ſic. qꝛ nobilitas eſt cor poris principaliter. ⁊ hoc voluit Bart. in. l. j. C. de digni. li. xij. ¶ An autem poſſit quis doctorari poſt mortem: et al̓s fuit hoc in facto petitum. Rn̄. ꝙ nō. quia di gnitas doctoratus potius attribuit̉ virtuti aīe: ꝙͣ corꝑis. cum approbet̉ tanqͣꝫ idoneus ad docendū alios. Poteſt ergo cōcludi ꝙ ea que applicant̉ cor pori. pn̄t exerceri etiā poſt mortē. ſecus in his q̄ ap plicant̉ aīe. Adde etiā ꝙ no. in. c. qui p̄ſbyterū. de pe. ⁊ re. ꝙ rōne eccleſiaſtici delicti. eccleſia pōt queꝫ priuare militia temporali. Idē dicit Panor. de do ctoratu. ¶ An aūt nobilis ꝑ ingreſſum religionis ꝑdat no bilitatē?: videt̉ ꝙ ſic. quia ꝑdit ius comitatus ⁊ du catus. glo. eſt ſingularis.xxvij. q. ij. c. ſcripſit. ⁊. xx. q. iij. c. preſens. quas glo. approbat Spec. in tit. de ſta. mo. Et hoc cum eſſet rome de facto inter. d. de rota in ꝑſona vnius nobilis. qui in impetratione beneficij dixit ſe nobilem. cum eſſet monachus. fu it ſibi obiectum de ſurreptōne reſcripti. Alij dn̄i al legabant duas glo. expreſſe volentes monachum nobilitateꝫ ꝑdere. primam. in. c. j. de pur. ca. ſcd̓am in. c. ea que. de ſta. mo. Et tn̄ ipſis nō ob. dn̄i de ro ta contrarium terminauerūt. ⁊ p̄cipua rōne. quia nobilitas eſt quoddā ius ſanguinis. qd̓ eſt incom mutabile: vt. l. ius agnationis. ff. de pactis. Prete rea ſuitas etiā eſt ius ſanguinis. ⁊ ideo nō ꝑdit̉: vt l. deo nobis. C. de ep̄i. ⁊ cle. Item dato ꝙ ꝑderetur tn̄ papa nō fuit deceptus ab impetratore. ſed poti us in iure. qꝛ illud ſtabat in iure. ⁊ ita facit deciſum et bn̄ ẜm Lu. ro. in ſuis ſingularibꝰ. Olus quid ſit aut lata ¶culpa leuis ⁊ leuiſſima? Rº. sͣ. cōmodatū Caſus fortuitus. vide sͣ. Caſus fortuitꝰ ¶ Dolus in aliquo ꝯtractu interuenit dupliciter. nam qn̄qꝫ dat cauſam ꝯtractui. vtputa. dolo te in duxi vt venderes. quod al̓s nō eras venditurus. et tunc ẜm glo. in. c. cuꝫ dilecti. de emp. ⁊ ẜm Bar. in. l. eleganter. ff. de dolo. non tenet contractus. ꝑ hanc rōnem inter cetera. qꝛ dolus dans cauſam co tractui manumiſſionis. reddit illum cōtractū nul lum ipſo iure: vt in. d. l. eleganter. Si ergo contra ctum ita fauorabilem annullat multo fortius alios

Domicilium qui nō ſunt ita fauorabiles. hoc intellige in contra ctibus bone fidei. Secus in cōtractibꝰ ſtricti iuris Nam contractus bone fidei iudicat̉ ẜm magnaꝫ equitatē. ⁊ multa veniunt. de quibus exp̄ſſe nō fu it actū: vt in. c. cum venerabilis. de excep. ⁊ ibi ha bes glo. qui ſunt cōtractus bone fidei. ⁊ qui ſtricti iuris. nam contractus bone fidei vel actiōes bone fidei ſunt. vt ex empto: ex vendito: ex locato: ex cō ducto: depoſiti: cōmodati: pignoraticia: ⁊ ex ꝑ̄mu tatione. Sunt tn̄ alie actōes bone fidei: qͣs ſub ſilē tio ꝑtranſeo gratia breuitatꝭ. Actiones autē ſtricti iuris ſunt: vt actio ex mutuo: ex arbitrio. ⁊ ex ſtipu latione. Nota tn̄ ꝙ prime actiones dicunt̉ bone fi dei. nō quia tm̄ in eis debeat ſeruari bona fides. qꝛ etiam in actionibus ſtricti iuris. ⁊ in quolibet con tractu. bona fides debet ſeruari. Sed quia in ipſis bona fides exuberans eſt ſeruāda. ⁊ iudex plenio rem hꝫ ptātem ad oīa exequenda. que ſuadet equi tas vel fides bona. Actiones v̓o alie dicunt̉ ſtricti iuris. quia nō venit in eis: niſi qd̓ ſtricte exigit na tura actionis: vel qd̓ principaliter eſt in obligatōe. Qn̄qꝫ dolus incidit in contractu. vt qꝛ eras vendi turus. ſed ꝑ dolum te induxi. vt minori p̄cio ven deres. ⁊ tunc tenet quideꝫ ꝯͣtus. ſed ſatiſfacienduꝫ eſt de dolo. vt. ff. de ac. em̄. ⁊ ven. l. Iulianus. Exci pe tn̄ a p̄dictis caſum. ẜm Panor. in. d. c. cum dile cti. qn̄ dolus interuenit in ſpūalibꝰ. nā talis dolus non annullat actuꝫ neqꝫ poteſt excipi qn̄ quis fuit inductus ad bonum. qꝛ non pōt ꝓprie dici dolus. Exemplum. dolo te induxi ad intrandum religio nem. tenet ingreſſus. de hoc vide ſupra. Diuortiū. et. jͣ. Religio. ſcd̓o. Idem dicendum ẜm glo. nota bilem. ff. de ri. nup. l. a diuo que vult hanc regulaꝫ etiam valere in matrimonio: vt dolo induxi te ad contrahendum matrimonium. ⁊ hoc fauore ſpūa lium. Nota ẜm Panor. vbi sͣ. ꝙ licet contractus rōne doli ſit nullus. tn̄ deceptus poteſt ſi vult ſtare illi contractui. ne dolus ꝓſit doloſo. nam nullitas cauſat̉ in fauorem dolum paſſi. ⁊ non decipientis. qꝛ iura ſubueniunt deceptis et nō decipientibꝰ: vt in. c. cum vniuerſorum. de re. ꝑmu. niſi contractus ſit a iure ꝓhibitus: vt in. d. l. a diuo. vbi glo. nota bilis. Nota etiam ẜm glo. in. d. c. cum dilecti. ꝙ in contractibꝰ bone fidei: ſi dolus dat cauſam contra ctui. nō ꝑ contrahentes. ſed ꝑ intermediam ꝑſonā tenet contractus. ſed dat̉ actio de dolo contra me diatorem. l. eleganter. p̄all̓. Nota etiam ꝙ emptor bone fidei: non tenet̉ de dolo mediatoris. ſed poti us ipſe mediator. d. l. eleganter. et. ff. de ꝓſone. l. ij. et. iij. niſi in ſubſidium. qn̄.ſ. mediator deficeret: vl̓ nō poſſet. l. fi. ff. de eo ꝑ quem factum eſt. vbi dicit̉ ꝙ qn̄ doloſus nō eſt ſoluendo. nō eſt equū ꝙ quis lucret̉ ex dolo alieno. cum damno alterius. An aūt talis mediator poſſit eſſe teſtis in cōtra ctu ꝑ eum celebrato? Rn̄dit Panor. in. c. ex lr̄is de tranſac. dicit ꝙ mediator alicuius contractus pōt deſcribi. vt teſtis in inſtrumēto illius cōtractus. lꝫ nō poſſit teſtificari viua voce: vt notat̉ in. c. j. de te ſti. li. vj. Ratio diuerſitatis eſt. qꝛ in inſtr̄o deſcribi tur de conſenſu vtriuſqꝫ partis. qua ratione poteſt eſſe teſtis. Item tollit̉ ſuſpitio ꝓpter fidem inſtr̄i. Omicilium. Seboc digūet ſupra. Confeſſio. iij. Nota tn̄ ſingulare dictum Panor. in. c. nullus de paro. ꝙ in iuribus dyoceſanis ſpectamus domiciliuꝫ ⁊ nō habitationem. vnde quo ad ſacramēta neceſſaria ep̄s ſtudij erit iudex competens. ſed nō quo ad vo luntaria. Ex quo infero ꝙ ſcholaris. nō poteſt pro moueri ad ordines in loco ſtudij ſine licētia ſui ep̄i nam licet in loco ſtudij habeat habitationem. non tn̄ domicilium: vt in. l. ij. C. de incol̓. li. x. Etiam in fero ep̄m ſtudij. non poſſe cōmutare vota ſchola ris extranei. quod eſt contra multos cōfeſſores ig norantes. Ominus tēporalis. Quis dicat̉ legitimus? Rn̄. ꝙ dn̄ium iuſte ⁊ legittime acquirit̉: aut ꝑ legitimā ſucceſſionem: aut ꝑ conſenſum ſeu electionem po puli habentis facultatem eligendi ſibi dn̄m. aut p inſtitutionem principis. ſeu ſuꝑioris habentis iu riſditione in tali loco. aut ꝑ legitimam preſcriptio nem bona fide factam. vel alio iuſto titulo. vt ꝑ em ptionem ꝑmutationem. aut donationem. ⁊ hmōi aut iuſto bello pugnando cōtra infideles. vel ꝯtra aliquē rebellē: auctoritate ſuperioris vel principis Qui v̓o alia via intrat fur eſt ⁊ latro. ⁊ tenetur reſi gnare ſi pōt ſine notabili ꝑiculo animarum. corpo rum. aut rerum. tenet̉ etiam ad reſtitutionem om nium reddituū quos habuit ab illis locis ſic vſur patis. ⁊ vt homicida eſt iudicandus qͣꝫtum ad eos quos fecit ꝑ ſe. vel ꝑ officiales ſuos occidi vel muti lari. licet illi digni fuerint ꝓpter maleficia ꝑpetrata xxiij. q. v. ſi nō licet nec pōt abſolui. niſi diſponat ſe ad ſatiſfaciendum ⁊ dimittendū. ſi titulum iuſtifi catum habere nō poteſt. ar. de pe. diſ. v. falſas. In tellige qn̄ hoc eſt clarum ꝙ habet iniuſtum tituluꝫ vel nullum. Secus in dubio vel cum dimittere nō poſſet ſine ꝑiculo animarū: corporum: aut rerum: puta. qꝛ populus poneret ſe in ſeditioneꝫ. ⁊ hmōi. Sic nō tenet̉ reſignare niſi voluntate ſolum. qn̄ ſci ret ꝓ certo. vel quādo talia nō imminerent. c. ſi res xiiij. q. vj. ¶ An aūt in aliquibus caſibus poſſit dn̄s a ſubdi tis exigere vltra conſuetum vel cōe ſtatutū? Rn̄ ẜm Ray. ⁊ Hoſt. poteſt. Et primo quidem ꝓ de fenſione terre ſue. Ad hoc em̄ tenent̉ omnes. nō ſo lum de rebꝰ. ſed etiaꝫ corꝑaliter laborare. vt ſic ſeip ſos ſaluent. xxiij. q. iij. fortitudo. Item ſi dn̄s vult ire in exercitū indictū ab eccleſia vel principe ꝯͣ he reticos vel paganos. nec ſufficit ad expenſas. pōta ſubditis petere moderatum ſubſidium. Item ſi in bello ex parte ſua iuſto fuit captus ab hoſtibꝰ. nec poteſt ſe redimere abſqꝫ graui damno. Iteꝫ ſi vult ire ad principem ꝓ obtinendo priuilegio ꝓtectio nis ſpecialis. ꝓ ſe ⁊ ſubditis. ⁊ non poteſt cōmode expēſas: quo ad hoc neceſſarias facere. Et ſi aliqua alia cauſa ſimilis emergat: puta. qn̄ maritat filiam. nam acquirit ſibi affines et amicos. Aut quando facit filium militem. Aut accipit quod erat feuduꝫ ſuum. vel nouum acquirit. quia cum talia videant̉

reſpicere comodum ſubditorum. non credo ꝙ dā nandi ſint qui talia recipiunt. Vel ad refectionem pontium et viarum. vel qn̄ ſine culpa depaupera tus eſt: vl̓ obligatus. dum tamen ſemꝑ moderate: ⁊ non ad grauamen exigat. x. q. iij. vnio. ⁊ extra de cenſi. cum apoſtolus. Quando v̓o dn̄s ſine iuſta cauſa extorquet a ſubditis. tenetur ad reſtitutionē ẜm Ray. vnde ſi velit ludere vl̓ vltra vires ad va nitatem expēdere. vel ſi in bello. quod ex parte ſua iniuſtum erat. cogatur ſe redimere. tunc ſi quid ꝑ eum. vel eius officiales a ſubditis exactuꝫ eſt. ⁊ ad dn̄os ipſos ꝑuenit. tenent̉ reſtituere illis a quibus exactum eſt. ſi ſciunt̉. al̓s in pias cauſas vel vtilita tem cōem. Si aūt ad eos nō ꝑuenit. nihilominus debent officiales ſuos ad reſtitutionem cōpellere. et eos punire. Utrum dominus teneatur ex facto familie ſue. Rn̄dit Panor. in. c. licet. de reſtitu. ſpol̓. de mente Bart. in. l. ne quid. ff. de in cen. ru. nau. dicit dn̄m non teneri ex facto familie. niſi quando familia de linquit in illo officio: ſeu miniſterio in quo eſt p̄po ſitus dn̄s. et ipſe in illo miniſterio vtitur oper a milie. Eſt em̄ tunc: quid imputet̉ domino. ſi nō ele git honeſtaꝫ familiam: vt in. l. j.§. familie. ff. de pu bli. vbi prepoſitus ad vectigal tenet̉ ex facto fami lie ſue. quam ſibi adiunxit in illo miniſterio. Idem eſt videre in nauta. qui tenetur ex maleficio per fa miliam ſuaꝫ facto. vt in titulo. ff. furti aduer. nau. tenet̉. tamen dominus ciuiliter. ⁊ nō criminaliter: vt in d. l. ne quid. Et ideo ſi aliquis eſſet p̄poſitus ad euſtodiā alicuius territorij. tenet̉ ex robaria fa cta inde ꝑ ſuaꝫ familiam. ſiue familia ſit libera. ſiue ſeruilis. d.§. familie. Ex quo infertur poteſtateꝫ ſi ue rectorem. teneri ex facto ſuorum officialium. l. ſi oſt. C. de aſſe. Et ẜm Bar. ibi. liberant̉ p̄dicti ex hibēdo malefactores. Et hoc cum quis exercebat yletitin officium publicum. Secus ſi priuatum: vt qꝛ rege bat hoſpitale. tunc nō ſufficit exhibere malefacto rem. ſed eſt in optione damnū paſſi. an agat cōtra famulos. an cōtra dn̄m ſeu hoſpitem: vt in. l. vna. ff. furti aduer. nau. Secundo queritur. an dominus agri ſen terri torij teneatur ꝓ maleficio facto ſuꝑ ſuo dominio? Rn̄º. Panor. vbi sͣ. dicit. ꝙ communiter tenet̉. ꝙ ſic. ſi dominus fuit ſciens. ⁊ potuit prohibere. ⁊ nō ijpal probibuit. nō em̄ debet pati vt maleficium cōmit tatur ſuper ſuo. l. j. C. de fal. mo. Secūs auteꝫ ſi ꝓ bibere non potuit. l. j.§. is autem. ff. ſi fa. fur. fe. Et idem dic de villa: ſeu caſtro: vt teneatur. ſi potuit ꝓ hibere. et non prohibuit. licet in hoc vltimo aliter ſentiat glo. in autētico. vt nulli.§. qm̄. coll̓. ix. Sed primū cōiter tenet̉: vt notat Bart. in. d. l. ne quid. Idem. d. An. et Ioh̓. de lig. ciuiliter tn̄. et non cri minaliter. Tercio quero. nunquid extraneus ſciens male ficium ⁊ non prohibens: teneatur ex ſola ſcientia. vel exquo non reuelauit maleficium cōmittenduꝫ preſuppoſito ꝙ in ſolo ſuo maleficium non cōmit tatur. Gloſa in. l. culpa. ff. de reg. iu. dicit ẜm leges ꝙ non: ſi non fuit in aliquo particeps delicti. Se tus de iure canonico. Idem tenet glo. in. l. vtrum Dominus Fo. LVIII. ff. ad. l. pom. de pari. Bar. in. d. l. vtrum. dicit glo. ꝓcedere regulariter. Fallit tamen ẜm eundē Bar to. in. d. l. vtrum. et in. l. occiſorum. ff. ad ſill̓. vbi pri mo facit regulam ꝙ ſola ſcientia de maleficio com mittendo. non facit quem teneri. Excipe: niſi male ficium debeat cōmitti in dn̄m: vt in. d. l. occiſorum vel in patrē: vt. l. ij. ff. ad. l. pom. de pari. vel in prin cipem. ſeu in rempublicā cui quis ſubeſt: vt. l. quiſ quis. C. ad. l. Iul̓. ma. Si v̓o debet cōmitti in ali um. non punit̉ quis ex ſola ſcientia. niſi fuerit par ticeps. vt dictum eſt. Panor. etiam dicit idem eſſe in clerico non reuelante delictum contra epiſcopū vel ſacerdotem parochialem. cum iſti ſint parētes ſpirituales iſtius. ⁊ habendi in maiori reuerentia: ꝙ cardinales: vt in. c. pictatium. xxx. q. iij. Et p̄di cta vera ẜm Panor. ſecuto maleficio. Si autē non eſt ſecutum. tunc ſecus. niſi in crimine leſe maieſta tis. vt. in. d. l. quiſquis. Quarto pone ſtatuto cauet̉ ꝙ ſi quis fuerit de robatus in villa. ꝙ teneatur illa villa ad extimatio nem. viator nunc conqueritur de expoliatione. et petit vt villa cogatur ad emendam. nunquid debe at ſtari iuramento iſtius viatoris? Rn̄. Panormi. in. c. ſuper eo. de his que vi me. dicit ꝙ violētia de bet probari ꝑ teſtes. per text. illum notabilem. vbi habetur ꝙ probata violentia per teſtes. res amiſſe ꝓbantur per iuramentum. ⁊ ſuper valore rerum amiſſarum. taxatione iudicis p̄miſſa. Et ſequuto petentis iuramento fit condemnatio. Super deli cto autem vel violentia non ſtabit̉ iuramento con querentis. quia delicta debent dilucide probari vt in. l. ſciant cuncti. C. de proba. vel ſaltem probabit̉ per indicia violenta. vt quia viſus eſt ire eques cū valiſio. ⁊ redijt pedeſter. vel hmōi. Sed dubium eſt. nunquid ſuper quantitate rerum amiſſarum: debeat ſtari eius iuramento? cum hic concurrat difficultas probandi. quia forte ſolus erat quando fuit derobatus. et nemo vidit quid portaret in valiſio. vel marſupio. Item hic cō currit odium ſpoliatoris. Sed contrarium cōmu niter tenet̉. quia licet hic concurrat maleficium. ta men villa que conuenitur non commiſit malefici um. ſed tenetur de maleficio alterius vigore ſtatu ti. ⁊ ideo non debet ſtari iuramento illius. cum nō agatur contra delinquētem. Secus ſi agaretur cō tra illum qui derobauit. Ita cōmuniter cōcludūt legiſte. in. l. ſi quando. C. vnde vi. Hec Panor. in d. c. ſuper eo. Idem tenet Bart. in. l. j. ff. quādo ex facto tu. et ibi facit regulam generalem. ꝙ vbi ali quis conuenitur ex dolo alterius. non admittitur probatio per iuramentum in litem. Et facit hoc ꝙ ſi ſtatuto cauetur. ꝙ pater teneatur ſoluere ꝓ filio delinquēte. ⁊ filius fuerit condemnatus ꝓ delicto ob contumaciam ꝙ hec probatio nō ſufficiat con tra patrem: niſi contra eum vere probetur crimen Idem tenet Dy. Adde predictis quod ſingulari ter dicit Inno. in dicto. c. ſuper eo. ꝙ cum ille text. loquatur de vi. habet locum in qualibet vi. ſiue ſit compulſiua. ſiue ablatiua. ſiue expulſiua. Idem in turbatiua ⁊ inquietatiua. nam in omnibus his po teſt vis verificari. Et ex hoc infertur. ꝙ ſi propter k iij

Donatio. jͣ. gentes armatas venientes verſus me: ꝓbabiliter fugi. ꝙ de omnibus damnis mihi illatis debet ſta ri iuramēto meo. Idem dic ſi dn̄s alicuius loci in iuſte bannierit aliquē ſubditum. nam ſi bona ſua ſunt poſtmodum occupata: debꝫ ſtari ſuo iuramē to ſuꝑ rebus amiſſis. Idem concludit̉ in furto: qd̓ in vi. cum eadem ſit ratio. vt conueniat̉ fur de ſuo delicto ⁊ ſit difficile ꝓbare res amiſſas. Idem dicit Inno. ſi cōuentus redargueret̉ de dolo: vt in odi um doloſi: ⁊ ꝓpter difficultatem ꝓbandi. ſtetur iu ramento partis. Ex hoc infert̉ ꝙ ſi ego depoſui pe nes ſe ſaccum ſigillatum: ⁊ tu mihi reſtituiſti ſine ſi gillo. ꝙ ſi conqueror de ꝑditione aliquarum reruꝫ debet ſtari iuramento meo. quia in actione depoſi ti venit dolus: vt in. c. j. de depo. vnde doloſe fuiſti verſatus tollendo ſigillum. Idem tenet Bart. in l. in actionibus. ff. de in litem iur. Sed vt dixi: pri us debet ꝓbari furtum. ſeu maleficium. Quō aūt ꝓbabitur? Panor. vbi sͣ. dicit ꝙ ꝓpter difficultatē ꝓbandi admittunt̉ teſtes qui al̓s non admitterē tur. vnde ꝑ ſocios ⁊ familiares ꝓbabo ꝙ fur intra uit domum. Item oſtium videt̉ fractum: vel quid ſimile. nam cum de nocte regulariter: vel in die nō ſint niſi ſocij in domo: vel domeſtici. oportet neceſ ſario: ꝙ illi admittantur in teſtes. Dic etiam ꝙ vbi opus eſt ꝓbare res amiſſas. pōt fieri ꝓbatio ꝑ do meſticos ⁊ familiares qui viderunt illas res prece denti die. ⁊ de nocte ſenſerunt furem et ſurgentes nō reppererūt illas res. vt notabiliter dicit Bart. in. d. l. ſi qn̄. Quid ſi ſubditi habent vſuariū in aliquo nemo re. ⁊ dn̄s aufert eis. nunquid tenet̉ ad reſtitutione aut aliquis abſtulit eis aliquid. nunquid ſufficit ſi ſatiſfaciat dn̄o illorum? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. tales ſubditi ſi ita ſunt ſerui. ꝙ nihil habent ꝓprium. ſed peculi um. ſi quod habent: eſt in poteſtate dn̄i: vt reuocet̉ qn̄ voluerit. ⁊ ipſum vſnarium habent ꝓ peculio: dn̄s poteſt reuocare. Item etiam de damnis eis il latis ab alio ſufficit ſatiſfieri dn̄o. Si aūt tales ſub diti ſunt. ꝙ nihilominus habent res ſuas ꝓprias. tunc nec dn̄s poteſt eis auferre vſuarium. nec de damnis eis illatis poteſt dn̄o ſatiſfieri. ⁊ ſi eſſent ta les ſubditi ꝙ eorū dn̄s poſſet de cōſuetudine quā tum ⁊ qn̄ vellet de bonis eorum capere. quia in ta libus reſtringēda eſt huiuſmodi abuſio ⁊ extorſio: potiuſꝙͣ relaxanda ẜm eundē. v̓v̓. ONatio. Primo inter viuos. qͥd ſit? Rn̄. ẜm Hoſti. eſt rei licite nullo iu re cōgente: mera liberalitate facta colla Quis poteſt donare: Rn̄. ẜm Ho. donare po teſt paterfa. ⁊ dn̄s rei. Non ergo ſeruus. nō filiuſ fa. ff. eo. l. filiuſfa. Item: nō minor. xxv. annis: niſi maior factus ratum habuerit: vt. C. ſi ma. fac. rat. ha. l. fi. multo minꝰ pupillus qui alienare nihil po teſt ſine tutoris auctoritate. ff. de acqui. re. do. l. pu pillus. De filio tn̄ fami. dic ꝙ ſi habet peculium ca ſtrenſe: vel quaſi. donare pōt. vel ſi habet liberā ad miniſtrationem peculij ꝓfecticij. ⁊ hoc ip̄m ſit ſpe cialiter ei ꝯceſſum: vel ſi eſt filius comitis: vel mar chionis: vel ſenatoris. aliter nō. quantūcunqꝫ ma gnus ⁊ diſcretus. d. l. filiuſfa. Item nec mōachus: nec conuerſus. liiij. di. abbati. ¶ An auteꝫ furioſus: vel ꝓdigus poſſit donare? Rn̄. de furioſo nō eſt dubium ẜm glo. in. l. j. ff. de cu. fu. ꝙ donare nō poteſt. qꝛ ſtatim adueniente fu rore. ipſo iure eſt ſibi interdicta adminiſtratio: du rante furore. quo tꝑe ad curatorem ꝑtinet admini ſtratio. Si tn̄ iſte furioſus haberet lucida interual la. tunc adminiſtrare poſſet. ⁊ hoc patet ꝑ Bar. in l. cum alijs. C. de cu. fu. vbi ſummando illā. l. ſic de cit. Curator furioſi ceſſat in adminiſtratione tem pore dilucidi interualli. ⁊ eam reaſſumit reuertēte furore. Quid aūt de ꝓdigo?. Bart. in. l. tres tutores. ff. de admi. tu. ⁊ in. l. is cui bonis: de ver. ob. ſequēdo glo. ibi. ⁊ glo. in. l. j. ff. de cur. fu. ꝯcludit. ꝙ lꝫ qͥs ſit manifeſte ꝓdigus. tum valēt geſta ꝑ eū: niſi inter dicatur ſibi adminiſtratio. immo notabilius dicit credis tu? ꝙ ſi iudex ꝓnunciet te ꝓdigum: nec det tibi curatorem: nec interdicat adminiſtrationeꝫ ꝙ ſufficiat. non credo ꝙ illa pronunciatio ſufficiat. vt in. l. Iulianꝭ. ff. de cur. fur. Et ratio: quia aliud eſt prodigalitas: et aliud interdictio ſeu curatoris datio. que habetur ꝓ interdictione: vt. d. l. Iulia nus. Pone ꝙ iudex faciat p̄conizari ꝑ ciuitatem. ꝙ nullus contrahat cū tali: an illud ſufficiat ne quis contrahat cum eo? Guido de ſu. dicit. ꝙ nō. quia debet fieri cum cauſe cognitione. Bart. dat aliam ſol̓. quia lex dicit ꝙ debet fieri ꝓdigio interdictio. Preconium aūt nihil releuat: cum ipſi ꝓdigo de beat interdici: vt. d. l. Iulianus. Puto tn̄ ꝙ dādo curatoreꝫ videat̉ interdicere: vt. l. ſi curatorem. C. de in integr̄. re. mi. Querit glo. in. d. l. is cui. Pone ꝙ eſt datus curator alicui tanqͣꝫ ꝓdigo: qui nō eſt ꝓdigus. an valeat. Glo. vr̄ dicere ꝙ nō. Sꝫ Bar. ibi diſtīguit. ꝙ aut q̄ris de tutore vl̓ curatore dato pupillo: vel adulto: cum nō ſit. Et dico ꝙ non va let datio: vt tenet glo. in. l. ij. C. qn̄ ꝓuo. nō eſt ne. Qn̄qꝫ datur curator ei qui non eſt ꝓdigus: vt ꝓdi go. ⁊ valet datio. ſi non eſt expreſſus error in ſentē tia. Ratio q̄ me mouet: eſt. Eſſe pupillū: vel adul tum declarat natura. ſed eſſe ꝓdigū ſpectat ad iu dicē. Et ideo videt̉ ius facere illud quod iudex di xit. ⁊ iſtam diſtinctioneꝫ tangit glo. in. l. j. C. de cu. fu. ⁊ tene menti. Hec Bar. Idem dicunt quidaꝫ ſi pater dat in teſtō curatorē alicui tanqͣꝫ ꝓdigo: vl̓ furioſo: vel dari dicit. ⁊ eius aſſertioni ſtat. ⁊ datur curator. etiam ſi nō ſit furioſus: vel ꝓdigus: vt. ff. eo. l. pe. Pone iſte prodigus ad ſanos mores reuertitur et non eſt ꝓdigus. an deſinat habere curatorem: vel ſit neceſſe officium iudicis? Iaco. de are. dicit. aut eſt manifeſtū. ⁊ tūc ipſo iure deſinit eſſe ſub cu ratore. Aut nō eſt manifeſtū. ⁊ remanet officio iu dicis: vt. d. l. j. ff. de cu. fu. Et hoc placet Bar. in. d. l. is cui. Item nec pōt donare is cui alienatio ꝑ legē in terdicta eſt: vt qꝛ cōmiſit crimē leſe maieſtatis. C. ad. l. iul̓. ma. l. vlti. Item nec hereticus. C. de here

Uonatio. jͣ. ticis. l. manicheos. Item nec cōdemnatus de pu blico crimine. licet ante ſnīam donare poſſit. ff. eo. l. poſt cōtractum. Cui pōt donari? Rn̄. cuilibet. niſi ꝑ. l. ꝓhibeat̉ ſiue ſit pn̄s: ſine abſens: notus: vel ignotus. Item patrifa. ⁊ filiofa. extraneo tn̄. C. e. l. ſiue. nam filio fa. ſuo. qͣꝫdiu eſt in ptāte patris: nō valet donatio. ſed cōualeſcit ꝑ emancipationē. niſi fuerit reuocata vt. d. l. ſiue. Item valet donatio amico. ⁊ amice eti am meretrici. Quid aūt de milite: au poſſit donare meretrici? Rn̄. Bar. in. l. miles ita.§. mulier. ff. de mili. te. di cit ꝑ illum.§. ꝙ miles non pōt relinquere mulieri. de qua eſt turpis ſuſpitio. ⁊ idē habet̉ in. l. mulierē ff. de his qui. vt indi. Sed quid in cōcubina? Utrum miles poſſit ſi bi relinquere? Guil̓. dicit ꝙ nō. vt notat̉ in. l. affe ctionis. ff. de dona. Quid in priuato qui donat vel legat alicui mu lieri cōcubine vel alij in qua eſt ſuſpitio? Glo. in. d. §. mulier. dicit ꝙ valet: vt. l. donatōnes in cōcubi nam. ff. de don̄. Sed in legato eſt exp̄ſſum in. l. qui concubinā. de le. iij. ⁊. l. Item legato. e. ti. Sed quid in clerico qui tenet cōcubinā. ⁊ legatū relinquit? Ri. malumbra dicit ꝙ nō pōt. vt in. d. §. mulier. nam ſicut miles ſecularis militie nō pōt Ita nec miles celeſtis militie. Et ꝓ hoc glo. in. l. mi les. ff. de re iudi. Idem Bar. Quid in ea quā quis retinet. tanqͣꝫ vxorē quam in vxorē hr̄e nō pōt. rōne cōſanguinitatis. vel alia rōne. An p̄t quis relinquere legatū? Bar. in. d.§. mulier. dicit ꝙ veritas eſt iſta. ꝙ aut mulier igͦrat mr̄imoniū nō cōſiſtere. ſꝫ credit illud valere. tūc va let: vt. ff. de le. j. l. fi. Aut mulier ſciebat mr̄imoniū nō ꝯſiſtere. ⁊ tūc in eius ꝑſona legatū nō p̄t ꝯſiſte re: vt. l. vxori maritus. ff. de vſufr. le. Aut dubitat̉ vtrū ſciuerit vel ne. ⁊ in dubio p̄ſumit̉ ignorantia. vt in. d. l. fi. Donatō facta filio emācipato. ſiue alicui de libe ris nō exn̄tibꝰ in ptāte donatorꝭ. ſiue etiā extraneo reuocat̉ ꝓpter. v. cauſas ingratitudinis. Prima ſi donatariꝰ atroces iniurias donatori intulit: vt qꝛ dixit ei in platea vl̓ loco ſil̓i. ꝙ erat fur: vl̓ aliud ſil̓e Et glo. ī. l. fi. C. de re. do. ſuꝑ v̓. atroces. dicit ꝙ cō ſiderant̉ ex tribꝰ.ſ. ex qͣlitate iniurie. ex loco: ⁊ ex ꝑ ſona. Inſti. de iniur.§. atrox. Scd̓a ſi manꝰ impi as in eū iniecerit. Tercia ſi graue dānū rerū ſuarū intulit. Et ẜm Io. an. hoc arbitrio iudicis relinqͥt̉ Qd̓.ſ. graue damnū dicat̉. nā p̄t eſſe graue damnū iexa ſi nō ſolū in tota ſubſtātia: vel maiori ꝑte. verūetiaꝫ citra maiorē ꝑtē. Quarta ſi vite ꝑiculū ei inferre at tentauerit. vt qꝛ eū toxicare voluit. etiā ſi non ſit ſe cutus effectus. Quinta ſi ꝯditionē appoſitā nō im pleuit. De his cauſis hr̄ in. d. l. vlti. Prime v̓o qua tuor tāgunt̉: extra eo. c. vlt. vbi Panor. addit ſextū caſum. Si donatarius neglexerit alere donatoreꝫ inopē: vt hr̄ ꝑ glo. in. d. l. fi. lꝫ glo. in. l. In ꝯdēnati one. ff. de re. iur̄. teneat ꝯtrariū. Sed Cy. in. d. l. fi. dicit ꝙ aut donatio ꝯſiſtit in magna quantitate. ⁊ habet ocū glo. in. d. l. fi. Secus ſi in ꝑua re. Et Pa nor. dicit ꝙ hec diſtinctio eſt ſatis equa. nā ille qui Fo. LIX. donat magna. pōt equiꝑari patri. ſed filius tenet̉ alere patre inopem. l. ſi quis. ff. de li. agno. ergo ma gnā ingratitudinē ꝯmittit nō ſubueniēdo ei in ne ceſſitate ſua. Et nota bn̄ hoc. qꝛ ſepe accidit in iſtis mulieribꝰ. maxime ſenibꝰ. q̄ donant fere oīa bona ſua. ⁊ demū negligunt̉ alimētari a donatario. naꝫ poterit reuocari donatio. Mater v̓o q̄ douauit fi lio. ⁊ poſtea trāſiuit ad ſcd̓a vota. donationē reuo care nō pōt. niſi ex tribꝰ cauſis.ſ. ſi vite eius inſidiet̉ vel in eam manus inferat. vel iacturā totius eius ſubſtātie moliat̉. C. de re. do. aut̓. hec qͦꝫ. Eſt autē hoc ius reuocādi ꝑſonale ab vtraqꝫ ꝑte. vn̄ nō trāſ it ad heredeꝫ donatoris. qui tacuit ſuꝑ hoc in vita ſua. qꝛ tacēdo renūciaſſe videt̉. nec ad heredes do natarij. d. l. vlt. Merita em̄ ⁊ demerita ſunt ꝑſona lia. Hoc intellige ſi p̄dicti ſciuerūt cām ingratitu dinis. ¶ Quid aūt ſi donator ignorauit in vita ipſius do natarij. An poſſit agere cōtra heredē ipſius dona tarij? Rn̄. Panor. in. c. fi. e. ti. poſt Io. an. dicit. ꝙ ſic: ſi ignorauit ingratitudinē cōmiſſam in vita do natarij. vel ſi ſciuit. ⁊ nō habuit tp̄us cōpetens ad agendū. arg. in. c. cum in veteri. de elec. ⁊ ibi ꝑ text. qui ponderat: qn̄ donator tacuit. ſꝫ nō dr̄ tacuiſſe: ſi ignorauit: vel nō habuit tp̄s cōpetēs ad agendū Et ꝑ hanc rōnem videt̉ idē dicendū in herede do natoris: vt poſſit agere cōtra donatariū. Sicut in ſil̓i dicit glo. in. l. fideicōmiſſum. C. de fideicō. ꝙ ſi legatarius iniuriā intulit teſtatori. ſi teſtator igno rauit in vita ex hoc poterit agere heres. ⁊ facit qd̓ notat glo. in. l. ſororē. C. de his qui. vt indig. Et ex illis glo. videt̉ inferendū. ꝙ ſi donatarius carnal̓r cognouit vxorē donatoris in vita ſua ipſo ignorā te in vita. ꝙ heres ſuꝰ poterit agere ad reuocandū donatione. qꝛ nō dr̄ tacuiſſe: exquo ignorauit. De hoc videsͣ. adulteriū. ⁊ jͣ. vſuffructus. ¶ Utrū collator bn̄ficij poſſit reuocare collationē ob ingratitudinē cōmiſſam in ipſius ꝑſonā: Ioh̓. an. ⁊ cōiter doc. tenēt. ꝙ nō. qꝛ collatio bn̄ficij non eſt ꝓprie donatio. nā tenet̉ collator ex neceſſitate oſ ficij cōferre. Donatio aūt fit ex mera liberalitate. ⁊ ſic iura loquētia de donatōne nō habent locum in collatōne bn̄ficiorum. Etiā collige ꝙ reuocatio do natōis ob ingratitudinē habet locū dūtaxat in do natione ꝓprie ſumpta. ⁊ iō poſſet nō immerito attē ptari. ꝙ donatio facta ꝓpter merita p̄cedentiaˡ. nō reuocat̉ ob ingratitudinē. qꝛ illa nō eſt mera dona tio. ſed quedā remuneratio. Querit̉ de notabili. q. Quidam baro edificauit monaſteriū. ⁊ religioſi dicti mōaſterij cōmiſerunt ingratitudinē ꝯͣ hūc baronē. in caſibꝰ exp̄ſſis in. d. c. fi. nunqͥd reuocabit̉ illa donatō? Spe. ponit hāc q. eo. ti. ⁊ refert duas opiniones. Prima dicit ꝙ ſic et ꝙ ob hoc. monaſteriū deſtruet̉. ſicut in ſil̓i vide mus: ꝙ ciuitas qn̄qꝫ ſubmittit̉ aratro ꝓpt̓ delictū ciuiū. Iuxta nota. ꝑ Bart. in. l. aut facta. ff. de pe nis. Itē priuat̉ ciuitas dignitate ep̄atus ꝓpter de lictum ciuiū: vt in. c. ita nos. xxv. q. ij. Alia opinio eſt. ꝙ monaſterium non deſtruat̉. ſed expellentur perſone. ⁊ alie ſubſtituentur. ⁊ hec opinio videtur equior. vt ſic potius puniantur perſone qͣꝫ eccleſia k iiij

Donatio. jͣ. et cum hac opinione tranſit ibi Spec. Idem Pa nor. Glo. etiam addit alium caſum in. d. c. fi. ſcꝫ ex p̄ſumpta volūtate teſtatoris. ceſſante omni ingra titudine. vt ꝓpter ſuꝑuenientem natiuitatem filio rum. ⁊ de hoc vide Panor. in. d. c. fi. poſt Barto. in. l. ticia.§. imperator. ff. de leg. ij. vbi dicit. ꝙ qn̄qꝫ querimus de reuocatione fienda ex preſumpta vo luntate donatoris. qn̄qꝫ per remedium querele in officioſi. reſpectu filiorum exiſtentium tempore do nationis. vt quia effudit patrimonium. donando nihil. vel parum relinquendo liberis. Primo caſu aut donatio eſt facta in perſonam liberti. vel extra nei. ⁊ reuocatur in totum. ipſo iure. quaſi donator hoc tacite intellexerit: vt in. l. ſi vnqͣꝫ. cum glo. ſua. C. de re. do. Aut donatio fuit facta in perſonā vni us ex liberis. ⁊ tunc non reuocatur in totum pro pter natiuitatem filiorum. ſed vſqꝫ ad debitum bo norum ſubſidium. id eſt vſqꝫ ad legitimam. que de betur iure nature. Et ita intelligatur. l. ſi totas. C. de inoffi. do. Et ex hoc infert Panor. ꝙ donatio fa cta monaſterio. nō reuocat̉ in totum. de ſtricto iu re ꝓpter natiuitatem filiorum. quia monaſteriū hr̄ loco filij. Item quia donatio eſt facta in fauorē ani me. que nō debet eſſe minus fauorabilis ꝙͣ filius: vt in autentica. ſi qua mulier. C. de ſacro ſan. eccl̓. Et hoc etiam ſentit glo. in. d. c. fi. dum dicit. ꝙ do natio ibi fuit reuocata in totum. iure poli. i. celi. ſcꝫ ex quadaꝫ equitate naturali. nō iure fori. Scd̓o ca ſu dicendum ꝙ aut donatio fuit facta vni ex libe ris. ⁊ non reuocat̉ per alios liberos. niſi vſqꝫ ad de bitum bonorum ſubſidiū. etiam ſi donatio fuit in officioſa. re ⁊ conſilio. Aut donatio fuit facta alteri et tunc ſi liberis fuit aliquid relictum. non reuocat̉ niſi vſqꝫ ad debitum iuris nature. Si v̓o nihil reli quit ⁊ donatio eſt inofficioſa. re ⁊ conſilio. reuocat̉ in totū. Si aūt fuit inofficioſa. re tm̄. ⁊ nō conſilio. tunc nō reuocat̉ niſi vſqꝫ ad debituꝫ iuris nature. Intellige qd̓ dixi de donatione facta filio. qn̄ tenet vt qꝛ emancipato: vel filiofa. ꝓpter merita. Quero an ipſa donatio reuocetur. ipſo iure: vel querela ꝓpoſita? Rn̄. Bar. in. d.§. imꝑator. dicit. ꝙ reuocatio q̄ fit ex p̄ſumpta voluntate donantis ꝑ. d. l. ſi vnꝙͣ. fit ipſo iure: adeo ꝙ res pōt vendica ri. ⁊ poſſeſſio cōdici. Sed reuocatio. q̄ ſit ꝑ titulum de inofficioſis donationibꝰ nō fit. niſi ꝓpoſita que rela: vt in. l. j. C. de inoffi. dona. Quid ſi pater donauit inofficioſe: ⁊ iurauit non venire cōtra. An filius poſſit agere querela? Rn̄. Bart. vbi sͣ. ꝙ qn̄ cōtractus infirmat̉ rōne alteri us. nunꝙͣ iuramento contrahentiū confirmat̉. qꝛ eſſet in alterius diſpendiū: vt extra de pac. c. ꝙͣuis et de iureiur. c. licet. li. vj. Sed hic donatio inoffici oſa infirmat̉ fauore filiorū. ergo ⁊cͣ. Quero vtrum dicte legi. ſi vnqͣꝫ poſſit renuncia ri. vtputa. dono bona mea. ⁊ volo ꝙ ꝓpter ſuꝑue nientes liberos nō poſſit reuocari? Rn̄. Bar. vdi sͣ. ꝙ ꝙͣtum ad illam reuocationē fiendam ꝑ tit. de inoffi. do. nō pōt renunciari. qꝛ ſit donatio in frau dem filiorum. Ꝙtum v̓o ad reuocationeꝫ que fit ꝑ. d. l. ſi vnꝙͣ. ſecus. nam reuocatio que fit per. d. l. li vnꝙͣ. fit ex p̄ſumpta voluntate donantis ꝓpter liberos. ⁊. c. vlti. xvij. q. iiij. dicit. de quodam qui ſi lium non habebat. nec habere ſperabat. vnde ſi ex p̄ſſe voluit ꝙ in caſu exiſtentiū filiorū nō poſſet re uocari. ille leges nō habent locum. Quero quid ſi in dubio aliquis donauit ſimpli citer. et habuit liberos. An ille qui donauit habe bit neceſſe ꝓbare ꝙ non cogitabat ſe habere filios An alius cui donauit habeat neceſſe ꝓbare ꝙ vo luit iſtam donationem valere etiam exiſtētibus li beris? Bart. in. d.§. imꝑator. dicit ꝙ tres ſunt ca ſus. Quandoqꝫ quis cogitat expreſſe ſe habituruꝫ filios. et non habet locum. d. l. ſi vnqͣꝫ. Quandoqꝫ ſe non habiturum filios exp̄ſſe cogitat. ⁊ tunc ha bet locum. d. lex. ſi vnqͣꝫ. Quandoqꝫ quis donat) nec cogitat de hoc vtrū ſit habiturus filios vel nō. tunc ſi liberi ſuꝑueniant habet locum. d. l. ſi vnqͣꝫ et. d. c. vltimum. qd̓ dicit. nec putabat ſe habere fi lios. Sed ille qui nō cogitat. ſic. vel nō. nō putat ſe habiturum filios. cum habuit animū indifferentē nec ad aliquā partium cogitauit. ꝓ hoc. ff. de fur. l. falſus.§. ſi iactum. Quero. d. lex. ſi vnqͣꝫ. loquit̉ de eo qui donauit omnia bona. vel partem bonorum. Quid ſi dona uit vnā rem. an habeat locū. d. lex? Bar. vbi sͣ. di cit ꝙ ſic. nam. d. l. ſi vnꝙͣ. loquitur in omnibus bo nis. vel parte bonorum. ſed pars bonorum idē eſt ꝙ certa res. Et hoc quādo donatio facta eſt extra neo. Secus ſi vni filio. vel loco pio. quia non reuo caretur. niſi excederet debitum bonorum ſubſidiū Hec Barto. Quidam tn̄ quo ad primum credūt ꝙ non reuocabit̉. qn̄ res nō eſſet magni p̄cij. qd̓ vi detur equum. Quero: pone filij ſunt nati. et ſic donatio eſt re uocata ipſo iure. demum incōtinenti ſunt mortui An iſta donatio reconfirmet̉? Bar. vbi sͣ. dicit ꝙ nō. qꝛ ſicut actio ſemel extincta non reſuſcitat̉. Ita donatio ſemel extincta: nō recōualidat̉. vt. l. meui us.§. duobus. de ſe. ij. ¶ Quero: mulier donauit ſimpliciter. ⁊ iurauit ſe non reuocaturam illam donatōnem. Nati ſunt fi lij poſtea. An iuramentum reuocationem fiendā impediat ꝑ. d. l. ſi vnqͣꝫ? Bar. vbi sͣ. dicit. ꝙ. d. Re cuperus de ſancto geminato. ⁊ Franciſcus de piẜ. et ipſe conſuluerunt. ꝙ per tale iuramentum non impedit̉ reuocatio. nam illa reuocatio legis. ſi vn qͣꝫ. ſit ex preſumpta voluntate. que eſt. vt ſi de libe ris cogitaſſet. non donaſſet. Sed iſta eadem con ditio ineſt iuramento. ergo non impedit reuocati onem. Quid ſi in donatione pactum fieret ꝙ donator donationem pretextu alicuius ingratitudinis nō reuocaret? Rn̄dit Aſten. lib̓. iij. ti. xx. ꝙ tale pactū nō tenet. qꝛ equitati naturali cōtrariū eſſet.ſ. ꝙ ali quis impune ingratitudinis viciū cōmitteret. C. de inuti. ſtip. l. ex eo. Sil̓r ſiquis impugnat eū. a qͦ habet bn̄ficiū. ꝑdit bn̄ficiuꝫ: extra de poſtulādo. c. vlt. Sic etiā ꝑdit̉ feudū. diſ. xcvj. ſi imꝑator. vel le gatū. ff. de inoffi. te. papinianus.§. meminiſſe. An autem donatio inter coniuges valeat? Rn̄. ꝙ aut donatō facta fuit quando matrimoniū fuit contrahendum. puta inter ſponſum et ſponſam.

Donatio. jͣ. Aut qn̄ fuit cōtractum. Si primo mō. aut nuptie ſequebantur. aut non. Si ſic. tenet donatio. etiam ſt alter inde fit pauperior: alter ditior. etiā ſi ſponſa deducta fuerit in domū ſponſi. que ꝓpter etatē nō poterat eſſe vxor qd̓ eſt verum ẜm Hoſt. niſi ſit ꝓ xima pubertati. ff. eo. inter eos. Si aūt nuptie non ſeq̄bāt̉. aut hoc eſt ex ꝑte donatoris aut nō. Si ſic aut donauit ſponſus ſponſe. aut ecōuerſo. Si pri mo mō. aut oſculum nō interuenit. ⁊ ſic reuocatur donatio tota. licet em̄ donatio illa fiat ſimpl̓r. ineſt tn̄ conditio tacite.ſ. ſi matrimoniū ſequat̉. Aut in teruenit oſculum. ⁊ tunc medietas reuocat̉. Si v̓o donauit ſponſa ſponſo: reuocat̉ tota. ſiue interue nerit oſculum. ſiue nō. C. de do. ꝓpter nup. ſi a ſpō ſo. Si aūt nō remanſit a ꝑte donatoris: quin mri monium ſequeret̉. tunc donator totum recuꝑat ꝑ conditionē ſine cā. vel totum retinet. ſi nondū de dit. C. de do. ꝓpter nup. l. cum veterum. Si v̓o do natio fuit facta poſt matrimoniū contractum. aut dans fit pauꝑior. recipiens tn̄ non ſit ditior: puta. ſi emat inde vnguenta vxori: vel mulier cōſumpſit in conuiuio fiendo: vel aliter inutiliter. tunc em̄ ta lis donatio nō reuocat̉. qꝛ vxor nō eſt effecta locu pletior. ff. eo. l. ſi ſpōſus.§. pe. ⁊.§. fi. ⁊. l. qd̓ aūt.§. j. eo. ti. Idem ẜm Hoſti. in ſum. ti. eo. ꝙ ſi alterūter locum dederit cā ſepulcri. donatio tenet. qꝛ licet do nator fiat pauꝑior: recipiēs tn̄ tꝑaliter nō fit ditior. Idem ẜm Hoſt. ſi vir donet vxori ad oblationem faciendā: vel ad alias pias cauſas. eadē rōne. Aut dans nō ſit pauꝑior. ⁊ recipiēs fit ditior. ⁊ tunc eti am donatio tenet. ⁊ glo. in. c. fi. extra eo. exemplifi cat: vt ſi maritus ſit inſtitutus heres ⁊ repudiet he reditatē donatōis cā: vt deferat̉ vxori ſibi ſubſtitu te. Non em̄ pauꝑior fit qui nō acquirit. ſed qui de ſuo patrimonio ꝑdit. Item ſi repudiat legatum vt remaneat penes vxorem oneratā ꝓ legato: p̄ſtan do: vel ſi rogatus eſſet reſtituere hereditatem vxo ri: nec detrahat quartam cā donatōnis. tunc tenet donatō. d. l. ſi ſpōſus.§. ſi maritus. ⁊.§. ſi quis: vel ſi donauit vxori rem alienam bona fide. ff. eo. l. ſed ⁊ ſi conſtantr. Aut dans fit pauꝑior. ⁊ recipiēs diti or. Et tunc nō valet. extra eo. c. fi. in tex. ⁊ in glo. ni ſi in aliquibꝰ caſibus. Primo ſi dans ſit in eadē vo luntate vſqꝫ ad mortem. Et ſi donatio legittimum modū excedat: nō tn̄ fuerit inſinuata vſqꝫ ad leuit ſtrtuotito timū modū valebit. C. eo. donatōes. Bar. tn̄ in. l. ſi vt allegatis. C. de inoffi. do. dicit ꝙ aūt ſūt dona tiones ab initio inualide. ſed ſunt eodem tꝑe cōfir mate: vtputa ꝑ mortem. Et tunc de omnibꝰ fiet re uocatio ꝓ rata. Si v̓o donationes ab initio vali de fuerunt tunc reuocat̉ ſolum vltima: q̄ fuit inof ficioſa: vt. l. ſi libertus. ff. de iure patro. Scd̓o ſi do natio in tp̄s finiti matrimonij ſit collata. ſed an̄ tē pus illud. non efficit̉ res donata donatarij. ſed dif fertur in tp̄s. quo mulier a lege viri ſoluta eſt. ff. e. ſi cum vxori.§. vlti. vbi dicit̉. inter virum ⁊ vxorē: mortis cā donatōnes recepte ſunt. Tercio ſi dans dedit pecuniam ad refectionem edium ſuccenſarū ff. eo. ꝙ ſi vir. Quarto ẜm Hoſti. ſi donauit vxori annuum vel meſtruum: ad ſui ſuſtētationeꝫ ſuorū qꝫ: vſqꝫ ad vires dotis. id eſt fructus dotis. naꝫ qd̓ Fo. LX. vltra dat̉ reuocat̉. Idem glo. in. d. l. ex annuo. vbi et addit: ꝙ de alio ſuo proprio poteſt maritus do nare vxori ad exhibitionem ſui. quatenus concur rit cum fructibus quos ſibi retinet. ⁊ quod ſuꝑerit facta computatione eius: quod donatum eſt cum fructibus dotis reuocabitur. Quinto ſi vir ꝓ vxo re vectigal ſoluat. non enim donat qui in neceſſa rijs oneribꝰ ſuccurrit: vt. d. l. ex annuo. Sexto quā do vxor donat marito gratia honoris vel dignita tis adipiſcēde. ſed eatenus eſt ratum donum. qua tenus gratia dignitatis ſuꝑplende opus eſt. ff. eo. l. quod adipiſcende. Septimo quando ſit donatio inter imꝑatorem ⁊ auguſtam. quia imperiales cō tractus vicem legis obtinent. C. eo. l. pe. Cauſe au tem ꝓhibitionis donationis inter virum vxorem ſunt quatuor. Prima. ne ꝓpter amorem. alter con iugum nō obtemperando: donationibus faciliter ſpoliaret̉. ff. eo. l. j. Secūda. ne melior in pauperta tem incideret. ⁊ deterior ditior fieret. ff. eo. l. iij. Ter cia ne forte coniuges ad acquirendum intenti ſibi per donatōes: non eſſent ſtudioſi liberos habendi vel educādi. ff. e. l. ij. Quarta. ne amor honeſtus. et debiti exhibitio. que debēt eſſe inter coniuges pre cio conciliari viderentur. d. l. iij. Nec etiam valet inter eos remiſſio alicuiꝰ debiti: aut aſſignatio cu iuſcunqꝫ debitoris. qꝛ hec omnia donationes ſunt ff. eo. l. ſi ſponſus. Quod autem dictum eſt de do nationibus prohibitis. Idem intelligas de vendi tiōibus ſimulatis. Et vide ad hoc glo. ſingularem in. c. quanto. de priuil̓. que dicit ꝙ quadrupliciter fit fraus legii. Primo. de perſona ad perſonam. vt ſi vxor velit donare viro: vel ecōuerſo cum nō poſ ſit ſupponit aliam perſonam cui donat. non valet donatio. d. l. iij.§. non tm̄. Secundo de re ad rem prohibitum eſt ne filiofa. pecunia mutuetur. Si tā men aliud in fraudem factum fuerit. puta dediſti frumentum vel aliud ſimile. quod venderet: vt pe cuniam haberet. ſit fraus legi. ff. ad ſe. conſult. ma ce. l. ſed Iulianus.§. mutui. Tercio de contractu ad contractum: vt puta vxor non poteſt donare vi ro. vt dictum eſt. vult vendere: vt hoc modo poſ ſit donare. non valet. d. l. ſi ſponſus.§. circa. Quar to de contractu ad contractum: altero tamen mo do. ſcilicet cum mulier pro alio fideiubere non poſ ſit. principalem ſe facit debitricem. hoc non valet. ff. ad ſena. conſult. vel. l. ꝙͣuis.§. ſi cum eſſem. ¶ Quibus auteꝫ modis reuocetur donatio facta inter coniuges? Rn̄deo multis modis. Primo ſi donatio fuit expreſſe reuocata. ⁊ in hoc debet attē di vltima voluntas. ff. eo. cum hic ſtatus.§. j. Se cundo ſi tacite reuocetur. puta ſi res donata ꝑ do natorem alienetur. d. l. cum hic ſtatus.§. ſi maritꝰ vbi patet ꝙ non ſolum alienando. videtur tacite reuocare donationem. ſed etiam pignori obligan do. niſi expreſſe aliud oſtendat. Tercio ſi prius mo ritur donatarius: extra eo. c. fi. Si auteꝫ ſimul mo riantur. puta naufragio. vel ruina. tenet donatio. d. l. cum hic.§. ſi ambo. vn̄ ſuccedūt tunc heredes donatarij. Azo etiā dicit in ſum. eo. ti. Idē eſſe ſi ſil̓ capiāt̉ ab hoſtibꝰ. ⁊ nullus eorū reuertat̉ ſil̓ videt̉ deceſſiſſe. Quod ſi vnus redierit. Is videt̉ ſuper

Donatio. jͣ. uixiſſe: qui redijt. qn̄ alter remanet. d.§. ſi ambo. Item ſi fiat diuortium. d. l. cum hic.§. ſi diuortiuꝫ. et ibi patet ꝙ hoc verum eſt. qn̄ diuortium fit ex di ſplicentia. Secus ſi fieret cum bona gratia. vt ſi fie ret cauſa religionis. Item ſecus ſi poſt diuortium matrimoniū reſtaurat̉: vt ibi. Item cum ſocer nū cium diuortij mittit nurui. cui donauerat: vt in. d. l. cum hic.§. ſi ſocer. Et predicta non ſolum obti nent inter virum ⁊ vxorem. ſed etiam inter ſocerū ⁊ generum. ⁊ inter cōſoceros qui copulatos in ma trimonio in poteſtate habent. Et vt plene habeas noticiam. qui poſſint donare. ⁊ qui non. vide glo. ſingularem in. l. iij.§. qui in eiuſdem. ff. e. quam ſe quit̉ Ho. in ſum. que dicit. ꝙ tribus modis quis alium ꝑ poteſtatem contingit. vel quia ego ſum in poteſtate tua: vel qꝛ tu es in mea. vel qꝛ ego ⁊ tu ſu mus in eiuſdem ptāte. Si ergo aliquo iſtoruꝫ mo dorum alicuius maritum cōtingo ei cuius maritū contingo donare nō poſſum. Idem eſt ex ꝑte vxo ris. nam ⁊ qui eam aliquo iſtorū modorū cōtingit marito eius donare nō poteſt nullo v̓o iſtorū mo dorum interueniente donatio nō impedit̉: vt in ſo crū ⁊ nurū. Glo. etiam addit quartum modum di cens. Item alij qui coniuges ꝑ ptātem cōtingunt vt ſunt duo conſoceri. An aūt indiſtincte ꝓhibeat̉ donatio inter virū et vxorem? Rn̄. Panor. in. d. c. fi. dicit ꝙ regulari ter ꝓhibet̉ donatio oīno pura. ⁊ illa dr̄ oīno pura. que nulla rōne cogēte fit: ſed ſola liberalitas eſt cā donationis. l. j. ff. de dona. ⁊ ſic vbi nulla p̄ceſſit ob ligatio. ſecus ſi ꝓpter aliqua ſeruicia. qꝛ tunc tenet donatio. qꝛ illa nō eſt vera donatio. Ideo donatio remuneratiua nō ꝓhibet̉ inter virum ⁊ vxorem: vt in. l. ꝙ aūt.§. ſi vir. ff. eo. vbi patet ꝙ ſi vir dona uit vnā rem vxori. et vxor aliā rem marito. fit hinc inde compenſatio. Et ꝑ hoc notanter dicit Bart. in. l. ſi volūtate. C. de do. ꝓ. ꝙ ſi nobilis nubit ple beo pōt ſibi cōſtituere dotem aīo donandi. licet cō ferat̉ in tp̄s matrimonij. qꝛ iſta non eſt ſimplex do natio que ꝓhibet̉ inter cōiuges. ſed eſt remunera tiua. qꝛ nobilis nubēdo plebeo videt̉ ſibi quoddā munus conferre. ⁊ ſic maritus donando videt̉ re munerare. ⁊ nō ſimpliciter donare. ad hoc. l. aqui lius. ff. de dona. Idem tenet Panor. in. c. ſi ſeduxe rit. de adul. ꝑ glo. ordinariam in. d. l. ſi volūtate. ꝙ ſi vxor eſſet de nobiliori genere. tūc poſſet aliqͥd da ri ⁊ dos augeri eadem rōne: ⁊ vt acquirat ſibi ami cos potentioris generis. An autē donatio inter virum ⁊ vxorem que fit ſimplici ꝓmiſſione confirmet̉ morte? Rn̄. nō. per l. papinianus. ff. eo. ⁊ ibi dicit Bar. hoc verum qn̄ nō interuenit traditio vera vel ficta. Si em̄ confeſ ſus fuiſſet ſe habuiſſe ⁊ recepiſſe. habet̉ loco traditi onis. ⁊ hoc confirmat̉ morte: vt. l. qd̓ ſuo. ⁊ ibi glo. C. de do. ca. nō nu. An aūt teneat donatio inter coniuges. ſi confir met̉ morte ciuili. Puta maritus donat vxori. c. de inde maritus efficitur ſeruus. vl̓ deportatur in in ſulam et omnia bona eius confiſcantur nunquid iſta. c. debeant cōfiſcari? Rn̄. de hoc eſt caſus in. l. ſed ſi mors. ff. eo. ⁊ in. l. res vxoris. C. eo. vbi Bar. ſummando illam.l. dicit ꝙ donatio inter cōiuges cōfirmat̉ morte naturali: vel ciuili. ex qua libertas perdit̉. Sed ſi ꝑditur ciuitas. libertate manente tunc mors naturalis expectat̉. Exemplum primi. vt ſi donator efficit̉ ſeruus pene vel damnatus ſit in metallum vel in opus metalli. tunc donatio nō extinguit̉. ſed conualeſcit. Et ob hoc dicit Bar. in l. qui vltimo. ff. de penis. ꝙ damnati ad mortē effi ciunt̉ ſerui pene. ⁊ ſic talis ſentētia trahit ſecum ex ecutionem. ⁊ iſtorum damnatorum ad morteꝫ nō valet teſtamentum. Et puto hoc ideꝫ eſſe etiam ſi euaſerint: vel ſi eſſent arrepti de manibus familie poſt ſententiam latam in preſentes. Non dico ita de bannitis. Secus tamen eſt. ſi quis fiat ſeruus hominis vel priuati. Ratio diuerſitatis ẜm glo. in d. l. res. eſt: quia vbi efficit̉ ſeruus hominis. eſt do minus qui pōt reuocare. ſed nō vbi efficit̉ ſeruus pene. Hodie v̓o ex delicto. nō poteſt quis damna ri: vt ſit ſeruus pene. vt in autentica. hodie. C. eo. Quod intelligit Bar. ibi. in his qui ſuꝑuiuere ha bent. Secus ſi damnant̉ ad mortē: ſicut dictū eſt. ¶ An aūt donatio confirmet̉ morte ciuili. que eſt ꝑ ꝓfeſſionem factaꝫ in religione? ⁊ queſtio eſt pul cra. Rn̄. Barto. in autentica. ſi qua mulier. C. de ſa. ſan. ec. ⁊ in. l. ſed ſi mors. ff. de do. inter vi. ⁊ vxo. cōcludit. ꝙ qn̄qꝫ iſta mors ciuilis que inducit̉ ꝑ ꝓ feſſionē. habet oīno quo ad bona eundem effectu: quem habet mors naturalis. vtputa ſi quis ingre diat̉ religionem fratrum minoruꝫ. qui nō poſſunt habere aliquid: nec in ꝓprio: nec in cōi. tunc puto ꝙ heres habebit omnia incontinēti. Sed qn̄ talis mors ciuilis nō habet oīno eūdem effectum. quia ſaltem in cōi pōt retinere bona. tunc heres inſtitu tus debet expectare mortē naturaleꝫ. ⁊ interim eſt in pendenti. poterit em̄ an̄ mori heres qͣꝫ teſtator. arg. ad hoc. d. l. res vxoris. Et ꝑ hoc patet ſo. ad. q. noſtram eadem rōne. ¶ Quid aūt ſi matrimonium nō tenuit. An vale at donatio inter eos? Dic ꝙ licet donatio ipſo iure valuerit. quia tn̄ ꝑſona indigna eius fuit reuocari poterit. C. eo. l. ſi ex voluntate. Intellige ſi ignora bat. Si v̓o vterqꝫ ſciebat impedimentum. ⁊ matri monium non tenere. fiſcus repetet. ff. eo. l. cum hic §. vltimo. ¶ Quid aūt de veſtimētis: q̄ dat vir vxori. An va leat donatio. ⁊ an debeāt eē vxoris: an heredis ma riti? Rn̄. Bar. in. l. in his. ff. ſo. ma. dicit ꝙ veſtes quotidiane quas maritus dat vxori. ſtatim efficiū tur vxoris. l. ex annuo. ff. de do. inter vi. ⁊ vxo. ⁊ ſic ſine dubio ꝑtinēt ad heredes mulieris. Ueſtes v̓o p̄cioſe nō efficiunt̉ mulieris. nec vir videt̉ dare aīo donādi. ſed ꝓpter ſeip̄m facit: vt vxor ſua magis or nate vadat: vt. l. mortis ſue cā. in princ. ff. de do. in ter vi. ⁊ vxor̄. ⁊ hoc dicit glo. in. l. ſi vſuffructus. ff. ad. l. fal. ⁊ hoc videt̉ velle lex ꝙ talia ornamēta non ſint vxoris: niſi exp̄ſſe legarent̉: vt. l. ornamentorū de au. ⁊ ar. le. ⁊. l. hoc legatuꝫ. cum. l. ſe. de le. iij. Et dicit Bartolus pluries cōſuluiſſe. ꝙ veſtes quoti diane ſint vxoris. precioſe vero et feſtiue ſint here dis viri. Idem Bartolus in. l. pͥma. ff. de colla.§. nec caſtrenſe. vbi querit: an huiuſmodi veſtes ſint

Donatio. jͣ. conferende: et concludit ꝙ aut loquimur de veſti bus vilibꝰ: ⁊ alijs illi dn̄e neceſſarijs ad vſum quo tidianum. ⁊ ille nō ſunt conferende. ſed ſunt ꝓprie illius mulieris. ⁊ ab initio tenuit donatio. inter ſo cerum ⁊ nuruꝫ: vt. d. l. ex annuo. Si v̓o loquimur de veſtimentis ⁊ alijs ornamētis p̄cioſis ⁊ feſtiuis tunc illa qualia ſunt veniunt ad diuiſionem: vt. d. l. mortis. nec poteſt dici ꝙ morte ſoceri facta dona tio ſit confirmata. qꝛ nō fuerunt dicte res donate ſed ad vſum tradite: vt. d. l. mortis. in fine. Et ideo puto. ꝙ licet ex vſu quaſi loquēdi. qn̄ maritus ſpō ſat vxorem. ⁊ mittit ſibi coronam cum burſa. et dr̄: talis donat vxori coronam. tn̄ dico ꝙ nō eſt ꝓprie donare. ſed magis ad vſum dare. d. l. mortis. Quid aūt dicendum de veſtibꝰ lugubribꝰ? Rn̄. Ange. in. l. ſi ex re dn̄i. ff. de ſti. ſer. determinat fore mulieris. ꝑ glo. ibi poſitam. Quid aut de encenijs factis vxori. a conſangui neis viri vel vxoris: an ſint ipſius vxoris? Rn̄dit Bar. in. l. ſed ſi plures.§. in arrogato. de vul. ⁊ pu. dicit. ꝙ ſi donatio eſt facta a conſanguineis. ex par te viri. illa dona fuerunt facta contemplatione vi ri. Unde de bonis viri vident̉ eſſe ꝓfecta: vt. d.§. in arrogato. dum dicit. amicus vel cognatus. vi dent̉ em̄ magis facta marito qͣꝫ vxori. Sed in ence nijs factis a cōſanguineis vxoris: vident̉ facta cō templatōe vxoris. ⁊ dicit Bar. Ita de facto ſe con ſuluiſſe. An aūt valeat donatio inter coniuges cōfirma ta iuramento? Rn̄. Bar. in. l. j. ff. eo. dicit ꝙ nō fir matur iuramento. qꝛ inuitarent̉ ad delinquendū tn̄ remittit ſe ad nota. ꝑ eum in. l. ſi quis ꝓ eo. ff. de fideiuſ. ⁊ ibi concludit. ꝙ valet talis donatio. Ideꝫ tenet in. l. ſeius ⁊ augerius. ff. ad. l. fal. Idem tenet Guil̓. de cu. vt recitat Bar. in. d. l. ſeius. Hac rati one. quia datum in fauorem religionis valet: vt. l. cum hic.§. circa. ff. eo. Sed iuramentū eſt magna religio. Idem tenet Io. de ligna. ⁊ Panor. in. c. fi. eo. ti. Nec obſtat quod dici poteſt. ꝙ iuramentuꝫ contra bonos mores nō valet: vt in regula. nō eſt. de reg. iur. li. vj. quia debet intelligi. qn̄ iuramentū eſt contra bonos mores naturales. non de bonis moribus ciuilibus. Et ideo dari poteſt hmōi con iugibus optima cautela. qn̄ volunt inter ſe donare vt donans iuret nō contrauenire hmōi donatiōi. et ſic valebit donatio. Sed circa p̄dicta opponit̉. nam iuramentū cō tra legem interpoſitum eſt nullum: vt in. l. non du bium. C. de legi. Sed lex ꝓhibet donationem ta lem: ergo ⁊cͣ. Rn̄. Panor. in. c. cum cōtingat. de iu reiur. dicit ꝙ qn̄qꝫ lex aliquid ꝓhibet propter bo nos mores naturales: nō ciuiles cōſeruandos. Ci uiles em̄ ſunt variabiles. ⁊ iuramentū in cōtrariū nihil valet: vt in. d. regula. nō eſt. Qn̄qꝫ lex fundat̉ ſuꝑ bono publico principaliter. ⁊ iuramentū non valet. qꝛ pactum ⁊ iuramentū priuatorū nō pōt re mittere ius publicū. Qn̄qꝫ lex eſt fundata non ſuꝑ bonis naturalibꝰ: nec ſuꝑ publica vtilitate princi paliter. ſed in odium aliquorū. ⁊ tunc cum nulla re periat̉ turpitudo in iurante. ita ꝙ pōt dūtaxat cuꝫ diſpendio rerum tꝑalium iuramentuꝫ adimplere contra legem obligat iurātem. Qn̄qꝫ lex eſt funda Fo. LXI. ta principaliter ſuꝑ fauore priuati. licet in conſequē tiam ⁊ ſecundario ſuꝑ publico: vt in. d. c. cum con tingat. ⁊ in. c. ij. de pact. in.vj. ⁊ iuramentum in cō trarium obligat iurantem. Ratio hec eſt. quia vbi lex nō eſt fundata ſuꝑ fauorē publicū. nec iuramē tum cōtinet in ſe aliquā turpitudinē ex ꝑte iuran tis: vel ex ꝑte materie. non pōt impedire qͦminus quis obliget̉ deo. Pater ⁊ filius qui eſt in eius poteſtate ſibi dona re nō poſſunt. eo qꝛ pater ⁊ filius: quaſi vna ſunt ꝑ ſona. C. de impu. ⁊ alijs ſub. l. vltima. Fallit tamē in dote et donatione ꝓpter nuptias. Sunt etiam alij caſus in quibus valet donatio inter patrem et filium. ⁊ in quibus nō querit̉ patri vſuffructus: vt notat glo. in autentica. Idē eſt. C. de bo. que lib̓. ⁊ glo. in autentico. vt liceat matri. coll̓. viij. Primus qn̄ ſub hac conditōe relinquit̉ vel dat̉ a parente.ſ. auo vel ꝓauo vel ab extraneo ne patri perueniat vſuſfructus. d. autē. vt liceat. in principio. Scd̓us ſi pater remittat filio vſumfructum. queꝫ habet in rebus illius aduēticijs: vt in. l. cum oportet.§. ſin aūt. de bo. que li. Tercius in hereditate fratris vel ſororis: in qua cum patre admittit̉: vt in autentico de here. ab inte.§. ſi v̓o colla. ix. Hoc aliqui intel ligunt. qn̄ filius decedit. ad cuius ſucceſſionem vo cant̉ pater et fratres. vt in aut̓. ceſſante. C. de legi. here. tunc pater nō habet vſumfructum in parteꝫ filiorum. qui ſecum diuidunt. ſed in bonis alijs eo rum. ſic. Quartus in hereditate quā adit filius pa tre nolente: vt in. l. fi.§. ſin aūt. C. de bo. q̄ li. Quin tus qn̄ filio legat̉ ſeruus: vt eū manumittat: vt. d. l. fi.§. fi. Sextus in his rebus que filio obueniunt parentibus ſoluentibus matrimonium ſine cau ſa rationabili: vt in autētico: vt nulli. iudi.§. quia vero. Septimus ſi filio legatur vſuffructus. nam ſeruitus ſeruitutis eſſe non poteſt. ff. de vſnfru. le. l.j. Octauus. ſi imperator donauit filiofami. vt. l. cum multa. C. de bonis que liberis. Nonus cum filiofami. eunti in caſtra pater donat mobilia. De cimus in quaſi caſtrēſi. vt in. l. cū oꝑtet.§. exceptis C. de bo. q̄ lib̓. Undecimus ſi pater donat filio ob alimenta ẜm Hoſti. Alium caſum addit Bar. in l. contra. ff. re. amo. per glo. ibi. ꝙ ſi filiuſfa. recepit dotem. patre non conſentiente. nec ſe obligante: patri nihil acquiritur. nec vſuffructus. uec aliquid aliud. Queritur vtrum pater teneatur facere inuenta rium cum recipit bona aduenticia filiorum in qui bus habet vſumfructum? Dic ꝙ nō. Ad quid em̄ fieret. cum de eis rōnem reddere nō teneatur? Itē ꝙ ad hoc teneat̉. lege cautum nō reperit̉. Item ꝙ non teneatur. hoc ſuad⁊c conſuetudo. que eſt opti ma legum interpres. Et hec queſtio fuit de facto bononie. Et ſic deciſa. rationibus predictis. Hec Mar. ſy. Quid ſi pater vſufructuarius monachat̉. an ex tinguet̉ ꝯſufructus. quē habet in bonis filij aduē ticijs? Rn̄. glo. in autentica. ideꝫ eſt. C. de bo. q̄ li. dicit ꝙ nō finit̉. Sed Mar. ſy. dicit hoc verum in vſufructu quem habet in bonis alterius. nō filio rum. nam vſuffructus quem habet in bonis ad uenticijs filiorum. bene finitur. cum filij deſierint

Donatio. jͣ. eſſe in ptāte patris. Item deſijt eſſe legitimus ad miniſtrator bonorū. ꝓpter que duo. patri dat̉ vſuſ fructus. Et hec qō fuit de facto bononie. et ſic fuit deciſa. Nec obſtat p̄dicta glo. qꝛ intelligit̉ ī vſufru ctu quē habet in bonis alterius. nō in bonis aduē ticijs filiorum. hec Mar. Quid autē de donatōe quam facit pater filio in actu emācipatōis. an ſit ſimplex. vel ob cām? Rn̄. Barto. in. l. vt liberis. C. de colla. ⁊ in. l. j.§. nec ca ſtrenſe. ff. de colla. dicit nemo dicat ꝙ illud qd̓ dat pater filio in p̄mium emācipatōis ẜm cōem vſum loquēdi: dicat ob cām donatio. immo eſt ſine cā et ſimplex donatio: qꝛ magis filius pr̄i deberet dare. qꝛ eū liberat a patria ptāte. Et iō videt̉ facta ex ſo la liberalitate: vt. l. cū oꝑtet.§. cum aūt. de bo. q̄ li. Ideo tanqͣꝫ ſimplex donatio venit cōferenda. An autē pater poſſit donare filio ꝓpter merita? vide Bart. in. l. j.§. nec caſtrenſe. ff. de col̓. ⁊ in. l. ſi donatiōe. C. de col̓. ⁊ in. l. frater a fratre. ff. de cōdi. inde. vbi diſtinguit ꝙ ſi quidē pater donat filio ꝓ pter merita p̄cedētia talia. ꝓpter que cuilibet extra neo ad idem teneret̉. tunc valet donatio. ⁊ res do nata efficit̉ peculij aduēticij. videt̉ em̄ filius queſi uiſſe ex oꝑis ⁊ laboribꝰ ſuis. ⁊ ſic eſt aduēticiū. d. l. cum oꝑtet§.j. nec ſufficeret dicere in inſtr̄o. ꝙ hoc fecit ꝓpter merita. niſi merita ꝓbarent̉: vt. l. ſi forte ff. de ca. pec. Et ꝑ hoc dicit Barto. ibi ꝙ ſi aliquis donauit aliquid alicui ꝓ meritis ⁊ bonis ſeruitijs habitis ⁊ receptis ab eo. Si quidē iſta donatio fit ab eo qui poſſet donare libere. nullis p̄cedētibꝰ me ritis. tunc iſta verba enūciatiua inducūt ꝓbatiōꝫ inter eaſdē ꝑſonas. Sed ſi de neceſſitate requirerē tur. ⁊ al̓s donare nō poſſet. tunc illa verba nō ꝓba rent merita p̄ceſſiſſe: vt. d. l. ſi forte. ⁊ notat̉ in. d. l. ſi donatiōe. Si v̓o donat ſimpliciter meritis nō p̄ce dentibꝰ. tunc nō valet donatio niſi morte ꝯfirmet̉ Sed quid in dubio qn̄ pater donat filio ſimpl̓r an videat̉ donare vt filio. an vt bn̄ merito? Glo. in d. l. ſi donatōne. dicit notāter. vt refert ibi Bar. ꝙ debemus inſpicere ſi p̄ceſſerit merita. quibꝰ inter uenientibꝰ. nō eſſet donatio ſimplex ſed ob merita Si nullū meritū p̄ceſſit. videt̉ ſimplex donatio. eti am ſi pr̄ dixerit in inſtr̄o. dono tibi vt extraneo ꝓ pter merita. talis em̄ cōceſſio nō facit fidem. Utrū donatio facta ſub cōditiōe ſit idē ꝙ facta ſub mō? Rn̄. nō. nam illa q̄ fit ſub ꝯditiōe. puta ſi tale quid fiat. nō tenet. niſi exiſtēte cōditōe. ſꝫ illa q̄ ſit ſub mō puta. vt tale quid fiat. ſtatim tenet. ſꝫ nō extante illo pōt reuocari. C. de do. ſub mō. l. j. ⁊. ij. et. l. fi. Utrū ſacerdotes parochiales et alij clerici ſiue p̄lati poſſint donare? De hoc videsͣ. clericus. iiij. Ep̄s tn̄ ad cōſtruendū monaſteriū p̄t cōferre quī quageſimā bonorū ſue eccleſie. Ad edificationē v̓o alterius eccleſie ſolū cēteſimā. xij. q. ij. bone rei. nec requirit̉ nouus cōſenſus. cū ſemel a iure cōceſſum ſit. Et ſi plures donatōes fecit ⁊ excedāt quinqua geſimā vel centeſimā. excedēs ſiue vltima reuoca bit̉ ⁊ nō oēs. ẜm Panor. ⁊ doc. in. c. apl̓ice de do. lꝫ aliqui dicāt ꝙ de qualibet dꝫ ſubtrahi certa ꝑs. qꝛ vltima donatio ſimpl̓r nō grauat. Sed in contra rium eſt. qꝛ prime donatōes ſūt ſortite ſuū effectū. nō ergo debēt reuocari ꝓpter vnā vel vltimā. quia qd̓ legittime factū eſt ⁊cͣ. Sed vbi plures donatōes eſſent ſil̓ facte: ſeu nō apparet de anterioritate. tūc p̄t ꝓcedere cōtraria opinio. Infert etiā Panor. ꝙ vbi donatio ꝓhibet̉ vſqꝫ ad certā quantitatē. non pn̄t fieri plures donatōes ſucceſſiue vſqꝫ ad illam quantitatē. qͣſi hoc videat̉ actū in fraudē legis. Et facit ad materiā. l. ſancimus. C. d̓e do. nam dona tio ꝓhibet̉ ſine inſinuatōe vltra quingentos aure os. Pone ꝙ ſucceſſiue quis fecit eidē plures dona tiōes. ⁊ ſil̓ coaceruate excedūt quingētos aureos. nunqͥd exceſſus valebit ſine inſinuatiōe? Et certe dicendū eſt ꝙ nō. ⁊ optime ꝓbat̉ in. d. c. apl̓ice. ¶ An aūt cōſenſus capl̓i debeat interuenire qͦ ad cōſtruendū monaſteriū? Dic ẜm Panor. vbi sͣ. ꝙ ep̄s a principio nō pōt de nouo ꝯſtruere monaſte riū: nec eccleſiā cōſtructā ſecularē monaſticis infor mare regulis ſine cōſenſu capl̓i. Et ita intelligit̉. c ſi ep̄s.xij. q. ij. Sed poſtꝙͣ hec ſunt acta cum cōſen ſu capl̓i pōt ſolus hanc donationē facere. qꝛ tūc eſt neceſſaria. ⁊ ita intelligunt̉ alia iura. Et ẜm cōiter doc. nō ſoluꝫ de redditibꝰ ſed etiā de poſſeſſionibꝰ pōt ep̄s hanc donationē facere. quin immo expe dientius eſt eccleſie de poſſeſſione qͣꝫ ꝓpter hoc do nare quinquageſimā ꝑtem reddituū. Et hoc intel ligas de donatōe inter viuos. Secus in teſtō ẜm cōiter doc. qꝛ teſtm̄ porrigit̉ ad tp̄us. quo nō eſt fu turus p̄latus. qꝛ morte cōfirmat. ergo cum nō poſ ſit diſponere tunc: nec nūc in teſtō. Item teſtm̄ fu de rebus ꝓprijs. non de alienis. ⁊ adhuc ex magna gratia concedit̉. vt quis poſſit teſtari de rebus ꝓ prijs. ꝓpter primam rōnem. Si tamen quinquage ſima. aut centeſima eſſet in graue damnū eccleſie tunc dari non deberet. d. c. apl̓ice. Item in rerum donatione dꝫ attendi rōnabilis cōſuetudo loci: ex tra de dona. ceterum. An autem in omnibus donationibus factis vl̓ tra quingentos aureos requiratur inſinuatio? Et dicitur inſinuatio ſcriptura publica que fit coram iudice. ⁊ ſcribitur in actis publicis. Dic ẜm Mo nal. ꝙ donationes que in priuatum a principe fi unt: cuiuſcunqꝫ quantitatis ſint. valent. etiaꝫ ſine ſcriptura. l. ſancimus. C. de do. Et econuerſo que fiunt in principē a priuatis. d. l. ſancimus. ⁊ in au tentica. Et a priuatis ibi poſita. Item cum donat̉ pijs locis ſil̓r valet. qꝛ in his optima mēſura: eſt re rum donataruꝫ immēſitas. in autētico de nō alie. vel ꝑmū. re.§. ſi nimis. col̓. ij. An autem donator teneatur de euictione? Dic ẜm Panor. in. c. inter cetera. de preben. ⁊ in. c. fi. de emp. ⁊ ven. poſt Cy. ⁊ alios. ꝙ aut donator ſolen ni promiſſione ꝓmiſit de euictōne. ⁊ tenetur. Aut non promiſit. ⁊ tunc aut donatio incepit a promiſ ſione. vt quia primo promiſit. et poſtea donauit. Aut incepit a traditione quia ſimul donauit ⁊ ꝓ miſit. primo caſu: olim non tenebat̉: niſi promiſſio fuiſſet ſolennis. puta ſtipulatione interueniente. ſꝫ hodie ſecus. ꝑ. l. ſi quis argentum. C. de donat̉. ſe cundo caſu. ſcilicꝫ cum incepit donatio a traditio ne. aut vult agere ad particulare intereſſe. puta ad

Donatio. ij. ſumptus factos occaſione illius donationis. ⁊ di ſtingue vtrū donator fuerit in dolo vel nō. Nam pͥmo caſu tenet̉. ſcd̓o nō: vt in. l. Ariſto. ff. de dona. Ad dotale v̓o intereſſe rei donate agere nō pōt. vt l. ij. C. de euic. ¶ Quid autē ſi donator dicat. dono tibi villā meā ⁊ oīa iura q̄ habeo in ea. an̄ veniāt iura ſpūalia: vt puta. ius patronatꝰ: decime ⁊ hmōi. Dic ẜm Pa nor. in. c. ſedes. de reſcriptꝭ ꝑ notabile dictū Inno. in. c. ex lr̄is. de iu. patro. ꝙ nō veniunt iura ſpūalia ꝑ talē donationē. qꝛ hoc ſignum oīs. nō extendit ſe ad ea q̄ ſunt alterius iurꝭ ⁊ nature ꝙͣ ea q̄ principa liter tranſferunt̉. optime facit. d. c. ſedes. vbi dicit̉ ꝙ ꝑ clauſulā generalē. quidā alij ⁊ res alie. multitu do effrenata non includit̉. nec ꝑſone nec res maio res exp̄ſſis. ſꝫ pares vel minores. Ex quo infert pa nor. ꝙ genꝰ ſequēs enumerationē ſpecieꝝ. reſtrin gitur ad ſpēs pares exp̄ſſis. Sic gͦ illa generalitas ſcꝫ ⁊ oīa iura. debet reſtringi ad tꝑalia. ꝓpter ſpeciē tꝑalitatis p̄cedentē. Secus autē qn̄ datur aliquid qd̓ hꝫ ſimul tꝑalia ⁊ ſpūalia iura: cū omnibꝰ ꝑtinē tijs ſuis. ſicut eſt p̄benda q̄ hꝫ poſſeſſiones ⁊ deci mas. tūc oīa ſimul tranſferunt̉. hoc idē tenet Ho. in. d. c. ex litteris. Onatio. ij. ſcꝫ cā mor tis eſt. vt cū rē quā dono malo me habe re ꝙͣ eū cui dono. ſꝫ magꝭ ip̄m qͣꝫ heredē meū. ff. e. l. j. Uel magiſtraliter diffiniēdo. eſt q̄daꝫ ex mortis vel alterius inſtantis vel futuri ꝑiculi co ſideratione vel metu diſpēſatio volūtatis. ff. e. l. ij. Et addit Ho. liberaliter facta. qꝛ ſi qͥs cauſa mortꝭ ſibi cōminate. rē ſuā cōferret. nō valeret. licet ꝑicu lum īmineret. ff. qd̓ me. cā. metū. Et hoc intelligit̉ qn̄ metus id̓o mihi infert̉ vt aliqͥd donē. al̓s ſecus ff. e. l. iij. ¶ Quis pōt donare. Rn̄. ꝙ hmōi donationes fa cere pōt. oīs qui teſtari pōt. qͥ autē teſtari nō poteſt eā facere nō pōt. Hoc fallit in filiofa. qꝛ licet patre cōſentiente. teſtari nō poſſit. excepto caſtrenſi pe culio vel qͣſi. donatione tn̄ cauſa mortis facere pōt parente in cuiꝰ ptāte eſt cōſentiēte. ff. e. tā is. Cui donari poteſt. Rn̄deo. ꝙ omnibꝰ donatio fieri pōt. quibꝰ legatū de iure relinqui poteſt. ff. e. l. omnibꝰ. In quo quidē tp̄s nō donationis. ſꝫ mor tis inſpicit̉. ff. e. mortꝭ. Nota tn̄ ẜm Bar. in. l. qͥdā ff. de pe. ꝙ licꝫ dānatis in metallū nō poſſit legari. fallit tn̄ in cā alimētoꝝ. Et hoc facit ad. q. An frēs minores vel alij qͥ nihil pn̄t habere ſaltē poſſint pe tere ex cauſa alimentoꝝ. ¶ Quero qͥd pōt donari cauſa mortis. Rn̄. qͥcqͥd inter viuos dari pōt. Quot ſunt ſpēs huiꝰ donatōnis. Rn̄. tres. vna que ſit ab hoīe ſano. eo ꝙ cogitat ſe qn̄qꝫ moriturū Alie v̓o due fiūt ab hoīe qͥ occaſione languoris vel alterius cauſe timet ſibi mortē vel aliud ꝑiculuꝫ de Aximo īminere. quaꝝ vna fit ita. vt res donata ſta tim fiat accipientis. Altera vt tūc fiat accipientis: cū donans deceſſerit. ff. eo. l. ij. ¶ Qualiter autē fiat. Dic ꝙ triplicit̓.ſ. traditione. pollicitatione. ⁊ ſtipulatione. ff. e. ſenatus. Sub qͣ Fo. LXII. cunqꝫ autē ſpecie fiat. debet inſeri in ea. ꝙ fiat cau ſa mortis vel alterius ꝑiculi talis. quia al̓s eſſet do natio ſimplex inter viuos. qͣntūcunqꝫ fieret in ar ticulo mortis. quia nō eo ipſo. ꝙ quis moriens do nat: donare mortis cauſa videtur. d. l. ſenatus ẜm Azo. Scd̓m autē Ho. hoc extimandū erit ex ver borum affectione. ⁊ qͣlitate ꝑſonaꝝ et ſtatus. Et ſi nihil apparet. p̄ſumit̉ inter viuos donatū. Et de bent in ea quinqꝫ teſtes adhiberi. C. eo. l. fi. Debet etiā eſſe p̄ſens ꝑſona cui fit. vel alia q̄ vice eius reci piat eā. vnde ſi vult donare cā mortis pauperibus vel eccleſie. donet notario ſtipulanti ⁊ recipiēti no mine paupeꝝ vel eccleſie. ff. eo. inter. ¶ Ex quibꝰ autē cauſis reuocet̉ hec donatio. Dic ꝙ cuiuſcunqꝫ ſpeciei vel modi ſit. Ipſo iure tripli citer reuocat̉. vel ſi donans ſuꝑuixerit ſeu de ꝑicu lo in quo erat conualuerit vel eū penituerit vel do natarius pͥus deceſſerit. Inſti. e. in pͥncipio. Si tn̄ donans irreuocabilē eaꝫ dixerit eſſe. irreuocabilis erit. vt ſi dicat donationē hanc. qͣntūcunqꝫ dona tarium: aut me ſuꝑuiuere vel penitere cōtingat. tn̄ irreuocabilē eſſe paciſcor ⁊ iubeo. Uolens eā: nulla rōne vel cauſa irritari poſſe. d. l. ſenatus.§. mortis cauſa. Et ſic habebit effectū ſimplicis donationis. licet dicat̉ fieri cauſa mortis. ¶ In quibꝰ autē hmōi donationes ſint ſimiles vel diſſimiles legatis. Dic ꝙ hec donatio differt a lega to. Primo quia legatū ſemꝑ dat̉ ab herede. ſꝫ dona tio cauſa mortis vel ab eo vel a defuncto. Scd̓o qꝛ filiuſfa. patre ꝑmittente: hanc donationē facere po teſt. nō autē pōt legare vel teſtari. qꝛ hoc ex alieno arbitrio pendere nō debet. ff. e. tam is. nec etiā pōt codicillari. vt. l. ij. de leg. j. vbi habet̉. ꝙ qui nō pōt teſtari. nō poteſt codicillari. ⁊ ibi Bar. reddit ronē qͣre aliud ſit in donatione cauſa mortis. ⁊ aliud in legato. dicens. ꝙ licet donatio cauſa mortis ſit vlti ma voluntas. ſapit tn̄ naturā contractuū inter vi uos. Et ideo pōt fieri a filiofa. volente patre. Ter cio. quia ſi teſtamentū accuſo. legatū ꝑdo. nō autē donationē. ff. de his qui. vt indi. l. poſt legatum. et inſti. de do.§. j. in glo. in v̓. fere. vbi etiā plures alie ponunt̉ differentie. Rō autē differentie. quare in d. caſu ꝑdatur legatū. ⁊ non donatio cauſa mortis dat̉ ꝑ glo. in. d. l. poſt legatū. in.§. qͥ mortis cauſa. quia donatio mortis cauſa nō ꝑ teſtamentū cōfir matur. Et vide etiā Bar. in. d. l. circa principium. vbi dicit ꝙ ille qui dicit teſtamentū falſum directe impugnat iudiciū vel voluntatē defuncti. ⁊ ꝑ con ſequens debet ꝑdere legatū. Conuenit autē cū le gato. quia in morte confirmat̉. ⁊ ex ea falcidia de trahit̉. C. ad. l. fal. l. fi. Et intantū ē ſimilis ei. vt cū ipſo fere ꝑ om̄ia cōnumeret̉. d. inſti.§. j. in tex. ⁊ in glo. Sed dices tu. nōne legatū poteſt dari a teſta tore ſicut et donatū cauſa mortis. certe ſic. ſed tunc amittit nomen legati. ⁊ tranſit in donationeꝫ ſim plicem ⁊ in ſpeciem donationis inter viuos. Et de hoc eſt glo. ſingularꝭ de qua Di. facit magnū feſtū ī. l. legatu. de le. ij. ⁊ di. dicit ꝙ ex hoc ſunt duo effe ctus. Primo quia teſtator nō poterit amodo reuo care. Scd̓o. quia de hoc amplius falcidia nō detra hitur. vt. l. vbi. ff. de do. cauſa mortis. qd̓ tene mēti

Donatio. iij. dicit Barto. in. d. l. legatum. licet ipſe dubitet de hoc. Onatio. iij. propter nuptias. Donatio ꝓpter nuptias eſt qd̓ ſponſus ſponſe donat qn̄ ab ea do tem accipit. extra de do. inter vi. ⁊ vxo. c. nuper. et ibidē patet ꝙ idē eſt etiā ſi ſponſus donat: qn̄ non accipit dotē. quia ſiue accipiat dotē: ſiue non: illud qd̓ donat ſic vocat̉. Alicubi tn̄. vt in hiſpania con ſuetudo eſt. vt viri vxores dotent ex ꝓpria ſubſtan tia. q̄ conſuetudo pōt eſſe licita ẜm Panor. in. c. et ſi neceſſe. de do. inter vi. Huius autē donationis ꝓprium eſt. ꝙ ſi paciſcat̉ maritus de dote vel parte dotis lucranda vxore p̄mortua. talem partem de bet lucrari mulier de donatione ꝓpter nuptias p̄ mortuo viro. extra de do. inter vi. c. fi.§. ſane. ⁊. C. de pac. cōuen. l. ex morte. vbi etiā patet ꝙ ſi diuer ſe ſint qͣntitates maioris vel minoris dotis ⁊ dona tionis ꝓpter nuptias. quia etiaꝫ tunc equalitas de neceſſitate reqͥrit̉ in quota ⁊ non in qͣntitate. Et ꝙ ſi pactio cōtraria facta fuerit. nō tenet Inno. vt re fert pan. in. c. fi. de do. inter vi. ꝑ. d. l. ex morte. dicit ꝙ poteſt eſſe diſꝑitas in dote. ⁊ in donatione ꝓpter nup. etiā in qͣntitate. licet ẜm panor. videat̉ tex. ho die de iure autenticoꝝ in autētica eqͣlitas. de pac. cōuen. ꝙ dos ⁊ donatio debeāt eſſe eqͣles. ⁊ pacta de lucro dotis vel donationis debent eſſe equalia ⁊ ita ſeruat̉ ẜm panor. in ſenaꝝ ciuitate. vbi cōmu niter donatio ꝓpter nup. eſt eiuſdē qͣntitatis cum dote. ſꝫ in multis locis non ſeruat̉. Unde vt dicit glo. in. d. autentica. eqͣlitas. ipſa autētica eſt ſubla ta hodie ꝓpter conſuetudinē. quia conſtituit̉ dos. ⁊ ſepe nulla donatio fit a viro. Sed tu dic cōſuetu dinem ſeruandā vbi viget. al̓s ſerua diſpoſitionē illius autentice. Sed tu diceres qͥd operatur iſta donatio ꝓpter nup. q̄ fit a marito: cū maritus etiam teneat bona donata. cōſtante matrimonio. ⁊ facit fructus ſuos Soluto v̓o matrimonio redit ad eū. Primū ꝓba tur in. l. vbi. C. de iure do. Scd̓m ꝓbatur in. d. c. fi. So. dicit Io. an̄. poſt pe. ⁊ abbatē ꝙ oꝑat̉ mul tos effectus. Primū ꝓpter pactuꝫ qd̓ fit de lucran da dote. nam extendit in fauorē mulieris ad dona tionem propter nup. vt ſicut maritus ex pacto lu cratur dotē: p̄mortua vxore. Ita vxor lucrat̉ illam donationē p̄mortuo viro. vt. d. c. fi. Scd̓o fortius ius habet mulier in rebus ſibi datis ꝓpter nup. in dote recuperanda ꝙͣ in alijs bonis mariti. nam in alijs bonis pōt vxor renunciare iuri hypotecaꝝ. ſꝫ in iſtis rebus donatis. nō. vt ſic ſit. vnde poſſit cō ſuli mulieri in dote recuperanda. de quo in auten tica. ſiue a me. C. ad vell̓. ⁊ in c. peruenit. de emp. ⁊ ven. vbi habet̉ per pan. ꝙ res donata vxori a viro ꝓpter nup. nō poteſt alienari ꝑ maritū. etiam con ſentiente vxore. vt in. d. autētica ſiue a me. niſi duo bus interuenientibꝰ. Primo ꝙ vxor cōſentiat poſt bienniū ſcd̓a vice. Scd̓o ꝙ tātū ſit in viri facultati bus vt indēnitati vxoris poſſit conſuli. Et requiri tur vt facultas ſit in bonis mariti. nō ſolum tēpo re ꝯtractus. vt quidā dicunt. ſꝫ etiā tꝑe qͦ vxor agit ſeu agere pōt. Et predictus tex. notabiliter limitat ius ciuile. Tercio operatur ꝙ marito vergente ad inopiā. vxor pōt etiā a creditoribꝰ mariti vendica re tā dotē qͣꝫ donationē ꝓpter nup. Debēt em̄ de ſeruire oneribꝰ matrimonij. vt in. d. l. vbi. Quar to ſi vir cōmittit adulteriū. mulier pōt agere: vt lu cretur illā donationē ꝓpter nup. ſicut agit vir. vt lucret̉ dotē mulieris. qn̄ mulier adulterat̉. vt in. c. plerūqꝫ. de do. int̓ vi. Et ideo ſis cautꝰ vt ſemꝑ fiat ipſa donatio propter nup. ipſi mulieri. Et nota ꝙ iſta donatio q̄ fit vxori a viro. nō indiget inſinua tione. ꝙͣuis qͥngentos aureos excedat. C. de do. ante nup. autētica. eo decurſuꝫ. Et rō eſt ẜm Bar in. l. cū multe. C. de do. ante nup. qꝛ nō eſt donatō ſimplex ſꝫ ob cām. qd̓ ꝓderit mulieri. ⁊ nō viro. qꝛ ſi pactū factū fuerit de dote ⁊ donatōe lucrandis. mulier in donatōe lucrabit̉ vltra qͥngentos aure os. vir aūt nō lucrabit̉ vltra qͥngentos in dote. vt in. d. autētica. eo decurſum. Fructꝰ tn̄ donationis ꝓpter nuptias. nō vxor. ſꝫ vir ꝑcipiet ad ſuſtenta tionē ſui ⁊ vxoris ⁊ familie ſue ꝓpt̓ onera mr̄imo nij. exͣ de do. inter viꝝ. ꝑ veſtras. Os ē donatio a parte d mulieris facta parti viri pro ſuſtinendo onera mr̄imonij. Et eſt dotis natura vt durante mr̄imonio. duret dos. Eo v̓o ſoluto: ſol uitur. qꝛ ſine eo eſſe non pōt. ff. de iure do. l. iij. Et eſt dos qͣſi ꝓpriū patrimoniū mulieris. ff. de mi. l. deniqꝫ.§. ſꝫ vtrum. Et ad hoc ꝙ ſit dos. oportet ꝙ mr̄imoniū ſit cōtractū. nō tm̄ de facto. ſꝫ etiam de iure. d. l. iij. Sꝫ ꝙͣdiu ſtat mr̄imoniū: dominiū do taliū eſt penes viꝝ. Un̄ et ꝯͣ voluntatē viri. nō p̄t inde elemoſynā facere. Quot ſunt ſpēs dotis. Rn̄. due. nā alia eſt ꝓfe cticia. alia aduēticia. Profecticia eſt q̄ a patre vel a ſuperiore aliquo de linea patris tāꝙͣ a patre eſt ꝓ fecta.ſ. de bonis eius. nec refert: an filia deinceps ſit in ptāte vel emācipata. qꝛ non patria ptās facit dotē ꝓfecticiā. ſꝫ nomen patris. Profecticia gͦ eſt ſi pater dederit: vel alius eius mandato vel noīe. eo ratū habente vel curatore eius: ſi ſit ꝓdigus vel fu rioſus. ff. de iu. do. ꝓfecticia. Si v̓o pater. nō tāqͣꝫ pater. ſꝫ tanꝙͣ extraneus dederit illud qd̓ daret ex traneus ſibi. vt daret in dotē filie. nō erit ꝓfecticia ſꝫ aduenticia. hec em̄ aduēticia eſt: quā mulier dat ꝑ ſe. vel aliꝰ a patre vel auo. ſiue ſit frater ſiue auun culus. vel qͥlibet alius. d. l. ꝓfecticia. Ad quē ꝑtinet periculū rei dotalis. an ad virū. vel ad vxorē? Rn̄. res date in dotem: aut ſunt ext mate aut nō. Si ſic. periculum ſpectat ad viꝝ. niſi res ex toto ꝑierit ante nup. nā extimatio venditio nem facit. Et in hoc caſu tam lucrū qͣꝫ damnū ſpe ctat ad viꝝ. ſicut ad rei emptorem. ff. de iu. do. ple rūqꝫ. ⁊. l. res in dotem. Si v̓o non ſunt extimate. tunc ad viꝝ nō ſpectat ꝑiculum rei dotalis vel eui ctionis vel dęteriorationis. ſꝫ ad vxorē. d. l. plerūq̄ Et ponitur ibi exemplū ꝙ ſi veſtis ſit extimata. et mulier eam attriuerit. vir extimationē reddit. Si v̓o inextimata: dānū ⁊ lucrū ꝑtinet ad mulierē. d. l. plerūqꝫ. Fructus tn̄ dotis ꝑtinent ad viꝝ. ꝓpter

onera matrimonij. ſi tn̄ ſuſtinuerit onus mr̄imo nij. al̓s ſecus. ff. e. dotis fructus. ⁊. d. l. plerūqꝫ.§. ſi ſerui. vbi etiā dicit̉ ꝙ fetus pecoꝝ dotaliū ꝑtinent ad virū. qꝛ cōputant̉ in fructibꝰ. ſic tn̄ vt ſuppleat pͥus capita p̄mortua ex fetibꝰ iaꝫ natis. Unde ibi fallit hec regula. Cuiꝰ eſt emolumentū: eius debet eſſe piculum. Et hoc eſt veꝝ: niſi res dotalis con ſiſtat in numero: pondere ⁊ mēſura. qꝛ ꝑiculum ta lium ſpectat ad viꝝ. Fetus tn̄ ancillaꝝ dotaliū: nō cedunt viro. qꝛ dignitas cōditionis humane facit vt ptūs ancillaꝝ nō debeant fructuū noīe cenſeri. d.§. ſi ſerui. Itē nec lapifodine. vbi lapis nō rena ſcitur. Secꝰ vbi tales lapides renaſcant̉. cuiuſmo di ſunt in anglia ⁊ aſia. qꝛ tunc fructus eoꝝ ꝑtinēt ad viꝝ. Idē eſt de fundis argentifodinis ⁊ ſil̓ibꝰ: ⁊ de arboribꝰ nō cedendis. Secus ergo in arbori bus cedendis. vt qꝛ infra breue tp̄s renaſcunt̉. nā tunc poſſunt dici fructꝰ. Hoc idē tenet Bar. in. l. aullta diuortio.§. ſi fundū. ⁊.§. ſi vir in fundo. ff. ſo. ma. vbi facit ex illis duas concluſiones. Prima eſt. ꝙ qoē̓ arbores cedue cōputant̉ in fructibꝰ vt ſunt ſalices ⁊ hmōi. Secus in arboribꝰ fructiferis. Scd̓a con cluſio. ꝙ lapis qui non renaſcit̉: non eſt in fructu. Secus ſi renaſcit̉. Idē in cretifodinis ⁊ argentifo dinis. Et p̄dicta inducit ad. q. quotidianā. Pone maritus qui fuerat notarius: legauit vxori vſum fructum oīm bonoꝝ ſuorū. An illud qd̓ ꝑcipit̉ ex exēplatione ꝓtocolloꝝ ꝑtineat ad muliere. Et di cit ꝙ nō. Illud em̄ ꝙ ſemel tm̄ ꝑcipit̉: ⁊ nō renaſci tur. nō dicit̉ eſſe in vſufructu. vt in dictis duobus §. ſꝫ redditus ꝓto colloꝝ eſt hmōi. qꝛ exquo ſemel eſt redditū. nunꝙͣ amplius ꝑcipiet̉ aliquid. cū nō ſit veriſimile ꝙ ꝑcipiens ꝑdat illud. Pactū patri factū a filia: dū nuptui traderet̉ ꝙ dote cōtenta nullū ad bona pr̄na regreſſum habe x jx ret. improbat lex ciuilis. Si tn̄ iuramento: nō vi: nec dolo p̄ſtito firmatū fuerit. ſeruari dꝫ. extra de pac. ꝙͣuis. li. vj. Dos et donatio ꝓpter nuptias alienari nō pn̄t: xippe v etiā ꝯſentiente vxore. nec valet alienatio. niſi vxor iurauerit nō ꝯͣuenire. Et hoc ſi nō vi: nec dolo p̄ſti roſis fidem d̓i tum fuit tale iuramentū. extra de iureiur. cū cōtin gat. Quidā tn̄ circarē dotalē immobileꝫ. puta do mum vel agrū. diſtinguūt. vt notat Aſten̄. li. viij. ti. xl. ꝙ aūt talis res eſt extimata: aut non. Si ſic. vir eā alienare pōt. quia eſt empticia niſi extimatō fieret. vt ſciret̉ qͣntū res valeret. vt ſic ſoluto matri monio: appareat an res ſit deteriorata vel hmōi. C. de iure do. ſi int̓. Si autē non ſit extimata. tunc nō pōt alienare. niſi in his caſibꝰ. Primo ſi ꝓuoce tur ad diuiſionē fundi dotalis a ſocio. qͥ cōmunē hꝫ illū fundū cū ipſo. Ipſe tn̄ ad diuiſionē ꝓuoca tud vt ſi re non pōt ſociū. C. de fun. do. l. fi. Scd̓o ſi alienet cū vniuerſitate. vt ibidē. l. j. Tercio ſi alienet ex ne ceſſitate vt ibi. Quarto ſi cōuertat̉ in vtilitatē vxo ris vt ibi. l. vltima. Quinto ſi vxor alienationi con ſentiat ſcd̓o poſt bienniū. d. c. cum ꝯtingat. in glo. dūmodo ſint alie res viro. ex qͥbꝰ ei cōſulere poſſit C. ad vel̓. autētica ſiue a me. Sexto ſi tm̄ ſemel cō ſentiat: ⁊ cū hoc iuret. de hoc dictū ē sͣ. Et ẜm Io. an. hoc intelligit̉. ſiue mulier iuret ꝑ ſe: ſiue ꝑ ꝓcu Dos Fo. LXIII. ratorem: cui dedit ad hoc ſpeciale mandatū. extra de ꝓcu. c. fi. li. vj. Pone mulier primo iurauit dotem vel donatio nem propter nuptias non alienare: nec alienatio ni cōſentire: niſi ex cauſa rationabili ⁊ auctoritate iudicis. Quid ſi poſtea cōſenſerit: nō auctoritate iudicꝭ ⁊ iurauit nō ꝯͣuenire? Rn̄. ẜm Ho. ſuꝑ. d. c. cum ꝯtingat. pͥmū iuramētū ſeruabit̉. ar. exͣ de iureiur. ea te. ⁊. c. intellecto. Quid ſi mulier iuret rē dotalē alienatā nō repe tere: nunqͥd tale iuramētū erit ſeruādū? Uidet̉ ꝙ ſic. qꝛ ſeruari pōt ſine interitu ſalutꝭ eterne. Et mu lieri tm̄ obeſt illud iuramētū. nec habebit auctoreꝫ ꝑiurij papā. vt. d. c. cū cōtingat. Et idē eſt de adul to: rem ſuā alienante ⁊ iuramento cōfirmante. vt C. ſi aduer. ven. l. j. Hoſtiē. autē intelligit illud. c. cum contingat. hoc modo ſcꝫ cum ibi dicit̉: ſerua re debent. ſubaudi mulieres. que propria temeri tate non debent venire cōtra. ſꝫ papa reſtituet eas ꝓprio motū. ſi interuenerit iuramentū vi vel dolo preſtitum. Sed quō conſtabit de metu vel dolo? Rn̄. con ſtabit ẜm Ho. ex ꝑſpicuis inſidijs: cōſiderata ꝑſo narum qͣlitate. Aut em̄ mulier eſt quedā virago ⁊ ſic non p̄ſumit̉ coacta. aut eſt nature debilis. ⁊ vir dure ceruicis et faciei ferocis. ⁊ tunc iudex atten det: an exigente neceſſitate vera: res dotalis ſit alie nata. Et tunc bene eſt. Aut vicio ꝓdigalitatꝭ viri. Et tunc alienatio eſt ſuſpecta. Item mulier proba bit minas viri. et forte verbera. His omnibus concurrentibus mulier abſolutionem poterit im petrare. ¶ Quid ſi vir ſuaui eloquio muliereꝫ inducat ad cōſentiendū? Rn̄. ẜm Ho. ꝯſenſus valet. Quid ſi mulier inducat̉ ad iuramentuꝫ coram iudice. ⁊ veniat ad aurē iudicis. ⁊ dicat ſibi ꝙ inui ta cōſentit ⁊ iurat. Rn̄. ẜm Ho. Iudex nō debet hoc ſuſtinere. ſꝫ ſi ſuſtinuerit p̄ſumit̉ pro muliere ar. extra de his q̄ vi metus. c. j. Quid in dubio? Rn̄. videt̉ tenendū iuramen tum. quia in dubijs via tutior eſt eligenda. extra de ſpon. iuuenis. vel relinquetur arbitrio pape. qꝛ qd̓ ipſe voluerit tutius erit. nec aliter agere poterit niſi per eū abſoluta fuerit. vt dictū eſt. Conſilium autē generale gratia mulieꝝ ⁊ parentū eaꝝ. videt̉ hoc eſſe. ſcꝫ ꝙ qn̄ mulier nubit faciant eā iurare ꝙ nunqͣꝫ cōſentiet alicui alienationi rei dotalis. niſi coram iudice cauſa cognita ⁊ ꝓbata.ſ. neceſſitatis nature inſtantis. tunc em̄ ſi aliter cōſentiat etiam ſi iuramentū faciat. cum ſit contrariū pͥmo licito ⁊ honeſto. non tenebit extra de iureiur. ea te. ⁊ po teſt addere ꝙ ſi vnꝙͣ contrauenerit. non valebit. hec Hoſtien̄. Quid ſi vir alienet res mobiles. Rn̄. hoc facere pōt. quia nō eſt ꝓhibitū. hec Ho. Utrū vir alienare poſſit ꝑafrenalia? Rn̄. ꝙ ſic ẜm Inno. ſi dominiū eoꝝ ſit tranſlatū in viꝝ. al̓s non. ff. de iure do. ſi ego. Utrū mulier poſſit donare dotē cōſtante ma trimonio? Rn̄. ꝙ nō. vt eſt tex. in. l. conſtante. C

Dos de dona. ſꝫ ẜm glo. ibi. ipſam actionē ſiue ſpem vel etiā dotē ꝓmittere pōt. de qͣ glo. Bar. ibi facit ma gnum feſtū. nec qn̄ mulier donat requirit̉ p̄ſentia mariti vel filioꝝ. vt in. l. velles nec ne. C. de re. do. In quibꝰ caſibꝰ maritus lucrat̉ dotem?: Rn̄. lu eratur ex pacto vt ſi paciſcat̉ de tota dote: vel eius parte. poſt morteꝫ vxoris lucranda. vt. C. de pac. con. l. ex morte. ⁊ in autētica ibi poſita. Iteꝫ lucrat̉ ex lege. vt ſi ꝓpter adulteriū mulieris fiat diuortiū iudicio eccleſie. mulier amittit dotem. extra de do. inter viꝝ. plerūqꝫ. Secus ẜm panor. ibi. ſi fieret ſe paratio ꝑ iudicē ſecularē. nam iudex ſecularis nō eſt ī hoc cōpetens qn̄ agit̉ ciuiliter. vt in. c. tue. de ꝓcur. idē eſt ſi vxor ꝓpria voluntate ꝓpter adulte rium: vt quia timuit maritū. receſſerit. idem etiaꝫ ſi maritus ꝓpria auctoritate eā expulit. Et hoc in tellige qn̄ adulteriuꝫ fuit notorium. Et ſic nota. ꝙ quo ad dotē lucrandā paria ſunt matrimoniū ſe parari iudicio eccleſie vel ꝓpria voluntate vxoris vel mariti ob cauſam fornicationis. Nota tamen ex tex. d. c. plerumqꝫ. in verbo. reconciliari. ꝙ vxor adultera reconciliata ꝑ marituꝫ non debet ꝑdere dotem. idem̄ eſt etiā dicendū econuerſo.ſ. de viro cōmittente adulteriū. quia ꝑdit eodē modo dona tionem ꝓpter nup. ⁊ pari modo pōt matrimoniū ſeparari quo ad thoꝝ inſtante vxore. nec quo ad hoc iudicant̉ ad imparia maritus ⁊ vxor. vt. in. c. gandemus de diuor. Quid autē ſi maritus interficiat vxorē in adul terio repertā. ꝓpter qd̓ debeat ꝑdere dotē. An vir p̄dat ip̄m lucrū. Bar. ẜm glo. in. l. ſi ab hoſtibus. ff. ſo. ma. dicit ꝙ ſic. quia nō licebat ſibi interficere. Et ꝑ hoc dic̄. ꝙ ſi licuiſſet ſibi interficere ex ſtatuto vel cōſuetudine. non ꝑderet dotē. vt. l. quid gͦ.§. ſi heres. de le. j. Itē nota hanc. l. cuꝫ ꝑ totā Italiam ſint ſtatuta ꝙ vxore p̄decedēte. vir lucrat̉ certā ꝑtē dotis. vt eam nō lucret̉. ſi vxorē occidit. hec Bar Nec ob. l. ſi quis in graui.§. ſi tn̄. ad ſill̓. qꝛ ignoſci tur ei ad minorē penā. nō vt in totū releuet̉. vt. l. j. ff. de ſic. ⁊. l. ſi adulteriuꝫ.§. imꝑatores. ff. de adul. Et ꝑ hoc habes cōcordare tex. qͥ vident̉ adinuicē contrarij. Nam debent intelligi ꝙ marito ꝑcitur ſed nō omnino. Querit etiā glo. in. d. l. ſi ab hoſtibus. qͥd ſi ma ritus nō interfecit. ſꝫ mulier erat infirma. ⁊ maritꝰ noluit ducere medicū vel ducebat vnum qͥ neſcie bat vnā lr̄am. certe dicit glo. ꝙ ꝑinde indignus ē ac ſi occidiſſet eā. Idē Bar. ibi. Idē dicendū eſſet ſi mulier erat furioſa ⁊ p̄cipitaſſet ſe de ſolario per feneſtrā. quo caſu. maritus nō debet aliqͥd ex dote lucrari. Idem dicit Barto. econuerſo. ꝙ ſi mulier occidit virum: vt non poſſit repetere: quaſi culpa eius matrimonium ſit ſolutum. vt. l. conſenſu. C. de repu. Nunquid autem heredes mariti poſſint vxori obijcere adulteriū ad effectū impediendi reſtitu tionem dotis. Bar. in. l. rei iudicate. ff. ſo. ma. con cludit ꝑ illū tex. ꝙ nō. exquo tacuit in vita. qd̓ pla cet panor. in. d. c. plerūqꝫ. Utꝝ vidua cōmittens ſtupꝝ: ⁊ petens dotem ab herede mariti: poſſit repelli ꝑ exceptionē de for nicatione? Rn̄dit. d. Io. an. in. d. c. plerūqꝫ ꝙ ſic. de rigore iuris. ⁊ ꝑdet dotē. ⁊ ſic remanebit apud heredes mariti. ex offenſa facta defuncto. per ter cū glo. ⁊ ꝑ ea q̄ notat Bar. in. l. pe. C. de adul. vbi iufert ex illa. l. ꝙ ille qui offendit̉ de adulterio: con ſtante matrimonio. ille offendit̉ ex ſtupro viduita te durante. Et ita iniuriant̉ cōſanguinei viri iam defuncti ex ſtupro. qd̓ cōmittit̉ per viduā. ſicut qn̄ cōmittit̉ adulteriū. Nunqͥd pater qͥ dedit dotē pro filia. ꝑdat eam ꝓ adulterio filie? Rn̄. ꝙ ſi non eſt ſtipulatus eam ſibi reddi. ꝑdet eā. ⁊ ſibi imputet̉. vt tenet Io. an̄. in. d. c. plerumqꝫ. ⁊ accur. in. l. cōſenſu. C. de repu. Sed Dy. ꝑ. l. ij.§. Itē ſi voluntate. ff. ſo. ma. dicit. ꝙ ſi filia eſt in poteſtate patris. nō p̄iudicat patri. qn̄ poſſit agere ꝓ dote. Nota tn̄ ad p̄dicta qd̓ no tat Arch̓. flo. ꝙ qn̄ vxor ꝓpter adulteriū ꝑdit dotē ſi ipſa erat filiafa. vel al̓s qn̄cunqꝫ dos erat ad pa trem recaſura. pater nō ꝑdit eā ꝓpter delictū filie. qꝛ pater nō debet portare iniquitatem filij. Si v̓o nō erat recaſura ad patrē: ꝙͣuis ab eo ꝓfecta. tūc maritus lucrat̉ dotē. C. de adul. l. fi. Sed qn̄ dos erat reditura ad patreꝫ. pater eam ꝑdit ꝙͣdiu filia adultera viuit. ſicut etiā nō potuiſſet eā repetere: ipſa non adulterante. nec dꝫ ipſe ex delicto filie lu crari. ſꝫ tenebit eā vir adultera viuēte: poſt eiꝰ mor tem: redibit dos ad patrē. Sicut ſi p̄latus eccleſie cōmittat felloniā.i. cōiuret contra dn̄m. qͣꝫdiu ipſe viuet: eccleſia fendū ꝑdet. ſꝫ ipſo mortuo ad eccle ſiam feudū redibit. ne delictuꝫ ꝑſone redundet in damnū eccleſie. Et ex his ſequit̉ ꝙ ſi vir cōmittit crimen leſe maieſtatis. ꝓpter qd̓ bona eius cōfiſcē tur. ⁊ ipſe nudus exulet. vxor ꝑdit dotē. ꝙͣdiu vi uit vir eius. ne ꝓpter eius delictuꝫ lucret̉ vxor. qd̓ pͥus nō habebat. Interim tn̄ fiſcus ei ꝓuidere te netur neceſſaria loco viri. ſꝫ viro mortuo. rehabe bit integre dotem ⁊ dotariū ſuuꝫ. Itē de expenſis factis ab vxore extra domū. quia vir ꝓ oneribꝰ h dotem. Ideo a tēpore contracti matrimonij. int̓ ⁊ extra debet ſibi facere expenſas vir ẜm qͣntitatē dotis. ff. fami. her. l. ſi maritus. īmo etiā ſi dotē nō habet vel ꝑdit culpa ſua. tenet̉ ei neceſſaria ꝓuide re ẜm facultatē ſuam. Si tamen mulier ſponte re ceſſiſſet: nō recuperaret expēſas. niſi a tēpore quo rediens nō eſt admiſſa. Et hoc niſi opponatur de adulterio quia adultere nihil tenet̉ p̄ſtare. niſi ip̄a replicet de ſimili. Dico autē ꝙ ſponte vaganti. nō tenetur ad expenſas. ſꝫ ſolum quādo iuſta de cau ſa: puta propter nimiā ſeuitiam viri. vel huiuſmo di. vel quia vir vadit ad longinquas partes. ⁊ eā mittit ad conſanguineos ipſius vxoris pro maiori honeſtate. Pone ꝙ ꝓpter adulteriū vxoris: facta ſeparatio ne thori: mulier dotē amiſit. nunc autē ꝓbata con ſanguinitate. ſeparant̉ omnino. Nunqͥd mulier poterit dotem repetere? Rn̄. glo. in. d. c. plerunqꝫ. que cōmuniter approbat̉ a doc. dicit ꝙ non. ꝓpter rōnes ibi poſitas. maxime ꝑ. l. ſi vxor. ff. de adul. vbi dicit̉. ꝙ nec matrimoniū: nec ſpem matrimo. nij violare licet. Ideo ꝓpter prauā intentionē mu lieris: cum operę ſubſecuto. ⁊ quia ſententia iam

Dos tranſiuit in rem iudicatā. nō debet mulier dotē re cuperare. licet nūc appareat matrimonium fuiſſe nullū. Et maxime hoc eſt tenendū. ne det̉ mulieri bus cauſa falſandi ꝓbationes. vt recuperent do tem. Et facit ꝓ hac parte queſtio diſputata. in re guia. cum quis. de re. iuris. in vj. in mercu. vbi de ciditur. ꝙ ille qui cognouit ſolutam credens co gnoſcere maritatam. punitur pro crimine adul terij. Sed pone ꝙ inter titium ⁊ bertā eſt conſangui nitas in ſecundo gradu: qui ducti ignorantia iurꝭ contraxerunt de facto. licet ſciuerint prius int̓ eos eſſe dictam conſanguinitatē. An iſti debeant pu niri pena adulterij vel inceſtus. Et exquo contra xerunt contra leges. an debeant perdere dotem. ⁊ donationē ꝓpter nuptias. iuxta penā impoſitam a legibus? Rn̄. panor. in. c. et ſi neceſſe. de do. int̓ virum. recitat Ioh̓. an. tenere. ꝙ ignorantia iuris non excuſat. nec etiā feminā. cum illa non excuſet̉ niſi in caſibus a iure expreſſis. vt eſt tex. notabilis in. l. ne paſſim. C. de iurꝭ ⁊ fac. igno. Secus ſi er raſſent in facto: puta. quia credidiſſent diſpenſa tum. ⁊ ſic cōmuniter doc. tranſeunt. vt dicit Pa nor. et vident̉ tenere legiſte in. l. qui contra. C. de inceſ. nup. ⁊ in. l. auunculo. ff. de condi. ſine cauſa. Sed Bar. tenet ibi contrariū ſequēdo opi. Io. qꝛ ignorantia iuris excuſat a pena amiſſionis bono rum. ⁊ hoc ꝑ autē. inceſtas. C. de ince. nup. vbi pe na ponit̉ ſcienter contrahentibꝰ. facit. l. ſi adulte rium. ff. de adul. vbi errantes in iure excuſantur a pena inceſtus et adulterij. Et hanc opinionem ſe quitur Panor. ⁊ cōcludendo poſt Bar. hanc ma teriam in tria membra dicit. ꝙ aut agitur de pena adulterij ſeu inceſtus. et error iuris excuſat. d. l. ſi adulteriū. vbi tex. notabilis. Aut agitur de pena ꝑditionis ꝓprie ſubſtantie. vt dotis ⁊ donationis ꝓpter nup. ⁊ idem. argu. in dicta auten. inceſtas. Aut agitur de pena ꝑditionis lucri. ⁊ non excuſat vt. d. l. qui contra. Et hec opinio videt̉ tenenda. maxime cū ſimus in penalibꝰ. ⁊ ſic aſſumenda mi tior opinio. Cui autē reſtituēda ſit dos? Rn̄. panor. in. c. fi. de do. int̓ vi. ⁊ vxo. dicit ꝙ aut extraneus ꝯſtituit dotem mulieri. aut ipſa mulier ſibipſi. aut pater ꝓ filia. Et extraneū appello quēlibet qui non habet mulierē in poteſtate. vt dicit tex. in. l. vnica.§. acce dit. C. de rei vxo. ac. Primo caſu quādo extraneꝰ conſtituit ſibi dotem. tunc aut fuit ſtipulatus do tem ſibi reddi. ſoluto matrimonio. ⁊ reuertit̉ dos. non ad mulierē: ſꝫ ad illum extraneū. Aut nō fuit ſtipulatus vt ſibi redderet̉. ⁊ videt̉ tunc donaſſe ipſi mulieri. ⁊ ſic redit ad ipſam muliereꝫ. vt in. d. ivdqua vi §. accedit. Secundo caſu quādo ipſamet mulier conſtituit ſibi dotem. tunc dos ad eam reuertitur vt in. d. l. vnica. Tercio caſu quādo pater ꝯſtituit dotem ꝓ filia. tunc aut fuit ſtipulatus dotem ſibi reddi. ⁊ redit ad patrē. aut ſimpliciter. ⁊ tunc ſi pr̄ emācipat filiā. efficit̉ filie. Et dicit Uin. in. d. c. fi. ꝙ dos redit ad patrē. quādo filia p̄deceſſit. etiam ſi extant liberi ex ipſa filia. per. l. dos a patre. C. ſo. ma. Et cum hoc dicto Um. cōmuniter tranſeunt Fo. LXIIII. canoniſte. Et idē videtur tenere glo. in. d. l. dos a patre. Sꝫ Bar. in. l. poſt dotē. ff. ſo. ma. poſt mul ta concludit opinionē. que videt̉ tenenda.ſ. ꝙ in dote ꝓfectitia. vbi nulla interuenit ſtipulatio. ⁊ fi lia in poteſtate: mortua eſt in matrimonio. ſuꝑſti tibus etiaꝫ liberis. ꝙ de iure dos debet reuerti ad patrem. licet de conſuetudine obſeruetur. opinio mar. antiqui. gloẜ. Ut ſcꝫ filij ſuccedant ſi extant. Et iſta diſputatio ẜm Bar. ibi. an de iure: an de conſuetudine. dos retineat̉. eſt vtilis ꝓpter multa. Ecce filiafa. habens filios ex primo matrimonio nupſit ſcd̓o viro. ⁊ habet dotem ꝓfecticiā. ⁊ morit̉ in ſecundo matrimonio ſine filijs. Certe ſi de iure eſt vera opinio Mar. ſuccedent in dotem filij pri mi matrimonij. quia prima cauſa in ſucceſſione ē liberoꝝ. Si de iure nō eſt vera. tunc ſecus. nā cum conſuetudo dictet ꝙ dos remaneat apud virum ꝓpter filios eiuſdeꝫ matrimonij. non extendet̉ ad alium caſum. vt. l. ſi v̓o.§. de viro. ff. ſo. ma. Ideꝫ tenet Iaco. bu. in. l. fi. C. co. v. iudi. Et hoc putat Bar. verum. quia de eodeꝫ matrimonio oportet filios conſiſtere. caſus eſt in. l. ſi inter virum. ff. de pac. dota. Quid autē ſi filia conſumpſit dotē. an pater te neatur eam iterū dotare. Glo. in. l. ſi cum dotē.§. ſi poſt ſolutum. ff. ſo. ma. dicit ꝙ ſic. Sed Bar. pu tat ibi. dicendū ꝙ ſi filia perdit dotem ſine dolo et culpa eius. pater tenet̉ eam iterū dotare. al̓s ſecus Pro hoc. eſt caſus. C. de colla. autē. qd̓ locum ibi. filie poſſit imputari. Et ꝑ hoc dicit Bar. facit. ꝙ ſi pater dat filio legitimā pro ſoluenda condemna tione. ex forma ſtatuti. ꝙ iterū ei dare vel relinq̄re non teneat̉. Quando reſtituenda ſit dos? Rn̄. ꝙ ſi dos cō ſtet in rebus immobilibꝰ. debet ſtatim reddi ſolu to matrimonio. Si v̓o in rebꝰ mobilibꝰ vel ſe mo uentibus. vel etiā incorporalibꝰ. vt pecunia. veſti mentis. animalibꝰ infra annum. vt. C. de rei vxo. ac. l. vnica.§. cū autē. Quod tn̄ eſt ad funus neceſ ſariuꝫ. ſtatim exigitur. vt. ff. ſo. ma. ſi filia. Si ergo immobilia. ſtatim ſoluto matrimonio nō reſtitu untur. tenet̉ vir et eius heres ad fructꝰ ⁊ eius pen ſiones. In mobilibꝰ autē ⁊ ſe mouentibꝰ tenet̉ ad vſuras poſt annū. ⁊ vecturas nauiū ſiue iumēto rum ⁊ operas ſeruoꝝ. vt. d. l. vnica.§. exactio. hec Ho. Ad hoc nota. ꝙ vir totā dotem reddere de bet ſi poteſt. al̓s inquantuꝫ facere poteſt.i. habita rōne eius ne egeat. niſi dolo diminuerit ſuam ſub ſtantiam. Cauebunt tamen tā maritus qͣꝫ filij de reſtituēda dote. ſi ad pinguiorē fortunā venerint vt nota. in. d. l. vnica. Sed ſi vir paciſcatur. vt red dat totam. nō valet tale pactū. cū ſit cōtra bonos mores. Si tamē ſoluerit. repetere nō poteſt. ff. de condi. inde. nā et maritus. de hoc glo. in. c. mulie res. de do. inter vi. ⁊ vxo. Et tranſit dictum pͥuile gium etiam ad filios eiuſdē matrimonij. non au tem ad heredes extraneos. vt. l. maritum. ff. ſo. ma. Sed pone ꝙ qn̄ fuit dos data. res erant immo biles. qͣs vendidit maritus ⁊ emit res mobiles. ex p̄cio eaꝝ? Rn̄. de hoc eſt caſus. ẜm Bar. in. l. cum l iij

Dos in fundo.§. ſi fundus. ff. de iu. do. ꝙ nō computa buntur immobiles. ſed mobiles. Et dicit ꝙ ille.§. eſt contra glo. in. l. diuortio. ſo. ma. ⁊ contra glo. in d. l. vnica.§. exactio. Et ita ꝙ ſint mobiles vel im mobiles computabuntur tempore mortis. qd̓ no. Licet Ludo. ro. in ſuis ſingularibus. tenuerit opi nionem glo. Sed pone. Ecce mulier dedit dotē viro ſuo in anno. poſt mortē viri petit dotē: heredes dicunt. de iure non debere dari vſqꝫ ad annū mulier alle gat ꝙ eſt pauꝑ. ⁊ non habet vnde viuat interim. quid iuris? Rn̄. ꝙ extimabitur intereſſe heredis. et cōdemnabitur ad dandū ſtatim. De hoc videt̉ caſus. in. l. ſi conſtante.§. quotiens. ff. ſoluto ma trimonio. Utrum maritus vel eius heres in reſtituenda dote poſſit detrahere impenſas? Rn̄. aut fuerunt neceſſarie: aut vtiles: aut voluntarie. Neceſſarie minuunt dotē. ipſo iure. Utiles nō minuunt do tem ipſo iure. ſꝫ petunt̉ actione mandati vel nego cij geſti. vide tamē Bar. quo ad iſtas expēſas vti les. in. l. vtilium. ff. de īpenſis. vbi dicit ꝙ aūt ſunt facte voluntate mulieris ⁊ tenet̉. aut ſine. ⁊ tunc: aut poteſt aliunde ſoluere. ⁊ idē. aut nō pōt aliūde ſoluere. ⁊ non tenet̉. vt in. d. l. vtilium. Non enim tunc vident̉ vtiles. cum non expediebat mulieri. Et hoc ideꝫ tenet Di. Uoluntarie v̓o impenſe. ſic ſi mulier vult illas habere: debet reddere ea q̄ im penſa ſunt. ſꝫ ſi illa nō vult reddere. tunc ſi recipi ant ſeparationē tolli poſſunt. Sed ſi nō recipiunt relinquenda. Ita em̄ ꝑmittendū eſt viro auferre ornatū quē poſuit. vt ſi pictura facta eſt in plaſtis vel in panno affixo parieti poteſt pannuꝫ tollere. Secus ſi eſſet facta in ip̄o pariete immediate. quia tūc nō remanet ſeparatū. ff. de impen. l. j. ⁊. l. ꝓ vo luntarijs. Sed quas dicemus impenſas. neceſſa rias. vtiles vel voluntarias. Rn̄. neceſſarie ſunt q̄ ſi facte non fuiſſent. aut res ꝑijſſet. aut deterior fa cta fuiſſet. vt domus minabat̉ ruinaꝫ. ⁊ eam fecit aptari vel tecta reſtaurauit. Utiles dicunt̉ que rē meliorē faciunt ⁊ deteriorē fieri non ſinunt. vt pa ſtinauit vineā et huiuſmodi. Volūtarie ſunt. que rem tm̄ ornant: ſꝫ fructū non augent vt viridaria ⁊ picture ⁊ incruſtationes. ff. de ver ſi. impēſe. Di cuntur autē cruſtationes. quedam cruſte ſubtilis marmoris. que extra murū ponunt̉. Quid ſi maritus tenet̉ de dote. ⁊ habet alia de bita? Rn̄. glo. in. c. ex litteris. de pigno. dicit ꝙ mu lier ꝓ dote p̄fertur omnibꝰ habentibꝰ actionē per ſonalem vel ypothecam tacitaꝫ. C. qui po. in pig. ha. l. aſſiduis. ſꝫ non p̄fertur creditoribꝰ habentibꝰ expreſſas ypothecas. nā fiſcus ſimile habet priuile gium cuꝫ muliere. C. de priuil̓. fi. ꝙͣuis. Et tamen fiſcus non p̄fertur prioribꝰ creditoribus habenti bus expreſſas ypothecas. hanc opinionē ſequitur Accur. in. d. l. aſſiduis. ⁊ Bar. qui dicit ꝙ malum eſſet ſententiare contrarium. Quid autē de donatione ꝓpter nup. Rn̄. Pa nor. poſt Inno. in. d. c. ex literis: dicit ꝙ aut muli er debet lucrari donationem ꝓpter nup. ⁊ eo reſpe ctu agit ꝓ iſta donatione. ⁊ tunc licet bona mariti ſint ſibi tacite obligata ꝓ illa donatione. nō tamē habet priuilegium vt p̄feratur anterioribꝰ credito ribus. nec donatio ꝓpter nup. eſt ita fauorabilis ſi cut dos. quia dos eſt quaſi patrimoniū mulieris. vt in. l. iij. ff. de minori. Et ſi remanerent indotate fieret p̄iudicium reipublice. que ratio ceſſat in do natione ꝓpter nup. Aut mulier agit ad donationē non vt eam lucretur. ſed tanꝙͣ ſpecialiter ſibi yp̄o thecatam pro dote. ⁊ tunc habet priuilegium do tis. quia hoc caſu. agit potius pro dote ꝙ pro do natione. Utrum bona mariti ſint obligata vxori ꝓbo nis ꝑafrenalibus? Rn̄. Panor. vbi ſupra. dicit ꝙ aut maritus habet adminiſtrationem illorum bo norum. ⁊ tūc ſunt tacite ypothecata bona ſua. C de pac. conuen. l. vlti. Aut vxor habet illa bona pe nes ſe. ⁊ nō ſunt obligata. ⁊ vide glo. in. d. c. ex lr̄is que vult ꝙ bona p̄lati ſunt tacite obligata eccleſie ꝓ mala adminiſtratione. ⁊ ſic poterit agere eccle ſia etiā contra terciū poſſeſſorem. ſicut agit mulier pro dote. Marito vergenti ad inopiam etiam ſine culpa poteſt vxor agere ad dotem reſtituendā. Iſta eſt cōmunis concluſio legiſtaꝝ. vt refert Panor. in. c. ꝑ veſtras. extra de do. inter vi. et vxo. vbi nō pon deratur culpa iſtius mariti. ſed ſolum quia vide batur vergere ad inopiam. Et ſcias ꝙ varia iura emanauer̄t in hac materia. Primū fuit ius. ffoꝝ. vt in. l. ſi conſtante. ff. ſo. ma. vbi dicit̉ ꝙ ſi ſubſtan tia mariti non ſufficit ad ſatiſfactionē dotis ⁊ alio rum creditorum. poteſt vxor repetere dotem. Po ſtea emanauit ius. C. vt habetur. l. vbi. C. de iure do. vbi diſponitur. ꝙ ſi maritus ita ſe gerat ꝙ ver gat ad inopiam. poteſt vxor repetere dotem. ⁊ ſic ꝓuidit latius qͣꝫ ius. ffoꝝ. quia non requiritur vt ſubſtantia mariti non ſufficiat. ſed ſatis eſt ꝙ ver gat ad inopiam. vtputa. quia eſt nobilis. ⁊ vult fa cere ſumptus vltra ꝙͣ patiant̉ facultates ſue. Ter cium fuit ius autenticoꝝ. vt in auten. de equa. do tis. vbi dicit̉ ꝙ ſi maritus male incipit vti ſubſtan tia ſua. poteſt vxor repetere dotem. ⁊ prouidit ad huc latius. quia p̄ſupponendo ꝙ non vergat ad inopiam. vtputa. quia ditiſſimus eſt. exquo tamē male vtitur ſua ſubſtantia. poteſt vxor repetere do tem. Unde in quolibet iſtoꝝ caſuum poteſt vxor ad dotem agere. ⁊ fortius contra maritum peten tem dotem excipere. Et ſcias ꝙ vxor poteſt in his caſibus: nedum agere ad dotem. ſed etiā ad dona tionem a marito ſibi factā ꝓpter nup. vt eſt tex. nō tabilis. in. d. l. vbi. Nam dos et donatio propter nup. ſubijciunt̉ hodie oneribus matrimonij. vt ibi. Nota tamen ẜm Panor. in. d. c. per veſtras. ꝙ ius canonicū prouidet de vno. quod nō reperi tur in iure ciuili. quia dimittitur dos penes mari tum vergentem ad inopiam. ſi p̄ſtat cautionē. Et ex hoc ſumitur vna ſingularis limitatio ad totum ti. C. ne fideiuſ. do. dentur. vbi dicit̉ ꝙ fideiuſſo res non poſſunt interuenire pro dote reſtituenda a marito. ne notetur perfidia inter virum ⁊ vxorē

Dubia nam ꝓcedit. niſi maritus vergat ad inopiam. tūc em̄ licite poſſunt interuenire fideiuſſores pro dote ſoluēda. Ut eſt tex. in. d. c. per veſtras. nec ſufficit iuratoria vt voluit Ioan. an. ꝑ tex. ibi. vt p̄ſtet quā poteſt. Nam iuratoriam quilibet preſtare poteſt: ſit qͣntūcunqꝫ pauper. Immo. nō intelligitur de iuratoria. Quid antē ſi vxor a principio contraxit cū pau pere vel cum vergente ad inopiam. vel cum male vtente ſubſtantia ſua. nunqͥd poſſit agere ad repe titionem dotis. videtur ꝙ non. quia ſemel appro bauit mores illius. Contrariū tenet Bar. in. d. l. ſi conſtante. quia nō potuit vxor per tacitum pa ctum ſibi preiudicare. nam publice vtilitatis eſt vt dos remaneat integra mulieribus. vt. l. j. ff. ſo. matrimonio. Quero. Pone ꝙ maritus fuit bannitus ꝓpter maleficium de ciuitate ſua. vtrum tunc mulier po terit dotem repetere. remedio p̄dictarum legum. Bar. in. l. ſi conſtante. preall̓. dicit ꝙ aut ille eſt ta lis bannitus ꝙ perdit omnia bona ſua. quia pu blicantur. ⁊ tunc nō eſt dubium. ꝙ etiā habet lo cum remediuꝫ huius. l. quia tunc eſt imꝑfecta in opia. Idem credo parte bonorū publicata. vt. l. ſi marito. ff. ſo. ma. Si v̓o nihil eſt de bonis eius pu blicatum. ſed ſolum exulare iuſſus eſt. tunc eſt du bium. Finaliter credit ꝙ ſic. per remediū autentici de equa. do. vbi viro inchoante male vti ſubſtan tia ſua. habet locum repetitio. ſed ille queꝫ oportet ꝑegrinari. male vtit̉. quia ꝑegrinatio ducit euꝫ ad paupertatē ⁊ ad mortē. Quero. Pone ꝙ maritꝰ eſt diues hō ⁊ incipit facē mercantiā ⁊ ire per mare ẜm ꝙ alij in arte il la periti faciunt. ⁊ incipit perdere ⁊ depauperari. Ita ꝙ vulgi opinio eſt ꝙ vergit ad inopiam. An mulier poſſit petere dotem. Bar. in. d. l. ſi cōſtan te. concludit ꝙ ſic. Res enim dicitur male geri. quandoqꝫ reſpectu initij. quādoqꝫ reſpectu finis. vt in. l. et in totum. ff. de impen. Et fauore dotis. ne mulier poſſit perdere dotem. ſi vir perueniret ad extremam paupertatem. vtroqꝫ modo intelli ge. ſiue vir male inchoat reſpectu pͥncipij. ſiue ma lum exitum habeat. conſulatur mulieri. Et hoc vi detur ſentire glo. in dicta autētica. de equa. do.§. illud. In quibꝰ autem caſibus dos poſſit ſolui mu lieri: Bar. in. l. ꝙͣuis. ſo. ma. dicit ꝙ pͥmo ſolui po teſt dos. vt es alienuꝫ ſoluat. vt. ff. de iu. do. l. vlti. Scd̓o vt p̄dia emat. ⁊ iſtud eſt regulare: quando ex ſolutione que ſit cauſa dotis. mulier fit melior. ⁊ vir nō efficitur pauperior poteſt fieri ſolutio. vt in. l. ita conſtante. ff. de iu. do. Tercio vt redimat ſuos conſanguineos ab hoſtibus. vel ꝙ eos egen tes alat. Ex quo nota. ꝙ ſi mulieri ſoluit̉ pecunia. vt ſoluat votum factū per ſe. vel vt vadat in ꝑegri nationem pro anima ſua. vel alterius eius cōiun cti. ꝙ iuſte ſoluitur ⁊ minuit dotem. Si em̄ ꝑmit titur hoc fieri ad liberanda corpora. multomagis ad liberādas animas. l. ſancimus. C. de ſacroſan. eccle. Fo. LXV. ¶ Pro delicto viri. non debet vxor dotem amitte re. extra de pigno. ex litteris. etiam ſi commiſit leſe maieſtatis crimen. C. ad. l. iul. ma. quiſquis. Exci pit Panor. vnuꝫ caſum in. d. c. ex litteris. videlicet in vxore primipilarij. vide de hoc ſufficiēter ſupra Conſuetudo. Qui habet cognoſcere de matrimonio: habꝫ co gnoſcere ⁊ de dote tanqͣꝫ de acceſſorio. exͣ de dona. inter vi. c. j. ij. et. iij. Bbia in meliorē par d tem interpretanda ſunt. vt dicit glo. no tabilis. in. c. abſit. xj. q. iij. Et ideo dicit ſingulariter Inno. in. c. ad audientiā. de homi. ꝙ cū irregularitas ſit de iure poſitiuo. In dubio no debet iudex reputare aliquem irregularem. quia pene molliēde ſunt. vt in regula. In penis. de re. iuris. li. vj. Et dicit Panormitanus ꝙ dictū In nocen. ſolet allegari ꝓ notabili. Sed tamē ſibi nō placet. Ideo aliter diſtinguit. ꝙ in foro contentio ſo. vbi agitur de pena imponenda pro irregulari tate contracta non debet in dubio repn̄tari irre gularis. quia pure tunc agitur ad penam ⁊ hoc ca ſu procedit dictum Inno. ⁊ ita loquuntur iura al legata per eum. Aut agitur in foro penitentiali ad imponendum penitentiā. ⁊ in dubio debet potiꝰ reputari irregularis. quia in foro penitentie ſemꝑ pars tutior eſt eligēda. licet videatur durior: quia in illa parte. nullum ſubeſt periculum. ad hoc. c. ſi gnificaſti. el. ij. de homi. Et idē dicit vbicunqꝫ du bitatur de aliquo delicto. Ad hoc vide glo. notabi lem in. c. vnico. de ſcru. in or. fa. Idem eſt vbi agi rur in foro quaſi penitentiali. vtputa. quia nō agi tur ad penam proprie. ſed vt ab altaris miniſterio abſtineat. vel vt abſtineat a contractu matrimo nij. vel ab aliquo actu exercendo in quo exercen do ſubeſt peccatum. tunc em̄ debemus intentare in partem ſecuriorem. licet illa ſit durior. Uelluꝫ eſt ſingularis d pugna pro ꝓbatione virtutis. Ita vt qͥ vicerit probaſſe dicatur. et ſi non vicerit defeciſſe in ꝓbatione putetur. ⁊ dicitur duellum quaſi duoꝝ bellum. Dicitur aūt monarchia id eſt ſingularis pugna. Duellum facere non eſt licitum. quia eſt contra preceptum illud. Non tentabis dominuꝫ deum tuum Mathei quarto. Item eſt expreſſe prohibi tum. C. de gla. l. vnica. libro vndecimo. nec etiam conſuetudo generalis aliquem excuſat. quia eſt dicenda potius corruptela. nec etiam excuſantur epiſcopi. nec alij prelati. qui a ſecularibus domi nis coguntur: aut ſubire duellum. aut res eccleſi aſticas perdere. Et ſi ſequitur mors. irregulares fiunt. Pena pugnantium in duello ẜm Raym̄. ſi ſunt clerici: eſt depoſitio. De ſuſpenſione aūt que incurritur in huiuſmodi duello ⁊ quis diſpenſare l iiij

Ebrietas poſſit in irregularitate contracta. vide ſupra. Di ſpenſatio. BeleCaS. Utrum ſit peccatum mortale? Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cl. Immoderatus vſus vini poteſt contin gere tripliciter. Primo vt vtens neſciat potuꝫ im moderatū ⁊ inebriare potentē. ⁊ ſic ebrietas poteſt eſſe ſine peccato. Et ſic de Noe credit̉. Scd̓o mo do ꝙ quis ꝑ̄cipiat potū eſſe immoderatuꝫ. non tn̄ eſtimet poſſe inebriare. ⁊ ſic poteſt eſſe cuꝫ peccato veniali. Hoc ītellige niſi ebrietas ſit frequēs: ſiue aſſidua. quia ẜm Alex. de ales. in. ij. feu. diſ. xxxix. q. vj. ꝙ cuꝫ homo habeat ſufficiens tēpus delibe rationis. tenet̉ reprimere motus veniales. ne ꝓce dat regnū peccati ſiue dominiū. nō ergo ꝓ diutur nitate: ſeu aſſiduitate imputat̉ peccatū mortale. ſꝫ ꝑ manifeſtū datur intelligi occultū.ſ. ipſe contem ptus rōnis. Tercio modo. qn̄ quis bene aduertit potū eſſe immoderatū ⁊ inebriantē. ⁊ tamē magis vult ebrietateꝫ incurrere: qͣꝫ a potu abſtinere. ⁊ ta lis ꝓprie dicitur ebrius. ⁊ ſic ebrietas eſt peccatum mortale. Quid cū alicui infirmo datur immoderatꝰ po tus vel cibus cauſa medicine? Rn̄. ẜm Tho. vbi ſupra. In hoc caſu nō eſt peccatū. niſi det̉ vſqꝫ ad ebrietatē quia tūc eſt peccatū mortale. Ebrietas. vtrū excuſet hominē a peccato quod cōmittit? Rn̄. ẜm Rai. ſi quis in ebrietatē incidit ſine culpa. ⁊ fit omnino alienus a mente. Certe ex cuſatur. xv. q. j. ſane. Si autē culpa ſua inebriatus ſit. dicunt aliqui ꝙ excuſat̉ a tanto. ſed non a toto. Alij autē dicunt ꝙ excuſat̉ a toto ſi nullum habet iudicium rōnis. ⁊ hoc ꝓbabilius ⁊ verius. ⁊ con cor. cuꝫ hoc Ray. ⁊ ideo excuſat̉ penitus ab eo qd̓ fecit in omnimoda amentia. ſꝫ nō a cauſa amentie ꝓ qua debet puniri. Ccleſia.j. cōmuniter ¶ Eccleſia ſi fundata fuit in alieno ſolo quid fiet? Rn̄. ẜm Ray. et Hoſtien̄. ſi dominus ſoli. laicus erat ⁊ hoc ſciuit ⁊ nō contra dixit ſibi imputabitur. ⁊ eccleſia libera remanebit. ar. liiij. di. ſi ſeruus. Si v̓o ignorauit. eccleſia qͥppe remanebit conſtructa ⁊ libera: nec efficiet̉ laico cen ſualis. ſꝫ ille tamē qui conſtruxit tenet̉ dominū ſer uare indemnē vel etiā epiſcopus ſi ponendo pri marium lapidē. vel poſtea in cōſecratione eccleſie fuit negligens.ſ. in examinatione dotis vel māſi Si v̓o ſolum erat alterius eccleſie vel collegij eccle ſiaſtici. debet ei reſtitui hoc modo ꝙ eccleſia con ſtructa fiet ſibi ſubdita quo ad ius patronatꝰ. xij. q. ij. apoſtolicos. xvij. q. iiij. queſti. Eccleſiam nemo edificare poteſt niſi auctorita te dyoceſani. qͥ debet ponere primariū lapidē. cru cem figere. ⁊ cymiteriū deſignare. ⁊ etiā petere do tem ſufficienteꝫ aſſignari. ſine qua conſecrari non debet. de ꝯſe. di. j. nemo. ⁊. c. placuit. Et hodie qͥdē ſufficit ꝙ aſſignet̉ ꝓ dote vnus manſus.i. vnum p̄dium ſufficiens ꝓ vno pari boum. totalit̓ liberū. Extra de cenſi. c. j. ¶ Exempti nō poſſunt cōſtruere oratoria: ſiue eē cleſias vel capellas in locis nō exemptis. ſine licen tia dyoceſanoꝝ. In locis etiaꝫ exēptis nō poſſunt exempti predicta facere. niſi de licentia vel priuile gio ſedis apoſtolice ſpeciali. vt in. c. auctoritate. de priui. li. vj. Relictū eccleſie vel ad pias cauſas in teſtamen to etiam minus ſolenni voluntarie facto. tenet. eī de teſta. c. relatum. el pͥmo. ⁊. c. cū eſſes. vbi conclu dit panor. ꝙ in relictis ad pias cauſas. valet queli bet vltima voluntas in p̄ſentia duoꝝ teſtiū etiam ſine p̄ſbytero. ⁊ iſte eſt proprie caſus. d. c. relatum. In alijs v̓o relictis requirit̉ p̄ſbyter vel duo loco ſui: cum alijs duobus teſtibus. ⁊ in his relictis ad pias cauſas non requiritur ꝙ teſtes ſint rogati. vel ꝙ omnes ſint maſculi vel ꝙ hereditas ſit adita Et generaliter ẜm Bar. in. l. j. C. de ſa. ſan. ec. in eis ceſſat omnis ſolennitas iure ciuilis. Io. tamē an. circa p̄dicta diſtinguit. ꝙ aut loquimur in re lictis ad pias cauſas. ⁊ tunc ſufficiunt duo teſtes idonei. ſiue in foro eccleſiaſtico: ſiue ſeculari. per di ctum capitulū relatum. Aut loquimur in relictis ad non pias cauſas. ⁊ tunc: aut loquimur in terrꝭ ſubiectis eccleſie. ⁊ ſaluanda eſt decre. cum eſſes. vt ſcilicet valeat teſtamentum cum duobus teſti bus et p̄ſbytero parochiali. Aut loquimur in ter ris imperij. ⁊ tunc teſtamentum non valet niſi ſer uetur ſolennitas requiſita per leges ciuiles. ⁊ hec opinio conſuetudine roborata ſeruanda videtur per. l. minime. ff. de legi. Et ẜm iſtam opinionem euitatur correctio legum. ⁊ ideo tenenda. Nota. tamen ꝙ ſi pia cauſa tractetur coram iudice ſecu lari. terminari debet ẜm canones. ⁊ non ẜm leges ẜm cōmuniter docto. ⁊ non ſolum in terris eccle ſie. ſed etiam imperij. Et Inno. ⁊. d. an. dicunt: q ſi ſtatuto cauetur. ꝙ non valeat teſtamentum. vel vltima voluntas. niſi fuerit poſitum in memoria libus vel regiſtratum. tale ſtatutum non habet lo cum in relictis ad pias cauſas. Similiter ſi ſtatu tum dicat. ꝙ mulier non poſſit teſtari ſine conſen ſu conſanguineorum. vt notat Panormitanus in dicto capitulo relatum. Et ex predictis patet ꝙ va let teſtamentum ad pias cauſas. licet in teſtamen to non fuerit inſtitutio heredis. vel non adita he reditate vel non facta inſinuatione teſtamenti. in fra tantū tempus: vel vbi defuerit alia ſolennitas iure poſitiui. nam ſufficit ſolennitas iuriſgentium et diuini. Sicut in relictis ad pias cauſas ſufficiunt duo teſtes. Ita ad reuocandum tale relictum. Quod intelligitur ẜm aliquos. quando prius relictum: fuit etiam factum coram duobus teſtibus. ⁊ ſic de ſingulis. Item ſi voluntas fuit ꝑfecta. ratione vo luntatis. ſed non publicata prout teſtator voluit. vt quia teſtator teſtamentum manu ſua conſcri pſit. volens poſtea illud redigi in publicam for mam per tabellionem. ſed morte vel furore p̄uen tus eſt anteꝙͣ tabellio vel teſtes venirent. valebit teſtamentum tale quo ad pias cauſas. dummodo ꝯſtet illā fuiſſe ſcripturā dicti teſtantis. ẜm Bar. in. l. in teſtamēto. ff. de fideicō. lib̓. quia licet nō ſit

Eccleſia. ij. ꝑfecta voluntas. eſt tamen voluntas. ⁊ dicit ſe in facto conſuluiſſe. Et placet panor. in. c. j. de ſuc. ab inte. etiā in caſu quo teſtamentū adhuc nō fuiſſet perfectū. puta quia incepit facere teſtamentū etiā ꝑ tabellionē. ⁊ nō ꝑfecit: morte vel furore p̄uentus quia ſufficit ꝙ legatū vel diſpoſitio erat ꝑfecta. vt puta. quia tranſierat ad alia legata. nā non poteſt negari qͥn hic ſit cōſenſus naturalis. ⁊ ſic fuit ꝑfe cta rōne voluntatis. licet nō rōne ſolennitatis. Et panor. dicit forte ideꝫ poſſe teneri inter liberos. ꝑ l. fi. C. fami. her. Sed pone. teſtator qui multū reliquit deceſſit. deinde miraculoſe ſurrexit: an poſſit teſtamentu reuocare maxime ad pias cauſas? Rn̄. Bar. in. l. j. C. de ſa. ſan. ec. dicit ꝙ duplex ē reſurrectio. Qui dam em̄ ſurrexit: iterū moriturus. ſicut lazarus. et teſtamentū eius ꝑ reſurrectionē reuocat̉. ſicut per natiuitatē filij: quē nō putauit ſibi naſcituꝝ. vt di cit Augꝰ. xvij. q. iiij. c. fi. Scd̓o modo quidā reſur irine a. rexit glorificatus. iteꝝ nō moriturus. ſicut xp̄us. ⁊ ſic facient oēs in generali reſurrectione. tūc iſte nō poſſet reuocare. Et ꝓ hoc facit. qꝛ nō ceſſat cauſa ꝓpter quā facta ſunt relicta. nā quia qͥs nō poteſt vti bonis ſuis. ideo alijs legat. l. ſenatus.§. dona tio. ff. de do. cauſa mor. Sed hic ꝙͣuis reſurrexerit nō tamen illis bonis poteſt vti. quia tales non co medunt ⁊cͣ. Quicqͥd emptū fuerit de pecunia eccleſie. eius erit. xij. q. iij. c. j. ⁊. q. v. c. fixū. qd̓ adeo veꝝ eſt: ꝙ ſi clericus hꝫ pecuniā de p̄benda ſiue eccleſia ſua. et inde emat prediū. licet illā pecuniā potuiſſet dare alijs intuitu pietatis. nō tn̄ dare pōt prediuꝫ. quia ſtatim acquiſitū fuit eccleſie. ſiue emptū fuerit no mine eccleſie: ſiue nomīe alieno. extra de pec. cleri. c. j. et. c. inqͥrendū. Et ꝓpter hoc non pōt clericus illud alienare. Eodeꝫ modo ſi quis de pecunia ec cleſie quam habuit furto vel rapina: ſeu depoſito: poſſeſſionē ſibi emit. quia eccleſie fit. vt dictum eſt Idē Panor. in. d. c. inquirendū. poſt glo. q̄ notat tres caſus in quibꝰ res empta ex pecunia alterius efficit̉ illius cuiꝰ erat pecunia. vt in milite: minore ⁊ eccleſia. licet Hoſti. dicat ꝙ in eccleſia. iure nō ꝓ betur. ſꝫ antiqua interp̄tatio magiſtroꝝ hoc habꝫ que minime eſt mutanda. l. minime. ff. de legi. Ta men hoc ſatis ꝓbari pōt in. d. c. j. ⁊ cōmuniter hoc tenet̉ etiam ꝑ glo. iuris ciuilis. qͥnimmo credereꝫ hoc ꝓcedere in quolibet clerico. quia priuilegium attributum militi ſeculari. extenditur ad militem dei. vt notat Bartolus. et glo. in. l. miles. ff. de re iudi. Eccleſia ꝓ alienis debitis non poteſt obligari. nec eius poſſeſſiones. Et ſiquis obligauerit. eſt ſu ſpenſus ab adminiſtratione temporaliū ⁊ ſpiritua lium. extra de ſo. c. ij. Poterit tamen hec ſententia relaxari. quia papa ſibi nō retinuit abſolutionem. extra de ſen. ex. nuper. hec tamen pena non com p̄hendit epiſcopos. extra de ſen. exco. quia pericu loſum. li. vj. Ccleſia. ij.ſ. parochia lis. Collationes de eccleſijs parochiali Fo. LXVI. bus his qui nō attigerūt viceſimūquintū annum ipſo facto non valent. ⁊ tenet̉ qui aſſumit̉ fieri ſa cerdos infra annum a tempore cōmiſſionis. aliter priuatus eſt ea. Item tenet̉ perſonaliter reſidere. In hoc tamē epiſcopus diſpenſare poteſt ad tem pus ex cauſa. extra de elec. licet canon. li. vj. Et no ta h̓ ꝙ licet tātū de anno trāſierit ꝙ talis nō poſſit ad ſacerdotium ꝓmoueri. non tamen vacat eccle ſia ipſa. nec poteſt alteri conferri. niſi poſt elapſum annū. qui quidē annus incipit tunc poſtqͣꝫ poſſeſ ſionem illius pacificam habuit vel per eum ſtetit. quo minus haberet. nec currit ſi iuſto impedimē to detentus ordinari non potuit. Alioqͥn ſi ſic pri natus ſit eccleſia ipſa ei reſtitui non poteſt.ſ. pro ea vice. vt in. c. cōmiſſa. de elec. li. vj. Contra p̄dicta facit. l. ſi ita ſtipulatus eſſem. ff. de v̓. ob. vbi dicit̉ ꝙ ſi ꝓmiſiſti mihi facere inſulam ad certum tem pus. ⁊ tātū tēpus tranſierit quodāmodo infra tē pus ſtatutum fieri nō poteſt. licet totum tempus non tranſierit. poſſum tamē agere contra te. quia ꝑinde eſt: ac ſi totū tēpus tranſiſſet. Uel forma. q. in alijs terminis. Puta. rector vniuerſitatis man dat doctoribus legentibꝰ. ſub pena in ſtatuto con tenta. vt infra paſcha ſuas feciſſe debeant repeti tiones. ante tēpus ſtatutū incipit eſſe certū ipſos nō poſſe repetere. quia incipiunt vacationes pa ſche. in quibꝰ nullus publicus actus celebrari po teſt ẜm formaꝫ ſtatuti. Queritur an incurrant pe nam ſtatuti. Bar. in. l. cum ſtipulatus ſum mihi a ꝓculo. ff. de v̓. ob. reſpondet ꝙ aut pena appoſi ta in ſtatuto trahit ſecum executionem. ⁊ tunc eo ipſo ꝙ incipit eſſe tempus certum ipſos nō poſſe repetere: incidunt in penā. vnde ſi per ſtatutū im ponatur doctoribus non repetētibus pena excō municationis vel infamie: que pene ſecum trahūt executionē. Eo ipſo ꝙ incipit eſſe certū ⁊cͣ. Incur runt in penā. quia lex facit ſuā executioneꝫ etiam ante diem ſtatutaꝫ. Aut pena appoſita in ſtatuto non trahit ſecum executionem. vt quia ſtatutum dicit ꝙ ſi non fecerint repetitiones ſuas in termi no. ſint periuri: vel puniantur in libris. x. Et tunc licet certum ſit ⁊cͣ. non incidunt in penam. Ang. autem quem ſequitur Rapha. cu. in. d. l. cum ſti pulatus. tenet contrarium dicens. ꝙ ſiue pena a ſtatuto impoſita trahat ſecum executionē ſiue nō: non cōmittitur ante tempus. licet certum eſſe in cipiat fieri non poſſe quod erat fiendum. Ratio. quia in ſententijs ꝓferendis eſt mens iudicis at tendenda. vt in. c. intelligentia. de ver. ſigni. Sed mens iudicis non fuit. ꝙ ante terminū ſtatutum docto. non repetētes incidant in penam. ergo nō incident. Actus enim agentium non debent ope rari vltra voluntatem eorum. Secundo de hoc vi detur eſſe caſus in dicto capitulo cōmiſſa. vbi pa tet ꝙ pena priuationis ab eccleſia parochiali non committitur ante annum. licet conſtet intra an num ordinatum ad illam eccleſiam non poſſe am plius ad ſacerdotium promoueri. ergo idem di cendum in caſu propoſito. Ad. l. autem cum ſti pulatus. dico ꝙ loquitur in pena conuentiona li que committitur cum incipit eſſe certum non

poſſe fieri quod erat fiendū. Secus in pena legali vt in. d. c. cōmiſſa. Et ratio eſt. quia mitius agitur cū lege ꝙͣ cuꝫ homine. l. celſus. ff. de arbi. Uel dic ẜm glo. in. d. c. cōmiſſa. ꝙ ante diem agi pōt qͣnti intereſt: opus inchoatum non eſſe. vt in iuribus allegatis. ſed ad penam non. vt in dicto capitulo cōmiſſa. ¶ Pone. Quidā dyaconus fuit ꝓmotus ad eccle ſiam parochialē qͥ vltima die ſeptēbris habuit pa cificam poſſeſſionē eccleſie. ⁊ neglexit vſqꝫ ad qͣtu or tꝑa ſeptēbris ꝓmoueri ad ſacerdotiū. In ſabba to qͣtuor tēpoꝝ ipſius mēſis nullo mō potuit pro moueri. Querit̉: an finito illo menſe ⁊ ꝑ cōſequēs anno ſit pͥuatus ꝑ cōſtitutionē. licet. de elec. li. vj. Rn̄. Io. an. in regula imputari. de re. iur. in vj. in mercu. dicit ꝙ nō. cū in pͥmis ſabbatis non fue rit ī mora. Et hoc reſpectu pene de qua loquimur Et ſic in caſu quo nō p̄ceſſit mora vel culpa nō im putatur. Hoc etiā ꝓcedit qn̄ impedimentū ſuꝑ ueniens in vltimo ſabbato: nō fuit ex culpa ipſius Et fortius ſi ex iuſta cauſa a pͥncipio diſtulit. Et li cet dilatio recipiendi ſacerdotiū: potuerit induce re culpam ⁊ morā ⁊ leſionē conſcientie. nō tamen induxit morā vel culpā de qua loquimur. nec iſte dicit̉ ſe artare ⁊cͣ. quia ille nō dicit̉ ſe artare in veni endo qui iter arripuit: tempore quo pleriqꝫ illius conditionis homines ꝑuenire ſolent. ff. de v̓. ob. continuus. Nec eſt obligatus ad operā. qui ince pit eo tēpore quo ꝑfici poterat ẜm operā diligētis edificatoris. vt ea. l.§. item qui inſulam. Cū ergo veriſimiliter ẜm morā alioꝝ ordinandoꝝ ille dya conus infra tēpus ordinari poſſet. non debet dici ſe artaſſe. cum congruū ⁊ ſufficiens tēpus haberet Et licet quis p̄uidere teneat̉ interdū: qd̓ pōt acci dere. non tn̄ tenet̉ diuinare. Si ad eccleſiam parochialem p̄ſentet̉ qui non eſt in ſacris. dum tamen aliter ſit idoneus ⁊ poſſit infra tempus ſtatutū ordinari. admittēdus eſt. ex tra de inſti. ſi is. li. vj. ⁊ tamē ẜm Io. an. talis non p̄ſentatus nō poſſꝫ in tali eccleſia inſtitui. extra de eta. ⁊ qua. p̄terea. niſi diſpēſatiue. vt ibi Lectio. jͣ. Cōmuniter quid ſit. Dic ẜm Hoſti. electio eſt alicu ius ꝑſone idonee ad dignitatē vel frater nam ſocietatē. ſeruata forma canonica facta voca tio. Colligitur hoc. extra eo. cū in cunctis. ⁊. c. cum eccleſia vulterana. ⁊. c. quia ꝓpter. Ad quē ꝑtinet electio de iure cōmuni? Rn̄deo de iure cōmuni ſpectat ad collegiū etiā ſi duo ſolū vel tres fuerint. extra eo. c. j. Quandoqꝫ tn̄ laici ꝓ pace ſeruanda admittunt̉ ad electioneꝫ. ⁊ p̄cipue pͥncipes vt defendant ab oppreſſoribꝰ ẜm Gof. Quis non ꝯoteſt eligere? Rn̄. excōmunicatus maiori. vt nota. de ap. conſtitutis. el. j. Et glo. ibi dicit ꝙ excōmunicati vel ſuſpenſi: nec eligere: nec eligi poſſunt. Secus in minori. extra de cler̄. ex. c. fi. Item nec interdictus. extra eo. cum inter. Item nec ille qui ſcienter celebrauit in loco interdicto. de ſen. ex. is qui. li. vj. Itē nec ille cui interdictū eſt eli gere abſqꝫ ſuperioris licentia. extra eo. c. fi. Itē nec Electio. j. illi qui in ea vacatione elegerunt ſcienter indignū extra eo. cum in cunctis. ⁊. c. innotuit. nā tales ip̄o iure ſunt ea vice eligendi poteſtate pͥuati. ⁊ ab ec cleſiaſticis beneficijs per trienniū ſuſpenſi. Et idē dicendū ſi peccauerūt in poſtulando. extra eo. ſcri ptum. Et hoc verum. quando facta nominatione ſequitur electio vel poſtulatio. Secus ſi non ſequi tur. quia non eſſent ꝓpter hoc priuati. extra eo. ꝑ petue lib̓. vj. Et per. d. tex. ⁊ per. c. cum in cunctis. poſuit Io. an̄. vnū ſemper menti tenendū in regu la. odia. de re. iuris. li. vj. ꝙ vbi pena ponit̉ a iure ipſo facto ꝓpter aliquod delictū cōmiſſum. nunqͣꝫ eſt locus illi pene. niſi illud delictum ſit cōſumma tum. qͣntumcunqꝫ fuerit inchoatū. licet poſſet ex traordinarie puniri: qui delictum inchoauit. Pro hoc facit aliud ſingulare dictū Barto. in. l. j. ff. de ſica. vbi dicit ꝙ ſtatutum puniens delictum certa pena. non habet locum in eo qui inchoauit. ſi illd̓ non perfecit. quia ſtatutum eſt ſtrictiſſime inter pretandum. maxime penale. vt in dicta regula. odia. Querit̉ in eo quod. d. c. cum in cunctis. non ſo lum priuat ea vice auctoritate eligendi. ſꝫ etiam ſu ſpendit ipſo facto ab eccleſiaſticis beneficijs ꝑ tri ennium. vt dictum eſt. Nunqͥd iſtud triennium incipiet poſt electionem factam ſtatim. An debe at expectari finis triennij primi. Et hec queſtio po teſt contingere ſepenumero. Io. an. refert opinio nes multorum. Tandem concludit ꝙ indiſtincte ẜm trienniū incipit ſtatim poſt cōmiſſum delictū Ita ꝙ priora tempora confunduntur in ſecundis quia exquo pena imponit̉ ipſo iure. neceſſario de bet incipere ſtatim poſt commiſſum delictum. Et idem cōcludit ipſe in glo. ſua in cie. ij. de magi. vbi habetur ꝙ conferens inſignia doctoratus. non re cepto prius iuramento. ꝙ taxam trium. M. turo nenſium non excedet. al̓s a collatione doctoratus per ſex menſes ſequētes eſt ſuſpenſus. Querit mo do glo. quid ſi pendente primo ſemeſtri. iteꝝ vio let dictam conſtitutioneꝫ. An ſtatim currat ſcd̓m ſemeſtre. an tunc cum finitū fuerit primū. Reſpō dit ꝙ cōmuniter tenetur ꝙ non fit duplicatio to tius. ſed ſtatim poſt ſecundā tranſgreſſionem in choat ſecundū ſemeſtre. ff. ad. l. aquil̓. ita vulnera tus. ad turpil. l. in ſenatus. in fi. ¶ Sed nunqͥd ſuſpenſione pendente valeat: do ctoratus collatio facta per ſuſpenſum. Conſtat ꝙ ille nō eſt caſus quo imprimatur caracter. Itē nec datur hoc officium ex impreſſo caractere. ſꝫ ex po teſtate officij. ⁊ eſt quedā auctorizatio ⁊ declaratio que declarat illum dignū ad officium doctrine: et dat auctoritatē vt doceat. Puto igitur ꝙ ſi ſuſpen ſio erat occulta. hanc auctoritatis dationē non ſic neceſſe iterari. Secus ſi eſſꝫ publica. facit de re iu di. ad probandū. Eſt etiaꝫ ſciendum ꝙ aliqui con ferunt iſta inſignia. auctoritate apoſtolica. vt Ar chi. bononiē. Aliqui de iure cōmuni ẜm Hoſtiē. Sed quo ad principale Panor. plus placet opi. Bar. quā poſuit in. d. l. in ſenatus. vbi format. q Statuto cauet̉ ꝙ cōmittēs homicidiū ſoluat. M. ⁊ ſtet ad ꝯfinia ꝑ decenniū. Demū durante pͥmo xvj

Electio. jͣ. decēnio: homicida cōmiſit aliud homicidiū. Que ritur nunc vtꝝ debeat expectari finis primi decen nij. an v̓o ſcd̓m decenniū debeat immediate cur rere. Et cōcludit ꝙ qn̄qꝫ ponit̉ pena vt ſpēs. puta dicit ſtatutū ꝙ ſtet ad cōfinia ꝑ decenniū a tꝑe de licti cōmiſſi. ⁊ ſic determinat tpus. Et ſic ſcd̓m de cennium debet incōtinēti currere. al̓s nō eſſet illd̓ decenniū. ſꝫ aliud. ar. bonū. in. l. ſi vſuffructus mi hi in bienniū. ff. de vſuf. le. Aut pena apponit̉ ge neralit̓ ⁊ indet̓minate. puta. ſtet ad cōfinia ꝑ decē niū ⁊ tūc īcipit ſcd̓m decēniū finito pͥmo. qꝛ al̓s nō ſoluēt pena delicti. hec Panor. in. d. c. cū in cūctis. An autē hec pena eligentium habeat locum in omnibꝰ electionibꝰ. Dic ẜm Panor. vbi sͣ. ꝙ non. Primo nō hꝫ locū in cardinalibꝰ eligentibꝰ papā. qꝛ nō eſt iure cautū. Itē nō hꝫ locuꝫ in p̄laturis ci tra ep̄atū. ſꝫ reſtringit̉ ad ep̄atū ⁊ ſuꝑiores dignita tes. vt in. c. ſi cōpromiſſarius de elec. li. vj. Item eli gere nō poſſunt. qͥ peccauerūt in electionis forma qꝛ debent pͥuari iure eligendi. exͣ eo. qꝛ ꝓpter. Iteꝫ nec illi qͥ neglexerūt vſqꝫ ad lapſum tꝑis. exͣ eo. ne ꝓ defectu. Itē qui ꝑ laicaleꝫ abuſum elegerunt. exͣ eo. quiſqͥs. Itē non pn̄t eligere pupilli. nec etiaꝫ in locis regularibꝰ qͥ nō ſunt ꝓfeſſi tacite vel exp̄ſſe. nec etiā ꝯuerſi. exͣ eo. ex eo. li. vj. Et ad maiorē huiꝰ declarationeꝫ querit Ludo. ro. in ſuis ſingularibꝰ Utrū laicus ſancti Franciſci ſeu cōuerſus qͥ ꝓfite tur tria ſubſtātialia habeat vocē in capl̓o. Et dicit ꝙ aut loqͥmur in electione p̄lati. ⁊ tūc dicenduꝫ ꝙ nō. Et caſus eſt ſingularis. in. d. c. ex eo. Fallit. niſi hoc acqͥſierint ex antiqͥſſima cōſuetudine. Iſta eſt ſingularis nota. Inno. in. c. ij. de inſti. Aut q̄ritur qn̄ capitulū tractat tꝑalia. Et fe. de ſe. tenet ꝙ nō. ⁊ de hoc videt̉ caſus notabilis. iuncto. c. cuꝫ ſupra ſcriptione pape. in. c. ⁊ ſi xp̄us de iureiur. in v̓. vos ⁊ cōuerſi veſtri. vbi pꝫ ꝙ cōuerſi nō ſunt de capl̓o qꝛ fruſtra diceret. ⁊ cōuerſi veſtri. ergo vocē nō ha bent. Itē in cathedralibꝰ collegiatis ſecularibꝰ vel regularibꝰ eccleſijs vocē nō habēt qͥ nō ſunt ſub dyaconi. nec in eligendo. nec in alijs factꝭ capituli etiam ſi ab alijs libere concedat̉. vt in cle. vt hij. de eta. et qua. Infra qd̓ tp̄us debet fieri electio. Rn̄. In eccle ſia cathedrali vel regulari habēt electores tp̄s triū menſiū infra qd̓ ſi iuſto īpedimēto ceſſante nō ele gerint ad ꝓximuꝫ ſuperiorē deuoluit̉. vt extra eo. ne ꝓ defectu. In alijs v̓o eccleſijs dꝫ ꝓuideri infra ſex mēſes. aliter ad ꝓximum ſuperiorē deuoluit̉. exͣ de p̄b. de multa. ⁊ de cōce. p̄. nulla. In quo loco debet fieri electio. Reſpon. poteſt fieri in eccleſia vel in capitulo vel ſimili loco hone ſto. et maxime iuxta conſuetudinem. extra eo. in cauſis. Utrū abſentes ſint vocandi ad electionē. Rn̄. ẜm panor. in. c. corā. extra eo. ꝙ illi vocari debent. qui cōmode vocari poſſunt. ꝑ. c. quia ꝓpter. extra eo. vbi dicit̉ ꝙ admittunt̉ illi ad electionē qͥ debēt volunt ⁊ poſſunt cōmode intereſſe. Dicit. debent vt excludat illos. qͥ de iure nō debent intereſſe ele ctioni. licet ſint de collegio. vt ſunt excōmunicati ⁊ ſuſpenſi. Itē excludunt qui nō ſunt in ſacris con Fo. LXVII. ſtituti. vt in. d. cle. hi qui. Item excludunt̉ impu beres et irregulares. vt in. d. c. ex eo. ⁊ in. c. is q. de ſen. ex. li. vj. Secundo dicitur qui volunt intereſſe ⁊ ideo illi qui nolunt intereſſe nō debent compelli niſi interſit eccleſie. nam pro intereſſe eccleſie pote runt compelli. Ex quo infertur ꝙ iſti ſic vocati. qui nolunt intereſſe. non debent in numero computa ri duarum partium. Tercio requiritur ꝙ poſſint cōmode intereſſe ⁊ hec cōmoditas refertur ad co moditatem eccleſie. ⁊ non perſone ẜm doc. ⁊ bene quare ſi non poſſunt comode vocari propter ni miam diſtantiam. poteſt electio ſiue illoꝝ p̄ſentia fieri. Quomodo dicat̉ poſſe comode vocari? Dic ꝙ non poteſt dari certa regula. ſed bonus iudex ar bitrabitur. ẜm pericula imminentia ⁊ diſcrimina viarum vel timetur forte periculum ſciſmatis vel abuſus laice poteſtatis. vel ſunt imminētes guer re vel huiuſmodi propter que nō poteſt fieri defa cili vocatio. Ceſſantibꝰ tamen p̄dictis ⁊ conſuetu dine. abſentes ſunt vocandi per nunciū aut lr̄as. al̓s electio. eis contemptis venit irritanda per eos ſi voluerint. non ergo eſt irrita electio ipſo iure. ſed irritanda. contemptis ꝓſequentibꝰ iniuriam ſuā. al̓s non. extra eo. c. bone. Si autē omnes eſſent p̄ ſentes. puta in ciuitate. ſufficit cōgregare ꝑ ſonum campane. ſi hoc eſt de more in illo loco. vt in. c. in cauſis. eo. ti. An autē valeat conſuetudo. vt non vocent̉ ab ſentes ad electionē? Dic ẜm Panor. poſt Io. an. in. d. coram. ꝙ ſic. Item econuerſo valet conſuetu do. vt vocentur abſentes dūmodo non nimium tendat in damnū eccleſie. nam ſi conſuetudo eſſet vt etiā cū incōmoditate deberēt abſentes vocari. nō putarē illā cōſuetudinē valere. qꝛ nō valet con ſuetudo eccleſijs multū grauoſa vel ſaltē eſt tollen da. vt in. c. j. de conſue. Secus ſi haberet vt cū par ua incōmoditate deberent vocari. quia tunc va leret conſuetudo quo caſu intellige. c. in geneſi. ex tra eo. ¶ Utrū elector abſens poſſit cōſtituere ꝓcurato rem? Dic ẜm panor. in. d. c. quia ꝓpter. ꝙ ſi ē iuſto impedimēto detētus vt venire nō poſſit: pōt con ſtituere ꝓcuratorē. al̓s nō. ⁊ in hoc eſt ille tex. val de ſingularis in hoc negocio. In alijs autē nego cijs explicandis ꝑ capitulū vel vniuerſitatem. pōt etiā nō impeditꝰ ꝓcuratorē cōſtituere. Et eſt ſpāle in electione: ſiue ſit ſeruanda forma capl̓i. qꝛ ꝓpter ſiue nō. exquo tex. ſimpl̓r interdixit: nec retulit ſe ad caſum in quo ſit ſeruāda forma. d. capl̓i. videt̉ em̄ electa in electionis negocio induſtria perſone. ar. c. is cui. de of. dele. li. vj. Unū tn̄ ſciās. ꝙ ſi ali de capitulo volunt admittere ꝓcuratorē etiā non impediti ad electionē faciendā: poſſunt. nō ob. di ſpoſitione. d. c. quia ꝓpter. qꝛ licet tex. dicat inter dicimus. iſtud tn̄ interdictū emanauit in fauorem alioꝝ. qd̓ pꝫ ex eo. qꝛ illi de collegio poſſunt cōmu nicare ius eligendi penitus extraneo. extra eo. ſcri ptum. ergo fortius poſſunt admittere procurato res eorum qui ſunt de collegio. et hoc fuit ſatis de mente doc.

Electio. j. ¶ Scd̓o nota ꝑ tex. ibi. vni de collegio. ꝙ volens ꝑ ꝓcuratorē cōſtituere. nō pōt extraneū deputare ſꝫ debet vices ſuas alicui de collegio cōmittere. vt in. d. c. quia ꝓpter. ⁊ in. c. pe. e. ti. li. vj. vbi tex. opti mus de iſto ꝓcuratore. Et hoc intellige niſi alij ele ctores velint iſti gratiā facere. nā eis volentibꝰ pōt conſtitui extranens ad hoc. d. c. ſcriptū. Et facit. qꝛ poſſent de nouo aliquos extraneos admittere. for tius ꝓcuratorē extraneū. Et hoc fuit ſancitū in fa uorem collegioꝝ: ne cōpellerent̉ ſecreta ſua cōmu nicare extraneo. Et ꝑ hoc dico. ꝙ iſtud nō eſt ſpe ciale in electione. Sed generaliter non pōt aliquis cōſtituere ꝓcuratorē extraneum in explicandis in vniuerſitate. qd̓ ſentit Io. an. in regula. qd̓ alicui. de re. iurꝭ. li. vj. in mercu. licet quidā tenuerint op poſitum. Et tene hoc menti. hec Panor. in. d. c. qꝛ propter. Elector abſens iuſto impedimēto detentus. vt dictū eſt. poteſt nō ſolū vni. ſꝫ pluribꝰ cōmittere vi ces ſuas. dū tamē cuilibet inſolidū. ⁊ erit melior cō ditio occupantis. Et ſi ambo concurrant ⁊ petunt admitti. nō admittent̉ ambo. ſꝫ is quē capitulum vel maior pars elegerit. ⁊ ſi nō concordent. admit tetur ille qui in cōmiſſione pͥmo noīatus eſt. At ſi nullus ſit inſolidū nō valet. Quādo aūt ꝓcurator vnū nominat ꝓ ſe ⁊ aliū nomine eius qui cōmiſit nihil agit̉. niſi de certa ꝑſona habuerit ſpāle man datū quia tunc aliū nomine ſuo poterit nominare ꝑ tex. ſingularē in. c. pe. e. ti. li. vj. Nam eadē cōſci entia qua putat iuſtū nomine ſuo: eadē ⁊ nomine ſocij: ſiue delegantis. ⁊ hoc eſt dictum notabile. Et idē dicendū in ſimilibꝰ. Et factū ꝑ talem ꝓcurato rem ſeu cōmiſſariū. fingit̉ eſſe factū per ipſum cō mittentē. ꝑ tex. notabilem in. c. in cauſis. extra eo. Et facit ẜm panor. ille tex. ad. q. notabilem de qua al̓s in facto fuit cōſultus. Quidā teſtator manda uit certa ſua bona diſtribui in pias cauſas ẜm ꝙ videret̉ ſuis executoribꝰ. Iſti executores elegerunt negocium priuilegiatuꝫ. vtputa. fabricam eccleſie. Ep̄s loci petebat quartā bonoꝝ legatoꝝ. Replica batur ꝙ teſtator non elegit fabricam. ſꝫ executores. Querit quid iur̄. Rn̄dit ꝙ non debet̉. iiij. qꝛ illud qd̓ ſit per executores teſtamēti videt̉ factū ꝑ ipſum teſtatorē. vnde ꝑinde eſt ac ſi ipſe teſtator elegiſſet fabricam. ar. optimū in. d. c. in cauſis. ⁊ in. l. vnum ex familia. de le. ij.§. j. ⁊ ibi hoc firma? Bar. ꝑ illuꝫ tex. Et ex his habes bonaꝫ practicam impediendi quartā epiſcopo. quia vbi teſtator relinquit in ge nere ad pias cauſas. facias ꝙ executor teſtamenti eligat aliquā cauſam pͥuilegiatā. ex qua nō debeat̉ quarta. Et q̄ ſint cauſe pͥuilegiate? Dic vt nota. in c. fi. de teſta. ¶ Quot ſunt forme electionis? Rn̄. tres. nam aut ſit ꝑ ſcrutiniū: aut ꝑ cōpromiſſum. aut ꝑ cōmuneꝫ inſpirationē. extra eo. c. quia ꝓpter. Quando ꝓce ditur ꝑ formā ſcrutinij debent eligi tres ſcrutato res. qui in ſecreto exquirant vota ſinguloꝝ. Et ip̄i qͥdē primo debēt ſeipſos de ſuis votis examinare nec ſeruent̉ in fine. quia cū alioꝝ vota ſint eis nota poſſet electio dependere ab eoꝝ poteſtate. ⁊ ē vtile vt capitulum hoc expͥmat a pͥncipio. vt duo ex eis ſcrutētur tercium. ¶ Per quē autē vota ſcribent̉. Dic ẜm Panor. in d. c. quia ꝓpter. ꝑ tabellionē etiam ſi ſit laicus. quia notarius ſcribendo: nullaꝫ auctoritatē exercet. nec aliquid ſpūale miniſtrat. ſꝫ ſolum p̄bet nudū mini ſterium. vel melius eſt ꝙ vnus de ſcrutatoribꝰ re digat vota in ſcriptis pͥuatis. non ergo requirit̉ ꝙ ſit notarius. ¶ Quid ſi electores pauci ſunt? Rn̄. ẜm Inno. ſi ſunt tm̄ tres. duo ex eis ſcrutabunt̉ terciū. Et ſic ꝓ cedent ad electionē. Si v̓o ſunt duo: vnus ſcruta bitur alium. ꝙ ſi vnus tm̄. ⁊ iſte ſolus. vocatꝭ teſti bus expͥmet votū ſuū. ⁊ eliget ⁊ publicabit. ¶ In electionibꝰ vota incerta ⁊ conditionata non valent. ⁊ debent haberi ꝓ nō adiectis. puta cōſen tio in quē talis cōſentit vel ſi petrū habere non po tero: cōſentio in Io. ⁊ ſimilia. extra eo. in. c. electio nibus. li. vj. ¶ Conſuetudo auferens libertatē eligendi. nō va let. Secus ſi reſtringit electores ad certū collegiuꝫ: vel certū genus ꝑſonaꝝ ſicut dicimus in matrimo nio: in quo requirit̉ plena libertas. ⁊ tamen reſtri ctum fuit ad certū genꝰ ꝑſonaꝝ: quia cū fidelibꝰ. hec Panor. in. c. cū terra. extra eo. vbi etiā dicit de mente Inno. ꝙ ex conſuetudine poteſt induci vt mortuo p̄lato capitulū non pͥus ꝓcedat ad electio nem: ꝙͣ nunciet̉ principi mors p̄lati. ⁊ petat̉ ab eo poteſtas eligendi. Sed potuit hec conſuetudo in duci ꝓpter intereſſe principis. vt ꝓponat aliquem ſibi fidelē. nam princeps poſſet opponere ꝯͣ electū exceptiones alias legitimas: maxime ſi dubitat de ꝓditione patrie vel reuelatione ſecretoꝝ vel conſi liorum. Si tamē non vult conſentire ſine rationa bili cauſa. non ꝓpter hoc caſſabitur electio. Et per hoc non valeret conſuetudo. vt per hoc electio de pendeat a voluntate principis vel alteriꝰ. quia tol leret libertatē eligendi. Secus ſi reſtringeret ipſam libertatē vt dictum eſt. Uide etiā Panor. in. c. ec cleſia veſtra. e. ti. ꝙ in diſponēdis per vniuerſitatē vel capitulum nō debent dari voces per lupinos: per tex. illum qui vult. ꝙ ad validitateꝫ electionis nō ſufficit ꝙ ſit facta a maiori ꝑte capituli. niſi etiā pars illa ſit ſanior. ſed cum dantur voces per lupi nos. nō poteſt apparere que ſit pars ſanior. ſꝫ ſolū que maior reſpectu numeri. ⁊ tn̄ maioritas ſine ſa nioritate nihil valet. vt ibi. ¶ An autē hoc habeat locum in vniuerſitate ſe culari. vt maior pars non conſiſtat in ſolo nume ro. ſed etiam in dignitate: auctoritate: ⁊ merito ꝑ ſonarum. Dic ꝙ ſic. vt notat Bar. in. l. pōponius ff. de re iudi. Et dicit Panor. ꝙ ad hoc cōmuniter nō aduertit̉. requirunt̉ em̄ illa duo cōpulatiue. ſcꝫ maior pars et ſanior. ¶ Publicato ſcrutinio electores neq̄unt variare voces. ſed facienda eſt collatio ⁊ electio celebranda extra eo. publicato. ergo a contrario ſenſu: ante pu blicationem ſcrutinij. poſſunt electores variare et alios nominare. vt per. c. qd̓ ſicut. eo. ti. quia per ta lem nominationē ante ſcrutinium factaꝫ. nullum ius acquiritur ipſi nominato. Coliatio autem fiat poſt publicationē ſcrutinij: que erit triplex. ſcilicet

numeri ad numerū: zeli ad zelū: ⁊ meriti ad meri tū. extra. e. In geneſi. Et etiā vbi vnus ſolus fue rit electus: debet fieri collatio. nō numeri ad nūe rū cū ceſſet alia electio: ſed fiet de numero: merito ⁊ ze. o. naͣm pͥmo ꝯſiderabit̉ vtrum habuerit nu merū ſufficientē: qꝛ forte pn̄tes nō faciūt duas ꝑ tes: vel forte nō oēs hn̄t vocē. Iteꝫ fiet collatio de merito electi: an ſit idoneus ad illā dignitatē. Itē de zelo an bono aīo an ꝑ p̄ces illicitas in illū ꝯſen ſerint. Itē nota ꝙ in numero eligentiū nō dꝫ cō putari electꝰ: qꝛ nullus pōt eligere ſeip̄m. extra. e. cumana. Facta collatōe eligi dꝫ is in quē maior ꝑs ⁊ ſani or capituli ꝯſenſerit. Et maior ꝑs dicet mīori. Cū talis ſit eligendus ſi placet vobis ip̄m cōiter eliga mus. Et ſi ꝯſenſerint: tunc is qui priorē auctorita tē hꝫ in capl̓o: ſurgens dicet. Ego ꝓ me ⁊ toto ca pitulo eligo talē ⁊c̄. ⁊ oēs acceptabūt. ꝙ ſi mīor ꝑs vel nō oēs conſenſerint: dicet. Ego ꝓme ⁊ ꝓ illis qͥ mecū ꝯſentiunt eligo talē. Quid aūt cum ſcrutant̉ vota ſinguloꝝ an ele ctores debent dicere noīo talē. Dic ẜm panor. ī. d. c. qꝛ ꝑꝑ. ꝙ p̄t dici. Ego noīo talē: vl̓ ꝯſentio ī talē vl̓ eligo talē. Et ꝙ poſſit dici hoc vltimū adducit̉ c. in geneſi. extra. e. Sed poſtea facto ſcrutinio: de bet ſequi cōis electio: qꝛ vnus dꝫ eligere noīe oīm ꝑ verba ſingularis numeri. dicendo: Ego talis ex ꝯmiſſione capituli eligo talē noīe totius capituli. Panor. placet pͥma vel ſecūda forma: vt in ſcruti nio quilibet dicat. ꝯſentio vel nomino: nō aūt eli go. n̄ tn̄ putat ꝙ viciaret̉ electio ex tercia practica. exquo poſtea ſequit̉ cōis ⁊ vnica electio. Que aūt ſint neceſſaria de ſubſtātia electionis: Dic ẜm panor. multa ſunt. Primū ſubſtātiale eſt vt electio fiat ꝑ ꝯgregatos in vnū. Nō.n. ſuffice ret cōſenſus eligentiū ſimpliciter p̄ſtiti. puta ſi qͥli bet cōſentiret in camera ſua. Sꝫ oꝑtꝫ ꝙ collegiali ter cōſentiant. ad hoc. d. c. in geneſi. Secūdū ſub ſtantiale ē: vt aſſumant̉ tres ſcrutatores: nō plu res vel pauciores. ⁊ hoc cōiter tenet̉. ⁊ hoc cōgru it lr̄e in eo ꝙ ſpecifice mentōem facit de tribꝰ. licet aliqui aliter dixerint. Terciū ſubſtantiale ē: ꝙ iſti tres ſint de collegio eligentiū: nō de collegio eccle ſie vacātis tm̄. Et hoc tenuit Goſ. Inno. ⁊ Ho. lꝫ glo. Uin. ⁊ Tancre. teneant ꝯtrariū. Sed pͥmū magis cōgruit litere. nā fidelius ꝓſequētur nego ciū electōis illi ad quos ſpectat electio. Quartum ſubſtātiale eſt: vt vota ſinguloꝝ exquirāt̉ in ſecre to. vt quiſqꝫ liberius poſſit dicere votū ſuū. Quin tū ſubſtātiale eſt: vt ſingillatim fiat iſta inquiſitio Non.n. debent vocari bini vel trini: ſed quilibet ſingulariter ꝑ ſe. Sextū ſubſtātiale ē: vt vota oīm exquirant̉. vt patet ibi: vota cunctoꝝ. Un̄ ſi vnꝰ ex pn̄tibꝰ nō ſcrutaret̉: vel aliquis ex ip̄is ſcrutato ribus omitteret̉: non valeret electio. Intellige qn̄ cōtemnit̉ ſeu p̄termittit̉ aliquis ex vocatis. Naꝫ ſi aliquis nō vocaret̉ ad electōem: cōtemptus illiꝰ non reddit electōem nullā: qꝛ vocatio oīm nō eſt de forma ſubſtātiali: vt dictū eſt sͣ. Septimū ſub ſtantiale eſt: vt vota exquiſita redigant̉ in ſcriptis publicis vel priuatis. Octauū ſubſtantiale eſt: vt Electio. jͣ. Fo. LXVIII. poſtꝙͣ vota fuerint in ſcriptis redacta: publicent̉ in cōi.ſ. in capitulo. Nonū ſubſtātiale eſt: vt iſta publicatio votoꝝ fiat mox.i. nullo actu contrario interueniēte. Decimū ſubſtantiale ē: vt facta pub licatōe votoꝝ fiat collatio: vt dictuꝫ eſt. Undeci mū ſubſtātiale eſt: vt fiat iſta collatio mox pꝰ pu blicatōꝫ nullo actu extraneo intermiſſo. Duode cimū ſubſtātiale ē. vt facta collatōe ſequat̉ cōmu nis electio: que fiat ꝑ vnū noīe capituli. ⁊ ꝑ verba ſingularis nūeri. vt in. c. quod ſicut. extra. e. De cimūterciū ſubſtātiale eſt: vt ip̄a electio fiat ſtatim poſt collatōem nullo.ſ. actu extraneo interueniē te. vt extra. e. cū poſt petitā. Decimūquartuꝫ ſub ſtantiale eſt: vt electio fiat d̓ illo: in quē maior ⁊ ſa nior pars capituli cōſenſerit. d. c. qꝛ propter. Deci mūquintū ſubſtātiale eſt: vt iſta electio ſit verba lis: vt in. d. c. ꝙ ſicut. Decimū ſextū ſubſtātiale eſt vt ip̄a electio ſolēniter publicet̉: non.n. debet eſſe clandeſtina. vt in dicto. c. qꝛ. ⁊ debet publicari in capitulo. ⁊ etiam eſt tutum: vt publicet̉ ppl̓o. pro hoc qd̓ notat̉ in. c. cum dilectus. extra. e. Idē In no. ⁊ cōpoſt. d. ꝙ iſta electio dꝫ ſolenniter publica ri.ſ. coram clero ⁊ populo. tn̄ ẜm panor. iſta publi catio nō eſt de ſubſtantia. Et iō ſatis eſt ꝙ electio nō ſit clandeſtina. Decimūſeptimū ſubſtātiale ē: vt ſeruetur ordo omniū p̄dictoꝝ. ⁊ ſucceſſiue oīa ſeruentur per ordinē: ſicut ſupra numerata ſunt. Locus aūt nō eſt de ſubſtantia. niſi al̓s ita ſe ha beret cōſuetudo. Addūt aliqui ꝙ fiat electio poſt qͣꝫ corpus p̄lati fuerit traditu ſepulture: ⁊ nō ante ſed hoc eſt de honeſtate: ⁊ nō de neceſſitate. vt dr̄ in. c. bone. el. ij. extra. e. Ex predictis vides difficultatē huiꝰ forme ſcru tinij. in qua multi etiaꝫ viri ꝑfecti deficiunt igno rantes practicā. vt dicit glo. extra. e. c. cum expedi at. libro. vj. Qualiter debeat intelligi iſta dictio mox ⁊ ſimi les. Dic ẜm panor. ꝙ vbi ius determinat. ſeruan da eſt ip̄a iuris diſpoſitio: ſed vbi ius nō dotermi nat. tunc ille dictōes ⁊ ſimiles verificant̉ in modi co tꝑe ẜm ꝙ arbitrabit̉ bonꝰ iudex. habito reſpe ctu ad ip̄ius circūſtantias. Queritur de. q. quotidiana. An in oībus electi onibꝰ fiendis habeat locū diſpoſitio. d. c. qꝛ ꝓpter. Rn̄. ẜm Panor. vbi sͣ. de mēte glo. ꝙ in electōni bus ep̄oꝝ ⁊ aliorū p̄latoꝝ eccleſiarū collegiataruꝫ qui habent generalē iuriſditōem in eccleſijs colle giatis: ſeruanda eſt dicta forma dumtaxat. nā epi ſcopi ſunt proprie ſponſi ecclefiarū. vij. q. j. ſicut. ⁊ iſti alij prelati rōne generalis iuriſditionis: quam habent in collegiatis eccleſijs: poſſunt quodam modo appellari ſponſi. Ideo per mortē iſtorū p̄la torū remanēt eccleſie viduate ⁊ ſine paſtore. Iſte autem textus intendit ꝓuidere ſolum eccleſijs vi duatis. vt ibi eccleſie viduate. ergo infertur ꝙ in electionibus canonicorū ⁊ in alijs dignitatibꝰ ſeu perſonatibus eccl̓ie cathedralis. nō habet locum diſpoſitio. d. c. quia propter. quia per illoꝝ mortē nō remanent eccleſie viduate: cum nō ſint ſpon ſi. ⁊ in hanc partem vidētur cōmuniter inclinare doct. licet aliqui contra: de quorum numero fuit

Ho. ſed cōmuniter nō tenetur. Item in electio nibus abbatum ⁊ abbatiſſarum ſeruari debet pre dicta forma. nam abbates dicuntur paſtores. vt ī c. officij. extra eo. ⁊ abbatiſſa dicitur habere digni tatem. vt in. c. idēnitatibus. extra eo. li. vj. Et ele ctiones abbatum equiparantur in multis electio nibus epiſcoporum. vt in. c. cupientes. eo. titu. li bro. vj. Concludamus ergo ꝙ ſolum in electioni bus illorum prelatoꝝ per quoruꝫ mortem eccleſie remanent viduate ⁊ ſine paſtore habeat locuꝫ diſ poſitio. d. c. quia propter. nec arbitror ꝙ in quali bet eccl̓ia collegiata habeat locum. d. c. ſed oꝑtꝫ ꝙ prelatus habeat iuriſditōem generalem ꝓut ha bent abbates qui poſſunt cognoſcere d̓ cauſis cri minalibus ⁊ ciuilibus. ⁊ pro hoc optime facit tex. in. c. ne ꝓ defectu. extra. e. vbi papa equiparat ec cleſias cathedrales ⁊ regulares: ⁊ illaruꝫ prelatos appellat paſtores. ⁊ ꝑ illoꝝ mortem dicit eccleſias viduatas. vnde ibi aperte ꝯcluditur ꝙ in hac ma teria non debet iſtud verbum viduata capi ſtricte ꝙͣꝙͣ em̄ proprie ſolus epiſcopus dicatur ſponſus vel maritus. ⁊ per cōſequens per ip̄ius ſoliꝰ mor tem dicatur proprie viduata eccleſia. In electōni bus ergo aliorum beneficiatoꝝ: ſeu prelatoꝝ a ſu pradictis ſufficiunt ſingulares conſenſus illorum de capitulo. dūmodo preſtentur in cōmuni.i. col legiatis in ip̄o capitulo. Nec eſt de neceſſitate: ſer uanda aliqua iſtarum formarū. ſed electus ſimpli citer a maiori ⁊ ſaniori parte habebit ius. ad hoc bona glo. quam tene menti in. c. ſicut. eo. ti. li. vj. Ad hoc facit quod notat panor. ī. c. eccleſia. extra eo. vbi dicit ſingulariter. ꝙ in electionibꝰ in quibꝰ nō eſt neceſſario ſeruāda forma. d. c. quia propter nō ſunt neceſſaria verba: dūmodo cōſtet de con ſenſu eligētium: multo ergo minus neceſſaria eſt ſcriptura. quod nota pro electionibus que fiūt in ordine minoꝝ: exceptis electōibus vicarioꝝ gene raliū vel ꝓuincialiū ſeu miniſtroꝝ. In alijs auteꝫ electōibus.ſ. diffinitoꝝ: diſcreti ꝓuincie: ⁊ diſcreto rum locoꝝ nō eſt ſeruāda forma p̄dicta. immo nō eſt neceſſaria ſcriptura: nec verba vt dictum eſt: ſꝫ bn̄ neceſſarium eſt vt fratres ad quos pertinet ele ctio ſint collegialiter cōgregati. vt dicit panor. Et ex hoc reprobatur cōſuetudo quorundā fratrum ſimplicium: qui cum nō fuerint preſentes electiōi fiēde: mittunt in ſcriptis vota ſua. que ẜm p̄dicta habētur ꝓ nō adiectis. per. c. ſi quis. extra. e. li. vj. in fi. vbi habetur ꝙ abſens nō poteſt aliquaten per literas exprimere votum ſuum: quod non eſt ante ſcrutiniū. ſed ī ip̄o ſcrutinio ſecreto ⁊ ſingilla tim tm̄ modo exprimēduꝫ. hec ibi. veniāt ergo ip̄i perſonaliter: vel in dicto caſu renūciēt votis ſuis: quod facere poſſunt per predicta. Et ſi nō eēt vo cati: vt moris eſt: poſſent poſtmodum agere d̓ cō temptū ⁊ irritare electiōem dūmodo cōmode int̓ eſſe poſſint electōi. al̓s aūt nō eēt neceſſe eos voca re. d. c. qꝛ propter. Sed queritur de queſtōe quotidiana. Emana uit preconiū ꝑ preſidētem vniuerſitati cuiuſdā ca ſtri. vt audita campana venirēt om̄es ad electōeꝫ certam fiēdam. Demū pulſata campana: ex cētuꝫ Electio. jͣ. qui erāt in vniuerſitate caſtri: comparuerūt trigi ta dumtaxat. Queritur nūquid iſti ſoli poſſint ꝓ cedere ad electōem faciēdam. Rn̄. panor. in. c. i cauſis. extra eo. ꝙ quādo cōuocatio vniuerſitatis fit per eum ad quem de iure vel cōſuetudine ſpe ctat cōuocatio vniuerſitatis: tūc talis citatio cōſti tuit nō veniētes ī ꝯtumacia. adeo ꝙ veniētes dū taxat poſſunt explere ea que incumbebāt agēda. licet veniētes nō faciāt maiorem partem. ſed lon ge minorem. hoc ſenſit Inno. ī. c. j. d̓ maio. ⁊ obe. Et canoniſte cōmuniter vidētur trāſire cum di cto Inno. licet Bar. expreſſe teneat cōtrarium in l. omēs populi. ff. de in. ⁊ iur̄. vbi dicit ꝙ quātūcū qꝫ vniuerſitas vocetur ꝑ magiſtratū: oportet ta men ad hoc vt valeat quod fit in vniuerſitate: q veniāt ſaltem due partes. vt in. l. nominationuꝫ. C. de decuſ. li. x. ⁊ in. l. nulli. ff. qd̓ cuiuſqꝫ vni. Et ita hodie practicatur in tota tuſcia. Nūqͣꝫ em̄ ali quid tractarēt in cōſilio: niſi venirēt ſaltem due p tes cōſiliarioꝝ. Sed panor. plus placet dictum ca noniſtarum. ar. op. in. c. cum vobis. extra eo. vbi dicitur: ꝙ vocati nolētes venire faciūt ſe alienos. Adde glo. in cle. quod circa. e. ti. que dicit abſur dum eſſe in numero computare illos. qui vocatꝭ venire noluerūt. pro hoc: quia ſicut ius vniuerſi tatis poteſt reſidere in vno ſolo: alijs mortuis: vl̓ longe agentibus. vt notatur in. c. gratum. de po ſtu. prela. Ita dicēdum in alijs contumaciter no lentibus venire. Abſurdum nāqꝫ eſt ꝙ per con tumaciam particularium: debeāt impediri nego gocia vniuerſitatis. Quid ſi electio tenuit de iure naturali. puta: qͥa affuit cōſenſus eligētium: tamē fuit nulla propter ſolennitates iuris poſitiui nō ſeruatas. an tenea tur electus in foro conſcientie renunciare: Dic ꝙ non. Et hūc caſum vide ſupra. Alienatio. Et dic vt ibi. An autem talis electio que tenuit de iure na turali. nō ſeruatis ſolēnitatibus iuris poſitiui di catur canonica. Dic ẜm Inno. in. c. ꝙ ſicut. extra eo. ꝙ electio poteſt dici canonica tripliciter.ſ. lar geſtricte ⁊ ſtrictius. large dicitur canonicā: quā do de iure naturali tenuit. quia interuenit cōſen ſus eligētiū ⁊ electi. ſed nō de iure poſitiuo. Stri cte dicitur canonica: quādo tenet de iure natura li ⁊ interuenerūt ſubſtantialia etiam iurꝭ poſitiui ſed nō ſolēnia. Strictius dicitur canonica: quan do tenet de iure naturali: ⁊ interuenerūt oīa que requirūtur de iure poſitiuo: ſiue ſint ſubſtantialia ſiue de ſolēnitate nō ſubſtantiali. puta ꝙ vocētur abſentes. vel quid ſimile. Ita ꝙ nihil deficit d̓ re quiſitis. Per cōtrarium dicit̉ electio nō canonica Dic vt ſupra ecōtrario. ⁊ hec nota. Caſſanda eſt electio illius qui requiſitus ante ꝙͣ eſſet electus cōſenſit electioni de ſe faciende: qͥa preſumitur ambitioſus. extra eo. cum poſt petitā ⁊. c. officij. Nec quis poteſt eligere ſe ipſum etiaꝫ ſi iuraſſet eligere idoneorem. quia quiſqꝫ debet de ſeip̄o cognoſcere culpam. ⁊ de alio dꝫ p̄fumere bo num. extra de p̄ſump. c. fi. Quid autem ſi conſcientia ſua dictat ſe eſſe me

Electio. jͣ. liorem. an poterit ſeipſum eligere. Quidam dicūt ꝙ ſic. vt refert glo. in. c. cum in iure. de elect. quod tamen glo. eadeꝫ reprobat: quia ſic ambicioſus vi deretur: ⁊ ideo repellēdus per. c. ī ſcripturis. viij. q. j. Quid ergo habebit agere talis. Rn̄. glo. ꝙ de bet renunciare tali poteſtati: ⁊ fatuus eſſet qnī ſic iuraret ſi credit ſe meliorem vt ſe eligat: vel dic ꝙ tunc ipſe intelligitur exceptus: quia ī generali ſer mone perſona loquens nō comprehēditur. Ideꝫ dic de eo cui precipitur per ſuꝑiorem ꝙ debeat eli gere idoneorem. quod no. Et ideo dicit bene pa nor. in. c. lꝫ. extra. e. ꝙ caſu quo vnus ſolus cardi nalis ſuꝑeſſet ⁊ alij mortui eſſent: ille habebit ele ctionem. iuxta no. in. c. gratum. de poſtu. pͣ. Non tamen poterit eligere ſeip̄m. vt in. c. per veſtras. d̓ iu. pa. puto tamen ꝙ ille nomīe totius collegij po terit dare hanc poteſtatem alteri. ⁊ ille nomine to cius collegij poterit eligere iſtum. dummodo ceſ ſet fraus ⁊ ambitio. Quando maior pars capituli deliquit̉: electio deuoluitur ad pauciores. Item deuoluitur etiaꝫ ad vnum propter delictum omnium aliorum. d. c. gratum. Quis debꝫ eligi. Rn̄deo eligendus eſt doctior ⁊ ſanctior: cuius comꝑatōe ceteri grex dicāt̉. viij. q. j. c. ſi ergo. Et qui ſit de legitimo matrīonio na tus. ⁊ etatis legitime. extra. e. cum in cunctis. De etate omniū prelatoꝝ. vide sͣ. Clericus. iiij. Sub dyaconus etiam pōt in ep̄m eligi. extra. de eta. et qua. a multis. Abbas quoqꝫ exemptus pōt eligi in ep̄m ſiue in abbatem eiuſdē regule ⁊ habitus: ſed non pōt tranſire niſi de licentia pape: vel lega ti de latere ſi ſit in prouincia. extra eo. ſi abbatem. in. vj. Religioſus quoqꝫ lꝫ nō expreſſe ꝓfeſſus qͥn etiam nouicius pōt eligi ad epiſcopatuꝫ. extra. e. nullus. li. vj. ſiue eligatur in ſecularibus: ſiue ī re gularibus eccleſijs. ad prelaturam tamen ſue vel alterius religionis nō niſi expreſſe ꝓfeſſus. vt ibi. Nullus autem religioſus pōt eligi in abbateꝫ vel prelatū alterius religionis: vel habitus. quod ſi ſecus actum fuerit eo ip̄o eſt irritum ⁊ inane. vt in cle. j. extra. e. Quis nō poteſt eligi. Rn̄deo excōmunicatus excōmunicatōe maiori. Item nec ſuſpenſus. nec interdictus: nec qui interdictū nō ſeruauit. Iteꝫ nec illi de quibus ſupra in principio capituli. Itē nec excōmunicatus minori. qui ſi ſcienter electus fuerit: caſſanda eſt eius electio. extra de cler̄. excō. mi. c. fi. Quid autem fienduꝫ ſi in capitulo vel collegio ſunt aliqui excōmunicati vel ſuſpenſi: vel dubita tur. ⁊ ſine ſcandalo expelli nō poſſunt: vel dubita tur de aliquibus. an intereſſe debeāt electiōi. Dic ẜm panor. in. c. cumana. extra. e. ꝙ admittant̉ cū proteſtatōe. vt eoꝝ voces valeant: ſi ⁊ inquātum appareat eos poſtmoduꝫ debuiſſe intereſſe. Nō ergo nocet electioni al̓s legitime: ꝙ nō habentes vocem fuerint admiſſi vnacum alijs. Nec ſuffi cit ꝓbare ꝙ quis interfuerit electioni: niſi etiā ꝓ bet ꝙ habuerit vocem. nam potuit intereſſe: ⁊ ta men nō dare vocem. nam qn̄qꝫ ex gratia concedi Fo. LXIX. tur ſola ⁊ fluda intereſſentia. quia ē modici preiu dicij. Idem dicit Panor. quando excōmunicati ingerunt ſe electōi: ⁊ vbi īminet ſcandalū poſſunt admitti cum proteſtatōe: ne videant̉ ſcienter ad miſſi. Et ſic corrueret tota electio. per. c. fi. de pro cu. Uide tamen ſingulareꝫ teoricam Inno. in. c. illa. extra eo. quam ſequunt̉ om̄es docto. ꝙ ſi in habilis admittatur ad electōem ignoranter. valꝫ electio. etiam ſi vnus ſolus ſit habilis. Et loquit̉ ꝓprie de excōmunicatis. ſecus tn̄ ſi al̓s inhabilis admiſſus ſcienter fuiſſet. An religioſo acquiratur ius electiōis extra or dinem ſuum. Rn̄. nulli religioſo: p̄dicatoruꝫ: mi norum: heremitarum: ⁊ quorūlibet mendicantiū ex electione: poſtulatōe: ꝓuiſione. ſeu vocatōe ad prelaturam extra ſuum ordinē in diſcordia facta: ius aliquod acquiritur nec ip̄e conſentire poteſt etiam habita licentia. extra. e. quorundā. li. vj. Et debet intelligi de diſcordia: ſiue de iure ſiue de fa cto ſit exquo tex. loquitur indiſtīcte. vt in dle. qd̓ circa. e. t. Sed etiam alijs religioſis nō acquiritur ius in electionibꝰ nec cōſentire poſſunt ſi fuerint electi a minori parte numero. vt in. d. c. quorun dam. Et nota ꝙ ſi religioſus electōi de ſe facte ad p̄latōem aliquam extra ſuum monaſteriū vel ec cleſiam nō petita licentia ⁊ obtenta cōſenſerit: cō ſenſus nō valet. ⁊ electio ipſa iuribus euacuatur. Prelati tn̄ religioſoꝝ irrequiſitis cōuentibus poſ ſunt huiuſmodi licentiam dare. extra eo. c. ſi reli gioſus. li. vj. Non autem valeret licentia que cō cederetur ꝓ futura electōe. quam fieri cōtingeret vt in cle. cum conceſſa. eo. ti. Nec aliquis religio ſus poteſt prefici in aliqua eccleſia que clero care at ⁊ populo chriſtiano. vt in clemē. in pleriſqꝫ. ex tra. eo. An autem decretum electōis faciat plenam ꝓ bationem ꝓ electo. Inno. in. c. innotuit. eo. ti. di cit ꝙ nō. Quod intelligit. d. an. quādo fuit confe ctum manu priuata. Secus autem ſi fuit factum per publicam perſonam atteſtantē omnia fuiſſe geſta in preſentia ſua. quod etiam placet Panor. qui dicit hoc verum: dūmodo in tali ſcriptura in terueniant omnia requiſita ad ſcripture ſubſtan tiam publice. vt teſtium preſentia ⁊ ſimilia. ⁊ caſu quo decretum fit per publicam perſonam: nō eſt neceſſe ꝙ apponatur ſigillum capituli. qꝛ ſcriptu ra publica facit fidem ſine alio adminiculo. Sed ſigillum eſt neceſſarium quādo ſcriptura eſt pͥua ta. ⁊ decretum eſt quedam ſcriptura cōtinēs ſeri em̄ electionis a principio vſqꝫ ad finē. ⁊ fit iſta ſcri ptura: vt appareat formā debitam fuiſſe ſeruataꝫ in electōe. ⁊ vt eligētes nō poſſint ampliꝰ negare: quin cōſenſerint electioni. Lectio. ij. ſcꝫ per cōpromiſſuꝫ. Eſt ſciendum ꝙ iſtud compromiſſum poteſt fieri dupliciter. Primo ſimplici ter.ſ. vt illi de collegio vel de capitulo cōmittant alicui vel aliquibus eligēdi poteſtatem. quod fie ri poteſt. extra eo. cum in veteri. Sed competen tius fiet: ſi eligantur in numero impari. extra eo. m ij

Electio. ij. In cauſis. Nec requiritur ꝙ hij quibꝰ cōmittitur ſint de collegio. extra. e. cauſam que. ibiqꝫ habetur ꝙ moniales poſſunt tranſferre poteſtatē eligendi abbatiſſam in maſculū etiaꝫ in illum qui habꝫ po teſtatem cōfirmandi ip̄am electōem. Si tamen in hac cōmiſſione que fit per tale cōpromiſſum: vnꝰ de capitulo vl̓ collegio diſſentiat: nihil fit. extra. e. quia propter. Et hoc no. ibi glo. quia nō cogitur quis renunciare iuri ſuo. vnde nō ſufficit hoc ca ſu maior pars capituli. Ratio. quia cuiuſlibet in tereſt ſingulariter vt eligat ꝑ ſe ⁊ nō per aliū. Id̓o quilibet poteſt contradicere: ne fiat cōpromiſſum ⁊ in re cōmuni: potior eſt cōditio ꝓhibentis. vt in regula iuris. In re cōmuni. li. vj. Talis tamē po teſtas re integra reuocari pōt. d. c. in cauſis. Et ibi patet ꝙ dicitur res nō integra. quādo cōpromiſ ſarij inceperunt habere tractatū. Ex quo pōt in ſtrui quādo negociū extraiudiciale deſinit eſſe in tegrum. nam exquo negociuꝫ cepit agitari ⁊ tra ctari: nō dicitur amplius integrum. Et latius ꝓſe quitur Inno. in. d. c. in cauſis. di. ꝙ cum attingū tur ſubſtantialia negocij: deſinit eſſe integrū. pu ta cum inceperunt tractare de perſona eligenda. Secus ſi ſolūmō ſint expleta aliqua pertinētia ad ſolēnitatem actus. vt quia dixerunt miſſam d̓ ſpi rituſan. ⁊ hmōi. Et omnibꝰ de capitulo conſentiē tibus: nō requirit̉ niſi vt eligant: ſic dicendo. Ego N. cōpromiſſarius de cōſenſu cōpromiſſariorum meoꝝ virtute cōpromiſſi in nos facti eligo in ep̄m N. Et ſi p̄dicti elegerint vel maior pars ipſorum elegerit ſcienter indignū: electio deuoluitur ad ca pitulū. Secūdo eſt aliud cōpromiſſum.ſ. limitatū de quo habetur in. c. cum expediat. iuncta glo. e. ti. li. vj. ⁊ in. c. cuꝫ dilectus. eo. ti. Et fit hoc modo. vt.ſ. cōpromiſſarij teneant̉ eligere illum in quem maior pars totius capituli: ſcrutatꝭ votis omniū de capitulo ſingillatim ⁊ ſecrete ab ip̄is cōſenſerit Et ẜm glo. in. d. c. cum expediat. iſta eſt melior et expeditior forma quam hodie habeamus. quia in hac forma electores non abdicant a ſe ptātem no minandi. Et in iſta forma nō requiritur de neceſ ſitate niſi primo ꝙ cōpromittentes ſint ſimul con gregati. et omnes qui debent ⁊ volunt intereſſe. Secundū ꝙ cōpromittant in vnum vel duos vl̓ tres aut quot volunt: ſiue ſint de collegio: ſiue nō dummodo ſint clerici: nō laici. extra de arbi. c. cō. tingit. de hoc videsͣ. arbiter. Terciū ꝙ cōpromiſ ſarius vel cōpromiſſarij ſcrutentur vota ſingulo rum ſecrete ⁊ ſingillatim. Quartū ꝙ eligat illum ī quem maior pars totius capituli conſenſerit dicē do. Ego. N. cōpromiſſarius de cōſenſu ⁊ volun tate cōpromiſſarioꝝ meoꝝ ſi habet alios virtute cōpromiſſi in nos facti: eligo in ep̄m. N. in quem maior pars totius capituli conſenſit. Et ſi in pri mo ſcrutinio nō conſenſit maior pars totius capi tuli: neceſſe eſt replicare: donec conſentiant in ali quem. extra. e. cum terra. Et ſi dubitaretur d̓ frau de cōpromiſſarij: poſſent eligentes ſcripta facere: in quibus ſcribant nomen illius in quem cōſen tiunt ⁊ dare cōpromiſſario: qui in preſentia oīm recipiat. ⁊ poſtea ſimul taliter implicatꝭ ꝙ nō poſ ſit perpendi cuius ſit ſcriptum: ⁊ legat cora omni bus. ⁊ poſtmodum eligat in quem maior pars cā ſenſit. ¶ Dantes ptātem aliquibus cōpromiſſarijs eli gendi prelatum vel officialē: vident̉ intellexiſſe d̓ idoneo. vnde ſi electus nō eſt idoneus. nō tenent̉ vti electum reciꝑe. Et facit ad qōnem qn̄ cōmu nitas elegit duos ciues: vt vadant ad eligendum poteſtatem vel capitaneū: ſi illi eligunt indignuꝫ ciuitas non tenetur illum acceptare. nam in gene rali mandato non venit vt eligant indignū. Hec panor. in. d. c. cauſam que. Et nota ẜm panor. in c. in cauſis. extra. e. ꝙ capitulū non ſolum pōt cō promittere perſonis certis ptātem eligendi: ſꝫ etiā pōt aliquos eligere per quos eligantur cōpromiſ ſarij: qui habeant poſtmodum eligere vice capi tuli. ¶ An autem valeat cōpromiſſum factū ab vno: nomine omniū: alijs preſentibus ⁊ nō cōtradicē tibus. Dic ẜm Inno. ⁊ cōmuniter doct. in. d. c. in cauſis: ꝙ nō valet tale cōpromiſſum: quia cuꝫ iſta res nō ſit leuis: īmo magne importantie: debent ſingillatim omnes inquiri ⁊ expreſſe cōſentire. Et nota hoc dictum ſingulare nec tradas obliuioni. Ex quo pōt ſumi hec regula. ꝙ in arduis explicā dis in vniuerſitate debent omnes conſentire: nec ſufficit ꝙ actus explicetur per aliquos noīe alioꝝ licet illi taceant ⁊ non cōtradicant. quia in re one roſa ⁊ graui: debet interuenire conſenſus expreſ ſus: nec taciturnitas habetur pro conſenſu. Facit glo. in regula. qui tacet. li. vj. Secus poteſt dici in re leui: ⁊ maxime cōcupiſcibili: vt tunc taciturni tas habeatur ꝓ cōſenſu. Ex quibus pōt ſumi ſin gularis limitatio ad nota. per Innoc̄. in. c. j. d̓ his que fi. a ma. ꝑte capi. vbi notanter dicit. ꝙ ſi in ca pitulo tractatur aliquod illicitum ⁊ damnabile: te nentur illi de vniuerſitate contradicere: al̓s ſi nō cōtradicant habentur ꝓ cōſentientibus. ⁊ ita in uoluunt̉ peccato ⁊ pena peccati: cum alijs expreſ ſe conſentientibus. vt illud dictuꝫ ꝓcedat quo ad obuiandum peccato: ne ſub velamine taciturni tatis peccatum nutriatur. ſed quo ad validitateꝫ actus tene quod ſupra dixi. Hec panor. in. d. c. in cauſis. An autem cōpromiſſarij poſſint eligere vnum ex ſeip̄is? Glo. in. c. cum in iure. extra. e. ponit du as opiniones. nam quidaꝫ tenuerunt ꝙ nō: quā opinionē ſequitur glo. ibi. quam dicit probari per l. nō licet. ⁊. l. ſi in emptōne. ff. de cōtrahen. empt. In quibus iuribus patet ꝙ tutor nō poteſt rem pupilli a ſeipſo emere. lꝫ ſit deputatus ad diſtribu endum. Sed aliam opinioneꝫ tenet Inno. Ho. ⁊ compo. ⁊ eſt quaſi cōmunis opinio. ⁊ videt̉ ſa tis probari hec opinio per dictum. c. cum in iure. ⁊. c. cum in veteri. extra. e. Item ex contraria opi nione poſſet ſequi fraus. Nam inter compromiſ ſarios poſſent fraudulenter poni illi de quibꝰ vti liter poſſet eccleſie ꝓuideri. Nec obſtant iura alle gata per glo. loquuntur em̄ quando poteſtas da tur vni. vbi defacili poteſt oriri fraus. hic autē lo quimur: cum poteſtas competit plunbus. vude

Electio. ij. non pōt dici ꝙ electio oriatur a ſe: ſed potius vo catus a deo ⁊ a ſocijs. Et hec optime faciūt in ar. ꝙ plures deputati ad diſtribuendū aliqua bona in pias cauſas: poſſunt illa diſtribuere in aliqueꝫ ex ſeipſis: dūmodo al̓s egeant. Uide etiaꝫ eundē panor. de hoc in. c. j. de coha. cle. vbi dicit ꝑ illum tex. ꝙ executor deputatus ad diſtribuendū certa bona pauperibus: poteſt diſtribuere inter cōſan guineos pauperes. Nam clericus eſt executor: et debet diſtribuere ſuꝑflua in pauperes. xvj. q. j. c. fi. Et tamen poteſt diſtribuere inter ꝯſanguineos proprios. Predicta etiam faciunt ꝙ ſi certi officia les deputant̉ ad eligendū aliquos officiales: pn̄t aliqueꝫ ex ſeip̄is eligere: niſi forma ptātis eis tradi ta reſiſtat. Quid autem ſi ſint ſeptem cōpromiſſarij. vt in d. c. cum in iure: qui in duas partes diuiſi ſunt.ſ. tres: ⁊ tres. an alius poſſit conſentire electioni d̓ ſe facte a tribus cōpromiſſarijs. Rn̄. panor. in. d. c. cum in iure. ẜm Ho. quem cōmuniter ſequūtur docto. ſequentes. dicit ꝙ vbi ꝓceditur per viam cōpromiſſi: vox electi auget numerū: ⁊ conſentiē do electioni ſue ꝑficit ip̄am electōem. Quo caſu ꝓ cedit. d. c. cum in iure. Aut proceditur ꝑ viā ſcru tinij. ⁊ non computatur in numero. vt in. c. cuma na. extra. e. Ratio diuerſitatis eſt: quia cum ꝓce ditur per formā cōpromiſſi: non debet eſſe cōpro miſſarijs officium damnoſum. Item quia electio non oritur a ſe: ſicut oriret̉ in forma ſcrutinij. Sed Io. an. in. c. per veſtras. de iu. pa. dat aliam rōneꝫ diuerſitatis di. ꝙ compromiſſum nō artat ad ſer uandum formā. c. quia propter. vt ibi patet. vnde poſſunt ⁊ ſolent compromiſſarij eligere palam. vt quiſqꝫ audiat vota aliorum. vnde cum quis non poſſit eligere quin ſciat ſe eſſe ab alijs electum con ſentiendo electioni de ſe facte a parte equali. nō vi detur ambitioſus: nec oriri a ſe: cuꝫ ſit prius voca tus a deo ⁊ a ſocijs. Merito conſentiendo auget numerum: cum ſit vnus de habentibus poteſta tem. nec diſpoſuit principaliter in ſeip̄m. ſed potiꝰ diſpoſitioni ab alijs facte cōſentit: nec eſt hoc am bitioſum: ſed meritorium officiuꝫ charitatis. ſi bo nō corde fit. viij. q. j. qui epiſcopatum. Sed quan do proceditur per viam ſcrutinij: cum in ſecreto quiſqꝫ cōſentiat: ⁊ ſic ignoret an fuerit ab alijs ele ctus: non pōt conſentire in ſeip̄m. quia ſic videre tur ambitioſus. Siue cōpromiſſum fiat vni vl̓ pluribus electio debet fieri ꝑ verba ſingularis numeri. al̓s nō va let. extra. e. c. ſicut. li. vj. An autem iſti cōpromiſſarij teneantur ſeruare aliquam formam in electione per eos fienda. Dic ꝙ non. per dictionem: ſaltem: poſitam in dicto. c. qꝛ ꝓpter. que importat illam formaꝫ cōpromiſſi eē ſubſidiariam. Utrū aūt valeat cōpromiſſum de eligendo cer tam ꝑſonā. doctores cōiter tenēt ꝙ nō. Quid ſi ex tribus cōpromiſſarijs: duo ſcienter eligunt indignum: tercius eligit idoneuꝫ: nunqͥd valeat electio vnius. Doct. ſunt varij. Quidaꝫ te Fo. LXX. nent ꝙ ſic: quia poteſtas duorum eligentiū ſcien ter indignum: deuoluitur ad illum vnuꝫ qui nō deliquit. Alij tenent contrarium: quia cōpromit tendo in tres vident̉ voluiſſe ꝙ nō valeat electio vnius. Sed vide panor. de hoc in. d. c. cum in iu re. vbi dicit ꝙ predicta qō dependet ab alia vicꝫ. nunquid poteſtas iſtorū cōpromiſſarioꝝ qui ele gerunt ſcienter indignū deuoluatur ad alios cō promiſſarios qui non deliquerunt. an redeat ad capitulum. Ho. dicit ꝙ talis electio nō valeret in terminis. d. c. cuꝫ in iure. per formā appoſitam in cōpromiſſo. Nam fuit dictum ibi ꝙ electio fieret ab omnibus. vel a maiori parte. Et ſic ſentit ꝙ ceſ ſante tali forma valeret electio facta a minori par te. Exquo alij ſunt priuati. Sed panor. nō placet hec conſideratio Ho. Nam ⁊ ſi nihil dictum fue rit in cōpromiſſo: tamen tacite intelligitur: vt fiat ab omnibꝰ: vel ſaltem a maiori parte. vnde quē admodum valeret electio facta a minori parte: ex quo alij cōpromiſſarij ſunt priuati: quia elegerūt ſcienter indignum. Ita deberet valere: cū fuit di ctum in cōpromiſſo vt fieret ab omnibꝰ vel a ma iori parte. Nam alijs priuatis: electio pōt dici fa cta ab oībus: quia fuit facta ab illis in quos tota poteſtas deuoluta eſt: vt habetur in ſimili in. c. cō gregato. extra. e. Nam certum eſt ꝙ etiam cōpro miſſarij eligentes ſciēter indignū: ſunt priuati po teſtate eligēdi. vt in. c. ſi cōpromiſſarius. e. ti. li. vj. Nec delictum maioris partis debet nocere mino ri parti. vt poteſtas redeat ad. c. Nam dictum. c. ſi cōpromiſſarius loquitur quando omnes cōpro miſſarij elegerunt ſcienter indignū. tunc.n. pote ſtas redit ad capitulum. ſecus ſi omnes coeligūt: ⁊ electio facta a minori parte reꝑitur facta de ido neo. Et predicta notabis. Faciunt em̄ nedum ad electiones que fiunt ad eccleſiaſtica officia: ſed eti am ſecularia. An autem electio facta: nō ſeruatis formis pre ſcriptis: ſiue aliqua earū ſit ip̄o iure nulla. Dic ẜm Inno. compo. ⁊ panor. ⁊ cōmuniter doc. ꝙ ip̄o iu re non valet. licet Ho. dicat ꝙ requirat̉ ſnīa. Sꝫ primū verius. Et ſic per iſta verba nō valeat. in ducitur nullitas ip̄o facto. Lectio. lij. ſcꝫ per inſpiratiōem Ad hoc vt valeat ẜm panor. in. c. quia propter. extra. e. duo requirūtur de ſub ſtantia. Primo ꝙ ſit facta ab omnibus. vno eniꝫ contradicente: non valet iſta electio: quia non vi detur tunc facta inſpirante deo. ar. viij. q. j. ſi ergo Secundo ꝙ ſit facta abſqꝫ vicio.ſ. ſymonie. vel ali cuius tractatus. Et iſtis non datur aliqua forma eligendi. Sed queritur. quare tex. dicit. quaſi per inſpi rationem. Quare poſuit iſtā dictōem. quaſi. Ho. dicit ꝙ tacite includuntur due forme inſpiratio nis. Illa em̄ electio fit per veram inſpiratiōem: q̄ fit auctore deo. nec indiget alia confirmatione: vt fuit electio beati Nicolai. Ambroſij. ⁊ Seueri. de quibus. lxj. di.§. his omnibus. Fit autem electio m iij

Elemoſyna. jͣ. ⁊. ij. per quaſi inſpirationem: qn̄ nō conſtat ꝙ auctore deo ſit facta. ſed preſumitur quādo omnes de col legio vno ore cōſentiunt in aliqueꝫ ſine aliquo tra ctatu precedenti. vnde dicitur tunc quaſi ꝑ inſpi tōem.i. ad ſimilitudinē vere aſpiratōis. Et qd̓ di ctum eſt quod non debet precedere tractatus in tellige ẜm Io. an. de tractatu ſpeciali. General̓ au tem poſſet fieri. puta. ſi vnus diceret. Rogemus deum ꝓ bono prelato: vel hortādo aliquos ad ele ctionem boni prelati. Nō autem debet fieri ꝑſua ſio reſpectu certe perſone: qꝛ ſic electio fieret ad ſu geſtionē alterius. Lemoſyna..j. vtrū dare ele moſynā ſit in precepto. Rn̄. ẜm Tho. ſe cūda ſcd̓e. q. xxxij. dicendū ꝙ ſic. Omit tens.n. hoc eternaliter puniet̉: Math. xxv. Eſu riui em̄ ⁊cͣ. Et hoc intelligendū eſt ẜm ꝙ recta ra tio requirit ẜm quam conſideratur aliquid ex ꝑte dantis.ſ. vt illud ꝙ in elemoſynis erogandū ē nō ſit ei neceſſariū. ſed ſuperfluum: nō ſoluꝫ reſpectu ſuip̄ius ſed etiā reſpectu alioꝝ qͦrū cura ſibi incū bit. quia prius oportet ꝙ vnuſquiſqꝫ ſibip̄i ⁊ ſuis ꝓuideat: ⁊ de reſiduo pauperibus ſubueniat. Ex parte quoqꝫ recipientis requiritur ꝙ neceſſitatem habeat. Alioquin non eſſet ratio: quare ei elemo ſyna daretur. Sed cum non poſſit ab aliquo vno omnibus neceſſitatem habentibꝰ ſubueniri: non omnis neceſſitas obligat ad preceptum: ſed ſoluꝫ cum is qui neceſſitatē patitur ſuſtentari non pōt: tunc locuꝫ habet quod Ambro. dicit. Paſce fame morienteꝫ: ⁊ ſi non paueris occidiſti. Sic ergo da re elemoſynā de ſuperfluo eſt in precepto. ⁊ ſimili ter dare elemoſynā ei qui eſt in extrema neceſſita te. Aliter dare elemoſynā eſt de conſilio: ſicut ⁊ de quolibet meliori bono dantur conſilia. Et dico ꝙ ſuperflua de neceſſitate precepti ſunt eroganda. q̄ licet ſint iſtius qͣꝫtum ad proprietatem: ſunt tamē aliorum quo ad vſum.ſ. iſtorum qui ex eis ſuſten tari poſſent. Et tunc ẜm eundem Tho. intelligen dus ē caſus extreme neceſſitatis qn̄ apparēt ꝓba biliter ſigna extreme neceſſitatis future. niſi ei ſub ueniatur: vt cum aliquis videt aliquos impoten tes vel pigros ad ſubueniendū: ⁊ pauperē indigē teꝫ cibo ⁊ potū ⁊ alijs vite neceſſarijs: nec ſibi poſ ſe ſatiſfacere. non enim expectāda eſt vltima neceſ ſitas: quia tunc non poſſet iuuari natura: fame vl̓ ſiti conſumpta. Hec Tho. Ideꝫ panor. in. c. ſi v̓o. de iureiur̄. qui allegat dictam opi. Tho. ⁊ eam ſe quitur di. ꝙ tunc elemoſyna eſt in precepto. cum quis habet ſuperflua: non ſolum reſpectu ſuimet ſed illorum quoꝝ cura ſibi incumbit. ⁊ pauper eſt in tanta neceſſitate: ꝙ non pōt aliter ſuſtētari. al̓s eſt de ꝯſilio. Idē Nico. de ly. ſuꝑ iſto v̓. omni petē ti te tribue Luce. vj. Utrum autem in elemoſyna preponendus ſit pater infidelis extraneo fideli. Rn̄. ẜm Ray. ī ex hibitōe nutrimenti preferendus eſt pater. lꝫ in di lectōne preponendus ſit extraneus niſi neceſſitas ex alia parte preponderet vel aliqua alia conditio. puta cōmunis vtilitas eccleſie: vel reipublice. vn de ⁊ in extrema neceſſitate magis eēnt filij deſerē di ꝙͣ parentes. Lemoſyna. ij. guis pōe ſa cere elemoſynā. Utrum religioſus poſ ſit facere elemoſynā. Rn̄. ẜm Ray. nō. quia nihil habet. xij. q. j. non dicatis. Si tamē mo nachus adminiſtratōeꝫ habet: poteſt dare elemo ſynā. Item ſi monachus videret aliquem indige re ad mortem debꝫ dare: quia in hoc caſu oīa ſunt cōmunia.xlvij. diſ. ſicut hij. Nec ob. ſi abbas con tradiceret: quia magis debet obedire deo ꝙͣ homi nibus. concor. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xxxij. ⁊ in. iiij. di. xv. ꝙ citra extremā neceſſitateꝫ monachus aliqͥd modicum dare poteſt abſente abbate ſub ſpe rati habitionis. Quid ſi monachus de voluntate abbatis va dit romā: vel eſt in ſtudio: nunquid pōt facere ele moſynā? Rn̄. ẜm Ray. ſic. Nam eo ipſo ꝙ dedit ſibi licentiam eundi vel ſtandi: intelligitur ei con ceſſiſſe licentiā faciendi ea que honeſti ſcholares ⁊ peregrini ſolent facere. ar. extra de of. dele. p̄terea. ita tamē ꝙ moderate faciat. l. item ſi filiꝰ. nūquid dicitur. ff. ad mace. Nunquid vxor poteſt facere elemoſynā ſine li centia viri? Rn̄. ẜm Ray. ſi vxor habet res para frenales.i. proprias preter dotem. vbi huiuſmodi parafernalia de conſuetudine habēt locum ⁊ vxo ris ſunt: pōt de illis etiam inuito marito elemoſy nam facere. C. de pac. ꝯuen. hac lege. Item ſi vxor eſt lucroſa. ita ſcꝫ ꝙ exhibita gubernatiōe domus operis ſuis lucretur: poteſt de hoc elemoſynā face re. Nec intelligo deducendas expēſas victus ſui: quia vir tenetur ad omnia eius onera propter do tem. ⁊ etiam propter obſequium ab vxore exhibi tum. Sed contra predicta videtur glo. in. l. ſic̄ pa tronus. ff. de ope. li. que vult vxorem operari viro Sed ꝙ mulier poſſit facere elemoſynā quando ē lucroſa ⁊ ſic non lucrari viro tenēt theologi ac eti am ſummiſte. Pro cōcordia tamē poteſt dici. ꝙ ſi mulier habet dotem ſufficienteꝫ pro oneribꝰ ſup portandis: tunc adhibita debita adminiſtratōne domus: quod lucrabitur cedet lucro ſuo. Si autē non haberet dotem: vel ſi haberet: ſed non ſufficiē tem pro oneribus: tunc credo ꝙ debeat laborare viro vſqꝫ ad ſupplementum onerum. De eo autē quod ſupererit poterit facere elemoſynaꝫ: quia ce dit lucro ſuo: ⁊ non mariti. Et ſic intellige glo. ī. d. l. ſicut.ſ. quando vxor non habet dotem: vel non ſufficientem. Et ita videtur intelligere Bart. di ctam glo. in. l. gaio. ff. de ali. lega. Uide etiam ad predicta ſingularem limitationeꝫ quā dat Aſten̄. libro. v. titulo. xxvj. ẜm Guil̓. de mili. ꝙ aut de re bus illis vxor ſeip̄am ſuſtētat ⁊ viruꝫ. Aut ſuper abundat. In primo caſu non poteſt de his que lu cratur facere elemoſynam: ſi ſubtractio ſuſtentati onis viri debet inde ſequi: quia magis tenetur vi

Emancipatio ro qͣꝫ alij. In ſecundo vero caſu poteſt etiam viro inuito. De rebus quoqꝫ viri: vt de pane: vino: et huiuſmodi: que de approbato more ſolent ad di ſpenſatōnem vxoris pertinere: poteſt et debet ele moſynas facere. moderate tamē. ⁊ ẜm facultates viri ⁊ maiorem ⁊ minorem multitudinem ⁊ neceſ ſitatem pauperum. Et debet ſibi formare conſciē tiam ꝙ non diſpliceat viro. licet aliquando prohi buerit. quia quandoqꝫ prohibent: vt temperent vxores: non a toto ſed ab exceſſu. Poteſt etiam ſi bi formare conſcientiam ex miſeria pauperis: co gitans ꝙ ſi maritus videret illum: placeret ei ꝙ ſi bi fieret elemoſyna. Si autem omnino ſibi dictat conſcientia ꝙ viro diſpliceat. deponat eam ſi pōt ⁊ ſi n̄ pōt deponere. nō dꝫ dare: hoc dico niſi vide ret eum indigentem ad mortem. Et quod dixi de rebus viri etiam intelligas de rebus dotalibus. Nam illarum dominiū penes virum eſt. C. d̓ iu. do. in rebus. Addit etiam glo. Ray. ꝙ ſi etiā mu lier latenter moderatas det elemoſynas pro ſe ⁊ vi ro ſuo: vtiliter gerendo commune negocium non peccat: qͣꝫuis crederet ꝙ viro diſpliceret ſi ſciret. et ſufficit in hoc caſu ꝙ non veniat contra prohibiti onem mariti. ⁊ ꝙ eum non ſcandalizet. Et Pe. de pal̓. in. iiij. recolligendo hanc materiam dicit ꝙ in ſeptem caſibus vxor poteſt facere elemoſynam. Primo ſi habet bona parafrenalia. Secundo ſi ē lucroſa: cum limitatione tamen antedicta. Ter cio de pane ⁊ vino ⁊ alijs cōmunibus. Quarto ad euitandum damnum viri: ſicut fecit abigail: pri mo Regum. xxv. Unde ſi per negligentiam: vel maliciam viri videt imminere periculum: ipſa po teſt obuiare. Quinto ſi vir ſit fatuus. tunc enim diſpoſitio domus pertinet ad vxorem: niſi per ſu periorem aliter fuerit ordinatum. Sexto ſi vir ab ſcedens non poſuit alium diſpenſatorem domus ſue. Septimo ſi peregrinanti vir expenſas taxa tas dederit: ſi vxor vult ſibi ſubtrahere: pōt dare pauperibus. xxxi Nunquid auteꝫ filiuſfamilias poſſit facere ele moſynam? Reſpondeo ẜm Ray. Si habet pecu lium caſtrenſe vel quaſi poteſt. Nam qͣꝫtum ad il lud pater familias cenſetur. ff. ad macedonia. l. j. De peculio v̓o profecticio et aduenticio poteſt. ſi credit patrem permiſſurum. aliter non: quia pro xxvſ fecticium: et quicquid ex eo acquiritur: patris eſt. Aduenticium v̓o patris eſt quo ad vſumfructū. vt inſtitu. per quas perſonas no. acquiri.§. j. Si tamen eſſet in ſcholis de licentia patris vel in pe regrinatiōe: poſſet de profecticio ⁊ aduenticio ele moſynam facere. argumen. ff. de iudi. ſi longius. Idem ſi eſſet filius ſenatoris vel alicuius alterius dignitatis. Uide d̓ hoc sͣ. Donatio. j. in pͥncipio. Utrum ſeruus vel ancilla poſſint facere elemo ſynam de rebus domini? Reſpondeo ẜm Tho. in. iiij. diſtinctione. xv. ſerui ancille ⁊ famuli etiaꝫ qͣꝫuis ſint libere conditionis: non poſſunt elemo ſynas dare de rebus dominorum ſine eorum con ſenſu: niſi panem ⁊ huiuſmodi: que non inferunt pia Fo. LXXI. ſenſibile nocumentum. Si etiam ipſe famulus ſit diſpenſator rerum: non tamen ponitur diſpenſa tor quaſi poteſtatem aliquam in rem domini ha bens. ſed quaſi tractans eam ad vtilitatem domi ni. de precio autem ſui ſeruitij cōſtat ꝙ pōt elemo ſynam dare. Mancipatio. quid ſit. Dic ꝙ eſt relaxatio patrie poteſtatis coram iudice competente: voluntate patris et voluntate filij concurrente. Dicta ex eo: ꝙ extra manum id eſt poteſtatem patris ponitur filius. hec habentur ex. l. non nudo. C. de emancipa. lib̓. ⁊ quod ibi notatur. et inſtitu. quibus modis ius patrie poteſtatis ſoluitur.§. preterea. Et per hoc quod dicitur: voluntate filij concurrente. Bart. in. l. quidam cum filium. de verborum obligatio. dicit ꝙ filius non poteſt cogi emancipari: niſi ex cā: vt ibi. Et ſicut pater cogit̉ emācipari filium ex cauſa: ita filius cogitur recipere. licet aliter dicat glo. ⁊ male. inſtitu. quibus modis ius patrie po teſta. ſoluitur. in fine. ⁊ in. l. nec auus. C. de eman cipa. libe. ⁊ in autenti. quibꝰ modis natu. effi. ſui. §. generaliter. An autem requiratur preſentia emancipandi in actu emancipationis? Reſpon. de hoc eſt tex. in. l. iubemus. C. e. vbi Bartolus ſumendo illaꝫ l. dicit ꝙ parentes poſſunt emancipare filios ab ſentes impetrato reſcripto principis ⁊ eorum acce dente conſenſu. Item infantes. ſed eorum cōſen ſus nō requiritur. Utrum autem pater in aliquo caſu teneatur emancipare filium? Reſpondeo ꝙ non regulari ter: quia patria poteſtas eſt inextimabilis. ff. de le ga. j. l. filiuſfamilias. Similiter nec filius poteſt cō pelli regulariter vt emancipetur a patre. Nam in his que ſunt voluntarie iuriſdictionis: nō poteſt quid fieri altero inuito. vt in autenti. quibus mo dis naturales efficiunt̉ ſui.§. ſi v̓o. Fallit hoc. Pri mo ſi pater male afficit filium verberibus contra pietatem. Item ſi compellat eum peccare in cor pus ſuum. Item ſi filius eſt arrogatus impubes. ⁊ pubes factus: probat non ſibi expedire eſſe arro gatum. Item ſi pater agnouit ſibi relictum lega tum. vt emanciparet filiuꝫ. ⁊ in iſtis caſibus tene tur pater filium emancipare. vt no. Azo in ſūma. C. de emanci. An autem emancipatio ſit pena vl̓ honor. Re ſpon. Bartolus in dicta. l. quidam. dicit ꝙ eman cipatio quo ad quid eſt honor. quia ſoluitur pa tria poteſtas. quo ad quid eſt pena cum filius ad optiuus ſpolietur totaliter a ſucceſſione. vt. l. cum in adoptiuis. C. de adop. An autem pater poſſit filium emancipare per procuratorem? Dic ꝙ ſic. vt notat Bartolus in .l. gaius.§. forſitan. de libe. ⁊ poſt. vide de hoc sͣ. Adoptio. Quero an filiꝰ emācipatꝰ reuocet̉ ī ptātē patriā ꝑꝑ alimēta nō p̄ſtita patri: ſicut libertꝰ reuocat̉ in m iiij

Emphiteoſis ſeruitutē ꝑꝑ alimēta denegata patrono. Rn̄. Cy. in. l. filios. C. de ingra. li. ꝙ ſic: qꝛ hoc ē magna in iuria: que atrociori manui equipollet. ff. de li. ag. l. alimēta. immo plus: qꝛ necare dicit̉ qui alimēta denegat. vt. e. ti. l. necare. Mphiteoſis. quidē. Rn̄. emphiteoſis grece: latine dicit̉ meliora tio. Ab initio.n. ꝑ hunc cōtractū viles quedam terre cōcedebantur: quas recipiens me liorabat ⁊ melioratōes ſue erant. Quod poſtea ꝑ miſſum eſt etiam de fertilibus ⁊ fructuoſis. Et iu xta vulgare quorundā dicitur datio ad libellum. Et ẜm Bar. in. l. j. C. de iure emphi. nulla eſt dif ferentia inter emphit eoſim ⁊ libellū. Et de natu ra huius cōtractus ẜm pe. helye. in tractatu d̓ cō tractu emphiteotico eſt. primo ꝙ dn̄ium directuꝫ remanet apud dn̄m. Dominiū autem vtile penes emphiteotam: quia iura ciuilia ambos dn̄os vo cant. vtile autem certum eſt eſſe apud emphiteo tam. ergo aliud eſt apud dn̄m. Secundo de natu ra huius contractus eſt: ꝙ dn̄s dans rem in em phiteoſim habet poſſeſſionē ciuilem. quod patet quia emphiteota nō pōt rem emphiteoticariā p̄ ſcribere. C. d̓ p̄ſcri. xxx. an. l. male. Si ergo nō pōt p̄ſcribere ergo non habet poſſeſſionē ciuilem. cuꝫ poſſeſſio ciuilis ſit legitima cauſa vſucapionis in ducende. ff. de acqui. re. do. l. acquiritur.§. fi. Em phiteota v̓o habet poſſeſſionē naturalē: cum eqͥ paretur vſufructuario qui poſſidet naturalit̓ tm̄. inſti. loca.§. adeo. Item de natura huius contra ctus eſt qꝛ cōſiſtit in rebus ſoli. qꝛ in hoc cōtractu oportꝫ fieri diuiſionē vtilis ⁊ directi dominij. Sꝫ in re mobili nō pōt vnum dn̄ium ab altero ſeꝑa rari. Item de natura huius ꝯtractus eſt ꝙ fiat in ſcriptis de iure: tamē per cōſuetudinē eſt ſublatū ergo ſtemus conſuetudini: que eſt optima legum interpres. hoc etiaꝫ approbat Bar. in. d. l. j. Et iō dicendū ꝙ circa naturā huius cōtractus vel circa pacta ip̄ius nature nō requiritur ſcriptura. Sed circa pacta que fiunt extra naturam ꝯtractus em̄ phiteoticarij bene requirit̉ ſcriptura ẜm glo. in. d. i. j. ſuper ver. ſcriptura. cuius rō eſt quia ſcriptura nō eſt de eſſentia cōtractus: ſed fit ad eternam rei memoriā. ff. de pig. l. contrahitur. Contractꝰ autē ꝓbatur per ſe.ſ. probata ſolutione penſionis. Itē de natura huius cōtractus eſt: ꝙ detur aliquid in introitu: quia iſte cōtractus habet magnā ſimili tudinem cum emptione ⁊ locatōe. Hoc tamē nō eſt neceſſarium ẜm cōmuniter docto. pro hoc qd̓ habetur in auten. de alie. ⁊ emphi. circa principiū Item de natura huius cōtractus eſt: ꝙ ſi emphi teota nō ſoluit penſionē ſtatuto temꝑe: res cadat in cōmiſſum ip̄o iure. C. e. l. fi. ff. de pig. l. lex vecti galis. Requiritur tn̄ declaratio: ꝙ ip̄e fuerit ī mo ra ſoluendi. vt. d. l. lex. Item de natura huius cō tractus eſt: ꝙ ſi penſio non ſoluit̉ emphiteota po teſt expelli. Et ẜm glo. in. c. potuit. de loca. domi nus auctoritate propria poteſt eum expellere. Au ctoritate dicte Decretalis. ⁊. l. ij. C. e. Melius ta men facit: ſi autoritate iudicis hoc fecerit. Et hoc videtur tutius ꝓpter ſcandala que inde ſequi po terunt. Item ſine voluntate dn̄i nō poteſt emphi teota priuati: rem alienare nec vendendo nec per mutando. Secus d̓ emphiteota fiſci qui pōt rem donare ſine voluntate domini. Sed de hoc. jͣ. Itē emphiteota poteſt rem emphiteoticā pignorare. Item qꝛ res emphiteotica nō pōt diuidi per regio nes. Item filia quecunqꝫ poteſt ſuccedere etiaꝫ in re emphiteotica. Item ꝙ penſio ſiue interpolatōe ſoluatur. Item ꝙ emphiteota nō poteſt rem em phiteoticā dimittere. Sed de hoc infra. Primo queritur. quid ſi emphiteotā deteriora uit rem emphiteoticā. vt quia non coluit eam vt debuit. An cadat in ꝯmiſſuꝫ? Rn̄. idem pe. ꝙ ſic quia ceſſante cauſa finali alicuius cōtractus. ⁊ ip̄e contractus ceſſare debet. ff. de in pa. l. adigere.§. ꝙͣuis. Sed cauſa finalis quare datur ī emphiteo ſim eſt melioratio. C. e. l. fi. que ceſſat quando dete rioratur. ergo ⁊cͣ. Secundo quero an emphiteota ſine volunta te domini poſſit rem dimittere: vt ſic liberet̉ a ſo lutione penſionis. Et videtur ꝙ ſic: qꝛ habēdo rē ꝓ derelicta liberatur quis. ff. de dam. infec. l. eue nit. Item vſufructuarius dimittēdo rem vſufru ctuariam liberatur ab expenſis: quas ibi facere te nebatur. ff. de vſufru. l. cum fructuarius. ergo em̄ phiteota dimittendo rem liberatur a p̄ſtatōe pen ſionis cum equiparentur. Ia. tamen tenet indi ſtincte cōtrariū: quia quod ab initio eſt voluntatꝭ expoſt facto eſt neceſſariū. C. de act. ⁊ ob. l. ſicut. et ꝑ. d. l. Spe. in ti. de loca. tenet ꝙ emphiteota non poteſt rem emphiteoticam dimittere dn̄o contra dicente. Idem tenet panor. in. c. indicatuꝫ. de im mū. eccle. Item quia emphiteota eſt domino ꝑſo naliter obligatus. ad preſtatōem penſionis: qꝛ te netur ex. l. zenonis. vt in. l. j. ⁊. ij. C. e. ergo tenetur perſonaliter cum omnes actiones ſint perſonales inſti. de act.§. appellamus. Et ſic dimittendo reꝫ non liberatur a penſione: cum omnes perſonales actiones ſint affixe oſſibus noſtris: ita ꝙ ab eis ſe parari nō poſſunt. Odo. dicit ſic. Aut emphiteo ta eſt obligatus ad penſionē rōne rei. ⁊ tūc dimit tendo rem quam noluit: liberatur. Aut eſt obliga tus rōne perſone. ⁊ tunc non liberatur dimitten do rem. Alij dicunt. ꝙ aut fuit actuꝫ inter partes ꝙ poſſet rem dimittere: ⁊ tunc poteſt. Aut nō fu it actum: et tunc aut vult dimittere ex iuſta cauſa ⁊ poteſt. Aut ſine iuſta cauſa: ⁊ nō poteſt. vide. jͣ. Fendum. Tercio quero. predictus negat penſionem do mino petenti eam: ⁊ negat ſe emphiteotam illius: nunquid ex tali negatione res cadat in cōmiſſum Reſpondit qui sͣ. ꝙ per ſolam negationeꝫ res ca dit in cōmiſſum: quia licet in negando non repe riatur perfidus nec periurus quia non iurat do mino: ſicut facit vaſallus. habet tamen in domi num eum recognoſcere. vt. C. de fide inſtrumen. l. plures. ⁊ ideo ſi contra hoc reperiatur infidelis: res cadit in cōmiſſum. Item magis debꝫ operari

Emphiteoſis exoreſſa contumacia ꝙͣ tacita. ff. de cōdi. ⁊ demō. l. ſi ita expreſſuꝫ. Sꝫ ſi emphiteota ceſſauerit dn̄o ſoluere per trienniū: res cadit in cōmiſſum: qꝛ taci te negat dominiū recognoſcere. ergo multo fortiꝰ vbi expreſſe negat. Quarto quero an emphiteota ſine cōſenſu do mini poſſit alium emphiteotā facere. Rn̄. qui sͣ. ꝙ ſic. inſti. loca.§. adeo. Nec obſtat ſi dicatur: ꝙ nō pōt alienare. quia verum eſt de vera alienatōe ſed datio ī emphiteoſim nō ē vera alienatio. Nec ob. ꝙ noīe alienatiōis cōtinet̉ emphiteoſis: qꝛ nō eſt verum ſimpliciter. Quinto quero. quid ſi emphiteota vendat rem ſine dn̄i voluntate: non tamen tradidit. nunquid res cadat in cōmiſſum. Rn̄. qui sͣ. ꝙ ſic. quia vbi pena locum habet: nō inſpicimus an res fuerit ſe cuta. C. ad. l. fauiam. de pla. l. in fuga. Hoc patet per proceſſum. d. l. fi. que requirit ꝙ anteqͣꝫ res vē datur: debeat adhiberi conſenſus dn̄i. al̓s res cō mittitur. Item qꝛ lꝫ ſine traditōe nō ſit alienatum eſt tamen venditum. Sed ſi vendatur ſine domi ni voluntate res cōmittitur: igitur ⁊cͣ. Sed ſpe. in ti. de locato. ⁊ Bar. in. l. ſequitur.§. Item labeo. de vſuca. ⁊ canoniſte in. c. potuit. de loca. ⁊ Imo. dicunt predicta vera: ſi res iam ſit tradita. Secus ſi vendita tm̄. Et hec opinio videtur communis quam approbat etiam Sali. in. l. fi. C. e. Iteꝫ hoc eſt verum: niſi res ſit tradita hac lege. vt ſi domi nus vellet emere: tantidem teneatur illi reſtituere emptor. vt notat Ang. in. l. voluntas. C. de fidei cōmiſſis. Sexto quero. nunquid emphiteota poſſit do tare filiam ſine domini voluntate: videtur ꝙ nō: quia non pōt vendere. ergo nec in dotem dare. Item quia omnis in doteꝫ datio eſt alienatio: pa tet exquo omnis actus ex quo tranſfertur domi nium: eſt alienatio. ſed per datōem dotis trāſfert̉ dominiū in maritum. C. de rei ven. l. doce. Econ Ixera ſap tra videtur: quia vbi pater dat rem in dotem ꝓ fi lia: ibi nō eſt dominij tranſlatio. ergo nec aliena tio. vt in. l. j. C. de fun. do. Et hoc ē veꝝ ẜm quoſ dam: vbi res fuit data in dotem nō extimata: qͥa tunc operaretur venditōem ⁊ vendere nō pōt. vt hic. Non. ob. c. vnicuꝫ.§. donare. in feu. qualiter olim ⁊cͣ. quia ibi hoc ideo eſt: quia filia non ſucce dit in feudum. Et ideo cum nō pōt directe ſucce dere nō poterit per obliquuꝫ.ſ. per datōem in do tem. Alij dicunt ꝙ ſi ipſe poteſt reperire eque bo num maritum filie ſi aliam rem det in dotem: et tunc non poterit. al̓s ſic. quia pater debet indaga re filie meliorem virū que poterit inuenire. Septimo quero. Pone ſunt duo domini: a qͥ bus emphiteota rem emphiteoticā tenet. ip̄e em phiteota vendit rem de conſenſu vnius. ⁊ ſine cō ſenſu alterius. an tota cadatꝭ in cōmiſſum. Dic ꝙ non cōmittitur niſi pro parte illius. quia nō debꝫ in plus puniri: ꝙͣ deliquerit. ff. de his qui. vt indi. l. heres. Octauo quero. quid ſi emphiteota ſine cōſen ſu domini rem emphiteoticam vendidit ⁊ tradi dit ⁊ poſtea redemit eam. nunquid cadat in ꝯmiſ Fo. LXXII. ſum. Dic ꝙ ſic: quia ius queſitum alicui ſine facto eius ſibi auferri nō pōt. Sed pena cōmiſſa ē que ſita dn̄o exquo emphiteota rem alienauit. vt hic: ergo ⁊cͣ. Nono quero. Pone ꝙ eſt ꝯtrouerſia int̓ dn̄m ⁊ emphiteotā ſuper re emphiteoticaria ⁊ pendēte cōtrouerſia emphiteota ſoluebat penſionē ſoluen do ⁊ ꝓteſtando. ꝙ nihil ſoluebat noīe penſionis. poſtea dn̄s obtinuit: nūquid res cadat in cōmiſ ſum. Uidetur ꝙ nō: quia licitū eſt ſibi variare. ff. de colla. bo. l. nonūqͣꝫ. Et ideo lꝫ ip̄e dixerit ꝙ nō ſoluebat nomine penſionis: tamē poterat varia re. ergo ⁊cͣ. Sed dico cōtrarium: quia vbi ip̄e ſol uit aliquid. ipſe pōt eligere in quaꝫ cauſam mag ſoluere velit. ff. de ſolu. l. j. ergo cum ip̄e ꝓteſtatus fuerit ſe nō ſoluere nomine penſionis: in aliā cau ſam videtur ſolutum quare ⁊cͣ. Et quia circa vnū ⁊ idem nō eſt licitum variare. Decimo. Pone: Quidam eſt tutor cuiuſdā pu pilli: a quo pupillo idem tutor tenebat rem in em phiteoſim. ⁊ ip̄e adminiſtrauit rem pupilli per. v. annos: nunqͣꝫ ſoluendo penſionē. an cadat in cō miſſum: Dico ꝙ res cadit in cōmiſſum. quia iſte tutor debuit exigere a ſeip̄o. ff. de ne. ge. l. ſi pupil li. Hec pe. Undecimo. Pone ꝙ emphiteota vendit rem deinde re integra diſceſſum eſt a contractu vendi tionis per conſenſum: quod poteſt. Nūquid de betur laudemium. Dico ꝙ ſic: quia illa venditio eſt inter contrahentes perfecta: cuꝫ ſolo conſenſu contrahatur obligatio. facit de acti. ⁊ obli. l. con ſenſu. Cum ergo venditio ſit perfecta: ⁊ ius que ſitum domino ſine facto ſuo per conſenſum par tium ſibi auferri non poteſt. Non ob. quia domi nus debet habere laudemium: quia mittit nouū emphiteotam in poſſeſſionem. C. eo. l. fina. Dico ꝙ non ſtetit per eum quominus mitteret. Ideo perinde haberi debet ac ſi eum miſiſſet. Idē pe. Duodecimo. Pone ꝙ res emphiteoticaria fu it vendita ⁊ tradita ⁊ debetur laudemium dein de fuit retradita. Nunquid debeatur aliud lau demium. Dic ꝙ aut fuit tradita ex noua cauſa. et tunc aliud debetur laudemium. quia iſta ſecūda traditio eſt ſimilis priori: ſed ex prima debetur lau demium: ergo ⁊ ex ſecunda. Et eſt ratio: quia ad multitudinem traditionum ſequitur multitudo laudemiorum. C. de ſer. fu. l. quicūqꝫ. aut fuit tra dita ex antiqua cauſa. ⁊ tunc nō debetur laudemi um. Idem pe. Terciodecimo. Quid ſi plures habentes fun dum emphiteoticū cōmunem: diuidunt inter ſe: vtruꝫ debeatur laudemiū. Rn̄. qui sͣ. ꝙ ſic: quia diuiſio eſt alterius partis abinuicem alienatio. Quod patet. quia in re cōmuni: ante diuiſionem non licet dare partem quin quilibet habeat par tem ſuam. licet poſt diuiſioneꝫ quilibet efficiatur dominus partis ſue diuiſe. ff. de le. ij. l. meuius.§. duobus. Item quia in diuiſione requiritur cau tio de euictōne. ergo eſt alienatio. ſed ex alienatio ne debetur laudemiū. ergo ⁊cͣ. Item quia in om̄i diuiſione eſt ꝑmutatio. ſed ꝑmutatio eſt de qua

Emphiteoſis debetur laudemiū. ergo ⁊cͣ. Iteꝫ diuiſio vicē ven ditōis habet ⁊ obtinet. ſed Bar. in. l. ⁊ ideo. ff. de cōdi. fur. dicit. ꝙ hanc. q. p̄cedit alia. vtrum predi cti poſſint diuidere domino irrequiſito. Et cōclu dit ꝙ ſic. per. l. voluntas. C. de fideicōmiſ. Quod videtur verum: quia ratio propter quam prohi betur alienari in extraneum eſt: quia ille extraneꝰ non habet neceſſe recognoſcere dn̄m: vt notāt do cto. in. l. fi. C. e. Que rō ceſſat quādo ille vendit al teri emphiteote ſocio ſuo. Nunc aūt ad qōnem ꝓ poſitam. An dominus debeat habere portōnem ſtatutam per. o. l. fi. Guil̓. indiſtincte videtur di cere: ꝙ dominus nihil debeat habere. optime fac̄ l. per diuerſas. C. mādati. hoc idē tenet Bar. qͥa iſta alienatio ē neceſſaria. Quartodecimo quero. nūquid ex aditiōe here ditatis debeatur laudemiū: vt quia emphiteota ē mortuus. ⁊ eius heres adit hereditatē: videtur ꝙ ſic: quia ex alienatione debetur laudemium: Sed aditio hereditatis eſt alienatio: patet. quia omīs actus per quem trāſfertur dominiū eſt alienatio. ſed per aditōem tranſfertur dominiū: ergo ⁊cͣ. ſe cundo vbi quis de nouo adipiſcitur poſſeſſioneꝫ rei emphiteotice debetur laudemiū. vt. l. fi. C. eo. Sed per aditōem hereditatis adipiſcitur d̓ nouo poſſeſſio hereditatis. vt. ff. de acqui. poſ. l cum he redes. in prin. Dic cōtra. quia dominꝰ propter la borem habet laudemiū. quia laborat mittēdo no uum emphiteotam in poſſeſſionem. ſed in aditio ne nō requirit̉ talis labor: cum heres poſſit adire ꝓpria auctoritate. vt in aut̓. de here. ⁊ fal.§. in oī bus. Hec pe. Quintodecimo quero: pater habet in rebus fi lij vſumfructū. C. de bo. mater. l. j. Pone ꝙ in re bus filij ſunt alique res quas pater dedit in em phiteoſim. nunquid talis datio valeat. videtur ꝙ ſic. quia pater in talibus bonis habet liberā admi niſtratōem. Ita ꝙ filius nō poteſt eum ꝓhibere ab adminiſtratōe: nec ab eo exigere rōnem. d̓ bo. que li. l. cum oportet.§. nō auteꝫ. Et ideo propter liberam eius adminiſtratiōem talia permittutur ſibi. Item quia datio in emphiteoſim nihil aliud eſt ꝙͣ melioratio. l. fi. C. eo. Sed pater poteſt bona filij meliorare. vt de bo. que li. l. fi.§. hoc ꝓculdu bio. ergo in emphiteoſim dare. Doct. dicūt indi ſtincte ꝙ non valet datio talis. immo filij mortuo patre poſſunt totum reuocare: quia certi ſunt ca ſus: in quibus patri permittitur d̓ bonis filij alie nare. d. l. fi. ſed iſte nō eſt de illis. ergo ⁊cͣ. Item qꝛ patri in talibus bonis ꝓhibetur alienatio temꝑa lis.ſ. pignoris obligatio. vt. d. l. fi. gͦ multo fortiꝰ ꝓ hibetur ꝑpetua. Hec pe. Decimoſexto. Pone ꝙ aliquis emphiteota fi liuſfa. in cuius bonis pater habet vſumfructū: rē emphiteoticā vendit. Quis debet laudare. An fi lius vel pater. Et videtur ꝙ pater: qꝛ dn̄s habet laudare. vt in. l. fi. C. e. Sed habens vſumfructū reputatur dn̄s: cum vſuffructus ſit pars dominij ergo ⁊cͣ. Dic cōtra: quia immo ip̄e filius habꝫ lau dare: quia dn̄s habet laudare. ergo intelligemus de vero domino. ff. ſi ager. vec. l. j. ſed ꝓprietarius eſt verus dn̄s. vt. ff. ad ſill̓. l. j. ergo ipſe filius pro prietarius debet laudare. Dico tn̄ ꝙ laudemium qd̓ filius habet debebit reſtituere patri. hec pe. Decimoſeptimo. Quid ſi emphiteota donauit rē emphiteoticariā. Nūqͥd dn̄s hr̄e dꝫ laudemiū Rn̄. pe. dicit ꝙ ſic: qꝛ magis fauēdū ē illi: qͥ hꝫ reꝫ ex titulo oneroſo qͣꝫ illi qͥ hꝫ ex titulo lucͣtiuo. Seqͥ ille qui habet rem ex titulo oneroſo.ſ. ex emptōne debet laudemiū. vt. l. fi. C. e. ergo multo fortius qͥ ex titulo lucratiuo. vicꝫ ex donatiōe. Iteꝫ qꝛ lega tum ⁊ donatio equiparātur. Sed ex legato debe tur laudemiuꝫ. ff. de le. iij. l. is qui. Nō ob. ꝙ ipſe emphiteota poſſit donare rē emphiteoticariā ſine dn̄i volūtate. qꝛ hoc ꝯceſſo: nō tn̄ ſequit̉ ꝙ nō de beat̉ laudemiū. hec pe. ¶ Decimooctauo. pone ꝙ emphiteota vult ſolue re vno anno ſil̓ penſionē triginta annoꝝ: nūquid dn̄s teneat̉ reciꝑe. Rn̄. Pe. dicit. ꝙ dn̄s vno an no ſimul ꝓ toto tꝑe ſuſciꝑe nō tenetur. Idem te net Cy. in. l. ij. C. eo. quia quod fauore alicuiꝰ in troductū eſt: nō debet in eius damnū retorqueri Sed ita eſſet hic: quia niſi penſio quolibet āno ſol ueretur: dn̄s nō recognoſceret̉ ꝑ emphiteotam. ⁊ ſic dn̄o ꝑ obligatōem adimeret̉ ius ſuum. qd̓ eſſe nō debet. Hec pe. Decimonono quero. quantum ſit laudemiuꝫ. Rn̄. dir. li. ij. dicit ꝙ nō licet dn̄o occaſione iſta vl tra quinquageſimā partem precij: vel extimatōis rei que in aliam ꝑſonā tranſfertur aliquid exige re. C. e. l. fi. Sed de cōſuetudine generali eſt. xiij. pars ẜm Ho. que in talibꝰ eſt ſeruāda. extra d̓ cō ſue. cū dilectus. Et ſi in alijs locis eēt alia cōſuetu do: illa ſeruāda eſſet. Uigeſimo quero. que requirant̉ ad hoc: vt em̄ phiteota poſſit vendere ius ſibi competens ⁊ me liorationes ſuas. Rn̄. panor. in. c. fi. de loca. dicit: ꝙ ſeptem requirūtur. Primo vt requirat eccl̓iaꝫ ſi velit emere. Secundo denūciet preciuꝫ ab alijs oblatum: ⁊ ſic ſine cōſenſu domini pōt emphiteo ta ius ſuum exponere venale: qꝛ al̓s nō poſſet ſibi p̄ciuꝫ denunciare. Tercio ꝙ illud ſit verum ⁊ nō fictū p̄ciū. Quarto ꝙ ſi non dixerit ſe nolle emere expectet per ſpacium duoꝝ menſium. Quinto ꝙ vendat perſonis non prohibitis. non tamen eſt rriatlij iure expreſſum que ſint ille perſone. Sed attendi tur ius municipale: vel pactum appoſituꝫ in ip̄o contractu. prohibite tamen perſone videntur. ſi cut ſunt perſone potentes: que defacili non poſ ſunt conueniri. vel alie perſone que nō ſunt ſoluē do. Et illum quidē cui ſic vēditur: tenetur domi nus ſuſcipere. Sexto ꝙ non vendat rem ipſam. ſed dominiū vtile ſibi competens ⁊ melioratōes. Septimo ꝙ non prius ceciderit a iure ſuo. puta: differendo ſolutionem vltra biennium: ⁊ ſic quo ad emphiteotam eccleſie: vel vltra triēium quo ad priuatum. Uigeſimopͥmo quero. An in caſu quo emphi teota ceciderit a iure ſuo: nō ſoluēdo pēſionē tꝑe debito vel huiuſmodi: ꝑdat ſuas meliorationes. Rn̄. panor. in. c. fi. de loca. concludit ꝙ ſie. e. q. ij. hoc ius. ⁊ in. l. ij. C. eo.

Emphiteoſis ¶ Digeſimoſecundo pone. plures ſunt cohere des ⁊ omnes penſionem ſoluūt preter vnum nū quid p̄iudicetur ſoluentibꝰ. Rn̄. glo. in. d. c. fi. di cit ꝙ nō preiudicatur ſoluentibꝰ: dūmodo ſoluāt totam penſionem. ⁊ poſtea agent contra non ſol uentem. Digeſimotercio. Quid i ſemphiteota probet ꝑ duos ꝓximos annos in eccl̓iaſticis: vel per tres ī ſecularibꝰ penſionem ſoluiſſe. lꝫ antea ꝑ. x. annos nō ſoluerit. An poſſit expelli. Rn̄. Ho. dic̄ ꝙ nō. Digeſimoquarto quero. an ēphiteota ſine vo luntate dn̄i poſſit donare. Rn̄. glo. in. l. fi. C. e. di cit ꝙ ſic. vt. C. de fun. pr̄io. l. j. li. xj. ⁊. inſti. loca.§. adeo. Itē pōt ⁊ pignori dare. Idē tenet glo. ī. c. fi. de loca. Idē Ho. Idē Inno. quare aūt ephiteo ta poſſit rem emphiteoticariā donare ſine volūta te dn̄i ⁊ nō vendere. Io. an̄. mouet̉ hac rōne. Nā venditor habet ſolum affectōem ad precium. vn̄ ſatis eſt ſibi ꝙ precium conſequat̉ a dn̄o. Et ideo cum nullum intereſſe poſſit p̄tendere: voluit ius: vt potius vendat dn̄o qͣꝫ extraneo. Sed in dona tione donator habet reſpectū ad ꝑſonā. Nā forte vult donare vni ꝓpter merita ſua: vel vt illum ob liget: que rō ceſſat in dn̄o: quia nō habet illam af fectōem ad dominū. Sed Bar. in. d. l. fi. tenet cō trariū. Dicit em̄ ꝙ lꝫ emphiteota fiſci ſeu reipubli ce poſſit donare: non tn̄ emphiteota priuati. Rō eſt. qꝛ fiſcus ius ſuum petere poteſt a quacunqꝫ ꝑ ſona. Sed priuata perſona nō pōt petere penſio nem a donatario: cum non cōtraxerit cum eo: ſed habet neceſſe agere rei vendicatōe. Et panor. ī. d. t. fi. dicit ꝙ tenedo hāc opinionē. Bar. poſſꝫ dici ꝙ emphiteota eccl̓ie poſſet alij donare: qꝛ eccleſia equiꝑatur fiſco in priuilegijs ſuis. Iuxta no. in. c. j. de in integ. reſti. ⁊ in. l. fi. C. d̓ ſacroſan. eccle. Sꝫ poſſet attentari generaliter ꝙ alia opinio ſit veri or: ſaltē qn̄ donatio fit ſaluo iure dn̄i. nā res trāſit cum onere ſuo. ad hoc. c. ex lr̄is. de pigno. Et em phiteota alienādo rem eccl̓ie: pōt alienare ſine iu ris ſolēnitate ẜm Io. an̄. quia hoc caſu nō alienat̉ irumce ſecſa ius eccl̓ie: ſed ius competens emphiteote. Uigeſimoquinto. Quid ſi res ex toto perierit. an emphiteota teneatur ad penſioneꝫ. Rn̄. Pa nor. vbi ſupra dicit. ꝙ ꝓpter damnū rei emphiteo ticarie nō liberatur emphiteota a penſione niſilto ta res perierit. ar. in. l. j. C. e. Et hec opinio eſt cō munior. licet aliqui teneant oppoſituꝫ. ⁊ rō eſt: qꝛ emphiteota ſoluit penſionē in recognitōeꝫ domi nij directi: quod remāſit penes dn̄m. Ideo qͣꝫdiu durat ſubſtantia rei. ſemꝑ ſubeſt cauſa ſoluēdi pē ſioneꝫ. lꝫ Bar. in. d. l. j. dicat ſe hoc intelligere: qn̄ emphiteota potuit tantū colligere ꝙ pōt penſio nem ſoluere. Sed hoc dictum nullo iure ꝓbatur ẜm Panor. Nec putat verum. nam ẜm hoc non eſſet differētia inter emphiteotam ⁊ colonū. Iteꝫ propter ſterilitatem cōtingēteꝫ in fructibus quā tumcūqꝫ maximam nō fit remiſſio emphiteote ꝓ parte damni. licet aliud ſit ī colono. Ratio diuer ſitatis: quia colonus videtur cōduxiſſe ſub qua dam tacita cōductiōe fructuum futurorū. Et id̓o illis deficientibus fit remiſſio pro rata. Sed em Fo. LXXIII. phiteota ſoluit in recognitiōem dominij. ⁊ ꝓpter hec pericula emphiteota ſolet longeminus ſolue re ꝙ colonus. x. q. ij. hoc ius. Et de hoc ſolent da ri verſus. Si res perit tota: liberabitur emphiteo ta. Sed ſi pro parte: nulla liberabitur arte. Et hec faciunt ad queſtiōem notabilem ⁊ quotidianam. Fundus datus in emphiteoſim nō poteſt coli ꝓ pter guerram. nūquid teneatur emphiteota hoc tempore ſoluere penſionem. Cōmunis opi. legi ſtarum ⁊ Bar. in dicta. l. j. eſt ꝙ non. qui equipa rant fundum inundatum eſſe: vel captum ab ho ſtibus. vt. l. cum vnus.§. fi. ff. de bo. au. iudi. poſ. Sed ſi fundus eſt inūdatus: eſt deperditus. l. iij. §. labeo. ff. de acqui. poſ. ergo ⁊ captus ab hoſtibꝰ Contrarium in facto conſuluit. d. Car. padue. Et idem poſtea totum collegium paduanum: vt re fert Panor. in dicto. c. fi. Moti prīcipaliter per. l. j. in fi. C. e. que requirit ꝙ ſubſtantia ip̄ius rei pe nitus ledatur: quod nō cōtingit quādo nō poteſt coli propter timorem hoſtium: nam reperiret eo tempore emptorem. ⁊ ſic in recognitōem dominij debet ſoluere canonem: maxime cum guerre ſint temporales. Et hanc opinionē putat Panor. ve riorem. niſi eſſet totus fundus captus ab hoſtibꝰ ⁊ nō eēt ſpes de recuꝑatōe: quo caſu poſſet ꝓcede re opinio cōtraria. Digeſimoſexto quero ecōtrario. quid ſi res em̄ phiteoticaria augeatur. an augebitur pēſio. Rn̄. Bar. in. l. j. C. e. concludit ꝙ nō. immo putat ꝙ indiſtincte omne augmentū pertineat ad ip̄m em̄ phiteotam vt qd̓ iuris eſt de diminutōe. Ideꝫ de augmento. Uigeſimoſeptimo. nunquid deſtructa re em phiteotica. puta: domo ex igne fortuito: ſi poſtea reꝑaretur: teneatur emphittota adhuc ſoluere ca nonem. Rn̄. Quidam dicunt ꝙ nō: quia illud di citur nouum. Quod videtur intelligendum ſi illa domus ex toto deſtructa ſit. al̓s ſecus. vt dictū eſt sͣ. q. xxv. Uigeſimooctauo. Pone emphiteota nō ſoluit canonem perbiēnium: dominꝰ dicit illum cecidiſ ſe a iure ſuo. Ille allegat ꝙ dominus tenebatur ſi bi in tāta vel maiori quātitate. nūquid incidat in penā. Dic ẜm panor. in. c. bonafides. de depo. ꝙ nō: nam ille qui cōpēſat dicit̉ ſoluere. vt in. l. am plius. ff. rem ra. ha. Uigeſimonono. Quid ſi ipſe emphiteota non ſoluit. ſed alius. an cadat a iure ſuo. Lu. ro. dic̄ ꝙ nō. per. l. forma.§. ſi cum ego. ff. de cēſi. Et plus di cit ꝙ tercio ſoluēte nō ſolum nomine emphiteote ſed etiam ſimpliciter vel nomine ſuo. emphiteota nō priuatur iure ſuo. d. l. forma. ad hoc facit quod notat Bar. in. l. cum ſeruus. de ver. obli. vbi dicit ꝙ ſi teſtator picturam certo loco fieri mādauit. re peritur pictura facta neſcitur ꝑ quem. dicit ꝙ ſuf ficit qͣꝫtum ad pene euitatōem. vt in aut̓. hoc am plius. C. de fideicōmiſ. ⁊ ad penam excōmunica tionis que conſueuit apponi ex conſtitutione epi ſcopi contra non implentes voluntates defun ctorum. ¶ Trigeſimo. qͥd ſi dn̄s fac̄ pactū: vt n̄ liceat ēphi

Emptio teotā expellē: etiā ſi n̄ ſoluat. an valeat tale pactuꝫ tex. in. l. ij. C. e. videt̉ innuere ꝙ ſic. In contrariū facit. ff. de p̄ca. l. cum p̄cario. Dic ẜm Bar. in. d. l. ij. ꝙ pactū: qd̓ eſt ꝯtra ſubſtātialia cōtractus facit ꝯtractū ip̄o iure nullū. vt. d. l. cuꝫ p̄cario. Sicut ſi aliquis faceret pactū: ꝙ eſſet venditio ſine precio. Sed ſi pactū fiat ꝯtra accidētalia ꝯtractus: vel cō tra naturalia: tunc valet pactuꝫ. vt. l. paciſci. ff. de pact. Modo ad propoſitū. ſiquidē fieret pactum ꝙ non teneret̉ ad ſoluendū canonē: non valeret: qꝛ eſſet cōtra ſubſtantialia cōtractus. Si v̓o fitꝭ pa ctū ꝙ lꝫ nō ſoluat non poſſit aliter cogi. Iſtud pa ctum eſt cōtra naturalia ꝯtractus. ⁊ iō valet. Trigeſimoprimo. Quid ſi elapſo termino dn̄s recipiat penſionē oīm annoꝝ: quibꝰ eſt ceſſatum. An poſtea poterit deijci. glo. in. l. ij. C. e. dicit ꝙ n̄ Bar. v̓o ẜm Iacobū de are. dicit. Aut quis pͥmo expulit ⁊ poſtea vult petere penſionē ⁊ pōt. vt in aut̓. qui rem. C. de ſacroſan. eccle. Aut primo ꝑce pit penſionem ⁊ poſtea vult expellere. Et tūc aut ꝑcepit penſionē tꝑis p̄teriti tm̄: ⁊ adhuc pōt expel lere. vt. ff. loca. l. colonꝰ. Aut recepit penſionē etiā temꝑis futuri. ⁊ tunc nō pōt eū expellere: niſi fue rit ꝓteſtatus. Ita dꝫ intelligi. d. glo. hec Bart. in d. l. ij. Trigeſimoſecundo. quid ſi emphiteota ꝓmiſit penā ſi nō ſoluerit pēſionē ꝯtractu ꝑmanēte ī ſua firmitate. Ille nō ſoluit. dn̄s vult eū expellere. ille offert penā: ⁊ dicit ſe nō eſſe expellēdum. Dic ẜm Azo. ⁊ Ho. nihilominus eum eē expellēdū: qꝛ pe na gr̄a ſeruātis pactū fuit appoſita. Trigeſimotercio. quid ſi ei qui debebat ſoluere penſionē ſucceſſit heres ignorans. ⁊ ꝑꝑ ignorātiā nō ſoluit. Glo. in. l. ij. C. eo. dicit. ꝙ reſtituit̉ heres de equitate. qd̓ placet Bar. ibi. idē tenet glo. ⁊ dy in. l. cū filiꝰ.§. in hac. ff. de ver. ob. Trigeſimoqͣrto. Quid ſi dn̄s: cui ſoluēda erat benſio mortuꝰ ē. ⁊ ſic iacēte hereditate trāſiuit biē niū vel trienniū. Nunquid poſſit eijci emphiteo ta? Rn̄deo ꝑ p̄dicta ꝙ nō. Trigeſimoquinto quero. quid in minore. An currat ſibi tp̄s ſi nō ſoluat. qͥdā dicūt ꝙ nō ꝑ tex. in. l. fi. C. in qͥ. ca. in inte. re. nō eſt ne. Trigeſimoſexto quero. qͥs recepit ēphiteoſim ꝓ ſe ⁊ ſuis filijs ⁊ nepotibꝰ. ſi primus vel ſecūdus deliquit circa ip̄m ꝯtractū emphiteoſis nō ſoluē do canonē: vel alienādo ſine licentia dn̄i. An no ceat ſequentibꝰ. Rn̄. Bar. in. l. eum qui. ff. de in terdic. dicit ꝙ ſic. Sꝫ ſi al̓s delinqueret: ꝑꝑ quod bona publicarent̉: iſta bona debet remanere. apd̓ filios ⁊ nepotes: qꝛ nō trāſeūt ad eos vt ad hēdes ſꝫ hn̄t iure ſuo. vt. l. vt iureiurādi.§. ſi liberi. ff. de ope. libe. Trigeſimoſeptimo: qͥd ſi filius renūciauit he reditati pat̓ne. an pōt retinere ēphiteoſim. Bar. ī d.§. ſi liberi. dicit ꝙ ſic in caſu ꝓpoſito.ſ. qn̄ recipit emphiteoſim ꝓ ſe ⁊ ſuis filijs ⁊ nepotibꝰ: vt dictū eſt. Secus ſi poneret̉ etiā illud verbum heredibꝰ. nā tūc debetur filijs ita demū eſſe ſint heredes: qꝛ tūc cōceſſio requirit vtrunqꝫ.ſ. ꝙ ſit filius ⁊ heres Ita dicit text. in aut̓. de nō alie.§. emphiteoſim. Et ideo feuda que tranſeūt ad filios: vt filios: ita ſi heredes ſint dicuntur venire in hereditatis pe titiōe. vt in. l. item vidēdum. de peti. here. Et ideꝫ dicēdum in emphiteoſi: que requirunt hoc.ſ. ali quem eē filium ⁊ heredem. Trigeſimooctauo pone. filia ē inſtituta heres in certa re. ⁊ eſt iuſſa eſſe contenta. ⁊ ꝙ plus d̓ bo nis ſuis petere nō poſſit. an nō obſtāte hoc poſſit habere regreſſum ad bōa emphiteoticaria. Rn̄. Bar. in. d.§. ſi liberi: dicit ꝙ dicta verba debent intelligi. ꝙ plus de bonis ſuis petere nō poſſit iu re hereditario. ſed nō debet priuari eo iure: qd̓ ha bet vt filia nō vt heres. vt de iure emphiteotico ⁊ patronatus. Et poſito ꝙ pater poſſet filiaꝫ pri uare ex diſpoſitōe ſua ab emphiteoſi: tamē illa ver ba hoc nō important. Et per predicta Bar. ibi in fert. ꝙ ſi pater inſtituit filiaꝫ in certis rebus: ⁊ iuſ ſit eſſe contētam. ⁊ ꝙ plus de ſuis bonis petere n̄ poſſit: pone ꝙ res ille ſint vltra legitimā: modo fi lia vult dotem maternā. An poſſit. Rn̄. ſe cōſu luiſſe ꝙ ſic. quia bona intelliguntur deducto ere alieno. pro hoc. l. bonorum. de verb̓. ſig. ⁊. l. ſubſi gnatum. eo. ti. Modo filia petit doteꝫ tāꝙͣ es alie num: nec petit d̓ bonis ſuis. quia illa intelligunt̉ deducto ere alieno. Ita etiam in precedēti. q. filia petit emphiteoſim: vt es alienuꝫ. nō vt de bonis defuncti. Hec Bar. Trigeſimonono pone. Aliquis accepit fundū in emphiteoſim pro ſe ſuiſqꝫ filijs. an intelligatur de naturalibus? Rn̄. Spec. videtur tenere ꝙ ſic Sed Bart. in. l. ex facto.§. ſi quis rogatus. ff. ad tre. dicit hoc poſſe eſſe verum in emphiteoſi data a priuato. Sed in emphiteoſi data ab eccleſia cre dit ꝙ non intelligatur de naturalibus aliquo ca ſu. De illis etiam non cogitauit eccleſia. nec preſu mendum eſt ꝙ cogitauerit propter dignitatem. ⁊ quia tales naturales nō poſſunt haberi ſine pec cato mortali. Quadrageſimo quero ad quātū tempus con trahatur cōtractus emphiteoticus. Rn̄. aliquan do contrahitur ad tempus. puta ad decem vel vi ginti annos. In quo etiaꝫ ſuccedit heres vſqꝫ ad illud tempus. Aliquādo cōtrahitur imperpetuū ⁊ tunc nō aufertur emphiteote nec etiam heredi bus eius: donec ſoluerit canonē. Poſſeſſio tamē eccleſie nō poteſt de nouo dari in emphiteoſim ꝑ petuo. extra de re. eccle. nō ali. nulli. Et ẜm glo. in cle. j. de re. ec. nō ali. dicitur perpetuo ẜm iura cuꝫ datur ad. x. annos vel vltra. nam ad modicū tem pus dari pōt quod dicitur vſqꝫ ad nouem annos incluſiue. Si tn̄ poſſeſſio ip̄a erat prius emphiteo tica ⁊ peruenit libere ad eccleſiam: bene poterit in emphiteoſim dari etiam perpetuaꝫ ẜm quoſdā. Mptio et venditio. De natura emptionis eſt. ꝙ exquo cō tractus initus eſt pertineat lucrum ⁊ periculum rei empte ad emptorem: lꝫ res tradita non ſit. inſti. e. ti.§. cum autem. ff. de peri. ⁊ cō. rei ven. l. id quod. Unde dat̉ regula talis. Cū ven ditio ſit pure ⁊ ſine ſcriptis certe ſpeciei que degu

ſtationem non exigit: omne periculum ſpectat ad emptorem: excepto caſu publicatōnis: niſi pactuꝫ culpa: vel mora. int̓ueniat: vel calliditas. Pure iō dicitur. quia ſi conditōnalis eſſet venditio an̄ euē tum conditōnis: periculum pertinet ad vendito rem. vt. ff. de peri. et co. l. illud. Sine ſcriptis. Id̓o dicitur: quia ſi in ſcriptis fiat: periculuꝫ ſpectat ad venditorem anteꝙͣ ſcriptura perficiatur: qꝛ quo uſqꝫ facta ſit: neuter agere poteſt. C. de fid̓. inſtru l. contractus. Dicitur autem contractus fieri ī ſcri ptis: quando conuenitur ꝙ aliter nō valeat ꝙͣ fa cta ſit exinde ſcriptura. C. de proba. cum res. Se cus ſi a principio ſimpliciter ꝯtrahatur. et poſt ad probationem fiat inde ſcriptura. ff. de pig. l. cōtra hitur. Certe ideo dicitur: quia ſi ſub alternatione vendam tibi ſtichum vel ticium: periculuꝫ primi ſpectat ad venditorem: ſecundi ad emptorem: vt ſi ſtichus mortuus eſt dabitur ticius. ff. de cōtra hen. empti. l. ſi in emptione.§. ſi emptio. Specier ideo dicitur: quia ſi in genere fiat venditio. puta: vendo tibi hominem: non dico quem: nunꝙͣ ad emptorem ſpectat periculum: quia quod in gene re debetur perire non poteſt. ff. ad. l. fal. l. in ratio ne. quia hic vendit̉ certū de incertis. Quid autem ſi venditur incertuꝫ de certis. pu ta: vendo tibi vnum de ſeruis meis: vel decē cor bas ex hoc dolio. vel. vj. ſextaria de iſto cāpo. Dic ẜm Hoſtiē. et dir. ꝙ ſi omnia pereant emptor re petit precium: ſi ipſum dedit et ſic non pertinet pe riculum ad eum. Que deguſtationem non exigit ideo dicitur. quia ſi deguſtationem exigat et ven datur in ſpecie: pertinet periculum ad emptorem poſt deguſtationem. ſed non ante. ff. de peri. ⁊ co. rei vendi. l. ſi vina. niſi vinum vendatur ad men ſuram in certa die quia tunc habet venditor pote ſtatem menſurare: vel offerre vt menſuret̉. ff. e. qd̓ ſepe.§. in his. Quid ſi emptor nolit menſurare. Rn̄. ẜm Dir. li.j. ꝙ venditor poteſt menſurare et effundere co ram teſtibus: ſi vaſa ſunt ſibi neceſſaria: vel ꝓpter vindemiam vel propter nouam rationem ⁊ iuſtā ff. de peri. et co. rei vendi. l. j.§. vltimo. ⁊. l. ij. Exce pto caſu publicatōnis. quia ſi fundus venditus: fuerit publicatus cauſa maleficij: periculum per tinet ad venditorem. ff. lo. l. ſi fundus. hec Goff. et no epirat Hoſti. Niſi pactum ideo dicitur. quia licꝫ vendi tor de natura contractus teneatur d̓ dolo lata cul rr rd t. an pa. ⁊ leui: non tamen tenetur de caſu fortuito. ff. d̓ peri. et co. tei ven. l. cuſtodiam. et. l. ſi vendita. E per pactum tenetur. ff. de peri. et co. l. ſi in venditi one. De caſibus ſpecificantis tm̄ de quo dictū eſt sͣ. Caſus fortuitus. Uel culpa ſcilicet precedente: inſti. e.§. cum auteꝫ. Uel mora: quia tunc ſpectat periculum ad moroſum. etiam ſi res peritura erat penes alium. de leg. j. cum res. hoc intellige in fo ro contentioſo. Secus in foro anime. Sed vltima mora ſemper nocet dicta. l. illud. Uel calliditas. qꝛ ſi venditor affirmauit bonitatem duraturam im putatur ei: vel ſciebat bonitatem non duraturam et tacuit. ff. de peric. ⁊ co. l. ſiquis viam. Et hoc eſt Emptio Fo. IXXIIII. contra illos qui adulterāt vina ex admixtione ali cuius boni vini cum alio corrupto quod poſtmo dum vendunt tacentes huiuſmodi admixtioneꝫ Et per predicta tenentur ad reſtitutōnem de om ni damno vel intereſſe: quod ementes habuerūt: vel de eo plus quod habuerunt ex huiuſmodi ta citurnitate. Item de natura huius contractus eſt ꝙ ſicut periculum ad emptorem pertinet. Ita et emolumentum. vt extra de regū. iur. qui ſentit li. vj. Et ideo quod per alluuionem accreſcit: et fru ctus et partus ad ipſum emptorem ſpectat. C. de act. empt̓. l. fructus. et. l. penul. Alluuio autem di citur incrementuꝫ latens. Et quicquid agro meo per alluuionem flumen adiecerit: meum eſt. Se cus ſi incrementum eſt apparens. Quid ſi dolus dat cauſam contractui. Dic vi dictū eſt ſupra. Dolus. Adde tamen qd̓ notat pa nor. in. c. quia pleriqꝫ. de immu. eccl. ꝙ dato: ꝙ do lus non det cauſam contractui: nec incidat in cō tractum ſi emptor ſciebat rē plus valere et v cudi tor ignorabat: ꝙ in foro anime tenetur reſtituere quod plus valebat: quia egit contra iuſticiam na turalem: decipiendo proximum: ſaltem re ipſa in precio. Quid autem ſi vterqꝫ fuit ignorans: ſed re ip̄ ſa venit deceptio in precio an ſuperueniente ſciē tia: teneatur reſtituere illud in quo alius fuit dece ptus. Pone exemplum. Quidam ſimplex habet lapidem precioſum: quem vitreuꝫ eſſe credit. Itē ille qui emit ſimiliter credit eſſe vitreum. Quid iu ris. Quidam dicunt. ꝙ emens in aliquo nō tene tur ad reſtitutionem: quia per emptionem bona fide factam: talem lapidem acquiſiuit. Sed Pa nor. credit ꝙ teneatur ad reſtitutōeꝫ ſi a principio emiſſet pro vero valore: ſi illum ſciuiſſet. Secus ſi illam rem non emiſſet pro illo precio. debet tamē reſtituere rem: ſi alter vellet reſtituere precium. ex quo non vult ſupplere iuſtum precium. ar. bonū in. l. in fundo. ff. de rei vendi. et in. l. ſi quis. cuꝫ ali ter. ff. de ver. ob. vbi parificantur deceptio re ipſa et ex propoſito. Et propter hoc Bart. in dicta. l. ſiquis querit. Dicitur in inſtrumento venditiōis dedit rem pro tanto: et illud quod plus valet de dit et donauit. An propter hoc ceſſabit remediuꝫ dicta. l. ſiquis. et remedium. l. ij. C. de reſcin. ven. que loquitur. de deceptione ex propoſito. Barto. reſpondit ꝙ ſi venditor ſciebat valorem rei. tunc per talia verba ceſſant remedia dictarum legum. Sed ſi hoc ignorabat: tunc per talia verba habe bat animum donandi niſi modicum. vt. l. ſi liber tus. ff. de ope. li. et. l. hec adiectio. de verbo. ſignif. Et ideo ſi quantitas eſt magna apparet ꝙ in hoc contractu donationis eſt leſus: et ſic habebit re medium dictarum legum. Et Barto. dat caute lam. vt in inſtrumento dicatur. Et illud qd̓ plus valet: ſiue ſit quātitas modica: ſiue immodica de dit et donauit ⁊cͣ. vel renunciet beneficio dicta le ge ſecunda. et ſimilium: quod tantundem impor tat.

¶ Sed an remedio dicta. l. ſiquis. poſſit renunci ari. ſcilicet exceptioni doli: qui dolus eſt in re ipſa. Reſpondit Bart. vbi sͣ. ꝙ ſic. non tamen ꝓpter hoc putat ꝙ ſufficiat ſimpliciter renunciare exce ptioni doli: niſi exprimatur ꝙ renunciat beneficō dicta. l. ſiquis. vel per alia verba que tantundē im portent. nam illud renunciare eſt donare. vt in. l. ſiqͥs. delegauerit. ff. d̓ noua. Et ſic ad modicā quā titatem refertur. Et per predicta apparet ſo. de alia qōn quam ponit Archi. floren̄. Pone. Creditori meo feci pu blicam donationem. c. floren. quia nihil inde ſpe rabam habere: vel ne incurrerem aliquod dam num. virum poſt hanc donatōnem: poſſim aliqͥd de bonis eius inuentis: vel ab alio oblatis recipe re. et ſi accepi an tenear eidem reſtituere? Dicēdū ꝙ poſſuꝫ recipere et retinere. De ratione eniꝫ do nantis eſt liberalis et voluntaria tranſlatō. quod non contingit in caſu poſito. Et ideo ſibi licebit ſa tiſfacere de bonis illius inuentis quemadmoduꝫ licet alijs damnificatis quaſi nō donaſſet. Utrum liceat aliquid vendere pluſꝙͣ valeat: Reſpon. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxvij. ꝙ cariꝰ ven dere vel vilius emere rem qͣꝫ valeat: eſt iniuſtum: niſi res que venditur cedat in detrimentum ven ditoris: qͥ multū re illa indiget. naꝫ in tali caſu iu ſtum precium eſt: vt non ſolum reſpiciatur ad reꝫ que venditur: ſed etiam ad damnum quod ven ditor incurrit ex venditione. et ſic licite poteſt ven dere plus ꝙͣ valeat ẜm ſe: ꝙͣuis non vendat̉ plus ꝙͣ valeat ip̄i venditori. Quod ſi emptor iuuetur ex re quam emit: ſed venditor non damnificatur: ca rendo re illa: non debet eam ſuperuendere: quia vtilitas que alteri accreſcit: non eſt ex vendente: ſꝫ ex conditione ementis. nullus autem debet ven dere alteri quod nō ē ſuum. Quod autem dicitur ꝙ licitum eſt contrahentibus ſe decipere vſqꝫ ad dimidiam iuſti precij. Dic ẜm Innocen. in. c. in ci uitate. de vſur. ꝙ illud procedit iure fori: non iure poli. et quo ad deum non procedit: ſed ius poſiti uum noluit dare actionem pro modica leſione in odium litium. Sed ſolum quando eſt magnꝰ ex ceſſus. puta. quando aliquis eſt deceptus vltra di midiam iuſti precij. Emitur autem ẜm Azonem res minus dimidio iuſti precij: ſi res valet decem et venditor pro quinqꝫ minus vno denario. et ſic decipitur venditor. Si autem valet decem ⁊ ema tur pro quīdecim et vno denario. deceptio eſt vl tra dimidium iuſti precij. et ſic decipitur emptor. Alij dicūt ꝙ tunc ē deceptio vltra dimidiam iuſti precij. quando res valens decem emitur pro. xxj. Sed prima ſententia eſt verior ẜm Hoſt. ⁊ Ber. in. c. cum cauſa. extra eo. Idem Panormitanꝰ ibi. dicens ꝙ ẜm aliam opinionem non eſſet reperire caſum deceptionis in venditore. Nam ſi res va let decem oportet ꝙ daretur pro nihilo vel pro mi nus. quod non eſſet poſſibile nam emptio eſſet ſi ne precio. Ius autem diuinum nihil impunitum relinquit. vnde ẜm legem diuinam illicitum repu tatur. ſi in emptione et venditione nō ſit obſeruaEmptio ta equalitas iuſticie. et tenetur ille qui plus habet recompenſare ei qui damnificatus eſt: ſi ſit nota bile damnum. quod ideo dico: quia iuſtum preci um rerum quandoqꝫ non eſt punctualiter deter minatum: ſed magis in quadam extimatōne con ſiſtit. Ita ꝙ modica additio vel diminutio non vi detur tollere equalitatem iuſticie. Ad predicta fa cit ꝙ quidam dicunt. ꝙ iſta equalitas iuſticie ha bet quandam latitudinem ⁊ tres gradus. Primꝰ dicitur pius. Scd̓us diſcretus. Tercius vero rigi dus. Perbigratia. Sunt decem petie panni eiuſ dem bonitatis ⁊ expenſaꝝ harum tamen peciarū ꝓpter varia capita: circa illas a varijs varia extima tio fiet. et reperient̉ ipſi extimatores circa illas tri pliciter variari. Quidā extimabunt quamlibet il larum precij. l. ducatorum. Et hic poteſt dici gra dus pius. Alij v̓o. l. cum dimidio: et talis poteſt dici gradus diſcretus. Alij v̓o. lj. ⁊ hic vocat̉ gra dus rigidus. Et tn̄ omnia iſta precia intra dictam equalitatem iuſticie ꝯprehendentur. Si auteꝫ vl̓ tra iſtam equalitatem aliquid vendat̉: ſi notabile eſt: reſtitui debet: maxime ſi ex altero iſtoꝝ quatu or procedat. Primo. ſi ex ignorātia. Scd̓o. ſi ex me tis leuitate aperta vel p̄ſumpta. Tercio. ex quacū qꝫ magna egeſtate. Quarto. ex quacunqꝫ magna neceſſitate ad hoc ꝯpellente. Ex quibꝰ comprehē di pōt. ꝙ talis contractus non procedit ex mera ⁊ gratuita voluntate. nam talis defrandatio in mi nus emendo: ꝯtra charitatem eſt: licet ex vtriuſqꝫ partis conſenſu talis ꝯtractus procedere videat̉. nam ẜm ph̓m. iij. ethi. Ignorantia ⁊ aliqualis co actio excludunt voluntarium. Et ẜm hoc pōt in telligi id qd̓ notat do. an. in. d. c. quia pleriqꝫ. ⁊ pa nor. ibi vbi facit differentiam. An emens fuerit ꝑ ſona ſagax vel ignorans. vt primo caſu: venditor plus tunc vendens ꝙͣ valeat: nō teneatur ad reſti tutōnem. Scd̓o v̓o ſic. Et plus dicit Panor. in. c. cum cauſam. de teſti. ꝙ ſi tam venditor qͣꝫ emptor ſciebant naturam rei ⁊ valorem. tunc nullum ſub eſt peccatū. licet res ſit vendita pro maiori vel mi nori precio. Predicta intellige: ceſſante magna ne ceſſitate ⁊ nō aliter vt dictum eſt. Utrum quis compelli poſſit ad vendendum rem ſuam. Rn̄. ẜm Panor. in. c. j. e. ti. ẜm ꝯmuni orem opi. ꝙ aut qͥs expoſuit rem ſuā venalē: aut n̄ Primo caſu in his q̄ ſunt neceſſaria ad vitā hoīs: pōt ſuꝑior ſtatuere iuſtū preciū. Naꝫ intereſt ſu perioris ꝓuidere vtilitati ſubiectoꝝ et reipublice. Et in iſtis dꝫ intelligi. d. c. j. ⁊ iura ſil̓ia. Ex quo in fert Bal. in. l. j. C. de ep̄i. au. ꝙ cū vita homīs nō poſſit duci ſine veſtimentis et ſine hoſpitio. ꝙ eti am in domibus aptis ad locandum. et in pannis poteſt ſtatui certum precium. Et ita iam dudum actum fuit padue in domibus cōducēdis ꝑ ſcho lares. Nam quelibet domus apta fuit deſcripta in certo libro. ⁊ deſcripta penſio annalis. In alijs v̓o q̄ nō ſunt neceſſaria ad vitā habet locum. l. du dum. C. de contrahē. emp. et. l. nemo exterus. L de iude. vbi habetur ꝙ nemo poteſt compelli ad vendendum rem ſuaꝫ: nec quis pōt apponere p̄

Emptio cium rei aliene. ſꝫ quiſqꝫ in re ſua erit moderator et arbiter. l. in re mandata. C. mā. ⁊ in dicta. l. dudū. Quod eſt valde notabile. Et facit ꝙ in iſtis iocali bus et gemmis et huiuſmodi que non ſunt neceſ ſaria ad vitam: ſed potius ad pompam et ornatū: que appreciantur communiter iuxta affectionem hominuꝫ: poſſit vnuſquiſqꝫ precium pro ſue libi to voluntatis apponere. Secundo caſu principa li ſcilicet cum quis rem ſuam non exponit venalē. Et tunc aūt ſubeſt neceſſitas. et poſſunt exuberan tes compelli ad vendenduꝫ iuſto precio ea q̄ ſunt neceſſaria ad vnam hominis. Et ſic ſeruatur tem pore cariſtie: quia tunc omnia victualia debēt eſſe communia. Ad hoc tex. cū glo. in. c. ſicut hi.xlvij. diſtinct. vbi concluditur. ꝙ licꝫ indigentibus age re contra diuites ad victualia ꝯmunicanda. Ta men cum imploratōne iudicis vt ꝯpellat. Utrum negociando liceat aliquid carius ven dere: ꝙͣ ſit emptum? Rn̄. ẜm Thomaꝫ. vbi ſupra nihil prohibet lucrum ordinari ad aliquem fineꝫ neceſſarium vel honeſtum. Et ſic negociatio lici ta reddetur. Sicut cum aliquis lucrum modera tum quod negociando querit: ordinat ad domus ſue ſuſtentatōnem: vel ad ſubueniendum indigē tibus. Aut etiam cum aliquis negociatōni inten dit propter publicam vtilitatem. ne ſcilicet res ne ceſſarie ad vitam: patrie deſint: et lucrum expetit: non quaſi finem: ſed quaſi ſtipendium ſui laboris de hoc dictum eſt ſupra. Auaricia. Et ſic poteſt qͥs carius vendere ꝙͣ emit. hoc tamen non poteſt re gulariter. niſi fuerit mutatum precium ratōne for me. temporis: vel loci. vt notat De. de ancha in. c. j. de vſu. in. vj. Et inter mutatōnes forme videtur expreſſe comprehendi: ſi quis emerit merces ī ma gna quantitate: et minutim vendat. Solent enim res in magna quantitate communiter meliori fo ro vendi. Et pro hoc videtur facere quod dic̄ Cri ſoſto. ꝙ quicunqꝫ rem comparat. vt integrā ⁊ im mutatam vendendo lucretur: ille eſt mercator qui de templo dei eijcit̉. Tamen ad hoc rn̄det Aſten̄. ẜm Alexan. angli. ꝙ facienda eſt vis in hoc ꝙ di cit rem integram et immutatam. Loquitur enim de illo qui in negociando intendit lucrum tanꝙͣ fi nem vltimum et cupit ſine labore et ſollicitudine ex auaricia diuitias congregare. Unde predictu verbum non habet locum in eo qui negociatur ꝓ pter propriam neceſſitatem: vel reipublice vtilita tem: vel proximi pietatem. nec etiam in eo qui vē dit rem immutatam ꝙͣtum ad ſubſtantiam: mu tatam tamen ꝙͣtum ad locū: quia talis ratione la boris et periculi: vel expenſarum famulorum: vel apothece et huiuſmodi: licite poteſt querere mer cedem. nec etiam habet locum in eo qui in emedo conſiderat empte rei periculum in ſeruando: quia poteſt deteriorari et cremari: vel furto perdi: ta lis enim poteſt mercedem querere ratōne incerti tudinis euentꝰ futuri et ſuſceptionis periculi. Un de in emendo non eſt certus. vt integram et īmu tatam vendendo lucretur. Et plus dicit archi. f. Pone mercator emit aliquid pro decem. ⁊ in eadē Fo. LXXV. ciuitate vel domo abſqꝫ vlla traiectione mercium. vel modica: ⁊ ſine aliqua melioratiōe rei empte et huiuſmodi: vendit pro. xij. An hoc liceat. Reſpō dit ꝙ ſic dummodo iuſtum precium non excedat. Item pone. vis mihi librum vendere ꝓ decem et ego n̄ intendo emere: niſi prius inueniā qͥ emat a me pro. xij. et poſtꝙͣ vendidi alteri. emo a te: ⁊ do tibi decem: et teneo duos. An poſſim: et cui tene or? Reſpondet Ar. f. ꝙ iuſtum precium rerū non conſiſtit in indiuiſibili: licet in quadam latitudine vt dictum eſt. Ideo ſi emens librum pro decē. Eū dem vendit pro duodecim. Iuſto tamē precio: vt quotidie contingit. non videtur condemnandus quinīmo ſi al̓s non erat empturus: niſi primo cer tificatus de lucrando duo fuiſſet: dumodo: vt di ctum eſt: iuſtum preciū nō excedat de induſtria vi detur laudandus. Pone. dediſti mihi librum vel veſtem vt ven derem pro decem vendidi pro duodecim. An poſ ſim tenere illa duo: vel debeā tibi: vel emptori red dere. Reſpondit qͥ ſupra ꝙ vendēti ſufficere debꝫ lucruꝫ quod inde ꝯſequitur. puta tm̄ pro libra. vn de iſte medius vendens: cum purum miniſteriuꝫ gerat primi tradentis qui ſibi conſtituit certā mer cedem pro labore ſuo: quicquid ſuperuendit: totū tradere debet primo vendenti: et non ementi: niſi forte plus iuſto precio vendidiſſet. quia tunc reſti tuere tenetur emptori. et non primo venditori. ¶ Utrum venditio reddatur iniuſta propter de fectum rei vendite: vel etiam propter latentē eius bonitatem? Reſpondeo ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. qōne lxxvij. Circa rem que venditur triplex defectꝰ cō ſiderari poteſt. Primus quidem ẜm ſpeciem rei: vtputa. ſi venditur auricalcum pro auro: aut vi num mixtum aqua pro puro. Secundus defectꝰ eſt ẜm quantitateꝫ ponderis vel menſure: vt ſi qͥs vtatur ſcienter deficienti pondere vel menſura. Tercius eſt ex parte qualitatis puta ſi animal in firmum vendatur quaſi ſanum. In his tribus ca ſibus: ſi quis venditor ſcienter offenderit fraudeꝫ cōmittit. et illicita eſt venditio: et ad reſtitutionem tenetur. Si v̓o eo ignorante aliquis predictorum defectuum in re vendita fuerit: venditor quidem non peccauit. tamen cum ad eius noticiam perue nerit: tenetur damnuꝫ recompenſare emptori. Et ex his patet ꝙ illicitum eſt vendere aurum vel ar gentum alchimicum pro vero: quia non eſt adeo purum ſicut verum: nec habet omnino eaſdem ꝓ prietates: ſicut proprietatem letificandi aūt ꝙ va let contra certas infirmirates ⁊ huiuſmodi. Si aū tem per alchimiam fieret verum aurum: non eſſet illicitum vendere pro vero. quia nihil prohibet ar tem vti aliquibus naturalibus cauſis ad producē dos naturales et veros effectus. vt dicit Auguſt. in libro de trini. Uide de hoc Panor. in. c. ex tua rum. de ſor. vbi ẜm Oldra. concludit. ꝙ ſcientia alchimie nō ē prohibita. et dic̄ ꝙ in hoc vna ſpeci es non tranſmutatur in aliam diuerſam: cum om nia metalla procedant ex eodem fonte ⁊ vno prin cipio. videlꝫ ex ſulphure et argento viuo. Sꝫ vbi h ij

Emptio eſt melior influentia aſtrorum: ibi producitur me tallum precioſius vnde per influentiam aſtroruꝫ ⁊ cum lapidibus ⁊ cum herbis quibꝰ inſunt mul te virtutes pōt naturaliter vna ſpecies metalli cō uerti in aliā magis p̄cioſaꝫ. Et circa defectuꝫ menſure queritur. an excuſen tur tabernarij dantes menſuras vini diminutas. ſcꝫ vſqꝫ ad collum dolij. vel alterius menſure cum hoc ſit de more tabernariorū. Rn̄. archi.f. dicit ꝙ non excuſantur. qꝛ ementes decipiunt̉: cum inte dant recipere plenam menſuram. ⁊ ꝯtra volunta tem ipſorum diminuit̉. Nec cōſuetudo excuſat q̄ dicenda eſt corruptela. niſi hoc faciant: vt ſe ſeruēt inclemnes: vel cum aliquo lucro et rationabili: vt quia al̓s nō lucrarent̉ ſi plenas menſuras darent. quia oporteret precium augere: in quo nō inueni rent emptores: vel paucos. Sed verte caſuꝫ. quid de mulieribꝰ que ẜm morē patrie dant lanam vel linum ad nendū vel filandū: et ꝯputant filatū ad rationeꝫ. xiij. vnciarum ꝓ lb̓r. quando hoc ſcit qui laborat illa filando. ſi non ſoluit de. xiij. vncijs ni ſi pro vna lb̓r. Reſpondit qui ſupͣ. ꝙ proprie h̓ nō eſt fraus: quia non decipitur cum ſciat ſic debere ſolui. ⁊ ſic intelligitur pactum cum a principio ſibi datur opus. Scienti em̄ ⁊ ꝯſentienti nō fit iniuria qͣꝫuis turpis videat̉ mos. Circa defectum qualitatis queritur. quid ſi qͥs vendat equum: ⁊ pꝰ paucos dies moritur. an ven dens teneatur reſtituere preciuꝫ? Rn̄. Panor. in c. iniuſtum. de rerum ꝑmuta. poſt Cy. dicit ꝙ aut morbus notus erat vtriqꝫ. et non cōpetit aliquod remediuꝫ. quia ſcienti ⁊cͣ. Aut vterqꝫ ignorabat ⁊ competit actio quanti minoris: nō autē ad totum damnū. Aut ſciebat alter tm̄. Et ſi emptor ſibi im putetur: ratōne predicta. Si venditor tenetur ad omne intereſſe: quod inde paſſus eſt emptor: non ſolum ad preciuꝫ. vt ī. l. Iulianꝰ. ff. de act. emp. ni ſi interueniſſet pactū: vt nō teneret̉. Sed quid ſi emptor fuit minus diligens? Rn̄. Cy. ꝙ nihilominus tenetur venditor: qꝛ licet em ptor fuiſſet in quadam culpa vel negligentia: tam̄ venditor fuit in dolo. qꝛ nō patefecit vicium. ⁊ do lus p̄ponderat culpe. vt in. l. Item ſi obſtetrix. ff. ad. l. aquil̓. Io. an. tamen poſt alios dicit ꝙ ſiequꝰ vēditus infra triduū moritur: et reperitur habere cor marcidum: preſumendum eſt illum morbum temꝑe venditōnis habuiſſe. et hoc preſumitur ex paruitate temporis. De eo auteꝫ qui vendit equū pro morboſo et vmbroſo: et alijs defectibꝰ. vides. Arbiter. ¶ Quero de. q quotidiana. Uendidi tibi fundū expreſſis ꝯfinibus ⁊ declarata menſura terre. pu ta dixi ꝙ erat duorum modiorum: nunc autem re peritur in maiori quantitate. an id quod plus eſt cedat venditori: vel emptori? Oldra. concludito qn̄qꝫ loquens vtitur terminis denotantibus cer tum numerum vel menſuram: et agit ad ſupple mentum quando.ſ. exprimit conceptum ſuum: in cipiendo a numero vel menſura. Quandoqꝫ vti tur cerminis denotantibus ſpeciem: ſeu corpus: licet adijciat certum numerum vel menſuraꝫ. Et tūc illud quod eſt plus cedit emptori: quia hoc ca ſu: numerus: vel menſura videtur adiunctus lo co demonſtratōnis que licet ſit falſa: nō viciat nec minuit id cui adijcitur. vt. l. falſa demonſtratō. ff. de ꝯdi. ⁊ demō. Exemplum ſecundi. vendo tibi ta le fundum: ſic ꝯfiniatuꝫ: qui eſt trium modiorum Etemplum primi. vt vendo tibi terram quatuor modiorū in talibus confinibus. hec Panor. in. c. per tuas. de dona. vel dic clarius ꝙ aut preciuꝫ ta xatur per modia. ⁊ tunc emptor non plus poterit habere. Secus ſi precium nō taxatur per modia. qꝛ tūc totū habebit. Utrū venditor teneatur dicere vicium rei vē dite? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. venditor qui rem vicio ſam exponit vendendam: ex hocipſo dat emptori damni vel periculi occaſionem. Damni quidem: ſi propter huiuſmodi vicium res ſit minoris pre cij. ⁊ ipſe de precio nihil minuit. Periculi autem: ſi propter huiuſmodi vicium: vſus rei reddatur im peditꝰ vel noxius. puta ſi quis alicui vendat equū claudicantem pro veloci: vel domum ruinoſam ꝓ firma: vel cibum corruptū aut venenoſum ꝓ bo no. vnde ſi huiuſmodi vicia ſint occulta: et vendi tor non detegat eſt doloſa ⁊ illicita venditio. ⁊ ven ditor tenetur ad damni recompenſatōneꝫ. Si v̓o vicium ſit manifeſtū. puta cuꝫ equus ſit monocu lus: vel vſus rei ⁊ ſi non competat vni: poteſt cō petere alij. ⁊ venditor propter huiuſmodi vicium ſubtrahat de precio qͣntum oportet: non tenet̉ ad manifeſtandum vicium rei. quia forte propter hu iuſmodi vicium emptor vellet plus ſubtrahi qͣꝫ eſ ſet ſubtrahendū. vnde venditor pōt licite vicium rei ſubticere. Idem dicenduꝫ eſt: ſi quis habeat li brum venalem: ſed corruptum. non tenetur dice re eius vicium: dūmodo ſubtrahat de p̄cio ꝓpter hmōi viciū: vt dictū eſt. Quid ſi aliquis portans merces ad locum: vn de ſcit multos ſequi ſe cum ſimilibus qd̓ ſi diceret. non poſſet ſuas adeo care vendere. Rn̄. ẜm Tho mam vbi sͣ. Uenditor qui vendit rem ẜm preciū quod inuenit: non videtur contra iuſticiam face re: ſi qd̓ futurum eſt nō dicit. Si tamen diceret: vl̓ de precio ſubtraheret: abundantioris eſſet virtu tis: ꝙͣuis ad hoc non videatur teneri ex debito iu ſticie. Pone. quis intendens nocere alij: ſcribit literā dirigendam alicui ſuo amico: admonens vt emat multum de aliquo mercimonio: vt aromatibus: lana et huiuſmodi. quia erunt cara in futuruꝫ: qd̓ nouit eſſe falſum. et permittit ſibi cadere litteraꝫ in aliquo certo loco: vbi frequēter aliquis: queꝫ odio habet conuerſatur. vt eaꝫ inuentam legat: et talia emat: et multum inde perdat. et totum hoc ſequi tur. Reſpondet Archi. florenti. ꝙ talis mortaliter peccat intendens proximo ſuo nocere. non tamē tenetur ſatiſfacere de damno. quia non dedit occr ſionem damni efficaciter. extra de iniuri. ſi culpa. non enim ita leuiter debuit credere. Et ſibi impu tet leuitatem ſuam. licet aliqui alij teneant ꝙ talis

teneatur reſtituere. vt recitat ſanctus Bernardi. in tractatu reſtitutionum. Sed verte caſum de quodam caſu qui accidit venetijs. Cum quidaꝫ magnus mercator literas accepiſſet a partibus orientis: vt emeret aromata multa: quia futurum erat vt precium eorum mul tum creſceret: quia inde tranſmitti non poterant ab illis partibus. Ille ꝑlectam litteram dilacerauit et in terram fruſta proiecit: nihil alicui dicens in tendens illud facere: de quo cautus reddebatur. Sed alius tenuis mercator litere illius fruſta col legit: ⁊ inſimul ſuis partibꝰ coaptauit ⁊ legit. Quo facto: cum hoc a nullo ſciretur: acceſſit ad omnes apothecas: que habebant huiuſmodi venalia. et certo precio emit. Cūqꝫ mercator magnus iret ad emendum: inuenit omnia vendita. Interrogat d̓ ꝑſona emptoris: miratur neſciens factum: ſed de mum percepit. Sicqꝫ lucrum magnuꝫ qd̓ ille ſpe rabat ex huiuſmodi emptōne: alius ſua induſtria ſibi ꝓcurauit ſine iniuria eius: nec ſibi in aliqͦ tene batur. An autem in dicto caſu ille recolligens fru ſta literarum: et poſtea legēs peccauerit mortalit̓? Reſpondet qͥ sͣ. ꝙ ſi talis legat vt ſciat ſecreta eiꝰ: curioſitas eſt. Si vt ſibi prouideat: prouidētia hu mana eſt: nec peccatum. Cuilibet enim licituꝫ eſt ſibi accipere rem que habetur pro derelicta: cuiuſ modi eſt talis littera. ¶ Quid de mercatoribus qui inter ſe conueniūt: vt certo precio vendant: vel ꝙ vnus ſolus tales merces vendat. Rn̄. ẜm Hoſti. pactum illicitum eſt. Et ſimiliter ſiquis ī ciuitate impetret vt ſibi ſo li vēdere liceat. ꝙ ſi qͥs hmōi officiū exerceat: debꝰ ẜm leges ſuis bonis expoliari: ⁊ exilio ꝑpetuo dā nari. Sil̓r ⁊ ꝯcedētes puniri.i. officiales qͥ p̄dicta ꝯcedunt vel non puniunt. C. de mono. l. vna. vbi Azo per illam. l. concludit prohibitum eſſe: ne qͥs exerceat monopolium.i. ſingularem negociatōeꝫ quod accidit: cum aliqui inter ſe paciſcunt̉ ne ali quem inſtruant in arte ſua: niſi filios et nepotes: vel cum aliquo modo per pactum id facere nitun tur: niſi ſoli commodum alicuius artis vel nego ciatōnis faciant. Dicitur monopolium a monos quod eſt vnum: ⁊ pola quod eſt venditio: vl̓ a mo nos quod eſt vnus. ⁊ polis quod eſt ciuitas. In 3ſ de monopolium. id eſt vnica negociatio in ciuita te. et ꝑ hoc vetita. Ideo monopolus dicit̉ qui ſo lus vult eſſe in ciuitate venditor vel emptor. Pro hibetur etiam illud pactum: quod inter ſe faciunt vendentes vel negociatores: niſi certo precio ven dant. Idem in balneatoribus: ſi cōueniant ne ali ter balneent: ꝙͣ cum ea mercede: quā ſtatuūt. Idē in locatoribus rerum vel operarum ſuarum: ma xime in ſcriptoribus ſi paciſcuntur: ne ꝯpus ab al tero inchoatum: alius conſumet. Debꝫ igitur eſſe cuilibet libera facultas in emendo et vendendo: vel locando et conducendo. et circa precium ⁊ cir ca mercedem. Sed nec ordini ciuitatis grandia p̄ cia licet ſtatuere vel taxare. ff. ad. l. Iuliā. de anno. l. vltimo. hec Azo. Item poſtꝙͣ expoſuit quis fru mentū vel aliam re venalem in foro: poteſt cōpel li vt amplius illam rem ad domum portare non Fo. LXXVI. Emptio poſſit: quouſqꝫ illam vendat. l. nemo. la ſecunda. C. de iudeis. Item pro fertilitate in communi ha benda et cariſtia vitanda. poteſt ſtatui ꝙ quilibet mercator teneatur ire vel mittere ad alienas par tes ad emendum granum in communi venden dum. et quilibet poteſt compelli ad hoc mutuare pecuniam. l. vnica. C. vt ne. li. in compera. ſpe. ſe. ex. libro. x. et ibi glo. Item poteſt ſtatui ne quis vl tra indigentiam ſuam emat: ne alijs res cariores vel incōmoditatem habendi reddat. l. j. C. de ep̄i. audi. ¶ Quid de his qui quouis modo faciunt vt āno na carius vendatur. puta: impediendo: vel impe diri faciendo: vel detinendo naues: vl̓ nautas an nonam conducentes. Dic ꝙ tenētur ad reſtitutio nem. vt ponant eam in bono foro: ac ſi ille naues veniſſent. et grauiter puniuntur. ſcilicet pena. xx. aureorum. l. ij. ff. ad. l. Iul̓. de anno. ⁊ etiam corpo raliter. l. annonaꝫ. ff. de extraor. cri. Idem in illo qͥ facit munitionem bladorum: vt emendo omnem quantitatem bladorum que inueniri poſſit. ⁊ con ſeruando: vt temporibus minus fructuoſis cariꝰ vendi poſſit. dicta. l. annonaꝫ. A ruſticis autē bla da ad ciuitatem conducentibus bene licet emere in groſſo: ad hunc finem: ne ipſi diu ſtantes ad vē dendum ad minutum: ſubducat̉ ab operibus ru ſticalibus. l. ij. ff. de nundi. Et non ſolum eſt pro hibita congregatio grani: vt poſtea carius venda tur: ſed etiam de quibuſcunqꝫ ſpeciebus: vel mate rialibus ꝑtinentibus ad victum: vel ad quemcū qꝫ vſum: per ipſos ſolum vendendis in cariſtiam reipublice. vt dicta. l. vnica. Qui ergo dat arras in emptionem omnium aromatum ciuitatis: vt ip̄e poſtea carius vendat: cum preſciuerit naues con ducentes fore ſummerſas dicitur facere monopo lion. et incidit in dictam penam dicte. l. vnice. Et tales tempore neceſſitatis et cariſtie poſſunt cogi: vt etiam minus iuſto precio vendant. l. ij.§. cum in eadem. ff. ad. l. ro. de iac. Quid de illis qui nec vendere: nec emere no uerunt: niſi cum mendacijs periurijs ⁊ iuramen tis. Rn̄. ẜm Ray. quotiens cauſa decipiendi per iurant: vel mentiunt̉ ſcienter: peccant mortaliter. et tenētur ad reſtitutōnem.ſ. inqͣtum deceperunt proximum. Et dicit gloſ. Ray. non diſtinguitur vtrum deceperit in modico: vel in magno. hoc ta men intellige quo ad periuria et iuramenta: quia falſum ſcienter iurauit. Quo v̓o ad mendacia ſine iuramento diſtingue. quia ſi in modicoleſit proxi mum quem in multo non leſiſſet mortale non de bet iudicari. Si autem in multo proximum dam nificauit: vel in modico cum praua intentōne. pu ta: quia etiam in multo leſiſſet ſi potuiſſet: tunc in vtroqꝫ caſu mortale eſt. Si autem quis ignorāter dicit falſuꝫ: credens dicere verū: vel etiā ſi dicit ſci enter non intendens nocere proximo: ſed ſe indē nem conſeruare: nec propter hoc rem amplius de bito ſuperuendit: tale mendacium poteſt dici ve niale. Et de huiuſmodi iuramentis vide infra iu rare. ¶ Utrum liber homo vel ꝓprius filius poſſit ven n iij

di? Rn̄. nō. niſi ſolum: ꝙ pater poteſt vendere fi lium neceſſitate famis vrgente. l. j. et. ij. C. de pat̓. qui fi. di. Ita tamē ꝙ ſi reſtituat̉ emptori preciuꝫ: ſiue a filio: ſiue ab alio quocunqꝫ: et quandocunqꝫ ipſe in ingenuitatem ꝑueniat. In nullo auteꝫ alio caſu licet patri filium vendere. Matri v̓o etiā vr gente neceſſitate famis. nō licet vendere filiuꝫ nec etiam maritus eo caſu poteſt vendere vxorem: qꝛ vxor non eſt ita in poteſtate viri: ſicut filius in po teſtate patris. Item liber homo efficitur ſeruus ſi patiatur ſe vendi ad precium participandum. in ſti. de iur. perſo.§. ſerui. Addit etiā archi.ſ. ꝙ chri ſtiani non poſſunt redigi in ſeruitutem ratōe bel li: vel etiam capti non poſſunt licite emi in ſeruos vel empti vendi: et ab alijs emi. Sed bene infide les rediguntur in ſeruitutem. ⁊ emī poſſunt ⁊ ven di: capti in bello iuſto ꝙſi poſtea efficiant̉ xp̄iani. nō tamen liberant̉ ex hoc a ſeruitute ꝙͣuis ſit piuꝫ hoc facere. Utrum vaſa ſacra poſſint vendi? Rn̄. ꝓpter neceſſitatem poſſunt vendi in eadem forma alte ri eccleſie. l. ſancimus. la prima. C. de ſa. ſan. ec. Sꝫ ꝯfracta poſſunt vendi cuicunqꝫ. de ꝯſe. di. j. ligna. x. q. ij. hoc ius. Munitas eccleſie. j. Quā emunitatē habet eccleſia conſecra ta? Reſpon. ẜm Ray. habet primo. vt nullus inde per vim extrahatur niſi ī caſibus qͦs habes infra. c. proximo. Iteꝫ ea que in eccleſia po ſita ſunt: nec per vim nec per furtum ſunt auferē da. Aliter ſacrilegium committitur. xvij. queſtōe. iiij. quiſquis. Item ꝙ nullus mortuus in eccleſia ſepeliatur. niſi epiſcopi: abbates: aut digni preſby teri. Aut etiaꝫ fideles laici. xiij. q. ij. nullus. Quod intelligunt quidam de laicis qui miracula faciunt vel de fideli in dignitate ꝯſtituto: ſicut comite ⁊ re ge ẜm Hoſti. qui dicit. ꝙ ſic de facto ſeruatur. licꝫ glo. ibi intelligat generaliter de omni fideli laico.i. de omni chriſtiano. Sed primū videt̉ ꝯſonum te xtui. Si em̄ voluiſſet intelligere de omni xp̄iano: nō erat neceſſarium exprimere ep̄os: abbates ⁊ ali os. Item ꝙ in ſeculare habitaculum decetero nō ꝯuertatur: de conſe. di. j. ligna. ⁊ extra de re. do. ad hec. Item nec vaſa eccleſiaſtica. nec cortine. nec ce tera ornamenta debent pollui conuiuijs nuptiaꝝ vel alijs ſecularibus vſibus. Dicit tamen gl. Ray. ꝙ ſi legatus apoſtolice ſedis: vel epiſcopus: vel ar chiep̄s reciperet̉ ab ep̄o: vel monaſterio bene poſ ſet ornari domus eccleſiaſtica in qua reciperet̉ cor tinis ⁊ ornamentis eccleſie. Item nō poſſint ven di propter aliquam neceſſitatem. vt in autenti. de alie. et emphi.§. et quoniam. col̓. ix. Item ꝙ in ea: placita ſecularia non ſunt facienda. et omnis ſen tentia: ⁊ proceſſus omnis iudicis ſecularis ip̄o fa cto corruit. deſīmū. ec. decet. li. vj. An autem in domo eccleſie ſnīe late teneant. Reſpon. Panormita. in. c. primo. extra eo. dicit ꝙ licet iudex non debeat facere. ſi tamen facit credo valere proceſſum. quia cuꝫ dicta conſtitutio ſit pe nalis non debet extendi. Et intelligo ꝙ in domo Emunitas. jͣ. eccleſie non debet iudex ſecularis ius reddere: qͣn do propria auctoritate: quaſi ex iure publico eligit ibi manſionem. Secus autem puto vbi haberet illam domum conductam ab eccleſia vel gratꝭ cō ceſſam. Quid de ꝯtractibus initis in eccleſia. nunquid valebunt? Rn̄. glo. in dicto. c. decet. ꝙ non debēt fieri. ⁊ qui faciunt peccant. tamen ꝯtractus tenēt. nam cum tm̄ ꝓceſſus ⁊ ſententias iudicum irritet ⁊ penalis ſit ꝯſtitutio: penam non extendā. Item non fiant ibi ꝑlamenta. ⁊ gl. ibi dicit. ꝙ hoc eſt cō tra vniuerſitates italie: que frequenter faciunt in eccleſijs talia ꝑlamenta. Iteꝫ ꝓhibet̉ ne in eccl̓ijs et cimiterijs fiant ſeditiones: conclamatōnes: im petus vniuerſitatum. et quarumlibet ſocietatum contentiones: negociationes. et precipue nundi narum aut forma cuiuſcunqꝫ tumultus: ac ſtrepi tus iudiciorum ſecularium. Et glo. in verbo ſecu lariū dicit eccleſiaſtica ergo iudicia ibi tractari poſ ſunt. Quid autem de vendentibus candelas in eccle ſia? Archi.f. dicit. ꝙ clerici vel religioſi qui hoc fa ciunt principaliter ad ſatiſfaciendum deuotōni fi delium excuſari poſſunt. Si aūt ad cupiditateꝫ et lucrum principaliter non vident̉ poſſe excuſari a lucro eis prohibito talis negociatōnis. Et p̄cipue in tali loco. Sicut nec ſacerdotes veteris teſtamē ti: in his que vendebant in templo. Et in caſu pre dicto qͣꝫuis ꝯſulendum ſit ꝙ lucrum factuꝫ in hu iuſmodi pauperibus erogetur: non tamen hoc vi detur eſſe de neceſſitate. Et ratio eſt: quia datio et receptio pecunie in huiuſmodi: de ſe nō ē prohibi ta. Sed actus negociandi. non ſimpliciter: ſꝫ in ta li loco: temꝑe: perſona vel fine. licet aliqui ꝯtrariū dicant. Non tamen inuenio aliquod ius: vl̓ doc ſolenneꝫ hoc expreſſe dicentē.ſ. ꝙ de neceſſitate ſit pauperibus dandū. Utrum eccleſia non conſecrata habeat predi ctas emunitates? Reſpon. Panormita. in. c. eccle ſie. eo. tit̓. dicit ꝙ ſic. de quo vide ſupra. Abſolutio primo. Idem dic de eccleſia interdicta: vt gaude at priuilegio eodem. Idem de cimiterio. Item lai ci in choro eſſent non debent. tn̄ Panor. in. c. j. de vi. ⁊ ho. cle. dicit ꝙ hoc nō eſt priuilegiū clericorū: ſꝫ vt pſallentes nō impediant̉. An aūt priuata oratoria gaudeant eadē īmuni tate. vide sͣ. Abſolutio primo. Quid ſi poſſeſſio aliqua ſiue domus tenebatur albergum facere alicui: et ipſa poſtea peruenit ad eccleſiam? Reſpon. ẜm Hoſtien̄. eccleſia tenebit̉ aut rei ſeruitium exhibere aut ipſam poſſeſſioneꝫ vendere. Que emunitas perſonarum eccleſie. et quam emunitatatem habeat eccleſia circa res tempora les. et quā emunitatē habeant p̄dia eccleſie. vide bitur in locis ſuis. Que pena violantium emunitateꝫ eccleſie? Re ſpon. ẜm Goſ. Qui aliquo modo eccleſias violāt: ſeu ꝑſonas: ſeu ab ipſis rapiunt violenter: ſeu vſur pant bona ipſarum: ſacrilegium committūt. ⁊ ex communicandi ſunt. in certis v̓o caſibus ſunt ip

ſo iure: vt incendiarius ⁊ effractor eccleſie. vt dcm̄ eſt sͣ. Abſolutio primo. Uiolator v̓o eccleſiaſtice li bertatis excōicatus eſt ipſo iure. Quando aūt dicatur fieri ꝯtra libertatem eccle ſie. Dic quotiens tollitur: vel minuitur libertas eē cleſie: etiam particularis. quando vꝫ libertas talis non eſt minus eccleſie particularis: ſed eſt etiaꝫ ge neralis aliarum. vt in. c. j. e. ti. li. vj. Et hoc ex pꝫ ꝙ qui turbat iuriſditōeꝫ vnius ordinarij eccleſiaſtici turbat libertatem eccleſie et dicitur facere iniuriaꝫ eccleſie vniuerſali. Et ex his decidit̉ alia queſtio: q̄ fuit de facto de quodaꝫ ſtatuto quo cauebatur ꝙ nullus preſumeret allegare ꝙ prepoſitus praten. eccleſie non haberet iuriſditōnem quaſi epiſcopalē in loco. Dicitur ꝙ eſt ꝯtra libertatem eceleſie. nam per tale ſtatutum violater libertas epiſcopi diocꝭ qui in ſpirituali iuriſditione fundat intentionem de iure communi in tota dioceſi. xxv. di. perlectis. Eſt etiam violatio libertatis eccleſiaſtice: ſi laici di ſponunt auctorizabiliter in aliquo de rebus eccle ſie. vt in. c. bene. xcvj. di. ⁊. c. eccleſia ſancte Marie. de ꝯſti. Et ſic ꝯſuluit Lap. de caſti. Sed quid ſi eccleſie particulari: vel alicui ſpec ali ordini competit aliquod particulare priuilegi um. et iſtud violetur? Pone exemplum de ipriui legio ciſtercienſis. de quo de reſcrip. cum ordinem vnde ſi aliqͥs delegatus apoſtolicus vrget ciſterci enſes ad reſpondendum coram ſe per reſcriptum non faciens de eoꝝ ordine mentionem. An faciat ꝯtra libertatem eccleſie? Rn̄. ꝙ non. Naꝫ hoc ca ſu oportet ꝙ citatus alleget priuilegiū ſuum. forte enim negabit̉ eſſe ciſtercienſem. Et eſt verū ſic in tellectum: quod tenet̉ docere de his que ſunt facti Et hoc niſi ſit notoriū. de hoc tamen vide. jͣ. Exē ptus. Et ex p̄dictis ꝯclude ꝙ ſit ꝯtra libertateꝫ ec cleſie quandocunqꝫ violatur priuilegium ꝯceſſuꝫ ſuper generali libertate eccleſie. Et hoc ſiue viole quo ad omnes eccleſias ſiue clericos: ſiue quo ad vnam eccleſiam vel clericum: quia omnes eccleſie ſunt vna. xxiiij. q. j. loquitur. Secus de libertate ticularis eccleſie. id eſt non competenti generali ec teſie Munitas. l. ſcꝫ cōfugientiuꝫ ad eccleſiam. Nullus ad eccleſiam ꝯfugiens inde per vim extrahi debet: preterqͣꝫ in quibuſdam ca ſibus. Primo ſi ille qui ꝯfugit ad eccleſiam ſit pu blicus latro. Publicus latro ẜm panor. in. c. inter alia. extra eo. dicitur qui palam et publice furatur vt ſunt iſti pirrate: vel qui publice ſtant in ſtratis vel qui ſtant in arce: vel caſtris. ⁊ derobant tranſ euntes. Scd̓o ſi ſit nocturnꝰ populator agrorum: qui dr̄ ille: qui obſidet ſtratam publicam deroban do tranſeuntes. Et differt a publico: qꝛ iſte clan deſtine furat̉: et in nocte ſegētes deſtruit duꝫ ī eis ſe abſcondit ⁊ iacet ⁊ latet: vl̓ quia p̄ter homicidia ⁊ rapinas que facit in ſtratis comburit et deſtruit agros illoꝝ qui ei non ſeruiūt. Iſti aūt duo caſus p̄cipue excipiunt̉ ẜm Io. an. qꝛ de alijs p̄ſumitur ꝙ non inſidioſe hoc fecerint. hoc eſt ꝙ non ex pro Emunitas. ij. Fo. LXXVII. poſito prius deliberato: ſicut in iſtis preſumit̉. Et licet leges plures ꝑſonas excipiant: per ius cano nicum in hac parte legibus derogatū eſt. vt in di cto. c. inter alia. Quid ſiquis in eccleſia ꝯmiſſit maleficiū. ſꝑans ſe ab eccleſia defendi. qd̓ ſemꝑ p̄ſumit̉ niſi ꝯtrariū ꝓbet̉. An debeat ꝑ eccleſiā defendi? Rn̄. Panor. in. c. īmunitatē. extra eo. dicit ꝙ nō. Et dicit ꝙ ille tex. loquit̉ de delicto in eccl̓ia ꝯmiſſo. dictū vero. c. inter alia. loquit̉ gnaͣliter de delicto extra eccleſiaꝫ cōmiſſo. Quid aūt ſi delinquens in eccleſia: ibi non deli quit eo animo vt defenderet̉ ab eccl̓ia. nunqͥd ex cludet̉ ab hac emunitate? Rn̄. Ho. dic̄ ꝙ p̄ſum ptio iuris ⁊ de iure videt̉ ꝯtra delinquentē in ec cleſia. tn̄ ꝯcludit ꝙ ſi poſſet ꝯſtare ꝙ nō ex ꝓpoſito ꝓpt̓ inimicitias: ſꝫ verb̓ nouiter ortꝭ homicidiū ibi ꝯmiſerit: qꝛ tūc hēbit hanc emunitatē. Et p̄ſumit̉ ille animꝰ: exqͦ nō hābat cum offenſo inimicitias Et cū hoc dicto tranſeunt cōiter doc. Quid ſi nō homicidiū vel membroꝝ mutilatō nem: ſꝫ alia delicta in eccl̓a qͥs ꝯmiſit. Nunqͥd ha bebit hāc emunitatē? Rn̄. panor. in. d. c. īmunita tem. dicit ꝙ in om̄ibꝰ delictꝭ grauibꝰ locuꝫ hꝫ. d̓. c. īmunitateꝫ. puta ꝙ nō gaudebit emunitate: tum ꝓpter identitatē ratōnis tū ꝓpter rōnes que ponū tur: q̄ ſunt gnaͣles ad oīa delicta: ſaltē enormia. Quid ſi ſtans extra cimiteriū trahit eū qui ſtat intus ꝑ ꝑtem mantelli: q̄ manet exterius. An di cat̉ offendere eccl̓ie immunitatē? Rn̄. Uin. in. c. fi. e. t. tenet ꝙ ſic. Nā ⁊ qͥ trahēt clericū ſic incidēt in canonē. Secꝰ tn̄ ẜm Goſ. ſi volentē de loco im munitatis trahat eū ad mortē: vl̓ aliā penā eorꝑa lē ꝯdēnat. Rō qꝛ canon ſolā violentiā ꝯdemnat. Sꝫ volenti nō fit iniuria ⁊cͣ. Idem panor. Quid ſi exn̄s in loco īmunitat ꝭꝑcutiat enormi ter exn̄tem extra illū locū. An hēat locū. d. c. fi. ℟. panor. in. d. c. fi. dic̄ ſe credere ꝙ ſic: qꝛ delictū fuit principiatū in eccl̓a. lꝫ alibi ꝯſummatū. Pone. aliqͥs cepit aliquē ꝑ ꝑſonam in platea et portauit eū extra plateā. ⁊ ibi ꝑcuſſit eū. An puni atur tanꝙͣ ꝑcutiēs in platea. ℟. Bar. in. l. qd̓ ait. ff. de adul. ꝯcludit ꝙ nō. et ibi dic̄ ꝙ qn̄qꝫ inſpicit̉ initiū quo ad locū. ⁊ qͦ ad tempꝰ. ⁊ qn̄qꝫ inſpicit̉ fi nis. nam qn̄ initiū ⁊ finis ſunt illicita: tūc inſpici mus finem. ⁊ hoc fauore rei. ne de vtroqꝫ puniat̉. Sed qn̄ principiū eſt licitum ⁊ habet cauſam lici tam: tunc illud principiū inſpicimus. pro hoc fa cit optime. l. qui cū maior. ff. de bo. li. Et ꝑ hoc ſol uit̉ p̄dicta queſtio. ⁊ hec ſequens. Pone aliqͥs in ſultauit aliquem in platea. ⁊ fugauit eū vſqꝫ extra plateam. ⁊ ibi eum ꝑcuſſit. Non videtur eum ꝑ cutere in platea. Sed pone alium caſum. Statu to cauet̉ ꝙ quis poſſit effendere alium ingredien tem in poſſeſſionem ſuam: in ipſa poſſeſſione ſine pena. Hodo aggredior vnum ingredientem in poſſeſſionem meam. ⁊ eum fugienteꝫ ꝑſequor ex tra poſſeſſionem meam. ⁊ ibi eū ꝑcutio. Certe lici te ꝑcutio: ſeu occido. Huiꝰ ratio eſt: qꝛ initiū fuit licitum. tene menti p̄dicta. hec Bar. in. dicta.. qd̓ ait. vbi etiam ex illa. l. infert. ꝙ in maleficijs dicit̉ n iiij

incōtinenti fieri: quod ſit vno impetu licet duret per horas illa rixa. Quid de eo qui exiſtens in eccleſia mandauit delictum alibi cōmitti. vel econtra exiſtens extra eccleſiam mandauit delictuꝫ ī eccleſia ꝯmitti. An gaudeat immunitate ſecuto delicto ad eccleſiā cō fugiens. hec queſtio dependet ab illa. vbi dicatur delinquere mandator. an in loco vbi mandauit. an v̓o vbi delictū fuit conſummatuꝫ. Tex. in cle. paſtoralis. de re iudi. iuncta glo. videtur innuere. ꝙ videt̉ delictū ꝯmittere vbi fuit ſecutum. An autem confugiens ad eccleſiam exceptis p̄ dictis caſibus conſequatur prorſus remiſſionē de licti. Rn̄. Panor. in dicto. c. inter alia. dicit ꝙ nō. Sed conſequitur principaliter duo. Primo vt in de non poſſit trahi violenter. Secundo vt nō poſ ſit amplius de illo delicto damnari ad mortem: vl̓ ad aliam penam corporis afflictiuam. Poteſt er go damnari pecunialiter: vel aliter ꝙͣ in perſonaꝫ. Ad hoc. c. conſtituimus. xvij. q. iiij. vbi dicitur ꝙ fugientes ad eccleſiam ſunt ab omni tormentorū genere ſecuri. Contra eos tamen etiam dum ſunt in eccleſia: poteſt agi non ſolum ciuiliter: ſed etiam criminaliter ẜm Panormitanum ibi. dummodo non ſequatur pena corporis afflictiua. poterit er go puniri ad omnem penam preter corporalem. ⁊ ſi non poteſt ſatiſfacere: ſeruiet ei imperpetuū quē leſit. Sed qualiter mandabitur executioni illa pe na et quomodo procedetur contra iſtum exquo ē in eccleſia. Dic ꝙ poterit exire eccleſiam: naꝫ ex ſo lo confugere ad eccleſiam conſequitur emunitatē vt in dicto. c. conſtituimus. et vbi timeretur de vi olentia: debent prelati recipere cautionem idone am: vel iuratoriam: de vita eiuſqꝫ membris ſaluā dis. Si v̓o nullo modo vult exire de eccleſia forte timens tyrannidem iudicis ſecularis: dic ꝙ nul lo modo debet extrahi per iudicem vel alium. per tex. qui innuit: ꝙ nullo modo extrahi debet. tamē ſi ipſe non vult comparere: poteſt conſtituere ꝓ curatorem. ¶ An autem hec immunitas ſit conceſſa clericis et religioſis: vt non poſſint per iudicem propriuꝫ in eccleſia arceri: ſeu violenter extrahi. Reſpondit Panor. in dicto. c. inter alia. dicit ꝙ ſalua meliori deliberatione: hec immunitas non habet locum in eis: ſi iudex eccleſiaſtiacus cauſa diſcipline vult eos in eccleſia arcere vl̓ extrahere vt duci faciat ad carcerem. hoc probatur apertiſſima ratione: p̄ſer tim in religioſis: qui raro aut nunꝙͣ exeunt clau ſtrum monaſterij. nam ẜm regulam eorum et iu ra ꝯmunia: poſſunt per eorum ſuperiores in mo naſterio arceri: verberari ⁊ incarcerari. Et ſi opus eſt de monaſterio expelli ⁊ in alijs monaſterijs ar tioribus intrudi. vt in. c. vniuerſitatis. de ſentent̓. excom ¶ Quid ſi quis cōmiſit maleficium in vna eccle ſia nunquid defendetur confugiens ad aliā. Re ſpon. ẜm v̓ v̓. ꝙ non. quia cum vna ſit eccleſia ī to to orbe: licet multe ſint particulares eccleſie qui in iuriam facit vni: facit et omnibus. licet forte de cō ſuetudine apud aliquos aliter obſeruet̉: forte pu Emunitas. ij. tantes ꝙ ſicut minor vtit̉ priuilegio ſuo ꝯtra aliuꝫ minorē. Ita vna eccleſia ꝯtra aliā. An aūt ꝯfugiens ad eccleſiā ꝓ debito gaudeat hac immunitate? Rn̄. Panor. vbi sͣ. dicit ꝙ ſic ꝑ text. ibi. vbi ꝓhibet̉ generaliter extrahi de eccleſia inuitus. Et circa hanc materiā. cum querit̉. an ec cleſia p̄ſtet īmunitatē ꝯfugientibꝰ ad eaꝫ. Panor. vbi sͣ. poſt Cy. in. l. pn̄ti. C. de his qui ad ec. ꝯfug. diſtinguit. ꝙ aut ille qui ꝯfugit ad eccleſiā non eſt catholicus: ⁊ ſic nō iuuatur ꝑ eccleſiā. vt. l. j. C. de his qui ad ecc. ꝯfu. Aut eſt catholicus. Et tūc. aut deliquit in eccleſia. aut extra. Si in eccleſia: tūc nō iuuat̉ niſi vt sͣ. dictuꝫ eſt. Aut deliquit extra eccle ſiam: et tūc. an liber vel ſeruus. Siſeruus. aut fu git ꝓpter magnā atrocitatem dn̄i: qui ad mortem eius ſatagit: ⁊ tūc habet locū inſti. de his qui ſunt ſui vel ali. iur̄. hoc eſt ꝙ pinguiꝰ ſuccurritur ſeruo ꝙͣ dicat̉ in dicto. c. inter alia. Nam nō reddit̉ dn̄o ſicut dicitur in. d. c. inter. Sed exquo eius ſeuicia eſt intolerabilis: eſt cogendus ſeruū vendere. Ex pedit enim reipublice ne quis re ſua male vtatur. Aut fugit ꝓpter domini modicā ſeuiciam. Et tūc hꝫ locū qd̓ dr̄ in. d. c. inter.ſ. ꝙ preſtita a domino cautione de impunitate: ſi non velit exire: inuitus extrahit̉. Aut fugit ſine aliqua domini ſeuicia. Et tūc. aut ſine delicto. Et idem dicendum vt ſupra dictum eſt nunc. Aut propter delictum. Et ſi mo dicum deliquit ꝯtra dominum: vt quia forte ſur ripuit vnam menſuram vini: vel quid ſimile. Et tunc habet locum ꝙ dictuꝫ eſt. Aut fugit ſeruus propter delictum non facile. Et tunc aut timet pu niri a domino ſuo aūt ab alio. Si timet a domino puniri fiet ſibi reſtitutio preſtita cautione de im punitate. de qua in dicto. c. inter. Si v̓o timet pu niri ab alio. puta: a iudice. Et tunc idem dicendū eſt in eo quod in libero. Aut queritur d̓ libero ho mine. et tunc aut fugit propter debitum. aut pro pter delictum. Si propter debitum. aut fugit ꝓ pter debitum tributorum. aut propter aliud debi tum. Si propter tributum ſcilicet debitum prin cipi Pe. vt refert Cynus videtur in hoc dicere ꝙ debitores tributorum non extrahuntur de eccle ſia: ſed ibi citabuntur. et ſi defendent ſe: bene qui dem. Alioquin procedetur ad miſſionem in poſ ſeſſionem bonorum. Et ita intelligitur autenticū. de manda. princi.§. publicorum. col̓. tercia. quod Panormita. placet: quia non potuit imperator ꝑ ius ſuum nouiſſimuꝫ preiudicare immunitati eo cleſie per canones conceſſe. Aut fugit propter ali ud debitum. Et tunc ẜm omnes non debet extra hi inuitus. Si auteꝫ liber homo fugitꝭ propter de lictum. Dic vt dictū eſt sͣ. Quid autem ſi de facto fugiens ad eccleſiaꝫ fu it inde per violentiam extractꝰ indebite? Reſpō Panormita. vbi ſupra ẜm Bartolum in dicta. l. preſenti. putat ꝙ de iure petere poſſit vt reſtitua. tur priſtine libertati: cum ea ſit de facto priuatus. hoc apertiſſime probatur in. c. miror. xvij. qō. iiij. vbi dicitur. ꝙ eccleſia debet excommunicationeꝫ compellere extrahentem ad reſtitutionem: ac eti am interdicere: ne a tota domo ſua recipiantur

oblationes. et hoc procedit etiā in extrahente ſer uum. nec euitat dominus reſtitutōneꝫ. licet nunc velit preſtare iuramentū de impunitate. debet em̄ iniurie eccleſie ſatiſfieri. nam iuramentū dꝫ p̄ſtari an̄ extractōeꝫ ⁊ nō poſtea. Quis auteꝫ prouidebit ei de expenſis. ℟. Pa nor. vbi sͣ. poſt Archi. et Ug. diſtinguit ꝙ aūt ille habet ꝓpriū. ⁊ tunc faciet ſibi expenſas. Aut nihil habet. ⁊ debet laborare et victū manibus querere Aut neutrum poteſt. et tunc eccleſia prouidebit ei tanꝙͣ pauperi. Et talis nō ſolū n̄ eſt extrahendus ſed nec moleſtandus: nec veſtis: nec victualia de negari. d. l. preſenti. Hanc auteꝫ libertateꝫ habet ꝯfugiens ad eccleſiam. ⁊ non tm̄ intra eccleſiā. ſed etiaꝫ exͣ infra. xxx. paſſus. xvij. q. iiij. quiſquis. et. c. diffiniuit. Et ſi eſt eccleſia maior etiā īfra. xl. paſſus xvij. q. iiij. ſicut antiquitus. vt ad requiſita natuē: debitis exeat locis. Ita tamen ꝙ nō accedat ad ali as domos.ſ. extraneas. vt in. d. c. diffiniuit. Hoc v̓o priuilegiū. xxx. paſſuuꝫ: nō habent capelle que ſunt infra ambitū muroꝝ in caſtris. vt in dicto. c. quiſquis. Et hoc ꝓpter paruitatē loci. Paſſus au teꝫ ẜm Iſidoꝝ. vt dicit glo. in. d. c. ſicut. eſt menſu ra. v. pedū. pes aūt eſt menſura.xxv. digitoꝝ. An defendetur ꝯfugiens ad pallatium epiſco pi. Inno. refert quoſdam tenere ꝙ ſic per. d. c. con ſtituimus. et glo. ibi idem tenet: etiam ſi domꝰ epi ſcopi ſit extra illos paſſus. quod placet panot. naꝫ videmus in ſimili ꝙ familia epiſcopi gaudet priui legio fori. Quid ſiquis ꝯfugiendo ad eccleſiam obuiauit ſacerdoti portanti corpus chriſti ⁊ ei adhereat. nū quid defendetur? Reſpon. ẜm Hoſtiē̓. ſic: ꝙͣuis non ſit iure expreſſum: tamen quilibet catholicus hoc fouere debet. Si em̄ ſtatua p̄fecti ſaluat: mul tomagꝭ corpus xp̄i. Non ſic tamen ſaluat̉ damna tus ad mortem recipiens corpus xp̄i. quia nihilo minus occiditur. licet Hoſti. putet rationabiliter illa die iuſticiam differendā. Ratio autē ẜm Ho. eſt quia fugiens ad eccleſiam: ad eam liber venit: et ideo ratōnabile eſt ꝙ eccleſia eum in illa liberta te defendat in qua ipſum inuenit. Corpus autem xp̄i datur ducto in carcerem. Ideo libertatē: quaꝫ in eo non inuenit: nō defendit: ſed eum in captiui tate relinquit. Quid ſi excōicatus vel hereticus ad eccleſiā cō fugerit: nunquid defendetur. Quidam credunt ꝙ non. cum ſit extra eccleſiam numero et merito. Item quia ẜm Ug. om̄es excōmunicati dicūtur nō catholici.i. heretici: et om̄es non excōmunicati catholici. ix. q. j. c. nos. Et hoc nota pro intellectu quando quis dicat̉ catholicus: vt multotiens di citur in priuilegijs ordinis. ꝙ fratres poſſint reci pere ordines a quocunqꝫ epiſcopo catholico. An īminente perſecutōne hoſtili: homines cuꝫ familijs ⁊ rebus poſſint ſe in eccleſijs recipere. ℟. eccleſie cum omnibus ornamentis debent teneri munde: nec debent ibi fieri conuiuia vel homīes iacere: aut ſuppellectilia ſua mittere niſi ꝓpter ho ſtiles incurſus aut incendia repētina. aut alias ne ceſſitates vrgentes. Sic tamen ꝙ neceſſitate ceſſa Epiſcopus Fo. LXXVIII. te inde res in loca ſua pͥſtina reportentur. exͣ de cu. euch̓. relinqui. di. xlij. c. pe. ⁊ vltimo. An in eccleſia poſſint fieri ꝓpugnacula ⁊ inde pu gnari ꝯtra hoſtes. Rn̄. ẜm Ray. non debet eccle ſia incaſtellari vel muniri. Ita ꝙ inde fiat guerra. vel recipiantur qui guerram faciunt. ⁊ p̄cipue pre dones. Aliter ꝓpter mētū paganorū: hereticorum pirratarum. ſeu predonum poteſt muniri et poſ ſunt ibi habere recurſum non ſolū clerici: ſed etiaꝫ laici ⁊ defendere eccleſiam ⁊ que in ea ſunt. ar. dicti capl̓i relinqui. xiiij. q. vj. ſi res. et. c. hi qui. Ita tam̄ ꝙ ceſſante neceſſitate incaſtellatio ceſſet. Dicit ta men Hoſti. ꝙ iſta incaſtellatio debet fieri auctori tate epiſcopi. An auteꝫ liceat erigere noua caſtra. Rn̄. ẜm In no. in. c. piſanis. de reſti. ſpo. ꝙ ſicut non licet no ua caſtra facere cum alterius iniuria et emulatiōe ff. de ope. pub. l. opus. Ita nec incaſtellare vetera: vel inhabitata. Sed panor. ibi credit dictum In no. eſſe intelligendum in poſſeſſore iniuſto ſeu ty ranno. Si autem poſſeſſor eſt iuſtus. tunc diſtin guendum: quia aut vult reficere antiqua edificia vel inhabitare de nouo caſtra inhabitata: ad iniu riam vel emulationem alterius. Et ꝓcedit dictuꝫ Inno. quia non licet vti etiam re propria ad iniu riam vel emulationeꝫ alterius: vt alteri noceat: et ſibi non proſit. Aut hoc non facit ad iniuriam al terius: ſed ad conſeruatōnem vel augmentuꝫ pa trimonij: vel honoris ſui. ⁊ tunc putat hoc licere. nec poſſe per alium prohiberi. etiam ſi alijs infera tur timor ſen damnum. ad hoc tex. optimus in. l. ſi in meo. ff. de aqua plu. ar. ⁊ in. c. cum eccleſia vul terana. de elec. et in. c. conſuluit. de iudeis. vbi pa tet ꝙ prohibitus ꝯſtruere de nouo: non ꝓhibetur reficere antiquuꝫ edificium in priſtinā formā. nec hoc caſu poſſet allegari preſcriptio etiam ſi longiſ ſimo temꝑe non refecerit: vel non inhabitauerit. quia cum ille ſit actus mere facultatis ⁊ nihil poſi tine actum ſit in ſui iurꝭ preiudicium: non currit p̄ ſcriptio. vt in. c. Ioh̓es. de cler̄. coniu. vide de hoc sͣ. Conſuetudo. in fi. ¶ Enormia. vide sͣ. Abſol̓o. ſecundo. Utꝝ ep̄alis digni Piſcopus. tas liberet a ꝯditō ne ſeruili vel aſcripticia. Rn̄. ab vtraqꝫ liberat etiā dignitas ſacerdotal̓. diſ. liiij. ſiſeruꝰ. iūcta glo. Multo fortiꝰ a curiali. Uerūtam̄ nec ſeruꝰ. nec aſcripticiꝰ. nec curialis debēt ordina ri: niſi priꝰ fuerint a ſeruili: vel aſcripticia: vl̓ curia li abſoluti. ⁊ ab alijs irregularitatibꝰ ſint īmunes. Utrum epiſcopus poſſit diſpenſare in om̄i cri mine vbi expreſſe a iure nō ꝓhibet̉. Iſta qō eſt qͦ tidiana ⁊ dubitabilis ꝓpter varietate doc. Sꝫ pa nor. in. c. at ſi clerici. de iudi. diſtinguit. Aut q̄ritur nunqͥd ep̄s poſſit diſpenſare ꝯͣ canonē ſuperioris aut ꝯtra canonem ꝓprium. Primo caſu. aut eſt ca non penitentiarius: ⁊ pōt. qꝛ penitentie hodie ſūt arbitrarie. vt in. c. deus qui. de pen̄. ⁊ re. niſi caſus appareat reſeruatus. Si v̓o eſt canon penalis et diſpoſitiuus. Si expreſſe indulget diſpenſatio. nem inferiori: vel expreſſe negat caſus eſt planus.

Si v̓o expreſſe non indulget: nec expreſſe negat. Et tunc. aut dicit diſpenſationem poſſe fieri: licet aliter expreſſe nō indulgeat. Et poteſt ep̄s diſpen ſare. ar. c. nuper. de ſent. excō. Et fuit originale di ctū Inno. in. c. dilectus. de tem. or. Siue ſit ꝯſtitu tio pape: ſiue ꝯcilij. Naꝫ exquo dicit poſſe fieri: re ſpectu pape nō pōt intelligi. Et ſic diſpēſando: hꝰ caſu facere nō dicit̉ ꝯtra ꝯcilium: ſed potius exeqͥ tur conciliū: indulgens diſpenſatōnem. Secus ſi concilium non indulgeret diſpenſatōeꝫ: ſed gene raliter loqueretur. Et pro predicta ꝯcluſione facit. quia diſpenſatio nō eſt ſtricti iurꝭ reſpectu diſpen ſantis. immo eſt quid fauorabile. cum ſepel diſpen ſatio ſit neceſſaria. vt in. c. vt ꝯſtitueretur. l. diſ. E hoc etiā intelligo verū: ſi ꝯſtitutio concilij eſſet ca non late ſnīe. Qn̄qꝫ ꝯſtitutio generaliter loquitur nec ꝑmittendo nec vetando diſpenſatōeꝫ. Et tūc in delictis diſpenſare pōt. In adulterio ⁊ minori bus: niſi reperiat̉ ꝓhibitum. In maioribꝰ v̓o non pōt niſi expreſſe reꝑiatur indultum. In alijs v̓o a delictis nō diſpenſat: niſi reꝑiat̉ ſibi indultuꝫ. hoc ꝓbat̉ in dicto. c. at ſi. ⁊ in. d. c. dilectus. Et cōiter te net̉. quia ꝑ diſpenſatōeꝫ vulnerantur iura ſuperi oris. xxiij. q. iiij. diſplicet. Et aduerte ad vnū dictū notabile in hac materia. ꝙ nō debemꝰ arguere in hac facultate diſpenſandi ab identitate vel maio ritate rōnis. vn̄ licet reꝑiat̉ diſpenſatio ī vno caſu. nō tn̄ debet extendi ad aliū ſimilē vel habentē ma ioritatē rōnis. qꝛ materia deuiat ⁊ ex orbitat a iure ꝯmuni. Et hoc tenet fe. ⁊ Io. an. in regula q̄ a iu re. de reg. iu. in. vj. Et hoc tene. Contra hoc tamē videt̉ caſus expreſſus in. c. ꝑ venerabilē. qui fi. ſint le. in ver. qd̓ in maiori ꝯcedit̉. vbi videt̉ tex. ſingu laris ⁊ nō alibi. ꝙ in materia diſpenſandi licitū eſt arguere a maiori. Sed rn̄deri pōt ꝙ ibi papa loqͥ tur allegando. Poſſet tn̄ ſatis eque dici ꝙ ſi caſus ꝑmiſſus habet ratōnem ꝑmiſſionis expreſſam: ꝙ tūc extendat̉ vbi reperit̉ eadem ratio. qꝛ tūc nō fit extenſio: ſed potius includitur ex tacita mente ꝑ mittentis. ar. op. ex notatis per glo. in. c. j. de tem. or. in. vj. et in. c. qͣꝫuis. de elec. li. vj. Predicta tamē limita vt ep̄us non poſſit diſpenſare: niſi vbi repe ritur ꝑmiſſutniſi ſubſit maxima ⁊ vrgens cauſa Ita reperio tuere dominos de rota. et Bal. in. l. om̄es populi. ff. de in. ⁊ iur̄. per tex. notabileꝫ. in. l. ſi hominem. ff. mādati. qui dicit ex cauſa ep̄m poſ ſe ſtatuere contra iura. Et ſic fortiꝰ diſpēſare. Sed hoc intelligo quando ſuꝑuenit noua cauſa: vel an tiqua non veriſimiliter cogitata per papam. Et ſi hoc dictum eſt verum qd̓ videtur ſatis ratōnabi le. limitat notabiliter iſtam materiam ⁊ materiam ſtatutorū. Secundo membro principali. An epi ſcopus poſſit diſpenſare ꝯtra propriam ꝯſtitutio nem. Inno. in. d. c. dilectus. dicit ꝙ non: quem ſe quitur Arch. in. c. licet. de elect. li. vj. Contrarium tamen ſentit idem Innocen. in. c. cum ad mona ſterium. de ſta. mona. vbi tenet ꝙ conditori cano num licet contra ſuam cōſtitutōnem diſpenſare: etiam ſine cauſa. Idem Io. an. Do. an. limitat: ni ſi conſtitutō tranſierit in priuilegium vel contra ctum. Et ſic poteſt intelligi opinio contraria: vl̓ ni Euchariſtia ſi conſtitutio eſſet iurata. quia tunc ſtante cōſtitu tione: non poteſt diſpenſare: cum ſeipſum a iura mento abſoluere nō poſſit. Facit quod notat Io. an. poſt Hoſti. in. c. j. de ſup. ne. pre. in. vj. vbi po nit vnum notabile dictum: limitans predicta. ꝙ vbi canones imponunt legem ipſis epiſcopis: nō diſpenſat: niſi hoc reperiatur conceſſum. Predi cta ergo reſtringunt̉ ad canones ſe dirigentes ad ſubditos. ¶ Quid autem ſi alicui datur poteſtas diſpenſan di cum adultero. Item poſtea et ſeparatim cuꝫ in ceſtuoſo. An poſſit diſpenſare cum adultero ⁊ in ceſtuoſo? Reſpon. Bart. in. l. ſtipulationum. de ver. ob. determinat ꝙ ẜm iurꝭ rigorem ſub ſimpli cibus non continentur mixta. ſed ex benignitate ſic. Cum ergo queſtio noſtra loquatur in benefi cijs: fiet largiſſima interpretatio. vt. l. fi. ff. de con ſti. prin. Iteꝫ ſub ſimplicibus continentur mixta cauſa vitande contrarietatis. vt in dicta. l. ſtipula tionum. Item vbi lex hoc exprimeret. Sed extra hos caſus diſpoſitio facta de adultero ⁊ inceſtuo ſo ſeparatim non porrigitur ad ſimul iuncta. vt. ff de adul. l. vim paſſam.§. preſcriptione. Idem te net Bal. inſti. de act. Et vide eundem Bal. in di cta. l. omnes populi. vbi dicit ꝙ mixtum non ve nit appellatione ſimplicis. vt ſtante ſtatuto. ꝙ fe mina contrahat cum conſenſu propinquorū: non intelligitur de hermofrodita. De hac materia vi de. jͣ. Illegitimus. ¶ Epiſcopus non pōt reſtituere depoſitum: ſiue degradatum ſed tm̄ papa. di. l. c. j. et. ij. Nam nec preſes ꝓuincie pōt illum reſtituere quē damnauit ff. de queſti. l. j. Epiſcopi et ſuperiores nullam ſententiam ſu ſpenſionis vel interdicti incurrūt ipſo iure: niſi de eis expreſſe dicatur. extra de ſen. excom. quia peri culoſum. li. vj. ¶ Utrum liceat ep̄o ꝓpter aliquam ꝑſecutionem deſerere gregem? Rn̄. ẜm Tho. vbi ſubditorum ſalus exigit perſone paſtoris preſentiam: nō debet paſtor gregem ſuum deſerere. nec propter aliquod ſcandaum temporale. nec ꝓpter aliquod perſona le periculū īminens: cum bonus paſtor animam ſuā teneat̉ ponere ꝓ oubꝰ ſuis. Si v̓o ſubditoruꝫ ſaluti poſſet ſufficienter in abſentia paſtoris ꝑ ali um prouideri: tunc licitum eſt paſtori propter ali quod eccleſie cōmodum vel propter perſone peri culum corporaliter gregem ſuum deſerere. Poſſet etiam deſerere plebem ꝓpter ipſius maliciam. vt ī c. niſi cū pridem. de renun. Uchariſtia.j. cōmu niter. L ¶ Que eſt forma ſacr̄i euchariſtie. Rn̄. ẜm doct. Forma ꝯſecratōnis panis hec ē. Hoc eſt em̄ corpꝰ meū. Coniūctio aūt.n. nō eſt de ſub̓a for me: tn̄ apponi dꝫ ẜm vſum eccl̓ie. qui vſus a bea to petro initiū ſumpſit. Forma aūt ꝯſecratōis ſan guinis hec eſt. Hic ē.n. calix ſanguinis mei no. et eter. te. mi. fi. qͥ ꝓ vob̓ ⁊ ꝓ mul. ef. in re. pec. Et ẜm Ry. in. iiij. di. viij. quibuſdā vr̄ ꝙ in his v̓bis cō

ſiſtat forma ꝯſecratōnis vini. hic eſt calix ſanguīs mei. qꝛ in illis verbis ſufficienter exprimit̉ tranſb̓ ſtantiatio vini in ſanguinē. Alijs aūt videt̉ ꝙ cuꝫ hec verba ſequentia vſqꝫ ibi. in remiſſioneꝫ pecca torum incluſiue: nō ꝯſtituant nouam oratōneꝫ: ſꝫ ſunt determinatio p̄dicati: ꝙ ſunt de eſſentia for me ꝯſecratōnis vini. Que auteꝫ p̄cedunt ꝑtinent ad ſacramenti vſum: ſeu reuerentiā. Ea etiā q̄ ſe cunt̉ ad reuerentiā ſacramēti ordinata ſunt. Quid ſi mutent̉ iſte forme. Rn̄. non debēt mu tari. aliter non ꝯficeretur: etiaꝫ ſi eundem ſenſum habere videant̉. Similiter non debet aliquid mi nui. quia ſi dicat̉. Hoc eſt meuꝫ: remanet indeter minatum: quid meum ſit. Et ſi dicat̉. Hoc eſt cor pus: nō ſignificat ꝓprium corpus xp̄i. Quid ſi aliquid addat̉ qd̓ ſignificatōeꝫ nō mu tet: nec errorem inducat. Dic ꝙ nihilominꝰ ſit cō ſecratio. vt ſi dicat̉. Hoc eſt corpus meū dilectum vel ſanctū: tamē qui hoc faceret: valde increpan dus eſſet. Utrum virtute verboꝝ poſſit ſacerdos quan tamcūqꝫ materiaꝫ ꝯſecrare. Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. di. xj. quantitas magna vel parua nihil ad hoc fa cit: ſꝫ tamen ipſa forma cum ꝓnomine demōſtra tiuo on̄dit ꝙ materia ꝯſecranda dꝫ eſſe corā ſacer dote. vn̄ ſacerdos exiſtens in domo ſua nō poſſet ꝯſecrare panem qui eſt in altari: aut etiam in foro: neqꝫ totū vinum qd̓ eſt in celario. Sꝫ quantacun qꝫ ſit quantitas panis vel vini: que ꝓponitur corā ſacerdote: poſſet ab ipſo ꝯſecrari. Ri. aūt hāc opi. nec approbat nec reprobat. Quid ſi alique hoſtie ex oblinione remanent in altari: aut aliqua pars vini. ⁊ ſacerdos ꝯficit. nun quid ſunt ꝯſecrate. Rn̄. ẜm Al. in libro de miſſa: ꝙ non. qꝛ de eis non intendit: qꝛ in hoc ſacramen to ſine intentōne nihil agit̉: etiam ſi guttā vini ad hereat pedi calicis. Ochariſtia. lj. quo ad et materiam. Que ſit materia huius ſacra menti. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xj. ꝙ ma teria ꝯpetens eſt panis triticeus ⁊ vinuꝫ vitis: qꝛ xp̄c de tali pane ⁊ vino ꝯfecit ⁊ ꝯficiendū inſtituit Utrum poſſit confici de pane facto de ſpelta vel farre vel ſicali. Quibuſdam: vt dicit Ri. vide tur ꝙ poſſit confici de ſpelta: quia ſpelta non dif fert a tritico niſi in accidentibus. Alijs autem vi detur ꝙ non: quia ex tritico nunꝙͣ generat̉ ſpelta niſi qn̄qꝫ ꝑ degeneratōnem ꝓpter naturam terre. xxxis Sed ſi ſpelta eſſet eiuſdem ſpeciei cum tritico: poſ ſet ex tritico naſci. Idem dicendum de ſicali ⁊ far re ꝙ de eis nō poſſit ꝯfici: licet ex tritico aliqn̄ na ſcatur ſicalis ꝑ degeneratōeꝫ ꝓpter naturaꝫ terre. tn̄ ſunt diuerſaꝝ ſpecierum. Et ẜm Ri. accipitur hic triticum ꝓ frumento dumtaxat. Quid ſi grana alterius generis admixta ſint tri tico. Dic ẜm doct. ſi tanta eſt permixtio: ꝙ trahat ad aliam ſpeciem vt qn̄ appoſitum eſt p̄dominās vel etiam ad ſpeciem mediā: vt qn̄ eſt equalis vir tus in vtroqꝫ miſcibilium: tūc non pōt ꝯfici. quia mutata eſt ſpectes panis triticei. Secūs ſi nō tan Fuchariſtia. ij. Fo. LXXIX. ta eſt additio: quin maneat ſpecies panis triticei: qꝛ tūc confici poteſt. Quid ſi panis fieret d̓ aqua roſacea ⁊ huiuſmo di. Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ nō poteſt ꝯfici: ſꝫ dꝫ ꝯfici de aqua naturali. Idem Tho. in. iiij. Alij autē di cunt ꝙ pōt ꝯfici: qꝛ aqua in pane non remanet: ſi cut dicimus de aqua q̄ apponit̉ vino: que in vinū cōuertitur. Et hanc opi. tenet Aſten. Sꝫ primam opi. dicit Tho. eſſe ꝓbabiliorem. Quid cum hoſtia cōſecranda tamdiu ſtetit ꝙ incipit corrumpi. Rn̄. ẜm Tho. ꝙ ſi ſit tanta cor ruptio. ꝙ ſpecies panis non remaneat. tunc non pōt ex ea cōfici. Si autem ſpecie manēte ſit aliqua diſpoſitio ad corruptiōeꝫ: pōt ꝯfici. qͣꝫuis grauiter peccet conficiens in tali ſcienter ꝓpter irreuerētiaꝫ ſacramenti. ⁊ ꝙ ſpecies remaneat pōt cognoſci ex hoc ꝙ continuitas nō eſt ſoluta: nec alia acciden tiā oīno ablata. Utrum ꝯfici poſſit in fermentato. Rn̄. ꝙ ſic. ſꝫ confici non debet niſi in azimo. et qui ꝯtrafaceret grauiter peccaret: agens ꝯtra ſtatutum ⁊ conſue tudinem eccleſie. Addit aūt Tho. in tercia parte. q. lxxiiij. ꝙ ꝙͣuis ꝯſuetudo ꝯficiendi in azimo rati onabilior ſit. grecus tn̄ peccaret conficiendo in azi mo: quaſi ꝑuertens eccl̓ie ſue ritum. ¶ De quo vino poſſit ꝯfici. Dicendū vt dictū eſt: tm̄ de vino vitis. ⁊ qꝛ in eo xp̄c ꝯfecit. Et hoc ſolū ꝓprie eſt vinū. ⁊ cōius etiā in potum ſumit̉. Utrum ꝯfici poſſit de aceto et huiuſmodi. ℟. ẜm doc. ꝙ ſi vinum eſt factum oīno acetum: non pōt ꝯfici: qꝛ non eſt amplius vinum. Sꝫ ſi vinum eſſet in via aceſcendi. Idem eſt iudicium ſicut de pane qui eſt in via ad corruptōeꝫ. peccat tn̄ confi ciens ꝓpter irreuerentiā ſacramenti. Utrum poſſit ꝯfici de agreſto. Rn̄. ꝙ non: qͥa adhuc nō hꝫ ſpeciem vini. Utrum poſſit cōfici de muſto. Rn̄. ẜm Ri. ꝙ ſic. Naꝫ in eo ſaluat̉ forma vini. Om̄ia eniꝫ vina ſunt eiuſdem ſpeciei. lꝫ varient̉ qͣꝫtum ad ſubtilita tem ⁊ groſſitiē: albedinē ⁊ rubedinem. Utrum aqua debeat apponi vino ⁊ in quanta quātitate. ℟. ẜm Ri. ꝙ aqua eſt vino apponen da: nō de neceſſitate ſacr̄i: ſꝫ de ꝯgruitate. tn̄ pecca ret qui ſciēter omitteret aq̄ appoſitōeꝫ: qꝛ ageret ꝯͣ ꝯſtōnem eccleſie. Dꝫ aūt apponi ideo paꝝ vt in vi num totaliter ꝯuertat̉. al̓s nō ꝯficeret̉: vt infra di cetur. Et nō dꝫ apponi aqͣ roſacea: vel alia artifici alis. ſi tn̄ apponeret̉: nihilominꝰ ꝯficeret̉. naꝫ ipſa in vinū ꝯuerteret̉ ſicut aqͣ naturalis. Quid ſi apponeret̉ aqͣ qn̄ vinū adhuc ē ī dolio ℟. nō ſufficeret: qꝛ hͦ nō ſignificaret aliqͥd. Sꝫ oꝫ vt īminente oblatōne apponat̉ ad ſacr̄m. Utrū in terrꝭ vbi nō eſt vinū poſſit ꝯfici de aqͣ rubea: in qͣ lotus eſt pannꝰ vino rubeo intinctus. Rn̄. nō: qꝛ illud eſt magis aqͣ rubea ꝙͣ vinū. vnd̓ hoc damnat̉ de ꝯſe. di. ij. cum omne. Utruꝫ in euchariſtia poſſit aliquis liquor per miſceri ſpeciebus vini. Rn̄. ẜm Pe. in. iiij. diſtin. xij. Si additur res alterius nature et maioris vir tutis: tranſmutat ſpeciem vini in ſe. et ſi equalis virtutis tranſmutatur vtrunqꝫ in naturam ter

tiaꝫ. Et ſic vtroqꝫ modo deſinit ibi eſſe ſpecies vi ni. ⁊ ꝑ ꝯſequens ſanguinis xp̄i. Si v̓o ſit minoris virtutis. tranſmutat in naturā ſpeciei vini. verū tamē ſub ꝑtibus illis ad quas liquor additus pe netrat: cum nō ſint ibi accidentia ſine ſubiecto: de ſinit eſſe ſanguis. ꝙ ſi liquor additus ſit eiuſdē na ture ⁊ maior: tūc ad om̄es diuiſiones ſpeciei ꝑueīt ⁊ eius ꝯtinuitatē totaliter ſoluit: ⁊ ſic incipit eē ali us liquor: ⁊ ſanguis xp̄i ibi eſſe deſinit. Et idem ſi equalis ſit. Si v̓o ſit minor: tūc nō ꝑuenit ad om nes diuiſiones ſpeciei. Sub partibus ergo illis ad quas vinū additū ꝑuenit deſinit eſſe ſanguis: cuꝫ iam accidentia ſint ſine ſubiecto. ⁊ ꝯtinuitas ſpeci ei que erat ſine ſubiecto ſoluta ſit. Sub partibꝰ v̓o illis ad quas nō venit: manet xp̄i ſanguis. Ochariſtia. ilij. guo ad mi niſtrum ⁊ eius miſſam. Et queritur primo vtrū ſacerdos cō ſecrans ſemꝑ debeat ſumere? Dic ꝙ ſic: hūc caſuꝫ videsͣ. c. Cōmunicare. ⁊ ſolus ſacerdos hoc ſacra mentū ꝯficere poteſt. Utrum plures ſacerdotes poſſint ſimul eandē hoſtiam ꝯſecrare? Rn̄. Innoc. de officio miſſe di cens. ꝙ ꝯſueuerūt p̄ſbyteri cardinales circūſtare pontificem ⁊ cum eo pariter celebrare. Cunqꝫ cō ſummatū eſt ſacramentū: de manu eius ꝯmunio nem accipere ſignificantes apoſtolos: qui cum do mino pariter diſcumbentes: de manu eius eucha riſtiam acceperūt. Ri. autem in. iiij. diſt. xiij. dicit ꝙ de lege cōmuni non debet ſuꝑ eandem hoſtiaꝫ forma conſecratōis niſi ab vno ſacerdote proferri et ſemel tm̄. Ex cauſa tamen ſpeciali licitum eſt qͣn doqꝫ eam a pluribus ſacerdotibus ꝓferri. nec ta men a quolibet: niſi ſemel tm̄. ẜm em̄ morem qua rundam eccleſiarum ſacerdotes cum ordinantur epiſcopo celebranti celebrant. Alij v̓o dicūt vt re citat Ri. ꝙ epiſcopo concelebrante: illa verba nō debent dicere intentione conſecrandi: ſed tm̄ illa verba materialiter recitare ad repreſentanduꝫ. ꝙ quando diſcipuli a chriſto poteſtatem conſecran di acceperunt hanc formam conſecrādi dedit eis. Ri. autem nullam iſtarum opi. reprobat. Et ta les ſacerdotes concelebrantes ẜm Innocen̄. intē tionem ſuam debent referri ad illud inſtans in qͦ epiſcopus verba profert conſecratōnis. Siue pri us: ſiue poſterius verba proferāt. et ſic eſt vna tm̄ conſecratio. Utrum vno ſacerdote deficiente miſſa debeat per alium ſuppleri. Reſpō. ẜm Tho. in tercia par te. q. lxxxiij. Si ſacerdos morte: aut īfirmitate gra ui occupetur: ante conſecratōnem corporis chriſti non oportet vt per alium ſuppleatur. Si v̓o con ſecrato corpore: ante conſecrationem ſanguinis: vel etiam conſecrato vtroqꝫ: debet miſſe celebritas per alium expleri. Quid ſi ſacerdos poſt conſecratōnem corporis ſed ante conſecrationem ſanguinis percipiat vi num: aut aquam non eſſe in calice? Reſpon. ẜm Thomam vbi sͣ. debet ſtatim apponere et conſe crare. Si v̓o poſt ipſam conſecrationem percipit Euchariſtia. iij. ꝙ vinum non fuit appoſitum. ſi quidem hoc per cipiat ante ſumptionem corporis debet depoſita aqua ſi ibi fuerit: ponere vinū cum aqua. ⁊ reaſſu mere a verbis ꝯſecratōnis ſanguinis. Si v̓o hoc ꝑcipit poſt ſumptōeꝫ corꝑis: debet apponere aliā hoſtiā: iterū ſimul cū ſanguine ꝯſecrandaꝫ ⁊ in fi ne ſumere hoſtiā iterū ꝯſecrataꝫ ⁊ ſanguineꝫ. Nō obſtante etiā ſi prius ſumpſit aquam que erat ī ca lice: qꝛ p̄ceptum de ꝑfectiōe ſacramenti: maiorꝭ eſt ponderis: ꝙͣ p̄ceptuꝫ ꝙ hoc ſacr̄m a ieiunis ſuma tur. Sco. aut in. iiij. dicit ꝙ hoc vltimo cāu ſufficit incipere ab illo loco. Sil̓i modo poſtqͣꝫ ⁊cͣ. Et ſuf ficit ꝯſecrare ſanguinē. de hoc dictū eſt sͣ. Cōicare Alex. aūt de ales. in. vj. li. ꝯpendij theologie dicit. ꝙ vbi ſacerdos cognoſcit ante ſumptōneꝫ: ſolam aquam fuiſſe miniſtratā: ⁊ nō ſumpſerit: dꝫ vinuꝫ reponere: remouendo aquam primam de calice: ⁊ verba ꝯſecratōnis.ſ. Sil̓i modo ⁊cͣ. ſupͣ vinuꝫ ap poſitum dicere. Si v̓o aquam ſumpſerit: de negli gentia debet dolere ⁊ penitere. ⁊ qꝛ ieiunus nō eſt ꝓpter aquā ſumptam: non debet vinū ponere nec illud ſumere. Quid ſi ſacerdos nō recolit ſe dixiſſe ea q̄ in cō ſecratione dicunt̉. Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. nō debet ex hoc turbari. Non enim qui multa dicit: recolit omnium que dixit. Si tamen ſacerdoti ꝯſtet pro babiliter: ſe aliqua omiſiſſe. Si quideꝫ nō ſunt de neceſſitate ſacramenti: nō debet reaſſumere: ſꝫ de bet vlterius ꝓcedere. Si v̓o certificetur ſe omiſiſſe aliquid eorum que ſunt de neceſſitate ſacramenti. ſcꝫ formam ꝯſecratōnis: debet reaſſumi ipſa for̄a. Et ẜm Ri. in tali caſu dicat huiuſmodi verba cō ſecratōnis. Non abſolute: ſed cum ꝯditiōe.ſ. ſi nō eſt ante facta ꝯſecratio. Et hoc modo nulla fit in iuria ſacramento. Quid ſi ꝓpter frigus vel ex negligentia hoſtia dilabat̉ in calicem. Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. ꝙ ſola mi nima ꝑs mittatur in calicem: hoc reſpicit corpus chriſti myſticum. Et ideo hmōi pretermiſſio non facit imꝑfectioneꝫ ſacramenti. vt ꝑ hoc ſit neceſſe aliquid iterari. Quid ſi ſacerdos infra miſſam aduertit hoſtiā triticeam non eſſe: vel corruptaꝫ. Reſpō. ẜm Pe. Si an̄ conſecratōnem aduertit: remota illa aliam ponat et a canone reincipiat. Si v̓o poſt conſecra tionem. Idem faciat: ponendo aliam hoſtiam et eā ſumēdo. Sꝫ et nihilominus poſtea illā primaꝫ hoſtiam ſumat: aut alijs ſumendā tradat: aut re uerenter ꝯſeruet. Si v̓o aduertit poſtꝙͣ ſumpſit. In hoc caſu variant doct. Aliqͥ dicūt. ꝙ hoc caſu ſacerdos nō celebret iterū qꝛ nō eſt ieiunus. Tho. dicit ꝙ dꝫ ponere aliā hoſtiā: ⁊ ꝯſecrare: ⁊ ſumere: qꝛ p̄ceptuꝫ de ꝑfectōne ſacr̄i ⁊cͣ. De hoc dic: vt di ctum eſt sͣ. qn̄ quis ſumpſit aquā. ¶ Quid ſi muſca vel aranea in calicem ceciderit: vel venenum immixtū fuerit. Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. Si ſacerdos hoc ante conſecrationem deprehē derit: debet calix ablui ⁊ aliud vinum apponi. Si v̓o aliquid hoꝝ poſt ꝯſecratōem acciderit: dꝫ ani mal caute capi ⁊ diligenter lauari ⁊ ꝯburi: ⁊ ablu tio in ſacrariū mitti. ꝙ ſi venenū ibi eſſe deprehē

derit: nullo mō debet ſumere nec alijs dare: ne vi te calix ī mortē. vertat̉. Sꝫ debet diligēter ī vaſcu lo ꝯſeruari: et ne ſacr̄m remaneat imꝑfectū debet vinū apponi ⁊ ſacerdos denuo reſumē ꝯſecratio nē ſanguīs ⁊ ſacr̄m ꝑficere. nihil em̄ abhomīabile occaſione huiꝰ ſacr̄i ſumi debet. ¶ Quid agendū ſi ſtilla ſanguīs ceciderit extra? Rn̄. ſi ꝑ negligētiā aliqͥd de ſanguīe ceciderit. Si quidē ſuꝑ tabulā: līgua lābat̉ ⁊ tabula radat̉. Sꝫ ſi nō fuerit tabula: locus ille radat̉ ⁊ cōburat̉ ⁊ ci nis iuxta altare cōdet̉. ⁊ ſacerdos. xl. diebꝰ penite. at. Si v̓o ceciderit ſuꝑ lapidē altaris: ſorbeat ſacer dos ſtillā ⁊ tribꝰ diebꝰ peniteat. Si v̓o ſuꝑ linteū altaris ⁊ ad aliud linteū ſtilla ꝑuenerit: qͣtuor die bus peniteat. Si ꝑuenerit vſqꝫ ad terciū. ix. diebꝰ peniteat. Si vſqꝫ ad qͣrtū. xx. diebꝰ peniteat. ⁊ ab luat tribꝰ vicibꝰ linteamina q̄ ſtilla tetigerit: calice ſuppoſito. ⁊ aqua ablutiōis iuxta altare cōdatur de conſe. di. ij. Si ꝑ negligentiā. Poſſet tn̄ ſumi a ſacerdote niſi ꝓpter abhomīationē dimitteret̉. Et vt dicit Tho. in. iiij. cautuꝫ eſt vt ꝑs illa lintei ſeu palle poſt ablutionē abſcindat̉ ⁊ cōburat̉ ⁊ cinis in altari condatur. ¶ Quid ſiqͥs euchariſtiā vomerit? Rn̄. ſi ſit lai iulicdim cus. ⁊ ꝓpter ebrietatem vel voracitatē vomerit. xl. diebus peniteat. Clerici v̓o vl̓ monachi p̄ſb̓yteri ſeu diaconi. lxx. diebꝰ peniteant. Ep̄us v̓o. xc. Si v̓o cā infirmitatis vomerit. vij. diebꝰ peniteat. de ꝯſe. di. ij. ſiqͥs ꝑ ebrietatē. Et dꝫ vomitus cremari ⁊ cineres iuxta altare recōdi. Xcōmunicator. Sictu ri de excōicatiōe. Primo dicemꝰ aliqua de ip̄o excōicatore. vn̄ ſciendū ꝙ excōi catiōꝫ a iure facere pōt quicūqꝫ pōt ius cōdere: vt papa ī vniuerſali eccl̓ia ⁊ ſinguli ep̄i ī ſuis dioceſi bꝰ. xvj. q. ij. viſis. xxiiij. q. iij. corripiātur. An aūt ep̄us poſſit ſtatuē ſine ꝯſilio capl̓i ſui. Dic ꝑ no. in. c. quāto. de his q̄ fi. a p̄. ꝙ ſi reqͥſiuit ꝯſiliū capl̓i: valet tale ſtatutū. Si aūt nō reqͥſiuit. non valet. ¶ Quid aūt ſi capl̓m nō vult p̄ſtare ꝯſiliuꝫ. īmo diſſentit. Archi. ⁊ Io. an. in. c. j. d̓ ꝯſti. li. vj. cōclu dūt ſtatutū valere: ſi ꝑ capl̓m nihil rōnabile oppo nit̉. Et hoc ē panor. indubitabile in. d. c. quāto. qꝛ cū reqͥrat̉ ꝯſiliū et nō cōſenſus. ſatiſfactū ē iuri ex ſola petitiōe ⁊ expectatiōe rn̄ſi: cū nō teneat̉ ſequi conſiliuꝫ: vt in. c. cum olim. de arbi. vide d̓ hoc sͣ. Conſiliū. ¶ An aūt canonici eccl̓ie cathedralis poſſint ſta tuere ſine cōſenſu ep̄i vel etiā capellani aliaꝝ eccle xxeciium ſiaꝝ? Dic ꝙ n̄ pn̄t ſtatuere ſuꝑ his q̄ tangūt ep̄m vel eiꝰ iura: aut cōem ſtatū eccl̓ie vel ſuꝑ magnis et q dꝫ ponmnū rebꝰ ⁊ negocijs eccl̓ie. Secus ſi ſtatuerent ſuꝑ ſua ſingularia negocia. puta ꝙ ſuas dietas certis mo dis diſtribuāt: vel ꝙ certo mō ad capl̓m vocētur ſuꝑ hmōi pn̄t ẜm glo. in. c. ij. de v̓. ſig. li. vj. ſtatuē ſine licentia ep̄i. An autē capellani aliaꝝ eccleſiarū poſſint ſta tuere cum ꝯſenſu p̄lati ſui ſine epiſcopo? Panor. in. c. cū oēs. de conſti. dicit ꝙ in arduis ⁊ magnis xi Excōmunicator. Fo. LXXX. nō poſſunt. Secus ergo ī paruis. Quis aūt poſſit excōmunicare? Rn̄. glo. in. c. cū in cūctis. de elec. dicit ꝙ omnes p̄lati etiā citra ep̄m poſſunt excōmunicare ſine tn̄ ſolēnitate. de qua. xj. q. iij. debent. Et intelligit panor. de p̄latis habētibus ſubditos actu: vt in. c. cū ab eccleſiarū de offi. or. Et no. ex dictis doctorū in dicto. c. cum ab eccleſiaꝝ. et in. c. decernimꝰ. de iudi. ꝙ p̄latus ſumit̉ tripliciter. Nā ꝓprie dicit̉ prelatus qͥ habet iuriſditionē ordinariā. Secundo ſumit̉ large. Et ſic habēs curā aīaꝝ dicit̉ p̄latus: vt in dicto. c. cuꝫ ab eccleſiarū. Tercio mō magis large. Et tūc ap pellatiōe p̄latoꝝ veniūt alij habētes p̄rogatiuam aliquam ſine iuriſditōne: vt plebanus. decanus. Archip̄ſbyter ⁊ cōſimiles. Itē eodē modo diffi nitores capituli generalis ⁊ ꝓuincialis et diſcreti dicunt̉ p̄lati. Item etiā nō ſacerdos poteſt excō municare ⁊ abſoluere quo ad forū ꝯtentioſum: ſꝫ in foro penitētiali ſolus ſacerdos. ſed ad poteſtatē excōicandi requirit̉ iuriſditio eccleſiaſtica ordina ria vel delegata. ¶ An autē ſacerdotes parochiales poſſint excō municare. Dic ꝙ non: niſi vbi eſſet cōſuetudo: q̄ etiā tribuit iuriſditionē. An aūt archidiaconus poſſit excōmunicare. Rn̄. Panor. in dicto. c. cum in cūctis. dicit ꝙ de iure cōmuni archidiaconus non habet curā ani marū: nec habet curam in foro cōtentioſo nec pe nitētiali. Tamē ẜm cōſuetudinē diuerſoꝝ locorū aliqn̄ habet parochiaꝫ diſtinctam: in qua exercet curam animaꝝ. Item inquirit ⁊ viſitat totā dio ceſim loco ep̄i. Ex iſtis cauſis merito excōmuni cat. hec Panor. In alijs ergo ſecus videtur dicē dum. Utrum excōmunicatio lata ab alieno epiſco po poſſit rata haberi a ꝓprio. Dic ꝙ non ẜm In nocē. in. c. prudentiam. de offi. del̓. Sed pone ꝙ ſit lata in territorio proprij epiſcopi ⁊ nomīe ip̄ius Dic ꝙ nō poteſt rata haberi exquo ab initio fuit nulla: quia qd̓ non eſt non poteſt ratificari: quia de natura excōmunicationis eſt: vt ſtatim ligeſ vel ꝙ ſit nulla: vt notat Panor. in. c. paſtoralis. d̓ appel. Item alia ratione: quia qͣꝫuis non poſſim habere ratum quod non eſt geſtum nomine meo per regulam. ratum. de re. iurꝭ. lib. vj. tamen non omne quod eſt geſtum nomine meo: poſſum ha bere ratum. Pro hoc notabilis theorica Inno. vt recitat Panor. in dicto. c. prudentiā. ꝙ vbicunqꝫ actus eſt nullus ex defectu ſolēnitatis. et ſupple tio non dependet a voluntate mea. non poſſum tunc habere ratum quod eſt geſtum nomīe meo: quia actus eſt nullus ex facto non dependente a mea poteſtate. Secus autē vbi ſuppletio ſolēni tatis dependet a poteſtate volentis ratificare ſen tentiā nullam. Exemplū in papa. nam ip̄e poteſt ratificare ſententiā nullam: quia nō ſubijcitur di ſpoſitioni iuris cōmunis. Ita tamē vt quidā di cunt: vt talis ſententia valeat vt ex nunc. ⁊ nō vt ex tunc. Si v̓o actus eſt nullus ex defectu conſen ſus: tunc quod eſt geſtum nomine meo poſſum ratificare ꝑ nouum cōſenſum. ꝓ hoc tex. in. c. cuꝫ

nos. de his que fi. a pre. īmo quod non eſt geſtuꝫ nomine meo poſſum ꝑ nouum conſenſum ratifi care. pro hoc glo. in. c. cum ad ſedem. de reſti. ſpo. Et ad materiam ratihabitiōis vide Panor. in. c. j. de cōuer. infi. vbi dicit ꝙ ratihabitio retrotrahi tur ex fictione iuris. Sed ad hoc vt fictio ꝓcedat requirit̉ ꝙ ambo duo extrema ſint habilia ad illū actum perpetrādum. ſcꝫ tempus in quo actꝰ fuit geſtus ⁊ tempus ratihabitionis. Si enim deficit alterum iſtorū non ꝓcedit fictio: quia non cauſat̉ ſuꝑ impoſſibili. Pone exemplū. Quidam interfe cit hominē nomine infantis: demū infans maior factus habet ratum. Certe hec ratihabitio nō tra hitur retro: quia impoſſibile erat illum infantem tunc temporis mandare delictum. ergo nō poteſt retrotrahi: cum nō debeat plus poſſe fictio ꝙͣ ve ritas. Et iſtud appellatur extremū ad quod. Po ne exemplū in extremo a quo. Hebebam termi num ad certum quid agēdum: amicus mens no mine meo illud egit: ego poſt terminū habui ratū nūquid ſufficiat? Dic ꝙ non: cum poſt terminuꝫ nō potuiſſem ego vere facere. ergo nec ficte. Ideo ad hoc vt poſſim ratum habere quod eſt geſtum nomine meo. requirit̉ ꝙ illo tempore ego potuiſ ſem facere vere: quo fuit geſtum. Ad hoc vide qd̓ notat Ge. in. c. cum quis. de ſen. excō. li. vj. ꝙ non ſufficit ad hoc vt quis cenſeatur cōmiſiſſe malefi cium habeat ratum quod eſt geſtum nomine ſuo quādo lex requirit maleficiū ⁊ ꝑ prius tractatum. Pro hoc allegat glo. ⁊ ibi per Io. an. in dicto. c. j. Pone exemplum. Quis nomine mulieris ma chinatus eſt in mortē viri ſui: ⁊ mulier ratum ha buit. nūquid poterit cōtrahere matrimoniū cum illo qui machinatus eſt. Glo. ibi videtur dicere q̄ ſic. Idem panor. qꝛ lex nō ſolū requirit maleficiū: ſed etiā ꝑ prius tractatum. Ideo qͣꝫuis ſit geſtum nomine mulieris: tamē habēdo ratum nocenſet̉ cōmiſiſſe homicidiū quo ad impediendū matri moniū. Secus qn̄ lex requirit ſolum factum. Et tunc ratihabitio faceret incurrere penam ipſum ratificantem. Xcommunicatio j. F Cōmuniter quid ſit? Rn̄. ẜm Panor. extra eo. ſuꝑ ℟ica. ꝙ excōicatio eſt cen ſura a canone vel a iudice eccleſiaſtico ꝓlata: pri uans cōmunione ſacr̄oꝝ et qn̄qꝫ hominuꝫ. Et ſic ẜm materiā noſtrā due ſunt ſpecies excōicatiōis ſcꝫ maior: ⁊ illa priuat ꝑticipatiōe ſacr̄oꝝ ⁊ cōmu nione hoīm. Quedā eſt minor. ⁊ illa priuat ꝑtici patione ſacr̄oꝝ. nō aūt ꝯmuniōe fideliuꝫ. vt in. c. fi. de cle. ex. mi. Item minor excōicatio fert̉ qn̄qꝫ a iure. qn̄qꝫ poteſt ferri ab homīe. licꝫ nūc nō ſit in vſu. Itē excōicationū. Alia eſt iurꝭ.ſ. quā quis in currit ip̄o iure delicto cōmiſſo: vt ſi quis inijciat manus violētas in clericū. xvij. q. iiij. ſi qͥs. Alia ē iudicis.ſ. que irrogat̉ a iudice: poteſtatē habēte ꝑ ꝓc eſſum iudiciariū. extra eo. nuꝑ. In quibus caſibus incidit quis excōmunica tionē maiorem ip̄o facto? Rn̄. in multis caſibus. Multos habes sͣ. Abſolutio pͥmo et ſcd̓o. Sunt Excōmunicatio. j. ⁊ alij caſus. Primus cum quis incidit in hereſim iam damnatā. xxiiij. q. j. c. j. et. ij. Et glo. ibi ī ſum mario dicit: ſiue veterē: ſiue nouam ſequat̉ here ſim eſt excōicatus. Item credens: receptator vel fautor hereticoꝝ. extra de here. excōicamus. Et h̓ caſus hodie eſt papalis per ꝓceſſum curie. Et in tellige predicta ẜm glo. ſingularē in cle. j. de here. etiā ſi ſit oīno occultus. Et facit regulā ꝙ eccleſia ligat crimen oīno occultum quo ad penas excōi cationis ⁊ ſuſpenſiōis. Et nota illud verbū oīno quod denotat ſolum actum interiorem ⁊ non ali quod ſignum exterius. De hoc vide diffuſe ſupra Abſolutio primo. Qui aūt dicant̉ credētes hereticoꝝ: Rn̄. do. An. ꝙ quidā ſunt credentes hereticos eē bonos ⁊ iſtis nō imponit̉ pena hereticoꝝ. Quidam ſunt credentes hereticoꝝ erroribꝰ. ⁊ tales ſunt heretici Pe. autē de anch. in. c. quicūqꝫ. de here. li. vj. dicit ꝙ credentes dicūtur qui ſe dicunt credere eorum erroribus. de pe. di. j. poteſt. Item qui in orationi bus ſequūtur eorum ritum: ⁊ cōmunionē ab he reticis recipiūt: vel ſimilia que ad eorū ritum ꝑti nent. Et ideo tales dicūtur credentes: quia p̄ſu mitur affectus ad eos eſſe quoꝝ opera ſequūtur. Defenſores autē ſunt qui ꝑſonam defendunt: vt aduocati p̄ſtando patrociniū. vel tabelliones fa ciendo inſtrumēta: vl̓ iuuando in cauſa. Qui aūt non ꝑſonam ſed hereſim defendit: hereſiarcha ē. Receptatores v̓o ſunt: qui in domo vel in terra ſua eos recipiūt. ſemel vel pluries: publice vel pri uate. Fautores ſunt qui aliqn̄ fauent facto: mittē do alimoniā vel huiuſmodi. Aliqn̄ verbo vt di cendo. Iſti ſunt boni homīes: ⁊ iniuſte agit̉ ꝯtra eos. Item omiſſione. qn̄ quis poteſtate fungitur in capiēdo. ⁊ al̓s non fauet inquiſitoribꝰ ſicut de bent. omnes iſti ſunt excōicati ip̄o facto. Iteꝫ qui in poteſtate exiſtens omittit facere qd̓ debet. licꝫ nihil exterius agat excōmunicationē incurrit: qͥa ad idem iudiciū ꝑtinet habitꝰ ⁊ pͥuatio. Secūdus caſus. Quicūqꝫ hereticos: creden tes: receptatores: vel fautores eorum ſcienter pre ſumpſerit eccleſiaſtice tradere ſepulture: vſqꝫ ad ſatiſfactionē idoneam. excōicationis ſententie ſe nouerit ſubiacere. nec abſolutiōis bn̄ficiū mereat̄ niſi ꝓprijs manibus extumulet publice ⁊ proijciat huiuſmodi corpora damnatoꝝ: ⁊ locus ille perpe tua careat ſepultura. extra de here. ca. Quicunqꝫ. libro. vj. Tercius rectores impediētes vel non iuuan tes epiſcopos ⁊ inquiſitores in inquiſitione here ticorū ⁊ credentiū eis ⁊ fautorū ⁊ receptatoꝝ: ſūt excōicati. extra eo. vt inquiſitionis. li. vj. Et quia pape nō reſeruat̉ abſolutio: ordinariꝰ poterit ab ſoluere. Nota ẜm Pe. de an. ſuper cle. de vſu. ex graui. ꝙ actus fenerādi non ſapit hereſim: nec ꝑ tinet ad inquiſitorem. ⁊ tamen ꝑtinaciter aſſerere hoc non eſſe peccatū: eſt hereticum. Rōnem col lige ex glo. ibi. Ex quo collige deciſionē huius. q. Quidam in publicis p̄dicationibus predicando ⁊ concitando turbam et ſeditionem contra cleru aſſeruit ꝙ laici non tenebantur ſoluere decimas:

nec eis confiteri: nec oblationes dare. et ꝙ pecca bant cōtrarium faciendo: cum eſſent omnes cleri ci mali ⁊ d̓ eccleſijs remouendi. Querebat̉ an iſta ⁊ plura alia eſſent heretica: ⁊ procedi poſſit contra eum tanqͣꝫ hereticum. et firmatū fuit per omnes theo. ⁊ doct. vtriuſqꝫ iuris ibi exiſtētes ꝙ ſic: quia ſapiebat hereſim ⁊ ꝑtinaciter tenebat diuerſas et friuolas opiniones reprobatas per ſacros cano nes. Et pau. clarius loquēs dicit hereticus eſt: nō ſolum qui male ſentit de articulis fidei ⁊ ſacramē tis eccleſie: ſed etiā qui falſam ⁊ extortam expoſiti onē in ſcripturis diuinis ponit cōtra id qd̓ tenet eccleſia. Et quia ſunt nōnulli caſus: in quibus ꝓ babiliter dubitatur vtrum in iſto vel in illo caſu ſit vſura. nō eſſet hereticus qui teneret opinionē etiā forte nō verā. Iudei aūt qͣꝫuis affirment vſu ram nō eſſe peccatū: nō poſſunt dici heretici: nec taliter ꝯtra eos procedi poteſt: qꝛ in eis non cadit hereſis. Et cum nō ſint de gremio eccleſie diuiſi onē ab ea facere nō poſſunt. Si tamē errorem ſuū dogmatizarent. ⁊ ſi nō vt cōtra hereticos: tamē ꝑ alios modos poſſent ꝑ eccleſiam puniri. ſicut ⁊ in alijs caſibus qn̄ offendunt fidem. Nota etiā ẜm ꝑau. ī dicta cle. ex graui. ꝙ dicere ꝑtinaciter vſu ram eſſe peccatum: ſed facta reſtitutiōe nō eſſe cō fitendū. Sicut qui eſt obligatus ex contractu lici to: eſt hereticū. Quartus dn̄i temꝑales qui cognoſcūt de offi tio inquiſitiōis: aut captos liberarent: excōmuni cati ſunt. extra eo. vt inquiſitiōis. li. vj. Et hoc in tellige: ſiue principaliter: ſiue incidēter cognoſcāt puta qꝛ de cauſa principali cognoſcentes: faciunt capi hereticū. Incidēter. puta quia fecerant eum capi alia de cauſa. ſed incidenter de hoc inquiſie runt. Item nota. ꝙ dantes auxilium ꝯſilium vel fauorem eis ſunt excōmunicati: ſi ſcienter hoc fa ciunt ⁊ ordinarius abſoluere poterit. ¶ Quintꝰ inquiſitores: ⁊ ip̄oꝝ ſeu epiſcopoꝝ vl̓ canonicoꝝ ſede vacante: ſuꝑ hoc deputati cōmiſ ſarij: ſi ſub pretextu officij inquiſitiōis quibuſuis modis illicitis ab aliquibꝰ pecuniā extorquēt. aut ſcienter attēptant eccleſiarū bona ꝯb clericoꝝ de lictum p̄dicti occaſione officij fiſco eccleſie applica re ſunt excōmunicati ⁊ abſolui nō poſſunt p̄terqͣꝫ in mortis articulo donec illis a quibꝰ extorſerint: plene ſatiſfecerint de extortis. ⁊ nullis priuilegijs pactis: aut remiſſionibꝰ ſuper hoc valituris. vt in cle. nolentes eo. ti. Et Io. an. ſuper verbo eccleſie dicit multominus ſibipſis: vel officialibus vel fi Teranon ſco ſeculari: cui applicata ſunt ipſo iure bona lai xipp corū damnatoꝝ d̓ hereſi. Sextus eſt de quadā excōmunicatiōe que po nitur in. c. primo. de ſciſ. Et ibi Panor. dicit ꝙ in nij ta tribus caſibus quis incurrit illam excōmunicati onem. Primus quādo quis emit rem eccleſiaſti qui qp actu cam: vel aliter acquirit a ſciſmatico. Et ſic nota ca ſum in quo emens rem eccleſiaſticā eſt ipſo facto excōmunicatus. Al̓s autē regulariter etiam occu Irrqͥo ſt pans rem eccleſiaſticā nō eſt excōmunicatus: ſed excōmunicādus. vt in. c. cōqueſtus. de fo. compe. Secūdus qn̄ quis tenet beneficium a ſciſmatico. Excōmunicatio. jͣ. Fo. LXXXI. Tercius qn̄ quis īnititur ordinationi facte ꝑ euꝫ Et nota ẜm Hoſti. illos eſſe ſciſmaticos tm̄: qui ſe extollunt contra romanam eccleſiam ⁊ ab illa ſe ſeparant. Et iſti ſunt excōmunicati cum adheren tibus. Et dicūtur tales heretici. Illi v̓o qui volūt cōtra epiſcopū aliquem inſurgere: ⁊ epiſcopatum ſuum tollere: ⁊ clericos ſuos facere: excōmunicā di ſunt. Item nota. ꝙ ſciſmatici ꝓut in dicto. c. j. ſunt illi qui ſunt diuiſi ab vnitate eccleſie ⁊ qui co nantur ſibi epiſcopos: p̄ſbyteros ⁊ ꝯſtitutiōes fa cere. vij. q. j. nouacianꝰ. Sed nūquid omnes ta les ſint heretici? Hoſti. tenet ꝙ nō. dūmodo re cognoſcant romanā eccleſiā: qꝛ tunc non ſunt ab vnitate diuiſi. Unde duo licꝫ ꝯtendāt ſe eſſe pon tifices romanos: nō ꝓpter hoc heretici ſunt: qꝛ cre dunt vnam eccleſiā: licꝫ quilibet credat ſe eius ſpō ſum eſſe. Sꝫ ſiquis ſe papam ꝯtenderet: quia cre deret eccleſiam duos poſſe habere pontifices: eēt hereticꝰ quia crederet duas eccleſias. Et ex predi ctis patꝫ ꝙ greci hucuſqꝫ fuerunt excōmunicati: qui fuerūt diuiſi ab eo qd̓ eccleſia ꝓ articulis fidei determinauit. ¶ Septimꝰ. Qui aſſerit ꝯtumaciter romanā ec cleſiā nō eſſe caput eccleſiaꝝ: ⁊ nō poſſe cōdere ca nones: ⁊ ei etiam tanqͣꝫ capiti nō eſſe obediendū. excōmunicatꝰ eſt. xix. diſt. nulli. Et no. ꝙ illud. c. loquitur de contēptoribus canonū ⁊ tranſgreſſo ribus. Et ẜm Ug. ibideꝫ dupliciter dicitur quis ꝯtēptor canonū. Uno modo qui apoſtolicā ſedē contumaciter negat eſſe caput eccleſiaꝝ. ⁊ habere poteſtatē cōdendi canones ⁊ decreta: ⁊ ſtatuta ei nō eſſe obſeruanda. et talis eſt excōmunicatus et hereticꝰ ⁊ ſciſmaticus. ⁊ ſic intelligit̉ dictū capl̓m nulli. Et eſt canon late ſentētie. Idem dicūt In nocē. Io. an. ⁊ Hoſt. Secūdo mō dicitur qͥs cō tēptor ⁊ tranſgreſſor canonū: qui ipſa mandata canonū nō ſeruat qͣꝫuis credat ⁊ dicat eſſe ſeruan da. Et hic nō eſt ſciſmaticus ꝓprie nec excōmuni catus. Et ſic de huiuſmodi intelligendo eſt canō ferende ſentētie. ¶ Octauus excōicati ſunt oēs violatores eccle ſiaſtice libertatis. Et p̄ſertim qui contra ſacrorū canonū inſtituta eccleſijs ⁊ eccleſiaſticis perſonis ſine licētia ſpeciali romani pontificis collectas vl̓ alia onera aut queuis grauamina realia: vel ꝑſo nalia imponūt. aut exigunt. aut exigi faciunt vel ꝓcurant. ⁊ eſt hodie papalis ꝑ ꝓceſſum curie. ¶ Quero nūquid clerici teneātur ad aliqua one ra? Dic ꝙ perſone eccleſiaſtice nō debent grauari angarijs vel ꝑangarijs. puta ad foſſata facienda ⁊ huiuſmodi. vt in. c. nō minus. de īmu. eccle. nec ad collectas vel talleas. ſiue exactiones quaſcūqꝫ. vt in. c. aduerſus. de īmu. eccle. Nec pro domibꝰ predijs. vel quibuſcūqꝫ poſſeſſionibus ab eiſdem eccleſijs vel ꝑſonis eccleſiaſticis legittime hactenꝰ acqͥſitis vel impoſterū acquirendis. vt. c. j. de im mu. eccle. li. vj. ¶ Sed dubitat̉. nūquid eccleſia vel clerici tene antur ſoluere onera ꝓ poſſeſſionibus eis collatis que prius erant tributarie? Rn̄. Panor. in. c. fi. de vi. et hone. cle. poſt multa concludit ꝙ aut illa o ij

bona habebat onus ꝑpetuū: annexū ⁊ inuariabi le. ⁊ tūc tranſeūt ad clericos cum oneribꝰ ſuis fa cit. cle. j. de cenſi. Aut onus non erat ꝑpetuū: an nexū ⁊ inuariabile. vt ſunt iſte deſcriptiōes q̄ fiūt hodie: qꝛ extimātur bona cuiuſcūqꝫ ⁊ ſoluūt plus vel minꝰ ẜm impoſitionē collecte. ⁊ ad iſta onera nō tenent̉ clerici. vel eccleſie: qꝛ non poteſt dici ꝙ hoc ſit onus annexū poſſeſſionibꝰ: cū nō ſit perpe tuū ſed variabile. Et qn̄qꝫ imponit̉ ꝑſone ꝓ rebꝰ. Si ergo perueniāt ad eccleſiam debent cenſeri iu re eccleſiaſtico. Et hanc opinionem tenet Ioh̓. de ligna. ⁊ Io. an̄. poſt archi. Idem do. An. ⁊ do. Quid auteꝫ ſi clericus habeat bona cōmunia cum fratribꝰ ⁊ vult eos defendere a collectis. An poſſit? Rn̄. Panor. vbi sͣ. refert Spe. in ti. de cle. ꝯiu. tenere ꝙ nō: qꝛ ſub obtentu priuilegij: nō de bet publica vtilitas vacillare. l. ij. C. de priui. ſco. li. xij. Unde ẜm eum iudex ex officio coget eū ad diuiſionē vel coget illos ad ſoluendū ꝓ rata ſua. Et idē dicit ſi frater clerici donet parte ſuā clerico vt ſic fiat īmunis a collectis. nam ſi hoc fiat ī frau dem ⁊ conſtet: cogetur ad collectas pro ſua parte. Preſumet̉ autem fraus qn̄ frater reperitur poſſi dere poſt donationem: ſicut prius poſſidebat. Et ſimiliter ſi omnia bona ſua donauit vel maiorem partem. per. l. omnes.§. lucius. ff. de his que in fraudem cre. Et hec tene menti quia ſunt quoti diana. Sed an poſſit teneri modus ꝙ propoſſeſſio nibus que deueniūt ad clericos poſſit imponi col lecta? Rn̄. Panor. vbi sͣ. dicit Bar. tenere in. l. reſcripto. de mu. et ho. ꝙ pro poſſeſſionibꝰ quas habent clerici tempore quo fieret ſtatutum: non poſſet ꝓuideri: cum collecta imponat̉ perſonis ꝓ rebus dicta. l. reſcripto. cum ibi notatꝭ. ⁊ perſona clerici nō ſit ſubiecta. Pro poſſeſſionibus autem que nōdum deuenerant ad clericos: dicit poſſe fi eri ſtatutum. ꝙ omnia predia intelligātur tribu taria ⁊ obligata pro collectis. nam tūc poſtea trāſ eunt ad quecunqꝫ clericum etiā cum onere. Sed Bar. ibi dicit ꝙ Eugubini tenuerunt alium mo dum. ſcꝫ ꝙ omnes ciues ⁊ cōitatēſes donauerūt omnes eorum fundos ⁊ poſſeſſiones cōmuni. di ſtinguendo ſingulas per cōfines proprios. ⁊ illas poſſeſſiones receperūt a cōmuni ſub cenſu et tri buto collectarū. ⁊ quod ſemper in qualibꝫ aliena tione intelligat̉ exceptum hoc ius cōmunis. Iſte cautele fuerūt neceſſarie: quia eccleſie excreſcebāt tātū in poſſeſſionibꝰ. ꝙ poſſeſſiones nō remane bant ad ſubeūda onera ciuitatis. Predicta dicit Bar. vera ſalua correctiōe ſancte matris eccleſie. Sed Panor. vbi sͣ. dicit. qꝫ hec dicta ſibi non pla cent: maxime propter fraudem. nam indirecte ve nit contra priuilegiū cōceſſum eccleſie ꝑ impera torem. l. j. C. de ſa. ſan. ec. per quam quiſqꝫ habet facultatem liberam donādi eccleſijs. Et per hanc appoſitionē onerū eccleſie factam impeditur illa facultas donādi. Excōmunicatio. jͣ. Quid ſi occurrit neceſſitas reipublice. puta in ſultus latronum: vel exercitus volens patriā de lere. vel comburere: quibus oportet obuiare ⁊ re ſiſtere: nec tempus conſulendi papam adeſt. Si grauetur eccleſia quid iuris? Rn̄. Pe. de anch. in ca. j. de immū. eccle. ẜm Oldra. ꝙ hoc caſu licet: ſi mora eſſet periculum allatura. Nec obſtat. c. re p̄henſibile. xxiij. q. viij. vbi dicitur ꝙ clerici non tenētur ad cuſtodiam ciuitatis: quia cum ſint mi lites chriſti: debent chriſto in diuinis deſeruire: qꝛ ẜm Panor. in. ca. peruenit. de immū. eccle. clerici non tenētur regulariter ad cuſtodiam ciuitatis ⁊ huiuſmodi. ⁊ ſic intellige. d. c. reprehenſibile. Se cus propter aliqueꝫ caſum inopinatum ⁊ impro uiſum. Unde propter cōmune ⁊ improuiſum pe riculum vult papa in dicto. c. peruenit. clericum non excuſari a cuſtodia ciuitatis. Quero. quia dicitur in. c. non minus. et in. c. aduerſus. de immū. eccle. ꝙ imponētes collectas clericis non poſſunt abſolui nec ſucceſſores: niſi ſatiſfecerint. de quo habet talis rector ſatiſfacere anteqͣꝫ abſoluatur? Rn̄. do. An. ꝙ de emendati on cuiuſcunqꝫ damni eccleſie propter hoc cōtin gentis: ſi nullum conſilium dedit de collecta im ponenda. Sed ſi conſilium dedit: tenetur. neduꝫ ad intereſſe. ſed etiam ad ipſius collecte reſtituti onem. Si v̓o conſilium non dediſſet: forte nō te neretur ad emendationem collecte: ſed ad alteri us intereſſe: quod obuenit eccleſie ob ipſius regi men ⁊ forte ſpiritualem vel pecuniariam oporte bit eum ſubire ẜm ꝙ forſitan bonus iudex arbi trabitur. Hec autem locum habent quādo quis ſuccedit in regimen eius qui eſt excōmunicatus ex predictis cauſis: vel aliter qualitercūqꝫ propter libertatem eccleſie violatam. Secus ſi ex alia cau ſa eſſet poteſtas excōmunicatꝰ vel conſiliarij vel vniuerſitas ſeu ciuitas interdicta: tunc enim ſuc ceſſor non eſſet excōicatus ẜm Inno. tumcūqꝫ potuit. ꝙ hoc damnū collecte emenda Quid ſi nonus ſucceſſor operam dedit quā retur: ſed vniuerſitate reſiſtente non potuit obti nere quod intendebat. An ſit excuſatus? Rn̄deo Panor. in. c. aduerſus. de immu. eccle. dicit ꝙ nō debet enim ſi non poteſt obtinere: relinquere re gimen. Nec timeat hoc caſu amiſſionem ſalarij: quia cum vniuerſitas ſit in culpa nihilominus tenetur ſibi ad ſalarium: cum per ipſum non ſte tit quo minus regat. Et idem dicendum eſt ſi cō tra expreſſam inhibitionem antiqui rectoris ex ceſſit vniuerſitas in predictis: quia nō excuſatur niſi officio renūciet. Quero: quia datur menſis huic ſucceſſori ad ſatiſfaciendum anteꝙͣ incurrat excōmunicatio nem. An etiam detur preceſſori qui erat tempore grauaminis? Rn̄. Panor. in dicto. c. aduerſus. dicit Hoſti. tenere ꝙ ſic. Et dicit cum opinione Hoſti. tranſire cōmuniter doct. Ipſe tamen di ſtinguit ꝙ aut preceſſor: dum inſtaret circa colle ctam extorquēdā fuit admonitus vt deſiſteret. et

ipſe non ſolum deſtitit. ſꝫ ꝓceſſit ad executionem faciendaꝫ. Et tunc illico menſe non expectato in cidit in excōmunicatiōꝫ. Sed alia rō eſt in ſucceſ ſore. qꝛ ſibi dat̉ menſis non vt deſiſtat: ſꝫ vt ſatiſfa ciat. vnde merito cum in hoc poſſit inter vtrunqꝫ notari diuerſitas: non dꝫ illa determinatio tēꝑis vtrūqꝫ pariter ꝯp̄hendere. ſꝫ vbi p̄ceſſor non ꝓceſ ſit ad actum ꝯͣrium: puta ad executionem: ſꝫ non deſiſtebat a petitione ⁊ cxecutione. vel fuit admo nitus poſt executionem vt ſatiſfaceret. tunc cum in eis ſit eadem ratio. habebit locum in vtriſqꝫ il la menſis determinatio. Infert etiam Panor. ꝙ ſnīa cenſure lata in aliquem nomine officij non tranſit ipſo facto in ſucceſſorem: ſed tunc demum ſi ſatiſfacerę noluerit de delicto commiſſo per pre ceſſorem. ¶ Que autem dicantur angarie. perangarie. mu nera ordinaria. vel extraordinaria. perſonolia vel realia ⁊ huiuſmodi. Uide Panormit̓. in dicto. c. ircut. xijpio non minus. ¶ Nonus. exigentes vel exigi facientes pedagia vel gabellas a ꝑſonis eccleſiaſticꝭ ꝓ rebus ſuis vl̓ eccleſiaꝝ quas non cauſa negociationis deferunt ſunt excommunicati exͣ de cenſi. c. ꝙͣqͣꝫ. li. vj. Sed hodie ꝑ ꝓceſſum curie ſunt excommunicati excō municatione papali. Et in dicto ꝓceſſu dr̄ ꝙ excō municati ſunt non ſolum ꝓhibita exigentes. ſed etiam nona pedagia imponentes. īmo etiam ẜm archi. flo. excommunicati ſunt pedagia ſeu gabel las augmentantes. ad hoc allegat quendam pro ceſſum curie. Et nota. ꝙ in. d. c. ꝙͣꝙ. dr̄ ꝙ ꝯtrafa ciens: ſi eſt ꝑſona ſingularis excommunicatus eſt Si autem collegium. vel vniuerſitas. ciuitas. ca ſtrum. vel locus. Interdicti ſnīaꝫ ipſo facto incur runt. Et nota ẜm pe. de anch. varia ſunt nomina .ſ. vectigal. pedagium. tributum. cenſus ⁊ penſio Pedagium ⁊ vectigal idem ſignificant. ⁊ ſoluit̉ ab itinerantibus de his que deferunt nō ſui vſus cauſa. Et qn̄qꝫ ſoluit̉ ꝓ tranſitu ꝑſonarum tm̄. vt ferrarie. Tributum v̓o eſt qd̓ preſtat̉ fiſco. Et idē importat qd̓ cenſus vel penſio. Item nota. ꝙ cle rici ſunt immunes a ſolutione pedagij ꝓ rebus quas deferunt vel tranſmittunt non cauſa nego ciandi. A ꝯtrario ergo ſenſu. ſi negociandi cauſa tenebunt̉. Sꝫ ad hoc vide notabilem glo. in. c. fi xita r de vi. ⁊ ho. cle. quam approbat Panor. ibi. ꝙ ſi cle ricus negociet̉ de bonis eccleſie non dꝫ ꝑdere pri uilegium quo ad bona eccleſiaſtica. qꝛ delictū ꝑſo ne ⁊c̄. Et Federi. etiam ſentit ꝙ ſi bona eccleſiaꝝ telſit mnintrita deferant̉ ad certum locum negociationis cauſa: non tenēt̉ clerici aliquid ſoluere ꝓ gabella. Ita ꝙ dictum. c. ꝙͣqͣꝫ. ⁊ cle. pn̄ti. eo. ti. non habent locum Queri tua in bonis eccleſie nec ex delicto clerici eccleſia debet m An tu. perdere priuilegiuꝫ in facultatibus ſuis. quod eſt bene notabile. Et ſatis facit dictum. c. fi. in ar. hec i ji Panor. Quero. dicit̉ in di. c. ꝙͣqͣꝫ. ꝙ perſone eccleſiaſti ce non tenēt̉ ſoluere de rebus. quas non negociā di cauſa deferunt. qͥs dicat̉ ꝓprie negociator? Rn̄. pſ Io. an. poſt archi. dic̄. ꝙ ille qui rem emit. ⁊ immu tatam vendendo lucrat̉. Ille v̓o qui emit vt ſibi Excōmunicatio. jͣ. Fo. LXXXII. ſit materia aliquid inde operandi non eſt negocia tor. vt dicit Chryẜ. lxxxviij. di. c. eijciens. Et per hoc ꝯſuluit Fede. de ſe. in q̄ſtione monaſterij ſan cti Galgani: dyoceſis vulterane. qd̓ monaſteriuꝫ hꝫ venam ferri in inſula helbe. ⁊ facit illam fodere ⁊ venam deferri ꝑ territorium ſenen̄. vt faciat in de ferrum: vt vendat poſtea ⁊ lucret̉. Exactores gabellarum ſenenſium petebant pedagium. Ab bas dicebat ſe non teneri. Federi. ꝯſuluit ꝓ eo.ſ. ꝙ non tenebat̉. quia iſta nō eſt negociatio. Sicut cum faber emit ferrum. vt inde diuerſas formas educat. ſcilicet gladiorum ⁊ clauorum ⁊cͣ. Unde dixit ꝙ etiam ſi fratres emerent venam ferri: vt facerent exinde ferrum: non dicuntur ex hoc ne gociari. quia vt dictum eſt. negociari eſt rem em ptam non immutatam vendere. Emere enim ru dem materiam ⁊ illam ꝑ artificium ad aliquā for mam redigere: non eſt negociari. immo tāles vo cant̉ potius artifices: ꝙͣ mercatores. Pe. de anch. dicit ꝙ quando non in ꝓprio ſolo venam ferri fo dere faciunt: ſꝫ emunt vt ferrum poſtea inde reda ctum vendant: conſultus. Reſpondit ꝙ eſt ne gociatio mixta artificio. Si per magiſtros ⁊ alios faciunt hoc fieri. tūc em̄ nulla verſat̉ induſtria cle ricorum. Ideo ſoluere tenēt̉. Secūs ſi eccleſia ha bet venam ⁊ per operarios fieri facit ⁊ poſtea ven dit. Sicut enim in ſimili de frumento ⁊ alijs red ditibus collectis in ꝓprio ſolo non tenet̉ ſoluere. Ita nec de iſto ferro vel de alia materia. q̄ appella tione fructuū ꝯtineret̉. l. diuortio.§. ſi vir in fun do. ff. ſo. ma. ¶ Quid ſi fiat ſtatutum ꝙ ſiquis vendat tenea tur dare duos denarios regi vel cōmunitati. an clerici teneantur vina vendendo vel frumenta q̄ habent ex prebenda? Rn̄. Cy. in. l. omnis. C. de ep̄i. ⁊ cleri. ꝙ non. Idem pe. ꝑ. d. l. omnis. vbi di citur ꝙ melius eſt ꝙ bona in pauperes diſtribu ant: qͣꝫ in ſordidis muneribus. vel al̓s illicite con ſumant. vbi etiam dic̄ Pe. ⁊ Bal. ꝙ clerici de bo nis prebendarum ſuarum que vendunt vel ven di faciunt non tenētur ſoluere gabellam: nec eti am ad portam. Idem Iohan. de li. dicens quid de gabellis ⁊ datijs que leuantur in ciuitatibus Lombardie? Rn̄dit idem. xiiij. q. iij. putant qui dam. ⁊. c. pleriqꝫ. de priuileg. c. quanto. Et ſubdit ẜm hoc tota italia eſt interdicta ⁊ irregulares om nes clerici non obſeruantes. Idem Iohan. and̓. Sed hodie taliter excōmunicati non ſunt vitan di: nec tale interdictum obſeruandum vt dicetur infra in hoc titulo excommunicationum. Theo logi tamen.ſ. ſanctus Bon̄. ⁊ Ri. exponentes il lud Mathei. xvij. Quid tibi videtur Petre ⁊cͣ. ⁊ infra. ergo liberi ſunt filij. dicunt ꝙ ille tex. intel ligitur de Chriſto. quia Chriſtus non tenebatur reddere tributuꝫ. nec hi qui ſunt imitatores eius perfecti. puta apoſtoli. pro eo ꝙ naturaliter liberi erant. ⁊ omnia bona temporalia dimiſerant. Et ideo cenſum vel tributum ab eis reges terre acci pere non debebant. In alijs autē chriſtianis. vel qui ſunt ſeruilis conditionis. vel qui abundant temporalibꝰ bonis. illa auctoritas non debet in o iij

telligi. Unde tenentur ſoluere vectigalia. Sed cō clude ꝙ theologi loquūt̉ de iure antiquo decreto rum. hodie v̓o de iure. vj. ⁊ clementinarum non tenētur. Quero nunqͥd coloni p̄dioꝝ eccleſiaſticoꝝ qui colunt predia ad medium vel affictū debeant ſol uere gabellam ⁊ collectam impoſitaꝫ ꝑ iudicem ſe cularem de ꝑte fructuum ꝯtingēte eos? Rn̄. Ge. in di. c. qͣꝫqͣꝫ. de mēte Federi. det̓minat ꝙ ſic. qꝛ ꝑs ruſtici eſt ſubiecta dn̄o tꝑali. qꝛ ſeꝑatoꝝ ſeꝑata eſt diſtinctio. Et addit ꝙ ſi clericus locat fructꝰ ad fir mā: emptor nō gaudet priuilegio eccl̓ie. īmo ſi por tat fructus ad ciuitatem: ſoluet gabellam. Quid de emptoribꝰ reddituum clericoꝝ. vel ec cleſie vel regis. vel baronis qͥ volūt in his gaude re illa immunitate qͣ clerici rex vel baro in ſua iu riſditione. volentes bladum vinum ⁊ alia ex hmōi emptionibꝰ obuenientia ſine ſolutōe pedagij trā ferre ſicut illi a quibus emerūt: an poſſint facere? Rn̄. Direct. li. iij. de mente archi. ꝯcludit ꝙ non. Pone ꝙ gabellarij non exigūt. nec extorq̄nt ab inuitis. ſꝫ ipſi clerici ſponte ſoluūt. An incidant in excommunicatōem. Rn̄. glo. ⁊ pau. in cle. qm̄. de īmu. ec. ꝙ nō. qꝛ exigere ē ab inuito extorq̄re. Tn̄ ẜm car. ibi clerici etiaꝫ ſpōte nō dn̄t ſoluere talleas vel hmōi ſine lnīa pape. Decimus. Cum quis non electus a duabus ꝑ tibus cardinalium gerit ſe ꝓ papa. extra de elect. licet. Quero. qͥd ſi cardinales vnanimiter dent ptā tem nominādi papam duobꝰ vel tribus. Et ip̄m noīatum ab alijs recipiūt. Rn̄. Aſten̄. ẜm Hoſt. ꝙ electio valet. vnde dicit. d. an̄. ꝙ due ꝑtes colle gij ſunt neceſſarie. qd̓ eſt veꝝ: niſi cardinales aliter determinarēt. qꝛ ſi cardinales ordinarent int̓ ſe ꝙ electus a maiori ꝑte ſit electus tunc videbit̉ electꝰ ab omnibus ſicut electus per compromiſſum. vi detur electus a toto capitulo. extra de elect. quia ꝓpter. Quid ſi conſentiunt in illum: qui geſſit ſe ꝓ pa pa cum nō eſſet a duabus partibus electus? Rn̄ qui sͣ. ꝙ non valet: quia non poſſunt ꝯſentire in excommunicatum īmo omnes ei ꝯſentiētes ⁊ ad herentes ſunt excommunicati niſi forte eum peni tuiſſet. ⁊ abſolutus fuiſſet ꝑ illos cardinales qui ei non adheſerant. Contrarium videt̉: quia in hoc caſu vident̉ tacite renunciare illi ꝯſtitutioni ⁊ de rogare: quia princeps agēs ꝯͣ legem. In dubio vi det diſpenſare de hoc videsͣ. Diſpenſatio. Item nota. ꝙ non oportet papam elegi a duabus parti bus cardinalium omnium: ſꝫ tm̄ preſentium: niſi aliqui cardinales abſentes eſſent in loco vicino vnde ꝯmode vocari poſſent. Et nota. ꝙ olim in electione pape admittebat̉ imꝑator vel eius nun cius. lxiij. di.§. veꝝ. hodie ſoli cardinales admit tunt̉. Et ſi de omnibus cardinalibus non eſſent niſi duo vbi debꝫ fieri electio: alijs legittimo temꝑe expectatis ipſi duo eligent. ⁊ vnꝰ poteſt alium eli gere. Ita ꝙ ſi vnus illoꝝ eligat alium valet. ⁊ alter electus tacere debet. ſi vnus tm̄ ſuꝑeſt: adhuc ille ſolus eligeret. de in. pa. ꝑ veſtras. Omnibus v̓o Excōmunicatio. jͣ. deficientibus: clerus romanus eligere debet vt in c. j. xxiij. di. Alij dicūt ꝙ concilium generale. lxv. di. c. j. ⁊. iij. ⁊ conuocabitur per clerum ⁊ populuꝫ romanum. ea. diſt. ſi forte. Hoſt. tamen dicit. ꝙ ſi cet hoc ſcd̓m videat̉ iuſtius: primum eſt leuius et commodius ꝓpter periculum more. extra eo. ne ꝓ defectu. An autem ſit determinatus numerus cardina lium. zab. in cle. ne romani: de elect. dicit ẜm Ma theum ꝙ ſic.ſ. ad inſtar numeri diſcipulorum de quibus. xxj. di. In nouo. Refert tn̄ idem Math̓. ꝙ aliqn̄ fuerunt. ccxxxvj. temꝑe Pontiani pape. qui non ponit̉ in cathalago pontificum vt habet̉ in cronica. Quero an papa poſſit ſibi eligere ſucceſſorem? Rn̄. d. an̄. ꝙ non. Et hoc ꝯmuniter tenet̉ ꝑ doc. ⁊ eſt ratio ẜm Panor. in di. c. licet. quia effectꝰ hu ius electionis refert̉ ad tempus. quo non eſt fu turus papa. Sed conſtitutio quam facit ſuꝑ ele ctōne admittit̉ quia ꝓuidet futuris ſcandalis. E in caſu quo alius p̄ter eum ꝓuidere non poteſt. poſſet tamen papa dare alicui prelato poteſtatem eligēdi ſibi ſucceſſorem. vt in. c. petiſti. vij. q. j. Et tunc fit electio aucͣte pape ⁊ non ꝓpria. Quero quid ſi vnus vel duo volunt ꝯpromit tere. An alij cogant̉? Rn̄. d. an. ꝙ non. īmo vno ꝯͣdicente nō pōt fieri ꝯpromiſſum: ſꝫ bene pōt ſta tui: ꝙ vno vel duobꝰ ꝯdicentibꝰ: electus a maiori ꝑte ſit electus. Quero. dicit̉ hic. ꝙ electus a minori parte dua rum: ſi gerit ſe pro electo patit̉ has penas ⁊ euitat aliquas ſi reſipuerit. An euiter penam excommu nicationis? Rn̄. idem ꝙ non: ſed penaꝫ dathan abyron. id eſt penam eterne damnatiōis ẜm In nocentium. Quero an in numero duarum partium com putet̉ electus. Rn̄. idem. ꝙ qn̄qꝫ eligit̉ quis adec cleſiam in qua non habet vocem. ⁊ planum eſt ꝙ nō computat̉ eius vox. aut elegit̉ in illa in qua ha bet vocem ⁊ tunc ſi eligit̉ ꝑ formam ſcrutinij reqͥ rit̉ vox cum certo ⁊ determinato tꝑe. ⁊ electus cō ſentit demum poſt ſcrutinium. ideo eius vox nō auget. Sed ſi ꝑ formam ꝯpromiſſi: nō requirit̉ de terminatio temꝑis. Ideo vox ſubſequens auget. ⁊ ẜm hoc vox electi deberet computari in nume ro cardinalium. Sed an cardinales poſſint tollere hanc conſti tutionem? Rn̄. glo. ꝙ ſic. qꝛ poſſunt inter ſe ordi nare cardīales ꝙ electio valeat que facta eſt a ma iori parte. cum cenſeat̉ ab omnibus electus. vt in di. c. quia ꝓpter. Et nota in tex. ibi abſqꝫ vlla exce ptione. ꝙ papa hic approbato ꝯſilio abſtuliſſe vi detur omne impedimentū iuris poſitiui. ⁊ ſic op poni non pōt ꝙ non ſit de collegio cardinalium vel ꝙ ſit bigamus vel illiteratus vel laicꝰ vel vxo ratus. In alijs autem qͣꝫtumcūqꝫ p̄ciſe etiam ipſe papa ſcribat: legitima exceptio eſt admittenda de reſcriptis. ſi quando ⁊ de of. del̓. ex parte. Sꝫ an hoc caſu vxor poſſit repetere electum in papam. Glo. in. c. ſi quis pecunia. lxxix. di. dicit. ꝙ poteſt repetere. niſi vxor inducat̉ ad ꝯtinentiam.

Vnde tunc papa habebit vxorem nec erit contra ſubſtantiam papatus. quia ⁊ ſanctus petrus ha buit vxorem. vnde poterit reddere debitum vxo ri. vt dicit glo. in di. c. ſi quis. Quid ſi papa ſit hereticꝰ? Rn̄. d. an. ꝙ admit tit̉ exceptio. ꝑ glo. xl. di. ſi papa. qꝛ tunc ẜm docto. in hoc caſu deſinit eſſe caput eccleſie. Et ſufficerēt duo teſtes: ſi negatur eſſe papa ꝓpter hereſim in qͣ erat tempore electionis. vt in di. c. ſi qͥs. Inno. ta men ⁊ compo. ⁊ Io. an. tenent ꝙ licet papa poſſit accuſari de hereſi. non pōt tamen de hereſi excipi EEt iſta lr̄a remouet omnem exceptionem. qꝛ ex ſo la electione electus conſequit̉ plenum ius. Ideo exceptio non eſt hoc caſu ꝓportionabilis. quia ex ceptio opponit̉ contra petentem cum ſit actionis excluſio. Sed electus in papaꝫ nihil petit: cū iam ſit adeptus plenum ius. Idem panor. in. d. c. licet dicit ꝙ obſtat exceptio anteꝙͣ adipiſcat̉ poſſeſſio nem. naꝫ poſtea non poſſet excipi: ſꝫ deberet accu ſari. Et idem eſt ſi eſſet mulier. quia non eſt capax ordinis. ¶ Quid aūt ſi ſit ſymoniacus? Rn̄. idem. ꝙ non repellit̉ ꝓpter hoc. vt in di. c. ſiqͥs. Quid de infante? Dic ꝙ non poteſt eſſe niſi a ſpirituſancto facta eſſet electio. quia nō eſt capax ordinis. Quid ſi papa non ſit canonice electus? Rn̄. d. An. ꝙ ſi eſt occultum nō iudicat eccleſia exͣ de ſy c. ſicut. Excuſat tn̄ ꝓbabilis ignorantia. licet non craſſa. de cle. ex. apl̓ice. Quid de intronizato per ſeditionem. preſum ptionem: vel aliud ingenium. Rn̄. do. An. ꝙ eſt excommunicatus. Item nota ẜm docto. in dicto ca. licet. ꝙ electus ex ſola electione conſequitur pa patū nec īdiget ad exercitiū pōtificatꝰ ꝯfirmatōe ſeu ꝯſecratōne vel ītronizatōe. vt probat aꝑte tex. ibi electus. Nota etiaꝫ ꝙ durante ſcrutinio pape ꝙͣtumcunqꝫ publicato pn̄t alij cardinales accede re ad electum per alios ⁊ reſilire ab electione quaꝫ e meemt fecerant: vt ſic habeatur concurſus duarum par tium. vnde ſi reperit̉ quis electus etiaꝫ ab vno ſo lo. exquo nemo reperit̉ electus a duabus ꝑtibus poſſunt cardinales accedere ad iſtum ⁊ augeri nu merum eligentium. Et hoc verum: niſi nomina tus a minori parte geſſerit ſe pro papa. quia cum tunc ſit excommunicatus non videtur de mente huius tex. ꝙ poſſint alij ad iſtum accedere. Et no ta. ꝙ cardinales nō poſſunt ſimpliciter reſilire ab electione quam fecerant. etiam ſi reperiat̉ ab vno ſolo electus. ſꝫ bene poſſunt per acceſſum variare pipinū cu .i. accedendo ad electum per alios qd̓ non contin Iit qua pe git in electione aliorum prelatorum. Hec Panor. ibi. Etiam dicit. ꝙ ſi iſte electus in ſcrutinio publi mninon pū co vel priuato conſenſerit in alium ꝙ poſtea vi dens ſe electum ab alijs. poteſt recedere ab electio ne quam fecit. ⁊ accedere ad electōem de ſe factam qꝛ admittit̉ variatio in electōe pape ꝑ acceſſum. Undecimus. quicunqꝫ impugnat litteras electi in papam aut etiam anteꝙͣ coronetur: cum ꝑ ip̄aꝫ dlectionem canonice factam ſibi ius ſit acquiſituꝫ Excōmunicatio. j. Fo. LXXXIII. papatus. Et ex ipſa electione confirmatus. ⁊ exer cere poſſit officium ſuum ante coronationem. Ta lis ipſo facto eſt excōmunicatus vt in exͣuaganti. Benedicti. xj. qꝛ nulli. ¶ Duodecimus. excommunicatus eſt qui cardi nalibus in conclaui poſitis gratia electionis pape mittit nuncium vel epiſtolam. vel omnibꝰ. vel ali cui eorum ⁊ de loquente ſecum ſecrete. exͣ de elec. c. vbi. li. vj. Et nota ẜm glo. ꝙ hic excommunicatio eſt epiſcopalis. ¶ Terciuſdecimus. domini rectores ⁊ officiales qui imminente dicta electione non ẜuant conſti tutionem capituli. vbi periculū. de elec. li. vj. ſunt excommunicati dicto ca. vbi periculum. Et nota ꝙ quando moritur romanus pontifex ſtatim an dito romani pontificis obitu: rector ciuitatis in qͣ debet fieri electio. coram clero ⁊ populo vniuerſo ciuitatis. ad hoc ſpecialiter conuocatis: debet pre ſtare corporale iuramentum qd̓ totum ordinem il lius conſtitutionis diligenter obſeruabit. Et no ta penas quas incurrit ſi non faciat diligenter ob ſeruari aūt ſi fraudem committat. Primo eſt ipſo facto excommunicatus. Secūdo eſt perpetuo in famis. Tercio non poteſt habere dignitatem nec aliquod officium publicum. Quarto prebendis ⁊ bonis ceterꝭ que ab eadem romana eccleſia tenet. vel ab alijs eccleſijs eſt ipſo facto priuatus ⁊ reuer tunt̉ ad ipſas eccleſias cū pleno iure de eis diſpo nendi ꝓut placet eccleſiaꝝ p̄latis. Quinto ꝙ ipſa ciuitas in qͣ dꝫ electio p̄dicta fieri: ē int̓dicta. Se to ꝙ pontificali careat dignitate. Quero que ſint illa que ſeruari debent pꝰ mor tem ſummi pontificis. ad que obſeruari faciēda te nent̉ domini ciuitatis: in qua moritur papa. Rn̄. ſunt plura. Primo ꝙ ſi papa moritur in ciuitate ī qua cum ſua curia reſidebat. Cardinales qui fue rint in ciuitate ip̄a pn̄tes teneant̉ expectare abſen tes tm̄ ꝑ. x. dies: quibus elapſis: ſiue abſentes ve nerint: ſiue nō: extunc oēs cōueniāt in pallacio: in qͦ idē pōtifex hītabat ꝯtēti ſinguli vno ẜuitore cle rico vel laico ꝓut elegerīt. Illi aūt qͥ manifeſta ne ceſſitate cogunt̉ pn̄t duos habere ſeruitores ꝓut elegerint: ſiue clericos ſiue laicos. Scd̓o ꝙ in eodē pallacio: vnū cōclaue: nullo interueniente medio pariete: ſiue alio velamine. puta cortinarū: omnes inhabitent in cōi. Tercio ꝙ dictū cōclaue ita clau datur ex oī parte: ꝙ nullus intrare valeat vel exi re niſi ꝙ relinquat̉ aditus ad ſecretam camerā ꝓ neceſſitatibus ip̄orum cardinaliū corporalibꝰ. pu ta pro ſuperfluo pondere deponendo. Quarto ꝙ nullus poſſit ad eos accedere: vl̓ ſecrete loqui. Et ipſi cardinales nō debent eos audire: niſi aliquis vellet aliquid loqui de his que pertinent ad ele ctionem. puta. ſi eſſet aduocatus iuriſperitus: re ligioſus vel tabellio ẜm glo. qui de voluntate om nium cardinalium ibi preſentiū vocaret̉. Quin to ꝙ nulli liceat cardinalibus mittere nuncium vel ſcripturam: vel ſecrete loqui al̓s ipſo facto eſt excommunicatus. Sexto reqͥrit̉ ꝙ in concla ui predicto vna feneſtra competens dimittatur: o iiij

ꝑ quam ipſis cardinalibus ad victum neceſſaria poſſint ꝯmode miniſtrari: ꝯpetens dico ẜm glo. ita ꝙ nullus poſſit per eam intrare vel exire. Se ptimo ꝙ ſi infra tres dies poſtqͣꝫ ꝯclaue dicti car dinales intrauerint non fuerit facta pape electio ꝑ ſpacium dierum qͥnqꝫ immediate ſequentium. tam in prandio ꝙͣ in cena non habeant niſi vnuꝫ ſolum ferculum. Octauo. ꝙ ſi poſt iſtos qͥnqꝫ di es adhuc non fuerit facta electio. tunc tm̄ mini ſtret̉ eis panis vinum ⁊ aqua: donec ſit facta ele ctio. Nono ꝙ pendente dicta electione cardina les nihil poſſunt percipere lucri de camera pape: nec aliud lucrum vndecunqꝫ ꝓueniens ipſi eccle ſie. Sed ille cui eſt ꝯmiſſa cuſtodia camere pape: debet omnia lucra reſeruare futuro pontifici. ꝙ ſi aliquid lucri de camera pape pendente electione percipiant. extunc ſunt ſuſpenſi a perceptiōe fru ctuum ſuorum beneficiorum quouſqꝫ hmōi lucra reſtituant. Decimo ꝙ cardinales interim non de bent ſe de aliquo negocio impedire: niſi forte ſuꝑ ueniret adeo vrgens neceſſitas ꝙ oporteret ꝓui dere de defendendo aliquam terram eccleſie. vel niſi eueniret aliud tameuidens ⁊ tamgraue peri culum: ꝙ omnes cardinales ꝯcorditer iudicarent ꝓuidendum eſſe. Undecimo. ꝙ ſi aliquis ex car dinalibꝰ dictum ꝯclaue non intrauerit infra. x. di es: aut poſtꝙͣ intrauit abſqꝫ manifeſta cauſa infir mitatis exierit: tunc non poſſit vlterius ad electio nem admitti. Duodecimo ꝙ ſi aliquis ex cardina libus infirmet̉: poteſt ſine eo ad electionem ꝓce di. ⁊ ceſſante infirmitate debet admitti. Tredeci mo. ꝙ ſi cardinales abſentes infra terminum. x. dierum ſuperuenerint anteqͣꝫ electio facta ſit: int admittant̉: cum moderamine ſeruientium ⁊ cum clauſura: cibo ⁊ potu vt p̄dictum eſt. Quartodeci mo ꝙ ſi papa moritur in comitatu ſiue territorio illius ciuitatis: in qua erat cum ſua curia. tūc car dinales in dicta ciuitate debent conuenire ꝓ ele ctione facienda: niſi forte eſſet interdicta vel rebel lis romane eccleſie: quo caſu in alia vicinori ꝯue niant. que nō ſit rebellis vel interdicta: cum clau ſura ⁊ alijs ſupradictis. Item nota ꝙ ꝯſtitutio ſi milis facta fuit per Celeſtinū q̄ fuit reuocata per Adrianum ſine conſenſu concilij quod facere po tuit papa de plenitudine poteſtatis. Cum ſit ſuꝑ omnia concilia. exͣ de elec. ſignificaſti. quam Gre go. confirmauit ẜm glo. Item nota ẜm glo. ꝙ eſt ſpeciale in electione pape. ꝙ cardinales abſentes non citant̉: ſꝫ expectant̉ per. x. dies. Secus eſt in alijs electionibus. quia abſentes de ꝓuincia ſunt vocandi de elect. coram. Sed pone ꝙ cardinales quidam ſunt abſentes ⁊ ita remoti ꝙ nullo mo do poſſunt venire infra. x. dies ad locum vbi dꝫ electio celebrari. Nūquid poterunt pn̄tes ſtatim ad electiōem ꝓcedere: vel ante lapſum horum. x. dierum. Rn̄. glo. ꝙ non. naꝫ poſſet eſſe ꝙ abn̄tes audiētes de infirmitate pape: vel alia cā venire ce perant ante mortem. Ita ꝙ. jͣ. x. dies a morte erūt in loco. Item pone ꝙ aliqͥs cardinalis nō debito tem pore expectatus vult agere de ꝯtemptu vtꝝ poſſit Excōmunicatio. jͣ. Rn̄dit glo. ꝙ non. ſi electio fuit facta ab omnibꝰ alijs vel a duabꝰ ꝑtibꝰ: eo non ꝯputato. Quero. dicit̉ hic ꝙ pn̄tes teneant̉ expectare ab ſentes per. x. dies: quibꝰ elapſis omnes pn̄tes de bent ingredi ad electionem. qͥd ergo ſi iſti pn̄tes eſ ſent pautiores ꝙͣ tercia ꝑs? Rn̄. glo. ꝙ pn̄t elige re. nam illud qd̓ dicit̉. ꝙ ſi electus ⁊ paucioribus ꝙͣ a duabꝰ ꝑtibꝰ cardinaliuꝫ gerit ſe ꝓ papa ꝙ ſit excōmunicatus. Intelligit̉ de duabus ꝑtibus.ſ. pn̄tium. Quero quid ſi cardinalis ꝓpter infirmitatē no lens incluſus ſtare renunciet voci ſue. nunqͥd va leat renūciatio. Et nūqͥd rediens admittet̉. Rn̄ glo. ẜm Hoſt. cui hoc de facto ꝯtigit ꝙ penitens ⁊ rediens admittendus eſt. De his tn̄ que medio tꝑe facta ſunt ꝯqueri non pōt. Pone ꝙ abſens cardinalis poſt diem octauu a die incluſure venit. Ita ꝙ cardinales incluſi: tū nō hēbant niſi vinū. panem ⁊ aquam. nunqͥd iſte ſuꝑueniens ſtatim ꝯpellet̉ ſuſciꝑe ipſoꝝ vitam? Rn̄. glo. ꝙ ſic. lꝫ non fuerit in culpa. qꝛ ſepe qͥs ſi ne culpa punit̉ ex cā. Quid ſi papa morit̉ in mari vbi debent ꝯueni re cardinales? Rn̄. glo. ꝙ debent ꝯuenire in ciui tate per quam locus ille maris diſtinguit̉. puta. ſi vocat̉ mare piſanū: debent ꝯuenire piſis. Si aūt non diſtinguit̉ ꝑ aliquam ciuitatem debent ꝯue nire in viciniori. Quid ſi electio pape fuit facta in loco int̓dicto. Rn̄. glo. ꝙ nihilominꝰ valet. Quartuſdecimꝰ. cum qͥs mgr̄ vel ſcholaris tra ctat cum aliquo ciue bonon̄. de ꝯductione hoſpi cij. irreqͥſitis inqͥlinis: niſi tempus ꝯductionis fu erit elapſum excōicati ſunt. exͣ de loca. ex reſcripto Et notat ibi Panor. ex illo tex. ꝙ vbi ꝯſtitutio pe nalis edit̉ in fauorem vniꝰ. nō incidit ꝯͣfaciens in penam. ſi ille de cuiꝰ fauore agit̉ ꝯſentit. Nota eti am ẜm Io. an. ꝙ hec ꝯſtitutio nō ꝯtinet iniqͥtat qꝛ imaginandū eſt ꝙ erat certum tp̄us in medio locationis: qd̓ erat determinatū ẜm ꝯſuetudineꝫ ad int̓pellādū locatores vt bononiē in medio au guſti. Mō an̄ illud tp̄us locatōis faciende: nō di co facte: non erat licitū int̓pellare poſt hoc tp̄s ſic. IIuadu tius Quero an hic ꝯſtitutio ſit in alijs ſcholaribꝰ ẜ uanda qͣꝫ bononie? Rn̄. Ho. dicit eſſe generaleꝫ. Nam qꝛ fauorabilis eſt. dicit eam extendendam. Sꝫ ꝯmunit̓ nō tenet̉ eiꝰ opinio: ſꝫ dicta ꝯſtitutio ⁊ excōicatio eſt localis. ⁊ hꝫ ſolum locū bononie. ⁊ eſt canon late ſnīe. Quero an hec ꝯſtitutio extendat̉ ad ſcriptores Rn̄. d. an. ꝙ non. qꝛ iſta ꝯſtitutio eſt penalis. ⁊ iō nō dꝫ extendi: qꝛ eadem rōne extenderet̉ ad carta rios ⁊ raſores cartaꝝ. Idē panor. in. d. c. ex reſcri pto. vbi q̄rit: an pena oppoſita in vno ex correlati uis: extendat̉ ad reliquum: Rn̄. ꝙ aut non ꝑ oīa eſt eadē rō in altero ex correlatiuis. ⁊ nō dꝫ extēdi vtꝫ ex notatꝭ in. c. ſuꝑ eo. de vſur. naꝫ pena appo nit̉ mutuanti ad vſuram: q̄ tn̄ non intelligit̉ repe tita in accipiente. qꝛ nō eſt eadem rō. Et hoc vo luit Bar. in. l. vlti. C. de int̓. vi. tol. Sic ergo di cendū in caſu noſtro. An locatores incidāt in ex Ie

cōmunicationē: qꝛ tex. ſolū videt̉ dicere de cōdu cētibus. Et dico ꝙ nō. qꝛ nō eſt eadē ratio in loca tore que eſt in ꝯductore: qꝛ ſcholares debent inter ſe humaniꝰ tractare: ⁊ certāt de lucro captando. ⁊ qn̄qꝫ cōducunt ante tempꝰ hoſpitiū in odiū alte rius. Sed locator certat d̓ dāno vitando: qꝛ vult locare rem ſuā in tempore habili: nec facit in odiū alicuiꝰ: nec eſt ita ſtrictꝰ ſcholaribꝰ ſicut ſcholares inter ſe. Et ſic tolle opinionē illoꝝ qͥ voluerūt dice iſtam penā ad locatores extendi ſicut fuit do. An Aut eſt eadem ratio. puta frumentū nō extrahat̉ de ciuitate q̄ pena imponit̉ vendēti frumentū fo renſi. nūquid pena intelligat̉ repetita in emptore. Et eſt dubiū ſatis probabile. Et credit. Panor. ꝙ extendetur diſpoſitio ſtatuti. ſed nō pena. Sicut in ſimili dicit Io. an. in. c. diſpendia. de ℟ptis li. vj. ꝙ ex idēptitate rationis debet extendi conſti tutio: ſed non pena conſtitutiōis. Sed Hoſti. di cit ꝙ locatores incidunt in excōmunicationē alio reſpectu: quia cōmunicant criminoſo in crimine damnato. vt in. c. ſi cōcubine. de ſen. excō. Sꝫ hoc dictum Hoſti. Panor. non approbat. nam com municans in ipſo actu per quem quis incurrit ex cōmunicationē: non inuoluit̉ excōmunicatione: quia adhuc alius nō eſt excōmunicatꝰ. Sꝫ opor tet ꝙ prius actus perficiatur: ⁊ tunc cōmunicans illi in crimine damnato inuoluit̉ eadem excōmu nicatōne. Dicit tamē ꝙ poteſt ſaluari dictū Ho quādo locator peruenit ad actum locationis: vel contractus: quia excōmunicatio ibi infligitur ꝓ ſolo cōtractu. Quintuſdecimus cum monachi. canonici re gulares. archidiaconi. decani. prepoſiti. plebani cantores ⁊ alij clerici ꝑſonatum habentes: aut eti am quicunqꝫ p̄ſbyteri audiunt leges vel phiſicā extra ne cle. vel mo. ſuper ſpecula. Nota ẜm Pe. de Paruſio in dicto. c. ſuper ſpecula. ꝙ triplex eſt prohibitio ꝑſonarum quo ad audiendum leges min ſamūa vel phiſicam. Quidam em̄ ꝓhibentur ratione ꝓ feſſionis. Quidam ratione ordinis. Quidam ra tione beneficij. Ꝙͣtum ad primos. ſcꝫ de ꝓfeſſis expreſſe vel tacite patet ꝙ non poſſunt exire clau ſtrum ad audiēdum vel legendum leges vel phi itit ſicam. vt in dicto. c. ſuper ſpecula. et. c. nō magno opere. ne clerici vel monachi. contrafaciens ſi nō redit infra duos menſes ad clauſtrum excōmuni catus eſt ip̄o iure Quo ad ſecūdos. ſcꝫ ratiōe ordi nis. ꝓhibentur audire leges ⁊ phiſicam ſacerdo tes tm̄. vt in. dicto. c. ſuper ſpecula. Conſtituti aūt in alijs ordinibus nō prohibētur huiuſmodi au dire. Quo ad tercios. ſcꝫ ratiōe beneficij prohibē tur audire huiuſmodi ſciētias cōſtituti in digni tate curata vel non curata: vt in dicto. c. ſuper ſpe cula. Si autē habeat eccleſiam parochialē et non ruas eriſur eſt ſacerdos: nō ꝓhibetur audire huiuſmodi ſciē tias: niſi talis eccleſia ſub ſe habeat capellam vl̓ ca Aluſiri pellas: vt notatur in capitulo ſtatutū. ne cleri. vel mona. libro. vj. iūcta glo. Quid auteꝫ ſit perſonatus. Dic ꝙ eſt eccleſia ſtica dignitas: vt primicerius. qui preeſt diacono extra de offi. primic. ca. j. Theſaurarius. extra de Excōmunicatio. jͣ. Fo. LXXXIIII. cōce. pre. c. cum noſtris. Cancellarius. extra ne ec. bene. c. vnico. Precentor ⁊ ſuccentor. extra de ex. pre. inter dilectos. Magiſter ſcholaruꝫ. de ex. pre. quanto. Cuſtos. extra de offi. cuſto. c. j. Sacriſta. de offi. ſacri. c. pͥmo. Archipreſbyter. de offi. archi pre. ca. ſecūdo ⁊ tercio. Idem intelligit̉ in alijs ꝑ ſonatum habentibꝰ: qͥ ẜm diuerſas ꝯſuetudines eccleſiaꝝ in eis habent̉. Queritur quādo incipiāt currere iſti duo mē ſes? Rn̄. glo. in dicto. c. ſuper ſpecula. dicit ꝙ a tē pore publicationis huius cōſtitutionis. Et ſic ex quo iam diu erit publicata: aperte innuit ꝙ ho die ſtudentes in predictis ſcientijs: ipſo facto ſine expectatione alicuiꝰ temporis ſunt excōmunicati ⁊ penis alijs ibi contentis obnoxij. Alij v̓o dicūt ꝙ etiam hodie tempus duorum menſium habet locum: et illud curret ab exit̓u ipſius monaſterij. hac cauſa: vt audiant has ſcientias interdictas. Et hoc quo ad religioſos. Quo v̓o ad ſeculares curret ab inceptione auditus. Et cum hac opini on tranſit Io. an. Idem do. car. et Pe. de anch. Tum vt euitetur iurium correctio: tum quia di. ca. ſuper ſpecula. venit ad declarationem et aug mētum pene di. capituli. non magno. diſpoſitio nes: vt excōmunicatio intelligat̉ inflicta ip̄o iure In alijs ergo remanet cōcilium turonenſe immu tatum. Non ergo incurritur excōmunicatio: niſi poſt lapſum duorum menſium etiaꝫ ſi certum ſit eos ad monaſterium redire non poſſe. ar. c. com miſſa. de elec. lib. vj. Hec Panor. in dicto. c. ſuper ſpecula. Duo ergo requirūtur ad hoc vt religioſi incurrant dictam excōmunicationem. Primū vt exierint clauſtrum ea intentione: vt dictas ſcien tias audiant vel legant. Secūdum ſi exierint ⁊ ad clauſtrum ſuum infra duorum menſium ſpaciuꝫ non redierint. Quid ergo ſi poſt exitum religioſus mutato ꝓpoſito vadat ad theologiam? Rn̄. Panor. vbi ſupra dicit Uincē. tenere. ꝙ non prodeſt: niſi pri mo huic cōſtitutioni ſatiſfaciat redeundo ad clau ſtrum: niſi abbas ſignificaret ei ꝙ iret ad theolo giam: quia tunc cenſetur reuerſus ad clauſtrum ff. de in ius voca. l. qͣꝫuis. ſicut purgatur vicium furti re apud furem remanēte: auctoritate domi ni. ff. de vſuca. ſi fur. Sed ſi poſtmodum abbatis mandato deſerto: iterum redit ad leges: incidit in dictam penam ip̄o facto ẜm eum. Sed panor. non placet primū dictum. Putat enim ꝙ licꝫ exi erit cauſa audiendi leges: exquo tamen mutato ꝓpoſito contulit ſe ad ſcientiā permiſſam: non in cidit in penam. licꝫ non redeat ad monaſterium. Mouetur quia ceſſat ratio hoc caſu ꝯſtitutionis de qua in dicto. c. nō magno. vbi dicitur hoc ſta tutuꝫ emanaſſe: ne viri ſpūales mūdanis rurſus actibꝰ inuoluantur. Que ratio prorſus ceſſat ſi ab his actionibꝰ mūdanis deſiſtāt. Et ad iſtum tex. qͥ reqͥrit ꝙ redeat. jͣ. duos mēſes. Dico ꝙ habuit reſpectū ad effectū: qn̄.ſ. dedit operā ſciētie inter dicte vel ſtat in iſto ꝓpoſito. nam verba debēt in telligi cum effectu. ¶ Querit̉ an omnes pene ſtatute contra religi

oſos habeant locum in clericis ſecularibus ibi ꝓ hibitis? Glo. in dicto. c. ſuper. dicit ꝙ ſic. Idem Panor. dicens ꝙ hanc opinionē ſequūtur cōmu niter doc. ibi. Quero qͥd ſi religioſi non exeunt clauſtrū: ſed in clauſtro exiſtentes audiūt vel legunt dictas ſci entias ꝓhibitas? Rn̄. Panor. vbi sͣ. de mēte In nocē. dicit ꝙ tales nō ligant̉ penis ibi cōtentis ꝑ tex. in dicto. c. ſuꝑ. ⁊ in. c. nō magno. qui diſponūt ꝯtra exeuntes clauſtrū. Ideꝫ do. an̄. qꝛ pene ſunt odioſe. ergo reſtringēde. ergo nō debet habere lo cum in non exeūtibus: licꝫ tales legentes vel ſtu dentes in clauſtro male faciant. Nec obſtat ſi di catur eandē eſſe rōnem in non exeuntibus. Dico ꝙ hoc negari poteſt: cum magis delīquat religio ſus exeundo clauſtrū ex cauſa illicita: argū. xvj. q. j. c. placuit. Et ꝑ p̄dicta facilius decidunt̉ queſti ones ſequētes. Primo. qͥd ſi religioſus vadat ad principium amici incipiētis legere in legibus vel ph̓ica: cauſa honorandi amicū? Hoſt. dicit ꝙ non eſt ſuū hoc interp̄tari. Cū qͣꝫtum ad verba damnet̉ ibi lectio ⁊ auditus. tn̄ putat ꝙ papa rn̄deret talē ex mente non ligari. Sed panor. vbi sͣ. dicit: ꝙ etiā quo ad verba talis nō ligat̉. Nam tex. in dicto. c. ſuꝑ. ⁊ in c. nō magno. diſponūt de religioſis exeūtibus cā audiendi leges.ſ. vt principaliter in eis ſtudeant cauſa ꝓficiendi in eis.ſ. ſub p̄textu eccleſiaſtica ne gocia fidelius ꝑtractandi: ⁊ medicinaꝫ: occaſione languētiū fratrū que oīa ceſſant in. q. nr̄a. Secūdo querit̉ qͥd ſi ille qui incepit legere ha bet paucos ſcholares: ꝓpter qd̓ iſte religioſus vult eum cōtinue honorare? Hoſti. dicit ſe nō admit tere talē honorē. Sed panor. vbi sͣ. dicit: ꝙ hoc di ctū Hoſt. ſibi placeret: qn̄ iſte faceret in fraudē: ⁊ cū hoc exigerē: cōtinuationē duoꝝ mēſiū. Sꝫ vbi faceret ſine fraude. dico ſecus ꝑ predicta. Et ſatis videtur de mēte Hoſti. Fraus aūt poterit depre hendi ex cōiecturis. Tercio quero. nunquid ꝑſona eccleſiaſtica ibi ꝓhibita poſſit aliquibꝰ ſocijs priuatim in camera legere p̄dictas ſciētias? Ho. dicit ꝙ nō. ⁊ ꝙ talis nō euadet penas ibi poſitas: quia ſtudiū ꝓhibet̉ ⁊ lectio. Lex em̄ nō debet eē impoſita verbis: ſed rebus. Ut in. c. cōmiſſa. de elec. li. vj. Sed panor. vbi sͣ. dicit ꝙ aut legit in monaſterio ſuo: ⁊ nō in currit penas de quibꝰ ibi. Aut extra monaſteriū: ⁊ tūc pendet ab alia. q. An. c. Nō magno. habeat locum in legente ſeu docēte? Ho. videt̉ ſentire ꝙ ſic: et Io. an. in dicto. c. ſuꝑ. dicit ꝙ iſtis religioſis ꝓhibet̉ auditus: vt ibi. ⁊ lectio: vt in dicto. c. non magno. ⁊ ſtudiuꝫ vt in dicto. c. ſuꝑ. in v̓bo. verū. Sed panor. dicit ꝙ. d. c. non magno. nō loquitur de legētibus.i. docētibus: ſed de addiſcētibus. vn̄ ponitur ibi legere largo mō: qꝛ omnis qͥ ſtudet vt ꝓficiat legit. ꝓ quo facit ethymologia vocabuli. nā dicit̉ lectio a legendo. hoc aperte probat littera in dicto. c. non magno. Dicit̉ enim ibi ꝙ religioſi exibant ad audiendū leges ⁊ phiſicam ſub obten tu ⁊cͣ. ⁊ ſic vt poſſent ꝓficere: ⁊ edocti agerent pre dicta. Nec eſt verū ꝙ. d. c. ſuꝑ ſpecula. prohibeat Excōmunicatio. jͣ. auditum: ⁊ capitulū non magno. lectionem. quia dictū capitulū ſuper. venit ad declarandū. c. non magno. nihil aūt inducit de nouo: niſi qͣtenꝰ ꝙ re ligioſi incurrant excōicationē ip̄o facto: ⁊ ꝙ dicta ꝯſtitutio extendit̉ ad habētes ꝑſonatū ⁊ ad p̄ſby teros. Eodē mō dico de ſtudio. Nā ponit̉ ibi ſtu diū ꝓ ip̄is ſtudentibꝰ.ſ. addiſcētibꝰ. nam ſtudere magis cōuenit addiſcētibꝰ qͣꝫ docentibus. quare concludit Panor. ꝙ. d. c. non magno. ⁊. d. c. ſup. ſolum loquūtur in audientibus ſeu ſtudentibus addiſcēdo. Et iſti ſunt qui incurrunt penas pre dictas. Legentes autē. id eſt docentes non putat incurre has penas: nec in p̄dictis videt̉ procede re ratio q̄ ē in addiſcentibus. nā addiſcens videt̉ motus malo zelo: vt ſcꝫ inuoluat̉ rurſus actioni bus mūdanis. Sed ille qui prius ſcientiam iſtam didicit: ⁊ eam docet nō facit vt inuoluatur actio nibus mūdanis. īmo cōmunicat alijs ſcientiā in ſe bonam: ⁊ neceſſariam ad regimen orbis vel p̄ ſuppoſito ꝙ peccet: non tamē tantū quātum ille qui nūc incipit addiſcere. Et ꝑ hoc dicerem ꝙ pri uilegiatus: vt in his ſcientijs poſſit ſtudere vide tur priuilegiatꝰ ad id quod ſequitur ex ſtudio. ſcꝫ ad doctoratum aſſumendum ⁊ per conſequēs ad legendum: cum in doctoratu detur poteſtas legē di: vt notatur in clemētina ſecūda de magi. Hoc tamen eſt magis dubitabile. ⁊ ante factum ꝯſule rem abſtinendū. hec Panor. Ultimo quero: quare facta ſit hec prohibitio: cū ſcientia canonica nō poſſit bene ſciri ſine legali Rn̄. Ho. ꝙ ſine principali ſtudio ⁊ auditu leguꝫ ꝓpter libros legales ſufficiens ſcientia haberi po teſt de materia legum in canonibꝰ cōtenta per ea que in libris canonicis apponūtur ⁊ qui dubitat querat. Nam hoc nō ꝓhibetur. ſcꝫ de dubijs cer tiorari. Etiā dicit Panor. ꝙ poterit ſtudere ꝑ ſtu dium camere ad hoc principaliter tamē non ordi natum: ſed ad finem melius intelligendi ſcientia canonicā. Et ſic licitum eſt religioſis. ⁊ alijs ꝓhi bitis habere libros ſciētie ciuilis. ⁊ in eis in came ra ſtudere ad finē melius intelligēdi canones: nō autem principaliter propter iſtam ciuilem ſciētiā acquirendam. Nota etiam ꝙ iſtud quod inter dicitur clericis ſupra nomīatis ⁊cͣ. audire leges et phiſicam declarat̉ per. c. ſtatutum ne cle. vel mo. li.vj. non extendi ad eos qui obtinent parochia les eccleſias ratione huiuſmodi eccleſiarum niſi eedem eccleſie fuerint plebanie ſub ſe capellas ha bentes: in quibus conſtituant̉ clerici perpetui ne queūtes ab ipſis abſqꝫ cauſa rationabili amoueri vbi dicit glo. ꝙ ideo dicitur ratione eccleſiarum: quia ſi haberent diſpenſatiue: vel alio modo per ſonatum cum illis eccleſijs: bene tenerent̉ conſti tutioni: vel ſi eſſent p̄ſbyteri tenerētur non ratio ne eccleſie: ſed ordinis. Item quia dicit capellas? Idem videtur dicendum ⁊ tutius ſi vnam habe ret capellam. Nec obſtat quod dicitur in tex. ca pellas: quia non dicitur vbi fuerit plebania ha bens capellas ſed dicitur in plurali. plebanie ſub ſe habentes capellas et pluralitatē capellaꝝ refert ad pluralitatē plebaniaꝝ.

Sextuſdecimus ꝯͣ religioſos tacite vel exp̄ſſe ꝓfeſſos: ſi dimittūt hītū temerarie: vel ſi accedūt ad qͣuis ſtudia litterarū ſine licētia p̄latorū ſuorū: cū ꝯſilio ſui ꝯuentꝰ vl̓ maioris ꝑtis. extra ne cle. vl̓ mo. vt ꝑiculoſa. li. vj. Nota ẜm glo. ꝙ ē ſpāle ī re ligioſo apoſtata: qꝛ al̓s apoſtata nō eſt excōicatus ſed excōicandus. Quid ſi portat habitū ſꝫ abſcōſum. puta qꝛ co oꝑit habitū religionis hītu clericoꝝ ſeculariū. vel hmōi. Rn̄. glo. in cle. qm̄. de vi. ⁊ ho. cle. ꝙ ē apo ſtata ⁊ excōicatꝰ. Idē land̓. Et ſic nota quēlibꝫ re ligioſum obligatū ad habitū deferēdū extrinſecꝰ ⁊ ſuꝑ oēs alias veſtes: ſi velit euitare penā. d. c. vt piculoſa. niſi cā rōnabilis ſubſit. Idē pau. in dicta cle. qm̄. dicēs nūquid ſufficiat portare habitū ſub cappa vel tabarro: apparet ꝙ nō ꝑ dictū tex. īmo talis ē apoſtata ⁊ excōicatus. Et ita fuit determīa tū bononie. Idē tenet Frā. d̓ may. Sed panor. in c. deus qͥ. de vi. ⁊ ho. cle. ꝑ tex. illuꝫ iūcta glo. tenet oppoſitū. nā aliud ē ex toto dimittere hītu. et alid̓ ē ſuꝑius nō portare. Nā ꝑmittit̉ dimiſſio ī ſuꝑio ri: ⁊ tamen interiꝰ tenet̉ portare: vt ibi in glo. ergo pena. d. c. vt ꝑiculoſa. nō verificabit̉ in iſtis: quia aliud eſt dimittere oīno: ⁊ aliud in ſuꝑioribus tm̄ Nam cōſtitutio penalis nō dꝫ extendi ſaltem ad caſuꝫ nō habentē oīmodā rationē. vt no. Io. an. in regula odia. d̓ re. iur̄. li. vj. in mercu. hec panor. Prima tamē opinio videt̉ ꝯmunior ⁊ ſecurior. Et ideo ante factum ꝯſulenda. poſt factum v̓o poſſet teneri opinio Panor. Quero qn̄ dicat temere dimittere hītū? Rn̄. glo. ꝙ ex cā licꝫ habitum trāſformare ſi iuſta ſit. vt puta timor. zen. aūt dicit ꝙ rōnabilis cā dimitten di habitū vel trāſformādi arbitrio boni viri iudi quemi. vi. cabit̉. Itē dicit ꝙ nō dicit̉ qͥs aſſumpſiſſe qd̓ ſta tim eſt dimiſſurꝰ. Unde ſi religioſus veſtem vir gatā vel ꝑtitā in momēto aſſumeret ſtatim eā di miſſurus. nō dicit̉ eā aſſumpſiſſe. ff. de diuor. l. di uortiū. vnd̓ dicit. zen. in dicta cle. qm̄. ꝙ ſi deferat non ꝯtinue hmōi veſtes partitas nec cauſa vſus ꝓprij: ſed ob feſtū ſocij qui militat vel doctorat̉ vel vxoratur. nō incidit in dictā penā qꝛ talia raro oc currunt et iura coaptant̉ his que ſepe fiunt. ff. de egi. l. ex his. Item ea q̄ cauſa feſti. iocarie fiūt: ob ligationē nō inducūt. ff. de ac. ⁊ ob. l. obligationū ſubſtantia. Sꝫ nūquid ī lectulo licet deferre habitū. Rn̄. Pe d̓an. ꝙ canon ſentit ꝙ ſic. xx. q. j. vidua. ⁊ di. xxiij. c. ſanctimonialis. vbi dicit̉ ꝙ eo habitu ſem per vti debent. ⁊ etiam habitus adeo eſt annexus oſſibus monachoꝝ ꝙ in quocūqꝫ loco ꝯſiſtentes ſiue in lecto quieſcētes. ꝯſtanter eo vti debēt. īmo glo. in. d. c. ſanctimonialis. addit etiā in lecto cum infirmitate. Sed nūquid ita amare ſit intelligenduꝫ iſtud Iim ndtma verbū: vt prima facie ſonare videt̉? Io. an. in no uella dicit non puto ꝙ monachus dimittens ha bitum in cella ſua: vel dum balneum intrat: vel in occulto iacens ſine habitu: ligetur dicta ꝯſtitutōe al̓s pauci inuenirentur non ligati: ſed quādo ex hibet ſe conſpectibus hominū ſine habitu: in ha Excōmunicatio. jͣ. Fo. LXXXV. bitu laicali vel clericali: ſine iuſta cauſa: tunc ligat̉ tamen ex honeſtate deberet ſemper ſue religionis deferre habitum. non tamen videtur ꝙ incurrāt excōmunicationē ẜm Arch. flo. in ſtando ſine eo ex aliqua cauſa rationabili. puta vt dormiēdo me lius quieſcat. vt induendo ſacras veſtes non ap pareat gibbus: vt querat pulices. vt ſe balneet: et vt aptius ſcindat aliquod lignum et huiuſmodi: quia ſic non videtur temerarie dimittere: tamen etiam in huiuſmodi eſſet cōuenientius nō dimit tere. Si autem aliquis dimittat habitum volens tranſire ad aliam religionem: vt ſic citius recipia tur etiam incideret in ſententiā. Dicit etiam Pe. de Pal. in. iiij. vt recitat idem Arch. florē. ꝙ qui iocoſa leuitate ad horam vt currat: vel lapidem proijciat deponat habitū non incidit in ſententiā quia non eſt veriſimile papam in his minutis tā tū laqueum poſuiſſe. hec Arch. flo. hoc tamē vlti mum eſt valde periculoſum. Et ideo reſpuendū. Quidam etiam dicunt ꝙ ad hoc: vt religioſus di mittens habitum incurrat excōmunicationem duo requirūtur. Primū ꝙ dimittat habitum in ſcholis vel alibi extra monaſteriū. Et ad hoc vi detur facere principiū dicti capituli. vt periculoſa ibi euagandi materia ſubtrahat̉. Secus ergo vbi dimitteret in monaſterio: nec extra egrederetur. Secūdum vt dimittat temere. id eſt ſine cauſa ra tionabili. Sed ꝑ dicta Io. an. ſupra ⁊ aliorū vide tur dicēdum ꝙ etiam dimittendo habitum ſine rationabili cauſa etiā in monaſterio eſt excōmu nicatus. Et hoc quādo ſe p̄ſentat cōſpectibus ſe cularium. Et ſic ante factum conſulēda eſt prima opinio. Sed poſt factū poteſt ſuſtentari alia opi nio. Nota etiā tex. in dicto. c. vt periculoſa. in v̓. queuis. ſcꝫ ſtudia. qui comp̄hendit etiā ſtudium theologie ſeu iuris canonici et huiuſmodi. Et ex hoc no. ꝙ religioſus egrediens monaſteriū ad au diendum ſcientias etiā non ꝓhibitas: vt theolo giam: ⁊ ius canonicū: ſi hoc facit ſine prelati ſui li centia ⁊ ſine conſilio conuentus vel maioris par tis excōmunicationem incurrit. Idem ſi cum li centia audit vel vadit: ſed habituꝫ non portat. et doctor qui ſcienter in huiuſmodi ꝑticipat talē do cendo vel retinendo in ſcholis. pari ſententia li gatur. Et glo. querit ſuꝑ v̓. dimiſſo. quid ſi nō di miſerit habitū. Uidet̉ ꝙ tunc non eſt excōicatus doctor: qꝛ hec pena nō eſt ampliāda. Dic ꝯtrariū: qꝛ cōicat in crimīe. Et ſic eadē ⁊ nō minori excōica tione ligat̉. extra de ſen. ex. ſi cōcubine. Et ab iſta excōicatiōe ordinariꝰ abſoluere pōt. Quid ſi monachus hꝫ domū iuxta ſcholas. et ſtando ī ea pōt audire lectionē. ⁊ doctor ſcit et le git. An ſit excōicatꝰ. Rn̄. glo. ꝙ nō. qꝛ non poſſet ꝓhibere qͥn ī domo ꝓpria moraret̉. ¶ Quid ſi talis monachus nō vult exire ſcholas an poſſit vi expelli. Glo. ſuꝑ v̓. retinē videt̉ īnue re ꝙ ſic. Nā dic̄ ꝙ officiū doctoris eſt ſcholarē de ſcholis expellere. Aliqͥbꝰ tn̄ videt̉ ꝙ nō: qꝛ etiam excōmunicatus gaudet priuilegio. vt eū ꝑcutiēs incidat ī excōicationē. Sed ꝓ prīa opinione facit tex. in. c. veniēs. de ſen. ex. vbi habet̉ ꝙ inijciens

manū in clericuꝫ: ſeu religioſum turbantē diuina officia: excōmunicatꝰ nō eſt: etiā ſi cōmotꝰ hoc fe cerit qꝛ ex iuſta cā hoc fecit. Et dicūt doct. ibidē ꝙ ille tex. intelligit̉ indiſtincte: qꝛ talis inijciens: ſiue habeat p̄lationē: ſiue nō excuſat̉ ab iniectiōe ma nuū ⁊ exquo turbat diuinū officiū in eccl̓ia: p̄t de ea expelli ſicut faciēs tumultū ī iudicio: vt eſt tex. bonꝰ in. c. in loco. v. q. iiij. Ita ꝑiformiter ē dicēdū de iſto religioſo qͥ turbat doctoreꝫ et ſcholares: ꝙ pōt licite expelli abſqꝫ metu excōicationis. Et pro hac opinione eſt Directoria li. ij. Et dicit ꝙ ẜm ar chi. pōt expelli violēter de ſcholis. ar. d. c. veniens vbi monialis quedaꝫ q̄ turbabat officiū. expulſa fuit de eccl̓ia ſine metu tn̄ excōicatiōis. ¶ Quid ſi nō poteſt expelli? Rn̄. glo. ꝙ doctor debet exire ſcholas ſicut dicimꝰ qn̄ excōmunicatꝰ intrat eccleſiam. Nūquid aūt abbas volens exire ad q̄uis ſtu dia litterarū teneatur petere licentiā ſeu conſiliuꝫ cōuentus ſui monaſterij. Et dimiſſis multis opi nionibꝰ maxime ꝑ illud relatiuū ſui: qd̓ ſequit̉ qd̓ videt̉ reſpicere īmediatū prelatū ip̄ius monaſte rij: ⁊ ſic nō ep̄m: pōt dici ꝙ qͣꝫuis abbas male fa ciat: ſi vadat p̄ter licentiā epiſcopi ad queuis ſtu dia litterarū: nō tn̄ videt̉ ligari hac pena cū ſit pe nalis. ⁊ reſtringi cōſueuit ẜm archi. Et qd̓ in fine dicit̉ de licentia ep̄i: videt̉ habere locum in mona ſterio nō exempto ab eius iuriſditione. Sed mo nachus ſen alius religioſus ſubditus non poteſt accedere ad queuis ſtudia litterarū niſi a ſuo pre lato cum cōſilio fratrū cōuentus vl̓ maioris ꝑtis eiuſdem: ſibi eundi ad ſtudia licentia primitus ſit cōceſſa. al̓s excōicatus eſt: vt in dicto. c. vt ꝑiculo ſa. Et tūc pōt omnia ſine quibꝰ in ſtudio cōmode eſſe nō poteſt. Et dicit archi. ꝙ ſi mutuū ꝯtraxit tenebitur monaſteriū niſi actum fuiſſet ꝙ aliūde ſumptus inueniret vt a ꝓpinquo vel amico. Si autē obligaret libros vel res alias ꝓ ſcholari: vel alio: nō valet obligatio: quia monachus ſeruꝰ eſt monaſterij. di. liiij. multos. Idē ſi fideiuſſerit pro aliquo qꝛ nō tenet̉. hec archi. Decimuſſeptimus. de eo qͥ ꝑticipat excōicato in crimīe ꝓpter qd̓ excōicatꝰ eſt dādo ei auxiliū. cō ſiliū vel fauorē. de ſentē. excō. nuꝑ. ⁊. ca. ſi cōcubi ne. Et no. ẜm Panor. in. d. c. nuꝑ. ꝙ hoc intelli git̉ qn̄ poſt excōicationē cōmunico ſibi in crimīe damnato: vtputa titiꝰ fuit excōicatus qꝛ tenebat vxorē alteriꝰ. Ego impēdo ſibi auxiliū. cōſiliū vel fauorē circa detentionē illiꝰ mulieris: tūc cōmu nico excōicato ī crimīe dānato: nec ſufficeret cōi care in illo actu ꝑ quē incurrit̉ excōicatio: ſꝫ opor tet ꝙ ille ꝑ pͥus inciderit ī excōicationē: vt notat̉ in. c. ꝯtingit. de ſen. excō. Poſſet tn̄ dici. ꝙ ex alio capite qͥs incurrat excōicationē iurꝭ: vt ſi ꝯſulo vl̓ auxiliū impēdo circa verberationē clerici. nā faci entē ⁊ ꝯſentiētē par pena ꝯſtringē dꝫ. vt in. c. mu lieres. de ſen. ex. Et p̄dicta faciūt ad. q. de qͣ in. d. c. cōtingit.ſ. de illo clerico qui ſubiecit ſe verberibꝰ An ſit excōmunicatꝰ exquo cōmunicat crimīoſo in crimīe ꝓpter qd̓ ille verberans fuit excōicatus. Panor. ibi dicit ꝙ hec q̄ſtio ſoluit̉ multifarie per Excōmunicatio. jͣ. Io. an. Primo ꝙ ille clericus poterat excuſari ra tione cōſuetudinis. ⁊ ꝙ faciebat ratiōe ſatiſfacti onis: ⁊ non vt cōicaret in crimine. Secūdo ꝙ ad incurrendā illā excōicationē rōne ꝑticipij reqͥnt̉ ꝙ qͥs cōicet excōicato in crimīe: ſꝫ ante ꝑcuſſionē nō eſt adhuc ꝑcutiēs excōicatus. ergo non cōicat excōicato. qͣꝫqꝫ ergo mādans vel cooperans ante factū incurrat excōmunicationē ip̄o facto: vt ī di cto. c. mulieres. hoc tamē nō ꝯtingit ratiōe parti cipij ſed ligatur tanqͣꝫ principalis. Iſta tn̄ ſo. pōt impugnari ẜm Io. an. ⁊ bn̄ poſt primā ꝑcuſſionē ſi iterat ſecūda. Nā poſt primā incidit in excōica tionē gͦ in ſcd̓a ⁊ tercia cōicauit excōicato ī crimīe Sed forte qͥs diceret ꝙ talis nō incurrit excōica tionē: niſi habito reſpectu ad oēs excōicatiōes eo dē impetu inflictas. Et tūc diceremꝰ iſtū nō cōi care excōicato: niſi poſt factū cōpletū. Et pro hoc facit qd̓ notat Io. an̄. in regula delictū. de re. iur̄. in.vj. in mercu. vbi querit an tot excōicatiōes pꝰ cutiens incurrat: quot inferunt̉ verbera. ⁊ cōclu dit ꝙ nō: qꝛ habent̉ ꝓ vno facto exquo vno im petu inſerunt̉. Hoc etiā tenet Bar. in. l. nūqͣꝫ. ff. de p̓ua. delic. vbi dicit ꝙ ſi ego vulneraui te ex ꝓ poſito: nolens plus facere: tn̄ ꝑ aliqd̓ dictū vel fa ctum a te ſuꝑuenit mihi impetꝰ et occidi te tene bor de vulnerato ⁊ occiſo: qꝛ nō eodē impetu: licꝫ incōtinēti. Et ecōtra ſi te vulneraui ⁊ ſum ꝑſecut te ꝑ plures horas: ⁊ finaliter occidi te: d̓ occiſo tm̄ tenebor: licꝫ ex interuallo qꝛ eodē impetu. vt. l. qd̓ ait.§. fi. ff. de adul. Dat̉ alia ſo. ad. q. noſtrā prin cipalē.ſ. ꝙ aliud eſt ꝑticipare excōicato in crimine ⁊ aliud ſubmittere ſe miſericordie alicuiꝰ: cū poſ ſit cogitare illū remiſſurū: cum qͥs debeat defacili parcere ꝓſtratis. Itē nota ꝙ do. an. de bu. ⁊ In noce̓. vident̉ tenere. ꝙ in iſta ꝑticipatōne dando ꝯſiliū. auxiliū vel fauorē. nō diſtinguit̉ an̄ al̓s eēt facturus: vel nō: qꝛ ẜm ꝙ dicit glo. in dicto. c. nu per. nō refert an de bono malū vel de malo peſſi mū quis efficiat. licꝫ glo. videat̉ tenere ꝯtrariū: cū quā ꝯcordat Ri. in. iiij. ¶ Quero an iſte cōicās directe excōicato ī crimīe incidat ī ſnīaꝫ hoīs vl̓ iuris. Rn̄. glo. in. d. c. nuꝑ vult ꝙ talit̓ cōicans excōicato ī crimīe incidat in ſnīaꝫ hoīs: ⁊ nō canoniſ. Et mouet̉ glo. qꝛ abſolu tio ab hac excōicatiōe nō p̄t fieri niſi ꝑ excōicato rē aūt ſuꝑiorē vt pꝫ ī tex. ibi. Sꝫ panor. ibi dicit ꝙ cōiter doc. tenēt oppoſitū. Et ꝙ iſta ſit ſnīa cano nis ⁊ nō hoīs ꝓbat tex. ibi ī v̓. qͣꝫuis.n. ⁊ tūc. vult em̄ ꝙ ex ſolo ꝑticipio exͣ crime̓ ꝯͣhat̉ minor excōi catio. ⁊ ponit dictionē implicatiuā.ſ. etiā ꝑ quam innuit ꝙ etiā ī p̄cedēti caſu ꝯͣhat̉ excōicatio iuris ⁊ nō homīs. Et ſic ſi excōicatio minor ꝯͣhit̉ a iure fortiꝰ excōicatio maior. Et ſic habes caſum. ꝙ ex cōicatus ſnīa canonis nō p̄t abſolui ab ep̄o. ſꝫ dꝫ abſolui ab excōicatore vel a ſuꝑiore. Et hoc ē ẜm panor. ibi. qꝛ papa reſeruauit abſolutionē ip̄i ex cōicatori. qꝛ iſte cōicans in crimīe videtur directe deli qͥſſe in ꝑſonā excōicatoris. ¶ Decimū ſoctauꝰ. ꝯͣ obſeruātes vel faciētes ob ſeruari ſtatuta vel ꝯſuetudines ꝯͣ eccleſiaſticā lib̓ tatē. ⁊ ſcriptores eoꝝ et officiales iudicātes ẜm ea

Excōicatio. jͣ. extra de ſen. ex. nouerit. Nota ẜm Panor. ibi ꝙ qͥnqꝫ ſunt ſpēs ꝑſonaꝝ que ip̄o iure incurrunt ex ꝯmunicationē in dicto caſu. Prima qͥ fecerint ſer uari ſtatuta vel cōſuetudines ꝯͣ eccleſiaſticā liber tatem. Scd̓a ſtatutarij ⁊ ſcriptores ſtatutoꝝ ꝯtra eccleſiaſticā libertatē. Tercia ptātes: cōſules et re ctores ⁊ cōſiliarij locoꝝ. vbi hec ſtatuta edita fuer̄ Quarta qͥcunqꝫ iudicat ẜm dicta ſtatuta. Quinta qͥ iudicata redigūt in publicā formā. Scd̓o infert Panor. ex dicto tex. ibi fecerint amoueri. ꝙ p̄dicti non euitant excōicationē. licet in fine ſtatutoꝝ po natur ſtatutum: ꝙ ſiqua ſint ſtatuta edita ꝯͣ eccle ſiaſticam libertatē habeant̉ pro non ſcriptis. ſicut cōmuniter ſolet fieri. ꝑ hoc em̄ non eſt ſatiſfactum dicte cōſtitutōi. Exigit̉ em̄ ꝙ hec ſtatuta deleant̉ de libris. Et ita notat Bar. in autētica. caſſa. C. de ſa. ſan. ec. nriipuriſ ¶ Sed quero que ſtatuta dicant̉ cōtra eccleſiaſti cam libertatē? Rn̄. panor. vbi ſupra de mente In no. cōcludit ꝙ ſunt illa q̄ veniunt ꝯͣ pͥuilegia con ceſſa eccleſie vniuerſali vel a deo vel a papa vel im peratore. Secus ſi priuilegiuꝫ eſſet cōceſſum eccle ſie ꝑticulari. ⁊ cum hac cōcluſione trāſeunt cōiter doc. Et a deo quidem cōceſſa ſunt multa. vt illud qd̓cunqꝫ ligaueris ⁊cͣ. Et hoc ꝙͣtum ad ꝑſonā pa pe extendit̉ ad interp̄tationē omnium dubioꝝ. exͣ qui fi. ſint le. ꝑ venerabilē. Itē ꝙ decime ⁊ pͥmicie ad clericos ſpectant. xvj. q. j. reuertimini. Item ꝙ eccleſia ſolas res eccleſiaſticas adminiſtrat. xcvj diſ. ſi imperator. Itē ꝙ de ſpūalibus ius condere ⁊ iudicare poteſt. A papa pͥuilegia cōceſſa ſunt. vt qui inijcit manū violentā ī clericū ſit excōmunica tus. Itē ꝙ in legatis ad pias cauſas ſufficiāt duo teſtes. extra de teſta. relatū. Et multa alia pͥuilegia ⁊cͣ. Itē ab imperatoribꝰ multa ſunt cōceſſa ſparſa in iure ciuili vt de īmu. eccleſiarum ⁊ hmōi. Adde etiā p̄dictis qd̓ notat Bar. in. d. autē. caſſa. ꝙ vbi cunqꝫ ꝑ ſtatuta clerici efficiunt̉ timidiores. ⁊ laici audaciores ad nocendū. dr̄ fieri cōtra libertatē ec cleſiaſticā. Exemplū. Eſt ſtatutū laicoꝝ ꝙ qͥcunqꝫ interfecerit laicū. puniat̉ grauit̓. Interficiens v̓o dericū puniat̉ in.x. flore. vel alia mitiori pena. Di cit etiam Bar. ibi. ꝙ hoc ſtatutuꝫ nō eſt contra li bertateꝫ eccleſiaſticā. videlicet ꝙ idem ius reddat̉ dericis in foro ſeculari. quod redditur laicis in fo ro eccleſiaſtico. Ratio eſt. quia nulla iniuria fit cle ricis. ſi redigantur ad diſpoſitionem iuris com munis. nornūhu Quero. quia in. d. c. nouerit. fit mētio de duo bus mēſibus. An hodie expectetur lapſus ipſorū qtio ⁊pemu duoꝝ menſiū. Panor. vbi sͣ. de mente glo. ꝯcludit ꝙ no. ⁊ dicit. ꝙ ſtatutarij ⁊ alij de quibꝰ ī tex. ſunt excōmunicati ipſo facto. ſꝫ ſucceſſores eoꝝ nō ſunt excōicati. niſi ꝙ primū ſciuerint. fecerint dicta ſta tuta deleri de libris. debet tamē eis dari aliquod tēpus. quia nō incontinenti poſt ſcientiā tenētur currere. ¶ Sed qͥd ſi ſciuerint p̄dicta ſtatuta. ⁊ ignoraue rint eſſe ꝯ eccleſiaſticā libertatē. Rn̄. Inno. dicit. ꝙ nō incidūt cū excōicatio nō liget niſi cōtumacē. rij. q. iij. certū. Sed Io. de lig. putat eos nō audien 3ii i aſtinū Fo. LXXXVI. dos: qꝛ eſt ignorantia iuris. que nō excuſat de re. iuris. li. vj. ignorantia. Quero quando dicant̉ negligentes in delendo vel in faciendo non obſeruari. Reſpondit aſten̄. ꝙ exqͦ certificati ſunt cū obedire negligunt ligant̉ qd̓ referri pōt ad arbitriū boni viri. Quid ſi certificat̉ de nocte vel in die feſto quando generale concilium nō poteſt fieri: vel certificatur dū eſt infirmus. Rn̄. ꝙ hoc ad arbitriū boni viri relinquet̉. ¶ Quid ſi conſiliarius dedit conſiliū contrarium vt non ederetur ſtatutum. An ſit excōmunicatꝰ. Quidā dicunt ꝙ ſic. quia debet potius dimittere dignitatē. niſi deſtruat ſtatuta ſi habet poteſtateꝫ deſtruendi. vt in. c. aduerſus. de immu. ec. Secus ſi nō haberet. quia tunc nō ipſe. ſꝫ ſtatuto cōſentiē tes illaqueant̉. ¶ Quero. an per ſtatutū factum ꝑ aliquos princi pales de vniuerſitate: ligetur vniuerſitas pena ex cōmunicationis. Reſpondit Aſten̄. ꝙ ſic. ſi tota vniuerſitas cōſenſit vel maior pars vel factum ra tum habuit. vel ſi monita non emendat. vel facit emendari. Nota etiam ẜm Aſten̄. ꝙ etiā impera tores ⁊ reges ligantur dicta conſtitutione ſi talia fecerint. Et ſimiliter omnes alij in quacūqꝫ digni tate conſtituti. Nota etiaꝫ ẜm quoſdaꝫ ꝙ ſi aliqui ſtatuunt: ꝙ nullus offerat niſi in magnis feſtiui tatibus. niſi tm̄: vel ꝙ ſuper mortuū non ſit niſi ta lis pannus vel tot cerei: ꝙ hoc eſt contra libertatē eccleſiaſticam. ¶ Decimuſnonus. de quadā excōmunicatione. que habetur in. c. quoniā. de of. or. vbi ꝓhibetur ꝙ in eadē ciuitate ſint plures epiſcopi. Sed ſi ꝓpt̓ diuerſitatē habitantium proprius epiſcopus non poſſet omnibus deſeruire. poteſt ⁊ debet quo ad hoc alium epiſcopum ſibi vicarium conſtituere. forte grecū qui valeat grecis ibi habitantibꝰ mini ſtrare: qui vicarius debet per omnia eſſe obediēs ⁊ ſubiectus principali epiſcopo. Et ſubdit̉. vnde ſi quis aliter ſe ingeſſerit. excōmunicatōnis ſe noue rit mucrone ꝑcuſſum. dicit glo. ⁊ ſic eſt canon late ſententie. ¶ Uiceſimus. contra clericos habentes officium prepoſiti ſecularis: ſi moniti nō deſiſtunt. vt in. c. clericis: ne cle. vel mo. Et ẜm glo. ibi eſt canon late ſententie poſt monitionem. Et nota. ẜm Panor. ibi ꝑ tex. illum ꝙ clericus non poteſt tenere vices principis in iuriſditione ſeculari exercenda. lꝫ non infligat penā mortis vel membroꝝ detruncatio nem. Quod intellige quādo hoc vult facere tanqͣꝫ officialis principis ſecularis. Secus ſi iuriſditio te poralis eſſet dignitati ſue annexa. quia tūc poteſt per ſe exercere. dūmodo non inferat penā mortis vel membroꝝ detruncationē. Idem dic ſi dictam iuriſditionem habet iure proprio. puta. ratōne pa trimonij. qd̓ videt̉ ꝓcedere etiā in p̄lato religioſo vt in. c. dilectus. de offi. or. ⁊. c. auditis. de p̄ſcrip. ⁊ c. inter dilectos. de fi. inſtru. ¶ Quero. quia tex. loquitur de cōſtitutis in ſacris Quid de ꝯſtitutis in minoribꝰ. Inno. dicit. ꝙ idē. Hoſtien. tamen dicit ꝙ his qui ſunt in ſacris ma

Excōmunicatio. j. gis imminet ꝑiculuꝫ. qꝛ nec ꝯͣhere poſſunt. ⁊ ſunt irregulares. Et hoc placet panor. ꝙ habeat locum in minoribꝰ pͥma ꝑs. c. q̄ in ſumma vult ꝙ cleric iudiciū ſanguinis exercens: ab officio ⁊ beneficio deponat̉. quia ꝑ impoſitionē illaꝝ penaꝝ incurrit irregularitatē. Qua rōne debet deponi ita conſti tutus in minoribꝰ ſicut in maioribꝰ. vt nota. in. c. cum nō ab homine. de iudi. Et ad. d. c. clericis. dic ꝙ verbū. ſacris. ſumit̉ large. nā omnes ordines ec cleſiaſtici ſunt ſacri. Sed circa ſcd̓am partē capitu li. que in ſumma vult ꝙ excōicatus ē ſacerdos ha bens officiū p̄poſiti ſecularis. ſi monitus nō deſi ſtat. poteſt dubitari qͣliter ſumat̉ illud verbum. ſa cerdos. Hoſtiē. exponit multū large. exponit em̄ actus vel fiendus.i. clericus. de cohabi. cle. c. ij. Et cū hac expoſitione tranſeunt doct. cōmunit̓. Sed panor. putat ꝙ reſpectu clericoꝝ in minoribꝰ con ſtitutoꝝ qͥ ſunt ſine aliquo beneficio nō hꝫ locum ꝓ hoc facit qꝛ verbuꝫ ſacerdos. nō poteſt ad iſtos cōgrue adaptari. Sed arbitrat̉ tex. intelligenduꝫ in cōſtitutis in ſacris. qͥ largo mō pn̄t appellari ſa cerdotes. vt in. d. c. ij. Et licet hec ꝯſtitutio videat̉ penalis. ⁊ ſic reſtringēda tn̄ habito reſpectu quia excōicatio nō infligit̉ ipſo facto: ſecus videt̉ dicen dum. Ex p̄dictis infert panor. ꝙ p̄lati poſſunt eē conſiliarij pͥncipis ſecularis. licet nō debeant eſſe officiales iuſticie exercēde. Nota vltimo ꝓ decla ratione huiꝰ verbi ſubiaceat. ẜm Panor. vbi sͣ. ꝙ qn̄qꝫ pena imponit̉ ꝑ verba futuri tꝑis denotan tia executōnē actus. ⁊ pena intelligit̉ impoſita ip̄o facto. Et in hoc caſu intellige. d. c. clericꝭ. ⁊. c. ſi qs. xvij. q. iiij. cū ſy. Nam verbū ſubiaceat. nō videt̉ ex ſua ſignificatione exigere miniſteriū alicuiꝰ: cū denotet executionē ſicut hoc verbū ſit. vnde ſi di catur: ſit excōicatus. Intelligit̉ ipſo iure. vt notat glo. in. c. qͥcunqꝫ. de here. li. vj. Aut pena imponit̉ ꝑ verba futuri tꝑis denotantia actus exercitium ſeu facti miniſteriū. Et tunc venit imponēda per ſententiā iudicis. Et hoc caſu ꝓcedit theorica cō munis. de qua vide in. c. ſi diligenti. de fo. compe. vbi dicit̉. ꝙ qn̄qꝫ lex ꝓmulgat̉ per verbuꝫ p̄teriti tꝑis. ⁊ regulariter eſt late ſentētie. de elec. cupiētes §. ceteꝝ in.vj. ⁊ in glo. in v̓. ſuſpenſos. Qn̄qꝫ v̓ba non ꝓferunt̉ in p̄teritū. Et tunc ſi ſunt verba de claratoria. ē canon late ſentētie. vt ſi dicat. decerni mus viribꝰ non carere. ꝓ hoc tex. cū glo. in. c. no uit. de his que fi. a pre. Si v̓o ſunt verba diſpoſiti ua. tunc ſi ſonant in futuꝝ ⁊ reſpiciunt actu iudi cis: vt priuet̉. excōmunicet̉. puniat̉. cauſam ꝑdat. ⁊ ſimilia. ⁊ in dubio eſt ferenda ſentētia. niſi adda tur verbū. ꝑ qd̓ appareat ꝙ ſit late ſentētie: vt ip̄o facto vel eoipſo. Idē dicendū de verbo omnino. nam intelligitur ipſo facto. Glo. eſt notabilis ẜm Bal. in. l. j.§. ſi pecunia. ff. depo. Idem de verbo. modis omnibꝰ.i. ipſo iure ꝑ glo. ſingularē in autē. defunc. ſeu fu.§. ſancimus. in v̓. modis omnibus Item licet verbū p̄ſentis tꝑis vel futuri nō intelli gatur ipſo iure. Tamē ſi diceret̉ tale quid caſſent et irritent. Intelligitur ipſo iure ẜm Bal. in ti. de pa. conſtan. c. j. coll̓. ix. Idē Ludo. ro. in ſuis ſingu laribus. Idem videtur dicendum de iſto verbo. mox. vt intelligat̉ ipſo iure per glo. in autētica. de inceſ. nup Diceſimuſprimus contra ſpoliantes romipe tas aut alios xp̄ianos ꝓ negociatione vel alijs ho neſtis negocijs nauigio vectos aut capere aut re bus ſuis ſpoliare p̄ſumunt. Illi etiā qui xp̄ianos naufragiū patientes ſpoliant rebus ſuis: niſi abla ta reddiderint excōmunicationi ſe nouerint ſub iacere. extra de rap. c. excommunicationi. Et nota ẜm Panor. ibi de mente Io. an̄. ꝙ primus caſus huius capituli eſt canon ferende ſentētie: exceptꝭ pirratis qui per ꝓceſſum annualem ſunt excom municati excōmunicatione papali. Secundꝰ vo caſus. d. c. eſt canon late ſententie. Ita tamen ꝙ p̄ cedat admonitio. vt dicit glo. ibi. Et ſic prima ꝑs intelligi poteſt de quoqꝫ nauigio. Idem Ioh̓. de lig. Et videtur cōmunis opinio ꝙͣuis Hoſtiē. re ſtringat ad maritimū. Nota tamen ꝙ ſpoliantes romipetas vel euntes ad curiā vel redeuntes pro cauſis agendis in curia. ſunt excōmunicati excō municatione papali per ꝓceſſum curie. Et nota. Panor. in. d. c. excommunicationi. vbi ex glo. vlti ma iuncto tex. dicit ꝙ vbi pena apponit̉ negatiue Ipſo iure pena non intelligit̉ inflicta: niſi p̄cedat admonitio vel ſaltē mora in nō faciendo. Et hoc idem tenet Io. an.ſ. admonitionē eſſe neceſſariā. licet glo. ibi in hoc nō firmet pedes. tamen ꝓ dicta opinione facit theorica Inno. in. c. extirpande.§. qui v̓o. de p̄ben. que ſolet multū allegari. ꝙ vbi pe naͣ ponit̉ negatiue ſine appoſitione temporis ad hoc vt cōmittatur pena. requirit̉ admonitio p̄ce dens. Exemplū. dicit lex. Quicunqꝫ nō fecerit re ſidentiam ſit excōmunicatꝰ. hic requirit̉ admoni tio ẜm eum. quia nobis eſt occultum: an fecerit re ſidentiam ⁊ an̄ habuerit iuſtā cauſam nō reſidēdi Sed per admonitōnē conincit̉. Secus quando pena ponitur affirmatiue. vtputa. Quicunqꝫ tali hora intrauerit eccleſiam ſit excōmunicatus. nam non requirit̉ admonitio ẜm eum. quia licet nega ta lateant: facta tamē patent. Et valet multuꝫ iſta theorica ꝓ intellectu ſtatutoꝝ. Sed panor. dicit ſe nō ſecutū fuiſſe ſimpliciter iſtā theoricā in repeti tione illius.§. qui v̓o. Sed dicit ſe ibi cōcluſiſſe ꝙ quo ad deum pena eſt commiſſa. Ipſo facto ꝙ eſt in mora. Nam quo ad deū ceſſat ratio Inno. qͥa deo nihil latet. Et quicqͥd eſt certū nature eſt cer tum legi. ſed quo ad eccleſiā militantem poſſet iſta theorica ꝓcedere. Et hoc caſu requirit̉ admonitio Et ſic pōt iſta glo. reduci ad concordiā vt admoni tio ſit neceſſaria quo ad hoīes. ſꝫ ſola mora ſufficit quo ad deum. Uiceſimuſſecundus contra eos qͥ ledunt veſ grauant aliquā perſonaꝫ eccleſiaſticam in ſe vel in ſuis: ſeu bonis ꝑ ſe vel ꝑ alios. eo ꝙ noluerint eli gere eos ꝓ quibꝰ rogabant̉. vt in. c. ſciant cuncti. de elec. li. vj. Sed nunqͥd huiuſmodi conſtitutio habeat lo cum in p̄ſentante patronū? Rn̄. glo. in. d. c. ſciant dicit ꝙ ſi patronus eſt clericus vel ꝑſona eccleſia ſtica: locū habebit dicta cōſtitutio. Si autē patro nus eſt laicus: locū non habebit pena: cū conſtitu

tio dicat clericos vel eccleſiaſticas ꝑſonas. Et glo. in v̓. eccleſiaſticas dicit. vt ſunt cōuerſi: templarij vel hoſpitalarij. qͥ licet nō ſint clerici: ſunt tn̄ eccle ſiaſtice ꝑſone. xvij. q. iiij. quiſquis. ¶ Diceſimuſtercius cōtra vſurpantes ſibi de no uo iura vacantiū eccleſiaꝝ ac eaꝝ bona. vt in. c. ge nerali. de elec. li. vj. ¶ Quero qn̄ qͥs dicat̉ de nouo vſurpare. Rn̄dit glo. ibi de nouo.ſ. a. xl. annis citra. Quero an occupans iſta bona vacantia: ſit ex cōmunicatus ipſo facto. Rn̄dit panor. in. c. con queſtus. de fo. compe. poſt Io. an. ꝙ ad hoc vt qͥs incurrat iſtaꝫ excōicationē duo reqͥrunt̉. videlicet vt occupet cuſtodiā ſeu gͣuardiam. ſcd̓o ꝙ virtute illius bona locoꝝ vacantiū occupet. altero defici ente locū habent iura antiqͣ. de fo. compe. cum ſit ⁊. d. c. conqueſtus. Et hec opinio eſt cōmunis. licꝫ aliqui contra. ¶ Uiceſimuſquartus cōtra electores ⁊ electos ad regimen vrbis rome. ꝯtra. c. fundamēta. de elec. li. vj. Et ibi ponit̉ ratio qͣre fuit facta iſta ꝯſtitutio et excōicatio.ſ. ꝙ nullus notabilis p̄eminentie pote ſtatis. ⁊ dignitatꝭ eligat̉ in ſenatorē.ſ. ne cū ſua po tentia poſſit ſibi dictā vrbē vſurpare ⁊ ſubiugare eccleſiā ⁊ romanū pontificē ſicut fecit Conradinꝰ: qͥ de venenoſa radice Federici quondā romani im peratoris exijt. Scd̓o ſtatuit̉ ibi. ꝙ nullus inferio ris dignitatis a p̄dictis eligatur vltra annū in ſe natore. ne habeat cauſam acquirendi in ea poten tiam et principatū: qua poſtea ſibi velit eius ſubiu gare dominiū. Diceſimuſquintus cōtra impedientes viſita tionē monialiū fiendā ꝑ ſuos ſuꝑiores: poſt moni tionē. vt in cle. attendētes. de ſta. mo. Nota ꝙ or dinarij debent viſitare monaſteria exempta et nō exempta. ⁊ illa q̄ non recognoſcunt ſuperiorē: niſi papā. Monaſteria v̓o exempta q̄ ſcꝫ ſunt ordinū exmptoꝝ. vt camaldulen̄. ciſtercien̄. mendicantiū ⁊ hmōi habent viſitare p̄lati eoꝝ. Et nota ar. per d. de. ꝙ vbi papa vult ordinarios habere iuriſdi tionem in exemptos. exprimit ꝙ hoc faciāt aucͣto apoſtolica. An autē ordinarij poſſint hanc viſitationē alte ri delegare. Car. dicit ꝙ ſic. ꝑ glo. notabilem in. c. fi. de of. or. ⁊ per. c. fi. de offi. del̓.§. his autē. a ꝯͣrio: quia ibi ꝓhibet̉ delegare is cui cōmittit̉ ꝙ ꝑſona liter viſitet. ¶ Quid ſi monaſterium ſubeſt abbatiſſe maioris monaſterij. Glo. cōcludit ꝙ ordinarius nō viſita bit. ſꝫ abbatiſſa. Et ſi illa nō poteſt exire. ꝑ aliū po terit viſitare. ¶ Quid de monaſterijs ſubiectis ſedi apoſtolice: que conſueuerūt ꝑ viſitatores capituloꝝ ꝓuincia lium ſingulis annis viſitari. ſicut monaſteriū mo nialium brachien̄. Dic ẜm Landul. ꝙ ꝑ ordinariū quia hec ſpālis ꝓuiſio viciat generalem. ¶ Querit̉ in eo qd̓ tex. dicit viſitationē fiendā ſin gulis annis. An ſufficiat ꝙ fiat in fine primi anni ⁊ in pͥncipio ſcd̓i. Dic per nota. in. c. in ſingulis. de ſta. mo. ꝙ nō. qꝛ ſic poſſet differri in caſu dicti capi tuli in ſingulis. vſqꝫ ad ſex annos in p̄iudiciū mo Excōicatio. jͣ. Fo. LXXXVII. naſterij. Nec ſatiſfaceret iuri volēti ꝙ fieret de tri ennio in trienniū. Idē Ste. quia viſitatio fit ꝓpter cōmiſſa corrigenda. nō ꝓpter cōmittēda. Si ergo pͥma fuit ſufficiens. ſcd̓a nō habebit qͥd corrigat. Itē ſi in fine pͥmi anni ⁊ in pͥncipio ſcd̓i hoc fieret nō eſſet annus int̓ primā ⁊ ſecundā. ſꝫ biennium. Unde dr̄ ꝙ debeat eqͣliter diſtare. ar. de conſan. ⁊ affi. qd̓ dilectio. ⁊ ibi idē tenet panor. Exēplifican do de quodā ſtatuto padue. vt in ſingulis. qͣtuor menſibꝰ fieret cōſiliū ſuꝑ male ablatis. Fuit factuꝫ conſiliū in fine qͣtuor menſiū. querebat̉. nunquid in decima die ſequētis tꝑis. qͣtuor menſiuꝫ. poſſit fieri aliud conſiliū. Rn̄detur ꝙ nō. ne cōtingeret differri conſiliū ꝑ octo mēſes cōtra cōſuetudinem loci. Idē habet̉ in cle. ne in agro. eo. ti. ꝙ ſingulis menſibꝰ debent monachi cōmunicare. Nota etiā ẜm glo. ꝙ iſta viſitatio ex cauſa iterari poteſt etiaꝫ in exemptis. ¶ An autē iſte menſis habeat. xxx. aut. xxxj. dies: Dic ꝙ fieri debet cōputatio ẜm ꝙ mēſes occurrūt De hoc vide ſupra. Diſpenſatio. in fi. Et nota in verbo. impedire. ꝙ neceſſe eſt impedimentū p̄ce dere ⁊ admonitionē ſequi ad hoc. vt ſit locus pe ne dicte cle. attendētes. Hoc dico. quia qn̄qꝫ p̄la ti ſcribunt monialibꝰ ꝙ parent ſe certa die ad reci piendā viſitationē eoꝝ ⁊ in eiſdē lr̄is faciunt men tionē ꝙ nullus impediat. Talis em̄ monitio fieri debet vt deſiſtant ab illato impedimēto. vt locus ſit dicte pene. ꝓ hoc etiā facit qd̓ nota. in. c. in au dientia. de ſen. ex. vbi tex. dicit. ꝙ clericꝰ deponēs habitū ⁊ conſurā. ſi monitus ⁊c̄. quia monitio p̄ ſupponit depoſitōnē habitus. ergo ſi fiat ante: nō eſt locus pene ¶ Sed nunqͥd ſi illato impedimēto fiat monitio nominatim: an v̓o ſufficiat generalis. Dici poteſt ꝙ ſufficit generalis. Nā vbi iura volunt fieri ſpe cialem monitionē expͥmunt vt in cle. j. de vi. ⁊ ho. cle. ⁊ in. c. ꝯſtitutionē. de ſen. ex. li. vj. Et optime fa cit qd̓ nota. ꝑ Car. in. d. cle. attendētes. vbi tradit hanc theoricā. ꝙ qn̄ iura reqͥrunt monitionē ⁊ nō fit exp̄ſſa mentio ꝙ fiat nominatim. ſufficit gene ralis. Et talis monitio debet fieri ꝑ viſitantē. Sin gularis autem perſone vel alterius non ſufficeret Et ſufficit vnica ex quo loquitur in ſingulari. Et hec nota Sed querit̉ de quotidiana. q. Pone ep̄us ſta tuit ꝙ ingrediens monaſteria dyoceſis ſue ſit ex cōmunicatus. intrat quis monaſteriū monialiuꝫ exemptaꝝ. An incidat talis in excōmunicationeꝫ vigore dicti ſtatuti. Archi. ⁊ Rederi. dicunt ꝙ ſic. Sed Io. de lig. dicit ꝙ non. Idem Io. an. ⁊ Cal. qui omnes diſputando. dicunt ꝙ ſubditus delin quens intra dyoceſim. ſꝫ in loco exempto nō liga tur ſtatuto epiſcopi infligentis. Pe. de an. in. c. vt animaꝝ. de conſti. li. vj. recitat vtramqꝫ opinionē Et reducit eas ad concordiaꝫ ſic. Aut p̄latus loci exempti habet iuriſditioneꝫ ep̄alem in dicto loco exempto. ⁊ tūc vera eſt opinio Io. cal. ⁊ ſequentiū Aut nō habet iuriſditionem ep̄alem. ⁊ ſic vera eſt opinio archi. ¶ Viceſimuſſextus. Excōmunicati ſunt intran p i

tes monaſteria monialiū ordinis p̄dicatoꝝ in ca ſu nō conceſſo a cōſtitutionibꝰ eaꝝ vel ſine licētia miniſtri ordinis. aut alterius ab ipſo miniſtro ha bentis ſuꝑ hoc ptātem. a qua nō poſſunt abſolui p̄terqͣꝫ in articulo mortis: niſi a papa: vel miniſtro ordinis vel ab alio habente ſuꝑ hoc auctoritatem ſpālem ab aliquo p̄dictoꝝ. Ide de intrantibꝰ mo naſteria ſancte Clare ordinis minoꝝ in caſibꝰ nō conceſſis in regula ipſarū vel ſine licentia eoꝝ qui eam dare poſſunt. Nota tamen ꝙ in locis vbi ta les ſententie nunꝙͣ vel quaſi ſunt ꝓmulgate. ſi qͥs intraret talia monaſteria: neſciens talē ſententiaꝫ: ⁊ nō cauſa male faciendi: puto. ꝙ non incideret in ſententiā. cū ignorantia quaſi inuincibili laboret. Et hoc pōt trahi ex dictis. An. de bu. ⁊ Tho. Sꝫ ſi intrat laycus vel alia ꝑſona ad malefaciendum: tunc qͣꝫuis ignoraret ſententiā ⁊ etiā haberet iuſtā cauſam ignorandi nō excuſat̉ ẜm Pe. de pal̓. hec Archi. flo. Quid ſi monialis grauat̉ infirmitate euidenti Ita vt nō poſſit morari cū alijs ſine ſcandalo. An poſſit exire monaſteriū ſine licentia ſuperioris de conſenſu tn̄ monialiū. Uidet̉ ꝙ ſic ꝑ tex. ꝑiculoſo de ſta. re. li. vj. qui dū loquit̉ de eximitate ꝓpter in firmitatē nō facit mentionē de ſuꝑiore. ergo nō vi detur iſto caſu neceſſaria licentia. cū videat̉ ꝑ iſtd̓ ius conceſſa. Et ꝑ hoc ceſſat illud qd̓ poſſet in con trarium allegari: ꝙ monialis nō habeat velle ⁊ ſic nō poterit exire. quia qn̄ lex dat licentiā monacho aliquid faciendi: illo caſu habet velle: auctoritate illius iure licentiā dantis. vt notat glo. xij. q. j. nō dicatis. In contrariū facit. qꝛ ꝙ monachus exeat mon aſteriū ſine licentia ſuperioris eſt ꝓhibitum. xx. q. iiij. monachū. Et ſic patꝫ ꝙ ex iure diſpoſitio ne requirit̉ licentia ſuperioris. ergo licet lex poſtea diſponat certo caſu. vt liceat exire monaſteriū. de bet intelligi cū licentia ſuperioris. ad hoc glo. no tabilis. in. c. apoſtolice. de dona. ⁊. xij. q. ij. bone rei vbi dicitur ꝙ licet ius det poteſtatē ep̄o donandi centeſimaꝫ intelligit̉ de conſenſu ſui capituli. licet hoc ibi non exprimat̉. cum ꝑ alia iura in alienatio nibus reruꝫ eccleſie talis conſenſus requirat̉. Ita dico in ꝓpoſito. licet ille tex. non dixerit de licentia ſuperioris. tamē intelligit̉: exquo ꝑ omnia iura in egreſſu talis licentia eſt neceſſaria. Sed Ge. in. d. c. periculoſo. dicit ꝙ ſi infirmitas eſt manifeſta: et ſcandaloſa. ⁊ poteſt haberi in breui conſenſus ſu perioris. tunc credit illū requiri debere ꝑ rōnes fa ctas. Si v̓o in breui nō poteſt obtineri. puta. quia erat in remotis. lexquo talis erat infirmitas ꝙ po terat exire ad tēpus donec curaret̉ ⁊ poſtea redire ⁊ ſic iſta monialis exeat monaſteriū ꝓpter inſtan tem neceſſitatē. Et ꝓpter hoc credit Ge. ꝙ iſta mo nialis iſto caſu nō incurrat ſententiā excōmunica tionis latā per ſuperiorē ſimpliciter contra exeun tes monaſteria ſine licentia. quia nō eſt veriſimile ꝙ ꝓferens intelligeret iſto caſu iſtaꝫ ligari. Ad qd̓ facit dicto capitulo periculoſo. in.§. verum. vbi ſi nō pōt obtineri vt homagiū fiat ꝑ ꝓcuratorē po teſt abbatiſſa exire monaſteriū: donec homagiuꝫ preſtetur. Excōicatio. j. ¶ Diceſimuſſeptimus cōtra illos qui vocant̉ ad dirigendas moniales in electionibꝰ ab eis facien dis: niſi abſtineant ab his ꝑ que inter eas poſſꝫ in ipſis electionibꝰ oriri diſcordia: vel iam orta nutri ri. de elec. idēnitatibꝰ. li. vj. ¶ Querit glo. qͥ ſunt iſti qͥ poſſunt incidere in hāc excōmunicationē. Rn̄dit. puta religioſi: cōſiliari aduocati. diſcreti viri qui vocarentur ad dirigen das moniales circa modum electionis: ab ipſis fa ciende. ¶ Sed quero: quia dicit̉ hi in maſculino genere. quid ſi vocarent̉ mulieres religioſe vel alie diſcre te. An ſi contrafacerent: inciderent in excōmuni catōnē. Rn̄dit glo. ꝙ ſic. Itē nota ex tex. ꝙ hec pe na locū habet nedū in his qui vocant̉ ad dirigen das moniales regulaꝝ approbataꝝ. ſꝫ etiaꝫ in his qui vocant̉ ad dirigendas illas: que non renunci ant proprijs: nec faciunt profeſſionē regularem in vna de religionibus approbatis. ſed viuunt ſicut canonici ſeculares in ſecularibꝰ eccleſijs: niſi abſti neant a p̄dictis incurrunt excōmunicationeꝫ. hec habent̉ in dicto capitulo īdemnitatibus. ⁊ ibi no tatur ꝙ abbatiſſa debet complere. xxx. annū. ⁊ de bet eſſe virgo. Nam ẜm Archi. ibi. Abſonum eſt ꝙ corrupta preſit virginibus. Et ſic nec etiam vi dua poteſt eſſe abbatiſſa qͣntumcunqꝫ caſte vixe rit in monaſterio. Itē debet eſſe de legitimo ma trimonio nata. ¶ Diceſimuſoctauus contra illos qui ꝓcurant ꝙ conſeruatores dati ſe intromittant de his q̄ eis non licent. de offic̄. deleg. hac conſtitutione. libro ſexto. Quero qͥ dicunt̉ conſeruatores. Rn̄dit glo. in c. j. de of. del̓. li. vj. ꝙ ep̄i poſſunt dici cōſeruatores quia habēt conſeruare viduas ⁊ pupillos ⁊ orpha nos ab oppreſſionibꝰ ⁊ iniurijs. extra de fo. cōpe. ex ꝑte. interdū dant̉ iſti cōſeruatores. vt defendāt contra latrones ⁊ p̄dones. interdū ꝯͣ eos qui eoꝝ pͥuilegia infringunt. interdū latius. vt defendant ab iniurijs ⁊ offenſis. ⁊ in nullo dictoꝝ caſuū ha bent iudicialem indaginē.i. non poſſunt ꝓcedere per viam iudicij. De manifeſtis ergo ſolum ha bent cognoſcere. Et intellige manifeſta illa que no toria ſunt. ⁊ ita patentia: ꝙ nulla probabili terg uerſatione celari poſſunt. de cohabitatione cleri corum. c. fi. Sed quid ſi negetur offenſa notoria. negacio ne em̄ videtur res fieri dubia. C. qui. ad liber. pro cla. non licet. l. iij. Dic ꝙ probationes bene recipi et conſeruator. ſcilicet an factum ſit notorium. vt ſic videat an ſua ſit iuriſditio. de reſcriptꝭ. ſuper li teris. al̓s enim iſtorum officium eſſet inutile. Et ſi inueniet factum notorium. procedet. al̓s deſiſtet Non enim habet poteſtatem defendendi ſimpli citer iniuriam. ſed qualificatam notoriam. Sic er go conſeruator habet vocare reum. ⁊ ſi confiteat̉ factū. bene quidē. Et ſi negat ſuper notorio. ꝓba tiones recipiet. Si autē confiteat̉ factum. ſed dicit̉ ſe illud ſuo iure feciſſe. dicunt quidam ꝙ vlterius ſe intromittere non debet. Alij contra. dicentes ꝙ probationes recipiet ſuper notoria offenſa. al̓s

facile eſſet conſeruatorum officium deludere. vn̄ ſi videat̉ cōſeruatori ꝓbabilis negatio non ꝓcedet. al̓s puniat ſicut notorium. Quero an conſeruator nedum offenſam iam fa ctam poſſit punire. ſed etiā inferendam? Rn̄. glo. ꝙ ſic. Quero: qꝛ in. c. fi. de off. dele. li. vj. dr̄. ꝙ ſciēter ſe nō intromittāt: niſi de manifeſtis iniurijs. quid gͦ ſi ꝑ ignorantiam iuris hoc faciunt: vel ꝑ ignoranti am craſſam: vel affectatā? Rn̄. glo. ꝙ in excōicatio nem incidunt. de re. iur. ignorantia. li. vj. ¶ Quero: qꝛ hic dr̄ ꝙ ſi iſti conſeruatores ſe intro mittant p̄terqͣꝫ de manifeſtis iniurijs ſunt ſuſpen ſi ab officio ꝑ annum. Nunquid etiam a bn̄ficio? Rn̄. glo. ꝙ ſic: qꝛ eſt eius ſequela. xxxij. diſt. c. p̄ter. lxxxj. di. c. ſi qui. Quero: vtrū alius ꝙͣ papa poſſit dare iſtos con ſeruatores. Io. an. videt̉ concludere tales cōſerua tores ꝑ ſolos romanos pontifices dari poſſe. Qd̓ ꝓbat dictum. c. j. dum dicit concedimus. ⁊. d. c. fi. vbi a ſede apl̓ica concedit̉. EEt ſic legatus hoc non poteſt. Uiceſimuſnonus cōtra ꝓcurantes abſolutōeꝫ a cenſuris eccleſiaſticis ꝑ vim vel ꝑ metū extorquē tes. extra qd̓ me. cā. abſolutōis. li. vj. Quid ſi iniuſta erat excōicatio? Rn̄. glo. ꝙ etiā eſt excōicatus. quia humiliter debet petere abſolu tionem. Quero de qua ſuſpēſione hic loquit̉? Rn̄. glo. indiſtincte: ſi quis compellat: vel extorqueat abſo lutionem vel reuocationē ſuſpenſionis. ſiue ab of ficio: ſiue a beneficio: ſiue ab ingreſſu eccleſie. eſt ex cōicatus. Quid ſi excōicatio eſt ꝑ metuꝫ extorta.i. ꝙ quis compulerit iudicem vt aliquem excōicaret? Rn̄. glo. ꝙ valet excōicatio: pōt tn̄ ꝑ exceptionem elidi: vt ibi notat̉. Quid ſi quis intulit metum. tn̄ iudex ꝓpter hoc abſoluere noluit? Rn̄. glo. ꝙ talis inferens nō eſt excōicatus. Quid ſi non excōicatus intulit metū ſed alius? Rn̄. glo. ꝙ inferens erit excōicatus. Sed nunquid in p̄dicto caſu ipſe excōicatus: ſu ſpēſus: vel interdictus incurrit hanc penam ſi ali us ꝓ eo: vel eius nomine metum intulit? Rn̄. glo ſa. ꝙ ſic. ſi mandauit: vel eius nomine factum ra tum habuit. de elec. ſciant. lib̓. vj. ⁊ de ſent. ex. cum quis. eo. li. Quid ſi abſolutor qui ꝑ metum abſoluerat. po ſtea ratum habuit id qd̓ ꝑ mētū fecerat? Rn̄. glo. ꝙ nihilominus ſunt excōicati mētū inferentes. qꝛ ſtatim ab initio ligati fuerūt. Sed quid ſi quis nō inferat metum in corꝑe. ſed ꝑ penā amiſſionis re rum cōpellit abſolui? Rn̄. glo. ꝙ eſt excōicatus. Sed quid ſi cōpulit ꝑ vanū mētū. de quo time re nō debuit. nunquid locū habet hec pena? Rn̄. glo. ꝙ nō. qꝛ talis metus nō inducit reſciſſionem: nec ꝓprie appellat̉ metus. ff. qd̓ me. cā. l. metum. Il le ergo metus qui putat̉ iuſtus ad reuocandum ea que ꝓpter illum fiunt: facit incurrere excōicationē alius v̓o non. Excōicatio. jͣ. Fo. LXXXVIII. ōo ¶ Quis aūt dicat̉ iuſtus metus? Rn̄. Pe. de an. ꝙ metus mortis: vel cruciatus corꝑis: vl̓ talis qui poſſet cadere in conſtantē virum. qd̓ arbitrio iudi cis relinquit̉. ¶ Quero quō cognoſcet̉ vtrum metu publice po teſtatis aliquid gerat̉: Dic hoc relinqui iudicis ar bitrio. Quero an metus cōminate excōicationis ſit cē ſendus iuſtus? Dic ꝑ noͣ. ꝑ doct. in. c. cū dilectꝰ. qd̓ me. cā. ꝙ aut excōicatio eſt iuſta ⁊ nō excuſat. impu tandum em̄ eſt illi qui ſe talem reddidit: vt poſſet excōicari. Aut eſt iniuſta. ⁊ tunc excuſat. qꝛ eſt ma xima pena. An aūt hec conſtitutio habeat locum in excōica tione minori? Dic ꝙ nō. de qͦ videsͣ. Abſolutio. j. Item nota ẜm Pe. ꝙ ſicut requirit̉ metus qui poſ ſit cadere in conſtātem virum ad reſciſſionē actus Ita requirit̉ dolus qui poſſit cadere in prudentiſ ſimum. Si quis ergo inducit̉ fatuitate ad actum gerendū. ex hoc nō pōt p̄tēdere ſe deceptum dolo Quia fatuitas que eſt ſil̓is late culpe. cum dolo al terius compenſat̉. ¶ Quid auteꝫ ſit vis: ⁊ quid metus. Dic ꝙ vis eſt p. 6 maioris rei impetus: cui reſiſti nō poteſt. ſcꝫ comodum. ff. eo. l. j. Metus aūt eſt inſtantis: vel futuri periculi cā iuſta mentis trepidatio. Et exigit̉ ꝙ p̄ ſens ſit metus. licet futurum periculuꝫ. Et dicitur metus. quaſi mentem tenēs. Uis tamen plus eſt ꝙͣ metus. Que aūt ſit differentia inter abſolutionem ⁊ re abſo l. Sꝫ uocationem. Glo. dicit ꝙ pōt dici abſolutio ſolen nis que fit iuxta formam eccleſie. reuocatio verba υμμοεaτς lis ſine ſolennitate: vel vbi tenuit excōicatio locuꝫ habet abſolutio. vbi nō tenuit reuocatio. vel refert̉ reuocatio ad abſolutionē ad cautelā. ¶ Triceſimus contra fingentes fraudulenter ca ſum ꝑ quē iudex ad aliquā muliereꝫ ꝓ teſtimonio mittat vel vadat: extra de iudi. c. mulieres. lib̓. vj. Et ab hac excōicatione ordinarius abſoluere pōt. ¶ Querit Ioh̓. an. vtrum hec pena locum habeat in iudice laico. Rn̄. ꝙ ſic. Item nota ẜm eum ꝙ ſi quis ꝓcurator: vel pars noīat aliquā mulierem in teſtem: vel fingit caſum aliquē. dicendo talem eſſe ſuum debitorem in centum: de qua re teſtis eſt ta lis mulier. Et hoc facit ad hunc finem. vt iudex va dat vel mittat ad eam pro teſtimonio excōmunica tus eſt. ¶ Quero an eo ipſo ꝙ quis fingit contra iſtam cō ſtitutionem. ſit excōicatus. Rn̄. Io. an. ꝙ nō. Im mo expedit ꝙ iudex ꝓduxerit eam ad effectū eun do vel mittendo ad eam. qꝛ verba ⁊cͣ. ¶ Triceſimuſprimus cōtra illos qui cōpellunt p̄ latos ſeu capitula ad ſubmittendū laicis vl̓ alienā dum bona immobilia eccleſiaruꝫ ſeu iura. extra de re. ec. nō ali. c. hoc cōſultiſſimo. in. vj. No. ẜm Io. mo. ⁊ Pe. de an̄. ꝙ ꝓhibe̓t̉ h̓ qͥdā modi alienatōis vel donatōnis in rebꝰ īmobilibꝰ. Nā an̄ iſtā cōſti tutōꝫ p̄lati opp̄ſſi ꝯͣ opprimētes īuocabāt nobiles ad ſuā defēſionē ⁊ potētes: faciēdo eos aduocatos vl̓ defenſores locoꝝ. Et ꝓpt̓ hoc illi vendicabāt ſibi quoddā ius dn̄ij vel aduocatōnis in eccleſijs ſiue p iij

Excōicatio. jͣ. locis defenſis. Et refert Guil̓. ſe vidiſſe multos p̄ latos faciles ad talia. Et qn̄ꝫ nobiles ſubmittebāt alios: vt opprimerent ad p̄dictum finem: a quo vt abſtineāt vidētes p̄latis ſubmiſſiones iſtas peni tus interdictas: ꝑ iſtam cōſtitutioneꝫ eſt ꝓuiſum. Primo ꝙ clerici nō audeant ſubmittere. Scd̓o ꝙ laici nō faciant eos ſibi ſubmittere a clericis ꝑ hāc viam directam vel indirectā. ſubmittēdo moleſta tores: vt poſtea ſub colore defenſionis ⁊ patrocinij illarū rerum ſibi ſubmiſſarū eccleſie defraudentur vendicando ſibi ius dn̄ij. Nam iſti ſubmittebant moleſtatores. Et poſtea dicebāt ſacerdoti ſubmit te mihi hanc rem. Et iſte non audebit me moleſta re. vn̄ ſacerdos fatebat̉ ſe habere ab illo talem rem et poſtea facta ſubmiſſione volebant verū ius ha bere: ⁊ dn̄ium rei vendicare. Nota ẜm glo. ⁊ Pe. ꝙ hec ꝓhibitio ſolum locū habet in rebus immo bilibus ⁊ iuribus eccleſiarum. Triceſimuſſecūdus. ꝯtra impediētes litigare in foro eccleſiaſtico corā delegato vel quocunqꝫ alio iu dice̓ eccleſiaſtico in his cauſis que de iure vel cōſue tudine pn̄t ibi exerceri: extra de immu. ec. qm̄. li. vj Quero qꝛ dr̄ in tex. nullatenus abſoluat̉: niſi ſa tiſfecerit ⁊c̄. Quid ſi an̄ ſatiſfactionē talis fuerit ab ſolutus? Rn̄. Archi. dicit ꝙ talis abſolutio nō te net. lr̄a ibi ſpāliter ꝓhibente. Sed Ge. in. d. c. qm̄: videt̉ tenere ꝯtrariū: dicens. ꝙ qn̄ ptās dat̉ al̓s nō habenti: ſi nō ſeruauerint formā nō valet actus: vt notat glo. ſingularis in cle. j. de iur̄. patro. Sed qn̄ al̓s habenti ptātem a lege abſoluendi fit ꝓhibitio licet nō ſeruet̉ forma valet ipſo iure abſolutio: vt in c. venerabilibꝰ.§. vbi de ſen. ex. in. vj. Cum igit̉ or dinarij habeant ptātem abſoluēdi a ſnīa canonis nō reſeruantis: vt in. c. nuꝑ. de ſent. ex. ergo videt̉ ꝙ valeat. Idem Panor. in. c. dilectus. el. ij. de pre ben̄. Predicta intellige: niſi apponeret̉ clauſula de creti irritās actum. Nam in hoc caſu: ſiue ordina rius: ſiue alius quicūqꝫ al̓s habeat ptātem: ſiue nō nihil facit abſoluendo: niſi ſeruet formam manda ti. Et hec nota. Triceſimuſtercius. cōtra dn̄os ꝓhibentes ſub ditis: ne clericis vendant: coquāt ⁊ hmōi: vt in. c. eos. de immū. ec. li. vj. ¶ Quid ſi iſta ꝓhibitio ſit ꝑ illū qui nō habet dn̄i um? Ge. dicit. ꝙ nō eſt locus pene ꝑ verbum. ſub ditis ſuis. Et exponit illud tēꝑale ꝓ ſeculari dn̄io. Et nota ꝙ licꝫ iſti quo ad verba nō videant̉ infrin gere libertatem: tn̄ infringunt quo ad mentem: fa ciendo fraudem de ꝑſona ad ꝑſonā. de quo videsͣ. Donatio.j. Sed pone ꝙ de nouo fiat ſtatutū: ſicut in mul tis ciuitatibus ytalie: ne quis vendat vel donet rē immobilem alicui nō ſubeunti onera cōis ⁊cͣ. An ꝑ talia ſtatuta includant̉ clerici vel eccleſia? Ge. di cit ꝙ taliter ſtatuentes nō includunt̉ hac pena: ex quo non fuit in ſtatuto exp̄ſſum de eccleſia vel cle ricis. Secus ſi extenderet̉ ad eccleſiam. Et iudex ſe cularis poſſet illos ſtatuentes cogere ad declaran dum ſtatutum vt non reſpiceret cōtractus factos vel fiendos cū eccleſia. Io. an. in nouella. ⁊ Uin. ⁊ Abb. dicunt ꝙ ſtatuto laicorum facto ꝓ commu ni vtilitate: puta. ꝙ vadens de nocte ſoluat tantū: clerici nō ſunt ſubiecti: ſed ꝑ ſuum iudicem ſunt ar tandi. Secus dicunt in banno in paſcendis peco ribus: vel ad aquam ducēdis. tunc em̄ tenent̉ pa ſtores de damno propter mercedem quam accipi unt. ¶ Triceſimuſquartus. contra facientes: vel man dantes chriſtianum interfici ꝑ aſſaſinos: extra de homi. ꝓ humani. in. vj. Nota ꝙ aſſaſini fuerunt: et forte adhuc ſunt quidā infideles: qui ex quibuſ dam falſis opinionibus in quibus fuerunt enutri ti. defacili mittebantur ad occidēdum chriſtianos non curantes ſi ob hoc occidendi eſſent ipſi. Et cū de iſtis ſimpliciter loquat̉ ad alios homicidas nō extendetur ẜm Archi. Et nota glo. in verbo man dauerit: que vult ꝙ etiam ſi reuocauerit mandatū re integra. nihilominus incurrat penam: cum ex ſolo mandato iam prius ligatus eſſet. Item rece ptantes: vel defendentes: vel occultantes: eandeꝫ ſnīam excōicationis incurrunt. Et ſi fuerit p̄latus vel ꝑſona eccleſiaſtica: depoſitōnem a dignitate or dinis. honore: officio ⁊ bn̄ficio: incurrit ipſo facto: et ęp̄os etiā comp̄hendit ẜm glo. ¶ Quid ſi mandat occidi iudeum vel paganum? Rn̄. Pe. de mente Io. an̄. ꝙ nō eſt excōicatus. Et ideo dicit Io. an. ſe defendiſſe quendam p̄latum: cōtra quem fuerat ꝓbatum. ꝙ fecerat homines oc cidi ꝑ aſſaſinos. Sed cum homines illi potuiſſent non eſſe xp̄iani. non erat ſufficiens ꝓbatio. Nota etiam ẜm Io. de imo. ꝓut recitat Ge. ꝙ iſte tex. in telligit̉ indiſtincte de aſſaſinis: ſiue ſint liberi: ſiue ſerui. Siue ſint ſub dominio aliquorū ſiue nō An autem ꝑcutiens clericum diffidatum ſit ex cōicatus? Dic ꝙ nō. de hoc vides. Degradatio in fine. ¶ Triceſimuſquintus. contra clericos locātes do mos manifeſtis vſurarijs alienigenis ad fenus ex ercendum. extra de vſur. in. vj. c. j. Nota ẜm glo. in verbo. alienigenas. ꝙ hec con ſtitutio nō extēdit̉ ad inde genitos: qꝛ nō eſt tantū ſcandalum. tamen ſunt al̓s puniendi. Et dato ꝙ iſti alienigene eſſent ciues: vel incole locum habet hec conſtitutio in eis. Et capit̉ hic alienigena ꝓ eo qui non eſt de terris illius dominij: ad cuius terri torium ſe tranſfert. Ideo ſi vſurarius manifeſtus tranſferat ſe de vna terra ad aliam eiuſdem domi nij immediati. non habet locum iſte tex. quia non dicit̉ alienigena: quia eſt penalis. Ideo debet ſtri cte intelligi. Et ideo ꝑ p̄dicta non comprehēdit in digenam.i. qui habet originem ibidem: vel eorum patrem. Et hoc ſecuti ſunt Guil̓. Bar. ⁊ Fran. re ferens ſe habuiſſe a cōpoſitoribꝰ huius cōſtitutōis apud lugdunū. Io. tn̄ an. in nouella videt̉ dicere ꝙ ſi talis oriundus ſit de vna ciuitate. ⁊ in alia ciui tate eiuſdem dn̄ij ꝑmittit̉ habitare. eſt locus huic pene Quis autem dicat̉ oriundus de ciuitate. Dic ꝙ ille dicitur. qui ibi. vel in vico ciuitatis illius ortus eſt. ff. ad munici. qui ex vico: vel etiam ſi pater eius inde originē duxit. ff. ad munici. l. aſſumptio. In cola v̓o dicitur qui venit ad habitandum ⁊ conſti

tuendum ſedem cum maiori parte fortunarum ſu arum in aliqua ciuitate: vel opido. dummodo ha bitauerit ibi ſpacio. x. annorum. hoc ꝓpoſito: vt in de non recedat. Iſte ꝓprie dicit̉ contrahere domici lium ⁊ incolatum ẜm legiſtas. Tamen ẜm canoni ſtas: exquo detulit res ſuas ad aliquem locū. cum ꝓpoſito manendi dr̄ adeptus domicilium. De quo dic. vt sͣ. Confeſſio. iij. ¶ Quero: an iſte tex. babeat locū: ſi fuerit vniuer ſitas ſecularis. Clericus piſanus intelligit de vni uerſitate eccleſiaſtica. non ſeculari. Guil. et Archi. intelligunt de vtraqꝫ. Ut ſic generaliter dictum ge neraliter intelligatur. Ioh̓. an. dicit. ꝙ iſte intelle ctus eſt nimium rigoroſus. ⁊ includeret totum or bem iſtud interdictum. Ideo prior intellectus ſibi magis placet. Pe. tenet opinionem Archi. Hoſti tenet ꝙ loquitur de vniuerſitate eccleſiaſtica. Idē Pau. Idem Io. de li. Idem Io. de fan. dicens. ꝙ hoc probat verbo. ceterum. quod aduerſatur pre cedentibus. Io. de imo. dicit ꝙ iſta opinio eſt tenē da per regulam in penis. de reg. iur. Sed dicit. ꝙ de rigore iuris: forte alia eſt verior. Et nota Geme ẜm. Fran. ꝙ requiritur monitio anteqͣꝫ laici com pellant̉. Et dicit. ꝙ ordinarij ſunt valde negligen tes. 49ſ. Quero: qui dicantur vſurarij manifeſti? Rn̄. Glo. ꝙ illi de quibus eſt notorium de iure: vt quia confeſſi: vel condemnati: vel eſt notorium de facto vt quia habet operis euidentiam. quod nulla po teſt tergiuerſatōne celari. vt quia tenet altare para tum. Manifeſtus etiam vſurarius dicitur ille qui ex coniecturis probatus eſt vſurarius. licet directe non ſit probatum contra eum ẜm Bald. in. l. cum proponebatur. de le. ij. Uel ẜm Barto. dicit̉ ma nifeſtus vſurarius. ſcilicet eo ipſo ꝙ indifferenter in camera ſua mutuat ad vſuram cuilibet poſtulā ti. licet altare nullum teneat. Ita dicit in. l. iij. ff. de fur. vnde ſufficit hec probatio: ſine alia probatione per epiſcopum facienda. Adde etiam vnum. ꝙ di ſpoſitio huius capituli. vendicat ſibi locum in ex ercentibus vſuras etiam ſub colore alicuius con tractus: puta. vendendo vel emendo. Et hoc te net Ioh̓. an. in nouella. in. d. c. j. Et hoc idem tenet Ge. hic. Et nota pulcerrimum dictum Panor. in c. ad noſtram. de emp. ⁊ ven. qui querit. An teſta mentum iſtorum qui vendunt rem carius ꝓpter ſolutionem dilatam. ſit ipſo iure nullum per diſpo ſitionem capituli qͣꝫqͣꝫ. de vſur. in. vj. preſupponen do. ꝙ hoc ſit publicum et indubitatum: vtputa. quia eaſdem merces: precio incontinenti ſoluto vē dit pro certo precio. ſed cum vendit ad credentiam eaſdem merces: vendit pro maiori precio. Et Pa nor. dicit ſe conſuluiſſe ꝙ teſtamentum eſſet nullū quia tales ſunt vſurarij: vt eſt tex. ſimilis in. c. na uiganti. de vſur. Et publici ſunt exquo publice ex ercēt: vt patet in libris eorum. quod bene notabis Hec Panor. Quero qn̄ currat tp̄us trium menſium? Rn̄. glo. ꝙ a tꝑe publicatōis: regulariter ligat conſtitu tio. de poſtu. pri. c. j. Interdū tn̄ auget̉: interdū mi nuit̉: vt hic. Excōicatio. jͣ. Fo. LXXXIX. Sed quid ſi ſimpliciter vnus denunciat dn̄o Rn̄. glo. ꝙ ꝓpter ſimplicem vnius denunciationē non debet dominus terre illorum illum qui dr̄ eſſe vſurarius expellere. Sed tunc debet inquirere. Et ſi verum eſſe reperit: expellere. ¶ Sed quid ſi locauit vſurario: quem tamen vſu rarium ignorabat: vel non locauit ad exercendum fenus? Rn̄. glo. ꝙ probabilis ignorantia eum ex cuſat. Quod verum dic ẜm Archi. ſi homini igno to locauit: vel noto qui non conſueuit exercere vſu ras. Sed ſi homini noto ⁊ conſueto exercere publi ce vſuras locauit. preſumitur ꝙ ad hunc finē loca uerit. arg. de pig. illo vos. Idem dicas ſi titulo pi gnoris. commodati: vel precarij ⁊ huiuſmodi con cedat. vt ibi. ſub alio quocunqꝫ titulo concedat. Quid v̓o ſi donat vel vendit? Rn̄. ẜm Guil̓. dur. ⁊ Archi. ꝙ incurrit excōmunicationem. quia tales ſunt tituli. ff. pro dona. C. de vſuca. pro dona to. ⁊ pro emp. ⁊ verbum concedat: generale eſt vt accipiatur ẜm naturam contractus cui adijcitur. arg. ff. loca. ſi vno. Glo. v̓o dicit. ꝙ ſi donat: vēdit: vel permutat. non videtur habere locum hec con ſtitutio. per verbum. concedat. quod ſolum vſus cōceſſionem. non dominij tranſlationem denota re videtur. Sed Dir. lib̓. iij. tenet primum quod vi detur tutius ¶ Quero hic dicitur ꝙ ſi iſti permittentes habita re vſurarios manifeſtos in terris ſuis. vel locātes domos ſuſtinuerint penam excommunicationis: vel ſuſpenſionis per menſem animo indurato: ꝙ qͣꝫdiu tales vſurarij ibi morantur. terre iplorum ec cleſiaſtico ſubiaceāt interdicto. Nunquid recedē tibus: vel expulſis vſurarijs. erūt interdicti? Re ſpon. Gloſa. ꝙ non. Et ſic non erit neceſſaria rela xatio. ¶ Quero. An predicte pene habeāt locum in vſu rarijs iudeis? Rn̄. Ge. in. d. c. j. ⁊ Laurē. de flo. in tractatu ſuo de vſurꝭ dicūt ꝙ ſic: cū tex. indiſtincte loqͣt̉. Sicut ⁊ cle. ex graui. e. ti. q̄ ꝯp̄hēdit etiā iude os vt pꝫ ꝑ glo. ibi. ſuꝑ v̓. cēſurā. Idē Pau. de elea. Idem Bal. in quodā cōſilio quod incipit inter iu deos: vbi dicit. ꝙ clericus locans domum iudeis ad publice fenerandū: ipſo facto eſt excōicatus. ꝑ d. c. j. Inuenit̉ tn̄ ꝙ papa Eugenius. iiij. declar a uit ꝙ omnes pene que ponūt̉ in. d. c. j. nō habent locum ſi ꝑmittant̉ iudei habitare ⁊cͣ. Cum Io. an. dicat in nouella. ꝙ hoc factum fuit ꝓpter florenti nos. piſtorienſes: ⁊ aſtenſes. qui ibant circuiendo ciuitates et caſtra. Triceſimuſſextus: cōtra illos qui concedunt re p̄ſalias cōtra clericos: vel eorū bona: vel generali ter cōceſſas: extendētes ad eos: quā cōceſſionem ſi ue extēſionē ſi nō reuocauerint infra mēſem: a tꝑe cōceſſionis: vel extenſionis: ſingularis ꝑſona excō municationē: ⁊ vniuerſitas: interdictū incurrit: ex tra de iniur. c. vnico. li. vj. Quid ſi clericus principalis debitor. cuius occa ſione ſunt repreſalie conceſſe captus eſt. an hec de cre. habeat locum? Rn̄. glo. ꝙ nō. tum qꝛ idē gra uat̉ ꝓ ſeipſo. ⁊ ſic ceſſat rō tex. ibi. in quibꝰ alius ꝓ alio grauatur. Tum quia conſtitutio eſt penalis. p iiij

Ideo reſtringenda. Et nota ẜm glo. in ver. eccleſi aſticis. ꝙ illud verbum. eccleſiaſticis. comprehēdit clericos: tēplarios: hoſpitalarios: conuerſos ⁊ deo deuotos. xij. q. j. duo. Iteꝫ nota ꝙ differētia eſt in ter extendere ⁊ concedere repreſalias. quia ciuitas vel ſuꝑior dr̄ concedere. Sed ille cui concedunt̉ dr̄ extendere. Puta. qꝛ ciuitas bononie dedit repreſa lias ciui ſuo contra florentios. qui extēdit illas ad clericos. hec Glo. Quero. quia dicit̉ in text. ꝙ ſi infra menſem nō reuocauerint ⁊cͣ. quid ſi infra menſem iſtum ꝓceſ ſum fuit ad actuꝫ. quia fuit eccleſiaſtica perſona ꝓ alio pignorata. id eſt repreſalia facta contra eam? Nunquid hec pena habebit locum infra mēſem. Rn̄. glo. ẜm Barto. ꝙ in ſtatum priſtinum reuo candum erit infra menſem. de ſen. ex. quicunqꝫ. li. vj. vel ẜm Guil. reuocatio re integra fieri debet an teqͣꝫ ꝓcedat̉ ad actum. al̓s locum habet pena. Quero vtrum poſſint concedi ꝓ credito clerici vnius dyoceſis contra clericum alterius dyoceſis. Rn̄. glo. ꝙ non. Quero an per iſtam decre. corrigatur capituluꝫ dominus noſter. xxiij. q. ij. vbi concedunt̉ repreſa lie. quando ciuitas vindicare negligit. quod a ſuis improbe factum eſt. Rn̄. Glo. ꝙ non. Sed ſolum ſtatuit ꝙ ꝓ delicto: vel credito alterius contra ec cleſiaſticas perſonas concedi vel extendi non poſ ſunt. ¶ Triceſimuſeptimus. quādo quis ab excōmuni 4AſS catione abſolutus fuit in articulo mortis. vel alio impedimento. ſi ceſſante articulo mortis vel impe dimento non repreſentet ſe qͣꝫcitius poterit. ei a qͦ abſolui debebat. reincidit in eandem ſentētiam ex cōmunicationis. Item quando aliqui abſoluunt̉ a ſede apoſtolica vel legato. ⁊ iniungitur eis ꝙ ſe p̄ ſentent ordinarijs. vel alijs ſuſcepturi penitentiā. et paſſis iniuriam ſatiſfaciant. Similiter ſi hoc nō faciant cum hoc cōmode poterunt. reincidunt in eandem ſententiam: vt in. c. eos. de ſent. ex. lib̓. vj. Et nota ẜm Panor. in. c. quod in dubijs. eo. ti. ꝙ detentus infirmitate: licet non ſit in articulo mor tis: poteſt abſolui ab inferiori. Satis eſt enim hūc teneri impedimento: vt non poſſit ire. Innoc̄. eti am declarat quoſdam caſus. in quibus abſoluen dus per ſedem apoſtolicam regulariter pro violen ta manuum iniectiōe. abſolui poteſt citra ſedē apo ſtolicam. Sed ceſſante impedimento tenetur ſe p̄ ſentare ſedi apoſtolice. Primus eſt infirmitas. Se cundus inimicicia. Tercius inopia. Quartus ſer uilis conditio. de his dictū eſt sͣ. Abſolutio. ij. Idē de eo qui tenet̉ in vinculis. Quero. quia dicit̉ in. c. ea noſcit̉. eo. ti. ꝙ abſolu ti tēpore neceſſitatis debēt: neceſſitate ceſſante adi re papam vel legatum. nunquid ſufficiat legatus dum eſt in tranſitu. Inno. ponit duas opiniones. Quidam dicunt ꝙ ſic. Sicut em̄ poſſunt abſolue re. Ita ⁊ hoc mandatum iniungere. Alij cōtra: qꝛ in tranſitu poſſunt abſoluere ꝓpter periculum mo re. ⁊ tunc acceſſorie iniungere mādatum. Sed mā dare principaliter non poſſunt. Sed debet recur ri ad legatum ꝓprium. nō ad tranſeuntem. Hoſt. Excōicatio. jͣ. placet primum dictum. Sed Panor. ibi dicit̉ ꝙ li cet primum equius. ſcd̓m tn̄ verius ẜm Ioh̓. an. ⁊ refert ſe ad nota. ꝑ Spe. in ti. de legato.§. nunc di camus vbi tenet primum. An aūt iſta p̄ſentatio poſſit fieri ꝑ ꝓcuratorem videt̉ ꝙ non. ꝑ tex. in. c. quod de his. eo. ti. ibi. in ꝓ pria ꝑſona debet viſitare. Alijs videt̉ ꝙ ſic: vt no tat Archi. flo. ⁊ ad tex. ꝙ de his. rn̄detur ꝙ nō re fert. an quis ſe p̄ſentet in ꝓpria ꝑſona: vel ꝑ ꝓcura torem idoneum: vt recitat Pe. de an. qui querit. cū quis ſemꝑ teneat̉ ſe p̄ſentare ꝑſonaliter ꝓ abſolu tione obtinenda. ceſſante impedimento ⁊cͣ. Utrū talem abſolutionem poſſit quis petere ꝑ ꝓcurato rem. Et recitat Hoſt. dicere ꝙ non poteſt interue nire ꝓcurator quo ad eccleſiam militantem. quia abſolutio requirit confeſſionem: cōtritionem et in troductionem in eccleſiam cum ſolennitate ⁊cͣ. In no. etiam dicit. ꝙ non. quia hec forma requirit pre ſentiam ꝑſone. Fatet̉ tamen ꝙ vbi ſubeſt iuſta cau ſa poterit ꝓcurator interuenire. Sed Spec. in tit. de ꝓcurat. dicit. ꝙ in curia romana hoc ſeruat̉. ſcꝫ ꝙ ꝓcurator cōſtitutus ſpāliter ad petendā abſolu tionem ſufficit. Et hoc videt̉ cōius. ¶ Quero: quia dicit̉ in. d. c. eos. cum cōmode po teſt. qualiter ſumi debeat hoc verbum cōmode. vi de tex. in. c. decetero. eo. ti. vbi dicit̉ ꝙͣcitius opor tunitatem habuerit. Quod exponit Hoſtiē. id eſt ceſſante impedimēto ⁊ aliquo modico tempore in dulto. quo ſibi de neceſſarijs valeat ꝓuidere. Et ꝑ hoc patet. ꝙ non credit̉ circa hoc abſoluto. Sed iu dex habebit hoc arbitrari. Nec obſtat ꝙ de occul ta re ⁊ de anime periculo querit̉. ⁊ ſit ſibi credendū de homi. ſignificaſli. el. ij. Fateor hoc verū in foro penitētiali. de ſpon. tua. quo ad vinculum occulte contrahendū. vnde exquo conſcīam habet de mo ra. ſcire ſe debet excōicatum. iudex tn̄ eum non de nunciabit. niſi prius eo vocato. ꝑ cōiecturas vide rit illum eſſe moroſum. cognitione ſuꝑ hoc p̄miſſa ſūmarie. Archi. v̓o ſuꝑ hoc. c. ⁊. c. cupientes. de ele cti. li. vj. ſuꝑ verbo cōmode. dicit ꝙ iudex inſpecta qualitate ꝑſonarum. viarum ⁊ temporū arbitrabi tur conſiderando dietas vulgares quas homines facere conſueuerunt ẜm notata in. c. ſtatutum. de reſcrip. li. vj. Si aūt diete vulgares nō appareant. Ipſe iudex referat ſe ad legales.ſ. computādo. xx. vel. xxiiij. miliaria ꝓ dieta. Et ſi facta cōputatione ſuꝑſit tm̄ vnum miliare. ꝓ illo dabit integram die tam. vt notat̉. ij. q. vj. ꝓpter. ꝙ ſi fuerit longa viarū diſtantia. equum eſt in ſeptimana vnum diem ꝓ quiete dari. nā mēſis dat̉ ad p̄parandū ſe. viginti v̓o dies ad expectanduꝫ. Non em̄ poſſet comode venire ꝑ. xx. vel. xxx. dietas ꝯtinue abſqꝫ aliqua in termedia quiete. Et iudex debet arbitrari benigne tp̄s itineris. Et computabunt̉ diete a loco in quo iter arripuit ſine fraude. Sufficit em̄ ẜm. hāc lr̄am ꝙ non ſit in negligētia: vel fraude. Item nota ibi. quibuſuis ſententijs excōicationis. ꝙ papa ⁊ lega tus abſoluunt a quibuſcūqꝫ ſententijs excōmuni cationis. Quod Io. mo. intelligit de ſententijs iu re. ⁊ nō hominis. Nam vt dicit. papa vel legatus non abſoluunt ab illis de ſtilo curie. ſed remittunt

niſi in caſu quo delegatus nō poſſet: vel mortuus eſſet: nec aliꝰ ſucceſſit in delegatione. ⁊ nō eſt ſpes de feſtina ꝓuiſione. Putat etiā Io. mo. ꝙ in caſi bus p̄dictis delegatoꝝ ſi abſolutus nō pareat: ꝙ nō reincidit ipſo iure. Sed hec omnia ceſſant: ſi la te recipis lr̄am. vt verbū ſonat hic ⁊ in pͥncipio ca pituli. qd̓ etiā loquit̉ generaliter de vtriſqꝫ. Et hoc tenet Io. an̄.ſ. ꝙ in qͥbuſcunqꝫ ſentētijs iurꝭ ⁊ ho minis locū habeat qd̓ hic dicitur ꝙ reincidit ipſo iure: niſi pareat ⁊ compareat poſt abſolutionē ꝓut hic dicit̉. Sed dn̄i de rota dicunt ꝙ ſi auditor ex cōmunicatū ab hoīe abſoluit: preſtita cautione de ſtando iuri. Si nō paret nō eſt ipſo iure excōmu nicatus. ſꝫ excōmunicandus ꝑ dictuꝫ Io. mo. Et ꝙ infra ānū poterit auditor eū reducere in eandē ſententiā ꝑ. c. q̄renti. de of. del̓. īmo etiā poſt annū ex quo cōditio nō implet̉. Hanc etiā opinionem Io. mo. tenet Dir. Addens ꝙ ſi excōicatus ab ho mine iurauit parere mādatis excōicatoris qn̄ fuit abſolutus in caſibꝰ ſupradictis. ſi nō paret nō rein cidit in eandē ſnīam. ſꝫ eſt reducēdus ꝑ ſententiaꝫ hoīs. ⁊ dictū. c. eos. intelligit̉ de qͥbuſuis ſentētijs iurꝭ: non hoīs. Rō diuerſitatis eſt. qꝛ ſicut ius ex cōmunicauerat: ita fuit iuſtū. vt ius reduceret in eandē excōicationē. Secus in ſnīa hoīs. Nam ſi hō excōicat ⁊ abſoluit iuratoria cautione recepta Iudex qui hoc fecit. de facto ſuo debet eſſe certus nō deferens iurāti ꝯͣ iuramentū ꝓprium. Nec iſte credet̉ abſolutꝰ ob factū ſibi iniunctū ꝑ iuramētū Al̓s ꝑ iudicē puniri pōt ⁊ dehet. An autē abſolutio ꝓpter impedimēta de quibꝰ in. c. ꝙͣuis. ⁊ decetero ⁊ hmōi. de ſen. ex. poſſit fieri a quacunqꝫ ſnīa excōicationis. videsͣ. de hoc ⁊ de multis alijs Abſolutio. ij. Nota tn̄ ꝓ declaratōe p̄dictoꝝ. ꝙ in caſibꝰ capituloꝝ. ea noſcit̉. qͣꝫuis. qd̓ de his. ⁊ hmōi. de ſen. ex. Ep̄s pōt abſoluē. Hoc limita: niſi in caſibꝰ in quibꝰ nullus pōt abſoluere niſi in articulo mortis. vt in falſarijs lr̄arū pape et inſequentibꝰ hoſtiliter cardinalē. Itē in ꝑcutiente ep̄m vel banniente. ⁊ religioa ⁊ clericis ſecularibꝰ inducentibꝰ ad vouendū ⁊c̄ Itē in ꝑcutiente cle ricum grauiter. Itē de in qͥſitoribꝰ qui odio gr̄a ⁊cͣ. Itē de exenterantibꝰ ⁊cͣ. Itē in intrantibꝰ mona ſteria ſancte clare vel p̄dicatoꝝ. Itē aliū caſum vi de ſupra. Excōicatione. v. q̄ licet ſit ep̄alis. cū tales abſolui nō pn̄t niſi in articulo mortis niſi pͥus ple narie ſatiſfecerint. Itē in om̄ibꝰ caſibꝰ. qui ſunt in ꝓceſſu curie. Triceſimuſoctauus ꝯͣ ſepelientes in cymiterijs tꝑe interdicti: in caſibꝰ nō cōceſſis a iure vel excōi catos publice aut noīatim int̓dictos aut vſurari os manifeſtos. vt in cle. eos de ſepul Quero. quia dicit̉ de ſepelientibꝰ in cymiterijs. quid ſi in campis vel locis priuatis eos ſepeliant. Rn̄dit glo. ꝙ nō eſt locus huic pene. etiā ſi locus ille eſſet vicinꝰ vel cōtiguus eccleſie vel cymiterio. qꝛ exqͦ ad vſum cymiterij nō eſt ꝑ ep̄m benedictꝰ. de cōſe. di. j. nemo. nō erit locus huic pene. Sed pone ꝙ religioſi āpliauerunt cymiteriū. ⁊ in illa ampliatione ſepelierūt. an ſit locus huic pe ne. Rn̄dit zab. de mēte Landul. ꝙ nō. ſi non eſt ꝑ Excōicatio. jͣ. Fo. XC. ep̄m ſolenniter benedictū. Querit zab. in. d. cle. Quid ſi religioſi habentes modicū clauſtrū ꝑ ep̄m dedicatū. longe ip̄m am pliauerūt. extendēdo locū vbi erant pͥus domus pͥuate. nō interueniēte aliqͣ ſolennitate. Contigit ꝙ in clauſtro addito nouiter fuit aliqͥs ſepultus. Landul. arguit ꝙ ſepeliētes incurrāt hanc penā. cū eccleſia gaudeat īmunitate etiā ſi nō ſit dedica ta. Et cymiteriū ⁊ eccleſia in talibꝰ pari paſſu am bulant. de ꝯſe. ec. cōſuluiſti. Sufficit em̄ ꝙ de con ſenſu ep̄i illa ꝑs: cui hec fuit addita: deputata erat ad vſum ſacrum. vt dicat̉ locus religioſus. de reli. do. ad hec. In ꝯͣriū facit. qꝛ in talibꝰ reqͥrit̉ deputa tio cum ſolēnitate. vt in autētico de monachis.§. illud. Ad id aūt qd̓ induci pōt de eccleſia nō conſe crata. Rn̄. illud ꝓcedere: ſi ibi fuerūt celebrata di uina: alit̓ nō vt nota. de īmu. ec. c. fi. de hoc videsͣ. Abſolutio.j. Ex qͥbus videt̉ ꝙ ꝑs addita nō cen ſeatur cymiteriū. ⁊ ꝙ ſepelientes ibi: puniēdi non ſint. Et idē eſt. ac ſi ſepeliſſent in loco ꝓphano. Et iſtud veꝝ ſi de hoc cōſtat. vt qꝛ nouiter factū fuit. Secus ſi longo tꝑe fuit obſeruatū. quia totus ille locus habet̉ ꝓ cymiterio. etiā ſi in veritate benedi ctum nō fuerit. Gep. lt tl. Quid ſi ſepeliant̉ corpora clericoꝝ qͥ ſeruauerūt interdictū: in cymiterijs. Rn̄dit glo. ꝙ nō incidūt lye. e decti excōicationē. quia eis concedit̉ ſepultura. cū ſilen tio ⁊cͣ. de quo vide iufra Interdictū. ij. Et an tꝑe int̓dicti liceat ſepelire in qͣtuor feſtiuitatibꝰ ⁊ mul ta alia vide ibi. Quid de his qui ſepeliuūt publice excōicatos minori. An incurrant dictaꝫ penā. Rn̄dit glo. ꝙ nō. Licet excōicati minori decedētes ſepeliēdi no ſint. vt in. c. ſacris. de ſepul. ⁊ ꝑticipans cum mor tuo excōicato minori. participatiōe fauorabili.ſ. la uando ſepeliendo. incidit in minorē excōicationē Itē nota ẜm Landul. qn̄ quis tꝑe interdicti ſepe Al. 97 jep. lta lit excōicatos vel interdictos. eſt neceſſaria cymite rij reconciliatio. vt no. de ꝯſe. ec. cōſuluiſti. Quero quis dicat̉ publice excōmunicatus. vt habeat locū hec pena. Rn̄dit glo. ꝙ dicit̉ publice excōmunicatus ab homine. qn̄ ſit corā tot. ꝙ veri ſimiliter nō poteſt p̄tendi ignorantia. Uel dicitur publice excōmunicatus a iure: qn̄ caſus eſt ꝙ ſit ei imputandum ſi ignorabat: qd̓ publice ſciebatur. Secus ſi nō eſſet publice excōmunicatus. Ita ꝙ ſciri nō potuit. puta. ꝙ fuit excōmunicatus coraꝫ duobus vel tribus. licet iudice ſedente in bancho Et ſepeliens taliter talem occulte excōmunicatuꝫ etiam ſcienter. nō eſt locus huic pene. licet incide ret in minorem excōmunicationem vt dictum eſt. Item nota ẜm glo. ꝙ ꝑ hanc conſtitutionē nō toſ litur pena decretalis ep̄orum. de priuil̓. lib̓. vj. vbi dicit̉ ꝙ ſi contrafecerint. interdicit̉ eis ingreſſus eccleſie. Quero qui dicant̉ nominatim interdicti. Rn̄. Inno. dicit. ꝙ ſi interdicit̉ ciuitas vel caſtrū. om nes de illo loco dicunt̉ nominatim int̓dicti. Ideꝫ ſi interdicunt̉ exp̄ſſis nominibꝰ proprijs. Secus ſi excōmunicat̉ petrus cum ſuis fautoribus. nam fautores nō dicunt̉ nominatiꝫ excōmunicati. ſed

Excōmunicatio. jͣ. oportet ꝙ prius facta fide de fauore denuncient̉ excōicati. niſi notorie cōſtaret de fauore. Sed Pa nor. in. c. in lateranēſi. de p̄ben. dicit ꝙ ꝯtra hoc di ctum Inno. eſt glo. notabilis in cle. j. de vi. ⁊ ho. cle. ſuꝑ verbo. nominatim.i. ꝓprijs noībus ipſorū exp̄ſſis. qͣſi nō ſufficiat dyoceſano monere in gene re clericos dyoceſis ſue. vel clericos talis plebana tus vel talis eccleſie. Sed monere debet expͥmēdo illius vel illoꝝ noīa. Et cōcordat glo. in. c. ꝯſtōnē. li. vj. de ſen. ex. ſuꝑ verbo. noīatim.ſ. ꝓprijs noībꝰ exp̄ſſis vel alijs indubitabilibꝰ circūſtantijs. que habeant vicem ꝓprij noīs. Idē ſi dicat: moneo fi lium petri. cū ille vnicū filiū habeat. Sed ꝓ cōcor dia dicit panor. ꝙ vbi agit̉ de pena incurrēda ip̄o iure. nō dicit̉ qͥd fieri noīatim. niſi expͥmant̉ noīa ꝓpria. qꝛ hoc importat ethimologia huiꝰ verbi no minatim. Nā in iſtis odioſis nō eſt recedenduꝫ a ꝓprio ſignificato verboꝝ. vt in. c. ſtatutuꝫ. de elec. li. vj. niſi forte circūſtantie ſint ita ſtricte. ꝙ ex toto teneant vicē ꝓprij noīs. Si v̓o agit̉ de pena nō in currenda ipſo facto. tūc ſufficiūt circūſtantie non ita ſtricte. Sic intellige Inno. dū ponit exemplū. qn̄ interdicit̉ ciuitas. Et intellige qn̄ interdicit̉ po pulus alicuiꝰ ciuitatis. nō interdicta ciuitate. Nā interdicta ciuitate nō eſt interdictus ppl̓us. quia poſſet alibi audire diuina: vt nota. in. c. ſi ciuitas. de ſen. ex. li. vj. Et idem videt̉ tenere Dir. li. iij. vbi dicit noīatim.i. noīe ꝓprio exp̄ſſo. vel generali: qd̓ nō habet niſi vnū ſuppoſitū. Sed valebit ne monitio. ſi iudex generalit̓ mo net oēs de collegio vel de vniuerſitate? Dic ꝙ nō. ẜm Guill̓. ꝑ. d. c. ꝯſtitutionē. Et eſt caſus ſpālis. ⁊ ſi ignorat noīa illoꝝ de cōuentu. coget rectorē con uentus ad indicandū nomina. An autē interdictus nō noīatim poſſet in cymi terio ſepeliri? Glo. dicit ꝙ ſic. dūmodo locus int̓ dictus nō ſit. Ste. dicit glo. verā. niſi pro certo qn̄ ſciret̉ eos tale qͥd feciſſe ꝓpter qd̓ erant interdicti Tales em̄ non debent ſepeliri in cymiterio. Ubi v̓o nō ſit certū. hꝫ locū glo. ẜm eundē. Pro glo. tn̄ facit. vt nō ſufficiat facti notoriū: niſi adſit iſta qͣli tas noīatim.ſ. in denunciatione noīatim ſpāliter vel expreſſe. Qui autē dicant̉ manifeſti vſurarij. vide ſupra Excōmunicatione. xxxv. Quid ſi qͥs ſepeliat publice excōicatū ⁊ noīatim interdictū. ⁊ vſurariū manifeſtum tꝑe interdicti. Rn̄dit pau. ꝙ talis eſt ligatus qͣdruplici excōica tione. Et addit glo. ꝙ de om̄ibꝰ dꝫ ſatiſfacere ⁊ ab omnibꝰ abſolui. Quid ſi ſepeliens ignorabat iſtū quē ſepeliuit eſſe excōicatū vel vſurariū vel interdictū? Rn̄dit glo. ꝙ talis ſepeliens nō eſt excōicatus. qꝛ cōſtitu tio reqͥrit ſcīam. vt ibi in tex. ſcient̓. Itē dicit ꝓprie temeritatis audacia. Nā vbi eſt ignorātia: temeri tas dici nō poteſt ẜm Zen. De hac ignorātia vide infra. c. Ignorantia. ⁊. c. lex. Quero: an portantes ad ſepulcrū: qui tn̄ nō ſe peliunt: ſint excōicati. Itē quid de comitantibꝰ fu nus. Itē de fabricantibꝰ ⁊ fodientibꝰ vel aperien tibus ſepulcrū. Itē qͥd de p̄latis. clericis vel miniſtris eccleſiaꝝ in quaꝝ cymiterijs ſepeliuntur. qui illud nō ꝓhibent. ſꝫ patiunt̉. Itē quid de clericis. vel laicis qui portant cereos cruces ⁊ ſimilia. Glo. arguit ad partes. ⁊ nō determinat Lap. ⁊ Ste. te nent ꝙ iſti ſunt excōmunicati. Addit Pau. ꝙ ne dum actualiter ponentes corpus ſub terra. ſꝫ etiā dicentes officiū ſupra funus. forte incurrūt hanc penā. īmo fortius incurrunt. quia plus cōtēnunt Addit etiā idē. intelligo de ſepelientibus de facto. abſentibꝰ clericis. Ide de ſepeliri facientibꝰ vel māͣ dantibus. de ſen. ex. mulieres. Tamē littera videt̉ ſepelientes in cymiterio punire. Et ſic dicētes offi cia qui nō ſunt ſepelientes nō incident: cum in pe nis ſit mitior interp̄tatio facienda. Sed Io. cal. in tractatu de eccleſiaſtico interdicto mouens predi ctum dubiū: ſic dicit. Mihi videt̉ ꝙ ſi nominatiꝫ interdictus vel etiā non nominatim. ſꝫ tꝑe interdi cti in caſu non ꝑmiſſo a iure: ſi cū diuino officio ſe pultus eſt. omnes p̄dicti etiā ſociantes cauſa ho noris vel clerici diuinū officiū facientes vel nō ꝓ hibētes cū poſſunt: oēs pena excōicationis ligan tur ꝑ iſtā cle. quia hoc caſu ſunt oēs participes cri minis: ſiue cooperantes. ad hoc de ſen. ex. nuper. Si v̓o ſine officio clericoꝝ talis defunctus ſepul tus eſt etiā in loco cymiteriato. licet tutius ſit dice re p̄dictos oēs fore ligatos pena de qua hic. tamē trepidus credo nō ligari dicta pena. Sed quia vi dentur contēnere generalem ꝓhibitionē: poterūt arbitraria pena puniri: etiā per iudicem eccleſitſi cū. iij. q. iiij. engeltrudaꝫ. Ad hoc me mouet finis cle. vbi per quedā verba vident̉ remoueri priuile gia: que clericis ſolent concedi. ⁊ nō laicis. Ut au tem verba non videant̉ ſuꝑuacue appoſita: opor tet ꝙ intelligant̉ de his quibꝰ talia priuilegia ſolēt concedi. vt ſic intelligatur ẜm ꝙ clauſula adiūcta poteſt adaptari. Sed priuilegia exemptionis ſo lent concedi clericis ⁊ eccleſiaſticis perſonis. De il lis ergo debet intelligi principale. d. capituli. Iteꝫ ſepultura eccleſiaſtica ꝓprie reſpicit clericos ad qͦs id pertinet. xvj. q. j. placuit.ſ. cum funera ad ſepul turam deferuntur diuina officia cantare. xiij. q. ij. qui diuina Sed ſi clerici dicunt officiū ſepulture ſuꝑ funꝰ ⁊ poſtea deponētes in loco ſecreto: nō ponūt ip̄m in ſepulcro ſeu cymiterio. nunqͥd ſunt excōmuni cati? Certe ẜm opinionē contrariā eſſet dicenduꝫ ꝙ no. quia textus dicit ſepulture. qd̓ eſt humo vel tumulo condere mortuū. Et ſic per ſolam celebra tionem officij. non eſſet delictuꝫ conſummatū. er go non incidēt in penā. Sed non credo ꝙ aliquis hoc diceret. Sic em̄ fieret ſemper durante interdi cto. Et per conſequens cle. iſta eſſet ludibrio. hec Io. cal. Et hec omnia de interdictis poſſunt ap plicari ad manifeſtos vſurarios ⁊ publice excom municatos. Querit etiam. d. Lau. de ridol. in tractatu. de vſur̄. quid dicendum de clericis officiantibꝰ. por tantibꝰ cruces ⁊ cereos ⁊ aſſociantibus ⁊ portanti bus feretrum. tanꝙͣ ibi eſſet cadauer alicuius pre dictorum.ſ. manifeſti vſurarij ⁊cͣ. Cum tamen re aliter ibi non ſit? Reſpondit idem iudicandum

Excōicatio. jͣ. ac ſi eſſet. Quid ſi in vſurario manifeſto appareant ſigna cōtritionis. ⁊ iubet ſatiſfieri de vſuris. ⁊ poſt mor tem p̄ſtatur cautio ab heredibꝰ de reſtituēdo. An poterit ſepeliri? Rn̄dit glo. ⁊ Io. de lig. ꝙ cautio valet. vt ſepeliri poſſit. licet nō vt recōualeſcat te ſtamentū. Et hoc dico qn̄ apparēt ſigna cōtritio nis. ⁊ iubet ſatiſfieri: al̓s ſecus. qꝛ nō ſufficeret cau tio heredū. cū deceſſerit in peccato. De hoc dic̄. vt infra. Reſt. ix. Triceſimuſnonus cōtra religioſos. qͥ decimas eccleſijs debitas ſibi vſurpant vel appropriant. vt in. c. religioſi. de deci. Et per hoc qd̓ dicit religioſi. patet ꝙ non habent locū he pene in ſecularibꝰ cle ricis vel laicis. qͥ delinquūt in iſtis. Itē in hoc qd̓ dicit. qͥcunqꝫ cōp̄hendit etiaꝫ feminas religioſas. Et etiā religioſum ad ſecularē eccleſiā tranſlatuꝫ. Itē in hoc qd̓ dicit eccleſie debitas. pꝫ ꝙ ſi decime deberent̉. nō eccleſijs ſꝫ pͥuatis ꝑſonis ꝑ pͥuilegiū: vel antiquū feudū. ⁊ religioſi ꝓhiberent ſolui. vel aliter facerēt contra iſtā cōſtitutionē. nō inciderēt in has penas. Querit glo. quia tex. dicit ꝙ tales religioſi con Iimſntaſe trafacientes ſunt ſuſpenſi ab officijs. An intelliga tur de diuinis officijs. an de alijs. puta. ſi erat ſa criſta. elemoſynarius ⁊ hmōi? Glo. arguit ad par tes ⁊ non determinat. Pau. intelligit de diuinis. Idē Ste. vel pōt intelligi de officijs tꝑalibus que habent aliqn̄ religioſi vt ſunt ꝓcuratōes ⁊ caſtal dionatus.j. q. iij. ſaluator. Et hec ſcd̓a expoſitio ē benignior. Intelligi etiā poſſet qn̄ in eadeꝫ ꝑſona concurrunt officia diuina ⁊ alia. Al̓s ſi diuina offi cia tm̄ concurrūt: tunc illis ſit ſuſpenſus. vt vitet̉ maior pena.ſ. excōmunicationis. Nota etiaꝫ glo. in verbo. donec. ꝙ ſic ſuſpenſi indigent abſolutio ne. qꝛ de ſatiſfactione dubitari poſſet. Non ſic in ſuſpēſis ad tp̄s det̓minatū. puta. mēſem vel annū ẜm Inno. Addit tn̄ glo. ſatis ſe credere ꝙ ſufficiat iudicis declaratio ſuꝑ ſatiſfactione. ſine alia abſo lutione. in excommunicatis v̓o neceſſaria eſt abſo lutio poſt ſatiſfactionem. de hoc vide ſupra. Abſo lutio primo. Quadrageſimus ꝯtra monachos ⁊ canonicos regulares qͥ non habētes adminiſtrationē: curias principū intrant vt dānificent monaſteria vel pre latū eius. vt in cle. ne in agro. de ſta. mo. Nota. ꝙ ad hanc excōicatōnē ꝯͣhendā duo ſunt neceſſaria ſcꝫ ꝙ intrauerint curiā. ⁊ ꝙ cauſa dānificandi mo naſteriū vel p̄latū licentiā v̓o habere vel nō habe re: puto nō ponderandū. Hinc eſt ꝙ etiā de licē tia p̄lati intrans curiā: ſi ad hoc intrat ligatus eſt. Ex ſolo igit̉ exitu clauſtri ob hanc cauſam. non li gatur. Itē exquo intrauit ob hanc cām. licet dānū non intulerit: ſiue quia nō potuit. ſiue quia peni tuit: ligatꝰ eſt. hec glo. Hic notat Io. an̄. xij. abu ſiones clauſtri.ſ. Prelatus negligens. Diſcipulus inobediens. Iuuenis ocioſus. Senex obſtinatꝰ. Monachus curialis. Monachꝰ cauſidicus. Ha bitus p̄cioſus. Cibus exqͥſitus. Rumor in clau ſtro. Lis in capitulo. Diſſolutio in choro. Irreue rentia circa altare. Fo. XCI. e oc.5 ¶ Quadrageſimuſprimus cōtra monachos tenē tes arma infra ſepta monaſterij ſine licētia abba tum. in cle. ne in agro. de ſta. mon̄. Et nota glo. in verbo monachos. q̄ dicit. ꝙ tex. nō repetit canoni cos regulares. Pan. dicit. ꝙ cū loquat̉ generaliter videt̉ includere om̄s monachos albos ⁊ nigros. etiam ſi vocent̉ iuxta vulgare frēs. Prima opinio placet Car. ne fiat extenſio huiꝰ pene: que qͣꝫqͣꝫ vi deatur fauorabilis aīe: nō tn̄ debet extendi ad nō ſuos terminos. Et ẜm Pan. in caſu huiꝰ cle. non ſufficit petere licentiā. ſꝫ oportet vt obtineat̉. Sed ſi forte abbas eſt talis nature. cuiꝰ conſortiū eſt in tolerabile. vt quia iniungit ſubditis intolerabilia vel ꝑſequit̉ monachos odio capitali. poterūt tūc monachi ſine licentia arma ſumere: ſi non poteſt alijs remedijs ſuccurri. xj. queſt. iij. Iulianus. hec Car. Et nota tex. in v̓. jͣ. per quē patet ꝙ extra te nens arma. penā non incurrit. Quod dicit Lan. verū etiā ſi monachus teneat in alio monaſterio. licet hoc ei etiā non liceat. vt in. c. clerici. de vita et hone. cleri. ꝟ y ar A... Quero quid intelligat̉ hic ꝑ verbū. arma? Glo. dicit. ꝙ licet al̓s armoruꝫ appellatio ſit generalis. Ita ꝙ etiā comp̄hendit. lapides ⁊ fuſtes ⁊ omne qd̓ arcū ⁊ manu mittit̉. tn̄ hic non ſumit̉ ita latiſſi me. Lan. dicit ꝙ hic comprehendit arma inuaſio nis. ſicut ſunt gladij: lancee ⁊ ſimiles. Itē defenſio nis. ſicut galee ⁊ lorice ⁊ ſimilia. Zen̄. autē dicit. ꝙ forte non fuit mens conditoris ꝙ ſi monachus te neat lapides vel fuſtes infra ſepta monaſterij ꝙ ſit locus pene. Nam videtur intellexiſſe de illis ar mis: que cōiter arma dicunt̉. vt ſunt ea que cōiter ad inuadendū vel defendēdū arma dicunt̉. Et ſic ad cōmunē modum loquendi ſe retulit. Dicit ta men: tutius eſſet abſtinere ab omnibꝰ. Et hoc pla cet zab. vt intelligamus arma ẜm cōmunē vſum loquendi. Et ſic illa ſola comprehendant̉. que cō muni vſu loquendi arma dicunt̉. nec monachus deforis veniens cum armis ad clauſtrum. incidit in hanc penam ẜm gloſam. quia non dicitur te nere cum effectu. Idem Pau. et Zenze. per ver bum tenere. quod denotat temporis continuatio nem. ¶ Quid ſi religioſus tenet arma: non ad offenſaꝫ ſed ad alium vſum. vt lapides ad edificandum. Cultellos ad vſum coquine vel menſe? Reſpon dit Pau. ꝙ non eſt locus huic pene. Si autē ha beret aceruum lapidum ad feneſtram vel ſuper portam ad impugnandū venientes. tunc accedit iſte textus. Quadrageſimuſſecundus contra quaſdā mu lieres que bighine vulgariter dicunt̉. Similiter ⁊ contra religioſos. qͥ eas in eo ſtatu fouent vel eas ad talem ſtatū adducūt. vt in cle. cum de qͥbuſdā. de re. do. Fran. Zab. ⁊ Pau. allegant extrauagan tem Ioh̓. xxij. que incipit. Sancta romana dicen tes. ꝙ hic reprobatur ſtatus quorundam qui vul gariter appellant̉ fratres de pauꝑe vita: aut bizo chi aut bighine aſſumētes nouē religiōis habitū ſuperiores ſibi eligētes: cōgregatōes ⁊ cōuēticula faciētes. nō obſtante ꝙ ordine hūc a certis dican

Excōmunicatio. jͣ. tur epiſcopis habuiſſe. Cum talis viuēdi modus nullatenus ſit conceſſus. Et ẜm pau. ibi reprobat̉ ſtatus bighinalis. quia videt̉ quedā noua religio p̄ter auctoritatem ſedis apoſtolice inſtituta. Et ex hoc infert. ꝙ etiā ſi renunciarēt ꝓprijs. non ex hoc erunt approbate. nec religioſe exquo nō habēt re gulam a ſede apoſtolica confirmataꝫ. de re. do. c. j. li. vj. Dicit idē Fran. ꝙ in domo ſua pn̄t mulieres pn̄iam agentes vti qͦ habitu voluerint. ꝓ hoc em̄ ꝙ vtant̉ habitu etiā ſil̓i bighinis: nō ſunt bighine exquo nō cōgregant̉ cum eis. quia hec bighine: q̄ hic reprobant̉. nec obedientiā ꝓmittunt. nec regu lam aliquā approbatā ꝓfitent̉. ⁊ opiniones fidei catholice cōtrarias introducunt. vt dr̄ in tex. hec tn̄ cōſtitutio ſorores tercij ordinis minoꝝ non in cludit. cū iſte ꝓmittant obedientiam ⁊ habeant re gulam ſeu quendā modū viuendi a ſede apoſtoli ca approbatum. Quadrageſimuſtercius cōtra ꝯͣhentes ſcienter matrimoniū in gradibꝰ ꝓhibitis: vel cū moniali bus ⁊ cōtra religioſos ⁊ moniales ꝓfeſſos vel or dinatos in ſacris: cōtrahentes. vt in cle. eos. de cō ſan. ⁊ affi. Quid ſi ꝯͣhat qͥs cū habente maritū vel cuꝫ iu dea vel pagana vel cū cognata ſpūali vel legali vel contra impedimentū publice honeſtatis. Rn̄dit glo. ꝙ licet nō teneat matrimoniū. tn̄ non incidit in excōicationē. qꝛ in iſtis caſibꝰ nō eſt expreſſum. Itē nota qꝛ tex. dicit ſcienter. Ideo ſi quis ꝯͣheret ignorant̓.ſ. ignorātia facti ꝓbabili ⁊ nō affectata. puta. qꝛ neſciebat talē eſſe ſuū affinē vel cōſangui neum. nō eſt excōmunicatus. Sed qͥd ſi ignorabant: neſciētes vſqꝫ ad quotū gradū cōſanguinitatis vel affinitatis extenderet̉ ꝓhibitio iuris. Tamē bene ſciebāt in quo gradu erant. Rn̄dit glo. ꝙ incidūt in excōicationē. quia ignorantia facti ⁊ nō iuris excuſat. Si v̓o alter ſo lus ſciebat: ille ſolus ligat̉. Sed qͥd ſi ignorant̉ a pͥncipio cōtraxit. ſꝫ poſtea ſuꝑuenit ſibi ſcīa. ⁊ tn̄ cohabitauit cū ꝯſanguinea quā accepit. Rn̄dit glo. ꝙ nō eſt excōicatus. quia hec cōſtitutio nō punit cohabitationē vel inceſtū ſed ſolū ꝯͣctū mr̄imonij ꝓbat̉ hoc ſolūmodo ex eo ꝙ ſine iudicio eccleſie ab illa diuertere non poſſet. Fateor tn̄ ꝙ cognoſcēdo peccat. Sed qͥd ſi ꝯͣxit cū ea quā credebat cōſanguineā affinē vel monialē et in veritate non erat. Glo. re mittit ſe ad notata. de ſen. ex. ſi v̓o. el. ij. ⁊. c. in audi entia. Tamē ex illis capitulis trahi pōt rn̄ſio. ꝙ tā lis nō eſt excōicatus. Sed qͥd ſi impedimentū qd̓ erat tꝑe ꝯͣcti matri monij. fuit poſtea remotū. Rn̄. ſi remouet̉ per di ſpenſationē pape: verba ſunt inſpiciēda: an tollāt impedimentū etiā quo ad penā p̄teritā. an non: ſꝫ vt faciāt tm̄ valere mr̄imoniū. Primo caſu abſolu tio alia nō eſt neceſſaria. Scd̓o v̓o ſic. Si v̓o remo uetur impedimētū ꝑ cōſtitutionē reuocatoriā. tūc dic̄ ẜm Pau. ꝙ ſi reuocatoriā vult ꝯſtōnē: quā re uocat fulminatoriā excōicationis ꝓ infecta habe ri. tunc ligati ꝑ illā nō egent abſolutione. Si autē tm̄ reuocat. tūc ſic ligati indigent abſolutione. Et nota. glo. in v̓bo. mr̄imonialit̓. ꝑ hanc lr̄am videt̉ ꝙ coactus ad ꝯͣhendū non incurrit hāc penā. Et de abſoluta coactōne: certū eſt. De cōditionali v̓o licet tali q̄ cadere debuerat in cōſtantē viꝝ videat̉ ligari ꝑ. c. ſacris. de his q̄ vi me. Sed cū nō ſit ma trimoniū deficiente cōſenſu. de eqͥtate videt̉ talis non ligari. Et nota etiā glo. in verbo ꝯͣhere q̄ dicit Secus ſi ſponſalia tm̄ cōtrahat. niſi ſeqͣtur copula que cū inducat p̄ſumptā voluntatē mr̄imonij. de ſpon. is qͥ. inducit etiā penā. Et rō eſt. qꝛ cuꝫ iſtud ſit penale: eſt reſtringendū ⁊ negari non pōt. quia aliud eſt mr̄imoniū: aliud ſponſalia. Quadrageſimuſquartꝰ. ꝯtra mēdicātes qͥ ſine licentia pape recipiunt noua loca ad habitanduꝫ: vel mutāt vel alienāt hactenus recepta. vt in. c. cū ex eo. de ex. pre. lib̓. vj. ⁊ in cle. cupientes. de penis. Nota. ꝙ mēdicantes ſunt quibꝰ victū tribuit in certa medicitas. ⁊ qͥ redditus: aut poſſeſſiones ex regula: aut cōſtitutionibꝰ habere nō pn̄t. vt de re. do. c. vno. li. vj. Querit Ge. qn̄ dicant̉ acqͥrere loca noua? Dic ꝙ quo ad caſum huiꝰ decretalis: dr̄ de nouo fieri: qn̄ ſit poſt ipſam decre. Et qͦt modis dicat̉ nouū. vide de elec. generali. li. vj. ſuꝑ verbo de nouo. Di cit tn̄ pau. ꝙ ſi domus corruat: cuius tamē ſolum cōtinue remanet in dominio ipſoꝝ mendicantiū: licet de nouo reedificare: nec incurrunt excōicatio nem. Secus ſi locus non diruptus deſierit eſſe de ipſoꝝ dominio ⁊ habitatione. ⁊ poſtea nouo iure acqͥrant illud. quia tūc incurrūt in penā. Et ꝑ hoc dici poſſet de cōuentibꝰ antiqͥs in auſtria. boemia ⁊ hmōi. de quibꝰ fratres minores ꝑ longa tempo ra de facto expulſi fuerūt. Qui quidem conuētus nunc inhabitari poſſunt per fratres p̄dictos ſine metu excōmunicationis. quia nunꝙͣ dicti cōuen tus deſierunt eſſe de dominio ipſoꝝ fratrū ſaltem de iure. Quero an iſte tex. hēat locū in feminis. Rn̄dit Lap. abb̓. ꝙ ſic. ¶ Quero an iſti religioſi poſſint loca acqͥſita poſt iſtud capitulū mutare ſine licētia pape vel aliena re ſine metu excōicationis. Rn̄. Lap. queꝫ ſeqͥtur pe. de an. ⁊ Ge. in. d. c. cū ex eo. dicit ꝙ loca capta ante cōciliū. de quo in. d. c. cū ex eo: nō pn̄t dimit tere. aliter ſunt excōicati per. d. cle. cupiētes. Sed capta poſt illud cōciliū bene pn̄t dimittere. ꝓ hoc facit lr̄a in. d. c. cū ex eo. ⁊ in. d. cle. in v̓. hactenus. id eſt vſqꝫ nūc. qꝛ ẜm papiā. hactenꝰ ꝑ h. aſpiratū facit duas ꝑtes.ſ. hac ⁊ tenus.i. vſqꝫ nūc. Et vt re citat Ge. hoc de facto accidit bononie. qꝛ fratres de obſeruātia ceperūt edificare locū ſupra montē ſancte marie. ſpāli licētia pape. Et ceperunt ex ꝑte ſeptētrionali ſecus viā. Et qꝛ erat ventoſus ⁊ frigi dus: deliberauerūt mutare in eodē loco. ſꝫ ex alte ra ꝑte vie. vt ſic mons eos tegeret a vēto auſtrali. Et det̓minatū fuit ꝙ nō hēbat locū dictꝰ tex. qͦ ad mutatōnē. niſi de locis ante iſtud capl̓m acqͥſitis. Et ſic nō erat neceſſaria noua licentia quo ad di miſſionē. Licentiā autē qͦ ad habitandū. de nouo iam habuerant. Et ſic ex predictis infertur: ꝙ di ctus textus habet locum ſolum in duobus cali

bus. ſcꝫ ſi loca de nouo ad habitandū recipiātur: vel ſi habita ante dictū capl̓m mutent̉ vel alienē tur: etiā ſi dimittant̉ antiqua loca: ꝓpter alia d̓ no uo ad habitandū querēda. non autē habet locum cū dimittunt̉ loca acquiſita poſt iſtud capl̓m. ¶ Sed pone. Fratres ſancti Aug. in ciuitate ca ſtelle habebant locuꝫ cōtiguū muro ciuitatis. Ci ues vt facerent viam ꝑ quā poſſent ire circūcirca muros ciuitatis deſtruxerūt partē. Et dederunt fratribus aliquas domos ex alio latere. Inter qͣs erat quoddam flumen paruū diuidens cōuentū ab illis domibus. Et dederunt eis licentiā facien di pontem ſupra flumen: per quem poſſent ire in illas domos. Querit̉ an poſſint? hanc. q. format Lapus. Et arguit ꝙ nō. per dictū tex. cum ex eo. vbi prohibētur acquirere nouas domos ad habi tandū. Nam intermediū flumen facit diſconti nuitatem ad primū locum. Et ſic mutationeꝫ in ducit. Contrariū tamē determinat: vt refert Ge vihe mpdi in dicto. c. cū ex eo. quia talis acquiſitio ⁊ poſt acqͥ mpulcim in ſitionem edificatio: eſt de actibus iam permiſſis. ff. de proba. ab ea ꝑte. Iſti ergo iuri antiquo opor tet ſtare: niſi quatenus ei derogatum eſt per. d. c. cum ex eo. Sed iſtud capl̓m īmutat in duobus ca ſibus tm̄. ſcꝫ in acquiſitiōe habitationis in loco de nouo. ⁊ in mutatione ⁊ tranſlatione ⁊cͣ. Sed ca ſus noſter in nullo iſtorū concluditur ergo ⁊cͣ. Et nem. Sm pro iſta parte facit: quia ille qui eſt prohibitus ac iipſor de quirere nouū ius in re: non dicitur venire contra prohibitionē: licꝫ poſt prohibitionem augmentet priſtinū ius ante prohibitionē queſitum: vt eſt ca ſus in. c. fi. ij. Rn̄. de cōceſ. pre. li. vj. Sic eſt in pro ndeficuo poſito. Augmentant em̄ iſti primū ius. Et ſic de bet iudicari iſtud additamentū nature prioris iu ris. Et per p̄dicta videtur poſſe teneri ꝙ augmē tantes datia ⁊ gabellas: per hoc non dicūtur no Inulus ua pedagia ponere. pro hoc optime facit cle. vni ca. de ſuꝑ. ne. pre. ⁊. c. conſuluit. de iudeis. et. c. ꝓ bibemus. de cenſi. ¶ Quero an dicti mēdicantes poſſint capere lo ca de nouo? Rn̄. ꝙ nō ad habitandū: que ſint ꝓ pinqua habitationibꝰ hominū: ſine licentia ſedis apl̓ice: q̄ de ꝯſtitutiōe Bonifa. exp̄ſſam faciat mē tionē. De locis aūt q̄ ſunt in heremis vbi non eſt ꝓpinqua hītatio hoīm: ſecus qꝛ illa de licētia ſuo rū p̄latoꝝ capere ⁊ mutare poſſunt. d. c. cū ex eo Et nota ꝙ dictū. c. nō ꝓhibet tranſitū ſingulorū fratrū de loco ad locuꝫ: quia eſt ꝑmiſſus ex cauſa. vt in. c. licꝫ. de re. cū ſy. Sed ꝓhibet nouū cōuen tum capi: vel locū ad locum mutari. vt dicit Pe. de anch. Et ꝑ hoc patet ꝙ captio domūculaꝝ: vl̓ mutatio eaꝝ quas mēdicantes capiūt ad habitā dum ꝓ trāſitū vel ꝓ infirmaria ⁊ huiuſmodi: nō cadit ſub dicta ꝓhibitiōe. ¶ An autē legati de latere poſſint dare hanc licē tia? Ge. dicit ꝙ nō. ¶ Quadrageſimuſqͥntus ꝯtra religioſos qui in p̄dicationibꝰ vel alibi dicūt aliquā ad retrahēdū homines a ſolutione decimarū: vt in cle. cupiētes de pe. Et nota ꝙ vt habeat locum hec pena duo requirūtur. Primo ꝙ talia dicant vt retrahāt au Excōmunicatio. jͣ. Fo XCII. dientes a ſolutione decimarum debitarum eccle ſijs: ſecus ſi dicerent alia intentione: vel ſi debi te non eſſent eccleſijs: ſed alijs quibuſcunqꝫ. Se cūdum eſt ꝙ ꝓferant obligatis ad decimas ſol uendas. ſecus ſi non obligatis. Item nota ꝙ in hanc penam incidunt ſi hec verba dicant in ſer monibus ſuis. id eſt in p̄dicationibꝰ: vel alibi. id eſt priuatis locutionibꝰ: neqꝫ cle. iſta habet locum in clericis ſecularibꝰ: vel laicis qͥ ꝯtrafacerēt. ¶ Quadrageſimuſſextus de religioſis qui confi Actia ꝯfe ſſor tentibꝰ ſibi nō faciant ꝯſcientiā de decimīs. No z Se cua. FIol̓. 5g ta ꝙ p̄dicatores vel cōfeſſores qͥ nō faciunt ꝯſciē tiā de decimis ſibi ꝯfitentibus: vel qui negligunt p̄dicare qn̄ fuerint requiſiti: non incurrunt excō municationē ſed ſuſpenſionem ab officio p̄dica tionis ⁊ cōfeſſionis. donec ꝯfitentibus ip̄is: ſi hoc ipſum eis dicendi comode facultatem habuerimt cōſcientiam fecerint. Sed ſi in predicta ſuſpenſio ne p̄ſumpſerint p̄dicare: ip̄o facto ſententiā excō municationis incurrunt: vt in clemē. cupientes. de ꝑe. ¶ Quero qꝛ dicit̉ ꝙ tenent̉ facere ꝯſcientiā quā do populo p̄dicabunt. An teneant̉ qn̄ clecicis p̄ dicant? Rn̄. glo. ꝙ nō. Item nota ẜm zen. ꝙ hic nō fit mētio de feſto natiuitatis domini ꝓpter ce lebrationē triū miſſarū. ꝓpter quod nō eſt forte cō moditas p̄dicandi. Item nō ſit mētio de feſto pa ſche ꝓpter cōmunionē. Sed ſit mentio de aſſum ptōne. ⁊ natiuitate heate Marie. ⁊ natiuitate Io. baptiſte. penthec. et aſcen̄. dn̄ice. In prima dn̄ica. quarta ⁊ vltima quadrageſime. Et hoc cū fuerint requiſiti ab eccleſiarū rectoribus vel vicarijs: aut locū tenētibꝰ eorūdē. Sed qͥd ſi reqͥrunt̉ in alijs tꝑibus: videt̉ dicē dū ꝙ nō teneant̉ p̄dicare: qꝛ hic ſoluꝫ dicit tex. qn̄ p̄dicant ī iſtis ſolēnitatibus. ¶ Quadrageſimuſſeptimꝰ. Officiales cōmuni tatum facientes: dictantes: vel ſcribentes ſtatuta ſuper vſuris ſoluendis. non repetendis: vel non reſtituendis: vel iudicantes ẜm illa: vel non delē tes illa ſi poſſunt infra tres menſes de libris com munitatū: vel illa ſeruātes excōmunicati ſunt: vt in cle. ex graui. de vſur. ¶ Quero: nūquid ſtatuentes ꝙ ſui ſubditi non poſſint ꝓ vſuris recipere vltra duos ſolidos pro libra in anno. Et hoc ſub pena. x. librarum. Non tamē ꝙ faciant vſuram: ſed ſi fecerint nō recipiāt vltra dictā ſummā. nūquid incidant in ſententiā excōmunicatiōis? Rn̄. Dir. li. iij. dicit ꝙ ſic. cum quodā modo audaciam ⁊ colorē dent: ſalteꝫ indi recte ad vſuras exercendas: vt in dicta cle. ex gra ui. ibi. diuerſis coloribus. Et quia denegando de maiori. indirecte videt̉ cōcedere de minori tacite. xxv. diſt. qualis. Quod verū eſt ſi hoc fit in frau dem: vt per hoc ſic poſſint vſuras exercere. Secꝰ ſi nullo mō intēderēt ꝯcedere. licꝫ illud ꝑmitterēt vt maius malū euitetur. Et ſic nō ſolū de maiori ſumma: ſed etiaꝫ de duobus ſolidis denegare vi dentur. xiiij. q. iij. c. j. et. xxxj. q. j. c. hac ratione. Et ẜm hanc diſtinctionem concorda opiniones que videntur contrarie.

Quid dicenduꝫ de rege Aragonie ⁊ eius offi cialibus qui leuant magnum tribatum a iudeis vel ſaracenis propter vſuras quas ꝑmittunt eis exercere ibidem: ſi repetitiones ab iſtis iudeis im pediant̉ per iſtos incidet ne ipſe rex vel eius offi cialis in ſententiā excōmunicationis? Rn̄. Dire ctoria vbi sͣ. ꝙ ſic: qꝛ nedum chriſtiani: ſed etiam iudei ſunt prohibiti vſuras exercere a lege veteri: que iudeis data ē. Ideꝫ ⁊ Land̓. zab. in dicta cle. ex graui. de hoc vide sͣ. Excōicatiōe. xxxv. Quero quid de ſtatuto: quod eſt bergami ꝙ repetentes vſuras in foro eccleſiaſtico ꝑ poteſta tem cogūtur mutuare vſurario tantā pecuniam tanto tempore quāto tempore tenuerāt pecuniā vſurarij: Rn̄. glo. ꝙ hoc ſtatutum non valet. Et Pau. dicit ꝙ hoc ſtatuentes incidunt in excōmu nicationem. Quadrageſimuſoctauus religioſi etiā exem pti violantes interdictū poſitum per ſedem apo ſtolicam vel ordinariū loci: vel generalem ceſſati onē diuinorū factā ꝑ ꝓuinciale cōcilium: vel eum 3 qui hoc poſſit: ſeruata per cathedralē: vel matricē eccleſiam loci: excōmunicati ſunt ipſo facto. vt in cle. ex frequētibꝰ. de ſen. ex. Quero an intelligat̉ de interdicto a iure. puta canon ponit interdictum ciuitati que inſecuta fu erit epiſcopum. vt de pe. li. vj. c. felicis.§. ciuitas? Rn̄. glo. ꝙ ſic. Quero quid ſi interdictū ſit poſitum a ſingu lari ꝑſona que hoc poteſt ſpeciali conſuetudine? Pau. dicit ꝙ non habet locum hec cle. cum talis non faciat auctoritate apoſtolica nec ſit ordinariꝰ Ex hoc videt̉ ꝙ ſi ex ꝯſuetudine haberet ordina riam qd̓ etiam poteſt eſſe: de fo. compe. cum ꝯtin gat. locus eſſet huic cle. Et hoc videt̉ verius. nam tex. non loquit̉ de interdicto lato a dioceſano: qͥa tunc ſolus epiſcopus intelligeret̉. de vi. ⁊ hone. c. vnico. li. vj. Sed dicit de interdicto lato ab ordi nario. Et ſic ſufficit ꝙ habeat ordinariam. Idem dic de legato apoſtolico: ꝙ ſi habet mandatū pōt Al̓s ſecus ſicut in delegato. Et ſic iſte tex. ꝓcedit in interdicto ſedis apoſtolice: vel ordinarij ſeu de legatoꝝ ſpecialiter ad hoc deputatorū vt interdi cant. al̓s ſecꝰ. Qn̄ autē dat̉ ſpecialit̓ ad interdicē dum: eſt potius miniſter ꝙͣ delegatus. de offi. de le. c. fi. Et ip̄e ꝯmittēs dicit̉ facere. Quero que dicatur matrix eccleſia? Rn̄. glo. dcaꝘ actia in verbo matricem. id eſt maiorem: vel baptiſma lem que dicitur matrix: quia ſicut mater generat: ſic ⁊ iſta regenerat per baptiſmum. Et quia inter dicūtur qn̄qꝫ loca non habentia intra ſe eccleſiam cathedralem habent tamen matricem. Ideo hoc expreſſit. et dico hoc locum habere etiam cum illa matrix eccleſia religioſis nō obſeruantibus ſubeſt qͣꝫtum ad pn̄tationē collationis: vel quia ſit ipſoꝝ vicaria: cū hic generaliter loquat̉. Quid ſi in loco non ſit cathedralis aliqua: vel matrix eccleſia: quia forte ē in alio loco: vel ibi ſunt plures equaliter ſuis parochianis baptiſmata et alia ſacramēta miniſtrantes? diſtinguendum eſt Excōmunicatio. jͣ. ꝙ ſi omnes ille ſeruant locus eſt huic pene. Si v̓o alique ſeruant: alique non. tunc nō eſt locus huic pene. Sicut eſſet ſi in tali loco nō eſſet niſi vna ec cleſia religioſoꝝ. Dicitur autem hic eccleſia cathe dralis vel matrix eccleſia murorū ambitu compre henſa. Et ꝙ exquo in eccleſia celebrat̉ cōtinue ia nuis apertꝭ ⁊cͣ. ſiue per prelatū: ſiue ꝑ capitulū to tum: vel partem: ſiue per aliquos clericos eccleſie. non eſt locus huic pene: licꝫ pene irregularitatis ⁊ alie de quibꝰ infra poſſent habere locuꝫ ẜm Io. an. Et addit Pau. puto tamen ꝙ ſi in matrice ec cleſia celebrat̉ ab aliquibꝰ extraneis: inuitis p̄latis et capitulis: ꝙ non eſt locus huic pene. Et addit Paū. ꝙ interdicta metropolitana eccleſia nō in telligit̉ interdicta matrix eccl̓ia ꝓuīcie. Si interdicta ꝓuincia vel vna dioceſi in aliqͦ bus ciuitatibus: vel caſtris. matrix eccleſia ſeruat interdictum. In aliquibus non dicendum ꝙ in locis: in quibus ſeruatur locus eſt huic pene. In alijs non. Quero qualiter religioſi intelligant̉ ſcire ma tricem eccleſiam ſeruare interdictuꝫ. Rn̄. glo. qn̄ viderint: vel alio corporis ſenſu perceperint. puta audierint. Al̓s ꝓbabiliter ignorantes talem ob ſeruantiā non ligantur hac pena. Et nota gloſaꝫ in v̓. obſeruare. que dicit nota. quia in non obſer uando nō dicit ꝙ ſe cōforment. addere em̄ inten dit hec cōſtitutio. nō diminuere ad obſeruantiaꝫ interdictoꝝ. Et ar. a contrario ſenſu ceſſat. vbi il lius argumenti contrariū reperitur in iure. Item contrariorū non eſt eadem diſciplina: vbi verba ⁊ mens reſiſtunt. Exceſſus ergo clericorū matri cis eccleſie non dabit religioſis materiā delinquē di. Intelligo auteꝫ illos ſeruare. quādo abſtinent animo obſeruandi. hec glo. Sed per papā Pium ſecūdū facta eſt circa predicta magna reſtrictio vt patet in extrauaganti que incipit. Sciens inimi cus. vbi ſic diſtinguit ꝙ aut interdictum eccleſia ſticum emanat a ſede apoſtolica et eius cōmiſſa rijs. Aut ab inferioribus ſedibus ⁊ eoꝝ cōmiſſa rijs. Si primū tunc poſtqͣꝫ vobis qui loca interdi cta inhabitatis inſinuatio facta ē: ad illius inter dicti obſeruantiā nulla excuſatione aut exceptiōe admiſſa: etiam ſi ceteri religioſi: aut ſeculares ex quacunqꝫ cauſa deficerent: mox aſtringimini. Si v̓o interdictū ab inferioribus ſedibus emanaret: lꝫ ab illis exempti ſitis ad obdientiā tamē interdi cti eius obligamini: qn̄ matricē eccleſiaꝫ illud ob mūt anabis ſeruare videritis: cui tunc vos conformari debe tis: hec ibi. Et hec extrauagans dirigit̉ fratribus minoribꝰ. Et qd̓ hic dicit̉ de cōmiſſarijs inferioꝝ ſediū: pōt intelligi qn̄ ſpecialit̓ ad hoc ſt̓ deputati vt interdicant: vt hec dicta nō cōtrarient̉ ſuperiꝰ poſitis. Et nota ex glo. in v̓. ſubiacere. ꝙ ſi ſentē tia interdicti vere ligat: ⁊ matrix eccleſia illam nō obſeruat: religioſi non ſeruantes: non ligant̉ hac pena: ſed alijs que habent̉. de ex. pre. c. vltimo. et de priuil̓. c. epiſcopoꝝ. li. vj. de ſen. ex. is qui. eo. li. vbi habet̉ ꝙ clerici ſeculares et etiaꝫ religioſi ſunt ſuſpenſi. Itē eſt eis interdictus ingreſſus eccleſie. Nō hͦ 4c l̓ 4. MciSꝫ obſcaci ael. 4165. 6

Item ſunt irregulares ⁊ ineligibiles actiue ⁊ paſ ſiue. Si autem ſententia interdicti vere non ligat impediente appellatione: vel alia nullitate: cum matrix eccleſia illam ſeruat: religioſi ligantur hac pena ſed non alijs. Quādo v̓o tenet ⁊ ſeruat̉ per matricem eccleſiā tunc ligant̉ vtriſqꝫ. Quādo v̓o non tenet nec ſeruat̉ per matricem: tunc neutris ligantur. Sed hec dicta ꝑ diſtinctionē Pij factaꝫ ſunt limitanda. ¶ Quid ſi epiſcopus mandat ſeruari interdictū et capitulū mandat contrariū? Rn̄. zen. ꝙ prius obediendum eſt epiſcopo. Quadrageſimuſnonꝰ caſus eſt de quadaꝫ ex cōicatione que habet̉ in cle. vnica. de ſeq̄. poſ. Et qꝛ iſta excōicatio nihil vtilitatis ꝯfert ꝯfeſſoribus Ideo eā ſub ſilētio ꝑtranſeo. ¶ Quīquageſimus. cōtra accedētes ad ſepulcrū dn̄i etiā ex cā deuotiōis ſine licēcia pape: ⁊ abſolu tio pape vel ſuo penitētiario reſeruat̉. ¶ Quīquageſimuſprimꝰ. Quicunqꝫ libellos fa moſos ī vulgari vel litterali ſermone: necnō can tilenas ⁊ ricmos edere: aut publicare p̄ſumunt ī infamiā ⁊ detractionē ſtatus ordinis p̄dicatorū ⁊ minorū ſunt excōicati. A qua nō poſſunt abſolui niſi ꝑſonaliter ſedi apl̓ice ſe p̄ſentent. Alexander. in priuilegio. Ex alto. ¶ Quīquageſimuſſecūdus. ꝯtra ſymoniacos d̓ quibꝰ. jͣ. Symonia. vj. Sententijs ꝑ ſtatuta ordinariorū quorūcūqꝫ nō ligantur ignorantes: niſi ignorātia fuerit craſ ſa aut ſupina. de cōſti. vt animaꝝ. li. vj. Et glo. ibi in v̓. ſtatuta. dicit de generalibus ergo ſtatutis ca nonum vel legum nō loquit̉ que ab omnibꝰ ſciri ⁊ cuſtodiri debent. Sed an ⁊ qn̄ ignorātia excuſet? Uide ſingula ria. jͣ. c. Ignorātia. ⁊. c. Lex. Pro declaratiōe p̄cedentis.§. pͥmo quero nū quid ſtatutū certi loci apponens certam penam: afficiat nō ſubditos delinquētes in loco data ſciē tia ſtatuti. Rn̄. glo. in. c. a nobis. el pͥmo. de ſentē. excō. dicit ꝙ nō ſubditi ligant̉: exquo delinquūt̉ Iiliat in loco ſtatuētis. Idē cōmuniter tenent legiſte in l. cūctos populos. de ſum. tri. ⁊ fi. catho. Sed pa nor. ibi poſt Inno. cōcludit. ꝙ aūt querimꝰ d̓ ſta tuto. aut de ſentētia. pͥmo caſu aut ſtatutū eſt ap nulis erempuſu tum cōprehendere ſubditos ⁊ nō ſubditos. vt in exemplo dicto. c. a nobis. vbi ſic dicit̉ quiſqͥs fur tum fecerit excōmunicatus ſit. Et tunc ⁊ nō ſub diti delinquētes in territorio ligantur. Nam lex ſemꝑ loquit̉. l. Arriani. C. de here. Ideo inconti nenti: cum nō ſubditus delinquit efficit̉ de iuriſ ditiōe ſtatuentꝭ: ⁊ ligat̉ ſuo ſtatuto. Aut ſtatutuꝫ nō poteſt cōprehendere niſi nō ſubditos: vt quia dicit ſtatutū archiep̄i. Quicūqꝫ archiep̄oꝝ fecerit ante ſe crucem deferri in dioceſi vel ꝓuincia mea ſit excōicatus. Et tunc ẜm Inno. non valet ſtatu tum quia archiep̄us non habet aliquē archiep̄m in ſubditū. Et ſic hoc ſtatutum non poteſt cōpre hendere niſi non ſubditos. Hoſt. hoc impugnat quia ẜm opi. Inno. ſequeret̉ ꝙ nō poſſet fieri ſta tutū ꝯtra ꝑegrinos in loco delinquētes. Panor. Excōmunicatio. jͣ. Fo XCIII. dicit ꝙ iſte articulus eſt ſatis dubiꝰ ⁊ adheret opi. Hoſti. Nā cū ſtatutū habeat tractū ad futurū: ⁊ ſic lex territorij referat̉ ad tempus habile: videtur ſtatutū valere: cuꝫ dicat iuriſditionē in territorio ſuo. Aut fertur ſentētia generalis: ⁊ pōt habere lo cum qd̓ ſupradictū ē vt tm̄ extendat̉ ad ſubditos ſentētiantis reſpectu delicti cōmittēdi. Pone ex emplū. Ep̄us ꝑ ſentētiā ſuā generalē excōicat oēs ludētes ad azarrū. An forēſis ſciens hāc ſentētiā ⁊ ꝯtrafaciens incidat in penam. Et dic ꝙ nō. Et magna eſt differentia ẜm Panor. inter ſtatutum ⁊ ſentētiā: qꝛ ſentētia aſſumit vires incōtinenti in eū cōtra quē fertur. vn̄ habet tm̄ ꝯprehendere ſb̓ ditoſ. Secus in ſtatuto cū habeat actū ſucceſſiuū ⁊ vinculū ſumat tempore delicti. Et addit panor. ꝙ de ſentētia generali debet intelligi dictū capl̓m a nobis. vtputa ꝙ nō ſubditi delinquētes in loco ſentētiantis: nō afficiunt̉ illa pena. Et nō de ſta tuto. ꝓ quo tex. ibi pronūciauerit. Nec obſtat. c. romana.§. caueāt. d̓ ſen. ex. li. vj. vbi habet̉ ꝙ ſen tētia excōicationis non pōt ferri ꝓ futuris culpis niſi ſubſit aliqua cā de pn̄ti. puta mora. culpa. vel offenſa p̄ceſſerit ⁊cͣ. vnde Rn̄. panor. ꝙ licet non debeat talis ſentētia ſic ferri lata tamen tenet. Et ſic ſi iudex excōicat per modū ſentētie iniuſta eſt: niſi cā ꝓpter quaꝫ ꝓmulgat̉ in ſentētia exprimat̉. Poteſt gͦ ſic dicere. Cū in dioceſi mea omnes qui ſunt fures vel huiuſmodi: incorrigibiles ſint: nec p̄dicatio proſit. Et ideo neceſſe habemꝰ aliud re mediū adhibere. Et ideo quiſqͥs decetero furtuꝫ fecerit vel hmōi: excōicationē incurrat. ¶ Secūdo quero dato ꝙ nō ſubditi delinquētes ligētur ſtatuto: data ſciētia ſtatuti. qͥd de ignorā tibus ſtatutuꝫ? Glo. in dicto. c. a nobis. dicit ꝙ ſi ſtatutū punit factū al̓s damnatū. ligat etiā igno rātes. Idem videt̉ tenere Bar. in dicta. l. cūctos Idem do. An. Cōtrariū tenet Io. an. in dicto. c. a nobis. ⁊ in dicto. c. vt aīaꝝ. Et videt̉ ibi tex. pro eo. Nā ſtatutū ibi excōicabat cōmittētes furtum Et tn̄ nō ligat ignorātes ꝙͣꝙͣ factū ſit al̓s dānatū. Sꝫ panor. in dicto. c. a nobis. dicit ꝙ opinio glo. videt̉ verior de rigore iuris. licꝫ opinio Io. an. ſit equior. Nō em̄ licite pōt qͥs allegare ignorātiam. Cū ſcire debebat factū eē damnatū. Ubi aūt ſta tutū puniret factū al̓s nō dānatū: tūc ꝓbabiliter ignorātes nō ligant̉. Et ex cōiecturis ꝓbabit̉ ſcīa vel ignorātia. Et in dubio recurret̉ ad iuramētū iſtiꝰ delinquētis. ar. in. c. ſi v̓o. el. ij. de ſen. ex. Tercio quero nūquid ſubditus ſtatuētis de linquēs extra territoriū afficiat̉ pena ſtatuti. Rn̄. ꝙ nō liget̉ videt̉ tex. in dicto. c. vt aīaꝝ. in fi. ibi exͣ territoriū iuſdicēti nō paret̉ impune. Sed Bar. in dicta. l. cūctos. diſtinguit ꝙ aut ſtatuēs exp̄ſſe intēdebat ligare ſubditos delinquētes etiā extra territoriū. Et tūc ligant̉ ſubditi. Exemplū. dicit ſtatutū. Quicūqͣꝫ cōmiſerit furtū: vbicūqꝫ ſit excō municatꝰ. aut ſtatutū ē generale. et tūc reſtringit̉ ad territoriū ſtatuētis. Sꝫ panor. in. d. c. a nobis. dicit ꝙ multi moderniores legiſte in. l. fi. ff. d̓ iurꝭ. om. iu. tenēt oppoſitū. Et hoc credit panor. veriꝰ vt nūqͣꝫ delīquētes exͣ territoriū afficiant̉ ſtatuto. q ij

qꝛ dictū capitulū vt aīaꝝ. nō dicit illū nō ligari ex defectu volūtatis ſtatuētis: ſed potius ex defectu poteſtatis. vt patet ibi. qꝛ extra territoriū iuſdicēti ⁊cͣ. Et ꝑ hoc quidaꝫ dicūt. ꝙ ſi ſtatuto ep̄i caueret̉ ꝙ quicūqꝫ ludēs ad azarrū ſit excōicatus: ludens in loco exempto intra territoriū dicti ſtatuētis. nō incurrit excōicationē ꝓut tenet Io. an. in nouel la in dicto. c. vt aīarū. quia ẜm eum locꝰ extra dio ceſim ⁊ locꝰ exemptus eqͥperant̉. Sed quid ſi ſtatutū loqueret̉ ꝑ verba ſpecia lia. vtputa dicendo: vt nullus cōmittat furtum in aliquo monaſterio exempto: vel nō exempto vl̓ ꝙ nullus ſubditꝰ vadat ad monaſteria exempta vel non exempta. Rn̄. do. phi. de paruſio in dicto. c. vt animarū. ꝙ ex aliqua cauſa iuſta vel honeſta: poteſt epiſcopus ſtatuere ꝙ ſubditi ſui nō vadāt ad tale monaſteriū. etiam exemptū: vt ſi ſciret il los: vel illas de tali monaſterio ad malū prouoca re: vel quid ſimile. Et per predicta poteſt decidi alia queſtio quo tidiana a quo debeat peti licētia eundi ad mona ſteria exempta. An ab epiſcopo ꝓhibente talem exceſſum ſub pena excōmunicationis: vel ab illis qui habent curam taliū monaſteriorū exemptorū vt miniſtri minorū vel ꝓuinciales predicatorū et huiuſmodi. Et dici poteſt ꝙ in caſu quo epiſcopꝰ facere poteſt tale ſtatutū etiam de monaſterijs ex emptis: petenda eſt licētia a dicto epiſcopo. Sec ſi ſtatutū ep̄i loqueret̉ generaliter: nō ſpecificādo dicta monaſteria exempta: qꝛ tūc debet peti licen tia ab illis qͥ curā habēt dictoꝝ monaſterioꝝ. furtū fecerint nō per viā ſtatuti. de quo dictū eſt. Quero. Epiſcopus excōmunicat omnes qui ſupra ſufficiēter: ſed per viam ſentētie. nūquid ſb̓ diti eius talia ꝯmittētes extra ſuam dioceſim ſint excōicati. Doc. in. c. fi. de fo. cōpe. ⁊ in dicto. c. a no bis. concludūt ꝙ iudex poteſt excōicare ſuū ſub ditū contumace̓ extra territorū. An aūt hoc caſu ſufficiat ſentētia generalis. An v̓o requirat̉ ſentē tia ſpecialis. hoc ē ꝙ ſpecifice agatur ꝯtra eū. Di cunt quidam ꝙ non ſufficit ſentētia generalis: qꝛ ſentētia generalis ẜm eos equiꝑat̉ ſtatuto in duo bus. Nam ſicut ſtatutū non ligat ignorātes: nec exiſtētes extra territoriū ſtatuentis. Ita nec ſentē tia generalis vt notat Ge. poſt lap. ī dicto. c. vt ani marū. Limitat tamē ge. hoc vltimū verum in ſen tentia generali contra delinquētes ī futurū extra dioceſim: ſed bene ligat eos qui iam deliquerunt ante ſententiā: licꝫ extra territoriū exiſtentes tem pore ſentētie. Sicut ligaret ſentētia ſpecialis: cum ſit eadem ratio vtrobiqꝫ ẜm lap. hec Ge. Et hoc dictum Ge. aliqui credunt verū: ſi ſubditus ha beret noticiā illius ſentētie. Item ꝙ delictū fuiſſet cōmiſſum ī dioceſi iudicis domicilij. Nec obſtat qd̓ colligitur ex. c. apoſtolice. iuncta glo. de cle. ex. ꝙ ignorans poteſt excōmunicari: quia ille tex. lo quitur in ſentētia lata ſpecifice ꝯtra aliquē: qꝛ tūc etiam data ignorantia ligat. īmo plus lata contra non monitum: vel non citatum inducit vinculū ſicut dicunt quidā de Pau. qui excōicauit corin thum abſentem. ad hoc glo. in. c. romana. de ſen. Excōmunicatio. jͣ. excō. li. vj. Conclude ergo ꝙ ſi epiſcopus mādat generaliter reſtitui res furtinas ſub pena excōica tionis late ſentētie ꝙ qui cōmiſit furtū extra dio ceſim: non incidit in penam. Secus ſi ſpecialiter ageret contra ſubditu: etiā ꝓ delicto cōmiſſo alibi qꝛ ꝯtrafaciēdo incurrit penā excōicatiōis. Quid ſi forenſis delinquens in alieno territo rio: ⁊ inde recedens: an poſſit excōmunicari. Dic ꝙ non. niſi fuerit citatione p̄uentus anteqͣꝫ rece deret a iuriſditiōe illius territorij. in quo deliquit vel niſi ad requiſitionem predicti iudicis iudex ſb̓ quo degit ipſum citaret prout de iure tenetur: vt notatur per doct. in. c. fi. de fo. cōpe. vt iret ad re ſpondendū ⁊ parendū. qd̓ ſi non faceret: poſſet ex cōmunicari. licꝫ exiſteret extra territoriuꝫ. Et hoc verum in illo: qui nō habet domicilium ſub iudi ce ſub quo deliquit. Secus ſi habet domiciliū: qͥa tunc poteſt citari et excōmunicari: etiā exiſtendo extra territoriū ẜm Panor. ibidem: qui etiaꝫ dicit ꝙ cum ſubditus ratiōe domicilij eſt abſens: con clude ẜm cōmunē opinionē ꝙ pōt citari ꝑ iudicē domicilij quo ad omnes effectus: ⁊ citatio decer nitur facta in proprio territorio ipſius iudicis. licꝫ nūcius exequat̉ extra proprium terricorium: quia illa excuſatio nūcij non eſt iudicialis. Ideo poteſt exerceri extra ꝓprium territoriū: licꝫ Pau. de eleaꝫ in cle. paſtoralis. de re iudi. teneat contrariū. Sꝫ doc. moderni tenent primū. Sed ſi poſt delictum cōmiſſum recederet: ⁊ alibi caꝑet domiciliū: eſſet ſecurꝰ dūmō nō eſſet citatiōe p̄uentꝰ. Quid ſi is qui ſententiā generalem ꝓmulga uit moritur: vel amouetur ab officio. nūquid qui poſtea contrafacit eſt excōmunicatus. Rn̄. Pa nor. in dicto. c. a nobis. diſtinguit. An hoc ſit per viam ſtatuti. An per viam ſentētie. Si per viam ſtatuti: cū ſtatutum ſit quedam lex: perpetuo du rat: niſi exp̄ſſe reuocet̉. vt in. c. fi. de offi. le. In ſen tētia v̓o dic̄ concludendo notata iu. l. fi. ff. de pe. et in. l. j. C. de poſtulando. et in. c. vnico de ma. et obe. li. vj. ꝙ aut ſentētia iniecit vinculuꝫ tempore ꝓferentis: aut non. Primo caſu: aut vinculuꝫ eſt momentaneū et tunc durat etiam vltra tempus ꝓferentis. Exemplū in excōmunicatiōe vel pu blicatione bonorū. vnde excōicatus ꝑ epiſcopum remanet etiā excōicatꝰ poſt mortē epiſcopi ad hoc c. paſtoralis. de offi. or. Aut habet cauſam ſucceſſi uam: ⁊ tūc. aut cū cauſe cognitiōe ſentētia fuit la ta ⁊ durat effectꝰ ſentētie vt in dicta. l. j. Aut ſine cauſe cognitiōe: ⁊ tūc nō durat vltra tp̄us ꝓferē tis. Et ſic loquit̉ dicta. l. fi. Et predictis adde glo. in. c. pe. de cle. nō reſi. q̄ notabilit̓ ſentit ſentētiam non expirare ⁊ p̄dicta ꝓcedunt quo ad effectū ex ſentētia ꝓductū: ſed reſpectu effectus ꝓducendi in futurū ſentētia tollit̉ ꝑ remotionē ſentētiantis qꝛ pendebat ex iuriſditiōe ſua. Et hoc caſu proce dit glo. in dicto. c. a nobis. que vult ꝙ interdictū ſiue ſentētia excōicatiōis ſimpliciter lata nō duret vltra tp̄us ꝓferentis: niſi ſucceſſor cōfirmet. Se cus ſi diffiniendo ſtatutum facit vel decretū. Itē dici poteſt ꝙ ſentētia excōicationis nō ligat vltra tempus p̄fixum in ſentētia. Et ꝑ p̄dicta pꝫ rn̄ſio

ad. q. quotidianā. Ecce ep̄us facit monitoriam ꝙ quicūqꝫ habꝫ inſtrumēta vel ſcripturas ticij infra xv. dies debeat manifeſtaſſe: alioqͥn ⁊cͣ. Petrus qͥ habebat huiuiſmodi ſcripturas infra dictū termi nū erat abſens ⁊ ſic ignorabat. Poſtmodū elapſo termino ep̄us fulminat excōicationē. Demū pe trus venit ad locum ⁊ certiorat̉ de dicta ſententia ⁊ nō reuelat. An ſit excōicatus. Dicendū eſt ꝑ pre dicta ꝙ non. qꝛ talis ſentētia vltra terminū vl̓ tē pus ſtatuētis nullū hꝫ vigorē. Sola ꝯſuetudo abſqꝫ ſentētia vl̓ ꝯſtiiutiōe nō reddit aliquē excōicatū. Quibꝰ ex cauſis ſentētia excōicatiōis ſit feren da. Rn̄. tres cauſe pn̄t eſſe. Prima eſt cōtumacia vt qn̄ qͥs fuit vocatus ſiue monitꝰ ꝑ iudiceꝫ tribꝰ edictis vel vno ꝓ omībꝰ: ⁊ ip̄e ſit ꝯtumax. Secū da qn̄ qͥs ex aliquo certo damno vel offenſa: ꝓ qͣ non vult ſatiſfacere: excōicat̉. Et ꝓbantar p̄dicta duo extra de lit. nō cōte. qm̄ frequēter. xj. q. iij. cer tū de v̓. ſig. ex ꝑte. Suꝑ iſtis caſibꝰ dicit Tho. nul lus debet excōicari: niſi ꝓ peccato mortali. Et qͥa in damnificādo aliquē corꝑaliter ſiue in rebꝰ tem poralibꝰ aliqͥs mortalit̓ peccat. ideo ꝓ dāno tem porali eccleſia excōicare pōt. Sed qꝛ excōicatio eſt grauiſſima penaꝝ: nō debet infligi etiā ꝓ pecca to mortali: nſi ꝯtumax quis fuerit. tunc em̄ poſtꝙͣ monitus fuerit excōicari poteſt. Tercia cauſa ſiue modus excōmunicatiōis eſt qn̄ ꝑſona ignorat̉: excōicat̉ in generali. vt quicūqꝫ furtum fecerit ⁊cͣ. Pro peccato v̓o alterius nemo debet excōmuni cari. xxiiij. q. iij. ſi habes. Quō debet ferri ſentētia excōicationis? Rn̄. de bet p̄mitti triplex monitio: vel vna ꝓ tribus. Ali ter eſt iniuſta ⁊ iudex eſt ſuſpenſus per mēſem ab ingreſſu eccleſie. extro eo. ſacra. Sed debet habe re temporis cōueniētia interualla: niſi facti neceſ ſitas aliud ſuaſerit ⁊ debet ferri in ſcriptis ꝯtinen tibus cauſam excōicationis. Uliter excōicans eſt ſuſpēſus nō ſolū ab ingreſſu eccleſie: ſed etiā a di uinis per mēſem. que ſi exequatur irregularis effi citur. nec niſi ꝑ papam poterit cum eo diſpenſari. extra eo. cum medicinalis. li. vj. Sed he pene nō tangunt ep̄os cū nō fiat ſpecialis mētio de eis ſic̄ oportꝫ. vt in. c. qꝛ ꝑiculoſum. d̓ ſen. ex. li. vj. An autē in huiuſmodi cenſuram incidāt pre lati regulares ſi non ſeruant ea q̄ dicta ſunt? Rn̄. per notata a doc. in dicto. c. cum medicinalis. ma xime per Ge. ꝙ quicūqꝫ ſit ille qui habet poteſta tem excōmunicandi eſt aſtrictus. vt ꝓbat tex. ibi quiſquis. Et ſic loquēdo vniuerſaliter nihil exclu dit. Lapus aūt tenet ꝙ huiuſmodi regulares nō incurrant in hanc penā. Dicit em̄ ꝙ durū eſſet ꝙ iſti prelati regulares qui quotidie habent monere monachos ⁊ ſingulis horis diei corrigere: vt ſem per habeant calamū et cartā p̄ manibꝰ. Predicta intellige vt dictuꝫ eſt sͣ. Citatio. ẜm Panor. in. c. reprehēſibilis. de appel. vbi regula religioſorū ſeu ꝯſuetudo daret certū modū in excōicando. Sed ſi ip̄e prelatus vellet ex nouo mandato excōmuni care aliquē ſubditū vltra expreſſe cōtenta ī regula ⁊ vltra ꝯſuetudines generales ordinis. tūc crede Excōmunicatio. j. Fo. XCIIII. rē in penam incidere p̄latū: niſi ſeruaret formam dicte ꝯſtitutiōis. Nā videt̉ tūc temerarie agere. Et nō ſolū debet intelligi iſte tex. de excōicatione effectuali: verū etiam ſi nō haberet effectū. Et ẜm glo. ibi. hec decretalis habet locuꝫ qn̄ ſentētia fert̉ etiā ꝯtra ꝑſonam incertā. Et ſic eſt ſentētia gene ralis. Dicit tn̄ directoria li. iij. ꝙ ſi ſentētia nō po tuit ſcribi: qꝛ ꝑiculum erat in mora. nō habet locū hec pena ẜm Io. an. qꝛ hoc caſu excōicator nō fuit in culpa. Et nota. ꝓ dictis sͣ. de regularibꝰ: ꝙ fra tres p̄dicatores habent priuilegiū: vt poſſint ob tinere abſolutionē a ſuis cōfeſſoribꝰ ſuꝑ ſuſpēſiōe ⁊ irregularitate qͣs ꝯtraxiſſent: ex eo ꝙ ꝓtuliſſent ſentētias excōicatōnis. ſuſpēſiōis. ⁊ interdicti ſine ſcriptis ex incautela. Clemēs. Exigentibꝰ. Et cuꝫ hoc priuilegiū ſit cōceſſum ordini p̄dicatoꝝ extē dit̉ ad minores ꝑ bullā aureā. ¶ Quid ſi metropolitanus. exiſtēs in dioceſi ſuf fraganei veniat ꝯtra ſententiā ab eo latam. Rn̄. Hoſti. dicit ꝙ ſicut ſentētia vel canon non ligat ꝓferentē: ſic nec ꝓferētis ſuperiorē. puta metro politanū ꝓpriū. extra de ma. ⁊ obe. cū inferior. E hug. dicit hoc caſu metropolitanū ligari. nō ſen tētia homīs ſed iuris. Idem directoria. li. iij. Idē̓ Bar. bri. ⁊ Archi. in. c. licꝫ. de elec. li. vj. ⁊ Gof. di cit ꝙ illa regula fallit̓ q̄ habet ꝙ inferior ſuperiorē ligare nō poteſt. Cū maior deliquit in iuriſditiōe minoris. vj. q. iij. placuit. Nec ligatur ſentētia pu ri homīs ſed canonis cum incidat in factum iam damnatū. ⁊ epiſcopus auctoritate apl̓ica genera lem hēat auctoritatē canonē faciendi: a quo nullꝰ excludit̉. vnde talis dicit̉ ſentētia pape. Et idē di cit Archi. ꝙ ip̄e ep̄us qui ſtatutū fecit: ſi faciat cō tra factum damnatū ꝑ excōicationē ꝙ excōicati onē incurrit. īmo plus dicit ꝙ ep̄us nō pōt diſpē ſare ꝯͣ ꝓpriā cōſtitutionē: nec etiā ꝯͣ cōſuetudinem generalē: ex quibꝰ alijs ius iam ē acquiſitū. Sꝫ ſi vult ep̄us nō ligari deſtruat ipſa ſtatuta: alioqͥn ligabit̉. Sed Inno. in. c. cū ad monaſteriū. de ſte mo. dicit ꝙ cōditori canonum licet contra ſuam diſpenſare conſtitutionē: etiā ſine cauſa. Quia ſi cut fuit motus ad condendū ita ad tollendū ſiue diſpenſandum. Et pro hoc eſt Io. an. in regula. Generi. in mer. ⁊ in regula. Cui licet. dicens: epi ſcopū poſſe tollere ⁊ diſpenſare cōtra ſuam cōſti tutionē. Et hoc dicit ſeruare vniuerſum. Et mi nime ſunt mutanda quicqͥd ſentiat Archi. in di cto. c. licꝫ. D. an. limitat: niſi conſtitutio tranſierit in priuilegiū vel cōtractū. Et ſic pōt intelligi opi. ꝯtraria. vel niſi ꝯſtitutio eſſet iurata: qꝛ tūc ſtante ꝯſtitutione nō poſſet diſpēſare. Cū ſeip̄m a iura mēto abſoluere nō poſſit. hanc etiam opi. vltimā tenet Panor. in. c. pͥmo de rap. Et hec opinio vi det̉ cōmunis ẜm Panor. ¶ Quid autē ſi ep̄us cōmunicat in damnato cri minę cum illo queꝫ ꝓpter crimen excōmunicauit Nūquid eandem ſententiā incurrat: ſicut ⁊ vnꝰ alius. Rn̄. ẜm Ray. ꝙ ſic. Et hoc auctoritate ca nonis. Et vt refert Aſten̄. li. vij. huius opinionis eſt Hoſti. et Inno. ꝙ talis ligatur a canone occa ſione ſententię ſue. Et iſte caſus multū differt ab q iij

immediate p̄cedenti. Nā ibi: licꝫ ſtatutū epiſcopi habeat vim canonis: eſt tamē lex inferioris vel ſui ip̄ius. Et ideo ligare non poteſt directe ſuperiorē vel ſeipſum. Secus v̓o in iſta participatiōe ꝓpter quā talis non ligatur ſua ſententia: ſed ſentētia ca nonis vel pape. Sed pone ꝙ ep̄ns excōmunicet aliqueꝫ: cum participibꝰ ſuis ſeu fautoribus in crimīe damna to. Et poſtea ꝑticipet cum tali in crimīe damnato nūquid incurrit eandē ſentētiā? Rn̄. Ray. dicit ꝙ ſic. Sed Gof. dicit ꝙ nō: qꝛ ꝑticipes ligant̉ ſen tētia homīs in hoc caſu. xj. q. iij. excellentiſſimus. Nemo aūt ꝓpria ſentētia ligacur. Hoſti v̓o dicit ꝙ ille qui ꝑticipat cum ſic excōicato: ſi ſit alius qͣꝫ ꝓferēs: duplici iure ſentētiā eandē incurrit: ⁊ du plici vinculo ligatur. vno auctoritate canonis. Et ſic verū dicit Ray. Alio auctoritate ſententiā ferē tis: ⁊ ſic verū dicit Goſ. Si autē ſit ꝓferens tunc ligabit̉ tm̄ vna.ſ. canonis. Sed quō is qui tulit ſententiā participabit in crimine cum criminoſo. Rn̄. Aſtenſis de mente Hoſt. ꝙ hoc poteſt quādoqꝫ accidere: vt ſi fratrē excōicauit ꝓ rapina mihi facta quē forte odit: ſed hoc fecit coactus ꝑ ſuꝑiorē. Et nihilominꝰ latēter fauet raptori: ⁊ cū eo ꝑticipat ⁊ eum receptat. Uel pone ꝙ cognouit mulierē quā excōicauerat ꝓpter fornicationem. Quid ſi iudex dicat. Excōico vnū de his duo bus. Rn̄. ẜm v̓ v̓. Credo ſine preiudicio. ꝙ ille eſt excōicatus: de quo iudex intellexit. Si tn̄ nō pōt ſciri neuter vitandus eſt. Similit̓ nec excōicatus eſt ſi vaga fuerit eiꝰ intētio. Quid ſi dicat excōmunico te ſi appellas. Io. an. ⁊ Inno. tenēt ꝙ ē excōicatꝰ ſi appellat. Primo qꝛ excōicatio ⁊ appellatio vident̉ in eodeꝫ momē to cōcurrere. ergo excōicatio tanqͣꝫ gladiꝰ ſpūalis ⁊ penetrabilior: debet cenſeri in dubio preceſſiſſe. Secūdo qꝛ excōicatio nō fundat̉ ſuꝑ appellatiōe ſed ſuꝑ ꝯtumacia ⁊ inobediētia in actu appellādi Sed ante appellationē p̄ceſſit cōtumacia valida. ergo ⁊cͣ. Sed Butriꝰ tenet ꝙ nullo mō iſte ſit ex cōmunicatꝰ qꝛ nō videtur purificata cōditio: vbi appellatio interceſſerit. Cū ante non dicat̉ appel lare ſed appellare velle. ergo cum nō ſit purificata cōditio anteꝙͣ appellet nō debet incidere in ſentē tiā excōmunicatiōis. Cū cōditio requirat imple mentū ꝑfectum. Secūdo iſta ſentētia eſt lata poſt appellationē: ergo cōtinet intolerabilem errorem. Uidet̉ em̄ excōmunicatꝰ ſi ſe defendat ꝙ fieri nō debet: cum defenſio ſit de iure naturali. Ad pͥmū ar. dico ꝙ excōmunicatio et appellatio nō cōcur rūt in eodem momēto: ſed ſucceſſiue.i. excōicatio poſt appellationē. Nō obſtat ꝙ gladiꝰ ſpūalis ē penetrabilior. Dico ꝙ hoc fieri deberet ſi fieri poſ ſet ſalua rōne recti ſermonis. Sed hoc fieri nō po teſt ſalua rōne rectiſermonis ⁊ verbis iudicis: qui voluit ꝙ nō pͥus incidat in excōicationē qͣꝫ appel latio fuerit interpoſita. ergo ip̄aꝫ excōicationē nō cēſebimꝰ p̄ceſſiſſe. Nō ob. qͣꝫ ſcd̓o dicit̉ ꝙ excōica tio fundat̉ ſuꝑ ꝯtumacia nō ſuper appellatiōe: qꝛ dico ꝙ an̄ appellationē nulla ꝯtumacia ē cōmiſſa Excōmunicatio. j. cū nō dicat̉ appellare ſꝫ appellare velle. Uel dato ꝙ aliqualis ꝯtumacia p̄cederet: illa tn̄ ꝯtumacia ē facto appellatiōis annexa ꝑ iudicē. vn̄ ante factū cōpletuꝫ. nō debet in penā incidere ẜm Butriū. Sed ꝓpter cōfeſſores ſimplices dari pōt alia rn̄ſio clarior: q̄ tn̄ in effectu cōcordat cū opinione Bu q̄ eſt Hoſt. videlicꝫ ꝙ ſi appellatio ē iuſta non te net ſentētia. Si v̓o ē friuola tenet ſentētia. Et hoc dꝫ ꝑ ſuꝑiorē iudicē determīari. Quid ſi iudex dicat. Excōmunico te ſi talē ele geris vel huiuſmodi. Rn̄. Dir. li. iij. ꝙ ī his ſequē da eſt intentio excōmunicantis: que ſi fuit vt tm̄ poſt electionē ſit excōicatus tūc tenec electio. Sed facta electione incidit ſtatim in excōmunicationē Si autē apparet ꝙ de intentione excōmunicātis ſit ꝙ velit ꝙ ſit excōmunicatus ſimul cum electio nem faciet de facto: tunc electio nō tenebit: ⁊ excō municatio tenebit. Et idem videt̉ ſi de intentōne excōmunicantis dubitet̉: qꝛ ꝙͣcito verba electio nis ꝓfert erit excōmunicatus ⁊ electio non tene bit. Penetrabilior em̄ eſt gladius domini.ſ. ſentē tia excōicatiōis qͣꝫ factū homīs.ſ. electio. Cum iudex dicit excōmunico illum vel ſimi lia verba. intelligit̉ de excōmunicatiōe maiori. exͣ eo. ſi quem. Et idem dicendū credit aſten̄. quādo index aggrauando ſententiā excōmunicat aliquē cum ꝑticipantibus ſibi. Et lꝫ quidā dixerint hoc eſſe reſtringenduꝫ ad illos ſolos qui ꝑticipant in crimine. Tamen credit ꝙ extendendū eſt ad ꝑti cipantes in cibo locutione. ⁊ ſimilibꝰ. ar. extra eo. quod in dubijs. Al̓s non eſſet aggrauatio ſenten tie: cum ſine hac aggrauatione ꝑticipantes in cri mine. maiorem excōmunicationē incurrāt. extra eo. nuꝑ. Per hanc autē aggrauationē non credit perſonas exceptas. xj. q. iij. qm̄ multos. ligari. niſi hoc a ꝓferente ſententiā exprimat̉. Sed illos ſo los qͥ ante huiuſmodi aggrauationē. excōicatōeꝫ minorē incurrebant̉ ex huiuſmodi ꝑticipatione. ar. d. c. qd̓ in dubijs. ⁊. c. ꝯſtitutione. ⁊. c. ſtatuimꝰ eo. ti. li. vj. Idē Bar. ⁊ Rod̓. Addit etiaꝫ aſten̄. d̓ mēte Rod̓. ꝙ quecūqꝫ cā excuſat cōmunicātē cuꝫ excōicato ſine aggrauatōe ſentētie. excuſat̉ inquā ab excōicatione minori. excuſat ⁊ a maiori cōmu nicantē cū excōicato ⁊ cum ꝑticipantibꝰ ſibi: niſi a ꝓferēte ſentētiā: aliud ſit exp̄ſſum. Quid ſi iudex dicat. Excōmunico te cū oībus ꝑticipantibꝰ tuis. An ꝑticipātes in crimīe dum taxat: ſint excōicati maiori excōicatiōe. Rn̄. Ha nor. in dicto. c. qd̓ in dubijs. de mēte doct. dicit q̄ aut qͥs ē excōicatꝰ cū ꝑticipantibꝰ ⁊ fautoribꝰ ſuis Et tūc ſiue ꝑticipet in crimīe: ſiue extra crimē in cidit in eandē excōicationē. vt in. d. c. qd̓ ī dubijs Aut ē excōicatꝰ cū ꝑticipantibꝰ tm̄ ⁊ nō cū fauto ribꝰ. Et tūc aūt qͥs cōicat in crimīe: ⁊ incidit ī ma iorē. Aut cōmunicat in or̄one ⁊ huiuſmodi. ⁊ tūc eſt excōicatꝰ minori. Et hoc vltimū mēbrū putat verū panor. et ꝓ hoc ar. in. d. c. ſtatuimꝰ. vbi cōi cans ī oſculo ſeu comedēdo dicit̉ ꝑticeps: ſiue ꝑti cipare excōicato: vt includat̉ ſub illa ſentētia. Ex cōmunico te cū ꝑticipibꝰ tuis. ¶. Quid ſi p̄latus dicat. Habeo te ꝓ excōicato

Excōmunicatio. jͣ. et huiuſmodi. nūquid vere erit excōicatus? Rn̄. ẜm Guil. Si ꝑ talia verba agat̉ in foro iudicij. nō reputabit̉ excōmunicatus: niſi aliter cōſtiterit de intentiōe excōicantis: vt qꝛ ſemꝑ ſolitus eſt ita di cere ⁊ huiuſmodi. In foro autē penitētiali: eligen da eſt tutior via. ſcꝫ vt putet ſe excōicatum ⁊ abſo lutionē petat. Idē Hoſti. Quid ſi dicat̉. Excōmunico te ⁊ abſoluo? Rn̄. ẜm v̓ ꝟ̓. ſi voluit iudex ſimul excōicare ⁊ abſoluere nihil egit. Si auteꝫ voluit excōmunicare ⁊ poſtea abſoluere vtrūqꝫ valuit. Quid de duobus quibꝰ mandū eſt: vt aliqueꝫ excōicent. Et vterqꝫ eoꝝ eodē momēto dic̄. Excō munico te ſi ille nō excōicat te. Rn̄. ẜm Ug. vter qꝫ illoꝝ iudicū excōicat: qꝛ intētio eoꝝ eſt: ꝙ iſte ex cōmunicet̉. Et eſt ſenſus. excōico te ⁊cͣ. qͥa neſcio vtruꝫ ille excōicet te. Et ideo excōico te: vt ſic non euadas penā excōicatiōis. Quid de excōicatiōibꝰ que ꝓ furtis vel dānis occultis ꝓferūtur ſic. Excōicamus oēs illos qͥ ta le furtū vel damnū fecerunt: ⁊ oēs qui de hoc ali quid ſciuerunt: nec reuelauerint illud. nūquid ille qui ſciuerit hoc quocūqꝫ mō. reuelare teneat̉ dam na paſſo vel alij? Rn̄. ꝙ non tenet̉ reuelare dānū paſſo: qꝛ hec ſentētia intelligi debet de reuelatōne fienda p̄lato eccleſie nō damnū paſſo. Sed nec p̄ lato tenet̉ iſte qui ſolus ſcit: reuelare. īmo tenet̉ nō reuelare publice. Sicut notat Ugo. de teſtibꝰ ſy nodalibꝰ. xxxv. q. vj. ep̄s. in ſynodo. In hoc tamē caſu credo ꝙ teneat̉ reuelare p̄lato occulte. vt cor rigat occulte: nō publice. hec Rod̓. Sed ſi ille ſci at ꝙ poſſit ꝓbare. nō tn̄ tenet̉ in reuelādo publi ce ſuis expenſis ꝓducere teſtes: ⁊ in iudicio trahe re reum. Quid de illis qui excōicati ordines recipiunt: Rn̄. ſi ſcientes ſe eſſe excōicatos receperūt a ſuſce ptis ordinibus ſunt imꝑpetuū deponendi: ſi ſunt clerici ſeculares. ſi v̓o nō recolentes factum: pro in excōicationē inciderunt vel factū quidē ſciētes ſed iuris ignari. neſciebant ſe eſſe excōicatos: tunc cum talibꝰ ſi ſunt ſeculares: archiep̄i: vel ep̄i diſpe ſare n̄ poſſunt abſqꝫ mādato ſedis apoſtolice. Si v̓o ſunt regulares: abbates ip̄oꝝ poſt iniūctā pe nitentiā ⁊ ꝑactam: poterūt cum eis diſpēſare: niſi graue fuerit ⁊ notabile factū: vel qui fecit adultus fuit ⁊ diſcretꝰ: vt violēter ꝯtra obliuionem ⁊ igno rantiam p̄ſumatur. probant̉ hec omnia. extra eo. cum illoꝝ in fi. Quid fiet de fructibꝰ eccleſie cleriei excōmuni cati. Rn̄. ẜm Ber. debent aſſignari alicui qui ce lebret ꝓ eo donec ip̄e eſt excōmunicatus. extra de appel. ꝑuenit. Quod ſi iniuſte fuit excōmunicatꝰ: recuperabit fructus ſibi ſublatos. ij. q. v. ſuꝑ cau ſas. Idem Ray. ⁊ Goſ. Si v̓o iuſte nō poteſt. C. de re mili. l. cum allegatis. li. xij. Hoſti. tamē limi tat p̄dicta: vt refert aſten̄. li. vij qͣꝫdiu excōmuni catus in ſententiā dormit. hoc eſt qͣꝫdiu eſt ī mora petende abſolutionis: quia non debet ꝑcipere be neficiū qui non facit ſeruitiū. extra de ap. paſtora lis. in fi. Secus ſi nō eſſet in mora. extra de cōceſ. pre. qꝛ diuerſitatem. Fo. XCV. ¶ Quid ſi non habet vnde viuat elericus excōi catus. Rn̄. aſten̄. ẜm Io. ꝙ ꝓuidendū eſt ei inte rim de bonis eccleſie: qꝛ etiā depoſitis ꝓuidetur. l. diſt. ſtudeat. ne cogat̉ ī obprobriū cleri mēdicare Utrū ſentētia excōicationis lata ſub cōditiōe liget anteꝙͣ extet conditio. Rn̄. ẜm Hoſti. nō li gat. extra de ap. p̄terea. el. ij. et extͣ eo. a nobis. el. j. vn̄ ⁊ ſi pendēte ꝯditōne appellet̉. tenet appellatio Sed ſi pure fereret̉ ſentētia nō reuelaret̉ ꝑ appel lationē. d. c. paſtoralis. Trāſfert tn̄ cauſe cognitio nē in ſuꝑiore. extra eo. ꝑ tuas. Sed qͥd ſi pendēte ꝯditione deſinat eſſe eius ſubditꝰ. Rn̄. tenet ſentētia. niſi appellet. exͣ de fo. cōpe. c. pe. exͣ de offi. dele. gratū. ⁊. c. relatū. Pone ꝙ aliquis excōicet̉ poſt appellationem. nō tamē ꝓſequit̉ eā. nūquid rata manebit ſenten tia. Rn̄. ꝙ nō. Aut em̄ appellatio tenuit aut non. Si ſic: excōmunicatio poſtea nulla fuit ipſo iure. d. c. ꝑ tuas. Et ita ſiue ꝓſequat̉ appellationeꝫ ſiue nō: nō efficit̉ pͥma aliqua. Si non tenuit: ergo ex cōmunicatio pͥma facta ſtatim tenuit. hec Aſten̄. de hac materia videsͣ. Appellatio. Quid ſi iudex dicat excōico te ſi habes res fur eiqaīō iudic⁊t Se tiuas. nūquid ꝑ appellationē ſuſpendet̉. Rn̄. ẜm οετη Ch6 Hoſti. nō ſuſpēdet̉ ſi habet res illas. Si tn̄ occul tū ē: eccl̓ia nō iudicat de occultis. ¶ Quid ſi dicat. Excōmunico te quia feciſti fur S 6. C. tum. Et tamē falſum eſt. Rn̄. ẜm v̓ v̓. Hoſtiē. et Inno. Tutius eſt dicere ꝙ excōmunicatō teneat vt. xj. q. iij. c. j. ⁊. c. ſi epiſcopus. qꝛ non eſt error in tolerabilis exp̄ſſus. Et cauſa licꝫ ſit falſa. nō tamē eſt impoſſibilis. vn̄ ꝯſulendum eſt ꝙ abſoluat̉ ad cautelā: quo ad forū iudiciale. Sed quo ad deum non eſt ligatus: niſi forte ex ꝯtemptu. vide tamen ad predicta que notant docto. in. c. inter ceteras. de re iudi. et Panor. ibi. Quod aūt ſententia con tinet cauſam falſam. Et tunc aut cauſa eſt notorie falſa ⁊ impoſſibilis. Et tunc non tenet ſententia. etiā ſi ſit ercōmunicatiōis. Exemplū. ſi iudex con demnauit vel excōmunicauit eunuchum vel in fantem: quia p̄gnantem reddidit monialeꝫ. Aut cauſa notorie eſt falſa. ſed nō impoſſibilis. vtputa iudex excōmunicauit aliqueꝫ quia ſpoliauit eccle ſiam cum incendio. ⁊ notorie cauſa eſt falſa. nō tn̄ impoſſibilis. quia hoc potuiſſet facere. Et Archi. in. c. venerabilibus. eo. ti. li. vj. dicit talem ſenten tiam valere. et loquitur in excōmunicatione. Et forte potuit moueri. quia iura ī nullitate excōmu nicationis loquūtur. qn̄ in ſententia fuit exp̄ſſus error intolerabilis. Et hanc opinioneꝫ tenet glo. ſaltē in excōicatione. in. d. c. ꝑ tuas. Sed do. An. tenet ꝙ ſententia excōicationis notorie falſa non valet qꝛ iniuſta ſentētia ſuſtinet̉. ꝓpter p̄ſumptio nē iuſticie que cadit ſuꝑ dubio. c. cauſaꝫ. d̓ re iudi. Secus dicit: in cauſa manifeſte falſa. Et hoc pu tat veriſſimū panor. Non ob. ꝙ iura in excōica tione faciunt mentionē de expreſſione erroris in tolerabilis: qꝛ dico ꝙ iura illa debent cā exēplificā di ſuꝑ nullitate. Et ea que dicūtur cā exempli: nō ſtringunt regulam. nam expreſſio erroris indu cit nullitatē: qꝛ apparet notoria iniuſticia. Idem qͥ iiij

ergo vbi factū: eſt re ip̄a notorie iniuſtuꝫ: vt in ca ſu noſtro. Et nō refert quid ex equipolentibꝰ fiat. Idem tenet Panor. in. c. ab excōmunicato. de re ſcriptis. Et no. p̄dicta qꝛ faciūt ad multa. Et nūquid ſi debitor impotens ad ſoluendū: impotentia notoria in ciuitate: qꝛ nihil penitus in bonis hꝫ: excōicatur ꝓpter debita. an teneat talis excōicatio? Dici pōt ꝑ p̄dicta ꝙ nō: nec qͦ ad deū: nec qͦ ad eccleſiā: vt al̓s diſputatū fuit per quēdā archidiaconū. Uide tamē qd̓ notat do. An. in. c. P. ⁊ G. de offi. dele. vbi querit. an ſententia liget q̓a ſentīcia ſqgut īpofetē impotentē? Et diſtinguit. ꝙ aut conſtat de mēte iudicis ꝙ voluerit ligare in omnē caſuꝫ. ⁊ tūc erit ille ligatus: licꝫ fuerit impotēs. Aut cōſtat de mē te iudicis ꝙ noluerit ligare in caſu impotētie: ⁊ nō erit ligatus. Aut dubitat̉ de mēte iudicis. et tunc excōicatio ligat ſaltem quo ad nos: licꝫ fuerit im potēs. Sed quo ad alios effectus. puta vt ille pu niatur: tunc ſentētia nō ligabit. Sed quo ad pri mū membrū huiꝰ diſtinctionis Panor. tenet op poſitū dicens. ꝙ ſi cōſtaret de mēte iudicis: ſentē tia ꝯtineret intolerabilē errorē. ⁊ ſic eſſet nulla. vi de etiā ad p̄dicta notabile. d. Fe. de ſe. in cōſi. ſuis: ꝙ ſi ſentētia excōicationis fuit lata generaliter. pu ta ꝯtra non ſoluentes cenſum: vel quid ſimile. illa ſentētia nō ligabit: niſi ſoluere nolentes: nō auteꝫ impotentes. Qd̓ placet Panor. qꝛ verba genera lia debēt intelligi ciuili mō. ar. in. l. ſi cui. ff. d̓ ſerui. ⁊ in. l. qd̓ dicimꝰ. ⁊ in. l. ratū. ff. de ſolu. Quid ſi epiſcopus vel iudex p̄cipiat alicui: vt det alteri ſuos libros: vel domuꝫ: vel huiuſmodi. Et ſi nō dederit: ſit excōmunicatus. nūquid dare tenet̉? Rn̄. Directoria li. iij. ꝙ nō. Sed agat cum ſuꝑiore: vt abſoluat̉. extra eo. ſacro. Et ille qui cō ſulit ei ꝙ non det: nō incidit in canonem maioris excōicationis: qꝛ non cōmunicat in crimīe: ſi non obedit. In minorē tamē excōicatōeꝫ iucidit: qꝛ eā ſeruare debet: etiā ſi ſit iniuſta. xj. q. iij. c. j. Quid autē ſit cōtemnere? Dic ẜm Ste. ꝙ cō exc. ¶ Excōmunicatus qui contemnit ſententiā ſer qſit tōtemia temere: eſt mandatū non curare. xj. q. iij. excellē tiſſimus. Quādo auteꝫ ꝓpter particulare cauſam inducit̉: nō dicit̉ ex ꝯtēptu peccare: niſi ex eadem cauſa frequēter iteret delictum ẜm Zab. in cle. j. d̓ rote̓ mc S ſepul. Et ſic ꝯtemnere ꝓprie dicit̉: qn̄ non propter aliquā cauſam. ſed ſolumodo qꝛ nō vult p̄cipiēti parere. Secus ſi faceret ex ira. negligentia vel hu iuſmodi. Quid ſi iudex p̄cipiat alicui debitori ꝙ ſoluat infra certum terminū. Alioquin ſit excōmunica tus. Utrū creditor poſſit terminū ꝓrogare. Rn̄. Inno. ⁊ Hoſti. dicunt ꝙ nō poteſt ꝓrogare qͣꝫtū ad ſententiā excōicationis: niſi iudex ꝯſentiat pro rogationi: ⁊ tūc ſi adueniente ſecūdo termino nō ſoluerit erit excōmunicatꝰ: quia terminus videt̉ ꝓrogatus cum ſuis acceſſorijs. ar. ff. de p̄ca. l. ſed ſi manente. Si tamē ꝑs in pͥmo termino reputat ſibi vt ſatiſfactuꝫ: ceſſat tota excōmunicatio. vide doc. d̓ hoc in. c. p̄terea. el. ij. de appel. Nā do. An an̄ factum. dicit tenendā opinionē Inno. ⁊ Ho. Sed poſt factū videt̉ ꝯtrarium dicendū. Et dicit ꝙ ſibi verior videt̉ alia opinio: qꝛ iudex videt̉ ful Excōmunicatio. jͣ. minare ſententiā in fauorē ꝑtis. ⁊ dato ꝑtis aſſen ſu: excludit̉ ꝯtumacia. Hanc opinionē putat pa nor. veriſſimā. Adducit optimū ſimile. Nā iura mentū ꝑti p̄ſtitum: pͥncipaliter obligat deo. de iu reiur̄. ſi debitores. Et tn̄ ſi ille in cuiꝰ fauorē iurat̉: obligationē remittit: nō indiget iurās aliqua ab ſolutione qꝛ deus videt̉ etiā remittere: cuꝫ ad vti litatē alterius iuramentū acceperit. ad hoc d̓ ſpō. c. ij. Secus ſi pͥncipaliter iuret̉ ꝯtemplatione dei. Nam tunc etiaꝫ papa non remittit ſine cauſa de iureiur̄. c. quāto. Ita in ꝓpoſito iudex excōmuni cat in fauorē ꝑtis. Si ꝑs vult differre terminum: etiā iudex videt̉ differre velle cum nihil alid̓ agat iudex: niſi vt ꝑtes ad cōcordiā reducat. l. j.§. pōt aūt quis. ff. de no. ope. nū. Et ꝓ hac opinione vi detur caſus exp̄ſſus in. c. j. de loca. De hoc videsͣ. Excōmunicatiōe. xiiij. Quid ergo dicemus ſi adueniente ſecūdo ter mino. iſte debitor non ſoluat creditori qui termi nū ꝓrogauit ſine conſenſu iudicis: tamē cum hoc pacto ꝙ ſi nō ſoluat in termino ꝓrogato ꝙ ſit ex cōmunicatꝰ. An terminꝰ videat̉ ꝓrogatus cum acceſſorijs. Et an iſte debitor ſit excōicatus? Dic ꝙ non. exquo terminꝰ fuit ꝓrogatus abſqꝫ ꝯſen ſu dicti iudicis. Et hoc determinat Bal. in. l. tale pactum.§. qui ꝓuocauit. ff. de pac. dicēs ꝙ excō municatio nō poteſt naſci ex contractu: ſed ſoluꝫ naſcit̉ ex ſentētia. Sed tale pactum appoſitum ꝙ reincideret in eandē ſententiā non eſt ſententia. Et hoc dictū Bal. intellige quādo tale pactū eſſet appoſitū ꝑ debitorē cum ip̄o creditore extra ſentē tiam abſolutiōis: quia tūc non reuiuiſceret ſentē tia excōmunicatiōis: nec eſſet excōicatus ſi nō ſol ueret. Sed ſi tale pactum vel ꝯditio apponeretur in ſententia abſolutionis per ipſum iudicem. tūc certe dicendum eſt ꝙ reincideret in ſententiaꝫ ex cōmunicatiōis. c. ſignificauit. ⁊. c. ad reprimenda De§ffi or. uare. ⁊ ingerit ſe cōmunioni fidelium: etiam ſi ſen tentia forſitan erat iniuſta: ſit iuſta ſcilicꝫ propter contemptum et poteſt iuſte excommunicari. xj. q. iij.§. cum ergo. Et talis etiam tardius abſolue tur. xj. q. iij. qui iubente. Unde talibus conſulen dum eſt: ꝙ etſi ſciant iniuſtaꝫ ſententiā: ipſam di ligenter obſeruent. In quibus caſibus ſententia excōmunicatio nis nulla eſt ipſo iure? Rn̄d. in ſeptem. Primus eſt ſi ille qui tulit eam nec habebat de hoc poteſta tem: vt quia non erat eius iudex. xj. q. iij. ſenten tia. vel erat publice excōmunicatus ⁊ huiuſmodi xxiiij. q. j. audiuimus. Secūdus quando eſt lata poſt appellationē legitimam. Tercius quādo cō tinet intolerabilem errorem. Hij duo caſus ha bent̉ extra eo. per tuas. In quibꝰ caſibus ille qui eos ꝓponit etiā ſi non petat abſolutionē: debet au diri vt dicto. c. ꝑ tuas. Sed ⁊ ſi ad cautelam petat abſolutionem: non debet negari qͣꝫuis aduerſa rius eius vel excōmunicator ſe opponat niſi dice ret eum excōicatuꝫ pro manifeſta offenſa: qꝛ tunc 4 aſibꝰ ſac exvōiradiſ ⁊ nulla

dabitur ſic dicenti terminus octo dieꝝ. Et ſi pro bauerit non abſoluet̉: niſi preſtet emendā: vel det cautionē de parendo iuri: ſi offenſa dubia ꝓpona tur. Si tamen pendente ꝓbatione pͥma. ſcꝫ illius qui ſic fuerat excōmunicatus: debꝫ euitari in illis omnibꝰ que vt actor in iudicijs attentauerit. Ex tra iudiciū v̓o in officijs. poſtulatiōibus. electio nibus ⁊ alijs legitimis actibꝰ debet admitti. extra eo. ſolet. li. vj. ꝙ ſi appellationē ſuꝑ hoc nō fuerit ꝓſecutus: vt debuit. jͣ. tempus ſtatutū a iure vel a iudice. Et ip̄e fuit excōicatas nominatim et ex preſſe: lapſo dicto tempore debet denūciari. Et tā in iudicialibꝰ ꝙͣ extraiudicialibꝰ actibus remoue ri donec d̓ ip̄ius ſentētie docuerit nullitate. extra eo. licet. li. vj. Quartꝰ caſus eſt. qn̄ aliquis excōica ret maiori excōmunicatiōe illos qui excōmunica to participarēt: non in crimine ſed in locutiōe ⁊ in alijs caſibꝰ in quibus incurrit̉ minor excōicatio. Et ratio eſt ẜm doc. qꝛ nemo debet excōmunicari niſi ꝓ peccato mortali. ⁊ ideo iſti participantes in locutione ⁊ huiuſmodi. de ſe non peccant morta liter niſi poſt monitionē. Et ideo talis ſentētia nō valet niſi p̄miſſa trina monitiōe: vel vna ꝓ tribꝰ. ⁊ niſi exprimant̉ nominatim ip̄i admonēdi. extra eo. ſtatuimus. et. c. ꝯſtitutionē. li. vj. Quidā tamē ad predicta dant duas reſtrictiōes. Nā ab. ⁊ Io. an. ꝓut recitat Panor. in. c. qd̓ in dubijs. extra eo. reſtringūt dictos tex. qn̄ quis excōmunicat parti cipantes excōicato a ſe. Secus ſi excōicat ꝑticipā At bocarc tes excōicato ab alio. vtputa fecit ep̄us hanc ſentē tiam. Excōmunico omnes ꝑticipantes excōicato ab archiep̄o vel a papa. tūc em̄ hec ſentētia licꝫ for te ſit iniuſta: tenet abſqꝫ alia monitione cononica. Et hoc clare videt̉ ꝓbari in dicto. c. ſtatuimꝰ. ibi excōicatis ab eo. Hoc etiā caſu non valet ſentētia ſuſpenſiōis vel interdicti: niſi p̄miſſa monitiōe ca nonica vt in. c. ſtatutum. eo. ti. li. vj. Secūdo aliqͥ limitant predicta: ⁊ dicunt ꝙ dicta decretal̓. cōſti tutionē. ſolū habet locuꝫ qn̄ ſingulares: ⁊ nomīa te ꝑſone excōmunicant̉: qꝛ tunc requirit̉ monitio ſpecialis. Si aūt generaliter fereret̉ ſentētia: tunc dicunt ſufficere generalē. Et ſic adhuc remanent antiqua iura. Sed glo. in dicto. c. ꝯſtitutionē. dic̄ ꝙ tūcius eſt dicere ꝙ hodie in genere excōicatio ī participantes ferri non poſſit. Et ſic ſublatum eſt qd̓ dicit̉ in dicto. c. qd̓ in dubijs. Qui auteꝫ dicantur nomīatim moniti. Uide sͣ. Excōicatione. xxxviij. 4dcʳ 0n5 Que aūt dicat̉ canonica monitio? Rn̄. glo. in dicto. c. cōſtitutionē. ꝙ tribꝰ modis poteſt fieri. vt puta. iudex dicit. Monemus te ꝓ pͥma. Qua fini ta: monet ſecūdo ꝓ ſecūda. Qua finita: tercio mo net ꝓ tercia. Interdum vna monitōne facit tres. Sic. Monemꝰ te ꝙ vſqꝫ ad talem diem. ꝓ pͥmo talem. ꝓ ſecūdo talē. ꝓ tercio talē. Interdū vnaꝫ tm̄ dat dilationē di. Monemꝰ te ꝙ vſqꝫ ad talem diem ꝓ pͥmo. ſecūdo. ⁊ tercio ꝑemptorio a cōmu nione tal̓ abſtineas. Et hoc vltimo caſu eſt inter uallū inter monitionē ⁊ ſententiaꝫ. Et ẜm glo. ibi ſuꝑ v̓bo ꝯpetētia.ſ. interualla. iudex arbitrabit̉ ꝓ ꝑlonarum ⁊ negocij qualitate. Et niſi facti neceſſi Excōmunicatio. jͣ. Fo. XCVI. tas aliter ſuaſerit ⁊cͣ. vt qꝛ partes ſunt ad rixā vel arma parati: vel huiuſmodi. Quintꝰ quādo p̄lati interdicunt ſuis ſubditis ne exponant ſuis ſupe rioribus aūt apoſtolice ſedis legatis: vel inqͥſitori bus ſtatum ſuarum eccleſiarū ſiue monaſteriorū. ⁊ de hoc ferrent ſententiā excōmunicatiōis. extra de offi. or. qꝛ pleriqꝫ. li. vj. Sextus cū quis ſuppo nit ſe protectiōi romane eccleſie nō tamē appellat ex ſimplicitate. extra de ap. ad audiētiā. hec aſten̄. Septimus cū excōmunicatio fertur cōtra aliquē poſtqͣꝫ iter arripuit ad papam. extra de ap. dilecti. el. ij. in tex. ⁊ in glo. Et hoc intelligit̉ ẜm Ber. qn̄ poſt litem motam iuit ad curiam. Secus ſi ante. hec Aſten̄. Utrum excōmunicatus obliget ſibi aliquem contrahendo? Rn̄. Hoſti. dicit ꝙ non. Sed ve rius videt̉ qd̓ Inno. dicit. ſcꝫ ꝙ omnes ꝯtractus initi cum excōicato nō ſolum ignorāter: ſed etiam ſcienter ⁊ etiā durante excōicatione: tenent. Et ex eis quidē agit̉ ꝯtra excōicatū. Ip̄e auteꝫ durante excōicatione agere nō poteſt. poterit tamen poſt abſolutionē etiā de cōtractu inito dum erat excō municatꝰ. xj. q. iij. qm̄ multos. et extra eo. ſi vere. Et cōclude ẜm cōmuniter modernos ꝓut recitat Panor. in dicto. c. ſi vere. ꝙ valent ꝯtractus ſuper temporalibꝰ initi cuꝫ excōicato ꝓ hoc. d. c. ſi vere. qd̓ loquit̉ indiſtincte. Item quia cōtractus eſt de iuregentiū. Excōicatio v̓o de iure poſitiuo. Item cōmunio nō prohibet̉ in odiū cōtactus: quo caſu ꝓcederet opinio Hoſti. Sed in odium ipſius ex cōmunicati. Ecorciulij ēk xhel Utrum excōicatus poſſit intrare eccleſiam? Rn̄. ẜm Ray. Excōmunicati excōicatione maio p9. ō 3 ri: ſiue occulti ſiue manifeſti nō debēt intrare eccle ſiam qͣꝫdiu ſunt excōicati. Qd̓ intellige ẜm v̓ v̓. ad orandū: ſiue dū agūtur ibi diuina officia. Sed ad audiendū p̄dicationē admittunt̉: qua audita ſta tim exeāt. extra eo. rn̄ſo. vbi dicit Panor. ꝙ extra caſum p̄dicatiōis nō licet excōicato ingredi eccle ſiā. licꝫ Bar. bri. tenuerit oppoſitū. Idē dic de in dicto ⁊ ſuſpenſo ab ingreſſu eccl̓ie. ar. xxxiij. q. iiij. vir cū ꝓpria. Secꝰ ſi ſuſpēſus eēt ab officio tm̄: vel interdictꝰ a ſacramētis eccl̓ie: qꝛ tūc poſſet orare ī eccl̓ia ⁊ ibi audire diuina. Idē tenet Ho. in ſūma dicēs: ꝙ nullo mō excōicatꝰ dꝫ intrare eccleſiā: qꝛ nec interdictꝰ qd̓ ē minꝰ: hoc face̓ debet. De ꝯſue tudine tn̄ praua intrāt eccleſiā excōicati dūmō nō celebret̉ ibi. Sꝫ hoc nūqͣꝫ fit ſine peccato. Et qd̓ de teriꝰ eſt intelligit̉ de excōicato tā occulto qͣꝫ mani feſto. Idem aſten̄. Sed nūquid talis ad oſtiū eccleſie ſtare poſſit vt ibi miſſā vel aliud officiū diuinū audiat? Rn̄ S 3cōica. aſten̄. ꝙ nō. qd̓ ex mēte v̓boꝝ decretalis pꝫ extra de pe. ⁊ re. qd̓ ī te. ibi voce ita demiſſa celebrēt: qd̓ exteriꝰ audiri nō poſſint. p̄ſbyter etiā qͥ ſic ſciēter celebrat. mortalit̓ peccat. exͣ de cle. excō. c. fi. ⁊ exͣ eo nuꝑ. Addūt etiā Hoſt. ⁊ Inno. in. d. c. nuꝑ. ꝙ ſi clerici ſciūt excōicatū foris ſtare. ⁊ diuina audire: puniri debēt ſi celebrēt ac ſi intus audiret. vnde ſi excōicatus audit foris diuina: illi qui ſunt in eccle ſia recedere debēt. Idē aſten̄.

¶ Utrū vniuerſitas vel collegium poſſit excō municari? Rn̄. Directoria li. iij. ẜm Ber. dicit ꝙ vniuerſitas vel collegium excōmunicari nō debꝫ tamē ſi lata fuerit ſententia tenet. Et hoc eſt tuciꝰ vt dicit Io. an̄. Sed directoria dicit: ꝙ ferri nō de bet. et ſi lata fuerit: non tenet extra eo. romana.§. fi. ibi penitus prohibemus. lib. lxj. Et quod papa ꝓhibet fieri non licet. xxviij. q. j. iam nunc. vnde non ſine myſterio dicit. penitus quaſi dicat ī hac parte omniū poteſtatem ſubtrahimus. Et ratio eſt: quia vniuerſitas nō eſt materia capax ad reci piendum talem ſententiaꝫ. Cum vniuerſitas vel collegium non faciat ꝑſonam verā: ſed fictam. et ſola ꝑſona vera que habꝫ animā rationalem ligat̉ excōicatiōe. extra eo. cū medicinalis. li. vj. ¶ Utrum excōmunicatus poſſit amplius excō municari? Rn̄. poteſt: ſiue ꝓ eadeꝫ cauſa: ſiue pro diuerſis. iij. q. iiij. Engeltrudā. ¶ Quis eſt effectus maioris excōmunicatōnis? ſet effega Rn̄. ẜm Hoſti. Primo quidē vt nullus cum eo cōco ciſ participet nec loquēdo: nec orando. ſalutando. vl̓ cōmunicando. comedendo. vel bibendo. xj. q. iij. ſicut. ⁊ in tribus capitulis ſequētibꝰ. Item ꝙ non poſſit eligere vel eligi. extra de ap. cōſtitutis. Iteꝫ ꝙ nullum beneficiū eccleſiaſticū acquirere poſſit. extra de cle. ex. poſtulaſtꝭ. Item qͣꝫdiu excōmuni catus eſt de beneficijs ſuis nihil percipiat. extra d̓ ap. paſtoralis. vbi Panor. dicit. ꝙ excōmunicato nō eſt ꝓuidendum in aliquo niſi fame periret. de hoc dictum eſt ſupra in hoc. c. Et Panor. ibi red dit rationē diuerſitatis inter excōmunicatū ⁊ de poſitum: quia excōmunicatus poteſt ſibi ꝓuide re. ſcꝫ petendo abſolutionē ſed depoſitus non: qꝛ cum fuerit depoſitus propter crimen quātūcūqꝫ ſit emēdatus: non recuperat primū ſtatum. Me rito ſibi diſpenſatiue ꝓuidet eccleſia de temporali 0 bus. Et ſic limitanda eſt glo. nota: in. c. cum vin tomenſis. de elec. que dicit. ꝓuidendū eſſe ſuſpen ſo a beneficio: ne cogatur mendicare. Intelligo il lam glo. quando ſuſpenſio eſt facta propter crimē Sed ſi propter contumaciam. non puto ſibi ī ali quo ſubueniendum cum poſſit ſibi prouidere ſa tiſfaciendo. Nam ſepe homines d̓ cibo ſecuri iu ſticiam negligunt. Idem dico de elemoſyna ꝙ ſi fame periret: tunc eſſet ſubueniendum. Secꝰ vbi non eſſet tanta neceſſitas. Item non poteſt con ſtitui ꝓcurator. extra de proba. poſt ceſſionē. Nec etiam poteſt conſtituere: niſi ad ſe defendendum vt in. c. intelleximus. de iudi. Quinīmo ſiqua cō munitas aliquem ꝓcuratorem inſtituit ⁊ ipſe ex communicatus inter conſtituentes fuit vt rector pͥncipalis ⁊ expreſſus: vel eius auctoritate factus eſſet ꝓcucator: vel ſi ipſa cōmunitas: ſciendo ip̄m talem vnacum eo feciſſet procuratorem: non va let. extra de procu. c. fi. Si tamen excōmunicatus ſit reus bene poteſt ſe in iudicio defendere. et ad hoc ꝓcuratorem conſtituere. vt dictum eſt per di ctum. c. intelleximus. vbi notat glo. ꝙ ſi non po teſt procuratorem habere: vel fidelem reperire: ꝙ poterit reſpondere etiam per ſeipſum. Secus ſi ſit actor: vel ſi reconueniat. extra de excep. cū inter Excōmunicatio. ij. Item conſtitutiones ⁊ ſententie que feruntur ab excōmunicato publico vel de eius mandato ſunt ip̄o iure irrite: ⁊ nullo vnꝙͣ tempore valebūt. Sꝫ de hoc vide diffuſe ſupra Abſolutio primo. Item excōmunicatio non ſuſpendit̉ per appellationem ſequētem. vt in dicto. c. paſtoralis.§. fi. Item qui cunqꝫ eſt excōmunicatus ſiue ſuſpenſus ſi ſe inge rat ſcienter diuinis fit irregularis. extra de cle. ex cō. apoſtolice. nec cum eo diſpenſari poteſt niſi ꝑ papam. extra de re iudi. cum eterni. ⁊ extra eo. cuꝫ medicinalis. libro. vj. Excōmunicatꝰ quoqꝫ ſi im petret aliquod reſcriptum ſuper aliquo articulo qͣꝫ appellationis vel excōmunicatiōis non valet. extra de reſcriptꝭ. Ip̄o iure. li. vj. Nūquid excōmunicato baptizare liceat? Rn̄. ẜm Guil. dur. ſi excōmunicatus paratus ſolēni ter baptizat: irregularis efficitur. Secus ſi al̓s in neceſſitate hoc faciat. Sicut de malo miniſtro di ctum eſt sͣ. Baptiſmꝰ. iij. ¶ Iudices ſeculares cōpellendi ſunt ab eccleſia ſticis iudicibus repellere excōmunicatos ab agen do. patrocinādo et teſtificando in curijs ſuis. extͣ eo. decernimꝰ. li. vj. ¶ An autē excōicatus poſſit eſſe arbiter vel arbi trator: videsͣ. arbiter. ¶ Quādo rector aliquis fuit excōmunicatus ꝓ eo qd̓ fecit in ſuo regimīe: ſi poſtea āmotus ſit: ni hilominus excōicatus eſt: quintiā ſucceſſor eius nam vterqꝫ debet eccleſie ſatiſfacere ꝓ his que ſta tuit: vel in quibus ſuccedit. extra de īmu. eccle. ad uerſus. vide de hoc sͣ. Excōicatiōe. viij. Xcōmunicatio. ij. de ꝑcutientibus clericos. Uide sͣ. Abſolu tio. ij. per totum. ¶ Sunt caſus in quibus ꝑcutiens clericum nō eſt excōmunicatus. Primus qn̄ ignorabat ꝙ eēt clericus. puta quia comam nutriebat. extra eo. ſi v̓o. el. ij. Secūdo in clericis qui non ferūt habitū neqꝫ tonſuram: neqꝫ aliquid de clericatu oſtēdūt ſi. iij. moniti: ſe nō correxerint. extra eo. contingit. el. ij. vbi ſingulariter notat Panor. ꝙ ex ſolo deli cto apoſtaſie. clericus etiā in minoribꝰ non perdit priuilegiū clericale. etiā ſi deprehendat̉ in delicto. Et ad hoc videt̉ tex. expreſſus in dicto. c. cōtingit ⁊ in. c. ſi iudex. eo. ti. lib. vj. Et pro hoc oportet re ſtringere. c. j. de apoſta. Itē nota ꝙ ad hoc vt cle ricus perdat priuilegium ratione apoſtaſie. debet tercio moneri vt reſipiſcat. Ut no. in dicto. c. con tingit. ibi. iij. Non ergo ſufficit ẜm Panor. vnica monitio ꝓ oībꝰ. exquo ad incurrendam penā ius requirit trinā monitionē iuxta theoricā glo. ī cle j. d̓ vi. ⁊ ho. cle. Et Io. an. in. c. ex tue. de cle. nō re ſi. dicit ꝙ vbi ius reqͥrit primā ſecūdā ⁊ terciā. cita tionē ꝑ edictū ꝯͣ abſentē nō ſufficit vnica ꝑempto ria: qꝛ in penalibꝰ verba debent intelligi ſtricte et ꝓprie: non autem ficte ⁊ large. Adde etiā ꝙ notat Car. ī dicta cle. j. ꝙ nō ſufficeret vna monitio ſine ꝯgruis interuallis. Secꝰ ſi ꝯtineret interualla ali quorū dierū: ita ꝙ ſit vna monitio facta cum tri bus interuallis ꝑ. c. conſtitutioneꝫ. extra eo. li. vj. T.ſ9 T) ꝑcuōes cſeiū. ē gāſab

vbi vnā monitionē cū tribus interuallis equiꝑat tribus monitionibꝰ. Sed hoc dictum dicit Pa nor. non eſſe vſqꝫ quaqꝫ tutum. naꝫ dicit ꝙ faciliꝰ ꝑueniri pōt ad noticiaꝫ citati: qn̄ edictū fuerit tri plicatū qͣꝫ qn̄ fuit vnū. licꝫ fuerit ꝑemptoriū. ⁊ pro hoc allegat glo. in dicta cle. j. Iteꝫ no. ẜm Panor. in dicto. c. ꝯtingit. ꝑ tex. ibi a te moniti. ꝙ hic mo nitio nō poteſt fieri ꝑ iudicē ſecularē: neqꝫ ꝑ quē cūqꝫ: ſed debet fieri ꝑ dioceſanū. ibi in dioceſi tua: vel ꝑ quēcūqꝫ p̄latū habentē ep̄alem iuriſditionē in clericum. vt in. c. in audientia extra eo. An autem ſufficiat monitio generalis: vtputa Epiſcopus facit edictū generale. ꝙ omnes clerici reaſſumāt habitū ⁊ conſurā infra mēſem. nūquid nō reaſſumētes ſint priuati ip̄o iure priuilegio ca nonis. Dic ꝙ tex. in dicto. c. ī audientia. nō requi rit ſpecialē monitionē: ergo ſufficit generalis. Nā vbi iura volunt fieri ſpecialē monitionē: illam ex primūt: vt in dicta cle. j. ⁊ in dicto. c. ꝯſtitutionem De hoc vide sͣ. Excōicatione. xxv. tercio in clerico qui contēpto habitu fert arma: ⁊ tercio. monitus niſi ſe correxerit: vt in dicto. c. in audientia. vbi pa nor. ex illo tex. infert ꝙ ex ſola dimiſſione habitus clericalis ⁊ delatiōe armoꝝ militarium: nō perdit ip̄o iure clericus priuilegiū clericale. Et ẜm Ge. in c. j. de cle. ꝯiu. li. vj. habitus clericalis quo ad hoc: vt clericus gaudeat pͥuilegio cōſiſtit in duobus.ſ. veſtibus ⁊ conſura. Et vt perfecte habeat̉ noticia quādo clericus habitu dimiſſo perdat priuilegiū canonis vel fori. inferentur quedam cōcluſiones. Prima. Clerici qui relicto habitu clericali efficiū tur ſtipendiarij: ſeu armigeri: quātūcunqꝫ cogno ſcant̉ ⁊ notum ſit alijs iſtos eſſe clericos. perdunt priuilegiū īmunitatis ꝑſone. hec cōcluſio probat̉ per ca. cum non ab homine. extra eo. Et ibi eam approbat Panor. Idem poteſt dici ẜm panor. in c. ꝑpendimus. eo. ti. de clerico qui dimiſſo habitu ⁊ conſura īmiſcet ſe enormitatibus. Et ẜm panor ibi clericus dicit̉ īmiſcere ſe enormitatibꝰ et ſeuis qn̄ facit ſeditionē in populo et guerram. Secūda concluſio. Ꝙͣdiu clericus defert habitū et conſu ram. licꝫ īmiſceat ſe enormitatibus: non perdit pri uilegium fori: nec canonis. Hec concluſio appro batur ꝑ Io. an. ⁊ Panor. in dicto. c. ꝑpendimus. Tercia concluſio. Clericus qui aſſumptis armis immiſcet ſe enormitatibꝰ dimiſſo habitu licꝫ per dat priuilegiū canonis. vt dictum eſt: ſed non pri uilegium fori. Unde debet ſtatim reſtitui iudici eccleſiaſtico: niſi fuiſſet inueteratus in huiuſmo di aggreſſuris ſeu enormitatibus: vel eſſet incor rigibilis. ⁊ tunc ẜm dictū Io. an. et Hoſti. perdit tam priuilegiū canonis qͣꝫ fori. Et ſic poterit ꝑ iu dicem ſecularem puniri. Sed quo ad hoc vltimū ſcꝫ priuilegium fori Panor. non recipit. nam per ar. a cōtrario. c. vnici. de vi. ⁊ ho. li. vj. certi ſunt ca ſus in quibus clericus ip̄o facto perdit priuilegiū ciericale: nec iſte reperitur inter iſtos. ergo debe mus ſtare regule generali: vt clericus coram ſuo iudice conueniat̉ quātūcunqꝫ deliquerit. Et pro hoc optime facit. c. ſi iudex. extra eo. li. vj. vbi cleri cus captus in maleficio: dimiſſo habitu ⁊ conſura Excōmunicatio. ij. Fo. XCVII. debet remitti ad iudicem eccleſiaſticuꝫ ſi probat ſe clericum. Et pondera verbum maleficiū. Eſt em̄ verbum generale aptum comprehedere delictum quātumcūqꝫ graue. Nec expreſſe aliquod ius ꝓ bat opinionem Hoſtiē. et Io. an̄. Et ſumus ī pe nalibus. vbi fienda eſt benigna interpretatio. ma xime in fauorem ordinis clericalis. Et hanc opi nionem tenet dominꝰ Cardi. Sed dominꝰ Pe. ⁊ dominꝰ An. diſputando tennerunt opinioneꝫ Io. an. hec Panortni. in dicto. c. perpendimus. Quarta cōcluſio. Siquis percuſſerit clericum in habitu et tonſura in bello iuſto ex parte percuti entis: percutiens non eſt excōmunicatus: preſer tim ſi clericus cauſam dederit aggreſſure. hanc cō cluſionem approbat archi. florē. ⁊ dicit eſſe de mē te Innoc̄. Item ẜm eum ſi tres contra terciuꝫ. et clericus temere ſe īmiſceat habitu depoſito: et tūc credit percutientes in limitibus aggreſſure: non fore excōmunicatos. Quarto in clerico exercente C ęxerceēa eqo ſ.ilal̓a negocia ſecularia ⁊ tercio monitus: noſuit deſiſte re a negociationibus perdit priuilegium quo ad negociationes et facultates ſuas patrimoniales dumtaxat ẜm glo. in. c. fi. de vita ⁊ hone. cleri. nō autem eccleſie: quia licꝫ res eccleſie deferantur ad certum locum negociationis cauſa: non debent ſoluere gabellam ẜm Panor. ibi. quia delictum perſone ⁊cͣ. Et ſic ẜm glo. ibi. talis clericus nego. ciator non perdit priuilegiū fori. Nā illud eſt ma ioris preiudicij qͣꝫ priuilegium canonis: qd̓ etiam minime perdit. Quinto in clerico ꝯiugato ſi non TCe. k1 fert habitum ⁊ conſuram. nullum retinet priuile gium. Secus ſi defert habitum ⁊ conſuram: ⁊ cō traxerit cum vnica ⁊ virgine: quia tūc retinet pri uilegiuꝫ clericale in duobus. ſcꝫ ꝙ percutiens eū eſt excōmunicatus. et ꝙ nō poteſt conſtringi per iudicem ſecularem. nec ciuiliter. nec criminaliter. In ceteris v̓o non retinet de cleri. coniu. c. clerici li. vj. Limita tamen predicta prout dictum eſt ſu pra Clericus ſcd̓o in fi. Sexto in clericis buffoni bus: ac etiam macelarijs et tabernarijs: qui talia officia publice et ꝑſonaliter faciunt. Et dic vt ſu pra Clericus ſecundo. Septimo in illis qui nō ex ira ſed iocoſe ſe percutiunt. extra eo. ca. j. Octauo in magiſtro: qui tamen hoc facit leuiter cauſa di ſcipline. extra eo. cum volūtate.§. fi. Nono in eo qui incontinenti vim vi repellit temperate. extra eo. ſi v̓o. el pͥmo.§. ij. Decimo cum quis inuenit clericum turpiter agentem cum vxore. matre. ſo rore vel filia propria: vt in dicto. ca. ſi v̓o. Et nota glo. ibi ſuper ver. vxore. que dicit idem eſſe ī ſpon ſa de p̄ſenti. que etiam querit nunqͥd nomīe ma tris intelligantur omnes aſcendentes? Et dicit. ꝙ in iſto caſu non eſt extendēdum ad deſcenden tes vel aſcendentes cum minor fiat iniuria. Ideꝫ tenet dominꝰ An. quod placet Panor. Cum hec materia ſit odioſa ipſis clericis. ⁊ exorbitans a di ſpoſitione iuris: non debet extendi: ſed in pro prijs termīs intelligi debet. Et ẜm hoc intelligi tur de matre. filia. vel ſorore tam legitima qͣꝫ eti am naturali: ſed non adoptiua. Item appellatio ne filiorū non veniunt nepotes in materia ſtricta

maxime vbi non tractatur de fanore filiorum: vt hic. de hoc vide infra. c. Filius. et. c. Illegitimus. Et nota ẜm v̓ꝟ̓. ꝙ non ſolum ad coitum eſt re ſtringenduꝫ: ſed etiam ad amplexus ⁊ oſcula. Et quādo quis ſe preparat ad ꝯpus carnis. ſi tamen in loco non ſuſpecto: ſed in publico faciat. Sicut ſit quandoqꝫ ludendo: tunc verberans huiuſmo di inciderūt in canonē. Item cum per ſigna aper ta ⁊ propinqua negocio conſtat a clerico turpitu dinem coitus ibi ante expletam ſtatim eſſe cū pre dictis: verberās huiuſmodi non incideret in ca nonem: ſi hoc faciat incontinenti anteqͣꝫ ad alia diuertat: nam poſtea verberans incideret. Item ſi quis inueniat clericum ſuſpectū et monitum in domo cum vxore: ⁊ ſi non turpiter conuerſantem ſedentem tamē vel confabulantem: licꝫ eum ẜm leges perimere: multo fortius capere ⁊ detinere ꝑ viginti horas. ⁊ iudici tradere: ⁊ teſtes conuocare ff. de adult̓. l. capite. hec Directoria li. iij. Et intel ligitur de monitione etiam facta a marito. de hoc vide ſingularia infra Impedimentum octauo. ⁊ ſupra. c. Dos. ¶ An autem in predicto caſu tali liceat predictas perſonas mutilare vel occidere? Rn̄dit v̓ v̓. Et ſi poſſit dici ꝙ tali parcit̉ quo ad excōmunicationē. Eo ꝙ decre. ſi v̓o. all̓. nō diſtinguit int̓ atrocē īiu riā ⁊ nō atrocē: nihilominꝰ nō licebit ei occidere. Quid de illo qui ordinat cum vxorē vt cleri cus vocetur ad turpitudinem: et ſic eum verbe rat? Rn̄deo ẜm v̓ v̓. ꝙ tam vir qͣꝫ vxor incidunt in canonem. Quid de muliere que percutit ſacerdotem im petentem eam de turpitudine? Rn̄. ẜm v̓ v̓. ſi ſo lum eam verbis impetat: incidit in canonem. Si autem tangit inuitam: ⁊ illa ſe defendens cū mo deramine inculpate tutele eum percuciat: nō cre do ꝙ incidat. Securius tamen eſt ꝙ faciat ſe ab ſolui ad cautelam. Undecimo. ſi fiat a prelacō: vl̓ de mandoto eius: cauſa correctionis. vt in. c. cum voluntate. et. ca. ex tenore. extra eo. Et ſi non fiat cauſa correctionis: tam verberans qͣꝫ precipiens incurrunt excōmunicationem. extra eo. vniuer ſitatis. Quod ſi cauſa ſubeſt: poteſt clericum ca pere et carcerare etiam per laicum. extra eo. ſi cle ricos. li. vj. An autem clericus poſſit torqueri per laicum Ayo ſſ.t roxq. etiam de mandato prelati? Rn̄. Panor. in. ca. vt y(a. cū fame. extra eo. poſt do. an. ibidem. ⁊ pe. de an. ꝙ non. Sicut nec verberari poteſt. Et ita refert do. An. ſe conſuluiſſe. licꝫ cōmunis obſeruātia habe at contrariū: ⁊ male. vide tamē glo. in. c. p̄ſbyteri. v. q. vj. que dicit clericum debere torqueri coram epiſcopo ſuo: nō a laico. Sed poſſꝫ intelligi ꝙ nō a laico. ſcꝫ diſponente ⁊ auctorizante. Secus ī lai co miniſtrante et obtemperāte mandato eccleſia a. acctotate ꝓa ſtici iudicis. Sicut videmus in ſimili. nō enim po teſt laicus auctoritate ꝓpria capere ⁊ detinere cle pt̄ cayo clele ricum: ſeu detrudere ſine pena excōmunicatiōis. vt in. c. nuper. eo. ti. Et tamē ad mandatū iudicis eccleſiaſtici: licite capit ⁊ detrudit ſine pena: vt in dicto. c. vt fame. Et cōmuniter dicit Panor. hoc Excōmunicatio. ij. ſeruat̉: ⁊ male. Et hoc ideo qꝛ hodie clerici torquē tur per laicos: et talis modus torquēdi nō poſſet fieri per clericos: quia forte nemo ī huiuſmodi ob temperaret: nec ſunt docti in hac arte torquendi: ſicut laici. Sed de iure non puto hoc poſſe fieri. Itē nota ꝙ qͣꝫꝙͣ clericus ſit incorrigibilis: niſi tra ditus fuerit curie ſeculari nō poteſt per ſecularem ꝓpria auctoritate detineri. Quod intellige niſi pre ceſſerit depoſitio: vt in. c. cum nō ab homīe. eo. ti. vel niſi capiat̉ incorrigibilis: vt reſtituat̉ prelato ꝓprio. ad hoc facit quod notat Panor. in. c. qm̄. de offi. or. ꝙ ſi timeret̉ de potentia clerici: vel de fuga eius ꝙ citra incorrigibilitatē: poteſt p̄latus inuo care brachium ſeculare. ⁊ illū capi facere ⁊ incarce rari. Secus aūt qn̄ inuocat̉ brachium ſeculare: vt puniat clericum iure ſuo. Et ſic ꝓcedunt iura al legata ꝑ glo. ibi. Nota etiā ẜm Panor. in dicto. c. vt famē. ꝙ familia poteſtatis pōt caꝑe clericū in uentū de nocte: qꝛ cū ſit p̄ſumptio fraudis: qꝛ qui male agit odit lucē: ⁊ etiā qꝛ veriſimilit̓ pōt timeri delictum cōmittendū nō incurrit excōicationem ſi illū capit: vt p̄ſentet ep̄o vel p̄lato ſuo: qꝛ hic nō poteſt notari dyabolica ſuaſio. Idē puto in capi ente clericū debitorē ſuū fugientē: qꝛ hic ceſſat do lus et ſuaſio dyabolica. Immo plus dicit Inno. ꝙ ſi laicus habet clericū ſeruientē quem habet ſu ſpectum de furto poſſet illum capere et detinere. Quod intellige ad tempus. vt.ſ. p̄ſentet epiſcopo vel prelato. Item qui ſine minis ⁊ terroribꝰ cleri cum dep̄henſum in aliquo facinore facit ſecū inui tum ad iudicem ire. ignorans tamē ꝙ vadat īni tus. nō eſt excōicatus ẜm quoſdaꝫ: niſi credat ꝙ inuitꝰ ille ducatur ⁊ ꝙ ꝓpter timorē vadat. al̓s nō iturus qꝛ tunc eſſet excōicatus. Et ideo ſi minis ⁊ terroribus facit eum ſtare in loco vel ducit ſecum quaſi captum excōicatus eſt ẜm Monal. Ouode cimo in turbante diuina officia quē preſbyter vel alius ad quem ſpectat. pōt eijcere de eccleſia. extra eo. veniens. ⁊. c. cum volūtate. Similiter cū quis ratione officij quod in eccleſia obtinet ꝑcutit ele ricū. aut etiam cum ſenior cauſa deuotiōis hoc fa ciat. aut dominꝰ. aut parēs. ſiue ꝓpinquus qui fa miliam corrigit. hec omnia in hoc. xij. verſu dicta intellige cum ſint in minoribus ordinibꝰ: p̄terqͣꝫ de parete. vt. jͣ. dicet̉. Sed quid ſi principalis magiſter ꝓhibeat ſb̓ magiſtro: vel alicui cōmittit aliquos pueros do cendos ne percutiat eos. et taliter ꝓhibitos per cutiat. nunquid incidat in canonem. Glo. Ray. credit ꝙ non. quia non poteſt magiſter per ꝓhi bitionem huiuſmodi auferre ei beneficiū iuris. ꝑ quod cōceditur decentius corrigere quos docet. Terciodecimo. Si clericus depoſitus ſit degra datus. extra de iudi. cum non ab homine. ⁊ d̓ pe nis. degradatio. li. vj. Nota tamē ẜm Panor. in ca. ex parte. de cle. cōin. ꝙ duobus modis dicitur quis depoſitus. ſcꝫ actualiter et verbaliter. Depo ſitus actualiter: incōtinenti per degradationem actualem perdit priuilegiuꝫ clericale ⁊ efficitur de foro ſeculari. Sed in depoſitione verbali ſecus. ni ſi ſit incorrigibilis: quia tunc perdit incontinenti

Excōicatio. ij. Priuilegium. ⁊ poteſt comprimi ꝑ iudicem ſecula rem. tex. eſt ẜm cōmunem lect. in. d. c. cum non ab homine. De hoc vide etiam sͣ. Degradatio. Quar todecimo. quando clericus tranſfert ſe ad actū ꝓr ſus contrarium: vtputa. erat in minoribus. et fa ctus eſt miles vel bigamus. lxxxiiij. diſt. quiſquis Nota tn̄ Panor. in. c. vt ꝯſultatōi. de cler. ꝯiug. ꝙ iſtę clericus aūt ꝓmouet̉ ad militiā ſeculareꝫ. et fa cit actum omnino contrarium clericatui: vtputa. quia exercet ſeua: ſeu iuit ad bellum. ⁊ tunc imme diate ꝑdit priuilegium clericale. quia iſta ſunt con traria. Unde exquo elegit contrariam vitam: fu it a principio ipſo facto excluſus. xxxij. q. j. cum re nunciat̉. Aut tm̄ factus eſt miles. ſed non exercuit ſeua. nec alium actum ꝓrſus contra clericatum ele git. ſed viuit honeſte: vt clericus. ⁊ tunc gaudet pri uilegio. Ita ſentit Innoc̄. in. d. c. vt conſultationi Dicit etiam Io. De ſan. ꝙ trina monitio requirit̉ in clericis conſtitutis in ſacris. Sed ſi clerici in mi noribus conſtituti. clericatum habent ꝓ derelicto conuertendo ſe ad militiā. vl̓ vxores ducunt. tunc ſine monitōe ꝑdunt priuilegium. Quid ſi pater fa. aliquos. de familia conſtitutos in ſacris verberat cauſa correctionis? Quidam di cunt ꝙ nō eſt excōicatus ſi ſint in minoribus. Se cus ſi in ſacris. vnde maiorem ptātem habet magi ſter in diſcipulo: qͣꝫ pater in filio. qꝛ magiſter poſt ſacrum ordinem adhuc habet diſcipulum in ptā te ſua. ſed pater nō. quia ſacer ordo liberat a patria poteſtate. hec Io. extra eo. cum voluntate. v̓ v̓. di cit ꝙ nec in maiorem: nec in minorem incidit excōi cationem. ſicut nec magiſter. qn̄ cauſa correctiōnis verberat clericum: ſiue ſit in ſacris. ſiue nō. Idem Tan. Nec eſt verum qd̓ dicit glo. in. d. c. cum vo luntate. videlicet ꝙ ſacer ordo liberat a patria pote ſtate. quia ẜm Panor. ibidem. ⁊ in. c. conſtitutus. de in integ. reſti. ſola dignitas ep̄alis eſt illa que li berat a patria ptāte. Et hoc ꝓpter ſublimem digni tatem: vt in. c. ꝑ venerabilem. qui fil̓. ſint le. vbi ſo lum fit mentio de dignitate ep̄ali. ergo ꝑ locū a ſpe ciali ſecus de alijs: nec dictuꝫ glo. ꝓbatur iure. C etiam in patre nō poteſt notari dyabolica manus immo charitatiua. ⁊ vix poſſet ſe cōtinere: quin cor rigeret filium errantem. hanc opinionē etiā tenet Io. de lig. Pe. de paru. ⁊ Pau. q̄ ẜm Archi. flo. vi det̉ rōnabilis. Sed nunquid ſi quis non ob ſui tuitionem. ſed ob tuitionem patris: matris: vxoris: filijfa. vel etiā extraneorum: clericum ledat? Rn̄. ẜm Innoc̄. ta lis nō incidit in canonem. arg. ff. quod me. cā. Iſti jxiſ quidem.§. fi. Nam ⁊ ſocij iniuria propulſanda eſt xxiij. q. iij. fortitudo. ⁊. c. nō inferenda. Idem Dir. li. iij. tit. ij. Sed quid ſi ꝑſona eccleſiaſtica domum occupet alicuius. ⁊ non vult exire ſine violentia? Rn̄. ẜm Inno. eijciens non incidit in canonem. quod colligitur. extra de reſti. ſpo. olim cauſam. Et hoc intellige ſi fit cum moderamine inculpate tu Quid de non defendentibus clericos cum poſ ſint? Rn̄. ẜm Directoriam. lib̓. iij. ti. ij. ſiue ſit in po teſtate ſua ſiue non. ſemper incidunt in canonem. 8 S Plibꝰ c56 Fo. XCVIII. dummodo doloſe hoc patiantur. Secus ſi noͣ do loſe. ſed ex negligentia. vel quia nolunt ſe immiſce re rumoribus aliorum: tunc non incidunt in excō municationē. Idem Panor. in. c. quāte. extra eo. Idem Io. ⁊ Arch. xxiij. q. iij. c. oſtendit. Idem. d. An. in. d. c. quante. licet glo. ibi tenuerit cōtrarium Et dicit. d. An. ꝙ cōis opinio eſt ꝙ incidant in ca nōnem. ſiue habeant in poteſtate verberantem ſi ue non. Quid ſi clericus volens ſatiſfacere alicui: ſpon te ſubijcit. ſe verberibus? Rn̄. clericus debet excō municari. verberans eſt excōicatus. extra eo. con tingit. de hoc vide sͣ. Excōicatio. xvij. Sed quid ſi clericus irato animo ꝑcutit ſe ip̄m. C8 an ſit excommunicatus? Dic ẜm Directoriam. li. yeatie ſay iij. titu. ij. ꝙ ſic. quia facit iniuriam ordini clericali. ſiue religioni. Idem Arch. xxiij. queſtione. v. ſi nō licet. Sed quid ſi magiſter vel prelatus ex ira ꝑcutit? Amgi. Lȳ(atꝰ.roynlet Rn̄. ẜm. v̓v̓. non incidit in canonem: exquo cau ſa correctionis hoc facit. Et ſi de correctione nō co gitet actu: ſi tn̄ habet hunc finem in habitu ſufficit Nec diſtinguo: vtrum ſit in ſacris vel non. extra eo. cum voluntate. Sed quid ſi officiatus in eccleſia. p̄latus. magi ſter. dominus domus. vl̓ conſanguinei. excedant modum in corrigendo? Rn̄. ẜm Hoſti. niſi ex ꝓ poſito ⁊ irato animo multum excedant. non credo ꝙ incidāt in canonem. qui ſolummodo dolum ꝓ ſequit̉. Quid de illo qui a clerico grauiter tamen ꝑcuſ c gractcā ai. ſus. cum animo vindicandi grauiter repercutit? v2d. ℟. recuc.cō Rn̄. ẜm. v̓ v̓. Exquo libidine vindicte. ⁊ non ioco ſa leuitate repercutit. incidit in canonem. Sed ⁊ ſi iocoſe percuſſus a clerico. grauiter tamen repercu tit. ſed tamen iocoſa leuitate. ⁊ ſine dolo. non inci dit. Similiter nec ſacerdos: qui clericum importu ne puerum ſecum ludentem iratus percutit. non iniuriandi animo. vel libidine vindicte. Hoc idē videtur ſentire Ri. in. iiij. diſ. xviij. vbi dicit. ꝙ nō incurrit̉ excōmunicatio maior. quando aliquis nō ex deliberatione ſocium ſuum leuiter impellit. qͣꝫ uis ſit turbatus. Mortale enim nō cōmittitur ni ſi ex deliberatione. vel poſt tempus humane fragi litatis. ſufficiens ad deliberādum. cum factum eſt tale ꝙ homo. non obſtante humana fragilitate. te netur de neceſſitate deliberare. vt ꝑ deliberationē ab illo opere illicito retrahatur. Nullus autem a iure excommunicat̉. niſi ꝓpter peccatum mortale. Hec Ri. Quid ſi aliquis non mittit manus in clericum: ſy..lc ſed ſpuit. aut aliquid effundit ſuper eum. aut clau dit ei oſtium: vel ponit cuſtodes ad capiēdum eū. ſi de domo exeat. vl̓ ei equitāti capit habenas equi vel rumpit cingulum ſelle? Rn̄. ẜm. Ray. ⁊ alios communiter: omnes tales ſunt excōmunicati. nec refert vtrū inijciat quis manus in eum. aut in rem ſibi coherentem. aut rem de manu eius rapiat. aut veſtes: quibus indutus eſt ſcindat. Secus tamen ſi ſolo metu cogit vt ſe redimat. vel aliqͥd det. Nā talis neqꝫ in perſonam. neqꝫ in res ſibi coherentes

Excōicatio. iij. iiij. ⁊. v. mittit manum. Quid ſi quis areſtat clericum aſportantem res: quas ei furatus fuerat. et ꝑ violentiam aufert ei? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō credo ꝙ incidat in canoneꝫ. ſi res illas ei aufert. dum eſt in aſportando anteꝙͣ aſpor tans ſe recipiat ad locuꝫ determinatū. Secus ſi ex interuallo. qꝛ nō licet ſibi ius dicere. Quid ſi quis iratus vadat contra clericum leua to pugno enſe vel haſta quaſi percuſſurus? Rn̄. ẜm Ray. nō incidit. qꝛ manus nō iniecit. Quid de illo qui ꝑſequit̉ clericum fugiētem. vt ꝑcutiat: ⁊ clericus ſine percuſſione cadit ⁊ leditur?: Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō credo ꝙ incidat. Secus ſi ipſe fu giens ⁊ quaſi coactus p̄cipitat ſe in aquam. vel ali ud periculū ſe ingerit vt euadat. qꝛ tunc ꝑſequens incidit in canonem. Fugiens inimicos: vt facilius euaderet. eijciēs clericum de equo ⁊ ipſum aſcendens vt fugiat: ex cōicatus eſt ẜm quoſdam. nam hec eſt iniectio vio lenta. nec iure fit. ergo inſurgunt verba canonis ⁊ mens. Nec obſtat ꝙ licitū ſit ſe defendere hoc ve rum eſt ſine leſione tercij. hanc opi. tenet Barto. brix. ⁊ Tan̄. Sed Pe. in lib̓. de cenſuris eccleſiaſti cis tenet contrarium. ⁊ inter ceteras rationes hāc inducit. que notāda eſt etiam in alijs caſibus. Di cit enim non credo aliquem ſapientem dicturum talem peccare mortaliter. ergo neceſſe habebit dice re illum nō eſſe excōicatum. Nam cum excōicatio ſit eterne mortis damnatio. xj. q. iij. nemo. nō infli git̉ niſi ꝓ mortali. Quid ſi quis accipiens clericum per capillos et hmōi dicat: niſi eſſes clericus ꝑcuterē te? Rn̄. ẜm Yv̓. Si animo iniuriandi iratus hoc faciat. credo ꝙ incidat: aliter nō. Quid ſi quis furto accipit corrigiaꝫ clerico qua accinctus erat: vel veſtem qua erat indutus? In noc̄. dicit ⁊ Hoſti. ꝙ eo dormientę: talis auferens non eſt excōicatus. quia nulla infertur violentia ꝑ ſone que non ſentit. Contrarium tamen credereꝫ ꝙ ſit de mente canonis. ꝙ qualitercunqꝫ quis tan gat perſonam clerici iniurioſe. ꝙ incidat in cano nem: vt notat Archi. in. c. ſi quis. xvij. q. iiij. et Io. de lig Quid ſi verberet̉ conuerſus vel nouicius. vide sͣ. Abſolutio. ij. Quid ſi quis credens verberare clericum verbe rat laicum? Rn̄. ẜm Ray. non eſt excommunica tus. hoc dico ꝓpter lr̄am canonis. que exigit actū: cum dicit. ſi quis iniecerit manus violētas in cleri eum. Quid de illo qui verberat clericum credens eſſe laicum? Rn̄. ẜm Hoſti. Si talis errauit in ꝑſona vt quia volens percutere. T. laicum: percuſſit. S. clericum cum vtrunqꝫ cognoſcat. tutior eſt ſenten tia ꝙ incidit: Nam in clericum manus violentas in iecit. Si v̓o errauit in qualitate. quia de iſto qui eſt clericus: putabat ꝙ eſſet laicus. quia videbat eū in habitu laicali ⁊ non gerentem ſe pro clerico. non incidit. extra eo. ſi v̓o. Secus auteꝫ ſi vidit eum in habitu clericali ⁊ ꝓ clerico reputabat̉. qꝛ tunc inci dit in canonem. Quid ſi aliquem clericum paratuꝫ facere aliqd̓ flagitium. teneo violenter zelo dei ne illud faciat: Rn̄. ẜm. v̓ v̓. ſi talem teneo modico tempore inui tum. ⁊ etiam renitentem. citra iniuriam tn̄ percuſ ſionis. non credo me incidere in canonem. concor. Inno. ⁊ Hoſti. Idem dicendum eſt ẜm Inno. ſi ſuperuenientibus inimicis clericus tenetur ne in cideret in manus eorum. quia tali iniuria non ir rogatur. Quid de illo qui mādat in clericū manus inij ci?. Rn̄. ẜm Ray. ſi ſequat̉ effectus. tam mandās qͣꝫ is cui mandat̉ incidit in canonem. extra eo. mu lieres. Quid ſi mandator miſit ad reuocandum man datum: Tuuc diſtinguendum: qꝛ ſi mādatarius anteqͣꝫ reuocatio ꝑueniſſet ad eum iam verberaue rat. vterqꝫ eſt excōmunicatus. Sed glo. Ray. di cit contrarium. ſi mandatorem ſufficienter penitu it. ⁊ eſt in charitate. Nullum em̄ exiſtentem in cha ritate. ius ligare intendit vinculo excōmunicatio nis. Dictum tn̄ Ray. cōiter tenet̉ ab alijs. Quod pōt intelligi quo ad forum cōtentioſum. Secusē ad deum. Si v̓o reuocatio prius ꝑuenit. nō eſt ex cōicatus mandator. Eadem qō ⁊ ſolutio pōt fieri de eo qui conſuluit clericum verberari. ſi eius con ſilio fiat. ¶ Quid ſi mandās clericū verberari priuſqͣꝫ ver beret̉ decedat? Rn̄. ẜm Hoſt. ſi notoriū ſit. ⁊ talis in fine nō fuit abſolutus: vel ſigna pnīe non appa ruerint. haberi dꝫ ꝓ excōicato. nec debꝫ ſepeliri in cimiterio. Quid ſi non mandauit. ſed quod factum eſt ra tum habuit? Rn̄. Si iniecta eſt manus in clericuꝫ nomine tuo. licet ſine mādato. ⁊ tu hoc ratum ha bueris. excōmunicationem incurris. Si v̓o non fuit facta nomine tuo. peccas habendo ratum. ſed nō incurris excōmunicationem. extra eo. cū quis. libro. vj Quid de illo qui dicit ſuis. ꝙ vellent vindicari de tali clerico. ⁊ ſic illi verberāt eum? Rn̄ ẜm. v̓v̓. Si ea dixi animo ꝓuocandi eos. ⁊ ipſi ob hoc mo ti fecerunt etiā nō noīe dicentis. Ipſe dicēs nihil ominus incidit in canonem. Xcommunicatio. iij. De excōicatiōe falſariorū. videsͣ. Abſo lutio. j. ⁊. jͣ. c. falſitas. ¶ Quid ſi quis falſis vtit̉ lr̄is ignorāter? Rn̄. ẜm Hoſti. non excuſat̉. qꝛ ꝑ alios inueſtigare debuit. Si tn̄ falſitas erat ita latens. ꝙ non bn̄ ꝑcipi pote rat. ⁊ ipſe adhibuit diligentiā. quā potuit. nec ꝑce pit. excuſatus eſt. Alioquin no. extra de homī. Io hannes. ⁊. c. vlti. Xcommunicato. iiij. ¶De excōicatōe incēdiariorū. vides. Ab ſolutio. j. ⁊. jͣ. Incendiarius Xcommunicatio. v. De ſtatuentibus cōtra libertatem eccle ſie. vide sͣ. Excōicatio. xviij.

de xtummcc ¶ Excōicatio. vj. xtōrea6 d Xcommunicatio. vj. De participatōe cum excōicato: vbi ſciē dum ꝙ eſt quedā participatio illicita. q̄ quidem cōtingere pōt quadrupliciter. Primo qn̄ quis ꝑticipat cum excōicato in eodē crimine ꝓpter qd̓ excōicatus eſt.ſ. dando ei cōſiliū auxiliū: vel fa norem. De hoc videsͣ. Excōicatiōe. xvij. Scd̓o qn̄ participat quidē in crimine mortali. ſed nō in illo ꝓpter qd̓ excōicatus eſt. Et talis mortaliter peccat licet nō incurrat eandem ſnīam. ſed incurrit mino rem excōicationem. Tercio qn̄ ꝑticipat ei in diui nis.ſ. recipiēdo eum ad diuina officia. ſeu eccleſia ſtica ſacr̄a: vel ad eccleſiaſticā ſepulturam. Et talis quidē licet nō ſit irregularis: vt extra eo. is cui. lib̓. vj. peccat tn̄ mortaliter. ⁊ eſt valde ꝓpinquis irre gularitati. Nam eſt ei interdictus ingreſſus eccle ſie donec de tranſgreſſione hmōi ad arbitriū eius: cuius ſnīam cōtempſit: ſatiſfecerit cōpetēter. extra de priui. c. ep̄orū. li. vj. Et ibi ſentit Arch. vt ponit Io. an. in nouella. ꝙ illud capl̓m videt̉ ſolum ha bere locum in celebrantibꝰ excōicatis ab hoīe. ⁊ nō a iure ꝓpter verba ibi poſita ad arbitrium eius ⁊cͣ Et ſi poſtqͣꝫ eſt ſic interdictus ingerit ſe diuinis: in ſuo officio agens ſicut prius. Irregularis efficit̉. q ſi talis ꝑticipatio in diuinis ſit ꝑ mētū. vt qꝛ tyran nus cogit metu mortis ſacerdotem ſibi celebrare. beatus eſſet ſacerdos ẜm Hoſti. ſi ſe ad martyriū p̄pararet. Metus em̄ ⁊ ſi culpam attenuet: ſimpl̓r non excuſat. xxxij. q. v. Ita ne. Tamen ẜm. v̓ v̓. et Hug. bene excuſat metus ille qui caderet in cōſtā tem virū. Et ꝓut habet̉ in ſum. confe. li. iij. Scd̓a opinio videt̉ humanior ⁊ verior. cum caſus neceſſi tatis excuſet in talibus. Et etiā caſus vtilitatis. qd̓ minus eſt. hec ibi. pͥmū tn̄ dictū p̄t intelligi qn̄ qͥs ex metu ꝑatus eſſet cōſentire etiā pctō. tunc em̄ nō eēt excuſabilis. d. c. Ita ne. Quarto qn̄ ꝑticipat. nō in crimine. ſꝫ in loq̄ndo vel ſecū orādo. vel comedē do ⁊ hmōi. Et de taliter ꝑticipāte dicit Tho. in. iii ꝙ quidā dicūt ꝙ peccat mortal̓r. Et ſubdit ꝙ hoc videt̉ valde graue. ꝙ homo ꝓ vno verbo leui. quo excōicato loquit̉. peccet mortaliter. Et idem tenet Panor. in. c. ſacris. qd̓ me. cā. dicens ꝙ eſt cōis opi mo doc. ꝙ cōicans excōicato nō peccat mortaliter. ſed venialiter. niſi in quinqꝫ caſibus. Primo qn̄ cō municat in contemptum clauium. Scd̓o qn̄ fit in contemptum ſuꝑioris. ſeu contra p̄ceptum ſuum. Tercio qn̄ cōicat in diuinis. Quarto qn̄ cōicat in crimine. Quinto ſi erat excōicatus cum ſibi partici pantibus. al̓s eſſet nimis durum. ꝙ quis regulari ter incurreret mortale. ſalutando excōicatum: vel eum nō euitando in menſa. Hoſti. tn̄ extra eo. qd̓ in dubijs. ⁊ Ioh̓. ⁊ Arch. xj. q. iij. rogo. dicunt ꝙ ſi quis participat cum excōicato cōtra ꝓhibitionem canonis. peccat venialiter. niſi forte nimis frequē ter hoc faciat in contemptuꝫ canonis. reputando excōicationem truffam. Si autem participat con tra ꝓhibitionem hoīs. mortaliter peccat. Et hoc ē qd̓ dici cōſueuit ꝙ mitius agit̉ cum lege qͣꝫ cum mi niſtro legis. l. celſus. ff. de arbi. ¶ Sed nunquid delegatus poteſt excōicare illos Fo. XCIX. qui in locutione ⁊ hmōi participant excōicatis ab eo? Rn̄. poteſt. Et ſic excōicati debent petere abſo lutionem ab eo vel a delegante: vtputa. a papa. ex tra de offi. dele. p̄te rea. ⁊. c. ſignificaſti. ⁊. c. pruden tiam. Hoc tn̄ intelligendum eſt ꝙ ipſi participan tes nō poſſunt excōicari niſi cum illa ſolēnitate de qua dictū eſt sͣ. Excōicatio. j.§. qui incipit. In qui bus caſibꝰ ver. quartus caſus. Et eſt ſciendū ꝙ ex 4. jt Cc.cit¶ yl.op. cōicatio nō tranſit in terciā ꝑſonam. ¶ Sunt ⁊ alij caſus in quibus quis licite partici ca. lo pat excōicato. Primo quidem qn̄ loquit̉ ei in his que ꝑtinent ad abſolutionem vel ſalutē anime. licꝫ alia verba incidenter interponat vt magis ꝓficiat Item Gre. xj. q. iij. qm̄ multos. ſubtrahit a minori excōicatione plures cōicantes. videlicet vxores: fi lios. ſeruos: ancillas: ſeu mancipia: ruſticos ⁊ ſerui entes. ⁊ omnes alios.ſ. eius familiares ⁊ ſubiectos qui nō adeo curiales ſunt: vt eorum cōſilio ſcelera ꝑpetrent̉. ⁊ omnes qui ignoranter cōicant excōica tis. ſiue illos qui cōicant cum illis qui excōicatis cō municant. Quicunqꝫ aūt orator.i. cauſa or̄onis va dens: aut ꝑegrinus: aut viator in terram excōicato rum deuenerint. vbi nō poſſunt emere vel nō ha bent vnde emant. dat licentiam ab excōicatis reci piendi. Et nota ꝙ circa p̄dictas ꝑſonas diſtinguē dum eſt inter illos qui ante erant obnoxij ſiue obli gati excōicatis: vt vxor: filij: ſerui: ⁊ iſti tenent̉ eis ſi cut primo tenebant̉. Qui v̓o nō erant eis obnoxij nec etiam nunc ſunt. poſſunt cum eis cōicare: pro ut ⁊ qn̄ neceſſe fuerit. extra eo. inter alia. Et de hac materia notāt̉ verſus. Utile. lex. humile. res igno rata. neceſſe. Hec anathema quidē faciunt ne poſ ſit obeſſe. vtile.i. ꝓpter excōicati vtilitatem. vel etiā participātis: vt. jͣ. dicet̉. Lex. ſcꝫ matrimonij excu ſat. Humile.ſ. ſerui ⁊ filij excuſant̉. Res ignorata id eſt qn̄ neſciuit eum etcōicatum. Neceſſe.i. ꝓpter neceſſitateꝫ cōicans excuſat̉: de quo. jͣ. Utilitas er go excuſat a participatione excōicatorum. Et hoc poteſt eſſe dupliciter. Nam poteſt eſſe vtilitas ex cōicati: vt qn̄ quis loquit̉ ei de his que ꝑtinent ad eius ſalutem. vnde ⁊ excuſant̉ hi qui cauſa p̄dicati onis ⁊ confeſſionis habitant inter illos. a quibus etiam licite petunt ⁊ recipiūt elemoſynas: extra eo. cum voluntate.§. predicatores. Et ẜm Dir. ſi alia verba in p̄dicatione vel confeſſione immiſceāt vt apud ipſos magis ꝓficiant. excuſantur. ergo ſi alia intentione hoc faciant. excōicationis minoris vin culo aſtringunt̉. Item poteſt eſſe vtilitas ex parte participātis: vt cum petit ab excōicato quod ei de bet: vt in. c. ſi vere. extra eo. vnde ⁊ ſi nolit ſoluere: poteſt in iudicio cōueniri. al̓s ex delicto ſuo cōmo dum reportaret: extra de iudi. intelleximus. Poſſꝫ etiam loqui licite de ſalute aīe ſue ꝓprie ſi neceſſitas eſt. et nō poſſet hr̄e recurſum ad aliū qui cōſulat ei ẜm. v̓ v̓. Et ẜm eundē. v̓ v̓. neceſſitate imminente poſſum petere ab excōicato cōſiliū etiā ſuꝑ tꝑalibꝰ Quanta aūt neceſſitate: vel vtilitate hoc liceat age re. arbitrio boni viri relinquet̉. Uxor excuſatur a participatione cum viro. ſcili cet qn̄ de matrimonio ꝑ eccleſiam approbato con ſtat. d. c. qm̄. t ij

¶ Sed nunquid econuerſo excuſet̉ vir participā do vxori? Dic ẜm Dir. ꝙ ſi mulier fuit excōicata ꝓ pter matrimonium: quod dicit̉ illicite contractuꝫ tunc nō poteſt participare. Si v̓o alia de cauſa ſit excōicata. Diſtingue. Nam aūt vir ꝑticipat vxori quo ad debitum carnale reddendum. quia qͣꝫtum ad hoc vir ⁊ vxor nō ad imparia iudicant̉. extra de diuor. gaudemus. Et tūc excuſat̉. Aut participat vxori in ꝓuiſione victus ⁊ ſeruitio humano: ⁊ tūc non excuſat̉ vir. quia viris feminas ſubditas ⁊ pe ne famulas lex eſſe voluit. xxxiij. q. v. hec ymago. ⁊ c. ſe. Ideo imputat̉ marito: cum poſſit cogere vxo rem ad ſatiſfaciendū ⁊ ad petendū abſolutionem. Idem Io. xxvij. q. j. de filia. ⁊ Io. mo. extra eo. ſta tuimus. li. vj. Sed quid ſi vir vocet excōicatum ad menſam: nunquid vxor poſſit ad ipſam menſam comedere Rn̄. ẜm. v̓ v̓. ꝙ nō. tn̄ poterit comedere ad aliam menſam in eadē domo ita remote ꝙ merito poſſit dici ꝙ nō comederunt ſimul. Utrum filij excuſent̉ a participatione patrisˡ Rn̄. ẜm. v̓v̓. Filij qui ſunt in patria poteſtate ve etiam emancipati qui ſunt cōmenſales patri. ⁊ ab eo habent neceſſaria. excuſant̉. Alij v̓o non. Item vt ſupra dictum eſt excuſant̉ ſerui: ancille: ruſtici: ſeruientes ⁊ alij ſubiecti: qui nō adeo curiales ſunt ⁊cͣ. Nam tales ꝑſone ſi ante ſnīam aſtricte erāt ad familiare obſequium: ⁊ ſic etiā nunc. tenent̉ et cōi care poſſunt. extra eo. Inter alia. Quod intelligit̉ ẜm. v̓v̓. qn̄ ipſi ante excōicationem dn̄i: dn̄o obli gauerunt ſe ſeruire. ⁊ ſeruitiū intrauerunt. Si aūt poſt eius excōicationem intrauerunt. Diſtingue: qꝛ ſi ignorauerunt ⁊ poſtea ſciunt. nō tenent̉ diſce dere cum damno ſuo. Si v̓o ſciuerunt a principio tenent̉ diſcedere: niſi neceſſitas eos compuliſſet qͥ fierent de eius familia. Et quod dicit̉ de ruſticis intellige de his qui colunt terras dn̄orum ſuoruꝫ. Et ẜm eundem. v̓ v̓. extendit̉ etiaꝫ ad illos qui di cunt̉ medietarij. ⁊ ꝓpter culturam recipiunt certā portionem fructuū. Nam ⁊ poſſunt cōicare quā tum oportet ꝓpter culturam ⁊ hmōi. Idem intelli gendum eſt ẜm Hoſt. de nutrieibus ⁊ ſimilibus. que ſi a dn̄o recederent. nō haberent vnde vinerēt ar. extra eo. ſi vere. vbi excuſant̉ etiam qui cum ex cōicatis nautis cōueniunt traſfretando contra ſa racenos. Sed nunquid patres ⁊ dn̄i excuſent̉ ſi ꝑticipāt cum filijs ſuis excōicatis? Rn̄. ẜm Ray. ꝙ nō ex cuſant̉. qꝛ tenēt̉ corrigere ſuos minores: ne incidāt in cauſam excōicationis. Tamen ẜm Tho. ad mi nus debent eis cōicare in his in quibꝰ obligati ſūt qꝛ ſicut inferiores obligant̉ ad obſequium ſuꝑiorū ita ⁊ ſuꝑiores ad ꝓuidentiam inferiorum. ⁊ eodeꝫ ſubſunt. ſeruis ⁊ mercenarijs non poſſunt cōicare ꝓc orū? Rn̄. ẜm Ray. ſic. de cler. ex. c. illud. Et excōi modo videt̉ dicendū de ſeruis excōicatis qui dn̄o ẜm Hoſti. niſi ſine magno incōmodo eos vitare nō poſſint. Et idem de ſocijs habeūtibus aliquid cōe: vt in. d. c. ſi vere. vbi Panor. dicit ꝙ aut ſocie tas fuit contracta ante excōicationē: aut poſt. Pri mo caſu licite poſſum vti ſocietate: vt ibi. Scd̓o ca ſu. Aut ego contraxi ſocietatem. aut ſucceſſi in ius Excōicatio. vj. alterius. Primo caſu nō debeo vti illa ſocietate. o deliqui contrahendo ſecum. Scd̓o caſu ſic: qꝛ ego nō ſum in culpa: ⁊ ſocietas habuit originem ante excōicationem. licet ego ſucceſſerim in ius alterius tꝑe excōicationis. Et intellige p̄dicta. qn̄ damnuꝫ mihi cōtingeret ex abſtinentia ſocietatis. Secus ſi damnū cōtingeret excōicato. qꝛ nō teneor ſibi cōi care in fauorē ſui. Uide etiā Innoc̄. ⁊ Hoſti. in. c. nuꝑ. eo. ti. qui dicunt ꝙ in eadem camera poſſum excōicato cōicare. ſi ibi ſum ꝓ factis meis. Non e tunc dicor cōicare ſibi. ſed potius vti iure meo. a qͦ ſine damno reſilire nō poſſum. debeo tn̄ vitare cōi onem oīno voluntariā: vt iacere ſecum in lecto: vel prandere in eadē menſa. Nec obſtant aliquā iura q̄ vident̉ cōtraria in hoc. qꝛ illa ꝓcedūt ex ſuꝑabū dante iuſticia. ⁊ ita loquit̉ tex. in. c. oīs qui. xxiiij. ꝗ j. vbi quidā ſanctus fugit de balneo ꝓpter ſuꝑueni entiā cuiuſdā excōicati. ſed ius meū dimittere non teneor. Poſſum ergo vti iure meo: pn̄tia excōicati nō obſtante. Nunquid armiger vel ſeruiēs militi pōt cōica re cum illis excōicatis. cum quibꝰ dn̄s ſuus cōicat Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō pōt. licet excuſet̉ cōicādo dn̄o ſuo excōicato: vt dictum eſt. Sed nūquid vaſalli pn̄t cōicare dn̄is ſuis excōi catis? Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xviij. ꝙ nō. Nam ex cōicatio publica qͣꝫdiu illa eſt innodatus princeps abſoluit milites ſuos a iuramēto fidelitatis quo te nebant̉ ei.i. effectum illius obligatōis ſuſpēdit. E hoc cōſtitutum eſt in deteſtationem criminis. ⁊ vt magis principes timeant contemnere eccleſiaſtica p̄cepta. xv. q. vj. nos ſanctorū. ⁊. c. ſe. Si tn̄ dubiuꝫ eſt. vtrum princeps ſit excōicatus vel nō. obedire tenent̉. qꝛ in dubijs ſuꝑioribꝰ obediendū eſt. xxiij. q. j. quid culpat̉ An poſſit aliquid vendi ſeruienti excōicato vel ab eo emi? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. ſi emat vel vendat nomīe excōicati: nō eſt cōtrahendū cum eo: ſicut nec cum excōicato. Secus. ſi noīe ſuo aliquid tale faciat. dū tn̄ nō in fraudem. lia de mercato publice excōicato. nunquid tenebit̉ Hoſito ꝙ aliquis videat aliquē afferentē vena illum vitare? Rn̄ ẜm. v̓ v̓. ꝓpter hoc ſolū ꝙ videā eos afferentes talia. nō teneor eos vitare. niſi aliter innoteſcat mihi ꝙ ibi ea emerint. De rebꝰ autē ibi emptis quilibet pōt comedere ⁊ vti. ſi non fuit in culpa emendi. Quid ſi p̄ſbyter locauit oꝑas ſuas alicui dn̄o: ⁊ dn̄s excōicatus eſt? Rn̄. ẜm Hoſt. Si tꝑe locatio nis excōicatus erat non valuit locatio. Si v̓o po ſtea fuit excōicatus caueat ne ei ſeruiat in diuinis. De contractu autē inito cum excōicato: an valeat. videsͣ. Excōicatio.j. cōiter Utrum excōicatus peccet ſi ingerat ſe cōioni ali catus etiā alios excōicatos vitare debet. Utrum ſi excōicatus intrat eccleſiā alij exire te neant̉? Rn̄. ẜm Ray. Si manifeſtum eſt eum eſſe excōicatum. alij exire tenent̉: vel ꝓcurare ꝙ ille exe at. xj. q. iij. ſicut apl̓i. Si v̓o eſt occultū. tunc qui ſoi unt exibunt ſecrete ⁊ caute. ita ꝙ nō ſequat̉ mani Ꝙc εμca vat S.

Excōicatio. vj. feſtatio. ſi pn̄t. aliter nō exibunt. extra eo. cum non ab hoīe. Occulte nanqꝫ excōicatus occulte dꝫ mo neri vt exeat. ſed ſi nō vult exire: tunc fiat ꝙ dictuꝫ eſt. Si aūt excōicatus eſt in eccleſia: nō cā orandi. ſꝫ ꝓ alio negocio. nō video quare in eadē eccleſia ora re nō poſſim ẜm Inno. extra eo. c. nuꝑ. licet alij cō Quid ſi qn̄ excōicatus intrat eccleſiaꝫ ſacerdos iam incepit miſſam? Rn̄. ẜm Ray. Si eſt occultū nō debet dimittere officiuꝫ. vij. q. j. nihil. Si v̓o eſt manifeſtum: moneat euꝫ in publico vt exeat. Et ſi quidem nō vult exire. ⁊ ſacerdos nondum inchoa uit canonē. debet dimittere. ar. xxiiij. q. j. oīs quis. Si v̓o prinſqͣꝫ ille intraret: vel poſtqͣꝫ ſacerdos euꝫ vidit. iam canonem inchoauit. debet ſacerdos ꝓce dere in officio ſil̓ cum eo qui aſſiſtit ei i. ad miſſam ſeruit. Ita tn̄. ꝙ finito canone. ⁊ ſumpto ſacr̄o. an teqͣꝫ dicat̉ poſtcōio. moneat illum vt exeat. de cōſe. di. ij. relatum. Concor. Hoſt. ⁊ Goff. ꝙ ſi nō vult exire: pōt eum ſacerdos eijcere. etiam ſi clericus ſi Et ſi non pōt eijci. in ſacriſtam rediens dicat poſt cōionem. ⁊ or̄ones que reſtabant. Utrum aliqui poſſint eſſe in iudio coram iudici bus excōicatis: Rn̄ ẜm. v̓v̓. Si ſunt de iuriſditōe illorū ⁊ vocati ab eis ſtāt iuri videt̉ eſſe caſus nece ſitatis. Sil̓r et ſi coram eis cōueniunt iniuriatores ſuos. nam hoc caſu nō ſolum eſt neceſſitas. ſed ⁊ ta li cōicant in his que ꝑtinent ad ſalutem aīe ſue. ſcꝫ reddere vnicuiqꝫ ius ſuum. aliter aperiret̉ via liber tatis raptoribꝰ. Si aūt in alijs caſibus quis cōicet hmōi iudicibus: puta. comedendo: vel ſimilibus: nō excuſat̉. qꝛ nō ſunt de ꝑſonis exceptis ẜm eun dem. v̓v̓. Utrū clerici poſſint cōicare ep̄o ſuo publice ex cōicato? Rn̄. ẜm Hoſti. nō. xciij. di. miratus. ⁊ de ex. pre. c. fi. niſi forte eſſent eius ſeruicio deputati. qꝛ tunc eodē modo pn̄t ſicut alij ſeruientes. Sed quid de monacis. An teneant̉ cōicare ab xiea f bati publice excōicato? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. credo ꝙ poſ ſint ei cōicare. qꝛ quaſi de familia ſūt. Sed Ri. vbi sͣ. exp̄ſſe tenet ꝙ nō. allegato. c. ſacerdotes. ij. q. vij iuncta glo. qꝛ talis abbas nō poteſt p̄cipere. Preci imntir. ſ pere em̄ inferioribꝰ eſt actus legitimus. excōicatus aūt maiori excōicatione eſt ab omnibus actibꝰ legi timis ſuſpenſus. tum etiā qꝛ monachi non tenent̉ ei cōicare. obedire aūt eſt cōicare illi. cuius p̄ceptis obeditur. Quid ſi ille qui clericuꝫ verberauit iaꝫ cōpoſuit cum eo. vel etiā vadit ꝓ abſolutione: vel ſi nondū eſt denuciatus? Rn̄. ẜm Ray. In omnibus p̄di ctis caſibus eum vitare tenet̉ quilibet. cum nondū ſit abſolutus. extra eo. cum deſideres. ⁊. c. a nobis. el. ij. ⁊. c. cum nō ab hoīe. Eunti tn̄ ad curiā ꝓ abſo lutione vendi pōt ⁊ recipi pōt. ⁊ cōicari in his que ad viam ꝑtinent. Quid ſi excōicatus iam iurauit ſtare mandato ep̄i. ⁊ ep̄s cōicat ei. nunquid ꝑ hoc ep̄s intelligitur eum abſoluere? Rn̄. ẜm Ray. nō: immo incidit in minorē ep̄s. ⁊ alij cōicantes. Utrum ſit orandum ꝓ excōicatis? Rn̄. ꝙ pro excōicato orari pōt in priuato. ſed nō publice inter Fo. C. v.(.o2Ap ex coīcal oratiōes que fiunt ꝓ membris eccleſie. et ſuffragia eccleſie que ꝓ tota eccleſia fiūt. excōicato nō ꝓſunt S Et addit Hoſti. ꝙ ꝓ excōicato nō eſt orandū ſpe cialiter. intellige publice. Nam ꝓ hereticis in gene re in paraſceue orat eccleſia. Quid ſi teneor iuramento aliquid ſoluere in cer tra quibꝰ magis cōſentit Hoſt.&l bi. aj c geccꝰ to termino. ⁊ ille interim excōicat̉. nunquid die ter mini adueniēte tenear ſoluere excōicato? Rn̄. ẜm Ray. non debeo ſoluere. xv. q. vj. nos ſanctorum. Sꝫ debeo deponere in ede ſacra. Et ſic vtiliter age tur eius negociū: vt ꝑ hoc citius veniat ad ſatiſfa ctionem. Sed Inno. dicit. ꝙ ſi quis cum iuramen to ꝓmiſit aliquid dare excōicato. cōſulimus ꝙ det Nā ⁊ ſeruiēs tenet̉ ei ſeruire: vt ꝓmiſit. xj. q. iij. qm̄ multos. Sed Panor. in. c. inter alia. extra eo. tenet primā opinionē ꝑ text. illum. ꝑ locū a ſpāli. Nam ſi ſpāle eſt in filijs ⁊ mercenarijs ⁊ ſil̓ibus de quibꝰ in. d. c. qm̄. ergo in alijs cōtrariū erit quantūcunqꝫ duret obligatio. qꝛ nō teneor cōicare excōicato. nec debeo incurrere periculuꝫ aīe. ex facto ſuo. Et glo. in. c. iuratos. xv. q. vj. idem tenet. ⁊ ꝙ dꝫ fieri depo ſitio in ede ſacra. Quid ſi quis recipit mutuum ab excōicato nun quid tenebit̉ reddere in termino. durāte adhuc ex cōicatione: vel ſi cōducit aliquid ab eo. ꝓ p̄cio red dendo tꝑe excōicationis ⁊ hmōi? Rn̄. ẜm Hoſti. qui cōtrahit cum excōicato. obligat̉ ei quo ad natu ralem obligationē. ex qua ſi ſolutū ſit. nō pōt repe ti. ſed nō quo ad ciuilem obligationeꝫ ex qua actio naſcit̉. ⁊ pōt peti. Et ideo nō debet ei reddere. niſi poſt abſolutionē. Hic tn̄ caſus depēdet ab imme diatę p̄cedēti. Utrum excōicatis poſſit aliquid da ri? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. pōt cā humanitatis ⁊ in ſuſtenta tionem. ſcꝫ qn̄ indigeret. nec expectanda eſt vltima neceſſitas. Et etiā ſi excōicatus petit hoſpitiū non tenet̉ quis expectare: donec ab alijs omnibꝰ ſit re pulſus. Et hoc intelligo ſolum quo ad neceſſaria vite: vt alimenta: veſtes: ⁊ hoſpitium. Secus ſi pe tat alia vtenſilia. vt ſecurim. foſſoriū. ⁊ hmōi. Ta men tantū poſſet indigere ſecuri ⁊ hmōi. ꝙ poſſēt ei dari. qd̓ arbitrio boni viri limitanduꝫ eſt. Tho. etiam dicit. ꝙ in illo caſu in qͦ homo ex p̄cepto cha ritatis cōmunicare tenetur communio non ꝓhi betur ¶ Quid de illo qui amico ſuo excōicato venienti comedere ad domū ſuam dimittit ei domum ⁊ cla ues: vel ꝑmittit eum comedere ſeꝑatim. nunquid intelligit̉ ꝑticipare excōicato. Rn̄. v̓v̓. Si hoc faci at in fraudem: vt ſic eum nō offendat. ſed fauoreꝫ eius acquirat: incurrit minorē excōicatōnē. Si aūt faciat. qꝛ timet ne forte ille vim inferat: nō incurrit Si v̓o facit: qꝛ putat eum indigere hoſpitio. vel ali mentis. pōt eum cā humanitatis recipere facta de hoc ꝓteſtatione: ne vel receptus credat hoc fieri ꝓ pter aliud. ⁊ alij qui hoc viderēt ſcandalizarent̉ Sed nunquid ab vxore vel familia excōicati p̄t aliquid accipi? Rn̄. ẜm. v̓v̓. de bonis ꝓprijs vxo ris vel familiaris: ſi noīe ſuo dederit: reciꝑe poſſu mus. nō aūt de bonis cōibus. aut de his que dant̉ noīe mariti: aut dn̄i ⁊ ſuo ſil̓. niſi forte a marito con ceſſum eſſet vxori. ꝙ ſuo ꝓprio noīe poſſet dare: niſi r iij

hoc fieret in fraudem canonis. Quid ſi hoſpitatus ſum in aliqua domo ad mē ſam. ⁊ ſuꝑueniat et ingerat ſe excōicatus. nūquid teneor ſurgere? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si eſt publice excōi catus: ſurgere teneor. nō obſtante quocūqꝫ ſcanda lo. Si v̓o eſt occultus ⁊ nō poſſum ſine eius nota: teneor nō ſurgere. Sed an ſuꝑueniēte publice excōicato tenear exi C re de domo? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō. immo etiā lꝫ ſciā ali quem publice excōicatū receptuꝫ eſſe in aliqua do mo: poſſum ibi hoſpitari. ſi tante capacitatis ſit. ꝙ poſſim eius cōionem vitare. de hoc videsͣ. in hoc c. ꝙ ſi veniam inuitatus ad aliqd̓ feſtum vel cōui uium. ⁊ inueniā ibi aliquē excōicatum publice te neor recedere. nec debeo ibi epulari. licet ſedeat ad aliam menſam: qꝛ oēs taliter veniētes ad feſtū vel cōuiuiū. ſil̓ inuicem cōicare dicendi ſunt. Nunquid poſſum recipere lr̄as excōicati: vel ei mittere. ſeu nuncios vel encenia? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nul lum eorū licet: niſi in caſu in qͦ licet ei loqui. Cum tn̄ ſcribit̉ nō eſt ſalutādus. ſed loco ſalutatōnis ſo let dici. Spiritū conſilij ſanioris. vn̄ ⁊ qui verbo ſa lutat̉ ab excōicato. nō dꝫ eum reſalutare. ſed p̄t di cere. deus emendet vos. ⁊ hmōi. Qui aūt munus ab eo recipit qͣꝫuis nō liceat. tn̄ nō tenet̉ reddere. ẜꝫ inducendus eſt. ꝙ vel in pios vſus conuertat: vel etiam bn̄facere. ſi ad ruborē inducendū: excōicato remitteret. Quid ſi aliquis aſſurgat: vel reuerentiā exhibe at excōicato. aut inclinet ei ſalutāti ſe. aut moueat labia quaſi reſalutās eum. tn̄ nihil dicat? Rn̄. v̓v. dicit. ꝙ nō incurrit excōicationē. Sed Dir. lib̓. iij. dicit. ꝙ hō loquit̉ nō ſolum verbo. ſed ⁊ nutu ⁊ ſi gnis. Et ſic p̄dicta non vident̉ licere. excepto vlti mo Utrum familiaritas aut pudor excuſet ꝑticipā ō tes excōicato? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. Si ē familiaritas que exprimit̉ in. d. c. qm̄. excuſat ꝑticipantes. aliter nō. Utrum ignorātia excuſet. Rn̄. ẜm doc. ꝙ igno rātia ꝓbabilis facti excuſat. extra de cle. ex. mi. apo ſtolice. ſed ignorantia iuris noͣ. niſi illos. quibus li cet ius ignorare: vt pueros nondū doli capaces. et hmōi. Quid ſi ſciā aliqueꝫ habitu eſſe excōicatum. ſec actu non aduerto ⁊ cōico ei? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. ſi hoc fa cio ſubito. ⁊ nō aduerto. nō pecco nec in excōicati onem incido. 30 6 Quō vitandi ſunt illi de quorū extōicatione du bitat̉? Rn̄. ẜm Tho. in quolibet. dubitatio de ex cōicatione aliquorum. Aut p̄cedit ſnīam iudicum aut ſequit̉. Si p̄cedit: puta. qꝛ nondum eſt declara tum ꝑ iudicum conſenſum. nō ſunt vitandi. quo uſqꝫ certo iudicio terminet̉. Sed ſi poſt concordeꝫ iudicum determinationem adhuc ambiguum ſit magis eſt ſtandum ſententie iudicum ⁊ illi vitan di ſunt. Quid ſi audiui ab aliquo dicente de ſeipſo ꝙ ſit excōicatus. nunquid teneor eum vitare?: Rn̄. ẜm v̓ v̓. ſi audiui ab eo in confeſſione ſacramentali. nō teneor vitare. qꝛ neſcio ſicut homo. ſed ſicut deus. Si aūt extra cōfeſſionem quis ſe dicit excōicatum Excōicatio. vj. ẜm oēs. eum vitare teneor ſolū in occulto. niſi eſſet excōicatus publice. Quid ſi audiui ab ep̄o. ſeu eius parochiali ſacer dote. ꝙ talis ſit excōicatus? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si aliqͥs p̄dictorum dicat mihi denunciādo ſnīam. ⁊ talis I eſt caſus de quo fieri ſolet excōicatio. debeo ei cre bdere. ⁊ illuꝫ vitare. Secus ſi dicat mihi cōmuni lo cutione. qꝛ nō teneor credere. nec eum vitare. Quid ſi prelatus: vl̓ ſacerdos parochialis dicat mihi ꝙ vidit parochianū ſuū aliquid faciētem ꝓ pter qd̓ incidit in excōicationem. nō aūt eſt publi cum. Nunquid teneor eum vitare? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Siue credam: ſiue nō: non teneor eum vitare. nec in publico nec in occulto. ꝙͣtum ad vitandum pe riculum minoris excōicationis. Et multo minus ſi dicat mihi alius. Tamen ſi credaꝫ: nō debeo me ingerere cōioni illius ſi poſſuꝫ ſine ſcādalo. Et hoc ne dem illi materiā peccandi dum mihi ſe cōicat. Sed quid ſi eſt publica fama: vel audio a fidedi gnis aliquē eſſe publice excōicatū? Rn̄. ẜm Ray Si publica fama eſt ꝙ ipſe ſit excōicatus publici vel qꝛ notorie fecit aliquid ꝓpter qd̓ incidit in ma iorem excōicationem: teneor euꝫ vitare. Similiter ſi audio a fidedignis ꝙ eum audierunt denuncia ri: vel quia viderunt eum notorie feciſſe aliquid ex quo incidit in excōicationem: teneor inquirere ve ritatem. ⁊ interim eum vitare. ⁊ in occulto ⁊ in pu blico: donec certificatus fuerim. Et nota Panor. in. c. illud. de cle. ex. ꝙ habens noticiam ſnīe excōi cationis etiam ꝑ ſolam famā. debet abſtinere a cō munione fidelium ⁊ ſacramentorum. al̓s peccat. ⁊ incidit in irregularitatem celebrādo diuina. Et in hoc eſt ille tex. valde notabilis. ⁊ quotidie cōtingit ꝙ ep̄i excōicant̉ in curia. ⁊ nō habent noticiam ex cōicationis. niſi ꝑ ſolam famam. Et ex hoc eximit̉ vnus caſus in quo fama facit plenam ꝓbationem Hec Panor. Quid ſi pariſius audiui aliquem publicari ⁊ po ſtea inuenio eum Bononie vbi de hoc nihil ſcit Rn̄. ẜm. v̓v̓. Dicunt quidā ꝙ teneor eum vitare. vbiqꝫ. Poteſt tn̄ benignius dici. ꝙ ſi facile ꝓbare poſſum excōicationeꝫ. vt quia habeo teſtes: vel in ſtrumenta: teneor vitare. aliter non. niſi in illa dyo ceſi vbi eſt facta publicatio. vide tamen ſingularē teoricam limitantem multum p̄dicta. quam ponit Innoc̄. in. c. inquiſitioni. extra eo. quam approbat Panor. in. c. ad noſtram. el. iij. de iureiurā. et in. c. cū non ab hoīe. extra eo. ꝙ ſi in vna ꝓuincia quis eſſet excōicatus notorie. ⁊ in alia ꝓuincia mihi ſoli pateret. ꝙ debeo eum vitare ibi etiam in publico. quia non poteſt iſte dici ab eccleſia toleratus quod nota. Quid ſi audiui aliquem excōicari vel vidi inci dere in excōicationem peſtea non vidi niſi poſt an num. Nunquid teneor eum vitare? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si homo eſt talis qui credat̉ timoroſus. ⁊ tunc ſer uabat excommunicationem. ⁊ modo non ſeruat: poſſum eum credere abſolutū. arg. extra de off. or. ex ꝑte. Si v̓o non eſt talis. debeo eum vitare. ſi oc cultum eſt: occulte. ſi manifeſtū. publice. ¶ Quid ſi ſacerdos videat aliquē qn̄ miſſa dr̄: au

dire eam ſtando extra eccleſiam ⁊ nolētem intrare nunquid debet p̄ſumere eum excōicatum ⁊ ſic eū vitare? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō eſt cā ſufficiens quare de beat talem reputare excōicatum vel interdictū. Si tn̄ eſt ꝓprius ſacerdos. qui tenet̉ cognoſcere vultū pecoris ſui. debet inquirere ab eo. ⁊ ei vt melius p̄t conſulere. Utrum liceat mihi hoſpitari in domo excōicati ipſo abſente. aut ſumere inde neceſſaria. aut vinū ad celebrandū miſſam? Rn̄. ẜm Glo. Ray. ꝙ nō licet. niſi recipiā ab vxore vel diſpenſatore eius. ẜm ꝙ dictum eſt sͣ. Utrum liceat mihi hoſpitari: vel neceſſaria reci pere in domo excōicati. quam inuenio ſine cuſto dia: Rn̄. ẜm Glo. Ray. ſi ex confidentia amicicie hoc facio: nō licet. quia ſic quodammodo contra hocum eo. ⁊ obligo me ad antidota ⁊ ei cōmunico al̓s ſi credo ei diſplicere cum ſciuerit: furtū aut ali ud peccatum cōmitto. ſed minorem excōicationeꝫ non incurro. Quid de illo qui ſolitus eſt dare fratribꝰ certam ſummam ſingulis ſeptimanis. Et cum ſciret ꝙ in breui excōicaret̉. rogauit vnum de amicis ꝙ dictā ſummam daret fratribus p̄dictis vſqꝫdum reuo caret̉ mandatum. ꝓmittens ſe ei ſuper hoc ſatiſfa cturum. nunquid fratres ſcientes hoc debeant re cipere illam ſummam ab illo? Rn̄. ẜm Glo. Ray. ſi fratres hoc non ꝓcurauerunt. nec peccabunt re cipiendo ab illo amico. dante nomine ſuo. nec ille peccabit: qui ita ſic ꝓuidit in futurum ꝓprio motu et pia intentione: ſciens ꝙ fratres non reciperent ab eo tempore excōicationis. Si aūt ꝓcurantibus fratribus eſſet hoc factum illicitū eſſet. licet ille ami cus ꝓprio nomine daret: ⁊ fratres in hoc caſu frau dem facerent canoni qui ꝓhibet cōicare cum excōi catis. Sed circa p̄dicta facta eſt magna modifica he pms tio: ꝑ quandam cōſtitutionem factam cōſtantie. ⁊ etiam in concilio Baſilienſi. anteqͣꝫ ſciſſuram face pucuo tum A ret: ꝓut recitat Archi. flo. in ſum. in tractatu de cē ſuris. quam dicit habuiſſe a fidedignis. ⁊ tenor ta lis eſt. Inſuꝑ ad euitanda ſcandala ⁊ multa ꝑicu la. que cōſcientijs timoratis cōtingere poſſunt. te nore p̄ſentiū miſericorditer indulgemus. ꝙ nemo deinceps a cōione alicuius ſacr̄orum adminiſtrati one. vel receptione. aut alijs quibuſcunqꝫ diuinis intus vel extra. p̄textu cuiuſcunqꝫ ſnīe. aut cenſu re eccleſiaſtice a iure vel ab homine generaliter ꝓ mulgate. teneat̉ abſtinere. vel aliquem vitare. aut interdictum eccleſiaſticum obſeruare: niſi ſentētia vel cenſura huiuſmodi fuerit in vel contra ꝑſonā: collegium: vel vniuerſitatem: eccleſiam: cōmunita tem: vel locum certum vel certam a iudice publica ta. vel denunciata ſpecialiter ⁊ exp̄ſſe. conſtitutio nibus apoſtolicis. ⁊ alijs incōtrarium facientibus nō obſtantibus quibuſcunqꝫ. Saluo ſi quem ꝓ ſa crilega manuum iniectione in clericum. ſnīam la tam a canone adeo notorie conſtiterit incidiſſe. ꝙ factum nō poſſit aliqua tergiuerſatione celari. nec aliquo ſuffragio excuſari. Nam a cōione illius. lꝫ denunciatus nō fuerit: volumus abſtineri. iuxta canonicas ſanctōes. hec in concilio Conſtantienſi Excōicatio. vj. Fo. CI. ſub Martino. v. Et ſic cōcluſiue fideles nō tenent̉ tales vitare in diuinis vel extra. niſi fuerint publi cati. ſeu denūciati ſpāliter ⁊ expreſſe. Excepto caſu de iniectōne manuū in ꝑſonas eccleſiaſticas noto rie. Et ex p̄dictis ptꝫ rn̄ſio ad. q. quotidianā. Ecce papa dicit. Excōico: vel interdico. N. ⁊. N. cū fau toribꝰ ⁊ ꝑticipantibꝰ ſibi: Hic. N. ⁊. N. ſunt noīa tim excōicati vel interdicti. Et iō ſunt vitandi. fau tores v̓o ſiue ꝑticipantes nō ſunt noīatim excōica ti: vl̓ interdicti. niſi tm̄ in genere. Et ideo nō tenet̉ quis eos vitare: quouſqꝫ ꝑ iudicē noīatim ſpecifi cent̉ ⁊ denūcient̉. facta ſibi prius fide de ꝑticipati on. ſiue fauore eorū. hec Aſten̄. li. vij. Querit Ri. in. iiij. di. xviij. vtrum abſolutus ab officiali ep̄i excōicati ſit vere abſolutus? Rº. ꝙ aut ep̄s inſtituit iſtū officialē poſtqͣꝫ iam erat excōicat̉ aut nō. Si primo mō abſolutus ab illo officiali. ve re abſolutus nō eſt. qꝛ ep̄s excōicatus maiori excōi catōe ab omni actu legittimo eſt ſuſpēſus. Et iō nō potuit inſtituere officialē. Si aūt inſtituit eū an̄qͣꝫ eſſet excōicatus. tunc diſtingue: aut ceꝑat vti offi cio anteqͣꝫ ep̄s excōicaret̉: aut nō. Si ſic: tūc planū eſt ꝙ vere abſolutus eſt: niſi ſit aliud quod obſiſtat Si nō: tunc vt dicūt aliqui abſolutus ab illo non eſt vere abſolutus. qꝛ exqͣ nō cepit vti officio an̄ ep̄i excōicationē. ſuꝑueniente ep̄i excōicatione expirat iuriſditio. Qd̓ declarāt ꝑ hoc. qꝛ ſi ep̄us corꝑ aliter moreret̉. aut deponeret̉ anteqͣꝫ officialis inciperet vti officio ſuo. iuriſditio ab ep̄o ſibi ꝯmiſſa expira ret. extra de of. dele. lꝫ. in glo. A ſil̓i volunt iſti dice re de excōicatione ſuꝑueniēte. Sed iſta opi. nō pla cet Ri. ⁊ dicit nō eſſe ſil̓e qd̓ adducūt. qꝛ mors au fert ptātem. ⁊ depoſitio aufert imꝑpetuū ptātis ex ecutionē. Excōicatio autē nō. ſꝫ ſuſpēdit eā vſqꝫ ad tp̄s. vnde videt̉ dicendum ꝙ poſſit ꝓcedere. ⁊ ta lis ab illo abſolutus vere abſolutus eſt. hec proba ri poſſunt extra de offi. vi. romana. li. vj. in tex. ⁊ in glo. ⁊ in. d̓ c. lꝫ. in glo. Querit etiā idem Ri. ea. diſt. xviij. Utrū iudex delegatus poſt reuocationē cōmiſſionis ſibi facte poſſit an̄qͣꝫ reuocatio cōmiſſionis ad eum ꝑuenire potuerit aliquē excōicare? Rn̄. ꝙ ſic. qꝛ an̄qͣ ad eū reuocatio cōmiſſionis ꝑueniat: remanet penes eū ptās. q̄ ſibi fuerat cōmiſſa. extra de ꝓcu. auditis. in glo. Ibi em̄ dr̄. ꝙ in iudice tenet qd̓ facit. donec in telligit iuriſditionē reuocatā. Alij autē ꝓbabiliter rn̄det ad. q. ꝙ aūt ille qui reuocat cōmiſſionē intē dit ⁊ exprimit ꝙ ſit irritū ⁊ inane quicquid extūc ꝑ delegatū fuerit attentatū: aut non. Si primo mo nō tenebit ſententia lata poſtea a delegato. Si nō tenebit ſententia. Idem tenet Panor. in. c. audita de reſti. ſpol̓. vbt dicit. ꝙ ſi in litteris ſecundis reuo catorijs papa apponit talia verba. per que clare pa tet eum voluiſſe geſta per priores iudices a tempo re date ſecundarū nō valere. Et tunc indubie: ſiue iuſte: ſiue iniuſte ꝓceſſerint iudices. nō dꝫ valere ꝓ ceſſus: vtputa. appoſuit clauſulam decernentē irri tum ⁊ inane quicquid geſtum fuerit ꝑ priores lr̄as ⁊cͣ. vt in. c. j. de conceſ. p̄ben. li. vj. Quandoqꝫ ſim pliciter reuocat iuriſditionem priorum iudicum: forte cōmittendo ſecūdis. ⁊ tunc ante noticiam ſe r iiij

Excōicatio. vij. eundarum lr̄arum valet proceſſus agitatus ꝑ pri mos tam in partes. qͣꝫ contra tercios impedientes iuriſditionem. ⁊ de hoc eſt caſus in dicto. c. audita Non em̄ videt̉ papam cum graui preiudicio par tis velle annullare proceſſum ignoranter factum. Et hoc intellige quando ex reuocatione preiudici um generatur tercio. al̓s aūt non valet actus. licet ignoranter geſtus: vt in dicto. c. j. Un̄ ſi papa dat priuilegium vni. vt non poſſit excōmunicari ab or dinario. nō valet excōmunicatio lata ab ordinario etiam ignoranter: vt in. d. c. j. Si autē verba eſſent ambigua ⁊ generalia: vt in. d. c. audita. quia man dabat̉ reuocari quicquid eſſet immutatum in cau ſa: a tꝑe miſſionis nuncij. ⁊ tunc non tenet reuoca tio proceſſus legitime attentati. Ratio: qꝛ cum fa ctum ſit odioſum ⁊ alteri parti p̄iudicatiuum. de bet fieri ſtricta interp̄tatio. Et ſic debet intelligi de mutatione facta ꝑ violentiā: ſeu quālibet p̄ſumpti onem. Et nota p̄dicta qꝛ faciunt ad multa. Ecommunicatō. vij. Ꝙroſmͦ punor e ſcꝫ minor. hec excōmunicatio eſt que ſe parat a ſacramentis percipiendis. extra de cle. ex. mi. ſi celebrat. Que quidem quo ad deuꝫ cōtingit qͣꝫcito peccatum mortale committit̉. xj. q. iij. audi. Et talis euchariſtiam et cetera ſacramēta recipit in ſui damnationem. Sed quo ad eccleſiaꝫ infligitur minor excōmunicatio ipſo iure. ⁊ prohi bentur ſacramenta. primo quidem ⁊ principaliter cum quis communicat excōmunicato: vt dictum ſoe. 5 eſt sͣ. Excōmunicatio. vj. Secūdo cum quis ſacri legium committit. xvij. q. iiij. ſi quis inuētus. Ter yerdo cio cum quis eſt notorius fornicator. qui ẜm Ho ſti. ⁊ Io. an celebrando efficit̉ irregularis. licet In no. in. d. c. ſi celebrat. teneat oppoſitum. Sed Pa nor. ibidem dicit. ꝙ tota difficultas conſiſtit in vi dendo. an notorius fornicator ſit directe ſuſpēſus ab homine vel canone in penam. An ſit illa ſuſpē ſio indirecta: vel quia alij ꝓhibentur audire ab eo diuina. vt facilius reſipiſcat. et refert ſe ad nota. in. c. veſtra. de coha. cle. vbi concludit ꝙ notorius for nicator ⁊ indubitabilis. celebrādo efficit̉ irregula ris. al̓s ſecus. de hac materia videsͣ. Clericus. iij. ⁊ jͣ. Irregularitas. ij. et. c. Suſpenſus. Quarto. cum quis recipit eccleſiam de manu laici. ⁊ ſic eaꝫ tenet xvj. q. vij. ſi quis deinceps. Quinto. in diſſidenti bus pauperum: oppreſſoribus: manifeſtis raptori bus publicis vſurarijs meretribus. qui large dicū tur excōicati inquantum oblationes eorum ad al tare non recipiuntur. Sexto in illis quibus dene gatur eccleſiaſtica ſepultura. de quibus. jͣ. Sepul tura. iiij. Septimo in quolibet notorio peccatore. lxxxviij. diſt. neqꝫ. ⁊ di. xcv. illud. xiij. q. ij. ꝓ obeun tibus. et ibi glo. de conſe. di. ij. ꝓ dilectione. Quis eſt effectus minoris excōicationis? Rn̄. principalis effectus eſt ꝙ talis remouetur a perce ptione ſacramentorum. Et ſi ſe immiſceat: mortali ter peccat. non tamen incurrit irregularitatem eti am ſi celebret. Peccat etiam conferendo ſacramen ta. ſed ab eo collata non carent virtutis effectu nec prohibetur eligere. nec ea que iuriſditionis ratōne ſibi competūt: exercere. Si tamen talis electus fue rit ſcienter; eius eſt electio irritāda. d. c. ſi celebrat. Uide tamen quod dicit Panor. ibidem ꝙ vincu lum excōmunicationis minoris reddit ipſum ex cōmunicatum inhabilem ad officium conſequen dum: adeo. ꝙ ipſa electio ꝑ quam iniciatur matri monium ſpirituale de eo facta. non valet. vnde vt dicit Innoc̄. nec dignitatem: nec aliquem canoni catum excōmunicatus minori. conſequi poteſt. ni ſi prius ipſum peniteat ⁊ abſoluatur. Ratio reddi tur in litera. quia excōmunicatio minor ſuſpendit a participatione ſacramentorum. Sed ille qui eli gitur vel promouetur ad aliquod beneficium. prī cipaliter eligitur: vt exerceat ſe in ſacramētis eccle ſie. vnde cum ille ſit priuatus ſacramentis. eligi nō poteſt. Ex hoc infertur. ꝙ prohibitio alicuius actꝰ impedit omne id. per quod ꝑuenit̉ ad illud. l. ora tio. ff. de ſpon. Ea tn̄ que ſunt iuriſditionis actiue poteſt exercere. De irregulari tn̄ qui recipit benefi cium dum eſt irregularis. Glo. Ray. putat: ꝙ im petrata diſpenſatione ſuper irregularitate. non in digeat diſpenſatione alia. Nec eſt ſimile de excom municato: vel ſuſpenſo ſententia iuris vel homīs. Nam irregularitas non eſt niſi quoddam impedi mentum ex defectu ſacramenti: vel canonica con ſtitutione proueniens. Sed quibuſdaꝫ alijs vide tur eadē ratio in irregulari. que ⁊ in interdicto vel ſuſpenſo. quia ſimiliter eſt inhabilis ad executionē officij. ſine diſpenſatōe. extra eo. cum illorū. Et iſta rō videt̉ ponderari in. d. c. ſi celebrat. Et qꝛ officiū dat̉ ꝓpter beneficum. UVtrum excōicatus minori poſſit intrare eccleſi am? Dic ꝙ ſic. ⁊ ad miſſam ⁊ ad oſculum pacis ad mitti pōt. qꝛ vt dictū eſt excōicatus minori eſt ſolū priuatus a ꝑceptione ſacr̄orum. Xemptus. Utrū ha bens priuilegiuꝫ. ꝙ non poſſit excōicari ab ordinario. poſſit ab eo excōmunicari Rn̄. Ri. in. iiij. di. xviij. ꝙ aut habēs tale priuilegi um allegat ip̄m in ſui defenſionē an̄qͣꝫ contra ip̄m ferat̉ ſnīa. aut nō. Si primo mō. nō valet ſnīa ꝯtra ip̄m lata ab ordinario. Si ſcd̓o mō. aūt illud puile giū ē publicatū: aut nō. Si eſt publicatū: nō tenet ſnīa. Si nō eſt publicatū. aut ē notū iudici. aut nō. Si notū eſt iudici. credo ꝙ nō valet ſnīa ab ipſoꝰ priuilegiatū lata. ar. ad hoc extra de ap. ſi duobꝰ. in tex. ⁊ in glo. Si aūt nō eſt iudici notū: nec priuilegi atus fuit in longo tenore libertatis. tunc tenet ſnīa ar. d. c. ſi duobꝰ. Et hoc intelligo. niſi in priuilegio eſſet clauſula irritans. quia tunc non valeret ſmīa. Si v̓o prinilegiatus allegat priuilegiū nō publica tum. nec iudici notum. nec fuit in longo tenore li bertatis illius. ⁊ iudici petenti priuilegiū ſibi oſten di. non vult illud oſtendere. nec clauſulā cōtinentē ſuā libertatē. tenebit ſnīa ſi ferat̉ contra eum. extra de priui. cum ꝑſone. li. vj. Nec ꝓpter oſtenſionem priuilegij ſequentē. iudicabit̉ ſnīam fuiſſe nullam vel etiam reuocandam. hec Ri. Adde p̄dictis qd̓ notat Panormi. in. c. cum ordinem. de reſcript̉. ꝙ vbicunqꝫ notorium eſt citatum non teneri ad ce

parendum non poteſt iudex procedere contra eū contumacem. Secus ſi non conſtat notorie. Et ꝓ hoc facit. ꝙ ſi epiſcopus citat iſtos fratres mendi cantes. qui notorie ſunt exempti. et iam ſunt tole rati in priuilegio exemptionis: ꝙ ipſi non tenen tur comparere etiam ad allegandum eorum priui legium. Et nota qꝛ in hoc multi ſimplices iudices decipiunt̉. hec Panor. Et ideo cum fratres mino res ex multis priuilegijs habeant: ꝙ ab ordinarijs excōicari. ſuſpendi. vel interdici non poſſint. cum clauſulis irritantibꝰ ⁊ annullantibꝰ quicquid ꝑ p̄ dictos ſecus factū fuerit Patet ꝙ nō tenet. vt patꝫ ꝑ mare magnum Cle. xlj. quod incipit virtute cō ſpicuos. Pone: papa conceſſit priuilegium cuidam mo naſteriorū monialium: vt nō tenerent̉ ad ꝓcura tionem legatorum. etiam ſi in lr̄is eorundem dicat̉ vt tam non exempti: qͣꝫ exempti teneantur ad hoc onus. niſi de iſto indulto conceſſo monaſterio. fiat mentio de verbo ad verbum. Demum papa con ceſſit legato: vt poſſit exigere ꝓcurationem a qui buſcunqꝫ ꝑſonis etiam exemptis. qͣꝫqͣꝫ talia ſint pri uilegia. ꝙ de eis ſit fienda mentio de verbo ad ver bum. que voluit in iſtis lr̄is haberi pro expreſſis. Querit̉. nunquid ꝑ has lr̄as legatorum ſit deroga tum illi priuilegio? Queſtio videt̉ ſatis dubia: vt refert Panor. in. c. cum inſtantia. de cenſi. Et dicit Fede. tenuiſſe primum non eſſe ſublatum ꝑ ſecun das lr̄as. quia de priuilegio debet fieri mentio. ad hoc vt ei deroget̉: vt in. c. veniens. de p̄ſcrip. ⁊ no tatur. xxv. q. ij. In ſumma. et in. c. j. de reſcriptis. Nec ſufficit mentio generalis. ſed requirit̉ ſpecifi ca: vt in. c. ij. de dolo ⁊ cōtu. Item ſi diceremus op poſitum. primum priuilegiū eſſet inutile. cum pa pa ſemper concedat pleniſſimas lr̄as legatis. Sed poſtmodum idem Ffede. conſilio. xlvj. mutauit ſen tentiam tenendo contrarium. Nam per verba ge neralia pleniſſima reuocātur omnia priuilegia: ſta tuta. ⁊ conſuetudines. vt eſt bonus text. in cle du dum. de ſepul. Item ſi diceremus cōtrarium. indi recte diminueretur poteſtas pape. nam cum priui legia conſiſtant in facto. ⁊ papa nō habeat omniū memoriaꝫ. impoſſibile foret ꝙ de omnibus huiuſ modi priuilegijs faceret mentionem de verbo ad verbum. Nam ſatis eſt ꝙ appareat de intentione ſua. volente reuocare talia priuilegia. Conclude et go. ꝙ tam in hac materia qͣꝫ in alia. debemus ſem per cōcordare primi et ſecundi tenorem. Et ẜm eo rum vim iudicandum. vel ꝓ priuilegio. vel ꝓ re uocatione. Et faciunt predicta ad materiam teſta mentorum. hec Panor. Idem tenet Car. in cle. j. de ſepul. vbi dicit. ꝙ ſi in ſecūdo eſt aliquā ſpecia lis expreſſio. ꝑ quam aperte colligit̉ mens diſponē tis. hoc ſufficit ad reuocandum priorem diſpoſitō nem etiam ſi in primo diceret̉. ꝙ oporteat exprimi nomen talis ſancti ⁊ huiuſmodi. Et refert Bart. in. l. ſi quis in principio. de le. iij. tenere. ꝙ ſi teſtator dicit. nō obſtante quocunqꝫ alio teſtamento. etiaꝫ ſi in eo ſunt verba derogatoria. talis expreſſio dicit̉ ſpecialis. ⁊ ſufficit ad reuocandum. Hec Car. Et ad hoc bonus text. in cle. dudum. preall̓. ⁊ glo. ſuꝑ Exemptus Fo. CII. ver. verbo dicit. hic videt̉ expreſſum ꝙ valeat pri uilegium vel gratia apoſtolica de qua conſtat. licꝫ ſcriptura ſuꝑ ea confecta non ſit. Alius eſt bonus tex. in. c. alma. de ſen. ex. li. vj. ¶ Exempta eccleſia et monachi. vel canonici: vel conuerſi ⁊ perpetuo oblati intelliguntur exempti. non autem preſbyter qui parochianorum curam habet. quo ad ea que ad ipſam curam pertinent. nec ipſi parochiani. extra de priuil̓. per exemptio. nem. li. vj. Si eximantur canonici alicuius eccleſie. nō pro pter hoc ſunt exempti clerici. ſed bene econuerſo. ſcilicet ꝙ exemptis clericis intelliguntur exempti: tam canonici. qͣꝫ alij clerici. d. c. per exemptionem. Sed ipſa eccleſia non eſt propter hoc exempta vt ibi. Ex quo habes ꝙ appellatiōe canonicorum nō veniunt clerici. ſed bene econuerſo. Item infertur ꝙ appellatione continentis. comprehenditur con tentum. non autem econuerſo: vt ibi. vbi dicitur. ꝙ exempto clerico alicuius eccleſie. non ꝓpter hoc eccleſia ipſa eſt exempta. Sed dubitatur. de. l. ciui bus. ff. de re. dub. vbi habetur ꝙ ſi legatum eſt fa ctum ciuibus alicuius ciuitatis. intelligitur lega tum eſſe factum ipſi ciuitati. ergo eodeꝫ modo hic exemptis clericis. debet ⁊ ipſa eccleſia eſſe exempta Reſpondetur ꝙ ideo legatum factum ciuibus in genere intelligitur eſſe factum ciuitati. quia eſt res fauorabilis. ⁊ conſequenter extendenda. Hic v̓o agitur de re odioſa. hoc eſt priuilegio per quod de rogatur potanti ordinarie. ideo reſtringenda. Per monaſterium ſeu locum exemptum intel ligi debet tam de ipſo ꝙͣ de cimiterio. ⁊ de domībꝰ monaſterij. pratis. ortis ⁊ areis que ſunt iuxta ec cleſiam. ar. xij. q. j. neceſſaria. ⁊. c. nulla. Fratres minores ſunt priuilegiati. Ita ꝙ ratiōe delicti. vel cōtractus. vel rei. nō poſſunt cōueniri. vt in dicto priuilegio. virtute conſpicuos. Et cum clauſulis irritantibꝰ ⁊cͣ. Legatus de latere ẜm Glo. in. c. quod tranſla tionem. de offi. le. poteſt cognoſcere de cauſis con tra exemptos. quia per priuilegium eximuntur a poteſtate epiſcoporum ⁊ huiuſmodi. ſed non pape vel legatorum eius. Secus tamen de alijs legatis. Fratres tamen minores ſunt exempti a iuriſditio ne dictorum legatorum de latere. vt patet in priui legio Bonifacij. quod incipit. inter ceteros. et in fra vbi dicit. Et ꝓpterea nolentes omnino. vt quiſ ꝙͣ cuiuſcunqꝫ ſit ordinis. dignitatis. conditionis. aut ſtatus. vos generaliter. aut ſpecialiter. ac prefa tum ordinem ſuper exemptione ipſius. ac alijs ve ſtris dictiqꝫ ordinis libertatibus ⁊ immunitatibꝰ. quibuſcunqꝫ ſub quauis forma. vel exp̄ſſione ver borum: vobis ⁊ eidem ordini ab apoſtolica ſede cō ceſſis impugnare. turbare. vel quomōlibet mole ſtare. vos ⁊ ordinem ipſum ab omnium ⁊ ſingulo rum quorumlibet prelatorum ⁊ perſonarum eccle ſiaſticarum omnimoda poteſtate ⁊ iuriſditiōe ꝓr ſus eximimꝰ de apoſtolice plenitudiue poteſtatis. Decernentes vos ⁊ ordinem ſupradictu immedia te: nulloqꝫ medio eidem ſedi ⁊ ſoli tantūmodo ro mane pontifici ſubiacere. Hec ibi.

Ilſitas. Queritur an falſa latinitas viciet reſcriptum apoſtoli cum? Rn̄. Panor. in. c. ad audientiam. de reſcriptis ꝓ declaratione dicte. q. facit tres regu las. Prima eſt: ꝙ ad hoc ꝙ falſa latinitas viciet re ſcriptum pape: dꝫ eſſe manifeſta. Non aūt ſufficit ꝙ ſit dubitabilis. Scd̓a regula ꝙ ſi falſa latinitas pōt ſaluari ꝑ figurā. nō viciat̉ reſcriptū. Et de his figuris vide glo. in. c. forus. de ver. ſig. Et hoc facit ad. q. Dicebat̉ in quodā reſcripto apl̓ico. ꝙ recto res hoſpitalis ⁊ alie ꝑſone que degere contigerit in eodem poſſent ibi ſepeliri. nunquid reſcriptū illud viciet̉ ꝑ illam falſam latinitatem? Nam vbi dice bat q̄ debebat dicere. quas Io. an. conſuluit ꝙ nō viciat̉: qꝛ pōt ſaluari ꝑ ſilenſim. Nam illud verbū que. pōt eſſe neutri generis ⁊ pluralis numeri. ⁊ fa cere relationem ad verbū. ꝑſone. ⁊ ad verbū. recto res. ⁊ erit caſus accuſatiui. Itē p̄ſuppoſito. ꝙ ſim pliciter ſumat̉ illud verbum. que. vt faciat relatio nem ad verbū. ꝑſone. tn̄ cuꝫ ſit modicus defectus nō debet viciare reſcriptum. ar. in. c. ex parte. de fi. inſtru. Et ſic elice ſcd̓am regulā. ꝙ ſi falla latinitas ſurgit ex modico defectu alicuius lr̄e vel tituli: nō viciat reſcriptum. Quare aūt falſa latinitas viciet reſcriptū? Glo. in. d. c. ad audientiā. dat rōnem dicēs: ꝙ reſcriptū pape: ꝑ multas manus tranſit. ⁊ cum multa matu ritate decoquit̉. Et ita nullum vicium cōtinere de bet. vn̄ contra iſtam p̄ſumptionē nō eſt admitten da ꝓbatio. Et Dir. li. iiij. tit. iiij. ſequit̉ glo. dicens. Secus eſſe in reſcriptis imꝑatoris ⁊ inferiorū lr̄is. vel actis iudicum. q̄ nō cum tanta deliberatiōe ꝓ cedunt. Et in inſtr̄is tabellionū: quorum fides au ctoritati tabellionis innitit̉. vide etiā Panor. in. d. c. ex parte. vbi dicit ꝙ nō ſolum defectus lr̄e nō vi ciat reſcriptum. immo etiā ẜm Inno. defectus di ctionis vel or̄onis nō viciat: dumodo dep̄dendat̉ intellectus materie. ꝙͣuis aliqui dicant ẜm eum. ꝙ ſi eſt intolerabilis error in lr̄a: vel dictōe: ſecus. pri us tn̄ dictum plus placet Inno. Cum ꝑ bullā tol latur ſuſpicio ⁊ oculi officialiū ſepe fallunt̉: vel poſ ſet diſtingui ẜm Hoſt. inter reſcripta gratie ⁊ iuſti cie. d. Car. idem tenet in reſcriptis gratioſis: dum modo ſenſus nō mutet̉. Qd̓ plus placet Panor. nota. in. c. cū venerabilis. de relig. do. Secus ſi ſen ſus mutaret̉: vel induceret̉ equiuocatō. Nam tūc defectus lr̄e viciaret: vt in. c. inter dilectos. de fi. in ſtru. Et ex p̄dictis pn̄t decidi multe qōnes. Quidam impetrauit eccleſiā ſancti Pancracij. In lr̄a v̓o dicebat̉ Paneracij. Ita ꝙ erat mutata lr̄a. c. in. e. An ex hoc viciet̉ reſcriptum? d. Car. vt refert Panor. vbi sͣ. dicit tenuiſſe ꝙ nō. Sicut em̄ defectus lr̄e nō viciat vbi conſtat de ſenſu: vt hic. Ita ⁊ ſi vna lr̄a ponat̉ loco alterius: vt in. q. noſtra dūmodo ex alijs appareat papam intellexiſſe de il la eccleſia ſancti Pancracij. Secus ſi induceretur equiuocatio. Alia queſtio. Papa mandat in reſcripto impe trantem debere mitti in corꝑalem: ⁊ fuit omiſſum verbum: poſſeſſionē. d. Car. dicit obtinuiſſe: ꝙ ꝓ Falſitas pter hoc non viciat̉ reſcriptum: qꝛ ꝑ alia verba ap parebat de intentōe pape. qꝛ ſubmittebat. ⁊ defen das inductum. Idem dic ſi ꝑ poſitionē vnius lr̄e loco alterius induceret̉ falſa latinitas. Sicut acci dit in facto. Dicebat̉ em̄ in quadā indulgētia. ꝑpe tuis tꝑibus duraturis. debebat em̄ dicere duratu ras. Et ſic. a. fuit mutata in. i. Refert em̄ ſe cōſulu iſſe ꝓ hoc nō viciari: tum qꝛ hodie curia nō admit tit exceptionē falſe latinitatis: tum per p̄dicta. qꝛ ſi cut defectus lr̄e non viciat. Ita ⁊ ſi vna lr̄a ponat̉ loco alterius. ¶ Pone ꝙ raſura ſit facta in loco ſuſpecto. nunqͥd viciabit totum inſtr̄m. An ſolum illā ꝑtem. cui co heret: Oldra. tenet ꝙ non viciet totum. Secus in dicto teſtium. nam illud viciat̉ totum rōne partis falſe. qꝛ teſtis ex hoc reddit̉ ꝑiurus. Et intellige qn̄ inſtr̄m habet plura capl̓a ſeꝑata. Uide ad p̄dicta c. ex lr̄is. extra de fi. inſtru. vbi habet̉ ꝙ reſcriptum apl̓icum ꝓpter raſuram in loco nō ſulpecto nō cen ſetur vicioſum: nec tn̄ pars pōt corrigere. ſeu abra dere ſi dep̄hendit errorem. immo careret oīno co modo reſcripti. ⁊ vide glo. ſingularē in. d. c. cum ve nerabilis. ⁊ ibi Panor. ꝙ raſura reddit ſuſpectum inſtr̄m ſi eſt facta in loco ſuſpecto. etiā ſi videat̉ de poſita eadē manu: qꝛ reperiunt̉ multi ſciētes adul terare ſcripturas aliorū. Ideo ſume hanc cautelā. ꝙ vbicunqꝫ notarius errauit ita vt oporteat aliqͥd radere ⁊ iterum reponere: vel facere aliquā lr̄am in margine. debet notarius ad euitandā ſuſpitioneꝫ in fine inſtr̄i cōtinuando ſe facere mentionē quali ter ipſe raſit tale verbum: vel ꝙ fecit talem lineam in margine. hoc etiā voluit Arch.§. is ita. xxxv. q. j. videt̉ etiam ꝓbari in. l. in fraudem. ff. de te. mili. et ibi hoc tenet Bar. Et ita habet hodie ſtilus no tariorum qn̄ raſura eſt in loco ſuſpecto: tn̄ non eſt neceſſaria. ſi ex p̄cedentibus vel ſubſequentibꝰ p̄t elici veritas eorum q̄ cancelata ſunt: vt ibi notabi liter dicit glo. Item nota glo. in. c. licet. de cri. fal. ꝙ ſi lr̄e eſſent clauſe raſura non noceret. Et nota ẜm Hoſti. ꝙ in curia eſt canon late ſnīe in quemcun qꝫ alium ab officialibꝰ ſuꝑ hoc in curia deputatis. qui reſcripto bullato: vel notato mutat vnā figurā in aliā: ſiue lr̄am: vel etiā dimidiā abraſerit deleue rit cancelauerit vel mutauerit. ſine illorū: ad qͦs ſpe ctat: data licētia. Et dicit ꝙ ſepe publicat̉ in curia: vt nō poſſit quis p̄tendere ignorātiam. Poſſet tn̄ impetrans ſine aliqua penia totam lr̄am lacerare: ac etiam bullam. Nam licitum eſt cuilibet iuri ſuo renunciare. Et ex hoc habes ꝙ ſimplex notarius qui lr̄as apoſtolicas ſcripſit. nō poteſt illas corrige re ſine licentia officialis ad hoc deputati. Et vide Ri. in. iiij. di. xviij. vbi querit. vtrū inueniēs lr̄am pape cuius efficacia iam expirauit: vt qꝛ fuit data ad tp̄s qd̓ iam tranſijt. ⁊ ludo nō intentōne vtēdi et aliquam lr̄am in ea male formataꝫ reformat: vel punctum facit: vel ꝑ quēcunqꝫ alium modū aliqͥd in ea immutat: ſit excōicatus?: ⁊ concludit ꝙ ſic. qꝛ qͣꝫuis illa lr̄a nō immutata ſit inutilis. tn̄ ꝑ raſurā ſic mutari poſſet vt vtilis appareret. Uerbi gratia Si ibi erat ſcriptum. Poſt triennium minime va liturus. Et pro triennio poneret̉ quinquennium:

Familia. iam appareret vtilis que ante erat inulilis. Cum ergo quecunqꝫ mutatio ſiue parua ſiue magna cir ca lr̄am pape. que ꝑ immutatōnem poteſt appare re vtilis pluſqͣꝫ erat: vel vtilis cum ante non eſſet. ſit ꝓhibita ſub pena excōicationis late ſnīe. videt̉ ꝙ immutās aliquid circa lr̄am de qua eſt qō ſit ex cōicatus. De lr̄is tn̄ que ꝑ nullam raſuraꝫ poſſent apparere vtiles: vtputa. lr̄a citatoria data a. cc. an nis. vel. ccc. Aliter eſſet iudicādum. quia ſi tota ra deretur ⁊ de nouo ſcriberetur. non poſſet appare re vtilis propter bullam. quia in creatione cuiuſli bet pape. noui aliquid circa bullam mutat̉. An autem aperiēs lr̄as debeat puniri tanqͣꝫ fal ſarius? Rn̄. Panor. in. c. cum olim. el. ij. de offi. de le. dicit ꝙ aūt iſte aperit lr̄as oſtendēdo eas aduer ſario mittentis. ⁊ poteſt puniri vt falſarius. ar. bo num in. l. j.§. is qui depoſita. ff. ad. l. cor. de fal. vbi dicitur. ꝙ is qui depoſita inſtrumenta oſtēdit ad uerſario incidit in crimen falſi. Et nota hoc cōtra aduocatos ⁊ procuratores. qui plerūqꝫ iura partis oſtendunt aduerſario. Nam poſſunt puniri pena falſi vt ibi notatur. Aut aperit quis litteras: ⁊ tamē non oſtendit aduerſario. ⁊ tunc nō punitur pena falſi. de quo videt̉ text. in. d. c. cum olim. Nam pa pa dixit. ꝙ voluit ipſum punire in quo deliquit. Et tamen nō puniuit eum pena falſi. Ad ideꝫ lex qui teſtamentū. ff. de fal. nam ſpeciale eſt in eo qui aperuit teſtamentum clauſum: vt puniatur pena falſi: vt ibi. ergo aliud dicendum in eo qui aperuit alias litteras maxime priuatas. vnde debet puniri pena ſtellionatus. id eſt extraordinaria. Idē Bar tolus ibi. Et vide eundem Barto. in. l. j. ff. de pre uaricatoribus. vbi dicit idem eſſe de eo qui cogno uit iura vnius. ⁊ demum ſe contulit cum parte ad uerſa. An autem aperiens litteras domini pape ſit ex communicatus? Rn̄. ꝙ non. quia nullo iure ca uetur. An autem ſcriptura confecta per falſum nota rium ſit nulla? Rn̄. Panor. in. c. fraternitatis. de hereti. de mente Inno. dicit ꝙ aut loquimur de in ſtrumentis confectis poſt falſitatem commiſſam. vel ante. Si ante. tunc exquo notarius tolerabat̉ in officio: valent. quia geſta ratione publici officij nō retractant̉ ꝓpter publicam vtilitatē. licꝫ poſtea ſequat̉ depoſitio ꝑ. l. barbarius. ff. de offi. pre. Sed inſtr̄a confecta poſt damnationē notarij. nō valēt vt in. d. c. fraternitatis. xxi Sed dubium eſt: quando ante damnationem notarij reperitur inſtrumentum habens plura ca pitula. Et in vno eſt admixta falſitas: an reprobet̉ totum inſtrumentum? Barto. in. l. ſi ex falſis. C. de tranſac. diſtinguit. ꝙͣ aut falſitas procedit ex vi cio notarij. ⁊ tunc inſtrumentum corruit in totum Et hoc placet Panor. ſicut dr̄ in teſte: vt ſi aliquaꝫ falſitatem adijciat teſtimonio ſuo. dictum eius in totum reprobat̉. qꝛ reperit̉ ꝑiurus. Sic eſt in nota rio. qui d̓r̄ quidam teſtis. Et hoc verum ſi eſt falſi tas circa ſubſtātialia negocij. vel circa circūſtātias eius: vt qꝛ debebat ſcribere. ꝙ ticius ꝓmiſit. x. ⁊ ſcri pſit. xx. Sed ſi falſitas eſt orta circa alia accidētalia Fo. CIII. vel extrinſeca: vt qꝛ ſcripſit contrahētes eſſe cōſan guineos: vel aliquid aliud qd̓ nō facit ad negociū: licet hoc ſit falſum. nō reprobat̉ inſtr̄m ꝓpter hoc: qꝛ illud nō ꝑtinet ad officium notarij. Idem in te ſte. Aut defectus non ꝓuenit ex vicio notarij. Et tunc aut cōcernit ſubſtantialia inſtr̄i: vt quia fuit omiſſa indicio ⁊ dies. Et tunc inſtr̄m corruit in to tum: vt notat̉ in. c. inter. de fi. inſtru. Aut defectus nō concernit ſubſtātialia negocij. Et debet tunc fi eri illa diſtinctio. aut negocia ſunt connexa: aut ſe parata. primo caſu nō corruit in totum. ſcd̓o ſic. vt in. d. l. ſi ex falſis. Sed Bart. in. l. eadem lege. ff. ad l. iul̓. repe. dat vnam limitationē ad p̄dicta. videlꝫ ꝙ inſtr̄a confecta ꝑ notarium damnatū ſunt nul la: qn̄ fuit damnatus ꝓpter falſitatem cōmiſſam in officio tabellionatus. Secus dicit ſi al̓s fuiſſet dā natus de falſo cōmiſſo tn̄ extra officium: vel ſit effe ctus infamis ex alia cā. tunc em̄ cōcludit ꝙ ſi illud officiū nō habet in ſe dignitateꝫ: vt qꝛ nō eſt nota rius principis: vt. l. j. C. de man. prin. vel nō hab̓ꝫ officium de publico: vt qꝛ nō eſt notarius in ban cho. ſed eſt aſſumptus a partibꝰ volentibꝰ: vt faci at publicum inſtr̄m. tūc nō videt quin talia inſtr̄a confecta ꝑ iſtum non valeant. quantūcunqꝫ ſit in famis: Mouet̉ ꝑ. l. ſi aliquid. C. de ſuſcep. ⁊ arg. li. x. que facit tm̄ mentionē de falſitate cōmiſſa in offi cio. Itē qꝛ notariatus nō eſt dignitas. ſed quoddā munus. Iteꝫ infamis pōt eſſe ꝓcurator. Inſti. de excep. Uide glo. ad hoc. de ſen. excō. decernimus. in ſexto. AMilla. Quō paterfa. debet rege re ⁊ corrigere familiam ſuam? Dic ꝓut̓ habet̉ in ſum. confe. li. iij. ti. xiij. q. j. ꝙ pa terfa. nō ſolum tenet̉ curam regiminis habere cir ca domeſticos.i. circa filios: vt exponit Augu. ſed etiā circa oēs ſuos ꝑ quos intelligunt̉ illi qui de fa milia ſua ſunt. ⁊ hec cura correctōnis. nō ſolum dꝫ eſſe verberū. ſed etiā exempli boni ⁊ verborū. quia eſt ſpēs elemoſyne: vt dicit Augu. Un̄ ſicut ad ele moſynā corꝑalem tenet̉ quis tēꝑe neceſſitatis: ita ad hanc. Si v̓o nec ſic corrigunt̉: tenet̉ eos abijce re a ſe. ſi credit ꝓbabiliter ꝑ hoc eos corrigi. Et ſine hoc in malicia ⁊ ꝑtinacia ꝑſeuerare: ne ſit patronꝰ criminis. ſicut ptꝫ in vxore fornicaria. ꝙ ſi credit ꝓ babiliter ꝑ hoc eos licentius peccare. ꝑ ſuā aūt cu ram ⁊ ꝑ ſuum timorē videt eos a multis. ⁊ ſi nō ab omnibꝰ malis ſe temperare. ei nno imputat̉ ꝑuer ſitas filiorum qd̓ tunc fieret ſi nō erit quod ſibi im putetur. Querit̉ ad dn̄s teneat̉ paſcere famulos ſuos tē pore infirmitatis. Et an teneat̉ ad omnes impen ſas: forte em̄ eget magna cura ⁊ diuturna. ⁊ in me dicinis eſt exponēda magna quātitas pecunie? de hac. q. vide ꝑ Bart. in. l. ſi cum dotē.§. ſin autē. ff. ſolū. matri. ⁊ in. l. in rebus. ff. como. Et cōcludit ꝙ ad magnas expēſas nō tenet̉. qd̓ intellige rōne fa mulatus. ſed alia rōne: vt qꝛ ꝓximus. ſi ille nō ha beat vnde ſibi ſubueniat: pōt implorare officium iudicis contra eum: vt ſibi ſubueniat. ſi eſt ſoluen do. Et idem poteſt facere pauper cum quocunqꝫ

Diuite. vide text. cum glo. notabili in. c. ſicut. xlvij. diſtin. An aūt famulo infirmo debeat̉ ſalarium: Rn̄. cōiter tenet̉ ꝙ nō. quia caſus contingens in ꝑſonā illius qui locauit oꝑas ſuas liberat cōductorem a mercedis p̄ſtatione: vt. l. ſi vno.§. Item cum qui dam. ff. loca. Hoc tn̄ limita. qn̄ ſalarium debet̉ ali cui rōne ꝑſone ſue dumtaxat. Secus aūt ſi dat̉ ſi bi etiam cōtemplatione aliorum ꝓut dat̉ ptāti. ha bet em̄ ſoluere ſuis iudicibus ⁊ alijs famulis. ad qͦ rum obligationem non liberat̉ ꝑ mortem. vide de hoc ſingularia sͣ. Aduocatus. ⁊. jͣ. Locatio. Quid de famulo qui cum dn̄o ſuo de ſalario nō conuenit. An poſſit poſtmodum petere ſalarium. Rn̄. Fede. conſilio. ccxviij. dicit. ꝙ ſi ille familiaris ꝯſueuerat oꝑas ſuas locare. ⁊ dn̄s cōducere oꝑas miniſtrorum. ꝙ ſalarium debet̉ eidem. ſaltem vſqꝫ ad ſummam. qua alterius oꝑa ⁊ miniſterio dn̄s fu iſſet conducturus. ar. l. ſi nō ſortem.§. libertus. ff. de condi. inde. Uide j. q. j. ſunt nō nulli. ꝑ Archi. vbi dicit ꝙ de aduocato ſpāliter videt̉ dicere lex ꝙ poſſit petere ſalarium incertum. ff. de var. cogni. l. j. Et ꝑ hoc dicebat. d. Nico. conta. ſcribēdo Fede. de hoc. ꝙ ſi in aduocato hoc eſt inductum. ergo in ceteris ius cōmune. tn̄ in hoc ſeruanda eſt conſue tudo patrie. vide etiam Bart. in. l. diuortio.§. qd̓ in anno. ff. ſolu. ma. ꝙ ſi famulus eſt cōductus ad laborandum in rure pro. xij. in anno. ⁊ exactis ſex menſibus in quibus minus laborat̉: vult diſcede re ⁊ petit medietatem p̄cij. ꝙ nō debet habere me dietatem. ꝑ. d.§. quod in anno. vbi Bar. dicit a ſi mili. ꝙ in poſſeſſionibꝰ lombardie. in quibus vno anno ſeminat̉ frumentum. In alio non. vel alia ſe ges minoris valoris. tunc totum biennium cōpu tabit̉ ⁊ inſpiciet̉. ſic in iſto famulo computabit̉ craſ ſum cum macro. Quid ſi promiſi tibi ſeruire ꝑ annum et aliquo tꝑe anni fui infirmus. nunquid teneor ſupplere tē pus quo fui infirmus? Rn̄. glo. in. c. ſi ꝓpter tua. de reſcriptis. li. vj. ꝙ nō. vt. l. cum heres.§. ſtichus ſi heredi. ff. de ſta. li. Querit̉. Quidam dedit furnum. ſiue molendi num in emphiteoſim. hoc adiecto. ꝙ deberet reci piens gratis cōquere. vel molere ꝓ iſto dante ⁊ fa milia ſua. demum excreuit multum familia iſtius vltra ſolitum. An teneat̉ coquere vel molere ꝓ om nibus. An ẜm numerum antiquum? Pe. ⁊ Abb. dicunt ꝙ ſic. Idem Panor. in. c. quanto. de cenſi. Et dicit ibi eſſe text. ẜm intellectum magis cōem. Nam exquo iſte recipiens poteſt ſe habere ad lu cra. ſcꝫ diminuta familia. Ita aucta: vt contrario rum eadem ſit diſciplina. niſi ſpeciem mutaſſet: vt puta. Effectus eſt ep̄s vel capitaneus. Et ſic tenet multam familiam. Quid de famulo ⁊ famula qui ſeruierunt dn̄o ſuo fideliter. ⁊ dn̄s non vult eis da re mercedem ꝓpriam ẜm conuentionem factam: nūquid poſſint occulte de bonis ſuis ſurripere vſ qꝫ ad debitum? Rn̄. Ri. in. iiij. di. xv. ꝙ licet tales peccent in modo accipiendi. tn̄ ad reſtitutionē nō tenent̉. Et ad p̄dicta facit quod notat Sco. in. iiij. diſ. xv. vbi querit an damnificatus ab aliquo poſ Familia ſit ſibi ſatiſfacere de bonis damnificātis? Et reſpō det ꝙ in duobꝰ caſibus pōt ſibi ſatiſfacere. Primo qn̄ ille damnificatus eſſet effectus diſpenſator bo norum damnificantis. ⁊ nō poſſet ſibi ẜm iuris for mam ꝓuidere. vt qꝛ nō habet teſtes. vel ꝓbatōes vel qꝛ eſt ꝑſona potēs cōtra quam nō adminiſtra ret̉ ſibi iuſticia. Scd̓o qn̄ inueniret de bonis illius vel aliquid ſibi donatum fuiſſet. Tamen ẜm. S. Ber. ⁊ alios: volens ſibi ſatiſfacere de bonis debi toris auctoritate ꝓpria peccat in ſeptem caſibꝰ mor taliter. Primus eſt. qn̄ pōt ſibi ꝑ viam iuris ꝓui dere ⁊ nihilominus ſibi facit ius. Scd̓s qn̄ eſſet iu dex publicus ⁊ in cauſa ſua vellet ipſemet iudicare quod eſt ꝓhibitum. C. ne quis in cauſa ſua iudi. l. vnica. Tercius quando debitum non eſt liquidū ſed dubium. ſcilicꝫ an debeat habere: vel nō. actor nanqꝫ probatio incumbit. Quartus eſt. quādo eſt periculum generandi ſcandalum contra aliuꝫ. vt quia alius culpatur de furto: vl̓ maleficio tuo. ⁊ ſic infamaretur indebite. Quintus eſt. quando eſſet periculum infamie proprie. vt quia reputaretur la tro vel vſurarius. ⁊ huiuſmodi. Sextus eſt. quan do poſſet eſſe periculum perſonale ſuipſius. vt qꝛ poſſet ſuſpendi pro latrone pro tali actu vel huiuſ modi. Septimus eſt. quando ſibi ſatiſfaciēdo mor taliter peccaret. poſtponēdo ſalutem anime ſue ꝓ recuperatione rei temporalis. quid enim prodeſt homini ⁊cͣ. Et Panor. concludendo predicta in. c. olim. el. j. de reſti. ſpo. de mente Inno. dicit. ꝙ etiā ſua auctoritate pōt quis accipere rem furtiue. dū modo ex hac acceptione nec malum. nec ſcandalū immineat. nec contra detinentem rem: puta. vxo rem. cui cuſtodiā illius rei cōmiſerat. vel contra fa miliarē ſuum vel quēcunqꝫ alium. tunc em̄ debe ret eam in locū priſtinū reſtituere. Quid ſi dominus faciat ſuos iurare ꝙ dicent ei ſi quem viderint. ſciuerint. vel audiuerint ſurripu iſſe aliquid de bonis ſuis? Rn̄. v̓ v̓. diſtinguendo ꝙ ſi iſte dominus probabiliter habetur truculen tus ⁊ ferus. nō tenentur ſeruare. quia illicitum fu it quod iuratum eſt. Si autem creditur manſue tus. ⁊ non niſi rationabiliter ꝓceſſurus. diſtingue quia ſi res tales ſunt. ꝙ pertineant ad cuſtodiam illius qui iurauit. ſeruari debet. puta. Si quis vi derit furem exportantem res que eius cuſtodie cō mendate ſunt. poteſt proſequi res furtiuas. al̓s te netur damnum reſtituere. Si autem non tenetur ad cuſtodiam illarum rerum. tunc ſi poteſt proba re. tenetur reuelare. ſi v̓o non poteſt probare. non debet reuelare. niſi talibus perſonis que poſſent ꝓ deſſe. ⁊ non obeſſe. Et ſi alio modo iurauit. non fu it licitum iuramētum nec̄ obligatorium. Idem in ſum. confe. lib̓. j. tit. ix. vbi dicitur ẜm Hugo. ꝙ ſi aliquis de teſtibus ſinodalibus ſciat ſolus crimen alicuius. non tenetur denunciare epiſcopo. licet iu rauerit dicere crimina que ſciret. niſi poſſet proba re. al̓s debet tacere. ne ſit proditor criminis. ij. q. j. ſi peccauerit. niſi hoc faciat ſecrete. cum ep̄s vel ali us cui reuelat ſecrete debeat corrigere huiuſmodi criminoſos. de hoc vide ſupra. Excommunicatio primo.

¶ Sed hic querit̉ de. q. quotidiana. An iſtis de nunciatoribꝰ ſinodalibꝰ plene credat̉: Rn̄. glo. in §. aliqn̄. iiij. q. iiij. ꝙ ſic. ſi denunciant notoria. Si v̓o aliud crimen: nō credit̉ eis niſi ꝓbent. ſꝫ Bar. in. l. diuus. ff. de cu. re. diſtinguit quedam eſſe ma leficia grauia. ⁊ in iſtis nō credit̉ eis. ⁊ ſic loquit̉. d. l. diuus. quedam ſunt maleficia nō grauia. ⁊ tunc qn̄qꝫ ꝯſtituit̉ denūciator ad denūciandum qd̓ re ipſa inuenit. Exemplum. Mittit̉ aliqͥs ꝑ ciuitatē ad accuſandum ludentes ⁊ portantes arma ⁊ ſimi lia leuia. ⁊ in iſtis credit̉ tali officiali referenti ſe ſic inueniſſe. Ita loquit̉ ẜm eum. l. j.§. quies. ff. d̓ of. p̄. vr. Si v̓o officialis non mittit̉ ad referendum id qd̓ videt. ſꝫ aliud qd̓ repperit ex auditu ⁊ fama alioꝝ. tunc talibꝰ officialibꝰ non creditur: ſed pro deſt vt perueniatur ad inquiſitionem. hec Bart. Et predicta vident̉ ſatis equa. ꝓ quibꝰ facit con ſuetudo generalis totius mundi. licet Panormi. in. c. preterea. d̓ teſti. co. deuiet a ſecūdo dicto. Quid autem dicendum de ſtatutis. ſeu conſue tudinibꝰ quarundam terrarum: que conſtituunt hmōi denunciatores. ſeu cāparios ad denuncian dum quoſcunqꝫ inuenerint in vineis vel hmōi: ſi ne damnum fecerint: ſiue non. etiam ſi nil omni no comederent vel auferent. immo qd̓ plus eſt te nent̉ denunciare ſi inuenerint canes intrantes di ctas vineas etiam ſi nil mali facerēt. qd̓ prima frō te videt̉ iniquitas. Sed dicendum ꝙ exquo dicte ꝯmunitates ꝯſenſerūt dictis ſtatutis. tales denū ciatores poterunt damnificantes denūciare. ⁊ me rito eis dici poteſt. Patere legem quam ipſe tu leris. Quid autem de ſentētijs ep̄oꝝ que fiunt quoti die. puta. quis amiſit anulum. Epiſcopus ad in ſtantiam illius fecit edictum. ꝙ ſiquis inuenit di ctum anulum: teneat̉ ſibi pn̄tare ſub pena excom mūicatōis ⁊cͣ. Ticiꝰ inuenit dictū anulū. ſꝫ qꝛ tan tūdē dēbat hr̄e ab illo qͥ amiſit dictū anulū nō no tificat. Querit̉ an poſſit ſalua ꝯſciētia retinere di ctum anulum in recōpenſatōem illius qd̓ hr̄e dꝫ. An v̓o teneat̉: hoc non obſtante: manifeſtare p̄la to. Et dicendum ꝙ inſpiciēdus eſt tenor lr̄aꝝ ep̄i. ſeu iudicum. Sunt em̄ q̄dam lr̄e comminatorie q̄ ſunt valde generales. vt puta. ꝙ petrus amiſit ta lem rem. ⁊ ꝙ ei furata ſit ꝯͣ deum ⁊ ꝯſcīam ⁊ malo animo ⁊ hmōi. Et in hoc caſu: ille qui habuit talē rem ⁊ retinet in ꝯpenſatōeꝫ: non eſt obligatus re ſtituere: nec etiam manifeſtare: exquo talis non habuit talem rem malo animo: nec ꝯͣ ꝯſcientiam. Uſte ⁊ nandt Sunt etiam q̄dam lr̄e que loquunt̉ magis ſpālit etiam facientes mentionem: ꝙ in caſu recompen ſationis vel hmōi teneant̉ manifeſtare. Et in hoc caſu dicendum ꝙ tenēt̉: vel reſtituere vel ſaltem indicare prelato: exqͦ ꝯſtat de eius voluntate. Erle. Feriaꝝ quedam dicunt̉ tem poranee. quedam repentine. quedaꝫ ſo lēnes. Temꝑanee ſunt que dant̉ ꝓ fru ctibꝰ colligendis: ⁊ ſunt duoꝝ menſium. gr̄a meſ ſium ⁊ vindemiaꝝ.ſ. vnꝰ ꝓ meſſibꝰ ⁊ alius ꝓvin. demijs. Et in omni terra dande ſunt ferie ꝓ meſ Fo. CIIII. Ferie ſibus. etiam ſi non creſcat ibi annona. quia homi nes communiter grano indigent ⁊ habent neceſ ſe ſibi aliquo temꝑe ꝓuidere. Sed ꝓ vindemijs non dabuntur niſi vbi ſunt vinee. vel ſaltem vbi eſt communis vſus vini. Et in his non poteſt fi eri ꝓceſſus iudicialis: niſi de conſenſu partium. exͣ eo. conqueſtus. Repentine v̓o ferie ſunt quas im perator indicit. vel ꝓpter victoriam quam fecit. vl̓ quia vxorem duxit. vel quia filius ei natus eſt: et hmōi. Et dicuntur repentine: quia repente ſiue ſubito indicunt̉. Et nullus preter principem eas in dicere poteſt. C. de ferijs. l. a nullo. Et has feri as populus tenet̉ obſeruare. ſaltem in publico. ex quo princeps poteſt eas indicere. Ferie v̓o ſolen nes: ſiue feſtiue. ſunt quedaꝫ ſolennitates que ha dentur in dicto. c. conqueſtus. ⁊ in. c. ꝓnuncian dum. de conſe. diſtī. iij.ſ. Natalis domini. ſancti Itephani. Ibhannis euangeliſte. Innocentiuꝫ. ſan. Silueſtri. Circūciſionis. Epyphanie. Septē dies dominice paſſionis. ⁊ Reſurrectionis cum ſeptem diebus ſequentibus. Aſcenſio. Penthec̄. cum duobus diebus qui ſequunt̉. Natiuitatis Iohannis baptiſte. Annunciationis dominice. ⁊ aſſumptionis virginis. ⁊ natiuitatis ⁊ purifica tionis eiuſdem. Duodecim apoſtoloꝝ. beati Lau rentij. Omnium ſanctoꝝ. ſancti Martini: ac die bus dominicis. Dedicatio ſan. Michaelis. Item dedicatio cuiuſcunqꝫ oratorij. Item rogationes. tribus diebus ante aſcenſio. domini. Et ille feſti uitates quas ſinguli epiſcopi in ſuis epiſcopijs cū populo ⁊ clero duxerint venerandas. Item ſtatu it Euſebius. ꝙ feſtum inuentionis ſancte Crucis v. nonas Mayſolenniter celebret̉. de conſe. diſt. iij. Crucꝭ. Item feſtum corporis Chriſti. vt in cle. ſi dominum. de reli. ⁊ venera. ſanctorum. Et nota ꝙ inter predictos dies ſunt quidam qui de facto non feſtantur: ꝙͣtum ad ceſſationem ab operibꝰ: ſed videntur abrogati per contrariam conſuetu dinem que in eis habet locum: cum non ita ſint d̓ precepto: ſicut eſt dominica ⁊ maiores illa. Iſti au tem dies ſunt tres dies rogationum. Quidaꝫ eti am non ſeruant omnes ſepcem dies paſſionis. nec etiam totam octauam paſce. etiam quo ad ceſ ſationem ab operibus. quia quaſi vbiqꝫ conſuetu do eſt in contrarium. Nota tamen ꝙ conſuetu do non excuſaret qͣꝫtum ad feſta iure diuini. De fe ſto autem dedicationis cuiuſcunqꝫ oratorij ẜuan da eſt cōſuetudo terre vl̓ parochie. licet de iure ali ud ſit. Idem dicendum de feſtis euangeliſtarum ⁊ quatuor doctorum principalium: ſeruandam.ſ. fore conſuetudinem. Et archid̓. floren. dicit in di ctis feſtis: ſine dubio: ceſſante conſuetudine poſſe operari. An autem epiſcopus cū clero ſine populo poſ ſit indicere feſtum? D. an. in dicto. c. conqueſtus. vt refert Panormi. ibi dicit. olim obtinuiſſe ꝙ nō per illam literam. Sed poſtea mutauit ſententiaꝫ dicens. ꝙ ſolus epiſcopus cum clero ſeu capitulo hoc poſſit. quia in his que tendunt in anime fauo rem: quilibet eſt ſubiectus epiſcopo. de fo. compe. cum ſit. Sed Panor. ibi tenet oppoſitum. Nam

Ferie non ſine myſterio in dicto. c. conqueſtus. ⁊ in dic. ca. ꝓnunciandum. fuit facta mentio etiam de po pulo. vnde ſcias. ꝙ licet in ſpectātibꝰ ad iuriſditio nem epiſcopi. poſſit ipſe cum capitulo facere ſtatu ta. vt circa punitiones maleficioꝝ. vt in. c. vt ani maꝝ. de ꝯſti. li. vj. Sed in alijs in quibꝰ vertit̉ int̓ eſſe alioꝝ: non poteſt epiſcopus ſtatuere ſine con ſenſu illoꝝ. vel ſaltem debent eſſe p̄ſentes. vt no tabiliter dicit Inno. in. c. veſtra. de loca. Idem te net Federi. Idem archi. in di. c. ꝓnunciandum. Credit tn̄ Panor. ꝙ vbi populus non haberet le gitimam caꝫ ꝯͣdicendi: non obſtaret ꝯͣdictio. Pu ta. Epiſcopus vult precipere feſtum ſancti alicu ius. qui traxit originem de illo loco: vel quid ſi mile. Quando debemus feſtū incipere? Rn̄. ꝙͣtum ad feriationem a veſpera in veſperam. exͣ. e. om̄es. Et intellige veſperam.i. ſero.ſ. ab vltima parte di ei precedentis ſeu vigilie.ſ. immediate poſt. xxiiij. horam vſqꝫ ad vltimam partem diei feſti. Et hoc intelligendum videt̉ de iure. Secus vbi eſſet con ſuetudo in contrarium: ꝓut de facto eſt quaſi vbi qꝫ. Et ideo arch. flo. in ſum. dicit ꝙ oꝑātes in ſab batis. vel vigilijs feſtiuitatum vſqꝫ ad terciam ho ram noctis ⁊ vltra quaſi ad mediaꝫ noctem. ex eo ꝙ ꝯmuniter perſone plus eo tempore in hoc vo lunt ſibi ẜuire ꝙͣ alio. Et niſi quis illo temꝑe labo raret: vt ceteri: amitteret in magna parte concur ſum ꝑſonaꝝ vnde ⁊ lucrum: videt̉ hoc poſſe tole rari. attento more generali patrie in hmōi. ꝙͣuis em̄ ſtatutum eccleſie in obẜuatione ceſſationis ab operibꝰ diebꝰ feſtiuis ſit de veſpera in veſperam. ſ. ſero. de conſe. diſt. iij. ꝓnunciandum. tamē mos patrie multum habet modificare inchoationem ⁊ terminationem feſtoꝝ. cum etiaꝫ habeat tollere ⁊ inſtituere ipſa feſta. ar. de conſe. diſt. iij. rogatio nes. Et precipue attento. ꝙ poſt ſero diei feſti poſ ſent laborare ẜm illud. c. ꝓnunciandum. cum ta men non operent̉ ꝯmuniter vſqꝫ ad mediam no ctem. ⁊ ſic videt̉ admittenda talis compenſatio. Sero vigilie cū ſero feſtiuitatis. Si tamen ab offi cialibꝰ ad quos ſpectat talia regulare ordinaret̉. ꝙ poſt primam horam noctis. vel ſecundam ſub cer ta pena nullus oꝑaret̉ melius eſſet. ⁊ tunc omnes tenerent̉ ẜuare. ⁊ ẜuando nulli eoꝝ fieret preiudi A quibꝰ abſtinendum eſt in feſtis? Rn̄det̉ vt cium. homines meliꝰ poſſint vacare diuinis. debent ab ſtinere ab omni opere ſeruili.i. non ſolum a pecca to. ſꝫ etiam a mechanicis ⁊ agricultura ⁊ hmōi. vt nec mercatum fiat. nec placitū. nec aliquis ad pe nam iudicet̉. vel ad mortem. nec iuramenta fiant niſi ꝓ pace. hec tn̄ intellige quo ad iuramēta iudi cialia. In alijs v̓o ꝯſilium eſt. Quid autem intelligat̉ ꝑ opus ẜuile: quod eſt ꝓhibitum: Dic ẜm Ri. in. iij. diſt. xxxvij. ꝙ qd̓ dam eſt opus ſeruile materialiter. ſꝫ non formali ter ſeu finaliter. vt eſt ſcribere vel portare ligna vl̓ lapides. non ꝓpter lucrum ſꝫ ad edificationem ec cleſiarum. ⁊ tale opus ſeruile non ꝓhibet̉ hoc pre cepto. Quoddam eſt opus ẜuile formaliter ⁊ fina liter. ſed non materialiter. vt cū quis in corde ſuo meditatur aliquod ſcientiale. ordinatum vt ad ꝓ ximum ⁊ ꝓprium finem ad lucrum temporale. vt eſt in aduocato qui ſtudet ꝓpter lucrum conſeq̄n dum. Tale enim opus ſeruile non ꝓhibetur ſub pena peccati mortalis. Quoddam eſt opus ſerui le materialiter ⁊ finaliter ſeu formaliter. Quando ſcilicet ordinatur ad lucrum tanqͣꝫ ad ꝓximum ⁊ ꝓprium finē: vt portare ligna vel lapides. vel ſcri bere principaliter ꝓpter lucrum ⁊ huiuſmodi. E hoc opus ſeruile prohibetur ꝓ pena peccati mor talis. Et hec diſtinctio facit ad multas queſtio nes. Et primo an liceat laborare in feſtis ad edifica tionem eccleſiarum ⁊ piorum locorum ꝓprios red ditus non habentium. Et dicendum eſt per pre dictam diſtinctionem: ꝙ ſic. quia licet tale opus ſit ſeruile materialiter: non tamen finaliter. Et ꝓ pter hoc dic Monal. ꝙ diebus dominicis ⁊ pre cipuis feſtis etiam beate virginis er apoſtolorum Petri ⁊ Pauli. ⁊ etiam die paſſionis poſſunt ho mines arare agros pauperū: ⁊ laborare ad opus eorum. Et ſimiliter ſi non ſit prohibitum ad edifi cationem eccleſiarum ⁊ piorum locorum proprios redditus non habentium. vt ad portandum li gna ⁊ lapides ⁊ ſimilia. Dum tamen ꝓpter huiuſ modi laborem audire miſſam ⁊ diuina officia ad que homo tenetur: non dimittat. Non tamen p̄ dicta licet facere diebꝰ paſche ⁊ pentheco. niſi al̓s ꝯſuetudo eſſet ꝑ ep̄m approbata. ⁊ non licet tunc laborare ꝑ totam diem. vel vſqꝫ ad magnam fati gationem. Secundo queritur an liceat ſcholaribꝰ vel do ctoribus in feſtis ſtudere? Et patet reſponſio per predicta ꝙ ſic. quia dato ꝙ tale ſtudium ſit ſerui le finaliter. non tamen eſt ſeruile materialiter. im mo poteſt dici ꝙ in multis: tale ſtudium non eſt ſeruile etiam finaliter. quia multi ſtudent: nō pͥn cipaliter ꝓpter lucrum ſꝫ ꝓpter ſcientiam conſeq̄n dam. Et hoc eſt quod dicit Panormita. in. c. om nes. extra eo. ꝙ nullo iure ſtudium ꝓhibetur. im mo ſuadetur in. c. nunqͣꝫ. de conſe. diſtī. v. Et ma xime ſtudium ſuadendum eſt iuuenibus. quia re licto ſtudio: voluptatibus intendunt. immo ad eccleſias vadunt vt videant pulcras dn̄as. Tercio queritur. vtrum ſcholares legentes di ebus feſtiuis excuſentur. licet habeant aliquale ſalarium. Et patet reſponſio per predicta ꝙ ſic qꝛ principaliter non legunt ꝓpter lucrum. Quia le ctura datur eis potius vt doceantur qͣꝫ doceant: vt ſic ſe aſſuefaciant: nō tamen debent facere prin cipaliter propter lucrum. Sed in conſequentiam non nocet: dummodo legant illis horis: quibus neceſſario non inſtatur circa diuina. Doctores ta men legentes principaliter ꝓpter lucrum: neſcio a peccato excuſare. Idē de ſcholari. qꝛ tunt eēt opꝰ ẜuile ⁊ materialit̓ ⁊ finaliter. ¶ Quarto quero. an in p̄dictis diebus liceat ve nari. piſcari. vel aucupari. Reſponſio patet ex p̄ dictis. Nam ſi quis talia operatur principaliter ꝓpter lucrum: tunc ꝓhibetur. quia tunc eſt opus

ſeruile materialiter ⁊ finaliter. Secus ſi non prin cipaliter ꝓpter lucrum ſꝫ ad recreationem. Licet in conſequentiam ſibi reſultaret aliqua vtilitas tem poralis. vtputa. ꝓ vſu ſuo ⁊ familie. Quinto querit̉. An liceat ſcribere in feſtis? Re ſpōſio patet ex predictis. Nam locare oꝑas ⁊ pro precio facere vt faciūt ſcriptores conducti ad hoc. hoc nullo modo licet: quia eſſet opus ẜuile mate rialiter ⁊ finaliter: ſꝫ lectiones ſuas notare. vel ſer mones poſtillare. vel ſcribere. quos notant ſtilo. vel plumbo facere poſſunt. preſertim ſi al̓s nō poſ ſent memorie retinere. Et hoc patet: quia hoc ca ſu non eſt opus ẜuile finaliter. Secus ſi tales loca rent oꝑas ſuas ad p̄dicta facienda. vel ad corrigē dū libros alienos. nam tunc eſſet opus ẜuile vtro qꝫ modo. Sexto querit̉. quid de deſignatoribꝰ qͥ diebꝰ fe ſtiuis fere per totam diem morant̉ in eccleſijs de pingendo ſeu retrahendo in tabulis ſuis figuras pulcras: quas reperiunt in pariete. An liceat. Di ci poteſt per predicta ꝙ ſic. quia ibi non eſt opus ẜuile finaliter principaliter. ſꝫ principaliter hoc fa unt vt adiſcant. lꝫ in ꝯn̄tiaꝫ in futuꝝ ⁊ de lonqin qͦ lucꝝ ꝯſequant̉. Septimo. quid de citariſtis ⁊ alijs qui ſuis vtū tur inſtrumentis in feſtis. An liceat. Rn̄ſio patet ex predictis. Naꝫ ſi faciunt principaliter ꝓpter lu crum: videt̉ opus ẜuile vtroqꝫ modo. ⁊ ſic ꝓhibi tum. Et ſi hmōi inſtrumentis vtunt̉ in coreis et hmōi etiam ſine lucro: non licet. niſi cum tircum/ ſtantijs que requirunt̉ in coreis: quas videsͣ. ca pi. Corea. Nota tamen. ꝙ quatuor de cauſis licitum eſt operari in feſtis. Prima eſt neceſſitas. Unde ẜm v̓v̓. ſegetibꝰ iacentibꝰ in agro. aut fenis in prato. ſi īmineat tempeſtas vel pluuia: poſſunt inde re moueri. Item non credunt̉ peccare carnifices et pincerne: qui in feſtis preparant ea que comede re debent in craſtino. ſi non potuerunt in die pre cedenti cōmode preꝑare: aut preparata ſine peri culo reſeruare. Item ob neceſſitatem vident̉ excu ſari barberij. ⁊ minutores ac paratores equorum ſi in feſtis hoc faciunt principaliter ꝓpter neceſſita tem eoꝝ quibus ſeruiunt. Secus ſi ꝓpter cupidi tatem lucri. Sed ⁊ illi qui de talibꝰ requirunt̉ eos excuſant̉. ſi aliter ſibi non poterant comode preui dere. Alioquin non excuſant̉ ẜm. v̓ v̓. ⁊ Rod̓. ſed quo ad barbitonſores barbam radentes. non vi deo que cauſa rationabilis ⁊ excuſabilis poſſit oc currere: ꝙ nō poſſint diferre poſt feſta. Idem di cendum de vectoribꝰ peregrinoꝝ in vehiculis aut iumentis: qui non ꝓpter queſtum tm̄ ſꝫ principa liter ꝓpter neceſſitatem eoꝝ quibꝰ hmoī opera im pendunt ẜm Monal. Adde etiam predictis qd̓ notat Archi. floren. in ſum. ꝙ cuilibet licitum eſt laborare ꝓ ſuſtentatōe ſui ⁊ familie in feſtis quā do alio modo nō poteſt ſuſtentari. Ita tamen ꝙ non dimittant̉ diuina. Et hoc etiam licet in maio ribꝰ ſolennitatibꝰ. Erit tn̄ bona cautela hoc facere cum diſpenſatione ep̄i. Ferie Fo. CV. Sed quid de molēdinis? Rn̄. ẜm. v̓v̓. In mo lendinis ad ventum vel ad aquam: que abſqꝫ ma gna opera hominis exercent̉. Credo ẜuandaꝫ cō ſuetudinem regionis: non ꝓhibitam a prelatis. Molendina v̓o cum iumentis: debent conqui eſcere. Quid de viatoribꝰ ⁊ curſoribꝰ. Rn̄. Aſten̄. de mente Rod̓. ꝙ ſiue hec faciunt ꝓ pecuniā ſiue nō non audet eos condemnare. Secunda cauſa ope randi in feſtis dicit̉ raritas. Et ideo extra de ferijs ca. licet. dicit̉. ꝙ diebꝰ feſtiuis ⁊ dominicis licet ca pere allecia. quia non ſemꝑ piſcari poſſunt: ſꝫ tem poribꝰ determinatis. Tercia cauſa dicit̉ paucitas Non em̄ ꝓpter quodlibet modicum opus quis peccat mortaliter: operādo in feſtis. vt ſi in vinea vel in agro purget quid modicum quod reſtabat per incuriam. vel reꝑet fracturam in ſepe ⁊ hu iuſmodi. Sꝫ qͣntum opus homo ſine peccato facere poſ ſit: recurrēdum eſt ad arbitrium boni viri. Quar ta cauſa dicit̉ pietas. Pietas enim ſuadet dari tu tores ⁊ curatores pupillis. ⁊ alijs miſerabilis per ſonis etiam diebꝰ feſtiuis. Suadet etiam pertinē tia ad pacem ⁊ concordiam. vt. C. e. l. fi. Poſſunt etiam omnibꝰ diebꝰ feriatis agi ea que ſunt volū tarie iuriſditionis: vt adoptio. emancipatio. excō municatio. abſolutio. vbi nō requirit cauſe cogni tionē. puta in criminibꝰ notorijs ⁊ manumiſſione C. e. l. actus.§. in his. Quid de illis qui in vigilijs feſtoꝝ feriandoruꝫ mittunt equos vel alia ad ferendum neceſſaria in die feſto. Rn̄. Rod̓. ꝙ ſi ea que afferunt ſunt ne ceſſaria ad diem feſti. Ita ꝙ ſine eis non poſſent ipſum commode tranſire nec ante ſuper his haben dis ſibi poterant ꝓuidere: poſſunt excuſari ꝓpter neceſſitatem. al̓s non: maxime ſi faciant hoc in fe ſto. vt habeāt ſua vehicula. ⁊ alia ad qͦtidiana ope ra exercenda. Per huiuſmodi enim neceſſitatem ſuut excuſabiles vectores mercium ⁊ vinoꝝ ad lo ca remota: cum ſine graui incōmodo non poſſent in feſtis vacare ab eundo ⁊ quadrigando. Idem Aſten̄. Quid de illis qui a dominis ſuis operari cogū tur in feſtꝭ. Rn̄. ẜm. v̓ v̓. ſi iuſto metu inducti hoc faciunt excuſantur. al̓s tenent̉ non obedire niſi in licitis ⁊ honeſtis. Qui v̓o debent dominis ſuis ve cturam bladoꝝ ⁊ afferunt diebꝰ feriandis: vt die bus alijs vacare ꝓprijs laboribꝰ liberiꝰ poſſint: nō ſt̓ excuſabiles: niſi forte ad hoc arta neceſſitas eos cogat. Idem Aſten̄. An autem predicti qui compelluntur laborare in feſtis: poſſint ꝑcipere mercedem ſuam? Dic ꝙ ſic: ne domini ꝓpter hoc ꝓcliuiores ad operari fa ciendum reddant̉. Et ne ob delictum ſuū como dum conſequant̉. Quid de euntibꝰ ad mercata: que fiunt in feſtꝭ. Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si aliquis hoc faciat non conſuetu dinarie: ſed ꝓ ſua neceſſitate: non credo ꝙ peccet mortaliter. Secus ſi conſuetudinarie. ſeu lucran di cupiditate: maxime ſubtrahendo ſe a diuinis.

Feudum Aut etiam ſi hmōi mercata ꝓhibita ſunt a prelat illius loci. ſeu forſitan excommunicata. Bercata tamen que ex quadam neceſſitate fiunt de victua libꝰ ⁊ neceſſarijs ad diem aliquam: non credo illi cita eſſe. dum tamen ꝓpter hoc non ſe ſubtrahant a diuino officio. Fran. āt de may. in tractatu de. x. p̄ceptis dicit. ꝙ in duobꝰ caſibꝰ eſt peccatum mor tale. Primo ſi die dominica temꝑe quo debet miſ ſam audire intendat mercationi. qꝛ non ꝯpatiunt̉ ſimul ⁊ ſemel. miſſam audire ⁊ mercationem face re. Secundo eſſet peccatum mortale. quando epi ſcopus excōmunicaret omnes vendentes tali die quia in hoc ꝙ excōmunicat: ꝓhibet. Sed dicere ꝙ aliquis poſt miſſam vel comeſtionem veniens ad foꝝ ⁊ hmōi: peccet mortaliter: non dicerem. qꝛ illud non eſt a iure diuino ſꝫ ab eccleſia. Sed eccle ſia ſuſtinet. ⁊ non intendit ponere laqueum filijs ſuis. Et ideo credo ꝙ nō peccet mortaliter. ⁊ mul ti ſunt huius opi. Idem pe. de pal. Idem archi. floren. Quid de itinerantibꝰ die dominico. poteſt dici ꝙ itineratio tempore miſſe eſt periculoſa. niſi au dita miſſa. ſꝫ poſt miſſaꝫ vel comeſtionem pōt fieri ⁊ eccleſia ſic vtit̉: vt ep̄i ⁊ alij. nec credo ꝙ ſit morta le. hec Fran. vbi sͣ. Querit̉ de qōne quotidiana. Epiſcopus fulmi nauit ſententiam excōmunicatōis ꝯtra laborātes in feſtis ab eccleſia p̄ceptis. quidam ob neceſſitatē quandaꝫ imminentem. Puta. blada erant in cam pis. vel fena. imminebat tempeſtas ⁊ hmōi. Item cauſa pietatis circa edificatōem cuiuſdam mona ſterij aut eccleſie ſacerdotis pauperculi laborauit ⁊ hmōi. an p̄dicti incurrant excōmunicationem. Rn̄det̉. ꝙ aut iſte ep̄us expreſſit in tali ſententia. ꝙ nullus in feſtis laboret nec cauſa neceſſitatis vl̓ pietatis vel hmōi. ⁊ tūc dico ꝙ talis ſententia nō tenet ⁊ eſt omnino nulla. quia ꝯtinet intolerabi lem errorem. quia eſt ꝯͣ iura expreſſe. quia cōtra. c. fi. exͣ de fer̄. ibi niſi neceſſitas vrgeat. vel pietas ſua deat. ⁊ ꝯͣ. c. licet. eo. ti. vbi eccleſia indulget: circa ca ptionem alletioꝝ in diebꝰ dominicis ⁊ alijs feſtis non maioribꝰ. ſine quibꝰ tamē alletijs vita huma na etiaꝫ cōmode pertranſire poſſet. Si autem nō expreſſit cauſam neceſſitatis. nec pietatis. tunc di co ꝙ talis ſententia debet intelligi ẜm ius ꝯmune ⁊ interp̄tari. hoc eſt ꝙ ꝯfirmet ius ꝯmune ⁊ tunc intelligit̉. ꝙ non liceat laborare in feſtis: exceptis caſibꝰ de iure ꝯceſſis.ſ. neceſſitate. pietate ⁊ rarita te. Si tamen qͥs laboraret in feſtis: non exiſtente aliqua de p̄dictis cauſis. tunc incurreret excōmu nicationem. Per idem dici poteſt de excommuni catione lata ꝯͣ illos qui non audiunt miſſam in di ebꝰ dominicis in eccleſia parochiali: ſꝫ audiunt in eccleſijs mendicantium. dico ꝙ talis ſententia nō tenet. quia eſt ꝯͣ iura. vtꝫ in. c. vt dominicis. exͣ de paro. vbi nō inhibet̉ parochianis qͥn poſſint au dire miſſam in eccleſijs mendicantium. immo eis ꝯcedit̉. ſꝫ illud ca. ſolum ꝓhibet ꝙ parochiani di miſſa eoꝝ eccleſia parochiali: vadant ad aliam ec cleſiaꝫ parochialem. De hoc vide. jͣ. c. Miſſa. Itē ſicut attentatum contra ius eſt ipſo iure nullum. vt in. c. vides. x. di. ⁊ in. l. non dubium. C. de leg. Ita etiam attentatum contra conſuetudinem ge neralem totius orbis: eſt nullum. vt in. c. in his. ⁊ c. catholica. xj. di. Item ſicut ep̄us non pōt artare ius ꝯmune nec facere ꝯſtōneꝫ qͦ ius ꝯmune artet̉ Ita nec facere pōt ꝯſtitutōeꝫ qua ꝯſuetudo gene ralis arceat̉. Eudum eſt rei immo bilis: facta ꝓ homagio: beniuola ꝯceſſio Et nota ẜm Pe. helie in tractatu ſuo d̓ feudis. ꝙ de natura huius ꝯͣctus eſt ꝙ dominus retinet ſibi directum dominium ⁊ ꝓprietatem. vt in li. feu. ti. Quibꝰ cauſis feu. amit. c. vnico. ſecun do. quia vtile dominium tranſit in vaſallum. Qd̓ patet. quia vaſallus pōt quaſi vendicare. vt in li. feudoꝝ titulo. de inueſtitura de re. ali. facta. c. vni co. Eſt ergo quaſi dominus. al̓s non vendicaret. ff. de au. ⁊ ar. le. l. qͥntꝰ. Tercio qꝛ dn̄s hꝫ ciuilē poſ ſeſſionē. Quarto qꝛ vaſallus hꝫ naͣlē poſſeſſionē qꝛ vaſallus appellat̉ fructuariꝰ. ſꝫ vſufructuariꝰ poſſi det naturalit̓. vt. ff. de acqͥr. poſ. l. naturalit̓. Dico tamen ꝙ ius vaſallicum poſſidet ciuiliter ⁊ natu raliter: quia p̄ſcribit. qd̓ non faceret niſi ciuilit̓ poſ ſideret. Quinto hmōi contractus ꝯſiſtit in īmobi libꝰ. Sexto. quia ſi vaſallus domino conſtitutum ſeruitium non preſtiterit: repellit̉ a feudo. Septi mo quia ſine voluntate domini feudum alienari non poteſt. Octauo quia feudatio regulariter fit in perpetuum. Nono quia dominus habet mit tere in poſſeſſionem vaſallum. Decimo quia ſi ſit controuerſia inter vaſallos dominus recognoſcit Sed ſecus eſt in emphiteota. Ratio diuerſitatis. quia in contractu fendali dominus habet vaſal lum: mediante iuramento perſonaliter obligatū. Et ideo cum habeat iuriſditionem in perſonam. multo fortius in rem. Sꝫ dominus habet emphi teotam obligatum ratione rei. nec habet aliquod ius ꝙͣdiu penſio ſoluatur. Ideo recognoſcere nō poteſt. Undecimo vaſallus non poteſt ſine domi ni voluntate feudum impignorare. ſed emphiteo ta bene poteſt. Ratio diuerſitatꝭ. quia ſi vaſallus rē pignori obligaret. creditor interim reciꝑet fru ctus. Et dominus interim ex hoc pateretur dam num. quia de fructibꝰ domino ſeruire tenetur. ſed vbi emphyteota rem pignori obligat. dominus ex hoc nullum damnum patitur. cum emphiteo ta teneatur domino preſtare penſionem in pecu nia conſiſtentem. Et ideo licet alius recipiat inte rim fructus. emphiteota ſoluendo dn̄o penſionē ſatiſfacere pōt. Duodecimo. quia vaſallus alteri feudum dare non poteſt ſine domini voluntate. Sꝫ emphiteota bene poteſt donare. Ratio. quia magis eſt obligatus domino vaſallus ꝓpter fide litatem ꝙͣ emphiteota. Cum perſonam ipſius va ſalli elegerit. Ita ꝙ alium ſubrogare non poteſt: inuito domino. Sed licet emphiteotā alium loco ſui ſubrogare non poſſit alienando: tamen hoc ſi bi permittitur ꝓpter liberalitatem. cum ita poſſit

Feudum alijs rem meliorare: ſicut ipſe. Terciodecimo femi na non poteſt ſuccedere in feudum: niſi fuerit cō nentum. Sed femina in re emphiteotica ſuccede re poteſt. Ratio diuerſitatis. quia feudum dat̉ ꝓ pter ſeruitium. Sed mulier non pōt ita bene ẜui re: ſicut homo dn̄o. Sed res dat̉ in emphiteoſim ꝓpter melioratōeꝫ. ⁊ ita bene pōt meliorare ml̓r ſi cut homo. Aſten̄. tamen dicit. ꝙ hoc fallit in duo bus caſibꝰ. Unus eſt ſi ſit feudum femineū vel fe mine conceſſum. tūc em̄ deficientibꝰ maſculis ad feminas ꝑtinebit. vt in titulo de beueficio femine Secūdus eſt ſi ſit tali pacto acqͥſitum. vt.ſ. defici entibꝰ maſculis ad feminas deuoluat̉. quia qd̓ fu it actum eſt ẜuandum. vt in tit. de ſuc. feu.§. filia Quartodecimo vaſallus non poteſt alium vaſal lum facere ſine domini voluntate. ſꝫ emphiteota poteſt. Ratio diuerſitatis. quia res dat̉ in emphi teoſim ꝓpter melioratōem: ſꝫ ita bene poteſt melio rare. ſecundus: ſicut primꝰ. iō ꝯſenſus domini nō requirit̉. ſꝫ feudum dat̉ ꝓpter ẜuitium. Et qꝛ po teſt non eque bene ẜuire ſecūdus ſicut primus. iō requirit̉ ꝯſenſus domini. Quintodecimo quia pē ſio non preſtat̉. īmo preſtat̉ ẜuitium certum vel in certum ꝓut fuerit ꝯuentum. Item ꝙ non preſtat̉ aliquid ꝓ introitu. Sextodecimo. qꝛ vaſallus nō tenet̉ preſtare ẜuitium niſi fuerit reqͥſitus a dn̄o. Secus in emphiteota. Ratio diuerſitatis. qꝛ em phiteota tenet̉ preſtare certam penſionē certa die Dies autem interpellat ꝓ domino. vaſallus autē non tenet̉ domino. niſi ſciat ꝙ indigeat. Decimo ſeptimo vaſallus poteſt feudum dimittere ſine do mini voluntate. ſꝫ emphiteota non poteſt. Ratio diuerſitatis: qꝛ feudum dat̉ amore vaſalli. ⁊ vt ali quaꝫ vtilitatem ꝯſequat̉. ideo nimiꝝ ſi ſine domi ni voluntate pōt renunciare. Sed res dat̉ in em phiteoſim ꝓpter melioratōꝫ ⁊ ꝓpter vtilitatē dn̄i.ſ. vt res melioret̉. iō nimiꝝ. ſi ſine dn̄i volūtate renū ciare non poteſt. Res īmobiles eccleſie de nouo non pn̄t dari in ſendum. Nam ⁊ p̄lati hoc iurant. Sed res q̄ priꝰ erant feudales. poſſunt iteꝝ infeudari. puta ſi va ſallus ꝓpter aliquaꝫ cāꝫ p̄dat feudum: vel moriat̉. poterit p̄latus ꝯcedere filio eiꝰ vel alteri. exͣ de feu. ex parte. Quomodo acquirit̉ feudum? Rn̄. ẜm Hoſti. quadrupliciter. Primo ꝑ inueſtituraꝫ. puta. cum aliqͥs tradit alicui poſſeſſionem rei īmobilis cor poraliter. vel cum haſta. vel cū baculo. aut aliquo tali a domino qͥ dicit ſe ꝑ hoc inueſtire. Secundo acquirit̉ ꝑ id qd̓ loco inueſtiture habet̉ vt cum do minꝰ dicit alicui vade in poſſeſſionem illius feudi ⁊ teneas ꝓ fendo. Tercio acquirit̉ p̄ſcriptione. vt Ifcure pptl li. xxx. annis tenuit feudum ⁊ dn̄o ẜuiuit. licet in ueſtitus nō fuerit. Quarto acquirit̉ ꝑ ſucceſſionē non quidem ex teſtamento ſꝫ potius ab inteſtato nec em̄ valet aliqua ordinatio defuncti in feudo fa cta. Natura autem huius ſucceſſionis talis eſt ꝙ aſcendentes non ſuccedunt in feudo. puta. pater filio. Deſcendentes autem ſic. Et primo qd̓ filius patri: ⁊ non filia. Item nepos ex filio: ⁊ nō neptis Fo. CVI. Et ſic in infinitum. Poſtea v̓o ſuccedunt collate rales. ⁊ iſti de ꝯſuetudine imperij non ſuccedunt. ſꝫ ſolus filius. quo deficiente reuertit̉ ad imperato rem: ⁊ ꝯfert cui vult. Et ẜm Hoſti. In omni feu do ſtatim facta inueſtitura. requirit̉ iuramentum fidelitatis. niſi ex pacto remiſſum ſit. Et fiet his v̓ bis vel ſimilibꝰ. Ego talis iuro ad ſancta dei euan gelia. ꝙ abhinc in antea ero fidelis tali. ſicut debet eſſe vaſallus domino ſuo: nec id: qd̓ mihi ſub no mine fidelitatis ꝯmiſit. pandam alij ad eius detri mentum: me ſciente. Et nota ꝙ vaſallus obligat̉ dn̄o ẜm ꝙ ꝯuentū eſt. ⁊ ẜm ꝙ feudi natura ⁊ cau ſa ⁊ regionis ipſius ⁊ vicinaꝝ ꝯſuetudo reqͥrit qͥbꝰ deficientibꝰ poterit vti iure ſcripto. In pluribꝰ autem obligat̉ vaſallus dn̄o. Pri mo ne ſit ei in aliqd̓ damnum de corpore ſuo: ſꝫ vi tabit ⁊ impediet. Secundo ne id qd̓ dominus fa cere intendit: ⁊ facile poteſt fieri reddat ei difficile vel impoſſibile.ſ. latenter ꝯtra ꝓcurando. Tercio ne reuelet ſecretum ſui domini alicui maxime qui poſſet obeſſe. Similiter nec illa ꝑ que minus tutꝰ fieret. Quarto ne ſit contra eius iuſticiam vel ho neſtatem.ſ. dehoneſtando filiam vel vxorem. ma culando eius famam dicto. facto vel ꝯſenſu. Quī to ne aliqd̓ damnum in temꝑalibꝰ ei faciat. vel vti litatem impediat. Sexto vt fideliter p̄beat ei ꝯſili um quo ad verbum ⁊ auxilium.ſ. de rebꝰ ⁊ ꝑſona ſua ꝓbant̉ hec in li. feu. de forma fide. c. j. xxij. q. v. c. de forma. extra de iureiur̄. c. ego. Item licet va ſallus non debeat eſſe ꝓ alijs contra dominum ſu um. extra de poſtu. c. fi. tamen ꝓ ſe ⁊ ſuis homini bus. poteſt ⁊ petere ⁊ defendere ius ſuū. ar. de iu reiur̄. petitio. Quibꝰ ex cauſis amittat̉ feudum. Rn̄. Hoſti. Primo qd̓ amittit̉. ſi vaſallus fuerit clericꝰ vel re ligioſus. quia nec tales ſuccedūt in feudo. xxiij. q. viij.§. j. Secundo amittit̉ ſi heres vaſalli ſtetit ꝑ annum ⁊ diem ꝙ non petierit a domino inueſti turam feudi. Similiter ⁊ ſi ipſe vaſallus poſt mor tem domini non petierit ab heredibꝰ domini. vt in li. feudo. in quibꝰ cauſis feu. amit. c. j. Et hoc ve rum: niſi ipſe vaſallus fuerit minor annis. xiiij. qꝛ talis non cogitur fidelitatem facere. Item niſi ſit miles qui habet pro termino annum ⁊ menſem. Item niſi iuſta cauſa impedierit. vt in li. feudo. de ꝓhi. feu. alie. per lotarium. Et intelligitur iuſta cā vt per mortem. vel capitales inimicicias. vel aliaꝫ iuſtam abſentiam. Tercio amittitur. cum vaſal lus tribꝰ vicibꝰ coram paribus ⁊ huiuſmodi reqͥ ſitus fidelitatem iurare noluerit: qͣꝫuis dominus paratus ſit facere inueſtituram. Quarto ſi vaſal lus infeudauerit feudum alia lege ꝙͣ ea: quaꝫ ipſe habet. vel in talem vaſallum qui feudum ſeruare non poteſt. Quinto ſi vaſallus interfecit ſuum ꝓ prium germanum vel germani filium vel aliquid conmiſerit qd̓ paricidij nomine cōtineat̉ ad hoc. vt totam hereditatem habeat. De paricidis ha bes. jͣ. Paricida. Sexto ſi vaſallus dimiſit domi num ſuum in prelio: non mortuum nec ad mor tem vulneratuꝫ. Similiter ꝓpter alias multas in

Feudum gratitudines: que enumerantur in li. feudo. in ti. qui. mo. feu. amit. c. j. ⁊. ij. Septimo ſi vaſallus ſci enter negauerit feudum aut partem. aut conditio nem eius. Secus ſi ignoranter. ꝙ ſi vaſallus non vult oſtendere de parte feudi: preſumetur ꝙ totū teneat in feudum. Octauo ſi vaſallus feudum ali enauerit. Et ſi quidem ꝓ parte alienauerit: illam partem amittit. ⁊ libere ad dominū reuerte nul la p̄ſcriptione obſtante. Nec ꝓderit vaſallo ſi ptꝰ factam alienationem recuperauerit feudum ip̄m niſi ignoranter alienaſſet. Nono ſi vaſallus dn̄m accuſauerit. aut ſi teſtimonium contra ipſum tule rit in cauſa non tm̄ criminali ſꝫ etiam ciuili. Licet quidam dixerint ꝙ in ciuili poteſt. Decimo ſi va ſallus vocatus a domino: ꝙ ſecum vadat in expe ditione publica. puta. vocatus ab imꝑatore vt ſe cum veniat romam ꝓ ſuſcipienda corona ⁊ hmōi non venerit. nec alium ꝓ ſe domino ſuo acceptuꝫ miſerit. vel ei ſtipendia milicie non dederit. Et qͥ dem quando ꝓpter fidelitatem non ſeruataꝫ amit titur feudum: non intelligit̉ ipſo iure: ſed per ſen tentiam. Si v̓o alienatum fuerit: ipſo iure perdit̉ ẜm Inno. Quando dominus amittit ius qd̓ in feudo ha bet. Rn̄. ẜm Hoſtien̄. Sicut vaſallus amittit feu dum ꝓpter culpam. ita dominus ꝓprietatem feu di. vt in li. feu. ſi de feu. ꝯtro. fu. c. domino ꝯmittē te. Dominus enim vaſallo debet vicem repende re. vt in li. feudo. ti. de forma fide. c. j. in fi. Et ſi nō rependerit. merito cenſebit̉ malefidus. vt eſt ille qͥ contra vaſallum dep̄henſus fuerit perfidus.xxij. q. v. de forma. xcv. diſtin. eſto ſubiectus. extra de iureiuran. peruenit. Et talis etiam priuatur iure quod habet in vaſallum: ⁊ feudum tranſit ad ſu periorem. non tamen ipſo iure ſed per ſententi am. Quid ſi dominus moriens plures filios relin quat. nunquid vaſallus iurabit fidelitatem omni bus. Rn̄. ẜm Hoſti. non puto. quoniam vaſal lus non cogit̉ ꝓ vno feudo plures habere domi nos: maxime in comitatibꝰ. ducatibus. marchio natibus. qui hodie diuidi non poſſunt. Sed ſi va ſallus moriens plures filios reliqͥt omnes dn̄t iu rare fidelitatem: ſi feudum indiuiſum hn̄t. ſꝫ ſi ex diuiſione: totum feudum ad vnum peruenerit: il le ſolus iurabit. Utrum filius repudians hereditatem patris. poſſit retinere feudum. Rn̄. ẜm Hoſtien̄. non. ſꝫ aut totum debet retinere: aut totum repudiare. ni ſi forte eum dominus tanqͣꝫ de nouo beneficio in ueſtiat: agnatis conſentientibꝰ. tunc enim bene re tinet feudum ſine aliquo onere hereditarie. ⁊ di cuntur agnati qui per virilem ſexum deſcendunt Cognati v̓o qui per femineum. Agnati v̓o bene poſſunt aliquod feudum retinere repudiata here ditate. vt in conſtitutione Federici. an agnatꝰ vel filius defuncti: repudiata hereditate. poſſit feudū retinere. c. ſi ꝯtigerit. Utrum feudum poſſit per vaſallum legari ec cleſie? Rn̄. ẜm Hoſtien̄. Si fendum fuit de came ra domini ⁊ ad tempus dātum: non poteſt legari nec etiam heres ſuccedit. Similiter etiam eccleſie non poteſt legari ſi de natura feudi eſt ꝙ vaſallus ẜuiat in ꝓpria ꝑſona. Et in tali non ſuccedit clericꝰ etiam ſi ſit filius ẜm Hoſti. Si v̓o ſit paternum ⁊ perpetuum. tunc poteſt ꝓ anima legari: niſi con ſuetudo repugnet. Nota tn̄ ẜm Hoſtien̄. ꝙ libri antiqui non habent in illa lege imꝑialem de ꝓhi feu. alie. ꝑ Federi. vbi de hoc dicit̉. Illam clauſula ſcꝫ ꝓ anima iudicare. vnde vel illud v̓bum remo ue. vel intellige ꝙ eſt ꝑſonale vel tꝑale vel etiaꝫ qn̄ fit in fraudem. Et de hoc qd̓ dicit Hoſtien̄. ꝙ tꝑa le fendum non pōt alienari. Secus ſi ꝑpetuum. quia tunc alienari poteſt. ⁊ in mortuario eccleſie dari. Panormitanus in. c. ex parte. de feu. appro bat hoc dictum. Et dicit ꝙ hoc non reperit̉ ibi ab aliquo reprobatum. Quid ſi vaſallus ꝯmittat crimen leſe maieſtatꝭ ꝯ principem: ꝓpter qd̓ publicant̉ omnia bona ſua nunquid ad principem ꝑuenient bona feudalia: Rn̄. Guil̓. dur. ꝙ ius in re qd̓ competebat vaſal lo.ſ. vtile dominium ꝑueniet ad pͥncipem. Sꝫ di rectum dominiū apud īmediatū domniū rema nebit. quia v̓o non decet principem ꝓ feudo ẜuire nec ꝑ ſe nec ꝑ ſubſtitutum. princeps p̄cium recipi et ꝓ extimatione vtilis dominij. Dominus v̓o im mediatus recipiet partem aliam precij ꝓ directo dominio. ff. de le. ij. qui ſolidum.§. j. Fiſcus em̄ po teſt vendere rem quam cum alio habet ꝯmunem reſtituendo alteri ꝓ rata precij: partem. C. de cōi. re. al. l. ij. Nunquid ob delictum patris filius ꝑdat fen dum. ſi tale fuit delictum ꝓpter qd̓ pater perderet feudū. Rn̄. Goſ. dicit ſtandū conſuetudinibꝰ lo coꝝ ⁊ ꝯſtitutionibꝰ feudoꝝ. Dy. in regula non dꝫ dicit ꝙ aut feudum eſt paternū id eſt quia habuit originem in ꝑſona patris. Et tunc filius priuat̉ iu re feudi. Aut eſt a genere vlteriori ⁊ tunc ſecus. Et cum hac opinione tranſeunt Io. an. ⁊. d. an. in. c. ex parte. de feu. Sꝫ Panor. ibi plenius diſtinguit. iuxta no. per Bart. in. l. eum qui. ff. de interdic. ⁊ in. l. vt iuriſiurandi.§. ſi liberi. ff. de oꝑ. li. ꝙ aut pater ꝯmiſit delictum ꝓpter qd̓ directe venit pri uandus feudo. vt quia alienauit feudum. vel cō miſit delictum ꝯͣ tenorem iuramenti. Et tunc no cet filio. etiam ſi ꝓceſſit a genere vlteriori. ar. in. l. j. ff. ſi quis ali. te. ꝓhi. ⁊ in. l. cum ratio naturalis. ff. de bo. p̄ſcrip. vbi patet. ꝙ delictum vniꝰ nocet om nibꝰ ꝓximioribꝰ qui ſunt inferioris gradus. vnde ſiquis interfecit ꝯſanguineum cui debet ſuccedere ab inteſtato: fiſcus occupat hereditatem. nec veni unt alij conſanguinei qui ſunt inferiores in gͣdu. vt in. d. l. cum ratio. ⁊ qd̓ ibi no. Si autem non eſt tale delictum ꝓpter qd̓ dominꝰ priuet̉ directe feu do. ſꝫ ꝑ quandaꝫ ꝯſequentiaꝫ. puta quia eſt dam natus: ob aliquod beneficium. Ita ꝙ bona veni ant publicanda. Et tunc procedit diſtinctio Dy. Nam ſi feudum eſt paternum nocet filio. Secus ſi eſt a genere vlteriori. Et nota ꝙ eadem queſtio poteſt formari in iure patronatus. Nunquid pu

Fides blicatis omnibꝰ bonis: perdant filij ius patrona tus quod deſcēdit a ſuis antiquioribꝰ. Uide glo notabilem. xvj. q. vij. filijs. que tractat. nunquid iudex ſecularis poſſit priuare laicuꝫ iure patrona tus eccleſie. Et nunqͥd veniat cum vniuerſali pu blicatione bonoꝝ. vide etiam bonam glo. in. c. ſa tis ꝑuerſum. lvj. diſtin. que dicit. ꝙ licet pater cō miſerit crimē leſe maieſtatis. ex quo filij efficiunt̉ infames: C. ad. l. iul̓. maie. l. quiſqͥs. Filij tn̄ clerici non incidunt in infamiaꝫ. Et ꝑ ꝯn̄s non dn̄t ꝑde re bona. qd̓ noͣ. Vltimo querit̉ de qōne quotidiana. Pone qͥ vaſallus alienauit feudum irrequiſito domino. ſꝫ appoſuit clauſulam. ſaluo iure domini. nunquid iſte nihilominus perdat feudum. Panor. vbi sͣ. dicit Bal. x. coll̓. que ſit cauſa bene amit. c. j. tene re ꝙ ſic: quia factum ſubſequens eſt contrarium ꝓteſtationi. Ad hoc. c. ea te. d̓ iureiu. Secus dicit ſi adieciſſet hec verba. ꝙ nec aliter. nec alio mō alie nare intendit. qd̓ no. Oꝑant̉ ergo hec v̓ba ꝙ dn̄o contradicente non videat̉ facta alienatio. Hec Panor. IdCS. Vtꝝ omnes teneant̉ habe re fidem explicitā.ſ. An quilibet teneat̉ credere ſeu ſcire omnes articulos fidei explicite. Rn̄. ẜm Dire. li. j. ꝙ eſt quedaꝫ fidei mē ſura ad quam quilibet tenet̉. ⁊ que ſufficit ſimpli cibꝰ. ⁊ forte omnibꝰ laicis.ſ. qꝛ oportet quēlibet di ſcernentem ⁊ maxime adultum ad fidem acceden tem: credere ꝙ deus eſt. ⁊ ꝙ eſt punitor omnium maloꝝ: ⁊ remunerator omniū bonoꝝ. Alios aūt articulos ſufficit ꝙ credat ſimpliciter ⁊ implicite. id eſt ꝙ credat veꝝ eſſe: quicquid credit eccleſia ca tholica. Sed hanc menſuram debent clerici exce dere: maxime prelati: ⁊ quicūqꝫ habent curaꝫ ani maꝝ. Nam tenent̉ ſcire explicite ⁊ diſtincte om nes articulos fidei qui ꝯtinent̉ in ſymbolis. Cre do. ⁊ quicūqꝫ vult. ⁊ in ꝯcilio generali edito. xxxvj. diſtin. c. j. ij. ⁊. iij. Epiſcopi v̓o tenent̉ plus ſcire. vt ſcꝫ ſciant circa predicta opponere ⁊ rn̄dere ⁊ here ticos ꝑſequi ⁊ confutare. ex de hereti. excōmunica mus. el primo. Sed quid ꝓdeſt laicis fides implicita? Rn̄. di rec. vbi sͣ. ꝙ ſi talis ratione naturali dicat ꝙ patet maior eſt filio: vel prior. vel ꝙ tres ꝑſone ſunt tres res diſtincte ab inuicem. vel aliud ſimile: dummo do ſic credat. quia credit eccleſiam ſic credere. ⁊ ſu am opinionem fidei eccleſie ſupponat. nec ſuum defendat errorem: ſꝫ paratus ſit credere: ſicut cre dit catholica eccleſia. nunꝙͣ hereticus iudicat̉. qꝛ li cet ſic male oppinet̉. tamen non eſt illa fides ſua. ſed eſt fides eccleſie. hoc etiam notat Innocen. de ſum. trini. ⁊ fi. ca. c. j. ⁊ Hoſtien̄. in ꝓhemio circa fi. Idem panor. An autem eccl̓ia vniuerſalis poſſit errare. Rn̄. Panor. in. c. a nobis. el. ij. de ſen. ex. dicit ꝙ eccleſia vniuerſalis non poteſt errare.ſ. in fide ſeu articu lis fidei. Et ꝓ hoc tantum orauit Chriſtus ad pa trem: vt in euangelio. Ego ꝓ te oraui petre ⁊cͣ. Et Fo. CVII. ſic intellige. c. a recta. xxiiij. q. j. In alijs autem nō ſolum eccleſia particularis veꝝ etiam vniuerſis.ſ. collectio fidelium: ſeu ꝯſilium generale pōt errare ⁊ de hoc eſt tex. clarus in. d. c. a nobis. vbi dicit̉. ꝙ iudicium dei: veritati que nunqͣꝫ fallit nec fallit̉ ſꝑ innitit̉. Iudicium aūt eccl̓ie nonnunꝙͣ opinione ſequit̉: quam fallere ſepe ꝯtingit ⁊ falli. Et ſic ẜm Panor. iſte tex. dꝫ intelligi indiſtincte. qꝛ eadeꝫ rō eſt in eccl̓ia vniuerſali. Nam ⁊ ꝯcilium generale ꝑ qd̓ rep̄ſentat̉ eccl̓ia vniuerſalis: bene poſſet errare excōmunicando de facto p̄latum: qui non erat ex cōmunicandus ex cā latenti: qꝛ non pōt diuinare licet locum dei teneat in terris. vt in. c. vt nr̄m. vt ec. bene. Sicut errauit ꝯcilium ſuꝑ mr̄imoniū ꝯͣ hendum inter raptorem ⁊ raptam. Et dictū Hie ronimi. melius ſentientis. poſtea fuit p̄latum ſta tuto ꝯcilij vt ꝓbat̉.xxxvj. q. ij. in. c. tria. Iuncto. c. placuit. Et adde ad p̄dicta glo. in. c. vnico. de reli. ⁊ ve. ſan. li. vj. que ſingulariter dicit. ꝙ in canoni zatione ſanctoꝝ non eſt credendū eccleſiaꝫ errare. lꝫ accidere poſſit vt eſt tex. in. d. c. a nobis. hec glo. Querit̉ an frangēs fidem frangenti ſibi: peccet mortaliter. de quo hr̄. xxiij. q. j. c. noli. Rn̄. ẜm Pa nor. in. c. ꝑuenit. el. ij. de iureiū. ꝙ illa autoritas dꝫ intelligi: qn̄ due obligationes reſpectiuant̉ adin uicem. vt qꝛ ego ꝓmiſi tibi certum quid: qꝛ ꝓmiſi ſti mihi aliqͥd aliud. Et tunc ſi nō adimples ex ꝑ te tua. nec ego teneor ex ꝑte mea. Et ita dꝫ intelligi dicta auctoritas. Qn̄qꝫ v̓o obligationes nō reſpe ctiuant̉ adinuicem.i. non flectunt̉ ad idem factū: ſꝫ ad diuerſum. puta. ꝓmiſi tibi ſimplicit̓ dare cer tum libꝝ: ⁊ iuraui. Tu etiaꝫ poſtea ſimpliciter iu raſti aliquid ꝓ me facere. Certe: licet ego nō adim pleam ꝓmiſſionem meam: tu tn̄ non euitas ꝑ iuri um. ſi difers adimplere ꝓmiſſionē tuaꝫ. qꝛ tu non ꝓmiſiſti rōne ꝓmiſſionis mee ſꝫ ſimpl̓r. Et de ſpē ad ſpēm non admittit̉ ꝯpenſatio. vt notat̉ in. c. ij. de depo. Illus. Nota ex dictis Panor. in c. innotuit. de elec. ⁊ in. c. tanta. qͥ fi. ſunt le. ꝙ qͥdaꝫ ſunt filij legitimi tm̄: vt ado ptiui vel arrogati. ⁊ dicunt̉ legitimi tm̄. qꝛ ẜm naͣꝫ n̄ ſunt filij. ſꝫ ẜm leges dūtaxat. ⁊ iſti ſi ſunt emāci pati a pr̄e legitimo. in nullo ſuccedūt ipſi pr̄i. ſꝫ ſi n̄ ſunt emancipati: ſuccedūt pr̄i legitimo vnacu legi timis ⁊ naturalibꝰ. De hoc videsͣ. Adoptio. Qui daꝫ ſt̓ filij legitimi ⁊ naturales vt ſt̓ nati ex ltīmo mr̄iº vero vel putatiuo. Et dicūt̉ naturales. qꝛ ẜꝫ naturā ſt̓ geniti. dicunt̉ legitimi: qꝛ ꝯiūctio ꝑentu eſt approbata a lege. Iſti ſuccedūt ꝑentibꝰ ab inte ſtato. Un̄ oībꝰ excluſis ipſi p̄ferunt̉. vt in aut̓. de here. que ab inte. def. Et ſunt quaſi domini viuen tibꝰ ꝑentibꝰ. Solum em̄ deeſt eis admīſtratio. vt inſti. de here. qua. ⁊ dif.§. ſꝫ ſui. Et ideo ex conſue tudine a lege inducta filij comitum appellant̉ co mites. etiam in vita parentum. vt no. xxiiij. q. j. c. fi. iuncta glo. Quidam ſunt filij ſpirituales ⁊ legi timi. vt ſuſcepti ex baptiſmate. vel confirmatio ne. Et iſti in nullo ſuccedunt parentibꝰ ſpiritua ſ iiij

Filius libus. Quidam ſunt filij naturales tm̄. ⁊ generali ter omnes nati ex coytu poſſunt dici naturales. ſꝫ aliquis eſt coytus non approbatus a lege. ſeu qui a lege nomen non ſumit. vt cum conſanguinea vl̓ coniugata. vel adultera. vel ex meretrice. vel ex cō cubina. cum quis habebat plures. vel ex concubi na: quaꝫ non habuit ex indubitato affectu. Et hi per legem ciuilem vocantur ſpurij. Eſt ⁊ alius co itus: qui eſt cum vnica concubina retenta in do mo. Et iſti filij nati ex hoc coytu vocantur per le gem ciuilem naturales tm̄. vt patet per Bar. in. l. in concubinatu. ff. de concubi. vbi querit. Quid ſi aliquis habet vnam mulierem extra domum ſu am. vtrum iſta dicatur concubina: adeo ꝙ filij na ti ex ea dicantur nati ex concubina? Glo. ibi dicit. ꝙ non. quia requiritur habitatio ſimul. Iſtud eti am tenet Dy. dicens. ꝙ in concubinatu requirit̉ indubitatꝰ affectus ſicut in vxore: cuiꝰ affectus p̄ ſumptus inducit̉ ꝑ cohītationem. An autem iſti filij tam ſpurij ꝙͣ naturales ſuc cedant parentibus. Dic concludendo dicta glo. in. l. ſi qua illuſtris. C. ad orphi. ⁊ Bar. ibi ⁊ in. l. ſi gener. ff. de his qui. vt indi. ⁊ Panormitanus in dicto. c. tanta. ꝙ ſpurij qui habent patrem incer tum. vt nati vulgo: ex coytu meretricali qui coytꝰ non eſt damnabilis ẜm Cy. in dicta. l. ſi qua. qui non accuſantur ꝓpter vilitatem vite. Iſti ſucce dunt matri equaliter cum legitimis. vt inſtitu. de ſucc̄. cogna.§. vulgo. Fallit in matre illuſtri. vt in dicta. l. ſi qua. Patri v̓o in nullo ſuccedunt. etiam non extantibus liberis. vel coniuge. Si v̓o eſt ſpu rius natus ex coytu reprobato. tunc iſti tales non ſuccedūt. ne qͣꝫ patri. neqꝫ matri. vt in Autentica qui. mo. na. effi. je.§. fi. Ille autem dicitur ex dam nato coytu ẜm Cy. in autenti. ex complexū. C. de ince. nup. qui poteſt accuſari. vt adulterij. ſtupri. ⁊ generaliter natus ex muliere: quaꝫ quis non po teſt habere in vxorem ratione conſanguinitatis. affinitatis. religionis. vel ordinis. vel alterius ma trimonij. ſeu cum quis habet plures vel etiaꝫ du as concubinas ſimul. Et hi omnes nec a patre. nec a matre ẜm leges alende ſunt. Natus v̓o ex meretrice alendus eſt a matre. talis enim coytus licet ſit damnabilis in foro conſcientie: non tamē in foro ciuili. Idem dicit Cy. de nato ex muliere q̄ ſeruit in caupona. ⁊ miniſtrat vina intemperan tie: ꝙ alēdus eſt a matre. vt. l. ſi ea que. ⁊. l. que ad ulterium. C. de adulterꝭ. Nati v̓o ex concubina rio coytu ſuccedunt matri cum legitimis. vt in di cta. l. ſi qua. etiam ſi ſit illuſtris. Et iſti ſuccedunt patri ab inteſtato in duabus vncijs totius here ditatis: dummodo non extent filij legitimi. vel cō iunx legitima. vt in Autentica. licet parens. C. de na. li. Et ẜm glo. in dicto. c. tanta. ⁊ in. c. niſi cum pridem. de renunc. hoc procedit etiam de iure ca nonico. licet Goff. fuerit in contraria opinione. ſꝫ Hoſtien̄. tenet primam opinionem quam etiam ſequit̉ Panor. quia in hereditatibꝰ ſtanduꝫ eſt iu ri ciuili. exquo ius canonicum non diſponit in cō trarium. Si autem queras. quare eſt ꝙ ſpurij qui habēt patrem incertum non ſuccedunt patri ſed matri. Glo. in dicta. l. ſi qua. dicit ꝙ huiuſmodi ſpurij ſuccedunt matri ⁊ non patri: cum habeat incer tum. naꝫ ſi haberet certum. tunc ſuccederet in du abus vncijs: eo modo quo dictum eſt. nec huiuſ modi ſpurij ſuccedunt matri: ſi eſt illuſtris. ꝑ tex. in dicta. l. ſi qua. ibi. Illuſtribꝰ: nominari ſpurios. ſatis iniurioſum eſt. Et hoc eſt qd̓ dicit Bar. in. l. ex facto. ff. ad trebel. ꝙ in priuilegijs legitimatio nis ꝑ imperatorem ſibi conceſſis excepit filios ſpu rios illuſtrium ⁊ ſpectabilium ꝑſonarum. Et hoc quia in illis omnibus illa ſoboles plus abhorre retur. An autem predictis ſpurijs ex damnato coytu poſſit aliquid relinqui? Rn̄. Bart. in Autenti. ex complexū. C. de ince. nup. dicit. ꝙ licet de iure ci uili per illam autenticaꝫ huiuſmodi ſpurij ſint in digni omni ſubſtantia. adeo ꝙ nihil poteſt eis do nari. nec teſtamento relinqui ab eorum patre. im mo nec alendi ſunt. Sed de iure canonico ſecus. vt extra de eo qui duxit in ma. c. cum haberet. Et per hoc dicit ſe conſuluiſſe: ꝙ vſqꝫ ad ſufficientem quantitatem pro alimentis pater poteſt huic filio ſpurio relinquere. Et eodem modo filie ſue ſpurie ꝓ dote ſua. quia ſine aliqua dote non poteſt ali neqꝫ nubere. Quero an ꝑentes iſtis ſpurijs ſuccedant. Rn̄. Bar. in dict. l. ſi gener. dicit ꝙ eodem modo. quo iſti filij ſuccedunt parentibus. ita parentes ipſis filijs. ¶ Quero vtrum ſit aliquis modus per quem pa ter poſſit relinquere filio ſpurio? Reſpondeo. Bart. in dicta. l. ſi gener. dicit. ꝙ eſt vnus clarus. Nam de iure canonico talis filius debet alia pa tre. vnde erit modus ꝙ relinquatur ſibi tantum ꝙ ſufficiat ad alimenta. hoc modo: relinquo filio ſpurio in vita ſua fundum pro alimentis. ⁊ poſt mortem ſit ſuorum filiorum: quibus poteſt relin qui. vt. l. fi. C. de natura. li. Idem dico in dote. ꝙ dotis fauor eſt ſicut alimentorum. Et ita dicit de facto ſe conſuluiſſe. Et hoc. niſi excedat magnam quantitatem. Nam tunc forte preſumeret̉ fraus ꝑ. l. j. C. de natura. li. Aliuꝫ caſum habes. jͣ. Socie tas. q. xxij. vide etiam eundem Bart. in. l. ſi is qͥ ex bonis. de vul. ⁊ pu. ſub. vbi notat ex illa. l. mira bili. ꝙ licet naturalis. vel ſpurius ꝓhibeatur ſuc cedere patri. tamen non prohibetur fratri ſuo pu pillo ſuccedere etiam ex iudicio patris. Caſus eſt ẜm eum de naturali filio in dicta. l. ſi is. De ſpurio v̓o notat glo. in Autenti. qui. mo. na. effi. ſui. in fi. coll̓. vij. que notabiliter dicit. ꝙ ſi vulgariter ſub ſtituat: non poſſit. quia patri heres eſſe videtur. Si pupillariter pōt. quaſi pupilli ſit heres. vt in ſti. de pu. ſub.§. j. Quero quid debeat facere ẜm ꝯſcientiam ille. in cuius ꝯſcientia ꝯmiſſum eſt de reſtituendo ſpu rio. Rn̄. Bar. in. d. l. ſi gener. ꝙ ſalua rōne theolo goꝝ legaliter loquendo: dꝫ dare fiſco: ⁊ nō ſpurio: nec retinere ꝓ ſe.

Filius An auteꝫ ipſe ſpurius teneatur reſtituere illud qd̓ accepit a patre ꝯͣ aut̓. licet. C. de na. li. Intelli go de eo. quod accepit vltra ſufficientem quanti tatem alimentoꝝ. Dici pōt ꝑ p̄dicta ꝙ reſtituere tenetur. Nunquid autem tali ſpurio ab extraneo poſ ſit relinqui. vel dari aliquid quocunqꝫ titulo inter viuos. Glo. in autentico qui. mo. na. effi. ſui in fi. dicit ꝙ ſic: cum illa lege non ꝓhibeatur. Omnia enim licent que expreſſe ꝓhibita non ſunt. Et per hoc etiam dicit Paulus de caſtro. ꝙ ſi pater eſſet executor vltimarum voluntatum: poterit dare filio ſuo naturali id quod eſſet daturus alij pau peri. quia non dicitur dare de ſuo ſed de alieno. Et eadem ratione poteſt dici. Idem ſi eſſet filius ſpurius. Quero an filius legitimatus per ſequens ma trimonium ſit legitimus quo ad omnia? Rn̄. pa normitanus in ca. tanta. qui fi. ſunt leg. poſt glo. dicit ꝙ ſic. ac etiaꝫ vt ſuccedat in feudum ⁊ ius pa tronatus. Et ſic habes inferre ꝙ etiam in mate ria reſtringibili appellatione legitime nati. venit legitimatus per ſequens matrimonium. Fingit̉ enim legitime natus. prout etiam tenet Iaco. de bel. ⁊ Hoſtien̄. ⁊ communiter docto. Nec ob. c. naturales. in libro feudorum in titulo. ſi de feudo ⁊cͣ. vbi dicitur ꝙ naturalis ⁊ legitimatus non ſuc cedit in feudis. ſed ille textus intelligitur de legiti mato per reſcriptum principis. quia cum illa legi timatio ſit ſtricti iuris: tanꝙͣ diſpoſitio contra ius eſt reſtringenda. vt in ca. ꝙ dilectio. de conſang. ⁊ affi. Sed matrimonium tanꝙͣ fauorabile pur gat omnia precedentia. Item ſi reſcriptum prin cipis poteſt ipſum habilitare ad feuduꝫ. ſi de hoc fecit ibi mentionem. vt notabiliter vult ibi glo. er go fortius matrimoniū ſequens. qd̓ trahit̉ retro ⁊ fingitur contractum ante natiuitatem filiorum pm in ri Et ſic ſunt iſti habendi: ac ſi legitime deſcēdiſſent fauore matrimonij. pro hoc bonus tex. in. c. cum in cunctis. de elect. vbi dicitur ꝙ promouendus in epiſcopum: debet eſſe legitime natꝰ. ⁊ de legiti mo matrimonio. ⁊ tamen legitimatus per ſequēs matrimoniū. pōt eligi in ep̄m. vt notat glo. ⁊ cōit̓ doc. in. c. innotuit. de elec. Utrum malicia parentis noceat filio ⁊ econtra Rn̄. ꝙ non nocet quo ad deum. Sed nocet inter dum quo ad penam temporalem. lvj. diſt. nunqͣꝫ. Et vide Directoriam. lib. j. titu. lxxxv. vbi vult ꝙ in quatuor caſibus malicia parentum nocet filijs quo ad ſucceſſionem: etiam ſi filij ſunt legitimi. Primus eſt in crimine leſe maieſtatis ſpiritualis. vt crimine hereſis. extra de here. vergentis. Se cundus in crimine leſe maieſtatis temporalis. vbi filij non ſuccedunt. vj. q. j. ſi quis. C. ad. l. iul̓. maie. quiquis. Tercius quando pater non ẜuat fidelitatem domino a quo tenet feudum occiden do. vel mutilādo ⁊ hmōi. exͣ de penis in qͥbuſdaꝫ vbi hec notant Ber. ⁊ Hoſtien̄. Quartus ſi pr̄. inſecutus fuerit cardinalem. vel ꝑcuſſerit ⁊cͣ. filij non habebūt ex eiuſdem hereditate. exͣ de penis. Fo. CVIII. felicis libro. vj. Queritur. quidaꝫ habuit filium ex concubina ea dimiſſa duxit vxorem: ex qua ſuſcepit filios. vxore mortua contraxit cum concubina: ⁊ ita legi timatus eſt filius. d. c. tanta. Conſuetudo autem eſt in partibus illis ꝙ primogenitus ſuccedat pa tri. vel in toto vel in maiori parte. natus ex concu bina vult ſuccedere quaſi primogenitus natus ex vxore prima. econtra. quia licet iſte primogenitus ſit: non tamen primo legitimatus eſt. ſed qui eſt natus ex matrimonio primo. Queritur quis de beat ſuccedere? Et videtur ꝙ natus ex concubi na quia conſtat ꝙ primogenitus eſt. ⁊ ꝙ legitimꝰ eſt. Et ꝙ talis filius ſuccedat manifeſte ꝓbatur. C. de natura. li. auten. Item ſi quis. Item talis fi lius admittitur ad ſpiritualia. d. c. per venerabi lem. Et ſpiritualia maiora ſunt temporalibus. xcvj. diſt. dud̓. Item legitimatio iſta: de beneficio iuris ꝓuenit. ergo largiſſime eſt interpretanda. ex tra de dona. cum dilectus. Item cum aliquis ex teſtamento ſuccedit: ſufficit ꝙ ſit capax tempore teſtamenti ⁊ mortis. ⁊ tempore adite hereditatis Inſti. de here. qua. ⁊ dif.§. in extraneis. Dic ẜm Hoſtien̄. ⁊ Bar. brix. ꝙ qui primo fuit legitima tus.ſ. de primo matrimonio natus obtinebit. qꝛ non ſufficit ꝙ ſit primogenitus ad hoc vt patri ſuccedat: quoniam dum erat illegitimus ſi pater deceſſiſſet: non ei ſucceſſiſſet. d. c. tanta. Item non debet eſſe melioris conditionis: natus in fornica tione: qͣꝫ legitime natus. extra de fi. preſby. ad abo lendam. Hec Directoria. lib. j. titu. lxxxv. Nota Panormitanus in ca. licet. de voto. ꝙ licet in rebꝰ priuatis fiat diuiſio regulariter inter filios. tamen in dignitate primogenitus alijs prefertur. Et ſic alij ſine cauſa eoruꝫ priuabuntur etiam legitima: caſu quo pater non haberet niſi dignitatem ſecu larem. Et hoc fuit inductum ꝓpter bonum publi cum ne diminueretur dignitas. Eſſet etiam mul titudo principatuū: que eſt noxia Et ẜm beatum Ber. meliꝰ eſt alioꝝ filioꝝ diſꝑſio ꝙͣ hereditatis diuiſio inter nobiles. Quero. Poſito ꝙ ille: qui eſt primo natus ſuc cedat in regno: quid erit ſi duo inſimul nati ſunt ⁊ quis ſuccedet? Dices tu. Hoc eſt impoſſibile: ꝙ duo infantes ſimul vno impetu de vtero mr̄is procedant. vt eſt tex. in. l. Arethuſa. de ſta. ho. Di co ꝙ ſatis eſt poſſibile in caſu mulieris mortue p̄ gnantis: que habeat in vtero duos infantes vi uos: ſi ſcindatur. Dic ergo. ꝙ cum hic ſit magna vtilitas: vterqꝫ ſuccedet. vt. l. in rebꝰ. ff. de conſti. princi. Nam ſi ambo ſuccedent fiet tranſitus ad priſtinum ſtatum. Et ſic non videtur mutatio. Nam nō videtur mutatum: quod ad ſtatum ſu um priſtinum reuertitur. vt. l. attilicinꝰ. ff. de pac. do. Uel dicam ꝙ recurretur ad imperatorem. et expectabitur quicquid dixerit. vt. ff. de. ll. l. nam ad ea. vel ẜm alios ponentur ſortes. A ſimili que rit Bart. in. l. gallus. de lib. ⁊ poſtu. in. iiij. col̓. Pone ꝙ mulier per duos dies poſt mortem pri mi viri accepit ſcd̓m ⁊ peperit in nono mēſe. Ita

Filius ꝙ partus poteſt eſſe primi viri: ac etiam ſecundi. Iaco. de bel. diſputauit hanc queſtionem ⁊ dixit ꝙ primo debet inſpici cui aſſimilat̉. Si non ap paret cui aſſimiletur. Inſpici tunc debet in cuius domo natus eſt. vt. l. ſi vicinis. C. d̓ nuptijs. Al̓s nullius filius dicetur. Sed Bar. dicit. ꝙ illud qd̓ dicit de aſſimilatione: non placet: quia de cogita tione mulieris tempore conceptionis contingit partum alteri aſſimilari. vt. l. queret aliquis. de v̓ bo. ſigni. ⁊ ibi notat̉. Putat ergo Bar. ꝙ prius in ſpicienda ſunt ſigna conceptōnis. vt quando mu lier pallet vel faſtidit cibos ⁊ ſimilia. Si iſta ſigna non apparent tūc ſtandum eſt conſuetudini mu lieris. In quanto tempore conſueuit parere. Sed ſi iſta non apparent. tunc eſſet ꝯmittendum me dicis. vel obſtetricibꝰ peritis in arte illa. vt. l. j. ff. d̓ ven. inſpi. Sed ſi iſtud non apparet: recurrendū eſt ad illud ꝙ frequentius accidit. Uide etiaꝫ ad predicta quod notat Bar. in auten. poſt fratres. C. de leg. here. ꝙ filij ſuccedunt in locum patris ſui tm̄. quando tractatur de ſucceſſione patrui vl̓ aui. vt in autenti. In ſucceſſione. C. de ſuis ⁊ legi. Si tractatur de ſucceſſiōe aliorum. ſecus vt in di. auten. poſt fratres. Et ex hoc poteſt dici ad qōem que fuit inter regem vngarie. ⁊ regem Robertū. Rex vngarie fuit filius Raroli martelli qui erat primogenitus. Rex Robertus erat ſequens ptꝰ eum. Querebat̉ vtrum regnum debebat̉ filio pri mogenito vel regi Roberto: qui nunc nitebat̉ pri mogenitus legitime. Et certe dicit Bar. ꝙ cū re gnum Apulie ſit feudum eccleſie romane non ha bet a iure ſucceſſionem. Sed ex conceſſione domi nica ideo cum nō tractet̉ de ſucceſſione aui vel pa trui. Ille nepos non aſſumit locum patris ſui. vt dict. Auten: poſt fratres. Merito debitum fuit re gi Roberto. Querit̉. An filius legitimatus per reſcriptum principis ſuccedat cum alijs filijs etiam naturali bus. hec queſtio format̉ ꝑ legiſtas in. l. ex facto. ff. de vul̓. ⁊ pu. Puta quidaꝫ habens filios natura les tm̄: fecit eos ꝑ principem legitimari: tractu tē poris duxit vxorē: ex qua ſuſcepit filios legitimos Dubitat̉. nunqͥd filij legitimati debeant ꝑiter ſuc cedere cum filijs legittime genitis. Dubium facit: quia ceſſante eauſa priuilegij: ceſſat ipſum priuile gium. xvj. q. j. generaliter. Et hāc opinionē ſeqͥt̉ Dy. Contrarium tenet Ray. de for. quem ſequit̉ Bar. in di. l. ex facto. ꝑ regulaꝫ. Factum legitime. de re. iur̄. li. vj. quia exquo legitimatio fuit perfe cta non debet ex facto ſuꝑuenienti retractari. Idē tenet Panormita. in. c. per venerabilem qui filij ſint legi. An aūt ingratitudo ſit ſufficiens cā reducendi legitimatū ad illegitimatōꝫ. Bal. tenet ꝙ aut ſu mꝰ in reſcripto principis: legitimatōeꝫ inducente. aut ſumꝰ ī legitimitate ꝑ ſeq̄n̄s mr̄imoniū vt pͥmo caſu ſic. ſcd̓o nō. vt in. c. ſi filij nati. ſi de feu. fu. ꝯtº. in vſi. feu. Idem Lud. ro. in ſingularibꝰ ſuis. Quero an filius ſpurius dicat de familia patrꝭ Rn̄. Bar. in. l. Item in ptāte. ff. de his qͥ ſunt ſui vel ali. iur. dicit ꝙ filius naturalis tm̄: non eſt in ptāte patris: nec ſpuriꝰ. īmo nec dicit̉ filius: vt in auteū. qͥ. mo. na. effi. ſui.§. fi. Et hoc facit ad ſtatu tum: dicens. ꝙ ſi quis caperet aliquem de aliqua familia. vel de eoꝝ filijs ꝙ habeat mille. Captus fuit qͥdam baſthardus. Dico ꝙ capiens nō debet hr̄e p̄mium: qm̄ ſpurius nō dicit̉ filiꝰ. Et vide ad p̄dicta qd̓ notat idē Bar. in. l. ex facto.§. ex facto. ff. ad tre. vbi q̄rit. An nati poſt deportatōꝫ patris ſint in patria ptāte. ⁊ an vocent̉ legitimi. Et dicit ꝙ ꝑ deportatōeꝫ: pat̓ ꝑdit ea que ſunt iurꝭ ciuilis. vt. l. qͥdam. ff. de penis. ſꝫ patria ptās eſt de iureci uili. vt inſti. de pa. po. in pͥn. Et iſti nati ptꝰ depor tatōꝫ ſunt legitimi qꝛ mr̄imoniū durat vt. l. j. C. d̓ diuor. ⁊ ſic dic̄ Iac. de are. hēs caſum in qͦ filij na ſcunt̉ legitimi: ⁊ nō ſunt in ptāte patris. Quid in bannitis nr̄i tꝑis. Iac. de are. dicit no tabile v̓bum: ꝙ exbanniti ꝑdunt ꝓprie ea q̄ ſunt iurꝭ ciuilis ꝓprij illiꝰ ciuitatis vnde ſunt banniti. ⁊ hoc intellige dicit Bar. vbi sͣ. in illis exbannitis: qͥbꝰ ciuitas bellum indixit vt poſſint impune of fendi. vt. l. amiſſione. ff. de capi. di. iura gͦ ꝯmunia nō ꝑdunt. Bar. tn̄ in d. l. amiſſiōe. dicit ꝙ ad hoc vt talis exbannitꝰ ꝑdat ea q̄ ſunt ciuitatꝭ illiꝰ. duo reqͥrunt̉.ſ. ꝙ fuerit inobediēs ⁊ aufugerit ab illiꝰ imꝑio. cui ſubeſt. ⁊ ſic eſt exbānitꝰ. Item ꝙ in ho ſtium numero ſe ꝯferat. ⁊ iſta duo ponunt̉ in. d. l. amiſſione. Conferre aūt ſe in numero hoſtium in telligo vbicūqꝫ eſt talis exbannitꝰ: qͥ ꝑ formaꝫ ſtā tuti pōt impune offendi. Naꝫ cum ſtatutū ꝑmit tit eum offendi impune indicit ſibi bellum. Et h eum ꝓ hoſte. vt in. l. hoſtes. ff. de capti. Sꝫ ſi eſſet bannitꝰ: nō tn̄ haberet̉ vt hoſtis. nec poſſet offen di ex forma ſtatuti. tūc non dicerem eum ꝑdidiſſe ea q̄ ſunt ciuitatis ſue. Et ex p̄dictis ſequit̉ deciſio multaꝝ qōnum: de qͥbꝰ ꝯſueuit dubitari. An ex bannitꝰ poſſit facere teſtm̄. An poſſit inſtitui ⁊ an ſuccedat ab inteſtato ⁊ ſimilia. Nam ſi loqͥmur de exbannito qͥ non pōt offendi impune: non eſt du bium qꝛ nihil ꝑdit. Si de alio. Et tunc ſi quidem imnbimna n. Cu. vellet facere teſtamentum: vel inſtituere in te ſtamento valido tm̄ ẜm ſtatutum illius ciuita tis ſue cuius iura perdidit: ⁊ non valeret. Sed ſi faceret de iure ꝯmuni valeret. qꝛ iura cōia nō ꝑdit Eodeꝫ mō: ſi hereditas ab inteſtato delata ſit ẜm formam illoꝝ ſtatutoꝝ non capit. Secus ſi de iur̄ ꝯmuni. An aūt exbannitus equiꝑet̉ deportato. Bar in. d. l. amiſſione. dicit ꝙ in ꝗdam qōne diſputa ta ꝑ eum piẜ. que incipit. Lucane ciuitatꝭ. Sic de terminauit. ꝙ ille qui eſt exbannitus imperij: eqͥ parat̉ deportato. ⁊ perdit ea que ſunt iurꝭ ciuilis vt in dicta. l. amiſſione. Sed ille qui eſt exbannitꝰ alicuius ciuitatis. vel regni non perdit ea q̄ ſunt iuris ciuilis: ciuium romanorum: ſed ea que ſunt ꝓpria illius ciuitatis: vel regni. Hec Bar. in dic. l. amiſſione. Et per hoc ꝙ iſti exbanniti alicuius ciuitatis nō ꝑdāt iura ꝯmunia. dicit Bar. in. d. l. ex facto. ꝙ filij nati poſt bannimentū faciunt defi cere ꝯditionem fideicōmiſſi.

¶ Quid autem in deportato. Bart. in dict.§. ex facto: dicit per illuꝫ.§. ꝙ filij concepti ante depor tationem faciunt deficere conditionem fideicom miſſi relicti: ſi deceſſerit ſine liberis. Secus ſi poſt concepti fuerint. Hoc intellige: expectata morte naturali ipſius deportati. Addit etiam Bar. in. l. tutelas. ff. de capi. di. ꝙ licet exbannitus perdat iura ciuitatis ſue: qͣꝫtum ad ſuum ꝯmodum: non tamen hoc quo ad ſuum incōmodum: quin obli getur ex his que poſtea facit. ⁊ licet non poſſit con ueniri pro geſtis antea. Secus pro his que gerun tur poſtea. Uide etiam Bart. in. l. tutelas. p̄alle. vbi querit. Pone ſtatutum dicit. ꝙ nobilis de pa trimonio puniatur in plus ꝙͣ popularis delin quens. Querebatur. vtrum baſthardus diceret̉ nobilis de patrimonio. Quidam allegabant illa iura que dicunt ꝙ baſthardus nō dicitur de fami lia. vt. l. pronunciatio. de verbo. ſig. ⁊ inſti. de leg. ag. ſuc.§. vulgo. Sed Bar. dicit ꝙ dicte leges ni hil faciunt. quia diſponunt per nomen iurꝭ. vt eſt agnatio ⁊ ſimilia. Sed ſtatutuꝫ predictum diſpo nit per noīa naturalia: que ita cadūt in baſthar dum: ſicut in legitimū. Nomina v̓o familie. ſunt nomina ciuilia. que non cadūt in baſthardum vt dicta. l. tutelas. et intelligitur nobilis de patrimo nio.i. de nobili patre natus: in quo non attendit̉ patria poteſtas. Sed quid ſi ſtatutum dicit. Omnes de tali do mo. An ꝯtineat̉ baſthardus. Et dicit aduertēdū. vtꝝ hec appellatio: de domo ſiue baſthardus ſit iurꝭ ciuilis: vel naturalis. Et ꝙͣtum ad ꝓpoſitum eſt iuris ciuilis. quia appellatio naturalis apud omnes eſt vniformis: vt pater ⁊ mater ⁊cͣ. Appel latio v̓o ciuilis eſt difformis ẜm diuerſitatem gen tium ciuitatum. vt in. l. omnes de iu. ⁊ iur̄. Sed hec appellatio de domo: aſſumitur diuerſimode. Nam quandoqꝫ domus aſſumitur ꝓ agnatione vt. l. cum vnus. ff. de ali. le. ⁊. ff. ad ſill̓. l. j. Quando qꝫ aſſumitur domus pro omnibus habitantibus in eadem domo. vt. C. ne. li. po. l. j. Item hoc vide mus hodie conſuetudine inductum in quibuſdā xpm locis: ꝙ dicantur de eadem domo omnes qui por tant eadem inſignia ſeu arma. Et qui volunt diui paſne tura uu dere domum diuidūt inſignia: ſeu arma. eſt gͦ hec xxi a appellatio ciuilis. An auteꝫ hec appellatio cadat in baſthardum Rn̄. ẜm diuerſos modos intelligendi poteſt ca dere. ⁊ non cadere. Aut enim accipis eandem do Iniūt utmr mum pro eadem agnatione. ⁊ in eum non cadit vt ſupra. Aut accipis eandem domum pro omni bus deſcendentibus ex eodem ſanguine. Et tunc in baſthardo caderet. Et de hoc videt̉ tex. in dic. l. ꝓnunciatio. Aut accipis eandem domum pro omnibus habitantibus. Et tunc ſit vel nō ſit ba jti ſthardus: nō attendit̉: ſꝫ ſolum habitatio. Aut ac cipis eandem domum ꝓ omnibꝰ qui portant ea dem inſignia. ⁊ ẜm hoc poſſet ꝯp̄hendi. vt notat̉ ꝑ p̄dictas leges. An autem nomine liberorum veniant natura les. Glo. in clemen. vnica de baptiſmo concludit ꝙ non. Pau. v̓o diſtinguit ꝙ aut a lege profertur Fo. CIX. Furtum verbum filij. Et tunc intelligitur de iuſta ſobole. Aut ab homine. Et intelliguntur naturales: niſi coniectura dignitatis ſit in contrarium. vt nota tur. C. de inſti. ⁊ ſubſti. generaliter. vbi apoſtilla. Iac. de are. dicit ꝙ aut filij naturales naſcunt̉ in facie matrimonij. Et comprehenduntur nomine filiorum. Aut non naſcuntur ſub velamine ma trimonij: hoc eſt ẜm formam. c. cum inhibitio. de clan. deſpon. Et tunc nō comprehendunt̉. Hec Car. in dict. clem̄. vnica. Addit etiam glo. in dict. clem̄. vnica. ꝙ appellatione liberorum comp̄hen duntur nepotes ex filijs ⁊ alij deſcendentes. ff. de verbo. ſig. liberorum. Secus ſi dixiſſet filij. Ap pellatio enim filioꝝ regulariter non comprehen dit nepotes. inſti. qͥ. da. tu. in te. poſ. Idem pau. ⁊ car. in. d. cle. vnica. Ortum eſt cōtrecta tio rei aliene frauduloſa: inuito domi no lucrifaciendi gratia: ſiue ipſius rei: ſi ue etiam vſus poſſeſſioniſue. ff. e. l. j. Sūmiſte ta men addunt mobilis ⁊ corporalis. Contrectatio ponit̉ in dicta diffinitione: quia ſine ea non eſt fur tum etiam ſi interueniat voluntas vel verbum. Rei aliene dicit̉: quia in reꝓpria non ꝯmittit̉ fur tum. Intellige niſi alius habeat in re aliquod ius Puta. ille cui erat res pignorata vel cōmodata. Mobilis ⁊ corporalis dicit̉. qꝛ in rebꝰ immobilibꝰ vt in agro vel in incorꝑalibꝰ. vt ſunt actōes ⁊ ẜui tutes: non ꝯmittit̉ furtum: eo ꝙ talia non pn̄t ꝯͣ ctari. Frauduloſa. dicit̉: quia ſi aliquis credebat rem eſſe ſuam que nō erat. vel ſi erat ſua: credebat ꝙ etiam ab eo qui habebat ius ibi: poſſet accipe re: non ꝯmittit̉ furtum: licet al̓s teneacur. Inuito domino. dicitur: quia ſi credebat dominum per miſſurum: ⁊ ſuberat iuſta cauſa credendi: non te netur. Secus ſi non ſuberat. ff. e. ſi is qui rem. In dubio tamen preſumitur dominus inuitus. l. qui vas.§. vetare. ff. eo. Et dicitur dominus inuitus etiam ſi videat rem auferre: qͣꝫuis non contradi cat. ff. e. l. penul. Et ibi videtur colligi hoc eſſe ve rum. quando ratione timoris. vel verecundie nō contradixit. Al̓s non contradicendo cum potue rit: videtur conſentire. lxxxiij. diſt. error. Si auteꝫ putauit facere inuito domino. ⁊ tamen dominus vult. Furtum quidem facit qͣꝫtum ad intentionē. ſed non tenetur ad reſtitutionem. nec dominus poteſt petere: obſtante ſua voluntate. ff. eod̓. inter omnes.§ penul. Uide tamen Bar. in. l. Item q̄ rit̉. ff. loca. vbi dicit. ꝙ ſi ſcholaris retinet ratioci num poſt tp̄us ꝯductōis vr̄ recōduxiſſe: ſi ille rō cinꝰ erat ꝯſuetus dari ad vecturam. Sꝫ ſi accepiſ ſet vnum pulcꝝ parafrenum quem dn̄s non de diſſet niſi ꝓ modicis diebꝰ: tunc faceret furtum. niſi crederet dn̄m ꝑmiſſuꝝ. d. l. inter. Lucrifacien di gr̄a dicit̉. qꝛ ſi aliquis alienam ancillam rapue rit. non cā lucri ſꝫ libidinis: non ꝯmittit̉ furtum. ff. eo. verum. la. ij. Ipſius rei vſus poſſeſſioniſue. qꝛ non ſolum ꝯmittit furtū. qͥ rei dn̄ium vult ſibi lucrari. ſꝫ etiā qͥ vult in re ipſa lucrari vſum ⁊ poſ ſeſſionem. l. di. qͥ ſaccum.

Furtum ¶ Due ſunt ſpēs furti. Aliud manifeſtum: cum quo dep̄hendit̉ fur. prius qͣꝫ veniat ad locum de ſtinatum. Aliud non manifeſtum. cum quo non deprehendit̉. ff. e. l. ij. ⁊. iij. Item nota. ꝙ quedam remanent in nomine generali. Quedam in ſpāli. veluti ſacrilegium: qd̓ eſt furtum rei ſacre ſeu non ſacre. ſed de loco ſacro. Peculatus: qd̓ eſt furtum de republica. xxiij. q. iiij. quid ergo. Abigeatus qd̓ eſt furtum. qn̄ qͥs diſꝑgit gregem ⁊ inde furat̉. ff. de abi. l. j. Plagium: qd̓ dicit̉ furtum hominis.ſ. qn̄ quis ſcienter libeꝝ hoīem vendit vel emit. vel donat. ff. de pla. l. j. ⁊. iiij. Quomodo auteꝫ cognoſcet̉ plagiarius a fure? Rn̄. Bar. in. l. nō ſtatim. ff. ad. l. fa. de pla. de mē te Azo. dicit ꝙ aut habet animum celandi domi no. Et tunc dicit̉ plagiarius. Aut non habet ani mum celandi domino: ſꝫ tm̄ ſibi vult habere. Et tunc non eſt plagiarius: ſed fur. vt dicta. l. nō ſta tim. Et hec opinio ꝯmuniter tenet̉. Notat etiam idem Bar. ꝑ. l. ſi libeꝝ. e. ti. ꝙ emptor ⁊ venditor liberi hominis tenet̉ illa. l. fauia. Idem qui ſciens libeꝝ hominem donauerit vel in dotem dederit. Idem ſi permutauerit. d. l. iiij. Et per hoc querit Bar. ibi. Quid de cardinalibꝰ. vel magnis domi nis qui vnum nānum. vnum cantoreꝫ. vnum ẜ uitorem ſibinuiceꝫ donant. An incidant in hanc l. Dicit ꝙ non. quia nō donant eos vt illos ſua li bertate priuent: ſꝫ donant: vt ita ſint liberi. ⁊ libe re ſtent apud alium: ſicut ſtabant libere apud do nantem. Et ſic illo volente. Et ſic cum non faciāt dolo non tenet̉. d. l. Similiter qui libeꝝ hominem celat ⁊ ſubtrahit: dicit̉ plagiarius. Et dicit ꝙ tem pore quo erat in ſtudio. fuerunt aliqui condem nati lege fauia. ex eo ꝙ vnum iuuenem ſubtraxe runt. Qua autem pena puniāt̉ ꝑ. d. l. fauiam. Dic ſi eſt nobilis: ꝯdemnat̉ in mētallū. ſi ignobilis gla dio. Si ẜuus vel libertus beſtijs ſubijcitur. vt. C. eo. l. fi. Quid ſiquis ꝓpter neceſſitatem famis. aut nu ditatis furatus fuerit cibaria. veſtem vel pecus. Rn̄. Dire. li. iij. ꝙ non tenet̉ dum tamē fuerit ni mia neceſſitas nuditatis. vel famis. nec peniten tia imponit̉. de conſe. di. v. diſcipulos. nec furtuꝫ ꝯmittit̉. quia furtum non cōmittit̉ ſine dolo. qui hic eſſe non poteſt. quia in tanto periculo reduci debet ad ius naturale qd̓ vult omnia eſſe commu nia. Inſti. de iu. na. gen. ⁊ci. Et debet credere do minum ꝑmiſſurum. qͣꝫuis non permittat. Sed ſi eſſet modica neceſſicas non excuſatur ſed tenetur reddere. vel tribus ebdomadis ieiunare. extra eo. ſi quis. Pone. qͥs furatus fuit in extrema neceſſitate poſtea deuenit ad pinguiorem fortunam. An te neat̉ ad reſtitutōem. Rn̄. Dire. ꝙ non. maxime ſi talis res ſit ꝯſumpta. ꝑ no. in. c. luggeſtū. de deci. vbi habet̉: ꝙ vbi res habet perfectionem ſuam. nec ꝯtinet actum ſucceſſiuum: non reuocat̉: licet poſtea ceſſet cā talis rei. Sic in ꝓpoſito: licet in iſto ceſſet cā: tamē quia ſemel huic de iure naturali ac qͥſitum eſt ius ꝑfectum in re capta. lꝫ ceſſet cā. pu ta. extrema neceſſitas non ꝓpter hoc obligat̉ ad re ſtitutōꝫ. Hoc idē tenet Sco. in. iiij. Et videt̉ cōis opinio. licet panor. ꝯͣ. Sed quare non excuſat̉ eodē mō mulier a for nicatione ꝓpt̓ famis neceſſitatē. ſicut a furto. Rn̄. Direc. vbi s. ꝙ ꝓpter neceſſitatem res facta eſt cō munis. Et quia ius naturale ſubuenit. ⁊ excuſa ratio naturalis. Sed foruicationi ius diuinum ꝯͣ dicit ⁊ accuſat turpitudo. ⁊ error ꝓueniens ex pec cato. īmo potius debet omnia mala pati: ꝙͣ pecca to ꝯſentire. Item querit̉: quare excuſat̉ qͥs ab homicidio ꝓpter neceſſitatem ſue defenſionis. vt in cle. ſi fun oſus. de homici. Et non excuſat̉ mulier a fornica tōe. Rn̄. Dire: vbi sͣ. ꝙ is qͥ aliuꝫ aggredit̉ aīo oc cidēdi niſi occidat̉: ipſe qd̓ ammo ſe occidit. ſꝫ mu lier improba nō defendit ſe ſꝫ impugnat. vtꝫ exͣ de eo qͥ co. vxo. c. iordane. iō cum mulier peccet volū tarie non excuſat̉. Quid ſi qͥs rem vſurario vel auaro furat̉. vt in de el̓ ynam faciat. Rn̄. ẜm Ray. talis furtum vel rapinam ꝯmittit. qꝛ nō ſunt facienda mala vt ve niant bona. In caſu tn̄ in quo periculum īmine ret ꝑſone. nec poſſet aliter ſubueniri: poſſet etiam aliqͥs ẜm Tho. occulte rem alienaꝫ acciꝑe vt ſub ueniat ꝓximo ſic indigenti. Quid ſiquis furet̉ vt reſtituat dn̄o: ⁊ hoc faciat Rn̄. ẜm Hoſti. talis videt̉ excuſatus. ar. ff. depo. bona fides. Nam etiam vtiliter gerit negocium furis. ergo cogitur ratum habere. ff. de neg. geſt. ſꝫ an vltro. Qui rem alienaꝫ inuenit: niſi publice denūciet rē inuentaꝫ: vt ille cuiꝰ eſt inueniat eaꝫ furtū ꝯmit tat. ff. d̓ fur. l. falſus.§. qͥ alienū. niſi acceꝑit eo aīo vt dn̄o reſtituat. Quid d̓ theſauro inuēto. Rn̄. ſi qͥs inuenit the ſauꝝ in loco ꝓprio. ſtatim ſit inuentoris. Si v̓o in alieno: caſu fortuito inuenit: dimidiꝰ eſt inuentor ⁊ dimidiꝰ dn̄i loci. Si v̓o ſtudioſe queſiuit ⁊ inue nit eum in loco alterius totus erit dn̄i loci. Si aūt ī ſacro vel religioſo loco: caſu fortuito īuenerit the ſauꝝ totus erit inuentoris. Sꝫ ſi in loco publico fiſci. vel ciuitatis inuenit. dimidius eius erit. ⁊ di midius fiſci. vel ciuitatis. Inſti de re. di.§. theſau ros. hec notat Io. xiiij. di. q. v. ſi qͥd inueniſti. Querit̉ an in volucribꝰ ⁊ animalibꝰ. ac piſcibꝰ committatur furtum. Rn̄. Directo. vbi sͣ. ꝙ vo lucres ⁊ piſces ⁊ hmōi quia in nullius bonis ſunt ⁊ que vadunt quo volunt. ideo naturali ratione capienti conceduntur. Nec diſtinguitur vtruꝫ predicta quis capiat in ſuo fundo vel alieno li cetis qui alienum fundum ingreditur. venan di aut aucupandi gratia: poſſet a domino fundi ꝓhiberi ne ingrediat̉. ⁊ eſt capientis. ꝙͣdiu ſua cu ſtodia cohercet: ſꝫ in libertatem reddit̉. qn̄ oculos effugit capientis. dicta inſti.§. fere. Sed quid ſi beſtia fera ſit ita vulnerata vt capi poſſit. Rn̄. qui ſupra ſtatim eſſe intelligit̉ vulne rantis. dum tamen eam perſequatur. qui ſi deſie rit perſequi: deſinit illius eſſe. ⁊ rurſus fit occu pantis.

Furtum ¶ Apum v̓o et pauonum et columbarum natu ra fera eſt: licet ex conſuetudine aduolare et reuo lare ſoleant. Et ideo tm̄ reputantur ſub dominio alicuius: qͣꝫdiu ſunt in loco eius. Uerū ſi quis au cupet examen apum in arboribus cuiuſcunqꝫ et etiam fauum. furtum non committit: licet domi nus arboris poſſit ingredienteꝫ prohibere: niſi ex amen fuerit in ſuo alueo recolectum: vel ipſum ꝑ ſequatur. ſicut de pauonibus ⁊ columbis dicta in ſti.§. apum. Quid de ceruis: cuniculis et alijs feris: que ha bent de conſuetudine ire et redire ad certum locū Reſpondit qui ſupra. ꝙ talis regula approbata ē vt eius vſqꝫ adeo eſſe intelligantur qͣꝫdiu habeant animum reuertendi et non vltra. Et animum re uertendi videntur deſinere habere: cum reuerten di conſuetudinem deſeruerint: dicta inſtitu.§. cer uos. Si autem ſunt incluſa in pratis: vel in alijs locis: furtum committeretur. Et idem de piſcibꝰ. arg. dicto.§. apum. Fere autem priuate: ſeu man ſuete: vt galline. anſeres. et huiuſmodi. q̄ etiaꝫ ali quo caſu turbate euolauerint: ⁊ a conſpectu domi ni ſui effugerint. quocunqꝫ loco ſunt domini ſui eſ ſe intelligunt̉. et qui animo lucrandi retinet: furtū ꝯmittit. d. inſti.§. gallinaꝝ. ¶ Quid de lignis: que vis fluminis impulſit in agros aliquorum. An rapiens ea committat fur tum? Reſpon. Fede. conſilio. cvij. dicit ꝙ vulga re eſt laicorum: lucrifacere ligna et alias res quas fluminis impetus impulit in agros eoruꝫ. Quod ſibi non videtur verum: niſi habeantur pro dere licto: nec fiunt occupantium. immo furtum com mittit qui talia oecupat. ff. de acquirē. re. do. l. qua ratione.§. fi. nec ius preſumit ꝙ habeantur ꝓ de relictis: niſi per qualitatem rei et actus. vel aliter de voluntate domini appareat. cum nemo preſu matur iactare ſuum. Et communis conſuetudo: ꝙ occupans lucrifaciat videtur expreſſe reproba ta per legem. ff. ad. l. ro. de iact. l. de precario. et ibi int inloca pub notat̉ in gloſa. Et licet ibi loquatur de rebus iactꝭ cauſa nauis alleuiande: tamen idem videt̉ in iſtis flumine ablatis: cum parum differant ab illis ia ctis: cum non interueniat factū hominis: ſicut in illis iactis. Sed quid habet dominus fundi facere infra quem appullerūt tales illate res. Et ſatis videtur Ia vdl cimntutu ꝙ ſufficiat denunciare domino: ꝙ tollat vel ꝓ de relicto habeat. Et caſu quo dominus vel alius ꝓ pa hecnata Auert um eo non apparet: videtur ſufficere libellum publi ce proponere. Et ſi infra tempus ſtatutum a iudi ce: non fuerint alleuate: tunc pleno iure accipiat. xxij Et ſi non vult conſeruare: et ſuum fundum impe ditum vult euacuare: poteſt proijcere. Crederem tamen ꝙ ſi dominus taceat: nec per ſe. nec per ali um vadat perquirendo: ꝙ videatur eam pro de x xii relicto habere. et occupanti concedatur. ⁊ videtur textus. ff. ad. l. ro. de iact. l. qui leuande. in princi pio. videtuer enim illa. l. ſtatim ſibi neceſſitatē im ponere perquirendi res amiſſas. Al̓s ſi taceat: pri ma p̄ſumptio q̄ erat ꝙ nō dimiſerit derelinquen do tollitur per vltimaꝫ ſcilicet negiigentie non ꝑFo. CX. quirendo. Hec Federi. Uide etiam Panor. in. c. cum dilecti. de accu. vbi dicit. An quis debeat pre ſumere ꝙ proijciens habeat rem pro derelicta: vel ne: recurrendum eſt ad cōiecturas. Si enim quis proijcit librum apertum in mari: preſumēdum eſt ꝙ animo derelinquendi. Secus ſi clauſum ⁊ pan nis inuolutum. ⁊ ſic de ſimilibus. Addit etiā vnū ſingulare de mente Barto. in. l. falſus. ff. de fur. ꝙ ſi quis inuenit rem alterius. ⁊ non reperiat domi num. ſi putauit eam rem eſſe ꝓ derelicta. licet nō eſ ſet. poteſt eam vſucapere. ff. pro derelicto per totū. Si autem hoc non putauerit. Si tunc nō reperit dominum: factaˡ proclamatione debet eam dare pauperibus. Utrum in re parua committatur furtum. ſicut magna? Rn̄. ſic. quia in furto non quod ablatum eſt. ſed mens furātis attendit̉. xiiij. q. vj. c. vltimo. Et hoc intelligendum. quando voluntas eſt talis ꝙ etiam maiora ſubtraheret. vl̓ qn̄ ex ablatiōe par ue rei dn̄s intelligit̉ grauari. Quicūqꝫ vtit̉ re apud eum depoſita: vel re ei cō modata: ad alium vſum vel vtit̉ pignore cōmittit furtum. ¶ Quid ſi mulier fecit furtum: ſiue ante matrimo nium ſiue poſt. et vir participauit. aut vir fecit. et vxor participauit. Nunquid liceat vxori de rebus cōmunibus ſatiſfacere? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. vbi eſt de cō ſuetudine regionis: ꝙ vir ⁊ vxor cōmunicant ſibi credita et debita ex contractu vel maleficio. et res furtiua adhuc exiſtit in poteſtate eorum. vxor po teſt illam reſtituere. etiam contradicente marito. Idem forte eſſet dicendum: ſi inter eos nō eſſet ta lis cōmunio. Nam quicunqꝫ habet rem furtiuaꝫ debet illam dn̄o reſtituere. C. e. l. in ciuilem. Si au tem conſumpta eſt. poteſt vxor ſi exp̄ſſe vir nō con tradicit negocia mariti gerendo. ⁊ ſe liberando. ex timationem reſtituere de cōmunibus bonis. Pro hibente autem marito. non credo ꝙ debeat facere huiuſmodi reſtitutionem. cum nō habeat admini ſtrationem rerum. ſed maritus. Si tamen reſtitue ret de bonis cōmunibus bona fide. non credo ꝙ eſſet ei iniungenda pnīa. quaſi ꝓ mortali: ſi hoc fa cit latenter: ⁊ ſine aliorū ſcandalo. Contra quem dat̉ actio furti? Rn̄. ẜm Hoſti. contra furem: etiam ſi impubes ſit: dummodo ſit doli capax. ff. e. l. impuberem. Pater etiam agit cō tra filium ſuuꝫ. ſi peculium caſtrēſe habeat. al̓s nō eſſet iudicium inter eos. ff. eo. l. ne cum filio. Eodē modo aget filius. ſi pater ei aliquid ſurripiat de pe culio caſtrenſi. Item vir contra vxorem. vel econ tra nō agit furti. matrimonio conſtante. ſed datur actio in factum. Sed qui ei opem tulerit. furti te netur. ff. eo. ſi quis vxori. Item datur actio furti cō tra eum. qui dedit opem. vel conſilium ei qui fur tim fecit. ff. eo. ſi is qui. Que eſt pena furti? Rn̄det̉. ꝙ quando agitur criminaliter. ſcꝫ ad penam corporalem. licet ẜm iu ra fur nō ſit ſuſpendendus. vel demembrandus. ſed aliter puniendus: puta fuſtigandus. vel exulā dus. tamen hodie in multis locis etiaꝫ ſimplex fur ſuſpenditur de cōſuetudine. quam facit rationabi

Gloriā vana tem neceſſitas pacis ꝯmunis. ⁊ frequens incorri gibilitas. Si auteꝫ agatur ciuiliter: pena furꝭ ma nifeſti ē quadruplum. Nō manifeſti eſt duplum vt inſti. de ob. que ex deli. na.§. pena. ⁊ ibi patet ꝙ illud duplum: ſeu quadruplum exigitur vltra reꝫ ſublatam. Et hec pena poteſt peti etiam poſt an num. Et ſi aliquis egit criminaliter: poteſt iterum agere ciuiliter et econuerſo. C. quando ci. act. pre. cri. l. vnica. Querit̉ aliquis ꝯmiſit hic furtum: ⁊ cum ip̄a re furtiua tranſtulit ſe poſtea ad alienū territorium. Nunqͥd poſſit puniri ꝑ illum iudicem: vbi repe ritur cū re furtiua? Rn̄. Panor. in. c. j. de rap. dic̄. ꝙ vſqꝫ ad tp̄s Bar. Cōmunis opinio erat. ꝙ nō: qꝛ ex aſſidua ꝯtractatōne: nō oritur noua actio fur ti. Sed Bar. in. l. ſi dominiū. ff. de fur. tenet ꝯtra riū. Sicut em̄ ex interuentu noue ꝑſone oritur no ua actio furti. vt in. d. l. ſi dominiū. Ita ex ꝯtracta tione noua: facta in nouo territorio. Et ꝑ illaꝫ opi nionem Bar. plurimi homines ſunt ſuſpēſi. S moderniores adhuc dicunt: ꝙ de ſtricto iure: illa opinio Bar. non ꝓcedit Franc. tamē de are. illam opinione fuit ſecutus. Sꝫ non Accur. hec panor. vbi ſupra vide etiā eundem panor. in. c. j. de peīs. vbi dicit de mente Bar in. l. ſi cui. in fi. ff. de accu. ꝙ ſi quis ꝯmiſit plura delicta in vno loco. ⁊ in hoc territorio aliud: vel illud reiterauit nō poteſt h̓ pu niri ꝓ delictis alibi ꝯmiſſis: vbi alia ratōne h̓ ſor tiatur forum. Sed pena bene poteſt aggrauari ex delictis alibi ꝯmiſſis. Exemplū in fure qui ꝯmiſit diuerſa et varia furta in vno territorio. nūc in alio territorio ꝯmittit vnū furtum: tūc qꝛ habito reſpe ctu ad alia poteſt dici famoſus latro: poterit ſuſpē di vbi commiſit tm̄ vnum furtum tanꝙͣ famoſus latro. l. capitalium.§. famoſos. ff. de pe. licet dire cte non poſſit ibi puniri pro delictis alibi commiſ ſis. Nota ẜm directoriam li. ij. ti. xlij. ꝙ ad vſuca pionem quatuor requiruntur. Primo. ꝙ res non ſit vicioſa: nec furtiua et huiuſmodi: nec liber ho mo: nec res ſacra vel religioſa poſſunt vſucapi: nec decima: nec preſcribi. Item nec ſeruus fugitiuus. vt inſti. de vſuca.§. ſed aliquando. et ſe. Item nec via publica: nec aqueductus. ff. de vſucapio. l. vſu capionem. C. de aqueduc. l. diligenter. lib̓. ij. ff. de via pub. l. viam publicam. Secundo requiritur. ꝙ ille qui vſucapit habeat bonam fidem. id eſt ꝙ credat venditorem eſſe dominum: vel habere ius diſtrahendi. ff. de verbo. ſigni. l. bonefidei. Nota tamen ꝙ ignorantia iuris non excuſat: vt quis ſit bonefidei. ff. de vſucapi. l. nunꝙͣ. Et requiritur fi des bona et continua in principio. medio et fine. Al̓s quicquid dicant docto. vſucapio non proce dit: vt preſcriptio. Tercio requiritur. ꝙ res trada tur: vel quaſi. quia poſſeſſio nō acquiritur ſine tra ditione vel quaſi. C. de pac. l. traditionibꝰ. Quar to requiritur iuſtus titulus verus: non putatiuꝰ. nec falſo. C. de vſucap. pro herede. l. finali. Et no ta ꝙ in vſucapione requiritur tempus trium an norum. Que quidē fuit introducta pro bono pu blico: ne dominia rerum ſint incerta. ff. de vſuca pio. lege prima. Et omnia que poſſunt preſcribi: poſſunt ⁊ vſucapi. niſi quia in rebus mobilibus ī vſucapio. Preſcriptio in immobilibꝰ. Preſcriptio aūt retinet nomen ſuum generale. vſucapio auteꝫ tranſit in nomen ſpāle: qd̓ vocatur vſucapio. Sil̓e habes sͣ. Adoptio. Quid ſi quis furet̉ chriſtianos detentos a paga nis: vt eos liberet? Rn̄. ẜm Ray. ⁊ Hoſti. ſi eſt to pus guerre: in nullo tenet̉. xxiij. q. ij. dn̄s. Si v̓o eſt tp̄s treuge. tenet̉ ipſi pagano reſtituere. non homi nem ꝓpter periculum anime. ſed extimationē. Si militer tenet̉ de alijs ablatis: vt. xxiij. q. j. noli. Ta men hoc caſu dicit Ray. ipſum furātem nullo mo do peccaſſe ꝙͣtum ad hominem. quem furatus ett ſi rectam habuit intentionem: dummodo al̓s ſan faciat. Quidam tn̄ dicūt. ꝙ etiam ad nullam ſatiſ factionem tenet̉. qn̄ paganus chriſtianum iniuſte detinebat. quod eſt regulare: vt in Rubrica. C. ne xp̄i. man. hr̄. vel pa. vel in. ha. vl̓ poſ. ⁊ in. l. vna ibi poſita. Si tamen pagani compellerent eum ad cir cūciſionem: vel ydolatriā: vel aliquod mortale pec catum. tunc ille penitus liber factus eſt. ⁊ ſic furās eum non peccat. Nunquid chriſtiano qui detinetur a ſaraceno: liceat furari ei? Rn̄. ẜm Hoſtiē. Si iſte xp̄ianus. dum eſſet treuga. frangeret eam: ⁊ ſic erat in culpa et fuit captus: nec ei imminet periculum neceſſita tis. non licet furari. ſed tenetur ad reſtitutionem. Nam talis iuſte detinebatur. Si auteꝫ iniuſte de tinebatur. vt quia tēpore belli captus eſt. vl̓ immi neat neceſſitas. nō tenet̉ ad reſtitutionem. Loria vana. Vtrumappeti g tus inanis glorie: ſit peccatum mortale? Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxxxij. pōt eē mortale dupliciter. Primo ratiōe materie. cū quis gloriat̉ de aliquo falſo. quod contrariat̉ diuine re nerentie: vel cum quis bonum temporale. de quo gloriatur prefert deo. Seu cum quis prefert teſti monium hominum teſtimonio dei. videlicet cum quis verecundatur confiteri. ſeu ſequi quod deus ꝑ ſacram ſcripturam docet. ꝓpter contrariam ho minum opinionem. contra quos dicitur. Qui me erubuerit ⁊cͣ. Secundo modo ex parte ipſius glo riantis. qui intentionem ſuam refert ad gloriam. tanqͣꝫ ad vltimū finem. ad quē ordinat etiā virtu tis oꝑa. Et ꝓ quo non p̄termittit etiam que ſunt contra deum. His ergo modis eſt mortale. Aliter non. Ratia. Nunquid gratia ꝑ ſum mum pontificem facta. expiret per eius mortem etiaꝫ re integra? Dic. ꝙ aut gra tia eſt facta ⁊ perfecte conceſſa per romanum pon tificem. Et tunc non expirat per eius mortem. licet executio dicte gratie nondum fuerit complete fa cta. Aut gratia nondum eſt facta. ſed facienda. Et tunc expirat ꝑ eius mortem. Et de primo membro caſus eſt ſingularis. in. c. ſi ſuꝑ. de offi. dele. lib̓. vj. De ſecundo eſt tex. clarus. in. c. ſi cui. de p̄ben. lib̓. vj. Et ibi de hoc eſt glo. ſingularis: que cōcordat p̨̄ dictos duos tex. qui vident̉ cōtrarij.

Quid de illo qui ꝓpter numerum filiorum da ta ſibi fuit īmunitas licet poſtea aliqui de numero illo perierint. Nunqͥd durabit īmunitus. ℟. Io. an. in regula decet. de re. iu. in. vj. in mercu. dic̄ ꝙ ꝑ multos doc. ſolēnes in facto fuit ꝯſultū. ꝙ duret talis īmunitas. Gratia nō reuocat̉: quando ius eſt alteri que ſitum. et ſic intelligitur regula. Mutare. de re. iu. in vj. Utrū ſit pctm̄ mortale? Rn̄. Ola. ęm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxlviij. ꝙ ſi delectatōni gule inhereat hō tanqͣꝫ fini: ꝓpter quem deū ꝯtemnit paratꝰ cō tra precepta dei agere: vt delectatōnes hmōi aſſe quatur. ſic eſt pctm̄ mortale. Si v̓o in gula ſit inor dinatio ẜm ea q̄ ſunt ad fineꝫ: vtpote. qꝛ nimis cō cupiſcit delectatōes ciboꝝ: ſꝫ ꝓpter hoc nō faceret aliqͥd ꝯtra legem dei: ſic eſt veniale. Que ſunt gule? Rn̄. Greg. ij. li. moraliū ponit quinqꝫ ſpeciēs que notant̉ in hoc ver. Proꝑe. lau te. nimis. ardenter. ſtudioſe. de conſe. di. v. Quin qꝫ modis. Quid eſt hereditas. Ereditas. Sar. in ℟ica. de ac I qui. her̄. dicit ꝙ hereditas nihil aliud ē. qͣꝫ ſucceſſio in vniuerſum ius: qd̓ defun ctus habuit. vt. l. nihil. de ver. ſig. Et iſto mō ſum pta eſt de iure ciuili romanoꝝ tm̄. diſ. j.§. ius qui rituꝫ. ⁊ nulliꝰ alteriꝰ gentis. Et hoc apparet: qꝛ de portati qui nō ſunt capaces eoꝝ: q̄ ſunt iuris ciui lis: nō ſunt capaces hereditatꝭ. vt. l. j. C. de hr̄. in ſti. Et ex hoc infert̉. ꝙ in foro ꝯſcīe heres nō tenet̉ ad debita vltra vires hereditatis: qꝛ in foro cōſcīe nō ſumit̉ hereditas iſto mō quo ſumit̉ de iure ci uili. Et ideo n̄ tenet̉ niſi qͣtenꝰ patiunt̉ facultates hereditatis. Et ẜm Bar. in. l. gerit. de acqui. her̄. poſt glo. ibi ſingularē dicit. ꝙ ad adeundā heredi tatem ſufficit animꝰ qͣlitercunqꝫ declaratus quod cunqꝫ ſit illud: ſiue factū. ſiue nō factū: ſiue dictum ſiue ſcriptū. Et diuidit̉ iſta hereditas in. xij. ꝑtes. que appellant̉. xij. vncie. Et habent iſta nomina. munent⁊c. Sr Sextaus. id eſt ſexta pars hereditatis.ſ. due vncie Quadrans. id eſt quarta pars.ſ. tres vncie. Tri ens. id eſt tercia pars.ſ. quatuor vncie. Quincuns id eſt quinqꝫ vncie. Semis. id eſt medietas here ditatis.ſ. ſex vncie. Septons. id eſt ſeptem vncie. Bes. id eſt octo vncie. Dodrans.i. nouem vncie. Dextans.i. deceꝫ vncie. Deuns. i. xj. vncie. As. qd̓ ſignat pondus. xij. vnciaꝝ. licꝫ aliqn̄. As: aſis po natur ꝓ obolo. vn̄ ver. As obolus. pondus. As ē poſſeſſio tota. hec ꝓbant̉. inſti. de here. inſti. iuethan ino ¶ Bona defunctoꝝ ad heredes deuoluunt̉: eti am illoꝝ qui damnati fuerūt. C. de bo. dam. autē. bona. ⁊ ibi pꝫ ꝙ hoc eſt verū quo ad aſcendentes ⁊ deſcendentes. Ex latere v̓o vſqꝫ ad terciū gradū In quatuor tn̄ caſibꝰ filij excludunt̉ ab heredita te pr̄is: quos habes sͣ. Filius. ¶ Quatuordecim ſunt cauſe quibus pater vl̓ ma ter. Auus. vel Auia. filios et nepotes exheredare prit pn̄t. Prima eſt: ſi filiꝰ manꝰ iniecerit in patrē. Se cunda. ſi grauem iniuriam ei fecerit ⁊ ꝯtumeliam. Gula Fo. CXI. Tercia. ſi patreꝫ accuſauit in criminalibus cauſis. p̄terqͣꝫ de crimine leſe maieſtatis: vel de offenſa cō tra cōitatem ſue ciuitatis facta: vl̓ de hereſi. Quar ta ſi filius maleficus cū maleficis cōuerſat̉. Quin ta. ſi filius machinet̉ vel inſidiet̉ in necem patris Sexta. ſi filius calumnioſe litem mouerit patri. A qua ſi pater defecerit. oportet eum damna grauia ſuſtinere. Septima. ſi filius rogatus a patre ob de bitum in carcere detruſo: vt fideiubeat ꝓ eo. ⁊ nō vult fideiubere. in illo ꝓ quo creditores eius fide iuſſorem recipere volunt. Quod tm̄ in filijs maſcu lis locum habet. Nam femine impediuntur fide iubere. ff. ad vel̓. l. j. ⁊. ij. Octaua. ſi filius prohibue rit patrem teſtari. Nona. ſi filius ſit ioculator pre ter voluntatem patris. niſi pater eandeꝫ habuerit profeſſionem. Decima. ſi filia non cōſenſerit patri volenti eam honeſte maritare. ⁊ dotare ẜm vires patrimonij. Sed potius vult luxuriari. Undeci ma. ſi filius miſceat̉ cum ſua nouerca aut concubi na patris ſui. Ouodecima. ſi parentibus furioſis debitam curam non impenderit. Et hoc obtinet. non ſolum in filijs. ſed etiam in quibuſcunqꝫ alijs qui poſſunt ab inteſtato ſuccedere: vl̓ etiam qui in ſtamento ſunt heredes inſtituti. qꝛ predicti non ſo lum poſſunt exheredari. ſed etiam a quocunqꝫ ex traneo in ſcriptis admoneri: vt eum ꝓcurare feſti nent. Si aūt poſt huiuſmodi atteſtationem negle xerint. Et extraneus in ſua domo furioſum ſuſce ptum. ſumptibus ſuis vſqꝫ in finem vite ſue ꝓcu rauerit. eius debet habere ſucceſſionem. euacuata inſtitutione ipſorum. qui curam neglexerunt. Ita tn̄: vt cetera teſtamenti capitula. in ſua maneāt fir mitate: vt in aut̓. vt cū de ap. co.§. cauſas. vbi etiā glo. dicit. Quid ſi non faciat teſtamentum. nec ali quis extraneus eum ꝓcurauit? Rn̄. ꝙ in hoc ca ſu: eis deneget̉ hereditas ex ſuo delicto. Et in hoc videt̉ inclinari glo. Tredecima. ſi parentem de car cere educere neglexerit. Intelligo de captiuitate. ſi ue fuerit in carcere. ſiue non. Decimaquarta. ſi pa ter ſit catholicus. et filius hereticus. He oēs cau ſe habent̉ in. d.§. cauſas. Sunt tamē tres alie cau ſe. ꝓpter quas pater etiam poteſt exheredare filiuꝫ. Prima. ſi non exheredetur malo animo. ſed vt ſe acuratius det virtutibus. vel creditoribus ſatiſfa ciat. l. multi. ff. de li. ⁊ po. ⁊ ibi Barto. illam legem ſummando dicit ꝙ exheredatio fit quandoqꝫ pro pter bonum. ⁊ in. l. cum ex filio. de vul. ⁊ pu. dicit. ꝙ dicta lex multi. non eſt correcta. Secunda. ſi fili us tempore teſtamēti dixit patri. Nolo quicqͣꝫ de tuo. ⁊ exheredet̉. legitīa erit exheredatio ẜm Bar to. in. l. ſi quando. C. de inoffi. te. vbi querit. Quid ſi pater non inſtituit filium. ideo quia filius dixit. quod nolebat inſtitui. An poſſit filius rumpere te ſtamentum? dicit ꝙ aut pater talem filium prete rijt: vel exheredauit: nulla cauſa inſerta tunc teſta mentum eſt nullum. nec potuit filius ſua volunta te iſtam ſolennitatem omittere: vt. l. paulus.§. pa troni. ff. de bo. lib. Si v̓o fuit exheredatus adiecta cauſa. quia voluit exheredari. tūc ſi cauſa eſt vera: putat Barto. ꝙ teſtamentum valeat. Nec ob. d. §. cauſas. quia loquit̉ de exheredatione. que fit eo

nolente. Poſſet tamen apparere ꝙ licet filius il la verba dixerit tamen noluit exheredari. vtputa. ſi hoc dixit propter dolorem mortis patris: dicēs. Poſtꝙͣ tu decedis: nolo. aliquid: vel alia ratione turbatus. ar. de reg. iur̄. quicquid calore. Quaꝫ ra tionem fige menti. qꝛ occurrit de facto. hec Bart. tercia cauſa eſt. ſi filius ſit furioſus: nepos v̓o ex eo ſanus. legitime poterit exheredari: modo inſtitua tur nepos. l. fi. ff. de cu. fu. Cauſe aūt propter quas filij et nepotes. paren tes. auuꝫ. et auiam exheredare poſſunt: ſunt octo. Prima ſi pater filiū de crimine accuſauit: preterqͣꝫ de crimine leſe maieſtatꝭ. Scd̓a ſi pater vite filij venenum. vel aliter inſidiatus fuerit. Tercia ſi pa ter vxori. vel concubine filij ſe immiſcuerit. Quar ta ſi pater prohibuerit filium teſtari de his: de qui bus poterat teſtari. Quinta ſi pater non redeme rit filium captum a ſaracenis ſubueniendo ſibi. qꝛ tunc ſi filius in captiuitate decedat: bona de qui bus ipſe poterat teſtari: debent eſſe eccleſie: vl̓ da ri pro captiuorum redemptione. Si v̓o redeat: ri te patrem exheredare poteſt. Sexta ſi pater negle xerit curam filij furioſi. vide de hoc ſupra. Dos Septima ſi pater ſit hereticus et filius catholicus Octaua ſi pater vxori filij dederit venenū ad mo tem. vel mentis alienationem: vel aliter inſidiatꝰ fuerit vite eius. Et eodem modo ſi mater marito filie. hec omnia probantur in dicto.§. cauſas. ⁊.§. ſiue igitur omnes. Et omnes iſte cauſe ingratitu dinis tollunt̉ per ingreſſum religionis. xix. q. vlti. non liceat. Cauſe propter quas frater fratrem exheredare poteſt ſunt tres. Prima. ſi morteꝫ voluit fratri in ferre. Scd̓a. ſi fratrem criminaliter accuſauit. Ter cia. ſi in ſubſtantia molitꝰ fuerit iacturam: vt in au ten. de nup.§. ingratitudinem. Et nota. ꝙ fratrū duplex eſt differentia. Quidam enim ſunt vterini quaſi ex eodem vtero nati: et non ex eodem patre. Et iſti non habent querelam inofficioſi teſtamen ti contra fratrem etiam ſi perſona turpis eſſet in ſtituta. Quidam ſunt conſanguinei qui ex eodem patre: ſed matre eadem: vel non. vt inſti. de le. agͣ. ſuc. Et iſti fratres habent querelam ꝯtra teſtamē tum fratris turpem ꝑſonam inſtituentis niſi ſer uum neceſſariū inſtituat. Querela v̓o nulli alij ex tranſuerſalibꝰ ꝯpetit. vt. l. fratres. C. de inoffi. te. et ibi Bar. Quid autem ſi frater inſtituit aliquam turpem ꝑſonam: ⁊ aliquā non turpem. Guil. de cu. prout recitat Bar. in. d. l. fratres. dicit ꝙ ꝯtra illam tur pem ꝑſonam ꝯpetit querela ⁊ pro ſua parte reſcin detur. Nota etiam glo. in. d.§. ingratitudineꝫ. ꝙ frater poteſt exhereciare fratrem in teſtamento: et turpem ꝑſonam inſtituere ſi in aliquo predictorū trium caſuū eum inuenerit ingratum. Similiter dici poteſt ꝙ ſi frater exheredatus: vel preteritus eſſet infamis vel turpis perſona: nō poſſet oppo nere ꝯtra perſonam etiam infamen inſtitutaꝫ: vt patet per Bar. in. l. ī arena. C. de inoffi. te. vbi di cit ꝑ illam legeꝫ ꝙ aliquis non poteſt obijcere tur pitudinem in quā ipſe incurrit obijciens. Et hoc He reditas facit ꝙ ſi aliquis eſt infamis: non poſſit opponere teſti ꝙ ſit infamis: vt. l. iij.§. lege iulia. ff. de teſtibꝰ. Sed iudex forte poterit euꝫ repellere ex ſuo offiio ẜm Guil̓. Et ſic facit ꝙ ſi mater fuerit meretrix. ꝓ pter meretriciū nō poterit filiā exheredare. Quod eſt ſingulare ẜm Bar. ibi. Quid antē: ſi etiā ipſe pater luxuriet̉: Dici p̄t ꝙ non eſt idem quod in matre. quia minor caſtitas requirit̉ in maſculo. l. j. C. de adul. Nota etiam ſin gulare dictum Barto. in. l. ſi quis ita. de adi. le. ꝙ ſi pater exheredauit filium ex iuſta cauſa. ſi poſt re conciliauit ſe cum illo: illa exheredatio videt̉ adem pta. Nota etiam ꝙ exheredatio filiorum a paren tibus: vel econtra. non tenet niſi aliqua cauſa de p̄ dictis nominatim exprimat̉ in teſtamento. heres autem tenetur probare. Quando autem frater ex heredat fratrem. non oportet de neceſſitate: vt in ſerat̉ cauſa exheredationis: vt voluit Bar. in. d. l. fratres. Querit̉ an filia incurrat vicium ingratitudinis vt poſſit exheredari ſi contraxit ſine voluntate pa tris? Rn̄. Gof. dicit ꝙ ſic Hoſti. tn̄ hoc nō appro bat: niſi filia eligeret turpem vitam. Et hoc vltimū dictum cōiter approbat̉. ar. de ſecūdis nup. c. pe. ⁊ vlti. Exquo em̄ filia vtit̉ ꝑmiſſione canonica non debet viciū incurrere ingratitudinis. Sed nūquid pater teneat̉ filiam dotare. exquo contraxit matrimoniū ſine ſuo cōſenſu? Rn̄. Pa nor. in. c. tua. de deſpon. impub̓. dicit ꝙ aut filia cō traxit ante.xxv. annum. Et tunc eſt dubiū an̄ pa ter teneat̉ dotare: tamen credit ꝙ ſic. qm̄ pater te neat̉ alere filiam: nec ex contractu illius matrimo nij poteſt ſibi denegere alimenta. cum in iſtis ſpiri tualibus filia non ſit in poteſtate paterna. de iudi. ſi annum. li. vj. Fortius ergo tenet̉ dotare. quia cā dotis eſt fauorabilior cauſa alimentorum: vt notat Cy. in. l. non omni. C. de admi. tu. Et hec intellige quando nupſit ꝓmittendo dotem. De hoc ſupra. Adulterium. Uide etiā eundē Panor. in. c. quin tauallis. de iureiur. vbi addit notabile dictū Spe. titulo. qui fi. ſint le. ꝙ ſi filia vult penitere de pecca to: que luxurie erat dedita. pater debet eam alere. Et ꝑ conſequens dico ꝙ tenet̉ eam dotare. qꝛ cau ſa dotis ⁊cͣ. Et dicit Io. an̄. ꝙ in omnibus caſibus in quibus pater poteſt filium exheredare. fortius poteſt alimenta denegare. Idem tenet Barto. in. l. diuus. ff. ad. l. pon. de pari. Uide etiam Panor. in. c. accedens. de procur. vbi dicit ꝙ quando filia nupſit ſine dote: tenet̉ maritus eaꝫ alere de ſuo ho norifice. vt in auten. qui. mo. na. effi. le.§. qm̄ autē. Nec ꝑ hoc filia excludit̉ a bonis paternis. ſed poſt morte patris debet ſuccedere. ⁊ habere ad minus legitimā ſuam. Et putat Panor. ꝙ ſi ſtatuto caue tur. ꝙ filia dotata nō ſuccedat cum maſculis. non habet locum in hac muliere. que nupſit ſine dote inuito patre. Uſqꝫ ad quotum gradum durat ſucceſſio inbe reditate? Rn̄. non terminatur in quarto grada. ſi cut quo ad impedimentum matrimonij. Sed du rat vſqꝫ ad decimum.xxxv. q. v. ad ſedē. Quod ta men ẜm aliquos dicitur de decimo. ex eo ꝙ vix eſt

ꝙ memoria vltra extendatur. Et ſic de vlteriori: ⁊ vſqꝫ in infinitum quouſqꝫ. memoria de cognatio ne haberi poſſit. poteſt intelligi. qꝛ. d. c. ad ſedeꝫ q̄ ad ſucceſſiones non facit aliquā gradus determi nationem. Utrum heredes teneant̉ ad debita defuncti? Dic ẜm canones: ⁊ ꝯſcientiā. heres: ſiue filius ſiue extraneus tenet̉ ad om̄ia debita: ſiue fuerint ex cō tractu vel quaſi: ſiue maleficio: vel quaſi. ⁊ ſiue res ꝑuenerint ad heredeꝫ ſiue non. ⁊ ſiue lis fuerit cō teſtata ſiue non. Et hoc tenent Inno. La. Io. et Ray. Et hoc intelligo ſi hereditas ſufficiat. quia ſi non ſufficeret: in iudicio anime non teneret̉: etiam ſi nō feciſſet inuentarium. Sic tamen ꝙ debita te netur ſoluere ſine diminutōne: de legatis v̓o ſi tot ſunt ꝙ non remaneat ei legitima: poteſt detrahe re ſuā legitimā. ⁊ iterū quartā. ẜm quoſdam ſi fuit heres inſtitutus. De hoc vide. jͣ. Legitima. Quis ordo autem ſit tenendus in ſoluendo cre ditoribus aut legatarijs? Rn̄. ẜm Ray. Si credi tores et legatarij ſimul veniant. primo eſt ſatiſfaci endum creditoribus. Sed ſi veniant ſeparatim: li beratur heres ſoluendo per illuꝫ ordinem quo ve nerunt dum tamen nihil faciat in dolo. Et credi tores poſtmodum venientes: non debent inquie tare heredem. niſi remanſerit ei de hereditate: ſed habent ius ſuum ſaluum ꝯtra legatarios. Si tam̄ heres ſcit vel credit vel dubitat ꝙ hereditas non extendatur vltra debita: ſiue fuerint ex contractu ſiue ex maleficio vel quaſi: nihil debet dare legata rijs: donec ſatiſfecerit creditoribus. Et idem mo dus tenendus eſt in ſatiſfaciendo prius creditori bus prioribus: et in iure potioribꝰ. Et ſi heres hūc ordinem mutauerit. primo.ſ. ſoluendo legatarijs: vel ſecundarijs creditoribus: priuſꝙͣ potioribus. non abſoluitur in foro ꝯſcientie: niſi hoc faciat igͦ ranter reputans ſcilicet hereditatem ad om̄ia ſol uenda ſufficere. vel neſciens hunc eſſe potiorē cre ditoreꝫ ẜm Ul. et Hoſti. Et nota ꝙ heres poteſt deducere ante omnia experſas funeris ⁊ etiaꝫ ali as neceſſarias quas fecit cauſa hereditatis: vt ī te ſtamento et inuentario. Et breuiter quando debi ta totam hereditatem hauriunt: heres debet eſſe immunis a lucro: ſicut et a grauamine. C. de iur. deli. l. ſcimus. Inuentariū autem dicitur ſcriptu ra: quam debet heres inchoare ẜm leges infra tri ginta dies a morte teſtatoris: vel poſtꝙͣ ſcit heredē ſe eſſe inſtitutum et deſcribere ibi omnes res de functi ſub teſtibus. et debet illā perficere infra ſex oſit intler aginta dies. vel infra annum: ſi remote ſunt res. Et tunc non tenetur creditoribus vltra quod in Ipudiiſta uentum fuerit in hereditate. Aliter ſi nō fecerit in uentarium tenebitur inſolidū dicta. l. ſcimus. hoc intellige in foro contentioſo. Secus in foro anime xſtt Item nota: ꝙ licet obligatio teſtamenti tranſeat ad heredem: non tamen periculum periurij ⁊ hu iuſmodi: que non poſſunt excedere ſingularem ꝑ ſonam ẜm Hoſti. Quid ſi plures ſint heredes quomodo tenētur ad debita vel legata? Rn̄. regulariter quilibet he res tenet̉ ꝓ hereditaria ꝑte. C. de act. here. l. ſcd̓a. Hereticus Fo. CXII. Excipiunt̉ quinqͣꝫ caſus. Primus. ſi aliquid ſit in obligatione faciendi: vel non faciendi. tunc enim quilibet tenet̉ inſolidum. ff. de ver. obli. l. in executi onibus. vt ſi teſtator ꝓmiſit ſe aliquod opus factu rum: vel promiſit per ſe et heredem non fieri. quo minus per fundum ſuum ire liceat. quilibet here dum ad hoc inſoſidum obligat̉. Secundus. ſi res que debet reſtitui inſolidum. poſſideat̉ ab vno. di cta. l. ij. ⁊. ff. cōmo. l. ſed mihi.§. heres. Tercius. in alimentis legatis quia pro voluntate defuncti: vel iudicis vel ab vno inſolidum: vel a pluribus pro partibꝰ deſignatis petunt̉. ff. de ali. leg. l. iij. Quar tus. ſi teſtator ab vno heredū legauit creditori he reditario. compenſandi aīo. Tunc ille heres onus ſuſtinebit vſqꝫ ad quantitatem legati. videlicet: vt heres ſoluat ſibi integrum legatum vel ſi creditor noluerit legatum. heres ſoluat ſibi de portione ſua tantam quantitatem. ad quātam aſcendit legatū. ff. dele. ij. cum ab vno. Quintus. in expenſa fune ris vxoris. que non tm̄ aſtringit heredes pro here ditarijs portionibus. ſed etiam virum pro portiōe que ꝑuenit ad eū. de dote vxoris: vtputa. Si ꝑue nerunt ad eum centum. ⁊ in hereditate ſunt ducē ta. Ipſe vir tenet̉ ꝓ tercia. et heredes pro duabus partibus: vt in. l. veluti. ff. de re. ⁊ ſump. fu. Quid ſi heres eſt pupillus: nunquid poterit dif ferri debitorum ſolutio. pretextu pupillaris etatis. Rn̄. non. C. de ac. here. l. ſub p̄textu. Et ſi heredes vel executores nolūt ſoluere legata ad pias cauſas ep̄s p̄miſſa monitōe ad hoc cogere debet. extra de te. tua. ⁊.c. Iohannes. etiā ſi a teſtatore id ꝯtigerit interdici. Heremita. An gaudeat priuilegio clericali? Ui de sͣ. Abſolutio. ij. Ereticus. Quid pro AI prie faciat quem hereticum. Dic ꝙ duo. ſcꝫ error in fide. et pertinacia. Et hoc eſt ꝙ dicit Car. in cle. de ſum. tri. ꝙ errans ꝑ ſimplici tatem: nullo modo poteſt dici hereticus. ⁊ ꝑ conſe quens nec excōicatus. ꝑ verbum ꝑtinaciter. poſi tum in. d. cle. Nam qui ꝑ ſimplicitatem errat. non ꝑtinaciter credit. immo talis poſſet mereri. Pone exemplum: vt qꝛ aliquis ſimplex audiens p̄dicati onem ſui ep̄i: qui p̄dicat aliquid cōtra fidem. illud credit animo obediendi fidei. paratus tn̄ corrigi talis meret̉. quia iudicat̉ ex intentione. Et etiā ẜm Inno. quia hec non eſt fides eius. ſed ſua fides eſt fides eccleſie. Uult dicere ꝙ cum credat hoc. quia credit eccleſiam ſic tenere. infert̉ ꝙ non credit. niſi eccleſia ſic teneat. Potius ergo credit quod tenet eccleſia. cum non p̄ciſe inhereat. niſi ſub hac tacita conditione. Hoc tn̄ intellige: uiſi erraret in talibꝰ. in quibꝰ nullatenus ignorātia excuſat: vt in his q̄ ſunt de iure naturali. Quero: nunquid dubius in fide ſeu nō credēs firmiter. ſit hereticus? Rn̄. ẜm Lan. aliqn̄ quis nō firmiter credit ex infirmitate animi. nō tamen per tinaciter inſiſtit. tunc nō eſt hereticus. immo ſi re cedit ab illa dubietate. reſiſtando ei. meret̉. Si aūt ꝑtinaciter inſiſtit eſt hereticus: vt in. c. dubius. de t iij

hereticis. Pro hoc caſus ſingularis in. c. damna mus. de ſum. trini. vbi non damnatur Ioachim: licet dixerit erroneum: quia paratus fuit corrigi: ⁊ ſe ſubiecit determinationi eccleſie. Et ille tm̄ dicit̉ pertinaciter inherere hereſi: qui non eſt paratꝰ cor rigi ad mandatum ſuperioris. Et ſic nota: ꝙ ſola pertinacia eſt que facit hominem hereticū. Idem Cardi. Licet large quilibet errans in fide poſſit di ci hereticus: ſed talis nō eſt excommunicatus: ni ſi ſit cum pertinatia. de hoc vide sͣ. Fides. Quid ſi aliquis idiota publice dicat trufando. ſi non habeo vxorem in hoc ſeculo habebo in alio An inquiſitor poterit contra eum procedere. vide tur ꝙ ſic: quia dixit contra euangelium: quod di cit non nubent ⁊cͣ. Contrarium tenet Land̓. duꝫ tamen pertinaciter ille non perſiſtat. Idem Car dinalis. ¶ Officium inquiſitoris hereticorum ꝑdurat ptꝰ mortem ſummi pontificis: etiam quo ad negocia non cepta: vel que nōdum emerſerant. extra eod̓. ne aliqui. li. vj. Sed non poſſunt procedere cōtra epiſcopum et ſuperiores: niſi in literis ſit expreſſuꝫ Si tamen de eis aliquid intellexerint: debent pa pe nunciare. extra eo. inquiſitores. li. vj. Item nō poſſunt ſe intromittere de diuinationibus: ſeu ſor tilegijs: nec de queſtionibus vſurarum: etiam cō tra illos: quibus reſtitutioneꝫ vſurarum ī penitē tia iniunxerunt pro hereſi: et illi ſe et ſua ad hoc ob ligauerunt. extra eo. accuſatus. li. vj. vbi etiam ha betur ſingulariter. ꝙ inquiſitores heretice prauita tis: non debent ſe intromittere de diuinatōnibus ſortilegijs et huiuſmodi: niſi ſaperent hereſim ma nifeſte. Et glo. in ver. ſaperent. dicit. Sicut eſt cir ca aras idolorum: nepharias preces emittere: ſa crificia offerre: demones conſulere: vel eorum re ſponſa ſuſcipere. vel aſſociant ſibi: propter ſortes exercendas: hereticos: vel predicta faciunt cū cor pore et ſanguine chriſti: vel in ſortibus: vt poſſint habere reſponſa: puerum rebaptizant: et his ſimi lia. Uide etiam Panormita. ad hoc in. c. primo. d̓ ſor. vbi dicit ꝙ conſulere demones: ⁊ expectare eo rum reſponſa: facere eis preces et ſacrificia: cōmit titur idolatria. Idem cum fiunt cum hoſtia con ſecrata: vel rebaptizando aliquem. Secus autem vbi iſta: vel ſimilia non accidunt. licet inuocentur demones: vt prouocent animum mulieris in pec catum. Nam licet iſtud ſit in ſe grauiſſimum pec catum: non tamen ſapit hereſim: quia propriū de monis eſt tentare creaturam. Nec poteſt inqui ſitor ſe impedire: etiaꝫ ſi ſapiant hereſim: dummo do non manifeſte. Nec poteſt recognoſcere: an ſa piat hereſim: quia iuriſditio eſt ſibi tributa: exiſtē te. ſcilicet illa qualitate notorietatis: vt dicit glo. in ditco. c. accuſatus. Secus dico. vbi ipſe vellet co gnoſcere an ſapiat manifeſte. Et ita intellige glo. ī c. primo. de of. deleg. lib̓. vj. que videtur contraria glo. allegate. Idem tenet Oldra. dicens ꝙ ſi quis inuocat demōēs: vt ſciat futura: ſapit hereſim ma nifeſtam: quia quod eſt proprium creatoris: attri buitur creature. Si autem ad prouocandum ten tationem carnis: non ſapit hereſim manifeſtam. ereticus hoc verū qn̄ facit ꝑ modū imperij: vt̓ vicꝫ ſibi p̄ci piat. Secus ſi vt ipſum adoraret tunc ſaperet here ſim manifeſtam. Quid de illo: qui oſculat̉ ſepulcrum machome ti: vel aliquid facit ad eius venerationem ſicut ali infideles? Rn̄. Alex. de ales. dicit. ꝙ ſi ille facit qͥ ita credit. ⁊ ideo ꝓfitet̉: ſic ē apoſtata ⁊ hereticus ⁊ excōicatus. Si v̓o hoc facit ſolo verbo vl̓ ꝓpter me tum. nō in corde. tunc peccat mortaliter. non tn̄ eſt hereticus nec excōicatus. Idem dicendum de eo: qui abnegauit fidem timore mortis: vel metu tor mentorum. nam talis licꝫ peccauerit mortaliſſime tn̄ ꝓprie nō eſt hereticus. nec ꝑ ꝯn̄s excōicatus. nec eſt neceſſe ꝓpter hoc ꝙ vadat ad papā. vel ep̄m ꝓ abſolutione obtinenda. ¶ Quid ſi inuocator demonū in iudicio coram in quiſitore abiurauit hereſim. ſi poſtea inuocauit ſit dicēdus relapſus. ⁊ pena relapſi puniri? Ge. in. d. c. accuſatus. dicit ꝙ fuit conſultum ꝙ nō. Sed di ſtinguit ipſe. ꝙ aut ille inuocabat demones. putās ipſos poſſe facere id ad qd̓ inuocabant̉. ex ipſoruꝫ ptāte actiua. Et tunc ẜm Lap. talis eſt hereticus: cum illis attribuat qd̓ eſt dei. ꝑ quem oīa facta ſūt Io. j. xxvj. q. v. Ep̄i. vbi tex. exp̄ſſe appellat hereti cos querentes a dyabolo occulta. Aut inuocabat demones. non tn̄ credens eos poſſe operari ex ſua ptāte actiua totaliter. ſed ad id. quod eſt eius natu re: ſicut eſſet vt tentaret mulierem ad concupiſcen tiam. Et tunc licet ſit malum. non tn̄ videt̉ hereti cis. qꝛ dn̄s vocat eum tentatorem. Quid ſi ſi aliquis contrahat cum vna legitime matrimonium per verba de preſenti. Et poſtea il la viuente contrahat auctoritate propria cum alia. An poſſit inquiſitor contra taliter contrahentē in quirere. qualiter ſentiat de ſacramento matrimo nij? So. Lapus dicit ꝙ fuit conſultum ꝙ ſic. Et ꝓ hoc facit. quia hereticus dicitur. qui committit in vno ex ſacramentis eccleſie. ſed illa facit contra ſa cramentum matrimonij. quod habet de ſua ſub ſtantia vt retineat indiuiduam vitam. cum illa cū quā contraxit: vt in. c. fi. de conditionibus appoſi tis. Uide sͣ. de hoc. Excōicatione. iij. Si heretici conuertantur. nunquid reſtituētur eis vel eorū filijs bona? Rn̄. non. ſed ipſo iure om nia confiſcata ſunt. extra eo. vergētis. ⁊. c. cū ſcd̓m. in..vj. eo. ti. niſi eis ad cor reuertentibꝰ. ⁊ abnegan bus hereticorum conſortium. miſereri aliquis vo luerit. d. c. vergentis. Sed lꝫ ꝑſo iure bona hereti corum ſint cōfiſcata. tn̄ occupari nō pn̄t. niſi p̄cedē te declaratione. vr̄ dictum eſt ſupra. Abſolutio pri mo. Nunquid poſt mortem heretici poterunt occu pari bona eius. ſi de hereſi non fuit in eius vita de claratum? Rn̄. poterunt ſi poſtea declaret̉. d. c. ac cuſatus. ¶ Hiſtrio. vide sͣ. Adulatio. Omicidium. Primo cōiter quid eſt?: Rn̄. eſt hoīs occiſio ab hoīe facta et nō ſolū facto cōmittit̉. ſed etiam verbo. Et verbo tripliciter. ſcilicet precepto.

conſilio. ⁊ defenſione.i. defendendo homicidam tuis verbis: ab illis qui volebant ipſum retrahere vel impedire. l. diſtin. ſi quis viduam. Uel defen ſione. vt cum aduocatus defendit reum in cauſa criminali: vbi accuſator ſi non ꝓbauerit tenetur ad talionem ẜm glo. Ray. Uel defenſione. id eſt diſſuaſione. vt ſi qͥs diſſuadendo retrahit a bono ꝓpoſito hominem volentem alium a morte libera re ẜm Ray. Et hoc intelligit eius glo. quando cor rupta intentione fit. Nam ſi mater filium volen tem aliquem liberare a periculo mortis retrahat vel diſſuadeat. quia timet ne filius ibi int̓ficiat̉. pa rum vel nihil peccat. Utrum liceat clericis interficere ſuum inuaſo rem: Rn̄. clerici qͥdeꝫ poſſunt ſicut ⁊ laici vim vi repellere defendendo ſe ⁊ ſua. ar. extra eo. ſignifi caſti. el. ij. Quod ſi clericus ita inuadatur ꝙ aliter mortem vitare non poſſit. niſi occidat vel mutilet inuaſorem: hoc faciendo non eſt irregularis. vt in cle. ſi furioſus. exͣ eo. Quid ſi aliquis ſe defendendo exceſſerit modū in defendendo: quia cum euadere poſſet vulnerā do occiſorem: voluit eum occidere. Nunquid ve niat puniendus. Queſtio eſt notabilis ⁊ quotidia na. Bal. in. c. j. de pa. te. in v̓ſi. feu. dicit ſingulari ter. ꝙ licet ille non veniat puniendus pena mortꝭ puniet̉ tn̄ de exceſſu arbitrio iudicis. qd̓ eſt val de notandum. An autem ꝓ rebꝰ ſaluandis liceat clerico occi dere? Rn̄. ẜm Panormitanum in. c. ſuſcepimus. ꝙ non: licet aliter res ſaluari non poſſint. īmo po tius debet ſuſtinere omnē iacturam rerum. ⁊ nul libi ita bene ꝓbat̉ hoc dictum: vt ibi ẜm Panor mitanum. Defendendo tamen ipſas res: non ꝓ hibetur. vt in. c. olim. el. j. de re. ſpon. tamen ꝓ de fenſione rerum licet clerico manus inijcere ⁊ de fendere cum baculo ⁊ gladio: non tamen: vt ꝓce dat ad ſeua. vt ad occiſionem. Uide ad predicta quod notat idem Panormitanus in. c. ij. extra eo. ꝓpter verba tex. ibi ſe ⁊ ſua. ꝙ tunc excuſat̉ ab occi lione furis etiam nocturni. quando fecit vt libera ret ſe ⁊ ſua. ergo ꝓ rebꝰ tm̄ liberandis non licet oc cidere furem etiam nocturnum. Nam iſta ponū tur copulatiue. Non ſufficit ergo altera pars. Et ita tenet glo. xxiij. q. iij. in pͥncipio. Et aduerte ꝙ nemo ponderat iſtum tex. ꝙ ſit contra opinioneꝫ legiſtarum. vt in. l. furem. ff. de ſic. Et maxime cō tra Bar. in. l. j. C. vnde vi. Dicunt enim commu niter. ꝙ ſi bona aliter ſaluari non poſſunt: licitum eſt occidere furem. Sed poſſumus dicere. ſaluan do opinionem legiſtarum ꝙ loquunt̉ in foro con tentioſo ſeculari. ſꝫ ꝓpter hoc non euitatur pecca tum. Nota etiam ex dicto. c. ij. ꝙ vbi latro vel fui poteſt comprehendi: non poteſt impune occidi. Et ex hoc debet limitari tex. iuris ciuilis. in. l. itaqꝫ ff. ad. l. acqͥ. ⁊. c. ſi perfodiens. extra eo. vt noctur. nus latro poſſit occidi. quando.ſ. non poteſt com prehendi ſine occiſione. Et multum pondera lite raꝫ ibi comprehendi poterat: que non refertur ad illum. cui damnum fur conabat̉ inferre: ſꝫ loquit̉ generaliter. Homicidium. j. Fo. CXIII. ¶ Quid aūt ſi clericus poſſit aliter mortē vitare. puta fugiendo. an clericus teneatur fugere. an v̓o poſſit arma mouere? Pro hoc tex. in dicto. c. olim Nam ꝓ defenſiōe rerū licitum eſt arma mouere. vt ibi. ergo fortius ꝓ repulſione iniurie ꝑſonalis. Nam iniuria eſt fugari. ⁊ iniuria quelibet ꝑſona lis videtur maior qualibet iactura rerū. l. in ſeruo rum. ff. de pe. Aliqui tamē diſtinguūt inter qua litatem ꝑſonarum. vt dicit Panor. in. c. ſicut di gnum. extro eo. vt ſi miles aggrediat̉ ruſticū. de bet ruſticus fugere: ſi poteſt quia non eſt verecū dia militem fugare ruſticum. Alij vt Bar. viden tur tenere: ꝙ non teneatur fugere quia ſemꝑ fugi endo eſt verecūdia. Sed Panor. dicit. ꝙ iſta ꝑs forte eſt vera de iuris rigore. licꝫ in foro anime alia pars ſit tutior. Utrū liceat perſone priuate hominē peccato rem occidere? Rn̄. ꝙ non. vnde Augu. primo de ciui. dei. Qui ſine aliqua publica adminiſtratione maleficum interfecerit: velut homicida reputabi tur. Nam occidere malefactorem licet: inquātuꝫ ardinat̉ ad ſalutem totius cōmunitatis. Et ideo ad illos tm̄ pertinet quibꝰ cura cōmittit̉ cōmuni tatis ſeruande. Utrum alicui liceat ſe occidere? Rn̄. ꝙ non. vnde Augu. vbi ſupra. Quod dictū eſt. Nō occi des. intelligitur de homine. Nec ergo alterum: nec te. Nec enim aliud qͣꝫ hominem occidit qui ſe occidit. Nec obſtat ꝙ Sanſon ſe cum hoſtibus occidit: vt habetur iudi. xvj. qui tamen numerat̉ int̓ ſanctos. Ad hebre. xj. qꝛ vt dicit Augu. hoc ſi bi ſpiritꝰ dei latenter ſuggeſſit. Et eandeꝫ rōnem reddit de quibuſdam feminis ſanctis. Nō obſtat etiam ꝙ Razias qui ſe occidit laudatur: quia ex hoc non laudat̉: ſed propter zelum legis. ij. Ma chab̓. xiiij. ¶ Utrū liceat mulieri ſe occidere ne ab alio cor rūpat̉: Rn̄. ꝙ nō. De hoc vide sͣ. Furtū. Omicidium. ij. quod 4b cōmittit̉ ꝯſilio vel mandato. Homici da qͥdē ꝯſilio intelligit̉ ẜm v̓ v̓. de ꝯſilio exhortatiōis: vel approbatiōis ꝙ homicidiū fieri debeat. Non aūt de rn̄ſione ſua generali ſue opi niōis. vn̄ ſi querēti. An chriſtiano liceat occidere paganū vl̓ iudici malefactorē. Rn̄deat̉ ꝙ ſic. Sic tamē rn̄dens nō peccat: nec ſit irregularis: niſi ta lis ꝓbabiliter videat ꝙ iudex ille vel bellator ẜm eius cōſilium velit agere. Et ſic fecit. Et ẜm Hu. pōt dici ꝙ puniat eū ẜm ꝙ ius dictauerit: dūmō nō expͥmat ꝙ puniat eum ad ſanguinē vel mortē Sed archi. in. c. oīs. iij. diſt. dicit hoc verū qn̄ cri men nō īminet puniendū. Alioqͥn ſi ex ꝯſilio ſuo ſcꝫ rn̄dendo: ſiue in ſpeciali: ſiue ī generali ſequit̉ ꝓpinquū homicidiū: irregularis ē ẜm Ho. Quid ſi quis non conſuluit homicidium. ſed conſuluit aliquid vnde ſecutum eſt homicidiū? Rn̄. ẜm Inno. ſi veriſimiliter potuit extimari ꝙ inde ſequeret̉ mors: irregularis eſt. vt ſi ſuaſit ia ctum machine: vel baliſte: vel ꝙ eat̉ ad capiendū caſtrū: quod non poterat defacili capi: ſine morte t iiij

Homicidium. iij. hominuꝫ. Et ſic mors ſecuta eſt. Si v̓o non erat veriſimile ꝙ mors ſequeret̉: tunc quidē ſi ꝯſuluit rem licitam. non eſt irregularis etiā ſi mors fuerit inde ſecuta. Si v̓o illicitam irregularis eſt. extra d̓ homici. continebat̉. Et eodeꝫ mō diſtinguit̉: ſi is cui conſulit̉. nō occidit: ſꝫ occidit̉. Quid ſi quis conſuluit homicidiū fieri. Et an teꝙͣ ſequeret̉ effectus reuocauit. Rn̄. ẜm Inno. ſi expreſſe ⁊ ſine vlla fictione prohibuit: immunis eſt ab homicidio. Ita tamē ꝙ ſi non firmiter cre dit ꝙ reuocatio locū habeat: tenetur indicare illi vt ſibi caueat. Si autem per ſolam reuocationem firmiter credit ſufficere. non erit irregularis ẜm Innoc̄. Quid ſi quis mandauit homicidiuꝫ fieri no mine ſuo. Et ante effectum reuocauit. Rn̄d̓. ẜm Inno. Idem eſt quod de conſulente nunc dictū eſt: niſi ꝙ hic ſufficit reuocatio tm̄. ſcꝫ ꝙ etiam ſi non indicet illi qui ſibi caueat: non fit irregularis Ratio diuerſitatis eſt qꝛ ille cui conſulit̉ agit pro ſe. Et ideo plus requirit̉ ad remouendū effectuꝫ conſilij: qui concernit ipſum operantē. Sed man datarius agit pro mandante. Et ideo ſufficit ꝙ ei conſtet de contraria voluntate mandantis: non ſolum expreſſe ſed etiam tacite: vt ſi paceminiret cum occidendo: vel parentelam vel aliam amici ciam contraheret ſciente eo cui mandatū erat de occidendo ẜm eūdem Inno. Quid ſi quis mādauit aliquem verberari: in hibens expreſſe: ne occideretur vel mutilaretur. ⁊ ille nihilominus mutilat vel occidit. Rn̄. māda tor irregularis efficitur: quia mandando in cul pa fuit. Et hoc euenire poſſe cogitare debuit. extͣ eo. is qui. li. vj. An aūt clericus vel alius ratū habens homi cidiū ſit irregularis. Dic ꝙ de hoc eſt caſus clarꝰ ꝙ ſic. in regula ratihabitionē. de re. iu. li. vj. vbi di citur ratihabitionē retrotrahi: ⁊ mādato non eſt dubiū ꝯparari. Modo ꝯſtat ꝙ ſi quis mandaſſet homicidiū: eo ſecuto eſſet irregularis. ergo idem ī ratihabitiōe exquo ꝑ dictā regulam ratihabitio mandato comꝑatur. hoc tn̄ intellige ſi is qui ratū habuit: eo tempore quo cōmiſſum eſt homicidiū potuiſſet mandare tale delictū. Nam ẜm panor. poſt Io. an. in. c. j. de conuer. infide. ad hoc vt fi ctio ꝓcedat. requirit̉ ꝙ duo extrema ſint habilia ad illum actum ꝑpetrandum. ſcꝫ tempus in quo actus fuit geſtus: ⁊ tempus ratihabitiōis. Si em̄ alterum iſtorū deficit. non ꝓcedit ratihabitio: qͥa fictio non cauſatur ſuper impoſſibili. Exempluꝫ Quidam interfecit hominē nomine infantis. de mum infans maior factus. habet ratum certe hec ratihabitio non trahitur retro. quia impoſſibile erat illum infantem tunc temporis mandare de lictum. non ergo poteſt trahi retro cum non de beat plus poſſe fictio qͣꝫ veritas. Hec Panormi. Et ſic ex dictis ſupra habes ꝙ in iſto ratū haben te ſufficit: ꝙ tunc temporis poſſit mandare homi cidium. licꝫ forte non poſſet perpetrare dictū ho micidiū. vt quia eſt infirmus vel truncatus ma nibus ⁊ huiuſmodi. Sed quid ſi per nulla ſigna exteriora poteſt ap parere ꝙ ratum habuerit. Immo illum homici dam expulit. ſed tamen in veritare ratum habuit in corde. nunquid eſt irregularꝭ retento caſu pͥori. Dic ꝙ ſic quo ad deum iux notata ꝑ glo. in. c. cum qͥs de ſen. excō. li. vj. Quid ſi quis ſuadet alicui ꝙ exponat ſe ꝑiculo ꝓ patria vel iure ſuo. Rn̄. ẜm Innocen. non eſt irregularis: etiam ſi iſte cui conſultum eſt: moriat̉ xxiij. q. iij. ꝓ membris. ⁊. c. ſe. ij. q. viij. c. igit̉. ⁊. c. ſe. Sed ſi ſciret veriſimiliter eum morituꝝ: irregula ris fieret. Idem Ho. Quid ſi ſuadet ꝙ indubitanter exponat ſe mor ti ꝓ Chriſto: vel eccleſia? Rn̄. ẜm Innoc̄. non eſt irregularis: etiam ſi ſequat̉ mors: quia Chriſtus mortem ſubijt ꝓ nobis. Idem Hoſti. Et iſte ca ſus multum differt ab immediate p̄cedenti. Naꝫ in iſto caſu licet ortari directe ad mortem. In alio aūt caſu non. Quid de illo qui volenti fugere inimicos ꝓpt̓ timorem mortꝭ: conſulit ꝙ remaneret ⁊ ꝓcuraret pacem ⁊ remanſit. ⁊ occiſus eſt. Rn̄. ẜm. v̓v̓. Sꝫ ille: qui conſuluit habuit ꝓbabilem cauſam cre dendi ꝙ illi non īmineret periculum. puta. qꝛ ini mici illius adeo erant conſanguinei. vel amici ꝙ merito potuit p̄ſumere ꝙ eos poſſet cohibere: nō eſt irregularis. al̓s ſic. Quid ſi aliquis conſuluit: vt infirmus verta tur: vt citius moreretur? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si ex tali tranſuerſione citius moritur: irregularis eſt qui conſuluit. ⁊ qui fecit: nec pōt ꝑ ep̄m diſpenſari: lꝫ a peccato abſolui poſſit. Quid de illo: qui diſſuadet homicidium. ſed nihilominus aſſociat homicidam. vt eum ſi opor tet offendat? Rn̄. ẜm Hoſtien̄. homicida eſt: nec poterit ꝓmoueri. ⁊ ſic defenſione committitur ho micidium. Omicidium tercio. ſcꝫ de caſuali: qd̓ fit p̄ter intentionem. ⁊ ꝓ clara euidentia huius materie po nent̉ tres regule. Prima regula. Qui dat oꝑaꝫ rei licite ⁊ adhibet diligentiam quam dꝫ: non tenet̉ de caſu fortuito inde ſecuto: nec d̓ aliquo alio. hec regula ꝓbat̉ ꝑ. c. lator. ⁊. c. dilectus filiꝰ. ⁊. c. ex lr̄is. el. ij. ⁊. c. ſignificaſti. el. l. ⁊. c. Ioh̓es. ⁊. c. fi. exͣ. e. Se cunda regula. Qui dat oꝑam rei licite: ſi nō adhi bet diligentiam quā dꝫ: tenet̉ d̓ caſu ſeq̄nti. hec re gula ꝓbat̉ ꝑ. c. p̄ſbyteꝝ. ⁊. c. ꝯtinebat̉. ẜm vnū in tellectum. ⁊. c. ad audientiam. exͣ. e. Tercia regula. Qui dat oꝑam rei illicite: qͣꝫtūcunqꝫ adhibeat dili gentiam quam pōt: tenet̉ de omni caſu fortuito. hec regula ꝓbat̉ ꝑ. c. ſuſcepimꝰ. c. de cetera. c. tua. ⁊. c. ſicut ex lr̄aꝝ. ex. e. Et ex p̄dictꝭ regulis patebit deciſio multaꝝ queſtionum. Primo quid de cleri co qui rixam faciebat cum alio. ⁊ ab amicis ſeu cō ſanguineis eius ſuperuenientibus alius fuit int̓ fectus. nunquid talis clericus ſit irregularis. Re ſponſio patet ex predictis regulis. vt notabiliter dicit. Panormi. in. c. Petrus. exͣ. e. Nam ſi iſte cle ricus non fuit in culpa exercendo rixaꝫ: tūc factū

aliorum non eſt ſibi imputandum. Et hoc per pri mam regulam. Si autem dictꝰ clericus illicite fa ciebat rixam. tunc eſt irregularis per terciaꝫ regu lam. Panormitanus tamen dicit ꝙ tale homici dium imputatur clerico vbi amici vel conſangui nei eius interfeciſſent inimicum illius clerici. Se cus ſi ſuperueniſſent inimici illius cum quo cleri cus diſceptabat. quia tunc homicidium per illos commiſſum non imputatur clerico. Ratio diuer ſitatis. quia primo caſu homicidium commiſſum fuit intuitu clerici. ſꝫ ſecūdo caſu commiſſum fuit ꝓpter inimiciciam que erat inter illos. Et hoc no. qꝛ factum amicoꝝ ſibi imputat̉ ſeu ꝯſanguin eoꝝ ad irregularitatem. Et ꝓpter hoc caueat ſibi cleri cus a rixa. Secundo quero quid de magiſtro qui cauſa di ſcipline verberat diſcipulum: qui ex verberatione illa mortuus eſt. An talis magiſter ſit irregularis Quidam dicunt ꝙ ſic quando ex illo vulnere eſt mortuus. Ad hoc. d. c. preſbyteꝝ. Sed qͥbuſdam alijs videt̉ ꝙ ſi iſte adhibuit diligentiam debitaꝫ ⁊ non exceſſit modum in ꝑcutiendo non videt̉ ir regularis ꝑ primam regulam. Naꝫ hoc eſt indu bitatum. ꝙ mgr̄ pater ⁊ hmōi pn̄t verberare ſibi ſubditos. vt dicit Aſten̄. li. j. ti. xxvj. ꝙ verberare aliquem non licet niſi habenti aliquā ptātem ſuꝑ eum qui verberat̉. Et qꝛ filius ſubdit̉ poteſtati pa tris. ⁊ ẜuus poteſtati domini. ideo licite verberare pōt pater filium. ⁊ dn̄s ẜuum cauſa correctionis. Eodem modo mgr̄ diſcipulum. vt quotidie vide mus. Si ergo iſti dant oꝑam rei licite verberādo ⁊ adhibent diligentiam quam debent: nō excedē do modum ⁊ non ꝑcutiendo in capite vel hmōi locis periculoſis. vt fuit in caſu di. c. preſbyteꝝ. pa tet ꝑ primam regulam ꝙ talis non eſt irregularis Non obſtat. c. ſi qͥs non iratus. xv. q. j. vbi textꝰ loquit̉ de illo qui ꝓpter diſciplinam aliquem v̓be rauit. vel alicui palmam dedit. ⁊ caſu mortuus eſt ⁊ ꝙ talis eſt irregularis. Nam glo. ibi rn̄det. ꝙ il le tex debet intelligi: quando ille exceſſet modum in corrigendo. Secus ergo ſi non exceſſiſſet modū vt ponimus in caſu noſtro. licet ꝑ incuriam diſci puli. vel ignorantiam. vel negligentiam medici mortuus ſit. Secus dicendum de illo qui aliū per cutit vulnere non mortifero ⁊ dabat oꝑam rei illi cite ſi inde mors ſequit̉ ex impericia medici. vel in curia infirmi ⁊ huiuſmodi irregularis enim eſt terciam regulam. Non ob. glo. in. c. exhibita. eo. ti. quia loquitur in caſu illius capituli.ſ. de puero iaciente lapideꝫ. de quo infra. q. xj. Et ibi Panor dicit ꝙ talis puer nō erat in culpa. ⁊ iō non impu tat̉ ei mors ſeq̄ns. p̄ſertim cū imꝑitia medici ⁊ in curia patris ille mortuꝰ ſit. ¶ Tercio quero. Pone quidam clericus vicinam pregnantē ꝑ tectū. vel ꝑ diſcenſum parietis ad ſe venire fecit cauſa libidinis ⁊ dū recederet cadens ꝑ deſcenſum parietis abortiuit. an ſit irregularis Dic ꝑ terciam regulam. qꝛ dabat oꝑam rei illicite tenetur de omni caſu fortuito ſecuto. vt dicto ca. de cetero. Idem tenet Guil̓. de laud̓. in ſuo ſacra mentali. Homicidium. iij. Fo CXIIII. Quarta queſtio. Quid de caſu qui habet̉ in di cto. c. tua. vbi quidā monachꝰ qͥ quādā mulierē a tumore gutturis curare volēs. cum ferro eundeꝫ tumorē aperuit. eā inſtruēdo ne ſe vento expone ret vllo mō: ſed mulier mādato eius contempto: expoſuit ſe incaute vento ⁊ mortua eſt. An dictus monachus ſit irregularis? Dic ꝙ ſic ꝑ terciā regu lā: qꝛ dabat operā rei illicite.ſ. cirugie. Nā clericis prohibet̉ dicta ars vbi interuenit inciſio vel adu ſtio. vt in. c. ſentētiā. ne cle. vel mo. Et id̓o quātū cūqꝫ ille monachus de contigetibꝰ nihil omiſerit irregularis efficit̉. Et ideo dicit Panor. in dicto. c. tua. ꝙ quatuor debent cōcurrere: vt mors infirmi non imputet̉ medico. Primo ꝙ iſtud officiū ciru gie ſibi cōueniat: vt ꝙ ſit laicus. non ergo clericus vel religioſus. Et licet dictū capl̓m tua. loquat̉ in monacho qꝛ fuit in facto: tamē etiā intelligit̉ in qͦ libet clerico ſeculari: eadē ratiōe. Secūdo requirit̉ ꝙ ſit peritꝰ. vnde nō ſufficit ꝙ appellet ſe medicū Tercio requirit̉ ꝙ exhibeat omnē diligentiā ẜm artem ſuā. Quarto ꝙ informet egrū d̓ his q̄ ſunt ꝯͣria egritudini. His ergo ſeruatis euentꝰ mortis nō imputat̉ medico. al̓s ſecꝰ. Si gͦ clericꝰ vel religi oſus quātūcūqꝫ ꝑitꝰ ⁊ quātūcūqꝫ ceſſet culpa: exer ceat artē cirugīe. et ſeqͣt̉ mors irregularis ē: qꝛ da bat operam rei illicite: etiā ſi pietatis intuitu illam exerceat. Et panor. in dicto. c. ſententiaꝫ. intelligit non ſolū de clericis exiſtentibꝰ in ſacris: verū etiā in minoribꝰ ſufficienter bn̄ficiatis. Caueant ergo clerici vel religioſi ne exerceant artem cirugie: que aduſtionem vel inciſionē adducit: quia ſi inde ſe quatur mors etiam ſine culpa eorum efficientur irregulares Quinta queſtio. Quid de monacho qui ludē do arripuit mulierē pregnantē: etiam leuiter per zonam que occaſione huius abortiuit. An ſit irre gularis. Dic per terciā regulā ꝙ ſic. Et pꝫ in. d. c. ſicut ea lr̄aꝝ. Et dicit ibi panor. ſingulare v̓bū qd̓ in dicto caſu: ſi fuiſſet maritꝰ mulieris vl̓ frater vl̓ ꝑſona ꝯiūcta. ⁊ ludus fuiſſet leuis. tunc mors eis non imputaret̉. Et ſic concludit. ꝙ ludus leuis etiā cuꝫ muliere pregnāte: nō eſt ꝓhibitꝰ ſi ꝑſona eſt honeſta ⁊ ꝯiūcta. Et tūc nō imputaret̉ aborſꝰ ſequēs. ⁊ hoc ē valde mirabile. ꝙ ex eodem facto vnꝰ fiat irregularis. aliꝰ nō. Et hoc iō eſt qꝛ vnus dabat operā rei illicite. Aliꝰ licite. Idē dicendū eēt de ducētę coreas vel huiuſmōi cū p̄gnāte ſi ſequa tur aborſus. Nā ſi talis eēt clericꝰ vel religioſus. tūc eſſet irregularis ꝑ terciā regulā. Si aūt ſecula ris cōcurrētibꝰ circūſtantijs q̄ requirūt̉ ad coreas nō eēt irregularis. al̓s ſecus. Sexta quid de eo qͥ incidit arborē. nihil de cō tingētibus omittēdo. dicēdo cane fortiter et tem peſtiue clamādo. ⁊ vndiꝙͣ circūſpiciēdo. tamē ſe quit̉ homicidiuꝫ. An ſit irregularis. Dic ꝙ ſi iſte dabat operā rei licite. vt qꝛ arbor erat ſua. non eſt irregularis ꝑ primā regulā. Secus ſi erat aliena ⁊ tunc eſt irregularis per terciā regulā qꝛ dabat ope ram rei illicite. ¶ Septima. Quid de ſacerdote qui pulſando

Homicidium. iij. campanas ꝓ officio diuino: tintīnabulū cadens ꝑcuſſit quēdam puerū: ⁊ mortuus eſt. an talis ſit irregularis? Dic ꝙ ſi iſte ſacerdos fecit hoc ex offi cio ſacriſte vel eius ꝑmiſſiōe: vel ꝯſuetudine ꝙ qͥ libet ſacerdos vel clericus poſſit pulſare cāpanas horis debitis: ſi adhibuit diligentiā debitā: nō ſi bi imputat̉ homicidiū ſequēs. Secūs ſi iſte nō fe cit ex officio ſacriſte: nec eius mandato: nec cōſue tudine. De hoc habes in dicto. c. Ioh̓es. Caueāt gͦ cierici vel religioſi pulſantes cāpanas ad matu tinas vel alia officia: nō habētes ex officio vel cō ſuetudine: qꝛ ſi inde ſeq̄ret̉ homicidiū eſſent irre gulares quātūcūqꝫ nihil de ꝯtingētibꝰ omiſiſſent qꝛ darēt operā rei illicite. ¶ Octaua. Quid de p̄ſbytero qͥ cauſa diſcipline ꝑcuſſit clericū in capite ⁊ mortuus eſt? De hoc tn̄ aliquatenus dictū eſt sͣ. Tamē dic ꝑ ſecūdam re gulam. ꝙ iſte eſt irregularis: quia licꝫ daret operā rei licite: tamē nō adhibuit diligentiā debitam: q non licet ꝑcutere in capite de hoc eſt tex. in dicto c. p̄ſbyterum. Quid autē ſi poſtqͣꝫ ꝯualuit recidiuauit? Rn̄. glo. ibi. ꝙ nihilominus magiſter tenetur: nā ſem per cauſa ſuffuit. Nona. Quid de diacono qui ludēdo cū alijs clericis: nō amouit falcē quā accitꝰ erat: ⁊ quidam in eū eqͥtaturus inſilijt: ⁊ a falce illiꝰ diaconi mor tale vulnus accepit ⁊ poſtmodū expirauit. An ta lis diaconus ſit irregularis. Dic ꝙ ſic: ꝑ ſecūdam regulā: qꝛ licꝫ daret operā rei licite: tamē nō adhi buit diligentiā debitaꝫ: qꝛ debebat amouere falcē exquo ſciebat ꝯſuetudinē ludi. et de hoc eſt caſus in dicto. c. cōtinebat̉. Et ibi Panor. infert ꝙ cleri cis ꝑmiſſus ē ludus. alleuiandi gratia. Et glo. ibi dicit ludum: al̓s clericis licitum inter ſe: effici illici tum ꝓpter īmixtionē laici. ¶ Decima. Quid de clerico qui ludendo cū alio clerico: quē ille alius clericꝰ ad terram ꝓijciens a cultello quē ad latus habebat: grauiter vulneratꝰ occubuit. An iſte clericus ſit irregularis. Tex. in dicto. c. lator. dicit ꝙ non. Sed cum iſte caſus vi deatur idem cū caſu īmediate p̄cedenti. Et tamē ille eſt irregularis. iſte nō. vnde hoc. Dic ꝙ habe mꝰ neceſſario p̄ſupponere ꝓ cōſtanti: ꝙ iſte ſecū dus clericus qͥ habebat cultellū dabat operaꝫ rei licite: ac etiā debemꝰ p̄ſupponere ꝙ non fuerit in aliqua culpa. al̓s imputaret̉ ſibi homicidiū ꝑ pre dictas regulas. Sed dices tu: quō nō erat iſte cle ricus in culpa ludens: habendo cultellū ad latus Caſus em̄ ſequēs poterat leuiter p̄uideri nō ſolū a diligētiſſimo: ſed etiā a quolibet diligēti. Sicut imputat̉ clerico habēti falcē. Sꝫ glo. in. d. c. ad au dientiā. ſingulariſſime concordat hos tex. quam approbat panor. Dicit em̄ ꝙ iſte ſecūdus clericus in nulla fuit culpa: ⁊ ꝙ ip̄e nihil fecit: ſed paſſus ē tm̄: ⁊ ſibi factū fuit. nec iſte clericus fecit alteri in ſultum: ſed alius clericꝰ in p̄dictum clericū irruit. ideo caſus contingens nō imputat̉ ſibi. Et hoc ꝑ primā regulam. ¶ Undecima. Quid ſi qͥs lapidē ꝓijciat: ludēdo poſt aliquē: ⁊ ille volēs declinare lapidē illū impīgit in lapidem alium. vel al̓s cadit ⁊ morit̉. Inno cen. in. c. exhibita. extra eo. dicit. ꝙ ſi iactus lapi dis fuit cauſa leſionis: tunc ꝓijciens tenet̉. Ideꝫ Ab. ⁊ Uin. Et ſic vident̉ ſentire. ꝙ ſi iſte cecidiſſet in alium lapidem fugiendo ꝑcuſſionem lapidis ꝓiecti: imputaretur ꝓijcienti. Et Panormi. ibi dicit. ꝙ poteſt adaptari tex. ad hunc intellectum in eo ꝙ dicit ꝙ ille fugiebat. ⁊ iſte inſequendo la pidem ꝓiecit. ſed idem Panormi. dicit ꝙ ibi non ponderat̉ iactus lapidis: ſi non incidiſſet in aliuꝫ vt fugeret iſtum. Item ſicut inſecutio non impu tatur: que fuit cauſa leſionis. ita non debet iactus lapidis imputari. Et ideo intelligenduꝫ eſt: ꝙ iſte corruit in alium lapidem: vt fugeret etiam percuſ ſionem. dummodo percuſſio non fuiſſet grauis. vel forte remote ꝓiecit lapidem. ⁊ ille pauefactus corruit in alium lapidem. Secus autem ſi lapis ꝓiectus fuiſſet magnus ⁊ inflixiſſet percuſſioneꝫ magnam. ſi ille non cepiſſet fugaꝫ: quia tunc poſ ſet dictum Innocen̄. ꝓcedere. Nam talis ludus eſſet noxius etiam inter pueros. Et Panormita. dicit ꝙ iſte ludus lapidum paruoꝝ eſt licitus pu eris. Et hoc beneficio etatis. ſꝫ inter maiores non eſſet licitus. Et ſic Panor. cōcludit. ꝙ caſus inde contingens in iſto puero: ei non imputatur. ex qͦ non fuit in culpa. licet veniam ad cautelaꝫ poſtu lauerit. ¶ Duodecima. quid de clerico qui iaciendo lapi dem ad expellendū porcos de agro: interfecit pu erum. An ſit irregularis? Dic ꝙ non. vt in. c. cle rico. l. diſtin. Et hoc ideo ẜm glo. quia dabat ope ram rei licite. Ac etiam debemus preſupponere ꝙ adhibuit diligentiam debitam circumſpici endo. Al̓s fuiſſet irregularis per ſecundam regu lam. ¶ An autem huiuſmodi teneantur clamare. Pa normita. in. c. ex literis. el. ij. eo. titu. dicit. quando quis ꝓijcit aliquit ad locum inſolitum. ⁊ ꝑ quem non conſueuit quis tranſire: non tenetur clama re. vt in. l. ſi putatur. ff. ad. l. aquil̓. Al̓s ſecūs. Et vide ipſum Panormita. de hoc in. c. fi. eo. tit. vbi dicit ꝙ clamantes ſubmiſſa voce. vel poſt caſum contingentem non excuſantur. Et in hoc peccāt plurimum ruſtici ducentes mullas. Nam poſt percuſſionem dicunt. Caue. Nam debent pre monere ita tempeſtiue ⁊ fortiter clamare vt illi quibus īminet periculum poſſint preuidere ⁊ fu gere. ¶ Terciadecima. qͥd de eo qui videt exercitū ve nientem ad obſidendum caſtꝝ. intruſit ſe intra caſtrum: ⁊ cum impugnaretur ab aduerſarijs. et quaſi neceſſitate ineuitabili compulſus: non va lens fugere: aliquem interfecit. An ſit irregularꝭ. Glo. in. c. de his. l. diſtinc. dicit ꝙ eſt irregularis. quia iſta neceſſitas fuit euitabilis. qꝛ poterat exi uiſſe caſtrum ante aduentum inimicoꝝ. Et ideo quia poterat p̄cauere: ne in talem neceſſitatem in cideret: ei imputatur. Et hoc limitat Rod̓. vt re citat Aſten̄. li. vj. ti. xiiij. quando ꝓpria volunta te ſe ingeſſit in illud caſtrum. Secus ſi domicili um. vel res ſuas ibi habuiſſet: quas ſeruare vo

Homicidium. iij. lebat. quia tunc ſi neceſſitate ineuitabili occidat non eſt irregularis. Et hoc ꝑ primā regulam. Quartadecima. quid de puero qui veſicaꝫ por ci inflatam ⁊ fortiter frangens: ex terremotū pre gnans pauefacta abortit. An ſit irregularis? Di ci poteſt ꝙ non. Et idem videt̉ dicendum de hoc ſicut de caſu ſupra poſito. q. xj. Nec quelibet cau ſa debet attendi ad hoc vt quis ſit irregularis. vt notat glo. in di. c. decetero. Et ibi Panor. dicit ꝙ appellatōe cauſe ītelligīꝰ de ꝓpinqͣ n̄ d̓ remota. Et cā ꝓpinqͣ imputat̉: ⁊ nō remota. Pone exemplū in remota. Feci feneſtram in domo. Aliquis ſpō te ſe precipitauit de ea. ego ſum cauſa remota: nec ſum in aliqua culpa. Sed cauſa propinqua fuit fa tuitas illius ſe precipitantis. Similiter faber non ideo quia facit cultellum eſt homicida. Si tamen animo nocendi facit. ⁊ minorem diligentiam ad hibet tūc ꝯſiderat̉ cā remota: ẜm glo. ibi. Sed quis diſpenſabit circa huiuſmodi homi cidas? Rn̄. Nanormita. in. c. ad audientiam. e. t. dicit ꝙ cum homicida voluntario nunqͣꝫ diſpen ſat̉ in aliquo ordine. Papa tamen poſſet diſpenſa re. licet glo. in. c. ſicut dignum. extra eod̓. videatur tenere contrarium. Et ꝓ ea facit. quia irregulari tas tanta ex homicidio voluntario videt̉ de iure diuino: iuxta illud. Non edificabis mihi templū Sed papa non diſpenſat contra legem diuinam. xxv. q. j. ſunt quidam. Sed Hoſt. in dicto. c. ſicut dignum. ⁊ ꝯmuniter docto. vt recitat Panor. ibi tenent oppoſitū: dicētes ꝙ iura dicētia: ꝙ cuꝫ ho micida non diſpenſat̉ debent referri ad difficulta tem. quia de difficili diſpenſat̉: tamen papa diſpē ſare poteſt ſi vult. quia videtur ſibi ꝑmiſſum a le ge diuina. vt notat̉ in. c. ꝓpoſuit. de conceſ. p̄. Iteꝫ in veteri teſtamento reperitur diſpenſatum cum phinees nepote Aaron. qui ꝯmiſerat duplex ho micidiū. ⁊ poſtea fuit permiſſum miniſtrare diui na. Item Paulus apl̓us fuit homicida. ⁊ tamen poſtea miniſtrauit ⁊ aſſumptus fuit ad apoſtola tum. vnde preſumendum eſt deū voluiſſe: vt eti am vicarius ſuus: poſſit ex cauſa diſpenſare. Hec Panor. in dicto. c. ſicut dignum. Et ex dictis Pa nor. videtur elici. ꝙ etiaꝫ dato ꝙ irregularitas ſit de iure diuino: tamen papa poteſt diſpenſare ex cauſa. ⁊ ſic habes ꝙ papa poteſt diſpenſare ex cau ſa contra ius diuinum. Idem tenet Panormita. in. c. ꝑ venerabilem. qui fi. ſint le. vbi ex dictis Io. entrt in ſemp and̓. elicit ſingularem theoricaꝫ ꝙ nullibi expreſſe ꝓhibetur. ꝙ papa ex cauſa non poſſit diſpenſare in gradibus diuina lege prohibitis. Quo tamen Tircudia ad irregularitatem. an ſit de iure diuino vel poſi tiuo. Panormitanus in multis locis tenet ꝙ eſt de iure poſitiuo. quia eſt pena. Et hoc idem vidē tur ſentire communiter docto. Cum homicida autem caſuali in ſacris ordinibus: ſolus papa di ſpenſat vt notat Hoſtien̄. in dicto. c. ad audien a in cdebu tiam. Idem Panormi. ibi per. c. continebatur. e. ti. In minoribus autem poteſt epiſcopus ſuo iu re diſpenſare. Et pro hoc facit tex. in dicto. c. ad au dientiam. ibi poteris concedere vt minoribus ⁊cͣ. Fo. CXV. Et hoc intellige in homicidio caſuali vbi interue uit aliqua culpa ſeu negligentia. Nam ſi nulla cul pa fuiſſet de iure cōmuni iſte promoueretur: quia nullam irregularitatem incurreret ẜm primum intellectum glo. in. c. lator. eo. ti. quem approbat Panor. ibi. Et pro hoc facit littera ibi. libere per mittas. Naꝫ non libere ꝓmoueretur ſi egeret di ſpenſatione. Quid ſi quis flebotomat aliquem cauſa medi cine. Et inde ſequatur mors. An ſit irregularis? Rn̄. ẜm v̓ v̓. ſi inciſor erat peritus artis. et adhi buit diligentiam debitam: non tenetur in aliquo. Similiter ſi incidendus non habet cōſuetam di ſpoſitionem membrorū vel neruorum vel venaꝝ ⁊ propter inciſionem moritur: non tenetur in ali quo inciſor ẜm Inno. ſi in hoc non errauit ꝓpter ſuam inexperiētiam: non eſt irregularis. Potius enim caſu qͣꝫ culpa in huiuſmodi preſumit̉ mors accidere. xxiij. q. v. de occidendis. Secus vbi pro pter imperitiā accidiſſet: vel propter negligentiaꝫ Et ideo phiſici et cirugici: ſi erant periti in arte: et nihil de ꝯtingentibus omiſerunt: ⁊ habent ſuper hoc probabilem conſcientiaꝫ: non prohibentur a ꝓmotione: qͣꝫuis mortui ſint infirmi. Secus autē quando ſunt imperiti vel negligentes circa infir mos. Et ex hoc probabiliter credunt: vel dubitāt infirmos mortuos vel membris deperditos: qͥa ſunt irregulares. extra de eta. et qͣ. ad aures. Item cuſtodientes infirmum: vel ſeruitores eius qui vocauerunt minutorem: vel porrexerūt ei vinum vel aquam: vel non bene cuſtodierunt vnde ex freneſi ſe interfecit ⁊ huiuſmodi ẜm. v̓ v̓. in omnibus his vbi bona fide fiat: non debet de facili quis habere conſcientiam ſcrupuloſam: niſi ſit lata culpa: et negligentia diſſoluta. puta ſi cu ſtos infirmi: vel frenetici: vel furioſi dimiſit eum vt iret in plateam ad ludendum: vel al̓s dat ope ram rei illicite: aut ex nimia crapula: vel ebrietate vigilare non potuit: maxime cum eſſet deputa tus ad cuſtodiam infirmi. Nam ſi certum eſt ꝙ inde ex hac culpa: mors ſecuta eſt. talis erit irregu laris: al̓s non. Et ſi habet quis conſcientiam ſcru puloſam: deponat ad conſilium boni viri. Hec Archi. florē. Quid de parentibus in quorum lectis parui filij inueniūtur mortui? Rn̄. ẜm Ray. ſi mors in teruenit graui eorum culpa precedente: aut negli gentia: grauis eſt eis penitentia iniūgenda. extra de peni. ⁊ re. queſitum. Et panor. ibi infer. ſingu larem theoricam ex illo tex. ꝙ leuiſſima culpa in homicidio. non inducit irregularitatem. Quod tene menti. Et procedit ille tex. quādo ſine iactu. ⁊ alia occaſione homicidium ſecutum eſt. hec pa nor. Et ſic ex dictis panor. iuncto tex. ibi ſi ex incu ria ipſorum mortui inueniuntur in cunis ⁊cͣ. iſte caſus nō debet extendi vltra terminos proprios. dicto. c. Secus ſi quis eſſet in leuiſſima culpa ali qͥd agēdo. nā tūc ex leuiſſima culpa fieret irregula ris: vel dando occaſionē ad hoc. Si v̓o leuis cul pa parentū preceſſit in mortē puerorum: nō tam

grauis penitentia eſt imponēda. extra d̓ his qͥ fi. oc. de infantibꝰ. ¶ An autē iſtis penitētia publica vel occulta da ri debeat. Uide sͣ. Cōfeſſor..j. in pͥn. Quid ſi quis habeat ceruum vel leonem qui aliquem occidit. Rn̄. ẜm Innoc̄. non videtur ir regularis: dūmodo maliciam vel culpam in mor te non habuerit. ar. l. diſt. hij qui arborē. ⁊. c. ſepe. Omicidium. ilij. ꝑe pena et irregularitate homicidarū. Rn̄. ẜm Ray. Si homicidium cōmittitur verbo. ſcꝫ pre cepto. conſilio. vel defenſione: pena eſt irregulari tatis que etiam poſt peractam penitentiā impe dit ꝓmouendum: ⁊ deijcit ꝓmotum. l. diſt. ſi qͥs viduam. Et intellige defenſionem: quādo homi cidam defendit: vel etiam diſſuadendo eis qͥ vo lebant defendere occiſum. Si tamen corrupta in tentione hoc fecit. De pena vero homicidij facto cōmiſſi. Diſtingue. Nam quatuor modis poteſt cōmitti. Primo quidem ſi eſt cōmiſſum pro iuſti cia ⁊ recto proceſſu ⁊ intentione. Et tunc non cō mittitur culpa: ſed potius faciēs meretur: nihilo minus irregularitas contrahitur que ſimilit̓ im pedit promouēdum et deijcit promotum. lj. diſt. aliquātos. niſi hoc fuiſſet factum ante baptiſmū de quo vid̓ ſupra Bigamia. Quicūqꝫ ergo in tali caſu fuerit iudex aut aduocatꝰ: ſiue ꝓ actore: ſiue pro reo. ſcꝫ cum actor obligetur ad talioneꝫ: quia agendo pro reo agitur contra actorem ẜm quoſ dam. vnde ſi ſequitur effectus eſt irregularis. et indiſpenſabilis: niſi per papam. Item aſſeſſor. te ſtis. notariꝰ ſcribens ſententiā. vel proferens ſen tentiam. vel ſcribens atteſtationes. vel legens dū publicantur. vel ſcribens: vel dictans litteras ꝓ vindicta ſanguinis. omnes hij irregulares ſunt: quia cooperant̉ in mandato ſententie ẜm docto. in. c. ſententiam. ne cleri. vel mona. Et hoc ſi ſecu tus eſt effectus. ſcꝫ mors vel detruncatio mēbro rum. Aliter tales nullam irregularitatē incurrūt etiam epiſcopalem: prout voluit. v̓v̓. Et hoc ex preſſe voluit Panor. in dicto. c. ſententiā. ⁊ in ca. clericis. ne cleri. vel mona. vbi facit vnam pulcrā theoricam. ꝙ per ſolam mortem ſeu membroruꝫ detruncationem quis incurrit irregularitatem. Secus ergo ſi ſequatur alia vindicta ſanguinis. Et in. c. ſi aliquis. de homi. dicit. ꝙ nunꝙͣ contra hitur irregularitas niſi actu homo interficiatur: vel mutilet̉. Ex ſola enim voluntate non eſt quis pregularis. Quod etiaꝫ tenet Goſ. Ex quo ſequi tur. ꝙ ſiquis voluit interficere hominē vel vene nare. ⁊ etiā ꝓpinauerit venenum ⁊ fecit quod po tuit ad mortem: ſi mors non eſt ſecuta: non eſt ir regularis. licꝫ glo. in hoc vltimo in. c. periculoſe. de pe. diſt. j. dicat. ꝙ talis eſt irregularis. Sꝫ Pa nor. ad dictam glo. reſpondet ꝙ loquitur in irre gularitate que contrahit̉ ex peccato: non autem in irregularitate indiſpenſabili. Ad v̓ v̓. dic ꝙ di ctum ſuum nullo iure cauetur. Item omnes de familia rectoris qui vadunt ad aſſociandū maleHomicidium. iiij. factorem: cum ducit̉ ad mortem. ſiue equeſtres. ſi ue pedeſtres. cum vadunt ꝓ defenſione ſi oporte ret: vtiqꝫ ſunt irregulares. Qui etiam trahit ad cordam vel torturam reum ad fatendum male ficium. Et ex hoc fatet̉ ⁊ occiditur: irregularis eſt. Qui etiam acuit vel porlat magnariam: cum qua quis eſt decapitādus. vel portat ſcalas. vel funes. ꝓ aliquo ſuſpendendo: ſimiliter eſt irregularis. qꝛ quilibet hoꝝ dat cām ꝓpinquam morti alterius. di. c. ſi quis viduam. Secus de eo qui fecit ſcalas vel funes vel gladium: nō ad mortem inferendaꝫ ſꝫ ad om̄es vſus. Et caſu poſtea aliquis vtit̉ ipſis ad occiſionem. xxiij. q. v. de occidendis. Item ſi quis aliquid facit vel dicit: vnde acceleretur alicui mors: licet omnino eſſet moriturus: efficitur irre gularis. ſi hoc eſt certum. puta. voluit infirmum vt citiꝰ moriat̉. vel dic̄ decapitādo. vt ponat ca put in cippo ⁊ ex hoc citiꝰ ponit. vl̓ dicit ſatelliti vt aꝑtet magnariā: ne recipiat plures ictꝰ. ⁊ fit vl̓ ꝙ cito expediat ⁊ hmōi ar. d. c. ſi quis viduam. ſecu do principaliter ſi homicidium factum ſit neceſſi tate. Et tunc dupliciter. quia aut neceſſitas eſt in euitabilis. aut euitabilis. Si quis occidit vel mu tilat ex neceſſitate ineuitabili. id eſt ita artatus. vl̓ anguſtatus. ꝙ nec fugere. nec clamare. nec aliter poterat ſe iuuare: niſi occidat vel mutilet non eſt talis irregularis. extra eo. ſi furioſus in clem̄. Sed ſi hoc faceret ad defenſionem parentum. vel ſocio rum. vel aliorum non euaderet irregularitatem. ⁊ hoc videtur expreſſum per tex. in dicta clemen. vbi dicitur. Si furioſus. aut infans. ſeu dormiēs. hominem mutilet vel occidat: nullam in hoc irre gularitatem incurrit. Et idem in illo cenſemus q mortem aliter vitare nō valens. ſuum occidit vl̓ mutilat inuaſorem. hec ibi. Nota ibi mortem ꝓpri am: non ergo alienam. Quid autem ſi poterat euitare mortem: ſed nō mutilationem alicuius membri. An ſit irregula ris: occidendo vel mutilando inuaſorem. Lap. te net ꝙ ſit irregularis. ſed cardinalis in. d. clem̄. te net verius ꝙ non. quia ibi equiparantur mutila tio ⁊ occiſio: quo ad contrahendam irregularita tem Et ſic idem debet eſſe quo ad eam euitandaꝫ Item ſi fugere poſſet: ſed fugienti poterat īmine re periculū. puta caſure. vel velocioris curſus ini mici ſequentis: qui audacior factus ꝓpter fugam: poteſt defacili fugientem a tergo vulnerare ⁊ occi dere. Et ſic tali periculo: non tenetur fugiēs ſe ex ponere. Nam qualitas temporis ⁊ loci non pati tur plenius deliberandi conſilium. ff. de exerci. l. j. ⁊ qd̓ dictū eſt de infante ꝙ nō eſt irregularꝭ pe. de an. dicit ꝙ idem eſt de maiori ſeptennio: ſi nō eſt doli capax. Quid autem ſi quis mortem vel mutilationeꝫ ꝓpriam euitare non valens occidit vel mutilat. ſꝫ dabat operam rei illicite. puta inuentus eſt de no cte: cum quadam muliere vel huiuſmodi. ⁊ affi nes illius mulieris reppererūt eum in domo. qui eum armis aggreſſi ſunt. ⁊ ille ſe defendendo oc cidit vnum ex illis. An ſit irregularis. Dubium facit: quia ille dabat operam rei illicite. ⁊ ſic per re

Homicidiū. iiij. gulas poſitas in precedenti capitulo: debet impu tari ſibi caſus ſequens. Et huius opini. eſt Aſten̄. li. j. ti. xxv. vbi dicit ꝙ cōtingere poteſt. ꝙ illud qd̓ non eſt actu: et per ſe volitum: vel intentum: po teſt eſſe per accidens volitum et intentum ẜm ꝙ cauſa per accidens dicitur remouens prohibens. vnde quando quis non rēmouet ea: ex quibus ſe quitur homicidiuꝫ: dicitur quodammodo homi cidium voluntarium. Hoc autem contingit du pliciter. vno modo quando dat operam rei illicite Alio modo quando non adhibet debitam curaꝫ Et his caſibus: ſi ſequatur inde homicidium: nō euadet homicidij reatum. l. diſtinc. ſepe. Quibuſ dam tamen peritis videtur ꝙ talis non ſit irregͣu laris: exquo dicta cle. non diſtinguit: ſed loquitur generaliter ergo nec nos diſtinguere debemꝰ ad audientiam. de deci. Item: quia illa cauſa videtur valde remota: nec ordinata ad talem caſum. Quid de dormiente: qui dormiendo percuſſit: vel interfecit alium. An teneatur. Panormitanꝰ in dicta cle. tangit hanc queſtionem. ſed eam non ſoluit. Sed Bar. in. l. pena. ff. de parici. ẜm Guil̓. reſpondet. ꝙ aūt iſte talis ſciebat hoc euenire ſibi. et tunc debet ſibi preuidere: vt iaceat ſolus. vel ne mo ſit in camera ſua. et ſi non fecit: eſt in culpa: et propter culpam tenetur: ſicut putator arboris qui non admonuit tranſeuntes. vt. l. ſi putator. ff. ad l. aqui. Si v̓o hoc neſciebat ſibi euenire: tūc ei par citur. Naꝫ dormiens equiperatur furioſo. vt. l. j. §. primo. ff. de acqui. poſſ. Sed furioſus nō tenet̉ ergo ⁊cͣ. hec Bar. Sed quid ſi ideo in nocte habuit tale ſomniuꝫ. quia cogitauit tale quid in die? Reſpondent qui dam a ſimili. ꝙ aut fuit laceſcitus ſine ſui culpa: et tunc nō tenetur: cum ſit viciū nature. Al̓s ſecus. d. l. pena. Quid autē de ebrio: ſi occidat vel mutilet. Dic̄ ẜm Mat. zen. et Car. in dicta cle. ꝙ eſt irregularꝭ: quia ſi voluiſſet papa expreſſiſſet. Sequitur de ſe cundo membro ſupra dicte diſtinctōnis. ſcꝫ quan doneceſſitas fuit euitabilis. Puta. quia aliter eua dere poterat. puta claudendo oſtia domus. vel in turri ſe includendo: vel recedere de loco vbi expe ctabat inimicos venturos: tunc efficitur irregula ris nec ad maiores ordines aſcendet. immo nec in ſuſceptis: niſi ex magna diſpenſatione permittat̉ miniſtrare. Et ꝙͣuis Zen. dicat: ꝙ ſi fugiendo: fu ga erat ſibi periculoſa: vel vituperoſa: et ad dede cus: et ſi non ad periculum perſone. et propter h non fugit̉. et occidit talis euadit irregularitatem. De. de an. non credit hoc verum. Idem Car. licꝫ dicat ꝙ opi. zen. ſit equior. Tercio prīcipaliter ſi ſit homicidium caſuale. Diſtingue: vt dictū eſt sͣ. ca. īmediate p̄cedenti. Quarto ſi homicidium ſit voluntate ſponta nea factum ſiue in opere: ſiue etiam in verbo: etiaꝫ ſine peccato inducit irregularitatem. et talis non ſolum nō debet promoueri: ſꝫ ſi promotus eſt: im perpetuum deponi dicto. c. ſiquis viduam. etiam ſi interficiat ſaracenum vel paganum. l. diſtincti. Fo. CXVI. clericum. Et cum tali nunꝙͣ diſpenſatur in ordi ne: vel officio. l. diſtinc. miror. Et etiam ſi ſit occul tum: miniſtrare in ordine ſuo nō pōt. extra de tē. or. c. fi. Poterit tamē cū tali diſpenſari in beneficio. dē cle. pu. in du. c. ij. Similiter non euitant irregularitatem qui iur ignari. zelo fidei et propter indulgentiam haben dam: que datur ferentibus ligna ad combuſtio nem hereticorum: attulerunt ligna ad cremandū hereticos ſi illa materia cooperata ē ad combuſti onem hereticorum ẜm v̓ v̓. Sꝫ ſi illa materia: non eſt cooperata. puta. quia iam mortui erant: quan do ligna attulerūt: vel anteqͣꝫ accenderet̉ ignis in illa materia: non ſunt irregulares. Si autē de hoc dubitatur melius eſt tenere certum: et ſe reputa re vt irregularem: extra de temporibꝰ ordi. ad au Princeps qui legem condit: cuius legis aucto ritate homines ſunt traditi morti: non efficit̉ pro pter hoc irregularis. quia in certam perſonaꝫ nō animaduertit. vt notat Archi. xxiij. queſtione. v. officia. Epiſcopus vel alius prelatus: qui habet iuriſ ditionem temporalem debet conſtituere iudicem ſecularem: qui audiat cauſas precipue ſanguinis Et illi poteſt precipere ꝙ faciat vnicuiqꝫ iuſtici am. Si autem talis iudex interroget eum in ſpeci ali. Quid agendum in tali: qui ſcilicet meretur pe nam ſanguinis: poteſt reſpondere. conſule peri tos. Et caueat ne propter ſuam reſponſionem di rectam vel indirectam ille intelligat: ꝙ debeat euꝫ ſanguine punire ẜm Ray. Nam ſi ex tali reſpon ſione reus occideretur: vel mutilaretur: eſſet irre gularis. Poteſt etiam prelatus talis delegare ali cui etiam ſpecialiter ſuper aliquo maleficio: vt ho micidio et huiuſmodi in ſua iuriſditione commiſ ſo: vt inquiſita veritate: iuſticiam exequatur. Et ſi cui committitur: ſic exequatur et occidat: nō pro pterea ille prelatus eſt irregularis. extra ne cle. vel mo. ep̄s. li. vj. Licitum eſt prelatis eccleſiaſticis ob defenſio nem rerum eccleſie: vel fidei inuocare contra vio lentos brachium ſeculare: et hortari tales: nō qui dem vt occidant. vulnerent vel mutilent. hoc.n. eſſet directe ad homicidium prouocare. Sꝫ vt ec cleſiam vel patriam liberent et terram ab infideli bus occupatam reducāt ad chriſtum. Et ſuꝑ hoc eccleſia facit remiſſiones magnas. Et licet hincin de aliqui occidantur: non eſt prelato hoc imputā dum. immo peccaret niſi contra tales ſe oppone ret. xxiij. qōne. v. de occidendis. ij. q. viij. c. igitur. et. c. ſcire. et. c. omni. et. c. hortatu. et. c. vt pridem. Etiam ad clericos pertinet diſponere et induce re alium ad bellandum legitima bella. Et licet nō debeant exercere bella manu propria: poſſunt ta men intereſſe: et iuſte pugnantibus ſpiritualiter ſubuenire ſuis exhortationibus ⁊ abſolutōnibus ⁊ alijs ſpūalibꝰ ſubuentōnibꝰ. Utrum prelati et alij qui interſunt vindictē

ſanguinis ſint irregulares? Reſpon. panormita. in. c. ſententiam. ne cleri. vel mo. de mente Inno. dicit ꝙ intereſſentia non facit quem irregularem: niſi intereſſet auctoritatem preſtando. Idem ſi pͥ ſtaret auxilium. conſilium. vel fauorem: aut operā vt patet ex notatis in. c. ſicut dignum. extra eodē. Dicit etiam Hoſti. ꝙ ſi ad clericum ſpectat iuriſ ditio: nullo modo debet intereſſe vindicte ſangui nis: ne videatur preſtare auctoritatem: vt in. c. ex literis. de ex. pre. Hoc tamen Panormita. reſtrin git in clericis intereſſentibus ex ſola libidine: ſeu voluntate. Non enim debent preſtare preſentia iſtis eis prohibitis: ſicut nec alijs ſpectaculis: vel conuiuijs coniugiorum: vt in. c. preſbyteri. xxxiiij. diſ. et in. c. non oportet. de conſe. di. v. Secus aut puto in intereſſentibus ex iuſta cauſa. puta. quia ſociant iuſticiādū ad ꝯfortandū: ne incidat in de ſperatōnem: ⁊ vt ꝯfortent eum ad patientiā: ſicut obſeruat̉ in multis locis. Sed nunquid iudex ſi non liberat hominem a morte iniuſta: cum poteſt. et prelatus ſi nō paſcat fame morientem cū poteſt erit irre gularis: ſi mors inde ſequatur? Reſpondit v̓ v̓. ꝙ non. licet gra uiſſime peccent. quia lex promotionis factum re quirit. xv. qōne.j. ſi quis non iratus. Sed quibuſ dam alijs videtur ꝙ predicti non euitent irregu laritatem. quia in dictis caſibus: non ſolū eſt omiſ ſio: ſed etiam commiſſio. Et ad hoc facit: quod no tat Aſten̄. li. vj. tit̓. xiiij. vbi dicit: ꝙ ille qui homi nem a morte liberare potuit: ſed noluit: nō eſt im munis a culpa homicidij. allegat. c. ſicut dignum. §. illi autem. extra eo. ar. di. lxxxvj. faciētis. ⁊. xxiij. qōne. iij. nō inferenda. et. c. qui poteſt. Et hoc qͣn do conſtat illum iniuſte occidi. de peni. diſ. j. peri culoſe. Et licꝫ aliqui intelligant hoc de iudice: qui debet ex officio defendere: quia ille ſolus ad hoc te netur ex precepto. xxiij. qōn. v. Qui malos. et. q. iiij. forte. Conſilium tamen ſanum eſt ẜm Goff. ⁊ Hoſtien̄. ꝙ quilibet etiam priuatus hoc faciat: ſi ſine periculo ſuo hoc poſſit facere propter premiſ ſa iura Quid ſi clericus tradat latronem iudici ſecula ri: petens etiam cum proteſtatōne ꝙ eum puniat citra ſanguinis effuſionem: et poſtea iudex proce dat vſqꝫ ad ſanguinis effuſionem. An ſit irregula ris? Reſpondit Aſten̄. lib̓. vj. ti. xiiij. ꝙ non fit ex hoc irregularis. Aliter daretur pluribus materia clericos expoliandi et trucidandi: ſi propter mētū illum non auderent conqueri: nec etiā nocet ſi cle ricus ad conuincendum latronem dederit ſigna. de hoc eſt tex. in. c. prelatis. extra eo. lib̓. vj. Predi cta tamen quidam limitant: quādo alio modo ta lis clericus res ſuas non poteſt recuperare. Et qͣn do mortem non intendebat: ⁊ premiſſa proteſta tione. Et ſi ſua intentio erat maculata fieret irre gularis: ſi mors vel mutilatio membri inde ſequa tur. Quid ſi poſt occiſionem letetur ⁊ ratū habeat? Rn̄. Hoſti. vt recitat Aſten̄. vbi sͣ. ꝙ ratihabitio retrotrahit̉: ⁊ mandato equiꝑatur: q̄ in malificijs Somicidiū. iiij. generaliter attendit̉. Et hoc intelligit Aſten̄. veri eſſe ſi gaudeat de morte ꝑſone. Secus ſi de malefi cij punitōne letetur: et deo regratietur ⁊ ꝑſone cō patiatur. Utrum nō reuelans tractatū homicidij: ſit ho micidia ſi ſequat̉. Rn̄. Panor. in. c. petrus. e. t. re fert aliquos dicere ꝙ nō: ſed ſufficit ꝙ ꝓhibuerit. Io. an̄. diſtinguit. ꝙ aut doloſe nō reuelat: et tunc imputat̉ ei homicidiū. Aut nō doloſe nō reuelat. Et tūc non erit homicida. Panor. tn̄ ꝯſulit: vt re uelet. Nam ꝓpter opiniones diuerſas in hac ma teria: ſaltē in foro anime: imputaretur culpabilis. Quid ſi clericus ſcribat ꝙ aliquis capiat̉. et ex illa captione ſequit̉ mors: vel truncatio membro rum. Ipſo tn̄ ignorante ⁊ factū ⁊ cauſam. An ſit ip regularis. Rn̄. Hoſti. dicit ꝙ ſic: qꝛ debuit ſuſpi cari hoc poſſe euenire. An aūt ex qualibet mutilatiōe inducat̉ irregu laritas. Rn̄. Card. in cle. ſi furioſus. extra eo. poſt Land̓. dicit ꝙ non. Sꝫ ſolum cū mutilat̉ aliquod de principalibꝰ membris. Et ẜm Panor. in. c. j. qͥ cle. vel vo. ex ſola effuſione ſanguinis nō cauſatur irregularitas. An aūt digitus ſit membrum. Rn̄. Bar. in. l. ij. ff. de pu. iudi ꝯdludit membꝝ appellari: qd̓ ha bet officiū ſeparatū et diſtinctū ab alijs. vt oculus lv. di. ſi euangelica. vel manus: aut pes: vt in aut̓. ſꝫ nouo iure. C. de ſer. fu. Digitus aūt nō eſt mem brum. ſꝫ ꝑs membri. Ad hoc tex. bonus. lxxxix. di. ſingula. vbi appellat̉ membrū: qd̓ hꝫ officiū diſti ctum. Et ſic incidens alicui digitū: nō eſt irregula ris. Secus ſi totā manū: vel pedē: vel oculum. Quid aūt ſi quis debilitauerit membruꝫ: ita vt quaſi ſit inutile: nō tn̄ detruncauit. nunqͥd effectꝰ ſit irregularis. Dubiū facit: quia paria vident̉ nō eſſe: ⁊ inutile eſſe. Rn̄. Panor. in. c. cum illorū. de ſen. excom. dicit ꝙ differentia eſt inter truncatōeꝫ membri ⁊ mutilationeꝫ. Et vt diuerſa ponunt̉ in d. cle. ſi furioſus. Et truncatio dicit̉: totalis mem bri abſciſſio: ſeu diminutio. Mutilatio v̓o: quan do in totū membꝝ non abſcidit̉: ſed ex ꝑcuſſione impedit̉ eius officiū vtputa. in tibia ꝑcuſſus: nō valet mouere pedem: ⁊ quodlibet iſtoꝝ inducit ir regularitatem ẜm eū. Sed idem Panor. in. c. cle ricis. ne cle. vel mo. ⁊ in. d. c. j. tenet expreſſe contra rium: dicens. ꝙ membꝝ debilitatuꝫ valet ſaltem ad decorem. ⁊ in penis fienda eſt mitior interpre tatio. Ideꝫ ſentit Cal. ẜm eū. Sed Guil̓. de land̓. in ſuo ſacramentali dicit ꝙ nō ſoluꝫ occidens: vel mutilans membrū eſt irregularis: ſed etiam red dens membꝝ inutile: dūmodo ſit de principalibꝰ Et de illis qui redderent hominem deturpatum et inutilem pro diuinis officijs exercendis. Et id̓o ſi quis faciem alterius deturpet: vel verberet: licꝫ al̓s vere non ſit mutilatus: ſi tamen ex huiuſmodi deturpatione efficiatur inhabilis ad premiſſa ꝓ pter ſcandalum: ipſum credit eſſe irregulareꝫ. Et idē ſi ſibi faceret maculam: vel aliud impedimen tum in oculo: etiam ſine eruitionē. Secus ſi mem brum omnino occultum ſibi auferret. puta. digi

Homicidiū. iiij. tum vnius pedis: vel teſticulum: ſine alia magna debilitate: vel deformitate. Hec omnia ꝓbantur lv. diſtinctōne. per totuꝫ. hec Guil. Et hec opinio videt̉ valde ratōnabilis. Qui percutit mulierem pregnantem: vel dat ei aliquid vt faciat aborſum. Si ex huiuſmodi ꝑcuſ ſione: vel rei datione illa abortitur: ſi iam erat for matus fetus: eſt irregularis. Secus ſi nōduꝫ erat formatū puerpertū. Quid ſi dubitetur. Utrum ex percuſſione: vel rei ſumptione ſecutus fuit aborſus: vel ex alia cau ſa: vel vtrum eſſet puerperium formatum vel nō. Si probabiliter dubitat: debet a promotōne ⁊ mi niſterio abſtinere: ne periculo ſe cōmittat. Si au tem habeat temerariam opinionem: eam depo Quid ſi plures reperiūtur in pugna: in qua ali qui ſunt interfecti: vel mutilati et neſcitur a quibꝰ Reſpon. ẜm Ray. qͣꝫtum ad irregularitatem om nes cenſentur irregulares. Et qui ſunt ex parte in iuriantium. et qui ſunt ex parte recipientium: ſi il li erant clerici: et ſic illicite mouerunt arma. diſtin. lj. ſi quis poſt. Sed Archi. xxiij. queſtione vltima. c. fi. dicit ꝙ iſtud dictum Ray. quidam intelligūt quando clerici erant in culpa. Nam ſi defenderēt ſe vel ſocios neceſſario: licet aliquis a defendenti bus ſit intefectus: ex alia parte: reliqui qui non in terfeciſſent: nec interfectores iuuaſſent: non eſſent irregulares: licet voluntatem occidendi habuerīt quia lex promotione factum requirit. Ip̄e tamen Archi. diſtinguit inter repellentem et inferentem vim: vt repellens: ex diſpenſatione promoueatur: ⁊ tolleretur in ſuſceptis: dum tamen conſtet eum non percuſſiſſe. Inferens ſecus: quia in culpa eſt. Dicit etiam Archi. ẜm Inno. et Hoſti. ꝙ ſi quis ꝑcuſſit aliquem in belio iuſto. ſi non ſit inde mor tuus vel mutilatus ſuis ictibus: non efficitur irre gularis: etiam ſi alij occidant: dūmodo non ꝓuo cauerit eos. extra eo. ſignificaſti. el. ij. Addit tamē Inno. ꝙ ſi animo occidendi ꝑcuſſit aliquem: licet non letaliter: ſꝫ alij poſtea occidunt: eſt irregularꝭ. ⁊ de hoc videt̉ caſus in dicto. c. ſignificaſti. ex quo eliguntur tres caſus ſingulares. Primus ꝙ ſi qͥs ꝑcuſſit non letaliter: ſi animum occidendi habuit: et ex alioꝝ vulneribus ꝑcuſſus expirauit irregula anede viln ris eſt. Secundus qui alium letaliter ꝑcuſſit: licet ab alijs fuerit extinctus multo fortius irregularis eſt. Tercius ſi nō apparet: an letaliter: ſed etiā per cuſſus ab alijs obijt: ⁊ nō apparet ex cuiꝰ vulnere deceſſerit irregularis eſt. Quid autem ſi quis percuſſit non letaliter: ap paret tamen ꝙ ex percuſſione ſua non poterat iſte fugere: vnde fuit occiſus a parochianis. nunquid ſit irregularis? Hoſti. dicit ꝙ ſic. quia p̄ſtitit cau lam homicidio. Et ita communiter tranſeūt doc. Sed de hoc Panormitanus dubitat in dicto. ca. lignificaſti. Nam cum liceat clerico pro defenſio ne rerum percutere. licet non letaliter: tūc ſi iſte in ſiſtit rei licite non debet euentus mortalitatis ſibi imputari: cum ipſe in homicidio non reperiatur. im diuiū Fo. CXVII. vnde poſſet dici. ꝙ quo ad penam: nō debeat iſte teneri: ſed quo ad ceſſatōnem a diuinis. Poteſt gͦ ſaluari opinio Hoſti. tanꝙͣ tutior. Quomodo autem et quando bellatores efficiā tur irregulares: maxime quo ad clericos. Io. cal. et Io. an. in nouella in. c. petitio. extra eo. ſic diſtī guunt. Clericus aut vtitur armis incōtinenti re pellendo vim vi: et cuꝫ debito moderamine. Aut aliter. Si primo modo: etiam ſi occidat: vel muti let. non eſt irregularis: cum ſcilicet facit ad ſui de fenſionē. di. j. ius naturale. Si aliter facit. aut agit̉ de licentia pape. aut proprio motu. Si de licentia pape: puto ꝙ in bello iuſto vti poteſt armis offen ſibilibus. Naꝫ inter alia que faciunt bellum iuſtū eſt auctoritas pape vel principis. Et tūc ſi occidit vel mutilat: non eſt irregularis: exquo papa dedit̉ ſibi licentiam. Nam cum irregularitas ſit pena: ꝑ cōſtitutiones canonicas introducta. exquo papa potuit dare licentiā clerico: ⁊ auctoritatem vtendi armis quibuſcūqꝫ: etiaꝫ ſine metu irregularitatis dando hmōi licentiā: videt̉ ꝙ abſtulit ab eo incui ſionem irregularitatis. Hoc quidaꝫ dicūt verum qn̄ papa hoc exprimeret. Al̓s ſecus. Sed quibuſ dam alijs videt̉ ꝙ etiam ſine expreſſione nō fieret irregularis. ſi motu ꝓprio clericus vtit̉ armis. tūc aut in bello iniuſto: aut iuſto. Si in bello iniuſto: planū eſt ꝙ nō eſt ſibi licitum: ſiue ſuis fauorē pre ſtet: ſiue vt timorem incutiat aduerſarijs. Et ſi ibi aliqui ſunt occiſi vel mutilati: irregularis eſt. xxiij q. viij. c. j. et. ij. Si in bello iuſto. puta. pro defenſi on patrie vel alioꝝ. xxiij. q. iij. fortitudo. Et tunc̄ poterit intereſſe etiam cū armis defenſionis. Nō tn̄ debet pugnare: ſed hortari poterit. xxiij. q. viij. vt pridē. Sꝫ cū armis offenſibilibꝰ nō debꝫ ibi eē: niſi ea intentōne vt defendat: nō vt pugnet. xxiij. q. viij. clerici. Et ſi in tali bello eſt aliqͥs occiſus vel mutilatus ab ipſo clerico eſt irregularis. Si auteꝫ ipſe neminem occiderit vel mutilauerit: nō eſt irre gularis licet quis ab alijs occiſus ſit vel mutilatꝰ. Ad tollendū tamē duplicitatis ambiguū ad cau telam hoc caſu: poteſt ſibi imponi pnīa. Et ſic in telligitur. extra de cle. ꝑcuſ. p̄ſentium. Si v̓o in ta li bello clericus vulnerauit aliqueꝫ: ſed nō occidit. vel mutilauit: diſtingue. Aut talis vulneratus: fu it poſtea occiſus ab alijs. ⁊ tūc ſubdiſtingue. vt ſu pra dictū eſt. aut habuit animū occidendi: ⁊ eſt ir regularis. aut non. Et tūc etiam diſtingue. ꝙ aut vulnus ipſius derici pōt diſcerni ab alijs vulneri bus et tūc nō eſt irregularis: ſi vulnus nō eſt mor tale. Aut nō pōt diſcerni. Et tūc ꝓpter dubium iu dicatur irregularis. Nota tamē ꝙ ex hoc ꝙ papa dat licentiaꝫ clericis ꝙ interſint bello: non tamen videt̉ ex hoc licere clericis vti armis niſi ad defen ſandū. nō aūt ad occidendū aggrediendo nec etiā paganū. Sed pn̄t tm̄ intereſſe ad hortandū alios xxiij. q. viij. omi. ⁊. c. ſe. hec Archi. fl. Qui etiam ſe mutilat ex impatientia vel etiaꝫ ſi hoc facit zelo caſtitatis ſibi virilia amputando: ir regularis eſt. lv. diſtinc. ſi quis abſciderit. et. c. qui partem. v ij

Ore canonice̓. vtrū cler V ci teneāt̉ ad horas canonicas. Rn̄. ẜm Panor. in. c. j. de cele. miſ. Et Car. in cle men. prima. eo. ti. ꝙ quilibet promotus ad ſacros ordines tenetur ad diuinum officium. Secundo. quilibet beneficiatus quātumcūqꝫ modicū ſit be neficium: etiam ſi beneficiū ſit de patrimonio. Et hoc ſi patrimoniū factum eſt beneficiū. Al̓s non. Adde tercium ẜm Aſten̄. ꝙ licet religioſus nō te neatur ad horas ratōne qua religioſus. vt patꝫ in religioſis laicis: tn̄ tenetur ſi eſt ordinatus in ſacrꝭ vel etiam ex ſtatuto religionis. poſſunt om̄s cleri ci obligari etiā non ordinati. Et ꝑ hoc patet quid dicendū de fratribꝰ ꝓfeſſis in ordine minorū: qui ex ꝯſuetudine ordinis vocantur clerici licꝫ nō ſint in ſacris: nec etiam habeant primā conſuram. An teneantur ad officiū? Et ꝑ predicta patꝫ ꝙ ſic. Et hoc etiā tenet magiſter Bar. de piẜ. ſuper. iij. c. re gule. vbi dicit ꝙ in ordine mi. ſunt fratres in du plici differentia. Quidā ſunt diuino cultui depu tati ⁊ literati. Et alij illiterati: ſeruitio prefatoꝝ de putati. Et ſic expreſſe innuit: ꝙ tales fratres pro feſſi: licet nō hēant primā tonſurā: ex cōſuetudine ordinis nominant̉ clerici: ⁊ ſic obligantur ad offi cium clericoꝝ. Al̓s ad nullum officiū tenerentur. qd̓ non eſt dicendū. Nec ob. ſi dicat̉ ꝙ appellatio ne clericoꝝ: ſaltem in materia penali nō veniūt illi qui ſaltem non habent primam conſuram. Nam patet reſponſio ex p̄dictis: qꝛ illud verum: niſi ali ter conſtaret de mente fundatoris regule: qui po tuit et voluit etiam non ordinatos obligare. ad di uinum officum. Idem credo ſit in alijs religioni bus. An autem clericus in minoribus releuetur ab officio diuino: ſi eſt abſens ab eccleſia: in qua ē be neficiatus ex cauſa ratōnabili: et deſeruit eccleſie ꝑ vicarium. Pe. et Ab. dicunt in dicto. c. j. ꝙ ſic. Et hanc differentiā aſſignant inter clericum conſtitu tum in ſacris: et conſtitutum in minoribus bene ficiatum. Allegant. c. peruenit. de ap. Facit. c. cum ex eo. de elec. li. vj. Sed Panor. ibi non placet hec opinio. nec illa iura hoc probant. Nam loquūtur quo ad officiandum eccleſiam. nam ex iuſta cauſa quis excuſat̉ non tamen releuat̉: quin teneat̉ dice re in priuato. Sed dubitatur. An iſti beneficiati exiſtentes in minoribꝰ: exquo deſeruiūt ꝑ vicarium: teneantur dicere officium: Et videt̉ ꝙ nō: qꝛ p̄dicti vidētur teneri ad officium ratione beneficij: ſed beneficio ſatiſfactum eſt: exquo deſeruiūt per vicariū. hanc opinionem refert Io. an. in dicto. c. j. ⁊ non repro bat: nec expreſſe approbat. Et idem facit Io. de li gna. in dicta cle. j. Sed ipſe Io. an. in fi. d. c. j. dicit vnum dictum: per quod tacite videtur recedere a dicto De. ⁊ Ab. Dicit eniꝫ ſe libenter vidiſſe ꝙ ec cleſia feciſſet ſtatutum: vt clerici ſaltem in minori bus beneficiati: non curati: excuſarentur occaſio ne ſtudij ab officio dicendo deſeruiendo eccleſie ꝑ vicarium: et dicendo officium beate virginis. Et Hore canonice ſic aꝑte vr̄ ſentire ꝙ ceſſante ſtatuto eccleſie: ꝙ de ricus in minoribus beneficiatus nō excuſatur: qͣꝫ uis deſeruiat per vicarium: ⁊ ipſe dicat officiū be ate virginis. Etiam ſi ipſe ſit abſens ex probabili cauſa: vt ſtudiorum. Et Panormita. credit hanc opinionem veriorem et tutiorem. Ex predictis in fertur: ꝙ clericus in minoribus non beneficiatus ad nullum officium diuinuꝫ tenetur. nec ad ſeptē pſaimos nec aliud. Exquo nullo iure cauetur. E Panormitanus in dicto. c. primo dicit ꝙ hoc ha bet generalis conſuetudo: que non dicentes excu Utrū clericus non dicendo horas peccet mor taliter? Rn̄. ẜm Ul. qui ex aliqua neceſſitate ẜm formam eccleſie non dicit. puta. propter defectum viſus. vel infirmitatem: vel paupertatem: vt quia libro caret. recompenſat tamen per equiualēs. pu ta. per pſal. vel oratōnem dominicam non peccat Similiter nō peccat mortaliter qͥ verba quidē di cit: licet ad illa nō attendit: qꝛ cum p̄ceptū de dicē do horas ſit de iur̄ poſitiuo: nō refert̉ niſi ad ea: q̄ ſub iudicio humano cadere pn̄t. Et iſta ſunt q̄ ex ercentur per actus exīeriores: non autem interio res. Et ſequentes hanc opinionem dant tale exē plum de illo. vicꝫ qui vult ire ad ſanctū Iacobum ⁊ poſuit ſe in itinere animo ꝯplendi votum: quia non eſt neceſſe ꝙ ſemꝑ habeat in animo ſanctum Iacobuꝫ ſed ſufficit ꝙ ab initio intendat. Et hoc idem videtur voluiſſe Scot̓. in. iiij. vbi dicit ꝙ in conferendis ſacramentis: non ſufficit intentio ha bitualis nec requiritur actualis: ſed bene requiri tur virtualis: quia in virtute illius intentōnis pri us habite actualiter.ſ. in principio facit om̄ia q̄ fa cit: tanꝙͣ ex radice. Sic in ꝓpoſito. vide de hoc ſupͣ Baptiſmus. iij. Hoſti. etiam dicit vt notat. Ar chi. fl. in ſum. ꝙ in p̄cepto eſt horas dicere: ſed alia que in deuotōne conſiſtunt: ſuadendo dicunt̉. Et hoc eſt qd̓ dicit tex. in. c. dolentes. extra eo. ibi: qͣn tum deus dederit. per que verba appoſuit ꝯſiliuꝫ fragilitati humane ꝯpatiendo: quaſi dicat precipi mus vt vnuſquiſqꝫ dicat horas ſuas: attentōnem autem et deuotōnem in p̄cepto nō ponimus: ſed gratie dei ẜm ꝙ ipſam dare voluerit duximus re linquēdum. Et hunc intellectum teneas: quia be nignior eſt. ⁊ quia non debet eccleſia alicui laqueū imponere. xxvij. q. j. de viduis. hec Archi. f. ⁊ hen. boych. Idem Pet̓. de pal̓. dicens ꝙ euagatio que eſt preter intentōnem: ⁊ propter occupatōneꝫ pre cedentem licitam peccatū nō eſt. Secus ſi ꝓpter il licitaꝫ. Sꝫ ſi euagatōeꝫ aduerteret: et ſolū ẜm actū exteriorem. licꝫ ſit temeraria ⁊ grauis: forte non ta men mortale: niſi propter ꝯtemptum. Et ideo licꝫ dicendo officium cogitet aliud: non videtur tranſ greſſor precepti ex natura facti. Si autem euaga tio mentis fit ex hoc ꝙ aliquis ſcienter ſe occupat in actu exteriori qui non ſecum. patitur attentio nem: vt exercitium manuale: tunc videtur eſſe cul pa mortalis: ⁊ directe contra preceptū dicto. c. do lentes. Sed ſi dicens officium aliqua verba pre termittit: non oportet ꝙ propter hoc a capite re

Hore canonice ſumat diſturbando officiuꝫ: immo etiam ſi dicen do in choro cum alijs: ex aliqua neceſſitate preter o miſit pſalmū: vel lectionē. vel aliquid huiuſmodi ⁊ nō aliter poteſt omiſſum ſupplere: niſi ſubtrahē do vocem ab adiutorio chori: melius eſt pertran ſire: ꝙͣ officium chori diminuere. At ſi is qui tene tur ad horas: ex induſtria: vel negligētia ſola omit tat: mortaliter peccat dicto. c. dolentes. Et ẜm eū deꝫ Vl. non ſunt tot peccata: quot ſunt hore omiſ ſe: quia totum officium vnius diei eſt totum vnū integratum ex ſuis partibus. Et ideo p̄cepto vno precipitur: et tranſgreſſor non tranſgreditur niſi vnum preceptum. Et hoc tanto amplius quanto plures partes eius omittit: quotiens autem recor datur de officio dicendo: ⁊ ꝓponit nō dicere: toti ens mortaliter peccat. Utrum ſcholaris. qui tenetur ad horas canoni tas dimittens eas dicere vna die propter ſtudiū: ⁊ lectiones ex ꝓpoſito et ſpe dicendi in alio die pec cet mortaliter? Rn̄. ẜm Hen. d̓ gan. Si dimittat hoc abſqꝫ legittimo impedimento: peccat mortali ter. Sed queſtio noſtra querit vtrum ſtudiū poſ ſit eſſe ita legitimū impedimentum omittendi ho ras: ſicut grauis infirmitas? Et ideo dicenduꝫ: qͥ ſi clericus habet talem neceſſitatem ſtuſtij: ꝙ dice do horas īmineret crimen ⁊ ſcandalū mortale cui poteſt occurrere dimittendo horas: nec iſtam ne ceſſitatem potuit p̄uidere rationabili coniectura: nec per ꝯn̄s p̄uenire: tūc nō peccat omittendo ho ras: quia licet dimittere ſit de ſe peccatum: tn̄ pro pter maius malum euitandum amittit rationem peccati. Plus em̄ tenet̉ occurrere ſcandalo: ad qd̓ tenet̉ ex diuino p̄cepto: qͣꝫ dicere horas ad quas te netur ex p̄cepto eccleſie. vnde in hoc poteſt eccl̓ia diſpenſare: non in primo. īmo peccat dicendo ho ras: ⁊ nō occurrendo illi ſcandalo. Si aūt nō ſit ta lis neceſſitas: ſꝫ poteſt dimitti lectio ⁊ ſtudiuꝫ ſine tali diſcrimine: vel ſcandalo mortali aut potuit p̄ uidere rationabili coniectura qd̓ vēturū erat. ⁊ p̄ uenire dicendo horas: tūc omittēdo peccaret mor taliter. hec Hen. Cauſa autē rōnabilis eſſet ſi po pulus moueret̉ ad arma vel ſcādalū magnū vetu rum eſſet quibꝰ veriſimiliter poſſet obuiari. Poſ ſet etiā dici ꝙ cauſa ratōnabilis omittendi eſſet: ſi talis clericus eſſet ſolennis p̄dicator vel lector. Et ꝓpter caſum inopinatum neceſſe eſſꝫ omittere p̄di cationem: vel lectionē ſi haberet dicere officiū: tūc enim omittendo officium: nō eſſet iudicanduꝫ de mortali: cum ꝓpoſito tamen alia die ſatiſfaciendi. Simile habes infra. c. ieiuniū. de p̄dicatore ſolen ni qui omittit ieiuniū eccleſie ꝓpter predicatōnem cum non poteſt facere vtrunqꝫ: et non peccat: cuꝫ non ſit intentio eccleſie ſtatuentis ieiunia per hoc impedire alias magis pias ⁊ neceſſarias cauſas. An autem clericus infirmus excuſetur ab offi tio? Rn̄. ẜm Inno. ꝙ aut talis eſt infirmitas que multum noceret ſibi ꝓpter officium dicendum: et tūc excuſat̉. Secus ſi nō multū noceret. vt in febre quartana vel febricula. ¶ An autem clericus infirmus non valens dice Fo. CXVIII. re officiū: ſaltem teneatur audire: Dic ꝙ hoc nul lo iure cauetur. An aūt nō valens dicere officiū ꝓpter infirmi tatem: teneat̉ poſtmodū ceſſante infirmitate illud reſumere? Rn̄. Inno. ꝙ non. Et Panor. in. c. ex parte. de obſer. ie. dat exemplū a ſimili: de nō valē te ieiunare in quadrageſima. cui nō iniungit̉ vt ie iunet alio temꝑe: vt in. c. ij. de obẜ. ie. Item ſi tene or p̄ſtare operas certo tꝑe: ⁊ impedior: nō ſum ob ligatus in alio temꝑe. vt eſt tex. in. l. ſi non ſortem. §. libertus. ff. de ꝯdit. inde. Et ſi mihi relinquitur vſuffructus biennij futuri: ſi impedior: nō poſſuꝫ petere vſumfructum alterius biennij: quia nō eſt idem vſuffructus. vt in. l. ſi vſuſfructus mihi ī bi ennium. ff. de vſufru. le. An aūt ille qui tenet̉ ad officium: teneat̉ dicere antiph̓as ⁊ reſponſoria: vl̓ ſufficiat audire. Dic ꝙ antiph̓as quilibet tenetur dicere: qꝛ cantant̉ vni uerſaliter ab omnibꝰ fratibus. Secus v̓o de reſpō ſorijs: q̄ cantātur vt plurimum a cantoribus dū taxat. Quid in clerico qui diu dimiſit officium ſine cā legitima ⁊ confitetur. An cōfeſſor debeat dare pe nitentiam: ꝙ iteret totum officium omiſſum. An mutare poſſit penitentiam. Dic ẜm Inno. ꝙ mu tare poteſt. An autē clericus nō dicens officium ſine cauſa rōnabili teneat̉ reſtituere fructus. ℟. ꝙ non. vide diffuſesͣ. Clericus. iiij. ¶ An autem officiū beate virginis ſit in precepto Io. de ligna. in. d. cle. j. dicit ꝙ hoc iure nō proba tur. Tamen ꝯmunis ꝯſuetudo eſt vt ꝯputet̉ inter horas canonicas. Et hoc veriſſimuꝫ putat panor. Nam ordo antiquus eſt ab eccleſia traditꝰ: vt eti am publice dicatur in eccleſia certis temporibus: qd̓ nō eſſet: ſi nō eſſet in precepto. Nam multa ꝑ traditionem antiquoꝝ patrum: ſunt in precepto. que nō reperiunt̉. ſcripta. xj. di. eccleſiaſticaꝝ. et. jͣ. e. cum marthe. Quid ſi clericus ſit p̄bendatus in duabꝰ eccle ſijs: cuiꝰ officiū dicet. ℟. ẜm Tho. in quolibet ſuf ficit quidē ꝙ ſemel officiū dicat ẜm ꝯſuetudinem alicuiꝰ eccleſiaꝝ: in quibꝰ hꝫ p̄bendā. ⁊ videt̉ ꝙ de beat dicere officiū illius eccl̓ie: in qua maiorē habꝫ gradum: ꝙͣuis forte in alia pinguiorem obtineat p̄bendam. Clericus de iure diuino tenet̉ ad ſeptem horas canonicas: ſꝫ nō ſunt de iure diuino: qͦ ad determi nationē. vn̄ officiuꝫ ſeu determinatio ⁊ diſtinctio officij eſt de iure poſitiuo. Sꝫ ſepties laudare deū eſt de iure diuino. Exqͦ infert Panor. ꝙ papa lici te pōt diſpenſare circa mutatiōeꝫ officij: ſꝫ nō pōt diſpenſare vt clericus nō teneat̉ dicere aliqd̓ offici um. Licet land̓. ⁊ Io. de li. in. d. cle. j. aliter ſenſerīt Quaꝝ horaꝝ: tres ſub nocturno officio ꝯp̄hendū tur.ſ. matutinū prima ⁊ ꝯpletoriū. Alie v̓o quatu orhore dicunt̉ officiū diurnum. Utrum liceat dicere matutinas de ſero. Reſp. ẜm Thomam in quoli. Si quis diceret matuti nas propter neceſſitatem honeſtaꝝ occupationū? v iij

Ieiunium nō malefaceret. Nam et hoc etiam in ſolennibus eccleſijs fieri ſolet. Si aūt hoc faceret vt quietiꝰ ſō nō ⁊ voluptati vacaret: nō eſt abſqꝫ peccato. Nō tamen videtur de ſe mortale: quandocunqꝫ tarde quis dicat officiū: dūmodo nō tranſeat dies: qui qͣꝫtum ad hoc videt̉ terminari circa mediā nocteꝫ Non em̄ iſtud preceptū de horis dicendis refert̉ ad tp̄s ẜm Archi. f. in ſum. Tamen vt hr̄ in dicta cle. j. ibi. horis debitis. hoc eſt ẜm Pau. qn̄ hora of ficij rn̄det hore diei. ¶ Que autē ſit hora dicendi matutinas? Rn̄. di berſaꝝ eccleſiaꝝ diuerſa cōſuetudo ſeruat̉. tamen ſi ꝓprie dicamus matutinuꝫ eſt quarta ſeu vltima vigilia noctis. vicꝫ poſt tres partes noctis vſqꝫ ad auroram. An aūt in principio officij debeat dici pr̄ noſter Dic ẜm Lu. re. in ſuis ſingularibꝰ. ꝙ dꝫ dici in fi ne ⁊ nō an̄: qꝛ hoc nullo iur̄ cauet̉. Et ꝙ debeat di ci in fine ex tex. in. c. id ſꝑ placuit. de ꝯſe. di. v. An aūt liceat de mane om̄s horas ſimul dicere: Car. in. d. cle. j. dicit ꝙ itinerantes ⁊ p̄lati occupa ti pn̄t omnes horas ſimul dicere: ſicut faciūt cardi nales. Et eſt melius p̄uenire ꝙͣ p̄ueniri: maxime qꝛ prima pars diei eſt aptior ⁊ deuotior ad orādū: ꝙ ſuprema. An aūt veſpere debeāt dici an̄ prandiū temꝑe quadrageſimali. Archi. f. dicit ꝙ veſꝑe debeant di ci temꝑe quadrageſimali ante prandiū: canon in ſinuat de ꝯſe. di. j. ſolent. Sed ille tex. videt̉ loqͥ de officio eccleſiaꝝ. Ideo ſiqͥs priuatim veſpas dicat poſt ꝯmeſtionē in quadrageſima: nō ꝯdemnareꝫ de mortali: qꝛ nō reperio ſcriptum. Nulli tn̄ ꝯſule rem hoc agere: qꝛ videt̉ eſſe de ꝯmuni more timo ratoꝝ non prandere ante veſperas dictas. Illud etiam decretū magis ibi ponit̉ ratōne temꝑis cō grui obſeruandi in ꝯmeſtione ieiunij quadrageſ malis: qͣꝫ ratione officij. Et de nona dicenda ante prandium in ieiunijs eccleſie extra quadrageſimā multo minus: quia nihil ſuꝑ hoc inuenitur deter minatum. Quid ſi monachus p̄ficitur eccleſie parochiali. Qd̓ officiū ſequet̉: Rn̄. ẜm Ho. ſeruabit ꝯſuetu dinem eccleſie ad quā tranſit. Quid ſi quis omiſſa vna hora dicat ſequenteꝫ? Rn̄. ẜm v̓ v̓. Credo ꝙ ſufficit ꝙ caute ſuppleat il lud tm̄ qd̓ omiſſum eſt: ⁊ agat pnīam de negligen tia. Penitentia qͦꝫ de omiſſis horis eſt arbitraria: ſic̄ ⁊ alie de pe. ⁊ re. deus qui. Utrum clericus excōicatus teneatur dicere ho ras. Rn̄. ſi eſt excōicatus minori: non eſt dubium Si v̓o eſt excōicatus maiori: dic ẜm Hoſt. ⁊ alios ꝙ tenet̉ quidē dicere: ſꝫ nō in eccleſia: vel cum alio aūt qͣſi in officio ſno: ſed ſolus: et quaſi ꝑ modum oratōnis.i. vt nō dicat. dn̄s vobiſcū. An aūt degradati teneant̉ ad officium? Dic ꝙ ſic. Uide de hoc sͣ. Degradatio. Clerici et religioſi commorantes cum cardinali bus: aut cum quibuſcunqꝫ pontificibus: gratiam et communionem ſedis apoſtolice habentibꝰ. vt ī cle. dignum. eo. ti. poſſunt ſe coaptare illis in diui nis officijs: nec ad alia tenent̉. Eiunium. Quid ſit ie iunium? Rn̄. ẜm Goſ. et Panor. ſuper ℟ica extra eo. ꝙ leiunium de quo hic: eſt abſtinentia a cibis ẜm ordinatōnem: ſeu ꝯſue tudinem eccleſie. Et ieiunium dicitur a quodā in teſtino ſic vocato. quia vt plurimū eſt vacuū et ex inanitum. Utrum ieiunium cadat ſub precepto. Reſpō. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxlvij. ꝙ ieiunium inqͣtum pertinet ad neceſſitatem coertionis peccati: vel ſa tiſfactōnis in penitentia: vel ad eleuatōnem men tis ad ſpiritualia: ſic in ꝯmuni cadit ſub p̄cepto le gis nature: ſꝫ determinatio tꝑis ⁊ modi ieiunādi: cadit ſub precepto iuris poſitiui: qꝛ ab eccleſia ſic ē ſtatutū. Nec tamē quilibet tranſgrediens peccat mortaliter: ſꝫ tm̄ qui tranſgredit̉ ex cōtemptu: vel ſic ꝙ impediatur finis: quem intendit legiſlator. Sed qui ex cauſa ratōnabili frangit ieiunium: nō peccat mortaliter: nec eſt tranſgreſſor p̄cepti. Glo. autem..xxv. diſ. in.§. al̓s ea demum. dicit ꝙ tranſ grediens ieiunium ſolenne obligatur ad mortale. Panor. autem vbi sͣ. dicit. ꝙ. d. ſuus Car. dicit hͦ procedere quando ieiuniuꝫ omittitur ex contem ptū: vel inobedientia: vt quia non vult ſe ſubijce re precepto ſuperioris. Secus ſi ſine ꝯtemptu: qͥa tunc tranſgreſſio ſolum obligat ad veniale. Et di cit hoc tenere Archi. in dicto.§. al̓s ea demuꝫ. S certe Archi. ibi ſolum refert opinionē Io. de fon. et tranſit. Sed aliter dicit in. c. vtinam. lxxvj. diſt. Ibi enim dicit ꝙ ſi ex aliqua cauſa quis tranſgre ditur ieiunium: non peccat mortaliter. Quod po teſt intelligi: quādo forte eſſet debilis: nec curat ire ad ſuperiorem pro licentia. Secus ſentit quando nulla ſubeſſet licita cauſa. Sed pro prima opinio on facit notabile dictū collec. in. c. j. de conſti. vbi dicit ꝙ trāſgreſſio canonis obligat ad mortale: qn̄ fit ex contemptu: ſeu inobedientia. Et ꝯtemptus ꝓprie eſt: quādo ex ſola voluntate non vult ſe ſub ijcere ſtatuto ſuperioris. Et iſte ꝯtemptus clare ap parere non poteſt: niſi pꝰ monitōnem ẜm eū. Sed ſi quis tranſgreditur ex ꝯcupiſcentia. ira vel negli gentia. tunc obligatur ad veniale. Quod dictū pri ma fronte videt̉ notabile. Et hoc dictum Panor. putat. verum vbi ſuperior aliqͥd iniungeret ꝑ ver bum ꝯmune. puta. ꝑ verbum ſtatuimꝰ. vel ordīa mus. vel ſimile. Secus vbi ꝓcederet ꝑ verba p̄ce ptiua: ſeu equipollentia. Nam tranſgreſſio prece pti ſuperioris obligat ad mortale. licet fiat ſine cō temptū. xiiij. q. j. c. quod precipit̉. et in. c. ij. de ma ⁊ obedi. Et fuit illud iudiciū beati Tho. ꝙ vbi ſta tutum ſit ꝑ verba cōia: tranſgreſſio nō eſt ad mor tale. Qd̓ intellige qn̄ fit ſine ꝯtemptū. Nam ſicut nō omnis tranſgreſſio legis obligat ad temꝑalem mortem. Ita nec eternam: que prouenit ex pecca to mortali. Et ideo ponderanda ſunt verba ſtatu ti: ſeu canonis quibus indicitur ieiuniuꝫ. An ſint verba preceptiua: ſeu equipollentia: ſeu ꝯmunia. Et predicta notabis: qͥa materia eſt ꝑegrina. Qn̄ aūt tranſgreſſio ſtatuti: vel regule obliget ad mor tale. Uide Panor. in. c. nam concupiſcentiam. de

Ieiuniū conſti. et in. c. deus. de vi. et hone. cle. et in toto iu re canonico non eſt tex. qui ad hoc faciat: vt facit cle. exiui. de ver. ſigni. Archi. auteꝫ. floren. in ſum. dicit ẜm Tho. in. iiij. di. xv. ꝙ ſi quis ieiunia inſti tuta ab eccleſia fregit libenter: vel ſcienterꝭ ⁊ ſine cā ratōnabili peccauit mortaliter: poſtqͣꝫ peruenit ad etatem: in qua obligatur. Secus ſi non aduerte bat eſſe diem ieiunij: vel etiam quando ſibi vide batur non poſſe ieiunare ratōne debilis complexi onis: cum tamen poſſet: ꝙͣuis peccet forte nō mor taliter: ſi habebat aliquam cauſam dubitādi. debꝫ tamen induci ad ieiunium. Pe. autem de pal̓. cir ca hoc ſic dicit. ieiuniū eadit ſub iure poſitiuo. vn de eius tranſgreſſio ſine cauſa eſt peccatū mortale Quando v̓o fractio eius eſt cum cauſa: non ex to to ſufficiente: eſt veniale: vt in his qui legunt inſti tutam in completorio. Quando v̓o ſufficiens eſt ſimpliciter: tunc nulla eſt culpa. Qui autē non ad uertens de ieiunio comedit in mane: ſi quideꝫ ſci re tenebatur ꝙ eſſet ieiunium: non excuſat̉a fracti mulimn. ſia one ieiunij. non tamen tenetur poſtea eo die ieiu nare: cum iam ſit obligatus ad alium diē. Et ſi nō liceret ſibi plus comedere: nimis grauaretur: nec cum toto hoc eſſet ieiunium: propter nimiam an ticipationeꝫ. Iteꝫ ſi non ieiunando cum poſſet: in diebus ieiuniorum comedit pluries: ẜm Io. An. neapolitanuꝫ in quolibet totiens peccat mortali ter: quotiens cōmedit vltra vnam vicem: quia re ducitur iſtud peccatum ad preceptum negatiuū. Durandus tamen in iiij. tenet ꝙ ſit tm̄ vnuꝫ pec catum: ſed tanto grauius quanto pluries cōmitti tur. Et iſtud communius tenetur. Et hoc niſi co medens: nouo contemptu: pluries incideret in il lud. hec Archi. f. In quibus diebus tenetur quis ieiunare. Re ſpondeo quantum ex precepto eccleſie. tenetur pri mo totam quadrageſimam. de conſecra. diſtincti one. iij. non liceat. c. non oportet. ⁊. c. placuit. Ite quatuor tempora. lxxvj. diſtinctōne ſtatuimꝰ. Itē in vigilia natalis domini. extra eo. c. j. et in vigilia aſſumptionis virgi. d. c. primo. et in omnibus vi gilijs apoſtolorum preterqͣꝫ Philippi et Iacobi: quia venit tempore paſchali. et Iohannis euange liſte: quia venit infra octauas natinitatis. extra eo dem conſilium. De feſto etiam beati Bartholo xve mei conſuetudo ſeruanda eſt: non de ieiunando: quia hec eſt firma et vniuerſalis: ſed de die cele brandi feſtum: vt in dicto. ca. conſilium. Item ex vniuerſali conſuetudine eccleſie: preceptum eſt de 3xi vigilia Iohan. baptiſte. omnium ſanctoꝝ. et beati Laurentij. Item vigilia penthe. eſt ieiunanda: de qua habes dn̄as glo. prima in.§. neceſſario. lxxvj. diſtinctōe. Aliam. Ber. in dicto. c. ij. Et tene eam menti. Nam Gratianus viſus eſt ſentire contra rium in dicto.§. neceſſario. In vigilijs autem ro gationum ẜm Panor. in hoc ſeruanda eſt ꝯſuetu do loci. Idem dicit de aduentu. Nunquid autem ieiunium poſſit differri d̓ die in diem. Dicit Inno. ꝙ ſic: exiſtente cauſa. Nam videmus ꝙ ſi feſtū accidit ſcd̓a feria nō ieiunatur Fo. CXIX. diepominica: ſed tranſfertur ad diem ſabbati pre cedentis: vt extra eo. c. j. Ita dicendū pari ratōne. ꝙ ſi vigilia accidat in aliquo feſto ſolenni: ꝙ tunc ꝓpter venerationem feſti: poteſt ieiunium explica ri die precedenti. Et ponunt doct. in multis locis francie exempluꝫ. vbi ꝯmuniter feſtum ſancti qͥn tini quod accidit in vigilia omniū ſanctorum. nō enim illi homines ieiunant propter feſtum ſolen ne: ſed tranſferunt ieiunium in aliam dieꝫ. Et idē poſſet fieri qn̄ ieiunium accidit in feſto principal alicuius ciuitatis vel loci: vt ieiunium trāſferatur in precedentē diem: ⁊ placeret: vt iſta tranſlatio fi eret ꝑ ep̄m. hec Panor. vbi ſupra. An aūt conſuetudo nō ieiunandi excuſet non ieiunantes. Hoſti. in. c. ij. extra eo. dicit ꝙ in ieiu nijs ſolēnibus.i. indictis per eccleſiaꝫ: nihil pōt fa cere ꝯſuetudo. Qd̓ intelligit Panor. verum: quā do cōſuetudo ex toto vult illd̓ ieiuniū tollere. Se cus autem ſi illud interpretat̉ qualiter ſit explen dum. puta. quo ad cibos. horam. collationeꝫ. ⁊ hu iuſmodi. Nam conſuetudo eſt optima legum in terpres. Et Panor. in dicto. c. ij. limitat adhuc for tius dictum Hoſti. ꝙ vicꝫ in ieiunijs ſolennibus non valet ꝯſuetudo. Hoc intellige: niſi papa ſci ret et toleraret. vide tamen glo. ſingularem in. d. c. ij. ꝙ valet conſuetudo ieiunioruꝫ relaxatiua: de qͣ glo. Panor. ibi facit magnum feſtū propter eiꝰ au ctoritatem. Utrum liceat ieiunare in dominica. Dic prout habetur de cōſe. di. v. c. quadrageſima. ꝙ dies do minicales ſunt ſubtracti ab obſeruantia ieiunij tē pore quadrageſime: fortius alijs temporibꝰ: quia dies eſt leticie. Si quis tamen abſqꝫ ſcandalo alio rum et abſqꝫ alia ſuperſtitione ieiunaret: non pec caret. Que hora ſit competens comedendi in diebus ieiunioꝝ. Glo. in. d.§. al̓s. dicit ꝙ comedere ante horam comedendi ē mortale. allegat. c. ſolet. de cō ſe. di. j. Sed Panor. ſuper Rubrica eodem tit̉. di cit ꝙ aut loquimur d̓ ieiunijs quadrageſimalibus Et tunc hora veſpertina eſt competens.i. poſt cō pletas veſperas in eccleſijs: que temꝑe quadrage ſimali dicuntur. et peccatum eſt āticipare illaꝫ ho ram. de hoc eſt tex. in. c. ſolent. Et ratio illius ſta tuti fuit: quia ī ieiunio qͥnadrageſimali imitamur veſtigia chriſti. qui abſtinuit a cibo quadraginta diebus et quadraginta noctibus. Nos ita debe remus agere ſi natura pateretur. Sed quia hoc n̄ ē poſſibile in humanis: ſtatuit eccleſia: vt ſaltē per om̄es quadraginta dies ficte ſumptos homines ieiunarent. nam poſt veſperas expletas dies ficte dicitur expletus cum non reſtet aliud officium di urnum. In alijs v̓o ieiunijs non eſt hora ab eccle ſia prefixa. Et ideo communiter tenetur: vt in no nis licite ſumatur cibus. Et ita habetur in obſer uantia generali. Nam exquo non habemus ius ſpecificum: recurrendum eſt ad conſuetudinem loci. ad hoc textus in. c. vtinam. lxxvj. diſtinctōne Ri. tn̄ in. iiij. diſt. xv. dicit ꝙ iam inualuit ꝯſuetu do in multꝭ locis comedere qͣi ſtatim pꝰ horam ſex v iiij

tam: vel ipſa hora ſexta. Non enim tante neceſſi tatis eſt in obſeruatione ieiunij hora ſexta ſicut co medere ſemel tm̄. Circa tamen horam comedēdi pōt diſpenſari: vel ꝓpter debilitatem: vel ꝓpter le ctōnem: vel propter iter: vel alias pias cauſas ẜm Pe. de palu. Que aūt requirant̉ ad integritatē ieiunij. Ri vbi ſupra dicit. ꝙ ſub determinatōne precepti ec cleſiaſtici d̓ ieiunio cadit ſemel comedere in die na turali. Et hora determinata. Et abſtinētia ab eſu carniū. ⁊ onis. et caſeo in quadrageſimali ieiunio. Adde etiā ſagimē.i. lardū. In alijs aūt nō ꝓhibē tur oua ⁊ lacticinia nec vllus tex. ſpecifice diſponit de hoc. Iō ſequēda ē ꝯſuetudo. loci. d. c. vtinam. Quid aūt ſi quis excuſet̉ a ieiunio qͣdrageſima li ꝓpter aliquā cām legitimā. An peccet comeden do lacticinia. Rn̄. Archi. f. in ſum. ꝙ ſi qͥs excuſa tus a ieiunio ꝓpter defectū etatis: vel ꝓpter laborē: vel aliā ratōnabileꝫ cām: pōt in quadrageſima vti cibis quadrageſimalibꝰ. et ex voluptate: vel incu ria vtit̉ lacticinijs ouis: vel carne mortalit̓ peccat. qꝛ facit ꝯtra p̄ceptum eccleſie q̄ ordinauit vti debe re cibis quadrageſimalibꝰ. iiij. di. deniqꝫ. Iteꝫ ad dit. ꝙ ſi quis in ieiunijs ab eccl̓ia inſtitutꝭ in qͣdra geſima. vel quatuor tꝑibꝰ: vel vigilijs ſanctoꝝ co medit carnes ex delectatōne gule: vel ſine cauſa in firmitatis peccat mortaliter: cum ſit cōtra morem vniuerſalem eccleſie. Quid de collatiōe que ſit in ſero: Rn̄. Panor. dicit ꝙ aliqͥd ſumere ꝓ collatōne d̓ ſero magis ad ſuſtentōeꝫ nature qͣꝫ ad delicias: non eſt pctm̄: nec frangere ieiuniū: dumodo hoc fiat ẜm cōſuetudi nem loci ⁊ temꝑate. Nam exqͦ nō habemꝰ in hoc ius ſpecificū recurrendū eſt ad ꝯſuetudinē loci. ꝓ hoc. d. c. vtinā. ⁊. c. illa. xij. di. Uidemꝰ em̄ in ſimili religioſos p̄cipue ciſtercien̄. ſtatuiſſe: vt hi qui mi niſtrant reliquis temꝑe ieiunij aliquid ſumāt: vt ſic melius poſſint differre prandiū. Idem de lecto ribus menſe inter religioſos ⁊ hmōi. Et ẜm Inn. iſti nō dicunt̉ frangere ieiuniuꝫ. Idem dic de illis qui ſurgūt a menſa: vt portent encenium alicui. ⁊ poſtea reuertunt̉ ad comedenduꝫ ⁊ hmōi. Idem dic de miniſtrantibꝰ dn̄is qui preguſtant cibos ex ſuſpitōne veneni: nec etiā iſti peccarent. ſi p̄guſta rent in quadrageſima carnes: dūmodo nō faciāt ex voluptate. At ꝑ predicta pꝫ error dicentium: ꝙ comedere panem in ſero ꝓ collatōne: etiā in modi ca quantitate frangit ieiuniū. Iſtud em̄ nullo iu re cauet̉. ieiuniuꝫ em̄ ſaltem quo ad circūſtantias temꝑis. modi ⁊ ſepius. vel ſemel comedendi eſt de iure poſitiuo: vt dictū eſt sͣ. Et exqͦ nō habemꝰ ius ſpecificū quo ad collatōeꝫ: recurrēdū eſt ad cōſue tudinē loci que eſt optima legum interpres. Et ſic vbi eſt ꝯſuetudo comedēdi modicū panis in col x latōne nullo mō credendū eſt frangi ieiuniū: ma xime in illis qui non habent aliud quod ſumant: Adde etiam ꝙ dicit Pe. de pal̓. in iiij. di. xv. ꝙ ſi quis: non propter famem: vel voluptateꝫ: ſed pre timore ne deficiat pͦ anxietate die ieiunij ficus: aut porretā prelibaret: vel huiuſmodi.ſ. ante ꝯmeſtioIeiunium nem ꝑ modum medicine: ſic nō eſt fractio ieiunij. Et dicit directo. ẜm quoſdaꝫ circa ieiunia eccleſie poteſt ſtatui ꝙ bis: ſꝫ parū comedat̉ in die. Sicut faciūt ciſtercienſes: qͥ ad remouendū ſcandaluꝫ et charitatem obſeruandam ſtatuerunt: ꝙ illi qui le gunt: aut miniſtrant aliqͥd p̄guſtent an alios: nec ſoluunt ieiuniū ab eccl̓ia indictū. ¶ In qua aūt etate teneat̉ quis ieiunare: Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxlvij. ꝙ ꝙͣdiu aliqͥ ſunt in ſtatu augmenti.ſ. vſqꝫ ad finē tercij ſeptēnij.ſ. xxj. anni nō tenet̉ ieiunare. Conueniēs aūt eſt: vt etiam in hoc tꝑe ſe ad ieiunandū exerceāt plus vel minus ẜm modū ſue etatis ⁊ poſſibilitatis. Nouicij quo qꝫ ⁊ iuniores religioſi ẜm v̓ v̓. ſuꝑ ſoluēdo ieiunio. iuxta diſcretōneꝫ prelatoꝝ ſe gerere debent. Et ex dictꝭ Thome ⁊ v̓ v̓. poteſt nō irrōnabiliter dici: q etiā ꝓfeſſi in ordine minoꝝ ante dictam etatē. xxj. annoꝝ: nō teneant̉ niſi ad ieiunia: q̄ expreſſe in re gula ꝯtinent̉. Ad alia v̓o ieiunia eccleſie nō tenen tur ex regula: nec etiā ex p̄cepto eccleſie: vt dictum eſt ante dictam etatem. An autem dari poſſit prouectis tempus vltra qd̓ ieiunare nō teneant̉. ſicut datur tp̄s anterius. Rn̄. in ſenibꝰ nulluꝫ tp̄s determinatū eſt ab aliqͦ vſqꝫ ad quot annos quis teneat̉ ieiunare. In ni mium aut ſenibꝰ ſecus videt̉ vt patet ꝑ Ri. in. iiij. diſ. xv. vbi dicit ꝙ nimiū ſenes nō tenent̉ ad ieiu nium: qꝛ in eis virtus ⁊ calor eſt debilis. Et ideo ſe pius alendi ſunt. Nimiū aūt ſenes dicunt̉ decre piti. Et ẜm medicos regulariter hoc eſt a. lxx. an nis vltra. Et ẜm glo. in ꝓhemio ſexti: a. lxx. annis vltra nō dicit̉ eſſe quis in ſenectute: ſꝫ in ſenio: qd̓ eſt aliaꝝ etatum terminus. Ad hoc facit pſal. An ni noſtri. lxx. ⁊cͣ. pro hoc facit. l. fi. C. qui eta. lib̓. x. iuncta. l. ij.§. fi. ff. de decur. vbi maior. lxx. annis. vltra excuſat̉ quo ad excuſatōeꝫ munerū ꝑſonali um ergo magꝭ excuſabit̉ a ieiunio qd̓ eſt maximū onus. nō ſolū ſenibꝰ: verū etiā iuuenibꝰ. An autem peregrini teneantur ad ieiunia ter rarum: ad quas tranſeūt. Pe. de palu. prout reci tat Archi. flo. dicit ſi conſuetū eſt in aliqua dioce ſi: ꝙ ieiunetur certo die. Illi de dioceſi tenentur ie innare. Sicut ſi epiſcopus indiceret. de ꝯſe. diſ. v. ieiunia. Conſuetudo em̄ ratōnabilis et preſcripta obligat. Et hoc quo ad indigenas. xij. di. illa. Ali enigene v̓o ſi veniunt gratia habitandi: ex tunc li gantur ieiunio conſuetudinario ſicut et ſcpͥto. Sꝫ autem tranſeunt ꝑ terram non ligantur conſuetu dinibus nec ſtatutis dicte terre: tenent̉ tamen nō ſcandalizare. vnde occulte comedere pn̄t ẜm ꝯſue tudinem terre ſue. Uidet̉ tn̄ ꝙ ꝯſuetudo laicoruꝫ nō ligat clericos: nec ſeculariū clericoꝝ religioſos: quia diſtincti ſunt modi abſtinētie inter hos tres ſtatus. Item excuſant̉ alienigene: ꝙͣuis in terra eo rum ieiunetur exquo veniunt animo remanendi Sed qui tranſitum faciūt per terram ſicut nō ob ligantur ad ieiunia illius terre: ſic non liberantur a ieiunijs terre ſue. Hec Pe. idem glo. viij. diſt. c. que contra. Quid de pregnantibꝰ: Rn̄. ẜm Ri. vbi ſupre

Ieiuniū ꝙ non tenentur ad ieiunium duplici ratōne. Pri ma. qꝛ debent accipere cibum: non tm̄ ꝓ ſe: ſed eti am pro nutrimento fetus. Scd̓a. quia pregnātes cōſueuerunt habere varia et inordinaa deſideria ciborum diuerſoꝝ. Et qn̄qꝫ ita intenſa: ꝙ niſi ali quo modo poſſent appetitui ſatiſfacere poſſet eſſe periculum periclitatōnis fetus. Et ꝓpter primam ratōnem lactantes etiam non tenent̉ ad ieiuniuꝫ Et vbi predicte. maxime pregnantes de ſe vellent ieiunare per longum tempus. puta. per totā qua drageſimam: vel medietatē ꝓhibende ſunt. Quid d̓ egrotantibus vel debilibꝰ? Reſpōdit qui sͣ. ꝙ licet in eis aliqn̄ abſtinentia ſit vtilis. non tm̄ ad ieiuniuꝫ qꝛ in eis natura eſt debilis. Et ideo ſi daretur eis vna vice ſimul totuꝫ quod eſt neceſ ſarium ꝯuenienti ſue ſuſtentationi: natura graua retur. et ſi datur pluribꝰ vicibus: natura ꝯfortatur ⁊ vigoratur. ¶ Quid de laboratoribꝰ? Reſpondit qui sͣ. qͥ cuꝫ graui labore victum neceſſariū lucrant̉: nō tenen tur. qꝛ in eis fit magna humidi ꝯſumptio: nec cuꝫ ieiunio poſſent comede efficaciter oꝑari. Debent tn̄ ſi adſit facultas: a ſuo ſacerdote petere diſpenſa tionē nō ieiunandi: ⁊ ille dꝫ eis ꝯcedere. Qui tam̄ oꝑarios ꝯducere nolunt: niſi ſub hac cōditōne: ꝙ nō ieiunent: a pctō nō excuſant̉. hoc aliqui limitāt niſi forte ſit cauſa neceſſaria: q̄ feſtinatōeꝫ oꝑis ex poſcat. Si aūt victū neceſſariū poſſunt acquirere cum labore: cum quo ꝯuenienter exercere poſſunt opus ſuū cum ieiunio: tūc a fractōne ieiunij nō ex cuſant̉. Circa hoc tn̄ facta eſt magna modificatio. ꝑ. d. Eu. papā quartū. Hccccxl. qͥ indulſit: ꝙ arti fices laborioſa oꝑa exercentes: ⁊ ruſtici: ſiue ſint di uites. ſiue pauꝑes: nō tenent̉ ad ieiunandū ſub p̄ cepto peccati: ⁊ ꝙ abſolui poſſunt: ⁊ ꝙ inducātur ad el̓ ynas: ⁊ ad alia bona ſpūalia. Quid auteꝫ de pauperibꝰ mendicantibꝰ. Rn̄. Ri. vbi sͣ. ꝙ victū neceſſariū hoſtiatim mēdican tes: qn̄ ſil̓ tantū habere nō poſſunt de elemoſyna hora ꝯmeſtionis: ꝙ ad victuꝫ totius diei cōmode ſufficiat: vel qn̄ ex p̄cedenti inedia debilitati ieiuni um ſufferre cōmode nō pn̄t: ieiunare nō tenent̉. Utrum peregrinantes ⁊ viatores teneant̉ ad ieiunia eccleſie? Rn̄. Aſten̄. ꝙ ſi ſit talis peregrina tio vel viatio q̄ differri poſſit ſine incōmodo: debꝫ differri ſi ſimul cum ea nō poſſit ieiunari ſi aūt nō poteſt differri vt qꝛ tempꝰ ieiunij p̄occupat homi nem in via: vel quia dies feſtus alicui imminet ad quem ex deuotione homo pergere cupit: vel quia mora in patria periculum habet: vel ſpirituale: vl̓ corporale poteſt ẜm diſpoſitōeꝫ ſui ſuperioris ſol uere ieiunium: vbi ita eſt ꝯſuetum: quia ex hoc ip ſo ꝙ prelati diſſimulant: annuere vident̉ ẜm tho. Nec ob. ꝙ conſilio precepcum debet preponi. qͥa intentio dantis huiuſmodi preceptum: nō eſt ex cludere alias pias et magꝭ neceſſarias cauſas. Se cus eſt de preceptis legis nature: que prohibent hoc: quod ẜm ſe ſemper eſt malum. Si tamen iſti peregrinantes indiſcrete iter aggreſſi ſunt tempo re quo ieiunare debebant: nec ꝓpter illud iter ieiu Audui Fo. CXX. nare poſſunt: ne ꝑplexi ſint licite frangūt. ſicut qͣꝫ uis ꝓpter culpam quis ſit infirmus: durante infir mitate nō tenetur ẜm Pe. de pal̓. Et ſi iſti ꝑegri ni: vel viatores: ꝓpter cāꝫ piam: pn̄t omittere ieiu nia eccleſie multo fortiꝰ ẜm tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxlvij. ⁊ Arch..f. vbi adeſſet aliqͣ publica vtilitas quā ali quis ieiunādo implere nō poſſet ſicut eſt aliqͣ bōa p̄dicatio ⁊ neceſſaria ⁊ diſcurſus ꝓpter eam: vl̓ di ſcurſus aliꝰ ꝓpter neceſſitateꝫ: vel vtilitatē eccl̓ie et hmōi: cum quibꝰ nō poſſet ieiunare: qꝛ non videt̉ fuiſſe intentio eccleſie ſtatuentis ieiuniū ꝑ hoc im pedire alias magis pias et neceſſarias cauſas. de hoc vide sͣ. Hore canonice. Quid de curſoribꝰ. Rn̄. ꝙ curſores: quoꝝ vſus eſt neceſſarius dn̄is vel ciuitatibꝰ: ſi nō pn̄t cuꝫ ie iunio iter agere: excuſant̉. Secus cū modicuꝫ va dunt ⁊ quieſcūt. niſi indigerent ex labore p̄ceden ti: vel etiā in ꝓximo debentes magnuꝫ iter facere: oꝑtet ꝙ reficiant̉ ẜm Pe. de pal̓. vident̉ excuſari. nō ſolū ſi ſine tali officio nō pn̄t viuere: qꝛ tūc pau pertas excuſaret: ſꝫ etiaꝫ ſi aliter pn̄t viuere: ſꝫ non eque bene: qꝛ aliud eſt de illis qui ad certā diem ſe locant: qꝛ nō debent ſe locare: niſi poſſint tūc ieiu nare: ſi habent al̓s vn̄ viuant. Aliud eſt de iſto qͦ locat ſe ad totū annū: ⁊ ad totale ſeruitiū: qͥ ſi exci peret ꝙ nollet itinerare in die ieiunij: nunqͣꝫ inue niret qui eum reciperet. Quid de vxoribꝰ. an ꝓpter ꝓhibitiones mari torū debeant dimittere ieiunia? Reſpon. ẜm Pa normita. ſuꝑ Rubrica. eo. ti. ꝙ ieiunia voluntaria nō debent explere ſine licentia maritoꝝ. xxxiij. qō. v. noluit. ⁊. c. manifeſtum. Sed ad ieiunia neceſſa ria indicta: ꝑ eccleſiam obligantur: nec excuſat ma ritorum ꝓhibitio: quia magis obediendum ē deo ⁊ vicario ſuo: ꝙͣ maritis iniuſte precipientibus. xj. qōe. iij. c. iulianus. niſi orietur ſcandalum inter ip ſas ⁊ maritos: tūc enim ſaltem cum licentia ſacer dotis poterūt ieiunium omittere. ꝙ nota. pro hoc facit: quia preceptum poſitiuum eccleſie non obli gat quem cum ſcandalo. vt in. c. ij. de no. ope. nū. de hoc dictum eſt sͣ. Adulterium. Scandaluꝫ au tem dicitur oriri: ſi propter hoc vir ꝓcederet ad fa cta. puta. ad verba vel prouocaretur ad blaſphe mandum deum et ſanctos et huiuſmodi quod ſci ri poſſet ex retroactis eius factis: tūc em̄ ⁊ in ſimili bus caſibus: pōt ſalua ꝯſciētia dicta ieiunia omit tere: ⁊ obedire marito. Utrū nō ieiunās vna die teneat̉ alia die ieiuna re. Rn̄. panor. in. c. ij. de obſer. ie. ꝙ nō tenet̉: quia ibi nō imponit̉ frangēti ieiuniū: vt alia die ieiunet De hoc vide diffuſes. Hore canonice. Utrū ieiunia poſſint redimi. Rn̄. ẜm Inno. ⁊ Panor. sͣ. ℟ica. e. ti. ꝙ in ieiunijs indictis ꝑ eccle ſiam nō pōt aliquis diſpenſare citra papaꝫ: niſi cā ſit in debente ieiunare. Ex cauſa enim poteſt epi ſcopus diſpenſare. ⁊ talia ieiunia in aliud bonum compenſare. Et cauſa ſatis ſufficiens eſt debilitas perſone: ſiue proueniat ex defectu nature. ſiue ex exercitio exteriori. Exemplum in agrimeſſoribus et alijs artificibꝰ. qꝛ ex diutino ⁊ lōgo labore debil

tant̉: ita ꝙ cōmode ieiuniū tolerare non poſſunt. licita eſt in iſtis commutatio. ar. lxxxiij. diſt. c. pre ſbyter. in fi. Non tamen intelligas: ꝙ quis ꝓpria auctoritate poſſit ſibi hoc ieiunium commutare. arg. in. c. j. de voto. vnde glo. in dicto. c. preſbyter. debet reſtringi ad caſum illius capituli. Nam ibi redemptio ieiunij permittitur auctoritate illiꝰ ca nonis: vnde non debet trahi ad alia ieiunia. Et multos decipit illa glo. hoc idem tenet ibi Archi. In ieiunijs v̓o ad que quis ſe obligauit ex voto poteſt epiſcopus diſpenſare etiaꝫ ſine cauſa exiſtē te in vouente dummodo illud in quod fit cōmu tatio ſit melius. id eſt deo acceptius: vt in dicto. c. primo. Et hoc videtur prima fronte mirabile: vt magis ſtringat ieiunium indictum per eccleſiam ꝙͣ ieiunium ex voto. Et ratio poteſt eſſe: quia pri mum fuit ab initio neceſſarium: nec eſt obuiandū precepto ſuperioris ſine cauſa. ſcd̓m v̓o a principio fuit voluntarium: et apparet ſatis de voluntate dei: cui acquiritur obligatio: qui vult commutati onem fieri in melius. ieiunia autem que in penitē tia imponuntur: redimi poſſunt auctoritate ſupe rioris: vel etiā equalis ꝯfeſſoris. De hoc vide ſupͣ. Confeſſio. ij. Utrum ſuper ſolutōne ieiunij ſit petenda di ſpenſatio? Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ aut cōſtat omnibꝰ vici nis cauſam eſſe ſufficientem ꝓpter quam ſoluēdū ſit ieiunium. Et tūc non oportet petere diſpenſati onem. Si aūt ꝯſtat infirmo de ſufficientia cauſe: ſed alijs nō: tunc ſi timet̉ probabiliter ſcandalum alioꝝ: petere debet licentiā: al̓s non. Si auteꝫ du bitat ille qui ſoluere vult ieiuniū. An cauſa ſit ſuf ficiens: tūc petere debet diſpenſatōnem ab epiſco poſi haberi poteſt: vel ſaltem a proprio ſacerdote. Hec v̓ v̓. vel ſaltem a proprio confeſſore. Et cauſa ſufficiens ad diſpenſandum ẜm Hoſti. eſt infir mitas nature et debilitas. ciboruꝫ cariſtia pauper tas. peregrinatio. labor. et protractio nimia men ſe: vt in ſeruientibus menſis nobilium et huiuſ modi. An auteꝫ religioſi: ſeu clerici teneantur ieiunia ſua inchoare a quinqͣgeſima. Dic ẜm Directoriaꝫ ꝙ non quinquageſima: ſed quadrageſima eſt eis indicenda. de ꝯſe. di. iij. a ſacerdotibus. Nec ob. c. ſtatuimus. et. c. ſequentia. diſ. iiij. que loquunt̉ de ſpeciali ieiunio clericoꝝ qd̓ ipſis ſuadet̉. ſed nō pre cipitur. Ideꝫ Io. ⁊ Archi. Si feſtū natiuitatis occurrit ſexta feria: licitum eſt comedere carnes: exceptis profeſſis et vouenti bus. extra eo. c. fi. Ex quo infertur: ꝙ propter ex cellentiam diei detrahitur abſtinentie et macerati oni carnis. Et ſic videtur ꝙ in die feſto: nō ſolum ſpiritualiter homines gaudere debent: ſed etiam cum honeſtate poſſunt aliquam delectatōnem ca pere. Et tene menti dictum text̓. facit enim vt ceſ ſante iactantia: poſſint homines: vti licite veſtibꝰ magis p̄cioſis in veneratōeꝫ feſti. An autem ſit licitum comedere carnes in ſab bato. Dic ẜm doc. et Panormitanuꝫ in. c. ij. extra eod̓. ꝙ attendi debet conſuetudo regionis. Et ad Ieiunium c. ſabbato. de conſe. di. iij. dic̄ ꝙ loquitur de cōſilio ſicut cauetur de die mercurij. Idem dici poteſt de c. quia dies. de cōſe. diſ. v. Et vide de hoc glo. in. c. de eſu. de conſe. diſ. iij. et in eadem glo. habetur ꝙ illud quod ibi dicitur de eſu carnium: ꝙ dies vigi lie incipit a cene termino. dicit ꝙ illud eſt conſiliū. Et ẜm directoriam. li. iiij. dic ꝙ dies: quo ad eſum carnium: eſt a media nocte.ſ. precedente vigiliam vſqꝫ ad aliam mediam noctem ſequenteꝫ. Et hoc teneas. An autem illi qui ꝯſuenerunt comedere carnes in partibus ſuis die ſabbati: vel huiuſmodi peccēt comedendo in alijs partibus. vbi hoc non eſt cō ſuetum? Rn̄. ẜm directoriam. ꝙ ſic. d. c. quia dies et. xij. di. illa a ꝯtrario ſenſu. Sed illi qui ſunt d̓ pa tria: vbi non conſueuerūt comedere ſi veniant ad locum vbi conſuetum eſt: ad habitandum intelli ge totaliter: non peccant niſi al̓s voto: vel abſtinē tia regulari ad abſtinendum ſpāliter ſint aſtricti. extra eo. c. fi. Quid ſi quis vouit in vigilia alicuius ſancti. vt puta. Laurentij non comedere panem: poſtea vel ante vouit die veneris: vel ſabbati non comede re niſi panem ⁊ aquam. ⁊ accidit ꝙ vigilia venit il la die. Ad qd̓ votum teneat̉: ſeu ieiunium. vel an ad vtrunqꝫ? Diſtingue ẜm directoriā. ꝙ aut in vo uendo ſcd̓m non recoluit de primo. Et ſi recoluiſ ſet excepiſſet: tunc tm̄ tenetur ad primum ar. ff. de act. et ob. l. obligationuꝫ. la ſcd̓a. Aut recoluit: ſed non excepit. Et tūc diſtinguitur vtrū poſſit vtrū qꝫ adimplere: et tunc ad vtrunqꝫ tenetur. argu. de ſpō. cōmiſſum. et extra eo. c. fi. quia que ſine condi tione vouentur. ſine conditione ſoluātur. Aut nō poteſt vtrunqꝫ adimplere: tunc tenetur ad primū et non ad ſecundū. extra de voto. c. fi. quia ad im poſſibile non potuit obligari. Et in hoc caſu licitū eſſet commutare aliquod iſtoruꝫ per epiſcopū. Ex precedenti qōne ſoluitur alia queſtio. Quidaꝫ vo uit non comedere carnes in die mercurij. nunqͥd poſſit comedere ferculum: vel brodium in quo co cte ſunt carnes? Dic ꝙ ſi in vouendo recoluit de ferculo et brodio: tunc aut intendebat ſe obligare. Et tunc tenetur non comedere. Si etiam non in tendebat ſe obligare. et tunc poteſt comedere. Si autem quando vouit de predictis non cogitabat tunc diſtinguendum ꝙ iſte qui vouit et non reco luit: aut excepiſſet ſi cogitaſſet: aut non. Si excepiſ ſet: tunc non tenetur. ſi auteꝫ non excepiſſet: tunc tenetur non comedere predicta. Ad hoc facit ſin gulariter. c. quemadmodū. de iureiur̄. vbi iuramē tum non fertur ad nō veriſimiliter cogitata. Ideꝫ dic de voto. An autem in diebus ieiunij liceat comedere ſa gimen. id eſt lardum. Reſpon. Panormita. in. c. conſulit. de iudeis ẜm gloſas. xxxiij. qōne. ij. ad monere. ⁊. c. propoſuiſti. lxxxij. di. dicit. ꝙ licitū eſt comedere ſagimē illis diebꝰ: quibꝰ licitū eſt come dere oua: licet tunc nō licitū ſit vti carnibus: quia quaſi mutando formam. videatur rei ſubſtantia mutata.

Bnorantia. Vtrum quili bet teneatur ſcire articulos fidei ⁊ prece pta legis? Uide ſupra. Fides. Singuli tamen tenentur ſcire ea que ad eoꝝ ſtatum ⁊ offi cium ſpectant. Utrum ignorantia excuſet a peccato? Rn̄. ẜm Vl. duplex eſt ignorantia. Quedam eſt iuris: vt ſi neſcit furtum eſſe peccatum. Quedam eſt facti: vt ſi neſcit hanc rem quam accepit eſſe alienam: ſꝫ pu tat ſuam. ignorantia autem iuris: aut eſt omnino innincibilis et inuoluntaria: et dicitur inuincibi lis que ſtudio ſuperari non poteſt: vt quia ſcilicet aliquis ſine ſua culpa ſcire non poteſt: ſicut in in fantibus: vel amentibus: a natiuitate. Et tunc ex cuſata toto. Et eodem modo ſi aliquis de aliquo caſu dubitans conſuluit peritos: a quibus tamen aliter habuit: ꝙͣ veritas ſe haberet: excuſatur pro pter talem ignorantiam. Nam in ſe fecit quod po tuit. Si v̓o in hanc inuincibilem ignorantiam in cidit culpa ſua: tunc aut hoc fuit per opus licituꝫ: vt ſi per vigilias et abſtinentiam deuenit ad amē tiam: et tunc excuſatur a toto: etiam ſi feruoris ex ceſſus peccatuꝫ veniale fuerit. Aut fuit per opus illicitum. Et tunc ẜm opinionem veriorem etiam excuſatur a toto: ſi nullum habuit vſum ratōnis. Quo v̓o ad ea ſine quibus non eſt ſalus. nulla igͦ rantia eſt inuincibilis ſimpliciter et omnino: quia ſi non inueniret homineꝫ a quo doceretur: vnctō doceret eum: niſi ſtaret per ipſum. Si v̓o ignoran tia iuris ſit vincibilis et voluntaria: tunc ſi fuit af fectata: in nullo excuſat. immo eſt ſpeciale peccatū Si v̓o non fuit affectata: ſed ſolum quia neglexit adiſcere: excuſat a tanto: ſed non a toto. Si v̓o ſit ignorantia facti: hoc poteſt eſſe dupliciter. Nam vel ignorantia eſt cauſa agendi. ita ꝙ ſi ſciret illam circumſtantiam: que trahit in peccatum non face ret et ſe feciſſe doleret. Et hec excuſat a toto: ſi tam̄ debita diligentia premiſſa fuerit. Que ſi premiſſa non fuit: excuſat ſolum a tanto. vel ignorantia eſt comitans actum. ſcilicet ꝙ etiam ſi ſciret circūſtan tiam peccati. nihilominus faceret. Et hec non ex cuſat. Ignorantia craſſa et ſupina dicitur per meta phoram hominis craſſi et ſupini: qui non videt etiam ea que coram eo ſunt ſicut qui publica ⁊ ma nifeſta ſe dicit ignorare. Cui nō facile creditur. de poſtu. pre. c. j. Et vt plene habeatur noticia huius materie ſt̓ aliqua notanda. Primo. ꝙ quedam eſt ignoran tia iuris naturalis et diuini. Et ignorantia in iſtis non excuſat. Et per hoc patet quid dicendum de puellis que ſe tangunt impudice: nec confitentur de predictis: poſtmodum aſſerentes neſciſſe eſſe tis peccata. Sed dico: vt dictum eſt ꝙ talis ignoran tia nō excuſat. Et ideo ſi per longa tempora ſtete runt in huiuſmodi tenentur reiterare confeſſiōeꝫ. preſertim ſi habebant facti memoriam. Sed ſi fa cti memoriam non haberent: et tamen diligentiā ante fecerūt: vt ad memoriam reducerent ſua pecIgnorātia Fo. CXXI. cata: et poſtea confitentur qd̓ memorantur: ⁊ do lent de his ſic excuſantur: vt nō teneantur iterare ꝯfeſſionem. Idem dicendū in ſimilibꝰ. Quedam v̓o eſt ignorantia iuris poſitiui. Et hec eſt duplex: ſicut duplex eſt ius poſitiuum. ſcili cet vniuerſale. et commune. Et quo ad hoc regu lariter ignorantia non excuſat. vt eſt glo. ſingularꝭ in. c. vt animaꝝ. de ꝯſti. li. vj. vbi ex illo tex. elicit ꝙ licet ignorantia excuſet a ſententijs prolatis ꝑ ſta tuta quorumcunqꝫ ordinariorum. Secus ē de ſta tutis generalibus canonum vel legum: q̄ ab om̄i bus ſciri ⁊ cuſtodiri debent. Quoddam v̓o eſt po ſitiuuꝫ ius ꝑticulare ſeu municipale. Et qͦ ad hoc: vt dictū eſt: regulariter ignorantes excuſat: niſi ſit ignorantia craſſa vel ſupina que vocari poteſt la ta culpa. Et que ſit lata culpa vide Bar. in. l. quod ner ua. ff. depo. vbi ponit quīqꝫ ſpecies culpe. Prima eſt latiſſima: que eſt dolus verus et manifeſtꝰ. Se cunda vocatur latior: que eſt dolus preſumptus. Item lata. leuis et leuiſſima. Et ꝙ ſit dare culpam latiſſimam et latiorem Bar. reducit in practicam Quidam ſcholaris accepit famulum. et pro eo ac cepit expromiſſorem qui promiſit reficere ſcholari omne damnum qd̓ enim continget culpa famuli. Zemum famulus fecit furtū: queritur vtrum ex promiſſor teneatur? Et videt̉ ꝙ non ẜm commu nem modum loquendi gloſaꝝ. Nam aliud ē cul pa: aliud dolus. de quo dolo non fuit hic promiſ ſum. In ꝯtrarium eſt veritas. ſcilicet ꝙ expromiſ ſor tenebit̉. quia dolus eſt culpa latiſſima: vt etiaꝫ patet ex diffinitōne culpe latiſſime. quam Bart. diffiniendo dicit. ꝙ cum iſta latiſſima culpa non ſit aliud: qͣꝫ dolus manifeſtus diffinitōnem eiꝰ ha bemus ſicut de dolo. Dolus autē eſt machinatio: ad decipiendū: fallendumqꝫ alterū: adhibita ma nifeſte. Et addit̉ manifeſti: ad differentiaꝫ doli p̄ ſumpti: qui eſt culpa latior. Culpa aūt latior ē ma chinatio: ad decipiendū fallendūqꝫ alterū: adhibi ta p̄ſumptiue. Et hoc ad differentiā doli manife ſte. Sed Bar. arguit ꝯtra. Nam cū dolus ꝯſiſtat ex animo: nō poteſt ꝓbari: ſed indicijs p̄ſumitur. vt. C. de dolo. l. dolum. Omnis gͦ dolus eſt p̄ſum ptus: nullꝰ manifeſtus? Rn̄. ꝙ quedam ſunt indi cia manifeſta. ⁊ illa ꝓbata inducunt dolū manife ſtum: vt. d. l. dolum. Quedaꝫ ſunt indicia nō ma nifeſta ſeu p̄ſumptōnes nō ita manifeſte nec om nino dolū ꝯcludūt. Et iſta de neceſſitate nō indu cunt dolum ſed preſumptiue. Et differentia ē in ter dolum verum et preſumptum. Nam primo differunt: quia minor a vero dolo non excuſatur. A dolo preſumpto ſic. Item a vero dolo nulla eſt excuſatio. A preſumpto ſic. Item qꝛ in cauſis cri minalibus requiruntur probationes luce meridi ana clariores. vt. l. ſciant. C. de probat. Preſum. ptus v̓o dolus non ſufficit: quia non debet quis ex preſumptionibus damnari: niſi hoc exprimere tur: forte ex aliqua cauſa. vt. C. de adulterijs. lege ſi qui adulterij. et in autentic. ſi quis ei. Lata cul pa eſt deuiatio incircumſpecta ab ea diligentia:

Illegitimus quam communiter habent homines qui ſūt eiuſ dem profeſſionis. Et dicitur. incircūſpecta. ad dif ferentiam doli veri ⁊ p̄ſumpti. hoc eſt ad differen tiam culpe latiſſime et latioris: que veniunt ex ani mo manifeſte et p̄ſumptiue. Et ex hoc patet quid dicendū. An lata culpa ſit dolus ſaltem p̄ſumptꝰ. Et concludit Bar. ꝙ non: quia diffinitōnes doli veri ⁊ preſumpti ⁊ late culpe ſunt diſtincte. ergo ⁊ diffinita erunt diſtincta ⁊ diſꝑata. Et ſic vnuꝫ nō predicabitur de alio. Item hoc patet ex alia diffi nitione late culpe: que ponitur in. l. late. de verbo. ſigni. vbi ſic diffinit. ꝙ lata culpa eſt nō intelligere qd̓ om̄es intelligunt. Et ſi ſic ergo lata culpa venit ex ignorantia. ergo neceſſario ſequitur ꝙ lata cul pa non eſt fraus preſumpta ſeu dolus p̄ſumptus qui prouenit ex animo. tercia ratō ẜm Bar. Nul lum ſimile eſt idem. et allegat ph̓m ad hoc ſed lata culpa equiperatur dolo p̄ſumpto. gͦ nō eſt dolus p̄ſumptus. An autē hoc verum ſit ꝙ lata culpa equiperat̉ dolo. Glo. in. l. in actōnibus. ff. de in lit. iu. facit re gulam. ꝙ regulariter lata culpa equiperatur dolo. Fallit vbi pena corꝑaliter afflictiua eſſet imponē da. Item Bar. in. d. l. in actōnibꝰ. dicit ꝙ vbi reqͥ ritur verus dolus nunqͣꝫ lata culpa equiperat̉ do lo. Idem vult Bal. in. l. ſi quis. ff. de iu. om. iudi. vbi dicit. ꝙ qn̄ delictū circumſcribit̉ ꝑ dolum: nō ſufficit culpa. Secus in his vbi venit culpa puni enda. Sed dices tu: quando ſtatutum vel lex requirit dolum? Reſpondit panor. in. c. cognoſcentes. de conſti. ꝙ aliquando lex vel ſtatutum requirit do lum expreſſe. Aliquando tacite. Dicitur requirere dolum expreſſe: quando verba ſtatuti hoc impor tant: vt in. c. ſiquis ſuadente dyabolo. xvij. q. iiij. Nota verba ſuadente dyabolo. Ecce dolus exp̄ſ ſus. Tacite v̓o lex requirit dolum: quando punit actum qui ſit in perſona alterius. Exemplum di cit ſtatutum ſi quis percutit clericum vel aliuꝫ: pu niatur pena tali. Nam iniuria non poterit eſſe ſi ne dolo. Idem eſt dicenduꝫ in caſibus in quibus lata culpa non equiperat̉ dolo.ſ. quando pena cor poraliter eſt afflictiua: vt dictum eſt. Si v̓o ſumꝰ extra caſus predictos: tunc ignorās lata culpa pu nit̉: ſicut ſi doloſe feciſſet. quia regulariter lata cul pa equiperatur dolo. hec Panormita. Similiter dici poſſet ꝙ lex requireret dolum etiam expreſſuꝫ quando in lege poneretur hoc verbum p̄ſumunt vt in cle. religioſi. de priuileg. Et ibi zab. dicit ꝙ il lud verbum. preſumunt. dolum et temeritatem ſi gnat. Idem de hoc verbo: proprie temeritatis au dacia. ⁊ hmōi. vt in cle. j. de ſepul. ¶ Et per predicta patet ſo. ad aliam. q. quotidia nam. An quis poſſit incidere in ſententiam excō municationis ſine dolo. Et patet ſol̓. ex predictis ꝙ ſic. vt patꝫ in dicto. c. vt animarum. Naꝫ ibi re gulariter igͦrantia excuſat: niſi ſit ſuppina vel craſ ſa: que eſt lata culpa. Cum ergo lata culpa ẜm bar tholum non ſit dolus verus nec preſumptus. er go ⁊ cetera. Et Bar. in. d. l. qd̓ nerua. dicit ꝙ huiꝰ opinionis eſt Pe. Sed queritur de alia queſtione notabili. An igͦ rare iura communia ſit late culpe. Reſpon. Bar in dicta. l. quod nerua. et Panormitanꝰ in. c. con ſiderauimus. de elect̓. dicunt ꝙ ſic. Ubi ergo ius requireret doluꝫ expreſſe vel tacite: poſſet dici ſine preiudicio veritatis ꝙ talis ignorans non incide ret in penam legis: niſi quis incideret in factū al̓s damnatum. Et hoc videtur veriſſimum vt notat glo. ſingularis in. c. a nobis. el primo. de ſenten. ex com. quam ſequitur do. An. Idem videtur ſenti re Bart. in. l. cunctos populos. C. de ſumma tri. Idem Panormitanus in dicto. c. a nobis. Et licꝫ Io. an. in dicto. c. vt animaꝝ. reprobet dictaꝫ glo in caſu. d. c. vt animarum. ſcilicet reſpectu ſtatuto rum ordinariorum: vel iurium municipaliū. Se cus tamen ẜm eum reſpectu iurium communiuꝫ et canonum generalium. Immo etiā ẜm eum ve niens ꝯtra dictos canones generales incurrēt di ctas ſententias: etiam ſi ibi nō eſſet factū damna tum: vt dictū eſt ſupra. in glo. ſua. Et panor. in. d̓ c. a nobis. dicit ꝙ talis non poteſt licite allegare igͦ rantiam cum ſcire debebat factum eſſe damnatu. vbi aūt ſtatutum puniret factum al̓s nō damna tum: tunc probabiliter ignorantes non ligantur. hec Panor. Et ſic a contrario ſenſu: ſi lex punit fa ctum al̓s damnatū: tūc nulla eſt excuſatio ignorā tie: preſertim in lege vniuerſali ſeu communi. Et hoc videtur indubitatum. licet Panormitanꝰ ibi etiam loquatur in ſtatuto ordinarioꝝ: vt etiaꝫ vo luit glo. ibi. ¶ Et per predicta patere poteſt reſponſio. Quid de pirratis et alijs qui veniunt contra proceſſum annualem. Nam dici poteſt ꝙ licet dictus ꝓceſ ſus curie non ſit incluſus in corpore iuris: tamen quia dictus proceſſus omni anno in curia ter pu blicatur et notorius videtur per totū mundū: nō excuſant̉. Exquo faciūt factū al̓s damnatū. Llegitimus. Illegitime no ti multipliciter dicuntur. Nam aliꝰ di 11 citur manſer: qui proprie natus eſt de ſcorto. Alius ſpurius vel notus: qui de adultera. Et ẜm glo. Ray. Spuriꝰ dr̄ natꝰ ex ꝯcubina pro ſpurcicia incōtinentie. Notus v̓o natus de adul tera. videt̉ em̄ filius eſſe de mr̄imonio cum nō ſit. Sicut et notas febres dicimꝰ: que vere quartane ⁊ hmōi vident̉: ⁊ non ſunt. Sed veritas eſt ꝙ de adulterio natus dicit̉ etiam ſpuriꝰ: vt in. c. tanta. qui fi. ſint le. Alius naturalis qͥ de ſoluto ⁊ ſoluta. Et tales om̄es ꝓhibent̉ ordinari: quia ꝑ antiquā legem manſeres ꝓhibiti ſunt intrare templū dei vſqꝫ in decimā generatōeꝫ Deute. xxiij. c. de elect. innotuit. extra qui fi. ſint le. ꝑ venerabileꝫ. Canſa aūt ꝓhibitiōis triplex eſt.ſ. dignitas clericalis que hmōi vilibꝰ ꝯferri non dꝫ: extra de ex. p̄. inter dile ctos. Item deteſtatio pr̄ni crimīs. extra de heret̓. vergentis. Item qꝛ tales filij ſolent eſſe imitatores pr̄ni ſceleris. vj. q. j. ſi quis cū militibꝰ. In ſeculari bus tn̄ dignitatibꝰ tales non ſemꝑ ꝓhibent̉. ff. de

Illegitimus decur. l. ſpurij. ⁊. l. generaliter.§. ſpurios. In quo §. dicitur ꝙ ſi ille illegitimus habeat competitorē legitime natum: ei p̄fertur in officio dignitatis. Quid ſi illegitime nati ꝑ ignorantiā ꝓmoti fue rint? Rn̄. ẜm Ho. hoc caſu ẜm omnes ꝓbabilis ignorantia excuſat. Si ergo nihil ſcit: excuſatus ē Secus ergo qn̄ hoc ad eius noticiā ꝑuenerit. Sed nunqͥd filius debeat credere verbis mr̄is cuius filius ſit. vide sͣ. Adulterium. Quid ſi aliquis cōtraxit cum aliqua ꝑ verba d̓ pn̄ti: vel de futuro in pn̄tia teſtium? Et idem in telligas in foro conſcientie: ſi nulli ſunt teſtes: non ſolum in hoc caſu: ſed in omnibus alijs: quia non deficit ius: ſed ꝓbatio iuris: ⁊ cōgnouit eam: ⁊ con cepit poſtea cōtraxit publice cum alia: ⁊ habuit fi lium. Nūquid filius prime erit heres? Rn̄. Dir. li. j. dicit ꝙ fic. extra qui fi. ſint legi. per tuas. qꝛ per carnalem copulam ꝯſummatū fuit matrimoniū. intantū ꝙ nulla ꝓbatio incōtrarium admittetur extra de ſpon. is qui. Al̓s ſi ſimpliciter ꝓbaſſet ꝙ eam affidaſſet: non determinando tempus ante matrimoniū cōtractum cum alia non ſufficeret ī foro contentioſo ad hoc vt ſuccederet. extra de ꝓ ba. in pn̄tia. Idem Ho. ⁊ Ber. in. d. c. ꝑ tuas. et Ber. ibi in. ver. affidauit. dicit.i. fidem dedit ꝙ eā duceret in vxorem. Pone. Titius tenebat duas vxores in domo ſua. vnam affidauit ⁊ cognouit ⁊ cum alia cōtra xit in facie eccleſie que hoc ignorabat. Eadem no cte vtranqꝫ cognouit ⁊ impregnauit. Querit̉ quis ſuccedet? Rn̄. Dir. vbi sͣ. ẜm Ho. ꝙ vtriuſqꝫ ꝓ les ſuccedet titio tāqͣꝫ legitima. Quod ꝓbatur ſic. Prima eſt ſua cum qua prius ꝯtraxit clandeſtine lꝫ coram teſtibus: ꝑ quos ꝓbatur contractū ma trimoniū: nec aliquod impedimentū erat int̓ eos quo caſu ꝓles ſuccedit. d. c. per tuas. ⁊. c. ſe. Secū da v̓o ignorans: fuit in facie eccleſie deſponſata. Et ſic proles ſuccedit: ⁊ veritas opinioui cedit. exͣ qui fi. ſint legi. ex tenore. Qd̓ mirabile videtur. hec Dir. Quibuſdam tamen videtur ꝙ in dicto caſu primus filius prime vxoris ſuccedet ⁊ nō ſecūdus lꝫ ſecunda vxor cōtraxerit publice in facie eccleſie: ⁊ non prima: quia ſufficit ꝙ contraxerit in preſen tia duorum teſtium. Et ſic tale matrimoniuꝫ erit matrimouiū non ſolum quo ad deū. ſed etiā quo ad eccleſiam. Sed difficultas eſt maxima: ſi quis contraheret matrimoniū cum vna clandeſtine ſo lus cum ſola: ex qua haberet filium. ⁊ cum alia cō traheret publice in facie eccleſie: ex qua etiam ha beret filium: quis eorum diceret̉ legitimus? Rn̄. Hen. d̓ gan. in ſuis quolibetis dicit. ꝙ edicta ec cleſie penalia: ſunt cōtra illos maxime qui faciunt contra edicta eccleſie vt fortius obſeruent̉. Et ma xime ad illa cuſtodienda que nouit eccleſia: de qͥ bus habet iudicare. Unde cum eccleſia ponit edi ctum penale ꝙ nullus illegitimus ad curam ani marum accedat: hoc eſt in odiuꝫ copule extra ma trimoniū ab eccleſia nō approbate. propter quod illi qui ſunt geniti ex matrimonio nō approbato. ꝑ eccl̓iam quantūcunqꝫ ſit ratum coram deo: con tra eos eſt edictum precedens: ⁊ nō contra illos qͥ jii in Fo. CXXII. ſunt ex matrimonio approbato per eccleſiaꝫ quā tumcunqꝫ non ſit ratum coram deo. Quare dicē dum eſt: ꝙ ſi ille primus ex legitimo matrimonio coram deo: non tamen approbato per eccleſiam: ſuſcipiat curam animarū cōtra interdictū eccleſie ſuſcipit: ⁊ eſt irregularis. Aliter non. hec Hen. Quid ſi aliqui cōtraxerūt clandeſtine: ⁊ poſtea matrimoniū approbatur ab eccleſia. ⁊ poſt ꝓbat̉ impedimētū: ⁊ ſeparatur matrimoniū. nunquid filij ſunt legitimi. Rn̄. glo. in. c. quod nobis. qͥ fi. ſint legi. dicit. ꝙ aut nullum impedimentū ꝓbat̉ cōtra matrimoniū: ⁊ omnes indiſtincte ſunt legi timi. ⁊ hoc omnes ſequunt̉: vt dicit Panor. ibi. ⁊ videtur hoc ꝓbari in. c. ij. de clan. deſpon. Nam approbatio retrotrahitur. ⁊ perinde eſt ac ſi a pͥn cipio in conſpectu eccleſie fuiſſet matrimoniū con tractum. Aut impedimentū ꝓbatur poſtmodū cōtra matrimoniū. Et tunc ẜm glo. geniti pꝰ ap probatōem ſunt legitimi: ſed autē probationē nō Io. an. tenet indiſtincte ꝙ oēs legitimantur: licet poſtmodū matrimoniū ſeꝑaretur detecto impe dimento. Mouetur: quia matrimoniū oīa prece dentia purgat. vt. c. tāta. qͥ fi. ſint legi. Et hoc pla cet etiā. d. An. Sed Io. cal. tenet opi. glo. quia ad hoc vt matrimoniū ſequens legitimet filios p̄ce dentes: oꝑtꝫ ꝙ potuerit eſſe tꝑe cōceptiōis. quod non eſt in caſu nr̄o: obſtāte impedimēto. Panor. v̓o dicit aliqn̄ tenuiſſe opinionē Io. an. Sed nn̄c tenet opinionē glo. ꝑ. c. fi.§. ſi quis. d̓ clan. deſpō. vbi dicitur ꝙ ꝓles ſuſcepta de clādeſtino matri monio prorſus eſt illegitima detecto impedimēto Et hāc opinionē putat veriorē. Idē Ho. ⁊ Dir. Quidam in facie eccleſie cum quadā cōtraxit fa cta ſolenni denunciatōe: vtroqꝫ vel altero ignorā te parentela: ſeu impedimentū. Poſt cum accuſa rentur d̓ parentela ꝑemptorie citati venire nolue runt: tandē excōmunicant̉ ꝑſeuerantes in excōi catōe tres filios ſuſceperunt. deinde eis recōcilia tis ⁊ parentela ꝓbata celebratū eſt diuortium int̓ ip̄os. Queritur an filij nati tꝑe excōicatōis ſint le gitimi. Rn̄. ẜm Dir. ⁊ Bar. bri. ⁊ Tancre. ꝙ filij omnes nati vel cōcepti ante ſnīam ſunt legitimi. c. cum inter. qui fi. ſint le. ſi in facie eccleſie contra xerunt ſolenni denunciatōe premiſſa. ⁊ ambo vel alter eorum bonam fidem habuit tempore con tractus. ¶ Quid de filijs ſacerdotum: quos ſuſceperūt de legitima vxore ante ſacruꝫ ordinē. Rn̄. ẜm Ray. tales de iure cōmuni ꝓmoueri poſſunt ad omnes ordines ⁊ dignitates: niſi in illa eccleſia vbi patres eorum immediate fuerūt prelati ſeu canonici. vbi non poſſunt canonicari vel ꝓmoueri. Hoc intel lige ad eaſdē dignitates ⁊ p̄bendas: quas patres eoꝝ tenuerunt. Ad alias aūt etiā in eadeꝫ eccleſia poterunt canonicari ⁊ ꝓmoueri: etiam viuentibꝰ eoꝝ patribꝰ: ⁊ in eadem eccleſia in officio ſuo ma nentibus. extra de fi. p̄ſby. ad hec. ⁊. c. ad extirpan das. ⁊. c. ad abolendā. Idem Ho. Ber. ⁊ Gof. ⁊ addit Goſ. nota. ꝙ cū pr̄ habuit ꝑſonatū: vel vi cariā ꝑpetuā in aliqua eccl̓ia: filius īmediate ip̄m vel ip̄am habere nō pōt. d. c. ad extirpandas. ⁊. c.

Illegit mus qm̄. eo. ti. Item ſi pater habuit perſonatū: filiꝰ nō pōt habere vicariā: nec ecōuerſo. c. michael. ⁊. c. cō ſtitutus. de fi. p̄ſby. Iſtud ecōuerſo intellige: ꝙ ſi pater habuit vicariā ꝑpetuā: filius immediate ꝑ ſonatū habere nō pōt. d. c. conſtitutus. ⁊ rō eſt: qͥa ꝑpetuus vicarius curā habet eccl̓ie: cuius vicariꝰ exiſtit. extra de of. vi. ex parte. Quod ſi filius diſpē ſatiue ſuccedat patri: frater iſtius bene poterit po ſtea ſuccedere patri: vt ponit Ho. quia in hoc nō ſuccedit patri immediate. Sed ſecus ſi prius ha buiſſet ip̄am eccl̓iam ſolum de facto.ſ. primꝰ frater qꝛ tunc ſecundus nō poterit ſuccedere Sed nunquid hec prohibitio extēdatur ad ne potes. Rn̄. Ho. ⁊ Ber. in. d. c. ad extirpādas. di cunt ꝙ extendit̉ ad nepotas: de iure in hereditate ſuccedētes: vt ſunt nepotes ꝑ rectā lineam deſcen dentes. ar. inſti. de here. qua.§. ſui. Secus autē in collateralibus: in quibus ſucceſſio nō habet locū. Nōͣ tn̄ ẜm Ho. ꝙ viuēte patre: nepos immedia te pōt poni in eccleſia: quaꝫ auus tenuit: patre v̓o mortuo nō pōt. Rō eſt. qꝛ in primo caſu ceſſat rō ꝓhibitiōis.ſ. ſucceſſionis: qꝛ ſi iure ſucceſſionis ha beretur: non nepos: ſed pater ſuccederet auo. In ſecundo v̓o caſu nepos tanqͣꝫ proximior admitte retur. Et ex predictis queritur de. q. vtili ⁊ quotidia na. an appellatione nepotis veniat filius fratris. Rn̄. Panor. in. c. non ſine. de arbi. dicit ex illo tex. ꝙ appellatōe nepotis venit filius fratris ⁊ ſororis Et hoc ex cōi vſu loquēdi. ⁊ ſic capit̉ ī. c. vnico. qͥ. mo. feu. amit. col. x. vbi tex. exponit nepotes.i. fili os fratris: ꝓprie tamen dicitur nepos ex filio vel filia ꝓcreatꝰ. vt. in. l. iuriſcōſultus.§. at nepos. ff. de gra. ⁊ ẜm Catholicon̄. nepos dicitur a naſcor. ris. Ideo dicitur nepos.i. natus poſt.ſ. filium. Et ſic ergo bene dicitur: ꝙ ex proprio ſignificato vo cabuli: appellatōe nepotis: venit natus ex filio vl̓ filia. Et de hac materia vide Io. an. in. c. fundamē ta. de elect. in. vj. vbi noluit: ꝙ lꝫ in materia odioſa appellatōe nepotis: nō veniat filius fratris: mero iure inſpecto: tn̄ ꝑꝑ cōmunē vſum loquēdi comp̄ henditur talis nepos: quātūcūqꝫ materia ſit odio ſa. ⁊ hoc dictū placet panor. ꝙͣqͣꝫ Fede. d̓ ſe. in ſuis cōſilijs tenuerit contrariū. Nam in omni diſpoſi tōe quātumcunqꝫ odioſa ⁊ reſtringibili debemus facere interp̄tatōem ẜm cōem vſum loquendi. vt no. glo. in. c. nōnulli. de reſcrip. ⁊ doct. in. c. olim. d̓ ver. ſig. et Bar. in. l. om̄es populi. ff. de iuſti. ⁊ iu. vide etiā Panor. de hoc in ꝓhemio decre. vbi con cludit. ꝙ vſus loquendi prefertur ꝓprio ſignifica to vocabuli. vt in. l. labeo. ff. de ſup. le. etiam in ma teria ſtricta. hoc etiam voluit Bar. in. l. nō dubiū C. de legi. vbi notabiliter dicit. Statuta intelligē da ẜm cōmunē vſum loquendi. Et dicit Butri. hoc ꝓcedere: etiam ſi ſtatutū dictaret ſtatuta debe re intelligi ꝓut iacent. Secus dicit in legibus cō ditis a iure peritis. quare tunc ẜm eum verba nō regulantur ab vſu loquendi: ſed a proprietate vo cabuli. hoc intelligit verū. d. An. niſi eſſet vſus lo ci condite legis: quia tunc debent intelligi verba ẜm cōmunem vſum loquendi. Secus autem vbi lex cōp̄henderet multa loca: vbi non eſt talis vſus loquendi: quia tunc verba intelligūtur proprie. et nō regulantur ab vſu loquendi. Iteꝫ addit aliud notabile. ꝙ ſi ſtatutum dictaret ſtatuta debere in telligi: nullo extrinſecus addito: vel ſubintellecto: ꝙ tunc debent intelligi: nō ẜm vſum loquendi: ille intellectus eſt extrinſecus: ſed ẜm proprium ſi gnificatū vocabuli. Idem tenet Panor. in. c. per tuas. de proba. vbi dicit. ꝙ in diſpoſitiōe ſtatuta ria: cōis vſus loquendi p̄fertur ꝓprio ſignificato vocabuli. ¶ Quid ſi quis ſit natus de damnato coitu: ⁊ po ſtea pater ducat matrem in vxorem. nunquid ille de iure cōmuni poteſt tanqͣꝫ legitimus ꝓmoueri? Rn̄. ſi pater potuit illam in legitimā vxorē habe re tꝑe ꝯceptōis: qꝛ nullum impedimētū erat. ⁊ po ſtea duxit eam in vxorem: legitimatꝰ eſt filius an tea genitus per ſequēs matrimoniū. ⁊ ita ſuccede ret in hereditate tanqͣꝫ legitimus. et ad oēs actus legitimos admittetur. Secus ſi propter aliqd̓ im pedimentū nō poterat eſſe matrimoniū inter eos temꝑe ꝯceptiōis. ¶ Quid ſi p̄ſb̓r filium generet ex vxore legitima: cum qua ꝯtraxit dum erat laicus. vel in minoribꝰ nunquid filius erit legitimus. Rn̄. Hoſti. diſtin guit. ꝙ ſi inuita vel ignorante vxore fuit ꝓmotus tunc talis erit legitimus fauore ꝓlis. Si v̓o ea cō ſentiente: tunc talis nō erit legitimus. xxxij. di. ſe riatim. ⁊ ſic ẜm hanc diſtinct. cōcordāt opiniones Ray. ⁊ Gof. que vidētur cōtrarie. Idem dic ſi ea ſciente ⁊ nō cōtradicente. ar. liiij. di. ſi ſeruus ſcien te. Et ideo talis de iure nō poterit ꝓmoueri. vide etiam glo. ſingularē in. e. miniſtri. lxxxj. di. q̄ dicit. ꝙ ſi vir poſt ſuā ordinatōem cognoſcat vxorē cuꝫ qua votum emiſit: cōmittit inceſtum: ⁊ filij erunt illegitimi. Quis poteſt diſpenſare cum illegitimo? Rn̄. epiſcopus poteſt diſpenſare qͣꝫtum ad ordines mi nores ⁊ beneficiū ſine cura. Aliter non. nec ad di gnitates ſeu perſonatus: niſi papa. extra de filijs preſbyte. is qui. libro. vj. vbi etiam patet ꝙ ſi per papam fuerit cum tali diſpenſatum: vt poſſit be neficium curatum obtinere. intelligitur ſolum de vno. Quid ſi a papa diſpenſatōnem obtinuit: ⁊ po ſtea impetrauit: ꝙ duo aut plura beneficia cū cu ra poſſit habere. Tacuit aut p̄dictum defectum. Dic ꝙ nō valet hec ſecunda gratia. c. ſi is cū quo. de fi. p̄ſby. li. vj. ¶ Que eſt diſpenſatio circa illegitimos. Dic ẜm Ray. ſi tales intrant monaſteriū de iure cōmuni poſſunt ꝓmoneri ad omnes ordines. lvj. diſt.§. j. extra de fi. preſby. c. j. Religionis enim ingreſſus tollit irregularitatem. ſicut etiam ingratitudineꝫ xix. q. vlti. nō liceat. Ad prelatōem tn̄ nō poſſunt ꝓmoueri abſqꝫ diſpenſatōe pape. d. c. j. Et Pe. de palu. in. iiij. dicit ꝙ illegitimus etiam ingreſſus re ligionem: curam animarū iure ordinario ſiue per electōem ſiue per cōmiſſionem: habere nō poteſt. Et no. glo. in. c. ij. de apoſta. ꝙ ingreſſus religio nis tollit omnē irregularitatem: que ſurgit ex ꝓ

Illegtimus prio delicto. ita ꝙ ſine diſpenſatōe pōt ad ordines ꝓmoueri: ſed nō ad dignitates. illam v̓o que ſur git: nō ex ꝓprio delicto nō tollit. Panor. aūt ibi di cit ꝙ de hoc nō pōt dari certa regula. quia in qui buſdam caſibus tollit̉: in quibuſdā nō. Et credit ꝙ tm̄ in iure expreſſis caſibꝰ tollat̉ irregularitas ꝑ ingreſſum religionis. Si v̓o remanent in ſeculo: nec ad ordines nec ad prelaturā poſſunt abſqꝫ di ſpenſatōe ꝓmoueri. Sed circa eos qn̄qꝫ adhibet̉ diſpenſatio magna. vicꝫ vt ordinētur ⁊ inſtituant̉ ī eccleſijs alijs a paterna. Dico ſi ſunt filij p̄ſbyteri Aliter v̓o in quibuſcūqꝫ eccleſijs. ar. extra de fi. p̄ ſby. pn̄tium. Maior: vt etiam in paterna aliquo tamen medio. extra de fi. preſbyte. ex tranſmiſſa. Maxima: vt in paterna: nullo medio. exͣ de fil̓. p̄ ſby. ex tua. Quid ſi cum illegitimo diſpenſet̉ quo ad ordi nes ⁊ eccleſiaſticū beneficium. Rn̄. ſi ab ep̄o facta eſt diſpenſatio: non extenditur niſi ad ea que pōt. vt dictuꝫ eſt. Si v̓o a papa poterit promoueri ad parochialem eccleſiam non ad perſonatum vel re ctoriam: ad quam per electionē ꝓcedi cōſueuit. exͣ de p̄ben. c. fi. Queritur an papa poſſit legittimare quo ad tē poralia ⁊ ſucceſſiones. Rn̄. Panor. in. c. ꝑ venera bilem. qui fi. ſint le. recolligendo ſūmarie dicta do cto. dicit ꝙ aut queritur de legitimatōe fienda per papam. Aut per imꝑatorem: ſeu habētē ab eo po teſtatem. Primo caſu ſi vult legitimare in patrīo nio eccleſie: libere poteſt. vt in. d. c. per venerabilē. Sed in terris alienis: aut ſubeſt maxima ⁊ ardua cauſa. ⁊ credit ꝙ poſſit: licꝫ legitimandus cogno ſcat alium in dn̄m. Mouetur per tex. in. d. c. ꝑ ve nerabilem. in v̓. rōnibus. Nam ſi ille auctoritates veteris ⁊ noui teſtamenti nō cōcluderent in actu legitimationis: fruſtra papa eas adduxiſſet. Fin ge ergo: ꝙ ex legitimatione filij alicuius principis ſequat̉ fidei magna dilatatio. Nam tunc ob eam cauſam: vel ſimilē papa poterit exercere iuriſditi onem temꝑalem: vt ibi ⁊ in. c. ꝓ hūani. de homi. li. vj. Aut ceſſat arduitas cauſe. ⁊ ſi vult legitimare nō recognoſcentē ſuperioreꝫ ſeu eius filios. ⁊ pōt. Aut vult legitimare recognoſcentem ſuꝑiorem. ⁊ nō pōt niſi ſuperior cōſentiat: niſi velit legitimare in ſpūalibus. vt extra de fi. p̄ſby. c. j. ⁊. ij. li. vj. vl̓ ni xx ſi velit inciꝑe a radice matrimonij. vt in. c. tanta. qui fi. ſint legi. ⁊ in. c. qꝛ circa. de ꝯſan. ⁊ affi. In im peratore dicendū: ꝙ incipiendo a radice matrimo nij nō pōt legittimare: quia nō pōt ip̄e diſponere ſuꝑ matrimonio. vt in. c. tuam. de or. cogni. Aut ꝑ reſcriptum vult legitimare: ⁊ tūc in ſpūalibꝰ nō pōt. In tꝑalibꝰ v̓o pōt in terris ſibi ſubiectis: me diate vel immediate. immo de iure ipſe ſolus pōt in toto imꝑio. Unde reges ⁊ alij principes qui re cognoſcunt imperatorē in dominū: d̓ iure nō poſ ſunt legitimare: qꝛ legittimatio ſicut ⁊ fame reſtitu tio et ſil̓ia vident̉ reſeruata ſoli principi. Secus ſi eſſent principes: vel ciuitates non recognoſcētes ſuꝑiorem. Nam iſti habent tantam ptātem quā tam habet imperator in imꝑio ſuo. Ad hoc. d. c. ꝑ venerabilem. in v̓. inſuꝑ. ⁊ facit glo. ibi in ver. re Fo. CXXIII. cognoſcat. Ex quo habes: ꝙ rex francie d̓ iure nō eſt exemptus a romano imꝑio. lꝫ Innoc̄. dicat ꝙ de iure ſubeſt pape ⁊ nō imperio. Hoſti. v̓o tenet primū: quia omnes principes ſeculares debent re cognoſcere imperatorē in dn̄m: vt in. c. adrianus. lxiij. di. Et ex hoc dicit. ꝙ reges hyſpanie: anglie: ⁊ francie tenent̉ de iure obedire imꝑatori: lꝫ defa cto nō obediant. Nunquid autē peccent nō obe diendo. ⁊ nunquid potuerint p̄ſcribere cōtra im perium. Reſpectu preſcriptōis ſentit ꝙ nō: niſi p̄ ſcripſiſſent paſſiue.i. nomine romane eccl̓ie. Re ſpectu peccati dicit: ꝙ forte excuſantur a peccato: interim dum imperator nō exigit ab eis obedien tiā. Sicut in ſimili notatur in decimis. ⁊ cum hoc dicto tranſit in. d. c. ꝑ venerabilem. Io. an. Sꝫ do minus Anto. dicit poſſe defendi: ꝙ iſti p̄ſcripſe runt cōtra imperium. Nam plures poſſunt eſſe imperatores: quēadmodū qn̄ plures eliguntur ia diſcordia. Et de cōſuetudine vterqꝫ miniſtrat: vt notat glo. in clemen. romani. de iureiurā. Et Pa nor. putat ꝙ iſti principes poſſunt p̄ſcribere iura imperij in eorum regnis. Ad hoc facit quod no Io. an. in. c. cum epiſcopus. de offi. ordi. li. vj. vbi dicit ꝙ prelatus inferior epiſcopo pōt preſcribere iura epiſcopalia in certa ꝑte dyoceſis. Sed ꝙ prin ceps poſſit preſcribere: vt ip̄e non ſit ſub imperio: non videt hoc poſſibile in iure: quia ſine poſſeſſio ne preſcriptio nō ꝓcedit. Sed quis non pōt poſſi dere ſeip̄m. Et ideo lꝫ papa vel alius potuiſſet p̄ ſcribere contra imꝑatorem. tamen actiue nō ꝓce dit p̄ſcriptio. Aut vult legittimare in terris eccl̓ie. Et tūc nō pōt. Idē ⁊ fortius dicendū de habente ab eo ptātem. Et ex predictis pōt correlarie inferri ꝙ papa qͦ ad terras eccl̓ie pōt legitimare: tam quo ad tꝑalia qͣꝫ quo ad ſpūalia. Quo v̓o ad terras imperij: pōt quo ad ſpūalia ſed nō quo ad tꝑalia. vt etiā volu it Bar. in autenti. ex cōplexū. C. de ince. nup. Et hoc niſi ex maxima ⁊ ardua cauſa. vt dicit panor. Nam tunc etiaꝫ in terris imperij poſſet legitima re quo ad tꝑalia. Secundo infertur ꝙ imperator: vel alius ab eo habens ptātem nō pōt legitimare quo ad ſpūalia. Et ideo nec ad ordīes: nec ad alia ſpūalia admittentur. vt etiam vult Bart. vbi sͣ. Nec etiam erunt legitimi in dominio illoruꝫ qui non recognoſcunt imperatorē: qͣꝫtum ad ea ꝑ que fieret alteri preiudicium. puta ad ſucceſſioneꝫ bo norum ab inteſtato. vt notatur in dicto. c. per ve nerabilem. Utrum autem comites palatini habentes po teſtatem legitimādi ab imꝑatore poſſint legitima re in p̄iudicium agnatorum. d. An. in. d. c. ꝑ vene rabilem: dicit ꝙ non: niſi pater ⁊ agnati cōſentiāt quia hec poteſtas tanqͣꝫ alteri preiudicialis eſt re ſtringenda. vt. l. j.§. ſi quis a principe. ff. ne quid ī lo. publi. Sed Panor. in. d. c. per venerabileꝫ. di cit fore inſpiciēda verba poteſtatis collate. Et vbi ſimpliciter eēt data poteſtas: credo ꝙ poſſent legi timare: etiam in preiudiciū agnatorū quēadmo dum imꝑator: quia in hac legitimatōe iura nō fa ciunt mentiōem niſi de patre. quia agnatis nō p̄ x ij

Illegitimus iudicat̉ niſi reſpectu ſpei. Sed poſſet dici ꝙ quan do iſtis comitibus ſimpliciter eſt conceſſa aucto ritas legitimandi: ꝙ poſſunt legitimare. etiam in preiudicium agnatorum. Et hoc quo ad filios na turales tm̄. Secus in ſpurijs ⁊ alijs ex damnato coytu: niſi expreſſe concedatur. facit qd̓ notat Io. an. in addi. ad ſpec. in ti. qui fi. ſint legi. vbi dicit. ꝙ ſi ſpurius dupliciter.ſ. ex patre vxorato ⁊ matre maritata impetrat a papa. vel ab imꝑatore reſcri ptum legitimationis ꝙ non valet: ſi non expreſſit vtrunqꝫ. Quid ſi pater fecit legitimari filium naturalem poſt teſtamentum. An rumpatur teſtamentum. Dic ꝙ ſic: quia filius fictus rumperet. vt in auten ti. ſi qua mulier. C. de ſa. ſan. ec. ⁊ arrogatus rum pit. ad hoc facit inſti. qͥ. mo. te. infir. in princ. Hec Iac. de bel. His premiſſis. Quero de ſolennitate adhiben da in actu legitimationis. Dic ꝙ primo debet qua litas legitimatōnis reſerari principi. vtputa. quia eſt inceſtuoſus. vel adulterinus. vel inceſtuoſus ⁊ adulterinus ſimul. Al̓s autem legitimatio eēt ſur repticia: vt dictum eſt. Et regulariter dicendum. ꝙ omne tacitum: quo expreſſo. princeps nō ita de facili conceſſiſſet legitimationem: habet ipſam vi ciare. Ad hoc. c. poſtulaſti. de reſcriptis. Et ꝑ hoc dico. ꝙ ſi habēs fratres legittimos ⁊ naturales im petrauit legitimationem: ⁊ non fecit mentōneꝫ q haberet legitimos. non valet legitimatio. qꝛ prin ceps non ſolet legitimare. quando legitimandus habet fratres legittimos. vel ſaltem non ita defaci li. vt ſentit Io. an. in addi. ſpecu. ti. de ſuc. ab inte. Secundo requirit̉ ꝙ legitimandus conſentiat. ⁊ hoc vult Bar. in. l. inuiti. ff. de his qui ſunt ſui vl̓ alie. iu. vbi concludit per illaꝫ legem ꝙ pater non poteſt legit imare filios baſthardos: ipſis inuitis. Idem dicit de naturalibꝰ: natis ex ꝯcubinis. hoc verum dicit: niſi filius ſit infans. vt. l. iubemꝰ. C. de eman. li. Et eſt ratio ẜm ludo. ro. quia non pōt liber homo nolēs alteriꝰ ſubijci poteſtati. Sed pone ꝙ filius ſcit patrem impetrare ſuam legitimationem: ⁊ non ꝯͣdicit. An habeat̉ ꝓ ꝯſen tiente. Fuit al̓s magna queſtio. Et communit̓ te nebatur ꝙ non: quia in p̄iudicialibꝰ taciturnitas non habetur ꝓ conſenſu. Sed contrarium eſt ve rum. Glo. eſt ſingularis in. l. in adoptionibꝰ. ff. de adop. Item oportet ꝙ pater conſentiat. vt in au ten. qui. mo. na. effi. ſui.§. generaliter. De agnatis dubitat̉ vtrum debeant vocari ⁊ conſentire. Pa normita. in dicto. c. per venerabilem. recitat Iac. de bel. ſentire ꝙ ſic. Al̓s non valebit in preiudici um eorum. Sed dicit communiter teneri oppoſi tum. vt notat Io. an. vbi ſupra. Idem Bar. in. l. gallus.§. ⁊ quid ſi tm̄ de li. ⁊ po. vnde Panormita nus concludit ꝙ aut pater viuit. Et ſatis eſt ꝙ pa ter conſentiat adeo ꝙ etiam agnatis ab inteſtato iſte legitimatus ſuccedet. Nam princeps qui ab ſtulit iſtis baſthardis ius agnationis ⁊ cognatio nis: poteſt eos reſtituere ſine alterius iniuria ad ius nature primeuum. vt in di.§. generaliter. Sꝫ v̓o pater eſt mortuus. tunc aut pater diſpoſuit vi iſte legitimaret̉: ⁊ tunc nō eſt neceſſe vocare agna tos. ar. in Autenti. Item ſi quis. C. de naturali. li. Aut pater nihil diſpoſuit. Et tunc eſt opus vt vo cent̉ agnati: quibꝰ hereditas paterna acquiſita eſt argu. l. j. ⁊ fi. ff. de nata. re. Al̓s non valeret reſor ptum legitimationis: ſeu ſaltē non haberet regreſ ſum ad bona paterna. hec vera: niſi pͥnceps ex cer ta ſcientia vellet legitimare agnatis non vocatis vt notabiliter dicit Bart. in di.§. ⁊ quid ſi tantū. Poteſt enim princeps ex certa ſcientia reſtituere in integrum cum preiudicio alterius. ad hoc facit quod notat̉ in. l. fi. C. de ſen. paſſis. ⁊. l. in cauſe. ff. de mino. Adde predictis quod notat Panormi. in. c. referente. qui fi. ſint leg. ꝙ papa diſpenſando ſuper matrimonio: per conſequentiam diſpenſat ſuꝑ legitimatione filioꝝ. etiam reſpectu heredita tis. Et hoc intellige de filijs poſtea genitis quia vt dicit idem Panormitanus in. c. tanta. qui fi. ſint le. Si inceſtuoſus contrahat matrimonium ꝑ di ſpenſationem eccleſie. non tamen filij ante geni ti legitimantur: niſi aliud dicatur in diſpenſatio ¶ Utrum is quē papa legitimat poſſit in epiſco pum ꝓmoueri? Rn̄. Goff. ⁊ Hoſtien̄. dicunt ꝙ non: quia cum hec indulgentia ſit odioſa: eſt re ſtringenda. extra de conſang. ꝙ dilectio. Et ideo ad perſonatus ⁊ alias dignitates minores epiſco patu tm̄ eſt extendenda. extra de conceſ. pre. dile ctus. Idem Aſten̄. Nunquid autem is quem papa legitimat ſim pliciter: ⁊ in foro communi intelligatur legitima tus quo ad dignitates? Rn̄. Goff. ꝙ non. ſꝫ Ho ſtien̄. dicit ꝙ ſic. quia talis eſt perinde ac ſi ab ini cio fuiſſet ex legitimo matrimonio natus. hoc em̄ facit lex mortua. d. c. tanta. Multo fortiꝰ lex viua. ff. de ꝯſti. prin. beneficium. Sicut em̄ ſimplicit̓ re ſtitutus: ad oīa reſtituit̉. C. de ſen. paſ. l. j. Sic ſim pliciter legitimatꝰ intelligi dꝫ ad oīa legitimatꝰ. exͣ de pri. qꝛ circa. hec Aſten. li. viij. An autem filij preſbyteroꝝ poſſint ſaltem ſuc cedere matri. Dic ẜm Panormi. in dicto. c. ꝑ vene rabilem de mente glo. ꝙ filij preſbyteroꝝ dicunt̉ adulterini. Et ſic infert̉ ꝙ matri ſuccedere nō pn̄t quia tales nati ex damnato coytu repellunt̉ ab he reditate parentum. vt in Auten. ex complexū. C. de inceſ. nupt. Idem dic de natis ex alijs clericis: conſtitutis in ſacris. quod ꝓcedit etiam ſi ſint na ti ex vnica concubina clerici. vt notat Bar. in. l. ſi gener. ff. de his qui. vt indig. quia concubinatus eſt ſpecifice damnatus in clericꝭ. vt extra de coha. cle. per totum. Sed dubitari pōt quid de natis ex clericis non conſtitutis in ſacris beneficiatis. Bar. in. l. in con cubinatu. ff. de ꝯcu. format. q. in terminis. Pone. qͥdam clericus in minoribꝰ ordinibꝰ ꝯſtitutus re tinuit ꝯcubinam. ⁊ ex ea habuit filios poſtea eam duxit in vxorem. An filij legitiment̉. Et dicit Ri. malum. diſputauit hanc qōem ⁊ tenuit ꝙ non le gitimentur: quia coytus concubinarius in clericꝭ

eſt totaliter reprobatus a lege. vt in auten. de ſan ctſ. epiſcopis.§. clericos. vnde nō pn̄t dici filij na turales: nec ꝑ ꝯn̄s legitimant̉ ꝑ ſequens mr̄imo nium. Io. an. ponit iſtam qōem in mercu. in regu la ſine culpa. Et facit mentōꝫ de dicto Ricardi. ⁊ determinat ꝯͣrium ꝑ regulaꝫ. ꝙ ex quocūqꝫ coytu ſint nati: dūmodo potuerit eſſe vxoriꝰ. ſi ꝯſenſus affuiſſet. legitimant̉ ꝑ ſequens matrimoniū. Se cus ſi tunc non poterat eſſe vxorius. Bar. autem diſtinguit. an ille clericus ſit beneficiatus vel ne. ſꝫ tamen hoc nihil facit ꝯͣ opi. Io. an. quia dato qd̓ ille clericus in minoribꝰ eſſet beneficiatus nihilo minus ſi ꝯͣheret teneret matrimonium. Et ſic fili ante nati legitimarent̉ ꝑ dict. c. tanta. Et per p̄di ctam regulam patet. ꝙ ſi ſaracenus habuit filium ex xp̄iana ⁊ poſtea efficiat̉ xp̄ianus. ⁊ cum illa ꝯͣ hat: nō ꝓpter hoc filius legitimat̉: quia temꝑe na tiuitatis non poterat eſſe matrimoniū. vt in. c. ca ue. xxviij. q. j. Ideꝫ dicit Uin. in natꝭ ex coytu in ceſtuoſo. qꝛ licet poſtmodum ꝯtrahat̉ matrimoni um ꝑ diſpenſationem eccl̓ie: non tn̄ filij ante geni ti legitimant̉. qꝛ tunc nō poterat eſſe matrimoniū obſtante impedimento ꝯſanguinitatis vel affini tatis: niſi aliud dicat̉ in diſpenſatione. Et ſic Pa normi. in di. c. tanta. ꝯcludit. ꝙ vbi coytus nō po terat eſſe vxorius obſtante impedimento perpe tuo: non remouibili ſine diſpenſatione eccleſie. filij non legitimantur per ſequens matrimoni um. ¶ An autē quis poſſit petere ſe ꝓnunciari legiti mum. Inno. ꝯcludit ꝙ non: niſi ad aliquem effe ctum. vtputa. ſi agit̉ de ſucceſſione: ⁊ imputat̉ ſibi ꝙ non eſt legitimus: tunc poteſt petere ꝓnuncia ri ſe legitimum. vt in. c. j. qui fi. ſint legi. Uel ſi dif famat de illegitimitate. Idē Panor. in. c. cauſaꝫ. qui fi. ſint le. Mpedimentum pri mo ꝯmuniter. Circa impedimenta ma trimonij. Primo agemꝰ de impedimen to in genere. Secūdo de impedimentis in ſpecie. que in his verſibꝰ ꝯtinent̉. Error. ꝯditio. votum. cognatio. crimen. Cultus diſparitas. vis. ordo. li gamen honeſtas. Si ſis affinis. ſi forte coyre ne quibis. Hec ſocianda vetāt: ꝯnubia iuncta retra ctant. Eccleſie vetitū: necnō tp̄s feriaꝝ. Impedi unt fieri. ꝑmittūt facta teneri. ¶ Que impediunt matrimoniū iaꝫ ꝯͣctum. Rn̄. xij. ſunt que impediunt: nō ſolum matrimoniuꝫ ꝯͣhendum ſꝫ etiam dirimūt ꝯtractum. que ꝯtinē x8ij tur in tribꝰ primis verſi. Et intelligas ꝙ dirimūt ꝯtractum: ſi p̄ceſſerunt matrimoniuꝫ. Si autem veniunt poſt matrimoniū rite factum. vt affini tas vel crimen ⁊ hmōi: non dirimūt: p̄ter vnum. ſ. votum religionis cum effectu. quando quis ꝯͣ cto matrimonio ſꝫ ante carnalem copulam ingre tinatū fide xi dit̉ religionem. extra de conuer. coniu. veꝝ. ⁊. c. ex parte. el. ij. ⁊ de ſpon. commiſſum. Expectari ta men debet vſqꝫ ad ꝓfeſſionem. nam ante non di rimit̉. Impedimentū. j. Fo. CXXIIII. ¶ Quid aūt dicendum ſi quis aliquaꝫ mulierem cognouit carnaliter ⁊ poſtea ꝯͣhat cum ea ꝑ verba de pn̄ti. ſꝫ poſt ꝯͣctum matrimoniū eaꝫ nō cogno uit carnaliter: nūquid poterit alter eoꝝ intrare re ligionem. Queſtio eſt pulcra: ⁊ de facto his diebꝰ accidit. Rn̄di p̄t ꝙ ſic: nō obſtante tali copula p̄ cedēte. Primo ꝑ. c. veꝝ. ⁊. c. ex publico. ⁊. c. ex ꝑte. ij. de ꝯuerſati. ꝯiu. Que qͥdeꝫ capitula dicūt ꝙ an̄ ꝯſummatōꝫ mr̄imonij alter ꝯiugum pōt intrare religionem. Et nota illud v̓bum ꝯſummatōꝫ. qd̓ importat ꝯpletōem. Illud aūt qd̓ ꝯplet aliqd̓ opꝰ videt̉ ſequi ⁊ nō antecedere. Secūdo in caſu p̄di cto: iſte nō incurrit bigamiam. etiam dato ꝙ calis mulier fuiſſet prius ab alio viro cognita. de quo vt de sͣ. bigamīa. vbi iura reqͥrunt ꝙ ad incurrēdaꝫ bigamiaꝫ nō ſufficit ꝙ qͥs ꝯͣhat cum corrupta niſi poſt tale ꝯͣctum matrimoniū ſequat̉ copula carna lis. Non ergo ſufficit antecedens. Ad hoc etiam facit. c. veniens. de ſpon. vbi copula p̄cedens non facit tranſire ſponſalia de futuro in mr̄imoniū. ſꝫ bene copula ſequens. ¶ Quid aūt ſi ſponſus cognouit ſponſam violen ter. nūquid poterit ſpōſa intrare religionē inuito ſponſo. Dubiū facit. qꝛ effecti ſunt vna caro: lꝫ vio lent̓. In hoc ſunt varie opiones Io. an. in mercu. in regula. Ea q̄ ꝯͣ. de re. iu. in. vj. vr̄ ſeqͥ opi. Bar. bri. qͥ tenuit talē ſpōſam cognitaꝫ poſſe ingredi re ligionē: ſponſo inuito: ne delinq̄ns ſit melioris cō ditōis ꝙͣ ſapiens. Itē nō vr̄ ꝯmunicaſſe corpꝰ ſuū exqͦ inuita fuit cognita. Panor. in. d. c. veꝝ. vr̄ ad herere huic opi. Quidā tn̄ diſtinguūt. ꝙ ſi ē ſpōſa de futuro pōt trāſire ad religionē: nō obſtante car nis copula violēta. ſi aūt eſt ſpōſa de pn̄ti. nō pōt trāſire ꝯͣdicēte marito. huiꝰ opi. ē Monal. ⁊ Rod̓. que vr̄ valde equa. ¶ Quid aūt ſi vir vxorē ſuaꝫ quam nōdum cogͦ uit tradidit adulterādam ꝯſanguin eo ꝓprio inui tam: An poſſit poſtea ꝯͣ illiꝰ volūtatem religionē ingredi? Rn̄. Ri. in. iiij. diſ. xxxv. dicit ꝙ attenta iure natural̓ eqͥtate ⁊ viri iniqͥtate. ⁊ ꝯſiderato ꝙ corruptōꝭ vxoris vir eſt pͥncipalis cā. ꝑ illaꝫ corru ptōꝫ acqͥſiuit vxor tantam ptātem in corpus viri vt ꝯͣ eius volūtatē: religionē nō poſſit intrare. vn̄ exͣ de eo. qͥ co. ꝯſan. vx. c. diſcretōꝫ: dr̄ de qͣdaꝫ mu liere q̄ nōdū a viro cognita. ab eo fuit tradita in uita ꝯſanguineo viri: qͥ cū ipſa inuita ꝯcubuit. Et ꝙͣcito fuit r̄ddita lib̓tati: fugit ab eo. ⁊ ſe pͥori viro reſtitui poſtulauit. qd̓ ſi monita vt ꝯtinētiaꝫ ẜuet ad hoc induci nō potuerit. vir prior cogat̉ redire ad ipſam. ⁊ maritali affectione tractare. ¶ An ꝑ ſuſceptōꝫ ſacri ordinis diſſoluant̉ ſpōſa lia prius ꝯͣcta de pn̄ti? Rn̄. Glo. in. c. ꝙ votuꝫ. de voto ⁊ voti re. li. vj. dicit ꝙ hodie eſt approbatū ꝑ ꝯſtitutōꝫ Io. q̄ incipit antique.ſ. ſpōſalia de pn̄ti nō diſſolui ꝑ receptiōem ſacri ordinis. ꝑ. c. ex ꝑte. el. ij. de ꝯuer. ꝯiu. Et ſi diceremꝰ ꝯͣrium: iaꝫ nō eēt eqͣlitas. qꝛ iaꝫ duplici remedio poſſet vir diſſolue re ſponſalia: ⁊ mulier vnico. qꝛ ꝓpter fragilitatem ſexus. mulier ordines reciꝑe nō pōt. Et ſic habes caſum in quo ſacerdos poteſt habere vxorē. Secꝰ x iij

Impedimentum. jͣ. tamen eſſet dicenduꝫ: ſi eſſent ſolum ſponſalia de futuro. quia tūc ꝑ ſuſceptionem ſacri ordinis diſ ſoluerent̉. Que ſunt illa que impediunt matrimonium ꝯͣ ben̄. ſꝫ tamen nō dirimūt ꝯtractum. Rn̄. Primo qͥdeꝫ ſunt duo p̄dicta in. v. v̓.ſ. ꝓhibitio eccl̓ie ⁊ tē pus feriarum. Item ſunt quedam crimina de qui bus habet̉. jͣ. impedimētum. viij. Itē impediunt matrimonium contrahen̄. ſponſalia. que ſunt pri us cum alia cōtracta. de quo. j. Sponſalia. Item catheciſmus. de quo. jͣ. Impedimētum. vj. Item impedit votum ſimplex. de quo. jͣ. Impedimen tum. iiij. Utrum aliqua cōſuetudo impediat matrimo nium ꝯͣhen̄. vel dirimat cōtractum. Rn̄. Panor. in. c. ſuꝑ eo. de cogna. ſpū. ꝙ aut ꝯſuetudo habili tat al̓s ihīles ꝑ ius canonicū. Puta vt in tercio gͣ du poſſit mr̄imoniū ꝯͣhi vel vt frater poſſit ꝯͣhere cum ſorore ſpirituali: ⁊ non valet conſuetudo. ⁊ vi detur tex. in dicto. c. ſuper eo. Idem tenet Hoſti. quaſi ꝯſuetudo non ſit rationabilis: cum ſit cōtra omnem honeſtateꝫ. ex quo infert̉ ꝯſuetudinem a papa non approbataꝫ nō poſſe tollere impedimē tum publice honeſtatis. quia nō vaīet ꝯſuetudo ꝯtra honeſtatem eccleſie. vt in. c. cum decorem. de vi. ⁊ ho. clerico. Aut ꝯſuetudo inhabilitat al̓s ha biles. vt in filijs duoꝝ compatrum. per quoꝝ neu trum deuētum eſt ad compaternitatem. Et tunc aut habet ſolum ꝯſuetudo vt impediat: nō vt di rimat. ⁊ valet ar. d. c. ſuper eo. Aut habet vt diſſol uat̉ ꝯiugium. Et ſi ad tempus valet vt dicit In no. in dicto. c. ſuper eo. Nam peccarēt ꝯtrahendo ꝯtra ꝯſuetudinem patrie. xxx q. v. c. aliter. Aut ha bet vt diſſoluat̉ imperpetuum. Et ſi eſt approba ta per papam: ſaltem tacite. valet. vt ꝓbat̉ in dict. c. ſuꝑ eo. ẜm lecturam Hoſti. Aut nō apparet de approbatione pape. ⁊ videt̉ Hoſti. velle ꝯſuetu dinem nō valere. Dicit em̄ caſum. d. c. ſuꝑ eo. non eſſe extendendum. Sed Panor. putat oppoſituꝫ vbi cum ꝯſuetudine ꝯcurrit ſcandalum. Unde ſi cut papa poteſt ius diuinum interp̄tari. ⁊ addere ⁊ diminuere. vt notat Innoc̄. in. c. que in eccl̓iaꝝ. de conſti. vt dictum eſt sͣ. Conſuetudo. Ita ⁊ con ſuetudo. vt notat idem Inno. in. c. fi. de ꝯſuetud̓. Item videmus ꝙ ꝯſuetudo que generat ſcanda cum inhabilitat queꝫ ad matrimonium ſpūale. vt in. c. cum olim. de cle. coniu. ergo pari ratione de bet poſſe inhabilitare ad matrimonium carnale. ad hoc facit qd̓ notat glo. in dicto. c. ſuꝑ eo. que eſt ſingularis. ꝙ ſi in aliquo loco eſſet hodie cōſuetu do. vt in. v. gradu non poſſit contrahi matrimo nium ⁊ ex ꝯͣctu generaret̉ ſcandalum. ꝙ nō vale ret matrimoniū. Licet. c. non debet. de ꝯſang. hoc ꝑmittat. Et poteſt eſſe duplex rō. Prima quia hec ꝯſuetudo ꝯcurrit cū iure antiquo: nec cenſet̉ ſub lata ꝑ ius nouum: exquo nō reprobat̉ ꝑ illud ius. ⁊ ꝯcurrit ſecum ſcandalum. Secunda ratio colli git̉ ex predictis. quia ꝯſuetudo ꝯtinens in ſe ſcan dalum ex p̄teritione: poteſt inhabilitare al̓s habi les: ſꝫ vbi a principio nullum fuiſſet impedimentū tunc ſolum ſcandalum ſuꝑueniēs non poſſet diſ ſoluere matrimonium. vt dicit glo. in dicto. c. ſuꝑ eo. quam notabis. quia ꝓpter ſcandalum nō eſt recedendū a veritate iurꝭ diuini: vt in. d. c. ij. d̓ op. no. nū. hec Panor. in. d. c. ſuꝑ eo. Uide ad p̄dicta que notat idem Panor. poſt glo. in. c. qd̓ ſuper. de ꝯſan. ꝙ ꝯſuetudo inhabilitans pōt eſſe rationabi lis: habilitans v̓o non. quia prima eſt inducta ad charitatem ampliandam: vt homines potius ꝯͣ hant cum extraneis ꝙͣ cū ꝯſanguineis. Sꝫ in ſecū do caſu ꝯſuetudo eſt ꝯ bonos mores: ⁊ ꝯͣ bonum charitatis: eo ꝙ relaxat ꝓhibitionē inter ꝯſangui neos. Conſuetudo aūt ꝯ ſtatutum. vel legem nu trientē bonos mores: nō valet. vt in. c. fi. de ꝯſue. ⁊ notat Bar. in. l. omnes populi. ff. d̓ iuſti. ⁊ iure. Opinio tn̄ Hoſt. videt̉ ꝯmunior ⁊ ſecurior. vt di cit Aſten̄. li. viij. titu. xviij. dicens. ꝙ Ber. ſibipſi aperte ꝯͣdicit in duabꝰ ſuis glo. ſ. in. c. j. ⁊. in. c. ſuꝑ eo. de co. ſpi. Naꝫ in. d. c. j. dicit ꝙ ſi ſit ꝯſuetudo. ꝙ ſi fiat ꝯͣrium eius generet̉ ex hoc ſcandalum: nō tamē dirimeret ꝓpter hoc matrimoniū iaꝫ ꝯͣctum In dicto aūt. c. ſuꝑ eo. dicit ꝙ ſi ſit ſcandalum ma gnum alicui: ꝙ tales ꝯiungant̉ vel remaneant cō iuncti. non ſolum impediet̉ inter eos ꝯtrahi ma trimonium: ſed etiam dirimet̉ iam ꝯͣctum. Sed Aſten̄. dicit. ꝙ magis eſt aſſentiendū prime glo. ⁊ huius opi. eſt Hug. ⁊ Goff. ꝓ qua facit ſingulare dictum Hoſti. ꝙ tolerabilius eſt aliquos ꝯtra ſta tuta hominū copulatos dimittere ſimul. qͣꝫ ſic cō iunctos ꝯtra ſtatuta dei ſeparare. exͣ de teſti. licet. Pro hoc etiam facit ſingularis theorica dicti Ho ſti. ꝙ vbicunqꝫ mgr̄i ꝑ ſuas glo. matrimoniū ſol uunt. nec ius exp̄ſſum adducunt. ſi inueneris ali quem doct. ſcribētem ꝯtrarium.ſ. matrimonium nō debere diſſolui: ſequaris eum. Ad hoc facit qd̓ notat Panor. in. c. ſi vir. de co. ſpiri. ꝙ vbi agit̉ de matrimonio ſuſtinendo: ſingularis opinio eſt p̄fe renda ꝯmuni. Quod bene notabis: niſi cōmunis opinio hr̄et quaſi textum ꝓ ſe. In alijs autē vbi doct. in aliquo articulo ſunt varij: ſeq̄nda eſt opi nio humanior.i. rōnabilior ⁊ equior. Si v̓o vtraqꝫ opinio eſt rationabilis: eſt ſeq̄ndū plurimoꝝ iudi cium ẜm Hoſti. ⁊ Ber. Ad hoc bonus tex. in ſil̓i xix. di. in canonicis. Quid ſi eccleſia p̄cipiat alicui ꝯiugum cohabi tare cum altero: ⁊ ille cui p̄cipit̉ ſcit eſſe impedimē tum? Rn̄. ẜm Hug. in hoc caſu qͣꝫtum ad reddē dum debitum non tenetur obedire. tamen incō habitatione. ⁊ neceſſariorum exhibitione obedire debet. Quō ante matrimoniū ſit inqͥrendū an ſit ali qd̓ impedimentū. Rn̄. dn̄t in eccleſijs banna. pu blice ꝑ p̄ſbyeeros ꝓpōni vt jͣ. ꝯpetentem terminū qͥ ſcit impedimentū ꝓponat. Et ſi apꝑuerit ꝓbabi lis ꝯiectura ꝯͣ copulam futuram: intdicat̉ exp̄ſſe. donec ꝯſtet qͥd fieri debeat. Aliter ſi ꝯͣherent ſine bānis. aut poſt ꝓhibitōꝫ ⁊ extiterit impedimentū vtputa. gradus ꝓhibiti: tūc filij dicent̉ illegitimi. ⁊ nō excuſabunt̉ ꝓpter ignorantiaꝫ parentum. de hoc tn̄. jͣ. Sacerdos qͦꝫ qui tales ꝯiunctiōes inhi

here ꝯtempſerit. vel regularis qui int̓eſſe preſum pſerit ꝑ trienniū ab officio ſuſpendat̉. Qui v̓o fal ſum impedimentū malicioſe obiecerit. canonicaꝫ non effugiet vltōem. extra de clā. deſpon. cum in hibitio. In aliquibꝰ v̓o locis nō fiunt hec banna: ſꝫ ſolum ꝯtrahunt̉ ſponſalia ſolēnit̓ ⁊ publice: mul tum an̄ mr̄imoniū ⁊ interim p̄t manifeſtari: an ſit impedimentum. Nūquid autem peccent reges. principes ⁊ mi lites qui ꝯtrahūt hodie ſine bannis? Rn̄. Aſten̄ li. viij. ti. xij. de mente Rod̓. dicit ꝙ non peccant mortaliter: vbi non eſt ꝯſuetum eoꝝ matrimonia hanniri. Et qd̓ dicit̉ in dicto ca. cum inhibitio. nō extendit̉ ad matrimonia nobilium que in eccleſia non conſueuerunt banniri. Scd̓m etiam Hoſti. nō eſt neceſſe banna ꝓponi. quando quis vxorem vocat a remotis ⁊ publice mittit nuncios. Sic em̄ in facie eccleſie dicuntur contrahere matrimonia. nec erit contra mentem dicte conſtitutionis. Tu tius tamen eſt vt in eccleſia ꝓponant̉ publice ho die in hoc caſu. Sed nunquid regulariter hoc ſit preceptum.ſ. ꝙ hmōi ſolennizatio fiat in ꝯtrahendo matrimo nio. Rn̄. Aſten̄. de mente Rod̓. ꝙ banna ⁊ ſolen nitates p̄dicte ꝯſuete: dimitti nō debent ſine cau ſa. Et qͥ hoc facit: peccat mortalit̓. Et hoc veꝝ ẜm Pe. qn̄ illi non ſunt ignari iuris. maxime vbi eccle ſie ꝓhibitō ꝯmuniter ẜuat̉. Secus aūt ſi ſunt iurꝭ ignari. Ex cauſa aūt pn̄t dimitti ẜm Hug. puta. quia forte vir eſt ſenex ⁊ erubeſcit ꝯtrahere cū tan ta ſolennitate. Aut accipit ignobilem: cum ipſe ſit nobilis. Aut nobilem: cum ipſe ſit ignobilis. ⁊ ti met eius parentes. vel forte diu manſerunt: ſicut vir ⁊ vxor. Et erubeſcunt modo adhibere ſolēni tatem bannoꝝ ⁊ benedictionis nuptialis. Credit̉ autem ꝙ in talibꝰ poſſit ex cauſa ꝑ ep̄m diſpenſa ri: nec ſufficit diſpenſatio minoris p̄lati. Quidam tamen quo ad benedictionem nuptiaꝝ dicunt. ꝙ cauſa rationabilis eſſet euitatio fornicationis. vt quia ꝯtinere non poſſet maxime vir: quia diu cō tractum erat matrimoniū ⁊ nō poteſt ducere vxo rem. quia dotem hr̄e non poteſt: tunc videret̉ ꝙ irtbe poſſent ſine tali benedictione ſe adinuicem cogno ſcere. Et hoc niſi eſſet ſcandalum in patria. Idem dicendum eſſet ſi terra eſſet interdicta vel hmōi. d̓ hoc videsͣ. Debitum. Sed quero an mortaliter peccēt ꝯiuges: totiēs quotiēs alter ab altero exigit debitū ſine cā ratio nabili ante benedictionem nuptialem. Reſpon det̉ ꝙ non: niſi prima vice niſi nouo ꝯtemptū hoc iaim faceret. Querit̉ an diſpoſitio dicti capituli cū inhibitio habeat locum in ſponſalibꝰ de futuro? Rn̄. Pa nor. in dicto. c. cum inhibitio. dicit doctores ꝯclu dere ex mēte lr̄e idem eſſe dicendum. nam ſponſa lia in multis caſibꝰ trāſeūt in matrimoniū ipſo fa cto. vt in. c. is qͦ. de ſpō. Ideo ne occurrat difficul tas ꝯtra ꝓhibitōem eccleſie: debet etiam in ſpōſa libꝰ adhiberi hec ſolēnitas. facit. l. oratio. ff. de ſpō vbi dicit̉ ꝙ ꝓhibito matrimonio: vident̉ ꝓhibi Impedimētum. j. Fo. CXXV. ta ſponſalia. Ex quo nota. ꝙ contrahentes ſpon ſalia clandeſtine: peccant: ⁊ ꝙ iudex loci poteſt illa interdicere. Quid in laicis p̄ſtantibꝰ pn̄tiaꝫ mr̄imonijs clā deſtinis. Doct. dicūt vt refert Panor. vbi sͣ. ꝙ ex verbis lr̄e nō ꝯp̄hendunt̉ ſꝫ ex mente ſic. Eſt gͦ eis imponēda pnīa ſicut ⁊ clericis. Peccat gͦ tam ipſi ꝯͣhentes clādeſtine ꝙͣ int̓eſſentes. ſiue ſint clerici ſi ue religioſi. ſiue laici. Utꝝ aūt hec edicta debeāt ꝓponi in multis ec cleſijs. Rn̄. Panor. vbi sͣ. dicit ꝙ ſi volētes ꝯtra here. ⁊ eoꝝ antiqui traxerūt moram in certa paro chia: ſatꝭ ē in illa eccl̓ia edicta ꝓpōni. Si v̓o ī diuer ſis parochijs traxerūt moram: tūc in diuerſis eccle ſijs dn̄t ꝓponi vel in locis publicis. puta. in p̄dica tionibꝰ vt veriſimilit̓ poſſint ꝑuenire in noticiam eoꝝ: qͥ de impedimētis informati ſunt. Un̄ refert Abb. ꝙ qͥdaꝫ ep̄i hoc ẜuant: vt forenſis nō admit tat̉ ad ꝯͣhendum mr̄imoniū: niſi habeat lr̄as teſti moniales ſui p̄lati. ⁊ eſt valde optimū hoc ẜuare. Nam ſepe ꝯtingit ꝙ hn̄tes vxores in ꝑtibꝰ ſuis: ſe ꝯferunt ad ꝑtes remotas: ⁊ ibi denuo mr̄imo nium ꝯtrahūt. In multis tn̄ locis nō ẜuat̉ hmōi denūciatio. Et ꝓpter hoc quero. nūquid dicat̉ clā deſtinum matrimoniū. Rn̄. Panor. vbi sͣ. de mē te Io. an. in addi. Spe. e. t. ⁊ Oldra. ꝯcludit ꝙ dū modo matrimoniū ſit ꝯtractū in facie eccleſie: nō poteſt matrimoniū appellari clādeſtinum. Et licꝫ hoc verbū. eccleſia. ſumatur multipliciter vt no. in. c. fi. ne p̄. vi. ſuas. tn̄ in ꝓpoſito ſumit̉ eccleſia ꝓ ꝯgregatione fidelium. ꝯtrahens ergo coram mul titudine ẜm patrie ꝯſuetudinem nō dicit̉ clande ſtine ꝯtrahere ſꝫ in facie eccleſie. Et hoc habet Pa nor. ꝓ indubitato vbi nō eſt ꝯſuetudo ꝙ mittan tur edicta: ſed vbi eſſet conſuetudo: dubium eſt utrum habeat locum pena. dict. c. cum inhibitio Si quis contraxerit in facie eccleſie non premiſſis iſtis denūciationibus: credit tamen ꝙ non. Licet̉ glo. in dicto ca. cum inhibitio. ſentiat contrarium quia pena eſt appoſita contra contrahentes clan deſtine. ⁊ non contra contrahentes edictis non premiſſis. Et non poteſt dici clandeſtine: exquo in facie eccleſie nemine prohibente contraxit. ma xime: cum illud ſit officium ſacerdotis. ⁊ non con trahentium. ¶ Quid aūt dicat̉ mr̄imoniū clādeſtinū. Glo. in di. c. cū inhibitio dicit ꝙ triplicit̓ dr̄ mr̄imoniū clā deſtinū. Primo cū n̄ habe̓t̉ teſtes. exͣ eo. c. ij. Secū do qn̄ nō fit cum ſolēnitate: q̄ hr̄. xxx. q. v. alit̓. Ter cio qd̓ fit ꝯͣ tenorem huiꝰ ꝯſtōnis. vicꝫ nō p̄miſſa denūciatōe. Hoſt. aūt vltra p̄dictos tres modos dat regulam generalē dicēs. ꝙ mr̄imoniū ꝯͣctum ꝯͣ ꝓhibitōꝫ eccl̓ie generalem vel ſpālem. explicitā vel tacitam dr̄ clādeſtinū ⁊ hꝫ locum pena. d. c. cū inhibitio. Quid ſi quis audiuit perpetuum impedimē tum eſſe inter ſe ⁊ vxorem. nunquid tenetur in quirere? Reſpondeo ẜm. v̓ v̓. ſi audiuit a fidedi gnis: ⁊ non ſuſpectis: cum non debeat eſſe ne gligens ſue ſaluti: tenetur inquirere. Al̓s eſſet x iiij

yffectata igyopmtia que non excuſat. Et ſi conci piat ꝓbabilem opinionem de dicto alicuiꝰ nō de bet exigere debitum: licet reddere teneat̉. Secus ſi ita inuenerit.ſ. ꝙ eſſet impedimētuꝫ. tunc enim nec exigere nec reddere debet. Facit. c. inqͥſitioni. de ſen. ex. Porro qͥ tale impedimētum audit a vi ro fidedigno. etiam iurato. aut cōpatre ſuo. aut a ꝓprio ſacerdote. aut publica fama. nō ita tenet̉ cre dere ꝙ peccet mortaliter ſi non credat: ſed veniali ter. Sicut etiam peccare poteſt qui nimis defaci li credit. Nunquid aūt peccat ſacerdos vel alius quicū qꝫ ſciens impedimentū: inſinuando hoc alteri cō ingum. vel ambobꝰ. vel alter alteri. Rn̄. ẜm. v̓ v̓. Si ꝓbari non poteſt: dicendo agit indiſcrete: niſi credat ꝙ audiens paratus ſit in hac parte ꝑitoꝝ ꝯſilio obedire. Si v̓o poſſit ꝓbare ⁊ ſciat hoc ſacer dos parochialis. vel alter ꝯiugum: tenet̉ ſolenni ter ad diuortium agere. niſi de conſenſu velint cō habitare tanqͣꝫ germani. hūc caſum habes sͣ. Cō feſſio ſecundo. Mpedimētum ſecū do.ſ. de errore ꝑſone. Sciendū ẜm Dir. li.j. ꝙ error in mr̄imōio eſt quadruplex ſcꝫ fortune. qualitatis. perſone ⁊ ꝯditionis. Error fortune. vtpote. cum putatur diues ⁊ eſt pauper ⁊ econuerſo. non impedit mr̄imoniū. Similiter nec error qualitatis. vt cum putat̉ nobilis ⁊ eſt ru ſticus. vel ꝙ duxit in vxorem meretricem vel cor ruptam. quam putabat caſtam vel virginem. ta lia matrimoniū non impediunt. xxix. q. j.§. error. Error v̓o ꝑſone eſt vt ſi credam ꝯͣhere cum gēma ⁊ ꝯtrahaꝫ cum berta. Et hic nullum eſt matrimo nium. Nec hoc ꝓcedit ex ꝯſtitutiōe eccl̓ie ſꝫ ex ſui natura. cum in mr̄imonio ꝯſenſus liber deſideret̉ exͣ de ſpon. cum locum. Ita ꝙ ſine ipſo: cetera fru ſtrant̉. de ſpon. tua. quia errans non ꝯſentit. ff. de iuriſdi. o. iudi. l. ſi ꝑ errorē. Sed ad hoc vt error im pediat matrimonium: neceſſe eſt ex ꝯſtitutione ec cleſie. ꝙ is qui errat habeat aliquam noticiaꝫ ꝑſo ne: cum qua ꝯtrahere intendit. aut ꝑ viſum. aut ꝑ famam. aut ꝑ auditum. quia in penitus incogni tum nec amorem nec ꝯſenſum dirigere poſſumꝰ. vnde ſi quis conſentiat in ꝑſonaꝫ abſentem non ſibi notam. quam putat eſſe p̄ſentem. ꝯſtat ꝙ nō conſentit in pn̄tem. ſꝫ in illam quaꝫ pn̄tem eſſe pu tat. Et ſic deficiente conſenſu: deficit ⁊ matrimo nium: quia errare eſt alium ꝓ alio accipere. xxij. q. ij. in quibꝰ. Ideo oportet ꝙ aliquam noticiam ꝑ ſone habeat. al̓s non errat in ea. ſꝫ decipit̉ in p̄ſen tem. de quo ponunt doct. tale exemplum. Quidā ruſticus gallicanus iuit ad quandā mulierem ro manam dicens ſe eſſe filium regis anglie ⁊ cōtra hit cum illo: credens eum filium regis ⁊ dicunt ꝙ tenet matrimoniū: quia non errauit ſꝫ potius de cepta fuit. vel non fuit error perſone ſꝫ qualitatis. Sed certe dicit Hoſtien̄. Cum vbiqꝫ terraꝝ ha beatur noticia regis anglie. ſaltem per famam: vi detur ꝙ hic ſit error perſone: nec in p̄ſentem ꝑſo Impedimētū. ij. et. iij. nam ſed in ꝑſonam filij regis anglie conſentire vi detur: quod non refert vtrum nomine ꝓprio vel alio equiualenti nominet̉. Sed ſi in generali dice ret ſe eſſe filium regis. vel comitis ⁊ non diceret cu ius. tunc non eſſet error perſone. ſꝫ fortune. aut qͣ litatis qui non impedit. dicto.§. error. vel etiam ſi ſpecificauit. nulla tamen habet̉ noticia patris vel filij. Adde predictis qd̓ notat Tho. in. iiij. diſtin. xxx. ꝙ error nobilitatis inquātum hmōi: non eua cuat matrimonium: ſicut nec error qualitatis. Sꝫ ſi error nobilitatis vel dignitatis redundat in er rorem perſone tunc impedit matrimoniuꝫ. vnde ſi conſenſus mulieris ferat̉ in iſtam ꝑſonam dire cte. Error de nobilitate ipſius non impedit matri monium. Si autem directe intendit conſentire in filium regis: quicunqꝫ ſit ille: tūc ſi alius preſente tur ei ꝙͣ filius regis: eſt error ꝑſone ⁊ impedit ma trimonium. Et eodem modo videtur dicendum ſi quis dicat ſe primogenitum ⁊ nō eſt. Et hoc eſt ſingulare dictum. PPone quis ꝯſentit in aliquem qui eſt mortuus ⁊ alius p̄ſentat̉ ſibi loco eius. An talis error impe diat matrimonium. Rn̄. Dir. ẜm Io. ꝙ ſic. quia cum ille non ſit in reꝝ natura: non eſt ibi. ergo eſt error ꝑſone. ¶ Quid ſi aliquis habeat tres filios: ⁊ quedam mulier conſenſit in maiorem. poſtea p̄ſentat̉ mi nor. nunquid tenet matrimonium cum minore? Rn̄. Dir. ẜm Io. ꝙ non. xxix. q. j.§. his ita. Ideꝫ Ray. ⁊ Hoſti. Inpedimentum ter cio. de errore ꝯditionis.ſ. ẜuilis. Talis em̄ error ẜm Dir. li. j. impedit matrimo nium ꝯͣhendum ⁊ dirimit ꝯͣctum: ſi ignoranter ꝯͣ hat̉. quia ſi ſcienter contraheret̉ non dirimeret ꝯͣ ctum. Hoc aūt intellige quando eſt error deterio ris ꝯditionis. ſecus aut quando eſt paris vel me lioris ẜm Hoſti. ⁊ Inno. Et ideo licitum eſt ẜuis ꝯͣhere etiam dn̄s ꝯͣdicentibꝰ. exͣ eo. c. j. Sed dn̄i nō dn̄t ꝓpter hoc ẜuicijs debitis defraudari: vt ibi dr̄ Si tn̄ liber poſtqͣꝫ ꝯtraxit ſciuit eius ꝯditionem ⁊ eam poſtea carnaliter cognoſcat. tenet mr̄imoniū vt in. c. ſi quis ingenuus. ⁊. c. ſi femina. xxix. q. ij. ⁊ c. ꝓpoſuit. exͣ eo. ¶ Sed nunquid error ꝯditōis libertine vel aſcri pticie. vel originarie impedit mr̄imoniū: ſicut ⁊ cō ditionis ẜuilis? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō. qꝛ omnes tales ſunt liberi licet ad qͣſdaꝫ oꝑas plus ceteris teneat̉ Qui dicāt̉ aſcripticij ⁊ originarij: vide. jͣ. Seruꝰ.j. ¶ Quid ſi qͥs ignorāter ꝯxit cū ancilla: quaꝫ dn̄s viro ignorāte poſtea manumittit. ⁊ ipſe cognoſcit eam poſt manumiſſionē: querit̉ an poſſit eam di tē. Rº. ẜm dir. li. j. ꝙ ſic: qꝛ nullū fuit mr̄imoni um. qꝛ ſꝑ ei ſe ꝯmiſcuit ex pͥmo ꝯſeuſu qͥ nullus fu ituem Goff. ⁊ Ho. ¶ Quid ſi dn̄s ancillam tanqͣꝫ liberam alicui tra didit. vel tacuit ſcienter. Dic ẜm Dir. vbi sͣ. ꝙ in telligitur ei libertatem dediſſe. Idem Hoſtien̄. ⁊ Ber.

Quid ſi liber contraxit cum ancilla ignoranter: ⁊ illa durante ignorantia contraxit cum alio non ignorante conditionem eius. Rn̄. ẜm. v̓ v̓. tenet matrimonium cum ſecundo. cum nullum fuerit primum. ¶ Quid ſi libera contraxit ignoranter cum ſeruo ⁊ poſtea ſcita ſeruitute nihilominus vult eſſe cum eo. ⁊ ille vult diſcedere. Rn̄. Dire. ẜm Io. ⁊ Ber. ꝙ nō eſt matrimoniū. tn̄ ipſe dꝫ ꝯpelli: exquo ipſa cum eo vult eſſe. Quid ſiquis contraxit ignoranter cum ancilla ſꝫ poſtꝙͣ ſciuit exigit ab ea debitum. nunquid po ſtea poterit ab ea ſeparari. Rn̄. ẜm. v̓ v̓. Si ex his q̄ prius audiuit: habuit ꝓbabilem opi. de ẜuitute eius. ⁊ nihilominus exigit debitum non pōt eam relinquere. Si v̓o habuit opinionem leuem ⁊ te meriam: tunc non obſtante ꝙ exigat debituꝫ: po terit: cum veritatem certius ſciuerit: ſeparationeꝫ petere. ar. capituli inquiſitioni. de ſentē. ex. Nam dubitans ꝓ ignorante habendus eſt. C. de condi. inde. l. fi. Quid de illo qui mouit queſtionem conditio nis contra vxorem: ⁊ illa lite pendente: petit debi tum? Ri. in. iiij. diſtin.xxxvj. dicit. ꝙ ſi copula ſe quit̉ certam cognitionem in libero de ẜuitute alte rius: tunc ẜm omnes: ſiue commiſceatur cum ea per compulſionem eccleſie: ſiue non. Illa copula ſemper ratificat matrimonium in conſpectu dei. ſi illa commixtio fit affectu matrimoniali. Si au tem affectu fornicario qͣꝫuis non ratificet in con ſpectu dei: ratificat tamen in cōſpectu eccleſie. Si autem copula ſequit̉ ꝓbabilem p̄ſumptionem ſi ne fiat ad p̄ceptuꝫ eccleſie ſiue non. ſemꝑ ratificat matrimoniū: ſi facta ſit affectu matrimoniali. niſi aliter coniux: qui eſt conditiōis ẜuilis: prius a ſuo ꝯſenſu priſtino receſſiſſet. Si autem facta ſit affe ctu fornicario. matrimonium non ratificat̉ in cō ſpectu dei: qͣꝫuis ratum preſumeret̉ ẜm iudicium uatm han eccleſie. Si autem copula ſequit̉ leuem ſuſpitionē ⁊ temerariam: cui credi non debet: tunc ẜm om x v irie nes ei non preiudicat etiam ad mandatum eccle ſie. titubans enim ꝓ ignorante habendus eſt. hec Ric. Sed Ber. in dicto. c. ꝓpoſuit. ⁊ Ho. in ſum. dicūt ꝙ ad mādatū eccl̓ie: in p̄dicto ſecūdo caſu. poteſt cognoſcere ſine p̄iudicio. vt ex primo con ſenſu ei coniungat̉: qͣꝫdiu conſtat per ſententiam de impedimento conditionis. Et ſi queratur quo affectu. Hoſtien̄. dicit. ꝙ coniugali non tanqͣꝫ li beram. nec tanqͣꝫ ẜuam: ſꝫ tanꝙͣ illam cui mouet̉ queſtio ẜuitutis. Et ſic euentus iudicij declarabit vtrum cogatur eam retinere vel ne. Sed Panor mitanus in dicto ca. ꝓpoſuit: videt̉ tenere opinio nem Ri. quia exquo credit illam eſſe ſeruam. mo Iita uendo ſibi litem. non debet eam aliquo modo co gnoſcere carnaliter. quia oportet neceſſario ꝙ ex aliquo affectu eam cognoſcat. Si vxorio: confir mat matrimonium. Si fornicario. peccat mortali ter. Nec ꝓpter pręceptum eccleſie debet venire cō pi tra ſuam conſcientiam iuſte informatam. vt in. c. literas. de reſti. ſpo. Et dicit Panormitanꝰ ꝙ hu ius opinio. eſt Inno. Io. an. Tan. ⁊ multi alij. licꝫ Impedimentū. iiij. Fo. CXXVI. Hoſtien̄. ſequat̉ vltimam opi. glo. ſ. Ber. Aſten̄. tn̄ li. viij. dicit. ꝙ Ho. in. d. c. ꝓpoſuit. corrigit ſuū primuꝫ dictū. Et ſic vr̄ ſeqͥ opi. Inno. ⁊ ſe. que. vr̄ communis. Mpedimētum quar II to.ſ. de impedimento voti. Utrum vo tum de ꝯtinentia impediat matrimoni um. Rn̄. duplex eſt votum. Quoddaꝫ eſt ſolēne: qd̓ ſit ꝑ ſuſceptionem ſacri ordinis. aut ꝓfeſſiōem exp̄ſſam vel tacitam facta alicui de regilionibꝰ ap probatis. ⁊ tale votum impedit matrimonium ꝯͣ hendum. ⁊ dirimit ꝯͣctum. Quoddaꝫ eſt votū nō ſolenne ſꝫ ſimplex. ⁊ hoc ſi fiat de non ꝯͣhendo. vl̓ de caſtitate ⁊ hmōi: impedit mr̄imoniū ꝯͣhendū. ⁊ qͣnto manifeſtiꝰ eſt emiſſum: tanto maior pnīa debet̉ tranſgreſſori: tn̄ nō dirimit mr̄imonium ꝯͣ ctum. exͣ eo. qd̓ votum. li. vj. Quare aūt votū ſolēne dirimat mr̄imoniū: nō aūt ſimplex. cū apud deū non minꝰ odliget vnum ꝙͣ aliud: qꝛ violatio vtriuſqꝫ inducit pctm̄ morta le. vt in. c. rurſus. qͥ cle. vel vo. Dic ẜm Panor. in di. c. rurſus. ꝙ hoc facit ꝯſtō eccl̓ie. Et iō ibi dicit glo. ꝙ ſi ꝯſtō eccl̓ie nō eēt: teneret mr̄imoniū ꝯͣctū a religioſo vel p̄ſbytero ſeculari. Et cōit̓ doct. hoc ſequunt̉. Naꝫ vt Ho. dicit de iure diuino q̄dam ꝑſone ꝓhibent̉ ad ꝯͣhēdū mr̄imoniū. vt in. c. lr̄as de reſti. ſpo. int̓ qͣs vouens ꝓhibitꝰ nō reꝑit̉. Un̄ oꝫ dicere. ꝙ aut eccl̓ia errat in ẜuando mr̄imoniū poſt votum ſimplex. Aut ꝙ etiaꝫ hodie poſſit ſta tuere: vt mr̄imoniū ꝯͣctum poſt ſolēne votum te neat. naꝫ ſi vtrūqꝫ eqͣlit̓ obligat apud deū. ſicut ẜ uat̉ in ſimplici ita poſſet ẜuari in ſolēni. nec ē dd̓m ꝙ eccl̓ia erret. qꝛ nō longe eſſet ab hereſi. xxiiij. q. j. hec eſt fides. Quō dꝫ intelligi ꝙ votū ſimplex impedit mr̄i moniū ꝯͣhendum. Rn̄. ẜm Ray. Intantū impe dit ꝙ ſi iſte qͥ fecit tale votū: poſtea ꝑſtiterit iura mentū alicui ꝙ eam duceret: dꝫ votum implere. ⁊ agere pnīaꝫ de iuramento illicito. d. c. rurſus. Idē Ho. ꝙ ſi pͥmo iurauit: ⁊ poſtea vouit ẜm Hoſt. ⁊ Goff. in hoc caſu p̄ualet iuramentum. Poteſt tn̄ intrare religionem. exͣ de ſpon. ꝯmiſſum. nec te net̉ prius exequi iuramentum ẜm Panor. in. d. c. ꝯmiſſum. qꝛ in ꝯͣhendo matrimouium: intelligi tur ſi res in eodem ſtatu ꝑmanſerit. vt in. c. quē admodum. de iureiur̄. Sed hic non ꝑmāſit in eo dem ſtatu. Nam ſi poſt matrimonium ꝯͣctum ꝑ verba de pn̄ti: licet intrare religionem: ſponſa in uita. vt ī. c. ij. ⁊. c. ex publico. d̓ ꝯuer. ꝯiu. Fortiꝰ hoc fieri poterit ꝑ ſponſalia de futuro. qꝛ turpius eijci tur: qͣꝫ non admittit̉ hoſpes di. c. quēadmodum. Non ob. dictum. c. ꝯmiſſum. qd̓ vult ꝙ qͥ primo iurauit cum aliqua ꝯͣhere: ſi vult religionē ingre di. dꝫ primo ꝯͣhere vt iuramentum ẜuet. quia ẜm Panor. contrahere eſt de conſilio: ⁊ non de neceſ ſitate. ⁊ ꝯſilium fit ne notet̉ ꝑiurus quo ad vulgi opinionem. ꝙ ſi poſt tale votum contrahat ꝑ ver ba de preſenti: non pōt vxorem cognoſcere ſine peccato mortali. quia adhuc poteſt iurare religio nem.

Quid autem ſi quis contraxit ſponſalia de fu turo: ⁊ poſtea vouit cōtinētiam. nunquid tenea tur ad votum. d. An. in. c. veniens. qui cle. vl̓ vo. videtur velle ꝙ votum caſtitatis ſit fortius. ⁊ ſic ꝙ ſponſalia tollantur ꝑ tale votum. quod etiam ſen tit Gaſ. Sed contrariū aperteſentit Ho. in dicto c. rurſus. Dicit enim ꝙ ſi votum p̄cedit ſponſalia non valent ſponſalia: vt ibi. Si autem ſpōſalia p̄ cedunt votum: tunc cōpellitur vouens: aut ſolen nizare votum aut perficere ſponſalia. ⁊ hec opinio videtur verior. Nam cum ſit orta obligatio ſpon ſe: non videtur ꝙ in ip̄ius preiudicium poſſit vo uere caſtitatem. Hec Panormi. in dicto. c. veniēs Idem Dir. Sed queritur de queſtione notabili. Pone qͥs iurauit vel vouit: ꝙ nunqͣꝫ cognoſcet aliquaꝫ mu lierem. ⁊ poſtea ducit vxorem: bene tenet matrīo nium. ſed nunquid peccat cognoſcēdo? Rn̄. glo. in. c. de viduis.xxvij. q. j. refert quoſdam dicere ꝙ prima vice peccat: ſed poſtea non. Et ideo dicunt ꝙ poſt votum ſimplex: prima vice cognoſcēs vxo rem peccat: quia ſi ſemper peccaret cognoſcendo: tale matrimoniū illicitum eſſet. Sed Directoria li bro. j. diſtinguit: ꝙ aut queritur de voto ſimplici emiſſo poſt matrimonium contractum. ⁊ tūc exi gere nō poteſt. ſed reddere tantū quod nō erat in eius ſed mulieris poteſtate. vt in. c. quidam. de cō uer. ꝯiu. Et ratio eſt quare exigere nō poteſt: quia nihil inde maius ſequitur: quod illud votum re moueat. Aut queritur de voto p̄cedente matrīo nium. ⁊ tunc dic: ꝙ lꝫ peccet prima vice: pōt tamē poſtea exigere ⁊ reddere. ⁊ ratio eſt: quia bonū ma trimonij remouet quicquid eſt contrariuꝫ matri monio: quia fortius vinculum ꝙͣ ſit ſimplex votū d. c. rurſus. ⁊. d. c. ꝙ votuꝫ. ⁊ ſic per hanc diſtincti onem Directoria concordat opiniones que viden tur contrarie. Idem poteſt dici de iuramento qd̓ de voto. ⁊ ſic habes concluſiue ex hac opinione: ꝙ ille qui vouit vel iurauit ante matrimoniū: peccat prima vice exigendo mortaliter. Deinceps poteſt reddere ⁊ exigere ſine peccato. Ri. tamen in. iiij. diſtinc.xxxviij. ar. vij. q. j. tenet indiſtincte tam de vouente poſt matrimonium qͣꝫ etiam ante ꝙ nul lo modo poteſt exigere. ⁊ hec opinio videtur tuti or. ⁊ bona cautela eſſet petere diſpenſatiōꝫ ab ep̄o. Utrū aūt talis ſimpliciter vouēs qͥ cōtraxit: te neatur cōtinere mortua vxore. Rn̄. cōmunis opi nio docto. eſt ꝙ ſic: quia per matrimoniū prius cō tractum votum non erat ablatum. ſed ſolū execu tio voti. Sed pone ꝙ ambo qui fecerant votum caſtita tis ſimplex cōtrahant ſimul. nūquid tenet matri moniū. Rn̄. Io. xxvij. q. j. de viduis: tenet ꝙ nō: Alij v̓o cōmuniter dicunt ꝙ ſic: ſed neuter poterit exigere nec reddere. Multo minus poterunt exi gere vel reddere ſi ambo fecerunt votum poſt ma trimoniū. Tamen etiam in dicto caſu conſulen dum eſſet eis: vt petant diſpenſatiōem ab epiſco po: maxime vbi timeretur de incōtinentia ambo rum vel alterius. ¶ Sed pone ambos vouiſſe ꝙ nunꝙͣ exigent. Impedimentū. iiij. Reſpon. Io. vbi ſupra: dicit ꝙ bene tenet matri monium: quia vterqꝫ poteſt reddere. Sed quo modo: cū reliquus non exigat: vterqꝫ ſi ſciat alte rum indigere: nec poſſe exigere relinquo. dꝫ cōmi ſceri: ⁊ vterqꝫ reddere dicetur. Sed quid ſi quis vouit ꝙ nūqͣ redderet: ſi vxo rem eum contingeret ducere: ſi poſtea ducit: quid iuris. Rn̄. Io. vbi sͣ. ꝙ nō tenet̉ tale votum ẜua re: qꝛ p̄ceptū eſt apl̓i de reddendo. Utrum contrahens poſt votum ſimplex pec cet mortaliter. Rn̄. Gaſ. cal. in. c. rurſus. qui cleri. vel vo. dicit ꝙ quando contrahit: aut habet ani mū conſūmandi matrimoniū. ⁊ tunc peccat mor taliter: quia facit contra votum. aut non habuit animū conſūmādi: ſed religionem intrandi ante conſumatōem. ⁊ tunc non peccat mortaliter: quia in nullo fecit contra votum. Et per hanc diſtincti onem videntur concordari opiniones que viden tur contrarie. Ri. tamē vbi sͣ. tenet indiſtincte ꝙ contrahens poſt votum continentie ſimplex: niſi certificatus per ſpiritūſanctū ſit: ꝙ deus ſic ordīa bit ꝙ nūqͣꝫ ſequetur carnalis copula: peccat: quia alia iura prohibent tales cōtrahere: etiam ſi ille qͥ vouit intendat religionem intrare ante matrimo nij conſūmatōem. Et hoc ꝓhibitum eſt ad vitan dum periculum fractionis voti. Periculū em̄ eēt: ne per contractum illum mutaret ꝓpoſituꝫ quod ante habebat. ⁊ ad vitandum confuſionem alteri us coniugis qui quodammodo confunderetur: ſi alter coniunx cum eo matrimonium renueret cō ſūmare. Hec Rich. ⁊ hec opinio videtur equiſſi ma. ⁊ iō tenēda. ⁊ credo ꝙ tal̓ peccaret mortalit̓. Circa tamen queſtionē ſupͣpoſitaꝫ. vicꝫ an ha bens votum ſimplex caſtitatis: ſi poſtea cōtrahat: poſſit conſūmare ſine peccato mortali. Quidā di cunt ꝙ ſi contraxit animo nō conſūmandi: ſed in trandi religionem: ſed poſtꝙͣ contraxit mutat ꝓ poſitum ⁊ alter exigit debitum: reddendo nō pec cat mortaliter: nec etiam mutando propoſitū pec cat mortaliter. quia illud propoſitum nō erat fir matum ſub voto. ⁊ ſic poterit eſſe ꝙ poſt votum ſimplex caſtitatis: qui contrahit matrimoniū con ſūmare pōt ſine peccato mortali. Secus ſi feciſſet votum religionis: quia lꝫ poſſit ꝯtrahere ſine pec cato mortali cum ꝓpoſito nō conſūmandi: nō ta men poterit cōſūmare ſine mortali. quia ante con ſūmatōem pōt illud implere. ſed nō ſic in predicto caſu: quia in religioneꝫ talis nō tenetur intrare: et non intrans tenetur reddere exactus. tamen ex di ctis Rich. sͣ. patet cōfutatio huius opi. que videt̉ valde periculoſa. Queritur de queſtōe quotidiana. An epiſcopꝰ poſſit diſpēſare in voto ꝯtinentie. Rn̄. Ri. in. iiij. di.xxxviij. dic̄ ꝙ ī votis maioribꝰ: cuiuſmodi ſunt votū ꝯtinētie: religiōis: ⁊ crucis: ſolus papa diſpē ſare pōt. ⁊ lꝫ Spe. in ti. de leg. dicat ep̄m diſpēſare poſſe circa votū ſimplex. ad hoc. c. veniēs. qͥ cle. vl̓ vo. Panor. tn̄ ibi dic̄ ꝙ exͣ caſus. d. c. ep̄s n̄ pōt di ſpenſare. immo talis caſus ē ita arduus ⁊ dubius ꝙ multi dicunt etiaꝫ papam nō poſſe. Et tria fue rūt q̄ īduxer̄t papā ad diſpēſandū circa illā ml̓ierē

Primo fuit perturbatio mentis: quia votum emi ſit: nō inſpirata: ſꝫ in fraudē ſpōſi. Scd̓o ꝑꝑ maiꝰ piculū euitādū: qꝛ mulier videbat̉ incōtines. Ter cio quia erat iuuenis ⁊ ſuſpecta. Et ſic papa acce pit a non idoneo debitore quod potuit. hodie tn̄ ꝑ extrauagantē Sixti que incipit. Et ſi dominici gregis eſt excōicatio late ſententie cōtra diſpēſan tes in voto caſtitatis: vel religionis. Et iō ampli de iſtis nō eſt diſputandū. Quid aūt: ſi quis nouit nō nubere. an ep̄s poſ ſit diſpenſare: Dicendū ꝙ ſic. nā ẜm ar. f. in ſum. Aliud eſt vouere caſtitatē. aliud vouere nō cōtra here matrimoniū. quia ſecundus.ſ. vouens nō cō trahere: fornicando non frangit votum. Primus v̓o ſic: quia vouendo vnum: vouet qd̓ implicatur in alio. Item ſi quis voueret caſtitatē ad tp̄s: ep̄s diſpenſare poſſet. ſecus de voto ꝑpetue caſtitatis. ⁊ ſic intellige p̄dicta. Pone aliquis ꝓmiſit caſtitatē reſpectu certe re ligionis: ſed nō vouit omnia ſubſtantialia regule nunqͥd matrimoniū poſtea cōtractū teneat. Rn̄. d. an. in. c. rurſus. qui cle. vel vo. vt refert Panor ibi. poſt multa cōcludit. ꝙ aut vouit oīa ſubſtan tialia religionis: ſed non reſpectu certe religionis: ⁊ tunc votum dicit̉ ſimplex. vnde nō dirimit ma trimoniū poſt contractū per. c. vnicuꝫ. de voto. li. vj. Aut vouit omnia ſubſtantialia reſpectu certe religionis: Ita ꝙ efficaciter eſt obligatus religiōi. ⁊ tunc eſt certum ꝙ matrimoniuꝫ non tenet: vt in dicto. c. vnico. Aut vouit tm̄ caſtitatē reſpectu cer te religionis: ⁊ tunc dicit ꝙ votum eſt ſolennizatū ⁊ non tenebit matrimoniū ſequens: licet iſte nō ſit vere ⁊ ſtricte religioſus: vt quia nō obligauit ſe ad paupertatem ⁊ obedientiā. ⁊ hoc ꝑ. d. c. vnicum. Sed panor. dicit ſe ſemper tenuiſſe oppoſitum: qꝛ illud. c. vnicum requirit ad ſolēnitatē voti: ꝙ ꝓfeſ ſio fiat alicui de religionibus approbatis. Et ſic ꝙ quis profiteatur religionē approbatam. Ita vt ve re ſit religioſus illius religionis. Et hoc videt̉ vel le littera illius. c. vnici. hec Panor. Et ſi obijciatur de capitulo fi. qui cle. vel vo.ſ. de illa muliere q̄ fe cit votuꝫ caſtitatis in manu cuiuſdā mōachi. hoc adiecto: ꝙ remaneret in domo ſua cum omni ſub ſtantia ſua: ⁊ nō intrauit aliquod monaſteriū mo nialium: nec viroꝝ. Et tn̄ dicitur ibi ꝙ tale votuꝫ erat ſolenne. ⁊ dirimebat matrimoniū poſtea con tractum per talem mulierē. Poteſt reſponderi ex dictis panor. ibi. ꝙ ꝓmiſſio alicuius de ſubſtantia libus regule vnacum ſuſceptōe habitus religiōis inducit plenam ꝓfeſſionem: ⁊ obligat quo ad oīa ſubſtantialia: ꝓut fecit iſta mulier: que vt dictum eſt fecit votum continentie: ⁊ ꝓfeſſionē fecit ī ma nibus cuiuſdā fratris ſancti Aug. qui habuit mā datum ad hoc a ſuperiore. Al̓s nō potuiſſet iſtam mulierē incorporare religioni. vt in. c. potrectum. de regula. ⁊ ex tex. iuncta glo. infert Panor. ꝙ fe mina poteſt ꝓfiteri religionē maſculoꝝ in manibꝰ eorum ⁊ erit vere religioſa: lꝫ non intret monaſte rium monialiū: ſed moratur in domo olim ſua. et inquantū glo. ponderat ſuſceptōem habitus pro feſſoꝝ. Idem dic ſine ſuſceptōe habitus dūmodo Impedimētū. v. Fo. CXXVII. fecerit profeſſionem expreſſam. vt in. d. c. porrectū Sed ponderatur ſuſceptio habitus ad inducen dam profeſſionem tacitā: vt in. d. c. vnico. Quod autem dicitur: cum omni ſubſtantia ſua remane at ⁊cͣ. Glo. exponit.i. cum vſufructu ſue ſubſtan tie olim ante monachatū. vt de vſufructu illarum rerum victum ⁊ veſtitū haberet in vita ſua: ⁊ qͥc quid ſupererit deberet eſſe mōaſterij. ⁊ ſic iſta mu lier habebat adminiſtratōnem: nec hoc eſt contra ſubſtantiā monachatus: cum poſſit eſſe ſine pro prio ⁊ in obedientia ſuꝑioris. Hec panor. ⁊ idem Panor. innuit: ꝙ licet iſta mulier expreſſe tm̄ vo uerit caſtitatē: tamen tacite vouit votum pauꝑta tis ⁊ obedientie. An auteꝫ pactum quod fecit iſta mulier: vt ha beret bona ſua in adminiſtratōnem ſit licitum. d. An. dicit ꝙ non: quia videretur ſibi ex debito illā adminiſtratōem appropriare ⁊ ſic eſſet proprieta ria. Sed Panor. vbi ſupra ſuſtinēdo predicta di cit. ꝙ hoc poteſt procedere: non ex iure acquiſito illi monache: ſed ex pollicitatione obligante abba tem. Et dicit ꝙ hoc dictum eſt ſatis coloratum. de hac materia vide pulcra sͣ. Abbas. Quid reſpondendū cum perſona que fecit vo tum ſimplex querit an poſſit matrimoniū contra here? Reſpon. ẜm Ho. debꝫ reſponderi: ꝙ non. ⁊ ſi vltra querat dicens: quid ſi contraxero: nun quid tenebit matrimoniū: non debet reſpondere. Al̓s peccat: quia dat occaſionem peccandi morta liter ẜm Ho. Credo tamen ꝙ dicens: tibi non lꝫ cōtrahere: ⁊ ſi cōtrahas: lꝫ matrimoniū teneat: tn̄ peccabis mortaliter cōtrahendo: nō peccat ſaltem mortaliter. Mpedimentum. v. De cognatione carnali primo ſcienduꝫ ꝙ triplex eſt cognatio.ſ. carnalis: q̄ dicit̉ conſanguinitas. Spūalis: que dicit̉ compaterni tas. ⁊ legalis que dicit̉ adoptio. ¶ Quid eſt conſanguinitas. Rn̄. ẜm Ho. eſt vin culum perſonarum ab eodem ſtipite deſcenden tium: carnali propagine contractuꝫ. Stipitem di co illam perſonam a qua aliqui duxerunt originē. vnde ⁊ conſanguinei dicuntur quaſi de vno ſan guine procedentes. vnde ſpurij etiam conſangui neos habere dicuntur. Conſanguinitas autē ha bet tres lineas.i. ꝓcedit triplici ordine. Prima na qꝫ linea dicitur aſcendētium: vt pater: auus: ⁊ hu iuſmodi. Secunda deſcendentium. vt filius: ne pos. Tercia collateralium: vt fratres ⁊ fratrū filij. qui ⁊ patrueles dicuntur. ⁊ hec eadem intellige in feminis: vt in matre ⁊ auia: in filia ⁊ nepte: ⁊ dua bus ſororibꝰ: aut filijs earum qui dicunt̉ conſobri ni: quaſi cōſororini. Quid autem ſit linea cōſanguinitatis? Dic ẜm Hoſtien̄. ꝙ eſt ordinata collectio perſonarū con ſanguinitate cōiunctarū: ab eodem ſtipite deſcen dentium diuerſos gradus cōtinens: ⁊ eos a ſtipi te ẜm numeros diſtinguens. Quid eſt gradꝰ. Rn̄. ẜm Io. an. ē q̄dā hītudo diſtantiū ꝑſonaꝝ: qua cognoſcit̉ qͦta agnatōis vl̓

cognationis diſtantia: due ꝑſone inter ſe differūt. ⁊ dicunt̉ gradus ad ſimilitudinē graduum ſcala rum vel locoꝝ ꝓcliuiū: qꝛ ita gradimur de ꝓximo in ꝓximū. Qualiter cōputantur gradus? Rn̄. ẜm Dir. li. j. ẜm leges ⁊ ẜm canones: in linea aſcendenti ⁊ de ſcendēti: eodē modo cōputant̉ ẜm hanc regulam qꝛ quelibet ꝑſona addita ꝑſone facit gradū. xxxv. q. v. ad ſedem. Sic. Pone aliquem ꝓ trunco: qui non computatur. vtpote Ioachim: ⁊ tunc cōpu ta aſcendendo. pater ⁊ mater ioachim ſunt in pri mo gradu. Auus ⁊ auia in ſecundo. Proauus et proauia ī tercio. Abanus ⁊ abauia in quarto. In deſcendēti v̓o ſic cōputant̉. Filius ⁊ filia Ioachiꝫ ſunt in primo gradu ⁊cͣ. vel a ſtipite deſcendentes p̄ter ip̄m ſtipitem: quotus eſt numerus cōi parē te detracte: tottus eſt gradus. Stipes autem ẜm panor. in. c. fi. extra. e. demit̉: quia filius eſt ex ſan guine patris. vnde non ſit deſcēſus per duos gra dus: ſed tm̄ per vnum. Et ẜm Monal. cū vis ſci re de conſanguinitate aliquoꝝ quantū inter ſe dif ferant: recurre ad cōmune perſonā a qua traxerūt originem. vt Petrus generauit. S. ⁊. T. qui fue runt fratres. Ecce primus gradus. Si v̓o nō po teris ſcire quis fuerit pater eorum: dicas ſic. S. et T. fuerunt fratres. Hoc id̓o dico: quia fratres ſꝑ ſunt ponendi in primo gradu: vl̓ frater ⁊ ſoror: vl̓ due ſorores: ⁊ tunc procede. S. ⁊. T. fuerunt fra tres: qui faciunt primū gradū. S. genuit. A. Ecce ſecundus gradus. A. genuit. B. Ecce tercius. et ſic de alijs. Idem eſt dicendum de alio fratre. In tranſuerſali vero linea aliter cōputantur ẜm leges aliter ẜm canones. ẜm leges cōputantur ẜm hāc regulam: ꝙ perſone numerant̉ hinc inde a cōmu ni parente vel ſtipite deſcendentes: preter ip̄m ſti pitem. Quotus eſt numerus cōmuni parente de tracto: tottus eſt gradus. vnde ſi vna perſona di ſtat a cōmuni parente per quatuor perſonas: alia per tres: cōputato cōmuni parente: ſunt octo. De trahe ſtipitem remanent ſeptem. Sic ergo attinēt inter ſe gradu ſeptimo. Et hoc obtinet: ſiue equa liter diſtent: ſiue inequaliter. Ideo ẜm leges frater ⁊ ſoror ſunt in ſecundo gradu. Filij duoꝝ fratrum in quarto: ⁊ ſic d̓ alijs. Ratio diuerſitatis eſt: qua re tranſuerſales duplicantur ẜm leges: quia here ditates nequeunt deferri: niſi de vna perſona ad alteram. Iccirco curauit ſecularis imperator ſin gulis perſonis: ſingulos ꝑficere gradus. Sed qͥa nuptie ſine duabus perſonis nō poſſunt fieri. Iō ſacri canones duas perſonas in vno gradu cōſti tuerunt. d. c. ad ſedem. Qualiter autem fiat cōpu tatio ẜm canones. Rn̄. ẜm Dir. ꝙ in tranſuerſa libus lineis: ſi due perſone inueniuntur equaliter deſcendētes a cōmuni ſtipite: totto gradu attinēt inter ſe. Et ſic non diſtant gradu: ſed ſunt in eodē gradu. xxxv. q. v. parentele. ergo filij in eodē gra dū attinent ſibi: ⁊ filij duoꝝ fratrū ⁊ hmōi: qꝛ eqͣli ter deſcendunt. Si v̓o inequaliter deſcēdūt: quo to gradu remotior illorum diſtat a ſtipite cōmuni potto gradu attinent ſibi: ⁊ ſic remotior addit gra dum. vnde nō ſunt in eodē gradu: ſed diſtāt graImpedimentū. v. du ẜm regulam approbatam.ſ. quoto gradu re motior diſtat a ſtipite: totto differt ⁊ a quolibet de ſcendentiū ab eodem per aliam lineā. d. c. fi. Hu ius autem ratio eſt. quia ratio cōſanguinitatis in ter aliquos in linea tranſuerſali: ortum habet abij la que eſt ad ſtipitem. vnde ph̓s dicit. Omnis cō gnata amicicia dependere videtur ex paterna. Et ideo in linea tranſuerſali: vnus nō poteſt eſſe ꝓ pinquior alij ꝙͣ ſtipiti. Itē predicta regula ẜm do cto. habet intelligi ſolum vſqꝫ ad lineam equalita tis: quia poſt illam quelibet deſcendentiū perſona rum adijcit graduꝫ. vnde ꝓnepos alicuius: ſicut tercio gradu diſtat ab eo: ita ab omnibus deſcen dentibus ab eodem: vſqꝫ ad tercium graduꝫ: ſed plus diſtat ab illis qui tranſcendunt tercium gra dum. Aſten̄. tn̄ lib. viij. ti. xvij. limitat dictā regu lam per. cqd̓ dilectio. de conſan. ꝙ lꝫ gradus con ſanguinitatis cōputari debeat a remotiori: tamē ſi conſuetudo eſſet alicubi computari a propinqͥo ri: ſtandum eſt conſuetudini propter ſcandalum euitandum. ¶ Queritur: vſqꝫ ad quem gradum matrimoniū contrahi ꝓhibeatur? Rn̄. Dir. vbi sͣ. ẜm legē mo ſaicam..xiij. perſone ꝓhibentur tm̄ in lege diuina quarum alique ſibi in ſecundo gradu attinēt. vn̄ v̓. Nata ſoror neptis matertera fratris ⁊ vxor. Et patrui cōiunx mater priuigna nouerca. Uxoriſqꝫ ſoror: priuigni nata vtriuſqꝫ. Atqꝫ ſoror patris: cō iungi lege vetantur. Liquet igitur ꝙ ſecundꝰ gra dus eſt in nepte ⁊ in matertera. ⁊ in ſorore patris: que amita dicitur. Et cum illis papa nō poſſet di ſpenſare. intellige ſine magna cauſa. vt. jͣ. c. papa Et qd̓ dicitur ꝙ prohibetur de vxore fratris. In telligas ſi prolem habuit. Al̓s ẜm legem moſaicaꝫ duci debet ad ſemē eidem mortuo ſuſcitanduꝫ. vt extra de diuor. c. fi. Idem Ho. ⁊ Ber. extra de re ſti. ſpo. literas. Poſt v̓o fuit facta ꝓhibitio vſqꝫ ad ſeptimū gradū. d. c. ad ſedem. Sed hodie ꝓhibi tio coniugalis quartum gradum conſanguinita tis ⁊ affinitatis decetero non excedit. extra. e. non debet. Quid de aſcendentibus ⁊ deſcendentibꝰ: vide tur ꝙ in infinitum extendatur. ita ꝙ ẜm quoſdā Si adam viueret hodie non poſſet aliquam du cere ẜm Ho. ⁊ Io. an. Idem panor. in. o. c. nō dꝫ Et putat opinionē p̄dictam veriſſimā: cum textꝰ iuris ciuilis indiſtincte ꝓhibeat matrimoniuꝫ int̓ aſcendentes ⁊ deſcendentes. vt in. l. nuptie. ff. de ritu nup. Et hoc in infinitū. Et cum ius ciuile nō reperiatur expreſſe correctum: ⁊ ſit fundatū ſuper honeſtate maxima: nō debemus propter genera lem diſpoſitōem canonum dicere cōtrariū: hec tn̄ queſtio propter breuem hoīm vitam raro practi catur. Sed Goſ. ⁊ Dir. tenēt indiſtincte: ꝙ hodie tam in aſcendentibus ꝙͣ in deſcendentibꝰ: ⁊ colla teralibus quartum gradū non excedit prohibitio qͣꝫtum ad matrimoniū contrahendū. d. c. non de bet. quod loquitur generaliter ⁊ indiſtincte. Et ſic videtur ꝙ ius ciuile ſit correctum expreſſe per di ctum. c. ¶ Sed queritur: an hodie in quinto gradu ⁊ ſupͣ

ſit conſanguinitas. Rn̄. ẜm Goffre. ⁊ Po. ꝙͣ ſic. ꝙͣtū ad ius ſuccedendi. vſqꝫ ad decimū gradū le galem. d. c. ad ſedē circa principiū. de hoc dictū eſt ſupra Hereditas. Non obſtat qd̓ dicit̉ in. d. c. ad ſedē. in fi. ꝙ vltra ſeptimū gradū nō eſt ꝯſanguini tas. ⁊ hodie pōt dici vltra quartū. d. c. non debet. Rn̄dit Dir. ꝙ non eſt gradus impediens matri monium. Sed bene eſt gradus inducens ſucceſ ſionem. An aūt cōmittat̉ inceſtus in qͥnto gradu. Rn̄. ẜm Goff. ⁊ Ho. ꝙ nō. qꝛ ꝙ inceſtus cōmittatur. hoc nō ꝓcedit ex natura coitus. ſꝫ potius ex eccle ſie cōſtitutione: que ſtatuit certos gradus ⁊ conſti tuit in eis eſſe inceſtuoſum coitum. Sic et prohi bitio matrimonij non ex natura matrimonij. ſed ex conſtitutione ꝓcedit eccleſie. xxxv. queſtio.j. cū igitur. Quid ſi aliqͥs contraxit in qͣnto ⁊ qͣrto gradu. vel in ſcd̓o. ẜm ſtipites. Rn̄. ẜm Dir. valet matri monium. qꝛ tales attinent ſibi in qͥnto gradu ſiue diſtant qͥnto. lutritul Sed nunquid in qͣnto ⁊ pͥmo poſſit contrahi. Hoſti. dicit ꝙ nō extra eo. qd̓ dilectio. vbi ſibi be ne cauit lr̄a q̄ nō fecit mentionē de pͥmo gradu. immediate deſcendit a ſtipite. quia cum eo nullo modo pōt eſſe. ſꝫ de ſcd̓o ⁊ tercio. qꝛ illud concedit̉ ẜm regulā approbatā. extra e. c. fi. Ratio eſt. quia ſtipes ⁊ germani filij ſtipitis faciunt vnum ⁊ eun dem gradum. xxxv. q. iij.§. hac auctoritate. Sed Dir. vbi ſupra expreſſe tenet contrarium. Idem Goffre. Mpedimentum. vj. De cognatione ſpūali: que cōmunit̓ eſt cōpaternitas. Ubi ſciendū ꝙ cognatio ſpūalis ꝓuenit ex hoc. ꝙ qͥs confert ſacramentuꝫ baptiſmi ſeu cōfirmationis vel ſuſcipit. ſiue tenet illum: cui tale ſacr̄m confertur. Inter quas ꝑſonas cōtrahit̉ cognatio ſpūalis Rndeo ẜm Ri. in. iiij. di. xlij. ꝙ cognationis ſpiri tualis tres ſunt ſpēs.ſ. paternitas. cōpaternitas. ⁊ Iiui fraternitas. Prima contrahit̉ inter regenerantē ⁊ regeneratum. Et ſicut in generatione carnali duo ſunt.ſ. pater ⁊ mater. ſic in ſpūali. adminiſtrans ſa cramentū eſt pater. qꝛ ꝑſonā dei rep̄ſentat: tenen tes autē ſunt ſicut mater. qꝛ rep̄ſentant ꝑſonā ec cleſie. Et ita inter regeneratū ⁊ dantē ſacrm ꝯtra hitur paternitas ſpūalis. Similit̓ inter euꝫ ⁊ ip̄m tenentē. Si tn̄ ſacr̄m miniſtrans vel tenens bapti zati ſunt. aliter nō. quia omnium ſacramentoꝝ et cognationū ſpiritualium que ꝑ ſacramenta con trahuntur baptiſmus eſt fundamentum. ſed de hoc. jͣ. ¶ Compaternitas contrahit̉ inter regenerantē ⁊ generantē. tā em̄ ſacr̄m miniſtrans qͣꝫ tenētes effi ciunt̉ cōpatres vel cōmatres ꝑentū carnaliū illiꝰ qͥ regenerat̉. Et qn̄qꝫ tranſit ad vnū coniugū alio mediante. aliqn̄ nō. Si em̄ alter coniugū inter qͦs cōſummatū eſt mr̄imoniū ſuſcipit filiuꝫ alicuiꝰ de ſacro fonte vel tenet in ꝯfirmatione. alter cōiunx efficit̉ compater parentū carnalium regenerati. exͣ Impedimentū. vj. Fo. CXXVIII. eo. martinus. ¶ Fraternitas v̓o contrahit̉ inter regeneratum ⁊ carnales filios regenerātis. Et hoc ſiue hmōi filij nati ſint an̄ ꝯpaternitateꝫ. ſiue poſt. exͣ eo. tua. ſiue dicti filij ſint legittimi ſiue illegitimi. Secus ſi ado ptiui ẜm Inno. Int̓ has ꝑſonas ꝓhibet̉ mr̄imo nium. Inter alios nō ꝓhibet̉. quia iſtd̓ eſt edictū ꝓhibitoriū. ⁊ oēs qui nō excludunt̉: admittuntur Et hec cognatio impedit ⁊ dirimit matrimoniuꝫ poſt ꝯtractū. Et idē de ſacr̄o cōfirmationis. exͣ eo. nedum. lib̓. vj. vnde v̓. Dirimitur frater. compa ter. atqꝫ pater. In alijs autem ſacr̄is nulla ſpūalis cognatio contrahitur. extra eo. qͣꝫuis. li. vj. Per ca theciſmum v̓o contrahitur ſpiritualis cognatio. que tm̄ impedit matrimoniū contrahendum. ſed nō dirimit contractū. extra eo. per catheciſmum. li..vj. Quid ſi plures ſunt ſuſcipientes. ꝓhibetur ne fiat. de conſe. di. iiij. nō plures. Et ſimiliter in con firmatione. vt in. d. c. nō plures. Si tamē fiat: cuꝫ omnibꝰ ꝯtrahit̉ cognatio ſpūalis. Sed tamen iſti ſuſcipientes bene poſſunt ꝯtrahere inter ſe. vt po nit Inno. ⁊ Hoſti. An aūt ep̄s poſſit diſpenſare vt plures poſſint leuare de ſacro fonte. Glo. in. d. c. ꝙͣuis. facit ꝙ ſic que dicit. ꝙ ep̄i diſpenſant ꝯtra ius. vbi nō eſt eis ꝓhibitū. vt in. c. at ſi clerici. de iudi. Cum igit̉ nō reperiat̉ ꝓhibituꝫ. videt̉ ꝙ poſſit. hec Ge. in. d. c. qͣꝫuis. de hoc vide sͣ. Ep̄s. Si tn̄ ſunt plures: ſine licentia peccant. Sed Io. an. ⁊ Archi. putant ꝙ vbi cōſuetudo nō reſiſtit. ⁊ fortius ſi aſſiſtit. ꝙ illa ſit leuis culpa. Quid ſi quis baptizat ſeu tenet ad baptiſmum ꝓprium filiū. Rn̄. licet doc. in hoc ſint varij. videt̉ tamē ſic dicendū. ꝙ ſi vir vel mulier hoc fecit in ne ceſſitate ſeu ꝑ ignorantiā. aut ꝑ errorē. tunc poteſt exigere ⁊ reddere debitū. Si ſcienter. ſꝫ ex quadaꝫ ſimplicitate ignorando ius in talibꝰ: tunc etiā exi gere poteſt. vt videt̉ tenere Ber. in. c. ſi vir. eo ti. Si autē hoc fecit in fraudē ⁊ ex induſtria.ſ. inſidi ando matrimonio. vt ſic poſſet vxorē priuare de bito coniugali. tunc incurrit duo mala. Primo ꝙ nō poteſt exigere. Scd̓o ꝙ ſi ſuperuixerit: mortua vxore: ſine ſpe cōiugij remanere debet ⁊ de hoc eſt tex. in. c. de eo. xxx. q. j. ibi hac cauſa. vt diſcidiū fie ret coniugij. ⁊ ibi grauis pnīa inſidiatori iniunga tur. Si autē vterqꝫ fraudulentus fuerit ẜm Ho. neuter debet debitū exigere. nec neuter ſubtrahe re. quaſi dicat non debet quis eoꝝ exigere. Si ta men exigit. tenet̉ alter reddere debitū. Et hoc eſt mirabile dictū: ꝙ ille nō poſſit exigere ſine pecca to mortali. ⁊ tamē ſi exigit. alter tenet̉ reddere. di cit tamē Hoſtien̄. ꝙ ſi nō poteſt cōtinere. de licen tia eccleſie hoc eſt epiſcopi poteſt petere. cū etiā de licentia eius poſſet ꝯͣhere. de hoc ⁊ ſimilibꝰ vide. jͣ. Impedimentū. viij. Utrum ſpūalis cognatio tranſeat ad nepotes Rn̄. ꝙ non. quia nō habet gradus. Filia quippe mea ſpūalis. licet nō poſſit ꝯtrahere cuꝫ filio meo. poteſt tamē contrahere cū filio filij mei. Item pa ter poteſt cōtrahere cū filia ſpirituali filij. vt notat

Panor. extra eo. c. vtrum. quia cognatio ſpūalis deſcendit de patre in filiū. ſed nō aſcendit de filio in patrem. de hoc glo. in. c. j. e. ti. li. vj. Item pater ſpūalis licite poteſt ducere in vxorē carnalem ſoro rem filij ſui ſpūalis. ⁊ etiā filiā eius. Ac etiā vxorē filij ſpūalis. Et ex p̄dictis patet abrogatū eſſe: qd̓ dicit̉ in. c. poſt ſuſceptum. xxx. q. iij. vſqꝫ ibi quia le ges. Dicit̉ em̄ ibi. ꝙ qui ex cōpatre ⁊ comatre fue rint nati. mr̄imonio nō poſſunt cōiungi. qd̓ patet ex dictis eſſe falſum. Utrum vxor ⁊ vir ſimul leuare poſſint puerū de ſacro fonte. Rn̄. aſten̄. li. viij. ti. xviij. dicit. Int̓ patrē ⁊ matrē ſpūalem nulla cognatio ſpūalis con trahitur. ⁊ ideo vterqꝫ cōiunx puerū ſimul tenere nō impedit̉ de neceſſitate. ſꝫ ex quadaꝫ honeſtate. Quando v̓o vterqꝫ cōiunx ſimul tenet duplex co gnatio ſpūalis contrahit̉ in vtroqꝫ. vna directa factū ſuum. altera indirecta ꝑ factū alterius. Nec eſt hoc incōueniens. ſicut nec ꝙ vna mulier alicui cōſanguinea ſimul ⁊ affinis inueniat̉. ¶ Utrum aliquis ſucceſſiue poſſit habere in vxo res duas cōmatres. Rn̄ſio patet ex dictꝭ ſupra. ꝙ ſi pͥma tua vxor tenuit filiū alteriꝰ anteqͣꝫ tu miſce reris ei. poteris habere illam alterā. Si v̓o tenuit poſtꝙͣ a te fuit cognita. nō poteris ſecundā habe re. Eo ꝙ cōpater eius factus es. Si autē alia mu lier tenuit filiū vxoris tue: quē de alio viro habuit Illa mulier eſt cōmater vxoris tue. ſꝫ tua nō. Siue illa tenuerit anteꝙͣ inter vos eſſet carnalis copula ſiue poſt. Ideo poteſt illam habere. Et ſimiliter fi lius tuus: quē de alia genuiſti. ſi ab aliquo ſuſcipi atur: tunc ſuſcipiens eſt compater tuus: non autē vxoris tue. vnde ſi caſus tue mortis euenerit. ſuſci piens poſſet cōtrahere cū illa que fuerat tua vxor Ratio autē p̄dictoꝝ ẜm Ri. vbi ſupra eſt. quia et ſi ꝙͣtum ad contrahendū compaternitatē. coniu ges inter quos cōſummatū eſt matrimoniū com municent ſibi ſuas actiones. nō tamē ſuas paſſio nes. quia hoc induceret nimiū onus ⁊ ꝑiculoſum matrimonio. Et dicit̉ quis cōmunicare actiones ſuas. qn̄ ille tenet aliquā ꝑſonā. ⁊ hanc cōmunicat alteri cōiugum carnaliter cognito. Pati v̓o dicit̉: qn̄ eius filius ab alio tenet̉. vnde tenēs filiū vxorꝭ mee quē habuit ex alio viro: ē cōpater vxoris mee ⁊ nō meus. Idem econūerſo. vnde v̓. Que mihi: vel cuius mea natū fonte leuauit. Hec mea cōma ter fieri mea nō valet vxor. Si qua mee natū: non ex me fonte leuauit. Hanc poſt fata mee nō inde vetabor hr̄e. Ambos cōpatres facit actio: paſſio nunqͣꝫ. Quero: an huiuſmodi cognatio ſpūalis con trahatur cū concubina. Pone exempluꝫ. habens concubinā leuauit pueꝝ de ſacro fonte. nunquid concubina ſua efficiatur cōmater parentibꝰ bapti zati. ſicut dicimus in vxore. Rn̄. Panor. in. c. mar tinus. extra eo. de mente Archi. ⁊ Io. an. cōcludit ꝙ non. Et dicit ꝙ hec eſt communis opinio. ne iſta cognatio ſpiritualis: ad illicitum coitum ex tendatur. An autē iſta cognatio extendatur ad filiū illegi timum ipſius leuantis ſeu baptizantis. Docto. di Impedimentū. vj. cunt ꝙ ſic. vt refert Panor. vbi sͣ. Et videt̉ tex. in c. fi. extra eo. ¶ Utrum ille qui baptizauit aliquā: poſito ꝙ ſit laicus vel in minoribꝰ ordinibus: poſſit contrahe re cum illa. Rn̄. non. quia eſt eius filia ſpūalis. ex tra eo. nedum. li. vj. Similiter nec ille quē p̄ſbyter baptizauit. poteſt ducere filiam carnalem ipſius preſbyteri. extra eo. c. fi. nec filius p̄ſbyteri poteſt illam ducere: quā preſbyter ille baptizauit. Et idē de criſmante ſeu confirmante dicendum per pre dicta. ¶ Sed querit̉ de. q. notabili ⁊ qͦtidiana. Pone vt in p̄dicto caſu. laicus aliquē baptizauit in neceſſi tate vel mulier ſine aliqua ſolennitate. Poſtmodū p̄dicti putantes talem nō eſſe baptizatum iterato faciunt eum rebaptizari. Eadē queſtio fieri poſſet de expoſito quibis baptizatur: aut ignorant̓: aut ſcienter. an in iſta ſcd̓a rebaptizatione contrahat̉ huiuſmodi cognatio ſpiritualis. Reſpon. Sol̓. huius queſtionis dependet ex alia queſtione: vi delicet an huiuſmodi ſcd̓o baptizati vel cōfirma ti de nouo accipiant caractere. Et ſi ſic. tunc de no uo contraheret̉ cognatio ſpūalis. Al̓s ſecus. Na Tan. vt recitat glo. in.§. qd̓ v̓o. lxviij. diſ. dicit. q ſi milies quis ordinetur p̄ſbyter. tot p̄ſbyterales ordines recipit. Ideꝫ dicit de baptiſmo. Aliter em̄ quomodo fieret iniuria ſacramēto. vt de cōſe. diſ iiij. oſtendit̉. vel quomodo diceret̉ quis bis bapti zari. vt de cōſe. di. iiij. qui bis. ⁊. c. eos. Itē cum di catur. accedit verbū ad elementū ⁊ fit ſacramentū j. q. j. detrahe. ergo quotiens dicunt̉ verba illa. et apponitur elementū: ſit nouuꝫ ſacramentū. Sed glo. ibi tenet contrariū: dicens. ꝙ ibi non iteratur niſi vnctio exterior. Et hanc opinionem dicit glo ibi eſſe veriorem. Glo. tamē in. c. ij. de apoſta. vide tur tenere opinionem Tan. Pan. tamen ibi dicit Goff. tenere. ꝙ ex iteratione nō imprimit̉ nouus caracter. nec in veritate obfuſcatur primum ſacra mentum ſeu caracter iam impreſſus. Sꝫ obfuſca tio: ſeu iniuria fit quo ad animū facientis. quia qͣꝫ tum in ſe fuit intulit iniuriam ſacramento. Et te nendo iſtā opinionē que videt̉ verior. nulla cogna tio ſpūalis contraheret̉. al̓s ſecus. ¶ An autē lauantes criſma poſt confirmationē contrahant cognationē ſpūalem. Rn̄deo nō. Ex quo nō interfuerūt in actu confirmationis ⁊ con firmatus nō eſt leuatus ꝑ ipſos. ¶ Utrum filij duoꝝ compatrū poſſint matrimo nialiter cōpulari. Reſpondeo ſic. Siue ſint geniti ante compaternitatē: ſiue poſtea: excepta ſoluꝫ illa perſona. per quā compaternitas eſt cōtracta. que nunqͣꝫ poteſt copulari alicui filioꝝ ſui patris ſpiri tualis. xxx. q. iij. ſuper his. ⁊ extra eo. c. j. niſi cōſue tudo eccleſie que ſcandalum generaret. aliter ſe ha beret. vt. d. c. j. De hoc dictū eſt ſupra. Impedimē tum.j. Et nota ẜm Ri. vbi ſupra. ꝙ nō ſolum eſt attendenda cōſuetudo eccleſie ꝓprie. ſꝫ etiā metro politane vel aliaꝝ circūpoſitarū. Idem tenet glo. in. c. ſuꝑ eo. extra eo. ¶ Quid ſi quis poſt ſponſalia de futuro ⁊ iurata. tenet ad baptiſmū filiuꝫ ſponſe. An diſſoluantur

Impedimentū. vj. ſponſalia. Rn̄. ẜm Hoſti. ꝙ ſic. Sicut ⁊ propter affinitatē ſubſecutā. Idē Dir. Querit̉ de. q. notabili. Maritus poſt cognitio nem carnalem vxoris leuauit puerū de ſacrofonte Ita ꝙ vxor eſt effecta mater ſpūalis ipſius. Dein de moritur maritus. ⁊ illa tranſit ad ſecunda vo ta. Et ex ſecūdo marito habet filiaꝫ. An illa poſſit contrahere cum illo puero. Rn̄. Ge. in. c. nedum. eo. ti. li. vj. refert. d. An. tenuiſſe bononie cū de fa cto iſta queſtio ibi accidiſſet: ꝙ ſic. quia iſta ꝓhibi tio eſt exorbitans. ⁊ non reperit̉ exp̄ſſum. ſꝫ ſolum ꝓhibitio reperitur in cōiuge leuātis. inquantum vellet cōtrahere cū patre leuati vel parente. vnde nō debet addi iſte caſus ẜm eum. licet ſit eadē rō. quia ſufficit ꝙ non reperitur exp̄ſſum. nec reperit̉ iſte caſus expreſſus ꝑ ſcribentes. nec ꝑ ſummiſtas Sed Ge. dicit ſe tunc tenuiſſe oppoſitum. quia ſa tis eſt in iure expreſſum. ſaltē ſub regula generali videlicet ꝙ filij duoꝝ compatrū. per quoꝝ alterū deuentū eſt ad compaternitatē nō poſſunt cōtra here. vt extra eo. c. j. Sed negari non poteſt: quin illa fuerit filia carnalis matris ſpiritualis illius. ex quo erat mater ſpūalis mediante marito. Et ſuffi cit ꝙ caſus reperiat̉ in genere. licet nō reperiatur in ſpecie. hec Ge. Iſte caſus nō eſt totaliter certus Et ideo ante factu poſſet teneri opinio Ge. ſꝫ poſt factū opinio. d. An. Et hoc ꝑ regulā Ho. poſitā ſupra Impedimentū.j. Querit̉ de alia. q. quotidiana. Nunqͥd ꝑ pro curatorē poſſit cōtrahi cōpaternitas. Mar. doct. Io. an. vt refert Panormi. in. c. veniēs. extra eo. diſputādo tenuit ꝙ ſic. quia realiter quilibet actꝰ poteſt explicari per ꝓcuratorē: niſi expreſſe ſit pro uli vnda hibitum a iure. vt. l. j.§. vſus. ff. de ꝓcu. ⁊ in regu la poteſt quis. de reg. iurꝭ. in. vj. Sed nullibi hoc ſpecialiter ꝓhibetur. ergo ⁊cͣ. Io. an. in dicta regu la poteſt quis. in mercū dicit ꝙ nō. Et fundamen tum ſuū principale eſt ſuꝑ. c. de his. ⁊. c. ad limina. xxx. q. j. vbi videt̉ requiri actus corporalis. Idem tenet Archi. in. c. j. eo. ti. li. vj. Panor. aūt in dicto capitulo veniens. dicit ꝙ. d. p̄ceptor ſuus. d. Car tenuit opinionē Mar. Et ad iura allegata incon trarium. Rn̄dit ꝙ loquunt̉ qn̄ quis ꝑ ſe vult con trahere iſtam cognationeꝫ ſpūalem. Quo caſu nō ſufficit ſola p̄ſentia: niſi ſuſtentet pueꝝ: ſeu eū tan gat tempore ſacramēti. Et ꝯcludit Panor. ꝙ ante factum ſeruanda eſt opinio Io. an. vt nō admitta tur quis ꝑ ꝓcuratorē. ſed poſt factū placet ſibi opi nio contraria. Bal. autem in. l. poſt mortem. ff. de adop. tenet opinionē Io. an̄. Idem Bar. in. l. ga lus.§. forſitan. de li. ⁊ po. Et dat rationē quare hu iuſmodi compaternitas nō poſſit cōtrah: ꝑ ꝓcu ratorē. quā vide ſupra Adoptio. q̄ eſt ſingularis. Et facit ad multa. Sed p̄ſuppoſito. ꝙ nō poſſit contrahi per ꝓcu ima. vt de ratorem. nunqͥd ſaltē contrahat̉ cum ipſo ꝓcura tore. Panor. vbi ſupra refert Io. an. in dicta regu la: tenuiſſe ꝙ ſic. quia re ipſa. ipſe ꝓcurator inter uenit ⁊ licet nō intenderet ſe obligare. tamen mul tociens extra id qd̓ agitur naſcit̉ obligatio. vt in Iſi is qui. ff. cōmo. Contrariaꝫ opinionem tenuit Fo. CXXIX. Federi. conſilio. xv. Et iſtam opinionē putat Pa nor. veriorē. quia vbi nō eſt cōſenſus alterius. nō naſcitur obligatio. vt in. l. in omnibꝰ. ⁊ in. l. cōſen ſu. ff. de ac. ⁊ ob. Itē ibi deficit animus ⁊ intentio. que in huiuſmodi ſacramētis requirunt̉. vt in. c. ij. extra eo. Nec ob. iura allegata ꝑ Io. an. vt no tat Ge. in dicto capitulo nedum. quia dicta iura bene ꝓbant. ꝙ ſepe aliquid inducitur extra id qd̓ intendit̉. Sed illa loquunt̉ quando habebat ani mum obligandi ſe. ⁊ ſic nō deficit animus. licet er ror fuerit in materia. Hic autē defuit animꝰ ⁊ in tentio que requirunt̉ in huiuſmodi ſacramentis. vt dictū eſt. Ex quo poteſt inferri ꝙ ſi aliquis te net filium alterius. quē credebat eſſe filium vnius cum quo intendebat contrahere. ꝙ non contrahi tur compaternitas illius: cum ſit filiꝰ alterius. Et ita tenet Anch. Nunqͥd autē vniuerſitas poſſit cōtrahere iſtā compaternitatē. nā ſepe ciuitates cōſtituunt ſin dicos ad hos actꝰ. Panor. vbi ſupra refert Fede. in dicto cōſilio. xv. cōſuluiſſe ꝙ no. Nam nemo qͥ nō eſt baptizatꝰ poteſt alium tenere in baptiſmo. vt nota. in. c. baptiſmate. de cōſe. diſ. iiij. Sed vni uerſitas nō habet animā. ergo nō eſt capax huius cognationis ſpūalis. ꝓ hoc capituluꝫ romana.§. vniuerſitatē. ⁊. c. ſi ſententia. de ſen. ex. lib̓. vj. Sed Panor. credit poſſe attentari. vt ipſi conſtit nen tes ſindicuꝫ. efficiant̉ compatres. quia diſpoſitio cōcepta in vniuerſitate reſoluit̉ vt cōcernat ſingu los de vniuerſitate: ſi actus nō cadit in vniuerſita tem. vt res nō careat effectu. Iſte eſt textus nota bilis qui facit ad multa in dicto capitulo ſi ſenten tia. ⁊. c. nouerit. ⁊. c. grauem. de ſen. ex. vbi excom municantur ſinguli ſtatuentes contra libertatem eccleſiaſticam. licet ſtatuant nomine vniuerſita tis. Opinio tamen Federi. videtur verior per pre dicta. ¶ Quero an cōtrahatur compaternitas ſi leuans nō reſpondet. Archi. dicit ꝙ ſic. vt probat textus in dicto capitulo nedū. qui loquit̉ de ſuſcipienter vnde ponderat ſuſcipientē. nō reſponſionē. Ho. cōtra. Et dicit Io. an̄. ꝙ ꝓ Hoſti. facit. vt ſicut in baptizante requirit̉ verbum. ſic in leuātē: qui de pet reſpōdere. de cōſe. diſ. iiij. paruuli. Sed nec de bet annuere. ſꝫ debet dicere volo. Ita vt ſit emiſſa cautio. Ex hoc infert̉ ꝙ ſicut mutus nō poteſt ba ptizare. Ita nec puerum tenere. vt dicto capitulo paruuli. Nam reſpōſio ꝑtinet ad celebritatē ſacra menti. de cōſe. diſ. iiij. cū ꝓ paruulis. Sed Archi. dicit ꝙ Hug. intelligit illud verbū. celebritatē ꝓ ſolēnitate. non em̄ omnia que dicunt̉ vel fiunt in celebratione ſacramētoꝝ ſunt de ipſoꝝ ſubſtātia. Subſtantia autē baptiſmi eſt aqua ⁊ forma euan gelica.j. q. j. detrahe. Sed Ge. vbi ſupra reducit p̄ dictas opiniones ad cōcordiā dicēs. ꝙ aut leuans nihil reſpōdet verbo vel ſigno. ⁊ tunc ꝓcedit opi nio Hoſti. Aut nō rn̄det verbo ſed ſignis. ⁊ tunc ꝓcedit opinio Archi. ꝙ autē nutū vel ſignis dica tur quis loqui. facit de ſpon. cum apud. Multī ta men ſummiſte tenent. ꝙ reſponſio patrinoꝝ non ſit de ſubſtantia quo ad cōpaternitatē ꝯtrahendā y i

Similiter nec ſigna vel nutus. De tactu v̓o ſecus Dicunt em̄ ꝙ nō efficit̉ patrinꝰ niſi tangat puerū vel teneat dū baptizat̉. vel leuando de ſacro fonte vel tenendo ad ꝯfirmationē: licet nō rn̄deat. Quid autē: ſi teneat. ⁊ non rn̄deat cum alijs pa trinis. intendēs ꝑ hoc facere. ne cōpater efficiatur vt ſic poſſit cuꝫ minori peccato poſtea cognoſcere matre pueri vel eā ducere in vxorē. Iſta eſt alia qō a p̄cedentibꝰ. Dubiū facit. qꝛ vt dictuꝫ eſt in hmōi ſacr̄is ad hoc vt inducat̉ obligatio: requirit̉ animꝰ ⁊ intentio volentis ſe obligare. ſicut in baptizante ⁊ baptizato. Et hoc videt̉ voluiſſe Panor. in. c. ij exͣ eo. Qd̓ veꝝ dicit in tenente vel leuante. Secus tamē dicit in baptizante. Et de hoc videtur caſus ẜm eū in. c. fi. exͣ eo. vbi habet̉ de quodā ſacerdote qͥ ex debito officij baptizabat ⁊ nō habebat animū ꝯͣhendi iſtā cōpaternitatē. Et dicit panor. in. d. c. fi. ꝙ cōtrariū ibi decidit̉. Nā exquo fecit eū xp̄ia num: effectꝰ eſt pater illius ſpūalis. velit ergo no lit eius pater eſt. ſicut dicimꝰ in patre carnali. vbi cōſiderat̉ factū ⁊ non voluntas. Quid gͦ dicemus ad caſum noſtrū. Taſus videt̉ dubius. tamē ſum miſte vident̉ tenere. ꝙ talis efficit̉ cōpater. exquo ipſe tenet pueꝝ vel tangit. ⁊ facit ea q̄ agit vere pa trinus. licet nō intēdat eſſe patrinꝰ nec rn̄deat. ¶ Quid autē ſi leuans nō tangit pueꝝ. ſꝫ linteum quo eſt inuolutꝰ. an̄ ꝯtrahat ꝯpaternitatē. Archi. tenet ꝙ ſic ꝑ tex. in. c. qͣꝫuis. eo. ti. li. vj. qͥ dicit. acceſ ſerint. ⁊ ſic non requirit̉ tactus pueri. Idē Io. an. Et dicit hoc eſſe veꝝ: ſi in linteo tenet̉ puer dū ba ptizatur. Idē Ge. in. d. c. ꝙͣuis. Idē tenet Dir. q̄ etiā dicit. ꝙ ſi multi tenēt linteū circūquāqꝫ ⁊ puer ponit̉ in medio. Et ideo ſuſcipiunt eum in linteo. hoc ſufficit ẜm eum. Utrū aūt in pluribꝰ actibꝰ ſacr̄alibꝰ reqͥrant̉ di uerſi patrini. Rn̄. In catheciſmo. baptiſmo ⁊ con firmatione. vnus ⁊ idē patrinus eſſe poteſt ſi ne ceſſitas cogit. ſꝫ nō eſt conſuetudo romana qͥn po tius ꝑ plures actus ſinguli ſuſcipiant. de ꝯſe. diſt. iiij. In catheciſmo. Utrū religioſus poſſit fieri patrinus vel cōꝑa ter. Rn̄. ꝓhibitū eſt abbatibꝰ ⁊ monachis puerū de baptiſmo ſuſcipere. aut baptizare ⁊ hmōi. xvj. q. j. placuit. de ꝯſe. diſ. iiij. nō licet. Idē intelligēdū eſt de omnibus religioſis. Non em̄ licet religioſis cōmatres facere ꝓpter familiaritatē que ſolet inde ꝓuenire. Utrū ille qui nō eſt baptizatus poſſit aliquem ſuſcipere in baptiſmo. Rn̄. Tho. ⁊ Pe. et Ri. te nent ꝙ nō. qꝛ talis nō eſt membꝝ eccleſie. Et ideo ſine de facto: ſiue neceſſitate leuat vel tenet: ſeu etiā baptizat nō ꝯͣhit aliquā cognationē ſpūalem. ex qͦ nō eſt baptizatus. ⁊ baptiſmus eſt fundamētum hmōi cognationū ſpūalium. Glo. autē in. c. in ba ptiſmate. de ꝯſe. di. iiij. dicit. ꝙ baptizans ꝯͣhit cō paternitatē ſecus ſuſcipiens. Guil. autē de Land̓. in ſuo ſacr̄ali tenet totū oppoſitū glo. Dicit em̄ ꝙ baptizando nō cōtrahit̉ cōpaternitas: ſuſcipiēdo ſic. Et rō diuerſitatis eſt ẜm eū. quia qͥ miniſtrat. iura alterius.ſ. ſpūſſancti exercet: ⁊ parū ponit de ſuo. vt in. c. aliud. ⁊ in. c. cū tm̄. de cōſe. diſ. iiij. ⁊ in Impedimentū. vij. d. c. in baptiſmate. Sed qͥ ſuſcipit: multum de ſuo ponit. qꝛ vice ſua hoc facit. Et hanc opinionem vi detur tenere glo. in. c. j. xxx. q. j. que glo. cōiter ap probat̉ a doc. Et ideo dicit Archi. flo. ꝑ glo. illam. ꝙ ſi baptizatus teneat filiū non baptizati ſeu infi delis: ꝙ bene ꝯtrahit cōpaternitatē. Et ideo ſi iu deus baptizet̉. oritur cōpaternitas inter leuantes iudeū baptizatū ⁊ ꝑentes ⁊ etiā filios iudei bapti zati ⁊ filios leuātis. Et iō ſi pater infidelis veniat ad baptiſmū. nō pōt ꝯtrahere cū ea q̄ filiū ſuuꝫ in baptiſmo prius tenuit. An autē nō ꝯfirmatꝰ baptizando vel ſuſcipien do in baptiſmo vel tenēdo in ꝯfirmatōe: ꝯtrahat hmōi cognationē. Rn̄. ꝙ ſic. ſi eſt baptizatus. licꝫ male faciat. Mpedimentum. vij. II de cognatione legali q̄ ſit ꝑ adoptioneꝫ vbi ſciendū ꝙ ꝑ adoptionē ꝓueniunt tres ſpēs legalis cognationis. Prima eſt aſcendē tium ⁊ deſcendētiū: q̄ attendit̉ inter patrē adoptā tem ⁊ filiū ſeu filiaꝫ nepotē vel neptē ⁊ hmōi ado ptatos. Et hec indiſtincte impedit matrimoniū: qm̄ pr̄ adoptator nō pōt ꝯͣhere cuꝫ filia adoptiua: nepte ⁊ hmōi. xxx. q. iij. ita diligere. etiā poſt eman cipationē. Inſti. de nup.§. ergo. Scd̓a ſpēs ē col lateraliū.ſ. int̓ filiū meū naturalē ⁊ adoptiuuꝫ. Et hec īpedit mr̄imoniū qͣꝫdiu durat adoptio vel ſūt xiruūi um in eiuſdē patris ptāte. Ea v̓o ſoluta.ſ. morte pr̄is. vel emācipatione filij naturalis vel adoptini. nō impedit. ex eo. c. vnico. Si qͥs gͦ vult filiū ſuū natu ralem tradere in virū filie adoptiue: remediū eſt: vt emācipet filiā adoptiuā vel ecōuerſo. Ita dicit tex. in. c. ꝑ adoptionē. xxx. q. iij. Tercia ſpēs eſt qͣſi legalis affinitas int̓ patrē adoptantē ⁊ vxoreꝫ filij adoptiui. Et hec ꝓhibitio introducta eſt rōne re uerentie. Sil̓r int̓ filiū adoptiuū ⁊ vxorē pr̄is ado ptantis. Et hec iteꝝ omni tꝑe impedit mr̄imoniū qm̄ pr̄ adoptator nunqͣꝫ pōt ꝯͣhere cū illa: que fuit vxor filij adoptiui. etiā poſt emācipationē. ff. de ri. nup. l. adoptiuus. Sil̓r filiꝰ adoptiuus poſt mortē patris nō pōt ꝯͣhere cū vxore patris adoptantis. vt. d. l. adoptiuus. etiā ſi ante mortē fuiſſet eman cipatus. vt ibi. Pone. Aliqͥs corā vicinis ſeu honeſtis viris re cipit aliquē in filiū. nunqͥd ex iſta adoptōne impe diatur mr̄imoniū. Et nunqͥd filiꝰ acqͥrat iura legi time adoptati. Rn̄. panor. in. d. c. vnico. de mēte Ho. dicit ꝙ nō. qm̄ non ſeruata forma: corruit ex toto ipſe actus. Debet em̄ adoptio fieri coram ma giſtratu ⁊cͣ. Quero nunqͥd p̄ſbyter poſſit legittime adopta re. Rn̄. panor. vbi sͣ. de mēte Hoſtiē. ſentit ꝙ ſic. Nec ob. inſti. de adop.§. Sed ⁊ illud. qꝛ loquit̉ in caſtratis ⁊ in ſpādonibꝰ. qͥ naturalit̓ generare non pn̄t. vnde ſicut nō pn̄t hr̄e filios naturales: ita nec adoptiuos. qꝛ iſta cognatio legalis eſt inducta ad inſtar carnalis. vn̄ imitat̉ naturā inqͣtū pōt. hinc eſt ꝙ niſi qͥs p̄cedat adoptatū. xviij. ānis.i. in ple na pubertate: non valet adoptio. vt dicta inſti.§. minorē. Sacerdos v̓o de facto generare pōt ⁊ na

Impedimentū. viij. turaliter. vide tn̄ ad p̄dicta qd̓ notat Aſten̄. li. viij ti. xix. de mēte Ho. ꝙ ille qͥ nō pōt generare ꝓpter defectū nature nō pōt adoptare. Secꝰ ſi nō poſſet generare ꝓpt̓ aliqd̓ accidēs ſuꝑueniēs. vn̄ caſtratꝰ .i. caſte natꝰ.i. naturalit̓ frigidus nō p̄t adoptare. Sed ſpado qͥ cū gladio teſticulos amiſit. pōt. Qd̓ eſt notandū. ⁊ declarat p̄cedentia. Utꝝ cognatio legalis trāſeat ad nepotē.i. filiū. filij adoptiui. Rn̄. Aſten̄. vbi sͣ. ꝙ ſic.ſ. ꝓpt̓ coha bitationē. Nec tn̄ ꝓpt̓ hoc hmōi cognatio hꝫ gͣdꝰ. qꝛ in eodē gradu attinet pr̄ filio ⁊ nepoti. Utꝝ adoptiuus qͥ nō trāſit in ptātē adoptātis poſſit ꝯͣhere cū filia naturali legitima pr̄is adoptā tis. Rn̄. Aſten̄. vbi sͣ. dicit Hu. tenere. xxx. q. iij. in pͥncipio. ꝙ adoptio q̄ nō eſt arrogatio. nō impe dit mr̄imoniū int̓ filios. Inno. etiaꝫ videt̉ in hoc ꝯſentire. Arrogatio v̓o īpedit dū durat. ſꝫ ea ſolu ta nō impedit. Sꝫ Panor. vbi sͣ. dicit. ꝙ cōit̓ doc. ⁊ Spe. eo. ti. tenēt ꝙ nō. Et ꝯcludit panor. ꝙ int̓ filios naturales adoptātis ⁊ adoptatā nō pōt cō ſiſtere mr̄imoniū. qͣꝫqͣꝫ adoptata nō trāſierit in po teſtatē adoptātis. qꝛ nihilominꝰ filia ē durante illa adoptōe. Hoc etiā tenet glo. in. d. c. vnico. qd̓ in diſtincte loqͥt̉ de adoptōe: nō diſtinguēdo int̓ ar rogatū ⁊ adoptatū. Itē qꝛ etſi nō tranſeat talis in ptātē adoptātꝭ. acqͥrūt̉ tn̄ ei q̄dā iura ex adoptōe q̄ diſſoluunt̉ ꝑ emācipationē. C. de adop. l. pe. Utꝝ filiꝰ alicuiꝰ natural̓ ⁊ legitimꝰ ꝯͣhere poſſit cū filia mulieris arrogate a ſuo pr̄e. Rn̄dit aſten̄. vbi sͣ. ꝙ ſic. Cū em̄ ml̓r neminē hēat in ptāte ſua. filia filie arrogate trāſire nō p̄t in ptātē arrogātis. Et iō nulla cognatio orta ē int̓ ip̄m ⁊ illā ex arroga tione mr̄is ſue. ff. de adop. l. ſi pr̄. Nō poſſet tn̄ tal̓ ꝯͣhere cū filia viri arrogati a ſuo pr̄e. ſi habebat eā in ptāte ſua qn̄ fuit arrogatus. Idē Ho. ¶ Utꝝ filij adoptiui poſſint ꝯͣhere int̓ ſe. Rn̄dit Aſten̄. vbi sͣ. ꝙ ſic. ſicut notat Hu. xxx. q. iij. Ita. Sicut ⁊ ſpūales filij alicuiꝰ int̓ ſe ꝯͣhere pn̄t. ⁊ etiā ſpūales cuꝫ adoptiuis. ꝑ glo. in. d. c. vnico. qꝛ hoc nō inuenit̉ ꝓhibitū. Scd̓m v̓o Ho. diſtinguēdū eſt int̓ arrogatos ⁊ adoptatos ꝓprie dictos. Nam int̓ oēs illos qͥ ſunt in ptāte adoptātis ꝓhibentur nuptie celebrari vſqꝫ ad gradū ꝑ legē ꝓhibitū. Et tpatus viii iō int̓ duos arrogatos ab eodē nō pōt ꝯͣhi matri moniū. ſꝫ int̓ duos adoptiuos filios eiuſdē patris adoptātis pōt cōtrahi. Ber. tn̄. ⁊ Pir. vident̉ te nere indiſtincte primā opinionē. datur mrinar Quid ſi adoptiuus durāte adoptōe ꝯͣhat ma trimoniū cū filia legitima adoptātis. nunqͥd ma trimoniū ſoluet̉. Rn̄. qͥdā dicūt ꝙ nō. eo ꝙ impe dimētū eſt tꝑale. vt notat glo. in. d. c. vnico. Et hꝰ opi. eſt Inno. vt refert panor. in. d. c. vnico. Sed ip̄e tenet opinionē ꝯͣriā. quā dicit ſeqͥ cōiter doc. ⁊ Spe. Nec ob. ꝙ impedimētū ſit tꝑale. qꝛ lꝫ illud īpedimentū ſit tꝑale ẜm ſe. inducit tn̄ ꝑpetuū effe ctū. Et ponit̉ exēpluꝫ in glo. in. d. c. vnico.ſ. ꝙ iſte nō pōt hodie ꝯtrahere cū hac cōiugata: cras viro mortuo poterit cōtrahere cum ea. Utꝝ filiꝰ adoptiuus ꝯͣhere poſſit cū filia illegi tima pr̄is adoptiui. Rn̄. panor. vbi sͣ. dicit ꝙ nō. vt qͣꝫadmodū filius illegitimꝰ nō pōt ꝯͣhere cū ſo rore carnali legitima vel cuꝫ alia ꝯſanguinea. Ita Fo. CXXX. nec cū filia adoptiua. ſicut nec etiā cuꝫ filia ſpūali. Sꝫ Aſten̄. tꝫ ꝯͣriū. ex eo ꝙ filiꝰ illegitimꝰ non eſt in ptāte pr̄is. ⁊ iō pōt copulari filie adoptiue patris. Cōcor. ho. Inno. Ri. ⁊ v̓v̓. ⁊ hec vr̄ cōior opinio. ¶ Utꝝ int̓ matrē adoptātē. ⁊ patrē adoptati: ſiue matrē. aliqͣ cogͣtio ꝯͣhat̉. Rn̄. ẜm Tho. ⁊ pe. nulla De maͣ adoptōis ⁊ arrogatōis videsͣ. Adoptio. Mpedimentuꝫ. viij. De īpedimēto crimīs. Sciendū ꝙ q̄dā crimina īpediūt mr̄imoniū ꝯͣhendū. ſꝫ nō dirimūt ꝯͣctū. ⁊ ſunt ſeptē. Primū ē inceſtꝰ. ex de eo qͥ co. ꝯſan. c. j. Scd̓m ē de illo qͥ int̓fecit ꝓpriā vxorē. xxxiij. q. ij. admonere. ⁊. c. int̓fectores. Ter ciū qn̄ qͥs rapuit ſpōſaꝫ alteriꝰ. xxvij. q. ij. ſtatutū. Quartū qn̄ qͥs inſidiādo mr̄imonio ꝓpriū filiū de ſacro fonte ſuſcepit. vt poſſet vxorē pͥuare debito ꝯiugali. xxx. q. j. de eo. de hoc dictū eſt sͣ. Impedi mentū. vj. Quintū qn̄ qͥs int̓fecit ſacerdotē. exͣ de pe. ⁊ remi. qͥ p̄ſbyteꝝ. ⁊ ibi panor. in verbo ꝯuictꝰ. dicit ẜm vnā expoſitionē: ꝙ iut̓ficiēs ſacerdotē nō impedit̉ ꝯͣhere. niſi pͥus ſit ꝯuictꝰ in foro ꝯtētioſo. Sextū eſt ſolennit̓ penitēs. xxxiij. q. ij. de his. ⁊. c. antiqͥ. Septimū cū qͥs monialē ſcient̓ in vxorē ac cepit. xxvij. q. j. hi v̓o. Si tn̄ timeret̉ de incōtinen tia. dꝫ eis ep̄s ꝯcedere licētiā nubēdi. Tn̄ ẜm v̓ v̓. ſufficit licētia ꝓprij ſacerdotis. Immo de ꝯſuetu dine nō ſeruat̉ iſte rigor petendi licētiā. Idē mo nal. Archi. tn̄ flo. ⁊ Pe. de pal̓. in. iiij. ponunt p̄di ctam opinionē. ſꝫ magis declināt in hāc. videlicet ꝙ ſine diſpēſatōe nō lꝫ inuoluto aliqͦ dictoꝝ crimi nū ꝯͣhere vel debitū petere: niſi ep̄s diſpēſet. Nec valet ꝯſuetudo in ꝯͣriū: niſi conſtaret ꝙ ep̄i longo tꝑe hoc ſciētes diſſimularēt. Al̓s ꝯͣriū faciētes pec cant mortalit̓. Et de his ſeptē extāt v̓. Preſbyteꝝ. vxorēqꝫ necans. natiqꝫ patrinꝰ. Inceſtus. raptor. ſolennis nō ſociant̉. Que ſunt crimīa q̄ dirimūt mr̄imoniū iā ꝯͣctū Rn̄. ſolum duo. Primū ſi vxor fuit machinata in mortē alteriꝰ cōiugis. vt ipſiꝰ efficiat̉ vxor. ⁊ cū effe ctu occiderit virū vel econuerſo. Scd̓m ſi viuente vxore dederit fidē alteri vt illam duceret. mortua vxore vel ecōuerſo. Sꝫ ꝓ declaratōe p̄dictoꝝ Pa nor. in. c. j. de eo qui du. in ma. dicit. ꝙ iura vario mō loquunt̉. Sꝫ ꝯcludēdo veritatē dicit. ꝙ aut ſo lūmodo p̄ceſſit adulteriū ⁊ nō impedit̉ mr̄imoniū ſequēs. vn̄ alio nō interueniēte. qͥs pōt ducere in vxorē illā. quā pͥus polluit in adulterio. vt eſt tex. in. c. ſignificaſti. de eo qͥ duxit in ma. Aut qͥs ꝯͣxit cū muliere. ſuꝑſtite pͥma vxore. nec ad alia fuit ꝓ ceſſum ⁊ ſolus ꝯͣctus mr̄imonij nō impedit matri moniū ꝯͣhi mortua vxore. Et idē eſſet ſi nō ꝯͣxiſſet de pn̄ti. ſꝫ dediſſet fidē de ꝯͣhendo poſt mortē ꝯiu gis. vt ē tex. in. c. fi. de eo qͥ du. in ma. Aut cū ꝯͣctu mr̄imonij fuit mixtū adulteriū. Et tūc. aut fuit cū ignorāte. ⁊ tūc pōt int̓ eos eē mr̄imoniū pꝰ mortē ꝯiugis. vt ē caſus in. d. c. j. Et ītellige hoc qn̄ ſuꝑ inducta toto tꝑe ante morteꝫ vxoris pͥme ignora uit. Si aūt cerciorata de vita pͥme ꝯiugis ꝑmiſit ſe cognoſci ab illo. non pn̄t āplius eū hr̄e in maritū. Ad hoc. d. c. fi. Et ſequunt̉ doc. in. d. c. j. Idē ꝑ oīa y iij

dicendū eſt qn̄ p̄ceſſit fides de ducendo ſcd̓am ſe quuto adulterio. Quo v̓o ad machinationē: doc. varie ſentiūt. Sꝫ panor. placet opinio Io. an. quā ponit in. c. fi. de ꝯuer. infi. ꝙ aut int̓ceſſit in mortē machinatio vtriuſqꝫ. Et tūc nō reqͥrit̉ adulteriuꝫ: vt pꝫ ꝑ illū tex. Aut ſolū int̓ceſſit machinatio vni puta. qꝛ maritꝰ int̓fecit vxorē ſuā: vt ducēt Bertā in vxorē. Et tūc reqͥrit̉ adulteriū p̄cedēs ad impe diendū ⁊ dirimendū tale mr̄imoniū ꝯͣctū. Si aūt nō int̓ceſſit pͥus adulteriū. lꝫ impediat̉ mr̄imoniū ꝯͣhi. nō tn̄ dirimit̉ ꝯͣctū. hec Panor. in. d. c. j. Sed pone ꝙ adulter dedit nudā ꝓmiſſionem adultere de ꝯͣhendo pꝰ mortē mariti. nunqͥd mor tuo eiꝰ marito tenebit mr̄imoniū int̓ eos. Quidaꝫ dicūt ꝙ ſic. vt refert Ri. in. iiij. diſ. xxxv. qꝛ cū ꝓhi bitoriū ſit edictū de mr̄imonio ꝯͣhendo. qͣcūqꝫ nō ꝓhibet̉. ꝑ ꝯn̄tiā admittit̉. Nō aūt inuenit̉ in iure ꝓhibitu adulteꝝ ꝯͣhere cū adultera pꝰ mortē ma riti: niſi viuēte marito fidē dederit vel iuramentū fecerit de ꝯͣhendo vel niſi alter eoꝝ in mortē mari ti ad hoc fuerit machinatꝰ. Alij dicūt ꝯͣriū. qꝛ illd̓ idē ꝑiculū videt̉ cauſari ex tali nuda ꝓmiſſione cū adulterio. ꝓ quo fuit ꝓhibitio facta. Eſto ꝙ P. ſollicitat Ber. At illa ꝯſentiat ſibi: tali pacto: ꝙ ipſe ꝑ fidē ꝓmittat. Martine ipſius Berte ꝯſanguinee: ꝙ poſt mortē viri eiꝰ accipiet ī vxorē illā: de qͣ cōſulet ei Martina: intēdēs ⁊ ꝓba biliter credens ꝙ Martina ei conſulet de ipſamet Berta: cui Pe. ꝯſentit. ⁊ poſtea ꝑficiēs illud qd̓ ꝓ miſit: Bertā: de ꝯſilio martine pꝰ mortē viri Ber te: in vxorē accipit. Modo q̄rit̉. Utꝝ illud matri moniū teneat. Rn̄dit Aſten̄. ꝙ nō: qꝛ berta ſciēs ꝙ ille ſi daret ſibi fidē poſtea nō poſſet eam hr̄e in vxorē: fraudulent fecit illā ꝑſuaſionē. Et fraus dꝫ nemini pr̄ocinari. Si tn̄ Berta p̄dictā ꝓmiſſione ꝓcuraſſet: nō intēdēs ſupradictā fraudē. ſꝫ potius ꝙ De. vtiliorē ⁊ honorabiliorē vxoreꝫ hr̄et. Si de ꝯſilio Martine vxorē acciꝑet. ⁊ ꝙ accipiēdo vxorē de ꝯſilio martine pꝰ morte viri ſui. ſibi ſolacioſior eſſet: mr̄imoniū int̓ eā ⁊ pe. ꝯͣctū teneret. Idē Ri. Pone ꝙ viuēte legitima ꝯiuge: qͥs dedit fidem ſcd̓e ⁊ eā nō cognouit. Demū mortua ꝯiuge non illā cui fidē dedit. ſꝫ aliā duxit in vxorē. Et ꝯſtante illo ſcd̓o mr̄imonio: cognouit illā cui pͥmo fidē de derat. Nunqͥd mortua ſcd̓a vxore poſſit ꝯͣhere cū illa cui fidē dedit. ꝯſtāte pͥmo mr̄imonio legitimo ⁊ cognouit eā ꝯſtante ſcd̓o. Rn̄. panor. in. c. ſi qͥs. exͣ de eo qͥ du. in mr̄imoniū. refert Io. an. ibi tene re ꝙ nō. qꝛ veꝝ eſt dicē ẜm eū ꝙ ꝯſtāte mr̄imonio legitimo dedit illi fidē ⁊ eā cognouit. vn̄ ſcd̓m ma trimoniū nō hꝫ remouere īpedimentū. facit. l. ſin gularia. ff. ſi cer. pe. Sꝫ Cal. tenet ꝯͣriū. cuiꝰ opi. pa nor. putat veriorē. qꝛ ꝯͣhendo cū ſcd̓a. vr̄ receſſiſſe a fide illi data ⁊ ꝑ ꝯn̄s nūc reꝑit̉ ſolū adulteriū. qd̓ nō hꝫ īpedire mr̄ioniū. vt in. d. c. ſignificaſti. Itē iura induxer̄t īpedimētū. ne ꝓpt̓ ſpem ꝯͣhendi ma trimoniū inducat̉ machinatio in mortē alterius. q̄ rō hic ceſſat. exquo mortua pͥma noluit cōtrahē cū illa cui fidem dederat. ¶ Quid ſi qͥs occidit maritū adultere. non aīo: vt vxorē illiꝰ habeat. ſꝫ in bello vel caſu vel odio. Rn̄. nō dirimet̉ mr̄imoniū ꝯͣctū. niſi ad hoc int̓fecerit: vt eā duceret. exͣ de ꝯuerſi. infi. c. laudabilem. Impedimentū. viij. Sꝫ qͥd ſi qͥs p̄cepit. mādauit vel cōſuluit int̓fici ⁊ int̓fectꝰ ē. Rn̄. ẜm v̓v̓. ⁊ Hu. Idē eſt ac ſi int̓fe ciſſet. Sꝫ ſi nō mādauit nec ꝯſuluit. ſꝫ poſtꝙͣ fuit interfectꝰ ratū habuerit: dicendū ꝙ lꝫ al̓s in male ficijs ratihabitio retrotrahat̉. tn̄ nō ꝓpter hoc diri mitur matrimoniū ſequens. Idē La. ⁊ Ber. de hoc vide pulcre sͣ. c. Excōmunicator. Sꝫ qͥd ſi aliqͣ ꝯͣxit cū aliqͦ quē credebat libeꝝ et ſolutū. ⁊ mortua vxore pͥma cognoſcit ſcd̓aꝫ inſciā de pͥma vxorē. nūqͥd ratificat̉ mr̄imoniū. Rn̄dit Ber. Inno. ⁊ Ho. ꝙ nō. qꝛ lꝫ iſta credēt eū libeꝝ tn̄ ligatꝰ erat. Et ī pͥmo ꝯſenſu qͥ nullꝰ fuit. ītelligit̉ ꝑdurare. Sil̓em caſum hēs sͣ. Impedimentū. iij. Quid ſi ab initio fuit ignorās. poſtea pͥma viuē te fuit certificata. Rn̄. ẜm Ho. nō debet pati ꝙ a viro cognoſcatur. ¶ Quid ſi mortua pͥma: anteqͣꝫ ſcd̓am cognouit: ducat terciā. Rn̄. ẜm Goſ. ⁊ Ho. ꝙ dꝫ cū t̓cia re manere: qͣꝫuis poſtea coguoſcat ſcd̓am. exͣ de eo qͥ du. in ma. c. veniēs. Nullꝰ em̄ fuit ꝯſenſus habitꝰ cū ſcd̓a: legitima viuēte. Et ſic nō pōt impedire cō ſenſum tercie. hec Dir. Quid ſi terciā ducit: cū iā cognouiſſet ſcd̓am pꝰ mortē pͥme. Rn̄. ẜm Hoſt. ꝙ cū ipſa ſcd̓a ignoret mortē ⁊ mr̄imoniū pͥme: cuꝫ tercia remanebit. ar. de cōiū. ſer. c. ꝓpoſuit. Idē Dir. Quid ſi ſcd̓a mulier agat ꝯͣ viꝝ. Et durāte iudi cio ꝯͣhit cū alia. Rn̄. ẜm Aſten̄. ꝙ tercia erit vxor. ſi aliud impedimentū nō ſubſit. qꝛ ſcd̓a nō cenſet̉ vxor. niſi ex nouo conſenſu. d. c. veniens. Quid ſi cū. x. inſcijs ꝯͣhat: pͥore viuēte. Rn̄. ẜm Ho. ꝙ pͥma vxore legitīa mortua ⁊ ignorātia du rante: poterit gratificare cui voluerit. qꝛ quācūqꝫ certificatā de morte pͥoris. pͥmo cogͦuerit pꝰ mortē legitime: illā tenebit. d. c. veniēs. Idem Dir. Sed qͣliter intelligit̉ inſcia. Rn̄. ẜm Ho. qn̄ hꝫ iuſtā cām ignorādi. vt qꝛ vir de remotꝭ veniēs aſſe rebat ſe nō hr̄e vxorē. ex de ſpon. cū in apoſtolica. Ideo aūt inſcia nō cōmittit adulteriū. qꝛ nō com mittitur ſine dolo. ff. de adul. l. pe. Utꝝ vxor adulterās de licētia viri: n̄ tn̄ ab eo co acta. poſſit ab eo qͦ ad thoꝝ ⁊ cohitationē dimitti. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xxv. ꝙ vxor adulterans de licētia māriti. ſi ab eo nō cōpellit̉. nec ꝑ metū. neqꝫ alio mō. ꝓpt̓ tale adulteriū: pōt qͣꝫtū ad cohītatōeꝫ ⁊ thoꝝ a viro ꝑ iudiciū eccleſie dimitti. ar. exͣ de eo qͥ cogno. ꝯſan. vxo. ſue. c. diſcretionē. vbi dr̄ ꝙ vir vxori adulteriū nō p̄t obijcē: qͥ eā adulterādā tra didit. p̄ſertim īuitā. ꝑ hoc em̄ ꝙ dicit. p̄ſertim īui tā. vr̄ dare intelligi. ꝙ ſi ad hoc non fuiſſet tradita īuita. ꝙ vir illud adulteriū ſibi obijcē poſſet. Sꝫ ꝯͣ Ri. exp̄ſſe ē panor. in. d. c. diſcretionē. vbi dicit. ꝙ ibi ē caſus aꝑtus. ꝙ maritꝰ nō p̄t exori obijcē adul teriū. ſi ipſe fuit cā adulterij. lꝫ vxor fuerit ſponta nea. Nā dictio p̄ſertim ꝓprie ſumpta. ponit idē in caſu ꝯͣrio. vt noͣ. in. c. auditis. de elec. ⁊ in. c. qm̄. vt lit. nō ꝯte. Et dat panor. exēplū de qͦdā egrotante ad cuiꝰ p̄ces vxor ꝯcubuit cū medico. Et cōcludit ꝙ talis nō pōt vxori adulteriū obijce̓. exqͦ ipſe fuit cā. Ide̓ tꝫ Io. an̄. Addit tn̄ Panor. ꝙ aut vir fuit cā īmediata iſtiꝰ adulterij mulierꝭ. ⁊ tūc nō p̄t ſibi obijcē adulteriū. Aut fuit cā mediata. puta. quia vxor deſerta a viro ꝯmiſit adulteriū. ⁊ tūc nō ſuffi

Impedimentū. ix. cit ſola occaſio. qꝛ eſt nimis remota. Vtꝝ vxor poſſit petē debitū a marito qͥ eā tra didit adulterandam ꝯſanguineo mariti. Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ aut illa ml̓r fuit a ꝯſanguineo mariti cognita ꝑ coactionē abſolutā. Et ſic nullū factū ē p̄iudiciū ml̓ieri. d. c. diſcretōꝫ. vbi hr̄ ꝙ ſine culpa ſua non dꝫ ſuo iure pͥuari. Aut ꝑ coactionē q̄ eſt ꝑ mētū cadentē in ꝯſtantē viꝝ. tūc mortal̓r peccauit ⁊ inceſtū ꝯmiſit. Credo tn̄ ꝙ ī deteſtōnē: iniqͥtatꝭ viri. mulieri nō ē int̓dictū a viro debitū petē. ⁊ vir petēti tenet̉ reddere. Si aūt nō fuit inducta: niſi ꝑ leuē mētū. credo ꝙ nō ē ſibi licitū debitū petē. Si vir petat. n̄ tenet̉ r̄dde̓. qꝛ p̄t ei illd̓ adulteriū obijcē Utꝝ aūt vir poſſit ab vxore p̄dicta petē debitū Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ nō. ꝓpt̓ ꝯͣctā affinitatē inter ip̄m ⁊ vxorē. de ſua volūtate ⁊ p̄cepto. Et ipſo ad hoc eā cogēte. vn̄ nō minꝰ vr̄ ſibi p̄iudicare illa af finitas ꝙͣ ſi cōcubuiſſet cū ꝯſanguinea vxoris ſue. qꝛ nec hoc faciēdo. tātū p̄iudiciū vxori feciſſꝫ qͣntū ſibi fec̄ ip̄aꝫ īuitā ꝓpͥo ꝯſāguīeo adulterādā tͣdēdo An aūt vxor poſſit denegare marito inceſtuoſo petenti debitū. Rn̄. panor. in. c. trāſmiſſe. de eo q co. ꝯſan. vxo. refert Ho. dicē̓ ꝙ ſic. freta aucͣte dn̄i xxxij. q. j. c. dixit. Dicit tn̄ ꝙ ſi vxor ſemel petit de bitu: tenet̉ poſtea reddē qͣſi videat̉ recōciliatio fa cta. Sꝫ. d. An. ⁊. d. Car. tenēt oppoſitū. Et meliꝰ ẜm panor. nā in calu iſto nō pͥuat̉ exactōne debiti cōtēplatōe vxoris ſꝫ ꝓpt̓ attrocitatē delicti. Iō nō pōt ſibi hāc penā remittē. nec etiā exigendo debi tum videt̉ ſibi velle remittere. An aūt inceſtꝰ cū ꝯſanguinea vxoris impediat mr̄imoniū. Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ talis inceſtꝰ non ſoluit vinculuꝫ mr̄imonij. tn̄ inceſtuoſus amittit ius petēdi debitū ab vxorē: attinēte illi cū qͣ ꝯmiſit inceſtū. exͣ de eo qͥ co. ꝯſan. c. j. Et etiā ab vxore nō attinēte illi. cū qͣ cōmiſit inceſtū. d. c. trāſmiſſe. Te net̉ tn̄ reddē debitū. Poſt mortē tn̄ vxoris nō licꝫ ſibi aliud mr̄imoniū ꝯͣhere. d. c. j. ⁊. d. c. trāſmiſſe. Diſpēſat̉ tn̄ cū eis. ſi eſſent iuuenes. Et ſi dicat̉ cū maius pctm̄ ſit cognoſce̓ ꝯſanguineā ꝓpriā qͣꝫ vxo ris. qͣre inceſtꝰ cū ꝯſanguinea ꝓpria nō īpedit mr̄i moniū nec exactionē debiti. Rn̄dit Ri. ꝙ nō tm̄ iniuriat̉ mr̄ionio maritꝰ ꝑ inceſtū cū ꝯſanguinea ꝓpria qͣꝫ cū ꝯſanguinea vxoris. Nec ꝑ inceſtū cuꝫ ꝯſanguinea ꝯͣhit affinitatē cū vxore. ſicut ꝯͣhit per xxꝫ ipi ſcd̓m. Et iō nō ſic pͥuat̉ iure petēdi debitū ab vxo re: ꝯgnoſcēdo ꝯſanguineā ꝓpriā ſicut ꝯſanguineā vxoris. hec Ri. Et ſic ex dictis eiꝰ elicit̉. ꝙ nec etiā cōmittēs inceſtū cū ꝯſanguinea ꝓpria ꝓhibet̉ ma trimoniū ꝯͣhere. Sicut nec ꝓhibet̉ exigē debitum in dere Idē Archi. flo. Sil̓r ſi qͥs cognoſceret affines vxo ris: poterit exigere: ac etiā poſſet poſt mortē vxorꝭ contrahere matrimoniū. Querit̉. nūqͥd poſſit diſpēſari cū inceſtuoſo ſuꝑ exactōe d̓biti. Rn̄. doc. dicūt ꝙ ſic. vt r̄fert panor. ī. d. c. trāſmiſſe. Nā ſi eccl̓ia diſpēſat vt poſſit ꝯͣhē de nouo. vt noͣ. in. d. c. j. fortiꝰ poterit diſpēſare. vt poſt ꝯͣctū poſſit exige̓. Et hoc ſubſiſtente cā. puta. Iuuētutis. hec panor. Idē videret̉ etiā vbi al̓s ti meret̉ de incōtinētia. Et loqͥt̉ de ep̄o. qꝛ de papa nō eſſet dubitādū. Et ſic p̄t fieri rl̓a general̓. ꝙ tā in inceſtu qͣꝫ in voto vel ī hmōi vbi timeret̉ de in cōtinētia qͦ ad exactionē debiti ep̄s p̄t diſpenſare. Fo. CXXXI. ¶ Et ex p̄dictꝭ infert panor. vnū mirabile in. d. c. diſcretōꝫ ꝙ maritꝰ ⁊ vxor ſt̓ affines. ⁊ nihilominꝰ exercet̉ mr̄ioniū ad petitionē illiꝰ qͥ nō fuit affini tatis ꝯſcius. ¶ Utꝝ liceat viro vxorē adulterā oc cidē. Rn̄. hoc p̄t ꝯtingē dupl̓r. Primo mō qꝛ ꝑ iu diciū iudicis ꝓcurat occidi. Et hoc licꝫ face̓ amore iuſticie nō liuore vindicte. Scd̓o mō qꝛ exͣ iudiciū occidit eā vel facit occidi. Et hoc nunqͣꝫ lꝫ ẜm legē diuinā. ẜm aūt leges ciuiles. pr̄i lꝫ occidere filiā in adulterio dep̄henſā. ſꝫ nō marito. lꝫ forte dolor ma riti ſit maior. vt ī. l. nec ī ea. ff. de adul. q̄ lex reddit rōnē diuerſitatis. Dicit em̄. Iō aūt pr̄i. nō marito mulierē ⁊ oēm adulterū ꝑmiſſum ē occide̓. qꝛ ple runqꝫ pietas pr̄ni noīs ꝯſiliū ꝓ liberꝭ capit. Ceteꝝ mariti calor ⁊ īpetꝰ facile deſeuiētis fuerat refrenā dus. Et ex illa lege infert̉ ꝙ qͥ p̄t int̓ficē̓: multoma gis p̄t ꝯtumelijs affice̓ ⁊ v̓berare. Qd̓ facit ad ſta tuta q̄ ꝑmittūt aliqͦs occidi īpune. Et vide Bar. in. l. qd̓ ait. ff. de adul. vbi dic̄. ꝙ in aliqͥbꝰ locꝭ ē ſta tutū ꝙ liceat viro occide adulteꝝ dep̄henſum cū vxore ſua. Et nō ſolū lꝫ pr̄i occidē adulteꝝ. ſi inue niat̉ ī ip̄a turpitudīe. ſꝫ etiā ſiſiueniat̉ ī rebꝰ venerꝭ ꝑ. l. qd̓ ait. sͣ. all̓. Et glo. ſingularꝭ ibi dicit. ꝙ res ve neris ſt̓ an̄cedētia ip̄m ſcelꝰ.ſ. apparatꝰ. colloquia locꝰ cōſtitutꝰ. cōuiuia. baſia. tactꝰ. Nā ab ipſis. ar. ſceleris indicit̉. vn̄ v̓. Uiſus ⁊ alloquiū. tactꝰ poſt oſcula factū. hec glo. Ex qͣ glo. Bar. dicit. ꝙ ſtāte p̄dicto ſtatuto. Certe intelligit̉ dep̄hēſus ī adulte rio ſi reꝑiat̉ cū vxore ī camera ī p̄dictꝭ rebꝰ venerꝭ Et noͣ illa talia p̄ꝑatoria venerꝭ. qꝛ ꝑ illa ⁊ ꝑ alia ve riſil̓ia ꝓbat̉ adulteriū. Et ex illa. l. qd̓ ait. Bar. in fert. ꝙ ī maleficijs dicit̉ fieri incōtinēti. qd̓ fit vno īpetu. lꝫ duret ꝑ horas illa rixa. de hoc videsͣ. ſin gularia Excōicatōe. xvij. ⁊. c. Dos. vide etiā Bar. in. l. imꝑator. ff. de ſta. ho. vbi dicit. ꝙ pr̄i lꝫ int̓fice̓ filiā adulterā etiā p̄gnātē. Ita tn̄ pr̄i lꝫ occidere in hoc caſu vt adulteꝝ occidat ⁊ filiā ſuā ſecū in do mo ſua vel domo viri. vt. d. l. qd̓ ait. ⁊. l. nihil. ff. de adulte. ⁊ ſic ī vno releuat̉ ⁊ ī alio gͣuat̉. nec curatur hoc caſu. vtꝝ qͥ occidit̉ ſit vilis nec ne. vt nōt Cy. in. l. graccꝰ. C. e. ti. Secꝰ ī eo qͥ occidit̉ a marito. oꝫ em̄ ꝙ ſit vilis ꝯditōis ⁊ īuētus ī rebꝰ venerꝭ in do mo ꝓpria ſua. vt. ff. e. l. marito. Et ſic dꝫ ītelligi. d. l. graccꝰ. Hec vera nulla denūciatōe p̄miſſa. al̓s ſe cus. vt no. ī autē. ſi qͥs. C. e. vbi Cy. dicit ꝙ pꝰ de nūciationē maritꝰ p̄t occidē adulteꝝ etiā ſi nō in ueniat eū ī rebꝰ venerꝭ. dūmō ſit vilis ꝑſona al̓s n̄. Nā ſi nō vilē ꝑſonā īuētā in actu venerꝭ nō lꝫ oc cidē: minꝰ licebit ꝓpt̓ colloquiū ⁊ denūciationē. q̄ ter inſcpͥtꝭ fieri dꝫ ī pn̄tia triū teſtiū fidedignoꝝ: ⁊ poſtmodū ſi maritꝰ īuenerit adulteꝝ cū vxore ſua vel vxorꝭ vel adulteri aut in popina in domo ſua aut in ſuburbijs ſine periculo eū perimat. Mpedimētū. ix. De diſꝑi cultu.ſ. qn̄ fi del̓ ꝯͣhit cū īfideli. vt iudeo vel pagano Et int̓ iſtos nō p̄t eē mr̄ioniū. Sponſa lia tn̄ poſſet fidelis cū īfideli ꝯͣhē ſub ꝯditōne. vt ſi infidelis ꝯuertat̉ ad fidem.xxviij. q. j. caue. ⁊. c. ſe. Hec Directoria Sed nunqͥd int̓ xp̄ianos diſpar cultus īpediat mr̄imoniū. Rn̄. ẜm Ho. ꝙ no. qꝛ pōt eſſe matri moniū int̓ excōicatū ⁊ catholicū ⁊ qͣlemcūqꝫ here y iiij

Impedimentū. x. ticū ⁊ apoſtatā vel ficte baptizatū. Hoc aꝑte colli gitur ex dicto. c. Ceue. Idē Dir. Si tn̄ aliqͥs cathe cuminꝰ ſꝫ nondū baptizatꝰ cū aliqͣ baptizata ꝯͣhe ret. nō eſſet veꝝ matrimoniū ẜm Ray ¶ Utrū int̓ infideles poſſit eſſe mr̄imoniū. Rn̄. ẜm Tho. Int̓ infideles pōt eē mr̄imoniū: inqͣtū eſt ordinatū ad ꝓlem ẜm ꝑfectionē nature. Non autē inqͣntū eſt ordinatū ad ip̄am ẜm ꝑfectioneꝫ gr̄e. Et ideo mr̄imoniū qͥdē eſt. ſꝫ nō ꝑfectū. vnde infidelis cognoſcēs vxorē nō peccat: ſi ꝓpter bonū ꝓlis: aut illiꝰ fidei. qͣ tenet̉ vxori: debitu reddat. Utꝝ cōiunx cōuerſus ad fidē poſſit remanere cū vxore infideli nolente conuerti. Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. di. xxxix. Fidelis cōuerſus pōt cū infideli re manere ſub ſpe cōuerſionis. ſi eā in infidelitate ob ſtinatā nō viderit. ⁊ bene facit cōmanēdo. Et de hoc eſt ꝯſiliū apl̓i.j. ad cor. vij. Nō tn̄ tenet̉. ſꝫ pōt dimittere eā: etiā ſi ipſa velit ei cohabitare ſine cō tumelia creatoris. ſi cōuerti nō vult. Quid ſi iudei vel pagani ꝯͣxer̄t cū ꝯſanguineis ẜm ritus ſuos. nunqͥd poſt cōuerſionē poterūt re manere. Rn̄. ẜm Tho. Si ꝯͣxerūt in gradibꝰ diui na lege ꝓhibitis Leui. xviij. tūc ſiue vterqꝫ ſiue al ter ad fidē cōuertat̉: nō pn̄t in tali mr̄imonio com manere. Si autē ꝯͣxerūt in gradibꝰ ꝓhibitis ꝑ ſta tutū eccleſie pn̄t cōmanere. ſi vterqꝫ conuertat̉ vel ſi vno cōuerſo: ſit ſpes de cōuerſione alterius. ¶ Quid ſi infidelis qͥ cōuertit̉ habeat plures vxo res. Rn̄. ẜm Tho. nō fuit veꝝ mr̄imoniū niſi cū pͥma. qꝛ eſſet ꝯͣ legē nature. vn̄ ſi talis cū oībꝰ vxo ribus cōuertat̉. pōt cū pͥma cohabitare ⁊ alias dꝫ abijcere tāqͣꝫ penitꝰ exͣneas. Et ſi pͥma ꝯuerti nolet nō ꝓpt̓ hoc ē mr̄imoniū cū aliqͣ iſtaꝝ. ſꝫ pōt cū aliqͣ iſtaꝝ de nouo ꝯͣhere ẜm modū qͥ in ſeq̄nti.§. dr̄. Quid ſi infidelis repudiata pͥma vxore: aliā du xerit ⁊ cōuertat̉. Rn̄. ẜm Tho. dicendū ꝙ repu diū vxoris ē ꝯͣ legē nature. vn̄ infideli nō lꝫ repu diare. Et iō ſi cōuertat̉ poſtꝙͣ ipſe vna repudiata alterā duxit. Idē eſt iudiciū: ſic̄ de illo qͥ plures ſi mul vxores hēbat. qꝛ tenet̉ pͥmā quā repudiaue rat accipere ſi conuerti voluerit. ⁊ aliā abijcere. vt dictū eſt sͣ.§. ꝓximo. Quid ſi ipſa ꝯuerti noluerit. Rn̄. ẜm Tho. Sꝫ ipſa infidelis vult cohītare viro fideli ſine cōtume lia creatoris. ⁊ ſine hoc ꝙ ad infidelitatē inducat. pōt quidē vir fidelis ab ea diſcedere. ſꝫ diſcedens. nō pōt aliā acciꝑe. Si autē hec vxor infidelis nolit ei cohītare vel nō ſine contumelia creatoris. aut ſi ad infidelitatē ꝑtrahere nitat̉. In his tribꝰ caſibꝰ vir fidel̓ diſcedēs: p̄t alteri ꝑ mr̄imoniū copulari. Quid autē ſi maritꝰ fidelis conat̉ ducere vxorē ad aliud delictū p̄ter hereſim. nunqͥd vxor poſſit petere ſeꝑationē qͦ ad mutuā cohītationē. Inno. in. c. q̄ſiuit. de diuor. tenet ꝙ ſic. Et idē tenet in. c. j. de adul. lꝫ glo. in. c. vxor. xxviij. q. j. teneat ꝯtrariū Pan. autē in. d. c. q̄ſiuit. dicit ꝙ ſi non pōt cōpeſci ab iſta inſolētia: poterit fieri ſeꝑatio. nā p̄ſumptio eſt cuiuſdā infidelitatꝭ. ſi ꝑſiſtit cōiunx in trahēdo ꝯiugē ad d̓lictū: nec ab hac prauitate ꝯpeſci poſſit Quid autē ſi ſeꝑet̉ mr̄imoniū int̓ fideles ꝓpter fornicationē ſpūale. nunqͥd innocēs ſit abſolutus a redditione debiti carnalis. Quidā tenēt ꝙ non. I ſꝫ tm̄ a mutua ẜuitute. Cōtrariū tenet Ho. ⁊ me lius. qꝛ licet xp̄s exceperit fornicationē. nō tamē di ſtinxit int̓ carnalē ⁊ ſpūalē. vnde fauore fidei debe mus etiā intelligere de ſpūali. Et nota hoc dictuꝫ ẜm Panor. vbi sͣ. ꝙ in materia penali verbū gene rale intelligit̉ largo modo. ſi diſpoſitō tendit ad fa norem fidei. ¶ Utꝝ autē ꝓpt̓ viciū ſodomiticū cōmiſſuꝫ a ma rito. poſſit vxor petere ſeꝑationē mr̄imonij qͣꝫad modū adulterij. Inno. dicit ꝙ nō. Nā ꝓpt̓ nullū crimen ſeparari debet matrimoniuꝫ quo ad tho rumr niſi propter crimen adulterij. niſi maritus ad illud pctm̄ trahere vellet vxorem. Sed Hu. et Lau. tenēt oppoſitum. ⁊ Io. cal. ⁊. d. an. dicunt ꝙ noīe adulterij ſeu fornicatōis cōp̄hendit̉ oīs illici tus cōitus. xxxij. q. vij. nō ſolū. xxxij. q. iiij. c. mere trices. Et hanc opinionē Panor. in. c. maritꝰ. de adul. putat veriorē. Nā maior iniuria infert̉ mr̄i monio ex nephando crimīe ꝯͣ naturā. qͣꝫ ex crimīe naͣliter cōmiſſo. de hac materia vides. Diuortiū. ¶ Sed nunqͥd liceat viro ad fidē conuerſo: vxore exiſtēte in infidelitate: emittē votū cōtinētie. Rn̄. ẜm Tho. Si poſt cōuerſionē viri ſit aliqͣ ꝓbabilis ſpes de cōuerſione vxoris. nō dꝫ vir votū ꝯtinen tie emittere: nec ad alid̓ mr̄imoniū trāſire. qꝛ vxor difficilius cōuerteret̉: ſciens ſe ſic pͥuatā eſſe. Si āt nō ſit ſpes de ꝯuerſione. pōt ad ordines ſacros vel ad religionē accedē pͥus reqͥſita vxore ꝙ ꝯuertat̉. Et tūc ſi poſtꝙͣ vir ſacros ordiōēs acceperit vxor ꝯuertat̉. nō eſt ſibi vir ſuꝰ reddēdus. ſꝫ dꝫ ſibi īpu tari ꝙ in penā tarde ꝯuerſionis ſue pͥuat̉ viro ſuo ¶ Quid ſi alter coniugū ꝯuertat̉ ꝓles quē dꝫ ſeqͥ. Rn̄. ẜm Tho. Si ꝓles ꝑuenit ad etatē ꝑfectā. li bere q̄oterit ſeqͥ ꝑentē quē voluerit. Si aūt in mi nori etate. tūc debꝫ dari fideli. nō obſtante ꝙ indi geat matris obſequio ad educationē. Quid ſi vttrqꝫ cōiugū tꝑe ꝯͣcti mr̄imonij erat fi delis. nūc aūt labit̉ in infidelitatē. Rn̄. ẜm Ray. Alter nō pōt ꝯͣhere. nec diſtinguo vtꝝ interuenit copula carnalis vel nō. Nā in vtroqꝫ caſu tunc fi delis tenet̉ continere. ¶ Utꝝ infidelis vniꝰ ritus poſſit ꝯͣhere cū infide li alterius ritus. Rn̄. ẜm Tho. pōt niſi ꝓpt̓ aliqd̓ ius poſitiuū eoꝝ ꝓhibeant̉. qꝛ tunc cultus diſi tas impedit matrimoniū. Mpedimentum. x. De violētia ſiue metu. vbi ſciendū pͥmo ꝙ violētia ſiue metus ex ſui naͣ etiā ſiue ꝯſtōne eccleſie mr̄imoniū excludit qꝛ excludit con ſenſum. ſine qͦ mr̄imoniuꝫ eſſe nō pōt. exͣ de ſpon. c. cū locū. Et nota ꝓ declaratōe p̄dictoꝝ ⁊ huiꝰ ca pituli. ꝙ dr̄ia eſt int̓ mētū ⁊ coactionē. Nā mētus ꝓprie ẜm Inno. ē. qn̄ p̄ter violētiā corporalem ſeu captionē: metꝰ infert̉. Coactio v̓o eſt qn̄ fit cū ca ptura ſeu violentia corporali. vis autē eſt maioris rei īpetꝰ qͥ repelli nō p̄t. ff. qd̓ me. cā. l. ij. Metꝰ āt ē inſtātis vel futuri ꝑiculi cā: iuſta mētis trepidatio ¶ Utrum coactio impediat mr̄imoniū. Rn̄. du plex eſt coactio. quedā abſoluta q̄ ſit ꝑ vim. Et iſta nō hꝫ cōſenſum animi. in queꝫ nō cadit coactio. ſꝫ pōt eſſe coactio ad copulā carnis vel aliud extrin

Impedimentū. x. ſecum: ad qd̓ trahit̉ ꝑſona inuita. Et talis coactio qn̄ nō ꝯſentit̉ in mr̄imoniū: nō efficit illd̓. Quedā autē eſt coactio ꝯditionalis. Et iſta fit ꝑ mētū: qn̄ ſcꝫ qͥs ꝯſentit timore alicuiꝰ mali. Suꝑ qͥ ſic diſtin guit̉. Nā duplex eſt metus. Quidā cadit in ꝯſtan tem virū. ⁊ iſte excludit mr̄imoniū. exͣ eo. ꝑlatum. ⁊. c. ad audiētiā. ⁊ exͣ de ſpon. veniēs. el. ij. Quidaꝫ v̓o metus eſt inſufficiēs.ſ. qͥ nō cadit in ꝯſtantem virū. Et iſte non excludit matrimoniū. ff. eo. neqꝫ timorem. ¶ Quis aūt eſt metus qͥ cadat in ꝯſtantē virum. Rn̄. qͣdruplex. Primꝰ metus mortꝭ. Scd̓s crucia tus corporis. exͣ eo. cū dilectꝰ. Tercius metꝰ ſtupri Et qͣrtus ſeruitutis. d. l. neqꝫ timorē. Et ibi addit̉ ꝙ idē eſt de metu vinculoꝝ. Secus de metu infa mie: ſeu vexationis.ſ. ꝙ nō cōp̄hendant̉ ſub aliqͦ p̄dictoꝝ. Addēdo ꝙ nō differt vtrū p̄dicta qͣtuor fiant. ſiue in perſona ꝓpria. ſiue liberoꝝ. vt in. l. iſti quidē. ff. e. Siue vxoris. vnde v̓. Excuſare metus hos poſſe puta. qꝛ neſcis. Stupri: ſiue ſtatꝰ. v̓berū atqꝫ necis. Nota tn̄ glo. in. d. c. cū locū: q̄ eſt mul tū notanda. ꝙ minor metꝰ excuſat mulierē ꝙͣ ma ſculū. qꝛ fragilior eſt rōne ſexus. Ideo dicendū ꝙ ex ꝑte mulieris requirit̉ metus. qͥ poteſt cadere in cōſtantē mulierē. An autē teneat matrimoniū ſi mulier cōtraxit ex imperio vel p̄cibus pͥncipis. Glo. ſingularis in c. fi. qͥ cle. vel vo. iuncto tex. dicit ꝙ regis vel princi pis īperiū nō īducit iuſtū mētū. In cōtrariū tn̄ fa cit. l. fi. C. qd̓ me. cauſa. Io. an. dicit. ꝙ ſi rex ꝯſue uit tyrānice tractare nō ꝑentes ſuis ꝑceptis ſeu p̄ cibus. ⁊ tunc ſatis ꝓbatur iuſtꝰ metus. Qd̓ nota ſingularit̓ ẜm Panor. in. d. c. fi. Et idē ſentit Bar. in tractatu de tyranno. An aūt matrimoniū ſit nullū: ſi int̓uenit metꝰ: vel coactio qͥ poſſet cadere in cōſtantē virū. Glo. cōiter tenuerunt ꝙ in p̄dicto caſu ipſo iure: matri moniū eſt nullū. vt recitat Panor. in. d. c. cū locuꝫ quā dicit eſſe cōem opinionē doctoꝝ: p̄ter Car. qͥ in. c. abbas. qd̓ me. cā dicit. ꝙ mero iure tenet. licet veniat reſcindendū actione qd̓ metus cā ꝑ regulā generalē. qꝛ oīa q̄ fiunt ꝑ mētū tenēt. Sed panor. dicit. ꝙ ſemꝑ ſecutꝰ fuit opinionē cōem. ꝓ hoc vi detur tex. apertꝰ. in. c. ſignificauit. de eo qui du. in ma. vbi tenet ſcd̓m mr̄imoniū non obſtante pͥmo ꝑ mētū cōtracto. nulla petita reſciſſione pͥoris. ad hec facit. d. c. cuꝫ locū. dum d̓icit. ꝙ plena debet ſe curitate gaudere. Nā verbū. debet. de ſui natura importat neceſſitatē: vt dicit glo. in cle. attendētes de ſta. re. Quare aūt regularit̓ teneant q̄ fiunt ꝑ metū et non ſic in matrimonio. Panor. poſt Gaſ. dicit. ꝙ in matrimonio reperiunt̉ tria bona.ſ. fides. ꝓles ⁊ ſacr̄m: que oīa metus intercedens hꝫ excludere. Nam pͥmo matrimoniū eſt ſacr̄m quia ſignificat vnionē int̓ xp̄m ⁊ eccleſiā. vnde ſicut xp̄s volunta rie aſſumpſit carnē humanā. ita ⁊ mr̄imoniū illaꝫ vnionē ſignificans. debet eſſe volūtariū. vt ſignū correſpondeat ſignato. Scd̓o metꝰ impedit ꝓcrea tionē ſobolis. qꝛ ꝓpter diſplicentiā nō intēdūt ad ꝓcreationē ꝓlis. Tercio eſt ꝯͣ bonū fidei. nā ꝓpter Fo. CXXXII. metū ⁊ inuitas nuptias defacili coniuges labunt̉ in adulterium. Et ſic in ſumma omnia clamant li bertatem. ¶An autem in captiuitate poſitus vel in carcere poſſit ꝯͣhere matrimoniū. vide sͣ. Accuſatus. Quid ſi mulier poſt ꝯſenſum coactū: morā tra hit in domo mariti. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ ſi mulier que allegat mētū ſteterit ꝑ annū ⁊ dimidiū cū marito. aut etiā minori tꝑe. dū tn̄ tātū ſit: ꝙ iuxta arbitriū boni viri p̄ſumendū ſit ꝓ ꝯſenſu: nō dꝫ poſtea au diri. exͣ de ſpon. ad id. vbi hr̄ ex illo tex. ꝙ mr̄imo niū ꝑ vim ꝯͣctū: cohabitatōe ſpontanea ꝯualeſcit. Et loquit̉ de qͣdā puella. xj. annoꝝ. q̄ ꝑ ſuū nutri ciū enidā thentonico fuerat tradita. ⁊ ibi papa di cit. ꝙ qͣꝫuis. xj. ānos hn̄s: ab initio īuita fuiſſet tra dita ⁊ renitēs. tn̄ qꝛ poſtmodū ꝑ annū ⁊ dimidiuꝫ ſibi cohabitās ꝯſenſiſſe videt̉ ad ip̄m eſt cogenda redire: nec decetero recipiēdi ſunt teſtes. vbi dicit Panor. ẜm Ho. ꝙ lꝫ in tex. fiat mētio de āno cuꝫ dimidio. tn̄ nō eſt neceſſaria tanta cohabitatio. qꝛ ibi narrat̉ facti ꝯtingentia. ſꝫ ſufficit ſi ꝑueniatꝭ ad etatē legitimā. ⁊ captata opportunitate fugiendi: non fugerit: nec reqͥrit̉ copula carnalis. vn̄ exquo ſponte cohītauit cū viro videt̉ approbaſſe matri moniū. ꝓ hoc. c. vnicū. de deſpo. impu. li. vj. Iu dex tn̄ hꝫ ꝯſiderare qͣntitatē more ⁊ opportunita tem fugiēdi. Et ſi interim interceſſit copula: oīno p̄ſumit ꝓ ꝯſenſu: niſi ꝓbaret̉ ꝑ vim extorta. vt in c. cōſultationi. de ſpon. Et addit Dir. ꝙ hoc veruꝫ niſi ante ⁊ poſt carnis copulā reclamaſſet. qꝛ tunc nō eſſet ſibi audiētia denegāda. d. c. ꝯſultatōi. E vbi nō apparet de reclamatōe: ꝯſenſiſſe p̄ſumitur in fauore mr̄imonij ſi carnalit̓ cognita fuit. Sic̄ in tellige. exͣ qͥ ma. ac. poſ. c. inſuꝑ. vn̄ v̓. Effuge cū po terꝭ: ne ꝯſenſiſſe puterꝭ. Si in talis coacta fuerit ꝑ vim abſolutā: ſiue mētū ſufficientē. nō eſt mr̄imo niū. Sꝫ ſi nō ſufficiēs fuerit: tunc in iudicio quidē exteriori p̄ſumet̉ ꝓ matrimonio. Si tn̄ vere non ꝯſentit: nō eſt matrimoniū. Quid āt ſi dolus dat cām mr̄imonio: an teneat Glo. in. c. cū dilectꝰ. qd̓ me. cā dicit. ꝙ tenet matri moniū. lꝫ dolus det cām ꝯͣctui. Sed Panor. dicit hoc limitandū niſi tantus ⁊ talis eſſet dolus ꝙ ha buiſſet tollere cōſenſum. Et facit ꝓ hoc. c. cū locū. de ſpon. Et Inno. in. d. c. cū dilectus. poſt glo. illā ſingularē. q̄ qͦtidie allegat̉ dicit. ꝙ dolus qͥ nō ca dit in cōſtantē viꝝ: nō hꝫ impedire religionis in greſſum. Et de tali loqͥt̉ ibi tex. Secus vbi int̓ue niret dolus qͥ ꝑitiſſimos hr̄et fallere. Qd̓ nota. Et facit ꝓ limitatōne eoꝝ q̄ dicta ſunt sͣ. Diuortiū.ſ. An cā falſa habeat viciare religionis ingreſſum. ¶ Quid ſi ad ꝯſenſuꝫ coactū apponat̉ iuramētū. Rn̄. ẜm Pe. tale iuramētū in foro qͥdem iudiciali dicit̉ nō fuiſſe obligatoriū. tn̄ in foro ꝯſcīe cōſulen dum eſt qd̓ impleat iuramentū vel ſaltē ꝑ ſuꝑiorē impetret abſolutionē. ¶ Utrū cōſenſus coactus: ex ꝑte cogentis faciat mr̄imoniū. Rn̄. ẜm doc. ꝙ nō. qꝛ mr̄imoniū clau dicare nō pōt. Si tn̄ poſtmodū ꝯſentiret: eſſꝫ ma trimoniū. dūmō cogens adhuc in ſuo ꝯſenſu ma neret. Secus ſi mutauit voluntatē.

Impedimentū. xj. ¶ Utrum pater poſſit cogere liberos ad contra hendum. Rn̄. non poteſt. nec generaliter. nec in ſpeciali cum aliqua quia in matrimonio requirit̉ cōſenſus maxime liber. Non tamē ꝓpter hoc pa rentes temere iurant matrimonia filioruꝫ. quia ex natura ipſius cōtractus intelligit̉ iſta conditio.ſ. ſi liberi cōſenſerint. ⁊ ipſi parentes obligantur ad inducendū eos. extra de ſpon. ex literis. el. ij. iun cta glo. Mpedimentum. xj. De impedimento ordinis. Ordo ſacer impedit ⁊ dirimit matrimoniū ſequēs extra de voto. ꝙ votum. li. vj. Al̓s nō. Sed vt ꝑ fecte habeat̉ materia huiꝰ capituli: quando.ſ. alter coniugū poſſit intrare religionē vel ꝓmoueri ad ordines vel vouere. Dic ẜm Panor. in. c. j. de con uer. cōiu. poſt Io. an. ⁊ Cal. Aut em̄ matrimoniū non eſt conſummatū. Aut ſic. Primo caſu: aut al ter coniugū vult intrare religionē ꝓfitendo. ⁊ tūc pōt etiaꝫ inuita vxore. vt in. c. veꝝ. ⁊. c. ex publico. extra eo. Aut vult vouere continentiā: ſeu intrars monaſteriū. ⁊ non ꝓfiteri. ⁊ tunc nō poteſt inuita coniuge. vt in dicto capitulo ex publico. Aut vult ꝓmoueri ad ordines. Et cōmuniter tenet̉ ꝙ non poteſt inuita vxore. vnde in hoc caſu magis defer tur religioni ꝙ ordini. quia per ingreſſum religio nis ſoluit̉ matrimoniū non cōſummatū. nō autē ꝑ ſuſceptionē ſacri ordinis. vt habetur in extraua ganti Ioh̓. xxij. que incipit. Antique. Si v̓o ma trimoniū eſt cōſummatū. Et tunc aut volunt vo uere cōtinentiā: ſtatu non mutato. et poſſunt. Et talia matrimonia dicunt̉ ſanctiora. vt in. c. qd̓ deo pari. xxxiij. q. v. Aut alter tm̄ vult vouere. ⁊ poteſt in ſui p̄iudiciū. nō autē in p̄iudiciū alterius coniu gis. vnde nō poteſt exigere debitū. ſꝫ tenet̉ redde re. Et ſi alter cōſenſit alteri. non obligat̉ cōſentiēs ẜm Inno. quo minus poſſit exigere. niſi etiaꝫ ipſe vouiſſet. Nam ſi ambo vouerunt. non tenet̉ am plius alter alteri reddere debitū. vt in dicto capi tulo qd̓ deo. ⁊ nota. in. c. chariſſimꝰ. extra eo. Aut volunt mutare ſtatum. Et hoc multipliciter. Aut maritus vult effici ep̄us. Et tunc requirit̉ ꝙ vxor intret religionē. etiā ſi nō ſit ſuſpecta de incōtinen tia. vt in. ca. ſane. extra eo. Et eſt caſus ſpālis. Aut vult ꝓmoueri ad ordines. Et tūc ſi vxor eſt ſuſpe cta de incontinentia: debet intrare monaſterium. Al̓s autē ſi nō ſit ſuſpecta: ſufficit ꝙ voueat conti nentiam: remanendo in ſeculo. vt in. c. coniugatꝰ extra eo. Aut vult intrare religionē. Et tunc ſi al ter cōmiſit adulteriū. poteſt etiā eo inuito. vt in ca pitulo agatoſa.xxvij. q. ij. quia cōmittendo adul terium perdidit ius qd̓ habebat in altero: quo ad mutuā ſeruitutē. Aut alter non cōmiſit adulteriū Et tunc aut intrat altero ignorante. Aut ſciente ⁊ contradicente. Aut eo diſſimulante. Aut conſen tiente per metū. Aut ꝑ dolum. Iteꝫ aut conſenſit ſimpliciter. Aut conſenſit: votū continentie emit tendo. Primo caſu quando intrauit altero igno rante: poteſt reuocari ad petitionē ignorantis. vt in. c. placet. extra eo. Si v̓o altero ſciente ⁊ contra x dicente. idē dicendū. vt in. c. quida. extra eo. Idr ſi alter ſciuit ⁊ diſſimulauit. vt in. c. cōſuluit. extra eo. Si tamen in vita nō reuocauit. nō poteſt ẜm Cal. poſt mortē remanētis in ſeculo. ꝓfeſſus exire monaſteriū. vt in dicto capitulo cōſuluit. Et ideꝫ dicit Cal. in caſibus p̄cedentibus ⁊ ſequentibꝰ. in quibus poteſt fieri reuocatio. Si em̄ non reuocat̉ in vita cōiugis. nō poteſt ingreſſus poſt illiꝰ mor tem exire monaſteriuꝫ: quaſi ceſſauerit cauſa que inualidabat illiꝰ ingreſſum. Et hoc tene. licet In no. in dicto capitulo quidā. variauerit. Aut alter cōſenſit inuitus. ⁊ tunc fit reuocatio ad ipſius pe titionem. vt in. c. accedens. extra eo. Idem ſi con ſenſit per dolum. ar. capituli veniens. extra eo. Si v̓o cōſenſit ſponte ingreſſui alterius. non tamen emittendo votū continētie: tunc ſunt opiniones. Nam quidam. vt Ab. ⁊ Inno. in dicto capitulo quidā volunt ꝙ ſi remanens in ſeculo eſt iuuenis debꝫ ad petitionē ipſius: ingreſſus reuocari. Cal tenet ꝙ ſolum ex officio iudicis. Qd̓ placet panor. Nam preſtando conſenſum renunciauit iuri. qd̓ habebat in altero. Nō ergo habet amplius actio nem. ſꝫ iudex ex officio ſuo: ne cōmittat̉ adulteriū per remanentē in ſeculo educet illum de monaſte rio. Et credit Panor. ꝙ hoc caſu. ille ſit verus re ligioſus exquo vxor coſenſit. vnde poſt mortē vxo ris compellit̉ ad redeundū ad monaſteriū ſuum. Et credit ꝙ ſi dans licentiaꝫ eſt iuris conſcius. ꝙ tunc nō fiet iſta reductio. quia dando licentiā: ta cite videtur vouere. vt nota. in iuribꝰ ſupra allega tis. Aut cōſenſit ingreſſui alterius. ꝓmittendo cō tinentiam. Et ſi eſt ſenex. poteſt intrare religionē. vnde remanebit in ſeculo. ⁊ alter remanebit in re ligione. vt in. c. cū ſis. ⁊ in. c. vxoratus. ⁊. c. ad apo ſtolicam. extra eo. Aut remanens in ſeculo eſt iu uenis ⁊ ſuſpectus de incontinētia. ⁊ tunc non de bet ſuperior pati alium ingredi. niſi alter quoqꝫ re ligionem ingrediat̉. Sed ſi de facto ingredit̉: te net ingreſſus ẜm omnes: quia profeſſio coniugis non eſt de ſubſtantia ꝓfeſſionis alterius. vt in. c. ſignificauit. extra eo. Idem tenet Federi. Sed re manens in ſeculo. exquo eſt ſuſpectus ⁊ vouit: cō pellitur ingredi monaſteriū. vt in. d. c. ſignificauit Sed an teneatur profiteri: in hoc ſunt opiniones. Inno. tenet ꝙ nō cogitur ꝓfiteri. ſed debet inclu di in monaſteriū vt arceatur a vagatione. quia vl̓ tra ꝓprium conſenſum nō compellit̉ quis ꝓfiteri. xxxij. q. j. integritas. Hoſtiē. tenet cōtrariū. quia nō eſt licita cōmunio in monaſterio ꝓfeſſorū cum non ꝓfeſſis. Itē quia vouendo: tacite ſe obligauit ad religionem exquo nō poteſt ſtare in ſeculo ſine ſuſpitione incōtinētie. Io. cal. dicit ſatis eque poſ ſe diſtingui. quia aut vouit intrare religionē ⁊ cō pellitur ꝓfiteri. vt in dicto capitulo agatoſa. Aut ſimpliciter vouit cōtinentiā: dando licentiā mari to de intrando monaſteriū. Et ſi erat iuris ꝯſcius compellitur profiteri triceſimatercia q̄ſtione quin ta. qui vxorem. Aut erat iuris inſcius. Et ſit ta lis ꝙ ignorantia iurꝭ euꝫ excuſet. puta ſi eſt miles. mulier. et agricultor. non compellitur profiteri. ſed eſſe in monaſterio. Aut non erat talis. ⁊ tunc

Impedimentū. xj. compellitur profiteri. Id quod dixi in muliere. qͥ dam non admittunt. quia mulier non excuſatur ab ignorantia iuris vltra maſculos. niſi in caſibꝰ a iure expreſſis. vt eſt textꝰ ſatis notabilis in. l. fi. C. de iur̄. ⁊ fac. ignoran. Panormitano tamen plus placet dictum Cal. ar. dicti. c. j. extra eo. ⁊ eoꝝ que ſupra dicta ſunt. Nam videmus ꝙ mulier ſolum modo dando licentiā. non compellitur continere vt in dicto capitulo primo. Secus in maſculo. vt in dicto capitulo qui vxorē. Nam ille tex. non di cit ꝙ maritus ibi vouiſſet continentiā. ſed ꝙ ſolū ꝑ̄miſit intrare monaſteriū. Et per hoc compellit̉ etiam ipſe intrare. exquo eſt iuuenis ⁊ ſuſpectꝰ de incōtinentiā. hec Panor. in dicto capitulo pͥmo. Nota etiam Panormita. in dicto capitulo quidā ꝙ ſi quis intrauit religionē. ⁊ etiā ꝓfitendo vxore inuita. ⁊ ei fuit poſtea reſtitutus: non compellitur mortua vxore: monaſteriū intrare. matrimoniuꝫ tamē contrahere nō debet. Si tamē contraheret: tenet matrimoniū. licet peccaret mortaliter. Si ta men in vita vxoris nō reuocat̉. non pōt poſt eius mortē exire. vt dictū eſt ſupra. Ex quo infert Pa nor. in dicto capitulo quidaꝫ. glo. ibi male dicere. eo ꝙ dicit iſtum peccare. ſi nō perficit votum poſt mortē vxoris. Nam votū fuit nullum reſpectu in greſſus monaſterij. cū tunc non haberet habilem conſenſum ad ſe obligandū. Requirit̉ ergo con ſenſus de nouo. Et hec opinio plus placet panor. qͣꝫ opinio. d. An. qui dicit tutius eſſe tenere ꝙ ma trimoniū iſtius contractū poſt mortē vxoris: non teneat. quia licet hoc votuꝫ dicat̉ ſimplex. tamē ex quo fuit determinatū ad certā religionē approba tam. videtur ſolennizatū. Et ſic poſſꝫ limitari ẜm eum. c. vnicū. de voto. li. vj. vt intelligatur de vo to omnino ſimplici: nō determinato ad certam re ligionem. Sed hoc nō placet Panor. quia dictum c. requirit vt votū ſolennizet̉ per ꝓfeſſionē tacitā vel expreſſam. Et ſic requirit̉: ꝙ iſte vouens ſit effe ctus religioſus. Sed in caſu noſtro votū iſtius re ſpectu ꝓfeſſionis fuit nullū: nec fuit effectus reli gioſus. Al̓s papa mandaſſet poſt mortem vxoris eum debere compelli ad repetendū monaſterium vt facit extra eo. ex parte. Secus tamē dicendum ſi vxor dediſſet licentiā marito vt intraret religio nem. Nam tunc teneret ingreſſus. vt dictum eſt. Si v̓o vxor non contradixit. ſꝫ diſſimulauit. neqꝫ maritū reuocauit. Merito poſt mortē vxoris non poteſt maritus redire ad ſeculū. Sed in pͥmo caſu vxor contradixit ⁊ reuocauit maritū Et ſic ſoluta fuit obligatio: ſi qua erat cū monaſterio. ¶ Et quia votū ex cōſtitutione eccleſie eſt annexū ordini. vt in dicto capitulo vnico. Querit̉. vtrum omnes ordinati etiā cōiugati teneant̉ ad iſtud vo tum. Rn̄. ẜm Dir. li. j. ꝙ differentia eſt inter eccle ſiam occidentalē et orientalem. In hoc ꝙ in duo bus cōueniunt. ⁊ in duobꝰ differunt. Conueniūt pͥmo in hoc. quia vtriqꝫ poſſunt cōtrahere matri moniū in minoribꝰ ordinibꝰ cōſtituti. xxxij. diſt. ſi quis. Scd̓o ꝯueniūt. quia nec apud nos nec apd̓ grecos in ſacris ordinibꝰ conſtituti poſſunt ꝯͣhere matrimoniū. Nec potuerūt a tꝑe apoſtoloꝝ. Et Fo. CXXXIII. ſi contrahant: nō eſt matrimoniū. Hoc patet ex ſexto ſynodo: que in oriente fuit celebrata ⁊ regulā ſtatuit eis. xxxj. di. nicena. ⁊. d. c. ſi quis. ⁊. lxxxiiij. diſ. cū in p̄terito. Differūt autē greci a nobis. quia ipſi ſiue ſint cōiugati ſiue nō. ꝓmouent̉ ad ſacros ordines. non ꝓmiſſa cōtinentia. xxxj. diſ. quoniā. Sed occidentales nunqͣꝫ ꝓmouent̉ niſi promiſſa cōtinentia tacite vel exp̄ſſe. xxviij. di. c. j. Secundo differunt. quia orientales in ſacris ordinibꝰ conſti tuti licite vtunt̉ matrimonio cōtracto ante ſacros ordines. Sed in ſacris ordinibꝰ contrahere non li cet. extra de cleric̄. coniu. cum olim. Occidentales vero non poſſunt contrahere matrimonium: ex quo ſunt in ſacro ordine. extra de clerico cōin. ca. pͥmo. ¶ Quare greci nō peccant. non obſeruando con tinentiam: licet ſint xp̄iani ⁊ ſub poteſtate pape. q̄ vnacum concilio voluit dictis grecis ⁊ alijs indi cere continentiaꝫ. Dic ẜm Panor. de mente doc. in dicto capitulo cū olim. ꝙ papa approbauit: ta cendo mores eoꝝ. quia exquo illa lex non erat de neceſſitate ſalutis. nō fuit recepta ab iſtis grecis ꝑ longa tempora: papa ſciente: ⁊ tranſgrediētes nō puniente. Illa lex nō ligauit eos. pro hoc facit qd̓ notat glo. ſingularis in capitulo quia circa. de con ſang. ꝙ tolerantia ⁊ diſſimulatio principis in actu de iure prohibito: inducit diſpenſatōnem. Et hoc intelligit. d. An. quando conſtitutio pape a princi pio non recipitur. ipſo pape ſciente ⁊ tolerante. Et tunc tolerantia excuſat a peccato. Si v̓o a qui buſdam a principio recipitur. ⁊ a quibuſdaꝫ non. tunc tolerantia nō excuſat a peccato. Sed panor. limitat hoc dictū. quando maior pars populi reci pit. Nam tunc minor pars peccat. Secus ecōtra Et ex hoc nota pulcrā theoricā ꝙ vbicunqꝫ lex ge neralis recipitur in vſu a certo genere perſonarū: ab alio v̓o nō. Non recipientes nō peccant. ſaltē per longa tempora. Ad hoc. iiij. diſ. leges. Secus dic. ſi in eodem genere perſonaꝝ maior pars reci pit. Nam minor pars. non videtur tunc excuſa bilis per taciturnitatē ſuperioris. ſed poteſt habe re locum. quod dicit̉. extra de p̄ben. cum iam du dum. Ibi multa per patientiam tolerātur ⁊cͣ. E his etiam poteſt colligi alia theorica. ꝙ etiā lex pre cepti tollitur. ſi moribus vtentium non recipitur. licet aliud ſentiat Hoſtien̄. Sed intellige dictum Hoſtien̄. quando eſt lex principis: inducens ex natura ſua peccatum ex contrauentione. vt quia concurrit cum lege diuina. Alia ſolutio notabilis dari poteſt. vt dicamus ꝙ papa etiam cum maio ri parte concilij. non potuit indicere continentiaꝫ certo generi perſonarum poſt promotionem: eis reſiſtentibus. quia continentia eſt res que poteſt perſuaderi: imperari autem non..xxxij. queſtio. j. integritas. Fuiſſet em̄ indicere vitam valde artio rem ⁊ ſtrictiorem clericis promotis contra nota. in. c. geſta. lxxiiij. diſtin. ⁊ in regula. qd̓ omnes tan git. de reg. iuris. libro ſexto. Et ita eſt. nam eccleſia orientalis non emiſit. ſed nec admiſit votum con tinentie. et non ſe voluerunt obligare voto. nec voluerunt approbare. vt ſupra in dicto capitulo

Impedimentū. xij. nicena. An autem clerici occidētales teneantur ad con tinentiam ex voto vel ex ꝯſtitutione eccleſie. Glo. ſingularis in dicto capitulo: cum olim. dicit ẜm Uincentium ꝙ vbi clericus in ordinum promo tione exprimit votum. tenetur ad illud. Et ſi pa pa diſpenſaret in hoc. contra votum diſpenſaret. Si v̓o non exprimit. Si ꝓmouendus eſt iuriſpe ritus: eodē modo tenet̉. Si v̓o iuris inſcius: nō te netur ex voto. ſꝫ ex conſtitutione eccleſie. Et ſi pa pa diſpenſat cū tali: non inteſligitur contra votuꝫ diſpenſare: ſed contra conſtitutionē eccleſie. vnde non diſpenſat ꝙ aliquis in ſacro ordine cōtrahat. Illud tamen verum eſt ꝙ ex cōſtitutione eccleſie introductū eſt. vt qui ad ſacros ordines ꝓmoueri vult. prius continentiam debeat profiteri expreſſe xxviij. di. nullum. Aut tacite. ea. diſt. diaconi. Eo em̄ ipſo ꝙ aliquis ꝓmouet̉ ad ſacros ordines: ta cite videtur vouere continentiā. etiaꝫ ſi nulla fiat mentio de voto continentie. hec glo. Ex qua glo. poteſt inferri ad deciſionē huius. q. nunqͥd hodie eccleſia poſſit ſtatuere: vt clerici poſſint contrahe re matrimoniū quēadmodū faciunt greci. panor. in dicto capitulo cum olim. dicit ꝙ ſic. Et dicit ꝙ hoc eſt indubitatū penes eū reſpectu poſterioruꝫ: qui nō ſunt obligati ex voto tacito vel exp̄ſſo. Et ſic intelligit glo. notabilem in. c. que ad ꝑpetuam. xxv. q. j. Nam cōtinentia nō eſt clericis ſecularibꝰ de ſubſtantia ordinis vt dicit Inno. in. ca. placet. de conuer. coniū. Nec eſt de iure diuino. al̓s greci peccarent. nec eos cōſuetudo excuſaret. Et credit panor. ꝙ pro bono animaꝝ eſſet ſalubre ſtatutum ꝙ volentes continere relinquerent̉ voluntati eoꝝ ⁊ nolentes continere: poſſent contrahere. quia ex perientia teſte contrarius prorſus effectus elicitur ex illa lege. vt non viuant ſpiritualiter. ſed macu lantur illicito coitu. cum grauiſſimo eorum pecca to: vbi cum propria vxore eſſet caſtitas dicto capi tulo nicena. Mpedimentum. xij. De impedimento ligationis. videlicet qn̄ eſt alteri coniugi colligatus. Si qͥdē alligatus vxori: ea viuente: aliā accipere nō poteſt Al̓s adulteriū cōmittit. extra de ſpon. duo. c. licet. Sed nec antiquo tempore potuit: niſi diuina reue latione ⁊ inſtinctu. vt in patriarchis. de diuor. gau demus. Quid ſi vxor credat virū mortuū ⁊ contrahat cum alio. Rn̄. ẜm no. ꝑ. d. an. in. c. in preſentia. de ſpon. ⁊. c. dn̄s. de ſecundis nup. ꝙ ad hoc. vt excu ſetur mulier a peccato. ſufficit ꝙ veriſimilit̓ credat maritū mortuū. Et ẜm Ray. hoc caſu filij ſi quos ſuſceperit iudicabunt̉ legitimi. Sed quo ad hoc vt eccleſia det licentiā cōtrahendi. requirit̉ aꝑtior ꝓbatio. vt in. d. c. in p̄ſentia. hoc eſt vt mulier reci piat certū nuncium de morte viri. Et ſic ẜm. d. an. eccleſia nō dat auctoritatē cōtrahendi: niſi certifi catū fuerit de morte viri. Si tn̄ veriſimilit̓ crede bat virū mortuū: mulier excuſat̉ a peccato. Et hāc opi. do. An. videt̉ ſequi Inno. in. d. c. dn̄s. lꝫ Panor. in. d. c. in p̄ſentia ſit contrarius. vide etiā glo. ſingularē. xxxiiij. q. ij. in ſumma. que dicit ꝙ ſi mu lier credit maritū ſuū mortuū. ⁊ habꝫ iuſtā cauſaꝫ credendi: licite pōt contrahere. Si auteꝫ dubitat de morte viri ⁊ cōtraxit. licet nō debeat cōtrahere tenet̉ tn̄ reddere debitū petenti. ſꝫ ipſa nō pōt exi gere. Et hoc caſu vir poteſt eā refutare ꝓpter adul terium. cum nō habuerit ꝓbabilem cauſam mor tis ſue. Sed ſi audiuit eum mortuū. licet ꝑ falſum rumorē. ⁊ tunc nupſit. vir non poteſt eam de tali adulterio accuſare. niſi ipſa ꝓcurauerit ipſum ru morem. ff. de adul. l. miles.§. mulier. Idem tene Dir. li. j. Quod eſt valde notandū. Et que ſit diffe rentia inter ſcientiā. opinionē ⁊ dubitationē. vide ſupra Confeſſio.j. Si tamē ipſa mulier poſt con tractum matrimoniū certificata ſit de vita prioris viri. tunc nō debet exigere nec reddere debitum. Si autē credat ex leui ⁊ temeraria credulitate. tūc dimiſſa tali opinione: ad iudiciū paſtoris ſui. exi gat ⁊ reddat. vt extra de ſen. exco. inquiſitioni. S tamē pͥmus reuertat̉ vel aliter ſibi de vita conſti terit: ſtatim debet recedere a ſcd̓o ⁊ redire ad pͥmū Al̓s adultera iudicabit̉. Sed qualiter iſta mulier dicet̉ eſſe certa de mor Iurimq te viri. Glo. ſingularis. in. c. quoniā frequēter. vt lit. nō conteſta. ponit tres modos ꝓbandi mortē ad hoc vt vxori ſit licitū tranſire ad alia vota. Pri mus eſt per famā. Secundus. quia ſenex erat ⁊ in acie fuit nec redijt vel ſi recepit litteras illoꝝ cū qui bus militauit. C. de repu. autentica hodie. His caſibus p̄ſumit̉ ꝙ ſit mortuus. Et ſi contrahit cre dens ita eſſe. excuſatur ab adulterio. etiaꝫ ſi viuat ꝓpter ignorantiā. xxxiiij. q. ij. cum ꝑ bellicam. Ho die tamē dicit̉ ꝙ non debet contrahere niſi primo certa ſit de morte ipſius. vt in. d. c. in p̄ſentia. ⁊. d. c. dominus. Sed tamē ſatis certū eſt de illis. dicit glo. per huiuſmodi violētas p̄ſumptiones. poſtꝙͣ aliquanto tēpore duxerit expectandū.ſ. per annu. Illppilie vt in dicta autentica hodie. Et ꝓ glo. facit qd̓ no tat Bar. in. l. ſi quis ita. ff. de teſta. tu. vbi dicit. ꝙ quis dicit̉ eſſe certus qn̄ habet vehementē opinio nem de aliqua re. An autē fama ſufficiat ad contrahendū matri moniū. Do. an. dicit. ꝙ aut ē de longinquo. ⁊ tūc videtur ſufficiens maxime. cū maritus fuerit lon go tempore abſens. Aut dicit̉ mortuus in vicinis partibus. ⁊ ſola fama nō ſufficit. Panor. autem in dicto capitulo in preſentia dicit. ꝙ licet opinio. d. an. videatur multū equa: tamē iudicio ſuo reſiſtit multū. d. c. in p̄ſentia. dum requirit certū nunciū. Nam fama ꝓcedit ex auctore incerto ⁊ plerunqꝫ fallaci. ⁊ etiā in perſona nuncij. debet inſpici qua litas perſone. ⁊ vtrū deponat per verba veriſimi lia. nam agimus nō de modico p̄iudicio abſentis. Et in dubio hec materia relinquenda eſſet arbi trio iudicis. vt diligenter omnibꝰ conſideratis. cō ſideret vtrum de morte ſit facta certificatio. Et iō per p̄dicta patet. ꝙ hodie de iure canonico nō eſt ſeruanda ſolennitas illius autētice hodie. vbi dici tur. ꝙ ſi maritus dicat̉ mortuus in bello. dꝫ vxor ꝑ ſe vel aliū adire ducē belli. ⁊ facere recipi ſuꝑ hoc

dicta aliquoꝝ. Et ſi deponūt mortem: debet vxor expectare ꝑ annū ⁊ poſtea contrahere. Aliter con trahens poteſt puniri de adulterio. Tamē Tan. phi. ⁊ Goſ. dicunt nō eſſe neceſſe: ſed ſatis eſt ẜm eos ꝙ de morte mariti cōſtet vere vel veriſimilit̓. puta qꝛ nauis in qua erat maritus paſſa eſt nau fragiū ⁊ omnes dicunt̉ mortui. Ideꝫ ſentit Uin. dicens: ꝙ non ſolum ꝑ nunciū: ſed etiam per litte ras ⁊ alias ꝓbationes pōt mulier certificari. No ta tamē ꝙ ꝑ quātācūqꝫ abſentiā maritorum non diſſoluit̉ matrimoniū ꝯtractum per verba de pre ſenti: etiā ſi ignoret̉ de vita: vel morte eorū: ac etiā cōcurrente iuuenili etate cōiugū. Secus in ſpon ſalibus de futuro. vt in. c. de illis. de ſpō. nec quis p̄ſumitur mortuus: licꝫ habita diligenti inquiſi tione ignoretur vbi ſit. Nam quis p̄ſumitur vi uere poſſe ꝑ. C. annos. vt in. l. fi. C. de ſa. ſan. ec. Quid ſi primo reuerſo: mulier permittit ſe co gnoſci a ſecūdo ſcienter. nūquid primꝰ compellit̉ ip̄am recipere inuitus? Ug. dicit. ꝙ non: ſiue fa ciat hoc ex iure ignorantia credens hoc ſibi licere: ſiue ſcienter. Quid ſi cōtrahat cū aliquo credens virū ſuū viuere: qui reuera mortuus eſt. nūquid eſt matri moniū? Rn̄. Ug. diſtinguit. ꝙ ſi illa credebat ſi bi licere ⁊ contraxit cum alio: primo mortuo. ma trimoniū eſt. Si nō credebat ſibi licere: nō eſt ma trimoniū: qꝛ nō maritali affectu: ſed adulterino ſi bi copulauit ſecūdū. Idē de illo qui contraxit cuꝫ aliqua quā putabat cōſanguineā: et nō erat. Ali tamē dicūt matrimoniū eſſe in hoc caſu: nō diſtin guēdo vtrum cōtrahentes credant ſibi licere: vel ne. hanc vltimā opi. ſequit̉ Dir. li. j. Idem Io. et Archi. Et hoc quidā intelligunt verū: niſi cōſtet ꝙ ꝯiunx credens impedimentū eſſe: nō intende bat contrahere. Nam ſi non ſit intentio: non eſt matrimoniū. extra de ſpon. tua. Mpedimentuꝫ. xiij. De publice honeſtatis iuſticia. Quid ſit: Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. diſt xlj. eſt ꝓpinquitas ex ſponſalibꝰ ꝓueniens: robur trahens ab eccleſie inſtitutione propter eius ho neſtatem. Quādo aliqui inter ſe ſponſalia contraxerunt nullus de cōſanguinitate ſponſi pōt habere ſpon ſam illā in vxorē: nec aliquā de ꝯſanguinitate ſpō ſe: pōt habere ſpōſum illū in virū. extra de deſpō. impu. ꝯtinebat̉. extra de ſpon. iuuenis. ⁊. c. ad au .xi dientiā. Et durat hec ꝓhibitio vſqꝫ ad quartum gradū ip̄oꝝ ꝯſanguineoꝝ. extra de ſpon. c. ſpōſaꝫ vbi dicit Panor. ꝙ hoc ꝓcedit tā in ſponſalibꝰ de futuro qͣꝫ etiā de p̄ſenti. ⁊ fortius ẜm doct. Nam maior honeſtas eſt vt nō ducat̉ ſponſa de p̄ſenti: iiiſ cū qͣ vinculū matrimoniale cōtractū eſt ꝙͣ ſponſa de futuro. Superueniēte v̓o carnis copula inter eos oritur aliud vinculū.ſ. affinitatis. vn̄ omnes ꝯſanguinei mariti ſunt affines vxoris ⁊ ecōuerſo extra de conſan. ꝙ ſuꝑ his. Et durant hec vincu la etiā poſt mortē alteriꝰ. vt in. c. j. eo. ti. li. vj. Sis ergo cautꝰ maxime ī impetrāda diſpēſatiōe. Nā Impedimentū. xiij. Fo. CXXXIIII. qn̄qꝫ orit̉ pb̓lica honeſtas ſine affinitate. An̄qꝫ af finitas ſimul cū honeſtate publica: vt pꝫ ex dictis Qn̄qꝫ affinitas ſine publica honeſtate: vt ſi citra ſponſalia ſeu matrimoniū quis cognoſcat mulie rē. Nā inter eū ⁊ ꝯſanguineos mulieris affinitas oritur ⁊ ecōuerſo. vt in. c. diſcretionē. de eo qui co. ꝯſan vx. Nec orit̉ hoc caſu publica honeſtas. An autem in diſpenſatiōe ſit facienda mentio ſpecifica de affinitate et publica honeſtate vbi ſil̓ cōincidūt. An v̓o ſufficiat facere mentionē de af finitate? Rn̄. Panor. in. c. nō debet. de ꝯſan. con cordando opiniones dicit. ꝙ ſi publica honeſtas neceſſario ꝯprehenditur ſub affinitate: ſatis eſt de affinitate feciſſe mentionē. Et ſic procedit glo. in dicto. c. nō debet. Exemplū. Si impetro diſpenſa tionē: vt liceat mihi ducere vxorē ꝯſanguinei mei defuncti: non obſtante affinitate in tercio gradu. nā exquo feci mentionē ꝙ fuerat vxor conſangui nei mei: cōſequēter feci mentionē de publica ho neſtate. Et ſic ꝑ ꝯſequentiā videt̉ ſublata virtute diſpenſotiōis. Si v̓o nō cōprehēdit̉ ex narratiōe verboꝝ. vtputa. Impetraui diſpenſationē: vt li ceat mihi ducere. T. vxorē. nō obſtante ꝙ ſit mi hi affinis in tercio gradu: nō valet diſpenſatio ſi vltra affinitatē erat publica honeſtas: exquo d̓ ea nō fuit facta mētio exp̄ſſe vel tacite. Nā affinitas pōt ꝯtrahi ſine matrimonio: vt dictū ē. Nota tn̄ ꝙ antiquitus fuerūt due ſpēs huiꝰ iuſticie publ ce honeſtatis. vna que cōtrahebat̉ ex ſecūdis nu ptijs. v̓bi gr̄a. Petrꝰ habebat vxorē quo mortuo eius relicta cum alio ꝯtraxit: ꝓles nata de ſecūdo viro. olim nulli ꝯſanguineo primi viri poterat cō iungi. Et hec ſpēs eſt hodie ſublata de medio di cto. c. nō debet. Alia eſt que ꝯtrahit̉ ex ſponſalibꝰ de futuro. de qͣ dictū eſt sͣ. Et hec remanet. Quid ſi ſpōſalia de iure nō tenuerūt? Rn̄. Sꝫ ſpōſalia fuerūt pura ⁊ certa. etiā ſi fuer̄t nll̓a rōne ꝯſanguītatis. affinitatꝭ. religiōis. frigiditatis. aut alia quis rōne. orit̉ publice honeſtatis iuſticia ad dirimēdū ſequētia ſpōſalia vl̓ mr̄imonia niſi fuiſ ſent nulla rōne ꝯſenſus. vtputa qꝛ ambo vl̓ vnꝰ ē infans vel furioſus. exͣ de ſpon. c. vnico. li. vj. Ex quibꝰ habes ꝙ monachus p̄t impedire ꝯſangui neos ſuos ne ꝯtrahāt cū aliqua ꝯſanguineaꝝ cuꝫ qua ip̄e monachus ꝯtraxit ſpōſalia de facto. No ta etiā Pe. de pal̓. limitantē id qd̓ dictū eſt d̓ defę ctu ꝯſenſus qꝛ hoc verū quādo defectus ꝯſenſus eſt apparens: vt in pueris ⁊ amētibꝰ. Secus eſſet qn̄ eſſet latēs ſic̄ in illo qͥ ꝯtrahit nō aīo ꝯtrahēdi. ſꝫ decipiēdi: qꝛ tūc orit̉ publice honeſtatis iuſticia qꝛ eccleſia inſtituit iſtud impedimentū ꝓpter ap parentiam honeſtatis. Et ideo impediet quia de intentiōe non poteſt ſciri. Nota etiā glo. ſingula rem in dicto. c. vnico. ꝙ licꝫ ſuꝑueniens affinitas diſſoluat ſponſalia de futuro. Suꝑueniens tamē iuſticia publice honeſtatis. ipſa ſponſalia nō diſ ſoluit ⁊ merito. ſecunda em̄ ſponſalia tollūtur per publice honeſtatis iuſticiam ex primis inductam Non ergo ex ſecundis poteſt eſſe honeſtas: que tollat pͥma ſpōſalia. ¶ Quid autem ſi ſunt nulla ratione conſeſus in

his qui habent etatem legitimā de contrahendo ſponſalia. An inducant publice honeſtatis iuſti ciam. Dic ẜm Ioh̓. de ſan. li. j. ꝑticula. viij. diſtin guendo. ꝙ aut ſponſalia cōtracta ſunt ante ſeptē nium. Et ſic non generat publice honeſtatis iuſti ciā. Sed de hoc. jͣ. Aut ſunt cōtracta poſt ſepten nium. ⁊ tunc aut cōſenſus deficit vt in furioſo vel ebrio. Et tunc nō generant publice honeſtatis iu ſticiam. Si autē nō deficit cōſenſus. Et tunc aut ſunt pura ⁊ incerta vt ſi dicatur accipiam vnaꝫ de filiabus tuis. Et tunc non generant ⁊cͣ. vt etiam tenet glo. in. c. vnico. Aut ſūt pura ⁊ certa. Et tūc generant. Aut ſunt conditionata. Et tunc aūt ap ponitur honeſta conditio. Et tunc non generant niſi poſt euentum conditōnis. Et hoc ẜm glo. ibi niſi interueniat interim carnalis copula. Aut ap ponitur conditio inhoneſta. Et tunc aūt eſt con tra ſubſtantiā. Et tunc nō generat. Aut nō eſt cō tra ſubſtantiam matrimonij. ⁊ tunc generat: quia talis ꝯditio habet̉ ꝓ nō adiecta ẜm Ho. ⁊ Io. an. Quid autem dicendum quādo apponit̉ con ditio que ineſt ip̄i matrimonio ſiue ſponſalibus. puta ſi deo placuerit vel eccleſie: vel ſi poſſum te d̓ iure habere vxorem. Si poſt comꝑtū impedimen tum ⁊ ſponſalia ſoluta. contrahat ſponſalia pure cum alia prioris cōſanguinea. An teneant ſecūda ſponſalia. videtur ꝙ non: quia conditiones que inſunt non faciunt legatum cōditionale. ff. de cō di. et de. l. conditiones. Sed Io. mo. ⁊ Io. an. in dicto. c. vnico. dicunt ꝙ matrimoniū cōtractum cum prioris cōſanguinea tenet. Et ſic cum prima nō eſt contracta publica iuſticia: licꝫ conditio iſta intelligat̉ etiam ſi nō apponatur: tamen quando non exprimitur conſenſus purus remanet. condi tiones em̄ tacite non faciunt obligationem condi tionalē. dicta. l. conditiōes. tacitum tamē ſi expri matur facit rem conditionalē. ff. dele. primo. ſi ita legatum. Idem Panor. in. c. ſignificaſti. de elect vbi per iſtam. l. ſi ita. dicit ꝙ ſi relinquo alicui. C. ſi volet. legatum eſt cōditionale. Secus ſi relīquo ſimpliciter. Et tamē illa ꝯditio ſi volet: tacite ineſt legato cum legatarius poſſit repudiare legatum. Nam quādo relinquo. ſi volet. ſuſpendo virtutē legati in euētum cōditionis. vnde nō acquiritur legatario: niſi declaret volūtatem ſuā. vt ibi. Sed quādo ſimpliciter fit relictum: acquirit̉ legatum: etiam ignoranti: licꝫ cōcomitetur cōditio ſi volue rit acceptare: quia tūc cōditio eſt pura ⁊ non cōdi tionalis. Hanc opi. etiā tenet Directoria li. j. Idē Io. de ſan. Monal. ⁊ Hoſti. Pone ꝙ frater meus ioco aliquam deſponſa uerit. nūquid impedior cōtrahere cum cōſangui nea illius. Archi. videtur tenere ꝙ nō. ſi iocus pa tens eſt. Nam taliter deſponſans. nullo mō con ſentire intēdit. ergo ⁊cͣ. Quid ſi ſpōſalia ſint facta ſub conditiōe. ⁊ pen dente cōditione. vir cum alia cōſanguinea illius cōtrahit per verba de p̄ſenti. Rn̄. cum ſecūda de bet remanere: quia ex ſponſalibus cōditionalibꝰ ſicut ex nō habentibꝰ ꝯſenſum et incertis. nō orit̉ Impedimentū. xiij. publice honeſtatis iuſticia. d. c. vnico. Quid ſi duo infantes vel vnus maior ſepten nio. alter minor cōtraxerūt ſponſalia ip̄i vel parē tes pro eis. Rn̄. Si facti maiores ſeptenio perco habitationeꝫ mutuam ſeu aliter verbo. quia poſt ſeptēnium ad inuicem vocant ſe ſponſos vel fa cto vt quia poſt ſeptennium ſecum iacet. vel eam oſculatur. vt ſponſus vel his ſimilia. per que liqui do appareat ꝙ in eadem volūtate perdurauerūt ſponſalia cōualeſcūt. al̓s non. Nam ab initio nul la fuerunt ex defectu cōſenſus. Et ideo non indu cunt publice honeſtatis iuſticiā. extra de deſpon. impu. ſi infantes. li. vj. Quero pro declaratiōe p̄dictorum. An ad cō trahenda ſponſalia futura requirat̉ ſeptimus an nus completus. Rn̄. glo. in. c. Iuuenis. de ſpon. videtur ſentire ꝙ diſcretio ſuppleat etatē. Et Pa nor. ibi dicit. ꝙ dictam glo. cōmuniter ſequūtur docto. Archi. etiam ſequēdo dictam opinionē di cit. ꝙ ſi ꝓximus ſeptēnio plus intelligit ꝙͣ cōſue uerūt intelligere nouēnes nō videtur ratio qua re non debeat malicia ſupplere etatem in ꝓximo ſeptēnio quo ad ſponſalia. Sicut ſupplet pruden tia in contractu matrimonij. Sed Panor. in di cto. c. Iuuenis. dicit ꝙ hoc. nullo iure ꝓbatur. vt patet in. c. litteras. ⁊ in. c. acceſſit. d̓ deſpon. impu. vbi tex. loquūtur de ſeptimo anno completo. Et bene faciūt illi tex. ꝙ etas iſta perueniri nō poſſit al̓s papa diſtinxiſſet prout fecit in minore. xij. an norū in. c. cōtinebatur. de deſpon. impu. pro hoc etiam facit. d. c. ſi infantes. quod loquitur de mi nore ſeptēnio n̄ diſtinguēdo. an malicia ſuppleat vel ne. Et Panor. ad hoc dat talem rationē. Naꝫ vbi requiritur certa etas reſpectu diſcretiōis. non poteſt p̄ueniri. vt patet in etate ad cōficiendum teſtamentū. vt in. l. qua etate. ff. de teſta. Nec ob ſtat ẜm Panor. d. c. Iuuenis. quod multum fa cit pro alia opinione. Nam ille tex. fundauit ſe ſu per dubio attentatus. quia forte attētauit ⁊cͣ. Nā puellam iſtam iam traduxerat ad domum. Item textus fundat ſe ſuper honeſtate eccleſie. quia illa dicebatur cōiunx iſtius. vnde hic fuit cōtractum matrimonium per verba de p̄ſenti. licꝫ de facto. Sed caſus magis dubius eſt ẜm Panormi. ſi fue runt contracta ſponſalia cum minore ſeptēnio. et interuenit temptatus. vel ſaltem ſit dubium. vt quia ſecuꝫ cohabitabat ſpōſus. Et videtur ꝙ hic oriatur publica honeſtas. ex quadam honeſtate. tamen hoc iure nō probatur. hec Panor. vtraqꝫ opinio eſt probabilis. Et ideo vnuſquiſqꝫ ample ctat̉ opinionē quā maluerit. An ex ſponſalibus que parētes pro filijs pu beribus vel impuberibus contrahunt. filij obli gentur. Rn̄. ſi conſenſerūt expreſſe vel tacite. vel ſi preſentes fuerunt. nec contradixerunt. obligā tur. et in eis oritur publica honeſtas. Idem dicē dum ſi abſentes fuerūt. et poſtqͣꝫ ſciuerunt ratifi cauerunt tacite vel expreſſe. Al̓s ex ſponſalibus factis a parentibus. filij nō obligantur. nec oritur publice honeſtatis iuſticia. d. c. j. infantes.

Mpedimentuꝫ. xiiij. De affinitate. ⁊ ꝯtrahitur affinitas etiā per fornicariam copulam. extra de eo qͥ co. ꝯſan. vx. ſue. c. diſcretionē. ¶ Quid ē affinitas: Rn̄. ẜm Hoſti. eſt ꝓximi tas ſiue attinētia vniꝰ ꝑſone ad aliā ꝓueniens ex carnali copula: omni carēs parētela. ſcꝫ ꝑ ſe: licꝫ accidēs alit̓ eē poſſet qꝛ ꝑ accidēs p̄t licite et illicite ꝑ̄miſceri cōſanguinitas ꝯſanguinitati. ⁊ affinitas affinitati. ⁊ cōſanguinitas affinitati: vt in inceſtu Loth cum filiabus. ⁊ Caroli magni cum ſorore ex qua genuit Rolandum filium ⁊ nepotem. Et ip̄e pater ⁊ auūculus quia frater matris. Hec Pe. de pal̓. Qui etiam addit: ꝙ affinitas eſt tanti vincu li: adeo ꝙ ſi reſurgeret frater meus qui fuerat vxo ratus ꝙͣuis ip̄e non ſit maritus amplius ip̄iꝰ mu tlid lieris: tamē illa mulier eſt mihi affinis. vnde et in patria erūt cōſanguinitates ⁊ affinitates. Et ideo Panor. in. c. fraternitatis. extra de fri. querit. nun quid Lazarus reſuſcitatus recuperet vxorem ⁊ fi lios ⁊ alia bona. Idem queritur: an prius bapti zatus reſuſcitatus iterum debeat baptizari. Ideꝫ de ordine ⁊ ꝓfeſſione religionis. Item ſi aliquā re liquerūt eccleſijs. nūquid poſſint repetere. de quo vide per glo. et Archi. xxxij. q. vij. c. ij. et per Io. an. in dicto. c. fraternitatꝭ. poſt Bar. bri. Et videt̉ cōcludere ꝙ ea que imprimūtur anime nō perdi derint. Et ſic non eſt opus tractare de recupera tione. Exemplum. In ordine. Baptiſmo. ⁊ alijs ſacramētis: in quibus caracter imprimit̉ anime. Idem in profeſſione: non quia profeſſioni impri matur caracter: ſed quia obligatio inde orta: deo acquirit̉. In alijs v̓o que inherent corpori: tenet ꝙ ſi vere fuit mortuus nō recuperat bona de rigo re. Secus ſi credebat̉ mortuus ⁊ nō erat: vt quia reperitur viuus in monumēto. Idem in caſu du bij. Bar. tamē in. l. j. C. de ſa. ſanc. eccle. dicit ꝙ ta lis mortuus d̓ iure recuꝑat bona. vide sͣ. Eccleſia pͥmo. ⁊ dic vt ibi. Quot ſunt genera affinitatis? Rn̄. ẜm Dire ctoriam li. primo. tria ſunt. Sed primum genus hodie tm̄ habet ꝓhibitionem. extra eo. nō debet. Sed nota quatuor regulas pro declaratōne huiꝰ impedimēti. Prima eſt. ꝙ ꝑſona de qua queritur poſt carnalem copulam facit primū genus ⁊ gra dum affinitatis. Iuxt⁊ gradum cōſanguinitatis inter virum ⁊ cōſanguineos vxoris. Et inter vxo rem ⁊ cōſanguineos viri. extra eo. ꝙ ſuꝑ his. Se cunda regula ꝙ quoto gradu quis diſtat a ꝯſan guineo ſuo vel ꝯſanguinea: totto gradu diſtat ab eius vxore vel a marito ip̄ius. xxxv. q. iij. de ꝓpin quis. ⁊. c. equaliter. Tercia regula eſt ꝙ ꝑſona ad dita ꝑſone per carnalem copulam mutat genus ⁊ non gradum. xxxv. q. iij. hac auctoritate. Quarta regula. ꝙ ꝑſona addita ꝑſone per carnalem ꝓpa ginem mutat gradū ⁊ nō genus. xxxv. q. v. porro vnde v̓. Mutat nupta genus: ſed generata gra dum. Qualiter genera affinitatis computent̉: Rn̄. Directoria ẜm regulas predictas. Primū genus Impedimentū. xiiij. Fo. CXXXV. ſic computat̉. Ego et ſoror mea attinemus nobis in primo gradu generis conſanguinitatis. P. cō gnoſcit ſororem meā carnaliter. Et ſic perſona pe tri ſociatur ꝑſone ſororis mee per carnis copulam Hic ergo per carnis copulam mutat̉ genus at tinentie: quia alio genere attinet mihi ſoror mea. ſcꝫ genere cōſanguinitatis. Alio. P. quia in gene re affinitatis. Sed nō mutat gradum: quia in eo dem gradu cōſanguinitatis in quo ego ſum ſoro ri mee. ſcꝫ in primo. Et in eodem gradū affinita tis ſum. P. ſcꝫ in primo. Et quod dixi de ſororē mea hoc idem intelligas de quacunqꝫ cōſangui nea mea in quocunqꝫ gradu: quia omnes mariti cōſanguinęarū meaꝝ ſunt mihi affines in primo genere. ⁊ in illis gradibus affinitatis: in quibus gradibus conſanguinitatis vxores eorū attinent mihi: quia ſi qua eſt mihi in ſecūdo gradu cōſan guinitatis: maritus ip̄ius eſt mihi in primo gene̓ re affinitatis ⁊ in ſecūdo gradu. Et ſi qua eſt mi hi in tercio gradu cōſanguitatis: maritus eſt mi hi in primo genere affinitatis. ⁊ tercio gradu. Et ſic de quarto. quia gradus ꝯputant̉ inter affines reſpectu ꝯſanguinitatis tm̄. dicto. c. porro. Et qd̓ dictum eſt de maritis conſanguinearū mearum. Idem intelligas ꝑ omnia de vxoribus cōſangui neorū meorū. Secūdum genus per eādem regu lam inuenitur. Pone ꝙ Petrus maritus ſororis mee: qui eſt mihi in primo genere affinitatis ⁊ pri mo gradu: mortua ſorore mea: ꝯtrahit cum Ber ta. hec Ber. Petro quōdam ſorori mee marito: ꝑ carnis copulam ſociata mutat genus: quia cum Petrus attineret mihi primo genere affinitatis. Berta attinet mihi ſecūdo genere: ſed nō mutat graduꝫ: quia attinet mihi primo gradu ſecūdi ge neris affinitatis: ſicut Petrꝰ attinebat primo gra du primi generis. vnde mortuo Petro: inter me Bertam matrimoniū olim cōtrahi nō poterat Et ẜm hoc cōtrahitur tm̄ ex vna parte: ſed aliqn̄ cōtrahitur ex vtroqꝫ latęre: vt. P. et. M. ſunt fra ter et ſoror. Ego accipio. M. in vxorem. Et ſic. P eſt mihi in primo genere affinis. P. accipit Ber. in vxorem. Illa eſt mihi affinis in ſecūdo genere et primo gradu. Et hoc genus contractum eſt ex vtroqꝫ latere: quia vterqꝫ cōſanguineorū cōtraxit ſcꝫ P. et. M. Idem eſt ꝑ omnia inter vxorē meā. ⁊ maritū ſororis mee. Idem inter maritos duarū ſororū vel duarum cōſanguinearū. Et inter vxo res duorū ꝯſanguineoꝝ. Item pater ⁊ filius poſ ſunt ꝯtrahere cum matre ⁊ filia. ⁊ duo cognati cū duabus cognatis. ⁊ auūculus ⁊ nepos cum dua bus ſororibus. extra eo ę. j. ⁊ dicto. c. qd̓ ſuper his. Iſtud ſecūdum genus poſui: vt primū meliꝰ ap pareret. Terciū non pono: quia nullius vtilitatis Si vis videre. vide Ber. in dicto. c. nō debet. Et ex p̄dictis patꝫ veritas multaꝝ ꝯcluſionū. Pone mortua vxore: vir vult acciꝑe in vxoreꝫ illam que quōdam fuit vxor alicuius de ꝯſanguinitate vxo ris prime. nūquid poteſt? Rn̄. per p̄dicta. ꝙ licꝫ nullā feminā de ꝯſanguinitate prime vxoris poſ ſit accipere: quia ibi ē affinitas. tamē feminā olim vxorem alicuiꝰ de ip̄a ꝯſanguinitate: bene poteſt

accipere. Et idem dicendū ſi ponat̉ ſimilis caſus ex parte vxoris. Item pone. Petrus accepit Ber tam in vxorem ex qua habuit filiam. que nupſit ſempronio. demum. P. mortua Berta vxore ſua: accepit ſecūdam vxorē. poſtmodū moritur. P. et etiam filia ſua vxor dicti ſempronij. modo dictus Sempronius vult accipere in vxorē illam mulie rem que fuit ſecūda vxor dicti Petri. Queritur an poſſit. Hec queſtio nūc accidit de facto. Et dicen dum eſt per p̄dicta ꝙ ſic: quia licꝫ iſte Semproniꝰ non poſſit accipere in vxorem aliquā de ꝯſangui nitate ſue vxoris vſqꝫ ad quartū gradum: tamen feminā olim vxorē alicuius de ip̄a ꝯſanguinitate bene poteſt accipere. vt eſt in caſu noſtro: ⁊ ſic erit caſus ꝙ gener poteſt accipere in vxorem mulierē que fuit vxor Soceri ſui. quod eſt mirabile. Item olim qͥs nō poterat ducere ſucceſſiue vxores duo rum fratrū: quia ibi inerat terciū genus affinita tis cum ſecūda. nam duorū fratrum vxores ſunt in ſecūdo genere affinitatis. Sed ſi altera pꝰ mor tem mariti nupſit Sempronio. Ille Semproniꝰ attinet vxori alterius fratris in tercio genere: qꝛ ē ꝑſona addita ſecundo generi. Ideo mortua vxore ſua ⁊ marito alterius non poterat olim ducere illā obſtante tercio genere affinitatis. ⁊ vltra impedi mentū affinitatis ſuberat impedimentuꝫ publice honeſtatis. Sed cum ſecundū genus ⁊ terciū ſint ſublata: videt̉ ꝙ publica honeſtas tanqͣꝫ acceſſo ria ſit hodie ſublata. hec Panor. in dicto. c. nō de bet. vide etiam glo. ſingulareꝫ ibi: que notabiliter concludit: ꝙ illa publica honeſtas que veniebat acceſſorie ad ſecūdum et tercium genus affinita tis eſt hodie ſublata: quia ſublato pͥncipali: remo uetur acceſſorium. Sed publica honeſtas que nō venit ſic acceſſorie: vt in ea que oritur ex cōtractu ſponſalioruꝫ ſeu matrimonij cum conſanguineo meo. non eſt hodie ſublata: cuꝫ de ea nulla fiat ibi mentio. Et ꝙ hoc ſit verum aperte probatur in. c. vnico. de ſpon. li. vj. Et Panor. in dicto. c. non de bet. ex dicta glo. infert vnam regulam in materia extenſionis. ꝙ vbi duo ſic ſe habent: ꝙ vnum ve nit cōſecutiue ad reliquum. vno ſublato vel mu tato: etiam conſecutiuū intelligitur ſublatum vel mutatum. ad hoc tex. optimus in. c. miramur. de ſer. non or. De diſpenſatiōe circa iſtam publicam honeſtatem. videsͣ. c. īmediate p̄cedenti. Iteꝫ in fertur ꝙ relicta viri qui fuit germanꝰ vxoris mee vxore mea mortua poteſt mihi eſſe vxor. Item co gnatā vxoris defuncte: licite quis ducit in vxoreꝫ Aut em̄ erat cognata: qꝛ fuerat vxor fratris vxo ris. ⁊ tūc eſt in ſecūdo genere affinitatis. et ſic poſ ſunt ꝯtrahere. Aut erat cognata vxoris: quia am be fuerūt cōiuges duoꝝ fratrū. Et tūc ſunt in ſe cūdo genere. Et ſic pn̄t ꝯͣhere. Quādo vir carnaliter cōiungit̉ vxori: omnes ꝯſanguinei vxoris efficiūtur affines viro. ⁊ e con uerſo. oēs ꝯſanguinei viri efficiūtur affines vxori ⁊ in eiſdem gradibus cōſanguinitatis et affinita tis attinent: tamē altero gene affinitatis. Sed int̓ cognatos viri ⁊ cognatos vxoris. nulla ex illo maImpedimentū. xiiij. trimonio orit̉ attinētia. d. c. qd̓ ſuꝑ his. Quid ſi aliquis polluit aliquā extraordinarie id eſt extra naturalia? Rn̄. ẜm Dir. ꝙ etiam ſi cir ca clauſtrū pudoris fiat: non facit affinitatem: nec matrimoniū ꝯſūmatū: niſi ex conſenſu fiat matri moniali. ⁊ ſi mulier ſemen emittat: ſed vir non: nō contrahit̉ affinitas. Et eſt ad hoc ar. de frigido: q palpando mulierē poteſt ꝓuocare ad ſemuīs emiſ ſionem. ⁊ ecōuerſo. Et tamē nō eſt matrimoniuꝫ: vel cōmixtio ſeminis. Et ideo nec affinitas. Sed ſi vir emittit in mēbro mulieris: et nō mulier. du bitari poteſt. verūtamē ſine emittat ſiue nō: ⁊ etiā neutro emittente ſponſalia prius facta ratificant̉ propter cōſenſum matrimonialē qui ineſſe preſu mitur. ar. c. extraordinaria. xxxv. q. iij. dūmō ſim matrimonio apti vel ꝓximi. extra de deſpon. im pu. cōtinebatur. Idem tenent Uin. Io. ⁊ Archi. ī dicto. c. exͣordinaria. Sed pro declaratione p̄dictorum queritur an ad cōtrahendam affinitatem requirat̉ ſeminum vtriuſqꝫ cōmixtio? Reſpondeo. Panor. in. c. fra ternitati. de eo qui co. conſan. refert Inno. tenere ꝙ niſi detur cōmixtio ſeminis vtriuſqꝫ intra clau ſtra pudoris: non cauſatur affinitas: nec cōſūma tur matrimoniū. vnde nō ſufficeret emiſſio ſemi nis vnius. Et ponit exemplū in frigido ⁊cͣ. Sed Panor. dicit ꝙ cōmunis opinio medicoꝝ ē incō trariū. ſcꝫ vt ſemen mulieris neceſſario nō cōcur rat ad generationē. Secus de ſemine viri. Idem tenet Fed̓. de ſe. in cōſilijs ſuis. vbi dicit: ꝙ ad cau ſandam affinitatē ſeu ad matrimoniū cōſūman dum: neceſſario non requirit̉. ꝙ mulier emittat: ſed ſatis eſt ꝙ viri ſemen ſit cōmixtū materie vxo ris. Ex cōtrario em̄ ſequeret̉ magna abſurditas. Nam pone. ꝙ per annū mulier non emiſerit: tn̄ concepit ex ſemine viri ⁊ peperit. Abſurdum em̄ eſſet dicere ꝙ matrimoniū non ſit cōſūmatuꝫ: vel ꝙ affinitas nō ſit ꝯtracta. Immo plus dicit Pe. de Pal. in. iiij. ꝙ ſine copula poteſt cauſari affini tas: ſi fiat ſeminis receptio. Sicut dicunt quidam de antichriſto qui naſcetur ſemine tranſfuſo ꝑ de monem incubum ⁊ ſuccubum. Idem dicunt qui dam medici de quadā muliere que impregnata ē ex ſemine tranſfuſo dum balnearet̉ in balneo. vbi mali homīes ſpermatizauerant: quātūcūqꝫ etiam quis inuadat vel frangat vaſa pudoris. nō in ip̄o vaſe tamen ſemen effundatur. non contrahitur affinitas. Pone ꝙ iuuenis deflorauit ſpōſaꝫ: et aperuit ſeras eius: ſed nō emiſit ſemē. Nūquid tenet ma trimoniū cū ſecūda? Quidā dicūt ꝙ ſic: vt refert Directoria. vbi sͣ. quo ad rei veritatem. vt notat Io. in dicto. c. extraordinaria. Et ita deberet ſer uari: ſi conſtaret ꝙ nō ſpermatizauit. Sed aliter p̄ſumitur.ſ. ꝙ eam cognouerit: ⁊ ſic cōpellet̉ ſtare cū pͥma. Similit̓ ſi aliqͥs ſolutus cuꝫ ſoluta aꝑiret ſeras: ⁊ nō ſꝑmatizaret. ⁊ cōſtare poſſet. ꝯſangui neꝰ defloratoris nō impediret̉ ꝯͣhere cū illa. Ideꝫ dicendū ſi maritus deflorauit vxorē: ⁊ an̄ ſeminis emiſſionē velit intrare monaſteriū. poſſet intrare

Sed eccleſia ſe opponeret ex p̄ſumptōne. extra de deſpon. impu. ſi infantes. li. vj. vbi hoc etiam no tat Archi flo. Quid ſi moritur ꝑſona: mediante qua contra hitur affinitas: puta moritur maritus vel vxor vl̓ cōcubina: vel cōcubitor. Rn̄. nihilominus rema net affinitas que erat ad cōſanguineos eius: nec poteſt eſſe inter eos matrimonium. xxxv. q. x. fra ternitatis. Mpedimentum. xv. De impotentia coeundi. quid ſit. Rn̄ ẜm Ray. eſt viciū anime vel corꝑis ve vtriuſqꝫ quo quis impeditur alteri carnaliter cō miſceri. Quot ſunt ſpecies impotentie. Rn̄. ẜm Ray Sunt pͥncipaliter due. Naꝫ alia eſt naturalis: vt impotentia pueri: vel frigiditas ſenis: ſeu etiā fri Id pudali giditas ꝯplexionis. Aut artatio ml̓ieris. Alia nō naturalis: ſꝫ accidētalis vt caſtratio ⁊ maleficiū. Utrum naturalis impotētia impediat matri moniū. Rn̄. illa que eſt in puero vel puella impe dit ad tempus: quia ꝙͣdiu ineſt non poteſt cōtra here. extra eo. quod ſedē. vbi habet̉ ꝙ impotēs ad copulā: eſt impotens ad matrimoniū ꝯtrahendū Sed illa naturalis impotētia que eſt in frigido: ſi eſt perpetua impedit matrimoniū cōtrahendum ⁊ dirimit contractū. extra eo. laudabilē. Illa tamē que eſt in ſene nō impedit: qꝛ habet habituꝫ qn̄qꝫ reducibilē ad exercitium: aut cōſilio medicoꝝ: aut artificio. Et ideo dicit glo. in. c. nuptiarū. xxvij. q. .j. ꝙ nemo ē adeo ſenex qͥn calere poſſit natura vel artificio. qd̓ nō eſt ī frigido vel ī puero. Quid ſi vir nō eſt oīno frigidus: ſed vel mem brū non erigitur: ſeu diuerſimode ineptū eſt. Ita ꝙ nō poteſt vxori cōmiſceri: vel ſtatim ſpergit ſe men ⁊ huiuſmodi. Rn̄. ẜm Hoſti. Si poteſt iu uari medicinis: planum eſt ꝙ tenet. Aliter expe ctandum eſt trienniū. ⁊ poſtea forſan ſeꝑari pote rit: ſicut poterit naturaliter frigidus. Expectatio tamē triennij fienda eſt: niſi ꝑ prius poſſit de im pedimento conſtare. De hoc triennio vide ſupra Diuortium. Utrū caliditas impediat ſicut frigiditas. Rn̄. Aſten̄. ꝙ caliditas ſuꝑflua vix poteſt eſſe impedi mentū perpetuū. Si tamē inueniret̉ ꝙ per trien niū copulam impediret carnis: iudicaret̉ ꝑpetuū qꝛ tn̄ frigiditas magis ⁊ ſepius impedit: tollit em̄ nō tm̄ cōmixtionem ſeminū: ſed etiam rigorē mē broꝝ quo fit cōmixtio corpoꝝ. Iō frigiditas ma gis ponit̉ impedimētū qͣꝫ caliditas. Quid ſi mulier dicit virū impotentē ꝓpter de fectum membri. Rn̄ ẜm Hoſti. vir eſt inſpicien dus per honeſtos viros ſicut de muliere arta. Si vo alleget exceſſuꝫ mēbri. dicit Hoſti. ꝙ papa eſt ꝯſulēdus. Quidā tn̄ dicūt hoc caſu idem dicendū quod de arta que poteſt contrahere cuꝫ vno ⁊ nō cum alio. Dicit em̄ Auicena. ꝙ mulier quandoqꝫ nō eſt arta: ſed vir eius nō ꝯuenit ei. vnde vterqꝫ indiget ꝑmutatione. ¶ Quid ſi vir habet membrū multū carnoſum. Impedimentū. xv. Fo. CXXXVI. Rn̄. Hoſti. ſe audiuiſſe ab exꝑtis: ꝙ hec pōt eſſe iuſta cauſa dirimendi matrimoniū. Nam infir mitas ellefancie occaſio poſſet eſſe que reddit etia naſum groſſuꝫ. id eſt membrū. Et hoc ip̄e Hoſti. de facto fuit exꝑtus: vt ip̄e dicit. ¶ Quid ſi quis non poteſt copulari cum virgi ne: ſed cuꝫ corrupta ſic. Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. poſ ſunt medicinaliter cum aliquo inſtrumēto clau ſtra pudoris frangi: nec hoc eſſet contra naturam quia non fieret ad delectationem: ſed ad medici nam. Quid ſi quis mouetur ad pulcram: ⁊ non ad turpem. Rn̄. ẜm Tho. huiuſmodi abhominatio mulieris non eſt cauſa naturalis: ſed accidentalis Et ideo idem iudicium eſt quod de maleficio: de quo infra. Quid ſi vir ſciat ſe frigidum ⁊ ineptū. ⁊ tamen ſcienter contrahit cum aliqua. Rn̄. ẜm Ray. Si mulier vult cohabitare non poteſt vir ab ea rece dere. ar. extra d̓ eo. qui du. in ma. c. j. ⁊ extra eo. cō ſultatiōi. ⁊ quas tanqͣꝫ vxores habere nō poſſunt habeant vt ſorores. Et idem dicendū ſi mulier ſci ens ſe eſſe artā ꝯtraxit cū aliquo qꝛ ſi vir cohabita re velit nō poterit illa diſcedere. Quid ſi aliquis ſciēter ꝯtrahit cū arta. Rn̄. ẜm Inno. tenetur cuꝫ ea ſtare: vt frater ⁊ ſoror. Si tn̄ cōtrahat cū alia tenet matrimoniū ꝙͣuis primam vt ſororē tenere ⁊ alere teneatur. Et eodem modo ſiqua mulier ſciēter ꝯtrahit cū frigido: vel impo tente. Et idem dicendū: ſi frigidus ⁊ arta: ſcienter cōtraxerint. ¶ Utrū artatio mulieris ſit ſemper impedimē tum ꝯtracti matrimonij. Rn̄. ẜm Ray. Si abſqꝫ ꝑiculo poteſt ſubueniri beneficio medicine: vel ꝑ futurū vſum viri ꝓportionati: nō impedit̉ matri moniū ꝯtrahere. extra eo. ex litteris. Si v̓o nō po teſt aliquo mō ſubueniri ſine graui periculo: certe ſeꝑabit̉. vide de hac materia sͣ. Diuortiū. ¶ Quō conſtabit ꝙ illa que fuit ſeꝑata a primo ꝓpter artitudinē ſit facta idonea ei ꝑ vſum cū ſe cūdo. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝑ iuramētū matronaꝝ. A qͥbꝰ inſpiciet̉ ip̄a: vel forſitan vterqꝫ. ¶ Quid fiet ſi reddita primo cognoſci nō poſſit. Rn̄. ẜm Hoſti. remanebit ꝑ trienniū cum ipſo: quaſi p̄ſumatur maleficiatus. ⁊ ſi interim eaꝫ co gnoſcere poteſt: cū illo ſtabit. al̓s elapſo triennio reſtituetur. ſecūdo ſine ſpe ꝙ iterū reddatur pͥmo licet glo. Ray. dixerit ꝙ iſta reſtitutio poteſt fieri vſqꝫ in infinitū. ¶ Sed nūquid poſſit ꝯtrahi matrimoniū cū illa que eſt arta: ſed ꝑ inciſionē poteſt fieri apta. Rn̄. ẜm v̓ v̓. dicit Hu. ꝙ nō credit niſi facta inciſione ꝙ ſi ante inciſionē ducat eam: tūc ſi facta inciſione adhuc duret. pͥmus ꝯſenſus ſufficit ad matrimo niū. Si v̓o nō duret: vel nō de nouo ꝯſentiat ī eā aut nō carnaliter cognoſcat eā: pōt ab ea recedere ⁊ aliā ſuꝑducere. ꝙ ſi nolit pati inciſionē. non eſt cogēda: maxime cū timeat̉ ꝑiculū. Pone ꝙ eſt vni arta ⁊ apta alteri. nūquid po teſt cōtrahere. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ ſic: cum illo cui po teſt ſine ꝑiculo cōmiſceri. cum alio autē non tenet̉

matrimoniū. Circa impotētiā coeundi: qn̄ eſt ꝓpter impedi mentū accidētale. puta ꝓpter craſtatōeꝫ. An tales poſſint ꝯͣhere? Rn̄. Panor. in. c. qd̓ ſedē. extra eo. de mēte doc. dicit. ꝙ ſpādo vtroqꝫ teſticulo carēs: nō poteſt ꝯtrahere mr̄imoniū. Secꝰ autē ſi careat vno tm̄. Et ſic p̄t intelligi. l. ſi ẜua.§. ſi ſpadoni. ff. de iur̄. dotiū. Et vide glo. in. c. hi qui. xxxij. q. vij. q̄ tractat de eo qͥ habet virgā erectā: ſed nō poteſt emittere ſemē: ꝓpter impedimētū naturale vel ac cidētale. Et tenet ibi glo. ꝙ talis pōt matrimoniū ꝯtrahere: cuꝫ poſſit mulierē ꝓuocare. Sed cōiter tenet̉ ꝯtrariū: qd̓ putat Panor. veriꝰ: qꝛ ex quo nō pōt generare: pōt vxor dicere. Ego volo eſſe mat̓. vt extra eo. c. accepiſti. Et ꝓpter hāc rōnem dicūt aliqui vt recitat Ri. in. iiij. de ſene. ꝙ ſi eſſet talis frigiditas rōne ſenectutis: ꝙ nullo mō iuuari poſ ſet natura vel arte. Idē eſſe dicendū ſicut de natu rali frigiditate: quia talis cōtrahendo ſe obligaret ad impoſſibile. De impotentia v̓o coeundi ꝓpter maleficium Dic vt sͣ. Diuortium. Utrū aūt maleficiū ꝑ aliud maleficiū ſit tollē dum? Rn̄. ẜm Hen. de gan. in quolꝫ. v. ꝙ male ficia virtutē nullā: aut efficaciam habēt ex natura ꝓpria: ſed cūcta q̄ apparēt fieri ꝯpoſitis maleficijs īmediate fiūt a demonibꝰ: vt homīes decipiāt. Et ex qͣdaꝫ pactōne eoꝝ ad quos ꝑtinēt oīa molimīa artiū magicaꝝ. Nec debet homo eis fidē adhibē ꝙ aliqͥd ex ſe agant. Et ideo ꝑnitioſum ē ea facere vel ꝯſiliū p̄ſtare quēadmodū illicitū eſt idolotitū comedere. Licet etiā ꝑnitioſum ſit oꝑbꝰ ſuꝑſtiti oſis cōmunicare: catholicū tamē eſt deſtruere opꝰ ſuꝑſtitioſum: ſeu demonis. Et in hoc ei cōtrariari Et ſic dico ꝙ licitū eſt maleficiū deponere: ſicut li citū eſt idolotitū in cloachā ꝓijcere. Et etiā vt cu retur infirmus maleficiatꝰ. Non tn̄ credendo. ꝙ virtute illius maleficij morbus ille contingat. hoc em̄ eſſet infidelitatis. Sed ꝙ fiat ex pactiōe demo nū: ex diuina ꝑmiſſione: qꝛ nō cōſueuerūt ẜm pa ctionē ſuā maieficiatū vexare niſi cōſtante illo ma leficio. Idem Sco. in. iiij. Et ex p̄dictis videt̉ con cludēdū ꝙ licꝫ maleficiū tollere ꝑ aliud maleficiū: dūmodo fides nō adhibeat̉ vel ſortilegia vel inca tatiōes non fiant. Et hec nota. De hoc vide infra Maleficiatus. Mpedimentuꝫ. xvj. De matrimonio ꝯtracto cōtra interdi ctū eccleſie. Sciendū ꝙ matrimoniū cō tra interdictū eccleſie vel iudicis ꝯtractū: licꝫ ꝯtra hi nō debeat: tamē ꝯtractū nō dirimit̉. Imponē da eſt tn̄ ꝯͣhentibꝰ penitētia: et ſeꝑari debēt donec cognoſcat̉ de cauſa interdicti. exͣ eo. ꝑ totū. Nota etiā ꝙ ſponſalia ꝯtracta cū aliqua ꝑ verba de futu ro: cū interdicto eccleſie: nō habēt dirimere matri moniū poſtea cum alia cōtractū ꝑ verba de p̄ſen ti. extra eo. c. ij. Quid aūt ſi papa interdiceret oībꝰ generaliter vt nō ꝯtrahat mr̄imoniū. An teneant mr̄imonia poſtea ꝯtracta. Dic ex notatis ꝑ Car. in cle. vnica Impedimentū. xvj. de re. ꝑmu. vbi quo ad ſpūalia mr̄imonia ꝯcludit ex illo tex. ꝙ tanta ē poteſtas pape ꝙ reddit ſpūa lia mr̄imonia nll̓a. Quid aūt de carnali: vt ſi dicat papa oretenꝰ. Nolumꝰ ꝙ ꝯtrahatis. Et ſi contra feceritis ꝓnūciamus nullū. Dicit Land̓. ꝙ ſi vo lūtas pape eſt rōnabilis nō tenebit mr̄imoniū: q potuit inhabilitare: ⁊ eius volūtati ſtatur quo ad hoc.ſ. inhabilitatē ꝑſonaꝝ. Et hoc dicit ſe tenuiſfe ꝑ. c. ad diſſoluendū. extra de deſpon. impu. Ideꝫ dicit Land̓. de ſacramento penitētie. qꝛ hoc ſacr̄m pendet a diſpoſitiōe eiꝰ. hec Car. Idē Dir. li. j. di cens ꝙ vbi volūtas pape rōnabilis eſt et iuſta in ꝓmulgatiōe legis: efficaciā mr̄imonij impedit. vt pꝫ de impedimēto publice honeſtatis. Nā ī ſacr̄o mr̄imonij ꝑſone legittime quo ad talia ſpūalia: ſūt oīno in diſpoſitiōe pape. Et idē in ſacr̄o penitētie vt notant doc. in dicto. c. ad diſſoluendū. vbi hoc notat Inno. ⁊ Hoſti. qͥ addit ꝙ idem eſt etiam ſi oretenꝰ viua voce: ſine aliqua ꝯſtitutiōe hec ꝓhi beat. Secus dicit in ſacramētis in quibꝰ materia nō ſpectat ad diſpoſitionē pape: ſicut aqua in ba ptiſmo. panis ⁊ vinū in euchariſtia et ſimilibꝰ: qͥa in illis volūtas eius quātūcūqꝫ exp̄ſſa: efficaciam ſacramēti nō poſſet īpedire: debita materia et de bita forma cū intentōe ꝯcurrētibꝰ. De hoc ꝑ hug. xxviij. diſt. nullū. facit qd̓ notat̉ de ꝯſue. quāto. vi de sͣ. Cōfirmatio ſacr̄i. Idem Hoſti. in. c. tua. de ſpō. duo. dicēs ꝙ interdictū pape ē fortius qͣꝫ mr̄i moniū n̄ ꝯſummatū cū ſuꝑ illo poſſit ſtatuere ad libitū. vt in. c. ex publico. de ꝯuer. cōiu. Glo. tn̄ in dicto. c. ad diſſoluendū. ſingularit̓ dicit ꝙ mr̄imo niū ꝯtractū ꝯͣ interdictū pape: etiā cū clauſula de creti irritantis: tenet mero iure: alio impedimēto nō ſuppoſito. Idem videt̉ tenere Inno. ſentiens aliud eſſe in ſpōſalibꝰ.ſ. ꝙ irritant̉. Et ẜm Hoſti. pn̄t ꝯcordari opiniōes ẜm Pir. li. j. Sed ī mr̄imo nio nō. Et ſic intelligo opinionē. v̓v̓. et Goſ. Alij aūt diſtinguūt int̓ clauſulā generalē et ſpālem: vt pͥmo caſu nō irritet̉ mr̄imoniū. ſecūdo ſic. Exquo cōſtat de intentiōe pape. Panor. aūt in dicto. c. ad diſſoluendū. diſtinguit. ꝙ aut interdictū pape hꝫ ꝑpetuā cauſaꝫ ꝓhibitiōis. ⁊ dicit̉ ꝑpetua ẜm glo. in dicto. c. tua. qn̄ nō eſt reſtricta ad certū tempus puta ſi ꝓhibetur aliquid fieri ꝓpter malū qd̓ inde ſequi pōt: vel ꝓhibet̉ mr̄imoniū ꝓpter ꝯſanguini tatē vel qͥd ſil̓e. tūc v̓o dicit̉ hr̄e cauſam temporalē qn̄ cauſa eſt reſtricta ad certū tempus. puta ꝓhi betur matrimoniū ꝓpter veneratiōꝫ diei. Qn̄ aūt habet ꝑpetua cauſam: tūc matrimoniū eſt nullū. Qn̄ v̓o temporalē: tūc matrimoniū tenet. ⁊ decre tum debet referri ad factū: vt ſic durāte cauſa: de beat matrimoniū ſeꝑari. Mpedimentū. xvij. De impedimēto feriaꝝ. Sciēduꝫ ꝙ tꝑe feriaꝝ ꝯͣhi pn̄t ſpōſalia: ⁊ etiā matrimo niū qd̓ ſit ſolo ꝯſenſu: ſꝫ traductio vxoris. nuptia rū ſolēnitas. ⁊ carnalis copula: ꝓhibent̉ ẜm Mo nal. in ti. de mr̄imonio. Idē panor. in. c. capellanꝰ de fer. vbi dic̄ ꝙ nuptialia ꝯniuia ſeu nuptiales ſo ſenitates ⁊ ſolēnes traductiōes: ⁊ carnis cōmiꝑo

Impubes ꝓhibent̉ his diebꝰ feriatis: licꝫ mr̄imoniū ꝯtrahi poſſit omni tꝑe etiā qͣdrageſimali. ꝓ hoc glo. no. xxxiij. q. iiij. hinc etiā. Itē. c. nec vxorē ducē̓. ea. cā ⁊. q. vbi ſimplicit̓ dr̄: nec vxorē ducē. Et ſic ſimpli citer nō ꝓhibet ſolēnitatē. ſꝫ etiā duce̓.ſ. ad domū. Et ꝑ hoc infero. ꝙ nō ſolū hec ꝓhibitio ꝓcedit in virginibꝰ: ſꝫ etiā in viduis q̄ etiā ſine ſolēnitate nō debēt ꝯiūgi viris hoc tꝑe: nec duci ad domū. Que aūt ſint iſta tꝑa feriata quo ad nuptias? vilu atip. Dic primū eſſe ab aduētu vſqꝫ ad eph̓iam. ſecūdū a. lxx. vſqꝫ ad octauā paſche. vt in. c. non oportet. xxxiij. q. iiij. terciū a pͥma die rogationum vſqꝫ ad octauam penthe. Nūquid aūt in ip̄a die octauaꝝ paſche ⁊ pen the.ſ. in pͥma dn̄ica poſt ip̄a feſta poſſint nupue ce lebrari vel ꝯtrahi. Ho. dicit ꝙ nō. ꝓ hoc lr̄a in. c. capellanꝰ. extra de ferijs. dū dicit poſt octauas pa ſche. ergo nō octaua: qꝛ tex. dicit poſt ſeptē dies pꝰ pēthe. Nō em̄ eſſent. vij. dies poſt feſtū: ſi ī dn̄ica ſequēti feſtū: nuptie celebrarent̉. An aūt includat̉ octaua eph̓ie: ſicut includūt̉ alie predicte octaue. Hoſti. dicit ꝙ durat vſqꝫ ad octauā eph̓ie incluſiue. Io. an. dicit. ꝙ lꝫ hoc mul torū locoꝝ approbet ꝯſuetudo: non tn̄. videt̉ iure ꝓbari. vnde ſatis putat. ꝙ poſt primū diem licite ꝯtrahant̉ nuptie. Cū in dicto. c. nō oportet. nihil dicat̉ de octaua. Nā ſi voluiſſet dicere de octaua: exp̄ſſiſſet: ſicut expreſſit in. c. j. de tre. ⁊ pa. vel di xiſſet in pl̓i. Nō ergo recedemꝰ a lr̄a: ⁊ maxīe poſt factū: nō debent ꝯͣhentes iudicari culpabiles. Et Ittū. v ſtandū eſt ꝯſuetudini q̄ eſt optima legū interpres Ceſſante aūt ꝯſuetudine: tenenda eſt opinio Io. an. videlicꝫ ꝙ trāſacto feſto eph̓ie dūtaxat: nuptie licite celebrari poſſunt. Nota etiā ẜm Arch. flo. ꝙ feſta ẜm nouā ⁊ veterē legē a veſꝑa in veſperā ce lebrant̉: tn̄ in ſeptuageſima eſt hoc ſibi ꝓpriū ꝙ ab dicat cātica leticie. Nō incipit tn̄ in velꝑis: ſed in cōpletorio. Et in primo p̄termittit̉ all̓a. vnde vſqꝫ ad cōpletoriū excluſiue licet ꝯͣhere. Sed officiū ad uētus ꝓpriū ꝑfecte incipit in veſꝑis ſabbati p̄cedē tis. vnde extuc nō licet ꝯͣhere. In diebꝰ v̓o alijs n̄ ſolū veſꝑe. īmo cōpletoriū ſunt de tꝑe p̄cedente ꝑ ſe loquēdo: licꝫ ꝑ accidēs ſuꝑueniēte maidri feſto: nihil fiat de illo cōpletorio vel ſolū memoria in ve ſperis. tn̄ in oībꝰ p̄dictis eſt ꝯſuetudo obſeruāda. vn̄ in multis terris etiā de nocte ꝓfunda ī vigilia aduētus. ⁊. lxx. nuptias faciūt. Sed ſi poſt mediā noctē facerēt eſſet corruptela: quia a media nocte more romano nox incipit: vt. ff. de fer. l. more. vn̄ ſicut nulla cōſuetudo excuſaret ī mane diei: ſic nec poſt mediā noctē. Sed certe peccatū eſſet: qꝛ ꝯtra ſanctoꝝ canones: ꝯͣhentes etiā nuptias iſtis tem boribꝰ ꝓhibitis. debent puniri in quo deliquerūt ſcꝫ vt vſqꝫ ad tp̄us ſeꝑent̉ niſi ſit ꝑiculū incōtinē tie. Sacerdos aūt qͥ dedit bn̄dictiōꝫ his graui pe ne: licꝫ arbitraria ē puniēdus. nō aut ē mortale exi gere talibꝰ temporibus ab vxore pͥus rite bn̄dicta ẜm Pe. de pal. Qui etiā tenet ꝙ his diebꝰ: nō licet ꝯͣhere mr̄imonia ꝑ v̓ba de pn̄ti: qꝛ iſte cōtractꝰ dꝫ fieri in facie eccl̓ie. In facie aūt eccl̓ie nō videt̉ fa tiendū ſicut nec bn̄dictio nuptialis. Credit tamē Fo. CXXXVII. Archi. flo. ꝙ in hoc ſtandū ſit cōſuetudini. Itē et ſi ſit mortale ꝯſummare matrimoniū his diebꝰ. tn̄ poſt primā copulam iterū recognoſcendo nō pec cat mortaliter. Mpubes ꝯmuniter dicit̉ ꝓuer. jͣ. xiiij. annū ꝯpletū. puella. jͣ. xij. ex de deſpō. impu. ex lr̄is. No. bar. in. l. talis. C. d̓ his qͥ. vt īdi. ꝙ licꝫ īpuberes nō ſint idonei teſtes ī maleficijs: vt. l. in teſtimoniū. ff. de teſti. hoc ē verū ad plenā ꝓbationeꝫ: ſꝫ ad indiciū bn̄ poſſunt exaīari. Et ſic no. ꝙ dictū impuberis eſt ſufficiēs indiciū. Acarceratus. Utrū cōde natus ad mortē ⁊ incarceratꝰ poſſit lici te abire ſi tp̄us ⁊ locū habeat? Rn̄. ẜm Hen. de gan. quolibeto. ix. ꝙ licꝫ damnato morti effugere: ſꝫ nō carcerē frāgere. vtputa ſi iudex dā natuꝫ dimittat in carcere ſine vinculis. ⁊ negligit firmare carcerē: tunc abſqꝫ omni iniuria iudicis: qui nullū ius habet in ſubſtantiā corporis: poteſt corpus ſuum abducere quēadmoduꝫ ſi qͥs ſepiat agrū ſuū: nō licꝫ quēqͣꝫ tranſire ꝑ agrū illiꝰ: ſepem rupendo. Si tn̄ ſepis nō fuerit: licitū ē ꝑ agꝝ trāſi re. ⁊ qd̓ plus eſt ſi p̄cipiat ei iudex ne carcere exeat ſi tn̄ nō oporteat ꝙ vincula aut carcerem dirūpat vel quicqͣꝫ ſil̓e faciat: in quo circa ip̄m ius habeat. In illo ei obedire non debet. Et ſi fugit: iudex ſue negligentie imputet. De hoc vide ſupra pulcra. c. Accuſatus. Acendiarius eſt qui auctoritate ꝓpria ciuitatē. villā. māſum. legētem. domū. vel arbores incēdit vel ſil̓ia. igne appoſito ex odio vel vindicta. xxiij. qͦ. vl tima peſſimā. ⁊ xij. q. ij. cū deuotiſſimā. ¶ Sed qͥd ſi incendiū ſit ortum in vico vel ciui tate. Et cauſa defendendi edificium meū: diſſipo edificium vicini mei. nūquid teneor? Rn̄. diſtin guendo. Aut erat iuſtus metus: ne ignis occaſio ne domus vicini mei: meum edificium cōbureret puta qͥa iam ignis peruenerat ad domum vicini mei: vel iuſte et ꝓbabiliter dubitabam an perue niret: qꝛ forte tempus ventoſum erat: tunc nō te neor ei. ff. de incen. ru. nau. l. j.§. ex incendio. neqꝫ em̄ damnū dare videor eque ꝑituris edibꝰ. ff. qd̓ vi aut clam. l. ſi alius.§. eſt ⁊ alia. Et qͣꝫuis nō ꝑue nerit: iuſte tamē putabam ignē ꝑuenturū. Et id̓o nihil a me pōt repetere. ff. ad legem aquil̓. l. ſi quis fumo.§. quod dicitur. Aut non fuit iuſtus me tus. puta quia adhuc non peruenerat ignis vſqꝫ ad domum vicini quam deſtruxi: nec iuſte du bitabam: tunc teneor ad ſimplum damnum ẜm Hoſtien̄. Sed pone ꝙ vicini dubitātes de igne: petunt ꝙ talis domus deſtruat̉. nunquid debet domus emēdari vicino a vicinitate? Rn̄. ꝙ ſic ex ſumma equitate. vnde conſulendum eſt iudici: vt hoc ex officio ſuo fieri faciat. argu. ff. ad. l. rodiam de ia ctu. l. ſi laborante. et hoc eſt equiſſimum. De ma z iiij

teria incendiariorum ⁊ effractorum. vide sͣ. Abſo lutio primo. Adulgentia. Quid eſt:. Dic ꝙ eſt pene relaxatio quā quis iuſte pro culpis ꝓprijs facere debuiſſet: de theſau ro eccleſie ad diuinaꝫ iuſticiam perſoluendā: ſum pta. Dicitur in predicta diffinitione. relaxatio pe ne. ad differentiā relaxationis culpe: que fit ꝑ gra tiam dei in contritione. Et ſic gratia formaliter la uat in contritiōe. Deus aūt effectiue dimittit cul pam. d̓ pe. diſt. j. c. verbū. Ex quo infertur ꝙ nul ia indulgentia directe poteſt eſſe a pena et culpa. ſicꝫ vulgus hoc affirmet. Nam culpa directe di mittit̉ in ꝯtritione et ꝯfeſſione. Et propter hoc di cūt qͥdam ꝙ eccleſia nunqͣꝫ vtitur tali forma. vt.ſ. dicatur indulgētiā daria pena ⁊ a culpa: quoniā ſi tali vteretur forma: videret̉ euacuari ſacramen tū cōfeſſionis. quod eſſe non poteſt. ſcꝫ de neceſſi tate ſalutis: qꝛ eſſet ꝯtra omnē theologicā diſcipli nā. ⁊ ꝯtra. c. oīs. de pe. ⁊ remiſ. ¶Quis poteſt concedere indulgētias? Rn̄. ẜm docto. in. c. qd̓ autē. et. c. cum ex eo. de pe. et remiſ. Primo papa qui habet plenariam poteſtatem: et cui theſaurus eccleſie ex meritis chriſti ⁊ martyrū ⁊ aliorum ſanctorū aggregatus: eſt cōmiſſus. po teſt indulgentias facere cui vult ⁊ quando. cauſa tamen exiſtente legitima. Archiepiſcopus quoqꝫ licꝫ non ſit iudex ordinarius omniū de ſua ꝓuin cia: vt dictum ē ſupra. Archiepiſcopus. poteſt nō ſolum in dioceſi ſua: ſed etiam in tota ſua prouin cia indulgentias concedere: dummodo non exce dat ſtatutum concilij generalis. extra de pe. et re miſ. noſtro. ¶ Quātam auteꝫ induigentiam concedere poſ ſint prelati eccleſiarum citra papam. Rn̄. Panor. in dicto. c. cum ex eo. ex illo tex. concludit. ꝙ in de dicatōnibus eccleſiarū dūtaxat poſſunt concede re annum. Sed pro alijs quibuſcūqꝫ cauſis non poſſunt concedere vltra. xl. dies. Et hoc teneas: quicqͥd dicant alij. Et ſic omnes prelati cuiuſcūqꝫ dignitatis ſint: non poſſunt concedere indulgen tias: niſi vt dictum eſt. Et licꝫ littera loquatur ge neraliter de prelatis. non tamē intelligas de infe rioribus epiſcopis: quia inferiores prelati nō poſ ſunt concedere indulgētias: qꝛ hoc eſt dignitatis epiſcopalis. vt eſt tex. ſingularis in. c. accedētibus de ex. pre. ¶ An auteꝫ electus et cōfirmatus in epiſcopum non cōſecratus poſſit cōcedere indulgentias: ma xime ſi non ſit ſacerdos? ⁊ ſepe iſta queſtio accidit in legato apoſtolico nō p̄ſbytero. Hoſti. in dicto c. accedentibus. tenet ꝙ ſi eſt p̄ſbyter poteſt con cedere. al̓s ſecus. Io. autē Cal. poſt Tho. tenet ꝙ etiam ſi non ſit ſacerdos: hoc poſſit. Et hoc idem in legato. Idem Panor. quia cōcedere has indul gentias procedit ex diſpenſatiōe bonorū eccleſie: ⁊ ſic ex iuriſditione. ergo iſti poſſunt: cum habeant iuriſditionem licꝫ non ſint cōſecrati in epiſconos vel ſacerdotes: vt in. c. ex traſmiſſa. de elec. Et per peccatum nō tollitur predictis poteſtas iſta ꝙͣdiu Indulgentia tamen ab eccleſia tolerantur ẜm Ray. ⁊ Hoſtiē. Inferiores tamē prelati poſſunt cōcedere partici pationē bonorum cōgregatiōis ſibi cōmiſſe. nam hec ꝑticipatio fit ꝑ mutuā charitatē. Quid ſi epiſcopus vel archiepiſcopus excedit indulgentiā vltra predictā taxam. nūquid ſaltem valebit pro numero dierum quam poſſunt dare? Rn̄. Ge. in. c. fi. de pe. ⁊ remiſ. li. vj. ẜm Io. mo. di cit. ꝙ talis indulgentia eſt oīno nulla per tex. qui dicit. Ita tamē ꝙ ſtatutum generalis concilij non excedas. ergo videt̉ poteſtas eorū limitata intātū ꝙ ſi excederent: poteſtatē nō haberent. Et ſic totū videret̉ factum ab illo qui poteſtatem nō habet. ergo nō valet. Ideꝫ Hu. Io. autē an dicit. ꝙ va let vſqꝫ ad ſummā. quia hec eſt quedam liberali tas. Et in his ⁊ donationibꝰ dicimus ꝙ valent ꝓ parte vſqꝫ ad legitimū modum: et in reſiduo non Hanc opinione videtur approbare Panor. in fi mili de qͥnquageſima ep̄i. Aut centeſima. de quo videsͣ. Donatio primo. Pone ꝙ epiſcopus dedit. xl. dies indulgentie Succeſſor eius iterū dat. xl. dies. An vtraqꝫ vale at? Rn̄. Ge. vbi ſupra ex mente Io. an. in additi onibꝰ Spe. dicit ꝙ non: quia per talem multipli cationē poſſet veniri contra conciliū cum ex eo. sͣ. allegatum. ¶ An autē tales indulgentie cōceſſe per legatos ⁊ alios prelatos ſint perpetue. Rn̄. glo. ſingularis in. c. fi. de offi. le. dicit. ꝙ indulgentie quas ſepe le gati cōcedunt: ſubueniētibus ad reꝑationē pon tiū: vel loci religioſi: durant poſt finitā legationeꝫ quēadmodū ⁊ eorum ſtatuta: etiam ſi in eis conti neat̉ pena excōicatōnis. Idem dic de indulgētijs aliorum prelatorū. Et hoc eſt contra multos: cre dentes indulgentias reuocari per mortem conce dentis. ¶ Quid aūt de reuocatione indulgentie: an no ceat ante certificationē. Exemplū olim per papaꝫ Calixtum cōceſſa fuit indulgētia plenaria omni bus qͥ dabāt ſubſidiū ⁊cͣ. Poſtea ꝑ ſucceſſorē fuit reuocata. nūquid illi qui exburſauerūt pecunias ſuas illo intermedio tꝑe. puta a die reuocatiōis et noticie. An habuerint dictā indulgentiā. Dic ẜm docto. in. c. j. de cōceſ. p̄. li. vj. ꝙ ſic. Et Ge. ibi dicit ꝙ talis indulgentia valet quouſqꝫ certificati fue rint illi: quibꝰ cōceſſa eſt: niſi in dicta reuocatione eſſet clauſula decreti: vel qͥd ſimile. per qd̓ expreſſe appareret de volūtate pape contraria. Ita ꝙ vel let ꝙ a die bullatōnis nō ampliꝰ valeret. qd̓ tamē cōmuniter non fit. ¶ Quid aūt dicendū ecōtra. An pͥuilegiū ſumat vires ſuas ſtatim cū papa ꝯceſſit illud. puta papa cōceſſit alicui pͥuilegium vt nō poſſit excōicari vel huiuſmodi. An cenſeat̉ adempta poteſtas ordi nario ꝑ tale pͥuilegiū. Ge. vbi sͣ. refert quoſdā di centes ꝙ ſtatim bullato pͥuilegio. Et hoc quidam intelligūt: qn̄ qͥs ꝑ ſe vel ꝓcuratorē ad hoc datum impetrat taleꝫ indulgentiā ꝙ excōmunicari non poſſit. Nā exquo cōcurrit volūtas ꝯcedentis in dulgētiā et impetrātis ſtatim habet efficaciā: etiā ſi tales ius habentes in priuilegio: hoc ignorent.

quia poſſent eſſe plures. Et ſi papa ī priuilegio di ceret: preſenti: per ſe vel per nūcium: prohibemus omnibus ne quis eum excōmunicet. Idem eſſet. Statim em̄ effectum habet: quia concurrūt volū tates predicte. Si v̓o nec per ſe: nec ꝑ nūcium qͥs impetrat talem indulgētiā: ſed papa proprio mo tu vel ad inſtantiā alterius dicūt ꝙ niſi appareat de voluntate contraria cōcedentis. priuilegiatus nō gaudebit beneficio indulgentie niſi poſtqͣꝫ ad eū peruenerit. Idem videt̉ tenere Inno. ⁊ Ho. Et hec faciunt ad ea que dicta ſunt s. Excōmuni catio. vj. in fi. Quid aūt ſi in ꝯſecratiōe ep̄us ⁊ archiep̄us cō currant. ⁊ quilibet dat annum? Rn̄. Dir. li. j. ẜm Hoſtiē. dicit ꝙ cōprouinciales habebunt annū. Subditi v̓o ep̄i bienniū. Nūquid auteꝫ concedens indulgentiā habe bit eam: ſi facit ea ꝓpter que cōcedit? Rn̄. Dir. re fert quoſdam theo. tenere ꝙ ſic. Idem Uin. in di cto. c. cum ex eo. Ad hoc faciūt nota. ꝑ doc. in. c. ꝑ venerabilem. qui fi. ſint le. vbi princeps poteſt le gitimare filios ſuos. nō tanqͣꝫ pater: ſed tanqͣꝫ prin ceps. Et ſic gaudet pͥuilegio: quo ceteri participes gaudent. An aūt vnus poſſit alteri indulgentiā mereri Rn̄. nō poteſt niſi ꝓcedat ex intentiōe dantis. vn̄ poſſet i indulgētia fieret hoc modo dicēdo. ꝙ ille qui facit vel pro quo fit habeat talem indulgentiā Et ratio eſt ẜm theo. quia licꝫ ꝓprium opus poſſit quis ꝑ intentionē cuicūqꝫ voluerit applicare. Et ſic eum ſatiſfactio ſit ꝓpriuꝫ opus. poterit quis cui voluerit ꝑ intentionē ſuam applicare: ⁊ ſic ꝓ alio ſatiſfacere. Indulgentia autē nō eſt ꝓprium opus ſed eius qui dat indulgētiam. quod opus ip̄e ap plicat ꝑ intentionē ad hunc: vel illum qui ſic fece rit ⁊cͣ. Et ꝑ ꝯſequēs nō poteſt quis hāc intentiōeꝫ ad alterū tranſferre. Quid ſi quis faciat pluries ī die illud ꝓpter qd̓ indulgentia eſt cōceſſa: vel cum vadit ad locū vbi indulget̉ remiſſio. nūquid habebit tociens indul gentiā: quotiēs vadit. Rn̄. aliqui dicūt ꝙ quādo indulgentia ad determinatū tempꝰ datur: vt cuꝫ dicitur. Quicūqꝫ iuerit vſqꝫ ad tale tempus ad ec cleſiam talē: habebit tantū de indulgētia. Intelli gitur tm̄ ſemel. Sed ſi in aliqua eccleſia ſit ꝑpetua indulgentia ſicut in eccleſia beati petri eſt indulgē tia. xl. dierū. tunc quotiēs aliquis vadit totiens in dulgentiā cōſequitur. Et huius ſentētie eſt Tho. a q īdtb ẜm v̓o Inno. ⁊ Guil̓. in Spe. quādo indulgētia cōſiſtit in viſitatione alicuius eccleſie: tūc pro qua libet vice quā quis ad eccleſiā vadit indulgentiaꝫ habebit. Sed quid de his qui deferunt multas litteras ep̄oꝝ: ⁊ legūt oēs ī vno loco: aſſerētes ꝙ talis ep̄s facit talē indulgētiā: ⁊ talis talē. nūquid ꝓdeſt cō Itliu ferenti. Ita ꝙ omnes indulgentias capiat? Rn̄. ẜm Dir. ꝙ non. ſed illi tm̄ qui ſubeſt ep̄o indulgē tias facienti: niſi forte ⁊ is qui cōfert: habeat licen tiā a ſuo iudice ꝙ tales indulgētie illi ꝓſint. ar. extͣ de fo. cōpe. ſignificaſti. vel ſuus cōfeſſor ei indulleIndulgentia Fo. CXXXVIII. rit: ꝙ poſſit ꝑ tales indulgētias redimere peniten tiā. extra de pe. ⁊ re. qd̓ aūt. vbi Panor. dicit ꝙ tu tiſſimū eſt ⁊ valde expediens vt volens ꝑegrinari ⁊ viſitare loca pia: habeat licētiam a proprio iudi ce: ⁊ gratiaꝫ ꝑticipandi indulgentijs alienis. hoc tamē intellige de indulgētijs conceſſis ab alio qͣꝫ a papa. Nam reſpectu pape quilibet eſt ſubditus. vt in. c. cūcta per mūdum. ix. q. iij. hoc etiā verum niſi indulgentia eſſet reſtricta ad habitatores certi loci: que tamen ſic cōmuniter non cōceditur: ſed generaliter. Quibus ꝓſint indulgentie: Rn̄. ẜm Hoſti. ꝓſunt tm̄ viuis ⁊ non mortuis: ſicut em̄ membrū corporale putridū vel reſecatū vel mortuū nō pōt nutriri: vel viuificari cibo corporali: ſic nec mēbrū ſpirituale: cibo iſto ſpirituali. Ideo excōmunica tis. hereticis ⁊ ſciſmaticis ſic exiſtentibꝰ nō ꝓſunt orationes. nec ieiunia. nec elemoſyne. nec indulgē tie quo ad effectum ſpūalis nutrimēti: ſꝫ nec mor tuis ꝓſunt huiuſmodi remiſſiones. licꝫ alia ſuffra gia eccleſie ꝓſunt: qꝛ charitas ſola prodeſt in pur gatorio. Cum ẜm ꝓſperum. Sit in omnibꝰ fide libus operoſa. de pe. di. ij. charitas. Sed poteſtas clauiū nō habet ibi locū. Pro predictis facit quod notat Ri. in. iiij. di. xx. vbi querit. An valeant in dulgentie exiſtentibꝰ in peccato mortali. Et cōclu dit ꝙ non hac ratione: qꝛ non poteſt fieri remiſſio pene manēte culpa. Et ideo cum ꝑ indulgentias nō remittatur exiſtentibus in mortali peccato cul pa: nō remittetur eis per indulgentias aliquid de pena. Bona tamē facta in mortali diſponunt de cōgruo ad penitētiam. Et illa mediante ad ſuſce ptionem remiſſionis peccatorū per diuinā miſeri cordiam. Quo tamen ad exiſtentes in purgatorio dicit Ri. ꝙ illi qui ſunt in purgatorio: cum eccle ſia militante. aliquo modo cōmunicant in pena. Cum triūphante ī impoſſibilitate peccādi: tamē cū vtraqꝫ in charitate. Et ideo quia cōiuncti ſunt cum militāte eccleſia per charitatem: maximo au xilio indigent: quia non ſunt in ſtatu in quo poſ ſint penam aſſumere volūtariam: per quaꝫ citius admitterētur ad viſionē beatā. Ideo eccleſia pōt eos iuuare: cōicādo eis merita viuoꝝ nō tn̄ ꝑ mo dū auctoritatꝭ vl̓ iudicij: ꝑ q̄ directe iuuant̉ illi qͥbꝰ directe proſunt indulgentie. Et per p̄dicta ſoluit̉ queſtio: que de facto accidit de indulgētia plena ria cōceſſa olim per Calixtū papam patribꝰ ⁊ ma tribus defunctis fratrum minorū: ſi qui in purga torio reꝑiebantur. An valeat dicta indulgentia? Dic per p̄dicta ꝙ ſic: per viam cōicationis bono rum ſpiritualiū eccleſie. Et ſic indirecte. non autē directe ꝑ viā auctoritatis ſeu iudicij. quia ſic illos nec ligare nec abſoluere pōt. Utrum ille cui iniuncta eſt penitentia. vij. an norū: ⁊ poſtea ꝯſecutus eſt indulgentiā. Septem annoruꝫ teneatur poſtea agere penitentiā illam: Rn̄. ꝙ nō tenetur ampliꝰ penitētiā illā agere: dū tamē peccatū oīno ꝑ cōtritionē dimiſſum ſit: qꝛ ꝓ omni peccato mortali duplex pena debet̉. ſcꝫ eter na et temporalis. de peni. diſt. j. ſi peccatum. Sed

per cōtritionē pena eterna dimittitur ſeu in tem poralem cōmutat̉. de pe. di. j. verbū. Temporalis v̓o ꝑ ſatiſfactionē. vt in dicto. c. ſi peccatū. Et per iſtā penā qualitercūqꝫ ſatiſfaciat eccleſie: dū tamē nō decipiat̉ eccleſia ſufficit: ⁊ abſolutꝰ eſt. xxiiij. q. j. quodcūqꝫ. nec tenet̉ amplius de neceſſitate ieiu nare: vt bene ꝓbatur in dicto. c. qd̓ aūt. vbi dicit̉ ꝙ ꝑ tales remiſſiones eneruat̉ penitētialis ſatiſfa ctio. Et Panor. ibi reprobat opinionē dicentium ꝙ huiuſmodi indulgētie ꝓſunt quo ad penitētiā hic iniunctā: dūmodo ſacerdos qui pͥus indulſit penitētiā: hoc cōcedat vt poſſit cōpenſare penitē tiā cum indulgētia. al̓s ſecus. Sed hec opinio ni mis reſtringit poteſtatē ⁊ effectum indulgentiaꝝ Nam cū hec indulgētia ꝓficiſcat̉ ex theſuaro ec cleſie: cuius poteſtatē habet papa cōpenſandi: de bet ꝓdeſſe quibꝰ papa cōcedit: vel alius prelatus habens ad hoc poteſtatem. vnde non eſt neceſſa ria licentia ſacerdotis licꝫ ſit conſilium vt habeat̉ licentia. Quid valent iſte indulgentie? Rn̄. ẜm Goſ. Hoſti. ⁊ theo. ꝙ tantū valēt quātū ſonant. vide licꝫ. xl. dies indulgētie valent quātū. xl. dies peni tentie ẜm taxationem factam: ſiue a iure ſiue a ſa cerdote: ſiue a iuſticia diuina. Dies em̄ iſti ſiue an ni: non ſunt anni celi nec purgatorij: ſed mūdi. Et ſicut in mundo. xl. dies penitentie plus valent ꝑ ficienti cum maiori feruore qͣꝫ valeant alteri. Ita xl. dies indulgentie plus valent illi qui cum maio ri charitate vel rei date quātitate: accedit. Scien dum tamē ꝙ aliquādo indulgentie ſonant nume rum dieꝝ vt quando dicitur. Quicunqꝫ ierit ⁊c̄. habeat. xl. dies de indulgentia. Aliquādo ſonant numerum annorum: vt cum dicit̉. Quicūqꝫ ierit ⁊cͣ. habeat duos annos ⁊cͣ. Aliquādo ſonāt partē peccatorum: vt cum dicitur. Quicūqꝫ ierit vel ſic fecerit: habeat ſuorum peccatorū tercie vel quarte partis remiſſionem. Aliquādo ſonant plenariaꝫ remiſſionem. Si indulgentie ſonant numerū die rum: tunc talis indulgentia debet ſic intelligi ꝙ ſi alicui eſſent. xl. dies de penitentia iniuncti. xl. dies de indulgētia. Ipſam penitentiā euacuāt. Et ſic ſi quis tenebat̉ ieiunare. xl. diebus. habita indulgē tia. xl. dierum: non tenetur amplius ieiunare. Ita em̄ dicit̉ in forma litterarū. xl. dies de iniūctis ſibi penitentijs: miſericorditer relaxamus. Si ſonant numerum annorū: tunc ſimiliter intelligendū eſt. videlicꝫ ꝙ penitentiā in cōfeſſione vnius anni in iūctam: vnus annus indulgētiarum ſoluit. Et ſi dicitur. ponamus. tanta mihi non fuit aſſignata penitētia: vt cōmuniter fit. Quid dicendū? Dico ꝙ tibi in purgatorio recompēſabitur ac ſi illam fe ciſſes. et tibi iniūcta fuiſſet. vnde poſito ꝙ quis ꝑ decenniū in purgatorio ſtare deberet. Et ip̄e. vij. annos de indulgentia in vita habuiſſet: certe ſolū per trienniū in purgatorio puniret̉: quia quod ſe mel fuit relaxatum: amplius a chriſto non repetit̉ Si autem indulgentie partem peccatorū ſonant: tunc tantū valent ac ſi quis penitentiā illius ꝑtis ſuorum peccatoꝝ feciſſet. Et ſi talis in gratia deceIndulgentia deret: manifeſtum eſt ꝙ in purgatorio: niſi ꝓ re ſiduo puniretur. Si plenariam indulgentiam ſo nant. Claruꝫ eſt ꝙ ei plenaria pena relaxatur. Et ſi in illo inſtanti moreretur abſqꝫ additione noue culpe: ꝓculdubio ſi fuiſſet peccatorum maximus ad celos euolaret. Nota tamen ẜm Augu. de an cho. prout recitat Archi. flo. in ſumma: ꝙ quatu or ſunt que faciunt retardare ne ſtatim euolēt: nō obſtante ꝙ in litteris papalibus dicatur plenariā indulgētiam cōcedimus. Primū eſt forme indul gentie taxatio: vt ſi dicatur. Tibi indulgētiā ple nariam omniū peccatorum tuorū de penitētia ti bi iniuncta indulgemus: tunc ſi moreret̉: non ſta tim euolaret: ſi maior ſibi penitentia fuerat iniun genda. Et vigore indulgētie non ſibi remittitur: niſi pena iniūcta a ꝯfeſſore. Pro illa ergo parte pe ne que ſibi debebat iniūgi in foro penitentie luet in purgatorio. Secūdum eſt alicuiꝰ peccati omiſ ſio per obliuionem vel ignorantiam. ſcꝫ ꝙ nō fuit de eo confeſſus. Et hoc precipue videtur habere locum: quādo dicitur in forma indulgentie: ꝙ ha beat remiſſionem omniū peccatorum: de quibus corde cōtritus ⁊ ore confeſſus eſt: quia non valet quo ad peccata nō ꝯfeſſa. Sed de hoc infra. Ter cium eſt alicuius mortalis peccati poſt cōſecutio nem indulgentie perpetratio. De illo enim licꝫ cō fiteatur ⁊ ſatiſfaciat. non tamē habet indulgentiā quo ad illud ſequens. Quartum eſt culpe venia lis inexpurgatio. id eſt qꝛ decedit cū aliquo pecca to veniali: de quo non eſt contritus: ſed fixus in affectu eius. ſtant enim venialia cum gratia et nō poteſt remitti pena remanente culpa. vnde indul gentia quo ad talia quibus eſt affectu fixus: non valet. Sed ſi iſta non impediāt: cum alijs que cō curre̓ debent: puto ꝙ papa a tota pena ⁊ culpa ab ſoluere pōt: ita ꝙ talis euolabit. Sed que ſunt alia que concurrere debent ad huiuſmodi indulgentias conſequendas? Dic ꝙ quatuor requirūtur. Duo ex parte dantis. ſcꝫ au ctoritas et cauſa rationabilis. Alia duo ex ꝑte ſu ſcipientis. ſcꝫ ꝙ ſit in ſtatu merendi. ⁊ vt faciat il lud pro quo indulgentia datur. Et ob defectum huius vltimi indulgentie non valent his qui li benter facerent illud pro quo indulgentia datur: ſed non poſſunt: exquo indulgētia datur ſub hac forma. vt faciat vel det hoc vel illud. vtputa eſt in dulgentia mediolani certis temporibus plenaria his qui porrexerint manꝰ adiutrices: licet fratres minores ⁊ alij religioſi nihil habentes illuc acceſ ſerint ⁊ deuotiſſime: non cōſequētur illam indul gentiam virtute talis priuilegij. Quid ergo habe rent facere in hoc caſu: vt ⁊ ipſi dictam indulgen tiam conſequātur. Debent facere vt alius pro eis aliquid tribuat. Et hoc nota. Et per predicta patet quid ſonat remitto tibi vnum annum de penitentia iniuncta. Nam iſte eſt ſenſus ẜm Inno. ⁊ Hoſti. id eſt tāto minꝰ pu nieris in purgatorio: quātū eſſet: ſi vno anno cōi egiſſes penitētiā in hac vita. Nec ꝓpt̓ has genera les indulgētias: nō minꝰ debes agē pnīaꝫ in hac

vita qͣꝫuis de neceſſitate non tenearis: tū qꝛ neſcis vtrū ſacerdos iniūxerit tibi penitētiā quā debuiſ ſet. Nam hodie vix iuſte imponit̉: cū pro quolibꝫ peccato mortali: ſeptēnis penitētia debeat̉. xxxiij. q. ij. hocip̄m. Et cū illud qd̓ nō eſt purgatū t hac vita: debeat purgari in purgatorio: fatuus eſt et ſimplex qui ibidē huiuſmodi indulgētias non re ſeruat cū ſi ip̄as reſeruauerit tot diebꝰ quot hic re miſſe ſunt: ſit minus in purgatorio puniendus ꝙͣ fuiſſet. Sed illis tm̄ ꝓſunt: quibꝰ dū viuerent fa cta fuit remiſſio. Et hoc intelligas de ꝑticularibꝰ remiſſionibꝰ que fiūt per papam vel alios inferio res dicentes tm̄ de iniūcta penitentia relaxamus. Secus de generali ⁊ vniuerſali: per quā oīs ſatiſ factio remittit̉ que a ſolo papa fieri cōſueuit. Idē Pir. Et hoc de papa intelligendū eſt: qn̄ in tali re miſſione generali nō refert ſe ad penitētiā iniūctā ſed abſolute et generaliter remittit. Al̓s ſecus ẜm Augu. de anch. ⁊ arch. flo. vt dictū eſt An autē iſti dies ſint vtiles vel cōtinui? Rn̄. Panor. poſt Hoſti. extra de pe. ⁊ re. cum ex eo. di cit ꝙ dies debent eſſe vtiles. Annus v̓o eſt ẜm ꝙ iniugit̉ in penitētia: hoc eſt ꝙ ſi debeo ieiunare in anno per. xl. dies: licꝫ interpolatim vt qꝛ forte qua libet ſeptimana debeo ieiunare ſemel: valet illa in dulgētia. xl. dieꝝ ad tollendū omnes iſtoſ. xl. dies vnde nō currunt quotidie: ſed ſunt vtiles. De an no v̓o ſic intellige. debeo agere penitentiā ꝑ annū qualiſcūqꝫ ſit illa penitētia. puta ieiunādo ꝑ annū ſemel in ſeptimana tollit̉ iſte annꝰ ꝑ hāc indulgē tiā annalē. Ita ꝙ indulgentia anni nō diuidit̉ ꝑ dies: ſed valet reſpectu anni integri: ꝓut peniten tia eſt annalis. Querit̉ de. q. quotidiana. An indulgētia con ceſſa vere penitētibus ⁊ cōfeſſis: ꝓſit illis qui fue runt cōfeſſi ſemel in anno ⁊ habēt ꝓpoſitū cōfiten di: ⁊ ꝯtritionē de peccato p̄terito? Rn̄. ẜm panor. in. c. oīs. de pe. ⁊ re. ꝙ ſic. nam iſti dicūtur vere pe nitētes: exquo hn̄t cōtritionē ⁊ vere cōfeſſi: exquo fuerūt cōfeſſi tempore determinato: ⁊ habēt ꝓpo ſitum ꝯfitendi. Naꝫ cōtritio eſt illa: q̄ multū ope ratur apud deum. Idem Car. in cle. j. de reli. ⁊ ve. ſanctoruꝫ. vbi etiam querit de alia. q. quotidiana. Datur indulgentia ꝑ totaꝫ octauam corporis xp̄i intereſſentibꝰ diuinis officijs in eccl̓ia. Quid ſi ob multitudinē populi omnes nō poſſunt intrare ec cleſiā: ſed pars populi audit diuina extra eccleſiaꝫ An tales habebūt talē indulgētiā: videt̉ ꝙ non ꝑ p̄dicta: quia exquo indulgentia eſt data ſub hac forma dutaxat qui audierint in eccleſia. Glo. ſol uit ꝙ non gaudebit hac indulgētia. Pau. dicit ꝙ ſi ex neceſſitate celebretur extra eccleſiā ſub tētorio gaudebūt preſentes indulgentia. Cōcludit tamē .xxri ꝙ propter verbū in eccleſia. tutiꝰ eſt tenere ꝙ non ſufficiat horis intereſſe extra eccleſiaꝫ. Dicit tamē ꝙ ſi propter turbam omnes non poſſunt ingredi eccleſiam: ſtantes extra ambitum murorū: gaude bunt indulgentia: quia ſufficit voluntas intrādi. ⁊ ꝙ ꝑ eos nō ſtat. ꝑ regulā Imputari. ¶ Utrum autem vicini eccleſie: vt clerici vel reInfidelis Fo. CXXXIX. ligioſi illius loci vbi indulgentie concedūtur: con ſequātur tantam indulgentiam quātam remoti. Rn̄. ꝙ ſic: quia remiſſio non ꝓportionatur labori. ſed meritis que diſpenſantur: ſed qui plus labo rat: de merito plus acqͥrit. Nota tamē ẜm aſten̄. ꝙ propter indulgentias diſſolni non debet obſer uantia regularis: quia religioſi magis merentur religionem ſeruando: quo ad premium vite eter ne ꝙ indulgentias exquirendo. licet minus quo ad dimiſſionē pene: quod eſt minus bonuꝫ. Nec iterum per indulgentias dimittūtur pene iniun cte in capitulo: quia ibi agitur quaſi forum iudici ale magis ꝙͣ penitentiale. vnde non ſacerdotes: quādoqꝫ capitulū tenent: ſed abſoluūtur a pena iniuncta: vel debita pro peccato in foro peniten tiali. Sed querit̉ de. q. quotidiana. Pone quidam habet priuilegium a papa: ꝙ ſemel poſſit abſolui plenarie ī articulo mortis. Et fecit ſe abſolui: poſt ea liberatus eſt. An virtute dicti priuilegij poſſit iterū in alio articulo mortis abſolui? Rn̄. Archi. flo. in ſum. dicit. non putet aliquis ꝙ qn̄ ſemel in articulo mortis fuit: ⁊ vſus fuit tali gr̄a ꝙ poſtea ī alio articulo mortis vti valeat: niſi papa latiorem auctoritatem daret qͣꝫ dat: qn̄ ponit ꝙ in articulo mortis dūtaxat ſemel. Et ita rn̄ſum fuit ẜm eum in cōcilio cōſtancienſi a litteratiſſimis viris. Nec mirū: quia priuilegiuꝫ de indulgentijs tantū dat quātū ſonat. nō aut extēdi dꝫ vltra. Utrū indulgētie faciēde ſint ꝓ ſubſidio tēpo rali? Rn̄. ẜm Ri. ꝙ ꝓ tꝑalibꝰ pͥncipaliter nō de bent dari ſpūalia. Nā cū dant̉ indulgētie ꝓ eccle ſijs vel hoſpitalibꝰ cōſtruēdis: nō dant̉: vt in illis tꝑalibꝰ ſiſtat̉: ſed ꝓpter vtilitatē ſpūalem cōſequē tem. Et ideo nō dant̉ ꝓ tꝑalibus: niſi inquātum ordinant̉ ad ſpūalia. An aūt ꝓ edificatione pontiū licitum ſit dare indulgentias? Dic ẜm Panor. in dicto. c. qd̓ aūt. ꝙ qn̄ pons fit: aut reficit̉ in aliquo loco ꝑiculoſo vbi ꝑegrini ⁊ pauꝑes ſepe patiebant̉ mortis peri culū in trāſitū: tūc licitū ē. al̓s ſecꝰ. Utrū cruce ſignatus qui morit̉ anteqͣꝫ iter ar ripiat: hebeat indulgentiā. Rn̄. ẜm Tho. Forma priuilegij ꝯſiderāda eſt. Afidelis. Utrū liceat cū infide libꝰ cōicare? Rn̄. ẜm Tho. qͥ in fide fir mi ſunt ita ꝙ ex eorū cōicatione cū infi delibꝰ ſperat̉ magis illoꝝ cōuerſio qͣꝫ hoꝝ ſubuer ſio: nō ſunt ꝓhibendi cōicare cū infidelibꝰ. Sim plices aūt et infirmi ꝓhibēdi ſunt ne ſine magna neceſſitate cū eis cōuerſent̉. Utrū cū infidelibꝰ ſit diſputādū. Rn̄. ꝙ nll̓i laice ꝑſone licet diſputare d̓ fide cū īfidelibꝰ ꝑ tex. in. c. qͥcūqꝫ. de here. li. vj. vbi ſic habet̉. Inhibemꝰ quoqꝫ ne cuiqͣꝫ laice ꝑſone liceat publice vel priua tim de fide catholica diſputare. qui v̓o cōtrafece rit: excōicationis laqueo innodet̉. Glo. in v̓. laice. forte intendit de laico ad moduꝫ vltramōtanorū qui illitteratos laicos vocāt. Quid em̄ ē dicere: ꝙ

ruralis clericus diſputādo de fide catholica nō in cidat in hanc penā: ⁊ doctor decretorū laicus inci dat? Tamē ſufficit ita eſſe ſcriptū. Et ſolum duo ſunt chriſtianorum genera. Clerici et laici. xij. q j. Duo ſunt. Aquiſitio. Sciendū ꝙ tribus modis principaliter ꝓcedit̉ ꝯtra aliquē de crimīe. videlicꝫ ꝑ accuſationē. denū ciationē. ⁊ inquiſitionē. Et quidē quō debeat fie ri accuſatio. vide sͣ. Accuſatꝰ. ⁊ Accuſare. Ad de nūciationē v̓o an debeat p̄cedere charitatiua ad monitio? Dic ẜm Rr. in. iiij. diſt. xix. ar. iij. ꝙ pec catū ꝓximi: aut eſt publicū aut ſecretū. Si publi cū nō eſt neceſſe ſecretam monitionē p̄cedere de nūciationē. de pe. ⁊ re. c. manifeſta. Et illud Thi. v. peccantes corā omnibꝰ argue. Si autē eſt ſecre tum: tūc diſtinguendū ꝙ aut tardatio denūciati onis eius ꝓbabiliter videt̉ eſſe in notabile nocu mentū ꝓximorū corporale ſeu ſpūale: vt ſi aliquis tractaret occulte ꝙ ciuitas hoſtibus traderet̉: vel occulte homines auerteret a fide vel moribꝰ. Aut nō īminet tale ꝑiculum. Si ſic: feſtinandū eſſet ꝓ cedere ad denuciationē. nec eſt neceſſariū expecta re quouſqꝫ precedat ſecreta monitio: quia magis cauendum eſt detrimēto boni corporalis et ſpūa lis reipublice qͣꝫ fame ip̄ius peccatoris. Si v̓o pec catum eſt occultum: nec pro tardatione denūcia tionis īminet tale ꝑiculum. adhuc diſtinguendū eſt ꝙ aut probabiliter creditur per conditionē et ſigna peccatoris ⁊ alia que probabilitateꝫ poſſunt generare: ꝙ homo circa eum per ſecretam moni tionem non proficeret: ſed ille magis exaſparetur contra corrigentem ⁊ p̄monitus ſubterfugia que reret: vt corrigi non poſſet: tunc non debet ſecre ta monitio precedere denunciationē. Aut ſperat̉ ꝙ ſecreta monitio proficeret contra ipſum quod ſemper credendū eſt: niſi per ſigna probabilia con trarium videatur. Et tunc dico ꝙ ex precepto di uino debet ſecreta monitio publicam denunciati onem precedere. non tamen eſt neceſſariū: vt pre cedat ſecretam denūciatiōem: que ſit ſoli prelato: maxime quādo denuncians ad hoc compellitur per ſui prelati obedientiā. Et ſi frater ad ſecretam monitionem ſe corrigat: debeo deſiſtere a publica denūciatione. Et ſic intelligitur quod dicitur. ij. q. vij. accuſatio. vbi dicitur. ꝙ ſi aliqui ſacerdotes ante ſecretam monitionem lacerare: accuſare: vel infamare p̄ſumpſerint: excōmunicent̉. Si enim poſſum ſine detrimēto ſpiritualis boni illius quē corrigo ⁊ cōmunitatis: cuſtodire famam fratris: teneor ex precepto dei famam ipſius non ledere: qꝛ precioſior quidē eſt inter temporalia: ⁊ multum vtilis ad ſpiritualia: ⁊ multi timore infamie a ma lo retrahunt̉. Et homīes quādo ſe infamatos cō ſiderant: magis ſine freno peccant: nō tamen pro pter fratris correctionē factam per ſecretā admo nitionem. teneor deſiſtere a ſecreta denūciatione: prelato fienda: quia valet ad precauendum fratri a recidiuo: nec eſt in fame fratris p̄iudiciū. Si taInquiſitio lis eſt prelatus qualis eſſe debet. Si tamen per ſi gna valde probabilia: et p̄ſumptiones quaſi vio lentas crederet ꝙ ex illa denunciationē: fratrem correctum infamare vellet: tunc crimen occultuꝫ fratris iam veraciter correcti: ſibi denūciare non deberet. hec Ri. Ad inqͥſitionē v̓o p̄cedere debet fama publi ca: vel clamoroſa inſinuatio. nec inquiſitio debet fieri niſi precedat diffamatio a viris honeſtis: nō mal uolis: non ſemel ſed pluries. Et pro huius ca ſus declaratiōe. Dic ẜm nota. per docto. in. c. qua liter ⁊ quādo. el. ij. de accuſa. ꝙ quedam eſt inqui ſitio generaliſſima: vt quādo p̄latus inquirit ſuꝑ ſtatu tocius prouincie: vt in. c. romana. de cenſi. lib. vj. Et in hac non eſt opus infamiam p̄cedere īmo tenetur quolibet anno generalem inquiſitio nem facere. Quedam eſt inquiſitio generalis: vt quādo inquirit̉ ſuper ſtatu ciuitatis caſtri vel lo ci. Et tunc etiam nō exigitur ꝙ infamia precedat ad hoc. c. j. de offi. or. facit. l. cōgruit. ff. de offi. p̄ſi. Et ita patet per hoc ꝙ ſindicatores rectorum qui ſindicant caput ⁊ eius membra. puta poteſtatem capitaneum et eius officiales poſſunt contra eos inquirere in genere de delictis ꝯmiſſis per eos in eorum officio non p̄cedente fama publica vel cla moroſa inſinuatione. Et ita de ꝯſuetudine ſerua tur. Quedam eſt inquiſitio ſpecialis: que ſit cōtra certam perſonā: ⁊ ſi fit non ad penam imponen dam: ſed ex debito officij: vt matrimoniū carnale non contrahat̉ propter aliquod impedimentum vel vt non ꝓmoueatur quis ad prelaturā ſeu nō confirmet̉ electio: ſi reꝑitur promouendus vicio ſus: ⁊ etiam non exigitur infamia: quia vt dictum eſt non agitur ad penā: ⁊ fit ex debito officij. Idē cum iudex inquirit ex mero et puro officio et non ad inſtigationē alterius: vt ī dicto. c. j. Et per hoc ſint cauti rectores terraruꝫ ꝙ ad hoc: vt ab eis nō poſſit peti copia diffamationis: ſemper cum for mant inquiſitiones dicant. hec eſt inquiſitio quā facit talis contra talem ex ſuo mero officio. Quā doqꝫ iſta ſpecialis inquiſitio fit ad penam impo nendā. Et tunc ſi ad denūciationem publici offi cialis: non eſt opus ꝙ infamia precedat: vt. l. ea quidē. C. de accuſa. et. c. preterea. de teſti. co. Sed tamen non denunciantur hoc caſu: niſi notoria. al̓s non creditur denūciatoribus: de quo vide ſu pra Familia. Quandoqꝫ ſit inquiſitio ſpecialis: in famia deferente. Et tunc ſi proceditur contra pre latum ſecularem: non debet fieri inquiſitio: niſi p̄ cedat tanta infamia ꝙ ſine ſcandalo non poſſit tolerari. vt in dicto. c. qualiter. Si autem fit in quiſitio contra priuatum ſecularem: non requiri tur ſcandalum vel periculum. Sed ſatis eſt infa miam clamoroſam preceſſiſſe. Si autem fit inqui ſitio contra ſubditum regularem: et ſi agitur ad penitentiam ſeu ad correctctionem: tunc non eſt neceſſe ſeruare ordinem poſitam in dicto capitu lo qualiter. ſed de plano ⁊ ſine ſtrepitu poteſt pro cedi. vt in capitulo. reprehenſibilis. de appellati. Si vero contra prelatum regularē. tunc aut ꝯtra

Inſcriptio abbatem: aut contra priorem ꝯuentualem: vel ali um habentem curam auctoritate ep̄i. Et tūc debꝫ ordo ſeruari poſitus in. d. c. qualiter. ſed nō ad vn guem. Debet tamen ſeruari aliquis ordo. Hic.n. remouet̉ ordo quo ad ſubtilitatem: nō quo ad ve ritatem. Si ꝯtra aliuꝫ regularem obedientiariuꝫ. tunc nō ſeruatur iſte ordo: qꝛ poteſt remoueri ad li bitum abbatis ab adminiſtratōne: vt in. c. cuꝫ ad monaſteriū. de ſta. mo. Idem fallit ẜm quoſdam: vbi inquiſitio fit preſente parte: ⁊ non opponente ſe diffamatam eſſe: vel diffamatōnē preceſſiſſe nō legitime: vt in. c. ij. de accu. li. vj. Item fallit vbi in quiſitio formatur ꝯtra confeſſum crimen. vt in. c. primo. de ꝯfeſſis. li. vj. In criminali v̓o in quo iu dex ꝓcedit ex neceſſitate officij: non eſt neceſſaria diffamatio. quod eſt notandum ꝓ inquiſitionibꝰ que fiunt hodie per rectores terraꝝ. An ſit neceſſe diffamatōnem p̄cedere. Nam ſi de neceſſitate of ficij inquirere tenentur: nō eſt neceſſaria diffama tio. Sed ſi inquirunt ex voluntate non neceſſita te: tunc ſi inquirūt ad petitōnem alterius: neceſſa ria eſt diffamatio. Si v̓o ex mero officio: vel ad de nunciatōeꝫ publici officialis: nō eſt neceſſariū dif famatōeꝫ p̄cedere. vt dictū eſt. An autem inquiſitus teneatur de omnibus re ſpondere veritatem de quibꝰ fuerit interrogatus? Diſtinguendū eſt ẜm Pe. de palu. in. iiij. Aut cer tuꝫ eſt ꝙ iudex inquirit de crimine in caſu in quo poteſt de iure. et tunc tenetur homo ſibi dicere taꝫ de ſe: ꝙͣ de alio: quia mentiri in iudicio eſt mortale Aut certum eſt ꝙ ipſe iniuſte inquirit. vtputa. qͥa non preceſſit accuſatio: nec denūciatio: nec clamo roſa inſinuatio: nec infamia illius: nec factum ē di nulgatum: nec denunciatum in generali: nec ī ſpe ciali. tunc enim nō tenetur: nec de ſe: nec de aliquo alio reſpondere: quia ille in hoc nō eſt ſuus iudex. Et ẜm Lu. de ro. in ſuis ſingularibus: talis confeſ ſio ſine indicijs precedentibꝰ non valet. Ac etiam indicia: ſi ſuperueniant poſt queſtionem habitam illam ꝯfeſſionem nō ꝯfirmāt. vt dictū eſt sͣ. Con feſſio iudicialis. An autem ꝯfitens proprium delictum: debeat interrogari de alijs criminoſis? Rn̄. Bar. in. l. re peti. ff. de queſti. diſtinguit. ꝙ quedam ſunt deli cta: que non ꝯmittuntur principaliter in offenſaꝫ vel odium alicuius: ſed ꝓpter comodum commit tentium: vt falſare monetam: ſeu eā fabricare. Itē latrocinia facere. Nam latrones non odiunt ali quem: ſed diligunt es alterius. Et in iſto caſu poſ ſunt interrogari de ſocijs. vt probatur in. l. diuus ff. de cuſto. re. et in. l. prouinciaꝝ. C. de ferijs. Que 9 tſſ dam ſunt delicta: que ꝯmittuntur principaliter in odium offenſi. Et in iſtis ꝯfeſſis de ſe: non debent interrogari de alijs: vt in dicta. l. repeti. ⁊. l. vltima C. de accuſ. Fallit in caſu. l. prius. ff. ad fill̓. Et ẜm xi Panor. in. c. primo. de confe. etiam fallit in crimi ne leſe maieſtatis. Et ex predictis infert Barto. ꝙ fures poſſunt interrogari de ſocijs ⁊ de recepta toribus et ſimilibus ar. dicte. l. diuus. Ratio p̄di ctoruꝫ eſt: quia quando delictum committitur in alterius iniuriam: eſt qui alios poteſt accuſare: ſed Fo. CXL. non ita in delictis que non committuntur princi paliter in alterius iniuriā. Ideo magis ꝑmittitur iudici inquirere. Quero. An fama faciat plenam fidem? Reſp. Bar. in. l. de minore. ff. de queſti. refert Dy. ⁊ Cy. tenere. ꝙ fama cum vno teſte faciat plenam ꝓba tionem in ciuilibus: non in criminalibus: in qui bus requiruntur probationes luce clariores. Sꝫ ſibi videtur dicendum ꝙ quedam ſunt in quibus ſufficit famam ſic eſſe: licet in veritate ſic non ſit: et tunc ſufficit probatio fame. vt. l. barbarius. ff. de offi. preto. Quandoqꝫ requiritur probatio verita tis: ꝙ ita ſit. Et tunc quedam ſunt in quibus ipſa fama ſeu communis opinio facit veritatem et in ducit. Et tunc ſufficit probatio fame. vt. l. j.§. j. ff. de flu. Facit. l. cuꝫ de lanionis.§. aſinā. ff. de fun. inſtruc. Quedam ſunt in quibus ipſa fama ſeu cō munis opinio non inducit veritatē. Et in hoc di co. ꝙ ſi quidem eſt fama probata ſolum ex voce populi non probata aliqua preſumptione: ex qua dicta fama et opinio trahat originem. tunc ꝙ iſta non probat: ſed magis dicetur vana vox populi: que non eſt audienda. Sed licet nō ꝓbet: tn̄ adiu uaret probationem iam factam. vt. l. iij.§. eiuſdeꝫ. ff. de teſti. Si v̓o iſta fama eſſet probata: que tra xit originem ex aliquibus preſumptionibus legiti mis precedentibus: tunc dico ꝙ in quibuſdaꝫ ca ſibus facit plenaꝫ probatōnem. vtputa. in cauſis breuioribꝰ: vel modici preiudicij. Sed an faciat ſe miplenam: ita ꝙ probet cuꝫ vno teſte? Dico ꝙ de bemus ꝯſiderare illa indicia et illas p̄ſumptōnes: ex quibus fama traxit originem: qualiter vrgeāt. Et ẜm qualitates illas dicam iſtam famam facere ſemiplenam probationem: vel non facere. Ita de bet intelligi glo. in. l. excuſantur.§. j. de excu. tu. et dicta. l. iij. Et ex hoc habes etiam perpendere vtꝝ fama ſit ſufficiens indicium ad tormenta: vel non hec Bar. vide etiam eū eo. ti. in. l. ex libero. vbi di cit ꝙ licet minor non poſſit torqueri: vt ex eius di cto aliquis ꝯdemnetur vt ibi: poteſt tamē torque ri: vt ex eius dicto ſumat̉ indicium ꝓpter qd̓ veri tas inquiratur. Torquebit̉ autem ferula vel zona vt notat̉ in. l. talis. in prima glo. C. de his qͥ. vt in dig. Nota etiā panor. in. d. c. j. ꝙ illud qd̓ dicit̉. ꝙ vnus teſtis facit indicium ſufficiens ad torturam dꝫ intelligi in teſte integro. Aſcriptio. Qui accuſat ali quem: debet ſe inſcribere. id eſt ad penā A talionis: ſi non probauerit ſe obligare: vtisͣ. Accuſare. Utrum inſcriptio ſemper ſit neceſſaria? Re ſpon. quando crimen non opponitur directe per modum accuſatōnis vel denunciationis: ſed per modum exceptōnis. vt cum obijcitur accuſatori. vel teſti ad hoc vt ab accuſatōne: vel teſtificatione repellatur: vel electo: vt a promotione excludatur non eſt neceſſaria inſcriptio. Sed ſi obijciatur iaꝫ confirmato. puta. in conſecratione: obijciens de bet ſe obligare ad penam extraordinariam ad ar bitrium iudicis circa vinculum inſcriptionis. naꝫ

Interdictū. j. electus crimine ſic probato perdit quod per electi onem ⁊ ꝯfirmatōneꝫ ei fuerat acquiſitū: ſed prius habita nō amittit. extra de accu. ſuꝑ his. ⁊.x. quali ter ⁊ qn̄. el ſecundo. Nterdictum primo. Quid ſit ⁊ quot ſunt eius ſpecies? Quo ad primum dic ꝙ interdictū eſt priua tio quo ad aliqua eccleſiaſtica per ſentētia iuris vl̓ iudicis facta. Quo ad ſecūdū dic ꝙ due ſunt ſpeci es.ſ. loci: aut ꝑſone. Interdictū loci: aut eſt genera le: aut ſpeciale: aut particulare. Et ſimili modo di uiditur interdictū perſone: ſiue hominis. Et de qͦ libet iſtorum eſt dicendū. Interdictum loci gene rale dicitur: nō tm̄ quando regnū vel ꝓuincia in terdicitur: ſed etiaꝫ ſi ciuitas: vel villa: vel caſtrum vnum: ſolum interdicatur. extra de ver. ſig. cuꝫ in partibꝰ. quia dicitur generale qͣꝫtum ad locū illuꝫ: cum nullus excipiatur: vt ibi dicit glo. Et cum in terdicitur terra alicuius domini intelligitur de ea que eſt ſua quo ad dominiū iuriſditōnale. Et mul to fortius ſi terra illius domini: eſſet ſimpliciter et abſolute propria. Item intelligitur de terra. quaꝫ hꝫ ab alio in feudum. vel emphiteoſim. Item in telligitur de terra: que pertinet ad ipſum dominū ratione dotis vxoris: quia maritus: conſtante ma trimonio: eſt dominus dotis vxoris. Item intelli git̉ de terra ſibi pignorata: ſi proferens dixit Int̓ dico terram quaꝫ talis tenet. Secus ſi dixerit. In terdico terrā ſuā ẜm Io. an. Item ſi talis dominꝰ cuius terra interdicitur habet terram in diuerſis ꝓuincijs: vel diuerſis locis. Si habet eam ꝓ par te ⁊ pro diuiſo: omnes ille partes ſubiacent inter dicto. Sed ſi pro indiuiſo ſecus: ne innocens pu niatur. Si autem poſtea dn̄s acquirat nouam ter ram: talis terra non ſubiacet interdicto: niſi lato ſententie expreſſiſſet: vel intenderet tam de ea quā habebat: ꝙͣ de ea quam habiturus eſſet. Si auteꝫ vendit terram interdictam: vel perdit eam: nō ꝓ pter hoc tollitur interdictum: cum onus rei tranſ eat cum ipſa re. Nunquid aūt ciuitate interdicta: ſint ciues eiꝰ interdicti? Rn̄. qn̄ ꝓpter delictum dn̄i: vel rectorꝭ eſt ciuitas interdicta: ciues eiꝰ qui culpabiles non exiſtūt: nō ſunt interdicti: dūmodo ⁊ ipſi ꝓpter do minū: vel rectorē in eis puniendū: non fuerint in terdicti: vnde poterūt in alijs locis nō interdictis intereſſe diuinis. c. ſi ſnīa. extra de ſen. ex. li. vj. Quid de hominibꝰ nō interdictis venientibus aliunde ad terrā interdictam. nunqͥd ibi poterūt audire diuina? Rn̄. Aſten̄. vbi sͣ. de mente Hoſ. dicit. ꝙ nec poterūt celebrare: nec audire diuina qꝛ loco interdicto: intelligit̉ om̄ibꝰ interdictū ibi au dire diuina: niſi ſuꝑ hoc ſint priuilegiati. puta. ſi ac cipientes ſignuꝫ crucis ꝓ ſubſidio terre ſancte vel quinis alij. Et hoc nunc eſt expreſſum de priuil. li cet. primo Rn̄. li. vj. Interdictū aūt loci ſpeciale: ſeu ꝑticulare dicit̉: qn̄ vna certa eccleſia: vel etiam plures certe eccl̓ie nō omnes alicuius ciuitatis ſupponunt̉ interdi cto: vt extra de ſen. ex. ſi ciuitas. li. vj. Et intellige: ꝙ nec in capella nec in cimiterio eccleſie interdicte ꝯtiguis pōt celebrari: niſi ꝓut a iure ꝑmittit̉ vel ſe peliri. Secūs ſi nō ſint ei ꝯtigua. vnde ꝯtigua ſūt: quoꝝ vltima ſe ꝯtingunt. Sciendū etiaꝫ ꝙ inter dicta eccleſia: nō ꝓpter hoc intelligit̉ clerus illiꝰ ec cleſie interdictus. vn̄ licite: clerici illius eccleſie cele brare poſſent in alia eccleſia ar. li. vj. de priui. ꝑ et emptōnem. ⁊ ſimiliter interdicto clero alicuiꝰ eccle ſie: nō ꝓpter hoc intelligit̉ eccleſia interdicta. vnde alij clerici licite celebrarent in ea ẜm Io. an̄. in. d. c. ſi ſnīa. Item qn̄ interdicit̉ clerus alicuiꝰ loci: nō ex hoc intelligit̉ populus illiꝰ loci interdictus: qꝛ hec ſunt diuerſa. Et ecōuerſo. d. c. ſi ſnīa. Et ẜm Ioh̓. cal. appellatōne cleri: intelligit ꝯtineri. non ſolum ꝓmotos ad ordines: ſed etiā religioſos. ꝯuerſos ⁊ ꝯuerſas: qui ita ſunt ad eccl̓iam tranſlati: ꝙ de po pulo ꝓprie dici nō pn̄t. xij. q. j. duo ſunt. Interdictū aūt ꝑſone: ſiue hominis. aliud ē ge nerale. aliud eſt ſpāle: ſiue ꝑticulare. Generale eſt: quando interdicunt̉ homines regni: vel prouin cie: ciuitatis vel ville: vel caſtri etiam vnius tm̄. ar. dicto. c. cum in partibꝰ. Aliud eſt enim interdice re locum tm̄. Aliud locum et homines loci. Si em̄ locus eſt tm̄ interdictus: homines loci: qui nō de derunt cauſam interdicto: alibi poſſunt audire di uina: et eccleſiaſtica recipere ſacramenta. Si v̓o lo cus ⁊ homines loci ſunt interdicti: nō poſſunt ali bi: niſi in caſibus expreſſis a iure. vt colligitur ī di cto. c. ſi ſententia. in tex. ⁊ glo. Particulare v̓o: vel ſpeciale interdictum hominis. qd̓ ꝓprie dicitur ſu ſpenſio eſt: qn̄ ſuſpenditur: vel interdicit̉ certa per ſona: vl̓ etiā incerta: vt cū dr̄. Qui fecit ſic vel ſic: ſit interdictus ipſo facto. Et iſti quocūqꝫ vadūt: ſem per ſunt interdicti: niſi abſoluant̉: vel niſi interdi ctum ſit ad tempus. vnde interdicti ſiue generali ter: ſiue gnaͣlit̓ ſiue ſpālit̓: ſiue ſingularit̓ nō pn̄t ex ercere aliquē actuꝫ qui ꝑtineat ad ordines: aut ad celebratōeꝫ diuinoꝝ. Al̓s eſſent irregulares vel ſu ſpenſi ẜm ꝙ infligit̉ pena violantibꝰ interdictum vt. jͣ. dicetur. An auteꝫ huiuſmodi interdicti ſint vitandi ab alijs? Reſpon. de hoc dicendum eſt: ſicut de excō municatis ⁊ ſuſpenſis. vicꝫ an ſint nominatim et expreſſe interdicti: vel ve: ſicut dicitur in concilio Baſilienſi. Pone ꝙ homines alicuiꝰ loci ſint interdicti. nū quid ſi quis ex eis ſe tranſferat ad aliud domicilū remanebit interdictꝰ? Rn̄. Aſten̄. ꝙ ſic: donec ſen tentia ſaltem circa eū relaxet̉. Si tn̄ iudex nō intē debat ligare ſubditos illius domini: niſi ꝙͣdiu eſ ſent ſub dominio eius: tūc qͣꝫcito deſinunt eſſe ſub dominio eius deſinunt eſſe etiā interdicti: nec egēt alia relaxatione ſpeciali ẜm quoſdam Ioh̓. tamen caldri. tenet indiſtincte ꝙ ſi domicilium tranſtule runt: non amplius ſint interdicti. Item abſentes ignorantes excuſantur. extra de cleri. excom. apo ſtolice. Item populus non interdictus ſi fiat d̓ po pulo interdicto: efficitur interdictus ẜm Caldri. Item ſi interdicitur populus: vel vniuerſitas. col legium. vel commune alicuius loci: non intelligi tur per hoc locus ille interdictus ẜm Io. an. in. d.

Inter dictū. j. t. ſi ſententia. quia aliud eſt interdictum loci aliud vniuerſitatis. vel collegij. poterit ergo celebrari al ta voce in illo loco vt prius: interdictis tn̄ excluſis ⁊ poterunt admitti om̄es qui non ſunt de populo illo. Sed ẜm Io. cal. licet hoc dictū Io. an. proce dat de iure ſcripto: tn̄ preſtare videtur occaſionem periculi Audient̉ enim voces publice celebrantiū ab interdictis. ⁊ ꝑ hoc vilipenderet̉ cenſura eccle o ſie. vnde ꝯſulenduꝫ eſſet clericis: vt tali interdicto durante abſtinerent a publica celebratōne. Iteꝫ ſi exiſtens de populo interdicto: vel vniuerſitate. ſi banniat̉ ſimpliciter ⁊ non ad tempus: ceſſat inter dictum: quia non cenſet̉ amplius de vniuerſitate vel populo illo: ſed ꝯfiniatus vel relegatus bn̄ ꝑ manet interdictus: quia adhuc cenſet̉ de corpore vniuerſitatis ẜm Cal. Item ſi talis de populo vel vniuerſitate interdictis ingrediat̉ monaſteriū ptꝰ ꝓfeſſionem: indubitanter poterit ordinan: qꝛ deſi nit eſſe de populo totaliter. Sed ante ꝓfeſſionem: ꝯſiliū eſt ꝙ nō ordinetur: tali interdicto durante: ſi tamen fuerit ordinatus: putat Io. cal. illam ordi natōnem tenere. Item de abſentibus tempore la te ſententie interdicti: ⁊ d̓ p̄ſentibꝰ non ꝯſentienti bus: ſed ꝯtradicentibꝰ aliorum culpe ꝓpter quam latum eſt interdictum: an ligentur? Io. an. refert quoſdam religioſos tenere: tales non ligari: etiam quo ad eccleſiam: quia abſens ⁊ ignorans ex male ficio nō obligatur. Sed dicit ipſe ꝙ iſti nō ponde rant: ꝙ pena interdicti etiam puniunt̉ qui nō pec cauerūt: de ſpō. nō eſt. vn̄ tenet abſentes et contra dicentes ligari quod probat dicta decre. ſi ſnīa. ¶Et per idem dici poteſt. Quid de mulieribus q̄ viris ꝯtradicūt inꝙͣtum pn̄t: ⁊ nihilominꝰ dicen dum ꝙ ſunt interdicte: licet ferat̉ Io. de deo dixiſ ſe ꝯtrarium. Quid autem de impuberibus: Ad hoc fertu Io. de deo reſpondiſſe. ꝙ ſi ſint doli capaces. Idē dicendum de eis quod de alijs: quia etas illa ē ple na malicijs ⁊ mendacijs. extra de delic. pue. c. pue ris. Si v̓o nō ſunt doli capaces audire poſſunt di uina in locis alijs non interdictis: in terra v̓o in terdicta non: quia non eſt eis a iure ꝯceſſum. Iteꝫ ſi talis abſens eſt de alia cinitate vel populo: lꝫ gra tioſe receptus fuerit in ciueꝫ vel popularem popu li interdicti: vt faciunt veneti: ⁊ forte ibi nunꝙͣ ha bitauit: credo ꝙ cuꝫ tali populo interdicto talis in telligatur interdictus. Item habitantes in ciuita te non ciues: nec de populo illius: non includunt̉ interdicto illius vniuerſitatis vel populi. vt in di cto. c. ſi ſententia. Si tamen eciaꝫ locus eſſet inter dictus: in eo non poſſent audire diuina: ſed extra locum illum ſic ẜm Cal. Iteꝫ ſi interdicitur locus ſub appellatōne regni ꝓuincie. ciuitatis. caſtri vel ville. ſuburbia. ⁊ ꝯtinentia edificia loci illius inter dicta intelliguntur. de ſen. excōm. ſi ciuitas. lib. vj. etiam ſi dicta ſuburbia et ꝯtinentia edificia in nul lo eſſent ſubiecta dicto loco interdicto: vel vniuer litati. Si tamen ꝓferens interdictum habeat iu liſditionem ſpiritualeꝫ in dictis ſuburbijs. Si au tem non haberet iuriſditioneꝫ licet de iure ſcripto Fo. CXLI. non videantur interdicta dicta ſuburbia: tamen ponderata ratōne dicte decre. ſi ciuitas. Poſſet di ci ꝙ etiam tūc intelligāt̉ interdicta: nō ab homine ſꝫ a iure. extra de ſen. ex. nuꝑ. ¶ Quid autem intelligatur nomine ſuburbij aut continentis edificij? Reſpon. Io. de deo dicit. ꝙ ſuburbia intelliguntur illa que ſunt infra vltimaꝫ portam ciuitatis: et faciunt cum ciuitate publicas functiones. et vocantur ad conſilia ⁊ huiuſmodi. Ge. autem in dicto. ca. ſi ciuitas. dicit ꝙ dicuntur burgi extra et prope ciuitatem: in quibus domus ſunt contigue. Uel dic ꝙ ſuburbia dicuntur do mus per quas eſt iter rectum eundi ad ciuitatem vel locum. Continentia auteꝫ edificia ſunt domꝰ circa ciuitatem non intra ſuburbia. Et nō directe introducentes ad ciuitatem. Glo. tamen in dicto. c. ſi ciuitas. dicit. ꝙ arbitrio iudicis eſt relinquen dum que dicantur continentia edificia. nec tex. io quitur de contiguis. Et ſic ẜm hanc glo. iūcto tex. poſſumus dicere: om̄ia illa dici ꝯtinentia edificia: que ſunt ita prope ciuitatatem: ꝙ in illis celebran do vilipenderet cenſura eccleſiaſtica. puta. qꝛ qua ſi ita comode ibi ꝯuenire poſſent: ſicut ſi non eſſet interdictum. Secus vbi nō ꝯtēneret̉ ꝓpter hoc ec cleſiaſtica cenſura. Item ciues habitantes ꝯtinuo extra ciuitatē ⁊ ſuburbia ⁊ ꝯtinētia edificia: inter dicto populo: vel ciuibus ciuitatis. Intelliguntur ⁊ ipſi interdicti etiā vbicūqꝫ habitent: exqͦ ponun tur ciues: vel de vniuerſitate interdicta: ẜm Cal. Iteꝫ nobiles. Marchiones. Comites. ⁊ barones. ⁊ hmōi habitātes in tali ciuitate: ſi ſt̓ d̓ populo in terdicto: vel de dicta vniuerſitate. Qd̓ patꝫ ex hoc qꝛ ſubeunt onera ⁊ hn̄t honores: ſicut alij ligantur ſnīa interdicti. Et idem ſi ꝑ priuilegiū eſſent exem pti ab oneribꝰ. Secus aūt ſi eſſent ſui iuris: vel ex ꝯſuetudine: vel ex priuilegio imꝑiali. Ita ꝙ dicte vniuerſitati: tanqͣꝫ de eius corꝑe in nullo partici parent ẜm Cal. ¶ Quid autem ſi ciuitate interdicta: aliqui ſatiſfa cere volunt. An in eis interdictum intelligat̉ rela xatum. Reſpon. Tan. dicit ꝙ ſic. Sed Hoſti. di cit ꝙ nō. quia ſic rigor eccleſie diſſolueretur. Hoc idem tenent Ber. Io. et Inno. extra de pe. et re. qd̓ in te. pro eo ꝙ ibidem hoc ꝯceditur: ſpecialiter ſumentibus ſignū crucis ⁊ ꝑegrinis. gͦ hoc intelli gitur ꝓhiberi alijs. Quid de cruce ſignatis contra hereticos: qͥ ha bent ex priuilegio. ꝙ tꝑe interdicti in terra inter dicta: poſſunt admitti ad diuina: nunquid ſi non ꝯtradicūt poteſtati ⁊ ꝯſiliarijs: habebūt illius pri uilegij beneficiuꝫ. Rn̄. ad hoc fertur Ioh̓. de deo dixiſſe. ꝙ tales qͥ ꝯtradicere pn̄t: ⁊ nō ꝯtradicunt: ꝯſentire vident̉. Et ideo nec ad dīna: nec ad ſepul turam eccleſiaſticā debent admitti. Si tn̄ de taci turnitate poſtea doleant ⁊ ꝯtradicāt: reuiniſcit eo rum priuilegiū ꝑ decre. extra de ſen. ex. duobus. a ſano eiꝰ intellectu. ¶ Quid aūt ſi ꝯcedat̉ alicui ſingulari ꝑſone: vt co miti ep̄o ⁊ hmōi: ꝙ tꝑe interdicti poſſint celebra re vel audire dīna. An eiꝰ familiares domeſtici ad aa ij

Interdictū. ij. audiendū cum eo ⁊ celebrandū ſibi diuinum offi cium licite admittant̉. Rn̄. ꝙ ſic dūmodo nō ſint ob iſtam cām in fraudē aſſumpti: vtꝫ in. c. fi. de v̓ ſigni. li. vj. Secus aūt de familiaribꝰ alicuiꝰ ꝯuen tus ſeu collegij illiꝰ. extra de priuil. c. licet. li. vj. Illi em̄ nō debent admitti: niſi ſint priuilegiati. Ratō diuerſitatis eſt: qꝛ in primo caſu priuilegiū illd̓ poſ ſet eſſe inutile: qd̓ eſſe nō dꝫ. extra de priuil. in his. In ſcd̓o aūt caſu ꝯuenientius pōt ꝑ ſe: ſine famili aribus celebrare diuina. Et ideo priuilegiuꝫ eſt re ſtringendum. Sed quid ſi in cōuentu ſunt tm̄ tres: et duo in firmi. nunqͥd tercius celebrare poſſet cum familia. ō ſtri. ville. regni. ⁊ huiuſmodi. Nota tn̄. ꝙ interdi ri? Rn̄. Hoſti. in. c. qd̓ nōnullis. de priuile. dicit ꝙ ſic: ne priuilegiuꝫ inutile eſſet: adinſtar eius qd̓ de perſona dicitur ſingulari. in dicto. c. licet. Intel lige tamen ꝙ hoc non conceditur illis familiaribꝰ qui dederunt aliquo mō cauſam interdicto. vt in dicto. c. licet.§. vltimo. Quid ſi interdicatur familia alicuius. nunquid tlerici de eius familia erūt interdicti. Rn̄. Rod̓. ꝙ ſic: niſi ſpāliter excipiant̉. Idem Aſten̄. Quid ſi interdicant̉ doctores om̄s alicuiꝰ ciuita tis. An intelligant̉ interdicti clerici qui ſūt docto. res. Rn̄. ꝙ nō: ẜm nota. ꝑ glo. in. d. c. ſi ſententia. ⁊ bene ꝑ nota. sͣ. Clericus. j. Aterdictum ſecūdo. ſcilicet quo ad eius effectuꝫ. Sciendum primo. ꝙ in loco ſuppoſito eccleſiaſtico interdicto ẜm antiqua iura: nulla ꝑmittebant̉ ec cleſiaſtica officia celebrari: vel audiri. extra de pe. ⁊ re. qd̓ in te. et de ſpon. nō eſt. niſi ſemel in ebdoma da celebrari cauſa ꝯficiendi corpus xp̄i. de ſen. exc̄. ꝑmittimus. Sed ꝑ noua iura extitit moderatum de ſen. excom. alma. li. vj. ꝑ iſtum modū: ꝙ ſingu lis diebus in tali loco poſſint in eccleſijs et mona ſterijs miſſe et alia officia celebrari ſicut prius. Sꝫ No ta bx̄ cum his quatuor ꝯditionibꝰ.ſ. voce ſubmiſſa. Ia nuis clauſis. non pulſatis campanis. excommuni catis et interdictis excluſis. vnde per quodlibet horum quatuor de per ſe: ſi non ſeruetur: etiā alijs tribus ſeruatis vioīatur interdictum. ⁊ eſt irregu laris ibi. ſic celebrans vel aliquid agens alicuiꝰ or dinis. vt in officio ſuo. puta. ſi pulſatis campanis celebrat vel etiam ſi alta voce tm̄ et hmōi ẜm Ho. Io. an. et Cal. Item ſi clericus in loco interdicto facit tm̄ vnum predictorum: alijs celebrantibus. puta. ſonat campanas: vel aperit ianuas eccleſie ⁊ huiuſmodi credo ipſum irregularem: quia parti cipat in crimine criminoſo. de ſent̓. excom. nuper. Secus ſi facit alterum predictorum: vt celebrētur diuina: que tamen non celebrantur de facto: cum irregularitas requirat actum perfectum. Nota ta men ẜm glo. in. d. c. alma. ꝙ ſi huiuſmodi eccleſie. Se e gl̓.6 l mōſter. ꝙj6 vel monaſteria eſſent ſpāliter interdicta: tunc nul lo mō poſſent ibi celebrari diuina: etiaꝫ cum dicta ſt̓s. e moderatōne. Sil̓iter idem dicendū in quatuor ſo lennitatibꝰ. de quibꝰ infra. qꝛ ſi eſſet aliqͣ eccl̓ia ſpe cialiter interdicta: nll̓o mō poſſent ibi celebrari diuina: nec alta: nec ſubmiſſa voce. Et in his duobꝰ caſibus panci aduertunt Utrū aūt predicta ꝓhibeant̉ ita in eccleſijs ex emptis ſicut nō exemptis. Hic ꝙ ſic. Et ita ſerua bunt ſicut faciūt alie eccleſie: celebrando ẜm modi ficatōeꝫ capl̓i alma. niſi hmōi eccleſie eēt interdi cte ſpāliter: vt dictū eſt. Item nota. ꝙ dicta mode ratio interdicti ⁊ effectus interdicti nō hꝫ locuꝫ in interdicto populi: ſeu vniuerſitatis: non expreſſo loco in ſnīa interdicti. ꝙͣuis em̄ ⁊ illud dicat̉ inter dictum generale: tn̄ decre. alma. cū ſua moderatō. ne loquit de interdicto generali loci: vt ciuitatꝭ. ca cto loco generaliter: vel ſpāliter: aut ſingulariter: non ſunt interdicti homines vel clerici talis loci vnde extra illa loca: pn̄t audire diuina et ſepeliri: ſi ibi elegerint ſepulturam: qꝛ nō ſunt interdicti niſi fuerint in culpa. Item laici qui nō ſunt interdicti: nō pn̄t admitti ad diuina que celebrant̉ cuꝫ dicta moderatōne in loco interdicto: niſi ſint ſuper hoc ſpecialiter priuilegiati. De clericis v̓o extraneis ſeu alibi beneficiatis. An poſſint admitti in eccleſia ſita in loco interdicti ad celebrandū: ſeu ꝯcelebran dum. Archi. tenet ꝙ nō. Io. an. dicit. ꝙ hoc ē du rum. Et ſic videt̉ tenere ꝯtrariū. qd̓ ꝯtrarium Io. Cald. ꝓbat ꝑ multas rōnes. Et idem dicendū de religioſis. Item taꝫ canonici: qͣꝫ clerici eccleſiaꝝ: in quibꝰ diſtributōes qͦtidiane tribuunt̉ illis qͥ inter ſt̓ horis: ſi nō veniūt amittūt eas ſicut amitterēt ſi nō eſſet interdictū. d. c. alma. Iteꝫ miſſe nō ꝯuen tuales ſeu peculiares celebrari pn̄t tꝑe interdicti ī eccleſijs ꝯuentualibꝰ: ſeruata moderatōne p̄dicta qꝛ licet Io. mo. in. d. c. alma. teneat ꝙ monachꝰ ce lebrans miſſam peculiarē in eccleſia ſua interdicta a iure vel ab hoīe ſit irregularis: tn̄ Dire. etiam te net primū. Item ꝑ. d. c. alma. extat moderatio cir ca interdictū. vicꝫ in feſtiuitatibꝰ natiuitatꝭ. reſur rectōnis. penthe. ⁊ aſſumptōnis btē Marie. Iteꝫ p̄dictis quatuor feſtiuitatibꝰ addita eſt ſolennitas corꝑis xp̄i. ꝑ extrauagantē. Martini. v. in qua in terrumpit̉ interdictū ſeu ſuſpēdi videt̉ in quibꝰ oī bus ꝯcedit̉ vt campane pulſent̉. ⁊ ianuis apertis. alta voce diuina celebrent̉ in locis interdictꝭ: excō municatis excluſis: ſꝫ interdictis admiſſis. Ita tn̄ ꝙ illi ꝓpter quos ꝓlatum eſt interdictū: altari non appropinquēt: nō obſtantibꝰ quibuſcūqꝫ priuile gijs q̄ reuocant̉ ꝑ. d. decre. alma. Que tn̄ decre. re ſpicit priuilegia p̄terita ⁊ nō futura. ¶ Quid gͦ ſi aliqui ſint priuilegiati. ꝙ tꝑe interdi cti celebrare poſſint in ſuis feſtis. nunqd alij cele brare pn̄t in eoꝝ eccleſijs. ℟. Inno. ⁊ Ho. in. d. c. vt priuilegia. ꝙ nō ſi ſit eis priuilegium ꝑſonaliter datum. puta. Concedimꝰ vobis ꝙ poſſitꝭ celebra re. Pn̄t aūt ſi nō ſit ꝑſonaliter datu. puta. Conce dimus: vt in vr̄is eccl̓ijs celebret̉. Nota tn̄ ꝙ fra tres minores ꝑ priuilegiuꝫ Alexandri. qd̓ incipit. Pro reuerentia. tꝑe generalis interdicti: pn̄t in vi gilijs ⁊ feſtiuitatibꝰ btī Fran. Antonij ⁊ btē Ca re: ⁊ octo diebꝰ īmedietate ſequētibꝰ: vnacū religi oſis ⁊ clericis ſecularibꝰ qui tūc in eorum eccleſijs

Interdictū. ij. conuenerint apertis ianuis: excōmunicatis dum taxat excluſis: diuina officia ſolenniter celebrare: dummodo ijdem fratres minores: ac etiaꝫ ijdem religioſi ⁊ clerici cām non dederint interdicto: nec id eis ⁊ alijs ꝯtingat ſpecialiter interdici. Iteꝫ fra tres minoris habent ex mari magno Sixti quarti vt poſſint recipere ad diuina fratres ⁊ ſorores ter tij ordinis beati Fran. necnō ꝓcuratores. ⁊ nego cia gerentes vtriuſqꝫ ſexus dicti ordinis: ac beate Clare. Item nota ꝙ illud qd̓ dictū eſt de dictis qͣ tuor feſtiuitatibꝰ: intelligi debet de vna die tm̄ pro qualibet feſtiuitate. Unde doc. querūt quando in cipiat talis dies. Et qͣꝫtum ad principium diei con cordant quaſi omnes.ſ. ꝙ incipit in veſperis vigi lie. Sad ꝙͣtum ad finem: Archi. tenet: ꝙ termine tur in ꝯpletorio feſtiuitatis incluſiue: quia in bene ficijs eſt larga interpretatio facienda. Io. an. in di cto. c. alma. dicit ꝙ terminat̉ in veſperis ipſius fe ſti. Et ſic excludit ꝯpletorium. que opinio etiā pla cet Cal. Item notandum: ꝙ in predictis feſtiuita tibus nō poteſt licite dari corpus xp̄i in loco inter dicto: niſi ſicut ⁊ alijs diebus.ſ. infirmis deceden tibus. de ſen. ex. reſponſo. Et idem dicendū de ex trema vnctōne ẜm Archi.ſ. ꝙ non eſt danda iſtis diebus. Item et ſi in dictis feſtiuitatibus: honeſti us ſit ſaltem ꝙͣtum ad principalem miſſaꝫ: que in ipſa eccleſia celebratur: de ipſo ꝓprio feſto dicere: quia id eſt inductum in honoreꝫ ipſarum ſolenni tatum. Et ideo de eis celebrandum. Pōt tamen ⁊ alia miſſa dici ꝙͣ de ipſo feſto. Item in dictis fe ſtiuitatibus credo ꝙ poſſunt aque ſolenniter be nedici: ⁊ aſperſio fieri: panes ⁊ fructus benedici. et laicis etiaꝫ interdictis miniſtrari: quia iſta de ſe nō ꝓbibentur temꝑe interdicti. ⁊ ipſorum benedictō eſt officium diuinum: qd̓ generaliter in p̄dictis fe ſtiuitatibus permittit̉ ẜm Cal. Itē in feſto aſſum ptionis virginis ſemper temꝑe interdicti nuptie poſſunt ſolenniter benedici: quod alijs diebꝰ tem pore interdicti non poteſt fieri ẜm Hoſti. Et hoc ideo: quia talis benedictio pertinet ad diuinū offi cium: qd̓ illa die permittit̉ ſolenniter celebrari. De alijs tribus feſtiuitatibus non oportet querē: quia in his feſtiuitatibus prohibentur celebrari in om ni loco: et ab omnibus fidelibus. Item in iſtis fe ſtiuitatibus poſſunt virgines ⁊ altaria conſecrari vel benedici. et calices. ⁊ paramenta. ⁊ abbates. et abbatiſſe: quia huiuſmodi benedictōnes nō ſunt ſacramenta ꝓprie: ſed orationes et certa officia ẜm Cal. Item dictis diebus in loco interdicto vtrum poſſint admitti mortui ad eccleſiaſticaꝫ ſepulturā. Io. an. putat ꝙ nō: licet multotiens fuerit contra rium obſeruatum. Sꝫ Io. Cal. dicit ꝙ licet videa tur temerarium reſiſtere opi. Io. an. maxime cum non viderit ꝑ aliquem contrarium ſcriptum: tam̄ non obſtante interdicto: putat poſſe publice ⁊ ſo lenniter mortuos ſepeliri. vbi aliud nō obſtat. pu ta. qꝛ eſt ſpāliter: aut nominatim interdictus. Aut qꝛ fuit in culpa: vel ad hoc dedit ꝯſilium. auxiliuꝫ. vel fauorē. Mouet̉ ad hoc dicendū. ꝙ ꝑ gnaͣle in terdictuꝫ ꝓhibetur eccleſiaſtica ſepultura: qꝛ ipſa accedit ad diuinum officium: nam cum officio di iirin Fo. CXLII. uino dꝫ ferri funus ad eccleſiā. xiij. q. ij. qui diuīa. Sed officiū diuinū ꝑmittit̉ his diebus ſolenniter celebrari. ergo ⁊cͣ. ¶ Temꝑe interdicti: et ſi prohibita ſit adminiſtra tio ſacramentoꝝ: illud tamn habet multas exce ptiones. Nam primo excipit̉ baptiſma nō ſolum ꝑuuloꝝ: ſed etiā adultorum. extra de ſen. ex. qm̄. li. vj. Et ẜm Cal. ſi quis baptizaret in eccleſia inter dicta ſpāliter nō incurreret irregularitatem: ꝙͣuis ſi honeſte alibi poſſet fieri melius eſſet. Item exci pitur ꝯfirmat io. de ſen. ex. reſponſo. Item excipit̉ penitentia: nō ſolum morientiū: ſed etiam ſanoꝝ: dūmodo nō fuerint excōmunicati. qui nō poſſūt admitti niſi in morte: et exceptis ill̓: ꝓpter qͦruꝫ cul pam vel dolū: lata eſt ſententia interdicti: vel p̄bu erint auxiliū. ꝯſilium. vel fauorem: niſi primo ſatiſ fecerint: vel de ſatiſfaciendo dederint idoneā cau tionem. aut ſi hoc nō poſſunt: niſi iurauerīt ꝙ cuꝫ potuerint ſatiſfacient: ⁊ ad ſatiſfactōeꝫ faciendam per illos qui tenentur: dabunt conſilium auxiliū: et pro poſſe laborabunt: nec ꝓpter aliquod predi ctorum fieri debet relaxatio interdicti. d. ca. alma. Item ⁊ catheciſmus qͥ p̄cedit baptiſmū pōt fieri: qꝛ ꝑmiſſo baptiſmo: intelligunt̉ ꝑmiſſa ⁊ cet̓a. Itē ꝑmittit̉ ꝯfectio criſmatis in die cene: qͦ vtendū eſt in baptiſmo ⁊ ꝯfirmatōne. extra eo. rn̄ſo. Item ꝑ mittit̉ eūchariſtia dari decedentibꝰ. de pe. et re. qd̓ in te. Sanis etiā damnatꝭ ad mortē dari pōt tem pore interdicti: qꝛ cenſent̉ tūc in articulo mortis. Sed laicis ⁊ clericis nō interdictis: ſed loco inter dicto ſuppoſitis: an poſſit dari euchariſtia p̄terꝙͣ in mortis articulo? dubiū eſt. Exceptis tn̄ p̄ſbyte ris miſſam celebrantibꝰ: cum forma ſeruata decre alma. Celebrantes em̄ tenent̉ ſumere corpus xp̄i. De alijs ergo dicit Cal. trepido ferre ſnīaꝫ: cum vi derim gnaͣliter religioſos ſuis fratribꝰ ⁊ ſororibus vl̓ monialiabꝰ: quaꝝ curā gerūt: tꝑe interdicti in differenter ꝯcedere euchariſtie ſacra. Sꝫ qͦ iure fa ciant ipſi diſcernāt: cū cōtrariū videat̉ de iure ſcri pto. In edictis em̄ ꝑmiſſorijs certoꝝ caſuū. qd̓ nō inuenit̉ exp̄ſſe ꝑmiſſuꝫ: ſubiacet regule ꝓhibitiue vt in cle. exiui. de ver. ſi. Cum gͦ ſit ꝑmiſſum tꝑe in terdicti ſpāliter corpꝰ xp̄i inqͣꝫtum dicit̉ viaticuꝫ.i. inꝙͣtum datur decedentibꝰ gͦ ⁊cͣ. Ge. autē in. d. c. alma. dicit ꝙ clericꝭ eccleſie interdicte pōt ꝯcedi cor pus xp̄i: qꝛ nō eſt eis ꝓhibita ꝑticipatio ſacr̄orum: nec diuinoꝝ officioꝝ: qꝛ pn̄t ſecrete celebrare: et ſic ſumere corpus xp̄i. ¶ Utrum autem debeat dari corpus chriſti ſecu laribus: quibus conceditur audire diuina per di ctum. c. alma. Archi. in. d. c. alma. dicit ꝙ nō. licet aliqui dicant ꝯtrarium. Utrū p̄gnantibꝰ appropinquantibꝰ partui poſ ſit dari viaticum? Panor. in. c. quod in te. d̓ peni. et remiſ. refert Io. an. ſepe in facto dubitatū. Sed ſibi placet ꝙ non dicantur decedere: et ſic ꝙ eis da ri non debeat. Sed Panormitanus dicit. ꝙ debꝫ conſiderari qualitas mulieris et eius conſuetudo vt ſic vbi veriſimiliter dubitaretur de morte: ſit lo cus indulgentie dicto. c. quod in te. al̓s ſecūs. Cal. tamen tenet opinionē Io. an̄. Idem ꝑ om̄ia putat aa iij

Interdictū. ij. de intrantibꝰ mare: vel bellum campeſtre: vel ob feſſis. ⁊ facit quod notatur de offi. or. paſtoralis. in glo. Item cum portat̉ eūchariſtia ad infirmū: de bet portari cum pulſatōne campanelle. ⁊ lumīe p̄ cedente. ⁊ alijs ꝯſuetis: qꝛ cum aliquid ꝑmittitur: vbi aliud nō apparet: intelligit̉ fore ꝑmiſſum: ẜm ꝙ ius diſponit illud fieri ⁊ vſus obſeruat. Poterit aūt dari tale viaticū infirmo in pn̄tia ſtantiū ⁊ ve nientium: vt ꝑmiſſio intelligat̉ ẜm ꝯditōem ſtatꝰ perſone infirme. ¶ Extrema v̓o vnctio incūſtāter eſt ꝓhibita tem pore interdicti. Sed an clericis vel religioſis tem pore interdicti ſit exhibenda. Rn̄. Panor. in. d. c. qd̓ in te. dicit ẜm doc. cōiter ꝙ non. ucet in facto qͥ dam nō aduertant. Nam ibi ex duobꝰ denegatis cōceditur vnum dūtaxat eis. vicꝫ ſepultura. ergo videtur aliud denegatum. Idem Cal. qui etiam hoc intelligit in clericis non interdictis: licet de lo co interdicto etiam poſito ꝙ ſeruauerint interdi ctum. Sed nunquid officium recōmendatōnis aīme ſit ꝑmiſſum. Rn̄. Cal. dicit ꝙ ſic: qꝛ videtur anne xum ſacr̄o penitentie. Matrimonium v̓o in dicto tempore. ꝑmittitur. qd̓ ꝯtrahi pōt quocunqꝫ tem pore ꝑ legitimū ꝯſenſum viri ⁊ mulieris: etiā ſi cō trahentes eſſent interdicti ẜm Inno. Sed ſolēnis benedictio nuptiaꝝ fieri nō pōt ẜm Hoſti. etiam ſi alter tm̄ vir vel mulier eſſet interdictus: et in lo co nō interdicto fieret. Idem Cal. Panor. in. c. nō eſt. de ſpon. de hoc dubitat. Et ideo ī hoc tenēda ē pars tutior. De ſacramento aūt ordinis ſciendū ꝙ nullꝰ or do conferri pōt in loco interdicto clericis vel laicꝭ Et ratio eſt: qꝛ ꝓhibentur eccleſiaſtica ſacramenta miniſtrari ibi. exceptis quibuſdam caſibꝰ de quibꝰ iſte nō eſt. vt in. d. c. nō eſt. Si auteꝫ populus ē in terdictus: cum ꝓpter hoc nō ſit clerus interdictus poterūt clerici illius loci extra locū interdictuꝫ ad ordines ꝓmoueri: ab eo tū qui hoc de iure poſſit. Item ſi locus tm̄ eſt interdictus: licet ibi nullꝰ va leat ordinari: laici tamen qui nō fuerūt culpabiles extra locum interdictum: poterūt ordinari: niſi ꝓ pter delictum vniuerſitatis lata fuiſſet ſentētia in terdicti in loco: qꝛ tūc nullus de dicta vniuerſitate poſſet ordinari ẜm Cal. Idem Panor. in. d. c. non eſt. Secus tamen dicit. quando ꝑſone eſſent inter dicte: qꝛ tunc quocūqꝫ ſe ꝯferant. Interdictum ſe quitur eaſdem ꝑſonas. Addit etiā vnuꝫ ſingulare ꝙ ex neceſſitate poter̄t etiā laici ordīari in loco īter dicto: ſicut de ꝯfectōne criſmatis: arguit tex. in. ca. qm̄. de ſen. ex. li. vj. cum nō fiat baptiſmus ſine eo: qꝛ exquo ꝯcedunt̉ aliqua ſacr̄a: que nō pn̄t cōferri niſi ꝑ clericos: ergo indirecte ꝑmittitur ordinatio clericorum. Sed ſine neceſſitate: nec clerici: nec lai ci poterunt ordinari in loco interdicto. Sed alibi ordinabuntur: ſi ipſi non ſunt interdicti: vt dictuꝫ Item temꝑe generalis interdicti denegat̉ laicꝭ eccleſiaſtica ſepultura: etiam ſi pnīam egerint ẜm Inno. in. d. c. qd̓ in te. Ratio eſt: qꝛ interdicti ſunt tales ēt ſi peccatores n̄ ſint. xvij. q. iiij. miror. Sꝫet illi interdicti qui tunc abſoluunt̉ ab aliqua excom municatōne: remanent tn̄ adhuc interdicti dones ſoluat̉ interdictū. Et ſi in morientibꝰ interdictꝭ ap paruerint ſigna pnīe: ⁊ poſtmodū fuerit ſolutum interdictum tūc talium corꝑa erunt apud eccleſi am tranſferenda. Et ſi apud eccleſiam: ſtante ad hūc interdicto: ſepulti fuerint: nō erūt poſtmodū exhumandi: cum ad eū ſtatum venerit̓ res: a quo incipere potuit. Et ꝓ hmōi interdictis: cum peni tuerint: licet mortuaria reciꝑe: ac ꝓ eis oranduꝫ ē? Et ſi nō penituerint: nec ꝓ eis orandū eſt: nec mor tuaria recipienda. lxxxviij. di. c. fi. Clericis v̓o: qui in tali generalitate nō ſunt interdicti: nō negat̉ ec cleſiaſtica ſepultura. Ita tamen ꝙ fiat ſine pulſati on campanaꝝ ⁊ ceſſante om̄i ſolennitate. vt ī di cto. c. qd̓ in te. Et qd̓ ibi dicit̉. cum ſilentio. non vi detur hoc intelligendū de ſilentio funeralis officiſ qꝛ cum ꝯcedatur quod maius eſt.ſ. dicere horas ⁊ miſſam ſubmiſſe ⁊ de officio funerali ꝯcedi videt̉. Et ſic poterūt ſepeliri cum officio ſine nota dicto. Et ſic ẜm moderatōneꝫ dicti. c. alma. ẜm Fede. in diebꝰ in quibꝰ pōt publice celebrari: pōt ſepeliri cū campanis ⁊ alijs ꝯſuetis. Quid autē ſi eccleſia ſit ſpāliter interdicta. nun quid clerici poterūt ibi ſepeliri? Rn̄. panor. in. d. c. qd̓ in te. refert quoſdam tenere ꝙ non. Hoſti. v̓o tenet ꝯtrariū: qꝛ tantū valet generale quo ad om̄ia qͣntum ſpāle quo ad quedam. Sicut gͦ ꝑmittit̉ ſe pultura in loco generali interdicto. Ita ꝑmitti de bet in ſpeciali. Io. an̄. in. d. c. qd̓ in te. tenet contra rium: qꝛ textus ille loquitur de generali interdicto Et panor. videt̉ qō dubia. Nam ꝓ opinione Io. an. facit. d. c. qd̓ in te. qd̓ in duplici loco ſemper fa cit mentōnem de generali interdicto. Item tūc ip̓ eſt ratio: quia niſi poſſit ſepeliri in cimiterio alicu ius eccleſie: tunc oporteret eum ſepeliri: extra cimi terium in campis. Sed pro contraria opinione facit. c. vt priuilegia. de priuil. Iteꝫ quia poſito ge nerali interdicto: quelibet eccleſia cenſet̉ interdicta valde equū eſſet dicere: ꝙ in ſpeciali interdicto poſ ſint clerici illius eccleſie ibideꝫ ſepeliri: ſꝫ alij nō: cū habeant in loco eccleſias nō interdictas. Utrum confratres: qui ex priuilegio religioſo rum quorum ſunt confratres admittuntur ad di uina: poſſint ſepeliri in eccleſia interdicta. Reſpō. ꝙ non licet in alijs eccleſijs libere poſſint eligere ſe pulturā. extra de priuile. c. vt priuilegia. Utrum priuilegiatus tempore interdicti ſuper admiſſione ad diuina et receptione ſacramentorū poſſit ſepeliri in cimiterio. Reſpon. ẜm Calde. ꝙ ſic. Et idem videtur dicendum etiam ſi ſolum eēt priuilegiatus ſuper auditione diuinorum dumta xat: non facta mentione ſacramentorum: per regu lam. Cui cōmunicamus viuo et mortuo. Iteꝫ qn do aliqua eccleſia eſt interdicta ſingulariter: ſi qui dem eſt interdicta propter delictum clericoruꝫ tm̄: vel quia fuit violata: tunc poſſunt parochiani in alia eccl̓ia nō interdicta eligē ſepulturā ⁊ audire di uina. Sed ſi ſit interdicta in penam populi: etiam ſi multi ex eis non deliquerunt: ſed forte vniuerſi tas vel magna pars: vel forte quia deliquit domi

Interdictū. iij. nus. et in hoc punitur: tunc parochiani non poſ ſunt in alia eccl̓ia eligere ſepulturā: etiā ſi nō ſit in terdicta: niſi forte ex priuilegio ẜm Inno. An autem laici tempore interdicti poſſint ſepe liri in cimiterio per epiſcopum non benedicto: licꝫ ſit deputatum ad ſepulturam? Io. an. dicit. ꝙ oꝑ tet ꝙ ſit locus ad vſum cimiterij per epiſcopuꝫ be nedictus. Idem Io. cal. qui dicit ꝙ hoc oportet fa teri: qͣꝫtum ad penam excōmunicationis: que po nitur in cle. eos. de ſepul. De hoc videsͣ. Excōmu nicatōne. xxxviij. Item ſepeliendo extra eccleſiam ⁊ cimiterium interdictam perſonam vel nō inter dictam: ſed in loco interdicto. cum officio diuino: clerici illud officium celebrantes ſunt irregulares. Sed ſine officio diuino bene poſſunt interdicti ex tra eccleſiam ⁊ cimiterium ſepeliri. nec enim debēt corpora remanere inhumata ẜm Calde. Et ſi laici de facto ſepeliunt in cimiterio clerici peccant: dan do eis crucem et aquam benedictam ⁊ incenſum. Nterdictum tercio. De pena nō ſeruantis interdictū. Pri mo. ſi clericus eſt: eſt iſta ẜm Hoſtiē. qꝛ ſcienter celebrans in loco interdicto: vndecūqꝫ ſit: efficitur irregularis: ⁊ ſuſpenſus eſt. extra d̓ cle. ex. miſ. poſtulaſtis. ⁊ de ſen. ex. is qui. li. vj. Iteꝫ talis nō poteſt eligi: nec eligere. d. c. is qui. Item nec po teſt poſtulari. extra de poſt. p̄. c. j. Item qui nō ſer uat interdictū: remouendus eſt ab officio. d. c. po ſtulaſtis. Si aūt talis ſit religioſus ⁊ ad nulluꝫ or dinem ordinatus. Et ſi irregularitatē nō incurrat qꝛ non eſt expreſſuꝫ in iure. Nā decre. is qui. agit de ſola irregularitate: que ꝓcedit ob celebratōnem diuinoꝝ: et executōnem ordinum: poterit tamen aliter puniri. Et idem videt̉ dicendum de monia li: nō ſeruante interdictum: quilibet tamen horuꝫ ſcꝫ religioſus et religioſa ſi non habent ordinem: ſi violāt interdictum: ſunt ineligibiles actiue ⁊ paſſi ue. Nam et ſi nō habent ordinem clericalem: rati on tn̄ ſtatus ipſoꝝ: habent officiuꝫ celebrandi di uina ẜm ꝯditōnem ipſoꝝ. vnde violando interdi ctum: illam penaꝫ incurrerent: cuius ſunt capaces purus v̓o laicus violans interdictum: qͣꝫuis irre gularitatem non incurrat vel ſuſpenſioneꝫ ẜm In no. grauiter tamen peccat: et puniendus eſt pena arbitraria per eccleſiaſticum iudicem. Item om̄is v qui ſcienter celebrat in loco interdicto: ſiue ꝑſonis interdictis a iure: vel a iudice: vel recipiens publi ce interdictos ad diuina vel ſacramenta: vel ſepul turam: etiam ſi nō ſit irregularis: eſt interdictꝰ ab ingreſſu eccleſie. extra de priuil. c. ep̄oꝝ. li. vj. Et ſi ī ea ſe ingerit in officio ſuo fit irregularis. de ſen. ex. is cui. li. vj. Nota tn̄ ꝙ ꝯceditur ep̄is ⁊ alijs ſupe rioribus: vt vbilibet poſſint cum altari portatili ce lebrare ⁊ celebrari facere ⁊ audire diuina qͣꝫuis ſit interdicta terra: ciuitas: vel caſtrū: ſeruato tamen qd̓ dictū eſt sͣ. Ianuis.ſ. clauſis ⁊cͣ. vt in. c. fi. de pri uile. li. vj. Et ſimile priuilegiū habent fratres mīo res ⁊ p̄dicatores. vt extra de priuil. c. in his. Et no tat glo. in. d. c. fi. Si tn̄ eſſet interdicta eccleſia: vel ilius locus ſinguiarꝭ: tūc ſecus: qꝛ nec ep̄s nec fra pxii Fo. CXLIII. tres p̄dicti poſſent ibi celebrare ẜm Io. an. Quid aūt ſi quis celebrat in loco nō interdictor nec ipſe eſt interdictus ſed tn̄ ꝑſonis interdictis? Rn̄. nō eſt irregularis: eſt tn̄ ei interdictus ingreſ ſus eccleſie ⁊cͣ. d. c. ep̄oꝝ. Ideꝫ ẜm Fede. qn̄ admit tunt̉ laici aliunde veniētes ad diuina in eccl̓ia nō interdicta: exn̄te in loco interdicto generaliter vel ſpecialiter. Item nota. ꝙ clericus licet nō ſit inter dictus: tamen ſi exercet aliquod deputatum certo ordini in loco interdicto: niſi ẜm qd̓ ꝑmittit̉ a iure eſt irregularis. hoc tamen intelligit Fede. verum: qn̄ publice ⁊ palam more ſolito celebrat̉: ſicut dici mus de excōmunicato: vel interdicto ſicut priꝰ ce lebrante. Similiter exiſtentes interdicti: ſi exercēt aliquod deputatum certo ordini: vbicūqꝫ ſunt ir regulares. c. is qui. ⁊. c. is cui. de ſenten. excōmuni. li. vj. Quid aūt ſi talis clericꝰ exercet ea q̄ nō ſūt depu tata certo ordini? Rn̄. ẜm panor. in. c. ij. de cle. ex. ⁊ in. c. fi. de ex. pre. vbi ꝯcludendo dicta doc. dicit. ꝙ illi incidūt in irregularitatē nō ſeruando inter dictū: qͥ exercēt aliqd̓ deputatū alicui ordini eccl̓ia ſtico. ⁊ hoc faciūt tanꝙͣ clerici: ſiue ſint p̄ſbyteri: ſi ue in minoribꝰ. vn̄ ſi diaconus diceret euāgelium vel ſubdiaconꝰ epl̓am vel acolitꝰ exercet officiū ſu um tanqͣꝫ dericus om̄s efficiunt̉ irregulares: vt in d. c. ij. Secꝰ aūt vbi exercet̉ aliqͥd nō deputatū cer to ordini: vt cantans rn̄ſoria vel dicens pſalmos: nō officians principal̓r eccleſiā. forte hoc intelligit panor. ſi eēt ebdomadariꝰ: qꝛ tūc incurrēt irregula ritatē. Secus aūt ſi dicit officiū vt qͥlibet aliꝰ. nam tūc nō efficit̉ irregularis ẜm Inno. Sꝫ ſi ſuſpēſus vel excōicatus: vel interdictus ſine apparatu dice ret epl̓am: nō incurreret irregularitatē. de quo vi de. jͣ. Irregularitas ſcd̓o. Ideꝫ ſi p̄dicti exercēt ali qua q̄ ſunt iuriſditōis. vn̄ tꝑe interdicti nō eſt irre gularis aliū excōicans vel abſoluēs: dūmodo non abſoluat tanqͣꝫ ſacerdos: ⁊ cū ſolēnitate: que habe tur in. c. a nobis. el ſcd̓o. de ſen. ex. hmōi enim non ſunt ꝓhibita tꝑe interdicti: nec ea exercens tꝑe ex cōicatōnis efficit̉ irregularis. hec panor. Idem te nent Inn. Ho. ⁊ Guil̓. dur. Et ſic ex dictꝭ panor. videt̉ dicendū. ꝙ ſi interdictꝰ vel ſuſpēſus exercēt hmōi iuriſditōnalia: nō cū dicta ſolēnitate: nō effi ciunt̉ irregulares. al̓s ſecus. nec ſequit̉. pn̄t abſol uere ab excōicatōne: gͦ etiā poterūt abſolue̓ cū ſolē nitate illa: qꝛ illa ſolennitas potiꝰ ē de iuſticia: ꝙͣ de neceſſitate. Interdicti aūt ſuſpenſi ⁊ hmōi ſūt im pediti ab executōe ordinū. vt exͣ de cle. ex. ꝑ totum An autem in benedictōne aque cōtrahat̉ irre gularitas. ℟. ẜm Inno. ꝙ ſic: qꝛ eſt annexa ordi. ni. de ꝯſe. di. iij. aquaꝫ. qn̄.ſ. interdictus clericꝰ hoc c ageret. Sed ſi nō eſt ipſe interdictus: ex eo ꝙ facit lg talem bn̄dictionē aque in loco interdicto: ſeruata moderatōne: q̄ tradit̉ de alijs officijs nō incurrit irregularitatem. Aqua autem benedicta nō debꝫ aſpergi laicis loci interdicti: a ſacerdote. Et hoc p̄ terqͣꝫ in quatuor feſtiuitatibus. de quibus in. c. al ma. Si tamen aſpergeret: putat Io. Cal. ꝙ nō eſ ſet irregularis. Per benedictionem aūt menſe etiā ab interdi aa iiij

cto clerico: nō ꝯtrahit̉ irregularitas: qꝛ nulli eſt or dini deputata. A benedictōne etiā: quā ꝯſueuerunt ep̄i vel alij p̄lati itinerando obuiantibꝰ eis in ſua dioceſi dare dixerūt quidā tutū eſſe in loco interdicto: abſtine ōhibetur ẜm Cal. Conſuluit etiaꝫ ꝙ itinerantes ꝑ re. Si tn̄ ꝯtrafaciūt: nō erunt irregulares. Qd̓ pu tat Io. cal. verū de ſimplici benedictione. Secꝰ de ſolenni: ad quā p̄mittit̉. Sit nomē dn̄i benedictū talis em̄ benedictio ꝯpetit ep̄o ratōne ordinis. xcv di. ecce. ¶ De benedictōne aūt calicis: vel ꝑamentoꝝ: vel corporaliū: vel candelaꝝ in feſto purificatōnis: vel cinerū in die cineris. vel oliuarum in feſto palma rum. Io. cal. dicit. non poſſe fieri a clericis interd ctis: vel nō interdictis in loco interdicto: niſi ſerua ta moderatōe: que tradit̉ de officijs diuinis in di cto. c. alma. Et idem dicit tenendū de facientibus officium ꝓ baptiſmo in ſabbato ſancto: vel ꝓ con fectōne criſmatis in cena dn̄i: vel pro anniuerſario defuncti. Benedictio etiā pere ⁊ baculi ꝑegrinoꝝ videt̉ eſſe ꝯceſſa: cum nō ſit ꝓhibita ẜm Rod̓. Item de purificatōne poſt partū. dicit Io. cal. ꝙ nō poteſt mulier pꝰ ꝑtum introduci in eccleſiā in loco inter dicto ꝑ ſacerdotē cū pſalmis ⁊ oratōnibꝰ ⁊ ſolennt introductōne. Al̓s incurreret irregularitatē: qꝛ illd̓ eſt officiū diuinū: ordini clericali ꝯpetens. Sꝫ ſine officio. facta ſolū ꝯfeſſione vt moris eſt: poterit mu lier intrare ꝑ ſe. Iteꝫ in loco interdicto: ⁊ interdictꝭ ⁊ excōicatōnis pōt p̄dicari verbū dei. exͣ de ſen. ex rn̄ſo. Et pōt etiā interdictis fieri ꝯfeſſio generalis in fine p̄dicatōnis: qꝛ ẜm eū nō videt̉ officiū diui nū. Sꝫ ẜm aliquos iſta non eſt bona rn̄ſio: qꝛ hoc etiam ꝑtinet ad ordinem. vn̄ ſi talis faciens eēt in terdictus efficeret̉ irregularis. Sed ideo licet: quia ſicut pnīa omnibꝰ cōcedit̉. ita ⁊ abſolutio: ſiue ge neralis ſiue ꝑticularis. Item pōt pro predicatōne campana pulſari: qꝛ cum dicta pulſatio ſit ſignum et preambulum actus permiſſi: vt habet genera lis conſuetudo: intelligitur ⁊ ipſa pulſatio permiſ ſa Cal. Pro miſſis v̓o et horis canonicis dicendis pc.l nullo modo debent pulſari campane tempore in terdicti. Al̓s incurrētur irregularitas: Exceptis qͣ tuor feſtiuitatibus: de quibꝰ ſupra: etiā ſi campane ipſe eſſent extra eccleſiam ⁊ ꝓcul ab ea: non licet ꝓ p̄dictis pulſare. al̓s fieret fraus legi: nec etiam par uas campanellas licet pulſare tempore interdicti: p. 6246 pro diuinis officijs celebrandis. Nam prohibitio pulſatōnis campanaꝝ temꝑe interdicti: vtiqꝫ etiā minores campanellas includit. cum de facto ſonꝰ audiatur extra muros: ⁊ interdum ſatis ꝓcul: vn de tales ſibi caueant ⁊ ſufficiet eis: ꝙ aliquo ſigno. puta. tabula poſſint ꝯuenire ad diuina eorū. Sed pulſare campanas temꝑe interdicti ꝓ horis noti ficandis. puta tercia. ſexta. nona. ⁊ hmōi. nō credo illicitū laicis: ſꝫ clericis nō credo hoc licere. licet em̄ de facto celebrent diuina: tamen exqͦ dicto temꝑe ſolēt diuina celebrare: p̄ſumeret̉ veriſimiliter ꝙ ꝓ celebratione diuinoꝝ ſonarent. Fateor tamen pro pter hoc tm̄ ipſos nō incurrere irregularitatē ẜm v. Ij..... Cal. Pulſare aūt campanam pro aue Maria ī ſe Interdictum. iij. ro vel in mane temꝑe interdicti: nō inducit irregu laritateꝫ. Item pulſare campanas pro oſtenſione literarum aliquaꝝ vel in aduentu alicuius prelati ⁊ hmōi temꝑe interdicti: nec laicis: nec clericis ꝓ loca interdicta: ſi ſunt duo vel plures: ꝙ nō dicāt horas canonicas in via: qꝛ exqͦ ab alijs audiri poſ ſunt: dicit ipſe ꝙ nō audet dicere ꝙ hoc facere poſ ſint ſine violatione interdicti. Secus ſi eſſet vnus ſolus: quia ita ſubmiſſe dicere poſſet ꝙ non audi retur. Sed Aſten̄. lib. vij. ti. xvj. de mente Ber. et Hoſti. in. c. quod nonnullis. de priuil. dicit ꝙ nō licet interdictis et multomagis nec excōicatis au dire extra eccleſiam diuina officia que dicuntur in eccleſia. que v̓o dicunt̉ in domo vel in via: non ꝓ hibentur audire ẜm quoſdam: vt dicit Rod̓. Si militer non licet clericis ita alte dicere ꝙ audiātur deforis. Intellige: ſtudioſe. Poſſunt enim ita alte dicere ꝙ audiātur in choro: etiaꝫ ſi ſic dicendo au direntur abextra ar. dicti. c. alma. in.§. adijcimus vbi permittitur ꝙ in monaſterijs miſſe celebren tur et alia diuina officia. Et ſic per hoc datur intel ligi ꝙ debent ita alte dicere: ꝙ religioſi exiſtentes ī choro poſſint audire. Et ẜm Aſten. debēt celebra re diuina officia voce demiſſa.i. ꝙ videantur poti us legere: ꝙͣ cantare. Et ẜm Rod̓. nō eſt laicis ape rienda feneſtra: vel oſtium vt videant eleuatōne corꝑis xp̄i: nec pax extra portanda: nec admittēdi ad offerendū poſt euangeliū. Nota etiā ẜm eun dem Rod̓. ꝙ interdicti poſſunt in eccleſia oratiōe priuata orare: etiā ſi eccleſia ſit interdicta: niſi ſit ſi bi interdictus ingreſſus eccleſie Aliqͥ tn̄ circa dicē tes officiū ꝑ viam vel extra eccleſiā temꝑe interdi cti: dicūt. ꝙ ſi hoc faciūt ſtudioſe: vt ſeculares au diant: ſic violant interdictū ar. c. fi. de priuil. li. vj. vbi habet̉ ꝙ etiā celebratio diuinoꝝ extra eccleſiā ꝓhibetur tali temꝑe. Secus aūt ſi ſic dicēdo: a ca ſu ſeculares tranſentes audiunt: qꝛ hoc modicum eſt. Excōicatis tn̄ ⁊ interdictis nō licet audire diui na officia: q̄ etiā dicunt̉ extra eccleſiā. Item lꝫ cleri cis ⁊ laicis in loco interdicto legere euangeliuꝫ vel pſalmos ⁊ hmōi ¶ Quid autem hic ꝯtineatur nomine diuini offi cij? Dici poteſt ꝙ ſolummodo ordinatum in bre uiario vel miſſali. Item nota. ꝙ auditio diuinorū non pertinet ad certū ordinē. Et ideo talia exercē tes temꝑe interdicti: nō erunt irregulares: niſi au ctorizando audirent diuina. vt notat panor. in. c. fi. de ex. prela. Utrū auteꝫ habentes priuilegia vt in ſuis feſti uitatibꝰ celebrare poſſint ⁊ aliquos admittere: vt dicit̉ in. c. vt priuilegia. de priuil. poſſint celebrare: non ẜuata moderatiōe dicti. c. alma. Rn̄. ẜm Io. an. ⁊ Archi. ꝙ nō: quia eorum priuilegia. ꝑ. d. c. al ma. reuocantur quo ad hoc. Secꝰ ſi priuilegia ob tinuiſſet poſt ¶ An autē laici teneant̉ de eccl̓ia exire: ſi ſacerdos recipit interdictū ad dīna. ℟. ẜm Gonal. ꝙ non. nec peccāt audiendo: ſꝫ ſolus ſacerdos. ¶ Quid autem ſi ille: cui eſt interdictus ingreſſus eccleſie ingerat ſe diuinis extra eccleſiam. puta ſub

diuo vel ſub tentorio. Rn̄. ẜm gloſ. in. c. is qui. de ſen. ex. li. vj. ꝙ nō eſt irregularis. qꝛ dictū limitatū ẜm ſuam limitatōeꝫ debet intelligi. Quid aūt ſi celebrat in oratorio: qd̓ ꝯſtrui nō po teſt ſine dioceſani licentia. Hic ꝙ ſi ſtricte eſt orato rium: ita ꝙ nō eccleſia: nō eſt irregularis: Sꝫ ſi ce lebrat in eccleſia nō ꝯſecrata: que ꝓprie dicitur baſi lica: eſt irregularis. Satis eſt em̄ ꝙ auctoritate pō tificis ſit dedicata. Item p̄ſbytero celebrante miſ ſam in eccleſia: ſi ſuꝑdiaconus cui eſt interdictꝰ in greſſus eccleſie: dicit epiſtolam extra eccleſiaꝫ in il la miſſa: vel diaconus ſic interdictus euangelium tales.ſ. ſubdiaconus ⁊ diaconus ſunt irregulares qꝛ vnum eſt officiū: qd̓ tamen in eccleſia principa liter celebratur: cui cooperant̉ in actu ſibi ꝓbibito. l. di. ſi quis viduam. Preſbyter v̓o: ſi celebrans in eccleſia admiſit ſcienter dictū ſubdiaconuꝫ: vel di aconum ad lectionē epiſtole: vel euangelij etiaꝫ ex tra eccleſiam: eſt irregularis: qꝛ participat crimini criminoſo. Immo videt̉ tale participiū factum in eccleſia: ꝑ proxime dicta. Sꝫ ecōuerſo: ſi ſubdiaco nus: cui eſt interdictus ingreſſus eccleſie: dicit epi ſtolam in eccleſia in miſſa: quam ſacerdos celebrat extra eccleſiam: irregularꝭ ē: qꝛ in eccleſia vere et de facto id fecit ⁊ ſic in loco ꝓhibito dicto. c. is qui. et idem dicenduꝫ de diacono in tali caſu dicente euā gelium. p̄ſbyterum autem talem celebranteꝫ extra eccleſiam: non audeo dicere irregularem: quia licꝫ videat̉ participare in culpa cum miniſtris: tamen nō eſt dignuꝫ ꝙ principale: vel dignius trahat̉ ad acceſſorium: vel minus dignum. Item non prohi bent̉ laici temꝑe interdicti dicere letanias: vel lau des ſuas: vt faciūt ꝯfraterie. Nterdictum quarto. de forma ſeu modo ponendi interdictū ⁊ quomodo relaxetur: vbi ſcienduꝫ ẜm Cal. ꝙ cum ab homine profert̉ ⁊ ꝓpter ꝯtumaciaꝫ ſemꝑ eſt neceſſaria monitio ⁊ forma: que traditur de ſen. excom. c. j. li. vj. Et ſic intelligit̉ de ap. repre henſibilis. Sed ſi propter delictum fertur: non eſt eſt neceſſaria monitio. v. q. iiij. in loco. Cum v̓o a iure ꝓfertur ꝓpter exceſſum ſiue delictum: ſine mo nitione fit: ſiue ſit ſpāle interdictum: ſiue generale ſiue ſingulare. Sub hac autem forma verboꝝ pro fertur. Nos ꝓpter talem cauſam: eccleſiam vel ter ram talem ſupponimus interdicto. extra de verb. ſignifi. cum in partibꝰ. ⁊ additur etiā cōiter eccl̓ia ſtico. ad dr̄iam interdicti legalis. Poteſt etiam ſnīa interdicti ad voluntatem iu dicis determinari. puta. vt interdicat miſſam cuꝫ cantu: vel horas vel ſepulturas vel hmōi. Poteſt etiā iudex ab interdicto exciꝑe ⁊ ſubijcere qͥs vult ⁊ qn̄ vult. puta qn̄ dn̄s terre eſt ibi pn̄s ⁊ hmōi. d̓ ſpon. nō eſt. Ad hoc aūt vt obliget ſnīa interdicti: ſufficit eam publice ꝓmulgari: nec poſtea neceſſe ē eam ſinguloꝝ auribꝰ inculcari. Sufficit etiaꝫ cum quis ſcit vicinos ſuos: maxime metropolitanā ec cieſiaꝫ recepiſſe ſententiā ⁊ ſeruare. extra de poſtu. pre. c. primo. Interdictū. iiij. Fo. CXLIIII. An aūt interdictū poſſit ad cautelam relaxari? Rn̄. ꝙ generale interdictū nō pōt. vt in. c. p̄ſenti. de ſen. ex. li. vj. Sed ſi interdictū ſit ſpāle ꝯtra ꝑſo nam: ſic pōt relaxari ad cautelam ar. a ꝯtrario illiꝰ c. p̄ſenti. vt notat glo. ibi. qꝛ ſpāliter interdicto oīa ſacramenta negant̉ ante abſolutōneꝫ. Et ſic idem eſt ꝙ in excōmunicato: qui pōt abſolui ſub ꝯditio ne. Hoc tamen verū ſi penitet: al̓s non: qꝛ ſic rela xatio daret cām peccandi: niſi forte in caſu: ſic̄ cum abſoluit̉ inuitus ab excōicatōne. Utrūj ep̄s vel alius poſſit ſuū interdictuꝫ ſuſpē dere? Uidetur dicendū ꝑ predicta ꝙ ſic. Quod te nent Lau. Tan. ⁊ Oin. vt notat̉ in. c. ad hec. el. iij de ap. ⁊. c. directe. ⁊. c. p̄terea. Utrum ꝑ appellatōneꝫ ſequentē ſuſpendat̉ in terdictū? Rn̄. ꝙ nō: niſi eiꝰ effectus ſit ſuſpenſus ad tempꝰ: qꝛ ſic pōt appellari a ſnīa ſuſpenſa: ſicut a ꝯditionali dicto. x. p̄terea. Et hoc veruꝫ de inter dicto vel ſuſpenſione. nō aūt de ſententia excōmū nicatōnis cuiꝰ effectus nunqͣꝫ poteſt relaxari: niſi ī toto abſoluat̉. vt in. c. cum deſideres. de ſen. excō. Hoc idem tenet Ho. in. d. c. ad hec. Hoc etiā in tellige de interdicto a diuinis ⁊ ſacr̄is ⁊ alijs ſpūa libus. Secꝰ in interdicto a tꝑalibꝰ. vtputa. ꝙ qͥs n̄ ingrediat̉ poſſeſſioneꝫ. P. Un̄ Io. an. in. c. is cui. de ſen. ex. li. vj. reſtringit ſolū in mere ſpūalibꝰ: per que ligat̉ anima vide eū ibi in glo. vbi ſingulariter declarat hanc materiā. Utrum priuilegiū ꝯceſſum a legato de latere: qͦ Interdicti tꝑe valeat celebrari: interdictꝭ ⁊ excōica tis excluſis: valeat ꝙͣtum ad ſuas ſnīas ⁊ ſuoꝝ ſuc ceſſoꝝ ordinarioꝝ? Rn̄. ꝙ ſic: niſi ſpāliter a ſucceſ ſore reuocetur. Utrū papa dante licentiaꝫ celebrandi in eccl̓ia ſpāliter interdicta: relaxet̉ eo ipſo interdictū? Rn̄. ẜm Hoſti. ꝙ non. Sꝫ nunqͥd ep̄s poſſit dare priuilegiū celebran di in eccl̓ia ab eo interdicta. ℟. Ber. extra de ap. ad hec qm̄. ꝙ nō: qꝛ hoc ꝑtinet tm̄ ad papā. Inn. v̓o dicit ꝙ lꝫ locus ſit interdictꝰ: pōt tn̄ celebrari: ⁊ de lnīa iuris. extra de priui. vt pͥuilegia. Et de lnīa hoīs. vt in. c. dilectis. de ap. qꝛ nihil aliud ē interdi cere: ꝙͣ interdice celebrantes in ea: a qͣ ſnīa pōt ep̄s qͦs vult exciꝑe. Sꝫ ſi ꝑſona ſit interdicta vel ſuſpē ſa: nō pōt celebrare de alicuiꝰ lnīa: nec pōt interdi ctum ſuſpēdi in ꝑſona ſuſpēſa: niſi ꝓ delicto alteri us ſit ſuſpenſa. Idem panor. in. d. c. vt priuilegia. Item nota. ꝙ qn̄ interdictū eſt latū ꝓpter aliqͦs: ⁊ ipſi nō ſeruant illud. Alij nō tenent̉ ſeruare. vt in c. petiſtis. de p̓uil. Nota tn̄ ẜm Ho. ibidē. ꝙ ſi ci uitas vel eccl̓ia eſt interditta ꝓpter aliqͦs.i. ꝓpter eo rum delictum: tūc licet ipſi violent interdictū: alij tamen ſeruare tenent̉. Si aūt ſit poſitū ꝓ eoꝝ que rela ⁊ ad eorum vtilitatem: tunc ſi ipſi nō ſeruant: nec alij ſeruare tenent̉: ⁊ ſic efficit̉ nullum. d. c. peti ſtis. vbi panor. querit qū tales dicant̉ violare int̓ dictū. nūqͥd ſufficiat vna ꝑſona. ℟. ẜm doc. ꝙ nō ſꝫ requiritur ꝙ maiores violent: ſeu maior ꝑs eorū arg. in. c. fi. de procu. Et oportet ꝙ habeant perſe uerandi animū. Et hoc poteſt ꝑcipi ex actibus eo

rum. Et hoc nota: qꝛ ſingulare. Quis autem poſſit relaxare interdictum? Rn̄. ẜm Directoriam. Aut cōditor canonis reſeruauit ſibi relaxationem interdicti expreſſe. Et tūc ille ſo lus poteſt relaxare. Al̓s epiſcopus poſſꝫ. ar. de ſen ten. ex. nuper. Aut reſeruauit ſibi abſolutioneꝫ ex communicatōnis late ꝯtra ſingulares perſonas ⁊ ex eodem delicto ſequitur interdictum contra vni uerſitatem vel loca ꝓlatum a iure: licet abſolutio nem interdicti expreſſe nō reſeruet. videt̉ tamen ꝑ ꝯſequens relaxatōneꝫ interdicti ſibi reſeruaſſe ẜm Archi. nam quotiens viciū ex vna radice naſcitur ꝯſequens eſt vt eadem lege tollat̉. C. de nupt̓. ſi li bertam. Facit huiꝰ ſimilitudo ratōnis. Etem̄ excō municatio. ⁊ interdictū nomine cenſure ꝯtinētur. de ver. ſig. querenti. ⁊ qd̓ de vno dicitur: de alio in telligendum eſt. Nota tamen ꝙ nullus alius mi nor ep̄o pōt relaxare interdictū a iure qd̓ ſic ꝓbat̉. Conſtat enim ꝙ fortius ⁊ maius impedimentuꝫ ſeu vinculū interdicti eſt ꝓlatio: ſeu inflictio: quaꝫ ſeminis pollutio vel ſanguinis effuſio. Et inde eſt ꝙ magis punit̉ celebrans in eccleſia interdicta ab homine: vel a iure: ꝙͣ celebrans in eccleſia: ſemine aut ſanguine polluta. Nam in primo incurrit̉ irre gularitas: non autem in ſcd̓o. vt in. c. is qui. d̓ ſen. excom. li. vj. Sed impedimentū ſeu vinculuꝫ pre fate pollutōnis nō pōt reconciliari: ſaltem ſi eſt cō ſecrata: ꝑ minorem ep̄o: ergo multo minus et alia. Dictum tamen Archi. sͣ. non placet Ioh̓. an. hac ratione: quia de duobus ſuppoſitis vno ſolo reſer uato: alterum videtur ꝯceſſum. Et hoc videt̉ pla cere glo. in cle. j. de hereti. Quibus tamen adde. ꝙ ſi interdictum eſſet terminatum ad certum tempꝰ a iure: tunc ante illud tempus nō poſſet ꝑ ordina rium tolli. ꝑ nota. in glo. in. c. cupientes. in.§. cete rum. in ver. ſuſpenſos. de elect. li. vj. Ex quo infert̉ limitatio ad. c. nuper. de ſen. excōm. quod eſt vald̓ notandum. A ſententia tamē interdicti vel ſuſpē ſionis ab homine: non poteſt inferior illo qui tulit abſoluere: ſed ſuperior. vt dicitur de excōmunica tione: quia iſta quo ad hoc pari mō ꝯcurrunt. De hac materia vide. jͣ. Suſpenſus. ¶Qualiter autem debeat fieri ceſſatio a diuinis ꝑ ce/ ſacio adii.ixiv canonicos. capitula vel ꝯuentus. Directo. ẜm Io. an. dicit. ꝙ ad hoc. ꝙ fiat ceſſatio: neceſſe eſt iſta in qnͥ fi S3 teruenire. Primo. ꝙ hi qui ceſſant hoc habeāt de ꝯſuetudine vel a iure: vt ceſſare poſſint. Secūdo. ꝙ vocent̉ abſentes ad tractanduꝫ de ceſſatōne: ac ſi de electōne ageret̉. Tercio. ꝙ de illa ceſſatōe tra 8ꝰ ctent diligenter. Quarto. ꝙ de ceſſando deliberēt. Quinto. ꝙ ſit manifeſta offenſa ꝓpter quā ceſſant Sexto. ꝙ cauſa ſit ratōnabilis. Septimo. ꝙ an̄ ceſ ſatōnem inſtrumento publico: vel patentibus li teris: autentico ſigillo munitis: cām ceſſatōnis ex primant. Octauo. ꝙ illud inſtrumentū vel litteras tradant ei ꝯtra quē ceſſant. Nono. ꝙ requirant il lum ꝙ emendet ꝯpetenter iniuriam vel offenſam ꝓpter quam ceſſare volunt. Ꝙ ſi non fecerit: tunc locū habeat ceſſatio. Decimo. ꝙ poſt ceſſationem: vtraqꝫ pars iter debet arripere ad ſedem apoſtoliInterdictum. iiij. cam infra menſem per ſe vel per ꝓcuartores: ſuffi cienter inſtructos. ⁊ cōtinuatis diebus ꝙͣcito po terunt: ſedi apoſtolice ſe repreſentent: vt diſcutiat̉ quid ſuper hoc ſit agendum. his nō ſeruatis: non ſeruatur ceſſatio. Et ſi pars que poſuit ceſſatōneꝫ: eam non ſeruauerit: ab alijs non ſeruetur. Et ſi ca ceſſationis fuerit iniuſta: ponentes ceſſatōneꝫ: du rante tempore: nihil percipient: et ſi perceperint re ſtituere tenentur et parti ſatiſfacere de iniurijs et damnis. Et ẜm Inno. ⁊ Hoſti. cauſa ceſſationis debet eſſe notoria. ꝙ ſi non eſſet: nulla cōſuetudo prodeſſet: quia eſſet eccleſijs oneroſa. Et ille cōtra quem ceſſatur: non debet conuinci ex probabilibꝰ ſed apertis ⁊ notorijs: maxime in cultū diuino tol lendo. vt notat Io. mo. et Archi. in. c. ſi canonici. de offi. or. li. vj. Adde etiam predictis quod notat Hanor. in. ca. dilictis. de ap. ꝙ differentia eſt inter ceſſationem a diuinis: et ſententiā interdicti. Nā ceſſatio a diuinis: eſt quid facti: non eniꝫ eſt aliud ꝙͣ ſuſpendere organa miniſtrorum: vt ibi non cele brent diuina. Sententia v̓o interdicti eſt quid iu ris. vnde quando ſupponit̉ locus interdicto. Ibi celebrans quandocunqꝫ etiam forenſis incurrit ir regularitatem: vt in. c. is qui. de ſen. ex. li. vj. Secꝰ aūt in ceſſatōne a diuinis: vt volunt doc. in. c. irre fragabili. de offi. or. ¶ Sed dubium remanet ſi ceſſatio a diuinis eſt generalis. puta reſpectu totius ciuitatis. Nunqͥd ibi celebrans ſit irregularis. Io. an. in dicto. c. ſi ca nonici. concludit ꝙ ſic: quia talis ceſſatio genera lis equiperatur interdicto. per cle. j. de ſen. excom. Sed. d. An. dicit forte ꝙ ex toto non procedit iſta equiperatio. Et hoc forte verius putat Panor. ꝙ celebrās in ceſſatiōe generali: non efficitur irregu laris. per regulam. vt nunqͣꝫ quis irregularitatem incurrat: niſi in caſibus a iure expreſſis. vt in dicto c. is qui. Sed iure non cauetur niſi in celebratōne in loco interdicto. Nec ob. dicta clem̄. j. quia facit equiperationem tm̄ in illo caſu. et pene non debēt extendi. Nota tamen ꝙ fratres minores et predi catores habent priuilegium. ꝙ quando in ciuita tibus vel locis vbi habitant contingit interdictuꝫ poni: et prohiberi omnia eccleſiaſtica ſacramenta excepto paruulorū baptiſmate. et penitentijs mo rientium: non obſtantibus quibuſcunqꝫ priuile gijs: religioſis quibuſcunqꝫ: ab apoſtolica ſede cō ceſſis: nihilominus tempore talis interdicti poſ ſunt confiteri peccata ſua: et abſolui. et temporibꝰ conſuetis iuxta morem ordinis ſui: ſacre commu nionis: et vnctionis extreme recipere ſacramenta: et diuina officia celebrare ſimul ianuis clauſis: nō pulſatis campanis et voce ſubmiſſa: excommuni catis et interdictis: ac omnibus perſonis que non ſunt de ordine ſuo excluſis: non obſtantibus pro hibitionibus huiuſmodi: ſeu aliquibus literis a ſe de apoſtolica impetratis vel impetrādis q̄ de ordi ne ſuo: ⁊ de hac indulgētia ſpālem nō fecerint mē tionē. Honoriꝰ in priuilegio qd̓ incipit. Meritis vr̄e. Excipiunt̉ tamen tres caſus. Primꝰ ſi cauſaꝫ dederūt int̓dicto. Scd̓s ſi cōtingat eos ſpecialiter

Inuenta interdici. Tercius ſi eccleſia illa vbi volunt celebra re eſt interdicta ſpecialiter hec habentur in priuile gio Bonifacij. qd̓ incipit virtute ꝯſpicuos. Auenta. Quid ſit agē dum de inuentis? Rn̄. quedā ſunt que nunqͣꝫ fuerūt in bonis alicuiꝰ. ſicut ſunt lapilli ⁊ gēme: que inueniunt̉ ī littore maris. ⁊ talia occupanti ꝯcedunt̉. Et eadem eſt ratio de theſau ris antiquo tempe ſub terra occultatis: quoꝝ non eſt aliquis poſſeſſor: niſi ꝙ ẜm leges tenet̉ medie tatem dare dn̄o agri. ⁊ hoc ſi inuenit in alieno: nō data oꝑa. Sed ſi data oꝑa inuenit totū tenet̉ dare vt in. l. vnica. C. de theſau. li. x. Et notat glo. inſti. de re. di.§. theſauros. Et hoc verum: etiā ſi cū vo luntate dn̄i requireret: qꝛ etiam cuꝫ voluntate dn̄ nō debet querere in alieno theſaurū ſuo nomine: vt in. d. l. vnica. vbi etiā patꝫ ꝙ theſaurus dicitur coadunatio rerū mobiliū abſcondita: quaꝝ igno rantur poſſeſſores: ſeu dn̄i ꝓpter vetuſtatem tem poris. Ibi etiam patet ꝙ nec in ſuo ſolo pōt quis querere theſaurū arte magica: diuinatōnibus vel alijs illicitis modis. al̓s theſaurꝰ erit fiſci. De hac materia videsͣ. Furtum. Quedam v̓o res inuen te fuerūt de ꝓpinquo in alicuius bonis. Et tunc ſi quis eas accipiat: nō animo detinendi: ſꝫ reſtituē di dn̄o: nō ꝯmittit furtum: al̓s ſecus. Utrum emens domuꝫ pro mille: in qua poſtea inuenit theſaurū valentem. x. milia: teneat̉ reſtitu ere venditori?: Quidā dicunt ꝙ ſic. Et circa hoc ha betur remediuꝫ capl̓i. cum cā. de emp. ⁊ ven. Sed ꝯtrarium videt̉: poſito ꝙ iſte theſaurus ſit recon ditus ab ignotis dominis temꝑe vetuſto: vt in di cta. l. vnica. gͦ non erat reconditus. ab illo vendito re: ſed caſus eſt in dicta. l. vnica. ꝙ theſaurus reꝑ tus efficitur eius cuius eſt ſolum: ⁊ iſte emptor eſt dn̄s. ergo eius erit. Idem ꝯfirmat̉ per. l. a tutore: iuncta gloſ. ff. de rei ven. vbi pecunia inuenta per modum theſauri cedit emptori. Secus ſi nō eſſet inuenta ꝑ modū theſauri: vt murata in muro: qͥa tunc non cederet. Nec ob. ꝙ venditor non vēdit theſaurum: qd̓ conceditur tamen ꝑ iura commu nia cedet dn̄o ſoli. Quid ſi res ab aliquo inuenta ſit: que fuit a ꝓ prio dn̄o habita ꝓ dēlicta? Rn̄. res que habet̉ ꝓ derelicta occupanti ꝯceditur: ſiue ſit mobilis ⁊ ab ijciatur: ſiue immobilis. vt ſi ex cauſa de fundo ex eo hac intentōne: vt pro derelicto habeam. ff. pro derelicto. l. j. Sed ſi in mari iactauero res meas: n̄ habeo pro derelicto. vide de hac materia ſup̄. Fur tum. Rregularitas primo de irregularitate homicidaruꝫ. Omnes qui habuerūt officium vindicte ſangui nis.ſ. mortis vel truncationis membroꝝ ſunt irre gulares. vt dictū eſt sͣ. homicidiū. iiij. Quid ſi elericus ſeribat ꝙ aliquis capiatur ⁊ ex illa captione ſequitur mors: vel truncatio: ipſo ta men ignorante ⁊ factum ⁊ cauſam? Rn̄. ẜm Ho. videtur irregularis: quia debuit ſuſpicari hoc poſ Fo. CXLV. ſe euenire. Quid de illis clericis qui cum alijs trahunt ad māganelas: vnde aliquis ꝓbabiliter creditur int̓ fectus. ℟. ẜm v̓ v̓. credit̉ irregularis. Quid de preſbytero qui miſit puerum ad ada quandū equum: monens vt caueret a flumine. et tamen ſubmerſus eſt. Rn̄. ẜm Hoſti. hūc p̄ſbyte rum culpabilem eſſe: ſicut ⁊ ſacedoteꝫ qui nō amo uit cultellum a corrigia: cum qua verberabat famu lum. extra de homici. c. ad audientiam. hoc qͥdam intelligunt: ⁊ bene: quādo de periculo pueri miſſi poterat rationabiliter dubitari: vt qꝛ erat infans: vt patet in ſum. confe. Quid ſi aliquis clamet latrones latrones. Rn̄. ẜm Inno. Siue ſic clamet: ſiue aliud agat: per qd̓ potuerit intelligere: ꝙ ex clamore vel actu ſuo po terat ſequi homicidiuꝫ: irregularis eſt: niſi faceret propter timorē corporis ſui. Nam ſi timeret ꝙ ali quis vellet eum occidere: bene poſſet clamare pro auxilio: qꝛ non intendit in alicuius mortem: ſed in ſuam liberatōnem. Idem Ho. qui addit. Secus ſi clamaret ꝓ ſolis rebus. Quid de illo clerico qui cum latro duceret̉ dixit claudite ei os ne clamet: nunquid ſit irregularis ſi mors inde ſequat̉. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ ſic: qͥa iuuit du centes: dando eis ꝯſilium. Et eodem modo ſi que rentibꝰ malefactorē indicauit eum: niſi forte igno rauerit: ⁊ ignorare ꝓbabiliter potuit: neſciēs ꝙ ad mortem quereret̉. Quid ſi ꝯſului amico: vt occideret aliquē inimi cum ſuū: Ille incōtinenti nō fecit: ſꝫ longo tꝑe int̓ poſito. Rn̄. Panor. in. d. c. ad audientiā. de mente Inno. dicit. ꝙ ꝯſulens eſt irregularis: qꝛ debebat reuocare ꝯſilium. Et ſi putabat ſibi amicuꝫ nō ob temꝑaturū in reuocatione: debebat hoc intimare illi ꝯtra quē ꝯſuluit. Et ſic caueret: al̓s non euadit irregularitatem. Quid ſi clericus cōmodat baliſtam: et inde ali quis occiditur. Rn̄. ſi conceſſit in bello iniuſto. Ir regularis eſt et eodem modo ſi bellum ſit iuſtum: quia ars ſagittandi eſt ꝓhibita. extra de ſagit. artē. Glo. tamen ibi videtur reſtringere tex. ⁊ bene ẜm Panor. ibi quando bellum eſt iniuſtum. Naꝫ da ta iuſticia belli: licitum eſt pugnare cū quibuſcun qꝫ armis. Immo licitū eſt decipere inimicum per ſeditionem: parando inſidias. vt in. c. dominus. xxiij. qōne. ij. Quid de eo qui miniſtrat enſem vel lanceam: et inde aliquis moritur. Rn̄. ẜm directo. lib̓. iij. ꝙ ſi quis in bello miniſtrat baliſtam vel huiuſmodi ad ſui defenſionem: non ad impugnatōnem alte rius: dato ꝙy baliſtarius occidat aliquem: dūmo do tradens vel miniſtrans nō intendat principa liter. ꝙ baliſtarius occidat: nec credebat ipſum tē dere ad occidendum: ſed ſolum ꝙ ſe et ſua defen deret vel recuperaret: non eſt irregularis. l. diſtin ctione. ſi quis viduam. Secus ſi alterum p̄dicto rum interueniſſet. In bello autem iniuſto: etiam ad ſui defenſionē. nō licet miniſtrare predicta. Al oquin miniſtrans homicide: eſt irregularis. ar. di cto. c. ad audientiam. ⁊. c. Iohānes. et. c. fi. eodē ti.

De hac materia vide ſingularia sͣ. Homicidium. ij. et. iij. ⁊. iiij. Rregularitas ſecun do ſcꝫ de illo: qui exn̄s irregularis mini ſtrat. Et primo ſciendū ẜm Spe. ꝙ irre gularitas eſt nota ſeu impedimentū canonicuꝫ: ex facto: ſeu defectu proueniens: qua quis ꝓhibetur ad eccleſiaſticos ordines ꝓmoueri: ⁊ in eiſdem mi niſtrare. Et ad ſciendū qn̄ incurrat quis irregula ritatem ex indebita celebratōne vel executione or dinū Io. cal. ponit hanc diſtinctioneꝫ. Celebrans aut vtens officio ordinis. aut eſt femia vel maſcu lus. Si eſt femina: ſiue laica: ſiue religioſa: nō effici tur irregularis: qꝛ cum nō ſit capax ordinis clerica lis: nō cadit in ea irregularitas: ꝑ quaꝫ quis impe ditur in ordine: vel ordinis officium celebrare. S aūt eſt vir. aut furioſus. ⁊ tunc ꝑ quamcunqꝫ cele bratōneꝫ: nō efficitur irregularis: nec peccat. Ideꝫ de infante. cle. ſi furioſus. de homici. Aut eſt ſane mentis. Tūc aut talis eſt laicus vel clericꝰ. Si lai cus: ⁊ cum ſolenni apparatu alicuius ordinis cele brauit.ſ. exequendo actū alicuiꝰ ordinis: ſiue ꝯuer ſus ſit alicuiꝰ religionis: ſiue ſecularꝭ: videt̉ ꝙ ſit ir regularis. extra de cle. ex. c. ij. Nec cum tali: vt va leat ꝓmoueri alius ꝙͣ papa pōt diſpenſare. Dire ctoria tn̄ li. iij. dicit ꝙ laici ꝓpter talia: irregularita tem vel ſuſpenſionē nō incurrūt: cum nec ordineꝫ nec officiuꝫ habeant. vn̄ aliter puniunt̉ laici: ſi con trafaciūt: vt in dicto. c. ij. Et hoc videt̉ verius. Si v̓o eſt clericus. aut celebrat in ordine quem nō ha bet. aut in eo quem habet. Si primo mō: hoc agēs in ordinibꝰ ſacris: eſt irregularis. Xoſubdiacona tu tamen dicit v̓ v̓. ꝙ ſi eſt in minoribꝰ poteſt can tare epiſtolam: dūmodo ſine ſolennitate. Et addit Inno. ꝙ hoc eſt licitū: quando deeſt ſubdiaconꝰ. Sed ſolennis apparatus ſubdiaconi videtur eſſe manipulus. Dicit enim Petrus de palu. in quar to. ꝙ tunicellam licet etiam nō ſubdiacono porta re: quia non eſt ei propria veſtis: ſicut manipulus quem nullus inferior ſubdiacono portare debet. hec Pe. vnde ſi talis cantet epiſtolam cuꝫ tunicel la ſine manipulo: et non porrigendo calicem dia cono ⁊cͣ. Dic prout habetur sͣ. Diſpenſatio. Si v̓o celericus celebrat in ordine quem habet: tunc aut eſt excommunicatus maiori: vel celebrans: vel of ficium exercens in loco interdicto ab homine vel a iure. Aut eſt ſuſpenſus. Si primo mō: tūc vtro qꝫ caſu efficitur irregularis. et indiſpenſabilis: niſi per papam. de ſent̓. excom. is qui li. vj. Dicit tamē vv̓. ꝙ in minoribus conſtitutus miniſtrando ſeu exercendo officium ſuum etiam cum ſolennitate cum eſt excommunicatus: non efficitur irregula ris: quia illa duo capitula ſi quis epiſcopus. el pri mo. ⁊ ſcd̓o. xj. qōne. iij. non loquuntur de his. S Hoſti. ſentit ꝙ talis oīno irregularitatem incur rat per. c. cum medicinalis. de ſenten. excom li. vj. Et ſic non poteſt diſpenſari niſi per papam. Ideꝫ Panor. in dicto. c. ſcd̓o. qui dicit ꝙ hec opinio eſt vera ⁊ communis: quia iura loquuntur indiſtin cte. Idem directo. li. iij. quo ad incurrendam irreIrregularitas. ij. gularitatem. Sed quo ad diſpenſationeꝫ: videtur tenere ꝙ epiſcopꝰ poſſit diſpenſare ẜm Ray. Ho ſti. ⁊ Archi. Sed Panor. in. c. clerici. de cle. exc̄. ſal uando opiniones dicit. ꝙ aut queritur: nunquid per inferiorem a papa poſſit iſte talis celebrans li berari ab irregularitate iaꝫ cauſata. Et dicit ꝙ nō Et ita loquitur. c. j. de re iudi. in. vj. ⁊ dicto. c. cum medicinalis: que iura dicunt indiſtincte: ſoluꝫ pa pam ab hac irregularitate poſſe liberare. Aut que ritur de pena depoſitōnis imponenda ꝑ iudicem et tunc ꝓcedit alia opinio: vt etiam ep̄s diſpenſet cum parato ſe corrigi. ne duplici pena conteratur. Si autem clericus eſt ſuſpenſus: ſumendo ꝓſtri cta ſuſpenſione.ſ. quo ad ſe et quo ad alios. aut eſt ſuſpenſus a canone: aut ab homine. Si ab homi ne: tūc aut ignorauit igͦrantia ꝓbabili. et tūc nō eſt irregularis. vt in. c. apoſtolice. de cle. ex. Aut igno. rantia craſſa et ſupina. ⁊ tūc eſt irregularis et mul to magis ſi ſciuit ſe ſuſpenſuꝫ. Et hoc quomodo cunqꝫ ſit ſuſpēſus ſimpliciter: ſiue ad tempus de terminatum: aut indeterminatū: etiam ſi ratione defectus vel infamie puto talem: durante ſuſpen ſione: celebrantem eſſe irregularem. nec ſecuꝫ poſ ſe diſpenſari: niſi per papam dicto. c. cum medici nalis. Si v̓o eſt ſuſpenſus a canone. tunc aut ratō ne criminis: aut ratione defectus: aut ratione in famie vel ſcandali. Si primo modo. tunc aūt ſim pliciter eſt ſuſpenſus: et ſic celebrando eſt irregula ris dicto. c. ſi quis ep̄s. Aut eſt ſuſpenſus ad tem pus: et tunc. aut ad tempus determinatū. et ſic in terim celebrando eſt irregularis. Aut ad tempus indeterminatum: et tunc. aut cum conditōne: do nec ſatiſfaciat: vt in cle. j. de deci. Et tunc licet qui dam contra. puto ſi ſic ſuſpenſus ante abſolutiōeꝫ celebrat: eſt irregularis: quia in hoc: factum iudicꝭ eſt neceſſarium: vt habeatur pro abſoluto. Et ſic: cum factum hominis ſit neceſſarium: ſequitur ꝙ ad ſuſpenſionem dei: canon aliquid addat. Si v̓o eſt ſuſpenſus cum conditione: donec peniteat: vt de elect. Oſius. et tunc equum eſt tenere: ꝙ interī celebrando non efficitur irregularis: quia talis ſu ſpenſio videtur eſſe dei: ad quam nihil addit canō nec vt habeatur pro ſublata aliquod factum iudi cis eſt neceſſarium. Et ideo dicendum eſt de ea vt de ſuſpenſione dei tm̄. Si ſecundo modo ſit ſuſpē ſus a canone. id eſt ratione defectus. tunc aut rati on defectus ordinis: aut alterius defectus. Et ſi ratione defectus ordinis. vt clericus per ſaltuꝫ ꝓ motus ꝙͣtum ad ordinem omiſſum: in quo ſi exer cet officium anteqͣꝫ recipiat: eſt irregularꝭ. Sed ce lebrando in ordine ad quem eſt per ſaltum pro motus quem habet: non eſt irregularis. lij. diſtin ctione ſollicitudo. Si v̓o ratōne alterius defectus vt bigamus. Illegitimus. corpore viciatus. ordi natus ante legitimam etatē. vel a nō ſuo epiſcopo: hoc caſu ꝯcordant omnes ꝙ celebrando non eſt ir regularis: quia hoc non eſt iure expreſſum. Et qͥa qn̄ curia mandat cū ſupͣdictis patiētibꝰ dictos de fectꝰ diſpēſari: nihil dr̄ de irregl̓aritate. Stilus aūt curie eſt attendendꝰ de cri. fal. ꝙͣ graui. Nec ob. ꝙ ordinatio facta ante legitimā etatem: vel a nō ſuo

Irregularitas. ij. epiſcopo fuerit cū peccato: qꝛ pͥncipalis cauſa: ꝓ pter quā dicimus tales ſuſpēſos: eſt defectus: nō peccatū. ergo rōne defectꝰ nō crimīs: talis cenſeri debet ſuſpēſus. Et hac rōne puto ꝙ licꝫ irregula ris ex celebratiōe diuinorū ſit ſuſpenſus a canone ꝓpter hāc irregularitatē. Si tamē al̓s nō ſit ſuſpē ſus a iure vel ab homīe. puta qꝛ abſolutus ab ex cōicatione. ⁊ ſuſpēſione: ſed nō eſt ſecū diſpenſatū ſuꝑ irregularitate. vel nō ſuſpēſus ꝯtrahit irregu laritatē: talis nō ꝯtrahit nonā irregularitatem: qꝛ nō eſt in iure exp̄ſſum. Si ē tercio mō ſuſpēſus a canone.ſ. rōne ſcandali vel infamie. tūc celebrādo nō eſt irregularis de cle. ꝑcuſ. c. j. Sed bn̄ facit ab ſtinēdo. Et ꝑ hoc infert Inno. ꝙ illi quoꝝ crimi na ſunt notoria: qui etiā poſt penitentiā ꝓhibent̉ celebrare ꝓpter ſcandalū ⁊ infamiā. vt de coha. cle. c. fi. ſi ante abſolutionē celebrant nō incurrūt no uaꝫ irregularitatē. ⁊ ex allegatiōe quā facit Inno. videt̉ intelligere de notorio fornicatore qd̓ piū eſt tenere. ⁊ qd̓ notat̉ in. c. j. de ſen. ex. li. vj. intelligat̉ de notorio fornicatore ante penitētiā celebrāte: ne videat̉ ſibi ꝯͣrius. tn̄ de rigore iuris ſola penitentia nō tollit ſuſpēſionē canonis in notorio fornicato re: vt videt̉ exp̄ſſum. l. diſt. ꝑuenit. qꝛ requirit̉ fa ctū iudicis: vt dictū eſt de ſuſpēſo a canone donec ſatiſfaciat. vide de hac materia sͣ. Clericus. iij. Et nota ẜm v̓ v̓. ꝙ irregularis celebrās: nō ꝓpter hoc aliā irregularitatē ꝯtrahit. Alioqͥn totiens nouā irregularitatem ꝯͣheret: quotiēs celebraret. Nota tamē ꝙ ex p̄cedētibꝰ videt̉. ꝙ ordinatus ante legi timā etatē ſit ip̄o iure ſuſpēſus ab executiōe ordi nis ſic recepti. Sed ſolēnes doc. cōiter tenēt ꝯͣriū. videlicꝫ Ray. v̓v̓. Archi. An. de butrio. Pau. de eleaꝫ. ⁊ Fran. zab̓. in cle. generalē. de eta. et qua. hi oēs dicūt. ꝙ talis nō eſt ip̄o iure ſuſpēſus ſꝫ ſuſpē dendus. ⁊ interdicēda eſt ei executio ordinis rece pti ante legitimā etatē vſqꝫ ad legitimā etatē. Et ſi poſtqͣꝫ fuerit ei interdicta a iudice ſuo: vſus fuerit ordine tali an̄ legitimā etatem erit irregularis. Si aūt nō fuerit ei interdicta: ⁊ ſic vtat̉ ordine an̄ legi timam etatem recepto: non eſt irregularis. Hec Archi. flo. ¶Recipiēs ordines etiā minores ī maiori excōi catione: incurrit irregularitatē indiſpēſabilē: niſi per papā. de ſen. ex. cū illoꝝ. vbi nō diſtinguit̉ int̓ ordines minores vel maiores ẜm Guil. dur. Re cipiens autē ordines in minori excōmunicatione nō incurrit irregularitatem: quia non eſt iure ex preſſum. An aūt excōicatus extra eccleſiā officians po pulo: efficiat̉ irregularis. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. diſt. xviij. ꝙ aliquibꝰ ꝓbabilit̓ videt̉ ꝙ ſi excōicatꝰ etiā exͣ eccleſiā dicat horas ſuas. officiādo populū ī ex ercitu vl̓ naui. incurrit irregularitatē. Si tn̄ dicat horas ſuas cū vno ſocio vel pluribꝰ. nō tn̄ officiā do eccleſiā vel populū irregl̓aritatē nō ꝯͣhit. Quo v̓o ad baptizādū dic̄ idē Ri. ꝙ ſi excōicatꝰ bapti zaret nō ſolēniter. vt faciunt vetule in caſu neceſſi tatis nō eſſet irregularis. Quid autem ſi excōmunicatus in choro cum alijs clericis dicat officium. an efficiatur irregula Fo. CXLVI. ris? Rn̄. Ge. in. c. cum medicinalis. de ſentē. ex li. vj. dicit. ꝙ clericus ſuſpenſus de quo loquit̉. d. c. ſi intereſt diuinis auctorizando. vtputa. ſi legit et cantat cum alijs. ⁊ vltro hoc facit actum principa lem chori: vt qꝛ dicit capitulum ⁊ orationem vel fa cit officium cantoris in choro: tūc incurrit irregu laritatem. Secus ſi auctoritatem non p̄ſtat. puta ſi legit ⁊ cantat in choro: nō exercendo aliquod of ficium chori. nec auctorizando. tunc nō eſt irregu laris. Et vt plene habeat̉ hec materia: ꝯcludendo dicta docto. ⁊ Panormita. in. c. fi. de ex. pre. poteſt dici ꝙ preſbyter vel alius clericus exercens aliqd̓ officium deputatū alicui ordini eccleſiaſtico. ⁊ hoc facit tanꝙͣ clericus: efficit̉ irregularis. Secus autē vbi exercet aliquid non deputatum certo ordini vnde cantans rn̄ſoria vel dicens pſalmos: non of ficiando principaliter ſꝫ tanqͣꝫ quilibet alius laicꝰ non efficit̉ irregularis ẜm Inno. etiam dato ꝙ il lud eſſet deputatum certo ordini. tamen de con ſuetudine exercet̉ per quemcunqꝫ indiſtincte. eti am a non ordinatis. tunc talis exercens. non eſſet irregularis. Et per predicta patet reſponſio. quid de ebdomadario cantore. dicente antiphonas ⁊ reſponſoria. legente lectiones. ⁊ de exercente actuꝫ minoꝝ ordinū. Et quo ad ebdomadarium. ſi ſo lenniter officiat eccleſiam in matutinis. veſperis. vel alijs horis excommunicatus: incurrit irregu laritatem. Et hoc eſt indubitatum ẜm Aſten̄. S dubium eſt quando iſte ſacerdos non ſolenniter officiaret eccleſiam: vt faciunt communiter ebdo madarij: tamen per predicta idem videtur dicen dum: quia ſaltem de conſuetudine tale officiū ex ercetur ꝑ ſacerdotem dumtaxat: ⁊ cum habeat di cere. dominus vobiſcum. qd̓ eſt deputatum certo ordini. De alijs autem ſupradictis dici poteſt. ꝙ ⁊ ſi officium cantoris ⁊ quedam alia ſupradicta. de iure ſint deputata certo ordini. tamen de conſue tudine quaſi generali exercent̉ indiſtincte a quo cunqꝫ ordinato ⁊ non ordinato etiam a nouicijs ⁊ laicis. Et per conſequens tales etiam excommu nicati non incurrerent irregularitatem. Item ẜm Aſten̄. ſi excōmunicatus actum minoꝝ ordinum etiaꝫ ſolēniter exerceat. cū hoc etiaꝫ ꝑ nō ordinatū licite fieri poſſit: nō incurrit irregularitatē hoc ptꝫ ex p̄dictis. ¶ Quid aūt de ſimplici clerico ſi in officio cantat. Rn̄. Dir. tenēdo ꝙ tonſura ſiue pſalmiſtatꝰ ſit or do. tunc incurrit irregularitatem. Tenendo autē ꝙ conſura nō ſit ordo: dic ꝙ non. Similiter ſi pre ſbyter excōmunicatꝰ vel ſuſpenſus ſi in officio ac colitatus miniſtrat: eſt irregularis. qꝛ ꝑ ſuſceptōꝫ alicꝰ ordinis non abſoluit̉ a minori. hoc tn̄ limita vt dictum eſt sͣ. ¶ An aūt excōicatꝰ audiens diuina: iucurrat irre gularitatem. Dic ꝙ ſic anctorizādo. Et iō panor. in. d. c. fi. dicit. ꝙ caueat p̄latus tꝑe excōicationis. ſuſpenſionis. vl̓ int̓dicti. ne faciat corā ſe celebrari aut ne int̓ſit celebrationi: qꝛ tunc vr̄ auctorizare. ¶ An aūt excōmunicatꝰ dicens officium in eccle ſia cum alijs: peccet mortaliter. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ ſic cōmunicando cum alijs. īmo etiam videt̉ tenere

ꝙ dicendo officium extra eccleſiam cum vno vel duobꝰ ſocijs peccet mortaliter eadem rōne. Et mi nus malum faceret. ſi ab alio etiā: nō ſacerdote fa ceret horas inciꝑe. Quid aūt de ſuſpenſo a ꝯfeſſionibꝰ. nunquid ſi celebrat ante reconciliatōꝫ ſit irregularis. Rn̄. ẜm Inn. ⁊ Io. an. ꝙ nō. qꝛ hoc nō inuenit̉ iure cautū De hoc vide. jͣ. Suſpenſus. Udeus primo. com muniter iudei dicunt̉ qui legem moſay cam ad lrām tenent: ſic dicti a noīe prin cipalis tribꝰ.ſ. iude qͥ etiam prius hebrei dicebant̉ ab heber: cuiꝰ familia cultū dei tenuit: ceterꝭ idola tria fedatis. Quomodo xp̄iani ſe dn̄t habere circa iudeos?: Rn̄. non dn̄t cum eis comedere. aut eos ad cōui uia recipere. nec cum eis cohabitare. Item ꝓhibe tur omnibꝰ xp̄ianis: ne in infirmitatibꝰ ſuis iude os vocent. aut medicinam ab eis recipiant. aut cū eis in balneo ſe lauent. vt in. c. omnes. ⁊. c. nullus. xxviij. q. j. Et ſic videt̉ p̄ceptū. ita ꝙ ꝯtrarium fa ciens peccat mortalit̓ niſi ꝓbabilis ignorātia iur eum excuſet. Dicit tn̄ Hug. ꝙ neceſſitas excuſat eum. qn̄.ſ. alium nō habet medicum. Et idem vi det̉ quādo nō habet ſufficientē. Item dicit Hu. ⁊ Lau. ꝙ medicinalia pn̄t ab eis emī: ⁊ facere ꝑ ali um p̄parari. Dicit etiaꝫ Hu. in. d. c. omnes. ibi ad ꝯuiuia non vocent̉. ꝙ hoc intelligit ſi volūt diſcer nere cibos comedendo nobiſcum. Sed ſi indiffe renter volunt vti cibis noſtris. credit ꝙ tunc lici te poſſumꝰ eos inuitare. ⁊ habere nobiſcuꝫ in co meſtiōe. īmo plus credit ꝙ in hoc caſu eoꝝ cibis vti poſſemus. puta. ſi ipſi nolēt cibos ſuos diſcer nere: ceſſante enim cauſa ceſſare debet id qd̓ ꝓpter cauſam ſtatutum eſt. Secus ergo ſi ipſi cibos no ſtros diſcernūt ⁊ vitant. quia ⁊ nos ab eoꝝ cibis abſtinere debemus. ne videamur eoꝝ factum ve nerari. ⁊ etiaꝫ ne xp̄iani videant̉ inferiores iudeis Et ſic ꝯcludit Hu. ꝙ non tm̄ azima eoꝝ comede re non debemus hoc caſu. īmo credit ꝙ nomine azimorum quilibet eorum cibꝰ intelligatur. Glo. etiam in dicto ca. omnes. dicit. idem̄ eſſe in genti libꝰ. Cum ⁊ ipſi hodie cibos diſcernant. licet enim gentiles non contineantur verbis edicti. vt. xj. q. iij. c. ad menſam vbi dicitur. Ad menſam quippe paganorum ſi volueritis ire: ſine vlla ꝓhibitione permittimus. hec ibi. Tamen mens ⁊ ratio non deficit. vt patet in dicto ca. omnes. Hens enim illius. c. eſt. quia cum apud xp̄ianos ꝯmunibꝰ ci bis non vtantur. indignum atqꝫ ſacrilegum eſt: eorum cibos a xp̄ianis aſſumi cum ea que ab apo ſtolo permittente nos ſumimus: ab illis iudicen tur immunda. hec ibi. Idem dicit. glo. in dicto. c. ad menſam. ꝙ hodie ſicut nec cum iudeis. ita nec cum paganis comedere licet. cum ⁊ ipſi diſcernāt cibos. ſicut ⁊ iudei. hec glo. Sic ergo ex predictis patet ꝙ opinio Hug. videtur vera. ꝙ vbi iudei nō diſcernerēt cibos: licite poſſemus cum eis cō Iudeus. jͣ. medere. Idem de gentilibus. Sed cum iudei ho die dicernant cibos. peccant mortaliter chriſtiani qui eos vocant ad conuiuia: vel ſi ipſi chriſtiani vadunt ad eorum conuiuia. Et valde reprehen dendi ſunt chriſtiani illi: qui ad eorum ſolennita tes inuitant mulieres iudeas ⁊ ad choreas. et ecō uerſo. viri chriſtiani et eorum vxores vadunt ad ſolennitates iudeorum. Et poſtmodum vadunt per ciuitatem aſtricti chriſtiani cū iudeis brachio ad brachium. Tales enim chriſtiani huiuſmodꝫ facientes ratione ſcandali: videntur mortalit̓ pec care. Euntes tamen ad predicandum ſaracenis ⁊ alijs infidelibus: cibis eorum vti poſſunt: dum modo non de his que fuerūt idolis immolata. in neceſſitate tamen extrema vti poſſunt idolotito: dūmodo non in venerationem idoli. Item non debent admitti ad officia publica: ne occaſionem habeant ſeniendi. liiij. diſt. nulla. xvij. q. iiij. con ſtituit. An autem iudei poſſint admitti ad ſtudia lit terarum: et per conſequēs ad doctoratum? Rn̄. Panor. in. c. j. de iudeis. dicit ꝙ de hac queſtione ſepius fuit interrogatus. Et concludit. ꝙ de rigo re iuris non poſſunt intrare ſcholas cauſa addi ſcendi: quia dictū. c. nullus. prohibet a iudeis re cipi medicinam: nec cum eis eſſe in balneo: nec la uari propter periculum corruptionis. vbi tamen contrahitur conſortium: et quedam eohabitatio temporalis: ⁊ quaſi momentanea. fortius ergo de bet prohiberi ingreſſus ſcholarum: vbi inter ſcho lares nedum conſortium contrahitur: ſed etiam intrinſecā amicicia. Iteꝫ quia iuuenes habēt eta tes molles ⁊ defacili poſſent ſubuerti ex aſtucia iu deorum. Conſuetudo tamen eſt incontrarium. illud tamen eſt verum ꝙ indei non debent docto rari: quia cum doctoratus ſit dignitas non cadit in iudeū. vt notat Bar. in. l. fi. C. de iudeis. Iteꝫ nullus poteſt congregationi iudeorum: ſeu alicui iudeo vel pagano aliquid relinquere in teſtamen to. ⁊ ſi fecerit etiam poſt mortem iudicabitur ana thema. extra de hereti. ſi quis epiſcopus. xxiiij. q. ij. ſane. Hoſti. dicit ꝙ vniuerſitati iudeorum lega ri nō poteſt. C. e. l. j. Sed ſingulari forte ſic ad ſuc currendum neceſſitati eorum: non ad ditandum eos. Item non debent permitti iudei nonas eri gere ſynagogas: ſed antiquas reficere poſſunt: vt in. c. iudei. et. c. conſuluit. extra eo. vbi Panor. di cit hoc verum: ita tamen ꝙ noua edificatio non amittat antiquam formam: vt videlicet non fiat edificium magis precioſum vel maius. Naꝫ vbi cunqꝫ mutatur priſtina forma: videtur nouū edi ficiū: ⁊ cadit ſub ꝓhibitiōe. Sed quid ſi antiqua ſynagoga funditꝰ cor ruit: nūquid licitum ſit de nono edificare in loco vbi fuit antiqua? Et poteſt dici ꝙ non: quia vi detur omnīo nouum edificium: exquo funditus deſtructum eſt. Intelligatur ergo iſte tex. quādo antiqua ſynagoga minatur ruinaꝫ ſeu corruit: nō tamen ex toto. ¶ Sed quare iudei tolerant̉ in antiquis ſynago

gis? Rn̄. Panor. de mente Io. an. ꝙ ſpes eſt de eorum cōuerſione. Et vt facilius trahantur ad fi dem. ideo eccleſia permittit eorum ritus ⁊ ſolenni tates ſeruare. vt in dicto. c. iudei. ⁊. c. cōſuluit. Itē etiam in ſabbatis eorum nō debent trahi ad iudi cia. nec ip̄i alios trahere: ſed nec in alijs feſtiuita tibus ſuis debent turbari: nec ſepulcra eorum ob tentu forte pecunie effodi. C. eo. ti. die ſabbato. et extra eo. ſicut. Item in diebus lamētationis ⁊ do minice paſſionis non debent in publicū prodire. extra eo. in nōnullis. qͥnetiam in die veneris ſan cta nō debent iudei tenere oſtia vel fenſtras aper tas. extra eo. quia ſuper. Item cogendi ſunt iudei ⁊ ſaraceni vtriuſqꝫ ſexus: in terris chriſtianorum vti habitu per quem a chriſtianis diſcernātur di cto. c. in nonnullis. Quod intelligit Panormi. ibi hoc verū nedum de nocte: ſed etiam de die: ⁊ om ni tempori. Nec debent portare ſignum diſtincti onis occulte ſed publice. Non eſt ergo ſatiſfactuꝫ huic cōſtitutioni ſi portant illud ſignum ſub mā tello vel implicatura mantelli. Sicut a multis fie ri videmus: ſed palam ⁊ publice: vt ab omnibus diſcernātur. Item cogēdi ſunt chriſtianos teſtes recipere contra ſe. ſed iudeus nō poteſt ferre teſti monium contra chriſtianum. extra de teſti. c. iu An autem in mercimonijs chriſtianus poſſit cōmunicare cuꝫ iudeo. Rn̄. ẜm Panor. in. c. poſt miſerabilem. de vſu. per argumentuꝫ a contrario illius tex. ꝙ chriſtiani non peccant ꝯmunicantes iudeis in mercimonijs. Nam in penam interdi citur eis hec cōmunio. ergo regulariter nō eſt in terdicta. ſed nimia familiaritas ⁊ cōuerſatio bene interdicit̉. vt extra eo. c. ad hec. ⁊. c. finali. Et ideo in dicto. c. ad hec. dicitur ꝙ in familiari ſeruitio iu deorum chriſtiani eſſe non debent. nec chriſtianꝰ debet ſe exponere ſeruitio iudei: per id quod con trahit familiaritatem intrinſecam cum ip̄o iudeo Et ideo prohibetur aſſidua mora ⁊ ſeruitiū in do mo. Et due ſunt principales cauſe huius ꝓhibi tionis. vna ne propter nimiam cōuerſationem et aſſiduam familiaritatem ſubuertātur anime ſim plicium. Secunda ne iudei videantur ſuperiores ſi iudeis chriſtiani famularent̉ cum potius iudei debeant recogͦſcere ſe ſeruos chriſtianorū. vt extra eo. et ſi iudeos. Et ſic quelibet iſtarum rationum militat in ſeruitio cōtinuo extra domū: cum et ibi ctbot verum cōtraht̉ familiaritas: et denotetur quedam ſupe rioritas. Item dictus tex. ad hec. facit mentionem de domibꝰ quādo loquitur de nutricibus: ſed in p̄cedenti caſu nullam facit mentionem de domo. Intelligo tamē predicta ⁊ tex. quādo chriſtianus vult ſeruire perſone ipſius iudei. Secus videtur ſi aliquod edificium vl̓ aliquid aliud fabricet ī do mo iudei ad vtilitatem eius mercede conſtituta. Hoſti. tamē videtur tenere ꝙ extra domum po teſt chriſtianus ſeruire iudeo. ſed in domo ipſius vetrnciumū iudei non. Et ſic videtur intelligere dictum tex. ad hec. quando in domibus iudeorum chriſtiani timenti ſe ſe exponebant ſeruitio. Sed Panor. putat ꝙ alia Aulcu ſit mens dicti tex. ſcꝫ ꝙ extra domum non debet Fo. CXLVII. Iudeus chriſtianus aſſidue ſeruire iudeo: nec etiam in do mo eorum licet nutrire infantes eorum. vnde ille tex. voluit equiꝑare aſſiduum ẜuitium extra do mum. ⁊ ẜuicium qd̓ fit in domo. Et certe illa dicū tur paria. habito reſpectu ad cauſas ꝓhibitionis. nam ſi bene omnia huius materie ponderentur. due predicte cauſe ſunt principales huius ꝓhi bitionis. An autem epiſcopi poſſint diſpenſare: vt iu dei poſſint habere nutrices xp̄ianas in domo. Ut det̉ concludendum ꝙ non: quia epiſcopus nō di ſpenſat contra ius: niſi expreſſe vel tacite permit tatur: maxime: quia illa ꝓhibitio tendit in decus fidei. Et ꝓ hac parte cōſuluit. d. Car. quod placet Panor. Utꝝ dominis terraꝝ liceat exactionem facere in iudeos? Rn̄. ẜm Tho. in quadam epiſtola ad duciſſam Lothoringie. Ꝙͣuis ſicut iura dicūt iu dei merito ſue culpe ẜuituti ſint addicti: ⁊ ſic eoꝝ res poſſint domini accipere tanqͣꝫ ſuas ita tamen ꝙ non ſubtrahant̉ neceſſaria vite. quia tamē opor tet nos ambulare honeſte etiam ad eos qui foris ſunt. ne nomen dei blaſphemet̉: hoc obẜuādum eſt. vt exactionibus quas facere non conſueuerūt nullatenus pregrauentur. ſed ad conſueta cogi poſſunt. Quid ſi iudei nihil habent niſi vſuras: cui re ſtituent̉ ea que male accepta fuerunt ab eis? Rn̄. Tho. vbi sͣ. cum ea que iudei per vſuram extorſe runt non poſſint licite retnere: ꝯn̄s eſt ꝙ ſi vos il la ab eis receperitis: nec vos licite retinere poſſitꝭ niſi forſan eſſent talia: que a vobis vel anteceſſori bus veſtris hactenus extorſiſſent. Siqua v̓o ha bent que extorſerunt ab alijs: debent reſtitui illis: quibꝰ iudei tenebant̉ reſtituere: ſi inueniunt̉. Ali oquin in pios vſus ẜm ꝯſilium dioceſani ⁊ alioꝝ ꝓboꝝ. vel in ꝯmunem vtilitatē terre ſi neceſſe eſt. nec eſſet illicitum. ſi vos de nouo exigeritis talia a iudeis ſeruata tamen conſuetudine predeceſſo rum veſtrorum. hac intētione: vt in pios vſus ex pendant̉. Utꝝ iudeus qui nihil habet p̄ter vſuras poſ ſit puniri pecunialiter. Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. ꝙ ex pedit omnes pecunialiter puniri: ne ex ſua iniqui tate comodum reportent. ⁊ maiori pena ꝙͣ quicū qꝫ alius non vſurarius in ſimili caſu: quanto pe cunia que eis aufert̉: minus ad eos pertinet. po teſt ſuperaddi etiam alia pena. ne ad penam ſuffi cere videat̉. ꝙ pecuniam alijs debitam deſinunt poſſidere. Pecunia tamē: pene nomine ab eis ab lata. retineri non poteſt. ſed debet de ea fieri vt sͣ. dictum eſt. Utꝝ liceat recipere donum vel precium labo ris ⁊ hmōi a iudeis vſurarijs. Rn̄. ẜm. v̓ v̓. Si iu deus habet aliquid aliud qͣꝫ vſuras: poteſt accipi ab eo. Si v̓o nihil habet preter vſuras: tunc aut recipiens certat de damno ſuo vitando. Et ſic ac cipiendo non peccat. Sicut qui a fure: vel rapto re damnificatus eſt. puta. per incendium ⁊ huiuſ modi non peccaret ſi recuperaret ab eo damnum ſuum: licet ipſe fur vel raptor nihil haberet niſi ꝙ bb ij

acquiſitum eſſet ex furto. vel rapina. dummodo non reciperet ꝓ damno ſuo in ſpecie ipſas res alie nas. Addit etiam Tho. ꝙ ſi iudeus vltro confert pecuniam vel encennium: expedit accipere. vt pe cunia ſic recepta reddatur his qͥbus de iure de betur. Quid ſi iudei occupant totam aliquam paro chiam emendo que a xp̄ianis ſolebant poſſideri. nunquid poteſt eccleſia. hac occaſione petere ali quid ab eis. Reſpon. petere poteſt ⁊ ſoluere tene tur decimas prediales. ⁊ omnes cenſus ⁊ alia que xp̄iani de predictis ſoluere tenebāt̉. extra de vſur. quanto. Secus de decimis ſeu oblationibus per ſonalibꝰ. cum non recipiant eccleſiaſtica ſacramē ta. nec audiant diuina. Udeus ſecundo. De ꝯuerſione iudeoꝝ. iudei nolentes: non ſunt inuiti baptizandi nec ad hoc cogē Ui extra eo. ſicut. Siue ſint adulti. ſiue paruuli ẜm Panor. ibi. licet quidam de paruis teneant ꝙ par uuli inuitis parentibꝰ baptizari poſſint. quaꝫ opi. ſentit Io. an̄. ⁊ Archi. xlv. diſtin. qui ſincera. quia cum ſint iudei ẜui xp̄ianoꝝ. non habent filios in poteſtate. Sꝫ Panor. dubitat de hoc. an.ſ. ſint ẜ ni. īmo ſtricte ⁊ ꝓprie non ſunt ẜui. īmo nec ab eis pn̄t coacta ẜuiciā exigi Quid fiet de poſſeſſionibꝰ ⁊ bonis iudeoꝝ ſeu alioꝝ infidelium ad fidem ꝯuerſoꝝ. Rn̄. Panor. in. c. iudei. extra eo. ꝙ iudei cōuerſi ad fidem: non perdunt eoꝝ bona nec tenentur illa diſtribuere in pauperes: ꝯtra communem opinionem vulgari um. ſꝫ inualuit illa opinio. quia iudei vt plurimuꝫ habent bona ex vſuraria prauitate acquiſita ⁊ ta lia tenent̉ dimittere. nec etiam perdunt agnatio nem poſt ꝯuerſionem ad fidem. vnde debent ſuc cedere ſuis attinentibꝰ ⁊ parentibus ſicut primo. Non em̄ debent eſſe deterioris ꝯditionis ꝯuerſi ad fidem ꝙͣ qn̄ erant in iudaiſmo. An autem eccleſia peccet ꝑmittendo iudeos ri tus ſuos obẜuare. Reſpond̓. ẜm Directoriam li. iij. ꝙ non. quia non approbat ſꝫ permittit. Quod autem permittimus nolentes concedimus. īmo ſi eccleſia eos nō toleraret quo ad ſuas cōſuetudi nes obẜuādas videret̉ eos ad fidē velle cogere qd̓ fieri nō dꝫ. d. c. ſicut. An autem peccent xp̄iani vendentes ramos palmaꝝ ⁊ cedros ⁊ huiuſmodi iudeis ac alijs infi delibꝰ quibꝰ vtunt̉ in ſacrificijs eoꝝ. Pro quo du bio ſoluendo notandum eſt ẜm theolo. ⁊ canoni ſtas. ⁊ notat Io. an. in regula peccatum: ꝙ triplex eſt ꝯceſſio ſiue permiſſio. Quedam eſt ſimplex to lerantia. vt quia delinquētes nō puniunt̉. Et hoc quandoqꝫ fit ꝓpter maius malum vitandum. vt ca. deniqꝫ. iuncta glo. iiij. di. Quedam eſt permiſ ſio: nō ſolum penam indulgens ſꝫ etiam impedi mentum fieri ꝓhibens. Et iſto modo tolerantur iudei in ſuis ritibꝰ ꝓpter bonū ſpūale: qd̓ inde ſe quit̉. Quedam eſt permiſſio que p̄ſtat iuuamē vel ꝯſenſum ad actū perficiendū. ⁊ iſta nullo mō pōt Iudeus. ij. fieri: quia nō licet conſentire malo vel preſtare an rilium ad faciendū malū. īmo nudus conſenſus: qui nullū iuuamen preſtat ad facienduꝫ malū eſt damuabilis. vt in. c. felicis. de pe. li. vj. Modo per predicta patet reſponſio ad queſtionē noſtrā. Cū iudei peccent mortaliter in faciendo ⁊ obſeruādo ſuas cerimonias: vt notat glo. ſingularis in dicto c. qui ſincera. dantes illis iuuamē ad ea facienda: ſuo malo cōſentiunt. Et ſic peccant mortalit̓. Etiā vt patet per predicta: eccleſia quo ad iſtam terciaꝫ ꝑ̄miſſionem omnino eſt aliena licꝫ quo ad ſecūdā permiſſionē que eſt auferre impedimēta tolleret. Secus vt dictū eſt quo ad iuuamen. Multo for tius ergo peccant vendētes p̄dicta alijs infidel Et hec nota. Udex primo cōmu niter. Quātam ſcientiaꝫ debeat habere iudex? Rn̄. ẜm v̓ v̓. debet eſſe peritus. nec debet querere ab alijs quid eum loqui opor teat: vt in auten. de iudi. in principio. coll̓. vj. Et tamē etiam ſi illitteratus ſit ⁊ habeat conſuetudi nem ⁊ peritiā iudicandi poteſt ei cauſa committi C. de iudi. certi iurꝭ. Sed iudex maxime eccleſiaſti cus eſſe nō poteſt: niſi ſit ꝑitus. Et hoc etiā videt̉ velle glo. in. c. ſciſcitatus. de reſcriptis. Ex qua in fert ibi Panor. ꝙ contra iudicē delegatum poteſt excipi ꝙ iudex eſſe non poteſt: quia eſt illitteratus ⁊ non habet peritiam iudicandi. Secus autē vbi haberet peritiam iudicandi ex conſuetudine. licꝫ ſit illitteratus: vt eſt bonus tex. in dicta. l. certi in ris. Es ſic ẜm Panor. nō eſt differētia inter iudi cem ſecularē ⁊ eccleſiaſticū quo ad ſcientiā. Suffi cit em̄ in vtriſqꝫ ꝙ aut ſit litteratus ex ꝑitia littera rū: aut ex conſuetudine. Nota tamē predicta: qͥa ſepe cauſa cōmittitur per ſedem apoſtolicā religi oſis prelatis qui nō habent peritiā: nec practicam nec theoricā iudicandi vt cōtra tales poſſit excipi ꝙ iudices eſſe non poſſunt. Non tamen requirit̉ iudicem eſſe ꝑitiſſimū. cum ex defectu ſcientie ſibi concedat̉: vt poſſit aſſumere aſſeſſorē expēſis ꝑtiū vt in. c. ſtatutū.§. aſſeſſorē. de reſcpͥtis. li. vj. Utrum quis poſſit ſuper ſe cōſtituere extra neum iudicem? Rn̄. laicus poteſt conſtituere ſuū iudicem quēcunqꝫ: qui al̓s iuriſditioni preeſt. nō alium. C. de iuriſdi. om. iudi. l. j. ⁊. l. priuatorum. Clerici v̓o non poſſunt in non ſuum iudicem cō ſentire: niſi ſit perſona eccleſiaſtica: et de conſeuſu epiſcopi ſui. vt de fo. compe. ſignificaſti. ⁊ ibi Pa nor. Nam et ſecularis iudex: nullam in eo poteſt habere iuriſditionem: neqꝫ in criminalibus: neqꝫ in ciuilibꝰ. C. de ep̄i. ⁊ cle. auten. ſtatuimus. Adde etiaꝫ qd̓ notat Panor. in dicto. c. ſignificaſti. ꝙ ex emptus non poteſt renunciare priuilegio exem ptionis: contra Federi. quia exemptio nō fuit in dulta in merum fauorem exempti: ſed etiam in fa uorem ſuperioris. Et per hoc infert ibi Panor. ꝙ epiſcopus non poteſt abſoluere a ſententia excō municationis religioſos exemptos: etiam ſi renū ciarent pͥuilegio exemptiōis. ¶ Utrum iudex poſſit aliquē iudicare ſine acto

Iudex. jͣ. re: vel accuſatore? Dic ꝙ non. interdum tamen infamia habet locum accuſatoris: vt in. c. euiden tia. de accuſu. An autem delegatus principis ſufficienter be neficiatus poſſit petere expenſas cum proficiſci tur extra domicilium. Et nunquid debeat com putare expenſas quas fuiſſet domi facturus. Itē nūquid veniant expenſe victualium. et victura rum equorum ⁊ ſimilium? Rn̄. Panor. in. c. cum ab omni. de vi. et hone. cleri. diſtinguit. aut loqui mur in ordinario: aut delegato. primo caſu: ordi narius expenſas nec aliud petere poteſt: cum ta lis capiat redditus ſui beneficij vt ſuſtineat ip̄ius onera: excepto caſu poſito ibi in glo. Delegatꝰ v̓o quātūcunqꝫ ſit ſufficienter beneficiatus licite pe tit expenſas: tam pro victualibus qͣꝫ pro vecturis equorum ⁊ conſimilium. argumento dicto. c. cum ab omni: ⁊ dicto. c. ſtatutum.§. inſuper. Nā pre dicta iura loquūtur indiſtincte. Nam beneficia non conferuntur iſtis cum hoc onere: cum nō ha beant ordinariam iuriſditionem annexam. Ideo non coguntur tales proficiſci extra domicilium proprijs ſumptibus: nec tenentur computare ex penſas quas feciſſent domī cum iura iſta indiſtin cte permittant eis expenſas: nec diſtinguūt vt fa ciunt in ordinario. In delegato autem inferioris a principe eſt magis dubium. Glo. in dicto.§. in ſuper. diſtinguit. ꝙ aut deputatur ad vniuerſita tem cauſarum. Et tunc ipſe ordinarius habet ꝓ uidere. Aut deputaturꝭ ad vnam cauſam et ordi narius ei cauſam cōmittit malicioſe: ⁊ tunc idem. Sed ceſſante malicia tunc ipſe etiam poterit pete re a partibus expenſas. ar. dicto. c. cum ab omni. Et hoc plus placet Panormi. qͣꝫ dictum gloſe ibi. que voluit ꝙ ordinarius delegans debeat ſibi ꝓ uidere. Nūquid autem ordinarius poſſit petere ſala rium pro aſſeſſore? Panor. in dicto. c. cum ab om ni. videtur concludere ꝙ non: quia ordinariꝰ de bet ſcire canones in quibus verſatur. ad hoc. c. j. de cōſang. Item quia ad hoc habet redditus vt ſubeat omnia onera. Item non reperitur iure cau tum: ꝙ ordinarius hoc caſu poſſit ſuos ſubditos collectare. Et qͣꝫqͣꝫ accidere poſſit: ꝙ cauſa non ſit decidibilis ẜm ius canonicum: tamē hoc raro cō tingit. ideo prouideat de ſuo: quando hoc contin git. Et hoc ꝯmuniter tenetur a docto. Delegatus tamen licite petit ſalarium pro aſſeſſore: dūmodo fraudulēter nō faciat. xi An autem pro notario poſſit aliquid peti a de legato. Panor. vbi ſupra dicit ꝙ ſic. vt in dicto. c. ſtatutum.§. notarios. Sed in ordinario poteſt dubitari: quia ipſe debet prouidere ſuis officiali bus. An autem iudex eccleſiaſticus. ordinarius vel delegatus poſſit recipere a partibus ſportulas: ſi cut poteſt iudex ſecularis. Sportule dicūtur que dam vaſa in quibus ſolent deferri munera iudi cibus. ⁊ qualia debeant eſſe iſta munera ſeu quā ta non eſt lege diffinitum. Panormi. vbi ſupra di Fo. CXLVIII. cit. ꝙ nec ordinarius nec delegatus poteſt petere dictas ſportulas. licet textus in dicto ca. cum ab omni. tm̄ loquatur de delegato. Sed eadem ra tio. immo fortior eſt in ordinario: cum beneficia dentur eis vt ius reddant: ꝙͣ ſit in delegato. Glo. autem in dicto ca. ſtatutum dicit. ꝙ ẜm leges de legatus habet ſportulas.ſ. duos aureos in princi pio. ⁊ duos in fine. vt in dicto Autentico. de iudi cibus.§. ne autem. Et hoc ſi cauſa maior ſit. c. au reis. Sꝫ ẜm ius canonicū vt patet per dictum. c. ſtatutum. delegatus nihil debet habere: cū ſic ge neraliter loquatur. Iudex tamen delegatus po teſt a partibꝰ recipere eſculentum. vel poculentuꝫ ex mera liberalitate oblatū. quod paucis diebus conſumi poſſit dicto ca. ſtatutum. Idem tamen poteſt dici de iudice ordinario ſeculari. vt nihil re cipiat a partihus: cum ꝓpter iuſticiam tenendam habeat ſuas ꝓuiſiones. poteſt tamen ⁊ ipſe reci pere eſculentum ⁊ poculentum. eo modo vt di ctum eſt. ¶ Quid autem ſi iudex zelo conſcientie reſtituit quod ſibi a parte datum fuerat. ⁊ pars ei donat. nunquid poteſt retinere. Glo. in dicto. c. ſtatutū. credit ꝙ ſic. quia hoc ibi non prohibetur. ſicut nec alia bona ſua donare ꝓhibetur. Et eſt ratio. quia aliud eſt in remiſſione. aliud in donatiōe. Remiſ ſio enim facilius preſumitur fraudulenter fieri qͣꝫ donatio. quia faciliꝰ remitteret quis multa ꝙͣ do naret pauca. Sic ſimile. ff. ad vel̓. l. ſed ſi ego. vbi dicit̉ ꝙ ſenatuſconſultus velleianus mulieri inter cedenti ſuccurrere voluit: non donāti: iō quia fa cilius ſe obligat mulier ꝙͣ alicui donet. Hoc tn̄ in telligendum: dummodo contractus iſte in frau dem non fiat: quia tunc non credo iudicem abſo lutum. An autem delegatus pape delinquens in le gatione ſua poſſit conueniri coram ordinario loci Legiſte hanc queſtionem tractauerunt in Autē tica. qua in ꝓuincia. C. vbi. de cri. agi. oportet. Et Io. an. in. c. fi. de reſcriptis. ⁊ idem Panormitanꝰ ibi. Et concluſio ẜm eum eſt hec. ꝙ aut delegatus delinquit in ꝓcedendo. ⁊ tunc quia ſolum delin quit contra papam in non parendo mandatis eius: non poteſt per alium inferiorem puniri. aut delinquit peruerſe agendo. Et tunc poteſt puniri per ordinarium loci. quia non conuenitur vt de legatus. ſed vt criminoſus. Sed Io. an. dicit ſe non credere: ꝙ pendente cauſa coram eo. poſſit cō ueniri coram ordinario: ſaltem vbi impediretur ꝓcedere in cauſa ſibi delegata. Nam reſpectu illi us cauſe dumtaxat eſt maior ordinario vt in. c. ſtu duiſti. de offi. le. Hoſtien̄. tamen in ſum. dicit. ꝙ ratione peccati poterit puniri per ordinariū. Pa normitanus autem in. c. prudentiaꝫ. de offi. dele. concludit ꝙ aut queritur. An ordinarius poſſit compellere delegatum ad exequendum. Et eſt di cendum ꝙ non. quia non ſpectat ad eius officiū. ſed pape. Aut queritur. nunquid ordinarius poſ ſit eum punire ratione peccati. quia contempſit exequi mandatum ſuperioris. Et poteſt dici ꝙ ſic bb iij

quia hoc caſu non punit eum vt delegatum: ſꝫ vt perſeuerantem in crimine. Et ſic ceſſat maioritas Dicit tamē glo. ibi. ꝙ quis non tenetur exequi de legationem ſibi iniuctam per papam: cum graui damno rerum ſuarum: ſiue cauſa ſit commiſſa cū clauſula impotētie: ſiue ſimplicit̓. vt dicit Panor mitanus. quia non eſt veriſimile ꝙ papa velit ar tare delegatum ad executionem mādati: cum gra ui periculo rei familiaris. Sed ſi appareret de pre ciſa intentione pape: tunc ſecus. Dicit etiam ibi glo. ꝙ delegatus qui debet proficiſci extra domici lium ſuum. poteſt a principio petere expenſasˡ a partibus. Hoc limitat Panormitanus quando iudex eſſet ita impotens ꝙ non poſſet ſuis expen ſis itinerare. Quid ſi iudex iniuſte iudicauit. Reſpon. ẜm Ray. Si ſcienter male iudicauit. puta. timore. cu piditate. odio. amore. vel alia quacunqꝫ cauſa: te netur leſo preciſe ad omne intereſſe: niſi poſſet in ducere illum ꝓ quo tulit ſententiam ad plenari am reſtitutionē. xj. q. iij. quatuor. Idem ẜm Mo nal. ſi iuſtam noluit dare. aut iuſticiaꝫ viduis. aut huiuſmodi noluit admīſtrare. Si v̓o ꝑ ignoran tiam iniuſte iudicauit. tunc aut ex ſe iudicauit ſi ne aſſeſſore. aut de ꝯſilio aſſeſſoris. Si ex ſe. ⁊ igno rantia illa eſt craſſa ⁊ ſuppina. quia nec per ſe ſcie bat qd̓ communiter ſcire debebat. nec ab alijs cu rauit inueſtigare: tunc ẜm Ray. ⁊ Ul. ẜm. ll. tene tur leſo inquantum equum videbitur iudicio iu dicantis. ff. de var. co. l. vltima. In iudicio autem anime credo: vt inquit Ray. ꝙ teneatur ad reſti tutionem. vt in primo caſu: quia in culpa fuit. cū ſciuit vel ſcire debuit ſe inſufficientem. ⁊ tamen iu dicare preſumpſit. extra de iniur. c. fi. Si autem fu it ignorantia ꝓbabilis in eo: vt quia facta debita diligentia ad inueſtigandum a peritis: de conſi lio eorum. tulit iniuſtam ſententiam ꝓ iuſta. ſiue quia materia erat variarum opinionum. Et illi ẜm ſuam opinionem: quam rectam putabant: cō ſuluerunt: excuſatur tunc iudex precipue delega tus ẜm Ul. ⁊ etiam vt videtur ordinarius nilo mittendo de contingentibus ad inueſtigandum rei veritatem. Si v̓o iudex hoc facit de conſilio aſ ſeſſoris. qui aſſerebat talem ſententiam iuſtam. ex cuſatur. quia in eo eſt ignorantia ꝓbabilis que ex cuſat. Dantur enim affeſſores iudicibus ꝓpter ſci entiam eorum. vt conſulant ignorantibus iura. qͣꝫuis enim non poſſit eſſe eccleſiaſticus iudex. niſi habeat ſaltem mediocrem ſcientiam. extra de elec. cum nobis. ⁊. xx. diſtin. c. j. in glo. tamen in ſecula ri iudice: ſi habet conſuetudinem cauſarum: ſiue peritiam iudicandi: cauſa committi poteſt iura ignoranti ⁊ etiam ordinario. C. de iudi. l. certi iu ris. vbi dicitur ꝙ milites poſſunt eſſe iudices. De iudice aūt delegato dicit Vl. ꝙ ſepe eſt iuris igna rus: quod etiam nouit delegans. Sed ratione bo nitatis delegat ſibi cauſam. Et talis ſi ſic tulit iniu ſtam ſententiam bona fide ⁊ conſilio peritorum. non tenetur ad ſatiſfaciendum. Et idem dicendū Iudex. j. videtur de arbitris quo ad ſententias iniuſtas. Idem Archi. florē. Si v̓o iudex tulit iniuſtā ſen tentiam: ſiue ordinarius ſiue delegatus ſiue arbi ter. Et ſi erat ſciens: tamen neglexit reuoluere li bros et ſtudere in materia: vel ſi neſciebat per ſe: ⁊ neglexit querere conſilia peritorum: etiam ſi eſſet delegatus non excuſaretur ab obligatione reſtitu tionis parti leſe propter iniquam ſuam ſententiā: etiam ſi credebat iuſtam fore ẜm Raimū. et Ul. Item ſi fuit negligens ad ſumendum idoneum aſſeſſorem: quia elegit ignorantem: aut hominem male ꝯſcientie ẜm cōmunem opinionē. Siue hoc fecerit ex auaricia: vt minus expenderet in ſalario dando: ſiue ex amicicia: vt ſeruiret amico pro illo roganti: ſiue ex incuria vel alia cauſa. non excuſat̉ a reſtitutione: quia in culpa fuit. dicto. c. finali. Si autem aſſumpſit qui cōmuniter credebatur bo nus vel ſufficiens vel datus ſibi aſuperiore. Ita ꝙ de eius conſilio haberet iudicare. tunc excuſa tur a peccato. ⁊ a reſtitutione ferendo iniquā ſen tentiam quam credebat iuſtam: ex conſilio ipſius aſſeſſoris. Sed ipſe aſſeſſor tenetur inſolidum par ti leſe conſulendo ſententiam fore iuſtam. ſi hoc facit mala fide et contra conſcientiam: vel etiam bona fide: ſed ex craſſa ignorantia vel negligen tia. ff. quod quiſqꝫ iuris. l. ij. Et hoc ẜm Hoſtien̄. Ray. et Ul. Item ſi iudex accepit pecuniam: vt iudicet: ſiue vt bene iudicet. peccat grauiter cum teneatur gratis officium exercere. argu. xiiij. q. v. c. non ſane. Pecuniam autem illam retinere non poteſt. Sed ẜm Ray. tenetur reſtituere ei qui de dit. Nota ad predicta ſingulare dictum Bar. in l. j. ff. de fal. ꝙ iudex qui accepit pecuniam: vt ve ram ſententiam det. tenetur pena falſi. vt. l. ij. ff. de condi. ob turpem cauſam. Idem de eo qui ac cepit pecuniam vt verum teſtimonium dicat. vt notat glo. in dicta. l. j. quia teſtes debēt facere gra tis: nō ob pecuniā. ¶ Quid autem ſi iudex accepit pecuniam vt ma le iudicaret? Reſpondeo ẜm Raymū. pecuniam ſic receptam tenetur reſtituere. non ei qui dedit cum turpiter dederit. ſed ei in cuius iniuriam re cepit.j. q. j. iubemus. Hoc tamen verum in foro iudiciali. Secus in penitentiali. in quo non ſucce dit obligatio niſi ad ſolum intereſſe. et non ad pe nam. niſi preceſſerit iudicialis ſententia. al̓s pena non debetur in foro penitentie. vt dicit glo. xij. q. ij. fraternitas. dicare et propter hoc amittit aliquis ius ſuum? Quid ſi iudex tenetur et nullo modo vult iu Reſpondeo ẜm Raymūdum. tenetur reſtitue re totam litis extimationem ei qui propter hoc eſt leſus. xxiij. q. ij. dominus. xxiij. q. v. admini ſtratores. Utrum iudex poſſit penam reo totaliter rela xare? Rn̄deo ẜm Tho. ſecunda ſecūde. q. clxvij. duplici ratione impeditur iudex ne reum a pena abſoluere poſſit. Primo quidem ex parte accuſa toris: ad cuius ius quādoqꝫ pertinet vt reus pu

Iudex. j. niatur: puta. propter aliquam iniuriam in ipſum commiſſam. et huiuſmodi relaxatio non eſt in ar bitrio iudicis. quia tenetur vnicuiqꝫ ius ſuum red dere. Secūdo modo impedit̉ ex parte rei publice ad cuius bonum pertinet ꝙ malefactores puniā tur. Sed tn̄ ꝙͣtum ad hoc eſt dr̄ia inter inferiorem iudicem et ſupremuꝫ.ſ. principem: cui eſt plenarie poteſtas publica commiſſa. Iudex enim inferior non habet poteſtateꝫ abſoluendi reum a pena cō tra leges a ſuperiore ſuo impoſitas. ſed princeps qui habet plenam poteſtatem in republica. pote rit reum licite abſoluere. Si hoc reipublice vide rit expedire: et paſſus iniuriam voluerit remitte Utrum iudex poſſit penam diminuere? Rn̄. ẜm Hoſti. Reo conuicto: ſi in iure certa pena in ueniat̉: ilm imponi debet. al̓s arbitrio ſuo cōmitti tur. C. de vi pu. vel pri. l. ſeruos. ⁊ extra de tranſ. c. fi. tamen in humaniorē partem debet ſemꝑ decli nare: ⁊ ſic mittigare: maxime cum cā ſubeſt. puta. qꝛ non ex ꝓpoſito: ſed caſu culpa ꝯmiſſa fuit: vel qꝛ iniuria effectum nō habuit: vel ꝓpter etatem ꝑue rileꝫ: aut ſenilē ⁊ hmōi. Et ẜm Tho. miſcd̓ia iudi cis habet locum ſolum in his que eiꝰ arbitrio relin quunt̉. Adde p̄dictis qd̓ ſingulariter dicit panor. in. d. c. fi. ꝙ iudex poteſt et dꝫ in penis imponēdis ſui.x. I interdum detrahere ſeueritati: recedendo a penis in iure ſtatutis ſi cā legitima ſubeſt. vt puta. quan do multitudo delinquentiuꝫ eſt in cauſa. Et ſic ſi ne ſcandalo plecti non pōt. Idem vbi ſubeſt alia legitima cauſa. vide glo. ibi. Utrum iudex poſſit penaꝫ augere? Rn̄. augē eſt pena aliqn̄ ad terroreꝫ alioꝝ: qui proni ſunt ad culpaꝫ: qꝛ multis craſſantibꝰ opus eſt exemplo. ff. de pe. l. aut facta.§. fi. Utrum iudex indiſtincte poſſit cum bona cō ſcientia partes reducere ad compoſitionem. Re ſpon. Panor. in dicto. c. fi. refert Specu. dicere ꝙ ſi iura partiū ſunt ignota pōt. Si v̓o iam ſunt cla ra. vt quia ꝯcluſum eſt in cauſa: et ſic iudici liquet ꝓ qua parte debeat ferre ſententiam. Spe. hoc di ſputatōni relinquit. Sed Ioh̓. an. dicit ꝙ niſi ali que circumſtantie ſuadeant. abſtinere debet a tali compoſitione: quia non debet de iure vnius dare alteri ſine cauſa. Sed ex circumſtantijs poſſet hoc facere. et ceteris paribꝰ magis debet ſuadere acto ri vincenti: ꝙͣ reo abſoluendo. Ratio: quia ſenten pippe tia ferenda: pro actore eſt mandanda executioni: et in executionis actu poſſet fieri longum litigium que ratio ceſſat ex parte rei tamen in eo poſſet ſub eſſe cauſa. vt puta. quia actor eſt pecunioſus ⁊ pa ratus appellare qͣntuꝫ iura ſibi permittent. Debꝫ ergo his ⁊ ſimilibꝰ cauſis ꝯſideratis iudex abſtine re vel reducere ad ꝯcordiam. An autem iudex debeat ſequi ius vel equitatē. Reſpon. Panorminate. in dicto. c. finali. ẜm glo. dicit ꝙ ius ſemper eſt proferendum equitati: etiaꝫ vult ꝙ propter equitatem non ſcriptam: non de bet iudex recedere a iure ſcripto: quia non debꝫ iu xii dex velle clementior lege videri. vt dicit textus in Fo. CXLIX. autentico. de iudi.§. oportet. Sed docto. faciunt tria membra. ꝙ aut neutrum eſt ſcriptum. ſcilicet nec ius: nec equitas. Et tunc iudex debet ſeruare equitatem: vt in dicto. c. fi. Ad hoc adde notabile verbum Inno. in. c. j. de conſti. quod ſequit̉ Bar. in. l. j. C. de. ll. ꝙ in his que relinquuntur arbitrio iudicis. debet ſemper ſeruare equitatem. Aut alte rum tm̄ eſt ſcriptum. ⁊ illud eſt ſeruādum. Tercio aut vtrunqꝫ eſt ſcriptum. Et tunc: aut ius eſt ſcri ptum in genere ⁊ equitas in ſpecie: vel ecōtra ⁊ ſer uandum eſt quod in ſpecie reperitur ſcriptum. qꝛ ſpecies derogat generi. Aut ambo ſunt ſcripta ſpe cialiter. ſeu generaliter ⁊ tunc cōiter tenet̉ ꝙ equi tas eſt p̄ferenda. Utrum liceat iudici iudicare propter probata cōtra veritatem quam ipſe nouit? Rn̄. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxvij. dicit ꝙ iudex in iudicando magis dꝫ ſequi legitima documenta per inſtrumēta ⁊ teſtes et alia huiuſmodi. qͣꝫ id quod ipſe nouit tanqͣꝫ per ſona priuata. Ex hac tamen priuata cognitōne po teſt iuuari: vt diſtrictius diſcutiat probationes in ductas: vt poſſit eorum defectus inueſtigare. Qd̓ ſi eas non poteſt de iure repellere. debet eas in iu dicando ſequi. Dicit etiam Thomas ꝙ ſi aliquis. quem ſcit iudex innocentem. falſis teſtibus cōnin citur vt occidatur: ſi iudex non poteſt inuenire oc caſionem liberandi innoxium: debet eum ad ſupe riorem mittere iudicādum. Si autem nec hoc po teſt. non peccat ẜm allegata ferendo ſententiam. quia non ipſe occidit eum. ſed illi qui eum aſſerunt nocentem. Concor. Pe. ⁊ Ray. Sed legiſte ⁊ cano niſte videntur ſentire contrarium. Nam Ange. ⁊ Imol̓. in. l. a diuo pio. ff. de re iudic̄. formant hanc queſtionem. An iudex in criminalibus ſciens ſen tentiam iniuſtam exequi debeat: Et Ange. indi ſtincte determinat ꝙ non: allegando Inno. ita te nuiſſe in. c. paſtoralis. de offi. deleg. Sed Imol̓. di cit diſtinguendum: aut talis ſententia eſt abſoluto ria. ⁊ cum habeat executioneꝫ paratam. l. miles.§. qui iudicati. ff. de re iudi. ⁊ de ea nō tractatur. Aut eſt cōdemnatoria. quo caſu: aut eſt pecuniaria: aut corporalis. Si pecuniaria ⁊ veniat applicanda fi ſco. exequetur. ⁊ tranſibit in rem iudicatam ſicut ci uilis. licet ſit criminalis. Et ſic habes ꝙ pena pecu niaria dicitur criminalis. quando applicatur fiſco Aut eſt pena corporalis affixa corpori. Et tūc ſi iu dex ſciat cauſam iniuſtam. ſeu ſententiam. non de bet exequi ẜm Innocen. in dicto. c. paſtoralis.§. ſi vero. ⁊ Angelus in dicta. l. a diuo pio. ⁊ Iohannē calde. in dicto.§. ſi vero. vbi dixit. ꝙ ſi iudici. non vt iudici ſed vt priuate perſone liqueat accuſatum innocentem eſſe. licet ex actis contrarium appare at. non debet eum condemnare. ſed debet de veri tate inueſtigare. vel ſcribere principi. argumento. l. j.§. fi. ff. de queſtionibus. Et ſi veritatem non po terit inuenire: vel princeps non reſcribat. potius abſoluat. cum ſciat in ſua conſcientia ipſum eſſe in nocentem. licet ſit probatum contra. Quod eſt ve rum. ſi iudex propter talem abſolutionem non puniretur aliqua pena. Uel ſolum pecuniaria. bb iiij

qꝛ tunc magis debet pati puniri pena pecuniaria ꝙ conſentire in mortem hominis: ſaltem ẜm cano niſtas. arg. notatorum. in. c. ſuſcepimus. de homi ci. Si v̓o iudex veniret puniendus perſonaliter: potius etiam ſalua conſcientia: debet condemna re et condemnationem exequi. ꝙͣ pati propriaꝫ pe nam corporalem: quia prima charitas incipit a ſe ipſo. Et hec opinio approbata per tot doct. famo ſos vtriuſqꝫ iuris videtur tenenda: maxime cū ſit valde pia. An autem iudex poſſit interpretari ſententiā ſuam poſtqͣꝫ eam tulit. ſi de nouo circa eaꝫ oriretur aliquod dubium. Glo. in. ca. primo. de poſtu. pre. arguit ꝙ ſic. Et in hoc tene eam menti. Sed tu vi de Panormitanū in dicto. c. primo. et in. c. ex par te. el tercio. de verbo. ſigni. vbi poſt Bar. et glo. in lege ab executore. ff. de appella. dicit. ꝙ ſi eſt delega tus non poteſt per. c. in literis. de offi. delega. ſi eſt ordinarius et inferior: et non poteſt. vt in dicta. l. ab executore. vbi textus notabilis. Maiores autē iudices poſſunt: et videtur tex. in dicta. l. ab execu tore. Et ita debet interpretari vt non corrigat: vel mutet: ſꝫ declaret tm̄. Qd̓ tene menti. An autem arbiter poſſit ſuam ſententiam inter pretari poſtqͣꝫ eam tulit. Uide per Specula. in ti tulo de arbi. et videtur ꝙ non poſſit per textuꝫ. in c. cum olim. de arbi. et Panormita. ibi. Et p̄dicta faciunt ad queſtionem. nunquid ſtatutarij depu tati a populo poſſint interpretari ſtatuta per ſe edi ta: ſi oriretur aliqua dubitatio. Iohannes and. in dicto. c. ex parte. et Bar. et communiter legiſte in lege omnes populi. ff. de iuſticia et iure. concludūt ꝙ non. exquo functi ſunt eoruꝫ officio. Immo eti am nec legatus poteſt interpretari ſuam conſtitu tionem poſtꝙͣ functus eſt officio ſuo ẜm Panor mita. in dicto. ca. ex parte. Nec ob. ſi dicatur ꝙ eiꝰ eſt interpretari: cuius eſt condere: quia in veritate non videntur iſti condidiſſe ſtatuta: ſed populus qui dedit auctoritatem: quia is dicitur facere cuiꝰ auctoritate fit: vt in. c. ſi diligenti. de p̄ſcri. Et ideo recurrendum eſt ad populum: ſeu ad conſiliū ge nerale. Et intellige ꝙ debet recurri ad populū ſeu conſilium: quando interpretatio eſt valde dubia. Secus ſi eſt clara et iuri conſona: quia tunc iudex coram quo vertitur queſtio poteſt interpretari ſta tutum. Sicut dicimus in. l. communi. et priuile gijs principis: vt notat Inno. in. ca. cum ſpeciali. de ap. facit. l. vnica. C. de profe. in vr̄. conſtan. lib̓. xij. vbi datur inferioribus et doctoribus poteſtas interpretandi. Adde tamē quod notat Ludo. ro. in ſuis ſingularibus per. l. paulꝰ. la prima. de re iu dic̄. ꝙ iudex poteſt eadem die poſt ſententiam la tam ſupplere circa acceſſoria. Idem in arbitro. per glo. ſingularem in. l. qꝛ arbiter. et ſi errauerit. ff. de arbi. Utrum miniſter peccet exequendo ſententias iudicis contra innocentem. Reſpon. ẜm Thomā ſecunda ſecunde. qōne. lxiiij. ſi ſententia continet intolerabilem errorem: miniſter non debet obedi re. Al̓s excuſarentur carnifices qui martyres occi derunt. Si autem non contineat manifeſtam in Iudex. ij. iuſticiam: non peccat preceptum exequēdo: quia ipſe non habet diſcutere ſentētiam ſuperioris. nec ipſe occidit ſed iudex. cui miniſterium adhibet. Et intelligit Ray. ꝙ ſi ipſe miniſter ſciat ꝙ cōdemna tus innocens eſt. non debet exequi mandatum iu dicis. Secus ſi dubitat. tunc enim excuſat̉ obediē do. xxiij. q. j. quid culpat̉. An autem iudex puniens principaliter propter pecuniam peccet mortaliter? Uide. jͣ. Matrimo nium.j. Udex. ij. Iudex eccle ſiaſticus ordinarius ſiue delegatus. qui contra iuſticiā ⁊ grauamen alterius par tis in iudicio quicqͣꝫ facit per gratiam. vel per ſor des: puta per pecuniam: ſuſpenſus eſt per annum ab executione officij. Et debet condemnari ad ex timationem litis parti quam leſit. Et ſi ſuſpēſione durante ingeſſerit ſe diuinis: ſit irregularis. ⁊ non niſi ꝑ papam poterit diſpenſari. c. cum eterni. de re iudi. li. vj. Nunquid ꝑtineat cognitio ad iudicem eccleſia ſticum. ſi iudex laicus tenet malefactoreꝫ qui dicit ſe clericum. ⁊ petit remitti ad curiā eccleſiaſticā: vel ip̄a curia petit eum. ⁊ iudex denegat? Rn̄. ad iudi cem eccleſiaſticum ſpectat cognoſcere: qꝛ de re agit̉ ſpūali. ſiue eccleſiaſtica. ſed debet vocari index ſecū laris aut alius cuius intereſt. extra de ſent. ex. ſi iu dex. li. vj. Sed quō ꝓcedet̉ in dicta. q. Rn̄. ſi eſt notoriuꝫ ꝙ ille ſit clericus: ſtatim abſqꝫ alia cognitōe dꝫ red di. Qd̓ ſi fama publica de hoc eſt: vel ipſe ꝓ clerico cōiter habeat̉: vel ſe prius nō gerebat ꝓ laico. ⁊ de p̄hēſus fuit cum tonſura ⁊ habitu clericali. dꝫ etiā reddi incōtinēti. Non dico ſine cauſe cognitiōe. ſꝫ an̄ cauſe cognitionē de clericatū. Ita tn̄ ꝙ ꝓbandi neceſſitate. nō ipſe ſed aduerſarius aſtringat̉. ſi v̓o ante dep̄henſionē ꝓ laico publice ſe gerebat. ⁊ pro tali cōiter habebat̉. etiā ſi tꝑe dep̄henſionis erat in clericali habitu: nō eſt reſtituēdus quouſqꝫ fidē fe cerit de clericatū. Sed tn̄ interim cōtra eum ꝓceſ ſus iudicialis quieſcet. d. c. ſi iudex. Sed querit̉ de. q. quotidiana. Pone aliquis eſt effectus clericus poſt delictum: puta. poſt homici dium. A quo debꝫ puniri. An a iudice ſeculari: vl̓ eccleſiaſtico? Rn̄. Barto. in. l. j. ff. de penis refert Dy. determinaſſe hanc. qō. in. l. Item vulpianus ff. de ex. tu. diſtinguendo. ꝙ aut fecit ſe clericum in fraudem. Et tunc iſta allegatio ꝙ eſt clericus: non ꝓdeſt: vt. l. ſi maritꝰ.§. j. ff. de adul. ⁊. l. hos accuſa re. ff. de accu. Aut eſt certum ꝙ fecit hoc ſine fran de. ⁊ tunc prodeſt ſibi iſta allegatio. vt dicta. l. hos accuſare.§. hoc beneficio. Aut eſt dubium. Et tūc ſi quidem erat accuſatus: vel infamatus de crimi ne. preſumitur hoc feciſſe in frandem. Concordat Guido de ſu. ⁊ Specū. in titulo de reo. Sed Bar tolus dicit ꝙ tota iſta determinatio Dy. loquitur anteꝙͣ proceſſus ſit inchoatus contra eum. Sed ſi ꝓceſſus eſſet inchoatꝰ. tūc quid iurꝭ? Uel qͥd ſi eſſet lata ſnīa. ⁊ poſt ſnīam efficiat̉ clericus. Uidet̉ tex. cū gl. ꝙ n̄ ꝓſit iſta allegato: vt. l. ſi qͥs poſtea. ff.

de iudi. ⁊. l. cum quedam. ff. de iuriſd. om. iu. Sed Io. an. in. c. j. de obli. ad ratio. vt refert Bar. in. d. l. j. dicit. ꝙ predicta ſunt vera qͣꝫtum ad executiōeꝫ faciendam in rebus. Sed ꝙ perſona poſſit capi ⁊ detineri in carceribus: vel decapitari: hoc fieri nō poteſt: cum perſona clerici ſit exempta a manu iu dicis ſecularis. Et quod de clerico dicit. Idem dic de monacho: ſeu alio qui regulam profeſſionis fe ciſſet: quia qͣꝫtum ad mundum eſt mortuus. vt. l. deo nobis. C. de epiſco. et cleri. Et idem concludit Bart. dicens ꝙ iudex ſecularis non poteſt puni re: niſi prius degradetur. Et quia epiſcopi iſtā de gratōeꝫ non facerent. Ex iſto incōuenienti ſequit̉ aliud inconueniēs: ꝙ iudices ſeculares contra iu ſticiam faciunt iuſticiam de eis et eos puniūt. Pre dicta vera: niſi facerent profeſſionem exiſtentes in carceribus. vt notat Iohan. an. ibi. Item predicta vera in illis qui efficiuntur clerici vel faciunt pro feſſionem. ita ꝙ efficiuntur religioſi. Sed in illis qͥ mutant habitum et efficiuntur bigini: ſeu milites gaudentes: poſito ꝙ habeant priuilegia ꝙ ſint ex empti a curia ſeculari: mutatio talis habitus ſibi non prodeſt: quia illa regula non facit eum cleri cum: nec religioſum. Idem Guil. de laude. Utrum iudex eccleſiaſticus poſſit iudicare de ſubditis laicorum principum: et de ipſis princi pibus. Reſpon. omnis chriſtianis ratione pecca ti efficitur de foro eccleſie. extra de iudi. nouit. Iō ſi iudex laicus negligit facere iuſticiam de ſubditꝭ: poteſt eccleſiaſticus iudex illum compellere ad te nendum iuſticiam vel ſupplere defectum eius: cō gnoſcendo de cauſa. et ſic de illius ſubditis iudica re. extra de foro compet̓. ex tranſmiſſa. et. c. licet. et ca. ex tenore. xxiij. queſtōne. v. adminiſtratores. et in dicto. c. adminiſtratores. habetur ꝙ ſi iudex ſe cularis ab epiſcopis et eccleſiaſticis viris conuen tus fuerit vt faciat iuſticiam et neglexerit: poſt. j. ij. et. iij. monitionem: communione eſt priuatus. Et dicit ibi glo. et ſic eſt excommunicatus ipſo iure. Utrum iudex eccleſiaſticus poſſit iudicare de infidelibus? Reſpon. ẜm Ray. directe non iudi cat de his qui foris ſunt. ſcilicet aliquas eis religio nis regulas apponendo. ſed indirecte iudicat chri ſtianos: ab eoꝝ ꝯmunione ſubtrahendo. vt sͣ. Iu deus primo. Udiciuꝫ. Quid eſt di cere: debet procedi ſimpliciter. ⁊ ſine ſtre pitu et figura iudicij? Rn̄. tūc nō opor tet ꝙ neceſſario exigatur libellus vel litis ꝯteſtatō Poteſt etiam iudex procedere tempore feriarū ob neceſſitates hominum indultarum. et multa alia ſucciduntur. vt in cle. ſepe. de verb. ſigni. verbum ſummarie. circa ordinē procedendi. id eſt breuiter. Ita tamen ꝙ totam ſubſtantiam comprehendat. Vnde in proceſſu: nihil de ſubſtantialibus debet omitti. vnde libellus ita bene debet eſſe formatus ſicut cum ordinarie proceditur. Item conteſtatur lis. Item ſententia diffinitiua datur. verbū de fa cto. intelligit̉ manu regia. l. ij. in prin. ff. de ori. iur̄. Et ſic omiſſa omni iurꝭ ſolennitate. non autem ꝙ Iudicium Fo. EL. iura alterius vllo modo ledant̉ contra naturalem equitatē. Uerbum omni ſolennitate omiſſa: tollit̉ omnis ſolennitas iuris ciuilis. Ea v̓o que ſunt de iuregentium. naturali: vel diuino ablata nō ſunt: puta. ꝙ in ore duorum ⁊cͣ. nec poterit tollere defen ſionem. nec poterit examinare teſtes parte abſente ſed bene poterit reciꝑe abſqꝫ iuramento. ⁊ diebus feriatis in honorem dei. cum hec ſolennitas indu cta ſit de iure ciuili ẜm Bart. in. l. filiuſfa. ff. de do na. Item poterit vigore talium verborum admit tere teſtes ⁊ ꝑſonas a iure reprobatas: puta. relega tas vel infames. ff. de teſta. l. cum. lege. Uerbū bo na equitate ⁊ omiſſis ſolennitatibꝰ iuris. Dicas ꝙ nō debet intelligi de bona equitate. hoc eſt nō ha bito reſpectu ad ciuilia iura. qꝛ hoc eſt contra. l. bo na fides. ff. depoſi. Sed debet intelligi. hoc eſt non illis iuribus. q̄ ponunt quaſdā ſolēnitates ſeu ſub tilitates. q̄ veritatem negocij nō tangunt. Et iſta vocant̉ apices iuris ẜm Bart. in. l. ſi fideiuſſor.§. quedam. ff. mandati Negocium v̓o principale de bet decidi ꝑ iura. vn̄ ſeruandum eſt ius cōe. Item nota ꝙ cum in priuilegijs religioſorum dr̄. ꝙ poſt poſitis rimulis ⁊ apicibus iuris libere ꝓcedere poſ ſint p̄lati ad correctionē viciorum. nō ꝑ hec verba tollit̉. nec ꝑ hmōi eximunt̉ a iure cōi. ad quod oēs catholici tenent̉. extra de conſti. c. j. Sed nō tenent̉ ad ea que nō ſunt de ſubſtātia iuris. ſeu ordinis iu diciarij. ſine quibus nō poteſt ꝓcedi in iudicio cō tentioſo. Sicut etiam cum dr̄ in conſtitutionibus fratrum p̄dicatorum. ꝙ electiones fiant ẜm formā canonicā alijs iuris ſolennitatibus relegatis. ſi ali quid dimitteretur cum procedit̉ ꝑ ſcrutinium. qd̓ ſit de ſubſtantia forme. caſſaretur electō. ſed ea que non ſunt de ſubſtantia forme: vt collatio zeli ad ze lum ⁊ huiuſmodi. per illa verba tolluntur ẜm Ar chi. flo. verbum ſola rei veritate inſpecta. ꝑ hec ver ba tollitur omnis ſolennitas iuris. ⁊ relaxate ſunt omnes habene iuris ciuilis. et ſolum remanet id quod eſt de iure naturali. Ita ꝙ error formularuꝫ ſeu ſolennitatum iuris. ſeu earum omiſſio non no cet propter illud verbum. ſola. Quod denotat ſin gularitatem ⁊ vnitatem. Ita ꝙ ſola veritas inſpi ciatur. ⁊ nō ad aliud habeatur reſpectus. Item in cauſis plenarijs requirit̉ citatio ꝑemptoriā. In ſū marijs autem non. vt notat Panor. in. c. conſulu it. de offi. dele. Item vbi nō requirit̉ ordo iudiciari us. ineptitudo libelli nō viciat ꝓceſſum. de elec. c. bone. el. j. Quatuor modis ꝑuertit̉ iudicium. xj. q. iij. qua fui 44 tuor. que continent̉ in his verſibꝰ. Quatuor iſta. ti xe. fix j. I ⁊ mor. odium. dilectio. cenſus. Spe ſolent hoīm re 2. L ctos ꝑuertere ſenſus. ce ſ.. i3 Urare. Quid ſit. Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxix. iurare eſt de um in teſteꝫ vocare. ⁊ eſt actus latrie. vn̄ Hiero. ſuꝑ Math̓. Qui iurat: aut venerat̉: aut di ligit eum ꝑ quem iurat. Utrū liceat iurare ꝑ creaturas? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. iuramentū principaliter refert̉ ad ip̄m deū. cuius teſtimoniū inuocat̉. Scd̓ario aūt aſſumunt̉

alique creature: non ẜm ſe: ſed inꝙͣtum in eis diui na veritas manifeſtatur. Sicut iuramus per euā gelium. id eſt per deum: cuius veritas in euange lio manifeſtatur. et per ſanctos qui hanc veritateꝫ crediderunt. Alius quoqꝫ eſt modus iurandi per execrationem: quando inducitur creatura aliqua in qua diuinum iudiciuꝫ exerceatur: ſicut ſolet qͥs iurare per caput ſuum: aut per filium ſuum: ⁊ hu iuſmodi. ꝙ autem dominus prohibuerit iurare ꝑ creaturas Mat. v. intelligitur prohibitum: ita ꝙ eis exhibeatur reuerentia diuina. Sicut iudei per angelos et creaturas iurabant. Et eodē modo pu nitur clericus iurans per creaturam. xxij. qōn.j. clericum. et. c. ſi quis per capillum. Bon̄. auteꝫ in iij. diſtinctione. xxxix. dicit. ꝙ dominus prohibet iurare ꝑ creaturas: ẜm ꝙ ip̄e creature ẜm ſe ꝯſide rate in veritatis teſtimonium inuocant̉: qꝛ ſic cre deretur ꝙ aliquid numīs eſſet in eis. Et hoc mo do eſſet ibi ſuperſtitio: quia ei vltra debitum reue rentia exhiberetur. Sed iurare per creaturam re latam ad creatorem: hoc eſt prout relucet in ea ve ſtigiū diuine veritatis: ſic licitū eſt. ¶An iurans: non neceſſitate: ſed ioco aut leuita te peccet mortaliterᶜ: videtur ꝙ ſic: quia facit cōtra preceptum ſecunduꝫ decalogi ſcilicet. Non aſ. no men dei inuanum. Sed omnis qui neceſſitate ceſ ſante: vel vtilitate iurat: aſſumit nomen dei inua num. ergo ⁊cͣ. Item iuramentū debet habere tres comites. ſcilicet veritatem. iuſticiā. et iudiciū. xxij. qōne.j. et iurabunt. Sed iurans ex ioco: vel leuita te non habet iudicium in ſe. id eſt diſcretaꝫ delibe rationem. vt ſcilicet non iuret etiam verum niſi ꝓ pter neceſſitatem et vtilitatem. xxij. qōn. j. Ita er go. Ergo tale iuramentum eſt illicitum: et periuri um vocatur. xxij. qōn. ij. animaduertendū. Om ne autem periurium eſt mortale peccatum. ergo mortaliter peccat. Reſpon. ex notatis per Bon̄. vbi ſupra. ꝙ iurans verum: ꝙͣuis leuitate et ioco vel huiuſmodi. non peccat mortaliter: nec dicitur inuanum iurare ẜm eum: quia inuanuꝫ iurare eſ ſet: quando non ad finem illum propter quē prin cipaliter inſtitutum eſt iuramentum quis iuraſſꝫ. Finis autem eius eſt cōfirmatio veritatis: vel ẜm Thomam iuramentum ordinatur principaliter ad confirmationem dicti humani: quod idem eſt cum dicto Bon̄. Sic ergo quotienſcunqꝫ verum iuratur: non inuanum dicitur iurari. Et ſic patet ſol̓. ad primum. Ad ſcd̓m dicitur concedendo. ꝙ omne iuramentuꝫ debet habere tres comites. Et ſi non habet dicitur periurium: ſed nego ꝙ omne periuriū taliter acceptuꝫ: ſit peccatum mortale. vt dicit ideꝫ Bon̄. vbi sͣ. aticulo..j. q. iij. in corꝑe que ſtionis. Ibi em̄ ꝯcludit ꝙ nō omne periurium eſt peccatum mortale: ſicut id quod nō eſt deliberatū Sicut eſt in caſu noſtro. Deficit eniꝫ iudicium: vt dictum eſt. Si tamen iuramento deſit primus co mes. tūc regulariter talis iurans dicit̉ periurus. ⁊ tale ꝑiurium eſt peccatum mortale. Secus autem vbi iuramento adſit veritas: licet abſit iudicium. Nam tunc non ſemꝑ iudicandum eſt de peccato mortali. vt infra diffuſius dicetur. Idem tenet pa Iurare nor. in. c. ſicut noſtris. extra eo. vbi dicit ꝙ ſi qͥs iu rat temere. id eſt ſine neceſſitate: vel vtilitate: ſeu io cōſe: tunc peccat venialiter. licet hoc caſu videat̉ te mere iurare. Et ſic nō omne temerarium iuramen tum eſt peccatum mortale. Secus ſi iuraſſet illici tum. ¶ Quid de illis qui iurant per membra dn̄i hone ſta. vt per corpus vel caput. Aut inhoneſta: vt faci unt ribaldi. an ſemꝑ peccent mortaliter? Rn̄. ꝓ de clarat ione predictorum. ⁊ totius materie iuramē ti. ponent̉ concluſiones quatuor. Prima cōcluſio. ꝙ ꝓferens blaſphemiam in deum vel ſanctos. ſcꝫ dicendo deum nō eſſe iuſtum. omnia non bene di ſponere: vel eſſe partialem: vel ꝓditorem: vel deuꝫ eſſe maledictum: vel ſanctos ⁊ huiuſmodi. quodli bet iſtorum eſt mortale. ſi aduertit quod dicit ⁊ in telligit. extra de male. c. ſtatuimus. vbi ꝓpter gra uitatem criminis debet imponi penitētia publica Secunda concluſio. nominare mēbra dei: vel bea te virginis: aut ſanctorum vel ſanctarum in contē ptum: vel nominando eorum membra anteriora: vel poſteriora. vt faciunt ribaldi. etiam peccāt gra uiſſime ⁊ mortaliter. ſi aduertunt que dicunt ⁊ in telligunt. d. c. ſtatuimus. ⁊. xxij. q. j ſi quis ꝑ capil lum. Tercia concluſio. ꝙ ꝑiurans. etiam in cōi ſer mone. ⁊ extra iudiciū quacūqꝫ ex cā: vel vtilitate vl̓ iocoſitate. vel leuitate. ⁊ qualicūqꝫ mō. nō ſolum ꝑ ſancta dei euangelia: vel per corpus xp̄i. ſed etiā ꝑ fidem meam: vel ſi deus me adiuuet. per virgineꝫ Mariam. per crucem. per animam meam. ꝑ ſan ctum Anthonium. vel conſcientiam meam. in pre dictis caſibus. ſemꝑ eſt mortale. quādo aduertit ſe iurare ⁊ falſum dicere. ⁊ totiens quotiēs iurat. hec concluſio patet ex predictis. quia talis directe facit contra ſcd̓m p̄ceptum decalogi. Inuanum em̄ iu rat. Et ſic indubitanter peccat mortaliter. Quarta concluſio infertur correlarie ex predictis. ꝙ ſi quis iurat per membra dei: vel ſanctorum. que in homi nibus non cenſent̉ turpia: vel inhoneſta. vt ꝑ cor pus xp̄i. vel ſanguinem eius. caput: vel oculos: vl̓ ventrem ⁊ huiuſmodi. vel ſancta dei euangelia. fi dem dei. crucem ſanctam. ꝑ ſanctum Anthonium et quecunqꝫ ſimilia iuramenta. non peccat morta liter veritatem dicendo. Hec concluſio patet. quia talis nō dicit̉ inuanum iurare. exquo tali iuramē to nō deeſt primus comes ⁊ principalis. qui eſt ve ritas. dato ꝙ deſit iudicium. Predictis tn̄ non ob ſtat. d. c. ſi quis ꝑ capillum. vbi dicit̉ ꝙ ſi quis ꝑ ca pillum dei: vel caput iurauerit. ſi eſt clericus dꝫ de poni. ſi laicus excōicet̉. Et ꝑ ꝯn̄s talis peccat mor taliter. cum nullus debeat excōmunicari. niſi pro pter peccatum mortale. ⁊ tn̄ dicta membra nō ſunt turpia nec inhoneſta. Ad hoc reſpōdet Bon̄. vbi ſupra. ꝙ canon loquitur contra illos qui credebāt deum ẜm diuinitatem habere caput ⁊ capillos. et tales erant blaſphemi. aut certe contra illos qui ir reuerenter nominant mēbra chriſti. ⁊ quodam ex quiſito modo iurandi. diuidunt ipſum quaſi mē bratim. Secus aūt in caſu nr̄o. Adde etiā p̄dictis qd̓ notat Archi. flor̄. in ſum. ꝙ ſi quis etiā cū iura mento ꝓmittat ſe aliquid facturū. qd̓ nō eſt alicuiꝰ

Iurare ẜmportantie boni vel mali: vt mater de verberan do filium: vel de bibendo: vel non. et huiuſmodi: videtur veniale iuratio et periuratio. Hec archi. floren. Hoc intellige verum: maxime ſi quādo iu rabat habebat intentionem faciendi illud qd̓ iura bat: licet poſtmodum mutauerit intentōeꝫ aliqua de cauſa. Quid ſi quis ex impetu iurauit id quod delibe rate nō iuraſſet? v̓ v̓. dicit ꝙ debet ſeruare: ſi licitū eſt. Sed ꝯtra hoc eſt. d. An. in. c. ſicut ex literis. de iureiū. vbi dicit ꝙ ſi fuit tanta iracundia: ꝙ id de liberate nō iuraſſet: tale iurametū nō eſt obligato rium. Nam ꝓcedunt a pari votum ⁊ iuramentū vt notat in. c. j. et. ij. de iureiuran. Et ita ibi deter minat. d. An. per illud quod dicit Tho. ꝙ in vo to tria ſuat neceſſaria.ſ. deliberatio. ꝓpoſitum vo luntatis. ⁊ promiſſio. gͦ idem in iuramento. Idem tenet glo. ſingularis. in. c. dudum. de ꝯuer. coniu. ꝙ votum factum calore iracundie nō obligat. Et ibi tenet Panor. ꝙ vbi tantus fuit iracūdie calor: ꝙ ſedato calore non feciſſet votū: nō obliget apud deū: qꝛ deus vult militem omnino voluntarium. c. nō eſt. xv. q. j. ar. in. d. c. ſicut. Tamen qꝛ difficile eſt talem calorem ꝓbare: ſeruaret̉ in practica opi nio Iohan. an. qui voluit ꝙ votum factum calo re iracundie obligat: niſi eſſet tantꝰ ꝙ ſaperet quā dam mentis alienatōnem ex multo furore. Et ſic intelligit glo. sͣ. Et ſic panor. videtur dicere. ꝙ vbi ꝯſtaret de eiꝰ voluntate. puta. ꝙ ſedato calore non feciſſet tale votum: nō obligaret in foro ꝯtentioſo. In foro autem anime ſtabitur dicto eius. Ideꝫ in bictis cu ſimili videt̉ dicere glo. in. c. ex litteris. de diuor. vbi dicitur ꝙ ꝯfeſſio facta calore iracundie: non preiu dicat: niſi detur perſeuerantia. Ideꝫ tenet panor. in. c. ſi v̓o. de iureiur. ⁊ allegat. d. An. ꝓ hac opi. in c. ſicut. Et credit ꝙ huius opinionis ſit etiam Io. an. ꝙ ſi calor iracundie fuit tantus: ꝙ illud delibe rate non iuraſſet. non eſt obligatoriū tale iuramē tum: qꝛ deficit iudiciū ſeu diſcretio. Quid dicendum de iuramentis in quibus de vmm ſi ficit alius comes. puta. iuſticia an talia ſint obliga xit po toria. ⁊ talis iurans peccet mortaliter. Qō eſt val de pulcra. Dicendum primo. prout hr̄ ꝑ Archi. in c. ſi aliquid. xxij. qōne. iiij. ⁊ per Panor. in dicto. c. ſi v̓o. ꝙ quicunqꝫ iurat ſe aliquid facturum: obli gatur ad illud faciendum: niſi illud vergat in inte ritum ſalutis ſpiritualis: vel corporalis: vel in di ſpendium ſalutis eterne: vel in peioreꝫ exitum: vl̓ contra bonos mores naturales. et dicitur vergere in interituꝫ ſalutis ſpiritualis: quando obligat ad peccatum mortale: quod eſt mors anime. Uergit autem in interitum ſalutis corporalis: quando ob ligat ad id qd̓ eſt mors corporis. Dicitur autē ver upa nitint gere in diſpendiuꝫ ſalutis eterne: quando obligat in̄ qꝫ cantu ad veniale: quaſi diſponat ad mortale: et ſic ad in teritum ſalutis eterne. Quarto caſu. qn̄ tendit in peiorem exitum. Et hic caſus eſt multum genera lis. et poteſt in ſe comprehendere peccatum mor tale. et veniale. Et textus in dicto. c. ſi aliquid. dicit tale iuramentum non ſeruandum. Et Archi. ibi dicit. ꝙ iuramentum vergit in peiorem exitum ſex Fo. CLI. modis. Primo. quando iuratur aliquid quod eſt mortale. Secundo. quando iuratur aliquid quod eſt veniale in ſe. Tercio. quando iurat̉ aliqui qd̓ ex ſe eſt indifferens. tamen ex circunſtantia efficit̉ ve niale vel mortale. Exemplum. vt ſi quis iurauit ꝙ nunqͣꝫ erit negociator: vel miles: vel ꝙ non recipi et feudum a tali domino: vel ꝙ non recipiet mutu um: vel quid ſimile. certe ſi res venit ad caſum in quo non poteſt aliter viuere niſi veniat contra iu ramentum. nō tenet̉ illud obſeruare. quia ſi a prin cipio fuiſſet iſte caſus. iuramētū fuiſſet temerariū. Et ideo poteſt propria auctoritate contrauenire. quod eſt notandum. Quarto. cum iuramentum excludit opus faciendum ax charitate. vt quando iurat ꝙ nihil ex charitate dabit tali: vel quid ſimi le. quia non eſt veriſimile ꝙ deus recipiat talia. eū ipſe mandet opera charitatis exerceri. ⁊ iuramen tum non debet eſſe iniquitatis vinculum. extra. e. quanto. Quinto. cum excludit opus de genere bo norum. vt cum quis iurat ꝙ nunqͣꝫ erit epiſcopus vel clericus: vel monachus: vel non celebrabit vſ qꝫ ad menſem. vel ꝙ non ieiunabit pro peccatis ſu is in pane et aqua. vel nō dicet pſalmos: vel ꝙ nō ieiunabit in licitis ⁊ honeſtis vſqꝫ ad certū tēpus. Hu. tamer notauit. xxij. q. iiij. in principio. ꝙ ta lia iurament a. ſcꝫ ꝙ nunqͣꝫ erit epiſcopus: vel reli gioſus et geneeraliter omnia quibus iurat̉ aliquid quod non eſt mortale nec veniale. ſunt ſeruanda. Idem Gratianiis. xxij. q. iiij.§. vlti. Sed Archi. lxxxv. diſt. florent inū. improbat opinionem illam ꝑ tex. illum. ꝑ quen. habetur ꝙ qui iurauit ꝙ nun qͣꝫ erit ep̄s. repellitur ab epiſcopatu. Sed poteſt di ci ꝙ hoc non eſt. quia iuramentum ſit obligatoriū ſed quia mortaliter peccauit temere iurādo. Cum aūt ſint due partes iniuſficie. ſcꝫ facere malum ⁊ de clinare a bono. Sicut iuramentum nō obligat ad faciendū maluꝫ. ita nec obligat ad declinandum a bono. cum nulla ſit vtilitas in obſeruatiōe talis iu ramenti. Et hoc dico ꝓpter obedientiam: propter quam ⁊ ſi non ſit faciendum malum. eſt tamen di mittendum bonum. cuius dimiſſio compenſatur cum bono humilitatis. que ſeruatur in obediētia. Preterea: cum dominus conſulat opera perfectio nis. contra ius quoddammodo eſſet: ſi vellet ꝙ oc caſione iuramenti a talibus aliquis abſtineret. Se xto. cum excludit opus indifferens. pia intentio ne pro deo vel proximo faciendum. vt ſi quis iuret ꝙ non loquetur Martino. vel ꝙ non intrabit do mum eius. vel non coquet ad furnum eius. vel ad eius molendinū non molet. vel non vendet ei rem pro minori precio qͣꝫ tali ⁊ ſimilia. Non tenetur iu rans ad obſeruantiam talis iuramenti. ſi vult con trarium facere pia intentione propter deum vel ꝓ ximum: vel ſaltem ad tollendum ſcandalum pro ximi. contra quem ſic iurauit. Unde ẜm Monal. in primis tribus caſibus. poteſt quilibet ſic iurans propria auctoritate contrauenire. ſed imponenda eſt ei penitētia de temerario iuramēto. in reliquis autem tribus qͣꝫuis huiuſmodi iuramenta nō ſint obligatoria. nec imponenda ſit penitentia propter tranſgreſſionem ipſorum tanqͣꝫ pro mortali: non

expedit tamen propria auctoritate contrauenire: niſi propter vrgentem neceſſitatem: tum propter reuerentiam ſacramenti tum propter ſcandalum ſimplicium. ¶ Ex predictis decidit̉ qō. an valeat iuramentuꝫ qd̓ quis preſtat de non fideiubendo pro alio. Io. an. dicit ꝙ aut ſalus ꝓximi periclitat̉ niſi fideiube atur. Et tunc nō tenet̉ ad obſeruantiā talis iura menti: quia iuramentū nō extenditur ad hunc ca ſum incogitatum. Et ſi tūc cogitaſſet: iuramentuꝫ fuiſſet temerariū. Et ſic nō obſeruandum. Et hoc habet Panor. ꝓ indubitato in. c. ſi v̓o. de iureiur̄. qꝛ in tanta neceſſitate tenetur quis ſubuenire pro ximo. lxxxvj. di. paſce. īmo panor. ſentit. ꝙ tale iu ramentum nō obligat: vbicunqꝫ ꝓximus vere in diget tali fideiuſſione: licet nō periclitet̉ ſalus pro pria: etiā tenendo ꝙ dare elemoſynā nō ſit in pre cepto: niſi in extrema neceſſitate. qꝛ licet fideiuſſio hoc caſu nō ſit in precepto: tn̄ eſt de cōſilio. ⁊ ē opꝰ ex pietate faciendū ꝓpter deum et amorē proximi. Sed nō pōt quis obligari: vt nō faciat opera pie 510 naliter. Ponit exemplum in vltramontano qui iu tatis ⁊ ꝑfectōnis: qꝛ nō eſt veriſimile ꝙ deus talia iuramenta recipiat ꝯtra ꝯſilium ſuum. Et idem ꝑ omnia dicendū: qn̄ quis iurauit non mutuare pe cuniā eadem ratōne. Et videtur innuere Panor. ꝙ in p̄dictis iuramentis: iurans poteſt auctorita te propria ꝯtrauenire: exquo expreſſe dicit. ꝙ talia iuramenta nō ſunt obligatoria. Idem videt̉ innu ere glo. Ray. que dicit ꝙ petēda eſt abſolutio a ſu periore: qui hmōi iuramenta debet defacili relaxa re. vel potius oſtendere obligatoria nō fuiſſe. Pro predictis facit ſingulare dictū monal. in ti. de iura mento vbi facit regulam generalem: ꝙ vbicunqꝫ quid iuratur faciendū vel vitandum: qd̓ facere vl̓ vitare circumſcripto iuramento eſſet mortale vel veniale: non eſt ſeruandū huiuſmodi iuramentū ſed poteſt auctoritate propria contraueniri. Hec monal. Diſpenſatio enim requiritur in iuramen to licito: aut quando dubium eſt an ſit licitū. Sed vbi conſtat ꝙ tale iuramētum eſt illicitū: nulla re quiritur diſpenſatio. Et ſatis videtur illicitū quā 17 do eſt contra charitatem ꝓximi. Pro hoc facit ſin x gularis theorica Inno. in. c. venerabilem. de elec ꝙ non ſolum in temerarijs iuramentis: ſed etiam in licitis et honeſtis poteſt quis venire contra ꝓ pria auctoritate: inſtante neceſſitate: ſi ſuperior nō poſſit adiri. xj. qōne. iij. anteceſſor. Idem putat: ſi magna vtilitas ſpiritualis hoc exigat. Sed hoc vl̓ timum non placet Hoſti. quia proprer vtilitateꝫ non eſt periurium cōmittendum. Sed. d. Cardi. placet dictum Inno. quia magna vtilitas equipe ratur neceſſitati: vt notat idem Inno. in. c. cū om nes. de conſti. Et hoc etiam placet Panormi. Et hoc quando immineret talis vtilitas pro qua ſu perior ipſum: ſi potuiſſet adiri: veriſimiliter abſol uiſſet a iuramento. Idem tenet Directoria. lib̓. ij. De hac materia vide ſingularia ſupra. Aliena tio Quid ſi quis: quia iurauit facere aliquid quod eſt veniale peccatum: ideo committit illud? Rn̄. ẜm Guil̓. Hu. notauit ꝙ talis mortaliter peccat. vpia ē ꝓīſſis q̄ ſcele̓ īulet Iurare nam impia eſt ꝓmiſſio que ſcelere adimplet̉. xxij. q. iiij. in malis. vt ſi quis ꝓpter hoc ꝙ iurauit ſuꝑ flue comedere: vel dicere verbum ocioſum. ſuper flue comedit: vel loquit̉ ocioſe. talis mortaliter pec cat. nō qꝛ ſuꝑflue comedit: vel loquit̉ ocioſe. qd̓ in ſe veniale eſt. ſed qꝛ tranſgredit̉ p̄ceptum in malis ꝓmiſſis ⁊cͣ. Quidam tn̄ dicunt vt. v̓ v̓. ꝙ ſic tranſ grediendo non peccat: niſi venialiter. qꝛ p̄dicta au ctoritas. nō intelligit̉ ita generaliter. ꝙ extēdat̉ ad mala venialia. qꝛ qͣꝫtum ad illa nō eſt p̄ceptum ſed cōſilium tm̄. Idem monal. ¶ Quid ſi iuramentum nō poſſit ſeruari ſine inte ritu ſalutis corꝑalis. an ſit ſeruandum? Panor. in d. c. ſi vero. dicit ꝙ iuramentum nō eſt ſeruanduꝫ qn̄ ſine interitu ſalutis corꝑalis ſeruari nō p̄t. hac rōne. Sicut em̄ nō valet iuramentum tendens in mortem alterius. xxij. q. iiij. c. j. ita ⁊ fortius. nō de bet valere ſi tendit in mortē ꝓpriam: vt in. c. ſi non licꝫ. xxiij. q. v. Glo. tn̄ in. d. c. ſi v̓o. hoc intelligit vo rum qn̄ directe vergit in mortem. Secus ſi occaſio rat trahere moram de menſe auguſti. romie. Nam ſic iurans debet turamentū ſeruare ẜm gloſam qͣſi velit dicere ꝙ licet aliqn̄ ex tali mora ꝓpter intempe riem aeris cōtingat vltramontanis mors: tn̄ hoc nō ſemꝑ accidit. Et ſic directe non tendit ad mor tem. ſed occaſionaliter. Sed Io. an. dicit dictū glo ſe verum. niſi ex imminēte infirmitate. vel cōplexi on iudicaret̉ ſic iurās moriturus ex tali mora. qd̓ eſt valde notandum. Et ꝓbatur rōne. nam ex his circūſtantijs iuramētum apparet temerariū. ideo nō eſt veriſimile ꝙ deus recipiat tale iuramentum ꝑ qd̓ creatura incurrat mortem. Et ꝑ hoc dicerem ꝙ ſi a peritis medicis diceret̉ fratrem cartuſienſis ordinis nō poſſe aliter mortem euadere. niſi ꝑ eſuꝫ carnium. ꝙ non obſtante regula ſeu voto. deberet carnes cōmodere. Sicut em̄ iuramentū non ligat ꝓpter ꝑiculum mortis ita nec votū. cum paribꝰ paſ ſibus ambulēt: vt notat̉ in. c. j. ⁊. c. debitores. extra eo. ⁊. c. licꝫ. ⁊. c. magne. de voto. Fert̉ tn̄ ꝙ magiſter Ray. de villa noua ſummus medicus fecit tracta tum. in quo concluſit vitā poſſe reſtaurari ſine eſu carnium. Dicit enim ꝙ vinum mediocre: maxime aromaticum. ⁊ vitella ouorum mediocriter molli que acutiſſima digeſtione conuertunt̉ in laudabi lem ⁊ multum ſanguinem ſunt ad hec magis com potentia qͣꝫ carnes. Et certe ſi hoc eſt verum ceſſat primum dictū. Sed vbi ex circūſtantijs medici di cerent cōtrarium. ꝓcederet dictū meū. Item poſſꝫ contingere ꝙ infirmo oua eſſent faſtidio. Item ꝙ non poſſet illa caꝑe vt plures exiſtunt quo caſu in dubie illud eſſet tenendū. Naꝫ neceſſitas excuſat ab omni precepto. vt in. c. ij. de obſer. ie. Hec Pa normitanus. An aūt iurans redire ad carcerem teneat̉ redire Dic ẜm doct. ꝙ ſi carcer erat iniurioſus: hoc eſt. ꝙ iniuſte detinebat̉. non tenet̉ redire. Secus ſi iuſte vide hunc caſum diffuſe sͣ. Accuſatus. ⁊. c. Incar ceratus. ¶ Qui ſunt illi qui admittuntur ad iurandum: Rn̄. ẜm Directoriam. vbi sͣ. ꝙ oīs qui eſt doli ca

pax: ⁊ talis ex iuramento obligat̉. ſed vſqꝫ ad. xiiij. annos pater pōt reuocare ꝙͣcito ſcit. xxij. q. v. par uuli. Sed votum religionis nō tenet̉ ſtatim reuo care cum ſcit. ſed tm̄ ad annum et diem contradi cere. dumtamen nō conſenſerit. xx. q. ij. puella. Itē n clericus iurare non debet nec compelli poteſt. niſi in ſex caſibꝰ. extra de elec. ſignificaſti. qui in his ver ſibus continent̉. Pax ⁊ fama. fides. reuerētia. cau tio damni. Defectus veri. ſibi poſcunt magna ca ueri. Pro pace iurare licet. xxij. q. j. omne. extra de iudi. nouit. Fama. ꝓ fama conſeruanda ꝑ purga tionem: licet. extra de pur. ca. quotiens. Fides. ꝓ fi de retinēda ſi ſuſpectus eſt in fide. de cō. diſ. ij. ego berēgarius. Reuerētia ꝓ reuerētia ſeu obediētia exhibēda ſuꝑiori. xxiij. di. qͣꝫqͣꝫ. Cautio dāni. ꝓ dā nō dato iurat̉. ij. q. j. in primis. Defectus veri. ꝓ ve ritate habēda vel inquirēda vbi alij deſunt. d. c. ſi gnificaſti. ⁊. d. c. omne. ¶ Utrum ſiquis ſimpliciter iuret intelligatur ali qua conditio? Rn̄. ẜm Hoſti. multe conditiones etiam ſi taceant̉ intelligunt̉. Primo intelligitur. ſi deo placuerit. Scd̓o ſi pape placuerit. extra eo. ve nientes. quia in omni iuramēto excipit̉ auctoritas ſuperioris cuiuſcunqꝫ. extra eo. ea te. Et ꝓpter hoc Fede. cōſilio. cxcj. format hanc. q. Quidaꝫ clericus ſcholaris in minoribus filiuſfa. exiſtens in ſtudio de voluntate patris obligatus eſt ꝑ iuramentum ſe verum non exire diſtrictum bon̄. niſi prius ſolueret debi tum. reuocatus a patre ad certam diem. petita licē tia a creditore. ſed nō obtenta redijt ad patrem vel ep̄m. nunquid ſit ꝑiurus? Et concludit. ꝙ primo excuſat̉ ꝓpter p̄ceptum patris. ad quod multiplici ter ex lege filius eſt obligatus. ergo videt̉ ꝙ omnis obligatio. etiam facta cum iuramento ꝑ filium. in telligatur: ſaluo iure patris. Et inter alias conditi ones quas habet iuramentum iſta eſt potior. ꝙ in eo intelligit̉ ſaluum ius alterius: vt extra eo. c. cum contingat. ⁊. c. quanto. ⁊. d. c. venientes. hinc eſt ꝙ filiuſfa. nō poteſt vouere ſine conſenſu patris. exce pto voto religionis. ꝑ quod ſoluit̉ patria poteſtas Iij devliij etiam cum iuramēto: vt. xxij. q. v. c. pueri. Et licet ille canon videat̉ loqui de impuberibus. Idem eſt de puberibus. Naꝫ in impuberibus obligat etas in puberibus patria poteſtas. Et concludit Fede. ꝙ iſte ſcholaris excuſaret̉ a periurio. etiam ꝓpter iuſſum ep̄i. Addit tamen ꝙ p̄dicta intelligunt̉ ve ra. vbi filius non procurauit ſe reuocari. al̓s ſecus. Tercio ſubintelligit̉. ſi res in eodem ſtatu ꝑmanſe rit. extra eo. quēadmodum. ideo ſi quis iurauerit acciꝑe Bertā in vxorē. ſi ipſa poſtmodū fuerit for nicata: vel ſuꝑuenerit lepra. vel alia infirmitas in curabilis. non tenet̉ obſeruare iuramentum. d. c. quēadmodum. Et ob hoc Bar. in. l. qui ſeruum. de verb. obli. determinat hanc. q. Feci pacem cum meo inimico. ⁊ ꝓmiſi eum non offendere. Demū Anaitmm ipſe fuit exbannitus. Et ex forma ſtatuti quis pōt impune occidere eum. An eum occidendo videar xi frangere pacem? Oldra. determinauit ꝙ non. arg. jxxi d. l. qui ſeruum. iuncta. l. ſi ſeruum. de ver. ob. Idē tenet Bart. Et ꝓbat hac rōne. quia ꝓmittendo pſ Iurare Fo. CLII. non offendere intelligit̉. niſi lege permittente vt. l. quero.§. inter locatorem. ff. loca. Item quia ita vi detur facta pax. ſcꝫ rebus ſic ſtantibus. d. c. quem admodum. Idē videt̉ tenere Ioh̓. an. in. c. fruſtra in mercu. de re. tur. in. vj. Item promiſiſti me non offendere ſub pena. c. duca. Offendis conſociū me um. id eſt qui me inſectat̉ gratia defenſionis: vt ni hilominus tenearis ac ſi me offendiſſes. de quo ꝑ Spec. ⁊ Io. an. in titulo de pace ⁊ treuga. Quarto intelligit̉. ſi ſeruet̉ mihi fides ſeu promiſſum. extra eo. ꝑuenit. Et ob hanc conditionem dicit Barto. in. l. ſi cum venerit. ff. ꝓ ſocio. ꝙ ſi ꝓmiſi non diui dere ſocietatem. intelligit̉ ſi ſeruet̉ mihi ꝓmiſſum. Et addit ꝙ iſta conuentio habet etiam iſtam con ditionem. niſi ſocius ſit rixoſus vel moleſtus. Qd̓ eſt vtile ad. q. ꝙ pupillus non poteſt ꝓuocare ad diuiſionem ſocium: vt. l. ſi pupillorum. ff. de re. eo rum. Quod intelligit̉. niſi habeat ſocium odioſuꝫ vel moleſtum. Et hoc etiam facit ad teſtatores qui ſepe apponunt in teſtamēto. ꝙ fratres nō poſſint diuidere. Intelligit̉ em̄ ſub dictis conditionibus. Et qn̄ hūiuſmodi ꝓmiſſiones obligent. videsͣ. Fi des. Quinto. intelligit̉ ſi res ſit honeſta et poſſibi lis. d. c. quēadmodum. ⁊. c. quintauallis. extra eo. Sexto. ſi iuraueris mihi reddere pecuniam ſubin telligit̉. ſi ego tibi numerauero. C. de non nu. pe. l. indubitati. Septimo. ſi iuro dare tibi dotem intel ligit̉ ſi nuptie fuerint ſubſecute: vt. ff. de iu. do. ſti pulationem. Octauo. ſi non immoderatum quid p̄cipiat̉ a ſuꝑiore vel ab arbitro: vt filios exhereda re: vel vxorem expellere. d. c. quintauallis. vel curi am principis non intrare ſi erat conſiliarius vel ad aduocatus. extra eo. veniens. Pro hoc facit. quia iuramentum non extendit̉ ad veriſimiliter non co gitata: vt in. d. c. quemadmodum. Nec obligat vl tra conſenſum. facit dicto. c. quintauallis. ⁊. c. veni ens. Et notat Panor. in. c. cum gratia. de cōmod̓. Nono. ſi facultas ſubſit. extra eo. c. querelam. ⁊. c. breui. vbi habetur ꝙ difficultas excuſat a periurio licet ẜm glo. ibi non liberet a pena conuentionali. Decimo. ſi iuraui tibi reddere. C. libras vſqꝫ ap cer tum tempus. ſubintelligitur niſi iudex interdicat arg. extra de cenſi. ſignificauit. Undecimo. ſi iuro tibi reddere granum: vel vinum ⁊ huiſmodi. intel ligitur eiuſdem bonitatis. ff. ſi cer. pe. cum quid. Duodecimo cum quis iurat factum alterius. ſub intelligitur. ꝙ ad hoc perficiendum bona fide la borabit. extra de ſpon. ex literis. el. ij. Tredecimo. qn̄ iuro tibi fidelitatē. vel ꝙ non ero tibi cōtrarius ſubintelligitur niſi ius meum. vel meorū petendo vel defendēdo extra. e. petitio. Decimoquarto. ſub intelligitur ſi ab illo cui iuraui fuero abſolutus. d. c. quintauallis. Quindecimo. ſi vir ⁊ mulier iurēt contrahere. ſubintelligitur. niſi alteri quid turpe accidat ⁊ huiuſmodi: vt dictum eſt: vel niſi per al terum ſtet. extra de ſpon. de illis: vel niſi ex mutuo conſenſu inuicē ſe abſoluant. etiam ſi eſſent iurata extra de ſpon. c. ij. Sedecimo. ſi iuro tibi tanqͣꝫ re gi vel epiſcopo. te depoſito non obligor. Idem vi detur ſi tu tāqͣꝫ epiſcopus iures mihi reſtituere pe

Iurare cuniam quam mutuaui. nam depoſitus non tene beris. Quod credo verum ſi in vtilitatem eccleſie pecunia verſa eſt. xv. q. vj. alius. Item ſpeciales cō ditiones nō ſubintelligunt̉ in iuramento ſi non ex primant̉. ꝙͣuis mente concipiant̉. xxxij. q. vltima. c. vltimo: niſi vbi lex exprimit aliquid agi tacite in ter contrahentes. tunc illud pro expreſſo habetur. d. l. cum quid. Et hec vera ſunt in ꝓmiſſorijs iura mentis: ſed in aſſertorijs iuramentis nulla condi tio ſubintelligitur. ⁊ de tali loquitur. d. c. vltimum Non tn̄ dr̄ iuramentum conditionale. qͣꝫuis om nes p̄miſſe cōditiones intelligant̉. ff. de cōdi. ⁊ de. l. conditiones. Quid aūt ſit iuramentū ꝓmiſſoriū. vel aſſerto rium: Dic ẜm Ray. ꝙ aſſertoriū eſt cum iurat̉ de pn̄ti aut de p̄terito: puta. ſic eſſe vel non eſſe. Pro miſſoriū v̓o eſt de futuro: vt cum aliquis iurat ali quid ſe dicturū vel facturum. Pone. Quidam alij fecit iniuriam. ⁊ pro illa in iuria petebatur quedam ſumma pecunie in iudi cio. poſtea compromiſerunt in arbitros ꝑ iuramē tum. qui condemnauerunt eum vt exiret ciuitatē: nec rediret donec alter duceret reuocandum. nun quid tenet̉ exire? Rn̄. ẜm Dir. ꝙ non. d. c. veniēs. et. d. c. quintauallis. qꝛ illa eſt pena corporalis que eſt maior om̄i pecuniaria. ff. de his qui no. infa. qͥd ergo.§. pena. Et hic agebatur pecunialiter. Sed pone ꝙ cōdemnauerunt eum ne litigaret ꝑ ꝓcura rem. nunquid pōt cōtrauenire? Hoſt. dicit ꝙ ſic qꝛ vſus ꝓcuratoris eſt valde neceſſarius. ff. de pro cur. l. j. Sed pone ꝙ ꝓcurator iurauit nomine dn̄i ⁊ ꝑ iurauit. An ipſe ꝓcurator ſit ꝑiurus? Dic ẜm quoſ dam et bene. ꝙ is qui taliter ad iurandum conſti tuit̉ procurator non eſt periurus. licet ſcienter fal ſum iuret. cum non intendat propriam animā ob ligare. puniri tamen debet cum ſit cooperator per iurij. de offi. dele. c. j. Is tamen in cuius animam p̄ſtatur. incurrit periurium. Et hoc nota. quia ſin gulare. Quid ſi iuraui tibi dare. x. Et tu mihi debes alia x. nunquid poſſim compēſare? Rn̄. Panor. in. c. ad noſtram. el. j. extra eo. dicit ꝙ non. quia iuramē tum eſt obſeruandū in forma ſpecifica. nec ſufficit illud adimplere in effectu. patet ibi per tert. illum. quia iurans tenet̉ prius actualiter ſoluere. nec ſuf ficit compenſare qͣꝫqͣꝫ compenſatio ſit ficta ſolutio l. ſi peculium.§. j. ff. de ſtatu lib̓. Et dicit Panor. ꝙ doc. noſtri communiter ſentiunt quod dictum eſt Sed contrarium dicit ſenſiſſe Bart. in. l. amplius ff. rem ra. ha. vbi ponit talem. q. Quidam tibi pro miſit ſoluere certam quantitatem. ⁊ hoc iurat. po ſtea compenſat tecum. nunquid ꝑ hoc ſit ꝑiurus? Et concludit ꝙ non. Nam conditiōes debent im pleri in forma ſpecifica. ſicut iuramentum. vt in. l. qui heredi. in principio. ⁊. l. meuius. ff. de condi. et de. Sed iuſſus dare implet conditionem compen ſando: vt. d. l. ſi peculium. ergo ⁊cͣ. Preterea: ſi ego impedior iuſta de cauſa facere quod promiſi. non ſum ꝑiurus: vt in. l. fi. ff. qui ſatiſda. co. Sed ſi ego non ſoluo tibi. quando tu debes mihi tantūdem. ego impedior a te. quia ideo nō tibi ſoluo: quia tu non ſoluis mihi: vnde quaſi facto tuo impeditus non debeo eſſe periurus. hanc rationem facit tex. in. l. iij. ver. Item queritur. ff. de ſta. lib̓. Et conclu dit Panor. ob rationes Barto. que videntur val de efficaces. ꝙ ante factum eſt ſequēda opinio pri ma. quam tenet Ioh̓. an. ⁊ Inno. ſed poſt factum vt quis excuſetur a periurio. ſequenda eſt opinio Bartoli. Quid ſi quis iurauit tenere obſtagia in certo lo co. Et non habet ibi quad comedat. nec vnde ſol uat? Rn̄. ẜm Hoſti. ſi tempore obligationis. iam erat non ſoluendo. tenetur obſtagia ſeruare. quia videt̉ ad hoc ſe obligaſſe vt victuꝫ querat manibꝰ ſuis. vel mendicando. Sed ſi tempore obligatiōis erat ſoluendo. ⁊ nunc deuenit ad pauꝑtatem. tūc diſtinguo. quia ſi eſt talis ꝙ poſſit mendicare ſine verecundia. dico idem quod prius. Sed ſi eſt no bilis. ⁊ in dignitate. tali ſubueniēdum eſt iuris be neficio. extra eo. querelam. ⁊. c. breui. Quid ſi debitor iurauit creditori ſe ſoluturuꝫ in terto termino ⁊ impeditus nō pōt: Rn̄. ẜm Ho ſti. Si quando iurauit credebat ſe non poſſe ſolue re. vel non habebat probabilem cauſam credendi tunc in vtroqꝫ caſu periurat. quia in primo deerat veritas. In ſecundo iudictum. Si v̓o ab inicio cre debat probabiliter ſe poſſe. ſoluere nō periurabat. Et ſi poſtea fecit poſſe ſuum. nō eſt periurus. Sed et multo magis excuſatur ſi miſit pecuniam tem pore debito. ſed caſu perdita fuit. extra de iureiur. querelam. ꝙ ſi poſtea lapſo termino poſſet. et non ſolueret. ꝑiurus eſſet. lapſus em̄ termini non ſub ſtulit obligationē iuramēti. extra de dolo ⁊ contu. cum dilecti. Quid ſi iuro aliquid generaliter. nūquid ad ſpe ciale teneor? Rn̄. ẜm Hoſti. Cum generalitas ob ſcuritatem pariat. nō videor cogitaſſe de his ſuper quibꝰ ſpecialiter iuraturus nō fuiſſem. Et ſic inter p̄tatum eſt iuramentum ẜm intentionem iurātis quando ſine dolo quis iurat. Secus autem quan do ipſe cum dolo eſt. ⁊ ille cui iuratur eſt ſine dolo. Ideo ſi emergat caſus inopinatus de quo ſi cogi taſſem nullo modo iuraſſem. nō teneor. Adde ſin gulare dictum Panor. in. c. veniens. extra eo. vbi habetur ẜm Inno. ꝙ ſi iuramentum fuit genera liter preſtitum. tunc nō extēditur niſi ad ea de qui bus cogitatuꝫ eſt: vel debuit merito cogitari. extra eo. quintauallis. Si autem iuramentum fuit ſpeci aliter preſtitum. tunc dicit ꝙ iuramemtum recipit interpretationem ẜm ius in foro contēcioſo. Sed in penitentiali ẜm intentōnem iurantis. Et ꝑ hoc ſoluitur qō. Quidam clericus iurauit ſtare māda to ep̄i: qui p̄cepit ei vt beneficio renūciaret ⁊ ꝙ nō appellaret. Certe exquo non erat veriſimile ꝙ de his cogitaſſet. poterit p̄cepto nō obſtante appella re. Et ita fuit determinatu ꝑ doc. de ro. Et ꝑ p̄dicta ſoluit̉ notabilis qō de mercatore de robato in nemore. qui timore mortis iurauit latro nibus. ꝙ eiſdem portaret certam ſummam dena

riorum. Querit̉ an ſit obligatus ad obſeruandum qd̓ ꝓmiſit? Rn̄. ẜm Panor. in. c. ſi v̓o. extra eo. ꝙ aut metum paſſus nō habuit animū ſe obligandi et tunc nō indiget quo ad deum abſolutōne. qꝛ de us iuramentum accipit ꝓut ex corde ꝓcedit: vt in c. humane aures. xxij. q. v. Peccauit tn̄ iurādo. qꝛ aſſumpſit nomen dei ſine effectu. Erit tn̄ peccatu veniale ⁊ forte hoc ꝓcedit ſolum in homīe ꝑfecto. Sed in alio nullum erit peccatum. cum excuſetur rōne metus. ꝓ hoc qd̓ hr̄ in ſil̓i. xxij. q. ij. ne quis. Aut habuit animum ſe obligādi. Et tunc puto ꝙ contraueniendo peccet mortaliter. qꝛ affuit conſen ſus. Sed rōne metus non puniretur ita acriter. ſi cut ſi veniſſet contra iuramentum libere p̄ſtitum. Et dicerem ꝙ vbi conſtaret de hoc. ſcꝫ ꝙ habuerit animum ſe obligandi. deberet puniri ꝓ mortali. li cet nō ita acriter. Et ſic reſtringo. c. verum.§. cete rum. extra. e. aut ſumus indubio: an habuerit ani mum ſe obligandi vel ne. Et dico ꝙ ſic ꝓprie loqui tur. d. c. verum. Nam indubio. p̄ſumēdum eſt ꝙ nō habuerit animum ſe obligandi. Sed qꝛ poſſet accidere contrarium. ideo ne eccleſia daret materi am deierandi: voluit ꝙ in dubio obſeruaret̉. Sed poſt factum reſpectu pene. que eſt reſtringenda. p̄ ſumit in mitiorem partem: vt.ſ. non puniat̉ tanqͣꝫ ꝓ mortali. hec Panor. Quo tn̄ ad primum. ſcꝫ qn̄ nō habuit animū ſe obligandi. tenent theologi. ꝙ talis metum paſſus peccaret mortaliter ꝑiurādo. Et hoc videt̉ tutius ⁊ rationabilius. Idem dicen dum ẜm Bon̄. in. iij. di. xxxix. de eo qui doloſe iu rauit. cum tn̄ animū non haberet ſe obligandi. ꝙ licet in foro contentioſo talis iurans teneat̉ nō tn̄ in foro conſcīe: hac rōne. qm̄ obligatio iuramenti nō eſt fortior obligatōe voti: vel matrimonij. Sed matrimoniū non eſt verum mat̓rimoniū: niſi ad ſit conſenſus interior: nec votum eſt obligatorium niſi adſit intentio obligādi. Sic ergo nec ipſum iu ramentū doloſum. Nec obſtat auctoritas Iſidori ꝙ quacunqꝫ arte verborū quis iuret: deus ſic acci pit: ſicut ille cui iuratur intelligit. Rn̄. Bon̄. ꝙ iſte ſermo cauſaliter intelligit̉: vt dicat̉ ꝙ deus ſic acci pit: qꝛ ſic vult accipi ab ipſa eccleſia. Et ſic vult etiā iudicari. Et vide Bon̄. vbi sͣ. vbi querit: an iura mentum coactum ſit obligatorium. Quidā diſtin gunt inter iuramentum aſſertorium. ⁊ ꝓmiſſoriū Reſpectu aſſertorij coactio nō excuſat a toto: ſed a tanto. Si quis coactus iurat ⁊ aſſerit falſum eſſe ve rum: incurrit crimen ꝑiurij. In iuramento v̓o ꝓ miſſorio: coactio que ſurgit ex metu qui pōt cadere in conſtantem virum excuſat a toto: tale em̄ iura mentum licitum eſt. ⁊ nō eſt contra deū. quo quis ꝓmittit aliquid alicui ſe facturum. Et ideo reſpe ctu talis iuramēti pōt interuenire coactio ſufficiēs ad inclinandum etiam cōſtantem virum. ergo ⁊cͣ. Sed qꝛ Aug. videt̉ tenere tale iuramētum eſſe ob ligatorium: vt de quodam qui coactus iurauit du cere quandā in vxorem. Ideo eſt alius modus di cendi: vt diſtinguat̉ inter forum eccleſiaſticum. et forū conſcīe. Ita ꝙ obligatio iuramenti coacti ecō trario ſe habet obligationi iuramēti doloſi. Nam in foro eccleſie iuramentum coactum non eſt obli. aētū coactā. ō ⁊ ob l. ga0 e Iurare Fo. CLIII. gatorium. Nam eccleſia p̄ſumit ꝙ iurauerit non voluntate implendi iuramentum. ſed potius eua dendi periculum. etiam in odium violēti. qui nul lum habet ius repetendi. In foro aūt dei iuramē tum coactum obligatorium eſt. cum deus reſpici at voluntatem interiorem. ⁊ voluntas nō poſſit co gi coactione ſufficienti ſed inducente?: Et ita cum talis voluntas coacta: volūtas ſit. iudicat deus ta lem hominem obligari: etiam in foro conſcientie. Et ẜm theo. eſt conſulendum ei vt iuramentū im pleat: niſi relaxatōnem inueniat. Et hoc ſi iuramē tum fuit reſpectu rei licite. Nec obſtat de voto. ſcꝫ ꝙ vota coacta. non obligant. quia dico ꝙ non eſt ſimile. quia votum reſpicit obligationem ad deuꝫ: qui vult ſacrificia nō coacta. Si quis tn̄ coactione inducente cogat̉: vt votum emittat: vicꝫ. vt in pe riculo mortis exiſtens a dn̄o liberet̉. non videt̉ ab ſurdum dicere eum eſſet obligatū. Nec etiā eſt ſil̓e de matrimonio: vt dictū eſt. Quid de duobus habentibus menſuram cōita tis: vel ſtateram quam conſuerunt portare ad ven dentes ⁊ mercedem recipere. ſi iurauerunt ſibinui cem decetero nō portare? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si ex hoc multum damnificati ſunt: puta. quia ꝓuiſum eſt de alia menſura. nō poſſunt auctoritate ꝓpria veni re contra iuramētum. niſi forte ex hoc ad extremā neceſſitatem deuenirent: vel nullo modo poſſent habere vnde viurent. Epiſcopus tn̄ abſqꝫ tanta neceſſitate poſſet huiuſmodi iuramentum in meli us cōmutare. cum nulli ſit vtile ⁊ aliquibus dam noſum. Sed ſi vnus p̄dictorum ꝑiurat. nunquid alter poterit venire contra iuramentum? Dicēdum ꝙ ſi intendebat iurare ſub conditione. ſcꝫ ſi alter non portaret. tunc altero portante nō tenebit̉. Si autē abſolute iurauit tenebit̉. ꝙ ſi neſcit quō iurauit vel intenderit. tunc ſi emolumentum eſt cōmune am bobus. vno ꝑiurante: reliquus nihilominus tene bitur. cum nullum ex hoc fiat ei p̄iudicium. Si au tem emolumentū eſt ſolum eius qui portat. tūc be nignius eſt interp̄tandum.ſ. ꝙ nō ſeruanti fidem. nō ꝓmiſerit cum dāno ſuo ⁊ lucro alterius. Nam generaliter ẜm Hoſtiē. ⁊ Ber. ſi duo ſibi aliquid ad inuicem iurauerunt. vno nō ſeruante. alius nō tenet̉. extra eo. ſicut. el. iij. niſi ꝙ iuratuꝫ eſt. eſſet in honorem dei. vt ſi iurauimus ꝙ diceremus pſalte rium ꝓ inuicem. vel ad certam elemoſynam dare mus. Nnnquid paganus qui iurat ꝑ falſos deos nō conceſſos: teneat̉: Rn̄. ẜm Ray. ꝙ cū iurauit pec catum cōmiſit in iurando. Sed ſi modo nō ſeruat fidem ꝓmiſſam: addit peccatum peccato. Concor dat Tho. et addit ꝙ licitum eſt accipere iuramen tum eius qui paratus eſt ꝑ falſos deos iurare. non tn̄ licet eum inducere ad hoc. ¶ Quid ſi quis audit aliquē iurare id: qd̓ audiens ſcit falſum eſſe? Rn̄. ẜm Ray. ſufficit audiēti. ⁊ te net̉ vt indicet illis qui pn̄t ꝓficere. ⁊ nō obeſſe ꝑiu ro ſiue eum corripiēdo. ſiue ꝓ eo orando. xxij. q. v. hoc. videt̉. Quid ſi quis iurauit non reuelare ſecretum: an ec ij

30. 4c º ſegeot Indiſtincte teneatur tenere ſecretum? Rn̄. ẜm Pa nor. de mente Glo. in. c. ego. extra eo. ꝙ ſi quis iu rauit non reuelare ſecretum. debet intelligi de ho neſto: ⁊ nō alteri nociuo. ⁊ ꝙ tunc poſſum reuela re. non tamen omnibus. ſed illis qui poſſunt pro deſſe. ꝓ hoc vide tex. iuncta glo. ſingulari. in. c. ner ui. xiij. diſ. Quid ſi elericus iurauit ſe ſeruaturum ſtatuta in eccleſia ſua edita. ⁊ poſtea fit nouum ſtatutum? Rn̄. ẜm doc. in. c. clericus. extra eo. diſtinguendo. ꝙ ſi in ſtatuto fuit appoſitum iſtud verbum. edita et non edenda. ꝙ tunc non extendit̉ ad futura. qꝛ non debet extendi ad ea de quibus non fuit veriſi militer cogitatum. ſi autem nō fuit appoſitū iſtud verbum. edita. ſed ſimpliciter iurauit ſeruare ſtatu ta Io. an. ⁊ clarius. d. Car. dicunt. ꝙ tunc obliga retur etiam ad edenda. Quod non placet Panor. quia propter periculum periurij: iuramentum eſt grauis preiudicij et ſtricte interpretationis. Ideo non extendendum. immo potius reſtringendum vt nō comprehēdat etiam quod ex lata verborum ſignificatione poſſet comp̄hendere. hoc vult Ar chi. in. c. ne quis. xxij. q. ij. Poſſet tamen ſic diſtin gui. ꝙ aūt iſta ſtatuta que poſtmodum fiunt non ſunt multi p̄iudicij: ⁊ tunc extenditur iuramentū ad illa. argu. in. l. fi. C. que res pi. ob. po. ⁊ quod ibi notatur. qͣꝫqͣꝫ enim periurium ſit in ſe grauiſſimi p̄ iudicij. tamen debemus attendere. nō ad id quod venit acceſſorie. ſed ad id quod iuramentum obli gat principaliter. Sic ad ſtatuta fienda q̄ ſunt mo dici p̄iudicij. ſicut eam obligo bona mea ſimplici ter. veniunt etiam futura: quia in obligatione agi tur de modico preiudicio. Et hoc expreſſe voluit Bar. in. l. ſi ſtipulatus fuerim.§. cum ſtipulamur de ver. oblig. Aut ſunt grauis preiudicij. ⁊ tunc iu ramentum ad illa non extenditur. ar. in. d.§. cum ſtipulamur. ⁊ in. l. ſi mandauero.§. is cuius. ff. mā dati. ⁊. c. felicis. de penis. lib̓. vj. vbi habetur ꝙ pu blicatis bonis alicuius ſimpliciter. nō veniunt bo na futura. Et hoc propter grauitatem preiudicij. Et ſic reducitur ad concordiam cum. d. l. fi. Et hec notabis. ꝙ ſi talis clericus promiſit per prius p̄ſti tum iuramētum ſeruare illud ſtatutum quod po ſtea factum eſt. iterum nō eſt obligatus ex iuramē to ẜm quoſdam. Sed Panor. vbi sͣ. cōcludit poſt dicta doc. ꝙ ſi poteſt conſtare in foro anime vel iu diciali ꝙ ille intendebat nouiter iurare: obligabit̉ de iuramento. ar. extra eo. ⁊ ſi xp̄s. Et ſic in dubio videtur ſatis voluiſſe iurare: ſi expreſſit verbum. Iuro. vel conſimile. Idem intelligendū de eo qu fit nouus ciuis alicuius ciuitatꝭ ⁊ iurat ſeruare ſta tuta. Quid ſi aliqui domini temporales: vel clerici: vl̓ prelati iurant ſeruare ſtatuta ⁊ conſuetudines ali cuius loci: vel eccleſie. ⁊ inter illa ſunt aliqua illicita vel impoſſibilia: vel libertati eccleſiaſtice obuiātia. Rn̄. ſi iurantes hoc ſciuerunt. non debuerunt ſic generaliter iurare: nec ſunt aliquatenus huiuſmo di iuramenta ſeruanda. ſed ſolum alia. Sil̓r etiam ſi neſciunt nō ſunt ſeruanda. qꝛ non tenent̉ ad illa extra eo. contingit. li. vj. Iurare Utrum ille: cui iurando aliquid promittit̉. poſ ſit relaxare iuramētum? Rn̄. ẜm Dir. vbi sͣ. ꝙ aut quis iurat ſe facturum aliquid alteri: quod ꝑtinet ad cultam diuinum. aut ad commodum temporale Si iurat aliquid. quod ꝑtinet ad cultum diuinū: aut ad religionem vel pietatem. non poſſunt ſibi remittere talia iuramenta: vt ſi duo iurāt tria pſal teria pro inuicē dicere: vel ſi piſcatores: vel alij me chanici iurant de lucro ſuo certam portionem pre ſtare fabrice eccl̓ie: vel in alios pios vſus: vel ſi duo iurant ire vltra mare: ⁊ ibi deo militare: poſſunt ta men ſibi remittere ꝙ ſimul non vadant. Si v̓o iu rant ſe facturos aliquid quod reſpicit comodum temporale. Diſtinguitur. ꝙ aut p̄ter illud iuramē tum tenentur al̓s illud facere. aut non. Si tenent̉ preter iuramentum al̓s illud facere: puta. quia car nifices iurant non vendere carnes infectas pro ſa nis. Uel mercatores. ꝙ non ſophiſticabunt mer ces ſuas: vel ob prolixiorem terminum carius nō vendent. Et tunc nequeunt ſibi remittere: quia pter ſalutem animarum ſic iuratum videtur. Aut non tenentur ſine iuramento ſeruare quod iurāt: ſed ſolum ex iuramento. Tunc diſtingue. aut ob ſeruantia iuramenti ſpectat tm̄ ad comodum: vel incōmodum iurantium. vt ſcribere librum vel do mū edificare. ⁊ huiuſmodi. tunc remittere ſibi poſ ſunt. aut obligatio iuramēti reſpicit deum: vel ter cium. vt iuro tibi ꝙ dabo. x. Petro. ⁊ tunc iuramē tum: qd̓ tangit deum: vel terciū remittere nō pn̄t. Hec Directoria. ⁊ eſt notabilis diſtinctio. Et facit ad multa. Quid ſi venditor iurauit non venire contra vē ditionem. ⁊ nunc dicit ſe deceptum vltra dimidiū iuſti precij. nunquid debet audiri? Rn̄. Glo. in. c. cum cauſa. de emp. ⁊ vendi. dicit ꝙ ſi maior eſt. nō auditur. Secus ſi minor: quia per tale iuramentū non excluditur. niſi beneficium etatis. Non autē ꝙ renunciet iuri communi. vnde poteſt agere ad ſupplementum precij: vel ad reſcindendum ven ditionem. tale enim iuramentum repreſentat eum maiorem: niſi iuraſſet rem non repetere vel preciū duttruiū dlipiran eo ꝙ deceptus eſſet vltra dimidiā. quia tunc vtra qꝫ via eſſet ei precluſa propter iuramētum. Addit tamen Panor. ibi. ꝙ ſi minor eſſet enormiter leſus poſſet petere abſolutionem a iuramēto. etiam ſi in terueniſſent verba magis ſpecifica: vt quia dixit ſe velle donare totum quod plus valebat etiā in ma gna quantitate. quia in minore p̄ſumitur deceptio arg. l. ſi quis cum ſciret. ff. pro emp. Et idem credit dicendum de maiore: vt poſſit petere abſolutionē a iuramento. ratione enormiſſime leſionis: intelli gendo ꝙ nō donauerit qd̓ plus valebat. quia non preſumitur in tanta quantitate donatio. ſed dece ptio. hec Panor. in. d. c. cum cauſa. vbi etiaꝫ refert Pe. de belap. tenuiſſe. ꝙ per tale iuramentum ge neraliter factum a minori. minoreꝫ excludi ab om ni beneficio ſibi competenti. ⁊ vide ibi. an requira tur ſpecifica mentio de tali beneficio. ad talē renū ciationē faciendam? Quid ſi puella q̄ iurauit non habere regreſſum ad bona paterna: ſed ꝙ eſſet dote cōtenta. An ob

ſtante iuramento: poſſit habere regreſſum? Dic ꝙ non: ſed debet ſeruare iuramentum. vide sͣ. Dos. Adde p̄dictis quod ſingulariter notat. Panor. in c. non ſine. de arbi. vbi ponit iſtam regulam quaꝫ dicit eſſe veriſſimam. ꝙ quantumcuūqꝫ iuramen tum prohibeatur a quacunqꝫ lege etiam canonica vel diuina. tamen ſi nō continet in ſe peccatum. te netur iurans obſeruare iuramentum. licet pecca uerit in iurando. pro hoc facit. c. ⁊ ſi chriſtus. extra eodem. ¶ An autem mulier que fecit donationem. ⁊ iura uit non contrauenire. ſuperueniētibus liberis poſ ſit reuocare? Uide sͣ. Gonatio. j. ⁊. c. Emptio. Pramentum..j. Que eſt forma inrandi? Multe ſunt. Nam olim in teſtamento veteri aliter iurabat̉ aliter in teſtamento nouo. Et ẜm Bon̄. in. iij. diſ xxxix. duplex eſt modus iurandi. ſcꝫ per prepoſitio nem. per. ⁊ per prepoſitionem. in. Que autē ſit dif ferentia. dicit ꝙ. per. magis dicit ipſam veritatem ſub ratione teſtificantis ⁊ principantis. Prepoſitio autem. in. importat habitudinem diuine veritatis ſub ratione teſtificantis et exemplantis. vnde ẜm rem idem eſt iurare in deum ⁊ per deum. Et dice re teſtis eſt mihildeus. Et ideo pōt dici. ꝙ dicere in conſcīa mea ſic eſt: vel in anima mea: eſt iuramen tum. Et idem eſt in re. ſicut dicere ꝑ conſcīam meā et ꝑ animā meam. ¶ Que exiguntur in iuramento vt recte fiat? Rn̄. tria. ſcꝫ veritas. iuſticia. ⁊ iudicium. Ueritas enim ſemper debet adeſſe: vt ſcꝫ ſciat quis firmiter verū eſſe quod iurat. Iuſticia: vt ſcꝫ quod iuratur licitū ſit ⁊ honeſtum. Iudicium. id eſt diſcreta delibera tio. vt ſcꝫ non iuret etiam verum: niſi ꝓpter neceſ ſitatem. ⁊ vtilitatē. de hoc dictū eſt sͣ. Iurare. Que dam tn̄ alia magis ſpecialiter requiruntur. que his verſibus continent̉. Si iuramentum licitū vis di ſcere: cerne. Quis. cui. quando. quid. ꝑ quod. cur. Que eſt maior obligatio voti. vel iuramenti? Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxix. Uotum ex ſui ra tione eſt magis obligatorium. Nam obligatio vo ti cauſatur ex fidelitate. quaꝫ deo debemus. cuius tranſgreſſio infidelitatem ⁊ per conſequēs irreue rentiam continet. Obligatio autem iuramēti cau ſatur ex reuerentia. quam debemus ei. ex qua tene mur ꝙ verificemus id quod per nomen eius pro mittimus. cuius tranſgreſſio continet irreuerenti am tm̄. ¶ An autem viri poſſint irritare iuramenta vxo rum? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō: niſi ſint talia que vxor non pōt implere ſine ſcandalo ⁊ p̄iudicio viri. de hoc vi desͣ. Ieiunium. Utrum in iuramentis poſſit diſpenſari? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. In iuramentis promiſſorijs diſpē lari poteſt. ſicut in votis. vbi notandum. ꝙ illud quod cadit ſub iuramento promiſſorio. aliquando eſt manifeſte peccatum. vel maioris boni impediti uum. Et tale iuramentum diſpenſatōne non indi get. Aliquādo eſt dubium. Utrum ſit licitum: vel Iuramentum. j. Fo. CLIIII. illicitum. proficuum: vel nociuum. aut ſimpliciter aut in aliquo caſu. Et in hoc poteſt quilibet epiſco pus diſpenſare. Cum v̓o promittitur aliquid ſub iuramento: quod eſt manifeſte licitum ⁊ vtile. In tali iuramento non videt̉ habere locum diſpenſa tio: vel cōmutatio: niſi aliquid melius occurrat fa ciendum ad communem vtilitatem. Quod maxi me videtur pertinere ad poteſtatem pape. qui ha bet curam vniuerſalis eccleſie. Similiter etiam et iuramenti abſoluta relaxatio. Adde qd̓ notat Di rectoria. li. ij. ꝙ papa quemlibet abſoluere poteſt a iuramento ex cauſa iuſta: puta. propter ſcandaluꝫ intolerabile: vel ſi malum exemplum prorogetur. in multos claue nō errante. xv. q. vj. auctoritatem. Et diſpēſare poteſt in voto ⁊ illud cōmutare in ali ud. quod magis ſit deo acceptum. ⁊ etiam in iura mento ex eiſdem cauſis. quia auctoritas ſuperioris in omni iuramento eſt excepta. extra eo. venientes Nota 6 Sed ſi aliquis vouet vel iurat aliquid quod licite et honeſte ſeruari poteſt. nec ſubeſt cauſa. papa illd̓ mutare non debet. Si tamen abſoluat aliquem te net abſolutio. quia eſt ſupra ius poſitiuū. Et etiaꝫ contra ius diuinum poteſt diſpenſare. dum tamē contra euangelium: vel articulos fidei non diſpen Que autem ſit differentia inter papam et ep̄m quo ad diſpenſationem voti ⁊ iuramēti? Rn̄. ẜm Panor. in. c. propoſuit. de conceſ. preben. ꝙ epiſco pus non liberat ex toto a voto. ſed cōmutat in cau ſam magis acceptam: vt extra de voto. c. j. Sed pa pa ex cauſa poteſt ex toto liberare: quemadmoduꝫ poteſt ipſe deus. quia veriſimile eſt ꝙ deus ex cau ſa dederit poteſtatem ſuam inter homines vicario ſuo. al̓s non fuiſſet bonus paterfa. ſi dimiſiſſet gre gem ſuum ſine paſtore. qui ex cauſa poſſet omnibꝰ conſulere. Unde Ho. in. c. qͣꝫto. de tranſla. p̄la. di cit. Cum idem ſit dei ⁊ vicarij ſui conſiſtorum. po V teſt papa fere omnia facere. que deus poteſt. claue non errante. Nam generaliter dixit xp̄us Petro. Quodcunqꝫ liga. ⁊cͣ. Et qui totum dicit nihil exci pit. Et idem dic circa iuramentum. Illud tamen papa nō relaxat ſine cauſa: vt notabiliter dicit In no. in. c. cum inter. de renun. ⁊ glo. in. c. qͣꝫto. de iu reiuran. Ex quo infertur ꝙ cum papa ſine cā non poſſit alium a iuramento abſoluere: fortius nec ſe ipſum. hec Panor. ¶ Qualiter intelligitur illa auctoritas. xxij. q. v. c. iuramenti. ꝙ deus nō facit differentiam inter iura mentum. et ſimplicem loquelam? Rn̄. Hanor. in ꝓhemio decre. dicit ꝙͣ. deus nō facit differentiam inter illa duo. quando ſimplex loquela continet ꝑ fidiam: vel mendacium: vt quia venit ad decipien dum. Et ſic proprie loquitur ille tex. iuramenti: vt puta. quia alius aliunde ſibi ꝓuidiſſet: niſi ipſe ei ꝓmiſiſſet ⁊ hmōi: vel qn̄ ꝓmittens ex cā alia habe bat illud facere ex debito. Uramentum. ij. De iuramento vniuerſitatis ſiue alicuius ſocietatis. Aduertendum eſt ꝙ quan do vniuerſitas alicuius ciuitatis vel collegij iura cc iij

Iuramentum. ij. mento ſe obligauit ⁊ iurantes iam mortui ſunt. ſuc ceſſores facientes contranon ſunt propter hoc per iuri. Nam obligatio iuramenti eſt ꝑſonalis. et nō tranſit ad ſucceſſores. tenent̉ tn̄ ex quadā fidelita te adimplere qd̓ iuratum eſt. Quando multitudo iurat aliquid facere vel nō facere. nunquid aliquibus contraueniētibus poſ ſint alij contrauenire? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si abſolute ⁊ in omnem euentum iuratum eſt. quilibet obſerua re tenet̉. Si v̓o ſub conditione vel ob determinatā cauſam: puta. ſi alij ſeruarent ⁊ hmōi. non tenetur quis niſi exiſtente conditōe. ar. extra de condi. ap. verum. extra eo. ꝑuenit. vnde ſi oēs alij vel plures non ſeruent: in hoc caſu abſoluti videntur alij. Si v̓o pauci ſunt qui nō ſeruarent: recurrendū eſt ad intentionē iurantiū. vicꝫ ꝙ ſi intendebant ꝙ quo cunqꝫ nō obſeruāte: ipſi nō tenerent̉. Aut ſolum ſi multi eſſent illi qui nō ſeruarent. Et ſi de intentiōe neſcit̉: tutius eſt ſeruare. Quid aūt dicendum de iuramentis ſcholariū: vniuerſitatū: collegiorū: verberatorū ⁊ hmōi: qui iurauerūt multa in eorum ſtatutis cōtenta: an ſint piuri cōtraueniendo? Paul. in cle. j. de reg. diſtin guit. ꝙ aut illi de vniuerſitate: aut collegio iuraue runt ſeruare ſtatuta. aut cōtenta in eis. Primo ca ſu ſi cōtraueniunt collegialiter. nō incidunt in per iurium. qꝛ tollunt ſtatutum. ⁊ ꝑ ꝯn̄s tollit̉ iuramē tum: ſtatuto acceſſorium. Si aut iurant ſeruare cō tenta in ſtatuto. tunc incidunt in ꝑiurium: venien do cōtra: ſine cā rōnabili. Et hoc intelligit Panor. in. c. dilecto. de p̄ben. qn̄ iurauerunt cōtenta in ſta tuto ſeruare: nulla habita mentione de ſtatuto: vt puta. ſi dixerunt. iuramus nō reciꝑe aliquē qui nō ſit gradatus. Secus ſi dixiſſent. iuramus nō reci pere aliquem qui nō ſit graduatus ſicut continet̉ in ſtatuto: quia hoc caſu vident̉ iuraſſe ſeruare ſta tutum. Idem ſentit. do. Car. in. d. cle. j. Et dicit ꝙ nō ſolum exp̄ſſe. ſed etiam tacite remoueri pōt. qꝛ tale ſtatutum obligat tanꝙͣ ſingulos et non tanqͣꝫ collegium. Et ideo conſulit ꝙ tales tollant ſtatutu anteqͣꝫ contraueniant: quo ſublato. iuramentum ſublatum eſt. Et ita ſeruat̉. Sed ſi contrauenerint non ſublato ſtatuto: adhuc ꝓbabiliter videt̉ poſſe defendi: ꝙ intelligunt̉ deſtruxiſſe ſtatutum. Et ſic nō ſunt ꝑiuri. qꝛ cum poſſint tollere ſtatutum exp̄ſ ſe. ergo ⁊ tacite intelliguntur ſuſtuliſſe. exquo appa ret de voluntate cōtraria. Nec eſt verum ꝙ ſint ꝑ iuri. eo ipſo ꝙ incipiunt ꝯtrauenire. qꝛ iuramentū obligat ſingulos ⁊ nō collegium. cum non ſit ſuſce ptibile ꝑiurij. ar. extra de ſen. ex. romana. in vj. hāc opi. videt̉ etiaꝫ ſentire Io. an. in. c. j. de his que fi. a ma. par. ca. Sed Io. de lig. in. d. cle. j. dicit. ꝙ in pri mo membro cōtraueniendo etiā collegialiter inci dunt in ꝑiurium. Panor. autē in. d. c. dilecto. dicit ꝙ hec materia ſemꝑ ſibi fuit viſa difficilis. Et ꝓ cō cordia dicit. ꝙ aut ſingulares de collegio iurāt ſer uare ſtatuta ſingulariter: ita ꝙ habito reſpectu ad formā ⁊ ſubſtantiā iuramenti: potius ligat eos ſin gulariter. Et tunc ſublato ſtatuto collegialiter. nul lum ꝑiuriū incurrunt cōtraueniendo. Et hoc caſu intelligerē primā opi. veram. Exemplū. ſtatutum eſt vt nullus vocem habeat. niſi ſit matriculatus. Iurarunt ſinguli ſeruare ſtatutum. Certe iuramē tum hoc caſu cōcernit obſeruātiā ſingulorū. Ideo ſi collegium deliberat tollere ſtatutum. nō peccant ſinguli poſtmodum cōtraueniēdo. Sed ſi iuramē tum ſtringit eos ad obſeruandū collegialiter. tunc habet locum alia opinio. vt ſine metu periurij nō poſſint etiam collegialiter cōtrauenire. cauſa rōna bili non ſubſiſtente. Pone exemplum in caſu. d. c. dilecto. Nam canonici iurādo nō recipere aliquē vltra numerum ſtatutum: iuramentū videt̉ habu iſſe reſpectum: vt etiam collegialiter nō recipiant: qꝛ nulli dubium ꝙ ſingulares nō poſſunt ſingula riter eligere canonicos. vnde ex forma ⁊ materia iu ramenti poteris cōprehendere vtrum iuramentū ſtringat tm̄ ſingulos ſingulariter: an v̓o ſingulos collegialiter. Et ad ꝑpetuationem ſtatuti adhibe as hanc cautelam. vt ſinguli iurent cōtenta in ſta tuto. nō habita mentione de ſtatuto. Et vt iurent ꝙ etiam collegialiter nō contrauenient. Subſiſtē te poſtmodum cā concernente fauorem publicum p̄n̄t cōtrauenire. vide de hoc glo. notabilem. xj. di. in his. Quid autē dicendum de ſtatutis cōitatum: vel vniuerſitatum: aut collegiorum. ſeu fraternitatū. q̄ quidē ſtatuta multotiēs ſunt cōfirmata ab ep̄is aut principibꝰ ciuitatum: vel terrarū. An nō obſtā te hac confirmatōe poſſint contrauenire eo tn̄ mo do vt dictum eſt? Dic ꝙ ſi ſuꝑior confirmauit p̄di cta ſtatuta ex certa ſcīa. ⁊ cum cauſe cognitōe: ſic in feriores abſoluere: nec diſpēſare poterūt: al̓s ſecus Bar. tn̄ in. l. oīm. C. de teſta. videt̉ tenere indiſtin cte. ꝙ inferiores poſſint cōtrauenire. Dicit em̄ ꝙ lꝫ teſtm̄ ſit factum de cōſenſu principis. tn̄ pōt reuo cari ſine eius cōſenſu. Qd̓ facit ad ſtatuta ẜm eum q̄ ſunt in ducatu ſpoletano cōfirmata ꝑ ſuꝑiorem. Et ſic pn̄t ſine eius cōſenſu reuocari. Adde tn̄ p̄di ctis ꝙ notat Panor. in. c. cum acceſſiſſent. de coſti. ꝙ ſtatuētes pn̄t recedere a ſtatuto confirmato a ſe de apoſtolica vel alio ſuperiore. ⁊ redire ad ius cōe. nō obtenta alia licētia a ſuꝑiore. Et idē tenet Bal. in. l. oēs ppl̓i. ff. de in. ⁊ iure. Sed Bar. in cōtrariū eſt in. d. l. oīm. Solet Panor. ſic cōcordare. Aut ſta tutum cōcernit principal̓r fauorē ſtatuentiū. ⁊ ꝓce dit pͥma opi. Nam cōfirmatio habet vim cuiuſdā priuilegij. cui pn̄t ſtatuētes tanqͣꝫ priuilegio renun ciare. Si v̓o ſtatutū cōcernit fauorē aliorū vel ius publicum. ita ꝙ nō mere ipſos ſtatuentes. tunc ꝓ cedit alia opi. qꝛ exquo ſuꝑior confirmat. videt̉ di ſpoſitionē facere ſuā. qꝛ oīa noſtra facimus ⁊cͣ. In ferior aūt nō poteſt tollere legem ſuꝑioris. facit di ctum Inno. in. c. accedentibꝰ. de priui. vbi dicit ꝙ ſi ſtatutū concernit principal̓r fauorem eccleſie. nō pn̄t canonici exp̄ſſe: vel tacite illi renūciare. Aliud notabile Panor. ꝙ ſi ſtatuētes vel eorū ſucceſſores veniūt ſciēter cōtra ſtatutū. vident̉ tollere ſtatutū Ita ꝙ ꝑ vnicū actum cōtra ſtatutū factum. tollit̉ ip̄m ſtatutū. Idem Ho. ⁊ Io. an. Quid aūt dicendū de ſtatutis quarūdā terrarū vt in rippia ianue. que nō ꝑmittunt vinū aliunde apportatu vendi in ſuo territorio. ꝙͣdiu vinū illius

terre inueniat̉ venale ꝓ tanto vel tanto precio. Et multociēs talia ſtatuta ſunt cōfirmata iuramento An ſit obſeruāda? Rn̄. ẜm Monal̓. ꝙ hmōi ſtatu ta ⁊ iuramēta ſunt illicita ⁊ nō obſeruāda. cum etiā circūſcripto ſtatuto vel iuramēto: talia obſeruare vel facere intētōe corrupta: illicitū ſit. Et hoc videt̉ rōnabile. Secus aūt ſi aliqua bona intentiōe. ⁊ ad bonū reipublice: vtputa. habēt vina valde debilia et corruptiōi obnoxia. q̄ longo tꝑe ſeruari nō pn̄t. Et ſi vina aliunde portarent. ſua vina vendi non poſſent. ⁊ ſic terra illa graue damnū incurreret. Us. Quid ē ius. quid rigor: quid equitas? et quid diſpēſatio: Rn̄. ẜm Ho. ius eſt ars boni ⁊ equi: cu ius merito quis nos ſacerdotes appellat.i. ſacrorū p̄ceptorū miniſtros. Rigor v̓o eſt exceſſus vel au ſteritas iuris. aliquotiēs ad terrorem ſcriptus. qui quidē nō eſt ſeruandus: niſi vbi timet̉ ne pctm̄ re ducat̉ ad alios ꝑ exemplū: vt in. c. ſed illud. xlv. di Qn̄qꝫ tn̄ rigor idem eſt qd̓ ſubtilitas iuris. ⁊ ſeruā dus eſt. extra de reſti. ſpoli. in lr̄is. Equitas v̓o eſt mediū inter rigorē ⁊ diſpenſationē. Et ſic diffinit̉. Equitas ē iuſticia: dulcore miſcd̓ie tēperata. Quid ſit diſpēſatio dictū eſt sͣ. Diſpenſatio. de hac mate ria videsͣ. Iudex. j. vbi determinat̉. An iudex de beat ſequi ius: an equitatē. Utrum ea q̄ contra ius fiunt valeant? Rn̄. ẜm Panor. in. c. in noīe dn̄i. de teſti. diſtinguēdo. aut diſpoſitio nō eſt penalis: aut ſic. Si nō. regulariter actus eſt nullus: vt in regula q̄ cōtra ius. ⁊ in. l. nō dubium. C. de legi. Et hoc intellige qn̄ lex habet ꝑ petuā cām ꝓhibitōnis.i. rō ꝓhibendi eſt ꝑpetua. Secus ſi tꝑalis. de hoc vides. Impedimentū. xv ⁊ in. c. vides. x. di. ⁊ ibi bona glo. Aut diſpoſitio eſt penalis. Et hic eſt maxima difficultas. Quidā di xerunt ꝙ ꝑ appoſitionē pene ſuſtinet̉ actus. qꝛ lex nō videt̉ tunc ſimpliciter ꝓhibere. ſed vltra ꝓceſ ſit apponendo penā. Hoc verum: niſi lex inducat vltra penā actus nullitatem: vt in. l. iubemus. C. de ſa. ſan. eccl̓. ⁊ in. c. qꝛ ꝓpter. de elec. hec tn̄ opinio nō videt̉ placere Bar. in. l. p̄tor. ff. de no. ope. nun allegat. d. l. iubemus. ⁊ multa iura q̄ vltra penā in ducunt nullitatē actus. Sed certe poſſet rn̄derie in illis iuribus lex nō fuit cōtenta pena extrinſeca: ſed etiam voluit inducere nullitatē actus. Panor tn̄ aliqualiter limitat predicta: dicens ꝙ non ſemꝑ ex non obſeruantia legis inducit̉ nullitas ipſo iu re. ſed quandoqꝫ p̄ſtat cauſam irritandi. quando qꝫ v̓o ipſo facto irritat. Scire enim debes ꝙ quan doqꝫ lex iubet aliquam ſolennitatem adhiberi tem pore cōtractus. ⁊ tunc ſi aliter fiat. actus eſt nullus ipſo iure: vt in. c. ſine exceptione. xij. q. ij. et in. d. l. non dubium. ⁊. c. auditis. de elec. ⁊. C. de teſta. hac conſultiſſima. Quandoqꝫ lex iubet aliquam ſolēni tatem adhiberi poſt contractum vel alium actum perfectum. ⁊ tunc ſi illa ſolennitas non interuenit. nō inducit̉ actus nullitatis ipſo iure. ſed non valet in effectum. quia debet annullari niſi aliud expreſ ſe caueretur in diſpoſitione. Et hoc videt̉ probari in. l. vniuerſa. C. de preci. impera. offe. Pone exem Ius Fo. CLV. plum: ſtatutum dicit de quolibet contractu ſoluat̉ gabella decem ſolidis ꝓ libra. certe ſi non ſoluitur cōtractus remanet validus: licet poſſit annullari: Quod ꝓcedit etiā ſi lex dicat. al̓s nō valeat. Debet em̄ intelligi non valeat. ſcꝫ in effectu: vt in. d. l. vni uerſa. Secus ſi diceret: nō valeat ipſo iure. vel ipſo facto. Egare. Quid ſi lega tor legauit rem alienam: Rn̄. Pmnor. in. c. filius. de teſta. dicit ꝙ aut quis le gat rem alienam in qua habet aliquod ius. Et in dubio videtur ſolum ius legare. quod habet in re Et ſic non debetur extimatio totius rei: vt in. l. ſer ui electione. de le. j. Idem ſi teſtator putabat aliqd̓ ius habere in ea re: quod tamen extinguebat̉ mor te: vt in. l. vxor patrui. ẜm vnum intellectuꝫ. C. de le. Et per hoc poſſet attentari ꝙ ſi teſtator legauit rem alienam ſibi pignoratam: videatur legaſſe ius pignoris quod habebat in re. Aut legat rem ſibi ⁊ alteri cōmunem. ⁊ tunc videt̉ legare partem ſuam tm̄. licet dixerit rem meam: vt in. d. l. ſerui. Et hoc verum. niſi teſtator dixiſſet. lego totam rem vl̓ ver ba ſimilia. quia tunc debetur extimatio totius: vt l. iulianus. de le. iij. Et nota Bar. in. l. cum alienā. C. de leg. Aut legat rem omnino alienam. Et tūc aut eſt heredis. ⁊ tunc omnino debetur. nec ſuffi cit dare extimationem. quia teſtator poteſt legare rem heredis ſicut ꝓpriā: vt eſt pulcer text. in. l. vnū ex familia.§. ſi rem. ff. de leg. ij. Aut legat rem alte rius qͣꝫ heredis. Et tunc aut ſcienter. ⁊ debetur illa res vel eius extimatio: vt. d. l. cum alienam. Dum mō ſit talis res cuiꝰ cōmerciū poſſit haberi: al̓s in utile eſt legatum: puta. ſi legatur res ſacra: vel res principis. l. apud iul̓. in fi. ff. de le. j. Si v̓o legauit ignoranter: tunc aut extraneo: ⁊ non valet legatū. d. l. cum alienam. Aut coniuncte perſone. cui al̓s fuiſſet relicturus. etiā ſi ſciuiſſet. rem alienā ⁊ debet̉ extimatio. d. l. cum alienam. Et ex predictis ſoluitur queſtio que nunc de fa cto accidit. Quedam mulier legauit quandam ve ſtem alienam. ſcilicet ſoceri cuidam monaſterio ꝓ ſalutē anime ſue. An valeat. Et dicendum eſt per predicta ꝙ ſic. Nec obſtat dictū. c. filius. quia licet ibi ponantur plures lecture. tamen illa Innocen. eſt verior ⁊ communior: vt intelligatur tex. quan do filius legat rē eccleſie alteri eccleſie. Secus quā do legaret in pios vſus rem alienam. que non eſſꝫ alicuius eccleſie: vt in caſu noſtro. Et hunc intelle ctum tenet Glo. in. c. ſi epiſcopus. xij. q. v. vbi Ar chi. videtur dicere ꝙ ī hoc caſu legatarius poterit agere ad extimationem. Et ꝙ ſaltem debeat̉ exti matio ⁊ valeat legatum: tenent cōiter doctores in d. l. cum alienam. An autem hoc habeat locum in foro canonico et anime? Panormitanus in dicto. c. filius. dicit. ꝙ communiter doctores tenent ꝙ ſic. licet ipſe te neat contrarium. Sed exquo ipſe dicit. ꝙ commu niter docto. aliā tenent opinionem. ⁊ ideo videtur tenenda: preſertim quando cōſtat de mente defun cti: puta. quia ſciebat diſpoſitionem iuris ciuilis: cc iiij

Legare quia ꝑinde eſt: ac ſi legaſſet rem illam. ſi emi potuiſ ſet: vel ſaltem extimationem. Pone. Quidam legauit fratribus predicatori bus. C. ſi eum ſepelirent in eccleſia ſua. ille occidit ſeipſum: vel eſt repertus excommunicatus. ita ꝙ non poteſt ſepeliri in ſacro. An fratres debeāt ha bere legatum: licet eum non ſepeliant? Rn̄. Bar. in. l. miles. ff. de adul. refert Di. determinaſſe ꝙͣ ſic. per. d. l. miles. in.§. ream. cum facto defuncti ⁊ eiꝰ culpa acciderit hoc. Nec obſtat. ꝙ non ſit impleta conditio ſub qua legatum eſt relictum. quia illa eſt conditio impoſſibilis que legatuꝫ non viciat: vt. l. obtinuit. ff. de condi. ⁊ de. Pone. teſtator legat mihi. x. ſi faciam vnum al tare in capella ſancti Bernardini. ego antea illud feceram mei contemplatione: an cōſequar legatū? Rn̄dent quidam ꝙ non per text. expreſſum in. l conditionum. ff. de condi. ⁊ demon. Et hoc videt̉ tenere Bar. ibi. vbi dicit ꝙ ad actionem conſequē dam non ſufficit aliquid fieri fato. ⁊ videt̉ eſſe tex. ibi. in fi. vbi dicitur. Nam ſi fato fecerit. non vide tur obtemperaſſe voluntati. ſed ad penam euitan dam. dicit Barto. de mente Dy. ꝙ non refert qua liter fiat: vt. l. ea quidem. ſi man. ita fue. alie. Et no ta hanc diſtinctionem Barto. que facit ad multa. Et vide ſupra in. c. Emphiteoſis. in fi. de pictura fienda per heredem. ⁊ ibi ſoluitur illa queſtio quo ad penam incurrendam. hic autem loquimur quo ad actionem conſequendā. Et ſic nulla eſt contra rietas hic ⁊ ibi. Pone. Quidaꝫ parochianus eccleſie ſancti Pe tri reliquit ſimpliciter eccleſie ſancti Petri decem Sunt in ciuitate alie eccleſie ſub eodem vocabulo Cui dabitur tale legatum? Rn̄. ẜm Panor. in. c. iudicante. de teſta. ꝙ in dubio dabitur non eccle ſie pauperiori. ſed eccleſie parochiali: quia de illa in dubio videtur ſenſiſſe. Si autem teſtator dicat re linquo eccleſie ſancte Marie: ⁊ eccleſia ſua parochi alis non vocaretur eccleſia ſancte Marie. et in illa ciuitate eſſent multe eccleſie ſub illo vocabulo. tūc ẜm Doct. dabit̉ eccleſie pauperiori. Sed dubium eſt quando monaſteria ſunt equalia. Dic ẜm com muniorem opinioneꝫ ꝙ dabitur epiſcopo: vt ipſe diſtribuat vel gratificet alteri. Si v̓o quis ſimplici ter relinquit eccleſie. vt faciunt ruſtici. Dic ꝙ dabū tur eccleſie parochiali teſtatoris. eadem rōne. ¶ Quid autem ſi teſtator legauit vnum calicem: vel vnam planetam eccleſie ſancte marie. An da bitur de meliori: puta. de argēto. An de ſtagno ⁊cͣ. Rn̄. ẜm Panor. vbi ſupra ꝙ in legatꝭ ad pias cau ſas generaliter factis: illud quod eſt melius dabit̉ fauore pie cauſe. ꝓ hoc eſt tex. notablis. ⁊ ibi Bar to. in. l. ticia.§. ſeia. ff. de auro ⁊ argen. qꝫ le. Ex quo decidit ibi Barto. ꝙ ſi teſtator legauit eccleſie cali cem. intelligitur de argento. Si reliquit planetam intelligitur de ſerico. ⁊ ſic de ſimilibus. Item dicit Bartolus ſe vidiſſe defacto ꝙ quidam reliquerat fieri in quadam capella figuram chriſti. cum apo ſtolis. Certe debet intelligi cum duodecim apo ſtolis. ¶ Pone. Quidam legauit filie ſue nupte. C. pro ſingulo anno. pro veſtimentis et huiuſmodi. que filia ſtetit per annos quatuor. ꝙ non induit ſe. nec pecuniam ipſam a fratribus petijt. An poſſit pete re pecuniam dictorum annorū preteritorum? Rn̄ dent̉ quidam ꝙ non. arg. l. quidam. ff. de vſufru. leg. ¶ Quid autem ſi legatarius moritur ante legan tem? Rn̄. ꝙ legatum deficit et remanebit heredi bus legantis. Secus ſi moreretur poſt mortem te ſtantis. ſed anteqͣꝫ heres adijſſet hereditateꝫ. quia tunc debetur heredibus legatarij. l. vnica.§. ſed vt manifeſtet̉. C. de cadu. tol. ¶ Uerbum. relinquo. additum vniuerſitati bo norum trahitur ad inſtitutōnem. Et hoc quando nullus alius heres ē inſtitutus. Et hoc voluit glo. notabilis iu. l. his verbis. in principio. ff. de hered. inſti. ⁊ ibi Bar. Sed vbi verbum. relinquo. vel le go. ſit adiectum certe rei. tunc enim nunꝙͣ trahi tur ad inſtitutionem. l. cogi.§. et generaliter. ff. ad trebel. ¶ Pone ſtatuto cauetur ꝙ de quolibet legato pro libra debeat legatarius ſoluere. vnum ſol̓. ⁊ tali le gato eſt iniunctum certum onus. nunquid ratio ne iniuncti oneris debeat ſolui gabella? Dic ꝙ le gatum fuit cum onere relictum: vt tāto minus te neatur ſoluere quanta eſt extimatio oneris iniun ti. Et ita videtur voluiſſe Dy. ⁊ Bald. per. l. ſed ſi hoc. ff. de condi. ⁊ demon. Et ſic facit contra gabeſ larios. quibus debentur quatuor ſol̓. pro ſacco fru menti vt non debeat ſolui de eo quod recipit mo lendinarius ꝓ molitura. licet ſit conſuetudo incō trarium. ¶ Utrum legata domo: veniat hortus vel area? Rn̄. Panor. in. c. Raynucius. de teſta. dicit. ꝙ ap pellatōe domꝰ nō venit hortus vel area: niſi qn̄ ſūt cōiuncta de hoc. c. ſancitum de cenſi. qꝛ ibi ponunt̉ vt diuerſa. ¶ Utrum legatis aliquibus rebus. ⁊ poſtea ven ditis per teſtatorem: teneatur heres? Rn̄detur ꝙ ſic. niſi vendendo teſtator habuerit animum adi mendi legatum: vt inſti. de lega.§. ſi rem. Et in du bio probabit heres voluntatem defuncti eſſe mu tatam: vt notat Glo. in dicto.§. ſi rem. Idem dicē dum ſi rem legataꝫ pignori tradidit. qꝛ niſi habue rit animum adimendi legatum. tenet̉ heres eam redimere. ⁊ legatario tradere dicta inſti.§. ſed et ſi rem. ¶ Quid autem valeat vxori legatum. quo ei lega tur ſua dos? Rn̄. Aſten̄. libro. iij. titu. xxij: dicit. ꝙ tale legatum eſt ſibi vtile. etiam ſi nihil vltra doteꝫ ei reliquerit teſtator. quia plenior eſt actio ex legato qͣꝫ de dote inſti. dele.§. Et ſi vxori. quia vt ibi dicit glo. legatum ſtatim debetur. dos vero ſi conſiſtat in mobilibus debetur poſt annum ⁊cͣ. Item de do te agitur inquantum poteſt facere vir: vel alius he res ſuus. De legato vero inſolidum: niſi obſtet fal cidia: vel beneficium inuentarij. Item valet. quia non habebit probare dotem fuiſſe tante quantita tis. ſi exprimatur. al̓s ſic. C. de falſa cauſa adiecta. l. iij. ¶ Utrum legatis veſtibus vxoris. veniant anrea

vel argentea ornamenta dictarum veſtium: vide tur ꝙ non. quia acceſſoria precioſiora: ſuo princi pali non veniunt. Lud. autem ro. tenet ꝙ veniāt etiam precioſiora ⁊ accedunt principali: vt. l. ⁊ ſi nō ſunt.§. perueniamus. ff. de auro et ar. le. Et Bar to. in. l. ij. ff. de pecu. le. dicit Glo. ibi eſſe falſam. q̄ vult ꝙ acceſſoria p̄cioſiora non extinguant̉ deſtru cto principali. An autem legans creditori ſuo indubio videa tur legaſſe animo compenſandi? Rn̄. Panor. in c. officij. de teſta. dicit ꝙ ſic. per. l. ſi cum dotem.§. ſi pater. ff. ſo. matri. vbi dicitur ꝙ ſi pater teneba tur dotem dare filie. ⁊ reliquit aliquid filie in teſta mento. non poteſt filia petere legatum integrum et repetere dotem. quia videtur teſtator legaſſe ani mo compenſandi cum dote debita. Et Bartolus et doctores moderni. in dicto.§. ſi pater. limitant hoc verum: quando relictum fit per debitorem neceſſarium. qui ex neceſſitate iuris tenetur ad de bitum. Secus quando fit per debitorem volun tarium: qui ex voluntate ſua obligauit ſe ad debi tum. Nam hoc caſu non videtur factum animo cōpenſandi: niſi ſit expreſſum: vt in dicto. c. officij. vbi legatum epiſcopo ſimpliciter factum: non mi nuit portionem ſibi debitam ex relictis factis eccle ſijs. Licet Panormi. ibi dicat ꝙ teſtator non eſt de bitor epiſcopi: nec neceſſarius nec voluntarius. qꝛ portio debetur epiſcopo. non a teſtatore. ſed ab ec cleſijs. quibus factum eſt relictum. vnde ſi teſtator aliquid relinquit ſimpliciter epiſcopo: non poteſt dici ꝙ reliquerit animo compenſandi cum debito cum ipſe non ſit debitor epiſcopi. Oportet ergo ꝙ apponat modum in legato. ſi vult compenſationē fieri vt ep̄s ſit contentus illa portione. Et hoc vult ſingulariter. d. c. officij. qd̓ nota. Utrum minor prodigus: vel furioius intrans religionem poſſit legare: vel teſtari: vel aliter de bo nis ſuis diſponere. etiaꝫ ſine auctoritate curatoris. Rn̄. Panormi. in. c in p̄ſentia. de probat̉. dicit ẜm communiter docto. ꝙ ſic dummodo tempore di ſpoſitionis ⁊ ingreſſus non ſit furioſus. Et hoc aꝑ te ſentit Io. an̄. ibi. quia in iſtis ſpūalibus. non cū ramus de patria vel curatoris auctoritate: vt in. c. ſi annum. de iudi. li. vj. Sed dubitatur de filiofa. Cy. in autentica. in greſſi. C. de ſa. ſan. eccle. dicit. ꝙ de bonis caſtrenſi bus vel quaſi. non eſt dubium. nec de profecticijs quia illa ſunt patris. Dubium ergo remanet in bo nis aduēticijs. Panormi. ibi putat ꝙ de bonis ad uenientibus ingreſſo. ꝙ illa indiſtincte acquirun tur monaſterio. Tum: quia amplius nō eſt filius in poteſtate patris. ⁊ ſic nō acquiritur vſuffructus patri. tum quia clerici ⁊ perſone religioſe ſunt pri uilegiati ſuper bonis aduēticijs. ita vt plenam ha beant ipſorum adminiſtrationem. ita quod eſt lai cis aduenticium: clericis reputatur caſtrenſe: vel quaſi. Et hac ratione. forte idem dici poteſt de bo nis acquiſitis prius: vt ſtatim per ingreſſum gau deant illo priuilegio. de hoc vide videsͣ. Clericus. iiij. ⁊ Ponatio. j. Quid autem de legatis: que fiunt mendicanti pe Legare Fo. CLVI. bus: maxime minoribus: puta. Fratres minores non poſſunt habere annuos redditus per clemē. exiui.§. cunqꝫ annui redditus. de ver. ſig. Quidaꝫ indirecte relinquūt hoſpitalibus: aut collegijs ter rarum cum onere ꝙ omni anno dent duas petias panni. vel huiuſmodi fratribus montis. An fra tres minores poſſint recipere? Rn̄. Panormi. in dicto. c. in preſentia. ⁊ in. c. nimis praua. de ex. pre. dicit. ꝙ talia legata non valent: quia eſſet habere quandam proprietatem. Et tot poſſent eſſe annui redditus. ꝙ non oporteret eos mendicare. qd̓ eſſet contra eorum regulam. Predicatores tamen non ſunt incapaces ex eorum regula. ſed ex conſtitutio nibus. ¶ Quid autem de anniuerſarijs perpetuis: an li ceat mendicantibus recipere? Rn̄. ẜm Pe. de pa lu. in epiſtola ad magiſtrum ordinis. ꝙ ſicut non eſt cōtra ordinem. Immo de ordine recipere quo tidianas elemoſynas. ita etiam anniuerſaria per petua. nec hoc eſt habere redditus in recipiendo gratis. ⁊ in petendo extra iudicium. nec in hoc eſt neceſſaria diſpenſatio. ſicut nec in quotidie mendi cando. Sed repetere ea in iudicio tanqͣꝫ redditus ſibi debitos. non licet abſqꝫ diſpenſatione. que di ſpenſatio fieri non debet. nec illud diſſimulari. niſi ex cauſa neceſſitatis: puta. in locis. vbi ita refrigu it charitas ꝙ fratres ſeminantes ſpiritualia. non poſſunt aliter metere temporalia. Hec Pe. Et idē videtur dicendum. immo fortius de certis elemo ſinis annualibus quas principes aliquando ordi nant dari fratribus de gabella ⁊ alijs introitibus. Nam talia ſunt pure elemoſyne. Nam ipſe conce dens ad placitum. poteſt reuocare talem dationeꝫ cum ſponte det. ⁊ non ex aliqua obligatione ad il los. Non obſtante ꝙ illi qui ſunt ſuper illis gabel lis teneantur ex debito dare fratribus rationē ordi nationis domini. Addit etiam ipſe Pet̓. de palu. ꝙ de annuis cenſibus. ac etiam de redditibus fra trum ad vitam. non licet exigere ea abqꝫ diſpenſa tione. que fieri non debet vt dictum eſt: niſi ꝓpter neceſſitatem. Sed oblata licet recipere. Idem Ar chi. flo. Et per predicta patet. ꝙ ſi quis legaret fra tribus minoribus prouentus aliquorum locorum aut redditus alicuius poſſeſſiōis. vel certum quid annuum. non licet dictis fratribus illos redditus petere in iudicio. nec etiam extra iudicium exigere Si tamen heres ipſe vellet ſponte fratribus dare: hoe caſu liceret fratribus recipere. maxime ꝑ mo dum elemoſyne. An autem indiſtincte fratribus minoribus ꝓ hibeantur annui redditus? Rn̄. Car. in dicta cle men. exiui. poſt Federi. ꝙ aut annuus redditus re linquitur ad certum vſum diuini cultus: puta. vi. num pro ſacrificio. frumentum pro hoſtijs. ⁊ con uentus eſt capax. Aut redditus deputātur victui vel veſtitui: vel indiſtincte relinquitur. ⁊ ad modi cum tempus. ⁊ conuentus eſt capax. quia videtur vnum legatum. cuius ſumma eſt diuiſa quo ad ſo lutionem. nec per hoc tollitur mendicitas. ſed ſub leuatur. Aut relinquit̉ ad tp̄s non modicū. Et nō valet: qꝛ tunc cōputant̉ inter immobilia: vt. in. d.

Legare §. cunqꝫ annui. Et hec diſtinctio eſt equa. Et dic non modicum tempus eſſe decenniū vel vltra: vt notatur in cle. j. de re. ec. nō alie. in glo. Et bene fa cit. d. cle. quia ibi locatio reddituum ad modicum tempus: non ꝓhibetur tanqͣꝫ alienatio. Addit eti am ipſe Car. ꝙ non repugnat mendicitati ſeruare victualia. quando timet̉ ꝙ alio modo haberi non poterunt. Pone. Quidā in teſtamēto fratres minores: vl̓ vnum eorū heredes vniuerſales inſtituit. Primo queritur an valet teſtamentum? Bar. in tractatu minoricarum. di. j. per. d. clemen. exiui. vbi dicitur ꝙ fratres minores ſucceſſionum nō ſunt capaces. Dicit ꝙ ſi fratres minores ſunt inſtituti heredes. et nullum habēt ſubſtitutum: vel coheredem. tūc teſtamentum eſt nullum. ⁊ hereditas pertinet ab inteſtato venientibus. Secus ſi in teſtamento fra tres inſtituti habent ſubſtitutum: vel coheredem: quia tunc teſtamentum pōt valere: ſubſtituto ade unte hereditatem. ad que primo ꝑtinet: vel adeun te coherede: cui acreſcit portō relicta fratribus: vbi ſubſtitutus nō eſt. Secundo queritur nunquid predicti veniētes ab inteſtato ſubſtituti: vel coheredes. ad quos di cta hereditas remanet ẜm iuris rigorem: poſſint eam retinere licite in foro conſcientie? Rn̄. Bart. vbi sͣ. ꝙ ille apud quem hereditas remanet de iu ris rigore: debet de voluntate defuncti ſollicite in ueſtigare. ⁊ tunc ex illa inueſtigatione: aut ipſe re manet certus ꝙ teſtator voluit illud ſuū teſtamen tum valere iure directo. ſcꝫ teſtamenti tm̄. Aut re manet certus ꝙ teſtator voluit ꝙ valeret etiam de iure codicillorum. ⁊ omni modo quo pōt: aut non poteſt eſſe certus. nec applicat animuꝫ ad aliquod predictorum. ſed remanet in eo quod ius p̄ſumit. Primo caſu: quando cōſtat ꝙ teſtator voluerit ꝙ valeret iure directo. ſcꝫ teſtamenti tm̄. Et tunc ille apud queꝫ p̄dicta hereditas remanet: licite poteſt eam retinere in foro conſcientie. Secūdo caſu. quā do ille apud quē remanet hereditas credit defun ctum voluiſſe teſtamentum valere omni modo qͦ melius poteſt et tunc tenet̉ in foro conſcīe. Tercio v̓o caſu qn̄ ille apud quem remanet. nō poteſt eſſe certus: nec applicat animū ſuum ad aliqd̓ p̄dicto rum. ſed eſt cōtentus eo qd̓ ius preſumit. Et tunc idem puto ꝙ in primo caſu. vix puto tn̄ reꝑiri ali quem qui nolit valere omni modo quo melius p̄t Et ideo in foro conſciētie tutius eſt nō tenere. Et ita dixerunt multi mgr̄i theologie. Et p̄dicta vera in venientibus ab inteſtato. ⁊ in coheredibus. In ſubſtitutis aūt nō eſt dubium ꝙ voluntas defun cti teneret. nam voluit defunctus ꝙ herede inſtitu to nō adeunte: vel quia nō vult: vel qꝛ non poteſt: ſubſtitutus admittat̉: vt. l. cum ꝓponas. C. de he re. inſti. Sed querit̉ de. q. notabili. Quid ſi teſtator de dit ſubſtitutū ſub conditōe. ſi inſtitutus decederet ſine liberis ex ſe legittime deſcendentibꝰ vel ex corꝑe ſuo naſcentibꝰ. nunquid euaneſcat ſubſtitutio per religionis ingreſſum: vel qn̄ teſtator ꝑ alia verba continentia naturalitatē fecit ſubſtitutionē? Doc. ſummi varij fuerunt. Nam Iac. de bel. conſuluit ſubſtitutionem dicto modo conceptam nō expira re per religionis ingreſſum. qꝛ teſtator ꝑ illa verba eligit naturalitatem nec reliquit voluntatem ſuaꝫ interp̄tationi iuris. Secus quando locutus fuiſſꝫ generaliter: vt ſi ſine liberis deceſſerit ⁊cͣ. tunc ſuc cedit iuris interpretatio. q̄ ceſſat in caſu certo. hāc opinionem videt̉ tenere Mar. Hoſt. et Io. an. in c. Raynaldus. de teſta. Contrarium tenet Rich. mal̓. ⁊ Barto. in auten. niſi rogati. ad treb̓. ⁊ in. l. ſi ita quis. deleg. ij. Expreſſio enim eorum que tacite inſunt nihil operat̉. c. ſignificaſti. de elec. Sed hec verba ex ſuo corpore vel ex ſe legitime natis inſunt in illis verbis: ſi ſine liberis deceſſerit ⁊cͣ. veniunt filij legitimi tm̄: vt in. d. l. ſi ita. ergo ſolū intelligun tur de naturalibus. Et tamen fauore monaſteri expirat talis ſubſtitutio per religionis ingreſſum. Et ſic iſta cōditio. ſi deceſſerit ſine liberis ⁊cͣ. repro batur. ⁊ pro non ſcripta habet̉. non ideo quia mo naſterium habeatur loco filij. ſed quia prebet impe dimentum vite contemplatiue: ſeu retrahit a vita contemplatiua eligenda. Nam inſtitutus timens ne bona ſua cogatur reſtituere ſi deceſſerit ſine libe ris inducitur ad contrahendum matrimonium: ⁊ ſic remouetur a propoſito religionis. Et ideo im perator tale grauamen voluit haberi ꝓ non adie cto: vt in.§. ſed ⁊ hec p̄ſenti. in auten. de ſan. ep̄is. Sed ⁊ hec conditio de qua in. q. noſtra eſt multo plus contraria vite contemplatiue ⁊ religioni. qͣꝫ il la de qua in. d.§. ergo fortius debet haberi pro nō adiecta. Et hec opinio placet. d. An. non tn̄ euane ſcit ſubſtitutio ẜm doct. communiter ſi inſtitutus non ingreditur monaſterium. licet ipſum heredē inſtituat. hoc enim caſu ceſſat ratio dicti.§. cuꝫ nō impeditur vita contemplatiua. Si autem ſubſti tutio eſt facta de aliquo ſub conditione ſi non in grediatur monaſterium. communiter tenetur ꝙ talis conditio habeatur pro non adiecta. Nam ſi conditio indirecte impediens: ſeu retrahens a vi ta contemplatiua habetur pro non adiecta: vt di ctum eſt fortius iſta que directe impedit religionis ingreſſum. Quid autem ſi rogatus reſtituere hereditatem vel legatum fiat clericus. nunquid euaneſcat ſub ſtitutio? Gloſa dicit ꝙ ſic. duobus tamen interue nientibus: vicꝫ. ꝙ perpetuo maneat in eccleſia. et relictum expendatur in pias cauſas. Sed nota. q tex. in dicto.§. ſed ⁊ hec. loquitur de intrante reli gionem ⁊ de eo qui ſit clericus. vnde inſurgit vnꝰ intellectus ad illum tex. vt loquatur de ingredien te monaſterium: vt ibi ſit mōachus ⁊ clericus. ⁊ ſic ſit ſenſus ꝙ ſiue ingrediatur vt ſit conuerſus mo naſterij. ſiue vt ſit monachus ⁊ clericus: ſemꝑ eua neſcit ſubſtitutio. exquo in eccleſia ꝑpetuo eſt mā ſurus. ⁊ bona expendentur in pias cauſas. Et iſte intellectus placet gloſe. ⁊ Panor. Ad quid em̄ pō deraret: vt ꝑpetuo maneret in eccleſia. ſi efficeretur clericus ſecularis? Quid autē ſi inſtitutus ingredit̉ monaſteriū: ſꝫ monachatus nō tenuit? Rn̄. glo. ꝙ ꝑ hoc nō eua neſcit ſubſtitutio. Oꝑtet em̄ ꝙ fiat monachus. Et

Legatus per hoc dicit Bin. ꝙ ſi moriatur anteqͣꝫ teneat mo nachatus. ſubſtitutio nō euaneſcit. Idem ſi intra uit. ⁊ ante tp̄s ꝓbationis exiuit. Idem ſi intrauit. et monachatus tenuit. ſi hec fecit in fraudem ſub ſtituti ẜm cōiter doc. qꝛ fraus ⁊ dolus equiperant̉. Et ꝓbatur fraus. ꝓbando cōminatōnes factas ꝑ heredem ipſi ſubſtituto. Ad hoc tex. ſingularis in c. fi. xx. q. iij. Predicta fallunt in fratribus minori bus. Et per p̄dicta videt̉ ſolui queſtio de puella. cui relicta ſunt. c. ſi nupſerit. ſi v̓o religionem intraue rit. l. ꝙ nihilominus ſi intrabit habebit. c. quia ta lis conditio videtur prebere impedimentum vite contemplatiue. ⁊ ſic debet haberi pro non adiecta Idem videtur tenere Ri. mal. indiſtincte. nec di ſtinguit: an ſit filia vel extranea: vt quidam faciūt. immo etiam conditio indicens viduitatem. ſper nitur: vt notatur. C. de indic. vidui. per totuꝫ. Et glo. ibi. in. l. fi. querit de eo quod quotidie relinqui tur mulieribus. videlꝫ: qͣꝫdiu in domo mea reman ſerit. ⁊ ad ſcd̓a vota non tranſierit. An per hanc cō ditionem videatur indici viduitas? Bart. ibi ẜm doc. Rn̄. ꝙ per hec verba nō indicit̉ viduitas. im mo dictum legatum ꝓ p̄ſenti eſt purum. ꝓ ſequē ti conditionale: vt donec erit vidua capiat ſine ſa tiſdatione cum deſierit eſſe vidua. deſinat caꝑe. pone. Quidam ſimpliciter legauit ticie puelle maritande. C. Morit̉ illa puella anteꝙͣ conſequa tur relictum. dubitatur an expiret relictū. An v̓o ſit conuertendum in aliam puellam maritandam Rn̄. Panor. in. c. nos quidem. de teſta. dicit ꝙ ex varijs coniecturis iudex coniecturabit. An teſta tor habuerit reſpectum ad animam. An ad fauo rem illius puelle. Forte quia ſibi diu ſeruierat. naꝫ tunc preſumptio eſt ꝙ voluit potius eam remune rare. Secus ergo ſi ex coniecturis hoc non poteſt conſtare. quia debet tunc conuerti ad aliam puel lam maritandam. quia videtur factum contēpla tione aīe. Utrum autem heres ſubſtitutione grauatus: vel rogatus reſtituere hereditatem. poſſit alienare vel obligare res que reſtitutioni ſubiacent: Rn̄. re gulariter nō niſi quatenus contingit heredem ra tione tercie vel quarte: vt. l. fi. C. co. delega. Fallit tn̄ ẜm doc. in aliquibus caſibus: vt notat̉ in autē. res que. C. cōmunia dele. fallit em̄ in dote ⁊ dona tione propter nuptias. Tales enim res alienare et obligare poteſt. pro modo perſonarum honeſtati congruo. ¶ Quid autem ſi pater vult ponere filiam in mo naſterio. An poſſit alienare de rebus que ſubiacēt reſtitutioni? Rn̄. Bar. vbi sͣ. dicit. ꝙ ſic: qꝛ introi tus monaſterij eſt fauorabilior dote: vt apparet in aut̓. de ſan. ep̄i.§. ſed ⁊ hac pn̄ti. An autem pro alimētis poſſit fieri alienatio de rebus que ſubiacent reſtitutioni: ſi aliunde nō ha bentur. Bar. vbi sͣ. ẜm cōiter doct. dicit ꝙ pro ali mentis poteſt fieri alienatio. ſicut pro dote. Nam ſicut eſt officium paternum dotare. ita eſt paternū alere. Et idem putat Barto. qn̄ filius caperet̉ a la Fo. CLVII. tronibus: vt ꝓ eo redimendo poſſint al ienari bo na ipſa q̄ ſubiacent reſtitutioni. Sed quid ſi propter delictum: filius eſt condem natus: an pro redimendo ſibi vitam vel membrū poſſint alienari res q̄ ſubiacent reſtitutōni? Iſtud eſt dubium. quia ſua culpa incidit in hoc. Barto. reſpondet ꝑ iſtud verbum. cogitabitis. Sed Ang. et Inno. in. l. marcellus.§. res que. ff. ad tre. vidēt̉ tenere. ꝙ hoc caſu nō poſſint alienari. Et hoc. quia culpa ſua ⁊cͣ. Egatus. Quid eſt le gatus? Rn̄. ẜm Directoriam. li. iiij. eſt is cui certa patria: ſeu prouincia regen da cōmittitur. extra eo. c. j. ⁊. c. nouit. et. c. legatos. li. vj. Et eſt ordinarius in ꝓuincia ſibi decreta. nec credit̉ alicui aſſerēti ſe legatum. niſi hoc in ſcriptis probauerit. ⁊ de mandato apoſtolico fidem fecerit lxiij. diſt. lectis. C. de man. prin. l. vnica. Ad hoc fa cit quod notat glo. in. c. ſicut nobis. de ſen. excō. ꝙ non creditur cardinali aſſerenti aliquid in p̄iudici nmi alterius. Et dicit ibi Panor. ꝙ ſi cardinalis di cat papā ſibi aliquid cōmiſiſſe oraculo viue vocis tendens in p̄iudicium alterius: non credit̉ ſibi niſi aliter ꝓbaret. Ged quid ſi legatus ꝑdidit lr̄as. ⁊ vult probare amiſſionem litterarū ſue legationis? Rn̄. ꝙ nō au ditur. extra de offi. deleg. cum in iure. ⁊. d. l. vnica. qꝛ nō eſt aliquis ibi corā quo fieret ꝓbatio. al̓s tn̄ ſi eſt honeſtus ⁊ notus pōt ⁊ debet ei credi. xcvij. di. nobiliſſimus. Sed lꝫ legatus ſit recipiēdus ⁊ ei cre di debeat ſi eſt notus: vt in p̄all̓. c. non tn̄ ſine lr̄is. ẜm Tan. et Archi. vt ſic audeat aliquid iudicare. Nec dr̄ in. d. c. nobiliſſimus. ꝙ aliquid iudicaue rit. quia bene nuncio ſine lr̄is creditur propter ho neſtam ꝑſone. cum nulli p̄iudicetur per hoc. Se cus ſi p̄iudicaretur. ⁊ legatus nō ſine periculo reci pit̉. ideo maior eſt in eo examinatio facienda. xlij. di. quieſcamus. Quot ſunt genera legatorum? Rn̄. tria. ſcilꝫ le gati de latere. Et ẜm Ioh̓. an. ſolum cardinales di cunt̉ de latere. Alij a ſede apoſtolica dantur nō de latere. Alij ſunt qui pretextu eccleſiarum ſuarū ha bent legationem. vide multa de his sͣ. Abſolutio ſcd̓o. Quero in quibꝰ legatus de latere nō pōt? Rn̄. in illis q̄ ſedi apl̓ice ſpāliter reſeruātur. extra eo. qd̓ tranſlationē. vbi Ber. xiij. caſus reſeruauit. Sed Poſt. ponit. lx. qͦs in his verſibꝰ declarauit. Si ſit catholicus papā nō iudicat vllus. Erigit ⁊ ſubijcit cathedras ⁊ diuidit. vnit. Mutat vota crucis. re ſtaurat. eximit ad ſe. Maiores cauſe referunt̉. legi timatqꝫ. Promouet. appellare vetat. ꝓhibet ꝓfite ri. Deponit. trāſfert. ſuppletqꝫ. renūciat illi. Preſul et exēptus. ſymon. iurās. anathema. Uel ꝓpriū. vl̓ legati: vl̓ ex vtriuſqꝫ. Neqͣꝫ ꝑticipās. ⁊ ſi quē ſpōte ſalutat. Quem canon damnat. ſibi ſoli qn̄ reſeruat Soluit̉ a papa. nec nō quem regula damnat. Ad das ſuſpēſum. cām cum fert̉ ad ipſum. Reſcriptū fidei dubium. confert bona plura. Irritat infectū

legem condit generalem. Approbat imperium. fir mat. deponit ⁊ vngit. Conciliū generale facit. ſan ctit quoqꝫ ſanctos. Ens non eſſe facit. non ens fo re palia ſemper. Portat. concedit. legi nō ſubiacet vlli. Appellatur ad hunc medio ſine. iudiciumqꝫ. Eſt pro lege ſuum. monachum reuocat renitentē. Maius adulterio ſoluit. generaliter artat. Et la xat quicquid ſpōſis nocet. ordinat extra: Tempo ra dando ſacrum. promotum promouet idem. Or dinat atqꝫ die. qua conſecratur ⁊ ipſe. Uiuentiſqꝫ locum concedit. iureqꝫ priuat. Inſignit. laico ſacra dat. criſma miniſtro. Summa ſede ſedet. plenuſqꝫ vicarius extat. Si ſit catholicus ⁊cͣ. Non enim ac cuſari: vel iudicari poteſt ab vllo: niſi de hereſi. xl. diſt. ſi papa. Erigit. ſcꝫ cathedras. xvj. q. j. felix. id eſt ꝙ ſolus facit epiſcopos. Et ideo dicitur ꝙ ab ec cleſia romana omnis dignitas originem ſumpſit. xxij. diſt. c. j. Et ſubijcit cathedras. ſcilicet epiſcopa les. extra eo. quod tranſlationem. Et diuidit. ſcili cet cathedras epiſcopales. Et vnit. ſcilicet eaſdem xvj. q. j. ⁊ temporis qualitas. ⁊ extra de ex. pre. ſicut vnire. Mutat. ſcilicet eaſdem cathedras. extra de tranſla. prela. c. j. Mutat vota crucis. Nullus mu tat votum terre ſancte niſi ipſe. extra de voto. c. ex multa. ⁊. c. quod ſuper his. ⁊. c. magne. Reſtaurat ſcilicet ab ordine degradatos reſtituit. extra de cle. non re. ex tue. Eximit. id eſt epiſcopos ⁊ alios. xvj. q. j. frater noſter. Ad ſe maiores cauſe referuntur. extra de tranſla. prela. c. j. et. c. maiores. de bap. Le gitimatqꝫ. extra qui filij ſint legi. per venerabilem. Promouet. ſcilicet inſufficientes. ſiue defectus pa tientes: puta. illegitimos extra de fi. preſby. c. pe. ⁊ fi. Itē bigamos. xxxiiij. di. lector. Itē promouet ad epiſcopatus. qui nō ſunt in ſacris. Idem poteſt di ci in alijs defectibꝰ. quia ſacrilegij inſtar eſt diſpu tare. Utrum dignus ſit quem princeps elegerit. xvij. q. iiij.§. qui autē. Apellare vetat duobus mo dis intelligitur. Primo. quia nullus alius. excepto principe poteſt cōmittere cauſam appellatione re mota. nec hoc legatus poteſt facere. nec etiam po teſt concedere vt procedatur ſimpliciter et de pla no. ẜm Panor. in. dicto. c. quod tranſlationem. et extra de offi. dele. ſuper queſtionum. Secundo. qꝛ ab ipſo non appellatur cum ſuperiorem non habe at. extra de elect. licet. Et hoc ſpecialiſſimum eſt in papa licet primum vtriqꝫ principi ſit cōmune. Pro hibet ꝓfiteri. citra. xiiij. annum regulariter. In in ſulis autem citra.xviij. annum. extra de regula. qꝛ in inſulis. Deponit. ſcilꝫ epiſcopos. iij. q. vj. ꝙͣuis. Tranſfert. ſcilicet epiſcopos. dicto. c. quod tranſla tionem. Suppletqꝫ defectū. ſi qui eſt. extra de trāſ la. prela. c. j. ideo tota die in confirmationibus be neficiorum apponitur hec clauſula. ſcilicet ſupplē tes defectum. ſi qui eſt de plenitudine poteſtatis. et cum probatur. extra de elec. illa. Nam poteſt de iure ſupra ius diſpēſare. Et ita poteſt ſupplere om nem defectum iuris poſitiui. extra de conceſ. preb. propoſuit. ſuppletqꝫ defectum regis vacāte regno extra de elec. cum inter. ⁊ defectum imperatoris va cante imperio. extra de foro compe. c. licet. Renū Legatus ciat illi preſul. vbi etiam ſcriptura exigatur. vij. q. j. §. ecce. Et exemptus. repete illi renūciat. ſcilicet pa pe. extra de renun. dilectus filius. Secus in tranſ latione que poteſt fieri per legatum. extra de con ſue. cum venerabilis. ⁊ de elect̓. ſi abbatem. lib̓. vj. Symon. ſcilicet ſoluitur a papa. quia ipſe ſolus di ſpenſat cuꝫ ſymoniacis in ordine ⁊ in beneficio: vt patet vltra iura communia per multas extrauagā tes. Iurans. ſcilicet ſoluitur a papa. intellige vt di ctum eſt ſupra Iuramentum primo. quia nullus citra eum totaliter abſoluit a iuramento ſi licitum eſt. Anathema vel proprium. ſcilicet ſoluitur a pa pa. quaſi dicat nullus poteſt abſoluere excommu nicatum a papa. niſi ipſe ſolus. vel cui ipſe ſpeciali ter demandauerit. vnde in hoc caſu petitur abſo lutio excommunicatiōis a ſucceſſore. extra de elec. venerabilem. Uel legati. repete anathema. et iun ge ſoluitur a papa. ⁊ ſubaudi vel delegati. cuius ſci licꝫ legati vel delegati iuriſditio expirauit. ⁊ cui nul lus ſucceſſit. Nam excommunicatuꝫ a tali. nullus abſoluere poteſt. niſi papa: vt patet extra de off. de le. querenti. vnde nec legatus poteſt ſentētiam de legati. d. pape reuocare vel relaxare vel impedire: licet eam poſſit confirmare. Sic exponitur illud ex tra de tre. ⁊ pace. c. j. Poteſt etiaꝫ exequi. extra de offi. leg. ſtuduiſti. Et eſt ratio. quia par non habet imperium in parem. Uel lex vtriuſqꝫ. ſcilicet tam pape qͣꝫ legati. Supple ſoluitur a papa. quaſi dicat ſi lex iſtius vel illius obſcura ſit. ⁊ legatio finita ſit. nec aliquis legatus miſſus eſt in eandem prouinci am. vel ſi queratur de diſpenſatiōe in caſibus illis. qui ſunt ſedi apoſtolice reſeruati ad ſolum papam pertinet declaratio ⁊ diſpēſatio. Ne qͣꝫ participās ſcilicet excōmunicato a papa ex certa ſcientia et in diuinis officijs. ſupple non ſoluitur niſi a papa de ſen. ex. ſignificauit. Et ſi quem ſponte ſalutat. ſcili cet ſoluitur a papa. Si enim ex certa ſciētia aliquē excommunicatum ſalutauerit: vel al̓s eidem par ticipauerit. preſumendum eſt ꝙ eo ipſo ipſum ab ſoluere velit. quia princeps ſola voluntate abſoluit Sicut ⁊ ſola voluntate manumittit. ff. de manu miſ. l. apud eum. intellige ergo ꝙ ipſe papa ſola ſa lutatione poteſt excommunicatum abſoluere: vt in cle. ſi ſummus. de ſen. ex. Quem canon damnat id eſt ſuſpendit vel excommunicat. ſibi ſoli quan do reſeruat. ſoluitur a papa. al̓s aūt alijs abſoluti onem conceſſiſſe videtur. de ſen. excō. nuper. Nec non quem regula damnat. id eſt ſi quis irregulari tatem incurrit. non poteſt cum eo diſpenſari niſi ꝑ papaꝫ. de hoc habes multos caſus. vide ſupra. Ir regularitas. et. c. diſpenſatio. Addas ſuſpenſum. Et hoc in caſu ſpecialiſſimo. Si enim aliquis ſuſ pendatur pro eo ꝙ hereticis ſacramenta miniſtra uit talis citra ſedem apoſtolicam abſolui non po teſt. extra de hereti. excōmunicamus. Cauſam cuꝫ fertur ad ipſum. ſcilicet papam. ſoluit̉ a papa. Ad papam tunc pertinet examinatio ⁊ determinatio. extra eo. licet. ⁊ de app. intimaſti. Reſcriptum ad das. Si de reſcripto apoſtolico dubitetur: ſoluit̉ a papa. extra de off. dele. c. ij. Idem eſt de priuilegijs

Legatus Et hoc intellige de reſcripto cōtentioſo. vt dicitur ibidē. Et de gratioſo.ſ. priuilegio. extra de iudi. cū veniſſent. Siue diffinitiuo extra corpꝰ iurꝭ cano nici vagante. extra de fi. inſtru. paſtoralis: ſiue in cluſo. Et ſic pōt hoc exponi de reſcripto qͣdruplici Fidei dubium. ſi de fide dubitet̉: ſoluitur a papa. xxiiij. q. j. quotiens. Etiā ſi indubitatuꝫ ſit. exquo indubium vertitur. C. de ſum. tri. l. fi. Confert bo naͣ plurā.i. plura beneficia cū cura. vel plures ꝑſo natus cū cura. extra de elec. dudū. el. ij. Irritat in fectum. ꝓnuncians electionē ſeu ꝓuiſionem. que nondū facta eſt ſi cōtingat fieri irritam ⁊ inanē. exͣ de elec. innotuit. Qd̓ alius facere nō pōt. quia tra ctus futuri tꝑis non ꝑtinet ad inferioreꝫ iudicem hoc caſu. ff. de vſur̄. l. j.§. j. Legē condit generaleꝫ extra de cōſti. c. j. Approbat imperiū.i. electum in imperatorē. Firmat.i. cōfirmat electionē vel infir mat. Deponit.ſ. imperatorē. Et vngit.ſ. imperato rem. extra de elec. venerabilem. Et ex hoc quidaꝫ ſumpſerūt ar. ꝙ imperator recipit ordinē ſubdia conatus. Qd̓ reprobat glo. in. c. valentinianꝰ. lxiij diſ. Et cōmuniter doc. Et glo. ibi addit. ꝙ impe rator gerit officiū ſubdiaconi cū miniſtrat ep̄o. Et ob hoc etiā puto ꝙ vulgares ſumpſerint occaſio nem credendi ꝙ imperator ſit ſubdiaconꝰ. qd̓ ta men eſt falſum. vt notant doc. in. d. c. venerabilē. vnde improprie dicit̉ imperator cōſecrari. ſꝫ debet inungi. Et de vnctione imperatoꝝ ⁊ regum vide qd̓ notat̉ in. c. vnico de ſacra vnc. imperator autē coronat̉ triplici corona.ſ. ferrea. argentea ⁊ aurea. Et a quibꝰ coronet̉. ⁊ de ſignificato iſtoꝝ metallo rum. Uide glo. in cle. romani. de iureiurādo. Cō cilium generale facit. xvij. di. per totū. Sanctit qͦꝫ ſanctos.i. ꝯfirmat ⁊ approbat ⁊ canonizat ſanctos ⁊ in cathalago ſanctoꝝ aſcribi facit. neqꝫ ſine eius licentia debet aliqͥs ſanctus venerari. quātūcunqꝫ dicat̉ miraculis choruſcare. extra de reli. ⁊ venera. ſanctoꝝ. c. j. Ens nō eſſe facit.i. de aliquo facit ni hil: mutando etiā naturā rei. extra de ex. p̄la. tāta. Egt ⁊ſdli m Nō ens fore.i. de nihilo aliqͥd facit. exͣ d̓ trāſla. p̄. c.j. Pallia ſemꝑ portat.ſ. vbiqꝫ. extra de vſu pa. ad honorē. Concedit.ſ. palliū. Et nullus alius etiam legatus. extra de elec. ſignificaſti. Legi nec ſubiacꝫ vlli. quia princeps ſolutus eſt legibus. ff. de legi. l. princeps. Appellat̉ ad hunc medio ſine.i. imme diate.i. omiſſio medio. de ap. c. dilecti. Iudiciūqꝫ ē pro lege ſuū. Nam eius ſentētia facit ius. extra de nen quemi re. iudi. In cauſis. Monachū reuocat renitentē. Nam abbate ⁊ monacho renitentibꝰ ⁊ contradi xxti centibus: poteſt monachū trahere de monaſterio ⁊ alicui epiſcopo vel principi in ſociū aſſignare. ix. Etocintinſe q. iij. per principalem. Nec mirū. nam de mona cho poteſt facere non monachū. extra de ſta. mo. cum ad monaſteriū. Maius adulterio ſoluit ge atra debet. neraliter. Secꝰ de epiſcopis. extra de iudi. at ſi cle rici. Artat ⁊ laxat quicqͥd ſponſis nocet.i. impedi menta matrimonij canonica: aliquotiens reſtrin git ⁊ ānihilat. Aliquotiēs dilatat. vt extra de con ſang. non debet. xxxv. q. iij. quedaꝫ lex. ⁊ capitulo jpſ qd̓ ſcripſi. Ordinat extra tempora.ſ. dando ſacrū Fo. CLVIII. ordinem. ⁊ ipſe ſolus poteſt ſubdiaconū facere ex tra quatuor tempora. puta. in dominicis. extra de tempo. or. c. j. Promotū ſcilicet ſubdiaconum per papam. ſcilicet idem papa ꝓmouet ⁊ nō alius niſi de mandato ſuo. extra de tem. or. cum in diſtribu endis. Ordinat atqꝫ die qua conſecrat̉ ⁊ ipſe. ex tra de elec. quod ſicut. Uiuentiſqꝫ locum cōcedit. Nullus em̄ alius poteſt conferre beneficiuꝫ non dum vacans. extra de conceſ. pre. c. j. Iureqꝫ pͥuat̉ Auferendo vni ⁊ conferendo alij. vnde etiam po teſt venire cōtra concilia. extra de elec. ſignificaſti. quod nō poteſt legatus. extra de p̄ben. dilectus. el. j. Inſignit.i. inſignia epiſcopalia concedit aliqͦ tiens abbatibus ⁊ alijs inferioribus. puta. mitrā baculum paſtoralem. anulum. ſandalia ⁊ hmōi. extra de priuil̓. c. abbates. ⁊ capitulo vt apoſtolice li. vj. Laico ſacra dat. id eſt ſpiritualia concedit. ſic̄ ius eligēdi. exͣ de iure patro. nobis. A decimis exi mendo ipſum. extra de deci. a nobis. Quod alius facere non poteſt. Et poteſt laicis ſpiritualia dele gare que tamē ſunt eis al̓s interdicta. extra de cō ſti. eccleſia ſancte marie. Criſma miniſtro. id eſt cō cedit p̄ſbytero ꝙ poſſit infantes chriſmare in fron te. xcv. diſt. peruenit. Quod a nullo alio fieri pōt. extra de conſue. quanto. Summa ſede ſedet. ſcili cet in illa: quā ſibi dominus in petri perſona ſpe cialiter elegit. extra qui fi. ſint le. per venerabilem. Plenuſqꝫ vicarius extat. qͣꝫuis em̄ quilibet epiſco pus poſſit dici vicarius xp̄i. tamē eſt particularis ſed papa eſt vicarius generalis vnde omnia regit ⁊ de omnibꝰ vt ſibi placet iudicat ⁊ diſponit. ix. q. iij. cuncta per mundū. ⁊ capitulo per principalem Legatus v̓o p̄dicta vſurpare non debet niſi velit confundi. extra de vſu pallij. c. niſi. ⁊ de tranſ. p̄la. c. j. ij. et. iij. ¶ Sed que poteſt facere legatus in ꝓuincia ſibi decreta. Rn̄. ẜm Directoriā poteſt omnia exerce re que faceret ipſe qui eū tranſmiſit: p̄ter ea q̄ ſum mo pontifici reſeruant̉: que poſita ſunt in prece denti.§. Nam ad ipſum ſpectat ꝓuinciā ſibi cō miſſam malis hominibꝰ purgare. ff. de of. p̄ſi. l. iij. Item audire cauſas ꝓuincialiū que per appella tionem vel querimoniaꝫ ad eum deferunt̉. extra eo. capitulo pͥmo. Item poteſt facere conciliū par ticulare. puta. ꝓuinciale cum epiſcopis prouincie ſibi decrete. Item ⁊ eius indulgentie: ſicut ⁊ indul gentie epiſcopoꝝ ſunt perpetue. Itē legatus de la tere archiepiſcopoꝝ. epiſcopoꝝ ⁊ exemptoꝝ electi ones poteſt ex officio confirmare. Sed alij legati hoc nequeūt: niſi eis a ſede apoſtica ſpecialiter ſit conceſſum. extra de elec. ſi abbatē. li. vj. ¶ Legatus de latere dūtaxat poteſt de exemptis ſe impedire. etiā qui immediate ſubſunt pape. Et de cauſis que contra ipſos mouent̉ ſaluis tamen que ſedi apoſtolice ſpecialiter per priuilegia eoꝝ re ſeruantur. non obſtantibus priuilegijs. quia ẜm glo. in capitulo quod tranſlationē. de of. le. priui legia eximunt eos a iuriſditione epiſcopoꝝ. ſecus a iuriſditione pape vel legatorum. de alijs ſecus: niſi hoc eis ſpecialiter cōmittat̉: De ordine tamen

Legatus fratrum minoꝝ videtur aliud dicendū. de qͦ vide ſupra Exemptus. Item exemptus a iuriſditione cuiuſlibet ordinarij: non intelligit̉ exemptus a iu riſditione legati. Ipſum eximentis. An autē legatus de latere poſſit alterare legata facta ad certum vſum pium. ⁊ cōmutare in alium vſum. Reſpon. pe. de peruſio videt̉ diſtinguere. ꝙ aut ille vſus poteſt impleri de iure ⁊ de facto. pu ta. quia legauit quis. vt monaſterium fieret in tali dioceſi. Epiſcopꝰ eſt contentus. Et ſic tenet de iu re ⁊ nullum aliud impedimentū eſt in facto. quia pecunia eſt parata ⁊ cetera alia neceſſaria: nec eſt qui aduerſetur. Et ſic poteſt fieri de facto. Et tuc dico ꝙ nō pōt ꝯuerti in aliū vſum. Et iſte ē caſus c. nos quidē. de teſta. Aut ille vſus poteſt impleri de iure. ſꝫ non de facto. puta. ꝓpter guerram vel qꝛ pecunia eſt modica vel nō eſt locus in eccleſia vbi legauit pro capella fienda ⁊ huiuſmodi. Et iſte eſt caſus. l. legatam. ff. de admi. rerum ad ci. perti. Et tunc poteſt fieri cōmutatio auctoritate ſuperioris etiā ſi in teſtamento ſit clauſula ꝙ nō poſſit cōuer ti ad alium vſum ꝙͣ deputatū. Ratio. quia volun tas teſtatoris debꝫ interp̄tari ẜm ius cōmune. vt res magis valeat qͣꝫ pereat. Et ideo cū de iure cō muni poſſit in alium vſum cōuerti. non obſtat ta lis clauſula ergo ⁊cͣ. Et ex his dicit Spe. ꝙ ſi mihi legatur vt vadā vltra mare ⁊ nullus audet ire. ꝙ cōſeqͣr legatū licet nō vadā dūmō vadā ad ſimilē locum. Similiter ſi teſtator legat ꝓ labore itineris vel penitentie ſibi iniuncte vt vadam romam: et propter impedimentuꝫ non poſſum ire: cōſequar legatum. dumodo ad locū conſimilem vadam. d. l. legatam. Excipitur tamen qd̓ legatur pro ſubſi dio terre ſancte: quia ſi nunc nō poſſum. expecta bo tempus. ⁊ ſeruabit̉ legatum capitulo magne. extra de voto. Aut vſus poteſt impleri de facto ſꝫ non de iure. Et tunc aut hoc eſt quia nō eſt ad ali quem finē honeſtum. puta. legat quis capitulo vt fiat ludus theatralis in eccleſia qui eſt illicitus. Et ſic legatum eſt inutile. ⁊ non fiet conuerſio. vel nō poteſt fieri de iure. Non quia nō ſit ad finem ho neſtū. ſed quia ius prohibet. Et ſic fiet cōuerſio in alium vſum honeſtum. vt eſt caſus in. l. legatū. ff. de vſufru. le. Et ſic intellige dictū capitulum. nos in v̓. non poteſt impleri.ſ. de iure. Exemplū. teſta tor legat ꝙ p̄dicatores vel minores ſe conferant ad habitandū in domibꝰ ſuis. ⁊ celebrent ibi diuina ꝓ ſalute anime ſue. hoc de iure fieri non poteſt ꝑ capitulum vnicū. de ex. prela. li. vj. tamen vſus eſt honeſtus. quia ꝓ anima ⁊ cultū diuino. Similit̓ legat vt fiat eccleſia in tali loco nō poteſt fieri ꝓpter priuilegiū quod habent p̄dicatores ⁊ minores de diſtantia canaꝝ ⁊ hmōi. Et id̓o fiet in alio loco cō gruo ⁊ honeſto. Cuius auctoritate fiet talis cōmutatio. Reſpō dit dictus pe. ꝙ ſi non ſubeſt cauſa. puta. quia po teſt de iure ⁊ de facto impleri. tunc ſolus papa po teſt. d. l. legatam. ⁊ cle. quia contingit. de reli. do. Si ſubeſt cauſa legitima: poteſt dioceſanus: etiaꝫ ſi poſſet impleri de iure ⁊ de facto. niſi teſtator pro uidiſſet quid fiendum de legato: vſu non impleto quia ſi prouidiſſet nō poſſet fieri cōmutatio. Sed Bar. in. d. l. legatam. dat optimaꝫ diſtinctionem trimēbrem per illam. l. dicens. ꝙ quando relinqͥ tur vt fiat aliquod opus non licitum. tunc cōuer titur in aliud opus licitum auctoritate ꝓximi ſu perioris: cauſa cognita vocatis his quoꝝ intereſſe poteſt. vt. l. legatum. ff. de vſufru. le. Si v̓o poteſt licite fieri: tunc ſi pecunia ꝓ hoc relicta ſufficit: nō poteſt conuerti in alium vſum niſi auctoritate pͥn cipis. vt. d̓. l. legatam. in principio. Aut nō ſufficit ⁊ tunc poteſt conuerti in alium vſum abſqꝫ princi pis auctoritate. vt. d. l. legatam. in fi. hec Barto. Et hec diſtinctio euacuat queſtionē noſtram prin ciꝑalem ⁊ omnes alias. Et vide ad hoc nota. per Bal. Ang. ⁊ Sali. in. l. ſi teſtamentū. C. de teſta. vbi ſtrictius dicunt ꝙ nō licet pape alterare vſum illarum rerum que per fideles ſunt relicte. Et hoc intellige de potentia ordinaria. ſed de potentia ab ſoluta bene poteſt ipſe ſolus. d. cle. quia contingit d. l. legatam. et. d. l. legatum. dūtamen in ipſa alte ratione: quam facit papa ſeu imperator: appareat de cauſa. Nam debet conſtare principem velle vti ſuprema poteſtate ẜm Inno. capitulo innotuit de electi. Et dicit Bal. ꝙ raro debet princeps vti plenitudine poteſtatis. Omnis tamen ratio mo tiua principis habetur pro cauſa ẜm Bal. in. l. re ſcripta. C. de p̄cibus imperatori offerendis. Et ſo li principi conuenit dicere. ſic fiat. Alij autē debēt dicere. fiat iuſticia. Utrum autē quando debet fieri cōmutatio re quiratur conſenſus heredis grauati. Reſpondit pe. de peru. ꝙ ſi nō poteſt impleri de iure vel de fa cto. requirit̉ conſenſus heredis ⁊ eccleſie cui fit le gatum ⁊ ita loquit̉. d. l. legatum. Idē dic qn̄cunqꝫ ex cauſa legitima debet fieri cōmutatio. Quid autē ſi dubitetur: an ſit cauſa legitima vt fiat cōmutatio vel eccleſia cui legatur vel heredes non conſentiunt. Reſpondit dictus Pe. ꝙ ſolus epiſcopus poterit. Et ſi eccleſia cui legatur conſen tit vt fiat commutatio. ⁊ heredes contradicāt: ni hilominus epiſcopus fauebit eccleſie legatarie: fa uore voluntatis adimplende ⁊ non heredi. Uide etiam Ludo. ro. in ſuis ſingularibus. vbi dicit ꝙ ſi teſtator legauit eccleſie decem conuertenda in ca licem vel mille vt conſtruatur eccleſia. Si non eſt opus eccleſie illud fieri. de cōſenſu epiſcopi poteſt in aliud conuerti. quia vbicunqꝫ aliquid relinqui tur in vſum pium: quo nō eſt opus. poteſt ꝑ ep̄m ſolum fieri tranſlatio nihil tamē allegat. Legatus quātūcunqꝫ plenam legationem ha beat. ſiue etiā habeat p̄textu eccleſie ſue. nō habet ex hoc poteſtatem cōferendi beneficia. niſi ei ſpe cialiter ſit cōceſſum vel niſi ſit cardinalis. extra eo. officij. li. vj. Quod ſi eccleſia habet patronū laicū. non poteſt conferri per legatum: niſi ei quē patro nus p̄ſentaret. Eodē modo ſi habet patronū cleri cum: cui patronatus cōpetit ratione ſui patrimo nij. extra de iure pa. cum dilectus. Secus ſi clerie ſit patronus rōne eccleſie. vel etiā ſi ſit collegium.

quia tunc eo irrequiſito poteſt legatus conferre. quia poteſt qd̓ maius eſt.ſ. ipſas eccleſias cōferre non requiſito ep̄o. facit extra de of. le. dilectus ⁊ ibi hoc notat glo. ¶ Omnes reſeruationes quorūcunqꝫ beneficioꝝ facte a quocunqꝫ legato auctoritate legationis vel ab executoribus deputatis ꝑ ipſum. ⁊ omnia de creta ſiue denūciationes ⁊ ꝓceſſus carent viribus finita legatione. Quintiā ſi durante legatione: le gatus in aliqua eccleſia facit aliquā reſeruationeꝫ. nō poteſt illa pendente facere aliam in illa eccleſia Similiter etiā poſtqͣꝫ reſeruauit vnū beneficiū ꝑti nens ad collationē cuiuſcunqꝫ. ipſa reſeruatione pendēte nō poterint aliud reſeruare qd̓ ad eundē ꝑtinet. extra eo. p̄ſenti. li. vj. ¶ Nullus legatus poteſt facere aliquā reſeruatio nem de eccleſijs ⁊ dignitatibꝰ eaꝝ. vbi illi qui p̄fi ciuntur habēt ꝑ electionē aſſumi: nec ſe intromit tere. qͥn eligere ⁊ poſtulare valeant. extra eo. deli beratione. li. vj. Nullus legatus poteſt cōcedere alicui in gene rali vel ſpeciali. vt recepta reſignatione illoꝝ q̄ ha bent beneficia poſſint illa alteri cōferre. aliter non valet. exͣ eo. deliberatione. li. vj. ¶ Conſtitutiones legatoꝝ durant ⁊ ſunt ꝑpetue Secus ſi cauſas delegant. quia egreſſis illis de ꝓ uincia non durat iuriſditio delegatorum. niſi an te legatorum diſceſſum citatio p̄ceſſerit. extra eo. nemini. An aūt ſolus legatus poſſit ſtatuta edere. Dic ẜm noͣ. in. c. fi. extra eo. ꝙ in ſpectantibꝰ ad iuriſdi tionem ſolus legatus poteſt facere ſtatuta. dum modo illa ſtatuta nō ſint contra canones genera les. quibꝰ legatus non poteſt in aliquo derogare. Idem dicimus in ep̄o. vt notat Io. an. in. c. fi. de of. archipreſ. Idē dicit Ge. ⁊ plus. videlicet. ꝙ ep̄s nō poteſt facere ſtatutū: quo ius cōmune artetur Si tamen legatus vellet ſtatuere in concernenti bus aliorum preiudicium. tunc debet habere illo rum conſenſum ſeu p̄ſentiam. vt notat Inno. in it vifut cur d. c. fi. ¶ Legatus non pōt ꝓceſſum delegati impedire. aut eius ſententiā irritare. ſꝫ poteſt eam confirma re ⁊ exequi. extra eo. ſtuduiſti. tum Iodar Quot modis finitur legatio. Rn̄. ẜm Io. an̄. qͣ tuor modis. Primo. ſi datus fuit legatus ad tem pppxiitt pus: finito tēpore finita eſt legatio. extra de offi. de le. de cauſis. Secundo. quādo reuocatus eſt. ff. de iudi. l. iudicium. Tercio. quando egreſſus eſt lega turin viuruꝝ tionem animo non redeundi. Secus ſi animo re deundi. extra eo. nouit. Quarto. ꝑ mortem ipſius legati. nō tamen morte cōſtituentis. extra eo. lega tos. li. vj. Egitimus filius quis eſt. Reſpon. ẜm Ray. qui de legitimo matrimonio natus eſt vel de eo qd̓ legi timum reputabat̉. vnde ſi vir ⁊ mulier cōtraxerūt in facie eccleſie bona fide. credentes ſe legitime co pulatos. cū tamē nō eſſent vel etiā ſi alter eoꝝ tan Legitimus Fo. CLIX. tum hoc credebat. puta. quia cōtraxit cū eo quem neſciebat habere vxorem. talis reputat̉ legitimus ⁊ vtriqꝫ parenti ſuccedit. extra eo. ex tenore. Secꝰ ſi clamdeſtine cōtraxiſſent. quia videt̉ fuiſſe igno rantia affectata. Et multomagis ſi contraxerunt publice. ſcientes ambo impedimentū. exͣ de clam. lqͣutimat qs e̓yl. al deſpon. cū inhibitio. Quot modis qͥs legitimat̉. Rn̄. tripl̓r. Primo ꝑ ſequens matrimoniū. Et hoc ſi inter illos pote rat tunc qn̄ habuerūt illum filiū eſſe matrimoniū etiā ſi ille vel illa anteqͣꝫ ſumeret talem coniugem: prius cum altero cōtraxiſſet qͥ poſtea moreret̉. de hoc vide ſupra Filius. ⁊. c. illegitimus. Scd̓o mo do ꝑ ſpecialem indulgentiaꝫ pape. de hoc videsͣ. d. c. Illegitimus. Si aūt fiat per ep̄m legittimatio valebit ad hoc vt minores ordines ſuſciꝑe poſſit. ⁊ beneficium ſine cura vbicūqꝫ. ⁊ ad ſucceſſionem bonoꝝ ⁊ actus legitimos ſeculares in terris tem poraliter eccleſie ſubiectꝭ. ⁊ etiā in alijs terris. qͣꝫtū ad ea ꝑ q̄ nō fieret alteri p̄iudiciū. Et multomag valet ad hoc legitimatio ꝑ papaꝫ. Sed in his per que fit alteri p̄iudiciū. puta. ꝙ ſuccedat ab inteſta to. nō valet legitimatio. nec ꝑ papā. nec ꝑ ep̄m in terris que eis tēporaliter nō ſubſunt ẜm Inno. et Ber. extra eo. ꝑ venerabilē. de hoc vides. Illegi timus. Tercio modo legitimat̉ qͥs per leges ſecu lares multꝭ modis. qͥ reduci poſſunt ad tres. Pri mo. ſi pater filiū naturalē offerat curie imꝑatoris efficiaturqꝫ curialis. vt in autētico qͥ. modis natu ra. effi. ſui.§. ſi qͥs igit̉. coll̓. vij. Idē ſi offerat eum curie ciuitatis. de qua vel de cuius vico ſit oriun dus. vt in inſti. de nup.§. vltimo. Secundus mo dus ſi pater decedēs in teſtamēto filiū naturalem nominet legitimū heredem. Et ipſe poſtea offerat teſtamentū principi vel ſi pater in inſtrumēto per publicā manū confecto vel ꝓpria manu ſcripto. cū ſb̓ſcriptione triū teſtiū. eū filiū nominet nec adie cit naturalē. vt in autentico vt liceat ma. ⁊ auie.§. ad hec. Tercius modus. ſi nullo filio legitimo ex iſtente. ipſe naturalis filius ſeipſuꝫ offert curie. vt in autētico. qͥ. mo. na. effi. le.§. j. Hec legitimatio ꝑ leges facta. valet ad ſecularia ⁊ tꝑalia quo ad ſuc ceſſionē ⁊ dignitates in terris tm̄ ſubiectꝭ poteſta ti legitimātis ⁊ in alijs vbi nō ſit alteri p̄iudicium Ad ordinē tn̄ vel dignitatē eccleſie nō ſe extendit ẜm Inno. ⁊ Ber. Spurij v̓o non poſſunt legiti mari qͣntū eſt ꝑ leges. Sed imꝑator vel aliꝰ aucto ritate eius aliquādo de gratia legitimat ⁊ ſimiliter papa. ¶ Quid ſi imꝑator legē faceret vel reſcriptū cōce cederet ꝙ ſpurius ſuccederet nō obſtantibꝰ legibꝰ cōtrarijs. Rn̄dit Aſten̄. li. viij. ti. xxxviij. de mēte Ho. ꝙ licet imꝑator illegitimos poſſit ad heredi tatē admittere tanqͣꝫ legittimos. tn̄ nō poteſt ſuper hoc legē generalē cōdere. qꝛ multi nō curarent vn̄ filios haberēt. dūmodo ſibi ſuccederent. Et ſic lex talis eſſet cauſa multoꝝ mortaliuꝫ pectatoꝝ. ergo abolenda. exͣ de p̄ſcrip. c. fi. Nunqͥd autē legitimatio vel emācipatio poſſit fieri de filio quo ad certū actū. ⁊ quo ad alios nō: d̓ d ij

Legitima portio Rn̄. Bar. in. l. j.§. in filij. ff. ad trebel. relinqͥt ſub dubio. Sed Ang. in. l. ſi ab eo. C. de le. hr̄. conclu dit. ꝙ ſic. Et Paulus de caſtro dicit ſe al̓s conſu luiſſe ꝙ pater poteſt legittimare filiuꝫ ſpuriū: cum hac cōditione: ne ſuccedat. ⁊ ita dicit ſe poſtmodū inueniſſe. Rai. de for. qͥ ita cōſuluerat: in ciuitate piſana. Quo tamē ad legitimationē reſpectu vni actus Bal. in. l. ſenium. C. de teſta. tenet ꝙ nō. qꝛ libertas eſt indiuiſibilis. l. j.§. j. C. de lati. li. tol. Et ad hoc facit tex. in. l. queſitum. ff. de adop. Et hec opinio videt̉ cōmunior. Sed dictū Pau. ⁊ aliorū ẜm Ber. cep. in tractatu ſuo de cautel̓. poteſt ꝓce dere ꝙ per viā diſpenſationis fieri poſſit. vt ꝓ cer to actu tantū diſpenſet̉ ꝙ fiat ſtatus mutatio. vt notatur in. l. ſi pariter. ff. de libe. cā. Et ideo caute la eſt ꝑentibus qͥ habent filios legittimos ⁊ natura les. ⁊ ſpurios. qͥ vellent ipſos ſpurios legitimari fa cere. ſꝫ nollent ꝙ ſuccederent cū legitimis pariter: niſi certo modo ꝓut eis parentibꝰ placuerit. Naꝫ comes palatinus vel alius qͥ habet poteſtatē legi timandi licet nō poſſit legitimare qͣꝫtuꝫ ad vnum actum tm̄ quia legitimatio eſt reintegratio totius ſtatus. d. l. queſitū. ⁊. d. l. ſi pariter. tamē poteſt di ſpenſare vt poſſit ſuccedere certo modo. quia iſta non eſt proprie legitimatio. ſꝫ diſpenſatio. Et licet iſte comes nō poſſit plus facere qͣꝫ ſibi cōmiſſum ſit: minus tamē facere poteſt. quia non habet ſer uare formaꝫ ſui priuilegij: ſicut facere debet iudex delegatus. Egitima portio. Sci endum ꝙ olim fuit licitū cuilibet totam hereditatē ſuam relinquere alteri. Sed falcidius ſtatuit: ꝙ quarta deberet relinqui legiti mis heredibus. Et triplex eſt legitima portio: qͦrū vna eſt debita iure nature. Et dicit̉ debitū bono rum ſubſidiū. Et hec debet̉ filijs tm̄: qui ſine cau ſa exheredari nō poſſunt. Et huic portioni nullū grauamen vel dilatio poteſt imponi. C. de inoffi. teſta. omnimodo ⁊ duabꝰ. ll. ſequen. Et hec eſt ta lis ſi ſunt quatuor filij. ⁊ infra debēt habere terciā partem. Si ſunt quinqꝫ vel vltra debent habere medietatē. C. de inofficio. te. auten. nouiſſima. Et intellige terciā partem vel medietatem eius ꝙ eis deferebat̉ ab inteſtato. vt notat glo. in. l. ſi arroga tor. de ado. ⁊ ibi Bar. ꝓ hoc allegat. l. papinianꝰ. §. qd̓ autē. ff. de inoffi. te. Et intellige detractis de bitis: ſiqͣ eſſent. Iteꝫ eſt alia portio.ſ. qͣrta falcidie: que debet̉ iure inſtitutionis. vt cū aliquis eſt inſti tutus heres. ⁊ illa hereditas eſt exhauſta ꝑ legata: tunc inſtitutus poteſt detrahere ſibi vſqꝫ ad quar tam partē hereditatis: detrahendo de ſingulis le gatis.ſ. de qͦcunqꝫ legato ꝓ rata tātū qͣntū eidem eſt legatū ad quartā habendā. inſti. eo. primo Re ſponſo. Fallit primo in his que ad pias cauſas re linquuntur eccleſie vel pio loco. vt in auten. ſimi liter. C. ad. l. fal. Nota tamē ꝙ ſi eccleſia vel alius pius locus inſtitueret̉ heres: tunc detraheret fal cidiam de legatis factis alij eccleſie vel pio loco: qꝛ concurrit priuilegiū cum priuilegio. Et ſic concur rentibus priuilegijs vtentur iure cōmuni. facit. l. aſſiduis. C. qui po. in pig. ha. Et dy. in. l. ſi qͥs ad declinandā. C. de ep̄iſ. ⁊ cle. idem tenet. Et qd̓ di ctum ē ꝙ quarta debet̉ delegatis ad pias cauſas. Bal. in. l. auia.§. ticio. ff. de condi. ⁊ de. Idē dicit etiā ſi indirecte relinquat̉. vt ſi mihi relinquit̉ fun dus cum pacto ꝙ reſtituam eccleſie. nam tunc nō deducitur falcidia. ſicut nō deduceretur ſi directo eſſet relictus eccleſie. Item ceſſat falcidia: quando teſtator ſciens quantitatē patrimonij ſui expreſſe illam ꝓhibuit vel ſi heres nō fecit inuentariū tem pore ⁊ modis a iure ſtatutis. vt in auten. ſꝫ cum te ſtator. C. ad. l. fal. vel ſi heres īfra tp̄s legitimū vo luntati nō paruerit teſtatoris. extra de te. Rainal dus in fi. Et ibi dicit glo. ꝙ tempus legitimuꝫ eſt tēpus anni cōputandum a iuſſu iudicis infra qd̓ tempus ſi non ꝑ̄uenerit dicit ꝙ etiam perdit om nia. excepto ꝙ ſibi d̓bet̉ ex fideicōmiſſo. Itē ceſſat falcidia quando aliqua ſunt ita relicta vt non alie nentur: ſꝫ remaneant apud ſucceſſores eius cui re linquunt̉. vt in autentica. ſꝫ et in ea. C. eo. Iteꝫ eſt tercia que dicit̉ trebellianica: vt cum aliqͥs inſtitu tus heres rogatur vt alij reſtituat hereditatem. Nam talis inſtitutus poteſt retinere quartā par tem de tota hereditate. vt inſtitu. de fideicō. here. .§. ſed quia. Et hec detrahitur de tota heredita te. Et in hac computant̉ legata ⁊ donationes. Et ꝑ hoc infert Panor. in. c. rainucius. de teſta. ꝙ qꝛ ta que debet̉ iure inſtitutionis.ſ. cum hereditas ē exhauſta legatis eſt magis priuilegiata qͣꝫ quarta trebellianica. Et quarta trebellianica eſt magꝭ pri uilegiata qͣꝫ legitima que debet̉ filio. Nā in quar ta que debet̉ iure inſtitutionis nō computantur niſi ea q̄ obueniunt heredi iure inſtitutōnis. Nō autē legata vel alio titulo ꝓuenientia: Sed in qͣr ta trebellianica computant̉ non ſolum ea que ꝓ ueniunt heredi iure inſtitutionis. ſꝫ etiaꝫ omnia q̄ ꝓueniunt ex teſtamēto. puta. iure legati vel dona tionis. Alia v̓o venientia extra teſtamentuꝫ non computant̉. In legitima v̓o debita iure nature: computant̉ non ſolū ea que ꝓueniunt ex teſtamē to quocunqꝫ titulo. ſꝫ etiā vndecunqꝫ ſint ꝓfecta. ſcꝫ a defuncto. Secus ſi aliquid caperet̉ extra pa trimoniū defuncti. quia illud in quartā nō impu tatur. vt. l. ſcimus.§. repletionem. C. de inoffi. te. Et hoc etiā vult Bar. in. l. in quartā. ff. ad trebel lia. Aduertendū tamen circa hoc vltimū ẜm Ha normi. in. c. rainucius. p̄allegato. ꝙ aut pater filio donauit ob cām. puta. dotis vel donationis ꝓpter nupti. Et illud imputat̉ in ſuam legitimam. vt in auten. ex teſtamēto. C. de colla. Aut fuit facta do natio ſimpliciter. ⁊ tunc ſi tenuit. vt quia fuit facta filio emancipato vel filio vt benemerito: ⁊ tunc il lud non imputat̉ in quartā. quia valet hec dona tio ac ſi fuiſſet facta extraneo. Aut donatio nō te nuit in vita. ⁊ tunc computat̉ in legitimā. etiam ſi confirmet̉ morte. Queritur. an filio ſufficiat habere legitimā quo cunqꝫ relicti titulo. Reſpon. Bar. in autē. nouiſſi ma. C. de inoffi. teſtamen. dicit ꝙ hodie debet ha

Legitima portio bere iure inſtitutionis. vt in auten. vt cum de ap pella. cognoſcitur.§. aliud. Ratio quia eſt titulus magis honorabilis. Item quia habet ius accre ſcendi in hereditate. vt notat̉ in. l. quotiens. C. de here. inſti. Item debet habere dictā legitimā cum vſufructu. vt in auten. de trien̄. ⁊ ſemi.§. ꝓhibe mus. Et ſic lex vxori mee. de vſufru. lega. eſt corre cta in filijs. Uide etiā glo. in. d.§. aliud. que dicit. ꝙ in vno nummo facta inſtitutio. excludit quere lam. vt in. d. auten. vt cuꝫ de appella. cognoſcitur §. ceterū ſi qui. Agetur tamē ad ſupplementū. vt C. de inofficio. teſtamen. l. omni modo. nec ſuffice ret ſi filio relinqueret̉ fideicommiſſum vniuerſale. vt vult Bar. in. l. ita tamen.§. qui rogatus. ff. ad trebellia. Idem Bar. in. l. ſcimus.§. cum autem. C. de inofficio. teſtamen. ⁊ ibi reprobat glo. quia tex. in corpore vnde ſumit̉ autētica nouiſſima pre alle. expreſſaꝫ mentionē facit ꝙ nō valet iure fidei cōmiſ. Hoc etiam videtur expreſſum in. d.§. qui rogatus. Quero an parentes debeant habere hodie legi timam iure inſtitutionis. Rn̄. Bar. in. d. auten. nouiſſima. dicit ꝙ glo. in. l. j.§. j. ff. ſi a pa. qͥs fue. ma. tangit iſtam. q. in patrono. Et cōcludit ꝙ pa tronus poteſt habere quocunqꝫ relicti titulo. Sꝫ pater ⁊ patronus equiperant̉ ad omnia. exceptis quibuſdā que notant̉ in. d. l. j. inter que non repe ritur iſta diuerſitas. ergo ⁊cͣ. Preterea qd̓ nō mu tatur expreſſe remanet incorrectū. vt. l. recipimus C. de ap. hec Bar. Bal. tamē videt̉ tenere cōtra rium in. l. j. C. de bo. poſ. cōtra tab. li. vbi dicit ꝙ fi lius debet relinquere parentibꝰ iure inſtitutionis Et fundat ſe ꝑ tex. expreſſum. in. d. l. omni modo. circa principiuꝫ. Et ibi hoc idem tenet. idē Ia. de bel. ⁊ hec opinio eſt tenēda. Et hoc veꝝ vbi filius teſtans nullos filios reliquit. quoniā vbi filij ſuꝑ eſſent: nulla legitima videt̉ debita patri. Immo in nihilū ſuccedit. vt eſt glo. valde notabilis. inſti. qui mo. ius pa. po. ſol.§. noſtra autē. in ver. patro no. Et non mirū. quia in ſucceſſione. prima cauſa eſt liberoꝝ. vt in autē. de ſuc. ab inte. circa pͥncipiū Glo. tn̄ in. l. pater filiū. ff. de inoffi. te. tenet debere inſtitui patrē etiā extantibꝰ liberis. Sed primum videt̉ cōmunius. ¶ Quero. vtrū in aſcendentibꝰ ſit aucta portio le gitima ſicut eſt aucͣta in filijs vſqꝫ ad trientem ⁊ ſe miſſem. Rn̄. Bar. in dicta autentica nouiſſima. de mente glo. ⁊ doc. dicit ꝙ ſic. vt in auten. de tri. ⁊ ſe.§. j. ¶Utrū ꝑ nō confectionē inuentarij ꝑdat̉ legiti ma debita iure nature. Rn̄. Bar. in autē. ſꝫ cum teſtator. C. e. refert glo. tenere ꝙ nō in auten. hoc amplius. C. de fideicō. ¶ An autē in male ablatis incertis ceſſet falcidia. Rn̄. Bar. in. l. j. C. de ſa. ſan. ec. videtur tenere ꝙ ſic. ſi ſint incerta ita ꝙ veniant diſtribuenda inter pauperes. nā tunc dicit̉ relictuꝫ ad pias cauſas.ſ ꝓ anima illius cuiꝰ fuit. Sed ſi relinquit qͥs debi ta vel male ablata certa illis perſonis quibꝰ deben tur: tunc non videt̉ ꝓprie relictum ad pias cauſas Fo. CLX. ꝓxima em̄ cauſa relicti tunc eſt. quia debitum. nō ipſa pia cauſa. tunc em̄ proprie eſt ad pias cauſas: quādo nulla neceſſitas ſubeſt. ſꝫ ſolum ipſa religio ⁊ ipſa liberalitas. erga deū. Et in iſtis videtur con cludere ꝙ poſſit detrahi falcidia. niſi ille cui relin quitur vere ꝓbaret ſibi debitū aliunde qͣꝫ ex teſta mento. vt. ff. de auro. et argento lega. l. qui vxori. hec Bar. vide etiā ad p̄dicta que notat Aſten̄. li. iij. ti. xxv. poſt monal. ꝙ ꝓpter male ablata incerta ſi nō poſſunt ꝓbari. nō credit ꝙ liberi vel paren tes ſi cōſentire nolint: poſſint legitima ſibi debita iure nature defraudari. Al̓s em̄ poſſet teſtator de leui fingere male ablata multa. vt predictos legiti ma defraudaret. Quod iniquum eſſꝫ quia ſi talia male ablata nō poſſent ꝓbari non tenet̉ heres ſol uere vt debitū: ſeu vt es alienū. ſꝫ vt legatum. alie gat legem ſecundā ⁊ terciā. C. de fal. mo. Et ideo bonū conſiliū eſt ꝙ ipſe teſtator ſatiſfaciat de illis dum viuit vel faciat ꝙ filius obliget ſe ad ſoluen dum inſolidū illa. legitima nō detracta. in quo ca ſu tenebit̉. Si autē nō poſſit ad hoc filiū induce re: nō faciat teſtamētū. ſꝫ codicillū: in quo ordinet ꝙ omnia bona diſtribuant̉ pauperibꝰ ꝓ male ab latis incertis: aſſerens ꝙ plura ſunt ſua male ab lata qͣꝫ omnia bona ſua. Similit̓ mala ablata cer ta: que tn̄ ꝓbari nō poſſunt: relinqͣt illis ꝑſonis a quibꝰ habuit. ⁊ male ablata certa q̄ ꝓhari nō pn̄t: ſunt ſicut es alienū. ¶ Quero. in iſtis legatis ad pias cauſas ceſſat fal cidia. An ꝑ hoc ꝑtineat ad onus heredis. An alio rum. Rn̄. Bar. in autē. ſꝫ et in ea. C. ad. l. fal. dicit ꝙ onerāt heredes ⁊ legatarios. quia iſta legata de bent ante omnia detrahi vt es alienuꝫ. vt. ff. ad. l. fal. l. eris alieni. Et ſic ex hoc heres habebit mino rem quartam ⁊ alij legatarij habebunt minus de legato. ¶An autē ꝑ nō confectionē inuētarij ꝑdatur tre bellianica. Rn̄. Bar. ī. d. autē. ſꝫ cū teſtator. tenet ꝙ nō. qꝛ nō debet induci correctio legis niſi in ca ſu legis corrigētis. vt. l. p̄cipimus. C. de app. Idē tenet Iac. de bel. ¶ Utꝝ de fideicōmiſſo vniuerſali relicto ad pias cauſas detrahat̉ trebellianica. Bar. in. d. auten. ſꝫ ⁊ in ea. dicit ſe pluries cōſuluiſſe ꝙ ceſſat trebellia nica. licet glo. in. c. j. de teſta. li. vj. teneat contrariū p̄cipue ꝑ hanc rōnē. qꝛ nō videt̉ eadē ratio in falci dia ⁊ trebellianica. qꝛ licet in relictis ꝑticularibus nō detrahat heres. habet tn̄ de alio qd̓ eſt in here ditate. ſꝫ in fideicommiſſo vniuerſali nō detrahat. tunc fruſtra erit heres. Sed Bar. in. l. marcellus ff. ad trebel. dicit hoc eſſe ꝯͣ tex. in corpore. vnde ſu mitur autē. ſimilit̓. C. ad. l. fal. vbi loquit̉ quando tota ſubſtātia eſt exhauſta nec eſt inuacuū heres quia tex. in autē. de here. ⁊ fal.§. ſi v̓o exp̄ſſum. di cit ꝙ habet meritū quo ad deū. quia exercuit actū pium. ¶ Que aūt ſit differētia inter legatum ⁊ fideicom miſſum. Rn̄. Panor. in. c. raynaldus. de teſta. di cit ꝙ legatū dicit̉ qn̄ diſpoſitiones vel teſtamenta cōferunt̉ in legatariū. Fideicōmiſſum v̓o dicitur d̓ d iij

Legitima portio qn̄ qͥs capit de manu alterius: puta. relinquo tibi fundū. ⁊ volo vt illū reſtituas ſempronio. nam re ſpectu tui eſt legatū. ſꝫ reſpectu ſempronij eſt fidei cōmiſſum. Sic appellatū. quia fidei tue cōmittit̉. vt reſtituas ſempronio. Sed hodie fideicōmiſſa ⁊ legata ſunt adequata. vt. l. j. ⁊. ij. C. cōmunia del̓. Et dicit̉ fideicōmiſſum particulare qn̄ nō heredi tas. ſed certa bona particularia veniunt reſtituen da. Et per hoc habes quid ſit fideicōmiſſum vni uerſale. Quero. legata minuunt̉ quandoqꝫ ꝓpter defe ctum patrimonij. vt ſi teſtator legat plus qͣꝫ habe at. Ite minuunt̉ qn̄qꝫ ꝓpter falcidiā. vt. l. in quar tam. ff. ad. l. fal. An legata ad pias cauſas recipiāt diminutionē ꝓpter defectuꝫ patrimonij: ſicut alia legata ad nō pias cauſas. Bar. in. d. auten. ſed et in ea. dicit ꝙ ſic. Nec obſtat. qd̓ poſſet dici ꝙ de trahitur vt es alienum. Intellige quo ad quid.ſ. quo ad computationem falcidie. nō quo ad alia. quod apparet in eo. quia talia relicta ad pias cau ſas minuuntur ꝓpter legitimā debitam iure na ture. vt notatur in. l. ſi quis ad declinandam. C. de ep̄i. ⁊ cle. Quero an teſtator poſſit ꝓhibere trebellianicā. Bar. in. d. l. marcellus concludit ꝙ ſic. Et dicit ꝙ Odofr. Iac. de are. ⁊ Cy. tenent idē. Quero quid ſi eccleſia vel aliqd̓ hoſpitale inſti tuitur heres. ⁊ adeat abſqꝫ beneficio inuentarij. An teneat̉ inſolidū. Bar. in. d. auten. ſꝫ cum teſta tor. Rn̄dit per verbū. cogitabitis. Sed in. l. j. C. de ſac. ſan. ec. tenet ꝙ nō. quia iura ciuilia nō pn̄t obligare eccl̓iam ⁊ pia loca vltra vires hēditarias cū talis obligatio nō ſit de iure naͣli ⁊ in legatis ad pias cauſas ceſſat omnis ſolennitas iuris ciuilis. Si tamē aliquis ſacerdos inſtituat̉ heres rōne cō ſanguinitatis vel amicicie. nō reſpectu religionis diuine. tunc putat teneri inſolidū. vt in autentico de here. ⁊ fal.§. pe. Secus ſi amore dei vel pro ani ma ſua. Nunqͥd autē quis poſſit deducere duas qͣrtas ſcꝫ debitā iure nature ⁊ trebellianicam. Rn̄. olim fuerunt opiniones. vt patet in. l. qͣꝫqͣꝫ. C. ad. l. fal. Sed hodie dic cum Bar. in. l. papinianus.§. me miniſſe. ff. de inoffi. teſ. vbi diſtinguit ꝙ ſi ſubſti tutio: aut rogatio ſit pure facta. Et tunc nō detra hit niſi vnā quartā. Aut ſit rogatio de reſtituēdo ſub cōditione. puta. ſi decedat ſine liberis vel poſt certū tempus. Et tunc detrahet duas. Et iſta opi nio eſt approbata de iure canonico in. c. rainuciꝰ. ⁊ in. c. raynaldus. de teſta. licet nō videat̉ vera de iure ciuili. vt in auten. de reſti.§. quā obrem. tamē ita obſeruat̉. vt decre. dicunt. Sed vbi quis eſſet rogatus de reſtituendo incōtinēti vel pure. Bar. dicit. ꝙ illas decre. non obſeruaret. Et ſic dicit ſe pluries cōſuluiſſe. quod ſepe accidit. qn̄ diſpoſitio nō valet iure teſtamēti. ⁊ eſt appoſita clauſula. ꝙ ſi nō valet iure teſtamēti valeat iure codicilloꝝ ⁊c̄. tunc em̄ ſi teſtamentū non valet aliqua rōne. quia in eo nō ſunt teſtes debiti vel alia rōne nō valeat teſtator videt̉ voluiſſe. ꝙ hereditas reſtituat̉ ve nientibus ab inteſtato ſtatim. vt notat̉ in auten tica ex cauſa. C. de li. prete. Et ſic non detraheret̉ niſi vna quarta. hec Bar. de hac clauſula codicil lari. vide ſingularia infra Teſtamentū. ij. Ratio v̓o diuerſitatis eſt ẜm doc. vt refert Aſten̄. lib̓. iij. ti.xxv. qꝛ vbi quis eſt rogatus reſtituere heredita tem poſt tempꝰ certū vel ſi decedat ſine liberꝭ: po teſt incontinenti deducere quartā debitā iure na ture. quia illam ſine omni grauamine debet habe re. vt dictū eſt ſupra. In ꝓceſſu autē temporis de ducet trebellianicā: in qua cū fructus ꝑcepti com putentur. minus diminuit̉ ſubſtantia hereditat qͣꝫ ſi reſtitueret incōtinenti. Et ideo tunc non de duceret. quia tunc ſubſtantia defalcaretur. nō aūt fructus. Que autē ſit ratio ꝙ in falcidia imputat̉ ſolum quod iure hereditario capitur. ⁊ aliud in trebellia nica. Gloſa in. l. in quartam. ff. ad. l. fal. dicit. ꝙ ra tio eſt. quia in falcidia plus grauat̉ heres. qꝛ one ra hereditaria remanent penes eū inſolidū. Ideo releuat̉ in hoc. vt ſolum qd̓ iure hereditario capit imputet in falcidiā. ſꝫ in trebellianica non ſuſtinet onera niſi ꝓ parte. ideo plus grauat̉. Que autē ſit ratio ꝙ illud qd̓ extra teſtamentū capitur: in quartā trebellianicā non imputat̉. vt l. pater filium. ff. ad. l. fal. Et tamen imputatur in quartā iure nature. Bar. in. d. l. in quartā dicit ꝙ ratio eſt. quia falcidia ⁊ trebellianica debent̉ occa ſione teſtamenti. Ideo in eam nō imputatur niſi qd̓ venit ex teſtamēto. debitū v̓o iure nature venit aliunde non em̄ proprie ꝓuenit ex voluntate pa tris. ſed ex diſpoſitione legis. Nam velit nolit pa ter. oportet ꝙ filius habeat legitimaꝫ ſuam. Et ex p̄dictis habes ꝙ in alijs quartis que debentur ex alijs diſpoſitionibus. vt mulieri vel viro ex forma ſtatuti. tunc ſibi imputatur quicquid extrinſecus venit. vt in autentica preterea. C. vnde vir ⁊ vxor Nota etiam ẜm Aſten̄. ꝙ quo ad modū inchoan di huiuſmodi quartas ſi heres inſtitutus ſit de li beris teſtatoris. ad quem pertinet portio natura lis. primo ex tota hereditate deducet ipſam legiti mam portionem.ſ. terciam.i. quatuor vncias. Ex reliquis v̓o octo vncijs defalcabit per. l. falcidiam iure inſtitutionis quartā. id eſt duas vncias. Re liquas v̓o ſex vncias. id eſt medietatem heredita tis diuidet inter legatarios pro rata. Inſti. ad. l. fal.§. cum autem. Differt autem falcidia a trebel lianica. quia per falcidiam deducitur quarta. non ex tota hereditate. ſed ex ſingularibus relictis. vt dictum eſt. Sed trebellianica detrahitur ex tota hereditate. Item nota ẜm eundem. ꝙ ſi quis in ſtitutus ſponte adierit hereditatem. tunc defalca ta ⁊ retenta ſibi portione trebellianica. ſcilicet qua drante: reliquas tres partes hereditatis reſtituet ſubſtituto. Si v̓o iudicis officio compulſus adie rit totam hereditatem reſtituet. Inſtitu. de fidei commiſſa. heredi.§. in primis. Nota etiam ẜm Panormi. vnuꝫ ſingulare. ꝙ quarta trebellianica nō detrabit̉ per heredē inſtitutū in re certa. ſꝫ per heredē vniuerſalem. Et ita cōſuluit Bal. ꝑ. l. j. ff.

Legitima portio ad. l. fal. Et intelligo heredē vniuerſalē. nō ſolum eum qui inſolidū eſt inſtitutus heres. ſꝫ etiā qui in certa quota hereditatis. Sicut videmꝰ in falcidia que detrahi pōt per heredē inſtitutū in dimidia. vt ꝓbatur in. d. c. raynaldus. An autē inſtitutus in re certa habeat̉ ꝑ omnia loco legatarij. Rn̄. Panor. poſt glo. in. d. c. raynu cius. dicit ꝙ quo ad quedā habet loco legatarij. et quo ad quedā loco heredis. de quo dicendū vt in l. quociens. C. de here. inſti. Et inter ceteros effe ctus operat̉ vnū notabilē in inſtituto in re certa. quia coherede vniuerſali nolente adire heredita tem: iſte inſtitutus in re certa habebit hereditateꝫ in totū. quia nō pōt teſtator ꝓ parte decedere te ſtatus: ⁊ pro parte inteſtatus. l. j.§. ſi ex fundo. ff de here. inſti. quā vtilitatē non conſequeret̉ iſte ſi foret purus legatarius. Immo ꝑderet legatū exqͦ ex teſtamēto nō aditur hereditas. C. ſi omiſ. cā te. qͣſi per totū. Hoc tamē intellige de legatis nō ad mninba. vj pias cauſas. quia legata ad pias cauſas debentur etiam non adita hereditate. vt voluit Bart̓. in. l. pͥma. C. de ſa. ſan. eccle. de quo vide ſupra. Eccle ſia primo. Nunqͥd autē filius inſtitutꝰ heres poſſit repu diare hereditatē paternā retenta ſibi legitima. Di cenduꝫ eſt ꝙ nō. quia cū in legitima etiā fuerit in ſtitutus. nō pōt pro parte acceptare ⁊ ꝓ parte re pudiare. Et hanc opinionē tenet Bar. in. l. gerit. ff. de acqͥ. here. ⁊ Bal. ī. l. vnica. C. qn̄ nō pe. par. Et eadē rōne idē dicendū ē patre decedēte ab in teſtato. quia nō poteſt agnoſcere hereditatem pa ternam. ⁊ ꝓ parte abſtinere. An autē legitima portio que debetur iure natu re amittatur ꝓpter delictum patris cōmiſſum con tra legem leſe maieſtatis. Reſpon. Car. in cle. pa ſtoralis. de re. iudi. refert Land̓. tenere ꝙ non. Et venit. vtinj dicit ꝙ filij audita condēnatione patris: ſi furtim capiunt ſuam legitimā: non tenent̉ ſaltem in foro anime ad reſtitutionem faciendam principi. quia poſſunt tenere de iure nature. que per ius poſiti uum non poteſt tolli pro hoc de teſ. Raynucius. quia pater non poteſt priuare filium legitima: niſi in caſu ingratitudinis. C. de inoffi. te. quoniaꝫ in liquis vo ecur prioribus. Facit autē. de here. ⁊ fal.§. ſi quis autē non implens. vbi dicitur. ꝙ etiam propter reatuꝫ ius vo ſex m inobedientie nō poteſt priuari filius legitima. S Zen. tenet contrariū. quia per contractum poteſt tolli legitima. Debetur em̄ deducto ere alieno. vt l. papinianus.§. quarta. ff. de inoffi. te. Sed in de lictis quaſi cōtrahimus. quia per quaſi contractū quis ſe obligat ad penam. ff. de iure fi. l. imperato res. Io. de lig. dicit opinionem Zen. eſſe veriorem quia legitima eſt quota bonorum: quam habebat pater tempore mortis. nihil autem habet quando ſunt confiſcata. ff. de interdic. ⁊ rele. l. iij. Et ꝓ iſta opinione facit ꝙ notat Bar. in autentica. ſi qua mulier. C. de ſa. ſan. ec. vbi dicit ꝙ portio legitima filio debita. non debetur niſi poſt mortem natura lem. vt. l. j.§. ſi impuberi. ff. de coll̓. bo. vbi Bar. dicit. ꝙ ille.§. facit ad. q. Filius eſt condemnatus Fo. CLXI. pro maleficio. an pater debeat ſoluere condemna tionem vſqꝫ ad legitimam que filio debetur in bo nis eius. Et dicit. ꝙ videtur tex. ibi ꝙ non. quia in vita patris non debet legitima ſperari: nec eius ſpes eſt viuo patre. vt in dicto.§. ſi impuberi. Et plus ꝯcludit Bar. in. l. fi. ff. de li. agno. vbi dicit. ꝙ filius nullum ius habet in debito bonorū ſubſi dio viuente patre. Et dicit ꝙ de hoc videtur caſus in dicta. l. fi. quia patronus nullum ius habet in bonis liberti. ⁊ pro hoc. l. ij. ff. ſi a patrono. qͥs fue. ma. Et quod dictum eſt per Bar. ꝙ legitima nō debetur filio niſi poſt mortem naturalem: intelli ge vel per mortem ſibi equinalentē. puta. per mor tem ciuilem. vtputa. per ingreſſum religionis. Et hoc quando iſta mors ciuilis que introducitur ꝑ ingreſſum monaſterij. habet omnino quo ad bo na eundem effectum quem haberet mors natura lis. vtputa ſi ingrediatur religionem fratrum mi norum. vt notat idem Bar. in dicta autenticā. ſi qua mulier. pro hoc facit capitulo cum ſimus. de regula. An autem conſuetudo vel ſtatutum poſſit tol lere legitimam debitam filio. Cy. in. l. ſancimus. C. de nup. ⁊ Di. in regula indultum. ⁊ Bar. in. l. titio.§. fi. ff. de condi. ⁊ demon. tenent ꝙ poteſt in totum tolli: mouentur. quia iſta portio eſt de iure ciuili. quia olim non erat. ergo poteſt tolli per ius ciuile. Statutum autem eſt pars iuris ciuilis: nec eſt verum vt quidam dicunt ꝙ iſta portio ſucce dit loco alimentorum. que debentur de iure natu rali. quia ſi hoc eſſet verū: ſequeretur ꝙ mater nō teneretur aliquid dimittere filio. ⁊ fortiꝰ nec auia. cum pater teneatur alere filios. l. ſi quis a liberis. ff. de li. agno. Item pater tenetur maritare filias. ⁊ non mater. l. fi. C. de dotis promiſ. Item pone ꝙ filius ſit induſtrioſus. ita ꝙ poteſt ſibi querere alimenta: quo caſu pater non tenetur alere filium dicta. l. ſi quis. ſequeretur ergo ꝙ pater vel mater non teneretur aliquid dimittere filio. quia ceſſat cauſa alimentorum. Et ſic concludunt iſti ꝙ de ri gore iuris. conſuetudo vel ſtatutum poſſit tollere legitimam. Et ſic fortius valebit ſtatutum. vt filia dote contenta non ſuccedat cum fratribus ſuis. Panormitanus autē in dicto capitulo rayuncius dicit ſe credere ꝙ vbi filius non haberet aliquid vnde viueret: non valeret ſtatutum in totum ab ſorbens. Mouetur. nam de iure ciuili ſpurio ni hil debetur. vt in autentica ex complexū. C. de in ceſ. nup. Et tamen ius canonicum ſequendo equi tatem naturalem diſponit vt ſpurio debeant̉ ali menta. vt in capitulo cum haberet. de eo. qui du. in ma. ergo fortius hoc dicendum in legitimis. vt ſi ius ciuile vult excludere. poſſit ius canonicum illum rigorem tollere ⁊ temperare. Sed vbi filius haberet aliter vnde viueret procederet opinio cō traria. ſcilicet vt valeat ſtatutum vel conſuetudo in totū abſorbēs legitimā. quia ceſſat illa equitas naturalis. quia tunc licet patri ſicut ⁊ cuilibet di ſponere de re ꝓpria. ¶ Queritur de. qͦ. quotidiana. nam communiter dd iiij

teſtatores dicunt in teſtamentis ſuis. ꝙ ſi filij eoꝝ non exequent̉ eoꝝ voluntates ꝙ eos exheredant ac etiam eos priuant legitima debita iure nature. An autē non exequēdo eoꝝ voluntates: maxime ad pias cauſas: incurrāt dictas penas. Glo. in. c. ſi heredes. de teſta. limitat autenticā hoc amplius C. de fideicō. dicēs. ꝙ filius inſtitutus nō implēs voluntatē defuncti in relictis ad nō pias cauſas: ſolum priuatur ſucceſſione defuncti ⁊ non debito iure nature. Sed ſi relicta ſunt ad pias cauſas: pri uatur etiā debito iure nature. Et licet glo. in fi. nō videatur hanc opinionē firmare: eam tamē ſequi tur Hoſti. Fatetur tamē ꝙ ſi filiū peniteret: eccle ſia poſſet ſibi facere aliquā elemoſynam. Sed Pa nor. dubitat de hoc. quia iura loquunt̉ de relictis in teſtamēto. Sed portio debita filio debet̉ etiam extra omne teſtamentū. Eſt em̄ quaſi debitū na ture. vnde iura ſolum voluerūt excludere a como do habito per defunctū: quia exquo noluit onus: nō debet habere honorē: ſeu emolumentū: que ra tio ceſſat in debito iure nature. quia iſta portio de betur ſine aliquo onere. vt. l. quoniā in prioribus. C. de inofficio. teſta. Item negare nō poſſumus quin res ſit dubia. Et in dubijs benigniorē partē ſequi debemus. vt in regula odia. de regulis iuris in.vj. Circa tamen predicta diuerſarum terrarum va ria eſt cōſuetudo: que ſi rationabilis ſit ⁊ p̄ſcripta ſeruari debet. Ex et ꝯſtitutio. Quid eſt lex. Rn̄. eſt cōſtitutio populi. in qua maiores uatu: ſimul cū plebibꝰ aliquid ſanxerūt. di. ij. lex. Quis poteſt facere legem. Rn̄deo. lex principa liter reſpicit bonū cōmune. ordinare autē aliquid ad bonū cōmune eſt vel totius multitudinis. vel alicuius gerentis vicem totius multitudinis. Et ideo cōdere legē vel pertinet ad totā multitudinē vel ad perſonā publicam que totiꝰ multitudinis curam habet. ¶ Quis aūt in ſpeciali poſſit facere ſtatuta. Uide ſupra Excōmunicator. Sunt autē tria neceſſaria ad legem ſeu conſtitutionē ad hoc vt lex liget. Pri mo. ꝙ ſit facta ꝑ eum qui habet poteſtatē conden di. Secundo. ꝙ ſit publice ꝓmulgata aut ſolenni ter edita. de poſtu. prela. c. j. Tercio. ꝙ per inferio res ſit ſuſcepta ⁊ approbatā. iiij. diſ. leges. Et ſi tu opponas ꝙ hoc videt̉ abſurdum. quia tunc pote ſtas principis condentis legem penderet ab arbi trio ſubditoꝝ. Rn̄. ꝙ hoc nō ob. quia poteſt ſupe rior deputare executoreꝫ. qui compellat ſubditos ad obſeruantiā legis vel cōſtitutionis. nam tunc eo caſu neceſſaria erit ſuſceptio talis per ſubditos. Immo cōpellent̉ ſeruare velint nolint. ¶ Sed queritur de. q. notabili ⁊ quotidiana. Epi ſcopus tudertinus facit ſtatutum: excōmunicās mulieres portantes perlas: quod a nulla muliere fuit ſeruatuꝫ. querebat̉ an omnes mulieres eſſent excōmunicate. Quod nō. inducebatur. iiij. diſt. in Lex iſtis. ⁊. c. ſe. que ꝓbant legem vel conſtitutionē ad hoc vt liget debere eſſe receptam moribus vtentiū Per quod videtur dicendum ꝙ dicte mulieres poſſent cogi vt reciperent ⁊ obſeruarent dictā cō ſtitutionem. quia ſtatuta epiſcopi debent ſeruari. de ma. ⁊ obedi. c. ij. Rn̄. Car. in ꝓhemio cle. dicit ꝙ cum querit̉ de receptione legis. videndū eſt an ſit talis abuſio queⁱ inducat conſuetudinē. Et dic non receptionem legis tunc excuſare nō recipien tes. quando per conſuetudinē contrariā eſt nō re cepta. quā conſuetudinē generalem princeps ſcit ⁊ tollerat. Ita loquit̉ dicto capitulo in iſtis. ⁊ capi tulo ſe. Al̓s non vſus: ſeu nō receptio indiſtincte nihil operant̉. Uide etiam aliam queſtionē in regula. ea que fiunt. de re. iu. in. vj. per Io. an. in mercu. ꝑ quam ſoluetur ⁊ clarius queſtio p̄cedens. Epiſcopꝰ vel ſuperior precipit ꝙ ꝓpter honeſtatē melius ſeruan dam: nulla mulier in loco ſue iuriſditionis vtatur ornamētis. fucati coloris: ſiue auri: argenti vel gē marum vltra certam quantitatē vel menſuram. ⁊ contrafacientes excōmunicauit. Queritur an con trafaciens incurrat penam. Ad partem affirmati uam arguitur primo ſic. Iuſta epiſcopoꝝ p̄cepta quemlibet obligant. ſed iſtud eſt iuſtum: ergo ⁊cͣ. Maior patet per dictū capitulum. ij. Minor pro retin de ſta re. pe batur primo: quia illud eſt iuſtū quod diuine ſcri pture concordat. ſed iſtud eſt tale. prime petri. iij. capl̓o. ergo ⁊cͣ. Secundo illud eſt iuſtum: qd̓ pro hibet inhoneſtatem ⁊ ad honeſtatem reducit. ſed iſtud eſt tale. ergo ⁊cͣ. Tercio. illud eſt iuſtū quod ꝓhibet illud quod eſt peccatum vel ꝓuocatiuum peccati. ſed iſtud eſt tale. ergo ⁊cͣ. In contrariū ar guitur. nō valet ſtatutum neqꝫ ſententia alicuius ſuper eo quod ad eum ſeu eius officium nō perti net. ſed ornatus mulierū vel modus ornandi nō pertinet ad epiſcopuꝫ. ſed ad virum. ergo ⁊cͣ. Se cundo. ſtatuta epiſcoporuꝫ que abſorbent iuriſdi tionem alioꝝ: non valent. Sed iſtud eſt huiuſmo di. quia abſorbet ius maritoꝝ. ergo ⁊cͣ. Tercio. lex nō debet alijs ſcandalum inferre. Sed huiuſmo di ſtatutum eſt tale. quia marito ſcandalum gene rat. cum contra voluntatē ſuam mulier deponat ornamenta ⁊ mulier manet perplexa. neſciens cui debeat obedire. Quarto. ꝓprium votum eſt ma gis obligatoriuꝫ. ꝙͣ ſuperioris p̄ceptum. ſꝫ mulier ꝓprium votum factuꝫ etiam de licentia ſui mariti nō poteſt iuſte contra voluntatē mariti exequi. et go nec p̄ceptum ſuperioris. So. diſtinguendū eſt vtrum ornatus talis ſit peccatum. Ad quod ſcien dum diſtinguendum eſt inter ornamentum fuca tionis et veſtium. Primus cū ſit ſpecies fictionis ⁊ adulterina fictio non poteſt eſſe ſine peccato. Et hoc ſi fucis vult fingere pulcritudinem quam nō habet. quia hoc non licet. Secus ſi vult occultare turpitudinem ex aliqua cauſa maxime extrinſeca. Ornatus autē ſuꝑfluus vt veſtiū ⁊ hmōi. in non nuptis mulieribꝰ ē mortale vel veniale vel ſine ẜm intentionē. Ex quibꝰ dico ꝙ ſtatutum epiſcopi ex cauſa factū. de ſui natura bonū eſt. Et iō q̄cunqꝫ

Lex fucis vtitur: ſaltem ad fingenduꝫ pulcritudinem quā non habet. incidit in penā. quia cum fucatio de ſui natura ſit mala: merito poteſt prohiberi in quo nec vxor debet obedire marito. Circa autem alia ornamenta dico. ꝙ innupta tenetur p̄ciſe obe dire ſtatuto epiſcopi. viij. q. j. ſciendum. ⁊ capitulo quid culpatur. xxiij. q. j. Circa auteꝫ nuptā dic. ꝙ aut vir conſentit expreſſe vel tacite. non precipien do contrarium. Aut expreſſe ꝓhibet. Primo caſu debet mulier ſeruare ſtatutum. al̓s incideret in pe nam. quia tunc nō infertur impedimētum ſupra poſitum: ꝙ ad ſtatuti obſeruantiā non teneatur. In ſecundo caſu quando ſcꝫ vir contrariū p̄cipit qͣntuꝫ in affectu ꝓprio: debet velle obedire ſtatuto ſed in effectu potius obediat viro: contra cuiꝰ viri voluntatē tale ſtatutū in his nō potuit eam obli gare. hec Io. an. Et ꝑ p̄dicta patet rn̄ſio ad argu menta hincinde. Quid autē de monialibꝰ. An eis imponi poſſit clauſura. Reſpon. Dir. li. ij. dicit. ꝙ licet nulli reli gioſo vel religioſe poſſit imponi regula artior.ſ. cō tra eius voluntate. lxxiiij. diſ. geſta. ⁊ nōt Ber. ne cle. vel mo. capitulo relatum. poteſt tamē imponi modus per quē regula melius ⁊ honeſtius obſer uetur: ſicut etiā vt omnes mulieres religioſe inclu dantur. extra de ſta. re. periculoſo. li. vj. vbi dicūt Io. mo. ⁊ Archi. ꝙ modus in cohabitando taxat̉ ⁊ ẜm naturā rei fit cura: cuꝫ non deceat mulieres euagari. extra de iudi. mulieres. li. vj. Et licet non poſſit ſuperior ſine voluntate omniū mutare ſtri ctius ordinē. extra qd̓ me. cauſa cum dilectus. po teſt tamē facere ꝯſtitutiones auſteriores. vt notat Inno. ⁊ Hoſti. extra de regula. ſuper eo. vbi Pa normi. querit. nunqͥd maior pars ꝯuentus poſſit reformare regulā antiqͥtus inſtitutam. inuita mi nori parte. ⁊ allegat Inno. tenentē ꝙ ſic. īmo plus ſentit Inno. ꝙ maior pars poteſt facere ſtatutum artando ſingulos ad ſtrictiorem regulaꝫ qͣꝫ fuerit antiqͥtus inſtituta. licet em̄ ẜm eum nō poſſit ma ior pars mutare religionē. inuita minori parte. vt in dicto capitulo cuꝫ dilectus. Tamen ſtante reli gione poteſt indicere vitam auſteriorem. De hoc tamen ſcd̓o videtur. d. pe. multum dubitare. quia hec auſteritas nouiter indicta cōcernit illos de re ligione vt ſingulos. nō vt vniuerſos. Et ſic nō vi detur ꝙ ſtrictior modus viuendi poſſit indici per maiorē: inuita minori. Uide etiā glo. in regula. ꝙ omnes. que format. q. in papa. nunqͥd poſſit indi cere ſtrictiorem vitā religioſis. qͣꝫ eorum regula exi gat. ⁊ concludit ꝙ ſic vt nō poſſint religioſi reſiſte re. exquo ſemel voluntatē eorum tranſtulerunt in ſuperiorem. Et hoc videtur probari in dicto capi tulo periculoſo. Et idem poſſet hodie facere. vt xiifia etiam notat Io. an. de regula. c. Ioh̓es. Sed infra qd̓ tempus incipit artare cōſtitutio. Reſpon. ẜm panor. in capitulo cognoſcentes. ex tra eo. cōcludendo dicta doc. ꝙ aut cōſtitutio po nit tempus poſt cuiꝰ lapſum vult ligari. Et ſtan dum eſt tempori determinato. Et ſic intellige. ca. cum ſingula. de p̄ben. li. vj. Adeo ꝙ ſi conſtitutio Fo. CLXII. dicat. ꝙ exnunc vult ligare ꝙ īmediate ligat. Qd̓ intellige reſpectu retractatōis actus nō autē pene quia abſurdum eſſet ad penā obligari ignorantē vt in dicto capitulo cognoſcentes. Nam verba ge neralia debent reſtringi ad hoc vt abſurditatē nō includant. Aut conſtitutio non apponit tempus ſed ſimpliciter loquit̉. Et tunc. aut eſt conſtitutio inferioris a principe. puta. alicuius collegij vel ci uitatis aut epiſcopi ⁊ hmōi. ⁊ immediate ligat om nes facta ꝓmulgatione: niſi forte abſentes ⁊ igno rantes quibꝰ nec tempus dabo: nec limitabo. ſed iudicis arbitrio relinquo. tamē in conſtitutionibꝰ inferioꝝ a principe opinio eſt determinata. extra eo. vt animaꝝ. li. vj. videlicet ꝙ tales ꝯſtitutiones nō ligant ignorantes. Aut v̓o loquimur in conſti tutione principis. Et ẜm oēs dant̉ duo menſes ꝑ autē. vt facte no. cōſti. Sed dubium eſt inter doc. quid ſi ante lapſum duoꝝ menſiū cōſtitutio veniat ad noticiā. An im mediate liget. Glo. notabilis in. c. ij. de re. ec. non alie. in. vj. tenet ꝙ ſic. Idē Pau. in dicto capitulo ij. Idē tenet Hoſti. Et hec opinio placet Panor. quā etiam ſequit̉ Io. de lig. Nam fruſtra ſpectat̉ euentus: cuiꝰ nullus eſt effectus. vt in. c. cū cōtin gat. de of. del̓. Sed dubiū eſt quādo incipiant currere iſti duo menſes. tex. in. d. auten. videt̉ velle ꝙ a tempore publicationis facte in ꝓuincia: Alij dicunt ſuffice re generalem publicationem in curia romana. Et vide glo. ſuꝑ data. li. vj. ſuper qua dicit Io. an̄. ꝙ aut loquimur in cōſtitutione imꝑatoris. Et habꝫ locū prima opinio. Aut pape. ⁊ ſic ꝓcedit ſecunda opinio. Ratio diuerſitatis: quia imperator diſcur rit ꝑ ꝓuincias. nō autē ſic papa. hanc opi. Io. an. expreſſe tenet Panor. in. c. nouerit de ſen. ex. vbi dicit ꝙ opinio Io. an. ſibi videt̉ verior. quia cōſti tutio pape nō eſt neceſſario publicanda in qͣlibet ꝓuincia ſꝫ ſatis eſt ꝙ publicetur in curia romana Et hoc teneas. licet panor. in. d. c. cognoſcētes di cat ſe dubitare de opi. Io. an. Papa em̄ nō hꝫ pe des plumeos. ſꝫ plumbeos ⁊ eſt qͣſi immobilis. ſta biliſqꝫ manens dat cuncta moueri. Ideo eius ſta tuta nō ſunt ſinguloꝝ auribꝰ conculcanda. c. j. de poſtu. prela. An autē ſit indiſtincte veꝝ ꝙ lex ſiue ſtatutum nō afficiat vere ignorantes. licet ſtatutū p̄ceſſerit? Dic ẜm Panor. in. d. c. cognoſcētes. ꝙ hec eſt vera cōcluſio ꝙ aut ignorātia eſt ſine omni culpa. ⁊ tūc euitat oēm penā legis. ꝑ tex. clarū. in. c. cū in tua. qͥ ma. ac. poſ. Aut ignorantia non excludit omnem culpā. ſed ſolum dolum tamen fuit in lata culpa. Et hoc caſu dic vt habes sͣ. c. ignorantia vbi ha bes ſingularia de hac maͣ. Et an lata culpa equi paretur dolo. Et an̄ qͥs poſſit incidere in excōmu nicationē ſine dolo. An autē allegans ignorantiā ſit admittendus ad probandum ignorantiā. Reſpon. ẜm panor. ꝙ indubie admittitur ꝓbatio ignorātie. vt in di cto capitulo. cū ī tua. ⁊ in capitulo pͥmo de poſtu. pre. vbi dicit̉ ꝙ non facile admittit̉. ergo ſequitur

ꝙ admitti poteſt. Qualiter autē admittat̉ ꝓbatio. Rn̄dit Dir. li. iiij. ẜm Io. ꝙ ꝓprio iuramēto. extra de ſen. ex. ſi v̓o el. ij. vel alio modo ſi poteſt: probando ſe fuiſſe in alio loco vel exͣ dyoceſim ẜm Ber. Inno. ⁊ Hoſt. in. d. cum in tua. niſi preſumptio aliqua ſit contra eum. quia tunc nō crederet̉ iuramento ſuo. ꝓ hoc ꝙ in dependentibꝰ a cōſcientia alicuiꝰ. non ſtatur iuramento illius vbi ſint alique cōiecture in con trariū. vt dicit Panor. in. c. vidua. de regula. Pre dicta vera ſunt in foro cōtentioſo. Secus autē di cendum in foro anime. vbi conſcientie ſue ſtatur. Et vt dictuꝫ eſt vbi quis eſſet ſine omni culpa. ibi nullo modo poteſt eſſe pena. Quid em̄ peccat qui p̄ſentis legis inſcius priſtinā ſequit̉ obſeruantiā: C. de teſta. l. iubemus in fi. ¶ Utrū conſtitutio reſpiciat p̄terita. Rn̄. futura tm̄ reſpicit: non p̄terita. d. c. cognoſcentes. niſi in ea nominatim de p̄teritis caueat̉. extra eo. c. fi. Sꝫ adde ſingulariſſimū dictū ſemper menti tenendū Panor. in. c. quoniā ſymoniaca. de ſy. ꝙ ꝯſtitutio iuris antiqui declaratoria: addens nouaꝫ penam nō extenditur reſpectu pene ad p̄terita. Et ſic re ſpectu illius pene cenſet̉ noua conſtitutio: qd̓ opti me ꝓbat̉ ibi. Nam licet ante illā cōſtitutionē con cilij ſymonia cōmitteret̉ in receptione monialiuꝫ p̄cio dato: tn̄ iſta pena nō erat ſic ſtatuta.ſ. ꝙ mo niales cōmittentes ſymoniā in eaꝝ receptione: ex pellerent̉ de monaſterio ⁊ in artioribus monaſte rijs ad agendū penitentiā detruderent̉: que pena nō extendit̉ ad moniales ꝑ ſymoniā ante iſtā con ſtitutionē receptas. Hanc opinionē tenet Pau. de eleaꝫ. in ꝓhemio clementinaꝝ. Idē Car. ꝑ glo. in cle. ex graui. de vſur. vbi dicit̉ ꝙ cōſtitutio quo ad penā concernit futura. Et ſic vult ꝙ cōſtitutio penalis habens etiā rōnes de p̄terito: quo ad pe nam concernit futura tm̄. Idē Land̓. Idem Pa nor. in. d. c. fi. vbi dicit ſingulariter ꝙ cōſtitutio iu ris naturalis declaratoria extenditur ad preterita Ratio quia ille qui declarat: nihil de nouo indu cit. l. heredes palā. ff. de teſta. vnde potius ligat cō ſtitutio antiqua ꝙͣ noua declaratoria. Et per hoc ceſſat ratio. c. cū tu. de vſur. vbi videtur declarare ius naturale ⁊ diuinū. Non em̄ de nouo damnat vſurarios. ſꝫ potius declarat eos de iure diuino re probatos. Et plus dicit Panor. ꝙ vbi conſtitutio eſt ꝑtim declaratoria ⁊ partim noui iurꝭ edictoria licet concernat p̄terita inqͣntū eſt declaratoria: nō tamē inquantū eſt noui iurꝭ edictoria. None ex emplum. Dicit cōſtitutio ꝙ nemo audeat vſuras exercere. ⁊ quicunqꝫ exercuerit puniat̉ ꝓublicatio ne omniū bonoꝝ. Nam certe licet factū ſit dāna tum de p̄terito: tamen pena publicatōnis cum ſit de nouo. nō extendet̉ ad eos qͥ vſuras exercuerūt ante iſtā conſtitutionē. ¶ Et per p̄dicta ſoluit̉ queſtio q̄ quotidie acccidit De iure cōmuni: exigētes pedagia a clericis: ſunt excōmunicati excōicatione papali dūtaxat. vt in c. qͣꝫqͣꝫ. de cēſi. li. vj. Sed ꝑ quaſdā extrauagātes. ⁊ ꝓceſſum curie a tꝑe pauli ſcd̓i ſunt excōicati excōi Lex catione papali. Pone qͥdā gabellarij ante dictas extͣuagantes. ⁊ dictū ꝓceſſum: exegerunt pedagia a clericis: qui gabellarij indurati ꝑmanſerūt in di cta excōmunicatione ep̄ali. d. c. ꝙͣqͣꝫ. Et etiaꝫ poſt dictas extrauagantes. ⁊ ꝓceſſum. Querit̉ an non obſtantibꝰ dictis extrauagantibꝰ ⁊ ꝓceſſu: poſſint abſolui ab ep̄o de dicta excōicatione. An v̓o ꝓpter hmōi extrauagātes ſint ⁊ ipſi excōicati excōicatio ne papali. Rn̄. patet ex dictis: ꝙ licet hmōi conſti tutiones ſequētes ſint iurꝭ veteris declaratorie. tn̄ ꝙͣtū ad penas excōicationis vel alias penas in eis cōtentas: nō extendunt̉ ad p̄terita. ⁊ ſic nec ad il los: quare optime ep̄s poterit eos abſoluere. Idē dic in ſimilibꝰ caſibus. ¶ Utrū poſterior cōſtitutio tollat priorē. Rn̄. tol lit etiā ſi de pͥori nullā faciat mentionē. exͣ de ꝯgna. ſpi. c. j. licet ſecus ſit in reſcriptis. extra de reſcriptꝭ ceterum. ⁊. c. ex parte. ¶ Nunqͥd autē cōſtitutio de nouo edita tollat cō ſuetudines ⁊ ſtatuta particularia locoꝝ vel perſo narum ſingulariū. Rn̄. ẜm doc. ꝙ no. dū tamen ſint rōnabilia. cuꝫ ſint facti ⁊ in facto conſiſtant. et ea poteſt papa ꝓbabiliter ignorare niſi de hoc ex preſſam mentionē cōſtitutio fecerit. extra de cōſti. c. licet. li. vj. ¶ Quid ſi ep̄s fecit ſtatutū ⁊ papa fecit poſtea cō ſtitutionē nouā contrariā ſtatuto. quo ſolū cauet̉ ius commune. vt extra de eta. ⁊ quali. p̄terea. que ꝙͣtū ad p̄ſentationes patronoꝝ eſt hodie reuoca ta. extra de inſti. ſi is. li. vj. Nunqͥd ſublatū eſt ſta tutum ep̄i quo id ſimplicit̓ continebat̉ qd̓ dicit di cta decre. preterea. Et ſic de multis alijs. Rn̄. ẜm Directoriā ꝙ ſicut ſublatum eſt ius cōmune: ita ⁊ ſtatutū qd̓ ſimplicit̓ continebat ius cōmune. cum illud nō ſit facti. nec cōſiſtat in facto. immo ſit iure ⁊ conſiſtit in iure. cum hoc caſu ceſſet ratio. d. c. li. cet. ẜm Inno. ⁊ Hoſtien̄. Et ſi contrariū diceret̉: iam epiſcopi poſſent tollere poteſtatem ſummo pontifici faciendi iura in dyoceſibus ſuis in ſtatu endo ſimplicit̓ que iure cauent̉. hec notāt Archi. ⁊ Io. an̄. in. d. c. licet. Intiuet ſum. ¶ Utrum leges humane obligent in foro conſci entie? Reſpon. ẜm Tho. pͥma ſecunde queſtione xcvj. leges humane ſi iuſte ſint habent vim obli gationis in foro conſcientie a lege eterna a quā de riuantur ẜm illud Prouerb̓. viij. per me reges re gnant ⁊cͣ. Dicunt̉ autē leges iuſte. Primo ex fine quando ſcilicet ordinant̉ ad bonum cōmune. Se cundo ex auctoritate ſcilicet quando lex lata non excedit poteſtatē ferentis. Tercio ex forma quan do ſcilicet ẜm equalitateꝫ proportionis imponun tur ſubditis onera ad bonum commune. Et ẜm hoc leges huiuſmodi onera imponētes iuſte ſunt ⁊ obligant in foro conſcientie diſtinc. ix. quicunqꝫ: leges v̓o iniuſte non obligant. Sed ad ſciendum quando leges humane ligant in foro conſcientie ponunt̉ due regule ſingulares: ꝑ quas ſoluuntur queſtiones infinite: quas format Panor. ex men te docto. in capitulo. quia pleriqꝫ. de immu. eccle. Prima regula eſt. vbicunqꝫ ius poſitiuū habens

Libertus concurſum legis ſeu equitatis naturalis diſponit ſuper reſtitutione vel retentione: ſeruanda eſt ta lis lex etiā in foro cōſcientie. hec regula ꝓbatur. qꝛ lex poſitiua peccati nō nutritiua eſt ſeruanda etiā in foro conſcientie. exquo nulla alia lex diſtinguit illꝰ caſu inter foꝝ iudiciale ⁊ penitentiale. nec ſub eſt cauſa diſtinguendi. Sunt em̄ ſuperiorū leges obſeruande. exquo nō occurrit aliqua equitas na turalis in contrariū. Scd̓a regula vbicunqꝫ inter legem poſitiuam ⁊ legem naturalem datur diſcre ꝑantia: ſeruanda eſt lex: ſeu equitas naturalis in foro anime: niſi lex poſitiua ex aliqua iuſta ⁊ vera cauſa diſponat contra ilam. l. naturaleꝫ. tunc em̄ nō eſt equitas nacuralis ſeruanda. Exemplū hu ius vltime regule ponit Panor. quando quis eſt obligatus ad debitū de iure naturali tm̄ quale eſt qd̓ debetur ſeruo. Nam ſeruus nō obligatur ali cui nec aliquis ſibi niſi naturaliter vt in. l. natura liter. ff. de cōdi. inde. Nam qͣntū ad ius naturale attinet: omnes homines equales ſunt. id̓o Inno. dicit ꝙ tale debitū eſt ſoluendū ſeruo in foro con ſcientie. Ita ꝙ de tali nō poteſt inde fieri elemoſy na per obligatū. Scd̓o iſta queſtio deciditur ꝑ re gulam p̄cedentē. Nam licet ius poſitiuū tali debi to naturali nō aſſiſtat. tamen non tollit obligatio nem ex ſufficienti cauſa. Ideo equitas iurꝭ natu ralis eſt in foro penitentiali ſeruanda. Et pone ex emplum. Cum quis promiſit aliquid dare ſeruo. nam ex conſenſu ſuo obligatur naturaliter. Qua liter ius poſitiuum ex aliqua cauſa iuſta poſſit di ſponere etiā contra ius naturale. vide ſupra. Con ſuetudo. Que autē ſint leges iniuſte. Rn̄. ẜm Tho. vbi ſupra. iniuſte ſunt. Primo per contrarietatē ad bo num humanū. Et hoc triplicit̓.ſ. ꝯͣrijs modis ſu pradictis. Nam vno ſunt iniuſte ex fine.ſ. cum ali quis p̄ſidens leges imponit oneroſas ſubditꝭ nō ꝑtinentes ad vtilitatē cōmunē. ſed magis ad pro prium cōmodū aut gloriaꝫ. Scd̓o ex auctoritate.ſ. cum aliquis fert lege vltra cōmiſſam ſibi poteſta tem. Tercio ex forma. puta. cū inequaliter onera multitudinis diſpenſant̉. etiā ſi ordinētur ad bo uum cōmune. Et tales magis ſunt violentie qͣꝫ le ges. vnde non obligant in foro cōſcientie: niſi for te ꝓpter vitandū ſcandalū. Itē iniuſte ſunt ꝓpter contrarietatē ad bonū diuinum: ſicut leges tyran noꝝ inducentes ad idolatriā vel ad qd̓libet aliud qd̓ eſt contra legē diuinā. xtot Sed nunqͥd inter leges imperiales que nūc vi gent ſint aliqui caſus illiciti. ⁊ ẜm animā non ſer uandi. Rn̄. ſunt multi quos habes in hoc opere hincinde. Sed adde theoricam doc. ad p̄dicta. ꝙ vbi ius ciuile nō reprobat̉ ab eccleſia nec continet in ſe peccatū. debet obſeruari in foro anime. Sed Panor. limitat dictā theoricā: dūmodo talis lex ci uilis nō foueat lucrū ꝓximo damnoſum nec rigo rem: tunc in foro anime ſeruāda eſt. Adde etiam aliam limitatione quā ponit idem Panor. in capi tulo raynaldus. de teſta. ꝙ vbicunqꝫ ius humanū eſt fundatū ſuper p̄ſumptione: non eſt obſeruan Fo. CLXIII. dum in foro anime: ſi veritas eſt contra p̄ſumptio nem. vt de inuentario nō confecto ab herede. qͥa tunc non poteſt detrahere falcidiā. quia tunc ius non p̄ſumit ꝙ hereditas nō ſit exhauſta legatis. ſꝫ potius ꝙ bona hereditatis vſurpauerit. Et id̓o etiam tenet̉ vltra vires hereditatis. Et huic iuri ius canonicū non reſiſtit. immo videt̉ approbare in. d. c. raynaldus. Et tn̄ in conſcientia non tenet̉ vltra vires hereditatis. Utrum in conſtitutōnibꝰ intelligant̉ conceſſa quecunqꝫ nō ſunt ꝓhibita. Reſpon. ẜm Hoſti. ſi cōſtitutio ꝓmulgata eſt affirmatiue: omnia que continet ⁊ ex eis ſequentia vident̉ conceſſa niſi re periantur ꝓhibita. puta. conceſſum eſt contrahe re matrimoniū. ergo ⁊ cuilibet ⁊ ſemper. niſi repe riatur ꝓhibitum. Si v̓o ꝓmulgata ſit negatiue: omnia ex ea ſequentia intelligunt̉ ꝓhibita: niſi re periantur conceſſa. Sicut ꝓhibetur ne quis occi dat. ergo ſemꝑ ⁊ omnibꝰ ꝓhibetur: niſi qn̄ inueni tur conceſſum. ¶ Quid de condentibꝰ leges iniquas? Reſpon. ſi leges inique ſunt contra libertatē eccleſie: tunc cōdentes ⁊ ſeruantes ſunt excōicati ipſo facto. vt dictuꝫ eſt sͣ. Excōicatio. xviij. Si v̓o ſint ſimplicit̓ cōtra aliqua dei ⁊ eccleſie mādata. vtputa. ꝙ lice at ſic ⁊ ſic facere ſymonias vel alienare feudū preci pue eccleſiaſticū ⁊ hmōi. Ipſo iure nō valent. diſ. viij. que cōtra. Et faciētes ⁊ ſeruātes peccant mor taliter. exͣ de ſy. cū in eccleſie. ⁊. c. nō ſatis. Et ſi qui damnati ſunt occaſione talis legis: cōditores ⁊ he redes eoꝝ tenent̉ ad reſtitutionē. Illi etiā qui in duxerunt cōditorē ad talem legē faciendā tenent̉ inſolidū. Et ſimilit̓ oēs ſeruātes tenent̉ ad reſtitu tionē omniū eoꝝ: que taliū occaſione legū lucrati ſunt: vel alios dānificauerūt. Et eodem modo illi multo magis peccant. ⁊ tenent̉ qui leges cōdunt directe contra deū. Ibertꝰ eſt ille qui ex ſeruo factus eſt liber ꝑ manumiſſioneꝫ. Hanumiſſor autē patronꝰ dr̄. ⁊ ſemꝑ libertꝰ patrono tenet̉ ad q̄dā obſequia. Ingenu aūt vocat̉ qͥ liber natus ē. Et ſic nulli tenet̉ obſed Eſt aūt caſus qͦ libertus eripit̉ in ingenuitatē.ſ. ſi a dn̄o fuerit expoſitus languidus cuiuſcūqꝫ etatꝭ: vel ſi ei alimēta impie denegari cōtigerit: hocipſo libertus ſit ingenuus. ⁊ ſeruus liber. Idē ſi pater filiū exponat languidū: hoc ip̄o filiꝰ a patria ptāte liberatus eſt. Illi tn̄ qͥ hos ſuſcipiūt. nō pn̄t ꝓpter hoc in eoꝝ ꝑſonis ius aliqd̓ vendicare. ex de expo. ⁊ lan. c. vnico. Utꝝ libertus poſſit reuocari in ẜuitutē. Rn̄. li. bertus in ẜuitutē reuocat̉ ꝓpt̓ ingratitudinē.ſ. cū manus iniecerit in patronū aut atrocem iniuriā: ſeu graue damnū rerū vel vite ꝑiculum inferre p̄ ſumpſerit. vt in glo. exͣ de dona. c. fi. ¶ Que eſt differentia inter libertum eccleſie ⁊ pri uatorum. Reſpon. ẜm Hoſtien̄. eſt multiplex: Prima. quia liberti eccleſie reuocant̉ in ſeruitutē. propter operas non preſtitas. xij. queſtio. ij. diaes

Locatio ni. Secus in liberto priuati. C. de liber. cauſa. ſol̓o Inno. tamen intelligit hoc de obſequijs impoſi tis: nō de alijs. Secunda quia filij libertorum ec cleſie etiā nati poſt manumiſſionē ſunt obnoxij ec cleſie. xij. q. ij. de libertꝭ. Secus in alijs. C. de liber tis. ⁊ eoꝝ li. l. j. et. ij. Tercia quia liberti eccleſie te nent̉ ſeruire eccleſie etiā ſi nulla opera ſint eis im poſita. d. c. diaconi. Secꝰ in alijs ẜm Inno. Quar ta quia liberti eccleſie ſi iniurient̉ eccleſie vel accu ſent illā vel teſtificent̉ contra illā reuocant̉ in ſerui tutem. etiā ſi ordinati fuerint. liiij. di. qui ex famul Quinta quia liberti eccleſie manumiſſi ad hoc vt ordinentur. non poſſunt de acquiſitis quocunqꝫ modo ad alios tranſmittere ẜm quoſdā: quin po tius omnia ad eccleſiā ꝑtinebunt. Sed verius pu to ꝙ hoc verū ſit: ſolum qn̄ in manumiſſione fuit o ¶ In quibus caſibus poteſt dominus expellere dictū. al̓s etiā teſtamentū poſſunt cōdere de his q̄ acquiſierūt ẜm Tan̄. Ray. Ul. ⁊ Hoſti. Ocatio vel cōductio locator dicit̉ qui rei ſue vſum alteri pro p̄cio concedit. vt cū loco tibi domū meā ego ſum locator: tu v̓o conductor. Et qn̄qꝫ etiā di citur quis locare operas ſuas quando offert ſe ad faciendū aliquid pro p̄cio vel etiā quando accipit rem vt faciat in ea aliquid. qd̓ dicit̉ innominatus contractus. Quo tempore debet ſolui merces pro re locata. Rn̄. ẜm Panor. ⁊ cōmuniter doc. in. c. ꝓpter ſteri litatem. extra eo. ꝙ ſi fuit conuentum de tempore: ſtandū eſt conuentioni. Aut nihil eſt dictū ⁊ con ſideratur conſuetudo loci: ſeu lex municipalis. Si autē non apparet de cōſuetudine vel mos eſt va rius. tunc fienda eſt ſolutio in fine anni. Sed du bium eſt quid in alio contractu vbi quis ſe obliga uit ad aliquid faciendū ꝓ certa mercede. nunqͥd ſolutio mercedis ſit differēda in fine. exquo nihil fuit actum. Dic ẜm panor. vbi ſupra ꝙ inſpicien da eſt cauſa quare dari debeat ſolutio. nam ſi pro ſumptibus tunc debet fieri ſolutio in principio. quia videt̉ hoc tacite actū. Si autē ſoluit̉ ꝓ labore ſeu remuneratione: debet conſiderari qͣlitas per ſone. Nam ſi domificator obligat ſe ꝓ me edifica re palacium. veriſimile eſt ꝙ ſucceſſiue habeat cer tam quantitatē pecunie. aliter nō poſſꝫ ſe comode ſuſtentare. vbi autē ceſſaret hec conſideratio vel ſi milis eſt facienda in fine. Et nota ẜm Panor. in c. ꝑuenit. de arbi. ꝙ differentia eſt inter ſoluere an nuatim ⁊ quolibet anno. Nam ſi ꝓmiſi tibi ſolue re annuatim: teneor in principio anni ſoluere. Si autē ꝓmiſi ſoluere quolibet anno: tunc in fine an ni fiet ſolutio. vnde verſus. Anno ſi debes: in fine teneberis anni. Annuo ſi debes: tunc reſpicias ca put anni. Quid autem dicendū de architectore qui acce pit ad edificandum aliquod palatium vel domū expenſis ſuis ꝓ certo p̄cio ⁊ in fine laboritij mul tum perdidit. An dominus in conſcientia teneat̉ compenſare. Reſpon. ẜm Archi. flo. ꝙ dominus non tenet̉ in aliquo ſibi compenſare. ⁊ talis archi tector tenetur diligenter operari. etiam ſi paruum ſalarium inde recipiat. quia debebat ipſe in princi pio hoc aduertere. Uerum eſt tamen ꝙ quando conductor talium percipit ꝙ iſte nimis parum lu cratur ex tali pacto eo non obſtante. debet ſupple re ad competentē mercedē. ⁊ p̄cipue quando in ta li opere ſuꝑuenit caſus qui bene nō potuit p̄uide ri. Hoc tamē dictum videtur limitandum per. l. marcius. ff. loca. iūcta glo. ⁊. l. fi. eo. ti. vbi ſit ſingu laris diſtinctio circa hoc ꝙ aut hoc perijt caſu for tuito vel vi naturali. vt terremotū et huiuſmodi Et iſtud periculum eſt domini. Idem ſi vicio ſoli Secus ſi vicio operis. quia tunc ꝑtinet ꝑiculum architectori. Et nota hanc diſtinctioneꝫ qꝛ valde ſingularis eſt. inquilinuꝫ. Et inquilinus dicit̉ proprie cōductor rei vrbane. Colonus v̓o ruſtice. Reſpon. ẜm do ctores in dicto capitulo propter. ꝙ in qͣtuor. Pri mus. ſi domus locata neceſſaria facta ſue habita tioni ſit. puta. ſi domus quā inhabitabat caſu de ſtructa eſt. hoc intelligit Directoria qn̄ aliam do mum que ſua erat habebat locator tempore loca tionis. ſed caſu perijt. Nam ſi tunc nullam habu iſſet niſi illam quā locauit. etiam ad ſuam habita tionem illam recuperare nō poteſt. quia hoc a pͥn cipio ꝓſpicere debuit. Aut ſi poſtea duxit vxoreꝫ vel alia ſimilis neceſſitas ſuperuenit. intellige ẜm Hoſtien̄. ⁊ Panormi. quando tempore locatio nis iſta neceſſitas non imminebat. Et ideo dicit Panormi. ex textu dicto capitulo propter. ibi non imminebat. ꝙ contrahens cum homine parū di uite vel qui labitur in facultatibꝰ ſeu male vtitur ſubſtantia ſua. non poteſt poſtmodū eum facere capi tanꝙͣ ſuſpectum de fuga cum conditio illius eſſet ſibi ſatis nota tēpore contractus. Secundus caſus eſt. ſi domus babet neceſſitatē reparationis Et intellige de neceſſitate orta poſt locationeꝫ. Et cum tempore locationis refectio illa neceſſaria nō erat vel ꝓuidebit dominus inquilino de alia do mo. ff. e. cum in plures. ⁊ eque idonea ẜm Directo riam. Et his duobus caſibus remittenda eſt pen ſio ꝓ rata temporis. Tercius ſi conductor ꝑuerſe in domo verſetur. vt ſi tenet porcos in ſolario vel non habitat in ea ẜm pactum conductionis vel ſi deteriorem facit vel feminas malas ibi tenet: aut etiam ꝑuerſos homines vt lenones ⁊ huiuſmodi ar. in autent̓. de leno.§. ſancimus. An autem hoc caſu ſit remittenda penſio. Dixerunt aliqui vt no tat glo. in dicto capitulo propter. ẜm quoſdam nō eſſe remittendam partem penſionis pro rata tem poris quaſi compenſando. Sed glo. ibi dicit non eſſe verum. quia dominus tenet̉ remittere. poteſt autem agere contra inquilinum ꝓ damno dato actione legis acquilie: vel ex locato. Sed Panor. dicit hoc procedere ẜm Ioh̓. an. quando peruerſe verſatur dando damnū. vt ſi tenet porcos in ſola rio vel aliter dānificat domū. vt ſpargendo aquā ſuꝑ lignis. nā tunc dn̄s poteſt expellere ſatiſfacien do ꝓ rata penſionis. qꝛ tūc agit ad dānū. Sed re

miſſio ſit ꝓ reſiduo temporis. Sꝫ ſi peruerſe ſe ha beret in domo ſine damno. puta tenendo ꝓſtibu lum. vel ludum. vel exercendo vſuram: tunc pōt expelli nō remiſſa ſibi penſione ꝓ rata. quia domi nus nō debet ſuſtinere hoc damnum ex culpa in quilini. Et intellige hoc quando dominus igno rabat ꝯditionem inquilini. Al̓s damnum eſt ſuū. qꝛ nō poterit expelli an̄ tp̄us. Quarto cū in qͥlinus 5 ꝑ biēniū nō ſoluit penſionē: qꝛ p̄t expelli. Sꝫ circa hoc Panor. ꝯcludit. ꝙ aut locatio fuit facta ad lō gum tempus. Et dicit̉ longum tp̄us. x. annoꝝ ⁊ non minus. Uide sͣ. legare. Aut ad modicū. Pri mo caſu. aut fuit ꝯſtituta vna penſio ꝓ toto tem pore ⁊ poteſt expelli ſi non ſoluit tempore ꝯuento. quia ſi non ẜuat ꝯtractum: non eſt ſibi ẜuanda fi des. aut penſio eſt ꝯſtituta ſingulis annis. Et tūc habet locum dict. c. ꝓpter. vt ſi per biennium non ſoluit: expelli poſſit. Et ꝓcedit etiam ſi fuit actum inter contrahentes. vt non poſſit expelli durante tempore. Nam debet intelligi: eo ſoluente penſio nem. vt eſt tex. in. l. quero.§. inter locatorem. ff. e. Secundo caſu principali. quando eſt ad modicū tempus: tunc non eſt neceſſe expectare biennium Sed ſi non ſoluit penſionem tempore debito po teſt expelli: etiam ꝓpria auctoritate. Et eſt ratio di uerſitatis inter hunc caſum ⁊ precedentem. quia hoc caſu nō habet inquilinus ius in re. vnde ſi ex pellitur non competit ſibi aliquod interdictum ꝯͣ dominum. ar. in. l. colonus. ff. de vi ⁊ vi. ar. Sed in precedenti caſu colonus poſſidet naturaliter: ⁊ habet piguius ius. Ad hoc. l. ij. ſi ager vec. Ideo n̄ poteſt ſic repente expelli: ſed expectatur biennium Poteſt tn̄ dominus agere actione locati ad recipi endum penſionem tꝑe debito. ¶ An autem inquilinus poſſit ex cauſa dimittere domuꝫ inuito domino. Rn̄. Uin. ⁊ Io. an. dicūt ꝙ ſic. vide glo. que hoc tenet in. l. ſi in lege. ff. loca. Exemplum dat Panor.ſ. ꝓpter ſuperuenientem peſtē. Naꝫ ſi ꝓpter neceſſitatē ſuꝑueniētē poterit dn̄s expellere inquilinum: ita inquilinus domuꝫ dimittere. nam magna videt̉ neceſſitas timor mor tis. Intellige ꝙ hoc caſu tenet̉ ſibi remittere pen raim. Ebiata ſionem ꝓ rata. al̓s parum ſibi ꝓdeſſet hec facul tas. Dicit tamen Panormitanus. ꝙ vix in practi ca poteſt obtineri: licet quod dictum eſt ſit ſatis ra tionabile. ¶ An ſcholaris contrahens ſocietatem cum ſcho lari: ſi vult recedere ⁊ alium ponere loco ſui poſſit. Reſpon. Panor. in. c. inter dilectos. de fi. inſtru. dicit ꝙ ſic. Ideꝫ tenet Bal. in. l. nemo. C. loca. ni ſi ſocius vellet locare partem ſuam perſone inho neſte: quia tūc non poſſet. vel niſi inter eos aliud eſſet conuentum. vt dicta. l. nemo. Sed an poſſit hoc facere inuitis ſocijs. Glo. inſti. loca.§. fi. dicit ꝙ licet poſſit alteri locare iure conductionis. ratio tamen ſocietatis ꝓhibet: que preualet iuri locatio nis. Bal. tamen videt̉ tenere. ꝙ etiam inuito ſo cio poſſit locare ex cauſa: niſi vt dictum eſt velit lo care perſone inhoneſte. Idem videt̉ tenere Cy. in l. viam. C. locati. hprimp Fo. CLXIIII. Locatio ¶ Et per hoc queritur: quid de duobus ſocijs: qͥ habent domum communem. vnus vult penſio nare ⁊ alius habitare. quis preferetur? Dic ꝙ ille qui vult habitare. Et de hoc videt̉ glo. in. l. Sabi nus. ff. communi diui. Et nota etiaꝫ ꝙ ſocius pe gre ꝓfectus non poteſt petere penſionem a ſocio: ſi totam domum ſocius habitauit. ſed bene poſſet petere ſi ſocius domum alteri locaſſet ſub penſio ne ẜm Bal. ⁊ Imolaꝫ. in. l. duo fratres. ff. de acqͥ. here. Quod Pau. de caſtro. dicit ſe habuiſſe de ta cto. Nota etiam ꝙ illod quod eſt commune: non eſt ꝓprie meum. vt. l. qͣꝫqͣꝫ. C. qui. te. fa. po. Per qd̓ infert Bal. ad queſtionem. Statuto cauet̉. ꝙ ſi quis alium vulnerauerit in domo percuſſi. ꝙ am putetur ei manus. ꝙ non intelligitur de domo cō muni. Cum verba in ſtatutis debeant ꝓprie intel ligi. l. ille aut ille. ⁊. l. nō alit̓. de le. iij. ¶ Utrum doctor poſſit expellere fabrum qui mo ratur iuxta ſcholas. Reſpō. Bar. in. l. j. ff. ſo. ma. refert Ia. de are. diſtinguere. ꝙ aut doctor preue nit fabrum. Et tuuc doctor prefertur. vt. l. ij.§. ſi quis. ff. ne quid in loco publico. Aut faber preue nit doctorem: ⁊ tunc aut doctor nō poteſt aliquo modo alibi comode ſtare: ⁊ tunc prefertur doctor quia ꝓpter neceſſitatem frangitur diuina reueren tia vt. l. omnes. C. de fer. Aut potes cōmode ſcho las alibi facere: ⁊ tūc ſecus. Eo ꝙ preuenit. vt. l. ſi pluribus. de leg. primo. Si v̓o ſimul concurrunt: prefertur doctor. quia maior prefert̉ minori. Bar. autem dicit. ꝙ hoc totum pendet ex officio iudicꝭ conſiderata diſpoſitione locoꝝ ⁊ antiqua conſue tudine ꝯtracte. quia forte ibi eſt conſuetum ſemꝑ legi ⁊ ex alijs circūſtantijs iudex preferet doctoreꝫ vel fabrum. Idem in duabus ſcholis ita ꝓp inqͥs ꝙ ſeinuicem impediant. vt. l. j. C. de ſtu. li. vr̄. ro. li. xj. Et in ambiguis prefertur doctor fabro. quia in doctore verſatur publica vtilitas. ⁊ in commu ni ⁊ in quolibet particulari: qꝛ quilibet poteſt au dire doctorē ⁊ addiſcere. Ideꝫ puto ſ: faber ſtat iu xta domum vnius ſcholaris vel pluriuꝫ. Ad hoc ꝓprie facit dicta. l. j. ſo. ma. Et quia verſat̉ hec vti litas reſpectu vniuerſi ⁊ eſt apta afferre in quoli bet particulari. quia per ſcientiam efficitur doctor ⁊ forte papa vel cardinalis vt tota die videmus. hec Bar. Et per hoc etiam dici poteſt ꝙ ſcholaris vel doctor poteſt inhibere alij ſcholari vel doctori vt legat voce demiſſa. rīſſio pēſioīē ¶ In quibus caſibus remittat̉ cenſus vel penſio rei locate. Reſpon. ſi conductor expellit̉ fit remiſ ſio ꝓ rata temporis: vt dictum eſt ſupra. Item ꝓ pter id quod preter conſuetudinem euenit. vtpu ta. tempeſtas vel alia aeris intemperies in deua ſtatione fructuum. vt. l. ex conducto. ff. eo. Direc. hoc intelligit quando ex vicio terre inſolito ⁊ for tuito hoc accidit. ſꝫ ſi vicio ⁊ debilitate terre hoc ac cidit: nulla fit remiſſio. vt quia vinum coacuit. vl̓ herbis ſegetes corrupte ſunt. quia hoc poteſt cō lono imputari. quia nō remouit herbas ⁊ alia im pedimenta. Item fit remiſſio non ex inundatio ne fluminis inſolita. ſed per terremotum. vel cau

Locatio ma: aut ꝓpter incurſum hoſtium fructꝰ eſt amiſ ſus. vel magnum damnū datum. Idem Innoc̄. ⁊ Ber. Idem ꝓpter ſterilitatem afficientem ꝯdu ctores magno incōmodo: niſi ſterilitas valeat cō penſari cum vbertate precedentis vel ſequentis anni. Et fiet hec remiſſio ꝓ rata ſterilitatis. d. c. ꝓ pter. Et ẜm Goff. ſterilitas intelligitur ẜm vulgi opinionem. Et ẜm Panor. iſta opinio. poteſt ſu ſtentari: exquolex nō determinat. Ipſe tn̄ ponit aliam opinionem Bar. in. l. licet. C. loca. vbi dic̄. ꝙ ſi vltra dimidiam iuſti precij eſt leſus ꝯͣductor: fit remiſſio ꝓ rata. Si ergo ſunt recollecti ita modi ci fructus ꝙ ſoluendo penſionem quis remane ret deceptus vltra dimidiam iuſti precij: debet fie ri defalcatio. ¶An aūt debeat augmentari penſio ꝓpter vber tatem. ſicut fit remiſſio ꝓpter ſterilitatem. Conclu de per Panor. in dicto. c. ꝓpter. ꝙ aut vbertas cō tigit quia fructus multum valent vltra ſolitum. ⁊ tūc nō debet fieri augmētatio. nec diminutio ꝓ pter vilitatem precij. Aut vbertas ꝯtingit ꝓpter induſtriam coloni. ⁊ nō debet augmentari: ne ſua diligentia ſit ſibi damnoſa. Aut ꝯtingit ꝓpter bo nitatem rei. ⁊ etiam nō fit augmentatio: quia dn̄s locauit bonitatē rei meliori p̄cio quo potuit. Aut ꝯtingit caſu fortuito. puta. Locaui molendinum: de quo conductor ſolebat percipere. l. nunc au tem qꝛ alia molendina ſunt deſtructa percipit. C. hoc em̄ caſu eſt fienda augmentatio penſionis ꝓ rata. Nam ſicut per caſum fortuitum ꝯtingenteꝫ ſterilitatem fit remiſſio. vt in dicto. c. ꝓpter. Ita de bet fieri augmentatio ꝓpter vbertatem ꝯtingentē caſu fortuito. vt ꝯtrarioꝝ eadem ſit diſciplina. Et ſcd̓m glo. in. d. c. ꝓpter. debet intelligi de eo colono qui certam pecuniam annuatim debet: vel certas corbes: ⁊ non de partiario qui cum domino lucꝝ ⁊ damnū partit̉. Et dicit Panor. ꝙ iſte ꝓprie nō di cit̉ ꝯductor. ſꝫ potius accedit ad naturam ſocieta tis. vnde iura loquentia de ſocietate diſſoluenda habēt locum in iſto. vt notat Bar. in. l. ſi merces §. vis maior. ff. e. qd̓ eſt notandum vt ꝑ mortē al terius diſſoluat̉ ſocietas. nec tranſeat in heredem l. iiij. ⁊. l. nemo pōt. ff. ꝓ ſocio. Et vt perfecte habeat̉ materia circa contractuꝫ locationis ⁊ ꝯductionis.ſ. vtrum merces vel pen vitacū veſ. ſi̓ yuiaēda ſio ſit minuenda. vel etiam totaliter remittenda vl̓ augenda. Dic ꝙ ipſe locans: aut locat agros. aut res. aut operas. Si agros: ſic nocet locatori caſus fortuitus.ſ. vt non habeat mercedem niſi ꝓ rata. vnde ꝓpter ſterilitatem remittit̉ penſio. Si v̓o lo cet res aut ſtat per locatoreꝫ quominus re condu cta vtatur: aut per conductorem. Si per locatorē: aut ſtat per eum pure ⁊ ſic tenetur ad intereſſe. vt l. ſi de feudo. C. locati. Si v̓o nō ex volūtate ſꝫ per caſum fortuitum ex parte eius vel ex parte rei lo cate contingentem. ⁊ tunc penſio remittitur ꝓ ra ta. Exemplum ex parte locatoris. puta. quia ꝓpter delictum eius fundus locatus publicatus eſt. Ex emplum ex parte rei. Sicut ſi edes locate: exuſte fuerunt. Uel ager terremotu corruit. vt. l. ſi quis domum. ⁊. l. ex conducto. ⁊. l. ſed addes. ff. locati. Idem dic quando ex neceſſitate adueniente loca tori oportuit conductorem expellere. vt. l. qui inſu lam. ⁊. l. ſi fundus. ff. eo. Si v̓o ſtat per conducto rem. vel per eius culpam quominus re locata vta tur nihilominus totam penſionem ſoluere tenet̉ vt. l. colonus.§. nauem. ff. eo. Si v̓o ex caſu fortui to ex parte conductoris contingente: re locaca vt non potuit: ſimiliter tenetur ad totaꝫ penſionem Idem dic quando quis locauit operas. nec ꝑ euꝫ ſtetit quominus eas ſoluat. ſed per condluctorem vel econtrario ſi ſtetit per locatorem ⁊ non per cō ductorem. vt ſic teneatur ad totam mercedem to tius temporis ẜm dictaꝫ diſtinctionem. Et ſic ha bes quid dicendum de ſcriptore qui locauit ope ras. Nam ſi per eum ſtetit vel per caſum fortuitū in eius perſonam contingentem: tunc liberat̉ con ductor a preſtatione mercedis. Si v̓o ſtetit per cō ductorem vel per caſum in eius perſona contingē tem: tūc ſecus. Et ſic per has duas regulas habes concordare iura que videntur contraria in titulo de locato. l. ſi vno.§. Item cum quidam. ⁊. d. l. ſed addes.§. cum quidam. ⁊. l. qͥ oꝑas. ⁊. d. l. colonus §. nauem. Et vide glo. mgr̄aꝫ in di.§. Item cum quidam. Utrum conductor teneat̉ locatori de damno quod in re locata tontingit. Reſpondeo ẜm Ho ſtien̄. tenetur: ſi ſua culpa contingit: vel illoꝝ quo rum opera vtit̉. Et in hoc contractu venit dolus lata culpa. ⁊ leuis: cum gratia vtriuſqꝫ celebretur vnde ſi auriga: dum ceteros curru ſuo tranſire cō tendit currum euertit. ⁊ ſeruum qui conduxerat quaſſauit. vel occidit tenetur. d. l. Item queritur. īpi dilum Sed ſi fecit quod quicunqꝫ diligens feciſſet: ſecus erit. vt. ff. e. ſi merces.§. qui columnam. De dam no v̓o dato ab alio: cui obuiare non potuit non te netur. ff. eodem. ſed de damno. Similiter etiam non tenetur de caſu fortuito: niſi vt dictum eſt ſu pra. Comodatum. Caſus fortuitus. et Depoſi tum. ¶ Utrum ille qui locat operas ſuas faciendas in re aliqua teneatur de damno illius rei. Reſpō deo ẜm Hoſtien̄. ſicut ⁊ in ſuperiori queſtione. Si damnum contingit culpa ipſius: tenetur. ali ter non. vnde ſi columnam tranſferendam acce pit vel dolia ⁊ huiuſmodi. ⁊ fracta ſunt culpa ſua: vel illorum quorum opera vtitur: tenetur etiam de culpa leui. Secus ſi diligentiam adhibuit dic. §. qui columnam. Et licet de damno ab alio dato non teneatur: tenetur tamen de cuſtodia. ff. eod̓. qui mercedem. Nam ⁊ qui mercedem ꝓ ſola cu ſtodia accipit: tenetur etiam de leuiſſima culpa. ex tra de depo. bona fides. Quidam etiam voluerūt tenere locatorem operarum ad tranſuehendas cō lumnas ⁊ ſimilia que faciliter franguntur: teneri etiam de leuiſſima per tex. in dicto.§. qui colum nam. vbi dicitur. culpa autem abeſt ſi omnia fa cta ſunt que diligentiſſimus quiſqꝫ obẜuaturus fuiſſet. Glo. tamen ibidem tenet contrarium. Sꝫ poteſt dici. ꝙ aut aliquis locat operas in re qͦue

requirit diligentiſſimam curam. ⁊ tunc tenebitur de leuiſſima. dict.§. qui columnam. aut non locat operas in re talis importātie. ⁊ ſic vera eſt opinio glo. quia tenet̉ ſolum de leni. Item illi qui locant operas ſuas ad cuſtodiendum res alicuiꝰ. vel in cidendum ligna ꝓ domo edificanda. vel hmōi. te nentur de damno dato. Iteꝫ qui recipit pallium meum. ⁊ poſtea per errorem dedit alteri: tenetur: quia non toleratur error in facto ꝓprio. d. l. Item querit̉.§. Item ſi pallium. Item ſi veſtimēta pol lienda accepit ⁊ mures roſerunt: de culpa tenet̉. d. l. Item querit̉.§. ſi fullo. Item ſi aliquid ſartien dum. vel polliendum. vel gemmam ſculpendam. vel includendaꝫ accepit: tenetur. excepto ſi res vi cio ſuo frangat̉. nam tunc non tenet̉ niſi per ſpeci ale pactum. Et eodeꝫ modo ſi vitulos paſcendos accepit. vel pecora. ff. eo. ſi quis fundum.§. ſi quis vitulos. ⁊. d. l. Item querit̉.§. ſi gemma. Item ſi nauta me inuito ponat res meas in alia naui. ꝙͣ vbi poſuerim. ⁊ perijt: tenetur. d. l. Item querit̉. §. j. Et ibi patet ꝙ ſi tranſtulit non inuito domi nō ſꝫ bona fide. ⁊ ſine culpa non tenet̉. vel etiam ſi mala fide tranſtulit. ſed in eadem nauigatione. vtraqꝫ nauis perijt. ff. ad. l. ro. de iac. l. j.§. j. ¶ Pone ꝙ locatori operis. vt paſtori res perijt. ⁊ dominus dicat ꝙ perijt culpa ſeu dolo illius ⁊ pa ſtor negat. cui incumbit ꝓbatio. Reſpō. ẜm Ho ſtien̄. ꝙ paſtori. Nam cum ipſe ratione officij de beat cuſtodiam habere: ſi dicit amiſſam ouem. ꝓ bet abfuiſſe culpaꝫ ſiue dolum. ſicut argentarius ꝓbare debet amiſiſſe rōnes. cum ruina vel incen dio. ff. de edendo. ſi quis ex argentarijs.§. fi. Idē in cuſtode carceris. ff. de cuſto. reorum. l. finali. Nam qui dolum allegat. dolum probare de Qui ſi conductor fundi aliquid expendit in re conducta. Reſpon. ẜm Hoſtien̄. ſi expendit ne ceſſario vel vtiliter auxit vel edificauit. vel inſtitu it aget contra locatorem. vt expenſas recipiat. ff. e. l. dominus. An autem conductor in ſoluendo penſionem teneatur ipſe perquirere dominum. Reſpon. ẜm Panormitanum. in. c. ſignificante de pig. ex men to fm l te Bar. in. l. Item illa. ff. de conſti. pe. ꝙ aut ſolu tio debet fieri reſpectu alicuius rei ⁊ ꝓ aliqua re. ⁊ tunc ſi creditor eſt eiuſdeꝫ fori in quo eſt illa res ſi vt veldela tuata. ⁊ debet ire debitor ad domum creditoris. ſi v̓o ſunt diuerſi fori nō tenet̉ ire ad domū credito ris ſꝫ ſatꝭ ē ꝙ dicat in domo ſua: ſum ꝑatꝰ facere ſi aliquis eſſet qui reciperet. Ideo infert Panor mitanus ꝙ ſi emphiteota non eſt de foro domini non tenetur ꝓ canone ſoluendo perquirere domi num. Secus ſi eſt eiuſdem fori. Sic intellige. c. ꝓ pter. de loca. hec Panormitanus. Quod bene no tabis. Utrum conductor agri vel domus vel alteri us rei poſſit rem ipſam alteri locare. Reſpon. po teſt. C. eo. l. nemo. Et tunc res poſterioris condu ctoris ſunt obligate pͥncipali dn̄o. vſqꝫ ad illā quā titatem qͣ iſte ꝯductor ſecundus tenet̉ priori. ff. e. l. Fo. CLXV. Ludus ſi in lege.§. ſi colonus. Nullus prelatus religioſus poteſt concedere Nō ad vitam. nec ad certum tempus redditus. vel p̄ tem eorum alicui. etiam ꝓ quacunqꝫ pecunia niſi neceſſitas vel vtilitas ꝯuentus. ſine loci expoſcat ⁊ accedente conſenſu conuentus. Aut ſi conuen tum non habet: accedente conſenſu ſuperioris. ⁊ qui contrafecerit incurrit ſententiaꝫ ſuſpenſionis nec recipienti acqͥrit̉ aliqd̓ ius. tn̄ hoc non exten dit̉ ad locationes. vel reddituum aut fructuum venditiones ad modicum tp̄s. vt in cle. monaſte rioꝝ. de re. ec. non alie. Udus. Tres ſūt ſpe Il cies ludi. Nam quidam eſt conſiſtens in ingenio. vt ludus ſcachorum. Qui dam eſt ꝯſiſtens in fortuna. vt ludus azarri. Qui dam eſt mixtus ꝑticipans de vtroqꝫ. vt ludus ta bulaꝝ cum taxillis. Utrum ludus alee ſit mortale peccatum. Rn̄. ẜm. v̓ v̓. etiam ſi homo non ducit in conſuetudi nē mortaliter peccat. qn̄ ex auaricia ludit vel prin cipaliter cā ſpoliandi ꝓximum. ¶ An autem inſpectores ludorum. torneamen toꝝ. vel huiuſmodi peccant mortaliter. Reſpon deo ẜm Monal. ꝙ qui ludo interſunt ⁊ inſpecto res ludi peccant ſaltem venialiter ſi hoc ducunt in conſuetudineꝫ: maxime ſi ſunt clerici. Nec ob. ſi dicat̉ ꝙ quicunqꝫ delectat̉ de re que eſt mortale peccatum. peccat mortaliter. ſed iſti delectant̉ de huiuſmodi que ſunt mortalia peccata. ſicut torne amenta ⁊ ludi aliarum. maxime ex cupiditate. er go peccāt mortaliter. Reſpondeo ꝙ maior eſt ve ra de his que ſunt peccata mortalia de ſe ⁊ ex ſua natura: ſed huiuſmodi ſpectacula ⁊ ludi de ſe non ſunt mortalia. ſed ſolum. aut ex conſtitutione eccle ſie. aut ex praua intentione. vt dicit Ri. in. iiij. di. xv. loquendo de torneamentis. ꝙ ſi homines illa exercerent temperate ⁊ bona intentione ⁊ non eſ ſet ꝓhibitum per eccleſiam. non eſſet peccatū tor neare. eo ꝙ ludus talis eſſet vtilis ꝓ defenſione rei publice. vnde iure ciuili ꝓhibitus non eſt. S ius canonicum illum prohibuit ꝓpter abuſum lu dentium. ¶ An autem illud quod quis lucratur in torne amētis poſſit licite retinere. Reſpondeo ẜm Ri. vbi ſupra. ꝙ quidam ſunt ludi ita ꝓhibiti: ꝙ ta men non precipit̉ reſtitui quod homo lucrat ẜm legem illius ludi. ſicut ſunt torneamenta. vnde u̓ li qui lucrant̉ in tali ludo ꝙͣuis peccent qꝛ faciunt contra conſtitutionem eccleſie. tn̄ reſtituere non tenent̉. Quid autem dicendum de illo: qui lucrat̉ in ludo alee ludente cum voluntario valente aliena re. ⁊ cum illo: qui non eſt tractus ⁊ ſine fraude. ſꝫ ex cupiditate. an de neceſſitate teneat̉ reſtituere? Reſpondeo ẜm Ric. vbi ſupra. ꝙ licet ludus for tune. tamen iure ciuili qͣꝫ canonico ſit ꝓhibitus. lucrantes tamen per talem ludum non obligant̉ de neceſſitate ad reſtitutionem niſi perius ciuile. ce ij

Ludus Quo tamen ad iura ciuilia ꝓhibentia huiuſmodi ludos. Dicit Alex. lon. in ti. de vſuris. ꝙ qͣꝫuis ali que leges olim condite fuerint contra nimis im probum ludum. hodie tamen per contrariam cō ſuetudineꝫ abolite reputant̉. quod patet. quia re petenti perdita per ludum in foro ciuili ⁊ iudicia li non datur actio: nec ſententia reſtitutionis ſibi fiende. Idem tenet Sco. in. iiij. diſtinc. xv. vbi di cit. ꝙ lex ciuilis que permittit perdita in ludo repe ti. ⁊ per conſeques reſtitui: ligat ſolum illos qui et ſubſunt. Et forte nulli ſunt hodie: quia vbi lex illa conſueuit habere locum. municipalia preiudicant imperialibꝰ. Et plus aliqui dicūt ꝙ dato qd̓ leges ille abrogate non eſſent qd̓ tamen falſum eſt. tamē adhuc tales reſtituere non tenent̉. niſi per iudicis ſententiaꝫ ſint condemnati: ſicut patet de alijs pe nis iuris. Et ꝓ hac opinione ceſſante iure ciuili vt ꝓbatum eſt. vident̉ Thom̄. ⁊ Ri. qui in hoc caſu nihil dicunt de erogatione pauperibꝰ fienda. Idē Iohan. and̓. ⁊ Iohannes calderi. in. c. clerici offi cia. de vita ⁊ honeſtate clericoꝝ. qui dicunt tutum eſſe talia pauperibꝰ erogare: non tamen dicunt fo re neceſſarium. Idem Monal. Idem Aſten̄. Frā ciſcus Zabare. Raimū. Petrus de palude. ⁊ Ar chiepiſcopus floren. Ad hoc facit theorica Guil ꝙ vbi reſtitutio non eſt fienda certe perſone. ſꝫ eſt fienda pauperibꝰ. talis reſtitutio eſt de conſilio. ex ceptis tamen quibuſdam caſibꝰ in quibus ius ex preſſe precipit reſtitutionem fieri. vt infra dicetur in titulo Reſtitutionum. Sunt tamen quidaꝫ ca ſus in quibus ludēs tenet̉ reſtituere ea que lucra tus eſt. vt ſi vicit ab eo qui alienare nō potuit. vt puta filiofami. ẜuo. monacho. ꝓdigo. furioſo. vxo re nil habente preter dotem. tunc fatendum eſt ꝙ talis tenet̉ reſtituere. patri. domino. prelato. cura tori. marito. ⁊ huiuſmodi. Idem ſi fraudem com miſit. puta fingēdo ſe inſcium in arte ludendi. ⁊ qͣ ſi hominem qui defacili poſſet decipi ſicut faciunt barri: ſiue commiſit fraudem in ipſo ludo ſubmit tendo taxillos falſos. ſeu etiam fraudulenter iactā do. ſeu malicioſe pecuniam numerando ⁊ huiuſ modi tunc perdenti in predictis caſibꝰ reſtituere tenetur ſi ſit perſona que alienare poſſit. Si auteꝫ alienare non potuit reſtituet illis perſonis predi ctis. Si quis autem attraxit aliquem ad ludum ꝑ vim aut nimiam importunitatem ⁊ vicit. ẜm In nocen̄. in ca. quia pleriqꝫ. de immu. ec. tenetur re ſtituere attracto ⁊ inducto. quia attrahens fuit in turpitudine. Secus econtra. puta. quia attractus vicit. quia tunc non illi qui attraxit. ſed pauperibꝰ eſt reſtituendum. Et intellige de iſta attractione: ſiue facta fuerit in principio. ſiue in medio vel fine Et his tribꝰ caſibꝰ competit reſtitutio ſiue repeti tio ẜm iura. In alijs autem caſibus dicit Archi epiſcopus floren. ꝙ eſt pauperibus iſtud lucrum erogandum de honeſtate. licet alia opinio ſit ſecu rior ⁊ conſulenda. non tamen videtur de neceſſita te imponenda. vt per hoc deneget̉ abſolutio nolē ti hoc facere. Exquo ꝓ hac opinione ſunt tot ſan cti ⁊ doc. p̄allegati. Utrum aūt in mutuo facto in ludo oriat̉ actio Rn̄. ẜm Panor. in. d. c. clerici. ꝙ ſi mutuat̉ collu denti. non ꝯpetit repetitio mutuate pecunie. Se cus ſi alteri: licet in ludo. ad hoc vide tex. cum glo. in. l. j. ff. de alea. ⁊ in. l. penultima. ⁊ vltima eodem titulo. An valeat tranſactio facta in ludo. Reſpond̓. Panormi. vbi ſupra. ẜm ꝯmuniter doct. ꝙ nō. qꝛ ibi non poteſt eſſe lis. īmo eſt euidens calumnia. ergo non valet tranſactio. l. in ſumma. ff. de cōdi. inde. Utꝝ vendens rem in ludo teneat̉ de euictio ne. Rn̄. glo. in. l. ij.§. j. ff. quaꝝ reꝝ ac. non da. dic̄ ꝙ non. intellige hoc. ꝙ emens rem ludentis non poteſt contra vendentem agere ſi ab eo euinca tur. Utrum ille qui aliquando perdit. aliquando vincit poſſit facere recompenſationem. Reſpon. ꝙ aut ludus eſt cum eadem perſona. Et idem lu dus. ⁊ eodem tempore. Et tunc poteſt fieri com penſatio. Idem videtur dicendum etiam ſi ſit di uerſus ludus. dummodo ſit cum eadem perſona ⁊ eodeꝫ tempore. licet aliqui contra. Si autem nō eſt cum eadem perſona: ſed diuerſa. vel diuerſo tē pore. tunc non fit compenſatio. quia per interituꝫ rei moroſus debitor non liberatur. l. in re furtiua. ff. de condi. fur. Ideo dictum eſt ſupra. eodē tem pore. quia ẜm quoſdam ⁊ non irrationabiliter qͥs illud lucrum dicitur viciſſe in ludo. quod in fine ludi ſecum reportat. ergo ſi quis altera die. vel al tera vice cum eodem. aut cum altero id quod vice rat ludendo amittat. nihilominus quod prius vi cerat. ⁊ pauperibꝰ dandū erat: qꝛ iſte non paupe rum bona: ſꝫ ſua ludendo amiſit. Ideꝫ dic de par ticipantibꝰ in ludo. vel concedētibꝰ eis domos ad luden̄. vel taxillos. Et de tali lucro ſic participato: tenētur eodē modo quo dictum eſt ſupra. de prin cipalibus. Sed circa predicta querit̉ de queſtione quoti diana. Pone ſtatutum epiſcopi dicit ꝙ quicunqꝫ luſerit ad azarrum ſit excommunicatus. vel puni atur intantum. Modo luſi vno ſero cum pluribꝰ ⁊ pluries vici ⁊ perdidi. An videantur plures lu di ⁊ plura delicta. Et an ſim pluribus excommu nicationibꝰ ligatus: an vna tm̄. Reſpond̓. Bart. in. l. inficiando. ff. de fur. dicit ꝙ totum illud vide tur vnus ludus: donec ſit habitus ꝓ completo ⁊ ſoluto recedentibus luſoribus. vt. l. contractus. C. de fide inſtrumen. Nec poteſt dici perfecte vi ciſſe donec ludus non ſit perfecte completus. qꝛ adhuc ſupereſt ſpes perditionis. Item circa lucꝝ dico ꝙ pluralitas perſonarum cum quibus vna ſimul ego luſi non dicuntur facere plura delicta. Nam ille perſone cum quibus ego ludo non di cuntur offenſe a me. ſed magis offenditur reſpu blica. ideo vnum eſt delictum. vt. l. ſi plures. ff. ar fur. ce. Et per hoc dici poſſet ad aliud ſtatutum dicens. ꝙ nullus poſſit ducere vltra tres famulos Aliquis duxit. xx. Reſpon. Bar. ꝙ eſt vnum tm̄ delictum. nec eſt ꝓ quolibet famulo vltra dictum

Maieficiatus numeꝝ vnum delictum: ſed ꝓ omnibꝰ vnum. cū ipſi non offendantur ex tali ductione. ſed magis reſpublica que eſt vna offendit̉ ab vno ducente contra numerum. Eadem ratione ſi ſtatutum di ceret. ꝙ nemo poſſit habere ad conuiuium vltra decem perſonas ſub certa pena. Certe ſi habuit. xxx. vel. xl. vnum delictum eſt ꝓ omnibus vt di ctum eſt. Iuſta hoc quero de queſtione quā dicit Bar. ſe vidiſſe de facto piſis. Dicebat ſtatutum. Ad nu ptias nō poſſint inuitari vltra. xij. dominas. Mo do quidaꝫ ducebat vxorem ipſe ⁊ filius ſuus. vtꝝ poſſint inuitari. xxiiij. domine tanꝙͣ ſint due nu ptie. an. xij. tm̄. Reſpond̓. ꝙ licet duo ſint matri monia. ⁊ ex iſto reſpectu poſſint dici due nuptie. tamen quia hoc fit vna ſimul quo ad ſolennitatē. vnice nuptie dicuntur. vt. l. patris ⁊ filij. ff. de vul. ⁊ pub. hec Bart. Sed hoc Ang. non admittit. qꝛ dicta. l. nihil facit ad hoc. nam ibi teſtamentum fi lij ſine paterno eſſe non poteſt. Et ideo dependet teſtamentum filij a paterno. Et ideo dicitur eſſe vnum. ſed nuptie patris ⁊ filij: non ſunt depen dentes vel inſeparabiles. Et ideo forte ꝯͣrium eſſet dicendum. Utrum autem ludus qui innitit̉ induſtrie vt ludus ſcachoꝝ. baliſte. pile. ⁊ hmōi ſit licitus. Ita ꝙ lucrans ex his ludis non teneat̉ ad reſtitutionē Reſpon. ẜm docto. ꝙ hmōi ludi non ſunt ꝓhibi ti de ſe: vt eſt tex. in. l. penul. ⁊ vl. ff. de alea. vbi cō ceſſus videt̉ omnis ludus qui fit gratia virtutis exꝑientie. Et dicunt quidaꝫ vt recitat Panormi. vbi sͣ. ꝙ in hoc caſu id qd̓ vincit̉ non ſubiacet re ſtitutioni. cum non ſubmittant ſe homines fortu ne. Immo bonum exinde ꝓuenit: cum exerceant ſe ingenio non tn̄ debet ludi magna quātitas. Et Panormitanus dicit. ꝙ non debet quis ſe exerce re principaliter ꝓpter lucrum. Al̓s credit ꝙ idem eſſet dicendum. ſicut dictum eſt ſupra de ludo fortune. An auteꝫ liceat clericis ludere ad ſcachos cau ſa recreationis. Glo. in auten. interdicimus. C. de epiſ. ⁊ cle. dicit ꝙ ſic. Sed Ia. ⁊ Pe. vt recitat Cy. ibi tenent contrarium: quia ratio ꝓhibitionis fu it vacatio a diuinis officijs: que magis ꝯtingit ꝑ ludum ſcachoꝝ qͣꝫ per ludum fortune. Et ſi ẜm p dictos doct. ludus ſcachoꝝ eſt ꝓhibitus clericis: multo fortiꝰ eſt ꝓhibitus religioſis. quia ꝑ Hiero. de conſ. di. v. in. c. nunqͣꝫ. dicit̉ religioſis. Nunqͣꝫ de manu tua vel oculis tuis liber pſalterij diſce dat ⁊cͣ. Et hec opinio tanqͣꝫ honeſtior videtur te nenda p̄ſertim in religioſis. ⁊ ne det̉ ei materia re laxationis. Aleficiatus. De hoc dictum eſt sͣ. Impedimentū. xv. Et an maleficium poſſit tolli ꝑ aliud vide ibi. Et ſi queras qualiter demones poſſint vexare ho mines: ꝙ nō poſſint adinuicē hr̄e copulam. Rn̄. Pe. de palud̓. in. iiij. ꝙ hoc poteſt fieri multiplicit̓ Primo ex hoc. ꝙ demon eſt ſpūs habens ptātem Fo. CLXVI. ſuꝑ creaturam corporalem: ad motum localem ꝓ hibendum vel faciendū. vnde poteſt corpora im pedire: ne ſibi mutuo appropinquent directe vel indirecte: ſe interponendo inter eos corꝑe aſſum pto. Secundo poteſt inflamare ad factum illum: vel refrigerare ab actu illo. adhibendo oculte vir tutes: quas optime nouit ad hoc validas. Tercio turbando imaginatiuam. fantaſiam. ⁊ extimati uam que reddat mulierem exoſam. Quarto. ꝓhi bendo directe rigorem membri: ſicut ⁊ motum lo calem cuiuſcūqꝫ organi. Quinto. ꝓhibēdo miſſio nem ſpirituum ad membra in quibus eſt virtus motiua. quaſi intercludendo vias ſeminis. ne ad vaſa generationis deſcendat. vel ne ab eis rece dat: vel ne excidatur. vel ne emittatur. Idem Ar chi. floren. O Atrimonium primo ꝯmuniter quid ſit. Rn̄. eſt viri ⁊ mulie ris ꝯiunctio indiuiduam vite ꝯſuetudi nem retinens. Dicit̉ ꝯiunctio.ſ. animoꝝ ⁊ matri monialis. Indiuiduaꝫ ⁊cͣ. Itelligit̉ ẜm v̓ v̓. de ma trimonio ꝯſummato ꝑ copulam carnalem. quia ante poſſunt ſeparari vt dictum eſt sͣ. Impedimē tum primo. Iteꝫ intelligit̉ de matrimonio fideliū: qꝛ mr̄imoniū infideliū poteſt ſeꝑari: vt dictū eſt sͣ. Impedimentum. ix. An autem papa poſſit diſſoluere mr̄imoniuꝫ ꝯſummatum per copulaꝫ inter fideles. vide infra Papa. Unde dr̄ mr̄imoniū. Rn̄. ẜm Ray. dr̄ qͣſi ma tris muniū.i. officiū. qꝛ dat mulieribꝰ eſſe mr̄es. ⁊ iō magis denoīat̉ a mr̄e ꝙͣ a pr̄e. qm̄ in eo plus ap paret mr̄is officiū qͣꝫ patris. Utꝝ mr̄imoniū ſit ſacr̄m. Rn̄d̓. ẜm Tho. in iiij. Sacramentū importat remediū ꝯͣ pctm̄ ꝑ ſen ſibilia ſigna. ⁊ cum hoc inueniat̉ in mr̄imonio. int̓ ſacr̄a ꝯputat̉. Et forma huiꝰ ſacr̄i ſunt v̓ba. ſeu ſi gna. qͥbꝰ ꝯſenſus mr̄imonialis exprimit̉. Qn̄ mr̄imoniū fuit inſtitutū. Rn̄. ẜm Tho. Matrimoniū ẜm ꝙ ordinat̉ ad ꝓcreatōeꝫ ꝓlis q̄ erat neceſſaria etiaꝫ peccato nō exn̄te: inſtitutum fuit an̄ pctm̄ Ade. ſꝫ ẜm ꝙ mr̄imoniū p̄bet reme dium ꝯͣ vulnꝰ peccati. ſic inſtitutū fuit poſt pctm̄ tꝑe legis nature. ẜm aūt determinatōꝫ ꝑſonaꝝ in ſtitutōꝫ habuit in lege moyſi. Que ſunt cauſe inſtitutōis mr̄imonij. Rn̄. ẜm Ray. due ſunt pͥncipales.ſ. ſuſceptio ſobolis edu cande ad cultū dei. Gen̄. j. Creſcite ⁊cͣ. Et vitatio fornicationis: pͥme Cor̄. vij. Secundarie v̓o mul te ſunt. vt qn̄qꝫ pacis reformatio. pulcritudo vxo ris. diuitie ⁊ hmōi. Nunqͥd tenet mr̄imoniū non factū cauſa ꝓlis ſꝫ ꝓpt̓ ſecūdarias cās nūc dictas. puta. ꝓpt̓ pulcri tudinem diuitias ⁊ hmōi. Rn̄. ẜm Ray. ſic. Sūf ficit em̄ ꝙ ꝯͣhere intendunt. ⁊ ꝯſentiunt ꝑ v̓ba de pn̄ti. xxxij. q. ij. ſolet. Deutº. xxj. Si videris mulie rem pulcram ⁊cͣ. An aūt talis ꝯͣhens pͥncipaliter ꝓpter p̄dictas cauſas. puta. pulcritudinem. diuitias ⁊ hmōi pec eē iij

Matrimonium. j. cet mortaliter. Quidam dicunt ꝙ ſic. ſicut ſi quis principaliter baptizaret̉ ꝓpter ſanitatem. vel que ſtum faciendum: nō curans de gratia baptiſmali non eſſet hoc ſine ꝯtemptu ⁊ iniuria ⁊ irreueren tia: ⁊ ab vſu ſacramenti. Sed Archi. floren. dicit. ꝙ iſta ſententia eſt multū dura ⁊ multos inuolue ret. ⁊ videt̉ eſſe ꝯͣ illud qd̓ habet̉. iij. Regū. j. c. vbi dauid. Abiſac ſunamite duxit in vxorem vt ſoluꝫ calefaceret eum. ⁊ nō ſpe ꝓlis. nec timore fornica tionis. qꝛ nō cognouit eaꝫ. nec tn̄ peccauit. Addit tn̄ Archi. flor̄. ꝙ dato ꝙ ꝯͣhere ꝓpter voluptatem principaliter eſſet pctm̄ mortale: non tn̄ cognoſce re ꝓpter voluptatē eſſet mortale. dūmodo nō eſſet facturꝰ cum alia. qꝛ nō eſt ita damnabilis abuſus rei ꝯmunis: ſicut rei ſacre: ſicut bibens cum cipho ꝯmuni ꝓpter voluptatem nō eſt in ſe niſi veniale: ſꝫ nō ꝓpter hoc ſequit̉ ꝙ portans calicem ad taber nam ad bibendū ꝓpter voluptatē qͥn peccet mor taliter. Et hoc ꝓpter abuſum rei ſacre. Qui autem ꝯͣhit matrimoniū ꝑ verba de pn̄ti ꝓpter finem in debitum abutit̉ re ſacra: qꝛ eſſentia ſacramenti ibi ꝯſiſtit. Sed qͥ cognoſcit vxorem ſuam fine indebi to abutit̉ re nō ſacra.i. muliere. qꝛ eſſentia ſacramē ti tranſijt. vnde nō adeo peccat. Et eſt ar. ꝙ ſi iu dex pena pecuniaria punit malefactores: dum tn̄ eſſet al̓s puniturus. licet querat pecuniaꝫ nihil co gitans de actu ⁊ de iuſticia: dum tn̄ non ſit factu rus iniuſte: non eſt niſi veniale. Nam ſi prepone ret exp̄ſſe vel explicite pecuniam. nō eſſet excuſatꝰ a mortali. Et nota hoc ꝓ iſtis dominis tꝑalibꝰ qͥ puniunt pecunialiter delicta ſuoꝝ ſubditoꝝ. nam ſi hoc faciunt principaliter ꝓpter cupiditatem. al̓s non facturi nec punituri per predicta peccāt mor taliter. An aūt ꝯtrahens matrimoniū in peccato mor tali peccet mortaliter. Rn̄. Pe. de pal̓. in. iiij. dicit ꝙ ſic. dato etiaꝫ ꝙ eſſet ꝯtritꝰ. ⁊ ſic ẜm eum reqͥrit̉ vltra ꝯtritōem etiam ꝯfeſſio. Alijs tn̄ videt̉ ꝯͣriū. qd̓ eſt ꝯmunius. Que ſunt bona matrimonij? Rn̄d̓. ſunt princi paliter tria.ſ. fides. ꝓles ⁊ ſacramentum. In fide attendit̉ ne cum alio vel alia ꝯmiſceat̉. In ꝓle. vt amanter ſuſcipiat̉: ⁊ religioſe educet̉. In ſacramē to: vt matrimoniū nō ſeperet̉. Et p̄dicta tria adeo ſunt ſubſtātialia ꝯiugio ꝙ ꝯditio ꝯͣ aliqd̓ iſtoꝝ ap poſita viciat ꝯͣctum matrimonij. extra de ꝯdi. ap po. c. fi. ⁊ ibi Panor. ponit regulam in materia ma trimonij. ꝙ oīs ꝯditio appoſita ꝯͣ ſubſtantiā mr̄i monij viciat mr̄imoniū ⁊ n̄ viciat̉. Et ponit exem plum de eo qd̓ accidit in facto. Quidaꝫ hn̄s ſuſpi tionem de incōtinentia futura mulieris ꝯͣxit ſecū cum ꝯditione. ꝙ ſi ꝯmitteret adulteriū liceret ſibi recedere a mr̄imonio ⁊ aliaꝫ ducere. Certe non eſt ibi matrimoniū. Utrum intentio non ẜuandi fidem viciet ma trimoniū. Rn̄. ẜm Guili. ſi aliquis ꝯtrahit matri moniū: non habens ꝓpoſitū ẜuandi fidem ſꝫ adul terandi. nihilominus tenet matrimonium. dum tamen hoc nō deducat̉ in pactum. Si autem de ducat̉ in pactum vt ꝙ liceat adulterari. vel ꝙ pro ſtituat vxorem. non contrahitur matrimonium. c. fi. de condi. appo. Sed de hoc dicet̉. jͣ. Utrum intentio non exigendi debitum vici et matrimoniuꝫ. Reſpon. Panormitanus in ca cōmiſſum. extra eo. ꝙ non. dummodo hoc ꝓpoſi tum non deducat̉ in pactum expreſſum. Et ſic in tellige. d. c. fi. Et ex hoc innuit̉ ꝙ inter beatam vir ginem ⁊ ioſeph fuit veꝝ matrimonium. licet bea ta virgo animo in cōpulam non conſenſerit. E hoc facit ad queſtionem quotidianaꝫ. Nam mul ti habentes filios ex concubinis: ⁊ amore ꝓlis legi timande inducunt̉ in articulo mortis cum omni nō deſperent de ſalute ⁊ de morte ſint ſecuri ad cō trahendum cum illis matrimoniuꝫ. nunqͥd inter eos ſit veꝝ matrimoniū cum non videat̉ ꝯſenſus in copulaꝫ. Et certe per predicta videt̉ dicendum ꝙ ſic. Utrum intentio non habendi ꝓlem excludat matrimoniū. Rn̄. ẜm Pe. firma intentio ꝓlē eui tandi excludit mr̄imoniū. Dico maxime ſi dedu cat̉ in pactum. ſꝫ tamen intentio nō educandi ꝓ lem non excludit. Que eſt differentia inter matrimonium legiti mū ⁊ ratum. Reſpon. ẜm Ray. matrimoniū legi timum ⁊ non ratum eſt. quod legali tm̄ inſtitutio ne vel ꝓuincie moribꝰ inter infideles contrahitur quod ideo dicit̉ non ratum. quia ſine fide tm̄. Ra tum v̓o ⁊ non legitimum eſt: quod inter fideles ⁊ legitimas perſonas: ſꝫ ſine legitima ſolennitate cō trahit̉. Quoddaꝫ v̓o eſt legitimū ⁊ ratū: qd̓ inter fideles ⁊ legitimas perſonas ⁊ cū legitima ſolenni tate ꝯtrahit̉. Utrum ꝯcubitus ſit de integritate matrimo iiij. Reſpon. ẜm Ri. in. iiij. ꝙ matrimoniū dupli citer poteſt ꝯſiderari. Aut qͣꝫtuꝫ ad eius perfectōꝫ primam: que eſt perfectio eſſentialis. Et ſic carna lis copula: non eſt de eius integritate. quia ſine ea eſt mr̄imoniū ratum. Aut ꝙͣtum ad eius ꝑfectōꝫ ſcd̓aꝫ q̄ eſt ꝑfectio aliqͦ mō accidental̓. Et ſic cōpu la carnalis eſt de eius integritate: ꝑ illaꝫ em̄ efficit̉ matrimonium conſummatū. Sicut dicit̉ ꝙ puer per eius deductōꝫ ad quantitatem perfectam. effi cit̉ vir ꝯſummatus qui tn̄ puer exiſtens totam hꝫ ſuam perfectionem in eſſe primo: que reſpicit ho minis eſſentiam. An aūt appellatōe viri ⁊ vxoris veniant ſpon ſi qͥ ſolum ꝯͣxerunt matrimoniū per verba de pn̄ ti abſqꝫ carnali copula. Reſpondeo. Panormita nus in ca. ex publico. de ꝯuerſione ꝯiug. ꝑ tex. illū dicit. ꝙ appellatione viri ⁊ vxoris intelligit̉ de his qͥ matrimoniū ꝯſummauerūt: non aūt de his qui ſolū ꝯͣxerunt per verba de pn̄ti. Quod facit ad. q. in qua al̓s in ciuitate ſenaꝝ dicit ſe ꝯſuluiſſe. Sta tuto illiꝰ ciuitatis cauet̉. ꝙ vxore decedente ſine fi lijs maritus lucret̉ dimidiam ꝑtem dotis. Contigit iuuenem ꝯͣxiſſe matrimonium ꝑ ver ba de pn̄ti cum qͣdam puella ⁊ matrimonio non ꝯſummato puella deceſſit: querebat̉. vtꝝ ſponſus deberet lucrari dimidiam dotis. Multi dixerunt ꝙ ſic: fundantes ſe. qꝛ matrimoniū dicit̉. ⁊ ꝯiuges

appellant̉ interueniente conſenſu de preſenti. naꝫ ꝯſenſus facit matrimoniū.xxvij. q. ſecunda. ſuffi ciat. Item nō poſſunt tales dici ſponſi cū reſiſtat ethimologia vocabuli. Dicunt̉ em̄ ſponſi quaſi ꝓ miſſi a ſpondeo. es. ſꝫ ea que ꝯtraxit ꝑ verba de pn̄ ti nō poteſt dici ꝓmiſſa. Et ꝑ ꝯn̄s non ꝯgrue ap pellat̉ ſponſa. Sed in ꝯͣrium facit ſingulariter ille tex. ex publico. naꝫ cum appellatione mr̄imonij ⁊ ꝯiugum qn̄qꝫ intelligat̉ de mr̄imonio ꝯſummato Et de his qͥ mr̄moniū ꝯſummauerūt. ⁊ tale mr̄i moniū dicit̉ magis firmū. gͦ in hac materia odioſa vbi ſponſa ſine cā ꝑdit dimidiū dotis: debemꝰ in telligere verba in potiori ſignificato. ar.§. ſꝫ quoti ens. inſti. de iure naturali. Item ex ꝯmuni vſu lo quendi niſi ſi ſponſa ſit cognita: nō amittit nomē ſponſe. ꝓ hoc tex. in. d. c. ex publico. ibi a viro de ſponſata. Ad hoc etiam facit: ꝙ vbi in lege nō ex primit̉ cā debemus cāꝫ legis ꝯiecturari. ⁊ ad eius lites reſtringere ⁊ ampliare diſpoſitōꝫ legis. iuxta theoricam doct. in. l. non dubium. C. de legi. Sed cauſa deferendi tale lucrum marito nō potuit eſſe alia ꝙͣ ꝓpter nimiū ſumptū quem maritus facit in ducendo vxorem ad domū. que cā ceſſat in ſponſa nondū traducta ad domū viri. ⁊ ꝑ ꝯn̄s debet ceſ ſare diſpoſitio ſtatuti. Nam ſi lucꝝ ꝯtingeret ꝓpt̓ affectum ꝯiugalem. ſtatutū dediſſet ꝯſimile lucrū vxori ꝑ mortem mariti. vnde ſi lucrum eſſet pari ter vtriqꝫ ꝯmune: tunc bene crederem ꝙ ꝯp̄hen derent̉ ſub v̓bis ſtatuti ſponſus ⁊ ſponſa ꝑ verba de pn̄ti. Et ſic intelligerem. l. deo nobis. C. de ep̄i. ⁊ cle. Unum tn̄ ſemꝑ notabis ꝙ in materia larga appellatione mariti ⁊ vxoris veniunt etiaꝫ ſponſi ꝑ verba de futuro vt ſingulariter ꝓbat̉ in. l. non ſine. C. de bo. q̄ li. ſꝫ Bar. in. l. nihil. ff. reꝝ amo. in terminis queſtionis ꝓpoſite tenet contrarium: dū modo matrimoniū fuerit contractum ꝑ verba de p̄ſenti: etiam ſi cum ea non habitauerit allegat ad hoc. d. l. nihil. Ideꝫ videt̉ tenere Bal. in. l. deo no bis. C. de ep̄i. ⁊ cle. licet contrarium teneat in. l. nō ſine. C. de bo. que. li. Cy. autē. in. l. vnica. C. de re vxo. actio. videt̉ tenere opinionē Panor. ⁊ dicit tale ſtatutum eſt ferrarie. ⁊ hoc factū fuit ꝓpter ex penſas qͣs facit maritus in vxore ⁊ ꝓpter nuptias ⁊ hec opinio videt̉ rationabilior. Et ꝑ p̄dicta determinat̉ alia queſtio. Statutū dicit. Mulier maritata nō admittat̉ cum fratribꝰ ad ſucceſſionem patris. Quidaꝫ deceſſit relictis fi lijs maſculis ⁊ filia deſponſata ꝑ verba de futuro Querit̉ nunqͥd iſta debeat excludi a ſucceſſiōe pa dei ꝙ uppo terna. Rn̄d̓. Panor. ſuꝑ rubrica de ſpon. dicit. ꝙ nō. exquo agit̉ de odio. appellatione maritate nō venit ſponſa. Secus ſi ageret̉ de fauore. ꝓ hoc bo nus tex. in. d. l. nō ſine. ⁊ vide bonam glo. inſti. de nup.§. ſi vxor. Ideꝫ tenet Cy. in. d. l. nō ſine. Idē Ia. de are. ⁊ Pe. Querit̉ de alia qōne notabili. Statutum ciui tatis diſponit ꝙ ꝯͣhens mr̄imoniū cū filiafa. ſine ꝯſenſu patris incurrat certam penaꝫ. Titius ꝯͣhit ꝯſtatutū. ꝯuenit̉ ad penaꝫ. An iudex eccleſiaſticꝰ poſſit inhibere ne ꝓcedat. So. hec. q. fuit diſputa Matrimonium. j. Fo. CLXVII. ta bononie ⁊ determinatum fuit ꝙ non: ꝓut reci tat Ge. in. c. ſtatutū. el. j. de hereti. li. vj. qꝛ iuriſdi tiones ſunt diſtincte de iudi. nouit. Item qꝛ ſtatu tum eſt vtriqꝫ iuri ꝯſonū. xxxij. q. ij. honorant̉. nec eſt ſuꝑ ſubſtantiam matrimonij: ſꝫ ſuꝑ formaꝫ ꝯͣ hendi. Item licet lex poſitiua legem diuinaꝫ tolle re non poſſit: illaꝫ tn̄ diſtinguit ⁊ modificat. Item hoc ſtatutū viget quaſi in omnibꝰ ciuitatibꝰ italie. Incōtrariū facit: qꝛ poſſet filiafa. v̓go vel vidua eſ ſe quadragenaria vel vltra. vnde videret̉ abſur dum ꝙ ſine patris ꝯſenſu non poſſet habere viꝝ metu pene. Et negari nō poteſt qͥn iſte metus im pediat matrimoniū ꝯtrahendum directe vel indi recte: ergo non debet valere. ⁊ iſtam opinionē te net ibi gemini. Et ꝓ hac opinione facit qd̓ notat Panor. in. c. j. de ſponſa. in ſimili qōn. Statuto cauet̉ ꝙ ꝯͣhens matrimoniū cum puella an̄.xxv. annū ſine ꝯſenſu duoꝝ agnatoꝝ incidat in certaꝫ penam. vel ꝯtrahens matrimoniū abſqꝫ pn̄tia. x. ꝑſonaꝝ. incurrat certam penā: nunqͥd valeat ſta tutum. Et ꝯcludit Panor. de mente Io. an̄. ꝙ ta lia ſtatuta non tenent. qꝛ ꝑ hoc intimidat̉ mr̄imo nium qd̓ debet eſſe libeꝝ. licet Gaſpar de cal. tenu erit ꝯtrarium. An aūt ꝯſuetudo patrie poſſit diſponere circa matrimoniū. Reſpon. Panor. vbi sͣ. refert Inn. tenere ꝙ circa ſubſtantiaꝫ matrimonij diſponere nō poteſt. ſꝫ circa dotem forte ꝙ ſic. D. an. latiꝰ dic̄ ꝙ aut ſtatutuꝫ patrie diſponit circa ſubſtantialia matrimonij. Puta. inualidando ꝯͣctum. vel inua lidando ꝑſonas. ⁊ non valet ſtatutum vt in. d. c. j. Ex quo poteſt notari ꝙ leges ciuiles ꝓhibentes matrimoniū inter tutorem ⁊ pupillam. rectorē ꝓ uincie ⁊ ꝓuincialem ⁊ inter ſimiles ꝑſonas: nō te nent. Idem tenet Fed̓. de ſe. dicens. ꝙ ſtatuta ⁊ le ges laicoꝝ circa matrimoniū: nullius ſunt momē ti. qꝛ hec materia nō eſt d̓ foro ſeculari: ſꝫ eccleſiaſti co. Qn̄qꝫ ſtatutū diſponit circa penaꝫ erga ſubſtā tialia matrimonij. Et ſi hoc facit apponendo pe nam de nouo. ⁊ ſic inferendo damnū: non tenet. vt in exemplo sͣ. poſito. Qn̄qꝫ v̓o ſtatutū imponit penam auferendo lucꝝ: qd̓ lex ſecularis attulerat. Et tunc tenet. d. An. ꝙ valeat ſtatutum. Et hoc ſequendo glo. ordinariaꝫ Io. an. in ca. cum ẜm le ges. de hereti. li. vj. Sꝫ glo. eſt incontrariū. xxxvj. q. ij. de puellis. Hoc idem ſentit Fede. Et hoc pl̓ꝰ placet Hanor. Qn̄qꝫ ſtatutum laicoꝝ diſponit cir ca dotem. ⁊ valet sͣ. dicit Innoc̄. Quandoqꝫ circa ſolennitates. Et tenet etiam. d. an̄. tunc valere ſta tutum. Et peccant non ẜuantes illam ſolennita tem. Sed Panormitanus dicit ꝙ doc. ibi non lo quunt̉ de ſtatuto: ſꝫ de conſuetudine patrie. vnde dicit ꝙ ſtatutum tale laicoꝝ eſt nullum. quia ma teria non pertinet ad laicos. Secus de conſuetu dine. quia in ea interuenit conſenſus epiſcopi ⁊ cle ricoꝝ. vnde non ẜuantes talem ꝯſuetudinē ſalteꝫ qn̄ eſt talis ꝙ ex eius p̄teritione eccl̓a reddat̉ incer ta de ꝯͣctu: peccant mortalit̓. Et ſic intellige dicta doctoꝝ in. d. c. j. ¶ Sed dubitat̉ circa predicta. Quid ſi conſue ee iiij

tudo mariti ⁊ vxoris eſt diuerſa. None. florentinꝰ ꝯtraxit matrimoniū cum ſenenſi ſenis. Et eſt alia ꝯſuetudo ſenenſis a florētina. nunqͥd attendemꝰ ꝯſuetudinem vbi mr̄imoniū eſt ꝯͣctum. vel ꝯſue tudinem mariti. Rn̄. Panor. in. d. c. j. dicit. ꝙ aut ꝯſuetudo diſponit ſuꝑ ſolennitate ꝯͣhendi. ⁊ dꝫ ſꝑ obẜuari ꝯſuetudo patrie vbi matrimoniū ꝯtrahi tur. etiam ſi ambo ꝯͣhentes ſint floren̄. qꝛ non dn̄t ꝑegrini violare ꝯſuetudinē patrie cū ſcandalo ali oꝝ. viij. di. que ꝯͣ. Aut ꝯſuetudo ſeu ſtatutum di ſponit ſuꝑ executione. vel ſuꝑ alijs obẜuandis pꝰ ꝯtractum. Et debet attendi conſuetudo domicilij ipſius mariti. l. fi.§. Item reſcripſerunt. ff. ad mu ni. vnde animi deſtinatione matrimoniū ꝯͣctum videt̉ in domicilio mariti. ar. in. c. romana.§. con trahentes. de fo. ꝯpe. li. vj. vnde ſi conſuetudo vel ſtatutum domicilij mariti habet. ꝙ maritus ſuꝑ uiuens debeat lucrari dimidiam dotis. ẜuabit̉ ibi illa conſuetudo. licet in loco vbi fuit ꝯͣctum matri moniū ſit alia ꝯſuetudo. vel ſtatutuꝫ. Et hec ſunt de mente Bar. in. l. exigere. ff. de iudi. Idem ſeqͥ tur in effectu. d. an. in. d. c. j. qui dicit ſe putare. ꝙ ſi maritus mutaret domicilium poſt contractum matrimonium. ꝙ attendet̉ conſuetudo domicilij tempore contractus ⁊ non domicilij vbi diſſolui tur matrimonium. quia debet attendi locus vbi orta eſt obligatio. et nō vbi recepit purificatio nem. Atrimoniū ſecundo. Quis poſſit ꝯͣhere. Reſpondent doct. etas apta in puero eſt annoꝝ. xiiij. ⁊ in puella. xij. extra de deſpon. impu. c. puberes. ⁊. c. ꝯtinebat̉. Et ſi ante ꝯͣhunt non eſt matrimoniū: niſi eēt ꝓximi pubertati ⁊ malicia ſuppleret eta tem. exͣ de deſpon. impu. c. de illis. el. ij. Sꝫ querit̉: qꝛ. d. c. de illis. reqͥrit duo.ſ. ꝙ ſint ꝓximi pubertati. ⁊ malicia ſuppleat etatē. an am bo reqͥrant̉ de neceſſitate. Rn̄d̓. Panor. in. d. c. de illis. dicit. Si incipit̉ a primo.ſ. a ꝓximitate puber tatis neceſſario requirit̉. Scd̓m. qꝛ ꝓximitas eta tis ſola non ſufficit ad ꝯͣhendum matrimonium. ſꝫ etiam neceſſario reqͥrit̉ ſcd̓m.ſ. malicia. Et quo ad hoc exponit̉ malicia.i. vigor naturalis ſeu potē tia coeundi. vt colligit̉ ex dicto tex. Ibi potuerint ꝯiungi. nō em̄ ſufficeret malicia in rebꝰ agēdis. vt in. c. puberes. de deſpō. impu. Sꝫ ſcd̓m bene ſuffi cit ſine pͥmo. dūmodo ſint doli capaces. ita ꝙ po tuerint diſcernere vires mr̄imonij ſic̄ d̓ illo puero ix. annoꝝ qͥ reddidit nutricē ſuam p̄gnantē. vt di cit glo. xx. q. j. in ſumma. Sꝫ diſceptatio nō modi ca eſt int̓ doc. quō dep̄hendat̉ potētia iſta coeūdi q̄ hēat ſupplere defectū etatis. Quidaꝫ em̄ dicunt ꝙ reqͥrit̉. ꝙ vere int̓ eos copula int̓ceſſerit. qd̓ etiā ſeqͥt̉ Ho. ſꝫ Goff. Inno. Abb. ⁊ Io. an. tenēt op poſitū dicētes ſatis eſſe ꝙ potuerint ꝯiūgi. Quid em̄ ſi minor ānis. xiiij. alias mulieres cognouit. vl̓ ſi femina mīor. xij. ab alijs fuerit cognita. certe ne mo negabit mr̄imoniū nō ꝯſiſtere inter iſtos. exqͦ apparet eos potētes ad copulā. Et ꝓ hac ſnīa hēs Matrimonium. ij. glo. in. c. vnico. de deſpon. impu. li. vj. Sꝫ maius dubium eſt qn̄ non ꝯſtat clare: ſꝫ tm̄ ꝑ ſigna. puta. ex aſpectu corꝑis. vel ex alijs ſignis extrinſecis. mulier vel maſculus vr̄ aꝑtꝰ ad cōpu lam. ⁊ ſentit Inno. hec ſigna ſufficere. Qd̓ placet Panor. ar. c. atteſtationes. de deſpon. impu. vbi nixus ad copulam cū ꝯſenſu adhibito ꝓpe etateꝫ legitimam ſufficit ad mr̄imoniū. Sꝫ ad p̄dicta vi de Nico. de lyra. Exo. xxj. c. vbi dicit ẜm ra. Sal. ꝙ ortus piloꝝ ⁊ mēſtruoꝝ ſunt ſigna pubertatis īmo mēſtrua dūtaxat ſufficiunt ad indicandum pubertatem in muliere ẜm medicos. Et vbicūqꝫ ⁊ qn̄cunqꝫ mulier incipit hr̄e mēſtrua: ſemper eſt apta ad generatōꝫ. A contrario. ſi non habet mē ſtrua nunqͣꝫ poſſet generare. Et ꝑ ꝯn̄s tunc mali cia non ſuppleret etatem. puer v̓o ſi eſt potens ad emiſſionem ſeminis. dr̄ aptus ad matrimoniū ꝯͣ hendum. Et hoc nota. Qualiter aūt dꝫ intelligi. ꝙ qͥs ſit ꝓximus pu bertati. Glo. in. d. c. continebat̉. dicit qn̄ tm̄ diſtat ꝑ ſex menſes. Et Panor. dicit. ꝙ hec glo. facit ad ſtatuta. vt dicat̉ qͥs ꝓximꝰ alicui etati. cum ab illa diſtat ꝑ ſex menſes vel minꝰ. Et bene facit. l. non tm̄. ff. de excu. tu. q̄ ꝓbat ꝙ diſtans ꝑ ſex mēſes dr̄ ꝓpe illam etatem. Idem Ho. ⁊ Inno. ſꝫ Panor. dicit. ꝙ hoc ꝯmuniter nō tenet̉. vt eſt glo. in.§. fu rioſus. Inſti. de inuti. ſtip. ⁊ in.§. ī ſumma. Inſti. de ob. qͦ ex delic. naſ. q̄ dicunt. ꝙ maſculus dr̄ ꝓxi mus pubertati. cū eſt in x. anno cū dimidio. Femi na v̓o: cum eſt in nono cū dimidio. Et eſt rō: quia poſt puericiam q̄ ꝯtingit in.vij. anno. reſtant. vij. anni vſqꝫ ad pubertate in maſculo. vnde exqͦ exce dit medietatem huiꝰ tꝑis. vr̄ magis ꝓximꝰ puber tati qͣꝫ infantie. ⁊ idem dic de femina. Utꝝ aūt in vltima die. xiiij. anni. vel. xij. valeat mr̄imoniū ꝯͣctū. Rn̄. Panor. in. d. c. atteſtationes dicit ſe credere ꝙ ſic: ſic̄ dicimꝰ in teſtamēto. l. qͣ eta te. ff. de teſta. Et hoc fauore matrimonij. ¶ Quid aūt ſi minor ſeptēnio fuit cognita a ſpōſo nūqͥd erit mr̄imoniū ꝯſūmatū. Rº. Io. d̓ deo dic̄ ꝙ ſic. ſꝫ Panor. in. d. c. ꝯtinebat̉ dic̄. ꝙ ſi puella fue rit minor ſeptennio ꝙ qͣntūcunqꝫ fuerit cognita nō erit matrimoniū. qꝛ nō vr̄ hr̄e ꝯſenſum aptum ad diſcernendū qͥd ſit mr̄imoniū. niſi eſſet multū doli capax ⁊ diſcreta. An aūt habilis etate. puta. xiiij. ānoꝝ in puero vel. xij. in femina impotēs tn̄ ad coeūdum valide ꝯͣhat mr̄imoniū. Rn̄. glo. in. c. puberes. de deſpō. impu. dicit. ꝙ habilis etate. impotens tn̄ ad coeū dum valide non ꝯtrahit matrimoniū. ⁊ refert al̓s tenuiſſe ꝯͣrium. Et hanc opinionem doc. ibi ꝯmu niter ſequūt̉: vt refert Panor. ibi reprobādo glo. Exquo em̄ hꝫ etatem legitimaꝫ ad ꝯͣhendum ma trimoniū. nec apꝑet de impedimento ꝑpetuo: te net matrimoniū. Al̓s ſequeret̉ ꝙ impotens ad co eundum ꝓpter infirmitatem non poſſet ꝯtrahere matrimoniū. vnde iſte adoleſcens dꝫ expectare vſ qꝫ ad plenam pubertatem. ſcilicet. xviij. annorum que vocatur plena pubertas. Et ſi adueniente tali etate non poteſt generare. ⁊ mulier inſtaret

Matrimonium. ij. ꝓ diſſolutione: poſſet fieri diſſolutio. quia tunc p̄ ſumeret̉ eſſe impedimentum ꝑpetuū. Et hec opi nio doct. videt̉ equior ẜm Panormi. Sed opinio glo. forte eſt verior reſtringendo eam ad minorem ꝓut loquit̉. Nam etas ⁊ matrimonium ꝯſideran tur ex eo ꝙ ꝯmuniter accidere ſolet. Sꝫ exquo cla rum eſt ꝙ non poteſt generare: ergo nō eſt pubes reſpectu matrimonij. Poteſt ergo iſte aſſimilari impuberi. Utꝝ frurioſus poſſit ꝯͣhere. Rn̄. ſi non hꝫ lu cidū interuallum ꝯͣhere non pōt. qꝛ ibi nō eſt ꝯſen ſus. Idem dic de ebrio. Nunqͥd autem abſentes poſſint ꝑ ꝓcuratorē ꝯͣhere matrimoniū. Rn̄. poſſunt. Sicut Iſaac cū rebecca. xxxij. q. ij.§. cum dr̄. ſꝫ ⁊ non eſt idoneꝰ ꝓ curator: niſi ſuꝑ hoc hēat ſpecialiſſimū mandatū. vt exprimat̉ ꝑſona cum qua dꝫ ꝯͣhi matrimoniū. vt in. l. generali. ff. de ri. nup. ⁊ ī. c. fi. de ꝓcu. li. vj. Nec poteſt alium ſubſtituere. niſi ſit ei ſpāliter cō miſſum. Quid ſi aliquis ꝯſentit in abſentem per verba de p̄ſenti. deinde mittit ꝓcuratorem ad eam. ⁊ an teqͣꝫ illa ſimiliter ꝯſentiat ipſe diſſentit. Et poſtea illa ꝯſentit: credens eum in primo durare ꝯſenſu. Reſpond̓. Aſten̄. li. viij. dicit. ꝙ ſi ille qui reuoca uit mandatum ⁊ reuocatio peruenit ad ꝓcurato rem anteꝙͣ illa cōſentiat: nihil actum eſt. ⁊ hoc eſt clarum. Si v̓o peruenit poſtꝙͣ illa iam ꝯſenſerat. ⁊ de hoc poteſt fieri eccleſie fides: ſimiliter non te net matrimonium. quia nec vere nec interp̄tatiue ꝯcurrunt ꝯſenſus. Si tamen ꝯſtaret eccl̓ie de pri mo ꝯſenſu viri. ⁊ de mandato ꝓcuratoris. ⁊ de cō ſenſu mulieris ſubſecuto. ⁊ non ꝯſtaret de diſſen ſu priuato. cogetur vir ꝓpter ꝓbationis defectum ꝯſummare matrimonium. qꝛ eccleſia non iudicat de occultis. Et ſic ẜm hoc diuerſimode diuerſa iu ra loquunt̉ de hoc. Et aliqua loquunt̉ in pͥmo ca ſu. aliqua in ſecundo. Si autem poſtqͣꝫ miſit ꝓcu ratorem non ꝯſenſit nec diſſenſit. tradens forte fa ctum hmōi obliuioni ꝓpter occupatiōeꝫ vel aliam cām. videt̉ ſimpl̓r ſtandum ꝓ matrimonio: tum ꝓpter eius fauorem. tum qꝛ nō hꝫ obicem ꝯtrarie voluntatis. exͣ de re iud. duobꝰ. ⁊ exͣ de bap. maio res. Idem Ray. Quid ſi eum qui ꝯͣxit peniteat anteꝙͣ abſens ꝯſentiat. reuocatio tn̄ ad ꝓcuratorem vel abſentē nō venit cum quo ꝯͣxit. nunqͥd tenebit factum ꝓ curatoris. Rn̄. Aſten̄. vbi sͣ. ꝙ non. qꝛ ibi deficit ꝯſenſus in idem tempus ꝯcurrens. ſine quo mr̄i moniū non tenet. xxvij. q. ij. ſufficiat. ar. aūt in ꝯͣri um eſt. exͣ de ꝓcu. in pn̄tia. Sed hoc eſſe credimꝰ ſpāle in matrimonio.ſ. ꝙ matrimoniū non tenet. etiaꝫ ſi reuocatio non ꝑueniat ad ꝓcuratorem. dū mō de diſſenſu ꝯͣhentis conſtet. hec Innoc̄. exͣ de ſpon. Iuuenis. ⁊ hr̄ exͣ de ꝓcur. c. fi. li. vj. vbi dicit̉ ꝙ ſi ꝓcurator anteqͣꝫ ꝯͣxerit matrimonium a dn̄o fuerit reuocatus: matrimoniū poſtea ꝯͣctum a ꝓ curatore non tenet. licet reuocationem hmōi tam ꝓcurator. qͣꝫ illa cum qua contraxit prorſus igno I tuaix inu Fo. CLXVIII. Sed cum non ſufficiat conſentire niſi conſen ſus exprimat̉ ⁊ notificet̉ inter ꝯtrahentes. quomo do poteſt eſſe matrimoniū inter abn̄tes ꝑ epl̓am vel nuncium: donec ille ad quem mittit̉ epl̓a vel nuncius renotificauerit cōſenſum ſuum abſenti. Reſpon. Aſten̄. ꝙ quando ille cui mittit̉ nuncius ꝓcuratoriꝰ renotificat ipſi nuncio ſuum ꝯſenſum idem eſt ac ſi renotificaret mittenti. Quando aūt lr̄a mittit̉ per nuncium qui nihil ſcit de facto. ſed nudum miniſterium portandi lrām eſt ei com miſſum. tunc ſi ille vel illa cui mittit̉ hmōi lr̄a nul li notificat ꝯſenſum ſuum. Rod̓. credit ꝙ ꝙͣtum/ cunqꝫ ꝯſentiat: non eſt matrimonium ꝯͣctum: ſed tunc demum cum nuncio notificauit cōſenſum. vel abſenti qui lrām miſit: vel etiam alij. ar. xxxij. q. ij. honorant̉. Et ſic habes ex p̄dictis. ꝙ ꝯtrahit̉ matrimonium per ꝓcuratorem. licet adhuc non venerit ad noticiam alterius.ſ. abſentis. Statim enim vt expreſſit conſenſum ſuum ꝓcuratori vel alij eſt matrimonium. quia ibi ſunt ſub̓alia ma trimonij.ſ. ꝯſenſus expreſſus amboꝝ. Quid ſi dn̄s nuncij vel ꝓcuratoris iurauit nō reuocare: nunqͥd tenet reuocatio. Rū̄. Dir. li. j. ꝙ ſic. licet ſit ꝑiurus. Quot aūt modis ꝯͣhant̉ ſponſalia. Rn̄. Dire. ꝙ octo modis ꝯͣhunt̉ ſponſalia de futuro. Primo nuda ⁊ ſimplici ꝓmiſſione: vt cū vir dicit mulieri. Ego accipiaꝫ te in meā. ⁊ econuerſo. exͣ eo. ſi inter. Scd̓o ꝑ fidei datōꝫ: ſeu iuramenti int̓poſitōeꝫ. qd̓ idem eſt ẜm Tho. Tercio ſub ꝯditiōe: vt cū dicit vir. Accipiam te in vxorem ſi pr̄i meo placuerit. exͣ de ꝯdi. ap. de illis. Quarto anuli ſubarratōe. xxvij q. ij. ſi qͥs vxorem deſponſauerit. Quinto datione arraꝝ vel pecunia. vel alijs rebꝰ datis loco arraꝝ. C. de ſpon. l. arris. Sexto ꝑ nunciū vel ꝓcuratorē de hoc dictum eſt. Septimo ꝑ epl̓aꝫ ſiue lrāꝫ. ff. e. l. fi. ⁊ de hoc dictum eſt. Octauo ꝑ parentes: ſi fue rint filij pn̄tes ⁊ non ꝯͣdicant. vel ſi fuerint abſen tes ⁊ ignorantes: dūmodo poſtea ſcientes ratifica uerint tacite vel exp̄ſſe. exͣ de deſpon. īpu. ſi infan tes. li. vj. al̓s filij non obligant̉. Sꝫ qͥd ſi ſponſalia ꝯͣhant̉ ꝑ alios. vtpote ꝑ frēs vel auunculos. vel amicos. Io. an. ⁊ Ho. dicunt ꝙ eadem rōne ꝯͣhunt̉ ꝑ tales. ſicut ꝑ parentes. exͣ eo. ad id. Sꝫ Direct. dicit ꝙ non ẜm Inno. de re ſti. ſpoli. ex ꝑte. Ideꝫ Al. Uin. Tan. Ber. ⁊ Gof. Nec ob. d. c. ad id. ẜm Innoc̄. quia ibi ad ꝑſuaſio nem viri mulier alij nupſit. vel quia interuenit copula carnalis. Et ſic ratum habuit: licet ꝯͣ ꝓpriā voluntatem. Quam em̄ ptātem habet frater meꝰ vel patruus. vel quicūqꝫ alius me obligandi ſine mea expreſſa voluntate. vel ratificatiōe potiſſime vbi eſt caſus in quo verba reqͥrunt̉. ſicut eſt in ſpō ſalibꝰ ⁊ matrimonijs. exͣ eo. ſi int̓. Sed de hoc dic vt in ſe. ca. Nota ẜm Iohan. and̓. in ca. ꝓcurator. de ꝓ cura. li. vj. modum contrahendi ſponſalia ⁊ mri monium ꝑ ꝓcuratorem. Si ſponſalia: debent di cere. ꝓmitto tibi de mandato talis domini mei. et nomine eiuſdem. ꝙ ipſe te ducet in vxorem.

⁊ hoc in animam ſuam iuro. Et verſa vice puella reſpondebit. ꝓmitto tibi nomine domini tui reci pienti. ⁊ ſibi ꝑ te. ꝙ ego ducam ipſum in viꝝ: niſi ſteterit per ipſum. ⁊ hoc iuro. In matrimonio de preſenti dicet. talis dominus meus mandat tibi. ꝙ ipſe per me: ſiue mediante me: ⁊ tibi nuncian te accipit te: ⁊ ꝯſentit in te tanqͣꝫ in vxorem ſuaꝫ. ⁊ econuerſo rn̄debit puella. ⁊ ego te mediāte: domi num tuum recipio in viꝝ meum. cum ipſe te me diante me in ſuam recipiat. ⁊ in eum ꝯſentio tan qͣꝫ in dn̄m ⁊ maritum. Atrimonium tercio. I Quō ꝯtrahit̉. Et querit̉ primo. vtrum per ꝯſenſum cōtrahat̉ matrimonium. Reſpon. ꝙ ad ꝯͣhendū mr̄imoniū reqͥrit̉ mutuꝰ ꝯſenſus. Exquo em̄ vir ꝯſentit ꝑ verba de p̄ſenti in mulierem ⁊ econuerſo ſeu alia equipollētia ver bis: ſtatim eſt matrimoniū. ¶ Sꝫ vtrum verba ipſa ſint neceſſaria. Rn̄. Pa nor. in. c. tue fraternitatis. extra eo. ꝙ ſolo ꝯſenſu legittimo ꝯtrahit̉ matrimoniū. Sed verba requi runt̉ quo ad ꝓbatiōem. Et intellige vel alia ſigna equipollentia. Et dicit ẜm Hoſtien̄. ⁊ ꝯmuniter moderniores verba nō eſſe de ſubſtantia etiam qͦ ad eccleſiaꝫ. ſꝫ ſatis eſt ꝙ qualitercūqꝫ appareat de ꝯſenſu ꝑ ſigna. etiam in loqui valentibꝰ. Nam v̓ ba ſolum exigunt̉ ad on̄dendum ꝯſenſum. Ideo ſatis eſſe dꝫ ꝙ per ſigna appareat de ipſo ꝯſenſu. ad hoc facit. exͣ eo. cū apud. vbi dicit̉ ꝙ ſufficit cō ſenſus. Naꝫ illud dicit̉ ſufficere: quo poſito nihil aliud reqͥrit̉ ad ſubſtantiam actus. vt no. in. c. ſta tutum. de reſcriptis. li. vj. Item nullus tex. p̄ciſe requirit verba. Nec ob. d. c. tue. quia papa reſpō det ꝯſultationi. Et ſic nō ponit ius de nouo. Et hoc tollit̉ motiuū Inno. dum dicit ꝙ eccleſia hoc ſtatuit. Nam hoc ſtatutū nullibi habet̉. Nec ob. ꝙ matrimonium eſt ſacramētum: qd̓ requirit ali quod ſignum exterius. quia dico ꝙ bene habet ſi gnum vel nutum ⁊ hoc ſufficit. Et ſi obiciat̉ ꝑ pre dicta. ꝙ ſolus conſenſus ſufficit: ergo non requi rit̉ aliquid aliud. Et ſic nec verbum. nec ſignum: ex virtute ſignificati dicti verbi ſufficit: vt dictum eſt. Reſpon. Panor. in. c. tua nos. extra eo. ꝙ hoc non obſtat. quoniaꝫ ꝯſenſus nō poteſt haberi ni ſi mediantibꝰ verbis vel ſignis. nam ſi vir ignorāt mentem mulieris. ⁊ econuerſo. ibi nō eſt ꝯſenſus. id eſt ſimul aſſenſus ſꝫ diſſenſus ⁊ ſeparatus aſſen ſus. Glo. etiam Ray. dicit ꝙ ſi puella loqui vere cundat̉. ⁊ tn̄ patit̉ ſe ſubarrari. vel patit̉ ſe dotari. ipſa taciturnitate ⁊ patientia ꝯſenſus eius expri mit̉: qͣꝫuis lingua taceat. Tho. etiam dicit ſuffice re in hoc caſu ꝙ non contradicat. Si autem nul la ſint indicia de conſenſu eius. non eſt preſumen dum de matrimonio. Dicit etiam Thomas ꝙ ſi quis ſcribat voluntatem ſuam ſine verbis videt̉ ſufficere. ¶ Quid ſi qͥs dicat. volo te decetero hr̄e in vxorē: vel volo ꝙ tu ſis mea vxor. Reſpon. ẜm Panor. in. c. ex parte. extra eo. ꝙ qn̄qꝫ verba in ꝯͣctu confeMatrimonium. iij. runt̉ de preſenti. ⁊ tunc indubie illico contrahit̉ matrimonium. vt ſi vir dicat: accipio te in vxorē. ⁊ econuerſo. vt in. c. pe. exͣ eo. Quandoqꝫ verba ſo nant in futuꝝ. Et tunc: aut denotant principium actus. ⁊ tunc ſoluꝫ ꝯͣhunt̉ ſponſalia de futuro. vt ſi dicit̉. Promitto ꝙ te ducam in vxorem. vel me ductuꝝ talem. vel quid ſimile. ⁊ iſte eſt caſus capi tuli de illis. extra eo. Quandoqꝫ verba ſonant in futuꝝ: ſꝫ denotant executōem actus ꝯſummati vl̓ perfecti. Exemplum. ꝓmitto ꝙ habebo te ꝓ legi tima vxore. nam nō poteſt haberi ꝓ legitima vxo re: niſi precedat matrimonium. Hec enim verba ⁊ ſimilia denotant executionem matrimonij. vn de tacite exquo ſe obligat ad executionem: videt̉ de preſenti contrahere. ꝓ hoc facit qd̓ notant do cto. in. c. cum. M. de conſti. vbi dicunt. ꝙ ſi p̄ben da que ſolet conferri tm̄ canonico. ſi confert̉ extra neo: videt̉ tacite collatus canonicatus. Et hoc ꝓ cedit. maxime ſi apponatur hoc verbum. ab hoc tempore. vel decetero. nam immediate ſe obligat ad executionem matrimonij. ergo tacite tunc con trahit de preſenti. Sed idem eſt etiam ſi non ap ponantur illa verba denotantia extremitatem tē poris. quoniam ſi in obligatione non apponatur dies videt̉ incōtinenti obligatio ꝯͣcta. l. in omnibꝰ ff. de re. iu. Et iſte eſt ꝓprie caſus. d. c. ex ꝑte. Et hec ꝓcedunt niſi hec v̓ba denotātia executōꝫ. ſequan tur ſponſalia de futuro. vtputa. Promitto ꝙ du cam te in vxorem. ⁊ tenebo te ꝓ legitima coniuge. Nam ꝑ v̓ba p̄cedentia reſtringunt̉ ſeq̄ntia in tē pus matrimonij ꝯͣcti.ſ. cū mr̄imoniū ꝯͣctum erit. ¶ Et ꝑ hec p̄t decidi qō ſatis dubia. Quidaꝫ dixit mulieri. ꝓmitto tibi ꝙ non hēbo aliaꝫ mulierē in vxorem niſi te. nunqͥd ſit mr̄imoniū. Io. an. in ad di. ſpe. ſentit mr̄imoniū eſſe ꝯͣctum. qꝛ dictio: niſi: cum ſequit̉ negatiuam facit poſitōꝫ. vt notat glo. in regula pctm̄. de re. iu. li. vj. D. an. videt̉ ſentire oppoſitum dicens ꝙ dictio: niſi: facit qn̄qꝫ poſitio nem ẜm habitum. qn̄qꝫ ẜm actum. vn̄ cum illa v̓ ba ſint de futuro. ꝙ non habebo aliaꝫ niſi te. vr̄ ſe diſponere ꝙ in futuꝝ ſi eſt ꝯͣcturus: ꝯͣhet cum illa Sꝫ ſi v̓ba fuiſſent ꝓlata de pn̄ti. vt qꝛ dixit. nolo aliam hr̄e in vxorem niſi te. tūc dictio niſi: denotat actum de pn̄ti. ſꝫ ꝑ p̄dicta videt̉ ꝯcludēdum ꝓ pri ma opinione. Nam ſi dixiſſet ꝓmitto ꝙ te hēbo in vxorem: ſtatim eēt mr̄imoniū. ergo idem ſi dico ꝙ non hēbo aliam niſi te. Naꝫ vr̄ velle ꝙ iſtaꝫ hē bit in vxorem. gͦ incōtinenti: cū non ſit appoſita di es. hec Panor. Opinio tn̄. d. an. vr̄ ſatis rōnabil̓. ¶ Quid ſi dicat vir. ꝓmitto tibi ꝙ ſemper proui debo ſicut vxori. ⁊ illa ſimilia reſpondet. Reſpon deo ẜm Hoſtien̄. niſi aliud ꝓteſtentur ꝓ matri monio iudicabo. ¶ Quid ſi dicat. ꝓmitto ꝙ nō dimittam te ꝓ me liori vel peiori. Rn̄. ẜm Hoſti. ꝓ matrimonio iu dicabo. tamen ẜm conſcientiam intentioni eoruꝫ ſtandum eſt. In foro autem ꝯtentioſo. ſtandum eſt ꝯmuni ſignificationi verboꝝ. ſeu iurꝭ interp̄ta tioni. vt in. c. j. exͣ eo. ¶ Quid de illis qui poſt datam fidem de ꝯͣben

do dicunt. Bibamus in nomine matrimonij. vel oſculemur nos inuicem. nunqͥd ꝯtrahit̉ mr̄imo nium. Rn̄. ẜm. v̓v̓. Credo ꝙ non. niſi hoc agēdo voluerint recedere a ſponſalibꝰ de futuro ⁊ ꝯͣhere de pn̄ti. nam qd̓ dicunt noīe mr̄imonij intelligen dum eſt ꝯͣhendi potius qͣꝫ ꝯtracti. cū ante actū nō ſit de mr̄imonio ſꝫ de ſponſalibꝰ. ⁊ hoc niſi de ꝯͣria intentione ꝯſtet. Quid ſi nihil actum ſit de ſponſalibꝰ ſꝫ ſimplici ter vterqꝫ dicat dicta v̓ba ⁊ ſeqͥt̉ oſculum de cōi cō ſenſu. Rn̄. ẜm v̓ v̓. credo ꝙ ſi ꝯͣhētes ꝑ hoc intēde bant ꝯͣhere: matrimoniū ꝯͣctum eſt. Ad iudican dum aūt de intentione: recurrendum eſt ad circū ſtantias v̓boꝝ p̄cedentium ⁊ ſubſeq̄ntiū ⁊ hmōi indicia. ꝙ ſi nulla appareant: non credo ꝙ ſit ma trimonium. ⁊ preſertim ſi vterqꝫ vel alter negat ſe intentionem habuiſſe ꝯtrahendi. aut ſi alter ad ſe cunda vota tranſierit. Pone ꝙ qͥdaꝫ in pn̄tia plurium ſoroꝝ dicat eis Promitto vobis: ꝙ vnam ex vobis ducaꝫ in vxo rem. ⁊ omnes rn̄dent placet ⁊ ita iurat̉. poſtea co gnoſcit vnam: nunqͥd eſt matrimoniū? Rn̄. Ho ſti. ꝙ ſic. qꝛ ip̄o facto ꝯſentit. ſꝫ glo. in. c. ex lr̄is. el. ij. de ſpon. tenet ꝯͣrium. vt nec v̓tute ſponſalioꝝ. nec virtute mr̄imonij cogat̉ illam ducere. Sponſalia em̄ ſꝑ fuerunt nulla. Cum em̄ nō poſſint ꝯſiſtere ex ꝑte vnius tm̄: oportet dicere ꝙ cum omnibꝰ ſo roribꝰ ſponſalia eēt ꝯͣcta. ⁊ ſic nullam poſſet duce re obſtante publica honeſtate. Et hanc opi. glo. te net Io. an̄. Sꝫ hec omnia tollunt̉ ẜm Ho. qꝛ fatē dum eſt ſpōſalia a principio fuiſſe incerta ⁊ ſub qͣ dam tacita ꝯditione ꝙ ꝓmittit acciꝑe quam elege rit. ⁊ iō nō naſcit̉ publica honeſtas. nec eſt veꝝ di cere etiam ꝯſenſum de pn̄ti adeſſe: ſꝫ copula ſubſe cuta oꝑat̉ purificatōꝫ illius tacite ꝯditionis. qꝛ vi det̉ tunc ꝯſentire ⁊ eligere iſtam. Et hāc opi. Ho. ſequit̉ Panor. in. d. c. ex lr̄is. Nam in dubio non dꝫ p̄ſumi duplex pctm̄.ſ. ſtupri ⁊ ꝑiurij. ſꝫ potiꝰ in fauorem matrimonij debemꝰ p̄ſumere copulam fuiſſe licitaꝫ. Et ꝙ voluerit ille adimplere iuramē tum ſuum. Naꝫ in dubio ſꝑ iudicamus ꝓ matri monio. vt in. c. licet ex qͣdam. de teſti. Secus ẜm Ho. ſi qͥs iurat ſe ducere vnam de certo loco. nā tunc cognoſcendo certam vel vnam. nō videt̉ cū illa ꝯͣhere: cum poſſit hoc caſu cū alia ꝯͣhendo ad implere iuramentū. Idem Panor. ſꝫ Car. in. d. c. ex lr̄is vt no. d. Io. an. ibi tenet. ꝙ nec p̄textu iura menti. nec ſpōſalioꝝ. nec mr̄imonij iſta mulier co gnita poterit petere hunc in viꝝ. qꝛ non int̓uenit ꝯſenſus mutuꝰ. nec v̓ba ꝯͣctus directe ſunt certa ad eam. copula aūt vbi ꝯͣctus non p̄cedit non in ducit ꝯͣctum. qꝛ tn̄ iuramentū dirigit obligatōꝫ in deum. poſſet dici ꝙ iſto caſu. ex officio iudex cā ꝑ iurij vitandi: poſſet cogere hunc ad ꝯͣhendū. Opi nio tn̄ Ho. videt̉ ſatis tolerabilis fauore mr̄imo nij. Et ꝑ p̄dicta patꝫ rn̄ſio ad qōem. Quis ꝓmiſit duci Ml̓i. accipere vnam ex ſuis ſubiectis. ⁊ ita iurauit. ꝯſummauit copulam cū vna. Hic ꝙ hoc caſu nō eſt mr̄imoniū. vt dictū eſt sͣ. Et iō eſt dr̄ia a p̄cedenti. q. qꝛ ibi ꝓpter ꝯſummataꝫ copulaꝫ erat Matrimonium. iiij. Fo. CLXIX. nata affinitas cum alijs ſororibꝰ. ⁊ ideo cogi dꝫ ꝯͣ here cū illa. Secus in caſu nr̄o: qꝛ licet ꝯſūmet co pulam cum vna ſubdita ducis. non ꝓpter hoc im pedit̉ acciꝑe aliaꝫ. Quid ſi qͥs ꝓmittit acciꝑe vnam ex filiabꝰ ticij quam elegerit: ⁊ ipſe ꝯſentiunt. ⁊ interuenit iura mentū: poſtaa ſequit̉ copula cū vna. An erit ma trimoniū. Hoſti. dicit ꝙ ſic. Et ita ꝯmuniter te net̉ ẜm. d. Io. anto. in. d. c. ex lr̄is. qꝛ veꝝ eſt dicere ſingulas iſtas mulieres ꝯſenſiſſe ſub hac ꝯditione ſi eam elegerit. Sed copula habet vim purificatio nis ꝯditionis. c. de illis. de ꝯdi. ap. ergo tenet ma trimoniū. Et ſi dicat̉. quare ſecus in qōne glo. D. anto. aſſignat rōnem. qꝛ ibi ꝯſenſus fuit nudus ⁊ purus. Et ideo rōne incertitudinis viciat̉. hic au tem fuit ſub cōditione ſubſpenſus. ⁊ ꝯͣctus refert̉ ad tempus purificate ꝯditiōis. qꝛ ipſa purificatio ꝯditionis videt̉ ineſſe in ꝯͣctu. ergo exquo poſtea certaꝫ elegit. videt̉ ꝯſenſus ille fuiſſe certus a prin cipio. Et iō reſtaurat matrimonium per copulam q̄ ꝯditōꝫ purificat. d. c. de illis. Utꝝ ꝯſenſus ad tp̄s faciat matrimoniū. Rn̄. ẜm Pe. cum inſeꝑabilitas ſit eſſentialitas mr̄imo nij: iō ad mr̄imoniū reqͥrit̉ ꝯſenſus ad inſeꝑabili tatem. ⁊ ſi fit ad tp̄us nō facit mr̄imoniū. ex de cō di. ap. c. fi. Hoc intellige ſi deducat̉ in pactum ex preſſum ab ambobꝰ. Secꝰ ſi in corde retenta ſit ta lis ꝯditio. nam ꝯditio in corde retenta nihil oꝑat̉. Et hoc ſingulariter voluit Inno. vt dicit Panor. in. d. c. fi. vbi ſingularit̓ diſtiuguit. ꝙ ſi vterqꝫ ꝯiu gum ꝯſenſit ꝯditioni appoſite ꝯͣ ſb̓am mr̄imonij tūc mr̄imoniū nō tenet. Si aūt alter ꝯͣdixit: tenet matrimoniū ſi fuit ꝓceſſum ad ꝯſummatōꝫ ipſiꝰ. Idem dicit fauore mr̄imonij ſi alter tacuit. ⁊ ſic ta cens hēbit̉ ꝓ ꝯͣdicente. Et no. bene hoc dictū In no. videt̉ em̄ ꝑ hoc velle ꝙ in alijs actibꝰ tacēs vi deat̉ ꝯſentire ꝯͣctui ẜm ꝓteſtatōꝫ alteriꝰ: licet ꝓte ſtatio ſit oneroſa ⁊ odioſa. vt dictū eſt sͣ. Electio ſe cundo. Et dicit Ho. ꝙ hoc ſepe eſt p̄dicandū. ne ſimplices mulieres decipiant̉. De. q. tn̄ principali vide. jͣ. Papa. Atrimoniū quarto. m ſi fiat contra intentionem. Et querit̉: ſi qͣ ꝯtrahunt verbo ⁊ diſſentiunt animo nunqͥd ſit mr̄imoniū. Rn̄. ẜm. v̓ v̓. ſi vterqꝫ vel al ter animo diſſentiat: nō eſt mr̄imoniū. Si tn̄ de fl̓ lo ꝯſtiterit: eccleſia ꝯpellet eos ſimul eſſe: cū de intē tione ꝯſtare nō poſſit. vn̄ nec crederet̉ ei qͥ dicit ſe nō intendiſſe. qꝛ qͥlibet ſic poſſet dicere: ⁊ ſeꝑaret̉ matrimonium. qꝛ vt dr̄ exͣ de ꝓba. ꝑ tuas. nimis indignū eſt iuxta legitimas ſanctiones. vt qd̓ qͥſqꝫ ſua voce lucide ꝓteſtatus eſt in eum caſum ꝓprio valeat teſtimonio infirmare. Si tn̄ ſignis euiden tibꝰ appareat de ſil̓atione: eccleſia non iudicabit matrimonium eſſe. al̓s verbis ſtabit. hoc poſſet in telligi. quando vterqꝫ vel alter eoꝝ reclamaret ſta tim poſt tale matrimoniū ꝯͣctum ſe non ꝯſenſiſſe. vel fuiſſe deceptum. Secꝰ ſi ꝑ aliqd̓ tꝑis interual lum notabile etiaꝫ iuraret ſe nunqͣꝫ corde conſen

ſiſſe. vt dicit Ric. in. iiij. diſtinc. xxix. ar. primo. Et addit ꝙ tali perſone que conſenſit non eſt licitum cum alia contrahere illa viuente. quia ſi contrahe ret ſe periculo ꝓbabili exponeret. niſi in caſu ſu pradicto: cum non conſentiens: qui verbis ſigni ficauit ſe conſenſiſſe: incontinenti reuocat. Et tūc perſona que conſenſit ſtare poterit verbis ſecun do prolatis. Nam hoc caſu credo quod perſone que conſenſit licitum eſt cum alia contrahere etiā priore viuente. ¶ Quid conſulendum eſt alteri coniugum. cum alter affirmat ꝙ nunqͣꝫ ꝯſenſit. Reſpon. ẜm Ri. in. iiij. diſtin.xxvij. ar. j. conſulendum eſt ei ꝙ hoc non credat. quia nec alteri coniugum in hoc tene tur credere dicto. c. per tuas. Si autem temerarie credat ꝙ alter coniunx verum dicat: durante iſta crudelitate. non licet ei cum illo carnaliter commi ſceri. nec ad petitionem ꝓpriam. quia credit ꝙ nō ſit coniūx nec ad petitionem alterius. quia ſibi in hoc preiudicat ꝙͣdiu affirmat ſe coniugem nō eſſe Si autem poſtea affirmet ſe eſſe mentitum ⁊ pe tat debitum. ſi alter coniunx remaneat in priſtina credulitate: perplexus eſt qͣꝫdiu durat illa creduli tas. quia illa credulitate durante: non credit alte rum ſuum coniugem eſſe ⁊ ſi redderet debitum: contra conſcientiam faceret. ſi autem non reddit etiam peccat. quia ꝙͣuis alter coniunx in dicendo ſe non eſſe coniugem preiudicaſſet ſibi quo ad po teſtatem exigendi debitum ꝙͣdiu hoc non reuoca bat. tn̄ poſtqͣꝫ reuocat credo ꝙ expirat illud p̄iudi ciuꝫ. quia reuocatio ꝯcordat verbis quibꝰ in ꝯͣctu exp̄ſſit ſuum. ¶ Quid ſi ille qͥ ꝯtrahit ſponſalia vel etiam con trahit per verba de preſenti non habet intentio nem contrahendi. ſed extorquendi copulam. de inde cognoſcit eam: nunquid eſt matrimonium? Reſpō. Ric. dicit debere preſumi ꝓ matrimonio extra eo. tua. ⁊ ita iudicaretur in foro iudiciali. ſed in foro conſcientie. ſi ille non ꝓpoſuit illam ducere nec vnqͣꝫ aſſenſit in eam: nō debet ex illo facto ma trimonium iudicari. quando ex altera parte do lus affuit ⁊ defuit omnino cōſenſus: ſine quo ne queunt cetera fedus efficere coniugale dict. c. tua. Et illa ex parte cuius non affuit dolus excuſatur a peccato. Alius autem ſi interim cum alia ꝯtraxe rit. tenet matrimonium ẜm docto. communiter. licet quidaꝫ ꝯtradixerint: tenetur tamē deceptor: ſi nondum ꝯtraxit cum alia: illam ducere de no uo in vxorem. ſi eſt ſibi equalis vel paulominus. Et ſi alteri de facto nupſerit. ⁊ illa ex tali deceptio ne patitur notabile damnum. vel diminutionem ſui honoris. puta: quia tale quid eſt factum publi cum vel ſimile. tenetur de neceſſitate ſibi ſatiſface re iuxta damnum paſſum. niſi fuerit multo melio ris ꝯditiōis. vel ſi aliud ſignum euidens fraudis apparuit. qd̓ poteſt ꝓbabiliter preſumi ꝙ ſponſa nō fuerit decepta ſꝫ ſe decipi finxerit. quia tunc nō tenetur ad predicta. vt quidam dicunt. tn̄ altera que ꝯſenſit nō poteſt alteri nubere. vt dictum eſt ẜm Ri. Matrimonium. iiij. ¶ Utrum autem copula carnalis poſt contra cta ſponſalia de futuro. faciat talia ſponſalia om nino tranſire in matrimonium. Reſpō. ẜm Ha nor. in. c. is qui. extra eo. ꝙ aut vir cognouit ſpon ſam de futuro affectu maritali: ita ꝙ tanꝙͣ vxorē cognouit. ⁊ tunc non eſt dubium ꝙ eſt matrimo nium. ⁊ poſt ꝯtractum eſt nullum. cum primū in veritate teneat ex ꝯſenſu tacite preſtito in copula. Aut cognouit ſponſam nō affectu vxorio. nec ha. bens animum conſentiendi in eam tanꝙͣ in vxo rem: tunc quo ad foꝝ iudiciale. ſcd̓m iudicabitur nullum: ⁊ primū erit validum. vnde tūc filij erūt legitimi. ꝓ hoc tex. in. d. c. is qui. Quo v̓o ad deū tenet Uin̄. ꝙ ſcd̓m matrimoniū teneat ⁊ nō pri mum vnde potius debet pati excōmunicatiōem qͣꝫ adherere prime ſponſe. cū ſponſalia prima ſint ſoluta per ſequens matrimonium. Sed Hoſtiē. dicit ꝙ in vtroqꝫ foro parendum eſt pape qui po tuit ſtatuere quicquid voluit in matrimonio non conſummato. Sed aliā opinio. approbat. d. an. ⁊ illa videtur veriſſima. Naꝫ papa non poteſt ſup plere conſenſum quo matrimonium contrahit̉. Item tex. in. d. c. is qui. ānullat ſecundum matri monium: non diſpoſitiue. ſꝫ illatiue.ſ. ſi primum eſt preſumptū de iure: ergo ſequit̉ ꝙ ſcd̓m eſt nul lum. Ita ꝙ illatio nullitatꝭ eſt fundata ſuꝑ p̄ſum em vinantus ⁊ p ptione. ſꝫ ſi p̄ſumptio eſt falſa: ergo quicqͥd ſequit̉ corruit. Idem tenet Ri. in. iiij. Sꝫ circa hoc Mo nal. clarius ⁊ breuius declarat. puta. de eo qͥ poſt datam fidem de ꝯͣhendo cum aliqͣ: cognoſcit eaꝫ dicēs vtꝝ faciat aīo ꝯſummandi mr̄imoniū vtē do ea vt iā ſua. ⁊ tūc ꝯſummat̉ mr̄imoniū: dū tn̄ ⁊ illa ſil̓em intentōꝫ heat. tam ẜm iudicium eccl̓ie ꝙͣ dei. Aut vtit̉ ea intentōe fornicaria. vel vt ſua ī fu tuꝝ. nō vt ſua in pn̄ti. ⁊ tūc nō eſt iudicandum in foro pnīali mr̄imoniū eſſe ꝯſummatū. Et ſi ſecū dam acceꝑit de pn̄ti: dꝫ remanere cum ſecunda. hec Monal. ¶ An aūt papa poſſit voluere ꝯſenſum hoīs: vt faciat ip̄m ꝯſenſiſſe in illam in quā nō ꝯſenſit. vel impediat ip̄m ꝯſenſiſſe in eā in quaꝫ pͥus ꝯſenſit. intantū ꝙ iſte hō hēat ꝯſcīaꝫ ſuaꝫ dimittere ⁊ ſeqͥ motū pape. v̓bigͣ. Cōtraxi ſpōſalia ⁊ cognoui eaꝫ ꝯcubinario affectu: poſtea ꝯͣho cū ſecūda ꝑ v̓ba d̓ mnurſaunra ta pn̄ti. Cum qͣ remanebo. papa dicit ꝙ cū pͥma. d. c. is qͥ. Rn̄. Guil̓. de lau. in ſuo ſacr̄ali. ꝙ poſſet pa pa ſtatuere ꝙ poſt carnalē copulaꝫ ſponſe nō poſ ſet ꝯͣhere cū alia: decernēs irritū ⁊c̄. Et tūc mr̄imo niū ſeq̄ns nō teneret. ⁊ eſſet cā iuſtior qͣꝫ cognatio legalis. al̓s nō eſt obediendū pape. niſi in foro cō tentioſo. ⁊ nō pōt facere ꝯſenſum qͣꝫtū ad veritatē vbi nō eſt. vt no. Ho. in. d. c. is qui. Nunquid autem alijs modis ſponſalia de fu turo poſſint tranſire in matrimonium de pn̄ti ꝙͣ per copulam carnalem. Rn̄. ꝙ ſic. vt habet̉ ꝑ do cto. ⁊ Ge. in. c. ſi infantes. de deſpon. impu. li. vj vbi habetur ꝙ ſponſalia que verbis ⁊ mente con trahentium ſunt de p̄ſenti. tamen iuris interpre tatione ſunt de futuro: tranſeunt in matrimoni um p̄ter copulam. per oſcula. amplexus. munera Iini.

interuenientia: vel modū alium: vt quia ſimul co habitauerunt vel ſe ꝯiuges nominabant ẜm glo. in dicto. c. ſi infantes. Et hoc ſi poſt tempus pu bertatis euenerunt. Sponſalia v̓o de futuro ver bis ⁊ mente contrahentiū per amplexus ⁊ oſcula ⁊cͣ. nō tranſeunt in matrimoniū. Nec hoc miruꝫ quia nec per nexum carnalis copule: vt ī dicto. c. is qui. Idem Panormi. in. c. adoleſcens. de ſpon. Do. An. aſſignat rationeꝫ: quia actus ſuperueni ens declarans ꝯſenſum: intelligitur declarare ẜm naturā verboꝝ precedentiū: vt ſi ſit de p̄ſenti: in telligat̉ de p̄ſenti. Si de futuro: intelligat̉ de futu ro ẜm eum. Sed pone ꝙ ambo infantes: vl̓ vnus infans ⁊ alius non: contrahūt ſponſalia per verba de pre ſenti. Et poſt infantiam apparuit illos in eadem voluntate permanere: ita ꝙ ratificata ſunt ſpon ſalia poſt completam pubertatem: ⁊ al̓s qͣꝫ per co pulam apparet durare voluntatem: an ſit matri monium: an ſolum ſponſalia? videtur ꝙ ſint ſpō ſalia ſola: quia tex. in dicto. c. ſi infantes. loquit̉ de verbis prolatis ab impubere. vnde abſurdum vi detur extendere ad verba prolata per infantē: cuꝫ illa a principio fuerint nulla. Incontrarium facit ratio ſuprapoſita. ꝙ actus ſuperueniens ⁊cͣ. Iteꝫ cum nūc poſſint cōtrahere de p̄ſenti: ſi oſculantur ſe adinuicem vt maritus ⁊ vxor: non video quare iſte actus non faciat matrimoniū: ſicut facit ſpon ſalia de futuro. vt dicit glo. ſuper verbo vel facto. in dicto. c. ſi infantes. vt quia poſt ſeptenniū ſecū iacet: vel eam oſculatur vt ſponſam et his ſimilia. Conſtat em̄ ꝙ iſti actus inducunt matrimoniuꝫ vt ex nunc. non vt ex tunc ergo exquo ſunt habi les: ⁊ oſculantur ſe vt vir ⁊ vxor iſte conſenſus ita debet validare ſpōſalia de pn̄ti nulla ſicut validat ſpōſalia d̓ futuro nll̓a. Idē. d. an̄. in. d. c. adoleſcēs Quid ſi quis proteſtet̉ corā pluribꝰ ꝙ quicqͥd facit nō facit animo cōtrahēdi. poſtea verbo con traxit ⁊ cognouit eam carnaliter. nūquid iudica bitur matrimoniū. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ ſic: qꝛ recurren dum eſt ad cōmunē intelligentiā verborū. ⁊ quia interp̄tatio facienda eſt contra eum qui dolū ad hibuit. ⁊ licꝫ proteſtatus prius fuerit. potuit tamē poſtea volūtatem mutare. Et ſi quādo contrahit non vtitur forma conſueta verborū. ſed dicit mu tato ſuo nomine. Io. vel Pe. deſponſat te: ſicut in caſu capl̓i tua. extra eo. tunc cōtra huiuſmodi pre ſumptū matrimoniū propter carnalem cōpulam ſubſecutā admitti poteſt probatio incontrariū ad probandū fraudem. licꝫ difficile ſit eam probare. qua probata ꝓnunciabitur nullū fuiſſe matrimo niū. ⁊ poterit ad ſecūda vota tranſire. nec negatu in illo. c. tua. ꝙ de fraude huiuſmodi cōſtare non poſſit ſed dicit̉ tm̄ qualit̓ tibi cōſtiterit nō videmꝰ ⁊ nō qualit̓ ꝯſtare potuerit. Si tn̄ ī ꝯtrahēdo ſpō ſalia aīo deipiēdi tm̄ vtit̉ verbis cōſuetis. ⁊ ſequit̉ poſtea carnalis copula aīo fornicandi. contra hu iuſmodi p̄ſumptionē nō admittit̉ ꝓbatio incōtra riū. d. c. is qui. hec Ul. Atrimoniū. v. ſub cō Matrimoniū. v. Fo. CLXX. ditione. Querit̉ vtrō matrimoniū factum ſub cō ditione teneat? Rn̄. diſtinguendū eſt de ꝯditiōi bus. Nam quedā ſunt cōditiones generales que ſemper debēt intelligi: vt ſi deus voluerit ⁊ huiuſ modi. Et he nullum contractū ſuſpendunt. Que dam ſunt de his que in matrimonio ſunt omnīo neceſſarie. ⁊ al̓s impediret̉ matrimonium. vt ſi es chriſtiana. vel ſi nō es affinis ⁊ huiuſmodi. Et iſte etiam cōditiones intelligi debent. nec appoſite vi ciant contractū. Tercia eſt conditio de futuro ne ceſſaria vt ſolem orni cras. vnde ſi dicat̉. cōtraho tecum ſi ſol oriet̉ cras. contractū eſt matrimoniuꝫ quia ẜm Tho. talia futura iam ſunt p̄ſentia ī ſuis cauſis. ſed de hoc. jͣ. Quarta eſt cōtingens ⁊ hone ſta que pōt apponi ⁊ nō apponi. vt ſi pater meus voluerit aūt ſi dederis mihi. C. hec ſi apponat̉ ſu ſpendit matrimoniū vſqꝫ ad euentū ip̄ius condi tionis. niſi interim ꝯſenius de p̄ſenti. vel carnalis copula fuerit ſubſecuta. quia tunc videt̉ receſſum a cōditione. extra eo. c. de illis. ⁊. c. ſuper eo. et. c. ꝑ tuas. Alij tamē dicunt ꝙ ſi animo fornicandi co gnouit eam nō eſt matrimoniū in foro penitētiali Quinta cōditio eſt inhoneſta. ſed tamē nō cōtra ſubſtantiā matrimonij vt ſi furtum feceris. vel ſi hominē interfeceris. hec ſi apponat̉. fauore matri monij debet haberi ꝓ nō adiecta. et tenent ſpon ſalia ſiue etiam matrimoniū. extra eo. c. fi. Idē in telligendum de cōditione impoſſibili.ſ. ꝙ habeat̉ pro nō adiecta. vt ſi digito celū tetigeris. hoc intel ligit Archi. verū in. c. ſolet. xxxij. q. ij. ſi eſt impoſſi bilis de iure. vel ẜm naturā. Secus ſi ſit impoſſi bilis ꝓpter difficultatē preſtandi. vt ſi mihi domū auream dederis. ff. de ſtatuli. l. cum heres. qꝛ tunc viciat contractum. Sexta eſt inhoneſta et contra ſubſtantiā ⁊ bona matrimonij. vt ſi dicit̉. ꝯtraho tecum ad tempus ⁊ donec inueniā aliam dignio rem. qꝛ hec eſt cōtra ſubſtantiā inſeꝑabilitatis. vel vt prolē euites. quia hec eſt contra bonum prolis vel ſi ꝓ queſtū te adulterandam exponas. qꝛ hec eſt contra bonum fidei. ⁊ tales cōditiones ſi appo nātur annullant matrimoniū. xxij. q. iiij. inter ce tera. xxxij. q. ij. aliquādo. ⁊ extra eo. c. fi. Si tamen talis cōditio remittat̉ ⁊ ſequatur copula. tunc iu dicabitur ꝓ matrimonio. Et ſi vnus tm̄ coniugū ponit talem cōdtionem. ⁊ alter ꝯtradicit vel tacet iudicabitur ꝓ matrimonio. Et ſic tacēs habetur ꝓ ꝯtradicente. et hoc Panor. intelligit in dicto. c. fi. ſi fuit proceſſum ad ꝯſummatione ip̄ius matri monij. de hoc vides. Matrimonium. iij. Quo tn̄ ad cōditionē neceſſario venturā. vt cōtraho tecū ſi ſol orietur cras. vel ſi ſol erit in cancro. difficul tas magna eſt inter docto. an ſit matrimonium. Nā glo. in dicto. c. ꝑ tuas. vult ꝙ ſi pendēte cōdi tione ꝯtrahat̉ matrimoniū cū alia. ꝙ tenet ſecun dū matrimoniū. Ideꝫ Io. an̄. Sed Hoſti. et do. An. tenēt ꝯtrariū. qꝛ exquo cōditio eſt oīno exitu ra nō habet ſuſpendere actū vel ꝯtractū. nec ꝓprie eſt cōditio. Idem Panor. in dicto. c. ꝑ tuas. tamē hec. q. eſt dubia. ⁊ in hoc caſu et in ſil̓ibꝰ. Monal. dat optimū documentū ꝙ in huiuſmodi caſibus qui non ſunt oīno expreſſe a iure non eſt omnino

p̄cipitanda ſentētia: alterutro ꝑtinaciter aſſerente ꝯtrariū. Et ſi poſt huiuſmodi ꝯtractus conditio nales tranſeat̉ ad ſecūda vota ſolēniter. forte tutiꝰ eſt diſſil̓are: aut papā conſulere qͣꝫ matrimoniū cū ſecūda ſolēniter iam contractum dirimere. Idem Rod̓. Fortius ergo ſi tranſiſſet ad religioneꝫ eſſet diſſil̓andum. Quid ſi quis ſignificat patri abſenti ꝙ ꝯtraxit tale matrimoniū: ſi ip̄i patri placuerit: ⁊ anteqͣꝫ pa ter cōſentiat penitet: ſed pater cōſentit. nūquid eſt matrimoniū? Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ non. qꝛ nō videtur ꝙ debeat dici conſenſus: niſi duret quouſqꝫ pater cōſentiat. Quero cōtractū eſt mr̄imoniū ꝑ filiū ſub con ditione. ſi patri ſuo placuerit. Reꝑit̉ patrē illo tē pore eē mortuū. An valeat mr̄imoniū. Rn̄ Uin. ꝙ nō: qꝛ mortui nō eſt aliqͥs ꝯſenſus neqꝫ placitū. c. ſi gratioſe. de reſcriptis. lib̓. vj. Io. an. diſtinguit an iſte ſciebat patrem ſuuꝫ eſſe mortuū. ⁊ tunc hec cōditio habet̉ ꝓ impoſſibili ⁊ nō adiecta: ideo va let matrimoniū. extra de cōdi. ap. c. fi. Aut ignora bat patrē mortuū. ⁊ tūc cū animꝰ ſuus nō eſſet ꝯͣ here de pn̄ti: ſed arbitriū ſuum cōferre in alienum arbitriū. Et ſic non erit matrimoniū. Et ſic ſaluat̉ opinio Uin. Sed pone ꝙ pater diſſenſit: ⁊ poſtea mutauit volūtatem: denno cōſentit an erit matrimonium purificatū ⁊ ꝯtractum. Rn̄. d. Io. an. in. c. ſuꝑ eo. de cōdi. ap. dicit ꝙ nō. ꝑ. l. boues.§. hoc ſermone. ff. de v̓. ſig. qꝛ iſta ꝯditio. ſi patri meo placuerit. de bet verificari de pͥmo ꝯſenſu. Pone ꝙ pater nō ꝯtradicat exp̄ſſe: an erit ma trimoniū. Rn̄. Car. in dicto. c. ſuꝑ eo. ꝓut recitat dictus. d. Io. an. de mēte Hoſti. tenet ꝙ ſic: qꝛ ta citurnitas habet̉ ꝓ cōſenſu fauore matrimonij. et ſic erit ſpāle fauore mr̄imonij. Pone Ber. accepit Martinū ſub cōditōne. ſi dederit ei. C. deinde accipit Petrū ſil̓r ſub eadem ꝯditiōe ſi dederit ei. C. M. et. P. eodem tempore dant. C. cuiꝰ mr̄imoniuꝫ p̄ualebit. Rn̄. d. Io. an. in. c. j. de cōdi. ap. reiectis tribꝰ opinionibꝰ ponit quartā opi. quam tenet Gaſꝑ Cal. ⁊ Iac. zochus. ꝙ neutrū valet rōne incertitudinis. facit. c. ex lit teris. el. ij. de ſpō. vbi cōmuniter cōcludit̉. ꝙ incer titudo viciat matrimoniū. Et nota Panor. in. c. de illis. de cōdi. ap. ꝙ hec cōditio eſt honeſta. Ac cipiam te in vxorem ſi tale quid mihi donaueris. Et hoc qn̄ ſubeſt cauſa honeſta petendi donum. Nam tūc valet cōditio ſeu ſtipulatio. vtputa qn̄ petitur ratiōe dotis: vl̓ alterius cauſe honeſte. 1 ſic non obſtat. l. ſi ita ſtipulatus fuero. in.§. ſi tibi nupſero. ff. de ver. obli. Et per hoc dicit ibi Bar. ꝙ ſi nobilis ꝯtraheret cum plebea: nō eſſet inho neſtum ꝙ aliquid ꝓmitteret̉ ip̄i nobili in recom penſationē nobilitatis. Nam tūc ceſſat ratio libi dinis. Et idem dic vbi ſubeſſet alia ꝯſimilis cauſa ꝓ hoc facit. d. c. de illis. vbi talis cōditio ſi. C. mi hi donaueris. ſuſpēdit ſpōſalia. vbi tn̄ fuiſſet inho neſta: habita fuiſſet ꝓ nō adiecta. Quid ſi qͥs ꝯtrahit ſpōſalia cū hac ꝯditiōe: ſi ꝑ miſerit coitū: vel ducā te poſt annū ſi ꝑmittas cōi Matrimoniū. v. re tecū: ⁊ ſubſequat̉ copula. nūquid eſt mr̄imoniū Rn̄. ẜm Inno. ⁊ Ber. ꝙ ſic: qꝛ ſi de fornicario coi tu intelligit̉. turpis ē ꝯditio: ⁊ ꝓ nō adiecta habe ri debet. extra eo. c. j. ⁊ vltīo. Et ideo ſecuta copula ſtatim eſt mr̄imoniū. ſaltē p̄ſumptū. Si aūt intel ligat̉ de legitimo coitu: multo fortius eſt p̄ſumen du ꝓ mr̄imonio. Et eodē mō ſi dixerit. ꝯtrahā te cū ſi vnqͣꝫ ꝯtraxero ſi ꝑmiſeris ⁊cͣ. Quid ſi dicat accipiā te: vel accipio ſi inueniā te virginē: poſtea ſequat̉ coitus: nec inuenitur vir go. Rn̄m ẜm Ber. Inno. ⁊ Ho. Iudicandū eſt ꝓ mr̄imonio ſicut ⁊ ī.§. p̄cedēti. Et addit Ho. ꝙ licꝫ ſic oporteat iudicare ī foro iudiciali: ꝓpter hoc ꝙ nō poſſunt haberi alie ꝓbatōnes: tn̄ in iudicio aīe nō eſt mr̄imoniū. extra de ꝯdi. ap. de illis. et. c. ſuper eo. ⁊. c. ꝑ tuas. Nam bn̄ eſt ꝙ mulier que in fraudē mētita fuit decepta ꝑmaneat. ⁊ viro ſubue niat̉. qui forte intendit bigamiā vitare. Et ſic ꝯdi tio fuit honeſta: licꝫ actus inhoneſtus. Et ſic ſi pro bare poſſet ꝑ cōfeſſionē ꝓpriam. vel al̓s ꝙ nō fue rit virgo: etiā in foro iudiciali nō teneret mr̄imo niū. D. tn̄ Car. ꝓut recitat. d. Io. Anto. ī dicto. c. per tuas. dicit ꝙ iſta ꝯditio. ſi tu es virgo. vel ſi te virginē inuenero: dumodo nō referat̉ ad copula nō eſt turpis: ſed ſuſpendit mr̄imoniū. vtputa ꝑ aſpectū matronarū. Que eſt differētia inter ꝯtrahere matrimoniū ſub ꝯditiōe: vel ꝯtrahere ſub modo. Rn̄. ẜm v̓v̓. generaliter ſciēdum. ꝙ ꝯtractus qui nō fit abſolu te ⁊ libere. pōt aliqn̄ eſſe ſub ꝯditione: vt dono vel vendo tibi hoc ſi hoc feceris: vel ſi hoc fuerit. Itē pōt eſſe ſub mō vt ſi dicat̉. dono vel vendo: vt fa cias hoc vel illud. alioqͥn reuocet̉ quod donaui vl̓ vendidi. Item pōt eſſe cum appoſitiōe cauſe: vt ſi dicat̉: qꝛ hoc vel hoc eſt: ſiue fuit. Et cōditio ſit per ſi. modus ꝑ vt. cauſa ꝑ qꝛ. vn̄ ver. Scito ꝙ. vt. mo dus eſt.ſi. ꝯditio. qꝛ. cauſa. Et ſi quidē contractus fiat ſub ꝯditiōe: nō tenet niſi extante cōditiōe. Si cut ⁊ de matrimonio dictū eſt. Si v̓o fiat ſub mō: ſtatim tenet. Sed ſi nō ſeruetur modus poterit re uocari. Credo ergo ꝙ licꝫ matrimoniū ſiue ſpon ſalia poſſint ꝯtrahi ſub cōditiōe: nō tamē ſub mō Ita ꝙ illo modo non ſeruato. diſſoluatur matri moniū ſicut fit ī alijs contractibꝰ: qꝛ matrimoniū rite factum non diſſoluitur: nec etiam ſponſalia. Matrimoniū v̓o factum ex cauſa. tenet. ſiue cau ſa ſit vera: ſiue falſa. vt cōtraho tecū quia diues es vel qꝛ feciſti ſic: niſi ip̄a falſa cauſa ꝯtineret in ſe ali quod impedimentū. vt cōtraho tecū qꝛ liberes: ⁊ polibere capu non eſſet. Quid ſi dicat ſi ꝑmiſerꝭ me tecū cōire accipiā te ī vxorē: vl̓ dabo tibi. C. vl̓ maritabo te. Et ſequit̉ copula carnalis. nūqͥd p̄ſumet̉ ꝓ mr̄imonio. hec q. accidit de facto. Et ꝓpter hoc diſputata fuit pu blice ī ſtudio taurinēſi. ⁊ defenſata fuit pro vtraqꝫ ꝑte. tn̄ dicēdū videt̉ ẜm cōem opi. nō eſſe p̄ſumē du ꝓ mr̄imonio. nā ille qͥ ſic dixit hēbat optioneꝫ ꝙ liberare ſe poſſet vtrūlibet faciendo: nec recolo p̄ſumptionē inductā eſſe a iure: ꝙ intelligat̉ rece dere ab optiōe ꝓpter carnalē copulā. ¶ Quid ſi dicat. ꝓmitto ꝙ nunqͣꝫ deficiā tibi in

vita mea ⁊ ſecuta eſt carnalis copula? Rn̄deo ẜm Monal. niſi ꝯtrahētes ꝑ huiuſmodi verba inten derēt ſpōſalia cōtrahere: ⁊ niſi de hoc cōſtet iudici nō debet p̄ſumi ꝓ matrimonio ex illis verbis ꝓpt̓ carnalē copulā ſubſecutā: cum ꝑ huiuſmodi v̓ba negatiua. nō deficiā tibi ⁊ huiuſmodi nō ꝯſueue rint ꝯͣhi ſpōſalia vel mr̄imoniū. Quid ſi qͥs ꝯͣhit cū aliqͣ ſub ꝯditiōe: ⁊ poſtea cū alia pure ⁊ ſine ꝯditōe ꝯͣhat? Rn̄. dꝫ remanere eū ſecūda: etiā ſi ſit ꝯſanguinea pͥme: qꝛ nulla publice honeſtatꝭ iuſticia orta eſt: vt sͣ. Impedimētū. xiij. Querit̉ de. q. quotidiana. Pone duo inter qͦs obſtante impedimēto canonico nō potuit eſſe ma trimoniū ꝯtraxerūt ſub cōditiōe: ſi papa diſpenſa ret. Demū papa diſpēſauit: nūquid ſit mr̄imoniū ſine alio ꝯſenſu. Rn̄. Inno. vt refert Panor. in di cto. c. ſuꝑ eo. dicit quoſdā tenere ꝙ ſic. Secūdo re fert alios tenere ꝯtrariū: quos ip̄e ſequit̉. Mouē tur iſti: qꝛ primꝰ ꝯſenſus erat oīno a iure reproba tus. de hoc in. l. inter ſtipulantē.§. ſacrā. ff. de ver. obli. Primā opi. ſequūt̉ ibi Cal. ⁊. d. An. Secun dam opi. ſequit̉ ibi do. Car. Et dicit ſe ſic in facto cōſuluiſſe. Mouet̉ pͥncipaliter: qꝛ illud qd̓ depen det pͥncipaliter a poteſtate alterius: dicit̉ impoſſi bile. l. apud iul. de le. j. Item qd̓ fit per remediū ex traordinariū: dicit̉ fieri nō poſſe: vt notat Inno. in. c. paſtoralis. de cā poſ. ⁊ ꝓprie. Iſtud ergo mr̄i moniū videt̉ fuiſſe cōtractum ſub cōditiōe impoſ ſibili. Et panor. aſſignat ibi aliā rōnem. Nam ad hoc vt actus retrotrahat̉: oportet ꝙ potuerit int̓ cedere a pͥncipio: vt notat̉ in. l. ſi is qui ꝓ emptore ff. de vſuca. ſed mr̄imoniū nō poterat eſſe a pͥnci pio tempore cōtractus obſtāte impedimēto. ergo nō poterat retrotrahi. Et hanc opi. videt̉ tenere Ri. in. iiij. vbi querit: an ſit neceſſariū ī iſto nouo cōſenſu: vt interueniant verba: ſicut ſi nunqͣꝫ ad inuicem ꝯtraxiſſent. Rn̄. Rich. in ſil̓i de illis qui ante cōciliū generale capituli nō debet. de cōſang. ⁊ affi. in quo reſtricta fuit linea conſanguinitatis vſqꝫ ad quartū gradū ꝯtraxerūt in quinto gradu vel ſexto vel ſeptimo. ⁊ petit an debeant adhuc de nouo ꝯͣhere: exquo tales qn̄ ꝯtraxerūt erāt ꝑſone illegitime. Et ſic nullū erat matrimoniū inter eos nec ꝑ reuocationē iſtoꝝ ſtatutoꝝ fuerunt illa ma trimonia cōfirmata: qꝛ conſtitutiōes matrimonij ſiſit vert nuſi ad p̄terita matrimonia nō trahunt̉: maxime per tex. ibi. decetero libere cōpulent̉. Et cōcludit ꝙ cū talia matrimonia fuerūt nullā. ⁊ ſic cōiuncti ſeꝑa ri potuerūt ſi voluiſſent: nec debuerūt ſimul habi tare carnaliter: niſi illi qui de nouo ꝯtraxerunt ex preſſe vel tacite. ⁊ dicit tacite: quia ſi poſt publica tionē huiuſmodi ſimul ſteterūt intelligunt̉ ratifi caſſe mr̄imoniū nō tamē ꝑ hoc fuit ratificatū quo ad deū: niſi de nouo interuenerit mutuus interi or cōſenſus: nec fuit neceſſaria noua expreſſio ver borū: qꝛ cum interiori cōſenſu expreſſio cōſenſus: qn̄ ꝯtraxerunt de facto: ſufficit ob mr̄imonij fauo rē. vt dicit glo. in. c. nō debet. Et ꝑ idē in oībꝰ dice̓ dū eſt in caſu noſtro. Quid aūt de tactibꝰ ⁊ oſculis. que faciūt inter ſe huiuſmodi ſpōſi: an̄ habitā diſpēſationē: nūqͥd Matrimoniū. vj. Fo. CLXXI. ſit licita? Dic ꝙ ſi intētiōe corrupta ⁊ cā volupta tis vel libidinis hec faciūt: peccant mortaliter. Se cus ſi ſine libidine: ſed ſicut faceret cōſanguineus cū ꝯſanguinea: ⁊ ſic̄ antea feciſſent. Atrimoniū. vj. Quo ad de Lii. bitum cōiugale. Querit̉ vtrū cōtractis ſpōſalibꝰ ante ſecutas ſolēnitates carnalis cōmixtio ſit peccatū? Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. diſt. xxviij. Si ſpōſa credēs ſpōſum velle ꝯſummare matrimoniū admittit eū excuſat̉ a peccato: niſi aliqua fraudis ſigna appa reant exp̄ſſe: ſicut multū diſtātis ꝯditiōis: vl̓ qͣꝫtū ad nobilitateꝫ: vel qͣꝫtū ad fortunam: vel aliud ſi gnum euidēs appareat: ⁊ eodem modo intelligit̉ ꝙ excuſatur vir ſi ꝓpter hoc intendebat matrimo niū cōſummare. Sed ẜm v̓ v̓. in illis locis vbi eſt cōſuetum ꝙ prius adhibeat̉ nuptiarū benedictio ſi abſqꝫ eccleſie diſpenſatōne ⁊ ſine iuſta cauſa hoc faciant: peccant mortaliter: vt dictū eſt sͣ. Debitū in principio. Et iuſta cauſa poſſet eſſe ſi longo tꝑe ꝑmanſiſſent ſpōſi: ⁊ ꝓpter aliquod impedimentū maritus nō poſſet ducere ſponſaꝫ: vt qꝛ ſocer nol let dare dotē ⁊ huiuſmodi. Atrimoniū. vlj. An̄ cōtra cto matrimonio accuſat̉ ꝯiunx de adui terio: in quibꝰ caſibꝰ nō poſſit adultera a viro accuſari vel dimitti? Rn̄. ẜm Ray. in ſeptē caſibꝰ. Primus ſi vir ꝯuincit̉ de fornicatiōe. extra de diuor. ſignificaſti. Secūdus ſi ip̄e ꝓſtituit eam extra de eo. qui co. cōſang. vxo. ſue. diſcretionem. Tercius cuꝫ ip̄a credebat virū defunctū ⁊ nupſit alij. qꝛ maritus rediens tenet̉ eam acciꝑe. Quart ſi fuit cognita latenter ab aliquo quem credebat eſſe virū ſuum. ar. xxxiiij. q. ij. in lectū. Quintus ſi fuit vi oppreſſa. Qd̓ intelligo de vi abſoluta. Alit̓ non excuſaretur. xxxij. q. vij. omnes cauſationes. Sextus quādo recōciliauit eam ſibi poſt adulte rium: vel eam publice adulterantē retinet in ꝯſor tio maritali. C. de adul. l. crimen adulterij. Septi mus ſi aliquis infidelis ꝯiugem repudiauit. ⁊ illa nubat alteri: poſtea vir cōuertat̉ ad fidem. Simi liter ⁊ mulier tenetur eam recipere. extra de diuor. gaudemus. Nota tn̄ ꝓ declaratiōe p̄dictorū ſin gularem regulam quā ponit Panor. in. c. queſiuit de diuor. ꝙ qualecūqꝫ delictum cōmittat alter cō iugum: nō poteſt reliquus ob hoc petere ſeparati onem cōiugij etiam quo ad thorū. Fallit tamē in delicto fornicatiōis tā carnalis ꝙͣ ſpūalis. An autē propter delictum ſodomiticum com miſſum a marito poſſit vxor petere ſeparationem matrimonij ⁊ econtra. Dic ꝙ ſic. dicto. c. omnes. et. c. adulterij. ea. cauſa et. q. Idē ſi vir pollnat ali quā extra clauſtra. Nam hoc caſu fornicationem cōmiſit. ar. xxxij. q. iiij. meretrices. Quid ſi quis tale quid egit cum propria vxore Rn̄. Lau. ⁊ Guil̓. dicunt ꝙ vxor poteſt virum di mittere. Et hoc ſi vxor non fuit in culpa: ſed violē tata: vel ſomno decepta. Sed glo. in dicto. c. om nes. ſentit ꝙ propter huiuſmodi extraordinariaꝫ ff ij

pollutionē cum vxore: vir nō poſſit dimitti. Sed poteſt diſtingui ẜm Panor. Si vir vult ꝑſeuerare in tali peccato: poteſt dimitti: al̓s ſecus. Cum hoc caſu nō diuiſerit carnem ſuā in plures. Sicut nec ſi alter ꝯiugū ſeip̄m polluit. Pone ꝙ vir ꝓpter fornicationē vxoris ſeꝑatus eſt ꝑ ſentētiam. Modo vult eam recōciliare ſibi: ⁊ illa non vult. nūquid eſt cogenda? Rn̄. ẜm Ray. vir qui nō peccauit poteſt petere cogi eam etiā in uitam: nō obſtante ſententia: quia qd̓ fauore meo introductuꝫ eſt: in damnū retorqueri non debet. Hoc verum niſi vir poſt ſententiā fuiſſet fornica tus: vel niſi mulier ſtatum mutaſſet intrando re ligionem. Pone ꝙ vir adulteratus eſt occulte: ſed vxor manifeſte: nūquid poteſt illam accuſare ⁊ ſine pec cato dimittere. Rn̄. ẜm Ray. Credo ꝙ nō: qꝛ nō deficit vxori ius excipiendi: ſed probādi ẜm Tho. Al. Goſ. ⁊ Hoſti. Si tamē vir egiſſet penitentiā ⁊ vxor monita nolit agere: ſed in adulterio ꝑſeue rare: ſine peccato poſſet eam ꝑ ſententiā dimittere ẜm Roſ. ⁊ Hoſti. Sed vtrū vxor adultera poſt penitentiā poſſit repellere virum ab accuſatione. Rn̄. ẜm Ray. cre do ꝙ nō: qꝛ penitētia nō tollit ius accuſandi in fo ro iudiciali. xxxiij. q. ij. admonere. De hac materia videsͣ. Diuortiū in fine. Edicus vel cirugicꝰ. k Preceptū eſt medicis: vt cū eos ad in firmos vocari cōtigerit: ipſos ante oīa moneant ⁊ inducant ꝙ vocent medicos animaꝝ: vt poſtqͣꝫ fuerit infirmo de ſpūali ſalute prouiſum ad corporalis medicine remedia ſalubrius ꝓceda tur. Si quis autem medicorū huius cōſtitutōnis tranſgreſſor extiterit ab ingreſſu eccleſie arceatur ſcꝫ per ſententiā ẜm glo. donec de tranſgreſſione huiuſmodi ſatiſfecerit competenter. extra de pe. et remiſ. cum infirmitas. Et ẜm Hoſtiē. exquo tex. dicit. p̄cipimus. trāſgreſſor peccat mortaliter. Itē in eo. c. ſub pena excōmunicatōnis ꝓhibetur me dicis ne pro corporali ſalute aliquid ſuadeant qd̓ ī periculum aīe cōuertatur. Et ẜm Hoſtiē. contra huiuſmodi ſtatutum preſcribi nō poteſt: nec ali qua cōſuetudine tolli: cum ꝓ ſalute animaꝝ indu ctum ſit. Idem panor. ibi dicēs. ꝙ cōſuetudo iuri nō p̄iudicat: niſi ſit rōnabilis. Sed iſta cōſuetudo nō hꝫ in ſe aliquā rōnem. Immo ex ea ꝓueniunt multa mala vt in tex. Quid auteꝫ ſi medicus monet ⁊ inducit infir mū quātū poteſt ad vocandū p̄ſbyterum: ⁊ tamē ille non vult acquieſcere. nūquid medicus teneat̉ totaliter illius curam dimittere. Rn̄. Panormit. in dicto. c. cum infirmitas. dicit. ꝙ illa verba. mo neas ⁊ inducas. debent intelligi cum effectu: ita ꝙ vocet ſacerdotem. al̓s nō ſatiſfacit p̄cepto dicti ca pituli. Et in hoc ꝑſiſtit. Quidā tamē nō irrationa biliter dicunt. ꝙ vbi medicus quātum in ſe eſt fe cerit ⁊ induxerit etiam cōminando: ꝙ eum dere linquet. Et ille nihilominus obſtinatus ꝑſeuera Medicus ret. ⁊ nollet aduocare p̄ſbyterum: ꝙ eo caſu poſſet ꝓcedere in cura: quia ſi in tali infirmitate decede ret: deſꝑatus moreret̉. vbi aūt de ꝑiculo euaderet poſſet adhuc conuerti. Ad hoc facit. c. fi. de eo qui co. conſang. vxoris. vbi dicit̉. moneas ⁊ inducas. poſtea ſubditur ꝙ ſi induci nequiuerit. Ecce quō illa verba nō intelligūtur cuꝫ effectu. al̓s nō addi diſſet. ꝙ ſi induci ⁊c̄. Quid autē intelligat tex. ibi. ante omnia mo neant. Rn̄. Panor. ẜm Hoſti. ꝙ anteqͣꝫ recipiat curā corꝑis: vl̓ ꝯueniat de ſalario: debꝫ ſeruare qd̓ ibi dicit̉. al̓s aūt ſalariū poſſet repeti: quia contra legē. C. de legi. l. nō dubiū. An autē illa decre. ſit intelligenda generaliter de omnibꝰ infirmitatibus: vel reſtringēda ad ali quas. Dicendū videtur ſaluo ſemper meliori iudi cio. ꝙ debet inte ligi de infirmitatibus ꝑiculoſis ⁊ dubijs. nimis em̄ durum eſſet: vt ꝓ quolibet acci dente: vel dolore capitis ſuꝑueniente infirmo: ꝙ medicus teneret̉ inducere iſtum ad confeſſionem ſub pena peccati mortalis: ſed debet intelligi de egritudine tali: que ẜm ſe eſt periculoſa: ſicut ſunt febres cōtinue pleureſes. ſquinācia. dolores colici renum ⁊ huiuſmodi. Ideo credendum eſt medi cum tunc teneri ad inducendū infirmum ad con feſſionem: quādo infirmus ip̄e teneretur cōfiteri in dicto caſu. ſcꝫ quādo eſt in articulo neceſſitatis ſeu in ꝑiculo mortis: vt dictum eſt ſupra Cōfeſſio ſecūdo. Secus vbi quis haberet febrem ephime ram ⁊ huiuſmodi. Utrum aūt medicus prenoſcens mortem in firmi vicinam: cuius curā habet teneatur ei nun ciare. Circa hoc Io. nea. diſtinguit. aut talis me dicus credit veriſimiliter ꝙ talis ꝓnūciatio mor tis multum proderit infirmo ꝙͣtum ad ſalutem anime. ⁊ ordinationem de rebus ſuis. Aut credit oppoſitum. ſcꝫ ꝙ nihil proderit. Aut dubitat de vtroqꝫ. Primo caſu: quia ſcꝫ credit ꝙ proderit. vt uſt viden puta quia credit ꝙ talis infirmus ſit ī ſtatu pecca ti mortalis: ⁊ nihil ordinauit de rebus ſuis que di rulſberare tuma po ſtribuerētur poſt mortem eius: ⁊ grauis diſſenſio eueniet inter heredes ꝓpter eas. Audita v̓o mor te vicina: infirmus bene ſe diſponeret ad bn̄ mo riendum: et bene ordinandum de rebus ſuis. Et in tali caſu tenetur manifeſtare per ſe vel ꝑ alium infirmo ex precepto charitatis. ⁊ non faciēdo pec cat mortaliter. Si tamē ſunt plures habentes cu ram vnius infirmi: vno p̄dicente alij ſunt libera ti. Si v̓o medicus credit veriſimiliter oppoſitum ſcꝫ ꝙ talis ꝓnūciatio mortis parū vel nihil ꝓde rit infirmo. ⁊ ꝑ oppoſitū credit ꝙ taciturnitas pa rum vel nihil oberit: quia credit eum eſſe in bono ſtatu: et bn̄ ordinaſſe de rebus ſuis tunc nō tenet̉ medicus p̄dicere mortem. Ita ꝙ nō predicendo peccet grauiter: qꝛ ceſſante cauſa ⁊cͣ. Tamē meliꝰ faceret predicēdo. Cuius ratio eſt quia quātūcū qꝫ infirmus credatur eſſe in bono ſtatu anime et rerum: tamē ꝙͣtum ad vtrūqꝫ poſſet ꝓficere ⁊ ꝓ babile eſt. ꝙ audita morte vicina magis ſe diſpo neret. Si aūt medicꝰ nihil credit de p̄dictis duobꝰ

ſed eſt in dubior tūc etiā tenetur mortē vicinā nū ciare: quia in dubio tenetur homo vitare notabi le damnū ꝓximi ſi poteſt. In dicto autē caſu po teſt ſequi damnū damnationis eterne ⁊ rerū tem poralium. Quō ſe debet habere medicus ī medicinis cō ferendis? Rn̄. ẜm Inno. diligenter attendem de bet ne illas medicinas cōferat: de quibus ẜm artē ei nō conſtat. Nam ſi dubitationē habet ꝙ noce ant: cōferendo peccat: quia in tutiorem partē ten dendum eſt. Et ſecurius eſt egrum nature relin quere ꝙͣ medico imperito cōmittere. Et ſi propter imperitiā medici vel cirugici infirmus morit̉: aut remanet inutilis. puta qui habebat tibiam fractā vel brachium ⁊ huiuſmodi. ⁊ ꝓpter eius imperitiā remanſit deſtructus: tenetur de damno qd̓ inde ſequitur. nam forte habebat aliquā artem: ex qua alebat filios vel vxorem ⁊ huiuſmodi. ⁊ nūc parū vel nihil lucratur: tenetur ad equiualēs ẜm doc. Idem Rich. in. iiij. diſt. xv. exquo directe nō po teſt reſarcire principale. Idem ſi ex eius negligen tia: quia nō viſitauit infirmum temporibꝰ debitis vt debebat: vel dato ꝙ eſſet peritus: noluit proce dere ẜm canones medicine: ſed iuxta ſuū ſenſum In omnibꝰ p̄dictis et ſimilibꝰ tenetur ad arbitriū bonorum virorū. Et predicta intellige quādo ta lis predicabat ſe peritum verbis vel ex doctoratu. Secus de illo qui dicebat ſe imꝑituꝫ: et ex defectu bonorū medicorū fecit quod potuit bona fide. tūc non videtur ſibi imputādum. ſed potius ſibi im putet qui talem elegit. Idem dictum eſt de aduo cato sͣ. Aduocatus. Pone medicus promiſit curare infirmū libe ratus eſt. ſed poſtea recidiuauit. An teneatur pro eodem ſalario curare egrotum? Spe. diſtinguit. an incōtinenti eger recidiuauit vt tunc teneatur. Aut ex interuallo. ⁊ tūc non teneatur. vel dic ꝙ ſi culpa egroti. nō tenetur. al̓s ſecus. Et hec reſpon ſio eſt valde rationabilis. hanc queſtionē format glo. in. l. marcius. ff. loca. de medico qui promiſit ticio liberare eum a pōdagra. ⁊ ip̄m liberaſſe vide batur. tempore autem tranſacto. ticius in eandeꝫ infirmitatem decidit. T. agit contra medicum vt liberet eum. quia nō extraxit anguſtias infirmita tis ſeu radicem. ſed ceſſare fecit. Item quia nō vi detur curaſſe. exquo non durat curatio. Item qͥa promittēdo curationem. videtur ꝓmiſiſſe ꝙ eum ꝑfecte curaret. qm̄ verba cum effectu ⁊cͣ. Item qͥa huic reſtituit̉ infirmitas. ergo et illi debet reſtitui ſollicitudo curandi. Incōtrarium facit qꝛ de p̄ſen ti tm̄ infirmitate videtur cogitatum. Et ideo illa ſublata. videtur ſublata obligatio curādi ⁊cͣ. Nā in infinitum non debet obligari: quia infinitas euitatur. hec glo. Tamen quo ad hunc vltimum caſum recurrendum eſt ad verba et intentionem medici ⁊ infirmi. Nam ſi ꝯuentum eſt ꝙ deberet eum curare oīno. et a totali infirmitate pōdagre. tunc medicus teneret̉ quo ad recidiuam. Si v̓o actum eſt ſolum de infirmitate: tunc imminenti. tunc ſecus. ¶ Utrum medicus teneatur potius gratis cu Medicus Fo. CLXXII. rare qͣꝫ infirmū permittere mori? Rn̄. ẜm Ray. medicus tenetur curam et conſilium impendere pauperi languido: vt habetur. lxxxiij. diſt. in prin cipio. vbi dicit glo. ꝙ medicus debet potius gra tis curare qͣꝫ permittere mori: non ſolum paupe rem: ſed etiam diuitem. Immo medicus hoc ca ſu debet curare nō ſolum gratis: ſed ⁊ ſuis expen ſis: etiam diuitem qui nolet aliquid dare: prius ꝙͣ permittere eum mori. Et ſi cōualuerit repetet im penſas: quia vtiliter geſſit negocium eius. Etiam ſi moriat̉ eger poteſt repetere: quia ſufficit ꝙ vti liter cepit gerere: licꝫ euentus nō ſit ſecutus. ff. de nego. ge. l. ſed an vltro. nec poteſt ei obijci ꝙ cauſa pietatis fecerit ſumptus: niſi eſſet ꝓpinquus infir mo. vt. C. de nego. ge. alimenta. Et poteſt medi cus predicta facere et repetere: etiam ſi infirmus prohibuerit. Sicut ⁊ virum poſſumus extrahere de domo ruitura: ⁊ beneficium inferre īuito. xxiij. q. iiij. ip̄a pietas. Immo preſumitur ꝙ infirmus talia dicendo fuerit furioſus. ff. de condi. inſti. qui dam. Et per p̄dicta ſoluitur queſtio: quotidiana. Quidam cirugicus curauit quēdam infirmū in uitum qui habebat pedem putrefactum. ⁊ niſi cu raſſet eum neceſſe fuiſſet ei incidi pedē: ne reliquū corporis ad putrefactioneꝫ deueniſſet. et ad talem pedem curādum facte ſunt multe expenſe. Quo curato cirugicus petit expēſas factas. Infirmus dicit ſe nihil ei velle dare: ⁊ ꝙ potius voluiſſet ab ſciſionē pedis ꝙͣ tantam pecuniam ſoluere. Quid iuris? Rn̄. ẜm nota. per Bar. in. l. ſtichus. ff. de pec. le. pro omni eo quod tangit ꝑſonam vel liber tatem vel vitam vel ciuitatē: ꝙ ille pro quo ſoluit̉ nō poteſt dicere nō eſſe vtiliter geſtum: vt in caſu noſtro. Quod tene mēti. Et pro hoc dicit Bar. ꝙ ſi quis fuit cōdemnatus: adeo ꝙ ſi ille nō ſolueret amputaret̉ ſibi pes vel aliud deberet fieri in ꝑſo nam. Hodo aliquis amicus ſoluit cōdemnatio nē: animo repetēdi. Ille nō vult reddere: qꝛ dicit melius eſſet mihi ꝙ pes amputaret̉ qͣꝫ ꝙ tanta pe cunia ſolueret̉. Certe non poſſet dicere: vt eſt tex. ẜm Bar. in. d. l. ſtichus. ⁊ ibi glo. notabilis. Ideꝫ dicenduꝫ ſi aliquis fuit cōdemnatus in. C. et niſi ſolueret eſſet exhānitus. Si aliquis ſoluit pro eo: nō poteſt dicere: nō expediebat ſoluere: qꝛ potius expediebat eſſe bānitum. hec Bar. Et hec nota. qꝛ ſingularia. Pone. Statuto ep̄i cauet̉. ꝙ nullus ſub pena excōicationis poſſit intrare monaſteria monialiū niſi ſit medicus. Hodo intrauit quidaꝫ qui erat medicus non ꝯuentatus. an ſit excōicatus? Rn̄. Bar. in. l. ſciēdum. ff. de edil. edic. refert ſe habu iſſe hanc. q. de facto. ⁊ reſpōdiſſe ꝙ nō erat excōi catus. qꝛ qͣꝫuis nō ſit cōuentatus. tn̄ medicus eſt. ⁊ ita a vulgo nomīat̉. Item nō dicitur medicus a dignitate ſꝫ a medicādo. vn̄ nō refert an ſit doctor dumodo medicet̉. ¶ An autem licētiatus dicatur doctor? Bal. di cit ꝙ nō. Et dicit ꝙ ſi ep̄us excōicat omnes doct. nō diſputātes. nō dicitur excōmunicaſſe licentia tos. Et hoc voluit ipſe Bal. in. l. j. ff. ſo. ma. Et in l. pe. de teſta. mili. dixit ꝙ poteſtas qui debet du f iij

cere ſecum aſſeſſorem doctorē non ſatiſfacit ducē do licentiatū. An auteꝫ iudex teneatur dare ſuſpenſum pro notomia? Bar. hoc relinquit ſub dubio in. l. fi. de cada. puni. tamē caſus eſt ꝙ ſic: in. l. quod reipu blice. ff. de iniur̄. quam. l. ad hoc allegat Ludo. in dicta. l. j. ſo. ma. Quid ſi propter defectum vel corruptionē aut ſophiſticationē rerum in medicina poſitarū infir mus incurrit ꝑiculum? Rn̄. ẜm Inno. Si medi cus diligētiam quam debuit adhibuit in rebꝰ eli gendis: inculpabilis erit. Utrū peccet infirmus nō obediēdo medico? Rn̄. ẜm Inno. videtur ꝙ nō. quia medicus nec p̄latus eſt nec homo: cuius mandatis obedire te neatur: tamē bonum eſt ꝙ ei credat tanqͣꝫ perito ī arte. Et ẜm Archi. flo. ſi infirmus ſumat cibū vel potum qͣꝫuis credat infirmitatē aliqualiter auge ri: non peccat mortaliter. vel ſaltem non ita graui ter: ſicut ſi ſumpſiſſet cibū vel potum vnde ſeque ret̉ mors. Peccāt tn̄ ſeruiētes ei talia mīſtrantes. Utrum medici vl̓ cirugici poſſint ad ordines promoueri? Rn̄. ẜm Ray. ſi periti erant in arte. ⁊ nihil de cōtingentibus omiſerūt. ⁊ habent de hoc ꝓbabilem conſcientiā poterūt promoueri. al̓s nō extra de eta. ⁊ qua. ad aures. Eſt tamē cōſulendū ẜm Hoſti. ⁊ Goſ. ꝙ ꝓmouendus a practica me dicine abſtineat: que aduſtionem vel inciſionē re quirit: quia hoc eſt oīno clericis interdictuꝫ. extra de homicidio. c. tua. ⁊ extra ne cle. vel mo. c. ſentē tiam. Et licꝫ ibi non videat̉ dici niſi de exiſtentibꝰ in ſacris: tamē ẜm Panor. idem poteſt dici de exi ſtentibus in minoribꝰ qn̄ ſunt beneficiati. vide de hoc sͣ. Homicidiū. iij. Utrum liceat clericis operari in ph̓ica? Rn̄. ẜm Ray. ſi ſunt in ſacris vel minoribꝰ: duꝫ tn̄ ſint ſufficienter bn̄ficiati: nō licet: niſi gratis ꝓ miſera bilibus ꝑſonis vel cōſanguineis ſuis: nec tūc vbi poſſet eſſe ꝑiculum: quod etiam in clauſtralibus diſtrictius eſt obſeruandum. extra ne cle. vel mo. multa. Endaciuꝫ eſt falſa ſi gnificatio vocis: cū intentōne fallendi. Quid de Abraā. Iacob ⁊ alijs ſanctꝭ veteris teſtamēti qui vidētur mentiti fuiſſe? Rn̄. Nico. de lyra gen̄..xxvij. ꝙ licꝫ excuſari poſſint. tn̄ nō videtur ſibi magna neceſſitas excuſandi eos a mēdatio. maxīe officioſo ſicut ibi. Ego ſum Eſau ⁊ ī pluribus alijs locis: quia certum eſt ꝙ apoſto lifuerunt multo perfectiores: ⁊ tamē non fuerunt immunes a peccato veniali. ergo ⁊ multo minus patres veteris teſtamēti: qꝛ plures eorum legun tur peccaſſe mortaliter. vt dauid ⁊ patriarche qui ex odio vendiderūt Ioſeph. ¶ Metus videsͣ. Impedimentū. x. Ia. Verum miſſa debeat dici iſolum de die. Rn̄. cōiter loquēdo debꝫ miſſa dici in die ⁊ non in nocte. qͥa hoc ſacramētū ad tempus gratie ꝑtinet ꝙ ꝑ diē ſigni Mendacium ficat̉. Dies autem iudicat̉ non ſolū ab ortu ſolis. ſed etiā exquo incipiūt oriri ſigna manifeſta ꝑ ali quā aeris illuſtrationē. Qua aūt hora debeāt miſſe celebrari? Rn̄. ẜm Sco. in. iiij di. xiij. ꝙ a principio diei vſqꝫ ad nona miſſa cōgrue celebrat̉: cōputando principiū diei: non ab aſcenſu ſolis ſuꝑ orizōtem noſtrū: ſꝫ ab illa hora ex qua radij ſolares illumināt emiſperiū no ſtrū qd̓ vocat̉ principiū aurore. ⁊ incipit qn̄ ſol eſt ſub orizōte ad. xij. gradus: quoꝝ aſcenſus nō con tinet vltra ſpacium vnius hore ⁊ quintā alterius. Ratio eſt ẜm aſtrologos: qͥa omni hora aſcendūt xv. gradus zodiaci ſuꝑ noſtrū orizōtem. Et tunc adde tres qui ſunt quinta ꝑs.xv. graduum. Et ſic erit hora cū qͥnta parte alterius in ꝯſtitutione au rore. ⁊ ante ortum ſolis licite poterit celebrari ꝑ ſpa cium vnius hore: ⁊ quintā partē alterius. Et facit qn̄ tempus eſſet nebuloſuꝫ: nec aurora videri poſ ſet. Iſte eſt terminus celebrādi a ꝑte ante: excepta nocte nariuitatis: ⁊ nocte reſurrectiōis ī primitiua eccleſia. Licꝫ nūc non obſeruet̉. de ꝯſe. diſt. j. nocte Terminus autē celebratiōis a parte poſt: eſt hora nona. Et colligit̉ ex vſu eccl̓ie. Et ille terminꝰ ma xime attingit̉ ī diebꝰ ieiunioꝝ. Quid autem dicendū de illis qui celebrāt ante aurorā credētes eſſe aurorā: vel nō eſſe meridiem: et tamē iam tranſiuit hora nona? Rn̄. ẜm Pe. de Pal̓. ꝙ qͣꝫuis ex vna ꝑte videant̉ accuſari: qꝛ ſe di ſcrimini exponūt. Ex alia tamē: qꝛ homo in talibꝰ decipitur. vnde ſi deuotio expoſcat. ⁊ aliter miſſaꝫ audire nō poteſt videt̉ excuſari: qꝛ quod parū de eſt nihil deeſſe videtur. Idem dicit ꝓ cōmunicā do infirmo: ſi aliter viaticum nō habeat̉: videtur eſſe bona cauſa anticipandi vel poſtponēdi. Sil̓r yſutiſea vdlo ep̄i itinerātes: ante diē celebrare poſſunt: ne impe diant̉ in via ẜm Archi. flo. Quid de illis qui nōdum dictis matutinis ce lebrant? Rn̄. ẜm v̓ v̓. mortaliter peccant: cum hoc ſit contra generalē ⁊ approbatā cōſuetudinē. Qui autem celebrat anteꝙͣ dicat primā nō peccat mor taliter: niſi ſit ꝯtra preceptū vl̓ ſtatutū ſiue ꝯſuetu dinē loci ẜm eūdem v̓ ꝟ. Ubi debet miſſa celebrari. Rn̄. ẜm Ray. In eccleſia cōſecrata vel ſaltem in altari cōſecrato: vel ſi non ſit altare cōſecratum: habeatur ſaltem alta re paruulum. id eſt portatile. vides. Altare. ⁊ Cō ſecratio ſecūdo. Utrum vno ſolo p̄ſente vel ſine lumīe poſſit n̄ im Rc. vb miſſa celebrari. Rn̄. ẜm Hoſti. ꝙͣuis ẜm illud. de cōſe. diſt. j. hoc quoqꝫ. duo debeant eſſe p̄ſentes qͥ ſacerdoti reſpondeant: tamē vnus ſufficit. Muli er autē ī miſſa miniſtrare nō poteſt: nec palas nec veſtes cōtingere. Sine lumīe v̓o non licet celebra re. vt in. c. fi. de cele. miſ. vbi p̄ſbyter deponitur ab officio ⁊ beneficio: qui ſine igne. aqua. vel in pane fermētato. vel ī vaſe ligneo celebrat. vbi notat pa nor. ꝙ ad depoſitionē p̄ſbyteri non ſemꝑ requirit̉ dolus. ſed ſufficit qn̄qꝫ nimia deſipiētia ⁊ craſſa et ſupina ignorātia. vt ibi. Quid ſi ſacerdos celebrans. jͣ. canonē recolit ſe ꝯmiſiſſe aliquod mortale. Rn̄deo ẜm Ray. credo

tutiorē viam eſſe: vt peniteat et doleat ꝙ ita tarde penitet ⁊ ꝓponat cōfiteri qͣꝫcito habuerit oportu nitatē. Et ſic ꝯficiat ⁊ ſumat. Utrum liceat vni plures miſſas celebrare in die. Rn̄. ẜm Dir. Sufficit ſemel in die celebrare. nam valde felix eſt qui celebrat digne vnam. extra eo. te referēte. Excipit̉ primo dies natalis domini in quo poſſunt celebrari tres miſſe. extra eo. cōſu luiſti. Secūdus caſus eſt neceſſitas. Sed quaꝫ di cis neceſſitatem. Rn̄dit Dir. ſi celebrauit primā ⁊ poſtea morit̉ quis: vel cauſa honeſtatis ſiue vtili tatis: vt ſi dicta miſſa ſuꝑueniat aliqua magna ꝑ ſona que velit miſſam audire: vel ꝓpter ꝑegrinos hoſpites cōmeantes. ⁊ infirmos. extra eo. c. j. ⁊. ij. Et forte ꝓpter neceſſitatem nuptiarū vbi tempus laberet̉. Item ꝓpter raritatē p̄ſbyterorū: vel ꝓpter paupertatē eccleſiarū: qn̄ quis poteſt duabus cō mēdatis eccleſijs deſeruire. Item ꝓpter duas miſ ſas ꝓprias que qn̄qꝫ occurrūt. extra eo. cum creatu ra. Et qͣꝫtum ad hoc nunqͣꝫ licet: niſi vbi extiterit carētia alterius ſacerdotis. Nota tamē ꝙ quādo p̄ſbyter debet aliā miſſam celebrare: nō debet vi num ꝑfuſionis ſumere: ſeu nō debet manus vino ꝑfundere in prima: qꝛ illud celebrationē aliā impe diret. exͣ eo. ex parte. Quid ſi omittat̉ aliquid de his que ad ritū ce lebrationis ꝑtinent. Rn̄. ẜm omnes theo. quilibꝫ omittens aliquid tale. puta tempus debitū. altare veſtes ⁊ huiuſmodi. nihilominus conſecrat ſi eſt ordinatus ⁊ adſit intentio. ⁊ debita materia ⁊ for ma. Sed grauiſſime peccat ſi ſciēter hoc faciat. Et ideo Rich. in. iiij. diſt. xiij. dicit ꝙ ſine veſtimētis benedictis nō debet qͥs celebrare: al̓s grauiter pec cat ſi ſciēter hoc faciat. Que autem ſint iſte veſtes. Inno. in li. de offi cio miſſe dicit. ꝙ ſex ſunt indumēta. videlicꝫ ami tus. alba. cingulū. ſtola. manipulus ⁊ planeta. In multis tn̄ locis inoleuit ꝯſuetudo vt cingulū non benedicat̉. Rationabiliꝰ tn̄ eſſet ip̄m bn̄dici. Cal ciamēta etiā ſacerdotis ſpecialeꝫ habent ſignifica tionē: nec tamen ſotulares benedicūtur. De calci amētis tamē nullus tex. reꝑitur in iure. Sed hoc habet generalis ꝯſuetudo. Et ſic in hoc ſeruanda eſt ꝯſuetudo. vbi ergo cōſuetum eſt portare calcia menta: que vulgari modo botas appellamas hu iuſmodi deferētes vident̉ excuſari. An autem celebrans ſine veſtibus bn̄dictis ſit irregularis. Rn̄. ẜm Rich. vbi sͣ. ꝙ ſiue hoc faciat ſcienter ſiue ignoranter non eſt irregularis: qꝛ hoc ſutaeam nō inuenit̉ iure cautum. tamē ſcienter celebrans: vel ignorātia craſſa grauiter peccat vt dictum eſt Et ẜm Archi. flo. ſi quis celebraret ſine miſſali vl̓ ſaltem ſine libro: vbi nō eſſet miſſa: peccaret morta liter. etiā ſi omnia haberet in memoria. Et hoc ꝓpt̓ ꝑiculū obliuionis. Utruꝫ hymnus angelicus debeat cantari qn̄ miſſa de ſpirituſancto vel de v̓gine celebrat̉. Rn̄. ex priuilegio Alex. iiij. quod incipit. Paſſi grauio ra. licꝫ in miſſis ſpūſſancti. ⁊ beate vir. dictū hym nū dicere et eorum ſequētias: non ſolum in miſſis Miſſa Fo. CLXXIII. ſolēnibus: ſed etiam priuatis. licꝫ etiaꝫ dicere pro prias p̄fatiōes ī miſſis de cruce et huiuſmodi. Utrum quilibet teneatur audire miſſā. Rn̄. ẜm Hoſti. die dominico quilibet tenetur audire miſſam ex precepto: ⁊ totam. Ita ꝙ accipiat bene dictionē ſacerdotis. de conſe. diſt. j. miſſas. et. c. ſe. et. c. omnes fideles. niſi excuſentur magna neceſſi tate. Et nō ſolum omnes fideles tam laici qͣꝫ cleri ci. tenetur audire miſſaꝫ diebus dominicis. verū etiā alijs diebus feſtiuis ex precepto eccleſie. Ra tio eſt: quia vbi eſt eadem ratio: ibi debet eſſe idem ius. Ratio autem quare fuit hoc ſtatutum. ſcꝫ de auditu miſſe. videtur fuiſſe: vt ſaltem in hoc mo dico tempore vacetur diuinis: ſed non alia de cau ſa fuerūt addita alia feſta ad dies dominicos ſub precepto: niſi vt vacetur diuinis: ergo videtur ꝙ iſte modus determinatus per eccleſiam in vacan do diuinis die dominico per auditionē miſſe: de bet extendi etiā ad alia feſta. Alijs aūt temporibꝰ nullus etiam religioſus vel clericus tenetur audi re miſſam de p̄cepto. Nec obſtat. c. ſolet. de conſe. diſt.j. qd̓ videt̉ velle ꝙ in quadrageſima quis nō dicatur ieiunare niſi audita miſſa ⁊cͣ. quia dico ꝙ illud capitulū loquit̉ de conſilio: vel ſi eſt p̄ceptuꝫ abrogatū ē ꝑ ꝯtrariā ꝯſuetudinē. Utrum quis teneat̉ audire miſſam propriam diei. puta miſſam dominice in aduentu in. lxx. et huiuſmodi. Rn̄. Archi. flo. ꝙ nō tenetur quis ex neceſſitate ad propriā miſſaꝫ: quia nec. d. c. miſſas hoc dicit ſed indiſtincte loquitur: ſed audire debꝫ propriam ex cōgruitate. Et ẜm hanc congruentiā loquitur. c. j. extra eo. Neqꝫ em̄ muliercule vel idi ote ſcirent diſcernere ſi eſt miſſa propria vel alia. et nimis oneroſum eſſet ꝙ vnuſquiſqꝫ deberet inter rogare ſi eſſet miſſa propria vel alia. Et in multis eccleſijs eadem die occurrunt plures miſſe dicen de. vtputa de octaua alicuius ſancti: ⁊ de domini ca que occurrit. ¶ Utrum autem ſit neceſſarium ſenſim ⁊ diſtin cte audire verba miſſe. Dubium facit: quia dictū capl̓m miſſas. dicit. ꝙ debeat audire ⁊cͣ. Rn̄dit Archi. florē. ꝙ non eſt neceſſe. nam tunc ſequeret̉ hoc incōueniens. ꝙ qui audirent miſſam ab his qui ſubmiſſe dicunt. cū multitudo populi adeſſet ſi remoti eſſent: non implerent preceptum. Simi liter qui ſurdi ſunt: vel hebetem auditum habent non implerent p̄ceptum. Intentio ergo eccleſie in illo decreto eſt ꝙ p̄ſens ſit in miſſa et vacet. Si etiam intelligens eſt: dignum et iuſtum eſt vt in tendat ⁊ conetur intelligere que dicunt̉ in miſſa. An autem peccet quis audiendo miſſam a no torio fornicatore. videsͣ. Clericus. iij. Quid autem de eo qui dimittit aliquam par tem miſſe. puta introitum. Rn̄dit Archi. floren. quod modicum eſt pro nihilo reputatur. Secus autem ſi dimitteret notabilem partem. puta me diam: vel terciam partem. Seruitores auteꝫ miſ ſe: ſeu miniſtri qui diſcurrunt hinc inde pro his que expediunt: vt in miſſis ſolennibus pro thu rę. vino et huiuſmodi intelligendi ſunt miſſe F iiij

adeſſe ꝓ illo tempore. Sed que dicenda eſt neceſſitas que excuſet ab auditione miſſe? Rn̄. Archi. flo. ꝙ a tranſgreſſio ne huius precepti excuſat neceſſitas. vnde infirmi qui non poſſunt ſine periculo exire ad audiendū: excuſantur. Idem in his qui ſeruiūt illis. Simili ter habentes paruulos quos non poſſunt cōgru enter dimittere ſine periculo. ar. extra de regū. iu. Quod non eſt. Similiter qui aliquod arduum et iuſtum negociū haberent facere ⁊ audiendo miſ ſam impedirent̉: vidētur excuſari. Officiales qui ratione officij nō poſſunt exire: vt caſtellani. ⁊ alij ſeruientes dominis: videntur excuſari. Domini etiam ⁊ conſiliarij qui tempore miſſe ſuper vrgen tibus cauſis occupati ſunt: vident̉ excuſari. Puel le nubiles que. ſcꝫ volunt nubere: videntur excu ſari ſi earum parentes non permittunt: ignoran tes tale preceptum: vel facientes quod in ſe eſt: vt vadant non enim eſſet decens vt ſole irent: paren tes autem inducēdi ſunt ad mittendum. Si autē nolunt. excuſantes ⁊ allegantes conſuetudinē in contrarium: quia ſic ſolent ſtare quaſi clauſe in do mo ob honeſtatem. videtur tolerandum. arg. de conſue. c. fi. niſi parentes ad choreas ⁊ huiuſmodi mitterent eas. quia tunc non excuſarētur: vl̓ quā do permittunt eas morari in vijs vel ad feneſtras vt videant̉. Uidue diu ſtantes ratione viduita tis: vt quaſi pro honore mariti: non vidētur bene poſſe excuſari. diſt. viij. conſuetudo. niſi forte per breue tempus: vt vnius ebdomade vel menſis. Coniugate que non poſſunt ſine magno ſcanda lo virorum: quia ſcilicet cum hoc non poſſunt ita bene preparare neceſſaria familie: videntur poſſe excuſari. xxxiij. q. v. noluit. Secus ſi mariti facerēt ſtudioſe ad impediēdum eas a bono. Patroni tn̄ ⁊ patrone debent ſic ordinare iuxta poſſe de famu lis ⁊ famulabus ſuis: vt audiant miſſam in feſtis. vnde dicit Pe. de pal̓. ꝙ ab hoc precepto nō ſerui plus qͣꝫ domini. Immo ſeruus ⁊ ancilla ita debēt vacare ⁊ quieſcere deo: ſicut dn̄i. Tenentur etiam ſilios inducere ad hoc. Tenētur etiam omnes au dire miſſam qui hn̄t vſum ratiōis ẜm Pe. de pal̓. Quod intelligo qn̄ ſciūt vel ſcire cōmode poſſunt. hec Archi. flo. Itinerantes etiam ẜm Archi. flo. non excuſantur ab hoc precepto ſi cōmode audire poſſunt. al̓s ſecus. puta aliquis eſt in ſocietate ali orū qui nolūt expectare miſſam ⁊ ſine ſocietate illa nō poteſt bene iter facere: vel qꝛ ignorat viam: vel quia difficilis ⁊ ꝑiculoſa: vel quia nō eſt tuta a la tronibus: vel quia ab illis habet expēſas ⁊ huiuſ modi: excuſatur ab auditione miſſe ẜm eū. Uide tamē ad p̄dicta quod notat Rich. angli. in quolꝫ et Aſten̄. li. iiij. vbi diſtinguūt ꝙ ſecularibus non audire miſſam in dominica aliquādo eſt peccatuꝫ mortale. aliquando veniale. aliquando nullum. Tūc enim eſt peccatū mortale: quādo quis omit tit ex contemptu vero vel interpretatiuo. Uoco autem contemptū interpretatiuū quādo ſine cau ſa legitima miſſam non audire in diebus domini cis aſſueſcit. Cauſam auteꝫ legitimam voco quāMiſſa do corporali infirmitate detinetur: vel inimicoruꝫ timore: vel aliquo alio ſimili quod ẜm rectum iu dicium: excuſatio legitima debeat reputari. Et ta lis non audiens miſſam ex contemptu vero vel interpretatiuo ab epiſcopo debet confundi. dicto c. miſſas. ⁊ etiam peccat mortaliter. Quod patꝫ qꝛ talis debet excōmunicari. de conſe. diſt. j. qui die. Tunc auteꝫ eſt peccatum veniale cum omittit: nō ex cauſa legitima: ſed ex aliqua mentis infirmitate ſicut ex aliqua paſſione: vel ex aliqua pigricia ſi ta men ad hoc non fuerit aſſuetus. Tūc autem nul lum eſt peccatum cum omittit ex aliqua cauſa legi tima. Et ex predictis patet quid ſit dicendum de illis pauperculis mulieribus que aliquando non habent veſtes: aut velamina: aut alia neceſſaria ad corporis tegumētum: tum ob paupertatē: tum quia maritꝰ ea impignorauit vel huiuſmodi: que ſi irent ad eccleſiam ſine conſuetis veſtibus: deri derentur ab alijs. hoc dico in locis vbi mulieres aſſuete ſunt portare veſtes ⁊ huiuſmodi: tales vi dentur excuſari a peccato mortali. Idem dic in ſi milibus caſibus. An autem ſeculares teneantur audire miſſaꝫ diebus dominicis in eccleſijs ſuis parochialibus qꝛ de diebus priuatis non eſt dubitatio quin qui libet vbiqꝫ poſſit audire miſſam? Rn̄. Panor. in c. vt dominicis. de parochijs. dicit. ꝙ aut qͥs hoc facit ex contemptu proprij preſbyteri ſine cauſa le gitima. ⁊ tunc peccat: quia venit contra p̄ceptum ſuperioris. ⁊ ip̄e ſacerdos qui admittit parochia num alienum ſupradicto caſu cōmittit quodam/ modo furtum ⁊ rapinam. Si tamen ex cauſa legi tima contēneret proprium ſacerdotem. puta quia eſt notorius fornicator vel preciſus ab eccleſia. tūc non peccaret: quia hoc caſu non eadit proprie cō temptus: ſed iuris auctoritate facit. aut deſerit ꝓ prium preſbyterū ſine contemptu. ⁊ tunc nō pec cat. pro hoc tex. in dicto. c. vt dominicis. qui pon derat contemptū. Sed hodie videmus cōmuni ter populum cōfluere ad eccleſias fratrum mēdi cantiuꝫ derelicto proprio preſbytero. Et credo ꝙ ipſie decōte ſi hoc faciunt bono zelo: non peccant. puta quia vit mnſagam denotius ibi celebratur. Item quia audiūt ibi pre Ehnct verū dicationeꝫ. ⁊ īmediate ante vel poſt audiunt miſ ſam. Quidā etiam non irrationabiliter dicunt ꝙ dictū. c. vt dominicis. nihil ip̄is parochianis pre cipit: ſed ſolum ipſis preſbyteris. Ibi em̄ dicitur. vt dominicis vel feſtiuis diebus preſbyteri ante qͣꝫ celebrent plebem interrogent: ſi alterius paro chianus in eccleſia ſit qui proprio contempto pre ſbytero ibi miſſam velit audire: quem ſi inuene rit: ſtatim ab eccleſia abijciat. hec ibi. Manifeſtuꝫ eſt autem ꝙ ibi nihil precipitur laicis parochia nis: ſed ſolum preſbyteris. ⁊ non alijs preſbyteris niſi parochialibus. nam alij preſbyteri qui non ſunt parochiales: ſiue ſint ſeculares ſiue regula res: quando volunt celebrare in ſuis eccleſijs. nō oportet ꝙ interrogent plebem: cum tales preſup ponantur non habere plebem. Nec oportet ꝙ fa ciant illam diſtinctionem: ſi alterius parochia

nus ibi ſit: cum omnes ibi exiſtentes alterius pa rochiani ſint. nec p̄cipitur eis ꝙ nō pulſent cam panas: aut ꝙ claudāt portas eccleſie: qn̄ volūt ce lebrare ne aliquis intret: nec p̄cipitur eis ꝙ non ce lebrent: aut dicant officia: niſi certis horis anteqͣꝫ omnes parochiales ⁊ cathedrales eccleſie comple uiſſent officia: aut miſſas. Sicut a pͥncipio dictoꝝ ordinum p̄lati ſeculares faciebāt. qd̓ eccleſia ꝓhi buit ⁊ ꝯtraria p̄cepit. que quidē ꝓhibendo ⁊ con traria p̄cipiendo: quid aliud ſignat: niſi ꝙ ex certa ſciētia vult ꝙ poſſint ad libitū ire ad quaſcūqꝫ ec cleſias voluerint: vbi cōmodius et deuotius poſ ſint audire diuina. Et dato ꝙ. d. decre. vt dn̄icis. cōtineret p̄ceptum ip̄is parochianis. eſt tamē per cōtrariā ꝯſuetudinē generaliſſimā et vbilibet ab rogata: cui optime derogari pōt: maxime qꝛ nun qͣꝫ fuit nec eſt: moribꝰ vtentiū approbata. Et quā cōſuetudinem papa ſcit. tolerat. ⁊ totus mundus obſeruat. An autē fratribus minoribus liceat celebrare in domibus ſecularium vel alibi: cum altari viati co hoc eſt portatili? Rn̄. ꝙ ſic ꝑ tex. in. c. in his. de priuil̓. qui dicit. vbicūqꝫ. quod eſt verbū generale. Caueant tamē celebrare extra loca eoꝝ: niſi exiſtē te neceſſitate: ꝓpter ſcandala que eueniūt cum dio ceſanis ⁊ ſacerdotibus parochialibus. ⁊ multoti ens ꝑ dioceſanos eſt excōmunicatio ſynodalis: lꝫ eos nō aſtringat. Idem priuilegium habent fra tres p̄dicatores. vt notat glo. in. c. fi. de priuil̓. lib̓. vj. De hac materia vide ſupra. Altare. et. Conſe cratio ſecūdo. Utrum miſſa de vno ſancto pro defuncto tm̄ ei proficiat ſicut ſi diceret̉ de mortuis. Rn̄. Dir. li. j. ẜm Hoſti. ꝙ ſic. ⁊ ecōuerſo. Et cōſueuit dicere. d. Ugo. Car. ꝙ ip̄e celebrādo ꝓ dn̄a noſtra: ſcie bat celebrare ꝓ defunctis. ⁊ ecōuerſo. Sed nūquid tantū valet miſſa dicta ꝓ pluri bus cuilibet eorū quātum valet ſi diceret̉ pro quo libet eorū ſingillatim. Directoria refert quoſdā di cere ꝙ ſic. de cōſe. diſt. v. nō mediocriter. Et ē hoc ſpeciale in ſacramētis ꝑ ſpm̄ſanctū qui nō dat̉ ad mēſuram. Et hoc ē verum ẜm Hoſti. de pſalmis ⁊ miſſis que generaliter cantant̉ ꝓ omnibꝰ: licꝫ ꝓ aliquibꝰ ſpecialiter videātur dici. Et ideo non va lent ei minꝰ qͣꝫ ſi ſpecialiter ꝓ quolibet eorum can tarētur. Sed non ſic videtur de elemoſynis. et ie iunijs. et precibus: ſiue orationibus que alios nō tangunt: quia non proſunt mortuis. niſi eis pro quibus fiunt ſpecialiter. Alij v̓o dicunt ꝙ hoc eſt verum. ſi pro omnibus equaliter dicatur. Sed ſi intuitu vnius dicitur: licꝫ pro omnibus dicatur: plus ẜm eos ꝓficit ei pro quo ſpecialius intēditur Et hec eſt vera ſentētia ẜm theo. Nō obſtat. d. c. non medioeriter. quia loquit̉ in caſu illo. ſcꝫ qͣꝫtuꝫ ad meritum celebrātis: cum hilaritate mentis nō minus valet miſſa dicta pro vno qͣꝫ ſi pro quolibꝫ diceretur cum anxietatē. Idem Io. ⁊ Archi. in di cto. c. non mediocriter. huiꝰ opi. expreſſe eſt Sco tus in quolibꝫ. vbi querit: an ſacerdos qui promi ſit dicere. xxx. miſſas beati Gre. x. perſonis ſepara tim: ſatiſfaciat dicendo ſolum. xxx. An v̓o teneat̉ Miſſa Fo. CLXXIIII. dicere pro quolibet iſtorum. x. quibus ꝓmiſit. xxx. Et ſi dicat ſolum. xxx. pro omnibꝰ. x. teneat̉ ad re ſtitutionē ⁊ ſatiſfactionē ⁊ ſupplementū omnium aliarum. Reſpondet ꝙ meritū miſſe in tres ꝑtes diſtinguitur. vna attribuitur chriſto. alia eccleſie. tercia v̓o ſacerdoti. Primas duas ꝑtes. ſcꝫ chriſti ⁊ eccleſie ſacerdos celebrans nō poteſt diſpenſare: ſed ſolum terciā ſuam. Et ideo ſi illud particulare meritū quod eſt ſibi attributū. ſcꝫ dictam terciam partem attribuit alicui determinate perſone: illud meritū non poſſet alicui alteri attribuere. Qd̓ cla riſſime demōſtratur. Nam licet in tali ſacramen to ſit meritum infinitū: tamen meritum ip̄i ſacer doti participatum et cōmunicatū ratiōe talis cele bratiōis eſt finitum. terminatū ⁊ limitatum: quia ſi diceret̉ contrariū. ſcꝫ ꝙ meritū ip̄ius ſacerdotis eſſet infinitum: ſequeret̉ hoc abſurdum. ꝙ ex vni ca celebratiōe quis poſſet liberare omnes animas que ſunt in purgatorio quod eſt hereticum. pro batur hoc clariſſime. Nam ẜm theo. ⁊ canoniſtas in. c. quod autem. de pe. ⁊ remiſ. licꝫ peccato mor tali debeat̉ pena eternā tamē per cōtritionem illa pena eterna cōmutatur in temporalē ⁊ limitatam ergo pena que debetur pro quolibet peccato mor tali eſt finita: ergo ⁊. c. peccatoꝝ. ⁊. M. et. X. M. ⁊ ſic multiplicando pena ſemper erit finita. Nā ẜm philoſophos ex multis finitis et limitatis: nunqͣꝫ fiet infinitum. Si ergo pena que debet̉ vni exiſtē ti ī purgatorio: quātacūqꝫ ⁊ quotcūqꝫ habeat pec cata. eſt finita: ergo pena que debetur omnibꝰ exi ſtentibus in purgatorio ſimul pro omnibus ſuis peccatis: erit finita et limitata eadem ratione qua prius: quia finita nunqͣꝫ faciūt infinitū. Et ex alia parte merituꝫ vnius miſſe eſt infinitum quod in tendis cōmunicare omnibus exiſtentibus ī pur gatorio: ſed infinitum excedit finitum: ergo ꝑ vni cā miſſam omnes anime liberabūtur: etiā ſi eſſent in centuplo plures qͣꝫ ſint: cum etiam tunc eſſent finite anime ⁊ finita pena: ⁊ oīa alia finita: ergo ſe quitur concluſio noſtra. ꝙ eſſet hereticum dicere Dicamus ergo ſicut eſt rei veritas. ꝙ meritū miſ ſe cōmunicatum ip̄i ſacerdoti eſt finitum ⁊ limita tum: ſed ẜm philoſophum omne finitum per ab lationem partiū ⁊ cōmunicationem alteri factam ſemper redditur minus. et intātum poſſet minui ꝙ ad nihilum redigeretur: ergo ſic dicendum in propoſito. ſcilicet ꝙ celebranti ⁊ cōmunicanti par tem ſui meriti alicui: minus remanet de tota ſum ma. Et ſi totum meritum vni communicat. alius nihil habet. Idem tenet Panormi. poſt Io. an. ⁊ Cal. in. c. fraternitatem. de ſepul. vbi concludit. ꝙ ſi conſiderantur ſuffragia reſpectu ſatiſfactionis. tunc magis proſunt his pro quibus ſpecialiter fi unt ꝙͣ ſi generaliter. Ratio quia habent efficaciā finitam: ⁊ ex diuina inſtitutione diſtribuitur inter illos pro quibus fiunt: ergo tanto minus operan tur quanto pro pluribus fiunt. Hec Panormi. Idem Tho. et Petrꝰ in quarto. quia cum ſuffra gium ſit virtutis finite: et deriuetur per intentio nem facientis quo voluerit: valet ei pro quo fit ꝙͣ tum ad liberationem a pena: tamen ꝙͣtum ad cō

gratulationē ⁊ ad interiorem conſolationeꝫ ẜm ꝙ vnus in charitate exiſtens de bonis alterius gau det: ſic valet omnibus exiſtentibus in charitate. ⁊ plus ei qui eſt in maiori charitate. Et hec ſentētia eſt cōmunis ẜm Nico. de auſmo. Idē Aſten̄. Et per predicta ſoluitur queſtio. nūquid ſuffragia fa cta ꝓ multis: equalit̓ ꝓſint ſingulis? Pe. ⁊ Tho. dicunt. ꝙ ſi valor ſuffragioꝝ conſideratur ẜm qd̓ valet ex virtute charitatis: ſic tantū ꝓſunt ſingu lis: ac ſi pro vno tm̄ fierent. Si autem cōſideratur valor ſuffragiorum inquātum ſunt quedam ſatiſ factiones per intentionē facientis tranſlate ī mor tuos: ſic magis valent ei pro quo ſpecialiter fiunt. Sic em̄ effectus ſuffragiorū: diuidit̉ diuina iuſti cia inter eos pro quibus fiunt. Quare concludūt quidam. ꝙ ſi quis ſacerdos promiſiſſet deſeruire vni capelle: ⁊ quotidie ibi celebrare. ꝙ talis nō poſ ſet dicere miſſas beati Gre. pro aliquo alio. Et ſic non poſſet acceptare aliquas miſſas ad dicenduꝫ nec trinitatis nec crucis ⁊cͣ. Hoc patet per predi cta. Et idem dicendum de quibuſcūqꝫ alijs ſacer dotibus tam ſecularibus qͣꝫ religioſis: ꝙ ſi promi ſerunt dicere. xxx. miſſas pro vno tales miſſas nō poſſunt appropriare alteri. al̓s tenentur ad reſtitu tionem ẜm Sco. Ideo cautela eſt vt ſacerdos nō ꝓmittat ī ſpeciali alicui. Sed poterit dicere. Nos rogabimus deum pro te: vel pro illo defuncto in xxx. miſſis: vel. M. Et ſic promittendo pluribus perſonis. poterit ſatiſfacere. Immo tot quot pro miſit. Unum tamen eſt quod poſſet excuſare hu inſmodi ſacerdotes promittendo pluribus dicere xxx. miſſas. ſcꝫ conſuetudo omniū ſacerdotum: qͥ indifferenter acceptant plura trigeſima ſimul. et ſimul dicunt: ⁊ omnibꝰ promittunt ꝙ dicent. xxx. miſſas. Et ſeculares ſciunt hanc conſuetudinem fore inter religioſos et alios ſacerdotes. Et ſic vi dentur eſſe contenti ꝙ in triginta miſſis oret̉ pro eis: aut defunctis eorum. Si tamen eſſet aliquis ſecularis qui expreſſe diceret. volo. xxx. miſſas pro me. ⁊ nolo vt acceptetis alias miſſas in eis: vel hu iuſmodi vt multos vidi. tunc dico ꝙ eſt neceſſe: aut non receptare: aut acceptando velis nolis di cere pro eo dumtaxat. licꝫ tamen in omnibꝰ miſſis quātūcunqꝫ appropriatis rogare deum pro toto mūdo ⁊ deuotis ⁊ viuis ⁊ defunctis: dūmodo nō approprient̉ eis. hāc etiam opinionē tenet Archi. flo. ⁊ Io. de capi. Utrum propter miſſam peculiarem: vt de ali quo ſancto: vel aliam debeat quis dimittere quin audiat miſſam propriam illius diei? Miſſa pecu liaris idem eſt qd̓ miſſa ſpecialis de aliquo ſancto: quaſi ſpecialis ſicut peculium alicui. Rn̄. ẜm v̓ v̓. Si dies habet propriam miſſam quam ⁊ quis al̓s audire tenetur: non debet dimitti propter aliam. extra eo. c. ij. Sed ꝙ quidam laicorum omni die volūt miſſam de trinitate vel de ſancto Michae le ⁊ huiuſmodi: non debent hoc facere niſi in ſuis diebus: vt in dicto. c. ij. Et ibi patet ꝙ tam pro vi uis qͣꝫ mortuis vtilior miſſa que poteſt dici ē miſſa de die. Et ꝙ etiam in diebus profeſtis. id eſt feria libus propter miſſas peculiares: ſeu votiuas: ſeu Monachus etiam mortuorū: non debet derogari miſſe de die Hoc intelligunt docto. quādo in eccleſia nō eſſet niſi vnus ſacerdos. Si em̄ eſſent plures bene poſ ſet vnus dicere miſſam occurrētem: ⁊ alius ob de uotionē dicere miſſam peculiarem. Onachus. Vte poſſit fie ri canonicus ſecularis? Rn̄. ẜm Ho. ꝙ non. quia non eſt arandum cum bo ue ⁊ aſino: nec homines diuerſe profeſſiōis debēt ſic eſſe ſil̓. de elec. cū cauſam. Utruꝫ poſſit fieri canonicus regularis? Rn̄. ẜm Tho. ſecūda ſecūde. q. clxxxix. vtraqꝫ religio.ſ. canonicorū regulariū ⁊ monachorū ordinatur ad opera vite cōtemplatiue: inter que precipue ſunt ea que agunt̉ in diuinis miniſterijs: ad que ordi natur directe ordo canonicoꝝ regulariū: quibus per ſe competit ꝙ ſint clerici religioſi: ſed religioni monachoꝝ nō pͦ ſe competit ꝙ ſint clerici. vt. xvj. q. j. alia cauſa. Et ideo ꝙͣuis ordo monachoruꝫ ſit artioris obſeruātie: tamē ſi monachi eſſent laici li ceret eis tranſire ad ordinē canonicorū regulariū: non autē econuerſo. xix. q. iij. mandamus. Sed ſi inint fide monachi ſint clerici ſacris miniſterijs obſequētes habent id qd̓ eſt canonicorū regulariū. ⁊ cum ma iori artitudine: ⁊ ideo licitum erit tranſire de ordi ne canonicorū regulariū ad ordinem monachorū petita tamē licentia ſuperioris: et non econuerſo. xix. q. iij. ſtatuimus. Utrum liceat monacho habere locum in di uerſis monaſterijs? Rn̄. nullo modo licet. de reli. do. c. finali. Utrū monacho vel religioſo poſſit cōmitti re xixſ. j gimen eccleſie ſecularis parochialis? Rn̄. Panor. in. c. ꝙ dei timorē. de ſta. mo. ꝑ tex. illuꝫ dicit ꝙ ſic: ſed debet habere ſocium ſui ordinis ſi comode fie Aort. vtin dau t ꝓp ve ri poteſt. Panor. tamē hoc declarat in. c. monachi extra eo. dicens. ꝙ monachus nō debet conſtitui ſine ſocio ſui ordinis in eccleſia parochiali: quādo eccleſia parochialis eſt ſb̓iecta monaſterio. Ita ꝙ iſte nō deſinit eſſe obediētiarius monaſterij. Se cus ſi religioſus ꝓmoueret̉ tanqͣꝫ quilibet clericus ſecularis ad eccleſiā parochialē. nam tūc cum deſi nat eſſe monachus monaſterij. nullā habebitam plius cōnexionē cum primo monaſterio. vide ad predicta quod notatur ꝑ Car. et docto. in cle. j. de elec. vbi dicit̉ ꝙ eccleſia nō curata nō poteſt ſibi cō mitti: ſed de curata diſtinguūt ꝙ duplex eſt cura quedā ꝓprie: vt cura quā habet eccleſia parochia lis circa ſuos parochianos. ⁊ de hac omnes cōcor dant ꝙ monachus ad illā poteſt eligi. Alia v̓o eſt improprie. vt cura quā hꝫ p̄latus eccl̓ie collegiate ī illos d̓ collegio. ⁊ de hac: glo. ibi dubitat. ⁊ dic̄ hoc indigē declaratiōe. Pau. tn̄ dicit. ꝙ etiā ad hāc p̄t aſſumi: qꝛ nō pōt talis p̄latus nō hr̄e curā ſui colle gij. Car. etiā tenet hāc opi. dicēſ cōiter teneri ꝙ in diſtincte ꝑ diſpēſationeꝫ ep̄i poſſit monachꝰ p̄fici eccleſie curate etiā non hn̄ti aliā curā niſi collegiū. qd̓ tenet Io. Cal. ⁊ Ffe. d̓ ſe. Intellige. ꝙ ep̄us poſ ſit diſpēſare d̓ eccl̓ijs q̄ pleno iure ad mōachos nō

ꝑtinent. hoc tamē cum conſenſu abbatis. ⁊ ſic in tellige. xvj. q. j. per totum. In eccleſijs autē que ad monachos ꝑtinent mero iure: ſufficit ſola aucto ritas abbatis ⁊ cōuentus. xvj. q. ij. viſis. vel etiam ſolius abbatis: ſi ad ip̄m pertinet eccleſie prouiſio Adde tamē qd̓ notat Panor. in dicto. c. qd̓ dei ti morē. ꝙ regulares poſſunt ꝓmoueri ad eccleſias ſeculares curatas principaliter propter officiū pre dicandi. Et ſic propter bonū cure. Ex quo infert̉. ꝙ ſi religioſus non eſt ad iſta aptus nō poteſt lici te ꝓmoueri. Et pro maiori declaratione p̄dictorū querit Panor. vbi sͣ. an predicta habeant locum de iure cōi: an v̓o ex diſpenſatione. puta ꝙ tam ca nonicus regularis ꝙͣ monachus de iure cōmuni ſuadente neceſſitate vel vtilitate poſſint ꝓmoue ri ad eccleſias ſeculares curatas. Quidam tenent ꝙ de iure cōmuni poſſunt ꝓmoueri: ſed debent habere ſociū. Alij ꝯtra dicentes ꝙ ex diſpenſatiōe Panor. autem diſtinguit. ꝙ aūt queritur nūquid regulares poſſint ꝓmoueri ad dignitatem epiſco palem. ⁊ ſic ẜm omnes ꝓmoueri poſſunt.ſ. d̓ iure cōmuni. tex. eſt in. c. vnico. xviij. q. j. ⁊ in dicta cle. j. ⁊ aꝑtius patꝫ in. c. ſi religioſus. et. c. quorūdā. de elec. li. vj. naꝫ ibi eligunt̉ ꝑ canonicos in ep̄os. Si em̄ nō eſſent habiles de iure: nō eligerent̉ ſꝫ poſtu larent̉. vt in. c. fi. de poſtu. p̄. Unde etiā abbas nō obſtante vinculo dignitatis pōt eligi in epiſcopi vt in. c. ſi abbatē. de elec. li. vj. Et hoc cōcedit̉ ꝓpter excellentiā ep̄alis dignitatis. naꝫ ⁊ ep̄us appellat̉ religioſus. vt in. c. ex multa. d̓ voto. Aut loꝗ̄mur de eccleſia inferiori. ⁊ tunc aut eccleſia eſt collegia ta aut nō. Primo caſu: aut queritur de ꝓmotōne ad canonicatū vel ad aliud beneficiū ſimplex ip̄iꝰ eccleſie collegiate. ⁊ tunc promoueri non poſſunt: vt in. c. ſuper eo. de regula. adeo ꝙ etiā ep̄us diſpē ſare nō poteſt ẜm Cal. vt religioſus ſit canonicus in eccleſia ſeculari. Nam hoc caſu ceſſat priuilegiū cure: ratiōe cuius ꝑmittitur ꝓmotio ad eccleſiam ſecularē. vt in dicto. c. qd̓ dei timorē. hoc intellige niſi eccleſia cathedralis eſſet regularis. nā tūc mo nachus vnius monaſterij poteſt ꝓmoueri: vt ſit canonicus in eccleſia cathedrali. Et largo mō mo nachi in tali eccleſia pn̄t appellari canonici. Aut q̄ ritur nūquid poſſint promoueri ad ip̄am dignita tem eccleſie collegiate. puta vt ſit p̄poſitus. Hoſt. tenet ꝙ nō poteſt fieri ſine diſpenſatiōe: niſi ꝓpter neceſſitatem cure. Aij tenēt oppoſitū: qꝛ ſicut pōt ꝓmoueri in ep̄m in eccleſia ſeculari: ita ⁊ in p̄poſi tum in eccleſia collegiata eadem rōne. Et Panor tenet hanc opi. cum nō reꝑiatur hoc iure ꝓhibitū nam eadem ratio eſt in ep̄o: cum ep̄us faciat vnū corpus cum canonicis ſuis. Itē ratio cure ⁊ predi cationis militat in hoc caſu. vt in dicto. c. qd̓ dei ti morē. Si aūt loquamur de eccleſia non collegiata aut eſt nō curata: ⁊ nō poteſt religioſus eam obti nere: quia ceſſat ratio cure. Aut eſt curata: ⁊ ꝯmu niter tenet̉ ꝙ de iure cōi poſſit promoueri: licꝫ dn̄i de ro. teneant ꝯtrariū. Utrum huiuſmodi monachus qui factus eſt rector alicuius eccleſie ſecularis teneatur ad ſtatu ta ſui ordinis? Rn̄deo ẜm Hoſti. ſi talis eccleſia Monachus Fo. CLXXV. pleno iure pertinet ad monachos: prefatus mona chus in ea remanet ſubiectus abbati: et ſeruabit omnia ſicut prius p̄ter tria. ſcꝫ ieiunium. ſilentiū. ⁊ vigilias que cōmode ſeruari nō poſſunt in eccle ſia ſeculari. Si v̓o eccleſia non pertinet ad mona chos ſed ad epiſcopū. tūc monachus inſtitutus a tribus ſubſtantialibꝰ nō abſoluit̉ ſimpliciter. Nā ⁊ cōtinentiam ſeruare tenetur. Ab obedientia ab batis abſoluit̉ quidem: ſed imperio epiſcopi ſubij citur: qui decetero erit abbas ſuus. temporalia di ſpenſabit ratione cōmiſſe adminiſtrationis. Et ſi habet ſocium monachū: nō excuſatur ab eſu car nium. dicto. c. quod dei. niſi ſit infirmus de conſe. diſt. v. carnem. vel niſi imꝑante epiſcopo: qui ab bas ſuus eſt. Si autē ſociū nō habet poteſt ſe his cum quibus viuit cōformare. xlj. diſt. quiſquis. exͣ de ſta. mo. recolentes. In omni tamē caſu habitū deferre debꝫ: nec debet temerarie dimittere al̓s ex cōmunicatus eſſet. de quo vide sͣ. Excōmunica tione. xvj. Quo v̓o ad officiuꝫ: monachus factus curatus abſoluit̉ ab officio monachali: quia debꝫ ſe cōformare officio clericoruꝫ ſecularium. dicto. c. quiſquis. An v̓o religioſus poſſit promoueri ad eccleſiā ſecularem in caſibus ꝑmiſſis ſine licentia ſui abba tis? Rn̄. Panor. in dicto. c. qd̓ dei. dicit. ꝙ nō. vt habetur in. c. ſi religioſus. de elec. li. vj. Immo nec in papā: vt notat glo. in. c. qͣꝫ ſit. xviij. q. ij. Si autē abbas nō vult cōſentire: et vtilitas ſeu neceſſitas ſuggerit. tunc poteſt cōpelli ad cōſentiendum ẜm docto. propter bonum publicum. Et hoc facit ad q. quotidianā. Statuto cauetur vt puella minor. xxv. annis nō poſſit ſe maritare ſine ꝯſenſu duoꝝ agnatorū. Puella elegit ſibi ſponſum cōdignum ſed agnati ſine cauſa legitima nolunt conſentire. Certe ꝑ p̄dicta poſſunt ꝯpelli ꝑ ſuꝑiorē ad cōſen tiendū: vel ip̄e ſuperior dabit licentiā cōtrahendi. Et hoc idē tenet Bar. in. l. ſi cū dotē. ff. ſo. ma. Utrū ex ꝯtractu monachi obliget̉ abbas vel monaſteriū? Rn̄. ẜm Inno. ſi monacho cōmiſſa eſt admīſtratio: abbas ⁊ cōuentꝰ tantū obligātur quātū admīſtratio ſe extēdit. Si v̓o nō hꝫ admi niſtrationē: obligat̉ monachus. Sed nō tenetur ſoluere: qꝛ nō habet vnde. Sed qͥd de obligatiōibꝰ ſeu ꝓmiſſiōibꝰ ab ali quo factis monacho vel abbati. nūquid acqͥrunt̉ monaſterio? Rn̄. ẜm Inno. ⁊ Ho. ex ꝯtractibus initis cū monacho vel abbate obligat̉ qͥs mona ſterio: qꝛ pōt monachus monaſterio actionē acqͥ rere. nō tn̄ pōt obligare monaſteriū. vn̄ ꝙͣuis ab bas ſiue monaſteriū poſſit agē. nō tn̄ tenet̉ reſpō dere niſi de eo qd̓ ad ip̄m ꝑtinet. Et licꝫ oīs ꝯͣctus ꝓhibitꝰ ſit monacho: niſi imꝑante abbate. vt. xij. q. j. nō dicatis. Hoc intelligit inquātū monaſte riū obliget̉: ſed obligatio alteriꝰ ad monaſteriū po teſt ꝑ monachū acquiri. Similiter ⁊ poſſęſſio etiā per monachū fugitiuum monaſterio acquirit̉. ff. de acqͥ. poſ. l. j. Quid de rebꝰ ablatꝭ monacho? ℟. ẜm Inno. ⁊ho. Si res erāt mōaſterij vl̓ etiā alteriꝰ ⁊ mona ſteriū ad reſtōeꝫ tenebat̉. tūc aget mōaſteriū. ſi v̓o

nō erant eius: nec de eis tenebat̉ monaſteriū: tūc aget ille qui dn̄s eſt rerum: ita tamē ꝙ ſi tales res erant depoſite apud monachū: ⁊ abbas videt eas ſubtrahi: ⁊ facile eſſet abbati eas liberare: ſatis cre dit Innoc̄. ꝙ abbas teneatur depoſiti inſolidum propter dolum. Sed ſi nō vidit nec prohibere po tuit non tenetur: etiam ſi monachus eas abſtuliſ ſet: qꝛ non eſt obligatus ex eius maleficio: vt in.§. ſequē. dicitur. Quid de maleficio cōmiſſo per monachuꝫ vel abbatem? Rn̄. ẜm Innoc̄. ⁊ Hoſti. non tenetur monaſteriū: quia delictum ꝑſone ⁊cͣ. niſi quātum ad monaſterium ꝑueniſſet: ⁊ in eius vtilitatē ver ſum fuiſſet. Quid autē ſi quis profitet̉ ea ꝯditiōe: vt poſſit retinere bona ſua. Et quid de relicto facto mona cho ea conditione vt nihil acquirat̉ monaſterio? Uide diffuſe sͣ. Abbas. Et an tale pactum indu cat pprietatem ip̄i monacho. vide ſupra Impedi mētum. iiij. Onīalis. In monaſterijs moni I4 aliū non mendicantiū non debent reci N9 ⁊ pi niſi quot poſſunt de ꝓuentibus mo naſterij abſqꝫ penuria ſuſtentari: aliter nulla eſſet receptio. exͣ de ſta. re. ꝑiculoſo. li. vj. Omnes moniales debent manere ſub perpe tua clauſura monaſterij. niſi pro tali ⁊ tanto mor bo ꝙ nō poſſent cum alijs abſqꝫ graui ꝑiculo ſiue ſcandalo morari. d. c. ꝑiculoſo. De hac materia vi de sͣ. Excōicatiōe. xxvj. ⁊. c. Lex. Egociatio illicita red dit̉ multiplicit̓ ẜm Ray. Primo qͥdem ex cauſa vt qn̄ ſit ꝓpter auariciā.ſ. ꝓpter īprobā cupiditatē diuitiaꝝ ⁊ nō ad neceſſitate: ſed ad aliū finem malū. Et quādo ſit peccatū mortale quo ad hoc videsͣ. Auaricia. Secūdo ex tempore vt ſi fiat in diebus feſtiuis. Tercio ex ꝑſona: quia clericis ⁊ religioſis talia ꝓhibita ſunt: quia nemo militans deo ⁊cͣ. Quarto ex loco: quia ī eccleſia vel loco ſacro hiuiſmodi fieri non debent: vt dictū eſt sͣ. Emunitas pͥmo. Quinto ex mō vt ſi fiat cū mē dacijs. deceptiōibꝰ ⁊ ſil̓ibꝰ. Negocia quedā ſunt que ſine peccato vix fie rl poſſunt. de pe. diſt. v. Negotiū. Et gratia exem pli ponūtur quinqꝫ.ſ. Cura rei familiaris. Mili tia. Mercatio. Procuratio ⁊ adminiſtratio. de pe. di. v. qͣlitas. et. c. falſas. di. xxv. qualis. di. lxxxviij. ꝯſequēs. Hoſti. addit. vj. qd̓ quaſi ꝑiculoſius eſt omnibꝰ. ſcꝫ aduocotio. Sed et. vij. nō dimittas.ſ. ep̄atus officiuꝫ quo nihil miſerius ⁊ ꝑiculoſius ſi ꝑfunctorie agat̉. xl. di. Ante oīa. Utrū negociatores poſſint licite lucra reciꝑe? Rn̄. ẜm ꝟ̓v̓. Cum laborēt pro omnibꝰ ⁊ quaſi cō mune negociū in mercibꝰ gerant: poſſunt mode ratū lucrū reciꝑe. de hoc vide sͣ. Emptio. Quid de artificibus qui faciunt vel vendunt gladios. ſagittas. baliſtas. bōbardas. aut venena ⁊ huiuſmodi. Rn̄. ẜm Ray. Si ꝓpter hoc faciunt Monialis vel vendūt: vt homīes habeant talia ad abuſum aut etiam ſi ſcienter vendūt illis ſeu donant quos extimant talibus abuſuros: mortaliter peccant. et omnia peccata que inde ſequūtur eis imputant̉. Si autē tales negociatores dicant ſe bonā inten tioneꝫ habuiſſe: quia credebant ꝙ emerent̉ ꝓpter licitum vſum: vel nihil ſuper hoc cogitabant ſeu ignorabāt ꝙ eſſet illicitum talia facere vel vende re: in omnibꝰ dictis caſibus diſtinguo: qꝛ ſi ille res poſſunt eſſe vtiles: vt arma in bello iuſto: aurifri gium ad ornamenta eccleſiaſtica: quedam etiā ve nena ad aliquid medicinale: vel cōtra alia nociua qui talia vendunt nō peccant: niſi forte probabili ter dictaret ſibi conſcientia. ꝙ emptor talem rem querit ad malū. tunc em̄ non debet vendere. v. q. v. nō omnis. Si v̓o ille res ad nullum vſum ſint vtiles niſi ad peccandū: ſicut ſunt quedam morti fera: tunc indubitanter peccant faciendo. tenēdo xxvxari vtendo ſeu alijs donando. xxj. q. j. c. j. ff. de ꝯͣhen. emp. l. quod ſepe.§. veneni. quia flagitioſe rei: nec emptio: nec mandatū: nec ſocietas valere poteſt. ⁊ omnia mala ſequentia iſtis imputabunt̉. extra de iniurijs. c. ſi culpa. Dicit etiam Archi. flo. ꝙ reſpe iemtena vi ctu artis armorū poteſt eē vſus licitus de ſe: ergo ars non erit illlcita: quia in bello iuſto: ſi licet occi neſtt ptra derica dere: multomagis et his vti. xxiij. q. ij. dn̄s. xxiij. q. j. quid culpatur. Nec obſtat de ſagi. c. j. quia cō muniter intelligit̉ de bello iniuſto. Sed cum ma nifeſtum eſt bellum eſſe iniuſtū: tunc talibus iniu ſte bellantibus manifeſte vendentes videntur co operari peccato eorum: precipue quo ad arma of fenſiua: vt gladios. lanceas. baliſtas. bombardas ⁊ huiuſmodi. Forte nō ſic de defenſinis tm̄: vt ga lea. torace ⁊ huiuſmodi. vbi etiā dubiū eſſet de iu ſticia belli: forte poſſent excuſari. Quid de his qui faciunt vel vendunt ornamē ta mulieruꝫ: aut ſotulares pictos: aut veſtes cum īmoderata ſumptuoſitate conſutas? Rn̄deo ẜm Tho. ſecūda ſecūde. q. clxix. quia mulieres licite ſe poſſunt ornare: vel vt conſeruent decentiā ſtatus ſui: vel etiam aliquid ſuperaddere vt placeant vi ris proprijs: conſequens eſt ꝙ artifices talium or namentorum non peccant in vſu talis artis: niſi forte inueniendo aliqua curioſa ⁊ ſuꝑflua. Quid de factoribus taxillorum. ſcachorum. nna ij Atdic v. alearum et huiuſmodi. Rn̄deo ẜm v̓ v̓. quia lu dus taxillorum vt frequentius peccatum morta le eſt: ideo non eſt licitum viuere de artificio taxil lorum. Sed de facientibus ſcachos: vel tabulas: quibus frequentius luditur ad ſubleuationem tedij vel laboris: non videtur illicitum. Facientēs autem chartas: an excuſentur. videtur dicenduꝫ ꝙ non. Et videtur eſſe eadem ratio: ſicut ⁊ de ta xillis: quia frequentius homines illis abutuntur ludendo pro maiori parte principaliter ratione lu cri: ⁊ nō ad recreationē. Quid de facientibus ſerta de floribus in die bus feſtiuis? Reſpondeo non credo eos eſſe excu ſabiles: quia preter periculum quod defacili po teſt contingere ex abuſu huiuſmodi: que ſunt in citamenta vanitatis et laſcinie. violatur obſeruā

otoriū tia diei ſabbati in operando. hec v̓ꝟ̓. Poſſet tamē eſſe labor tammodicus ⁊ ſine precio: nec ad inten tionem laſciuam: ſꝫ moderatā recreationeꝫ ꝙ non eſſet peccatum: aut nō mortale. Sicut faciūt puel le: potius ex quadā recreatōne ⁊ quaſi animi leui tate: qͣꝫ corrupta intentōne. Et ſic hoc caſu nō con demnande. Immo forte minus malum. qͣꝫ ire ad choreas. Utrum aliqua negociatio ſit clericis licita? Re ſpon. ẜm Ray. Si clericus indiget: pōt aliquo ho neſto exercitio vel artificio ſibi neceſſaria acquire re. Item poteſt recipere poſſeſſiones excolendas ad quartam vel quintam ꝑtem ⁊ hmōi: ſeu cōdu cere ipſas ad ſuſtentatōeꝫ ſuam ⁊ ſuoꝝ. Quod qui dam intelligunt ſi habeat ipſas de ſuis decimis: vel de ſucceſſione parentū: vel aliunde ſibi datas: ⁊ etiā ſi habet multa paſcua et emat pecora: vt pa ſcant̉ ibi ad neceſſariam ſuſtentatōeꝫ ſui ⁊ ſuorum Si aūt emat pecora vt tradat ad crementū: vel vt aliquid agat in fraudem negociatōnis: illicituꝫ eſt ẜm glo. Ray. Poteſt etiam emere: vt ea meliorata carius vendat: vt pullum. equum et huiuſmodi. De hac materia vide ſupra. Excommunicatione octaua ⁊ nona. Que ſit pena clericoꝝ qui al̓s negocijs ſeculari bus ſe immiſcent? Rn̄. debent excōicari. ar. xj. qō. iij. c. nemo ep̄oruꝫ. Et ſi ſe non correxerint: debent deponi di. xcj. clericus. Otorium eſt duplex. ſcꝫ iuris ⁊ facti. Notoriuꝫ iuris eſt de qͦ quis canonice eſt ꝯdemnatꝰ: vel in iudi cio ꝯfeſſus: vel legittime ꝯuīctus. extra de cohabi. cleri. c. veſtra. ⁊. c. queſitū. Notoriū v̓o facti ē cum populus eſt teſtis ⁊ diſſimulatōni non eſt locꝰ. ex tra de coha. cle. tua. Et hoc intelligit̉: ſiue crimē ſit notū omnibꝰ qui ſunt in illo loco.ſ. villa vl̓ pochia etiam ſi in illo loco non ſint niſi decē: qꝛ decē homi nes faciūt populū. x. q. iij. vnio. ẜm glo. Ray. queᵐ etiam addit. ꝙ ſi etiam parochia habeat mille pa rochianos. ⁊ ſolum ex illis decem graues et hone ſte ꝑſone ſcandalizentur de focaria ſacerdotis: pōt dici ꝙ populus ſcandalizet̉: cum decem homines populū faciant: vt dictū eſt. De hac materia vide s. Clericus. iij. Et dic vt ibi. Et tale notoriuꝫ facti iterum diuidit̉: qꝛ aliud eſt notoriū facti actus per erumti b manentis: vt cū quis tenet aduiterā publice in do mo. Aliud eſt notoriū facti tranſeūtis: vt cum ali quis publice hominē interfecit. Sꝫ ⁊ eſt terciū no toriū facti p̄ſumpti: vt ſi aliquis publice habitꝰ eſt ꝓ filio vel affine ⁊ hmōi. In notorio igitur iurꝭexi gitur qn̄qꝫ probatio ꝯtra negantem. extra de re iu di. c. ſicut. In notorio v̓o facti nō requirit̉ ordo iu ris: qui al̓s etiam regulariter obſeruandus eſt. ex tra de iureiur̄. ad noſtram. el ſcd̓o. Euidentia nan qꝫ patrati criminis: nō indiget clamore accuſatorꝭ extra de accu. Euidentia. Duitius. Utrum impubes.ſ. an̄. xiiij. annū quo ad maſculuꝫ: quo v̓o ad feminā an̄. xij. annum poſſit intrare ¶ xlofec p.pili Fo. CLXXVI. religionem: vt ſit ibi nouicius? Rn̄. ẜm Dire. li. ij. ꝙ aut offert̉ a parentibꝰ vel tutoribus. Aut intrat ꝓpria auctoritate. Si primo mō: tenet ingreſſus ſi ipſe cōſentit. ⁊ licet cōſenſus qui fit ante annos di ſcretionis nō teneat: tn̄ ipſe exire nō pōt priuſqͣꝫ ve niat ad legitimam etatem ad inſtar carnalis matri monij. extra de deſpon. impu. de illis. xx. q. j. illud. Sed ꝙͣprimū ꝑuenerit ad ꝑfectam etatem p̄t egre di. xx. q. iij. pn̄s. extra de reg. cum ſimus. Si v̓o nō conſenſit: pōt egredi qn̄ voluerit. xx. q. j. puelle. Si v̓o impubes intrat ꝓpria auctoritate. extrahi pōt a patre vel tutore vſqꝫ ad annum ⁊ diem. xx. q. ij. pu ella. Et ibi habetur ꝙ ſi in fortiori etate: puta. in an nis pubertatis adoleſcentula vel adoleſcens ſerui re deo elegerit. nō eſt poteſtas parentibꝰ ꝓhibēdi. Et ẜm Glo. ibi. iſte annus ⁊ dies incipit currere a die ſcientie. Sed ſi ex cōſenſu eorum intrauit. exp̄ſ ſe vel tacite: vlterius reuocare nō poterunt. xx. q. j. c. addidiſtis. ⁊. c. quicunqꝫ. Sed nunquid mater pōt offerre filium ⁊ reuo care? Inno. dicit. ꝙ ſic allegat. d. c. addidiſtis. Sꝫ Io. Lau. ⁊ Archi. cōtra. cum nō habeat ipſum in ptāte. Inſti. de adopt̓.§. femine. Et ꝑ ꝯn̄s ſi pater obtulit filium. mater non pōt reuocare: niſi dicat̉. ꝙ eque ſit in ptāte matris ſicut pr̄is qͣꝫtum ad hūc caſum. Opinio tn̄ Inno. videt̉ verior ẜm iura. tn̄ alia teneret̉ niſi mater eſſet tutrix. hec Dir. lus offerre pōt? videt̉ ꝙ ſic. qꝛ eandem ptātem ha Quid ſi plures ſunt tutores. nunquid vnus ſo bet quo ad hoc ſicut parentes. xx. q. ij. puella. Dic ꝙ conditio prohibentis erit melior ẜm Innocē. et Directoriam. Per quantū tp̄s debet quis eſſe nouicius? F regulariter ꝑ annum. tn̄ qꝛ iſtud tp̄s dat̉ in fauorē nouicij: vt experiat̉ regule auſteritates. ⁊ monaſte rij mores. extra de regula. ad apl̓icam. ideo prelato cum cōuentu cōſentiente ⁊ interueniente volunta te nouicij. p̄t ante annum ꝓfiteri. Et tenet ꝓfeſſio Fallit in ordine mēdicantiū: in quibꝰ ꝓfeſſio facta ante annum ꝓbationis non obligat illi religioni: vt extra de regula. c. nō ſolum. ⁊. c. conſtitutionem li.vj. vbi habet̉ ꝙ in ordine mendicantiū infra an num ꝓbationis nullus debet ad ꝓfeſſionē recipi: qui annus datus eſt ei in ſubſidiū fragilitatis hu mane: nec ad renunciationē ſeculi faciendam nec conſtitutū infra hmōi annum aliquatenus impe dire: quo minus infra ipſum ad aliam religionem quā maluerit tranſeat: niſi maior tn̄. xiiij. annis exi ſtens ꝓfeſſus ſit tacite vel exp̄ſſe: aut euidenter cō ſtet illum vitam voluiſſe mutare. quod tn̄ nō p̄ſu mit̉ niſi clara ꝓbatione: vel competentibꝰ indicijs oſtendat̉. Et ſi quis contra hanc ꝓhibitionem re ceptus fuerit: taliter ꝓfeſſus non eſt obligatus illi religioni. In alijs aut ordinibus ꝓfeſſio exp̄ſſa vel tacita fieri poteſt licite infra annum. Et ſi fiat exp̄ſ ſe etiam ſeculari habitu nō mutato: illi religioni p̄ ciſe obligat̉. quam ꝓfeſſus eſt. Si v̓o tacite ꝑ ſuice ptionem habitus ꝓfeſſorum infra annū: tunc nō obligat̉ illi religioni ſpāliter: ſed generaliter religio ni. dummodo recipiēs ſit etatis aꝑte ⁊cͣ. de quo in fra. Recipiens aūt ad ꝓfeſſionem de ordine men

dicantiū infra ānum: incurrit tres penas. Prima eſt: quia peccat mortaliter. Eo quia precipitur in virtute ſancte obedientie: ⁊ ſub pena excommuni cationis. Secunda quia omnes qui recipiunt ad profeſſionem ſunt ſuſpenſi a receptione cuiuſcun qꝫ ad profeſſionem. Tercia. quia a ſuis fratribus debēt puniri pena que ſolet infligi pro culpis gra uibus vt ibi. An autem dictum. c. non ſolum. habeat locum in monialibus ordinum mendicantium. Reſpō. ẜm Ge. in dicto. c. non ſolum. ꝙ ſic et ita dicit ſe cō ſuluiſſe cum. d. Recupero in quadam cauſa florē. tie monialium ordinis predicatorum que mendi cantes ſunt: licet ex pͥuilegio apoſtolico poſſint ha bere proprium. Et concludit ẜm Lap. ꝙ monia les ſancte Clare vel ordinis predicatorum compre henduntur ſupradicta decret̉. Nec ob. ꝙ habent poſſeſſiones: ⁊ non querunt victum per queſtum quia ꝓpter hoc non tollit̉ quin ſint de ordine men dicantium: ſicut multi religioſi ſunt in mūdo nūc qui non habent poſſeſſiones ⁊ de facto mendicāt ⁊ tamen non dicunt̉ mendicantes: nec prohiben tur poſſeſſiones habere: vt notat Pau. in cle. vt ꝓ feſſores. eo. tit̓. Ita dicamus in illis qui de iure vel inſtitutōne ſue regule ſunt mendicantes: licꝫ non mendicent de facto: vt quia ꝯtra prohibitōnem re tinent poſſeſſiones: vel quia ſuper hoc habent pri uilegium a papa vt poſſint habere poſſeſſiones et recipere fructus. ⁊ quo ad alia retinent priuilegiuꝫ mendicantium. ⁊ tollens vnū nō tollit aliud. ff. de ſer. vr. pre. ſi domus. de vſu pallij. ex tuarum. Da to ergo ꝙ priuilegio ſint habilitate ad poſſeſſiōes ex hoc nō ſunt habilitate ad alia: nec a iuribus lo quentibus de mendicantibus eximuntur. Et qd̓ dictum eſt de monialibus ſancte Clare veruꝫ eſt. Secus de minoriſſis: cum ex regula habeant pro prium. Et ſic quo ad talia habemus reſpicere ad eorum regulam vel inſtitutionem: an habeant ꝓ prium: et ſic non extendetur ad eas. An non poſ ſint habere: et ſic extendetur: qͣꝫuis ex priuilegio habeant poſſeſſiones vel de facto nō mendicent. Quid autem dicendum de illo qui recipit̉ ali quem ad profeſſionem infra annum probationis de ordine mendicantium. An poſt ſuſpenſionem talem ſi alium recipiat ad profeſſioneꝫ incurrat in regularitatem? Reſpon. ẜm Ge. in dicto. c. nō ſo lum. ꝙ nō: quia oportet ꝙ actus qui ſit pꝰ ſuſpen ſionem: ſit actus de attributis certo ordini eccleſia ſtico ad hoc vt exercens incurrat irregularitatem ſed recipere ad profeſſionem nō eſt attributum or dini: vt patet de abbatiſſa que recipit ad profeſſio nem. et etiam abbas diſpenſatiue poteſt eſſe qͥ nō ſit in ſacris de eta. ⁊ qua. tuā. Et tn̄ ad eum de iuī cōi cum cōuentu ſuo ſpectatꝭ monachoꝝ receptio. Sed de hoc. jͣ. Quis autem poſſit abſoluere ab hac ſuſpēſione Rn̄. ẜm Gemi. vbi sͣ. ꝙ licet iſtam ſuſpenſionem papa nō ſibi reſeruauerit: tamen nullus inferior a papa abſoluere poteſt: quia. c. nuper. de ſent̓. excō. non habet locum in inferioribus epiſcopis. vt eti am tenet Fede. de ſe. Et ſic prelatus iſtorum religiNōuicius oſorum non poterit abſoluere: nec etiam ep̄us ex qͦ iſti mendicātes ſunt exempti. ⁊ papa eſt ep̄s exem ptorum. ergo ſolus papa abſoluet. Idem Io. an. ⁊ Archi. Utrum nouicio ingredienti religionem ſuffici at ꝙ attigerit. xiiij. annū? Rn̄. nō ſufficit. ſed opor tet ꝙ perfecerit: vt expreſſe habetur. extra de regu la. ad noſtram. ⁊ in. c. ſignificatum. et ibi dicit Pa nor. concludendo per illum tex. ꝙ ad validitatem profeſſionis requiritur. ꝙ. xiiij. annus ſit comple tus. nec malicia ſupplet etatem ad ꝓfeſſionem in ducendam: ſicut ſupplet in matrimonio. Et ratio diuerſitatis eſt. quia de maiori preiudicio ⁊ obliga tione agitur in profeſſione: qͣꝫ in matrimonio. In fert etiam Panor. aliud ſingulare ex illo tex. ꝙ vo tum religionis emiſſum ante aduentum puberta tis. non obligat vouentem. Ex quo vide poteſtatē quam habet eccleſia circa ea que ſunt de iure diui no. nam per conſtitutiones ſuas impedit vires vo ti ⁊ limitat etates. Nam licet non poſſit tollere ius diuinum. pōt tn̄ illud interp̄tari ⁊ diſtinguere. de quo vides. Conſuetudo. Quod eſt tempus probatōnis in nouicio. Rn̄. ꝙ eſt. xv. annus. Nam cum nō poſſit ingredi niſi completo. xiiij. anno: ſequitur ꝙ tunc incipiat an nus ꝓbationis. Et hoc expreſſe tenet Io. an. extri de regula. beneficium. li. vj. ⁊. c. j. eo. tit. Sed ⁊ hoc rationabile eſt. quia tempus ꝓbationis datur ad Fegula etq naut. probandum auſteritatem religionis: vt extra de re gula. ad apoſtolicam. Inter quas p̄cipua eſt cuſto dia caſtitatis. quam cōmuniter loquendo non eſt aptus antea probare. Et ſi ante. xiiij. annum fece xx3 rit ꝓfeſſionem: profeſſio eſt nulla: vt in. d. c. ad no ſtram. ⁊. c. ſignificatum. Et hoc in quacunqꝫ religi on. Fallit in monachis habitantibus in inſulis: vbi eſt dura cōgregatio religioſorum: vt in. c. quia in inſulis. de regula. vbi habet̉. ꝙ vbi eſt dura con gregatio requiritur in profitente plena pubertas. ſcꝫ tēpus. xviij. annorum. Io. tamen an. vt recitat Panor. ibi. dicit ꝙ quantū potuit inueſtigare nun qꝫ reperit ꝙ. d. c. quia in inſulis. ſeruaret̉ in aliqua inſula. vnde doc. pleriqꝫ arguēdo rōne lr̄e dicunt. ꝙ ſi in inſula nō eſt durior congregatio qͣꝫ alibi: nō habet locum diſpoſitio dicti capituli. Et ſi in alijs locis ab inſulis eſſet durior cōgregatio: tunc habe ret locū diſpoſitio. d. c. vnde Pe. dicit ꝙ cum apud minores ⁊ predicatores ſit dura congregatio. debꝫ obſeruari quod dicitur in. d. c. quia in inſulis. Qd̓ placet Panor. quia quelibet diſpoſitio debet am pliari ⁊ reſtringi ad limites rationis expreſſe. etiaꝫ ſi verba non patiantur: vt in. l. adigere.§. ꝙͣuis. ff. de iurepatro. ⁊ in. l. cum pater.§. dulciſſimis. de leg. ij. Pro hoc facit. quia papa non intendit proui dere locis: ſed perſonis. Et forte tex. loquitur quā do vnicus locus ſolitarius eſt mari circundatus ⁊ territorio anguſtatus: non autem credo papā hoc intellexiſſe de inſulis maioribꝰ: vt de inſula anglie. Cicilie. ⁊ cipri. que ſunt ita ample vt nulla prorſus ſit differentia inter eas ⁊ alias prouincias. Immo ſunt iocundiores in fructibꝰ ⁊ fertilitate terre Nunquid autem profeſſio facta cōtra prohibi

Nouicius tionem. d. c. quia in inſulis. ſit nulla? Hoſti. vide tur dicere ꝙ ſic. Sed panor. in. d. c. qꝛ in inſulis. te net ꝯtrariū: qꝛ cum papa ibi nō annullet profeſſio nem: ſed ſimpliciter ꝓhibet ꝓfeſſionem recipi: cre dit ꝙ non impedit̉ virtus ꝓfeſſionis: qm̄ hec pro uiſio principaliter ꝯcernit fauorem ipſoꝝ ꝓfitenti um: qui poſſunt renunciare fauori eoꝝ. ꝓ hoc tex. quaſi expreſſus in. d. c. ad apoſtolicaꝫ. vbi patet ꝙ non ſolū papa: ſed regula ꝓhibet ꝓfeſſionem fieri ante annū probatōnis. Et tamen ꝓfeſſio in cōtra rium facta tenet: licet abbates recipientes taleꝫ ꝓ feſſionem ſint puniendi. Item cum obligatio hec queratur deo ꝑ miniſteriū abbatis: nō impeditur ex ſimplici ꝓhibitōne ꝯſtitutōnis humane. Cape inſtantiā in ꝓhibitōne matrimonij carnalis. Nā ex ſimplici ꝓhibitōne nō impeditur vinculū ma trimoniale: licet ꝯtrahentes veniant puniendi ex tranſgreſſione p̄cepti: cum prohibitio non habeat ꝑpetuam ꝓhibitōnis cauſam: ſed temꝑaleꝫ: vt ꝓ batur. extra de ma. ꝯtracto contra inter. ec. per to tum. Et per hoc pꝫ reſponſio ad. l. non dubiū. C. de leg. ⁊ ad regulam que ꝯtra ius. de re. iur. lib̓. vj hec Panor. An autem nouicius infra annū. libere poſſit re dire ad ſeculū? Rn̄. Panor. in. c. ſtatuimus. de re gula. per illum tex. facit regulam ⁊ quatuor fallen tias. Regula eſt ꝙ nouitiꝰ libere pōt redire ad ſe culum infra annum ꝓbationis. Et pondera ver bum. libere exquo infertur ꝙ de neceſſitate non te netur petere licentiā ab aliquo. Nam de ſignifica to huius verbi. libere eſt: vt non requirat̉ alterius licentia. vt notat̉ in. c. de multa. de preben. Nō er go poteſt dici nouitiꝰ fugitiuus ſi receſſit a mona ſterio ſine licentia abbatis: dūmodo nihil abſtule rit a monaſterio: nec etiam tenetur ſatiſfacere d̓ ex penſis factis ſibi a monaſterio. vt probat tex. in di cto. c. non ſolū. Ibi aliquatenus impedire. Et id̓o dicit Gemi. ibi. ꝙ inuitum nullo modo debent re tinere infra annum probationis: niſi fecerit ꝓfeſſi onem ⁊cͣ. Sed quid ſi nouitius exiſtēs in nouitiatū et de linquens taliter ꝙ ſi eſſet ꝓfeſſus deberet puniri pena carceris ꝑpetui. An poſſit a regulari prelato puniri ad perpetuum carcerem. Rn̄. Ge. vbi ſupͣ ꝙy nō per ratōnem allegatam in tex. qui prohibet iſtos nullo modo poſſe impediri quin redeant ad ſeculum. Poſſet tamen ad tp̄s damnari nouitius et hoc ſi velit. Al̓r non. Caſus excepti ſunt qͣtuor. Primus. ſi ꝓfeſſionem fecit infra annū. hūc tamē caſum diſtingue ꝓut habetur in. d. c. non ſolum. ⁊ in. d. c. ꝯſtitutōnem. puta. an fecerit ꝓfeſſionem in ordine mendicantiū: vel nō. de quo dictum eſt sͣ. ⁊ infra etiā dicet̉. Hoc etiaꝫ intellige qn̄ ꝯpleto anno. xiiij. fecit ꝓfeſſionē: quia minor annis. xiiij. ꝓfitendo non obligat̉ religioni. vt eſt text. clarꝰ in c. ſignificatum. de regula. niſi factus maior: ratam expreſſe ꝓfeſſionem habuerit. vt eſt tex. expreſſus in. c. j. de regula. li. vj. Et eadem rōne dicit panor. in. c. ſicut tenor. de regula. ꝙ ꝓfeſſio facta tempo re alienatōnis mentis pōt rata haberi ſana mente redeunte. Et hoc intelligit ſi expreſſe rataꝫ habuit: Fo. CLXXVII. licet Hoſti. vt recitat Panor. ibi dicat ꝙ tacita ſuf ficiat: quem cōiter ſequunt̉ doc. Dicit em̄ ꝙ ſi furi oſus factus mentis cōpos certificatus de ꝓfeſſio ne facta in furore: non contradicit. ſed ꝑſeuerat in monaſterio videt̉ cōſentire. Sed Panormi. putat hanc opi. nō eſſe veram ꝑ. d. c. j. vbi patꝫ ꝙ ꝓfeſſio facta in minori etate: nō ratificat̉ tacite ſuꝑueniēte maiori etate: niſi ꝑ annum portet habitū indiſtin ctum. ergo fortius idem dicenduꝫ eſt in ꝓfeſſione facta a furioſo qui nihil intellexit de his que egit. Scd̓us caſus eſt: ſi infra annum ſuſceꝑit habitum ꝓfeſſorum: vt in. d. c. cōſtitutioneꝫ. Sed ꝓ huius caſus declaratōe videndum eſt qn̄ quis ex aſſum ptione ⁊ delatōe habitus cenſeat̉ ꝓfeſſus. Et Pa nor. in. c. ex ꝑte. de regula. dicit. ꝙ triplex eſt habitꝰ Quidam eſt diſtinctus: vt qꝛ alio habitu vtuntur nouicij. alio ꝓfeſſi. Quidā eſt indiſtinctus: vt qꝛ ꝓ feſſi ⁊ nouicij vtunt̉ eodem habitu. Quidā eſt ha bitus indiſtinctiſſimus: vt qꝛ non ſolum nouicij ⁊ ꝓfeſſi. ſed etiam ducentes cōem vitam cum eis de ferunt eundem habitum. ⁊ pōt poni exemplum in iſtis fratribꝰ ſancti Anthonij: vel in alijs qui ſolū ferunt crucem in pectore. Hanc diſtinctionem ha bes in cle. eos. de regula. iuncta gloſa. Primo caſu cum habitus eſt diſtinctus. Subdiſtingue. nam q̄ dam eſt diſtinctio latens: vt qꝛ habitus ꝓfeſſorū ſo lum benedicit̉. Quedā eſt diſtinctio patens: vt in colore: ſciſſura: vel forma. Primo caſu deferēs illuꝫ habitum in religione ꝑ annum: ipſo facto cenſetur profeſſus ſi erat maior. xiiij. annis: vt eſt text. in. d. cle. eos. Scd̓o caſu. cum diſtinctio eſt patens. ſcꝫ in ſciſſura: colore: vel forma: nō obligat̉ religioni quā tocunqꝫ tꝑe talem habitum quis portauerit. ar. d. cle. cos. Et in hoc caſu intellige dictū Inno. ⁊ Ab batis in. d. c. ex parte. qui dicūt ꝙ etiam ſi ꝑ. xx. an nos. quis deferat talem habitum. non cenſet̉ ꝓfeſ ſus. Scd̓o caſu principali. cuꝫ habitus eſt indiſtin ctus ꝓcedit ꝓprie text. in. d. c. ex parte: vt deferens ꝑ annum cenſeat̉ ꝓfeſſus. niſi p̄cedat proteſtatio: vt in. d. c. j. Idem dic in tercio caſu. cum habitus eſt indiſtinctiſſimus. dummō fuerit aſſumptus a maiore. xiiij. annis. Nam ſi a minore non obligat̉ quia pōt p̄ſumere ſe illum habitum portare ſicut alij qui nō ſunt religioni obligati. ſed ducunt vitā cōem cum religioſis: vt ꝓbatur in. d. c. j. ⁊ plenius notat̉ in. d. cle. eos. vbi v̓o habitus ꝓfeſſorum eſt diſtinctus tunc ꝑ ipſius delatōnem ꝑ triduum ſci enter factam. cenſet̉ quis ꝓfeſſus. ſed obligat̉ reli gioni in genere: ſi talem habitū aſſumpſit infra an num ꝓbationis: vt in. d. c. conſtitutionem. Terci us calus eſt. ſi completo. xiiij. anno: ꝑ annum inte grum in habitu indiſtincto cum alijs religioſis vi tam duxerit. Et ſic. xv. annū ibi ꝯpleuerit. De hoc dic vt sͣ. dictū eſt. Quartus caſus. ſi apparet eū ab ſolute euidenter voluiſſe vitam mutare: vt in. d. c. nō ſolum. An auteꝫ hoc ſit verum ꝙ aſſumptio habitus nouiciorū. cum ꝓpoſito mutandi vitā ⁊ relinquen di ſeculū obliget quē religioni ſaltē in genere. ita ꝙ amplius non poſſit redire ad ſeculum? difficultas eſt magna inter doc. Nam Inno. in. c. conſulti. de gg ij

regula. tenet ꝙ iſte eſt verus religioſus. ⁊ ꝙ matri monium poſt ꝯtractuꝫ nō tenet. Mouetur: quia iſtud ꝓpoſitum mutandi vitam cum ſit quoddaꝫ votū: ſolennigat̉ per ſuſceptōnem ipſius habitus. Idem Hoſti. ⁊ Uin. qui dicūt ꝙ ſi iſte habuiſſet vxorē incognitaꝫ: potuiſſet vxor incōtinenti alteri nubere: quaſi ꝑ hoc ꝓpoſitum ſolennizatū: cum ſu ſceptōne habitus fuerit diſſolutum illud mr̄imo nium nō ꝯſummatū: ac ſi religionem exp̄ſſe fuiſſꝫ ꝓfeſſus. Et dicit Io. an. hoc probari in. c. benefici um. de regula. li. vj. vbi dicit̉ beneficium illius qui ſuſcepit habitum nouicioꝝ poſſe alteri ꝯferri ſi ap paret euidenter eū voluiſſe vitā abſolute mutare. Idem dicit Inno. in eo qui renūciauit ſeculo ſuſci piendo habitū religionis: vel ſi renūciauit ꝓprijs: vel emiſit votū religionis ſuſcipiendo habituꝫ no uicioꝝ: votum eſt ſolennizatuꝫ ẜm eum. Secus ſi vouiſſet nō comedere carnes: vel facere aliā abſti nentiam. Nam hoc caſu ꝑ ſuſceptōnem habitus nouicioꝝ nō ſolennizaret̉ votū. Et ſic ſentit in ef fectu. ꝙ votum alterius ex tribus ſubſtantialibus regule: ſolennizatur ex ſuſceptōne habitus nouici orum: vt ſic amplius non poſſit redire ad ſeculum Et cum hac opinione tranſit. d. an. in. d. c. conſul ti. ⁊ fere omnes ſcribentes: vt recitat Panor. ibi. p̄ ter. d. Car. qui tenet iſtos nō eſſe veros religioſos: qͣꝫqͣꝫ non poſſint redire ad ſeculum. Et per conſe quens teneret matrimoniū contractum per iſtos Mouetur: quia per ſuſceptioneꝫ huius habitꝰ nō ſit profeſſio tacita vel expreſſa: ergo votū nō eſt ſo lennizatū quo ad dirimendū matrimonium poſt ꝯtractum. ꝑ. c. vnicum. de voto. li. vj. Et ita refert ſe ꝯſuluiſſe in facto. Nec ob. d. c. non ſolū. vbi tex. multū ſtringēs in materia equiperat profeſſuꝫ ta cite vel expreſſe. Et iſtum qui propoſuit vitam ab ſolute mutare: quia ille tex. ſoluꝫ equiperat quo ad hoc vt neuter poſſit redire ad ſeculum. vnde fatē dum eſt iſtum de quo queritur non poſſe ſine pe riculo anime ſue redire ad ſeculū: ſed debet intra re religionem: ſaltem latiorem. vt dicitur in dicto. c. conſulti. Non tamen per hoc ſequit̉ quin matri monium ꝯtractum teneat: licet penitentia ſit ſibi imponenda de tranſgreſſione voti. Tollitur eniꝫ primū votum: tanꝙͣ ſimplex ꝑ matrimonium ſe quens: tanqͣꝫ fortius vinculū. vt in dicto. c. vnico. Et hec opinio ſatis placet Panor. ꝓ qua adducit vnam rōnem. Ad quam dicit ſe nō videre reſpō ſionem. Uotū non ſolennizatum quo ad dirimen dum mr̄imoniū poſt ꝯtractum niſi per profeſſio nem exp̄ſſam vel tacitā factam alicui de religioni bus approbatis. vt in. d. c. vnico. Sed certu eſt ꝙ iſte qui ſuſcepit habitū nouicioꝝ nō fecit hanc ꝓ feſſionem: gͦ votū nō eſt ſolennizatū. Minor ꝓba tur: qꝛ ꝓfeſſio nō pōt fieri ſine cōſenſu monaſterij ⁊ ꝯuerſi. vt in. c. ad apl̓icam. de regula. Naꝫ opor tet ꝙ interueniat ꝯſenſus illius qui poteſt iſtu in corꝑare religioni. Sꝫ monaſteriū dando habitum nouicioꝝ nō intendit iſtū recipere ad ꝓfeſſionem Immo vult experiri prius eiꝰ mores: gͦ nō pōt di ci iſtum feciſſe ꝓfeſſionem etiā tacitaꝫ ex illo ꝓpoſi to: qꝛ cū iſta ꝓfeſſio ſit quaſi quidam ꝯtractus. Et Nouicius hincinde oriat̉ reciproca obligatio: nō pōt cōſiſte re ex ꝑte vnius tm̄. l. in om̄ibꝰ. ff. de ac. ⁊ ob. Hinc eſt ꝙ tex. in. d. c. nō ſolum ponit iſtum caſum de qͦ querit̉ ſeꝑatum ab eo: in quo quis fecit ꝓfeſſioneꝫ exp̄ſſam vel tacitam. Et ꝑ hoc infert̉ ꝙ iſte non ſit verus religioſus exquo ꝓfeſſio ſua tacite: vel exp̄ſ ſe nō fuit recepta a ſuꝑiore: peccat tn̄ mortaliter ſtā do in ſeculo. ⁊ nō intrando religionē. exquo habu it animum ꝑpetuo mutandi vitam. Ratio eſt. qꝛ ex tali ꝓpoſito videt̉ deo vouiſſe. non tn̄ obligatur ad intrandum eandem religionem. ſed pōt intra re etiam latiorem. hec Panor. Sed inuenio eundē Panor. in. c. lr̄aturam. extra de voto ſingulariter li mitantem hunc tex. conſulti. Et hoc ẜm theoricaꝫ ſancti Tho. quam etiā ſequit̉ Archi. in. c. qui bo na agunt. xvij. q. j. videlꝫ ꝙ ad obligationem voti tria ſunt neceſſaria. vicꝫ deliberatio: ꝓpoſitum: ⁊ ꝓ miſſio. Et dicit Panormi. ꝙ hec theorica deſtruit multas theoricas canoniſtarum: vel ſaltem oꝑtet eas reſtringere. Nam Hoſti. in. d. c. lr̄aturam. et in. d. c. conſulti. dixit ꝙ ſi quis ꝓpoſito mutandi vi tam ſuſcepit habitum religionis. efficaciter eſt ob ligatus quo ad deum. ꝓpter ꝓpoſitum mutandi vi tam. Nam cōtrarium pōt elici ex dictis be. Tho. vt nō ſufficiat ſolum ꝓpoſitum etiā p̄cedente deli beratione. niſi ſequat̉ ꝓmiſſio ſaltē corde facta. Et nIumoqſa hoc multū placet Panor. ibi. naꝫ nō ſequit̉. ꝓpoſui firmiter in aīo aliquid deo dare: vel homini ꝙ ob hoc ſim obligatus ad dandū. exquo illam rem nō ꝓmiſi deo. vel homini. Et hec dicta beati Tho. te net ⁊ refert Archi. in. d. c. qui bona. Oportet ergo reſtringere iura q̄ firmant ſuꝑ ꝓpoſito obligationē vt intelligant̉ de ꝓpoſito cum animi promiſſione. Etiā notabis ꝙ ſola ꝓmiſſio nō valet. niſi p̄cedat deliberatio cum ꝓpoſito. etiā reſpectu religionis. lꝫ contrariū ſenſerit Io. an. in. c. dudum. de cōuer. cō in. Et ad hoc facit glo. ſingularis in. d. c. lr̄aturam. que vult ꝙ nemo ad aliquid ſe obligat. niſi habeat animū ſe obligandi. In voto em̄ deus vult hoīem voluntariū: nec votū obligat quē vltra cōſenſum: ſic iſte qui intrat religionē. ſi nō habet animū obli muliuncaa ſufnicu gandi ſe. abſurdū eſſet dicere ꝙ eſſet obligatus Quot autē modis inducat̉ ꝓfeſſio tacita? Rn̄. Panor. in. c. ad noſtrā. de regula. dicit. ꝙ profeſſio tacita qn̄qꝫ inducit̉ ꝑ delationē: habitus indiſtin ſimemndeforas hab cti. dummodo portet̉ ꝑ annum. Et talis ꝓfeſſio ta cita obligat illi religioni in ſpecie: vt in. d. cle. eos. Qn̄qꝫ ſit ꝓfeſſio tacita ꝑ ſuſceptionem habitus ꝓ feſſorum que inducit̉ quinqꝫ cōcurrētibꝰ. Primo debet eſſe diſtinctus ab habitu nouicioruꝫ. Scd̓o ꝙ ſcienter fiat. hoc eſt ꝙ ſciat illum habitum ſoluꝫ competere ꝓfeſſis. Tercio. ꝙ volūtarius. Secus. ſi inuitus vel ex metu. Quarto. etas legitima. ſcili cet. xiiij. annorū. Quinto. ꝙ ꝑſeueret triduo in de latione talis habitus. ⁊ talis ꝓfeſſio non obligat il li regligioni in ſpecie. ſed in genere. quia poteſt trā ſire ad aliam religionē etiā latiorē: vt ꝓbat̉ in. d. c. conſtitutionem ¶ Sed ſi querat̉: quare eccleſia dat iſtud triduum Rn̄. Panor. in. d. c. ad noſtram. ꝙ hoc ideo eſt: qꝛ poſſet dubitari quo animo fiat talis habitus ſuſco

Nouicius ptio. Ideo iura voluerunt prefigere terminū triū dierum. Sed in ꝓfeſſione verbali nō requirit̉ per ſeuerantia tridui: quemadmodū nec in alijs votꝭ. vt ꝓbatur in dicto. c. ꝯſtitutōnem. Et notat Pa nor. vbi ſupra ꝙ doc. excipiunt alios caſus in qui bus non requirit̉ ꝑſeuerantia tridui ad inducen dam ꝓfeſſionem tacitaꝫ. Primus eſt ſi in infirmi tate quis recipit habitum ꝓfeſſorum. nam videt̉ deliberate habitum ſuſcepiſſe. allegant. c. ſicut no bis. de regula. Secundus caſus qn̄ prius quis vo uit intrare religionem. Et demum intrat recipien do incōtinenti habitum ꝓfeſſoꝝ. nam videtur de liberate feciſſe. Sed panor. dubitat de vtroqꝫ caſu ꝑ dictum. c. ꝯſtitutōnem. vbi ponit̉ ius nouuꝫ cir ca iſtam tacitaꝫ ꝓfeſſionem. Et ad hoc vt obliget requirunt̉ illa quinqꝫ de quibus ſupra. Et potius putat panor. requiri ꝑſeuerantiam tridui in infir mitate ꝙͣ temꝑe ſanitatis: cū infirmus turbet̉ pro pter moleſtiam morbi. ar. bonū in. l. cum antiqui tas. C. de teſta. An auteꝫ reperiat̉ alius modus a predictis per quem inducat̉ tacita ꝓfeſſio? Rn̄. de hoc videtur caſus ꝙ ſic in. c. vidua. de regula. Sed Panor. ibi hoc limitat dicens. ꝙ ad hoc vt per exercitium ali quorum actuum quis dicatur ꝓfiteri requirūtur plura. Primo ꝙ ſit nouicius.i. ꝙ intrauerit mōa ſterium animo vt efficeret̉ religioſus. Secundo ꝙ ſciebat illum actum ꝑtinere ad profeſſos tm̄. Naꝫ data ignorantia ceſſat preſumptio. Tercio ꝙ ſpō te ſe ingeſſerit. Secus ſi per mētū: vt in. c. j. qd̓ me. cauſa. Quarto ꝙ ꝑſeuerauerit poſtmoduꝫ triduo in eo ꝓpoſito. Et hoc videtur requirere Io. an. ar. dicto. c. ad noſtram. vbi dicitur ꝙ aſſumptio habi tus profeſſorum inducit ꝓfeſſionem cum ꝑſeuerā tia tridui: ergo idem eadem ratione dicendum in caſu noſtro. Sed. d. an. dicit ꝙ in caſu. d. c. vidua. non requirit̉ perſeuerantia tridui: quia de eo nul la ſit mentio. Sed procedit text. quando duo con currunt. vicꝫ aſſumptio habitus profeſſoruꝫ. et ex ercitium actus conuenientis profeſſis. vnde hec duo ſimul iuncta ſufficiunt per ſe abſqꝫ perſeuerā tia tridui. Sed dictum Io. an. ꝓcederet vbi con curreret alterum tm̄. Et iſte intellectus placet Pa nor. mnor in tu An autem deferens habitum profeſſorum ſi ꝓ teſtetur ꝙ ob hoc nō intendit profiteri: valeat ta lis ꝓteſtatio: Rn̄. Hoſti. dicit ꝙ hic inducitur p̄ ſumptio iuris ⁊ de iure: que nō admittit probatio nem in ꝯtrarium. Idem Archi. ⁊ Io. mo. Cuꝫ ta lis ꝓteſtatio ſit ꝯtraria facto. ⁊ ſic non iuuat. Sed vebet eſed Io. an. vt refert Ge. in. c. j. de regula. li. vj. tenet ꝙ ꝓteſtatio iuuet ſi fiat ex iuſta cauſa. Ideꝫ Io. de li amperert. pl gna. Et opinio ꝯtraria ꝓcedit. vbi ꝓteſtatio eſſet facto cōtraria: ſed hic eſt declaratoria. vt in. c. cum M. de conſti. Et hoc credit Ge. verum: qꝛ vbi fa ctum eſt multipliciter intelligibile. ⁊ agens ꝓteſta tur ꝙ nō facit actum ad finem illius: ſed alterius: iuuat. Nam iſtud recipere habitum pōt intelligi dupliciter.ſ. ꝙ facit animo profitendi. Scd̓o ꝙ re manet ex proteſtatōne animo probandi. Idem te net Panor. in. ca. ex parte. de regula. Secus dicit Fo. CLXXVIII. Panor. in. c. poſtulaſti. eo. ti. in aſſumptione habi tus nouiciorum ꝓteſtationem nō fore neceſſariaꝫ vt in. c. ſtatuimus. de regula. Et ſic habes concluſi ue. ꝙ vbi habitus eſt indiſtinctus nouiciorū ⁊ pro feſſorum. ꝓteſtatio iuuat. Idem quando habitus eſt indiſtinctiſſimus. vbi autem habitus eſt diſtin ctus. ꝓteſtatio non eſt neceſſaria. Ex quo infertur ꝙ in ordine minorum nouicius deferens habituꝫ nouiciorum vbi eſt diſtinctus ab habitū ꝓfeſſorū in ſciſſura. ⁊ forma: puta. in bauarola. quantocun qꝫ tempore detulerit. nuuqͣꝫ dicitur expreſſe vel taci te ꝓfeſſus. etiam ſi lapſo anno nullam proteſtatio nem fecerit. Et ſic libere ad ſeculum redire poſſet. Et ſatis nouicius talis videtur proteſtari deferen do probationem. Ipſa enim bauarola pro ipſo ꝓ teſtatur. ꝙ ꝙͣdiu illaꝫ portauerit. erit nouicius. Et ſic non eſt obligatus religioni poſtmodum. eſt eti am aliud quod impedit. ſcilꝫ diſtinctio habitus in ſeſſiura. ⁊ vtrunqꝫ iſtorum per ſe ſufficit ad impedi endum ꝓfeſſionem. Utrum ad validitatem ꝓfeſſionis tacite requi ratur vt interueniat ꝑſona que ipſum recipiat. An v̓o ipſe nouicius ꝑ ſe ſoluꝫ poſſit ꝓfiteri? Queſtio eſt pulcra ⁊ quotidiana. Rn̄. Ge. in. d. conſtitutio nem. dicit ꝙ tota difficultas huius dubij videt̉ cō ſiſtere in hoc. An in ꝓfeſſione que obligat in gene re requirat̉ ꝑſona que poſſit incorporare in illā. In no. ⁊ Hoſt. vident̉ tenere ꝙ ſic. Sed Ge. videt̉ ca ſus in contrariū in. d. c. cōſtitutionē. qꝛ ſi recipitur habitus ꝓfeſſorum in religione nō mendicantiuꝫ infra annum ꝓbatiōis. Iſta obligat in genere: vt ibi patet. Et tn̄ nullus dubitat ꝙ iſte dans habitū iſti nō p̄t incorporare in religione diuerſa a ſua. Et ſic videt̉ ꝙ dictum Inno. ⁊ Hoſt. debeat reſtrin gi qn̄ agit de obligatione in ſpecie. ⁊ tunc requirat̉ ꝑſona habens ptātem incorporandi. Si autē fiat actus inducens obligationē in genere. ſufficit ꝙ fi at in manibꝰ alicuius habentis adminiſtrationeꝫ religioſam. Et iſtud videt̉ ſenſiſſe Lap. Abbas. Et poſſet aſſignari rō diuerſitatis; qꝛ qn̄ agit̉ de obli gatione in ſpecie. monaſterium eſt obligatum ꝓfi tenti ad alimēta ⁊ alia ſibi neceſſaria de accu. ex ꝑte et qd̓ ibi notat̉. vnde oportet ꝙ illa obligatio cōtra hatur ꝑ habentē ptātem. de reſcriptis edoceri. Sꝫ qn̄ obligatio fit in genere. tunc ex parte ꝓmittētis qui poteſt ſe obligare ſurgit ligamē. ſed ex parte re cipientis nō quo ad ſpēm. ſed in genere. vnde po ſtea requirit̉ ꝙ alius habens ptātem recipiat illuꝫ in ſpecie. Et ſic recipiens in genere non incorporat in ſpecie. In incorporatōne autem generis ſufficit ꝙ p̄ſit alicui adminiſtrationi. Hec Ge. Prima tn̄ opinio videt̉ rōnabilior ⁊ cōior. quam videt̉ appro bare Panor. in. c. porrectum. de regula. Et ꝑ p̄di cta pōt ſolui queſtio quotidiana. Quid de illo no uicio qui ignorante p̄lato geſtauit habitum ꝓfeſſo rum: vbi eſt diſtinctus ab habitu nouiciorum. ⁊ il lum portauit ⁊ ſuſcepit ſponte ac ſcienter. cum eti am eſſet etatis debite: vel talem habitum ſuſcepit. vt ſupra ab aliquo fratre priuato ignorante p̄lato. et illum portauit per triduum ⁊ plus. An ꝑ huiuſ modi delationem inducatur profeſſio tacita? Et ꝑ gg iij

predicta dicendum ꝙ nō. vt notat Panor. in. d. c. porrectum. quia quis nō poteſt ſeipſum incorꝑare religioni. Sed oportet ꝙ ꝑ habentem poteſtatem incorporet̉. Sicut nō poteſt quis baptizare ſeip̄m nec ſibipſi ꝯferre bn̄ficia: nec monachi pn̄t aliqueꝫ recipere ad ꝓfeſſioneꝫ tacitā vel expreſſam. Sil̓iter nec alia ꝑſona priuata. Conclude gͦ ꝙ ad validita tem ꝓfeſſionis requiritur vt ſit qui poſſit et velit ꝑfeſſionem recipere ⁊ eq de facto recipiat Sed querit̉ de alia qōne quotidiana. An ꝓfeſ ſio expreſſa facta infra annuꝫ ꝓbatōnis in regula mendicantium obliget religioni in genere. intan tum ꝙ ꝯtrahens mr̄imoniuꝫ poſtea non teneat?: Rn̄. Glo. in dicto. c. ꝯſtitutiōeꝫ. dicit ꝙ votum eſt ſolennizatū in genere. Sed Lap. ab. vt refert Ge. in. d. c. ꝯſtitutōneꝫ. dicit. hoc veruꝫ quando is qui in gredit̉: vel vouet intendit in genere: nō auteꝫ in ſpecie ſe certo loco ⁊ ordini obligare: quia tunc ſecꝰ nam tūc ſi vellet poſſet etiam mr̄imoniū ꝯtrahere vel ſaltem ſi ꝯtraheret nō dirimeret̉ poſt ꝯtractuꝫ Et de hoc crederetur ſibi ẜm Ioh̓. an. de regula. c. conſulti. ⁊ Guil̓. ⁊ Archi. vnde ꝯclude ꝙ ſi temꝑe emiſſi voti vel facte ꝓfeſſionis: expreſſit vouēs vel ꝓfitens de certo loco ⁊ ordine. ſtabitur expreſſioni ſi probetur. Ita ꝙ ſi ibi eſſe non poterit: nec in ſpe cie: nec in genere ordini erit obligatus. ⁊ matrimo nium contrahere poterit. ⁊ cōtractum tenebit. Si autem aliud non expreſſit: vel ſi expreſſit non ꝓba tur: ſtabitur dicto ſuo in foro anime: non auteꝫ in foro ꝯtētioſo: niſi forte hoc iuraret delato ſibi iura mento: ⁊ aliter ꝓbari nō poſſet. vnde tūc nec con trahere poterit: ⁊ ſi ꝯtraxerit non tenebit. hec Ge. Et ſic ex predictis patet ꝙ ꝓfeſſus expreſſe in reli gione mendicantium infra annum: ſi non inten debat ſe obligare: niſi illi quam profeſſus eſt: non tenetur nec illi quam profeſſus eſt: nec alteri: ſed li bere poteſt redire ad ſeculum. Si v̓o intēdebat ſe obligare ſaltem vni in genere: ſic non poteſt redi re ad ſeculum. Si tamen contrahit ẜm quoſdam tenet matrimonium: quia tacita profeſſio nō pro hibetur in religionibus etiam mendicantium: vt in dicto. c. non ſolum. ſed ſolum expreſſa. Igitur quando habentes poteſtatem incorporandi ſunt paſſi vt tacite profiteretur: ſe obligauerunt illi: li cet ipſe ex beneficio iure non ſit preciſe obligatus illis. Sed quando expreſſe profeſſus eſt in religio ne mendicantiuꝫ: non fuit qui poſſet eum recipe re. contradicente dicto. c. non ſolum. ergo nō erit religioſus: cum nullum habeat monaſterium ſibi obligatum. Communiter tamen a docto. tenetur quando quis non ſe obligauit per talem profeſſio nem certo loco vel ordini: ſed in genere ſic. ꝙ talis non poteſt contrahere matrimonium. et ſi cōtra hit: matrimonium eſt nullum. Et hoc idem vide tur tenere Panormita. in. c. qꝛ in inſulis. de regu la. vbi dicit ꝙ ſi papa aliter non prouidiſſꝫ: ille nō tm̄ fuiſſet obligatus religioni in genere: ſꝫ etiaꝫ in ſpecie. Et hoc videtur tutius. An autem ſolus abbas ſine conſenſu ſui capi tuli poſſit aliquem recipere ad profeſſioneꝫ? Rn̄. Nouicius Panor. in. c. ad apoſtolicam. de regula. dicit inſpi ciendam eſſe primo conſuetudinem. vt dicit tex. in c. fi. de regula. li. vj. Sed vbi conſuetudo ceſſaret. credit ꝙ abbas debeat hoc facere cū conſilio capl̓i ꝑ id quod habetur in regula monachorum: vbi di citur ꝙ precipua debet abbas explicare cum conſi lio capituli. Sed negari nō poteſt ꝙ creatio mona chorum non ſit quid precipuum. Ex quo infertur ꝙ de iure cōmuni non valet monachi creatio ꝑ ab batem facta ſine conſilio cōuentus. nam vbi requi ritur a iure cōſilium. niſi adhibeatur: actus eſt nul lus. vt eſt text. notabilis iuncta glo. in. c. nouit. de his que fi. a p̄la. Fateor tamen ꝙ non tenet̉ abbas ſequi conſilium eorum: ſed ſatis eſt requirere ⁊ ex pectare reſponſum. de hoc vides. Conſilium. Sed dubitatur de ep̄o: an poſſit aliquem recipe re ad profeſſionem? Rn̄. In noc̄. tenet ꝙ ſic: adeo ꝙ iſte erit verus religioſus: licet non intret mona ſterium: nec profiteatur certam religionem. ſed po terit ſtare in domo priuata ſub obediētia ep̄i. et ab eo p̄figetur certa regula: vel certus modus viuēdi Allegat. c. ſi vir xxvij. q. ij. Secus dicit in alijs p̄la tis inferioribꝰ. fatet̉ tn̄ ꝙ faciens ꝓfeſſionē in ma nu alterius: aut qui ſe obligat ad intrandū religio. nem. nō tn̄ adhuc votum eſt ſolennizatū: ſed ſim plex. Et cum his dictis cōiter tranſeunt doct. in. c. porrectum. de regula. vt notat Panor. ibi. Sed. d. An. ſentit ꝙ cum recipit̉ talis ꝓfeſſio ab ep̄o: ꝙ vo tum nō eſt ſolennizatu: adeo ꝙ impediat ⁊ dirimat matrimoniū poſt contractū ꝑ. c. vnicū. de voto. li. vj. qd̓ placet Panor. Item Panormi. dicit ſe non videre ꝙ iſte ſit verus religioſus: ⁊ putat ꝙ omne votū dr̄ ſimplex reſpectu dirimendi matrimoniuꝫ poſt contractū: niſi ꝓfeſſio fiat in aliqua de religio nibꝰ approbatis: vt in. d. c. vnico. Nec videt ꝙ il la poſſit fieri niſi ab abbate: ⁊ fratribus recipiatur Nam ſolus ep̄s nō pōt quē incorꝑare alicui religi ſua tnm de oni inuitis fratribꝰ. qꝛ regula approbata ꝑ eccleſiā contradicit. vn̄ putat Panor. ꝙ in materia ſtricta appellatōe religioſorū non venirent iſti qui ꝓfeſſi ſunt in manibꝰ ep̄i tm̄. hec Panor. Et in p̄dicto ca ſu debemꝰ attēdere. an iſte qui facit ꝓfeſſionē eſſet exemptus a iuriſditiōe ep̄i. ⁊ tunc talis ꝓfeſſio nō valeret. Secus ſi nō eſſet exēptus. qꝛ tunc valeret: qꝛ reciꝑe ad ꝓfeſſionē depēdet a ptāte ſuꝑioritatis nō a ptāte clauiū: vt notat Ge. in. d. c. cōſtitutionē An aūt in actu ꝓfeſſionis requirat̉ certa forma ꝓfitēdi. qua nō ẜuata corruat actus? Rn̄. Panor. in. d. c. porrectū. dicit ꝙ lꝫ in regula monachorum vel aliorū religioſorū ponat̉ certa forma circa ꝓfeſ ſionis actū. tn̄ valet ꝓfeſſio ꝑ quecūqꝫ verba facta. nō ſeruata forma regulari. cū em̄ obligatio dirigat̉ in deū: defectꝰ forme nō dꝫ viciare actū. Sicut dici mus in excōicatōne. nec de neceſſitate requirit̉ ali qua ſcriptura. An aūt ꝓfeſſio poſſit fieri ꝑ ꝓcuratorē? Hec. q. de facto accidit. Et cōcludendū videt̉ ꝙ ſic. nā qui libet actus explicari pōt ꝑ ꝓcuratorē: niſi exp̄ſſe ſit a iure ꝓhibitus: vt in. l. j.§. vſus. ff. de ꝓcur. ⁊ in re gula. Pōt quis. in. vj. Sed hoc nullibi ſpāliter ꝓ

Nouicius hibet̉ ergo ⁊cͣ. Minor ptꝫ diſcurrendo dicta iura. ac. l. pomponius. ff. de ꝓcu. ac. c. qui ad agendum de ꝓcu. li. vj: vbi per gloſas multi caſus excipiunt̉ Inter quos noſter caſus minime reperit̉. Excipi unt tamen pnīam. quaꝫ per ſe quiſqꝫ ſuſcipere dꝫ de pe. di. j. quem penitet. Idem de adulto qui ba ptizat̉. qui non poteſt conſtituere ꝓcuratorem ad rn̄dendum ꝓ eo. ſicut fit in paruulis. ſꝫ debet per ſeipſum rn̄dere per tex. ſingularem in. c. cum ꝓp nulis. de ꝯſe. di. iiij. Idem puto in omnibꝰ ſacris: maxime vbi imprimit̉ caracter. q̄ quilibet xp̄ianꝰ ꝑ ſeipſum ſuſciꝑe dꝫ. An aūt ꝓfeſſio poſſit rata haberi. puta. Quis frater recepit aliquem ad ꝓfeſſionem nō habens mandatum a ſuperiore. An ſufficiat ratihabitio ipſius ſuperioris. Reſpond̓. d. Io. anto. in. c. inſi nuante. qui cle. vel vo. ẜm. d. Car. concludit ꝙ ſic. Idem tenet Aſten̄. li. j. ti. xx. ⁊ refert Inno. tenere extra de regula. ca. porrectum. ꝙ de mandato ab batis: ſecularis clericus: vel laicus ſufficeret. Et idem etiam eſſet ſi ſine mandato: nomine tamen eius fecit ⁊ poſtea ratum habuit. Sed anteꝙͣ rati ficet: votum ſolenne non erit: nec matrimoniū po ſtea ꝯͣctum dirimit. Et per predicta ſoluit̉ queſtio quotidiana. qui dam religioſus induit quoſdam iuuenes ad reli gionem: non habens licentiam recipiendi fratres ad ordineꝫ. Nunqͥd predicti ſint reinduendi a ſu periore. vel ab eo qͥ habet licentiam recipiendi ad religionem. An v̓o ſufficiat ratihabitio ſuperiorꝭ. Et dicendum videtur a ſimili ꝙ ſufficiat ratiha bitio. Pone. eſt conſuetudo in aliquibus monaſte rijs ꝙ non fiat aliqua ꝓfeſſio. niſi ꝙ in ſuo ingreſ ſu ꝓmittit ſuo prelato obedientiam inter manus Reſpond̓. ẜm Directo. ꝙ non dicit̉ expreſſe pro feſſus. extra de ſta. mona. cum ad monaſterium. Idem Guil̓. in Specu. licet Inno. dicat contrari um in ca. conſuluit. qui cle. vel vo. vbi dicit ꝙ ſi ta lis renunciat ꝓprie voluntati. ⁊ omnia in volunta te abbatis committit: obedientia talis ꝓ ꝓfeſſio ne ſufficeret. xij. q. j. nō dicatis. de hoc videsͣ. Im pedimentum. iiij. ⁊ dic vt ibi. Quid dicemus de fratribus minoribus. qui bus regula ſua precipit. vt dicant volentibus in gredi eorum religionem: vt vendant omnia bona ſua. ⁊ ea ſtudeant pauperibus erogare. ⁊ per con ſequens renunciare ſeculo. Et ſic omnino vt vi tam mutent. quod videtur contra dictum ca. nō ſolum. Quidam dicunt ꝙ dicta verba regule non ſunt ſic accipienda vt ex his volentes ingredi co gantur vel inducantur ad diſtributionem facien dam infra annum. al̓s locum haberent pene dict. ca. non ſolum. Sed vt eis oſtendatur ꝙ illud de bent agere ante ꝓfeſſionem omnino. ſi per prius ꝓprio motu non fecerint. Poſſet tamen aliter dici ꝙ dictum ca. non ſolum. loquitur de eo qui iam ingreſſus eſt religionem vt patet ibi. nec conſtitu tum infra huiuſmodi annum aliquatenus impe dire. nam poſtꝙͣ ingreſſus eſt. nihil infra annum debet fieri de predictis. Secus credo ante ingreſ Fo. CLXXIX. ſum: vt tales poſſint induci ad diſtribuendū bo na ſua ⁊ ordinare facta ſua. Et hoc intendit regu la cum dicit. Dicant eis verbū ſancti euangelij. ꝙ vadant ⁊cͣ. ⁊ poſtea debent ingredi religioneꝫ. Et ſic nulla eſt contrarietas inter regulam ⁊ dictuꝫ. c. non ſolum. An autē in fine anni poſſint induci ad condē dum teſtamentū. et diſponēdum de factis ſuis et rebus? Credo ꝙ ſic: ſi bene inſpicitur mens. d. c. non ſolū. que mens ⁊ ratio ceſſant in fine anni: cū oīno ille ſi diſponat velle permanere in ordine mi norū: illud idē eſt executurꝰ. Pone aliquis nouicius ſtetit ī monaſterio per ſex mēſes: deinde exiuit ⁊ facto aliquo interuallo: iterū redijt ⁊ ſtetit per alios ſex menſes: querit̉ nū quid dicatur cōpleuiſſe annū: vt ſic licite poſſit re cipi ad profeſſionem. Et hec queſtio habet dubita tionem reſpectu mendicantiū. nam ꝓfeſſus apud eos ante annum ꝓbationis non obligatur eoruꝫ religioni: ſed religioni in genere. vt in dicto. c. non ſolum. Et ſic oritur dubiū: nūquid talis profeſſus poſt annū fit obligatus eoꝝ religioni? Rn̄. Bar. bri. vt refert Panor. in. c. ad apoſtolicā. de regula. diſputauit ⁊ tenuit hoc ſufficere. Et eum ſequitur glo. in regula eum qui. de re. iuris in vj. Nam vi detur ſatiſfactuꝫ iuri: exquo ſtetit per annum. licꝫ nō continuū. Et hanc opinionē ſequitur Spe. in ti. de ſta. regula. Sed Io. de ligna. tenet contrariū quoniā intermiſſio temporis minuit aſꝑitatem re gule. nam certum eſt grauius eſſe abſtinētiam du cere ꝑ annum continuū qͣꝫ per annū interpollatū ergo nō perfecte expertus eſt illaꝫ regulam. Item iura que faciūt mentionē de certo tempore: debēt intelligi de tempore ꝯtinuo: quia regulariter om̄e tempus debet eſſe cōtinuū: vt notat glo. ſuꝑ ℟ica de va. ⁊ tē. pͣſ. Et hanc opinionē Panor. putat ve riorem: ⁊ eaꝫ aꝑte tenet Bar. in. l. interdū.§. quo tiens. ff. de publi. per illum tex. Nam ſeruus dicit̉ ibi nouicius qui non ſtetit in vrbe ꝑ annū ꝯtinuū Facit qd̓ notatur in. l. vbi fideiuſſor. ff. de ſolū. vbi format̉ queſtio notabilis. Ione. Statuto cauet̉ ꝙ bannitus a. C. libris. sͣ. poſſit impune offendi. nūquid bānitus pro. l. libris reſpectu vnius debi ti ⁊ ꝓ alijs. l. reſpectu alterius debiti poſſit impu ne offendi. Et concludit̉ ibi ꝙ nō: qꝛ exquo ſunt diuerſa debita nō debent ꝯiugi ad faciendū vnū totum. Et ſic eſt ibi caſus in quo. l. et. l. non faciūt C. Ita videtur dicendū in materia nr̄a. naꝫ ꝓpter intermiſſionē temporis diuerſificant̉ mores ⁊ oꝑa hominū: vt in. l. ſi nō ſortem.§. libertus. ff. de ꝯdi. inde. Et hec notabis: qꝛ faciūt ad multa. Idē etiā dicendū ſi talis nouicius nunqͣꝫ depoſuiſſet habi tum religionis. ⁊ quotidie ieiunaſſet. exquo in illo interuallo non ſtetit ſub iugo obediētie: quod eſt potiſſimum inter auſteritates regule. Sed potiꝰ ſtetit in ſpiritu libertatis. Et potuiſſet cōmittere multa mala. Utrū nouicius poſſit eligi in prelatū? Rn̄. ad abbatiā: vel p̄laturam religionis eligi nō pōt: niſi expreſſe ꝓfeſſus. Ad epiſcopatū v̓o dūmodo al̓s ſit idoneus eligi poteſt etiā nouicius. extra de elec. gg iiij

c. nullus. li. vj. Que autem ſit ratio diuerſitatis in ter expreſſe ꝓfeſſum: ⁊ tacite quo ad primū caſum Dic ẜm Dir. qꝛ profeſſus expreſſe facit ꝓfeſſioneꝫ ſed ꝓfeſſio tacite fit a iure. extra de regula. vidua. et. c. j. eo. ti. li. vj. vnde magis nobile eſt qd̓ facit ſi bi homo ꝙͣ illud quod ſibi fit. Sicut ē magis meū quod acquiro me oꝑante qͣꝫ quod habeo ex alio. vnde ꝓfeſſio tacita eſt iuris. Et ſic ab alio habita. ꝓfeſſio v̓o expreſſa eſt homīs: quā habet homo ex ſuo actu que habetur ex regula quam profitet̉. Et ſic exp̄ſſe ꝓfeſſus poteſt eligere et eligi. Sed tacite ꝓfeſſus pōt eligere ⁊ nō eligi. vt dicto. c. nullꝰ. ⁊. c. indēnitatibꝰ. de elec. li. vj. Utꝝ nouicius poſſit ordinari. Rn̄. ẜm Ray. ⁊ Goſ. nec primā tonſurā: nec aliquem minorem ordinem debet reciꝑe. Utrum nouicius obligetur ad precepta regui le. Reſpondeo ꝙ non: niſi eo modo quo alij chri ſtiani. Optle. Vtrum ſecūde nuptie ſint benedicēde. Rn̄. ẜm Panor. in. c. vir. extra eo. per tex. illū. ꝙ ſi alter ex cō ingibus fuit al̓s benedietus. non debent cōiuges de nouo benedici. Et ſic videt̉ ar. optimū. ꝙ ꝯiūx al̓s benedictus in primo matrimonio: cōmunicat benedictionē ſuā ſecūde vxori. vnde tex. ibi dicit. qꝫ ſunt bn̄dicti: licꝫ alter eorū tm̄ fuerit benedictꝰ: ſicut in ſimili dicit̉ de oleo benedicto ⁊cͣ. Incōtra rium tamē facit: quia maritus. licꝫ cōmunicet vxo ri actiones ſuas: non tamen paſſiones: ſed verior ratio videtur ꝙ cuꝫ iſta bn̄dictio ſit cōmunis ma rito ⁊ vxori: exquo alter fuit benedictus. nō debet benedictio iterari: quia iteraret̉ in perſona al̓s be nedicta. Quid autem ſi virgo ducit̉ in vxorem a tranſ eunte ad ſecūdas nuptias. An tales nuptie debe ant benedicti. Rn̄deo ẜm Panor. ꝙ no. niſi ſub ſit conſuetudo quā papa ſcit ⁊ tolerat. Et hoc pro cedit in ſacramētalibus: vt ad inducendā conſue tudinē requiratur tacitus ꝯſenſus pape. In alijs ſecus vt dictum eſt sͣ. Conſuetudo. Idem tenet Dir. li. j. vbi dicit ꝙ nō obſtat. ſi quis dicat ꝙ ī di cto caſu bn̄dictio cadit tm̄ ſuper muliereꝫ: qͥa quo ad hoc nō ad imparia iudicantur: nec mulier ſine viro benedicit̉. Immo benedicit̉ ꝓpter fragilitatē qꝛ viro copulatur. Ideo dicit. d. c. vir. ſiue vir ſiue mulier al̓s accepit bn̄dictionē: nō debet bn̄dictio iterari. Cōmunis eſt em̄ vtriqꝫ: nec vnus ſine alte ro eam reciꝑe pōt. Et ideo ſi alter eorū ſecūdo con trahat non dabit̉ bn̄dictio: qꝛ caro bn̄dicta trahit ad ſe nō bn̄dictā vt ſit tota ſil̓ effecta ꝑ carnis copu lā. Sed de hoc dic vt dictū ē ꝑ Panor. Quid ſi duo ꝯtrahāt matrimoniū ⁊ bn̄dicant̉ ambo: deinde ante ꝯſummatū mr̄imoniū fert̉ di uortiū ꝓpter impedimētū ꝯſanguinitatis vl̓ aliud canonicū ⁊ vterqꝫ ip̄oꝝ ꝯuolat ad ſecūda vota nū quid bn̄dictio dabit̉ in iſtis ſecūdis nuptijs. dicit Ho. ꝙ nō: qꝛ bn̄dictio ſpūalis eſt tāte efficacie ꝙ ſemꝑ trāſit: niſi inueniat obicem ꝯtrarie volunta tis. ex de bap. maiores. etiā ſi ꝑ riſum vel iocū fiat Nuptie benedictio. ergo ſemel recepta amitti non poteſt. exͣ de diuor. quanto. Quid autem ſi duo ad ſecunda vota tranſeūt qui tn̄ nunqͣꝫ fuerūt benedicti. Rn̄. Dir. ꝙ tales poterūt benedici: vt apparet ex p̄dictis. qꝛ non eſt vis in bigamia ſꝫ potius in benedictione ne iteret̉ Et vt habes ſūmarie noticiam de p̄dictis. dic̄ ꝙ qn̄ ſecunde nuptie ſunt ſecūde ex ꝑte vtriuſqꝫ. vel ex ꝑte mulieris tm̄. nullo modo debent benedici. ſi vterqꝫ vel ſaltem mulier al̓s fuit benedicta. Sꝫ qn̄ ſunt ſecūde ex ꝑte viri: tunc pn̄t benedici. qꝛ ali quo modo ibi ẜuat̉ ſignificatio. quia xp̄c ⁊ ſi habe at vnam eccl̓iam tm̄: ⁊ ſic vnam ſponſam: hꝫ tn̄ in vna eccl̓ia plures ꝑſonas deſponſatas. Sꝫ anima non poteſt eſſe alterius ſponſa qͣꝫ xp̄i. Et ideo qn̄ nuptie ſunt ſecunde tm̄ ex parte viri benedicunt̉. non autem quando ſunt ſecunde ex parte mulie ris ꝓpter defectum ſacramenti. Et hanc opinio nem tenet Thomas. Et credo ꝙ ꝯmuniter ẜuat̉ Cui opi. ꝯſentit glo. in dicto ca. vir. dicens. ꝙ ta les ſecunde nuptie benedici poſſunt ſi hoc habeat ꝯſuetudo loci. Et iō in p̄dictis tute poſſumus ſe qͥ ꝯſuetudinem loci Sacerdos benedicens ſecūdas nuptias ſuſpē di dꝫ ab officio ⁊ beneficio ⁊ mittendus eſt ad ſe dem apl̓icam. Et ẜm communiter doct. iſta pena non infligit̉ ipſo facto. Et dicit Panormi. ꝙ ho die attentis circūſtantijs ⁊ loci ꝯſuecudine. dꝫ im poni pena arbitraria. Mulier nubens infra annum lugubrem infa iui ſt qpe nt pen miam non incurrit. vt exͣ de ſecundis nuptijs. c. ſuper. Et illico poſt mortem mariti ſoluit̉ mulier a lege ipſius. vnde in alio ſeculo non recognoſcēt ſe ꝓ ꝯiugibꝰ. nec ſi reſurgeret maritus eſſet ampli us maritus ſuus. Et hoc nō obſtante poſſet alteri nubere. d. c. ſuꝑ. Utrum pene que apponūt̉ per leges ciuiles mu lieri tranſeunti ad ſecunda vota ſint correcte ꝑ ius dib Alepi Bin. canonicum. Reſpond̓. Bart. in. l. ſi qua mulier. C. de ſecundis nuptijs. dicit. ꝙ pene que impo nunt̉ mulieri: qꝛ nubit nimis feſtinanter: ſunt cor recte. hoc eſt: qꝛ nubit infra annum luctus. ſꝫ pene que imponunt̉. ideo quia nubit ſecundo. iſte non ſunt correcte. Idem tenet Panormita. in ca. fi. de ſecundis nuptijs. vbi dicit. ꝙ pene appoſite fauo re filioꝝ. vt ſunt ille que apponunt̉ mulieri trāſe unti ad ſecundas nuptias non ſunt ſublate. qꝛ nō ſunt appoſite in odium ipſius matrimonij: ſꝫ fa uore filioꝝ. Glatio. An parochi anus ex precepto eccl̓ie teneat̉ ſub aliqͣ pena diebꝰ ſolēnibꝰ ⁊ dn̄icis facere obla tionem ſuo p̄ſbytero. Et an ad hoc poſſit cogi. Et vr̄ ꝙ ſic. de ꝯſe. di. j. omnis xp̄ianus. iuxͣ illud Ex odi. Non apparebis in conſpectu meo vacuus. hoc etiam tenet Hoſt. in ſum. Idem Innoc̄. ſuꝑ rubrica de parochijs. Et ſic videt̉ parochianos poſſe cogi ad oblationem: maxime ſi ſacerdos eſt pauper. Sed contrarium arbitror. nec illa iura

allegata continēt in ſe preceptum: ſed ſolum con ſilium. vt tenet glo. in. d. c. omnis. Ibi non appa rebis in ꝯſpectu meo vacuꝰ.ſ. a bonis operibꝰ. vl̓ ſi illa auctoritas intelligat̉ vt iacet: dicit glo. ꝙ eſt conſilium. Et hoc ideꝫ tenet Archi. ibi. In aliquo tamen caſu oblatio eſſet de p̄cepto.ſ. quando ſacer dos eſt pauper. ita ꝙ de eius redditibꝰ viuere non poſſet. Et hoc tenet glo. ibi. ⁊ ẜm Ray. oblatōnes que ex deuotione ⁊ voluntate fiunt in feſtiuis die bus non ſunt debite nec poſſunt de iure peti. Idē Io. an. qui refert opinionem ſan. Tho. ſcd̓a ſcd̓e q. lxxxvj. vbi ꝓbat oblationes fore voluntarias. non ex neceſſitate indictas. Idem videtur tenere Io. de li. Et vbi ſacerdos egeret: non poteſt etiam ſacerdos ſubtrahere diuina ſacramenta parochi anis ſuis nolentibus offerre quando eget. ſed ſu perioris officium implorare debet. videlicet epi ſcopi. Quid autem ſi ciuitas eſt ſolita oblationem fa cere. vel certum quid dare alicui eccleſie. An ꝑ ſta tutum poſſit illud mutare. Reſpon. Panor. in. c. abolende. de ſepul. de mente Bar. in. l. priuilegia C. de ſa. ſan. ec. dicit per tex. illum ꝙ non vbi dicit̉ ꝙ ea que ab antiquo ſolita ſunt eccleſijs ⁊ mīſtris tribui: non debent aliquo modo immutari. Ex qͦ infert Panor. ꝙ ſenenſes non poſſunt tollere per ſtatutum quominus oblatio ſolennis ſolita in aſ ſumptione beate Marie fieri tollat̉. Idem quaſi in ſimilibꝰ terminis ſentit Ludo. rō in ſuis ſingu laribꝰ. vbi querit pone ꝙ populus huius ciuitatꝭ ꝓpter deuotionem conſueuit a longo tempore: cu ius ꝯͣrium memoria hominum non exiſtit relicta ꝓ male ablatis conuertere in vtilitatem alicuiꝰ ec cleſie. An ciuitas poſſit facere ſtatutum ꝙ talia re licta conuertant̉ in vtilitatem alterius eccleſie. Et concludit ꝙ nō. Et duplex eſt caſus ẜm eum. Pri naiber. di mus in. c. ad apl̓icam. de ſy. Secundus in. c. vr̄a. de loca. Allegat Bart. ad hoc in. d. l. priuilegia. ⁊ Io. an. in addi. Spe. Nota etiam vnum ſingula re ẜm Panor. ſuꝑ rubrica. de parochijs. ⁊ in. c. pa ſtoralis. de his que fiunt a prelatis. ꝙ eccleſia pa rochialis fundat intentionem ſuam de iure com muni ſuper omnibꝰ obuentionibꝰ ⁊ oblationibus ſpūalibus contingentibꝰ infra parochiam ſuam. Ex quo infert̉ ẜm Hoſti. ꝙ omnes decime ⁊ ob lationes: que fiunt infra parochiam. cedunt eccle ſie parochiali. Ex quo infert̉ ꝙ ſi capella vel altare eſt infra parochiam alicuiꝰ eccleſie: oblationes ibi facte nō cedunt capelle: ſed eccleſie parochiali. In fert etiam. d. an̄. ꝙ ſi oblatio ſit imagini depicte in aliquo muro infra limites alicuiꝰ parochie: cedet preſb̓ro parochiali. Naꝫ ſi oblationes facte capel le ſeu altari cedunt eccleſie parochiali. ⁊ nō preſby tero capelle. fortius oblationes facte imagini que eſt depicta in muro priuati. nam locus non eſt ca pax horum iurium ſpiritualium. nec fiunt domi ni priuati. Et per hoc etiam poteſt dici ꝙ ſi celebrā ti int̓ra eccleſiam alterius vel parochiam fiant ob lationes: cedunt rectori eccleſie ⁊ nō celebranti. Et hec no. qꝛ quotidie accidunt. Oleum ſanctū Fo. CLXXX. An autem laici poſſint preſcribere. ꝙ in feſto purificationis preſbyter debeat eis dare candelas benedictas ⁊ de cera noua? Uidetur ꝙ non: quia per eam videtur grauamen eccleſijs indici. vt de cōſue. c. j. Et videtur eccleſia ſub̓mitti laicis. quod eſt ꝓhibitum. de re. eccle. nō alie. c. ij. in ſexto. Cō peſcenda quidem ſunt iura laicorum ⁊ reſtringen da: cum ſunt eccleſijs ⁊ clericis iniurioſa. extra de īmu. eccleſiarū. clericis laicos. li. vj. Et quia ſoli pa troni vident̉ eſſe priuilegiati. vt cenſus. ſeruitus. vel tributum eis ab eccleſia reddatur de iure pa tro. c. preterea. Sed contrarium tenet Fede. con ſilio. clv. quia talis conſuetudo eſt modicum pre iudicialis. et per eam inuitant̉ ⁊ animant̉ feruen tius laici ad deuotionem eccleſiarum ⁊ diuini cul tus ⁊ iura eccleſie fauorabiliter ꝓſequēdum: ergo tanꝙͣ fauorabilis amplectāda eſt ⁊ amplianda. de conſue. cum olim. de teſta. c. j. Et de priuil. in his. Et prima facie credo ꝙ talis conſuetudo ſit p̄ſcri ptibilis ſpacio. xl. annorū cū titulo vel ſpacio tan ti temporis ꝙ non ſit memoria incontrarium ſine titulo: iuxta illud quod notat Archi. et Io. an. in nouella. de elect. c. generali. lib̓. vj. Nam video ꝙ parochiani poſſunt p̄ſcribere ius patronatus. qd̓ plus eſt: vt notat Io. an. de regū. iur̄. quod alicui. libro. vj. ¶ Conſuetudo eſt in eccleſia ſancti Laurencij. ꝙ archipreſbyter habeat oblationes dn̄icales. et ſa criſta eas que fiunt in feſto ſancti Laurencij. Cō tingit ꝙ feſtum ſancti Laurencij venit die domi nico. Quis habebit oblationes? Rn̄. Bar. in. l. ꝓconſul. ff. de off. ꝓconſul̓. per. l. illam concludit. ꝙ oblationes ſunt archipreſbyteri. Nam maiorē dominica qͣꝫ aliud feſtum. ⁊ inſpicit̉ potius qd̓ eſt naturale qͣꝫ accidētale. Et ſic potius inſpicit̉ dies dominica ꝙͣ feſtum ſancti Lau. Facit ad idem. l. dies feſtos. C. de ferijs. Leū ſanctū ſiue chri o ma In die cene dn̄i pepiſcopos mplex oleum conſecrat̉. Primū ⁊ principale ē ſacrum chriſma.ſ. ex oleo ⁊ balſamo. ⁊ cum iſto be nedicūtur fontes baptiſmales. Item calix ⁊ pate na. Itē ꝯſecratur eccleſia ⁊ etiaꝫ altare. Item puer poſtqͣꝫ baptizatus eſt iungitur in vertice ⁊ ī fron te. Item iungunt̉ epiſcopi qn̄ cōſecrant̉ in capite ⁊ in manibꝰ. Itē omnes fideles qn̄ recipiūt ſacra mentū cōfirmatiōis. Et iſtud chriſma annuatim renouari debet. Secūdū dicit̉ oleum cathecumi norū: ſiue oleū benedictū: ſiue oleum ſanctum. Et iſto vngitur puer qui debet baptizari in pectore ⁊ inter ſcapulas. Item vngūtur manꝰ eius qui or dinatur ſacerdos. Iteꝫ inungūtur tam eccleſia qͣꝫ altare ante chriſmationē et confirmationē. Item inungūtur reges ⁊ principes in brachio ſiue ī hu mero. Terciū eſt oleum infirmorū quo vngūtur infirmi in extrema vnctiōe. vt extra de ſacra vnc. c. vnico. Sed nūquid poſſint hec olea alio tꝑe ꝯſecrari Rn̄. ſanctū oleū ⁊ chriſma debet ī die cene confici de alijs aūt nō inuenit̉ ꝓhibitū.

Opinio Uinio. Utrum auditores diuer ſorum magiſtrorum tenentiū diuerſas o opiniones excuſentur a peccato: ſi tene ant ꝯpi. ſuorum magiſtrorū? Rn̄deo ẜm Tho. in quolꝫ. Si diuerſe opiniones doctorum ſacre ſcri pture non ꝑtineant ad fidē ⁊ bonos mores: abſqꝫ periculo auditores vtranqꝫ opi. ſequi poſſunt. In his v̓o que pertinent ad fidem et bonos mores. nullus excuſatur ſi ſequatur erroneam opinionē alicuius magiſtri. In talibus em̄ ignorantia non excuſat: alioquin immunes fuiſſent a peccato: qui ſecuti ſunt opi. hereticorum. concordat Monal. qui addit ꝙ in dubijs non generatur aliquod pre iudicium veritati: cum inter diuerſas opiniones a magiſtris approbatas: illam quis amplectit̉ que ſibi magis videtur conſona rationi. hoc etiam ad dit. ꝙ quādo ſunt diuerſa iura et opiniones.ſ. nō contra deum ⁊ bonos mores: humanior ſententia eſt p̄ferenda ceteris paribus. extra de tranſac. c. fi. ff. de legi. l. benignius. Al̓s v̓o ſtanduꝫ eſt illi que meliori innititur rationi. extra de fer. capellanus. vbi ſingulariter dicit Panor. ꝙ inter plures opi niones illa ſequēda eſt: que innititur meliori ⁊ ſb̓ tiliori rationi. Non ergo debet haberi reſpectus ad qualitatem perſone illam opinionem fouen tis: ſed ad illam ratōnem. Quod facit contra illos qui dicunt in receptione opinionū ſequēdam ſem per eſſe opinionē glo. quod nō placet Panor. pro hoc eſt tex. notabilis in. l. j. C. de ve. iu. enu. dum dicit ꝙ ſepe vnius ⁊ deterioris ſententia poteſt et multos ⁊ maiores in aliqua parte ſuperare. Sic gͦ non ſequēdam multitudinem ſequētium vnam opinionem vt dicit ibi tex. ꝓ hoc vide notabiliter Io. an. in. c. j. de cōſti. vbi dicit cōmunē opi. ſequē dam: niſi notorie male dicat: vel rationabiliter cō uinci poſſit. qd̓ bonus iudex acutiſſimt ingenij ex timabit. et facit. d. l. j. vbi videtur hoc probari. Et hoc ſemper tene menti. Nam iudex poteſt inter pretari legem ſeu canonē: quo ad cauſam coraꝫ eo vertentē. Et notabiliter dicit Inno. in. c. cum ſpe ciali. de ap. Item nota ẜm Imolam in. l. ſi finita. §. illud. ff. de dā. infec. ꝙ in difficultatibus et opi nionibus docto. plurimū cōferunt diſtinctiones Ideo in dubijs ſtatur doct. diſtinguēti. l. adeo.§. cuꝫ quis. ff. de acqui. re. do. et. c. litteras. de re. ſpo. et. c. querenti. de offi. dele. vide etiam notabile di ctū Hoſtiē̓. ⁊ Io. an. in. c. j. de priuil̓. li. vj. vbi di cunt ꝙ ſi quis referat opiniones cōtrarias: prout cōſueuit: videtur vltimaꝫ ſequi ſi aliter nō firmat aliam opi. Idem Bal. addens ꝙ vltima opinio corrigit primā correctione probabili: non neceſſa ria. Et predicta cōcludendo ſemper habemus ſe qui opinionē cōmunē. Nam ſi quis iudex ſpreta opinione cōmuni: ſecutꝰ fuiſſet opinionē aliquo rū aliorū doc. nō bene intelligētium: puniretur in ſindicatū: ſed mitius: vt notat Bar. in. l. fi. C. de pe. iudi. qui male in. Si v̓o neutra earn̄ opi. ſit cō muniter approbata: qꝛ pro vtraqꝫ ꝑte ſunt opi. fa moſiſſimoꝝ doc. tūc iudex ſequēdo aliquam ip̄aꝝ opi. nō tenebit̉ ī ſindicatu ẜm ꝙ voluit Inno. in .c. ne innitarꝭ. de conſti. quem ſequit̉ Bar. in. d. l. fi. Quod dic veꝝ ẜm Inno. ad hoc vt iudex non puniat̉ in foro ſeculari. Secus in foro conſcientie. quia licet ſint varie opiniones: tn̄ debet eligere eqͥ orem ẜm eius ꝯſcientiam. Al̓s quo ad deum pu niret̉. Et vide qd̓ notanter dicit Bal. in. d. l. fi. ꝙ iudex qui tenet nouas opiniones. dicit̉ facere ꝓpt̓ impericiam ⁊ punit̉ de imperitia. Et hoc facit ꝯͣ illos: qui querunt ſibi adimplere capita de caſibꝰ ſingularibꝰ ⁊ dimittunt regularia. quia cadunt in latam culpam ẜm Sali. per ea que habent̉ in. l. la te culpe. ff. de verbo. ſig. Et ẜm Iac. but. quando cum opi. glo. eſt aliquis ſolennis doctor. tunc illa opinio d̓r ꝯmunis. Et poteſt cum bona ꝯſcientia ſequi. Et ſic faciunt iudices eccleſiaſtici maxime in cauſis matrimonialibꝰ. Ado primo. commu niter. Quid ſit. Rn̄. ẜm magiſtrum ſen ten. eſt ſignaculum quoddam in quo ſpiritualis poteſtas traditur ordinato ad offici um. Utꝝ prima conſura ſiue corona ſit ordo. Rn̄. ſi loqͣmur de ordinē inqͣntū eſt ſacr̄m ⁊ imprimit caracterem: ſic conſura nō eſt ordo. Si v̓o loqua mur de ordine nō vt eſt ſacr̄m: ſꝫ largo modo ꝓ de putatione ad diuinum cultū. ſic ordo eſt ⁊ ita no minat̉. extra de eta. ⁊ quali. cum ꝯtingat. Non eſt ergo prima conſura ꝓprie ordo: ſꝫ diſpoſitio ad or dines. Utꝝ pſalmiſtatus ſit ordo. Rn̄d̓. in. c. cleros. ndeſicri neni xxj. di. pſalmiſtatꝰ ſecūdus ab oſtiario int̓ ordines ponit̉: nō ꝙ ſit ſpālis ordo ſꝫ qꝛ eſt officium ordini ſcꝫ lectoratui annexum. xxiij. di. pſalmiſta. Naꝫ qꝛ pſalmi cū cantu ꝓnūciant̉. iō lector dr̄ pſalmiſta ⁊ cantor. qd̓ eſt qͦddaꝫ offm̄ inter ordines. Quot ſunt ordines. Rn̄. ẜm Tho. ſi ꝓprie ac cipiamꝰ ordines inqͣntū ſunt ſacr̄a: ſepteꝫ ſunt. qͣ ſt vidiat ip tuor.ſ. mīores. vt oſtiariꝰ. lector. acolitꝰ ⁊ exorciſta. ⁊ tres ſacri.ſ. ſubdyaconꝰ. dyaconꝰ. ⁊ p̄ſb̓r. Si v̓o largo mō ſūmamꝰ. addet̉ minoribꝰ prima tonſu pane ircin. ra. ſiue pſalmiſtatus ẜm quoſdam. Sacris v̓o ad det̉ epiſcopatus. Qui tamen vtrum ſit ordo ha bes in.§. ſe. Utꝝ ep̄atus ſit ordo. Rn̄. ẜm Tho. ordo pōt accipi duplicit̓. vno mō ẜm ꝙ eſt ſacr̄m. ⁊ ſic om nis ordo ordinat̉ ad ſacr̄m euchariſtie. vn̄ cū ep̄s nō hēat ꝙͣtū ad hoc ptātem ſuꝑiorē ſacerdote: ep̄a tus nō eſt ordo. Alio mō p̄t ꝯſiderari ordo ẜm ꝙ eſt offm̄ qͦddaꝫ reſpectu qͣrūdaꝫ actionū ſacraꝝ. ⁊ ſic cum ep̄us hēat ptātem in actionibꝰ ierarchicis r̄ſpectu corꝑis myſtici. sͣ. ſacerdotē: ep̄atꝰ erit ordo Et iſto mō loquunt̉ quandoqꝫ iura. vt cum dicit̉ ꝙ non poteſt ꝯmittere ea que ſunt ep̄alis ordinis niſi ep̄o. exͣ de ꝯſe. ec. aqua. Utrum ordo ſit vnum ſacramentum. Re ſpon. ẜm Pe. vnum eſt non vnitate indiuiſibili tatis ſicut punctus. nec continuitatis ſicut linea. nec perfectione vniꝰ forme ſicut corpus animatū ſꝫ eſt vnum ꝑfectione vnius finis. qꝛ cum conſti

Ordo. ij. tuatur extra diuerſis ordinibus ſpecialibus om nes ordinant̉ ad vnum actum.ſ. conſecrationis euchariſtie. Utrum in ordine conferatur gratia. Reſpon. ẜm Tho. in ordine confertur gratia gratum faci ens: que neceſſaria eſt non ſolum ad digne ſuſci piendum ſacramentum: ſed etiam ad digne mi niſtrandum. Utꝝ ordo libēt a fortuna ẜuili. Rn̄. ẜm Ray. nō ſolum ep̄alis dignitas ſꝫ etiaꝫ ſacerdotalis libe rat a ꝯditione vel fortuna ẜuili. vel aſcripticia. di. liiij. ſi ẜuus ſciente. Et ẜm canones etiam a curia li fortuna ſiue vinculo: qꝛ vt dictū eſt liberat a ẜui li q̄ fortior eſt. liiij. diſt. freq̄ns. ⁊. c. ex antiqͥs. vnde ꝙͣtuꝫ ad hoc nō tenet. d. c. ſi ẜuus. qꝛ illud. c. eſt q̄ dam lex: que reuocat̉ ꝑ ius canonicū ẜm glo. ibi. Utꝝ votū caſtitatis ſit annexuꝫ ordini ſacro? Uides. Impedimētum. xj. Ado ſecūdo. quo ad ritum ⁊ tempꝰ. vtꝝ neceſſe ſit inſtr̄m in ordinatōe exhibitu corꝑalit̓ tangi. Rn̄ ẜm Tho. in. iiij. di. xxiiij. Quidam dicunt ꝯtactū inſtr̄oꝝ materialiū ab eo qͥ ſuſcipit ſacr̄m non eſſe de neceſſitate ſacramenti: ſꝫ ſolum porrectionem. tn̄ ipſa verba forme vident̉ on̄dere ꝙ ꝯtactus ma terie ſit de eſſentia ſacramenti: quia d̓r̄ accipe hoc vel illud. Utꝝ aūt in ordinatione ſit nccͣia manꝰ impoſi tio: cū tactu corꝑali. Quidam dicūt ꝙ non: ſꝫ ſuffi cit ſola manus extenſio. ar. ff. de acqͥ. poſ. l. qd̓ meo Alij dicunt ꝙ neceſſarius eſt ibi tactus corꝑalis. extra de ſacra. non ite. c. fi. huius opinio. eſt Goff. ⁊ Hoſti. Utꝝ plures ordines eodem die poſſint ꝯferri Rn̄. ordines minores ꝯferri pn̄t om̄es vni ꝑſone eodem die. niſi ꝯͣrium obtineat ꝯſuetudo eccl̓ie. q̄ nō ẜuata ſcandalū generet. Prima v̓o conſura ⁊ qͣtuor ordines minores eidē eadem die ꝯferri nō dn̄t. vt dicit Ho. ⁊ Inno. exͣ de tem. or. de eo. Cō trariū tn̄ dr̄ fieri in alamania. Unus aūt ordo ſa cer cū minoribꝰ. vel duo ſacri: nullo mō dn̄t ꝯferri eadem die vni ꝑſone. nec in hoc diſpenſari pōt cū aiquo. niſi de lnīa pape ẜm Ho. ⁊ Inno. ex de tē. or. dilectus. Quibꝰ aūt tꝑibꝰ debeant ordines ꝯferri. Rn̄. ẜm Aſten̄. ꝙ ordines ꝯferri pn̄t tm̄ in ſex tꝑibꝰ an ni.ſ. in ſabb̓is ieiunioꝝ qͣtuor tꝑm. ⁊ in ſabb̓o me diane ebdomade quadrageſime. In quo cantat̉ ad introitum. Sitientes. ⁊ in ſabbato ſancto. Pa pa tn̄ ꝯferre pōt ſubdyaconatuꝫ in omnibꝰ dn̄icꝭ. ⁊ in alijs feſtis p̄cipuis. Quinīmo vt dicit Hoſti. videt̉ ꝙ quolibet tꝑe ꝯferre poſſit quemlibet ordi nem. Sicut etiaꝫ quolibet tꝑe pallio poteſt vti. exͣ de vſu pallij ad honorem. Minores aūt ordines licet cuilibet epiſcopo cōferre in dominicis ⁊ alijs feſtis precipuis vni vel duobꝰ. Et etiam ẜm Goſ. Ray. ⁊ Ber. pluribꝰ ꝙͣ duobꝰ dūmodo non vide at̄ ordinatōꝫ generalē facere. exͣ de tem. or. c. j. ⁊. ij. Prima tn̄ tonſura omni die ꝯferri pōt ẜm Ho. d̓ tem. or. ꝯſultationi. Fo. CLXXXI. Utrū aliquo mō ordines ſacri poſſint cōferri in dn̄ica? Rn̄. ẜm Ray. Si in ſabbato ordinatio nū tam ordinās ꝙͣ ordinādus ꝯtinuarēt ieiuniū: nec comederēt niſi forte celebrādo. tūc in mane ſe quētis dn̄ice poſſet ſacer ordo cōferri: qꝛ tūc mane diei dn̄ice intelligit̉ trahi ad ſabbatū ꝓpter ꝯtinua tionē ieiunij. Et idē intelligendū ē de nocte an̄ diē paſche: ſi tūc celebraret̉: vt erat mos antiqͥtus. por ro talē cōtinuationē ieiunij nō expedit facere niſi in neceſſitate. Que pena eſt eoꝝ qͥ extra ſtatuta tꝑa ſacrū or dinē ſuſceperūt. Rn̄. nō debēt ꝑmitti in ſuſceptis ordinibꝰ miniſtrare. extra de tem. or. c. ij. tn̄ cara cterem ſuſcipiūt. Et ep̄us impoſita eis pͥmo peni tentia cōpetēti ſuſtinere poterit: vt poſtea in ſuſce ptis ordinibꝰ miniſtrēt. dicto. c. cōſultationi. Sed ſecus ē in ordinibꝰ ſuſcipiendis ẜm Inno. ⁊ Ber. De hoc vide ſupra Diſpenſatio. et Irregularitas ſecūdo. Quid ſi aliqͥd de forma omittat̉ in ordinatiōe Rn̄. ẜm Ray. Si aliqͥd omittat̉ qd̓ ſit de ſubſtā tia: aut etiā dubitat̉. vtrū ſit de ſubſtātia: tota ordi natio debet iterari: quaſi nihil ſit factum. nō enim dicit̉ iteratū quod neſcit̉ eſſe factū. de conſe. diſt. j. ſolēnitates. Si autem omiſſum. eſt id de quo ex preſſum eſt ꝙ nō eſt de ſubſtantia: nō debet ordi natio iterari. Sed qd̓ omiſſum eſt: debet ſtatuto tempore caute ſuppleri. extra de ſacra. ite. c. j. et. c. preſbyter. ¶ Que ſunt illa q̄ nō ſunt de ſubſtātia? Rn̄. ẜm Ray. Exp̄ſſum ē ꝙ nō eſt de ſubſtātia tp̄us ordi nationū. exͣ de tē. or. ſane. Item nec etas ordinādi. lxxvij. di. ſubdiaconus. Itē nec vnctio. exͣ de ſacra vnc. c. j. ⁊ de ſacra. nō ite. c. j. Itē ꝙ ordinandus in p̄ſbyterū vel diaconum recipiat impoſitionē ma nus ep̄i. extra de ſacra. nō ite. c. fi. Itē ꝙ ordo reci piat̉ a ꝓprio ep̄o: vel ꝙ nō recipiat quis omnes or dines ſimul: ſed ſeruatis debitis interſtitijs. extra de tem. or. qd̓ trāſlationē. ⁊. c. lr̄as. ⁊. ix. q. ij. lugdo nēſis. Et ẜm Hoſti. ⁊ Hu. ⁊ v̓ v̓. nō eſt de ſubſtā tia. ꝙ ordinās ⁊ ordinādus ſint ieiuni. Et hoc cōi ter tenet̉. Sunt alia de quibꝰ neſcit̉: an ſint de ſub ſtātia vel ne vt miſſa: tamē videt̉ cōmunius ꝙ nō ſit de ſubſtātia: vt notatur per docto. in. c. ꝙ ſicut. de elec. Itē no. ꝙ vbi diuiſi ⁊ diuerſi ſunt actus nō eſt iterādum: ſed ſupplendū. ſicut in ordinatiōe ſa cerdotis. Aliꝰ actus ē tenē manꝰ ſupra caput. Aliꝰ ei dare calicē ⁊ patenā: quoꝝ ſi aliqͥd defuerit legi time factū: nō eſt poſtea iterādū. Quidā tn̄ dicūt ꝙ hec duo.ſ. de calice ⁊ patena: nō ſunt ſupplēda: quia nō ſunt de ſubſtātia. tamen ſecurius eſt ſup plere. de hoc. jͣ. Item ſi ꝑs alicuius oratiōis omiſ ſa eſſet a capite inchoanda foret ẜm quoſdā tamē in ordinibꝰ multe oratōnes poſſunt eſſe que non ſunt de ſubſtantia ordinis. vnde ſi talis ordo legi time collatus eſſet: nō propter hoc reiteraret̉. Itē ſi tm̄ vna manus inuncta eſt. poſtea ſolius alte rius manus inunctio ſupplenda eſt. Et vbi ī ora tionibus dicitur manus in plurali dicetur ma nus in ſingulari. Et ſi eſt facta vnctio in aliquo ⁊ non dicta oratio: vel econuerſo repetendum erit

vtrūqꝫ: qꝛ actus nō ſunt diuiſi: cum in or̄onibus fiat mētio de vnctiōe. Itemqd̓ omiſſum eſt debet ſuppleri ꝑ eū qui ordinauit. Qd̓ ſi fieri nō poteſt: per aliū ſuppleri pōt. Item ſi ep̄us in ordinādo ex infirmitate deficiat: ꝑ eum poſtea vel ꝑ alium in inchoabit̉ vbi ip̄e dimiſerat: niſi ſint aliqua cohe rentia: vt vnctio et oratio vt dictū eſt: vel niſi vnꝰ ſit actus: vt patꝫ in forma cōſecratiōis euchariſtie ⁊ in forma baptiſmi: cuius ꝑte iam dicta ſi deficiat miniſter: per aliū reincipit̉ forma in baptiſmo ⁊ in miſſa ab illo loco qui pridie ⁊cͣ. Item qd̓ dictuꝫ eſt omiſſum caute ſuppleri. Hoſti. dicit. ꝙ fiat ſup pletio tꝑe ordinatiōis. Et veniat patiens defectū quaſi miniſtrās ep̄o: nec erit intētio ep̄i: nec ip̄ius ꝙ oratiōes ſuꝑ ip̄m iterent̉. Et cum venerit ep̄us ad id quod omiſſum eſt ſuppleat: et pōt fieri vlti mo poſt alios eiuſdē ordinis vt magis celet̉. Pōt etiaꝫ ep̄us ei dicere: vade ⁊ porta mihi librum vel aliam rem: quaſi credāt circūſtātes. ꝙ ꝓpter man datū ſibi iniuctum impoſuerit manu: vel etiam in capella ſua paucis vocatis priuatim poterit ordi nes celebrare: quouſqꝫ aūt hoc ſupplementū rece perit: executiōꝫ ſuſcepti ordinis nō habebit. iij. di. ſollicitudo. ⁊ ex de ſacra. itē. c. j. ⁊ ibi glo. Ado. iij. quo ad cara cterem. Utrū in quolibet ordine imprimatur ſpecialiſ caracter. Et an caracter vnius ordinis p̄ſupponat caracterē alterius ordi nis. Rn̄. ẜm Tho. diſt. xxiiij. in. iiij. In quolibet ordine ſicut cōfertur ſpecialis poteſtas: ita impri mitur ſpecialis caracter: nec caracter vnius ordi nis p̄ſupponit caracterem alterius. Naꝫ recepto ordine poſteriori. ⁊ p̄termiſſo p̄cedēti: nō ꝓpt̓ hoc debꝫ reordinari in ip̄o poſteriori. extra d̓ cle. ꝑ ſal. ꝓmo. c. vnic. oDe hoc videsͣ. Diſpēſatio. Utrum ante caracterem ordinis preexigat̉ ca racter baptiſmi ⁊ ꝯfirmatiōis. Rn̄. ẜm Tho. vbi ſupra. Caracter baptiſmi p̄exigitur de neceſſitate qꝛ eſt fundamentū omniū ſacramentoꝝ. extra de p̄ſbytero non bap. c. j. et. c. veniens. Sed caracter cōfirmationis nō p̄exigitur de neceſſitate: qꝛ ſine illo recipit quis caracterem ordinis: tamen de cō gruo p̄exigitur. In quo actu imprimit̉ caracter in ſingulis or dinibus. Rn̄. ẜm Tho. ſacerdotalis caracter im primit̉ quādo datur ei ab epiſcopo calix cuꝫ vino ⁊ patena cum hoſtia: ⁊ ſub debita forma verborū qꝛ tunc ꝯfertur ei poteſtas ad principalē eius actū qui eſt cōſecrare corpus chriſti ⁊ ſanguinē. Et no ta ẜm Sco. in. iiij. ꝙ ſacerdos habet duos actus. vnum principalem ſupra corpus chriſti veruꝫ. de quo dictum eſt. Alium ſecūdarium ſupra corpus chriſti myſticum. Secūdus autem actus depen det a primo: ſed non cōuertitur. Et ideo aliqui ad ſacerdotium promouētur: quibus cōmittitur pri mus actus tm̄: ſicut religioſis quibꝰ cura anima ram non cōmittitur. Alij autem promouētur ad alium actum qui eſt ſupra corpus chriſti myſticuꝫ Dominꝰ autem dedit diſcipulis ſacerdotalem po Ordo. iij. teſtatē qͣꝫtū ad principalē actum an̄ paſſionē in ce na quando dixit. Accipite ⁊ manducate. Sꝫ poſt reſurrectionem dedit eis poteſtatem ſacerdotalē ꝙͣtum ad actum ſecundarium qui eſt ligare ⁊ ſol uere. hec Sco. Et ideo ſint cauti ſacerdotes. ꝙ ſi intendunt confeſſiones audire vel abſoluere ꝙ in ſacerdotio quando accipiunt ordinem ſacerdota lem expletis neceſſarijs ad talem ordinem: accipi ant poſtmodum per impoſitionem manuū ipſiꝰ epiſcopi ſpm̄ſanctum: dicentis. Accipite ſpm̄ſan ctum quoꝝ remiſ. peccata ⁊cͣ. Al̓s non poſſent au dire confeſſiones. Dyacono v̓o imprimit̉ in dati one libri euangelioꝝ. tunc em̄ ei datur poteſtas le gendi euangelia in eccleſia. quod eſt eius ſecunda rius actus. in quo includitur principalis.ſ. diſpen ſatio ſacramenti. de quo vide ſupra. Dyaconus. Subdyacono v̓o in porrectione calicis vacui. qꝛ habet portare vaſa dominici corporis ⁊ ſanguinis Acholito in acceptione vrceoli ⁊ candelabri. Sꝫ p̄cipue vrceoli. quia eius eſt preparare vinum ⁊ aquam ad miniſterium ⁊ accipit hec ab archidy acono. non ꝙ archidyaconus conferat ſacramen tum ordinis. qui confertur virtute verboꝝ que di cit epiſcopus. Exorciſte: cum recipit librum exor ciſmorum. Eius enim officiuꝫ eſt exorciſmos me dlenonbiber morie ꝯmendare. ⁊ manus ſuper cathecuminos ⁊ energuminos ponere. Energuminus eſt demo ntilner vnuera. Si bo. niacus ẜm catholicon. Lectori: cum dat̉ liber ꝓ phetaꝝ. quia eius officium eſt ꝓphetias legere. et uin dudas S cethecuminos prima erudimenta fidei docere. Oſtiario: cum conferuntur ei claues oſtiorum Alinadus. eccleſie. quia eius officium eſt dignos ad ſacramē ta reciꝑe ⁊ indignos excludē. Et nota ẜm Aſteū̄. omnia illa intelligas eſſe de ſubſtantia ordinum. de quibꝰ non eſt expreſſum in iure ꝙ non ſint de ſubſtantia. Idem Ray. Et nota ad predicta qd̓ notat Guil̓. de laud̓. in ſuo ſacramentali. ꝙ Dyo niſius has formas ordinandi adinuenit ex fami liari conſilio ſpūſſancti. qui fere totam ierarchiaꝫ ordinauit. Tales em̄ forme a deo perhibentur ex iſſe de cele. miſ. cum marthe. Nota tamen ꝙ ſi epi ſcopus ꝓpter ſenectutem vel debilitatem in con ferendo ordines tradat per ordinem archidyaco no dicta inſtrumenta: ſicut de facto contingit: nō videtur talis ordinatus rite. Credit tamen ꝙ ſuf ficiat ſicut in alijs ordinibꝰ ſuppleri quod non ri te factum eſt. nec erit totaliter reordinandus. Et eſt ratio. quia licet alij aſſerant in vno actu caracte rem eſſe imprimendum. Alij in alio. hoc non po teſt ab homine plene ſciri nec eſt veriſimile. opera tionem diuinam ſuum effectum amittere ex tali modico defectu. Sꝫ nunqͥd laicus qui omnino neſcit lr̄as reci piat caracterem ſi ordinet̉. Reſpon. ꝙ ſic ſi eſt ba ptizatus. Et de hoc eſt glo. ſingularis in. c. ſollici tudo. lij. diſtinct. que dicit. ꝙ laicus baptizatus recipit ordinem ſacerdotij. vel epiſcopatus. Reſpon. ẜm Ray. ſi coactio fuit ꝯditiōalis. vt ꝑ Utꝝ qͥ coactus ordinat̉ recipiat caracterem. aliquam ꝯminationem vel cruciatum. vtiqꝫ reci pit caracterē. In tali em̄ caſu: cum voluntas ſaltē

indirecta ibi concurrat de qua dicit Augu. voluit facere: quia voluit viuere: talis recipit caracterem. Sed ſi fuit coactō abſoluta. puta. quia omnino in uitus tenebatur ſub manibus ordinantis: tūc nō recipit ordinē. Sicut nec in tali caſu recipit baptiſ mum. extra de bap. maiores. Sed nunquid tenetur continere qui ſacruꝫ or dinem recipit coactus coactione conditionali. Re ſpon. Quidam dicunt ꝙ ſic: qꝛ licet talis nō debu erit cogi ordinem recipere: receptum tamen etiam coactus tenetur ſeruare. Io. v̓o dicit ꝙ non: ſi me tus vel coactio ſit talis: qui cadere poſſet in ꝯſtan tem virū. extra qd̓ me. cā. ꝑlatum. Ponatur ergo ꝙ non teneatur continere: quia fuit talis metus qui potuit cadere in conſtantem virum: nunquid vtetur priuilegio clericali? Re ſpon. videtur ꝙ ſic ẜm Ray. Si vult al̓s clericali ter viuere. Et hoc verum eſſe credit: niſi penitus ſit obligatus ad contrarium actuꝫ: vt ſi duxerit vi duam: aut ſecundam vxorem. diſtin. lxxxiiij. quiſ quis. vel dicendum eſt aliter. ꝙ ſi prius legitimaꝫ vxorem habuit: illa ſine peccato poterit vti. Si ta men ipſa continere vellet et ipſe nollet: priuilegiuꝫ clericale non haberet. Si autem ipſa nolet: ſed ip̄e vellet quantum in ſe eſſet: priuilegium haberet: ſi al̓s clericaliter viueret. Si v̓o legitimam vxorem non habebat: preciſe tenetur continere. ar diſtin ctione. xlv. d̓ iudeis. Scd̓m tamē Rod̓ prima ſol̓. eſt potior et benignior. Et ideo tenēda. hec Aſten̄. Adinādus. Quales eſſe debeant ordinandi quibus regimē animarum cōmitti debet: oſtendit apo ſtolus prime Thi. iij. Primo. oportet epiſcopum eſſe irreprehenſibilem. Secundo. vnius vxoris vi rum. Tercio. ſobrium et infra dicit vel nō vinolē tum. Quarto. prudentem. Quinto. pudicuꝫ. Se xto. ornatum. Septimo. hoſpitalem. Octauo. do ctorem. Nono. non percuſſorem. Decimo. non li tigioſum. Undecimo. nō cupidum. Duodecimo domui ſue bene prepoſitum. Terciodecimo. non neophitum. Et hec regula extenditur ad omnes ordinandos: vt probat Aug. diſtinctione. xxxiiij. cognoſcamus. Sunt et alia impedimenta ordinandoruꝫ iure poſitiuo inducta. Primum. ꝙ nō ſit ſolenniter pe nitēs: quia non ſunt digni recipere vaſa ſacramē torum: qui dudum fuerunt vaſa viciorum. l. diſt. illud. Scd̓m nō curialis. Et dicitur tripliciter ẜm Ray. primo large dicunt̉ curiales illi qui quacun qꝫ ꝯditione obligati ſunt curie alicuius publice po teſtatis: ſiue ſint milites: ſiue aduocati: ſiue iudiceſ ſiue officiales: ſiue etiā hyſtriones. Et breuiter. qui cunqꝫ habentes officium honeſtū vel inhoneſtuꝫ: dumodo curie obligati ſint. Scd̓o ſtricte dicūtur curiales: qui curant ⁊ gerunt honeſta curie officia vt decuriones. iudices ⁊ ſimiles. Tercō. ſtrictiꝰ di cuntur: qui in cā ſanguinis ſunt officiales. Et qui dum poteſtatibꝰ obedirent: ſanguinē humanum e ffuderunt. Et dicuntur iſti curiales a cruore. Ali Ordinandus Fo. CLXXXII. dicunt̉ a curia. Omnes aūt curiales indiſtincte ꝓ hibentur ordinari ẜm Ray. niſi prius ſint abſolu ti a curia di. lj. c. ij. ⁊. iij. Sꝫ poſtꝙͣ a curia ſt̓ abſolu ti. diſtingue: qꝛ ſi exercuerūt ſeua: vt officiales vel milites qui ſanguinē humanū effuderūt: ſiue tur pia ⁊ inhoneſta: vt hyſtriones: nō poſſūt ꝓmoue ri. c. j. ⁊. iij. di. lj. ⁊ de ꝯſe. di. ij. pro dilectōne. Si v̓o honeſta officia exercuerunt: vt iudices. aduocati. tabelliones et hmōi admittunt̉ in cauſa ciuili ſiue pecuniaria. diſt. lxj. oſius. Sed in cauſa ſanguinis repelluntur. Cauſe aūt ẜm Ray. quare curiales ordinari ꝓ hibentur ſūt tres. Prima eſt: quia frequenter irre gularitatem incurrūt ex predictis officijs. Iteꝫ qꝛ tales quandoqꝫ repetunt̉: et ſic eccleſia ꝑturbatur Tercia. quia preſumit̉ ꝙ nō tranſeant ad clerica tum voto religionis: ſed vt ratiocinia ſuorum do minorum fugiant. di. lj. c. j. ij. ⁊. iij. liij. di. legē. Ter cium eſt non ratiocinijs obligatus. Sicut ſunt tu tores. curatores. ꝓcuratores et huiuſmōi. Et hoc intelligit Ray. ſi hec officia exercent ꝓ perſona ſe culari: ⁊ nō miſerabili. Secus ſi ꝓ ꝑſona eccleſiaſti ca: vel ſeculari miſerabili: vt eſt cecus. pauꝑ. pupil lus ⁊ vidua: tūc poſſunt ꝓmoueri ſi aliud nō im pediat. di. lxxxix. iudicatu Sed quid ſi officiū qd̓ geſſerūt finitū eſt: et tam̄ Sbligati ſunt ad ratiociniuꝫ. Dic ẜm Ray. Si nō moueatur eis queſtio: bene pn̄t ꝓmoueri: niſi ma nifeſtum ſit aliquē talem teneri de dolo. Si v̓o in ipſa ꝓmotōne mouet̉ eis queſtio: vel ante mota ē diſtingue: qꝛ ſi qō mouet̉ de dolo: nō debent pro moueri an̄ deciſam litem. lxxxj. diſt. tantis. Si v̓o queſtio moueat̉ de culpa tm̄: talis pōt ꝓmoueri: nō obſtante actoris reclamatiōe. Tamē lis poſtea ꝓcedit ſicut prius. ⁊ ſub eodem iudice. Illi autem qui ſunt obligati reipublice ex adminiſtratōe quā geſſerūt: nō debent ꝓmoueri ante reddita ratioci nia. di. lj. preterea. Secus ſi al̓s ſint reipublice de bitores. Quartū principale impedimentū eſt non ſeruus de quo. jͣ. Seruꝰ. ij. Quintū. nō corꝑe vici atus. de quo. jͣ. Uiciatꝰ corꝑe. Sextuꝫ. n̄ illegitime natus. videsͣ. Illegitimꝰ. Septimū nō qui diſtu lit baptiſmū vſqꝫ ad egritudinem mortalē: qꝛ p̄ſu mitur nō vere ꝯtritus. di. lvij. ſiquis. Octauū. nō ꝑegrinus non ignotus. Nonum nō minor in eta te. Decimū. non femina. Adinator. Quid ſi ep̄s nō ba Optizatus ordinat? Rn̄. non baptizatus nullū ordineꝫ reciꝑe pōt: nec ꝯferre: nec ꝯfice̓: nec abſolue̓: nec ordīare. tn̄ ordinati ab iſto: vel abſoluti ſaluant̉ ꝓpter fidem ſacr̄i. de hoc vide sͣ. Baptiſmus. iiij. in fi. Que pena ordinantis aliquem infra legitimaꝫ etatem. ℟. primo quidem ꝙ in eius ꝯtumeliaꝫ: il le qui ſic ordinatus fuit: debet ſuſpendi ab executi on illius ordinis vſqꝫ ad legitimā etatem. vide de hoc sͣ. Irregularitas. ij. Et ipſe ordinans debꝫ ſu ſpendi a collatōne ordinū. ⁊ ꝯpelli ꝓuidere taliter ordinato in bn̄ficio ꝯpetenti. exͣ de tē. or. vel nō eſt

¶ Que pena eiꝰ qui minores ordines cum ſubdi aconatu: vel duos ſacros ordines ꝯfert ſimul. Re ſpon. ſi hoc faciat ex certa ſcientia: debet deponi. lj. di. qui in aliquo. Si v̓o ex negligentia: debet pri uari poteſtate ꝯferendi talem ordineꝫ. extra de tē. or. literas. ⁊. c. dilectus. Nullus ep̄s: vel quiuis alius infanti: niſi forte religioneꝫ intraret: ſeu illiterato: ſed neqꝫ abſqꝫ ſui ſuperioris licentia: homini dioceſis aliene: clerica lem preſumat conferre tonſuram: nec etiam cōiu gato: niſi volenti religioneꝫ intrare. aut ad ſacros ordines promoueri: prout eſt ſacris canonibꝰ dif finitum. vt notatur extra de ꝯuer. coniū. ꝯiugatꝰ. Qui v̓o contrafecerit: vt in quo peccauerit punia tur: per vnum annum a collatione clericalis conſu re dumtaxat nouerit ſe ſuſpenſum. extra de tē. or. c. fi. libro. vj. Et glo. in verbo ſuſpenſum. dicit ipſo iure. Utrum ep̄s ſcienter ordinans indignum: pec cet mortaliter. Rn̄. ẜm Tho. ſic: quia infidelis eſt domino ſuo cum hoc vergat in detrimentū eccle ſie ⁊ honoris diuini. Et ſi non poſſunt tot boni in ueniri miniſtri: meliꝰ eſt habere paucos miniſtros bonos: ꝙͣ multos malos. xxiij. di. tales. A quo debeant ⁊ poſſint ordines conferri. Re ſpon. ẜm Ray. preſbyteri et omnes inferiores re gulariter debent ordinari a ſuis epiſcopis. lxvij. di ſtinctōne. c. vno. Utrum alienus ēpiſcopus poſſit ordinare alie num clericum. Reſpon. nullum debet ordinare p̄ ter licentiaꝫ ſuperioris ipſius. Et intelligitur ſupe rior in hoc caſu: epiſcopus de cuius dioceſi: iſte qͥ ordinari vult eſt oriundus: vel in cuius dioceſi ec cleſiaſticum habet beneficiuꝫ: vel vbi habet domi cilium licet alibi natus fuerit. Inferiores autē pre lati: ſiue religioſi: ſiue alij non poſſunt talem licen tiam dare: niſi haberent a ſede apoſtolica ꝙ poſ ſint ſubditos ſuos a quo voluerint epiſcopo face re ordinari. Item non poteſt talem licentiam da re officialis epiſcopi: ſed epiſcopo in remotis agen te vicarius eius in ſpiritualibus generalis: vel ſe de vacante: capitulum ſeu is ad quem tunc admi niſtratio ſpiritualium pertinet: poſſunt licentiam dare. Religioſi quoqꝫ qui a ſuis prelatis ſunt in non exemptis prioratibus deputati: priores et eorum ſocij poſſunt a locorum dioceſanis qͣꝫdiu ibi morantur licite ordinari: licet non ſint de ipſis dioceſibus oriundi. Et hec omnia habentur extra de tempo. ordi. c. cum nullus. libro ſexto. Quicun qꝫ autem alienum ſine licentia: ſcienter ſeu affecta ta ignorantia ordinauerit: per annum a collatōne ordinum eſt ſuſpenſus. Et poſtꝙͣ ſuſpenſio fuerit manifeſta: poterunt ſubditi ſine eius licentia a vi cinis epiſcopis ordinari. de tempo. ordi. c. eos. lib̓. vj. Et glo. in verbo manifeſta dicit per euidentiaꝫ facti: vel qꝛ eſt iuris notoriū. Al̓s in dubio a ꝓprio prelato nō recedant. Utrum epiſcopus ytalie poſſit ordinare vltra montanum clericum. Reſpondeo non: niſi habe at licentiam a papa: vel ab epiſcopo vnde eſt oriūOrdinatus. jͣ. dus: vel in cuius dioceſi eſt beneficiatus. Et ꝑ pa tentes ipſius epiſcopi litteras: continentes caniam rationabilem quare ipſuꝫ nolit: vel non poſſit or dinare. Et qui contra hoc ordinati fuerint ſuſpen ſi ſunt abſqꝫ ſpe diſpenſationis. et ordinantes de bent condigne puniri. extra de tempo. ordi. ſepe. li bro ſexto. Utrum epiſcopus qui reſignauit epiſcopatui poſſit ordines conferre. Reſpon. ſi renunciauit lo co tm̄. poteſt ordines conferre ſicut ante: ſi rogetur a proprio epiſcopo loci. Si v̓o renunciauit loco et dignitati: poteſt nihilominus conferre omnes mi nores: ſed ſacros non poteſt. Et quicūqꝫ ab eo ſci enter receperit minores ſine licentia ſui epiſcopi: d̓ iure communi debet deponi. vij. qōe.j. epiſcopus in dioceſi. Diſpenſatiue tamen poteſt in ordinibꝰ deſeruire. Si v̓o a tali receperit ſacros ſcienter: nō recipit executioneꝫ. Si v̓o ignoranter: poterit epi ſcopus cū eo diſpenſare: niſi ignorantia fuerit craſ ſa et ſupina. extra de or. ab eo qui re. ep̄a. c. j. Quid ſi ſciam epiſcopum meum hereticum: vl̓ ſciſmaticū occultuꝫ. ⁊ compellit me ad ordines ſu ſcipiendos: vel etiā eſt manifeſtus. videsͣ. Excōi catio. vj. ꝑ extrauagantē ibi poſitam. Adinatus. j. Cōmu ( niter. Queritur quid ſi aliquis in pctō mortali exiſtens fuerit ordinatus. Rn̄ ẜm Ray. Siue ſit occultum: ſiue manifeſtum: ille qui cum hoc recipit ordinem: vel quecunqꝫ alia ſa cramenta: mortaliter peccat. di. xl. multi. Idē tho. in. iiij. Quod poteſt intelligi. quando nō eſſꝫ ꝯtri tus de tali peccato. Secus autem ſi eſſet cōtritus cum propoſito confitendi. Nam tunc non videt̉ iudicandum de peccato mortali: quia ẜm Ri. in. Adinatu iiij. videtur ſpeciale in ſacramento enchariſtie: vt ad eius ſuſceptionem non ſolum requiratur con tritio: ſed etiam ꝯfeſſio. Secus in alijs ſacramentꝭ Et hoc videt̉ equius. ¶ Utrum ordinatus exiſtens in peccato morta Aine ndes li: poſſit ſine peccato vti ordine ſuſcepto. Reſpon deo ẜm Tho. in. iiij. diſtinctōne. xxiiij. nō poteſt. Adinatu indigne enim ſacramentum pertractat: nec ī hoc aliquis poteſt diſpenſare: quia eſt de iure naturali letiquins vt homo ſancta ſancte pertractet. vnde talis quo tiens actum alicuius ordinis ꝑtractat peccat mor taliter: vt qui tangit res ſacras qͣſi ſuo officio vtēs Secus autem eſſet ſi aliqua neceſſitate ſacrum ali quod contingeret: vel exequeret̉ in illo caſu ī quo etiam laicis liceret. puta ſi baptizaret in articulo. mortis: vel corpus chriſti de terra colligeret. Sed rmtinſadietu poteſt dici de hoc vt in precedenti.§. quando de peccato non eēt contritus. Idem in confeſſione ſa cramentali. videtur enim ſufficere ꝙ talis confeſ ſor habeat contritionem de peccato mortali cum propoſito confitendi: dum comode poterit: ſed di ſumeſe ad cere ꝙ talis confeſſor: cum habet ſtimulum pecca ti mortalis non poſſit audire confeſſiones niſi pri us confiteatur nimis durum videtur. ¶ Atrum antera tali liceat recipere ſacrapeenta.

vide ſupra Clericus tercio. De eo aūt qui furtiue eſt ordinatus. vide sͣ. Diſpenſatio. Quid de ordinatis ab alieno ep̄o ſine licentia ꝓ prij. Rn̄. ẜm Ray. priuant̉ executōne. Poterit tn̄ ep̄s diſpenſare. extra de tem. or. qd̓ tranſlatōeꝫ. qd̓ c. ẜm aliquos videt̉ innuere ꝙ nō ſit ſuſpenſus ip ſo iure: ſꝫ ſuſpendendus ibi. interdicenda eſt ei or dinis executio. Sed hoc nō ob. qꝛ nō intelligit̉ de interdictōne diſpoſitiua. Hoc eſt qꝛ nō ſuſpenſuꝫ ſuſpendat: ſꝫ intelligitur de interdictōne ⁊ ſenten tia declaratoria ⁊ executiua. vicꝫ q̄ declarat ſic ordi natum a iure ſuſpenſum. Quid de ordinato ab hereticis. excommunica tis. ſuſpenſis. apoſtatis ⁊ huiuſmodi? Rn̄. ⁊ tali bus nō debet quis recipere ordines. Si tn̄ aliqueꝫ ordinent: tenendum eſt vt dicit Ray. ꝙ om̄es ta les vere ꝯferant ſacramenta. dūmodo in forma ec cleſie ꝯferant. ⁊ ꝯferens peccat mortaliter. De reci piente autem dic vt habet̉ sͣ. Clericꝰ. iij. ꝑ extraua gantem baſilien̄. Sed nunquid ſic ordinati poterūt miniſtrare? Rn̄. ẜm Ray. Si ordinati ſunt a tali: qui ſuſcepit vltimam manus impoſitōneꝫ in eccleſia.i. ordinē ep̄alem: ⁊ nūc eſt hereticus vel excōmunicatus et huiuſmodi: dicendum ꝙ ſiue iſti ordinati ſciebāt: ſiue ignorabant: tolerant̉ diſpenſatiue in ordini bus ſuſceptis miniſtrare. Ad ſuperiores v̓o nō de bent promoueri niſi eſſet neceſſitas magna. ⁊ con uerſatio ſancta. ix. qō. j. c. j. ij. et. iij. Si v̓o ordinati fuerunt a tali qui recepit vltimam manus impoſi tionem extra eccleſiaꝫ: et ipſi ſcienter a tali ordines ſuſceperūt: nunꝙͣ tolerant̉. Si ignoranter toleran tur. ix. q. j. ordinatōnes. Rdinatus. I. per ſaltū. id eſt aliquo ordine pretermiſſo ad ſuperiorē aſcendendo: ꝙͣuis caracterem recipiat: tamen eſt ſuſpenſus ab executione ipſius ordinis ſic recepti di. lij. ſollicitudo. extra de cle. ꝑ ſal. ꝓmo. c.j. De hoc vide sͣ. Diſpenſatio. Rdinatus. llj. negatiue. ſci e licet qui non eſt ordinatus. et tamen ali quid tale exercet. Quid de talibus? Re ſpondeo ẜm Ray. Laici qui nullum ordinem ha bentes diuinum officiū exercent indebite: niſi ceſ ſare velint: debent excommunicari. Poſſunt tam̄ licite facere officia mīnorum ordinū: ꝙͣuis ad hoc non habeant officium. Sicut in domo non conſe crata poteſt dici miſſa: licet conſecratio ad hoc or dinetur: vt in ea miſſa dicatur. Clerici v̓o qui exer cent officium illius ordinis quem non habēt ſunt deponendi: vel perpetuo ſuſpendendi ab ordine) quem habebant. Glo. tamen Ray. nō credit iſtuꝫ rigorem extendendum eſſe ad clericos minorum ipi haber ordinum: vel qui in miſſis nouis miniſtrant in of ficio ſubdiaconatus cauſa cuiuſdam gaudij et ſo pitj v lennitatis faciende: non mentientes de ordinibus ſuis: cum fere omnes exiſtentes ſciant veritatem. tales tamen grauiter peccant: huiuſmodi etiam ſi Ordinatus. ij. Fo. CLXXXIII. ne malicia tentando. Idem videtur tenere Ho ſti. quia voluntas ⁊ ꝓpoſitum diſtinguunt malefi cia. de ſen. ex. cum voluntate. ANatus. Utrum ornatus mu ( lierum ẜm morem patrie qui videt̉ va nus ⁊ ſuperfluus quo ad veſtes inciſas perforatas. lingulatas. polimitas. ſeu racamatas. caudatas. deauratas: ſeu etiaꝫ ornamenta capitis vel capillaturas varias vel capillos mortuos: vel zonas aureas: planellas altas: ⁊ fucos ⁊ huiuſmo di ſit peccatum mortale. Reſpondeo ꝙ in iſto or natu duo ſunt cōſideranda. Primum eſt intentio ipſius ornantis. Secūdū. ipſe ornatus in ſe. Quo ad primum ponentur quedam cōcluſiones. Qua rum prima eſt iſta. Mulier ornans ſe intentiōe vt trahat homines ad ſui concupiſcentiam: indubi tanter peccat mortaliter: quia agit ꝯtra charitateꝫ proximi intendens mortem anime eius: etiā ſi nō ſequatur ruina alicuius. Et hoc eſt proprie ⁊ per ſe ſcandalum actiuum et mortale ẜm Tho. Secunda ꝯcluſio. Mulier ornans ſe predictis veſtimentis: nō ad ꝓuocandum homines ad ſui ꝯcupiſcētiā: ſꝫ ad iactantiā ⁊ humanā laudē: ibi cō ſtituens finē ſuū vltimū: indubie peccat mortalit̓. Mortalia em̄ ex fine trahunt ſpēm ẜm ph̓m: etiaꝫ quia in hoc caſu fruit̉ creatura: in ea ponendo fi nem ſuuꝫ: qd̓ eſt peccatū maximū ẜm Aug. Nul la maior peruerſitas ꝙͣ frui vtēdis ⁊ vti fruendis. Tercia cōcluſio. Si talis mulier vtatur p̄dictis ornamentis ob quandā ꝯplacentiā ⁊ iactantiam: ita tn̄ inordinate afficitur ad talem ornatū: ꝙ etiā ſi crederet certitudinaliter ꝓximum ex illo ornatu ad ruinam trahi: nō curaret: dūmodo ꝯſequatur illā ꝯcupiſcentiā. Sic em̄ eſt mortale ratōne depra uate intentōnis. Nullū eſt em̄ adeo veniale: quin fiat mortale dum placet: ꝯplacentia.ſ. fruitōnis. ¶ Quarta ꝯcluſio. Mulier ſe ornans vt ſupͣ ſi ali quod p̄dictorū trium nō intendit: nō obſtante ꝙ aliquā inanē gloriā: vel iactantiā: vel ꝯplacentiam ex huiuſmodi ornatu querat citra tn̄ ſalutē anime ſue et proximi. ⁊ conſiſtat infra limites dei: erit ve niale. ẜm Tho. Pro iſtis duabus concluſionibus immediate poſitis optime facit quod dictum ē sͣ. Auaricia. Quinta ꝯcluſio. Mulier ornans ſe vt sͣ. vt viro ſuo placeat: ne reddat̉ ei odioſa. Et ſic inclinet̉ ad aliaꝝ ꝯcupiſcentiā: vel qꝛ imꝑat̉ hoc a viro ſuo. nō eſt mortale. īmo forte nec veniale: ſꝫ meritū: ſi eſt in ſtatu merēdi: niſi exceſſus ſit in ipſo ornatu in qͣn titate vel qualitate. Et ad hoc facit qd̓ dicit apl̓us j. Thi. ij. Et mulieres in habitu ornate: cū ſobrie tate ⁊ verecundia. Similiter ſi ex hoc intendāt vi tare obprobriū hominum: ne omiſſo ornamento ẜm morem patrie deſpiciantur a ceteris: aut vt cō iugio tradant̉: nullū videt̉ vel leue peccatū. Ꝙͣtum v̓o ad ſecundum. ſcilicet ipſum ornatū in ſe duo poſſunt ibi vicia inueniri ſcilicet ſuper fluitas expenſe. et incentiuum libidinis ad quod illud inducit. Et ꝙͣtum ad ſuperfluitatem: que ꝑ bh ij

tinet ad prodigalitatem dico ꝙ cuꝫ non omnis ꝓ digalitas ſit mortale: ſed frequenter veniale. Et iō iſto reſpectu non poterit iſtud iudicari mortale: ni ſi ſit valde enormis ⁊ euidens exceſſus. In quo cō ſiderandum eſt: quia qd̓ eſt vni magnus exceſſus vt vxori ruſticani vel pauperis artificis: veſtis ve luti vel auro texta vel gēmata: alteri paruꝰ vel nul lus eſt: vt vxori militis vel principis. quantꝰ auteꝫ ſit iſte exceſſus quo ad ſuꝑfluitatem: ſeu prodigali tatem ornatus: ꝙ facit mortale Archi. f. fatetur ſe neſcire dare regulā: nec defacili poſſe dari: nec rep perit: vt ipſe dicit aliquem dediſſe regulam in hoc ideo relinquendum eſt vnctioni. Inꝙͣtum v̓o or natus mulieris eſt prouocatiuus ad laſciuiam vi detur diſtinguendum de occaſione data vel acce pta. Si enim mulier ornat ſe ẜm decentiaꝫ ſui ſta tus ⁊ morem patrie ⁊ non ſit ibi multus exceſſus. Et ex hoc aſpicientes rapiantur ad ꝯcupiſcentiaꝫ eius: erit ibi potius occaſio accepta ꝙ data. vn̄ nō mulieri: ſed ei ſoli qui ruit ex aſpectu eius imputa bitur ad peccatum ſaltem mortale. Poterit auteꝫ eſſe tantus exceſſus ꝙ erit occaſio: data etiā ex par te mulieris ſe ornantis. quantꝰ autem ſit iſte exceſ ſus: vt mortale valeat iudicari. ad arbitrium boni viri videtur dimittendum. non ſolum in conſciē tia: ſed etiam in ſufficienti peritia circa huiuſmodi Sed et Alexan. de Ales. dicit non defacili debent huiuſmodi mulieres de mortali condemnari. Di cit eniꝫ ꝙ licet viris et mulieribus ſe ornare ẜm cō ſuetudinem patrie et ſtatum et conditionem per ſone ornantis ſe. Ita tamen ꝙ non ſit libido in vo luntate: nec ſit ibi ſcandalum in exteriori opere. Qd̓ pertinere videtur ad nimium exceſſuꝫ: nec ta men aſſerit contrariuꝫ faciendo eſſe mortale: quia non ſemper. Sed et fucis vti: quod preceteris va nitatibus videtur magis pulcritudinem oſtenta re: et per conſequens magis ad laſciuiam incitare. Tho. dicit non eſſe mortale de ſe. Sed mortale: vl̓ veniale ẜm intentionem vtentis: vel conditōnem perſone: vt ſi non ſit in ſtatu nubendi precipue re ligioſa: in quibus forte eſſet mortale. quinimmo et turpitudinem non naturalem: ſed ex aliqua ſuꝑ ueniente egritudine accidēti per hec occultare his que nupte ſunt ⁊ in ſtatu nubēdi ſine peccato fieri poſſe ẜm Tho. Ex predictis igitur dicendum videtur ꝙ vbi in huiuſmodi ornatibus confeſſor inueniat clare et indubitanter mortale non abſoluat talem niſi ꝓ ponat abſtinere: et interim ſequatur arbitrium iu dicis. Quando v̓o in his reperitur eſſe veniale nō deneget abſolutionem etiam ſi nolit dimittere: ſed in illo perſeuerare: quia venialia non ſunt de neceſ ſitate confeſſionis. Si v̓o non poteſt clare percipe re vtrum ſit mortale: vel veniale: ſeu ex intentione eius quam neſcit intelligere: vel illa exprimere: vel ex qualitate vel quantitate ipſius ornatus: non vi detur tunc precipitanda ſententia. vt ſcilicet dene get propter hoc abſolutionem vt illi faciat conſciē tiam de mortali: quia faciendo poſtea contra illud etiam ſi illud in ſe non eſſet mortale: erit ei mortale Pactum 11 quia omne quod eſt contra conſcientiam edificat j ad gehennam. Et etiam iura ſunt promptiora ad abſoluendum ꝙͣ ad ligandum. l. diſtinctōne. pon deret. Et melius eſt domino reddere rationem de nimia miſericordia: qͣꝫ de nimia ſeueritate. Fateor tamen ꝙ predicatores in predicando. et confeſſo res in audientia confeſſionum debēt talia deteſta ri et reprehendere. ⁊ ꝑſuadere ad dimittendū que ſunt nimiū exceſſiua. vt cōiter accidit. Nō tamen debent indiſtincte aſſerere eſſe mortale. Et ex predictis patet quid ſit dicendum de faci entibus vel vendentibus huiuſmodi ornamenta Si eniꝫ huiuſmodi ornamētis non poſſet vti mu lier niſi cum mortali: tunc ſine dubio ⁊ illi artifices et venditores peccarent mortaliter: dantes occaſi onē ruine alijs. Sed qꝛ vt dictuꝫ eſt de ſe iſte orna natus non eſt mortale. Et ſi vt in pluribus fiat ſal tem cum veniali: aliquando etiam ſine peccato nō tenentur dimittere talem artem. ex quo frequenti us committuntur venialia: quia ſic etiam oporte NDt nlli. ret dimittere omnes artes: cum difficile ſit int̓ ven dentem et ementem non interuenire peccatū. Il lam ergo artem vel artificium vel negociationem oportet de neceſſitate dimittere: qua vel quo ſine mortali vti non poteſt. al̓s non eſt abſoluendus. ruulit vnde Si ergo artifex certitudinaliter crederet muliereꝫ talia querere: vel emere ad prouocandum laſciuiā vel alio modo criminali: vtiqꝫ talis non poſſet fa cere vel vendere abſqꝫ mortali. Et tunc habet lo cum. Qui occaſioneꝫ damni dat dam. de. videtur c. ſi culpa. de iniurijs. et dam. da. Sed non defaci li debet ſibi formare conſcientiam: niſi ſigna mani feſta appareant. Exquo em̄ poſſunt mulieres hu iuſmodi vti cum mortali: vel veniali vel nullo pec peli cato. Et dubia ſint in meliorem partem interpre tanda. vt in. c. eſtote. de regū. iur̄. Credere debent ſeu ſibi perſuadere poſſunt: non ad mortalē vſum talium querere. cum nemo ſit arbitrandus imme mor ſalutis eterne: non ergo huiuſmodi denegan da videtur abſolutio in foro penitentie: vbi credi tur pro ſe et ꝯtra ſe: ſed admonendi ſunt. vt qͣꝫpau tiores poſſunt faciant ſuperfluitates et vendant. Inuentores autem harum vanitatum et ornamē torum ſuperfluorum primi: tot mortibus digni ſi quot ꝑditionis cauſas huiuſmodi inuentores ad poſteros tranſmittūt. xj. q. iij. c. p̄cipue. Et ex p̄dictis pꝫ reſponſio ad argumenta q̄ hīc inde fieri poſſunt. Actum. Pacta que faciūt priores vel guardiani conuētua les religioſorum mendicantium de ſuo rum conuētuum aſſenſu cum prelatis vel perſo nis eccleſiarum in illis locis vbi habitant: debent perpetuo ſeruari: non obſtante: ꝙ nō fuerit aſſen ſus magiſtri vel miniſtri prouincialis: aut genera lis: aut ꝙ ſedes apoſtolica quo ad fratres minoēs auctoritatem nō preſtiterint. extra de pactis. quia ex eo. li. vj. ¶ Pactum patri factum a filia duꝫ nuptui trade

P alla retur ⁊cͣ. Uide sͣ. Dos. Alla dicitur lineꝯ pā nus conſecratus qui extenditur ſuꝑ al tare: ſuꝑ quo extendit̉ corꝑale. ⁊ de pal la aliqͥd dictū eſt s. Cōſecratio. iiij. Alliū vt hic ſumitur eſt ſpeciale ornamentū archiepiſcopo rum: in quo plenitudo pontificalis offi cij ꝯfertur. extra eo. niſi. Et dicit panor. in. c. anti qua. de priuil. ꝙ eſt quoddam ornamentū habēs multas cruces: quod ponitur ſuper humeros pre lati quādo celebrat. d. c. niſi: debet autem pallium peti a papa infra tres menſes a tempore cōſecrati onis: ſiue ꝯfirmatōnis: ſi ante fuerat conſecratus Aliter ſi accuſetur poteſt remoueri. diſ. c. quoniaꝫ Et debet peti cum inſtantia. di. c. priſca. Item re cepto pallio ⁊ non ante poteſt ſe archiep̄m nomi nare. d. c. niſi. nec ante poteſt concilium conuoca re. cōficere criſma: dedicare baſilicas. ordinare cle ricos: ſiue epiſcopos ꝯſecrare. de elect. quod ſicut. Item archiepiſcopus non poteſt pallium ſuuꝫ al teri cōmodare: quia pallium perſonam eius non tranſit. vnde ⁊ debet cum eo ſepeliri. extra eod̓. ad hec. ⁊. c. ex tuarum. Item ſolus romanus pōtifex ſemper ⁊ vbiqꝫ vtitur pallio. Ceteri autē infra miſ ſarum ſolennia in qualibet eccleſia ſue ꝓuincie nō autem ſi egrediatur eccleſiaꝫ: vt in proceſſione. ex tra eo. c. j. Et hoc in diebus in quibus ꝯceditur in ſuo priuilegio. aliter nō pōt. Sed bene pōt qn̄qꝫ ſi ne pallio celebr are. extra eo. c. fi. Apa eſt ſummus in ter omnes. Ipſe em̄ habet plenitudineꝫ poteſtatis. Alij v̓o partem ſollicitudīs. ij. q. vj. decreto. Quot ſunt caſus qui ad ſolum papam ꝑtinent Reſpon. ſunt multi. de quibus habes. lxj. ſupͣ le gatus. vide etiam glo. ſingularem in. c. propoſuit. de conceſ. preben. que attingit multos caſus: in qͥ bus papa diſpenſat: ⁊ ibi panormitanus. Naꝫ in voto diſpenſat ex cauſa. Item in iuramento: duꝫ cauſa adſit. Et eſt differentia inter diſpenſationeꝫ pape ⁊ epiſcopi: quia epiſcopus non liberat ex to to a voto: ſed commutat in cauſam magis acce ptam. hoc intellige quando nulla cauſa eſt in vo uente. Si autem adeſſet cauſa commutandi in vo uente: tunc ſufficeret ꝙ ꝯmutaret in equale: vt no tat idem Panor. in. c. j. de voto. Sed papa poteſt ex toto liberare quemadmoduꝫ poteſt ipſe deus: quia veriſimile eſt ꝙ deus ex cauſa dederit pote ſtatem ſuam inter homines vicario ſuo. al̓s nō fu iſſet bonus paterfa. ſi dimiſiſſet gregem ſuuꝫ ſine paſtore: qui ex cauſa poſſet omnibus conſulere. vt dicit Inno. in. c. qd̓ ſuper his. de voto. vnde Ho ſti. in. c. quanto. de tranſla. pre. dicit. ꝙ cum idem ſit dei ⁊ vicarij ſui ꝯſiſtorium: poteſt papa fere om nia facere que deus poteſt: claue non errante. Nā generaliter xp̄c dixit Petro. Quodcūqꝫ liganeris Fo. CLXXXIIII. ⁊cͣ. Et dicendo quodcūqꝫ. nihil excipit. Idem dic in iuramento. Item papa poteſt diſpenſare ꝯtra vniuerſalem ſtatum eccleſie: vt in. c. non debet. de conſan. Qd̓ intelligit Panor. quādo nō decolora tur ſtatus eccleſie. vt puta. quia ſubeſt cauſa mu tandi ⁊ diſpenſandi. Secus autē vbi ſtatus eccle ſie decoloraretur. ſcilicet vbi nō ſubeſſet cauſa. Et ſic intellige. d. ca. propoſuit. Item papa diſpenſat in ſecundo gradu conſanguinitatis vel affinitatꝭ In collateralibus in linea equali:: vt cum duobuſ filijs fratrū. Non autem in linea inequali. vtpu ta. ꝙ patruus poſſit ducere neptem in vxorē. Re peritur tamen ꝙ olim papa diſpenſauit etiaꝫ in li nea inequali. vt puta. ꝙ patruus poſſit ducere ne ptem in vxorem. Et dicit Panor. in. c. per venera bilem. qui fi. ſint le. ꝙ talis diſpenſatio fieri nō po teſt niſi maxima ⁊ ardua cauſa. ad hoc facit quod notat Io. and. in dicto. c. per venerabilē. vbi dicit papā ex cauſa poſſe diſpenſare etiam in gradibus diuina lege prohibitis. nec alicubi expreſſe reperi tur prohibitum ꝙ papa ex cauſa nō poſſit diſpen ſare in gradibus diuina lege prohibitis. Et vnaꝫ tm̄ facit differentiā inter iſtos gradus ⁊ alios hu mana legeⁱ ꝓhibitos. Dicit em̄ ꝙ in iſtis gradibꝰ qui ſunt humana lege ꝓhibiti: pōt diſpenſare cir ca mr̄imoniū iam de facto ꝯtractum: vt valeat: vt extunc. In illis v̓o qui ſunt diuina lege ꝓhibiti: nō diſpenſat niſi vt valeat. vt exnūc. quaſi nō poſ ſet facere ꝙ illi qͥ iam ſunt nati ꝯtra legem diuinā cenſeant̉ ltīmi: vt extūc. Et tene mente ſemꝑ hoc dictū ẜm panor. in. c. lr̄as. de reſti. ſpo. An aūt papa poſſit diſſoluere mr̄imoniū con tractū ꝑ verba de pn̄ti? Rn̄. panor. in. c. ex publi co. de ꝯuer. ꝯiu. de mente Ho. dicit. ꝙ in mr̄imo nio nō ꝯſūmato ꝑ copulā carnalē papa pōt diſpē ſare. Sꝫ circa ꝯſummatū: papa nō diſpēſat inter fideles. Et circa nō ꝯſummatū Ho. dicit mirabi le verbū: ꝙ ex ꝯſenſu vtriuſqꝫ ſponſi pōt papa ex ptāte abſoluta diſſoluere illud mr̄imoniuꝫ: nulla alia cā exiſtente. Sꝫ ex ptāte ordinata pōt ex cau ſa diſſoluē tale mrioniū. vt in. d. c. ex publico. Pe trus tn̄ ibi recitat. ꝙ dum quidā princeps peteret ab Inno. papa: vt diſſolueret mr̄imoniū nō ꝯſū matū ꝑ eum ꝯtractum. Papa rn̄dit ſe non poſſe. Et principe allegante glo. in. d. c. ex publico. Rn̄ dit papa. Maledictꝰ qͥ te docuit. Non tn̄ refert qͣ re papa maledixerit docenteꝫ: ſꝫ forte ex eo: qꝛ ſine maxima cā nō deberet hoc papa facere. Et cū his dictis Ho. tranſeūt vere cōiter doc. An aūt papa ex cā poſſit ꝯcedere ꝙ mr̄imoniū ꝯtrahat̉ ad tp̄s duraturū ſolū vſqꝫ qͦ filius maſcu lus habeat̉ ex mr̄imonio: Io. an. in regula. Actꝰ ltīmi. de reg. iur. li. vj. in mercu. refert ſe diſputaſſe hanc. q. nunqͥd papa poſſit diſpenſare cū vnico fi lio regis religioſo: vt ꝯtraheret mr̄imoniū ad tp̄s ſcꝫ donec ſuſciperet filiū maſculū et poſtea rediret ad monaſteriū. Et reſpondet: ꝙ ipſe papa de cu ius potentia queritur: queſtionem ſoluat. Conſu lendum tn̄ eſt ſibi ꝙ abſtineat. Sed ſi diſpenſa ret multis videtur ꝙ teneat diſpēſatio. ẜm quos hh̓ iu

non vetatur papam ꝯtra euangelia diſpenſare ex cauſa: ſed vetatur euangelia deſtruere. Et hoc ma xime ꝓcedit ſi ipſe filius magis ꝯtentaretur de cō trahendo ad tempꝰ ꝙͣ imperpetuum. Et hoc caſu ſufficeret ꝙ matrimoniū poſſet eſſe perpetuū. hec Io. an. Ideꝫ videtur tenere. d. Io. anto. in. c. ex li teris. de ſpon. Et dicit idem tenere Bal. ⁊ Fulgo. licet Panormita. in dicto. ca. ex publico. teneat ꝙ nullo caſu papa poſſit diſſoluere matrimoniū con ſummatum inter fideles. Sed poſito ꝙ papa nō poſſit diſpenſare vt reli gioſus ꝯtrahat ad tempus. Queritur an poſſit di ſpenſare vt ꝯtrahat imperpetuū. Rn̄. Ri. in. iiij. di. xxxviij. ar. ix. qō. j. dicit ꝙ omne votū qd̓ eſt de his que ſunt ſuꝑerogatōnis diſpenſabile eſt. quia in quolibet tali voto poteſt inueniri cauſa rōnabi lis diſpenſandi.ſ. profectus maioris boni: vel vi tatio mali: ſiue per comparatōnem ad rem publi cam: ſiue per comparatōnem ad vouentem. Re formatio enim pacis inter regna: magis bonū eſt ꝯmunitati: ꝙͣ continentia vnius perſone. In tali etiam caſu ſi perſona que continentiam vouerat nubat per obedientiam pape: ſua obedientia ma gis eſt meritoria ſibi: ꝙͣ continentia ꝙͣtum ad pre mium ſubſtantiale. Uitatio enim cōmunis mali. vt vitatio diſcordie inter regna que ſunt in pace: ⁊ vitatio probabilis tranſgreſſionis voti ſi probabi litas ſit vehemens poſſunt eſſe ratōnabilis cauſa diſpenſandi in quocunqꝫ ſupererogationis voto. Aliter.n. nō video: qͥn obligatio ꝓ charitate facta quandoqꝫ cōtra charitatem militaret. Et ſi dicas ꝙ hoc nō ē per ſe: ſed per accidens. ſcilicet propter infirmitatem perſone. hoc non obſtat. Recta em̄ ratio dictare videtur aliquem eſſe loco dei in eccle ſia: qui periculis ꝯmunitatum ⁊ perſonarum pen ſatis infirmitatibꝰ vtilitatibꝰ ⁊ damnis: poſſit ra tionabiliter obuiare. Nec ob. illud eccl̓iaſtici. Om nis ponderatio non eſt digna anime continentis quia ẜm glo. ibi. Illa ponderatio de qua ibi loqui tur ſcriptura eſt opes mundi. et ſapīe ſecularis: et per ꝯtinentem animaꝫ: intelligitur anima xp̄o de ſponſata in ſpūali ſcientia. Et hanc opi. tenent ca noniſte ꝯmuniter vt refert Panor. in. c. cū ad mo naſterium. de ſta. mo. Et ibi Innoc̄. inter ceteros ꝯcludit. ꝙ ex magna cauſa papa pōt diſpenſare qͣ votum religionis. Exemplū. ſi rex infidelis vellet venire ad fidem cū toto ſuo regno: ſi poſſet ducere monialē: filiā forte alicuius regis in vxorem. Nā credendū eſt hoc eſſe deo charius: qͣꝫ ꝯtinētiā vni us mulieris. Item quia religio ſumpſit ſubſtanti am ſuam ex auctoritate romani pontificis. Ille et go qui cōceſſit: poterit diſpenſare. Nec ob. d. c. cū ad monaſterium. in fi. vbi dicitur ꝙ abdicatio ꝓ prietatis et caſtitas adeo ſunt annexa regule mo nachali: vt nec ꝯtra illa ſummꝰ pontifex valeat li centiam dare. Reſpon. Inno. ꝙ verbū. licētia. in telligitur quando hoc facit ſine. cauſa.i. ex ſola vo luntate. Et dicit panor. hoc dictū eſſe notandū ꝓ intellectū huiꝰ verbi. licentia. vt nō referat̉ ad arbi trium boni viri. Et licet doc. communiter tranſePapa ant cum hoc dicto. tamen Bar. aperte tenet op poſitum in. l. alio. ff. de ali. le. ⁊ in extrauaganti. ad reprimenda. vbi dicit ꝙ cum verbū. licentia veni at a verbo licet: debet intelligi: non de nuda vo luntate: ſꝫ ratōne regulata. Et ad iſtum tex. tenen do opinionem Inno. poteſt reſponderi: ꝙ ex faci li cauſa nō debet dare licentiam. Item loquit̉ qͣn do ſimpliciter vult dare licentiā. non ꝯmutando in aliud bonum deo acceptius. Et hec reſponſio plus placet panor. Sed Ri. vbi sͣ. dat aliā reſpon ſionem. ꝙ qͣꝫuis ſummus pontifex nō poſſit face re ꝙ ſit monachus abſqꝫ renunciatōne proprieta tis: quia hoc eſſet facere ꝯtradictoria ſimul: tamen poteſt de monacho facere non monachum ſi cau ſa rationabilis affuerit. Et ꝑ hoc ſoluit̉ alia q̄ſtio. Nunquid papa poſſit diſpenſare ꝙ monachꝰ ha beat proprium? Et ẜm Ri. papa non poteſt face re ꝙ ſit monachus ⁊ habeat proprium. Sed faciē do primo nō monachū. puta. clericum ſecularem: aut totaliter eum ſecularem. Et ſic mutādo rei na turam: ſic poteſt. Aliter non ẜm eum: licet forte ca noniſte tenerent ꝙ etiam non mutata rei natura papa poſſet facere ꝙ quis eſſet monachus: vel re ligioſus ⁊ haberet proprium. nec hoc videret̉ im plicare contradictionem ẜm eos. Et vide Io. an. in mercū. in regula. Semel deo dicatum. de regu. iur. in. vj. An aūt papa poſſit diſpenſare: vt fidelis ꝯtra hat matrimoniuꝫ cum infideli? do. Io. anto. in. c. fi. de condi. ap. dicit Gaſparē tenuiſſe ꝙ ſic ex ma gna cā. puta. ꝙ vna regina: vel alia fidelis et apta ad ꝯuertendum virum ad fidem acciꝑet turchuꝫ vel huiuſmodi. Et aſſignat ratōnem: quia hec ꝓ hibitio eſt de iure poſitiuo. Car. auteꝫ dicit ꝙ non credit papam poſſe diſpenſare. Et iſtam prohibi tionem habere originem a iure diuino: dum in te ſtamento veteri ꝓhibebantur habere vxores alie vtrtien. Lu nigenas. Sed tamen pro opinione Gaſp. facit ꝙ Raab que erat de genere chananeoruꝫ fuit cōiun cta Salmon principi tribus iuda in matrimoniū per Ioſue. Et papa nō videtur eſſe minoris aucto ritatis qͣꝫ tūc erat Ioſue. ytiſt. detet tm. S. Utrum papa poſſit tollere leges ciuiles? Re ſpon. ẜm Io. an. vbi non habet iuriſditionem tē Ein bocndetus poralem: non poteſt tollere legem quo ad foruꝫ ci uile: niſi in his in quibus verūtur periculum ani me: cum poteſtates diſtincte ſint. xcvj. diſtinctōe. cum ad verum. In illis autē in quibus anime pe riculum vertitur quo ad vtrunqꝫ forum tollit le gem. extra de iudi. nouit. et de preſcrip. c. fi. ⁊ de ſe cundis nup. c. pe. et vltimo. et de fo. compe. c. fi. li. vj. et de iureiur̄. c. ij. li. vj. ⁊ de excep. c. ij. li. vj. et de ſen. ex. c. decernimꝰ. li. vj. Nā in his: leges ſacros canones imitari nō dedignāt̉. extra de iudi. cleri ci. ⁊ in auten. vt cle. apd̓ ꝓ. ep̄os. coll̓. vj. ¶ Utrum papa poſſit abſoluere aliquem ab obli gatōne qua tenetur homini? Reſpon. ẜm Inno. poteſt hoc facere de plenitudine poteſtatis: ar. ix. queſtione. iij. per principalem. C. de qua. preſcrip l. bene a zenone. C. de preci. imꝑa. of. l. quotiens.

Parafrena Idem Hoſti. ⁊ Ber. hoc intellige ex cauſa: Naꝫ papa non eſt dominus mundi quo ad ꝓprietateꝫ: ſed ſolum quo ad iuriſditōnem ⁊ protectōnem. vt tenet glo. ⁊ ꝯmuniter doc. in ꝓhemio digeſtorum immo plus ibi Bar. dicit. ꝙ imperator ibi etiam legem ꝯdendo: non poteſt auferre dominium rei mee ſine cauſa. Et ſic intellige. l. venditor.§. ſi con ſtat. ff. ꝯmunia pre. qui.§. eo. ſingularis qͣꝫtum ad hanc materiam ẜm Bart. magꝭ ꝙͣ alia lex que ſit in mundo. Et ſi imꝑator hoc facere nō poteſt: ml̓ tominus ciuitas: vniuerſitas: vel aliquod collegi um hoc facere poteſt.ſ. ꝙ aliquid minuatur de pa trimonio ſine cauſa. Et ſic conclude. ꝙ ciuitas ſi ne cā non poteſt auferre dominiū rei mee. Ex ma gna tamen cauſa papa poſſet exigere a ſecularibꝰ ſubſidium temꝑale. vt puta ſi eccleſia vel chriſtia nitas inuaderet ab infidelibꝰ. vel hereticis vel hu iuſmodi. Et aliter non haberet papa vnde poſſet habere ſubſidium: tunc enim eſſet cauſa rationabi lis collectandi ſeculares. Et ipſi tenerent̉ obedire. An autem ad ſolum papam pertineat deſtina ta ad vnum vſum pium ꝯuertere in alium vſum. Reſpon. zab. in cle. quia contingit. de reli. do. di cit ꝙ ſic. qd̓ non poteſt etiam legatus de latere. Et hoc intelligit zab. quādo poſſunt conuerti ad vſū deſtinatum. Si autem legata huiuſmodi nō poſ ſent ꝯuerti ad vſum deſtinatum: tunc bene ad ali um vſum ꝯuerti pn̄t etiā ꝑ inferioreꝫ. De hac ma teria vide ſingularia sͣ. Legatus. Querit etiam zab. ibi. Pone teſtator legauit fie ri hoſpitale per executores in fundo ſuo ⁊ ad vſuꝫ pauperum dotari. et ꝙ rector poneretur et remo ueretur ꝑ quendam p̄latum. Executores autē vo lunt auctoritate dioceſani facere monaſterium re ligioſorum. An poſſint maxime ꝯtradicente illo p̄ lato. Io. an. conſuluit ꝙ ſic cum quibuſdam alijs: vt refert Lapus. Mouetur quia qui melius ⁊ ma gis facit nō facit aliud: ſed idem. plus autem ē ec cleſiā religioſorum facere ꝙͣ hoſpitale. Facit de vo to. c. ſcripture. ⁊ regula plus. li. vj. de re. iur̄. In cō trarium videtur: qꝛ voluntas defuncti ꝓ lege ſer uanda eſt. de teſta. tua. Sicut et forma mandati. Nec plus hoc caſu continet minus. d̓ preben. cui non in.vj. Et in hoc videtur reſidere lapus. quod placet zab. Ad argumentum quando dicitur ꝙ il le qui facit plus et magis ⁊cͣ. Dic illud procedere: quando minus continetur ſub maiori. ⁊ ſic loqui tur. ca. ſcripture. al̓s ſecus. vt in qōne noſtra. nam tummdd vent minus non continetur ſub maiori. Item non eſt verum ſimpliciter ꝙ facere eccleſiam religioſoruꝫ ſit plus qͣꝫ facere hoſpitale: ſed potius hec ſunt di uerſa opera pietatis: que ſe habent ẜm excedentia ⁊ exceſſa. Arafrena ē quicquid mulier hꝫ p̄ter dotem. Et dicitur a pa ra quod eſt iuxta. ⁊ frena quod eſt dos. quaſi iuxta dotem. licet in quibuſdaꝫ regionibus talia nō habeāt locuꝫ. vbi ẜm ꝯſuetudine vir om nia immobilia mulieris recipit in dotem ⁊ omnia mobilia ſunt cōia. Habet aūt parafrena priuilegi Fo. CLXXXV. um ad inſtar dotis. An aūt bona mariti ſint tacite obligata pro hu iuſmodi parafrenalibꝰ. vide sͣ. Dos. Addit tamē Hoſti. ꝙ ſi parafrenalia inferant̉ in domum viri eo ſciente: ꝯuenitur maritus depoſiti vel manda ti: niſi dominiū tranſlatum fuerit in maritum: qd̓ non p̄ſumitur: niſi expreſſe appareat ẜm eundem Ho. qꝛ tunc agitur conditōne certi vel ſine cauſa vel ob cauſam. Et iſta nomina important ꝙ quis habet ius petendi actione ꝑſonali.i. iure quod re ſpicit obligatōnem ꝑſone. ⁊ nō rei. De parafrena libus non debet ſe maritus intromittere muliere inuita: ꝙͣnis bonum videretur: vt ſicut mulier ſe ip̄am viro mittit: ſic etiā ꝯmitteret res ſuas. Arentes. Utrum fi lij teneantur alere parentes? Reſpon. filij locupletes tenentur nutrire paren tes egenos. Sicut ⁊ econuerſo. Et nomine paren tum ⁊ filioꝝ ⁊ liberoꝝ: intellige omnes aſcenden tes ⁊ deſcendentes. vt in aut̓. vt liceat ma. et auie. §. illud qͦꝫ. coll̓. viij. Ceſſat tamē hec obligatio ẜm Ho. ſi p̄n̄t illi ſuſtentari de bonis ꝓprijs: vel d̓ ſuo artificio. Intellige qn̄ nō ſunt tales reſpectu digni tatis: aut nobilitatis ꝙ eos dedeceret laborare. Et intellige niſi filij vel ꝑentes ꝯmiſiſſent tale crimen ꝙ merito exheredari deberent. Et eiꝰ cauſas vide s. Hereditas. Item ſocer tenet̉ alere nurū ſuam. Sil̓iter ⁊ frater frēm vel ſororē. Item tutor pupil li tenet̉ alere mr̄em pupilli: vel ſororē egentem ẜm Bar. in. l. ſi qͥs a liberis. ff. de li. agno. De hac māͣ videsͣ. Alimenta. Et quid ꝯtineat̉ appellatōe ali mentoꝝ vide ibi. ꝓprie dicit̉ qͥ ꝑentē oc Mcida. cidit qͣſi parenticida. Sꝫ tn̄ lex q̄ punit ꝑicidas locū hꝫ in oī bus aſcendentibꝰ ⁊ deſcendentibꝰ in in finitū. Item locū hꝫ in vxore. viro. nuru. genero. vitrico. ſocero. patruo. anunculo. amita. ꝯſobrina. patruele. pr̄ono. nouerca. ſponſa. pr̄e ⁊ mr̄e ſponſi ⁊ ſponſe. Et ſil̓iter intelligas ſi femina p̄dictas ꝑ ſonas ꝯiunctas occiderit: vel ab eis occidat̉. Iteꝫ qui emit venenū vt hoc fieret. ff. e. l. j. iij. ⁊. iiij. E militer om̄s ꝯſcij tenent̉. ff. e. l. vtrum. Que eſt pena ꝑicide? Rn̄. ẜm leges eſt: vt prīo virgis cedat̉: deinde ſacco corij ꝯſutus cū cane. et gallo gallinacio. vipera ⁊ ſimia in mari iactet̉. vel ī amnē ꝓximū: vt omniū elementoꝝ vſu careat et celū ſuꝑſtiti: ⁊ terra mortuo auferat̉. Et ſi mare vl̓ amnis nō ſit ꝓximus beſtijs ſubijcit̉. C. eo. l. j. ff. e. l. penul. Atriarcha ⁊ primas e ſunt diuerſa noīa: ſꝫ cōiter idem ſunt in re. xcix. di. ꝓuincie. Proprie tn̄ dicūtur patriarche quatuor principales.ſ. Conſtātinopo litanus. Alexandrinꝰ. Antiocenꝰ. ⁊ Ieroſolomi tanus. Et ẜm ordinē hic poſitū: eſt etiā eoꝝ maio ritas. extra de priui. antiqua. Alij v̓o ꝓprie dicun tur primates: vt Aquilegienſis. Gradenſis. Can tuarienſis ⁊ huiuſmodi. bh iiij

Que ſunt priuilegia quatuor principalium pa triarcharum? Reſpond. quatuor ſunt. Primum eſt quia poſtqͣꝫ receperunt pallium a ſede apoſto lica: conferunt pallium metropolitanis qui ſunt ſub eis. Secundum eſt. ꝙ recipiunt fidelitatis et obedientie iuramentum pro ſe et romana eccleſia Tercium quia faciunt ante ſe deferri vbiqꝫ crucē: niſi papa ibi fuerit: vel eius legatꝰ vtens inſignijs papalibus. id eſt apoſtolice legationis: vt in dicto c. antiqua. et niſi in vrbe roma. Quartum quia ap pellatur ad eos omiſſis medijs. hec omnia haben tur in dicto. c. antiqua. in tex. Sed glo. ibi tenet ꝙ ad patriarchas de quibus ibi non poſſit appella ri in ꝓuincijs ſibi ſubiectꝭ: omiſſo medio. Et ideo de epiſcopo non poteſt appellari ad patriarcham Sed primo ad archiepiſcopum. Sed Innocen. ⁊ Hoſti. et multi alij tenent contrarium. Et idem Specula. Et dicit Panormitanus ꝙ hec opinio Inno. eſt magis communis. licet do. an. dicat ali am eſſe magis communem. Et multum facit di c. antiqua. Nam hoc datur eis in priuilegiū. Sed ſi non poſſet appellari omiſſis medijs: nullum eſ ſet priuilegiuꝫ: quia de iure communi appellatur ab archiepiſcopis ad patriarchas. ix. qōne. iiij. c. ſi inter. Sed que eſt iuriſditō ipſius patriarche. ſiue pri matis in ſubditos ſuorum ſuffraganeorum? Re ſpon. ẜm Ray. habent. iuriſditionem in octo caſi bus. Primus eſt. cum appellatur ad eos dicto. c. prouincie. Et hoc intelligit Panormitanus. de ar chiepiſcopis exiſtētibus in prouincijs deputatis ipſi patriarche. naꝫ quilibet patriarcha habꝫ plu res prouincias. De alijs autem archiepiſcopis nō habet ſe intromittere. et ſuorum archiepiſcoporuꝫ patriarche ſunt ordinarij: ſicut archiepiſcopi epi ſcoporum. Secundus. cum vacat eceleſia metro politana et poſtulatur primas: vt diſponat de re bus ad metropolitanum pertinentibus ſcilicꝫ cu ſtodiendis. extra de offi. ordi. preſenti. li. ix. Terci us ex conſuetudine vel priuilegio. ix. qōne. iij. con queſtus. Quartus. ſi ſuper arduo negocio dubita tur: nec poteſt in prouinciali concilio terminari: tunc enim metropolitanus debet primatem con ſulere. xviij. diſtinctōne de concilijs. Quintus. cū metropolitanus eſt negligēs vel remiſſus poteſt ſupplere defectum eius. ix. queſtio. iij. cum ſimus Sextus. quando aliquis conqueritur de archiepi ſcopo: primas eſt iudex. xj. qōn.j. ſi clericus. Se ptimus. ſi ſubditus metropolitani cōquerat̉ pri mati ꝙ iniuſte ipſum excommunicauit: ⁊ primas remittat eum ad metropolitanum vt abſoluat. et ille non poſſit abſolutionem obtinere: poterit ab ſoluere patriarcha. Ita ꝙ precipiat ei ꝙ metropo litano ſatiſfaciat. Aliter reducet ipſe eum in ean dem ſententiam: niſi conſtiterit eum iniuſte fuiſſe excommunicatum. vt in. c. ad reprimendaꝫ. de of fi. ordi. Octauus eſt ꝙ ſi archiepiſcopꝰ: vel epiſco pus fecit mandatum illicitum vel iniuſtuꝫ: ⁊ ſub ditus appellauit ad papam: poteſt patriarcha de clarare ꝙ ſubditus legittime appellauit. ar. extra d̓ Patronus ap. ſollicitudinem. Nota tn̄ ẜm Panormita. in dicto. c. antiqua. ꝙ quedaꝫ ſunt inſignia dignitatis: denotantia ſu perioritatē ſeu poteſtateꝫ in loco. Et iſtis inſignijs non poteſt quis vti extra territorium ſuum. Ita poteſt intelligi dictuꝫ. c. antiqua. vt patet etiam in c. ij. vt li. pen. vbi non poteſt archiepiſcopus vti il lis inſignijs extra prouinciam ſuam: quia hoc vi detur tendere in preiudicium aliorum: ne in eodē loco videantur plures eſſe prelati. Ex quo infertur ꝙ patriarcha. archiepiſcopus. vel epiſcopus non poteſt ſolenniter benedicere populum extra ſuaꝫ dioceſim vel prouinciam: quia per talem benedi ctionem dimittuntur peccata venialia: que dimit ti non poſſunt niſi per ſuperiorem. de penit̓. et re miſ. quod autem. Quedam ſunt inſignia denotā tia dignitatem in perſona inſignita: vel ꝑfectōneꝫ Et iſtis inſignijs poteſt quis vti extra prouinci am ſuam et iuriſditionem ſuam: vt portare anu lum: vel celebrare in pontificalibus et ſimilia. Et idem forte poſſet dici de cauda quaꝫ portari faciūt epiſcopi: cum non denotet ſuperioritatem in loco ſed quandam grauitatem. Atronus. ſiue ius patronatus. Ius patronatus ẜm Ho ſtien. eſt poteſtas preſentandi inſtituen dum ad beneficium eccleſiaſticum: ſimplex tamē et vacans ẜm Ray. Goſ. Inno. et Ber. Et pro uenit vt Goſ dic̄ de eccl̓ie fundatōe dotatiōe: aut ſoli collatione. xvj. queſtione. vij. filijs. et. c. quicū qꝫ. vnde verſ. Patronum faciunt dos. edificatio. fundus. Et ius patronatꝰ ẜm diuerſas regiones diuerſimode nominatur. Quandoqꝫ dicitur ad uocatio. extra eodem. quia clerici. Quandoqꝫ vin cedominatus: vel cuſtodia: ſiue guardia. extra eo. p̄terea. et. c. quoniam. Quādoqꝫ dicitur ius freq̄n tationis: vel ꝓceſſionis. xvj. q. vij. pie mētis. Hec em̄ omnia ꝓ eodem ſupponut. Quod ius competit patrono eccleſie? Reſpon. quaduplex ius competit ei. vnde ver. Patrono debetur honor. onus. emolumentum. Preſentet. preſit defendat: alatur egenus. Primum ergo eſt ꝙ habet preſentare inſtituendum ad prebendas: ſiue eccleſias non collegiatas. extra eodeꝫ. fere per dati patun totum. In collegiatis vero: non electioni fiende: ſed iaꝫ facte poſtulatur aſſenſus patroni. extra eo dem nobis. Secundum eſt ꝙ quaſi principalis et primus in proceſſione incedit dictū. c. pie mentis. ⁊. c. frigentius. xvj. q. vij. Tercium eſt ꝙ defenſor precipuus eſt eccleſie. Et ideo tenetur eam defen dere ab omnibus oppreſſoribus. xvj. q. vij. filijs. Quartum eſt ꝙ ſi vergat ad inopiam: alendus eſt de bonis eccleſie dicto. c. filijs. Item in ipſa funda tione poteſt patronus laicus de cōſenſu epiſcopi certum cenſum retinere. extra eo. preterea. el ſcd̓o. Secus autem ſi poſt fundationem vellet exigere aliqd̓ ſeruitiū: vel aliud grauamen inferre: qꝛ hoc nō pōt: vt ibi dicit panor. niſi fuerit reſeruatū per ep̄m temꝑe fundatōis eccleſie: vel al̓s ſit iure cau

Patronus tum. Et dicit per illū tex. al̓s conſuluiſſe. ꝙ popu lus habens ius patronatus: nō poterat exigere a p̄ſbytero certos cereos in recognitiōeꝫ iurꝭ patro natus: exquo illud nō fuit reſeruatū temꝑe funda tionis: nec pōt ipſe patronus reſeruare ſibi ꝓpria aucͣte aliqd̓ ſeruitiuꝫ. vel aliud temꝑale in eccleſia: ſꝫ hoc debet facere ep̄s ad petitōeꝫ patroni. Et in tert ex illo tex. ꝙ ſi pronus in teſtamēto mandauit eccleſiā ꝯſtrui: ⁊ reſeruauit aliquā penſionē annu atim filijs ſoluendā ꝙ niſi ep̄s illud reſeruet pr̄o. no ꝑ ſtatutum: nō poterūt filij illam penſione exi gere. Infert tercio. ꝙ patronꝰ nō pōt donare ius patronatus ſine conſenſu epiſcopi. Et intellige cū vult donare laico vel clerico ratōne pr̄imonij. Se cus ſi vult donare eccleſie. vt extra. e. c. illud. vltra etiam cenſum ꝯſtitutum a principio per ep̄m: ni hil aliud debet exigere. Immo ſentiūt doc. ꝙ ſi epi ſcopus ſtatuiſſet patrono penſionem q̄ erat īmo derata reſpectu alioꝝ reddituū eccleſie: vl̓ ex poſt facto incipit multuꝫ grauare: ꝙ poterit reduci ad debitam moderatōnem. Sed qn̄ eſt locus religio ſus: vt ſi aliqui monachi in ꝓprio ſolo et proprijs expenſis eccleſiam edificauerūt: habent in ea om nia temꝑalia bona. ſicut ep̄s omnia ſpiritualia. ex tra de priui. cum et plantare.§. ī eccleſijs. ⁊ de cap. mo. c. j. Et habent nihilominus ius p̄ſentandi. ex tra de ſuꝑ. ne. pre. ſicut. Nota tamen ẜm Panor. in. c. quoniaꝫ. extra eo. ꝙ patronus conſequit̉ ius patronatꝰ ex gratia ⁊ quadam ꝑmiſſione ⁊ tolerā tia eccleſie. Nam de iure communi ex ſola funda tione nō poſſet patronus acquirere ius patronatꝰ cum illud ſit annexum iuri ſpirituali. vt in. c. quā to. de iudi. Et per hoc infertur ꝙ papa poſſit pro uidere de eccleſia patronata laicorum ſine preſen tatione patronorum. Licet ſecus ſit in alijs prela tis citra papam: vt notatur in. c. cum dilectus. eo dem titulo. Sed infra qd̓ tempus debet patronus p̄ſenta re? Rn̄. ſi eſt patronus laicus: tenet̉ infra quatu or menſes. Si eſt eccleſia vel monaſteriuꝫ: tenetur infra ſex menſes: etiaꝫ ſi ius patronatus habuit ex collatōne laici. extra eo. ſi laicus. li. vj. Aliter ep̄us ordinabit de eccleſia. ar. extra eo. d. c. qm̄. ⁊. c. cū ꝓ pter. eo. titulo. Quid aūt ſi eccleſia et patronꝰ laicus ſimul hn̄t preſentare: nunqͥd habebūt ſex menſes: vel qͣtuor tm̄: vel alter ſex. ⁊ alter qͣtuor? Glo. in. d. c. ſi laicus dicit ꝙ habebūt ſex menſes. Ita ꝙ ratōne ꝯmuni onis priuilegiū eccleſie tranſeat ad laicū. Nota eti am panor. in. d. c. qm̄. ꝙ duo ſunt caſus in quibus ep̄s inſtituit rectorē ſine p̄ſentatōne patroni. Pri mus. qn̄ ſine ſcandalo ꝑ patronū p̄ſentatus inſti tui nō pōt. Secundꝰ. qn̄ ꝯtentio ſuꝑ pr̄onatū nō deciditur infra tempus pronis ad p̄ſentandū pre fixum. Et ex hoc vltimo habes caſum: in qͦ nō va lenti agere currit tp̄s. Et hec adducunt̉ ad. q. Po ne ꝙ inter electores ꝯtendit̉ de ptāte eligendi ⁊ nō decidit̉ qō infra tp̄s p̄fixum ad eligendū. Querit̉: nunqͥd ptās libere ordinādi eccleſiaꝫ deuoluat̉ ad ſuꝑiorem? Hoſ. ⁊ Io. an. tenēt ꝙ nō: qꝛ nō eſt qd̓ Fo. CLXXXVI. imputet̉ habentibꝰ ius eligendi. Cū ꝑ eos nō defi ciat quin eligāt: ſed ꝑ litem ſibi motam. vn̄ cū con trariū nō ſit ſtatutu niſi in p̄ſentatōne nō debemꝰ hoc ius extendere ad ꝯtentōeꝫ ſuꝑ electōne. Et ꝓ hoc videt̉ tex. in. c. ij. de in inte. reſti. vbi longo tꝑe fuit certatuꝫ. ſuꝑ iure eligendi: nec ptās fuit ad ſu periorem deuolūta. Iteꝫ pinguius ius hn̄t electo res ꝙͣ pn̄tatores. Iteꝫ tractat de modico p̄iudicio patronorū: ſi pendente lite alius inſtituat̉ ꝑ ep̄m. Sed electoribꝰ fieret magnū p̄iudiciuꝫ: cum forte hr̄ent ſuperiorē: quē nō vellent vel non expediret Merito gͦ aliud ſtatuit̉: cum ꝯtendit̉ de iure p̄ſen tandi: ⁊ aliud cū de iure eligendi. Nunqͥd aūt ſemeſtre qd̓ datur ſuperiori: cum facta eſt deuolutio ad eum in beneficio ꝯferendo: habeat locū in habente inſtituere p̄ſentatum ꝑ pa tronum? Rn̄. do. de rota vt refert panor. in. c. nul la. de ꝯceſ. p̄ben. tenent ꝙ nō. Dicunt enim ꝙ ille tex. loquitur in eo qui habet ꝯferre. Non autē ex tenditur ad habentē inſtituere. Et reſpectu inſti tutionis fiende nō reperit̉ tempus a iure limitatū Remediū eſt ergo vt recurratur ad ſuperiorē qui p̄figat terminū debenti inſtituere. Et ſi nō inſtitu et infra tp̄s: ipſe ſupplebit. Et pōt eē ratio. Nā de hens inſtituere nō hꝫ tp̄s ita ꝓlixū ſicut is qui hꝫ ꝯferre cū inſtitutio fiat de ꝑſona pn̄tata: cuꝫ ſuꝑior nō habeat niſi illū examinare. Al̓s ſequeret̉ ꝙ bn̄ ficiū longo tꝑe poſſet vacare: cū pr̄onus eccl̓iaſticꝰ habeat ſex menſes ad pn̄tandū. d. c. ſi laicꝰ. Si ſu perior hr̄et alios ſex menſes ad inſtituendū: vaca ret bn̄ficiū ꝑ annū anteqͣꝫ deuolueret̉ ad ꝓximuꝫ ſuꝑioreꝫ. Et idem puto dicendū in eo qͥ hꝫ ꝯfirma re electōeꝫ: vt tp̄s ſibi p̄figat̉ ꝑ ſuꝑiorē: ſi electꝰ dif fert̉ infra tp̄s debitū ꝯfirmari. hec panor. Nunqͥd autem patrono ignoranti currat tp̄s. Panor in. c. cum ꝓpter. extra eodeꝫ refert qͦſdaꝫ te nere ꝑ illū tex. ꝙ ſic. Naꝫ litigās impedit̉ pn̄tare. vt in. c. ex lr̄is. extra. e. ⁊. d. c. ij. de in integ. re. Et tn̄ ſibi tp̄s currit: facit qꝛ hoc tp̄s videt̉ p̄fixuꝫ pr̄ono potiꝰ in fauorē eccleſie qͣꝫ in ſui odium: gͦ tp̄s currit ignoranti ꝓ hoc tex. iuncta glo. notabili in. c. ſtatu tum. de p̄ben. li. vj. Item quia agitur de modico p̄iudicio patroni: cum in ceteris recognoſcatur in patronum per inſtitutū ab ep̄o: vt in dicto. c. cum ꝓpter. Sed panor. dicit ſemꝑ ſe tenuiſſe contrariū Et ita poſtmoduꝫ reperit tenere Fede. de ſe. ⁊ Io. an. in. c. ij. de ſup. neg. pre. Nam regulariter tpus p̄fixum ad eligendū vel ꝯferendū nō currit igͦran ti: vt in. c. qꝛ diuerſitatē. de ꝯceſ. p̄. Nec eſt verū ꝙ tp̄s ſit ſtatutū nō in odiū pr̄oni: ſꝫ in fauorē eccl̓ie. Nam ſi hoc eſſet verū: nō eſſet diuerſitas inter pa tronum laicum ⁊ clericum in temꝑe p̄ſentatōnis: qd̓ tn̄ eſt falſum. Quid ſi patronus preſentet primo vnum: ⁊ po ſtea alium. Reſpon. ꝙ ſi patronus eſt laicus: iudi cio epiſcopi relinquitur queꝫ velit acceptare. vt ex tra eo. cum autem. Et dicit ibi Panormitanus ꝙ licet patronus laicus poſſit variare cū pn̄tat ſecun dum accumulatiue: nō tn̄ pōt ex toto recede̓ a pri ori. hoc probatur ar. d. c. cum autem. Naꝫ ſi poſſet

recedere ex toto a priori non daretur facultas ep̄o inſtituendi quem vellet: cuiꝰ ꝯtrarium ibi cauetur Et ideo inter plures p̄ſentatos a pr̄ono laico. ep̄s debet eligere idoneorem. Si v̓o eſt collegiū: vel ec cleſiaſtica ꝑſona variare nō pōt: ſed primus eſt p̄ ferendus. Et addit panor. de mente Inno. ꝙ pre ſentatio ipſius hꝫ vim electionis: qꝛ ſicut electores variare neq̄unt. vt in. c. publicato. de elec. Ita nec preſentantes. Et intellige de patrono eccleſiaſtico cui competit preſentatio iuris eccleſie. Secus ſi iu re patrimonij: quia tunc idem eſt per omnia in eo quod in laico. Et vide bonam glo. in clemē. ij. e. ti. Sed pone ꝙ ſint dūo patroni vnus clericus et alius laicus qui primo p̄ſentauerūt vnū. Deinde variando laicus preſentauit aliū. nunquid habe at locū diſpoſitio. d. c. cum autem. vt ſic ep̄s poſſit gratificare? Panor. in. d. c. cum autem. dicit ꝙ nō quia primus eſt potior: cum fuerit preſentatus ab vtroqꝫ: ſecundus v̓o tm̄ apatrono laico. Iteꝫ licꝫ patronus poſſit variare in p̄iudiciū p̄ſentati: non tn̄ in p̄iudicium ꝯpatroni. Quid aūt ſi ſcd̓o p̄ſentatus eſt idoneor primo vel ecōtra. nunqͥd ep̄us habebit optionem. Ioh̓. an. videt̉ ſentire ꝙ ſic. Sed panor. in. d. c. cum au tem. tenet oppoſitū per. c. ſi forte. lxiij. di vbi dicit̉. ꝙ vbi vota ſunt paria: preferendus eſt qui maiori bus iuuat̉ meritis. Et. d. c. cum autem. facit ꝓ hac opinione: dum ponderat ꝙ ſecundus erat eq̄ ido ueus. Secus ergo ſi magis idoneus. Et putat pa nor. ꝙ ſi magis idoneus poſtergaret̉ poſſet appel lare: quia id ꝯmittitur iudicio ep̄i tanqͣꝫ bono viro Nam verbum. iudiciū. ſapit diſcretōnem ⁊ arbi trium boni viri. Sed querit̉ de queſtōne quotidiana. Pone ꝙ patroni variant in pari numero. vt puta. qꝛ vnus preſentat vnum ⁊ aliter aliuꝫ. nunquid ep̄s habe bit optionem inſtituendi quem voluerit? Io. an. adducit. d. c. cum autem. in ar. ꝙͣ ſic. Quidā tenue runt oppoſitum. Sed Panor. in. d. c. cum autem. tenet primum dictum. ⁊ allegat glo. notabilē. xvj. q. vij. ſi plures. ⁊ Inno. in. c. j. extra eo. Et hāc opi nionem tenuit Gaſ. de cal. et. d. Car. Quinimmo de iuris rigore poſſet attentari ꝙ epiſcopꝰ poteſt etiam inſtituere extraneum. exqͦ patroni nō cōcor dant. hec panor. An aūt ep̄s inſtituendo ſcd̓m ſit puniendꝰ aliqͣ pena: quia poſtergauit primum. Rn̄. Panor. ī. d. c. cum aūt. dicit ꝙ aut ſpreuit inſtituere primuꝫ ſi ne cauſa: ⁊ tunc hꝫ locū pena. c. paſtoralis. e. ti. aut nō ſpreuit inſtituere: ſed diſtulit vt hr̄et cāꝫ exami nandi: ⁊ ante inſtitutionē patronꝰ p̄ſentauit aliū: ⁊ tūc nō debet puniri aliqua pena: qꝛ vſus eſt au ctoritate legis. Quid ſi vnus ꝯſtruat eccleſiam ⁊ plures ei ſuc cedunt: nunqͥd omnes erunt patroni. Rn̄. glo. in c.j. extra eo. dicit ꝙ ius patronatꝰ apud quemlibꝫ heredum eſt inſolidū etiam ſi ex inequalibꝰ parti bus ſint heredes. Et ꝯpetit cuilibet patrono quo ad om̄es effectus preter ſacerdotis preſentatōem. que eſt ita apud omnes cōiter ꝙ apud nullum ſin Patronus gulariter. Et hoc ꝯmuniter tenet̉ a doc. Licet for ſan vt dicit Inno. pinguior ſit vox illius qui pius habet in hereditate. Et ratio eſt ẜm glo. quia cum iſtud ius ſit indiuiſibile: nō poſſumus dicere vnū habere duas partes in hoc iure: ſicut habet in he reditate. An auteꝫ ius patronatus tranſeat ad heredes extraneos. An tm̄ ad ſuos. Rn̄. Panor. in. c. cum ſeculum. extra eo. dicit de mente Inno. ⁊ Io. and. ꝙ tranſfertur etiam in extraneos: quia ſi filij ſoluꝫ ſuccederent: non poſſet patronus tranſferre in ali am perſonam etiam cum vniuerſitate. Cuius cō trarium apparet in dicto. c. cum ſeculuꝫ. et ī. c. illd̓. extra eo. Et ideo dic ꝙ ius patronatꝰ tranſfertur ī quoſcunqꝫ heredes. Hoc idem ſentit. Fede. de ſe. in conſi. ſuis dicens ꝙ ſi filia dotata non ſuccedit patri: quia renunciauit hereditati: non ſuccedit in iure patronatus cum filijs maſculis. Et ex hoc col lige duo. Primo. ꝙ ſi filia ē heres ſuccedit ſic̄ ma ſculus in iure patronatus. Secundo habes ꝙ ius patronatus regulatur ab hereditate etiam inter fi lios. Et ſic filius qui non eſt heres non ſuccedit in iure patronatus. Et hoc etiam ſentit Io. an. in. c. ſi v̓o. eo. ti. vbi dicit. ꝙ vbi eſt ꝯſuetudo: vt in an glia: ꝙ ſolum primogenitus ſuccedat alij filij non ſuccedent in iure patronatus. De hac materia vi de ſingularia sͣ. Emphiteoſis. ⁊. c. Feudū. An āt ius pr̄onatꝰ poſſit titl̓o legati trāſferri. ℟. Panor. in. d. c. cum ſeculū. refert Io. an. dicere ꝙ quēadmodū ius pr̄onatus pōt donari. Ita ⁊ lega ri. nam legatū eſt quedā donatio a teſtatore facta. vt inſti. de lega. in prin. Et ideo infert ꝙ ſi legatur eccleſie nō eſt neceſſe interuenire ꝯſenſuꝫ ep̄i: ſicut nec in donatiōe inter viuos. Si aūt legat̉ laico vel clerico noīe ꝓprio: tūc dꝫ interuenire ꝯſenſus ep̄i: ſicut in donatōe. Dicit tn̄ hoc ſpāle fauore vltime volūtatis vt ꝯſenſus ep̄i poſſit interuenire etiā ex poſtfacto. Sꝫ ꝯſiliū eſt vt hēat̉ ꝯſenſus tꝑe teſtam̄ ti: vel an̄ mortē teſtatoris. Sꝫ Fed. fuit in ſingulari xpe xir opi. ꝙ poſſit tranſferri titulo legati ſine ꝯſenſu ep̄i ivſiuitrim ru Mouet̉: qꝛ iura indiſtincte dicūt ꝙ tranſfert̉ ſuc ceſſione: nec diſtinguūt inter legatū ⁊ hereditateꝫ. xxyppiſ Nam is qͥ hꝫ ex legato: hꝫ ex ſucceſſione. Sed alij moderniores doc. cōiter tenent oppoſitū: ⁊ maxīe Cal. qͥ dicit. ꝙ an̄ ꝯſenſuꝫ ep̄i ius pr̄onatus ꝯſiſtit itire hac h apud heredē: qꝛ ex ordinatiōe laici ius pr̄onatꝰ nō pōt in aliuꝫ trāſferri. qd̓ plus placet panor. qꝛ iura per vetras v cōiter loquunt̉ de filijs vel heredibꝰ: non aut de le gatarijs. vt in. c. filijs. xvj. q. vij. ⁊ extra eo. c. j. An aūt heredes ſuccedāt ꝑ ſtirpes vel ꝑ capita. ℟. panor. in. d. c. j. exͣ. e. dicit hodie eē determīatuꝫ ꝙ ꝑ ſtirpes. vt in cle. fi. extra. e. Et iō ſi plures ſuc cedūt vni ex dn̄obꝰ pr̄onis eccl̓ie: om̄s habent̉ lo co vniꝰ. Et nota panor. ibi ꝙ ſi pr̄ inſtituit filiū vl̓ filiā in re certa ⁊ exͣneū vl̓em heredē. ius pr̄onatꝰ n̄ trāſit in filiū vel filiā: ſꝫ in heredē vl̓em. Si plures ſunt heredes: om̄s efficiunt̉ pr̄oni. Quid ſi patroni ſint plures ⁊ nō concordant in preſentando: Rn̄. ille debet p̄fici: qui maioribꝰ in natur meritis ⁊ a pluribꝰ eligit̉. extra eo. quoniaꝫ.

Patronus ꝙ ſi numerus eſt equalis: recurrenduꝫ ē ad merita lxiij. di. ſi forte. Si omnia ſunt equalia: pōt epiſco pus dicere ꝙ ꝯcordent ⁊ iterum p̄ſentent. lxix. di. ſi duo. Si nō ꝯcordant: locus eſt gratificatōni. ex tra de elec. venerabilem. Sed ſi neuterꝭ poteſt po ni ſine ſcandalo: tūc epiſcopus eccleſiaꝫ ordinabit prout melius viderit expedire. vt in dicto. c. quoni am. Idem Hoſti. qui addit. ꝙ ſi epiſcopus talem eccleſiam ordinare non poteſt: tunc eccleſiaꝫ inter dicere debet ⁊ reliquias extrahere in patronorum verecundiam. extra eo. c. j. et. ij. Et ẜm doc. intelli gendum eſt de reliquijs que ſunt extra altare in ca pſis: ſecus de reliquijs que ſunt ſub tabula altaris Nam ex motione illarum execraretur altare. Qd̓ ſi nec ſic poſſint ꝯpeſci: vel ad concordiam reuoca ri: tunc putat recurrendum ad brachium ſeculare extra de offi. or. c. j. Et hoc verum: niſi ex his maiꝰ ſcandalum oriretur: tunc enim omittenda forent. l. di. vt conſtitueretur. Et interim durante diſcor dia ponetur in eccleſia ab epiſcopo yconomus ap pellatōne ceſſante: qui eius fructus: aut expendet in vtilitatem eccleſie: aut inſtituendo fideliter reẜ uabit. extra de offi. or. cum vos. Nunquid patroni poſſint inter ſe paciſci vt al ternis vicibꝰ preſentent? Rn̄. ẜm Ber. et Hoſti. ꝙ ſic. Sꝫ Inno. nō placet. Qd̓ pōt intelligi. ꝙ ho neſtius eſſet ſi ſe ꝯcordarēt ſemꝑ. Quid ſi inter preſentantes ſit queſtio. quis ſit patronus? Reſpon. ſi finita nō fuerit infra termi num de quo dictum eſt ſupra. Epiſcopus inſtitu at: ſaluo iure eius qui euicerit. extra eo. quoniam. ⁊. c. ſi v̓o. Quid ſi patronus preſentet non idoneum: ſeu indignum. Reſpon. ſi patronus ſit collegium: vel perſona eccleſiaſtica priuatus eſt ꝓ ea vice iure p̄ ſentandi. extra de elec. cum in cunctis. extra d̓ ſup. neg. pre. c. ſicut. Similiter etiam ẜm quoſdaꝫ ſi pa tronus laicus ſit: priuatus eſt iure preſentandi ꝓ ea vice ⁊ deuolutum eſt ad ſuperiorem: vel ſaltem priuari debet. Et tn̄ vt addit Inno. bn̄ facit epiſco pus ſi interim remittat prouiſionem patrono lai Utrum patronus poſſit preſentare ſeipſum: Rn̄. non: quantumcunqꝫ ſit idonens. extra eo. ꝑ veſtras. Si tamen plures ſunt patroni: bene pn̄t vnum de ſe p̄ſentare. hoc Ho. Gof. ⁊ Ber. Ideꝫ Panor. in. d. c. per veſtras. vbi etiaꝫ querit. Quid ſi ep̄s confert ſponte ⁊ motu proprio beneficiū ip̄i patrono. Nunquid valeat collatio? Uidet̉ ꝙ nō quia inſtitutio facta ſine pn̄tatione patroni: eſt ir rita vel irritanda. vt in. c. illud. extra eo. Contrari um tn̄ tenet̉ ꝯmuniter ꝑ doc. Nec ob. qd̓ dictum eſt: qꝛ patronus acceptando collationē videt̉ con ſentire. nec hoc caſu videtur ſe ingerere: quia non habet originem a ſe: ſed a ſuperiore. Item preſenta 3 ſ tio interdum interuenit ex poſtfacto: vt in. c. ſi v̓o. extra eodem. Utrum pater poſſit pn̄tare filiū vel nepotem: Rn̄. pōt: dumodo ſit idoneus: quīpotiꝰ videtur pn̄tandus qͣꝫ alius ẜm Inno. Goſ. ⁊ Ber. Fo. CLXXXVII. Utrum ius patronatus ſit ſpūale. Rn̄. ius pa tronatus directe nō dicitur ius ſpirituale. eo ꝙ ca dit in laicum: tn̄ ẜm quid. pōt dici ſpirituale: eo ꝙ ꝑ ipſum preſtatur via ad conſequendum ſpiritua le beneficium. Ideo etiam vocatur annexuꝫ ſpiri tuali. extra eo. de iure. ¶ Qualiter ius patronatus tranſferatur in aliuꝫ. Rn̄. ẜm Hoſti. quatuor modis. Primo. quidem per ſucceſſionem hereditariam. de quo dictum eſt ſupra. Secundo. ex ꝑmutatōne: quia cum alio ſpi rituali perniutari poteſt. extra de rerum ꝑmu. ad queſtiones. ⁊. c. fi. Tercio. ex donatōne. extra eo. p̄ terea. Quarto. ex venditōne. quia licet non poſſit vendi ſpecialiter. extra eo. de iure: tamē tranſit cuꝫ vniuerſitate: niſi de tpſo ſpecialiter excipiatur. ex tra eodem. ex litteris. et. c. cum ſeculum. Similiter tranſit cum vniuerſitate in conductione ad firma ſeu ad penſionē. d. c. ex literis. Utrum poſſit pignori obligari. Reſpō. de hoc ſunt opiniones. Quidam dicunt̉ ꝙ poteſt obliga ri cum vniuerſitate. verior tamen videtur opinio Inno. ꝙ nec ſimpliciter: nec cum vniiuerſitate po teſt pignori obligari. Et hec opinio Innoc̄. poteſt verificari ex eo ꝙ creditor non poteſt vti re pigno rata: nec debitor quando tranſtulit in creditorem. Et ſic cum neuter poſſit preſentare fieret detrimē tum eccleſie. quod non debet eſſe. d. c. cum ſeculū. Utrum poſſit in feudum dari. Rn̄. cum vni uerſitate dari poteſt. d. c. cum ſeculuꝫ. Sꝫ ſpāliter et expreſſe ẜm Hoſti. nō pōt: qꝛ feudum requirit homagiū: qd̓ eſt rei temꝑalis. ¶ Queritur de queſtione notabili. Supradictum eſt ꝙ valet p̄ſentatio facta a pluribus. nunquid ſit neceſſe vt conueniatꝭ maior pars habito reſpectu ad omnes patronos. An ſufficiat maior pars: ha bita comparatione ad minorem parteꝫ. Exemplū quatuor ſunt patroni. Duo p̄ſentāt vnum. terciꝰ preſentat alium. quartus alium. Preſentatꝰ a du obus: non habet maiorem partem omniū: ſed ha bet maiorē partem habito reſpectu ad alias p̄ſen tationes. Panor. in. c. qm̄. extra eo. refert Io. and. dicē̓: ꝙ aut p̄ſentatio ſit ab iſtis vt a collegio: et tūc requiritur maior pars reſpectu totius collegij: aut iſti preſentant tanꝙͣ ſinguli: vt communiter faci unt laici qui ex patrimoniohabent ius patronatꝰ et tunc ſufficit maior pars reſpectu aliarum ꝑtiuꝫ. Et ſic intelligit. d. c. quoniaꝫ. Et nota ſingulariter hoc dictum: quia facit ad multa. vbi enim plures habent explicare aliquem actum: ſꝑ debes anim aduertere vtrum habeant hanc poteſtatem vt col legium: vel vt ſinguli. vt primo caſu requirat̉ ma ior ꝑs totius collegij. Secūdo v̓o ſufficit maior ꝑs reſpectu aliarum partium. Et ꝑ hoc dicit Panor. ꝙ ceſſante iure ſpeciali non valet electio rectorꝭ fa cta per ſcholares: niſi interueniat maior pars totiꝰ vniuerſitatis: nec ſufficit maior pars cōparatione minorum partium. Et ideo ſi in vniuerſitate ſunt C. ⁊. l. eligunt vnū. et.xxv. alium: ⁊ reliqui alium: nll̓a ē electio: qꝛ n̄ reꝑit̉ facta a maiori ꝑte vniuerſi tatꝭ: qꝛ ſcholares eligūt vt collegiū ⁊ n̄ vt ſingl̓i. Et

ex his deciditur alia queſtio nō minus notabilis. Nunquid patroni debeant ſimul conuenire in p̄ ſentationis actu. An v̓o quiſqꝫ poſſit per ſe preſen tare: vel aliqui eorum alijs non vocatis? Iohan. an. ex predictis infert. ꝙ ſi habent p̄ſentare vt col legium: debent omnes vocari. al̓s non vocatꝰ poſ ſet agere de contemptu: vt in. c. quod ſicut. et in. c. bone. de elect. Sed ſi preſentant vt ſinguli: hoc nō eſt neceſſe. Et hoc dictum etiam ſequitur Federi. de ſe. Sed Panormita. dubitat an hoc dictum ſit verum per notabilem theoricam Bart. in. l. om nes populi. ff. de iuſticia et iure. vbi dicit ꝙ ſiue a collegio conſenſus ſit explicandus ſiue a pluribus vt ſingulis: dummodo in actu maior pars preiu dicet minori parti: ſemper debent iſti eſſe ſimul per legem iuriſgentium. ff. de pactis. Et hoc plus pla cet Panormitano. Naꝫ ex contrario dicto maior pars patronorum poſſet negligere minorem par tem: que ſi fuiſſet preſens potuiſſet inducere mīo rem ad aliam partem. Et pro predictis facit quod notat Barto. in. l. duo ex tribus. ff. de re iudicata. vbi dicit ꝙ ſi vnus ex tribus: vel pluribus iudici bus dixit opinionem ſuam in preſentia aliorum: nec potuit illos trahere ad ſuam opinionem: ſꝫ re ceſſit et noluit eſſe preſens in ſententia ferenda: et alij poſtea ferant ſententiam: ſententia eſt nulla. contrarium tamen tenet Inno. in. c. Raynaldus de teſta. quia ẜm eum in predicto caſu perinde eſt ac ſi ille eſſet preſens et contradiceret: quo caſu va let ſententia plurium: vt in. c. fina. de re iudica. et in dicta. l. duo. Sed Panormitanus in. c. cauſam. el primo. de offi. dele. putat verius dictum Bart. quia preſentia exigitur omnium: quia habent iu riſditōnis exercitium pro parte. vnde reperit̉ nūc ſententia lata a non habentibus poteſtatem inſo lidum. Ad idem allegat textum in. c. cum ab vno. de re iudica. libro ſexto. vbi dicitur ꝙ vnus ex plu ribus debet ferre ſententiam alijs mandantibus. al̓s nō tenet ſententia ſi ille tercius non mandaue rit. nec ſnīam dixerit. Eculium eſt quadru plex. Quoddam eſt caſtrenſe: quod fili uſfamilias acqͥrit occaſione militie a pa rentibus: vel ab alijs donatur: vel ipſe acquirit in militia. Sed queritur quid ſi relinquatur predium vt vendatur. ⁊ inde ſibi emat equos. arma ⁊cͣ. an enu merabitur in caſtrenſi peculio? Rn̄. Bart. in. l. ſi forte. ff. de caſtren. pecu. dicit ꝙ ſic. Tamen vt ple nius iſta materia liqueat diſtinguit. ꝙ quandoqꝫ donatur: vel relinquitur filiofa. ab eo qui ſibi erat notus per militiam: ⁊ tunc indiſtincte in caſtrenſi peculio aggregatur. vt. ff. eodem. l. quinta. Quan doqꝫ donatur ab alio. Et tūc diſtingue. Quedam enim ſunt res nullo modo apte ad caſtrenſe pecu lium: vt immobilia. Et iſta non ſunt caſtrenſis pe culii: etiam ſi fuiſſet expreſſum: vt eſt caſus in dcā. l. ſi forte. niſi fuiſſet dictum ꝙ vendātur. vt dictuꝫ Deculium eſt ſupra. Quedā ſunt res omnimode apte ad ca ſtrenſe peculium: vt equi. et arma et tunc erunt ca ſtrenſis peculij. vt. ff. eo. l. quarta. Quedā ſunt res que poſſunt eſſe apte ad caſtrenſe peculium et ad alia: vt ſerui. Et tunc in iſtis diſtinguit̉. aut fuerūt relicte: vel donate nominatī ad hoc: ⁊ erūt caſtren ſis peculij. Aut fuerunt ſimpliciter donate vel reli cte: ⁊ tunc ſecus. vt. ff. eodē. l. ſi militi. Et nota hāc diſtinctōnem: quia eſt valde ſingularis. et facit ad multa. Quoddam eſt quaſi caſtrenſe. Et dicitur qͣ ſi caſtrenſe omne quod acquirit filius ex publico: ⁊ ex publica cauſa. vt puta. ex officio aduocatōnis ⁊ notariatus. Secus autem ſi et officio ꝓcuratio nis: quia non eſt officium publicum. Item illud: quod querunt carpentarij: ſeu muratores laborā tes in publico non dicitur eſſe quaſi caſtrenſe: qͥa non habent ex publica cauſa: licet ſit ſalariū publi cum. Secus tamen eſt in ingenierijs communis ẜm Sal. in. l. fi. C. de inofficio. teſtamen. Et idem in clericis: quia que querunt ex beneficijs dicūtur quaſi caſtrenſia. ⁊ de eis poſſunt teſtari. l. ſacroſā cte. C. de epiſco. ⁊ cleri. Quod verum intellige ī be neficijs ſine cura. Secus ſi cū cura. vt eſt glo. in. c. fi. de offi. ordi. li. vj. Et idem dic de eo quod obue nit preſbyteris ⁊ clericis de officio ſuo. ⁊ ī quolibet dicto peculio pater nihil iuris habet. quin potius ipſe filius in eo pater fami. cenſet̉. vt dicta. l. fi. Et ibi etiam habetur. ꝙ id quod lucratur medicus in quaſi caſtrenſi imputat̉. Ideꝫ de magiſtris libera lium artium. Sed quid dicemus de aduocatis et huiuſmo mir ex ve prar di: qui nunc non habent ſalarium ex publico: ſed ſi habent: habent a clientulis: nunquid tale lucrū computabitur in quaſi caſtrenſi? Reſpon. Bart. in lege fori tui. C. de aduocat̉. di. iudi. dicit ꝙ ſala ria: que percipiunt aduocati a clientulis ſuccedūt in locum ſalarioruꝫ: que olim recipiebant a publi co. Et ſic poterūt teſtari ⁊ facere om̄ia. Quid autem ſi aliquis relinquit filiofami. ad uocato aliquid ad emendum libros: vel forte aliqͣ domina dat ſibi equū cauſa eundi per officia. nun quid iſtud enumerabitur in quaſi caſtrenſi? Re Aud ſipata. ſpondeo. Barto. in. l. ſi mulier. ff. de ca. pecc. dicit. ꝙ ſic. Quero. None. pater emit filio libros. vtꝝ com putentur in quaſi caſtrenſi an vero veniant con ferendi fratribus? Reſpon. Bart. in. l. prima.§. nec caſtrenſe. ff. de colla. bo. poſt multa diſtinguit. ꝙ quandoqꝫ pater emit libros ſolum nomine fi lij: non tamen tradidit: nec expreſſit ſe donare vel le tunc ille res ſunt proprie patris. vt. C. de caſtrē ſi peculio. l. prima. libro duodecimo. Nam tradi tio requitur vt videatur donare. vt. C. de donati. inter virum et vxorem. l. ſi filij. Quandoqꝫ pater emit nomine filij et ſibi tradidit: vel dixit ſe illos li bros donare. Et hic aduerte. Nam ſi iſte filiꝰ erat iam aduocatus vel doctor: tunc tanꝙͣ ſit quaſi ca ſtrenſe peculium non venit in collationem. vt di cta. l. prima. C. de caſtren. pecu. et. ff. de caſtren. pe cu. l. caſtrenfe. Et hoc caſu pater non poteſt iſtam

Peculiū donationem reuocare. tanqͣꝫ incontinenti validā nec veniet in collationem: vt dicto.§. nec caſtrenſe Sed ſi filius ille non erat doctor: nec aduocatus. ſed ſcholaris. ſi quidem compleuit ſtudium ſuum ante patris morteꝫ. ⁊ ſic incepit quaſi militare. ⁊ ſic efficiuntur iſti libri quaſi caſtrenſis peculij. et con firmatur donatio. arg. C. de donatio. l. ſiue eman cipatis. Similiter non venirent in collationem: vt dicto.§. nec caſtrenſe. Si v̓o pater eſt mortuus an teqͣꝫ ſtudium compleatur. tunc nō poteſt dici qua ſi caſtrenſe peculium. quia qualitas ꝑſone hoc nō permittit. quia non habet aliquam ex illis dignita tibus que ponuntur in dicta. l. fi. C. de inoffi. teſt. Licet enim reperiamus ꝙ doctores poſſint habe re peculium quaſi caſtrenſe ⁊ aduocati. tamen hoc non reperitur in ſcholaribus. nec debent gaudere eodem priuilegio quo magiſtri: vt. l. j. C. de excu. arti. li. x. Et ideo iſto caſu debemus dicere ſicut de alia ſimplici donatione. que ſi morte patris confir matur. non venit in collationem. ⁊ ſpecialiter hoc fauore ſtudentium. Tercium eſt profectitium. Et ẜm Barto. in. l. cum oportet. C. de bo. que libe. ꝓ fectitium dicitur quod ex ſubſtātia patris ꝓficiſci tur. Et glo. ibi dicit. ꝙ hec dictio: ex. large accipitur vt comp̄hēdat omne id quod occaſione patris ob uenit. vt. l. aditio. ff. de acquirend̓. hereditate. ⁊ de vul. ⁊ pu. l. ſed ſi plures.§. in arrogato. Sed quero. Pone ꝙͣ pater dedit filio fundum vt inde ſe aleret. ⁊ ipſe ex fructibus fundi lucratus eſt. An iſtud dicatur profectitium? Glo. in dicta. l. cum oportet: vt refert ibi Bart. dicit ꝙ ſic. quia di cuntur ex re patris proficiſci. ff. ad trebel. l. baliſta. Sed Barto. dicit ſe intelligere illam glo. in fundo qui datur colono. nam ſi filius ipſe ſuis manibus coleret. pars quam ipſe lucraretur ex fructibus: vt ex opera ſua eſſet aduētitium dicta. l. cum oportet. Preterea predicta intelligo de eo quod filius que rit ex fructibus ſimpliciter. Si enim de fructibus illis quandam negociationem faciat ⁊ ex hoc lucra tus eſt. tunc eſſet lucratus ex ſua induſtria. nec di ceretur profectitium: vt. l. iij. ff. ad. l. fal. Et ita intel lige hic. Quero. Quid ſi pater dedit filio pecuniam. et ipſe filius inde fecit vſuras: an hoc dicatur profecti tium? Glo. in dicta. l. cuꝫ oportet videtur dicere ꝙ Imu Ii ſic. Sed Barto. dicit. ꝙ glo. iſta poſſet procedere ẜm illa iura. ẜm que vſura erat permiſſa. Sed ẜm ututur iutu iura hodierna. ẜm que iura vſura eſt prohibita. ni hil acquiritur patri. quia de his que acquiruntur ex delicto ꝑ filium. nihil queritur patri. vt. l. quod ſeruus. ff. de acquren. poſſeſſi. ff. pro ſocio. l. ꝙ au tem ex furto. niſi poneres filium feciſſe vſuras iuſ Ituncilenaſe ſu patris: tunc enim cum vterqꝫ teneatur ad reſti tutionem queritur patri. ſemper tamen dico dedu cto eo quod ipſi filio debetur pro operis. Et idem xxpui dico in alia mercantia quam filius feciſſet de pecu nia patris. Nam lucrum quod attribuitur pecu iſ nie eſt profectitium. vide tamen eundem Barto. in dicto.§. nec caſtrenſe. vbi circa hoc dicit. quod li filius lucratus eſt cuꝫ pecunia patris ſine aliquo Fo. CLXXXVIII. onere ſuo. tunc dicitur profectitium. Sed ſi lucra tur cum pecunia paterna ⁊ onere ſuo. tunc dic̄. ꝙ aliquod lucrum attribuitur pecunie tanqͣꝫ profecti tium. ⁊ debebit communicari. Aliud vero quod fi lius querit ex opera ſua eſt aduenticium. dicta. l. cū oportet. Et communis conſuetudo eſt ꝙ medię tas lucri detur perſone. alia medietas pecunie at tribuatur. pro hoc facit. C. pro ſocio. l. j. Hec Bar tolus. Quero. Quid ſi filius faciens mercantiam iuit in franciam pro mercantia cum pecunijs patris. ⁊ occaſione huius captauit beniuolētiam regis. qui ſibi donauit quedam. An hoc erit profectitium? Specu. videtur tenere ꝙ ſic. Sed Bartolus in di cta. l. cum oportet. dicit hoc dictum Spec. eſſe con tra caſum. l. ſocium qui in eo. ff. pro ſocio. Sed ideꝫ Bart. in dicto.§. in arrogato. dicit ꝙ quicquid fi lius habet beneficio patris. ſeu eius occaſione. dici tur profectitium. Hoc tamen limitari debꝫ ſic. qd̓ filius habet beneficio patris. intellige quando be neficium patris eſt cauſa proxima: vel immediata Sicut verbi gratia. Reperis filium meum in an glia. ⁊ das ſibi aliquid quod non dares niſi ꝓpter me. vnde ſum cauſa proxima. Secus ſi pater eſſet cauſa remota. quia propter patrem meum habui noticiam cum quodam domino. diligit me plus ꝙͣ patrem meum. Certe illud quod daretur mihi ab illo domino. non erit profectitium ſed aduenti tium. hanc diſtinctionem ponit text. in dicta. l. ſo cium. Utrum autem pecunia data a patre filiofa. di catur profectitia vel aduentitia? Dicⁱ ẜm Bart. ꝙ aut preceſſerunt merita filij. que ſi quilibet extrane us feciſſet idem habuiſſet: et tunc erit aduentitia. Et per conſequens non cōmunicanda. ⁊ tenet do natio etiam a principio. nec poteſt reuocari. Aut non donat ꝓpter merita ſed vt filio. Et ſic eſt ſim plex donatio. De hoc vide ſupra diffuſe. Donatio primo. Et an pater vſuffructuarius ſi monachat̉ extinguatur vſuffructus quem habet in aduenti tijs filij. Et an pater teneatur facere inuentarium de dictis aduentitijs. ⁊ de donatione facta a patre filio in actu emancipationis. an ſit ſimplex vel ob cauſā ⁊ multis alijs vide ibi ſingulariter. Quartū peculiū eſt aduentitiū. qd̓ acquirit̉ ex induſtria vel donatione facta aliunde ꝙͣ intuitu patris: vel ali ter aliunde proueniat ex euentu vel fortuna. Fallit tamen in rebus que ab imperatore vel auguſta do nantur per. l. cum multa. circa fineꝫ. ibi. ſed ad ſimi litudinem caſtrenſis peculij. C. de bo. que libe. Ex quo infert Ludo. ꝙ idem eſt in donatis filio ꝑ ali quem regem: quia quod ſtatutum eſt generaliter de maieſtate imperiali. Idem intelligitur ſtatutuꝫ particulariter de regali maieſtate. allegat notata ꝑ Innocen. in. c. ſuper quibuſdam. de verbo. ſigni. In aduenticijs tamen filiuſfami. acquirit proprie tatem. ſed pater habet vſumfructum donec vixe rit. niſi ſibi remittat vſumfructum: vel niſi ab ali quo ſibi detur: vel relinquatur hoc pacto: vt ad pa trem non pertineat vſuffructus. vel niſi ſuccedat

Pedagium filius vna cum patre in hereditate fratris vel ſoro ris: vel niſi quando pater noluit aſſentire filio ade unti aliquam hereditatem: vel niſi patre matrimo nium minus legitime ſoluente: bona filijs applicē tur. vt in autentica. vt nulli iudi.§. quia vero. De predictis vide ſupra diffuſe Donatio primo. No ta tamen ꝙ in bonis paternis filius non habet ali quam poteſtatem. niſi quia debet ali: etiam ſi eſſet emancipatus vbi egeret. ⁊ aliter ſibi cōmode ⁊ ho neſte prouidere non poſſet ſicut ⁊ econuerſo. vide ſupra Alimenta. ⁊. c. Parentes. Et ſi preter volun tatem patris acciperet de bonis eius. rem alienam contractaret. ⁊ ſic furtum cōmitteret. Et ſi in futu rū vel poſt morteꝫ patris haberet vnde reſtituere teneretur in conſcientia. Nota etiam ẜm Panor. in rubrica de pec. cle. ꝙ quo ad clericos ⁊ laicos iſta peculia non videntur differre niſi in aduētitio. Et intellige de clericis filijſfa. Nam ꝑ clericatum nō eximuntur a patria poteſtate in temporalibus. li. cet glo. aliud ſenſerit ⁊ minus bene in. c. indecorū. de eta. ⁊ quali. Sed Inno. tenet ibi primū ⁊ cōiter doc. ⁊ ꝓbatur in. c. ꝑ venerabilem. qui fil̓. ſint legi. vbi eſt ſpāle in ep̄o. An autem illud quod eſt laicis aduentitium ſit ericis caſtrenſe vel quaſi? Uide ſupra. Clericus quarto. Queritur de queſtione notabili. Pone: filiuſfa mi. commiſit crimen propter quod ſi eſſet pater fa milias. omnia eius bona publicari deberent. ⁊ ha bet bona aduentitia. An proprietas bonorum ad uentitiorum veniant publicanda. vſufructu ipſo rum bonorum apud patrem dimiſſo. ẜm ꝙ de iu re dimitti debet? Rn̄. Quidam dicūt ꝙ ſic. Nam iſte filiuſfami. tale delictum commiſit. exquo de iu re veniunt publicanda. ergo publicabitur proprie tas bonorum aduētitiorum que eſt propria ipſius filij. vt in dicta. l. cum oportet. Item delicta nō de bent remanere impunita. l. ita vulneratus. ff. ad. l. aquil̓. ergo dicendum eſt ꝙ publicabitur proprie tas bonorum aduentitiorum: ne delictum filijfa mi. remaneat impunitum. Sed in contrarium eſt communis opinio doctorum. Et pro hac opinio ne eſt Bar. in. l. ſi finita.§. ſi de vectigalibus. ff. de dam. infec. Idem Ange. ⁊ Sali. Et ratio eſt. quia ex delicto filij pater non tenetur de peculio. l. j.§. ſi filius. ff. de his qui deie. vl̓ effu. l. iij.§. idem ſcribit ff. de pec. ergo non publicabitur proprietas bono rum aduentitiorum. Nec obſtat quod dictum eſt primo. ꝙ iſte filiuſfami. tale delictum commiſit ⁊cͣ. Dico ꝙ non ſequitur proprietas bonorum aduen titiorum eſt filij. ⁊ filius tale delictum commiſit. ex quo de iure bona veniunt publicanda. ergo publi cabitur proprietas bonorum aduentitiorū. Nam ſic videmus in muliere. que licet tale delictum cō mittat. exquo de iure veniunt publicāda bona ſua non tamen dos publicabitur auten. contra ſi filij: C. de repu. Si ergo non publicatur dos que eſt. prium patrimoniuꝫ mulieris. l. iij.§. ſed vtrum. ff. de mino. ergo eadem ratione non publicabitur ꝓ prietas bonorum aduentitiorum. licꝫ ſit filij. Non obſtat ſi dicatur. ꝙ dicta proprietas non eſt patris ergo eius non intereſt vtrum publicetur vel non quia reſpōdeo ꝙ hoc non ſequitur. Nam ſicut eti am vides in filio habente peculium profecticium: quod licet non ſit ſuum. ſed patris. tamen eius in tereſt ne illud peculium publicet̉. dicto.§. ſed vtrū Sic etiam videmus in dote que licet ſit proprium patrimonium mulieris. tamen intereſt patris ne publicetur. Non obſtat ꝙ delicta non debent re manere impunita. hoc fateor. Sed licet in caſu no ſtro filius non habeat bona in quibus poſſit fieri publicatio. non tamen delicta remanebunt impu nita. ſed in ꝑſona grauius puniet̉. Et fundamētū doctorum tenētium hanc opinionem eſt. qꝛ filiuſ fa. prohibetur alienare fauore patris. et propterea ruido capitu publicatio eſt etiam a iure ꝓhibita ne delicturi fi lij noceat patri. Et ſic alienatio ē interdicta filio in fauorem patris. vt probatur in.§. filijs autem. iū cta glo. que eſt ſuper ver. ſentiant in. l. fi. C. de bo. que li. De iſtis peculijs vide valde pulcra. jͣ. Reſti tutio. xij. Utrum expenſe facte a patre in peculio filij ad uentitio ſint inter fratres communicaude? Rn̄. Barto. ꝙ aut fuerunt neceſſarie. vel ad perpetuā vtilitatem. et tunc filio imputabūtur: vt. l. fi. C. de bo. que li. Et hoc verum ſi pater fecit animo repe tendi. Secus ſi fecit animo non repetendi. ꝙ ſi de animo neſcitur. tunc ſi ſunt parui ſumptus videt̉ donare. l. vtrum. ff. de do. inter vi. ⁊ vxo. Si vero ſunt magni. Ita ꝙ excedant fructuum quantita tem. tunc videtur habuiſſe animum repetendi. ni ſi in cauſa alimentorum vel ſimili expendiſſet. l. ali menta. ff. de ne. geſt. Secus ſi non excedunt quan titatem fructuum. quia tunc etiam videtur donaſ ſe. arg. d. l. fi. Si v̓o dicti ſumptus non fuerunt ne ntrex in l.vx ceſſarij. nec ad perpetuam vtilitatem. ſed ſolum ad fructuum vtilitatem. tunc non ſunt cōmunicandi quia onera pertinent ad eum. Et idem dicendum de eo quod expēditur in dacijs ⁊ collectis cum ha natns qꝫ bad beat vſumfructuꝫ. Nec obſtat illud de viro. l. vni ca. C. de rei vxo. ac.§. ſed nec ob impēſas. quia ha vpedicta exertere vti bet dotem ꝓpter onera matrimonij. Ideo non de bet grauari onere impenſarum. An autem fratres teneantur emēdare damnuꝫ noin dicita..v. quod pater intulit in bonis aduentitijs filij? Rn̄. Bald. ꝙ aut illa dilapidatio eſt ſolum fructuum. et tunc non tenentur. d. l. cum oportet. Hoc verū quando pater habet vſumfructum dicti peculij. Si v̓o dilapidatio cōcernit rei ꝑpetuam deteriora tionem vel intolerabilem leſionē. ſic tenent̉. d. l. cū part in die oportet.§. ſed cum tacitas. Edagium vel guida gium ⁊ exactio. Pedagiū quid ſit? Rn̄. ẜm. v̓v̓. pedagia dicuntur que dantur a tranſeuntibꝰ in locis cōſtitutis a principe. Guida gia v̓o que dant̉ ꝓ cōductu ꝑ terrā alicuius vt ſe curius vadant. Quot autem modis poſſint poni iſta pedagia? Rn̄. ẜm Panor. in. c. ſuꝑ quibuſdam. de verb. ſig.

ꝙ quatuor modis. Primo quidem ꝑ conceſſioneꝫ imperatoris. Scd̓o regum. Tercio lateranēſis cō cilij. Ex quo infert Panor. ꝙ conciliū generale ha bet iura principis. ꝓ hoc facit. quia in concilio ge nerali preeſt papa. vnde dicit ibi Io. an. ⁊ bene. ꝙ ille tex. nō excludit conceſſionē ſolius pape. Nam ſi concilium habet hanc poteſtatem. ergo et papa. quia concilium recipit robur et ptātem a papa. vt notatur in. c. ſignificaſti. de elec. Quarto vigore cō ſuetudinis de cuius inicio nō eſt memoria. Et ta lis conſuetudo habet vim tituli. quando datur ca pacitas poſſidēdi. al̓s ſecus. In propria tamen cō ſuetudine. non requiritur titulus. ſed quandoqꝫ conſuetudo capitur pro preſcriptione. Ex quo in fert Panor. vnum valde notabile. ꝙ reſeruata prī cipi in ſignum ſpecialis priuilegij poſſunt acquiri conſuetudine tanti temporis. de cuius inicio non eſt memoria. Ex quo etiam infertur ꝙ dn̄i inferio res ⁊ ciuitates poſſunt preſcribere poteſtatem legi timandi ſpurios. Item reſtituere fame. Item cre andi tabelliones ⁊ ſil̓ia. que ſunt reſeruata principi ſi ſubeſt tantū tēpus. de quo in. d. c. ſuper quibuſ dam. Et predicta quatuor eliciuntur ex. d. c. ſuper in cpeſb quibuſdam. Et ẜm Panor. nō eſt alibi textus ita clarus. Nunquid autem reges citra imperatorem poſ ſint iſta pedagia ſeu gͣuidagia imponere? Hoſtiē. dicit ꝙ non. ſed ſolus imperator poteſt. Et text. in dicto. c. ſuper quibuſdam. Ibi regum. intelligunt quidam de rege romanorum qui eſt electus in im peratoreꝫ: ⁊ adhuc non eſt coronatus. Nam poſt electionem ⁊ ante coronationem non appellat̉ im perator. ſed rex romanorum. Et pro dicto Hoſti. facit tex. in. l. vectigalia. ff. de publi. Hodie tamen ſaltem de facto omnes reges ⁊ ciuitates ytalie. ⁊ qd̓ peius eſt omnes caſtellani imponūt. quod fieri nō debet. Idem tenet Panor. in. c. innouamus. de cē ſi. dicens ꝙ hodie reges inferiores preſcripſerunt in eorum regnis iura imperatorum. quo caſu poſ ſunt predicta exercere vt imperator. Et ſic videmꝰ q Cuerum hodie in aliquibus cōmunitatibus ytalie: que vi dentur hoc preſcribere. licet in hoc Barto. fuerit contrarius in dicta. l. vectigalia. vbi per illam. l. di cit ꝙ ſi quis fraudat gabellam ſine permiſſu prin cipis impoſitam non tenetur deo neqꝫ mundo. qꝛ gabelle line ꝑmiſſu principis ſunt extorſiones. Et hoc in forenſibus ſecus in ciuibus. qui poſſunt ſi bipſis grauamen imponere. ⁊ burſam communē facere. ſed idem Bart. in dicta. l. ſi publicanus. eo. tit. tenet expreſſe. ꝙ vectigaliū exactio p̄ſcribit̉ tꝑe cuius nō extat memoria. allegat ad hoc. d. c. ſuper quibuſdā. Sed dubitari poteſt de guidagio. quod eſt quā do datur aliquid alicui vt tute ducatur per terram alterius. nunquid peccat ruſticus aliquid recipiē do: vt tute tranſeuntem ducat? Io. an. in dicto. c. ſuper quibuſdaꝫ. dicit ꝙ licite poteſt accipere. quia iſte locat operas ſuas. Intelligitur ergo text. de eo qui tenet̉ ad hoc. Nam dn̄i terrarū tenent̉ territo rium ſuum euſtodire ſecure. vnde ipſi nō debent Pedagiū Fo. CLXXXIX. reciꝑe p̄cium. Secus ergo in alijs oꝑas ſuas locan tibus. Utrum auteꝫ pedagia ⁊ guidagia licite poſſint peti? Rn̄deo ẜm Ray. Si pedagium eſt antiquū et fuit impoſitum ab his qui potuerunt. Et ex iu ſta cauſa: vt defenſione tranſeuntium. vel nauigā tium: vel patrie ⁊ huiuſmodi ⁊ recipiens facit id ꝓ pter quod fuit impoſitum. ſine ſcrupulo conſcien tie poteſt recipere. Et eodem modo ſi neſcit a qui bus fuerit inſtitutum. Putat tamē ab illis qui po terant. ⁊ ex predictis cauſis. Et hoc verum ſi adeſt conſuetudo. cuius inicij nō eſt memoria. al̓s ſecus vt in dicto. c. ſuper quibuſdam. Idem ſi iſte recipi ens non laborat modo. nec facit expēſas. quia nō eſt neceſſe. paratus tamē eſt ſi neceſſe eſſet labores et expenſas impendere. non ſolum quas tunc ac ciperet. ſed etiam prius acceptas ⁊ amplius ſi opor teret. Si v̓o pedagium ſit nouum. non poteſt ali quis ab aduenientibus vel tranſeuntibus aliquid accipere. niſi certum ſit illud a principe vel rege ſta tutum: vel alijs de quibus ſupra propter imminē tem neceſſitatem. Et ſi aliquid contra formam pre dictam acceptum eſt. reſtituendum puto illi a quo acceptum eſt. ſi ſciri non poteſt in pias cauſas. Di cit etiam Hoſti. ꝙ ſi dominus terte qui recipit pe dagium non defendat ſoluentem in rebus ⁊ per ſona propoſſe ſuo. licet non teneatur ad reſtitutio nem pedagij niſi conſtaret ꝙ hac de cauſa inſtitu tum eſſet. tenet̉ tamen ad ſatiſfactionē plenariam qd̓ plus eſt. et etiam ſi inueniat̉ in defectu iuſticie. xxiij. q. ij. dn̄s. Quot autem requirātur ad hoc vt pedagia ſint licita? Dic ꝙͣ ſicut ad condendū legem tria requi runtur. vt dictum eſt ſupra Lex. ita ad imponen dum iſta onera. Primum. cauſa efficiēs. vt ſint po ſita ab his qui habent poteſtatē. vno quatuor mo dorum ſupra poſitoruꝫ. Scd̓m eſt cauſa finalis. vt ſcꝫ imponātur propter bonum cōmune: vel iuſtaꝫ cauſam: vt dictum eſt. Sic tamen ꝙ ſint modera ta ⁊ non ad grauamen ſubditorum. vt cōmuniter fit in ytalia. quia non ſolum pauperes ex huiuſmo di collectis immoderatis grauantur. verum etiaꝫ nobiles ⁊ boni mercatores. Tercium quod requi ritur eſt cauſa materialis: vt ſcꝫ inſtituantur ſuper his que cauſa negociationis deferuntur. ⁊ non ꝓ his que pertinent ad neceſſitatem humanam. ſcꝫ victum eius. Sed de hoc infra dicetur. Iſtis igit̉ cauſis exiſtentibꝰ licite dn̄i terraruꝫ exigunt hmōi collectas etiā ſi tales dn̄i non laborarent ⁊cͣ. vt di ctum eſt. Nunquid autem qui faciunt portari bladū vel vinum ad vſum ſuum vel familie teneātur ad pe dagia? Hoſti. tenet ꝙ de predictis nihil debet ſol ui. etiam ſi conſuetudo ſit incontrarium. quia eſt irrationabilis ⁊ iniqua. quia non debet ſolui peda gium. niſi de rebus que cauſa negociatiōis ⁊ mer cimonij vehunt̉. C. de vecti. l. vniuerſi. vbi cōtra ueniens decapitari mandatur. Et ſic defraudādo huiuſmodi pedagia occulte portando talia nō eſſꝫ peccatum. dummindo ceſſent periuria. mēdacia. ii ij

Pedagium et ſcandala. Sed Arch. flo. dicit. ꝙ contrarium de facto ſeruatur in ciuitatibus tuſcie: florētie. ⁊ alijs multis locis. immo poteſt dici ꝙ per totam ytaliā quia de omnibus predictis ſoluitur gabella. et cuꝫ dicta gabella ſit impoſita per ſtatuta ciuitatis per modum cuiuſdam talee. ſeu collecte pro expenſis fiendis in vtilitatem communitatis: dicendum ꝙ ciuitas exigens dictam gabellam pro victualibus ſiue regatur per vnum vt Ducem. Marchionem Principem. ⁊ huiuſmodi. ſiue per plures de popu lo vt priores: conſules: ancianos: ſi habent poteſta tem condendi legem ⁊ imponendi collectas. quod eſt preſumendum. ſi ex more antiquo hoc faciant: cuius non eſſet memoria in contrarium. videntur etiam poſſe imponere ſolutionem dictarum gabel larum pro ſui adiutorio et defenſione. qͣꝫuis enim populus aliquis non poſſet facere legem genera lem. quia hoc eſt imperatoris. ſpecialem tamen fa cere poteſt. Et hoc ſine conſenſu principis. Sic eti am ⁊ collectam ſpecialem facere poteſt pro ſuis ne ceſſitatibus. Et ſi nō generalem: vt exactionem pe dagiorum ſine licentia principis. quinimmo per le gem municipalem: derogatur legi cōmuni: vt pa eet in materia dotium: ſucceſſionum ⁊ huiuſmodi Et ſic ſi gabella includatur ſub nomīe pedagij: vel ſit idem non obſtabit ꝙ lex communis prohibeat exigi pedagiū: vel gabellam de victualibus et hu iuſmodi: cum vel lex municipalis vel conſuetudo preſcripta habeat contrarium: cum conſuetudo ra tionabilis ⁊ preſcripta tollat legem. extra de cōſue c. fi. Nec videtur irrationabilis conſuetudo: cum ſit neceſſarium pro expenſis ſuppiendis commu nitatis ⁊ ciuitatis defenſiōe: quia omnes ciues de bent ſe ⁊ ſua exponere pro defenſione patrie. Re quiritur tamen licentia principis ad imponendū pedagium: que videtur obtenta ſi extat conſuetū: nec eſt memoria in contrarium. Preſuppoſita igi tur licentia. ſi gabella nomine pedagij intelligitur: et multo magis ſi gabella ſit non pedagium. ſed vt collecta videtur ꝙ teneantur homines ſoluere ga bellam de victualibus ⁊ quibuſcunqꝫ. ⁊ contrafaci entes commitunt furtum: ⁊ tenentur reſtituere cō munitati: vel ementibus eas niſi iſta exactio gabe larum fieret ab his qui non habent legitimum do minium. ſeu iuſtum titulum: vel niſi illi qui frau darent alijs impoſitionibus ⁊ modis: eſſent vltra ꝓportionem grauati nimis: vel ſine neceſſitate im poſite ⁊ vtilitate cōmunis: ſed ad nutriendam pō pam ⁊ auariciam aliquorum principum vel ciuiū: ad hoc facit. c. que contra. viij. diſt. hec Archi. flo. Et hec vltimo dicta optime declarant quando hu iuſmodi gabelle ſint licite vel non: non obſtante q̄ pro victualibus et huiuſmodi ad victum neceſſa rijs de iure nihil ſolui deberet. Et nota ꝙ hodie ꝑ proceſſum curie imponentes noua pedagia in ter ris ſuis: vel prohibita exigentes ſunt excommuni cati excōmunicatione papali. Et idem dicendum ẜm Archi. flo. de augumētantibꝰ. ꝑ quandam ex trauagantem. Utrum autem defraudantes gabellas: vel pedagia et huiuſmodi teneantur ad reſtitutionem Dicendum ꝙ ſic: ſi ſunt licita: vt dictum eſt. ſed ad penam taxatam non tenentur in foro conſcientie: niſi poſtqͣꝫ fuiſſent inde condemnati per ſententi am: ꝙ ſi petitor pedagij non illud faciat ꝓpter qd̓ fuit inſtitutū cum neceſſe ſit. tunc tranſeuntes poſ ſunt negare pedagium. nam cauſa ceſſante in reci piente. ceſſat obligatio in dante. extra de iureiur. ꝑuenit. el. ij. vel tales pn̄t ſuꝑ hoc adire iudiceꝫ. qd̓ tutius videt̉. Quid de ſtatutis multarum terrarum que im ponunt magnam penam defraudantibus huiuſ modi pedagia. nunquid licite exigi poſſint? Rn̄. ẜm Monal. ꝙ ſic. Nam huiuſmodi ſtatuta ſunt facta pro communi vtilitate. ⁊ ſic depredantes ta les res contra bannum portantes ⁊ contra edictū poteſtatis. non tenentur reſtituere. ita tamē ꝙ po teſtas hoc edictum fecerit. cum conſilio regentiuꝫ ciuitatem et ꝓ communi vtilitate. nam in talibus amittenti non competit repetitio. ⁊ per conſequēs accipiens reddere non tenetur. quia melior eſt con ditio poſſidentis: tamen melius facerēt quo ad de um ſi redderent: ne ex auaricia rapere videantur. Addit etiam Monal. ꝙ banna etiam iuſta nō ſūt de iure diuino. ſed ciuili tm̄: quia penalia ſūt. et nō artāt animum per ſe. ſed manum. Et ideo poſt fa ctum non anguſtant conſcientiam. ſed burſam vl̓ carnem. Pone. Quidam impetrauit licentiam conducē di. x. modios frumēti ⁊ conduxit. xx. vel. x. porcos vel equos: ⁊ cōduxit. xx. vel pone ſtatuto ciuitatis continet̉ ꝙ nullus poſſit extrahere de ciuitate: vel eius diſtrictu res pertinentes ad quotidianum vi uis debeantuo ctum: accidit ꝙ quis portabat res licitas ⁊ illicitas Queritur nunquid omnia ſint applicanda fiſco: Rn̄. Ey. in. l. cum ꝓponas. C. de nau. fe. in addi. ẜm moderniores dicit. ꝙ non publicantur licite ꝑ illicitas. Nec obſtat. dicta. l. cum proponas. quia ibi non venit publicatio mercium licitarum ex cō ſequentia illicitarum. ſed ex cōſequentia delicti. cu micuidemino tem. ius cauſa publicant̉ omnia. ⁊ capite puniūtur: vt C. que res expor. nō poſſunt. per totum. Idem te net Bart. in. l. cōtem.§. dominus. ff. de publi. vbi etiam querit pone. ſtatuto cauetur ꝙ ſi aliquis re pertus fuerit aliquid portare contra deuentum ꝑ Niml dato dat illud ⁊ animal ſuper quo portatur. ⁊ reperitur portare quedam licita. et quedam illicita? Rn̄deo recurrendum eſſe ad diſtinctionem dicti.§. domi nus. ſcꝫ an dominus animalis fuerit ſciens vel ig rilen volātuto norans. dicit tn̄ ꝙ in quibuſdā ciuitatibꝰ eſt cōſue tudo. ꝙ cuiuſcunqꝫ ſit aīal ꝑdat̉. ſed tn̄ dn̄s habe IImnilinc vidoreu bit regreſſum cōtra ducente. Quid aūt ſi res que illicite portantur deprehen dantur in via priuſꝙͣ perueniatur ad locum queꝫ nō licet exire. nunquid ſint in cauſa confiſcationis Rn̄. Cy. in. d. l. cum proponas. ꝙ non: quia redi re poterat ⁊ penitere: vt. ff. de fal. l. qui falſam. De hac materia pedagiorum vide ſingularia sͣ. Excōi catio. viij. ⁊ ix. Quid de illis dominis qui tali vtuntur conſue

tudine in hominibus ſuis: ꝙ de mobilibus eoruꝫ capiunt quantum ⁊ quando volunt: ⁊ cum ſuſpi cantur eos velle tranſire ad alium dominum: ſpo liant eos: nunquid excuſari poſſunt per conſuetu dinem an teneantur ad reſtitutionem. Et an ſint abſoluendi ſi nolunt reſtituere? Rn̄. ẜm Monal. ſi certum eſt ꝙ ab inicio fuit impoſitum tale onus terre ſine fraude: credendum eſt ꝙ dominus poſ ſit ab habitatoribus quando ⁊ quātum vult cape re. et ꝙ poſſit retinere omnia mobilia ſi receſſerint cū quilibet poſſit imponere rei ſue onus quod vo luerit. videtur etiam tolerari poſſe: ꝙ intantū vta tur huiuſmodi conſtitutione ꝙ non grauet eos vl̓ tra modum: aut manentes: aut recedentes. Si au tem non eſt certum aut ſi creditur ꝙ non fuerit ab inicio legittime inſtitutum: credendum eſt ꝙ cum huiuſmodi ſpoliatōnes ipſo genere facti male ſint peccant qui hec faciunt ⁊ tenentur ad reſtitutionē In hoc tamen caſu ⁊ conſimilibus qui tolerantur ab eccleſia pro eo ꝙ aliqua poteſt eſſe ibi dubitatio de iure. aut de facto: non crederem ſimpliciter eſſe denegandam abſolutionem. ſed facienda eſt tamē cum quadam dubitatione ⁊ proteſtatione ſic. Ab ſoluo te de hoc inquantū poſſum: ſed timeo vel cre do ꝙ nō ſufficit tibi ad ſalutem: niſi te aliter habue ris in hoc caſu. hec Monal. Quid autem de illis principibus qui cōueniūt cum nautis ꝙ reddāt eis certam ſummam ſingu lis annis pro ſingulis nauibus currentibus ꝑ ter minos eorū pro quietando eis huiuſmodi abuſuꝫ Quid iuris? Rn̄. Monal. ꝙ tenētur reſtituere to tam illam ſummam pecunie acceptam. quia cum gratis debeant hoc quietare. non poſſunt ꝓ quie tatione huiuſmodi aliquid accipere. ⁊ tenentur ſic acceptum reddere. cum naute penſionē hmōi nō cōſtituerint ſimpliciter ⁊ ſpontanee. ſed ne deteriꝰ ſuſtinerent. Quid ſi mercatores alicuius loci faciunt pactuꝫ pro metu eis comminato de certa pecunia ſoluen da alicui domino terre. vt ipſos ſaluet ⁊ defendat? Rn̄. Dire. ꝙ ſi dominus hunc metum mercatori bus intulit: iniuſte recipit. ⁊ tenetur ad reſtitutio Ique nom nem: nec iſtud pactum debet dici pedagium. quia non tenet niſi inter illos: inter quos habitum eſt. Et Monal. dat optimam cautelam confeſſoribus principū: qui multa extorſerūt. et difficiles ob hoc ſe reddunt ad reſtituēdum ſimul de preſenti. ꝙ re mittant cōmunitatibus vel villis de eorundem aſ ſenſu ⁊ libera volūtate aliquam ſeruitutem. ſeu an nuam preſtationem imperpetuum vel ad tempus Ita ꝙ pleniſſime videretur eis ſatiſfactum: vel eti am facerent in remiſſionem peccatorū illorum qui bus tenētur. aliquod hoſpitale: vel opus ſimile pie tatis cauſa cum conſenſu tamen eorundem. ſi ha beri pōt. Qn̄ aūt dn̄s poſſit exactionē facere vltra ſolitum. vide sͣ. Dn̄s. Sed nunquid exigentes taleas: vel huiuſmodi pedagia in caſu illicito: teneantur ad reſtitutioneꝫ Rn̄. ꝙ ſi clare conſtat ꝙ huiuſmodi pedagia ſunt illicita: tunc tales homines ementes ⁊ exigētes hu Pedagium Fo. CXC. iuſmodi ad portas ciuitatis: tenentur ad reſtituti onem: quia preſtant cauſam efficacem ad hoc. Si v̓o dubitatur: an ſint illicita vel licita. tunc diſtin guendū eſt prout in ſimili notat. s. Bernardinus in tractatu reſtitutionum. quia aut iſti ſunt ſubdi ti talis domini. ⁊ compelluntur ab eo ad huiuſmo di pedagia exigenda. Et tunc propter bonū dbedi entie excuſantur in iſto dubio. xxiij. q. j. quid culpa tur. Et hoc intelligit Hoſt. quia quantum potuit inquiſiuit ⁊ peritiores conſuluit: ⁊ tamen ſemꝑ du bius in ſe remanſit. Alioquin tanqͣꝫ ignorantie af fectator nō excuſatur. Si v̓o talis ſubditus ad hu iuſmodi exactiones non compellitur. ſed ipſe ſpō te ſe ingerit. ⁊ dictas gabellas emit: vel talis emēs non eſt ſubditus talis domini: ⁊ tunc non excuſa tur. ſicut non excuſantur ẜm Rod̓. ſtipēdiarij ſeu cognati vl̓ amici alicuius domini iniuſte indicētis bellum: cum non ſint ſubditi eius nec excuſet eos obedientie bonum. nec ſe diſcrimini cōmittere de bent in preiudicium alterius. Si autem huiuſmo di: pedagia exp̄ſſe ſunt licita: tūc in nullo caſu pec cant hmōi exigētes. ſiue ſint eius ſubditi: ſiue nō. berant conſules ꝙ modus expeditior ſoluendi illa Pone ꝙ vna ciuitas debitis ſit grauata. et deli debita eſt quod fiat quoddam aſſiſum ſuꝑ venali hoc modo. ſcꝫ ꝙ vendens ſextarium vini ſoluat de narium cōitati in adiutorium ſolutionis debitorū eius. ⁊ ſic de alijs venalibus proportione ſeruata. Modo querit̉. vtrum eis liceat hoc facere. cum ex hoc facto ſequatur ꝙ clerici emant venalia cariora Et ſic indirecte iuuabunt ad ſolutionem debitorū cōmunitatis. cum tamen nihil ſoluere teneantur: Rn̄. Aſten̄. li. vj. tit. xxx. dicit. ꝙ aut illa debita ſūt contracta propter exceſſum ⁊ abuſum conſulū. Et tunc non licet eis aſſiſum. ſeu collectam ſuper ve nalia ponere. ſed proprijs ſumptibus debēt illa de bita ſoluere. Aut ꝓpter cōmunem vtilitatem tam laicorum qͣꝫ clericorum. Et ſic licet eis. Aut propter vtilitatem cōmunem laicorum directe: nō autem clericorum niſi indirecte. ſcꝫ inquantum tempora lis ꝓſperitas ciuium quandoqꝫ redundat in vtili tatem clericorum. Et tunc diſtinguo: quia aut faci unt animo iniuriandi clericis: vt ſic ab eis pecuni am extorqueant: quam aliter habere non poterāt. Et ſic nō licet. Aut nō animo iniuriandi. quia etiā ſi nō eſſent aliqui clerici qui aliquid emerent. nihil ominus hoc feciſſent. Et ſic licet eis: ſeruato mode ramine ꝑ comparationem ad neceſſitatem cōmu nitatis. Ita tamen ꝙ fiat auctoritate domini tem poralis. ⁊ etiam obſeruata proportione. ſcꝫ ꝙ ꝓpor tionabiliter loquendo: non ponant magis aſſiſuꝫ ſuper ea que ſepius emunt̉ a clericis. qͣꝫ ſuꝑ ea q̄ſa laicis. Nec maius ſuꝑ ea q̄ ſepius emunt̉ ab extra neis ꝙͣ ſuꝑ ea q̄ a ciuibꝰ nec maius ſuꝑ ea q̄ ſepius emunt̉ a pauperibꝰ: qͣꝫ ſuper ea q̄ a diuitibꝰ. al̓s nō liceret. Si autem ponatur aſſiſum predicto modo. clerici vt videtur non poterunt iuſte cōqueri. ma xime cum nō cogant̉ emere in ciuitate illa. cū eme re poſſint in alia licet nō ita cōmode. Ideꝫ Ry. in quadam. q. de quolibet. ii iij

Pena Utrum xp̄iani tenent̉ ſoluere pedagia ſarace nis? Rn̄. ẜm Ray. Si tranſeant ꝑ terras eorū tē pore treuge. Et ipſi ſaraceni defendant eos a latro nibus ⁊ huiuſmodi: xp̄iani tenent̉ eis ẜm ſtatutū ⁊ pactum: ⁊ ſubtrahendo tenerent̉ ad reſtitutioneꝫ Nam fides hoſti ſeruanda eſt. Addit tamen. v̓ v̓. ꝙ de pacto. ſi interueniat: planum eſt. Sed de ſta tuto eſt diſtinguēdum. nam ꝑ ſtatuta illorum qui ꝑ vim occupauerunt. ⁊ tenent terram que aliquā do fuit xp̄ianorum: cum ipſi ſint malefidei poſſeſ ſores: non obligant̉ fideles: niſi ſponte ꝯſenſerint: vel ſe ſubiecerint huiuſmodi ſtatutis. Secus de il lis ſaracenis qui non ſunt violenti poſſeſſores ter rarum quas tenent: quia ab huiuſmodi pedagijs fraudari nō debēt ab aliquo etiā xp̄iano tranſeun te. Si v̓o tranſeant tempore guerre. aut quando cunqꝫ cum mercibus prohibitis. non tenentur eis ad pedagia. Hoſti. tamen dicit. non puto ꝙ chri ſtiani teneant̉ ad ſoluenduꝫ hec paganis. Et hoc videt̉ verius: niſi pactum preceſſiſſet: nō coacte fa ctum vel metu. veruntamen ſi volunt xp̄iani ha bere cōmoditatem terre ſaracenorū: oportet ꝙ ſol uant: quia nec aliter ſaraceni ipſorum trāſitum ſu ſtinerent. De imponentibus vel exigentibus pe dagia clericis. ⁊ de multis alijs circa hanc materiā vide ſingularia sͣ. Excōicatione. ix. ⁊. jͣ. Priuilegiū Et quis poſſit concedere immunitatem in his. vi de ibi. Ena. Utrū iudex ec cleſiaſticus poſſit imponere penam pe cuniariam? Rn̄. ẜm Panor. in. c. licet de penis diſtinguendo ꝙ aut iudex eccleſiaſticus vult facere hoc mulctando: aut penam diffinitiue imponendo. Primo caſu. dicendum eſt ꝙ ſic: quia illa magis timet̉: maxime quia pena certa non eſt ſtatuta a iure pro contumacia arcenda. vnde pōt imponere prout ſibi videtur: vt in. c. de cauſis. de offi. deleg. Secundo caſu. quando vult imponere diffiniendo. Aut ſubeſt ſtatutum: vel conſuetudo vt pro quolibet delicto imponatur pena pecunia ria. ⁊ non valet quia inſurgit diſſolutio. Nullam enim delinquens pertimeſcit culpam: cum ſperat eam nūmis redimere. xj. q. iij. pauper. Aut ſubeſt ſtatutum ſeu conſuetudo vt vltra penam iuris im ponat̉ pena pecuniaria: ⁊ valet: dummodo non ꝓ cedat ex radice cupiditatis. poteſt enim ep̄s adiu nare canonem apponēdo nouam penam: vt in. c. ij. de conſti. li. vj. Aut non ſubeſt ſtatutum vel con ſuetudo. Et tunc: aut extra iudicium p̄latus vult exigere pecuniam ꝓ delicto. ⁊ non poteſt: quia cer ti modi ſunt in iure ſtatuti procedendi cōtra delin quenteꝫ. ſicut faciebant illi archidyaconi de quibꝰ in. d. e. licet. qui extra iudicium ſine cauſe cognitio ne exigebant pecuniam pro delicto commiſſo. ⁊ ſu ſtinebant criminoſos in delictis recepta pecunia. Aut vult iudex ꝓcedere iudicialiter. Et tunc ſi cer ta pena non eſt impoſita: poteſt imponere pecuni ariam. Si v̓o eſt certa pena ſtatuta. ⁊ tūc ſi cū cau ſe cognitione voluit illam temperare ꝓnunciādo et poteſt. Nam hoc videt̉ conceſſum cuilibet iudi ci cognoſcenti de crimine vt ex cauſa poſſit tēpera re penam dum ꝓnunciat: ſed poſtqͣꝫ ꝓnunciauit hoc nō poteſt: vt in.§. notandum. ij. q. iij. et in. l. j. ff. ad turpil. niſi poſſet diſpenſare ſuꝑ illo crimine: vt in. c. atſi clerici. de iudi. niſi eſſet mulcta impoſi ta. que poteſt ꝓpter inopiam rei etiaꝫ ex poſtfacto temperari vt eſt tex. notabilis in. l. illicitas. ff. de oſ fi. preſi. Adde p̄dictis aliud dictum Panor. ꝙ vbi pena nō eſt in iure exp̄ſſa. debet apponi ꝯſuetudi naria. Et ſi iudex excedit conſuetudinem dicit̉ ex cedere modum. ad hoc text. cum glo. in. l. hodie. ff. de penis. Sed ceſſante conſuetudine venit arbi traria. Sed nunquid ep̄s poſſit imponere penam pe cuniariam laico ſibi temporaliter nō ſubiecto: Io. an. poſt Hoſt. ſentit ꝙ nō. ſed debet eam facere in fligi ꝑ iudicem ſecularē. Sed hoc dictuꝫ nō placet Panor. in. d. c. licꝫ. exquo eſt caſus in quo iudex ec cleſiaſticus vendicat ſibi iuriſditionem in laicum: nō apparet rō quare in caſibꝰ p̄dictis non poſſit ſi bi imponere penaꝫ pecuniariā: vt in. c. ſtatuimus. xvj. q. j. ⁊. xvij. q. iiij. quiſquis. Quid aūt fiet de p̄dicta pecunia quam iudex ec xxixxi pri cleſiaſticus exigit in caſu licito? Hoſti. dicit ꝙ aut ex ſtatuto imponit̉ pena pecuniaria in caſibus ꝑ miſſis. Et tūc poteſt iudex illam ſibi retinere. Aut non ſubeſt ſtatutum. ſed iudex ex officio ſuo in ca Cde cōmim ⁊cim ſibus in quibꝰ pōt. imponit penā pecuniariā. ⁊ tūc licet poſſit ſibi retinere. tamen ſi vult euitare ſuſpi tionem cupiditatis. debet deputare in piam cau ſam. ¶ Utrum pena appoſita in contractibus: poſſit exigi a parte ſeruante cōtractum? Rn̄. Panormi. poſt Innoc̄. in. c. ſuam. extra de penis ꝙ ſic. etiam in foro penitentiali. etiam ſi excedat intereſſe. dum modo nō fiat in fraudem vſurarum de quo infra. nttrreſa valliſa Pſura.j. Querit̉: pone. Quis eſt obligatus ad certā quā bam vin. v titatem pecunie: certo die ſub pena ſoluendā. Sol uit partem talis debiti infra talem terminum. nū quid ad penam integram teneatur? Rn̄. Panor. vbi sͣ. ꝙ aut obligatio eſt diuidua: aut indiuidua. lepena nō ſa Et que dicat̉ obligatio diuidua. ⁊ que indiuidua ruimā ſilex v vide Bart. plene in. l. ſtipulationes non diuidun tur. ff. de ver. obli. Et ꝓprie illa obligatio dicitur di uidua. quando ſolutio partis affert tantam como ditatem reſpectu partis. ſicut ſolutio totius reſpe ctu totius obligatōnis. Exemplum ꝓmiſi tibi ſcri bere duos libros ſub certa pena. ⁊ ſcripſi tibi vnū. In hoc caſu pena tm̄ committitur pro parte: quia iſta obligatio eſt diuidua. cum reſpectu partis ha beas omnem cōmoditatem ipſius. Indiuidua v̓o dicitur obligatio. quando ſolutō partis non affert tantam cōmoditatem reſpectu partis. ſicut tota re ſpectu totius. Exemplum ꝓmiſi tibi ſcribere vnū librum ſub pena. ſcripſi tibi medietatem hic pena committit̉ in totum. quia ſcriptura medietatis nō affert tantam cōmoditatem reſpectu partis. ſicut tota ſcriptura reſpectu totius. Ita dic in ſimilibꝰ.

An aūt de iure canonico poſſit peti pena reſpe ctu ꝑtis non ſolute? Rn̄. Panor. vbi sͣ. ẜm cōiter doct. ꝙ ſic. nam eadē dꝫ eſſe rō de ꝑte qͦ ad ꝑtem: q̄ eſt de toto qͦ ad totū: vt in. c. paſtoralis. de of. dele. Sicut ergo de iure canonico p̄t peti pena in totuꝫ ſi nō adimplet̉ cōtractus vel mandatū penale. Eo dem mō rōne ꝑtis nō implete. Pōt ergo exigi pro rata. Et hoc intellige qn̄ obligatio cōſiſtit in dādo ſeu ſoluēdo. Ita ꝙ ſolutio ꝑtis affert cōmoditateꝫ ẜm ꝙ dictū eſt. al̓s ſi obligatio eſſet indiuidua. tūc pena cōmitteret̉ in totū. etiā de iure canonico. Pone. Quidā ſub certa pena cōtraxerunt adin uicem. Sꝫ vnus eorū cōtradixit. ⁊ noluit ſtare cō tractui. qui quidē cōtractus locū habuit. nō obſtā te illius cōtradictōe. nunquid ille incurrat dic tam penā. Exquo oīno ille cōtractus habuit effectum: Rn̄. ẜm Panor. in. d. c. rainaldus. de teſta. ꝙ ſic ꝑ tex. illum. ꝑ quē infert hoc notabile. ꝙ pena appo ſita ex cōtrauentione. cōmittit̉ ex ſola cōtradictiōe facti. qͣꝫꝙͣ cōtradictio n̄ habuerit iuris effectū. Nā vides ibi ꝙ cōtradictio patrui nō habuit impedi re legatū factuꝫ anunculis. Et nihilominus pena appoſita ex cōtrauentōe habuit locū. Et facit hoc ꝓ pena appoſita in cōpromiſſis cōtra ⁊ aduerſus cōtrauenientem. vt cōmittat̉ pena. lꝫ cōtrauentio non habuerit aliquē effectum. Sil̓r cōmittit̉ pena ex cōtrauentione iuris. ſeu de iure facta: vt in. l. nu da. C. de cōtrahen. ⁊ cōmit. ſti. Et hec nota. qꝛ faci unt ad multa. Utrum qui cōmittit furtū: vl̓ defraudat gabel las vel hmōi. ſuꝑ quibꝰ eſt ſtatuta grauis pena pe cuniaria: vel forte alia. teneat̉ ſoluere penā illam in foro conſcīe? Rn̄. ẜm cōiter doc. Siue pena illa fu erit ſtatuta ꝑ quācunqꝫ legē. ſiue ꝑ canones. nō eſt in foro penitētiali iniungendū ꝙ ſoluat. niſi fuerit cōdemnatus ad illam. Alioquin ſufficit ꝙ ſoluat intereſſe: vel ſi fuerit iniuria. ſatiſfaciat ad arbitriū boni viri. vt ē glo. ſingularis. xij. q. ij. c. fraternitas Nec obſtat theorica canoniſtaruꝫ. ꝙ lex humana no cōtinens in ſe peccatū eſt ſeruanda in foro con ſcīe. qꝛ eſt intelligenda. qn̄ nō ceſſat rō legis in foro aīe. ſeu qn̄ eſt eadē rō in vtroqꝫ foro. Et qd̓ dictum eſt de pena nō ſoluenda niſi poſt condēnationē. in tellige etiā ſi lex vel ſtatutuꝫ imponeret ipſo facto: vel ipſo iure penā. qꝛ ẜm doct. adhuc requirit̉ ſnīa declaratiua. vt dictū eſt sͣ. Abſolutio..j. ir. fi. de va Querit̉ de. q. notabili. Certū eſt ꝙ vbi duo alter natiue mandant̉. ſufficit alterum adimpleri. Sed nūc q̄rit̉. Cui det̉ optio ſpecifice qn̄ pena ponit̉ alt̓ natiue ꝑ legē. vel ꝑ ſtatutū. vt ſi dicat̉ ſuſpēdāt̉: vel excōicet: vel puniat̉ ī mille: vel āputet̉ ei pes: vl̓ ali qͥd ſil̓e. Rn̄. Panor. in. c. int̓ ceteras. de Reſcriptꝭ de hoc eſſe tris glo. notabiles. vnā in. c. ſicut. de iu deis. Aliam. in. c. a crapula. de vita ⁊ ho. cle. Aliam in. c. fraternitatis. xxxiiij. di. q̄ cōiter dicūt ꝙ optio dat̉ iudici. vn̄ p̄t iudex imponere penā ex illis quā vult. Sed in cōtrariū facit. l. quicūqꝫ. C. de ſer. fu gi. ⁊ qd̓ ibi notat̉ vbi optio dat̉ reo. Sed ꝓ concor dia diſtingue poſt Cy. ibi. ⁊ poſt Bart. in. l. j. ff. de effrac. ꝙ aut verba alternatiua dirigunt̉ ad iudicē Periurium Fo. CXCI. et tunc iudex habet eligere. vt ſi dicat̉. puniat eū iu dex tali aūt tali pena. Ad hoc. l. ſi fugitiui. C. d̓ ſer. fugi. Aut verba dirigunt̉ in reū: vt qꝛ dr̄ ſoluat. C. vel recedat a ciuitate. ⁊ tūc optio dat̉ reo. Et ita lo quit̉. d. l. quicūqꝫ. Aut verba ſunt imꝑſonaliter ꝓ lata: vel aliter dubitat̉. ⁊ tūc Bar. dicit ſe dubitare videt̉ tn̄ inclinari vt optio det̉ reo: vt ſic eligat̉ ꝑs mitior: vt in regula odia. Contrariū arbitrat̉ Pa nor. in hoc vltimo eſſe verū. Nam iura canonica ſuperius allegata cōiter loquunt̉ imperſonaliter. Et tamen glo. cōiter ſentiunt vt optio det̉ indici. Et vltra auctoritates glo. probat̉ per. c. qm̄. vt lite nō conteſt. Nam regulariter iudex tanꝙͣ miniſter habet eligere ⁊ apponere penam ẜm circumſtanti as loci: temporis: ⁊ perſone. vt in. l. reſpiciendum. ff. de penis. Item reus ſemper eligeret mitiorē pe nam. ⁊ ſic quaſi fruſtraret̉ alternatiua legis. Pre dicta tamen limita ſingulariter. niſi vna pena eſſet tranſlata in aliā. quia tunc index non haberet am plius electionem. Pone exemplum quotidianum Dicit ſtatutum: vel ſententia iudicis. ꝙ pro tali de licto reus ſoluat mille: vel ſi non ſoluerit infra. x. di es amputetur ſibi pes. Queritur nunquid poſt la pſum. x. dierum: pena pecuniaria fuerit tranſlata in corporalem? Et dicit Bar. ſe conſuluiſſe in que ſtione facti ꝙ ſic in. l. cum duobus.§. idem reſpon dit. ff. pro ſocio. Et ſic poteſtas amplius non pote rit facere executioneꝫ in bonis condemnati. Item quod ſupra dictum eſt. ꝙ ſi verba dirigantur in re um: ipſe habet electionem. limita hoc verum quā do verba dirigunt̉ in eum actiue: vt in exemplo p̄ allegato. Secus ſi paſſiue. Exemplum. dicit ſtatu tum. Patiat̉ penā iſtā vel illam. ⁊ de hoc eſt bonus tex. cum glo. in. d. c ſicut. Itē dubito ſi conſuetudo habet ab olim vt imponat̉ p̄ciſe altera pena: vtpu ta dictat ſtatutum. ꝙ puniat̉ pena pecuniaria vel corꝑali. tn̄ ſemꝑ eſt obſeruatū vt imponat̉ pena pe cuniaria. nūqͥd ex hoc ſit inducta ꝯſuetudo. vt iu dex nō habeat optionē: De eqͥtate videt̉ ꝙ ꝯſuetu do ſit ſeruāda. ar. in. l. hodie iucta glo. ff. de penis. vbi dr̄ ꝙ in īpoſitōe pene iudex n̄ dꝫ venire ꝯͣ ꝯſue tudinē qd̓ nō. Sꝫ de ſubtilitate poſſet argui ī ꝯͣriū Nam in his q̄ ſunt mere facultatis ex obſeruātia vnius. non eſt inducta ꝯſuetudo. nā forte ſꝑ pla cuit iudici eligere alterā penaꝫ. ex qͦ nihil eſt actū ꝯͣ legē. ergo rō ē inducta ꝯſuetudo legꝭ derogatoria Eriurium. Utrū per iurium ſemꝑ ſit peccatum mortale. vide ſupra Iurare. Utrū oēs ꝑiuri ſint infames. Rn̄. ẜm Panor. in. c. teſtimoniū. de teſti. ꝙ triplex ē infamīa. Que dam iuris: q̄ irrogat̉ ꝑ leges. Quedā canonica: et quedā eſt infamia facti: qͥ potius dicit̉ infamatio. Prima.ſ. iuris indiſtincte repellit ẜm oēs a teſti monio. quia fundamentum teſtimonij eſt fides. ſed iſte caret fide. ergo ⁊cͣ. Et dicunt doct. hoc eſſe verum etiam poſt emendationem. Secus tamen in alijs criminibus etiam grauioribus. Sufficit eī ꝙ de talibus criminibus quis ſit emendatus. vn ii iiij

de autem ſit iſta ſpecialitas in periurio: dicit Ioh̓. an. poſt Goff. ꝙ in teſte requiritur pura ⁊ ſimplex veritas. iiij. q. iiij. c. j. ⁊ iuramentum eſt cōfirmatio veritatis de iureiur. ⁊ ſi chriſtus. Sed nihil magis contrarium eſt veritati qͣꝫ falſitas. que eſt eius im mutatio. Item dicit hoc maxime procedere in teſti ficando quando quis commiſit periurium in teſti ficando. nam exquo ſemel deliquit in illo olo ſu ſpectus eſt ſemper. non ſic in alijs criminibus quo ad teſtificandum. Et de hoc eſt caſus in. c. quicun qꝫ ſciens. vj. q. j. Dicitur autem infamia iuris illa q̄ irrogatur per ſententiam. vel ipſo facto in caſibus in quibus iure cauetur dumtaxat. de quibus vide text. ⁊ glo. bonam. iij. q. vij.§. porro. Et tene hanc regulam ꝙ omnes infames ẜm leges: ſūt infames ẜm canones. hoc probat tex. notabilis in. c. omnes vj. q. j. Secunda infamia. ſcilicet canonica eſt illa q̄ cauſatur ex quolibet peccato mortali: vt in. c. infa mes. vj q. j. ⁊ ibi per glo. ſumme. Et illa: ſi datur ꝑ ſeuerantia: repellit ab accuſatione ⁊ teſtimonio de iure canonico. Nam ſolum crimen continuatum ſufficit: vt in dicto. c. teſtimonium. Sed an ſubla to peccato remaneat effectus illius infamie? Com muniter tenetur ꝙ non. Tercia eſt infamīa facti. In criminali indubie repellit. Et idē in cauſis gra uioribus ⁊ in quibus requiruntur teſtes omni ex ceptione maiores. In alijs v̓o puto ꝙ admittant̉ ẜm plus vel minus: vel nihil credetur ẜm qualita tem ⁊ quantitatem infamie. Rumor v̓o in minus ſe habet ꝙͣ infamia ſeu fama. Et Panor. concludē do an periurus ſit infamis. dicit ꝙ ẜm canones ſic quia vt dictū eſt: canones omnes mortalibus cri minibus irreptitos appellant infames. ſed ẜm le ges dic prout notat Bart. in. l. lucius. ff. de his qui no. infa. de mente glo. ꝙ aut quis iurat de preteri to: ⁊ non eſt infamis ſi deierat: vt in dicta.l. lucius. Aut quis iurat de futuro. Et tūc: aut iurat alij cuꝫ quo contraxit. ⁊ infamatur ſi deierat. Aut iurat ſi bipſi vel deo tm̄. Et tunc non infamatur. Et hec eſt ſingularis diſtinctio. vide tamen quod dictum eſt. Abſolutio primo. in excommunicatione de in ſecutoribus cardinaliuꝫ. de qua in. c. Felicis. de pe nis libro. vj. vbi habes ſingularem theoricam. vi delicet ꝙ qͣꝫtum ad infamiam irrogandam. ⁊ bo norum confiſcationem effectualem: et penam cor poralem infligendam neceſſaria eſt ſaltem ſentētia generalis. Et ideo licet notarius ſit periurus. nihil ominus acta per eum valent: donec ſequatur talis ſententia ſaltem declaratoria. vide etiā Ri. ad hoc in tercio. diſi. xxxix. ꝙ ſi quis periurat ſolēniter in preſentia iudicis. non ſolum peccat mortaliter. ſed etiam ſi pro tali periurio feratur diffinitiua ſenten tia contra ipſum in cauſa accuſationis: infamis eſt Et ſic intelliguntur iura que dicunt periurum eſſe infamem. Ermutatio. Qualiter Ydebet fieri permutatio de beneficijs ec cleſiaſticis? Rn̄det Panor. in. c. queſitū extra eo. ẜm Hoſtiē. ꝙ ipſi beneficiati inter ſe non Permutatio poſſunt tractare de tali permutatōne fienda. Sed ipſa permutatio debꝫ procedere auctoritate epiſco pi: qͣꝫuis tractatus non includat deliberatum con ſenſum: vt in. c. tua. de his q̄ fi. a prela. Et Panor. in. c. cum vniuerſorum. extra eo. dicit ꝙ clerici di cuntur ꝑmutare quando inter ſe deliberant de ꝑ mutando. licet poſtea vadant ad ſuperiorem. E Hoſti. dat remedium habenti cauſam permutan di: vt conferat ſe ad epiſcopum ⁊ narret cauſam p mutationis. ſupplicando vt dignetur ſibi prouide re in alio loco. Poſſet etiam ẜm eum dicere. Bene ficium meum competeret vtilius tali perſone. ⁊ ſu um mihi. non autē debet de hoc tractare cum alio beneficiato. Panormitanus autē dicit. ꝙ hec opi nio eſt multum periculoſa: quia pauci ſunt qui ad inuicem non habeant tractatum. Et contrarium ſentit Io. an̄. in dicto. c. cum vniuerſorum. Idem Goff. Idem Glo. in clemen. vnica. eo. ti. ⁊ hec opi nio videtur verior: vt poſſint habere inuicem tra ctatum non autem concludere permutationem: ſꝫ ſubmittere ſe diſpoſitioni ſuperioris. Permuta tio v̓o poſſeſſionum per ſe nō eſt inhibita. quia da tur ibi temporale pro temporali. extra eo. ad queſti vemppirbear onēs. ita tamen ꝙ ſi altera pars preponderet: pote rit pecunia refundi: vt ſic ad equalitatem permu bue ⁊lmtſ̄ tationis perueniatur. Nota tamen ꝙ hec permu tatio eſt alienatio quedam. extra de re. ecc. non ali. nulli. Et ideo ſeruandus eſt modus qui habetur sͣ. Alienatio. Adde etiaꝫ quod notat Panor. in di cto. c. ad queſtiones. ꝙ eccleſia pinguior nō poteſt permutari cum alia minus pingui: interueniente ſimpliciter pecunia ex alia parte. quia videretur pe cunia data pro redditibus ſpūalibus: vel ꝓ re ſpū ali obtinenda. ſed iſto caſu ſerua cautelam quā tra dit tex. in. d. c. ad qōnes. vt pecunia ſuppleat̉. non ꝓpter redditus ſpūales. ſꝫ ꝓpter redditus amplio res tꝑales alterius eccleſie. Nunquid aūt dicat̉ ꝑmutatio: aut emptio qn̄ ns dicitur ex vna ꝑte interuenit ſpes cum certa quātitate pe m diditur. cunie? Panor. vbi sͣ. cōcludēdo dicit. ꝙ primo de bemus inſpicere animum contrahentiū. Si enim principaliter intendunt ꝑmutare: erit ꝑmutatio. li cet pecunia acceſſorie accedat vt ꝑueniat̉ ad equa yinta voti litatem. Et ita debꝫ intelligi. d. c. ad qōnes. Si aūt nō apparet de aīo cōtrahentiū: recurrendū eſt ad Huinodiae cōiecturās. Si em̄ p̄ciū eſt maius qͣꝫ ſit ſpecies da ta: p̄ſumēdū eſt ꝙ ſit emptio. Si aūt ſpēs eſt maio ris p̄cij ꝙͣ ſit pecunia. erit ꝑmutatio. ar. in. c. qd̓ in dubijs. de conſe. ec. Et hoc facit ad. q. Papa cōceſ ſit cuidam abbati vt poſſit vendere de pofſeſſioni bus monaſterij vſqꝫ ad certā quantitatē pecunie. Abbas vendidit recepta pecunia cum certa petia terre. Dicebat̉ ꝙ nihil egerat. qꝛ iſta eſt ꝑmutatio. exqͦ recepit petiā terre cum certa quātitate pecunie Et ipſe nō habebat facultatē niſi vendēdi. nō aūt ꝑmutādi. Sed cōtrariū eſt dicendū ꝑ ſupradicta. qꝛ interuētio ſpeciei q̄ acceſſorie venit: non alterat naturā emptōis. ſicut interuētio pecunie acceſſorie nō alterat naturā ꝑmutatōnis. Et hoc facit ad ſta tuta: que exigunt gabellam ꝓ contractu emptōis. tiuenan

Dignus Pone. eſt ſtatutum in ciuitate ꝙ quicunqꝫ vendi derit rem immobilem: domum: aut poſſeſſionem: teneatur dare tm̄ pro centenario. Quidam permu tauit domum vnam valoris librarum mille: cum alia valoris ſex centum. Sed quia altera preponde rat: alius refudit pecuniam vſqꝫ ad equalitatem. puta. vſqꝫ ad. M. libras. que erunt. cccc. libre. Ga bellarij petūt gabellam pro pecunia exburſata: pu ta. pro dictis. cccc. lib̓. quia in hoc videtur eſſe con tractus venditionis ⁊ emptionis. Queritur quid iuris? Et patet per predicta ꝙ p̄dictus contractus eſt contractus permutationis ⁊ non emptōnis: qꝛ interuentio pecunie acceſſorie. non alterat natu ram permutationis. exquo maior eſt ſpecies qͣꝫ pre cium datum. Quod nota. qꝛ facit ad multa. Aliam queſtionem ponit Panormi. in. c. fi. eo. tit. Quidam non multum abundans dedit alicui loco religioſo poſſeſſionem: vl̓ certum fundum cū pactione. ꝙ alatur a dicto loco per totum tempus vite ſue. Demum fundus perijt caſu fortuito. nun quid debeat habere alimenta? Dic ꝙ ſic. qꝛ ꝓprie tas tranſiuit in locum pium. Et ſic damnū ceſſit ſi bi ⁊ nō alteri. Et hoc exp̄ſſe voluit Cy. in. l. ij. C. de iure emphitheotico. Quando duo volentes ſua beneficia permuta re libere ⁊ ſine fraude reſignant in manu epiſcopi. non poſſunt impediri per illos qui habent litteras apoſtolicas de beneficijs vacaturis. extra eodem. c. licet. libro ſexto. Et ſi talia beneficia conferantur alijs non valet: vt in clemen. ne cōceſſione. eodē ti tulo. Ignus. Quid ſit. Rn̄. ẜm Hoſti. eſt obligatio rei licite pro de bito facta. fit autem ad maiorem ſecuri tatem creditoris. quia tutius eſt pignori incūbere: qͣꝫ agere in perſonam: inſti. de ob. que ex delict̓. na. §. furti. vnde quando tranſit in poteſtatem credi toris dicitur pignus. ſed qn̄ remanet apud debito rem dicitur hypotheca. Sed qͣꝫtum ad actionem nō differunt. Unde dicitur pignus? Rn̄. a pugno. vn̄ ꝓprie dr̄ pignꝰ res mobilis tradita de pugno vel manu. hypotheca v̓o eſt obligatio rei immobilis. inſti. de ittim. Eril ac.§. inter. iō ipparati Quot modis et qualiter contrahitur pignus? Rn̄. Directoria libro. ij. dicit. ꝙ duobus modis.ſ. tacite ⁊ exp̄ſſe. Tacite: vt in rebus eccleſie: quia bo na miniſtri inteiliguntur obligata eccleſie pro ad miniſtratione rerum. argu. xiij. q. ij. illud. Et ſi pro ſua neceſſitate obligauerit librum: vel aliud: nō te net obligatio. C. ſi ali. res pignor̄. da. ſit. l. curator. Et ipſe eſt obligatus ad reſtituendum. et eius he res ſi aliquid de bonis eius ad eum inde venerit. al̓s non. extra eodem. ex p̄ſentium. Et eccleſia po teſt a quocunqꝫ repetere libere. x. q. ij. hoc ius. Idē Ber. in dicto. c. ex preſentium. Item bona mariti tacite obligantur pro dote. extra eodem ex literis. etiam ſi extraneus. ſcilicet qui mulierem non habꝫ in poteſtate. dotem conferat. C. de rei vxo. actio. l. xxxi Fo. CXCII. vnica. Sed non habet tacitam hypothecam in pa rafrenalibus. niſi ſibi ſpecialiter ⁊ expreſſe prouide rit. C. de pac. conuen. ſuper dote. l. vltima. Nec in donatione propter nuptias. C. qui pot̓. in pigno. habe. l. fi. De his vide ſupra Dos. Item nec ꝓpter delictum viri ſui debet vxor amittere dotem ſuam etiam ſi commiſerit crimen leſe maieſtatis. C. ad. l. Iuli. ma. l. quiſquis.§. vxores. niſi ſciuerit eum he reticum quando cōtraxit cum eo: quia tunc amit tit dotem. extra de hereticis. decreuit. lib̓. vj. Item ſi quis tibi dotem pro aliqua promiſit. omnia bo na ſua tacite obligātur. Item qui cum fiſco contra hit: fiſco tacite bona illius obligātur. C. in quibus cau. pi. ta. contraha. l. j. ⁊. ij. Item bona conducto ris illata ⁊ inuecta in ruſtico predio domino ſcien te: niſi ad tempus inferantur. tacite obligata ſunt domino. qͣꝫuis empta ſint ex fructuum precio. C. in quibus cauſis pig. tacite contrahatur. l. qͣꝫuis. Sed in vrbano non diſtinguitur. Utrum domi nus ſciat: vel non. C. locati. l. certi. Item bona tu torum et curatorum tacite obligantur minoribus pro eorum officio: aut ſi nō adminiſtrauerūt. C. de adminiſtratōe tutorū. l. ꝓ officio. Itē bona patris tacite obligant̉ filijs ꝓ rebꝰ aduētitijs ⁊ p̄cijs earū C. de bo. que libe. l. cum oportet. Item bona ma tris conuolantis ad ſecundas nuptias ſunt filijs prioris matrimonij obligata tacite. vt eis reſtituat que a priore marito lucrata fuit. C. de ſecundis nu ptijs. hac edictꝭali. Item bona defuncti tacite obli gantur pro legatis ⁊ fideicommiſſis. C. cō. dele. l. j. Item bona primipilarij fiſco tacite obligant̉ in ca ſu quo fiſcus vxori prefertur. Nam ſi bona mariti deficiunt. etiam de rebus dotalibus ſatiſfiet. C. in quibus cau. pi. taci. contra. l. ſatis ergo multo forti us in clerico coniugato obligato eccleſie. ſcꝫ erunt obligata bona eius vxoris. ſi bona mariti deficiāt ẜm Dir. Expreſſa v̓o obligatio dr̄ cōuentionalis. iō dic ꝙ alia eſt cōuentionalis alia p̄toria. Alia iu dicialis. Conuētionalis dr̄ q̄ ſola cōuentiōe conſti tuit̉. ff. de pig. ac. l. j. Pretoria v̓o eſt que ſit p̄tore iu bente: puta. vt caueatur pro legatis. vel pro dam nō infecto: vel opere demolendo. Et hec conſtitu itur per miſſionem in poſſeſſionem: non aliter. ff. de pig. ac. non eſt mirum.§. ſciendum. Iudicialis eſt: cum iudex iubet aliquem poni in poſſeſſioneꝫ ex officio ſuo: vt mandetur executioni ſententia ſua diffinitiua. Et primo capiuntur mobilia. ſecun do immobilia. tercio. peruenitur ad nomina debi torum. extra de re iudic̄. cum aliquibus. Et de hoc videtur textus. extra eodeꝫ. lator. vbi dicit Panor mitanus ꝙ ſi debitor habet in facultatibus vn̄ poſ ſit ſoluere. nō debet incarcerari. ſed iudex debet ex ecutionem facere in bona ſua ⁊ procedere per ordi nem in bonis ſuis: vt dictum eſt: vt habetur in. l. a diuo pio. ff. de re iudic. Multo ergo fortius non debet extendi manus ad capturam perſone. pro qͦ bonus tex. cum glo. in. l. iij.§. tutores. ff. de ſuſpec. tuto. ⁊ ibi etiam per Barto. licꝫ ſtatuta municipa lia aliter prouideant in multis locis. Et maxime verſatur dubium. Nunquid debitor poſſit ſe obli

Pignus gare ad carceres renunciando beneficio ceſſionis? Et Spe. concludit ꝙ non: licet quidā contra. Sed primum ſequitur. Barto. in. l. alia.§. eleganter. ff. ſo. matri. Nam hoc pactum videtur cōtra bonos mores. ⁊ inducit quandam ſeruitutē. Ex quo poſ ſet inferri. ꝙ etiam iuramētum non obligaret hoc caſu. argu. in regula. non eſt obligatorium ⁊cͣ. licet in caſu iuramenti Fede. tenuerit cōtrarium. Sed prima opinio videt̉ equior. Si tamen eſſet aliquis ſcriptor qui eſſet ſuſpectus de fuga. qui obligauit ſe ad ſcribendum certum librum. poſſet capi et in carcerem retrudi: vt ſic cogatur ꝑficere quod pro miſit. Et hoc etiam ſi nō renunciaſſet beneficio ceſ ſionis. quaſi videatur electa induſtria ꝑſone. ⁊ nō ſuccedat obligatio ad intereſſe. Idem tenuit Cy. in. l. j. C. qui bo. ce. poſſunt. ⁊ glo. iuris ciuilis dicit hoc tenendum in fauorem publice vtilitatis. in. l. ſtipulatio.§. ſiue autem. ff. de no. ope. nun. Et cō cludit Panor. ibi ꝙ ꝓ debito ciuili regulariter nō debet quis incarcerari niſi prius condemnetur. et nolit cedere bonis: vt in. d. l. j. Et lꝫ ſit condēnatus de debito: non debet tamen iudex incontinenti eū muſipulare. Sed primo executionem facere in bo nis. Fallit quando eſt ſuſpectus de fuga. ⁊ dubita tur an bona illius ſint ſufficientia: vt notatur in di cto.§. tutores. Fallit etiam ſi nondum venit dies ſolutionis. ⁊ debitor eſt ſuſpectus de fuga: tunc em̄ poteſt incarcerari: vt faciat tutum creditorem: pu ta. preſtando fideiuſſores: aut pignora. Et intelli ge hoc. quādo ſuſpicio fuge accidit poſt contractū debitum. Secus ſi erat tempore cōtractus. Nam tunc de ſe conqueratur. Notat etiam ibi Panor. aliud notabile ꝙ in cauſa ciuili non debet quis de domo capi. qꝛ domus ꝓpria debet cuiqꝫ eſſe tutiſſi mum refugiū: vt in. l. pleriqꝫ. de in ius vo. ⁊ in. l. qͥ in domum. ff. de iniur. Que res pignori obligari poſſunt vl̓ non? Rn̄. ẜm Hoſtiē. obligari poſſunt tam res preſentes qͣꝫ future: vt fructus pendentes. partus ancillarum. fetus pecorum. et ea que naſcentur. ff. e. l. ⁊ que nō dum. Item res corporales ⁊ incorporales: vt cauti ones et nomina debitorum. ff. eo. cum coneunit. Item vſuffructus. ff. eo. ſi is. Item ſeruitutes ruſti ce: vt. ſcꝫ qͣꝫdiu pecunia ſoluta non ſit: his ſeruituti bus creditor vtatur. Et ſi infra certum diem non fuerit reddita creditori vendere vicino valeat. ff. e. ſed an vie. ſed hic caue ab vſura. quia quo ad vſuꝫ talis conuentio non valet: quia eſt feneraticia. licꝫ lex ꝑmiſerit in dicta. l. ſed an vie. vrbane autem ſer uitutes nō debent ſic pignorari. Et ratio eſt: ne ex varietate vſus vtentium. edificia deſtruātur ⁊ in utilia fiant dicta. l. ſi is.§. fi. Pignori autē obligari non poſſunt res ſacre: vt vaſa ⁊ ornamenta eccleſie vt. C. de ſa. ſan. eccle. l. ſancimus nemini. niſi eccle ſia ſuꝑflua vaſa habeat. ⁊ debitum vrgeat: nec ali unde ex rebus mobilibꝰ ſolui poſſit: vt. x. q. ij. hoc ius: vel niſi in alijs cauſis neceſſarijs in quibꝰ res eccleſie alienari poſſunt. xij. q. ij. aurū. videsͣ. Alie natio. Item res eccleſie non poſſunt pignori obli gari. vt in autentica. de ali. ⁊ emphi.§. ⁊ quoniam collatōne. ix. Item liberi hominis nulla eſt obliga tio. quia cōtraria eſt libertati. dicto. c. lator. ⁊ ibi di cit Panormitanus ꝙ ſi quis de facto reciperet ho minem liberum in pignus perdit debitum. ⁊ aliaꝫ tantam quantitatem tenetur ſoluere ac etiam de bet relegari. vt in autētica. vt nulli iudi.§. quia ve ro. In caſu tamen tenet obligatio liberi hominis: j 1 vt in redempto ab hoſtibus. C. de cap. ⁊ poſtli. re. l. fi. Item ob neceſſitatem famis pater filium obli gare poteſt. vide ſupra Emptio in fi. Non ſic ecō tra: quia magis obligat̉ filius patri. qͣꝫ pater filio: vn̄ ⁊ in extrema neceſſitate eſſent magis deferēdi fi lij qͣꝫ parentes ẜm doc. An quando quis res ſuas obligat: intelligātur futura? Rn̄. de preſentibus ⁊ futuris ſenſiſſe pre ſumitur. C. que res pigno. oblig. poſſunt. l. fi. quia hic agitur de modico preiudicio. Secus ſi de ma gno preiudicio: vt in confiſcatione bonorum ali cuius. quia non veniunt futura. vide ſupra Iura re in fine. intelligitur tamen etiam in primo caſu ex ceptum omne illud qd̓ ſpecialiter obligaturus nō erat. vt veſtis ſuppellectilia que in vſu habebat. et ſimilia. C. que res pigno. obli. poſ. l. j. ⁊. l. obligatio ne. cum ſe. ff. de pig. Sed bene intelliguntur obli j3ki. x xxi gata iura ⁊ actiōes. C. de ſen. paſſ. l. ſi ademptis. et l. caſus. Si v̓o dicat mobilia ⁊ immobilia ⁊ ſe mo uentia. Non ob hoc intelliguntur actiones et no mina ſeu credita. C. de pac. pig. l. i. Idem dicendū de his qui offerunt eccleſie omnia bona ſua. Item qui obligat inſtrumenta ⁊ de agris. ⁊ de omnibus jxii jxi que ibi continentur ſenſiſſe videtur. C. que res pi gno. obliga. poſſ. l. ij. De iſtis actionibus et nomi nibus debitorum. vide ſupra. Alienatio. et dic vt iniue debuiruor Ꝙͣdiu pignus remanet obligatū? Rn̄deo ẜm Dir. ꝙͣdiu etiā vnus denarius remanet ad ſoluen dum. C. de diſtrac. pig. l. qͣꝫdiu. Utrum eccleſiaſtici redditus ſiue ſtipendia poſ ſint pignorari vel obligari? Reſpōdeo ẜm Inno. non p̄nt obligari ſpāli conuentiōe. ſed a iudice pro debito canonici. et ex cauſa iudicati poſſunt obli gari. Utrum pignore ſibi obligato vti ſit vſura? Re ſpondeo ẜm Tho. ſecunda ſecunde. q. lxxviij. ſi pi gnus ſit res aliqua: cuius vſus precio extimari po teſt: debet ille qui mutuauit computare vſum illi us rei in extimationem eius quod mutuauit. Alio quin idem eſt ac ſi pecuniam acciperet pro mutuo qd̓ eſt vſurariū. niſi forte eſſet talis res: cuius vſus mniſt agere debito ſine precio ſolet concedi inter amicos. Sicut patet de libro cōmodato. Et hoc intellige ꝙ ſit vſura ſi vtat̉ pignore conſentiente debitore. ſi v̓o eo nolēte eſſet furtum. ff. de fur. l. ſi pignore. Quid de expenſis factis a creditore in pignore? Reſpondeo ẜm Raynucium. Creditor poteſt exi gere vel compenſare non ſolum expenſas quas fe cit colligendo fructus: ſed etiam quas fecit bona ſpuis q fide circa rem pignoratam: puta colendo fundum vel paſcendo iumentum. Et hoc niſi fuerint im nirim moderate. ff. de pigno. ac. l. ſi ſeruos. Sed fructus

quos percepit vel percipere debuit computabit in ſortem. extra eo. cum contra. Quid ſi pignus perijt vel deterioratur? Rn̄. ſi ſi ne culpa creditoris perijt vel deterioratum eſt: non tenetur. Et nihilominus debitor tenet̉ ſoluere de bitum. niſi actum ſit ꝙ amiſſio pignoris liberet de bitorem. Si v̓o culpa creditoris tenetur creditor. X. de pigno. ac. l. ij. iiij. ⁊. v. Regulariter tamen cre ditor non tenetur niſi de dolo. lata. ⁊ leui culpa nō aūt leuiſſima. nec etiam tenet̉ de caſu fortuito: niſi ex pacto. vel niſi ſit in mora. Quid aget creditor habens pignus. ſi paratus computare fructus in ſortem petit reſiduum debi ti? Rn̄deo ẜm Ray. poteſt quidem pecuniā mu tuatam per actionem ꝑſonalem petere. C. de pig. l. qͣꝫuis. ⁊. l. diſtractis. Item p̄t pignus alteri pigno rare. C. ſi pignus pig. l. j. ⁊. ij. Utrum creditor cui non ſoluitur poſſit pignus vendere? Rn̄deo ẜm Ray. ſi pactum fuit ꝙ poſ ſit vendere certo tempore vel modo vel perſone vl̓ precio. debet creditor denūciare debitori. et poſtea vendere poterit ẜm formam conuentā. Aliter nō. Si v̓o pactum fuit de non vendendo. non poterit vendere. niſi poſt trinam denunciationem factaꝫ debitori vt ſoluat. Et ſi non ſoluat: poſtea poterit vendere. Sed ſi venderet ante. teneretur furti. Sꝫ v̓o nullum pactum fuit. ſufficit vna denunciatio et poſtea elapſo biennio. ſcꝫ a denunciatione. vel a ſnīa iudiciali numerādo. poterit fieri venditio. hec ꝓbantur. ff. de pig. ac. l. ſi cōuenit. ⁊. C. de iure do. impe. l. fi. Quid ſi pignore vēdito creditor minus accepit qͣꝫ erat debitū? Rn̄. ſi hoc vendidit bona fide. po teſt agere ad reſiduum. Et ſi plus accepit tenet̉ re ſtituere debitori. C. de iure do. impe. l. fi. Cui et contra quem datur actio perſecutiua pi gnoris: ſiue hypothecaria? Rn̄. ẜm Hoſti. datur creditori contra quemlibet poſſeſſorem. ff. eo. l. pi gnoris. Ita quidem ꝙ ſi poſſeſfor habꝫ titulum lu cratiuum. tunc creditor habet electionem vtrum agat perſonaliter cōtra debitorem. vel hypotheca rie contra poſſidentem. C. eo. diſtractis. ⁊. l. perſe cutione. Et idem ſi habet titulum oneroſum. ſi fu it fraudis conſcius. ſcꝫ quia ſciebat rem alijs obli hendeo fmn gatam. Sed ſi non fuit fraudis conſcius. non po teſt creditor contra eum agere quouſqꝫ egerit con tra debitorem ⁊ fideiuſſore. ⁊ mandatore ⁊ poſtea agi poterit cōtra pignorū poſſeſſores. Cui ⁊ cōtra quē datur actio pignoratitia? Rn̄. ẜm. Ray. poteſt agere debitor vel heres eius con tra creditorem vel heredem eius vel alium: ſi forte creditor rem ſibi pignoratam in alium tranſtulit. Nam ⁊ iſte poſſeſſor tenetur computare in ſorteꝫ. non ſolum fructus quos ipſe percepit. ſed etiā om nes quos anteriores ꝑceperunt a tꝑe primi cōtra ctus. ⁊ ſic ſoluto reſiduo. reſtituere debet pignus. extra eo. cum cōtra. Opulus. Quot homi nes faciunt vnum populum? Rn̄deo. Fo. CXCIII. Populus decem. x. q. iij. vnio. in glo. ſicut duo faciunt cōgre gationem. extra de elect. c. j. ⁊ tres collegium. ff. de verbo. ſigni. neratius. Et tamen retinetur in vno. ff. quod cuiuſqꝫ vni. l. ſicut. vide glo. ſingulareꝫ de hoc in. c. j. de poſt. pre. quam approbant communi ter doct. que dicit ꝙ ius vniuerſitatis poteſt rema nere in vno ſolo omnibus alijs mortuis. vel priua tis. Iſte tamen ſolus non poſſet ſeipſum eligere. quia notaretur ambitione: Glo. tamen dicit ꝙ col legium non eſt in vno. Nam deeſt ſignificatū vo cis. ſed ius collegij bn̄ conſeruat̉ in vno. Quid autem ſi omnes mortui ſunt. nūquid ex tinguatur collegium?: vide ibi. Decem autem. aut quindecim faciunt turbam. ff. de vi. bo. rap. l. pre tor. la. ij. Quatuor autem vel quinqꝫ porci vel decē oues faciunt gregem. ff. de abigeis. l. oues. Ex qui bus infertur. ꝙ poteſt dici populum ſcandalizari qn̄. x. graues ⁊ honeſti de ppl̓o ſcādālizant̉. licet in ppl̓o ſint etiā mille. Oſtulatio quid ſit. Rn̄. p ẜm Panor. extra eo. ſuper rubrica. Po ſtulatio eſt quedam gratie petitio a ſupe Niore facta de ꝓmouendo aliquem ad̓ prelationem ad quam de iure communi propter defectum ali quem. vel impedimentum eligi ſeu promoueri nō poterat. Et ex hoc tacite infertur differentia inter electionem ⁊ poſtulationem. Nam poſtulatio in nititur gratie. extra eo. c. pe. Electio v̓o innitit̉ iuri vnde ille qui de iure pōt eligi. non debet poſtulari Et ſi electores illū poſtulant nihil agunt. qꝛ debēt ꝓuidere eccleſie de meliori quem poſſunt. ⁊ melio ri modo. vnde illi qui eligunt cōſentiunt in electū: vt in ſponſum ⁊ ꝑ electionem iniciatur vinculum matrimoniale: vt in. c. fi. de tranſla. p̄lato. Sed illi qui poſtulāt nō cōſentiūt in poſtulatū: vt in ſpōſū nec iniciat̉ aliqd̓ cōiugiū ſꝫ vota ſua dirigūt in ſuꝑi orē: vt ſuꝑior de gr̄a debeat admittere poſtulatū. ¶ Quis ſit poſtulandus vel nō? Rn̄. ẜm Hoſti. In primis quidē nō pōt poſtulari criminoſus: pu ta ꝑiurus: homicida: vel inobediens. Tales enim nec eligi nec poſtulari poſſunt. extra. e. c. j. ⁊. ij. Itē nō ꝓfeſſus tacite vel exp̄ſſe. nō poſtulat̉ in regula rem p̄latum. ſicut nec eligit̉. extra de elec. cum cau ſam. ⁊. c. cum ad noſtram. niſi neceſſitate inſtante. qꝛ tunc poſſet dummodo in regula fuerit cōpeten ter inſtructus. ſicut colligit̉ extra de elect̓. cum mo naſterium. ⁊. c. officij. Item non poſtulat̉ epilenti cus ſicut nec eligitur. extra de elect. cum inter. niſi forte ſit liberatus. ita ꝙ iam per annuꝫ fuerit liber xxxiij. di. cōmuniter. Sed de hoc vide. jͣ. Suſpen ſus. Item nec mutilatus. qꝛ talis omnino inhabi lis eſt. extra de cor. vici. expoſuiſti. Item nec biga gamus: vel irregularis: qꝛ talia ⁊ ſil̓ia omnino in habilem reddūt. Quod ſi talis defectus eſt qui nō reddit omnino inhabilem. admittitur poſtulatio. Ideo poſtulari pōt ſi defectus ſit in etate. extra de elec. cum nobis olim. Itē ſi defectus ſit in ordinibꝰ Nā ad oēs dignitates hn̄tes curā poſtulādus eſt qui nō eſt in ſacris. extra de elec. dudū. el. j. ⁊ de eta.

Poſtulatio et qua. a multis. Item ſi ſit defectus in natalibꝰ. ex tra de elect. innotuit. Item ſi ſit ep̄us. extra eo. c. fi. Et ſi talis eligeret̉. nō valeret vt ibi. Utrum clericus aliene dyoceſis ſit poſtulādus vel poſſit eligi? Rn̄. ẜm Ber. Ꝙͣuis clerici nō poſ ſint dimittere eccleſias ſuas ſine conſenſu ep̄orum ſuorū: nihilominus eligi pn̄t: ſiue in ſua: ſiue in ali ena dyoceſi. extra de elec. cum inter. Utrū religioſus debeat poſtulari vel eligi. Rn̄. hactenus fuerunt diuerſe opi. Hodie tenet̉ indi ſtincte ꝙ ſiue in ſuo monaſterio. ſiue extra. ſiue etiā ad ep̄alem dignitatē eligi debet: vt notat̉ ꝑ Io. an extra de elec. nullus in.vj. A quo ſit aliquis poſtulandus? Rn̄. ſi ſit epiſco pus: a papa poſtulandus eſt. extra eo. c. fi Si vero patiatur defectum in ordine: vel etate debet poſtu lari ab eo qui in hac parte diſpenſare poteſt. vnde ſi aliquis. xx. annorum poſtuletur ad dignitateꝫ ſi ne cura ab epiſcopo poteſt poſtulari. Si cum cura a papa. Si v̓o ſit defectus qꝛ eſt clericus aliene dyo ceſis. vel ſubeſt alteri: vt religioſus et huiuſmodi non oportet ꝙ poſtuletur. ſed eligi poteſt: vt dictū eſt sͣ. Quis poteſt poſtulare? Rn̄. ẜm Hoſti. Qui et eligere poteſt. extra eo. bone. el. ij. extra de elect̓. in notuit. Et valet ſi admittitur poſtulatio: ſi concors fuerit. ſcꝫ ſi ab omnibus fiat: vel ſi due partes con ſentiunt: quia tunc idem eſt ac ſi omnes concorda rent. al̓s non facile admittitur. extra de elect̓. ſcri ptum. An autem in poſtulatione ſit ſeruāda forma. c. quia propter. de elec. vt ſcꝫ procedatur per viā ſcru tinij ⁊ alijs requiſitis. de quibus sͣ. Electio. j. Rn̄. ẜm Panor. in. d. c. quia propter. ꝙ duplex eſt po ſtulatio. Quedam minus ſolennis. per cuius ad miſſionem non conſequitur poſtulatus ius prela ture. ſed habilitatur vt poſſit eligi. Et tunc non eſt ſeruanda forma. d. c. cum debeat ſeruari poſtmo dum in electione fienda. Exemplum. Cum poſtu latur laicus vt faciat ſe promoueri ad ordinem ſa crum: vt poſſit eligi: vel poſtulatur monachus ab abbate: vt poſſit eligi. Quedam eſt poſtulatio ſolē nis per cuius admiſſionem conſequitur poſtula tus plenum ius. Ita ꝙ admiſſio facta per ſuperio rem habet vim electionis ⁊ cōfirmationis. Et tūc debet ſeruari forma. d. c. quia ſatis. talis videtur ele ctus habito reſpectu ad ius futurum. Pone exem plum in. d. c. ſcriptum. Quis autem ſit effectus poſtulationis? Rn̄det Panor. in. c. j. extra eo. ẜm doct. ꝙ de iure videtur poſtulatus habilitatus vt poſſit eligi. Sed curia romana: vt euitetur circuitus. ⁊ eccleſiarum diſpē dium. ſeruat ꝙ admiſſa poſtulatōe: poſtulatus cō ſequitur ius ac ſi fuiſſet electus ⁊ confirmatus. vn̄ de non indiget alia confirmatione: vel electiōe. Et hoc ꝓbatur extra eo. c. ij. Et intellige hoc in poſtu latione ſolenni. Nam duplex eſt poſtulatio. ſcꝫ ſo lennis. ⁊ non ſolennis. Solennis dicitur quando poſtulatur ab eo qui poteſt ſuper omni impedime to poſtulati diſpenſare. Non ſolennis v̓o dicitur al quando poſtulatur ab eo qui non poteſt diſpenſa re ſuper impedimento. requiritur tamen eius con ſenſus in promotione ratione ſui intereſſe. Exem plum. Canonici volunt eligere monachum in epi ſcopum. Sed quia non poteſt monachus conſen tire ſine licētia abbatis: vt in. c. ſi religioſus. de elec. li. vj. Canonici poſtulant ab abbate vt cōcedat eis illum monachum. Si enim abb̓as conſentit. hec admiſſio poſtulationis non habet vim electionis ſed debet de nouo eligi ⁊ peti confirmatio electōis quia abbas non habet poteſtatem ꝓuidendi eccle ſie cathedrali. Idem dic quando canonici petunt filium fami. a patre: quia volūt eum petere in ep̄m Idem in ſimilibꝰ. nſe nert inii. iti delte q de Poſtulantes ſcienter indignum: ſunt priuati ip ſo iure poteſtate eligendi ⁊ poſtulandi. extra eo. c. ij. Ex quo infert Panor. ibi. ꝙ ſicut habentes pote ſtatem eligendi ⁊ poſtulandi a iure communi. pri uantur ipſo facto poteſtate eligendi poſtulādo in dignum. ita priuātur habentes poteſtatem eligen di ex priuilegio: ſi poſtulant ſcienter indignum. Et ſicut poteſtas partis delinquentis reſidet in aliam partem quando eligentes habent poteſtatem a iu re communi: vt in. c. cum in cunctis. ⁊.c. cum vin xſicmm venat tonienſis. de elec. Ita deuoluitur poteſtas quādo eligentes habent poteſtatem ex priuilegio vt in. d. c. ij. Ex quo infertur ad queſtionem. Pone ꝙ po teſtas eligendi fuit data per canonicos tribus cō promiſſarijs: quorum duo ſcienter elegerunt indi gnum: tercius elegit idoneum. Queritur: nūquid valeat electio iſtius tercij? videtur ꝙ ſic: quia pote ſtas duorum reſedit in illum tercium. Sed contra rium eſt veruꝫ: quia iſtud capitulum ſcd̓m loquit̉ quando aliqui eligunt collegialiter. ideo tota pote ſtas reſidet penes eligentes idoneum. Sed in caſu premiſſo compromiſſarij non eligunt vt collegiuꝫ. ſed vt ſinguli habentes poteſtatem a collegio. vn de poteſtas compromiſſariorum eligentium indi gnum deuoluit̉ ad compromittentes: vt in. c. ſi cō promiſſarius. de elec. lib̓. vj. vide de hoc ſupra. Ele ctio ſcd̓o. Utrum per poſtulationem aliquod ius acqui ratur poſtulato? Rn̄deo ẜm Panor. in. c. bone. el. ij. extra eode. ꝙ poſtqͣꝫ poſtulatio eſt preſentata ro mano pontifici: non poſſunt poſtulantes ab ea re cedere ⁊ alium eligere vel poſtulare. Sed debēt po ſtulantes expectare iudicium pape ſuper admittē do. vel improbando illam poſtulationem. Et ideꝫ uepptema dicunt docto. cum preſentatur alteri ſuperiori qui poteſt illam admittere. Quod placet Panormi. ex idemptitate rationis. ne ſcilicet contrarium agen do videantur illudere ſuperiori. Et ex hoc infertuꝫ a contrario ſenſu ꝙ anteqͣꝫ poſtulatio ſit preſenta ta ſuperiori. poſſunt poſtulātes variare inuito po ſtulato. Adeo ꝙ dicit Inno. ⁊ ſequunt̉ cōiter doc. ꝙ nuncius miſſus ad poſtulationē pn̄tandā ſuꝑi ori. poteſt reuocari anteqͣꝫ poſtulatio ſit preſenta ta. tum quia ſufficit ꝙ reuocatio ꝑuenerit ad ipſuꝫ nuncium vel procuratorem. tum exquo poſtulatio non eſt preſentata admittitur variatio. Et ex hoc

Poſtulatio habes vnam dr̄iam quo ad facultatem variandi inter poſtulatōꝫ ⁊ electiōem. Naꝫ in electione nō admittit̉ variatio poſt publicatōeꝫ ſcrutinij. vt in ca. publicato. de elec. Sed in poſtulatione admit tit̉ variatio ꝙͣtumcūqꝫ ſcrutinium ſit publicatum ⁊ poſtulatio inde ſit ſecuta. Satis eſt em̄ ꝙ nō ſit ſuꝑiori pn̄tata. Ratio diuerſitatis eſt: qꝛ ꝑ poſtula tionem nulluꝫ ius acqͥrit̉ poſtulato: cum ſit inha bilis. vnde non hꝫ de quo ꝯquerat̉. nec ſuꝑior pōt ꝯqueri: exquo ſibi nō eſt facta pn̄tatio. Et ex p̄di ctis pōt aliud inferri. ꝙ qͥs poteſt ſepe variare an teꝙͣ alteri ſit ius q̄ſitum. Secus ſi ius eſt alteri q̄ſi tum: vt in electione. Et in hoc caſu hꝫ locum regu la. Mutare. de re. iurꝭ. li. vj. Idem habes per Pa nor. in. c. cum inter. de elec. ꝙ gr̄a non reuocat̉ qn̄ ius eſt alteri queſitum. Secus ſi nō eſt queſitum. Limitat tn̄ Panor. dictum correlarium dicens. ꝙ ſi ſuꝑior ⁊ poſtulantes ꝯueniūt: admittit̉ variatio etiam ſi poſtulatio ſit pn̄tata ſuꝑiori: nec hꝫ poſtu latus de quo conquerat̉: cum ius non ſit ſibi que ſitum. Quid aūt ſi feciſſet aliquas expenſas: p̄ſertim cum ꝯſenſu poſtulantiū. nunqͥd poſſit illas repe tere ſecuta variatōe. Inno. ⁊ ꝯmuniter doc. ſeq̄n tes dicunt ꝙ nō: qꝛ cū non hret ius fecit illas non ſine nota ambitionis. Et no. bene hoc dictū. facit em̄ ad. q. Amicꝰ tuus expendit aliqͥd ſymoniace: vt tibi ꝯferret̉ certum beneficiū. nunqͥd poſſit a te illas expenſas repetere. Dicendū ꝙ nō. qꝛ iniuſte illas fecit. nec etiaꝫ hrēt actōꝫ mandati: ſi tu mādaſ ſes illi vt illas expenſas faceret. qꝛ ex turpi manda to nō orit̉ actio. vt in. l. ſi remunerādi.§. rei turpis ff. mādati. ſꝫ reſpectu expenſaꝝ poſtulati. vide qd̓ no. in. c. cupiētes. de elec. li. vj. Et diſtingue vt ibi. Dir. tn̄. li. ij. quo ad expēſas tenet ꝯͣrium. ⁊ format q. Pone ꝙ canonici poſtulauerūt aliquem qͥ p̄ꝑa uit ſarcinulas ſuas: ⁊ emit equos vt iret romaꝫ. ⁊ facit maximas expenſas. Et poſtea canonici dixe runt ſibi. Amice nō eas romam: nos mutauimus ꝓpoſitū ⁊ eligimꝰ alium. Nunqͥd poterit repetere ab illis expenſas iſtas. Et ꝯcludit ꝙ ſic: qꝛ nō po tuerūt mutare ꝯſilium in alteriꝰ p̄iudiciū. vt in. d. regula mutare. Et dicit hoc tenere Pe. de ſapīa. exͣ eo. c. pe. ⁊ Io. lxj. di.§. ſꝫ aliud. Et plus dic̄. ꝙ ſi po ſtulantes anteqͣꝫ electio ſit pn̄tata eligāt vel poſtu lent alium: licet teneat electio: ſi tn̄ fecerūt eum or dinari: tenent̉ ad int̓eſſe: ſi ꝓpter poſtulatiōeꝫ eoꝝ fuit ordinatꝰ. ⁊ pōt eos ꝯuenire: vt ei ꝓuideant de beneficio ꝯuenienti. exͣ de iure patro. paſtoralis. ⁊ hoc vr̄ ſentire glo. exͣ eo. c. bone. el. j. Sꝫ panor. dic̄. ꝙ hoc doc. nō approbant. qꝛ illud. c. paſtoralis. lo quit̉ in pn̄tato a pr̄ono: cui acqͥrit̉ ius ex pn̄tatōe. vndemturū Sꝫ nos loqͥmur in poſtulato cui nullum ius acqͥ rit̉: cuꝫ ſit inhabilis. ſꝫ poſſet ſaluari glo. qͦ ad iſtos poſtulātes. vt ſi fecerūt aliquē ordinari. vt eū elige rent. ⁊ poſtmodū ipſo ordinato alium elegerūt: te net tn̄ iſta electio: cū nullū ius ſit illi acqͥſitum. Sꝫ .xxir iſti ſic eligentes poterūt ꝯueniri vt ꝓuideant pri ixx t mo de ſtipendio ꝯpetēti: vt hēat vnde viuē poſſit exqͦ fecerunt eū ordinari. ⁊ hoc voluit glo. in. d.§. ſꝫ aliud. Fo. CXCIIII. ¶ Eſt etiam alius modus ꝓuidendi eccleſijs va cantibꝰ vltra duos modos iaꝫ dictos. Naꝫ pͥmꝰ ē ꝑ electōꝫ. Scd̓s ꝑ poſtulatōꝫ: q̄ dꝫ eē ꝯcors. ⁊ poſt qꝫ eſt pn̄tata ſuꝑiori nō lꝫ poſtulātibꝰ reſilire. Ter cius eſt ꝑ noīationē: q̄ dꝫ eſſe ſolēnis. Et ẜm Ho. fit qn̄ duo vel tres qͥ ſunt excellentiores in capitu lo. vel alibi noīant̉ pape. ⁊ petit̉ ꝑ collegiū. vt pa pa ꝓuideat eccl̓ie de aliquo illoꝝ. Et ꝑ hanc noīa tionem qͦdam mō ius acqͥrit̉ noīatis: nec pn̄t no minantes recedere a noīatione poſtqͣꝫ facta eſt ſu ꝑiori. ſicut dicimꝰ in poſtulatione. Et ꝓprie poſtu latio fit de vno: noīatio v̓o de pluribꝰ. ⁊ hoc de no minatōe ſolēni q̄ fit vt dictum eſt. Nam eſt q̄daꝫ noīatio non ſolēnis.ſ. qn̄ ante ſcrutiniū fiendum aliqͥs noīat̉ inter canonicos tanqͣꝫ bonus ⁊ ſuffici ens. Iſta tn̄ nomīatio non tribuit ius noīato: ſꝫ ſo lum ꝓponit̉ in collegio. vt eligat̉ ſi placet collegio. Utꝝ ep̄us poſtulatꝰ debeat ꝯſentire. Rn̄. ẜm Io. an. Ep̄us poſtulatꝰ ad aliam eccl̓iaꝫ ſic dꝫ rn̄ dere. Nec ꝯſentio. nec diſſentio: ſꝫ in hoc volūtati d. pape me ſuppono. An aūt cardinalis eligat̉ vel poſtulet̉. Rn̄. ẜm Panor. in. d. c. bone. ꝙ poſtulat̉. Nam cū ſit eccl̓e romane alligatꝰ: nō hꝫ libeꝝ volatum. vnde ſicut ep̄us nō pōt eligi ad aliam ſedē: ſꝫ dꝫ poſtulari. ita etiam cardinalis. Et hāc opi. etiaꝫ tenuit Ho. licꝫ Ab. ⁊ Egi. tenuerint ꝯͣrium: dicētes ꝙ cardinalis non ep̄s pōt eligi. Et panor. ſe refert ad notata in c. eccl̓ia. el. ij. de elec. vbi querit an electꝰ in cardina lem retineat pͥora bn̄ficia. Et diſtinguit. ꝙ aūt ꝓ motꝰ in cardinalē hēbat pͥus beneficiū curatū: vel aliam dignitatē inferiorē ſeu offm̄. ⁊ vacat ipſo fa cto ꝙ aſſumit̉ in cardinalē ꝑ ca. de multa. de p̄bē. Nam cardinalatꝰ eſt dignitas ſeu offm̄ maximū. gͦ ꝑ adeptōꝫ ipſiꝰ dn̄t vacare beneficia curata pͥus adepta. vel dignitates ſeu ꝑſonatꝰ inferiores. Aut hēbat beneficia minora. vtputa. canonicatū. Et il la non vacant ꝑ adeptōꝫ cardinalatꝰ. etiam ſi exi gerent reſidentiā. Et hoc intelligo in p̄ſbytero. vl̓ dyacono cardinali. Nam ep̄us cardinalis rōne ep̄atus ꝑdit ipſo facto oīa pͥora beneficia. ſicut ſta tuit̉ in ſimplici ep̄o. exͣ de elec. cū in cunctis.§. cum v̓o. Aut querit̉ nunqͥd ꝓmotꝰ in cardinalē poſſit de nouo acqͥrere beneficia in titulum. Et puto ꝙ nō ſi ſunt curata. ar. d. c. de multa. Idē ſi eēt mi nora beneficia: exigerent tn̄ reſidentiaꝫ. qꝛ nō dn̄t ꝯferri beneficia ei q̄ reſidere nō pōt. ſꝫ beneficia mi nora: reſidentiaꝫ nō reqͥrentia: poterit p̄ſbyter. vl̓ dyaconus cardinalis acqͥrere mero iure. inſpecta generali ꝯſuetudine. Sꝫ ep̄us cardinalis acqͥrere non pōt: ſicut nec alius ſimplex ep̄us. nam ſi ꝑdit pͥora beneficia vt in. d. c. cum in cūctis. Fortiꝰ non pōt de nouo acqͥrere. qꝛ turpiꝰ eijcit̉ ⁊cͣ. hoc intelli ge niſi acqͥſitio admittat̉ ex cā rōnabili. Et panor. in. c. bone. el. j. exͣ. e. dicit ꝙ. c. de multa. hꝫ locuꝫ in ep̄atibꝰ ⁊ cardinalatibꝰ. ⁊ hoc qͦ ad mentē. d. c. licꝫ quo ad v̓ba ſecus ſit. qꝛ potiꝰ dꝫ vacare ipſo facto vnꝰ ep̄atus ꝑ adeptōeꝫ alteriꝰ. vel cardinalatꝰ: qͣꝫ vacet vnꝰ archidyaconatus ꝑ adeptōeꝫ alteriꝰ di gnitatis inferioris. Nouiſſime v̓o ẜuat̉: vt ep̄us ꝓmotus in cardinalē nō ꝑdat ipſo iure ep̄atum.

Predicator immo retinet illum in titulum vt prius. niſi papa aliter diſponat. Et hoc: qꝛ pleriqꝫ conſuluerunt ꝙ dictum ca. de multa. non habet locum in epiſcopa tibꝰ ⁊ cardinalatibꝰ ⁊ ſimilibꝰ. vide de hoc ſupͣ Be neficium.j. A quo aūt ſuꝑiore ſit peten̄. vt poſtulatio ad mittat̉. Rn̄d̓. ẜm Panor. in. c. fi. exͣ eo. poſt glo. ꝙ aut poſtulat̉ quis in ep̄m. ⁊ tunc ad ſolum papaꝫ ꝑtinet poſtulatōꝫ admittere. Aut ſit poſtulatio ad inferiores dignitates ſeu eccl̓ias. Et tunc ad eum ad quem ſpectat poſtulationis admiſſio. qꝛ admiſ ſio poſtulationis hꝫ vim ꝯfirmationis. vt exͣ. e. c. j. Hoc intellige dummodo apud iſtum ꝯfirmato rem ꝯcurrant duo. Primum. ꝙ poſſit diſpenſare in illa dignitate: rōne cuius fit poſtulatio. Naꝫ ſi non poteſt diſpenſare: non poteſt poſtulationem admittere: cū ibi reqͥrat̉ diſpenſatio. Et ideo ſi ca nonici poſtularēt in archidiaconum aliquem ha bentem. xviij. annos dūtaxat: nō poterūt ab ep̄o petere: vt iſta poſtulatio admittat̉: licet ad eū al̓s ſpectet ꝯfirmatio electionis. Ratio qꝛ ſuꝑ iſto de fectu etatis nō poteſt ep̄us diſpenſare. vt in. c. vni co de eta. ⁊ qua. li. vj. Secundo requirit̉ ꝙ iſte ad quem ſpectat ꝯfirmatio ſit ep̄us. Nam vt dicunt docto. ⁊ originaliter fuit dictum Innoc̄. in. c. ij. de eo qui fur. re. or. inferiores prelati citra epiſcopos non poſſunt diſpenſare: niſi in caſibꝰ ſpecifice eis ꝑmiſſis. Redicator. Sciēduꝫ ꝙ officium p̄dicationis omnibꝰ laicis ē int̓dictum. exͣ de hereti. ſic̄ in vno. Item non dꝫ admitti ad p̄dicandum qͥ dicit ſe ꝑ viſionē miſſus a deo: niſi ꝓbet ſicut moyſes ꝓbauit mira culo. de ꝯſe. di. ij. re vera. Sufficit tn̄ ad ꝓbatōem lrāꝝ teſtimoniū. vnde nec clericꝰ admittit̉ niſi mit tat̉. exͣ de hereti. cum ex iniūcto. Ep̄i v̓o vbiqꝫ p̄di care pn̄t: niſi ab alieno ep̄o in eius dioceſi ꝓhibeāt̉ Nullus alius pōt niſi ab apl̓ica ſede vel ep̄o loci hanc habeat auctoritatem. extra de hereti. excom municamus. An āt ſi p̄dicator p̄dicet in pctō mortali peccet mortalit̓. Tho. in. iiij. videt̉ dicē ꝙ ſic. Quo tn̄ ad hoc ſufficeret contritio. licet actu tunc non confi teretur. An aūt frēs mendicātes pͥuilegiati ꝑ cle. dudū de ſepul. poſſint libere p̄dicare in plateis ⁊ alijs lo cis ꝯmunibꝰ. Rº. ꝙ ſic. ⁊ de hoc eſt tex. in. d. cle. du dum. in.§. nos āt. ⁊. jͣ. vbi dr̄. Statuimꝰ ⁊ ordina mus vt dictoꝝ ordinum frēs in eccl̓ijs ⁊ locis eoꝝ ac in plateis ꝯmunibꝰ libere valeant clero ⁊ popu lo p̄dicare ac ꝓponere v̓bum dei. illa hora dutaxat excepta: in qͣ locoꝝ p̄lati p̄dicare voluerīt. vel corā ſe facere ſolennit̓ p̄dicari. in qͣ p̄dicare ceſſabunt. p̄terqͣꝫ ſi aliud de p̄latoꝝ ipſoꝝ voluntate ꝓceſſerit ac licentia ſpāli hec ibi. Querit̉ pͥmo qͥd intelligat̉ ſeu ꝯp̄hendat̉ ſub Illis v̓bis locis eoꝝ. Glo. dicit quicqͥd eſt infra ſe pta vel ambitum etiam in pratis vel ortis ⁊ alijs ſpatijs. Idem Land̓. ⁊ Zen̄. Et dicit Land̓. hoc ꝓ cedere etiam ſi loca ſint lōge a domībꝰ eoꝝ. cū indifinite dicat de locis. Secundo quero qͥd importat verbum. In pla teis cōibꝰ. Soluit Zen. intelligendū de plateis lo coꝝ in qͥbꝰ morant̉. Dicit tn̄ ꝙ hec lr̄a etiam hꝫ lo cū in plateis alioꝝ locoꝝ ꝙͣ ſuoꝝ. Al̓s hec v̓ba pla teis cōibꝰ nihil adderēt: cū p̄miſerat de locis eoꝝ maxīe. qꝛ h̓ de fauore agit̉ qͥ nō dꝫ reſtrīgi: ſꝫ āplia ri ꝑ regulā odia. Ex eo āt ꝙ his ꝑmittit̉ in his locꝭ libere p̄dicare: dicunt Land̓. ⁊ Ten̄. ꝙ hoc faciēt abſqꝫ cuiuſcūqꝫ ꝯͣdictione: vel licentia. Idem in ſi mili dicit glo. jͣ. in hac cle. in.§. ſi v̓o. in v̓. libere. di cens ꝙ denotat ꝙ non eſt neceſſe lnīaꝫ ſacerdotis parochialis hr̄i. cuiꝰ ꝯͣrium vr̄ velle Io. mo. Ideꝫ tenet Panor. in. c. fi. de po. p̄la. vbi dicit ꝙ qͣs dr̄ hr̄e liberam ptātem qn̄ qͥs poteſt ſine aſſenſu alte rius diſponere. Idem dicit in. c. ſtatuimꝰ. de regu la. ⁊ dicit hoc eſſe de mente cōiter docto. Item ẜm Land̓. iſti mendicantes ſunt exempti ⁊ ſic nō ſub ſunt ordinarijs: qͦ ad eccl̓ias ⁊ loca ipſoꝝ: ſꝫ quo ad plateas q̄ ſunt iuris publici. pͥnceps.ſ. papa potu it diſponere vt voluit. nulli p̄iudicium faciendo. Secus tn̄ de plateis priuatis ẜm glo. Naꝫ in pri uatis plateis p̄dicare non pn̄t inuitis eis: qͦꝝ ſunt Idem Pau. ⁊ Car. Exquo tn̄ infert̉: ꝙ qͦ ad hoc non eſt neceſſe petere lnīaꝫ ab ep̄o. vel preſbytero parochiali vt valeant p̄dicare in hmōi plateis pri uatis. vel alijs locis. ſꝫ ſufficit petere licentiam ab his: quoꝝ ſunt hmōi platee priuate: vel loca. Tercio quero an liceat eis p̄dicare tꝑe interdi cti in p̄dictis locis. Glo. ſoluit ꝙ ſic. Idem pau. Quarto. quero in eo ꝙ ꝑmittit̉ hic fratribꝰ p̄ dicare. dum tn̄ nō ꝯcurrant cum p̄latis. de qͥbꝰ p̄ latis hic loquit̉. Glo. dicit ꝙ locum hꝫ: ſiue ſint p̄ lati iure ꝯmuni: ſiue ꝯſuetudinario. ¶ Quinto q̄ro. an ſub verbo p̄lati ꝯp̄hendant̉ re ctores eccl̓iaꝝ. Glo. dicit ꝙ non. Idem Pau. Ex hoc videt̉ ꝙ hoc nomen p̄lati ſtricte ſumat̉: qd̓ te net Land̓. Ste. aūt accipit largo modo: vt ꝯp̄hen dant̉ etiam ipſi curati: qͥ ſuo mō ſunt p̄lati. ſꝫ Car. nro rē hrc. b. dicit ꝙ ſibi placet opinio glo. Nam ob honorem p̄latoꝝ reẜuat̉ eis. ꝙ hora qua p̄dicāt nō poſſunt frēs p̄dicare. Prelatos etiam intelligo eos qui hn̄t dignitatem cum adminiſtratione. qͣꝫtum ad hanc cle. Et puto ꝙ ſit eius mens loqͥ de p̄lato qͥ habet iuriſditionem quaſi ep̄alem. quaſi ob hanc ſuperi oritatem deferat̉ ei in toto loco. etiam quo ad eos qui ſunt exempti. ⁊ qui habent priuilegium predi candi. Sexto quero qͥd ſi p̄latus velit totam horam matutinalem tenere tam ꝓ miſſa. ꝙͣ ꝓ ẜmone. Et ſic frēs in toto impedire. Uidet̉ ꝙ nō. poſſit. qꝛ hic dr̄ in ſingulari. de hora n̄ de horis. Itē illa hora tm̄ qͣ ipſe p̄dicat: nō de alia. ꝓ hoc: qꝛ fauor eſt in mul tiplicatione p̄dicantium. xxj. di. In nouo. Paria tn̄ ſunt qͦ ad hoc. An p̄latus p̄dicet. an coram ſe fa ciat p̄dicari ſolenniter: qꝛ nō refert. an̄ ꝑ ſe: an per alium faciat. de ſen. ex. mulieres. Et no. ẜm Pau. In eo ꝙ dicit. ſolenniter. Si enim faceret p̄dicari clam coram paucis. ceſſaret hec littera. qꝛ tūc nō de rogaret̉ ſue dignitati. Idem pe. de an. ¶ Septimo quero. qͥd de vicario. Dic ẜm glo. ꝙ

idem eſt ꝙ de p̄lato. Idem pau. Et hoc ſi vult p̄di care vt vicariꝰ: nō vt alius p̄latus cui ꝯpetit ex offi cio. vt qꝛ hēbat aliquaꝫ p̄laturam. Item ẜm pau. ſecus etiam ſi vt vicariꝰ vult facere coram ſe p̄dica ri. qꝛ in hoc non repn̄tat ꝑſonam ep̄i. Octauo q̄ro an ea hora qͣ predicat p̄latus ceſſa bunt iſti p̄dicare quo ad omnia loca. Pau. dicit ꝙ ceſſabunt p̄dicare: qͦ ad loca de qͥbꝰ p̄miſit.ſ. in ſu is eccleſijs. ⁊ locis eoꝝ ⁊ plateis cōibꝰ exn̄tibꝰ in ci uitate. vel caſtro vel villa vbi ordinariꝰ vult p̄dica re. vel ante ſe facere p̄dicari. nō in alijs nec in pla teis priuatis. Ceſſant tn̄ in caſu capituli. vt offm̄. §. cōpeſcendi. li. vj. de hereti. hoc eſt qn̄ in qͥſitores ipſi vellent ꝓ negocio fidei ꝯgregatōꝫ facere. tunc pn̄t impedire ne p̄dicatores. aut queſtuarij predi cent ꝑ cenſuram eccleſiaſticam. Nono q̄ro. in eo ꝙ diem. In v̓. p̄terꝙͣ. ꝑmittit ꝙ p̄dicent hora qͣ predicat p̄latus. ſi eſt de volūta te prelati. an ſufficiat voluntas. Pau. dicit ꝙ nō. ſꝫ reqͥrit̉ lnīa ſpālis ꝑ tex. ibi lnīa ſpāli. et ſic hēs ca ſum in quo p̄dicare pn̄t ea hora q̄ predicat p̄latus cum hn̄t lnīaꝫ ſpālem eius. Decimo q̄ro an ſacerdotes parochiales poſſint dare licentiaꝫ p̄dicandi. Rn̄. Pe. de an. ꝙ ſic ⁊ nō ſolum ſacerdotes curati: verū etiam vicarij ꝑpetui Et idem de tꝑalibꝰ datis in caſibꝰ licitis. Et addit ꝙ ep̄us ⁊ p̄latus ſuꝑior pōt ꝯcedere frībꝰ vt predi cent in eccl̓ijs parochialibꝰ. qd̓ intelligit Pau. pn̄ tibꝰ vel abn̄tibꝰ ipſis ep̄is vel p̄latis mandantibꝰ. Et etiam ſi vocati vel inuitati nō fuerint ab ipſis ſacerdotibꝰ. ⁊ ꝯͣ beneplacitū ipſoꝝ ⁊ nulla petita vl̓ obtenta lnīa ab eis. qꝛ ex officio ep̄us ⁊ alius p̄latꝰ ipſiꝰ ſacerdotis gerit curam in ipſis eccl̓ijs maio rem qͣꝫ ſacerdotes. Item ꝑ p̄latum ſuꝑiorem de qͦ tex. loquit̉. Lau. ⁊ Zen̄. intelligūt archiep̄m. Ex. intelligit La. archiep̄m hr̄e mandatū ⁊ diſpoſiti onem plenariaꝫ in eccl̓ijs. ⁊ locis ſuoꝝ inferioꝝ p̄ latoꝝ ⁊ ordinare de p̄dicatōibꝰ faciendis. ⁊ mittē di queſtores ⁊cͣ. hec Pe. Undecimo q̄ro. qͥd ſiqͥs predicat ſine lnīa p̄la ti. An teneat̉ reſtituere bona q̄ ei collata ſunt gͣtis zab. dicit. ꝙ non. nec etiam ẜm eum pōt cogi ad re ſtitutōeꝫ: lꝫ iniuſte fecerit: non tn̄ turpit̉ acqͣſiuit a volentibꝰ ei gratis tribuere. Poteſt tn̄ aliter puni ri: ꝓ eo ꝙ ſe īmiſcuit officio ſibi non ꝑtinenti. No ta tn̄ glo. in. c. adijcimꝰ. xvj. q. j. q̄ dicit. ꝙ tenet̉ re ſtituere. illa tn̄ glo. loqͥt̉ de falſis p̄dicatoribꝰ. zab. tenet primam opinionem. Duodecimo q̄ro q̄ ſunt ſtudia generalia d̓ qͥbꝰ jͣ. Glo. intelligit de locis hn̄tibꝰ ſtudiū ex pͥuilegio vel ꝯſuetudine: cuiꝰ inicij nō eſt memoria. Et Ia. de are. ponit exemplū de ciuitate padue. q̄ ex ꝯſue tudine longiſſima ſtudiū hūit: qd̓ dicit ſufficere ēt ceſſante pͥuilegio. qꝛ talis ꝯſuetudo facit aliqd̓ lici tum ſicut pͥuilegium. exͣ de v̓.ſi. ſuꝑ qͥbuſdam. naꝫ pͥnceps ꝑmittēdo tanto tꝑe: vr̄ ꝯceſſiſſe ⁊ reuocaſ ſe ꝓhibitōꝫ. ff. de exerci. l. j. ſꝫ zab. dicit ꝙ q̄ dicant̉ ſtudia generalia relīqͥt̉ arbitrio iudicꝭ: vt videat ſi generalit̓ ſacra ſcriptura. iura ⁊ artes ibi doceant̉. Terciodecimo q̄ro de ſtudio nouello ſenenſi. ita querit Pau. cuiꝰ tꝑe nouiter fuit ſtudiuꝫ ſenis Preſcriptio Fo. CXCV. ⁊ poſtea deſtructum ⁊ nouiter a xij. annis citra re formatū: ⁊ iteꝝ deſtructum. Idem dicit Pau. Ui deri cū ſit generale ẜm modū p̄miſſū: ⁊ in regia ci uitate ꝯſtitutum. qꝛ non in caſtro. nō in villa. Quartodecimo q̄ro de qͥbꝰ ẜmonibꝰ loquit̉ ibi in v̓. ẜmones ad cleꝝ. dicit Math̓. in ẜmonibꝰ de natiuitate dn̄i. paſche. ⁊ penth̓. ꝓut ī ſtudijs ꝯſue uit fieri attendendam ſtudioꝝ ꝯſuetudinē. qd̓ ꝓ bat v̓bum. ſolent. Quintodecimo q̄ro quō intelligit̉ qd̓ hic dr̄ de p̄dicatōe ad funera mortuoꝝ. ſoluit pau. ⁊ math̓. ꝙ intelligit̉ de funeribꝰ magnatū. vel alioꝝ ad q̄ ꝯgregat̉ ppl̓us: ⁊ tunc p̄dicat̉. ⁊ dicit Pe. de an. ꝙ ī iſtis tribꝰ caſibꝰ.ſ. ī funeribꝰ defunctoꝝ. In feſtis peculiaribꝰ eorundē fratꝝ: ⁊ in generalibꝰ ſtudijs cum fit ẜmo: pn̄t frēs libere p̄dicare. qd̓ intelligit zen. veꝝ. etiā ex eccl̓ias ⁊ loca ipſoꝝ ⁊ plateas cōes Al̓s.§. in ſtudijs. nihil adderet ad p̄cedentia. nec aliqͥd ſpālitatis induceret. ⁊ forte dictꝭ tribꝰ tꝑibꝰ pn̄t ꝯcurrere cū ep̄o ſolēniter p̄dicante. Sextodecimo q̄ro de qͦ p̄ lato intelligit̉ ibi vel p̄ latus ſuꝑior. Glo. dicit ꝙ loquit̉ de ſuꝑiore reſpe ctu ſubditoꝝ clericoꝝ: nō reſpectu ep̄i. idem̄ Pau. ſꝫ Ste. dicit. ꝙ loquit̉ de ſuꝑiore reſpectu ep̄i. ⁊ ꝙ inferior in hoc nō hꝫ ptāteꝫ. ſꝫ Car. dicit ꝙ ſuꝑior dꝫ intelligi de eo qͥ hꝫ iuriſditōꝫ quaſi ep̄alem in lo co. Talis em̄ etiam ſi ſit inferior ep̄o pōt generali ter ꝯuocare cleꝝ. Decimoſeptimo q̄ro ſi p̄latus ꝯuocat aliqͦs de clero. vtputa. doct. vel p̄latos. Glo. dicit ſecus. qꝛ hec vocatio nō impedit frēs. nam hic loquit̉ de ge nerali vocatione. idem zen. Decimooctauo q̄ro q̄ poſſit eſſe cā ꝯuocandi ge neraliter cleꝝ. Land̓. exemplificat. vt qꝛ forte fit cā excōicandi aliquos hereticos. vel forte fuit ꝯgrega ta ſynodus vel hmōi. Decimonono. qͥd ſi generalit̓ a prelato ꝯuocat̉ ppl̓us. dicit Pau. non eſſe locum huic lr̄e. qꝛ aliud clerus. aliud ppl̓us. Et nota ꝙ iſta cle. fuit ꝓroga ta ꝑ cle. v. ad fratres S. aug. ⁊ ꝑ Io. xxij. ad carme litas. Reſcriptio. Quid eſt p Yp̄ſcriptio vel vſucapio. Rn̄. eſt acqͥſitio dn̄ij ꝑ ꝯtinuā poſſeſſionē tꝑis a lege dif finiti. aucͣte legum vim capiens: penam negligen tibꝰ inferens. ⁊ finē litibꝰ imponens. nec eſt ꝯius naturale. ex qͦ infert penā negligētibꝰ ⁊ finē litibꝰ. qd̓ eſt rōne naturali ꝯſonū. vn̄ nō ſimpl̓r recedit̉ a iure naturali. qꝛ nō ſine cā locupletat̉ qͥs ex p̄ſcri ptione cū alteriꝰ iactura. Uſucapio v̓o eſt in rebꝰ mobilibꝰ: ⁊ ꝯplet̉ triennio. Preſcriptio v̓o in im mobilibꝰ. vt domo. agro. ⁊ hmōi. ⁊ hꝫ etiā locū in incorꝑalibꝰ vt in ẜuitutibꝰ actionibꝰ ⁊ hmōi. vt exͣ de cā ꝓprie. ⁊ poſ. cum eccl̓ia. Que res p̄ſcribi pn̄t. ⁊ q̄ non. Rº. general̓r oēs res ⁊ omne ius p̄ſcribi pōt. exͣ eo. ad aures. ⁊. C. d̓ p̄ſcrip. xxx. vel. xl. an. ſicut in rem. Excipiūt̉ q̄daꝫ. Primo decime a laico. exͣ eo. cāꝫ. qꝛ laicus non pōt in eis hr̄e titulū ſicut clericus. In alimoniā tn̄ pn̄t ꝯcedi pauꝑibꝰ. x. q. j. c. pe. ⁊. vl. Item in criminibꝰ kk ij

Preſcriptio nullo vnꝙͣ tꝑe p̄ſcribit̉. ſꝫ potiꝰ ex diuturnitate au gent̉. exͣ de ſym. cum in eccl̓ie. Item nō p̄ſcribit̉ᶻ obedientiam. viſitatōꝫ. ⁊ ꝯͣ ꝓcuratōeꝫ q̄ rōne viſi tatōis debet̉. exͣ eo. cum nō liceat. ⁊. c. cū ex officij. ⁊ exͣ de cenſi. cū inſtantia. Et talia qͥdem nō p̄ſcribit ſubditus qꝛ ea dꝫ p̄lato. Alius tn̄ pōt talia p̄ſcribē vtputa. Abbas vel alius p̄latus p̄ſcribet ꝯͣ ep̄m circa ſubditos eius. Et ſicut dicit Innoc̄. In hoc caſu lꝫ ſubditꝰ aliqͣliter p̄ſcribat. n̄ tn̄ p̄ſcribit noīe ſuo: ſꝫ potiꝰ noīe alteriꝰ cui de ſubiectione rn̄det vt in. d. c. cum ex officij. Item eccl̓ie ⁊ cetera ſacra vel loca religioſa. decime. pͥmitie. ⁊ oblatōes nullo iu re pn̄t a laicis p̄ſcribi vel poſſideri. xvj. q. iij.§. pōt ⁊ exͣ de p̄ſcrip. c. cām q̄. ⁊. c. ſi diligenti. Item nec ꝯͣ votum: qͥn vouens teneat̉ ad finē illud obẜuare. exͣ de regula. c. ſicut. Et ſic ꝯͣ votum religionis nō ꝓdeſt ꝯſuetudo nec ꝯ religionem. īmo etiaꝫ potiꝰ qͥdam corruptela. exͣ de elec. cum cāꝫ. ⁊ de p̄ben. cū iam dudum. Item nec ꝯͣ neruū eccl̓iaſtice diſcipli ne. vt ꝙ qͥs poſſit celebrare pulſatꝭ campanis ⁊ al ta voce tꝑe int̓dicti generalis. exͣ de ꝯſue. cū inter. ⁊ de ſen. ex. alma. li. vj. vl̓ pn̄tibꝰ excōicatꝭ vl̓ int̓di ctis publice. exͣ de p̓uil̓. c. ep̄oꝝ. li. vj. ⁊ ī cle. gͣuis. d̓ ſen. ex. Itē nec fines ſeu limites ꝓuīciaꝝ l̓ parochi aꝝ. exͣ d̓ ꝑo. c. ſr̄ eo. vbi dic̄ panº. limitādo. ꝙ fines parochiaꝝ de qͥbꝰ ꝯſtat. vel finibꝰ coherētia p̄ſcri bi non pn̄t. Et idem in limitibꝰ ep̄atuū. vt glo. ibi. Et cum tex. loquat̉ generalit̓. intelligam ꝓcedere in omni p̄ſcriptione. ſiue ſit cū titulo. ſiue ſine titu lo. vel ꝑ tantum tp̄s de cuiꝰ inicio nō eſt memoria vbi tn̄ non ꝯſtat legitime de finibꝰ valet p̄ſcriptio. In iſtis tn̄ factis antiqͥs non pōt hr̄i defacili ꝓba tio neceſſario ꝯcludēs. Ideo admittit̉ p̄ſumptiua ꝓbatio. Facit. l. ſi arbiter. ff. de ꝓba. Nota tn̄ glo. in. d. c. ſuꝑ eo. ꝙ non. oīa coherentia limitibꝰ ſunt imp̄ſcriptibilia: ſꝫ tm̄ ea q̄ coherent pͥncipalit̓. Ex emplū. ꝓpe limites eſt p̄dium ampliſſimum. certe nō intelligit̉ ꝙ totum p̄dium ſit imp̄ſcriptibile. ſꝫ tm̄ illa pars que pͥncipalit̓ coheret finibꝰ. vnde dic̄ Io. an. ꝙ de hoc nō pōt dari certa regula. ſꝫ boni iudicis arbitrio erit ꝓcedendum. Quid aūt ſit limes. dic ẜm Panor. ꝙ eſt longi tudo ſeu latitudo ſpacium a ſpacio diſtinguens. Et qn̄qꝫ in limite nihil pōt ꝯſiſtere vt qn̄ eſt valde ſtrictus. nam ſolet qn̄qꝫ apponi vnus lapis ꝓ limi te. ſꝫ in ep̄atibꝰ ⁊ ꝓuincijs nō fiunt ita ſtricte. ſꝫ aſ ſignat̉ qn̄qꝫ flumen ꝓ limite: vel aliqͥs mons. Et tunc vertit̉ aliud dubium cuiꝰ eſt ꝓprietas iſtius li mitis. Nam pōt ꝯtingere ꝙ flumen ſit exiccatum vel ꝙ in monte ꝯſtruat̉ eccl̓ia. vel alia domus. vn̄ dubitat̉ ad cuiꝰ iuriſditōeꝫ iſta ꝑtineant. Rn̄. pa nor. ẜm opi. doc. q̄ ſibi melior videt̉ ꝙ ꝑ longitudi nem ⁊ latitudinem ep̄atuū limes cenſet̉ ipſo facto diuiſus. licet actu ꝑ hominem diuiſus non fuerit ꝓ hoc bonus tex. in.§. Inſula. Inſti. de reꝝ diui. vbi dr̄ ꝙ ſi inſula naſcit̉ in flumine diſtinguente agros ꝑtinet ad ꝓprietatem vtriuſqꝫ dn̄i ꝓut acce dit ad dictos agros. ⁊ ſi magis accedit alteri: eſt il lius dn̄i tm̄. Si aūt res eſt indiuiſibilis vt eccl̓ia. tunc vterqꝫ ep̄oꝝ hēbit ibi iuriſditionem ꝓ indi uiſo. ⁊ pariter hēbunt ibi cōmoda. ⁊ hanc opi. teneas. lꝫ alij aliter. Facit. l. arbor. ff. cōi. di. vbi ptꝫ ꝙ arbor que naſcit̉ in confinibus eſt vtriuſqꝫ dn̄i. Pone ꝙ aliqͥs poſſidebat eccl̓iam iuxta dioce ſim alterius ep̄i remotam a limite. ⁊ fluuiꝰ qͥdam erat limes. ſꝫ fluuius paulatim accedit ad illam ec cleſiam ita ꝙ efficit̉ vicina limiti. Dic ꝙ nihilomi nus ꝓcedit p̄ſcriptio. nec em̄ ep̄atus variant̉ ꝓpt̓ hoc. hec Direc. Idem Panor. vbi sͣ. ꝯcludit ꝙ ea q̄ ſunt infra limites: limitibꝰ nō coherentia p̄nt p̄ ſcribi ẜm doc. Et ſatis ꝓbat. d. c. ſuꝑ eo. ꝑ locum a ſpāli. Nā ꝓhibito vno reliquū ꝯceſſum eē vr̄. vt in. c. nō ne. de p̄ſump. An aūt reſpectu iurium ep̄alium ſeu parochia lium poſſit vnus ep̄us p̄ſcribere ius ep̄ale in aliqͥ bus eccl̓ijs ſitis in dioceſi alterius. Rn̄. panor. ꝙ cum titulo pn̄t p̄ſcribi. vel ꝑ tantum tp̄us de cui inicio nō eſt memoria. Et facit ꝓ ep̄o feſulano: qui hꝫ in ciuitate florentina vnam eccl̓iaꝫ ſibi ſubiectā cum toto populo illius parochie. ad hoc. c. cū olim ⁊. c. auditis. de p̄ſcript. vbi abbas p̄ſcripſit ꝯͣ ep̄m omnia iura ep̄alia in certis eccl̓ijs. ⁊ ꝑ hoc dico ꝙ remanentibꝰ limitibꝰ pōt p̄ſcribi etiā certa ꝑs dio ceſis. qd̓ etiam ſenſit Io. an. An aūt limites dignitatum ſecularium poſſint p̄ſcribi: vt ſunt ducatus. comitatus ⁊ ſimilia. Ho ſti. tenet ꝙ non. licet dn̄i ⁊ pͥncipes male obẜuent Nam qͦtidie occupant aliena territoria cum gra ui p̄iudicio animaꝝ ſuaꝝ. Rō aūt quare p̄dicti li numrt am mites nō preſcribunt̉ eſt: ne termini ep̄atuum vel parochiaꝝ. vel ꝓuinciaꝝ. vel hmōi ꝯfundant̉. Li mes tn̄ predioꝝ pōt preſcribi ꝑ locum a ſpāli. xvj. q. iiij. volumus. exͣ eo. qꝛ indicante. Item nec liber homo pōt preſcribi. xvj. q. iij.§. pōt. Item reſpu blice q̄ ſunt in vſu populi romani. vel aliaꝝ ciuita tum. vt vie. platee. pontes. aqueductus ⁊ hmōi. Et hec fauore publici vſus nō preſcribunt̉. nec in toto. nec in ꝑte. vt. ff. de vſuca. l. vſucapionē. ⁊. C. de oꝑi. pub. l. preſcriptio. Item in triburis ⁊ publi cis functionibꝰ nō currit preſcriptio. d.§. pōt. Et glo. ea. cā. ⁊. q.§. porro. dicit. ꝙ functōes ſunt pen ſiones agroꝝ. Nec ciuilis canon. qͥ.ſ. ſolui dꝫ rei publice ꝓ agris: preſcribit̉ a colonis. vt in. d.§. po teſt. Itē poſſeſſiones agroꝝ nō preſcribunt̉ a colo nis. vt. C. d̓ preſcrip. xxx. vl̓. xl. an. l. male agit̉. Itē res furtiue vel vi poſſeſſe. ſeu etiam que naſcunt̉ ex eis: non preſcribuntur. vt inſti. de vſuca.§. fur tiue. Que autem requirant̉ ad vſucapionem. vide ſupra. Furtum. Quot ſunt ſpēs p̄ſcriptiōis. Rn̄. ẜm Ray. due ſunt. vna eſt em̄ longi tꝑis. vt. x. annoꝝ int̓ pn̄tes vel. xx. int̓ abſentes. ⁊ intelligunt̉ pn̄tes qͥ ſunt in eadē ꝓuincia. ſꝫ hodie dn̄t intelligi in ciuitate ẜm Accurſium. vt no. C. de preſcript. lon. tem. l. cū in longi. in glo. q̄ etiaꝫ aſſignat rōem. qꝛ hodie ſingu le ciuitates hn̄t ſua regimina: ſicut olim ſingule ꝓ uincie. De re v̓o non differt vbicūqꝫ ſit vt in. d. l. cum in longi. Alia preſcriptio eſt longiſſimi tꝑis. vt. xxx. vl̓. xl. annoꝝ. Et hec hꝫ locum inter laicos vel priuatas ꝑſonas regularit̓. d.§. pōt. Contra eccl̓ias v̓o quaſcūqꝫ neceſſaria eſt p̄ſcriptio. xl. an

Preſcriptio noꝝ. ſiue priuata ꝑſona. ſiue eccleſia contra eccleſi am p̄ſcribat. xvj. q. iij.§. quas actiones. Excipitur romana eccl̓ia ꝯͣquam non p̄ſcribit̉ niſi ſpacio. c. annoꝝ. exͣ eo. cum vobis. ⁊ Zab. intelligit noīe ro mane eccl̓ie de eccl̓ia lateranenſi. Quid ſi poſſedi rem tuam te pn̄te ꝑ. v. annos. ⁊ de inde te abn̄te ꝑ alios. v. Rn̄. nō eſt ꝯpleta pre ſcriptio. Sꝫ ſicut duplicat̉ decenniū vbi nullo tꝑe fuiſti pn̄s: ſic te abn̄te dꝫ duplicari qͥcqͥd de decen nio reſtabat. vt. C. de p̄ſcrip. lon. tem. autentica ꝙ ſi in qͥbuſdam. Que exigant̉ in preſcriptione canonica. Rn̄. q̄ tuor.ſ. bonafides. iuſtus titulus. ꝯtinuata poſſeſ ſio. ⁊ quartum. ꝙ res ſit p̄ſcriptibilis. Primum dr̄ bonafides. ⁊ hoc eſt generaliter veꝝ: ꝙ ẜm cano nes bonafides preſcribentis neceſſaria eſt. ſiue de ſpūali iure agat̉. ſiue ciuili. exͣ eo. vigilanti. ⁊. c. fi. ⁊ xxxiiij. q. ij. ſi virgo. ⁊ requirit̉ bonafides: non ſo lum ab inicio ſꝫ etiam in qualibet parte p̄ſcriptio nis. vt. d. c. fi. ⁊. c. vigilanti. Scd̓m autem leges re quirit̉ bonafides in p̄ſcriptione. x. vel. xx. annoꝝ. vt. C. de preſcrip. lon. tem. auten. malefidei. Sꝫ in p̄ſcriptione. xxx. vel. xl. annoꝝ nō requirit̉. xvj. q iij.§. poteſt. ⁊. d. c. vigilanti. ⁊. C. de p̄ſcrip. xxx. vl̓ xl. an. l. cum notiſſimi. ⁊. l. ſi quis emptōis. niſi ve lis dicere leges illas eſſe correctas. extra eo. c. fi. Si cut eſt rei veritas. Et ẜm. v̓ v̓. vbi reqͥrebat̉ bona fides: ſufficiebat eaꝫ tantū ab inicio habuiſſe vt in dic.§. poteſt. ⁊ in. d. l. cum notiſſimi. que ꝓpter pe riculum animaꝝ non habet locum. Et ſi aliqͥ do cto. videant̉ dicere ꝙ preſcribatur debitum ſpa cio. xl. annoꝝ. etiam ab eo qui ſciebat ſe debitorem poteſt intelligi verum quando ex hac ſcientia non conſtituit̉ malefidei. puta. qꝛ ex rōnabili cauſa cō gitabat creditorem ſibi remiſiſſe: non petendo per iam longum tempus: cum potuiſſet petere ſi vo luiſſet. ſꝫ in dubio remittere non preſumit̉: niſi ex amicicia. vel parentela. vel alia coniectura aliud oſtendat̉: cum nemo extimet̉ rem ſuam iactare. ff. de ꝓba. l. cum de indebito. Item iuris ignorantia non facit aliquem bonefidei poſſeſſorem: vt ſi qͥs credat pupillum vel illum qͥ curatorem habet poſ ſe rem ſuam alienare ſine tutoris vel curatoris au ctoritate. ff. de vſuca. l. nunꝙͣ. ẜm Ray. glo. eius ⁊ Oldri. An autem malafides tradentis noceat ipſi ac cipienti. dicit Direc. li. ij. ꝙ in p̄ſcriptione. xxx. vel xl. annoꝝ non nocet. d.§. poteſt. ⁊. d. l̓. ſi quis em̄ ptionis. Secus in preſcriptione. x. vel. xx. annoꝝ nam tūc malafides venditoris. ſeu principalis au ctoris nocet. vt in auten. malefidei. sͣ. all̓. Item qn̄ res fuit furto. vel vi poſſeſſa: niſi redierit poſtea in liberam poteſtatem domini. al̓s autem malafides auctoris nō nocet preſcribenti. vt inſti. de vſucap. §. furtiue. cum ſe. Item ſi quis habeat conſcienti am dubiam non videt̉ bonefidei. qꝛ hec eſt bona fides ꝙ recipiens credat tradentem eſſe dn̄m. vel habere ꝓbabiliter ius alienandi.ſ. ꝙ ſit ꝓcurator vel tutor. vt dictum eſt ſupra: niſi fuiſſet dubium ſcrupuloſum ⁊ non rationabile. quia ſi ei non con ſentiatur: non obſiſtit bonefidei. vt extra de ſen. Fo. CXCVI. ex. inquiſitioni. Et Direct. ad predicta querit. Pone. quis du bitat an res ſit ſua. ⁊ habet iuſtam cām dubitatio nis. Reſpon. ꝙ adhuc dicit̉ bonefidei. qꝛ hoc caſu preſcribit. licet habeat ꝯſcientiam dubiam. qꝛ ne ſcit adhuc an ſit aliena. Debet tamen inquirere ab alijs diligenter de re illa. vt ſic perueniat ad verita tem. ⁊ ſi inuenerit rem illam eſſe alienaꝫ: ſtatim re ſtituat. Idē glo. in. c. fi. exͣ eo. Idē tenet Bar. in. l. naturalit̓. ff. de vſuc. d. ꝙ talis a pͥncipio nō p̄ſcri beret. qꝛ nō hꝫ bonamfidē: lꝫ nō hēat malāfidē. ſꝫ talis defectus ſuperueniens nō extinguit vſuca pionem. quia requirit̉ ꝙ firmiter credat ſe malefi dei poſſeſſorem. allegat Inno. in. d. c. fi. ſꝫ glo. in. c. qm̄ frequenter.§. ꝙ ſi ſuꝑ. vt lite non ꝯtem. in v̓. reẜuata. ſentit ꝙ dubitans non p̄ſcribit. Sed pa nor. in. d. c. fi. ſaluando opinionem glo. ibi quam dicit eſſe ꝯmunem: adducit tex. optimū in. c. ſi vir go. xxxiiij. q. ij. vbi dicit̉ ꝙ bonefidei poſſeſſor re ctiſſime quiſqꝫ dicit̉ ꝙͣdiu ſe poſſidere ignorat alie nū: cum v̓o ſcierit nec ab aliena poſſeſſione receſ ſerit: tunc malefidei ꝑhibet̉. ¶ Quid ſi quis temꝑe p̄ſcriptionis habuit ꝯſci entiam leſam: poſtea incipiat hr̄e non leſam: nun quid ꝑ hoc eſt interrupta p̄ſcriptio. Reſpon. Dir. ꝙ non: quia erronea fuit ꝯſcientia: vnde eam de bet deponere. extra de ſy. ꝑ tuas. hec no. glo. in. d. c. fi. Idem Inno. Uin. ⁊ Phi. ſꝫ Hoſti. tenet cō trarium. ſꝫ Bar. in. d. l. naturaliter. ſequit̉ opinio nem Inno. d. ꝙ ad hoc vt ſuꝑueniens malafides interrumpat p̄ſcriptionem: oportet ꝙ ſuꝑueniat irreuocabiliter. ſi em̄ in medio temꝑe putaui rem alienaꝫ. poſtea melius informatus putaui eaꝫ me am: illa malafides que fuit illo medio temꝑe: vſu capionem nō impedit ẜm ꝙ etiam iura ciuilia vo lunt. Sed Panormi. in. d. c. fi. tenet ꝙ per ſuper uenientiam malefidei fuerit conquaſſata preſcri ptio. hoc ꝓbat per dictum ca. fi. qd̓ dicit oportere vt preſcribens in nulla parte temporis habuerit conſcientiam rei aliene. facit ad hoc. d. c. ſi virgo. nec poteſt dici ꝙ conſcientia fuerit erronea. immo iuſtiſſima cum habuerit concurſum cum veritate nam ſi fuiſſet ſua non eſſet opus preſcribere. ⁊ poſ ſet attentari ꝙ ẜm canones iſte talis nunꝙͣ preſcri bere poſſit. per. d. c. fi. vel ſaltem oportet dicere ꝙ incepit p̄ſcribere a tꝑe quo ꝑ legitima indicia ſuꝑ uenit bonafides. Utrum ille qui ꝯpleta p̄ſcriptione incipit hr̄e malam fidem teneat̉ reſtituere. Theo. dicūt ꝙ ſic quia ſcit ꝙ res ſua non eſt: ⁊ non dimittit̉ pecca tum ⁊cͣ. Et nullus numerus defendit annoꝝ. Ca noniſte v̓o tenent ꝯtrarium: qm̄ non eſt iam alie na. īmo ſua ⁊ iuſte eam poſſidet: quia iure. xiiij. q. iiij. qͥd dicam. nam iura faciūt hoc meū. hoc tuū. viij. di. quo iure. Item ꝯditor canonis vl̓ legis po teſt mihi dare rem alienam ⁊ tutus ero. ff. de euic. lucius. C. de quadri. p̄ſcrip. bene a zenone. Mul to fortius potuit inducere hanc p̄ſcriptionē in odi um negligentium. Et hec opinio eſt tenenda. cuꝫ ex legitima cauſa hoc ſit inſtitutū. Si quis tn̄ ha beret ꝯſcīam in ꝯͣriū: ⁊ nō poſſet eā deponē. tenet̉ kk iij

ad reſtitutionem. Et ꝑ predicta ſoluit̉ queſtio quo tidiana quam ponit Monal. in titulo. reſtitutio nū. Quid aūt de filijs illiꝰ qͥ viuente vxore ſua du xit aliam: tam ipſo ꝙͣ ſuꝑducta ſciente impedimē tum de filijs ſuſceptis de ſecūdo mr̄imonio. Nū quid pn̄t ſuccedere in hereditatē patris. an teneāt̉ totum reſtituere filijs pͥmi mr̄imonij. aut alijs ve ris heredibus. An ſufficiat ꝙ tm̄ reddant eis ꝙ teneant ſe ꝓ pacatis: cum paꝝ ſufficiet eis: cū iam pauperes ſint. Et credūt iam totum amiſiſſe. Et reſpondet. ſi p̄ſcripſerūt cum bonafide: non tenē̓t̉ aliqͥd reſtituere. maxime ſi adhuc poſt ꝯpletam p̄ ſcriptōem retinent bonāfidem. Si aūt non eſt cō pleta legitima p̄ſcriptio. tenent̉ totam hereditatē cum fructibꝰ malafide ꝯſumptis reſtituere qͣntū cunqꝫ oporteat eos mendicare. niſi inqͣntū fuerit eis datum vel remiſſum a veris heredibꝰ. Et hoc qn̄ ꝑati ſunt hmōi poſſeſſores ſine dolo ⁊ fraude totū eis reſtituere: ſi velīt reciꝑe. ⁊ idē dic in ſil̓ibꝰ. Sꝫ qͥs dr̄ poſſeſſor bonefidei. Rn̄. Bonafides intelligit̉ cum qͥs credit tradentē eſſe dn̄m: vel hr̄e ius diſtrahendi: lꝫ erret in facto. ff. de v̓. ſig. bone fidei. Et hec bonafides p̄ſumit̉: niſi ꝓbet̉ ꝯrium. Qn̄qꝫ tn̄ p̄ſumit̉ ꝯͣriuꝫ ꝑ denūciatōꝫ. C. de rei vē. ſi fundum. vel qꝛ mercat̉ ꝯͣ leges C. de agri. ⁊ cē. l. quēadmodū. li. xj. vel ſi emit a ꝓcuratore meo per colluſionem. vel qꝛ emit a ꝓdigo vel luxurioſo: cui bonoꝝ adminiſtratio interdicta eſt. vt. ff. ꝓ emp. l. qui fundum.§. qui ſciens. ⁊. l. ſi quis. ⁊ ibi dr̄ ꝙ emens ab eo qͥ ſtatim ꝯſumpturꝰ eſt p̄ſumit̉ male fidei. nec ibi diſtinguit̉ vtꝝ interdicta ſit ei admi niſtratio. vel non. Utꝝ autem in p̄ſcriptione requirat̉ iuſtus titu ius. Et dicit̉ iuſtus titulus omnis actus per queꝫ ſolet tranſferri dn̄ium. Rn̄. ſi ius ꝯmune vel p̄ſcri ptio nō eſt ꝯͣ poſſeſſorē. ſufficit bonafides. al̓s ne ceſſe eſt allegare titulū ⁊ ꝓbare. niſi allegaret̉ p̄ſcri ptio tanti tꝑis: cuiꝰ inicij memoria nō exiſtit in ꝯͣ rium. exͣ eo. ep̄m. li. vj. de hoc vide Ber. in. d. c. ſi diligenti. ⁊. c. ſe. Utꝝ in p̄ſcriptione reqͥrat̉ poſſeſſio. Rn̄. ẜm Pir. ꝙ ſic. ⁊ dꝫ eſſe ꝯtinua: qꝛ ſi int̓rumpat̉ poſſeſ ſio: intrupta eſt p̄ſcriptio. xvj. q. iij.§. pōt. exͣ eo. il lud. Sed ⁊ ſi fiat int̓rūptio ciuilis ꝑ litis ꝯteſtatōꝫ nō currit amodo p̄ſcriptio: qꝛ preſumit̉ titubare ⁊ malam fidē hr̄e. Ideꝫ Io. an. de re. iu. c. ſine poſſeſ ſione. li. vj. Et p̄dicta ꝓbant̉ in. d.§. poteſt. ⁊ vide glo. ſingularē quā approbant cōiter doc. in. c. vo lumus. xvj. q. iiij. vbi querit an ille qui ꝓbat p̄ſcri ptionem teneat̉ ꝓbare ſe ꝯtinue poſſediſſe. ⁊ dicit ꝙ hoc certe impoſſibile eſſet ꝓbare. ſꝫ ſufficit ꝓba re ꝙ a principio poſſedit ⁊ in fine. ⁊ qn̄qꝫ in medio Nam extrema temꝑa ſunt qn̄qꝫ ꝯſideranda in p̄ ſcriptione. ſꝫ Bar. in. l. celſus. ff. de vſuca. dicit ſuf ficere ꝙ ꝓbet̉ inicium poſſeſſionis. ⁊ alleget̉ nunc poſſeſſio de preſenti. quia qui ſemel poſſidet preſu mit̉ poſſidere. exquo allegat poſſeſſionem ad co modum ꝓprium. hec Panormi. in. c. accedentibꝰ. de priui. Qualit̓ aūt int̓rumpit̉ poſſeſſio naturalit̓. Rn̄. ẜm Ray. Primo ꝑ inundationem maris vel fluPreſcriptio minis occupantis fundū. Item ꝑ violentam de iectōꝫ. vel etiaꝫ ſi res ſit a poſſeſſore furto ſublata. ff. de vſuc. l. naturalit̓. Item ſi quocūqꝫ mō amiſit poſſeſſionem ſeu aīm deſerēdi habuit. ff. de ẜ. vr. p̄. ſi edes. Cōcor. Inno. ⁊ Ul. ⁊ glo. Ray. in ſum. ꝯfeſ. e. t. q. cxxvij. que addit ꝙ ſolo animo pōt qͥs deſinere poſſidere. lꝫ nō poſſit qͥs ſolo aīo acqͥrere poſſeſſionem. Quō aūt int̓rumpat̉ p̄ſcriptio ciuilit̓. Rn̄. ẜm Dir. pluribꝰ modis. Primo ꝑ libellum pͥncipi ob latum. ⁊ hoc valet in actiōe annali tm̄. qꝛ poſt an num nō pn̄t moueri: ſicut eſt actio iniuriaꝝ ⁊ q̄dā alie. vt inſti. de ꝑpe. ⁊ tem. ac. in pͥnº. Scd̓o ꝑ litꝭ cō teſtatōꝫ. qd̓ hꝫ locum in ꝑpetuis actiōibꝰ. ⁊ coram ſuo iudice. C. ne de ſta. defunc. l. pe. Et hoc ꝓdeſt ei tm̄ qͥ eaꝫ fecit. ⁊ obeſt illi tm̄ ꝯͣ quem fit. ff. de di. ⁊ tem. p̄ſcrip. l. ij. Ray. tn̄ dicit ꝙ valet in omnibꝰ actōibꝰ ꝑ. l. fi. C. de p̄ſcrip. xxx. vel. xl. an. Tercio ſi non pōt litem ꝯteſtari. ſufficit iudicem adire ⁊ li bellum offerre ꝯͣ abn̄tem. vel eum qͥ ꝯueniri non pōt aliqua de cā ⁊ in querimoniam deducere ius ſuum. vel coram iudice ordinario vel coram publi cis ꝑſonis. exͣ de offi. or. c. paſtoralis. ⁊ exͣ de ap. ſi iu ſtus. xvj. q. iij.§. pōt. in dicto tamen ca. ſi iuſtus dicit̉ ꝙ dicta ꝓteſtatio: qn̄ non pōt haberi iudex pōt fieri coraꝫ bonis viris. nec diſtinguit vtꝝ ſint ꝑſone publice. vel non. Et hoc videt̉ equiꝰ. vel ad domicilium rei: cū iudex hr̄i non pōt: ꝓponat. ⁊ ſic eſt int̓rupta p̄ſcriptio. d.§. poteſt. Quarto ꝑ ſacꝝ oraculum oblatum principi. ⁊ ꝑ executoreꝫ poſtea ſubſecuta fuerit ꝯuentio. C. de p̄ſcri. xxx. an. ſicut in rem. Quinto ꝑ ſolutōꝫ vſuraꝝ. C. de p̄ſcri. xxx. an. ſi qͥs emptionis. per quaꝝſolutionem int̓rum pit̉ p̄ſcriptio: que currere videbat̉ ꝯͣ creditorem nō petentem debitum. C. de p̄ſcrip. xxx. an. l. cum no tiſſimi. Sexto ꝑ ſecūdam cautōeꝫ qn̄ debitor facit nouaꝫ cautionem. d. l. cum notiſſimi. Septimo ꝑ denūciatōꝫ factam colono. exͣ vt li. nō ꝯte. c. qm̄. ⁊ ẜm glo. Ray. Iſta denūciatio fit ꝑcitatōꝫ factam de ꝑendo iuri coram iudice ſuꝑ re quam poſſidet nomine alieno. Octauo ꝑ ſynodalem ꝓclamatōꝫ puta aliqͥs ſacerdos ꝓclamat in generali ſynodo vel ꝓuinciali ꝙ alius ſacerdos tenet rem eccl̓ie ſue extra eo. ſanctoꝝ. Utꝝ om̄es poſſint p̄ſcribere. Rn̄. ẜm Dir. om nis qͥ noīe ſuo pōt poſſidere: pōt p̄ſcribere. ſꝫ qͥ no mine alieno poſſidet nō p̄ſcribit. exͣ. e. ſi diligenti. Iō q̄dam ſunt q̄ p̄ſcribi non pn̄t: vt p̄carie poſſi dentes. x. q. iij. qꝛ cognouimꝰ. Nam per qd̓cunqꝫ tp̄us poſſideant nō p̄ſcribent. xvj. q. iij. clerici. Itē coloni. vt in. d. c. clerici. ⁊ ſe. Idem vſufructuariꝰ. inſti. ꝑ qͣs ꝑ. no. acqͥ.§. fructuariꝰ. Nec creditor p̄ ſcribit piguꝰ. C. d̓ pig. ac. l. nec creditores. ⁊ hoc iō eſt. qꝛ iſti noīe alieno poſſident. vnde illi tm̄ dicūt̉ poſſidere: quoꝝ noīe poſſidet̉. exͣ de reſti. ſpo. cum veniſſet. Si gͦ vſqꝫ ad. c. annos poſſes ꝓbare inici um poſſeſſionis.i. ꝙ tuo noīe poſſeſſuꝫ eſt: nō ob ſtaret aliqͣ p̄ſcriptio. d. ca. clerici. niſi ille qͥ poſſidet alieno noīe. alij poſtea tradat poſſeſſionē. ff. de ac qͥ. poſ. l. poſſideri.§. ꝙ ſi ẜuus. Item poſſent tales p̄ſcribi. nō ab ipſo qͥ malamfidem hꝫ. ſꝫ ab illo cui

tradidit. hec no. Io. d. c. clerici. ⁊ Ber. extra eod̓. cum non liceat. In qͥbꝰ caſibꝰ nō currit p̄ſcriptio licet nō inter rūpat̉. Rn̄. ẜm Ray. in ſeptem. Primo tꝑe p̄lati qͥ male alienauit rem eccl̓ie. nam qͣꝫdiu ipſe viuit ⁊ tenet eccl̓iam nō currit p̄ſcriptio ꝯͣ eccl̓iam. xvj. q. iij. ſi ſacerdotes. Secundo tꝑe vacationis eccl̓ie qͣ petere pōt. exͣ eo. c. j. ⁊. c. de qͣrta. Tercio ſi p̄latꝰ eiꝰ hereticus fuerit. qꝛ tūc quaſi vacare intelligit̉. nec hyconomꝰ ſiue ꝓcurator: a p̄lato ꝯſtitutꝰ ſede va cante agere pōt. vt in cle. ꝓcuratorem. de ꝓcura. Quarto tꝑe ſciſmatis. extra eo. cum vobis. Dire. autem intelligit tꝑe ſciſmatici p̄lati. extra de elect. quia diligentia. Quinto tꝑe excōicationis ipſius p̄lati: vel ſuſpenſionis. extra de ꝯceſ. p̄. qꝛ diuerſi tatem. Sꝫ idem tp̄us in quo nō potuit agere ſub ducit̉: dumodo negligens nō fuerit in petēda ab ſolutione vel relaxatione vt ibi. Sexto ꝯͣ eum qui eſt in etate pupillari. vt. C. in qͥ. ca. reſti. in integ. non eſt nec. l. fi. In. d. tn̄. l. fi. generaliter dr̄ de om nibꝰ minoribꝰ. vt ꝯͣ eos non currat p̄ſcriptio. niſi xxx. vel. xl. annoꝝ. licꝫ dicta. l. ſicut in rem. dicat ꝙ ꝯͣ pupilluꝫ nulla currat p̄ſcriptio. Item nō currit qͣꝫdiu qͥs eſt in ptāte patris. C. de bo. que. li. l. que cunqꝫ. C. d̓ bo. mr̄. l. j. cum auten. ibi poſita. Item nō currit tꝑe matrimonij ꝯͣ vxorem: q̄ agere non poteſt quo ad dotem repetendam: niſi ſoluto ma trimonio vel marito v̓gente ad inopiaꝫ. C. de iu. do. in rebꝰ. Item qn̄ quis iuſta cā impeditus non poteſt agere. extra de ap. ex rōne. Et Dir. facit re gulaꝫ generalem ꝙ ad hoc vt p̄ſcriptio locum ha beat neceſſe eſt vt is cui ꝯpetit actio: mouere poſ ſit ipſam ⁊ agere. al̓s non currit p̄ſcriptio. Iō va cante eccleſia non currit p̄ſcriptio. extra eod̓. c. j. qꝛ tunc eccleſia caret legitimo defenſore. extra ne ſe. va. c. j. ⁊ fi. quia nō currit p̄ſcriptio ſꝫ bene ꝯtinuat̉ a p̄lato incepta infirmo. ⁊ illud tempus ſubducit̉ de p̄ſcriptione. extra eod̓. auditis. ⁊. c. cum vobis Item ẜm Dir. non currit p̄ſcriptio. ſi ius nō red dit̉ ꝓpter defectum iudicis rei. ſꝫ nccͣium eſt ꝙ hoc ꝓbet. vnde eſt vtile ꝙ hoc ꝓteſtet̉. exͣ de of. or. pa ſtoralis. Vtꝝ currat p̄ſcriptio ꝯͣ eum qui aliquid ſoluit diu ſine cā. Rn̄. nō currit: ſꝫ poteſt retinere qd̓ nō p̄ſtitit de iure. etiam ſi diu ſoluerit illud. vt. C. de agricolis ⁊ cen. l. litibꝰ. li. xj. ⁊ extra de cen. ꝑuenit. Item filioſa. non currit p̄ſcriptio in rebꝰ aduenti cijs. niſi exquo fuerit liberatus a patria poteſtate nec creditori: niſi exiſtente debiti petendi ꝯditōne vel adueniēte die. Ex quo no. ꝙ ſi credidi tibi. C. vſqꝫ ad. x. annos: non incipit currere p̄ſcriptio?ͣ me. niſi poſt illos. x. annos. d. l. cum notiſſimi.§. il lud. Riuilegium quid ſit. Rn̄. priuilegium eſt priuatū ius indul tum ꝯͣ ius ꝯmune: nam niſi aliqͥd indul geret: nō eſſet priuilegium. de v̓. ſi. abbate. ⁊ extra eo. in his. Utꝝ priuilegium aliqͥd ꝓſit qd̓ ſolum cōtinet ius ꝯmune. Ru. priuilegium tale qn̄qꝫ ꝯcedit̉. vt Priuilegium Fo CXCVII. extra de ꝓcu. quia in cauſis: ⁊ non eſt fruſtra. ſꝫ po tius dat̉ multis ex cauſis. Primo qꝛ ſolet magis ti meri qd̓ ſpāliter ꝓhibet̉: qͣꝫ quod generaliter. xxiij. di. c. qͣꝫqͣꝫ. Iteꝫ multi qn̄qꝫ ſciunt priuilegia ⁊ igno rant iura. Item cum freq̄nter iura male obẜuent̉ ipſa per priuilegia inouant̉. extra de tre. ⁊ pa. ca. ij Quis poſſit ꝯcedere priuilegium. Rn̄. quicūqꝫ hoteſt legem facere. ⁊ in qͥbꝰ pōt. poteſt priuilegiū indulgere vt papa in ſpūalibꝰ. ⁊ qn̄qꝫ etiam in tꝑa libꝰ vt in terris ſue tꝑalis iuriſditionis. vel qn̄ iu riſditio ad euꝫ deuolueret̉. De hoc videsͣ. Illegiti mus. Et no. ẜm Ber. ꝙ eccleſia romana. ſiue pa pa nunꝙͣ ꝯſueuit aliquem ꝯͣ ſe priuilegiare. ar. C. de ſac. ſan. ec. l. iubemus nullam. Quod eſt ꝯͣ eos qͥ dicunt: vel potiꝰ fingunt ſe hr̄e priuilegia ꝙ poſ ſint iudicare de reſcriptis pape. ⁊ ꝙ abſqꝫ eoꝝ ap probatione nō ſit ꝓcedendum ẜm reſeripta pape ⁊ hmōi. Item pōt ꝯcedere priuilegiuꝫ imꝑator in tꝑalibꝰ. ſꝫ nunꝙͣ in ſpūalibꝰ. Item pōt ꝯcedere pͥ uilegium ep̄us. exͣ de reli. do. ꝯſtitutus. exͣ de cen. cum venerabilis. dum tn̄ faciat de volūtate ſui ca pituli. extra de iurepat. paſtoralis. de exce. p̄. ſicut vnire. Multofortiꝰ patriarcha. extra d̓ cle. nō reſi. cum ad hoc. ſi v̓ba ſunt obſcura. ſiue ambigua: tūc eius eſt int̓ Quis poſſit pͥnilegiū interp̄tari. Rn̄. ẜm Ho. p̄tari cuiꝰ eſt ꝯdere. Et interī negocium ſuſpēdet̉. de ſen. ex. inter alia. ⁊ extra de iudi. cum veniſſent. Si v̓o non ſunt verba obſcura vel ambigua. de bet tunc diligēter tenor ꝯſiderari. vt extra eo. por ro. ⁊. c. recepimus. Et potius inſiſtendum eſt in tentioni priuilegij ꝙͣ verbis. extra de verbo. ſig. in telligentia. ⁊. c. in his. Et qͣntum fieri poteſt latiſ ſime eſt interpretanduꝫ. vt extra de dona. cum di lectus. niſi preiudicet iuri alieno: quia tunc reduci tur ad ius commune. extra de conſue. c. cum dile ctus: dum tamen aliquid operetur. Et ob hoc pa nor. ſuper rubrica de regula. querit de notabili. q. que in facto accidit. Statuto ciuitatis ſenenſis ca uet̉ ꝙ religioſi non poſſint aſſumi ad officium cō munitatis. Demum quidaꝫ qui erat rector hoſpi talis de miſericordia: portans veſtem certi coloris cuꝫ cruce in pectore fuit extractus de prioribꝰ. qui prius ante aſſumptiōem illius regiminis fuit no minatus ⁊ imbuſſulatus. Dubitabatur nunquid ad id officium potuiſſet aſſumi. Et hec queſtio vi ſa fuit ſetis difficilis. Domino pe. de paru. qui tūc legebat in dicta ciuitate. Sed tamen viſus eſt re ſpondiſſe ꝙ exiſtendo in illo habitu non poterat aſſumi ad illud officium. quia verba ſtatuti debēt aliquid operari. vnde ſi intelligeretur ſtatutum de religioſis ſtricte ſumptis. nihil operaret̉. cum ſatis ſit iure cautum ꝙ nec religioſi nec clerici poſ ſunt habere officia ſecularia. extra ne cleri. vel mo. quaſi per totum. Et ſic ſtatutum debebat intelli gi de religioſis largo modo ſumptis. Panormita nus dubitat: an hec deciſio ſit vera. Nam ſtatu tū inhabilitans ad officia eſt ſtricti iuris. ergo de bet intelligi in ſtricta ſignificatione. ar. in dicto. c. cum dilectus. de conſuę. ⁊ in ca. in nr̄a. de iniurijs kk iiij

Sed certum eſt ꝙ in ſtricta ſignificatione illi dicū tur religioſi qui ꝓmiſerunt tria ſubſtantialia regu le. vide glo. Io. an. in cle. j. de deci. vbi cōcludit ꝙ in materia odioſa hoc verbum religioſi debet capi multum ſtricte: niſi addat̉ aliquod verbum gene rale. vt quicūqꝫ vel hmōi. Nam tunc comprehen derent̉ hoſpitalarij ẜm glo. illam. Et intellige de hoſpitalarijs Hieroſolimitanis qui largo modo ſunt religioſe perſone. cum non poſſint ꝯtrahere matrimonium ⁊ ꝓmittunt obedientiam ſuperio ri. nec poſſunt retrocedere ab illo ſtatu. vnde iſtis vel eoꝝ ordini conferunt̉ decime ⁊ eccleſie vt nota tur in. c. qͣꝫuis. de deci. Sed iſti rectores hoſpitali um vtentes matrimonio ⁊ deferentes certum ha bitum non ſunt religioſi: nec large nec ſtricte. vn de tenent Land̓. ⁊ Io. de li. in cle. ij. de preben. ꝙ iſti non gaudent priuilegio clericali. nec in rebꝰ pa trimonialibꝰ: nec in perſona. Et ſic non video ꝙ tales hoſpitalarij vel alij religioſi improprie dicti comp̄hendant̉ in ſtatutis odioſis. Nec ob. moti uum. d. pe.ſ. ne ꝓuiſio ſit inutilis. quia dico ꝙ vbi ſtatutum loquit̉ in materia iuris ꝯmunis non de bent verba ampliari. vt ſtatutum aliquid operet̉. ſꝫ ſatis eſt ꝙ inducat aliud remedium p̄ter ius cō mune. vt notabiliter ſentit Bar. in. l. j. ff. ad. l. fal. niſi ius ꝯmune loqueret̉ improprie. nam ſi tūc ſta tutum loquat̉ improprie ſicut ius ꝯmune. dꝫ tūc ſtatutum ꝓprie intelligi vt aliquid addat iuri cōi. vt notabiliter videt̉ elici ex dictis Bar. in. l. iiij.§. p̄tor. ff. de dam. infec. Infert tn̄ Panor. ad qōem quotidianam. ꝙ diſpoſitio odioſa ꝯcepta ꝯͣ regu lares. nō ꝯp̄hendit illos qui nō ꝓmiſerūt illa tria ſubſtantialia. Et ſic iſti fratres ſan. Franciſ. de ter cio ordine. vel iſti ieſuati. vel iſte mulieres mātella te nō dicunt̉ ꝓprie regulares. Ideo non ꝯprehen dunt̉ in diſpoſitōe odioſa. Secus videt̉ in diſpo ſitione fauorabili: qꝛ largo modo vident̉ ſub regu la rōne ꝓmiſſiōis facte ſuꝑiori eoꝝ. ⁊ hec notabis. hec Panor. Utꝝ re deſtructa deſtruant̉ pͥuilegia illi rei cō ceſſa. videt̉ ꝙ ſic. extra de ver. ſig. abb̓e. xvj. q. vij. ⁊ hec diximus. Quod veꝝ eſt ſi eccl̓ia vel ciuitas. aut alia loca: ſiue ſacra. ſiue ꝓphana aucͣte ſuperio ris deſtruant̉ ꝓpter delictum inhabitantiū. Et de cetero nullus dꝫ vocari clericus illius eccleſie: vel municeps illius loci. ⁊ ille locus priuilegium per dit. extra de no. oꝑ. nū. c. ij. d̓ ꝯſe. di. j. placuit. ⁊. d. ca. ⁊ hec diximus. Si autem ab hoſtibꝰ deſtruat̉: tunc retinet omnia priuilegia ſua. ⁊ antiqui clerici remanent ibi clerici. vij. q. j. paſtoralis. xix. q. iij. q̄ ſemel. Et idem eſt ſi auctoritate ſuperioris tranſ ferat̉ ad alium locum vel alij vniat̉. extra ne ſe. va. ca. j. ⁊ de reli. do. quia monaſterium. Et ſi expedi at eccleſie vel clericis illius eccleſie facere aliquem ꝯtractum. vel prelatuꝫ. vel quicquid aliud: eſſent facienda in eccleſia. extra de elec. quod ſicut. tamē ꝓpter neceſſitatē fient alibi. hec no. Inno. ⁊ Ho. in. d. c. ij. Utrum priuilegium amittat̉ ꝑ actum ꝯͣrium. Rn̄deo ẜm Panor. in. c. cum acceſſiſſent. de ꝯſti. ꝙ in hac materia tot ſunt opiniones quot ſunt ca Priuilegiū pita. ſꝫ ſibi placet diſtinctio Io. an. aliquibꝰ addi tis. ꝙ aut priuilegium hꝫ tempus annexum. ⁊ ſtā dum eſt tempori determinato. vt. l. quotiens. C. de p̄ci. imꝑa. offe. Quod intelligo niſi ꝯtraueniat̉ ante tempus Quo caſu dic vt. jͣ. Quandoqꝫ priui legium habet in ſe cām tacitam vel exp̄ſſam. vt ea ceſſante: ceſſet priuilegium. vt in. c. ſuggeſtum. de deci. vbi habet̉ ꝙ reuocat̉ pͥuilegium ſi ex poſt fa cto incipit eſſe enormiter nociuum: nec reducit̉ ad debitam moderatōem: ſꝫ reuocat̉ in totum. qꝛ nō apparet ratio quare magis debeat ꝯſiſtere in vna parte ꝙͣ in alia. Aut ſumus extra iſtos caſus. ⁊ tūc aut priuilegium ꝯcedit̉ circa iudicia. aut circa ne gocia. Primo caſu. aut ad agendū. aut ad excipiē dum. Primo caſu durat tanto temꝑe quanto du rat actio. vt in. l. ſi euꝫ. ff. ſi qͥs cau.§. iniuriaꝝ. Sꝫ v̓o dat̉ ad excipiendum tunc eſt ꝑpetuum. niſi de p̄hendat̉ in dolo in nō excipiendo temꝑe quo agi tur ꝯͣ eum. Secūdo caſu principali: aut priuilegiū dat̉ ad aliquid oꝑandum: ⁊ perdit̉ ſpacio. x. anno rum ſi priuilegiatus eo non vtitur. vt in. l. j. ff. de nūdi. vbi dicit̉ ꝙ ſi princeps concedit priuilegiuꝫ ciuitati nundinaꝝ. ⁊ ciuitas non vtit̉ eo ꝑ decen nium: illud perdit. Et per hoc dicit Bart. ibi ꝙ ſi princeps det priuilegium ſtudio generali docto randi. quo ciuitas non vtit̉ per decennium: illud perdit. Hoc tamen non ꝓcedit ſi confertur eccle ſie. vt. jͣ. dicetur. Aut dat̉ ad non faciendum. Et ſi aliquid reſeruauerit ſibi princeps. non poteſt pri uilegiatus illi renunciare: niſi quatenus ſingula riter eum tangit. vt in cap̄. cum tempore. de arbi. Aut princeps nihil reſeruauit ſibi: tūc aūt fuit cō ceſſum priuate ꝑſone: ⁊ perdit̉ per vnicam ꝯtra uentionē. Intellige ſi directe obuiat̉ illi. Et iſte eſt caſus. d. c. cum acceſſiſſent. Et pondera quod dixi ſi directe obuiet̉: quia ſecus ſi non directe. vnde ſi quis habeat priuilegium generale: ne ſubeat aliqͣ munera publica. vel honores. ⁊ ſpōte acceptauit vnum: nō preiudicat ſibi in alijs. nec etiam in illo ſi denuo eligat̉ ad illud. vt in. l. voluntarie. C. de excu. tu. niſi acceptauerit decurionatuꝫ. quia ex il lo officio aſſumit̉ ad alia officia. Ideo acceptando illud vr̄ ſibi p̄iudicare. Aut v̓o fuit ꝯceſſum cōi vl̓ eccl̓ie. Et tūc non ꝑdit̉ niſi legitimo tꝑe p̄ſcribat̉. Et iſte eſt caſus capituli ſi de terra. ⁊. c. accedētibꝰ de pͥuil̓. Et eſt rō. qꝛ ſingulares ꝑſone nō pn̄t ꝑ ꝯͣ uentōꝫ eoꝝ renūciare pͥuilegio ꝯceſſo eccl̓ie. Io ex pectat̉ legitima p̄ſcriptio. Idem dic vbi dat̉ pͥuile gium reſpectu pluriū ꝑſonaꝝ vel pluriū reꝝ. qꝛ lꝫ qͥs veniat ꝯͣ vnū: nō videt̉ renūciare ꝯͣ reliquum Infert etiam panor. aliud notabile ex illo tex. ꝙ ſi ſtatuentes. vel eoꝝ ſucceſſores veniunt ſcienter ꝯͣ ſtatutum: vident̉ tollere ſtatutū. Ita ꝙ ꝑ vnicum actum ꝯͣ ſtatutū collegial̓r factū tollit̉ ip̄m ſtatutū Quod vident̉ velle Ho. ⁊ Io. an. in. c. ad audiē tiaꝫ. de cle. nō re. Facit ad. q. Bar. in. l. omnes po Andithoc puli. ff. de Iuſti. ⁊ in. vbi querit an ꝑͦ ſcd̓m ſtatu tum tollat̉ primum ſi in ſecundo nō fit mentio de primo. Et ꝯcludit ꝙ ſic. niſi primū hr̄et clauſulam derogatoriam ad ſcd̓m. tūc em̄ opus eſt facere mē tionem de primo.

Priuilegium Utrum ille qui eſt factus ciuis alicuius ciuita tis eo pacto vt collectas ⁊ munera non ſubiret. ſit in ſuo priuilegio manutenendus. Io. an. in. c. per uenit. de īmu. ec. ꝯcludit poſt Goff. ꝙ ſic. l. j. C. de his qͥ ſpon. mu. ſuſce. li. x. Et dicit panor. ꝙ hoc pͥ uilegium eſt irreuocabile cum tranſierit in ꝯͣctum vel qͣſi. de quo vide qd̓ no. Bart. in. l. qd̓ ſemel. ff. de decre. ab or. fa. An autem domini tꝑales poſſint ſuis ſubditis concedere priuilegia immunitatis talleaꝝ ⁊ exacti onum. Rn̄. Panor. in. d. c. peruenit. ſingulariter tractat iſtam materiam: ponendo quaſdam ꝯclu ſiones: quaꝝ prima eſt. Domini tꝑales citra impe ratorem poſſunt ab omnibꝰ ſuis ſubditis talleas exigere in caſibꝰ licitis de iure vel ꝯſuetudine ap probatis. de cuiꝰ inicio nō ſit memoria. In ꝯͣrium patꝫ hec ꝯcluſio ꝑ dicta sͣ. in. c. Pedagium. Secū da ꝯcluſio. non ſolum imꝑator ſꝫ etiaꝫ dn̄i inferio res poſſunt immunitatem talleaꝝ ⁊ exactionum ꝯcedere ſubditis ſuis. Differunt tn̄ in hoc ẜm Io an. Nam ſi aliqͥs citra principem ꝯceſſerit hanc ī munitatem: nō eſt occaſione huius priuilegij vni uerſitas grauanda. vnde ẜm eum ſi locus aliquis ꝯſueuit dn̄o dare. C. libras annuatī. ⁊ dominus terre qͥbuſdam habitantibꝰ ibidem immunitateꝫ preſtitit dicēdum ꝙ ſibi p̄iudicare potuit: nō vni uerſitati. Debet ergo detrahi d̓ ſumma. C. libraꝝ. illa pars q̄ in hoc priuilegiatū ꝯtingebat ſi priuile gium non hrēt. Quod aut reſtat ꝓportionabiliter ſingulis alijs imponat̉. de quo remittit ſe ad nota ta in ſpe. in ti. de cenſi. Nam ſi diceremus ꝯͣrium ſequeret̉ iniuſtum. quia ſi ſinguli ſic priuilegiaren tur: paucis exceptis: ſequeret̉ ꝙ totum onus illis paucis remaneret. qd̓ eſt iniuſtum ⁊ qn̄qꝫ foret eis impoſſibile. Si aūt talia priuilegia ab imꝑatoribꝰ ꝯcedant̉: ſunt omnino ẜuanda ſicut ſonant: dum modo motu ꝓprio pͥncipis ſint ꝯceſſa. ſecus ſi am bitione vel importunitate petentium ſint obtenta Et hoc caſu ẜm eum pn̄t iura intelligi. que viden tur hmōi priuilegia ānullare. C. ſi ꝯͣ ius vl̓ vti. pu l. fi. ⁊. l. vacuatis. C. de decu. li. x. cum ſy. Si tamē ꝑ priuilegium principis motu ꝓprio ꝯceſſum vni uerſitatem aliquam ledi ꝯtingeret: eſt ſuꝑ hoc ipſi us principis remedium implorandū. ꝑ no. in. c. ſuggeſtum. d̓ deci. vniuerſitas tn̄ equanimiter de bet ferre modicam leſionem. qꝛ nec ꝓ modico eſt reſtitutio facienda. vt in. c. pe. de re. ec. non ali. per hoc tamen non derogat̉ principi. ⁊ maxime pote ſtati pape. que quanta ſit vides. Papa. Et ex hac concluſione inferunt̉ plura. Primo. ꝙ conceſſio ſeu priuilegium inferioris non preiudicat vniuer ſitati: ſꝫ concedenti. Secus in priuilegio per prin cipem conceſſo. Secundo infertur ꝙ priuilegium concedens immunitatem non valet: niſi ſit motu ꝓprio conceſſum. Tu dic hoc verum: niſi ſit in re ſcripto appoſita clauſula. tali lege non obſtante. quia cum ſit contra legem non valet: niſi in eo de ea fiat mētio. vt no. Bar. in. d. l. vacuatis. ⁊ in. d. l. fi. Tercio infert̉ ꝙ inferior a pͥncipe poteſt in ſui preiudicium immunitatem a collectis concedere. ſed non in vniuerſitatis preiudicium. Idem ⁊ for Fo. CXCVIII. tius dic quando veniret priuilegium in preiudi cium imperatoris. vt in dicta. l. vacuatis. ⁊ quod ibi no. glo. Ex his infero ad queſtionem. An ciui tas poſſit hoc priuilegium immunitatis alicui cō cedere. Et qͥd in decurionibus ciuitatis. Sol̓. di ſtingue pꝰ Bar. ī. l. ij. ff. de iure īmu. ⁊. d. l. vacua tis. ꝙ aut querit̉ de ipſis decurionibus: ⁊ dicen dum vt habet̉ in. l. j. C. de decre. decū. li. x. ꝙ docto ribus. ⁊ medicis poteſt per eos concedi. Alijs v̓o non. Et dic vt ibi. Reſpectu v̓o ciuitatis diſtin gue. ꝙ aut vult concedere in preiudicium domini ſuperioris: ⁊ non poteſt vt notat glo. in. d. l. vacua tis. Aut vult concedere in ſui preiudicium. ⁊ tunc ſi vult concedere iam ſubditis non poteſt. vt in di cta. l. ij. niſi fieret conceſſio aliquibus ex cauſa. pu ta. doctoribus. vel medicis. vt in. d. l. j. Aut vult ꝯcedere non ſubditis venientibus ad habitandū de nouo in ciuitate ⁊ poteſt. vt. d. l. ij. ⁊. l. pe. ff. de decre. ab or. fa. hoc intellige in ciuitate non haben te iura principis. nam illa poteſt ſicut imperator. vt notat̉ in ca. ſuper quibuſdam. de v̓. ſig. An aūt poſſit ciuitas imponere collectam. Dic ꝙ nō ꝓ vtilitate publica. vt. l. vna. C. de ſuꝑindi. li. x. ſꝫ ꝓ neceſſitate ipſius ciuitatis ſic. Et idem dic de ꝓuincia vt notat Bart. in. d. l. vna. ⁊ vide glo. notabilem in. l. j. ff. qd̓ cuiuſqꝫ vni. Item qd̓ dixi ꝙ nullus citra principem poteſt remittere collectā in preiudicium ipſius principis dic hoc veꝝ: niſi obnimiam pauꝑtatem. tunc em̄ officiales ſuꝑ ex actione deputati pn̄t remiſſionem facere. Ita no tabiliter poſuit Bart. poſt glo. in. l. omnes. C. de annonis. li. x. Ultimo no. remediū ꝯͣ pͥuilegiū pͥn cipis. vt imploret̉ remediū ipſiꝰ pͥncipis. ⁊ ponde ra. ꝙ Io. an. nō dicit ꝙ ſubditi poſſint reſiſtere. ſꝫ pͥncipi ſupplicare. Tercia ꝯcluſio ꝙ īmunitas ſub generalitate cō ceſſa nulla ſpecificatione facta: neminē excuſat ab oneribꝰ patrimonialibꝰ ſupportandis. Tu v̓o di ſtingue. vt latiꝰ nō. Bar. in. d. l. ij. vbi dicit. ꝙ vbi qͥs vult plenam īmunitatē ꝯſeqͥ dꝫ eam hr̄e ſpāli ter. ⁊ diſtincte. vt fiat mentio de oībꝰ oneribꝰ reali bus. ⁊ ꝑſonalibꝰ. ordinarijs ⁊ exͣordinarijs. Si em̄ alicui ꝯcederet̉ īmunitas a muneribꝰ ſimpl̓r. non hrēt īmunitatē a patrimonialibꝰ. vt in. l. qͥ immu nitatem. C. de mu. pat. li. x. ⁊ ibi bona glo. Nec in telligeret̉ de muneribꝰ ordinarijs. ſꝫ exͣordinarijs. vt in. l. hi qͥ. ⁊. l. ſunt munera. ff. de va. ⁊ excu. mu. Item nō porrigunt̉ ad honores. vt. l. cui munerꝭ. ff. de mū. ⁊ hō. Iō ſit cautus qͥ habet priuilegium impetrare. Quarta ꝯcluſio. qͥcūqꝫ dic̄ collectas ſeu exactio nes licitas: hoc ꝓbare tenet̉. vl̓ ꝑ legē. vel ſenatuſ conſultū. vel ꝯſtōem p̓ncipis. C. de va. mu. pu. l. vnica. li. x. vel ꝑ ꝯceſſiōꝫ a pͥncipe ex cā ⁊ ſpāl̓r im petratā. C. de ſuꝑindic. l. vnica. l. x. vel ꝑ ꝯſuetudi nem diuturnaꝫ nō ꝑ violētiam. ſꝫ ſponte cōiter ab omnibꝰ approbatam. C. de cano. lar. ti. l. p̄cipit. li. x. Et intellige hoc vltimū qn̄ cōſuetudo tendit in fauorem principis. vt ibi acquiratur collecta. tunc enim valet conſuetudo diuturna modo predi cto. Unde dicebatur in quadam. l. Conradi.

Priuilegiū quam hodie non habemus. qd̓ noſtri anteceſſo res habuerunt: hr̄e volumꝰ. Illud v̓o qd̓ non ha buerunt nullo mō exigemus. vnde aliud puto. cū qͥs citra imꝑatorē velit ſibi vendicare ius imponē di talleas ⁊ collectas ꝑ ꝯſuetudinē. Nā tunc cum velit p̄ſcribere iura reẜuata pͥncipi reqͥrit̉ tp̄us. de cuiꝰ inicio nō eſt memoria. vt in. d. c. ſuꝑ qͥbuſdaꝫ. ⁊ hec faciunt ad no. sͣ. Pedagium. ¶ Quinta ꝯcluſio. omnes tallee ⁊ exactōnes gene ralit̓ ſunt dānate ꝑ noua iura quo ad clericos. vt ī l. Federici. hac edictali.§. illicitas. ⁊ eſt iſta lex in li. feudoꝝ. De iſta materia clericoꝝ vide diffuſe sͣ. ex cōmunicatione. ix. An aūt ad ꝯſtruendam ciuitatem reqͥrat̉ pͥuile giū pͥncipis. Rn̄. ꝑ no. a doc. in. c. j. de pͥuil̓. ⁊ Pa nor. ibi. qͥ dicit ẜm Bar. in. l. fi. ff. de colle. Illi. ⁊. l. ij. ff. de v̓. ſig. ꝙ non reqͥrit̉ pͥuilegiū pͥncipis. ſꝫ po puli de ſe p̄n̄t ꝯſtruere ciuitatem. qꝛ hoc ẜm eum ē de iure gentium. ⁊ hoc vr̄ veꝝ. Nam ante funda tōem eccl̓ie. vel creatōꝫ imꝑatoꝝ erant hmōi ciui tates etiam apud infideles. Et iō infert Panor. ex illo tex. ꝙ ad eſſe ciuitatis nō reqͥrit̉ etiam ep̄s. p̄t em̄ eſſe ciuitas lꝫ nō hēat ep̄m. nam vt dictum eſt anteqͣꝫ creata eēt hec dignitas ep̄alis: ciuitates iaꝫ ꝯſtructe erāt. Nam ante aduentū xp̄i erāt ciuita tes ⁊ ꝓuincie. xxj. di. cleros: Hoc etiam clare patꝫ ex. d. c. j. vbi hr̄ ꝙ maiores ciuitates dumtaxat pri uilegio ep̄atus ſunt honorande: gͦ ſequit̉ ꝙ digni tas ep̄alis non dꝫ ꝯcedi omnibꝰ ciuitatibꝰ: ſꝫ ſoluꝫ maioribꝰ ⁊ populoſis dumtaxat: gͦ alique erunt ci uitates q̄ non hēbunt ep̄m. Et ex predictis infert̉ ad. q. q̄ de facto accidit in ciuitate ſenaꝝ. vbi ppl̓s ſponte ampliauit ⁊ pluries ciuitatem. An illi qͥ ve niunt ad loca uouiter incluſa gaudeant illomēt pͥ uilegio ſicut anti qͥ: extendendo illam opi. Bart. ꝙ non reqͥrit̉ ſpālis lnīa principis. Satis pōt dici ꝙ ſic. Inno. tn̄ in. c. cum ab eccl̓iaꝝ. de of. or. tenet oppoſitum.ſ. ꝙ ad eſſe ciuitatis reqͥrat̉ lnīa princi pis. ſꝫ primū dictum forte verius. hec Panor. poſ ſet intelligi opi. Inno. vbi talis ciuitas eſſet hono randa ep̄ali dignitate. vt ꝯmuniter nunc obẜuat̉ in italia nō em̄ nunc ꝯſtituit̉ ciuitas ſine noua cre atione ep̄alis dignitatis. ad quam creandam ne ceſſario requirit̉ aucͣtas pape. Secus tn̄ dd̓m ſiqͥs dn̄s vellet ꝯſtituere ciuitatem abſqꝫ ep̄o. qꝛ credo ꝙ poſſet. Nam xp̄iani non debent eſſe minoris auctoritatis ꝙͣ infideles. ar. c. cū qui. de preben. li. vj. An autem cuilibet libeꝝ ſit renunciare priuile gio ſuo. Reſpond̓. ẜm Panor. exͣ eo. ſi de terra. ꝙ libeꝝ eſt cuiqꝫ renunciare priuilegio ſuo. dummo do non tangat ius ſuperioris vel tercij. vnde pͥui legio exemptionis non pōt pͥuilegiatus renuncia re ſine licentia pape. vt in. c. cum tꝑe. de arbi. Iteꝫ priuilegium perdit̉ per ſnīam ꝯtrariam. ꝑ preſcri ptionem. ꝑ reuocatōem ⁊ ꝑ abuſum. xj. q. iij. priui legium. An aūt bullatio ſit de eſſentia priuilegij apl̓ici? Rn̄. ẜm Inno. in. c. ꝯſtitutus. de reſcrip. ⁊ archi. ⁊ Io. an. in ꝓhemio. vj. ꝙ nec ſcriptura nec bulla tio eſt de eſſentia. tamen ſine bullis non poteſt ꝓbari ſepe apud peritiſſimos ⁊ ſubeſt rō. ꝓpter mul ta abſurda que ſequerent̉ ꝑmittendo ꝓbationem ꝑ teſtes. apud quos difficillimum: īmo quaſi im poſſibile eſſet ſcire omnem continentiam gratie. ⁊ omnem formalitatem tamen non eſt omnino im poſſibile. al̓s in nullo priuilegio ꝑmitteret̉ ꝓbatio tenoris ꝑ teſtes. qd̓ tamen ꝑmittit̉. extra eo. cum olim. el. j. vbi ex tex. illo habet̉. ꝙ contēta in inſtru mento perdito ꝓbari poſſunt ꝑ teſtes qͥ illud per legerunt. ſi deponant de tenore ⁊ ꝙ erat ſine vicio nec eſt neceſſe ꝓbare de veritate inſtrumenti. Et dicit Panor. ꝙ non eſt alibi tex. ita clarus. vide et am eudem Panor. in. c. in noſtra. de reſcriptꝭ. vbi tenet opi. dictoꝝ Io. an. ⁊ archi. ⁊cͣ. d. ꝙ licet ſcri ptura requirat̉ ad ꝓbationem gratie. non eſt ta men de ſubſtantia gratie. vnde mortuo papa qui fecit gratiam: literis nondum extractis. non expi rat gratia. ſꝫ ſucceſſor debet dare lrās faciendo mē tionem de p̄deceſſore. Et ex hoc dicit Bal. in. l. hu manum. C. de. ll. ꝙ ſi papa verbo ꝓnunciat ali quem ep̄m vel abbatem: ꝙ ſtatim facta ꝓnunciu tione: ille ſic ꝓnunciatus: ep̄us eſt ſeu abbas: non tamen debent iſti recipi ꝓ prelatis: niſi gratiam ꝓ bent per lrās apl̓icas. al̓s tam gerens qͣꝫ canonici eum recipientes: incurrunt penas graues. vt ha bet̉ in extrauaganti Bonifa. que incipit. Iniun cte. ⁊ in hoc multi errant. Idem Cal. Infert etiaꝫ Panorm̄. in. d. c. cum olim. ex illo tex. aliud valde ſingulare. ꝙ ꝯtra petentem innouationem alicu ius priuilegij ſeu inſtrumenti. poteſt quis de cuiꝰ preiudicio agit̉ ſe opponere. ⁊ impedire innoua tionem ſi ꝓbet de iure ſuo. Et quia hoc tendit in p̄iudicium alterius. nunꝙͣ debet innouari priuile gium. ſiue inſtrumentum. niſi citatis illis quoruꝫ intereſt. ⁊ ſi non apparet de intereſſe alicuius. de bet fieri edictum generale. vt quicunqꝫ putauerit ſua intereſſe. compareat ad contradicendum. Di cit tamē Panor. in. c. ex parte. extra eo. ex illo tex. ꝙ quando innouatio priuilegij ſit ꝑ eum qui po teſt de nouo illud concedere: non eſt neceſſe citare aliquem ad contradicendum ipſi innouationi. ni ſi hoc velit facere ad cautelam. ſicut communiter fit in curia: non ſolū in innouatōne priuilegioꝝ. ſꝫ etiam quando fit tranſumptio alicuius priuilegij Secus autem ſi innouatio fit per inferioreꝫ. quia non valet tunc tranſumptio. ſeu innouatio niſici tata parte. ſeu premiſſo edicto generali. de quo vi de in. c. Albricus. de teſti. Iſta tamen innouatio nullum ius tribuit de nouo. etiam ſi fiat ab habē te poteſtatem de nouo concedendi. quia in dubio non videt̉ de nouo velle concedere: ſꝫ ius nouum ſi quod competit confirmare. vt in. c. cum dilecta. de confir. vti. Et ideo ſi originale erat ſublatum. ita ⁊ innouatum. Et predicta nota. quia veniunt multotiens in practica. Nam multotiens fiunt tranſumpta ex originalibus bullis apoſtolicis. ⁊ nullam fidem in iudicio faciunt. niſi fuerit citata pars. vel niſi p̄miſſum fuerit edictuꝫ generale. ſal tem in valuis eccl̓ie. Et ideo neceſſe eſt vt in hmōi tranſumpto fiat mentio de hmōi citatione. vel edicto.

Quare aūt reqͥrat̉ hmōi citatio. Rn̄. panor. in di. c. albricus. ꝙ hoc eſt: qꝛ in hac innouatōne ſub eſt magnum ꝑiculū: ⁊ nō minꝰ ꝙͣ qn̄ teſtes exami nant̉. īmo maius cū inſtr̄m vel puilegiū poſſet eē falſum latent̓. ⁊ iudex ⁊ notariꝰ defacili nō ꝑpende rent: cū nō ſint de materia informati. Iō dꝫ voca ri is cuiꝰ int̓eſt: vt ſe opponat ſi velit. al̓s exemplū nō valebit. Hoc tenent doct. cōiter in. d. c. albricꝰ ⁊ legiſte maxime. Bar. in aut̓. ſi qͥs. C. de edendo ⁊ Spe. in ti. de inſtru. edic. Et doct. de rota. Et in hoc multi errant. facientes ſolum exemplari ꝑ no tarium aucͣte iudicis. Et plus dicit Inno. in. d. c. albricus. ꝙ etiam ſi ſit inſtr̄m qd̓ alium ſpālit̓ non tangat: vt pͥuilegiū vel indulgentia ⁊ ſic nō eſt ſpā lis aduerſariꝰ. dn̄t tn̄ ꝑ edictum ſolēniter citari qͦ rum int̓eſſe poſſit. Al̓s nō valebit exemplatio. ni ſi fieret ꝑ illum qͥ ip̄m ꝯceſſit. Sꝫ q̄ro. nunqͥd facta publicatione p̄ſumat̉ ꝙ os fuerit citata. vel ꝙ edictum emanauerit: cū tra ctu tꝑis obijciat̉ ꝙ nō fuerīt vocati quoꝝ int̓erat. Quidam dicūt ꝙ dn̄t p̄ſumi omnia ſolēnit̓ facta. l. j. ⁊. l. optimam. C. de ꝯͣhen. ſtip. Alij dicūt ꝙ ſi in publicatione ꝯtineat̉ eos vocatos p̄ſumit̉. Al̓s ſe cus. Hoſt. ponit terciā opinionem diſtinguētem int̓ tp̄us ⁊ tꝑa. Nam ſi publicatio fuit facta ita de recenti ꝙ vtens ea pōt defacili ſolēnitatem ꝓbare ſibi incūbit onus ꝓbandi: niſi exprimat̉ in publi catōne. ꝙ ſolēnitas fuit ẜuata. Si aūt factū eſt ita antiquū vt impoſſibilis reddat̉ ꝓbatio. tūc oīa p̄ ſumunt̉ ſolēnit acta. ſꝫ Panor. dic̄ ſe putare ꝙ nul ius hoꝝ bene dicat. Primo em̄ dic̄. ꝙ ꝙͣtumcūqꝫ in publicatione dicat̉. ꝙ ꝑs fuit citata. nō ſtat̉ his v̓bis enunciatiuis: qꝛ qn̄ aliqͥd enunciat̉ in inſtr̄o qd̓ non pōt int̓uenire tꝑe ꝯfecti inſtr̄i: v̓ba enūcia tiua nō faciūt fidem. vt in. d. aut̓. ſi qͥs. Item ſolē nitas extrinſeca nō p̄ſumit̉. etiam ſi longiſſimum tp̄s ſit p̄teritū: niſi alia p̄ſumptio adſit. l. quecūqꝫ. ff. de publicia. Potuit em̄ clam qͥs facere publica ri inſtr̄m falſum. ⁊ ſꝑ illud tenuiſſe in archa. Non eſt em̄ qͥd ꝑti imputet̉ ſi non ꝯͣdixit. Non ob. d. l. optimam. qꝛ loquit̉ qn̄ aliqͥd enunciat̉ inter ꝑtes. tunc em̄ in p̄tudicium ꝑtium illud enūciatum ꝓ bat: exquo eſt de ſubſtātia actus qͥ agit̉. ſꝫ in caſu nr̄o alteram ꝑtem nō apꝑet fuiſſe pn̄tem. Secus ſi in publicatione diceret̉ ꝙ ꝑs fuerit pn̄s. qꝛ tunc tractu tꝑis p̄ſumeret̉ citatio: ex qͦ fuit pn̄s publi cationi ⁊ nō ꝯͣdixit. Non ob. rō Ho. qꝛ debuit de reqͥſitione facere ꝯfici inſtr̄m. vt in. c. ſignificauit. de teſti. ⁊ tenere illud ſicut exemplare. vidi tamē in hmōi exemplatione ſolum fieri mentōeꝫ de hmōi citatione ſeu edicto. ⁊ hoc videt̉ ſufficere. licet tuti us eſſet vltra hoc etiam fieri de hmōi citatione pu blicum inſtrumentum. Sꝫ querit̉ qͥs poſſit p̄ſtare hanc aucͣtem ad ex emplandum hmōi pͥuilegia. Panor. in. c. ſi inſtr̄a de fi. inſtru. ẜm Io. an. dicit. ꝙ vicarius generalis epiſcopi hoc poterit. exquo hꝫ ordinariam iuriſdi tionem. vt in. c. tua. de off. vica. Multo ergo forti us ep̄us. An aūt officialis foraneꝰ qͥ hꝫ delegatā. vt no. in cle. ij. de reſcriptis tn̄ hꝫ eam ad vniuerſitatem Priuilegium Fo CXCIX. cauſaꝝ: hoc poſſit. Dicit Panor. quo ad hunc ca ſum hoc non poteſt. An aūt oporteat ordinarium hr̄e adminiſtratō nem. Hoſt. dicit ꝙ ſic. ſꝫ ipſe Hoſt. aliter ſentit in ſumma ⁊ refert Spe. dicere publicatiōem inſtru menti poſſe fieri coram defenſore ciuitatꝭ. vt in au ten. de defen. ci.§. ſꝫ neqꝫ. coll̓. iij. ⁊ coraꝫ ordinario etiam adminiſtratōem nō hn̄te. ⁊ coram delegato ab ordinario adminiſtratōem habente. ſꝫ Io. an. in addi. ſpe. dicit ꝙ vbi hoc fieret de ꝯcordia ꝑtiū ꝓcederet illud dictum Hoſti. vt ſufficiat aucͣtas ordinarij adminiſtratōem non hn̄tis. Al̓s ſecus. Cum ſit neceſſaria citatio. d. c. ſignificauit. q̄ fieri nō p̄t ꝑ ordinarium admīſtratōꝫ nō hn̄tem. Quis aūt debeat hmōi pͥuilegia inſpicere ⁊ te ſtificari ꝙ dictū priuilegiū omni vicio careat. Rº. ẜm panor. ꝙ iudex dꝫ diligenter inſpicere dicta pͥ uilegia ⁊ ſi in nulla ꝑte vicioſa repꝑerit. dꝫ manda re ꝑ ꝑſonam publicaꝫ exemplari. Et ex hoc infert ꝯͣ practicam hodiernam. Naꝫ tabellio qͥ tranſcri bit atteſtat̉ ꝙ ipſe diligenter inſpexit. ⁊ nullum vi cium repperit: qd̓ eſt officiuꝫ iudicis ⁊ nō tabellio nis. vt colligit̉ ī. d. c. ſi inſtrumēta. Et iō debēt di cere ꝙ iudex diligenter inſpexit. ⁊ nullo vicio re perto mandauit ſibi vt exemplet. ⁊ eſt vtile ſi no tarius vult. etiam atteſtari de ſuo ſenſu. ꝙ etiam ſibi videbat̉ omni vicio carere. Et ita ſeruat̉ de cō ſuetudine. An aūt ad hmōi exemplatōem requirant̉ plu res notarij. Rn̄. ẜm panor. in. d. c. ſi inſtr̄a. ꝙ vnꝰ ſolus ſufficit cum aucͣte iudicis vt dictum eſt. Et hoc ꝓbat̉ ꝑ tex. in. d. c. ſi inſtr̄a. ibi ꝑ publicam ꝑ ſonam in ſingulari. ⁊ ꝑ illum tex. Io. an. ⁊ Spe. re probant opinionem quorūdam q̄ tenuerūt reqͥri quatuor ſeu tres tabelliones. qd̓ eſt falſum: vt ibi vides. licet hoc ſit cōmendan̄. ad maiorem caute lam. maxime qn̄ fit in abn̄tia ꝑtis. Et p̄dicta no qꝛ pulcra. Dicit tn̄ panor. in. d. c. albricꝰ. ꝙ p̄dicta intelligunt̉ qn̄ alius notariꝰ.ſ. qͥ nō ſcripſit pͥuile gium vel inſtr̄m. vult exemplare. nam tūc reqͥrit̉ p̄dicta ſolēnitas. Secꝰ ſi ille notarius qͥ fuit roga tus de inſtr̄o vult exemplare. nam tunc nō reqͥrit̉ alia ſolēnitas: qꝛ vnū vr̄ inſtr̄m. licet multa ſint ex empla. vt no. doc. in. d. c. ſi inſtr̄a. Qualiter aūt ꝯp̄hendat̉ falſitas ipſius pͥuilegij ſeu bulle apoſtolice. Dic multis modis. Primo ſi bulla falſis lr̄is apponat̉. Scd̓o ſi filum ex vera bulla exͣhat̉ ex toto. ⁊ ꝑ aliud filum immiſſum fal ſis lr̄is inſerat̉. Nam foramen vere bulle ſubleuat̉ ſuꝑius ⁊ inferius cum ſubtili inſtr̄o: ⁊ ſic exͣhit̉ fi lum de vera bulla ⁊ immittit̉ filum falſis lr̄is ⁊ vt nihil apꝑeat falſitatis: foramina ſubleuata cū par uo malleo leuit̓ ꝑtūdunt̉. Tercio ſcindit̉ filum ſb̓ plicatura vere bulle. ⁊ ſic extrahit̉ filum de vera li tera. quo facto ipſum filum ſcarpit̉ ⁊ poſtea immit tit̉ filum falſis literis ad modum primaꝝ replica tis. ⁊ filo ſimilis canapis reſtaurat̉ ſciſſura. Quar to. quaſi ſimile ſecundo ſubleuatur foramen vere bulle ex ſuperiori parte tm̄. ſed vt inferiori non tā git̉. ſubleuato v̓o foramine ſuperiori bulle. ſcindi tur altera pars fili pendens quaſi in medio bulle.

Probatio quo facto pars ſciſſa de bulla extrahit̉. ipſa bulla ſuſtentata cū altera ꝑte fili que remanet integra. ⁊ immiſſo ſummo ꝑtis inciſe ꝑ foramina plicature falſe lr̄e reuertit̉ ad locū vnde exiuit. ⁊ poſtea fora men bulle cū malleo ꝯtūdit̉. Quinto cū lr̄is bulla tis ⁊ redditis in eis aliqͥd ꝑ raſuram tenuem īmu tat̉. Sexto cū vera carta vniuerſal̓r abolita cū vi nō ⁊ aqͣ ⁊ hmōi. ⁊ eadem carta cum calce. furfure ⁊ alijs ſimilibꝰ dealbata: de nouo reſcribit̉ ẜm artifi cium ꝯſuetū. Septimo. cū carte: cui fuerat appoſi ta vera bulla: totalit̓ abolite ⁊ abraſe. alia ſubtiliſſi ma carta eiuſdem quātitatis: ꝯſcripta cū tenaciſſi mo glutino ꝯiungit̉. Octauo qn̄ qͥs apud ſedem apl̓icam ꝯſtitutus nō de manibꝰ. d. pape. vel bul latoris ſui vel alterius ad hoc officiū deputati lrās recipit. Nono. cū qͥs accedit ad bullatorem ⁊ fal ſas lrās caute ꝓijcit: vt dicte falſe littere cum alijs ſigillent̉. An aūt pͥuilegium ꝯceſſum pr̄i trāſeat in filios. Rº. ẜm panor. in. c. licet. d̓ cenſi. poſt Cy. in. l. ij. C. de ep̄i. ⁊ cle. ꝙ qn̄qꝫ pͥuilegiū ꝯcedit̉ rōne dignita tis innate. qn̄qꝫ reſpectu officij ſeu ꝓfeſſiōis. qn̄qꝫ reſpectu neceſſitatis. Primo caſu trāſit in filios vt in. l. femine. ff. de ſena. Nam ſi pr̄ nobilitat̉ rōe di gnitatis. hoc pͥuilegiū trāſit in filios. de qͦ dd̓m vt no. in. l. j. C. d̓ digni. li. xij. ⁊ in. d. l. femine. ⁊ ibi gl. dat exēplū d̓ vxore q̄ corruſcat radijs mariti qͣꝫdiu maritꝰ viuit. vl̓ donec trāſeat ad ſcd̓as nuptias vt ſi efficiat̉ vxor ſenatoris efficit̉ nobil̓. lꝫ pͥus fuerit igͦbil̓. Vl̓tofortiꝰ filij nobilitāt̉ ex nobilitate pr̄is Secundo caſu trāſit in filios legittimos pr̄e viuen te. Tercio caſu nō tranſit in filios etiaꝫ pr̄e viuēte vt dicit glo. in. d. c. licꝫ. Exemplū eſt in tex. de ceco qͥ non tenet̉ ad collectas ſeu munera ꝑſonalia. nec extraordinaria. ſecus ordinaria. de qͦ vide in. d. c. licet. Ludo. aūt ro. in ſuis ſingularibꝰ querit an ci uilitas vni ꝯceſſa ꝑ pͥuilegiū tranſeat ad heredes. Et dicit ꝙ aut ciuilitas eſt variabilis ⁊ nō tranſit. aut inuariabilis ⁊ tranſit. vt. l. libertus.§. pr̄is. ad munici. Item immunitas ꝯceſſa tibi ⁊ filijs tuis intelligit̉ vt etiam filij illam habeant viuente pa tre. vt no. Bart. in. l. gallus.§. Quidam recte. de li. ⁊ po. Concedo tibi ius hauriendi aquam vel portan di ad fundum tuum: vel vbi vis. An hec qō ẜui tutis tranſeat ad heredes. Ludo. ro. dicit ꝙ non quia eſt ꝑſonale. ⁊ non reale. vide tex. vnicum in iure in. l. pe. ff. d̓ ẜ. ru. p̄. Cuiꝰ ꝯͣrium dicit ibi Bal. ſe rn̄diſſe anteꝙͣ vidiſſet tex. illum. Pone puteus ẜuit toti vicinie. indiget reꝑatio ne. vnus nō vult ꝯtribuere. renūcians ꝯmodita ti dicti putei vt euitet ꝯtributōꝫ. An hoc non ob ſtante ꝯpellat̉ ꝯtribuere. Ludo. dicit ꝙ ſic. Ita mi rabilit̓ det̓minat ſpe. in ti. de cenſi. Idem Bal. in l. cum fructuariꝰ. ff. de vſufr. Sꝫ qͥd cum aliqͥs allegat ⁊ on̄dit pͥuilegium. ſꝫ non ẜuat̉ ei. Rn̄. ẜm Ho. nō dꝫ iſti imputari. vt ff. cōmo. l. ad eos. Non ob. ſi obijciat̉ ꝙ non fuit vſus. vel ꝙ ꝯͣrium factum eſt. Quō em̄ vtet̉ qͥs pͥ uilegio. ſi eo vti non ꝑmittit̉. niſi forte ſnīa ferret̉ contra eum: ⁊ non appellaret. vt extra de re iudi. ſuborta. Quando priuilegium debeat reuocari. Rn̄d̓. ẜm Hoſti. Non decet ꝙ reuocet̉ ſine cā. Sꝫ cuꝫ cā ⁊ pōt ⁊ dꝫ renocari. vtputa. ſi aliqͥbꝰ religioſis ꝯceſſum ſit pͥuilegiū de non dandis decimis ꝓpter eoꝝ pauꝑtatem. deinde ditati ſunt. ita ꝙ etiaꝫ dā do decimas poſſunt cōmode ſuſtentari. ⁊ nō dan do enormit̓ ledunt̉ parochiales eccleſie: debet ceſ ſare priuilegium. extra de deci. ca. ſuggeſtum. ⁊. c. nuper. Item ſi quis non ſeruat priuilegia ſuperio ris conceſſa ſubditis. etiaꝫ ipſius priuilegium me rito reuocat̉. extra de priuil̓. dilecti. Sed nota hic. ꝙ ſi ſuperior ex certa ſcientia confirmauit priuile gium ꝯceſſum ab inferiori: non poterit reuocari ꝑ inferiorem. xxv. q. ij. priuilegia. el. j. ⁊. ij. ⁊. c. ſe. Ite ẜm Hoſtien̄. imperator vel rex: priuilegium con ceſſum eccleſie. ⁊ per. d. papam quem conſtat ſu periorem eſſe omnibꝰ ex certa ſcientia confirma tum. non poterit reuocare. De hoc videsͣ. Iura mentum. ij. ¶ Quando autem priuilegia habeant effectum ſuum: vel ſtatim cum bullata ſunt. vel cum ad no ticiam priuilegiati peruenerit. vide ſupra. Indul gentia. Robatio. Utꝝ ſcriptura an tiquoꝝ libroꝝ faciat fidem. Reſpond̓. Panor. in. c. cum cām. de ꝓba. de men te Io. an. ⁊ Hoſti. ꝙ ſic. Et hoc in libris reẜuatis in cuſtodia publica ⁊ fideli. ꝓ hoc optime facit ca. ad audientiam. de p̄ſcrip. ⁊ ibi doct. ꝙ ſatis tales ſcripture faciunt fidem ſi reperiunt̉ in camera car dinalis. vel epiſcopi. Sed Panor. hec dicta non admittit indiſtincte. Quid em̄ ſi ep̄s p̄tendēs ali quod caſtrum per alium detentum pertinere ad eccl̓iam ſuam: ſcripſit in aliquo libro eccl̓ie illud ca ſtrum ꝑtinere ad eccl̓iam ⁊ ſucceſſiue multis tem ꝑibꝰ ille liber fuit detentus in camera ep̄i: dicemꝰ ne ꝙ ꝓbabit dominiū caſtri cū grauiſſimo p̄iudi cio poſſeſſoris. ꝯͣ. c. Inter dilectos de fi. inſtru. vbi nō credit̉ antiqͥſſimis pͥuilegijs eccl̓ie ſi ſigilla con ſumpta ſunt. aut al̓s enorme fracturam patiunt̉. Dico gͦ ꝙ aūt agit̉ de nulliꝰ p̄iudicio. ⁊ tūc ſcriptu re libroꝝ antiquoꝝ. vel ſcripture lapidum faciūt fidem: qꝛ tunc ſufficiūt ꝓbationes nō plene. Po ne exemplum ſi dubitat̉ an eccl̓ia ſit ꝯſecrata. vel infans baptizatus. vel ſimile. Idem puto vbi fa ctum eſt antiqͥſſimum. ⁊ agit̉ de modico p̄iudicio ar. optimū ex dicto tex. ad audiētiam. Et pōt dici expreſſum. Non em̄ tm̄ dicit̉ ibi de libris reꝑtis ſub cuſtodia publica ⁊ fideli. ſꝫ indiſtincte ꝑ libros antiquos: qꝛ cum agat̉ de modico p̄iudicio. nec v̓ ſet̉ intereſſe burſale. nō eſt veriſimile ꝙ qͥs ſcripſiſ ſet falſum. vel ꝙ iſta ſcriptura tanto temꝑe fuiſſet tolerata ſi non ꝯtinuiſſet veritatem. Modicum aūt eſt p̄iudicium ꝙ iſte ep̄atꝰ hēat: vel ille. Qn̄qꝫ agit̉ de magno p̄iudicio: ⁊ tunc. aut eſt talis liber vel ſcriptura: cui ab antiqͥs nr̄is cōiter creditū eſt vel reperit̉ in loco vbi ſolū ẜuant̉ ſcripture auten tice. ⁊ facit plenam fidē. Et eſt tex. notabilis in. d. c. ad audientiam. Ex his infero ꝙ iſtis libris hy

Queſtuari ſtorialibus ſeu cronicis quibꝰ a maioribꝰ noſtris fides cōmuniter adhibita eſt: credere debemꝰ. vt notat Bar. in. l. j. ff. ſi cer. pe. Hinc etiaꝫ eſt ꝙ di cta Ariſtotilis Ipocritis ⁊ ſimiliū: fidē faciunt. qꝛ cōmuniter in omnibꝰ ſtudijs recepta ſunt. Idem de libro feudoꝝ prout notat anor. in. c. fi. de feu. Aut eſt talis liber ſeu ſcriptura: cui cōiter a maio ribus noſtrꝭ creditū nō eſt. nec reperit̉ in loco vbi ſeruant̉ ſcripture autentice. ⁊ talis ſcriptura ſeu li ber facit adminiculū ſeu p̄ſumptionē: nō autē ple nam ꝓbationē. Hoc ꝓbatur a contrario in. d. c. ad audientiā. ⁊ fuit de mēte Inno. ſuꝑ Rubrica. de ꝯſe. ec. Itē dicit glo. in. d. c. cū cauſam. ꝙ credit̉ inſtrumēto ꝓducto ex archiuo publico. Et eſt ar chiuus locus in quo reponunt̉ ſcripture publice. Et ẜm Panor. ꝓ hoc dicto facit. d. c. ad audientiā Itē dicit glo. ꝙ credit̉ ſcripture ſculpte in aliqͣ co lumna vel lapide. Panor. hoc intelligit in nō ten dentibus in alicuiꝰ p̄iudiciū. Nam aliqn̄ faciunt plenā fidē. aliqn̄ adminiculant̉ ẜm qualitatē loci vbi reperiunt̉ ⁊ ẜm quantitatē p̄iudicij. vide in. l. monumētoꝝ. C. de reli. ⁊ ſump. fu. vbi dicitur ꝙ ſculpture monumentoꝝ ſeu ſepulcri minime pro bant ꝓprietatē ipſius. Glo. etiā ibi colligit ꝙ admi nicula ⁊ ſi non plene ꝓbent. coadunata tn̄ faciunt plenas ꝓbationes. ꝑ illud qd̓ ſi nō ꝓſunt ſingula multa iuuant. An autē hoc ſit verū indiſtincte vt ꝓbationes imꝑfecte cōiungant̉ ad faciendā plenā ꝓbationē Uidet̉ em̄ ꝙ nō. Nā ſingulares teſtes nihil pro bant. vt in. c. licet. extra de ꝓba. ⁊ multa imꝑfecta nō faciunt vnū ꝑfectū. vt in. c. quorundā. cū glo xxiij. diſt. So. aut ꝓbationes diuerſe tendnūt ad vnū. aut ad diuerſa. Primo caſu ſunt commiſcibi les. ⁊ ſi ſunt ſufficientes ad iudicis animū inducē dum ad plenā credulitatē: inducūt etiā plenā pro bationē. Et hoc ꝓcedit ſiue ſint eiuſdē generꝭ ſiue diuerſi. vt vnꝰ teſtis cū fama. iuxta nota. in. c. j. de appe. Idē dic in alijs p̄ſumptionibꝰ ⁊ adminicul̓. cū vno teſte de viſu vel pluribꝰ de credulitate pro bant. Scd̓o caſu cū tendunt ad diuerſa: tunc non ſunt cōmiſcibiles. Exemplū in pluribꝰ teſtibꝰ ſin gularibꝰ. Idē videt̉ ſi aliqui teſtes deponāt de mu tuo. ſꝫ nō ꝑfecte. ⁊ aliqui de cōfeſſione mutui. ⁊ nō ꝑfecte. vt nō coniungant̉ ad faciendā plenā ꝓba tionē. quia mutuū ⁊ cōfeſſio ſunt diuerſa. nec ten dunt ad vnū totū faciendū. cum ſepe ſit vnū ſine reliquo. An autē priuata ſcriptura q̄ ſcribit̉ inter pn̄tes que vocat̉ apoca: vel apodiſia faciat fidē. Panor. in. c. ij. de fi. inſtru. cōcludit ꝙ ſi talis apodiſia hꝫ ſubſcriptionē ꝑtiū ⁊ teſtiū. tūc facit fidē. Secus gͦ ſi tm̄ habeat ſubſcriptionē partiū aut teſtium. aut nullum iſtoꝝ. An autē dicta ſcriptura debeat cōtinere diē. lo cum. annos dn̄i. ⁊ hmōi. Bar. in. l. cū tabernā.§. idem queſijt. ff. de pig. tenet ꝙ nō. Et hoc limitat Panormita. quādo agitur de ſolo preiudicio ſcri bentis. ¶ An autem litera miſſiua: aut libri rationū mer Fo. C C. catoris faciant fidē. vide in. d. c. ij. ꝑ Panor. ⁊ niul ta ſimilia. ¶Promiſſio. vide ſupra iurare in fi. Orgatio poſt partu. Utrū poſt partū debeant mulieres ab ſtinere ab ingreſſu eccleſie. Rn̄. ſi int̓ra re velint eccleſiā ad agenduꝫ gratias: nō peccant: nec ſunt ꝓhibende. Si tn̄ ex veneratione volunt aliquantulū abſtinere: deuotio eaꝝ nō eſt impro banda. exͣ eo. c. vno. Ueſtuariꝭj. Vtrū ſacerdos teneat̉ admittere iſtos queſtores elemo ſynarum. vt ſancti Anthonij vel ſancti Ber. ⁊ hmōi. Rn̄. ẜm panor. in. c. cū ex eo. de pe. ⁊ re. vbi cōcludit poſt doc. ꝙ aut nō habēt litteras apoſtolicas vel dyoceſani. ⁊ tunc nō tenet̉. nec de bet eos recipere ꝑ tex. ibi admitti ꝓhibemus. Aut habent literas ⁊ tunc ſi ſunt vere ⁊ non ſuſpecte: tenetur eos admittere. Secus ſi ſunt falſe vel ſu ſpecte. quia tunc pōt conſulere ep̄m. Et idē dic de ep̄o qn̄ iſti deferunt litteras apoſtolicas. vnde ep̄i poſſunt illas examinare: an ſint falſe. Et id̓o ſolēt ep̄i facere ſtatuta. vt nulla lr̄a apoſtolica admitta tur ſine ipſoꝝ cōſcientia ⁊ examinatione. Caueat̉ tn̄ ep̄s ne hoc faciat in fraudē. Al̓s puniret̉. vt in c. dilecti ⁊ in. c. qͣnto. de priuil̓. Et p̄dicta ꝓcedūt in iſtis queſtoribꝰ qͣꝫtūcūqꝫ ſint etiā exempti. Et hoc intellige qū volunt petere noīe hoſpitaliū: aut mo naſterioꝝ. ſecus ſi ꝓ ſeipſis. Nā tunc pn̄t admitti ſine literis. Itē iſti queſtores non pn̄t p̄dicare nec aliquid ꝓponere. petēdo elemoſynas. niſi qd̓ in li teris cōtinet̉. Et hoc fuit ſtatutū. qꝛ ipſi ſolebant ꝓponere multas abuſiones ⁊ dicere multa mēda cia. Et maxime cōmutādo vota ⁊ abſoluēdo a pe na ⁊ a culpa. Et hodie ꝓuiſum eſt ꝙ excedētes in talibus ꝑ ep̄m loci puniri pn̄t. vt in cle. ij. ⁊ de pe. ⁊ re. Itē iſti queſtores elemoſynaꝝ debent eſſe mo deſti ⁊ diſcreti. nec debēt hoſpitari in locis incon gruis. nec portare falſe religionis hītū. Et ſi tales ſunt: ep̄s pōt eos punire tanqͣꝫ excedētes in eius territorio. vt in. d. cle. ij. Et ſi ꝓpter eos impediret̉ inqͥſitionis officiū: poſſunt ꝑ inquiſitores cōpeſci a p̄dicatione. vt in. c. vt officiū. de hereti. li. vj. Eligio. j. cōmuniter. Utrū religioſus peccet trāſgrediendo ea q̄ ſunt in regula. Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxvj. votū ꝓfeſſionis reſpicit pͥncipaliter tria.ſ. obedientiā. pauꝑtatē ⁊ caſtitatē. Et horum trāſgreſſio obligat ad mortale. Alioꝝ aūt trāſgreſ ſio nō: niſi ꝓpter cōtemptū regule vel ꝓpt̓ p̄ceptuꝫ a p̄lato oretenus factū: ſiue in regula exp̄ſſum. qͥa hoc eſſet facere ꝯͣ votū obediētie. ſicut reperit̉ in re gula fratrū minoꝝ. vbi p̄ter illa tria ſubſtantialia ſunt multa alia p̄cepta. ⁊ quedā alia eqͥpollentia p̄ceptis. q̄ oīa obligant ad mortale. vt patet in cle. exiui. de v̓. ſi. Nō ſic in alijs regulis. Ille autē qui ꝓfitet̉ nō vouet ſeruare oīa q̄ ſunt in regula tāqͣꝫ

obligatoria. quia qͣſi obligaret̉ ad impoſſibile. ſed vouet regularē vitā: que eſſentialit̓ cōſiſtit in p̄di ctis tribꝰ vel ẜm ꝙ in regula ponunt̉. ꝓut dicit cle mens in. d. cle. ꝙͣ ad ꝯſilia euāgelica fratres mino res tenent̉ vt ad p̄cepta vel vt ad conſilia ꝓut po nuntur in dicta regula. Quid de his que lucrat̉ monachus fugitiuus ſeu apoſtata. Rn̄. totū monaſterio ſuo lucratur. xviij. q. ij. abbates. etiaꝫ ẜm Inno. ſi vetante mo naſterio acquirit. vt. ff. de acquir. re. do. l. etiā. E ẜm eundē ſi monachꝰ ſit eiectus: ea q̄ lucrat̉: null acqͥrit. nec valet contractus eius. Et addit. poſſet tamē dici ꝙ acquirit ep̄o: a cuiꝰ iuriſditione nō eſt abſolutus. Utꝝ religioſi ſuccedāt in bonis parentū. Rn̄. quo ad frēs minores nō. per cle. exiui. de v̓. ſi. Ali v̓o ſic. aut ex regula. aut ex priuilegio. nec ꝑentes poſſunt eos exheredare: qͣꝫuis duꝫ laici fuerint in cauſam ingratitudinis incidiſſent. vt. C. de ep̄i. ⁊ cle. l. deo nobis. xix. q. iij. c. fi. Religioſis p̄cipit̉ in virtute obediētie. vt ſub interminatione maledi ctionis eterne ne in ſermonibꝰ detrahant p̄latis: vel retrahant aliquos ab eccleſiaꝝ ſuaꝝ frequētia vel indulgētias indiſcretas ꝓnuncient. ⁊ ne retra hant teſtatores a reſtitutionibꝰ vel legatis matri cibus eccleſijs fiēdis. nec legata vel debita aut ma le ablata incerta: ſibi vel ſui ordinis fratribꝰ vel cō uentibus in p̄iudiciū alioꝝ fieri vel erogari ꝓcu rent. Nec abſoluāt quēqͣꝫ in caſibꝰ reſeruatis pa pe vel ep̄o. hec in cle. religioſi. de priuil̓. ⁊ ibi dicit glo. ſuꝑ v̓. alioꝝ p̄iudiciuꝫ.i. quibꝰ dare debebant vel dare volebant. Archi. auteꝫ flo. in ſum. hoc li mitat: qn̄ religioſus hoc facit ex odio vel maliuolē tia. Secus ſi facit vt ſibi vel amico ſuo magis ꝓui deatur ꝙͣ illi. puta. teſtator voluit legare tibi. L. et ego rogo vt leget magis mihi vel alteri ꝑſone mi hi dilecte. ⁊ ille ſic facit: talis ẜm Pe. de pal̓. in qͣr to. nulli tenet̉. quia nulli aufert̉ ſuū. Nā illi nullū ius erat acquiſitū. quia nemini facit iniuriā qͥ vti tur iure ſuo. hec ille. licet frater Aluarus teneat ꝙ peccet mortalit̓ ⁊ ꝙ teneat̉ ad reſtitutionē. An autē papa poſſit diſpēſare in voto cōtinen tie vel religionis. vides. Papa. ¶ Utrū religioſus factus ep̄s abſoluatur a voto pauꝑtatis ⁊ obediētie. Rn̄. ẜm Tho. ſicut nō ab ſoluitur a voto cōtinētie: ita nec a voto pauꝑtatꝭ quia nihil debet hr̄e tanqͣꝫ ꝓpriū: ſꝫ ſicut diſpēſator bonoꝝ eccleſie. Sil̓r nō abſoluit̉ a voto obediētie ſꝫ ꝑ accidens obedire nō tenet̉. ſi ſuperiorē nō ha beat. ſicut ⁊ abbas monaſterij. qͥ tn̄ nō eſt a voto obedientie abſolutus. Utrū religioſus poſſit eſſe iudex. Rn̄. ſimplex religioſus iudex eē nō pōt. vt. ff. de iudi. l. cū p̄tor. in glo. Guardiani aūt minoꝝ vel pͥores p̄dicatoꝝ bene pn̄t eſſe iudices delegati. Iuxta noͣ. ꝑ doc. in c. ſtatutū. de reſcriptis. li. vj. An autē religioſi poſſint eſſe arbitri vel arbitra tores. vide sͣ. Arbiter. Utꝝ religioſus poſſit eſſe executor teſtamētoꝝ Rn̄. ſi eſt ordinis minoꝝ nō pōt eſſe executor te Religio. j. ſtamentoꝝ ſꝫ bene pōt cōſulere. vt in cle. exiui. de v̓. ſi. Si autē eſt alterius ordinis nō pōt niſi ſuper hoc petita licentia ⁊ obtenta a ſuꝑiore ſuo. vt extra de teſta. religioſus. li. vj. talis qͦꝫ etiā ſi ſit exemptꝰ vel p̄latus tenet̉ reddere rōnē ordinario. ⁊ ordina rius tenet̉ exigere. vt in cle. religioſis. de teſtamen tis. Adde tn̄ p̄dictis qͦ ad frēs minores qd̓ notat Bar. in tractatu minoricaꝝ. vbi dicit. ꝙ frēs mi nores nō pn̄t eſſe executores qn̄ vicē heredū ſuſti nent. Idē quādo diſtributio pecunie eſt fienda in alios a ſuis ordinibꝰ. Secus gͦ ſi relinqueret̉ pecu nia diſtribuēda in neceſſitates fratrū arbitrio tal̓ fratris. qꝛ tale executionis officiū implere pōt he rede ſponte ſoluēte. Fiet em̄ adminiſtratio pecu nie ꝑ executores alios vel heredes. Et ipſe frat̓ ar bitrabit̉. Hoc em̄ ſtatui eoꝝ nō repugnat. Et ra tiones cle. exiui. ceſſant. Idem dic ſi pecunia ſit di ſtribuenda in ſorores ⁊ moniales monaſterioꝝ q̄ regunt̉ ꝑ ipſos frēs. Et benedictus. xij. in cōſtitu tionibꝰ ordinis hoc videt̉ expͥmere. Idē dicendū eſt qn̄ ſola ꝑſonaꝝ electio ē fienda. Nā qn̄qꝫ com mittit̉ eis aliqd̓ executōnis officiū. in quo nullum litigiū ⁊ nulla pecunie diſpēſatio: ſeu adminiſtra tio vertit̉. Uerbi gr̄a. ꝙ. x. flore. expendant̉ in. x. pauperibꝰ. videlicet vnꝰ florenus ꝓ qͦlibet. ⁊ ꝙ ta les pauperes eligant̉ ꝑ frēs minores. Hic em̄ nul lum fiet litigiū. Itē nulla diſtributio pecunie. Nā teſtator ipſe diſtribuit. ſꝫ ꝑ fratrē fiet ſola electio ꝑ ſonaꝝ. Et in hoc caſu etiā ceſſant rōnes cle. Item ex hoc nullū ius fratribꝰ ipſis acquiritur. Iſta em̄ noīatio eſt meri facti. Qd̓ pꝫ quia cadit in depor tatū. qͥ non eſt capax eoꝝ q̄ ſunt iuris ciuilis. vt in l. cū pr̄.§. pr̄. ff. de le. ij. Hoc em̄ ſi fidelit̓ fit tutiꝰ ē. Ipſi em̄ ꝓpter ſecreta q̄ audiūt in ꝯfeſſionibꝰ me lius cognoſcūt pauꝑes verecūdos qͣꝫ alij. nec hoc eſt malū: nec hꝫ ſpēm mali. In alijs aūt executio nibus pn̄t frēs dare cōſiliū: ſiue determinate: ſiue indet̓minate petat̉ ſiue de ꝑſonis ſiue de qͣntitate niſi talis eſſet ingreſſurus religionē eoꝝ. qꝛ ꝑ regu lam eoꝝ nō pn̄t eis dare cōſiliū. ſꝫ ad deū timētes eum mittant. ¶ An autē cui executio ⁊ diſtributōnis officiū eſt iniunctū in teſtamēto cū cōſilio fratrū minoꝝ de Hſtena noelu beat eoꝝ ꝯſiliū inqͥrere. Rn̄. ꝙ aut teſtator iniūxit ꝙ fiat cū cōſilio fratrū. eo caſu qͦ ipſi frēs nō pn̄t eē executores. ⁊ de vrbanitate dꝫ eorū cōſiliū requiri non de neceſſitate. Aut eo caſu qͦ ipſi frēs pn̄t eſſe executores: tūc debet eoꝝ cōſiliū reqͥri. Non ob. l. ticiū ⁊ meuiū. ff. de admi. tu. qꝛ ibi loquit̉ in tutore cuiꝰ ptās eſt a lege. lꝫ a teſtatore det̉. hic loqͥmur in executore cuiꝰ ptās eſt ab hoīe ſicut ptās ꝓcurato ris. hec Bar. vbi sͣ. Uide sͣ. in. c. Conſiliū. de hac materia. ¶ Quid autē ſi religioſus fuit creatus executor. et executus eſt abſqꝫ cōſenſu ſuꝑioris. An geſta ꝑ eū valeant. Dic ẜm Fede. de ſe. ꝙ valent. licet nō con ſentiat ſuperior. dūmodo nō ꝯdicat. Mirabile di ctum. Et dn̄s an. de hoc facit maximū feſtū. Ideꝫ Ludo. ro. in ſuis ſingularibꝰ. Sed hoc videt̉ ꝯtra determinata ꝑ doc. in. c. ij. de teſta. li. vj. vbi habet̉

Religio. ij. ꝙ acceptatio officij executionis vel executio facta ꝑ religioſum nō petita ⁊ obtenta licentia ſuꝑioris eſt ipſo iure nulla. Nā negatiua p̄cedens verbuꝫ poteſt ꝓut eſt ibi reddit actū de iure impoſſibilē. ⁊ neceſſitatē importat. vt vult glo. in regula. pōt. in. vj. Nec ẜm glo. in cle. j. de teſta. ſufficit licentia tacita. Bar. tn̄ in. l. vniuerſis. C. de cu. li. x. videt̉ tenere dictā opinioneꝫ. videlicet ꝙ facta executio teneat. De hac materia vide infra Reſtitutio. xv. ⁊ Teſtamentū. iij. An autē guardianus vel prior qͥ ſuis ſubditis poſſunt dare hanc licentiā: teneant̉ ipſi ſi deputēt̉ executores petere licentiaꝫ a ſuis ſuꝑioribꝰ. Uide ſupra in ſimili Excōicatione. xvj. Et eadē queſtio formari pōt qn̄ p̄dicti guardiani minoꝝ ꝯſtituun tur arbitratores ſine licētia ſuoꝝ ſuperioꝝ. An ge ſta ꝑ eos teneant. Et per p̄dicta pōt dici ꝙ ſic. ex qͦ ſubditis ſuis p̄dicti guardiani pn̄t dare licentiā. Nā ſi alijs tribuunt velle: etiā ipſi habebūt velle Ideo em̄ religioſus ſubditus p̄dicta non pōt ẜm doc. p̄cipue ẜm dictū Ludo. qꝛ nō habet velle. ſed velle ſuū dependet a voluntate p̄lati ſui. xij. q. j. c. nō dicatis. ⁊ ẜm Lab. in cle. j. de teſta. ſuperior ibi accipit̉ pro ſuꝑiore immediato. Eligio. ij. quo ad in greſſum. Utrū adultus ingreſſus re ligionē poſſit ad ſeculū redire. videsͣ. Nouicius. Et multa alia que pertinent ad hanc materiam. Utrū ſeruus poſſit ingredi vel recipi in religio nem. Rn̄. nō pōt ingredi nec debet recipi ſiue ſcia tur ꝙ ſit ſeruus: ſiue ſit ꝑſona incognita. ⁊ neſciat̉ vtrum ſit ſeruus vel liber. Et ſi ingreſſus fuerit. ⁊ infra trienniū petit̉ a dn̄o ſuo. debet reddi cū oībꝰ que attulit. Fide tn̄ accepta de impunitate ipſius Poſt v̓o trienniū repeti nō pōt: niſi eſſet tā longe ꝙ inueniri nō poſſet. xvij. q. ij. ſi qͥs incognitꝰ. Et currit dictū tēpus a tꝑe ſcīe dn̄i. Et hec intellige ve ra in omni genere ſeruoꝝ etiaꝫ ſi ſint coloni. origi narij. ſiue aſcripticij. de quibꝰ infra dicet̉ Seruus primo. Quid ſi ſeruus ingreſſus monaſteriū recipitur ad ꝓfeſſionē ante dictuꝫ terminū. Rn̄. ẜm Ray. credo ꝙ debet remanere in ordine. ⁊ monaſteriuꝫ debet ſatiſfacere dn̄o. qꝛ fuit in culpa in recipiēdo. vel dic ꝙ ſi nō erat incognitꝰ ⁊ ꝓbabat forte ꝑ fal ſos teſtes ꝙ eſſet liber. dꝫ reſtitui dn̄o ſi petat. vt exͣ de ſer. nō or. c. de ſeruoꝝ. cōcor. Ho. ⁊ idem ẜm eoſdē ſi al̓s doloſe intrauit religionē. ſciens ſe ẜuū Secus ſi bona fide putabat ſe liberū. Quid ſi talis poſt factā ꝓfeſſionē fuerit dn̄o re ſtitutus ⁊ poſtea manumiſſus ſit. nunqͥd teneat̉ redire ad monaſteriū. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ ſic. qꝛ qͣntuꝫ in eo ē monachus fuit. vide ſupra Impedimentū tercio. Utrū obligati ad rōcinia poſſint recipi ad reli gionē. Rn̄. ſi ſunt obligati ad rōcinia reipublice. nō ſunt recipiendi. di. iiij. legē. Sꝫ ſi obligati ſunt ad rōcinia priuatoꝝ. honeſtū eſt ꝙ prius de rōci Fo. ¶ CI. nijs ſe expediant. nō autē eſt neceſſarium ẜm glo. Ray Utrū ille qͥ eſt obligatus ad aliqͥd ſoluendum poſſit ingredi religionē. Rn̄. ẜm Ray. pōt. nō ob̓ ſtante obligatione vel iuramēto. dūmodo non ex leuitate vel intentione ſubtrahendi debitū hoc fa ciat. ſꝫ ex charitatꝭ feruore. Nec facit iniuriā credi tori. qꝛ excuſat̉ aucͣte ſpūſſancti: cui nemo reſiſtere pōt. exͣ de regula. c. licet. ſꝫ monaſteriū tenet̉ ſatiſfa cere de his que cōtulit monaſterio. xix. q. iij. ſi qua mulier. Si tn̄ poſt ingreſſum religionis: monaſte riū occaſione eius aliqͥd acqͥreret. puta. ꝑ ſucceſſio nem hereditariā vel donationē. ſiue ex teſtamēto teneret̉ monaſteriū qͣntū illud eſſꝫ. ⁊ non plus. ar. d. c. ſi qͣ. cōcor. Inno. ⁊ Hoſtiē. Poterit etiā vt ait Ray. in monaſterio exiſtens ſcribere. vel aliud ho neſtum opus facere ad liberandū ſe: dūmodo nō negligat ꝓpter hoc diuinū officiū. xij. q. j. clericus. nec impediat̉ in aliqͦ ab obſeruantia regulari.i. ab obſequijs regule: cui ſemꝑ eſt aſtrictus. Ideo ad p̄dictā ſolutionē nō tenet̉ ẜm Ul. Et hoc vltimū videt̉ verius vt ad aliquā oꝑationē nō teneat̉. niſi forte ꝓpter vitanduꝫ ſcandalū. Idē dic de eo qͥ eſt obligatus ad aliqͥd faciendū. ſi aliqͥd detulit mo naſterio ſatiſfaciat. Aliter nō videt̉ obligari ad la borandū. vt dictū ē. Idē tenet Archi. flo. De hoc infra Reſtitutio vltimo. Utrū rector qͥ iurauit regere ciuitatē ꝑ annum ſiue magiſter qͥ iurauit legere vel capellanꝰ qͥ iura uit ſeruire in capellania poſſint ingredi religionē. Rn̄. ẜm Ray. ſic. Nō em̄ iuramētū violat. qͥ illd̓: in melius cōmutat: exͣ de iureiur̄. ꝑuenit. el. ij. Idē Inno. ⁊ Goſ. Ho. qͦꝫ addit cōſulo ꝙ prius īpleat qd̓ ꝓmiſit. exͣ de iureiur̄. c. debitores. hoc em̄ tutiꝰ eſſet niſi ab illo vel illis quibꝰ iurauit poſſit licētiā obtinere. tn̄ hoc videt̉ conſiliū. Nā ſtatim pōt in trare religionē nō obſtante iuramēto. vt notat pa nor. in. c. cōmiſſuꝫ. de ſpon. vbi dicit de illo qͥ iura uit ꝯͣhere ꝑ verba de p̄ſenti: ꝙ ſine peccato pōt nō ꝯͣhere ⁊ intrare religionē. ſꝫ ꝯͣhere eſt de cōſilio ne notet̉ ꝑiurio quo ad vulgi opinionē. Utrū ꝓpter obſequia ꝑentū debeat qͥs retrahi ab ingreſſu religionis. Rn̄. ẜm Tho. in quolibet. Alit̓ dicendū eſt de illo qͥ nondū religionē intra uit. ⁊ alit̓ de illo qͥ iam in religione ꝓfeſſus eſt. qui em̄ nōdū intrauit ſi videt patrē ſuū in magna ne ceſſitate ⁊ cui ꝑ aliū ſubueniri nō poſſit. nō debet̉ religionē intrare. ſꝫ debet miniſtrare ꝑentibꝰ: ma xime ſi abſqꝫ ꝑiculo peccati poſſit in ſeculo rema nere. Si v̓o ꝑ aliū poſſit ꝑentibꝰ ſuis miniſtrare. MotA ligi5j. E pōt ſi vult religioneꝫ intrare. Poſtqͣꝫ v̓o aliqͥs eſt in religione ꝓfeſſus mortuus ē mundo. vn̄ ꝑ ſpi ritualē mortē deobligat̉ a cura impēdēda ꝑentibꝰ ſicut etiā deobligaret̉ ꝑ mortē corporalem. Et id̓o nō peccat. nec ꝯͣ p̄ceptū aliqͥd agit ſi ī clauſtro ma neat ſub p̄cepto p̄lati. ꝑentu adminiſtratōe p̄ter miſſa. Etem̄ factꝰ ē impotēs ad reddēdū debitum miniſteriū abſqꝫ ꝓpria culpa. dꝫ tn̄ qͣntū pōt ſalua ordinis obediētia ſathagere. vt ꝑ ſe vel ꝑ aliū ſuis ꝑentibꝰ ſubueniat̉ ſi in neceſſitate fuerint. lI ij

Utrū ep̄i. archidiaconi vel p̄ſbyteri curati poſ ſint ingredi religionē. Rn̄. ẜm Panor. in. c. qd̓ dei timorē. de ſta. mo. ꝙ cuilibet p̄lato citra ep̄m ꝑmit titur intrare religionē ⁊ dimittere p̄laturā. Et ẜm Tho. Archidiaconi ⁊ p̄ſbyteri curati hoc pn̄t etiā ꝯͣdicente ep̄o. xix. q. ij. due ſunt. Ep̄us aūt nō pōt trāſire niſi de licentia pape. vt in. c. licꝫ. de regula. l.2ſſ.. ya ẜm doc. L56 Utrū ꝑ ingreſſum religionis cōſequat̉ quis re 6l miſſionē oīm peccatoꝝ. Rn̄. ẜm Tho. rōnabilit̓ dici pōt ꝙ ſic. Sicut ꝑ aſſumptionē crucis. Si em̄ aliquibꝰ elemoſynis factis hō pōt ſtatim ſatiſface re de peccatis ſuis iuxta illud Ganiel̓. iiij. peccata tua elemoſynis redime. multo fortiꝰ in ſatiſfactio ne ꝓ omnibꝰ peccatis ſufficit ꝙ aliqͥs diuinis offi cijs ſe mancipet ꝑ religionis ingreſſum: q̄ excedit omne genu̓s ſatiſfactōis ⁊ pnīe publice. vt habet̉ xxxiij. q. ij. admonere. vnde in vitaſpatrū legit̉ ꝙ eandē gratiā cōſequūt̉ ingrediētes religione: quā cōſequunt̉ baptizati. Si tn̄ ꝑ ingreſſum nō abſol ueret̉ ab omni reatu pene: nihilominꝰ ingreſſus religionis vtilior eſſet qͣꝫ peregrinatio terre ſancte ad ꝓmouendū in bonū qd̓ p̄ponderat abſolutio ni a pena. Quid de illo qͥ dolo inductꝰ intrauit religioneꝫ Rn̄. ẜm Ray. nō pōt allegare deceptionē: cuius cōditio melior facta ē. vt exͣ de cōuer. cōiū. ex parte el. ij. concor. Ho. ⁊ addit. ꝙ idē eſt etiā ſi qͥs ex fal ſa cauſa intrauit: vt ſi putauit ſponſam ſuā lepro ſam. ⁊ non erat. d. c. ex ꝑte. Uide de hoc sͣ. Diuor tium. Uide tn̄ Inno. in. c. cuꝫ dilectus. qd̓ me. cā vbi dicit ꝙ dolus qͥ cadit in ꝯſtantē virū nō hꝫ vt ciare religionis ingreſſum. Secus vbi int̓ueniret dolus qͥ peritiſſimos haberet fallere. Quid ſi qͥs ingrediat̉ religionē ſub conditione aliqͣ. Rn̄. Panor. in. c. fi. de condi. ap. ponit duas opiniones pͥncipales. Una fuit Inno. Hoſtiē. ⁊ Io. an. ꝙ ſi fuit appoſita aliqͣ cōditio ꝯͣ ſubſtantiā religionis. puta. ꝙ ei liceat habere ꝓpriū. ꝙ hac cō ditione nō obſtante tenet ꝓfeſſio. Idē tenet glo. in. c. ſolet. xxxij. q. ij. Licet ſecꝰ ſit in mr̄imonio ẜm Io. an. qꝛ in mr̄imonio tractat̉ de fauore ipſoꝝ ꝯͣ hentiū. Un̄ exquo alter acceptauit cōditionē po tuit ſibi p̄iudicare. ſꝫ in ꝓfeſſione obligatio acqui ritur deo ꝑ miniſteriū abbatis vel alteriꝰ p̄lati. Fa ctum gͦ miniſtri acceptātis illā cōditionē nō debet obeſſe deo. qͥ videt̉ velle ꝓfeſſionē recipere. Con trariā opi. tenet glo. in. d. c. fi. Gaſ. autē de cal. dic̄. ꝙ in foro iudiciali ꝓcederet pͥma opinio. ſꝫ in foro aīe opinio glo. Sed. d. Car. tenet ꝙ ꝓfeſſio ſit nul la. exqͦ p̄ciſe ille ſtetit in ſua volūtate. Aliter noluit ſe obligare. Et hec opinio plus placet panor. qꝛ re mota ꝑte ſubſtātiali actus: remouet̉ ipſe actus. vt in. c. tua de ſpon. Sꝫ intētio ꝓprij eſt ꝯͣ ſubſtantiā religionis. vt in. c. cū ad monaſteriū. de ſta. mo. gͦ talis cōditio ſiue modus hꝫ viciare actū. Nec ob. ſi dicat̉ ꝙ p̄latus ad ꝓfeſſionē recipiēs nō potuit p̄iudicare deo. qꝛ dico illud ꝓcedere in obligatiōe q̄ſita. ſꝫ nos ſumꝰ in q̄renda. Nam ⁊ ſeruus nocet dn̄o in q̄rendis. lꝫ nō in acqͥſitis. Sic ⁊ p̄latus nō Religio. ij. poteſt p̄iudicare eccleſie in acqͥſitis. ſꝫ bene in acqͥ rendis. Itē deus nō recipit obligationē niſi a vo luntario. xv. q. ij. nō eſt. hinc ē ꝙ votū emiſſum ꝑ mētū nō obligat vt in. c. j. ꝙ me. cā. Sꝫ iſte noluit aliter obligari. niſi poſſet tenere ꝓpriū. gͦ ⁊cͣ. Inno. tū dicit ꝙ ſi ingrediēti diceret̉. tu debes ꝓfiteri re gulam beati Auguſtini. ⁊ bene pōt comedere car nes. ⁊ in illo monaſterio eſſent cōſtōnes ꝙ nō cō mederēt carnes. bene poſſet comedē carnes. cum nec regula hoc habeat. nec vniuerſalis cōſtitutio. nec ei poſſet aliqͥd imputari: niſi eſſet ſcandalum. ⁊ tūc poſſet ad aliū locū mutari. Sed ſecūs ſi dice retur ſibi volenti ꝓfiteri regulā beati Benedicti. Nā ẜm eū oēs generalit̓ abſtinere debēt a carni bus. ⁊ tūc fatuitati eius imputandū eſt. ſi credit ei qͥ ꝓmittebat ſibi ꝙ liceret comedē carnes. Idem Dir. Addit tn̄ idē Inno. ẜm aliqͦs: ꝙ exquo ſub mittit ſe obediētie alicuiꝰ. nō obſtantibꝰ talibꝰ ꝓ miſſionibꝰ: tenet̉ ſeruare regulā ⁊ conſtōnes eius xij. q. j. nō dicatis. De hac maͣ videsͣ. Abbas. Et an liceat monacho hr̄e vſumfructū alicniꝰ rei. vi de ibi. Et an pactū de habēdo vſūfructū inducat ꝓprietatē. vide sͣ. Impedimentū. iiij. Quid ſi aliqͥs videns aliqd̓ monaſteriū vbi mo nachi ſplendide viuūt. cogitat: hūc ordinem bene poſſum ſuſtinere ⁊ ſic ingredit̉. Uel pone ꝙ aliqͥs intrauit religionē vbi nō ſeruat̉ regula antiqͥtus inſtituta. Deinde reformat̉ monaſteriuꝫ. nunqͥd is qͥ fuit ingreſſus tꝑe diſſolutōis poſſit cōpelli ad obſeruantiaꝫ regule reformate. Rn̄. Panor. in. c. ſuꝑ eo. de regula. dicit qͦſdā diſtinguere int̓ diſcre tum ⁊ indiſcretū. Alia opinio: quā videtur ſequi Inno. eſt vt indiſcincte cōpellat̉ eſſe in illo mona ſterio. qꝛ aut intrauit intuitu dei. ⁊ nō debet poſſe allegare ꝙ noͣ vult obſeruare regulam reformatā. Si aūt dicit ſe intraſſe non bono aīo. ſꝫ vt viueret ẜn regulā ibi vigentē. ⁊ nō debꝫ audiri tanꝙͣ alle gans turpitudinē ſnā. Sed panor. dicit p̄dicta ꝓ cedere qͦ ad eccleſiā militante. q̄ non iudicat de oc cultis. Sed in foro aīe putat aīaduertēdā intētio nem iſtiꝰ ingreſſi. Nā votū oīno dꝫ eſſe volunta rium. vt in. c. licet. de regula. Id̓o ſi qͥs nō habuit animū ſe obligādi niſi reſpectu regule q̄ ibi obſer uabat̉. nō putat ꝙ iſte apud deū ſit obligatus. ma xime qꝛ tria ſunt ſubſtātialia religionis. Alia acci dentalia ⁊ ordinata ad fineꝫ illoꝝ triū. vnde ſi per tantū tp̄us. de cuiꝰ inicio nō eſt memoria: aliqͣ acci dentalia regule nō fuerūt in illo monaſterio obſer uata ſatis potuit ingrediens cogitare ꝙ ex aliqͣ cā illud ꝓuenerit: cū iſta accidētalia poſſint eſſe ⁊ ab eſſe: ſtante religione in illis tribꝰ ſubſtātialibꝰ. vn̄ ſaltē anteqͣꝫ regula reformet̉ ꝑ ſuꝑiorē. illi qͥ fuerūt ingreſſi tꝑe quo remiſſius ibi viuebat̉. nō vident̉ peccare. Et ita cōſuluit. d. ſuus Car. vt refert Pa nor. Dir. aūt. li. ij. plus dicit ꝙ ſi qͥs intrat mona ſteriū in qͦ eſt certa regula ab antiqͦ inſtituta. ſꝫ nō ſeruat̉ etiā qͣꝫtū ad habitum. Nec etiā intrās obli gat ſe ad ipſaꝫ antiquā ſeruandā: ſꝫ ad illā q̄ ibi de facto ſeruat̉: ⁊ ſic in hoc caſu ille qͥ ingredit̉. etiaꝫ ſi ꝑ plures annos ibi remāſerit. nō cenſet̉ religioſus

Reli. ſed tamē monaſterio reformato: neceſſe habet ex ire: aut regulam profiteri ⁊ ſeruare. d. c. ſuper eo. Et hoc facit ꝓ iſtis conuentualibus ⁊ monialibꝰ large vite. An autē maior pars cōuentus poſſit reforma re regulā antiquitus inſtitutā inuita minori ꝑte? Vide ſupra Lex. Eligio. iij. quo ad vo tum ingrediendi. Utrū pueri poſſint ſe obligare voto religionis. Uide sͣ. Nouicius. Et an tale votum factū ab impubere ante ānos pubertatis teneat? ibi vide. ⁊ alia ſingularia circa hoc. Auid ſi qͥs vouit intrare certā religionē ⁊ ipſi nolūt eū reciꝑe. Rn̄. ẜꝫ Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxviij. Siquidē intētio ſua fuit ſe obligare ad religionis ingreſſum pͥncipalit̓. ⁊ ex ꝯn̄ti elegit hāc religionē vel hunc locū qͣſi ſibi magis cōgruentē. tenet̉ ſi ibi recipi nō pōt aliā religionē intrare. Si aūt princi paliter intēdit ſe obligare ad hanc religionē vel ad hunc locū qͣſi ſibi magis cōgruenteꝫ ꝓpter ſpālem cōplacentiā huiꝰ religionis vel illiꝰ loci. nō tenetur aliā religionē intrare ſi illi nolunt eū reciꝑe. Idem Ri. in. iiij. Si aūt incidit in īpoſſibilitatē īplendi votū ex ꝓpria culpa: tenet̉ facere qd̓ pōt. ⁊ inſuper agere pnīam de culpa. Si autē dubitat quā inten tionē habuerit. dꝫ tutiorē viā eligere. Utrū ille qͥ vouit vnā determinatā religioneꝫ intrare licite poſſit induci ad aliā. Rn̄. ẜm Tho. qꝛ in maiori intelligit̉ minꝰ. Ideo ille qͥ obligatus eſt voto vel iuramēto ad ingreſſum religionis mi noris pōt licite induci ad hoc ꝙ ad maiorē religio nem trāſeat niſi ſit aliqͥd ſpāle qd̓ impediat. puta. infirmitas vel etiā ſpes maioris ꝓfectꝰ in minori religione. Ille v̓o qͥ obligat̉ voto vel iuramēto ad ingreſſū maioris religiōis nō pōt licite induci ad minorē religionē niſi ex aliqͣ euidēti cauſa ⁊ diſpen ſatione ſuꝑioris. Si tn̄ ingredit̉ ⁊ ꝓfiteat̉. tenet ꝓ feſſio. exͣ de regula. qͥ poſt votū. li. vj. De hoc vide sͣ. Abbas. ⁊ infra Religio. iiij. Utrū ille qͥ vouit ingredi religionē teneat̉ ibi ꝑpetuo remanere. Rn̄. ſm Tho. Si vouēs intē dit ſe obligare nō ſoluꝫ ad ingreſſum religionis. ſꝫ ad ꝑpetuo ibi manendū tenet̉ ꝑpetuo ibi remane re. Si aūt intēdit ſe obligare ſolū quo ad ingreſſū cauſa experiēdi cū libertate remanēdi vel no. ma nifeſtū eſt ꝙ remanere nō tenet̉. Si aūt in vouen do de hoc nihil cogitauit. videt̉ obligari ad īgreſ ſum ẜm formā iurꝭ. q̄ eſt vt ingrediēti det̉ annꝰ ꝓ bationis. vn̄ nō tenet ibi ꝑmanere. Si tn̄ tali intē tione intraret vt ſtatim exiret. nō videt̉ ſatiſfactū voto. qꝛ in vouēdo hoc nō intēdebat. Et iō tenet̉ vt ſaltē velit exꝑiri. an ei expediat manere. Eligio. iiij. quo ad trā ſitum ad aliam. Utrū liceat trāſire de vna religione ad aliā. Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. vltīa. trāſire de vna religione ad aliā niſi ꝓpter magnā vtilitatem vel neceſſitatē nō eſt laudabile. tū quia ex hoc ple gio. iij. Fo. CCII. runqꝫ ſcandalizant̉ illi qͥ relinquūt̉. tū etiā qꝛ faci De fi. ā̄ ſu..Sv lius aliqͥs ꝓficit in religione quā cōſueuit qͣꝫ in illa 9ad ale quā nō cōſueuit ceteris paribꝰ. Pōt tn̄ aliqͥs lau dabiliter trāſire de vna religione ad aliā triplici ex cauſa. Prima ex zelo ꝑfectioris religionis in qͣ nō attendit̉ excellētia ẜm ſolā artitudinē vite. ſꝫ princi paliter ẜm illud ad qd̓ religio ordinat̉. ⁊ ꝯn̄ter ẜm diſcretionē obſeruātiarū fini ꝓportionataꝝ. Scd̓a cā ꝓpter declinationē religionis a debita ſua pro feſſione ẜm quā fuerat inſtituta. Tercia cā ꝓpt̓ in firmitatē vel debilitatē. ex qͣ interdū ꝓuenit ꝙ nō pōt aliquis artioris religionis ſtatuta ſeruare. qui poſſet ſtatuta latioris ſeruare. Et in hoc caſu ne ceſſaria eſt diſpēſatio. In ſcd̓a etiā eſt neceſſarium ſuꝑioris iudiciū. In pͥma aūt. an reqͥrat̉ licētia ſu periorꝭ. Panor. in. c. licet de regula. dicit. ꝙ ad hoc vt religioſus licite poſſit trāſire ad aliā religionem duo reqͥrunt̉. Primo ꝙ religio ſit ſtrictior. Scd̓o ꝙ nō trāſeat ex temeritate vel leuitate. ſꝫ zeio ſtri ctioris vite. nō gͦ licet trāſire in odium primi p̄lati ad religionē ſtrictiorē. Tercio extrinſecus reqͥrit̉ vt petat licentiā trāſeundi a p̄lato ſuo. Sed querit̉. Pone. dubitat̉ an religio ad quaꝫ trāſitꝰ fit ſit ſrictior. qͥs habebit iudicare. Rn̄dit Panor. ꝙ nō ſtatur verbo volētis trāſire nec p̄la ti denegātis. ſꝫ ſuꝑioris iudiciuꝫ eſt reqͥrendū. Et dicit Inno. illo caſu dici ſuꝑiorē: illū ad quē appel laretur ſi iſte religioſus grauaret̉. Non em̄ ẜm eū tōrēcio īt.4 debet ꝓprius p̄latus eſſe iudex in cā ſua. Et nota 4ſ.eꝝ ore ſ. bene ex iſto dicto. ꝙ vbi orit̉ cōtentio int̓ religioſū ⁊ ſuperiorē ſuuꝫ. nō debet ſuperior eſſe iudex in cā ſua. ſꝫ debet adiri ſuperior immediatus. Quid ſi p̄latus deneget vel nō rn̄deat ſeu alle gat cām denegatōnis iniuſtā. Rn̄dit Panor. ẜm Inno. ꝙ in his caſibꝰ ⁊ ſimilibus pōt ſubditus in cōtinenti trāſire nō expectato alio tꝑe. exqͦ conſtat de ꝑpetua denegatione p̄lati: ſꝫ ſi p̄latus allegaret aliquā iuſtā cām vel veriſimilē denegādi licentiaꝫ nō debet ſubditus tranſire. ſꝫ inſtare apud ſuꝑio rem vt decernat an prelatus habeat iuſtā cauſam denegandi. Quid autē ſi trāſiuit ad aliā nō petita licētia an ſit reuocādus. Glo. in. d. c. licet. dicit. ꝙ licet repeti poſſit. tn̄ ſi nō repetit̉ reuocādus nō eſt. exqͦ iuſta cā motus trāſiuit. Idē Goſ. Pe. ⁊ Ab. ſꝫ ꝯͣriuꝫ te net glo. in. c. intelleximꝰ. de eta. ⁊ qͣli. Idē Hoſt. ⁊ Io. an. ⁊ cōiter moderniores p̄ter Cal. Et panor. tenet hāc vltimā opi.ſ. ꝙ ſit reuocandus hac rōne fundata ex tex. nā tex. dicit petēdā eſſe licētiam: ne bonū obediētie cōtēnere videat̉. Si gͦ ex nō poſtu lata licētia p̄ſumit̉ cōtēnere bonū obediētie. gͦ nō pōt dici ꝙ inſtinctu ſpūſſancti trāſierit. ſꝫ potius p̄ſumit̉ ꝙ cā leuitatis. Cōclude gͦ iſtū reuocandū ad primū monaſteriū. Et ex p̄dictis ⁊ ex tex. noͣ. ꝙ vbi in aliqͦ actu reqͥrit̉ licētia non ſufficit petere ex poſtfacto. ſꝫ dꝫ peti a pͥncipio. qd̓ noͣ. quia facit ad multa. hn̄s tn̄ pete̓ cōſiliū. dꝫ debito tꝑe expectare rn̄ſum. de quo videsͣ. Conſiliū. Quid aūt ſi ex illo trāſitu infamat̉ pͥmū mona ſteriū. Rn̄dit panor. ẜm doc. ꝙ ſi ex trāſitū iſtius grauit̓ lederet̉ vel infamaret̉ primū monaſterium ll iij

debet reſtitui primo monaſterio. ꝓ hoc tex. in. d. c. licet. in v̓. in iacturā ⁊cͣ. Nā ſi eccleſia petit reſti tutionē cū grauiter ledit̉ in tꝑalibꝰ. vt in. c. j. de in inte. reſti. Fortius dꝫ reſtitui dū ledit̉ in ſpūalibus .i. in alienatōe ꝑſone. Sed panor. dubitat an hoc dictū ſit veꝝ ꝑ rōnē litere in fi. ibi. qꝛ charitas eſt fons ⁊cͣ. Non em̄ ꝓpter leſionē monaſterij dꝫ im pediri ꝓpoſitū diuinitꝰ inſpiratū nec multū tenet̉ in practica dictū hoc doc. qꝛ multū reſtringit hanc literam. Sed quid de abbate ⁊ alijs prelatis exemptis. nunqͥd poſſint tranſire ad aliā religionē p̄laturis dimiſſis petita licentia ⁊ nō obtenta. Ho. dicit. ꝙ neceſſe eſt petere licētiā. Sꝫ Io. an. in mercū. in re gula cū nō ſtat. de re. iurꝭ. li. vj. cōcludit ꝙ ſi iſti p̄ lati in ſe habēt ſuꝑiorē citra papā: ſufficit petere li centiā. licet nō obtineat̉. Nam hec lr̄a ponit ſpāle in ep̄o. gͦ ſecus in p̄latis inferioribꝰ. ar. c. nō ne. de p̄ſump. Sꝫ ſi ſunt īmediate ſubiecti pape: nō pn̄t tranſire papa denegante. eo v̓o nō rn̄dente valet tranſitus in eoꝝ p̄iudicium. Papa v̓o poteſt eos reuocare. nō dectalatō.. Y Sed q̄ro ꝓ declaratione p̄dictoꝝ. Pone ꝙ reli gioſus exiſtens in monaſterio vbi nō ſeruat̉ regu p̄ S tō la: vult intrare ad aliā religionē latiorē. vbi tn̄ ſer uatur regula. Ita ꝙ habito reſpectu ad pn̄tem vi uendi modū. ſcd̓m monaſteriuꝫ qd̓ eſt religionis latioris ducit vitaꝫ ſtrictiorē. nunqͥd hoc ſit licitū. Panor. in. c. ſane. de regula. ex dictis Inno. ibi di cit ꝙ ad validitatē ingreſſus nō debemꝰ cōſidera re regulā antiqͥtus inſtitutā. ſꝫ modū viuendi de pn̄ti. vnde ſi ſcd̓m monaſteriū hꝫ regulā ſtrictiorē ab antiquo. q̄ tn̄ de pn̄ti in multis locis nō ſeruat̉ nō eſt licitū trāſire de vno monaſterio qd̓ hꝫ regu lam latiorē bene ibi ſeruatā ad ſcd̓m monaſteriuꝫ vbi regula nō ſeruat̉. Oportet em̄ ꝙ ſcd̓m mona ſteriū exiſtat de pn̄ti ī maiori obſeruātia ⁊ eſt v̓bū NoNl. valde notabile ⁊ multi in hoc decipiunt̉: aduertē tes ſolū ad regulam vtriuſqꝫ monaſterij antiqͥtus inſtitutā ⁊ nō ad modū viuēdi de pn̄ti coexiſtētē. Et ꝓ hoc facit rō naͣlis. Nā trāſitus ē ꝑmiſſus vt ppl̓ z ¶ irtiorē vir an̄ qͥs ducat vitaꝫ ſtrictiorē. Si gͦ in ſcd̓o monaſterio nō ducit̉ vita ſtrictior ꝙͣ in pͥmo. licet regula ſit ſtri titʳ ti āſit) ctior nō videt̉ trāſitus licitus. qꝛ videt̉ iſte moueri cauſa diſſolutōis ⁊ nō maioris religionis. Et per hoc habes ꝙ licet regula canonicoꝝ regulariū ſit regula monachoꝝ latior. tn̄ poſſibile eſt ꝙ ꝑ cōſti tutiones ipſoꝝ eoꝝ regula ſit ſtrictior. ſicut ē vide re in fratribꝰ p̄dicatoribꝰ qͥ licet habeant regulam Auguſtini latiorē regula benedicti. tn̄ ꝑ cōſtōnes ſuas intātū ſe artauer̄t vt eoꝝ vita ſit ſtrictior vita monachoꝝ. vnde putat Guil. naſo. ꝙ p̄dicatores trāſeuntes ad monaſteria monachoꝝ apoſtaſiam incurrūt. Nō ob. ſi dicat̉ ꝙ cōſtōnes pn̄t tolli per aliā ꝯͣriā ꝯſtōnē. ſꝫ regula tolli nō poteſt ꝑ ꝯſtōnē. Dic ꝙ licet poſſint tolli: tn̄ ſatis ē ꝙ de pn̄ti in pri mo monaſterio viuūt ſtrictius. Nā ꝓpter ſtrictio rem vitā dūtaxat iura ꝑmittūt trāſitū. Et iō bene dicit panor. ꝙ in hoc nō cōſiderat̉ q̄ religio ſit ꝑfe ctior vel melior. ſꝫ ſolū q̄ artior. Pone ꝙ aliqͥs regularis impetrauit licentiam Religio. iiij. traſeundi ad artiorē religionē poſtea penitet. nū qͥd pͥmi tenent̉ eū reciꝑe. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ſi nō inue nit artiorē religionē vbi recipiat̉ vel ſi nō poterat ſuſtinere auſteritatē illius ⁊ reuerti vult ante facta ꝓfeſſionē. nō pōt repelli p̄textu pͥoris licētie vel re nunciationis cū facta fuerit ex cā.ſ. vt tranſiret ad ſcd̓am religionē ⁊ cauſa ſecuta nō ſit. Secus ſi ꝓ feſſionē fecit in ſecunda. Quid ſi abbas vel cōuentꝰ licētiauerūt aliqueꝫ ſimpl̓r ⁊ ipſe renūciat ſimpl̓r. nō ex aliqͣ cā. niſi for te ex odio. Rn̄. ẜm v̓ v̓. non valet licētia. qꝛ hoc eſt dare licentiā vagandi. Utrū bona q̄ monachus cōtulit ſuo monaſte rio ſequāt̉ eū ſi trāſeat ad ſcd̓m monaſteriū. Rn̄. ẜm panor. in. c. qd̓ a te. de cle. cōiū. ꝙ aūt talis pro feſſionē nō fecit. qꝛ inde receſſit. ⁊ tūc aut donauit bona exp̄ſſe. ⁊ indubie videt̉ donaſſe rōne ꝑſone. qꝛ nō eſt veriſimile ꝙ ſpoliaſſet ſe oībꝰ bonis inde trāſeundo. Ideo reuocat inde recedēdo ⁊ videtur donaſſe cā mortis mūdane. vn̄ tali morte nō ſecu ta ꝑ ꝓfeſſionē pōt reuocari. ſicut reuocat̉ in dona tione cā mortis. Si autē donauit aliqͣ tūc videtur donaſſe cā ingreſſus. Et ſic bona non trāſeunt in monaſteriū. ſꝫ remanēt penes eū exquo nō eſt ꝓ feſſus. ar. in. c. beneficiū. de regula. in. vj. Sed pa nor. in. c. cām. de ꝓba. dicit. ꝙ aut dedit in pucto ingreſſus. ⁊ tūc videt̉ donaſſe rōne ingreſſus. Se cus ſi ex int̓uallo vel ſi ex alijs cōiecturis p̄ſumi p̄t ꝙ nō cā ingreſſus donauerit qꝛ tunc ꝑfecta dona tio nō reuocat̉. Aut intrat monaſteriū faciēdo ꝓ feſſionē. ⁊ tūc aūt ꝓfeſſio nō tenuit: aut ſic. Primo caſu. bona q̄ tacite trāſierāt redeunt ad ꝑſonā ſuā qꝛ acceſſoriū ſequit̉ pͥncipale. Aut exp̄ſſe contulit. qꝛ credebat ꝓfeſſionē tenere ⁊ reuocat iſta bona: qꝛ videt̉ donaſſe cā mortis mundane vt dictū eſt. Facit. l. ſi pr̄. C. de here. inſti. vbi patꝫ ꝙ ſi inſtitui aliquē: credendo illū filiū meū. auferent̉ demū illi bona. ſi cōſtat eū nō eſſe filiū. Si v̓o ſciebat ꝓfeſſi onē nō tenere: nō reuocat. qꝛ videt̉ in oēm caſum donaſſe. Si v̓o ꝓfeſſio tenuit. Aut tūc egreditur ꝓpter peccatū ſuum. vt qꝛ collocat̉ in alio monaſte rio ad agendū pnīam. Et dant̉ bona ſcd̓o mona imin qͥtrat ſterio qͦ ad vſum. vide tex. cū glo. notabili in. c. de lapſis. xvj. q. vj. Sed poſt mortē naturalē vſuffru ctus redibit ad primū monaſteriū. ⁊ conſolidabit̉ cū ꝓprietate bonoꝝ vt ibi. Aut inde egredit̉ capi endo fugā. ⁊ bona nō recuperat. immo qͦeunqꝫ ac ceſſerit pōt eū abbas vendicare cū omnibꝰ bonis ꝑ eū acquiſitis. xviij. q. ij. abbates. ¶ Exquo nota ꝙ quicqͥd acqͥrit monachus etiaꝫ fugitiuus: acqͥrit monaſterio: qͣꝫtūcunqꝫ ſit in ꝑti bus remotis vt in. d. c. abbates. Aut inde egredit̉ licite. puta. trāſeundo ad monaſteriū ſtrictius vel ꝓmouet̉ in p̄latū alterius eccleſie. Nā tūc dubiū eſt pulcrū. qͥd de bonis q̄ trāſierāt in primū mona ſteriū ſeu dignitatē. Nā aliqͥ moderni voluerunt ꝙ debēt remanere penes primū. ⁊ quicqͥd acqͥrit cedit ſcd̓o monaſterio ſeu dignitati. ⁊ ꝓ hoc videt̉ tex. in. c. vno. xviij. q. j. Alij dicūt ꝙ indiſtincte de bent bona cū ꝑſona trāſire ⁊ ꝙ illud. c. vnicū vide tur ꝓcedere in bonis acqͥſitis induſtria monachi hſCt̉ S.. b. ū p. lcb̓.

Reliquie quia illa remanēt penes ſcd̓m monaſteriuꝫ. Secꝰ in bonis patrimonialibꝰ. qꝛ illa vident̉ ſemꝑ acce dere ad ꝑſonā monachi licet exp̄ſſe fuerint collata tꝑe ingreſſus rōne p̄dicta. Et hanc vltimā opi. te nuit. d. Car. D. aūt Pe. de ꝑu. tenuit primū. ⁊ qō al̓s fuit ardua in facto. Panor. placet ſcd̓a opinio vt bona patrimonialia ſequant̉ ꝑſonā. Et ꝓ hoc adducit ſubtilit̓ in ar. tex. illiꝰ. c. vnici. vbi dicit̉ ꝙ monachus factꝰ ep̄s pōt adire hereditatē pat̓naꝫ ſibi delatā. quā acqͥret ep̄atui ⁊ nō pͥmo monaſte rio. Ecce gͦ ꝙ illa ſpes ſuccedēdi patri q̄ tranſierat in primū monaſteriuꝫ. Iuxta no. ꝑ Inno. in. c. in pn̄tia. de ꝓba. ſequit̉ ꝑſonā monachi. Hoc auteꝫ intelligo qn̄ donatio fuit facta tacite vel expreſſe. Ita vt ex cōiecturis appareat ꝙ ex rōne ingreſſus fuerit facta. Sꝫ vbi nō habita rōne ad ingreſſum puta. qꝛ ante ingreſſum vel ſit alia cōiectura. non fiet reuocatio. lꝫ trāſferat̉ inde ꝑſona niſi de miſe ricordia. Idē dic in laico intrante eccleſiā ſecularē. Si em̄ ſunt acceſſoria ad ꝑſonā tacite vel expreſſe. pn̄t reuocari inde recedēte ꝑſona. Secus vbi non eſſent acceſſoria niſi de miſcd̓ia fiat reſtitutio. Querit̉ de notabili. q. An p̄dicta etiā habeant locū in fratribꝰ minoribꝰ vt factus ep̄s poſſit recu perare bona ſua iā alteri acqͥſita ſicut ⁊ alij religio ſi. Bar. in tractatu minorichaꝝ. li. iiij. dicit. ꝙ ſiue frater minor fiat ep̄s ſiue trāſeat ad aliā religioneꝫ q̄ pōt in cōi hr̄e. nō recuꝑat bona ſua iā alteri acqͥ ſita ſiue dicas ꝙ hec ſit reſtitutio in pͥſtinū ſtatum ſiue ꝙ ſit indulgētia ſiue ꝑmiſſio trāſeundi ad aliū ſtatū ſeꝑatū. vt. C. de ſen. paſ. l. ij. ⁊. l. tutor. Quid autē ſi talis frater minor factꝰ ep̄s vel ad aliā religionē ſit legitime tranſlatus. An ſuccedat ab inteſtato parentibꝰ ⁊ alijs agnatis ⁊ cognatis. Rn̄dit Bar. ꝙ aut iſte liberat̉ ab ordine auctori tate ſummi pontificis. ⁊ putat ꝙ iura ſuccedēdi re cuꝑet. vt ī. l. j. C. de ſen. paſ. Idē putat ſi al̓s legiti me ab aliqͦ archiep̄o vel alio prelato ꝓmoueret̉ ad aliquā dignitatē. Per hāc em̄ cōceſſionē beneficij intelligo eū ad oīa r̄ſtitutū. vt. d. l. j. ⁊. ff. ad tercul. l. j.§. qͥ mortis. Cū ius ſuccedēdi reperiat eū nunc in eo ſtatu in qͦ erat an̄ ingreſſuꝫ. Et hūc articulū d. Fran. de aſſiſio diſputauit. ⁊ ita determinauit. Si v̓o reperiret̉ aliꝰ modus licitꝰ qͣꝫ ex dicta con ceſſione beneficij vel dignitatis. ꝑ quē a dicto ordi ne abſolueret̉: tūc ius ſuccedēdi nō recuperat. vt d. l. j. ⁊. d.§. qͥ mortis. vbi tex. facit hāc diſtinctōnē Hoc autē pōt cōtingere ſi aliqͥs frat̓ ꝓpter eiꝰ de merita ab ordine licentiet̉. ⁊ ei ꝑmittat̉ vt tranſeat ad aliā religionē ꝙ eo caſu ei licet. nō al̓s. vt pꝫ per multa pͥuilegia eo. pon. Et hoc caſu nō puto eos recuperare ius ſuccedēdi per iura p̄dicta. Illa em̄ abſolutio magꝭ ē ad penā qͣꝫ ad p̄miū. De hac maͣ vide diffuſe ꝑ panor. in. c. in pn̄tia. de ꝓba. Religioſi mēdicātes ſi trāſeant ad ordinē non mēdicantiū etiā de licētia pape: nō habēt vocē vel locū in capl̓o: etiā ſi ab alijs eis cōcedat̉. Nec pn̄t hr̄e prioratū nec aliquā adminiſtrationē vel q̄cūqꝫ officia etiā ānua: nec tanꝙͣ vicarij vel miniſtri vel loca eoꝝ tenentes: nec pn̄t qd̓cunqꝫ aīaꝝ regimen exercere. vt in cle. vt ꝓfeſſores. de regula. Fo. CCIII. Eliquie et corpora ſanctoꝝ. Antique reliquie nō debent exͣ capſam on̄di nec exponi venales. Rō ꝓhibitōis ē ẜm panor. exͣ eo. c. j. qꝛ cū on̄dunt̉ oſſa nuda multoꝝ deuotio tepeſcit. ⁊ detractoribꝰ cā obloquēdi dat̉. Dicūt em̄ ꝙ ſi fuiſſet ſanctꝰ oſſa nō fuiſſent ſic diſꝑſa. nō aduertētes ꝙ oībꝰ genera liter dictū eſt. Cinis es ⁊ in ci. re. his exceptis qͥbꝰ deꝰ grām ſingularē face̓ voluit. vt in corpore btē vir. ⁊ Io. euāgeliſte ⁊ ſimiliū. Reliquie etiā ſctōrū nō debēt exponi venales. qd̓ fieri pōt duobꝰ mo dis. Primo cum vere vendunt̉ inde accepto p̄cio. Nā ſacra ⁊ religioſa nō ſunt in dn̄io alicuiꝰ: nec ca piunt extimationē. vt inſti. de re. diui.§. nullius. Scd̓o qn̄ exponūt̉ paſſim cauſa q̄ſtus. vt habean tur large oblationes. Eſt em̄ hec quedā larga ven ditio. hec Panor. Non licet aliquē venerari ꝓ ſancto etiā ſi in vi ta feciſſet miracula ſine aucͣte romani pon. Intel lige hoc. qn̄ qͥs vult publice aliquē venerari ꝓ ſcō Secus autē ſi in occulto qͥs emittit p̄ces apud eū quē fore credit ſanctū. Utꝝ ſanctoꝝ reliquie poſſint furtiue ſubtrahi vt honorabiliꝰ reponant̉. Rn̄. ẜm v̓ v̓. nō. Nā ſa crilegiū eſt quociens aufert̉ ſacrū de ſacro. xvij. q. iiij. quiſqͥs. Concordat Ul. Cuiꝰ aucͣte reliquie ſeu corpora ſanctoꝝ ſt̓ trāſfe renda. Rn̄. nō ſt̓ trāfferēda ſine aucͣte pͥncipis.ſ. pape vel ſine ep̄oꝝ licētia ⁊ ſynodi. de conſe. diſ. j. corpora. al̓s incipit de loco. Et hoc ſicut ibi nota. veꝝ ē. cū corpꝰ traditū eſt ſepulture ꝑpetue. vt. C. de reli. ⁊ ſump. fu. l. fi. niſi neceſſitas occurrat. Et tūc ſufficit aucͣtas preſidis ꝓuincie. vt. C. e. ti. l. j. Si aūt nō ē traditu ꝑpetue ſepulture: pōt trāſfer ri ſine aucͣte alicuiꝰ. vt. C. de reli. l. ſꝫ nec dū. Et p̄ allegate. ll. vident̉ loqͥ de omnibꝰ corporibꝰ. Utrū liceat portare reliqͥas ad collū. Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xcvj. eadē rō eſt ſicut de verbis ſcriptis. qꝛ ſi portent̉ ex fiducia dei et ſanctoꝝ. qͦrū ſunt reliqe nō erit illicitū. Si autē circa hoc atten deretur ad aliqd̓ vanū. puta. qꝛ vas eſſet triangu lare ⁊ hmōi quod non pertinet ad reuerentiā dei ⁊ ſanctorum eſſet ſuperſticioſum et vanum et illi citum. Enunciatio quid ſit. Rn̄. eſt iuris ꝓprij ſpontanea refutatio Nā iuri alieno renuciari nō poteſt. Ex quibꝰ cauſis petēda eſt renūciatio ep̄atus. Rn̄. due ſunt ꝓbabiles ſiue apparētes. ſꝫ nō ſuffi cientes. Prima ꝓpter frugem melioris vite. Scd̓a cauſa ꝓprie humilitatis. hec aūt cauſe nō fuerunt acceptate. vt in. c. niſi cū pridē. de renūcia. Sunt alie cauſe ſufficientes ſex. vt in p̄all̓. c. Prima con ſcientia criminis talis ꝑ qd̓ ipſius officij executio: etiā poſt ꝑactaꝫ penitentiā impeditur. Secunda eſt debilitas corporis ex infirmitate vel ſenectute. per quam impotens redderetur ad exequendum officium paſtorale. Tercia cauſa ex defectu ſcien tie. qͣꝫqͣꝫ autem deſideranda ſit eminens ſcientia li iiij

Repreſalie in paſtore: eſt tamē competens toleranda. Quar ta eſt malicia plebis. non ꝙ pro qualibet culpa de beat gregem deſerere: ne mercennario compare tur. ſꝫ de ſuperioris licentia. tunc demū: poteſt nō tam timide fugere ꝙͣ ꝓuide declinare: cū oues cō uertuntur in lupos. Et qui debuerunt humiliter obedire: iam irreuocabiliter contradicunt. Quin ta. graue ſcandalum: cum aliter ſedare nō poteſt. Sexta eſt ꝑſone irregularitas. vtputa. ſi ſit biga mus. Non tamē ꝓpter quālibet irregularitate de bet ei dari licentia. vt ſi non ſit natus de legitimo matrimonio: ſi ſit occultū. ⁊ ille laudabilit̓ impleat officiū ſuum. dūmodo non ſit de adulterio vel de ſcorto. nam tales omnino repellunt̉. vt per glo. in d. c. niſi. Nota. ꝙ renūciatio fieri debet in manibꝰ eius a quo habet̉ inſtitutio vel cōfirmatio. extra eo. ad monet. Fallit in ep̄o qui nō poteſt renunciare epi ſcopatui. niſi in manibꝰ pape. vt in. d. c. niſi. etiam nō conſecratus dūmodo electus ⁊ cōfirmatus. exͣ de tranſla. inter corporalia. Fieri autē debet renū ciatio cōmuniter in ſcriptis. forte in alijs ab epiſco patu: ſcriptura nō eſt neceſſaria. Scd̓o nota. ꝙ re nunciatio officij aut beneficij eccleſiaſtici debet eē voluntaria. nam inuitus nō cogitur renunciare. Item debet fieri pure ⁊ abſolute. extra de of. del̓. ex parte. Nam ſi quis renunciat alicui beneficio vel rei ſpūali vel reſignat aliqd̓ ſpūale. aliquo da:o vel ꝓmiſſo: ſymonia eſt. ẜm Goſ. ⁊ Hoſtien̄. ꝙ ſi nō p̄cedat datio vel ꝓmiſſio. ſꝫ ſola intentio. vt.ſ. renunciet beneficio: hac intentione. vt detur ſibi aliquod tēporale. aliter non renunciaturus. ſymo nia men talis eſt: que ꝑ ſolam penitentiā aboletur extra de ſy. c. fi. Sꝫ exquo nulla pactio interuenit ab eccleſia nō punitur. Sed ſi quis renunciat be neficio ea intentione. vt detur nepoti vel alteri: nulla tamē de hoc facta pactione vel cōuentione: nullam incurrit ſymoniā. Renunciare em̄ benefi cio vt detur alteri eſt ſymoniacū. quia ꝓhibitū eſt iure poſitiuo. ſed nō eſt hoc ꝓhibitū ſimpliciter. ſꝫ ẜm iſtū modū: cum videlicet hoc ducit̉ in pactuꝫ .q. ij. qͣꝫpio. ẜm v̓ v̓. Inno. ⁊ Goſ. Similiter ſi qͥs habet voluntateꝫ deliberatā renunciandi benefi cio cū intentione ⁊ animo paciſcendi. vt alteri det̉ in hoc eſt ſymonia mētalis. effectualis autem ⁊ ab eccleſia punienda eſt. cū ꝓceditur ad actū ipſum paciſcendi in renunciatōne. Tercio noͣ ẜm. d. an. in. c. nō ſine. de arbi. ꝙ licet valeat compoſitio au ctoritate ſuperioris. vt ꝓ beneficio qd̓ dimittitur: detur aliquid tēporale. extra de p̄ben. niſi. non ta men valet vt detur aliquid auctoritate inferioris vel partis. Et ſicut cōmittitur ſymonia ꝑ dationē pecunie pro beneficio cōſequendo. ita ⁊ pro eo ce dendo. Et quia nō valet renunciatio litis ſuꝑ be neficiali: pecunia ſuſcepta: pro renūciatōne. Dicit tamē idem. d. an. ẜm Inno. ꝙ ſi detur pecunia ꝓ renunciatione litis non ſemꝑ eſt ſymonia. ſꝫ aliqn̄ Sed quia hoc tenet ſpeciē ſymonie. ideo reproba tur. Nam ſi daret̉ pecunia nō habenti ius. vt ce deret liti hoc nō eſſet ſymoniacū nec iniquū. Ideꝫ ſi daretur ꝓ bono pacis. nō ex pacto partium ſed ꝓmiſſione arbitroꝝ. nō in reſpectu ad beneficiuꝫ extra de tranſac. ſuꝑ eo. Sed ſi daretur ius haben ti ꝓ redimenda iuſta lite a nō habente ius. ⁊ reſpe ctu ad ſpirituale: eſſet ſymonia. Quarto noͣ ꝙ epi ſcopus vel alius qui ſymoniace tenet beneficium: veniens ad mortē. ſi vult ſaluari ẜm Ho. debet re nunciare vel etiam in mente ſua: ſi alius deficiat: omnino renunciet: ⁊ ſub hac cōditione renuncia bit. ſi placuerit pape vel alteri ad quē ſpectat colla tio. Et ſi cōualuerit: vadat ꝙͣcitius poteſt ad eum et pareat ei. ⁊ caueat ne morā faciat nec fructus ſi bi appropriet. īmo fidelit̓ cuſtodiat vel in vtilitatē eccleſie expendat. Poteſt tn̄ vite neceſſaria ſtricte recipere. lxxxvj. di. paſce. Epreſalie dicuntur. quando vnus oriundus de vna terra: ſpoliatur vel damnificat̉ ab oriundo de alia terra. vel etiā ſi debitū non ſoluit̉ ei: tūc da tur poteſtas iſti ſpoliato ꝙ ſaciſfaciat ſibi: contra quemlibet de terra illa vnde eſt ſpoliator vel de bitor. Utrū ſint licite. Rn̄. ẜm Bar. in tractatu rep̄ ſaliarum. ꝙ ad hoc ꝙ ſint licite in foro conſcientie requirunt̉ tria. Primo auctoritas ſuperioris. Se cundo cauſa iuſta concedendi. quia denegat̉ iuſti cia. Tercio ꝙ intentio eius qui habet rep̄ſalias ſit iuſta ⁊ recta. his concurrentibꝰ licite ſunt. vt in. c. dn̄s. xxiij. q. ij. vbi Auguſtinus dicit. iuſta bella ſo lent diffiniri q̄ vlciſcunt̉ iniurias ſi gens vel ciui tas plectenda eſt que vindicare neglexit: qd̓ a ſuis improbe factū eſt. Et dicit Bar. ꝙ ſibi videtur ꝙ ius concedendi repreſalias nō videtur iure ciuili vel canonico inductū. ſꝫ magis iure diuino. vt in dicto capitulo. dominus. ⁊ de iure gentiuꝫ quod ꝑmittit bella iuſta. ⁊ bellum licitum eſt ex cauſis p̄dictis. Que autē ſit cauſa ſufficiens cōcedendi repreſa lias. Rn̄dit qui sͣ. ꝙ non debet eſſe circa modicū Iſtud em̄ remediū rep̄ſaliaꝝ. cū ſit odioſum. vt in c. et ſi pignorationes. de iniur. li. vj. ⁊ cum ſit ſubſi mdeiure ⁊c diarium contra ius cōmune. nō debet dari ꝓ mo dico. Item ꝙ per dictā iniuſticiaꝫ pereat ius ꝑtis totaliter: ſecus ſi aliqualiter ledatur. Et ꝓ declara tione huius materie ſcienduꝫ ẜm cōmuniter doc. ⁊ Bar. vbi ſupra ꝙ ſiquidē contra illum hominē gentē vel populum qui iuſticiaꝫ facere ⁊ debitum reddere negligit. poteſt haberi recurſus: tunc rep̄ ſalie: ita in foro ciuili ſicut in foro ꝯſcientie nō ſunt licite. Si v̓o nō poteſt haberi recurſus ad ſuperio rem. tunc ſunt licite: duobꝰ interuenientibꝰ. Pri mo requirit̉ auctoritas ſuperioris. nō em̄ licet ali cui ſibi ius dicere vt dicūt iura vulgaria. Scd̓o ꝙ auctoritas ſuperiorꝭ interponat̉ ſibi ex cauſa iuſta naꝫ niſi ex cauſa iuſta interponatur ſunt ipſo iure nulle. vt. l. cū v̓o.§. ſubuentū. ff. de fideico. li. Cau ſa autē iuſta dicta eſt in. d. c. dn̄s. ⁊ ita tenet Inno. extra de reſti. ſpo. c. olim. Quis autē habeat requirere dominum vel po pulum vel gentē. Rn̄. ptās eius qͥ concedit repre ſalias ſuccedit in locum ſuperioris deficientis ſed

Reſcriptum ſuperiorē: ſi eſſet: quis nō poſſet adire ⁊ conqueri de iniuſticia iudicis. niſi pͥmo ip̄m iudicem requi ſiſſet. ergo ⁊ mō ipſa ꝑs ad hoc vt poſſit petere re preſalias. debet pͥus adire iudicē primū ⁊ ab eo pe tere iuſticiā. Immo dico ꝙ ſi ꝑs iret ad iudicē ſuū ⁊ diceret: dn̄e ſcribatis tali iudici ꝙ faciat mihi iu ſticiam. al̓s cōcedatis mihi rep̄ſalias: ꝙ iudex euꝫ audire nō debet. Dico etiā ꝙ ciuitas nō pōt face re de hoc ſtatutū. videlicet ꝙ ſufficiat reqͥſitio per lr̄as ⁊ ſil̓ia. vt faciat iuſticiā. Nā anteqͣꝫ iuſticia ſit denegata nō ꝑtinet ad cognitionē ſuꝑioris. ⁊ per Il li ꝯn̄s nec alterius ciuitatis vbi deficit ſuꝑior. Et ex p̄dictis apparet qͣliter fieri dꝫ dicta reqͥſitio. Debꝫ em̄ actor offerre libellū. cū omnibꝰ ſolēnitatibꝰ de bitis qn̄ cauſa reqͥrit libellū vel implorare officiuꝫ iudicis ꝓ executione. qn̄ cauſa hꝫ paratā executio nē vel reus dꝫ mō debito exceptionē opponere in cauſa. Qn̄qꝫ requirit̉ ꝙ vnꝰ iudex ſcribat alteri iu dici ꝓ exequēda ſnīa ab eo lata. AQualiter aūt intelligat̉ nō poſſe haberi ſuꝑiorꝭ copia. Rn̄. qn̄qꝫ nō habet̉ ſuꝑioris copia de iure: nec de facto quia nō eſt. ⁊ tūc eſt claꝝ. vt. d. c. dn̄s. Qn̄qꝫ pōt haberi copia de iure ſꝫ nō de facto. exē plum. Imperator ē modo in alamania: eſt de iure ſuꝑior tn̄ de facto in ꝑtibus iſtis ei non paret̉. vel pone in Marchia eſt rector ꝓ eccleſia. tn̄ nihil pōt de facto ꝓpter occupationē tyrannoꝝ. ⁊ tūc videt̉ ſuꝑioris copia non haberi. Qn̄qꝫ pōt hr̄i copia de facto nō tn̄ de iure. Exemplū. aliqͥs tyrānus occu pauit multas terras de facto: qͥ de iure nō eſt dn̄s tūc puto recurrendū ad ea q̄ notat Inno. in. c. ni hil. de elec. videlicet ꝙ aut tyrānus ille ſua auctori tate occupauit. ⁊ tūc nō habet̉ ꝓ ſuꝑiore. ⁊ nō va leret qd̓ ab eo fieret. vt. C. de ſac. ſan. ec. l. decerni mus. Aut fuit electus ab habentibꝰ ptāteꝫ ꝑ vim vel metū. ⁊ tūc aūt hoc nō eſt notoriū. ſꝫ pro vero dn̄o ſe gerit ⁊ ſic reputat̉ cōiter. ⁊ tūc habet̉ ꝓ ſu periore. vt. l. Barbarius. ff. de of. p̄to. Aut eſt pu blice notū ꝙ eſt tyrānus nō dn̄s. ⁊ tunc nō habet̉ ꝓſuꝑiore nec debet reqͥri tūc. Qn̄qꝫ copia ſuꝑior pōt haberi de iure ⁊ de facto ſꝫ haberi nō expedit. qꝛ forte expenderet̉ plus qͣꝫ ſit id de qͦ contenderet̉ vel forte paſſus iniuriā eſt pauꝑ. ⁊ tūc etiā puto ꝙ nō ſit neceſſe ꝙ adeat̉ ſuꝑior. īmo ſit ꝓcedendum tanqͣꝫ ſi ſuꝑioris copia nō haberet̉. Quis eſt autē ille iudex cuiꝰ officiū implorat̉ vt det hmōi licentiā. Rn̄. ſi quidē ꝑ ſtatuta edita ab his qͥ habēt auctoritatē. hoc aliquibꝰ eſt cōceſſum illi adeundi ſunt. Sed ſi de iure cōmuni loqͣmur: tunc ſicut ex ꝑte eius ꝯͣ quē rep̄ſalie cōcedunt̉ reqͥ ritur ꝙ ſuꝑioris copia haberi nō poſſit vt dictū ē. Sic ex ꝑte cōcedentis rep̄ſalias reqͥrit̉ ꝙ ſit talis qͥ ſuꝑiorē non habeat. qd̓ ꝓbat̉. Nā cōcedere rep̄ ſalias eſt indicere bellū licet qn̄qꝫ iſtud bellum nō indicat̉ vniuerſalit̓ ex parte indicentis vel eius ꝯͣ quē indicit̉. ꝙ vni ꝑmittit̉ alios capere.ſ. ꝑticula res homines. ⁊ ſic indubie eſt ꝑticulare ex vtraqꝫ parte. poſſet etiā eſſe vniuerſale ex vtraqꝫ ꝑte. S bellum iuſtū nō poteſt indicere niſi ille qͥ ſuperio rem nō habet. vt. ff. de capti. l. hoſtes. ergo nec cō Fo. CCIIII. cedere repreſalias. ⁊ ita tenet Inno. extra de reſti. ſpol̓. c. olim. Ex hoc ſequit̉: ꝙ ſi eſt aliqua ciuitas ſaltē de facto que nō recognoſeat ſuperiorē. ⁊ rega tur ꝑ populū ẜm ſuos ordines; ꝙ poteſtas vel re ctor nō poteſt cōcedere rep̄ſalias niſi aliquo ſtatu to eſſet ei ꝑmiſſum ſpāliter. deberet igit̉ adiri ꝓ re preſalijs cōcedēdis: ipſe populus ſiue ordo vel cō ſilium apud quē eſt omnis poteſtas. Itē ex predi ctis ſequit̉. ꝙ ſi eſt aliqua ciuitas que ſubeſt alicui principi: ſeu regi: ꝙ nec ipſa ciuitas: nec aliqͥs offi cialis regis poteſt concedere rep̄ſalias. ſꝫ ip̄e ſolus princeps. rex vel dn̄s. Dico tn̄ ꝙ in omnibꝰ caſibꝰ de quibꝰ dictū eſt sͣ. ꝙ ſuꝑioris copia nō intelligit̉ haberi ex parte eius cōtra quē concedunt̉: in illis intelligendū eſt ſuperioris copia nō haberi ex ꝑte concedentis. ⁊ in illis caſibus ciuitas ſubdita regi vel comes regi ſubditus poſſet cōcedere rep̄ſalias Sicut em̄ in quibuſdā caſibus ꝓpter vrgentē ne ceſſitatem. ꝑmittitur aliquibꝰ ꝙ ius ſibi vendicēt. vt. l. ait pͣtor.§. ſi debitorem. ff. de his que in frau. cre. Ita in ꝓpoſito ex dictis cauſis pōt ciuitas vel dn̄s ſubditꝭ rep̄ſalias cōcedere. qn̄ ſuꝑioris copia nō poteſt haberi. hec Bar. ¶ Quero de. q. quotidiana. Conceſſe fuerūt rep̄ ſalie in ciuitate lucana cōtra florentinos. Modo quidā origine florentinꝰ habitabat luce. An poſſit ibi capi. Rn̄. Bar. in. l. prouinciales. de ver. ſi. re fert. d. Lanb̓. de rampo. diſputaſſe hanc. q. ⁊ tenu iſſe ꝙ nō. quia florētinus ſiue de florentia dicitur qui ibi cōuerſat̉ ⁊ morat̉. vt. l. j.§. beſtias. ff. de po ſtulando. quia magis inſpicimꝰ accidēs qͣꝫ originē Bar. tamē ibi relinquit hoc ſub dubio ⁊ refert ſe ad notata ꝑ eum in tractatu rep̄ſaliarū. ⁊ ibi tenet opinionē predictam. dicens ꝙ florentinus ſiue de florentia dicit̉ qui inde eſt municeps. Et intellige de municipe ꝓprie qͥ munera ſubit. Aut ergo ha bitat alibi. ⁊ florentie nō ſubit ꝑ ſe vel patrem aut fratres munera. Et tūc ſi alibi moratur. tunc non dicit̉ florentinus. Et ſic nō poterit capi: nec mole ſtari. Secus autē ſi florentie ſubiret onera. Et aliā rōneꝫ aſſignat Bar. ad hoc in. d. l. ꝓuinciales. qͥa rep̄ſalie concedunt̉ ꝓpter delictum populi. Et id̓o nō poſſunt concedi niſi contra illos de populo qͥ deliquerunt. Idē tenet Iac. de bel. in autentico vt nō fi. pig. Ad p̄dicta facit. quia qui non ſentit co modū patrie: nō debet ſentire incōmodū. Eſcriptum quid ſit. Rn̄. ẜm Panor. in rubrica. extra eo. ꝙ I reſcriptum ẜm ꝙ capitur in illo titulo. comp̄hendit priuilegiū ⁊ beneficium p̄cipue prin cipis. ⁊ alia reſcripta que emanant ad iuris obſer uantiam. Quandoqꝫ tamē ſumit̉ ꝓprie. ⁊ tunc re ſcriptum eſt illud quod princeps ſcribit ad iuris obſeruantiā. vt quādo cōmittit cauſam deciden dam inter aliquos. Priuilegiū v̓o cū princeps ali quid reſcribit cōtra ius. Qualiter autem cognoſcatur reſcriptum a pri uilegio. Dic ꝙ ex forma vtriuſqꝫ. ⁊ ex forma dicta minis.

¶ Quis poteſt impetrare reſcriptū. Rn̄. ẜm Dir. li. iiij. ti. iiij. tā actor ꝙͣ reus ⁊ qͥcunqꝫ nō ꝓhibetur impetrare pōt. Immo ⁊ ſeruus impetrat. C. de p̄ci. imꝑa. offe. l. vniuerſis. etiā cōtra dn̄m in caſu. ff. de his qͥ ſunt ſui vel ali. iuris. l. ij. Prohibet̉ aūt hereticus impetrare. C. de ſum. tri. l. ij. Itē excōi catus extra eo. dilectus. ⁊ de ꝓcu. c. fi. niſi de excōi catione ſua ⁊ cauſa eiuſdem mentionē faciat in re ſcripto. exͣ eo. ab excōicato. Nec valet ipſo iure re ſcriptum vel ꝓceſſus ꝑ eū habitus: ſi ab excōmu nicato ſuꝑ alio qͣꝫ excōmunicationis vel appella tionis articulo fuerit impetratū. extra eo. ip̄o iure li. vj. Quid ſi ꝓcurator excōicatus impetrauit lr̄as ꝓ aliquo. nunqͥd valeat reſcriptum. Rn̄. ẜm Io. mo. ⁊ Io. an̄. ꝙ nō. extra de ꝓba. poſt ceſſionē. qͥa ſi nō licet principali excōicato ꝓ ſe impetrare: nec ꝓ alio. Sed Archi. intelligit de excōicato publice īpetrante reſcriptū. ar. de re iudi. ad ꝓbandū. ꝙ ſi erat occultus valet ⁊ tenet impetratio. ff. de offi. p̄to. l. barbarius. ⁊ extra de ꝓcura. cōſulti. vbi hoc tenet Ho. Ideꝫ Inno. in. c. ſi vere. de ſen. ex. Dic ẜm Io. mo. ꝙ excōicatus excludit̉ ab omni parti cipatione cōmunionis ſicut deportatus. ff. de pe. quidā. Ideo ſatis eſt ꝙ detegi poſſit ꝑſona infecta excōicatione. qꝛ. d. ca. ipſo iure. loquit̉ indiſtincte. Et ideo generaliter intelligi debet. Et alij loquun tur ẜm antiqua iura qn̄ reſcriptū nō erat nullum ſꝫ annullandū ꝑ exceptioneꝫ. Et ſic intellexerūt. c. pia. de excep. lib̓. vj. vel qn̄ erat ita ſecretū ꝙ nullo modo poterat ꝓbari. Qd̓ veꝝ eſſet in iudicio con tentioſo ⁊ nō in foro pnīe. quia tale reſcriptū in ve ritate nō valet. hec Dir. An autē reſcriptū emanans contra ius debeat facere mentionē de illo iure cōtrario. Panor. in. c. nōnulli. de reſcrip. ponit opi. Io. an̄. que talis eſt. Aut reſcriptū habet clauſulā derogatoriā ad ius: vt quia facie mentionē de iure illo. Et valet ẜm eū etiā ſi faciat mentionē ꝑ verba generalia. Aut re ſcriptum nō facit mentionē de iure. Et ſic: aut illd̓ ius habet clauſulam derogatoriam. Exemplū ibi Et tenet nō valere reſcriptum. Aut ius nō habet clauſulam derogatoriā. Et tunc ſi emanat reſcri ptum in forma priuilegij valet. licet nō faciat men tionem de iure. Aut emanat ꝑ formā reſcripti. Et tunc: aut motu ꝓprio principis. Et valet ẜm eum per. c. ſi motu ꝓprio. de p̄ben. li. vj. Aut ad inſtan tiam partis. Et tunc ſi ex certa ſciētia principis va let. Al̓s ſecus. Sed hec diſtinctio nō placꝫ panor. Nam quo ad primū dū dicit ꝙ valet reſcriptum contra ius etiā ſi faciat generalē mentionē. Nam hoc videt̉ contra illum tex. vbi requirit expreſſam mentionē. Et ideo dicerē ſic. ꝙ aut ius habet clau ſulam derogatoriā: Et tunc ſerua formā datam in illo iure. Nam ſi requirit ſpecialem mentionē. nō ſufficit generalis. ſꝫ debet eſſe ſpecialis: ſaltē ꝑ ver ba equipollentia. Etiā limitat Panor. vt notabili ter. voluit Bal. poſt Cy. iu. l. humanū. C. de legi bus. vt ꝓcedat in reſcripto. Secus in conſtitutio ne. Nam conſtitutio cōtra conſtitutionē valet: fa Reſcriptum cta mentione generali de conſtitutione contraria. vt ſi dicatur. nō obſtante quacunqꝫ cōſtitutione in contrariū. ad hoc cle. dudum. de ſepul. quia cō ſtitutio emanat cū maiori maturitate ꝙͣ reſcriptū Aut ius nō habet clauſulā derogatoriā. Et tūc eo caſu quo eſt fienda mentio. Quod quādo ſit: ſta tim dicet̉. Et tunc nō ſufficit mentio multū gene ralis. vtputa. nō obſtante quacunqꝫ lege. nec reqͥ ritur mentio omnino ſpecialis. ſꝫ ſatis eſt ꝙ dicat̉ Non obſtante quacunqꝫ lege que in contrarium loquitur. Ita voluit Bar. concordando multas glo. iuris ciuilis in. l. fi. C. ſi cōtra ius. Et hoc quo ad primū. In ſecundo mēbro voluit Io. an̄. ꝙ ſi ius habet clauſulam derogatoriā. non valet reſcri ptum ſub quacunqꝫ forma conceſſum: niſi faciat de illo iure mentionē quod eſt notandū. Terciuꝫ membꝝ eſt. ꝙ priuilegium contra ius nō habens clauſulam derogatoriā valet. Dubitat Panor. an hoc ſit verum. Et potius credit oppoſituꝫ. ꝑ. c. ex parte. de capel. mo. vbi dicit̉ ꝙ ſi papa confirmat prioratum religioſo clauſtrali nō valet. non facta mentione de iure contrario. Nam ſepe priuilegia emanant contra ius ex nimia occupatione princi pis. vel propter nimiā importunitatē petentium. Et ideo niſi fiat mentio de iure ſaltem in genere. non p̄ſumitur princeps velle concedere cōtra ius Et hoc ſentit Bar. in extrauaganti. ad reprimen da. Et ideo alibi dicit glo. ꝙ nō valet legitimatio ſpurij facta per principem. nō facta mentione de iure. Quartum membꝝ. ꝙ reſcriptum emanans contra ius motu ꝓprio valet. licet non faciat men tionem de iure. Dubitat Panor. an hoc ſit verum quia motus proprius ſolum excludit ſurreptione non autē ampliat gratiā contra intentionē conce dentis. vt notatur in dicto capitulo ſi motu ꝓprio Sed de mente principis nō eſt concedere aliquid contra ius: nō facta mentione de iure. vt in dicto capitulo ex parte. Dictū tamen Io. an. forte ſerua retur in practica. Predictis obſtare videtur. ff. de excu. tu. l. idem vulpianus. vbi dicit tex. ꝙ ſi prin ceps ſciens aliquē eſſe rutorem dedit ſibi licentiaꝫ mutandi domiciliū. videtur eū abſoluere a tntela licet de ea nō fecerit mentionē. Et ex illa. l. colligit notabiliter ibi Bar. ꝙ tantū valet certa ſcīa qͣntū diſpenſatio. Et pondera ꝙ non loquitur. qn̄ in re ſcripto fiebat mentio de certa ſcientia ſꝫ ſatis eſt q princeps ſciebat illum eſſe tutorē. Et multi legiſte per illum tex. ſolent dicere ꝙ ſi princeps ſcient ꝓ mouet indignū. vel aliqͥd facit cōtra ius. videtur diſpenſare. Et ꝓfecto illa lex nō facit ad qd̓ allega tur. Non em̄ loquit̉ in priuilegio contra ius. ſed quādo abſoluit aliqueꝫ ab onere tutele. ⁊ in facto particulari. Et ſic eſt illud potius quoddā benefi cium abſolutionis ab onere qͣꝫ priuilegiuꝫ contra ius. Et hunc intellectū ſentit Bar. in dicta extra uaganti. Aliud mēbꝝ eſt qn̄ reſcriptū emanat ex certa ſcientia. Et tunc valet contra ius ẜm Io. an. Sed Panormitanus multipliciter limitat vt ap paret ex ſupradictis. Et addit notabile dictum Bar. in dicta extrauaganti ꝙ vbi reſcriptū ema

Reſcriptum nat contra ius ⁊ in fauorem reipublice. valet. licet non faciat mentionem de iure. Et tunc videt̉ di ſpenſatum contra ius. Secus ſi emanat in fauo rem priuate perſone. Ratio diuerſitatis eſt. quia iura habent clauſulam derogatoriam in reſcriptꝭ quando emanant in fauorem priuati. vt in. l. re ſcripta. C. de p̄ci. impera. of. Item p̄ſumit̉ tunc re ſcriptū ſurrepticiū vel emanaſſe ex nimia occupa tione principis. Secus ſi in fauorē publicū. Et p̄ dicta bene notabis. qꝛ nō habes in aliquo loco ita bene diſcuſſa. hec Panor. Quid ſi princeps mādat reuocari quicqͥd factū eſt vel immutatū in tali cauſa. An legitime factū reuocari debet. Rn̄det̉ ꝙ tale reſcriptū dꝫ intelli gi in facto minꝰ legitime nō de eo qd̓ erat factū le gitime. ꝓ hoc tex. notabilis in. ca. audita. de reſti. ſpo. Nā etſi nō liceat de ptāte cōcedentis reſcpͥtū diſputare. qꝛ eſſet crimen ſacrilegij.§. qͥ autē. xvij. q. iiij. tn̄ de ſcīa ⁊ voluntate ipſiꝰ ſcribentis licitū ē diſputare ⁊ in hoc pōt haberi interp̄tatio. qꝛ impe rator qn̄qꝫ errat. l. ij. ff. de ſup. le. vide ad hoc gloſa ſingulare. in. cp̄terea. xxiij. di. Et ad. c. j. de conſti. li. vj. rn̄det̉ ꝙ illud eſt veꝝ ꝑ interp̄tationē. qꝛ oīa iura princeps pōt interp̄tari. Et ſic reſcripta reci piunt aliqn̄ interp̄tationē iuſtificatiuā. vt in caſu p̄dicto. aliter videret̉ ip̄m ſenſiſſe iniquū. Qn̄ autē reſcriptū valeat. ⁊ que opponi poſſint cōtra illud Dir. dicit ꝙ ad hoc ꝙ reſcriptū teneat nihil dꝫ ſupprimi ex his q̄ mouere pn̄t animū pͥn cipis ad dandū reſcriptū vel denegādū. Et pͥmo quidē ſeries facti ē exprimēda. exͣ de coha. cle. ſuꝑ eo. Itē ꝓceſſus cauſe. exͣ de re iudi. Inter monaſte rium. Et ſi ꝑ ſuggeſtionē falſi vel ſuppreſſionē ve ri reſcriptūu fuit impetratū: tollit̉ exͣ eo. ſuꝑ literis. vbi pe. de ſap. notat ſex regulas. Prima ē. ꝙ ille. ꝑ fraudē ⁊ maliciā litteras impetrauit. ⁊ exp̄ſſit fal ſitatē. nullū cōmodū ex ipſis lr̄is ꝯſequit̉. vt in. d. c. ſuꝑ lr̄is. Scd̓a eſt ꝙ qͥ ꝑ fraudē ⁊ maliciā ſuppri mit veritatē. careat penitꝰ impetratis. exͣ eo. ad au res. ⁊ de p̄ben. nō pōt. li. vj. Tercia ē. ꝙ ille qͥ per ſimplicitatē ⁊ ignorantiā impetrat ⁊ expͥmit talem falſitatē q̄ ſi eſſꝫ ſuppreſſa. papa in forma cōmuni nihilominꝰ lr̄as cōceſſiſſet pōt petere. vt iudex de legatus ẜm ordinē iurꝭ in cauſa ꝓcedat. licet non ẜm formaꝫ in lr̄is conceſſam. extra eo. ex inſinua tione. Quarta ꝙ qui ſupprimit veritatē vel occul tat. Iudex poteſt ꝓcedere ẜm formā iurꝭ. non ẜm formam literarū. liiij. diſtinc. ex antiqͥs. quia ſi ex preſſiſſet: papa nihilominꝰ lr̄as cōceſſiſſet. Quinta ꝙ ſi aliqͥs lr̄as impetrauit ꝑ exp̄ſſionē falſitatisq tacita: papa nunqͣꝫ lr̄as cōceſſiſſet. ꝑ eas iudex nul latenus ꝓcedat. ex eo. ſi ꝓponēte. Sexta ē ꝙ qͥ im petrat lr̄as ⁊ ſupprimit veritatē. qua exp̄ſſa nō de diſſet lr̄as. delegatꝰ nō ꝓcedat ꝑ eaſdē. quia eadeꝫ ratio q̄ mouet delegantē: dꝫ mouere ⁊ delegatum Et ſicut delegans ſuas lr̄as denegaret. Ita dele gatus ſue cognitōis effectū nō interponat. exͣ eo. ſuꝑ litteris. ⁊. c. ſciſcitatus. Sed quō poteris ſcire qn̄ tacita veritate. qͣ ſup preſſa lr̄e nullatenꝰ haberēt̉. Rn̄ ẜm Ho. xxviij. Fo. CCV. caſus ex his verſibꝰ cōp̄hende. Si lex pͥuata. ſi di ſpenſatio pactū. Uel ſi reſcriptū: ſentetiā: ſiue ſta tutū. Gaze nobilitas: ac appellatio cauſa. At ho minis meta: vel cōfirmatio pape. Proceſſus. titu lus. ſeries ꝓfeſſio certa. Paupertas. facti poſſeſſio liſqꝫ pendens: grauamē. Gratia. venditio. pater. ac exceptio ciuis. Clauſula. firma fides. ſꝫ his iun ges anathema. Finis tolletur: niſi mentio facta ꝓ betur. Si lex priuata.i. priuilegiū qd̓ habet ille cō tra quē impetrat̉ reſcriptū tollit reſcriptū niſi faci at mentionē de priuilegio primo. extra de p̄ſcrip. veniens. Si diſpenſatio ſit facta ſuꝑ hoc. extra de filijs p̄ſby. ex tua. Pactum. ſi p̄ceſſit reſcriptū vel priuilegiū. extra de deci. ex multiplici. vel pactū ſit ſecutū. de pac. quia ex eo. li. vj. Uel ſi reſcriptum. aliud fuit primo impetratuꝫ ⁊ oſtenſum. extra eo. c. ij. et. iij. Sententia fuit lata ſuꝑ hoc. ſuꝑ quo im petrauit reſcriptū. ar. extra de fide inſtru. inter di lectos. Siue ſtatutū. ſit ſuꝑ hoc factū. extra de con ſti. cuꝫ acceſſiſſent. Gaze nobilitas. extra eo. ſedes Ac appellatio. ſit ſuꝑ hoc facta ex ꝑte ſua. exͣ eo. ex ꝑte: vel ex ꝑte aduerſarij. exͣ de confir. vti. c. bone. Cauſa.ſ. excōmunicationis. Et ſi plures ſunt. om nes debent exprimi. extra de offi. or. ex parte. Aut hominis metā.i. terminus appellationis ꝓſequē de appoſitus a parte. qui p̄ueniri nō poteſt. extra de ap. ſepe. Uel cōfirmatio pape. extra de cōſtitu. ex parte. Proceſſus cauſe. qui exprimi debet. extra de re iudi. inter monaſteriū. Titulus. ſcꝫ beneficij quē tacuit. quātumcunqꝫ minimū eſſet. extra eo. poſtulaſti. Series.ſ. ſeriem facti ⁊ totum ꝓceſſum debet reſcriptum continere extra eo. dilectus filiꝰ. Profeſſio certa.i. vtrum ſit clericus vel laicus. ex tra eo. cuꝫ ordinem. Paupertas.ſ. an ſit diues vel in dignitate poſitus. extra eo. ad aures. Facti poſ ſeſſio.i. cum alius de facto. nō de iure poſſidet. ex tra de ꝯceſ. pre. literas. Liſqꝫ pendens. extra ne lit. pen. dilectus. Grauamen̄. quia exquo auctoritate d. pape aliquis receptus eſt in aliqua eccleſia. ob ſtat exceptio ſecūdo impetranti: niſi de receptione primi fecerit mentione ẜm Ber. ⁊ Hoſtie. extra eo. mandatum. Gratia.i. ſi iam receptus eſt in ali qua eccleſia dicto capitulo mandatuꝫ. Uenditio. ſcꝫ reſcripti ſibi conceſſi a ſede apoſtolica: pro pen ſione quā rexit. extra eo. ad audientiā. Pater. id ē qui miniſtrauit in eccleſia quā filius impetrauit. extra de fi. preſby. c. ij. Ac exceptio.ſ. propoſita in iudicio. extra de ꝓcu. in noſtra. Ciuis. quia de ci uitate ⁊ dyoceſi fienda eſt mentio. extra eo. ſignifi cante. ⁊ capitulo rudulſus. Clauſula. extra eo. cuꝫ dilecta. vbi non valet reſcriptum. ij. quia nō facit mentionem ꝙ articulus fuiſſet in primo reſcripto inſertus. Firma fides.ſ. ſacramentū de quo nō fa cit mentionem. extra eo. conſtitutus. Item fides interpoſita. ar. extra de conſti. ex literis. Sed his iunges anathema. quia ſi tacet excōicatōnē ſuam nō valet. extra de ꝓcu. c. fi. niſi ſuꝑ defenſione vel appellatione ꝓ excōicatione impetretur. extra eo. ipſo iure. li. vj. Finis tolletur: niſi mentio facta ꝓ betur. id eſt reſcriptum poſt predicta impetratum

non valebit: niſi de predictis faciat mentionem. Adde p̄dictis vnū ſemꝑ menti tenendū. ⁊ nō eſt alibi ita expreſſum qd̓ notat Panor. in. c. conſtitu tus. extra eo. vbi ꝑ tex. illum cōcludit ꝙ ſurreptio viciat gratiam ipſo facto etiā ſi cōſiſtat in tacendo factum alienū. qd̓ impetrans ꝓbabiliter ignorat. Nā impetrans de quo ibi poterat ꝓbabilit̓ igno rare ſtatutū numeruꝫ eccleſie maxime ſi ſtatutum emanauit: dū ipſe fuiſſet abſens. Et ratio huiꝰ di cti poteſt eſſe. qꝛ in cōſideranda validitate gratie: nō aduertimus ad culpā impetrantis. ſed potius ad intentionē concedētis. vt in. c. poſtulaſti. extra eo. Si autē papa ſciuiſſet ſtatutū p̄ceſſiſſe etiam ꝑ momentū. nō dediſſet ſaltē ita defacili literas per quas infringeret̉ ſtatutuꝫ eccleſie. hec Panor. ibi. Poteſt ergo fieri cōcluſio ꝙ omne tacitū: quo ex preſſo papa nō conceſſiſſet vel non ita de facili: vi ciat gratiā vel priuilegiū. licet ſecus ſit in literis ad lites ẜm eundē Panor. in. c. quia circa. de cōſang. quia ex ſurreptione nō ſunt ipſo iure nulle. ſꝫ ꝑ ex ceptionē ānullande. vt in. c. ceteꝝ. ⁊ in. c. plerūqꝫ. ⁊ in. c. ſi autē. extra eo. Adde p̄dictis qd̓ notat ge. in c. ſi motu ꝓprio. de p̄ben. li. vj. ꝙ licet motus ꝓpriꝰ excludat oēm ſurreptionē. non tamen tollit vicia. nec ad beneficia perſonā illegitimā habilitat. vn de nō tollit defectū nataliū vel etatis viciū ⁊ ſimi lia. que licet ꝑ viā ſurreptionis nō poſſint opponi tamē per viam iuris cōmunis bene poſſunt: cum ꝓprius motus nō faciat diſpenſationē talium. Et dicit aliud notabile ꝙ certa ſcientia principis. per teſtes ꝓbari poteſt etiā ſi non exprimat̉ in literis. Secus dicit de motu ꝓprio. vt ꝓbari nō poſſit per teſtes. licet aduerſarius velit probare ꝙ ad inſtan tiam alterius hoc fecerit papa. nō audietur. quia illud eſſet arguere papā de mendacio. Quid autē ſi papa motu proprio diſpenſat vel aliam gratiā concedit nunqͥd falſitas ꝑ impetran tem expreſſa. habeat viciare gratiā. Rn̄. panor. in d. c. quia circa. refert aliquos dubitaſſe. Sed ipſe ſimplicit̓ tenet ꝙ ſi eſt tale quid. quo tacito vel nō exiſtente: papa gratiā nō conceſſiſſet: tunc viciat̉. quia licet motus ꝓprius excludat ſurreptionem vt dictū eſt. non tamē confirmat gratiā cōtra inten tionem cōcedentis. vt notabiliter ſentit Io. an̄. in d. c. ſi motu proprio. ⁊ vide glo. notabilem ad hoc. in cle. ſi romanus. de preben. que dicit ꝙ motus proprius nihil operatur vltra caſus in iure ex preſſos. Eſtitutio.j. cōmuni ter. Utrū ſit de neceſſitate ſalutis. Rn̄. ẜm Sco. in. iiij. diſt. xv. ꝙ ſic. quia ſicut auferre alienū eſt peccatu mortale. quia contra p̄ ceptum diuinū negatiuū.ſ. Non furtum facias. Ita ⁊ tenere alien̄. Et ita ſicut eſt neceſſariuꝫ ſer uare p̄cepta negatiua. ita neceſſariū eſt nō tenere alienu domino inuito. Et per cōſequens vel actu ſtatim reſtituere vel ſaltē velle reddere: cum fuerit opportunitas. ſic tn̄ ꝙ dilationē petat ab eo qͥ po teſt vſum rei concedere ẜm Tho. Reſtitutio. j. Et pro p̄dictoꝝ declaratione diſtinguendum eſt ꝙ aut debitor eſt in articulo extreme neceſſita tis. aut nō. Primo caſu. non tenet̉ ad reſtitutionē quia in extrema neceſſitate omnia ſunt cōmunia. l. j.§. cum in eadē. ff. ad legem ro. de iac. Id̓o dicit Sco. vbi ſupra ꝙ ſi detinens rem alienā eſt in ex trema neceſſitate. ⁊ ille cuiꝰ res eſt nō. ſꝫ habet ali qua citra extremā neceſſitatem: ꝙ iſta res eſt deti nentis iure poli: quo in etreme neceſſitatꝭ articu lo. ad ꝓuidendū neceſſitati nature via omnibꝰ ex trema neceſſitate detentis eſt cōceſſa. vt in. c. exijt. de v̓. ſi. li. vj. Si autē ambo ſunt in extrema neceſ ſitate. Si prius deuenit dn̄s ad eam: debet reddi domino duplici iure: tū quia prius ſuū. tum quia ex iſta neceſſitate factū eſt ſuū. Si v̓o prius deue nit detinens: factū eſt ſuum. Et tūc domino poſt deuenienti ad iſtā neceſſitatem nō debet reddi. qꝛ ceſſauit dominiū eius in re iſta ⁊ factū eſt alterius iure poli. Si autē ambo ſimul deueniāt: dicimus ꝙ debꝫ reddi domino. quia nunꝙͣ excidit a domi nio. ꝓ hoc facit quia duobꝰ concurrentibꝰ. p̄ualet qd̓ potius eſt. vt. ff. de ſta. ho. l. querit̉. Subiungit Sco. ꝙ ſi detentor deueniat ad pinguiorem fortu nam tenet̉ reſtituere: quādo occupauit ceſſante ex trema neceſſitate. ſed ſi nunꝙͣ ante extremā neceſ ſitatem occupaſſet: tunc iuſte ſimplicit̓ occupauit ſcꝫ rem ſuā. nec ad aliquā tenetur reſtitutionē: hec ille. Idem habes ſupra Furtū. licet quidaꝫ dicant contra. Sed dictuꝫ Sco. videtur equius: p̄ſertim quando talis res eſt conſumpta. Secundo caſu. quādo debitor nō eſt in articulo extreme neceſſita tis. Et tunc: aut reſtitutio eſt certa aut incerta. Si incerta. vt quia non inuenit̉ creditor vel eius he res: reſtitutio eſt fienda pauperibꝰ vt in. c. cum tu. de vſuris. Et tunc debitor impotens poterit libe re ſe ponere in manu epiſcopi vel penitētiarij ẜm multos: qui poterunt ſi eis ẜm deū videbit̉ expe dire relaxare debitum in totum vel in partem. vel p̄bere dilationem vt paulatim eroget pauperibꝰ Si auteꝫ reſtitutio eſt certa. vt quia ſcitur vel ſciri poteſt perſona cui debet fieri. tunc ſi debitor eſt in tanta neceſſitate ⁊ creditor in tanta facultate ꝙ te neretur debitori per elemoſynā ſubuenire: debitor non tenet̉ ad reſtitutionē. Nam hoc caſu ipſe cre ditor teneret̉ retroreddere. Itē generalit̓ debitor non tenetur ad reſtitutioneꝫ: eo caſu quo creditor deberet ſibi nolle fieri reſtitutioneꝫ. vt dicit Sco. vbi ſupra vbi ſubiungēs exempla dicit. debet em̄ velle quilibet ſibi reſtitutionē non fieri quādo eſſꝫ in p̄iudicium cōmunitatis vel recipientis reſtitu tionem. quia debet velle bonum ſuū ⁊ bonū com mune. Debet em̄ velle non fieri reſtitutionē quan do eſſet in diffamationeꝫ reſtituentis. quia debet velle magis famā proximi: qͣꝫ illud modicū ſuum ſtatim. Conſimiliter debet magis velle ꝙ vitetur magnū incōmodū proximi reſtituentis ꝙͣ modi cū incōmodū ſuū vel nullū in illa modica dilatio ne reſtituentis. Ex his ſequit̉. ꝙ qn̄ eſſꝫ reſtitutio dānoſa reipublice vel ei cui ſit vel diffamatiua re ſtituētis vel nimis notabilit̓ dānoſa. nō tenet̉ ad lipi lit ij iyſiumlem

ſtatim reſtituendū: ſed ſufficit ꝙ ſtatim ex affectu reſtituat: ⁊ ꝙ actu reſtituat ceſſantibus incōueni entijs hincinde. Et ex predictis etiaꝫ ſubinfert ꝙ quādo ablatio fuit occulta: tunc nō tenetur abla tor ſe prodere. nec ꝑ cōſequēs per ſeip̄m reſtituere ſed per aliam ꝑſonam ſecretam ⁊ fidelem. Et expe dit ꝙ per confeſſorē quia ſibi eſt crimen detectum per ꝯfeſſionem. vide diffuſe de iſta materia infra. Reſtitutio vltimo. Quid ſi precipit̉ a cōfeſſore ꝙ ſtatim reſtituat. An nō parens peccet mortaliter? Fran. de May. in. iiij. dicit ꝙ ſic. quia preceptū de non retinendo alienum obligat ſemper ⁊ ad ſemper: quia eſt pre ceptum negatiuū. Hoc dictum poteſt intelligi ꝙ peccet mortaliter nō ratione iniūctōnis facte a co feſſore: ſed reſpectu precepti diuini ratione cuius tenetur reſtituere: etiam ceſſante mandato ꝯfeſſo ris. Non autē eſt intelligendū ꝙ ratione iniūcti onis a cōfeſſore facte ille incurrat nouum peccatū mortale vt dicit Pe. de pal̓. in. iiij. ⁊ archi. flo. Nā ẜm eos tripliciter poteſt cōfeſſor aliquid iniūgere penitenti. vno modo ꝑ modū cōſilij ⁊ exhortatio nis. vt ꝙ quotidie oret et elemoſynas faciat: et ad hoc nō tenetur. Secūdo modo per modū declara tionis cōmunis obligatiōis. vt ꝙ omni anno cō fiteat̉: cōmunicet in paſchate reſtituat alienuꝫ. Et ſic non incurrit nouū peccatū inobedientie. Ter cio per modū ſatiſfactionis ſpecialis pro cōmiſſis Et ad iſtam tenetur ex precepto. Et hoc verū pro peccatis mortalibus. non autē venialibus: niſi for te ex contemptu. Quis autē teneat̉ ad reſtitutionē. Rn̄deo ẜm Gco. vbi sͣ. ꝙ dānificans tam principalis qͣꝫ fau tor: tam bonorū anime qͣꝫ corporis ꝙͣ fortune ⁊ in famie. vnde pͥmo dicet̉ de damnificātibus in bo nis anime. ſecūdo in bonis corꝑis. tercio in bonis fortune. De damnificantibꝰ autē in bonis fame. vides. Detractio. Eſtitutio. ij. Se damnificanti bus in bonis anime. Quid ſi quis retraxit aliquē a religi onis ingreſſu. Rn̄. ẜm Sco. in. iiij. di. xv. ꝙ ſi qͥs retraxerit aliquem iam obligatum ad religionē ex ꝓfeſſione: tenetur ad reſtitutionē. ſcꝫ agere debet ꝙ ille redeat. Si non pōt tenetur ipſe intrare: ſi eſt perſona idonea religioni: vt ſic ſatiſfaciat bene vi uendo religioni. ⁊ orare pro conuerſione auerſi: vt Ray. fecit. Si v̓o aliquem diſpoſitum ad intran dum retraxit ne intraret. ſi hoc fecit animo conſu lendi proprie vtilitati. puta quia filius ⁊ ſuſtenta bat eum. vel quia intrans dabat omnia ſua religi oni que al̓s ſperabat ipſe habere vel huiuſmodi. Et tuc nō tenetur religioni: ſi hoc facit ſine fraude vel ſuggeſtione alicuius falſitatis. Si v̓o hoc facit animo nocendi religioni: tunc tenetur etiam reli gioni nō ad equiualens: ſed ad aliqualem inducti onem alterius equinalentis. ſcꝫ ad ingreſſum reli gionis alterius. quia intereſt inter habere ⁊ prope eſſe. Concor. Rich. in. iiij. diſt. xv. dicens ꝙ retra hens perſonam vtilem religioni ab ingreſſu reli Reſtitutio. ij. Fo. CCVI. gionis intentiōe damnificādi religioneꝫ tenet̉ illi religioni ad intereſſe ad arbitrium bonorum viro rum. Si autem hoc faciat non propter hoc ſed vt conſulat proprie vtilitati non tenetur religioni ad aliquam reſtitutioneꝫ: ſed ꝑſone cuius profectum ſpiritualiter impediuit tenetur in ſpiritualibꝰ face re reſtitutionē quā pōt. Utrum inducens aliquem ad peccandum cō ſulendo. ſuadendo. ⁊cͣ. teneatur reſtitutioni. Rn̄. ẜm Sco. vbi ſupra ꝙ ſic modo ſibi poſſibili. ſcꝫ in ducendo eum ad penitentiā efficaciter ⁊ actus vir tuoſos. Et ſi ſola inductio non ſufficit quia faciliꝰ eſt peruertere ꝙͣ cōuertere: tenetur et ꝓ ſe orando ⁊ per orationes aliorum impetrare ſibi conuerſio nem: dūmodo illis peccatum non pandat. Et licꝫ talis non poſſit digne ſatiſfacere tamē iuxta iudi ciū ꝯfeſſoris ei eſt aliqua ſatiſfactio iniūgēda. Utrum ſeducens vel deflorans virginem: te neatur ad reſtitutioneꝫ eam ducendo. vide ſupra Adulterium. Utrum damnificans alium in bonis anime vel corporis ex fraudulento conſilio: teneatur ad reſtitutionem. Rn̄. ẜm Rich. vbi sͣ. ꝙ ſic. Et di cit ꝙ appellatiōe fraudulēti conſilij continet̉ ma lum conſiliū datum ex ignorantia qͣꝫuis bonū cō ſilium dare crederet: ſi debitā diligentiā non adhi buit ad ſciendū: qꝛ negligētia craſſa ꝓpe dolū ē. de hoc videsͣ. Aduocatꝰ ⁊ Iudex.j. An autē ſacerdos abſoluens aliquem a pecca to a quo nō pōt abſolui. teneatur ad reſtitutioneꝫ Rn̄. v̓v̓. dicit ꝙ non tenetur tamē ei notificare ꝙ non potuit eum abſoluere. Peccat tamē mortali ter ẜm Rich. de quo vides. Confeſſor j. Intelli ge tamē predicta ſi talis confeſſor ex ignorantia ab ſolueret. Sęcus ſi ſcienter et penitens patus fuiſ ſet reſtituere: ſi quid reſtituendū erat. Nā exquo dat cauſam efficacem ad non reſtituendū videtur teneri. Idem ſi abſoluiſſet ex ignorantia craſſa vl̓ ſupina vel affectata. Eſtitutio. lij. De damnificati bus in bonis corporis: et ad quid tene ant̉. Dic ẜm Seo. in. iiij. diſt. xv. ꝙ aut intulit vltimū damnū. ſcꝫ mortē aut citra morteꝫ. Et iſtud eſt duplex. ſcꝫ remediabile ⁊ irremediabi le. Exemplū mutilatio eſt irremediabile: qꝛ impe dit ex toto actum humanū: qui cōpetit homī ẜm illud membrū. puta abſcidit manū dexteraꝫ. Re mediabile v̓o ſiue curabile eſt: vt vulneratio vel alia leſio curabilis. Si in mutilatōe hoc dupliciter vel qꝛ enormis qꝛ ex toto impedit aliquē actū hūa nū qui cōpeteret homini ẜm iſtam partē amputa tam: vt in amputatiōe manus dextere: vt dictū ē vel non enormis.i. nō impediēs actum humanū vt eſt amputatio digiti vel ꝑtis eius. Pro primo damno.ſ. vite ablatiōe regularit̓ in multis cōitati bus ſecuta eſt lex talionis: vt homicida moriatur. Et rōnabiliter qꝛ hoc nō ſolum cōpetit ẜm legem moyſi. ſꝫ etiā rōne naturali approbatū in. l. euāge lica. Math̓.xxvj. Oēs qͥ gladiū accep. ⁊cͣ. Si aūt hec pena nō ſit ſibi ſtatuta vl̓ forte anfugit. vel eſt mim

Reſtitutio. iij. occultū: vel habuit gratiā a principe: tenet̉ ad re ſtitutionē faciendā ſpecialē eqͥualentē vite quam abſtulit. Sicut pōt eē eqͥualētia ī talibꝰ. Nec hoc ſolū ſufficit ſed ſi interfectꝰ ſuſtētabat aliquē.ſ. pa trē ⁊ matrē vel ꝓpinquos: tenet̉ interfector omībꝰ illis ad tantā reſtitutionē quātum illis abſtulit ꝓ interfectiōe illius ꝑſone. Et qꝛ vix poſſet aliqͥs co penſare digne ꝑ actiones id qd̓ abſtulit homicida expediret ſil̓r aīe talis ꝙ ſolueret ꝑ paſſiōes volū tarias ⁊ huiuſmodi. In alia v̓o damnificatōe.ſ. ꝓ mutilatiōe enormi vel non enormi. cōmunit̉ non eſt inſtituta ī eccleſia reſtitutio niſi pecuniaria. Et illa debet correſpondere nō ſolū damno qd̓ incur rit quis ꝑ mutilationē ꝓ toto tꝑe futuro quo vſu rus eſſet qͥs mēbro iſto abſciſo. ſed etiaꝫ expenſas expoſitas in curatione. extra de iniur̄. c. j. et ſumit̉ Exo. xxj. Itē debet correſpōdere reſtitutio cōſola tioni ip̄iꝰ afflicti qꝛ ꝑpetua eſt ſibi deſolatio de tali mutilatiōe. Plus aut ē ponderāda mutilatio pau peris qͣꝫ diuitis: qꝛ magis indigebat ꝑte abſciſa ad victū neceſſariū acquirendū. Et ideo plus fuiſſet vſus ꝑte illa ad neceſſaria ꝓcurāda. licꝫ ex alia ꝑte ſit aliqͣ ꝯditio p̄ponderās.ſ. dignitas ꝑſone. Sed hoc paꝝ ē reſpectu pͥme ꝯditiōis. Quid aūt ſi ſtatim obijt ⁊ nulle facte ſunt expē ſe? Rn̄. Spe. in ti. de iniur̄. dic̄ ꝙ tūc extimabunt̉ oꝑe: quibꝰ heres cariturus eſt. Nā forte erat pelli parius vel mercator: ſed ſi ꝑcuſſus mortuus: vel mutilatus nō fuerit: in lecto tamē iacuerit. operas eius amiſſas ⁊ expenſas ī medicos factas ⁊ medi cinas reſtituet qͥ ꝑcuſſit. d. c. j. Sed vſqꝫ ad quod tempus extimabunt̉ ope re quibꝰ cariturus eſt? Rn. idem ꝙ vſqꝫ ad tem pus quo veriſimile ē illū occiſum viuere potuiſſe: iuxta extimatōeꝫ legis. ff. ad. l. fal. l. hereditatū cō putatione. Quid autem ſi nullam habebat artem? Rn̄. Spe. vbi sͣ. ꝙ extimabit̉ intereſſe. Idem dic de eo qui alium leſit in bonis naturalibus. vt quia eum deduxit ad amentiā. vel infatuationeꝫ vel huiuſ modi. Nam tenetur primo veniam petere: per ſe vel per alium: ſi eſt occultum. Poſtea tenetur ſa tiſfacere plus vel minus ẜm culpam offendentis ⁊ damna q̄ leſo vel alijs ꝓueniūt ad arbitriū boni viri. iuxta notata in. c. de cauſis. de offi. del̓. vbi ha bet̉ ꝙ vbi pena nō ē taxata a iure ꝓ aliquo crimīe ſtandū ē arbitrio boni viri. qd̓ facit ad multa. Sed quid ſi aliqͥs occidit aliquē neceſſitate in euitabili? Rn̄. ẜm doc. in cle. ſi furioſus de hōi. ꝙ ſi neceſſitate ineuitabili qͥs mutilat vl̓ occidit: nul lam penā meret̉ nec irregularitatē incurrit. d̓ hoc videsͣ. Homicidiū ꝑ totū. vbi multa que faciunt ad hoc. Si autē nō fuit neceſſitas ineuitabilis: qͥa al̓s fugere poterat ſine ꝑiculo vite ſue: ⁊ tn̄ occidit illū qui aggreſſus ē eū. tūc nō tenet̉ ad tantū ſicut dictū eſt pͥus de malicioſe occidēte vel mutilante. ſed ad arbitriū boni viri ẜm quātitatē culpe ⁊ mo duꝫ ⁊ an̄ ip̄e dederit cām iſti inſultui. puta qꝛ iue rat de nocte ad querendū quādā iuuenē ⁊ inuen tus a parētibꝰ puelle aggreſſus ē. Nam hoc caſu ad plus tenetur ad arbitrium boni viri ꝙͣſi non fuiſſet in culpa. Idem dic in primo membro huiꝰ queſtiōis. Nam licꝫ coanguſtatꝰ ⁊ aggreſſus ne ceſſitate ineuitabili aggreſſorē ſuum occidat tamē ſi ob culpā ſuam venit ad hoc: vt quia ibat de no cte tenetur ad reſarciendū damnū datum heredi bus ꝓpter mortē occiſi ad arbitriū boni viri. Quid cum in crimine leſe maieſtatis ex ſola ſci entia quis teneatur niſi reuelauerit: vt in. l. quiſ quis. C. ad. l. iul̓. maie. Pone ꝙ quis ſciat tamen non poteſt ꝓbare. An eum puniens ſit homicida Hec queſtio his diebus accidit in facto. Rn̄. ẜm Ioh̓. de pla. in inſti. de pu. iudi. ꝙ ſic. Nam illud quod dicit̉ ꝙ ex ſola ſcientia quis teneat̉. intelligi tur quādo ſcientia ē probabilis. per. l. qui accuſare C. de edendo. Ad quid em̄ tenetur quis reuelare quod nō poteſt ꝓbare. Certe nemo tenetur ſubij cere ſe tormentis que hoc caſu delatori infligūtur. l. iij. C. ad. l. iul̓. maie. nec ſubijcere ſe ſqualori car ceris. C. de accu. l. fi. Nulla eſt em̄ culpa in diſcri mine vite ſe nō ponere. Qui ergo ſolum audiuit ⁊ non reuelauit: qꝛ probare nō poterat īmunis eſt a delicto per tex. in. l. noſtris. C. de calum. Et idem dicit conſuluiſſe Bal. in quodam ſuo ꝯſilio quod incipit. Ꝙ ꝙͣ allegata ſint multa ⁊cͣ. Qui etiam di cit ꝙ officiales euntes per officia ⁊ occidentes ho mines propter ſolum non reuelare ſecretum non probabile: omnes ſunt homicide. Et per ꝯſequēs tenentur ad reſtitutionē. de qua ſupra in ꝓximo caſu. Item homicide ſunt officiales et tenent̉ ad reſtitutionem omniū damnorū qui ſine indicijs ponunt ad torturam homines qui metu tormen torum confitent̉ delicta per eos perpetrata ex qua confeſſione poſt nodū ſuſpendunt̉. De hoc vide sͣ. diffuſe. Cōfeſſio iudicialis. Quid autem de confiſcatione bonorū cōmit tentium crimen leſe maieſtatis tam diuine ꝙͣ hu mane. quia ip̄o facto bona eorum ſunt confiſcata. An talia cōmittentes poſſint bona ſua retinere: preſertim ſi talia delicta ſunt occulta? Dic ꝙ cum bona conſcientia poſſunt illa retinere donec ſen tentia ſecuta fuerit ſuper facto ꝑ iudices competē tes: vel donec fuerit ſecuta ſententia: ſaltem decla ratiua. De hoc vide diffuſesͣ. Abſolutio primo. in excōicatione de inſecutoribꝰ cardinaliū. Quid de ſeditionibus ⁊ conſpiratōnibus que fiunt quotidie in ciuitatibus vbi ſunt partialita tes per quas vna pars conſpirat aduerſus aliam deponendā: ⁊ ſtatum aſſumendum. An cadat in crimen leſe maieſtatis vt ſic bona publicentur et alie pene. dicta. l. quiſquis vendicent ſibi locum? Sali. in. l. fallaciter. C. de aboli. dicit ꝙ ſi hoc fit vt eruatur ciuitas de ſubiectione imperij aut pape: tunc eſt crimen leſe maieſtatis. Si autem fiat pro pter deponendū regentes. tunc eſt crimen ſediti onis. Et licꝫ ſit capitale naturaliter vel ciuilit̓ ẜm conditionem ꝑſonarum. vt notatur in. l. j. C. de ſedi. tamen non infligit omnes penas procrimi ne leſe maieſtatis impoſitas niſi fieret in vrbe ro mana. vt voluit glo. in. l. j. ff. ad. l. iul̓. maie. in ver. in vrbe. At per hanc diſtinctionē concorda. glo. q̄ videntur contrarie. Quādo autem ciuitas dicat̉

delinquere vel homines ciuitatis. vide notabilit̓ ſupra Abſolutio.j. in excōmunicatōne de inſecu toribꝰ epiſcopoꝝ. Quid autē ſi quis cōmittit proditionē contra vnum ex iſtis tyrannis italie: qui hodie regnant. Nūquid habet locum pena leſe maieſtatis? Re ſpondet̉. ꝙ aut non recognoſcit ſuꝑiorem. Et tūc habet locum ⁊ de eo vt de principe eſt iudicandū. Aut recognoſcit: vt quia ē vicarius imperij. ⁊ tūc licꝫ crimen leſe maieſtatis habeat locum. vt dicta l. j. in ver. cuiuſue opera. nō tamē pena incapacita tis extēditur ad filios ẜm Sali. in dicta. l. quiſqͥs Nota tamen ꝙ crimen leſe maieſtatis cōmittit̉ a ſubdito tm̄. iuxta notata in clemen. paſtoralis. de re iudi. Sed querit̉ cum quis poſſidet iniuſte aliquā ciuitatem vel caſtrū: quia vſurpauit a vero ⁊ legi timo domino: ſi ſubditus talis iniuſte poſſeſſoris vel alius occulte operet̉ vt amittat talem ciuitatē vel caſtrum vt verus dominus illam vel illud ha beat. an peccet vel incurrat crimen leſe maieſtatis Rn̄det Archi. flo. in ſum. ꝙ aut hoc facit ex cupi ditate vel odio aut zelo iuſticie. Si primo caſu: qͥa inde conſequit̉ premiū temporale vt fieri cōſueuit in huiuſmodi. nulli dubium quin peccet mortali ter: quia procedit ex radice infecta: ⁊ ideo non pōt ſequi niſi fructus mortiferus damnatōnis. Non tamē tenebitur ei qui iniuſte poſſidebat. Si auteꝫ ex zelo iuſto mouetur totaliter: vel etiam principa liter: ſecūdario tamen ſperat inde conſequi aliquā remunerationē temporalē nō videtur peccare: qͥa quilibet debet ꝓximum iuuare ex charitate ſicut in ꝑſona ita ⁊ in rebus. Et hoc quādo verus ⁊ le gitimus dominꝰ nō poteſt alio modo recuperare ciuitatem ſuam vel caſtrū ꝑ alium ſuꝑiorem. et ex tali ꝓditione veriſimiliter creditur nō ſequi ſcan dalum vel mortē alicuius. Sed ſi hoc fieri nō po teſt ſine mortibus hominū ⁊ perturbationibus ⁊ ſcandalis aliorum. nullo modo hoc attemptāduꝫ eſt. Unde Ambro. ſi nō poteſt alteri ſb̓ueniri: niſi alter ledat̉. melius eſt neutrum iuuare ꝙͣ grauare alteruꝫ. xiiij. q. v. deniqꝫ. Sed quia quaſi raro vel nunꝙͣ iſta fieri poſſunt ſine morte hominū ⁊ hu iuſmodi. ideo nemini ꝯſulendū. nec p̄dicādū. Quid de dominis terrarū qui excecant vl̓ mu tilant homines ꝓpter lepores. ceruos ⁊ huiuſmo di que capiunt contra eorum volūtatem? Reſpō det Aſten̄. li. v. ti. xxix. ꝙ mortaliter peccant ſi fa ciunt libidine vindicte aut amore huiuſmodi ani malium aut libidine venandi huiuſmodi anima lia que nullius hominis ſunt. aut ſi ꝓpter vnicum actum hoc faciant: cum nō debeāt ita ſeuere ꝓce dere niſi contra cōſuetos ad talia. Credo etiā ꝙ ſi lit ꝯſuetudo loci illius ꝙ pro vno actu tanta pena infligat̉: conſuetudo eſt iniqua: nec obſeruanda. ⁊ obſeruātes eā mortalit̓ peccāt Eſtitutio. ilij. Pereſtitutione dominoꝝ ⁊ officialiū. Utrum is qui ex aſſumpto officio te netur alios defendere. teneat̉ ad ſatiſfaciendum Reſtitutio. iiij. Fo. C CVII. damna eueniētia eo ꝙ notabili incuria vel negli gentia eos nō defendat? Rn̄det̉ ꝙ ſie: vt ſunt do mini terrarū: quibꝰ diſtribuūtur redditus ſui do minij vt ſubditos ſuos defendant. Similiter ca pitanei ⁊ ſtipendiarij ſalariati qui in iuſto bello ſu os nō defendūt: ⁊ qui etiam ex officio ſuo tenētur pupillos ⁊ viduas tueri. Hedici etiam nō ſolum corporum ſed animaꝝ: vt confeſſores ignari. ⁊ vl tro ſe offerentes ad tale officium. Notarij etiā ob quorum negligentiā cauſe multotiens amittunt̉ ⁊ iura. Iudices quoqꝫ ⁊ aſſeſſores ꝓferentes iniu ſtas ſentētias ex ignorantia: vel incuria ſtudendi. Aduocati etiā ⁊ ꝓcuratores qͥ ex defectu ſuo cau ſas amittunt. Naute quoqꝫ architectores ⁊ om̄es his ſimiles quos notabilis ignorantia ſiue ſciētie ſiue artis ſue nō excuſat. arg. ad hoc extra de iniu rijs. c. ſi culpa. Intellige predicta de medicis. iudi cibus. aſfeſſoribꝰ. ꝓcuratoribꝰ ⁊ alijs qui locant ſe ꝓ medico. iudice. aduocato ⁊ huiuſmodi. Secus ſi ſe ad huiuſmodi nō locant. Et qui eos vocaret ad predicta officia: licꝫ conſtaret ei de eorum impe ritia: ⁊ ip̄i promitterent ſe facturos quod poſſent: vel ex quadam pietate conſulūt requiſiti iuxta qd̓ melius ſciunt: tunc non tenētur niſi de dolo ⁊ la ta culpa: ⁊ ei qui tales elegit imputet̉. videsͣ. Ad uocatus. et. c. Medicus. Ad predicta facit tex. ſin gularis cum glo. in. c. adminiſtratores. xxiij. q. v. vbi habet̉ ꝙ officiales et alij adminiſtratores qui negligunt facere iuſticiam ⁊ defendere oppreſſos. eccleſiaſticos. viduas ⁊ pupillos ſunt ip̄o iure ex cōmunicati poſt trinā monitionē. nec poſſunt ab ſolui. niſi pͥus de damno ſatiſfaciāt. Predictis cō cordat ſan. Bernardinus. Utrum ille cui princeps ciuitatis vel cōmune ꝯmiſit vt imponat collectā ciuibus. tamē qꝛ quoſ dam ibi habet amicos eos generaliter nō grauat vnde ⁊ oportet alios plus grauare. An teneatur ſatiſfacere. Rn̄detur ꝙ ſic: nam tenetur ad omne damnū ex hoc eis illatum quos ſi inuenire nō po terit tantūdem pauperibus erogabit. quibꝰ etiaꝫ tenetur erogare munera ſique a dictꝭ amicis ſuis accepit. Idem Monal. in tractatu reſtitutionuꝫ Addens ꝙ ſi collecta eſt antiqͣ ⁊ debita: ⁊ eam im ponens ſe alleuiat: intantū tenet̉ dn̄o vel cōmu nitati. Si v̓o amicū alleuiauit. tūc tenet̉ etiā domi nō vel cōmuni: niſi pͥus amicꝰ reſtituerit. Si aūt ē collecta de nouo iniuſte impoſita a domino. pu ta ad ꝓpriam vtilitatē. tunc domino obedire non debet cōtra ꝓpriam conſciētiam in collecta iniuſta ⁊ ſi aliquē grauat illi debet reſtituere. Et ẜm iura exactores tributorū ⁊ collectarū qui aliquid etiam tenent de eo qd̓ exigunt tenētur ad duplum: vt ē tex. in. l. miſſi oppinatores. C. de exact. tri. li. x. Et tenētur furti ſi plus debito exigunt ſub terrore et p̄eminentia dignitatis. etiam ꝓ alimētis ſuis ⁊ fa milie vel equorum. l. ij. C. de lucris aduo. Et ẜm do. An. de bu. in. c. ij. de īmu. eccle. collecta regula riter illicita eſt: vt. l. hac edictali.§. illicitas. de pa. iura. fir. videsͣ. Priuilegiū. Quid de his qui ſine vite ſue ꝑiculo vel ſui ſta tus: vel aliquo alio diſcrimine poſſūt ꝯtradicēdo nim ij

Reſtitutio. iiij. prohibere iniuriam a ꝓximo ſuo: ⁊ non ꝓhibent ſed tacendo ꝑmittunt? Rn̄det ſanctꝰ Bernardi nus ꝙ ſi tales ex officio ſuo contradicere ⁊ ꝓhibe re tenentur: ⁊ ex aliquo timore non excuſabili vel puſillanimitate tacent tenētur de toto damno: qd̓ ab alijs illatum eſt. Exempli gratia: ſi in conſilio cōmunitatis vbi de imponendis collectis clericis tractatur: conſiliarius ibi exiſtens: ex officio tene tur contradicere ⁊ non contradicit. Multomagis ſi propter aliquod lucrum burſale in talibus tace ret: in totum ſatiſfacere obligatur. Hoc intellige ſi non fuiſſet tale damnū: ſi contradixiſſet. ſecus ſi omnino ſecutum fuiſſet. nam tunc in nullo tenet̉ Qui v̓o ex officio non tenetur ⁊ talia videt: ſi non contradicit cum ſine ſuo ꝑiculo poſſit: peccat mor taliter. tamen reſtituere nō tenetur. Et facit regu lam generalem que facit ad multa infra dicenda ī furtis vel rapinis vel ad quecunqꝫ alia: ꝙ qui ex officio nō tenetur obuiare damno inferendo ꝓxi mo cum tamen poſſit obuiare etiam ſine periculo vite ſue: ⁊ tamen malicioſe non obuiat: licꝫ peccet mortaliter: non tamen tenetur ad reſtitutionem ẜm docto. Secundo obligant̉ ſimiliter qui cōſen tiunt. videlicꝫ quādo ſine tali conſenſu: talis dam nificatio ſecuta non eſſet ẜm Inno. ⁊ Hoſti. In tellige vbi cooperationis effectus in opere demō ſtratur. Idem dicendum ẜm Ray. quādo dam num tuo nomine illatum: ratum habes. xj. q. iij. qui conſentit. Et ẜm Sco. talis conſenſus inter pretatiuus dicitur. Addit tamen Sco. ꝙ habens ex officio obuiare damno proximi: et non obuiat ex aliqua cauſa rationabili. puta quia vergit in dā num reipublice: vel in periculum proprie perſone vel huiuſmodi. nō peccat mortaliter. nec tenet̉ ſa tiſfacere in aliquo. Quid de officijs vel dignitatibus ſecularibus ſi appetantur ⁊ petantur ⁊ procurent̉ per preces ⁊ obſequia. vt officia poteſtatis. ſenatoris. capitanei vexilliferi ⁊ huiuſmodi. nūquid eſt peccatuꝫ? Re ſpondeo ẜm Archi. flo. ſi quis huiuſmodi querat vel petat magis ſollicitus de honore ⁊ lucro qͣꝫ de iuſticia conſeruanda. vnde ⁊ paratus ſeruire ami cis ī licitis ⁊ illicitis ⁊ lucrari per phas ⁊ nephas ⁊ deuiare a iure: ne diſpliceat illis: nec punire crimi na vt debet: peccat mortaliter. Similiter ſi ignorat ea que ſpectant ad executionem debitam ſui offi cij. nec curet iuuari per aliuꝫ: vt per aſſeſſorem. vel ſi eſt paratus ſe intromittere de his ad que ſua po teſtas non ſe extendit qͣꝫuis ibi conſueuerit fieri. puta ſi laicꝰ velit de dericis iudicare vl̓ de eccleſia ſticis diſponere quod ei prohibetur. Si autem in tendit in omnibus ſeruare ⁊ adminiſtrare iuſtici am in agendis ſaltem per practicaꝫ. competenter edoctus ⁊ in dubijs intendit cōſilia querere. Illa tamē querit propter honorem mūdi ne deſpicabi lis habeat̉. non participando officia ciuitatis: vt ceteri vel vt inde lucrum conſequat̉ quo ſe ⁊ ſuam familiam valeat ſuſtentare: et hoc per ſalariuꝫ de putatum ⁊ alia conſueta: vt de penis pecuniarijs ſed de litigijs nihil extorquēdo a ſubditis vltra cō ſtitutum. ſcꝫ apportione lignorum ⁊ victualium ⁊ huiuſmodi humana temptatio eſt: non eſt condē nandus. Et multominus cum iſta querit ne pri uatꝰ his conculcetur a ceteris ⁊ imponant̉ ei one ra grauia. Si quis autem hoc faceret ad obuian dum malis zelo iuſticie deum nō homines timēs quis eſt hic et laudabimus eum: Cōmendandus eſſet. Quid de vendentibus officia publica ⁊ digni tates. Rn̄deo ꝙ tenentur ad reſtitutionem pecu nie: non illis qui dederunt ſed pauperibus: cum gratis ea cōmittere deberent. Et ẜm Monal. te nentur domini qui dicta officia vendiderunt ad intereſſe illis qui per huiuſmodi prepoſituros ta liter ſunt expoliati. Et taliter ęmentes debent gra uiter puniri edicto legis iulie. d̓ ambitu. vel. l. vni ce. ff. ad. l. iuliā. ambitus. ⁊ inſti. de publi. iudic̄.§. ſunt preterea.ſ. in. C. aureis. ⁊ ſunt infames. San ctus autem Tho. in quadam epiſtola ad duciſſaꝫ brabancie querentem ab eo. vtrum liceret ei ven dere officia temporalia. Reſpondet ꝙ ſic. di. cum autem baluinis ⁊ officialibus veſtris nihil cōmit tatis niſi temporalis officij poteſtatem non video quare non liceat vobis vendere officia. dū tamen talibus vendatis d̓ quibus poſſit preſumi: ꝙ ſint vtiles ad huiuſmodi officia exercenda. ⁊ non tan to precio vendatur officiū. vt recuperare non poſ ſint ſine grauamine ſubditorum. Sed tamen ta lis venditio omnino expediens nō videtur: quia frequenter contingit ꝙ illi qui eſſent magis ido nei ad huiuſmodi officia ſunt pauperes vt officiū emere non poſſint. quintiam ſi tales diuites ſint tamē quia boni ſunt non ambiunt officia. nec in hiant ad lucra. Et ſic quia vt plurimuꝫ illi officia emūt qui ſunt peiores ⁊ ſubditos opprimētes ma gis expediens videtur: vt bonos et idoneos ad officia veſtra eligatis ⁊cͣ. hec Tho. Clarum tamē multaru ta eſt ꝙ dicta officia regiminis vendi ſtrictiſſime ꝓ hibentur et taliter aſſumpti nihil debent pro hu tuſmodi officijs dare. maxime hodiernis tempori bus. et exꝑientia teſte quaſi infinita mala et extor ſiones a ſubditis proueniant ex huiuſmodi ven ditiōibus officiorū. An autē liceat dominis recipere mutuū a tali iulitur. qpe e bus officialibus: ita ꝙ ſatiſfaciant ſibi de officio?: Reſpondeo ẜm Tho. vbi ſupra ꝙ ſi pacto mutuū detur vt officium recipiant: abſqꝫ dubio pactum eſt vſurarium: quia pro mutuo accipiūt officij po teſtatem. vnde in hoc datur eis occaſio peccandi. Et ipſi etiam tenentur reſignare officio taliter ac quiſito. Si tamē officium gratis datur. ⁊ poſtmo dum mutuum accipitur ab eis quod de officio re cipere poſſent. hoc abſqꝫ omni peccato poſſet fie ri. Alijs tamen videtur ꝙ liceat mutuare cōmu ni vel alicui domino pro aliquo officio habendo licet conſequat̉ magnum honorem vel lucruꝫ. Et hoc quando ex tali officio talis non habet cōſequi niſi lucrum quod debito modo debetur tali exer citio. Et hoc quando non poſſet habere illud niſi mediante mutuo. ſi tamē ille ſit aptus ad tale offi cium exercendum. Et hoc ſine vicio vſure. Ratō eſt. quia quod accipio lucri non reſpicit mutuum

ſed exercitium principaliter: licꝫ ſecūdario ſperem ex mutuo illo aliquod lucrum conſequi ſine peri culo vſure. Si tamen ex ſtatuto vel antiqua con ſuetudine volens habere tale officium teneretur aliquid ſoluere: ⁊ vt talem ſolutionē euitaret. mu tuū daret vſurariꝰ eſſet. Quid de dominis temporalibus qui vtuntur male ſuis officialibus: et negligunt eos corrigere: vel officio priuare cum male agant in talibus offi cijs? Dic ꝙ tenētur de omni damnno inde ſecuto p̄textu talis officij. vel quādo eſt negligens in cer tiorando: an ſui officiales bene vel male ſe gerant. De hoc vide sͣ. Dominꝰ. Quid de officiali qui negligit punire crimino ſos? Reſpondet Io. de pla. in. l. precipit. C. de ca no. lar. tri. li. x. ꝙ debet puniri eadem pena qua cri minoſus. Nam iudex qui repertum facinus non iudicat. tegere vt conſcius criminoſa feſtinat. Nā eſt quidam tacitus cōſenſus. l. placet. C. de execu mu. li. x. An autem iudex qui iniuſte ſententiam tulit: teneatur inſolidum. vide ſupra Aduocatus. ⁊ Iu dex primo. Adde tamē ſingulare dictum Io. an. in. c. cum eterni. de re. iur̄. li. vj. in glo. in ver. con demnādus. ꝙ ſi iudex per cupiditatem. odiū. vel amorem iniuſte iudicauit: ⁊ cauſa eſt ciuilis. tenet̉ ad reſtitutionem damni: quod ex hoc euenit illi. ⁊ vltra hoc punitur in triplo. Si auteꝫ cauſa eſt cri minalis: non tm̄ tenetur ad ſatiſfaciendum dam num a ſe illatum: ſed etiam eius bona confiſcāda ſunt. vt in auten. vt litigantes iurent.§. ſi qͥs aūt. Si v̓o iudex per ignorantiam ſeu imprudentiam iniuſte iudicauit non tenetur inſolidum: ſed tm̄ arbitrio iudicis punitur ex quaſi delicto. vt. l. fi. ff. de va. et extraor. co. hec glo. Sed ſi per metum ca dentem in conſtantem virum iudicauit: iniuſte tamen mortaliter peccauit: ⁊ non tenetur ad reſti tutionem: niſi a tempore accepti officij dubitaſſet de hoc metu. tunc enim ẜm Bal. in. l. fi. C. de pe. iudi. qui. ma. iu. ſatiſfacere tenetur parti leſe. Ideꝫ ſanctus Bernardinus qui etiam dicte glo. inhe rere videtur: que eſt valde notanda. quia facit ꝓ theorica Inno. poſita ſupra Aduocatus. ꝙ in fo ro conſcientie non teneatur quis niſi de dolo ⁊ la ta culpa. Et hoc facit ad notata ſupra in hoc capi tulo ⁊ ī toto iſto opere. Aliud ſingulare notat ideꝫ ſanctus Bernardinus de eo pro quo iniuſte ſen tentia lata eſt: ꝙ ſi ante ſentētiam non habuit con ſcientiam malam: ſed poſt incepit habere malam: a qua ſententia aduerſarius non appellauit: ⁊ co gnoſcens rem eſſe alienam ẜm Hoſtiē. ſententia eum defendit: niſi haberet conſcientiā remorden tem quam remouere non poſſet: qꝛ tūc reſtituere obligat̉. Et hec nota. Quid de iudice qui omittit condemnationeꝫ expenſarum. Reſpondet Io. de pla. in. l. obſerua re. C. de decu. li. x. ꝙ tenetur de ſuo refundere eas parti. l. properandum.§. ſin autem. C. de iudicijs ⁊ ibi glo. ⁊ in dicta. l. obſeruare. Quod intellige ſi fuerint petite. al̓s in pari cauſa negligentie. ſcilicet Reſtitutio. iiij. Fo CCVIII partis non petentis ⁊ iudicis non condemnātis: melior eſt cauſa conuenti. l. ſi ſeruum.§. ſequitur. ff. de verborum obliga. poteſt tamen condemna re ſi vult: licꝫ non ſit petitum. Cum hoc emergit poſt litem conteſtatam. ⁊ ſic ad eius officium ſpe ctet. l. ediles.§. Itē ſciēdū. de edi. edie. Utrum cuſtodes ⁊ vigiles qui non accuſant quos in ciuitate reperiunt euntes poſt ſtatutum campane ſonum ſoluere teneantur illam penam quam predicti tranſgreſſores ſoluiſſent ſi eos accu ſaſſent? Reſpondet ſanctus Bernardinus. ꝙ qͣꝫ uis mortaliter peccent ⁊ periuri ſint: ſi tales accu ſare iurauerint: non tamen tenentur penam ſtatu ti ſoluere: quia illi nōdum condemnati fuerunt a quibus tamen ſi aliquod munus acceperunt: te nentur pauperibus erogare. Ceterum ſi predicti cuſtodes vidiſſent tales aliquem damnificare: et non reuelant: tenētur huiuſmodi damnificato re ſarcire: ſi ideo a cōmunitate ſalariati ſunt: ſicut qn̄ cuſtodes vinearum ⁊ poſſeſſionum: qui ſimiliter per hanc eorum cuſtodiam mercedem aliquā re cipiūt: tenent̉ damnificatꝭ de dāno dato. De iſtis campanarijs. videsͣ. Familia. Quid de officialibus ⁊ aduocatis qui ſecūtur doctrinam Spe. in ti. de aduo.§. ꝯſequēter. et.§. ſequitur. ⁊.§. vtriuſqꝫ. vbi deſcribit cautelas quaſ debēt habere aduocati tam actoris qͣꝫ rei. Reſpō det̉. ꝙ tenentur parti de omni damno et intereſſe quod conſecuta eſt dicta pars propter eius verſu cias ⁊ cauillationes. Hoc verum ſi cauſa eſt iniu ſta. Si aūt ē iuſta videsͣ. Aduocatꝰ. Quid ſi officialis ciuitatis vel domini qui ſo Eet dici camerarius vel theſaurarius recipiens pe cunias in introitu ipſius ciuitatis de gabellis et collectis: ⁊ predictas pecunias aſſignans tempo re debito alijs officialibus vel ꝑſonis determina tis a domino: vel cōmunitate. puta ſtipendiarijs ⁊ alijs ſeruientibus eis. Utrum pecunia ſibi tra dita per modum depoſiti ſi in ea negociet̉: vel eaꝫ cōmutet: cambiendo florenos ad monetam vel econuerſo: vel mutuo tradens vſuram cōmittat. Et vtrum lucrum inde ſuſceptum faciat ſuum: Rn̄. Archi. flo. ꝙ ſi dominꝰ vel cōmunitas inde nil ledatur: nec etiam ꝑſone que recipere debent ſalaria ſua: quia ſtatuto tempore eis ſoluitur ⁊ in tegre. illud lucrum ſuum facit ratiōe ſue induſtrie Et precipue cum ſubſtet amiſſio eius periculo ſui vnde ⁊ fideiuſſores tales ſolent dare: ⁊ cōmunita tes hoc ſciunt: ac etiam domini tolerant. Et quia res eſt conſiſtens in numero et pondere. nō obſi gnata. Et ſic nō eſt proprie depoſitum. Secꝰ autē eſſet ſi pecunie amiſſio ſubſtaret periculo cōmuni tatis ſeu domini: quia tunc lucrum eſſet cōmuni tatis ſeu domini: deducta tamen mercede laboris illius eam exercentis. Item ſi ex hoc exercitio ſeqͥ tur damnum creditoribus domini vel cōmunita tis: quia eis nō ſoluitur ſtatuto tempore: ex eo ꝙ camerarius pecuniam cōmunitatis in alijs tenet occupatam: tunc tenetur illis de damno et peccat grauiter. Si autem in vſuris exercet talē pecuniā niin iij

peccant grauiter talia permittentes ad quos ſpe ctat cum participes ſint peccati: ⁊ tenentur ad re ſtitutionem. Et cōmunitas ſeu dominus ſi inde aliquid lucri haberet quo ad illam parteꝫ tenetur etiā ad reſtitutionē. Sed qͥd d̓ camerarijs vel depoſitarijs cōmu nitatis in diuerſis officijs vt montis vel gabella rum ⁊ huiuſmodi habentibus recipere pecunias a perſonis vel tradere varijs hominibus pro cō mnnitate: a quolibet dante vel recipiente pecuni am ab eis exigunt aliquid. puta vnum denarium pro flor̄. nūquid eſt licitum ſi hoc habet conſuetu do loci et diu ſeruata? Archi. flo. diſtinguit. quia aut tales ſunt ſalariati a cōmunitate ⁊ ſufficienter aut diminute. In primo caſu. non putat poſſe eos exigere aliquid vel recipere: quia ibi non videtur habere locum conſuetudo cum videat̉ introdu cta ex īmenſa cupiditate: et ſic potius dicenda eſt corruptela. Et ſic credit talia ſic extorta ex debito pauperibus eroganda. xiiij. q. v. non ſane. In ſe cūdo caſu videtur eas poſſe exigere ⁊ conſuetudi nem eos excuſare que rationabilis eſt cum ſeruiat illis perſonis. et nemo cogitur de ſuo beneficium facere. Queritur vltimo. vtrum interceſſores apud poteſtatem ciuitatis: pro accuſatis vel incarcera tis: reſtituere teneātur ꝙ ſua interceſſionē adepti ſunt cum predictis? Reſpondet ſanctꝰ Ber. ꝙ ſi predicti incarcerati vel accuſati erant innocentes ipſi interceſſores erant officiales ſalariati a domi no ciuitatis vel cōmunitate: tenentur reſtituere eiſdem. Sed ſi non erant officiales ſalariati ſatiſfa cere non tenentur. īmo etiam apud deum meren tur. Si v̓o predicti accuſati vel incarcerati erant culpabiles ⁊ merito condemnandi: tūc huiuſmo di interceſſores pecuniam ab eis receptam paupe ribus erogare tenentur. Etenim ip̄i iniuſte accu ſati dederunt. ⁊ interceſſores turpiter acceperunt. vnde regulare eſt quando ex parte vtriuſqꝫ. ſcilicꝫ dantis ⁊ recipientis turpitudo: et culpa verſatur. illud eſt pauperibꝰ erogādū. ¶EſticutiO..V. Le catiticantibꝰ monetam. Pro huius materie declaratiōe que ritur quis poſſit facere vel cudere monetam? Re ſpondet Panor. in. c. quāto. de iureiur. ẜm glo. in l. ij. C. de fal. mo. ꝙ nulli licet cudere monetaꝫ niſi principi. Inferiori autem a principe non licet ſine eius conceſſione. Et hoc ſequit̉ ibi Bar. P. ⁊ Ci. Intellige niſi ciuitas vel princeps inferior hoc p̄ ſcripſiſſet per tantuꝫ tempus de cuius initio non extat memoria. vt in. c. ſuper quibuſdam. de ver borum ſigni. Secūdo quero qua pena punit̉ falſarius mo nete? Reſpondet Panor. ẜm glo. in dicto. c. quā to. ꝙ aut falſat quis monetā principis: intellige de nouo adulterando. ſcꝫ fundendo. et comburi de bet. l. ij. ſupra allegata. Aut falſat monetam ciuita Reſtitutio. v. tis ſeu alterius inferioris ab imꝑatore: ⁊ capite pu nitur. Sic intellige glo. in. l. j. C. eo. Aut non fabri cat monetam de nouo: ſed fabricataꝫ radit. ſcꝫ mi auendo vel tingit. puta monetam eream vt appa reat aurea. Et punit̉ vltimo ſupplicio: vel datur ad beſtias ẜm conditionē ꝑſone. vt in. l. quicunqꝫ ff. de fal. Et hūc intellectuꝫ ſequit̉ Bar. in dicta. l. quicūqꝫ. Et glo. in. l. ij. p̄alle. Tercio quero qua pena punit̉ qui ſcienter ex pendit falſam monetam? Reſpondet Panor. ꝙ liber videtur teneri pena legis cornelie de fal. que regulariter eſt deportatio. ⁊ omniū bonorum pu blicatio. Seruus v̓o vltimo ſupplicio afficitur: de quo dicendum vt in. l. j. in fi. de fal. Et ꝙ talis ex penditor teneatur hac pena. videtur tex. in. l. lege cornelia. ff. ad. l. cor. de falſa. Sed Bar. dicit hoc ꝓcedere quando expendit numos plumbeos vel ſtanneos: quia de eis tm̄ facit mētionē illa lex. al̓s dꝫ puniri pena extraordinaria. Et ſic dicit ſe mul tos defendiſſe a pena legis cornelie. de fal. Quod eſt notandum. Quarto quero quia dictum eſt falſarium mo nete inferioris a pͥncipe vel monete eree ip̄ius pͥn cipis ẜm alium intellectū debere capite puniri. nū quid debeat intelligi de pena mortis? So. Goff. ⁊ Hoſti. referunt Io. cre. defendiſſe quēdam qͥ fal ſauerat monetam ciuitatis Bononie. vt non pu niretur pena mortis naturalis ſed ciuilis: quia pe na capitalis eſt triplex. vt in. l. ij. ff. de publi. iudic̄. jipxi Debet ergo intelligi de mitiori. Hodie tamē ſta tuta terrarum cōmuniter prouident. Et cum illa opi. Io. tranſeunt cōmuniter doc. Et de illa pena triplici capitali. videsͣ. Degradatio. Quinto quero de. q. quotidiana. tempore ali cuius contractus certi debiti: currebat certa mo neta que curſu temporis eſt minorata ſeu deterio rata. Nūquid ſolutio debeat fieri ẜm eſtimatione antiquam vel vt currit. Panor. vbi sͣ. concluden pe tōtraetus do dicta doct. dicit. ꝙ duobus modis principalu moneta deteriorat̉ vel minuitur. Primo reſpectu curſus: quia ſtante eadem bonitate intrinſeca nō valet tantū ſicut valere ſolebat. Secūdo reſpectu pecunie quia eſt diminuta ī pondere: vt quia fuit tonſa circūcirca. ⁊ per longū vſum eſt effecta groſ ſa. vtputa quia erat de ere: ſed in ſuꝑficie erat arga tea: quod ex longo vſu corruit. Primo caſu diſtin gue. quia aut moneta eſt reſpectu curſus in totuꝫ reprobata. vtputa quia princeps interdixit in to tum illius curſum. ⁊ tunc ẜm Ia. ⁊ Odo. et Bar. in. l. paulus. al̓s incipit creditoreꝫ. ff. de ſolū. et do. An. in dicto. c. quāto. ⁊ cōmuniter doct. hoc tenēt ſcꝫ ꝙ debet ſolui ẜm extimationē antiquaꝫ. Et de hoc videt̉ tex. in. c. olim. de cenſi. Nec ob. motiuū tenentiū ꝯͣriū.ſ. Ho. ⁊ aliquoꝝ alioꝝ di. ꝙ poteſt ſolui de antiqua moneta: qꝛ ſatis eſt mutuū reſti tui in eadē ſpē ⁊ bonitate intrinſeca. Et hoc ſi de bitor nō fuit in mora. Sed panor. dicit ꝙ nō ē ve rū ꝙ moneta iſta reprobata habeat eādem bonita tē intrinſecā cuꝫ moneta magis ꝯſideret̉ reſpectu curſus ⁊ vſus ꝙ reſpectu materie. Ant non eſt in

totum reprobata: ſed tm̄ alterata in valore: qꝛ non valet tantū ſicut valere ſolebat. Subdiſtīgue. aut hec alteratio ꝯtingit imꝑpetuū: vt qꝛ princeps in terdixit ne tantū valeret. forte ꝓpter lucrū: vt poſ ſit recolligere pecuniā. et faciat conflari ⁊ de nouo cūdi. Et tūc ẜm do. An. ⁊ Odo. debet ſolui ad ex timationem antique monete ratione predicta. licꝫ Hoſti. ꝯtra. Ia. de are. ⁊ Bar. in dicta. l. paulus. dicūt em̄ ꝙ damnū ꝑtinet ad creditorē: exquo de bitor nō fuit ī mora: ⁊ pecunia iſta hꝫ ſuā bonitatē intrinſecā. Sed Panor. pͥmū tenet: qꝛ bonitas pe cunie eſt reſpectu vſus pͥncipaliter. Ideo debet in illa bonitate fieri reſtitutio. l. cuꝫ quid. ff. ſi cer. pe. Itē ſi in totū vſus pecunie eſſꝫ reprobatꝰ: deberet̉ extimatio: vt in p̄cedenti mēbro dictū eſt. ergo idē ſi in ꝑte diminuta eſt ar. l. que de tota. ff. de rei vē. Hoc probari videt̉ in dicto. c. olim. Et hoc placet Panor. ne iſte creditor ex ſuo bn̄ficio damnū ſen tiat. Secūdo caſu quādo alteratio nō eſt imperpe tuū: ſed ad tempus ſicut cōtingit quotidie vnum flor̄. magis valere vno die qͣꝫ alio: qꝛ creſcit ⁊ decre ſcit valor ẜm tꝑa. Et cōiter tenet̉ hanc variationē nō debere attendi. ar. optimū. in. l. p̄cia rerū. ff. ad l. fal. Sicut em̄ creditor vellet vt ſibi ſolueret̉ plus ſi nūc plus valeret ita debet recipere eandē mone tam ſi minus valeat: ſicut voluit Bar. in dicta. l. paulus. ⁊ alij. Qd̓ ſatis eſt equū. Putat tamē Pa nor. ꝙ ſi nō eſſet ſpes ꝙ de ꝓximo haberet augmē tum ꝙ deberet haberi reſpectus ad extimationeꝫ que erant tꝑe mutui: qꝛ verum eſt dicere ꝙ hodie nō habet illam bonitatē reſpectu curſus quā tunc habebat. Et ſic militat ratio p̄cedens. maxime qꝛ poteſt eſſe ꝙ nunqͣꝫ creſcet. Quo v̓o ad ſecūdū ca ſum principalē. ſcꝫ qn̄ reſpectu ip̄ius monete con tingit deterioratio. Et cōmuniter tenet̉ per cano niſtas ⁊ legiſtas ꝙ damnū ꝑtinet ad debitoreꝫ: qꝛ moneta nō habet ſuam bonitatē intrinſecā quam ſam vd ver. habebat tꝑe cōtractus mutui. Et predicta proce dunt etiam ſi debitor nō fuit in mora. Nam ſi fu iſſet in mora: dubiū nō eſt cōmuniter ẜm doc. qͥn omne ꝑiculum ſpectet ad ip̄m debitorem. Debet em̄ reddere ẜm extimationē q̄ erat tꝑe quo debe bat ſoluere: niſi fuiſſet tēporalis ⁊ momētanea. ¶ Sexto quero quid ſi quis ex teſtamēto reliquit C. ⁊ tempore teſtamēti plus vel minus valebant qͣꝫ hodie valeant. Et intellige de ꝑpetua alteratio ne? Dic ꝙ debet attēdi valor exiſtēs tꝑe teſtamēti qꝛ de eo videt̉ teſtator ſenſiſſe. vt in. l. vxoreꝫ.§. te ſtamēto. ff. de le. iij. Idē Io. an. in Spe. et Oldo. in p̄cepto arbitrorū eadem ratiōe. Idem dic in iu dice cōdemnāte ad certam quātitatē. Et per illā. l. vxorem. Idem Ol. ꝯſuluit ꝙ ſi teſtator legauit. C. flor̄. demum ſuꝑuixit ⁊ mutata eſt iterū moneta: ꝙ ſoluēdū eſt legatū ad extimatōeꝫ monete q̄ erat tempore teſtamēti: qꝛ de illa teſtator ſenſit. hec Pa nor. in dicto. c. olim. Lu. tamē ro. dicit ꝙ ſi legant̉ x. flor̄. qͥ tꝑe teſtamēti valent minus ꝙͣ tꝑe ſoluti onis: ꝙ tp̄us ſolutionis attendat̉: et dicit ꝙ d̓ hoc eſt caſus ſingularis in. l. cum certū. ff. de auro ⁊ ar. le. niſi heres fuerit in mora. vide etiaꝫ Bar. in di Reſtitutio. v. Fo. CCIX. cta. l. cum certū. vbi dicit. ꝙ ſi ego ꝓmiſi tibi dare C. flor̄. iam ſunt duo anni. Et modo volo dare ex timationē ẜm preciū quo nūc valet florenꝰ. Cre ditor vult ẜm eſtimationem qua valebat tempore ꝓmiſſionis. Certe debet debitor ſoluere ẜm exti mationē qua valet nūc: niſi eſſet in mora. Contra. riū tn̄ videt̉ tenere Spe. in ti. de ſolū. Septimo. quid in ſtatuto. Pone ꝙ pro tali de licto ſoluātur. x. libre. vel ꝙ tot libre dent̉ officiali. demū alterat̉ moneta perpetuo. Dicit notabiliter Spe. in ti. de ſo.§. nunc. ꝙ debet ſolui de pecunia currēti: qꝛ de tali videt̉ ſtatutū ſenſiſſe. vnde mu tata pecunia videt̉ mutatū ſtatutuꝫ. De quo Pa nor. multum dubitat. Quid em̄ ſi tempore ſtatuti florenus valebat longe plus qͣꝫ hodie. Dicemꝰ ne ꝙ debeat ſolui ita modicū cum ſtatutuꝫ voluerit mēſurare penam delicto qd̓ fieri debet. Et idē di co in ſalario conſtituto officiali. Et caſus videt̉ in cōtrarium. in dicto. c. olim. Nec ob. cle. ij. de deci. vbi ſolutio fit de pecunia currenti: quia ibi nō alte ratur diſpoſitio. 7Octauo. Quid in gratia conceſſa per aliquem dominū: vt qꝛ cōceſſit princeps alicui. C. flor. an nuatim ſuꝑ certis redditibꝰ. Demū alterat̉ perpe tuo valor floreni. Dicit do. An. ꝙ ſi ignorabat pͥn ceps valoreꝫ monete debet intelligi ꝙ fiat ſolutio de monēta currēti. Satis placet Panor. dū pōde rat ignorātiā pͥncipis. al̓s putat ſecꝰ. ar. d. c. olim. Nono quero de. q. quotidiana. Mutuaui ti bi. x. in auro: nūquid teneor reciꝑe ī argēto vl̓ ī pe cunia minuta: vel ecōuerſo mutuaui tibi in argē to ⁊ in minuto: an poſſis ſoluere in auro me inui to: vel etiā in eadē materia ſed alterius forme. pu ta mutuaui tibi flor̄. renenſes. vis reſtituere flor. florētinos in eodē valore. Dic cōcludendo mentē Bar. in dicta. l. paulꝰ. ꝙ aut mutuaui. C. lib̓. ī flo renis. Et tūc ſatis ē reſtitui. C. lib̓. etiā ī alia mone ta: qꝛ videor ī extimādo illos flor̄. ꝓ. C. lib̓. illos ſic vendidiſſe. Sicut dicimus in dote: cū tradita eſt extimata. l. cum dotē. C. de iu. do. Et idē dico ī de poſito. Aut fuit dictū mutuo vel depono. C. lib̓. in florenis. Et volo mihi reſtitutionē fieri in flore nis. Et tunc ꝑiculum ⁊ cōmodum diminutionis vel augmēti ꝑtinet ad debitorem ſeu depoſitariū. vnde tenetur reſtituere in florenis ẜm extimatio nem exiſtentē tempore ſolutōnis fiende. Aut fuit ſimpliciter factuꝫ mutuum. vtputa. Mutuo tibi C. florenos. Et tunc: aut ſum paſſurus aliquod damnum recipiendo in alia forma. Et tunc non teneor recipere: vt dicta. l. paulꝰ. Aut nullū dam num patior. Et tunc in alia materia non teneor re cipere. puta argentū ꝓ auro: qꝛ mutuū debet reſti tui in eodē genere ⁊ eadē bonitate. dicta. l. cū qͥd. Et aliud ꝓ alio. inuito creditore ſolui non poteſt vt. l. ij. ff. ſi certū pe. Aut vult reſtituere in eadem materia ſed in alia forma. puta florentinos pro ſe nenſibus. Et cōmuniter tenetur ꝙ teneor reciꝑe. dicta. l. paulus. Conſuetudo tamē eſt in aliquibꝰ partibus: vt in alia materia poſſit reſtitui: que ſer uāda eſt: qꝛ tacitę videt̉ ꝯtrahi ẜm loci ꝯſuetudinē m̓ mn iiij

vt. l. ꝙ ſi nolit.§. quia aſſidua. ff. de edili. edic. ẜm Bar. vbi ſupra. Et ſic conſuluit Oldra. In depo ſito autem vide tex. notabilem in. l. in naue ſaufeli ff. locati. Et ſatis videtur conſiderandum qͥd fuit tacite actum. ſcꝫ an pecuniam depoſitam confun deret cum ſua: vel teneret ſeꝑatam. hec Panor. in dicto. c. quāto. Decimo quero. quid de electoribus vel dimi nutoribus monete. Sunt nanqꝫ pleriqꝫ qui groſ ſos argenteos vltra debituꝫ grauiores diminuūt vſqꝫ ad iuſti ponderis quātitatem: aut maiori pre cio alienant? Rn̄deo ẜm Tho. ꝙ ſi talis ſumma tim emiſſet groſſos ⁊ aliqui deficerēt a debito pō dere ⁊ menſura. tunc quidem illicitum eſſet peio res cōmuni precio alienare. Nam quod deficit in peioribus: in melioribus ſuꝑhabūdat. propterea ementes peiores iniuſte damnificātur. Si tamen deteriores groſſi iuſti ponderis ſunt: periculum non videtur: ſi emptor de grauioribus et meliori bus lucraretur. Quod tamen raro cōtingit. No ta tamen ẜm Archi. flo. ꝙ vbi quis in aliquo loco vbi monete diminuti ponderis minꝰ valent ẜm illam diminutionem emit debito precio. et poſtea portat ad alium locum vbi tantum valēt quātuꝫ integre monete. Et ita indifferenter expendūtur. Et tantum eas computant quātum integras: vt in quibuſdam ciuitatibus. Sicut eſt de flor̄. renē ſibus qui in alamania expendūtur ſine aliqua pō deratione. ⁊ ibi mercator pluri eos vendit qͣꝫ eme rit. Non videtur in hoc peccare: cum nulli dam num inferat. ⁊ ſibi ex ſua induſtria ⁊ labore lucruꝫ querat. Sed qui bonas et integras monetas di minueret. Et ſic diminutas portaret ad talem lo cum: faceret fraudem. ⁊ contra legem. Et tenetur tale lucrum pauperibus erogare. quartadecima. q. v. non ſane. Sicut etiam non excuſatur a pecca to qui monetas malas ⁊ diminutas ſcienter daret pro bonis. ⁊ poſtea perpendit de diminutione va loris. non enim poteſt abſqꝫ peccato fraudis alteri dare ꝓ bonis ⁊ integris. Undecimo quero. Utrum ille qui ſingulos denarios ponderat ⁊ grauiores retinet ⁊ conflari facit: peccet? Rn̄deo. prout colligit̉ ex dictis Ho. Io. an. ⁊ Io. de Imo. ſi illi qui cudunt pecuniam: quia aliqui denarij ſunt qn̄qꝫ maioris ponderis ꝓpterea diminuūt alios in pondere: quia nō poſ ſunt equaliter omnes ſculpere. tunc tales dicūtur falſarij: ⁊ tenētur ad reſtitutionem cōmunitati. qꝛ corpus pecunie damnificarunt. Si auteꝫ omnes denarij ſunt iuſti ponderis: ſed aliqui ſunt graui ores. Et illos conflant: non credo condemnādos Secus ſi raderent eos etiam vſqꝫ ad debitā ſum mam: quia puniri debent vt dictū eſt ſupra. Sed Bar. in. l. cornelia. ff. de fal. dicit ꝙ qͥ ꝯflat. id eſt factos ⁊ bonos deſtruit. debet puniri de falſo. et hoc ſi fecit doloſeˡ: vt illos nūmos occultaret. Et hoc videt̉ verius. Duodecimo. an falſificantes monetam ſint ex cōmunicati ip̄o iure? Dic ꝙ non de iure cōmuni. licꝫ in quibuſdaꝫ locis forte aliud reꝑiat̉ ꝑ aliquas Reſtitutio. vj. 2i conſtitutiōes ſynodales. Terciodecimo. Utrum recipiens falſam mo netam ignoranter a ſuo debitore poſſit illā expen dere? Reſpondeo ẜm Giral. oldo. ꝙ non: quia ta lis non debet locupletari cum aliena iactura. nec etiam debet miſcere illam malam monetam cum bona. Quartodecimo. An princeps ſine cōſenſu po puli poſſit diminuere. vel diminutam iubere ex pendi pro legitima? Reſpondet Inno. in dicto. c. quāto. ꝙ aut rex vult ex hoc modicum lucrari. et tunc poteſt cum bona conſcientia ⁊ ſine conſenſu populi: ex eo ꝙ ip̄e rex prebet auctoritatem mone te. Aut vult multum lucrari. Et tuuc non poteſt hoc facere ſine conſenſu populi. Sed hoc caſu re quiritur conſenſus: ſaltem maioris partis illorum qui regnum rep̄ſentant. vt in dicto. c. quāto. et. l. qd̓ maior. ff. ad municip̄. Talis tamen conſenſus non operatur. vt extra territoriū poſſit eodem va lore expendi. vt. l. fi. ff. de iuriſdi. om. iudi. Bar. tn̄ in. l. j. ff. de auro ⁊ argē. le. dicit ꝙ princeps in pre dictis nihil debet lucrari. Et expenſa ceche debet fieri de publico: ẜm eum. Allegat ad hoc tex. cum glo. in. l. j. C. de contrahen. emptio. Et ſic vult ꝙ moneta debet eſſe eiuſdem extimationis in mate ria prout ⁊ in forma. Et dicit ꝙ Inno. in hoc ma le dixit. Eſtitutio. VI. quo ad falſiſica modi. Et ſciendum primo. ꝙ tabellio tes inſtrumenta vt ſunt notarij ⁊ huiꝰ/ nes in principio ſui officij ſex iurant de conſuetu dine ẜm Hoſti. prout recitat Panor. in. c. ſicut. ne cle. vel mona. Primo ꝙ de his que videbit et au diet ⁊ requiſitus fuerit: ſine diminutione verita tis ⁊ cōmixtione falſitatis conficiet inſtrumentuꝫ ideo ſi requiſitus non conficit inſtrumentū eſt ꝑ ſura icut ci iurus. Et ſic ẜm eum ſuo inſtrumēto non poſtea creditur. ar. de teſti. teſtimoniū. nota hoc dictum. Sentit em̄ per hoc ꝙ notarius periurus non po teſt conficere inſtrumentū etiam ſi rogatur a par ia qridic tibus. Similiter ex hoc ſunt infames quibus om nes actus legittimi ſunt interdicti. extra de teſti. li. cet ex quadum. Hec tamen dic vera quādo eſt ſe cuta ſaltē ſentētia declaratiua de tali ꝑiurio. Ante v̓o talem declarationē inſtrumēta per eum confe cta tenēt. vide de hoc ſingulariter sͣ. Abſolutio. j. et. c. Falſitas. ⁊. c. Periuriū. Secūdo iurat ꝙ ſecre ta ſibi iniūcta tenebit. intellige quādo ex iuſta cau ſa iniūgitur ſilentium. al̓s autem cum ſit perſona publica. debet palam ⁊ nō latēter conficere inſtru menta. Tercio ꝙ ſuper vſurario conctractu vel in fraudē vſurarū nullū ſcienter conficiet inſtrumē tū. Dic tu ꝙ ſuꝑ nullo illicito contractu debet cō ficere inſtrumentum. al̓s debet puniri ⁊ ab officio r̄moueri. vt notat Bar. in. l. iubemꝰ. C. de ſa. ſan. ec. Quarto ꝙ de oībꝰ inſtrumētꝭ q̄ tradit: tenebit penes ſe ꝓthocolū. Quīto ꝙ fidelis erit illi a qͦ fuit ꝯſtitutꝰ.ſ. ꝙ ſi ſciret dānū ſuū tractari illi reuelabit nupavebus ꝑ ſe vel ꝑ aliū. Sexto ꝙ officiū ſibi iniūctum exer

cebit: cupiditate. amore. odio. timore. remotis ẜm bonā ꝯſcientiā. Primo quero. Quid ſi is qui exercebat publi ce officium tabellionatus nō erat in veritate tabel lio. nūquid valebunt inſtrumenta? Spe. in ti. de inſtru. edic. concludit ꝙ non: ſi a nemine habuit poteſtatem. Secus ſi habuit poteſtatem a ſuꝑiore ſed ꝓpter aliquem defectū non poterat habere vel exercere illud officium. Et hoc caſu loquit̉. l. bar bariꝰ. ff. de. offi. p̄. De hoc vide sͣ. Cōfeſſio. iij. Secūdo quero. an notarius debeat ſcire iura. Spe. vbi sͣ. dicit ꝙ ſic: ne cōmittat aliquē errorem Bar. tamē in. l. generali. C. de tab. li. x. dicit ꝙ nō tenetur eſſe doctor vel legiſta: ſed ſatis eſt ꝙ ſciāt ſcientiaꝫ notarie: ⁊ alia que requirūtur ad ꝑitiam illius artis. Et vide Inno. in. c. cum in cūctis. de elec. vbi dicit et bene. ꝙ quilibet tenetur ſcire ea q̄ requirūtur ad officium ſuum exercendū. Al̓s aūt tenetur ſi cōmittit ꝑ ignorantiā aliquem errorem. vt in. l. illicitas. ff. de offi. p̄ſi. et in regula. Non eſt ſine culpa. de regū. iu. li. vj. Tercio quero. An notarij falſificantes inſtru mēta: vel alias ſcripturas teneant̉ inſolidū? Rn̄. generaliter. ꝙ tam notarij ꝙͣ alij quicūqꝫ falſificā tes inſtrumēta. teſtamenta. libros mercantiarū. et quaſcūqꝫ alias ſcripturas: tenent̉ ad omnē inter eſſe ꝑtis de omni damno inde ſecuto per regulam pͥus datam: ſumptam extra de iniurijs. c. ſi culpa. qꝛ omnes tales dant cauſam efficacē ad tale dam num. Idem dic de ſcienter vtentibus talibus ſcri pturis. Eodem mō tenent̉ vtētes falſis mēſuris. ponderibꝰ ⁊ ſil̓ibꝰ eadē rōne. Quarto quero. de notarijs et alijs ſcribis qu conficiūt cartas de debito vſurarū vel in fraudeꝫ earum. An teneātur inſolidum? Rn̄. ẜm Girar. oldo. ꝙ ſi ſcienter faciunt cartas vel inſtrumenta de debito vſurarū: ac ſi ſit debitū legitimū ⁊ abſqꝫ vſura: ſicut cartas de duplo vel triplo ⁊cͣ. tunc qui dem tenētur reddere vſuram acceptam: ſi ip̄i vſu rarij nō reſtituant. Nam ſi hoc facerent in fauorē receptoris mutui ẜm quoſdā: inter quos eſt Alex. de ales. qui dicit ꝙ notarij qui ſolum ſtant ꝓ illis qui volunt reciꝑe mutuū ab vſurario nō tenētur Qui v̓o ſtant pro ꝑte ⁊ lucro vſurarij tenent̉: ſi tn̄ ſic cooꝑati ſunt ad hoc ꝙ abſqꝫ eorum cooꝑatione illa vſuraria p̄ſtatio non eſſet facta. Et placet ſan. Ber. Ratio eſt: quia eorū inſtrumētum eſt effica citer cooꝑatiuū ad hoc vt vſurario talis ſoluatur vſura. Si v̓o in inſtrumēto facta eſt expreſſa men tio de vſura. tunc ſiquidē nō tenent̉: quia tūc non efficaciter operant̉. Quod tamē intellige niſi vbi eſſet cōſuetudo: ꝑ talia inſtrumēta cogere in iudi cio debitores ad ſoluēdas vſuras. quia tūc etiam obligarent̉. Quinto quero. quid de falſe accuſantibꝰ. Rn̄. ſanc. Ber. ꝙ ſi falſe accuſauerūt vel calūnioſe ali quem denūciauerunt: tenētur ad damni dati re ſtitutionem: ⁊ ſunt grauiter puniendi. vt extra de calū. c. fi. Sexto quero. quid de falſe teſtificantibꝰ. Rn̄. Fo. CCX. Reſtitutio. vj. Idem. ꝙ ſi per dictū falſoꝝ teſtiū aliqua partium amiſit cauſam ſuā: tenent̉ reſtituere totum dam nū ei qui damnificatus eſt. ar. xvij. q. iiij. ſi quis ī atrio. xiiij. q. v. nō ſane. Quidā tamē circa hoc di ſtinguūt dicentes. ꝙ ſi teſtes fuerint diligēter ex aminati: ⁊ falſum teſtimoniū ſciēter ⁊ voluntarie tulerūt: tenent̉ ſicut dictum eſt. Si aūt nō fuerūt diligēter examinati: licꝫ mortaliter peccauerint: tn̄ ad reſtitutionē nō obligantur: quia ſi diligēter ex aminati fuiſſent forte dixiſſent veritatē: vel eoruꝫ falſitas patuiſſet. Ratio autē iſtorum eſt: quia iſte non eſt principalis in damnificando: ſicut iudex ⁊ aduocatus: ſed magis ſecūdario ⁊ occaſionaliter: ſicut de illo qui dat ignem volenti alienam domū cōburere. Et ſic hec nō eſt cauſa ſed magis occaſio quia non ꝓpterea ip̄e domū comburit: ſed magis in poteſtate eſt iſtius velle vel nolle cōburere. Si cut de illo qui docet furari: vel monetam falſari: qꝛ hec non eſt cauſa nec voluntas faciendi: ſed potiꝰ occaſio: ⁊ inclinatiuū inducens. Nota tamen ꝙ ſū teſtis propter teſtimoniū verum ferēdum aliquid accepit: tenetur dare pauperibꝰ. Quod intelligitꝭ Monal. ſi illud datum fuit a volente corrumpere teſtem. Secus ſi dans volebat per hoc ſibi iuſticiā miniſtrari: quia tūc ei reddendum eſt. dicto. c. nō ſane. Poteſt tamē teſtis percipere moderatas ex penſas pro ſumptibus quos fecit in eundo. ſtan do. ⁊ redeūdo. vt notat glo. in. c. ſtatutū. de reſcri. li. vj. Immo etiā mercedē dierū quibus ſtetit oc cupatus ꝓ teſtimonio reddendo: ⁊ quibus ami ſit oꝑas ſuas. Et ẜm Bar. in. l. p̄ſbyteri. de ep̄i. et cle. non ſolum falſus teſtis ille eſt qui loquit̉ falſuꝫ ſed etiā qͥ veritatē nouit ⁊ tacet. Septimo. quid de his qui ſunt teſtes ſcienter in inſtrumentis vſurarijs: vel in fraudem? Dic ꝙ idem dicendū eſt de eis quod de notarijs dictū ē. Dant em̄ cām efficacē impio lucro: cū certū ſit in ſtrumēta ſine teſtibꝰ nō valere. Octauo. quid de notarijs qui prece vel precio teſtamenta deſtruxerunt vel occultant. vnde non ſoluūt̉ legata ad pias cauſas: nec alia debita? Rn̄. ſanc. Ber. ꝙ quādo a notarijs ſeu a quibuſcunqꝫ alijs teſtamenta taliter deſtruunt̉: ꝙ nunqͣꝫ reꝑiri poſſunt: tenentur ad reſtitutionem omniū perdi torum. Si autem ſolum occultant illa: ſeu occulte conſeruāt: grauiſſime peccant: nec abſolui poſſūt niſi illa publice vel priuate reuelent. Tamen non credo eos ad reſtitutionem teneri: cum heredes creditoribus ⁊ legatarijs ſemper remaneant obli gati. Idem intelligas de quibuſcunqꝫ alijs ſcri pturis: ſiue mercatorum: ſiue vſurariorum libris et conſimilibus. Hec ſanc. Ber. Quod videtur intelligendum in his qui ſolum occultant: non re quiſiti manifeſtare. Secus autem dicendum vi detur in illis qui requiſiti an̄ talia habeant inſtru menta: manifeſtare nolunt: ſed potius mentiun tur ſe illa non habere: quia tales tenentur ad om ne damnū qd̓ dicti legatarij: vel alij ex defectu hu iuſmodi ſcripturaꝝ incurrūt: ſi ex hmōi occultati one creditores ī futurū ſua hr̄e nō poſſūt: qꝛ dant

cauſam efficace̓ ad tale damnū. Nono. Quid de prelatis qui ſubſcribunt̉ et ſi gillant cedulas vſurariorū? Rn̄. ẜm Hoſtiē. ꝙ ſi prelatus non legit tenores: vel etiam ſi legit ⁊ vſu ra non appareat ibi: quia forte maior quātitas ibi poſita eſt ꝙ fuerit mutuata: atqꝫ ip̄e prelatus non diligenter conſiderat: fatue facit. ſed tamen in ve ritate non conſentit. Si v̓o legit ⁊ percipit verita tem particeps eſt peccati. ⁊ ſi non cōmodi vſuraꝝ Nam ſubſcriptio in multis probationem facit et inducit. extra de re iudi. cū inter vos. Idē Goff. Eſtitutio. vij. quo ad raptores. Sciendum ẜm Rich. in. iiij. di. xv. ꝙ non tm̄ ille qui eſt executor dā ni tenetur ad reſtitutioneꝫ: ſed etiam participātes in illo crimine tenent̉ ad reſtitutioneꝫ. Participa re autem contingit nouem modis: vt infraſcriptꝭ verſibus continet̉. Iuſſio. conſilium. conſenſus. palpo. recurſus. Participans. mutus. nō obſtās. nō manifeſtans. Primus dicitur iuſſio. Ille em̄ qui iubet fieri principalior cauſa videtur qͣꝫ exequens. vnde pͥn ceps qui precipit ſubditis: vt faciant furtum vel rapinam: tenetur ad reſtitutionem: niſi ille qui ra puit reſtituat. quia ille facit cuius auctoritate fit. Nec valet argumentū. nihil habet de furto vl̓ ra pina: ergo nō tenet̉. qꝛ licꝫ nihil habeat: tn̄ tenetur qꝛ fuit in cauſa furti vel rapine. Quid ſi pater precipiat filio: et magiſter diſci pulo. ꝙ rapiat vel furetur? Rn̄deo. ꝙ tenetur re ſtituere: nec filius vel diſcipulꝰ tenent̉ obedire. Quid ſi amicus precipit amico pauperi ꝙ fu retur. an teneatur ad reſtitutionē? Rn̄deo ꝙ non ratione precepti: quia non habet auctoritatem pre cipiendi. vnde preceptum ſuum non habet vim precepti: ſed potius interp̄tandum eſt conſilium: vbi abſqꝫ conſilio al̓s non feciſſet. Hij etiam qui non iuſſione ſed cōminatione aliquem inducunt ad rapinam: tenētur inſolidum. puta cū quis ver bis ⁊ modis cōminatorijs inducit aliquem ad in ferendum damnū quod al̓s non dediſſet: tenetur qꝛ p̄ſtat cām efficacē ad hoc. Conſiliū. id eſt quādo quis alicui conſuluit vt furetur vel rapiat tenetur ad reſtitutionē. vt inſti. de ob. que ex delic. na.§. interdū. ſi ille al̓s ſine ſuo conſilio nō fuiſſet facturus ẜm Rich. ⁊ Sco. Se cus ſi fuiſſet al̓s facturus. id eſt fuiſſet in firmo ꝓ poſito furandi illud: nec plus nec minꝰ fecit ꝓpter conſiliū ſibi datum. Et hec habent locum tam in cōtractibus qͣꝫ in delictis quādo ꝯſilium eſt frau dulentum: vt quo ad reſtitutionē fiendaꝫ ſemper fiat diſtinctio. An al̓s eſſet facturus: vel ne. vt pri mo caſu non teneat̉ ad reſtitutionē: licꝫ al̓s teneat̉ de crimine. Secūdo v̓o caſu teneat̉ ad reſtitutōeꝫ In alijs v̓o a delictis: ſi cōſilium nō eſt fraudulen tum: nunqͣꝫ tenetur ad reſtitutionē. nec fienda eſt p̄dicta diſtinctio in hoc caſu. ſcꝫ an ille al̓s eſſet fa cturus: vel ne. ꝓut voluit Panor. in. c. nuper. de ſen. excō. licꝫ Io. an. tenuerit oppoſitū. voluit em̄ Reſtitutio. vij. ꝙ etiā ī hoc caſu fiēda foret p̄dicta diſtinctio.ſ. an ille al̓s eſſet facturus: vel ne. Sed primū tene. Cō ſiliuꝫ em̄ non obligat nec neceſſitat. Et ideo apud ſemetip̄m debebat exꝑiri. vtruꝫ conſiliū eſſet ſibi vtile. hoc etiā patet ꝑ regulam. Nullus. de re. iur̄. li.vj. vbi regula ponit̉ negatiue. ⁊ excipit̉ tm̄ quā do cōſilium fuit fraudulentū. Ratio predictoruꝫ colligit̉ ex tex. xiiij. q. j. quod precipit̉. ⁊ inſti. man. .§. tua gratiā. vnde poſſunt poni plura exempla. quādo quis obligat̉ ex conſilio fraudulento. vt pꝫ per glo. in dicta regula. Nullus. Pone exempluꝫ in contractibꝰ. puta cum ſcires eum cui mutuabā facultatibꝰ labi:tu cauſa tui lucri. idoneū fore affir maſti. cōſulendo vt mutuarē. quod eſt notanduꝫ contra ꝑſonas que ſepe fraudulenter inducūt ad emendū ⁊ vendēdum ſui lucri cauſa. Nam tenē tur de ſuo ꝯſilio fraudulēto. Item in eo qui cōmo dauit vaſa vicioſa: ⁊ fraudulēter ꝯſuluit: vt pone rem vinū in eis. Et hoc fecit aīo vt deſtrueret̉ vel effunderet̉. vt. ff. como. l. in cōmodato. In malefi cijs autē ſemꝑ eſt fraudulentū. Et ideo tenet̉ con ſulens nō tm̄ illi cui cōſuluit: ſed etiā illi ꝯtra queꝫ conſiliū dedit. Nam ſi cōſuluit occidi: homicida ē Item ſi cōſuluit ſeruo vt fugeret vel furtum face ret: tenetur furti vel ſerui corrupti. ff. de ſer. cor. l. j. Item ſi conſuluit vt mihi fieret iniuria: tenet̉ mi hi actiōe iniuriaꝝ. Idem vbicūqꝫ cadit nomē ma leficij. hec notant̉ per glo. in dicta regula. Nullus Itē conſiliarij ciuitatum quorum conſilio epiſco pus bannit̉. vel ꝑcutitur. vel ꝑſecutioneꝫ patitur tenentur ad reſtitutionē totius damni. vt in cle. ſi quis. de pe. Item conſiliarij ciuitatum in quibus fiunt ſtatuta ꝙ vſure ſoluant̉: vel ſolute non repe tantur. vt in cle. ex graui. de vſuris. de hoc tamen vide infra. Reſtitutio. ix. Item conſiliarij ciuita tum in quibus fiunt ſtatuta contra libertatem ec cleſie: vltra excōmunicationeꝫ tenent̉ ad damnū quod alij incurrunt. Idem dic d̓ iniquis ſtatutis ydum tos: ne ledi pe ibi factis: ꝓpter que iuſticia impedit̉. et pauperes ma compe cerent ſi opprimūtur tenentur ad omne damnū: quod cō tingit propter illa ſtatuta: eodem modo proponē tes in conſilio. Inducentes. obſeruantes. ⁊ ẜm ea iudicantes. ⁊ ſcribentes. dictantes. ⁊ illa exequen tes. Et etiā officiales valentes illis obuiare: ⁊ non obuiant. Conſenſus.i. quādo quis cōſentit furi in fur to al̓s nō furaturo: expreſſo conſenſu ſine quo dā nificatio nō fuiſſet ſecuta. Quid ergo dicenduꝫ eſt de indicātibꝰ. puta de illis qui in guerris iniuſtis ⁊ ꝓditionibꝰ ſeu rapi nis ſtatuūtur in aliqͦ loco: vt dato ſigno fumi: vel campane: aut alterius rei: gentes ad predā parate currant: ingrediant̉ ⁊ dep̄dent̉ ciuitates ⁊ caſtra. An teneant̉ ad reſtitutionē? Rn̄. ẜm ſanc. Ber. ꝙ predicti tenentur inſolidum: quia preſtant cau ſam efficacem ad tale damnū. Secundo ad reſti tutionem tenetur ille qui aliquid operatur: vt pro ditio vel aliquod malum perpetret in ciuitate. vt puta cū igne in aliqua domo accendit: vt cū gētes ad ignē extinguēdū currunt: ꝓditio ꝯſequat̉ effe ctū. Aut cū vnꝰ in capta ciuitute vel tra ad ſacho

manū incipit ponere vnam domū: vel eam incen dit: vt ad idem operari alij inducātur. Et ſic de ſi milibus. Tercio idem de incitantibus: ſicut ſepe cōtingit: quādo gentes deficiētes animo: non au dent impia ꝑpetrare: ⁊ damna dare niſi ab aliquo verbis incitatiuis inducant̉. In talibus autē ẜm Inno. ⁊ Hoſti. incitationis efficacia conſideran da eſt. Nam quanto in aliquo fuerit efficacior in ductiua ad malū tanto amplius ſatiſfacere obliga tur. Quarto idem dicendū de animātibus ad ra pinam facto: ſicut euenit his qͥ in guerris iniuſtis inſtrumētis bellicis ſolent vti. Nam ſi tube ⁊ alia inſtrumēta in talibus nil valerent ad quid porta rent̉ ad illas? Sed quia plurimū valēt ad animā dum ⁊ dirigendum equos ⁊ gentem: ꝑperā non immerito vtens in iniuſto bello talibus inſtrumē tis: tantū reſtituere obligatur quātum ad malum efficacem dedit occaſionē. hec ſanctus Ber. Quī to idem dicendum eſt de illis qui faciunt foueas ſubter terram ad intrandum ciuitatem vel caſtrū vel faciūt ſcalas et funes ad ſupragradiendū mu rum: vt ſic poſſint intrare caſtrum: vel faciūt ſcor tam alijs de nocte ⁊ huiuſmodi. omnes em̄ predi cti ⁊ ſimiles tenent̉ ad tantū quātū eoꝝ maleficijs ⁊ artificijs damnū datū fuit: etiā ſi nil habuiſſent de rapina vel ſachomano. Quid auteꝫ de his qui aut verbo aut facto ad rapinam cōſenſerunt. Pone exemplū. Quis rapi nam diſſuaſit: nec aliquid rapuit: ſed tm̄ cum ra ptoribus iuit vt ꝑſonas rapientiū liberaret. vtrū ad reſtitutionē teneatur? Rn̄. ẜm Inno. et Ho. non tenetur: niſi forte raptor nullatenus iuiſſet: ſi comitatuꝫ illius non habuiſſet. Nam in caſu iſto ſemper tenetur: quia ⁊ ſi verbo diſſuaſerit: tamen facto ⁊ auxilio opem p̄ſtat. Quid auteꝫ ſi multi comitati ſunt aliquos ad rapinam ſeu deuaſtationē bonoruꝫ: ſiue ad defen dendum eos: ne ledi poſſent vel ibant vt aduer ſarios compeſcerent ſi vellent ꝓhibere rapinam: ſeu deuaſtationē. Rn̄. ẜm Inno. ⁊ Hoſt. ꝙ tales in foro penitentie nō tenent̉ niſi de ea rapina quā quilibet fecit: vel que auxilio eorum facta eſt vnde ſi multi alij principales raptores rapuerunt et de ſtruxerunt ſine iſtorū auxilio: licꝫ hij cum illis co mitati ſint: in nullo tamē iſti tenētur: qꝛ nec ip̄orū facto: nec conſilio rapinam vel vaſtum principa les fecerunt: nec tenētur niſi de illis damnis que facta non eſſent: ſi tales nō iuiſſent cum eis. Naꝫ tunc tenētur in virilem portionē: ſi eoꝝ fauore alij rapuerūt. Et in hoc apparet ratio diuerſitatis in ter auxiliū. ⁊ conſiliū quia auxiliū reſtringit̉ ſoluꝫ ad illa in quibꝰ datur auxilium. Conſilium v̓o ex tendit̉ ad omnia damna que vigore talis conſilij data ſunt. Tenētur etiam ſi aduerſarij crederent ꝙ illi in auxiliū raptoꝝ veniſſent. Et propter hoc rapinam nō auderēt defendere. Idem quoqꝫ de illis qui pacificandi cauſa vadunt: niſi hoc ſignifi cent aduerſarijs. al̓s rapine vident̉ p̄ſtare cauſaꝫ efficacem: cum illi timore eorū res ſuas defendere nullatenus auſi eſſent. Et dicit Monal. illum te neri inſolidum quādo alij ſine ipſo non auderent Reſtitutio. vij. Fo. CCXI. vel non poſſent damnū inferre: quia tunc omnes dicūtur quaſi vnus. al̓s autē quilibet tenet̉ ꝓ ꝑte damni qd̓ intulit. Quid autē de eo cuius nomine facta eſt rapi na. et dum ſciuit ratum habuit. an teneatur reſti tuere? Rn̄. Monal. ꝙ ſi talis ratum habuit rapi nam vel furtum qd̓ eius nomine geſtum eſt: tene tur reſtituere inſolidum: quādo ꝓpter huiuſmodi ratihabitionem impediūtur damnificati recupe rare damna. Palpo. id eſt adulator quādo intantū laudat ⁊ ſtrēnuum reputat rapientem: vel iniuſte dam nificantem. ⁊ ſibi ſe familiarē exhibet ꝙ multū ꝓ babiliter preſumit̉ ꝙ ex hoc motus fuerit ad dam nificandum. vel ad non reſtituenduꝫ damnū: qd̓ intendebat reſtituere. quia talis adulatio ē quidā ꝯſenſus. xciij. diſt. ſi inimicus. An autem generaliter adulator teneatur reſti tuere? Dici poteſt per regulam generalem: quia ſi per huiuſmodi adulationē ille damnū intulit. al̓s non facturus: tunc adulator tenet̉. al̓s ſecus. Idē intelligas de detractore ⁊ vituperatore. Nam ſi ꝑ huiuſmodi vituꝑationem. puta dicendo alicui ꝙ eſt homo de nihilo: vel ꝙ eſt homo puſillanimis. et propter hoc ille mouetur ad malū ꝑpetranduꝫ al̓s non facturus. talis vituperator tenet̉ ad dam num datum. Recurſus. id eſt receptator. ſcꝫ ille apud queꝫ latet latro cum ſpolijs ⁊ dūmodo habeat ſpolia in poteſtate ſua: tenetur illa reſtituere vero domino. nec eſt crimine ꝓditionis redarguendus ſi ſpolia furto habita reſtituat. Immo potius exequit̉ qd̓ iuſticia requirit. Nec ex hoc fidem violat: quia in turpi cauſa debet fides reſcindi. Immo ſi illa reci peret animo cōſeruandi furi: vel ſibip̄i: eſſet furti ꝑticeps ⁊ reus mortis ẜm legē humanā. ꝓpter qd̓ neceſſe habet illa reſtituere. Quod intellige veruꝫ ſine ꝓditiōe ꝑſone. Et ſi īmineret aliquod pericu lum ſibi: vt ſi timeret ne crimen furti ſibi impone retur. poſſet illa ꝯmittere alicui ꝑſone eccleſiaſtice ſub ſigillo ꝯfeſſionis vt illa reſtituat. Concor. Ri. qui dicit ꝙ ille apud quē eſt damnificantiū recur ſus: ſicut ad patrociniū p̄ſtantē tenet̉ inſolidum. vel qui recipit latrones ⁊ tuetur eos: vl̓ rem raptā doloſe celat: ita ꝙ impedit̉ reſtitutio. omnes iſti ī caſu noſtro dicūtur receptatores et tenent̉ inſoli dum. Idem dicit Monal. de his qui defendunt raptores. ⁊ recipiūt eos in caſtris ſuis qn̄ ꝑ huiuſ modi defenſionē vel receptionē impediunt̉ dam nificati recuꝑare damna tenent̉ ad reſtitutioneꝫ. Idē dicit ſanc. Ber. de eo qui receptat res ꝑ rapi nā habitas. ⁊ cōſeruat taliter ꝙ ex tali ꝯſeruatiōe res ille a dn̄o haberi nō poſſunt: ſatiſfacere obliga tur. qꝛ talis tūc cōſeruans dat cauſam efficacē̓. al̓s ſecus. Et ſic in p̄dictis ⁊ alijs infra dicēdis ī mate ria reſtitutionū recurras ad dictā regulā generalē ſcꝫ an̄ dederint cām efficacē ad tale dānū: vl̓ fuerīt cā: ſine qͣ nō fuiſſet illatū damnū vl̓ īpedita reſtō. Participās.i. qͥ in inferēdo damnū aſſiſtit co adiuuās damnificantē. ⁊ ꝑticipat in p̄da. talis em̄ maximū p̄ſtat fauorem. Ideo tenetur ẜm Rich.

Idē de eo qui preſtat ſcalas vel ferramēta ad fur tu faciendū tenet̉ ad reſtitutionē. Quid ſi plures raptores ſunt quaſi pares: quia nullus inducit alium ad eūdem: nec eſt dominus aliquis alterius: ſed quilibet per ſe vadit? Reſpō det Monal. ꝙ ſi vadūt inſimul quaſi vnus exerci tus: quilibet tenetur inſolidum: quādo vnus ſine alio non auderet ire. vel nō poſſet damnū inferre: quia in tali caſu quilibet iuuat alios ⁊ facit eos for tiores. ⁊ ſunt quaſi ſquame ſeſe p̄mentes: et om̄es ſunt cooꝑatores. Si v̓o nō iuerūt ſimul ſed quili bet per ſe faciebat damnū: non ꝓuocans alios ad damnū dandū. tunc tenetur quilibet pro eo qd̓ fe cit: vel etiam dato ꝙ iuiſſent ſimul. recurrendum eſt ad regulam generalem nunc dictam. Et ſi vnꝰ non intuliſſet damnū ſine alio vel p̄ſentia alioruꝫ tunc quilibet tenetur inſolidum. al̓s pro rata dam ni dati. Et per p̄dicta patet ſo. ad. q. quotidianam Plures furati ſunt vnū lignū quod ſinguli tolle re non potuerūt. An teneant̉ inſolidum? Rn̄det Io. de ſan. ꝙ ſic: quādo illud cōtrectare vel tollere vnꝰ ſolus nō poſſet. ff. de fur. l. vulgaris.§. ſi duo. Sed ſi vnus potuiſſet fartum facere ⁊ feciſſet ſine alio. tūc tenet̉ ꝓ ꝑte ip̄m ꝯtingēte. Mutus.i. ille qui videns alium damnificari iniuſte. ⁊ ſcit ꝙ verbo ſuo ſine ꝑiculo ſuo: auxiliuꝫ preſtare poſſet iniuriā patienti: ⁊ tacet. talis quidē hoc damnū ſatiſfacere obligatur ſi tali malo obui are ex officio tenebatur. Si autē talis ex officio nō tenetur obuiare: licꝫ mortaliter peccet nō obuiādo non tamē reſtituere obligat̉. De hac materia vide sͣ. On̄s. ⁊ Reſtitutio. iiij. Non obſtans.i. qui nō obſtat damnificātibꝰ iniuſte cum poſſit ⁊ ſibi ex officio incūbat. ⁊ ſit ſibi manifeſta iniuria: ad reſtitutionem tenetur: ſicut ſunt principes ⁊ rectores qui ex officio tenent̉ iuſti ciam cōſeruare: quia redditus quos habent ſunt ſtipendia ad hoc inſtituta vt iuſticiā cōſeruēt. vn̄ tenent̉ reſtituere. Non manifeſtans.i. qui ſcit vbi res rapta vel furtiua eſt: ⁊ non indicat cum de hoc interrogat̉. hic ſimiliter nō tenetur reſtituere: niſi ex officio ad hoc teneatur. Poſſet tamē ꝑſona priuata ī hoc ca ſu teneri ad reſtitutionē quādo legitime producta in teſtem occultaret veritatē: quia tūc ex officio te netur. Et hoc voluit Sco. in. iiij. diſt. xv. ꝙ requi ſitus in iudicio: vbi poſſet ſententialit̓ reſtitui res domino ſuo: et tamē dicendo veritateꝫ nō īminet ſibi ꝑiculum ſui ſtatus vel ꝑſone: quia tūc tenetur inſolidū ad reſtitutionē. al̓s ſecus vbi tali teſti im mineret ꝑiculum ⁊cͣ. Utrū autem ementes de rebus ex rapina te neant̉ ad reſtitutionē: Rn̄det. S. Ber. ꝙ aut ta lia quis emit mala fide aut bona. Si pͥmo modo tunc aut ſciebat: aut credebat eſſe rapinam: aut non probabiliter credebat eſſe rem iuſtam: aut ni hil de hoc cogitabat. Primo caſu ſi ſciebat vl̓ pro babiliter credebat illam eſſe rapinam: tūc ſex mo dis grauat̉ emptor. Primo quia ſemper rem reſti tuere obligatur. nec liberatur vendendo vel qua litercunqꝫ alienando. nec amiſſione vel morte rei: Reſtitutio. vij. nec ſi auferat̉ violēter aut inſcienter de vſu cada ſeu quocūqꝫ alio interueniente caſu: quin reſtitue re teneatur precium. vnde emens furtum: ſemper tenetur de caſu fortuito: niſi in vno caſu. puta ſi rē domino tempore ⁊ loco congruo obtulerit. et ille reciꝑe noluiſſet. tūc quideꝫ emptor purgaſſet mo ram. ff. de cōdi. fur. l. in re furtiua. Secūdo tenet̉ reſtituere omnes fructus perceptos. et qui inter medio tempore percipi potuerunt. extra de reſti. ſpo. grauis. Et ẜm Ray. intellige fructus qui ſuꝑ ſunt deductis expēſis que fiunt gratia fructuum querēdorum congregandorū. ⁊ conſeruandorum que deducunt̉ tam a male qͣꝫ a bone fidei poſſeſſo re. ff. de peti. here. l. ſi a domino. Tercio quia reſti tuenda eſt res ẜm optimum eius ſtatum. puta ſi tempore emptionis vel venditionis vel interme dio tempore plus valuit: iuxta illud preciuꝫ debet reſtitui. dicto. c. grauis. Hoc tamen ẜm quoſdaꝫ intelligendum eſt quādo res non habetur: ſed di cunt ſufficere: ſi res habetur ꝙ reſtituat eque bo nam ſicut erat quando fuit ablata. Quod intelli gunt quidaꝫ verum: niſi medio tempore res plus valuerit. ⁊ illo tempore interfuerit domino rem ſi bi traditam fuiſſe: quia forte vendidiſſet vel vſus fuiſſet. Ex cuius carentia oportuit eum aliaꝫ emē inrtum vt re. nam tunc tenetur ad omne intereſſe domino. Et ideo non liberatur dando rem eiuſdem boni tatis qualis erat tempore quo abſtulit. Quod eſt rationabile ⁊ notandū. Item ẜm Ray. ſi res me lior facta eſt poſtꝙͣ illam alteri vendidit. tenetur etiam ad reſtitutionem pluris. dicta. l. in re furti ua. Et hoc etiam intelligi debet de ſecūdo ⁊ tercio ⁊ vltra emptore malefidei. Quarto quia nō poteſt a domino rei repetere precium: quod etiam de re puiſim. Si an dedit: poſtqͣꝫ deprehendit rem eſſe ip̄ius. C. d̓ fur. in ciuilem. Nec ſe poteſt defendere ratōne ſtatuti ſuper hoc editi. Cum tale ſtatutum ſit contra deū viij. diſt. que contra. Quinto quia nō poteſt age re contra venditorem de precio ſibi dato. Obſtat afm Arj. ꝙ hac enim ſibi turpitudo ſua. Et hoc niſi expreſſe caue rit. x. q. ij. hoc ius. Tamen ẜm Alexā. de alexand̓. talis poteſt rem emptam reſtituere vendenti: vt recipiat precium quod de illa dedit. Sexto qꝛ per dit expenſas factas voluntarias. nam talis cōtra ctando rem alienam: furtum cōmittit. Et fur ſem per eſt in mora. ff. de condi. fur. ſi pro fure. Et ẜm hoc. equus furto ſublatus: quātūcunqꝫ ⁊ quātiſ cunqꝫ expenſis a fure melioratus: reſtituēdus eſt. Quibuſdam tamē ⁊ ſatis diſcrete apparet ꝙ licet in forinſeco foro ⁊ ciuili equus talis ſit taliter reſti tuendus. tamen de equitate naturalis iuris ⁊ ꝯſci entie bone videtur dicendum ꝙ iſte reſtituere de beat furi intereſſe rationabilium expenſaruꝫ. per quas equus melioratus eſt: niſi pro quanto per ci uile iudiciū eſſet inflictum furi illi in penam. Idē quoqꝫ de conſimilibus dicendum eſt. Concordat Ray. Secundo autem ſi rapine emptor non pro babiliter credebat eſſe rem iuſtam cum p̄cedenti bus: in predictis ſex ſociandus eſt. verbi gratia. fuit ductus ignorantia iuris. ſcilicet quia licꝫ cre deret rem eſſe raptā. nō tamē credebat ꝙ illā emē

Reſtitutio. vij. re eſſet peccatum. et talis ignorantia non excuſat: nec etiam excuſat ignorantia facti craſſa et ſupina vtputa cum quis tempore belli emit a quodaꝫ ſti pendiario calicem. miſſale. ꝑamenta ⁊ huiuſmodi Ideo omnes tales in conſcientia reſtituere obli gātur. Tercio caſu ſi de hoc nihil cogitabat: ⁊ hoc propter fatuam ſimplicitatē in foro conſciētie etiā latiſfacere obligatur ẜm Hoſti. ⁊ Raymū. Idem quoqꝫ dicenduꝫ ſi de hoc dubitabat: quia ſecurior pars eligenda eſt. Secūdo autē caſu principali.ſ. quādo emptor emit bona fide. Et tunc eſt diſtin guēdum: ꝙ aut predam emit vt eam domino red deret: aut ſcꝫ vt pro cōmodo ſuo haberet. Si pͥmo ſcꝫ vt eam domino redderet. ſcꝫ recepto precio: et intereſſe ſuo: cum al̓s dominus rei eam nullo mō recuꝑare poſſet. vel nō tam faciliter rehabere: tūc cum vtiliter geſſerit negocium domini rei totum poterit recuꝑare preciū ⁊ intereſſe ſuū. Hoc qui dam dicunt verum ⁊ bene: quādo res redempta fuit paruo precio. al̓s ceſſat ratio huius redempti onis: ⁊ cōſequēter effectus. Et vbi quis illam rem emit paruo precio: et expoliatus veriſimilit̓ illam rem nō erat rehabiturus. tunc poteſt cōſequi pre cium rei ⁊ cetera vt dictum eſt. In foro tamē con tentioſo non creditur tali emptori ꝙ illā rem eme rit illa intentiōe: niſi publice hoc proteſtet̉: et tunc ſi res ſine culpa ſua amittatur: vel ꝑire contingat: nō tenetur. Et breuiter quicquid ſibi adeſt exſilla re: vt penſio. merces. fructus vel ſimile reſtituere obligatur. Et quicquid ſibi abeſt: vt precium. mo derate expenſe repetere poteſt vel cum eo quod ex ip̄a re ſibi aduenit vſqꝫ ad concurrentē quātitateꝫ poterit cōpenſare. Si autē talis emptor poſtqͣꝫ fe cit diligenter queri: non potuit reperire cuius res erat: tunc quicqͥd res ip̄a valet vltra id quod em ptori ip̄i debetur pro anima illius cuius extiterat: pauperibus erogandum eſt. Conſulendū tamen eſt ei ẜm Ray. ꝙ hoc publice fiat vt omnis ſuſpi tio euitetur. ⁊ ſic liberatus erit: quia in hoc vtiliter illiꝰ negociū geſſit. Con. Ho. Quid autē dicendū ſi poſt denūciationem pu blice factam de huiuſmodi re empta: aut inuenta ⁊ non inuēto domino data eſt pauperibus. ⁊ poſt modū reꝑitur dominꝰ illius rei qui petit rem ſuā. An ille qui dedit huiuſmodi rem pauperibus te neatur refundere de ſuo. Dici poteſt ꝙ ſi fecit pu blice denūciari bis et ter. ⁊ fecit diligentiam ſuam ad inquirendū verum dominū ⁊ non inuenit: et illam rem cum conſilio alicuius boni viri paupe ribus dedit: in nullo tenetur eidem. Et hoc quaſi in ꝓprijs terminis videt̉ ſentire Fede. ꝓut allegat Lau. de ridol. in tractatu vſuraruꝫ. vbi querit qͥd iurꝭ. Premiſſo generali edicto. ꝙ quicūqꝫ dederit vſurarū nomīe aliquid veniat infra tot dies. et ſi nemo venit: nec etiā vſurariꝰ aliquas certas per ſonas aſſignauit infra terminū ſibi ad id ſtatutuꝫ faciendū. Statimqꝫ lata eſt ſententia ꝑ epiſcopuꝫ elapſo termino declarās illas fore incertas. vtruꝫ vſurarius ſit tutus: ſi poſtea appareāt certe ꝑſone quibꝰ eſt reſtitutio facienda. Et ſentit ꝙ ſic: etiam quo ad illos qͥ tūc erāt exͣ dioceſim. Fatet̉ tamē ꝙ̄ Fo. C CXII. talibꝰ ꝯpetit remedium ꝯͣ ep̄m vel pauꝑes. Et plꝰ dicit. ꝙ ſi vſurarius cautōꝫ faciens. fuit ꝯfeſſus ſꝫ hr̄e mille in vſuris reſtituenda ꝑſonis deſcriptꝭ in quodam libro quē ep̄o aſſignauit: tractu tꝑis vult cogere vſurarium ad dandū ſibi illam pecuniam: tanꝙͣ incertam. vſurariꝰ dicit. on̄datis libꝝ: qꝛ vo lo ſoluere illis: qͦꝝ ſum debitor. ⁊ qͥ in libro deſcri pti ſunt: ne bis ſoluam: ſi deinde veniant ⁊ petant vt certas. vel dic̄. Ego iam reſtitui ꝑſonis deſcri ptis in illo libro. ⁊ ecce plura inſtrumēta remiſſio num. Dicit ep̄us: libꝝ ꝑdidi: ⁊ ſic paratus ſum iu rare. Quid iuris. Soluet ne illa vt incerta. Feder. finaliter inclinat ad ꝑtem ꝙ ſoluat illa vt incerta. Secundo aūt caſu.ſ. qn̄ rapinam emit. vt ꝓ como do ſuo hrēt. ⁊ tunc ſi ꝓbabiliter non credebat illaꝫ rem fuiſſe raptam. puta. qꝛ omnes vicini vel ma ior ꝑs ita credebant. nec aliud veriſimilit̓ extima ri debebat. tunc hec bona fides qͣtuor ſibi confert. Primo. qꝛ durante bona fide: rem illam reſtituere non tenet̉. Sed ſi poſtea nouerit rem illam fuiſſe raptam. qꝛ bellum credebat̉ iuſtum ⁊ reperit̉ iniu ſtum: tunc reſtituere obligat̉. C. de fur. l. alienum nec pōt petere a dn̄o p̄cium ipſiꝰ rei. C. de fur. l. in ciuilem. Tenet̉ etiam exn̄tes reſtituere fructꝰ. De ꝯſumptis aūt nō tenet̉ ꝓpter bonam fidem. vt. l. fructus. ⁊. l. ex diuerſo. ff. de rei ven. Scd̓o pōt reꝫ vendere ⁊ alienare: bona fide durante. ſꝫ ſi aliqd̓ ln crum ex rei venditione ꝯſecutus eſt. dꝫ illud reſti tuere dn̄o venienti. ff. de ꝯdi. inde. l. nam hoc na tura. Tercio qꝛ nō tenet̉ reſtituere in caſu fortuito durāte bona fide. Si em̄ res interim ꝑeat ſine cul pa ſua: nullo mō tenebit̉ dn̄o reſtituere. Quarto. qꝛ poſt reſtitutōꝫ rei: ſi eam fecit iudice ſnīante de p̄cio qd̓ dedit ꝯͣ venditorem agere pōt: vt ip̄m ẜ uet indemnem. xij. q. ij. vulterane. Al̓r aūt mini me pōt. vnde dicat emptor dn̄o rei ꝙ illum ad iu dicium trahat. ⁊ poſtqͣꝫ citatus fuerit denūciet vē ditori ꝙ ꝯpareat atꝫ defendat rē ipſaꝫ. Et ſi res tc̄ ab eo deuincit̉. venditor tenet̉ de euictione. niſi tē pore date ſnīe: emptor ꝑ ꝯtumaciam fuiſſet abn̄s. vel niſi ꝑ iniuriā iudicis fuiſſet ſnīa lata. exͣ d̓ emp. ⁊ ven. c. fi. Si aūt ad ſacerdotis p̄ceptum hoc fece rit in foro ꝯſcīe: venditor inducēdus eſt vt ip̄m cō ẜuet indēnem. ar. d. c. fi. Et qd̓ dictum eſt de eui ctione: idem dicendū eſt ſi ꝑ plures emptores ſuc ceſſiue res tranſierit. qꝛ vnus pōt agere ꝯͣ aliuꝫ. ff. de mino. l. ſꝫ vbi. Quo tn̄ ad fructus ꝑceptos an poſſit bonefidei poſſeſſor illos retinere. clarius di cendum eſt ẜm Io. de pla. inſti. de re. di.§. ſi qͥs a nō dn̄o. vbi dicit. ꝙ nullus poſſeſſor.ſ. nec bonefi dei. nec male. facit fructus ſuos naturales ex re ali ena. l. fructus. ff. de vſur. Ideo eos extantes dn̄s vendicat a quocūqꝫ: ſꝫ de ꝯſumptis nō tenet̉ poſ ſeſſor bonefidei niſi inqͣꝫtum factꝰ ē locupletior. qꝛ tunc tenet̉ ex eqͥtate. l. ſi ⁊ me ⁊ ticum. ff. ſi cer. pe. ſꝫ fructus induſtriales qͥ exigunt induſtriam ⁊ mi niſterium hominis. vt ſegetes. lac. lana. ⁊ ſimilia. bonefidei poſſeſſor cum titulo ⁊ ſine titulo facit ſu os. Et eos lucrat̉ ꝓpter induſtriam ⁊ culturam vt nō poſſint ab eo aduocari.ſ. poſtqͣꝫ ſunt ꝯſumpti. nec ad eoꝝ p̄cium tenet̉. d.§. ſi qͥs a non dn̄o. ⁊. l.

Reſtitutio. viij. bonefidei. ff. de acqͥ. re. do. Sed ſi non ſunt ꝯſum pti: ſꝫ extant: tenetur reſtituere. vt inſti. de offi. iu di.§. illoꝝ. Sed malefidei poſſeſſor: ſi non habet titulum tenet̉ de ꝯſumptis ⁊ de extantibꝰ. l. pe. C. de condi. ex. l. Et de percipiēdis. d.§. illorum. Sꝫ ſi habet titulum. puta per venditionem. donatio nem ⁊ huiuſmodi. tunc tenetur de conſumptis ⁊ extantibus: ſed excuſatur a percipiendis ꝓpter ti tulum. niſi in quatuor caſibus notatꝭ in glo. in di cto.§. ſi quis. in quibus tenetur de percipiendis etiam ſi habet titulum. Primo. ſi quis compulit aliquem per metum ſibi vendere. Item ſi quis e mit in fraudem creditoꝝ. Item in eo qui ſcienter emit contra ꝓhibitionem legis vel ſtatuti. Item ⁊ qͣrto in eo qui emit ſcienter a fiſco: non ſolenni ter. l. j. C. de fi. inſtru. li. x. Con. Monal. in ſum. in ver. fructuum. dicens. Fructuum alij induſtria les: vt frumentum. vinum. oleum. ⁊ ſimilia. Alij naturales: vt poma. ficus. ⁊ ſimilia. Fructus natu rales non facit ſuos poſſeſſor etiam bonefidei. vn de tenetur reddere vniuerſos poſtqͣꝫ incipit habe re conſcientiam rei aliene. d. l. fructus. Quo tamē ad bonefidei poſſeſſorem fac regulam generalem ꝙ nunꝙͣ tenetur vltra qͣꝫ ſit factus locupletior. l. vtrum. ff. de peti. heredi. De fructibus. damno. ⁊ intereſſe reſtituendis. vide infra. Reſtitutio vl timo. Sed quid ſi vnus dictorum raptorum ſatiſ fecerit. nunquid alij liberabuntur. Reſpond̓. ẜm Ray. ſi vnus ſatiſfecerit integraliter de omni dā nō ⁊ expenſis ⁊ incomodo: ſiue intereſſe. omnes alij liberantur. quia non tenentur damnificato. Nam bonafides non patitur: vt idem debitum bis exigatur. Idem Hoſti. Addit etiam Ray. ꝙ ille. cui ſic ſatiſſit. debet qͣꝫtum ad iudicium ani me. cedere actionem illi qui totum ſoluit. non qui dem vt ab vno totum exigat: niſi forte a principa li. ſed ꝓ partibus petat a ſingulis: ſed qͣꝫtum ad fo rum contentioſum non tenetur cedere. Naꝫ qua fronte poteſt petere ceſſionem: qui ex culpa ſua damnatur. ff. de admi. tu. ſi plures. la. ij. tamen vt ſicut dicit Hoſtien̄. ſiue ſit facta ceſſio: ſiue non. alij qui nihil ſoluerunt tenentur in conſcientia ad releuandum illum qui inſolidum ſatiſfecit quili bet ꝓ ſuis partibus. Nam ſoluens vtiliter geſſit eorum negocium. vnde tenentur habere ratum. ⁊ ei ſatiſfacere. ar. ff. de neg. ge. l. cum pecuniam. ⁊ ſ. pomponius. Thomas quoqꝫ ſecunda ſecunde. q. lxij. quaſi declarans dicit. ꝙ ſi ille qui fuit princi palis. vtputa. precipiens ſoluit: omnes alij libera ti ſunt qui fuerunt ab eo ad damnum faciendum inducti. Si v̓o alius reſtituit: tūc illi qui ſunt pͥn cipales. ⁊ illi ad quos res deuenit. tenētur reſtitue re illi qui reſtituit. Et intellige ꝙ ſi iſti tales nō re( ſtituant ei: ceteri tenent̉ ꝓ partibꝰ ſuis: vt priꝰ di ctū eſt reſtituere. Quid ſi ſpoliatus liberaliter remittat reſtōem. Rn̄. ẜm Inno. Si dimittit principali vt raptori vel p̄cipienti. liberatus eſt ꝯſiliator ⁊ hmōi. qꝛ libe ratus eſt is qui principaliter tenebat̉: ⁊ qui res ha buerat. Sed ſi dimittat ꝯſiliatori: non credo libe ratos alios eſſe ad quos res ꝑuenerunt: niſi exp̄ſſe intellexerit eos liberare. Neqꝫ etiam illum qui ra pinam fecit: etiaꝫ ſi de rapina nihil habuerit: quia de iure naturali ⁊ diuino cōueniens eſt ꝙ ſublato principali: tollatur acceſſorium. ⁊ non econtrario. Immo plus ꝙ ſi liberaliter abſolueret̉ principa lis: non propter hoc abſolutus eſſet conſiliarius ſi aliquid ad eum ꝑuenit de rapina: niſi alius pro eo ſatiſfeciſſet. Et tunc iſte cōſiliarius in caſu aīe tene tur ei qͥ ſatiſfecit ꝓ eo. Nūquid autē in reſtitutōne poteſt a predictis omnibꝰ exigi pena. vt de rapina et de omni furto manifeſto pena quadrupli: ⁊ d̓ alio furto pena du pli? Rn̄. huiuſmodi pene non debētur niſi poſtꝙͣ adiudicate fuerint. quo caſu pena vniꝰ nō liberat aliū. De hoc videsͣ. Pena. An auteꝫ quis teneatur indicare furem? Rn̄. Panor. in. c. qui cum fure. extra de fur. de mente Bar. in. l. ciuile. C. de fur. concludit ꝙ furtū quis indicare debet. Et ſic ꝓprie loquitur. d. tex. qui cuꝫ fure. ſi bene ponderet̉. Nihil em̄ dicit de fure: ſed de furto. Sed iudex: vel ex officio implorato: vel dum procedit: ꝑ inquiſitionē generalem poteſt cō pellere ad indicandum furem. Recte ergo poſſūt epiſcopi admonere ⁊ excōmunicare nō indicātes fures vel furtum: quia ſuperiores tenent̉ omnibꝰ modis purgare ꝓuinciam malis hominibꝰ. vnd̓ ex hac cauſa poſſunt compellere ad manifeſtan dum. Non obſtat p̄dictis: ſi dicatur ꝙ ad inſtan mada rpior ve tiam ꝑtis quis tenetur ꝑhibere teſtimoniū contra furem. ar. l. nullum. C. de teſti. ergo tenetur indi care. dico ꝙ aliud eſt ꝑhibere teſtimoniū. et aliud indicare ſine teſtimonio. Nam quādo quis teſti ficatur: iam fur fuerat detectus per accuſationem Secꝰ qn̄ oīno ē occultꝰ: qꝛ tūc ad inſtantiā partis nō tenet̉ indicare furē. Et hec faciūt ad. q. Quidā perdidit libruꝫ vel aliam rem. Suſpicat̉ ꝙ ſit in domo Ticij. Petit nipta valbabirae ꝑ iudicem vt querat̉ domus illius. ⁊ vt aperiātur ſcrinia et loca ſecreta Ticij. nūquid iudex debeat hoc facere. Uidetur ꝙ ſic ꝑ. l. requirēdi. C. de ſer. fu. Cōmuniter tamē concludit̉ ꝑ doct. ꝙ ſpeciale ſit in ſeruo ⁊ in alia re ſeu ꝑſona: que poteſt cōmit tere dolum in ſe occultando. vt tunc poſſit inſpi ci domus alterius. vnde ſi quis ſuſpicat̉ ne vxor n tenetur de ſua ſit in domo alterius: tunc poteſt pete̓ a iudice vt querat̉ ī domo illius. Secus in alijs rebꝰ q̄ nō poſſunt cōmittere fraudem: tunc nō debet iudex facere queri domum alterius: qꝛ ꝑiculoſum eſt: vt pater fa. habeat pandere alijs ſuū patrimonium: niſi eſſet vehemēs ſuſpicio ꝙ eſſet in domo illius. ar. in. l. j. ff. de queſtio. Eſtitutio. Vllꝭ. gno adeden ¶r Stes ⁊ recipientes de rapina. ¶¶ Utrū edentes de rapina. furto. vſu ra ⁊ huiuſmodi teneant̉ ad reſtitutionē. Rn̄deo ẜm Alex. de ales. ꝙ qui comedūt vel in alios vſus cōuertūt aliquid de vſura. furto vel rapina ſciēter ſiue ſint religioſi: ſiue alij. Et ſimiliter ſi dubitant an ſit huiuſmodi: tenentur ad reſtitutionem: na

cōmittant ſe diſcrimini. habetur em̄ pro regula ꝙ quicūqꝫ habet cōſcientiā de re ꝙ ſit aliena: tenetur eam reſtituere. In hoc tn̄ videt̉ diſtinguēduꝫ. an talis raptor ſit ſoluēdo: vel ne. vt in primo caſu nō teneat̉ comedens. Hoc tamē limita. An ſit res in qua dominiū tranſferat̉: vel ne. vt in rapina ⁊ fur to: in quibꝰ non tranſfert̉ dominiū. Et de talibus edere non licet. Si autē nō eſt ſoluendo: tunc aut ſcienter comedit. Et tunc niſi in caſu extreme ne ceſſitatis tenet̉ ad reſtitutionē. Si autē ignorāter ⁊ bonafide: tunc nō tenet̉ de ꝯſumptis. ꝑ regulaꝫ poſitā in p̄cedenti. c. Quid autē de vxore et familia que ſcienter co medit ⁊ bibit et induit̉ de talibꝰ? Rn̄. ſanc. Ber. ẜm Ale. lom. ꝙ aut maritus eſt ſoluēdo: aut non. Si eſt ſoluendo. tūc ſi ſunt ibi aliqua bona de iu ſto acquiſita ⁊ ſeꝑata: de illis viuere poteſt. Sed ſi ibi ſunt aliqua bona de iuſto: ſed intermixta cum impie acquiſitis ita ꝙ non pōt diſcernere: adhuc de illis viuere poteſt. dūmodo in mēte habeat vi uere de iuſto. Con. Rod̓. Idem etiā addit ꝙ licꝫ talis vxor de oue vel de boue: ſiue de quacunqꝫ re habita de vſuris vel rapina comedere non poſſit vltra caſuꝫ neceſſitatis extreme: ſi tamē res ſit em̄ pta de vſura: pōt inde comedere ſine caſu extreme neceſſitatis. Cuiꝰ ratio eſt ẜm quoſdam: quia cuꝫ in vſura dominiū tranſferat̉: non eſt neceſſe reſti tuere rem habitam ꝓ vſura: ſed ſolum vſurariuꝫ ad ſatiſfaciendum nō facere impotentē. Secūdo caſu quādo raptor vel vſurarius nō eſt ſoluendo puta qꝛ nihil habet niſi de vſura: vel qꝛ oīa bona ſua ꝓ vſuris reſtituendis obligata ſunt: licꝫ de bn̄ acquiſitis habeat quedā. tūc ẜm Girar. oldo. etiā eſt diſtinguēdum. ꝙ ſi talis vſurarius habeat ali qua que non ſunt empta: vel habita de vſuris. et dos vxoris fuit ibi prius qͣꝫ p̄dicte vſure: poteſt et debet inde ſolui: etiam dato ꝙ vir eius nō habeat ſufficientiā ad ſoluēdas vſuras. Si v̓o nō ſunt ibi niſi empta vel habita de vſura atqꝫ predicte vſure ibi primo fuerūt ꝙͣ ip̄ius vxoris dotes. tūc ip̄a re ſtituere obligat̉ quicquid ꝓ victu ſuo ſeu quocū qꝫ alio modo accepit inde: qꝛ ei ad non reſtituēdū preſtat cauſam efficacem. Sed omnia predicta in tellige niſi in caſu dum cauſam expoliatorū agit.ſ. monēdo: ⁊ inducēdo virū pro poſſe ad reſtituēdū quia tūc non tenetur de his que expendit ſeu con ſumpſit eo tempore: quo circa eius emendationē fideliter laborauit: etiaꝫ ſi reſtitutio non ſequatur. nam qui gerit alterius negociū vtiliter etiā abſen tis ⁊ ignorantis: licite recipit expenſas. non tamē ẜm Rod̓. de talibus pōt viuere per annū ꝑ vnaꝫ admonitionē vel duas: ſed ꝙͣdiu continue inſtat opportunis horis. Cō. his etiā Ho. et Ray. Ul. ⁊ Guil. Si aūt de correctiōe vſurarij nō remane at ſpes. ⁊ in vxorē ſuā crudelis eſt. ⁊ de impie acqͥ ſitis eam viuere cogit. qͥd habet agere talis vxor? dicendū ꝙ triplex habet remediū ẜm Ray. Pri mū ꝙ ſibi victū aliūde querat vel ab amicis vel a conſanguineis ſuis. aut proprijs manibus laborā do ſiue alio modo honeſto victum querat. Secū dum vt denunciet his qui prodeſſe poſſunt. vel Reſtitutio. viij. Fo. C CXIII. etiam ſi ꝓbare poteſt denunciet epiſcopo. vt com pellat eum paſcere ſuam vxorem de iuſto. Sꝫ ẜm Poſtien̄. hoc remedium inane eſt. ſi vxor habet ſuum maritum crudelem. Terciū remedium. vbi aliud non poſſit agere. nec per elemoſynam hone ſte querere. nec alio modo licito inuenire. Exquo ita artata eſt: poterit inde comedere. quia tempore tante neceſſitatis etiaꝫ a furto excuſaret̉ in totum. Neceſſitas enim non habet legem. Si autem pe riculum mortis non īmineat manifeſte aliqd̓ pec catum ꝯmittere videt̉. ꝓpterea aliqua penitentia ei ad cautelam iniungēda eſt. ar. extra de fur. ſi qͥs. Quicunqꝫ tamen talia ſumit: cum magna parcita te ſumere obligat̉. Et interim dolere dꝫ atqꝫ ꝓpōne re. ꝙ ſi poterit in futurum reſtituet quicquid in de expendit. Et hoc ſatis ſecurum eſt. Quartum remedium poteſt addi. ꝙ talis vxor res domꝰ mo do licito augmentet atqꝫ conſeruet. quia hoc etiaꝫ cedit in creditoꝝ vtilitatem. maxime in conſeruā do res habitas ex vſura ⁊ hmōi. vt ſunt veſtes. ſuꝑpellectilia. ⁊ iocalia: ne corrodantur a vermibꝰ ⁊ hmōi. Quintum quoqꝫ ſuperaddatur. ꝙ ſi vir eius habeat plura incerta: vbi ſufficiat ad ſatiſfaci endum certis. poteſt tali vxori per ep̄m ꝓuideri. Omnibꝰ autem ſupradictis remedijs poteſt vti vxor vſurarij ſi de vſuris habeat dotem. ⁊ vir ni hil habet niſi reſtitutioni obligatum. Et vbi vxor poſſet rehabere dotem ſuam. vel parafrenalia a vi ro. ⁊ illa tradere poteſt alicui honeſte perſone. que de honeſto lucro pecunie: de qua negociabitur il la perſona cui committetur: viuere poterit. extra de dona. inter virum ⁊ vxorem. c. per veſtras. Ta men inter iſta quinqꝫ remedia: valde precipuum eſt quod dictum eſt ſupra.ſ. ꝙ inſtet circa eius cor rectionem temporibus oportunis. Et licet aliquā do videat̉ deſperatus. nihilominus nunqͣꝫ eſt de. ſperandum de homine in hac vita quia accidit in puncto. quod non peruenit in anno. In omni bus tamen caſibꝰ p̄dictis tenet̉ vxor reddere debi tum viro ſuo ⁊ econuerſo: niſi ſubſiſtat aliud im pedimentum. Quid autem de filijs ⁊ familia vſurarij. Re ſpondeo ẜm Girar. oldo. ꝙ aut vſurarius eſt ſol uendo aut non. Primo caſu: ſi eſt ſoluendo. ⁊ ha beat alia vltra ea que ſatiſfacere ⁊ ſoluere obligat̉. de illis viuere poſſunt. Secundo autem caſu quā do non eſt ſoluendo. quicunqꝫ de familia eius. quicquid ꝓ ſuo victu. vel quomodocunqꝫ aliter acceperint: ſatiſfacere obligantur. quia illum ad ſatiſfaciendum faciunt impotentem. ⁊ ad hoc p̄ ſtant cauſam efficacem. Excuſari autem tales ⁊ conſimiles poſſunt ꝓpter. v. Primo. ꝓpter ꝓcura tionem.ſ. ſi cauſam expoliatorum agunt. vt ſupra dictum eſt de vxore. Secundo. ꝓpter recompen ſationem. quia ſi tantum ei reſtituunt quantum de ſuo receperunt: ſicut contingit in emptionibꝰ. in operis. mercantijs. commutationibus. ⁊ con ſimilibus. nam ſi huiuſmodi ſeruirent vſurarijs in rebus licitis ad augmentum ſubſtantie vſura rij. merito talis merces cum expenſis per eos fa ctis compenſatur. Tercio ꝓpter reſtaurationem. nn ij

Reſtitutio. viij. Ad eſt ſi ſe reſtauraturum ꝓponat. ⁊ ad hoc faculta tem ſe habituruꝫ ꝓbabiliter credit. Quarto ꝓpter ignorantiam. quia ſi neſcit rem eſſe vſurariaꝫ. nec cauſam habeat hoc ſciendi illum vicꝫ eſſe talem. Quinto ꝓpter neceſſitatem. puta ꝙͣtum ad hoc. qꝛ filij ⁊ filie in tali etate ſunt ꝙ aliter comode viuere non poſſunt. Poteſt etiaꝫ queri: ſi dum viueret pater ticij ex pendit. ccc. lib. in ſtudio ꝓ filio ſuo vt doctor effice ret̉: cum nihil niſi de vſuris hrēt. Cunqꝫ de vſuris habuiſſet. M. poſt mortem non dimiſit filio ſuo niſi. ccccc. lib. Querit̉ vtrum de illis. ccc. ticius ad reſtitutōem ſit obligatus. Ad qd̓ rn̄dit. S. Ber. Si pater ticij nō erat ſoluendo quando filium in ſtudio nutriebat: tunc diſtinguendum eſt. Nam ſi ticius credebat ꝙ pater ſuus ſibi d̓ licitis bonis ꝓuideret: rōne bonefidei: de bonis iam ꝯſumptꝭ ſatiſfacere non tenet̉: ſꝫ ſolum de extantibꝰ. Si au tem nouiſſet patrem ſuum de vſuris omnia poſſi dere: ꝓpter conſcientiam leſam quam habebat in vtendo alienis rebꝰ: debet illas. ccc. libr. reſtituere ẜm diuinum ius. Et idem iudicium de ꝯſimilibꝰ fieri poteſt. Quid autem de filia que habuit dotem de vſu ra. Reſpondet ſan. Ber. ꝙ ſi quis accepit filiam vſurarij in vxorem. qui nihil tunc temporis habe bat niſi reddendum: tunc ẜm quoſdam: dotem quam inde accepit cum filia: reddere non tenet̉. ſi non craſſa: ſꝫ ꝓbabili ignorantia ductus fuit. quia ſcilicet ꝓbabiliter credebat ſocerum non eſſe vſu rarium. Aut preter illam dotem habere ſufficien tia ad ſoluendum. Uerius tamen cum diſtinctio ne dicendum eſt. ꝙ quando pater dotauit filiam. aut non erat ſoluendo. aut ſic. Primo caſu ſi pater non erat ſoluendo: tunc ẜm Girar. ol. alioſqꝫ ſolē nes docto. talis gener. exquo ſcit ꝙ dos accepta quando eam accepit erat neceſſaria ad ſoluenda debita: non poteſt talem dotem cum bona conſci entia retinere. ſi certi ſunt hi quibꝰ primo talia de bebant̉. Cuius ratio eſt. quia de alioꝝ rebus. nul latenus ẜm deum illa potuit dotari. Si tamen vſurarij filia talem dotem vult reſtitui. ⁊ eius ma ritus obſtat. culpa erit mariti ⁊ nō vxoris. Et hoc ſi illa ꝓponat dotem illam reſtituere ſi vir eius an te ipſam obiret. Si autem econuerſo vir eius vult illam reſtitui: ſꝫ vxor eius obſiſtit: nec patit̉ illam reddi. tunc forte illi ſufficit: ꝙ ipſe non percipiat de bonis illis ⁊ ꝓponat quando poſſet reſtituere illam. Si v̓o vtriqꝫ in non ſatiſfaciendo ex mala voluntate ꝯcordant tūc in ſtatu damnationis am bo viuunt. In remedium tamen periculi dici poſ ſet ꝙ ſi pater talis vxoris ſeu eius heredes habe rent ſufficientia ad ſatiſfaciendum certa: tūc ſi ta lis dos ſit parua in totum. Si auteꝫ magna: in ꝑ tem. De incertis dioceſanus poſſet cum tali muli ere ẜm diſcretum iudicium diſpenſare. Conſulen dum eſt autem tali mulieri de bonis certis vſure habenti dotem: cum ſibi non poteſt aliter ꝓuide re: ꝙ ſi ꝯtingeret eam premori viro: debet in fineꝫ vocare virum ⁊ filios ſi illos habet. ac eis ꝓteſtari dotem ſuaꝫ fuiſſe de vſuris. obſecrans ⁊ obteſtās quatenus reſtituant: quia illam nullo modo poſ ſunt licite retinere. qd̓ ſi nō fecerint: non ei: ſed im putabitur illis. Secūdo autem ſi pater vſurarius dotauit filiam ſuam eo tempore quo etiam rema nebat ſoluendo. ⁊ per conſequēs non propter do tes illas factus eſt impotens ad ſoluendum: non tenetur recipiens ſatiſfacere quod recepit: qꝛ quā do vſurarius verus dominꝰ dedit: ⁊ ſine ip̄a erat potens ſatiſfacere. ꝓpterea non dedit ei recipiens ad non reſtituenduꝫ cauſam efficacem. Si autem impotens poſtea factus eſt: nō eſt culpa recipien tis. vide tamē Panor. in. c. cum tu. de vſur̄. vbi for mat. q. de vſurario non habente pecuniā niſi vſu rariam: qui ſine fraude maritauit filiā: ⁊ dedit do tem genero reſtituendam filie in caſu ſoluti matri monij. Queritur nūquid poſt ſolutum matrimo nium et dotem ſibi traditam teneatur ſatiſfacere creditoribus: exquo non adſunt alie facultates? Federi. conſilio. lxiij. conſuluit. ꝙ ſi nō in fraudeꝫ conſtituta fuit dos: non tenetur filia reſtituere. lꝫ habeat ex cauſa lucratiua: quia illa nō eſt pecunia vſuraria. Nam pecunia vſuraria tranſiuit in do miniū mariti. ⁊ illa eſt alia pecunia que proficiſcit̉ ex bonis mariti. Sed do. An. dubitat de hac deci ſione cum dos ſit quid vniuerſale. vt notat Bar. in. l. j. ff. ſol̓. ma. Et in vniuerſali vna res ſuccedit loco alterius. vt. l. imꝑator. ff. de le. ij. Itē ſi filia in poteſtate erat: ergo heres: et prius reſtitui debent omnia debita. Sed aduerte ꝙ Fede. loquit̉ quā do filia non erat heres. Sed poſſet dici ꝙ licꝫ non ſit heres: non debet habere quartā ſuam: niſi pͥus deductis oneribus ⁊ debitis. hec deciſio videtur ſatis dubia. Forte de rigore iuris procedit opinio. Fede. Sed de eqͥtate ꝓcederet alia opinio. qntinfrain qu Utrum famuli vſurariorū teneantur ad reſti tutionem ſalariorum perceptorū et expenſarum? Rn̄deo ẜm ſan. Ber. ꝙ aūt iſti ſunt famuli: qui ī domo eius morant̉: nō ad exercendum fenus: ſed ei ſeruiūt. puta ad menſam vl̓ eum aſſociant hinc inde ⁊ huiuſmodi: ⁊ de talibus dicenduꝫ eſt ſicut de vxoribus: quia ſi vſurarius nō eſt ſoluēdo. nul lo modo de bonis vſurarij viuere poſſunt: nec in ur lij vium ſuper ſalarium ſuum ab eis ſuſcipere niſi duo ibi cōcurrant. Primo ꝙ ſit ibi aliquid de licite acqui murabcinont. v ſitis. non autem empta vel habita de vſuris. Se cūdo ꝙ tale ſalarium prius fuerit ibi qͣꝫ vſure. his autem duobus cōcurrentibus: predicti ſalarium ſuum ẜm aliquos ſuſcipere poſſunt: etiaꝫ dato ꝙ vſurarius non haberet ſufficientia ad ſoluendas vſuras. hoc tamē nō eſt vſqꝫquaqꝫ tutum. de bo nis auteꝫ illius viuere eis nequaqꝫ licet. Aliter da rent ei ad non ſoluendum cauſam efficacem: vbi vſurarius nō eſt ſaluendo. Si autem dicti famu li ſunt proprie ſeruientes ⁊ mercenarij. tunc dicen dum ꝙ ſi vſurarius non eſt ſoluendo. aut iſti ſer uiunt in rebus licitis ⁊ honeſtis. ⁊ tunc ſi propter diminutioneꝫ ſubſtantie vfurarius non fiat ma gis impotens ad ſoluendum: licite poſſunt condi gnam ſuſcipere mercedem. Et hoc: quia vtilitas quam conſequit̉ inde vſurarius talis ex illo ope re cum mercede merito compenſat̉. et ꝓpter mex

tedem mercēnarijs datam pauperior minime di ci poteſt cum loco mercedis habeat cōmodū ope rarū: vt ſunt qui agros eius colunt ⁊ vineas ⁊ hu iuſmodi. Et forte dicendū idem de illis ſeruitori bus qui haberent curam veſtium ⁊ aliarū rerum ip̄ius vſurarij: vt recipere valeant expenſas et ſa larium vſqꝫ ad tantā ſummā ad quātam aſcendit iſta vtilitas: ſed plus recipere nequeūt. Idem dic de vxore vt ſupra dictū eſt: quādo haberet curam p̄dictarū rerum: ꝙ poteſt reciꝑe expenſas vſqꝫ ad dictam quātitatē ad quam ſe confert dicta ſua vti litas. Si autem ſunt alij ſeruitores ſeruiētes vſu rario in illis in quibus eum ad ſatiſfaciēdum: duꝫ recipiūt ſalarium faciūt impotentē. ⁊ tunc licꝫ ſer uiant ei ī rebus licitis ⁊ honeſtis nō peccent: īmo apud deum qn̄qꝫ merētur: tamē ſalariū ẜm quoſ dam minime ſuſcipere poſſunt: cum ex hoc ad ſa tiſfaciendum eum faciūt impotentē. Sicut medi ci. barbitōſores. baile. Et licꝫ tales ab vſurarijs ſa lariū acceptare nō poſſint: tamen illis in extrema neceſſitate ſubuenire tenentur. Et ob p̄dicta infe runt quidam. ꝙ cum iudei cōmuniter viuant ex vſuris. nec ſint potentes reſtituere: accipiētes per donationē: vel alio titulo lucratiuo aliquid ab eis tenent̉ ad reſtitutionem accepti: faciendam illis a quibus iudeus accepit vſuras: etiam ſi aliquid ab eis acceptum ſit pro pena: vt sͣ. Iudeus pͥmo. Si autē quis aliquid ab eo habuerit qͥ nō eſt ſoluen do titulo oneroſo. puta qͥa emit vel habuit ꝓpter operas ſuas: vel ꝑmutationem: vel aliam onero ſam cauſam: nō tenetur ad reſtitutionē: niſi illud ſciuerit fieri in fraudem creditorū. Et dicitur ſcire ſi creditores ſunt ſibi proteſtati ꝙ ſit in eorum pre iudiciuꝫ. vt in. l. ait pretor.§. ſi quis ꝑticeps. ff. de his que in frau. cre. Item quādo ſcit eum habere creditores et alienauit omnia bona ſimul. Ex illa em̄ vniuerſali alienatiōe preſumit̉ fraus. vt. ff. e. l. omnes.§. lucius. Item tercio quādo hoc euiden ter apparet: vt qꝛ ſcit aliqueꝫ impotentē reſtituere ⁊ aliquid vendere: vel emere ad ludum. luxuriam guloſitatem. vel aliter inutiliter conſumēdum. Et ſic in fraudem creditoruꝫ. Et ex p̄dictis colligit̉ ꝙ cū iudei ⁊ alij vſurarij cōiter ꝓpter vſuras nō ſint ſoluendo: accipiens aliquid ab eis etiā titulo one roſo. puta locatione. venditione vel ſimili: exquo manifeſte fiūt impotentiores ad ſatiſfaciendū: te netur reſtituere illis a quibus accepte ſunt vſure: ſicut ꝯtingit in vendēte eis gallinas: vl̓ alia ad gu loſitatē ꝑtinentia: vel pulcra veſtimenta: ⁊ alia ſi milia ad pompoſitateꝫ: vel qui ad talia locant ſibi operas: vel ad radendum: vel ad polienduꝫ ⁊ hu iuſmodi. Quid aūt de ꝯſanguineis ſeu amicis. domeſti tis. ſocijs. ⁊ quibuſcūqꝫ alijs qui de bonis ipſius vſurarij comedūt. bibunt. ſiue dono ſiue quocūqꝫ alio modo recipiūt? Rn̄. ſan. Ber. ꝙ ſi vſurarius nō eſt ſoluēdo.i. ꝙ omnia bona que habet vix ſa tiſfactioni ſufficiūt. licꝫ habeat aliqua de licite acqͥ ſitis: tales inquā quicquid predictis modis ſuſci piunt ſatiſfacere obligant̉: qꝛ etiam ad non ſatiſfa ciendū p̄ſtant cauſam efficacē̓. Si aūt eſt ſoluēdo: Reſtitutio. ix. Fo. CCXIIII. tunc non tenent̉. Si autem de hoc dubitant. ⁊ ad huc extat res: ſatiſfacere obligant̉ ne ꝓ re tempo rali in diſcrimine animam ſuam ponant ẜm regu lam ſupra poſitam. Si tamen habuiſſent bonafi de tales ab vſurario: credentes illas res eſſe ſuas: durante tali bonafide: de conſumptis non tenen tur. Caueant tamen vt dictum eſt ſupra. ne ducā tur bonafide lupi que.ſ. ſit ignorantia craſſa ⁊ ſup pina. que etiam eos de conſumptis non excuſa Utrum debētes aliquid recipere ab vſurario ex contractu vel quaſi. aut ex maleficio vel quaſi poſſint acciꝑe ab eo qd̓ debet̉. Rn̄dit Alexā. lom. ꝙ ſic. dum tamen rem vſurariam. furtiuam. vel raptam non recipiāt in ſpecie ſua. Quod quidem in vſura eſt veꝝ ẜm eos qui tenent ꝙ in vſura nō tranſfertur dominium. Scd̓m autem alios poſ ſunt recipere etiam ipſam rem in ſpecie habitam ex vſura. hunc tamen caſum quidam limitant ſi cut ſupra dictum eſt. dummodo non ſit in fraudē creditoꝝ. Utrum autem mutuantes denarios vſura rijs poſſint repetere. Rn̄dit ſan. Ber. ꝙ ſi bona fide creditor vſurario pecuniam mutuauit. vt ex illa comodum ſuum licite faceret. ⁊ lucrando forte ex ea ſe liberaret. Et tunc recipere poteſt qd̓ libera liter mutuauit. etiam ſi aliter ille non ſufficeret ad vſuras ſoluendas. aut alia ⁊ non iuſta cauſa illam mutuo ei dedit. puta. ad ludendum. aut ad mere trices. vel hyſtriones. ⁊ tūc non pōt debitum ab il lo reciꝑe qͥ alit̓ nō eſt ſoluendo. Con. Guil. Utrum locantes domos vſurarijs ad fenus exercēdum teneant̉ reſtituere penſionē. Rn̄. ſan. Ber. ꝙ licet ſint ꝑticipes oīm peccatoꝝ q̄ in eis ex fenore ꝑpetrant̉. nihilominus rōne ꝯͣctus locatio nis. in quo lucꝝ tranſfert̉ in locantem. pn̄t tale lu crum nō illicite retinere. niſi vſurariꝰ tunc impo tens eſſet reſtituere acqͥſitas vſuras. qꝛ tūc nō pn̄t recipere penſionem niſi prius debuiſſent hr̄e. Utrum p̄dicatores qui vadūt ad raptores vt eos inducant ad pnīam ⁊ ad reſtōem poſſint co medere de rapina. Rn̄d̓. ẜm Ray. ſiue inducant eos in p̄dicatione generali. ſiue in ꝑſuaſione ſpāli excuſant̉. maxime ſi apud alios non pn̄t comode inuenire. extra de ſent. ex. cum voluntate. Et hoc intellige cum moderamine. ⁊ ſi ſit ſpes ꝓbabilis de illoꝝ correctione. Item ſi ꝓpter eoꝝ expenſas n̄ ſubtrahat̉ facultas reſtituendi in toto vel in ꝑte. Sed ſan. Ber. dicit vel in magna ꝑte. ⁊ hoc ratio nabilius. Eſtitutio nono. Quo ad cooperatores vſuraꝝ. Et hi quidem multiplices ſunt. Ex quibꝰ primi ſunt ad vſuram mutuum accipientes. Circa qd̓ aduer tendum ẜm ſanc. Ber. ꝙ duo neceſſaria ſunt ad hoc ꝙ ſine mortali culpa homo tale mutuū ſuſci pere poſſit. Primo ꝙ qui mutuum p̄ſtat nō ſit in ductus ab alio. ſꝫ a ſeipſo ad tale mutuum dandū paratus ſit. Secundo ꝙ qui mutuum ſuſcipit ad nn iij

Reſtitutio. ix. hoc ob legitimam cauſaꝫ ex neceſſitate cogat̉. vno iſtoꝝ deficiente ſemꝑ accipiens mutuum ſub vſu ra: mortaliter peccat. Et ꝯcludit ꝙ etiam in neceſ ſitate extrema nō licet aliquem renitentē inducere dare mutuū ad vſuram. īmo potius liceret ẜm eū neceſſaria ꝓ ꝯẜuanda vita raꝑe violenter: qͣꝫ illuꝫ inducere ad tale mutuum. ⁊ ſi facit mortaliter per cat. Fortius ergo peccant ẜm eum qͥ tale mutuum ſuſcipiunt ad voluptates explendas in vanitatibꝰ laſciuijs. atꝫ ludis. vel vt homo lucret̉ ampliꝰ. vel ditet̉ qꝛ ſemꝑ mortale peccatum eſt. ſꝫ hec opi. ni mis dura videt̉. ideo Dire. li. iij. aliter dicit ponēs tres opi. circa hoc. Quidam em̄ dicunt ꝙ cuilibet licet acciꝑe ꝓ quolibet oꝑe virtutis: vt ſi velit inde facere elemoſynam vel edificare eccl̓iam. ſꝫ non licꝫ accipe ſub vſuris. vt luxurioſe viuat. Alij dicunt ꝙ diſtinguendum eſt de oꝑe virtutis vtꝝ ſit neceſ ſariū vel non. Tu v̓o dicas ꝙ ſi accipiens ſub vſu ra pecuniam ſi dans erat paratus dare alteri. ⁊ ac cipiens indigeat non peccat. ar. xxij. q. j. mouet. li cet non accipiat ꝓ oꝑe virtutis: ſꝫ ꝓ opere indiffe renti. Sed ſi cauſam dedit qꝛ al̓s non diſpoſuerat tradere ſub vſura: quando accipiens ad hoc eum induxit: tunc peccat accipiens. Poſſet tamen eſſe caſus in quo non peccaret inducens: vt ſi īmine ret neceſſitas famis. ⁊ aliquis haberet pecuniam vel granum. vel ſpeciem aliam. ⁊ tunc nō vult vē dere. vel mutuare gratis: tunc ſuaderi poteſt ei vt illam ſpeciem mutuet ſub vſuris. quia minus pec cat ſi ſub vſuris mutuet ꝙͣ ſi teneat eam abſconſaꝫ in tanta neceſſitate: quia inter duo peccata: ſuadē dum eſt ꝙ maius vitet. xiij. di. nerui. hoc idem te nent Inno. ⁊ Hoſtien̄. extra de vſur̄. c. ſuꝑ eod̓. ⁊ Archi. xiiij. q. iiij. ſi quis vſuraꝫ. Ri. etiam in. iiij. di. xv. dicit. ꝙ non ſolum in neceſſitate extrema. ſi etiam quando homo notabiliter damnificaretur vel notabilem penuriam pateret̉ licet recipere ad vſuram. vel etiam latius intelligit non ſolum de neceſſitate abſoluta. ſed etiam de neceſſitate vtili quam aliquis ꝯſequit̉ agendo negocia ſua. ſꝫ acci pere ꝓpter alee ludum ⁊ hmōi eſt peccatum mor Quid autem de inducentibus aliquem ad fe nerandum. vel de mutuantibus alicui pecunias ad exercendum vſuras an teneantur ad reſtitutio nem. Reſpondet ſanctus Bern̄. ꝙ de hoc ſunt opiniones. Quidam enim dicunt ꝙ qui alios ad fenerandum inducunt qui feneraturi al̓s non fu iſſent: inſolidum reſtituere obligantur. Si autem al̓s feneraturi erant. tunc non obligantur. niſi in quantum peruenit ad eos. Alij autem ⁊ rationa biliter moti dicunt ꝙ in caſu mutui non obligan tur niſi inquantum peruenit ad eos: nec inſuper in duobus alijs caſibus. Primo. cum quis ſocie tatem contrahit cum aliquo ad exercendum fe nus. Secundo. cum quis vſurario pecuniam dat pro lucro participando. Mouentur propter dif ferentiam que eſt inter rapinam ⁊ furtum ex vna parte. ⁊ vſuram ex alia parte. ⁊ penes voluntari um ⁊ non voluntarium. Ex qua quidem diffe rentia ortum habet: ꝙ in his caſibus potior ē con ditio vſurarij qͣꝫ raptoris vel furis. Nam in rapi na ⁊ furto reſtituere obligat̉ qui p̄ſtat ad hoc cau ſam efficacem: etiam ſi nihil perueniat ad eum. Et hoc eſt: quia rapina ⁊ furtum contra voluntatem dn̄i ꝑpetrant̉. non ſic aūt in vſura: vbi interuenit voluntariū mixtū. Preterea in rapina ⁊ furto: iu ra ſpoliatis tribuūt actionē ꝯtra eos qui rapine et furto dederūt cām efficacē: licꝫ ad eos non ꝑuene rit quicqͣꝫ. Non ſic autē in vſura: qꝛ non dat̉ actio ꝯtra tales taliter inducētes: cū ad eos nō ꝑuenerit quicꝙͣ de tali lucro. Querit̉ an is qui extorſit vſuras nomīe alteriꝰ ſicut ſunt ꝓſonete. ꝓcuratores. tutores. curatores ⁊ huiuſmodi teneant̉ ad reſtitutionē? Rn̄. glo. in l. ſi ſciēte. ff. ad. l. pō. de ꝑici. tenet indiſtincte ꝙ ꝓ ſonete vel huiuſmodi: quibus mediantibus cele brant̉ cōtractus vſurarij: tenent̉ ad reſtitutioneꝫ vſurarū. Hanc glo. ibidem ſequit̉ Bar. et in. l. j. .§. incidit. ff. ad turpil. Sed glo. in. c. Michael. de vſur̄. tenet totaliter oppoſitū. Dicit em̄ ꝙ is qͥ ex torſit vſuras nomīe alterius: non tenet̉ ad reſtitu tionē. nec pōt cōtra eū excipi. Hoſti. autē. ⁊ Goſ. in eorum ſummis: quos ſequit̉ Io. an. in dicto. c. Michael. vt refert Panor. ibi ꝯcludūt. ꝙ aut pͥn cipalis eſt ſoluēdo. ⁊ tūc talis non tenet̉ ad reſtitu tionē. al̓s ſecus. Et hec opi. placet Panor. exquo dedit cauſam delicto teneat̉ alio nō valente ſatiſfa cere. Quidā tamē ſummiſte dicūt ꝙ ꝓſonete ⁊ hu iuſmodi tenent̉ in ſubſidiū. puta qn̄ vſurarius vl̓ principalis non eſt ſoluēdo: vel non vult ſoluere. Scd̓m autē opinionē īmediate p̄cedentem qͣꝫdiu vſurarius eſt ſoluēdo: ꝓſonete ⁊ huiuſmodi nō te nētur ad reſtitutionē. Ultima tamē opinio videt̉ practicāda in foro aīe: que cedit in fauorem credi torū. ⁊ ad deonerationem cōfeſſorum. licꝫ alia opi nio ſit probabilis: fulta auctoritate famoſorum do ctorum. An aūt huiuſmodi ꝓſonete exercētes ſe ī hu iuſmodi ꝯtractibꝰ vſurarijs poſſint excuſari a pec cato? Rn̄. ſan. Ber. ꝙ de p̄dictis pōt hr̄i duplex ꝯſideratio. Prīa ꝑ reſpectu ad mutuo indigētes. Secūda ꝑ reſpectū ad mutuū dantes. Reſpectu pͥme duplicit̓ peccare pn̄t. Prīo ſi mutuū q̄rūt ꝓ his qͥ nō indigēt: ſic̄ quotidie ī depoſitis ⁊ ꝯͣctibꝰ fieri ſolet. Nā qꝛ mutuū recipiēs peccat. iō neceſſe eſt vt qͥ ei ī hoc cooꝑat̉ fiat etiā ꝑticeps eius culpe ambo vtētes malo vſurarij male. Secūdo etiā peccant ſi neceſſitate cogente vel nō cogente ꝓximū ad vſuram mutuū tribuere re nitentē inducūt. De hoc dic vt dictū eſt sͣ. Secū da ꝯtractio fieri poteſt ꝑ reſpectū ad mutuū dan tes ẜm Girar. ol. Et dupliciter mediatores in hoc eſſe pn̄t. Prīo em̄ cū ſtant ꝓ illis qui mutuo indi gent ⁊ ꝓcurant ab illis qui ꝑati ſunt dare. Tales inquā nec peccant ⁊ minus ſatiſfacere obligantur cum malo vſurarij vtant̉ bene. Secūdo v̓o cum ſtant pro parte et lucro vſurarij. Tales inquā non tm̄ peccant: ſed etiam inſolidum ſatiſfacere obli gantur. Si tamen ſunt ad hoc ſic cooperatiꝙ

abſqꝫ cooperatione eorum illa vſuraria preſtatio minime facta eſſet. Addit tn̄ Archi.f. vnū notabi le de iſtis mediatoribꝰ. ꝙ ſi ſunt mediatores in cā bijs illicitis ⁊ vſurarijs: exercere nō valent illaꝫ ar tem: niſi cum damnatōne. niſi forte cū facerent: in tendendo vt ꝓuideat̉ neceſſitatibꝰ accipiētis ſub cambio. Secꝰ ſi in ſuipſius vtilitatē vt inde lucrē tur. vt cōiter fit. Utrum aūt ſocij ad vſuram: vel factores ſtan tes ad mutuandū in ꝑſonam vſurariorum: ita ꝙ apud eos reſidet quaſi principalis auctoritas dn̄o rum ſuoꝝ: reſtituere teneant̉? Rn̄. de huiuſmodi factoribꝰ ⁊ principalibꝰ dicendū eſt vt sͣ. de ꝓſone tis. Et hoc ſi cooꝑati ſūt ad exactiōeꝫ vſuraꝝ. Se cus autē ſi ſolum cooꝑati ſunt vt mutuum detur: qꝛ in mutuo damnū nō datur ꝓximo: ſꝫ in exacti one vſurarum. Et ideo ſeruitores qui ad ſolā actu alem ⁊ manualeꝫ traditōnem mancipati ſunt: ita ꝙ ipſi nō taxāt precium vſuraꝝ: aut ꝯtractuū im piorum: nec cum eis ꝯtrahitur pactum vel vſura. qͣꝫuis ipſis p̄ſentibus et pecuniaꝫ tradentibꝰ fiat: mortaliter peccant: ⁊ tenent̉ ad id qd̓ de vſuris ha buer̄t. Adde tn̄ quod ſingulariter notat Monal inſum. ꝙ dantes pecuniam. d. ſui ad vſurā de eiꝰ generali mandato. vicꝫ. ꝙ mutuent pecuniam ad vſuram ſub eius nomine: tales quidem miniſtri. tanꝙͣ principales in hoc reſtituere tenent̉ domīo nō reſtituente: eo ꝙ in eoꝝ optione erat mutuare ⁊ nō mutuare. Sed ſi tales de ſpeciali mādato do mini dicentis. Mutuate Petro ad vſuram. x. lib. nomine meo: licet peccent: nō tamen tenent̉ ad re ſtitutōneꝫ. Et hāc opi. ſequit̉ Io. de li. ⁊ Lap. Io. tn̄ an̄. dicit ꝙ iſti puri miniſtri vſurarioꝝ ſalariuꝫ qd̓ habent ex tali exercitio pauperibꝰ debēt eroga re: cum ſit turpe lucrum: niſi vſurarius nō eēt ſol uendo: quia tūc dꝫ dari creditoribus. Et dicti mi niſtri ſimiliter incurrūt penas. c. qꝛ in om̄ibus. ex tra de vſur. Nihil em̄ refert: ſiue ꝓprio nomine ſi ue alieno quis exerceat vſuraꝫ. Hoc idem voluit Lap. Pene tn̄ que imponunt̉ ꝓpter negligentiam reſtituendi vſuras. puta. ꝙ eoꝝ ꝯfeſſiones nō au diant̉: ⁊ ꝙ nō ſepeliant̉ et ꝙ nō valeat teſtm̄ eoruꝫ nō ligant. Idem Ge Utrum aūt aduocati ⁊ ꝓcuratores fauētes vſu rarijs in iudicio vel extra reſtituere teneant̉. Rn̄. Inno. ⁊ Ho. in. c. Michael. de vſur. et Archi. in c. ſi quis oblitus. xiiij. q. iiij. ꝙ ſic: qn̄ ſcientes eē cō tractus vſurarios fauet eis cū effectu. Debent em̄ eſſe exꝑti in talibꝰ: cū multotiens eis porrigantur carte apꝑentes iuſte ⁊ non de ꝯtractibꝰ vſurarijs: cum tn̄ ſint. Idem Sco. in. iiij. qui addit ꝙ defen dentes ſciēter cām iniuſtā: nō ſolū tenent̉ parti le ſe: ſꝫ etiā tenent̉ parti quā defendūt ſalariū reſtitu ere. Ad̓ verū eſt etiā qn̄ ꝑ ignorantiā: vel negligē tiam ꝑs damnificat̉. Et idem de iudice. Utrū inducens volentē gratis mutuare vl̓ iu ſte ꝯtrahere. vt mutuet ſub vſuris. et illicite cōtra hat reſtituere teneat̉. Rn̄. ẜm Rod̓. ꝙ ſic: cū inde bite impediat vtilitatē ꝓximi. Utrū ſocij vſurarioꝝ. famuli ſeruitores. filij qͥ ꝓ patribus. dominis. aut ſocijs exercuerūt fenus Reſtitutio. ix. Fo. CCXV. poſſint illis inuitis ad quantitatē acquiſite vſureꝫ pecuniā ſurriꝑe ⁊ reſtituere? Rn̄. s. Ber. ꝙ ſic̄ ẜm quoſdā. qꝛ iuſtū eſſe videt̉: vt q̄ illorū cā iniuſte ab lata ſunt ꝑ fenus: de lege nature licentiā hēant illa ſatiſfacere: ne ipſi de ꝓprio ſatiſfacere teneant̉. Et intelligit s. Ber. hoc verū in foro ꝯſcīe. dūmō nul lum de illis ſeptē inconuenientibꝰ ſequat̉ q̄ poſita ſunt sͣ. Familia. Ad hoc facit qd̓ notat Ale. lom. ꝙ vxor viuēte viro pōt ip̄o igͦrāte reſtituere qd̓ ille te net̉. qꝛ lꝫ nō ſit dn̄a rerū mariti. tn̄ eſt data in adiu toriū viro. cuius ſaluteꝫ ꝓcurare tenet̉. Et iō ſicut de bonis ꝓprijs viri tanqͣꝫ de bonis ꝓprijs pōt face re elemoſynam ignorāte viro ⁊ nō ꝓhibente. qꝛ ſic agit cām viri: ita eodē mō facere p̄t reſtōꝫ. Et ſi re ſtituat viro ſciēte ⁊ nō cōtradicēte. tutius facit. Si aūt vir ſciat ⁊ cōtradicat vxor tenet̉ non reſtituere qꝛ etiā al̓s nō tenet̉ ad illud bonum ex neceſſitate. Pro furto aūt viri an teneat̉: vide sͣ. Furtū. Pro p̄dictis optime facit qd̓ notat Bal. in. l. etiā. C. de fideicō. vbi tenet ꝙ tutor ⁊ executor teſtamēti pn̄t reſtituere vſurā: vel alia mala ablata ſine ſpāli mā dato. qꝛ dicūt̉ facere ex neceſſitate. allegat glo. quā dicit ſingularē in. l. p̄ſes. C. de tranſaxt. qꝛ intereſt pupilli talē pecuniā nō habere. Quid aut de mercatoribꝰ vnius ciuitatis qͥ fre quēter ſolent eſſe mediatores mercatorū aliarū ci uitatū ad ꝓcurandū venditionē ſuarū merciū: qͣs ad eos tranſmittūt. Et cōiter tales mediatores ſi bi retinēt vnū florenū ꝓ centenario qͣſi ꝓ ſuo labo re ſine alia cōuentōe facta inter eos. Et ſic verſa vi ce. An liceat? Rn̄. Archi. flo. ꝙ cum hoc ſit de cōi more mercatorū in rōne fundatū nō apparet illici tum. veruꝫ ſi on̄dunt tales mediatores ꝑ lr̄as: vel verba velle gratis ⁊ rōne amicicie in hmōi ſeruire mercatoribꝰ aliorum locorum. cum ⁊ ipſi eis ſerui ant verſa vice gratis in ſil̓ibus. tunc non liceret oc culte aliquid vel p̄cium laboris acciꝑe: puta. dicen do eorum mercimonia vēdidiſſe centū ⁊ vno flor̄. et illum vnū ſibi retinēdo ꝓ ſuo labore. Fraus eſt em̄ ⁊ dolus ex amicitia oſtendere velle gratis ſerui re. et occulte exinde precium laboris extorquere. Utrum lucrum factum ex pecunia: quaꝫ quis mutuo accepit nomine domini ſui ſit ipſius dn̄i: aut famuli accipiētis? Rn̄. s. Ber. ẜm Sco. ꝙ eſt domini ⁊ nō famuli: cui tamen dominus tenetur prouidere de competenti ſalario pro induſtria ſua Et hoc veruꝫ qn̄ ille famulus ita pauper eſt ꝙ nō poſſet reſtituere creditoribus ſi pecuniam acceptā nomine. d. ſui amiſiſſet. Secus ſi diues eſſet. ⁊ non intendiſſet dominum ſuuꝫ damnificari debere ex amiſſione dicte pecunie. ſeu periculo ſibi proueni ente quōcunqꝫ. quam pecuniam ſub nomine. d. ſui ideo accepit mutuo. quia ſub nomine ſuo non reperiſſet. Hoc autem caſu dictum lucrum ſuū ē. qꝛ pecunia non ſic ſtat ſui dn̄i periculo ſicut in pri mo caſu. Quid aūt de cōmunitatibus vel collegijs dan tibus pecuniam ad vſuram. Nunquid omnes et ſinguli ſunt vſurarij ⁊ teneantur ad reſtitutionem Rn̄. ẜm Ray. ꝙ ſic.ſ. oēs illi quorū aucͣtate vel cō ſenſu fit: arg. extra de vſur. conqueſtus. ⁊. vij. q. j. nn iiij

ſicut vir. Et ẜm Hoſti. omnes illi quibus hec in mente ſua placent et ratum habent ⁊ conſentiunt ⁊ ꝓhibere poſſunt et non faciunt: tenent̉. extra de ſen. ex. quante. Nunquid aūt ſinguli de collegio vel ciuitate re ſtituere teneant̉ inſolidū qd̓ habuit collegiū ex vſu ris. ℟. Rod̓. ꝙ lꝫ illi quoꝝ aucͣte ⁊ ꝯſenſu talia fi unt ſint vſurarij ⁊ mortaliter peccēt: nō tn̄ tenent̉ ad reſtōneꝫ niſi ꝙͣtum ad eos ꝑuenit de vſura: vl̓ quantū releuatiſt̓ ab expenſis qͣs feciſſent de ſuo in ſuſtinendis oneribꝰ cōitatis: niſi forte p̄ſtiterīt aucͣtem ꝯpellendo: aut p̄cipiendo cōitati taliter fe nerari: q̄ al̓s nō eſſet hoc factura. In qͦ caſu inſoli dum tenent̉. Et Monal. intelligit p̄dicta vera de regentibꝰ ⁊ ꝓhibere valentibꝰ: vel p̄cipientibꝰ tali ter fenerari. Secus d̓ alijs: niſi participauerint de cōmodo burſali: vel releuati ſunt ab oneribus vt dictum eſt: quia tunc de tanto reſtituere obligan tur. Quid aūt de regibꝰ ⁊ alijs dn̄is: qui cogūt debi tores dare vſuras. Rn̄. Rod̓. ꝙ tenent̉ ad reſtitu tionē: etiā ſi nihil̓ ad eos ꝑuenerit. Scd̓m v̓o alex. lom. dn̄i: qui vſurarijs fauēt: vel eos in terris ſuis retinēt: nihil̓ reſtituere tenent̉: ſi nihil ad eos d̓ bo nis eoꝝ ꝑuenit: licet al̓s peccent. Et huic opinio ni videt̉ adherere Aſten. li. iij. ti. xj. Hanc etiam opi. tenet. S. Ber. dicens de mente dicti Alex. lō ꝙ nō eſt ſil̓e de auctoribꝰ mali qͥ ſunt cā ꝑ ſe eiuſdē mali. ⁊ de iſtis qui ſunt magis cauſa per accidens mali. puta. ꝙ tale maluꝫ ꝯſeruetur in patria vel li bere fiat. Quid de illis dn̄is qui multa recipiunt a iudeis cū ſciant eos nihil hr̄e niſi vſuras: ⁊ ꝙ bona eoꝝ q̄ poſſidēt ad reſtōeꝫ nō ſufficerēt. Rn̄. ẜm Rod̓. ꝙ tenent̉ ad reſtōneꝫ taliū ꝑceptoꝝ: ſi ex cā lucratiua ꝑceperūt. Poſſunt tn̄ ab eis accipere qd̓ ſib̓i debēt ſicut ⁊ alij creditores. Utrū recipientes el̓ynas ab vſurarijs reſtitue re teneant̉. Rn̄. S. Ber. ꝙ nō: ſi vſurarij pn̄t de certis ſatiſfacere: licet non valeant de incertis. Et hoc facit ad. q. quotidianam. An liceat reciꝑe ele moſynas ab iſtis dominis temꝑalibus qui multa hebent reſtituere licet quaſi incerta. Et pꝫ reſpon ſio. Naꝫ ſi p̄dicti dn̄i ſaltē hēant tātū de bonis q̄ valeant ſatiſfacere pro certis: licite poterūt ab eis elemoſyne recipi. Ab vſurarijs tn̄ manifeſtis non licet recipere oblatōnes que fiunt publice: nec re cipi debent ad ꝯmunionem altaris. Qd̓ intelligit panor. in. c. quia in omnibus. extra de vſur. vt nō admittant̉ ad eccleſiā qn̄ celebrant̉ diuina: vt vſu rarius rubore ꝯfuſus facilius reſipiſcat: nec debet admitti ad eccleſiaſticam ſepulturam. Et clerici re cipientes oblatōnes ab vſurarijs manifeſtis red dere tenent̉. Et donec ad arbitrium dioceſani ſa tiſfecerint: ſui officij executōne ſuſpenſi ꝑꝑmaneāt. Et dicit panor. ꝙ eſt late ſnīe. Et ideo ẜm Hoſti. ſi interim celebrēt ſunt irregulares. Secus tamen dicendū de vſurarijs nō manifeſtis: quia tunc ſa cerdos recipiendo oblatōes a talibus vſurarijs n̄ incurrit ſuſpenſionem: nec ipſi vſurarij nō mani feſti incurrūt dictas penas poſitas ī. d. c. qꝛ in om Reſtitutio. ix. nibus: nec etiam penas. c. qͣꝫqͣꝫ. de vſur. lib. vj. ẜm xiii doc. Qui aūt dicant̉ vſurarij manifeſti. videsͣ. Ex cōicatione. xxxviij. Item glo. in. c. ij. de vſur. li. vj. addit alium caſum ꝓbandi publicitatē qn̄ coram ſacerdote ⁊ teſtibus confeſſus eſt ſe vſurarium. et mandauit reſtitui vſuras ⁊ reſignauit lib̓ros. Sed Fed̓. de ſe. dicit ꝙ ſola confeſſio extraiudicialis nō facit quem vſurarium manifeſtū. Immo plus di cit. ꝙ ſi vſurarius mandauit in genere vluras re ſtitui: vel illis ꝑſonis que ꝓbauerint vſuras dediſ ſe. ꝑ hoc non videt̉ vſurarius manifeſtus. qꝛ ſim pliciter nō confitet̉ ſe vſurarium. ſed mandat reſti tuiſi apparuerint ⁊eͣ. Fatet̉ tamen illam glo. ꝓce dere ſi omnia ib̓i poſita concurrerent. videlꝫ ꝙ vl tra confeſſionem reſtitueret lib̓ros in quibꝰ appa ret qualiter vſuras extorſit. Idem tenet Auge. de peruſio in conſilio qd̓ incipit Aſten̄. miles. Immo plus dicit. ꝙ ſi quis confeſſus fuerit publice ſe eſſe vſurarium manifeſtum in teſtō. tamen illa confeſ ſio nō inducit notorium iuris nec facti. nec poteſt dici ꝙ illo tunc cum teſtat̉ aūt ſepelit̉ fuerit vſura rius manifeſtus ex illa cōfeſſione. Quero. quid ſi aliquis in pnīa confeſſus eſt ſa cerdoti ſe vſuras extorſiſſe. ſed ē occultum. nūquid ſacerdos illi debeat denegare ſepulturaꝫ heredibꝰ ad dictum eius nolentibꝰ ſatiſfacere. Rn̄. Ge. ẜm Guil. ꝙ nō: quia nō debet illum publicare. Item illo hoc dicēte. ſibi nō crederet̉. ergo taceat. debuit aūt ſacerdos illū inducere: vt corā teſtibꝰ cōfiteret̉ et caueret. ita ꝙ ab heredibꝰ exactio fieri poſſet. Et hec eſt cōis opi. ꝙ nō debet denegare ſepulturam: nec publicare. cum manifeſtus nō eſt. Quero. quid ſi aliquis mutuauit ad vſuras: nō n̄t recepit vſuras. An habeat locū pena. d. c. ꝙͣqͣꝫ. ꝙ niſi cauerit ante mortem iuxta formā de qua.i. ⁊cͣ. Rn̄. Ge. in. d. c. qͣꝫqͣꝫ. ꝙ non ꝑ tex. ibi qui dicit. de vſuris quas receꝑant. Et ideo debꝫ eſſe cautus aduocatus qui vult vti iſta conſtitutōe ad vician dum teſtm̄ vel ſepulturā impediendā: vt non ſim pliciter formet articulū ꝙ mutuauerit ad vſurā ⁊cͣ. Que autem ſit forma dicte cautiōis? Dic ꝙ vſu rarius debet ſatiſfacere de vſuris ꝑceptis: ꝓut pa tiunt̉ facultates eius. ſi pōt. illis a quibus extorſit. Si autē non pōt. debet cauere idonee eis. ſi pn̄tes ſunt. de ſatiſfaciendo integre. Si nō pn̄tes. debet cauere ꝑſonis. ꝑ quas ipſis creditoribꝰ actio acqui rat̉. vel ſi tales nō reꝑiant̉. debet cauere ordinario: vel eius vicario: vel rectori parochie in qua habi tat. pn̄tibꝰ aliquibꝰ parochianis fidedignis: vel dꝫ cauere notario de mandato ordinarij. Et nō debꝫ credere vſurario dicenti de quātitate certa. ſed dili genter debet indagare: vt in. d. c. qͣꝫqͣꝫ. No. etiā ẜm Car. in cleme̓. eos. de ſepul̓. ꝙ ſi vſurarius cauit de vſuris reſtituendis. poteſt ſepeliri ſine pena dicte Alemen. quia per penitentiam deſinit eſſe vſura rius. Quero. ſi vſurarius iuſſit ſatiſfieri. non tn̄ cauit ſed poſt mortē cauet̉?: Glo. in. d. cle. eos. dicit ſuffi cere quo ad ſepulturā. nō quo ad validandā teſta mentum. qꝛ fuit nullū ab inicio ex ꝑſona teſtantis Sicut nō conualeſcit teſtm̄ impuberis aduenien

te pubertate. vel ſi erat ſeruus ⁊ efficitur liber: vel ſi erat captus ab hoſtibus et reuertitur. ff. de teſta. ſi filius. Quid ſi dedit ꝓcuratorem ſpālem ad cauendū duraturum poſt morteꝫ: qui mortuo vſurario ca uit. Diſputando determinatū fuit ꝙ ex hoc teſta mentū valeat ꝑ glo. in. d. c. qͣꝫqͣꝫ. que tenet ꝙ vali datur teſtamentū ex cautōne poſtea p̄ſtita ꝑ vſu rarium. ꝓ hoc qꝛ in. d. ca. qͣꝫꝙͣ. dicit̉ ꝙ teſtamenta vſurarioꝝ alt̓ facta.i. cautōne nō p̄ſtita nō valeāt Idem Ang. de ꝑu. Opponit̉ tamen de dicta glo. qꝛ videt̉ ꝙ oporteat cautōeꝫ preſtari ante ꝯditum teſtamentuꝫ. Sed poteſt dici ꝙ hoc ꝓcedit in alio qui non ita ſpecifice caueri mandauit. Quādo em̄ ſpecialiter mandauit: tūc quando cauebitur retro fingitur vſurariū cauiſſe temꝑe quo mandauit: et mandatū durat poſt mortē: qꝛ ꝯfertur poſt mortē ff. man. l. ſi v̓o. Opponitur adhuc qꝛ vidt̉ teſtamē tum eſſe irritum: cautōne nō preſtita dicto. c. ꝙͣꝙͣ. vbi dicitur ꝙ teſtamenta ſunt irrita ipſo iure. vn de cum temꝑe obitus: fuerit teſtamentuꝫ inuali dum: non ꝯualeſcit. al̓s poſſet diu pendere. an te ſtamentū valeat ſi diu ſtaretur ad cauendū. Que ſtio eſt dubia: tamen tenendo glo. in dicto. c. ꝙͣqͣꝫ. dicendū eſt teſtamentū valere. vt ſit equitas. Nā ꝯtingere poſſet ꝙ vſurarius volens cauere in for ma. d. c. qͣꝫqͣꝫ. nō potuit: qꝛ nō habuit cui. Et abſo num eſſet nullū eſſe remediū. Et hoc videt̉ veruꝫ: qꝛ ſatiſſit menti illius capituli que eſt vt reddant̉ vſure. Sed pro declaratōne p̄dictoꝝ vide Bart. in. l. filio pto. ff. d̓ iniu. rup. ⁊ ir. te. vbi dicit. ꝙ Io. an. cum gloſaret ſextum librum: dixit. ꝙ per cauti onem poſtea p̄ſtitam teſtamentū recōualeſcit. po ſtea videns ꝙ multi reprobabant opinioneꝫ ſuā ꝑ l. j.§. ſi filius. de le. iij. ⁊ per. d. l. ſi filius. quādo glo ſauit clemētinas: in cle. j. de ſepul. dixit ꝙ teſtamē tum reconualeſcit quo ad ſepulturam: ⁊ ita intelle xit dictum ſuū in dicto. ca. qͣꝫqͣꝫ. D. Ni. de Mata. anteqͣꝫ fierent iſte glo. diſputauit hanc queſtōneꝫ: ⁊ determinauit ꝙ teſtamentum reconualeſcit. Et vt tollant̉ omnia ꝯtraria dixit ſic. qn̄qꝫ teſtamen tum ab initio non valet: qꝛ ille qui facit eſt inteſta bilis: ⁊ ex poſtfacto nō reconualeſcit: vt. d.§. ſi fili us. quandoqꝫ teſtamentum non valet ab initō ꝓ pter defectum heredis: ⁊ tunc idem. quandoqꝫ de ficit ab initio ratōne ſolennitatis: ⁊ tunc ideꝫ. vno enim ꝯtextu debent adhiberi ſolennitates. vt. C de teſta. l. antiquitas. Eſt quartꝰ caſus in quo te ſtamentum non deficit propter defectuꝫ perſone teſtantis heredis inſtituti: vel ſolēnitatis: ſed defi cit ꝓpter creditores qui fraudant̉ ⁊cͣ. Nunc ad ꝓ poſitum. c. ꝙͣꝙͣ. non facit vſurariū inteſtabilem: ſꝫ ꝓhibet ꝑſonas intereſſe tali teſtamento: dum di cit. nullus teſtamentis vſurariorum interſit. Iteꝫ preſtatio cautionis non eſt de ſolennitate teſtamē ti. quod patet: quia poteſt preſtari cautio ante te ſtamentum per plures dies. vt dicto. c. qͣꝫqͣꝫ. ſi eniꝫ eſſet de ſolennitate: deberet fieri vno ꝯtextu vt di ctum eſt. determinat ergo ꝙ dictum teſtamentuꝫ ꝯfirmetur cautōne poſtea preſtita. et hoc reperit̉: ꝙ hͦ poſtea Io. an. poſuerit in nouella ī. d. c. ꝙͣqͣꝫ. Reſtitutio. ix. Fo. CCXVI. hec Bar. Et ſic limita p̄cedentia. ⁊ dicta sͣ. Excōi catione. xxxviij. Et ſic habes non eſſe opus ꝙ vſu rarius caueat ꝑ ſeipſum. ſed ſufficit ꝙ ꝑ aliū haben tem ſpāle mandatū ad cauendum. Quero. ſi primo fecit teſtm̄. poſtea fit vſurarius manifeſtus? Dicit Pau. ꝙ infirmat̉ teſtm̄ ex ſeq̄n ti delicto. Quid ſi vſurarius manifeſtus p̄ſtita ſolenniter cautione condidit teſtm̄. Deinde cōtinuauit viciū vſurarū. ſed non manifeſte. Deinde decedit nulla alia cautione facta. valebit ne eius teſtm̄? Fede. de ſe. determinauit ꝙ nō. Paulus aūt formauit. q. in eo qui condito teſtō cum non mutuauerit ad vſu ras. deinde manifeſte mutuauit. Et ponit in cle. j. de ſepul. Et ibidem determinauit ꝓpter ſuperue niens delictum ꝙ infirmat̉. allegat inſti. qui. mo. te. infir. in principio. ⁊.§. hoc aūt. ⁊. l. furioſū. C. qͥ te. fa. nō poſ. ⁊ inſti. e. ti.§. Itē furioſi qͥ loqͥt̉ in furi oſo qͥ fingit̉ mortuꝰ ⁊ in eadē volūtate manere. ad hoc de bap. maiores. d. Io. de fan. al̓s diſputauit ⁊ determinauit cōtrarium. Lau. de ridol. dicit ſe vi diſſe conſilia plurima concludentia cum Pau. Et hoc credit verius. Quid aūt de eo qui cauere voluit. ſed morte pre uentus ante horā ſperatā nō potuit. nec tn̄ ꝑ eum ſtetit?: Conſultus Bal. rn̄dit. ꝙ de equitate cano nica putat teſtm̄ valere. Idē Ang. de paru. Quero an. d. c. qͣꝫqͣꝫ. ꝓcedat etiā ſi nō eſt ciuis vl̓ incola vſurarius loci vbi morit̉? Rn̄. Ge. ꝙ ſic: vt vult ibi tex. qui dicit habitat. Et ſic ponderat ſolā habitationem. ¶ Quero. Pone fenerator occultus nō fuit cōfeſ ſus. nec cauit ⁊ mortuus ſepultus eſt in cimiterio. An ſi poſtea cum patꝫ vſurarius ſit exhumādus. Rn̄. Ge. in. d. c. qͣꝫqͣꝫ. ꝙ aut vſurarius mortuus ē ſine cōfeſſione ⁊ nō apparētibꝰ alijs ſignis cōtritio nis. ⁊ tunc ſi pn̄t diſcerni oſſa ſua ab alijs. dꝫ exhu mari. Aut fuit cōfeſſus aūt ſigna ꝯtritōis in eo ap paruerūt. ⁊ tuuc nō exhumabit̉ ꝑ. c. a nobis. el. ij. de ſen. ex. Et heredes ꝯpellent̉ fatiſfacere. ¶ Sed quid ſi in terminis p̄dicte. q. veniāt credi tores an̄ ſepulturā debētes reciꝑe. ſꝫ heredes vſura rij negāt. An impedietur ſepultura? Rn̄. Ge. ẜm Guil. ꝙ niſi probatio ſit ꝓmpta: ſepeliet̉: ⁊ poſtea lis poſt ſepulturā ꝓcedet: al̓s cuiqꝫ facile eſſet ſepul turā alicuius impedire: ⁊ illū vituꝑare. Quero: pone ꝙ poſt terminū edicti ꝯparuit ille cui debent reſtitui vſure. An debeat audiri? Rn̄. Ge. ẜm Lap. Ab. ꝙ aūt ſciuit ⁊ nō cōparuit in ter mino. ⁊ imputabit̉ ei. Secus ſi ignorauit. vide tn̄ glo. ſingularē in. d. c. qͣꝫꝙͣ. ꝙ ſi aliqui veniūt quibꝰ fides ſit adhibēda: potius reſtituat̉ illis qͣꝫ pauperi bus eroget̉. Quero: quid de ſacerdotibꝰ vel alijs qui multo ciēs tꝑe infirmitatis recipiūt cautōes ab vſurarijs et poſtea p̄ce vel p̄cio amicorū relaxant hmōi cau tiones: an teneant̉ ad ſatiſfaciendum? Dicendum ꝙ aut recipiēs talē cautionē eſt eius ſuperior. itaqꝫ ſuper talem vſurarium vel heredem habeat pote ſtatem coactionis. Et tunc relaxando tenetur ad reſtitutionem. quia per regulam ſupra poſitam

Preſtat cauſam efficacem ad nō reſtituenduꝫ exqͦ ex officio etiā tenet̉. Secus ſi nō habet ptāteꝫ ſuꝑ eum vel eos: qꝛ par in parem nō hꝫ imperiū. vt in Cynnotuit de elec. Quero. vtrum ꝯfeſſor qui recipit ad ꝯfeſſioneꝫ manifeſtū vſurariū: ⁊ eum abſoluit ꝯtra formam dieti. c. ꝙͣqͣꝫ. teneat̉ ad reſtitutōeꝫ? Rn̄det̉ ꝙ ſi ille vſurarius al̓s cautōneꝫ feciſſet vel ſatiſfeciſſet niſi iſte ſacerdos eum abſoluiſſet: ſaltē ad euitandum ꝯfuſionē: tūc tenet̉. qꝛ p̄ſtat cām efficacē ad nō re ſtituendū. Secus aūt ſi ille nullo mō ccutōneꝫ fe ciſſet. Et ẜm aliquos ille qui cautōeꝫ ſcienter rece pit ꝓ minori quantitate ꝙ debebat vſurariꝰ: tene tur de reſiduo: de quo nō fecit cautōeꝫ. Si quis ta men in articulo extreme neceſſitatꝭ poſitꝰ nō poſ ſet cautōnem facere: vel in mari eſſet: tūc licite poſ ſet abſolui. de pe. di. vij. c. ſi quis. Sic tamen vt di ctum eſt ꝙ extra ꝯfeſſionem inducat eum: vt corā teſtibus ꝯfiteatur debitū: vt ſic heredes cogi poſ ſint. Item idem dicendū eſſet quando vſurarius manifeſtus effectus eſſet pauꝑ. ⁊ non haberet vn de reſtitueret: nec cautōneꝫ per ꝯſequens idoneā facere poſſet: tunc abſolui poſſet: non ſeruata for̄a predicta tamē ad euitandū ſcandalū bonū eēt vt hoc fieret de licētia ep̄i: vt dicit Arch. flo. in ſum. Quid ſi vſurarius manifeſtus impetret a papa ꝙ poſſit libere teſtari: facta mentione ꝙ ſit vſura rius manifeſtus. vtrum per hoc poſſit libere teſta ri: non ſeruata forma dicti. c. qͣꝫqͣꝫ. Bal. in. l. ſi quā do. C. de inoffi. te. dicit ꝙ non. per illum tex. quia non eſt veriſimile ꝙ papa voluerit tollere totalem diſpoſitōeꝫ iuris cōis. Idem Lau. Quero. nunquid manifeſtos ſepelientes vſura rios qui nō cauerunt vt ſupra teneantur ad reſti tutionem? Dic ꝙ ſi heredes ſatiſfeciſſent: aut ſaltē cauiſſent: aut promiſiſſent ſaltem ad confuſioneꝫ euitandam: vt dictum eſt: niſi ſacerdotes illum vl̓ illos ſepeliſſent: tunc quia dant cauſam efficacem ad nō reſtituendū: tenent̉. Secus econtra. Et di cit Ge. ꝙ etiam ſi nō ſepeliūt: ſꝫ fingūt ꝙ tales in currūt penas dicti. c. quia hec ſil̓atio eſt in deluſuꝫ ꝯſtitutōnis. Quid aūt de notarijs qui ꝯficiunt teſtamenta vſurarioꝝ manifeſtoꝝ ꝯtra formā p̄dictam. an te neant̉ ad reſtitutōeꝫ? Et ideꝫ queri pōt de teſtibꝰ. Et dic ꝙ licet peccēt mortaliter: nō tn̄ tenent̉ ad re ſtitutōeꝫ. qꝛ ut dictū eſt: talia teſtamenta ſunt ip̄o iure irrita. Et ideo nō p̄ſtant cauſam efficacem ad non reſtituendum: ita determinat Lau. Tales ta men notarij ſunt ꝑiuri. An aūt vſurariꝰ manifeſtus poſſit eſſe teſtis in teſtamēto? Bal. in. l. j. C. de teſta. dicit ꝙ nō. Se eus ſi eſt occultus: qꝛ viciū teſtis: occultum nō vi ciat teſtamētū. Quero. qꝛ dictum eſt ꝙ nō valet teſtm̄ vſurari manifeſti niſi ẜuata forma p̄dicta. nunqͥd valeat codicillus aut donatio cā mortis. An ſaltē valeat teſtm̄ qͦ ad legata ⁊ pias cauſas. Gl̓o. in. d. c. ꝙͣqͣꝫ. dicit ꝙ licet teſtm̄ et codicillus videant̉ diuerſa et ꝯſtitutio ſit penalis: tn̄ ẜm Guil̓. ⁊ Bar. etiam co dicillus forma p̄dicta nō ſeruata. non tenet. ꝑ tex. Reſtitutio. x. in principio qui dicit in vltima volūtate. Et quia large codicillus eſt teſtamētum. quia mentis teſta tio. al̓s facile eſſet illam conſtitutionem in hoc elu dere. Et idem dicit glo. in qualibet vltima volun tate. Quo autē ad legata ad pias cauſas dicit Ge. vbi sͣ. ẜm. d. An. ⁊ Pet̓. de an. ꝙ in terminis. d. c. qͣꝫqͣꝫ. valet teſtm̄. dum tamē apparuerint ſigna cō tritionis in dicto vſurario manifeſto. Idem tenet Lap. de caſte. Ex quo infert̉ ꝙ in caſu. d. c. qͣꝫqͣꝫ. vbi vſurarius manifeſtus feciſſꝫ legata ad pias cauſas et deceſſiſſet penitens. qꝛ in eo apparuiſſent ſigna contritōnis. licet nō cauiſſet. valent tn̄ relicta tunc ad pias cauſas. licet teſtm̄ ſit nullum. quia nō erat p̄ſtita cautio. Aduerte tn̄ ꝙ ſi donatio cauſa mor tis fuerit in actu ſeparato ab ipſo teſtamento. ita ꝙ tranſiſſet in ſpēm contractus. tunc forſan dicen dum eſſet ꝙ bene valeret nō ſeruata forma. d. c. qd̓ loquit̉ de vltima voluntate. Nam ⁊ donatio cau ſa mortis in multis accedit cōtractui vt. l. ij. de le. j. In quo tn̄ eſſet aduertendum. an hec donatio cau ſa mortis eſſet facta de omnibus bonis vel maiori ꝑte. qꝛ tūc p̄ſumeret̉ facta ī fraudē dicte ꝯſtitutōis Eſtitutio. x. Quo ad impedientes aliquem a conſecutiōe ali cuius beneficij. Et primo querit̉. vtrū impediens aliquem a conſecutōne alicuius benefi cij teneat̉ ad reſtitutionem? Rn̄. ẜm Sco. et Ri. in. iiij. di. xv. ꝙ aut hoc fecit intentōe damnificādi alium. aut conſulendi vtilitati ꝓprie. Primo caſu qͣꝫuis nō teneat̉ ad reſtituendū valorem bn̄ficij in totum. qꝛ multum intereſt inter habere ⁊ ꝓpe eſſe. maxime qn̄ poterat impediri. tenet̉ tn̄ damnifica to ad intereſſe ad arbitriū boni viri. Scd̓o aūt caſu nō tenet̉ ad aliquā reſtitutionē ſi illud bn̄ficiū ꝓcu rauit ꝓ ſe ꝑ viam licitā ⁊ honeſtā. Exemplū. ſi p̄ci do venas in fundo meo ꝑ quas deriuabat̉ aqua ad puteū alterius intentōne nocēdi ſibi. teneor ad reſtitutionē damni. Si autē hoc facio ſine fraude intendens cōſulere vtilitati mee: vtputa. qꝛ mihi rurusi tunt vi eſt multū vtile facere murū. ⁊ nō pōt conueniēter fundamentū fieri ſine p̄dictarū venarū p̄ciſione nō teneor ad aliquā reſtitutionē. qꝛ tunc non dam nipmeſie. nifico alium iniuſte. qꝛ ius habeo faciendi vtilitatē meā in fundo meo. Et ſicut dr̄. ff. de re. iur. l. nemo Nemo damnū facit. niſi qui id facit qd̓ facere ius nō habet. Iſte aūt habet ius ꝓcurādi ſibi bn̄ficiū: ſeruatis circūſtātijs iuſtis atꝫ honeſtis. Tho. aūt ꝑ alia verba dicit. ꝙ aut impediuit eū iuſte: vt intē dens honorē dei vel vtilitateꝫ eccl̓ie ꝓcurat ꝙ det̉ alteri digniori. Et tūc in nullo tenet̉. Aut impedi uit iniuſte ex odio vel ꝓpt̓ vindictā ⁊ hmōi. Et tūc ſi impediuit ne det̉ digno an̄ꝙͣ firmatū ſit ꝙ det̉ ei tenet̉ ad aliquā ꝯpēſatōnē iuxta arbitriū boni viri nō tn̄ ad equalē. qꝛ illud nōdū fuerat adeptꝰ. ⁊ po terat multipl̓r impediri. Si v̓o īpedit ne det̉ poſt qͣꝫ iā determinatū ē ꝙ det̉: ꝓcurās īdebite reuoca ri tenet̉ ad reſtōem equalis. Et idē dicēdū ē de eo qui impedit aliquē a cōſecutione cuiuſcūqꝫ mune ris. qd̓ honeſte habuiſſet. Quid autem ſi quis impediat alium a

ꝯſecutione alicuius beneficij: non vt ꝯſulat ꝓprie vtilitati: ſed vtilitati amici ſui. Rn̄. Archi. flor. de mēte Pe. de palu. in. iiij ꝙ ſi hoc nō ex odio facit: ſed vt conſulat vtilitati amici: in nullo tenet̉. Idē dicit de eo qui volebat legare vni eccleſie: ⁊ aliquis non ex odio: ſed vt conſuleret proprie vtilitati vel amici prohibuit: in nullo tenet̉: quia nulli aufert ius ſuum. Nam illi adhuc nullum ius erat acqui ſitum. et iniuriam nulli facit: qui vtitur iure ſuo: licet frater Aluarus quo ad religioſos talia facien tes: teneat ꝙ peccant mortaliter. et ꝙ teneant̉ ad reſtitutionem per cle. religioſi. de priuile. que vult ꝙ non retrahant teſtatores a legatis que facere vo lebant matricibꝰ eccleſijs. nec legata: vel male ab lata procurent fieri illis vel eorum eccleſijs ⁊ cet̓a. Vide ſupra. Religio primo. Dico enim per p̄di cta. ꝙ quo reſtitutōnem hoc non eſt verum ſi hoc fecerunt non ex odio: ſed cauſa conſulendi proprie vtilitati vel monaſteriorum ſuorum. Si autē hoc facerent vt melius conſulerent ſaluti teſtatoris vl̓ huiuſmodi. puta. quia forte volebat legare vni ec deſie que non indigebat. ⁊ in illa eccleſia erant cle rici diſſoluti. ⁊ parum vel nil boni fiebat in illa ec cleſia. Conſuluerūt vt legaret alicui ex ſuis eccle ſijs. per quod ſperabant multum prodeſſe anime ſue. tūc hoc caſu nō eſt iudicandū de mortali: licet tutius ſit a p̄dictis abſtinere. Quid autem ſi quis non ſolum ex odio aliqueꝫ impediuit ⁊cͣ. ſed vt etiam conſuleret proprie vtili tati vel amici. An hoc caſu teneatur ad reſtitutio nem. Dici poteſt ꝙ attendenda eſt intentio iſtius Nam ſi principaliter fecit vt cōſuleret proprie vti litati vel amici: tamen ſecundario ex odio illiꝰ. al̓s tamen omnino queſiturus dictum beneficiū pro ſe vel amico. etiam ſi non fuiſſet odium illius. Et tunc dicendum ꝙ licet peccet mortaliter: nō tamē tenetur ad reſtitutōnem: quia odium illius nō fu it cauſa ſine qua non. Si autem principalis cauſa ad impediendum illum fuit odium illius. al̓s nō facturus: tunc videtur teneri ad reſtitutionem eo modo quo dictum eſt ſupra. Gir. tamen Ol. circa predicta facit regulaꝫ generalē que faceret ad mul ta ſi vera eſſet. vicꝫ ꝙ damnificato in eo quod nō dum erat ſuum: aut ſui iuris: non eſt id ſibi neceſ ſario reſtituendum. Cuius ratio eſt: quia per hoc nō abſtuli ſibi aliquid ſuū: nec feci auferri. Nō em̄ teneor ei quem impediui ne ſibi prebenda eccleſia ſtica traderetur: aut cui eam abſqꝫ falſi crimīs im poſitōne feci iam datam auferri per eum ꝑ quem ẜm iura canonica ⁊ diuina: inre ſibi potuit aufer ri: ſicut ꝑ papā: vel alios qui ſuꝑ hoc habent pote ſtatem. Naꝫ ꝓ futuro temꝑe ꝓ quo ſibi aufertur nondum ſic erat ſua vel etiam ſui iuris: quin ſaltē diuino iure poſſet ſibi auferri. Preterea illud ius potiꝰ eſt ſpūale atqꝫ cōe ⁊ a ſuperioris ptāte depen dens qͣꝫ ſit corꝑale. ⁊ reſtituibile atqꝫ ꝓpriū poſſidē tis. Si v̓o inſtet̉ ꝙ ruſticū detinens violēter ne ſu as oꝑas exequat̉ tenet̉ ad ſalariū qd̓ amittit. Et ſi militer impediēs piſcatorē: ſeu aucupē a captione piſciū ⁊ auiuꝫ q̄ ſunt cōis iuris: niſi rōne rippe vel terre q̄ ſunt ſpāliū dn̄oꝝ. ſen cōitatuꝫ: tenet̉ eis ad Reſtitutio. xj. Fo. CCXVII. damnū datū. Dicendū ꝙ hec non ſunt ſil̓ia caſibꝰ antedictis. qꝛ hic aufert̉ ruſtico. aucupi. ⁊ piſcatori ſuus ꝓprius vſus qui erat vtiqꝫ ſui iuris. Aufertur etiā fructꝰ in eorū vſu cāliter ⁊ qͣſi ſeminaliter ꝯten tus. Impediunt̉ etiā ab his q̄ eis ꝯpetunt de iure cōi. hec Girar. oldo. Huic etiā ſnīe cōcordare vi det̉.s. Ber. Opinio tn̄ Sco. ⁊ Ri. sͣ. poſita videt̉ tutior. licet iſta videat̉ ꝓbabilis. Pone. Quis volebat legare vel donare pupillo tutor impediuit dicēs. lega vel dona mihi. Glo. in l. pupillorū. C. de admi. tu. et in. l. quicquid. C. ar bi. tu. ponit hanc. q. ſꝫ nō ſoluit. ⁊ etiā Bar. ibi ſub ſilentio ꝑtrāſit. Sed dici pōt ẜm quoſdā ꝙ aut tu tor ꝓhibuit ne relinqueret̉ pupillo. ⁊ tunc tenetur Si aūt ſuadendo teſtatori ⁊ blandis verbis hoc fe cit. ⁊ vt cōſuleret ꝓprie vtilitati. ⁊ nō ex odio. nō vi det̉ teneri. Idem Cy. in. d. l. quicquid. ¶ Quid de illo qui ſemina alicuius agri effodit: vl̓ qui dānificauit aliū. eo ꝙ tꝑe ſuo non ſoluit? Rn̄. ẜm. Ul. p̄dicti nō tenent̉ ad reſtitutionem totalis dāni. qꝛ dubiū eſt qualiter fructus agri ꝓfeciſſent. vel an mercator dānū vel lucrū in mercatōe habu iſſet. Sed reſtituent tantū quantū agri fructus in illo dubio vendi potuiſſent: vel quantū mercator in illo dubio lucrū ſuū vendidiſſet. Con. Tho. de hoc. jͣ. Reſtitutio. xiij. Idē. s. Ber. de eo qui rapu it pecuniā vel equū: non tenet̉ reſtituere quicquid dn̄s ꝑ illa poſſꝫ eſſe lucratus. Sed ſolū tenet̉ ad id qd̓ ꝓbabiliter ꝑ hoc lucratus eſſet. ex eo qd̓ iā erat actualiter ad lucra hmōi ordinatus. Sicut de eo qͦ trūcauit manus alterius nō tenet̉ reſtituere id qd̓ potuiſſet eſſe lucratus. ſed ſolū tenet̉ ad id qd̓ ꝓba biliter omnibꝰ penſatis potuiſſet lucrari. ¶ Qui aūt de illo qui eximit: vel corꝑaliter ſubtra hit vel arripit: vel aufugere facit debitorē detentū ꝓ debito fiſci: vel priuati? Rn̄. Io. de pla. in. l. quo tiens. de exac. tri. li. x. ꝙ tenet̉ ſoluere illud totū. qd̓ ille debebat fiſco vel priuato: vt in. d. l. quotiens. Quid de occultante officialē tꝑe ſindicatus: vel hmōi? Rn̄. idē vbi sͣ. ꝙ tenet̉ ad reſtitutionē dam ni ẜm Bar. C. de aſſe. l. ſi poſt. Eſtitutio. xj. Quo ad negociorum geſtores. Utrū negociorū geſtor teneat̉ reſtituere omna damnuꝫ illius cuius negocia geſſit? Rn̄. tenetur reſtituere omne damnū qd̓ ꝓceſſit dolo ſuo vl̓ lata culpa: vl̓ leui: vel etiā leuiſſima q̄ alius diligētior erat geſtu rus vt inſti. de ob. que ex quaſi cōtractu naſ. in prī cipio. ¶ An aūt teneat̉ de caſu fortuito? Glo. ibi in ver. obligatum. enumerat ſex caſus in quibꝰ tenet̉. Et ecōtra tenet̉ ad expenſas quas fecit negociorū ge ſtor ille cuius negocia geſta ſunt. Fallit in pluribꝰ caſibꝰ. Primo: qn̄ p̄ceſſit ꝓteſtatio. ꝙ nō gerat: vt in. l. nenſennius. ff. de ne. geſt. Scd̓o. quādo geſſit paterna affectione: vt ſi vitricus preſtitit alimenta preuigno. vel in eum erudienduꝫ expendit. l. ſi pa terno. C. de ne. geſt. Secus ſi alimenta preſtitit vt repeteret. Quod ꝓbare dꝫ ẜm quoſdā ex ꝓteſtati on: vel ẜm Bar. in. d. l. ſi paterno. qn̄ de eo quod

expendebat faciebat librum rationum in quo con tinebat̉: talis debet mihi intantū qd̓ ꝓ eo expēdi. Tercio qn̄ maritus geſſit erga vxoreꝫ maritali af fectōne. puta. fecit expenſas in curando vxorē ce cam. Nam ſocer nō tenetur eas ſatiſfacere: nec cō putant̉ in reſtitutōne dotis. naꝫ maritus tenetur facere curari vxorē ſuis expenſis: niſi qn̄ nō habe̓t dotem: vel eſſet expenſa magna vltra dotē et vxor haberet pr̄em: qui tenet̉ ad hoc: vel ipſa hr̄et aliū de alia bona: ex quibꝰ poſſet curari. nō tenet̉ tamē maritꝰ qn̄ ex culpa vxoris nō hꝫ eaꝫ in ſuo obſeqͥo ẜm Iac. de are. Et Bal. in. l. ſi donaturꝰ. ff. de cō di. ob cām. dicit ꝙ ſi pater nō ſoluit dotē ꝓmiſſaꝫ. ꝙ maritꝰ pōt eaꝫ expellere remittēdo eā ad domū pr̄is: qꝛ maritꝰ nō dꝫ hr̄e vxorem ſine dote. Sꝫ ad expenſas vxoris tenet̉ ille cui remanet dos pro ea parte ꝓ qua venit dos ad eū. vt. l. qd̓ in vxorē. C. de ne. ge. Quarto. qn̄ ꝓpter domeſticā affectōnem ⁊ pietatē. vt ſi mr̄ expendat in faciendo dari tuto rem pupillo. vt. l. j. C. de ne. ge. ⁊. l. is qͥ. ff. eo. Glo. tn̄ in. d. l. j. dicit ꝙ nō quicqͥd mr̄ impēdit p̄ſumi tur donare. Sꝫ hoc iudicabit̉ ex qualitate ⁊ quan titate impenſaꝝ ⁊ facultate matrꝭ ⁊ filij. Uide tn̄ ad p̄dicta qd̓ notat Bart. in. l. alimenta. C. de ne. ge. ꝙ qn̄qꝫ mater expendit circa ꝑſonam filij d̓ ne ceſſitate p̄ciſa. vt qꝛ filius eſt intra cunā. vel qꝛ filiꝰ al̓s nō hꝫ vn̄ viuere. vel qꝛ mr̄imoniū ē ſolutuꝫ di uortio. ⁊ onus filioꝝ ſpectat ad matrē. vt. l. nec fili um. C. de pa. pote. Et hoc caſu mater nō hꝫ repe tionē: etiā ſi fuerit ꝓteſtata ꝙ faceret aīo repeten di. vt etiā dicit glo. in. d. l. alimenta. Qn̄qꝫ expen dit ī neceſſitate cauſatiua: vt ī impetrādo tutores ⁊ in hoc fiūt expenſe triplicis generis. vt notat idē Bar. in. d. l. nēſenniꝰ. Qn̄qꝫ ei fiunt circa ꝑſonam pupilli: vt ducendo eum romā vel ad aliam ciuita tem cā petendi tutoreꝫ. Et tūc iſte repetunt̉. Que dam fiunt expenſe in ꝑſonā ipſius mr̄is euntꝭ ad petendū tutorē. Et iſte nō poſſunt repeti. Cū eniꝫ matri hoc iniungitur: intelligitur ſuo victu. vt. l. ſuo victu. ff. de ope. li. Quedam expenſe fiūt in ꝓ turatoribus. aduocatis. ſcripturis ⁊ ſimilibus. Et iſto caſu dico ꝙ expenſe repetuntur a filio quicqͥd dicatur per alios. hec Bar. in. dicta. l. nēſennius. Qn̄qꝫ mater expendit ex voluntate. Et tunc dicit Bar. in. d. l. alimenta. ꝙ aut onus alimētandi ſpe ctat ad aliū. puta. ad patrem. Et tūc poterit mater repetere ab illo patre. vt. d. l. nēſenniꝰ. Finge eī pa trem ꝑegre iuiſſe. Ab ipſo v̓o filio nō poterit repe tere. etiaꝫ ſi fuerit ꝓteſtata: qꝛ alius erat facturus. Et iſtud etiā tenet gl. in. d. l. nēſenniꝰ. Ex qͦ nota. ꝙ iſta ꝓteſtatio declaratoria volūtatis: nullum hꝫ effectu in his q̄ ex volūtate nr̄a nō dependēt ſꝫ ſūt deciſa ⁊ determinata ꝑ legē. Qn̄qꝫ onꝰ alimentan di ſpectat ad ip̄m filiū. tūc ſi quidē mater gerebat alia negocia filij: in dubio videt̉ expendiſſe de bo nis filij. vt. d. l. nēſēniꝰ. Si negocia filij n̄ gerebat. ī dubio videt̉ facere aīo nō repetendi. vt. d. l. alimē ta. ī principio. niſi fuiſſet proteſtata dicta l. nēſen nius. hec Bar. Quid aūt de tutore. An teneat̉ de damno da to pupillo? Dic ꝙ reſtituere tenetur tutor vel cu Reſtitutio. xij. rator omne damnum qd̓ pupillo vel adulto ꝓcer ſit eorum dolo. lata culpa: vel leui: vel negligentia. nō aūt leuiſſima: vt. l. quicquid. C. ar. tu. vbi dicit̉ quicquid tutoris dolo vel lata culpa: vel leui. ſiue curatoris minores amiſerunt: vel cum poſſent nō acquiſierūt. in hoc iudicio venit. Quid ſi ſine mādato meo ſoluiſti creditori meo et me liberaſti ſoluēdo noīe meo? Rn̄. Io. de pla. inſti. de ac.§. actionū. ꝙ cōgor habere ratum. ⁊ ob ligor tibi actione negociorū geſtorū ad reſtitutionē pecunie: quā ꝓ me ſoluiſti. Secus ſi nō vtiliter ſol uiſti: vt qꝛ mea intererat. vt nō ſolueres. l. cū pecu niā. ff. de ne. geſ. Quid ſi tutor more ciuitatis mittit encenia no mine pupilli mgr̄o ⁊ ſuis cōiunctis? Rn̄. qui sͣ. ꝙ pupillus tenet̉ tutori rōne negociorū geſtorū. l. cū plures. ff. de admini. tu. Nam talia encenia exquo ſunt conſueta. dicunt̉ qͣſi debita: vt dicit glo. in. l. j. §. ſed nō nullos. ff. de tu. ⁊ ra. diſ. Quid ſi tui contemplatōe ſine mādato tuo redi mo ab hoſtibꝰ vel latronibꝰ filium tuuꝫ: vel aliam rem tuā neceſſariā. quā redimere tenebaris? Rn̄. qui sͣ. ꝙ mihi teneris actōe negociorū geſtorū. Im mo hoc caſu pōt vir expendere dotem ꝓ redimen dis ꝓprijs filijs vxoris. l. ſed ⁊ ſi ideo. ff. ſo. ma. Nā ſi pater filiū captiuū: vel ecōtrario vel alius ſucceſ ſurus redimere negligat priuat̉ ſucceſſione: vt in aut̓. ſi captiui. C. de ep̄i. ⁊ cle. De hac materia nego ciorū geſtorū. vide sͣ. Bellum. Quid ſi fiat alienatio in fraudē creditorū: puta. debitor donat vt creditores ſibi debito priuentur? Rn̄. Io. de pla. inſti de ac.§. rurſus. ꝙ talis dona tio reuocat̉. ⁊ ꝑ ꝯn̄s accipiens tenet̉ ad reſtitutio nem. l. qui aūt.§. ſil̓i mō. ⁊. l. ait p̄tor. ſcd̓o rn̄ſo. ff. q̄ in frau. cre. Et hoc facit ad. q. quotidianā q̄ accidit nunc de facto. Quidam mercator nō habēs vnde ſolueret creditoribꝰ ⁊ volens arripere fugā dat vxo ri ſue. M. ducatos dicens: tene eos ⁊ ſi ſulminare tur ſnīa excōicationis cōtra occultantes vel nō re uelātes bona mea: exnunc ego dono tibi. nūquid ſecuta hac comminatoria teneat̉ illa vxor: vel ſoror vel amicus reuelare tale creditū non obſtante illa donatione ſub illa conditiōe facta? Per p̄dicta ꝑ rn̄ſio ꝙ omnino tenetur reuelareˡ. quia illa donato Iliſuidedi ntimu nō eſt vera donatio. ſed ficta ⁊ facta in fraudē cre ditorum. Eſtitutio. xij. ſcꝫ con trahentiū. Primo q̄ro. ad quid teneant̉ cōtrahētes? Dic ẜm doc. ꝙ ſi cōtractus celebratur gratia dantis tm̄. vt in depoſito. tūc re cipiens tenet̉ de dolo ⁊ lata culpa. Si gratia reeipi entis tm̄. vt in cōmodato: tenetur de dolo ⁊ omni culpa. Si gratia vtriuſqꝫ vt in locatione. tunc tene tur de dolo ⁊ lata culpa ⁊ leui. vt. l. ſi vt certo.§. ij. ff. como. In mutuo aūt quia tranſfert̉ dn̄ium. iō recipiens mutuum tenetur de dolo et omni culpa et de caſu fortuito. vt inſti. qui. mo. re contra. ob. § j. De cōmodato. ⁊ depoſito ⁊ locato. vide ſupra in locis ſuis. Nota tamen ꝙ in rebus cōmoda tis debet adhiberilexactiſſima dil tentia. Et ide

ſi in rebus ſuis erat diligentiſſimus: pariter debet eſſe in cōmodatis. ſꝫ ſi in ſuis erat diligentior. Cer te in cōmodatis dꝫ eſſe diligentiſſimus. Et iō tūc dꝫ adhibere maiorē cuſtodiam rebꝰ cōmodatis qͣꝫ ſuis. Nam tūc in ſuis culpa culpanda ē: ſꝫ in alie nis eſt puniēda. d. l. ſi vt certo. Sꝫ quid qn̄ ⁊ in ſuis erat diligentiſſimus: ⁊ nō pōt niſi vnā rem ſaluare. Rn̄det Io. de pla. ꝙ tūc locus eſt gratificatōni: qꝛ pōt ſaluare quam vult. de quo ꝑ glo. in. d. l. ſi vt certo. Qd̓ facit ad multa. Pone em̄ ꝙ nauta vel caupo timore naufragij vl̓ incendij non pōt ſaluare res depoſitas aut cōmo datas ⁊ ſuas. tūc hoc caſu in ſuo arbitrio ē ſaluare res ſuas ſi vult. etiā ſi eſſent viliores. Quero. ad quid teneat̉ ſocius? Dic ꝙ tenet̉ ad reſtitutōeꝫ damni emergētis dolo ſuo: lata culpa ⁊ leui: q̄ leuis culpa eſtimat̉ ſi nō adhibet tantam diligentiā in ꝯmunibus rebus: quantā adhibere ſolebat ī proprijs temꝑe ſocietatis. vt inſtit̉. de ſo cie.§. fi. Quid de eo qui accepit aliquid ob cauſam ⁊ cā nō eſt ſecuta. vt puta. Si dedi vt ꝓ me ires ad ſan ctū Iac. ⁊ nō iuiſti? Rn̄. ꝙ reſtituere tenet̉: ſi ꝑ eū ſtetit. Secus ſi per eum nō ſtetit. vt in. l. ſi pecuni am. ff. de condi. cā. da. in principio. vbi dicit̉ ſi pe cuniam ideo acceꝑis: vt capuam eas. Deinde pa rato tibi ad ꝓficiſcendū ꝯditio temꝑis vel valitu dinis impedimento fuerit quominus ꝓficiſceris. An ꝯdici poſſit? Uidendū eſt ꝙ cum ꝑ te nō ſte terit: pōt dici repetitōeꝫ ceſſare. Sed cum liceat pe nitere ei qui dedit: ꝓculdubio repetere pōt id qd̓ datum eſt: niſi forte tua interſit nō accepiſſe te ob hanc cauſam pecuniam. Nam ſi ita res ſe habet: vt licet nondum ꝓfectus ſis: ita tamen rem ꝯpo ſueris: vt neceſſe habeas proficiſci: vel ſumptus qͥ neceſſarij ſunt ad profectionem iam feciſti: vt ma nifeſtum ſit te plus forte ꝙͣ accepiſti erogaſſe: con ditio ceſſabit. Sed ſi minus erogatuꝫ ſit: conditio locum habebit. Ita tamen vt indēnitas tibi p̄ſte tur eius qd̓ expendiſti. Quid ſi dedi pecuniam viro: cui nuptura erat mulier. Deinde non ſunt ſecute nuptie. Dic ꝙ ad reſtitutionem tenetur. l. ſi mulier. ff. de condi. cau ſa. da. Quid ſi tibi dedi vt ſeruum manumittas ⁊ nō manumiſiſti: vel me penitet anteꝙͣ māumitteres Dic ꝙ mihi teneris ad reſtitutōnem. l. iij.§. j. ff. d̓ condi. ob cauſam. Quid ſi duo ſt̓ ſocij habentes rem ꝯmunē. ⁊ al ter in ea fecit expenſas? Rn̄det Io. de pla. inſti. d̓ ob. que ex quaſi ꝯtrac.§. Item ſi inter aliquos. ꝙ alter tenetur ꝯtribuere partem ſuā reſtituendo ei qui fecit expenſas deſuꝑ. vt. l. ſi inter fratres. ff. ꝓ ſocio. Item dicit idem ꝙ vbi vnus ex ſocijs ē rixo ſus ⁊ deuius. ⁊ non curat laborare terram cōmu nem et locare domum communem: poteſt ſocius accipere ſibi partem ſuam quo ad vſum: ⁊ labora re. ⁊ locare. ⁊ ſibi fructus recipere. vt dicit glo. in. l. iubemꝰ. in ver. diuidere. C. de ſa. ſan. ec. ⁊ alia gl. in. l. lucius. ff. famil̓. her. Reſtitutio. xij. Fo. CCXVIII. Quid de ſoluente indebitum ignoranter? Rn̄ deo. ꝙ accipiens tenetur ei ad reſtitutionem ꝑin de ac ſi mutuo accepiſſet ex quaſi contractu: vt in ſti. de ob. que ex quaſi contrac. naſ.§. fi. Idem ſi ꝑ errorem. Secus ſi ſoluat ſcienter: qꝛ tūc donare vr̄ in. l. campanus. ff. de oper. li. Utrum pater teneatur ex contractu filij facto cum extraneo ſi eſt verſum in vtilitatem patris? Reſpondet Io. de pla. in inſti. quod cuꝫ eo. ꝙ ſic: quantū eſt verſum in vtilitateꝫ patris. vnde ſi to tum eſt verſum in vtilitatem patris: in totum te netur pater. Si pro parte: pro parte tenetur. Et ideo quando conuertit in rem neceſſariam patri: pater tenetur. puta. ſi recepit pecuniam mutuo ꝓ ſoluendo creditori paterno vero vel putatiuo. vt l. iij.§. in rem autem. ff. de in rem verſo. vel vt reꝫ patris vel domum ruentē repararet. Secus ſi do mum exornauit expenſis voluntarijs: quia non dicitur verſum: niſi ex mandato domini fecerit: ſꝫ pater tenetur dimittere auferri ſi ſine leſione do mus poſſunt. vt dicta. l. iij.§. ſed ſi mutua. Item tenetur pater ſi recepit frumentum ad alimoniaꝫ familie: vel veſtimēta comparauit pro familia pa tris: vel pro ſe ẜm conſuetudinē patris: ẜm ꝙ pa ter conſueuit eum induere. vt dicto.§. in rem. eti am ſi illud frumentum emptum: repoſituꝫ in hor reo patris corruptum ſit: quia ſufficit ꝙ vtiliter emit. vt dicta. l. iij.§. idem labeo. vel ſi filius mu tuam pecuniam accepit pro dotanda filia ſua vel ſorore: quatenus auus pro filia vel nepte datu rus ſit et creditor hoc animo mutuauit: vt patris negocium gereret. vt. ff. de in rem verſo. lege. vij. Uide de hoc doc. ⁊ Panormitanum in. c. qꝛ ple riqꝫ. de immu. ecc. vbi dicitur. ꝙ vbi creditor non fuit in culpa in mutuando: tunc exceptio macedo niani non competit in foro iudiciali. Et per conſe quens fortius non competit in iudicio anime. Si autem creditor fuit in culpa: tunc exceptio compe tet. ⁊ operabitur effectum ſuuꝫ in vtroqꝫ foro. Di cit tamen Panormitanus ꝙ cum hodie ſalteꝫ in ter chriſtianos non ſoleat ſequi parentum mors ex mutuo facto filioſa. propter quam cauſam illa lex prohibuit omnino mutuum fieri filiofa. vide tur ꝙ debeat ceſſare ſenatuſconſul. ⁊ ceſſante cau ſa debet ceſſare effectus. Et ſic in vtroqꝫ foro fili us ſfa. ex mutuo ſibi facto debebit obligari ad re ſtitutionem. quod ſatis videtur de mente Inno. in dicto. c. quia pleriqꝫ. vltra tamē hoc ſi tale mu tuum verſum eſt in vtilitatē patris: pater tenetur ẜm ꝙ dictū ē Quid ſi filius vel ſeruus decepit creditoreꝫ. aſ ſerendo ſe velle vertere in vtilitatem patris vl̓ do mini: non tamen conuertit. Reſpondet Ioh̓. de pla. ꝙ pater vel dominus non tenetur. etiā ſi ſer uus vel filius ſic accipiens fuerit conſuetus con uertere. vt. ff. de in rem ver. l. ꝙ ſi ſeruus.§. ſꝫ ſi ac cepit. ne calliditas vel malicia filij vel ſerui noceat patri: vel domino. Quid ſi mutuaui frumentum patri vel mari to ex quo nutriuit filios vel vxorem. An vxor ⁊ fi

lij in ſubſidium teneantur: quaſi in eorum vtilita tem verſum ſit? Reſpondet qui ſupra ꝙ non. S Bar. tenet ꝯtrarium in. l. his ſolis. ff. de condi. in de. vbi format. q. de patre paupere accipiente mu tuo pecuniam. ⁊ illam conuertit in alimētis filioꝝ qui poſtea effecti ſunt diuites ex aduēticijs. Et cō cludit ꝙ filij teneant̉ ad illud debitū patris. Ideꝫ Lud. ro. in ſuis ſingularibꝰ. Quid ſi mutuaui. x. filiofa. in rem patris con uertenda ⁊ ipſe luſit. deinde reuicit ⁊ in rem patrꝭ conuertit. An mihi teneatur pater de in rem ver ſo? Reſpondet qui ſupra ꝙ non. per gl. in. l. ſi mi nor. xxv. annis. ff. de mino. quaſi ex noua acquiſi tione: non ex mutuo dicatur facta verſio. Hoc ve rum dicit Bart. in. d. l. ſi minor. ſi in alio ludo ex interuallo vicit. Secus ſi incontinenti in eodem ludit. Quero. an pater teneatur pro filio condemna to in iudicio ex delicto ſoluere condemnationē de ſua legitima? Reſpondet Io. de pla. inſti. de ob. que ex quaſi deuc. naſ.§. ſi filius. ꝙ non: vt eſt ca ſus in. l. ⁊ ſi ꝯdemnatus. ff. de noxa. ac. De hac le gitima vide sͣ. c. Legitima. Quid autem ſi pater obligauit ſe pro delicto fi lij. An totum debeat ſolui de parte filij. An v̓o de tota hereditate poſt mortem patris? Reſpondeo ẜm Bal. ꝙ ſi pater ſuſcepit obligationem pro de licto filij ductus paterna pietate. Et tunc omnes fratres debēt pro parte ſua ſuſtinere. Sed ſi neceſ ſitate. puta. dictante hoc ſtatuto: tūc naſcitur na turalis obligatio inter patrem et filium ex tali ge ſtione negocioꝝ eiꝰ que non tranſit ad heredes. et ideo ſoluet de ſua parte. Quid autem ſi filius ſit captus a latrunculis vel ab hoſtibus ⁊ pater redemit eum. An filiꝰ ſol uet de parte ſua? Reſpondet Bart. in. l. ſtichus. ff. de pec. le. ꝙ cum pater videatur feciſſe officio pi etatis: non imputabit̉ ipſi filio. vt. l. liber captus. C. de capti. quicquid dicat Guil̓. in. l. frater a fra tre. ff. de ꝯdi. inde. Quid ſi pater conſentit in decurionatum filij. Dic ꝙ tenetur pro eo inſoliduꝫ de īdemnitate rei publice. ⁊ etiam ipſius patris heredis. Facta tam̄ prius excuſſione de ipſo filio principali debitore. l. j. C. de decu. li. x. Et dicunt̉ decuriones ꝯſiliarij: habent deliberare cum prioribus cuiuſcunqꝫ ciui tatis. Quid autem de eo quod donat̉ filio in vita pa tris. An teneatur cōmunicare fratribꝰ poſt mortē patris. Reſpondet Io. de pla. inſti. per quas per. no. acqui. ꝙ ſi donatur filio occaſione vel contem platione patris: tanꝙͣ ex cauſa patris propria ⁊ im mediata: tunc cenſetur peculium profectitiuꝫ. ⁊ te netur cōmunicare fratribus poſt mortem patris. Secus ſi pater ſit cauſa remota ⁊ mediata. Hanc diſtinctōeꝫ facit tex. in. l. ſociū. ff. ꝓ ſocio. ide sͣ. de hoc Peculium. Quid de ambaſiatoribꝰ. an ſibi donata tenean tur reſtituere. Reſpondet Bar. in dicta. l. ſociuꝫ. ꝙ non. Panormitanus v̓o in. c. poſtulaſtis. de cō Reſtitutio. xij. ceſ. preben. dicit ꝙ attendenda eſt qualitas dono rum. Nam quedam conueniunt magis mittenti ꝙͣ ipſis ambaſiatoribus. vt puta. ſi daret̉ leo. Que dam conueniūt potius ipſis ambaſiatoribus. pu ta. ſi darentur eis veſtes congruentes. Et ſic dicit ꝙ in caſu dubij aduertenda eſt qualitas donoruꝫ Secus ergo vbi conſtaret de voluntate donātis. Et dicit Panormitanus ꝙ illa. l. ſocium. loquitur de ſocietate. vicꝫ. ꝙ ſi aliquid donatur ſocio occaſi one ſocietatis. ex quo tamen donatur perſone ⁊ n̄ ſocietati: cedit ipſi ſoli donatario et non ſocietati. Et non mirum: quia idem eſt in damno. Nam ſi ſocius extra ſocietatem: occaſione tamen ſocietat damnum paſſus eſt: ſibi imputat̉ ⁊ non ſocietati. vt eſt tex. in. d. l. ſocium. Quid de dote quaꝫ lucratur filius ex forma ſta tutorum. An dicatur de peculio aduenticio: vt ſic non veniat fratribus conferēda. Reſpondet ideꝫ Io. ꝙ ſic. Bart. v̓o in tractatu de duobus fratri bus dicit ꝙ aut pater ſuſtinet onera matrimonij: et tunc erit profectitium. ⁊ communicabit. Si au tem filius ſuſtinet onera de lucro ſue perſone: tūc erit aduenticium. ⁊ non communicabit. Si auteꝫ partim pater. ⁊ partim filius ſuſtinent: tunc par tim erit profecticium ⁊ partim aduenticium ꝓ ra ta oneris. Quid autem de lucro quod acquirit filius mer cando cum pecunia patris. An pars que attribu itur perſone dicetur aduenticium. Rn̄. idem Io. ꝙ dicetur aduenticium. Et ideo medietas lucri: cuꝫ vnus ponit rem. alt̓ induſtriā: ei cedet: qͥa lu crum debet eſſe commune. l. j. C. pro ſocio. Ideo ſi filius ex. C. habitis a patre lucratus fuit alia. C. debet primo de. C. lucratis habere. l. et de alijs. l. et de. C. pro ſorte debet diuidere equaliter cuꝫ fra tre: quando equaliter ſunt heredes patris. Et ſic illa. l. que lucratus eſt pro induſtria proprie perſo ne: ſunt ſua propria. nec tenetur diuidere cum fra tre. Ideꝫ Bart. vbi ſupra. De hoc dic vt ſupͣ. Pe nfifim her i culium. An autem acquiſituꝫ per filium ſit preſumen pea caheredes dum ex bonis patris. et ſic ꝯmunicandū. Reſpō Bar. vbi ſupra. ꝙ aut reſultat ſuſpicio delicti niſi p̄ſumatur ex bonis patris. puta. quia filia p̄ſume ret̉ turpiter acquiſiſſe. Et tūc credit̉ ex bonis pr̄is acquiſitū. Aut p̄ſumptio dilicti euitat̉. et tūc p̄ſu met̉ ex bonis filij. Aut nec euitat̉. nec oritur ſuſpi cio. et tunc recurrendū eſt ad ꝯiecturas. Et ꝑ om nia idem dicendum eſt in prelato. tutore. vxore et huiuſmodi. An autem donatum filio ab extraneo ſub tali ꝯditione. vt habeat illud in caſtrenſe vel quaſi: ſit ꝯmunicandum. Reſpon. qui ſupͣ. ꝙ aut filius eſt miles. vel aduocatus: vel habet aliquas dignita tes de illis que ponuntur in. l. fi. C. de inoff. te. Et certū eſt ꝙ non dediſſet niſi ratione militie. Et ſic erit caſtrenſe vel quaſi. ⁊ non ꝯmunicabit. Si au tem non erat miles nec aduocatus et huiuſmodi: tunc erit aduenticium. ⁊ ꝯmunicabit. De hoc dic vt sͣ. Peculium.

¶ Quid aūt ſi pater miſit pecuniā filio exiſtēti in ſtudio vt inde libros emeret. Deinde cauit in ſuo libro rationū. ꝙ ipſe filius debeat ꝯferre eos. ⁊ po ſtea valor eoꝝ decreuit. Cuiꝰ erit damnū? Rn̄. ꝙ nō debet ꝯferri niſi tantū quantū valent. nō illud qd̓ ꝯſtiterūt. Et hoc ꝑ glo. in. l. illud. C. de colla. in ver. poterat. Si autem ſuꝑcreuit valor bn̄ficio for tune. tunc dicit Raph. in dicta. l. illud. ꝙ iſtud in crementum tanqͣꝫ aduenticium: debet eſſe p̄cipu um filij. vt. l. fi. C. de colla. Dato ꝙ Ludo. in dicta l. illud. dixerit ꝯtrarium. ꝑ text. in. l. ẜm naturam. ff. de re. iur. Quero. quid ſi duo frates vel alij habent bona ꝯmunia ex aliqͣ hereditate. Manente aūt cōione ꝯtractū eſt es alienū: poſtmodū veniūt ad diuiſio nem. Nunqͥd es alienū ꝑ alterū eoꝝ ꝯtractuꝫ ſol uetur de cōibus bonis? Spe. tit̓. de iudicijs dicit. ꝙ es alienū. aut fuit ab om̄ībꝰ ꝯtractū. Et tunc ab om̄ibꝰ ſolui dꝫ indubitanter. Aut ab vno tm̄. Et tūc. aut eſt ꝯtractū occaſione ꝯmuniū bonoꝝ: ⁊ in cōem vtilitateꝫ ꝓfectum. qd̓ ꝓbari dꝫ a ꝯtrahente debitum. Et tūc etiaꝫ de bonis cōibus eſt ſoluen dum. ar. ff. pro ſocio. l. omne es. Aut non probat hoc. ⁊ tunc per eum tm̄ ſolui debet abſqꝫ grauami ne alterius. ar. ff. de reg. iu. non debet. Non enim ſufficit ꝯtractum eſſe manente cōione. Immo eſt neceſſe ꝓbare ꝙ occaſione cōis vtilitatis. ff. ꝓ ſo do. iure ſocietatis. Quid ſi alter ex coheredibꝰ ꝯdēnatus eſt ob ma leficiū a ſe ꝯmiſſum? Rn̄. qui sͣ. ꝙ licet ipſe al̓s bn̄ tractauerit hereditateꝫ: tn̄ de parte ſua tm̄ ſoluen da erit ꝯdemnatio. nec fiet cōpenſatio eiꝰ qd̓ bene egit. vt. ff. ꝓ ſocio. cum duobꝰ. Quid ſi vnus ex coheredibus fecit ſumptus ob honorem ſuum. puta. in militia ſua vel nuptijs ſu is vel dignitate aliqua. Rn̄. qui sͣ. ſi cōmunis pa ter id fecit: hꝫ ipſe hoc precipuum. ff. de colla. l. j.§. nec caſtrenſe. Si v̓o ipſe poſt mortē patris ſui hoc fecit: de ſorte ſua tm̄ hoc erit: non de bonis cōmu nibus. ff. fami. her. l. ſi filia.§. idem ſcribit. niſi ſpe cialiter inter coheredes pactuꝫ fuerit vt huiuſmo di ſumptus ꝯmunes eſſent. Idem tenet Bar. in dicto.§. nec caſtrenſe. vbi querit de alia. q. Pater incepit expendere ꝓ filio in ſtudio. Utrum patre mortuo debeat ſtudiū ꝑfici de ꝯmuni inuitis fra tribus. Didet̉ ꝙ ſic: qꝛ munera cepta debēt ꝑfici de ꝯmuni: licet nō poſſint noua inchoari. vt. d.§. idem ſcribit. Et hoc videt̉ tenere Dy. Cōtrarium tn̄ credit Bar. ſalua reuerentia Dy. Nam factuꝫ pr̄is initiatū erga filiū: eatenus obligat heredem: quatenus ipſe pater erat obligatus de neceſſitate vt. ff. de mu. ⁊ ho. l. et ſi filiū. Sꝫ pater nō tenebat̉ de neceſſitate inchoare: nec ꝓſequi: ergo nec here Quid ſi vnus ex fratribꝰ coheredibꝰ hꝫ filiam nunquid dotanda eſt de cōibus bonis. ℟. Spec̄. li auus puelle pater cohereduꝫ viueret: ipſe habet neptē dotare. vt. ff. de iure do. l. ꝓfecticia.§. ſi filiꝰ. Si aūt nō viuit auus: tūc de bonis patris ſui tm̄ dotanda eſt: niſi coheredes inter ſe ſpāliter alit̓ pa Reſtitutio. xij. Fo. CCXIX. cti fuiſſent. Pro declaratōne huiꝰ nota. ꝙ cum de functo patre plures filij remanent in domo pater na: quorum alij ſunt minores. Alij maiores. Alij lucrantur. Alij non. Et eis ad diuiſionem venire volentibus minores petunt ꝯmunicari lucra ma iorum. Dic an inter iſtos fratres ſunt bona diuiſa aut indiuiſa. Primo quilibꝫ ſibi acquirit qd̓ lucra tur: nec peti pōt ꝯmunicatio ab alijs fratribus: ni ſi hoc fuerit in diuiſione ſpecialiter actum. Si aūt indiuiſa. Et aliqui fratres lucrantur et tunc: aut certum eſt vnde acquirunt aut non. aut eſt dubi um. Si certum eſt tunc ſtatuendum eſt ẜm quod acquiſiuit. Si autem non eſt certum: nec eſſe pōt. vel dubitatur: aut in facto: aut in iure. Si in facto puta. acquirit ex operis ſuis: quia forte eſt ſcriptor vel artifex: tunc ſibi acquirit. ne quod ei ſuis labo ribus et proſpera fortuna acceſſit: hoc ad fratres proueniens luctuoſum ei accedat. vt inſti. ꝑ quas per. no. acqui.§. igitur liberi. licet ſi ſit male cōuer ſationis homo nullius artificij: p̄ſumitur omnia habere de ꝯmuni: aut de patrimonio patris: ſicut al̓s vxor p̄ſumit̉ habere de bonis mariti. Sed ⁊ ſi quis fratrū patre viuente aliquid lucratus eſt: licꝫ acquiſierit patri. vt. l. cum oportet. C. de bo. qꝫ li. Si tn̄ pater nō app̄henderit: videt̉ ꝙ filiꝰ tūc poſ ſit ſibi illud retinere. nec hꝫ neceſſe fratribꝰ ꝯmuni care. Si aūt pꝰ mortē patris acquiſierit: p̄ſumitur de cōi habere: ⁊ ideo cōicandū. Indubio eī preſu mitur de cōi habere: niſi ꝯtrarium ꝓbet̉. Si aūt ſit bone ꝯuerſatōnis: qꝛ artifex ē. ⁊ bn̄ lucrat̉: nō ē p̄ ſumendū habuiſſe de cōi: niſi exp̄ſſe ꝓbet̉. īmo p̄ ſumit̉ ex ſuis oꝑis habuiſſe. C. de arbi. tu. ſi defun ctus. Adde tn̄ p̄dictis qd̓ notat Bal. in. l. illd̓. C. de colla. vbi ex. l. fi. e. ti. dicit ꝙ ſi duo fratres remā ſerūt in cōione poſt morteꝫ patris. ⁊ vnus plures fructꝰ poſuit tanꝙͣ ditior: ꝙ in diuiſione non pōt petere ab alio fratre illā pluralitatē fructuū: qꝛ da to ꝙ nō dicat̉ ꝯtracta ſocietas bonoꝝ: dicit̉ tn̄ con tracta ſocietas fructuū ꝑceptoꝝ ⁊ ꝯſumptoꝝ. ⁊ al legat caſum optimū in. c. ſi duo fratres. de fra. de no. feu. inue. Et nimirū ẜm glo. ibi: qꝛ fundus: ſeu feudum de quo in dicto. c. ſi duo. fuit acquiſitum de ꝯmuni pecunia. licet noīe vniꝰ fratris qui poſt mortē pr̄is remanſerat in cōica cum altero fratre. Et ideo fructꝰ talis fundi erūt cōes donec habita uerint ſimul vt ibi. Secus tn̄ dicendū ẜm eundeꝫ Bal. in tractatu de duo. fratribꝰ in caſu quo eēt duo fratres quorū vnus hꝫ duos filios laborato res: qͥ laborāt poſſeſſionē cōeꝫ cū alio fr̄e ſuo qͥ nul lum filiū habet. Non enim diuident̉ fructꝰ equa liter: qꝛ hec ſocietas reſpicit capita eoruꝫ qui oꝑas ponūt. Nam ex ſuis laboribus ſibi acquirere poſ ſunt. d. l. cuꝫ oportet. Et idem dixit Pau. de caſtro in. d. l. illud. in duobꝰ frībꝰ quoꝝ vnꝰ hēbat ml̓tos filios. alter v̓o ſolus erat: ꝙ ſi ille qui habebat mul tos filios gubernabat bona. Ille v̓o ſolus nihil fa ciebat: niſi ꝙ lotis manibus ibat ad menſam. ꝙ n̄ poteſt poſtea in diuiſione petere ꝙ ſibi aſſignētur fructus quos conſumpſerunt filij fratris. quod nota. oo ij

An aūt frater qui gubernat bona cōia cum fra tribꝰ paruis poſſit in diuiſione petere ſalarium ſue adminiſtratōnis: ſicut tutor pōt petere ẜm Bar. in. l. ī eos. ff. de tutel̓. Dic ꝙ nō pōt petere ſalariuꝫ ſed certa portio fructuū aſſignatur eius induſtrie. Ita dicit Ludo. qui hunc caſum dicit nunꝙͣ vidiſ le deciſum. Quid de mercatoribꝰ ⁊ alijs artificibus qui pre ponūt inſtitores ſuis apothecis. An ex eorū ꝯtra ctibꝰ teneant̉? ℟. Io. de pla. inſti. qd̓ cū eo.§. inſti toria. ꝙ ſic: ſi ꝯtractꝰ noīe dn̄i facti ſunt. et maxime qn̄ in eiꝰ vtilitatē eſt verſum. vt. l. qͥcunqꝫ.§. j. ⁊. ij. ff. de inſti. et. l. iij. eo. ti. vn̄ ſi ſcribat in libro. ꝙ apd̓ menſaꝫ domini ſui ticius habet. C. in depoſito. te netur dominus. Quero an dn̄s ⁊ pater teneant̉ ex ꝯtractu geſto ꝑ ſeruū ⁊ filiū eoꝝ iuſſu. Rn̄. idem qui sͣ. ꝙ ſic. vt l. j. ff. qd̓ iuſſu. Nam pr̄ ⁊ dn̄s vident̉ ꝯtrahere cū ꝑ alios ꝯtrahūt. vt in regula qui ꝑ aliū. Et cōtra hentes ſil̓iter vident̉ ꝯtrahere cū p̄ponēte: qn̄ con trahūt cū p̄poſito. vt. l. ſi inſtitorē. ff. ſi cer. pe. Idē in exercitore nauis. l. j. in prīcipio. ff. de exerci. Idē qn̄ verſum ē in vtilitatē aliquoꝝ iſtoꝝ dn̄oꝝ. l. j. in principio. ff. de in rem verſo. Quid de fideiuſſore. An principalis teneat̉ ad reſtitutōneꝫ eiꝰ qd̓ ille ſoluit: Rn̄. Io. de pla. ꝙ ſic inſti. de fideiuſ.§. ſi quid aūt. Sꝫ nunqͥd fideiuſſor pōt ſponte ſoluere. ⁊ non expectare ꝙ ſibi fiat mandatū. Rn̄. quisͣ. ꝙ ſic. vt dicit glo in. d.§. ſi quid aūt. Nam tenet̉ agnoſce re bonam fidem. l. idemqꝫ.§. fideiuſſores. ff. man. An poſſit agere mandati. Rn̄. idem̄ ꝙ nō: ſi non Sed quid ſi iudex eum ꝯdemnauit ꝑ iniuriam appellauit. l. ſi ꝓ ea. C. mandati. ☞ Eſtitutio. Xiij. quo ad dam r na data ab animalibꝰ. ¶Quid ſi quadrupes tuus. puta equꝰ vel aſinus naturali feritate mihi damnuꝫ intulit. puta. fregit vaſa mea: vel vegetem: ⁊ vinū effuſuꝫ eſt. Rn̄. Spe. in ti. de iniurijs. ꝙ mihi teneris vel reficere damnū: vel dare animal ꝓ noxa. vt inſtit. ſi quadrū. pau. fe. di. in principio. Quid ſi equꝰ tuus calce me ꝑcuſſit ⁊ crus fregit vel oculū effodit: vl̓ aurē dentibꝰ ſcidit: vl̓ me vul neranit ꝓpter quā plagā oportuit me dare.x. me dico. ⁊ alia. x. expendi ꝓ curatōne. An petere poſ ſum. xx. ⁊ oꝑas quibꝰ carui ⁊ chariturus ſuꝫ. Rn̄. Spe. vbi. sͣ. ꝙ ſic: vel ꝙ des animal ꝓ noxa. vt. ff. ſi qua. pau. fe. di. l. ex hac lege. Quid ſi tuū animal incitauit meū: ita ꝙ meum animal dedit alteri damnū. An tenearis. Rn̄. qui sͣ. ꝙ ſic. Idem dicit glo. in p̄alleg. inſti. in pͥncipio. Siue animal tuū moueat̉ ad danduꝫ damnū ſui laſciuia ⁊ facilitate: ſiue incentiuo amore: vel perſe cutione alteriꝰ animalis. vt ſi equꝰ tuus ꝑſequēdo equā meā fregit oſtiū domus mee: vel mea blada immatura ꝯtriuit: vel aliud damnū mihi dat ſiue ſuo corꝑe: ſiue alio inſtrumēto: vt ſi bos vel equus ſine culpa ꝯducentis plauſtrū obtriuit aīal meuꝫ Reſtitutio. xiij. vel aliud damnū dedit. vt. ff. e. l. j.§. ſiue aūt. Quid ſi bos tuus comedit herbā meaꝫ: vel ca nis tuus carnes meas: vel muricꝰ lardū: vel mu ſtela corrodit pānos. An mihi tenearis ad emen dam damni: vel ad dandū animal ꝓ noxa. Rn̄. Spe. vbi sͣ. ꝙ ſic. vt. l. quintꝰ. ff. ad. l. aqui. Quid ſi oues vel aīalia qͥs mittit in prediū me um ⁊ frumentū: ordeū: vel glandes depaſcuntur. Rn̄. Spe. vbi sͣ. ꝙ mihi tenet̉. Quid ſi ꝑ ſe pecora intrauerūt campum ⁊ depa ſta ſunt frumentū. Rn̄. idem̄ ꝙ mihi teneris. Sꝫ quomodo extimabit̉ damnū datum in frumento dum eſt in herba? Rn̄det. ꝙ vel expectabit̉ tem pus meſſium. vt ſciat̉ quantū ex tanto vel ſil̓i fru mento habebit̉: vel ꝯſiderabitur quantus fructꝰ in anno p̄terito ex tanto ⁊ ſimili habitus eſt. ar. ff. ad. l. aquil̓. l. ī lege aquilia. Et hec opi. videt̉ valde equa. Uide tamen de hoc ſupra. Reſtitutio deci mo. in fi. Sꝫ nunquid dn̄s ſe liberat dando animal pro hoxa. Rn̄. idem ꝙ nō: ſi ipſe illud īmiſit. vt. d. in ſti. Secus ſi caſualiter intrauit. Quid ſi leo. vrſus. vel aper quem tenes ligatuꝫ iuxta viam publicaꝫ dānū dedit. Rn̄. Spe. in ti. de emp. ⁊ ven. ꝙ teneberis ꝑ. d. inſti. Caueant̓ gͦ ſi bi qui tenent canes mordaces. vrſos et ſimias et huiuſmodi in locis publicis: qꝛ ſi ledunt homineꝫ liberum: ꝯdemnatur tenens in expenſis curatio. iitpenpent nis ⁊ operaꝝ amiſſaꝝ et amittendaꝝ: inꝙͣtum iu dici equum videbit̉. facta extimatōne quantuꝫ le ſus viuere poterat ẜm diſtinctōnem etatum. vt. l. hereditatum. ff. ad. l. fal. vt dicit glo. in. d. l. ex hac lege. Et id̓o nō liberat̉ dn̄s dādo ferā beſtiā dānū dantem pro noxa. Sed pone. Inuenio pecudem tuam in ſegete pt: Nū fn l mea damnum dantem. nunquid ꝓpria auctorita te illam capere poſſum et tenere donec ꝓ damno mihi ſatiſfeceris? Rn̄det Spec̄. in ti. de actore. ꝙ nō poſſum capere vt teneam quaſi loco pignoris donec mihi ſatiſfactum ſit: poſſum tamen capere ⁊ tenere donec ſciatur dominus ꝯtra quem agere poſſum. Quid de his qui cum iumento: vel igne malici oſe appoſito: vel al̓s ledunt agrum: ſiue domū al terius. Reſpōdet Monal. in ti. reſtitutōnū ꝙ ta les tenent̉ ad reſtitutōeꝫ totiꝰ damni. Quid ſi bos alicuius cornupeta erat. ⁊ dominꝰ eum non cuſtodiuit: nec diligentiam adhibuit. et egreſſus boueꝫ vicini occidit. Rn̄. Monal. ꝙ do minꝰ bouis cornupete tenet̉ dare aliū bouē viuū equinalentem. ⁊ mortuū acciꝑe. vt dicit tex. in. c. ſi bos. extra de iniurijs. ⁊ exo. xxj. hoc tn̄ verum qn̄ dn̄s ſciuit eum cornupetam: qd̓ p̄ſumit̉ infra tres dies ſcire. Et ꝓpterea dicit tex. ꝙ ſi cornupeta erat ab heri et nudiuſtercius. Quando v̓o ignorauit. puta. quia contra naturam ſui generis inſurrexit. et contra naturam ſuam. puta. quia conſueuit eſ ſe domeſticus. tunc non tenetur ex edicto legis a quilie: ſed ex edicto legis. ſi qua. pau. fe. di. ẜm ho ſtien. et Goſ. Idem intellige ẜm glo. in dicto. c. ſi

bos. cum iſte qui damnū dedit aggreſſus eſt aliuꝫ ⁊ occidit. Sꝫ econtra nō tenet̉.i. qn̄ bos mortuus incitauerat aggrediēdo bouem cornupetā. ff. ſi qͣ pau. fe. di. l. j. Seu cum dubiū eſt quis bos primo aggreſſus eſt. ff. ad. l. aqui. l. ſcientiā.§. cū ſtramen ta. Et ad intelligentiā predictoꝝ ſciendū: vt ex di ctis Ho. colligi pōt: ꝙ duplex eſt actior qua tenet̉ dn̄s animalis damnum dantis.ſ. legis aquilie: et hac tenet̉ dominꝰ aīalis damnuꝫ dantis qn̄ culpa ſua: aut negligentia animal damnū dedit. puta. ſi te inſtigante equū: ipſe dolore ꝯcitatus recalcitra uit: vel damnū dedit: aut ſi quadrupes plus iuſto onerata damnū dedit: vel ſi animal tuū in ſegeteꝫ meam miſiſti: teneris ad totius damni extimatio nem. Alia eſt actio que vocat̉ de pauperie: qͣ mihi teneris qn̄ nō culpa tua quadrupes damnum de dit. puta. qn̄ damnū dedit ꝯtra naturaꝫ: aut ꝯſue tudinem ſui generis. licꝫ ſua ꝯſuetudo talis ſit. pu ta. ſi ſit equus recalcitrans. Nam maior ꝑs nō re calcitrat: vel bos cornupeta. Nam maior pars nō cornupetat. Et tūc liberaris dando animal dam nificans ꝓ noxa. licet damnū excedat quadrupe dis extimationeꝫ. Si aūt ſit fera beſtia: tūc dando illud aīal ꝓ noxa nō liberaris: ſꝫ teneris ad totius damni extimationē: qꝛ hmōi aīalia nō debēt tene ri in publico: ſiue ſoluta: ſiue ligata vbi publicum iter eſt. Al̓s dn̄s tenet̉ in duplum. Et nihilominꝰ actio de pauperie.i. ꝓ damno dato locū hꝫ. ⁊ etiaꝫ tenetur ad impenſas in curatōne factas. ⁊ ad ope ras amiſſas: vel quas amiſſurus eſt ꝓpter debilita tem. Nam ꝓhibetur quis verrem. aprum. caneꝫ. vrſum. leonem. ⁊ generaliter omne animal qd̓ no cere poſſit: tenere ẜm Ho. Quid ſi equus tuus inſidiando mulam meam olphaciat: ⁊ mula mea calcitrans crus meū fran gat? Rn̄. ẜm Ho. ꝙ ꝯtra te agere poſſum de pau perie. vt. ff. ſi quadru. l. agaſo. Quid de tenentibꝰ columbaria. Rn̄. Aſten̄. in ſum. ẜm aliquos ꝙ ſi nō poſſunt teneri ſine preiu dicio ⁊ damno alterius: mortaliter peccant qui te nent. Quidam tamen credūt ꝙ columbe plus ꝓ ficiunt terris quas ſtercorizant: ⁊ mala ſemina co medendo: qͣꝫ noceant. Hoc videt̉ poſſe tolerari: ſi tenentes colūbaria tꝑibus debitis dant eis ad co medendum. Al̓s ſecus. Quid de venatoribus qui cōculcant vineas et agros alioruꝫ: quoꝝ canes occidūt anſeres ⁊ oues ⁊ agnos pauperū? Rn̄. idem. credo ꝙ tenent̉ re ſtituere extimatōeꝫ damni. ⁊ peccant mortaliter ſi nō reſtituant: niſi ita modicū damnū eſſet ꝙ pro babiliter non curarent illi quibus damnū dat̉. Quero. an quis poſſit prohibere piſcari in flu minibꝰ publicis et ꝑpetuis ſicut eſt padus ⁊ renꝰ Rn̄. Io. de pla. inſtit. de re. di.§. flumina. ꝙ non. Similiter nō pōt prohiberi quis applicare naues ad portum ⁊ ligare naues ad rippas: ſiue ad arbo res exiſtentes ſuꝑ rippas. licet tamen rippe ⁊ arbo res ſint publice quo ad vſum: ſiue ſint in commu ni vſu: tamen proprietas ripparum ⁊ arbores na te in eis ſunt eorum quorum ſunt predia quibus Reſtitutio. xiiij. Fo. ¶CXX. adherent. Et ideo ſi concurrant dominus agri vo lens incidere arborem exiſtentem in rippa flumi nis: et extraneus piſcator vel nauta volens ligare nauem ad illam arborem vel appendere rhecia ſic canda prefertur dominus: quia nemini debet ius ſuum detrahi. Sed vbi concurrunt extranei: tunc ſi vnus pretendit publicam vtilitatem ⁊ alius pri uatam: prefertur p̄tendens publicaꝫ. Sed ſi vter qꝫ pretendit publicam: vel vterqꝫ priuatam: p̄fer tur qui primo occupauit ẜm Iac. but. Sed ſi vter qꝫ pariter occupauit: locus eſt gratificatōni vel ſor ti: ſicut dicit glo. de plauſtris inuicem obuiantibꝰ in arta via: dum querit quod plauſtrum retroce dere debeat in. l. j.§. hoc interdictuꝫ. ff. ne quid in lo. pu. Nota tamen ꝙ omnia ſupradicta in hoc. c. obtinent locum in foro iudiciali. vt damnificans alium etiam teneat̉ de leuiſſima culpa actōne legꝭ aquilie. l. j. ff. ad. l. aqui. vel actione de pauperie. vt inſti. ſi quadrū. vel huiuſmodi. Secus in foro con ſcientie ẜm Inn. Dir. d. An. de but. S. Ber. Ni co. de auſ. Nam in foro anime ſolū quis tenet̉ de dolo ⁊ lata culpa. De hac materia vide sͣ. Aduoca tus in fi. ⁊ Reſtitutio. iiij. Cui faciēda Eſtitutio. xliij. e. ¶ Primo quero cui dꝫ fieri reſtitutō rei rapte ſeu al̓s male accepte. Rn̄. ẜm ray ꝙ ei cui res ſubtracta fuit: etiā ſi nō ſit dn̄s rei: ſed ſua interſit ex cā honeſta reꝫ eſſe ſurreptā: vt quia habebat in ea ius pignoris vel vſum: aut aliquid hmōi. ff. de fur. l. is cui. Si v̓o ipſe cui nūc res ab lata ſit: furatus fuerit eā: nō ſibi: ſꝫ dn̄o erit reſtitu enda: vel illi cui prior fur vel raptor ſurripuerat: ſi ſua vt dictū eſt intererat ex cā honeſta et fiat caute quantū pōt ꝑ religioſum ⁊ hmōi: ita ꝙ nullo mo do ꝑſona furis ꝓdat̉. Itaqꝫ regularit̓ reſtō ſpolia tis facienda ē. extra de reſti. ſpo. ꝑ totū. Fallit tam̄ qn̄ non tm̄ iſte male accepit: ſꝫ alius etiā turpit̓ de dit. de quo. jͣ. Monal. aūt in ſum. dicit ꝙ reſtō re gulariter eſt ſemꝑ facienda ſpoliatis vel eoꝝ here dibus: ſi inueniri pn̄t. Et hoc qn̄ fecit teſtm̄. Si āt mandauit in teſtamēto diſtribui ꝑ executores qͥc quid ad ip̄m ſpectabat de mobilibꝰ et debitis: tūc facienda eſt executoribꝰ reſtitutio eiꝰ ꝓ rata ⁊ vxo ri ꝓ rata: ſi ipſa ⁊ liberi debeant hr̄e aliquā parteꝫ in rebꝰ teſtatoris: aut d̓ iure: aut ex diſpōne teſta toris. Si aūt ꝯtempſit facere teſtm̄: tūc dꝫ fieri re ſtitutio heredi ab inteſtato. Idem Dir li. j. ¶ Secundo quero. Pone ꝙ illi cui reſtitutio fien da eſt agat in remotis. cuius expenſis mittet̉ pecu nia debita vel huiuſmodi. Reſpon. Panor. in. c. cum tu. de vſur. poſt doc. ꝙ aut vſurarius receſſit de loco vbi extorſit vſuras. Et tunc cum ipſe ſit in malafide tenetur ipſe expenſis ſuis ad locum mit tere vbi extorſit vſuras. Aut hi a quibus vſure fu erunt extorte receſſerunt. Et tunc procedit dictuꝫ glo. in dicto. c. cum tu. vt expenſis creditorū mit tantur. Similis diſtinctio fit in re legata. vt in. l. cum res. de le. j. Et hoc verum niſi reperiatur ali quis fidelis qui vellet gratis ferre creditoribꝰ. ar. oo iij

in. c. ſignificante. de pig. Doc. tn̄ excipiūt vnuꝫ ca ſum in quo debitor nō tenet̉ mittere debitū credi toribus. puta. qn̄ maiores ſumptus fierent in mit tendo: ꝙͣ valeat res reſtituenda: vel etiā vbi quā titas que debet̉ eſſet modica reſpectu debentꝭ ha bere: qꝛ forte eſt potens ⁊ facultatibꝰ abundans. qͥ bus caſibus pauperibꝰ eroganda eſt ꝓ anima cre ditoris: vt ſic reſtituat̉ illi ſpiritualiter qn̄ non pōt reddi temꝑaliter. Qd̓ dictum eſt de vſurario. ideꝫ intelligas de bonis raptis: vel furatis: legatis: vel al̓s debitis. Si autē neſcitur vbi habitet creditor: tūc non tenet̉ euagari euꝫ querendo: ſꝫ dabit̉ pau peribꝰ: niſi veriſil̓iter expectet̉ ut redeat. qꝛ tunc ex pectabit̉: vel reponet̉ in ede ſacra. Tercio. quid de illo qui pluribus tenet̉ et vult ꝑtem ſoluere: cum totum nō poſſit: nunqͥd poſſit gratificare vni: ſoluendo ei inſolidū. An teneatur ſingulis ſoluere ꝓ rata. Et ſi teneat̉ ex ꝯtractu vel maleficio. nunquid plus ſoluendū ſit in hāc cām ꝙͣ in illam? Rn̄. Monal. ꝙ ſi creditor vigilauit ex īgendo debitū in iudicio: vel extra: pōt ei debitor ſoluere debitum anteqͣꝫ bona debitoris auctorita te iudicis incipiant poſſideri: qꝛ poſtea iura paria facta ſunt omniū creditoꝝ qui nō habent pigno ra vel hypothecas: vel nō ſunt priuilegiate ꝑſone. Item ſi debitor vult vni creditori gratificare: debꝫ illud om̄ibꝰ ꝯmunicare: ⁊ ab eis licentiā obtinere. Similiter ſi vnus creditor denūciauerit alteri ne recipiat a debitore: in fraudē videt̉ ille verſari ſi ac cipiat. vbi aūt nō vigilauit creditor exigendo de bitum: non videt̉ ꝙ debitor teneat̉ ei gratificare. Iure tn̄ poli et ſi nō iure fori excuſaret̉: vt dicūt qͥ daꝫ: debitor: ſi pietate motus gratificaret plurimū indigenti creditori. Et non eſt dicendum ꝙ aliud priuilegium plus conueniat illis quibus tenet̉ ex maleficio: vel quaſi: qͣꝫ illis quibus tenetur ex con tractu vel quaſi. Quarto quero. an predo ſit reſtituendus. Rn̄. Monal. ꝙ de rigore iuris predo eſt reſtituendus niſi ſit talis p̄do: cui nullus parcere debeat. De hͦ vide panor. in. c. in lr̄is. de reſti. ſpo. vbi dicit ꝙ qͥ dam ſunt latrones famoſi qui morant̉ in ſtratꝭ pu blicis ad dep̄dandū: ⁊ iſti debēt ſuſpendi. ⁊ iſte p̄ do nō eſt reſtituendꝰ. Alio mō accipit̉ de eo p̄do ne qui aliū eadē re ſpoliauit: ⁊ iſte p̄do eſt reſtituē dus: quātumcūqꝫ ꝯſtet illū eſſe p̄donem. exqͦ dn̄s nō ꝯcurrit ſecū ad petēdū. vtꝫ in. l. j.§. ſi p̄do. ff. de poſiti. vbi tex. dicit ꝙ ſi p̄do depoſuit poteſt agere depoſiti: reddēs rōneꝫ. qꝛ eius intereſt cū alteri te neat̉ et hēat depoſitarios obligatos ex ꝯͣctu. Que ratio hꝫ locū quātumcūqꝫ ꝯſtet eum eſſe predonē. In beneficialibꝰ tn̄ nō dꝫ fieri reſtitutio. ex qͦ con ſtat eū eſſe p̄donē: ne det̉ vicioſus ingreſſus. Nō em̄ dꝫ ſe intrudere in bn̄ficio vt alij reſtituat. Exci piunt̉ tn̄ aliqͥ caſus in quibꝰ p̄do nō eſt reſtituen dus. Primo ſi dn̄s eodem tꝑe repetat cum p̄done Scd̓o niſi p̄do depoſuerit rem ablatā apud illum cui abſtulit. ff. de o. bonafides. Tercio. niſi ſit ta lis p̄do: cuius vite nullus parcere dꝫ: vt dictuꝫ eſt Quarto. niſi ſit inuaſor rerū ſpūalium qui nō deReſtitutio. xiiij. bet reſtitui: niſi ꝓbet poſſeſſionem illaꝝ rerū legiti me adeptam eſte. Fur aūt ẜm panor. vbi sͣ. nō eſt reſtituendus regulariter. Idem Io. de ſan. Un de ſi aliquis furtū faciat. ⁊ illud qd̓ ſurripuit alter furat̉: dn̄s pōt agere ꝯtra furem poſteriorem: non fur. ff. de fur. l. qui vas.§. ſi ego. Fallit qn̄ quis ha buit iuſtum initiū. ⁊ poſtea furtū ꝯmittit alijs cō modando: vl̓ ꝯcedendo. puta. reꝫ ſibi cōmodataꝫ alteri cōcedit. talis pōt agere furti: qꝛ eius interen ex cauſa honeſta. Et addit Io. de ſan. ꝙ maritus ꝯtra vxorē nō hn̄t actōneꝫ furti: qꝛ lex ita atrocem actōeꝫ dare in ꝑſona ꝯiuncta erubuit. C. de fur. l. manifeſtiſſimi. Item nec dn̄s ꝯtra ſeruū: niſi poſt manumiſſioneꝫ: nec pater ꝯtra filium. ff. de fur. l. ſerui. Ille autem qui his perſonis opem vel auxi lium preſtat tenetur furti. ff. de furt. l. ſiquis vxo Quinto. quid de prelatis ⁊ alijs clericis haben tibus adminiſtrationem eccleſiaſticam ⁊ male ad miniſtrantibꝰ. Nunquid teneant̉ ad reſtitutiōeꝫ ⁊ cui? Rn̄. ẜm Hoſti. ꝙ tenē̓t̉ talem eccleſiā ſerua re indēnem. Et hoc ſiue prelatus expendat in me liorationē pr̄imonij: vel ſi ꝓpter nimiā diligentiaꝫ ꝓprioꝝ negocioꝝ neglexit negocia eccl̓ie ꝓcurare: ſꝫ etiā de culpa ſeu negligentia ꝓcuratoris: ſeu ſui vicarij videt̉ teneri. de offi. ar. c. ea que. Sed ſi de ſuo aliqua expendit in negocijs eccleſie: illa poteſt recuꝑare: vel etiā heres ſuus: vt ſic fiat quedaꝫ re compenſatio hincinde. Hoc autem intelligas qn̄ grauis eſt le. o: vel etiam quo ad alienatiōeꝫ reruꝫ īmobilium: vel mancipioꝝ eccleſie: vel etiam red dituum ſuoꝝ. Non em̄ ꝓhibetur p̄latis quo mi nus poſſint de fructibꝰ ⁊ ꝑceptis redditibꝰ aliqua erogare. Sexto. quid de his qui donant inhoneſtis mu lieribus: vel mimis et ioculatoribus ꝓpter peccata que ꝯmittunt: vel propter fauoreꝫ ſeculi. Rn̄. ẜm Hoſti. ꝙ peccant mortaliter. lxxxvj. di. donare. et tenentur reſtituere eccleſie ſi ꝓprium habent. De his aūt qui talia acceperunt non eſt dubiū ꝙ tenē tur ad reſtōnem. xiiij. qō. vj. ſi res. Secus ſi cauſa elemoſyne ⁊ ſuſtentatōnis. Septimo. cui fiet reſtitutio de p̄dictis. Rn̄. ẜm Ho. ꝙ nō illi danti: ſꝫ ſucceſſori ſuo qͥ hoc in vtili tatē eccleſie expēdat. Et ſi forte nō curaret dare ſuc ceſſori: vel tantū expectare pauꝑibꝰ loci illiꝰ eroga bit. Et ẜm gl. Ray. hoc meliꝰ: cū pauꝑes indigēt vel eccl̓ia ſatꝭ abūdat. Itē ẜm Monal. reſtituē te nent̉ p̄lati dātes de bonis eccl̓ie ꝯſanguineis potē tibꝰ. nō ꝓpter naturā ſuſtētandā: vel aliā cāꝫ hone ſtam: ſꝫ vt faciāt eos diuites notabil̓r vltra ſtatuꝫ ꝯditōis generꝭ eoꝝ: vel ꝑentele. vt cū ep̄i vel clerici de vili genere nati ꝯſanguineas ſuas maritāt ba rōnibꝰ ⁊ ſil̓ia. Et iō tenent̉: qꝛ ꝯtractāt rē alienam inuito dn̄o. Bona.n. eccleſiaꝝ: pauperū ſunt ẜm Aug. ⁊ Hiero. Uide aūt terribile dcm̄ Archi. pꝰ Ug. in. c. nō liceat. xij. q. ij. papā peccare mortal̓r ſi bona eccl̓e alienat ſine cā rōnabili ⁊ honeſta: vt qꝛ ꝯſumit ī turpes vſus. ⁊ dat ꝯſanguineis vt eos di uites faciat p̄ alijs: vl̓ ꝯſtruat ſibi palatia. Et ſi pa

pa in hoc excederet notorie et eēt incorrigibilis: cū nō poſſet ex hoc eccl̓ia nō ſcandalizari: poterit de hoc accuſari in ꝯcilio ꝑ glo. ſingularē. in. c. ſi papa. xl. di. In dubio tn̄ p̄ſumendū eſt ꝙ faciat ex cā rō nabili. Idem panor. in. c ꝯſtitutus. de reli. do. Octauo quero. an p̄dicti teneant̉ hāc reſtōnem facere de bonis pr̄ionialibꝰ. An v̓o ſufficiat ꝙ ſa tiſfaciant de fructibꝰ ꝑcipiendis. Rn̄. ꝙ cuꝫ qͥcqͥd ſuꝑeſt eoꝝ vſibꝰ de ꝓuentibꝰ debeat̉ pauꝑibꝰ: nō ſufficit facere reſtōnem de talibꝰ fructibꝰ: ſi hn̄t pr̄i monialia vel aliūde qͣꝫ de eccleſia q̄ſita: niſi qͣtenus ſubtraherēt ſibi de neceſſarijs: vel qn̄ expēdiſſent circa vtilitatē eccleſie de bonis pr̄ionialibꝰ: aut ali unde ꝙͣ ꝑ eccleſiā q̄ſitis. Item diuites et potentes ſil̓iter tenent̉ qn̄ ꝑ fraudes vel minas vel importu nitatē nimiā: vel al̓s recipiūt ſine iuſta cā. Secꝰ tn̄ ſi ꝓpter neceſſitatē: vel hoſpitalitatē recipiūt. Sil̓i ſi ſunt bn̄ meriti: vel honeſti ⁊ ſpūales viri: p̄ſertiꝫ qꝛ iaꝫ impenderūt eccleſie ſuū ſeruitiū vel defende runt eam ꝯtra p̄dones: vel p̄ſtiterūt prociniuꝫ in cā vel hmōi. Talibꝰ eniꝫ tenet̉ eccleſia rependere vices. xij. q. ij. quicūqꝫ. De materia clericorū. vide ſingularia sͣ. Clericus. iiij. Nono. quid de p̄latis eccleſiaꝝ qͥ ꝓcuratōeꝫ vl̓ ſeruitiū aliqd̓ impendūt legato vel alij: ⁊ plꝰ a ſub ditis extorquēt qͣꝫ ſoluāt. Rn̄. Monal. ꝙ ſic extor ta reſtituere debēt: ⁊ tm̄dem pauꝑibꝰ erogare. Decimo. vtrū qui ſil̓atione religionis aliqͥd ac quirit: ſic̄ facit hypocrita teneat̉ ad reſtōneꝫ. Rn̄. Alex. de Alexā. ꝙ ſic: qꝛ ille qui dat aliqͥd hypocri te: quē extimat bonū ⁊ religioſuꝫ nō dat ꝑ ſe loq̄n do: ſꝫ interpretatiue viro religioſo. vn̄ nō tranſfer tur dominiū rei date hypocrite: ꝓpter qd̓ tenetur ad reſtōnem. Non ob. ꝙ ille cui ꝯfert̉ p̄benda ab xp̄o: qui creditur eſſe bonus: licet nō ſit non tenet̉ ad reſtitutōnem: qꝛ reſpondet ꝙ non eſt ſimile: q licet ille qui ꝯfert illi p̄bendam credat illum eſſe ca ſtum: tn̄ ille cui ꝯfertur: fraudē nullam ꝯmittit: ꝓ pter quam illi ꝯfertur: qꝛ nō ſil̓at ſe caſtum tali in tentōne: vn̄ licet ingrediēs ſit malus. vtputa. for nicator. licitꝰ tn̄ ē ingreſſus in p̄bendam. vnd̓ nō tenet̉ reſtituere. Sꝫ acquirens aliqͥd per hypocri ſim tenet̉. qꝛ ingrediens eſt vicioſus ⁊ vicioſus in greſſus. qꝛ fraude ⁊ dolo ingredit̉. Sꝫ ſi ingrede ret̉ ꝑ fornicatōeꝫ: ſicut ſi ep̄s matrē vel ſorore cleri ci cognoſceret: ⁊ ob hoc ei daret: tenetur clericꝰ reſi gnare cognita veritate. Cui auteꝫ debeāt reſtitui habita ab hypocrita: Rn̄. Inno. in. c. qꝛ pleriqꝫ. de īmu. ec. ꝙ forte non tenet̉ reſtituere illi qͥ dedit: qꝛ ꝯſecutus eſt merce dem ſuā. Et dicit ibi panor. ꝙ hoc ē notabile dcm̄ Debet gͦ dari pauꝑibꝰ: niſi eſſet datuꝫ aliqͣ ſpāli cā expreſſa. puta. in calicē: vel altare vel hmōi. Caue ant gͦ ſibi om̄s clerici. ⁊ laici religioſi et heremite. qͥ oſtendūt bonā vitā vt recipiant el̓ ynas. Undecimo. quid ſi diues mentiendo ſe paupe rem acquirat aliquid. an teneatur ad reſtitutōem Rn̄. idem Ale. ꝙ tenet̉ ad reſtōnem eius quod ꝑ ſil̓ationem acquiſiuit: ſꝫ non tenet̉ reſtituere ei a qͣ accepit. quia ille meritum ⁊cͣ. Sed tenet̉ dare pau Reſtitutio. xiiij. Fo. CCXXI. peribus: quibus ille dediſſet. ſi nō erraſſet. ſi ꝯſtet illi qui ſunt. Duodecimo. quid de mendicantibꝰ validis qͥ fingūt ſe infirmos: ⁊ nō ſunt. Et ſicut dicit glo. in l. vnica. de mendi. vali. lib. xj. poſſunt fingere cum herbis ⁊ alijs medicamentis deformitates mem brorum ⁊ egritudines corpoꝝ. Rn̄. Io. de pla. ꝙ inſpicienda eſt ꝯditio eorum. vt ſi in eis fuerit cor porum integritas ⁊ annoꝝ robuſtitas: eoꝝ inher tia ſine miſeratōne puniāt̉. hoc modo. vt ſi fuerīt ſerui ſubdant̉ dominio accuſatoris. Si v̓o liberi: efficiunt̉ coloni aſcripticij. Et hoc quando fingūt infirmitatem. Qn̄ v̓o fingunt debilitatem: tunc ſi eſt forenſis expellitur: ⁊ ad ſuas remittitur partes Si autem de vrbe. debet compelli ad opera. et ar tes. ⁊ exercitia publica operanda: vt. d. l. vnica. Tercidecimo. quid ſi meretrix dolo. fraude. vel ꝑſuaſionibꝰ inducit aliquē vt ei donet. An tenea tur reſtituere in foro ꝯſcientie. Et cui? Rn̄. panor. in. d. c. qꝛ pleriqꝫ. ẜm Inno. ꝙ nō ꝯpetit repetitio qꝛ hincinde verſat̉ turpitudo. vn̄ potior eſt ꝯditō poſſidentis. ff. de ꝯdi. ob turp. cām. l. vbi aūt. In foro aūt pnīali eſt vtriqꝫ pnīa iniūgenda ẜm eum qd̓ eſt notabile. qꝛ aꝑte ſentit ꝙ talis non tenet̉ ad reſtōnem in foro aīe. Ideꝫ tenet Io. an. vt iſta nō teneat̉ erogare pauꝑibꝰ. Prīo. qꝛ ius poſitiuuꝫ eſt ꝓ ea. Dicit em̄ ꝙ meretrix turpiter facit: ſꝫ nō tur piter accipit: cuꝫ ſit meretrix: vt. l. iiij. ff. de ꝯdi. ob tur. cām. videt̉ em̄ ꝯcurrere equitas naͣlis. Si em̄ nō turpiter accipit: exqͦ eſt meretrix: gͦ nō tenet̉ re ſtituere. Preterea fauet ſibi ius naturale in reten tione ꝓpter voluntatē dn̄i tradentis. Nā nil tam naturale ꝙͣ vt acqͥſitio fiat ẜm volūtatē dn̄i tͣdentꝭ vt dictū eſt sͣ. Ideꝫ tenet Cy. ⁊ dicit ſe rn̄diſſe cui dam ep̄o ꝙ meretrix de eo ꝙ lucratur in meretri cio pōt facere teſtm̄: ⁊ diſponere ꝓut vult nec ep̄s pōt illis taliter acqͥſitis apponere manū: etiā poſt mortē meretricis. Secꝰ dicit Cy. in ea q̄ nō eſt me retrix. Dicit em̄ ꝙ lꝫ dūium reꝝ donataꝝ tranſeat in illam mulierem: tn̄ fiſcus tanꝙͣ ablator iniuſte q̄ſiti: illud aufert ꝑ. l. j. ff. de iure fiſci. Et dicit ꝙ ta les mulieres tenent̉ in foro aīe: hec turpiter acqui ſita reſtituere. Qd̓ placet panor. qꝛ iſte turpiter ac ceperunt: exqͦ nō erant meretrices: in palā queſtū facientes. Ceſſat em̄ diſpoſitio. d. l. iiij. ⁊ etiā equi tas naͣlis. Et iō Cy. etiā dicit ꝙ peccat ille qͥ mere tricibꝰ nō ſeruat fidē ꝓmiſſam ꝑ rōneꝫ allegatam qꝛ ſic̄ nō turpiter recipit: ita neci turpit̉ ſtipulat̉ ſeu recipit ꝓmiſſionē. Et hanc opi. videt̉ approbare Bar. in. d. l. iiij. Concludit gͦ Panor. ꝙ meretrix turpitur nō recipit bona: vel ꝓmiſſionem. ⁊ ꝙ de illis pōt ad libitū diſponere licet ꝯſultius agat dā do pauperibꝰ: maxīe de his q̄ ꝑ īmoderatā impro bitatē lucrata eſt. Secus in alijs mulieribꝰ nō me retricibꝰ: quia iſte turpiter recipiunt dona vel ꝓ miſſionem. vn̄ ꝓmiſſione nō pn̄t agere. ⁊ recepta tenentur reſtituere ⁊ fiſcus pōt illa bona occupare Adde tn̄ predictis ꝙ notat Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxij. ꝙ ſi meretrix aliqͥd ſuꝑflue: vel fraude: vl̓ dolo ex torſiſſet tenetur eidē reſtituere. Et hoc vr̄ equum oo iiij

Reſtitutio. xv. quia quo ad hoc iniuſte recipit. et ſic retinere non pōt. Qd̓ nota. Quid aūt de alijs mulieribꝰ que non cauſa que ſtus: ſed libidinis male operant̉: ⁊ multa munera ob hoc recipiūt ⁊ dant. An huiuſmōi male ablata hincinde debeant dari pauperibꝰ. An poſſint re ſtitui turpiter danti? Quidam dicūt ꝙ vbi huiuſ modi turpiter data ipſo iure non applicant̉ fiſco: nec priuato: licet turpiter accipiens nō cogatur re ſtituere turpiter danti: tamen ſi vellet: poſſet reſti tuere eidem danti. Nam nullo iure hoc prohibe tur: et pene ſunt reſtringende. Alijs videt̉ ꝙ non turpiter danti: ſed pauperibꝰ talia eroganda ſint: niſi ille turpiter dans eſſet pauper: ⁊ illi per ꝯfeſſo rem darent̉ tanꝙͣ pauperi. Tamen tenendo opi. v̓v̓. ꝙ vbi reſtitutio nō eſt fienda certe ꝑſone: ſed pauperibus eroganda iſta reſtitutio eſt de cōſilio: nō de neceſſitate: preterqͣꝫ in furto. rapina. vſura. ſymonia ⁊ hmōi: tūc prima opi. tolerari poſſet. Et hoc facit ad multa. Quid autem ſi ſit indebitum iure ciuili tm̄: vt ſi legatum de quo potui detrahere falcidiam ẜm leges: illud integre ſolui credens ſufficere heredi tatem ad omnia. An teneatur legatarius mihi re ſtituere? Inno. in. c. qꝛ pleriqꝫ. de immu. ecc. tenet ꝙ non: quia licet ius poſitiuum diſponat ſuꝑ hu iuſmodi falcidia: equitas tn̄ naturalis q̄ oritur ex diſpoſitōne teſtatoris eſt ꝓ legatario. Hoſti. dicit hoc dictū Inno. ꝓcedere in herede qͥ ſoluit ꝑ iurꝭ ignorantiā. Si eī errauit ī facto: ꝯpetit repetitō ꝑ l. error. C. ad. l. fal. idem tenet Bar. in. d. l. error. et in aut̓. ſꝫ cum teſtator. eo. ti. vbi dicit ꝙ ſi heres ſol uit ignoranter ignorantia facti in nullo ſibi preiu dicat. quia etiam ſolutū repetit. d. l. error. Si v̓o ſol uit indebitum ignorantia iuris: nocet in eo quod ſoluit. d. An. dicit illam. l. ꝓcedere in foro ꝯtentio ſo: ſed in foro anime loquit̉ Inno. Ipſe tamen ſic diſtinguit. ꝙ aut teſtator vetat in teſtamento falci diam detrahi. ⁊ tūc legatariꝰ tenet cū bona ꝯſcien tia illa bona: etiaꝫ ſi teſtator fuiſſet ignarꝰ ſui patri monij: licet aliud dicat lex fori ꝯtentioſi. vt in d̓c̄a aut̓. ſꝫ cum teſtator. Mouet̉: qꝛ habemus certum fundamentū.ſ. voluntatem defuncti: nec aliqͥs er ror cadere pōt voluntate defuncti impleta. Si au tem teſtator nō vetuit: tūc ſi ꝑſona ē ignara ⁊ groſ ſa veriſil̓iter ignorans detractōeꝫ falcidie: idem di cendū.ſ. legatariū iuſte tenere in foro anime: quaſi tūc ꝯſenſus teſtatoris ꝯcurrat in ſolutōne totiꝰ le gati. Si aūt teſtator erat perſona inſtructa in iure: ſeu certificata de lege falcidia. tūc dicit ſe credere ꝙ legatarius teneat̉ reſtituere qd̓ habuit ꝯtra legem falcidiam: ſiue errore facti: ſiue iuris heres ſoluerit legatū integrum: qꝛ cum poſſibile ſit teſtatoreꝫ vo luiſſe vt falcidia detrahat̉: exquo erat ſciens et nō ꝓhibuit: ꝯſultiꝰ eſt vt legatariꝰ reſtituat: vt ſic ſatiſ faciat volūtati defuncti. Naꝫ in dubijs tutior via eſt eligenda. Et panor. in. d. c. qꝛ pleriqꝫ. dic̄. d. An toni. hāc. q. decidiſſe ẜm tacitā voluntateꝫ defun cti: ex qͣ inſurgit obligatio naͣlis. lꝫ lex poſitiua al̓r diſponat in foro ꝯtentioſo. Et ſic vult indiſtincte vt illa eqͥtas naͣlis p̄ferat̉ in foro aīe diſpōni iuris poſitiui. Qd̓ eſt notanduꝫ. Glo. tn̄ in. c. fi. de ſolu. videt̉ diſtinguere. ꝙ aut fuit debituꝫ naturale tm̄ ſꝫ ciuiliter indebitū. Et tūc: aut errore iuris fuit fa cta ſolutio: ⁊ nō ꝯpetit repetitio. Aut errore facti: ⁊ pōt repeti. Exemplū. heres volēs retinere falcidiā ſoluit legata integra credēs ſe teneri: certe nō pōt repetere: qꝛ errauit in iure. Si autē credebat here ditatem eſſe ſufficientē: tūc repetit: qꝛ errauit in fa cto. vn̄ error iuris nō excuſat: vbi debitū naturale p̄ceſſit. Secus in errore facti ꝓbabilis. Aliud ē in debitum tm̄ iure naturali: vt eſt illud quo per cy rographum quis obligatur ſpe future numeratō nis. qui tale indebitum ſoluit: repetit. Aliud ē in debitum naturaliter ⁊ ciuiliter. et taliter ſolutuꝫ cunqꝫ ignorantia: repetitur. vt. C. de ꝯdi. inde. l. j. Si ſciens ſe nō debere: ſoluit: non repetit: quia do nare videtur. ff. de ꝯdi. inde. l. j. Quo tamen ad q̄ ſtionem noſtrā principalē: opinio. d. Antonij vi detur tenenda: quia fundata ſuꝑ ratione naturali Eſtitutio. v. ſcꝫ incertoruꝫ. ¶Primo querit̉ Pone expoliati igͦrā ter ac heredes eorū. talia ſunt incerta et debent̉ diſtribui in pias cauſas. An debeāt diſtri bui in loco: vbi rapina vel vſura facta eſt. Ho. di cit reſtōneꝫ fiendā pauꝑibꝰ illiꝰ loci: vbi pecuīa fu it extorta: qꝛ inter illos faciliꝰ poterūt reꝑiri hr̄des illoꝝ: vel is cui damnū datū eſt. Fede. aut dicit ꝙ lꝫ hoc ſit ꝯſiliū: nō tn̄ de neceſſitate eſt. vn̄ ſatis eſt ꝙ reſtituat̉ pauperibꝰ. Qd̓ placet panor. in. c. cum tu. de vſur. Idem v̓ v̓. Scd̓o q̄ro. nunqͥd iſta reſtitutō incertoꝝ ꝑtin at ad ep̄m. an ad alios ꝯfeſſores. ℟. Ge. in. c. reli gioſus. de teſta. li. vj. q̄rit an executores deputati ꝑ teſtatorē poſſint diſpenſare male ablata incerta: ℟. ẜm Archi. ꝙ ſic: ꝑ tex. illū. īmo plus ꝙ teſtator hoc idē potuiſſet. ꝓ hoc all̓at. c. cuꝫ tu. de vſur. Et Ug. dic̄ ſe nō dubitare ꝙ ep̄i nō hn̄t ſeˡ de his in tromittere: niſi in defectuꝫ: vicꝫ qn̄ nō ē a teſtatore aliqͥs deputatꝰ ad hoc. Idē Lap. ab. qͥ dicit ep̄m ſi bi poſſe reſeruare abſolutōeꝫ pctī: nō aūt diſpenſa tionē incertoꝝ. Ideꝫ Io. cal. ⁊ Dn̄icus de ſctō mi niate. Io. de lig. dicit ꝙ opi. Archi. de iurꝭrigore ē vera: ſꝫ alia opi. Hoſ. qͥ voluit ꝙ talis diſtributio ꝑtineret ad ep̄m: ſeruāda ē de eqͥtate. Lap. ab. duc̄ p̄dictas opi. ad ꝯcor. ꝑ hāc viā. ꝙ quedā ſūt male ablata incerta. in qͥbꝰ tranſfert̉ dn̄iuꝫ in poſſeſſorē nec ꝯpetit repetito. vt. xiiij. q. v. nō ſane. Et tūc ꝓ cedit opi. Archi. Quedā ſt̓ in qͥbꝰ dn̄iuꝫ nō tranſ fert̉: ⁊ ꝯpetit repetitō. vt exͣ d̓ deci. ex trāſmiſſa. Et tūc hꝫ locū opi. Hō. Rō diuerſitatꝭ ē. qꝛ in primo caſu: ille qͥ hꝫ male ablata pōt facere el̓ynam: et hꝫ ius dn̄ij: licet illicite. Et ideo d̓ ſuo pōt elemoſynā ꝑ ſe vel ꝑ aliū facere: diſtribuendo p̄ſertim paupe ribus. vt in. d. e. nō ſane. In ſcd̓o v̓o caſu: nō pōt inde elemoſynā facere: nec hꝫ ius dn̄ij: vel ſi hꝫ nō hꝫ ꝑfecte: quia ꝯpetit eis repetitio: vel eoꝝ heredi bus: quoꝝ fuerūt male ablata. Sꝫ Ge. dicit ꝙ iſtā diſtinctionem Lapi deſtruit text. in. c. ſic̄ dignuꝫ.

Reſtitutio. xv. de homi.§. eos. qui loquit̉ in rapina: et ſic in caſu quo ꝯpetit repetitio. Et tamen text. dicit ꝙ diſtri butio ibi facta pauperibꝰ ꝑ eos qui extorſerūt: eis nō ꝓdeſt cuꝫ extarent illi quibꝰ debebat fieri reſti tutio. ergo ſi illi nō extarent videt̉ velle tex. ꝙ pro fuiſſet illis talis diſtributio. Unde credit Ge. ꝙ ſi in veritate apparēt illū diſpenſaſſe ſine fraude: ꝙ valeret talis diſtributio. Sco. etiam in. iiij. diſ. xv. loquens de incertis dicit. nō inueni quis neceſſa rio ſit determinatus mediator in iſtis incertis di ſpenſandis pauperibꝰ. Sibi tn̄ videt̉ ꝙ quis talia ꝑ ſeip̄m: ꝯſilio nihilominus boni viri pōt paupe ribus erogare. Idem tenet Tho. Quidā tamē ex cipiunt altum caſum vltra p̄dictum. vicꝫ in incer tis publicoꝝ vſurarioꝝ. Item et tercio pōt excipi tercius caſus. qn̄ executores: vel ſacerdotes paro chiales: aut religioſi male diſpenſarent talia incer ta. qꝛ vt dictū eſt sͣ. Religio primo. Ep̄s hꝫ iuriſ ditionem etiā in exemptos. vt dicit zab. in cle. j. de teſta. Et ẜm pau. ep̄s pōt executoreꝫ ab officio re mouere ꝓpter ſuſpitōeꝫ: etiā ẜm zen. ⁊ Land̓. ſi ex empti eſſent rōne delicti: etiā ſi teſtm̄ eſſet factū in loco exempto: qꝛ ordinarius hoc caſu ꝓcedit vice pape. Et dicit zab. ꝙ illa cle. loquit̉ de quacūqꝫ vl tima voluntate: etiā ſi eſſet donatio cauſa mortis. Quo tn̄ ad incerta manifeſtoꝝ vſurarioꝝ. an ꝯpe tat ep̄is illorum diſtributio. Panor. in. c. cū ſit. de iudeis dicit non modicū animaduertere ꝙ nullꝰ tex. facit mētōeꝫ de ep̄o: niſi. d. c. cuꝫ ſit. Sꝫ ille tex. ſi bn̄ pōderet̉ nō dicit ꝙ ep̄s debeat diſtribuere: ſꝫ ẜm ꝓuidentiā ſuam. Et ideo dicit ꝙ diſpenſatio male ablatoꝝ: pōt fieri ꝑ eum qui tenet̉ reſtituere: vel ꝑ eum de quo ſibi ꝓuidit. ſꝫ ẜm ꝯſilium et pro uidentiaꝫ ep̄i. Et ſic ſaluant̉ om̄es opi. hec panor. Nota ergo panor. in eo qd̓ dicit ꝙ nullus tex. fac mentione de ep̄o: niſi. d. c. cuꝫ ſit. ergo ſequitur ꝙ ꝑ. c. ꝙͣꝙͣ. de vſur. li. vj. nō pōt ꝯcludi ꝙ diſtributō incertoꝝ manifeſtoꝝ vſurariorū ꝑtineat ad ep̄m. Suꝑ quo. c. quidam ſe fundare nitunt̉. Ad dictū tn̄. c. cum ſit. aliter rn̄det panor. ꝙ loquit̉ de iudeo qui erat ſuſpectus de reſtōne: maxime q̄ erat fiēda inter pauperes xp̄ianos. Et Io. cal. in quodā cō ſilio. dicit exp̄ſſe ꝙ ep̄s nō pōt ꝑ ſtatuta ſynodalia ſibi reſeruare diſpenſatōeꝫ incertoꝝ. Idem Ug. ⁊ frater Clarus. dicentes ꝙ nō pōt ep̄s excōicare d̓ iure ſacerdotes: qui ſe intromittūt de diſpenſatōe incertoꝝ. Idem Archi. f. qui addit ꝙ caueat dili genter qui ꝑ alium reſtituit: ⁊ ita caute faciat: vt re cipiat qui debet: et nō ille retineat ſibi. qꝛ ꝑ hoc nō eſſet liberatus. Hoc intellige duꝫ ſciuerit. Al̓s i rantia ꝓbabilis bene illū excuſaret. Tercio quero. nunquid ep̄us poſſit talia male ablata diſpenſare in reꝑatione eccleſie parochialis Ge. vbi sͣ. dicit ẜm ꝙ refert Io. an̄. ꝙ iſta queſtio fuit diſputata bononie ꝑ fratrem Bētium ſancti Martini de ſenis. qui allegabat ad negatiuam: ꝙ cum iſta ſint diſpenſanda in pauperes. vt d̓ vſur. cum tu. ſi alteri ſoluatur: debitum nō remittit̉. de iureiuran. ea te. ⁊ qui tenet eroganda pauperibus retinet aliena. xlvij. di. ſicut. Item qꝛ nemini ē con Fo. CCXXII. ſulendum cum alterius iactura: per regulam iurꝭ locupletari. Nec p̄textu pietatis: eſt impietas faci enda. xxx. q. j. noſſe. vnd̓ licet eccleſias reparare ſit opus pietatis: nō tamen eſt cum iactura pauperū hoc exercendū. Item ſoli principi licet cum alteriꝰ iactura alteri ꝯferre. de reli. do. ꝯſtitutus. Item qꝛ requiritur ꝯſenſus omniū illorum: quorū iuri de trahitur. de reg. iur. quod omnes. In cōtrarium quia epiſcopo equalis cura īminet de tribus ſcili cet pauperibꝰ. eccleſijs edificandis et reparandis. ⁊ de alendis miniſtris eccleſiaꝝ. lxxxij. di. c. j. xij. q. ij. aurum. Item quia expedit pauperibꝰ: eccleſias reparari in quibus oblatōnes recipiūtur ad pau perum alimoniā. xij. q. j. habebat. Item quia ī eis ꝯueniunt fideles. ⁊ inuitant̉ ad pauperum ſubuē tiones: ⁊ alia pia opera. ⁊ ſic reparari illas paupe ribus expedit. Et maxime: quia ſi eccleſie pauꝑes ſint in pauperum numero: cum ipſius miniſtris computabunt̉: maxime ne deſit populo ſpirituale alimentū.ſ. verbum dei. viij. q. j. audacter. Et ſol uendo. q. tenuit ꝙ ſi eccl̓ia reꝑatōne vel augmen to indiget. vt qꝛ ad eam nō pōt ꝯuenire ppl̓us ad diuina: nec facultates ipſius eccl̓ie ad reꝑatōnem ſufficiūt: ep̄s ſine pauperuꝫ graui dāno: ad talem vſum illa licite poterit deputare. ⁊ al̓s non poterit ẜm eū. vicꝫ qn̄ facultates eccl̓ie ſufficiūt: vel reꝑa ratio nō ē neceſſaria: ſꝫ volūtaria: vel nimia fames que tūc īminet pauperibꝰ. lxxxvj. di. paſce. Et idē dicit Io. an. ſe vidiſſe diſputare ꝑ. d. Recuperum de ſancto miniate. Quarto quero. an iſti executores deputati per teſtatorem ad diſtribuendum iſta incerta: poſſint exequi ꝑ alium. Rn̄. Ge. ꝙ nō: ſed implere debēt ꝑ ſe. ad hoc. c. tua. extra de teſta. Ibi ꝑ manꝰ eoruꝫ Idem Ol. Et intelligit hoc verū niſi certa eroga tio certe rei: ⁊ certo loco fienda cōmiſſa eſſet. qꝛ tūc forte poſſet alij ꝯmitti. ad hoc de offi. dele. is cui. li. vj. Idem Io. an. Quinto quero. Pone teſtator dedit quatuor ex ecutores: vt om̄s vel maior pars ipſorum vnacuꝫ Io. qui erat de numero qͣtuor diſtribuerēt: poſtea mortui ſunt duo ſuꝑſtite Io. ⁊ alio. An poſſint ex equi? Io. calltenet ꝙ ſic. ꝑ. d. c. religioſus. qd̓ lꝫ ad lr̄am loquat̉ in duobꝰ: altero mortuo: vel abſente: tn̄ idem videt̉ ſi eſſent plures: ⁊ maior pars defece rit. quia tunc ad minorem ſpectat diſpenſatio per ratōnem dicti tex. Sexto q̄ro. an mortuo executore ſuccedat ſucceſ ſor: vt qꝛ forte executor erat p̄latꝰ. Rn̄. zab. ī cle. j. d̓ teſta. ꝙ mortuo executore dato ſb̓ noīe dignitatis ſuccedit ſucceſſor. Quō aūt cognoſcetur hoc: dicit Math. ꝙ ſi fuit deputatus executor anteꝙͣ eēt in dignitate. dicetur datus ratōne ꝑſone: ⁊ nō tranſi bit in ſucceſſoreꝫ. Si aūt poſt. Aut adiecit nomen appellatiuū tm̄. aut ꝓprium: ⁊ appellatiuum. Pri mo caſu. preſumitur ratōne officij. et ſuccedit ſuc ceſſor. Secundo caſu. ſecus. Olo. tamen Ioh̓. au. in. c. ij. de teſta. in. vj. dicit. ꝙ predicta diſtinctio ꝓ cedit in extraneo: ſed in propinquo videtur ꝙ licꝫ nomen non fuerit exp̄ſſum: cum affectōne hoc fa

Reſtitutio. xvj. ctum fuerit: nō tranſibit̉ ad ſucceſſorem. vide de hac materia Panor. in. c. qm̄. de offi. dele. Dicta ta men diſtinctio Mat. facit ad multa. Nam ſi dici tur in bulla apoſtolica. prepoſito. S. martini. abſ qꝫ expreſſione nominis proprij: tūc tranſit in ſuc ceſſorem. Si autem diceret̉. Pe. p̄poſito. S. mar. tūc n̄ tranſit in ſucceſſorē. Septimo quero. an executor poſſit aliquid ero gare in ſpuriuꝫ defuncti. Reſpon. zab. ẜm Mat. ꝙ non: quia nec ꝑ ſe: nec alio mediante capere po teſt. ff. de vul. ⁊ pu. ſi pater. Et hoc dicit Math. ve rum: etiam ſi datum ſit executori arbitrium diſpo nendi. quia debet intelligi ſibi datum prout a iure ⁊ nō ꝯtra ius. hec zab. Hoc pōt intelligi de rigore iuris ciuilis. Secus tn̄ de iure canonico. vt in. ca. cum hr̄et de eo qui du. in ma. Octauo quero. an executor religioſus poſſit ero gare aliquid ſuo ꝓprio monaſterio: vel ſibi: vel cō ſanguineo: Et videt̉ ꝙ ſic: Nam ẜm regulā cha ritatis. Primo nobis et noſtris debemus ſubue nire. In cōtrariū videt̉. qꝛ tal̓ erogatio videtur ſu ſpecta. Pau. diſtinguit. aut eſt ſolus. et nō pōt: vt ſit differentia inter dantē ⁊ recipientē. de iure pa tro. per vr̄as. niſi ꝯiunctio eſſet euidens ratio pie tatis. Aut eſt cum alijs: ⁊ pōt. tn̄ dicit Pau. ꝙ mo naſterio etiaꝫ dare pōt de his que poteſt ſuo arbi trio diſtribuere: etiam ſi ſit ſolus qꝛ ibi eſt euidens diſtinctio ꝑſonarum. de teſti. inſuꝑ. Idem dic de ꝯſanguineo: ceſſante fraude. Sibi autem nō pōt niſi eſſet in ſumma neceſſitate. qꝛ tūc etiaꝫ ei liceret capere aliena. Quid aūt ſi teſtator voluit omnia diſtribui de voluntate: vel ꝯſilio religioſi? Rn̄. zab. ẜm Pau. ꝙ primo caſu. eſt quaſi executor. Et hoc ideꝫ dicē dum qd̓ de executore. Scd̓o caſu. dic ſecus. niſi he res vel ꝯmiſſarius ꝯſilium eius ſequi teneatur: ex mandato teſtatoris. hec zab. Et ſic primo mō. frat̓ minor nō pōt ſe impedire: cum nō poſſit eē execu tor. De iſta materia videsͣ. Religio prīo. et. jͣ. Te ſtamentum tercio. ¶ Quero. an qd̓ dictum eſt de reddenda rōne ꝑ executoreꝫ: locū habeat ſi teſtator hoc vetuit. Rn̄. Pau. vt refert zab. in. d. cle. j. dicit. ꝙ ſi executor ex indebita adminiſtratōne delinquit: non valet re miſſio: qꝛ nō eſt veriſimile teſtatorē poſuiſſe illam clauſulam in eluſionē ſue voluntatis: ⁊ pontifica lis officij: nec etiā poſſet teſtator officiuꝫ ordinari impedire hoc caſu. vt. d. cle. j. ⁊. c. nos quidem. eo. ti. Al̓s ſi ex diſtributōne: vel retentōne nō ꝯmittiſ delictum: nec offenditur teſtatoris voluntas: qui vtrunqꝫ poſuit in voluntate executoris: valet re miſſio. hec zab. Eſtitutio. xvj. de mō reſtitu Ir endi. Sciendū primo ẜm Archi.f. ī tra ctatu reſtitutionū de mō reſtituendi ta lis ſit diſtinctio: colligendo mentē doct. ⁊ aliqͣliter colligendo totā iſtā materiā. ꝙ aut is qui hꝫ reſti tuere: vel pauperibꝰ erogare. aut ē manifeſtus vſu rarius. aut nō. Si manifeſtus. tūc ꝯfeſſor nō pōt: nec dꝫ eū audire ad ꝯfeſſioneꝫ: nec alia ſacr̄a trade re: niſi ſeruet̉ forma q̄ habet̉. extra de vſur. c. ꝙͣqͣꝫ. li. vj. quā habes sͣ. Reſtitutio. ix. Credo tn̄ ꝙ ī ca ſu extreme neceſſitatis vbi.ſ. talia nō poſſent ẜua ri: qꝛ nec ordinarius: nec vicarius eiꝰ: nec curatus poſſent hr̄i vel alij et vſurariꝰ manifeſtus: eſſet in mortis articulo petens confeſſioneꝫ: paratꝰ facere om̄ia ad q̄ tenet̉. cautōeꝫ facere ⁊ reſtitutōem: ſiue in mari ſit talis: pōt audiri ⁊ abſolui a quocūqꝫ ſa cerdote: exquo vere penitet. et ſacerdos qui talem audit: licentia habita ab eo: exponet poſtea ꝓmiſſi onem ep̄o. ⁊ ep̄s cogere pōt eum ſi ſuꝑuixerit: vel heredes eius: mortuo eo: ad reſtitutōeꝫ. In ſecun do caſu.ſ. qn̄ is qui habet reſtituere non ē manife ſtus vſurarius. ſubdiſtīgue tripliciter. qꝛ aut reſtō eſt fienda preciſe ſuꝑ certis: aut ſuꝑ incertꝭ. aut ſu per vtriſqꝫ. Si ſuꝑ certis vt cum ſciunt̉ ꝑſone: ⁊ re periunt̉ quibus fienda ē reſtitutio. regulare ē vt fi at damnificatis: vel eorū heredibꝰ: vel alijs ad qͦs deuenire debent bona reſtituenda. ꝙ ſi non repe rirent̉: facta diligenti inquiſitōne ipſoꝝ: debet iſta res vel precium eius deponi apud aliquem locuꝫ religioſum. vt illis reſtituatur: ſi in futurū reperi rentur. vel ſi creditor ꝙ nō reperirent̉ debet pau peribus erogari ꝓ animabꝰ ipſoꝝ. Nec ſufficit ta lia ablata certa dari pauperibꝰ ꝓ animabꝰ illorum qꝛ nemo de ſuo cogitur facere donū. x. q. ij. p̄carie. vn̄ talis qui aliena pauperibꝰ dediſſet adhuc tene ret̉ ad reſtitutōeꝫ ꝓprijs ꝑſonis. ar. extra de homi. ſicut dignuꝫ. Si tn̄ illi ratificauerīt poſt factum: qͦ rum res ē ſufficeret ꝑ regulā. rati. li. vj. Sꝫ iterum circa talem qui hꝫ reſtituere certa fienda ē trimem bris diſtinctio. qꝛ aut pōt reſtituere certa integrali ter: ſine ſui notabili incōmoditate: ⁊ ſine ſue ꝯditi onis deſtructōne: ⁊ familie ſue. Aut nihil. pōt re ſtituere. Aut tercio. nō pōt reſtituere ſine notabili incōmoditate: ⁊ deſtructōne ſue ſub̓e. Primo cāu debet totū reſtituere: exquo pōt: ſtatim ẜm Tho. Ueruꝫ qꝛ modicū ꝓ nihilo reputat̉: ſi talis differ ret ꝑ ebdomadā: vel quindenā vel hmōi reſtitue re: nō intentōne detinendi alienū: ſꝫ vt aptius ne gociū illud ꝑficeret: nō videt̉ in hoc ꝯtra iuſticiaꝫ agere ſeu peccare: niſi ille cui tenebat̉ in illo inter uallo in aliqͣ magna neceſſitate reperiret̉. Et ſi di cit ſe velle hoc facere. ⁊ ī foro ꝯſcientie credatur cui libet non ſolū ꝓ ſe: ſꝫ etiā ꝯtra ſe cōfeſſor abſoluere pōt abſqꝫ exactōne iuramēti: vel alteriꝰ cautōis: et eū admittere ad cōioneꝫ: niſi ſit vehemens p̄ſum ptio in cōtrariū.ſ. ꝙ nō reſtituet. puta. pluries cō feſſus ē ſibi: vel alij ꝓponēs celerem reſtōneꝫ: ⁊ ni hil fecit. tūc em̄ non videt̉ abſoluendꝰ: ſꝫ ſibi dicat vt reſtituat prius: ⁊ poſtea abſoluat et cōmunicet verum quia p̄ſumptio p̄ſumptione elidit̉. poſſet ita efficaciter ꝑ ſigna etiam exteriora apparere qd̓ dicit ſe facturū. ꝙ merito poſſet ſibi credi: nec ē ad mittēda ratio hec: ſi allegaret. qꝛ recipit inde incō moditatē aliquā dūmō non nimis notabilē: ⁊ qͣſi ānihilatōeꝫ ſue ſub̓e. In ſcd̓o caſu. qn̄ nihil pōt re ſtituere: qꝛ nihil hꝫ. tūc nō debet denegari abſolu tio: nec cōio: ſi ꝓponat reſtituere cū poterit. nec dꝫ

Reſtitutio. xvj. ꝓpter debitum vrgens ex contractu incarcerari: ſꝫ ſufficit ꝙ cedat bonis: cum intentione ſatiſfacien di. cum venerit ad pinguiorem fortunam. vt in. c. Odoardus. de ſolū. niſi extimarent ipſi creditoēs veriſimiliter illum poſſe reſtituere ꝑ ſe: vel per ami cos: tunc: vel certo temꝑe. Sed ꝓpter debituꝫ con tractum ex maleficio. puta. ꝯmiſit crimen: propter quod incurrit penaꝫ. C. floreno. pōt vtiqꝫ incarce rari: ſi non eſt ſoluendo. ⁊ pena pecuniaria pōt in corporalem ꝯmutari. Iſta tamen ceſſio ẜm docto. non debet fieri cum aliquo cruciatu: nec pena ali qua: nec vituperio. vt. C. qui bo. ce. poſ. l. fi. in prī cipio. Et ideo valde reprehendende ſunt conſue tudines aliquarum ciuitatum ⁊ terraruꝫ: quibus pauperes bonis cedentes aliquem cruciatuꝫ: ſeu vituperium patiunt̉. nam iſta ē quedā fruſtrato ria: ⁊ irratōnabilis ⁊ inhumana ſeuicia. vt dic̄ Au guſ. xiiij. q. vj. ſi res. Et ideo nulla ꝯſuetudine vel lege pōt firmari. Naꝫ lex dꝫ eſſe iuſta ⁊ ſancta. iiij. di. Erit aūt lex. Sed queritur. nunquid cedenti tollentur om nia bona? Rn̄. nec per ceſſionem: nec ꝑ quamcun qꝫ aliam exactōneꝫ: debitori auferenda ſunt veſti menta a dorſo: ſeu a lecto: ⁊ quibus neceſſario vti tur ipſe ⁊ familia ſua. vt dicit̉ Exo. xxij. Et ſi offici ales ꝯtrarium fecerint grauiter peccant: ⁊ tenētur ꝓximo ſatiſfacere. Et iſtud ceſſionis remediuꝫ vi detur de melioribus: quod dari poſſit his qui ſupͣ moduꝫ ſunt obligati: ſicut ſunt tyranni. capitanei ſtipendiarij. quia licite poſtea poſſunt retinere ſuf ficientia ſibi ⁊ familie ſue. licet eſſent in immenſuꝫ obligati. ſed exinde ſupra tenētur ad reſtitutōneꝫ ẜm cōmodam facultatem. Et ſi quidē ſunt credi tores certi: ceſſio debet fieri in manibꝰ eorum. Al̓s cum reſtitutio ſit fienda pauperibꝰ: ceſſio poteſt fi eri in manibus ep̄i. Et nota ẜm Ang. et Imol. in l. miles. ff. de re in. ꝙ clericis: ⁊ aduocatis nō eſt ne ceſſarium beneficium ceſſionis bonoꝝ: cum habe ant beneficiuꝫ dicta. l. miles. qd̓ beneficium ceſſio nis eſt. vt nō poſſit poſt ceſſionē incarcerari. tamē non liberatur a debito: quia cum ꝑuenerit ad pin guiorem fortunam: tenetur ſatiſfacere. l. j. et per to tum ti. C. qui bo. ce. poſ. Qd̓ intellige. niſi inqͣtuꝫ facere poſſit. l. is qui bonis prīo rn̄ſo. ff. de ceſ. bo. Quod intelligit̉: deducto ne egeat. l. in ꝯdemnati one. ff. de re. iur̄. Sed vide glo. ſingularē. in. c. cuꝫ tu. d̓ vſur. que dicit ꝙ etiam ſi vſurarius ceſſit bo nis: tenetur ad reſtitutōnem in integrū: nec habe bitur ratio ne egeat. Qd̓ intelligit Panor. in foro pnīali. qd̓ eſt valde notandum ẜm Panor. licꝫ in foro ꝯtentioſo debeat haberi ratio ne egeat pꝰ ceſ ſionem bonoꝝ. Et ẜm glo. ibi vſurarius tenet̉ re ſtituere vſuras: etiam ſi poſt reſtitutōeꝫ in integꝝ remaneat pauꝑ quia nō dꝫ viuere de alieno. Ideꝫ tenet Alanus. ⁊ Ho. di. ꝙ inſolidū ꝯueniunt̉ de tētores vſuraꝝ: ⁊ nō ſolū quantum facere pn̄t. Et ſic ẜm eos videt̉ ſpāle in vſurario. Multi tn̄ tenēt ꝙ tales tenent̉ ſoluere quantū pn̄t. retenta ſibi vi te cōmoda. Et hoc videt̉ equiꝰ: licet de rigore iurꝭ poſſet ꝓcedere alia opinio. In nullo tn̄ caſu tenet̉ Fo. CCXXIII. debitor talis habitare in loco vbi capiatur. Item ſi talis debitor qui nō eſt ſoluendo habeat exerciti um aliquod vel artem: dꝫ fideliter laborare vt de eo qd̓ ſuperlucrat̉ vltra victum ⁊ veſtitū ſuū com petentem ⁊ familie ſue: ſatiſfaciat creditoribꝰ ſuis: vel menſatim: vel annuatim: ẜm ꝙ melius pote rit. Non tn̄ tenetur laborare vltra poſſe propter hoc: nec ſibi ſubtrahere ſuam neceſſitatē vel fami lie ſue. Item ſi talis ſpiritu ductus ⁊ nō animo vi tandi labores ſeculi: ⁊ onera creditorum vellet reli gionem ingredi: libere poſſet ẜm Ray. Nec ad re quiſitōnem creditoruꝫ tenentur religioſi illū eijce re: ſi debita declarauit monaſterio ante eiꝰ ingreſ ſum. nec tenetur monaſterium illis ſatiſfacere: ni ſi de his que ꝑuenerūt ad ipſum monaſteriū. nec tenetur facere artem in monaſterio. nec dꝫ dimit tere operas cōmunes religionis: vt per aliqd̓ tem pus ſatiſfaciat illis. In tercio caſu ſcilicet cum non poteſt reſtituere ſine notabili incōmoditate: et de ſtructōne ſue cōditionis: ita ꝙ quaſi reduceret̉ ad nihilum: ⁊ multa pericula ⁊ diſturbia ei ſequeren tur. Hic eſt tota difficultas materie. vn̄ ſcienduꝫ. ꝙ talis pōt triplici mō ſibi ꝓuidere. Primus ē pe tendo remiſſioneꝫ talis debiti ab eo: cui dꝫ ꝑ ſe vel ꝑ interpoſitā ꝑſonā: ⁊ p̄cipue qn̄ nec tūc: nec in fu turum ſperat poſſe reſtituere: ſine hꝰ mōi notabili incōmoditate. Qui caſus nō videt̉ habere locum vbi is cui debet eſſet eque egens vt ipſe vel magis Sed vbi creditor ſit abundans: vel ꝯpetēter trāſ eat: nec multū indigeat eo qd̓ ſibi debetur. ſi debi tor petendo huiuſmodi remiſſionem ſine metu: ſi ne fraude: ſine coactione: ſed libere ⁊ ſponte a cre ditore faciendo ſe ſuum debitorem: et velle ſibi ad plenuꝫ reſtituere quod debet in caſu quo velit. ni hilominus rogat ꝙ attenta incōmoditate ſua re mittat ſibi totum vel partem. tunc dico ẜm doct. ꝙ ſi remittat in totum vel in partem: valebit. Si gnanter autem dico ſine metu. quia ſi peteret debi tor remiſſionem per talem modum locutōnis: vel per talem perſonam mediā: ꝙ timeret creditor ali quod periculū vel damnū ſibi ꝓuenturū ſi nō fa ciat talem remiſſionē: ⁊ poſtea faciat ad id euitan dum: nō valet remiſſio. Similiter ſi faciat cū frau de. puta. quia dicit nil poſſe: cum tamen poſſit ſal tem parte̓. ⁊ ſi non in pecunia: vel dando ad intel ligendum ꝙ nō ſit multum qd̓ debet. cum tamen ſit ⁊ huiuſmodi: non valet remiſſio. Debet em̄ cla re exprimere totam quantitatē debitam: ⁊ totum poſſe ſuum ſine diminutione. Item ſi fiat cū coa ctione: non ſolum abſoluta: ſed etiā conditionata. puta. dicit ꝑ ſe vel ꝑ mediatorē ꝙ de. C. que debet dabit. l. vel. lx. ſi vult remittere reſiduū: ⁊ non al̓s. Creditor quia ꝓbare nō pōt debitum: vel nō pōt obtinere iuſticiam propter potentiam illius: ideo remittit: quia quaſi cogitur. Iudicat eniꝫ melius ſibi fore habere. l. ꝙͣ nihil. vnde non valet talis re miſſio. Sed ſi ceſſantibus his: pure et ſimpliciter petitur remiſſio: ⁊ libere: ⁊ ſponte ⁊ gratuita volū tate fiat: valet. etiā ſi nō hēat pecuniā ꝑatā reſtitu tioni in actu. vt quidā dicūt eſſe neceſſarium. Tn̄

Reſtitutio. xvj. Archi. f. Lau. et fere omnes doc. dicunt ꝙ hoc nō eſt neceſſarium: nec tenetur id quod ſponte eſt ſi bi remiſſum in elemoſynas erogare: verūtamen ſi ille qui petit remiſſioneꝫ: ꝙͣuis locutus fuerit libe re ſcilicet ꝙ paratus erat ad reſtitutōnem: ſi id nō gerebat in animo: ſed intendebat nil dare ſi repe tiſſet. remiſſio facta in tali caſu libero animo a cre ditore valet ad hoc debitori. quia illi nō tenet̉ am plius ad ſatiſfaciendum: exquo in omni caſu cre ditor intendit remittere: ſiue poſſit: ſiue non. Et q cunqꝫ intentione petat faciendi: vel non faciendi. Non autem deobligatur debitor talis ſi creditor remiſit: quia nil credebat illum poſſe dare: cum ta men poſſet: vel alio modo deceptus: vnde nō va let ſibi quo ad deum talis remiſſio quia permanet in peccato vnde penitere debet: et confiteri de tali ſua fictione: et diſponere ꝙ ſi deberet iterum face re: pura intentione faceret: et reſtitueret ſi teneret̉: et remiſſionem habere non poſſet. Si autem du bitatur vtrum ille intenderit libere dimittere: exqͦ ceſſauit omnis fraus. ⁊ dolus. vis et metus ex par te petentis remiſſionem: ⁊ non apparent circum/ ſtantie in contrarium: debet preſumi ꝙ libere re miſerit. ar. ad hoc. xxij. queſtione. v. humane. Si autem remiſſionem obtinere non poteſt libere et ſimpliciter. tunc recurrat talis ad ſecundam viaꝫ. ſcilicet petendo dilationem. At hoc niſi infra tem pus illius dilationis is cui ſatiſfacere debet incur reret notabile damnum vel incōmoditatem. Si cut non debet quis cum alterius iactura locuple tari: ita nec damnū euitare differendo reſtituere: quod alterius eſt. Et ſicut dictum eſt de petēdo re miſſionem: ita intelligitur de modo petendi dilati onem. ſcꝫ ꝙ fiat libere: ſine fraude: ſine coactione: vel metu: al̓s non valeret. Sed is ceſſantibꝰ: ſi pe titam dilationeꝫ obtineat libere: licite poteſt ea vti Si v̓o non libere obtineat dilationem: ſed cū qua dam modificatione et cautōe. puta. ꝙ det ſibi tātū in menſe vel anno: tunc tenetur facere quod pro miſit: etiam ſi cum aliqua incōmoditate. Et ſi dā num illatum per furtum: vel fraudeꝫ: vel aliū mo dum eſt occultum ei cui eſt factum: non tenet̉ ꝓ dere crimen ſuum nec in petendo dilationeꝫ: ſicut nec in petendo remiſſionem: īmo nec debet vbi ti metur ſcandalum. Tenetur tamen ita agere ꝙ il le creditor nō amittat quod ſuū eſt: per caſuꝫ mor tis inopinatum: vel al̓s. vnde faciat aliquam ſcri pturā autenticā ꝑ talem modum: vt temꝑe ſuo re ſtituatur quod debitū eſt. ⁊ deponat ſcripturā pe nes taleꝫ ꝙ nō fruſtretur eius intentio. Petat er go dilatōeꝫ per ſe vel per aliū tacito nomine perſo ne debitricis: ⁊ cum talibꝰ circūſtantijs ꝙ non ha beat illū ſuſpectū. Et ſi aliam ꝑſonam mediatriceꝫ ponit: ponat talem q̄ fideliter agat negociū nō vtē do fraude: nec metu: vel coactōne. ſꝫ libere vt dcm̄ eſt. Al̓s non ſibi valeret remiſſio vel dilatio data: nec excuſaret̉ debitor ab obligatōne ꝯtracta quan tumcūqꝫ ſibi impoſuiſſet ꝙ libere ⁊ ſimpliciter ⁊cͣ. talem remiſſionē vel dilationeꝫ peteret: et ille non ſeruaſſet ſibi iniuncta. Et ideo certificet̉ de facto: ſi vacillat in aliquo. Poſſet tamen eſſe talis: et ita fi dedignus mediator ꝙ debitor audiens ab eo to tum remiſiſſe: vel dilationem obtinuiſſe excuſare tur ignorantia facti ẜm regulam iuris ignorantia ⁊ interim obligaretur mediator. Sed poſtea noti ficata ſibi rei veritate: extunc tenebitur primꝰ. Si v̓o eſt abſens is cui tenetur: ſi credatur in breui re uerſurus: poteſt expectari reuerſio eius vt reſtitu atur ſibi quod ſuum eſt: vel petatur remiſſio. vel dilatio: ſi reſtitui non poteſt ſine magno incōmo do. Et ſi paratus eſt facere totum quod debet: po teſt ⁊ abſolui ⁊ ꝯmunicari: niſi al̓s illuſerit confeſ ſorem. Si v̓o nō expectatur cito reuerſurus: mit tat is qui debet: ſi modum habet. ſcilicet per fiduꝫ nuncium. al̓s etiā teneretur illi teſtituere ſi illi cre ditori non aſſignaretur: vel ſcribat quid velit fie ri de illa pecunia: vel de re ſua agi: ⁊ ſic faciat vt il le diſponit. cauto tamen modo agendum eſt ſi pe cunia debetur ex peccato. puta. farti vel fraudis. vt ſcilicet non manifeſtetur peccatum vel ꝑſona: ſed ſibi ſolum aliquem eſſe obligatum: ⁊ huiuſmo di. ⁊ interim pecunia ponatur in ede ſacra ẜm Io. an. vel alio ſecuro loco. Sed ſi pecunia debetur ex contractu licito. puta. mutuo. venditōne ⁊ huiuſ modi: vel ex cōtractu illicito: ſꝫ quaſi licito reputa to per errorem: ſicut ſepiſſime fit in dantibus mer catoribꝰ pecuniā vel artificibus ad diſcretiōeꝫ: tūc poteſt ⁊ debet aperte dici obligatio debiti ꝯtracti: ⁊ ꝑ quā viam. Sed ſi nō pōt ille tranſmittere pro pter notabilē incōmoditatē: tunc ſcribat petendo dilationeꝫ: ſeu remiſſionē. ⁊ potius quis eligat pri mum ꝙͣ ſcd̓m. niſi neceſſitas cogat: qꝛ qd̓ differtur nō aufertur. vt ſic fiat reſtitutio. et ſic expectando reſponſionē paratus facere qd̓ dꝫ: poteritꝭ abſolui ⁊ ꝯmunicari. Si autē nec dilationeꝫ: nec remiſſio nē pōt inuenire vllā: tūc faciat reſtitutōneꝫ vel ce dat bonis creditoribꝰ ſuis: etiam ſi deberet mēdi care. ẜm Ray. Nec em̄ habendus eſt reſpectꝰ ẜm eum ne egeat. Ul. dicit. ꝙ pōt tenere extreme vite neceſſitatē. Durus eſt eniꝫ hic ſermo. Et ideo Io. de neap. in quolibet. diſtinguit. ꝙ aut creditor eſt egēs eo qd̓ iſte detinet: aut ē abundans: ſeu ꝯpetē ter tranſire pōt cum carentia illiꝰ qd̓ ſibi debetur. In primo caſu. hꝫ locū dictū Ray. vt ſtatim reſti tutio fiat: vel cedat bonis. etiam ſi incurrat maxi mam incōmoditatē. Non em̄ licet de alieno vita re incōmodū ſuum: cū incōmodo illiꝰ cuius ē res. In ſecundo non tenetur ad ſtatim: cum ipſe debi tor incurrat notabile detrimentuꝫ: ⁊ quaſi ſui ſta tus ⁊ conditōnis deſtructōnem: ⁊ ex ꝯſequenti de ueniat vſqꝫ ad quaſi extremā neceſſitatem: ⁊ mul ta pericula anime ⁊ corporis poſſint ſibi ꝯtingere: ſꝫ annuatim: vel menſatim reſtituere pōt ꝓut me lius poterit: cauendo ſibi a ſuꝑfluis expenſis ꝓſe ⁊ familia ⁊ victu ⁊ veſtitu ⁊ alijs: vt poſſit citiꝰ re ſtituere. Naꝫ nō lꝫ tenere alienū ꝯtra voluntateꝫ dn̄i: vt qͥs viuat cū honore ⁊ ꝯdecētia ſui ſtatꝰ ⁊ di mittendo ꝑ teſtm̄ ꝙ plene ſatiſfiat creditoribꝰ. Sꝫ aūt vt dc̄m ē debituꝫ reſtituēdo incurrēt tot dāna ⁊ pericula: ⁊ creditor non vult facere remiſſionem

Reſtitutio. xvj. nec dilationē: nec eſt creditor indigens vt dictū eſt tunc debitor nō tenet̉ reſtituere totū ſil̓. ſed eo mō vt dictum eſt. Ratio eſt ẜm. d. Io. qꝛ volūtas cre ditoris in hoc irrōnabilis eſt. cū ſine ſua multa in cōmoditate nollit ꝓximum ſuū expectare ad ſatiſ faciendum. cum ẜm deū ipſi indigēti deberet ſub uenire ꝓut etiā dictū eſt ẜm Sco. sͣ. Reſtitutio.j. Et ẜm eundē Sco. in. iiij. ſunt tres caſus: in quibꝰ nō tenet̉ quis ſtatim reſtituere qd̓ debet. Primus eſt ex ꝑte recipiētis: puta ſi quis in furiā cōuerſus petat gladium quē apud aliuꝫ depoſuerat. Scd̓s qn̄ ſtatim reſtituere alienum reſultat in euidens et notabile damnū ppl̓i. vtpote ſi debitor eſt notabi lis ꝑſona: ⁊ rei publice multū neceſſaria. Creditor aūt ſine re illa pōt tranſire. que res oīno illi neceſſa ria eſt ad talem rei publice ſtatum cōſeruandum. Tercius. qn̄ reſtituenti vel alicui ex ſuis ſtatim re ſtituendo imminet grauis infamia. aut ſcandaluꝫ plurimorū vel paucorum: vt ꝑiculum mortis. In quibꝰ caſibꝰ ⁊ ſil̓ibus debet creditor magis velle ꝓ ximū differēdo aliquātulū reſtitutōꝫ aliqd̓ p̄dicto rū incōmodorū euitare qͣꝫ incōmodū ſuū modicū vl̓ nullū ſtatiꝫ reſtituēdo ſibi ſatiſfieri. Et Sco. ad dit ꝙ hoc caſu. debitor detinēs alienū inuito dn̄o nō eſt detētor iniuſtus. qꝛ ille volēdo ſtatim ſibi re ſtitui. dum videlicet aliqd̓ p̄dictorū imminet vult ſuum rehabere: cōtra rectaꝫ intentionem facit. qd̓ nequaqͣꝫ licitum eſt. Concor. Archi. flor̄. qui dicit. ꝙ ſi quis habet aliquā artem. ⁊ cum inſtr̄is artis il lius lucrat̉ vnde ſuſtentat ſe ⁊ familiā ſuā. q̄ inſtr̄a ſi vellet vendere: vt ſatiſfaceret creditoribꝰ ſuis. nō poſſet exercere illam artem vn̄ viuit. vn̄ ſi aliqn̄ ex reſiduo expenſarum vite ſue poterit forte ſatiſface re nō tenet̉ vendere vt ſatiſfaciat vel reſtituat. niſi poſſet et ſine illis lucrari cum alijs: puta. operādo et hmōi. vn̄ ſi quis doctor iuris. qui cōiter indiget libris: habet tm̄ libros ⁊ veſtes competentes ſtatui ſuo. ſine quibus cōparere nō poſſet in ſtatu conde centi. nec conſulere: nō credo ꝙ teneat̉ vendere vt ſatiſfaciat. ſed de lucro artis ſue inde ꝑcepto: paula tim reſtituere debet. Hec equitas ⁊ hec humani tas nō cum omnibꝰ indifferenter exercenda eſt: ne paret̉ via furuis. ⁊ detentionibꝰ iniuſtis. ⁊ vſuris. Sed cum timoratis qui multū laborant ⁊ ſolliciti ſunt ꝓ ſalute aīe ſue: forte nō eſſet iniuſtū. cum me lius ſit deo reddere rōnē de nimia miſericordia: q̄ de nimia ſeueritate..xxvj. q. vij. alligant. Nec iſtud eſt p̄dicandum: ne paret̉ via rapinis. ⁊ detentione rei aliene. Ideꝫ qͦꝫ dicendū eſt de artifice qui habe ret inſtr̄a artis ſue quibꝰ ſe ſuſtentat ⁊ familiā ſuā: et laborādo vltra ſuſtentationē ſuam poterit pau latim ſatiſfacere creditoribꝰ: vt dictuꝫ eſt. Quo v̓o ad reſtitutionem incertorū fienda eſt triplex diſtin ctio. qꝛ aut habens incerta: pōt reſtituere: aut nul lo modo pōt. Aut p̄t: ſed nō ſine notabili incomo ditate ſui ⁊ familie. Primo caſu. tenet̉ oīa reſtitue re qͣꝫcitius. ſicut ⁊ certa. Et dicunt̉ incerta ea q̄ nō pōt quis retinere ſibi. ſiue qꝛ vel rapinam vel vſu ram vel fraudem vel damnū: vel rem alienam in uentam nō habitam ꝓ derelicto accepit. et ꝑſona cuius eſt res ignorat̉: vel ſi ſcit̉. non inuenit̉. nec ip Fo. CCXXIIII. ſe: nec eius heres. Similiter dici poſſunt incerta: q̄ quis recipit ꝑ vicium ſymonie in ſacramentis. et alijs ſpūalibus. Non dico de fructibus beneficij ꝑceptis ſymoniace accepti. quia illa ſunt certa. de bent em̄ eccleſie illius beneficij reſtitui: vel camere apoſtolice. etiam dicunt̉ incerta vbicunqꝫ eſt turpi tudo ex parte dantis ⁊ accipientis. ꝙ ſi dyoceſanꝰ vel quis alius ei qui habet reſtituere certa ⁊ incer ta: ⁊ bene poteſt reſtituere dimittit ſimpliciter abſ qꝫ cauſa rōnabili: vel componit cum eo: vt fieri ſo let cum vſurarijs ſuꝑ incertis: puta. ꝙ det ſibi cen tum. cū tn̄ poſſit ⁊ alia reſtituere: vel tunc. vel in fu turum ſine hoc ꝙ vadat mendicando. ⁊ ſi cum in cōmoditate ſui nō nimia: puto talem remiſſioneꝫ in foro dei nō valere. nec cōpoſitionem: ⁊ ſi valeat in foro eccleſie: vt.ſ. nō vexet̉. Nam ep̄i ſunt poſiti diſpenſatores bonorū pauperum. nō diſſipatores Secus aūt ſi fiat hoc ex cā rōnabili: puta. qꝛ ille nō poſſet etiā ꝑtem pauperibꝰ erogare eius qd̓ debet ſine notabili detrimento ſui ⁊ familie. tunc poſſet tanqͣꝫ pauperi totuꝫ. vel ꝑtem ſibi remittere. ita tn̄ ꝙ ille ſit paratus totum qd̓ debet erogare. ad qd̓ te net̉. In ſcd̓o caſu.ſ. cum non ſtatim pōt reſtituere incerta ſine magno detrimento ſui. faciat ꝑtem. et de tꝑe in tp̄s reſiduum. Et bonū eſt ꝙ ep̄s vel cō feſſor aſſignet ſibi tp̄s infra qd̓ reſtituat. ⁊ ſi reperit̉ pluries p̄teriſſe tp̄s ſtatutum ſuꝑ hoc. cum tn̄ po tuiſſet facere diſtributionē. nō de facili eſt abſoluē dus. niſi vel faciat prius diſtributionē quā dꝫ: vel credat̉ oīno facturus in breui. In dādo aūt hmōi dilationem. debet attendi modus ⁊ cā illicite acce ptionis rei aliene. vt quanto fuerit turpior ⁊ obno xior reſtitutioni tanto tp̄s breuiet̉. Maior em̄ vio lentia eſt in furto ⁊ rapina. ⁊ fraude. ⁊ damno illa to: qͣꝫ in vſura. Et maior obligatio in vſura reſtitu enda ꝙͣ in pecunia ſymoniace accepta. vel ꝑ corru ptionem iudicis. Et magis in p̄dictis caſibus. qͣꝫ acquiſitis ꝑ ludum. Debet etiā attendi familie eiꝰ conditio. Caueat tn̄ ſummoꝑe cōfeſſor. ſi ipſe ſe im pedit de hmōi diſtributōnibꝰ incertis. vt taliter ſe habeat ꝙ euitet oēm notam cupiditatis. Item ꝙ que pauperibꝰ debent dari. non faciat ex eis para menta fieri. calices vel edificia: niſi in magna neceſ ſitate. ⁊ moderatione. ad que auidi ſunt religioſi. ⁊ fame ſue ꝓuidebit. ſi aliqui ſciant. vt teſtes hmōi erogationem. In tercio caſu. ſi nihil pōt. ſufficit ꝙ ꝓponat cum poterit erogare. Et ſi credit̉ nō poſſe etiam in futurum. pōt ſibi remitti tanqͣꝫ pauperi. Quo v̓o ad tercium principale.ſ. reſtitutionē cer torum ⁊ incertorum diſtinguendū eſt. qꝛ aut vtra qꝫ pōt reſtituere. aut neutra pōt. Aut vnuꝫ poteſt reſtituere. ⁊ nō alterum. Primo caſu. totum debet reſtituere. Scd̓o caſu excuſat̉ ab vtraqꝫ reſtitutiōe Tercio caſu.ſ. cum nō pōt vtrunqꝫ reſtituere. ſed alterum eorum. tūc reſtituat potius certa ꝙͣ incer ta. Nam retinendo certa: iniuriam facit illis ꝑſo nis quarum ſunt illa bona. detinendo v̓o incerta nō facit iniuriam alicui. Et in hoc frequēter delin quunt vſurarij. qui cum habeant reſtituere certa ⁊ incerta. prius ſe cōponunt cum ep̄is de incertis. et poſtmodum certa reſtituunt de tꝑe in tp̄s. ⁊ dimi

Reſtitutio. xvj. nute. nō querentes diligenter libros computoruꝫ: nec querentes eos quibꝰ ſunt obligati. vt tenentur In quolibet autem caſu reſtitutionis fiēde: queri poteſt. vtrum ſufficiat reſtituere illud tm̄ quod in iuſte accepit. aut etiam teneatur ad amplius. Ad quod reſpōdet̉. ꝙ aut res iniuſte accepta: puta per rapinā: vſurā. ⁊ huiuſmodi. eſt res ex ſe fructificās ſiue immobilis: vt ager. ⁊ huiuſmodi. Aut mobi lis: vt bos: equus: veſtis. ⁊ huiuſmodi. Aut eſt res ex ſe nō fructificans: vt pecunia: frumētum: vinū. et huiuſmodi. In primo caſu. tenetur de rebus et fructibus perceptis. ⁊ que potuiſſent percipi a do mino. deductꝭ expēſis debite factis ẜm Ray. Nec ſufficit ꝙ reſtituat rem ipſam iniuſte acceptā ſi eſt deteriorata. tenet̉ etiā ſi perijt. An autem moroſus teneat̉ de re perdita. ſi eodē modo fuiſſet peritura apud eum cui debebat̉. Po teſt dici ꝙ licet in foro contentioſo iſte teneatur. ta men in foro anime debemus inſpicere intereſſe ip ſius creditoris. Et ideo ſi apud eum eodem modo fuiſſet peritura. debitor in conſcientia non teneret̉ Et hec theorica facit ad totam materiam reſtituti onum. In ſecundo v̓o caſu principali. ſcꝫ quando res non eſt fructificans eſt triplex opinio. Alij di cunt ꝙ tenetur reſtituere pecuniam. ⁊ omnia iniu ſte acquiſita. Ratio. quia ex radice infecta proue nerunt. Alij dicunt. ꝙ debet partem retinere. par tem dare illi cuius eſt pecunia. partem pauperibꝰ. Tercij dicunt: vt Tho. ⁊ Ri. in. iiij. ꝙ tenetur tm̄ reſtituere ipſam pecuniam. ſeu frumentum. ⁊ hu iuſmodi. niſi creditor incurriſſet damnum. Et tūc ad arbitrium boni viri ſatiſfaciat. Ale. tn̄ lom. cla rius declarat hoc intereſſe dicens ꝙ damnum qd̓ accidit iniuriam paſſo dupliciter euenire poteſt. ꝑ ſe ⁊ directe. ſcd̓o ꝑ accidens ⁊ indirecte. Primo. cū ꝑ ſe ⁊ directe datur ab vſurario iniuriam paſſo. tūc vſurarius ſaciſfacere obligat̉. verbi gratiā. paſſus eſt aliquis damnū ꝓpter pecuniā ſibi ꝑ vſuram ab latam. qꝛ ex ea volebat emere ſibi neceſſaria pro ſu ſtentatiōe nature. ⁊ ſoluere debita. ⁊ in expoliatiōe talis pecunie incurrit damnū. qꝛ neceſſe fuit ſibi vē dere poſſeſſioneꝫ. vel acciꝑe ab alio pecuniam ſub vſuris. vel qꝛ domū ſuam ꝓpter hoc minus vendi dit. aut aliam conduxit ⁊ ſil̓ia. tunc in tali caſu hoc damnū vſurarius reſtituere obligat̉. qꝛ dat cauſaꝫ efficace̓. Scd̓o modo dat vſurarius damnū iniuri am paſſo ꝑ accidens ⁊ indirecte.ſ. qꝛ nō eſt cōſecu tus homo lucrum. qd̓ ex pecunia intendebat: vel conſequi potuiſſet. Et tale damnū reſtituere nō te net̉. Et hec diſtinctio fieri pōt in omnibꝰ habitis ꝑ vſuram. ſiue ſint res ex ſe fructificantes. ſiue nō: et maxime apud illos qui tenent ꝙ in vſura tranſ feratur dn̄ium. Adde tn̄ p̄dictis qd̓ notat.s. Ber. ẜm quoſdam de fructibꝰ reſtituendis et intereſſe. vicꝫ ꝙ talia reſpectu vſurarū nō hn̄t locū. Primo. rōne volūtarij. qꝛ ⁊ ſi nō ſit volūtariū ſimpl̓r ē ſal tē voluntariū mixtū ⁊ ꝯdicionatū ex parte mutu um accipientis. Propterea ad nullum damnū in de ſibi ꝓueniens p̄terqͣꝫ ad ſolam vſuram redden dam. ẜm eos: tenet̉. Scd̓o. rōne dn̄ij. Nam vt di cunt dn̄ium vſurariarum rerum vere vſurarij eſt vnde non tenet̉ ad idem numero ſatiſfaciendum ſed ad equiualens ſolum. Aur vero vel raptor. aut mutui retentor. exquo tranſit tempus ſibi conceſ ſum. nō habet dn̄ium in re quam debet ⁊ tenet in uito dn̄o. Et ideo tenet̉ ad intereſſe. quia dn̄m ve re damnificat in re ſua. et in cōmoditatibus quas ex re ſua traxiſſet. Tercio. rōne conſueti modi. ſcꝫ qui cōiter obſeruat̉ in vſurarum ſatiſfactiōe. quia nunqͣꝫ vidimus vſurarios compulſos ad reſtituē dum. niſi ſolum certum vſure. hec. s. Ber. Quod videtūr valde notabile. qͣꝫqͣꝫ diſtinctio Ale. lom. ſit valde rōnabilis. ⁊ vſurarios ad illam ſeruandam inducendos. Si aūt induci non poſſent. ſeruetur iſta vltima. Nota etiam ſingularē theoricā Guil̓. que facit ad totum iſtum titulum ⁊ ad alia. ꝙ in fo ro penitentiali qn̄ reſtitutio non eſt facienda certe ꝑſone. de conſilio eſt. ꝙ omnia illicite acquiſita ero gentur in pios vſus. De neceſſitate autem non eſt niſi iudicialis cōdemnatio facta fuerit. vl̓ niſi inꝙͣ tum confeſſori videbit̉. Nam in foro penitentiali quis reſtituere ꝓximo non tenet̉ niſi inqͣꝫtū ipſuꝫ damnificauerit. ſeu condemnatus fuerit. xij. q. ij fraternitas. Deo autem ſatiſfacere debet ꝓ turpi cā ẜm arbitrium cōfeſſoris. Quidam tn̄ hoc dictū limitant. ⁊ bn̄. ꝙ in foro pnīali quis nō tenet̉ reſti tuere niſi qn̄ ius ſpāliter hoc exprimeret: vt eſt in furto. rapina. vſura. ⁊ ſymonia. ⁊ hmōi. ¶ Quo aūt ordine ſoluendum ſit creditoribꝰ ex cō tractibus vel quaſi? Rn̄. s. Ber. qui ponit caſum in terminis. Quidam mercator ex diuerſis cauſis pluribus obligatus erat. ſed cū talis fregerit ⁊ au fugerit veniunt deponentes qui apud euꝫ aliqua depoſuerant. veniunt vendentes qui ei merces ſu as tradiderant. ⁊ hypothecarij. ⁊ vxores. ⁊ nurus pro ſuis dotibus. ⁊ ſimplices cyrographarij. ⁊ alij ſimplices priuilegiatarij qui omnes volunt ſibi re ſtitui. Querit̉ ergo quibus primo ſatiſfaciendum ſit? Rn̄. ẜm Bal. ꝙ hoc ordine reſtituendum eſt: Primo dn̄is rerum. verbi gratia. deponenti. ſi ſuū extat depoſitum. Scd̓o reſtituentur merces. ſi ex tant. ei qui illas ꝓ precio nondum habito ſibi tra diderat. ꝙ ſi tamen nūc plus valerent. id plus red datur ad cōmodum aliorum creditorum. ff. de ac emp. l. iulianus.§. offerri. ꝙ ſi iam merces vendite eſſent. atqꝫ ex precio illarum alie empte. Iſte nō re ſtituentur. quia non ſunt ꝓ precio obligate. ff. de in rem verſo. l. quidam. Et ratio eſt. quia precium ex illis primis mercibus redactum. non erat obli gatum ei qui tradiderat. ergo nec merces ex eo em̄ pte. Idem dic in ꝑmutatione. quia vbi ſpecies eſt in obligatione. nō ſuccedit alia loco alterius. ff. de ver. ſig. l. labeo. Tercio. ceteris paribus prefertur dos vxoris. que cenſetur habere hypothecā in bo nis mariti. Ideo prefert̉ nedum pretendentibus ꝑſonalem obligationem. ſed etiam p̄tendentibus tacitam hypothecaꝫ: vt. l. aſſiduis. C. qui po. in pi. ha. Quarto. poſt hypothecas veniunt deponētes ſi nō extat eorum depoſitū. ff. depo. l. ſi hoīem. vbi patet ꝙ tali priuilegio nō gaudent qui ſub noīe de poſiti mutuāt ad vſuram. Hypotheca ideo potior eſt. qꝛ ꝑtinet ad rem ipſam. ff. de pac. l. reſcriptum.

Quinto. veniunt ſimplices priuilegiatarij.i. habē tes priuilegia ꝑſonalia. nō realia. Sexto. veniunt omnes cyrographarij ꝓ rata nō attenta prioritate ꝯͣctuū. qꝛ licitū eſt debitori ꝓpter cumulū creditorū facere cām pͥoꝝ creditorū deteriorē. nō tn̄ dn̄ium: nechypothecā: nec pͥuilegiū hn̄tiū: vt. ff. de ſeꝑa. l. j.§. ex ꝯrio. Sꝫ no. ẜm Ray. ꝙ heres an̄ oīa p̄t de ducere expēſas neceſſarias quas cā hereditatis fe cit: ſiue ꝓ funere ſiue in teſto vel hmōi. Et breuiter ſi tota hereditas exhauriat̉ debitꝭ. dꝫ eē immunis a grauamine ſicut a lucro. C. de iure deli. l. ſcimus §. ⁊ ſi p̄fatam. Predicta vera ſunt de iure cōi. Ta men ſecus ẜm Archi. flor̄. vbi lex municipalis vel ſtatutum ciuitatis aliter diſponeret. Nam tunc il lis eſt ſtandum etiam in foro conſcīe. ſi non ſit exp̄ſ ſe contra ius diuinum. qd̓ non defacili iudicandū eſt: niſi euidenter appareret contrariū. vnde in ali quibus ciuitatibus: vt florentie: fallēte aliquo mer catore ꝑ ſindicos inſtitutos a comitate ſuꝑ hmōi: vbi non ſufficiunt bona debitoris fallentis ad ple ne reſtituendum omnibꝰ: ſatiſſit vnicuiqꝫ ꝓ rata ẜm facultates bonorum illius. ⁊ nō plus vni ꝙͣ al teri. niſi aliquibus priuilegiatis: vt mulieribus ꝓ dotibus ⁊ hmōi. quibus plene ſatiſfit ante quēqͣꝫ illorum. Nota etiam ꝓ declaratione ti. reſtitutio num. ꝙ quedam ſunt actiones ꝑſonales: quedam reales: ꝑſonales dicunt̉ que ꝑſonam tenēt obliga tam ex contractu: vt in mutuo: locatione ⁊ hmōi: vel quaſi contractu: vt negociorum geſtio. tutele ⁊ huiuſmodi. Aut maleficio: vt furti: et huiuſmodi vel qͣſi maleficio: vt in iudice male iudicante ex im peritia ⁊ ꝓijciente de cenaculo qd̓ nocuit: vt inſti de obli. Reales v̓o dicunt̉ q̄ ſequūt̉ rē ⁊ nō ꝑſonā nec ꝑ eas dr̄ ꝑſona obligata: vt rei vēdicatio publi ciana. ⁊ ſil̓es. Nōͣ etiā ꝙ qͥs dr̄ eſſe obligatꝰ ex ꝯͣctu qͥ conſurgit ex voluntate ⁊ conſenſu partiū: vt em̄ ptio. conductio: locatio: ⁊ ſimilia. Ex quaſi contra ctu qui eſt obligatō qua quis alteri tenet̉ ex officio vel facto aliquo licito: licet non interueniat exp̄ſſa voluntas amborum: vt tutela: cura: negociorum geſtio. E maleficio dicit̉: vt rapina: furtum. ⁊ hu iuſmodi. vel ex quaſi maleficio. quod dicit̉ quādo nocumentum dat̉ preter propoſitum. vt de medi co qui ex imperitia male curat vulnus. vel iudice qui ex imperitia ⁊cͣ. vel cum aliquis effundit ex fe neſtra ⁊cͣ. inſti. de oblig. que ex quaſi deli. na. An autem prius debeant reſtitui habita ex vſu ra ꝙͣ alia debita licito modo contractu: puta. hone ſti mutui vel emptionis: vel alicuius alterius licit̓ contractus? Rn̄det Archi. flo. ꝙ non. Sed prius ſatiſfaciendum eſt pro contractibus licite ⁊ volun tarie factis. Et eſt ratio: quia in reſtitutione debi torum non ſolum ſeruatur iuſticia. ſed etiam iniu ria deo facta ⁊ proximo amouetur. Si ergo nō po teſt reſtituere vſuraꝫ niſi ſubtrahatur ius alterius protunc excuſatur a reſtitutōe. Propterea hoc eſt magis violentum ſeu contra voluntatem eius cui debetur aliquid ratione liciti cōtractus. ſcꝫ ſubtra bere ſuum creditum. qͣꝫ fuerit recipere vſuram ab alio. propter hoc non videtur rationabile: vt de iu ſto obſequio quod facit proximo in mutuādo. ſeu Reſtitutio. xvj. Fo. CCXXV. expectando preciū rei vendite reportet incomodū et damnum quod contingeret hoc ſeruando. Itē qui dedit vſuram iam recepit comodum magnuꝫ ex mutuo ſibi facto. Et ideo debet ſibi ſufficere: vt vſurarius reſtituat ſibi vſuraꝫ cum poterit de ſuo et non de alieno. Et hoc niſi iura municipalia ali ter diſponerent. quia in huiuſmodi ſeruanda ſūt. Sanctus autem Ber. tenet oppoſitum dicens. ꝙ prius tenetur reſtituere que habuit per vſuram. ꝙ que habuit per alios contractus volūtarie factos. Idem Ale. lom. Et dicit ꝙ hec voluntas vocatur conformata. Alia v̓o condicionata. Sed dici pōt ꝙ licet in contractibus ſit voluntas conformata qͦ ad contrahendum. non tn̄ quo ad retinendum id quod debet̉. Et prima opinio videt̉ equior. Simi liter ſi heres habens legatarios ⁊ creditores. ⁊ nō valens omnibus ſatiſfacere. tunc ſi debita ſunt cō tracta ꝑ eum qui fecit legata. debꝫ ſatiſfacere prius creditoribus. ſiue ſint ex cōtractu vel quaſi. ſiue ma leficio vel quaſi. Si v̓o debita fuerunt contracta ꝑ heredem. tunc prius ſatiſfaciat legatis. qꝛ potiores hoc caſu ſunt legatarij qͣꝫ creditores. de hoc etiā vi de sͣ. Hereditas. Quid cū debitori petēti dilationeꝫ. Alius credi tor vult dare. Alius non: ſed vult ꝙ cedat bonis? Dic ẜm Bar. in. l. cum ſolito. C. qui bo. ce. poſſ. ꝑ l. illam. ꝙ an det̉ dilatio: vel admittat̉ ceſſio: ſtatur maiori parti creditorum: inſpecto cumulo debiti: vel numero ꝑſonarū. ꝙ ſi vtriuſqꝫ eſt paritas ſen tentia benignior eſt ſequenda. ſcꝫ ꝙ dilatio detur. Dire. tamen li. j. addit ꝙ reſpectu illoruꝫ qui nolūt dare dilatōꝫ tenet̉. ſtatiꝫ ſatiſfacere vl̓ cedere bonis maxime vbi leſi egent. ⁊ fame pereunt. Secus er go dicendum eſt vbi leſi non eſſent in tanta neceſſi tate. Querit etiam Barto. in. d. l. cum ſolito. vtrum debitor poſſit cedere bonis ſi vult. nō obſtante ꝙ creditores velint concedere dilationem quinque nalem. Azo in ſum. vt recitat idem Barto. vide tur tenere ꝙ electio datur ipſi debitori ſi vult. aliter non. Sed an obligatus ex maleficio: vt ex furto vl̓ ra pina poſſit liberari ceſſione? Rn̄. videtur ꝙ nō de iure ciuili. Sed loco pecunie quam non poteſt ſol uere ſuſtineat penam corporalē: vt. l. fi. ff. de in ius vo. Et hoc poteſt intelligi quādo agit̉ de cōmodo reipublice. Secus autem ſi ageret̉ de comodo ꝑſo ne priuate. quia non debet homo fruſtra ſeuire in hominem ꝑ penam corporalem. qn̄ non poteſt ſol uere. Nam tunc ſufficit ꝙ liberet̉ ceſſione. ꝓ quo videtur tex. in. c. ſi res. xiiij. q. vj. et in. c. non ſatis. lxxxvj. diſt. ⁊ ibi Glo. dicit. ꝙ hodie ſi aliquis con uenitur ex maleficio. ⁊ nō eſt ſoluendo puniri pōt ſcꝫ pena corꝑali. allegat. d. c. ſi res. ⁊. ff. d̓ pe. l. j.§. j. Et hoc caſu nō eſt ſubueniendum ei. nec redimen da eſt pena eius. qꝛ eius pena p̄cio redimi prohibe tur.j. q. j. iubemus. Si autē conuenit̉ ex contractu nō eſt cruciandus. ſed ſufficit ꝙ cedat bonis. C. qͥ bo. ce. poſ. l. j. Sed pone ꝙ creditores nō ſunt in arta neceſſi tate. ⁊ is qui tenet̉ reſtituere non poteſt induci ad pp ij

Sacerdos reſtitutionē ſtatim faciendā: nec creditores ad di lationē dandā? Rn̄. Dir. vbi sͣ. ꝙ diſcretus ſacer dos pōt conſcīam ſuam firmare ex eo ꝙ intendat vtiliter gerere negociū creditoris. eo qꝛ videt ꝙ ali ter nō pōt recuꝑare imꝑpetuū vel nō ita cito rem ſuā. pōtſi ꝓmittat bona fide ſatiſfacere infra certū diem cōcedere dilationē. ⁊ peccatorē abſoluere: vel aliam reciꝑe pōt cautionē. Non tn̄ conſulo vt acci piat iuramentū: vt ſic creditor recuꝑet qd̓ ei debet̉ et peccator nō recedat a p̄ſbytero deſꝑatus. Querit vltimo Dir. Utrum in aliquo caſu poſ ſit diſpenſare eccleſia cum aliquo: vtpote ꝓ ſuccur ſu terre ſancte vel hmōi ꝙ nō reſtituat qd̓ alteri re ſtituere tenet̉? Ho. dicit. ꝙ in his in quibꝰ eſt pec catum mortale ẜm p̄ceptum diuinū vt in furto vel rapina ⁊ hmōi: vt. xiiij. q. v. penale. nō pōt diſpen ſare ep̄s nec etiā papa vt dicūt aliqui. quin pnīam agat ⁊ reſtitutio fiat. extra de vſur. cum tu. xiiij. ꝙ v. ſi quid. ⁊. c. multi. Et hoc dicūt theo. In his v̓o in quibꝰ eſt peccatum mortale ẜm poſitiuū ius. et eſt cōiter ep̄is ⁊ inferioribꝰ pape interdicta diſpen ſatio. vt in excōicato: vel irregulari: qui recipit bn̄fi cium. extra de cle. ex. mi. poſtulaſtis. nullus diſpen ſare p̄t. vel pnīam p̄ſtare: niſi ſolus papa. vel is cui ſpāliter cōmiſerit. Si v̓o nō eſt interdicta diſpēſa tio. tunc pōt ep̄s diſpenſare: vt notat Archi. xiiij. q. v. nō ſane. Qd̓ intelligas verum de bonis eccle ſiaſticis. Hec Dir. De hoc vides. Papa. Acerdos. gualiter ſacerdotes dicant̉ ligare et ſoluere? Rn̄. ẜm Ray. tribꝰ modis. Primo ligant ⁊ ſoluūt.i. on̄ dunt aliquē ligatū vel ſolutū eſſe a deo. Nam et ſi quis apud deū ſolutus ſit. tn̄ in facie eccleſie nō al̓s ſolutus habet̉: niſi ꝑ iudiciū ſacerdotis. de pe. di. j. quātumlibet. Scd̓o ligant cum ſatiſfactionē peni tentibꝰ imponūt. vel ſoluūt cū de ea aliquid dimit tunt. vl̓ ꝑ eam purgatos ad ſacr̄orum cōionem ad mittūt. de pe. diſ. j. multiplex. Tercio ꝑ executionē vel abſolutionē. de qua dictum eſt ſatis sͣ. in titulo Excōicationum. Utrū quēcūqꝫ ſacerdos ligat vl̓ ſoluit liget ⁊ ſol uat deus? Rū̄. ẜm Ray. illa aucͣtas. qd̓cunqꝫ liga ueris ⁊cͣ. nō ſimpliciter intelligēda eſt. ſed tunc de mum cum ſacerdos iuſte ligat vel ſoluit. Nam iu dicium triplex eſt. Primū eſt dei quo.ſ. deus mun dat aīam in contritione. Scd̓m eſt ſacerdotis. qui aucͣtate clauiū ligat vel ſoluit. Terciū eſt curie cele ſtis.ſ. approbantis. Itaqꝫ ꝙ qd̓cunqꝫ ligaueris ⁊cͣ. exponit̉.ſ. iuſte: vel claue non errante. erit ligatū et in celis.ſ. ꝑ approbationē. xj. q. iij. tunc vera. Utrum ſit melior miſſa boni ſacerdotis ꝙͣ ma li? Rn̄. loqui poſſumus dupliciter de miſſa. Aut qͣꝫtum ad id qd̓ eſt eſſentiale in ea.ſ. corpus xp̄i. Et ſic a quocunqꝫ dicat̉ equaliter bona eſt. Uel qͣꝫtuꝫ ad id qd̓ eſt annexum ſacr̄o. ⁊ quaſi ſcd̓ario. Et ſic miſſa boni ſacerdotis melior eſt. qꝛ nō ſolum habꝫ efficatiā ex oꝑato. ſed etiā ex deuotione celebrantis Et ideo ceteris paribꝰ: melius eſt audire miſſaꝫ bo ni ſacerdotis. ¶ Quō aūt ſacerdos habeat duplicem actū. Unū ſuꝑ corpus xp̄i verum. Alium ſuꝑ corpus xp̄i my ſticum. Et quō dicti actus ſint diſtincti. ⁊ vterqꝫ re quirat̉ ad confeſſiones audiendas vide ſupra. O. do. iij. Acramentum. Quid ſitj Rn̄. ẜm mgr̄m ſnīarum. Sacr̄m eſt ſa cre rei ſignum. vel ẜm Aug. Sacr̄m eſt inuiſibilis gratie viſibis forma. Et de ſubſtātia cu iuſſibet ſacri noue legis neceſſaria ſunt tria.ſ. mate ria elementuꝫ. ⁊ forma.ſ. verbi ⁊ intentio miniſtri copulans formā materie.j. q. j. detrahe. Quot ſunt ſacr̄a neceſſitatis? Rn̄. ẜm doc. v.ſ. baptiſmus. Confirmatio. Euchariſtia. Penitētia et Extrema vnctio. Et dicunt̉ eſſe neceſſitatis. qꝛ ſunt in p̄cepto. Et tenet̉ quilibet ad ea ſuſcipienda ꝓ loco ⁊ tꝑe. Reliqua duo ſacr̄a ſunt voluntatis. ſcꝫ ordo ⁊ matrimoniū. Utrū ſacr̄a poſſint iterari? Rn̄. tria ſunt ſacr̄a que nō poſſunt iterari.ſ. baptiſmus. ordo. ⁊ confir matio.j. q. j. qd̓ quidā. Nulli em̄ ſacr̄o fienda eſt in iuria. que dr̄ fieri qn̄ iteratum iterat̉. qͣſi prima col latio nō valuerit.j. q. j. ſacr̄a. In collatione em̄ cu iuſſibet p̄dictorum trium imprimit̉ caracter aīe. qͥ etiā poſt mortē non pōt ab eo ſęꝑari. vnde ſi quis reſuſcitaret̉ nō eſſet rebaptizandus: aut recōfirmā dus. aut reordinādus. ſecus in alijs quatuor ſacra mentis. An v̓o reſuſcitatus recuperet vxorem vel bona vide sͣ. Eccleſia. j. ⁊ Impedimētum. xiiij. Et adde ẜm Ug. ꝙ reſuſcitatus contrahens denno cū alia nō eſſet bigamus: qꝛ nō diuideret carnē ſuā ꝓpter hoc in duas. De materia hmōi ſacr̄orum vide ſin gularia sͣ. Confirmatio ſacr̄i. Quod autē iſtorū ſit maius: dr̄ in his verſibꝰ. Maior in effectu: baptiſ mus: corpus in eſſe. Coniugium ſigno. maiori cri ſma miniſtro. Acrilegium. Quia ſit?. Rn̄. eſt ſacre rei violatio vel vſurpatio. Et dr̄ quaſi ſacrum ledens. Quibꝰ modis committit̉ ſacrilegium? Rn̄. ẜm Ray. Committit̉ qn̄qꝫ rōne ꝑſone: vt cū quis ver berat clericum: vel rapit monialē. Qn̄qꝫ rōne loci: vt cum quis violat immunitatē eccleſie: vel cimite rij. Qn̄qꝫ rōne rei: vt cum res ſacra: vel ſacro vſui deputata vſurpat̉. Et hoc diuidit̉.ſ. auferendo ſa crum de ſacro: vel ſacrū de nō ſacro. vel nō ſacruꝫ de ſacro. xvij. q. iiij. quiſquis. Agittarius. Utruꝫ liceat vti arte ſagittariorū vel baliſtarioruꝫ? Rn̄ xp̄iani pn̄t hoc exercere officiū cōtra pa ganos ⁊ fidei ꝑſecutores. ⁊ etiam cōtra xp̄ianos ex ꝑte iuſte bellantiū ⁊ in bello iuſto. qꝛ in tali bello vt dicit Aug. xxiij. q. ij. dn̄s. ⁊. q. viij. vt pridē. vtrum aꝑte quis pugnat. aut ex inſidijs: nihil ad iuſticiā intereſt. Que aūt ſit pena exercentiū artem mō ꝓhibito Rn̄. pena eorum eſt ꝙ ſub anathemate ꝓhibetur extra eo. c. vnico.

Aracenus. Saraceni dicunt̉ qui nec nouū nec vetus recipiūt teſtm̄. qui nō ab Agar ancilla Abra: de qͣ orti ſunt noluerūt ſe noīari: ſꝫ potius a ſara vxorē libe ra ſaracenos ſe appellauerunt. Et inter eos ſunt quidā ſamaritani a ſamaria ciuitate ⁊ ꝓuincia qui receperūt ſolū. v. libros moyſi. alios reſpuerūt ẜm Ray. Utrū ritus gentiliū ſeu paganorū ſint tolerādi. Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. x. lꝫ eccīa ritꝰ et feſta iu deorū agi toleret. Ritus tn̄ gentiliū nō tolerat. ni ſi forte ꝓpter ſcandalū vitādū: vel ſciſma: aut hmōi ſint aliqn̄ ad tp̄us tolerādi ritus paganorū aut he reticorum. Atiſfactio. quidſit. Rn̄. eſt cās pctōrū excidere. ⁊ eaꝝ ſuggeſtionibꝰ aditū nō indulgē. de pe. di. iij. ſatiſfactio ¶ Utꝝ ſatiſfactionē iniunctā. ſed in pctō mortali expletā: neceſſe ſit iterare? Dic ẜm Ri. in quolibe ꝙ ſacerdos iniungēs penitenti pnīam penam ad quā obligat̉ in purgatorio. mutat in illā penā quā penitenti iniūgit ꝓ ſuis peccatis in hac vita ſoluē dam. ſi penā condignā ẜm dei iudiciū iniungit pe nitēti. ⁊ ita penitēs remanet ligatus ad iſtā penaꝫ ſoluendā. ꝙ ſi eam nō ſoluit. nouū peccatū cōmit tit. Si aūt illam ſoluit in charitate exn̄s quietatur ab illa pena purgatoria q̄ ꝑ ſacerdotē in iſtam fue rat cōmutata. qꝛ hec pena in charitate ſoluta. eſt ſa tiſfactoria. Si aūt ſoluit eaꝫ in peccato mortali. tūc nō abſoluit̉ a pena purgatoria: que in iſtam ꝑ ſacer dotem fuerat cōmutata. vn̄ quo ad hoc ſatiſfacto ria nō eſt. Aligamine tn̄ quo ligauerat eum ſacer dos: iſtam penā ſibi iniungēdo abſoluit̉. vn̄ ſoluē do illam in peccato mortali. trangreſſor illius p̄ce pti nō efficit̉. nec illā penā de neceſſitate ſalutis ite rum facere tenet̉. Candalum. Quid ſit? Rºẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xliij. qd̓ greci ſcādalu dicunt nos offenſionē vel iniuriam: vel impactionē pedis poſſumus dicere. Contingit eī qn̄qꝫ ꝙ aliquis obes ponit̉ alicui in via corporali. cui impingens diſponit̉ ad ruinā. ⁊ dr̄ talis obes ſcandalū. Et ſil̓r in ꝓceſſu vie ſpūalis cōtingit ali quē diſponi ad ruinā ſpūalem: vel ꝑ dictum vel fa ctum alterius. Inqͣꝫtum.ſ. aliquis ſua admonitōe vel inductōe. aut exēplo trahit alterū ad pctm̄. Et hoc ꝓprie dr̄ ſcandalū. Nihil aūt ẜm ꝓpriam rōnē diſponit ad ſpūalem ruinā. niſi qd̓ habet aliquem defectū rectitudinis: qꝛ id qd̓ eſt ꝑfecte rectū mag munit hoīem cōtra caſum. qͣꝫ ad ruinam inducat. Et iō cōueniēter dr̄ ꝙ ſcandalū eſt dictū vel factū minus rectū: p̄bens alteri occaſionē ruine. Utrū ſcandalū ſit peccatū? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. ꝙ duplex eſt ſcandalū.ſ. paſſiuuꝫ. vicꝫ in eo qui ſcandalizat̉. ⁊ illud eſt ſemꝑ pctm̄. Non em̄ ſcāda lizat̉ niſi inqͣꝫtum aliqualiter ruit ſpūali ruina. que pctm̄ eſt. Aliud eſt ſcandalū actiuū.ſ. qd̓ eſt in eo qͥ cādalizat. Et hoc ſemꝑ eſt etiā peccatū. qꝛ vel opꝰ Saracenus Fo. ¶ CXXVI. qd̓ facit eſt peccatū: vel etiā ſi nō eſt peccatū: ſalteꝫ habet peccati. vel mali ſpēm. Ideo dimittendū eſt ꝓpter ꝓximi charitatē. ex qua vnuſquiſqꝫ conat̉ ſa luti ꝓximi ꝓuidere. Et ſic qui nō dimittit. contra charitatē agit. facit de vi. ⁊ ho. cle. cū ab omni. Sꝫ tn̄ ſcandalū paciētis pōt eſſe ſine pctō agentis: vt puta. cum aliquis ſcādalizat̉ de his q̄ aliquis bn̄ fa cit. ⁊ q̄ ſpēm mali nō habet. Itē ſcandalū agētis p̄t eſſe ſine pctō patiētis: vt cū quis inducit aliū ver bo vel facto ad peccandū. Iſte quidē quantū eſt d̓ ſe ſcandalizat. ſed ſi alius nō cōſentit immunis eſt a peccato. Utrū ſcandaluꝫ ſit ſpāle pctm̄? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. ſcandalū paſſiuū.ſ. in eo qui ſcādalizat̉. non pōt eſſe ſpāle pctm̄: qꝛ ex dicto vel facto alterius al quē ruere ꝯtingit ẜm qd̓cūqꝫ genus peccati. nec ip ſa ſumptio occaſionis dat ſpālem rōnem peccati. Scādalū v̓o actiuū p̄t eſſe dupl̓r.ſ. ꝑ ſe ⁊ ꝑ accidēs ꝑſaccn̄s qͥdē qn̄ eſt p̄ter intentionē agentis. Et ſic nō eſt ſpāle pctm̄. qꝛ qd̓ eſt ꝑ accidēs nō conſtituit ſpēm. ſꝫ eſt circūſtantia aggrauās.ſ. qd̓ in publico fit. Per ſe v̓o eſt ſcandalū actiuū. qn̄ aliquis inor dinato ſuo dicto: vel facto intēdit aliū trahere ad pctm̄. Et ſic ex intentōne ſpālis finis ſortit̉ rōnem ſpālis peccati. Finis em̄ dat ſpēm in moralibꝰ. Utrū ſcādalū ſit pctm̄ mortale? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. Scandalū paſſiuuꝫ pōt eſſe veniale qͣſi hn̄s. impactionē tm̄: puta. cū quis ex inordinato dicto vel facto alterius ꝯmouet̉ motu peccati venialis. Qn̄qꝫ v̓o eſt pctm̄ mortale: qͣſi hn̄s cū impactōne ruinā: puta. cū aliqͥs ex inordinato dicto vel facto alterius. ꝓcedit vſqꝫ ad mortale pctm̄. Scandalū v̓o actiuū ſi ſit ꝑ accidēs pōt eſſe qn̄qꝫ veniale: pu ta. cū aliqͥs vel actuꝫ peccati venialis cōmittit: vel actū qui nō eſt in ſe pctm̄. ſꝫ habet aliquā ſpēm ma li: cū aliquā leui indiſcretōe. Qn̄qꝫ v̓o ē pctm̄ mor tale. ſiue qꝛ ꝯmittit actū peccati mortalis. ſiue qꝛ cō temit ſalutē ꝓximi: vt ꝓ ea ꝯſeruāda nō p̄termit tat facere qd̓ ſibi libuerit. Si v̓o ſit ꝑ ſe: puta. cū in tendit inducere aliū ad peccandū: ſi quidē intēdit inducere ad peccandū mortal̓r. eſt mortale. Et ſil̓r ſi intendat inducere ad peccandū venialiter ꝑ actū peccati mortalis. Si v̓o intendat inducere ad pec candū venialiter ꝑ actū venialis: eſt veniale. Utrum bona ſpūalia ſint ꝓpter ſcandalū dimit tenda? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. Quedā ſūt bona ſpū alia de neceſſitate ſalutis: q̄ p̄termitti non pn̄t ſine peccato mortali. ⁊ talia ꝓpter ſcādalū p̄termitti nō debent. Quedā v̓o ſunt bona ſpūalia q̄ non ſunt de neceſſitae ſalutis. Et tunc diſtinguendū: qꝛ ſcā dalum qd̓ ex eis aliqn̄ orit̉. qn̄qꝫ ex malicia ꝓcedit. ſcꝫ cū aliqui volunt impedire hmōi bona ſpūalia: ſcandalū ꝯcitādo. Et hoc eſt ſcandaluꝫ ph̓eorum. Qn̄qꝫ v̓o ſcandalū ꝓcedit ex infirmitate vel igno rantia. ⁊ hmōi ſcandalū eſt puſillorū: ꝓpter qd̓ ſpū alia oꝑa ſunt occultāda: vel etiā interdū differēda vbi ꝑiculum non imminet quouſqꝫ reddita rōne hmōi ſcādalum ceſſet. Si aūt poſt redditā rōnem duret: iam videt̉ ꝙ qui inde ſcandalū ſumit nō ex ignorātia. ſꝫ potius ex malicia ꝓcedat. Et ſic ꝓpter ip̄m nō ſunt ſpūalia oꝑa dimittenda. pp iij

Utrū punitio pctōꝝ ſit ꝓpter ſcandalū dimittē da? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. penaꝝ inflictio intantuꝫ hꝫ rōeꝫ iuſticie. inqͣtū ꝑ eas pctā cohibent̉. Si aūt ꝑ inflictiōeꝫ penaꝝ manifeſtū ſit pl̓a ⁊ maiora pctā ſequi. tunc penaꝝ inflictio nō ꝯtinebit̉ ſub iuſticia Et in hoc caſu a pctōꝝ punitiōe ceſſandum eſt: vt ait Aug. l. di. vt cōſtitueret̉. Utrū impletio ꝯſilioꝝ. largitio elemoſynaꝝ. et hmōi oꝑa miſcd̓ie ſint p̄termittēda ꝓpter ſcādaluꝫ Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. Qn̄ talia nō ſunt de neceſſita te ſalutis. lꝫ ꝓpter ſcādalū n̄ ſint ſimpl̓r dimittēda ſunt tn̄ interdū occultāda: vel differēda ꝓpter ſcā dalū puſilloꝝ. qͦuſqꝫ reddita rōne. ſcandalū ceſſet. Qn̄qꝫ tn̄ ꝯſilioꝝ obſeruatio ⁊ īpletio opeꝝ miſcd̓ie ſunt de neceſſitate ſalutis. vtpꝫ in his qͥ vouerunt ꝯſil̓ia. ⁊ in his qͥbꝰ ex debito īminet defectibꝰ alioꝝ ſubuenire. vt in tꝑalibꝰ: puta. paſcēdo eſuriētes vl̓ in ſpūalibꝰ: puta. docendo ignorātes. Et hoc ſiue hmōi fiant debita ꝓpter iniunctū offm̄: vtꝫ in p̄la tis. ſiue ꝓpter neceſſitatē indigētis. tunc eadē rō eſt de hmōi ſicut de alijs q̄ ſunt de neceſſitate ſalutis. Utrū correctio fraterna ſit ꝓpt̓ ſcādalū dimittē da? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. correctō fraterna ordinat̉ ad emēdationē fratris. Et iō intantū ꝯputāda eſt inter ſpūalia bona. inqͣꝫtū hec ꝯſequi p̄t. Qd̓ nō cō tingit ſi ex correctōe fr̄ ſcādalizet̉. Et iō ſi ꝓpter ſcā dalū correctio dimittat̉. nō dimittit̉ ſpūale bonū. Utrū pctm̄ veniale ſit ꝯmittendū ꝓpter vitādū ſcādalū? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. pctm̄ veniale ꝓpter vitandū ſcādalū nunꝙͣ ē faciendū. Si eī faciēduꝫ eſſet. iā nō eēt pctm̄. ſꝫ bn̄ ꝯtingit interdū ꝙ aliqͥd qd̓ eſſet de ſe pctm̄. ſi fiat ꝓpter vitādum ſcandaluꝫ nullum eſſet pctm̄. Sicut verbū ocioſum eſt pctm̄ veniale qn̄ abſqꝫ vtilitate dr̄. ſi aūt ex cā rōnabili ꝓ ferat̉ nō eſt ocioſum. nec pctm̄ ſimpl̓r. Utrū tꝑalia ſint ꝓpter ſcādalū dimittēda? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. diſtinguendū ē. qꝛ ſi tꝑalia ſint no bis ad ꝯſeruandū ꝯmiſſa. ſicut bona eccīe ꝯmittūt̉ p̄latis. ⁊ bona cōia reipublice ꝯmittunt̉ rectoribꝰ: taliū ꝯſeruatio. ſicut ⁊ depoſitoꝝ īminet his quibꝰ ꝯmiſſa ſunt ex neceſſitate. ⁊ iō nō ſunt ꝓpter ſcāda lum dimittēda. ſicut nec alia q̄ ſunt de ncc̄itate ſalu tis. vn̄ ⁊ be. Tho. cātu. repetijt res eccīe cū ſcādalo regis. Si v̓o tꝑalia ſunt talia. qͦꝝ nos ſumꝰ dn̄i. di mittere ea tribuēdo ſi penes nos hēamus. vel nō repetēdo ſi apud alios ſint. ꝓpter ſcādalū qn̄qꝫ de bemus. qn̄qꝫ nō. Si em̄ ex hoc ſcandalū oriat̉ ꝓpt̓ igͦrantiā vel ꝓpter infirmitatē alioꝝ. qd̓ diximꝰ eſſe ſcādalū puſilloꝝ. tūc vl̓ total̓r dimittēda ſūt tꝑalia vel aliter ſcādalū ſedandū.ſ. ꝑ aliquā admonitiōꝫ. Si v̓o ſcādalū oriat̉ ex malicia. qd̓ ē ſcādalū ph̓yſe orū. tunc ꝓpt̓ eos qͥ ſcādalū ſic coucitāt. nō ſūt tꝑa lia dimittēda: qꝛ hoc etiā noceret bono cōi: eo ꝙ da ret̉ occaſio malis delinq̄ndi. ⁊ noceret ipſis rapien tibꝰ. qui detinendo aliena. in pctō remanerent. CleNtla. cundē ep̄atum: qͥꝝ vn Pone duo ſūt electi ad eſt theologꝰ. Alter canoniſta. Quis eoꝝ ſit p̄ferendus. in alijs data ꝑitate? Rn̄. Panor. ẜm Ho. in. c. j. de ꝯſan. ꝙ ſi in loco verſat̉ magis cāꝝ ventilatio: p̄ferēdus ē canoniſta. Si at̄ 1I Scientia ibi pullulāt hereſes vel locꝰ eſt vicinꝰ hereticis. tūc p̄ferēdus eſt theologus. Mixtus tn̄ eēt p̄ferēdus vtriqꝫ. Dicit etiā ꝙ nō eſt neceſſariū ꝙ ep̄s ſit mgr̄ canonū. Satis eſt eī ꝙ hēat ſcīam ꝯpetentē. qꝛ cō petēs ſcīa tolerat̉ in p̄lato. lꝫ emines deſideret̉: vt in. c. pe. de p̄ben. ⁊ in. c. cum nobis. de elec Qn̄ꝫ dr̄ ſnīa lata a iu Ententia. re. An̄qꝫ a iudice. A iure qn̄ ē de hoc factū ſtatutū ab eo qͥ cō dere p̄t. Snīa v̓o a iudice eſt: qn̄ aliqͥs iu Sex iudicat int̓ ꝑtes: vel qn̄ excōicat: vt ꝓpt̓ ꝯtuma ciā ⁊ hmōi. Sil̓r etiā dr̄ a iudice fieri. qn̄ non ꝑ mo dum ꝯſtōis. ſꝫ in odium alicuius mali iā ꝯmiſſi fer tur excōicatio. ſiue generalis ſiue ſpālis. Et ſil̓r di co etiā ſi fiat in odium cōmittentiū in futuro. dum tn̄ nō intendat facere ꝑpetuā ꝯſtōem. Que eſt ſnīa interlocutoria? Rn̄. ē illa q̄ nō ſuꝑ Sncipali. ſꝫ ſuꝑ alijs qōnibꝰ ꝓfert̉.ſ. inter pͥncipiuꝫ cāe ⁊ finē. vt eſt de aliqͦ teſte repellēdo. vel recipien do. d̓ dilatōe dāda: vel nō vl̓ p̄t dici interlocutoria qꝛ int̓ ꝑtes loq̄ndo ꝓfert̉ ſine ſcripture ſolēnitate. ex eo. ⁊ ſi. li. vj. Bn̄ tn̄ dꝫ redigi in ſcpͥtis. ſꝫ nō ē ꝓpt̓ hoc neceſſe ꝙ in ſcpͥtis ꝓferat. vt exͣ de ꝓba. c. qm̄. Que eſt ſnīa diffinitiua. Rn̄. diffinitiua ſnīa eſt qn̄ pͥncipalis qō diffinit̉. ff. de re iudi. l. j. Et dꝫ ꝓ ferri ab ipſo iudice. ⁊ nō ab alio. Aliter nō valet: ni ſi iudex ſit ep̄s qui pōt ꝑ aliū recitare ad inſtar illu ſtrium. C. de ſen. ex ꝑi. re. l. ij. ⁊. d. c. ⁊ ſi. Utrū ſnīa diffinitiua ſine ſcripto valeat in aliqͦ caſu? Rn̄. ſūt caſus in quibꝰ valet ẜm Io. an. Pri mo qn̄ breues ſunt cāe. ⁊ maxīe viliuꝫ ꝑſonaꝝ. Et p̄t dici breuis duoꝝ aureoꝝ tn̄ in his attēdat̉ ꝯſue tudo. q̄ ſi nō apparet relinqͣt̉ iudicis arbitrio. Itē valet cū ep̄s in cā ciuili inter clericos iudicat. xj. q. j. ſi qͥs cū clerico. Itē cuꝫ p̄ſes depoſito officio ꝯue nit̉ vt reddat adminiſtratōꝫ: vt in aut̓. vt iudi. ſine qͦqͦ ſuffra.§. neceſſitatē coll̓. ij. Itē cuꝫ papa ꝑ ſe ꝓ nunciat: valet. lꝫ nō tulerit eā in ſcriptis. Ipſe ei ſo lutus ē legibꝰ. C. de legi. l. digna vox. Itē ẜm qͦſdā valet ſi ſit lata in cā mr̄imoniali. exͣ de teſti. Albricꝰ Et idē in oībꝰ cauſis in quibꝰ ꝓcedit̉ de plano ſine ſtrepitū ⁊ figura iudicij: vt in cle. ſepe. de ver. ſig. Snīa dꝫ ferri fedendo. Item in loco publico et honeſto. iij. q. iij.§. ſpacium. Item dꝫ ferri de die ⁊ nō in tenebris. Item nec diebꝰ feriatis. maxīe ſolē nibꝰ ⁊ feſtiuis. Item nō dꝫ ferri ꝑ venalitatē. ij. q. vj.§. diffinitiua. Utrū ſnīa lata a nō ſuo iudice teneat: Rn̄. nul la ē. extra de iudi. at ſi. vide de hoc sͣ. Excōicator. j. Quid ſi duo ſint iudices ⁊ ꝓferāt diuerſas ſnīas Rn̄. ſi ꝓceſſerunt ex iuriſditōe ordinaria. tenet ꝓ reo. ⁊ nō ꝓ actore. niſi in cā fauorabili: puta. matri monio. dote. vel libertate. ſiue teſtō ſi ꝓ his fuerit lata. Si v̓o ꝓceſſerunt ex ptāte delegata. pēdet ex arbitrio delegātis. ꝙ ſi ex cōpromiſſo. nentra. debꝫ hr̄e vigorem. extra de iudi. duobꝰ. Utruꝫ ſnīa lata inter aliqͦs p̄iudicet alijs? Rn̄. rel̓r: nec ſnīa: nec res int̓ alios acta vel iudicata p̄iu dicat alijs. extra de fide inſtru. int̓ dilectos. ⁊ extra eo. qͣꝫuis. Fallit tn̄ in multis caſibꝰ.ſ. cū cāe ſunt cō nexe. lxxxj. di. tantis. iij. q. vj. hoc qͥppe. extra de ae

cu. ad petitōꝫ. extra de pur. ca. c. pe. Itē in cā liber tatis. ff. de ſta. ho. l. ingenuū. Itē in cā filiatiōis. ff. de li. agno. l. j. in fi. ij. ⁊. iij. Item fallit ſi actio vel de fenſio pͥmo loco ꝑtineat ad aliquē. ⁊ ipſe ſciēter pa tiat̉ ſeq̄ntē exꝑiri de re illa. qꝛ intelligit̉ iuri ſuo re nunciare. vt ſi debitor paſſus ſit exꝑiri creditorem de ꝓprietate pignoris qui ſuccubuit. ſi debitor po ſtea vellet agere. obſtabit ei res iudicata. vel etiam econuerſo creditor paſſus ſit debitorem agere. ff. d̓ re iudi. l. ſepe. ⁊ extra eo. c. pe. Utrū ſnīa lata inter aliqͦs alteri ꝓſit. Rn̄. regl̓. nec ſnīa: nec alia res int̓ alios acta alteri ꝓdeſt. Fal lit in certis caſibꝰ. Primo quidē in q̄rela inofficioſi teſtamēti: vt. ff. de inof. te. l. papinianus.§. memi niſſe. Itē in re indiuiſibili: vt. ff. ſi ſer. ven. l. loci.§. ſi fundus. Item in re cōi cum pupillo: vt. ff. ꝙͣ ad. ſer. amit. l. ſi cōem. Itē ꝓdeſt vbi res ē cōis cū fiſco ar. C. de co. re. ali. l. ij. Notāt̉ hec exͣ eo. c. pe. in glo. Quibꝰ auxilijs ſublcuat̉ ſnīa? Rn̄. qͣtuor.ſ. ꝑ ap pellatiōꝫ q̄ dꝫ fieri infra. x. dies a tꝑe late ſnīe. ij. q vj. c. j. ⁊. c. anterioꝝ. Scd̓o. ꝑ ſupplicatōeꝫ. vt cum lata ē a pͥncipe: vl̓ ab alio: a qͥ nō lꝫ appellare. xxxv. q. ix. c. veniā. ⁊. c. ſnīam. Tercio. ꝑ querelā falſi: vt ſi dicat̉ lata ꝑ falſos teſtes: vel alias falſas ꝓbatōes vt extra de teſti. c. ſicut nobis. ⁊ extra de ꝓcu. ī nr̄a et de ꝓba. c. lꝫ. ⁊. C. de fal. l. querela. Quarto ꝑ reſti tutionē in integrū: vt extra de reſti. in inte. ꝑ totū. Epultura primo cōi I ter. Sepultura ẜm Gof. qn̄qꝫ accipit̉ ꝓ officio qd̓ īpendit̉ corꝑibꝰ ſepeliēdis. Et hec vendi nō p̄t. extra de ſy. nō ſatis. An aūt ꝓ ea poſſit aliqͥd exigi? Dic ẜm Panor. in. c. ad apl̓ica. extra de ſy. poſt Inno. ⁊ Hoſt. vbi format tres cōcluſiones. Quaꝝ pͥma ē. ꝙ nō valet ꝯſuetudo: vt tꝑe ſacr̄i aliqͥd ꝯferat̉ ab inicio. Scd̓a ꝙ nō p̄t ꝯſuetudo introduci: vt aliqͥd det̉ ꝓ ſacr̄is vbi p̄ceſſit exactio: qꝛ iniciū fuit ſymoniacuꝫ. Et in iſtis duobꝰ caſibꝰ annullat̉ ꝯſuetudo. Tercia ꝯclu ſio. ꝙ valet ꝯſuetudo: vt aliqͥd det̉ tꝑe collatōis ſeu ex poſtfacto: vbi ex mera liberalitate ppl̓i fuit intro ducta. Ita tn̄ vt ſacr̄a prius liberaliter ꝯferāt̉. Aut gͦ voluit libere dare tꝑe ſacr̄i. ⁊ pōt reciꝑe. Aut no luit. Et tunc ne videant̉ ſacr̄a vendi: debent libere ꝯferri. ſꝫ poſtea fiat ꝯpulſio ad obſeruandā ꝯſuetu dinē. Et de hoc videt̉ ſonare dictum. c. ad apl̓icā No. tn̄ Panor. in. c. abolēde. extra eo. poſt glo. ꝙ eſt faciēda vis in mō petēdi. Nā ſi clerici dicūt pet mus hoc ꝓ ſepultura. ſuccūbunt etiā ſi alllegāt cō ſuetudinē. d. c. nō ſatis. Sed debēt dicere. Conſue tudo eſt: vt ꝓ mortuis aliqͥd det̉ eccl̓ie. ſeu clericis qͣſi velit dicere glo. ꝙ nō dꝫ clericus ſe fundare: vt aliqͥd det̉ ꝓ officio. ſꝫ ꝙ teneat̉ rōne laudabilis cō ſuetudinis. Et hoc mō nō dr̄ dari immediate ꝓ oſ ficio. Et idē puto dicēdū qn̄ eſt ꝯſuetudo: vt aliqͥd det̉ eccleſie ꝓ loco ſepulture. Debent tn̄ prius iſta officia impēdi. ⁊ poſtmodū dꝫ fieri ꝯpulſio ad ob ſeruandā cōſuetudinē: vt notat̉ in. d. c. ad apl̓icaꝫ. qd̓ reputat̉ ſingulare in iſta materia. ⁊ eſt etiam bo nus tex. de iure ciuili. in. l. priuilegia. C. de ſa. ſanc. ec. vbi dr̄ ꝙ ea q̄ ab antiqͦ ſunt ſolita eccleſie. ⁊ mini Sepultura j. Fo. CCXXVII. ſtris tribui. nō debēt aliquo mō impediri. vide de hoc sͣ. Oblatio. An aūt poſſit introduci cōſuetudo ex libera do natōe. vel ex his q̄ ſunt mere facultatis. Pone exē plum. Ruſticus ſoluit omni anno vnum par ca ponum dn̄o ſuo. an ꝑ hoc ſit inducta conſuetudo. Rn̄. Bart. in. l. cum de in rem verſo. ff. de vſur. ꝙ ſi quidē ruſticꝰ ſoluit ſimpliciter nō adiecta aliqua cauſa. tunc p̄ſumit̉ titulus donationis. Et ſic non inducit̉ conſuetudo ꝓ futuro tꝑe. Si aūt nō ſoluit ſimpliciter. ſed reſpectu certe cauſe. verbi gratia. ꝓ laborerio qd̓ teneo a te dn̄o: dono vnum par capo num: tūc p̄ſumit̉ titulus etiā ꝓ futuro tꝑe.ſ. qua tenus tenebit laboreriū. Et ſic coget̉ ad ſoluendū. Idem dic in ſil̓ibus. Scd̓o principaliter ſepultura dicit̉ ipſa terra. Pro quo eſt notandū ẜm Panor in. d. c. abolende poſt Gloſaꝫ. ꝙ quidam eſt locus oīno priuatus. Et talis licite pot vendi ⁊ vt ibi fiat cimiterium vel eccleſia. xij. q. ij. aurum. ſcd̓o eſt da re locum religioſum. ſed non ſacrum. vt ſi corpus alicuius ſit ibi ſepultum de voluntate dn̄i. l. ij. C. de reli. ⁊ ſump. fu. Et talis locus vendi non poteſt vt dicit ibi tex. Et hoc eſt indubitatum de iure ci uili. qꝛ immediate qt̄s corpus tangit illum locum deſinit eſſe in dn̄io alicuius. l. ꝙͣqͣꝫ. ff. de aqua plu. ar. Sed Inno. in. d. c. abolende. dicit hoc ꝓcedere de iure ciuili. nō aūt de iure canonico. vnde putat ꝙ locus non efficit̉ religioſus niſi auctoritate pon tificis deputet̉ ad talem vſum. ꝓ hoc. c. ad hec. de relig. do. Et hec opinio originaliter fuit gloſatoris decreti: vt habet̉. xiij. q. ij. in eccleſiaſtico. Et nota illam glo. Nam ex hoc infert̉ ꝙ talis locus poteſt vendi. Sed Panor. dicit ſaluando dictam Glo. in d. c. abolende. ⁊ diſpoſitionem iuris ciuilis. ꝙ licet ſtricto modo locus nō fiat religioſus quo ad hoc: vt ille locus gaudeat priuilegio loci religioſi ⁊ pu blici. tn̄ largo mō efficit̉ religioſus. Nā deputatꝰ eſt ad vſū piū. Sicut dicimꝰ ꝙ laici valde honeſti poſſunt appellari religioſi. Tercio eſt dare locū re ligioſum ⁊ ſacrum: vt eſt locus cimiteriatus.i. de putatus ꝓ cimiterio eccleſie aucͣtate ep̄i. ⁊ iſte indu bie nō pōt vendi. qꝛ nō eſt in bonis alicuius. Et lꝫ doc. appellēt cimiteriū ſacrum. Stricte tn̄ nō pōt dici ſacrum. qꝛ eccleſia cōſecrat̉. cimiteriū aūt ſoluꝫ bn̄dicit̉: vt in. c. nemo. de conſe. di. j. Scd̓o quero: quid eſt ius ſepulture: Rn̄. ẜm Ray. Ius ſepulture eſt qd̓ cōpetit eccleſie ad ſepe liendū aliqͦs in cimiterio ſuo. Et ꝓuenit ex ponti ficis aucͣtate ⁊ aſſignatōe. Competit aūt general̓r eccleſijs parochialibꝰ: vel etiā illis quibꝰ a iure vel priuilegio cōceſſum eſt nō aūt alijs. Tercio quero. An laici poſſint habere ſepultu ram: ſeu ius ſepeliendi? Rn̄. ẜm Hoſt. ⁊ Goff. ꝙ non. reſpectu ꝓprietatis. quia vt dictū eſt: loca ſa cra ⁊ religioſa nō poſſunt eſſe in dn̄io alicuius. ſed quo ad vſum poſſunt habere. vt ipſi ⁊ ſui ibi ſepel ant̉. nec eis inuitis pōt extranens ibi ſepeliri. Ad hoc. l. ij.§. ſi vſumfructuꝫ. ff. de reli. ⁊ ſump. fu. Di cit tamen Uin. ꝙ propter neceſſitatem poterit ibi extraneus ſepeliri. Nam ob hanc cauſam poſſūt vendi calices et alia ſacra donata eccleſie a laicis. pp iiij

Sepultura j. d. c. aurū. hec notat̉ Panor. in. d. c. abolēde. Addit etiā Lu. ro. in ſuis ſingularibus. ꝙ prelatus ex iu ſta cā pōt in ſepulcrum vnius aliquē immittē alio inuito ẜm canones. Secus ẜm leges. Et idē videt̉ dicendū ẜm Panor. ⁊ Ho. in ſedilibꝰ ſeu bāchis: qꝛ laici tale ius ſibi in eccleſia acqͥrere nō pn̄t. ſꝫ to lerāt̉ ex gr̄a ſolūmō in hmōi ſicut in iure patrona tus: vt in. c. iij. de iurepa Quarto q̄ro: an vas lapideū ſeu ligneū aptū ad recipiēdū corpꝰ defuncti licite poſſit vēdi? ℟. Pa nor. pꝰ Inno. vbi sͣ. ꝙ ſi ē deputatuꝫ ad hunc vſū aucͣtate pōtificis. nō p̄t vendi. qꝛ eſt religioſuꝫ. ar. d. c. ad hec. Eccl̓ia tn̄ ex ncc̄itate p̄t alteri eccīe ven dere ſicut vēdit alia vaſa. Si aut nō ē deputatum aucͣte pōtificꝭ: licite p̄t vēdi: vt dictū ē d̓ loco pͥuato Quinto q̄ro: vtꝝ alibi qͣꝫ apud eccl̓iā poſſit eē ſe pultura? Rn̄. ẜm Inno. Cimiteriū dꝫ eē circa ec cleſiā. xvij. q. iiij. ſicut. Sꝫ tn̄ bn̄ p̄t eē cimiteriū ali qͣꝫtulū remotū ab eccl̓ia. nō tn̄ credimꝰ ꝙ alicui lo co etiā religioſo: hoſpitali vel hmōi poſſet accedere ſepultura. niſi hēat eccleſiaꝫ. Iteꝫ in vno cimiterio ml̓te eccīe pn̄t hr̄e ius ibi ſepeliēdi ꝑochianos ſuos Sexto qͦro. vtꝝ pactū p̄iudicet ſepulture? Rn̄. pactū qd̓ fit cū rectore/ ꝑochial̓ eccīe de n̄ recipiēdo aliqͦs ꝑochianos eiꝰ ad ſepulturā ſeruari dꝫ. etiam ab his quibꝰ a ſede apl̓ica ſepultura libera ꝯceſſa ē lꝫ illi apud eos elegerint ſepeliri: vt extra de pac. c. pactū. li. vj. De hoc videsͣ. Pactum. Septimo quero. vbi dꝫ ſepeliri qͥ decedit nulla ſepultura electa? Rn̄. ẜm Ioh̓. an. in. c. aīaꝝ. de ſe pul. li. vj. ꝙ dꝫ ſepeliri in ſepulcro maioꝝ ſuoꝝ. ex emplo pr̄iarchaꝝ. xiij. q. ij. c. ebron. ⁊ extra eo. nos inſtituta. ⁊. c. fraternitatem. Octauo q̄ro. Pone: pr̄ ⁊ auus alicuiꝰ ſunt ſepul ti apud frēs p̄dicatores. Maiores v̓o vt abauus ⁊ ſuꝑiores ſunt ſepulti in eccl̓ia ꝑochiali. Iſte nūc de ceſſit nō electa ſepultura. Querit̉ vbi debeat ſepeli ri? Pro eccīa ꝑochiali facit. d. c. nos. dū dicit. ꝙ in ſepulcro maioꝝ. Nā maioꝝ appellatio. ꝓprie ⁊ ſtri cte ſumpta: ꝯp̄hēdit tm̄ ſuꝑiores vltra tritauū: vt in. l. iuriſcōſultꝰ.§. ꝑentes. ff. de gradi. Itē ꝓ eccīa ꝑochiali ſunt duo iura ſeu vincula.ſ. ius pochiale et ſepultura maioꝝ. Contrariū det̓minat Ol. Int̓ cetera mouet̉ his rōnibꝰ. Sicut domiciliū eſt inter viuos. ita ius ſepulture eſt int̓ mortuos. Sꝫ quis cōſequit̉ domicilium ſeu originē pr̄is ⁊ aui. ⁊ non ſuꝑioꝝ: vt notat̉ in. l. aſſumptio. ff. ad municip. et in. c. fi. extra de pochijs. gͦ idē dicēdū in iure ſepul ture. ſcd̓o vnio ſepulture ꝓcedit ex quadā mutua dilectōe q̄ fuit int̓ viuos. Sꝫ maior ē charitas int̓ filiū ⁊ patrē ⁊ auū. qͣꝫ inter eū ⁊ ſuꝑiores. cū illi ſint remotiores in gradu. gͦ potius dꝫ ſepeliri in ſepul cro pr̄is ⁊ aui. qͣꝫ alioꝝ maioꝝ. Sꝫ ꝯͣ hanc determi nationē Ol. dicit Panor. in. d. c. nos. reꝑiſſe glo. qͣi exp̄ſſam in. c. is qͥ. e. ti. li. vj. q̄ dicit ꝙ ſi in vna eccīa eſt ſepultus pr̄: in alia reliqͥ maiores. ſepeliēdus eſt in ſepulcro maioꝝ. Et qͣꝫqͣꝫ rōnes Ol. multū vrge ant. tn̄ tex. in. c. ij. ⁊. iij. eo. ti. li. vj. multū facit ꝓ opi nione glo. dum pōderat ſepulcꝝ maioꝝ ab antiqͦ. et bis exprimit illud verbū. ab antiquo. Nono q̄ro. vbi forēſes ⁊ ꝑegrini debeāt ſepeliri Glo. in. c. in nr̄a. e. ti. vt refert Danor. in. d. c. nos. tenet ꝙ debēt ſepeliri apud eccl̓iaꝫ maiorē. Ideꝫ tꝫ Inno. Pro qͦ facit. c. vbicūqꝫ. xiij. q. ij. ⁊. c. officium de of. archip̄ſbyteri. Nā eccl̓ia cathedralis admi niſtrat talibꝰ ſacr̄a. Archi. aūt in. c. j. e. ti. li. vj. ꝯclu dit. ꝙ debēt ſepeliri apud eccl̓iā ꝑochialē vbi dece dunt. ꝑ. c. j. xvj. q. j. Nec ob. ẜm eū. d. c. offm̄. qꝛ lo quit̉ in adminiſtratōne ſacr̄oꝝ: ⁊ nō in ſepultura. d. Car. tꝫ pͥmā opi. Mouet̉: qꝛ trāſeuntes ⁊ ꝑegri ni nō p̄n̄t de pochia alicuiꝰ dici. vn̄ eccl̓ia cathedra lis q̄ ꝑ totā dyoceſiin hꝫ ptātem. dꝫ iſtos ad ſepul turā reciꝑe. d. An. diſtinguit. ꝙ aūt iſte qͥ morit̉ eſt religioſus. ⁊ tūc dꝫ ſepeliri in mōaſterio ſui ordīs vt ī. d. c. j. xvj. q. j. In laicis at̄ dic̄. ꝙ aut traxer̄t mora in ꝑochia: vel venerūt ibi aīo trahēdi morā ad ali qd̓ tp̄s. vt ſunt ſcholares. Et tūc ſepeliēdi ſunt in eccl̓ia ꝑochiali in qͣ decedūt. qꝛ illa dr̄ eoꝝ eccīa po chialis. Et hoc placet Panor. ꝑ noͣ. in. c. oīs. de pe. et re. ⁊ ꝑ glo. in cle. j. de p̓uil̓. Aut nō traxerunt ibi morā. nec venerūt eo aīo: vtputa. qꝛ ſunt trāſeūtes et tūc tꝫ ꝙ in eccl̓ia cathedrali ſunt ſepeliēdi. Dicit tn̄ ꝙ ſi receperūt ſacr̄a a p̄ſbytero pochiali. vident̉ tacite ibi elegiſſe ſepulturā. Sꝫ Panor. dicit ꝙ hoc dictū cū reuerētia nō fuit bn̄ pōderatū. Nā ſi po terāt reciꝑe ſacr̄a a p̄ſbytero ꝑochiali cēſenda ē illa eccl̓ia ꝑochialis trāſeuntiū. Et ſic idē erit dicendū in iure funerādi: cū oīa iſta ſint d̓ iure ꝑochiali. Et Panor. ſatis dubitat de iſta. q. qꝛ iura vario mō lo quunt̉. Sꝫ dicit ꝙ de hoc videt pulcerrimꝰ tex. in c. j. de. cele. miſ. qͥ videt̉ velle ꝙ ſacerdos ꝑochialis pōt adminiſtrare ſacr̄a ꝑegrinis ⁊ trāſeūtibꝰ ꝑ ſuā pochiā in caſu neceſſitatꝭ. hec Panor. Et in hoc cō ſiſtit tn̄ vt dicit Inno. ī. c. j. exͣ eo. hec diſcreto iudi ci cōmittant̉. Et vbi eſſet cōſuetudo in loco: illa ob ſeruāda eēt. cū ſit optīa legū interpres. Ubi aūt nō appareret de ꝯſuetudine: opinio. d. an. videt̉ rōna bilis. Et optīe vr̄ cōcordare iura iuribꝰ. Et qꝛ rel̓r opinioni diſtinguenti ſtādum ē. Clerici v̓o qͥ non eligūt ſepulturā: ſepeliri debēt in eccīa vbi ſunt cle rici. vt in ſum. ꝯfe. e. ti. Itē qͥ hꝫ domiciliū in ciuita te vl̓ caſtro ſi qn̄ꝫ ad villā ruralē ſe trāſfert recreati onis cā: vel vt ruralia exerceat. ⁊ nō electa ſepultu ra decedat. nō dꝫ ſepeliri in eccīa dicte ville. ſꝫ in ec cleſia ſua ꝑochiali. vel potiꝰ in ea in qͣ maioꝝ ſuoꝝ ab antiqͦ extitit ſepultura. dūmō abſqꝫ ꝑiculo vale at deportari. exͣ de ſepul. c. is qͥ. lib. vj. De hoc vide sͣ. Confeſſio. iij. in fi. Decimo q̄ro. An pr̄ poſſit eligere ſepl̓turā filio. Rn̄. ẜm Ge. extra eo. c. lꝫ. li. vj. ꝙ vbi eſt conſuetu do ⁊ filius eſt impubes. pater pōt dicto impuberi eligere ſepulturā. ⁊ de hoc eſt tex. in. d. c. lꝫ. Secus ſi ꝯſuetudo obſtaret. qꝛ tūc cū ſuis maioribꝰ vel in eccleſia ꝑochiali tumulādus eſt. Et Io. an. ibi ſuꝑ ver. ꝑochiali. q̄rit nunqͥd det̉ electio. qꝛ ibi eſt diſiū cta. Et ꝯcludit ꝙ ordo ſcripture ſeruādus eſt. xliij. di. ſit rector. Et hoc tutius. Conſuetudo tn̄ habet ꝙ parentes vel amici tales ſepeliunt in alterutra. Et graue videt̉ puerū. viij. annoruꝫ ſemꝑ in anti quis tumulis ſepelire. Undecimo quero. An mr̄ eodem modo poſſit eligere ſepulturam filio: Zen. dicit ꝙ nō. quia tex.

in. d. c. licet. loquit̉ de patre. Et ratio eſt. quia iſtud concernit p̄iudiciū alterius. vnde tria ibi exigunt̉ ad hoc vt valeat electio. Primo. ꝙ ſit pr̄. Scd̓o. q filius ſit impubes. Nam adueniēte pubertate ip̄e filius p̄t ſibi eligere ſepulturā. d. c. lꝫ. Tercio. ꝙ ſit cōſuetudo. Ge. aūt dicit hoc verū qn̄ ꝯſuetudo ſic diſponeret. Sꝫ ſi ꝯſuetudo ſil̓r de mr̄e diſponeret: nō videt̉ qͣre ſil̓r in matre nō poſſit hoc oꝑari. ¶ Duodecimo. qͥd de vxore vbi ſepeliet̉? Rn̄. Pa nor. in. c. de vxore. extra eo. ꝑ tex. illū ꝙ ſi eſt nupta libere p̄t ſibi eligere ſepulturā. Sed difficultas eſt ſi deceſſit nō electa ſepultura. Glo. ibi ſentit ꝙ dꝫ ſe peliri in ſepulcro mariti. Et hodie ē text. clarus in d. c. is qͥ. vbi plus decidit ꝙ ſi mulier habuit pl̓es maritos ſucceſſiue ⁊ deceſſit nō electa ſepultura. dꝫ ſepeliri in ſepulcro vltimi mariti. cuius retinet do miciliū ⁊ honorē. Et dic̄ ibi Io. an̄. notabile v̓bū. ꝙ hoc ꝓcedit etiā ſi poſtꝙͣ fuit vidua reuerſa eſt ad domū pr̄is. Non em̄ hec priuilegia cōferunt̉ loco. ſed ꝑſone. Ideꝫ tenet Ge. in. d. c. is qui. Addēs ꝙ honor acqͥſitus vxori ex qualitatibꝰ mariti nō extī guit̉ morte mariti: ipſa tn̄ manēte in viduitate. Et ſic facit ꝙ vxor regis q̄ acqͥſiuit nomē regine ꝓpter maritū: nō ꝑdit hoc nomen ꝑ mortē mariti. Sed qͥd ſi mulier tranſfert ſe ad aliū locuꝫ poſt mortē viri. An retineat domiciliū viri?: Ge. dicitꝙ ſic ꝑ. d. c. is qͦ. qd̓ loquit̉ indiſtincte: lꝫ mirū videat̉ Et hoc aꝑte vult. l. filij.§. j. ff. ad municip. Sed hic cadit difficilis qō. Pone ꝙ vxor prede ceſſit. An debeat ſepeliri in ſepulcro maiorū ſuorū An ī ſepulcro maioꝝ mariti? Nā ſi diceremꝰ ꝙ in ſe pulcro mariti: poſſet ſeqͥ abſurdū. qꝛ cū maritus poſſit alibi eligere ſepulturaꝫ reꝑiret̉ iſta mulier ſe pulta inter alienos cuꝫ quibꝰ forte nō vellet iacere. cum quiſqꝫ cupiat poſt mortē iacere inter ſuos: ſic fecerūt patriarche. Panor. in. d. c. de vxore. dicit ꝙ deciſio ſibi videt̉ dubia. ⁊ ꝙ egeret declaratōe. E inquit poſſe dici vt papa ibi dicit. ꝙ ſtet̉ ꝯſuetudi ni: qua ceſſante: ſatis putat poſſe dici. ꝙ ſi maritus p̄parauit ſibi ſepulcrum. ꝙ vxor ſit in eo ſepeliēda Ad hoc.§. ſoror. xiij. q. ij. Et qꝛ animi deſtinatōe vi det̉ maritus ſepultus ibi. Idē vbi maritus nō ha bet ꝓpriū ſepulcrū. Sed dicit ꝙ intendit ſepeliri in ſepulcro maiorū ſuorū. Et ſi maritus eſſet abſens: ita ꝙ volūtas eius nō poſſet declarari: videt̉ ſepe lienda in ſepulcro maiorū ipſius mulieris. Circa hoc cadit alia qō. Quid ſi vxor predece dens elegit ſibi ſepulturā. poſtea maritus decedit nō electa ſibi ſepultura. An ſepeliet̉ cuꝫ vxore. An cum ſuis maioribꝰ? Rō dubij pōt elici ex. d. c. is qͥ §. mulier. Et rōnes ibi exp̄ſſe ceſſant ī marito. S Panor. vbi sͣ. putat ꝯͣriū. Nam ꝓpter vnionē q̄ fu it inter eos in vita: ius diſponit: vt vxor debeat ſe peliri cū marito ſuo. ergo idē ecōtra. Sed Panor dicit ꝙ eū multū facit dubitare. d.§. mulier: vbi dr̄ ꝙ mulier dꝫ ſequi maritū ſuū. Et nihil dicit ecōtra Item indecens eſt vt vir ſequat̉ diſpoſitionē muli eris. Et forte hec ꝑs verior. Terciodecimo. qͥd de illis qui recipiūt aliquē in caſu nō ꝯceſſo ad ſepulturā? Rn̄. tenent̉ ad reſtōꝫ corꝑis. ſi petat̉. Itē tenent̉ reſtituere quicqͥd occaſi Sepultura. j. Fo. CCXXVIII. one illius ꝑceperūt.ſ. de iure. Et hoc rōe malefidei ẜm glo. in. c. cū liberū. extra eo. ⁊ in. c. ex ꝑte. Et in d. c. cum liberū. dicit Panor ꝙ nō ſolū p̄t peti cor pus de recēti ſepultū. ſꝫ etiā ꝑ tꝑa: ita vt ſola oſſa ſu ꝑeſſe videāt̉. No. etiā ẜm Panor. in. d. c. ex ꝑte. ꝙͣ ius funerādi eſt de iure parochiali. Habet ergo eē cleſia parochialis fundatā intentionē ſuā ſuꝑ fune re ſui parochiani. aſſerēti ergo ꝙ alibi dꝫ ſepeliri in cumbitonus ꝓbandi. QQuartodecimo. q̄ro de. q. qͦtidiana. Pone ꝙ pa rochianus alicuius curati elegit ſepulturam apud frēs minores. qͥ volūt ire ꝓceſſionalit̓ cū crucibꝰ ⁊ ſil̓ibꝰ ꝯſuetis ad deferendū funus ad eoꝝ eccleſiā Opponit ſe ꝑochianꝰ p̄ſbyter dicēdo ꝙ nō debēt ꝓceſſional̓r intrare ꝑochiā ſuā. Querit̉ qͥd iuris? Oldra. ꝯcludit. ꝙ nō obſtāte ꝓhibitōe curati. pn̄t frēs ꝓceſſional̓r intrare pochiā ſuā. Mouet̉. qꝛ cō ceſſo fine ꝯceſſa vident̉ oīa p̄paratoria ⁊ neceſſaria ad finē: vt in. c. prudentiā. ⁊. c. p̄terea. de off. deleg. Sed iura ꝯcedūt fratribꝰ liberā ſepulturā. vt ī cle. dudū. e. ti. ergo vident̉ ꝯceſſa oīa ꝑ q̄ ꝑuenit̉ ad ſe pulturā. ꝓ hoc etiā facit. Nā in ꝯͣctibꝰ videt̉ tacite actū vt ẜuet̉ ꝯſuetudo loci: vt ī. l. ꝙ ſi nolit.§. qꝛ aſ ſidua. ff. de edil̓. edic. gͦ idē dicēdū ī pͥnilegio: vt cō ceſſa ſepultura videat̉ tacite ꝯceſſum: vt ſeruet̉ ſo lēnitas ſolita in executōe ſepulture. Idē tenet Pe. de an. in. d. cle. dudū. Et cū ſit libera ſepultura. niſi aliud hēat ꝯſuetudo. nō tenent̉ pͥmo portare funꝰ ad eccleſiā curatā. qꝛ nō eſſet libera ſepultura. ſi im pediret̉ etiā ad tp̄s. Nā de ſignificato huius verbi libere. ē ꝙ nō reqͥrat̉ ꝯſenſus alicuiꝰ vt notat̉ in. c. de multa. de p̄be. ⁊ in. c. lꝫ ep̄s. e. ti. li. vj. Nota etiā ſingulare dictū Panor. in. c. in nr̄a. exͣ eo. ꝙ pͥuilegi ati pn̄t ſuꝑ ſepultura corpoꝝ ſepeliēdoꝝ d̓ pochia vbi iacēt caꝑe. Et ſic non tenent̉ reciꝑe de manibꝰ curati. vel ad mādatū ipſiꝰ. Hodie etiā vltra iura cōia ē. Mare magnū Sixti. iiij. qd̓ īcipit Regimi ni vniuerſalis eccīe: vbi hr̄ ꝙ frēs ipſi.ſ. mēdicātes nulliꝰ ſuꝑ hoc petita ln̄ia pochias in quibꝰ corꝑa p̄ dicta fuerīt. cū cruce ꝓceſſional̓r ingredi. ac corꝑa ipſa leuare ⁊ ad eoꝝ eccl̓ias ſepelienda deferre poſ ſint. vbi hoc fieri ꝯſuetū foret. vel p̄ſbyteri de leua tōe reqͥſiti. id facere recuſarēt. nec cogant̉ inuiti et̄ p̄textu cuiuſuis ꝯſuetudinis. ipſi vl̓ defunctoꝝ cō ſanguinei. vel heredes illa ad parochiales eccl̓ias aut alia loca deferre ⁊ cū illis: vel ſine inibi celebra re vel celebrari facere ꝓ eiſdē defunctis aliqͣ diuina officia. an̄ vel poſt ſepulturā eorundē. hec ibi. Quintodecimo q̄ro. Pone ꝙ frēs mēdicātes ⁊ alij exēpti ſepeliūt de facto vſurarios manifeſtos. excōicatos. ⁊ interdictos. nūqͥd ep̄s loci poſſit face̓ re defacto corꝑa iſtorū exhumari: ⁊ ꝓcul ꝓijci? Pa nor. in. c. ſacris. extra eo. credit ꝙ in p̄dictis caſibꝰ de quibus in cle. eos. eo. ti. puta in excōmunicatis publice. manifeſtis vſurarijs ⁊cͣ. ꝙ nō poſſit. quia perinde eſt: ac ſi non eſſent in dyoceſi ſua. Poſſet tamen dari remedium. vt impediat ſepulturam anteqͣꝫ corpus ducatur ad locum exemptū. Nam cum delinquatur in territorio ſuo. poteſt obuiare: et illos in loco priuato facere ſepeliri. Et hoc maxi me ꝓcedit in iſtis religioſis qui habēt priuilegium

vt etiā rōne delicti cōmiſſi extra locū exemptū nō poſſint puniri ꝑ ordinariū loci. Sextodecimo. nūquid leproſus debeat ſepeliri cū alijs in cimiterio? Ab. in. d. c. ſacris. tenet ꝙ nō. Nam cui nō cōicamus in vita. nec etiā in morte. Pe. de an. tenet cōtrariū. Motus: qꝛ cā ꝓhibitōis qͥ fuit in vita: ceſſat in morte. Nā nō eſt timenduꝫ ꝙ inficiat aliorū defunctoruꝫ corꝑa. Sed Panor. ibi tenet primū. qꝛ eſt timor in actu ſepulture. Iteꝫ Mo fetor inficitaerē. Et ꝓ hoc adducit bonū tex. in. ar. in. c. cū dicat. de ec. edi. vbi ꝑmittit̉ leproſis hr̄e ec cleſias cū cimiterio. ⁊ vt gaudeant ꝓprio ſacerdote Si em̄ poſſēt ſepeliri cū alijs nō ꝑmitteret̉ eis cimi terium cum iniuria eccleſie parochialis. Decimoſeptimo. quero quis teneat̉ expēſas ſe pulture facere? Rn̄. heres tenet̉ ⁊ ab ipſo peti pn̄t qꝛ videt̉ qͣſi contractū cū defuncto. ff. de reli. do. l. j. Itē ſi ml̓ier habeat dotē: de ipſa dote fieri debēt ex penſe funeris. Si non habet dotē. tunc pater oēm impēſam p̄ſtare dꝫ. aut heredes dicte mulieris ſi ē emācipata. ꝙ ſi neqꝫ heredes habeat: neqꝫ pr̄ ſoluē do ſit. maritus conuenit̉ inqͣꝫtū facere pōt. ne iniu ria eius videat̉ quondā vxorē eius inſepultā relin qui: vt. l. ꝙ ſi nulla. ff. de reli. ⁊ ſump. fu. Decimooctauo. quid de his qui morientē mole ſtant. ſepulturā impediunt. aut funeri iniuriant̉: obe Rn̄. Qui ad domū moribundi accedit: vel ipſum vel alios moleſtat: vel rebꝰ eius ſigna ponit. cadit ab actōne. ⁊ in tantūdē cōdemnat̉ heredibꝰ defun cti. ⁊ publicat̉ tercia ꝑs bonorū eius. ⁊ eſt infamis. Et idem in eo qui circa funus peccat. C. de ſepul vio. autentica. Itē qui domū. Nec dꝫ impediri ſe pultura p̄textu debiti: vel cuiuſcūqꝫ obligatōis: vt C. de ſepul. vio. l. cū ſit. Nec dꝫ inferri moleſtia in fra. ix. dies ab obitu. al̓s ꝓtūc eſt inutile: vt ibi in autētica. Sꝫ nec an̄. Bene tn̄ impediret̉ ſepultu ra in multis caſibꝰ aīe. de quibꝰ. jͣ. Sepultura. iiij. Decimonono. vtrū liceat ſpoliare mortuos. Rº nō. Immo grauiſſime punit̉. ff. de ſepul. vio. l. iij. Epultura. i. qͦ ad electionem Eligere p̄t qͥs ſepulturā nouaꝫ dimiſſa antiq. etiā in loco minus religioſo: vt exͣ eo. cum quis. li. vj. Utrū religioſi poſſint ſibi eligere ſepulturā. Rº nō. ſed ſunt apud ſuū monaſteriū tumulandi. pn̄t tn̄ eligere. ſi qn̄ moriunt̉ eſſent adeo remoti ꝙ co mode portari nō poſſent ad monaſteriū. extra eo. religioſi. li. vj. An aūt abbas vl̓ p̄latus poſſit ſibi eligere ſepul turā? Et videt̉ ꝙ ſic ꝑ rōnem. d. c. religioſi. vbi dr̄ꝫ cū velle vel nolle nō habeāt ⁊cͣ. q̄ verba nō adaptā tur ad ꝑſonā p̄lati. cū ipſe habeat ſubditos in ptā te. ⁊ ipſe nō ſit in ptāte alterius. ꝓ hoc facit. Nam cōſtitutio capit intellectū ⁊ reſtrictionē ad limites cauſe exp̄ſſe. l. cū pr̄.§. dulciſſimis. ff. dele. ij. Quid aūt in ſeruo? Rn̄. ẜm Ho. ꝙ pōt ſibi eli gere ſepulturā. Nam in iſtis ſpūalibꝰ dn̄ica ptās ceſſat. vt in. c. j. de coniu. ſer. Quid ſi ꝓprius ſacerdos corpus eius qui alibi elegerat ſepeliri: violēter capit? Rn̄. ẜm Hoſtien̄. Sepultura. ij. amittit ius qd̓ in eius mortuario habet. ⁊ oſſa reſti tuet. vt extra eo. ti. cū liberū. Ide̓ ſi aliquis cōuen tus totus: vl̓ maior ꝑs eius hoc fecerit. Secus cre derē ſi minor ꝑs: vel ſolus p̄latus hoc feciſſet. Quid ſi aliquis mādat corpus ſuum nō ſepeliri Rn̄. nō eſt adimplendū. xxj. di. nunc aūt in glo. Epultura. llj. quo ad cano nicā portionē. qn̄ quis eligit alibi ſepul turā de omnibꝰ q̄ illi loco obueniūt rōe funeris eccleſia ſua parochialis dꝫ hr̄e canonicam portionē: q̄ varia eſt ẜm cōſuetudines. Alicubi em̄ eſt medietas. Alicubi tercia. Alicubi qͣrta. Et ideo ſtandū eſt cōſuetudini. extra eo. certificari. Et ſi cō ſuetudo ibi nō appareat. dicit Ho. ſpectandā eſſe cōſuetudinē metropolitane eccleſie. ⁊ ſi nec illa ap pareat: ſpectandā eſſe cōſuetudinē vicinarū. Et ſi varia ſit. ẜm Goſ. quarta debetur. In hac em̄ iura magis cōcordare vident̉: vt extra eo. in nr̄a. Fallit tn̄ in multis caſibꝰ. ẜm Pe. de an. Primo. qn̄ ꝑ cō ſuetudinē: vl̓ p̄ſcriptionē nihil ſoluit̉. Idē panor. in d. c. certificari. vbi poſt multa cōcludit circa hec ꝙ portio ep̄o debita vel eccleſie parochiali. pōt pro ꝑte ⁊ ī totū p̄ſcribi. Et ſufficit tp̄s ſine titulo. de cu ius inicio nō eſt memoria. qꝛ illud habet vim tituli vt in. c. j. de p̄ſcrip. li. vj. Et dicit ſe in facto ſic cōſu luiſſe. Scd̓o fallit qn̄ ꝑ pͥuilegiū pape quis eximit̉ a p̄ſtatōe qͣrte. Et de hoc habes plura priuilegia. q̄ eximūt frēs minores. Et credo alij medicātes ha beāt idē priuilegiū: puta. ꝙ dicti frēs nō teneāt̉ ad qͣrtā. de his q̄ relinquunt̉ ad certos determinatos vſus eiſdē fratribꝰ in genere. aut in ſpē. etiā de bo nis eorū quorū cadauera apud eos cōtigerit ſepe liri. hec habent̉ in pͥuilegio pape Sixti. iiij. qd̓ inci pit Regimini. Per priuilegiū Alex. iiij. qd̓ incipit Uirtute cōſpicuos. hr̄ ꝙ de his q̄ fratribꝰ minori bus abſolute conferunt. vel in vltima volūtate le gant̉. nulla portio canonica debetur. Et ſic ex iſtis duobꝰ pͥuilegijs hr̄ ꝙ de his q̄ abſolutē: vel ad cer tos determinatos vſus relinquunt̉ dictis fratribꝰ nulla qͣrta debet̉. Tercio fallit. qn̄ legat̉ ad vſus pͥ uilegiatos. d̓ quibꝰ hēs in. c. de his. ex de teſta. vbi dr̄ ꝙ de his q̄ in ornamētis vel ꝓ eis: ſeu fabrica: lu minaribꝰ. anniuerſario. vij. xx. xxx. ſiue alijs ad ꝑ petuū cultū diuinū legant̉ eccleſijs vel pijs locis: nulla portio canonica debet̉. Quarto. qn̄ eccīe do nat̉ donatōe inter viuos. extra eo. c. de his.§. ſi v̓o Ide̓ dicēdū qn̄ a teſtatore fit legatū eccīe vel hmōi qd̓ ipſe teſtator in vita ſoluit. Nā eo caſu. nec falci dia debet̉. nec qͣrta eccīe parochiali. qꝛ tale legatuꝫ amittit nomē legati. ⁊ trāſit in donatōꝫ ſimplicē ⁊ in ſpēm donatōis inter viuos. Et de hoc ē glo. ſin gularis. de qͣ Dy. facit magnū feſtū in. l. legatū. de le. ij. Et de hͦ vide sͣ. Ponatio. ij.ſ. cā mortis. Quī to qn̄ qͥs poſt electōꝫ ſepulture in aliqͦ monaſterio illud intrat ⁊ in eo ꝓfitet̉. Et idē ſi intrauit cū ꝓpe ſito abſolute mutādi vitā. qꝛ deſinit eē parochianꝰ pͥme eccl̓ie. ar. c. bn̄ficiū. de regula. lib. vj. qꝛ religio ſus cenſet̉ ꝯͣhere domiciliū in monaſterio facta ꝓ feſſione. tacite vel expreſſe. Adde tamen predictis quod notat Panor. in. c. relatum. extra eodē. poſt

glo. ibi: q̄ ẜm eum cōiter approbat̉. ꝙ de bonis in grediētis religionē in ſanitate nihil debet̉ eccl̓ie pa rochiali. Sed ſi intrauit in egritudine: de qua de ceſſit debet̉ portio. Secus ergo ſi in egritudine. de qua nō deceſſit. lꝫ Inno. fuerit in ſingulari opinio ne. Dixit eī ꝙ ſi ingredit̉ religionē vt ſit ibi ꝓfeſſus ꝙ tūc debet̉ portio eccleſie parochiali de bonis ſu is q̄ acquiruntur mōaſterio. Sed Panor. dicit ꝙ hoc ſibi nō placet. qꝛ iura loquunt̉ de relictis occa ſione ſepulture. Itē loquunt̉ de morte naturali: ſꝫ intrans monaſteriū. naturaliter nō morit̉. Immo retinet cognationē. Itē ſi iſte mutaret domiciliūꝫ nō teneret dare aliquid eccl̓ie parochiali. ergo nec ingrediēdo monaſteriū. cū tunc ſolū habeat domī ciliū in monaſterio: vt notat idē Inno. in. c. ex ore. de priuil̓. Et idē videt̉ dicēdū de leproſo qui intra uit domū leproſorū. ꝙ nō debet̉ quarta ẜm Guil. Et vide glo. in. d. c. de his. exͣ eo. q̄ dicit. ꝙ nō lꝫ ali cui in morte. qd̓ in vita liceret. nec mirū. qꝛ p̄t qͥ ſa nus eſt oīa bona ſua ꝯſumere. In morte tn̄ nō pōt filios ſuos vel nepotes p̄terire. Et hoc intelligit pa nor. verū. niſi faceret in fraudē filiorū. qͦ caſu reuo caret̉ vēditio. ⁊ donatio vſqꝫ ad portionē eis debi tam. Sexto. qn̄ quis legat eccleſie in qua nō eliget ſepulturā. nec ſepelit̉ ibidē. ẜm glo. in. c. j. de ſepul. Idē tenet Inno. ⁊ Archi. Idē Io. an. in. d. c. certi ficari. ⁊ in cle. dudū.§. veru. e. ti. vbi reprobat opi. Bo. tenētis ꝯͣriū. Et hec opi. eſt tenēda: reproba ta opinione Hoſt. Et ceſſante iure cōi habet̉ in di cto prinilegio Sixti. iiij. p̄allegato. Septimo fallit. qn̄ de facto ſepelit̉: vtputa. qꝛ erat ibi interdicta ec cieſia. vel ciuitas. tn̄ fuit de facto ⁊ ꝯͣ voluntatē fra trū ſepultus in eorū eccleſia. ⁊ multa oblata. Nam ẜm Fed̓. quē ſequit̉ Ge. in. c. j. de ſepul. li. vj. nō de bet̉ quarta. Ro. qꝛ talis tꝑe interdicti nō pōt elige re ſepulturā apud mendicātes. qͣꝫuis liceat ipſis re ciꝑe mortuaria. vt orent ꝓ defunctis: ſi cū pnīa de ceſſerūt. Et plus dicit idē Fe. ꝙ ſi mendicātes ſpō te eū tali tꝑe ſepeliūt. nō debet̉ quarta. Sed tenēt̉ tāꝙͣ violatores interdicti cle. j. de ſepul. ⁊. c. ſi cano nici. de offi. or. li. vj. tunc em̄ ſolū debet̉ quarta. qn̄ ſepeliunt in caſu a iure cōceſſo. Secus ſi ſepeliūt in caſu a iure ꝓhibito: vt in. c. ex ꝑte. el. j. ⁊ in. c. cum li berū. ⁊ in. c. in nr̄a. e. ti. Et ibi dicit Inno. ꝙ qn̄ de facto nō iure ſepelit̉. debent̉ corpus ⁊ oblatōnes q̄ rōne ſepulture ſunt facte. ſꝫ nō qͣrta de legatꝭ factꝭ nō rōne ſepulture. vel occaſione ipſiꝰ. Et ita ptꝫ ꝙ ſi de facto ſepelit̉ ꝯͣ voluntatē illius cuiꝰ eſt eccleſia ꝙ nō tenet̉ ad aliquā qͣrtā. ſꝫ tenet̉. ⁊ corpus. et oīa q̄ rōne ſepulture habuit reſtituere. ſꝫ nō quartā de legatis factis nō rōne ſepulture. vl̓ eius occaſione Sil̓r nō debet̉ de his q̄ amici de bonis ipſoꝝ tunc offerūt. Octauo fallit. qn̄ eccl̓ia parochialis eſt in terdicta. ſꝫ nō parochiani. ꝙ tunc parochianꝰ alibi ſepultus. vel ex electōne: vel in ſepulcro maiorū di cto caſu eccl̓ia parochialis nō habebit quartā. qd̓ eſt notādū: vt ipſe Pe. notat in. d. c. in nr̄a. in vlti mo q̄ſito. Sed ſi alibi eſſet ſepultꝰ de facto. ⁊ nō de iure. qꝛ nec in eccleſia electa. nec in eccleſia maioruꝫ ſuoꝝ. tunc ſi eccleſia ſua parochialis dedit cām in terdicto. idē ꝙ nihil recipiet. Secꝰ ſi nō dedit cām Sepultura. iij. Fo. CCXXIX. interdicto. ſꝫ ꝓpter delictū dn̄i. vel alia de cā. qꝛ tūc exqͦ nō fuit in culpa nō debuit ſuo iure priuari ẜm Pe. de an. hec Ge. in. c. j. de ſepul. li. vj. Nono. qn̄ reuocat electionē ſepulture. quā fecit legādo. ⁊ ali bi elegit ſepulturā. ⁊ ſepelit̉. qꝛ paria ſūt nō eligere. et electā mutare. ff. de adi. le. l. j. ⁊. ij. Sed pͥmo caſu nō debet̉. vt dictū eſt. gͦ nec ī ſcd̓o. Et hoc tenet Fe de. ꝯſi. x. vbi format. q. de eo qͥ elegit ſepulturā apd̓ frēs minores. ⁊ eis aliquid reliqͥt intuitu ſepulture et aliquid reliquit ſimpl̓r ꝓ aīa. Accidit ꝙ ſine cul pa fratrū minoꝝ iſte alibi ſepultus eſt. puta. caſu: qꝛ nō potuit comode ad illā ſepulturā fratrū defer ri. vel alibi elegit. mutādo primaꝫ. Querit̉ nunqͥd parochialis eccl̓ia debeat habere quartā de relicto ſimpl̓r fratribꝰ minoribꝰ. qd̓ relictuꝫ frēs minores ꝯſecuti ſuntꝭ. ſiue in vita teſtātis. ſiue poſt mortem Et rn̄det ꝙ frēs minores nō debēt ſoluere quartā exqͦ ille nō eſt ſepultus apud eos. Rō eſt. qꝛ ſi hoc teneremus ſeq̄ret̉ ꝙ eccleſia de relictis ⁊ funeralibꝰ factis duabꝰ eccleſijs peteret qͣrtā. Sꝫ tn̄ verū ē ꝙ ſolū petet qͣrtā eius qd̓ habuit eccleſia apud quā ſe pultus eſt. nā nō p̄t negari qͥn eccleſia parochialis debeat hr̄e qͣrtā de mortuarijs q̄ habuit eccl̓ia. vbi ille. caſu vel certa ſcīa ſepultus eſt. gͦ nō a minoribꝰ qꝛ hic minores nullā iniuriā faciūt eccl̓ie parochia li. Et poſito ꝓ ꝯſtāti ꝙ iſte nō fuiſſet relicturus mi noribꝰ. niſi intuitu ſepulture. nō tn̄ ſequit̉ ꝙ paro chialis eccl̓ia debeat hr̄e qͣrtā. Nō ob. iura q̄ dicūt ꝙ parochialis eccl̓ia debeat hr̄e qͣrtā illiꝰ qd̓ reliqͥt eccl̓ie. vbi elegit ſepulturā. qꝛ hoc dꝫ intelligi de ele ctiōe ſepulture cū effectu. al̓s ſeq̄ret̉ ꝙ ſi ſucceſſiue eligeret ſepulturā apud. xx. eccleſias. ꝙ de oībꝰ reli ctis illis factis peteret qͣrtā. Ultima igit̉ electio. vl̓ ſepultura ſine electōne inducit petitionē qͣrte. xiij. q. ij. vltima volūtas. hec Fed̓. Sed Ge. in. d. c. j. vi det̉ tenere ꝙ reuocata electōe ſepulture. reuocet̉ et legatū. ⁊ dabit̉ illi eccleſie. vbi elegit ſepeliri. qꝛ ſub rogatū dꝫ intelligi cum omnibꝰ qualitatibꝰ. onere et honore. Et iō onus etiā emolumentū ꝯcomitat̉ vt notat̉ in. l. alūne.§. ſeia. ff. de adi. le. vide de hoc ſingulariter sͣ. Abſolutio.j. in excōicatōne de indu centibꝰ ad vouendū ⁊cͣ. Et ex p̄dictis pōt induci decima fallentia qn̄ quis licet elegerit ſepulturam. tn̄ non ſepelit̉ ex facto heredū. vel ex facto contin genti circa ꝑſonā defuncti: puta. qꝛ morit̉ nimis lō ge. vel heredes nolunt ad eccleſiam deferri corpus quia verba ſunt intelligenda cum effectu. Tex. eſt in. c. relatū. de cle. nō re. ergo ceſſabit canonica por tio. exquo ibi non ſepelitur. Ita tenet Fede. vbi ſu pra. ⁊. d. Pe. Ge. tamen in dicto. c. j. videtur ſenti re ꝙ iſto caſu eccleſia non priuabitur legatis factis gratia ſepulture. vt notat̉ in. c. in noſtra de ſepul. Et ideo forte nec ſua qͣrta. Ideo cogita. Undecīo cum legatur pro incertis male ablatis. ẜm. d. Pet̓. Sed an de huiuſmodi incertꝭ detrahatur falcidia vide ſupra Legitima. Duodecimo. quando lega tum eſt eccleſie parochiali tantū quātū eſt qͣrta ꝑs legatorū factorū eccleſie electe. ẜm Hoſti. ⁊. d. Pe. Idē tenet Panor. in. d. c. de his. extra eo. vbi dicit ibi eſſe argumentum ſingulare a contrario ſenſu. ꝙ ſi parochianus electa alibi ſepultura tacite: vel

exp̄ſſe aliquid reliquit eccl̓ie parochiali tenet̉ talis eccleſia illud relictū ſibi cōputare in canonicā porti onem. Sicut dicimus in filio qui cōputat ſibi in le gitimā quicquid a pr̄e ſibi relictū eſt. vt. l. ſcimus. C. de inof. te. al̓s fruſtra ponderaret̉ ibi. ꝙ nihil fu erat relictū eccleſie parochiali. lꝫ aliud ſit in ep̄o: vt extra de teſta. c. officij. Et hoc videt̉ tenēdū niſi cō ſuetudo obſtaret. lꝫ aliqui ꝯtra. Terciodecimo. qn̄ tꝑe teſtamēti. ⁊ legati non elegit ſepeliri. ſed poſtea tꝑe mortis elegit ſepulturā. Facit. c. relatū. d̓ ſepul in glo. Et hoc videt̉ tenendū niſi fiat in fraudem. Quartodecimo. qn̄ parochianus nō potuit audi re diuina: nec ꝑciꝑe eccleſiaſtica ſacr̄a in ſua paro chiali eccleſia ꝓpter vacationē longo tꝑe. ⁊ alibi ele git ſepulturā. ẜm Bal. in ſuo tractatu d̓ hoc. Rō. Nam p̄dicta legant̉ ꝓ labore. ⁊ eo ceſſante. dꝫ ceſ ſare ⁊ legatū. l. ſeio. ff. de annu. le. Cuꝫ ergo quarta det̉ ꝓ adminiſtratōe ſacr̄orum. ⁊ celebratōe: vt pꝫ in. d. cle. dudū.§. verū. Ibi cū mercedis exhibitio. ergo ⁊cͣ. Hoſt. tn̄ ⁊ Inno. in. c. relatum. de ſepul. ⁊ Pe. de an. tenēt. ꝙ immo debet̉. qꝛ viciū p̄lati non dꝫ nocere eccleſie. Sed opi. Bal. pōt ſuſtētari. Et poſſumus dicere ꝙ viciū p̄lati nocet eccleſie. in ac quirendis p̄ſertim qͦ ad res mobiles. vel modici p̄ cij: vt tenet Hoſt. de qͦ habes sͣ. Alienatio. in fine Quintodecimo. fallit in candelis q̄ dant̉ ad manꝰ Et ceſſante iure cōi. hoc habet̉ in. d. priuilegio Si xti. iiij. Aliū caſum ponit Nico. de li. Gen̄. l. c. vicꝫ qn̄ fit repoſitio funeris ī aliqͦ loco vſqꝫ ad tp̄s. vt ali bi tranſferat̉ ad remanendū. tunc nō eſt portio ca nonica ꝑſoluēda. qꝛ eo caſu nō dr̄. nec eſt ſepultura Quero. nūquid hec portio debeat̉ eccleſie paro chiali. de relictis iure inſtitutōis? Quidā voluerūt ꝙ nō. ſed ſolū delegatis. ꝑ. c. requiſiſti. de teſta. Io. an. in. c. j. extra eo. tenet ꝯtrariū. ꝑ tex. illum. qui ge neraliter dicit terciā ꝑtē ſui iudicij. Idē tenet Pa nor. ibi. niſi ſit donatū inter viuos. qꝛ de hmōi nō debet̉ quarta. Et de hoc dicit Panor. eſſe tex. rotū dū in. d. c. de his. extra. e.ſ. ꝙ de oblatis ſeu relictis alicui eccleſie in vita nō debet̉ canonica portio. Qn̄ aliquis cuius maiores ſolent ab antiquo in aliqua eccleſia ſepeliri. ea dimiſſa eligit alibi ſepul turā. vtrum canonica portio debeat eccleſie dimiſ ſe? Rn̄. nō. ſꝫ potius illi eccleſie in qua cōſueuit au dire diuina. ⁊ reciꝑe ſacr̄a. extra. e. cū quis. in. vj. Quid ſi in vna ſolet audire diuina. ⁊ in alia reci pere ſacr̄a: videt̉ ꝙ canonica portō debebit̉ ei: vbi cōſueuit reciꝑe ſacra. extra eo. c. j. In cōtrariū facit qd̓ notat Inno. in. c. de his. extra eo. vbi querit qͥd ſiquis in capella audiuit diuina. ⁊ in plebe ꝑcepit eccleſiaſtica ſacr̄a? Et cōcludit ꝙ fiet diuiſio inter plebē ⁊ capellā. Idē tenet Panor. ibi ꝑ. c. ij. e. tit. li. vj. vbi in ꝑceptōe huius portōis ponderant̉ duo. vicꝫ ꝙ in illa eccleſia audierat diuina. et ꝑceꝑat ec cleſiaſtica ſacr̄a. Quis aūt poſſit cōcedere priuilegiū libere ſepul ture? Et primo ſcias ꝙ de iure cōi ſoluꝫ eccleſie ha bentes ppl̓m habent ius ſepeliendi. Et ad. q. Io. an. in. c. certificari. extra eo. cōcludit. vt etiam ep̄s poſſit hoc priuilegiū cōcedere. ꝓ hoc. c. bone. xij. q. ij. ⁊. c. apl̓ice. de dona. Panor. etiā dic̄ ꝙ hec ſnīa vi no Sepultura. iij. detur ſibi certiſſima ꝑ tex. in. c. ſicut vnire. de ex. p̄ la. Et ſic cōclude. ꝙ ep̄i ⁊ ſuꝑiores pn̄t tale priuile gium concedere. Idem dic de inferioribꝰ p̄latis ha bentibꝰ in loco ius ep̄ale. hec Panor. in. d. c. certifi cari. Sed quero. quid ſi in priuilegio libere ſepulture nō apponat̉ hec clauſula. Salua iuſticia ⁊cͣ. Ioh̓. an. cōcludit. idem̄ eſſe ac ſi fuiſſet appoſita. qꝛ non eſt veriſil̓e. ꝙ prīceps voluerit cōcedere priuilegiū cum graui p̄iudicio eccleſie parochialis. ar. in. l. ij. §. ſi quis a principe. ff. ne quid in loco pu. vn̄ priui legium ſolū videt̉ cōcedere: vt habeāt iſti ſepultu ram. ſicut illi quibꝰ competit de iure cōi. Et ꝓ hoc Ponor. in. d. c. certificari. adducit tex. notabilem. ⁊ quaſi exp̄ſſum in ſil̓i. in. l. ſi qn̄. C. de inof. te. vbi dr̄ ꝙ ſi alicui inhabili princeps cōcedit liberā faculta tem teſtandi. nō intelligit̉ cōcedere. vt ſine ſolenni tatibꝰ al̓s debitis poſſit condere teſtm̄. Sed videt̉ eum reſtituiſſe ad ius cōe. Nam ſatis eſt ꝙ priuile gium aliquid cōcedat. exquo tractat̉ de preiudicio tercij. vel de derogatōne iuris. ita in ꝓpoſito. Sed ad maiorē cautelā. ⁊ ad tollendā dubitationē ſolet apponi illa clauſula vel ſil̓is: puta. Saluo iure pa rochialis eccleſie. Et ſic nō ob. ſi opponeret̉ de. c. ſi papa. de priuil̓. li. vj. vbi dr̄ ꝙ verba debēt aliquid operari. Nam operantur in eo ꝙ tollunt dubita tionem. Quid ſi morit̉ rex: dux vel alia ꝑſona. q̄ ꝑ anni circulū in diuerſis eccleſijs audiebat diuina ⁊ ꝑci piebat ſacr̄a. qͣſi habēs duo vel plura domicilia in quibꝰ ꝑiter ſe collocabat. ⁊ elegit ſepulturā in alio loco. cui eccleſie dabit̉ canonica portio? Rn̄. eccl̓ie domiciliorū diuidēt eam inter ſe. extra eo. cū quis. li. vj. Quid de quibuſdā regionibꝰ vbi de om̄ibꝰ mo bilibꝰ q̄ defunctꝰ pōt in teſtō relinq̄re. ſiue legare: eccleſia exigit terciā ꝑtē. ⁊ moriēti iniūgit ſacerdos ꝙ reuelet oīa mobilia ſua. ſicut dr̄ fieri in britania minori? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō credo ꝙ hec cōſuetudo p̄ iudicaret iuri cōi. niſi legitime fuerit p̄ſcripta. et in cōtradictorio iudicio obtēta. vel aucͣtate ſedis apl̓i ce cōfirmata. nec archiep̄orum vel ep̄orū illius loci cōſtitutionē ad hoc ſufficere. niſi adſit volūtas vel cōſenſus ſubditorū quos tangit. Et idē credo de p̄ dicto p̄cepto.ſ. ꝙ nō teneant̉ morientes in hoc ca ſu obedire eis. niſi in dictis caſibꝰ. Quid ſi quis elegit ſepulturā in ꝓpria eccleſia. et ei nihil legauit. alijs v̓o eccleſijs ml̓ta legauit. Nū quid poterit eccleſia p̄dicta petere aliquā portionē Rn̄. ẜm Ray. Si cōſuetudo eſt ꝙ eligentes ſepul turā in ꝓpria eccleſia ſꝑ aliquid relinquāt. p̄t eccl̓ia illud petere ab heredibꝰ. nō iure actōis. nec differē do ꝓpter hoc ſepulturā. ſꝫ implorādo ſuꝑioris offi ciū. extra de ſy. ad apl̓icaꝫ. Si v̓o nō eſt cōſuetudo nihil p̄t petere. ſed ſolis funeralibꝰ dꝫ eſſe contenta Poſſet tn̄ hoc caſu implorari officiū iudicis aduer ſus heredes. ſi dep̄hendat̉ dolus teſtatoris vel he redū. ceſſante tn̄ dolo nihil habere pōt. Quid ſi aliquis recipiat̉ in fratrem alicnius loci religioſi. non tamen oblatis ſuis bonis. ſed ſibi re tentis. ⁊ ibi eligat ſepulturam? Rn̄deo ẜm Goff.

Sepultura. iiij. nō liberat̉ a canonica portōne ſicut nec eximit̉ ab ep̄ali iuriſditōe etiā ſi ipſi religioſi ſint exempti. exͣ de p̓uil̓. cū ⁊ plātare. ⁊. c. vt pͥuilegia. Idē Ho. Quid ſi infirmꝰ in vna parochia faciat ſe defer ri ad aliā ⁊ ibi moriat̉. Rn̄. ẜm Ray. pͥma eccleſia nō ꝓpter hoc priuat̉ canonica portione. Idē Ho. Epultura. iiij. ſcꝫ qn̄ ꝓhibeat̉. Prohibent̉ generalit̓ in cymi terio ſepeliri oēs decedētes in pctō mor ali ẜm glo. in. c. ex ꝑte. exͣ eo. Qui caſus generalis cōtinet multos caſus ſpāles. vt iudeū paganū. he reticū. exͣ de here. c. ſicut. etiā ſi poſt mortē appare at de hereſi. xxiiij. q. ij. ſane. Itē excōicati ꝓhibent̉ interdicti ⁊ publici vſurarij. de quibꝰ in cle. j. eo. ti. De hoc videsͣ. Excōicatōe. xxxviij. Et ẜm Guil. idē eſt de excōicatis minori. ſi notorie excōicati ſūt Idē de excōicatis etiā iniuſte. vt noͣt glo. extra de reſti. ſpo. lr̄as. Itē ꝓhibent̉ qͥ in torneamētis mo riunt̉. Et exponit Ho. etiā ſi qͥs ibi letale vulnus acceperit. lꝫ poſtea ſuꝑuixerit. qͥ qͣꝫuis peniteat ⁊ ei euchariſtia nō neget̉: carebit tn̄ eccleſiaſtica ſepul tura. exͣ de tornea. c. j. Hoc intellige ẜm Guil. tam de militibꝰ qͣꝫ de armigeris eoꝝ q̄ ibideꝫ in armis ſe exercent. Secus de illis qͥ illuc vadūt cā curioſi tatis vel ad videndū vel alia qͣcunqꝫ de cā. Adde etiā p̄dictis qd̓ noͣt Ri. in tercio. di. xxxvij. ꝙ illi qͥ haſtiludia faciunt: peccant mortalit̓ cū ſimili rōne videantur eſſe ꝓhibita. vt torneamēta. Et ex hoc innuit̉ ꝙ moriētes in illis nō ſepelient̉ in ſacrato. Et hoc videt̉ veꝝ ꝑ rōnē. d. c. j. Ibi. vnde mortes hoīm ⁊ aīaꝝ ꝑicula ſepe ꝓueniūt. Nam in talibꝰ haſtiludijs ſepe p̄dicta ꝓueniūt. Secūs dicendū videt̉ in currentibꝰ ad brauiū. vt florētie ⁊ multis ciuitatibꝰ. Nā raro vel nunqͣꝫ eueniūt in tali cur ſu mortes hoīm. Qd̓ noͣ. Itē ꝓhibent̉ illi qͥ ſe occi dunt. xiij. q. ij. quibꝰ. xxiij. q. v. placuit. Et hoc in telligendū ẜm Guil. ſi ſe ꝑimerūt ex deſperatione vel iracūdia. Secus ſi ex furore vel a caſu. vnde ſi qͥs ꝓpter fugā p̄cipitaret ſe in aquā. qꝛ ſic credebat euadere poſſe nō imputat̉ ei: ſi ꝯrium eueniat. ar xiij. di. uerui. ⁊. d. c. ex ꝑte. in glo. Con. Hoſt. Noͣ tn̄ ẜm quoſdā ꝙ ſi ille q̄ occidit ſe ex deſperatione aliqͣꝫdiu poſt vulnus viueret: ita ꝙ eū peniteret ⁊ cōfiteret̉ ⁊ on̄deret ſigna cōtritionis in morte: tali nō ē denegāda eccleſiaſtica ſepultura. exqͦ n̄ dece dit in pctō mortali. Itē ꝓhibet̉ blaſphemꝰ dei. exͣ de male. c. ſtatuimꝰ. Itē monachus ꝓpriū habēs. exͣ de ſta. mo. ſuꝑ qͦdā. Et general̓r nullꝰ notorius decedēs in ipſo notorio mortali pctō ſepeliēdus ē. d. c. quibꝰ. ⁊. c. nō extimemus. ⁊. c. ꝓ obeuntibꝰ. ea cā. ⁊. q. Et etiā ſepultura ꝓhibet̉ ei de qͦ certū eſt ⁊ manifeſtū nō fuiſſe cōfeſſum vel nō cōicaſſe ſemel in āno. Et p̄dicta ītellige: niſi ſe ſuꝑ hoc emēdaſſꝫ in articulo mortis cōfitendo ⁊ cōicando. vel ſalteꝫ ſigna cōtritōis on̄diſſet in fine. qꝛ tūc nō negabit̉ ſepultura ẜm doc. Ad qd̓ ꝓbanduꝫ ſufficit vnus teſtis.xxvj. q. vj. qͥ recedūt. Sed heredes tenent̉ ſatiſface̓ ꝓ eis. ex eo. parochiano. Excepto tn̄ illo q morit̉ in torneamētis vt dictū ē. Adde tn̄ p̄dictis qd̓ notat Panor. in. c. ex ꝑte. p̄all̓. ꝙ decedens ſine Fo. CCXXX. cōfeſſione exteriori in extremo vite facta. dꝫ ſepeli ri in cymiterio eccleſie. exqͦ cōfeſſionē nō contepſit ſꝫ morte p̄uētus ē. Nō eſt em̄ credendū ꝙ deceſſe rit in pctō mortali. De qͦlibet em̄ p̄ſumēdū ē bonū niſi cōtēpſiſſet ꝑ annū ꝯfeſſionē ⁊cͣ. vt dictū ē. etiā ſi mors fuiſſet caſualis. De raptore aūt Archi. flo. dicit ꝙ ſi potuit reſtitue ⁊ nō reſtituit nec ſecurita tem dedit: denegabūt̉ ei ſacr̄a ⁊ ſepultura. Si v̓o cū hr̄et vnde redderet diſtulit vſqꝫ ad mortē peni tere. ⁊ tūc eſt impotēs ad reſtituendū. Si al̓s ē cō tritus ⁊ diſpoſitꝰ ad reſtituendū ſi poſſet: dabunt̉ ei ſacr̄a ſꝫ pͥuabitur eccleſiaſtica ſepultura ad t̓rore alioꝝ niſi ꝑentes vel amici eius vellēt reſtituere ꝓ eo qꝛ tūc ſepeliet̉ in ſacrato. Et intelligit̉ iſte rigor de raptoribꝰ manifeſtis nō occultꝭ ẜm Inno. Idē dr̄ de eo qͥ nō eſt cōfeſſus infra ānū. ſi eſt occultuꝫ nō negabit̉ ſepultura. qꝛ exqͦ eſt occultū nō debet publicari pctm̄. Aut ſi dubitet̉ qꝛ forte cōfeſſus eſt alicui mēdicantiū ⁊ de eiꝰ conſilio abſtinuit ab eu chariſtia. Idē dici pōt de qͦcunqꝫ alio peccatore oc culto: eadē rōne: niſi forte eſſet aliqͥs hereticus vel excōicatus. quia cui nō cōicamꝰ viuo nec mortuo cōicare debemꝰ. Quo tn̄ ad raptores dicit panor. in. c. ſuꝑ eo. exͣ de rap. de mēte glo. q̄ cōiter tenet̉ ꝙ aut deceſſit qͥs in pctō rapine nec penituit ⁊ tunc etiā cymiteriū ſibi denegat̉. qꝛ deceſſit in mortali. Aut penituit in morte ⁊ ſatiſfecit. Et tunc ex toto cōcedit̉ ſepultura ⁊ clerici debēt inteſſe. Aut peni tuit in morte ſꝫ nō potuit ſatiſface̓. Et tūc terra cy miterij nō denegat̉. ſꝫ clerici nō debēt int̓eſſe ſepul ture. Et ita ꝓprie loquit̉ t̓cius caſus. d. c. ſuꝑ eo. Et iſta interp̄tatio tanꝙͣ benignior tenēda eſt. Quid ſi tales qͥ dicti ſunt fuerūt ſepulti. Rn̄. ſi corpora eoꝝ diſcerni pn̄t: exhumādi ſunt. Al̓s ſecꝰ exͣ eo. ſacris. Et eccleſia ſiue cymiteriuꝫ recōciliāda eſt. extra de cōſe. ec. cōſuluiſti. iuſdā xp̄iaui pagani vel excōicati. Rn̄. videtur in Quid fiet ſi dubitet̉ de cadauere. vtrū fuerit cu meliore ꝑtē interp̄tandū. d. c. ſacris. Utrū ſuſpēſi ⁊ hmōi ſint ſepeliendi. Rn̄. ẜm panor. in. c. ex ꝑte. el. ij. extra eo. ꝙ ſic: qͣcunqꝫ pena moriant̉: dūmo penituerint. Et pn̄t ſepeliri in cy miterio cū ſolennitate miſſe ⁊ alioꝝ officioꝝ. Nec ſacr̄a eccleſie talibꝰ ſunt deneganda. vt in. c. fi. xiij. q. ij. Tales tn̄ nō ſunt deponēdi de furcis ſine licē tia pͥncipis. qͥ tn̄ dꝫ ſe in hoc facilē reddē vt in. l. j. et. ij. ff. de cada. pu. Vtꝝ mulier p̄gnans defuncta debeat ſepeliri. Rn̄. ẜm Ho. Si certū ē ꝙ partꝰ mortuus ſit: tūc mulier cū partu ſepeliet̉. Si v̓o certum eſt ꝙ viuit vel dubitat̉ de hoc. tunc mulier dꝫ pͥus ſcindi. ⁊ ſi partus viuus ſit dꝫ baptizari. ſi v̓o mortuus debꝫ extra cymiteriū ſepeliri. Eruus. j. cōmuniter. Serui multis modis efficiunt̉. Nā ſta tim quidā cū naſcunt̉ ſunt ſerui vt qͥ de matre ancilla naſcunt̉. ſꝫ de hoc infra. Quidā fiūt iure gentiū. vt qͥ in bello iuſto capiunt̉. Quidam fiunt iure ciuili. vt qͥ maior. xx. ānis paſſus ē ſe ve nundari ad p̄ciū ꝑticipandū. De his tribꝰ habet̉

Seruus. ij. inſti. de iure ꝑſo.§. ſerui autē. Itē ſunt aliqͦ ſerui. qꝛ ius ciuile eos in penā ſubijcit ſeruituti. vt liber tus ꝓpter ingratitudinē. Itē iure canonico raptor mulierꝭ: efficit̉ ſeruus raptē. Itē deferētes auxiliū ſaracenis: efficiunt̉ ſerui capientiū ꝑ exͣua. Boni facij. viij. Sunt ⁊ alij ſerui magis largo mō dicti: vt aſcripticij ſiue originarij qd̓ idē eſt.ſ. qͥdā hoīes qͥ ita aſcripti ſt̓ terris colendis ꝙ nō pn̄t a cultura recedere ſine dn̄oꝝ voluntate: nec pn̄t vendi ſine gleba nec gleba ſine illis. Et dicunt̉ aſſcripticij. qꝛ aſcripti ſiue deputati ſunt ad culturā ⁊ originarij: qꝛ a ſua origine tales ſunt. Hi etiā ſerui qn̄qꝫ colo ni dicunt̉. Iſti tn̄ ꝓprie ſerui nō ſunt nec repelli de bent a legitimis actibꝰ niſi ꝙ ad ordines nō debēt admitti. vt di. liiij. qͥs aūt leges. Cuiꝰ ꝑentis cōditionē filiꝰ debeat ſeqͥ. Rn̄. ẜm glo. in. c. j. de con. ſer. ꝙ ꝑtus ſeqͥt̉ ventrē. lꝫ Guil. naſo. teneat ꝯͣriū dicēs ꝙ filij nati ex legitimo ma trimonio ſequunt̉ patre. vt in. l. cū legitime. ff. de ſta. ho. qͣſi velit ꝙ ꝑtus ſequat̉ cōditionē ventris. vbi nullum p̄ceſſit mr̄imoniū. Sed doc. in. d. c. j. cōiter ſequūt̉ glo. hec panor. ibi. Idē Tho. in. iiij. vbi dicit ꝙ ꝓles in libertate ⁊ ſeruitute ſequit̉ ma trem. qꝛ ꝓles hꝫ a patre complemētū formale. ſꝫ a matre ſubſtātiā corporis. Seruitꝰ aūt eſt conditio corporalis: cū ſeruus ſit qͣſi inſtrumētū dn̄i in ope rando. Sꝫ in alijs q̄ ꝑtinēt ad dignitatē q̄ ē forma rei ſequit̉ patrē. Sicut in honoribꝰ. muneribꝰ. mu nicipijs ⁊ nobilitate ⁊ hmōi. In qͥbuſdā tn̄ terris q̄ iure ciuili nō regunt̉. ꝑtus ſequit̉ deteriorē cōdi tionē vt ſi pr̄ ſit ſeruus ꝙͣuis mater ſit libera erūt filij ſerui. Non tn̄ ſi poſt ꝑactū mr̄imoniū pr̄ ſe in ſeruū dedit: nolente vxore ⁊ ſil̓r ſi ſit ecōtrario. S autē vterqꝫ ſit ſeruilis cōditōis ⁊ ꝑtineāt ad diuer ſos dn̄os. tunc diuidant filios. ſi plures ſunt vel ſi vnꝰ tm̄: vnꝰ alteri recompēſabit de p̄cio. ⁊ accipiet natū in ſui ſeruiciū. tn̄ nō eſt credibile ꝙ talis con ſuetudo poſſit eē ita rōnabilis ſicut illud qd̓ mul toꝝ ſapientiū diuturno ſtudio determinatū ē. Et nota. ꝙ ẜm leges ſiue mr̄ fuerit libera ſolū qn̄ con cepit vel ſolū qn̄ peperit vel etiā medio tꝑe: ſuffi cit ad libertatē ꝓlis. vt. ff. de ſta. ho. l. ⁊ ſeruoꝝ. Qualit̓ liber hō qͥ patit̉ ſe venūdari fit ſeruus. Rn̄. ſex reqͥrunt̉. Primuꝫ ꝙ ſit maior. xx. ānis. vt C. de li. cā. l. ſi miniſteriū. Scd̓m ꝙ intēdat p̄cium ꝑticipare. vt. C. de li. cā. l. nō ideo. Terciū ꝙ in ve ritate ꝑticipet. vt. ff. qͥ ad li. ꝓcla. nō li. l. j. Quartū ꝙ emptor credat ip̄m ſeruū eſſe. vt. ff. de li. cā. l. lib̓ tis. Quintū vt ille qͥ vendit̉ ſciat cōditionē ſuam. Sextuꝫ ꝙ venditor ſciat ip̄m eſſe libeꝝ. ff. qͥ ad li. ꝓcla. nō lꝫ. l. iiij. Si aliqͥd iſtoꝝ deficiat: iure cōi re uocat̉ in ingenuitatē. Sed ſi nihil deficiat etiā po ſtea ſi manumittat̉ nō ſit ingenuus. ſꝫ libertus. vt ff. de ſta. ho. l. hō liber. niſi reddat dn̄o p̄cium. f. ſi inge. ma. l. ij. Qd̓ tn̄ p̄ciū dn̄s inuitus nō cogit̉ ſu ſcipere ẜm quoſdā. Qualit̓ ſerui efficiant̉ liberi. Rn̄. ẜm Ho. mul tis modis. vno mō ꝑ manumiſſionē. Itē ſi ſeruū languidum dn̄s expoſuit vel ei alimēta negauit. Itē qn̄ aliqͥs vendit ancillā ne ꝓſtituat̉ ⁊ emptor facit ꝯͣ: fit libera. Itē ſi ſeruus pilleatꝰ incedit ante cadauer dn̄i dū defert̉ ad ſepulturā. Itē ſi poſtꝙͣ lata eſt ſnīa ꝯͣ illū qͥ dicebat̉ ſeruus: dn̄s poſtea ꝓ ipſo p̄ciū recipiat. Itē ſi dn̄s ancillā in mr̄imonio collocauit: ſcribēs ꝓ ea dotē. Itē ſi ſeruū appella uit filiū actis interuenientibꝰ qͣſi in figura iudicij. Itē ſi dedit ſeruo inſtrumentu ꝑ qd̓ ſeruitus eius ꝓbabat̉. ⁊ alijs caſibꝰ qͥ habent̉. C. ex qui. ca. ſer. ꝓ p̄cio li. ac. ꝑ totū. Ite ſi iudeꝰ xp̄ianū mancipiū emerit. extra de indeis. c. fi. Eruus. ij. Quo ad or dinationē. Nullꝰ ſeruus ſiue pͥuati ſiue eccleſie ordinari dꝫ niſi prius manumit tatur. di. liiij. c. j. ij. et. iij. Et rō eſt ſeruilis vilitas: atqꝫ clericalis dignitas. di. liiij. admittunt̉. Et hoc veꝝ eſt in omni genere ſeruoꝝ: etiā de qͥbꝰ habes ſupra. c. ꝓximo. Infra qd̓ tp̄s poſſit dn̄s ſeruū ordinatū reuoca re. Rn̄. ẜm Ray. reuocari poterit infra ānū a tꝑe ſcientie dn̄i. Idē Gof. ⁊ Ho. Pone ꝙ ſeruus qͥ ordinatꝰ fuit: reſtitutꝰ ē dn̄o ſuo. nunqͥd licebit dn̄o inijcē manꝰ in eū. Rn̄. ẜm Inno. no. Al̓s incideret in canonem. xvij. q. iiij. ſi quis. Sed nec tali ſeruo licebit ꝯͣhere mr̄imoniū alijs autē priuilegijs clericalibꝰ nō gaudebit. extra de cle. cōiu. c. Ioh̓es. Idē in omni genere ſeruorū liiij. di. frequens. Eruus. iij. quo ad ma trimoniū. Utrū ſeruus ſine ꝯſenſu dn̄i poſſit mr̄imonium ꝯͣhere. Rn̄. ꝙ ſic. vt exͣ eo. c. j. vbi habet̉ ꝙ ſeruus etiā ꝯͣdicēte dn̄o ꝯͣhe re pōt matrimoniū. ſꝫ ꝓpter hoc nō liberat̉ a ſerui cijs domino debitis. Pone ꝙ dn̄s aliqͥd p̄cipit ſeruo cōiugato. ⁊ eo tꝑe vxor petit debitu vel ecōuerſo. Hoſti. dicit. ꝙ aūt ꝯͣxit cū volūtate dn̄i ⁊ tenet̉ pͥus obedire vxo ri qͦ ad neceſſaria impendenda. qꝛ exqͦ dn̄s ꝑmiſit mr̄imoniū ꝯͣhi videt̉ aſſenſum p̄buiſſe acceſſorijs ad ip̄m matrimoniū. vt in. c. p̄terea. de of. del̓. Si v̓o dn̄s nō ꝯſenſit. debet pͥus obedire dn̄o: niſi ti meatur de incōtinentia. Quid ſi cōiuges.ſ. ſerui habeāt diuerſos dn̄os diuerſaꝝ regionū: ita ꝙ nō pn̄t ꝯuenire ad officiū coniugale. Rn̄. ẜm Goſ. vt euitet̉ fornicatōis ma coget̉ ꝑ eccleſiā alter dn̄oꝝ vendere alteri volenti emere vel ſi neuter vult emere: cogant̉ vende̓ cui libet exͣneo in ꝓuincia cōſerui vel venalē expone̓. ⁊ ſi nullus appareat emptor emat eccleſia. Quid ſi dn̄s ſeruuꝫ cōiugatū vult vendē in re motā regionē. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝓhibēda eſt talis ven ditio. ſꝫ cogi dꝫ dn̄s alij vendē ei bonas cōditōes afferēti. Intereſt em̄ reipublice ne qͥs re ſua male vtat̉. vt inſti. de his qͥ ſt̓ ſui vel ali. iu.§. pe. Sed et Ho. addit ꝙ ſi mr̄ioniū fuit factū ſine licētia dn̄i ⁊ nō habeat in alio loco iuſtū emptorē: poſſet eum vendē in remotis. Aliter nō dꝫ hoc facere. Imonia.jͣ. communi C ter. Symonia cōiter diffinit̉ ꝙ ē ſtudio ſa voluntas emēdi vel vēdendi aliquid

Simonia. jͣ. ſpūale vel ſpūali annexū: oꝑe ſubſequuto. Ita dif finit panor. in. c. nemo. exͣ eo. Dicit̉ ſtudioſa.i. deli berata. Nā ſola deliberatōe rōnis cōmittit̉ pctm̄. ſꝫ nō punit̉ in iudicio eccleſie q̄ nō iudicat d̓ occul tis niſi ꝓcedāt adexͣ. Id̓o bene additū eſt oꝑe ſub ſequuto. Noīe aūt veditōis cōp̄hendit̉ oīs ꝯͣctus nō gratuitꝰ. vt trāſactōis. renūciatōis ⁊ hmōi. Ex cepta ꝑmutatōe q̄ eſt licita ſeruatis debitis circu ſtantijs vt dictū ē sͣ. Permutatio. Spūale aūt dr̄ ẜm Ri. in. iiij. tripl̓r.ſ. eſſentialit̓. vt gr̄e ⁊ v̓tutes. Scd̓o cauſalit̓. vt ſacr̄a q̄ cauſant gratiaꝫ. Tercio actualit̓ ſiue effectiue vt p̄dicare ſeu corrigē. viſita re orare ⁊ hmōi. qͥ ſunt actus ſpūales. Spūali an nexum dr̄ dupl̓r ẜm Tho. in. iiij. Uno mō ſicut a ſpūalibꝰ dependēs. vt hr̄e eccleſiaſtica bn̄ficia. Qd̓ dr̄ ſpūali ānexū. qꝛ nō cōpetit niſi habēti officium clericale. Alio mō dr̄ ſpūali ānexum qd̓ ad ſpūalia ordinat̉ ſicut ius pr̄onatꝰ qd̓ ordinat̉ ad pn̄tandū clericos ad beneficia. Sil̓r vaſa ſacra q̄ ordinant̉ ad ſacr̄oꝝ vſum. Sub p̄cio aūt cōp̄hendit̉ omnē tꝑale qd̓ pecunia extimari pōt. Ponit em̄ Gre. tri plex genꝰ muneris qͦ cōmittit̉ ſymonia.ſ. a manu .i. pecunia. a lingua vt preces. ⁊ ab obſequio..j. q. j. Sunt nōnulli. Et de ſingulis infra Uidebit̉. An ſymonia ſit pctm̄ mortale. Dicendū ꝙ ſic. qꝛ eſt ꝯͣ iuſticiā ⁊ ꝯͣ diuinā legē ⁊ ꝯͣ legē naͣleꝫ. Nec in hoc excuſat ignorātia. qꝛ iuris diuini q̄ neminē excuſat. ⁊ qꝛ papa eſt ſubditꝰ p̄dictis legibꝰ. vt alij hoīes. Nec in illis ſe nec aliū pōt diſpēſare. Ideo Tho. dicit. ꝙ iſta opinio q̄ dicit ꝙ in papā nō ca dit ſymonia eſt erronea. Nā ſi papa ꝓ aliqͦ ſpūali munꝰ acciꝑet ſymoniā cōmittēt. ſicut ⁊ aliꝰ hō. qꝛ et in ip̄o petro: cui papa ſuccedit ſymonie vicium damnationeꝫ inchoauit in nouo teſtō. Ꝙͣuis em̄ res eccleſie ſint aliqͦ mō pape nō tn̄ ſt̓ eius oībꝰ mo dis habēdi. vn̄ ſi reciꝑet ꝓ aliqͣ re ſpūali pecuniaꝫ de redditibꝰ alicuiꝰ eccleſie nō carēt vicio ſymonie Et idē ſi reciꝑet pecuniā ab aliqͦ laico nō de bonis eccleſie ꝓ re ſpūali. Idē Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. c. ꝙ aūt dr̄ ſymoniā nō cade̓ in papā. dicit. d. an̄. poſt Ho. in his q̄ ſymoniaca ſt̓. qꝛ ꝓhibita ex iure poſitiuo hr̄e locū. Nā ꝯſtō nō ligat ꝓmulgātes. puta. ven dendo vicariā. caſteldionatū. aduocatiam. ycono matū ⁊ hmōi.j. q. iij. ſaluator. Et de hoc videt̉ in telligendū qd̓ dicit Io. de lig. exͣ eo. c. j. ꝙ nec papa nec alij exiſtētes in curia ꝯmittūt ſymoniā ſi papa ſcit ⁊ ex certa ſcīa tolerat. Nam certa ſcīa pͥncipis purgat hoc viciū. Et pe. de pal̓. in. iiij. dicit. ꝙ ⁊ in qͥbuſcunqꝫ ſymonijs ⁊ ſi pctm̄ non euiter penā tn̄ iuris poſitiui cui nō ſubeſt ſꝑ euadit. vn̄ nec ſuſpē ſionē nec hmōi penas iuris poſitiui timet. Sicut nec eſt etiā excōicatꝰ ſi ꝑcutiat clericū. Dicit etiam pe. ꝙ ille qͥ emeret ſymoniace bn̄ficiū vel ordinē a papa penas iurꝭ nō incurre̓t. qꝛ ſicut p̄t diſpēſare in penis iam incurſis. ita etiā ꝙ nō incurrat̉. ſicut poſſet alicui pͥuilegiū ꝯcedē ꝙ ꝑcutiēdo clericum. nō eſſet excōicatꝰ. Qn̄ autē dat aliqd̓ bn̄ficiū ꝓ pe cunia videt̉ diſpēſare ꝙ liceat retinē ſicut qn̄ ſcien ter dat irregulari. diſpeſat cū eo. vn̄ qͥ habuit bene ficiū ꝑ ſymoniā in curia ſi hꝫ ꝯſcīam ꝙ emanaue rit de ſcīa pape ꝯferētis. penitēdo d̓ pctō nō tenet̉ Fo. CCXXXI. reſignare. ſꝫ p̄t retine̓. hec Pe. Panor. v̓o in. d. c. j. diſtinguit. ꝙ ſi beneficium hꝫ admīſtrationē ordi nis vel executionē clauiū. etiā papa inuoluit̉ vicio ⁊ pctō ſymonie. Secus ſi nō hꝫ admīſtrationē or dinis nec executionē clauium. vt ſt̓ iſta hoſpitalia vel alie admīſtratōes tꝑales. Primū ꝓbat. Nam lꝫ titulus bn̄ficij ſit de iure poſitiuo. tn̄ executio or dinis ſeu ptās clauiū ē de iure diuino. Nā ⁊ ordo erat in veteri teſtō. ⁊ vendēs executioneꝫ ordinis. videt̉ vendē ordinē ip̄m ⁊ gratiā dei. Et iſta ſunt ſymoniaca in ſe. Et id̓o ꝓhibita.j. q. j. qͥ ſtudet. Et id̓o in collatōe ep̄atus nulli dubiū ē: ꝙ papa ꝯmit̉ teret ſymoniā. qꝛ ep̄atus ē ordo. Et cū iſta ſint con nexa nō excuſaret̉ dicēdo ſe reciꝑe pecuniā ꝓ tꝑali bus. qꝛ vendito vno ex cōnexis vendit̉ ⁊ reliquū. vt..j. q. iij. ſi qͥs obiecerit. Sed in alijs bn̄ficijs non habentibꝰ executionē ordinis vel clauiū papa nō cōmittēt ſymoniā. qꝛ ꝓhibitio ē tm̄ in illis iure po ſitiuo qͦ papa nō ligat̉. Et in oībꝰ caſibꝰ p̄dictꝭ pu to ꝙ ille qͥ dedit ex pacto pecuniā nō ſit tutꝰ qͥ ad deū nec pōt ſine pctō admīſtrare in tali beneficio. etiā in caſu vbi papa nō cōmittēt ſymoniā. qꝛ exta bat ꝯſtō ꝓhibitiua. Id̓o ſubditꝰ incidit in penam ſicut in ſil̓i diſputat Io. an. qōneꝫ. Statuto cauet̉ ep̄i ꝙ ludēs ad azarrū ſit excōicatꝰ. An ludēs cuꝫ ep̄o qͥ fecit excōicationē ſit excōicatꝰ. Et ꝯcludit ꝙ ſic. lꝫ ipſe ep̄s nō ſit excōicatꝰ. qꝛ nō potuit ip̄e liga ri ſua ꝯſtōe. Ita ad ꝓpoſitū vbi papa nō cōmittēt ſymoniā. exqͣ recipiēdo pecuniā ex pacto nō ſuſpē dit ꝯſtōnē ꝓhibitiuā. dās pecuniā cōmittit ſymo niā. Et ſic nō pōt agē pnīam retēto bn̄ficio. Hec Panor. Tn̄ ꝓ cōcordātia poſſet dici ꝙ in his q̄ ſi moniaca ſūt. qꝛ ꝓhibita ex iure poſitiuo nec papa nec dās incurrit penas iurꝭ poſitiui. Nā ẜm In no. in. c. cū ad monaſteriū. de ſta. re. lꝫ cōditori ca nonū ꝯͣ ſuā diſpēſare ꝯſtōneꝫ etiā ſine cā. Idē Io. an. in regula generi. in mercū. ⁊ in regula cui licet. dicēs ep̄m poſſe tollere ⁊ diſpēſare ꝯͣ ſuā ꝯſtōnem Et hoc dicit ſeruare vniuerſum. Et ſi hoc pōt ep̄s Indubie poterit papa. In his v̓o q̄ ſt̓ ꝓhibita qꝛ ſymoniaca. ⁊ de iure diuino. Dic ꝙ tā papa eo ca ſu ꝙͣ alij dātes vel ꝑticipes incurrūt viciū ⁊ pctm̄ ſymonie. tn̄ penas iurꝭ poſitiui adhuc nō īcurrūt. Et hec diſtinctio vr̄ rōnabilis ⁊ cōſona iuribꝰ. Utꝝ ſymonia ſit hereſis. Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. ꝙ ſymoniaci nō ſt̓ ꝓprie heretici cū nō habeant ali quā falſam opinionē. ſꝫ dicunt̉ heretici ꝓpt̓ ſil̓itu dinē actꝰ qꝛ ita oꝑant̉ ac ſi extimarēt donū ſpūſſcīꝫ pecunia poſſideri q̄ extimatio eſſet heretica. Quare ſymoniaci potiꝰ dicunt̉ a ſymone qͥ vo luit emere donuꝫ dei quā giezite a giezi qͥ vēdidit̉ donū dei. Rn̄. qꝛ magis fuit cōpleta rō huiꝰ pctī in ſymone qͣꝫ in giezi qͥ ſolū vēdidit donū dei. At ſymon voluit emere ⁊ vende̓.j. q. iij. ſaluator. Utꝝ āt ſit ſymonia ſi aliqͥd det̉ ꝓ ſpūalibꝰ gͣtis vel recipiat̉. Rn̄. ſi ſponte offerat̉ nō eſt ſymonia. j. q. j. quicqͥd. vbi ſciendū ꝙ p̄poſitio ꝓ. cū dr̄ ali quid dari ꝓ ſpūali. ſi īportat app̄ciationeꝫ vel cō mutatione vel cām pͥncipal̓r mouentē ita ꝙ illud tꝑale ſit vt p̄ciū ſpūalis vel ꝓpt̓ hoc p̄ciuꝫ dat ip̄m ſpūale. tūc eſt ſymonia. Sꝫ ſi ꝓ. nō importat cām qq ij

Simonia. jͣ. Amalē. ſꝫ adminiculatiuā vt ſi det̉ in collatōe tꝑale ꝓ collatōe ſpūaliū ob reuerentiā ſacr̄oꝝ vel ad ſu ſtentationē miniſtroꝝ vel ad obſeruādū pias con ſuetudines ⁊ hmōi. nō vt p̄ciū ipſoꝝ. nō eſt ibi ſy monia. Ita tn̄ ꝙ ceſſet oīs pactio ⁊ oīs conuentio j. q. ij. qͣꝫpio. Sed et ſine pacto etiā cū ſubtrahunt̉ talia.ſ. ſpūalia ⁊ maxime a nō dantibꝰ pecuniā vel nō valentibꝰ vel etiā a valentibꝰ dare: ſꝫ nō volen tibus extorquent̉: p̄cipue ante collationē ſpūaliuꝫ multū p̄ſumit̉ de ſymonia. Secus ſi libere trade rent̉ ſpūalia. et poſt collationē nolētes dare: cōge rent̉ ad dandū. nō quidē vt p̄ciū ſꝫ vt ſtipendiū ⁊ ſubſidiū rōne cōſuetudīs ibi exiſtentis. ẜm Tho. in qͦlibet. Si aūt dans ſacr̄m vel aliud ſpūale intē dat reciꝑe pecuniā ⁊ hmōi. al̓s nō daturꝰ. dās aūt p̄dicto mo. dat aliqͥd tꝑale vt pecuniaꝫ vel hmōi: non vt p̄ciū ſꝫ vt elemoſynā nulla int̓ueniente pa ctione vel exactōe erit ſymonia. nō quidē in recipi ente ſacr̄m. ſꝫ in dante: q̄ tn̄ ſymonia qꝛ mētalis eſt ſola pnīa purgat̉. q̄ nullā cenſurā eccleſiaſticā in ducit nec irregularitatē. exͣ eo. c. fi. Et ita ecōuerſo: qn̄ dans ſpūale intendēt libere dare ⁊ recipiēs in tenderet qͣſi p̄cio emere ex eo ꝙ dat tꝑale. vn̄ nota ꝙ ſymonia cōmittit̉: aliqn̄ ex ꝑte vtriuſqꝫ: ſi dans ordinē vel beneficiū vel aliud ſpūale fac̓it pactum cū recipiēte. vel vterqꝫ eoꝝ hꝫ intētioneꝫ ad tꝑalia ꝓ ſpūalibꝰ cōmutanda. Aliqn̄ ex ꝑte neutrius. vt cū cōſanguineꝰ dat aliqͥd nō ep̄o ſꝫ ꝯſiliario ep̄i vt cōferat beneficiū vel hmōi: ignorāte eo qͥ recepit ⁊ ep̄o. Aliqn̄ ex ꝑte dātis ſpūale tm̄: ea intētione. vt habeat tꝑalia. qd̓ nō intēdit recipiēs. Aliqn̄ ex ꝑte recipientis tm̄. vt cū ipſe dat aliqd̓ tꝑale pͥncipalit̓ ꝓ aliqͦ ſpūali vel ordinatori vel alteri ipſo tn̄ ordi natore ignorāte vel hoc nō intēdente. Adde p̄di ctis ſingulare dictū Archi. in ſum. j. q. j. ꝙ ꝓ ſpūa libus aliqͥd dare vel acciꝑe nō tn̄ aīo vendēdi vel emēdi ſꝫ aīo remunerandi nō eſt in ſe ſymoniacū. Et dicit Panor. in. c. et ſi xp̄us. de iureiū. ꝙ hec eſt notabilis limitatio ad materiā ſymonie. Munus aūt a lingua. qn̄ ⁊ quō inducat ſymo niā nota diſtinctione q̄ fit a doc. Aut em̄ qͥs porri git p̄ces ꝓ ſe: aut ꝓ altero.ſ. vt obtineat beneficiuꝫ vel ſacr̄m vel aliud ſpūale. Et ſi porrigit p̄ces ꝓ ſe ꝓ obtinēdo bn̄ficio ſeu eccleſia habēte curā aīarū tales p̄ces inducūt ſymoniaꝫ ẜm Ug. Ho. Ray. Tho. ⁊ Dir. li. iij. etiā qͣntūcunqꝫ al̓s eſſet dignus qꝛ eo ipſo ꝙ ſe ingerit ambitioſus videt̉. ⁊ per ꝯn̄s indignꝰ. Et rō eſt ẜm Tho. in qͦlibet. qꝛ nemo pōt exercere curā aīaꝝ digne exͣ grām ſeu cū pctō mor tali. qꝛ faciēdo ea q̄ ꝑtinent ad curā: peccabit mor taliter. Itē nullus dꝫ ſibi ſume̓ honorē. ſꝫ qͥ vocat̉ a deo tanqͣꝫ Aaron. ad Heb̓. v. Et ſic videt̉ face̓ ꝯͣ ius diuinū. viij. q. j. in ſcpͥturis. Multomagis ē ſymonia ſi al̓s eſt indignꝰ. puta qꝛ illr̄atus vel no torius fornicator ⁊ hmōi. Si autē porrexit p̄ces ꝓ beneficio ſimplici. ⁊ indigeat: nec indignꝰ ē eo ꝓpt̓ aliqd̓ impedimētū: nō eſt ſymoniacus. nec peccat ẜm Ray. Tn̄ Ul. ⁊ Guil. dicūt ꝙ hec opinio eſt dura. Et credūt ꝙ exqͦ aliqͥs eſt ꝓmotꝰ ad ſacros ordines. cū hmōi ordinatꝰ titulū eccleſiaſticū reqͥ rat: pōt petē beneficiū eccleſiaſticū. licꝫ abundet in tꝑalibꝰ ⁊ nō ſolū ſimplex. ſꝫ et beneficiū cuꝫ cura. ſi eſt dignus. Exēplo Iſaie qͥ dixit. Ecce ego: mitte me. Et ꝓ hac opinione facit tolerātia ⁊ ſcīā pape. Al̓s fere totus mūdus eſſet in ſtatu dānatōis. Et ꝓ hac ꝑte videt̉ panor. in. c. tua nos. exͣ eo. vbi di cit. ꝙ huiles p̄ces a digno facte ꝓ beneficio ſpūali cōſequendo nō inducūt ſymoniā nec aliqd̓ aliud pctm̄ etiā ambitōnis. Qd̓ ꝓcedit etiā ſi p̄ceſſit do natio rei tꝑalis. liberaliter tn̄ facta. Et optime hoc colligit̉ ex tex. illo. Qd̓ tene ſꝑ mēti ꝓ illis qͥ qͦtidie cardinalibꝰ ⁊ alijs p̄latꝭ aliqͣ munuſcula largiunt̉: rogantes ꝓ aliqͣ beneficio cōſequēdo. Si em̄ non ducunt̉ pͥncipali intētione vt ſpūalia adipiſcant̉: qͣꝫꝙͣ ſecūdario habeāt talē ſpem. exͣ oēm noxā iudi cant̉. Nā vix iſta pn̄t fieri ſine ſpe ſecundaria. hec Panor. Et nota ꝙ panor. nō diſtinguit an hmōi p̄ces ſint pro beneficio ſimplici an curato ſꝫ indi ſtincte loquit̉. Et notat etiā ibi panor. aliud ſingu lare quod facit ad declarationē p̄dictoꝝ de mente Inno. ꝙ in ꝓhibitis qꝛ ſymoniaca. ſola intētio in ducit ſymoniā. Et dicūt̉ ꝓhibita illa: qꝛ ſymonia ca. q̄ ſunt ſpūalia de iure diuino vt vendē ſacr̄a et ſil̓ia. Sꝫ in ſymoniacis qꝛ ꝓhibita: ſola intētio nō inducit ſymoniā. vt ſi qͥs renunciat beneficio ſuo: cū intētione habēdi aliqd̓ tꝑale. de qͦ dic vt notat glo. in. c. ex ꝑte. de of. del̓. Io. tn̄. an̄. tꝫ ꝙ nūqͣ ſola intētio inducit niſi ſymoniā mētalē. Qd̓ placet pa nor. Et dr̄ia maxima eſt int̓ ſymoniā mētalē ⁊ cō uentionalē. Nā in cōuētionali tenet̉ qͥs reſtituere talia ſpūalia vel tꝑalia illicite recepta nec pōt alit̓ penitere. vt in. c. inqͥſitōis. in pͥncipio. de accu. Sꝫ in mētali abolet̉ pctm̄ ꝑ ſolā pnīam. vt ꝓbat̉ in. c. fi. exͣ eo. vbi tex. loquit̉ indiſtincte de oībꝰ ſpūalibꝰ Procedat gͦ ille tex. ſiue ſint ſpūalia de iure diuino ſiue ex ꝯſtōne eccleſie. exqͦ alit̓ nō diſtinguit. ⁊ opti me illd̓. c. ſic inductū ꝓbat opi. Io. an. hec panor. Pro ſacr̄is v̓o ⁊ alijs ſpūalibꝰ nō reꝑit̉ ꝓbibitū p̄ ces porrigere ꝓ ſe. ſi eſt dignꝰ. Excepto tn̄ religio ſo qͥ velle nō hꝫ. xij. q. j. nō dicatis. Si v̓o p̄ces por rigunt̉ ꝓ alio. aut ſunt p̄ces ſpūales aut carnales. Si carnales. tūc aūt ꝓ digno aūt ꝓ indigno. Si ꝓ indigno: ſymonia cōmittit̉ ẜm oēs doc..j. q. j. de ordinationibꝰ. Si v̓o p̄ces ſunt ꝓ digno. puta. qꝛ illi qͥ p̄cant̉: attendūt ꝑentelā pͥncipalit̓. ſi tn̄ ſupe rior nō hꝫ reſpectū ad p̄ces ſꝫ ad meritū ꝓmouēdi ad ordines vel beneficiū. nō cōmittit̉ ſymonia. exͣ de eta. ⁊ qͣli. tuā. īmo ſi ꝯſauguineꝰ eſt dignꝰ plus tenet̉ p̄latus ei ꝙͣ extraneis ꝓuidē. ar. extͣ de coha. cle. c. j. Tho. autē in. iiij. dicit ꝙ qn̄ quis dat aliqͥd ſpūale ꝓ laude acqͥrenda vel fauore. quē expectat ab eo cniꝰ p̄cibꝰ ſatiſfacit ſymoniā cōmittit. Et ſil̓r ſi hoc facit ad euitandū aliqd̓ ꝑiculū vel malū qd̓ pōt īferre p̄ces porrigēs ſi nō exaudit̉. puta. aliqͥs potēs. An̄ gͦ p̄ces fiunt ꝓ indigno: ſatis apparet ꝙ nihil aliud mouet qͣꝫ fauor aūt ꝑiculū euitandū Et dr̄ fauor auxiliū laus ⁊ aſſenſus. Et iō manife ſte cōmittit̉ ſymonia. ſi ꝓpt̓ hoc bn̄ficiū eccl̓iaſticū detur. Si aūt ꝓ digno fiāt p̄ces qͣꝫtum ad iudiciū hoīm ꝓbabile vt ꝙ dans magis moueat̉ intuitu dignitatꝭ ꝑſone ꝙͣ fauore p̄cum nō reputat̉ ſymo nia. Si tn̄ pͥncipaliter moueatur f. nore p̄cum vel

Simonia. jͣ. timore rogantis qͣꝫtū ad diuinū iudiciū ſymoniā cōmittit rogatus ⁊ rogans: ſi hoc intēdat ſiue ali quis roget pro ſe ſiue pro alio. Quid ſi qͥs dedit pecuniā alteri vel ſi p̄ces por rexit alij ex pacto ꝙ ꝓpter datam pecuniā ꝑ p̄ces porrectas: det operā ꝙ habeat beneficium. Dic ꝙ idē eſt ac ſi dediſſet collatori beneficij.j. q. v. pn̄tiū. Nec diſtinguit̉ ꝙ fiant p̄ces ꝓ digno aūt carnal̓r aūt ſpūalit̓ cū ex hoc ipſo ſit indignus. ⁊ ſint p̄ces carnales. qꝛ ex hoc pacto vult hr̄e beneficiū. Si v̓o adulationē facit vt habeat beneficiū pōt dici mu nus ab obſequio. ⁊ reputādus ē ſymoniacꝰ.j. q. j. ordinatōes. Non tn̄ tenet̉ illud beneficiū reſigͣre. ar. d. c. fi. hec Ber. Inno. et Ho. De munere aūt ab obſequio. Glo. in. c. ſunt nō nulli..j. q. j. dicit. ꝙ ſi ſeruiens eſt dignus ⁊ ſeruiciū dignū ē ⁊ honeſtū: licite ſperat bn̄ficiū etiā ſpūale Secus ſi nō eſſet idoneus ad illud beneficium vel ſeruiciū nō eſſet honeſtū. Glo. aūt in. c. cuꝫ eſſent. exͣ eo. dicit. ꝙ licite pōt qͥs ſeruire alicui p̄lato ⁊ ſpe rare ab eo bn̄ficiū ſpūale. Nec ex hoc cōmittit̉ ſy monia lꝫ ſeqͣtur collatio. Dicit tn̄ glo. ꝙ nō dꝫ pͥn cipalit̓ ſeruire hac intētione qͣſi velit. vt refert Pa nor. ibi ꝙ poſſit ab eo bonū in genere ſperare ⁊ ſe cundario beneficiū ſpūale. Sꝫ. d. an. ꝓ cōcordan ipuium tia dicit. ꝙ aut ſeruiēs ⁊ recipiēs ſeruiciuꝫ habent reſpectū ad certum beneficiū. ⁊ ꝓcedit glo. in. d. c. cū eſſent. vt nō liceat hac intētione pͥncipalit̓ duci Aut tendit ad bn̄ficiū incertū. ⁊ ꝓcedit glo. in. d. c. ſūt nōnulli. Sꝫ panor. dicit nō vidē bonā rōnē diuerſitatis inter certū beneficiū ⁊ incertū. nec pu tat ꝙ ſit licitū pͥncipalit̓ ſeruire ꝓ ſpūali beneficio cōſequēdo nec p̄latꝰ licite cōfert: ſi pͥncipalit̓ ducit̉ ad cōferendū ꝓ ſeruicio tꝑali recepto. qꝛ id qd̓ in ſe debitū eſt ⁊ honeſtū nō dꝫ exerceri fanore huma ne gr̄e. ſꝫ recto iudicio. vt in. c. nemo. exͣ eo. Sed ſe cundario bene pōt hr̄i talis ſpes. Et ita vult glo. in. c. qͥd ꝓderit. lxj. di. Et intellige glo. in. d. c. ſunt nōnulli. ẜm dictā glo. in. c. cū eſſent. ⁊ illiꝰ. c. quid ꝓderit. ẜm panor. Et p̄dicta faciunt ad. q. quā po nit Ho. in. d. c. cū eſſent. Ep̄s recepit quendā cle ricū ad ſeruiciū tꝑale ⁊ ſpūale p̄ſtandū: ꝓmittens ſibi certū ſalariū ānuatim donec ſibi ꝓuiderit de beneficio cōpetēti. Nunqͥd hoc ſit licitū. Et cōclu dit ꝙ ſic. dūmō nō ſe obligauerit ad ſeruiciū tꝑale p̄ſtandū. nec cōmittit̉ ſymonia. ſi remittit̉ pͥmo ſa lariū cū cōfert̉ poſtea bn̄ficiū. qꝛ ſalariū erat ſb̓ cō ditione ⁊ facta collatōne expirat obligatio. Secus ſi ꝓmiſſio fuiſſet pura ⁊ ꝑpetua. Sꝫ panor. putat pͥmū dictū Ho. ꝓcedē qn̄ p̄latꝰ nō ducit̉ ad cōfe rendū bn̄ficiū pͥncipal̓r ꝓpt̓ ſeruiciū tꝑale vel ſpiri tuale ꝑcipiendū. Sed qꝛ ille meret̉ ⁊ cā īpulſiua. ⁊ nō finalis ſit p̄ſtatio ſeruicij. hec Panor. Quid autē ſi obſequiū ē pure ſpūale qd̓ eſſꝫ im poſitū beneficio. Rn̄dit Ul. tūc indubitant̓ etiaꝫ ex pacto pōt ꝯferri bn̄ficiuꝫ: ita ꝙ ille ꝓmittat tale obſequiū. vtputa celebrādo talē ⁊ taleꝫ miſſam. ex de p̄ben. e. ſignificatū. Sil̓r ẜm Ho. ſi alicui p̄ben de vel bn̄ficio eſſet impoſitū onus. qd̓ qͥ hꝫ teneat̉ docere pueros. pōt fieri pactio. ſꝫ et alicui p̄bende cui nō eſt annexū hoc onus cū vacat: pōt imponi Fo. CCXXXII. hoc onus. Reciꝑe autē canonicuꝫ ex pacto ſymo nia eſt ẜm Ho. Itē ẜm Guil. cuꝫ duo ſacerdotes debēt celebrare miſſam. vnꝰ maiorē: alius minorē ſi ex cā cōdicunt adinuicē ꝙ vnꝰ dicat miſſam que alteri tāgit ⁊ ecōtra licitū ē: maxime ex cā: qn̄ nullū p̄cium ſiue tꝑalis merces int̓uenit. Itē ẜm Ri. in iiij. nō eſt licituꝫ ꝙ duo adulti baptizādi hanc pa ctionē int̓ ſe faciāt. Ego baptizo te: eo pacto: ꝙ tu baptizes me. qꝛ in talibꝰ oīs pactio ⁊ cōuētio ceſſa re dꝫ. exͣ eo. tua. Dare etiaꝫ ex pacto aliqͥd ꝓ ſacr̄o: ꝙͣuis ſpūale. eſt illicitū. et ſi nō om̄i eo mō qͥ ⁊ dare tꝑale. tn̄ qꝛ ex eo ꝙ res emit̉ a nō dn̄o. eſt ꝯͣ rōnem gre. Dicere autē orabo ꝓ vobis ⁊ rogo vos vt etiā oretis ꝓ me: in nullo ē rep̄henſibile. qꝛ nō emitur vel vendit̉ ſpirituale cū nulla ſit pactio. De munere autē a manu qd̓ ē pecunia: large ſu mendo pecuniā ꝓ rebꝰ mobilibꝰ ⁊ īmobilibꝰ: que tꝑalit̓ poſſident̉. jͣ. q. iij. totū. Noͣ. ẜm Cur. in. iiij. Munꝰ a manu aūt ē tale ⁊ tantū ꝙ p̄ſumit̉ incli nare affectū ad collationē rei ſpūalis ꝓpter ip̄m. ⁊ tunc p̄ſumit̉ ſymonia vel hoc tā paꝝ eſt ꝙ nō p̄ſu mitur inclinare affectū ad collationē rei ſpūalis. ⁊ tunc nō ē ſymonia. Et hoc quidē veꝝ ē qͦ ad iudi cium eccleſie q̄ de exterioribꝰ iudicat. ſꝫ b ad deum ſꝑ eſt ſymonia. cū ꝓpt̓ qd̓cunqꝫ tꝑale q̄ntumcunqꝫ etiā ꝑuū dat̉ ſpūale. Ad iudicandū autē de ſymo nia: cū dubitat̉. vtꝝ cuꝫ qͥs corrupta mēte dederit munera ẜm Dir. attēdenda ſt̓ p̄cipue qͣtuor: q̄ in iſtis verſibꝰ ꝯtinent̉. Muneribꝰ dandis: attēdas qͣtuor iſta. Quis dans: qͥs ve petēs: q̄ res: q̄ cauſa petendi. Prouerbium eſt. nec oīa. nec oēs neqꝫ ab oībꝰ. qꝛ valde inhumanū eſt a nemine reciꝑe velle ſꝫ oīa ⁊ ab oībꝰ viliſſimū. ſꝫ eſculentū ⁊ poculentuꝫ qd̓ infra triduū cōſumi pōt reciꝑe licꝫ. extra de re ſcriptis. c. ſtatutuꝫ. li. vj. Conſiderari dꝫ pͥmo. qͥd offerat̉. Itē qͣle offerat̉. Iteꝫ a qͦ det̉.ſ. an a pauꝑe vl̓ diuite. Itē ad qͥd offerat. Itē qͣ intentōne. Itē quantū. Itē qn̄.ſ. tp̄s donationis. An.ſ. inſtante neceſſitate vel al̓s cōferat̉. Et ẜm hoc p̄ſumit̉ pro ⁊ contra. extra eo. et ſi qōnes. Et ꝓpter hoc habes an encenia inducāt ſymoniā. Nā attenta qͣntita te modica. ⁊ detur ſine pacto ⁊ abſqꝫ corrupta intē tione nō eſt ſymonia. Al̓s in modico etiā ꝯmittit̉ ſymonia.j. q. j. iudices. Tho. etiā in qͦlibet. dicit in diſpenſatione ſacr̄oꝝ vel alioꝝ ſpūalium. cuꝫ aliqͣ recipiunt̉ vt ſymonia euitet̉. tria ſunt neceſſaria. Primū vt fiat ex cōceſſione iurꝭ diuini vel huma ni vel ſaltē pie ꝯſuetudinis. Scd̓m. vt ſit intentio pia et nō corrupta. Terciū vt ſit forma honeſta.ſ. vt nō requirat̉ ante pij officij executionē ne pactū interuenire videat̉. ſꝫ impleto officio exigi poſſunt Sic igit̉ ſi iſta tria cōueniant: ſecure archidiaconꝰ accipiat palafrenū ꝓ inſtallatione abbatis. Nota etiā ẜm Io. de lig. ⁊ Inno. in. c. ad publicā. extra eo. ꝙ ſi eſt conſuetudo ꝙ pro ordine vel alio ſacr̄o detur tm̄ ante receptionē eius. nō valet immo eſt corruptela. etiā ſi longo tꝑe ſernata eſt ꝙ ꝓ tali or dine detur tm̄. nec pōt cōpelli ad ſoluendū. quia ſi gratis dedit non p̄iudicat nec nata eſt obligatio. Si autē nō gratis dedit. ſꝫ vigore conſuetudinis. non valet. quia fuit corruptela. Sed ſi ex ſtatuto. qq iij

Simonia. jͣ. vel cōſuetudine debet̉ aliqͥd ꝓ ordine vel alijs ſpi ritualibꝰ poſt receptionē eoꝝ: valet vt in ꝯſuetudi ne venetoꝝ vbi qͣrta oīm mobiliū moriētis datur ep̄o. In britania v̓o dat̉ tercia ꝑs. Et pn̄t ad hoc cogi. Ideo autē veneti dant hoc. qꝛ nihil ſoluunt ꝓ decima. De hmōi ꝯſuetudinibꝰ vide sͣ. Sepul tura.j. in pͥncipio. Itē nota ꝙ ille qͥ dat p̄bendam vel aliud beneficiū pͥncipalit̓ rōne ꝯſanguinitatis vel ꝓpter affectionē alicuiꝰ amicicie tꝑalis ſi quidē attendit ſolū bonū tꝑale illius cui dat̉ ⁊ nō alteriꝰ qͣꝫuis grauit̓ peccet: nō tn̄ ſymoniā cōmittit. qꝛ nō vendit cū nil accipiat̉. Et ſi intēdit in hoc aliquod bonū in ſeip̄m redūdans: ſicut ꝙ magnificet̉ per hoc. ⁊ nobilitet̉ domus ſua vel ꝙ ipſe in ꝯſangui neis ſit fortior vel ſi hoc pacto vel intētione benefi cium cōcedit vt beneficiatꝰ faciat aliquā recōpen ſationē tꝑalem ſibi vel ſuis conſanguineis. ſymo nia eſt ẜm Tho. De pecunia ſymoniace recepta ſiue ꝓ ordine da to ſiue beneficio ſiue ſepultura vel ꝓ ingreſſu mo naſterij vel ꝓ pn̄tatione: qͦ ad pr̄onos eccleſiaꝝ vel ꝓ mediatione vel ad hoc vt ꝓcuret qͥs ſpūalia al teri ⁊ hmōi qͥd fieri debeat. Dic ẜm doc. ꝙ talis pe cunia retineri nō pōt: nec etiā reddi dꝫ illi qͥ dedit qꝛ turpiter dedit. ſꝫ dꝫ dari illi eccleſie in cuiꝰ cōtu meliā data eſt. exͣ eo. de hoc. vnde ſi qͥs ordinatꝰ eſt nō hn̄s beneficiū: pecunia ab eo recepta ſymonia ce: dꝫ dari eccleſie cathedrali. Si aūt ordinatꝰ ē ad titulū alicuiꝰ eccleſie vel bn̄ficij: illi eccleſie vel bn̄fi cio applicabit̉. ẜm Guil. ⁊ Dl. Si accepta ē pecu nia vl̓ alia res ꝓ eccl̓ia vel bn̄ficio illi eccl̓ie vel bn̄fi cio applicabit̉. niſi eccl̓ia eſſꝫ in culpā qꝛ illd̓ tūc da bit̉ pauperibꝰ. ne eccl̓ia de malo reportet lucꝝ. Et hoc ſi totū collegium ꝯſenſiſſet ſymonie. Et ſi talis trāſiret ad religionē: ex miſcd̓ia poſſet ei reddi vel etiā ſi eſſet talis pauꝑ. vt nō ſufficerēt ſua vel etiā ſi dediſſet ex ignorātia ẜm Ho. Idē videt̉ dicēdū de pecunia ſymoniace recepta ꝓ alijs ſpūalibꝰ. vt ſcꝫ det̉ illi eccleſie in qͣ cōmiſſa ē. ita tn̄ ꝙ nō repor tet cōmodū qͥ dedit. Si v̓o ꝓ ingreſſu monaſterij pecunia ſit ſymoniace recepta. ⁊ capitulū fuit ꝑti ceps ſymonie. trāſibit ſic ingreſſus ad aliud mo naſteriū ſimpl̓r cū illa pecunia ſibi reſtituta. Si ſo lus p̄latus vel aliqͥ ⁊ nō capl̓m. tūc trāſeundo ad aliud monaſteriū: ſi eſt ꝓfeſſus illud ſcd̓m mona ſteriū ad qd̓ trāſibit hēbit vſūfructū illoꝝ bonoꝝ ip̄o viuente: mortuo autē libere reuertent̉ ad pri mū monaſteriū. qd̓ videt̉ hr̄e locū in his q̄ nō con ſumunt̉ vel diſtrahunt̉ vt ſunt poſſeſſiones. Si v̓o diſpenſet̉ cum tali ꝙ remaneat in illo eodē mo naſterio. puto etiā ꝙ poſſit diſpenſari ꝙ illa pecu nia ſymoniaca remaneat monaſterio. Ita tamē ſi poſſibile eſt ꝙ illi qͥ fuerūt in vicio nō habeāt vtili tatē vel etiā qn̄ nō pōt pecunia ſymoniace recepta cōmode applicari loco vbi vel in cuiꝰ cōtumeliam data eſt. puta. qꝛ in remotis ꝑtibus vel cū videret̉ incōueniēs illā ſibi dari vel cū eccleſia haberet̉ qͣſi ꝓ derelicta. pauperibꝰ pōt erogari. Utꝝ ep̄s cū ꝯſecrat vel viſitat poſſit reciꝑe ꝓcu rationē. Rn̄dit Dir. ꝙ moderatam pōt reciꝑe. exͣ eo. cū ſit. vbi dicunt Ber. Inno. ⁊ Hoſti. ꝙ ep̄s hanc ꝓcurationeꝫ nō recipit ꝓ aliquo ſacr̄o. quia illud eſſet ſymoniacū: nec rōne laboris. qꝛ eccleſia poſſet eſſe in ciuitate. ⁊ tn̄ recipit licet nō laboret. extra de cenſi. venerabili. Sed qꝛ iſta ꝓcuratio ꝑ miſſa eſt a iure ſicut ⁊ alie ꝓcuratōes. qͥ fiunt rōne viſitatōis. vn̄ nulla ſymonia cōmittit̉. Et ſi eccl̓ia ꝓpt̓ pauꝑtatē ꝓcurare nō poſſꝫ ep̄m: ip̄e ſuis ſum ꝑtibus eccleſiā ꝯſecrabit. x. q. iij. cauendū. Utꝝ tꝑalia poſſint dari ꝓ vita eterna vel pro remiſſione peccatoꝝ. Rn̄dit Dir. ꝙ ſic. Dan̄. iiij. Peccata tua elemoſynis redime. Utrū tꝑalia poſſint dari ꝓ redimēda vexatio ne in ſpūalibus. Rn̄dit panor. in. c. dilectus filiꝰ. extra eo. comp̄hendēdo totā materiā. ꝙ aūt queri mus in tꝑalibꝰ aut in ſpūalibꝰ. Primo caſu licite redimit̉ vexatio tā pro iure q̄ſito ꝙͣ pro iure q̄rēdo ſꝫ recipiens pecuniā ſic indebite tenet̉ ad reſtōneꝫ l. j. ⁊. l. ⁊ general̓. ff. de calū. In ſpūalibꝰ v̓o ꝓ iure q̄rendo nō eſt licitū aliquid dare. etiā vt ceſſet im pedimentuꝫ facti. qꝛ ille videt̉ ambitioſus dando pecuniā. vt facilius illud acqͥrat. Et ſic ꝓprie loqui tur. c. matheus. extra eo. Nec tunc ꝓprie redimit̉ vexatio. ſed datur vt facilius acquirat̉ ius ſpūale. Pro iure autē q̄ſito aūt eſt in poſſeſſione illiꝰ iuris ⁊ ſi moleſtet̉ de facto. licitū eſt aliqͥd dare. vt in. d. c. dilectus. licet recipiens teneat̉ ad reſtōnē. Si v̓o iuſte vexat̉. vt quia ep̄s vult eū iuſte deponere vel alius iuſte accuſare vel forte p̄tendit ius in benefi cio. ⁊ tunc vexato nō licet aliqͥd dare. qꝛ non redi mitur tunc vexatio facti. vt extra eo. nemo. Aut nō eſt in poſſeſſione illius iuris iā queſiti. ⁊ tūc vt habeat poſſeſſionē etiā illicite detentā. nō licet ali quid dare. vt notat Inno. in. c. ad aures. extra eo. ⁊ tenet glo. xvj. q. vij. decimas. Nam poſſeſſio eſt qͥd ſpūale. Hinc eſt ꝙ nō cadit in laicū de p̄ſcrip. cām. vel ſaltē eſt cōnexa ſpūalibꝰ ꝓpter adminiſtra tionē: que inde ſequit̉.j. q. iij. ſi quis obiecerit. Pu to tn̄ ſi ꝓpter p̄otentiā aduerſarij vel impotentiaꝫ ſuā nō poſſet illā defacili cōſequi apud ſuperioreꝫ. quia tunc vt euiter magnū p̄iudiciuꝫ licite poſſet dare pecuniā. Sicut in ſil̓i de abſolutōe ab excōi catione obtinēda. de quo infra. Que ſymonia ſit grauior. Rn̄. ẜm Ul. ꝙ in mu nere a manu. quia munꝰ a manu magis ꝓprie eſt p̄cium ꝙͣ ꝙ ab alijs duabꝰ. licet in omnibꝰ cōmit tatur ſymonia. Utrū liceat vendere ſacra vaſa. veſtes. aquam benedictā ⁊ hmōi. Rn̄. ẜm Vl. omnia ſacr̄alia or dinata ad aliquē effectū ſpūalem vendi non pn̄t. vt aquā benedicta ⁊ hmoī ꝑ quā venialia dimit tunt̉. Sicut nec etiā rōe materie pōt vendi ſacr̄m .j. q. j. placuit. Sed illa q̄ ꝑticipatiue ſunt ſpūalia. vt calix ⁊ hmōi. ante cōſecrationem ſimpl̓r vendi poſſunt. Poſt v̓o cōſecrationē alteri eccleſie etiam vendi pn̄t in eadeꝫ forma. dūmō intentio referat̉ ſolum ad tꝑale ⁊ nō ad ſpūale. Al̓s ſymonia eſſet ẜm ipſum Ul. Sed laico calix vendi non pōt niſi ꝯflatus. Idē ẜm Pe. de pal̓. nec ꝓ ſacramētalibꝰ licitum eſt aliquid recipere. vt ꝓ benedictione ab batum vel abbatiſſarū vl̓ velatione virginum et huiuſmodi.

Simonia. j. Utrū autē ſacerdos poſſit vendere officiū por tandi aquā benedictaꝫ ꝑ parochiā. Dicit Guil. ꝙ ſi talis hꝫ ꝓ ꝯſuetudine vt poſſit tale officiū retinē ⁊ ꝑ ſe vel aliū exerce̓ ⁊ ꝓuētus reciꝑe. nō eſt ſymo nia. ſi illud qͥdē cōmittat ad firmā. Al̓s ſymonia ē vel ſaltē turpe lucrū. Utrū ꝓ matrimonio liceat aliqͥd reciꝑe. Rn̄. ẜm Tho. ꝙ licet matrimoniū ſit vnū de ſacr̄is. li cite tn̄ recipit̉ ⁊ datur pecunia abſqꝫ vicio ſymonie non ex eo ꝙ in tali ſacr̄o nō conferat̉ gr̄a. vt uotat glo. j. q. j. quicquid. ſed ꝓpterea quia matrimoniū non eſt ſacramentum ſolū. ſed eſt nature officium Et ẜm hoc datur pecunia ꝓ matrimonio ad ſub leuandum onus eius. et non inqͣntum eſt eccleſie ſacramentum. vnde et pro benedictione nuptia. rum ꝓbibetur aliquid exigi. licet ſponte oblatum recipi poſſit. extra eo. cum in eccleſie. Et panormi. in. c. ſuam. extra eo. rep̄hendit glo. ibi. que dicit. ꝙ ſi illa benedictio nō eſſet ſacramentū ꝙ poſſet ali quid peti. Sed Panormi. dicit ꝙ hoc eſt falſum. quia nō ſolum ꝓ ſacramētis ſꝫ etiā generaliter pro officio eccleſiaſtico exercendo. nō debet aliquid pe ti. vt in capitulo ad noſtrā. extra eo. Dicit tamen Guil. ꝙ ſi ſacerdos aliquis ad quē ſpectat benedi ctio nuptiaꝝ nō vult dare licentiā alteri ſacerdoti ꝙ benedicat nuptias niſi ꝓ pecunia. ſi quidē non intendit vendere licentiā benedictionis. ſꝫ ꝓuide re ſibi de portione oblationuꝫ eum cōtingente. nō eſt ſymonia. Si tamen ex certa ſcientia maiorē exi git ſummam qͣꝫ p̄ſumatur valere portio ei contin gens. merito p̄ſumi poteſt ꝙ ipſam licentiaꝫ ven dere voluerit. An autē pro ſacramēto baptiſmi poſſit dari pe cunia. Reſpon. Panor. in capitulo. cū in eccleſie. extra eo. allegat glo. in. c. baptizandis.j. q. j. q̄ con cludit. ꝙ aūt iſte baptizandus eſt adultus. et non debet aliquid tribuere. ſꝫ potius baptiſmū dimit tere. quia exquo credit ⁊ nō deficit ꝓ eo. quominꝰ baptizetur. habetur ꝓ baptizato. ar. c. debituꝫ. de bap. ⁊ in. c. ij. de preſ. nō bap. Uel baptizet ſeipſu ẜm glo. in dicto capitulo baptizandis. Sed Pa nor. dicit ꝙ hoc vltimū parum ꝓdeſſet. quia diffe rentia debet eſſe inter baptizantē et baptizatū. vt in dicto capitulo debitū. Itē dic ꝙ poterit ſe face re beptizari a laico. quia a quocunqꝫ collatus ſit. te net. vt in. c. j. de ſum. tri. Si v̓o eſt infans. tūc glo. ponit opiniones. Quidā em̄ dicunt nihil eſſe tri buendū. ſꝫ potius infantē dimittendū ſine baptiſ mate. quia nō debet qͥs peccare vt infaus acqͥrat vitam eternā. xiiij. di. qd̓ ait Loth. ⁊ ibi glo. ⁊. xlvi. di. ſicut. Alij dicūt ꝙ licet nō debeat dari: tn̄ potiꝰ qͣꝫ infantē dimittere ſine baptiſmate: pecunia eſſet danda. Et hoc intellige qn̄ nō reperit̉ aliqͥs qͥ ſciat baptizare. Et hoc caſu putareꝫ ꝙ licite poſſit dari pecunia: ꝙͣꝙͣ illicite recipiat̉. qꝛ iſte qͥ donat ductꝰ neceſſitate: donat: nec vt emat ſpūale. ſꝫ potius vt tollat impedimentū illicite p̄ſtitū huic ſacr̄o. Hec Panor. Secus tn̄ ẜm Ri. de alijs ſacr̄is: que ſine periculo dānationis ex cauſa pn̄t omitti. Nunqͥd autē licite detur pecunia pagano. vt ſe baptizet. Quidā dicunt. vt dicit glo. in. c. qͣꝫpio. Fo. CCXXXIII. j. q. ij. ꝙ licite pōt dari. Exemplo beati Silueſtri qͥ bona temporalia paganis pollicebat̉. vt facerēt ſe xp̄ianos. Alij cōtra. Sed panor. placet. ꝙ aūt ꝓpt̓ paupertatē pagani volunt venire ad fidē xp̄iana Et tunc licite poſſet eis pecunia ꝓmitti. Nā mul ti iudei diuitias maximas cōgregauerūt ex vſura ria prauitate. ⁊ timent venire ad fidē. quia oportet eos omnia mala ablata reſtituē̓. hoc caſu licite pu to poſſe pecuniā ꝓmitti vt veniant ad fidē. Sed ſi non haberent ꝓpoſitū veniendi ad fidem niſi ex cupiditate pecunie ꝓmiſſe: tunc puto opinionem contrariam ꝓcedere. Et ẜm primū membꝝ arbi tror feciſſe Silueſtrū. hec Panor. Similiter nec ꝓ confirmatione. nec pro criſmate. nec pro extrema vnctione licet aliquid exigere. ſꝫ ſponte oblata lici te recipiunt̉. Eius em̄ oblatio nullam ingerit cul pe maculam que nō ex ambientis ꝓceſſit petitio ne..j. q. ij. ſicut. Et ſi in his ⁊ in quibuſcunqꝫ alijs ſpiritualibus aliquid ex cōſuetudine exigat̉ quaſi preciuꝫ rei ſpiritualis cum intentione emendi vel vendendi: eſt ſymonia precipue ſi ab inicio exiga tur. Sed ſi accipiatur quaſi ſtipendium ꝓ cōſue tudine approbata non eſt ſymonia. Si tamē non ſit ei intentio emendi vel vendendi. ſed intentio referatur ad ſolam conſuetudinis obſeruantiam. Et precipue quādo quis voluntarie ſoluit. Item pro euchariſtie collatione nō licet aliquid exigere. vel ex pacto ſeu quaſi precium dare.j. queſtione.j. dictum. Pro celebratione autē miſſe tanqͣꝫ p̄cium nūqͣꝫ licitum eſt recipere vel dare. Sed ẜm Ray. ſi ſacer dos tenetur celebrare. puta quia habens eccleſiaꝫ vel beneficiuꝫ officiare teneatur. tunc exigere ē ſy monia.j. queſtio. iij. vendentes. Si v̓o non tenet̉ ⁊ deficit ei ſumptus. poteſt accipere. pͥma queſtio ne pͥma. iudices. Nam et operas ſuas locare po teſt ſiue ad diem ſiue ad annū. extra ne. pre. vi. ſu. c. vltimo. Sed ſi ſumptus habet et ad hoc non te netur. aut debet facere gratis. aut ceſſare. Al̓s fa cere videtur ex anaricia. Et licet forte quādo non teneretur ad iſta nō eſſet ſymonia. eo ꝙ nō debet ſuis ſtipendijs militare: tamen turpe lucrum eſt quando fit ex auaricia vel ſaltē habet ſpeciē mali. Et in quolibet p̄dictorum intelligas ꝙ ipſe debet gratis cantare vel dicere miſſam. licet aliquid reci piat pro ſumptibus. Et idē intelligas de alijs offi cijs diuinis. vt dictum eſt de miſſa. Con. Tho. et Ri. in. iiij. dicit. ꝙ pro anniuerſario dicendo non licet facere pactum de pecunia danda. Si tamē ex deuotione eccleſie datur: eccleſia tenetur ꝓ illis ce lebrare ꝓ quibus datur. ẜm ꝙ pro recepto benefi cio magis ſe obligatam videt. Et ſeculares qͥ dant vel dimittunt certam quantitatē pecunie ꝓ miſ ſis: ſeu āniuerſarijs: innitentes mori patrie. qͣꝫuis in huiuſmodi ex ſimplicitate taliter loquantur ac ſi vellent emere: videtur ꝙ pie ſit interp̄tandum pactum eorum.ſ. ꝙ dent per modum elemoſyne: tamen ſunt admonendi de hoc. vt nō dent tanꝙͣꝫ p̄ciam miſſe. Utꝝ ꝓ pnīa ſeu cōfeſſione poſſit aliquid exigi Dic ꝙ nō. jͣ. q. j. quicqͥd. Et ſacerdotes q̇ audiunt qq iiij

pͥncipalit̓ intēdētes lucꝝ pecunie ⁊ ſi noͣ petāt: ſy moniā cōmittūt mētalē. Si an̄t exigāt alit̓ nō au dituri ꝯmittūt ſymoniā etiā ab eccleſia puniendā d. c. qͣꝫpio. Sacerdos etiā qͥ nō vult dare licentiaꝫ parochiano alteri cōfitendi niſi ꝓ pecunia: cōmit tit ſymoniā ẜm Ray. An autē in abſolutōe ab excōicatōe vel ſuſpen ſione vel int̓dicto poſſit exigi pecunia ſine vicio ſy monie. Dic ꝙ ſi exigit̉ pecunia qͣſi pena culpe p̄ce dentis ꝓ qͣ fuit excōicatꝰ ſuſpenſus vel int̓dictus. Factū quidē nō ē ſymoniacū niſi intētio ſit corru pta. ſꝫ ſi exigat̉ tāqͣꝫ p̄ciū abſolutōis ſymoniacū eſt ẜm Tho. Pe. ⁊ Ho. Uide tn̄ glo. in. c. ad aures. exͣ eo. q̄ dicit ꝙ excōicato licꝫ dare pecuniā ꝓ abſo lutione: ſi iniuſte abſolutio ſibi denegat̉. qꝛ tūc re dimit vexationē ſuā. Sꝫ Inno. ibi tꝫ ꝯͣriū. Nō.n. ꝓ abſolutōe dꝫ aliqd̓ tꝑale impēdere. ſꝫ dꝫ hr̄e re curſuꝫ ad ſuperiore. Io. an. dicit ꝙ aūt iſti īminet aliqd̓ p̄iudiciū ex dilata abſolutōe. vtputa. qꝛ ſpe ratur eligi vel dꝫ eligē vel p̄ſcriptio currit ꝯͣ eū niſi agat. Et tūc ꝓcedit opinio glo. vt dicatur potius redimere vexationem. Aut non eſt tale periculuꝫ Et tunc procedit opinio Inno. Et panor. ibi di cit ꝙ hec opinio ē ſatis eq. Et q̄rit de alia. q. Sta tuto cauet̉ ꝙ excōicatꝰ ſoluat. x. libras ꝓ qͦlibꝫ mēſe qͦ ſteterit in excōicatione. nūqͥd valeat tale ſtatutū Ho. dicit ꝙ ſic. qꝛ nō exigit̉ hoc caſu pecunia ꝓ ab ſolutione. ſꝫ ꝓ cōtumacia. Panor. tn̄ ꝯſulit vt pͥus abſoluat̉ ⁊ poſtea cogat̉ ſatiſface̓ ẜm formā ſtatuti An autē pro ſacr̄o ordinis poſſit exigi pecunia. Dic ꝙ nō. ex eo. c. j. vbi dicit. d. an. Nota tres ꝑſo nas qͥ reqͥrunt̉ in ordinatōe.ſ. Ep̄s. miniſter ⁊ no tarius. Et ſicut principalis ordinatio dꝫ eē gͣtuita: ita ⁊ om̄e accedēs dꝫ eſſe gratuitū. Et de ep̄o claꝝ eſt ꝙ ſi recipiat aliqͥd ꝓ ordinatōe ꝑ pactionē. ꝯue tionē vel exactionē.j. q. ij. qͣꝫ pio. qͥnimo ſi det̉ pecu nia epiſcopo ne ordinet ꝑ ſymoniam: ſymonia eſt ex parte ipſius epiſcopi. ſed non ex parte dantis. ẜm Tan. Idem dicit panor. in. ca. cum in eccleſie extra eo. de eo qͥ dat pecuniā ep̄o vt ſymoniaco nō cōferat ſpūalia ꝙ ſymonia ē ex ꝑte recipiētis. Hi niſter aut in ordinatione vel etiaꝫ archidiaconus qui habet examinare ꝓmouendos vel etiā ille qui notat promouendos vel ille qͥ reſpondet in ſcru tinio ordinādi ẜm formā. c. j. de ſcru. vel ille qͥ legit euāgeliū.ſ. cū fit ordinatio ẜm Goſ. qͥlꝫ hoꝝ ſi reci peret pecuniā ꝓ illo mīſterio ſymoniā cōmitteret. Quid aūt de notario. an poſſit aliqͥd ꝓ ſuo labo re reciꝑe. Rn̄dit panor. in. c. j. exͣ eo. poſt gl. ⁊ doc. ꝙ aut notariꝰ hꝫ ſalariū de publico. puta ab ep̄o ⁊ nihil dꝫ exigere. Aut nō hꝫ ſalariū ⁊ tūc aut ſuum officiū eſt adeo neceſſariū in ordinatōe vt niſi ipſe ſcriberet: ordo nō diceret̉ rite collatꝰ. Et tūc cū offi cium ſuū ſit de ꝯferētibꝰ ad ordines nihil p̄t exige̓. Sꝫ panor. dicit ſe nō videre ꝙ officium ſcriptoris poſſit eſſe tale ꝙ neceſſario reqͥrat̉ ad ordine cōfe rendū legittime. Et iō ſimpl̓r pōt dici ꝙ exqͦ nō hꝫ ſalarium de publico: rite pōt pecuniā ꝓ labore ſuo exigere. Et iſtud capl̓m voluit ẜm Inno. tollere cō ſuetudinē qͦrundā locoꝝ in quibꝰ oēs officiales et miniſtri petebant pecuniā. Simonia. jͣ. Itē ẜm Ray. qͥ nōͣ hn̄s titulū rogat p̄ſbyteꝝ vt pn̄tet eū ad titulū eccleſie ſue: ꝓmittēs ei ꝙ nunqͣꝫ aliquid in eccleſia ſua petet ſymoniā ꝯmittit. extra eo. per tuas. Itē ꝓ actu ꝓphetandi nō lꝫ acciꝑe pecuniā qͣſi p̄ciū. vn̄ et ꝓphete veteris teſtamēti rariſſime etiā ſponte oblata recipiebāt ne vendē viderent̉ ꝓphe tiam. Et ſi recipiebāt aliqn̄ ad ſuſtētationē ipſorū recipiebant.j. q. j. iudices. Itē pauperibꝰ nō ē danda elemoſyna ꝓ orōne ab eis fienda tāqͣꝫ ex hoc qͥs intēdat emere orōneꝫ eoꝝ. ſꝫ ꝑ gͣtuitū bn̄ficiuꝫ dꝫ intēdere ꝓcurare aīas paupeꝝ. ad hoc ꝙ gratis ⁊ ex charitate ad orādū ꝓcedāt ẜm Tho. Sꝫ ſi detur ex pacto pecunia ꝓ pſalterio dicēdo: ē exp̄ſſe ſymonia ẜm Pe. de pal. Non aūt ſi daret̉ ꝓ vigilando ſupra defunctū.ſ. rōne laboris vigilie: eſto ꝙ ad vigilias ſeq̄ret̉ dicē pſalteriū aut alias orōnes ẜm Ho. Sꝫ cū ordina tio eſt in eccleſia ꝙ qͥ vadit ad talē horā tm̄ habeat vt eſt in diſtributionibꝰ qͦtidianis. ⁊ aliquis vadit ad illā pͥncipalit̓ cā lucrandi illud: ſymoniā cōmit tit mentalē. ſꝫ nō eam q̄ ab eccleſia punit̉. cū nulla pactio int̓cedat. exͣ eo. tua. ẜm Archi. Non tamē reſtituere tenet̉ pecuniā illam. Itē ꝓ p̄dicatione nō lꝫ recipere pecuniā. ſꝫ licet predicanti victū acciꝑe ẜm Tho. ⁊ Pe. de pal̓. vn̄ ille qͥ p̄dicat pͥncipalit̓ hac intētione vt habeat pe cuniā vel laudē vel fauorē popularē: ſymoniā mē talem cōmittit.j. q. iij. nō ſolū. Sꝫ ſi ꝓ hoc paciſcit̉ ſymonia ē q̄ ꝑ eccleſiā pōt puniri. Dicit etiā Tho. in qͦlibet. ꝙ cū aliqͥ p̄tendētes religionē ſiue ſancti tatem petūt a ſacerdotibꝰ ꝙ ꝓcuret eis pecuniā in parochia ſua. Ita ꝙ ſacerdos habeat inde certam partē. Si in hoc intueniat pactū: ſymoniā cōmit tit ipſe ſacerdos. qꝛ ꝑſuaſio ſacerdotis ſpūalis eſt. ⁊ credit̉ ei eo ꝙ eſt ſacerdos. Et tā ſacerdos ꝙͣ reli gioſi tenent̉ de ſymonia. Itē ꝓ vſu ſpūalis ptātis ſeu p̄lature nō lꝫ aliqͥd accipere. cū em̄ ille cui ꝯmittit̉ ſpūalis ptās ex offi cio obliget̉ ad vſum ptātis ſibi cōmiſſe in ſpūaliū diſpēſatione. ⁊ etiā ꝓ ſua ſuſtentatione ſtatuta ſti pendia habeat ex redditibꝰ eccleſiaſticis. ſi aliquid acciperet ꝓ vſu huiꝰ ptātis nō intelligeret̉ locare oꝑas ſuas qͣs ex officij ſuſcepti debito dꝫ impen dere ſꝫ vendere intelligeret̉ ip̄m ſpūalē vſum gr̄e. ⁊ ſic eſſet ſymonia ẜm Tho. vn̄ nō licet aliqͥd acci pere ꝓ qͣcunqꝫ diſpēſatione. Nec etiā ꝑ hoc ꝙ cō mittit vices ſuas nec ꝓ correctione faciēda. nec ꝓ ceſſando a correctione. nec ꝓ minus puniēdo pec catum. nec ꝓ crimine celando iudici eccleſiaſtico: nec pro purgādo reo nec ꝓ viſitando. ꝙͣuis ꝓcu ratōnē liceat viſitāti reciꝑe ⁊ dedicāti. nec vt minꝰ digne reconciliet penitentē vel vt digne penitentē repellat. In omnibꝰ his cōmittit̉ ſymonia ex ꝑte dantis ⁊ recipientis: ſi fuit ex aliquo temporali. ſcꝫ pecunia p̄cibus vel obſequijs ẜm Tho. ⁊ Pe. de pal̓. et extra eo. nemo. Dare auteꝫ aliquid ſuꝑiori vt ſeruet iuſticiam in cauſa ſpūali ⁊ in iuriſditione eccleſiaſtica ẜm Pe. de pal̓. ⁊ Ray. ſymonia ē. Et idē eſt dicēdū ẜm Guil. ſi agat̉ ſuꝑ tꝑalibꝰ ⁊ ꝑſona iudicās ſit eccleſiaſtica q̄ rōne eccleſiaſtice iuriſdi

Simonia. ij. tionis tenet̉ ad tale ius reddēdum. Sꝫ ſi iudex ſit laicus ⁊ ſuꝑ re tꝑali iudicet nō eſt ſymonia. licꝫ al̓s grauit̓ peccet. Sil̓r teſtificari in cauſa ſpūali ſicut ē mr̄imonial̓. decimis ⁊ hmōi ꝓ pecunia: ſymonia eſt. In alijs āt caſibꝰ ⁊ ſi nō ſymonia ſit. tn̄ īiuſtū ē Et ex hoc ſequit̉ ꝙ cū ſigillū iudicꝭ nō ſit niſi teſti moniū iudicij. nō apparet qūo ꝓ ſigillo ſuo iudex poſſit aliqͥd pete niſi forte expēſas cere ſigillatoris ⁊ clericoꝝ ad hoc deputatoꝝ. Preſtare aūt ꝯſiliuꝫ vt iuriſꝑitus vel pr̄ociniū vt ꝓcurator vel aduo catus nō ſolū in cā tꝑali. ſꝫ etiā ſpūali ꝓ pecunia. nō ē ſymoniacū nec pctm̄ ẜm Pe. de pal. Doctor ꝓ doctrina pōt reciꝑe pecuniā a ſcholaribꝰ. nō qͣſi vendēs veritatē ⁊ ſcīam. ſꝫ qͣſi locās oꝑas ſuas. qn̄ videlicet ad hoc nō tenet̉ ex officio. Nā ſi ad hoc teneret̉ ex officio: intelligeretur ip̄am veritatē vē dere. vn̄ gͣuit̓ peccaret. ſic̄ ptꝫ ī illis qͥ inſtituunt̉ in aliqͥbꝰ eccleſijs ad docēduꝫ clericos eccleſie ⁊ alios pauꝑes. ꝓ qͦ ab eccl̓ia bn̄ficiū recipiūt nō lꝫ eis ali qͥd acciꝑe ẜm Tho. Sꝫ Ho. dicit ꝙ ſi eſt magiſte rio ānexū ſufficiēs bn̄ficiū vel ſalariuꝫ nō licꝫ eis a ſcholaribꝰ aliqͥd exigē. Alit̓ talis ſymoniā ꝯmittit .j. q. iij. vendētes. Sponte tn̄ oblata reciꝑe poteſt Sꝫ ſi nō ē ānexū tale bn̄ficiū vel ſalariū ꝙ ſufficiat ei. pōt acciꝑe collectā ꝓ labo:re ſuo: nō ſolum ab ex traneis ſꝫ etiā a clericꝭ eccl̓ie. nō tn̄ a pauꝑe. cū ip̄e potiꝰ debeat pauperi ſb̓uenire. Et tal̓ exactio n̄ dꝫ eſſe coactoria. vt ꝙ niſi ſoluāt expellet eos a ſchol̓. aut accipiet res eoꝝ. ſꝫ exponat inopiā ſuā. Pro doctrina theologie aliqͥd acciꝑe dic̄ pe. de pal̓. in. iiij. ꝙ vr̄ ſymonia: etiā ſi nō d̓ alijs ſciētijs. Magiſter ſi nō vult ꝯcedē feſtū alicuiꝰ ſcī qd̓ ē colendū ad celebrādū niſi ꝓ pecunia data ē ſymo nia. qꝛ vēdit ſpūale ad qd̓ tenet̉. d. c. vēdentes. Et ſi feſtū nō celebrādū vult feriare nec vult legē ī eo niſi ꝓ pecunia ſymonia ē. gͦ ꝯclude ẜm Pe. de pal̓. ꝙ ꝓ licētia docēdi ī qͣcūqꝫ facultate dare vl̓ acciꝑe gtīs oblatū. nec ꝓ labore. lꝫ. Sꝫ ẜm Ri. qͣꝫuis pro dando talē licētiā exigē ſit illicitū. nō tn̄ eſt ꝓprie ſy moniacū. vn̄ glo. in. c. j. de magi. dicit ꝙ eſt qͣſi ſy moniacum. Et ẜm Fran. de zab. ſi ep̄s ꝓ pecunia dat licētiā eundi ad ſtudiū. mortalit̓ peccat qꝛ dat ꝓ p̄cio qd̓ gratis dꝫ. d. c. vendētes. nō tn̄ ſymonia eſt ibi. ſed turpe lucrum. Utꝝ ꝯmittat ſymoniā qͥ debitori ſuo dat aliqͥd ſpūale. vt recuperet qd̓ ſuum eſt. Rn̄. ẜm Tho. et Ul. ꝙ ſymoniā cōmittit. Utꝝ laicus qͥ recipit pecuniā vt reſtituat eccl̓ie decimā quā tenebat: ſymoniaꝫ cōmittat. Rn̄. ẜm Ho. ſi laicus nō vult decimā dimittē niſi ꝓ pecu nia ſymoniā ꝯmittit ex ꝑte ſui. ſꝫ eccleſia bene pōt redimere. Utꝝ ſi aliqͥs ꝓ mea ordinatōe vel ꝓmotōe pecu niā offerat. nunqͥd ego dicar ſymoniacꝰ. Rn̄. ẜm Ho. ꝙ ſi qͥs offerat pecuniā vel p̄ces ꝓ me vel ꝓ mittat pecuniā ſi exp̄ſſe ꝯͣdixi. nō obſtat mihi. extͣ eo. nobis. Secꝰ ſi me ſciente ⁊ ꝯſentiēte. tunc dicor int̓ponere voluntatē meaꝫ. Et id̓o qͣntūcunqꝫ oc tultū ſit. ſymonia ē. ⁊ renūciare debeo. ſi aīam ſal uare volo. Si v̓o fit penitꝰ me ignorāte. ⁊ ab inimi eo volēte ꝓmotionē meā īpedire nō ꝯmittit̉ ſymo Fo. CCXXXIIII. nia qͦ ad me ne ex dolo ſuo reportꝫ qd̓ intēdit. d. c. nobis. Si aūt amicꝰ meus dedit pecuniā ꝓ ꝓmo tione mea ſymoniace ꝓmoueor. ſꝫ nō ſic̄ ſymonia cus ſum.ſ. cū fit me ignorāte. tn̄ renūciare teneor. extra eo. de regularibꝰ. Con. Inno. Sꝫ Ul. dicit. ꝙ ſi me ſciēte ꝓmiſſa ē pecunia ꝓ mea ꝓmotione: quā poſtea ſolui vel etiā iā ſolutā reſtitui. lꝫ gͣuiter peccauerim ⁊ lꝫ ī maleficijs ratihītio retrotrahat̉ ⁊ mādato ꝯꝑet̉. tn̄ pōt ep̄s diſpēſare. qꝛ reuera nō fui ſymoniacꝰ in receptōne bn̄ficij. ſic̄ notat Tan Dicit etiā Inno. in. c. tāta. extra eo. ſi qͥs obtinuit ordinē vel beneficiū alio dāte pecuniā. dū tn̄ non ordinatori. nō eſt ſymonia. etiaꝫ ſi ſine pecunia nō erat obtēturꝰ. Si aūt ordinatꝰ ip̄e pecuniā dediſſꝫ etiā ſi ſine pecunia habiturꝰ erat ordinē ſymonia ē Itē Guil. dicit qͥ dat pecuniā alicui ex familiaribꝰ p̄lati vt ſibi det īgreſſū ad ip̄m ⁊ intēdat qͥd ſpūale vt ordinē vel bn̄ficiū obtineat. neuter ſymoniā cō mittit. Sꝫ ſi dat vt faciat v̓bū ꝓ eo ad ꝑſuadendū vel ꝯſulendū p̄lato de collatōe illiꝰ ſpūalis. vterqꝫ ſymoniā ꝯmittit.j. q. v. qͥcūqꝫ. Pecuniā āt quā re cipit mediator ꝓ ſe retinere n̄ p̄t ⁊ ſymoniacus eſt .j. q. j. ſi quis. Utꝝ ab ordinādo vel eligēdo aliqͣ cautio vel ꝓ miſſio peti poſſit. Rn̄. ẜm Ray. An̄ ordinationē ſeu etiā electionē ab eo qͥ eligēdus eſt. nulla cautio vl̓ ꝓmiſſio pcti p̄t. Et ſi p̄ſtat̉ ſymonia ē. qꝛ vr̄ facē̓ ad hoc vt eligat̉. viij. q. iij. talia. Sꝫ poſt electionē bene p̄t. qꝛ tūc nihil ſperat ab eis. dū tn̄ nō fiat ex pactione p̨̄cedēti. viij. q. iij. artaldus. qͣntū ad beneficia Imonia. i. ſeu dignitates: de quo plura habes in p̄cedēti capl̓o. Quid ſi qͥs hn̄s a ſede apl̓ica lr̄as ſuꝑ ꝓuiſione alicuiꝰ bn̄ficij recipiat aliquā pēſionē vel aliqd̓ bn̄ficiū vt renūciet lr̄is. Rn̄. ẜm Ho. Si ex pactōe ptium ꝓ aliqͦ tꝑali fiat hmōi renuciatio: ſy moniacū ē. Si v̓o ex officio iudicꝭ vel bonis viris mediantibꝰ pure renūciet ⁊ ex alt̓a ꝑte aliqͥd tꝑale det̉ ei. nō ē ſymoniacū. extra de renu. ſane. ⁊. c. ve niens. Sil̓r ſi renūciet talibꝰ lr̄is ex eo ꝙ aſſignet̉ ſibi ſpūale.i. beneficiū. nō ē ſymonia. etiā ſi ex hoc pacto renūciet. Eſt em̄ qͣſi ꝑmutatio de ſpūali ad ſpirituale. Con. Inno. Utꝝ reſigͣre aliqͥd ſpūale ꝓ pecunia vel ex pacto ſit ſymoniacū. ℟. ẜm Gof. ſic. exͣ eo. q̄ relā. dare.n. intelligit̉ qͥ qd̓ ſibi cōpetit remittit. viij. q. iij. talia. Idem Hoſtiē. Utꝝ ab eo qͥ recipit̉ canonicꝰ vel monachꝰ vel ꝯſecrat̉ ep̄s ⁊ hmōi. poſſint exigi q̄dā ex ꝯſuetudīe Rn̄. ẜm Ul. Si obtinet̉ aliqͥd tale ꝑ exactionē iu dicij vel ꝑ violētiā vel pactū ſiue aū ſiue pꝰ: ſymo nia ē. etiā nulla ꝯſuetudīe obſtāte. extͣ eo. c. j. ⁊. c. ſic̄ ꝓ certo. Si v̓o ſponte offerat̉ rōe ꝯſuetudinis vel charitatꝭ. etiā ſi fuerint excitati ꝑ ſpūale bn̄ficium nō ē ſymonia.j. q. ij. ꝙͣpio. Et lꝫ illi qͥ ſolēt hoc reci pere: nō poſſint hoc exigere ex ꝯſuetudine tn̄ pn̄t monē illos vt bonas ꝯſuetudīes ſeruēt. n̄ tn̄ debēt eos artare ꝑ ſb̓tractionē ſacr̄oꝝ et hmōi. ſꝫ ſunt ꝑ ſuꝑiorē cogendi. extra eo. ad apoſtolicā. ¶ Utrū poſſint recipi nūmi criſmales qͥ ꝓ criſma

Simonia. iij. te dant̉. Rn̄. nō excuſant̉ a crimine ſymonie. ⁊ illi qͥ rei nomē ⁊ tp̄s ſolutōis mutātes numos quos pͥmo criſmales eo ꝙ ꝓ criſmate ſeu criſmatōne da rent̉. ſcd̓o paſchales. ⁊ tercio conſuetudinē medie qͣdrageſime nūcupant. Quid ſi aliqͥs dedit alicui laico aliqͥd vt nō mo leſtet: ſiue nō impediat electōeꝫ. Rn̄. ſi nōdū erat ei ius q̄ſitū. qꝛ ſcꝫ nō erat electꝰ: credo ſymoniā cō miſſam. Secus ſi poſtqͣꝫ electus fuiſſet. exͣ eo. dile ctus. vide de hoc s. c. p̄cedenti. Quid ſi clericꝰ qͥ vult recipi in canonicū alicuiꝰ eccleſie det illi bona ſua. Rn̄. ẜm Inno. ſi largiat̉ cū cōditōe vel pacto vt recipiat̉ in canonicū ⁊ illa retineat ꝓ p̄benda: ſymonia ē. Si v̓o pura inten tione deuotōis offeres rogat ꝙ admittat̉ ⁊ ꝙ bo na oblata liceat ſibi hr̄e ꝓ p̄benda ⁊ clerici pura in tentione cōſentiūt: nō ē ſymonia. ꝙ ſi dans tali in tentione ducat̉ pͥncipalit̓ vt ꝑ tꝑalia hēat ſpūalia: ⁊ illi alit̓ nō reciꝑent eū: ex vtraqꝫ ꝑte ē ſymonia: ſꝫ tn̄ mētalis. Con. Ho. De p̄bendis aūt qͣs de no uo cōſtituit qͥs in eccleſijs pōt retinē ius patrona tus inꝑpetuū vel ad tp̄s vt ipſe vel heredes eius pn̄tent quē volunt ad ip̄as ẜm Guil. Hoc tamē veꝝ tꝑe ꝯſtōis de ꝯſenſu ep̄i ⁊ fratrū: ſi ibi ſt̓ aliqͥ. Al̓s non poſſet tale ius retinere ẜm eundē Guil. Quid ſi in fundatōe ipſiꝰ eccleſie fiat talis ꝯſtō. Quicūqꝫ dederit tantū in redditibꝰ vel tantā qͣnti tatē ꝙ poſſint emi poſſeſſiones taliū reddituū re cipiat̉ in canonicuꝫ. ⁊ qd̓ dederit hēat ꝓ p̄benda. nunqͥd ē ꝯſtō licita. Rn̄. ẜm Guil. Si fiat ita ꝙ n̄ duret imꝑpetuū. ſꝫ ad tp̄s nec fiat in fraudē ſymo nie. ⁊ ea ſit intentio cōſtituētis ꝙ nō ꝓ rebꝰ dādis ſꝫ pͥncipal̓r ꝓpt̓ cultū diuinū augmētandū ⁊ ꝓpter deuotionē dantis recipiat̉ ad ſpūalia: pōt tolerari dū tn̄ ille qͥ recipit̉ ſit dignus. Quid cū dicūt ſibi aliqͥ canonici maiores cano nizemꝰ nepotes nr̄os. placeat tibi de meo ⁊ mihi placebit de tuo vel de eo qͥ dicit. nūqͣꝫ me viuente fiet aliqͥs canonicꝰ in iſta eccleſia niſi fiat talis pro quo rogaui. Rn̄. ẜm Ray. Symonia cōmittit̉ in vtroqꝫ caſu.j. q. ij. qͣꝫpio. Quid ſi dicat vnꝰ canonicꝰ alteri. Tu fuiſti ex auditꝰ in vna petitōe. ⁊ ego debeo exaudiri in alia Rn̄. ẜm Ray. ſi p̄ces ſt̓ ſpūales: nō ē ſymonia. S v̓o ſunt p̄ces carnales vel ex pacto qͦndā facto vel nunc faciendo: ſymonia eſt. Idē Ul. Quid ſi ꝓ pecunia recipiat̉ aliqͥs ad ẜuienduꝫ hoſpitali ⁊ hmōi. Rn̄. ẜm Guil. Si in p̄dictis ca ſibus cōſeqͣt̉ aliqd̓ ius ſpūale: ſymonia eſt. Si aūt nō cōſequit̉. ſꝫ recipit̉ ad hoc ſolū vt ſeruiat. nō eſt ſymonia. lꝫ al̓s ſit turpe dare vel acciꝑe ꝓ talibus. Quid de illis qͥ emunt victū vniꝰ monachi ad totā vitā ſuā. Rn̄. ẜm Guil. nō eſt ſymoniacū. ex quo emptor nō conſequit̉ aliqd̓ ſpūale. Quid de his qͥ cōſanguineis ſuis cōferūt bene ficia pͥncipal̓r ꝓpt̓ cōſanguinitatē. Rn̄. ẜm Tho. Talis collatio illicita ē. nō tn̄ eſt ſymoniaca. qꝛ ni hil recipit. Si tn̄ aliqͥs det beneficiū alicui hoc pa cto vel intētione vt exinde ſuis cōſanguineis ꝓui deat eſt maīfeſta ſymonia. Et Guil. addit ꝙ ſi qͥs cōſanguineo ſuo beneficiū cōfert vt ipſe cōferens magnificet̉ vel fiat potentior vel vt ꝑentela eius exaltetur ⁊ hmōi: ſymonia ē. quia reſpicit tꝑalem vtilitatem. Utrū qͥ dat pecuniā vt eligat̉ in imꝑatoreꝫ vel rectorem alicuiꝰ ciuitatis ſit ſymoniacus. Rn̄. ẜm Ho. ꝙ eſt ſymonia. qꝛ ptās ſpūalis eſt. Sꝫ verius eſt ẜm quoſdā ꝙ eſt turpe lucrum nō ſymonia. qꝛ ptās terrena nō eſt quid ſpūale. Quo ad fructus Imonia. lij. beneficioꝝ. Quid de epiſcopis qui eccleſias cōfe runt retētis ſibi fructibꝰ vel aliqͣ eoꝝ ꝑte Rn̄. ẜm Ray. Diſtingue cū Inno. Nā ſi ille qui dat beneficiū: anteqͣꝫ daret nō ꝑcipiebat ꝓuentus ſꝫ ex datione beneficij cōſequit̉ eos: non eſt dubiū int̓uenire ſymoniā. Si v̓o ante datōnē bn̄ficij ꝑci piebat ꝓuētus: pōt qͥdē retine̓ ex iuſta cā ⁊ neceſſa ria. ſꝫ nō pōt tenē ſi ꝯueniat cū eo qͥ recipit bn̄ficiū ſeu cū alio mediatore vt cōceſſo beneficio ipſe reti neat ꝓuētus. exͣ vt ec. bene. c. vt noſtꝝ. Utꝝ clericus poſſit vendē ad tp̄s fructꝰ benefi cij ſui. Rn̄. licitū eſt ad tp̄s modicū. exͣ ne p̄. vi. ſ. c. fi. Sꝫ ad totū tp̄s qͦ venditor tenet bn̄ficiuꝫ nō eſt ꝓhibitū. Nō tn̄ ē honeſtū intelligēdo ſꝑ ita ꝙ ni hil ſpūale int̓ueniat. exͣ de re. ꝑ. ad qōnes. Utꝝ ep̄i vel p̄lati alij poſſint cōcedē vices ſuas ſb̓ cenſu ānuo. Dic ꝙ no. exͣ ne p̄. vi. ſu. c. j. ij. ⁊. iij. Cū em̄ tale ius ſit ſpūale. nō ē dubiū ꝙ ꝓ eo aliqͥd dare vel acciꝑe ſymonia ē. Sꝫ ꝙ ep̄s cōmittat ali cui pure ⁊ ſimpl̓r vices ſuas ſub cenſu ānuo ⁊ tali vicario ꝯſtituat ſalariū: nō ē pctm̄: ſꝫ potiꝰ ad hoc tenet̉. xij. q. ij. charitatē. Et vt dicit Ho. ſicut ꝓ cō miſſione iuriſditōis n̄ lꝫ reciꝑe certā pecunie q̄nti tatē: ita minꝰ lꝫ reciꝑe quotā.i. ꝑtē ꝓuētus. Et noͣ ẜm Ho. ꝙ p̄latꝰ vel rector eccleſie p̄ſbyterꝭ illis qͦs ipſe ꝯducit vel locat fructꝰ eccleſie. pōt etiā ꝯmittē curā aīaꝝ. dūmō gͣtis ⁊ ſine pactōe aliqͣ int̓uenien te aucͣte ep̄i. exͣ de of. vi. ad hoc. Sine āt aucͣte ep̄i īminēte ꝓfectōne neceſſaria poſſet cōmitti ad mo dicū tp̄s ꝑ vnū vel paucos dies. ſꝫ non diu: qꝛ nec ꝑegrinari pōt ſine licētia ep̄i. de ꝯſe. di. v. nō oꝫ. ꝙ li ꝓ pecunia cōmittēt vel locaret: ſymonia ē. Scd̓o nō ꝙ cū p̄latꝰ vendit oēs obuētōes eccleſie: cōmo dū iuriſditōis trāſit cū alijs: niſi fuerit excepta iu riſditio. ꝑ ſe tn̄ iuriſditio vēdi nō p̄t ẜm Ho. Ter cio noͣ ꝙ ẜm glo. ſuꝑ. c. ij. ne p̄. vi. ſu. p̄latꝰ nō ſolū iuriſditionē ſpūalē. īmo ⁊ tꝑalē vendēs: ſymoniā cōmittit. Qd̓ dictū ẜm. d. An. intelligēdū ē de iu riſditōe tꝑali qͣꝫ qͥs hꝫ ab eccleſia: q̄ iudicat̉ qͥd ſpi rituale. vn̄ reſpectu eiꝰ a qͦ ipſa iuriſditio depēden tiā hꝫ pōt iudicari ſpūalis vel ānexa ſpūali. Qd̓ āt dicit Inno. ꝙ vendēs iuriſditionē tꝑalē nō cōmit tit ſymoniā. lꝫ al̓s gͣuit̓ peccet: intelligit̉ de iuriſdi tōe tꝑali: quā qͥs hꝫ a ptāte tꝑali. Quarto noͣ ꝙ cū loco tibi eccleſiā meā ⁊ cū ſis p̄ſbyt̓ locas oꝑas tu as vt ibi officies nō hīturꝰ ibi aliquā iuriſditionē nō ē ſymonia. Et in hoc nō hꝫ ꝓprie locū locatio ⁊ conductio. Sed p̄ſbyter debet gratꝭ officiū facere et ille gratis expēſas. Et ẜm Goſ. ſi locatio fiat vl tra tp̄s vite locantis: nō valet vltra. qꝛ clericus in beneficio cōꝑat̉ vſufructuario. qͥ nō ē niſi ad vitā

Simonia. iiij. xvj. q. vj. illud. Quinto noͣ ẜm Inno. ꝙ cū locatio ſit vltra tp̄s vite locātis. Siquidē ſit facta noīe ec cleſie ⁊ vtilit̓ ſucceſſor tenet̉ ad illā. exͣ de ſol̓. c. j. Si autē locatio facta ē noīe ipſiꝰ cuiꝰ eſt eccleſia ⁊ non intēdebat eccleſiā obligare: nō tenet̉ ſucceſſor. Sꝫ ſi ꝯductor ſiue emptoriā aliqͥd ſoluit tūc ẜm Ho. tenet̉ ſucceſſor hr̄e ratū inqͣꝫtū pecunia verſa eſt in vtilitatē eccleſie. Sexto no. ꝙ lꝫ rector eccl̓ie poſſit qn̄qꝫ eā locare vltra tp̄s vite: nunqͣꝫ tn̄ canonicus pōt vltra vitā locare p̄bendā ſuā. Septimo nota ꝙ ſi clericꝰ vel religioſus vendat oblatum panē in altari a populo vel cerā vel alia ſibi data elemoſy naliter. vt fructꝰ decimaꝝ nō ē ſymonia. qꝛ ſpūalia nō ſunt: nec in aliqͦ peccat ẜm Archi. Pane autē benedictu vendē eſſet ſymoniacū ⁊ multomagis ius ꝑcipiendi decimas qꝛ ſpūale eſt. Imonia. llij. circa funera. An ꝓ exequijs defunctoꝝ aliqͥd reci pi poſſit. vide sͣ. Sepultura pͥmo. Quid ſi apud eccleſiam ſint diuerſa cymiteria ⁊ taxet̉ ꝓ quāta pecunia qͥs ponat̉ in tali cymiterio Rn̄. ẜm Ho. ſymonia ē. extra eo. audiuimus. Et eodē mō ſi ꝓ pecunia crux ſpālis portet̉ ad funus d. c. audiuimus. Idē Dir. Quid ſi clerici cōſueuerūt hr̄e lectū vel pannos equū vel hmōi de moriēte. ⁊ an̄ portationeꝫ faciūt pactū de redimēdo. Rn̄. ẜm Ho. qꝛ hec tꝑalia ſt̓. licitū eſt. Sꝫ ſi nolent ſepelire corpus niſi fieret eis cautio de redimēdo talia: ſymonia ē. Sꝫ in talibꝰ prius ſepeliat̉ corpus. ⁊ poſtea agat̉ ꝯͣ heredes. ex tra eo. ad apoſtolicam. Quid de ꝓceſſionibꝰ qͣs faciūt aliq̄ eccleſie colle giate in exequijs mortuoꝝ data vel promiſſa aliqͣ pecunia: ſiue qͣcunqꝫ re tꝑali. al̓s nō facturi. Rn̄. ẜm Ray. Si tenent̉ ad hmōi ex officio: ſic exigere aliqͥd ſymonia ē.j. q. iij. vendētes. Si v̓o nō tenēt̉ ⁊ deficit ſumptus: tunc nō eſt ſymonia. Utrū liceat ſtatuere vt ꝓceſſio fiat ꝓ pecunia. Rn̄. ẜm Ray. Si ſtatutū fiat ꝑ verba affirmati ua. puta. Quicūqꝫ reliq̄rit collegio. x. habeat ꝓceſ ſionē. ⁊ al̓s ad eā nō teneāt̉ nō ē ſymonia. Si autē ſtatutū fiat ꝑ verba negatiua vt ꝙ nulli fiat pro ceſſio niſi reliq̄rit tātū: ſymonia eſt. qꝛ tollit officiū pietatis. Con. Tho. ⁊ Ul. Quo ad religio Imonia. V. nem. Quid fiet qn̄ in aliqͣ religione aliqͥ ingreſſi ſt̓ ꝑ ſymoniam. Rn̄. ẜm Tho. ⁊ Ray. Si ſymonia fuit cōmiſſa ſcientibꝰ ipſis qͥ re cepti ſt̓: de ſuo monaſterio debēt expelli ſine ſpe re ſtitutionis. ⁊ ad agendū ꝑpetuā pnīam ad locuꝫ artioris regule recludi. ex eo. qm̄. Et ſi nō inuenit̉ artior regula. debēt mutari in aliud monaſteriuꝫ eiuſdē regule. Et ſi nō p̄t cōmode fieri: fiat ad tp̄s ⁊ poſtea recipiāt̉ de nouo. Si aūt ſymonia fuit cō miſſa ipſis ignorantibꝰ ſufficit ꝙ renūcient loco: ⁊ poſtea poterunt de nouo recipi: mutatis tn̄ prius prioribꝰ locis. extra eo. ex inſinuatōe. Et intelligūt Ray. ⁊ Guil. ꝙ p̄dictꝰ rigor ſeruādus ē etiā in oc cultis ſymonijs ⁊ in foro pn̄iali. lꝫ nō cōſtet de cri Fo. CCXXXV. mine ꝑ inqͥſitionē vel in forma iudicij. ar. d. c. qm̄. qd̓ nihil loquit̉ de inqͥſitōe vel accuſatōe. Intelli ge tn̄ occultā ſymoniā nec mētalē tm̄. q̄ ꝑ ſolā peni tentiā purgat̉. ſꝫ adextra ꝓcedentē.ſ. ꝑ pactioneꝫ. vel cōuētionē vel aliud ſile. ⁊ ſi alijs ꝑſonis ſit oc cultū. cū talibꝰ etiā ẜm Ray. pōt dici ꝙ in fauoreꝫ religionis ep̄s pōt diſpēſare ⁊ in ordine ⁊ in loco. Sil̓r pōt diſpēſare capl̓m vel p̄latꝰ eoꝝ. dū tn̄ ipſi n̄ fuerint ꝑticipes ſymonie. qꝛ cū ex hoc ſint puniē di: n̄ debet ex eodē facto pͥuilegiū obtinē. Immo. vident̉ amiſiſſe ptātē talē recipiēdi. Tales autē qͥ ſic cōmiſerūt ſymoniā in hmoi ⁊ ꝑticipes eiꝰ ⁊ con ſanguinei qͥ dant dotes incurrūt excōicatōnē ẜm extraua. Orbani. nec abſolui pn̄t niſi a papa. Dic̄ tn̄ Archi. flo. ſe audiuiſſe ꝙ Martinus. v. habuit dice̓ ꝙ nō volebat has ꝑſonas incurre has cenſu ras ꝓpt̓ dotes q̄ dant̉ monialibꝰ ꝓ ingreſſu mona ſterioꝝ. Et id̓o notandū ꝙ ꝓ ingreſſu religionis monachoꝝ ſeu monialiū nō licꝫ aliqͥd exigere vel acciꝑe qͣſi p̄ciū. Spōte tn̄ oblata qͣntacūqꝫ ſint. nō int̓ueniēte aliqͣ corrupta intētione: lꝫ accipere. Et in hoc oēs doc. cōcor. Licitū tn̄ eſt ẜm Tho. ꝓpter deuotionē: quā qͥs on̄dit ad monaſteriuꝫ: largas elemoſynas face̓. vt faciliꝰ in monaſterio recipiat̉. Sic̄ licitū ē ecōuerſo aliquē ꝓuocare ad deuotōeꝫ monaſterij per tꝑalia bn̄ficia vt ex hoc inclinet̉ ad monaſterij īgreſſū. hec Tho. Qd̓ ē intelligēdū ita tn̄ ꝙ illd̓ tꝑale qd̓ dat̉: nō ſit pͥncipale motiuū ꝓpt̓ qd̓ cōcedat̉ vel q̄rat̉ religionis ingreſſus. qꝛ tunc eſſet ſymonia. Sꝫ ſi monaſteriū ē tenue ita ꝙ non ſufficiat ſuis. an poſſit hr̄i intentio a religioſis illis recipiēdi tꝑalia. Quidā dicūt vt Ul. ꝙ in tali caſu oblatis ſpūalibꝰ gͣtis: pn̄t hr̄e intētionē recipiendi tꝑalia ab ingrediēte ꝓ ſuſtētatōe vite ipſius ⁊ pn̄t etiā paciſci det̓minatā ſummā tꝑaliū. Et qd̓ videt̉ ꝯͣriū ex. d. c. qm̄. Ibi ſb̓ p̄textu pauꝑtatꝭ intelligit̉ ẜm Ray. cū hoc fiebat in fraudē. Et ꝓ declaratōe p̄dictoꝝ ponent̉ due cōcluſiones q̄ cōītereliciunt̉ a doc. Prima ꝙ nulla pactio de tꝑalibꝰ dꝫ interue nire etiā ſi monaſteriū ſit tenue. Hoc etiā voluit panor. in. c. nō ſatis. extͣ eo. vbi dat theoricā cōfici endi inſtr̄m qn̄ aliqͣ puella recipit̉ ī monialē. vt n̄ det̉ aliqͥd ex pacto. ſꝫ poſtea ex deuotōe ſua ip̄a of ferat aliqͥd monaſterio vel pr̄. Scd̓a cōcluſio. ꝙ ſi monaſteriū ē abundās: nullꝰ eē dꝫ tractatꝰ de tꝑa libus ī receptōe. Et hoc ē ꝯͣ cōem abuſionē. qꝛ qͣꝫto monaſteriū ē abundātiꝰ: tāto plus volūt maiores dotes. Sponte tn̄ oblata pn̄t reciꝑe. Et ſi quidem haberēt intētionē ad tꝑalia pͥncipal̓r. nulla tn̄ int̓ ueniēte pactōe vel cōuētōe ſeu exactōe ẜm Ray. eſt ſymonia mētalis q̄ ꝑ ſolā pnīam abolet̉. nec in currūt penas eccleſiaſticas. ꝙ ſi puella gͣtis ē rece pta ⁊ ꝑentes pꝰ receptionē nil volūt dare monaſte rio cū tn̄ ſit tenue. dic̄ Ho. ꝙ moniales pn̄t agē ꝯͣ patrē ꝓ alimētis filie vel ſi pr̄ ē mortuꝰ: pn̄t ad ꝑtē ſue hēditatis agē. vt in autē. de ſan. ep̄i.§. nullam col̓. ix. nec pōt puari legitima ꝓ ingreſſu religiōis: niſi ipſa iuri ſuo renūciaſſet. Si autē nullū fiat pa ctum. ſꝫ taxatū eſt qͣntū ingrediens debeat dare ꝓ ingreſſu. ⁊ ẜm hoc datur: ſymoniacū eſt et repro batur talis taxatio ẜm Ho. Idem ſi fiat pactum

Simonia. vj. de ſeruanda conſuetudine. extra eo. veniēs. Ideꝫ ſi gratis recipiatur ⁊ poſtea compellat̉ ad ſeruan dam conſuetudinē. extra eo. Iacobꝰ. Hoc tn̄ ẜm quoſdā intelligit̉ qn̄ cōpellit̉ ab ipſis recipientibꝰ: quibꝰ nihil dandū eſt qn̄ reqͥrunt in debitū. Per ſuꝑiorē tn̄ bene poſſet cōpelli ad obſeruantiā lau dabilis cōſuetudinis. Si qͥs ſeruit religioſis ꝓpt̓ ꝓmiſſionē ſibi factā ſcꝫ ꝙ pꝰ certū tp̄s recipiet̉ ad religionē. al̓s nō reci piendꝰ ſymoniā vtraqꝫ ꝑs cōmittit.j. q. ij. ꝙͣpio. Si recipiētes exprimūt cōditione de aliqͣ dādo ⁊ recipiēdus timēs repelli ſi ꝯͣdicēt tacet ꝓponens tn̄ in mēte nihil dare ẜm Guil. ingreſſus ſymonia cus reputat̉. qꝛ taciturnitas hr̄ ꝓ ꝯſenſu. exqͦ non ꝯͣdixit illicite pactioni. de re. iurꝭ. qͥ tacet. in. vj. Itē cū timēs nō recipi dicit abbati. ſi velletꝭ me reciꝑe darē vobis oīa bona mea. ⁊ ſic habito ſuꝑ hoc cōſilio: abbas cū cōuentu recipit eū ẜm Guit ſymonia eſt: ſaltē ex ꝑte offerētis: etiā ſi nō intuitu ꝓmiſſionis ē receptꝰ ẜm Tan. Con. Ho. ⁊ Ber. nec ibi pōt remanere niſi ſecum diſpenſet̉ tenet̉ tn̄ ad alid̓ monaſteriū trāſire. ſi religioni ſe obligaſſet Sed ſi talis hoc ſimpl̓r diceret. nō intēdens ꝑ tꝑa lia acciꝑe ingreſſum religionis ſꝫ declarare intentionē ſuā.ſ. ꝙ intēdit trāſire cū bonis ſuis ⁊ reci pientes etiā ad bona tꝑalia pͥncipalit̓ nō reſpiciūt in foro pnīe nō video qͣre ſit ſymoniacus. Et ſi in foro cauſaꝝ. hec Archi. flo. Itē ſi qͥs ꝓcurat ꝙ filiꝰ alicuiꝰ recipiat̉ in mona ſteriū nō facta aliqͣ cōuētione. ⁊ poſt receptionem talis qͥ ꝓcurat ſollicitat patrē illius vt cōferat aliē monaſterio ẜm Guil ē quidē ſymonia qn̄ ille non ꝓcuraſſet alit̓ illū recipi niſi qꝛ ſperabat illū aliqͥd datuꝝ monaſterio vel ſi tūc hoc nō ſperauit. tn̄ pe tit aliqͥd dari monaſterio ꝓ receptione ipſiꝰ. Sed ſi nō ex hoc. ſꝫ al̓s ſollicitat eū ꝙ ſit deuotus mona ſterio ſicut dꝫ eſſe ex deuotione ⁊ dilectōne orta ex receptōe filij cōferat monaſterio nō ē ſymonia. Itē monachi qͥ dant aliqͥd abbati vel ep̄o pro prioratibus ẜm Guil. ſi in illis prioratibꝰ eſt aliqͥd ſpūale. ⁊ li pro vel ꝓpter dicat app̄ciationē vel cām principalē: ſymonia ē. Itē ſi ꝓ receptōe alicuiꝰ po natur cōditio ſeu pactio ex vtraqꝫ ꝑte ingrediētis ad religionē ⁊ recipientis de aliqͦ dando. ſꝫ anteqͣꝫ recipiat vel acceptet̉ vtraqꝫ ꝑs reuocat cōditioneꝫ ⁊ ſic gratis recipit̉ ẜm Guil. nō eſt ſymonia. dū tn̄ nō ſit corrupta intentio ꝙ nō obſtāte reuocatione pͥncipal̓r det̉ ingreſſus intuitu tꝑaliū. qꝛ tūc eſſet ſymonia. ſꝫ mētalis tm̄. Si autē iā receptus ē ante reuocationē ipſo facto ē indignꝰ ipſo monaſterio: qꝛ eſt ſymoniacus ingreſſus. Itē ſi qͥs ꝓmittat ali cui ꝙ poſt bienniū recipiet̉ ſi tn̄ interim didicerit talē artē vel ſteterit in ſcholis. Et ſic recipiat̉ tunc ⁊ nō ante ẜm v̓ v̓. nō eſt ſymonia. qꝛ ꝑinde eſt ac ſi dicēt induemꝰ te ſi interim reddideris te idoneuꝫ ad addiſcendū tale qͥd. Puta ſi haberēt intētione ad lucrū tꝑale alicuiꝰ artis de qͣ pactū fuit ꝙ diſcat eſſet ſymonia.ſ. munus ab obſequio. Itē ſi qͥs ſeruit in eccleſia vel hoſpitali. puta. ad pulſandū cāpanā: facienduꝫ matriculā ⁊ hmōi ꝓ pecunia. ſiquidē tali officio ſit annexū ius ſpūale. eſt ſymonia ẜm Ray. Secus ſi nō eſt annexū ius ſpūale. Sꝫ ibi poſſet eſſe turpe lucrū qn̄ videlicet nō eſt cōſuetū talia vendere vel emere. Sed ſi con ſuetudo habeat talia locare ⁊ hmōi pōt fieri. viij. q. iij. cōqueſtus. Quid de ꝯfraternitatibꝰ in quibꝰ ſtatutū eſt ꝙ nullꝰ recipiat̉ niſi ꝓmittat vel iuret ſe datuꝝ tātū ānuatim. Rn̄. ꝙ cū hmōi cōfraternitates nō pn̄t vere dici ꝙ ſint religiones ſꝫ q̄dā ꝯgregatōnes ad benefaciēdū: nō hꝫ ibi locū ſymonia qn̄ potius ſi datio tꝑaliū ab eis imponit̉ ꝓ elemoſynis facien dis captiuis ⁊ hmōi laudabile ē ⁊ tales cōfraterni tates bone ſt̓. xlij. di. ſi qͥs deſpicit. Et ſil̓r ſi oꝫ ꝙ ſe mel in āno vel mēſe cōueniāt ad tractādū de ſalu te aīe ⁊ de agēdis ⁊ ꝓpt̓ hoc fiunt expēſe iuſtū ē vt ponāt int̓ ſe aliquā qͣntitatē. Iō tale ſtatutū videt̉ licitū. Tn̄ ad oēm ambiguitatē tollēdā ẜm Guil. tutius eſſet ꝙ hmōi ſtatuta fierēt ſub forma affir matiua. puta. ſi qͥs dederit tātū recipiat̉ ī fratrē. ⁊ nō ꝑ verba negatiua.ſ. qͥ nō dederit tantū nō reci piatur. Scd̓m aūt Ray. iuramentū in hmōi non apponat̉ ꝓpter ꝑiculum ꝑiurij. De pena ⁊ diſpē Imonia. VI. ſatione. Que ſit pena eius qͥ ſymoniace ordi natus ē. Rn̄. ẜm Ray. nō recipit execu tionē ⁊ ē ip̄o iure ſuſpēſus qͦ ad ſe ⁊ qͦ ad alios etiā ſi occultū ſit. exͣ eo. tanta. Et nō ſolum eſt ſuſpēſus ab ordine quē ſymoniace recepit ſꝫ etiā ab actibus oīm alioꝝ ẜm v̓ v̓. Idem Inno. ⁊ addit ꝙ etiā in tꝑalibꝰ ⁊ ꝑ ꝯn̄s ꝑdit adminiſtratōnē. lxxxj. di. eos Itē dꝫ puniri depoſitōne ⁊ infamia. ſi de crimine ꝯſtiterit. exͣ de accu. inqͥſitōis. Itē n̄ p̄t reciꝑe pecu niā quā dedit eo ꝙ turpit̉ dedit. xiiij. q. v. nō ſane. Que ſit pena eiꝰ qͥ ordinē vel beneficiū contulit ſymoniace ⁊ eiꝰ qͥ fuit mediator. Rn̄. ẜm Ray. ſi ē maīfeſtū ip̄o iure ſuſpēſus ē etiā qͦ ad alios. ex eo. accuſatū. Si v̓o ē occultū ſuſpēſus eſt qͦ ad ſe tm̄. ſicut ⁊ qͥlibet criminoſus. exͣ eo. ⁊ ſi qōnes. Que eſt pena eius qͥ recipit ſimplex beneficium ſymoniace. Rn̄. ẜm Nay. In primis eſt ſuſpēſus eo mō vt dictū eſt sͣ. ꝓximo.§. Itē tenet̉ renūcia re beneficio ⁊ reſtituere om̄s fructus ꝑceptos. ⁊ qͥ percipi potuiſſent. xiiij. q. vj. ſi res. ⁊ de reſti. ſpo. c. grauis. niſi illos qͦs expendiſſet in vtilitatē eccleſie Nā ⁊ qui dep̄dandi aīo acceſſit ad negocia mea: hꝫ actionē ꝯͣ me. Et lꝫ nō habeat ī id qd̓ ſibi abeſt tn̄ hꝫ in id in qͦ ego locupletior factꝰ ſum. vt. ff. de ne. ge. l. ſi pupilli.§. ſꝫ et ſi qͥs. Et eodē modo tenet̉ ad reſtitutionē ille qͥ nō cōmiſit ſymoniā. tn̄ alius ꝓ eo ſcienter cōſentiente cōmiſit vel ſi pͥus ignora uit ⁊ poſtea qn̄ ſciuit nō ſtatim renūciauit. talis tn̄ de illis fructibꝰ nō tenetur quos ꝑcepit qͣꝫdiu fuit bone fidei poſſeſſor. qͥ ⁊ iā cōſumpti ſunt. ſꝫ de ex tantibꝰ tenetur. C. de rei ven. l. certū. Con. Gof. Ho. ⁊ Tho. Iteꝫ qͣꝫuis ſymoniacus in beneficio ſi occultū eſt nō ſit ſuſpēſus ipſo iure. ſꝫ ſuſpenden dus.j. q. iij. c. j. ij. et. iij. Tn̄ rōe illiꝰ beneficij ſymo niace queſiti. nō miniſtrabit ſine pctō. nec ſpūalit̓ nec tꝑalit̓. Sꝫ ſi notoriū ē: ipſo facto ē ſuſpēſus ab actibꝰ oīm ordinuꝫ. ⁊ ab admīſtratione tꝑaliū. vt

Inno. dicit vt dictum eſt sͣ. in. j.§. Que ſit pena eius qͥ recipit beneficium cū cura vel dignitate ſymōiace. Rn̄. ẜm Goff. p̄ter penas nūc dictas. Idem iudiciū eſt d̓ eo ſicut de illo qͥ re cipit ſymoniace ordinē.ſ. ꝙ ſuſpenſus eſt. ⁊ qͦ ad ſe ⁊ qͦ ad alios. Cum gͦ executōeꝫ nō hēat: qͥcqͥd agit ſaltem de illo officio: ſuſpenſus agit ⁊ animas deci pit. extra d̓ eſec. dudum. el. ij. Quid ſi ip̄m monaſteriū vel eccl̓ia fuit in cul pa. vt ſi aliqͥs dedit pecuniam monaſterio vt reci piat̉. Rn̄. ẜm Ber. ei dꝫ reſtitui vt cū ea aliqd̓ mo naſterium intret: ne ſit oneroſus ſcd̓o monaſterio nec eccl̓ia vel monaſteriū cum tali fraude dꝫ eē in lucro. nec ex eodem facto dꝫ ꝯſeqͥ penaꝫ ⁊ p̄mium ff. de ne. ge. l. ſiue hereditaria. Quid ſi qͥs dedit pecuniaꝫ ꝓ hn̄do ordine. Rº. ẜm Guil. ſi ipſe nō hēbat beneficiū eccl̓iaſticū. dꝫ illa pecunia cedere illi eccl̓e cathedrali in cuiꝰ igno miniam data eſt. Si v̓o hēbat titulū alicꝰ beneficij ad quem debebat gratis ordinari: illi beneficio re ſtituenda eſt. Quis poſſit diſpenſare cū ordinatis ſymoniace Rº. ẜm Ray. Si crimen ꝑpetratū eſt neſcientibꝰ ordinatis: tunc poſtꝙͣ ſimpl̓r renūciauerit in exe cutione ordinis pōt ep̄s diſpenſare. exͣ eo. de ſymo niace. niſi pecunia fuiſſet ipſi ep̄o data: tūc nō poſ ſet diſpenſare ꝓpt̓ turpitudinem ſuaꝫ: ſꝫ papa. jͣ. q. j. erga. Poſſet aūt ſucceſſor illiꝰ vel alius ordinariꝰ vtpote ſi hrēt domiciliū vel beneficiū in alio ep̄atu vel etiam archiep̄us qͥ etiam in hoc caſu poſſet di ſpenſare ẜm Ray. Sil̓r cū illo qͥ ſcienter ſuſcepit ordinem ſymoniace: nō tn̄ mīſtrat. poſſet ep̄us di ſpenſare in ordinibꝰ rite ante ſuſceptis. non auteꝫ in illo quem ſymoniace ſuſcepit. nec etiam ꝙ reci piat alios ordines ante diſpenſatōꝫ: qꝛ ꝓmotꝰ eēt ꝑſaltum. Concor. Albri. Quis pōt diſpenſare cum illis qͥ recipiunt ſim plex beneficiū ꝑ ſymoniā. Rn̄. ẜm Ray. Si igno rantibꝰ ipſis factū eſt. p̄t ep̄s diſpenſare. vt etiam de nouo ꝯferat̉ eis idem beneficiū. poſtqͣꝫ ei pure ac ſimpl̓r renūciauerint. exͣ e. de ſymoniace. Hoc aūt intellige: ſi etiaꝫ ep̄us ignorauerit. naꝫ ſi ſcient̓ ꝯtuliſſet: nō ipſe. ſꝫ ſuꝑior poſſet diſpenſare. Si v̓o beneficiatis ſcientibꝰ. ſolus papa p̄t. exͣ e. de regula ribꝰ. idē Tho. ⁊ Ul. ⁊. ẜm Guil. ītelligit̉ hoc. ꝙ cū talibꝰ nō poſſit diſpenſari niſi ꝑ papaꝫ. nec in iſto beneficio. nec in alio ſi remanēt in ſeculo. Concor. Tan. ⁊ Ho. In multis caſibꝰ ſymonie pōt ep̄us diſpenſare poſt ltīmaꝫ pnīam. Primo. cū illo qͥ beneficiū vel etiā ordinē ꝯtulit ſymonice. vel qͥ fuit mediator ſi monie dum tn̄ ſit occultū. Item cū eo qͥ int̓poſuit p̄ces carnales. etiaꝫ ꝓ nō digno. nulla tn̄ int̓ueni ente ꝯditōe vel pacto. ⁊ hoc p̄t ſi ipſe ep̄us ab hoc pacto ſit īmunis. Alioqͥn metropolitanꝰ. Intelli ge ẜm Guil. qn̄ talia de ꝯſuetudine ꝯpetūt ei. Itē pōt ep̄s diſpenſare in ſymonia q̄ ꝯmittit̉ circa exe qͥas defunctoꝝ. Itē in ꝯſecratōe cimiterij ⁊ ſacro rum vaſoꝝ. In benedictōe veſtiū. In bn̄dictione criſmatis. aq̄ bn̄dicte vel ſalis. aut panis bn̄dicti. In benedictōibꝰ nubentiū. In oībꝰ his ep̄s nō ē Simonia. vj. Fo. CCXXXVI. ꝓhibitꝰ. iō p̄t. ar de ſen. ex. nuꝑ. ⁊ addit̉ ẜm Ray. ꝙ ep̄s p̄t etiam cū illo diſpēſare: qͥ ordinē ſymonia ce recepit. ⁊ nō mīſtrauit in rite an̄ ſuſceptis. Iteꝫ cū eo qͥ recepit ſymonice beneficiū poſtqͣꝫ reſigna uit in executōe ordinū. Et ẜm glo. eiꝰ tā ſuſceptoꝝ ante bn̄ficiū ꝙͣ poſt. nō āt vt recipiat nouos ordi nes. niſi forte intͣret religionē: ⁊ ſymōia eēt occulta ſecꝰ ſi manifeſta. Eſt āt occulta ſymonia: de qͣ non ꝯſtat ꝑ ſnīaꝫ vel ꝯfeſſionē in iudicio factaꝫ. Aut ꝑ rei euidētiaꝫ q̄ nulla poſſit tergiuerſatōe celari ẜm d. glo. Inno. et dic̄. ꝙ ſymoniaci in benedictōibꝰ ⁊ hmōi ſi occulti ſt̓: lꝫ ſint ſuſpenſi qͦ ad ſe: ſic̄ alij cri minoſi. tn̄ ptꝰ pnīaꝫ licite celebrāt. ſꝫ bn̄ficiū qd̓ ſy monice hītum ē: retineri nullo mō pōt. Quid ſi aliqͥs credit ꝓbabil̓r ſibi eē collatū bn̄fi ciū vel ordinē ꝓpt̓ obſeq̄a. vl̓ ꝓpt̓ p̄ces carnales. a ſe vel ab alio int̓poſitas. Rº. ẜm Ray. ſi al̓s erat īdi gnꝰ dꝫ reſignare: qꝛ p̄ces ſuccedūt loco p̄cij. Si v̓o dignꝰ eſt: nō tenet̉. ſꝫ ſufficit penitere de mala intē tione. exͣ eo. c. fi. Utꝝ ep̄s poſſit diſpenſare cū eo qͥ eſt ſymonia cus in dignitate. Rn̄. ẜm. Inno. exͣ eo. nobis. ꝙ n̄ Immo. etiā cū nullo ſymoniaco ſciēter p̄t ep̄s di ſpenſare ꝙ ꝓmoueri poſſit ad dignitatē etiaꝫ ꝓ qͣ nō fecerat ſymoniaꝫ.j. q. j. erga. Utꝝ ep̄s poſſit diſpēſare cū electo ſymōiace ꝙ poſtea eligat̉. Rn̄. ſi electio reprobata ē ꝓpt̓ ſymōi aꝫ: ēt quā electꝰ igͦrauit. nec poſtea ratū huit: nihilo minꝰ nō p̄t ep̄us illa vice diſpēſare. ſecꝰ de ſimplici bn̄ficio.ſ. qd̓ nō ē dignitas: ſi igͦrant̓ recipiat̉. qꝛ pꝰ reſignatōꝫ ep̄s diſpeſare p̄t: vt ei ꝯferat̉: exͣ d̓ elec. ſi alicꝰ. Circa tn̄ hāc maͣꝫ ſymōie multa īnouata ſt̓ ꝑ multas exͣua.ſ. martini. v. q̄ incipit. Multē. Itē in alia Eugenij. iiij. q̄ incipit. Cū deteſtabile. ⁊ in alia Pauli. ij. q̄ incipit. ⁊ ſi dn̄ici gregis. q̄ vltͣ cenſuras ibi poſitas ꝓhibet ne aliqͥs ꝯfeſſor ꝑ qͣſcunqꝫ grās v̓bo vel ſcripto ꝯceſſas. vel ꝯcedēdas audeat quē qͣꝫ abſoluere irretitū dicta ſymonia ſuꝑ ordinibꝰ vl̓ beneficijs aſſigͣndis in curia vel exͣ ꝯͣcta. vel ēt irre titū in aliqͥbꝰ caſibꝰ ꝯtentis in ꝓceſſu curie p̄terꝙͣ in mortis articulo. ⁊ tunc iuxta modū qͥ ꝯtinet̉ in dicto ꝓceſſu. Sꝫ qͥd de taxis q̄ ſoluunt̉ in curia. an ꝯmittat̉ ſymonia. Rº. ẜm archi.ſ. ꝙ in ſoluēdo annatā ſeu pͥmos fructꝰ ꝓ bn̄ficijs q̄ ꝯferunt̉ in curia ꝓ faciē do alias expeſas ꝓ bull̓ expediēdis vel diſpēſatio nū vel aliaꝝ grāꝝ: nō iudicat̉ factū in ſe ſymonia cū. qꝛ n̄ ꝑ modū app̄ciatōis ordīatū ē dari. ſꝫ ꝑ mo dū ſubuentōis curie. Iuſtū ē em̄ vt qͥ ꝓ tota eccl̓a laborāt: ab eccl̓ijs ſuſtētent̉. Et ſil̓r papa nō ꝯmit teret ſymoniā ſi alicui ep̄atū vel aliud beneficiū cū hoc onere daret: vt ānuatī daret de redditibꝰ ali cui ꝑſone. vl̓ loco certā ꝑtē ꝓ ſuis neceſſitatibꝰ ẜm Tho. Facit ad hoc ꝯſuetudo antiqͣ romane curie vbi fuer̄t multi pōtifices ⁊ cardinales laudabilis T. vite. ⁊ nō mediocris ſcīe. Itē dādo pecuniā ꝓ bul lis ꝯficiendis ꝓ bn̄ficijs vel alijs gͣtijs obtētis. ẜm taxatōꝫ factā ab his ad qͦs ſpectat. n̄ iudicat̉ ſymo nia. qꝛ nō dat̉ ꝓ ſpūalibꝰ cū iaꝫ obtenta ſint ſꝫ ꝓ la bore ſcriptoꝝ cū nō ſint a curia al̓r ſalariati. nec ē ꝯͣ capl̓m ſic̄ ep̄m.j. q. ij. qꝛ illud intelligit̉ qn̄ notariꝰ

Socieras vel ſcriptor eſt ſalariatus ſufficienter. vel etiam cū ſcriptura oꝑat̉ ad ordinem vel beneficiū recipien̄. Al̓s ſine ea nō habiturꝰ. hoc āt nihil ad hoc oꝑat̉ qꝛ iam obtētum eſt. Sꝫ qͥd de ep̄is qͥ in collatōibꝰ beneficioꝝ ad eoſ ſpectantiū petūt ēt certā taxā ꝯſuetā. vel ſtatutaꝫ. Rº. ſi hn̄t ſufficiētes redditꝰ. vt decēt̓ nō ẜm pōp. ſꝫ ẜm exigētiā ſui ſtatꝰ viuere poſſint. nō excuſant̉ a ſymonia.j. q. iij. ex multis. vbi aūt nō ſufficiant redditꝰ vident̉ poſſe excuſari dictas taxas recipiē do. ita tn̄ ꝙ ꝓpt̓ hoc nō dent beneficia. nec aliquaꝫ pactiōem faciant vel ꝯuentōꝫ. ar. j. q. ij. qͣꝫ pio. 8 poſt collatōeꝫ factam idonee ꝑſone p̄nt petere. ad ẜuandum ꝯſuetudines laudabiles. Pone qͥs ꝯmittit pe OCleaS. cuniā bonafide alteri vt inde lucret̉. ⁊ hēat inde ꝑtē de lucro. vtꝝ liceat. Rn̄. ẜm alex. de alex. ꝙ ꝯmiſ ſio pecūie fiēi p̄t duobꝰ mōis. vno mō qꝛ ſit trāſla tio pecūie ſiue rei ꝯmiſſe ī toto vel ī ꝑte ī dn̄iū illiꝰ cui ꝯmittit̉. ⁊ ꝓ pecūia ſic ꝯmiſſa nō lꝫ aliqͥd ſꝑare ſic̄ n̄ lꝫ aliqͥd ſꝑare ꝓ re altēiꝰ. Scd̓o mō fit ꝯmiſſio pecunie vel alteriꝰ rei. ita ꝙ n̄ trāſfert̉ dn̄iū: ſꝫ rema net tota res ꝯmiſſa ī dn̄io ꝯmittētis. ⁊ hoc mō cō mittēs p̄t ſperare lucꝝ ſicut de re ſua. Et ꝑ ꝯn̄s qd̓ accreſcit ſorti ſic̄ rei ꝓprie iuſto titulo poſſidet̉. Nec eſt ſil̓e de mutuo ⁊ cōmodato. qꝛ in mutuo pecu nia ſtat in ꝑiculo illiꝰ qͥ accepit. n̄ ſic in pecunia co modata q̄ ſtat in ꝑiculo cōmodātis. Et iō p̄t licite ſꝑare lucꝝ ex pecunia. oꝫ aūt ꝙ pecunia tota ſit cō modata. qꝛ ſi ꝑtim eēt cōmodata. ⁊ ꝑtim mutuata poſſet eē ibi viciū vſure. Si em̄ aliqͥs ꝯmittit alicui C. ita ꝙ medietatē ei mutuet. ⁊ aliam medietatem ſuo retineat dn̄io: ita ꝙ ille cui ꝯmittit̉ debeat de il lis negociari ad lucꝝ. Dico ꝙ hmōi lucꝝ hꝫ viciū vſure. qꝛ ſꝑat̉ nō ſolū ex re ꝯmiſſa: ſꝫ etiam mutua ta lucꝝ. Et iō ex mutui adiectione generat̉ vicium in toto ꝯͣctu. Scd̓o q̄ro. quō in ꝯmiſſione talis pecunie ꝯmit tat̉ vſura. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xv. ar. v. q. v. ꝙ hͦ ꝯtīgit qͣdrupl̓r. Prīo. qn̄ capitale ⁊ lucꝝ ponūt̉ ſub certitudīe. Scd̓o. qn̄ capitale ponit̉ ſb̓ certitu dīe ⁊ lucꝝ ſb̓ fortūa. Tercio. qn̄ lucꝝ pōit̉ ſub certi tudine. ⁊ capitale ſub fortuna. Quarto. qn̄ vtrūqꝫ ponit̉ ſub dubio. Primis tribꝰ modis. accipiens vltra ſortem: tenet̉ ad reſtōem: qꝛ ꝯͣctus ſunt vſu rarij ſiue directe ſiue īdirecte ſiue implicite ſiue ex plicite. Et qꝛ d̓ tercio mō nō eſt ita claꝝ ſic̄ de pͥmo ⁊ de ſcd̓o. iō ꝓbo qd̓ dictū eſt ꝑ. c. fi. exͣ eod̓. vbi dr̄. Nauiganti vel euti ad nūdinas: certaꝫ mutuans pecunie qͣntitatē ꝓ eo ꝙ ſuſcipit in ſe ꝑiculū rece pturꝰ aliqͥd vltra ſortem: vſurariꝰ eſt cenſendus. qꝛ niſi fuerit culpa vel negligentia illiꝰ qͥ accipit. raro accidit ꝙ pecunia quaꝫ mutuo accepit ꝑeat. vn̄ il le qͥ in iſto caſu dat mutuo pecuniam. hꝫ in fauorē ſuum illud qd̓ accidit ſepe. nec hꝫ ꝯͣ ſe niſi illud qd̓ accidit raro. Quarto mō accipiens vltra ſortē ali qͥd reſtituere non tenet̉. qꝛ rōne veriſimilis dubij ꝯͣctus hmōi excuſat̉. d. c. fi. Tercio q̄ro. qͦt modis variat̉ ꝯͣctus ſocietatis? Rn̄. ẜm Alex. de alex. ꝙ tripl̓r. Aliqn̄.n. vnꝰ pōit tm̄ pecuniā. ⁊ alt̓ oꝑam corꝑalē. Aliqn̄ vnꝰ ponit pecuniā ⁊ oꝑam. ⁊ aliꝰ pecuniā vel oꝑaꝫ tm̄. Aliqn̄ ambo ponut in ſocietate pecuniā ⁊ oꝑaꝫ. ⁊ in oībꝰ ẜuanda eſt eqͥtas: ne aliqͥd fiat in fraudē vſuraꝝ. Et ex p̄dictis p̄t patere de. q. jͣ. ſcripta. ⁊ erit. q. qͣrta in ordine. Quid d̓ his qͥ tradūt mercatori. C. ducatos. eiſdeꝫ oīno reddendos. ⁊ ſi inde lucratꝰ fuerit: tantū teneat̉ dare de lucro vel det eis qͣntuꝫ eidē placuerit. Si v̓o nihil lucratꝰ fuerit. nihil eis dare teneat̉ niſi tm̄º capitale. Rn̄. ẜm Bal. in. l. j. C. ꝓ ſocio. ꝙ iſte ꝯͣctus ſapit vſurariā prauitatem Et iō qͥcqͥd capiūt de lucro minuit ſortem. Non em̄ eſt iſta ſocietas: nec ex forma ꝯͣctus nec ex natu ra. Ex forma nō. qꝛ eſt ꝯͣctus mutui. ex natura nō qꝛ eſt ꝯͣ naturaꝫ ſocietatis ꝙ vnꝰ hēat caput ſaluū ⁊ alius fractum. vt. ff. e. l. mutuis. Et iō illud qd̓ le git̉ ⁊ notat̉ in. c. ꝑ vr̄as. de do. int̓ viꝝ ⁊ vxo. dꝫ in telligi qn̄ pecunia dat̉ ad ꝑtem lucri ⁊ dāni: qꝛ cō tractꝰ tūc ē licitꝰ. Io. tn̄ an. vt recitat Panor. in. d. c. ꝑ vr̄as. tenet vt pecunia poſſit d̓poni apud mer catorē cū hoc. vt capitale ſit ſaluū: ⁊ ꝙ de lucro ſol uat̉ certa ꝑs. ⁊ dicit Panor. hoc eē ſingulare dictū ⁊ nō alibi poſitū. Et vide hāc. q. pleniꝰ tractataꝫ ꝑ Hoſt. in ſum. vbi tenet exp̄ſſe valere pactū ꝙ po nēs pecuniā nō ſentiat damnū in capitali. qꝛ hoc pactū non eſt ꝯͣ ſꝫ p̄ter naturā ꝯͣctus. Pactum aūt int̓poſitū p̄ter naturā valet. vt. l. j. ff. depo. ⁊ in. c. vnico. d̓ como. Dic̄ tn̄ poſtea ꝙ ſi capitale eēt ꝑdi tū caſu fortuito debēt deponēs ī foro aīe r̄mittē. ſꝫ Panor. tenet ꝙ talis nō ſit honeſta ⁊ licita ſocietas qm̄ poſſet ꝯtingere ꝙ deponēs oꝑam ſentiret dā num in oꝑis amiſſis ⁊ in capitali pecunie. qd̓ eſt ꝯͣ naturam ſocietatis: cum ſocietas ſit q̄dam frat̓ni tas. l. veꝝ. ff. ꝓ ſocio. Et ꝓ hoc allegat bonam glo. in. c. pleriqꝫ. xiiij. q. iij. q̄ dicit ad hoc vt ſocietas ſit honeſta ⁊ licita int̓ ponentē pecuniam ⁊ ponentē oꝑam. oportet ꝙ ponens pecuniam ſentiat de lu cro ⁊ damno. Ideꝫ videt̉ ſentire Io. cal. in. d. c. fi. Et ad.§. de illa. Inſti. ꝓ ſocio. qͥ multū obſtat vbi dr̄ valere pactū. vt alt̓ non ſentiat de damno: ſꝫ lu cro. Rn̄. Cal. ꝙ intelligit̉ nō de capitali ſꝫ de dam nis ⁊ de lucris cōtingentibꝰ: ſaluo capitali. vel dic ꝙ ille tex. ꝓcedit quo ad dantem oꝑam. Eſt em̄ li citum pactū ex ꝑſona ipſiꝰ: vt ipſe nō ſentiat dam nuꝫ.ſ. Amiſſum in capitali. rō qꝛ ſentit damnū in oꝑa. Nam tantū affert pecunia illiꝰ qͣntū oꝑa alte rius. Quinīmo vt dicit ibi tex. oꝑa ⁊ induſtria pōt eſſe tanta ꝙ valeret pactū ꝙ ipſe lucret̉ duas ꝑtes ⁊ terciam hēat ponens pecuniam. In dubio autē cum duo ꝯͣhunt ſocietatē. ⁊ vnus ponit pecuniaꝫ ⁊ alter oꝑam. videt̉ actū vt lucꝝ equalit̓ diuidat̉ int̓ eos. De hoc eſt glo. notabilis quam omnes te nent in. d. l. j. Nec. d. c. ꝑ vr̄as. ꝯͣdicit p̄dictis. cuꝫ nō dicat ꝙ capitale debeat eē ſaluum. nec eſt ſpāle in pecuniā dotali: vt qͥdam ſomniauer̄t. nec etiaꝫ credas ꝙ ſit licitum paciſci a pͥncipio: vt deponēs hēat. x. ꝓ. c. vel aliam qͣntitatem. ſicut faciūt q̄daꝫ vidue: credentes hoc eis licere ꝑ tex. in. d. c. ꝑ vr̄as cum opinione Io. an. nam nō licet ex pacto qͣꝫtū cūqꝫ minimū caꝑe ex pecunia ſi nō ſubijcit ſe ꝑicu lo. xiiij. q. iij. ꝑ totum.

¶ Et ꝑ p̄dicta patꝫ qͥd dd̓m de his qui mutuant pecuniā ad negociādū. hoc pacto ꝙ capitale ſit ſal num.i. ſi ꝑit: ꝙ ꝑeat mercatori. ⁊ ſi qd̓ lucꝝ interue niat: illud diuidat̉. Et dic ꝙ ꝯͣctus eſt vſurariꝰ. Et idem eſt in effectu cum caſu p̄cedenti: licꝫ ſub alijs vexbis. Quinto q̄ro. Pone ꝙ aliqͥs ponit in ſocietate oꝑam tm̄. Alius poni lib. xxx. ad terciam ꝑtem lu tri ⁊ damni: hoc eſt ad lucꝝ ⁊ damnum. x. lib. xx. re manentibꝰ ſꝑ ſaluis. Hoc caſu poſito: niſi ille qui oꝑam ponit mercedem recipiat ꝓ labore quem ſu ſtinet ꝓ ꝯmercio. x. lib. quaꝝ lucꝝ ⁊ damnum ſpe ctat ad illum qͥ pecuniam dedit: vſurariꝰ eſt qͥ pe cuniam dedit. Nam. xx. mutuauit mercanti pro ꝯmertio. x. ꝑtinentium ad lucꝝ ⁊ damnum illiꝰ qͥ pecuniam dedit: cū ſit recepturus. xx. q̄ non ſtant ꝑiculo ſuo ſicut ⁊ illiꝰ qͥ oꝑaꝫ gerit. gͦ eque bene de berent ſtare. xx. ad lucꝝ illius qͥ oꝑam ponit. quia qͥ hꝫ onus. ꝯueniens eſt vt hēat emolumentū. Et iō ſi iſte qͥ oꝑam gerit nihil hēat ꝓ mercede labo ris exhibiti in lucro. qd̓ accidit illi qͥ pecuniam de dit: vſura ꝯmittit̉. qꝛ poſito hoc caſu. ille qͥ pecuni am dedit nihil dꝫ hr̄e ꝓ xx. ad ſimilitudinem mu tuantis qͥ rōne mutui nihil pōt hr̄e vltra ſortem. Qn̄ em̄ ꝯͣhit̉ ſocietas. ita ꝙ vnus ponit pecuniaꝫ ⁊ alius oꝑam. licitum eſt: dum tn̄ ẜuet̉ eqͥtas ſoci alis. hoc aūt nō eſt in ꝓpoſito. qꝛ ſi mercator recipi ens pecuniam ⁊ ponens oꝑam: poſtqͣꝫ emit mer ces ꝑderet eas: ꝑderet. xx. ⁊ oꝑam corꝑalem. Col lator aūt pecunie nō ꝑderet niſi. x. ⁊ non oꝑaꝫ cor poralem. Caſus ergo nō eſt licitus. ſꝫ in fraudem vſuraꝝ factus. Sexto q̄ro. qͥd ſi vidua tradens quantitatē pe cunie cum pacto ꝑ inſtr̄m firmato. ꝙ mercator eā accipiens teneat̉ ei reddere dimidium vel duas ꝑ tes lucri abſqꝫ omni ꝑiculo capitalis. an reſtituere obliget̉ hmōi lucꝝ ⁊ peccet mortalit̓: cū tn̄ apud ſe intendat firmiter ꝙ qͥcqͥd de capitali debite mer cando ſine illius culpa ꝑdat̉: ſibi ꝑeat ⁊ nō merca tori. Rn̄. ſan. Ber. ꝙ iſta mulier reſtituere non te net̉ ꝯpetens lucꝝ exinde habitū: lꝫ tn̄ peccat mor taliter. qꝛ ſeipſam diffamat ex tali pacto vſurario tam apud mercatorem ꝙͣ etiam apud ſcientes de hoc. cū det ipſis occaſionem ſcandali. Et etiam ſi ipſa morte p̄ueniret̉ dicto inſtr̄o nō deſtructo. he redes ſui vellent forſitan ꝙ in ſuo robore maneret cuiꝰ cā efficax ꝓculdubio ipſa fuiſſet. ⁊ iō tenet̉ in tentōꝫ ſuam antentice notam facere: ne forte mor te ſubita p̄occuparet̉. Septimo q̄ro. vtꝝ liceat tradere pecuniaꝫ mer catori ꝑ mare nauigaturo cum pacto ꝙ ſi nauis cum capitali ꝑiclitet̉: mercator nō teneat̉ reddere tradēti capitale ſue pecunie. ꝙ ſi nō in mari: ſꝫ mer cando amiſerit ſibi ad totum capitale reddenduꝫ teneat̉. ⁊ ſi lucratus fuerit hēat ꝑtem lucri. Rn̄. ꝙ ꝯͣctus iſte eſt vſurarius: vtꝫ exͣ eo. c. fi. Et rō eſt. qꝛ capitale pecunie ſolum erat ad ꝑiculū tradentis: dum mercator erat in mari: vel itinere. Et ſic ꝓ il lo tꝑe tm̄ currebat ad ſuum ꝑiculuꝫ. In actu tn̄ ⁊ vſu mercandi vel ꝯmutandi: ſolum currit ad peri culum mercatoris cui traditum eſt. ⁊ iō reſpectu il Societas Fo. CCXXXVII. lius actus ⁊ vſus eſt ipſius mercantis. ꝓpterea ꝑ talem actum ipſi lucrat̉: ſicut ⁊ ſibi ſoli ꝑdit̉. ſcd̓o etiam in hoc caſu eſt ineqͣlitas ⁊ iniuſticia cum tra dens eligat ſibi meliorem ꝑtem. ⁊ mercatori velit deteriorem. Nam multoſepiꝰ in actu mercandi ⁊ ꝯmutādi amittunt̉ merces ⁊ capitale. qͣꝫ amittāt̉ in mari vel in itinere: gͦ ꝯͣctus oīno illicitus eſt. hec ſan. Ber. ¶ Octauo q̄ro. qn̄ vnus ponit pecuniam tm̄. ⁊ al ter oꝑam tm̄. ex qͥbꝰ ꝑtibꝰ iſti intelligant̉ ſocij tam in lucro ꝙͣ in damno. Rn̄. Bal. in. l. j. C. ꝓ ſocio. ꝙ ex ꝑtibꝰ equalibꝰ. niſi aliud actum ſit. Et eſt rō. qꝛ ſocietas hꝫ inſtar fraternitatis. vnde ſicut inter frēs dꝫ ẜuari equalitas. ſic inter ſocios. ff. ꝓ ſo. l. ſi non fuerint. Nono q̄ro. Pone ꝙ in diuiſione ſocietatis ptꝰ longa tꝑa: ⁊ multos ſudores p̄cedentes nō inue nit̉ niſi ſolum capitale ſaluum. An totum illud ca pitale debeat hr̄e ille qͥ illud poſuit. an v̓o debeat equaliter diuidi. Glo. in. l. j. C. ꝓ ſocio. dicit ꝙ dꝫ equaliter diuidi: niſi aliud actum ſit. ⁊ hoc de iure De ꝯſuetudine aūt dicit ꝙ capitale dꝫ eſſe ſaluuꝫ. Iac. de are. dicit ꝙ nō ſolum de ꝯſuetudine: ſꝫ etiā de iure eſt ꝙ capitale ſit ſaluum. Idē tenet Bart. in. d. l. j. Quare em̄ ſocius meus dꝫ hr̄e pecuniam Et ſi dicis: qꝛ ponit oꝑam. Rº. ꝙ p̄cium oꝑe intel ligit̉ eſſe corrn̄dens intuſorio pecunie: nō aūt ipſi ſorti. Pro inde ſi vnus ponit cōmoditatē oꝑe: eqͥ dem ⁊ alter ponit cōmoditatem pecunie. nō autē ꝓprietatem. Finge em̄ ꝙ vnꝰ ponit in ſocietate. x. milia. alius oꝑaꝫ tm̄. Certe hic nulla pōt eſſe ꝓpor cio: niſi de cōmodo oꝑe ad cōmodum pecunie: nō ad ipſam talem ſortem. Propterea illud eſt exp̄ſ ſum qn̄.ſ. in ſocietate ponit̉ pecus ex vna ꝑte ⁊ ex alia oꝑa paſtoralis. Ideo ſicut ibi ſola damna vel cōmoda in obuentōibꝰ ſunt ꝯmunia: nō aūt ip̄m pecus. vt. l. cuꝫ duobꝰ. ff. ꝓ ſocio. ſic hic vt dicamꝰ ꝙ intelligat̉ in dubio potiꝰ in ſocietate poſitꝰ vſus rei qͣꝫ ipſa res. Et ad hoc facit ſocidū ouium. qꝛ fe tus. lana ⁊ hmōi diuidunt̉: nō oues ſocide date. ⁊ lꝫ capita ſint mortua: tn̄ ſocietas in fetibꝰ durat. ff. e. l. ſi id qd̓. Et hoc qd̓ dico ꝙ oues date in ſocidaꝫ nō ſunt cōes: intellige capitale ip̄m. ſi ineſtimatu datū eſt. Et hec eſt natura ſocietatis q̄ eſt qd̓dam intrinſecuꝫ oībꝰ ꝯͣctibꝰ: qd̓ nihil aliud eſt qͣꝫ diſpō q̄dam: quam lex vel ꝯſuetudo ſtatuit ſuꝑ ꝯͣctum. vt. ff. de pac. l. ſi vnꝰ. Ang. tn̄ de puſio in qͦdaꝫ ſuo tractatu dicit ꝙ ſi aut ex pacto. aut ex ꝯſuetudine ꝑiculū capitalis erat cōe: tūc cōiter dꝫ diuidi inter eos. aut ꝑiculū non erat cōe inter eos. qꝛ pactū de periculo nō int̓uenit: nec ex ꝯſuetudine etiam eſt ꝙ ꝑiculū ſit cōe. ⁊ tunc totū capitale erit illiꝰ qͥ to tum poſuit. Congruit hec arbitrio boni viri: vt il le qͥ ꝑticipaturꝰ nō erat de ꝑiculo: non ꝑticipet de ipſo capitali. Eſſet em̄ ꝯͣ ius fraternitatꝭ. l. veꝝ. ff. ꝓ ſocio. Itē cum ille qͥ pecuniaꝫ ponit eius como ditatem ꝯmunicare dicat̉ illi qͥ oꝑas tm̄ ponit. ⁊ ille qͥ oꝑas ponit cōicet fructum ſue ꝑſone tm̄. Et ideo capitale non eſt ꝯmunicandum. Et hec opi nio Ang. ſi bene inſpicit̉ non videt̉ ꝯtrariari opi nioni. Iac. de are. tr ij

Societas ¶ Decimo q̄ro. Pone ꝙ ip̄m capitale eſt ꝑditum vel diminutū aduerſa fortuna. Nunqͥd ille qͥ po nit oꝑaꝫ tenent̉ aliqͥd ꝯferre ei qͥ poſuit pecuniam Exemplū in diminutiōe. ponamꝰ ꝙ ego poſui in ſocietate. xx. ⁊ ſint ꝑdita.x. vtꝝ debeas mihi refice re. v. vr̄ ꝙ ſic. qꝛ damnū dꝫ eſſe cōe. vt. l. ſi nō fuerīt ff. ꝓ ſocio. vnde ſi totum damnū eēt meū: eēt ꝯͣ na turam ſocietatis. Contrariū det̓minat glo. in. d. l. ſi nō fuerint. dicēs. ꝙ ille qͥ ponit oꝑam ſuam nū ꝙͣ ſe obligaſſe vr̄ ad damnū ſortis. Sufficit em̄ dā num ꝑditaꝝ oꝑaꝝ. ⁊ hoc ꝓbat: qꝛ correlatiuoꝝ eſt eadē natura. vn̄ ſicut de capitali nihil lucrat̉ oꝑaꝫ ponens: ita de capitali nihil damnificari dꝫ. Si āt lucraret̉. ita ⁊ damnificari debēt: qꝛ de ꝯͣrijs eēdeꝫ dant̉ regule. C. de fur. l. manifeſtiſſimi. Quidaꝫ āt dicunt ꝙ aut pecunia eſt ſtatim ꝑdita. ⁊ tūc dam nū dꝫ eſſe cōe. Aut poſt oꝑas p̄ſtitas. ⁊ tūc ſufficit damnū oꝑaꝝ. ⁊ hanc opi. dicit Cy. eſſe eqͥorē. Ia. aūt de are. dicit indiſtīcte ꝙ damnū eſt coe. vt. ff. e. l. cum duobꝰ.§. qͥdam ſagariam. Bal. v̓o. in. l. j. C. ꝓ ſocio. dic̄ ꝙ qͣtenus eſt cōe lucꝝ: eatenꝰ ē cōe damnū ⁊ nō al̓r. Et hoc vr̄ veriꝰ. Et hanc opi. te net ſan. Ber. nec p̄t ꝯq̄ri ꝙ ꝑdiderit oꝑaꝫ manu alem. nam alius ꝑdidit intulorium pecunie ſue. ſꝫ ſi nō apparet qͣliter ſit ꝯͣcta ſocietas. intelligit̉ ꝯͣcta ẜm ꝯſuetudinē regiōis. ⁊ int̓ mercatores ẜm ꝯſue tudinem inter mercatores. vt. ff. de edi. edic. l. ꝙ ſi nolit.§. qꝛ aſſidua. Undecimo q̄ro. pone ꝙ in ſocietate vterqꝫ po nit mixtim pecuniam ⁊ oꝑam. ſꝫ vnus maiorē pe cuniam ꝙͣ alter. nunqͥd ꝑtes lucri erūt eqͣles eqͣli tate ꝓportionis. Uerbi gr̄a. vnꝰ ponit ꝑtes duas. alter terciam. nam in lucro ⁊ damno qͥlibet dꝫ hr̄e ꝑtem corrn̄.entem ei qd̓ poſuit in ſocietate. ſꝫ ſi de hoc nihil aliud exp̄ſſum eſt. qͣſi de hoc tacite inter eos actum eſſe intelligat̉. vt qͥ plus oneris ⁊ ꝑiculi ſuſtinet: plus emolumenti expectet. vt. ff. de re. iu. l. ẜm naturam. Et ita intelligit̉. d. l. ſi nō fuerīt. in pͥncipio qd̓ eſt notabile ⁊ veꝝ. niſi oꝑa ⁊ induſtria vnius valde excederet oꝑam ⁊ induſtriam alteriꝰ puta ſi ſolus nauiget. ſi ſolus ꝑegrinet̉. ſi ꝑ ſe ꝑicu la ſubeat. ſi ſolus ſtat fixus ad apothecam ⁊ ſil̓ia vt d. l. ſi nō fuerint. vn̄ ad arbitriū iudicis recurren dum eſt ac ſi hoc eſſet exp̄ſſe actum. vt. ff. ꝓ ſocio. l. ſi ſocietatem. Duodecimo q̄ro. vtꝝ damnū ꝑſone illius qͥ po nit oꝑas debeat cōicari adinuicem. Rn̄. Bart. in l. ſocium. in.§. ſocius. ff. e. ſumando illū.§. dicit ꝙ damna ⁊ lucra ꝯtemplatōe ſocietatis obuenientia ſunt cōicanda. ſecꝰ ſi ꝯtemplatōe ꝑſone obueniāt: lꝫ ſocietas fuerit occaſio. Et dicit ꝙ illud v̓bum. ꝓ pter ſocietatem: pōt intelligi duobꝰ modis. Uno mō hoc eſt ꝯtemplatōe ſocietatis: tūc damna ⁊ lu cra veniūt cōicanda. vt. l. cum duobꝰ.§. qͥdam. ff. e. Alio mō pōt intelligi ꝓpter ſocietatē. hoc eſt ꝙ ſo cietas fuit occaſio remota. v̓bi gr̄a. ꝓpter ſocietatē habui neceſſe accedere ad curiam pͥncipis. ⁊ dum coram pͥncipe tractarem negocia placui pͥncipi. ex qͦ donouit mihi caſtꝝ. certe hoc nō fecit ꝯtempla tione ſocietatꝭ: ſꝫ ꝑſone mee tm̄. lꝫ nunqͣꝫ habuiſſeꝫ nec acceſſiſſem niſi ꝓpter ſocietatē. certe iſtud nūqͣꝫ venit ꝯmunicandū. vt in. d.§. ſocius. in fi. Eodē mō in damno. vtputa. dum eēm abn̄s ꝓpter ſocie tateꝫ ꝯſanguineꝰ meus fecit teſtm̄ ⁊ inſtituit extra neum. qd̓ nō feciſſet ſi fuiſſem pn̄s. vt. d. l. ſocium. hec Bar. ⁊ ſunt v̓ba aurea q̄ euacuant totam ma teriam circa hoc. ⁊ ꝯcordāt. d.§. ſociꝰ. ⁊. d.§. qͥdaꝫ ſagariam. qͥ vident̉ ꝯͣrij. Terciodecimo q̄ro. quid ſi vterqꝫ ſocioꝝ captꝰ fuit: ⁊ vnus euaſit.ſ. ꝓpter ſuā induſtriam. nunqͥd iliud qd̓ eſſet dandū ꝓ ſua redemptōe imputabit̉ in ſocietate. Glo. in. d.§. qͥdam. putat ꝙ teneat̉ ꝑ tem damni agnoſcere ille qͥ euaſit. Quartodecimo. qͥd ſi vnꝰ ab amicis redemptꝰ fuit. Rn̄. glo. diſtinguēdo. an aīo remunerādi vt tūc agat: aut non: ſꝫ donandi animo. ⁊ tūc nō agit Sꝫ aliter in actione mādati. vt.§. nō omnia. in. l. inter cās. ff. man. ⁊ ibi Bart. Idem Panor. in. c. cum ꝓ cā. de ꝓcu. vbi q̄rit. Quid ſi ꝓcurator inci dit in latrones dum iret ꝓ facto domini. ⁊ ab eis fuit ſpoliatus. vel in via fuit infirmitate opp̄ſſus. nunqͥd poſſit hmōi damna vel expēſas factas im putare dn̄o. Et ꝯcludit ẜm docto. ꝙ nō. d.§. non omnia. Scd̓o. qꝛ hec ſunt extrinſeca a mandato ⁊ potiꝰ ſunt imputanda caſui fortuito. ſecus in duo bus ſocijs vt dictum eſt. Albri. aūt dicit ꝙ māda tor tenet̉ de his rebꝰ quas nō detuliſſet mandata rius niſi mādatum ſuſcepiſſet. de alijs aūt nō agit ſicut nec ſocius. Sꝫ ꝙͣtum ad medicos bene eſt ſe cus. ⁊ rō eſt. qꝛ in ſocietate ius eſt fraternitatis. ſe cus in mandatore. vt ibi nō. Et dicit ibi Accur. ꝙ iteꝝ ille.§. nō omnia. de curialitate non dꝫ ẜuari. Et ẜm aliqͦs. nec de iure ſi in caſum fortuitum inci dat nō incurſurꝰ niſi ꝓpter impletōꝫ mandati pͥn cipal̓r. vt vult Inno. in. c. ſicut. el. iij. de iureiu. Et ꝑ. d.§. non oīa. videt̉ ꝯcludi ꝙ ſi legati amittūt in legatōe ſua equos vel vaſa argentea quocūqꝫ caſu nō reſtituunt̉ eis de publico. ⁊ iō ꝯſilium eſt ꝙ ne gēt ſe hr̄e aīalia ⁊ alia ⁊ oīa nccͣia hēant a republi ca: ⁊ tūc non tenebunt̉ de caſu. Bar. tn̄ in. l. ſi ẜuꝰ cōis. ff. de fur. ꝯcludit ꝙ aut illa ambaſaria fuit ꝓ curata. ⁊ tūc non dꝫ ſibi emendari. ſicut nec ꝓcu ratori. d.§. non oīa. Si v̓o non fuit ꝓcurata tunc aut portabant res nō nccͣias. vtputa. ꝓpter pōpaꝫ duxerūt plures equos qͣꝫ deberent vel alias res. ⁊ tunc nō dꝫ ſibi emendari. vt. d. l. ſi ẜuus.§. qd̓ ve ro. qꝛ eſt qd̓ eis imputet̉. Si v̓o portabant res ne ceſſarias. tunc iſte res dn̄t eis emēdari. l. cum duo bus.§. damna. ff. e. ⁊. d.§. qͥdam ſagariaꝫ. ⁊ Bar. dicit ita determinaſſe quēdam ſolenem doct. hoc tn̄ dicit veꝝ ſi dicte res ꝑierūt nō al̓s ꝑiture. Secꝰ ſi al̓s fuiſſent ꝑiture naturaliter. Quintodecimo q̄ro. vtꝝ vnus ſocioꝝ poſſit pa ciſci vt duas ꝑtes lueri ⁊ vnam ꝑtem damni ferat ⁊ alius ecōtra.ſ. duas ꝑtes damni ⁊ vnā ꝑtem lu cri. Rn̄. ẜm. d. Ang. ꝙ non. qꝛ vnꝰ ſocioꝝ nō pōt plus de lucro ꝑticipare. qͣꝫ de damno. vt. l. mutiꝰ. ff. e. Sil̓r nō valet pactum ꝙ deducto danmo vnꝰ hēat duas ꝑtes lucri: alter v̓o vnam: niſi ille qͥ pl̓ꝰ hꝫ de lucro. tantūdem plus pecunie. operis. aut induſtrie in ſocietatē poſuerit. vt in. l. ſi nō fuerint ff. e. Nota tn̄ ꝙ ī foro ꝯſcīe ſi p̄dicta pacta arbitrio

boni viri non faciunt deteriorem ꝑtem alterius. licet ita vt qͥ plus poſuerit pecunie: vel opere plus hēat. ⁊ hoc videt̉ valde rōnabile. Non tn̄ valeret pactum. vt vnus tm̄ lucꝝ alter tm̄ damnū ſentiat Eſſet em̄ neqͥſſimum genus ſocietatis: q̄ leonina appellat̉. vt. d. l. ſi nō fuerint. in fi. qd̓ veꝝ eſt niſi il le qui tm̄ oꝑas poſuit aliqͥd certum ꝓ ſua oꝑa vel let ſine damno. qd̓ poſſet: nō tanqͣꝫ ſocius. ſꝫ tanꝙͣ locator. Iō ſubinfert̉ alia qō. ⁊ eſt. xvj. Ecce negociator qͥ pecuniam recipit ad tractandum dicit ei qͥ dat eam. ecce volo in fine ꝓ induſtria ⁊ labore meo. xx. firma hr̄e. ⁊ nō in eis ſentire aliqd̓ damnum. Nū quid licet. Rn̄. licet. ſꝫ iſte nō eſt ꝯͣctus ſocietatis ſꝫ locationis: qꝛ ille negociator locat oꝑas ſuas ꝓ illo p̄cio. Et iſto mō non ſentiat etiam de lucro. Poſ ſet aūt ⁊ pactum facere. ꝙ non ſolum deberet hr̄e p̄dicta..xx. ſine vllo damno. ſꝫ etiaꝫ talem ꝑtem de lucro. ⁊ nullam de damno. Hoc intellige niſi dā num ꝯtingat culpa ipſiꝰ operam ponētis. vel eoꝝ quoꝝ oꝑa vtit̉. vt. l. Item querit̉. ⁊. l. ſi merces.§. q̄ colūnam. ff. loca. Decimoſeptimo q̄ro. Quid ſi do pecuniaꝫ mer catori in ſocietatem ⁊ ꝯuenio ſecum ꝙ dabit mihi certaꝫ ꝑtem de lucro ⁊ nihil dico de damno. Rn̄. In hoc caſu diſtinguendum eſt. qꝛ ſi intendo hr̄e lucꝝ ⁊ non damnū: vſura eſt. exͣ de vſur. c. ꝯſuluit. Si aūt intendo ꝑticipare lucꝝ ⁊ damnum. licꝫ de damno nihil dicam: tn̄ ꝯͣctus licitus eſt. Et licet d̓ damno non expͥmat̉: intelligi tn̄ dꝫ de illo ſicut de lucro vt inſti. ꝓ ſocio.§. illud. Et ibi patꝫ ꝙ idem eſt econtra. vicꝫ qn̄ tm̄ eſt exp̄ſſa ꝑs damni. qꝛ ideꝫ intelligit̉ tacite etiam de lucro. Et ſic intellige glo. ſingularem in. c. pleriqꝫ. xiiij. q. iij. que dicit ꝙ pōt fieri pactum ꝙ periculum capitalis ſit ꝯmune. vt intelligat̉ etiam de lucro. vt ſi in fine nihil inueni ret̉ niſi capitale ſolum: tunc diuidat̉ ẜm ꝙ pactuꝫ factum eſt de periculo. Nam ſi tale pactum faciēs intēderet in fine ſi nihil aliud eēt niſi capitale. ip̄m totum hr̄e: illicitum eſſet. Decimooctauo q̄ro. vtꝝ ille qui tm̄ oꝑas ponit qn̄ ꝓficiſcit̉ cā ſocietatis. vt nauigando ⁊ circūcir ca negociando: debeat hr̄e expenſas de corꝑe ſocie tatis. Rn̄. ẜm Bal. ⁊ Ia. de are. ꝙ qn̄ ꝓficiſcit̉ cā ſocietatis dꝫ hr̄e expenſas de corꝑe ſocietatis. exce ptis his quas feciſſet domi. ar. ff. de peti. here. l. ſꝫ ⁊ ſi lege.§. qd̓ aūt. qꝛ nō dr̄ lucꝝ niſi deductis expē ſis. ff. ꝓ ſocio. l. mutius. Idem tenet Cy. Putarē tn̄ in hmōi ẜuandam ꝯſuetudinem ſi qua eēt etiā in foro ꝯſcienrie. Cū ⁊ tacite videat̉ actum qd̓ fie ri ꝯſueuit. C. loca. l. licet. Decimonono q̄ro. ꝓ quibꝰ ꝑtibꝰ teneant̉ ad ſo lutōem penſionis funditi vel apothece ꝯducte ſo cij ex diſꝑibꝰ ꝑtibꝰ. Rn̄. ẜm. d. Ang. ꝙ locanti te nent̉ ꝓ equalibꝰ ꝑtibꝰ. Inter ſe tenent̉ ꝓ rata ſoci etatis. Et ita diuidere debent dictum debitū mer cedis: ſicut diuidūt pͥncipale ⁊ ẜm diſꝑes ꝑtes. ita determinat Bal. in. l. j. C. ꝓ ſocio. vbi etiam dicit ꝙ ſuppellectilia ⁊ maſſaricie dicte ſocietatꝭ diuidi dn̄t ẜm diſꝑes ꝑtes. ¶Uigeſimo q̄ro. Pone ꝙͣ ego ⁊ tu ꝯͣximus ſocie Societas Fo. CCXXXVIII. ratem ꝯuraturam quinquennio hoc parto q ege ponam. M. ⁊ tu operam vel ꝙ ego ponam mer ces valentes. M. ⁊ tu operam. Deinde caſu forru ito ante qͥnquēnium perierunt. nunqͥd ego cōgar iterato ponere. Glo. in. l. j. C. ꝓ ſocio. dicit ꝙ nō. quia finita eſt ſocietas. Item quia videt̉ actum ſo lum deponendo ſemel ⁊ nō pluries. vt. ff. ꝓ ſocio. l. ſi ſocius pro filia.§. nec ſi prior. Idem tenet. d. Ang. Uigeſimoprimo q̄ro. Pone ꝙ pactum eſt int̓ duos. ꝙ vnꝰ ponat. M. ⁊ alt̓ oꝑas. ⁊ de his. M. reſtat paꝝ caſu fortuito. vnde oꝑariꝰ non vult po nere oꝑam vel rem ſuam que magna eſt cum re ſo cij que parua eſt. Quid iuris. Rn̄. Bal. in. l. j. C. ꝓ ſocio ꝙ talis fouet equitatem. vt. ff. de admi. tu. l. Ita auteꝫ. in principio. Uigeſimoſecūdo quero. Pone ꝙ duo ſunt ſo cij omniū bonoꝝ. puta. filius legitimꝰ ⁊ ſpurius. mō pr̄ inſtituit heredē filiū legitimū. Querit̉ vtꝝ aliqͥd acqͥrat̉ ſpurio. Rn̄. Bal. vbi sͣ. ꝙ ſic. nō rōe relicti: ſꝫ ſocietatꝭ. tex. eſt notabilis. ff. de li. le. l. ſi is qͥ duos. Et iſta eſt cautela qn̄ pater vult aliqͥd de ſuis bonis ad ſpurium tranſferre. ꝙ faciat eos in uicem ſociari. Predicta putat ibi Bart. vera. niſi apꝑeret de fraude ex aliquibꝰ ꝯiecturis. tunc em̄ omnino filio auferent̉. vt. l. j. C. de natur. li. ⁊ ibi dicit̉ in tex. Alium modum relinquēdi ſpurio vi de sͣ. Filius. Uigeſimotercio. Pone ꝙ plures ſunt ſocij om nium bonoꝝ vnus iſtoꝝ ex vſuraria prauitate ac qͥſiuit multa. ⁊ ꝯmunicauit ſocio ſeu fratri. Nun qͥd ep̄us poterit ꝯpellere iſtum frēm eūdemqꝫ ſo ciū ad reſtōem vſuraꝝ. Dic ꝙ ſic. vt. ff. e. l. qd̓ em̄. hec Bal Uigeſimoquarto. vtꝝ liceat tradere pecuniam puta. c. ducatos hoc pacto ꝙ accipiens teneat̉ tra denti lucꝝ vel damnū rn̄dere ẜm ꝙ ſimiles. c. du cati apud Io. lucrabunt̉ vel peribunt: cū tn̄ acci piens dictos. c. duc. eos accipiat mox in ſuis neceſ ſitatibꝰ expendendos. Rn̄. ſan. Ber. ꝙ nō. cuius ſnīe videt̉ eſſe Inno. ⁊ Io. an̄. in. c. fi. de vſu. qꝛ ta lis pecunia oīno videt̉ hr̄e in ſe rōem mutui. nō āt capitalis ſeu ſortis. qꝛ tūc in pacto eēt ꝙ eam acci piēs tenēt̉ ſolis mercatōibꝰ fideliter deputare. qd̓ minime eſt ẜm caſum ꝓpoſitū. Naꝫ talis pecunia aut eſt tradita ꝑ modū mutui: ⁊ ſic eſt vſura. Aut ꝑ modū depoſiti. ⁊ tūc ipſa ſola dꝫ reddi abſqꝫ lu cro. Aut ꝑ modū capitalis. vt.ſ. emptōibꝰ ⁊ mer catōibꝰ deputet̉. nec hoc pōt eſſe. qꝛ pactū sͣ. poſi tum repugnat. Multi tn̄ doct. tenent ꝙ ꝯͣctus ſit licitus. Et hoc veꝝ ſi illud petat̉ tanꝙͣ int̓eſſe. pu ta. qꝛ volebat oīno omnes duc. in ſocietatem po nere. ⁊ ad inſtanciā amici ſibi on̄dit: dūmodo ẜm Ho. pericula ⁊ expenſas in ſe recipiat. ſcd̓o ꝙ pͥn cipaliter nō intendat lucrari ꝑ hanc viam magis ꝙͣ ꝑ viaꝫ mercandi. tercio. ꝙ nō ꝯͣhat pactum ad ſemꝑ. ſꝫ ad aliqd̓ tp̄us rōnabile. Quarto. ꝙ ille nō ſit in tam arta neceſſitate ꝙ merito ex p̄cepto tene ret̉ illi gͣtis mutuare. qd̓ qn̄ ſit videsͣ El̓yna.j. quī to. ꝙ hoc qd̓ accipit vltra ſortē: ſolū accipiat tanꝙͣ rr̄ iij

Societas intereſſe. Al̓s contractas non eſſet licitus. Et hoc facit ad limitatōꝫ aliquaꝝ queſtionum poſtaꝝ. jͣ. Uſura.j. Uigeſimoqͥnto. Pone. mutuat qͥs in venecijs ⁊. vt exīde. cxx. recipiat in cipro hoc pacto ꝙ ſi iſta c. vel merces ex eis empte in mari vel interra peri clitent̉. nō teneat̉ reddere niſi. l. Si v̓o nō ꝑielitēt̉ denarij vel mercatōes: teneat̉ ad p̄dicta. cxx. Rn̄. Hoſti. ꝙ ꝯͣctus eſt vſurariꝰ: qꝛ aut recipiens expē dit pecuniā illam in mercibꝰ: aut nō. Si nō gͦ mu tuans vult lucꝝ ꝙ iſte nō facit: qd̓ oīno iniuſtū eſt Si expendit. tūc certum eſt ꝙ merces ex pecunia iſta empte ſunt ipſiꝰ mutuū accipientꝭ. in cuiꝰ dn̄i um ⁊ pecunia ipſa tranſierat. ⁊ ſic ſeq̄ret̉ ꝙ mutu ans vellet lucꝝ factum ex re nō ſua: qd̓ oīno illici tum eſt. Con. Ray. Uigeſimoſexto. Pone. recipit qͥs pecuniam vl tra mare vehendam ⁊ ibi reddendam ꝓ certo ſibi p̄cio ꝯſtituto. Nunqͥd ꝯmittat̉ vſura. Rº. ẜm In no. exͣ de vſur. c. fi. ꝙ non eſt vſura ſiue in ſe recipi at periculum qͥ portat eam: ſiue nō. qꝛ oꝑaꝝ ſeu cu ſtodie locatio eſt. Idem Hoſti. Nec ob. d. c. fi. ꝙꝛ non eſt idem caſus: qꝛ receptum vltra ſortem: de q̄ in. d. c. fi. dr̄. mutuum directe ꝯcernit qd̓ ꝓhibetur Luce..vj. ſꝫ hic nō ſic. qꝛ non ꝓpter mutuum: qd̓ ibi non eſt: ſꝫ ꝓpter ſecuritatem factam lucrū accipit. Dicit tn̄ Inno. ꝙ vbi non acciꝑet precium tm̄ vt portet. ſed negociator mutuo dat eam. vt cum illa negociet̉ tunc eſſet vſura. quia pecunie nullus eſt fructus ſi teneatur in archa. nec deterioratur in vſu. Uigeſimoſeptimo. Pone ꝙ qͥs tradat. c. mer catori: ſic ꝙ in mercādo: capitale currat ad pericu lum ipſiꝰ tradentis. ita ꝙ quicqͥd mercando. vel alio inculpabili mō ꝑdat̉: ꝑdit̉ creditori ipſiꝰ capi talis. lucꝝ aūt eſt fixum. ⁊ in tali caſu certum eſt ꝙ mercator cui capitale traditum eſt emit totum fu tuꝝ lucꝝ capitalis p̄dicti tanto p̄cio quantum ꝓ babilitas futuri lucri cum vtilitate ꝓpria pōt rōna biliter extimari. Talis qͥdem ꝯͣctus ẜm quoſdam eſt illicitus. Tn̄ ẜm Gir. ol. licite pōt fieri. Et hoc multiplici rōne. Primo rōne periculi. Nam in to ta mercatione fiēda ex hoc capitali: capitale ad pe riculum tradentis currit. Secundo. rōne lucri. qꝛ totum lucꝝ qd̓ ꝓuentuꝝ extimat̉ ꝓbabilit̓ aliquē valorem hꝫ. qͥ pōt aliquo p̄cio iuſto extimari. ⁊ per ꝯn̄s etiam iuſte vendi. Tercio. rōne damni vitan di. qꝛ iſte qͥ dat ſuum ꝓprium capitale. iuſte pōt ex inde exigere intereſſe. Idem ptꝫ a ſimili. Pone em̄ ꝙ aliqͥs tradat alicui equum ſuum ad ſeptimanaꝫ ſub p̄cio ꝯpetenti: vt ꝯducat eū in p̄lijs ⁊ alijs ne ceſſarijs ſuis. Tandem ille cui equus traditus eſt emit totum futuꝝ lucꝝ annue ꝯductiōis eqͥ. Sic̄ em̄ hic licite emi pōt: ita ⁊ ibi. credo igit̉ ꝙ rōne ꝯͣ ctus h̓ nulla ꝯmittat̉ vſura: niſi hoc fieret in frau dem vſuraꝝ: ita ꝙ illud capitale nō eſſet vere ẜm rem traditaꝫ ꝓ capitali: ſꝫ potiꝰ ꝓ mutuo. ⁊ ad vſu rarium lucꝝ. UVigeſimooctano. Pone mercator qͥdam mit tit ꝑ mare: ſeu ꝑ terrum aliquas mercantias: ⁊ no lens totaliter periculo ſe exponere q̄rit aliquem qͥ de predictis mercibꝰ faciat ei ſecuritatem: vicꝫ ꝙ ſi aliquo caſu ꝑdant̉ de p̄dictis omnibꝰ ſatiſfaciat ei hmōi aūt ſuſcipiens periculum tale cum mercato re ꝯuenit manualiter reciꝑe aliquas pecunias ꝓ qͦ libet. c. valoris ipſaꝝ mercantiaꝝ. Querit̉ vtꝝ ta lis ſecurans poſſit inde licite reciꝑe tale lucꝝ. Bre uiter dicendum eſt ꝙ ſic. ⁊ exꝑientia teſte ex tali ſe curitate reſultat ꝯͣmune bonum. ⁊ vtilitas maxi ma reipublice. Item iſte ꝯͣctus videt̉ eſſe ꝯͣctus lo cationis. qꝛ mittens merces illas qͣi locat ipſaꝝ cō ductōꝫ illi ſecuranti vltra mare cū ſuo ꝑiculo ⁊ ec̄ mercede. ſꝫ certe qd̓ dat̉ ꝓ locato merces eſt: non vſura. Uigeſimonono q̄ro. an licitus ſit ꝯͣctus. P. tra dit. I. centum ad fideliter oꝑādum in ſua arte vel mercantia cum pacto ꝙ in fine anni totam recipi at ſortem cum tribꝰ ꝑtibꝰ lucri. ſi qd̓ lucꝝ fuerit fa ctum. deductis tn̄ prius expenſis ⁊ extimationibꝰ laboris ipſius Io. Et ecōuerſo ſi damnum euene rit in mercantia vel arte vult ſentire detrimētum trium partium ⁊ Io. iiij. ꝑtis tm̄ ſentiat. Rn̄. ſan. Ber. ꝙ non. qꝛ ſi ꝯtingat talem pecuniā ſiue mer ces emptas ex illa diuino iudicio ꝑiclitari: ip̄e Io. ſentiret damnum qͣrte ꝑtis: qꝛ quicqͥd ꝯtingar: qͣr ta ꝑs ſortis ipſi petro reddenda eſt. ꝓpt̓ea quicqͥd ipſe. P. ꝯſequit̉ lucri de illa quarta ꝑte que nō ſub iacet eius periculo: vſurarium eſt. Quod aūt rece pit de tribꝰ ꝑtibꝰ que ꝑtinent ad eius periculum: licitum eſt. Erit igit̉ talis ꝯͣctus licitus. ſi addat̉ in pacto ꝙ ſi aliqd̓ damnum ſine culpa ipſiꝰ Io. ene nerit ꝙ ad ip̄m Pe. integralit̓ ꝑtinebit: nihilomi nus tale damnum Pe. a dicto Io. non tenebit̉ ac ceptare niſi Io. iuridice ꝓbauerit. Et no. ꝓ decla ratione p̄dictoꝝ ꝙ ſan. Ber. in maultis caſibꝰ ſupͣ poſitis ⁊ ſimilibꝰ fuit in opinione ꝙ ponens ali quam quantitatem pecunie in ſocietatem ad hoc vt caſus ſit licitus oportet ꝙ retineat in ſe pericu lum totius capitalis. Sꝫ vt dictum eſt sͣ. glo. xiiij. q. iij. in. c. pleriqꝫ. eſt in ꝯrium. que vult ꝙ pōt fieri pactum in ꝯͣctu ſocietatis ꝙ periculū capitalis ſit ꝯmune. Et hoc etiam ſentit Panor. in. c. ꝑ vr̄as. d̓ dona. inter vi. ⁊ vx. Et iō dicendum ꝙ ſi tale pa ctum fiat taliter. ꝙ medietas currat ad periculum recipientis erit licitum. qꝛ ſi in fine ſocietatis nihil inueniret̉ niſi capitale ſolum. tūc diuideret̉ ẜm ꝙ pactum factam eſt de periculo. qꝛ ideꝫ pactum qd̓ factum eſt de damno intelligit̉ etiaꝫ de lucro ⁊ ecō uerſo. vt inſti. ꝓ ſocio.§. illud. ⁊ dictū eſt sͣ. q. xvij. ⁊ ſe quunt̉ ꝯmuniter doc. Si aūt tale pactum non ſit factum: capitale totum in fine erit tradentis vt dicit ſan. Bern̄. qͥ intelligit talem eſſe vſurarium ꝙͣtum ad lucrum illiꝰ partis que non ſubiacet pe riculo. ſi tale pactum faciens intendit in fine ſi ni hil aliud eſſet niſi capitale: ipſum totum hr̄e. Trigeſimo q̄ro. qualiter diuidet̉ ſocietas ſi ni hil inter ipſos eſt ꝯuentū exp̄ſſe. Rn̄. ẜm. d. Ang. ſic eſt diuidenda. Si totum ſocietatis eſt. ccc. ego qͥ poſui. c. primo extraham illa. c. ⁊ poſtea reſidua. ce. diuidemus inter me ⁊ eum qͥ poſuit oꝑas. Ita tn̄ ꝙ qͥ plus ſocietati ꝯtulerit. vel pecunie. vel oꝑe. vel induſtrie. plus habeat. vt. l. ſi non fuerint. ⁊. l.

quid em̄. ff. ꝓ ſocio. Et hoc arbitrio boni viri. nec eſt veꝝ qd̓ dicunt qͥdam. ꝙ ſimiliter ille qui ponit oꝑam dꝫ primo extrahere tantum quantum eſti mandum eſt ſua oꝑa. Sicut ille qͥ poſuit. c. Nam hoc nullo iure cauet̉. qꝛ oꝑa hominis nihil aliud eſt ꝙͣ officium diurnum. vt. l. j. ff. d̓ ope. li. Immo opera hominis dr̄ fructus hominis eſſe. vt. l. ij. ff. de ope. pu. Ille ergo qͥ in ſocietate tm̄ operam po nit non dicit̉ aliqͥd ꝯſiſtens in ſorte vel capitali po nere. ſꝫ ſolum fructu ſue ꝑſone. qͥ fructus aut vſuſ fructus ꝑſone correſpondet fructui aut cōmodita ti illoꝝ. c. ꝓ hoc facit qd̓ dicit̉ in. l. cum duobꝰ.§. ſi in coeunda. ff. ꝓ ſocio. Et hanc opinionem ſecutꝰ eſt Bal. in. l. j. C. ꝓ ſocio. Et ſic intelligi debet ꝙ ſepe opera alicuius ꝓ pecunia valet. vt inſti. pro ſocio. id eſt ꝓ cōmoditate ⁊ vſufructu dicte pecu Trigeſimoprimo. vtrum locans rem quaꝫ eſti mat hac ꝯditione ꝙ qualitercunqꝫ ꝑdat̉ ſeu dete rioret̉ vult recuꝑare eodem p̄cio rem ſuam. An li ceat. Rn̄. ꝙ non. ⁊ videt̉ fieri in fraudem vſuraꝝ qꝛ res eſtimata intercedit loco pecunie. l. ſi v̓o.§. qd̓ ait. ff. ſo. ma. Nec eſt vera locatio. quia locator rem ſuo periculo tradit: ꝓ qua conſtituit̉ ſibi mer Trigeſimoſecundo. quero an res empta ex pe tunia ꝯmuni vl̓ redacta ex rebꝰ communibꝰ ſit cō munis. Rn̄. Bar. in. l. ſi patruꝰ. C. co. v. iudi. di ſtinguit. ꝙ aut emit quis nomine ꝯmuni. aut no mīe ꝓprio. aut dubitat̉. Primo caſu. res ē ꝯmunis altero habente ratum. vt. l. ſi ego. ff. de ne. ge. Aut emit nomine ꝓprio. ⁊ tunc diſtingue. aut emit de pecunia ꝓpria. aut de pecunia ꝯmuni: aut dubita tur. Primo caſu non eſt dubium ꝙ res non eſt cō munis. Ant de. pecunia ꝯmuni: ⁊ tunc: aut ille qͥ in re ꝯmuni vendicat partem erat maior. aut erat minor. Primo caſu nihil petere poteſt in re vt ibi. Secūdo caſu. aut ille qui emit nō erat tutor vel cu rator. ⁊ tunc idem. vt. l. filie. ff. de ſolū. Aut erat tu tor vel curator: ⁊ tunc res efficit̉ ꝯmunis. vt. l. ij. ff. quando ex facto tut. Aut dubitat̉ ex qua pecunia emerit. ⁊ p̄ſumit̉ ꝙ ex ꝓpria. vt. l. ſi defunctus. C arbi. tu. Nec eſt ibi recurrendum ad cōiecturas. cuius ꝯditionis fuerit artifex vel non. Tercio ca ſu principali qn̄ dubitat̉ cuius nomīe emerit. ⁊ in dubio p̄ſumit̉ emiſſe nomine ꝓprio. vt. l. ⁊ magis. ff. de ſolū. Et ex p̄dictis apparet ſoluta queſtio. q̄ tota die occurrit de facto. ſi vnus ex frībꝰ cum pe cunia hereditaria mercat̉. ⁊ ex illis mercantijs lu cret̉. vtrum debeat alteri fratri ꝯmunicari. Nam primo videndum eſt ẜm Bar. ibi. vtrum hoc fe cerit nomine ꝯmuni: an nomine ꝓprio. Et ſi nomi ne ꝯmuni: tunc lucꝝ eſt cōmunicandum. Si hoc non apparet: tunc ſi ille frater nō erat tutor vel cu rator: lucꝝ debet eſſe ſuum ꝓprium. vt. l. ticium et meuium.§. altero. de admi. tu. ⁊. d. l. ſi patruus. ſꝫ ſi erat tutor vel curator. tunc lucrum qd̓ facit ex pͥ ma mercantia empta dꝫ eſſe ꝯmune. qꝛ mercantia illa fuit ꝯmunis tanꝙͣ empta de pecunia ꝯmuni. Secus in lucro qd̓ facit ex reiteratione emptionū. Sortilegium Fo. CCXXXIX. Nam pecunia redacta ex mercantijs cōmunibꝰ. non eſt ꝯmunis. vt dicit̉ ꝑ glo. in. d. l. ſi patruus. ⁊ p̄dicta que dicta ſunt de tutore ſunt vera qn̄ ꝯſtat ꝙ mercantiam facit noīe ꝓprio. Naꝫ in eo forte in dubio p̄ſumeret̉ ꝙ noīe ꝯmuni. vt. l. poſt morteꝫ. ff. qn̄ ex fac. tu. Querit Bar. etiā de alia. q. quotidiana. An fra tres ſimul ſtando videant̉ ꝯͣhere ſocietatē. Et cō cludit ꝙ qn̄ plures frēs ſtant ſimul. aut nullus ne gociat̉. aut alter negociator. alter non. Aut om̄es negociant̉. Si neuter: non poteſt intelligi eſſe con tracta ſocietas. licet hereditatem inſimul teneant indiuiſam. vt. l. ex ꝑte.§. filiꝰ. ff. famil̓. her. Si v̓o vnus negociat̉: alter non: tunc idem. ꝙ non pōt intelligi ſocietas ꝯͣcta. qꝛ ex hoc ille qͥ negociaret̉ vi deretur magis donare qͣꝫ ſocietatem ꝯͣhere. Si v̓o vterqꝫ negociat̉ ſi qͥdē alter eoꝝ eſt pupillus cū eo non eſt ꝯͣcta ſocietas. qꝛ hoc nō poſſet exp̄ſſe. vt. l. vt in ꝯductōibꝰ. ff. ꝓ ſocio. Si v̓o vterqꝫ eſt maior tunc puto ꝙ ſiqͥdem lucꝝ poſuerunt in ꝯmuni. ex hoc int̓ eos p̄ſumat̉ ꝯͣcta ſocietas. nō dico ſocietas omnium bonoꝝ ẜm ꝙ qͥdam vident̉ velle: ſꝫ ſocie tas queſtus illiꝰ mercantie tm̄. hec Bar. Nota tn̄ ad p̄dicta ꝙ caſu quo vnus fratꝝ de pecunia ꝯmu ni mercat̉ ⁊ noīe ꝯmuni: ꝙ qt̄s lucꝝ eſt ꝯmune ea tenꝰ ⁊ damnū ẜm Bal. Et hoc ſi aggreſſus eſt ſo lita negocia diſcrete oꝑando. Secus ſi inſolita. qꝛ tūc ſibi imputet. l. ſi negocia. ff. de ne. ge. Con. bar. in. l. ticiū. ff. de admi. tu. Quid de duobꝰ ſocijs alt̓cantibꝰ ſuꝑ aliquo rei euentū p̄terito vl̓ futuro. puta. P. aſſerit mortuū Rō talē dn̄m. vel talem principeꝫ ventuꝝ ad talem ci uitatem.jͣ. certum tp̄us. ꝙ ſi ſecꝰ fuerit: obligat ſe Martino datuꝝ. c. ita tn̄ ꝙ ſi ita fuerit vt aſſeruit ipſe. M. qͥ tenebat ꝯͣriū: vice verſa teneat̉ ipſi. P. dare. c. vtꝝ tale lucꝝ ſit licitum. Rn̄. Archi. flo. q̄ t voc SIen non. ſꝫ poteſt dici turpe lucꝝ tanqͣꝫ ꝓcedēs ex aua ricia ⁊ nulli deẜuiens vtilitati. ſꝫ vanitati ⁊ ꝓdiga litati. nō tn̄ tenet̉ de neceſſitate reſtituere. ſꝫ paupe ribus eſt erogandum. vt aſſerit ſe audiuiſſe a pe ritis. Et hoc magis ex conſilio ꝙͣ ex p̄cepto. Ortilegium quid ſit. Dic ꝙ eſt ars diuinandi. q̄ ꝓprie in ma lo accipit̉. ꝓph̓ia v̓o in bono. j. q. j. iudi ces. Et hec fors illicita eſt: nec credenda. nec exercē da. xxvj. q. v. ſortes. qꝛ ẜm Dir. li. iij. ti. xij. licꝫ ſors nō ſit aliqͥd mali in ſui natura. tn̄ ꝓhibet̉: qꝛ ꝓpter aſſiduitatem vtendi labunt̉ homines in idolatri am. Et iō mala eſt in ſui vſu: ſicut ꝓhibet̉ iuramē tum ne labat̉ in ꝑiurium. exͣ de iureiur̄. ⁊ ſi xp̄c. EEt hoc intellige ẜm antiqͣ tꝑa qn̄ non erat ſors ꝓhibi ta ẜm La. ⁊ Archi. ſꝫ hodie mala eſt exquo ꝓhi bet̉. Nec in hoc exemplum ſequi debemus ꝙ Io nas vel Mathias dicatur fuiſſe electꝰ ſorte..xxvj. qōe. ij. non ſtatim. ⁊ capitulis ſe. Vel ꝙ Ioſue ex precepto domini exquiſiuit per ſortem peccatum Achor. prima q̄ſtione. iiij.§. Item peccato. Uel ꝙ Saul deprehendit ſorte Ionathan comediſ rr iiij

ſe fauum mellis. quia iſta ⁊ alia ꝑmittebant̉ ante euangelium: q̄ tꝑe ꝑfecte diſcipline ſunt elimīata. xxvj. q. ij.§. his ita. gͦ illa illo tꝑe licita erant: qͦ fie bant aucͣte diuina. vn̄ facientes excuſabant̉ a ſor tilegio ſic̄ a rapina. xiiij. q. v. dixit. ⁊ ab homicidio xxiij. q. viij. occidit. ⁊ ab adulterio. extra de diuor. c. gaudemꝰ. Item eſt alia rō. qꝛ priuilegia paucoꝝ nō faciunt legem cōem. vt. xxvj. q. ij. nō exemplo. Nota tn̄ glo. ſingularē. xxvj. q. ij. in ſumma. q̄ dic̄ ꝙ q̄dam ſunt ſortes licite. ⁊ q̄dam illicite. Illicite ſunt q̄ fiunt ꝑ magicas incantationes. vel q̄ fiunt ad exercendas vanitates vel q̄ fiunt ad inqͥrendū aliqua occulta. Licite v̓o dicunt̉ q̄ fiunt neceſſita tis cā: vt ſi ꝯtentio eſſet de electione aliquoꝝ: ⁊ eēt pitas vtrinqꝫ in omnibꝰ. Exemplo Mathie pn̄t fieri ſortes. vt in. d. c. nō exemplo. ⁊. q. v. nō liceat. Cum em̄ nō ſuꝑeſt humanū auxilium: tūc recur rere poſſumꝰ ad diuinū. xxij. q. ij. querit̉. Et in du bijs ẜm leges ad ſortes recurrit̉. vt. ff. de iudi. ſꝫ cū ambo. C. co. del̓. l. fi. in pͥn. ⁊ Aug. dixit qͥbuſdam cum ciuitas eēt obſeſſa ⁊ dubitaret clerus qͥ debe rent fugere qͥ manere: ꝙ ſorte illud eēt dirimendū hec glo. Et iō dicit Io. de ſan. ꝙ ad hoc ꝙ ſors ſit licita tria reqͥrunt̉.ſ. publica ⁊ cōis vtilitas. irrefra gabilis neceſſitas. vt.ſ. ꝑ auxilium humanum nō poſſit ſubueniri. al̓r em̄ eſſet tentatio dei. Tercio. ꝯcors ⁊ vnanimis or̄o. d. c. non exemplo. vbi dr̄. ſi qͥ neceſſitate aliqua ꝯpulſi deum putant ſortibꝰ ex emplo apl̓oꝝ ꝯſulendum. videāt hoc ipſos apl̓os non niſi collecto fratꝝ cetu ⁊ p̄cibꝰ ad deum fuſis egiſſe. Nota etiam Panot. in. c. fi. exͣ eod̓. ꝙ ſortes nullomō pn̄t interuenire in tractatu electōnis. qꝛ poſſet aſſumi indignus: cum ſors poſſet ſuꝑ eum cadere. Item ꝑ ſortem tentat̉ deꝰ. Et intellige hoc ẜm doct. in electionibꝰ ad officia eccl̓iaſtica. Secꝰ aūt inter laicos quo ad tꝑalia. qꝛ h̓ vſus ſortis nō reꝑit̉ in illis ꝓhibi tus. exqͦ tantū ſe ſubijciunt for tune. Et ita in multis locis faciunt laici. eligentes officiales ꝑ ballotas. Melius tn̄ puto abſtinendū qꝛ militant rōnes ſuperius allegate. vide d̓ hoc sͣ. Electio.j. Qui dicunt̉ ſortilegi. Rn̄. ẜm Direc. Sortilegi ſunt qui ſub nomine ficte religionis per quaſdam quas ſanctoꝝ ſeu apl̓oꝝ vocant ſortes. Aut qua rumcūqꝫ ſcripturaꝝ inſpectione: futura ꝓmittūt. xxvj. q. j. c. j. Quot ſunt ſpēs diuinatōis ſeu ſortilegioꝝ. Rº. ꝙ genus diuinatōis a perſis ortum habuit. Et qͣ tuor ſunt eius genera ſicut quatuor ſunt elemēta. Fit em̄ diuinatio in terra q̄ geomantia vocat̉. a ge os qd̓ eſt terra. ⁊ manthos qd̓ eſt diuinatio. Scd̓o ſit in aqua. Et hec ydromantia vocat̉. ab ydor qd̓ eſt aqua. Tercio fit in aere q̄ arimātia appellat̉ ab aere. Quarto fit in igne q̄ vocat̉ pyromātia. a pyr qd̓ eſt ignis: qͥ omnes diuini dicti ſunt. qͣſi deo ple ni. qꝛ diuinitate ſe eſſe plenos ſil̓ant. Hoꝝ aūt di uerſa ſunt noīa. Nam qͥdam arioli vocant̉. eo ꝙ circa aras ydoloꝝ nepharias p̄ces emittūt: ⁊ inde rn̄ſa accipiūt. Quidam auruſpices dicunt̉ qͣſi ho raꝝ inſpectores. qꝛ dies ⁊ horas in negocijs agen Sortilegium dis ⁊ oꝑbꝰ cuſtodiūt. Quidam augures dicunt̉. qui volatus auium intendunt aliaqꝫ ſigna reꝝ vel obẜuationes in ꝓuiſas hominibꝰ occurrentes ob ſeruant. Alij aſtrologi dicunt̉: eo ꝙ in aſtris augu rant̉. Iſta tn̄ ſcientia ẜm Io. an. ⁊ Panor. in ſe nō eſt mala nec ꝓhibita cum ſit vna de ſeptem artibꝰ Et iura p̄miant has ſciētias. l. j. ff. de va. ⁊ extraor. cogni. Tn̄ ex eius occaſione homines incidūt in ydolatriam. qꝛ credunt ſuꝑceleſtia dare neceſſitatē hominibꝰ. tn̄ ſi volūt p̄dicere ea q̄ cauſant̉ ex corꝑi bus ſuꝑceleſtibꝰ. vt eclipſim lune vel ſolis. vel ſicci tatem. vel hn̄dantiaꝫ frumenti ⁊ non peccant. aut volunt p̄dicere caſus fortuitos hominum certitu dinaliter hoc aſſerentes: p̄ſertim in his que depē dent a libero arbitrio. ⁊ tunc peccant. De iſta ma teria ſortilegioꝝ videsͣ. Confeſſor.j. Quidam etiā dicunt̉ genetalion ꝓpter ꝯſiderationes naturaliuꝫ dieꝝ. Item non damnant̉ ruſtici ⁊ medici qui ſer uant temꝑa ad ſeminandum vel incidendum li gna. ⁊ ad medicandum. ⁊ minuendum. ⁊ ſimilia. de quibus certa ⁊ manifeſta ratio reddi poteſt ẜm naturam.xxvj. q. ij. illud. Prohibent̉ tamen om nes ligature ⁊ ſuperſtitiones ⁊ remedia que medi coꝝ diſciplina ꝯdemnat. Similiter imp̄cationes ⁊ caracteres ⁊ multa alia que in dicto ca. illud. con tinent̉ expreſſe. Item ſi quis ſymbolum ⁊ oratio nem dominicam ſcribit in carta. vel ponit ſuꝑ ali quem infirmum ad hoc vt deus tm̄ in hoc hono ret̉: non reprobat̉: dummodo nulla alia ſuperſti tioſa obſeruantia miſceat̉. xxvj. q. v. non liceat. ẜm Monal. Item ex hoc dicunt quidam ꝙ non ſunt reprobanda breuia que fiunt in aſcenſione cum non contineant niſi verba euangelij. ſed ſu perſtitioſum eſt ſi credat̉ ꝙ minus habeant effica cie ſi ſcribantur poſt lectum euangelium. aut poſt miſſaꝫ. aut alio die qͣꝫ ſi cū ꝓferunt verba euāgelij que ibi continent̉. Illa tamen breuia in quibꝰ ſcri bunt̉ quidam caracteres ⁊ quedam nomina inu ſitata. quaſi nomina dei ineffabilia. ⁊ in quibus di citur quicunqꝫ ſuper ſe portauerit iſtud breue non periclitabitur. vel ſic ⁊ ſic. aut illud. aut illud bonū ſibi eueniet. ꝓculdubio reprobanda ſunt nec por tanda. ⁊ peccant qui ſcribunt ea. aut portant. aut donant. aut vendunt. aut portanda docent. niſi adeo fuerint ſimplices ꝙ ignorātia debeat eos ex cuſare. que nō excuſat ſi ſuꝑ hoc fuerint admoniti hec Monal. Quid de carminantibꝰ vel carminatoribꝰ. qui carminant infirmos vel pueros vel animalia. nū quid peccent mortaliter. Reſpond̓. ẜm Bonal. Si nil ſuperſtitioſum dicunt. vel docent. aut faci unt. ſed tm̄ vtunt̉ licitis precibꝰ ⁊ adiurationibus ſicut per paſſionem ⁊ crucem ⁊ ſimilia: non eſt di cendum ꝙ peccent mortaliter. niſi talia fecerint poſt ꝓhibitionem ab eccleſia ſibi factam. Sꝫ dicē dum eſt ꝙ ꝓhibendi ſunt viri ⁊ mulieres a talibꝰ quia multa inutilia ⁊ ſuꝑſtitioſa ſolent admiſceri. niſi forte ſit ſacerdos ⁊ religioſus ⁊ diſcretus. aut etiam laicus. ſiue vir. ſiue mulier excellentis vite ⁊ probate diſcretionis. qui fuſa oratione ſuper

infirmum: non ſuꝑ pomum. aut piꝝ. aut cingulū aut ſil̓ia ſuꝑ infirmātes manū imponāt iuxͣ illud. Suꝑ egros manꝰ imponēt ⁊cͣ. Nec ſunt hmōi ꝑ ſone ꝓhibēde a talibꝰ. niſi forte timeat̉ ꝙ ad exem plū illoꝝ īdiſcreti ⁊ ſuꝑſtitioſi carminātes ſibi vſur pent abuſum: tuentes ſe exemplo illoꝝ. Quid de diuinātibꝰ vel inueſtigātibꝰ occulta ⁊ hmōi ꝑ inſpectōꝫ aſtrolabij. aut inſcriptōes vel in ſpectōes in libris. Rº. ẜm Dir. ꝙ nullo mō lꝫ. exͣ. e. c. j. ⁊. ij. ſꝫ ꝯͣ. xxvj. q. ij. hi qͥ. Dic ꝙ loquit̉ de ꝯꝑati na ꝑmiſſione. qꝛ potiꝰ ꝑmittūt̉ ſortes qͣꝫ ad demo nia ꝯſulenda accedere. Quō freq̄nt̓ eneniāt q̄ diuini p̄dicūt. R. Aug. ſoluit hanc. q. xxvj. q. v. nec miꝝ. dicens hoc fieri ꝑ̄miſſu dei. vt illi qͥ hoc audiūt ꝓbet̉ ī qͣli fide ſint. Utꝝ liceat reqͥrere a moriente ꝙ reuelet ſtatuꝫ ſuum poſt mortē. Rº. ẜm Tho. in qͦlibet. Nulla inordinatio vr̄ ſi qͥs reqͥrat a moriente cognoſcere ſtatū eius poſt mortē: ſubijciēdo tn̄ hoc diuino iu dicio. vn̄ nulla rōne vr̄ ꝙ hoc dici debeat pctm̄: ni ſi forte ex dubitatōe fidei de futuro ſtatu: qͣſi inqͥ rendo temptando inqͥrat. Utꝝ ars notoria ſit licita. Rn̄. ẜm Tho. ꝙ eſt oīno illicita: ⁊ a xp̄iano fugienda. ꝑ quam qͥdam nitunt̉ ſcīaꝫ acqͥrere. ſꝫ oīno inefficax eſt. ⁊ fint ibi q̄dam pacta implicita cū demone. Quid de incantatōibꝰ ẜpentū ⁊ aīalium. Rn̄ ẜm Tho. ſi reſpectꝰ hēat̉ ſolum ad v̓ba ſacra ⁊ ad v̓tutem diuinā: nō eſt illicitū. ſꝫ plerūqꝫ tales incā tationes hn̄t illicitas obẜuātias ⁊ ꝑ demones ſor tiunt̉ effectū ⁊ p̄cipue in ẜpētibꝰ. qꝛ ẜpens fuit pͥ mū inſtr̄m demonis ad hoīem decipiēdum. Quid de ſacerdotibꝰ qͥ cā doloris altare exuunt ſacris veſtibꝰ. aut imagines lugubri veſte oꝑiunt. aut ꝯſueta lumīaria ſubtͣhūt. Rn̄. talia fieri ꝓhi bent̉.xxvj. q. v. qͥcūqꝫ. Et niſi faciēs purgauerit ſe pnīa: dꝫ deponi ẜm Ray. niſi forte faceret qꝛ me tuit ꝯtaminatōꝫ ſacroꝝ. vel ſubuerſionē fidei. vel obſidionem ⁊ hmōi. nam in tali facto plus humi litas qͣꝫ doloſitas declarat̉. vt in. d. c. quicūqꝫ. Ce teꝝ qꝛ aliqͥ in aggͣuatōꝫ ceſſatōis a diuinis: imagi nes ꝓſternūt vrticis ⁊ ſpinis ſupponūt: penitus reprobat̉. exͣ de of. or. ſi canonici. li. vj. Quid de qͥbuſdaꝫ mulieribꝰ q̄ dicūt vel credūt ſe de nocte cū diana dea paganoꝝ vel cū herodia de ⁊ innumera multitudine mulieꝝ eqͥtare ſuper qͣſdam beſtias ⁊ innumera ſpacia trāſire. ⁊ multa hmōi. ⁊ ꝙ ab eis aliq̄ creature pn̄t in meliꝰ mutari aut tranſformari. Rn̄. ẜm Ray. A maligno ſpū mentibꝰ fideliū talia fantaſmata irrogant̉. nā dya bolus trāfformās ſe in diuerſaꝝ ſpēs ꝑſonaꝝ. mē tem quā captiuā tenet: multiplicit̓ deludit. nec dꝫ aliqͥs intātā venire ſtulticiā: vt credat ꝙ hec q̄ in ſomnis ⁊ in ſpū tm̄ fiunt: in corꝑe fiant. al̓s infide lis eſt ⁊ pagano deterior. xxvj. q. v. ep̄i. Utꝝ diuinatio q̄ fit ꝑ ſōnia ſit illicita. Rn̄. ẜm Tho. Si qͥs vtit̉ ſomnijs ad p̄cognoſcēdum fu tura ẜm ꝙ ſomnia ꝓcedūt ex reuelatiōe diuina vt ſomnia pharaonis. vel ẜm ꝙ ꝓcedūt ex naturali cā intrinſeca: vt cū hn̄dans humore frigido ſom niat ꝙ ſit in aqͣ: ſiue extrinſeca. vt ex aere. vel imp̄ſ Sponſalia Fo. CCXL. ſione celeſti qͣntū ſe pōt talis virtus extendere. nō erit illicita talis diuinatio. Si aūt diuinatio hmōi cauſet̉ ex reuelatiōe demonū: cum qͥbꝰ pacta hn̄t̉ exp̄ſſa. qꝛ ad hoc inuocant̉. vel tacita. qꝛ hmōi di uinatio extendit̉ ad id ad qd̓ non p̄t ſe extendere. erit diuinatio illicita. Que pena ſit ſortilegoꝝ. Rº. diuinatores ⁊ male fici ẜm leges capite plecti dn̄t. ⁊ ſi accedant ad do mū alteriꝰ dn̄t cremari. Item oīa bona ipſoꝝ dn̄t publicari. vt. C. de male. l. nullus. l. nemo. ⁊. l. cul pa. Sꝫ ẜm canones: ſi qͥdem pctm̄ occultū ſit: im ponit̉ pnīa.xi. dieꝝ. exͣ. e. c. j. Si v̓o notoriū: eucha riſtia denegat̉. de ꝯſe. di. ij. ꝓ dilectōne. Item ſi ſit clericus. deponendus eſt ⁊ in monaſterio detru dendus. Si laicus. excōicandus ſi pnīaꝫ agere re nuit ẜm Ho. xxvj. q. v. non oportet. ⁊. c. ſi qͥs ep̄s ⁊.c. aliquāti. Sꝫ ⁊ creſcente ꝯtumacia: creſcere dꝫ ⁊ pena. Sꝫ nunqͥd efficit̉ irregularis qͥ talia facit ⁊ ma xīe enormia. vt qͥ ſacrificat deo numoꝝ.i. dyabolo vt fiat diues. vel cum de ſacramētis eccl̓ie. vel cor pore xp̄i. ſortilegium facit. Rn̄. ẜm v̓ v̓. Si talia no toria ſint: generant irregularitatem ⁊ indigent di ſpenſatione. Si v̓o ſint occulta: non. ꝙͣuis ẜm qͦſ dam idem ſit. Aliqͥbꝰ tn̄ vr̄ ꝙ neutro mō efficiant̉ irregulares. qꝛ nullo iure cauet̉ ꝑ. c. is qͥ. de ſen. ex cō. li. vj. De hoc videsͣ. Clericus. iij. ⁊ irregulari tas. ij. De hac etiā materia ſortilegioꝝ. videsͣ. He reticus. Ponſalia. quid ſunt. Rn̄. ſunt futuraꝝ nuptiaꝝ ꝓmiſſio. ⁊ dicunt̉ ſponſalia a ſpondendo.i. ꝓmit tendo. quō aūt ꝯͣhant̉ ſpōſalia ⁊ in qua etate. ⁊ an ꝑ ꝓcuratorem ꝯͣhi poſſint ⁊ multa alia de hoc vi de sͣ. Matrimoniū. ij. Quid ſi qͥs accepta manu mulieris dicat. Do ti bi fidem de te in vxorem accipienda. ⁊ illa nihil rn̄ det. nunqͥd ſint ꝯͣcta ſpōſalia. Rn̄. ẜm Guil. Re uera non pn̄t ꝯͣhi ex altera ꝑte tm̄. nec claudicare poſſunt. ille tn̄ qui taliter dedit fidem tenetur eam ducere ſi illa voluerit. Si autem noluerit nō eſt cō pellenda: niſi aliquo mō on̄derit mulier accepta re qd̓ agebat̉. puta. ſi ante fidem datam tractabat̉ inter eos de ſponſalibꝰ vel matrimonio. ⁊ ipſa re qͥſita ſpōte manū dedit ad fidē recipiēdā ⁊ hmōi tūc em̄ eſſent ꝯͣcta ſponſalia. Nunquid illi qui contraxerunt ſponſalia tene antur contrahere mr̄imoniū. Rn̄. ſi ſponſalia te nuerunt. vt qꝛ in etate debita ꝯͣcta fuerunt. tenēt̉ ꝯͣhere ſimul. nec pōt alter eoꝝ ꝯͣhere cum alia ꝑſo na. ⁊ ſi contraxerit.ſ. per verba de pn̄ti. tenet qui dem ſcd̓m matrimonium. extra eo. c. ficut. ſꝫ agere debet penitentiam de fide mentita. Et multoma gis ſi interuenerat iuramentum. extra eod̓. ex lite ris. el. ij. ¶ Sed vtrum iſte qui non vult contrahere debe at cogi per cenſuram eccleſiaſticam. Rn̄. ꝙ prius debet moneri. vt extra eo. requiſiuit demum pōt cogi per cenſuram eccl̓iaſticam. ſiue huiuſmodi ſponſalia ſint inrata: ſiue non. ẜm Panormitanū

Sponſalia in. d. c. ex litteris. qꝛ deus inter ſimplicem ꝓmiſſio nem ⁊ iuramentum non facit dr̄iaꝫ. Non ob. d. c. ex lr̄is. ibi ſuū iuramentū. qꝛ narrat facti ꝯtingen tiam. Tn̄ ſatis p̄t dici ꝙ nō ita ſtudioſe eccl̓a ꝯpel lit alteꝝ vbi nō int̓uenit iuramentū. Et addit pa nor. poſt glo. ꝙ ex cā eccl̓a nō ꝯpellet. vtputa. ſi ita abhorret ſponſam vel ecōtra. ꝙ ex inuitis nuptijs vehement p̄ſumat̉ ſcandalum futuꝝ. Nam tunc eccl̓ia dꝫ ſuſtinere minꝰ malū vt maius enitet̉. ⁊ ſic dꝫ intelligi. d. c. reqͥſiuit. Addit etiaꝫ panor. ꝙ nō ſolum iudex eccl̓iaſticꝰ p̄t ꝯpellere laicum ad ꝯͣhen dum mr̄imoniū. verūetiaꝫ iudex ſecularis p̄t adi ri vbi nō v̓teret̉ in dubium de validitate ſponſa lioꝝ: ſꝫ ſolū peteret̉ vt alt̓ adimpleat ꝓmiſſionem etiam iuratam. Nam ⁊ iudex ſecularis pōt adiri vt ꝯpellat laicū ad obẜuatōꝫ iuramenti. vt in. c. lꝫ. de iureiu. li. vj. Quid ſi iuraſti dare. P. vnā de filiabꝰ tuis. Rº. ẜm Ho. dare qͥdē tenerꝭ. ſꝫ qͣmcūqꝫ des lib̓aberꝭ qꝛ ꝓmiſſoris eſt electio ſic̄ ⁊ in alijs ꝓmiſſionibꝰ. ⁊ ſi oēs moriant̉ p̄ter vnaꝫ ad illam dandam tenerꝭ ff. d̓ eo. qd̓ cer. lo. l. iij.§. qͥ ſtichū. Sꝫ ſi vnā. P. ob tuleris ⁊ ille nō acceꝑit. liberatꝰ es etiaꝫ a iuramen to. ff. de ꝯdi. inde. l. cū is. ꝙ ſi vnam ex his carnal̓r cognouit. nullam aliaꝫ hr̄e poterit. qꝛ cū oībꝰ ꝯͣcta eſt affinitas. īmo ſi ꝯtemplatiōe p̄cedētis tractatꝰ facta fuit ꝯmixtio: eēt factū mr̄imoniū. Idē tenet Panor. in. d. c. ex lr̄is. di. ꝙ talia ſponſalia trāſier̄t in mr̄imoniū ꝑ carnis copulaꝫ: nō tm̄ v̓tute ſpon ſalioꝝ qͣntū ex p̄ſumpto ꝯſenſu. vt exͣ. e. c. is qͥ. Sꝫ exqͦ iurauit ducere vnam ex filiabꝰ. T. ⁊ poſtmo dū vnaꝫ ex eis cognouit. ſatis vr̄ illam elegiſſe ⁊ in ea ꝯſenſiſſe. vide de hac materia ſingularia sͣ. Ma trimonium. iij. Quid ſi iuraſti dare mihi vnaꝫ det̓minatā filia tuam: ⁊ ſi illam hr̄e nō poſſem ꝓmiſiſti aliaꝫ. Rn̄. ẜm Ho. tenet̉ dare primā. ⁊ ad hoc laborare bona fide. exͣ eo. ad audientiā. ꝙ ſi nō pōt: tūc ſubdiſtin guendū eſt. qꝛ ſi pͥma ꝯſenſit ſponſalibꝰ exp̄ſſe vel tacite. vtputa. vel qꝛ ipſa pn̄te ⁊ nō ꝯͣdicente fuer̄t ꝯͣcta ſponſalia. vel ipſa poſtea ratificante: ſororē ſu am hr̄e non poſſum. qꝛ cū pͥma ꝯͣxi ſponſalia vt in d. c. ad audientiā. ēt ſi illa pͥma ſponſalia forte ꝓpt̓ ꝯſanguinitatē aliquā cū illa pͥma nō tenuiſſent. ſi v̓o pͥma nullatenꝰ ꝯſenſit ſponſalibꝰ: teneris ad ſe cundam. d. c. ex lr̄is. Quid ſi ſponſalibꝰ appoſitū ſit tp̄s. jͣ. qd̓ fieri de beat mr̄imoniū. Rn̄. elapſo tꝑe ille ꝑ quem nō ſte tit impune nubit: ſꝫ alij dat̉ pnīa de fide mentita. extra eo. ſicut. Quid de penis q̄ int̓dum apponūt̉ ſponſalibꝰ Rn̄. panor. in. c. gēma. exͣ eo. ad tradendū ꝑfectaꝫ noticiaꝫ hꝰ caſus format qͣtuor. q. Prima ē. nūqͥd indiſtincte poſſit int̓uenire arraꝝ traditio. Scd̓a. nunqͥd pena indiſtīcte ſit reprobata ⁊ ad iſtas du as ſil̓ rn̄det. Et refert Io. an. dicere ꝯſiderādaꝫ fo re qͣlitatē ꝑſonaꝝ ⁊ qͣntitatē arraꝝ ⁊ pene. Si em̄ int̓ viles ꝑſonas intuenerit traditio magnaꝝ ar raꝝ: nō vale̓t: qꝛ eſt eadē rō q̄ in appōne pene. naꝫ ſepe tradit̉ ꝓ arris qͣntitas mille libraꝝ. ⁊ ſi int̓ ma gnas ꝑſonas int̓ueniret modica pena: valēt. qꝛ ē eadē rō q̄ in arris. Naꝫ ſolutio modice penen̄ hꝫ intimidare magnū viꝝ. Et hāc opi. vr̄ tenere Cy. in. l. ml̓r. C. e. ſꝫ Bar. in. l. ticia. ff. de v̓. ob. vr̄ oīno reprobare appoſitōꝫ pene qͣꝫtūcūqꝫ in modica qͣn titate ſit appoſita. qꝛ lex indiſtincte ꝓhibet ſtipula tōꝫ penalem. vt in. d. l. mulier. ⁊. d. l. ticia. Et reſpe ctu arraꝝ vr̄ velle ꝙ indiſtincte admittant̉. dūmō nō excedant qͣntitatē dotis vel donatōis ꝓpter nu ptias. ⁊ vbi iſta nō int̓uenirēt non dn̄t excedē pe nam legalē. de qͦ in. l. iubemꝰ. C. de repu. nā ſi diſ ſoluenti mr̄imoniū lex nō apponit penā ita gͣueꝫ. vt. d. l. iubemus: gͦ fortiꝰ idem dd̓m in recedēte a ſponſalibꝰ. Itē ad hoc vt valeat effectꝰ arraꝝ. opꝰ eſt ꝙ vere int̓ueniant. Ita ꝙ qͣntitas ſit numera ta ⁊ tradita ꝑti. ſecꝰ vbi ꝑs ꝯfiteret̉ tantū ſe recepiſ ſe: vt cōiter hodie fit: ⁊ ꝯſtaret ꝯͣriū. Et idem tenet Fed̓. ⁊ hec opi. placet Panor. qꝛ vbi arra nō int̓ue nit eſt qͣſi eadem rō: vt in appoſitōe pene. qꝛ defa cili qͥs ꝯfiteret̉ ſe recepiſſe arram in magna qͣntita te. īmo plus dic̄ ibi Bar. ꝙ ſi vtraqꝫ ꝑs ꝯfiteret̉ re cepiſſe ab altera: nō valet. etiā ſi vere int̓ueniſſet ſo lutio. qꝛ ſi ſolui tibi mille. ⁊ recepi a te alia. M. n̄ vi deor ſoluiſſe. ar. l. qͥ ſic ſoluit. ff. de ſol̓. Multi tn̄ te nent ꝯͣ hoc vltimū. Et dic̄ panor. vidiſſe varia ꝯſi lia ꝯͣ Bar. tn̄ credit opi. Bar. eē veriorē. Nam rō legis fuit: qꝛ faciliꝰ qͥs ꝓmittit: ꝙͣ exburſet. Et ex qͦ tantūdē recepit ab alia ꝑte. nō vr̄ exburſaſſe ⁊ ma xime hoc ꝓcedit hodiernis tꝑibꝰ: in qͥbꝰ ꝯͣhentes ꝯfitent̉ recepiſſe alt̓ ab altero magnā qͣntitatē ar raꝝ: q̄ in veritate nunꝙͣ fuer̄t numerate: ſꝫ ē nuda ⁊ ſimplex ꝯfeſſio. Et Bart. in tantū inheret huic opi. ꝙ ſubnectit fundū nō poſſe dariloco arraꝝ ēt ſi vendēs ꝯſtituat ſe noīe alteriꝰ poſſidere. qd̓ ſatis placet. qꝛ. d. l. ml̓r loqͥt̉ de arris traditis in qͣntita te. ⁊ annullat aliaꝫ penaꝫ: gͦ exͣ illum caſum nō de bemꝰ arras approbare. Et cū hac opi. trāſit. d. an. Reſpectu tn̄ arraꝝ dic̄ Panor. ꝙ ſibi placet opi. Io. an. vt ꝯſideret̉ qͣntitas ⁊ qͣlitas ꝑſonaꝝ. maxi me reſpectu recipientis qui hꝫ reddere duplicatas ⁊ quadruplicatas. Mouet̉ qꝛ ꝑ rōnem legis natu ralem debemꝰ recedere a v̓bis legis ⁊ ẜuare ſnīaꝫ legis. vt in. l. nō dubium. C. de legi. Sꝫ appoſitio pene in quacunqꝫ parua quantitate nō tenebit. qꝛ odia nō debent extendi vt in regula odia. Ꝙͣtum ad ſcd̓m.ſ. reſpectu pene sͣ. vidiſti qͥd ſentiat Ioh̓. an. ⁊ quid Bar. Sed colligendo dicta doc. dic ꝙ aut apponit̉ pena inter ipſos ꝯͣhentes. ⁊ indiſtin cte non valet ẜm opi. ꝯmuniorem. Aut inter pa rentes ipſorum contrahentium. ⁊ tunc idem ẜm vnum intellectum in dicta. l. ticia. Aut inter alios ⁊ tunc aut iſti ſunt ita coniuncti cum contrahen tibꝰ ꝙ veriſimiliter iſti inducerent̉ ad contractuꝫ ne coniuncti vel amici ſoluant penam. ⁊ tunc idē quod sͣ. Aut non ſunt ita coniuncti: ⁊ cōmuniter tenet̉ ꝙ inter eos valet appoſitio pene. Quod ꝓ cedit etiaꝫ ſi extraneꝰ ꝓmiſit noīe mulieris ſub cer ta pena. licet Ho. hoc caſu teneat ꝯͣrium. ſꝫ ꝯmu niter indiſtincte tenet̉ primū. Ad vnum tn̄ ſingu lare aduerte. ꝙ ſi extraneus ꝓmittit ſub pena ꝙ T. mulier contrahet matrimonium cum. S. Si facit quantum in eo eſt non incurrit penam. quia

difficultas exquo factum eſt in obligatōe alterius impedit ꝯmiſſionē pene. vt in. l. ſi vehēda. ff. ad. l. ro. de iac. Idem Io. pagli. Pro hoc. qꝛ ſicut ꝓmit tens ꝑ iuramentuꝫ euitat ꝑiurium ſi fecit qͣntum in eo eſt. vt no. glo. in. c. ex lr̄is. el. ij. extra eo. gͦ eo dem mō dꝫ vitare pene ꝯmiſſionē. hanc etiaꝫ opi. ſequit̉. d. an̄. ēt vr̄ tenē Bar. in ſil̓ibꝰ terminis in. l. ꝯtinuꝰ.§. illud. ff. de v̓. ob. ⁊ hoc nota. Nā cōiter accidit ꝙ qͥs ꝓmittit ꝓ filio. vxore. ſeu amico ꝙ ra tificabit ꝯͣctum ſub pena. ꝙ ſi iſte ꝓmiſſor facit qͣn tum in ſe eſt euitat penam. Hec ꝓcedunt vbi pe na ꝯſiſtit in ꝑdendo. ſeu diminuēdo patrimoniū ſuū. Sꝫ qn̄ ꝯſiſtit in lucro captādo. puta. dono vl̓ lego tibi. c. ſi ꝯͣxeris mr̄imoniū cū. S. nunqͥd vale at. Et eſt dicendū ꝙ inter extraneos valet: ſeu ali os a ꝯͣhentibꝰ. vt ꝑ Bar. in. l. ticio.§. ticio. ff. de cō di. ⁊ demō. Sꝫ inter ip̄os ꝯͣhentes nō valet. vnde ſi dico. ꝓmitto tibi. c. ſi mecū ꝯtraxeris nō valebit mr̄imoniū. vt in. l. ſi ita ſtipulatꝰ.§. ſi tibi. ff. de v̓. ob. Ratio eſt: qꝛ intuitu libidinis videt̉ illam in ducere ad matrimoniū. Que rō ceſſat inter alios a contrahētibꝰ. Hoc tn̄ limita ſingularit̓ niſi is cui facta eēt ꝓmiſſio foret nobilior. qꝛ tūc videt̉ dōare potius animo ꝯpenſandi rōne nobilitatis. ꝓ hoc qd̓ notat Bar. in. l. j. C. de dona. āte nup. Tercia qō. nunqͥd pignus poſſit interuenire ꝓ ſecuritate matrimonij ꝯhendi. vt ſic matrimonio nō ſecuto recipiens lucret̉ pignus. Inno. in. d. c. gēma. tenu it ꝙ ſic. qꝛ loco arraꝝ pōt pignus tradi. Idem te net ſpe. Io. an. dicit diſtinguendum in qualitate ꝑſonaꝝ ⁊ quantitate pignoris. vt sͣ. dictum eſt in arris ẜm eum. Bar. in. d. l. ticia. dicit ꝙ poteſt in teruenire: dūmodo pignus ꝯſiſtat in quantitate ⁊ realiter tradat̉. Que opinio nō placet. d. an. qͥ vi det̉ in effectu ꝯcludere ꝙ niſi ꝓ intereſſe p̄ſtando non poteſt pignus interuenire: qꝛ cum ſimus ex tra caſum. l. fi. C. e. non valet ꝓmiſſio alicuius pe ne. Nam illa lex ſolum ꝑmittit arras. Item pignꝰ non poſſet duplicari ex alia ꝑte. Et ſic ꝯͣctus non eſſet equalis vtriqꝫ parti ꝓut requirit illa lex fi. Et hec opi. placet Panor. in fauorem libertatis mr̄i monij. Quarta queſtio. nunqͥd ſalteꝫ intereſſe pe ti poſſit a retrocedente ſi ſponſalia fuerunt ꝯͣcta ꝑ ſtipulatōeꝫ. Et quo ad ius canonicum non refert vtrum interuenerit ſtipulatio vel pactum nudū. Ia. de are. Cy. ⁊ ꝯmuniter doct. in. l. j. C. e. ⁊ in. d. l. ticio. tenent in diſtincte ꝙ nō poſſit peti: niſi do loſe ꝑs ſe habuerit. Nam tūc altera ꝑs poterit pe tere actione de dolo. Non aūt principaliter ꝓpter ſtipulationem. qꝛ ex ꝯceſſione iurꝭ poteſt qͥs rece derę a ſponſalibꝰ. vt. l. j. C. e. Item ne aliquo mo do intimidet̉ matrimonium ꝓpter ſolutionem in tereſſe. Et hec opinio ſatis placet: tum fauore ma trimouij: tum quia ſumus extra caſum illius. l. fi. hec Panor. In quibꝰ caſibꝰ ſoluunt̉ ſponſalia. Rn̄. ẜm do cto. in octo. Primo ſi alter ſponſoꝝ tranſeat ad re ligioneꝫ. exͣ de ꝯuer. ꝯiu. ex publico. nec ꝑdit arras quas dedit. ⁊ illas quas recepit reſtituet ſolum in ſimplum. C. de ep̄iſ. ⁊ cle. l. deo nobis. Secundo. ſoluunt̉ ſponſalia qn̄ ſponſus non inuenit̉. quia Sponſalia Fo. CCXLI. tranſtulit ſe ad aliam regionem. Si tamē hoc fuit culpa eius qui pn̄s eſt. debet accipere aliquam pe nitentiam de periurio ⁊ de ꝓmiſſione non ẜuata Et ſi terminus in ſponſalibꝰ non fuit appoſitus de ꝯͣhendo. tunc ẜm leges pn̄s tenet̉ expectare ab ſentem ꝑ biennium: ſi in eadem ꝓuincia pn̄s fue rit. vt. C. e. l. ij. tn̄ ẜm Hoſti. Iudex inſpecta qua litate ꝑſonaꝝ poterit tempus abbreuiare: vel ꝓre gare. Tercio ſoluunt̉ ſi alter ſpōſoꝝ poſt ꝯͣcta ſpō ſalia incurrat lepraꝫ vel paraliſim: ſeu amittat ocu los vel naſum. ſeu quicqͣꝫ turpius ei eueniat. extra de ꝯiu. lepro. c. literas. ⁊ extra de iureiur̄. quemad modum. etiam ſi iurata fuiſſent ſponſalia. Secus ſi eſſet matrimonium ꝯͣctum per verba de p̄ſenti. Nam tunc ſolui non poteſt niſi per ingreſſum re ligionis. Quarto. ſi ſuperueniat affinitas. puta. ſi ſponſus cognouit ꝯſanguineam ſponſe. vel econ uerſo. extra de eo qui co. conſang. vxo. ſue. c. ij. Et ad hoc ꝓbandum ſufficit ſola fama. extra deꝯſan. ſuper eo. vel ẜm Hoſtiē. ſufficit vnus teſtis. extra de teſti. ſuꝑ eo. Secus tn̄ ſi prius fuit matrimoni um ꝯͣctum ꝑ v̓bum de pn̄ti. Quinto. ſoluunt̉ ſpō ſalia ſi mutuo ſe abſoluūt ⁊ ẜm cōiorē opi. ꝓut no. Panor. in. c. p̄terea. exͣ eo. hoc etiam ꝓcedit ſi ſpō ſalia eēt iurata: lꝫ qͥdam dixerint ꝙ hoc ꝓcedit ex ꝯparatiua ꝑmiſſione ne deterius inde ꝯtingat: qͣt ſine peccato hoc facere ſponſi nō poſſint. ſꝫ prima opi. placet Panor. Nam ſi ꝓcederet ex tolerantia pape: papa non induxiſſet ſimilitudinē in diſſolu tione ſocietatis. Sicut gͦ mero iure ſocij pn̄t ſibi re mittere iuramentum: ita ⁊ ſponſi. ⁊ ad tex. cum di cit. in patientia. Dic ꝙ habuit reſpectum ad vulgi opi. Nam vulgares putant ꝙ iſti incurrant ꝑiu riū. Et ꝑ hoc iſti ſunt inducendi ad ꝯͣhendū. hanc opi. qͣſi cōioreꝫ ſentit Inno. qͥ dixit ꝙ aut iuramē tum p̄ſtat̉ deo. ⁊ nō pōt remitti ab homine. Et dr̄ p̄ſtari deo qn̄ qͥs iurat volens pͥncipaliter ꝯplace re deo. Si aūt intendit ad tꝑale cōmodū hoīs tūc dr̄ p̄ſtitum homini. Et aduerte ꝙ licet omne iura mētum pͥncipaliter tendat in deū. qꝛ obligatio pͥ maria acqͥrit̉ deo. vt in. c. debitores. de iureiur. tn̄ qn̄ ꝯcernit debitum hominis. deꝰ recipit iuramē tum ad illius comodum. ⁊ ſic illo remittente deus etiaꝫ remittit. Ex quo pōt inferri. ſi iuraui ducere aliquam mulierē intuitu dei in vxorem. nō pōt il la mihi remittere iuramētum. Sexto. ſi alt̓ eoꝝ fu erit fornicatus. in qͦ caſu licet alteri repellere forni cantem. d. c. quemadmodum. ¶ Sꝫ qͥd ſi ſponſa ab alio violenter fuit cognita? Rn̄. Ho. dic̄ ꝙ nō dꝫ cogi talē ducere. Hoc veꝝ ẜm Ug. ⁊ glo. Ray. ſi vir velit ad ordines ꝓmoue ri. Al̓s cogendus eſt ducere exquo mulier nō fuit in culpa. vel qꝛ culpa p̄ceſſit ſponſalia. iō obijci nō pōt. d. c. quemadmodū. niſi ẜm Ug. ſi tꝑe deſpō ſationis credebat eam eſſe virginem. ⁊ an̄ carnalē copulam ꝯſtiterit ſibi eſſe corruptam. pōt eam di mittere. Idem ⁊ fortius dic de fornicatione ſpūali Septimo ſoluunt̉ ⁊ ſoluta ſunt ſponſalia qn̄ ſpon ſus vel ſponſa ꝯͣhit cum aliquo ꝑ verba de p̄ſenti vel etiam ꝑ verba de futuro ⁊ ſequit̉ carnalis co pula. Octauo. qn̄ impubes qui contraxit ſpon

ſalia venit ad etatem legitimam ⁊ petit abſolui a vinculo ſponſalium. ⁊ dari ſibi lnīaꝫ nubendi alte ri. exͣ de deſpon. impu. c. de illis. ⁊. c. a nobis. Ho. etiaꝫ addit nonū.ſ. ſi fama hēat ꝙ int̓ eos ſit cano nicū impedimentū. ⁊ de fama doceat̉. extra eo. cū in tua. ⁊ de ꝯſan. c. ij. de reſti. ſuꝑ eo. Et nota ꝙ in dnobꝰ p̄dictis caſibꝰ ſoluunt̉ ſponſalia ipſo iure.ſ. qn̄ tranſit ad religionē. ⁊ qn̄ ꝯͣhit mr̄imoniū cum alia. Qn̄qꝫ etiaꝫ in ſexto.ſ. ꝓpter fornicatōꝫ ſi forni catio ſit notoria ẜm Hoſt. in ceteris v̓o caſibꝰ ẜm Ho. ſoluenda ſunt aucͣte ep̄i. Quid ſi fiant ſponſalia ſub ꝯditione. Rn̄. Aut ꝯditio eſt honeſta ſeu vtilis. vtputa. Accipiaꝫ te ſi pētibꝰ placebit. vel ſi dabis. C. ⁊ tūc exn̄te ꝯditiōe ſtat ꝓmiſſio. Aut eſt inhoneſta. ⁊ tūc: aut eſt ꝯͣ bo na mr̄imonij. ⁊ tūc non ꝯͣhunt̉ ſponſalia. aut non eſt ꝯͣ bona mr̄imonij. vt accipiam te ſi furtū fecerꝭ ⁊ tunc ſtat ꝓmiſſio: ſꝫ tollenda eſt ꝯditio. Tatutum. Pone. ſta tuto cauet̉ ꝙ qͥ non poſuerit domū ſuā in regiſtro cadat in penam ⁊ nō audiat̉ in iudicio. Ticius nō poſuit ſꝫ aliꝰ: ita ꝙ ipſa one ra ſoluunt̉. An ticius qͥ nō poſuit illam domū in regiſtro cadat in penam ſtatuti. Rn̄. ẜm Bart. in l. cū ẜuus. de v̓. ob. ꝙ. T. nō cadit in penaꝫ ſtatuti qꝛ in penalibꝰ ꝙͣtum ad pene ꝯmiſſionē euitandā nō refert ꝑ quem fiat dumodo fiat. vt. l. ſi puellaꝫ C. ſi man. ita fu. ali. vnde ſi teſtator mandauit fie ri picturam vel monumentū in certo loco ſub pe na. ⁊ reꝑiat̉ illa pictura vel monumentū factū. ſuf ficit qͣꝫtum ad penam euitandā: lꝫ neſciat̉ ꝑ quem factum fuerit. ſecus tn̄ quo ad lucꝝ ꝯſeq̄ndum. vi de d̓ hoc sͣ. Emphiteoſis. ⁊. c. Legare. Eodeꝫ mō dic in caſu. q. nr̄e: nō obſtante ꝙ ſtatutum loquat̉ ꝑſonalit̓. ⁊ ſe ad ꝑſonā referat ⁊ in ꝑſonam ſcriptū lit. ⁊ hoc ꝑ rōem sͣ. poſitam. Statuto cauet̉ ꝙ qͥlibet gaudens beneficio aq̄ ſoluat. x. mō vnus gaudet dicta aqͣ in pluribꝰ locꝭ an debeat ſoluere plura. x. Dic ꝙ nō. qꝛ ſtatutum loquit̉ ꝑſonalit̓ ꝑ v̓bum qͥlibet. ⁊ vniꝰ hoīs vnuꝫ eſt gaudium ⁊ patrimoniū ⁊ nō plurium. vt in. l. iuriſꝑitos.§. cū oriundus. ff. de excu. tu. ⁊ in. l. ſi is qͥ tres. Et vbi plura ꝓpter vnū: ibi tm̄ vnum. vt. l. acceptilatio. ff. de acceptila. Statutū dicit ꝙ ſi ruſtici nō ceꝑint malefacto rem ipſi teneāt̉ damnū reſtituere. an ille qͥ paſſus eſt damnū debeat ꝯtribuere vna cum alijs. Rn̄. Bar. in. l. ab omnibꝰ.§. ſi ticio. d̓ le. j. ꝙ ſic. Idem ſi ciuitas imponit collectam ꝓ ſoluendo alicui cre ditori ſuo ciui ꝙ etiaꝫ ille ciuis ꝯtribuet. Item ſta tutum dicit ꝙ ꝯdemnatio facta de ꝯſiliario qͥ non venit ad ꝯſilium diuidat̉ int̓ eos. Certe etiam ille qͥ nō venit ⁊ fuit ꝯdemnatꝰ hēbit ꝑtem. Item dic̄ ꝯſtitutio canonicoꝝ ꝙ canonicꝰ non admittat̉ ad p̄bendam niſi det fructus primi anni canonicis. Certe ille qͥ dat fructus admittet̉ ad ꝑtem illoꝝ ꝑ d.§. ſi ticio. hec Bar. Statuto cauet̉ ꝙ ptās ⁊ anciani poſſint aliqͥd facere. vel ꝙ arbitrio ptātꝭ ⁊ ancianoꝝ aliqͥd ſit de liberandū: tūc ptās ſolus hꝫ tantaꝫ ptātem qͣntā Statutum hn̄t omnes anciani. Et iō ſi ptās cum vno ſolo ex ancianis aliqͥd deliberet. alij nō poter̄t ꝯͣdicere ẜm Albri. ⁊ Bal. ⁊ Ia. bu. Et idem qn̄ imponeret̉ pe na capitaneo ⁊ ancianis: qꝛ capitaneus teneret̉ ad dimidiam ⁊ oēs anciani ad aliam dimidiam. Pre dicta vident̉ ꝓcedere d̓ iure. vbi tn̄ eſſet ꝯſuetudo in ꝯͣrium credo ẜuanda foret. Statuto cauet̉ vt qͥs ꝑfecto officio gaudeat im munitate tali. ⁊ aliqͥs nō valēs ꝑficere ꝓpt̓ infirmi tatē tranſit ad aliud offm̄ leuiꝰ. an̄ dēat gaudē qͣſi pͥmū offm̄ ꝑfeciſſet. Rn̄. Lu. ro. ī ſuis ſingularibꝰ ꝙ ſic. ⁊ dicit eē caſum ſingularē. de hoc in. l. ex agē tibꝰ. C. de prin. agen. in re. li. xij. Pone. eſt ſtatutū ꝙ qͥ ſteterit ī ciuitate ꝑ tot an nos efficiat̉ ciuis. ⁊ lꝫ n̄ ſtetēit ꝯtīue ſꝫ ꝓ maiori ꝑte hꝫ locū ſtatutū. tex. ē ſingularꝭ ī. l. cū delaniōis.§. ſabinꝰ de fun. inſtruc. ⁊ ibi Bar. idem Lu. ro. Quid aūt ſi ſtatutū vel ciuitas. vel dn̄s mādat aliqd̓ feſtū ſub certa pena celebrari. an poſſit. Rn̄. Archi. flo. in ſum. ꝙ penā p̄t exigere a violatoribꝰ ſꝫ culpā nō incurrūt. qꝛ n̄ ꝑtinet ad eos feſta p̄ciꝑe. An aūt ciuitas q̄ hꝫ ſtatuta ꝯfirmata ꝑ ſuꝑiorē poſſit ipſa reuocare abſqꝫ aucͣte ipſius ſuꝑioris. vi de sͣ. Iuramentum. ij. Nota ꝓ declaratōe Ucceſſio. j. dicendoꝝ ⁊ eoꝝ. dicta ſunt sͣ. Hēditas. tres eē gͣdus vel lineas ꝯſanguineoꝝ ẜm Aſten. li. iij. t. xxv.ſ. Aſcēdentiū ſiue ꝑentū. Deſcēdentiū ſiue li beroꝝ ⁊ collateraliū. Teſtator aūt qͣꝫdiu hꝫ aliquē de deſcēdētibꝰ. tenet̉ illū heredē inſtituē̓. vel exhē dare. ⁊ ſi illū heredē inſtituat: nō tenet̉ de aliqͦ aſcē dentiū in inſtōne mentōꝫ facere. Ipſi em̄ in infi nitū ceterꝭ p̄ferunt̉. inſti. de he̓. q̄ ab inte. ī pͥn. De ficientibꝰ aūt deſcēdētibꝰ ltīmis: tenet̉ ſuos aſcēdē tes. ltīmos ſi qͦs hꝫ hēdes inſtituē vl̓ exhēdare. C. ad ſe. ꝯſul. or. qͦtiēs. Collaterales aūt nūqͣ tenet̉ in ſtitue vl̓ exhēdare. ſꝫ deficiētibꝰ deſcēdētibꝰ ⁊ aſcē dentibꝰ ltīmis: p̄t qͦs vult: ſiue collatēales. ſiue ali os ſibi nō attinētes inſtituere heredes. nulla facta de collateralibꝰ mentione. Quot modis dicat̉ qͥs decedere inteſtatꝰ. Rn̄. Aſten̄. li. iij. t. xxxv. ꝙ ſex modis. Primo ſi moriēs nullū fecit teſtm̄. vel qꝛ noluit. vel qꝛ nō potuit. vl̓ qꝛ filiuſfa. vel pupillꝰ erat. vel aliqd̓ ſil̓e iurꝭ impe dimētū hēbat. Scd̓o. qꝛ ⁊ ſi teſtm̄ fecit nō tn̄ iure. qꝛ.ſ. nō hūit ltīmū numeꝝ teſtiū vl̓ defuit alia ſolē nitas ltīma. Tercio qꝛ etſi teſtm̄ fecit illd̓ tn̄ poſtea factū: eſt ruptū.ſ. poſthumi generatōe vel irritū.ſ. ꝑ capitis diminutōꝫ teſtōris. Quarto etſi teſtm̄ ex omni ꝑte ſit ltīme factū: nullus tn̄ ex eo heres ap paret. qꝛ.ſ. vel inſtitutꝰ eē noluit etiā viuo teſtōre. aut etiam ante aditaꝫ hereditatē deceſſit. vel ꝯdi tio ſub qua inſtitutꝰ erat defuit. ꝓbant̉ aūt iſti qͣ tuor modi dicta inſti. in pͥnci. Quinto ſi filius no minatim ⁊ cum cauſa legitima ſit exheredatus. et poſt mortem teſtatoris propoſita querela inoffi cioſi teſtamenti. ⁊ herede cauſam ingratudinis non ꝓbante teſtm̄ ꝑ ſnīam eſt reſciſum. Sexto. ſi teſtamentum de iure p̄torio ꝑ contratabulas re ſcindat̉. Et his duobꝰ vltimis modis dicit̉ quis

ex poſtfacto teſtamēto decedere inteſtatus. C. de colla. l. vt liberis. ¶ Quis ſuccedit alicui ab inteſtato: Rn̄. iure cō muni laico moriēti pͥus ſuccedūt deſcēdētes. ſecū do aſcēdentes. deinde collaterales ꝓximiores: vt in auten. de here. q̄ ab inte. circa pͥncipiū col. ix. et ibi pꝫ ꝙ fratres ⁊ ſorores cōiūcti defūcto ex vtroqꝫ parēte vocant̉ ſil̓ cū parētibꝰ. his aūt oībꝰ deficiē tibꝰ ſuccedit vir vxori ⁊ ecōuerſo. C. vn̄ vir ⁊ vx. l. j. vltīo ſuccedit fiſcꝰ. C. de bo. va. l. j. lib̓. x. Clerico qͦqꝫ ab inteſtato moriēti ſuccedūt agnati ẜm ordi nē p̄notatū in bonis q̄ ſibi intuitu ꝑſone obuene rūt. xij. q. vltīa. c. fi. quibꝰ omībꝰ deficientibꝰ ſucce dit eccleſia quaſi fiſcus. vt extra de ſuc. ab inte. c. j. vbi aūt dubitat̉ an bona ſint eccleſie vel clerici. vi de sͣ. Clericus. iiij. Qui aūt dicant̉ agnati vel cognati. vide ſupra Feudum. Quō ſuccedūt deſcēdentes? Rn̄. In ſucceſſio ne ab inteſtato pͥma cā eſt deſcendētiū: vt sͣ. dictū eſt. Naꝫ in ſucceſſiōe mortui patriſfa. vel filijfa. li beri eiꝰ ſi ſunt omībꝰ alijs p̄ferunt̉. Primi quideꝫ gradꝰ equalit̓ nepotes ⁊ vlteriores in ſtirpes non diſtinguēdo ſexū vel ius patrie ptātis. Succedūt ergo pͥmo filij ſi ſunt: ſiue maſculꝰ ſiue femīa eqͣlit̓ Nepotes aūt ſuccedūt in ſtirpe̓.i. in eā partē quā parētes eoꝝ habituri erāt ſi viuerēt. C. de ſu. ⁊ le. here. l. ij. ⁊ ī autē. in ſucceſſiōe. ibi poſita. Quō ſuccedūt aſcēdentes? Rn̄. deficiētibꝰ de ſcēdētibꝰ ſuccedūt aſcēdētes hoc mō ꝙ defuncto filio ſine liberis parētes ſi ſoli ſunt ſuccedūt: ſalua p̄rogatiua gradus: qꝛ pr̄ p̄fert̉ auo ſi ambo ſuꝑſūt Et ſi pari gradu ſunt parit̓ ſuccedūt. pr̄ni in dimi dia ⁊ materni ī alia dimidia. licꝫ diſpar ſit numerꝰ vt ſi ex vna ꝑte ſit tm̄ auꝰ mr̄nus: ⁊ ex altera auus ⁊ auia pr̄ni. Sꝫ ſi cū parētibꝰ ſint fratres vel ſoro res ex vtroqꝫ parēte defuncto ꝯiūcti: vocant̉ cum aſcēdentibꝰ ī gradu ꝓximis ī virilē portionē.i. ſuc cedūt equalit̓ cū pr̄e ⁊ mr̄e ⁊ auo ⁊ auia ⁊ alijs de ſcendētibꝰ. Idē etiā eſt de filijs fratrū ex vtroqꝫ la tē ꝯiūctoꝝ. ⁊ ita ſuccedit femīa ſicut maſculꝰ. Nec refert vtrū ſit ſuus vel emancipatus: vt. C. ad ter. auten. defuncto. Qui autē dicant̉ heredes ſui neceſſarij vel ex tranei? Dic ꝙ heredū. Alij ſūt neceſſarij tm̄. Alij ſui ⁊ neceſſarij. Alij extranei. Heres neceſſarius eſt ſeruus qͥ inſtituit̉ heres a dn̄o ſuo. ita tamen ſi cōſequat̉ hereditatē ⁊ libertatē ſil̓ ex dn̄i teſtamen to: vt qꝛ tempore teſtamēti ⁊ mortis erat in domi ni ptāte. ſic etiā ignorans ⁊ inuitꝰ fit liber ⁊ heres. vn̄ velit nolit tenet̉ hereditatē etiā ſuſpectā adire. ⁊ id̓o dicit̉ neceſſarius. Sui ⁊ neceſſarij ſunt liberi qui ſunt in ptāte teſtatoris tꝑe mortis: vt filiuſfa. ⁊ deſcēdentes ex maſculo filio. Filij v̓o filie ſunt in ptāte patris eoꝝ ⁊ aui pr̄ni. Dicunt̉ ideo ſui: quia domeſtici: ⁊ viuo pr̄e: quodāmō extimant̉ domi ni. Ideo v̓o dicunt̉ neceſſarij: qꝛ d̓ iure ciuili coge bant̉ heredes fieri: ſed de iure pretorio ꝑmittit̉ eis ab hereditate abſtinere ſi velīt. Extranei heredes ſunt qui non ſunt ſubiecti iuri teſtatoris: ſicut fili emancipati. ⁊ liberi etiam a matre inſtituti vocan Succeſſio Fo. CCXLII. tur extranei: qꝛ femine non habent liberos ī pote ſtate. probant̉ hec iuſti. de here. qua. ⁊ dif. in prin. et.§. ſui aūt. et.§. ceteri. Itē heres. Alius eſt teſta mētarius. vt qui eſt in teſtamēto ſcriptus. Alius legitimus: vt is qui ip̄o iure ⁊ ſine teſtamento de functo ſuccedit. Alius fideicōmiſſariꝰ: cui ex fidei cōmiſſo eſt hereditas relicta. Alius ē ſubſtitutus. ſcꝫ qͥ alij ſubſtituit̉ heredi. Quō ſuccedunt collaterales? Rn̄. ceſſantibus aſcēdentibꝰ ⁊ deſcēdentibꝰ pͥmo vocant̉ fratres ſi militer ⁊ filij alicuiꝰ fratris pͥus mortui. dico d̓ fra tre illo ⁊ eius filijs: qͥ quidē frater de vtroqꝫ parē te ꝯtingit eum de cuiꝰ hereditate agit̉. et veniunt in hereditatē dicti fratres ⁊ eoꝝ filij cum parētibꝰ defuncti ⁊ cuꝫ ꝓximis in gradu aſcendentibꝰ. Et dicti filij fratris p̄ferunt̉ illis fratribꝰ defuncti qui ſunt ex vno tm̄ parēte ꝯiuncti defuncto. C. de le. here. auten. ceſſante. Poſt fratres ex vtroqꝫ parē te. ⁊ eoꝝ filios admittunt̉ fratres: ſorores: ⁊ eorum filij qui ſunt ex vno latere tm̄: ⁊ iſti etiā fratrū filij p̄ferunt̉ patruis defuncti ⁊ alijs ſil̓ibꝰ. Poſt frēs ⁊ fratrū filios: admittunt̉ qui ſunt gradu ꝓximio res. Et ſi pares ſunt: pariter admittunt̉. C. de le. here. auten. poſt frēs. Et Cy. ibi ex. d. autē. infert ꝙ vlteriores: poſt fratres ⁊ filios eorū ſuccedūt ex ſe: ⁊ ideo nō ꝯſiderat̉ ꝑſona eius a quo deſcendūt ſꝫ ꝯſiderant̉ tm̄ ꝑſone ſuccedētes: ⁊ ſic veniūt in ca pita. Secus in p̄cedentibꝰ: vt cū tractat̉ de ſucceſ ſione patruoꝝ. auuculoꝝ. amitaꝝ ⁊ materterarū. vbi ꝯſiderat̉ ꝑſona eius a quo deſcendūt. Et ideo veniūt ī ſtirpes. vt sͣ. auten. ceſſante. eo. ti. Et ẜm eūdem Cy. p̄dicta faciūt ad queſtionē. Cōſuetu do ē ꝙ filia nō ſuccedit in baronia. Pone quidaꝫ baro habet fratres ⁊ hꝫ nepotē ex filia premortua. Decedit. nūquid admittet̉ nepos ad ſucceſſionē ī baronia. Dic ꝙ non: quia nepos iſte venit ex per ſona ſue filie: ⁊ ideo repellendus. Sed pone ꝙ nō eſſent fratres neqꝫ fratꝝ filij: ſed vlteriores: tūc bn̄ veniret nepos: qꝛ tūc nō ꝯſideramus ꝑſonā eius a qua deſcendit: vt dicta auten. poſt fratres. ⁊ au ten. sͣ. ꝓxima. in capita. Cy. in. d. autē. ceſſante. dicit ꝙ ī ſtirpes An aūt filij duoꝝ fratrū ſuccedāt in ſtirpes vl̓ qꝛ cū ſemꝑ inueniant̉ filij fratrū ſuccedēt ī ius pa tris ſui. Et id̓o cū in eis inſpiciat̉ ꝑſona eius a quo deſcendūt: ſicut pat̓ hr̄et vnā partē: ſic ⁊ dicti filij tantūdē habebunt. Hanc opinionē tenent Ac. Ia. de ar. Dy. ⁊ Bar. in dicta autē. ceſſante. No ta etiā ẜm Bar. ꝙ illud qd̓ dicit̉: vt qͥs ſit ex vno parēte vel vtroqꝫ: nō habet locū niſi qn̄ tractat̉ de ſucceſſione fratꝝ vl̓ patruoꝝ. Secus ſi de ſucceſſi on vlterioꝝ. Et Iaco. bu. cōcludendo materiaꝫ trāſuerſaliū dicit ꝙ ſi ſint ſoli fratres: et tūc ſi ſunt ex vtroqꝫ parēte veniūt virilit̓. Ideꝫ ſi oēs ſint cō ſanguinei vel oēs vterini. vt dicta auten. ceſſante ⁊ auten. ſequēti. Si aūt quidā ſint ꝯſanguinei: qͥ dā vterini. tūc ī delatis a pr̄e p̄ferunt̉ cōſanguinet In delatis a matre p̄feruntur vterini. In delatis aliūde admittunt̉ pariter. Nota tn̄ Aſten̄. li. iij. ti. xxxv. Guil. et Io. de ſan. in ſum. qͥ volūt ꝙ ſi frat̓ relinquit fratre ⁊ filios alterius fratrꝭ: ꝙ nepotes

Surdus nō vocabunt̉ ad ſucceſſionē patrui p̄mortui. alle gāt ad hoc. l. ſꝫ ſi ex ꝑte. ff. qd̓ cū eo. Secꝰ tn̄ ẜm eū dē Io. ſi aliqͥs hr̄et duos filios vel filias: ⁊ vnꝰ eo rū relicto filio moriat̉: nā tūc filiꝰ vl̓ filia ⁊ neptꝭ vl̓ uepos ex altero filio ꝑiter ad hereditatē vocant̉. Utꝝ naͣles filij ſuccedāt pr̄i ab inteſtato? Rn̄. ſi legitimi n̄ ſuꝑſūt nec legitīa ꝯiūx tūc naͣles ab in teſtato ſuccedūt ī duabꝰ vncijs. Ita tn̄ ꝙ ſi mr̄ ſu ꝑeſt: viril̓ ei portio d̓ ip̄is det̉. Et ẜꝫ Azo. lꝫ vxor n̄ capiat vl̓ ſuccedat: tn̄ facit ne naturales poſſint ca ꝑe vl̓ ſuccedē: ſicut ⁊ faciūt legitimi filij qͥ ſuccedūt ⁊ repellūt naͣles. Sꝫ vbi repellunt̉ naͣles ꝓpt̓ legiti mā ſobolē: vel legitimā ꝯiugē: debēt ip̄i naturales paſcia ſuccedētibꝰ arbitrio boni viri. Sic̄ aūt ⁊ in qͣꝫtū ⁊ qn̄ ſuccedūt liberi naturales parētibꝰ: ita et intantū ⁊ totiēs debēt ſuccede̓ parētes nat̉ales fi lijs natura i0ꝰ: vt par pietas ſeruet̉ eis. Et q̄ dicta ſunt de nat̉alibꝰ filijs: ⁊ de nat̉alibꝰ nepotibꝰ ⁊ ꝓ nepotibꝰ ẜuāda ſunt. Ex teſtamēto aut filij nata les ſuccedūt ſic. Nā ſi iſte pater naturalis habeat legitimos filios vl̓ nepotes. licꝫ ei dare vl̓ relinq̄re naturalibꝰ. eorūqꝫ mr̄i vnciā vnā nō vltra: vl̓ ſoli cōcubine ſemiunciā: nō vltra. Qd̓ aūt vltra datū eſt: applicat̉ legitimis filijs vl̓ nepotibꝰ. Si aūt nō hēat legitīos filios vl̓ nepotes: vel deſcēdētes: ſed hēat aſcēdētes: legitima ꝑte relicta aſcēdentibꝰ. re liquū int̓ naturales diſtribuere p̄t. Si aūt nec aſcē dētes nec deſcēdentes hēat legitios. licet eos inſti tuere inſolidū heredes. hec Azo. Qui v̓o ſt̓ ex dā nato coitu ab omni prorſus bn̄ficio excludunt̉. vt C. de na. li. autē. licet. ⁊ ī auten. ex ꝯplex. C. de in ce. nup. Et glo. ibi in v̓. indigni. dicit ⁊ materne. qd̓ verū ē qn̄ coitus ꝑ legē poterat accuſari. al̓s nō vt ex meretrice: quo caſu matri nō patri ſuccedit. De hoc videsͣ. diffuſe. c. Filius. Et ꝑ predicta pōt ſolui queſtio quotidiana. An ſine ꝯſenſu filioꝝ vl̓ heredu adultera poſſit inſtitu ere filios ſuſceptos de adulterio. Dic ꝙ ſi ī loco vl̓ regiōe ſit aliqua cōſuetudo ſuꝑ hoc illa obſeruāda eſt. Ceſſante autē ꝯſuetudine: dic vt in p̄cedēti.§. ⁊ dicto. c. Filius. Sed qͥd de ꝯſuetudine aliquaꝝ terraꝝ ꝙ mor tuo aliquo ſine filijs dn̄s terre totū accipiat: Rn̄. ẜm Hoſti. Talē ꝯſuetudinē obſeruādā: ſi preſcri pta ſit. Poteſt em̄ dn̄s allegare ꝙ ab initio hoc pa ctū fuerit: qꝛ t̓ra ſua erat. De hoc videsͣ. Pedagiū Ordus. Utrū ſurdꝰ. mutus. ⁊ cecus ſil̓ poſſit ꝯͣhere mr̄imoniū? Pri mo videt̉ ꝙ ſic: qꝛ pōt ml̓ierē naturalit̓ cognoſce̓. Itē hꝫ rōneꝫ naturalē. In ꝯͣriū videt̉: qͥ nūqͣꝫ vidit mr̄imoniū ꝯͣhi: nec audiuit. Et ſic cuꝫ ignoret qͥd ſit mr̄imoniū: nō videt̉ ꝙ poſſit cōſen tire ī mr̄imoniū. Ho. ꝓut recitat Panor. in. c. cū apud. de ſpō. dicit aīaduertēdū ē vtrū poſſit expri mere ſuū ꝯſenſuꝫ ī ꝯͣhendo. ⁊ dꝫ admitti. al̓s autē repellit̉. Et geſtis em̄ et ſignis diſcretꝰ iudex cōſi derabit. ⁊ ī dubio ꝯſulēdus eſſet p̓nceps. Uſpenſus ęm Gui. dr̄ qn̄qꝫ ¶ quo ad ſe qn̄qꝫ quo ad ſe ⁊ alios qn̄.ſ. ꝑ ſententiā canonis vel homīs eſt ſuſpenſus. Et ta lis tenet̉ abſtinere ab officio. An autē alij teneant̉ abſtinere. vid̓sͣ. Clericꝰ. iij. ⁊ Excōicatio. vj. in fi. An aūt ſuſpēſus ab officio dicat̉ ſuſpēſus a iu riſditiōe. Glo. notabilis. in. c. audiuimꝰ. xxiiij. q. j. dicit ꝙ ſuſpēſus ab officio tm̄ nō poteſt ea q̄ ſunt officij. vtputa celebrare: ſed bene pōt ea que ſunt iuriſditiōis. vtputa ꝯferre p̄bendā. Si aūt qͥs eſt ſuſpēſus a iuriſditiōe nō pōt ea q̄ ſunt iuriſditiōis ſꝫ bene pōt ea q̄ ſunt officij. Si aūt ſuſpēſus eſt ab vtroqꝫ tūc neutrū pōt. Sed tu dic latiꝰ ẜm glo. et cōiter doc. in. c. cū dilectus. de ꝯſue. ꝙ ſuſpēſus ab officio nō pōt iuriſditōeꝫ exercere: nec eligere: nec bn̄ficia ꝯferre. Et ꝓ hac opi. facit. d. c. cū dilectꝰ. ⁊ tex. a ꝯͣrio in. c. ſi celebrat. de cle. ex. mi. Et hec opi. placet Inno. ⁊ ꝯpoſt. qͥ dicūt ꝙ ſuſpēſus ab offi cio ⁊ bn̄ficio: vel officio tm̄: vel ſimplicit̓: intelligit̉ ſuſpēſus ab omībꝰ p̄dictis: qꝛ appellatiōe ſuſpēſi onis in genere intelligit̉ de maiori ſuſpēſiōe. ar. c. ſi quē. de ſen. ex. Secus dicūt in ſuſpēſo a pōtifica libꝰ: vel in eo cui eſt interdictus ingreſſus eccleſie. Nā iſta interdicta nō extēdunt̉ vltra ī eis exp̄ſſa. Panor. aūt in dicto. c. cū dilectus. addit di. ꝙ aut qͥs eſt ſuſpēſus minori ſuſpēſiōe q̄ infligit̉ ꝓpt̓ par ticipationē cum excōicato. ⁊ illa nō pͥuat facultate exercēdi iuriſditionalia nec facultate eligēdi ſꝫ ſolū ꝑticipatiōe ſacr̄oꝝ. Et ꝓpter hoc nō pōt eligi in p̄ latū. de hoc ē tex. clarꝰ ī dicto. c. ſi celebrat. Aut eſt alicui interdictꝰ ingreſſus eccleſie. ⁊ tūc ſolū ē pͥua tus ptāte exercēdi ordinē in ip̄a eccl̓ia. ⁊ ſi ī ea cele brat efficit̉ irregularis: vt in. c. is cui. de ſen. ex. lib̓. vj. vn̄ ſi extͣ eccleſiā celebraret nō incurreret penā: de quo tn̄ dic vt ibi notat̉. hoc tn̄ interdictū nō pri uat facultate exercēdi iuriſditionalia vel eligendi. Aut ſuſpēdit̉ ep̄us a pōtificalibꝰ. ⁊ tūc ſolū cenſet̉ ſuſpēſus ab illis que depēdent ab ordine pōtifica li ⁊ nō ab alijs: qͣre puto ꝙ ſic ſuſpēſus p̄t exercere iuriſditionalia qꝛ vt dixi iuriſditiōalia ſt̓ ſeꝑata ab his q̄ ſt̓ ordinis pōtificalis: vt in. c. trāſmiſſaꝫ. de elec. Et ẜm Ho. ſic ſuſpēſus a pontificalibꝰ ſi cele brat in pontificalibus nō eſt irregularis: quia pon tificalia nō ſunt de ſubſtantia celebratiōis: nec de bemus aliquem iudicare irregularē: niſi inueniat̉ expreſſum. Qn̄qꝫ quis ſuſpendit̉ a beneficio. Et tunc nō intelligit̉ ſuſpenſus ab officio: vel inriſdi tione. Unde canonicus ſuſpenſus a ſuis benefi cijs poteſt eligere: vt in. c. cum vintonienſis. iun cto. c. cum in cūctis. de elec. Et nota glo. in dicto c. cum vintonienſis. ꝙ ſuſpenſio a beneficio ſoluꝫ extendit̉ ad fructus beneficiorū: non autē ad fa cultatem adminiſtrandi in ſpiritualibus vel tem poralibus. Qn̄qꝫ ſuſpendit̉ quis ab officio ⁊ bene ficio ſimul vel ſuſpendit̉ ſimpliciter. ⁊ tunc ſiue ſit ſuſpenſus ab homine: ſiue a eanone inferente pe nam. vt in caſu. c. j. de re iudi. li. vj. dicerem ꝙ ta lis ſuſpenſio priuat facultate exercendi iuriſditio nem ſpiritualē ⁊ conferendi beneficia ⁊ eligendi. Quod intellige durāte ſuſpenſione. Nā iſta ſunt fundata ſuꝑ ordine eccleſiaſtico. Nam laicus nō poteſt iſta exercere. vt. xcvj. diſt. bene quidem. Si ergo quis ſuſpendit̉ a fundamento iuris videtur

Suſpenſus ſuſpenſus ab omni edificio qd̓ eſt sͣ. fundamentū j. q. j. cū paulus. Et nota ꝙ verbū officij eſt valde latū. Nam quicqͥd hꝫ electus eſt officij p̄ter bene ficiū. ergo ſuſpendēdo te officio. videor te ſuſpēdē nedū ab ordine: ſed etiaꝫ ab omni officio clericali Si aūt quis ſuſpendit̉ ſimpliciter ab ordine. tūc ſi ſuſpendit̉ ab ordine pontificali: ſolū credo illū ſu ſpēſum ab his que ſunt ordinis ep̄alis. nō autē ab his q̄ ſunt iuriſditiōis. ar. eorū q̄ sͣ. dixi: qn̄ quis ē ſuſpenſus a pontificalibꝰ Aut ſimplicit̓ qͥs ē ſuſpē ſus ab ordine. ⁊ tunc dicerē ꝓpter quādam ꝯn̄tiaꝫ ꝙ cenſet̉ facta ſuſpenſio ab omībꝰ q̄ ſunt fundata ſuꝑ ordinē. vt a iuriſditiōe ſpūali ⁊ omībꝰ ſil̓ibus. Aut quis eſt ſuſpenſus ab officio. ⁊ cenſet̉ directe ſuſpēſus a iuriſditiōe ſpūali ⁊ facultate eligendi et cōferendi bn̄ficia ꝑ quādam ꝯn̄tiā. Pe. aut de an. in cle. cupientes. de pe. ponit diſtinctōem Gaſ. de cal. ꝙ aut quis eſt ſuſpēſus ab officio: aut bn̄ficio: aut vtroqꝫ. Si a bn̄ficio: ſiue a iure: ſiue ab homīe. nō eſt ſuſpēſus ab officio: qꝛ officiū nō eſt acceſſo riū ad beneficiū: lꝫ ecōtra ſi eſt ſuſpēſus ab officio aut per dictionē taxatiuā tm̄. aut ſimpliciter. Pri mo caſu planū eſt ꝙ nō eſt ſuſpēſus a bn̄ficio: cuꝫ tm̄ ſit ſuſpēſus ab officio: qꝛ hoc ſentētie ꝓmulga tio voluit. Si aūt eſt ſuſpēſus ſimplicit̓ ab officio. aut hoc eſt ab homine: aut a iure. Si a iure aūt ꝓ pter crimē: aut ꝓpter infamiā vel ꝯtumaciam. Si ꝓpter crimē: tūc puto ꝙ ſuſpēſus ab officio ſit ſu ſpēſus etiā a beneficio. vt. c. eos. et. c. ſi quis ſacer dotū. lxxxj. di. Si aūt ꝓpter infamiā vel ꝯtumaciā ſit ſuſpēſus ab officio: nō eſt ſuſpēſus a beneficio. vt in. c. p̄ſbyter ſi a plebe. ij. q. v. Si aūt ab homīe eſt ſuſpēſus ab officio. Si hoc eſt ꝓpter crimē gra ue: tūc eſt ſuſpēſus etiā a bn̄ficio. Si autē ꝓpter cri mē leue vel etiā ꝓpter infamiā vel cōtumaciā. nō ē ſuſpēſus a bn̄ficio. Si eſt ſuſpēſus ab vtroqꝫ. aut hoc eſt ꝑ dictionē. et. ⁊ tūc planū eſt. Aut ꝑ dictōꝫ vel. ⁊ tūc puto ꝙ talis ſentētia nō valet ꝓpter īcer titudinē ẜm Goſ. hec ille. Inno. aūt dicit ſimpli citer ꝙ ſuſpēſus ab officio tm̄: non dꝫ ꝑcipere fru ctus bn̄ficioꝝ. ꝑ. c. paſtoralis. de ap. Sed Hoſti hoc intelligit qn̄ eſt ſuſpēſus ꝓ graui cā. Secus ſi ꝓ leui vel infamia: ⁊ nō ē ꝯtumax. Sed querit̉ de notabili. q. Quis poſſit abſoluē a predicta ſuſpenſiōe? Pau. in cle. monaſterioꝝ. d̓ re. ec. nō ali. dicit ꝙ aut papa ponit penā ſuſpenſi onis vel interdicti ꝓpter ꝯtumaciā canonē cōden do. ⁊ tūc putat ꝙ inferior poſſit abſoluere. extra d̓ ſen. excō. nuꝑ. niſi ip̄e papa ſibi reſeruet abſolutio neꝫ: vel alteri exp̄ſſe ⁊ determīate ꝑſone. hoc tenēt Ug. Go. Inno. Ber. ⁊ Io. in glo. xj. q. j. ſi inimi cus. ⁊ xvj. q. vij. ſi qͥs. ⁊ Ho. Idē iudiciū ē ſi ꝯſti tutionē inferioris approbat ⁊ cōfirmat de inſti. ex frequētibꝰ. Plus em̄ nō oꝑatur ꝯfirmare qͣꝫ ꝯde reſentētiā. ⁊ hoc niſi alteri reſeruet̉ abſolutio. Si v̓o pena ſuſpenſiōis ⁊ huiuſmodi ſit ꝑ ſentētiā ab homīe: tūc ligās dꝫ abſoluere: nō inferior. extra de offi. or. cū ab eccl̓iaꝝ. ſaluo caſu. c. paſtoralis. eo. ti. Idē tenet Guil. in ſpe. Ideꝫ panor. in. c. tam lr̄is. de teſti. quo ad hoc vltimū. ſcꝫ quādo eſt ab homi ne. Si v̓o ſuſpenſio ſit ꝑpetua que habet vim pri Fo. CCXLIII. uationis nō habet locuꝫ abſolutio: ſꝫ neceſſaria eſt diſpēſatio ⁊ ꝑ ꝯn̄s collatio. ⁊ tūc eſt videre an tale ſit crimē in quo poſſit ep̄us diſpēſare: vel nō. Et ī pͥmo caſu poterit ep̄us diſpēſare ⁊ cōcedere. puta beneficiū: vel officiū quo ad ꝯceſſionē executōnis ordinis. In ſecūdo caſu nō poterit. vide tn̄ ſingu larē limitationē ad p̄dicta: quā facit glo. in cle. j. d̓ here. q̄ vult ꝙ aut ſuſpenſio lata aucͣte iuris habꝫ terminū annexū: ⁊ nō relaxat̉ ꝑ inferiorem ne fru ſtaret̉ ip̄ius effectus. ⁊ hoc caſu intellige glo. in. c. cupientes. in v̓. ſuſpenſos. de elec. li. vj. Aut non hꝫ tp̄us determinatū: ⁊ ſi ſuꝑior ſibi reſeruauit ab ſolutionē. tūc idē dicendū. ar. d. c. nuꝑ. Aut nō re ſeruauit: et pōt ar. d. c. nuꝑ. hec glo. que licꝫ cōiter approbet̉: tn̄ nō placet Panor. in dicto. c. tā litterꝭ Ideo aliter diſtinguit. ꝙ aūt ſuſpenſio ſit in pena aut in ꝯtumaciā. Primo caſu inferior non pōt ſu ſpenſionē relaxare: qꝛ nō debet remittere penā in flictam auctoritate iuris. ar. ij. q. iij. notandū. niſi forte vellet diſpenſare in caſibus ſibi ꝯceſſis iuxta materiā. at ſi clerici. de iudi. Nec obſtat. d. c. nuꝑ quia loquitur in excōicatione que nō eſt pena: ſed medicina nec eſt ꝑpetua: ſed fert̉ ſub quadā cōdi tione tacita donec ſatiſfecerit. vnde ep̄us relaxan do cū ſatiſfactiōe nil noui facit: ſed potius ius cōe exequit̉. ſed in caſu noſtro remitteret penā. Et pa ria ſunt quē ſuſpēdere ꝓpter delictum ꝑpetuo: vel ſimpliciter. vt extra de cōſti. ex lr̄is. Si v̓o fuit fa cta ſuſpēſio ꝓpter ꝯtumaciā: tunc ꝓcedit equiꝑa tio ad excōicationē. ⁊ ꝑ hoc dico Inno. nō bn̄ di cere in. c. ij. de ſolū. qui ſimpliciter idem ſentit eſſe in ſuſpenſiōe qd̓ in excōicatione. Et intellige infe riorem in caſibus p̄dictis poſſe abſoluere: quādo excōicatio vel ſuſpēſio eſt lata a canone. Secus ſi ab homīe. hec Panor. Que aūt ſit differētia inter ſuſpēſionē. depoſi tionē. ⁊ degradationē ſtricte ſumedo ip̄os termi nos. nā large frequēter ſumūtur in iure vnū pro alio. Suſpenſio em̄ importat priuationē executio nis legitime ordinis vel officioꝝ eccl̓iaſticoꝝ ſim pliciter: vel ad tp̄us. ⁊ cū ſpe diſpenſatiōis: qͥ qn̄qꝫ a iure: qn̄qꝫ a iudice infert̉. Depoſitio importat pͥ uatione executiōis legitime officioꝝ ⁊ beneficiorū eccl̓iaſticoꝝ poſſeſſiōis ſimpliciter: ⁊ ex toto abſqꝫ ſpe reſtitutiōis: retento tamē pͥuilegio clericali: qͥa cōueniri nō pōt ī iudicio ſeculari: nec capi: nec pu niri a laicis. ⁊ ſit ꝑ ſentētiā homīs cōiter. Nec pōt inferri hec pena ab inferiori ep̄o qͥ hoc agere pōt erga ꝓpriū ſubditū: aſſiſtēte ſibi canonico numero ep̄oꝝ ſi ē in ſacris. al̓s ſufficit ꝓpria ſentētia ep̄i ſine aliorū p̄ſentia. Depoſitus aūt ⁊ degradatꝰ nō pōt reſtitui ad officia ſua niſi ꝑ diſpenſationem pape Degradatio vltra penā depoſitiōis hoc addit. qͥa priuat̉ pͥuilegio clericali omni cū certa ſolēnitate. caracter tamē ei auferri non poteſt. de hoc vide s. Degradatio. Utrū ſuſpēſio poſſit ſuſpēdi ꝑ appellationeꝫ Rn̄. Sicut excōicatio: ſic ab officio vl̓ ingreſſu eē cleſie lata ſuſpēſio ꝑ appellationē ſequētē minime ſuſpendit̉. vt exͣ de ſen. ex. is cui. li. vj. Utrū ſuſpēſus a participatiōe: vel collatione

ſacramētoꝝ ſi cōtrafaciat ſit irregularis? Rn̄. ẜm Inno. ⁊ Ho. ꝙ nō. extra de cle. ex. mi. ſi celebrat. Talia em̄ nō ſunt ordinis: qꝛ ⁊ laici ꝑticipāt ſacra mētis ⁊ ꝯferūt ſacr̄a. Ubi tp̄us ponit̉ ſine p̄finitiōe: vt cum qͥs ſine tꝑis p̄finitione bn̄ficijs priuat̉: ꝑpetua priuatio in telligit̉. vt. C. de pe. l. ſeruus. ꝓ hoc facit qd̓ sͣ. di xit panor. ꝙ paria ſunt quē ſuſpēdi ꝑpetuo: ⁊ ſim pliciter. Qd̓ nota. Abellio eſt publica C. ꝑſona: hn̄s officiū ſcribēdi inſtr̄a ad fa ciendū fidem. Utrū clerici poſſint exercere officiū tabelliona tus: Rn̄. ẜm Ray. clericis ī ſacris ordinibꝰ ꝯſtitu tis eſt penitꝰ interdictū. ⁊ ſi illud habeāt ad dimit tendū ꝯpellēdi ſt̓ ꝑ ſubtractionē bn̄ficij appellati on poſtpoſita. extra ne cle. vel mo. ſicut. Exquo infert ibi Panor. ꝙ tabellio effectus clericꝰ nō per dit ip̄o facto tabellionatꝰ officiū. Si em̄ eis debet interdici officiū. ergo illud nō ꝑdiderunt. Idē vi det̉ in tabellionibꝰ effectis religioſis: vt ꝑ religiōeꝫ nō ꝑdiderint officiū: ſꝫ exercere nō debēt niſi in cā hereſis. tex. eſt notabilis in. c. vt officiū. de here. li. vj. Sil̓r in tabellionibꝰ effectis decurionibꝰ vl̓ ad uocatis: qui ꝑ ſuꝑueniētiā dignitatꝭ nō ꝑdūt offi ciū: ſꝫ illud exercere nō debēt. Et ꝑ hoc infert̉ ad aliā. q. An clericus effectus tabellio ꝑdat eoip̄o clericatꝰ priuilegiū et bn̄ficiū? Rn̄. Panor. de mēte Io. an. vbi sͣ. ꝙ nō. Ratio ē Sicut em̄ ꝑ ſuꝑueniētiā clericatꝰ nō ꝑdit̉ tabellio natꝰ: ſaltē in habitu: vt in dicto. c. ſicut. ⁊ in. d. c. vt officiū. ita ꝑ ſuꝑueniētiā tabellionatꝰ nō dꝫ perdi clericatꝰ vl̓ beneficiū: qꝛ iſta nō ſunt incōpaſſibilia ſaltē in habitu. Quare aūt ꝓhibeat̉ clericis hoc officiū exercē̓. dicit Panor. ꝙ hoc eſt pͥmo: qꝛ hoc officiū dicit̉ vi le: cū tabellio dicat̉ ſeruꝰ publicꝰ: vt in. c. ij. d̓ vſu ris. li. vj. ſecūdo qꝛ hoc ē officiū ſeculare. Hinc dr̄ feruꝰ publicꝰ a ſeruiēdo oībꝰ. Utrū clericꝰ poſſit exercere hoc officiū ī cauſis eccl̓iaſticis et ſpūalibꝰ corā iudice eccl̓iaſtico? Pa nor. ꝯcludit ꝙ aut corā papa ſeu eiꝰ curia hoc offi ciū exercet. ⁊ ē admittendꝰ. maxīe ſi a papa habuit hoc officiū. Nā papa admittēdo: vel ei hoc officiū tribuēdo: videt̉ eſt habilitare. ar. in. l. ideꝫ vulpia nus. ff. de excu. tu. Aut ī alia curia: ⁊ tūc aut habet ꝯpetētia ſalaria. ⁊ dicerē ꝙ nō: cū indiſtincte ꝓhi beat̉ in. d. c. ſicut. qꝛ vt dicit glo. ibi. eſt qd̓dā genꝰ negociatiōis qd̓ ꝓhibet̉ clericis. exͣ ne cle. vel mo. c. j. Aut indigēt: ⁊ tūc arbtror eos admittēdos. et ſic pn̄t iura diuerſa ad ꝯcordiā reduci. An aūt clericꝰ qͥ nō eſt ī ſacris poſſit hoc offi ciū exercere? Io. an. in dicto. c. ſicut. videt̉ velle ꝙ ſic ꝑ tex. ibi qͥ facit mētionē d̓ ꝯſtitutis ī ſacris. do. An. videt̉ velle hoc verū niſi hēat bn̄ficiū. ſꝫ Pa nor. dic̄ eū nō pōderaſſe dictū Io. an̄. Et dic̄ ꝙ ille tex. videt̉ in ꝯͣriū. Nā ꝓhibet clericis ī ſacris ſb̓ pͥ uatiōe bn̄ficioꝝ. ergo n̄ ꝓcedit ī mīoribꝰ quātucū qꝫ ſint bn̄ficiati. Poſſet tn̄ dici ꝙ h̓ accipiunt̉ ſacri ordines argo mō ꝓ oībꝰ ordinibꝰ qͥ īdub tāter ſaTabellio cri ſunt. vt notat̉. xxxij. di. ī ſum. Sed vbi bn̄ficiū nō ſufficeret poſſet hoc exercere. Naꝫ talis nō pōt dici bn̄ficiatꝰ. ar. c. ij. de trāſla. p̄la. Sed qͥd ſi clericꝰ ī ſacris nō hꝫ beneficiū? Rn̄. panor. ꝙ pōt hoc officio vti. īmo plus dic̄ Io. an. ꝙ hoc officiū nō ꝓhibet̉ p̄ciſe clericis: ſꝫ cauſatiue ſcꝫ ꝑ ſubtractionē bn̄fieij. Et ꝑ hoc pꝫ ꝙ nō p̄t in diſtincte clericis ī ſacris prohiberi hoc officiuꝫ. Et hoc placet panor. vt poſſit vti ſi nō hꝫ bn̄ficiū: cuꝫ poſſit tūc exercere negociatōeꝫ honeſtā. Quid ſi clericꝰ de facto: hoc ſtatuto nō obſtāte fecit inſtr̄m. Nūquid teneat. Inno. dicit ꝙ ſi fecit inſtr̄m anteꝙͣ ei interdicat̉: tenet. ſecꝰ ſi poſtea. Et pōt eſſe rō ẜm Io. an. qꝛ interdicto officio: interdi cit̉ eiꝰ executio. ar. de appel. c. paſtoral̓. al̓s hec int̓ dictio eēt deluſoria. Sꝫ ip̄e Io. an. tenet ꝙ ſiue p̄ce dat int̓dictio ſiue nō valere inſtr̄m. lꝫ pͥuari poſſit bn̄ficio. Mouet̉ qꝛ ibi hec ſola pena imponit̉. vn̄ aliā inuenire nō debemꝰ. Pe. de an. īpugnat hoc dictū Io. an. qꝛ pene appoſitio: in actu a iure ꝓhi bito nō cōfirmat actū ꝯͣ inhibitionē attentatū. vt notat Bar. in. l. p̄tor ait. ff. de no. oꝑ. nū. vnd̓ me lior rō videt̉ ẜm eū ꝓ dicto Io. an. qꝛ ānullatio in ſtrumēti ꝓpter carentiā fidei nō ꝯcernit ip̄m cleri cū: ſꝫ ꝑtes qͥbꝰ ꝓhibitio nō eſt facta. Et ꝑ hoc forte nō eſſet malū diſtinguē ẜm eū. ꝙ ſi publice ꝑ edi cta ſolēniter publicata ſit facta interdictio clericis: ita ꝙ potuit veriſil̓r trāſire ī noticiā ppl̓i: nō vale būt inſtr̄a. al̓s ſecꝰ. ſicut obſeruat̉ in ꝓdigo: cui bo noꝝ admīſtratio ē interdicta. vt. l. is cui bonis. ff. de v̓. ob. Et panor. videt̉ ꝯcludere ꝙ clericꝰ an̄ in terdictū ſi cōficit inſtr̄a: tenent. exquo tolerabat̉ in officio rōne publici officij. Si v̓o fuit clericis ꝑ ſu periorē interdictū: ⁊ tūc: aut palā ⁊ publice. ⁊ non valebit inſtrumētum: qꝛ geſta rōne publici officij poſt interdictū ſuꝑioris nō tenēt: vt in. c. veritatꝭ de dolo ⁊ cōtu. Nec pōt allegari tolerātia: exquo publice emanauit ꝓhibitio. Aut interdictū n̄ fuit publice factū. ⁊ tūc tenet in p̄iudicium ꝓhibiti vt poſſit beneficio priuari: vt in. d. c. ſicut. Sed geſta rōne publici officij tenēt: ſaltē qͦ ad ignorātes. vid̓ de hoc sͣ. Abſolutio. j. ⁊ Cōfeſſio. iij. Utrū tabellio ꝯſtitutus a laico poſſit ſuꝑ eccle ſiaſticis ꝯficere inſtrumēta? Rn̄. Panor. vbi sͣ. ꝙ ſic. Et hoc videt̉ ſentire Bar. in. l. j. ff. de of. ꝓco. ⁊ in. l. cūctos ppl̓os. C. de ſum. tri. vbi firmat no tariū ꝯſtitutū a pͥncipe poſſe cōficere inſtr̄a de vo lūtate partiū in alieno territorio. Idē Bal. in. d. l. cūctos populos. vbi plus ſentit ꝙ etiā nō ꝯſtitu tus a pͥncipe: ſꝫ ꝑ ſtatutū loci: poterit inter ſubdi tos in alieno territorio hoc officiū exercere: qꝛ hoc officiū notarij nō hꝫ iuriſditionē annexā: ſꝫ eſt qd̓ dā officiū qd̓ pōt exerceri ſine iuriſditiōe ⁊ ſine di ſtinctiōe territorij. Idē in notario creato ab imꝑa tore: vt poſſit cōficere inſtr̄m ī terris eccl̓ie. Idem tenet do. An. in. c. ꝑ venerabilē. qͥ fi. ſint le. Sꝫ pa nor. vltra alios adducit tex. in. c. qͣꝫqͣꝫ. de vſu. li. vj vbi in cā eccl̓iaſtica ſeruus publicꝰ. Et ſic notariꝰ laicus ſtipulat̉. ſecūdo adducit. c. cuꝫ dilectꝰ. de fi. inſtru. vbi ꝯſuetudo pr̄ie p̄t dari hāc ptāteꝫ ꝯficie di inſtrumēta al̓s nō habēti: euiꝰ inſtr̄a faciūt fidi

Teſtamentū. jͣ. in vtroqꝫ foro. Utrū ep̄us poſſit in eccleſiaſticis ꝯſtituere cle ricū tabellionē. Rn̄. ẜm Ray. pōt ꝑ totā dioceſim ſuā cui cura oīm ē cōmiſſa. x. q. j. regēda. Et ſi fecit poterit ille vocari ad ſcribendū acta eccleſiaſtici fo ri. Et ſic ꝯſtitutꝰ ab ep̄o nō hꝫ ptātem exͣ dioceſim illiꝰ qͥ ip̄m ꝯſtituit. ff. de iur̄. om. iudi. l. fi. Sed tn̄ ſi ſimplicit̓ ꝯſtitutus ſit tabellio. maxime ab ep̄o qͥ haberet ſuꝑ hoc pͥuilegiū: pōt etiā iſte vbiqꝫ. Ad dit etiā Ho. ꝙ exquo qͥs ſimpliciter ꝯſtitutus eſt tabellio ab illo qͥ hꝫ hanc ptāteꝫ: pōt vbiqꝫ ꝯficere inſtrumēta: ſicut p̄ſbyter ſemel ordinatꝰ vbiqꝫ ce lebrat. Limita tn̄ hoc ꝓut ꝓxime dictū eſt. Allia ſiue exactio. vi des. Pedagiū ⁊ Reſtitutio quarto. Eſtamentū.j. cōmu ſuꝑ rubrica de teſta. dicit ꝙ teſtamētū ē niter. Quid eſt teſtamētū. Rn̄. Panor. nr̄e volūtatis iuſta ſentētia de eo qd̓ qͥs poſt mor tē ſuā fieri vult cū heredis inſtitutiōe: vt habet̉ in l. j. iūcta glo. ff. e. vn̄ ſine heredis inſtōne nō eſt te ſtamētū. vt inſti. d̓ lega.§. ante herediſ. Et ꝑ ꝯn̄s teſtamētū nō ꝯp̄hendit codicillū: qꝛ ī codicillo nō pōt dari hereditas. C. de codi. l. ij. et. l. ſi idē. Nec ꝯp̄hendit donationē cā mortis: que eſt quaſi que dā vltima volūtas. Quis pōt facere teſtamētū? Rn̄. panor. vbi sͣ. ꝙ edictū de teſtamētis ē ꝓhītoriū. Oēs ergo poſ ſunt teſtari qͥ nō ſunt exp̄ſſe ꝓhibiti. ¶ Qui aūt ꝓhibeant̉ teſtari. Dic pͥmo ꝙ ꝓhibet̉ furioſus ſeu mētecaptꝰ niſi hēat lucida interualla l. furioſum. C. qui te. fa. poſ. ſecūdo ꝓhibet̉ mutꝰ ⁊ ſurdꝰ a natiuitate. ſecus ſi ex accidēti ⁊ ſcribē ſcit vt. l. diſcretꝭ. C. qͥ te. fa. poſ. Idē Bar. ibi qͥ addit ꝙ ſurdꝰ tm̄ teſtat̉ mutꝰ tm̄ teſtat̉ ſi ſcribē ſcit. d. l. diſcretis. tercio ſi nō valet articulate loqͥ: ita ꝙ nō p̄t expͥmere nomē heredis nec ſcribe̓. vt in. l. iube mus. C. de teſta. vbi Bar. ex illa. l. infert ꝙ ille qui nō pōt articulate loqͥ: mortuo ē ſil̓is. et iō cū teſta tor loquit̉ balbuciēdo cum pͥus fuerit hō recte lin gue: ſi faciat teſtamētū nō valet. Et dicit ſemel fe ciſſe exceptionē ad impugnādū teſtamētū qd̓daꝫ: qd̓ erat factū ab eo qͥ nō poterat articulate loqui. quarto impubes. vn̄ niſi maſculꝰ ſit in. xiiij. femīa in. xij. teſtari nō poſſunt. l. qͣ etate. ff. e. qͥnto filiuſ fa. niſi in caſtrenſi vel qͣſi: vt in. c. licꝫ. de ſepl̓. li. vj. ⁊ in. l. pe. C. qͥ te. fa. poſ. ſexto ꝓdigus cui bona in terdicta ſunt a iudice. l. is cui. ff. e. ſꝫ teſtamētū pͥus factū valet: vt ibi. De hac maͣ ꝓdigoꝝ vide ſingu laria sͣ. Donatio.j. ſeptimo damnatꝰ ad mortē na turalē vel ciuilē. puta qꝛ deportatꝰ. vn̄ cōiter tenet̉ ꝙ tales nō poſſunt teſtari: etiā ſi effugiāt de mani bus iudicū. vt in. l. eius. ff. e. Si aūt qͥs ē damnat ad penā inferiorē: cōiter nō efficit̉ inteſtabilis. pu ta ſi fuit ꝯdēnatꝰ ad amputatiōꝫ manꝰ vel vt euel lent̉ oculi. Et Bar. in. d. l. eiꝰ in.§. ſi cui. ex illo.§. infert ꝙ dānatio qͣ ꝑdit̉ vita. libertas. vel ciuitas impedit teſtamētū fieri ⁊ rūpit iā factū. Secus in dānatiōe ꝑ quā tm̄ ledit̉. vide etiā qd̓ notat Azo. Fo. CCXLIIII. C. qui te. fa. poſ. ꝙ dānatus ad mortē teſtamentū facere nō pōt: ſiue ſit dānatꝰ vt moriat̉: ſiue vt fiat ſeruꝰ pene: ſiue ſit deportatꝰ ī inſulā. Relegati āt qꝛ nō amittūt libertatē vel ciuitatē: teſtamētuꝫ fa cere poſſunt. ſi qͥs tn̄ eoꝝ fuerit damnatꝰ ⁊ appel lauerit: interim teſtamētū facere pōt. d. l. eius. ⁊. l. qui a latronibꝰ. ff. eo. ti. Uide etiā Zab. in cle. j. de pe. ⁊ re. vbi querit an damnatus vltimo ſupplicio poſſit teſtari. Et videt̉ ꝙ ſic. qꝛ ſepe damnat̉ quis abſens ex vi ſtatuti: qͥ de iure cōi damnari nō pōt ff. de pe. l. abſentē. Et rn̄det ẜm Bar. ⁊ Bal. in di cta. l. eius. ꝙ ſi ē dānatus ⁊ detētus: ita ꝙ infallibi liter fiet executio: nō valet teſtamentū. vt notatur E. de do. inter vi. ⁊ vxo. auten. ſꝫ hodie. Sed ſi dā nat̉ ad mortē in abſentia ex forma ſtatuti: teſtamē tū nō valet quo ad fauores municipales quibꝰ bā niti nō gaudēt tanqͣꝫ hoſtes ſue ciuitatis. ff. de ca pi. di. l. amiſſiōe. ſꝫ quo ad ius cōe valet teſtamētū qꝛ nō ꝑdit ius cōe. De huiuſmodi exbānitis vide ſingularia sͣ. c. Filiꝰ. in fi. ¶ Dubitat̉ de dānato ad ꝑpetuū carcere̓ ⁊ in lai co cōis ſentētia ē ꝙ eſt inteſtabilis. vt in. l. ij. ff. de pu. iudi. ſꝫ ī clerico dicit Panor. audiuiſſe varie fu iſſe ꝯſultū. Nā quidā ꝯſuluerūt ꝙ nō pōt teſtari. qꝛ illa pena eqͥꝑatur pene mortis ſeu deportatiōi vt notat Inno. in. c. qͣliter. el. ij. de accu. Cōſulen tes v̓o oppoſitū moti ſunt: qꝛ ius canonicū nō im ponit ꝑpetuū carcerē in penā: ſꝫ ad pnīaꝫ. vt in. c. nouimꝰ. de v̓. ſig. ⁊ in. c. qͣꝫuis. de pe. li. vj. ergo nō dꝫ hec pena inhabilitatis teſtandi ꝓdire ex pnīa. Et hec opi. eſt mitior: ſꝫ alia videt̉ verior: qꝛ nega ri nō pōt qͥn ille ſit qͣſi mortuꝰ. Octauo ꝓhibet̉ pu blicus vſurariꝰ: niſi p̄ſtet cautionē iuxta formā ca pituli qͣꝫqͣꝫ. de vſu. li. vj. Nono ꝓhibet̉ excōicatus ẜm opi. quorūdā quos ſequit̉ glo. in. c. decernimꝰ de ſen. excō. li. vj. Sed Io. an. ⁊ Inno. tenēt ꝯͣriū ⁊ eſt hodie cōis opi. nec eqͥꝑatur deportato. Decīo ꝓhibet̉ ſeruꝰ. xiij. q. ij. illud. ⁊. l. filiꝰ. ff. d̓ teſta. Un decimo qͥlibet religioſus qͥ ꝓfitet̉ tria ſubſtātialia regule. extra eo. c. ij. ⁊ ī auten. ingreſſi. C. d̓ ſa. ſan. eccle. ſecꝰ d̓ religioſis largo mō ſumptis. Duode cimo hereticus. Rō qꝛ hereticꝰ nihil hꝫ cū oīa bo na ſua ſint ꝯfiſcata ip̄o iure. vt in. c. cū ẜm. d̓ here. li. vj. vn̄ etiā ſi poſt mortē poſſet detegi queꝫ fuiſſe hereticū ī vita: oīa bona pn̄t apprehēdi. vt in. c. ij. de p̄ſcrip. in. vj. Nota tn̄ ꝙ hmōi heretici et ſil̓es cū bona ꝯſcīa pn̄t retinere bona ſua donec ſequat̉ ſentētia: ſalteꝫ declaratiua ſuꝑ facto. De hoc vide sͣ. ſingularit̓ Abſolutio.j. in excōicatōne d̓ inſecu toribꝰ cardinaliū. Terciodecimo ꝓhibet̉ dubius de ſtatu ſuo: ⁊ dicit̉ dubiꝰ qn̄ dubitat̉ an ſit in eo ſtatu quo teſtari poſſit: vt. l. de ſtatu. ff. eo. Quar todecimo ꝓhibet̉ obſides. ⁊ intelligo d̓ obſidibus id eſt captiuis populi romani vl̓ ecōuerſo. puta ſi apud infideles eſſent xp̄iani obſides. vel econtra. ſecꝰ ī obſidibꝰ qͥ qͦtidie tradūt̉ ab vna ciuitate alte ri. vt notat̉ in. l. obſides. ff. eo. Quītodecimo ꝓhi bet̉ dānatus ob carmē famoſuꝫ. puta qꝛ cōfecit li bellū famoſum ī iniuriā alteriꝰ. ⁊ de illo fuit dāna tus. vt ī. d. l. is cui. Sꝫ dubitat̉ an infamis ex alia ca poſſit ꝯdere teſtamētū. et cōiter tenet̉ ꝙ ſic: niſi ſi iij

Teſtamentū. jͣ. reperiat̉ ſpecifice ꝓhibitū. Et nota ꝙ dicit̉ libellꝰ famoſus qn̄ aliqͥs ſcribit cedulā ꝯtinentē iniuriā: ſeu infamiā alteriꝰ ⁊ ꝓijcit illā in loco vbi inueniat̉ ⁊ ſic aliꝰ infamet̉. Sextodecimo reus criminis leſe maieſtatis. l. qͥſqͥs. C. ad. l. iul̓. ma. Et d̓ hoc dic vt dictū ē sͣ. de heretico. Decīoſeptimo is qͥ eſt apud hoſtes captiuꝰ. d. l. eius. Decīooctauo carēs vtro qꝫ lumīe. hodie tn̄ pōt teſtari: dūmō ſeruet qd̓ ha bet̉ in. l. hac ꝯſultiſſima. C. qͥ te. fa. poſ. vt articula te ⁊ clare in pn̄tia teſtiū exprimat nomē heredis. ⁊ Gar. in. d. l. hac ꝯſultiſſima. dicit ſcholaribꝰ ꝙ bn̄ notēt illā. l. qꝛ ex ea poterūt hr̄e multuꝫ de honore: qꝛ ſepe homīes excecant̉ ꝓpter infirmitatē vel alia accidētia ⁊ faciūt teſtamentū de iure cōi: ⁊ illud te ſtamentū nō valet. An aūt p̄dicti ꝓhibiti a iure teſtari: poſſint di ſponē ī pias cauſas? Et p̄ſupponit panor. ꝙ om̄e relictū ꝓ aīa dicit̉ ad pias cauſas: vt in. c. reqͥſiſti. extra eo. De ſurdo ⁊ muto ſeu nō valēte articula te loqui: ad pias cauſus poſſunt diſponere: dūmō ſaltē nutu.i. ſigno poſſint expͥmere volūtatē. Nā cum tales poſſint cōtrahere matrimoniū: vt in. c. cū apud. de ſpon. infert̉ ꝙ habent intellectū natu ralē. Sed in iſtis diſpoſitiōibꝰ ad pias cauſas: ſuf ficit ſola facultas iuriſgentiū ſeu naturalis: nec cu ramꝰ de ſolēnitate iuris ciuilis. vt in. e. relatū. el. j. extra eo. vn̄ Bal. dicit d̓ quodā aduocato qͥ ꝓpter infirmitatē nō poterat loqui nec ſcribere ſꝫ religio ſo quodā ſibi dicēte vt ꝓuideret de aīa ſua. et ꝙ ſi volebat bona ſua dare pauꝑibꝰ aꝑiret librū. ſi ſa nus mēte aperuit librū: valet diſpoſitio. Et ponit Bal. regulā. ꝙ ad pias cauſas valet teſtamētum nutū factuꝫ. ꝓ hoc bona glo. in. c. cū tibi. extra eo. De impubere cōiter tenet̉ ꝙ nō p̄t diſponere etiā ad pias cauſas. vnde ⁊ miles ante pubertatē non pōt teſtari ꝓpt̓ defectū iudicij: vt in. l. fi. C. d̓ teſta. mili. In filiofa. cōclude ꝙ in caſtrēſi vel quaſi pōt teſtari vt vult: ſꝫ in aduēticijs quoꝝ hꝫ ꝓprietatem eſt dubiū. Nā ſi vſuffructꝰ acqͥrit̉ patri: oēs tenēt ꝙ teſtari ad pias cās nō pōt inuito patre. vt in. l. pe. C. qui te. fa. poſ. Sed ē dubiū qn̄ vſuſfructꝰ eſt penes filiū. Bar. in. l. j. C. d̓ ſa. ſan. eccle. voluit ꝙ poſſit teſtari ad pias cās etiaꝫ inuito patre: qꝛ oīs ſolēnitas iuris ciuilis eſt remiſſa ī legatis ad pias cauſas. d. l. j. ⁊ in dicto. c. relatū. Sꝫ Bal. tenet ibi ꝯtrariū allegat bonū tex. in. c. licet. de ſepul. in. vj. vbi dicit̉ ꝙ filiuſfa. nō pōt diſponere inuito patre etiā ꝓ aīa: niſi de caſtrēſi vel quaſi. Et hec opinio videt̉ verior ꝑ illū tex. ne ſpoliet̉ pater ꝓpter fauorē pie cauſe: cui debent̉ bona filij. An aūt ꝯſentiēte patre filiuſfa. in iſtis aduēti cijs ī quibꝰ patri nō querit̉ vſuffructꝰ poſſit facere teſtamētū ad pias cās ⁊ donare? Bar. in. l. qui in ptāte. ff. e. dicit ꝙ ſic. et dicit hoc ꝓbari in dicto. c. licꝫ. ī fi. a ꝯtrario. Et videt̉ eſſe cōis opinio legiſta ru. licꝫ Imola. ⁊ Io. an̄. ſint in ꝯtrariū. Et hoc vi det̉ tenendū ſalte de iure canonico. ꝑ dictū. c. licet. qͥ tex. hoc ꝓbat in duobꝰ locis. Primo em̄ tex. dic̄ ꝙ filiꝰ pōt iudicare ꝓ aīa. ⁊ glo. exponit.j. in vltīa volūtate relinquere. ⁊ ſic verba ſunt generalia ad omnē vltimā volūtatē. Secūdo ſubdit tex. ꝓ aīa: que verba clare oſtendūt ꝙ verbum. iudicare. ibi poſitū nō debet inte. ligi de donatiōe cauſa mortꝭ qꝛ illā filiuſfa. patre cōſentiente facere poteſt abſqꝫ hoc ꝙ donet ꝓ anima. caſus eſt in. l. tamis. ff. de do. cauſa mortis. Facit etiā ad hoc qꝛ ratio quare de iure ciuili filiuſfa. nō pōt teſtari etiā de cōſenſu patris eſt: qꝛ vltima volūtas eſſet captatoria: ⁊ de penderet ex alieno arbitrio. vt. l. illa inſtitutio. ff. d̓ de here. inſti. Sed ius canonicū nō curauit d̓ hac ſolēnitate iuris ciuilis. īmo de iure canonico volū tas captatoria ſuſtinet̉: vt in. c. cū tu. de teſta. vnd̓ cū ſeruemus ius canonicū in relictis ad pias cās ſeruāda eſt hec opi. cōis: iudicādo vt filiuſfa. cum voluntate patris poſſit teſtari ad pias cauſas ⁊cͣ. Sꝫ vide Bar. cep. in tractatu ſuo de cautelis. vbi ponit modū vt filiuſſa. etiā in poteſtate pr̄is poſ ſit teſtari inuito patre.ſ. ꝙ ſuſcipiat ſaltem primā conſurā. Et ꝓ hoc vide glo. ſingularē. xix. q. vlti. c. qꝛ ingrediētibꝰ. q̄ dicit ꝙ clericꝰ in poteſtate con ſtitutus pōt teſtari ⁊ loquit̉ indiſtincte. Et allegat autenticā p̄ſbyteros. C. de ep̄i. ⁊ cle. De prodigo poſt īterdictū cōiter tenet̉ ꝙ nō poteſt teſtari etiā ad pias cauſas: qꝛ poſt interdictu nō habet admi niſtrationē bonoꝝ ſuoꝝ. De vſurario Bar. tenet ꝙ exquo eſt publicꝰ: ⁊ nō dedit cautionē: non pōt aliquid diſponere ꝓ aīa: qꝛ nec eccleſia dꝫ recipere oblationē talis. Et idē dicit de quolibꝫ decedente in mortali: qꝛ cū ſit extra vnitatē eccleſie: nō poteſt dici relictū ꝓ aīa. Nā eccleſia ꝓ talibꝰ nō orat. Ex quo infert ꝙ relicta ꝑ iſtos nō gaudent priuilegio attributo relicto ad pias cās. Bal. in hoc vltimo tenet ꝯtrariū: qꝛ pͥuilegiū iſtud eſt attributū nō ſo lū fauore relinquētis: ſꝫ etiā fauore illius cui fit re lictum. Sed panor. dicit ꝙ vſurariꝰ publicus nō pōt aliqͥd relinquere: qꝛ nō valet teſtamentū neqꝫ codicillus: vt in dicto. c. qͣꝫqͣꝫ. Sꝫ in alijs exiſtētibꝰ in peccato: vt in excōicatis ⁊ ſil̓ibus: dic̄ ꝙ ſi volūt facere eccleſie oblationē: ⁊ debēt regularit admitti niſi ſpāliter ꝓhibeant̉: vt excōicatꝰ. vſurariꝰ et ſi miles. Idē ⁊ fortius ſi volūt intuitu elemoſyne ali qua dare eccleſijs vel pauꝑibꝰ. dico ꝙ eccleſie poſ ſunt reciꝑe: nō tamē debēt ſe obligare ad oranduꝫ ꝓ eis. ⁊ talia relicta poſſunt dici ad pias cās. nō ſo lū rōne illius cui relinquit̉: ſed etiā rōne relinquē tis: ⁊ talia relicta gaudēt priuilegio relictorū ad pi as cauſas: exquo al̓s de iure teſtari poſſūt. De dā nato ad mortē naturalē vel ciuilē. nunquid poſſit diſpone̓ ad pias cauſas: exquo bona ſua ſunt pu blicata? Cōmuniter tenet̉ ꝙ non: qꝛ iura dant illa bona venientibus ab inteſtato. vt in auten. bona C. de bo. dam. vnde eſſet diſponere de alieno: qͥn īmo teſtamentū prius factum rumpit̉ ſecuta con demnatiōe. hoc volunt legiſte in dicta. l. j. vbi for matur queſtio ẜm Io. an. de eo qui damnatur. et poſtea in teſtamento vl̓ codicillo aliqua relinquit ꝓ anima ſua: ⁊ poſtea die tercia decapitat̉. An pre dicta legata debeantur? Bar. in dicta. l. j. dicit ꝙ quādo talis damnatus non retinet bona vſqꝫ ad mortem: vt quia ſunt per legē fiſco applicata. vt ī dicta auten. bona. non valent talia legata: quia ex quo non habet bona de illis teſtari non poteſt. ſi

vo retinet bona vſqꝫ ad mortem: tunc ſi eſt peni tens de delicto poteſt teſtari ad pias cauſas. et eſt caſus ẜm vnū intellectū ī dicta. l.j. qꝛ illa lex remo uet omne impedimētū ꝙͣtū ad legata ad pias cās Aut mortuus eſt impenitēs. ⁊ tūc relicta ꝑ talē nō ſunt ꝑ eccleſiā recipienda: ſed de hoc dic vt dictū ē ſupra.§. ꝓximo. De hac materia videsͣ. Abſolu tio. j. De excōicato die vt gͣ. dixi. Nam ſicut poteſt facere elemoſynā: vt in. c. cū volūtate de ſen. ex. ita ⁊ in teſtamēto pōt relinquere ad pias cās: licꝫ alid̓ dixerit Bar. De ſeruo. religioſo. heretico. reo leſe maieſtatis ⁊ ſil̓ibꝰ dic ꝙ nō poſſunt diſponere etiā ad pias cauſas: qꝛ nō habent bona. jͣ. q. j. nō eſt pu tanda. De dubio de ſtatu ſuo ſunt opiniones int̓ docto. Bar. tenet ꝙ poſſit diſponere ad pias cās. Bal. ꝯtra in dicta. l. j. qꝛ nō reꝑit̉ iure cōceſſum: ſꝫ plus placet opinio Bar. fauore pie cauſe: qꝛ miles eſt in hoc priuilegiatus. vt in. l. ex militari. ff. de te ſta. mi. Fortius pia cauſa debet eſſe pͥuilegiata. De eo qui eſt apud hoſtes credo ꝙ nō poſſit diſpone re: qꝛ ſeruus eſt. Utrū religioſus in ep̄m ꝓmotus poſſit teſta mētū facere? Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſecūde. q. clxxxv. nullo mō poteſt: qꝛ ſola diſpēſatio rerū eccleſiaſti carū ei ꝯmittit̉ que morte finit̉: ex qua teſtamentū incipit valere. ſi tn̄ ex ꝯceſſiōe papę teſtamentū fa ciat: nō intelligit̉ de ꝓprio facere teſtamentū ſꝫ au ctoritate apoſtolica intelligitur ampliata poteſtas ſue diſpēſatiōis vt poſſit valere poſt mortē. Quid ſi aliquis aliquē teſtari ꝓhibuerit? Rn̄. ab eius hereditate erit repellendus: vt. C. ſi qͥs al. te. ꝓhi. l. ij. Quot teſtes oportet ꝙ ſint in teſtamēto? Rn̄ regulariter ẜm leges. vij. teſtes reqͥrunt̉. vt inſti. eo.§. fi. hoc tamen fallit: qꝛ qn̄qꝫ valet ſine teſte. vt ſi miles in belloſcribat ⁊ moriat̉. vt. C. de te. mili. l. milites. Qn̄qꝫ ſufficit vnus: vt ſi fiat corā imꝑa tore. vt. C. e. l. omniū. Qn̄qꝫ duo: vt inter filios. vt C. e. l. hac ꝯſultiſſima.§. ex imꝑfecto. Vl̓ ſi in ten torio.i. non in militia tēpore quo morit̉ teſtet̉ mi les: vt. ff. de teſta. mili. l. lucius. Similit̓ etiā in his que ſunt ad pias cauſas. vt extra eo. cuꝫ eſſes. et. c. relatū. Qn̄qꝫ tres vel quatuor. vt ex ſpāli pͥuilegio vt. C. e. l. ſi nō ſpāli. ⁊. l. ſi vnus. Qn̄qꝫ. v. vt ī teſta mēto ruſtici. C. e. l. fi. Et hoc vbi.vij. teſtes hr̄i nō poſſunt. vt in dicta. l. fi. Qn̄qꝫ etiā. viij. teſtes reqͥ runt̉: vt qn̄ teſtator vult teſtari in ſcriptis et neſcit lr̄as. vt in. d. l. hac ꝯſultiſſima. Quid ſi teſtator non vult ꝙ teſtes ſciant tenorē teſtamēti ſui? Rn̄. pōt facere teſtamentū qd̓ dicit̉ in ſcriptis.i. ꝙ ip̄e pͥmo teſtamētum cōſcribat: vel etiā ſcribi faciat. ⁊ poſtea cartam clauſam repn̄tet teſtibꝰ di. hoc eſt meū teſtamentū rogo ꝙ ſigilletis ⁊ ſubſcribatis vos. d. l. hac ꝯſultiſſima. Sed tn̄ per hunc modū facere teſtamentn̄ non eſt tutuꝫ: quia multas obſeruantias requirit que forte cum non ſeruent̉ oportet ꝙ nō valeat teſtamentū. Melius eſt ꝙ fiat ſine ſcriptis. ſcꝫ quādo fit per notarium Quibus verbis debet ſcribi teſtamentū. Rn̄. non refert ſi dicat. Pe. heredem inſtituo: vel volū Fo. CCXLV. Teſtamentū. ij. tatem meam eius diſpoſitioni cōmitto: quia non dicitur decedere inteſtatus: īmo dicitur teſtatus ad pias cauſas ẜm intellectū notabiliorem. c. cum tibi. extra eo. Nec curanduꝫ de verbis teſtatoris dūmodo ſint talia: per que de voluntate conſtet. licꝫ Io. an. dicat in addi. Spe. poſt Al papienſem ꝙ ſi quis ad interrogationē alterius. puta dicen tis. vis tu talem heredem inſtituere. ⁊ ille reſpon deat ꝙ ſic non valet teſtamentū. Sed glo. in. l. iu bemus. C. e. tenet contrariū. monetur ip̄e: quia te ſtator debet exprimere nomen heredis et in infir mitate defacili reſpondet quis ad omnia. do. An. tenuit ꝙ de benignitate canonica poteſt procede re dicta glo. ſed dę rigore procedit contrarium. Et concludit Panor. ꝙ ad pias cauſas valet teſtamē tum nutu factum: prout tenet etiam Bal. in. l. j. C. de ſa. ſan. eccle. vbi allegat glo. in dicto. ę. cum tibi. Sed in alijs poſſet dici: ꝙ ſi conſtat de volū tate ſua ꝑ ſigna vrgētia: ꝙ valet teſtamētū d̓ beni gnitate canonica. hec Panor. in. d. c. cū tibi. Bar. tn̄ in dieta. l. iubemꝰ. dicit ꝙ glo. ibi dicit veꝝ ī te ſtatore qͥ articulate loqui pot. al̓s ſecus. Utrū in ſecūdo teſtamēto oporteat facere mē tionē d̓ pͥmo. Rn̄. vt notat̉. xviij. di. qm̄. in glo. ꝙ nō oportet niſi in duobꝰ caſibꝰ. Primo ſi teſtamē tu factū ſit inter liberos. vt. C. e. l. hac ꝯſultiſſima. §. ex imꝑfecto. ⁊ auten. ibi poſita. Alius ſi teſtator ip̄e legem ſibi impoſuit. puta ſi in priori teſtamēto dixit. Si fecero aliud teſtm̄: nō valeat niſi dixero pater noſter. tūc in faciēdo ſecūdū. oportet ꝙ faci at mētionē de pͥmo. l. ſi qͥs. in pͥn. de le. iij. etiā ſi in pͥmo dixiſſet ꝙ ſibi nō liceret peniterę. vide d̓ hoc sͣ. Exemptus. Quid aūt ſi iurauit ꝙ non veniret ꝯͣ volūtatē ſuā nec mutaret. nūqͥd pōt mutare. Rn̄. ẜm Dir. li. ij. ꝙ licꝫ forte de rigore iuris poſſit mutare teſtm̄ vel ſepulturā: nō tn̄ dꝫ ẜm deū ⁊ ęqͥtatē canonicā. hec Dir. Et lꝫ nō debeat mutare ꝓpter iuramētū: tn̄ ſi mutat tenet ſecūdū qͣꝫnis incurrat ꝑiuriū. Qualit̓ ꝯfirmat̉ teſtm̄. Rn̄. ꝑ mortē teſtatoris ad hebre. ix. Sꝫ ante mortē qn̄cūqꝫ mutari poteſt etiā ſi pacto ꝯuenerit non mutare. vt. C. de pac. l. pactū. Ratio qꝛ pacta que ꝯſtringūt liberū arbi triū vltime ⁊ legitime volūtatis nō valēt. Et ẜm Dir. pactū nō impedit: lꝫ iuramentū ſic. eodē mō quo dictū eſt sͣ. ꝓxīo.§. Quo ad va Eſtamentū. i. uditateꝫ eiꝰ. Et primo quo ad inſtitutioneꝫ heredis quilibet in teſtamēto tenet̉ ſibi heredeꝫ inſtituere aliquē vel aliqd̓ collegiū ⁊ huiuſmodi. ⁊ ſine inſtitutōne heredis non eſſet teſtm̄. C. eo. l. iubemꝰ. Ualent tamē legata ad pias cauſas: etiā ſi nō eſſet clauſula codicillaris. ⁊ teſtm̄ eſſet nullū: vt notat Panor. in. c. Raynaldus. de teſta. Et ſi quidē teſtator habeat deſcēdentes vel aſcendētes illos tenetur heredes inſtituere: ſaltem in eorum legitima: vt. C. de inoffi. teſt. auten. nouiſſima. ꝙ ſi nec aſcendētes nec deſcendētes habeat. tūc ẜm leges poteſt inſtituere alios quoſcunqꝫ: dūmodo non infames: aut turpes perſonas. Nam tun ¶ iiij

fratres vel ſorores poſſunt rūpere teſtamētū: ⁊ ſi bi totā acqͥrere hereditatē: vt. C. de inoffi. te. l. fra tres. De hac maͣ videsͣ. Hereditas. Tn̄ ſi ꝓpinqͥ indigerēt illa hereditate indigētia manifeſta: tene tur eis hereditatē dimittere niſi eēt mali et hmōi bonis indigni. Et dico tenent̉.ſ. ex debito honorꝭ parētalis. Si aūt nō indigerēt manifeſte: pōt libe ī alios refundere. Secꝰ tn̄ eſt ī quibuſdā terris de ꝯſuetudine q̄ in hmōi ſeruāda ē ſi rōnabilis ē. Nūquid teſtator poſſit ſb̓ſtituere aliū heredē qͥ debeat ſuccedere pͥmo heredi? Rn̄. ſi teſtator ha beat filios impuberes pōt eis ſubſtituere quoſcū qꝫ velit qͥ ſuccedāt eis ſi nō venerint ad pubertatē vt. C. de impu. ⁊ al. ſub. l. ſi teſtamēto. ſi v̓o ꝑuene rint ad pubertatē pōt eis ſubſtitue̓: ſi moriant̉ ſine liberis. Idē etiā ẜm quoſdā ſi moriant̉ cū liberis. vt. C. de impu. ⁊ al. ſubſti. l. heres. ⁊. l. ſe. Debet tn̄ ſalua eſſe legitima. Et intelligit̉ ſubſtitutio dedu cta legitima filioꝝ: ⁊ deducta qͣrta totiꝰ q̄ dicit̉ tre bellianica: quaꝫ deducit qͥlibet inſtitutꝰ heres cui al̓s ſubſtituit̉ regularit̓ poſt pubertatē inſtituti: vl̓ etiā cū accipit hereditatē ꝑ fideicōmiſſum ab inſti tuto herede: qꝛ grauatꝰ ē heres alteri reſtituere he reditatē: vt in. c. Raynutius. exͣ eo. Quid autē ſi teſtamētū eſt nullū ⁊ appoſita eſt clauſula codicillaris: qͥd oꝑabit̉ clauſula illa. puta ſi non valet iure teſtamēti: valeat iure codicilloꝝ: Rn̄det Panor. in dicto. c. Raynaldꝰ. poſt glo. ꝙ ꝑ illā clauſulā p̄ſtabunt̉ legata ꝑueniētes ab inte ſtato q̄ al̓s nō valuiſſent. Idē tenet Bar. in. l. j. ff. de cōdicil. Ubi etiā querit. Quid ſi teſtator dixit: Uolo ꝙ valeat iure teſtamēti ⁊ codicilloꝝ. Et re ſpōdet ꝙ licꝫ illa v̓ba videant̉ inducere repugnā tiā: tamē vt res valeat debet exponi et.i. vel: ꝑ re gulā q̄ ponit qn̄ copula ponit̉ inter duo incōpaſſi bilia reſoluit̉ in diſiunctaꝫ: vt. l. ſi ticio fundus. de vſufru. le. Et erit electio heredis ꝙ cōpetat iure di recto vel fideicōmiſſi: vt. l. fi. C. e. Sed qͥd ſi dixit volo ꝙ valeat iure teſtamēti vl̓ ſaltem iure codicilloꝝ: Bar. vbi sͣ. arbitrat̉ ꝙ tūc nō poſſit heres eligere. Nā illa ꝯiūctio diminuti ua: ſaltē hꝫ iſtud importare: vt ſi pͥmo mō. ſcꝫ iure teſtamēti nō poſſet valere tūc deueniat̉ ad aliud. Hoc pꝫ ex regula grāmaticali. Si nō potes mihi dare biſantiū: ſaltē cōmoda vnū denariū. Quid ſi reꝑit̉ ſic. Et volo valere vel iure cōdi cilloꝝ: ⁊ n̄ dixit teſtamēti? Rn̄. Bar. ꝙ hec dictio vel. qn̄ apponit̉ vni or̄oni vel dictioni tm̄ ſumit̉ ꝓ ſaltē. Perinde eſt gͦ ac ſi diceret iure teſtamēti. vel ſaltē codicilloꝝ. Quero an hec clauſula. ſi non valet ⁊cͣ. habeat locū qn̄ teſtamētū nō valet ꝓpter defectū ſolēnita tis omiſſe? Bar. dicit ꝙ ſic. per tex. in. l. codicillis. de le. ij. Quid ſi teſtamētū nō valet rōne volūtatis im ꝑfecte: qm̄ anteqͣꝫ ꝯpleret̉ mortuꝰ eſt teſtator. An tūc aliqͥd oꝑet̉ iſta clauſula. Bar. dicit ꝙ nō ꝑ. l. fi deicōmiſſa. de le. iij. et. l. ex ea ſcriptura. ff. de teſta. ſecus ſi volūtas eſſet imꝑfecta rōne alicuiꝰ ſolēni tatis. Et ſic intellige. l. fi. C. e. Quid ſi teſtator dixit. Si nō valet ⁊cͣ. An hec Teſtamentū. iij. verba referant̉ ad tp̄us ꝯditi teſtamēti. An ad fu turū ſi ꝯtigerit nō valere? Et ꝯcludit ꝙ dicta ver ba ꝯp̄hendunt tp̄us futurū: vt res potius valeat ⁊cͣ. maxīe in teſtamētis. Quid ſi teſtamētū rumpat̉: qꝛ hereditas nō eſt adita. vtrū tūc oꝑet̉ illa clauſula. Bar. credit ꝙ ſic ꝑ. l. eā quā. C. de fideicō. Dū tn̄ dicat ſi nō valebit vel ſil̓ia verba q̄ trahant̉ ad futurū. Quid ſi nō valet teſtamētū ꝓpter defectū here dis ſcripti non capacis? Bar. dicit ꝙ illa clauſula oꝑat̉: vt. d. l. eā quā. ẜm vnā lec. Quid ſi teſtamētū nō valet ꝓpt̓ defectū teſtāt Rn̄. Bar. ꝙ tūc nihil oꝑat̉: qꝛ qͥ nō poteſt teſtari nec codicillari. vt. l. diuꝰ. ff. e. Quid ſi teſtator legat aliqͥd tabellioni ꝯficienti teſtamētū nūcupatiuū qd̓ fieri pōt: vt. C. de teſta. dictātibꝰ. Nūquid ip̄e tabellio pōt ſibi illud aſcri here. Rn̄. Spe. in ti. de inſtru. edic. ꝙ ſic: nec inci det in penā legis cor. de fal. Nec ob. l. ij. C. de his qͥ ſibi in te. ſcri. Illud eiū habet locū in eo qͥ dictat vel ſcribit teſtamētū qd̓ eſt in ſcriptis: cuius vires oēs dependēt ex ſcriptura illa. ſecus ī nūcupatiuo qd̓ fit hodie: qꝛ ibi ſit ſcriptura ſolum ad memoriā nō vt vires teſtamēti dependeāt ex illa. Idē tenet Odo. qꝛ tale teſtamētū recitat̉ corā teſtibꝰ: id̓o nul la eſt ſuſpitio falſitatis. Idem tenet Bar. in. l. j. ff. ad. l. cor. de fal. dicens ꝙ opinio Spe. cōſuetudine approbatur. Eſtamentū. iij. quātū (. ad executionem. ¶ Utrū teſtator poſſit heredibꝰ ſuis ꝑ teſtamētū penā imponere ſi nō paruerīt volūtati ſue? Rn̄. ſic. vt inſti. dele.§. pene. Dū tn̄ qd̓ teſta tor p̄cipit nō ſit turpe vel inhoneſtū. vt. ff. de ꝯdi. inſti. quidā. vide de hoc sͣ. Legitima. Per quē cogent̉ heredes defūcti teſtm̄ ſiue vo lūtatē eius adimplere? Rn̄. heredes. jͣ. annū cogē di ſunt ꝑ ep̄m adimplere. ⁊ ſi neglexerint: tunc ip̄e ep̄us exequat̉. vt in. c. nos. ⁊. c. ſi heredes. exͣ eo. et in. d. c. nos. habet̉ ꝙ ſi. jͣ. annū a die monitiōis nō ſit executio teſtam̄ti ꝑ debentē exeqͥ: deuoluit̉ exe cutio ad ep̄m: ⁊ nō a tꝑe mortis teſtatoris. ſꝫ hodie cōiter ep̄i hn̄t ſtatuta vt tp̄us currat a die mortis. Hoc tn̄ limitat panor. in. d. c. nos. vt tp̄s illd̓ cur rat a die mortis ⁊ adite hereditatis ⁊ ſcie. vide etiā Bar. ad p̄dicta ī. l. cū qͥdā. de le. ij. vbi format hāc q. Quidā reliqͥt. C. pauꝑibꝰ declarādis ꝑ ſempro niū: lapſo anno declaratiōe nō facta: ep̄us vigore ſtatuti vult pauꝑes eligere. Querit̉ an poſſit. E decidit ꝙ nō: qꝛ ſtatutū loquit̉ de executore: ſꝫ ha bēs declarare nō eſt executor ſicut dicimꝰ differē tiā eſſe inter iudicē qͥ declarat: ⁊ executoreꝫ. Et ſic ex hoc hēs optimā cautelā ad impediēdū ne ep̄us intromittat ſo de hmōi relictis etiā poſt annū. An autēn epiſcopus ſuppleat negligentiam executoris: vel teſtatoris in relictis ad non pias cauſas. Multi tenuerunt ꝙ ſic: quia omnis volū tas teſtatoris largo modo dicitur pia cū nō poteſt amplius velle: vt. l. j. C. de ſa. ſan. ec. Adde predi ctis qd̓ notat ſingularit̓ Panor. in. c. qꝛ diuerſitatē

de cōceſ. pͦ. ꝙ tp̄us p̄fixū in odiū negligētiū nō cui rit īpedito impedimēto iuris vel facti. De impedi mēto iuris exēplifica ī ſuſpēſiōe. De impedimēto facti exēplifica d̓ tempore quo extitit in curia poſt abſolutionē ⁊ tempus reuerſionis. ſecus dic quā do tempus eſt p̄fixū. nō in odiū negligētie: ſꝫ in fa uorē alteriꝰ. ⁊ iſtud tp̄us currit īpedito etiā ignorā ti. Et ꝓ hoc facit dictū ſingulare Spe. in ti. de in ſtru. edic. vbi dicit ꝙ ſi executor teſtamēti n̄ potuit exeqͥ. jͣ. annuꝫ nihilominꝰ deuoluit̉ ptās ad ep̄m. Nā illud tp̄us āni nō fuit p̄fixū ī odiū executoris ſꝫ potiꝰ ī fauorē defuncti ne diu differat̉ ip̄iꝰ volū tas. Et p̄dicta intellige etiā ſi teſtator ꝓhibuiſſꝫ ne ep̄us ſe intromitteret: qꝛ priuatꝰ nō pōt tollere di ſpoſitionē iuris cōmunis. Utrū executor debeat tardare diſtributioneꝫ elemoſynarū ad hoc vt res defuncti meliꝰ vēdant̉ Rn̄. ẜm Tho. in quolꝫ. ꝙ ī mora modici tꝑis nō videt̉ eſſe magnū ꝑiculū. vn̄ ſi executor ꝑ modicū tp̄s elemoſynas dare differat: vt rebꝰ defuncti me liꝰ vēditis ampliores elemoſynas dare poſſit: lau dabilit̓ facit. Si v̓o ecōuerſo ꝑ multū tp̄s differat elemoſynas diſtribue̓: vt ī modico ampliores ele moſynas faciat: nō videt̉ eſſe ſine culpa qꝛ forte de functꝰ interim a purgatorio liberaret̉. Quid ſi de pluribꝰ executoribꝰ vnꝰ moriat̉: vel eſt in remotis: vel nō vult exeqͥ? Rn̄. alius poteſt executionē implere: niſi teſtator aliud exp̄ſſerit. exͣ eo. religioſus. in. vj. vide de hac materia sͣ. Reſti tutio. v. ⁊ Religio. j. AſtiS. j. Teſtes poſſunt eſſe oēs qͥ t nō ꝓhibent̉. ff. de ꝓba. l. ab ea ꝑte. ⁊. ff. e. l. j. ⁊ extra eo. c. j. in glo. Edictū em̄ de teſtibꝰ ꝓhibitoriū eſt. Sex ſunt ī teſtibꝰ maxīe attēdenda q̄ his v̓ſibꝰ ꝯtinent̉. Conditio. ſexus. etas. diſcretio. fama. Et fortuna. fides ī teſtibꝰ iſta reqͥres. Cōditio. ſcꝫ an ſit ſeruꝰ vel liber. Seruꝰ em̄ a teſtimonio repellit̉: qꝛ ſepe metu dn̄i ſupprimit teſtimonij veritatē. exͣ de ver. ſig. forus.§. teſtes. Fallit tn̄ cū de facto ẜui querit̉. nō tn̄ ꝓ dn̄o: vel ꝯͣ dn̄m. vt in.§. Itē in cri minali. iiij. q. iij. Sil̓r admittit̉ ī defectū teſtiū: ſꝫ cū tormētis vt ī dicto.§. Itē in v̓. Itē ſerui. Secūdo reqͥrit̉ ſexus: qꝛ femīa nō admittit̉ ī teſtimoniū in crimīali. xxxiij. q. v. ml̓ierē. ⁊ dicto.§. teſtes. In ci uilibꝰ aūt bn̄ admittit̉. xv. q. iij.§. ex eo. Sil̓r ī cri minalibꝰ ml̓ier admittit̉ ī teſtīoniū cū ciuilit̓ agit̉ de crimīe. Et ꝯͣ clericos d̓ adulterio infamatos: cū ī modū inqͥſitiōis ſeu acceptiōis agit̉. extraeo. qm̄ vbi de hoc ī glo. ⁊. c. tā lr̄is. nō admittit̉ etiā ī teſta mētis. inſti. d̓ teſta.§. teſtes. in cōdicillis aūt ſic. vt notāt glo. ⁊ Bar. in. l. fi. C. de cōdi. Tercio reqͥrit̉ etas qꝛ minor. xiiij. annis nō admittit̉ etiā in ciui libꝰ. iiij. q. iij. c. j. Nota tn̄ ꝙ licꝫ dictū impuberis. nō faciat plenā fidē: facit tn̄ plenū indiciuꝫ ad tor turā. videsͣ. impubes. In crimīalibꝰ aūt n̄ admit tit̉ minor. xx. annis. dicto.§. Itē in crimīali v̓. Itē ī teſtimoniū. Quarto reqͥrit̉ diſcretio: qꝛ furioſus ⁊ mentecaptꝰ a teſtimonio repellunt̉: ſicut ab offi cio iudicandi. iij. q. vij.§. tria. Et hoc niſi habeat Teſtis. jͣ. Fo. CCXLVI. lucida interualla: vt. ff. de teſta. l. qui teſtamēto.§. nec furioſus. Quinto reqͥrit̉ fama: vt ſit bone vite Nā infames a teſtificādo repellunt̉. extra d̓ teſti. co. p̄terea. De hoc dic vt sͣ. Periuriū. Sexto reqͥ rit̉ fortuna.ſ. vtrum locuplex vel egenus. dicto.§. Itē in crimīali v̓. itē teſtiū. Septimo reqͥrit̉ fides qꝛ infidelis ꝯͣ fidelē nō admittit̉. ij. q. vij. ſi hereti cus. Sūt ⁊ alia quedā ꝯſiderāda. Primo vtrū ſit inimicꝰ eius ꝯͣ quē fert teſtimoniū: vel amicꝰ eius ꝓ quo teſtificat̉. iiij. q. iij. teſtes. v̓. ideoqꝫ. Itē ob ſcuri ⁊ ignoti non admittunt̉: vel ſolū admittunt̉ cū tormētis: aut v̓beribꝰ. vt ī auten. de teſti.§. ſan cimꝰ. col̓. vij. Itē nec executores negocioꝝ vl̓ ꝓcu ratores qͥ in ip̄a cā fuerūt actores: vel reſponſales. extra eo. inſuꝑ. Immo etiā qͥ fuit ꝓcurator vl̓ ad uocatꝰ ī pͥori iudicio nō recipit̉ in teſtē in cā appel latiōis. extra eo. romana. li. vj. ¶ Utrū qͥs poſſit admitti ad teſtimoniū ī ſua cā Rn̄. nō. neqꝫ pͥncipalit̓ nec ſecūdario. C. e. l. oībꝰ. Und̓ vēditor in cā rei vēdite nō admittit̉ ꝓ em ptore: qꝛ cā ꝓpria vēditoris eſſe videt̉. neqꝫ vēditor in cā pignoris ꝓ creditore. vt. ff. de appel. l. ab exe cutore. Fallit hoc in legatarijs ⁊ fideicōmiſſarijs qͥ ferūt teſtimoniū in cā teſtamēti: cū agit̉ de heredi tate: nō de legatis: nec fideicōmiſſis ſuis. bene tn̄ poſſunt ſcribi ⁊ eē teſtes ī eo teſtamēto in qͦ eis ali qͥd legat̉. vt. C. d̓ teſta. l. dictātibꝰ. Itē fallit in col legijs ⁊ corꝑibꝰ: in qͥbꝰ eoꝝ ſingulares ꝑſone ꝓ cā vniuerſitatis ferre pn̄t teſtimoniū. xiiij. q. ij. ſuper prudētia. extra eo. inſuꝑ. ⁊. c. nūcius. Et in. d. c. in ſuꝑ. dicit panor. ꝙ nō ſolū clerici eccl̓ie ī ciuilibꝰ et alijs teſtibꝰ deficiētibꝰ. ſꝫ etiā p̄latus pōt teſtificari in cā eccleſie ſue: dūmō ꝑ ſe cām illā nō ꝓmoueat. Et nimiꝝ qꝛ pōt eē iudex in cā eccl̓ie ſue. ij. q. vij. ſi qͥs erga. Fortiꝰ gͦ pōt eſſe teſtis. Et hoc id̓o: qꝛ cau ſe vniuerſoꝝ nō ſunt ſinguloꝝ. ⁊ ſi cōmodū cōtin gat ſingulos. xij. q. ij. qͥ manumittit̉. ⁊ hoc niſi fue rint actores vel rn̄ſales vt dictū ē. Utrū in cā ꝯmuni duoꝝ alter admitti debeat ad teſtimoniū? Rn̄. nō: qꝛ cā cōis duoꝝ vtriuſqꝫ eſt. ar. ff. de ritu nup. l. illud. Et ideꝫ in ſocio crimi nis ⁊ ꝑticipe. d.§. Itē in crimiali. v̓. Item liberi. ⁊ extra eo. veniēs. Nec ob. extra eo. qm̄. Nā illud ē ſpāle in cā denūciatiōis: vl̓ ibi admittunt̉ ſocij cri minis ad p̄ſumptōꝫ. exͣ d̓ adul. ſignificaſti. Credit̉ etiā ſocijs crimīs ī exceptis vt ī crimīe leſe maieſta tis ⁊ hmōi. vide de hoc sͣ. Inqͥſitio. Utꝝ parētes vel liberi poſſint ꝓ vel ꝯͣ ſe ferre teſtimoniū? Rn̄. general̓r ꝑ rectā lineā aſcēdētes vl̓ deſcēdētes ꝓ vl̓ ꝯͣ ſe idonei teſtes nō ſt̓. dicto.§. Itē in crimīali. v̓. Itē teſtis. ⁊ v̓. Itē parētes. ⁊. ff. e. l. teſtis. Idē ē de mr̄e: ſꝫ tn̄ ambo parētes in caſu admittunt̉ ꝓ filio. ſcꝫ cuꝫ querit̉ de etate: vel nati uitate. vt extra qͥ fi. ſint le. c. tranſmiſſe: ⁊. c. ꝑ tuas. Itē vbi agit̉ de impedimēto matrimonij rōne cō ſanguinitatis vel affinitatis. extra eo. quotiēs. Ce terū ſi agit̉ an ſit ꝯtractū matrimoniū vel non: tūc mater eſt ſuſpecta ſi vir ſit ſuꝑior diuitijs vl̓ gene re. extra eo. ſuꝑ eo el. ij. Vbi v̓o mr̄imoniū ē con tractū: nō ſeꝑat̉ niſi ꝑ legitīos teſteſ. vt. d. c. ſuꝑ eo. in gio. Itē pater ⁊ filiꝰ ī eodeꝫ teſtō pūt eſſe teſtes.

ſimilit̓ duo fratres. d.§. Itē in crimīali. v̓. Itē pr̄. ⁊ v̓. Itē duo. Quedā tn̄ ꝑſone ſunt q̄ aduerſus cō iūctos ſuos teſtificari nō cogunt̉ vt aduerſus ſoce rū. generū. vitricū. pͥuignū. ſobrinū. ſobrinā. ſobri ne natū. eoſqꝫ qͥ in pori gradu ſunt. Itē aduerſus pr̄onū ⁊ patronā ⁊ liberos eiꝰ: vt. d.§. Itē ī crimi nali. v̓. Itē lege. Itē de domo actoris vl̓ accuſato ris teſtes nō debēt ꝓduci. iij. q. v. ꝑ totū. Itē teſti ficari nō pn̄t ꝯͣ clericos ī crimīali cā viles ꝑſone. ij. q. j. in pͥmis. qꝛ teſtificatiōes ⁊ ꝓbatiōes in cā cri minali debēt eſſe aꝑtiſſime: vt.i. ſciāt. C. de ꝓba. Itē teſtes ſingulares nō ꝓbāt ꝑ ſe ſine p̄ſumptio nibꝰ ⁊ adminiculis alijs. exͣ d̓ elec. bone. el. j. Quid ſi duo vel tres teſtes viderūt ꝑ foramen virū ⁊ mulierē ſe ꝯmiſcētes. vtrū ꝓbet̉ idē actꝰ. an ſint ſingulares ꝓ eo: qꝛ vnꝰ vidit poſt aliū ⁊ nō ſil̓ Bal. dicit ꝙ ꝓbāt qꝛ nō p̄ſumit̉ pluralitas actuū Et ita tenet Cy. in. l. hac ꝯſultiſſima. C. de teſta. et Spe. in ti. de teſti. vbi dicit ꝙ teſtes exn̄tes iuxta parietē vel cortinā: de auditu fidē faciūt. vt in. c. p̄ terea. de teſti. ⁊ ibi nota glo. Idē tenet Ho. ponēs exemplū in. q. facti. Quidā tabernarius ſubtraxit dn̄e ſue ciphū argenteū quē nolebat reſtituē: nec ī pn̄tia teſtiū ꝯfiteri: licꝫ in pn̄tia ip̄iꝰ mulieris non negaret. Mulier illa notariū et quoſdā teſtes po ſuit poſt parietē: ⁊ tabernariū hoc ignorātē indu xit ad ꝯfitendū ſibi qd̓ ſubtraxerat ⁊ ꝓmiſit reſti tuere: quo audito mulier rogauit tabellioneꝫ ⁊ te ſtes ſuꝑ ꝯfeſſione tabernarij: quaſi velit ꝙ ꝯfeſſio poſſit ꝓbari ꝑ teſtes. licꝫ ip̄i nō viderint ꝑſonā lo quētem. qd̓ eſt notabile verbū ẜm Panor. in. c. ex lr̄is. de ꝯſue. Ideꝫ voluit Bar. poſt glo. in. l. ij.§. Ideꝫ labeo. ff. de aqͣ plu. ar. Et facit ad. q. nūquid cecus pōt deponere ſuꝑ verbis deponentiū: ſi hꝫ notas illoꝝ voces. vide bonā glo. in. c. teſtes. iij. q. ix. vide etiā Panor. in. c. cuꝫ cām. de teſti. Et ſcias ꝙ cōiter tenet̉ ꝑ legiſtas ꝙ ſpāle ſit in teſtō. Non em̄ valet teſtimoniū: niſi teſtes viderint ⁊ audierīt teſtatorē loquētem: vt eſt tex. in. l. ſi nō ſpāli. C. de teſta. Et hoc ideo vt arbitror. qꝛ vox teſtatoris ꝓpt̓ infirmitatē ſolet mutari. Nota ꝙ ſacerdos nō dꝫ eſſe teſtis in inſtrumētis cōfectis totalit̓ inter ſecu lares. xiiij. q. ij. qͣꝫqͣꝫ. Hoc intellige de honeſtate. et non de neceſſitate. Eſtis. l. Denumero teſtiū. Et qͥ dem duo teſtes regularit̓ neceſſarij ſūt et ſufficiūt. ff. e. vbi numerꝰ. iiij. q. iij.§. Itē in crimīali. v̓. Itē vbi. Utrū ī aliqͥbꝰ cauſis ſufficiat vnꝰ teſtis? Rn̄. regulariter nō ſufficit vt dictū ē. tn̄ in aliqͥbꝰ caſi bus ſufficit vnꝰ. vbi alteri p̄iudiciū nō infert̉. vid̓ sͣ. Probatio. Itē ſtat̉ teſtimonio vniꝰ vbi de par tiū ꝯſenſu ita ꝯuenit̉: cū ⁊ teſtīonio aduerſarij ſta ri poſſit. C. de fideicō. l. fi. Itē qn̄ querit̉ vtꝝ aliqͥs ſit emēdatus de crimīe: ſtat̉ teſtimonio ſacerdotꝭ: qꝛ cū in ſecreto ꝯfiteat̉ alit̓ ꝓbari nō pōt. Itē ī cor rectione fraterna ſuꝑ prima correctione charitati ua per vnū ſolum ꝓbatur: quia nec aliter poteſt. extra eo. in omni. Item licꝫ vnus teſtis non faciat ꝓbationem: facit tamē p̄ſumptionē. extra. de ſuc. Teſtis. ij. ab inteſt. c. fi. vbi addit Panor. ſingulare dictū. ꝙ vbi agit̉ de magno p̄iudicio ſeu de re magni valo ris: non defert̉ iuramētum in ſupplementū ꝓba tiōis ꝑ id quod notat̉ in. c. fi. de iureiur̄. Et ex hoc dicto nota ꝙ etiā prelato ſuꝑ iure eccleſie nō defer tur iuramentū in defectū ꝓbationis: cuꝫ q̄ſtio eſt multū p̄iudicialis. vnus tn̄ teſtis ſufficit cū fama in cā ciuili. ar. exͣ de ap. c. j. in glo. Utꝝ in aliquibꝰ reqͥrant̉ teſtes plures qͣꝫ duo Rn̄. in multꝭ plures reqͥrunt̉: vt ī teſtamēto. vij. In codicillo. v. Item. v. reqͥrunt̉ teſtes in dona tione cā mortis. C. de dona. cā mor. l. fi. Similiter qn̄ debitor vult ꝓbare ſolutū debitū qd̓ in ſcriptꝭ fuit factū. C. eo. l. teſtiū. Itē qͣtuor teſtes reqͥrunt̉ cū dant̉ ad reprobandū inſtrumēta. ar. d. l. teſtiū. Utrū contra aliquas ꝑſonas requirat̉ maior numerus teſtiū? Rn̄. ſic. primo cum p̄ſul accuſat̉ ij. q. iiij. p̄ſul. Et p̄ſul ẜm glo. ibi: dicit̉ ep̄us cardi nalis qui nō damnat̉ niſi. lxxij. teſtibꝰ. Preſbyter autem cardinalis: niſi. lxiiij. teſtibus. Diaconus cardinalis vrbis rome: niſi.xxviij. teſtibꝰ. Subdia conus. Acolitus. Exorciſta. Lector. Hoſtiarius. niſi. vij. teſtibꝰ. Et habet locū ſpecialiter in epiſco pis. p̄ſbyteris. diaconibus. ⁊ clericis eccl̓ie roma ne ꝓpter eius dignitatē. Sed nūquid ꝯtra papam duplicabunt̉ teſtes Glo. dicit ꝙ nō. īmo duo ſufficiūt. Et ī hoc papa eſt deterioris cōditionis: qͥa ſine cōꝑatione maior alijs creatus eſt. ⁊ ideo ſine ſpe venie ꝯdemnat̉ vt dyabolus. de pe. di. ij. pͥncipiū. Eſtis. lij. Quo ad actū teſtifican di. Teſtes iurare debēt dicere veritateꝫ quā nouerūt. iij. q. ix. hortamur. nec ad miſcere falſum: nec de ſuo aliqͥd adijcere. iij. q. ix. pura. Itē nulli teſti credit̉ niſi iurato. extra eo. nu per. ⁊. c. fraternitatꝭ. ⁊. c. tuis. vbi dic̄ panor. ꝙ etiā ep̄o nō credit̉ vt teſti ſine iuramēto. ⁊ excepto pa pa. nō credit̉ in p̄iudiciū alterius verbo cuiuſcūqꝫ ⁊ qualiſcūqꝫ fuerit auctoritatis: etiaꝫ legato cardi nali nō eſt credendū in preiudiciū alterius: exquo tex. excipit ſolū papā. extra eo. cū a nobis. maxīe ī his q̄ nō ſunt modici p̄iudicij. Pōt tn̄ hmōi iura mentū aꝑte aduerſa remitti. d. c. tuis. Teſtes ſingillatim examinari debent ⁊ ī ſecre to. Sed iurare tenent̉ pn̄te ꝑte aduerſa. extra eo. In nomīe dn̄i. ⁊. c. venerabili. Orn̄e amentū. Corneamē ta dicunt̉ in quibꝰ milites ex cōdicto ve nire ſolent ⁊ ad oſtentationē viriū ſua rū ⁊ audacie temere cōgredi. Utrū torneamenta facere ſit peccatū? vides. Ludus. Et de pena pugnātium in torneamento vide sͣ. Sepultura. iiij. Ranſactio ē de re du t bia ⁊ lite incerta: necdum finita nō gra tuita pactio. ff. eo. l. j. Litē āt intelligas pn̄tē vl̓ fu turā: qꝛ etiā an̄ litē pōt fieri tranſactio. Scd̓o nota

ꝙ Inno. in. c. ſtatuimus. extra eo. dicit. qͥdā dicūt ꝙ ī ſpūalibꝰ pōt int̓uenire ꝯpoſitio: trāſactio nūqͣꝫ Nos aūt dicimꝰ licitā eē trāſactiōꝫ ⁊ ꝑmutatōeꝫ ī ſpūalibꝰ: dūmō ex vtraqꝫ ꝑte tm̄ int̓ueniat ſpūale: ⁊ nō tꝑale. d. c. ſtatuimꝰ. ⁊. c. decetero. exͣ eo. ⁊ extra de re. ꝑmu. ad qōnes. Idē in bn̄ficijs ſi petant̉ iu re ꝓprietatꝭ. puta qn̄ vna eccl̓ia petit ab alia p̄ben dā quā dicit ad ſuā collatiōꝫ ꝑtinere. Sꝫ ſi qͥs cleri cus petit ſibi bn̄ficiū: nō eſt licita trāſactio etiam ſi vtriqꝫ det̉ ſpūale. extra eo. ꝯſtitutus. Cōpoſitio āt int̓uenire pōt. extra eo. ſuꝑ eo. talis.ſ. ꝙ ille cleric qͥ ius nō hꝫ vel nō hr̄e credit̉: penitꝰ renūciet iuri ſuo ſine aliqua datiōe: vel etiā ꝙ aliꝰ ius hn̄s reci piat̉ in canonicū ſine aliqͣ datiōe. hec ille. Si autē fiat trāſactio ī ſpūalibꝰ vbi fieri nō pōt vt ī caſu di cto: vel etiā vbi fieri pōt. puta int̓ ſpūalia cū mixti on ⁊ interuētiōe tꝑaliū erit ſymonia. Amicabilis aūt ꝯpoſitio admittit̉. Et ẜm Ho. ſi fiat ſine aucͣte iudicis: ꝑſonalis eſt ⁊ cū ꝑſona extinguit̉. Si aūt aucͣte iudicis realis ē: niſi ꝑ iudicē aliud dictuꝫ ſit. dicto. c. decetero. Ꝙͣuis autē amicabilis ꝯpoſitio facta aucͣte ſuꝑioris teneat mero iure: tn̄ reſtituet̉ eccl̓ia ſi ex hoc grauit̓ ledat̉. ar. exͣ de reſti. ī inte. c. j. Ulela. vt qn̄ pr̄ dat tutorē filio in Triplex eſt.ſ. teſtamētaria teſtamēto. Itē legitima q̄ defert̉ a lege: vt cū nullꝰ ē tutor ꝑ teſtm̄. tūc qͥ pͥmo lo co dꝫ ſuccedere huic ab inteſtato: tenet̉ ſuſciꝑe tu telā hmōi. Itē datiua vt qn̄ nullo tutore dato ī te ſtamēto. vl̓ nō extātibꝰ ꝯſanguineis ad tutelā ido neis: iudex ex officio dabit tutorem. ⁊ durat tutela vſqꝫ ad. xiiij. annū ꝯpletū pupilli. Et inde incipit cura q̄ durat vſqꝫ ad.xxv. annū ꝯpletū. Utruꝫ clerici teneant̉ ſuſciꝑe tutelā: Rn̄. ẜm Io. diſt. lxxxvj. c. fi. nullā cogunt̉ reciꝑe. legitimaꝫ tn̄ pn̄t reciꝑe ſi volūt: vt in. d. c. fi. Et hoc eſt pͥuile giū clericoꝝ ꝙ licꝫ poſſint ſuccede̓ alicui ab inteſta to: nō tn̄ tenent̉ tutelā reciꝑe licꝫ ī laicis aliud obti neat. vt. C. de le. tu. autē. ſic̄ hereditas. Utrū ep̄us vel monachꝰ poſſit reciꝑe tutelā? Rn̄. ẜm Io. vbi sͣ. Ep̄us vel monachꝰ etiā volēs nō pōt reciꝑe tutelā legitimā: vt ī autē. de ſan. ep̄i. .§. deo aūt amabiles. Sꝫ ad tutelā miſerabiliū ꝑ ſonaꝝ oēs clerici vl̓ monachi tenent̉: vt in. c. ꝑue nit. di. lxxxvj. ⁊. lxxxviij. di. c. j. ⁊. c. ep̄us. vbi ſic dr̄ Ep̄us gubernatōeꝫ pupilloꝝ ⁊ viduaꝝ ac etiā ꝑe grinoꝝ nō ꝑ ſeip̄m: ſꝫ ꝑ archip̄ſbyteꝝ vl̓ archidia conū agat. Et h̓ tex. ẜꝫ quoſdā facit ꝙ ep̄us nō p̄t admīſtrare tutelā etiā legitimā ꝑ ſeip̄m. Et ita p̄t intelligi. d.§. deo aūt. ꝑ alios aūt ſic. Et ſic intelli gitur dictū. c. ꝑuenit. ENatio. Uide ſupra. Ferie. Quid ſit? Dic ẜꝫ Dir. Icarius. ij. iiij. ti. viij. eſt is qͥ al terius vice nō ſuū gerit officiū Quot ſunt ſpēs vicarioꝝ: Rn̄. Car. ẜm Lan. in cle. vnica. exͣ eo. ꝙ qͣtuor. Quidā em̄ ſūt vicarij ꝑpetui eccl̓iaꝝ parochialiū: de qͥbꝰ h̓. Alij ſunt vi carij tꝑales: ſic̄ mercēnarij: qꝛ ad tp̄us ſumunt̉ ad curā ad adinnādū pͥncipalē rectorē: qͥ nō dꝫ d̓ ho Uicarius Fo. CCXLVII. neſtate ſine p̄ſbytero ſocio miſſā cātare. d̓ vi. ⁊ ho. cle. vt qͥſqꝫ. Alij deputant̉ ad aliquā ꝓuinciā dio ceſim vel locū de qͥbꝰ eo. ti. c. pe. Alij deputant̉ ad exercēdū oīa q̄ incubunt p̄lato abn̄te: nō tm̄ reſpe ctu cure: ſꝫ reſpectu oīm incūbentiuꝫ. de qͥbꝰ eo. ti. cū in generali. li. vj. ⁊ de tē. or. cū nullꝰ. eo. li. Circa pͥmā ſpem q̄rit̉ qͥs faciat tales ꝑpetuos vicarios? Rn̄. Car. ẜm Lan. ꝙ auctoritas ep̄i: ex qͣ recipiūt curā aīaꝝ. Idē Dir. di. ꝙ ip̄a auctoritaſ ep̄alis facit vicarias ꝑpetuas nō mutabiles. extra eo. ad hoc. Et hoc intellige qn̄ eccl̓ie ſt̓ parochialeſ al̓s nō ſunt ꝑpetui. īmo ad velle ſuū pōt prelatus remouere: dū tn̄ nō ſint ꝑ ep̄m inſtituti. extͣ de ca. mo. p̄ſbyteri. li. vj. Quis aūt dicat̉ hr̄e curā aīaꝝ an p̄latus vl̓ vi cariꝰ? Rn̄. Car. ꝙ loq̄ndo d̓ vicario ꝑpetuo: indi ſtincte cura etiā dr̄ eē apud vicariū qͥ ad oēm effe ctū ⁊ etiā qͦ ad cōmoda. licꝫ ꝑ modū cuiuſdā iurꝭ ⁊ ī hītu ſit apud pͥncipalē. ita notat̉ ī. c. expoſuiſti. d̓ p̄bē. Quo v̓o ad exercitiū actōnū ꝯpetētiū bn̄ficio dic ẜꝫ Car. ꝙ qn̄qꝫ pͥmicie decīe ⁊ oblatiōes q̄ dāt̉ rōne cure ꝯpetūt vicario ⁊ certa portio tm̄ aſſigna tur p̄lato: vel ei cuiꝰ ē vicariꝰ: vt monachꝰ. Et tūc cura ⁊ rei vēdicatio ſpectat ad vicariū. Aliqn̄ ꝑce ptio ꝓuētuū ſpectat ad pͥncipalē certa portiōe reli cta vicario. iuxta. c. ſuſcepti. de p̄bē. li. vj. ⁊ tūc cura aīaꝝ ⁊ rei vēdicatio fructuū ſpectāt ad pͥncipalem maxīe in foro ꝯtētioſo: ſꝫ exercitiū ī foro aīe ſpectat ad vicariū. de p̄bē. ſuꝑ eo. li. vj. ideo dicunt̉ capel le monachoꝝ nō vicarioꝝ vt ī ℟ica. de cap. mo. Quero. Statuto eccl̓ie cauet̉ ꝙ ſede vacāte: iu riſditio ep̄i exerceat̉ ꝑ archidiaconū: vel antiqͥorē canonicū. nūqͥd hmōī ꝑ hoc cēſeant̉ hr̄e curā? ℟. Car. ꝙ nō. Nā pōt hr̄e talē vicariā ⁊ retinere cuꝫ hoc bn̄ficiū curatū vl̓ dignitatē. vt ī cle. ſtatutū. d̓ elec. An aūt vicariꝰ ꝑpetuꝰ poſſit ſibi aliū vicariū ſubſtituē. Rn̄. Lan. dic̄ ꝙ nō. Idē pau. ad tp̄s tn̄ p̄t ſibi ſb̓ſtituē ex cā. ⁊ hoc cōiter tenet̉ ꝓut recitat Car. vbi sͣ. Nec ē ſil̓e d̓ ꝓcuratore ⁊ negocioꝝ ge ſtore: qͥ p̄t aliū ꝑpetuū ſb̓ſtituē̓. ff. mā. l. ſi ꝓcurato rē. Nā ẜm pau. aliud ē in ꝓcuratore iudicij qͥ ꝑ li tis ꝯteſtatōeꝫ factꝰ ē dn̄s litis. exͣ de ꝓcu. c. j. ⁊. ij. li. vj. Aliud eſt ī vicario qͥ nō eſt dn̄s eo. ti. c. ij. ⁊ cuiꝰ induſtria ē electa. ⁊ hoc videt̉ eſſe ſpāle: vt nō ſub ſtituat: ne ꝓcedatur in infinitū. de reſcrip. cum in multꝭ. li. vj. Et Car. dat aliā rationē: qꝛ cū talis vi caria ſit titulꝰ nō p̄t ꝯferri niſi de ſuꝑioris aucͣte. Nūquid aūt ī ꝯſtituēdo vicariū ꝑpetuū reqͥ rat̉ ꝯſenſus patroni? Dic ẜm Car. ꝙ reqͥrit̉ cōſen ſus rectoris ⁊ etiā patroni: cum de vtriuſqꝫ preiu dicio agat̉: in hoc ꝙ ereat̉ titulus ꝑpetuus ī eccle ſia. ꝓ hoc extra de iur. pa. poſtulaſti. Sed de tꝑali vicario. Dic ſolū ep̄m hoc poſſe ex cauſa. c. cum ex eo. de elec. li. vj. Et ſimilit̓ ſi cauſa ardua ſubeſſet: tunc ep̄us poſſet cōſtituere ꝑpetuuꝫ inuito rectō re ⁊ patrono: quoꝝ ꝯtradictio irrōnabilis non fo ret admittēda. Habet.n. ep̄us liberā diſpoſitōeꝫ bn̄ficioꝝ ſue dioceſis. ita ꝙ ex cā pōt ius vniꝰ eccle ſie dare alteri. de reli. do. ꝯſtitutꝰ. An aūt ep̄us ſine ꝯſenſu pr̄oni poſſit remouē vicariū ꝑpetuū. Dicūt Lan. ⁊ Pan. ꝙ ep̄s debet

vocare patronū nō vt cū ep̄o iudicet: ſed vt defen dat vicariū ſi velit. Nā eo ip̄o ꝙ patronꝰ citatꝰ nō defendit vicariū: videt̉ ꝯſentire. Circa ſecūdā ſpēꝫ vicarioꝝ.ſ. tꝑaliū q̄rit̉. Utꝝ liceat ſacerdoti ſine ꝯſenſu ep̄i ſecū hr̄e talē vicariū Et videt̉ ꝙ ſic ꝑ. c. addicimꝰ. xvj. q. j. Et ita nō tm̄ pͥncipalis ſacerdos: ſꝫ etiaꝫ vicariꝰ ꝑpetuꝰ pōt hr̄e vicariū tꝑalē deputatū iure ſuo. de offi. ordi. c. eis. Idē Lan̄. dū tn̄ nō ꝓhibeat̉ ꝑ ſtatutū ꝓuīciale vl̓ ſynodale. vij. q. j. illud. ⁊. c. nihil. Et ſic cōclude ꝙ ī ꝯmiſſiōe faciēda ad tp̄us: cū nō agat̉ de p̄iudicio magno bn̄ficij: dūmō ſit tp̄s modicū. puto rectorē. poſſe aſſumere vicariū ad curam. Et hoc intellig etiā vt poſſit ſe ad tp̄us abſentare. Iſte em̄ vicariꝰ nō cenſet̉ hr̄e curā. et hoc etiā ſi aſſumptꝰ nō erat. al̓s curatꝰ: dū tn̄ nō ꝓhibitꝰ ad exercitiū cure. Se cus ſi ꝓhibitꝰ vt ꝑegrinꝰ vel ignotꝰ ⁊cͣ. Utrū rector ſiue vicariꝰ qͥ in.xl. habet ad cōfi tendū: qd̓ ꝑ ſe nō pōt expedire: poſſit ꝯmittere re ligioſo pͥuilegiato ptātem audiēdi tales cōfitentes Et dic ꝙ ſic ꝑ p̄dicta. ¶ Quero de vicario tercie ſpēi.ſ. iuriſditionali ad certā ꝓuinciā vl̓ locū: qualis ſit eius poteſtas? Di cit Lau. poteſtateꝫ talium menſurandā ex eorum cōmiſſione. Quero circa quartā ſpēm.ſ. de vicarijs qͥ ꝯſti tuūtur ad oīa incūbētia ꝑ ep̄os vl̓ ſil̓es quā ptātē habeāt? Rn̄. ẜm Car. Aliqn̄ faciūt idē cōſiſtoriū: vt officiales pͥncipales ep̄oꝝ. exͣ de ꝯſue. nō puta mꝰ. li. vj. Aliqn̄ nō: vt ſūt officiales foranei. Et cir ca hoc dic̄ Lan. ꝙ licꝫ nomē officialis ꝯcernat oīa bn̄ficia. vſus tn̄ introduxit illos vocari officiales ſpāliter qͥbꝰ cauſe cognitio ꝑ hn̄tes iuriſditōeꝫ ec cleſiaſticā generalit̓ ꝯmittit̉: ſiue ſit ep̄us. d̓ of. del̓. inſinuāte: ſiue inferior. ptās aūt officialis ep̄i colli git̉ ex capl̓o licꝫ. eo. ti. li. vj. ⁊ in. c. cū in generali. eo ti. ⁊ li. vbi fit differētia int̓ officialē ⁊ vicariū gene ralē: qꝛ officiali ſolū ꝯmittit̉ cognitio cāꝝ totiꝰ dio ceſis. nō aūt inqͥſitio. correctio exceſſuū. a bn̄ficijs amotio. nec bn̄ficioꝝ collatio: niſi ſpāliter talia ſint cōmiſſa: ſed vicarij generales oīa hec pn̄t: excepta bn̄ficioꝝ collatiōe. ⁊ ꝑ italiā raro eſt vt fiat differē tia int̓ officialē ⁊ vicariū. vn̄ ptās taliū potiꝰ men ſurat̉ ex cōmiſſiōe. cōmiſſio aūt limitat̉ ꝑ. c. licꝫ. et c. cū in generali. p̄all̓. Querit̉ an vicariꝰ iuriſditional̓ poſſit aliū vi cariū inſtituere? Ho. dicit ꝙ nō p̄t totū officiū cō mittere. Dicit tn̄ ꝙ hoc pōt ad tp̄us modicū: ⁊ ex cā: dū tn̄ nō nimis frequēter pōt aliū loco ſui relī quere: ſicut tota die fit. vn̄ in aliqͥbꝰ locis ē ꝯſuetu do. ꝙ quicūqꝫ ſit noīe officialis vocat ſe officialem Sed Car. dicit ꝙ de iure nō pōt officialis aliū de putare: cū nō hēat iuriſditionē iure ſuo. l. ⁊ qꝛ. ff. d̓ iur. om. iud̓. Et vbi ē ꝯſuetudo ꝯͣria dic ꝙ tolerat̉ qͣſi ꝑ quādā volūtatē ep̄i: qͥ dando officialē: videt̉ poteſtatē ſubſtituēdi ad tp̄us illi cōmiſiſſe. vn̄ po tius ē talis ſubſtitutꝰ ab ep̄o qͣꝫ ab officiali. An aūt vicariꝰ gaudeat pͥuilegijs pͥncipalis? Rn̄. Car. ꝙ qn̄qꝫ qͣs gerit vices alteriꝰ ex deputa tione ip̄ius pͥncipalis tm̄. ⁊ tūc vicariꝰ alicuiꝰ non gaudet pͥuilegijs his qͥbꝰ gaudet pͥncipalis. ff. de Uiciatus corpore lega. l. filius. vbi ſi filius iuit in legationē ꝓ patre ꝓ republica: nō gaudet īmunitate: ſꝫ pater. Qn̄qꝫ deputat̉ ex deputatōe legati ſuꝑioris. ⁊ ꝓcedit cle. que de eccleſijs. de of. vi. q̄ ex eo ꝙ loquit̉ de vica rijs ꝑpetuis: p̄ſupponit auctoritatē ſuꝑioris inter ueniſſe. Talis autē vicarius dicit̉ vicegerēs. C. vt dig. or. ſer. l. fi. li. xij. de offi. eius qͥ vi. ali. iu. obti.. j. et. ij. vbi dicit glo. talē vicēgerentē hr̄e ordinariaꝫ. Faciūt hec ad. q. An vicerector gaudeat illis īmu nitatibꝰ qͥbꝰ gaudet rector. Ad qd̓ dic ꝙ ſi deputa tur a rectore nō gaudet. ſi autē ab vniuerſitate ob carentiā rectoris vel abſentiā: gaudet ꝑ p̄dicta. qd̓ tenet Bar. in. d. l. filiꝰ. De facto tn̄ ſeruat̉: vt etiaꝫ deputatꝰ a rectore tractet̉ vt rector. Ex qͥbꝰ autē cauſis poſſit vicariꝰ inſtitui? Dic ẜm Dir. Primo rōne ſtatuti vel cōſuetudinis. ar. exͣ de ꝯſti. cū oēs. Secūdo rōne pͥuilegij ſiue diſpē ſationis. ar. de fi. p̄ſby. c. ꝓpoſuit. Tercio rōne loci remotioris et aīaꝝ ꝑiclitatiōis. exͣ de ec. edi. ad au dientiā. el. ij. Quarto rōne religiōis. extra de p̄bē. de monachis. Quīto rōne diuerſe natiōis. extra d̓ offi. or. qm̄. Sexto rōne defectus ſeu debilitatis. exͣ de cle. egro. c. pe. ⁊ vltimo. Septimo ratiōe diuini cultus augmētandi. qn̄.ſ. abundat eccleſia in red ditibus. extra de ꝯſti. ex ꝑte. Octauo rōne occupa tiōis. hac occaſiōe excuſat̉ ep̄us qͥ in eccleſia cathe drali hꝫ aliquē loco ſui: ⁊ ip̄e ī camera dicit horas: ⁊ poſtea expedit occurrētia. Iteꝫ qn̄ p̄latus habet ꝓficiſci vtiliter ⁊ honeſte: vt cā ſtudioꝝ ⁊ ꝑegrina tionis ⁊ de licentia prelati. extra de cle. non reſi. c. relatum. Iciatus corpore. gui dicūtur corpore viciati? Rn̄det Aſten̄. li. vj. ti. xxj. ꝙ corpore viciati dicunt̉ de bilitati vel mutilati. Debilitatū voco qui hꝫ mem brū: tamē inefficax: vt oculū cecuꝫ. manū aridam. crus contractuꝫ. Mutilatum v̓o qui caret aliquo membro. Et ꝓ d̓claratione huius materie diſtingue. ꝙ aut eſt quis priuatus vel mutilatus aliquo mem bro magno ⁊ manifeſto: ꝙ.ſ. inducit notabilē de formitatē: vt priuatio naſi ⁊ huiuſmodi. vel inha bilitatē ad exequēdū officiū: vt priuatio manus et huiuſmodi. Et tunc quacūqꝫ de cauſa ſit mutilatꝰ vel priuatus. iuſta vel iniuſta. naturali vel accidē tali impedit̉ a ꝓmotione. ⁊ deijcitur ꝓmotus. Si autē erat iam ꝓmotus quādo ſuꝑuenit defectus: ſi non ꝓpter hoc redditur nimis deformis: poteſt exequi illa officia ad que non impedit̉ ꝓpter illum defectū. puta ſi factus ſacerdos amiſit viſum: miſ ſam celebrare nō poterit. vel al̓s in altari miniſtra re: ſed poterit audire cōfeſſiones ⁊ predicare. a be neficio tamē nō remouebitur: ſi ſine culpa incidit in defectum: quia nō debet addi afflictio afflicto. vij. q. j. cum ꝑcuſſio. Dabitur tamen ei coadintor: ſi tale beneficiū eſt cui ip̄e deſeruire non poſſit. ex tra de cle. egro. c. iij. Aut quis eſt priuatus vel mu tilatꝰ mēbro paruo vel occulto. ⁊ tūc ſubdiſtingue qꝛ aut ſponte ⁊ ſine cauſa iuſta: vt ex indignatiōe vel impatiētia vl̓ ſuꝑbia. Aut ex iuſta cā vel īnitꝰ

Si primo modo: tunc indiſtincte ī quocunqꝫ mē bro: ſine a ſe: ſiue ab alio repellit̉ a ꝓmotione: ⁊ de ijcitur iam ꝓmotus etiā ſi credebat obſequium ſe preſtare deo ſe caſtrando. extra eo. ſignificauit. Et ẜm Inno. idem eſt ſi non totū membrum amiſit: ſed ꝑtem membri: que deformitatem generaret et ſcandalū. extra eo. c. j. vel inhabilē redderet ad offi cium exequendū. ſecus in alijs. vel etiā ſi denteꝫ ſi bi excuteret. Si aūt ex iuſta cā ⁊ ſponte. puta. ꝓpt̓ periculū lepre: ne totū corpꝰ inficeret fecit ſibi am putari membꝝ occultū: vt virilia: vel manifeſtuꝫ paruū: vt digitum nō neceſſariū.ſ. ad ſignuꝫ cru cis faciendū. vel ipſemet hoc ſibi fecit. Idem iudi ciū ſi inuitus ab inimicis caſtratus: vel etiā ſic na tus: vel etiā a caſu in tale qͥd incidit: dando oꝑam rei licite. puta. dolando lignū abſcidit ſibi partem minimi digiti. In om̄ibꝰ his nō repellit̉. Nec eſt neceſſariū ẜm Hoſti. ⁊ glo. in. c. eunuchus. di. lv ꝙ talis caſtratus teſticulos ſecuꝫ ferat ſiccos vt di cunt vulgares. Sed ſi dando oꝑam rei illicite a ca ſu amiſiſſet membꝝ: talis repellit̉ a ꝓmotōne. S ſi membꝝ vel ꝑs membri eſſet q̄ generaret modi cam deformitatē: talis ex miſcd̓ia tolerat̉ in ſuſce ptis.ſ. ꝑ diſpenſatiōeꝫ ep̄i. hec ex dictis Ray. In no. Guil̓. ⁊ Ber. et trahunt̉ etiā ex di. lv. ſi qͥs ab ſciderit. ⁊ in alijs ibi capl̓is. d. c. ſignificauit. ⁊. c. fi. Et per tex. in. d. c. fi. iuncta glo. a ꝯtrario videt̉ di cendum de eo qui dando oꝑam rei illicite amiſit vngulam pollicis ꝙ nō poſſit celebrare: niſi cū eo diſpenſetur. Ꝙͣtum v̓o ad ꝑticularia ⁊ determīa ta corporis vicia ſciendū: ꝙ claudū admittit ꝯſue tudo: niſi talis ſit ꝙ ſine baculo ad altare ſtare nō poſſit. ar. de ꝯſe. di. j. nullus. ⁊ diſtī. xlv. diſciplina. Nota etiā Aſten̄. vbi sͣ. vbi dicit de mente Hoſ ꝙ ep̄s diſpenſare pōt cum religioſo ꝙ celebret cuꝫ ligneo pede. Idem etiā poſſent prelati maiores re ligioſoꝝ poſtqͣꝫ talis eſſet ꝓfeſſus. Cecitas vnius oculi tm̄ repellit a promotione ẜm Archi. quod ꝓ batur per. c. ſi euangelica. diſtin. lv. Gibboſus nō repellitur a promotōne niſi ſit nimia deformitas. Habens. vj. digitos in pede indubitanter ꝓmo uetur ẜm Hoſti. Si aūt habeat in manu vel ſi h digitos ꝯiunctos: dūmodo ex his non ſit impedi mentū in vſu membri: ꝓmoueri pōt. vt in. l. ideꝫ ofilius. ff. de edil. edi. Leproſus ppl̓o celebrare nō debet ꝓpter ſcandalum: ſed ſi non ſit nimis defor mis: nō eſt ꝓhibendus priuatim celebrare leproſ nō autem ſanis. Dinum omnino nō bibens ad ſacerdotium ꝓmoueri nō poteſt. Maculā habēs in oculo nō repellit̉ a ꝓmotōne: niſi nimiā indu cat deformitatē. qd̓ ꝯſiderare eſt in arbitrio archi ep̄i. extra eo. cū de tua. Sed ibi ꝯſiliuꝫ ſuffragane orum requiri mandatur. ⁊ qd̓ ſibi viſum fuerit ex equatur metropolitanus. vbi notant Uin. ⁊ ber. ꝙ ſine ꝯſilio illorum nihil pōt diſponere. al̓s non valet: licet non teneatur illud ſequi. extra de arbi. cum olim. vide ſupra. Conſilium. Nota tn̄ Aſtē. vbi ſupra. ꝙ habens maculam in oculo deformā tem: ſi intrat religionem poteſt ꝓmoueri. al̓s non: niſi diſpenſet̉ cum eo. d. c. cum de tua. Qu em ſi quis habeat oculum vnū groſſi Inctio extrema Fo. CCXLVIII. orem altero: vel vtranqꝫ habeat ꝓminentem. Re ſpon. Aſten̄. ꝙ non impeditur. vt in. l. qui clauum in principio. ff. de edil̓. edic. De furioſis. lunaticis. caducis. ⁊ demoniacis dicit Guil. ⁊ Glo. di. xxxiij. c. communiter. ꝙ nullus talium promoueri de bet etiam poſtqͣꝫ fuerint liberati. Si autem iam ſūt promoti: tunc: aut ſunt omnino ⁊ ex toto liberati a predictis paſſionibꝰ: aut non. Et in primo caſu po terunt exequi officium ſuum. Quanto autem tem pore expectari debeat ad probandum tales: poteſt dici ꝙ eſt arbitrarium: penſatis ꝯditionibus mor bi ⁊ perſone. Si v̓o non omnino ex toto ſunt libe rati: tunc. aut frequenter aliqua dictarum paſſio num vexat eos: aut raro. Et ſi quidem frequenter omnino debent ceſſare ab officio miſſe. vij. q. ij. in lr̄is. Si raro: tunc: aut cum ſpume iactatione ⁊ vo cis confuſione. ⁊ ſic debent abſtinere. Aut raro et ſine hmōi ſpūmatiōe ⁊ cōfuſione vocis. ⁊ tunc nō ꝓhibent̉ ab officio miſſe. dūmodo habeant iuxta ſe alium ſacerdotem. vt ſi ille cadat vel deficiat. ille ſuppleat. vij. q. j. illud. Quidā tn̄ hoc nō admittūt de demoniacis dicentes ꝙ oīno oꝑtet eos eſſe libe ros. Summa aūt oīm p̄dictorū eſt. ꝙ quicunqꝫ eſt ſua culpa viciatus corꝑe repellitur. qui v̓o ſine ſua culpa nō repellit̉. niſi ſcandalū timeat̉ ex nimia de formitate: vel ꝑiculū ex nimia debilitate. hec Ray. Hermophroditus eſt irregularis. Et dr̄ ille qui ꝑ ticipat de vtroqꝫ ſexu. hic repellit̉ a ꝓmotōe ꝓpter deformitatē ⁊ mōſtruoſitatē. Et talis ſi magis ver gat in ſexum maſculinū qͣꝫ femininū. qͣꝫuis non de beat ordinari: nec ordinatus miniſtrare. tn̄ ſuſcipit caracterē. Sed ſi magis vergat in ſexū femininum qͣꝫ maſculinū. vel etiā ſi equaliter ꝑticipat de vtro qꝫ nō eſt ſuſceptiuus caracteris ẜm Guil. Et mul to magis femina nō eſt ordinis ſuceptiua. Dicitur aūt mulier p̄ſbytera. di. xxxij. p̄ſbyter. nō qꝛ habe at ordinem ſacerdotij. ſed qꝛ vxor ſacerdotis. ⁊ dya coniſſa. qꝛ dicit omeliā euangelij. Actio extrema ſacra mentū eſt. qꝛ ꝑtingit ad effectuꝫ. qui eſt curatio morbi peccati. Que eſt materia huius ſacr̄i? Rn̄. materia eſt oleū oliue ab ep̄o cōſecratū. ⁊ tale oleū ⁊ eius conſe cratio ſunt de neceſſitate huius ſacr̄i. Que eſt forma huiꝰ ſacr̄i? Rn̄. forma eſt or̄o de p̄catiua. dicendo ꝑ iſtā ſanctā vnctionē ⁊ ſuā pijſſi mam miſcd̓iam indulgeat tibi deus quicquid deli quiſti ꝑ viſum ⁊cͣ. A quibꝰ conferri dꝫ vnctio extrema? Rn̄ a ſolis ſacerdotibꝰ. nec alius pōt inungere etiā in articulo neceſſitatis. Sacerdos aūt conferre pōt pn̄te vno clerico. ⁊ etiā ſolus in neceſſitate ẜm Ber. ⁊ Ho. Si ſacerdos in vnctōne deficit. ſi alique ꝑtes in uncte ſunt. qd̓ factū eſt. iterari nō dꝫ. ſed vnctōnes q̄ reſtant ꝑ alium ſacerdotem cōpleant̉. ¶ Quibꝰ cōferenda ſit extrema vnctio? Rn̄. non niſi adultis infirmis. in ꝑiculo mortis conſtitutis ex ip̄a infirmitate. Un̄ nec dat̉ eūtibꝰ ad bellū aut nauigātibꝰ ſeu his qui mox occidēdi ſunt. qꝛ talis mors non imminet ex defectu nature. ſꝫ ex euentu

Fortune. His aūt qͥ pͦ ſenio deficiūt etiā ſine actua li infirmitate dat̉: pueris nō: qꝛ nō hn̄t infirmitatē ſpūalē ꝯtractā ex pctō actuali: nec diſpōneꝫ deuo tionis hr̄e poſſunt ad hoc ſacr̄m. Utrū extrema vnctio debeat dari freneticis et demētibꝰ. ℟. ſi in ſana mēte ꝯſtituti nō petierint: nō dꝫ dari. ſi v̓o petierīt dari dꝫ. tn̄ h̓ aduertendū eſt ẜm Tho. ꝙ illis furioſis ⁊ amētibꝰ p̄cipue dari nō dꝫ qͥ veriſil̓r ſacr̄o pn̄t facere irreuerentiā ꝑ ali quā īmūdiciā niſi ipſi hr̄ent lucida interualla in qͥ bus ſacr̄m recogͦſcerēt. Que ꝑtes corꝑis inungi debeāt? Rn̄. inungūt̉ inſtr̄a. v. ſenſuum. tanꝙͣ. v. radices peccādi. puta. oculi. aures. nares. labia. manꝰ ꝓpter tactū qͥ maxi me viget in pulpis digitoruꝫ. pedes v̓o ꝓpter vim motiuā. Renes v̓o ꝓpt̓ vim appetitiuā a qͥbuſdā inungunt̉. Item in mutilatis: aut cecis debent in ungi loca magis ꝓpinqua. Utrū vnctio extrema poſſit iterari. ℟. ẜm tho. iterari pōt ſine aliqͣ iniuria ſacr̄i: qꝛ nō hꝫ effectum ꝑpetuū: eo ꝙ ſanitas corꝑis ⁊ mētis qͥ ſunt effectꝰ eiꝰ amitti p̄n̄t. In eadeꝫ qͣꝫ egrititudine iterari p̄t: ſi prīo quidē ſit in ꝑiculo mortꝭ ⁊ euadat: ac etiā po ſtea recidiuū patiat̉: qꝛ erit quaſi alia infirmitas. ⁊ ſil̓iter ſi ſit egritudo dinturna. vt ydropiſis: qꝛ tūc dꝫ fieri qn̄ videt̉ ꝑducere ad ꝑiculū mortis. et ſi il lum articulū euadat eadē infirmitate durāte: ⁊ po ſtea ad ſil̓em ſtatū reducat̉: iterū pōt inungi: quia iam eſt alius infirmitatis ſtatus ꝙͣuis ſit eadē in firmitas. Quid aūt ſi oleū nō bn̄dictū addat̉ oleo bn̄di cto. An totū fiat benedictū. Rn̄. Bon̄. in. iiij. diſ. xij. dicit ꝙ ſi oleū nō ꝯſecratū addit̉ ꝯſecrato: totū ſit ꝯſecratū ⁊ bn̄dictum. exͣ de ꝯſe. ec. qd̓ in dubijs Ideꝫ dicūt Tho. ⁊ Pe Ideꝫ dic de aqͣ nō benedi cta: ſi addat̉ aq̄ bn̄dicte qꝛ tota fit bn̄dicta. Et rati onē r̄ddit ideꝫ Tho. in. iiij. diſ. xij. dicēs ꝙ virtꝰ q̄ acqͥſita eſt aq̄ ex benedictōe ꝑuenit ad aquā addi tam. ⁊ ſic ex iſta rōne videt̉ poſſe ꝯcludi hoc eē ve rum ſiue aqͣ addita ſit maioris quātitatis ſiue mi noris: ⁊ hoc videt̉ innuere. d. ca. qd̓ in dubijs. qd̓ loquit̉ indiſtincte. Et ex illo text. infert Panor. ibi ꝙ ꝯpoſitū ex diuerſis aſſumit naturam ſimplicis dignioris: et quotidie allegatur ille tex. ꝙ magꝭ di gnuꝫ trahit ad ſe minus dignū. Ideꝫ tenet Aſtē. li. iiij. ti. j. cōiter quid ſit. Reſpō. Vtum. j. Potuꝫ eſt alicuiꝰ boni cuꝫ deliberatōne deo facta ꝓmiſſio. Si em̄ fit de re mala: vel etiam de bona ſine deliberatōne.ſ. cū impetu qͦdam ⁊ ꝑ ſurreptioneꝫ nō obligat. extra eo. c. ij. ⁊. c. lr̄aturā. Or̄ deo. Naꝫ lꝫ aliqd̓ votū fiat ſanctis: tn̄ ꝓpter deū fit eis. Que requirunt̉ ad votuꝫ. Rn̄. ẜm tho. ſcd̓a ſe cūde. q. lxxxviij. tria ex neceſſitate requirunt̉. Pri mo. quidē deliberatio. Scd̓o. ꝓpoſitū voluntatis. Tercio. ꝓmiſſio in qͣ ꝑficit̉ rō voti. Et capit̉ h̓ de liberatio ꝓ cogitatōe. ⁊ ꝓpoſituꝫ ꝓ deliberatione. Exp̄ſſio aūt verboꝝ qͦ ad deū nō eſt neceſſaria. ſe cus qͦ ad homīeꝫ qͥ iudicatꝭ de his q̄ foris ſunt. Et dicit panor. in. d. c. lr̄aturā. ꝙ hec eſt ſiugl̓is theo Uotum. j. rica. q̄ multas theoricas canoniſtaꝝ infringit. que ſibi multū placet. Naꝫ nō ſequit̉. Propoſui in aīo firmit̉ aliqͥd dare deo vel hoī. ꝙ ad hͦ ſimobligatꝰ ad dandū: exqͦ illā rem nō ꝓmiſi deo vel hoī. Nā votū cauſat̉ ex qͣdā pollicitatōe.i. ex qͣdā lege vniꝰ ꝓmiſſiōis. l. ij. ff. de polli. Et hec dicta be. Tho. ſe quit̉ Archi. in. c. qͥ bona. xvij. q. j. Et ſic ad hoc vt votū obliget reqͥrit̉ vt vouēs hēat aīm ſe obligan di ad illud. Nemo eī ſe obligat niſi hēat aīm ſe ob ligādi ad illud. vt dicit glo. in. d. c. lr̄aturā. Iura qͦ que firmant deciſionem ſuper propoſito debent in telligi de propoſito cum animi promiſſione ſeu ob ligatōne. ⁊ ſola promiſſio non valet niſi p̄cedat de liberatio cum ꝓpoſito etiā reſpectu religionis. lꝫ ali ud ſentiat Io. an. in. c. dudū. de ꝯuer. ꝯiu. Nā iu ramētū ſeu votū calore iracūdie facta vel nō delibe rate nō obligāt. vide sͣ. Iurare. ⁊ sͣ. Nouicius. ¶ Et ꝑ p̄dicta ſoluit̉ qō qͦtidiana. Quid de votis mulieꝝ q̄ faciūt in ꝑtu: vel in infirmitatibꝰ vl̓ āgu ſtijs ſuis vl̓ ſuoꝝ. ⁊ et̄ q̄ viri faciūt: moti ex aliqͣ āgu ſtia. vel ꝑturbatōe. Rn̄. ſi hūer̄t intentōꝫ obligādi ſe deo. cogitātes. ⁊ de cā q̄ mouebat eos ad vouen dū.ſ. infirmitate vel alio ꝑiculo. ⁊ de fine.ſ. de eua ſione ꝑiculi. ꝓpter qd̓ vitandū vouebāt. tenēda ſūt lꝫ in tribulatōe ⁊ ꝑturbatōe ſint emiſſa. dūmō cuꝫ deliberatōe fuerīt facta. ⁊ vouētes in ſua mēte fue rīt. ſecus gͦ ſi nō deliberato aīo illa vota feciſſent. et intātū votū obligat vouēteꝫ. inqͣꝫtū hūit intentōꝫ ſe obligādi. Nō ei votū obligat vltra ꝯſenſū. vt di ctū ē sͣ. Iurare. Et ꝑ illud qd̓ dr̄ ꝙ ī voto reqͥrit̉ ꝓ miſſio: hoc ē obligatio. ptꝫ qͥd dd̓m de votis q̄ fini a ml̓tis. ſicut ab illis de tercio ordine be. Fran. qui vouēt ⁊ ꝓfitent̉ ml̓ta. ⁊ tn̄ illoꝝ trāſgreſſio nō obti gat ad mortale. ⁊ hoc iō ē. qꝛ lꝫ in vouendo talia ſit deliberatio ⁊ ꝓpoſitū. tn̄ deficit qd̓ eſt pͥncipalius.ſ. obligatio. Nā p̄dicti nō intēdunt ſe obligare ꝓpt̓ hmōi vota ad aliqd̓ pctm̄. nec etiaꝫ veniale. Adde tn̄ p̄dictis ſingularē diſtinctōꝫ quā ponit Panor. in. c. ſicut. el. ij. de rl̓a. ꝙ votū factū in hmōi angu ſtijs. aliqn̄ cātur ex timore mortis aīe. Aliqn̄ ex tīo re mortis corꝑis. Timor mortis aīe nō excuſat nec dat cām retractādi actū. Secꝰ in timore mortis cor poris. Rō diuerſitatis ē. qꝛ timor mortis aīe non nūqͣꝫ incutit̉ a deo vt qͥs ducat̉ ad ꝯuerſionē. ⁊ ſic talis tīor ē appetēdus. xvj. q. j. reuertimini. Sꝫ tīor mortis corꝑis fit ab hoīe. et talis tīor eſt fugiedus tanqͣꝫ violetus ⁊ iniuſtus. Et iō cū q̄rit̉ nūqͥd tīor mortis excuſet? ſic diſtingue pꝰ doc. aut ē tīor mor tis naturalis. aut accidētalis. Primo caſu nō excu ſat. Exēpluꝫ in grauit̓ infirmo: vt in. d. c. ſic̄. Scd̓o caſu ſubdiſtingue. aut ē mors accidētalis caſualis aut violēta. Exēplū pͥmi. vt in timēte ꝑiculū nau fragij: vel incēdij: vel hoſtiū. Et iſte tīor nō īpedit actu. nec inualidat ꝓfeſſionē ꝑ rōeꝫ sͣ. dictā. Nam aliqn̄ deꝰ incutit talē timorē vt hō ꝯuertat̉. Scd̓o caſu pone exēplū in eo qͥ timet mortē violentā ſibi imminētē ab iniqͦ hoīe. Nā ſi ꝓpter talē timorē qͥs ingredit̉ religionē nō tꝫ ingreſſus. exqͦ fecit vt eua deret mortē violentā. nā deꝰ reſpicit cor. ⁊ vult vo luntariū militē. ⁊ ita loquit̉. e. j. qd̓ me. cā. ⁊ p̄dicta poſſunt adduci general̓r ad validitatē: vel inuali

Uotum. j. ditatem cuiuſlibet voti. hec Panor. Quot ſunt ſpēs votoꝝ? Rn̄. due. Nā quoddā eſt votū ſimplex. ⁊ quoddā ſolenne. videsͣ. Impe dimentuꝫ. iiij. Eſt ⁊ alia diuiſio votoꝝ: qꝛ aliud eſt purū ſiue abſolutū: vt cum qͥs abſolute ⁊ ſine con ditione vouet. Aliud eſt ꝯditionatum: vt cuꝫ ad ditur: ſi hoc erit vel illud. Utrum vouēs teneat̉ ſtatim adimplere: Rn̄. ẜm Guil̓. Si votū eſt abſolutū: tenet̉ ſtatim cum pōt: niſi vouendo aliud in mente habuerit. Naꝫ vt dictū eſt qͦ ad deū tātū obligat votū quantum vouens ſe obligare intendit ⁊ nō plus. et ſi de hoc actu tūc nō cogitabat: recurrendū eſt ad qd̓ veriſi militer delib̓aſſet et feciſſet: ſi de hoc cogitaſſet tūc qn̄ vouit. ⁊ ẜm eiꝰ intentionē iudicandū. Si autē hoc diſcernere neſcit: tūc tutior viā tenēda e. Quo v̓o ad iudiciū hoīm ⁊ ꝯtentioſuꝫ: vouens ſimpl̓i ⁊ ſine p̄finitōne tꝑis tenet̉ ſtatim adimplē: ⁊ dabi tur ei tp̄s ad arbitriū boni viri ad diſponenduꝫ ⁊ p̄ꝑandum que neceſſaria ſunt ad tale votum exe quenduꝫ. ⁊ hoc caſu intelligit̉ regula iuris ciuilis. vicꝫ. In om̄ibꝰ obligationibꝰ in quibꝰ dies nō po nitur ſtatim debet̉. Addit tn̄ Archi.ſ. ꝙ ſi quis ni mis tardauit imple̓ votū ꝓpter qd̓ a memoria exci dit oīno: vel venit ad ſtatum nō valendi implere cū bene prius potuiſſet: mortale vr̄. Ideꝫ qn̄ dimi ſit ꝓpoſitum nō implendi cum tn̄ poſſet. Al̓s mo ra implendi votū qn̄ ſibi nō p̄fixit tp̄s non videt̉ mortale: niſi forte eſſet valde nimia mora. et niſi ex hoc īmineret ꝑiculū non valendi implere: vt ī vo to religionis cū tamē non hr̄et cām dilationis co gentem. hec Archi. f. Si aūt votū eſt ꝯditionatuꝫ tūc ẜm Inno. in. c. ſcripture. extra eo. ſiue deficiat ꝯditio generalis vel ſpālis appoſita in voto irrita tur obligatio voti. Gnaͣlis eſt multiplex: vt ſi deo placuerit: ſi potero ⁊cͣ. q̄ quidem ꝯditiones gene rales intelligunt̉ etiā ſi non exprimant̉.xxvij. q. ij. beata Maria. Conditōnes ſpāles pn̄t eſſe multe: vt ſi filius meus liberabit̉. vel ſi ab hac infirmita te ꝯualuero ⁊ hmōi. Si em̄ deficit ꝯditio: nō obli gatur quis ad executionē voti. ⁊ intelligas nō ob ligari ſi tota obligatio ponebatur in euentuꝫ con ditionis. Quid aūt de illo qui vouit certā ꝑegrinationeꝫ infra annū: ⁊ an̄ illud tp̄s infirmat̉ ad mortē: nun quid neceſſaria ſit dicti voti ꝯmutatio? Panor. in c. j. extra. e. dic̄ ſe inueniſſe vnū dictū ſingulare. b. Tho. quē ſequit̉ Archi. in. c. qui bona. xvij. q. j. ꝙ in tali caſu nō ē neceſſaria ꝯmutatio: qꝛ oē impedi mentū qd̓ habuiſſet a pͥncipio īpedire votū: ſi ori tur poſt factū hꝫ auferre obligatōeꝫ voti. qd̓ eſt di ctū ſatꝭ ſingl̓are ẜm panor. Sꝫ ẜm eū multū ob. c. qd̓ ſuꝑ his. extra. e. vbi ꝓpter impedimentū ſuꝑue niens fit ꝯmutatio in aliā cām. ⁊ lꝫ iſtud ſit magis tutū: tn̄ de ſubtilitate panor. credit primū dcm̄ ſa tis poſſe ꝓcedere. dūmō culpa vel negligentia nō reꝑiat̉ in vouente: Naꝫ ſi ꝑ me nō remanet qͦmi nus votū ꝑficiaꝫ: ſb̓ſiſtente bona volūtate: debeo reputari ac ſi votū ꝑfeciſſeꝫ. Et ad. d. c. qd̓ ſuꝑ. pōt rn̄deri ꝙ ꝓcedit qu impedimentuꝫ nō ē oīno voti impeditiuū ſꝫ difficitatiuū. alid̓ ē.n. ꝙ ſcm̄ reddat̉ Fo. CCXLIX. impoſſibile. alid̓ difficile. Cōiter tn̄ obẜuat̉. d. c. qd̓ ſuꝑ. ⁊ facit. d. c. j. ibi. an ex infirmitate. ¶ De qͦ dꝫ fieri votū? Rn̄. votū n̄ dꝫ fieri de malo nec de īdifferēti. ſꝫ tm̄ d̓ bono ⁊ d̓ eo ad qd̓ qͥs al̓s n̄ obligat̉. Et ſi fiat d̓ ill̓ ad q̄ qͥs al̓s obligat̉: vtputa. abrenūciare dyabolo ⁊ pōpis eꝰ: vt fit ī baptiſmo: vl̓ tenere fidē catholicā ⁊ ſeruare decalogū. trāſgre diendo hmōi vota peccat mortal̓r. tn̄ nō eſt impo nenda pnīa ꝓ illo peccato ⁊ ꝓ trāgreſſione voti ſi cut ꝓ diuerſis mortalibꝰ: ſed tanqͣꝫ ꝓ vno. Illa tn̄ circūſtantia aggrauat peccatū illud. Nota etiā ẜm Arch. flo. ꝙ ſi quis tranſgreſſus eſt: vel omiſit im plere aliqd̓ votū licitū. ⁊ ſi aduertēter cū poſſet. ſi eſt mortale. ⁊ totiens quotiēs frangit. ſecus ſi ex ob liuiōe vel qꝛ nō poterat. vide et̄ ad p̄dicta qd̓ notat Pe. de pal ꝙ quotiēs quis frangit votum totiens peccat mortal̓r. dum tn̄ actus interior ⁊ exterior ite ret̉. ſecus ſi exterior tm̄. qꝛ peccatū eſt in actu ꝑ ſe in teriori. vn̄ qui vult vno actu furari et mechari vel plura furari vnum peccatū cōmittit quo ad deum licet plura furet̉ quo ad iudiciū hoīm. ⁊ hoc in vo to negatiuo: puta. quo vouet nō bibere vinū. ſecꝰ in affirmatiuo. quo quis vouet ieiunare. tunc cm̄ nō totiens peccat quotiens comedit. ſed ſcd̓a vice. tercia aūt vice ⁊ deinceps nō: maxime ſi nō in con temptū. ſed qͣſi non reputās plus ſibi poſſibile illa die ieiunare. ꝑatus ieiunare alia die integra ꝓ illa ſꝫ ſi in ꝯtemptum fregiſſet: nec intentiōe: nec ex in tegro al̓s ieiunādi. tunc ſecus. maximem voto ſin gulari ⁊ ſecreto in quo nō eſt ſcādalum. Nam ſecꝰ eſt de illo qui ieiuniū eccleſie fregiſſet. Non em̄ ꝓ ter hoc licet ei extra horā comedere intentōe al̓s ie iunandi in ſcādalum aliorum. Quid de votis ſtultis. vt de non pectinādo ca put in ſabbato vel lauādo: vel ieiunare in dn̄ica et hmōi? Non eſt mortale: ſed ꝓhibendi ſunt illa im plere. Illud aūt votum qd̓ in aliquo euentū eſt bo num. ⁊ in aliquo malū. nō obligat niſi ꝓ euētū bo no: vt votum iepte Iud. xj. Utrum expediat vouere? Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xxxviij. ꝙ vouens: aut vonet bona. quorum ob ſeruatio videt̉ ꝓbabiliter ꝓportionata infirmitati ſue ſpūali. aut improportionata. Primo mō voue re expedit hoī. qꝛ ꝑ hoc firmat amplius voluntatē ſuā in bono. ⁊ ꝓ magna ꝑte excludit a ſe libertateꝫ malefaciēdi. ⁊ facit actuꝫ v̓tutis latrie ⁊ iō vouēdo meret̉. Scd̓o mō nō expedit hoī vouere: nec lꝫ. Ta le em̄ votū nō hꝫ diſcretionē comitē: cum ꝑ hoc vo uens magis videat̉ ſe illaqueare: ꝙͣ augere ſecurita tem de ſua ſalute. Quilibet tn̄ reputare debꝫ obſer uantiā voti religionis ꝓporcionatā eſſe ſue infirmi tati ſpūali. niſi ꝑ certam experientiā ſibi de ꝯtrario conſtaret. Propter em̄ cuſtodiā q̄ magis adhibet̉ religioſis ꝙ ſecularibꝰ. ⁊ ꝓpter bona exempla q̄ vi dēt frequētius. ⁊ bona verba q̄ frequētius audiūt. et ꝓpter maiores ꝯſolatiōes ſpūales: qͣs ex dinina benignitate ob fauorē religiōis ⁊ ex ſancta ſocieta te recipiunt. obſeruatio aliquoꝝ bonoꝝ ꝓporciona ta eſt alicui exiſtenti in religione. que eidem ꝓporci onata nō eſſet in ſeculo remanēti. ⁊ liberior eſt vo luntas vouentis. qͣꝫ nō vouētis. Nam liberior eſt tt ij

voluntas q̄ a rectitudine declinare nequit: qͣꝫ que illā deſerere pōt. Homo aūt ꝑ votū nō minuit in ſe libertatē faciendi bonū: ſed auget. ſꝫ minuit po teſtatem faciendi malū. Nec ob. qd̓ dicunt vulga res. Res coacta facta nil valet. qꝛ Rn̄. ẜm zab. in cle. ſi dominū. de re. ⁊ ve. ſanc. ꝙ duplex eſt neceſſi tas.ſ. coactōnis. ⁊ hec ꝯtrariat̉ voluntati ⁊ minu it de laude actus. ⁊ hec nō eſt in voto. Alia eſt ne ceſſitas q̄ eſt ex interiori inclinatione ꝓpter conſue tudinem bene agendi. ⁊ hec eſt in beatis. ⁊ hec nō minuit: ſed auget. Quid de voto qd̓ fit ex duabꝰ cauſis? Rn̄. ẜm Ray. Si qͥs vouet ex duabꝰ cauſis. vtputa. ire ad ſanctū Iac. qꝛ credebat ibi inuenire germanū ſuū ⁊ etiā ꝓpter redimēda pctā ſua. In hoc caſu qͣꝫuis ſciuerit germanū ſuū diſceſſiſſe etiā anteqͣꝫ iter ſuū arriperet: nihilominꝰ tenet̉ ꝑꝑ aliā cām: ſi nihilo minus intendiſſet ſe obligare. Al̓s ſecūs: qꝛ votū nō obligat vltra ꝯſenſum ⁊cͣ. Quid ſi quis emiſit duo diuerſa vota? Reſpo. ẜm Tho. in. iiij. ſi vtrunqꝫ eſt ꝯpaſſibile cum alte ro: vtrūqꝫ debet ſeruare: niſi forte aucͣte ſuperiorꝭ votum p̄cedens in aliud melius ꝯmutet̉. ſi auteꝫ ambo vota ſunt ſimul incompaſſibilia: debet ẜua re qd̓ maius eſt. ⁊ de minori ẜm arbitriuꝫ p̄lati ſa tiſfacere. Uide hoc sͣ. Ieiuniū in fi. Utrū pater moriens poſſit iniungere filio: quē ꝯſtituit heredem: vt impleat votū eius? Rn̄. ẜm Ray. votū ꝑegrinatōnis nō pōt pater iniungere filio: quē ꝯſtituit heredem: niſi ⁊ ipſe filius appro baret. extra eo. licet. ſꝫ pecuniariam ſatiſfactōnem bene p̄t iniūgere: quinīmo ẜm Hoſ. ſi filius vult eſſe heres: tenet̉ implere oīa vota pr̄is: ſi hereditaſ hoc patiat̉. ⁊ ꝓ hoc facit. l. ij. ff. de pol. q̄ dic̄ ꝙ obli gatio voti trāſit ad heredē. vide panor. ad hoc in d. c. licet. vbi q̄rit de illo filio regis. qͥd ſi ſe nō obli gaſſet ad executōeꝫ. nunqͥd teneret̉ exeqͥ votū pa ternū? Inno. dicit ꝙ ſic. ⁊ pōt ꝯpelli ꝑ priuatōem hereditatis: nō aūt ꝑ coactōeꝫ ꝑſonalē. ⁊ ſic nō po tuiſſet excōicari: niſi ſe obligaſſet ẜm eū. D. an. pu tat ꝙ exquo ſponte adiuit hereditatē: pōt ꝯpelli ꝑ excōicatōeꝫ qd̓ placet panor. Naꝫ adeūdo qͣſi con traxit. Sꝫ videt̉ ꝙ exqͦ ille rex morte p̄uētꝰ nō po terat votū ꝑficere: nō tenebat̉ ꝑ aliū exeqͥ: qꝛ in vo to intelligit illa ꝯditio gnaͣlis. ſi potero. vt dcm̄ eſt sͣ. Et notat glo. in. c. nō eſt. extra eo. Inn. dat nota bilē ſo. ꝙ qn̄qꝫ qͥs vouet viſitare terrā ſanctam ob deuotōeꝫ. Qn̄qꝫ ꝓ ſubſidio impendēdo terre ſan cte. Primo caſu nō tenet̉ votū exequi ꝑ aliū ſuper ueniente impedimēto. Scd̓o caſu tenet̉: qꝛ exquo vouit ꝓ ſubſidio dꝫ impēdere ſubſidiū meliori mō qͦ pōt. Et nota hoc ſingulariter Naꝫ facit ad ea q̄ dicta ſunt sͣ. vt votū emiſſuꝫ ꝓ deuotōne nō obli get vouentē ſuꝑueniēte impedimēto oīno impe ditiuo. Ho. tamen limitat primū dictū qn̄ impe dimentum nō erat temꝑe voti. Al̓s aūt ne votuꝫ deriſorium videat̉: tenetur votuꝫ redimere. quod nō putat panor. verum: niſi vouens eſſet certꝰ de impedimento ꝑpetuo. al̓s debet intelligi: cum pri mum cōmode poterit. Item panor. dat aliaꝫ limi tationem: vt ex impedimento ſuperueniēte tollat̉ Uotum. ij. obligatio voti: qn̄ prius nō fuit in mora exequēdi. al̓s aūt votū eſſet cōmutandū vel redimendū. hec Panor. in. d. c. lꝫ. vide etiā glo. ſingularem in. d. c. nō eſt: q̄ dicit ꝙ in voto intelligit̉ conditio genera lis ſi comode fieri pōt. ſꝫ hoc nō placet Panor. qui putat ꝙ impedimentū difficultatiuū voti nō aufe rat obligationē ſꝫ reddat facilitateꝫ diſpēſandi. pro hoc. c. j. extra eo. vbi ponderat̉ cā infirmitatis. O Ium. ij. qͥs p̄t vouere. Utrū v ep̄s poſſit vouere? Rn̄. ẜm Hoſt. non pōt ſine licētia pape votū emittere ꝑ qd̓ diſſoluat̉ vinculū mr̄imonij: qd̓ eſt inter ip̄m ⁊ ec cleſiā ſuā. extra de regula. lꝫ. Itē nec aliud votum ꝑ qd̓ graue p̄iudiciū fiat eccleſie ſue. vt de longa ꝑe grinatōne ⁊ hmōi. extra eo. magne. Uotū tn̄ abſti nentie ⁊ elemoſyne emittere pōt. ¶ Utrū qui ſubiecti ſūt ptāti alterius poſſint vo uere? Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxviij. Nullus pōt ſe firmiter obligare ad id qd̓ eſt in ptāte alteriꝰ et quicūqꝫ eſt ſubiectus alicui: ꝙͣtū ad illud in quo eſt ſubiectus nō eſt ſue ptātis. ⁊ iō nō pōt ſe firmi ter ꝑ votū obligare ad id ſine cōſenſu ſuꝑioris. nō tn̄ peccat vouēdo: qꝛ intelligit̉ ꝯditio tacita.ſ. ſi nō reuocant̉ a ſuꝑiore. ex qͦ licita reddunt̉ ⁊ valida. Utrū pueri poſſint vouere? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. Pueri an̄ annos pubertatis duplici rōne voue re non pn̄t. Primo. qꝛ vt in pluribꝰ patiunt̉ rōnis defectu: ſicut pꝫ in furioſis ⁊ amentibꝰ qui ſe voto nō pn̄t obligare. dū ſunt in furia vel amētia. Scd̓o qꝛ ſunt in ptāte ꝑentuꝫ vel tutoꝝ qui ſunt eis loco ꝑentū. ⁊ iō eoꝝ vota ex duplici cā robur nō habēt Dicendū eſt ergo ꝙ ſi puer vel puella an̄ puberta tis annos nondū hēat vſum rōnis: nullo mō pōt ſe ad aliqͥd obligare. ſi v̓o an̄ annos pubertatis at tigerit vſum rōnis. pōtꝭ quidē quantū in ſeipſo eſt ſe obligare. ſꝫ votā eius p̄t irritari ꝑ ꝑentes. quorū cure remanet adhuc ſubiectus. hec Tho. Et ꝙ vo tum pueri an̄ annos pubertatis obliget. facit ẜm Panor. c. ij. extra eo. incta glo. vbi ipſe infert ꝙ vo tum emiſſum in puerili etate efficaciter obligat. lꝫ p̄ſtet facultatē obtinēdi ꝯmutationem. ⁊ ſic minor etas non impedit obligationē querendā deo. ⁊ dr̄ puer poſt. vij. annū. ⁊ ſic poſt doli capacitatē quis obligat̉ ex voto. ⁊ in hoc tene ſemꝑ mēti dictū tex. qꝛ vt dicit Panor. alibi nō eſt ita clarus. Addit eti am Panor. ꝙ cū tale votū emiſſum in puerili eta te videat̉ potius ꝓcedere ex quadā facilitate animi qͣꝫ diſcretōis arbitrio obligat vouenteꝫ. lꝫ facilitas p̄ſtet cām diſpēſandi vl̓ ꝯmutādi. Addit tn̄ Tho. ꝙ qͣꝫtūcunqꝫ qͥs ſit doli capax an̄ annos pubertatꝭ nō p̄t tn̄ ſe obligare voto ſolenni ⁊ religionis ꝓpter eccl̓ie ſtatutū qd̓ reſpicit qd̓ in pluribꝰ accidit. poſt annos aūt pubertatis p̄nt iā ſe voto obligare ſim plici. vel ſolēni abſqꝫ voluntate ꝑentū. Quid aūt ſi puer an̄ annos pubertatis vouerit ſe ſeruaturū ꝯtinentiā: vel ingreſſurū religionē cū venerit ad etatē legitimā. vel cū pr̄ eiꝰ obierit. Nū qͥd pr̄ votū illud reuocare: vel irritare p̄t ꝯͣdicēdo. Rn̄. Aſten. li. j. ti. xx. refert Ug. dicere ꝙ nō. Sed Rod̓. dicit ꝙ p̄t. q̄ vr̄ humanior opinio. vn̄ nō te

nebit̉ illud ſeruare niſi iteram voueat: vel iuret: qꝛ obligatio ſemel extincta nō reuiuiſcit: nec pat̓: nec tutor peccāt in reuocādo: qꝛ hoc eis cōcedit̉ a iure ⁊ a deo. Nota etiā ꝙ licet in dicto caſu talis nō ob liget̉ ex voto qd̓ in minori fecit etate: ſi tn̄ maior po ſtea factꝰ: illud ratū habuit qd̓ vouit: obligatꝰ erit d. c. ij. iuncta glo. Utꝝ filinſfa. poſtꝙͣ ꝑuenit ad pubertatē vouē poſſit? Rn̄. ẜm tho. vbi sͣ. Ille qͥ venit ad annos pubertatꝭ ſi ſit libere ꝯditōnis: eſt quidē ſue ptātis ꝙͣtum ad ea q̄ ꝑtinēt ad ſuā ꝑſonā. puta. ꝙ ꝑ vo tum obliget ſe religioni: vel ꝙ mr̄ioniū ꝯͣhat. non aūt ē ſue ptātis ꝙͣtum ad diſpenſatōeꝫ domeſticā vn̄ circa hoc nō p̄t aliqͥd vouē ſine ꝯſenſu patris. hec tho. Idem ēt in alijs dicendū vr̄. ꝑ q̄ p̄iudicat̉ iuri pr̄ie ptātis: vt ī abſtinētijs ⁊ ꝑegrinatōnibꝰ ⁊ ſil̓ibꝰ: in quibꝰ nō p̄t filiꝰ vouē niſi ꝑegrinationem tranſmarinā in ſubſidiū terre ſctē. exͣ eo. ex multa. ẜm Ho. ⁊ niſi pr̄ ꝯſenſerit expreſſe: vel tacite.ſ. nō ꝯtradicendo ẜm Inno. Quid aūt ſi pr̄ ꝯtradixerit et reuocauerit hmōi votū filij vl̓ filie ſiue ꝯtinētie: ſiue aliud. ⁊ pꝰ hmōi reuocatōeꝫ ꝯſentit tali voto. nunqͥd filiꝰ cuꝫ vene rit ad etatē ltīmaꝫ tenebit̉ obſeruare hmōi votuꝫ. vel iuramētuꝫ ſi forte iurauit aliqͥd: ſi votū illud n̄ ſit de ingreſſu religionis: dicendū eſt ꝙ nō reuiui ſcit: qꝛ ſemel fuit abſolutꝰ.ſ. ꝑ reuocatōeꝫ factam a pr̄e. ⁊ obligatio ſel̓ extincta nō reuiuiſcit. vn̄ nō te nebit̉ obſeruare hmōi votū vel iuramentum: niſi iterum voueat: aut iuret. Sꝫ difficultas ē de filiofa. pub̓e. ⁊ vxore. An pꝰ reuocatōeꝫ: vel ꝯtradictōeꝫ pr̄is vel mariti reuiui ſcant vota mortuo pr̄e vel marito? Inno. in. c. ſcri pture. extra. e. dic̄ ꝙ ſoluta pr̄ia ptāte tenet̉ filiꝰ im plere votū. Idem dic de vxore. Rō diuerſitatꝭ eſt qꝛ votū pueri ꝑ ꝯtradictōeꝫ ꝑentū factū fuit mor tuū. ⁊ iō merito nō reuiuiſcit. ſecꝰ ī votis filiorūfa pubeꝝ ⁊ vxoꝝ: qꝛ ꝑ ꝯtradictōnem pr̄is vel mariti hmōi vota nō moriūt̉ ſꝫ mortificant̉. hoc ē: qꝛ ſolū executio ꝓhibet̉. ⁊ iō nō mirū ſi pꝰ mortē ſuꝑioꝝ p̄ dicti tenent̉ exeqͥ vota p̄dicta: qꝛ ſoluꝫ mortificata fuerāt. Idē dic de votꝭ factꝭ ab vxore an̄ ꝯtractum mr̄ionij: qꝛ illa ſi p̄iudicialia ſunt nō dꝫ exeqͥ ſine li centia viri. ⁊ hoc vr̄ etiā velle. c. manifeſtū. xxxij. q. v. vbi dr̄ manifeſtū eſt ita voluiſſe legē: feminaꝫ ſb̓ viro eſſe: vt nulla eiꝰ vota q̄ abſtinentie cā vouerit reddant̉ ab ea niſi auctor vir fuerit ꝑmittendo. Quid āt ecōtra. An maritꝰ poſſit emittē votuꝫ abſtinētie vel ꝑegrinatōis īuita vxore? Dubiū fac̄ qꝛ maritꝰ ⁊ vxor nō iudicant̉ ad imꝑia Innoc. vt refert panor. in. d. c. ſcripture. dicit ꝙ ſic̄ vxor non obligat̉ ex voto abſtinētie ⁊ ꝑegrinatōis niſi mari tus ꝯſentiat. vt in. c. noluit. xxxiij. q. v. ⁊ ī. d. c. ma nifeſtū. ita in marito: vt nō poſſit ſe obligare ad vo tum abſtinētie: ſeu ꝑegrinatōnis ſine lnia vxoris. Et hoc poteſt intelligi verū in votis ꝑ q̄ p̄iudicare tur iuri vxoris. In alijs ſecus. Nā maritꝰ ē caput vxoris et nō ecōtra. Ex quibꝰ infert̉ ꝙ maritꝰ ſine lnīa vxoris poteſt emittere aliquod votum abſti nentie. dūmodo nō p̄iudicet mulieri. Et addit pa nor. in. d. c. ſcripture. ꝙ ſi vterqꝫ vel alter eoꝝ emi Uotum. ij. Fo. CCL. ſit votū an̄ contractū matrimonij. nō pōt alter exe qui cū p̄iudicio alterius: vt notat̉ in dictis iuribꝰ. Pōt tn̄ vxor illud vouere ſine ꝯſenſu mariti. qd̓ da re p̄t ſine ſuo ꝯſenſu: vt notat̉ in. d. c. manifeſtum. Panor. tn̄ in. d. c. ſcripture. videt̉ ꝯͣriari Innoc̄. in eo qd̓ dixit. ꝙ ſoluta patria ptāte filiꝰ tenet̉ imple re votū. Nam ẜm eū. c. quidā. de ꝯuer. ꝯiu. videt̉ multū obſtare. Nam ibi dr̄ ꝙ ſi maritus intrauit religionē ꝯtradicēte vl̓ ignorāte vxore. ⁊ ad petitōꝫ vxoris reuocat̉: nō tenet̉ mortua vxore ingredi re ligionē. qꝛ emiſit votū tꝑe inhabili. gͦ idē dicenduꝫ in filiofa. exqͦ executione voti nō ꝯtulit ad tp̄s ha bile. Et hanc ꝑtē Panor. putat veriorē. lꝫ opi. In no. ſit tutior ẜm eū. Tn̄ p̄t dici ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ veꝝ eſt ꝙ ille maritus emiſit votū tꝑe inhabili. ſecus de filiofa. qꝛ emiſit votū tēꝑe habili. ⁊ tenuit votū ẜm oēs. lꝫ executio voti nō fuerit collata ad tp̄s habile Infert etiā Panor. alind ſingulare in. d. c. quidaꝫ. de dicto marito ꝙ in materia voti ꝓcedit etiaꝫ illa iuris regula. Si nō valet qd̓ ago: vt ago. valeat vt valere pōt. Nam vt ibi vides maritus nō obliga uit ſe ſimpl̓r ad ꝯtinentiā in ſeculo ſeruandā. ſꝫ ad religionis ingreſſum. qui tn̄ nō valuit. lꝫ ꝓfeſſionē fecerit. ⁊ nihilominus remāſit obligatus reſpectu ꝯtinentie obſeruāde. que ꝯtinentia includit̉ ſub in greſſu religionis. hoc eſt ſub ꝓfeſſione: vt in. c. cuꝫ ad monaſteriū. de ſta. re. Et ſic talis non p̄t decete ro contrahere matrimoniū mortua vxore. tn̄ ſi con trahit: tenet. lꝫ debitū exigere nō poſſit. Utrū ſeruus poſſit vouere? Rn̄. ẜm Innoc̄. ⁊ Panor. in. d. c. ſcripture. ꝙ ꝑ votū ꝙ dꝫ ꝑagi ſine p̄ iudicio dn̄i nō p̄t. non obligat̉ ſeruus. ſecus dic in alio voto: puta. ſi vouit or̄onē dicere vel qͥd ſil̓e. An aūt ſeruus poſtea factus liber teneat̉ ad vo ta prius facta? Dic vt nūc ꝓxīe dictū eſt de filiofa. et vxore. Utrū religioſus poſſit vouere? Rn̄. ẜm Ri. in iiij. di. xxxviij. aliqui dicūt ꝙ ꝙͣuis religioſus nō te neat̉ ad obediendū in omnibꝰ etiā licitis q̄ p̄latus vellet ſibi imꝑare. tn̄ in his in quibꝰ p̄lato ſubiectꝰ eſt. tenet̉ ei obedire ꝓ quolibet tꝑe: qͥ ſibi imꝑat̉. et ideo nullū eſt tp̄s ei vacans qͦ aliquid poſſit facere vltra id ad qd̓ tenet̉ ex ſua ꝓfeſſione. et ideo nihil vltra hoc lꝫ ſibi vouere. qꝛ nullus dꝫ vouere aliqͥd niſi eligere poſſit tp̄s quo id poſſit implere. ſed hec rō nō videt̉ cogere. qꝛ multa poſſet vouere religio ſus. quorū adimpletio executionē oꝑis cuiuſcunqꝫ qd̓ p̄latus p̄t ſibi p̄ciꝑe nō impediret. ſꝫ ꝓmoueret vt non dicere verbū ocioſum. nō cogitare aliquid vani. ergo ſi aliud non obſtaret ꝙͣ rō p̄dicta: religi oſus poſſet vouere ſine licētia p̄lati ſe nunꝙͣ dictu rum verbū ocioſum ex deliberatōe ⁊cͣ. Preterea p̄ dicta rōne non obſtāte poſſet religioſus vouere ſe qualibet die dicturum ſpecialem or̄onem qn̄ vaca ret ſibi tp̄s: q̄ non eſſet occupatus de p̄cepto p̄latie vel in oꝑbꝰ q̄ in ſua ꝓfeſſione includunt̉. Ideo vi det̉ alijs dicēdū ꝙ rō qͣre religioſus nō p̄t vouere eſt: qꝛ pēſata humana infirmitate ⁊ religionis one re. non p̄t ſe ad aliquid vltra ſuā ꝓfeſſionē obliga re. qd̓ poſſet implere ſine qualicūqꝫ p̄iudicio: vel p̄ iudicij ꝑiculo obſeruatōis cuiuſlibet eorū ad q̄ ex tt iij

ſua ꝓfeſſione tenet̉. et abſqꝫ ꝑiculo reddendi ſe in terduꝫ oneroſum p̄lato ſuo: vel alicui ſeu aliquibꝰ fratrū ſuoꝝ ꝓpter ſollicitudines et modos ſingl̓a tes: q̄ interdū hr̄ent illi qͥ eſſent ad plura qͣꝫ alij ob ligati. Preterea tāte altitudinis ē religionis votū o⁊ 64. C. ſ. ꝙ oīa alia in ip̄m ꝯmutari pn̄t. et iō eccleſia ꝯſide rans huiꝰ voti altitudinē ⁊ hūane nature infirmi tatem voluit aucͣte dei voto religionis nullū votū poſſe ſuꝑaddi ꝓpter ꝑiculū trāſgreſſionis vitāduꝫ qͥ etiā de cā iura ꝯſentire vident̉ ꝙ vota q̄ fecit ho an̄ ſui profeſſionem in religione: qͥ p̄latꝰ ip̄m recipi ens igͦrauit: p̄t poſtꝙͣ ſibi notū fuerit reuocare. qd̓ ꝓbat̉ ꝑ hoc: qꝛ religioſus plꝰ eſt ſub p̄lato: qͣꝫ vxor ſub viro: ſꝫ vir reuocat vota vxoris. vt dcm̄ eſt sͣ. gͦ ⁊cͣ. Idem tenet tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxviij. vbi cōclu dit ꝙ nullū votū religioſi eſt firmū: niſi de ꝯſenſu p̄lati. Per rōnem primaꝫ sͣ. poſitam ꝯfutatam ta men a Ricar. Utrū qd̓libet votū ꝯmutari poſſit in votū rel gionis? Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ volens facere profeſ ſionem in religione: ſi actual̓r vel habitualiter vult remanere obligatꝰ ad vota q̄ in ſeculo fecerat: non ꝯmutant̉ in votū religionis: tn̄ poſtꝙͣ hoc deueīt ad noticiam p̄lati: poterit ip̄m ab illis votis abſol uere: maxīe ſi igͦrabat ip̄m ligatū eſſe illis tꝑe ꝓfeſ ſionis. Si aūt actual̓r: vel habitualiter intēdit am plius illis votis nō teneri: ſꝫ ſoli voto religiōis ſue ab illis abſoluit̉ ꝑ religionis votū: ꝓpter voti reli gionis altitudine ⁊ ꝑfectiōeꝫ. extra de voto. c. ſcri pture. ⁊ de pe. di. j. menſurā.§. his aucͣtibꝰ. vbi dr̄ nō eſt neceſſaria certa ſatiſfactio pctī: cuiꝰ totū vi te tp̄s obedientie impendit̉ ſuo ꝯditori. hec Ri. Utrū clericus poſſit vouere? Rn̄. ẜm Inno. et Panor. in. d. c. ſcripture. ꝙ clericus nō p̄t vouere votū ꝑegrinatōis ſine ꝯſenſu ep̄i: ſꝫ votū ꝯtinētie vel abſtinentie ſic. ad hoc. c. duo ſunt. xix. q. ij. Do tū tn̄ vltramarinuꝫ ſine lnīa p̄lati emittē p̄t. extra eo. ex multa.§. pe. ⁊ fi. ⁊. c. fi. Quid aūt de abbate? Dic ꝙ ſine ꝯſenſu ep̄i vel ſuꝑioris votū ꝑegrinatōis diuturne emitte nō p̄t xviij. q. ij. abbas. An aūt p̄lati regulares poſſint emittē votuꝫ ꝓ ſuccurſu terre ſancte ſine lnīa ſui ſuꝑioris. Panor. in. c. fi. extra. e. dic̄. ꝙ qn̄ ſit paſſagiū gnāͣle ex diſpo ſitōe pōtificꝭ: ꝙ tūc dari vr̄ lnīa p̄latis eūdi ꝓ ſuc curſu terre ſct̄e. ſꝫ hoc ceſſāte nō putat ꝙ p̄latꝰ ma xime regl̓aris poſſit ſe ad hoc obligare ſine ꝯſenſu ſuꝑioris: qꝛ ep̄us hoc face̓ nō p̄t: vt ꝓbat̉ in. c. ma gne. extra. e. In religioſis v̓o ſimplicibꝰ putat etiā hoc nō licē ſine lnīa ſuꝑioris: qꝛ nullā volūtatē ha bent. et ī papā nō p̄t religioſus ꝓmoueri ſine lnīa abbatꝭ. vt no. glo. ī. c. ꝙͣ ſit. xviij. q. ij. Et dic̄ ibi gl. ꝙ ſi monachꝰ factꝰ ē papa inuito abbate. ⁊ ip̄emet ꝯpellet ſe redire: qꝛ cū teneat̉ de alijs iuſticiā facere multo fortiꝰ de ſeip̄o. hec gl. Quidā tn̄ hoc nō ap probāt: qꝛ electio ⁊ ꝯfirmatio in papā abſoluit mo nachū a iugo monaſtice ꝓfeſſionis. xviij. q. j. ca. j. Cum gͦ electꝰ in papā: in ip̄a electōe ꝯfirmatōeꝫ re cipiat: pꝫ ꝙ redire non dꝫ. Ex p̄dictis tn̄ habes: ꝙ nō eodeꝫ vinculo ſtringit̉ abbas ſuo ſuꝑiori: ſicut monachus ſuo abbati. Infert etiā panor. ꝙ ociuꝫ 5. Uotum. iij. monachale nō eſt anteferēdū vtilitatibꝰ eccleſiaſti cis. ꝓ hoc. c. lꝫ. d̓ regula. vbi pꝫ ꝙ ſollicitudo: labor ⁊ doctrina p̄ferunt̉ ſilētio: ꝯtēplatōi. ⁊ quieti. qꝛ vti litas publica p̄ferēda eſt priuate. Et hoc veruꝫ ẜm Ho. qn̄ priuata includit̉ ſub publica. al̓s ſecus. et hoc intelligit̉ qn̄ ꝑſona priuata habuit electionē. ſꝫ ſuꝑior debet p̄ferre publicā. lꝫ priuata nō includat̉ ſub publica: vt in. c. bone. el. j. de po. p̄la. ¶ De voto cōiugū. An O tum. lij. vxor poſſit vouere. di ctum eſt sͣ. in p̄cedēti. c. Utꝝ alter ꝯiugū poſſit vouere ꝙ nō petet deb̓itū? Rn̄. cōiter ẜm doc. ꝙ ſic. de hoc vide sͣ. Impedimentū. xj. Si tn̄ quis voueret ꝙ nunꝙͣ redderet debitū ſi vxorē eū ꝯtingeret ducere: nō te net̉ illud votū ẜuare ẜm glo. in. c. de viduis.xxvij. q. j. De hoc vide sͣ. Impedimentū. iiij. Utrū ꝯiunx ſi det licentiā ꝯiugi vt voueat caſti tatē poſſit dictā ln̄iam reuocare? Rn̄. ẜm Tho. in iiij. ꝙ ſi exp̄ſſe ꝯſenſit ⁊ dedit ln̄iam: nō pōt votū a ꝯiuge emiſſum reuocare. xxxiij. q. v.§. fi. He. tn̄ ad dit ꝙ aut dedit in facie eccl̓ie ⁊ qͣi in iudicio. ⁊ tunc non pōt reuocare. Aut in priuato. ⁊ tunc an̄ vſum ln̄ie reuocare pōt. ſꝫ non poſtea. Si aūt diſſimulat ad tp̄s vxoris votū. ⁊ poſtea habita deliberatōe re uocat. mulier nō tenet̉ implere. Addit eti ā Inno. ꝙ ꝯiunx qͥ dat ln̄iam vouēdi. ſi ipſe nō voueat: nō impedit̉ exigere debitū. ar. extra de ꝯuer. ꝯiug. c. j. Idē Ber. ⁊ Ho. Alia v̓o vxoris vota in quibꝰ re quirit̉ ꝯſenſus viri: vir etiā poſtꝙͣ ꝯſenſit reuocare pōt: ſꝫ tn̄ peccat reuocādo qd̓ cōſenſit. xxxiij. q. v. c. manifeſtum. Hoc intellige ſi ſine cā reuocat. Nec tn̄ adhuc credendum eſt illum peccare mortaliter etiam ſi ſine cā reuocaret. vxor tn̄ viro qualitercun qꝫ obedire dꝫ. Et de hoc Banor. in. c. chariſſimus. de conuer. cōiu. facit regulā. ꝙ nullū votum abſti nentie pōt vxor emittere ſine conſenſu mariti. ⁊ ꝙ maritus pōt reuocare. licet prius cōſenſerit. Non ſic aūt econtra. Et de hoc videt̉ tex. in. d. c. manife ſtum. ⁊. c. noluit. xxxiij. q. v. Et plus dicit Panor. ibi. ꝙ nō obſtante ꝙ maritus ꝯſenſerit voto conti nētie vxoris: tn̄ adhuc poterit illud reuocare. quia cum iura diuina ⁊ humana dent marito plenā fa cultatem in voto abſtinentie. ⁊ continere eſt votū abſtinentie: vt in. c. ſi tu abſtines.xxvij. q. ij. ab̓ſqꝫ dubio videt̉ ꝙ votum continentie etiam poſſit re uocare. tn̄ maritus peccat reuocādo id in quod ſe mel cōſenſit. hec Panor. Communiter tn̄ tenetur oppoſitum. ⁊ hoc tutius. Opinio tn̄ Panor. poſſꝫ tolerari anteqͣꝫ vxor emiſiſſet votum continentie. ꝙ tunc licet vir ei licentiā dederit vouendi continē tiam. ſiue publice: ſiue in priuato: vir poterit reuo care. ſecus ſi iam emiſiſſet votum ⁊cͣ. Quid aūt ſi duo aſtricti voto ſimplici cōtrahūt matrimonium: an teneat. Dic ꝙ ſic. licꝫ neuter eo rum exigere vl̓ reddere debeat. ⁊ hoc ſiue hmōi vo ta emiſſa fuerint ante contractum matrimonium vel poſt. ⁊ plus dicit Inno. vt recitat Panor. in. d. c. chariſſimus. ꝙ ſi iſti coniuges poſt mutuū votū continentie ſe carnaliter cōmiſceant: ꝓles inde ge nita nō eſt legitima. qꝛ nō ẜm legem ſunt cōiuncti .

Non em̄ eſt ampliꝰ inter eos matrimonium quo ad exercitiū carnis. Et idem no. glo. in. c. miniſtri lxxxj. di. Idem dic ⁊ fortius ſi vxor vouit ꝯtinētiā marito intrante religionē. vel ꝓmoto ad ſacros or dines. Nam ſi de nouo ꝯiūgant̉ ſoboles eſt illegi tima. Dꝛ hoc vide sͣ. Illegitimus. ⁊ Impedimen tum..iiij. Quid ſi ambo ꝯiuges in domo voueant ꝯtinē tiam ⁊ alt̓ vult frangere. Rn̄. ẜm Ray. Si ambo pari ꝯſenſu emiſerūt votū. tūc etiam ſi maritꝰ ve lit penitere ⁊ votū frangere: ipſa inſtant̓ dꝫ ꝑſeue rare in voto qd̓ fecit. xxxiij. q. v. qd̓ deo. Cō. Ho. addens ꝙ ꝓpter hmōi votum vtriuſqꝫ. nō p̄t vnꝰ ſine lnīa alteriꝰ religionē intrare. Nec ob. exͣ de iu reiū. tua nos. vbi ꝓmiſſio facta inuicē etiam cū iu ramento de nō petendo. ſi admoniti nolūt ẜuare caſtitatem non artat eos. qꝛ ibi non fecerunt vo tum ꝯtinentie. Utꝝ vir timens de incōtinentia vxoris poſſit facere votū vltramarinū. Rn̄. ẜm Tho. in qͦlibet. ea q̄ ſunt neceſſitatis nō ſunt p̄termittenda ꝓpter ea q̄ ſunt ꝓprie volūtatis. ex neceſſitate āt viro īmi net. vt gerat curam vxoris: qꝛ caput mulierꝭ vir ē. ſꝫ ꝙ accipiat crucem ad trāſferendū ſe vltra mare ſubiacet ꝓprie voluntati. vn̄ ſi vxor ſit talis q̄ ſequi nō poſſit. ⁊ de eiꝰ incōtinentia timeat̉. nō eſt ꝯſulē dum ei ꝙ accipiat crucē ⁊ dimittat vxorē. Secꝰ āt ſi vxor volūtarie ꝯtinere ꝓponat. vel ſi velit ⁊ poſ ſit ſequi viꝝ. Uxor qͦꝫ inuito viro p̄t votū ieroſolo mitanū emittere ẜm Ho. ⁊ Panor. in. c. ex multa exͣ eo. ſꝫ nō dꝫ exeqͥ ſine lnīa mariti. ſi ē iuuenis ⁊ ſu ſpecta de incōtinentia. ſꝫ ſi mulier ē ſenex ⁊ potēs ad ducendū ſecū bellatores. tūc tenet̉ exeqͥ votum tn̄ ſi nō poſſet ducere bellatores: votū eēt oīno re dimēdū. vt in. d. c. ex multa. Idem ſi vir ꝯtinere n̄ poſſet in abn̄tia vxoris. nam tūc ꝑ rōem sͣ. poſitaꝫ ꝑ tho. eſſet oīno redimēdum. Otū. iiij.ſ. coniugum vſcirca religionē. Utꝝ alt̓ ꝯiugū poſſit ſe voto obligare ſeu ingredi religionē ſine altero. videsͣ. Impedimētū.j. ⁊ Impedimētū. xj. Sꝫ nunqͥd alt̓ ꝯiugū ante carnalē copulā poſ ſit tranſire ad heremū vel recluſoriū. vel vouere in domo ꝑpetuā ꝯtinentiam. Rn̄. ẜm. Guil. nō pōt niſi obliget ſe ad regularē obẜuantiā ⁊ ad tria ſub ſtantialia. Et ꝑ hoc dicit Panor. in. c. ex ꝑte. el. ij. d̓ ꝯuer. ꝯiu. ꝙ mulier ſponſa ſi vult effici mantellata nō pōt etiam ſi talis modus viuendi ſit approba tus a romano pontifice. Pone ꝙ vxor fecit votū ꝯtinētie ad tp̄us. ⁊ inte rim maritꝰ fecit ſe religioſuꝫ. Rn̄. ẜm Guil. dꝫ in duci ad intran̄. monaſteriū. aut ſi nō eſt ſuſpecta: ꝙ voueat ꝯtinētiaꝫ. ſi ad hoc induci nō p̄t: poterit reuocare maritū. niſi ipſa nō ignara iuris tacuerit qn̄ maritꝰ religionē intrauit. qꝛ tūc ẜm qͦſdam te net̉ religionē intrare. vel ꝯtinentiam vouere non exn̄s ſuſpecta. Idem Guil. ⁊ Ugo. Quid ſi ante carnalē copulaꝫ ꝯiūx dicit ſe velle intrare religioneꝫ ⁊ ꝓcraſtinādo differt. Rn̄. ẜm Guil. Ep̄us dꝫ tp̄ns ſtatuere. jͣ. qd̓ ingrediat̉. quo Uotum. iiij. Fo. CCLI. elapſo ſi nō fuerit ingreſſus cogat̉ ꝑ excōicationē ſatiſfacere cōiugi Quid ſi termīo elapſo ingrediat̉ monaſteriū? Rn̄. ẜm Ray. nihilominꝰ ſi īgreſſus fuerit an̄ car nalē copulā valebit. ar. exͣ de ꝯuer. ꝯiu. ex publico. Et ſic̄ dic̄ Ho. ꝯiūx relictꝰ ī ſecl̓o expectabit nube̓ ꝑ annū qd̓ ius ꝯcedit ei ⁊ pͥuatus huiꝰ tꝑis cōmo dū auferre nō poteſt. Quid ſi ambo ꝯiuges intrāt religiōeꝫ ⁊ alterū vel ambos peniteat ⁊ velint exire ante ꝓfeſſionē? Rn̄. ẜm doc. niſi obſtet eis aliud qͣꝫ votū ꝓbatōis ſicut ē votū ꝯtinētie ꝑpetue: tales ſalua ꝯſcīa redi re pn̄t ad pͥores amplexus. Quid ſi alt̓ ꝯiugū intrat religiōeꝫ ſine lnīa alte riꝰ. ⁊ alt̓ repetit? Rn̄. ẜm Ray tenet̉ redire ad cō iugē: niſi ī duobꝰ caſibꝰ. Unꝰ ē: ſi illa q̄ repetit for nicata fuerit. ⁊ iſte caſte vixit. ita ꝙ nulla hēat exce ptionē ꝯͣ illū. Aliꝰ ē: ſi forte int̓ eos fuiſſet lata ſnīa dinorrij ad ſeꝑationē thori. exͣ de diuor. c. ſignifica ſti. Uir aūt ſic vxori redditꝰ tenebit̉ vxori reddere debitū: ſꝫ nō poterit exigē ꝓpt̓ votū emiſſuꝫ. exͣ de ꝯuer. ꝯiu. quidā. ⁊. c. placet. Qn̄ aūt vnus cōiugū trāſit ad religionē ꝓpter fornicationē alteriꝰ. ille qͥ remāſit in ſeculo poterit poſt mortē intrātis ꝯtra here: qꝛ nihil vouit. ¶ An aūt vir ꝓpter fornicationē vxoris publicā poſſit ꝓmoueri ad ſacros ordines ſicut pōt intra re religionē? Dic ꝙ ſic: qꝛ amiſit ius qd̓ hēbat ī vi ro. d. c. ſignificaſti. ẜm Ber. Quid ſi morit̉ vxor q̄ traxerat virū de mōaſte rio: qꝛ ſine lnīa eiꝰ intrauerat? Rn̄. ẜm Panor. in dicto. c. qͥdā. ꝙ ſi vxor dedit lnīaꝫ marito vt intra ret religionē: tūc tenet īgreſſus. vt notat glo. in. c. vxoratꝰ. de ꝯuer. ꝯiu. ⁊ ſic loquit̉. c. ex ꝑte abbatis eo. ti. Si v̓o vxor nō ꝯͣdixit: ſꝫ diſſil̓auit: nec mari tū reuocauit. poſt mortē vxoris nō p̄t maritꝰ redi re ad ſeculū. Si aūt vxor ꝯͣdixit ⁊ maritū reuoca uit: ſic nō tenet̉ ampliꝰ ingredi religionē: qꝛ ſoluta fuit obligatio: ſi qͣ erat ex ꝑte ſua cuꝫ monaſterio. vide de hoc sͣ. Uotū. j. Quid ſi vxor vi vl̓ metu coacta dedit viro licē tiā intrādi? Rn̄. ẜm Ho. ſi fuit vis vl̓ metꝰ qͥ ca deret ī ꝯſtantē virū: nihil̓ ei nocet. xxxiij. q. v. noti ficaſti. niſi forte ꝑ tp̄us ip̄a ratificet. exͣ q̄ cle. vl̓ vo. inſinuāte. Idē ſi int̓ueniſſꝫ dolꝰ ẜꝫ Guil. gof. ⁊ ho. Quid ſi vxor ſine cuiꝰ licētia vir intrauerat re ligionē vult iugredi: ⁊ maritꝰ ꝯtradicit? Rn̄. ẜm Ray. ſi vir iā eductꝰ ē de monaſterio ⁊ reſtitutus vxori: nō pōt vxor illo inuito ingredi. xxxiij. q. v. qd̓ deo. Si aūt vir nō ē eductꝰ: tuc ẜm Inno. mu lier ſi ī ingreſſu viri ꝯtinentiā vouerit pōt ingredi monaſteriū.xxvij. q. ij. agatoſa. Si v̓o nō vouit: nō poteſt inuito viro ingredi ⁊ ingreſſa pōt educi ar. in dicto. c. qd̓ deo. ſed nō pōt debitū exigere. exͣ de ꝯuer. ꝯiu. c. j. Quid ſi ambo cōiuges fornicati ſunt. nūquid pōt alter altero īuito religiōeꝫ intrare? ℟. ẜm pa nor. in. d. c. ſignificaſti. ꝙ nō. Et ſi intrauerit reuo cabit̉. ⁊ ſic adulteria ꝯiugū paria ꝯpēſatōe tollunt̉ lꝫ differāt ī qualitate: vt qꝛ adulteriū vniꝰ ē noto riū: reliquū v̓o occultū. tt iiii

Quid ſi vterqꝫ non petita licētia ab altero reli gionem intrauit? Rn̄. ẜm Guil. non poterunt ſe iuicē repetere: qꝛ neuter poteſt dicere ſe ab altero ſpoliatū: ſed vterqꝫ intrando videt̉ renūciaſſe iuri qd̓ habebat. ⁊ iuri exigēdi debitū. ideo votū vtri uſqꝫ tenuit. ⁊ quo ad debitū exigendū ⁊ qͦ ad red dendū.ſ. vt nō poſſit exigere: nec teneat̉ reddere. monaſteriū nūquid cōꝑta veritate pōt alter alte Quid ſi vterqꝫ credēs alterum mortuū intrat rū repetere? Rn̄. ẜm Inno. ſiue ignorātes: ſiue ſci entes alterū viuere ingreſſi ſunt monaſteriū am borū votum ratificatū videt̉ per ꝓfeſſionē volū tariaꝫ: ſi ſecuta eſt. ſecus aūt ſi nō ſit ſecuta ꝓfeſſio expreſſa vel tacita. quia tunc nō ſuccedit obligatio ⁊ ita poteſt intelligi dictum Guil. qui videtur cō tradicere. O tum. v. Quo ad cōmutatōeꝫ ſeu diſpenſationē. Utrū in votis poſſit diſpēſari vel cō mutari? Rn̄. votum ꝯtinētie non cōmutat̉ com muniter per ep̄os: qꝛ vix vel nunqͣꝫ poſſet aliquid melius inueniri in qd̓ fieret cōmutatio eccleſiaſtici xxvj. Per papā aūt ex cauſa bene pōt fieri talis di ſpenſatio etiam ſuper voto ſolenni. de hoc videsͣ. Papa. Quis autē poſſit in votis diſpenſare? Dic ẜm Inno. ꝙ epiſcopi ⁊ ſuperiores poſſunt diſpenſare in votis: non auteꝫ prelati inferiores. pro hoc. c. j. extra eo. iūcta ſuꝑſcriptiōe. Ho. dicit ꝙ. d. c. j. nō ꝓbat dictū Inno. ſꝫ potius ꝯtrariū: qꝛ licꝫ loquat̉ ep̄o: nō tn̄ dixit hoc pēdere ab arbitrio ſuo: ſed ab eius qͥ p̄ſidet. Fatet̉ tn̄ ꝙ dictū Inno. in ſe eſt veꝝ ⁊ ſeruat̉ de ꝯſuetudine. Et panor. in dicto. c. j. dic̄ ꝙ vbicūqꝫ inferior p̄latꝰ hr̄et de iure ſpāli ius ep̄a le ī ꝑſonis. tūc poſſet diſpēſare ī voto ſicut ep̄s: qꝛ talis pōt exercere iura ep̄alia. Et tūc lr̄a illa ſtabit ꝓprie vt quilibꝫ p̄ſidēs hn̄s iuriſditionē ep̄alē poſ ſit diſpēſare in voto. Excipiunt̉ tamē quidā caſus ſcꝫ votū caſtitatis. Itē votū religiōis. Itē tria vo ta ꝑegrinatiōis.ſ. hieroſolymitani. ad ſanctū Iac. ⁊ ad limīa apl̓oꝝ.i. romam. Et hodie ē excōicatio abſoluētibꝰ a p̄dictis votis: vt pꝫ ꝑ Sixtinā quaꝫ vide in fi. libri. licꝫ aliud voluerit panor. iūcta glo. in. e. ex multa. exͣ eo. de voto vltramarino qn̄ fuit emiſſum ꝓ deuotiōe. Idē de voto s. Iac. in com poſtella. ⁊ ampliꝰ de hoc nō ē diſputādū. Itē nota ꝙ ep̄us nō diſpēſat ī voto ꝓprio. nā nō dꝫ qͥs au ctorizare ī facto ſuo: vt ī cle. j. d̓ re. ec. nō ali. Utrū p̄lati ꝓ libito ſue volūtatꝭ poſſint ī voto diſpēſare? Rn̄. panor. de mēte doc. in. c. nō eſt. ext̄ eo. ꝙ ſine cā diſpēſare nō pn̄t. ⁊ de hoc ē glo. ſingu laris ibi q̄ dicit ꝙ nō ē ſecurꝰ qͦ ad deū: cū quo pa pa diſpēſat: niſi ſubſit cā diſpēſandi. Et hoc dictū glo. pōt extēdi vbicūqꝫ papa diſpēſat ꝯtra ius di uinū ſine cā. Et rō eſt vltra glo. ẜm Panor. qꝛ pa pa tenet̉ defendē ius diuinū vſqꝫ ad aīaꝫ ⁊ ſangui nē. xxv. q. j. ſunt quidā. ⁊ idē dicēdū in abſolutiōe a iuramēto eadē rōne. vn̄ nō valet abſolutio a iu ramēto ſine cauſa. Quid aūt de his q̄ ſunt de iure poſitino. nūqͥd Uotum. v. diſpenſatꝰ ꝑ papam ſine cā ſit tutus. Panor. vbi sͣ. refert Pe. dicere ꝙ ſic. ⁊ iō ꝯcludit ꝙ ſi papa di ſpenſat cū aliqͦ ſuꝑ pluralitate beneficioꝝ ſine cā. diſpenſatꝰ licite retinet. Idem tenet Inno. in. c. cū ad monaſteriū. de ſta. mo. ſꝫ Panor. dicit illud di ctum nunꝙͣ approbaſſe. ⁊ ꝯrium ſentit Io. an. pꝰ be. Tho. in. c. de multa. de p̄ben. ⁊ maxime nō ꝓ cedit illud dictum circa pluralitatem beneficioꝝ. cum omnia bona eccl̓iaꝝ ſint dei. vt in. c. cū ex eo. de elec. li. vj. Et dei ſubſtantia ordinata ad certos vſus vt paupeꝝ ⁊ ſimilium nō dꝫ ꝯuerti ad vtili tatem pͥnatam ſine cā. Item ius poſitiuū eſt fun datum ſuꝑ rōne. di. j. ꝯſueº. gͦ papa cū dēat eſſe bo nꝰ paterfa. non debet relaxare ius rationis ſine cā Fatendum tn̄ ꝙ ſi facit tenet diſpenſatio quo ad nos. An aūt p̄lati poſſint totaliter a voto abſoluere. Dic ẜm Panor. in. c. ꝓpoſuit. de ꝯceſ. p̄. ꝙ papa ex cā pōt totalit̓ a voto abſoluere ⁊ etiaꝫa iuramēto ⁊ liberare quēadmodū pōt ipſe deꝰ. qꝛ veriſil̓e eſt ꝙ deꝰ dederit ptātem ſuam int̓ hoīes vicario ſuo Al̓s n̄ fuiſſet bonꝰ pr̄fa. ſi dimiſiſſet gregē ſuū ſine paſtore qͥ ex cā poſſet oībꝰ ꝯſulere. Ep̄s āt non li berat ex toto a voto: ſꝫ ꝯmutat in cauſam magis acceptam. vt in. c. j. extra eodem. De hoc videsͣ. Papa. Sꝫ q̄rit̉ nunqͥd ſine cā poſſint hmōi vota redi mi vel ꝯmutari. Rn̄. ẜm Panor. in. d. c. j. ꝙ vota q̄ a pͥncipio fuerūt volūtaria: pūt redimi ⁊ ꝯmuta ri cā exn̄te in vouente: dūmodo ꝯmutent̉. vel ꝓ re demptōe det̉ aliqͥd magis vtile ⁊ deo magis acce ptum ẜm Innoc̄. ⁊ hoc ꝓbat̉ ꝑ. c. ex multa. exͣ eo. vbi tex. alternatiue loquit̉ dicens. ſi neceſſitas exi git vel vtilitas ſuadeat. Sufficit gͦ alteꝝ illoꝝ. Et ex illo tex. infert Panor. ꝙ tūc ꝯmutatio dꝫ eē vti lior qn̄ vtilitas ſuggerit ꝯmutatōꝫ voti. Nam vt patet ex illo tex. ſufficit neceſſitas vel vtilitas. gͦ in caſu neceſſitatis nō requirit̉ melior vtilitas. vtpu ta. ſi cauſa eſt in vouente. quia debilis ad peregri nandum. vel ieiunandum. tunc ſatis eſt ꝙ fiat cō mutatio in ſimilem cauſam licet illa non ſit ma gis deo accepta. ſecus quando ſola voluntas vo tum redimendi vel commutandi ſubeſt. Nota ta men ꝙ a voto poteſt quis dupliciter liberari. Pri mo modo per redemptionem. Puta. ſi vult face re elemoſynaꝫ. vel edificare hoſpitale. ſeu marita re domicellas. Secundo per commutationem in aliud: vt ſi vouit ire ad ſepulcrum. ⁊ petit vt fiat ꝯmutatio vt bis teneat̉ viſitare romam ⁊ hmōi. In hmōi aūt ꝯmutatōe. vel redemptōe non pōt dari certa regula. ſꝫ totū depēdet ab arbitrio ſuꝑio ris. qͥ hēbit ꝯſideratōꝫ ad facultates vouētis ⁊ ex penſas qͣs facturus erat ſi votū impleſſet: ⁊ ad la bores ⁊ ſimilia. puta expenſas qͣs feciſſet in eūdo. ſtando. ⁊ redeundo ſimul cum labore. ſꝫ ad locum peregrinationis mittere hꝫ oblatōꝫ quam idi erat facturus. Hoc intellige ſi talis oblatio ꝓceſſit ex ꝓmiſſione. ſecus ſi ex deuotione. Et hoc vult Ar chi. floren. in ſum. di. ꝙ cum quis vouit dare cer tam el̓ ynam. vel facere aliquod ornamentum ec cleſie. vel cerā offerre ⁊ huiuſmodi. Et ſi determia

nat ꝑſonam vel locum cui faciat illud. nō pōt mu tare ꝓpria aucͣte etiā ſi ꝑſona ſit mala. vel eccl̓ia ma le officiata. vel nō indigens tali ornamento. qꝛ ꝙ ſemel placuit ⁊cͣ. Nec ep̄us dꝫ diſpenſare in tali ꝑ mutatione. niſi ſit cā vrgens. puta. qꝛ eccl̓ia eſt de ſtructa ⁊ hmōi. Et rō eſt. qꝛ illi eſt ius acqͥſitū iam ex ꝓmiſſione: ꝙ illi auferri nō pōt. Hoc etiam iu re ꝓbat̉ in. c. ex ꝑte. de cenſi. vbi vouens ꝯpelli p̄t ad exeq̄ndum votum. Addit etiam Archi. flo. ꝙ ille qͥ vouerat ire ad aliquaꝫ eccl̓iam nō pōt ꝓpria aucͣte mittere alium: niſi oīno non poſſet. Similit̓ ſi qͥs fecit votū abſtinentie ⁊ hmōi. ⁊ dubitat vtꝝ poſſit implere vel ne. ⁊ ſine diſpenſatōe vel ꝯmuta tione ſuꝑioris: cuꝫ poſſet defacili hr̄e recurſum ad eum. vel ad ꝯfeſſorem ſuum ꝓ ꝯſilio: frangit: mor tale vr̄. hec ille. pone ꝙ qͥdam hn̄s aliena incerta vouit ea in ſubſidium terre ſancte. nunqͥd tale votum pōt ep̄m ꝯmutari. Rn̄. ẜm Guil. nō credo ꝙ ſine lnia pape poſſit ea in alienos vſus ꝯuertere. etiaꝫ ſi in grediat̉ religionem. Utꝝ votum de feſtando in ſabbato ſꝑ ſit mu tandum. Rn̄. Guil. dicit mutari pōt: ſꝫ non eſt ne ceſſe ꝙ mutet̉ qꝛ licitum eſt. niſi ꝑſona ſuſpecta eēt ꝙ vellet iudayzare. Aliqͥbꝰ tn̄ nō irrōnabil̓r videt̉ mutandum. Nam ſabbatū ſolēnizare ꝓhibemur niſi aliqd̓ feſtum in eo occurrat: ne iudayzare vide amur: de ꝯſe. di. iij. c. j. ⁊. c. ꝑuenit. Iteꝫ qꝛ vt pluri mū hoc fit ob aliquam ſuꝑſtitioſam obẜuantiam q̄ oīno ꝓhibet̉. Sciendum tn̄ ꝙ a tranſgreſſione votoꝝ poteſt de iure ꝯmuni ⁊ ꝯſuetudine ꝯfeſſor abſoluere. quia non eſt de caſibꝰ reẜuatis. Secus quo ad ꝯmutatōꝫ vel diſpenſatōꝫ: vt dictum eſt. Utū ſexto quod ſol uitur ꝑ ingreſſum religiōis. Et genera lit̓ qd̓ omne votuꝫ. ſine terre ſancte. ſiue aliud ꝯͣmutari p̄t in votū religionis ⁊ ſine arbitrio ſuꝑioris. qꝛ illud indubitāt̓ meliꝰ eſt. exͣ. e. ſcripture Dicit tn̄ Ri. in. iiij. di. xxxviij. ꝙ ſi aliqͥs rex vel im ꝑator voueret ꝙ vſqꝫ ad trienniū vel ſeptēniū mi litabit in terra ſancta. ⁊ tenebit ſecum duo vel tria milia militum. vel vnꝰ alius dux vel comes exn̄s dux totiꝰ exercitꝰ cruce ſignatoꝝ. ⁊ de cꝰ abn̄tia de ſolaret̉ exercitꝰ vellet religionē intrare. in hoc caſu vr̄ ſummꝰ pōtifex ꝯſulēdus. Certū tn̄ eſt ꝙ ꝑſona mediocris abſolueret̉ ꝑ religionis ingreſſum ⁊ per ꝓfeſſionem in ea. Sꝫ qͥd ſi qͥs vouit magnaꝫ qͣntitatē pecunie in ſubſidiū t̓re ſancte. nūqͥd liberatꝰ ē ꝑ ingreſſū reli giōis. Rº. ẜm Guil. qͣꝫuis ſi vouit ire lib̓atꝰ ſit a la bore eūdi vl̓ aliū mittēdi n̄ tn̄ lib̓atꝰ ē qͦ ad pecuni am quam vouit. nec p̄t tale votū ꝑ aliū qͣꝫ ꝑ papaꝫ ſolui vel ꝯmutari. Quid ſi qͥs ꝓ pr̄e vel mr̄e ſuſcepit votū implen dū. nūqͥd lib̓atꝰ ē ꝑ ingreſſuꝫ r̄ligiōis. Rº. ẜm tho. in qͦlibet. exqͦ īgreſſus ſufficit ꝓ ſe. ſufficit ⁊ ꝓ pr̄e ⁊ mr̄e ſua. ēt qͣꝫuis in ingreſſu d̓ hoc nihil intederit. Quid ſi qͥs vouit magnā el̓ ynaꝫ dare pauꝑibꝰ in generali. vel etiam in ſpāli. aut ꝙ ꝯſtrueret mo naſteriū. nūqͥd liberat̉ ꝑ ingreſſum religiōis. Rn̄. Uotum. vj. Fo. CCLII. ẜm Guil. Si ex tali ꝓmiſſiōe vel voto acqͥſita eēt actio alicui vel aliqͥbꝰ: qꝛ forte donauit vel ꝓmiſit eis: nō liberat̉ ꝑ ingreſſum religiōis niſi de ꝯſenſu illoꝝ. ſecus ē ſi nulla ē acqͥſita actio: qꝛ nulli dona uit nec ꝓmiſit nec ſe aliqͥbꝰ obligauit: ſꝫ tm̄ deo: qꝛ tūc liberat̉ ꝑ ingreſſū. dū tn̄ fiat aucͣte ep̄i. De hoc tn̄ dic vt dictū esͣ. in. c. p̄cedēti ẜm Archi. flo. Quid aūt de eo cui ꝑ ꝯfeſſorē impoſita ē peni tētia eūdi ad terrā ſanctā. nūquid ep̄ns poterit di ſpēſare. Rn̄. Panor. in. c. ꝙ ſuꝑ his. exͣ eo. de mēte Io. an. ꝙ aut talis penitētia fuit iniūcta ꝓ ſubſi dio terre ſancte: ⁊ ſolꝰ papa ꝯmittat. aut nō ꝓ ſb̓ſi dio ſꝫ ꝓ labore itinerādi. ⁊ tūc aūt ip̄e emiſit votū. ⁊ ſolus papa diſpēſat. Aut ſolū aſſumpſit ſignum ꝑegrinatiōis: ⁊ pōt inferior diſpēſare. Adde tn̄ p̄ dictis qd̓ notat Lu. ro. in ſuis ſingularibꝰ. ꝙ ſi pa pa imponit penitētiā alicui trāſmutādo votū: ꝙ ep̄us pōt illā penitētiaꝫ cōmutare ⁊ alterare. et de hoc ē glo. ſingularis in. c. tꝑa penitudinis. xxvj. q. vij. Et ẜm eūdē Ludo. ē tex. in. l. ſi qͥs libellos. C. d̓ ap. Et de illa glo. dic̄ Lu. ꝙ lucratꝰ ē duo birreta Pura. j. Quid ſit? Rn̄. eſt lucrū ex mutuo pacto debitū vel exactū. ¶ ¶ Utrū ſola ſpes vl̓ intētio lucri faciat vſurā. Rn̄. ẜm doct. in. c. ꝯſuluit. extra eo. ꝙ ſic ꝑ tex. illū. Qd̓ intelligūt doc. qn̄ pͥncipalit̓ cā mutu andi ponit̉ ī expectatiōe lucri. al̓s nō mutuaturꝰ ⁊ hac intētiōe ducit̉: ⁊ tūc eſt vſura. Si aūt pͥncipa liter moueret̉ ex charitate ad mutuādū ꝓxīo. ⁊ tn̄ ſecūdario intēdit ꝙ ille ei aliqͥd retribuet: nō ē vi cioſum. lꝫ minuat meritū. ar. lxxvij. di. in ſingulis lix. di. ſi officia. qꝛ cū qͥs liberaliter mutuat: ſcire dꝫ debitorē ſibi naͣlit̓ eſſe ad antidota obligatū. exͣ de teſta. cū ī officijs. nec tenet̉ reſtituē id qd̓ hoc caſu gratꝭ accepit a debitore ẜꝫ cōiter doc. ī. d. c. ꝯſuluit Utrū vſurariꝰ mentalis teneat̉ ad reſtōeꝫ illiꝰ qd̓ ei dat̉ liberalit̓ ab eo qͥ mutuū accepit. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xv. ꝙ aut talis vſurariꝰ ſignis vl̓ cir cūlocutiōibꝰ p̄cedētibꝰ vel ſeq̄ntibꝰ inſinuat mu tuū accipiēti ꝙ vult vltͣ ſortē. ⁊ ꝓpt̓ hoc ille dat. ⁊ tē qd̓ tenet̉ accepit vltͣ ſortē.i. capitale: qꝛ n̄ refert qͥd ex eqͥpollētibꝰ fiat. aut nullū p̄dictoꝝ euenit: ſꝫ ille dedit liberalit̓ credēs ſe nō teneri: nec illū velle ali qͥd vltͣ ſortē. ⁊ tūc dico ꝙ nō tenet̉ reſtituē. Et pro hoc facit qꝛ ī cōcedēdo magis attēdēda ē volūtas ꝯcedētis qͣꝫ accipiētis. vt inſti. d̓ ob. q̄ ex delic. naſ. §. placuit. vbi dr̄ ꝙ ſi qͥs rē ſibi cōmodatā credit ī uito dn̄o ſe ꝯͣctare: ⁊ dn̄o volēte id fiat: nō ꝯmittit̉ furtū. Ecce ꝙ lꝫ volūtas accipiētis ſit vicioſa: tn̄ vi ciū tollit̉ ꝑ volūtatē dn̄i rei. Itē reſtō nō fit niſi dā nū paſſo. exͣ de re. iur̄. regl̓a pctm̄ in.vj. ſꝫ talis nō ē paſſus aliqd̓ damnū cū ex mera volūtate dederit. igit̉ qꝛ viciū ē ī ſola volūtate ad purgatōeꝫ ſufficit ꝯtritio. exͣ de ſy. c. fi. Et hoc tenet Ri. in. iiij. ⁊ Gir. d̓ ſe. ⁊ Sco. ī. iiij. di. xv. ⁊ ml̓ti alij doc. moderni. ⁊ ẜm tenētes hāc opi. nō ob. l. ſi ego. ff. ſi cer. pe. vbi dicitur ꝙ ſi volui tibi rem donare: et tu credebas tibi eam mutuo dari: non efficit̉ tua ante cōſum ptionem: qꝛ hic intentio recipiētis et concedentis diſcordant: ſed in caſu nr̄o ꝯcordāt. Itē nō obſtat

c. ꝯſuluit. extra eo. qꝛ loquit̉: qn̄ ꝯtra liberā volūta tem debitoris ꝯmittit̉ vſura. ⁊ ideo ibi dat̉ reſtitu tio. Panor. tn̄ in dicto. c. ꝯſuluit. pꝰ Ho. ⁊ Inno. cōcludit ꝙ adeptꝰ lucrū ex mutuo cū intētiōe de prauata teneat̉ reſtitue̓ ī foro aīe: nec ſufficit ſolum agere penitētiā: licꝫ aliud ſit ī ſymonia mētali. In fert etiā Panor. aliud ſingulare. ꝙ libera donatio creditoris facta occaſiōe mutui: nō ꝓdeſt ip̄i credi tori hn̄ti intētionē deprauatā: vt qꝛ al̓s non fuiſſet mutuaturꝰ niſi ſꝑaſſet aliqͥd inde ꝯſeqͥ. ⁊ ſingula rit̓ ẜm Panor. facit. d. c. ꝯſuluit. ꝙ remiſſio vſura rum etiā liberalit̓ facta ab eo qͥ ſoluit: nō ꝓdeſt ip̄i vſurario hn̄ti mentē corruptā ⁊ ꝓpoſitū non reſti tuēdi. remiſſiōe nō facta: qd̓ ē ꝯͣ glo. in regula pec catū. de re. iur. li. vj. hec panor. vtraqꝫ opinio ē pro babilis. ⁊ q̄libet hꝫ ꝓ ſe doc. ſolēnes. Tn̄ ſuſtinen do diffinitionē sͣ. poſitā vſure: alia opi. videt̉ ꝓba bilior: qꝛ alit̓ dicēdo nō ſaluaret̉ diffinitio vſure sͣ. poſita q̄ dicit̉. ꝙ vſura ē lucrū ex mutuo: pacto de bitū vel exactu: ſꝫ in caſu nr̄o nō eſt pactio nec ex actio: ⁊ ꝑ ꝯn̄s ibi nō eſt vſura ad reſtōeꝫ obligans qͣꝫuis ibi ſit vſura mentalis ad penam peccati ob ligans. Quid aūt de illo qͥ mutuat liberaliter ſine intē tiōe aliqͥd recipiēdi. An teneat̉ reſtituere qd̓ ei dat̉ vltra ſortē a debitorē: qͥ ideo dat: qꝛ credebat eū ſic velle: vel vt mutuū plus teneret: vl̓ vt al̓s libentiꝰ mutuaret ⁊ hmōi? Rn̄ ẜm Guil. ſi ꝓbabilit̓ credit ꝙ ex ſola dilectiōe gratis ei dat: nō tenet̉. ſi v̓o cre dit: vel ꝓbabilit̓ eſtimet ꝙ ꝓpt̓ mutuū acceptū: vl̓ vlteriꝰ retinēdū ⁊ hmōi dederit: tenet̉.ſ. inqͣtū eſt factꝰ locupletior: vel de extātibꝰ. de ꝯſumptis v̓o bonafide nō tenet̉. ff. de peti. here. l. vtrū. In bo na aūt fide nō ē qn̄ credit vel ꝓbabalit̓ dubitat ꝙ nō ꝓpt̓ merā dilectionē: ſꝫ ꝓpt̓ dictas cauſas ei de derit ẜm eūdē Guil. Fac tu regulaꝫ ẜm ſūmiſtas. ꝙ niſi aliud appareat ex manifeſtis ꝯiecturis: p̄ſu mit̉ mutuū accipiēs ea intētiōe dare: qͣ mutuū pre ſtans mutuauit. vn̄ ſi mutuauit ex charitate: p̄ſu mit̉ illū dare ex charitate. Nam vnuſqͥſqꝫ p̄ſumit̉ aliqͥd dare eo mō qͦ accepit. ff. mā. l. ſi v̓o nō remu nerādi.§. inde papinianꝰ. vbi dicit̉ ꝙ qn̄ aliqͥs rē ſimplicit̓ ꝯcedit: p̄ſumit̉ donare illi qͥ ſibi priꝰ do nauerat. Et ex p̄dictis pōt patere ſo. infraſcripte q̄ſtionis quā ponit Lau. de ridol. in tractatu ſuo de vſuris. Utꝝ creditor cui ex charitate mutuāti debitor aliqͥd vltra ſorrē ꝯtulit. nō volūtarie ſꝫ coacte. puta dubitās ne īdiſcretꝰ reputet̉ intātū ꝙ aliū vl̓ hūc decetero nō īueniat mutuātē vel alia ſil̓i cā: teneat̉ ad reſtōeꝫ. Et rn̄det ꝙ lꝫ tutiꝰ ſit reſtituē̓. tn̄ putat ꝙ ſi recepit pure: credēs donatū lib̓e ⁊ nō vt vſurā vl̓ vt coacte donatū: nō tenet̉ ad reſtōeꝫ. lꝫ poſtea ſciat nō lib̓alit̓ datū eē. Exqͦ.n. tꝑe donatiōis hūit bonā fidē: licite recepit. lꝫ donās tali coactiōe du ctus dederit: ⁊ creditor nō hūit intētōeꝫ tacitā vel exp̄ſſam aliqͥd lucrādi. Et dicit ſemꝑ ſibi placuiſſe opi. glo. in. c. vigilāti. ⁊ in. c. fi. exͣ d̓ p̄ſcrip.ſ. ꝙ mala fides ſuꝑueniēs p̄ſcriptiōi ꝯplete: nō facit quē ob noxiū reſtōni. Qd̓.n. dr̄ ꝙ poſſeſſor malefidei vllo vnꝙͣ tꝑe nō p̄ſcribit. veꝝ ē dū ē in curſu p̄ſcribēdi Uſura. jͣ. ſecus qn̄ iam p̄ſcripſit. Naꝫ lex pōt facere de meo tuum. quā opi. ſeqͥt̉ Io. Goff. Uin. ⁊ Hoſt. Qui Ho. dic̄ ꝙ ſi pura ꝯſcīa ſua remanet leſa dꝫ ſatiſfa cere ꝯſcīe. lꝫ ſit potiꝰ ſcrupuloſa ꝙͣ theologica. Et hec opi. vr̄ aliqͣlit̓ corrigere opi. Guil. in.§. īmedia te p̄cedenti poſitam. No. etiam Monal. in ſum. ꝙ ſi debitor creditorē volentē reciꝑe pecuniā ſuaꝫ puenit muneribꝰ gͣtis: rogans vt det dilatōeꝫ ꝓpt̓ dilectōeꝫ. vel ꝓpt̓ deū. ⁊ creditor recipiens munera gͣtis reſpectu p̄teriti tꝑis non futuri. ꝙͣuis poſtea det indigēti beniuolam dilatōꝫ. quā al̓s nō daret ſi vidiſſet eum ingratū. dat dico pͥncipaliter ꝓpter amiciciam vel ꝓpter deum. ſecundario v̓o ꝓpt̓ gra titudinem debitoris. nō eſt vſura: dūmō gratis re cipiat̉ ⁊ offerat̉. Utꝝ mutuans poſſit naͣlem obligatōꝫ. qͣ ei de bitor tenet̉ ad antidota. deducere in ciuilē i. mpa ctum. puta. Mutuo tibi. x. ⁊ volo deducere in pa ctū vt tenearꝭ alia vice mihi mutuare alia. x. Rn̄. Panor. in. d. c. ꝯſuluit. de mēte doc. ꝙ nō lꝫ. qꝛ tūc ꝯſeq̄rer lucꝝ. Nam ex illa obligatiōe naturali. nō poteram te ꝯpellere. ſecꝰ vbi int̓cederet obligatio ciuilis. Licitum tn̄ eſt ẜm Tho. ꝓ mutuo exigere vel reciꝑe recompenſatōꝫ eoꝝ q̄ pecunia nō mēſu rant̉. vtputa. beniuolētiam ⁊ amorem eiꝰ cui mu tuauit: niſi ſpes vlteriꝰ ꝓtendat̉ pͥncipalit̓. Nam ſi vltra p̄dicta mutuans intenderet pͥncipaliter lu crum: vſura eſſet. v̓bi gr̄a. Mutuo imꝑatori vl̓ pa pe vel alteri. vt captata beniuolentia p̄dictoꝝ poſ ſim ꝯſequi aliqd̓ beneficium vel caſtꝝ ⁊ ſil̓ia. tunc vtiqꝫ vſura foret ẜm Ioh̓. cal. Poſſum tū optare vt cōmodet mihi libꝝ ⁊ hmōi. qͥ ꝯmunit̓ int̓ ami cos gratis ꝯcedunt̉. Et ex p̄dictis ptꝫ ꝙ mutuās non p̄t reciꝑe vltra ſortem ẜuiciū facti vel v̓bi. pu ta. ꝙ mihi remutuet. vel ꝓ me patrocinet̉. vel int̓ cedat. roget. vel inſtruat. vel aliqͥd mihi ſcribat. vl̓ qd̓cunqꝫ aliud qd̓ pecunia eſtimari poſſit. Nota tn̄ ẜm Lau. de ridol. ꝙ lꝫ mihi mutuare ei cui in iurias intuli: vt mihi ꝑcat: nec me ꝑſequat̉. qꝛ cui cunqꝫ licet redimere vexatōꝫ ſuam. exͣ de ſy. c. dile ctus. el. j. ſiue hoc fiat cum pacto. vt mihi remittat iniuriam. vel etiaꝫ ſine pacto. ſꝫ hac ſpe ductus pͥ mario. non autem ꝓpter charitatem. Non ob. ſi dicas ꝙ dedi cām edicte: ergo nō poſſum redime re vexatōem: quia ⁊ ſi peccauerim iniuriando. pec cat etiam ille in vindicādo. Preterea huic nihil lu cri ꝓuenit: ſꝫ ſolum damnum qd̓ me ſubire facit ꝓpt̓ timorē vindicte. qꝛ forte oportet me ſubire ex pēſas ꝓpt̓ famulos qͦs oꝫ me tenē armatos ꝓpt̓ hͦ. Quid āt ſi mihi debes. x. q̄ nō poſſum recuꝑa re. ⁊ mutuo tibi alia. x. tali pacto. vt optīe ſatiſdes ꝙ. jͣ. certū tp̄us ſoluēs. xx. An ſit vſura. Rn̄. Ho. ꝙ nō. qꝛ nihil accreſcit. Quare eſt pctm̄ acciꝑe vſurā. Rº. ꝙ Tho. ⁊ pa nor. ſuꝑ rub̓. de vſur. ꝙ acciꝑe lucꝝ ꝓ pecunia mu tuata eſt ẜm ſe iniuſtū: qꝛ vendit̉ id qd̓ nō eſt. Ad cuiꝰ intelligentiam ſciendum ꝙ vſura ſolum ꝯſti tit in his vbi reꝑit̉ mutuū veꝝ vel interp̄tatū ẜm qͦſdā. Mutuū v̓o ꝯſiſtit in his q̄ ſunt triplicis ge nerꝭ. Naꝫ q̄daꝫ ꝯſiſtūt ī nūero. vt pecunia. q̄dā in pōdere. vt argētū ⁊ auꝝ. q̄daꝫ in mēſura. vt triti

cum ⁊ vinū. In alijs v̓o rebꝰ non pōt ꝯſiſtere mu tuū. Rō eſt. qꝛ in mutuo trāſfert̉ dn̄ium rei mutu ate. vnde dr̄ mutuū: qꝛ de meo tuū. vt. l. ij. ff. ſi cer pe. Recipiens v̓o mutuū nō tenet̉ reſtituere ſub idēptitate eiuſdem ſpēi. qꝛ vt plurimū iſta q̄ mutu ant̓ ꝯſumūt̉ vſu. ſꝫ tenet̉ reſtituere tantūdē ſub cer titudīe eiuſdē valoris. l. cū qͥd. ⁊. l. vinū. ff. ſi cer. pe. Certitudo āt valoris nō p̄t hr̄i in alijs rebꝰ nō ꝯſi ſtentibꝰ in nūero. pōdere vel mēſura. qꝛ īpoſſibile eēt vnū equū reꝑire eiuſdē valoris cꝰ ē aliꝰ. ſꝫ in pe cunijs ⁊ alijs ꝯſiſtentibꝰ in nūero. pōdere vl̓ mē ſura p̄t hr̄i certitudo. Quare āt ꝯſiſtat vſura ī his tm̄: eſt qꝛ in his trāſfert̉ dn̄ium. ⁊ vſus rei nō eſt ſe ꝑatꝰ a ꝯſumptōe ipſiꝰ rei. nam ipſaꝝ vſus ē eaꝝ cō ſumptio. ſic̄ vinū ꝯſumimꝰ ad potū. ⁊ paneꝫ ad ci bum. vn̄ in talibꝰ nō dꝫ ſeorſum ꝯputari vſus rei a re ipſa. ſꝫ cuicūqꝫ ꝯcedit̉ vſus: ex hoc ipſo ꝯcedit̉ res. Si qͥs v̓o ſeorſum vēdēt vinū. ⁊ ſeorſum vſuꝫ vini: vēdēt eandē rē bis. vel vēderet illud qd̓ nō ē. vn̄ manifeſte ꝑ iniuſticiā peccaret. ⁊ ſil̓i rōe iniuſti ciaꝫ ꝯmittit qͥ mutuat vinū. aut triticū. petēs ſibi duas recōpēſatōes. vnā qͥdeꝫ reſtōem eqͣlis rei. ali am v̓o p̄cium vſus: qd̓ vſura dr̄. Quedaꝫ v̓o ſunt qͦꝝ vſus nō eſt ipſa rei ꝯſumptio: ſic̄ vſus domꝰ ē inhītatio nō āt diſſipatio. ⁊ iō in talibꝰ: ſeorſum p̄t vtrūqꝫ ꝯcedi. puta. cū qͥs tͣdit alteri dn̄ium domꝰ reẜuato ſibi vſu ad aliqd̓ tp̄s. vel ecōuerſo. cū qͥs ꝯcedit alicui vſum domꝰ. reẜuato ſibi dn̄io. ⁊ ꝓpt̓ hoc hō licite p̄t acciꝑe p̄ciuꝫ ꝓ vſu domꝰ. ⁊ p̄ter hͦ petere domū cōmodatā. ſic̄ ptꝫ in ꝯductōe ⁊ loca tiōe domꝰ. Pecunia āt ẜm ph̓m pͥncipal̓r inuēta eſt ad ꝯmutatōes faciēdas. ⁊ ita ꝓpriꝰ ⁊ pͥncipalis vſus pecunie eſt ipſiꝰ ꝯſumptio ſiue diſtractio ẜm ꝙ in ꝯmutatōe expēdit̉. ⁊ ꝓpt̓ hoc ẜm ſe ē illicitū ꝓ vſu pecunie mutuate acciꝑe p̄cium: qd̓ dr̄ vſura. Et ſicut alia iniuſte acqͥſita tenet̉ homo reſtituere ita pecuniam quam ꝑ vſurā accepit. ꝙ aūt lex mo ſayca ꝯceſſit iudeis acciꝑe vſuram a gentibꝰ ꝑmiſ ſū fuit ad vitandū maius malū.ſ. ne a iudeis deū colentibꝰ vſurā accipent ꝓpt̓ auariciā cui erāt dedi ti. Et addit Ul. ꝙ iſta acceptio vſure a gētibꝰ int̓ qͣs iudei hītabāt: potiꝰ erat rei ſue recuꝑatio ꝙͣ vſu ra. qꝛ illa tota terra data fuit eis a dn̄o. Quō āt conati ſunt aliqͥ ꝓbare ꝙ vſura nō eſſet pctm̄. Rn̄. dicebant qͥdam ſic. cū creditor mutuat pecuniam ſuaꝫ: debitor obligat̉ ei ad recōpenſan̄. exͣ de teſta. cū in officijs. gͦ ⁊ hanc obligatōꝫ p̄t cre ditor deducere in pactū. vl̓ ſaltem ſꝑare eiꝰ effectū ſꝫ vt dictum eſt sͣ. hoc non valet. Et qͥcunqꝫ ꝑtina citer hoc teneret eſſet hereticus. vt in cle. ex graui. extra eo. Quid de legibꝰ illis que ꝑmittunt vſuras. Rn̄. breuiter non valent. quia ſunt ꝓhibite nouo ⁊ ve teri teſtamento. ⁊ auctoritate dei qui eſt ſuper om nes leges. extra eo. quia in omnibꝰ. Et Bar. in au ten. ad hec. C. de vſur. dicit ꝙ vere non poteſt ne gari quin vſure de iure ciuili ſint permiſſe. licet ꝑ mitti non potuerint. nec p̄terea imperator fuit he reticus. quia ſicut Moyſes ꝓpter duriciam popu li permiſit vſuras ⁊ diuortium: ſic imperator ꝑmi ſit vſuras. Ille tamen leges que permittunt vſuUſura. j. Fo. CCLIII. ras exigi ratōne intereſſe vel more: ſtare poſſunt ſi recte intelligunt̉. Utrū mutuans pecuniam ruſtico: vt laboret poſſeſſionē eius ſit cenſendꝰ vſurariꝰ? Rn̄. Lau. ẜm magiſtrū Greg. de arimino ꝙ nō: ſi nihilomi nus de fructu illaꝝ poſſeſſionū dicto ruſtico ſatiſ facit: vel ei aliter iuſtū preciū tribuit oꝑaꝝ ſuarum nō obſtat ꝙ dn̄s intēdat ſibi oꝑas p̄ſtari per colo nos rōne mutui. ⁊ coloni eadē rōne ip̄as exhibe̓t. al̓s nō exhibituri. ⁊ ſic ꝓpter mutuū dn̄s lucrū ꝑci pit ⁊ colonus ꝑdit: qꝛ hoc nō eſt verū. Naꝫ licꝫ ſic mutuātibꝰ exhibeant̉ oꝑe a colonis. ille tamē oꝑe nō cedūt lucro domini: cū illas iuſto precio emat: ſed ſi quid de iuſto p̄cio oꝑaꝝ dn̄s detraheret ꝓpt̓ mutuuꝫ: aut ſi p̄ter oꝑas iuſto p̄cio emptas aliqͥs alias a ruſtico exigeret: tūc eēt vſura. Quero. Pone ꝙ quis mutuat pecuniā. T. vt vadat ad molendinū vel furnū ſuuꝫ: vel vt intret ſcholas ſuas. al̓s nō mutuaturꝰ. an ſit vſura? Re ſpōdit Io. cal. in. c. fi. extra eo. ꝙ ſi ex hoc recipit cō modū vl̓ vtilitatē que poſſit pecunia extimari: eſt vſurariꝰ: ⁊ tenet̉ ad reſtitutionē. Et nō intelligo d̓ mercede quā accepit ꝓ labore: quā etiā acciꝑet al̓s ſed de vtilitate quā hꝫ al̓s. puta qꝛ ex hoc molēdi num vel furnū vel ſchole ſue. habēt maiorē ꝯcur ſum ⁊ efficitur doctor maioris fame. ⁊ hꝫ maiores cauſas p̄ manibus. vl̓ ex hoc ampliat̉ ſibi ſalariū. iſta em̄ bn̄ poſſunt pecunia extimari. videlicꝫ tan tū quātū reputat ſibi vel reputare dꝫ illud cōmo dū vel honorē ꝓpter hoc ꝙ. T. iuit ad molendinū vel furnū: vel intrauit ſcholas ſuas. ⁊ nō feciſſet ſi pecuniā nō mutuaſſet. Et panor. in. d. c. fi. dicit ꝙ talis pecunia pauꝑibꝰ ē erogāda: qꝛ ab illis quibꝰ mutuauerūt nō extorſerūt iſtā pecuniā. Alij v̓o di cūt nō irrationabilit̉ ꝙ tales nō tenent̉ ad reſtōeꝫ in aliquo: ſi mutuū accipiētes ī aliquo nō ſunt da nificati. ⁊ talis ablatio libertatis ꝓ nihilo extimā da videt̉ quo ad reſtōeꝝ qn̄ ex eius adēptiōe nul lū ſecutū ē damnū: in cuiꝰ recōpenſatōeꝫ reſtitutō faciēda eſt. extra de iniur. c. fi. ⁊ iō ſi mutuo accipi ens nō dānificat̉: nō ꝯmittit̉ vſura cū etiā ꝓ mu tuo poſſit aliqͥd recipi qd̓ non mēſurat̉ pecunia. ⁊ multominꝰ ꝯmittit̉ vſura ſi mutuū accipiēs n̄ dā nificet̉: nec obliget̉ ad molēdū vl̓ ad intrādū ſcho las: ſꝫ ſolū mutuū accipiat retinēdū qͦuſqꝫ ad mo lēdinū mutuātꝭ moluerit vl̓ intrauerit ſcholas do ctoris. Et cōiter ſic fit: vt ſcholares qn̄cūqꝫ volue rint poſſint ſe liberare ad libitū ſuū. ⁊ ip̄i ſcholareſ ꝓ nihilo reputāt talē adēptōeꝫ libertatꝭ. ⁊ iō mini me doc. tenent̉ ad reſtōeꝫ. Idē d̓ alijs sͣ. dictis. nā in oībꝰ p̄dictis caſibꝰ vel ſil̓ibꝰ videt̉ potiꝰ graua ri ꝯditio mutuātis qͣꝫ recipiētis. Idē dic de eo qui vt trahat homīes ad apothecā ſuā dat dilationeꝫ ſolutiōis emētibus: dū tamē ꝓpter hoc carius res ſuas nō vendat. ¶ Quid ſi molendinariꝰ donat mihi pecuniā vt vadā potiꝰ ad ſuū molēdinū qͣꝫ vicinoꝝ. ⁊ tamē ſi alio iuiſſem tm̄ laborē habuiſſeꝫ ⁊ tm̄ de pēſiōe ſoſ uiſſem. nūqͥd cōmittā vſurā? Dicit Io. an̄. ī mer cu. ſuꝑ regula pctm̄. ꝙ nō: cū vſura materialit̓ ge ueret̉ de ip̄o mutuo. h̓ aūt nullū mutuū int̓uenit.

¶ Quero an ꝓ depoſito pecunie abſqꝫ intētione Iacri inde habedi tradito ac deinde recepto: liceat poſtmodū ab eo apud quē fuit depoſitū acciꝑe ꝓ hac depoſitiōe aliqd̓ donū. Ad hoc rn̄det s. Ber. ꝙ cū receptor ⁊ cuſtoditor depoſiti ẜuiat ī hoc ipſi deponēti potiꝰ qͣꝫ ecōuerſo. nō videt̉ ꝙ rōne depo ſiti inqͣtū depoſitū intendat ſibi dare aliqd̓ donū. vnd̓ videt̉ ꝙ hoc faciat qꝛ iſto depoſito vt mutuo vſus ē. ſi tn̄ ꝯcurrerēt in tali dono.ſ. ꝙ deponēs n̄ depoſuerit ſub ſpē mutui: nec hēbat intētionē cō ſequēdi aliquā vtilitatē. ⁊ vltra hoc depoſiti cuſto ditor diceret exp̄ſſe ꝙ nō dat illud rōne mutui vel Depoſiti facti ſeu fiēdi: ſiue ſꝑati. nec vſus ē illo vt mutuo: nec ſic vti talibꝰ depoſitis ꝯſueuit: tūc p̄ſu mēdū eſt ſi ē fide dignꝰ ⁊ verax ꝙ dat gratis ſub ſequēs donū: cōmuniter tamen res ſuſpecta eſt et habet ſpeciē mali. Pone ꝙ debitor vſurarij ſocio ſuo pecuniā mu tuauit: eo videlicꝫ pacto ꝙ ipſe vſurario reſtituat fortē ⁊ vſuras inde currētes. querit̉ nūc ſi talis mu euās ſecūdo vſurariꝰ dici poſſit. Io. cal. in. c. fi. extͣ eo. ſic diſtinguit. ꝙ aut talis ſecūdo mutuās ſocio ſub dicto pacto oīno intēdebat tūc ſatiſface̓ vſura mio creditori ſuo de pecunia illa ſic ſecūdo: dcō ſuo ſocio mutuata: aut nō. In pͥmo caſu nec vſurariꝰ rͣ nec peccat: qꝛ h̓ nō fit ſtipulatio vt vſurarū: ſꝫ vt euitet̉ damnū: nec ſibi aliqͥd creſcit. nō eqͥdē tene hat̉ cū dāno ſuo ſocio ſubuenire. xxiij. q. v. ſi nō li eet. Preterea ſatis incōueniens videret̉ ꝙ poſtꝙͣ vſurariꝰ qͥ recepit vſuras inde currētes ad reſtōeꝫ tenet̉. ꝙ iſte etiā teneret̉ qͥ id facit ſolū vt ſocio ꝓ ſit ⁊ ſine qͣcūqꝫ vtilitate vt dictū ē. In ſecūdo āt ca In: qn̄ tūc nō intēdebat h̓ ſecūdo mutuās ſatiſface̓ dicto vſurario ſuo creditori pͥmitꝰ mutuāti: cū tūc ceſſent rōnes iā dicte: talis peccabit. ⁊ ſi vſuras re cepit tenet̉ reſtituere. ẜm Io. Cal. Que opi. placet ſan. Ber. Archi. v̓o. xiiij. q. iij. c. vſura. tenet ꝯͣriū. ſcꝫ ꝙ n̄ teneat̉ ad reſtōeꝫ. Naꝫ ex tali mutuo nihil ꝑcipit creditor: gͦ nō p̄t dici vſurariꝰ: qꝛ lꝫ ſtipulet̉ ſibi reddi: hͦ nō fac̄ ſub noīe vſuraꝝ: ſꝫ intereſſe: qꝛ nihil accreſcit ſibi. xiiij. q. iij. pleriqꝫ. Itē ſi ſoluiſſet ꝓvtilitate ſocij iā poſſꝫ ab illo reciꝑe ſortē ⁊ vſuraſ exͣ de fideiuſ. c. ꝑuenit. gͦ multo fortiꝰ poterit retinē ī hoc caſu ⁊ ſe ꝑ exceptōeꝫ tueri. Preterea ꝑinde ē ac ſi illiꝰ noīe: ac ꝓ illo ſb̓ vſura a tali creditore mu tuū accepiſſet. ⁊ ipſe mō ſibi eo pacto pecuniā tra didit: ratū habuiſſet ꝓ hoc facit d̓ eo qͥ mutuat cōi tati: cū pacto ꝙ durāte debito nō teneat̉ ad colle etas. nā talis nō ē vſurariꝰ: qꝛ luerū non capit: licꝫ damnū euitet. Et hoc intelligunt quidā ſi collecte ſunt iniuſte. ſecus ſi iuſte. Sed Spe. in titulo de vſuris. tenet indiſtincte ſiue ſint iuſte: ſiue iniuſte ꝙ liceat. Io. autem an. ⁊ Butri. dicūt verum eſſe dictū Spe. qn̄ collecta eſſet incerta ⁊ ſic onus eſſet extraordinariū: ſed ſi eſſet ordinariū ⁊ certū ſecus eſſet. Et ꝙ in p̄dicto caſu liceat. patet qꝛ remittere idē eſt qd̓ donare. vt in. l. ſi qͥs obligatiōe. de re. iu. ⁊ in. c. veniēs. el. j. de teſti. iucta glo. Quid ſi cum vellem emere vſqꝫ ad certū tēpus terram valentē ſingulis annis. x. lib̓. in redditu: et feciſti me ceſſare a tali emptione: et tibi mutuare Uſura. jͣ. illam pecuniam qua volebam emere illam terrara ⁊ ego dico ꝙ ꝯtentor mutuare cū hoc pacto ꝙ te nearis mihi dare ſingulo anno tantū qͣntum eēt fructꝰ illiꝰ poſſeſſiōis ſi emiſſem. an ſit vſura. Rn̄. Monal. ꝙ nō. dūmō pͥor ꝯͣctus emptōꝭ fuiſſet li citus ſi feciſſem. al̓s ſecꝰ: deductis tn̄ ſumptibꝰ ⁊ la bore. ⁊ etiam ꝑiculo ſi qd̓ eēt. ſic̄ lꝫ rōne int̓eſſe. vi de de hoc pulcre. sͣ. Societas. q. xxiiij. Et ꝑ p̄dicta ptꝫ qͥd dd̓m ad. q. Pone hēbaꝫ pe cuniam ⁊ volebā ire ad nūdinas ⁊ ibi merces emē ⁊ ad alium locū deferre ⁊ ẜuare certo tꝑe vt lucra rer. tu indigens. iſtā pecuniā recipis mutuo. offe rens te ꝑatu reſtituere cū lucro ſꝑato in t̓mīo ⁊ lo co. an ſit vſura. Inno. in. c. fi. exͣ. e. dic̄ ꝙ putat hūc ꝯͣctum vſurariū. nec ſcit qͣl̓r poſſit excuſari. Ray. v̓o ⁊ Ho. dicūt ꝙ talis ē mihi obligatꝰ qͦ ad int̓eſ ſe lucri qd̓ facturꝰ erā veriſil̓r ex pecunia: dūmō ni fiat in fraudē vſuraꝝ. ⁊ dūmō nō ꝯſueuerim pecu niam dare ad vſurā. Io. an. in. d. c. fi. dic̄ hoc dcm̄ Ho. ꝓcedere poſt ꝯmiſſam moram: ſꝫ ante morā non: qꝛ ibi nullū eſt int̓eſſe. al̓s vſurariꝰ ſtaret pa ratꝰ cū capello ⁊ calcaribꝰ. dicēs ſe ad nūdinas vel le ire. Io. de li. tenet cū Ho. dūmō nō fiat in frau dem. Vonal. in ſum. tenet ꝙ nō ſit vſura: ſi reci pio cū lucro ſꝑato. qꝛ illud recipit̉ rōe int̓eſſe. Idt̄ tenet Panor. in. d. c. fi. vbi ex dictis Io. an. infert vnū notabile. vꝫ. ꝙ etiā in ꝯͣctu mutui poſſit peti poſt moram int̓eſſe lucri veriſil̓r ceſſantis. ſꝫ an a pͥncipio poſſit hr̄i iſta ratio. poſſet forte dici ꝙ vbi mutuans bona intentōe duceret̉. ⁊ potiꝰ mutuat vt ẜuiat amico qͣꝫ in fraudem. ꝙ tūc excuſet̉ a pec cato. licet alia opinio ſit tutior qd̓ no. quia facit ad multa. Subnectit Panor. aliam. q. qͦtidianam. Pone qͥs hꝫ merces hic. quas intendit deferre ad aliam regionem ⁊ vendere ꝓ maiori p̄cio. alius ꝯꝑet hic ⁊ offert idem p̄cium: qd̓ hr̄e poſſet in loco deſtina to. nunqͥd liceat facere hunc ꝯͣctum. Inno. dic̄ ꝙ ſic. dūmō ꝯputatis ꝑiculis ⁊ labore nō accipiat vl̓ tra id qd̓ in loco in qͣ erat venditurus veriſil̓r lu craturus fuiſſet. Nam ſicut rōne tꝑis excuſat̉ qͦ vendit merces plus ꝙͣ valeāt. vt in. d. c. fi. in fi. ita rōne loci. Ho. inclinat in ꝯͣriam ſnīam. mouet̉. qꝛ non ſine magna neceſſitate iſte inducit̉ ad emen. cum ⁊ ille ſubijſſet labores in itinere: ⁊ forte perdi diſſet. Io. an. dic̄ ꝙ aut p̄cium ſoluit de pn̄ti. ⁊ tūc ꝯͣctus eſt licitꝰ. qꝛ forte ad alium locū volebat de ferre. Aut differt̉ ſolutio p̄cij. ⁊ tunc ꝓcedit ope̓ Ho. pōt dici ꝙ etiā hoc vltimo caſu vbi ceſſaret fraus ꝓcedat adhuc opinio Inno. qꝛ forte vult de ferre ad locū. vbi forte maiꝰ lueꝝ ſꝑat. Item ex qͦlit le nō erat hic venditurꝰ ꝓ iſto p̄cio: ſatis excuſat̉. hec Panor. Utꝝ in aliquibꝰ caſibꝰ liceat recipere aliqͥd vl tra ſortem vel exigere. Rn̄. Dir. li. iij. ꝙ non. qd̓ ē veꝝ generaliter. qꝛ vſuram vtriuſqꝫ teſtamēti pa gīa deteſtat̉. vn̄ ꝓ redimenda vita captiui nunꝙͣ pōt vſura exerceri. extra eo. c. ſuper eo. Fallit tamē in quibuſdam caſibꝰ rōne intereſſe: aut hmōi. qͦ in his verſibus continent̉. Feuda. fideiuſſor. pro dote. ſtipēdia cleri. Uenditio. fructus. cui

iure nocere. Vēdēs ſub dubio: p̄ciū pꝰ tꝑa ſoluēs. Pena. nec in fraude. lex ꝯmiſſoria. gratꝭ. Dans ſo cijs pōpa. plꝰ ſorte: mōis dat̉ iſtis. Fenda. Primꝰ caſus ē qn̄ eccl̓ia accipit in pigͦre a vaſallo ſuo feu dū qd̓ tenet ab eadē. tūc eī eccl̓ia nō tenet̉ ꝯputare in ſortē fructꝰ. Ita tn̄ ꝙ vaſallꝰ interī nō remane at obligatꝰ ꝓ feudo ad ſeruitiū faciendū. extra de feu. c. j. Et ibi dic̄ panor. de mente Ho. ẜm lec. cōi orem ꝙ hoc ꝓcedit ex naͣ feudi. Nā cū dn̄ium di rectū maneat penes dn̄m ſi vtile redit ad eū ex vo luntate vaſalli pigͦrantis: ꝯſolidat̉ ip̄m dn̄ium vti le: ſeu vſuffructꝰ: nō ex aliena re: ſꝫ ex ꝓpria. Nā et vaſallꝰ interī lib̓at̉ ab obligatōne qͣ tenet̉ domino. Diſſoluit̉ gͦ interī: ſeu ſuſpendit̉ obligatio int̓ eos ꝯtracta. Et hec rō facit vt idem ſit in laico. Sꝫ qͥd ſi vaſallꝰ vellet deſeruire eccl̓ie ad hoc vt ꝯputarēt̉ fructꝰ in ſorteꝫ? Glo. in. d. c. j. dic̄ ꝙ ī hoc caſu nō eſt audiendꝰ. Hoc intelligit panor verū dn̄o ꝯtradicente. Nā ẜm Hō. ſi dn̄s recipit inte rim ſeruitiū: tacite vr̄ renūciare huic iuri niſi ꝓte ſtetur. ar. c. cum M. de ꝯſtitu. Quid aūt de emphiteota? Ho. dic̄ ꝙ diſſil̓e eſt qꝛ nō ita gratuite recipit ſic̄ vaſallꝰ: cuꝫ ꝓ introitu donauerit certā pecuīe quātitatē vel dic̄ papā ſuꝑ hoc ꝯſulendum. In hoc etiam reſidet Io. an. in. c. j. de feu. Quid d̓ vſufructuario? Ho. dic̄ ꝙ ſi hꝫ cāꝫ libe ram a ꝓprietario ideꝫ vr̄. al̓s ꝯtra. Ray. etiā notat ꝙ quidā volūt hoc priuilegiū extendere ad collo nias ⁊ male: qꝛ in collonijs hoc priuilegiū non in uenitur expreſſum. Fideiuſſor. Iſte caſus ē rōne int̓eſſe: vt cū fide iuſſor ꝓ defectu debitoris ꝯpulſus ē creditori ſoluē capitale ⁊ vſurā: tūc eī fideiuſſor p̄t reciꝑe vtrūqꝫ: qꝛ ẜuari dꝫ indēnis. ⁊ nō ſolū r̄petet fideiuſſor vſu ras: ſꝫ ēt oīa dāna q̄ occaſione talis debiti de neceſ ſitate hūit ſoluē creditori. extra de fideiuſ. c. j. ⁊. ij. ⁊ iſtd̓ intereſſe ẜm. d. an̄. nō ſolū ꝯtrahat̉ in hoc cāu circa dānuꝫ emergēs: ſꝫ etiā circa lucꝝ ceſſans. De maͣ fideiuſſoꝝ videsͣ. Reſtitutio. xij. Pro dote. Nā maritꝰ recipiēs pignꝰ ꝓ dote ꝓ miſſa: nō tenet̉ fructꝰ in ſortē ꝯputare. vt ī. c. ſalu briter. extra. e. Et dic̄ ibi panor. ꝙ alibi non ꝓbat̉. Et ẜm. d. an. de bu. qͣtuor ſt̓ neceſſaria. Primo. ꝙ maritꝰ ſuſtineat onera mr̄ionij. Scd̓o. ꝙ onera il la ſint certa. ⁊ ſic nō poterit fructꝰ retinē cū ſorte vl̓ tra debitā qͣntitatē oneꝝ: qꝛ cā ceſſante: ceſſat effe ctus. Tercio. ꝙ fructꝰ ſubijciant̉ fortune. vn̄ ſi ge uer ꝓ dote ſoluēda: certa die recipiat cautōeꝫ ⁊ ꝓ miſſionē cū pacto ꝙ interī certa qͣntitas dēat ſol ui ꝓ oneribꝰ mr̄ionij ſupportādis: talis ꝯuentio ē vſuraria. Nec ob. d. c. ſalubrit̓. qꝛ loquit̉ de fructu ſubmiſſo fortune: qꝛ dic̄ qn̄ ꝓ pigre data eſt poſſeſ ſio. Idē vr̄ tenere Io. an. dicēs ꝙ qͥ dic̄ al̓r hūc ca ſum licitū: dꝫ all̓are caſuꝫ exp̄ſſuꝫ. Nā nō hēmꝰ in iure niſi illū tex. qͥ loquit̉ in fructibꝰ poſſeſſionis qͥ ſb̓ijciunt̉ dīno iudicio. ⁊ ſic nō eſt lucꝝ certū: quia poterit eſſe ꝙ nihil ꝑcipiet ex poſſeſſionibꝰ. ſecꝰ qn̄ ex pacto qͥd certuꝫ recipit. Nec ob. ſi dicēs hoc ꝑ mittendū vt maritꝰ poſſit ſuſtinere onera mr̄ionij qꝛ rn̄det̉ ꝑ id qd̓ hr̄ in. c. ꝑ vr̄as. extra de do. inter Uſura j. Fo. CCLIIII. vi. ⁊ vx.ſ. ꝙ ipſa dos dꝫ deponi apud mercatorem vt ex honeſto lucro poſſit ſuſtinere onera mr̄ionij Quarto. requirit̉ ꝙ dos ſit ſimpl̓r ꝓmiſſa. Naꝫ ſi gener paciſceret̉ de recipiēda dote ad certū termi nū ⁊ interī ꝑciꝑet fructꝰ: dicti fructꝰ ꝯputarēt̉ ī ſor tem: qꝛ intereſſe nō p̄t deberi an̄ morā: q̄ nō p̄t ad eſſe durāte termino. ideo dicat gener ſocero. Ego ſuſtineo onera mr̄ionij da dotē. ⁊ ſi ſocer dicat nō poſſum: tūc gener dicat. ſuſtineas ſaltē onera mr̄i monij. ⁊ ſic poterit gener dictos fructꝰ facere ſuos tanqͣꝫ intereſſe: dūmō onera mr̄ionij ſint certa: vt dcm̄ eſt. Sꝫ panor. dic̄. d. An. nō vidiſſe Cal. qui dic̄ ꝙ lꝫ opi. Io. an̄. ſit tutior. ꝯͣria tn̄ vr̄ eſſe verior vt a pͥncipio poſſit ꝯueniri cum ſocero: vt vicꝫ det genero certos denarios ꝓ libra qͦlibet mēſe. Nam ſic̄ ꝓ dilata dote lucrifacit maritꝰ fructꝰ rei pigͦrate ita dꝫ poſſe licite aliqͥd reciꝑe donec dos fuerit ſibi ſoluta. Nec ob. motiuū Io. an. qm̄. d. c. ſalubriter. loquit̉ indiſtīcte: vt lucret̉ fructꝰ poſſeſſionis. Et qn̄qꝫ tales fructꝰ ſt̓ certi: vt qꝛ ē domꝰ ſolita locari: vel poſſeſſio ad fictū ꝯcedi. Et panor. ꝯcludēdo di cit ꝙ aūt a pͥncipio datꝰ fuit terminꝰ ad dotē ꝑſol uendā: nō interueniēte pacto interuentōis pigͦrꝭ. lꝫ ex poſtfacto pignꝰ fuerit traditū. ⁊ tūc nihil pōt gener ꝯſeqͥ. Nā ſic̄ pͣt vxorē ſine dote duce̓: ⁊ d̓ ꝓ prio tenet̉ alere. vt ī. d. c. ꝑ vr̄as. ita potuit traducē vxorē dato termīo ad dotē ꝑſoluendā. ſꝫ ſi a pͥnci pio interuenit datio pigͦris: tūc credit opi. d. an̄. n̄ ꝓcedere: qꝛ gener recipiendo pignꝰ: vr̄ ꝯfiſus au ctoritate. d. c. ſalubriter. et recepiſſe pignꝰ vt lucret̉ fructꝰ in ꝯpenſatōꝫ dotꝭ dilate. Et ēt putat panor. ꝓut dcm̄ eſt ꝙ a pͥncipio poſſit ꝯuenire cū ſocero de ꝯſeq̄ndo aliqͥd annuati vſqꝫ ad ſolutōeꝫ dotis. dūmō ſit hō ſolitꝰ mercari: vel deponere pecuniaꝫ apud mercatorē: cū iſtud nō capiat ꝓ mutuo: nec ꝓ dilatōe data: ſꝫ vt ſuſtineat onera mr̄ionij. et ſic capit potiꝰ vt intereſſe. Quidā ēt ad. d. c. ſalubrit̓. rn̄dent ꝙ ibi narrat̉ facti ꝯtingētia: qꝛ papa fuit q̄ ſitus de poſſeſſione ⁊ de ea reſpondit. Idē dixiſſet ſi fuiſſet q̄ſitus de pecunia. Et ex p̄dictis pꝫ qͥd dicendū ad qōnem. Quid ſi maritꝰ ꝑcipiat fructꝰ rei dotalis anteꝙͣ ſuſtineat onera mr̄ionij. An cedāt lucro mariti? Rn̄. ꝑ p̄di cta ꝙ nō: ſꝫ debent accreſcere doti: vel dotāti. ff. de vſur. l. videamꝰ. el. ij.§. ante mr̄ioniū. Et gl. in. d. c. ſalubriter. dic̄ ꝙ debēt reſtitui mulieri. Facit etiā ratio. d. c. ſalubriter. qꝛ ꝓpter onera mr̄ionij cedūt ſibi feuctus. vnde exqͦ non ſuſtinet onera matri monij nec fructus habebit. Quero qͥd ſi gener poſſeſſionem ſibi obligatam cū om̄i iur̄ qd̓ ibi hꝫ ꝯcedit alteri recepta ab eo ſū ma pecuīe q̄ ꝓmiſſa fuerat ꝓ dote. Nūqͥd iſte aliꝰ recipiēs talē poſſeſſionē poterit lucriface fructꝰ ꝑ ceptos: vſqꝫ dum ſoluta fuerit ei pecuīa p̄dicta: ſic̄ poterat gener. Ad hoc rn̄det Rod̓. ꝙ ſi gener aīo donādi trāffert ius totū qd̓ hꝫ in pigͣre in taleꝫ. et hoc facit n̄ ꝓpt̓ pecuniā quā recipit ab eo: ſꝫ ꝓpter amiciciā ⁊ affectōeꝫ: vel qꝛ al̓s eſt ſibi ꝯiunctꝰ. ⁊ il le amicus nūerat ſibi pecuniā: non cā lucrandorū fructuū: ſꝫ ꝓpter charitatē ⁊ amicicie gr̄aꝫ: tūc non eſt vſura: qꝛ nō eſt ibi vera rō mutui. abolet̉ v̓o vi

Viura. j. cium vſure: qꝛ gener ꝯceſſit ſibi ius qd̓ hꝫ in poſſeſ ſionē. ⁊ ꝑ ꝯn̄s donat ſibi fructus qͦs ipſe p̄t ꝑciꝑe. ſꝫ ſi tn̄ deductū ſit in pactū ꝙ gener teneat̉ nume ranti reddere pecuniā. ſi ille voluerit reciꝑe: tunc vſura eſt: ſi numerans pecuniaꝫ vellet lucrifacere fructus. ⁊ ꝓpter hoc mutuauit. Cōcor. Bal. Ideꝫ Guil. ⁊ Monal. Alia qō circa dotem. Pone heredes mariti hn̄t priuilegiū ꝙ n̄ teneant̉ infra ānū reſtituere dotē.ſ. ſi dos ꝯſiſtit in rebꝰ mobilibꝰ. C. de rei vx. ac. l. vni ca. Recipiūt fructꝰ ꝑ ānū ⁊ alimentāt vxoreꝫ olim defuncti cui ſucceſſerūt. Nunqͥd gaudēt iſto pri uilegio. ꝙ nō ꝯputent̉ fructꝰ in ſortē vigore. d. c. ſa lubriter. Rn̄. nō gaudet. qꝛ ſtatī pn̄t ſe liberare ẜꝫ Hoſt. ⁊ Io. an. in. d. c. ſalubriter. Preterea ſoluto mr̄ionio deſinit eſſe dos: nec ampliꝰ onera mr̄imo nij ſupportant̉. Ideꝫ dicit Inno. ibidē: qꝛ priuile giū non durat niſi durantibꝰ oneribꝰ mr̄ionij. Et rō eſt diuerſa a priori caſu: qꝛ pn̄t hr̄des ſtatī redde re rem pigͦratā vxori olim defuncti: qd̓ nō poterat maritꝰ cui incūbebat onera mr̄ionij ſupportare. Idem panor. ibi. Nota tn̄ de eo qd̓ dcm̄ eſt ꝙ ſi ſt̓ res mobiles: hr̄des tenent̉ reſtituere pꝰ annuꝫ ⁊cͣ. ꝙ lꝫ qͦ ad ipſas res mobiles non ſint in mora: niſi pꝰ annū: tn̄ fructꝰ eaꝝ reꝝ qͦs habuerūt infra ānū pꝰ ānū cū ipſis rebꝰ reſtituere tenent̉. ẜm Sali. et Ang. in.§. exactio. in. d. l. vnica. Et intellige ī fru ctibꝰ qui ex rebus p̄dictis ꝓueniunt. non ex indu ſtria: quia ſi cum pecunia lucrati fuiſſent non tenē tur reſtituere lucrum. ¶ Sꝫ pone ꝙ hr̄des dāt poſſeſſionē mulieri in pi gnꝰ ꝓ dote reſtituēda. An mulier talis poſſeſſiōis fructꝰ lucrifaciat: vel teneat̉ ꝯputare in ſortē. Rn̄. Inn. in. d. c. ſalubriter. dic̄ ꝙ fructꝰ ꝯputabunt̉ in ſortē. Idem Ho. Io. an. ⁊ Io. de li. et dant caute laꝫ ꝙ mulier ſit diſcreta ⁊ cauta: ne recipiat rē obli gatam ſub pignore: ſꝫ illā vendi faciat vel recipiat eā in ſolutū. ff. de re iud. l. a diuo pio. Al̓s fructus rei in pignꝰ accepte extenuabūt dotē. ⁊ ꝯputabun tur in ſorteꝫ. vt in. c. illo vos. de pig. Archi. tn̄. f. in ſum. dic̄ ꝙ vbi violenter detineret dos ab heredi bꝰ nec mulier poſſet ſe inuare: qꝛ non fieret iuſticia ꝑꝑ potentiā illoꝝ: tūc mulier licite recipit fructus poſſeſſionis. vel pecuniam ſine extenuatōe dotis. Idem vr̄ dicendū cū heredes illiꝰ nō ſine magno ſui detrimēto reſtituere poſſent dotē q̄ eſt in pecu nia: nec poſſeſſionē hn̄t quā ei aſſignēt. Et hec ml̓i er ne nimis grauet eos dimittit penes eos ad tp̄s ſi illo interuallo recipit ab eis alimēta: cuꝫ nō hēat vnde aliūde viuat nō videt̉ illicitum. nō em̄ illud recipit rōne mutui: ſꝫ rōne intereſſe: qꝛ ſi dotē hr̄et inde viueret emēdo poſſeſſiones: vel exponendo negociatōni. ſecus aūt dicenduꝫ qn̄ hoc fieret ob vtilitatē vtriuſqꝫ.ſ. vt illi magis poſſent lucrari: et illa vt ex integro ſuo capitali lucꝝ habeat. hec Ar chi.ſ. q̄ ſunt valde notanda. Pone. Statutū dictat vt ſoluto mr̄ionio qͣꝫdiu heres mariti ꝑſtiterit in dote ꝑſoluēda: teneat̉ cer tum quid dare vxori relicte vt inde ſe poſſit alere Nunquid valeat hoc ſtatutū: vt ſic cum bona cō ſcientia mulier poſſit illud iucrum ꝑcipere: et hoc accidit ſepius in facto Io. de lig. in cle. j. eo. t. vt̓ re fert Panor. in. d. ſalubriter ꝯcludit ſtatutū nō va lere. eo ꝙ ſoluto mr̄ionio ceſſat cā ſuſtinendi one ra mr̄ionij. Debet gͦ mulier agere vt dos ꝑſoluat̉ Idem tenet Imola. in. d. cle. et multi alij. et Ma theus in. d. cle. dicit ꝙy taliter ſtatuentes incidunt in penā illius cle. Sꝫ panor. in. d. c. ſalubriter. dicit ꝙ ꝓ deciſione huiꝰ. q. eſt examināda alia. q. videlꝫ Nunqͥd heres mariti teneat̉ alere vxorē relictam donec ꝑſoluat ſibi dotem. Et lꝫ ſint opi. de hoc: ni hilominꝰ ſibi placet illa opi. ꝙ ſi vxor nō habꝫ alia bona dꝫ ali ab herede mariti: etiā infra annum da tum heredi ad dotem ꝑſoluendam. Et hanc opi tenent glo. ⁊ Bar. in. d.§. exactio. ⁊ Spec̄. in ti. qͥ fi. ſint le. Hoc p̄ſuppoſito ad p̄miſſam. q. dico ꝙ aut ſumus in caſu vbi vxor dꝫ ali ab herede mari ti. ⁊ tūc valet ſtatutū loco alimentoꝝ decernēs cer tam quātitatē: cū honeſtiꝰ ſit reciꝑe quantitatē: qͣꝫ alimēta minutatim acciꝑe. Aut nō dꝫ ali ab here de mariti. ⁊ tūc ſecus. Et Car. in. d. cle. etiaꝫ tenet ꝙ tale ſtatutū vel ꝯſuetudo pōt tolerari: vt debe ant̉ alimenta tanꝙͣ intereſſe. ⁊ dic̄ ſe ſic ꝯſuluiſſe. et etiā refert hoc ſtatutū eſſe padue.ſ. vt ſoluto mr̄io nio: ſi dos nō reſtituit̉ infra annū tenet̉ nō ſoluēs ad dandū. x. ꝓ. C. in anno. Stipendia cleri. Alius caſus eſt in caſu ſtipen dij clericalis. vtputa. Clerico aſſignata eſt res ec cleſie ꝓ ſuo beneficio hꝫ poſſeſſionē eiuſdē rei. laicꝰ vſurpauit poſſeſſionē eiꝰ. Clericꝰ redimit a p̄dicto laico dictam poſſeſſionē ſub noīe pignoris. Queri tur an fructus ꝑ clericū ꝑcepti ex eadem poſſeſſio. ne rei ſibi debite debeant ꝯputari in ſortē? Rn̄de tur ꝙ non ex eo ꝙ de re ſibi debita ꝑcipit fructus quaſi de ſuo: caſus eſt in. c. j. extra eo. Sil̓is caſus ē in. c. ꝯqueſtus. eo. ti. Sil̓e etiā eſt in decimis. vt in c. fi. extra de deci. Nam ſi miles iniuſte detinet de cimas. nec pōt eccleſia eas aliter recuꝑare niſi ſub noīe pignoris talis clericus nō tenet̉ fructus com putare in ſortem: qꝛ de re ad ſe licite ꝑtinente per cipit fructus. Sil̓iter recipi poſſunt in pignore q̄ cunqꝫ alie poſſeſſiones a quocūqꝫ violenter et in iuſte detinente. Hoc ideꝫ intelligit Ray. de om̄i bus poſſeſſionibꝰ emptꝭ de illis fructibꝰ iniuſte ꝑ ceptis.ſ. ꝙ hmōi poſſeſſiones pn̄t recipi in pignꝰ: fructibꝰ nō ꝯputatꝭ in ſortē ꝑ iura p̄dicta. Uenditio fructus. Et eſt qn̄ vendunt̉ fructus ad tp̄s. vel ſi qͥs emat fructꝰ caſtri vel ville: qꝛ licet plus ſatis accipiat de fructibꝰ: qͣꝫ fuerit p̄cium: nō tn̄ tenet̉ aliqͥd r̄ſarcire vēdēti rōne incertitudinis. extra eo. in ciuitate. Ideo querit panor. ibi de no tabili. q. nunqͥd ſit licitū dare alicui. C. vt ipſe ſin gulis ānis imꝑpetuū: ſiue ad vitā ſuā et heredum ſuoꝝ det ſibi certū annuū redditū. vtputa. v. In no. ⁊ Ho. ⁊ cōiter doc. ꝯcludūt ꝙ ſic: ſiue iſte an nuus redditꝰ ꝯſtituat̉ in redditibꝰ alicuiꝰ fundi: ſi ue domus: ſiue ex operis libere ꝑſone vel ſerui. qꝛ nō pōt hic dici ꝙ ſit vſura: cū in veritate nō inter ueniat mutuū. vnde nō eſt licitū iſti emptori petē p̄ciū ad libitū. Sicut.n. qͥs p̄t emere libere totam poſſeſſionē: vel caꝑe poſſeſſionē in emphiteoſim: vel emere annuū redditū iam ꝯſtitutū ab antiqͦ:

Uſura. jͣ. ſat licitū eſt de nouo ꝯſtituere. ⁊ emere. Nec ob. ſi dicat̉ ꝙ tractu temꝑis poterit iſte ꝑcipere plus qͣꝫ ſit preciū: qꝛ hoc etiā ꝯtingit in ꝯͣctu emptōis. ⁊ in ꝯtractu emphiteoticario. Itē iſte ēptor exponit ſe ꝑiculo: qꝛ forte ille venditor efficeret̉ inops. Et per hoc nō ob. d. c. in ciuitate. nam ibi res erat de pn̄ti ⁊ p̄cium dilatū. ſꝫ in. q. ꝓpoſita res ⁊ p̄ciū ſunt in p̄ ſenti. Item hic nulla frans eſt. Pone ꝯſtituit qͥs cenſum vniꝰ floreni in domo vēdit talē cenſum ꝓ. x. florenis adiecto pacto ꝙ li ceret ei redimere ꝓ illis. x. florenis. valebat tn̄ cen ſus ille. xx. flor. ſi v̓o p̄cio ſine pacto libere vendere tur: vel ſub alijs verbis ꝯſtituit qͥs cenſum vnius marche in domo. vēdit cenſuꝫ ꝓ. x. marchis. vale bat tn̄ cenſus ille. xx. ſi v̓o p̄cio ſine pacto libere vē deret̉. Nunqͥd pͣctus ē licitꝰ vel ne? Rn̄. Io. de li. ꝙ ſi cenſus ꝯſtituat̉ nō habita relatione ad reꝫ: vt qꝛ obligo me tibi ad vnū florenū. qꝛ mihi. x. das: ⁊ vendo tibi hoc ius ꝑcipiendi nō relatum ad rem: tūc illicita eſt talis venditio. qꝛ nō vendit̉ ius: im mo nūc de nouo orit̉ ꝯtractꝰ feneratoriꝰ. xiiij. q. iij. pleriqꝫ. Sed qn̄qꝫ ꝯſtituit̉ cenſus in re ⁊ vendit̉. ⁊ tūc aut erat ꝯſtitutus an̄ venditōeꝫ: ⁊ illud ius vē ditur. ⁊ tūc ille ꝯtractꝰ eſt licitꝰ de iure qꝛ hic eſt ius vendibile. ⁊ h̓ etiā eſt p̄ciū. Iſtud veꝝ niſi dolꝰ in terueniat ⁊ deceptio vltra dimidiā. ff. de mino. l. ī cāe. ⁊ de emp. ⁊ ven. cū dilecti. et. c. cū cā. Aut ꝯſti tuit̉ venditōis tꝑe iſte cenſus ⁊ vendit̉ pꝰ. ⁊ tunc: aliqn̄ cenſus nō poſſet al̓r hr̄i de re. Aliqn̄ aūt poſ ſet hr̄i. Primo caſu: vt qꝛ ꝯſtituo cenſuꝫ domui d̓ x. cū nō poſſit ꝯduci niſi ꝓ. v. tūc credo hūc cōtra ctum frauduloſum: ex qͦ cenſus iſte al̓r de re habe ri nō poſſet: qꝛ tūc ſurgit obligatō ꝑſonalis. d̓ pig. illo vos. ⁊ de emp. ⁊ ven. ad noſtrā. Sꝫ ſi poſſet ha beri cenſus de re: tūc puto licitū eſſe ꝯtractuꝫ. hoc verū qn̄ nō eſt adiectu pactuꝫ de retrouendendo. Sꝫ ſi eſſet adiectū pactū de retrouendēdo: tunc ſi pro minori p̄cio dꝫ retrouendi: tunc ſi implicatur ꝙ cenſus ꝑceptus ꝯputet̉ in ſortē. ⁊ tūc credo vſu rariū ꝯtractu. d. c. illo vos. ⁊. d. c. ad noſtrā. Sed ſi ꝓ maiori p̄cio: adhuc idem. Si v̓o ꝓ eodem p̄cio tūc credo licitū eſſe ꝯtractū. Sꝫ aliqn̄ eſt dubium veriſil̓r vtrū res valeat plus vel minꝰ? ⁊ tūc credo licitū vt in. d. c. in ciuitate. ⁊ in. c. fi. extra eo. Si v̓o eſt talis de quo nō eſt dubiū: tūc in foro ꝯtentioſo nō poſſet ex verbis ꝯtractꝰ inſurgere vſura: ſꝫ con trahens recurrat ad mentē ſuā. Idem tenet Lau. de ridol. Qd̓ aūt dictū eſt de dimidia iuſti p̄cij. pa nor. in. d. c. in ciuitate. ẜm Io. cal. dicit ꝙ iura per mittentia deceptōeꝫ vſqꝫ ad dimidiā iuſti p̄cij: de bent intelligi qn̄ deceptio venit re ipſa. ſecus auteꝫ vbi dolus dat cām ꝯtractui: vel incidit in ꝯͣctum: qꝛ tūc dꝫ illud reſtitui: qꝛ nō eſt veriſil̓e ꝙ ius cano nicū inſtinctu ſpūſſancti ꝯditum: vt in. c. ſi qͥs dia conus. l. di. approbet hanc deceptiōeꝫ doloſaꝫ. Ex hoc gͦ dicendū ꝙ vbi ex ꝯiecturis pōt apparere d̓ dolo etiā ex ꝓpoſito: pōt ꝯpelli etiā in foro ꝯtentio ſo ad reſtitutōeꝫ illiꝰ qd̓ habuit vltra iuſtum preci um. de deceptione ex propoſito et re ipſa vide ſupͣ. Emptio. Querit̉ vlteriꝰ. Pone mutuani frumentuꝫ: vt Fo. CCLV. reddatur mihi tantū de frumento. Tꝑe cōtractꝰ eſt viliſſimum: ſꝫ temꝑe ſolutōnis eſt cariſſimum: Nunquid ſalua ꝯſcīa poſſim hoc frumentū reci pere? Panor. in. c. fi. extra eo. ꝯcludit: ꝙ aūt ductꝰ bona ꝯſcīa tibi mutuaui. ⁊ tūc licet variet̉ p̄ctum: poſſum ſalua ꝯſcīa recipere ⁊ tu reddere. Nā mu tuaui frumentū: ideo debeo etiā recipere frumen tum eiuſdem bonitatis intrinſece. l. cuꝫ quid. ff. ſi cer. pe. Nam ſic potuiſſet vileſcere eiꝰ p̄cium. ſecūs ſi habuiſſeꝫ intentōeꝫ deprauatā: qꝛ mutuaui fru mentū antiquū: vt ſic poſtea haberem nouū: ⁊ ſic in meliori precio. Alij aūt al̓r diſtinguūt. ꝙ aut eſt veriſil̓e ꝙ ipſa res mutuata nō erit p̄cioſior temꝑe ſolutōnis. Aut de hoc ꝓbabiliter dubitat̉. et tunc nullū eſt viciū. ar. extra eo. c. fi. Aut eſt veriſimile ꝙ erit p̄cioſior: ⁊ tūc. aut creditor nō erat ſeruatu rus qͦ caſu erit vſura. Aut erat ſeruaturꝰ. ⁊ tūc aut creditor aufert debitori libertatē ſoluendi: et tunc eſt vſura: aut talē libertatē nō aufert: ⁊ tūc non eſt vſura. īmo poſſet ꝓmereri: ſi bona intentōne reqͥ reret debitorem an terminū vt ſolueret: ſꝫ ſi habet corruptam intentōnem: ⁊ dicit ſibi ꝙ pōt vſqꝫ ad terminū retinere: tunc poſito ꝙ non ſit vſura pec cat tn̄. hec diſtinctio innititur magne eqͥtati: maxi me in foro pnīali. Idem caſus fieri pōt de vendē te granū temꝑe qͦ cōiter minꝰ valet et maiꝰ p̄cium expoſcit ꝓ eo ꝙ emptori dat dilatōeꝫ. Et reſpōdet̉ S. Ber. ꝙ hoc pōt licite fieri qn̄ illud erat ſerua turus firmiter vſqꝫ ad tp̄s in qͦ dꝫ ei fieri ſolutio. In qͦ quidē tꝑe ꝓbabiliter extimat̉ ideꝫ valere qd̓ ipſe vendit emptori qui popoſcit ex ſpeciali gr̄a ſi bi vendi: adiecto tn̄ hoc ꝙ determinate p̄figat di em̄: qꝛ ⁊ ipſe nō erat venditurꝰ niſi in aliqͦ vno die ⁊ etiā quia ſi ipſe de vno menſe vel ebdomada ſibi poſſet ex poſtfacto diē eligere in qͦ plus valuiſſet: nimis eſſet pinguis ſors eius. al̓s taxandum eſſet p̄cium ẜm ꝙ diutius ⁊ ꝯmunius valuit menſe il lo: aut precio mediocri inter carius et minus illiꝰ menſis. Et ſic intellige. c. in ciuitate. et. c. nauigāti. extra eo. ¶ Et p̄dicta faciūt ad aliam. q. Pone in caſu con trario a p̄cedenti. nūc cariſſimum eſt frumentum ⁊ mutuo tibi eſtimatū vt reſtituas poſtea tātū fru mentū qd̓ valeat: quantū valet mō frumentū qd̓ trado. Rn̄. Archi. poſt Ug. ꝙ non eſt vſura. Et rō eſt qͣre iſte ꝯͣctꝰ ſit licitꝰ: qꝛ iſte intelligit̉ ei vendē frumētū nūc ⁊ mutuare ei pecuniā gratꝭ: quā ſibi vult reddi ī frumēto tꝑe ſolutōis. Fatet̉ tn̄ ꝙ poſ ſet interuenire pctm̄ ẜm prauā intentōeꝫ mutuan tis. Et idem ẜm Lau. Quid ſi qͥs mutuat frumētū antiquū ad reno uandū.i. vt nouū mihi reſtituas. ē ne vſura. Gof. Ray. ⁊ Ho. dicūt ꝙ ſi iō fac̄ vt meliꝰ ſeu p̄ualēs re cipiat: vſura ꝯmittit̉. ſi āt iō vt ſuū nō ꝑeat: vl̓ for te vt gr̄aꝫ recipiēti faciat: ſecꝰ. Nota tn̄ ꝙ q̄daꝫ ſt̓ q̄ ſt̓ ī fauorē mutuantꝭ gͣnū vetꝰ. Primuꝫ ē iterata mēſuratio. nā ex mēſuratōe totiēs facta diminuit̉ modiū frumēti. ēt frumētū vetꝰ ſi nō ſit putreſcm̄ plꝰ vꝫ ꝙͣ nouū. ⁊ iō talit̓ mutuātes ꝑꝑ p̄dicta duo volūt vt eis reddat̉ aliqͥd plꝰ de frumēto nouo. et ſi hoc faciūt vt ẜuent̉ indēnes: nō ē illicitū. Eſt ēt vv ij

Uſura. j. aliud ⁊ terciū in fauorē taliter mutuantiuꝫ: qꝛ fru mentū nouū in tēꝑe diminuit̉ ⁊ areſcit. frumentū aūt vetꝰ iaꝫ fec̄ diminutōeꝫ ſuā. Tn̄ ſi oībꝰ p̄dictis ꝯſideratis mutuans intenderet lucrari: tunc illici tum eſſet. ¶ Cui velles iur̄ nocere.ſ. cū exigunt̉ vſure ab eo cui p̄t iur̄ noceri vt dicit Amb. xiiij. q. iiij. c. ab illo vn̄ ⁊ ab hoſtibꝰ licitū eſt vſuras petere. Naꝫ ⁊ oīa eoꝝ bona licite poſſumꝰ auferre. ⁊ qͥbuſcunqꝫ inſi dijs eis nocere poſſumꝰ. xxiij. q. ij. c. dn̄s. Utrū aūt hoc ſit indrn̄ter verū.ſ. ꝙ inimicis qͥ bus pōt iuſtū bellū inferri liceat dare ad vſuram? Quidā dicūt in nullo caſu vſurā eſſe exigēdaꝫ. Et qd̓ dicit Amb. intelligit̉ nō de vſura ꝓpria: ſꝫ d̓ tri buto ab infidelibꝰ exigendo: vt tali onere p̄graua ti ꝯuertant̉. Alij v̓o illud dictū intelligūt ad lr̄am ꝙ exqͦ iuſtū bellū mouet̉ ex edicto pͥncipis. ab ho ſtibꝰ licite vſura exigit̉: dū tn̄ nō fiat vicio cupidi tatis: ſꝫ zelo charitatꝭ.ſ. vt macerent̉ vſuris qͥ non pn̄t domari armis. An aūt a iudeis poſſumꝰ eodē mō exigere vſu ras? Tho. in epl̓a ad duciſſaꝫ lothoringie vr̄ dice re ꝙ ſic. qꝛ ẜm eū iudei facti ſunt ſerui xp̄ianoꝝ. et ſic eoꝝ res pn̄t dn̄i tꝑales xp̄iani accipere tanꝙͣ ſu as: qꝛ qͥcquid acqͥrit ſeruꝰ: acqͥrit dn̄o. Ita tn̄ vt n̄ ſubtrahant̉ neceſſaria vite. Et hoc vr̄ hr̄i exp̄ſſe ī c. ⁊ ſi iudeos. extra de iudeis. vbi dr̄ ꝙ ꝓpter mortē xp̄i ſubmiſſi ſūt ꝑpetue xp̄ianoꝝ ſeruituti: qd̓ fuit miandatū executoni ꝑ Cōſtātinū: vt no. Hoſ. ex tra de iudeis. c. ꝯſuluit. tn̄ ex gr̄a ꝑmittunt̉ habita re cū xp̄ianis: ſi mō ingrati nō obſint ip̄is xp̄ianis vt in. d. c. ⁊ ſi iudeos. nec ꝑ eos iudeos ⁊ eoꝝ ꝯuer ſatōeꝫ ꝑiculū īmineat: aut graue ſcandalū genere tur ipſis xp̄ianis. Et ſic in p̄dictꝭ caſibꝰ ꝑ pͥncipes ⁊ ptātes ſcl̓ares expelli pn̄t ip̄i iudei de cohabitati on xp̄ianoꝝ: ⁊ eis bona auferri pn̄t. ⁊ cū ſint ſerui maxīe ī caſibꝰ p̄dictꝭ pn̄t vēdi. Fortiꝰ gͦ expelli ⁊ au ferri eis bona pn̄t: cū graue damnū ⁊ ſcandalū ip ſis xp̄ianis generet̉ ꝑ ip̄os iudeos fenꝰ ac vſurariā prauitatem exercentes. Et hec faciūt ad notata sͣ. in ti. de iudeis. Uendēs ſub dubio. Pone caſuꝫ. Aliqͥs hꝫ reꝫ venalē de pn̄ti: ſꝫ intēdit illam ſeruare vſqꝫ ad tp̄s ſciēs tꝑe illo plꝰ valituraꝫ: ēptor q̄rit emē talē rem. Ille dicit nō hr̄e illā venalē: qꝛ nō eſt tūc tp̄s vēdē di: ſꝫ ꝓ futuro tꝑe. emptor dic̄ ſe velle emē ꝓ tanto p̄cio qͣntū valebit tūc tꝑis: ſꝫ nō vult ſolue vſqꝫ ad illud tp̄s. Querit̉ an liceat? Rn̄. ꝙ rōne dubij tal ꝯtractꝰ excuſat̉. vt in. c. fi. extra. eo. vbi ē caſus ꝙ dat. x. ſol̓. vt alio tꝑe totideꝫ ſibi grani vel vini vel olei mēſure reddant̉. q̄ lꝫ tūc plꝰ valeant. vtꝝ plus vel minꝰ ſolutōis tꝑe fuerint valiture veriſil̓r du bitat̉: nō dꝫ ex hoc vſurariꝰ reputari: ⁊ ſubdit̉. Ra tione v̓o dubij hmōi etiā excuſat̉ qͥ pānos. granū. vinū: oleū: vel alias merces vēdit. vt ampliꝰ ꝙͣ tūc valeāt in certo termino recipiat ꝓ eiſdē: ſi tn̄ ea tē pore ꝯtractꝰ nō fuerat venditurꝰ. Aliꝰ caſus. Quis vēdit ꝓ p̄cio qd̓ nūc currit: ſꝫ ſi plus valebit vſqꝫ ad paſca: vult ꝙ illud plus ſibi det̉. Si v̓o minꝰ valebit nō vult ꝙ p̄ciū minuat̉. Ho. dic̄ ꝓculdubio ip̄m iudico vſurariū: cū ip̄m in pactis videā claudicare. Nā licet ratōne dubij excuſet̉: attn̄ in tali caſu non ſtat in dubio: cū velit certū ⁊ ſuꝑadditōeꝫ. Dubiū em̄ p̄dictū in ratione ſui facit equitatē iuſticie: licet plꝰ recipiat̉ qͣꝫ det̄. eo ꝙ rō huiꝰ dubij ponit eſtimatōꝫ in rebꝰ ex ip̄a na tura reꝝ q̄ in tali ſpe plus valet vno tꝑe qͣꝫ alio: et aliqn̄ minꝰ. Sil̓r etiā vr̄ excuſare rō ꝑiculi q̄ recō penſare p̄t ſuꝑabundantiā. Res.n. extra pericl̓m exn̄s plus valet qͣꝫ res eiuſdē ſpēi exn̄s in periculo ⁊ ſic hmōi recōpenſatio reducit̉ ad naͣm rei q̄ ꝓpter periculū eſtimat̉ plus vel minꝰ valere. ⁊ ſic pericu lum ⁊ dubiū tollit viciū vſure vbi aūt ꝑiculū non tollit hoc viciū de ſui naͣ: nō excuſat vſurā: ſic̄ patꝫ in periculo qd̓ ē in mutuis. de qͦ in. d. c. fi. vbi dici tur. nauigāti vel eūti ad nundinas certā mutuās pecuīe qͣntitatē: ꝓ eo ꝙ ſuſcipit in ſe ꝑiculuꝫ rece pturus aliqͥd vltra ſortē vſurariꝰ ē cenſendꝰ. Sil̓r ſi aliqͥs mutuauerit alicui. C. lib̓. ad. x. ānos. ita ꝙ ſi infra. x. annos mortuꝰ fuerit alter ipſoꝝ qͥ debi tum accepit liberatꝰ ſit a mutuo et debito. Si v̓o ſuꝑuixerint ambo: dabit qͥ mutuuꝫ accepit. C C. lib̓. ei qui mutuū dedit. tale ꝑiculū non excuſat: qꝛ nō reducit ꝯtractū ad equalitatē iuſticie. talis em̄ ſuꝑabundantia nec ex labore: nec ex vſu rei ꝓprie nec ꝑ recōpenſationē alteriꝰ rei reducit̉ ad equali tatem iuſticie. Periculū em̄ nō excuſat vbi cā tem poris aliquid plus accipit̉. ſꝫ vbi nō cā tꝑis ſuper abundantia accipit̉: tūc rōne periculi vel dubij ex cuſari pōt: quando.ſ. incidit dubiuꝫ ex natura rei. Con. Ale. lom. Alius caſus. Statuit ciuitas ꝓ vtilitate ꝯmu nitatis ꝙ quicūqꝫ ciuis hꝫ vel habiturꝰ eſt filiaꝫ: ſi infra annū a natiuitate ipſiꝰ puelle tradit ꝯmuni tati. lxx. ducatos: cū filia ꝑuenerit ad. xv. annū re habeat a dicta ꝯmunitate. ccccc. duc. vt nuptui fi liam tradat. Si v̓o an̄. xv. annū filia defuncta fu erit dictꝰ ciuis p̄dictos. lxx. ducatos amittat. Que ritur an rōne talis ꝑiculi: ſiue dubij licitꝰ ſit ꝯtra ctus? Rn̄. S. Ber. ꝙ nō: qꝛ eſt ꝯtra iuſticie equi tateꝫ. primo ꝑ theoricā ſingularē ꝙ in mutuis verꝭ vel interp̄tatis ſpe lucri principal̓r factis: dubiuꝫ ſeu periculū a fenore nō excuſat. ſicut pꝫ in. d. c. fi. Item qꝛ ẜm doc. vſura eſt lucrū ex mutuo princi paliter intentū. xiiij. q. iij. pleriqꝫ. vt accidit in dcō caſu. Preterea: ſi talis mutuaſſet tali intentione et pacto alicui ꝑticulari ꝑſone: vſurā vtiqꝫ ꝯmiſiſſet. multo fortiꝰ vſurā ꝯmittit taliter mutuando ꝯmu nitati: cū magꝭ teneat̉ ſubuenire ei in neceſſitatibꝰ ſuis qͣꝫ alteri ꝑſone ſingl̓ari. Scd̓o qꝛ apud traden tem p̄dictos denarios nō remanet ipſoꝝ dn̄ium nec vſus vn̄ iuſte lucrari poſſit. mō dubiū: aut pe riculū a fenore nō excuſat: niſi apud lucranteꝫ in cludat̉ dn̄ium atqꝫ vſus rei periclitātis cū qͣ lucra tur. Nam ex re ſua: non aliena: hō lucrari dꝫ. ideo talis ꝯtractꝰ eſt vſurarius. Sequit̉. Preciū poſt tꝑa ſoluens.ſ. rōne more. vnde format talis. q. Debitor tenet̉ ad. C. in certo termino. Ego requiro debitū. debitor non ſoluit: exqͦ oꝑtet me. C. reciꝑe ſub vſura. Ego peto a de bitore meo vt me liberet ab obligatōe vſurarum. Querit̉ an ego licite petā? Rn̄. ꝙ ſic: vt ꝓbat̉ ꝑ. c.

Uſura. j. ꝑuenit. ⁊.c. ꝯſtitutus. de fideiuſ. Ibi: pecuniā quā ꝓ eis ſoluit: ip̄mqꝫ ſeruēt indēnem. nec.n. aliquid exigit̉ ſic̄ vſura: ſꝫ ſic̄ intereſſe. nec cā lucri: ſꝫ cā dā ni vitādi. Quidā tn̄ dicūt ꝙ ad hoc vt caſus ſit li citus: duo debēt ꝯcurre̓. Primū. ꝙ p̄dixerit debi tori ꝙ erat neceſſe ſub vſurꝭ acciꝑe. Scd̓m. qn̄ non poterat al̓r niſi ſub vſurꝭ īuenire mutuo ẜm Alex. de alexā. ⁊ quoſdā alios. Et ẜm panor. in. c. ꝯq̄ſtꝰ. extra. e. iſtd̓ intereſſe nō ſolū ꝯſiſtit in dāno habito ſꝫ etiā in lucro ceſſante. Et hoc nō ſolū in ꝯͣctu vē ditōis vel emptōis: ſꝫ ēt in ꝯͣctu mutui. dumō cre ditor ſit talis ꝑſona ꝙ veriſil̓r iuſte fuiſſet lucratus Et dic̄ de hoc eſſe qͣſi tex. exp̄ſſuꝫ ī. l. ij. in fi. ff. de eo qd̓ cer. lo. Idē ſentit Inno. in. c. ſacro. de ſen. excō. Idē gl. in. l. curabit. C. de ac. emp. Et hoc ꝑpetuo tene menti: vt ſic ēt de iure canonico poſſit peti ali quid vltra ſortē rōne intereſſe: nō ſolū dāni ꝯtin gentis: ſꝫ ēt lucri ceſſantis. hec panor. vide de hac materia sͣ. in ver. Fideiuſſor. Pena nec in fraudē. ꝓ qͦ notandū eſt ꝙ triplex eſt pena.ſ. legalis. iudicialis ⁊ cōuentōnalis. Prīa eſt qn̄ lex imponit penā debitoribꝰ vt tali die ſoluē teneant̉: ſi nō ſoluerīt incidāt in talē penā. Et ītel ligo ſub hac pena legali legē municipalē: ſau ſtatu tu ciuitatis. Idē intellige vbi lex vel ſtatutū affice ret ꝯmittentē aliqd̓ crimen. nam iuſte hmōi pena exigi p̄t: lꝫ delinq̄ns nō teneat̉ ſoluē niſi pꝰ ſnīam: ſalte declaratoriā vt multotiens dcm̄ eſt. Scd̓a pe na eſt iudicialis: vt qꝛ facta liqͥdatiōe debiti: iudex p̄cipit debitori vt infra tantū terminuꝫ ſoluē dēat ſub pena tāti. Nā ſi inciderit in penā nolēs ſolue re cū poſſit: ſibi imputet. Tercia pena ē cōuentio nalis. vtputa. qꝛ de ꝯſenſu ꝑtiū pena ponit̉ ī ꝯͣctu vt ꝓmiſſa firmiora ꝯſiſtāt: vt ſic debitor ſalteꝫ me tu pene debitū ſoluē ꝓcuret diligētiꝰ ī termīo aſſi gnato. vt extra de arbi. c. dilecti. Et talis pena ca nonica dr̄: qꝛ ēt a canone ꝑmittit̉ exigēda. xij. q. ij. in legibꝰ. Poſſet tn̄ talis pena ī fraudē vſuraꝝ ap poni: vt qꝛ creditor nō recta intentiōe penā appo nit: ſꝫ qꝛ credit: aut ſꝑat penā eē ꝯmittendā: qꝛ mu tuū dās: ſuū debitorē ad mutuū reddendū in ter mīo impotentē eē decernit. Nā tūc cū ip̄e mutu et cā lucri ſꝑans lucrari penā: q̄ ſpes lib̓alitatē cha ritatis ⁊ gratuitatē ꝯͣctꝰ extinguit. et iō trāſit ī ſpē vſurariā. ꝙ ſi al̓r ꝓbari nō poſſit: recurrendū ē ad p̄ſumptōes q̄ ſt̓ due pͥncipal̓r. Prima ſi apponēs penā ꝯſueuit eē vſurariꝰ. ⁊ ſil̓es penas in fraudeꝫ vſuraꝝ apponē̓. ar. ff. de ac. emp. l. iulianꝰ. Scd̓a. ſi ꝑ ſingl̓os mēſes vel ānos dicat̉ pena ꝯmitti. ar. C. de vſu. autē. ad hec. Aduertendū tn̄ ꝙ ſi debi tor fecit qd̓ potuit vt qd̓ ꝓmiſit adimpleret: vel vt mādatū legꝭ vel iudicis obſeruaret: ⁊ pauꝑtate vl̓ impotentia opp̄ſſus neqͥuit ꝑficere qd̓ optabat: li cet de iuris rigore teneret̉ ad penā: tn̄ de benigni tate canonica ⁊ naͣli eqͥtate nō decet vltra ꝙͣ inter ſit exigē. ar. j. q. vij. qͦtiens. ⁊ extra de penis. c. ſuaꝫ. Reſpectu tamen pene ꝯuentōnalis in foro ꝯſcien tie ſtandum eſt cōfeſſioni ſue. De hac materia pe nali videsͣ. Pena. Sꝫ quero de. q. quotidiana. Pone eſt ſtatutuꝫ vel ꝯſuetudo. ꝙ miſſus in poſſeſſioneꝫ lucret̉ fru Fo. CCLVI. ctus ad rōneꝫ. v. ꝓ. C. aut. v. ꝓ qͣtuor. An valeat ẜm ꝯſcīaꝫ. ℟. Bald. ī. l. acceptā. C. de vſur. ꝙ ſic: cū talis lucret̉ illos rōe int̓eſſe. de qͦ ẜm euꝫ eſt glo. ſingl̓aris in aut̓. de exhi. reis.§. ſi v̓o. Quaꝫ gl. dic̄ Bar. ī. l. ſi finita.§. iulianꝰ. ff. d̓ dā. infec. eſſe ꝯͣ ius diuinū ⁊ ī fraudē vſuraꝝ. iōqꝫ tales fructꝰ dic̄ ꝯpu tandos ī ſortē. Qd̓ qͥdē aliqͥ veꝝ credūt ſi p̄ſuppo nat̉ fuiſſe ſcm̄ ī fraudē vſuraꝝ. Secꝰ v̓o ſi in locuꝫ penalis legꝭ: vt attrahat̉ debitor ad ſatiſfacienduꝫ ꝯcurrētibꝰ illis q̄ nūc ꝓxīe dcā ſt̓ in p̄cedēti.§. vel loco int̓eſſe emergētis dāni vel lucri ceſſantis: vel ꝑꝑ morā ſic ordinauerit ſtatutū vel ꝯſuetudo: tūc veꝝ dic̄ Bal. ⁊ gl. Nā ꝑꝑ ꝯtumaciā p̄ſes hoc face̓ p̄t. Et p̄dicta vera ī eo qͥ iuſte miſſus ē in poſſeſſio nē. nō tm̄ ex ordine: ſꝫ ēt ex cā.ſ. ꝙ ī veritate ſit cre ditor. Nota tn̄ ẜm doc. ꝓ declaratōe pn̄tꝭ qōnis ⁊ īmediate p̄cedētis: ꝙ ſi debitor ſoluit ꝑtem debiti nō poterit pena exigi niſi ꝓ ꝑte nō ſoluta vt notat Inn. in. d. c. ſuā. Adde ēt p̄dictꝭ ẜm Ho. ꝙ ēt reli gioſi pn̄t petē penā ēt ꝯuētionalē ab eo qͥ nō ẜuat arbitriū: qn̄ debitor nō ex impotētia: ſꝫ ex negligē tia: vel ꝯtumaciter nō ſoluit: etiā ſi nullū p̄tendere tur intereſſe vel damnū. qd̓ nota. Lex ꝯmiſſoria. vt ſi vendo tibi fundū iuſto pre cio: ea tn̄ lege ⁊ ꝯditōe: vt qn̄cunqꝫ ſoluero tibi pre ciū: qd̓ mihi dat̉: fundꝰ ad me reuertat̉. C. de pac. inter emp. ⁊ vē. l. ij. ⁊. l. ꝯmiſſorie. ⁊. l. cū te fundum In cāu iſto oēs lucrat̉ fructꝰ ſi iuſtū ſit p̄ciū. Abo let̉ aūt ī iſto caſu viciū vſuraꝝ ꝑꝑ venditōeꝫ redu ctam ad eqͥtatem ẜuatā int̓ vendentē et ementeꝫ: q̄ nō ſeruat̉ qn̄ modicū eſt p̄ciū reſpectu rei empte Idem Hoſ. ideꝫ Monal. qͥ dic̄ ꝙ ſi p̄diū vendi di tali ꝯditōe. vt qn̄cunqꝫ ego vel heres meꝰ p̄ciuꝫ ſoluā: rehabeā p̄diū: vel qn̄cūqꝫ a ſeptēnio vſqꝫ ad nouēniū. ⁊ emptor facit fructꝰ ſuos. Et hoc veruꝫ niſi fiat in fraude vſuraꝝ. Idē panor. ī. c. ad nr̄aꝫ. de emp. ⁊ vē. vbi ſingl̓r dicit ꝙ cū vēditio fit iuſto p̄cio: ⁊ ſolū apponat̉ pactū de retrouēdēdo: n̄ p̄ſu mit̉ ꝯͣctꝰ vſurariꝰ nec pignoraticiꝰ. ⁊ emptor lucra tur fructꝰ donec retrouediderit: nec ꝯputant̉ fru ctꝰ in ſortē. vt eſt tex. in. d. l. ij. Et ꝙ ꝓcedat illa. l. ēt de iure canonico aꝑte vult gl. ī. d. c. ad nr̄a 3. ⁊ Ar chi. xiiij. q. iij. pleriqꝫ. Nota tn̄ ẜm doct. in. d. c. ad nr̄am. ⁊ in. c. illo vos. de pig. ꝙ ad ꝯuincēdū vſu rariū tria cōiter reqͥrunt̉. Prīo. pactū de retrouen dendo. Scd̓o. modicitas p̄cij reſpectu valorꝭ rei. Sꝫ hoc limita iuxta doc. ⁊ panor. ꝙ nō q̄libꝫ iniu ſticia p̄cij ſufficit ad p̄ſumēdū queꝫ vſurariū. ſꝫ dꝫ eſſe p̄ciū valde tenue reſpectu valorꝭ rei duplici re ſpectu primo. qꝛ ꝯͣhētes ſolēt ſe deciꝑe p̄cio. Scd̓o qꝛ res minꝰ valet ꝑꝑ illud onꝰ retrouēdendi in vē ditōe appoſitū. vt i. l. fundi ꝑtem. ff. de ꝯͣhē. emp. Tercio. qn̄ talis emptor fuit ꝯſuetꝰ exerce vſuras licet Ho. dicat ꝙ ſi qͥs petat ab alio mutuuꝫ: offe rens ꝓ ſecuritate mutui hypothecā ſuoꝝ bonorū. Ille aūt dicat nolo mutuare: ſꝫ ꝑatus ſuꝫ emere ꝓ eodē p̄cio ⁊ vſqꝫ ad certū tp̄s reddē ꝓ eodē precio certe vſurariꝰ preſumit̉ ẜm eū. ⁊ ſic vr̄ ſentire ꝙ ex ſolo pacto de retrouēdēdo: ꝯͣctꝰ p̄ſumat̉ vſurariꝰ. Sꝫ Ug. vt refert Archi. ī. d. c. pleriqꝫ. ſentit ꝯͣriuꝫ ⁊ cōiter alij doct. ꝙ id non ſufficiat niſi adſint alie vv iij

Uſura. j. ꝯiecture p̄dicte. Aliqͦ etiā addūt. ⁊ qͣrtū ſignū.ſ. qn̄ aliqͥd ſoluit̉ vltra receptā ſummā. puta. fuit ven dita res ꝓ. C. flor. ⁊ ponit̉ in pactuꝫ ꝙ ſi venditio reſcindat̉ ſoluant̉. C. xx. Sꝫ qͥd ſi fiat pactū de retrouēdendo infra. x. an nos. ita tn̄ ꝙ īfra qͥnquēniū inſtr̄m reuēditōis ne qͣꝙͣ face̓ teneat̉? Rn̄. Ho. ⁊ Io. an̄. ī. d. c. ad nr̄aꝫ. ī nouella: ꝙ eoip̄o fraus detegit̉. Quidā tn̄ dicūt ꝙ ſi tal̓ ēptor hoc pactū apponēt nō ī fraudē vſu raꝝ: ſꝫ vt ſe indēneꝫ ẜuaret: n̄ eēt illicitū. puta. emit agꝝ vel vineā. vtsͣ. ⁊ intēdit illā impīguare ⁊ eam optīe paſtīare et multas expēſas vtiles face̓ quā ſi reſtitueret infra breue tp̄s multū grauaret̉: iō ap ponit tp̄s infra qd̓ nō teneat̉ illā vineā reſtituere. certe hoc nō eēt illicituꝫ ēt in foro ꝯſcīe: in qͦ credit̉ ꝯfitenti: nec in tali foro neceſſariū ē p̄ſumere frau des p̄dictas: ſꝫ ipſe de ſe loquat̉. Quid āt de illo qͥ vendit p̄diū alicui certo p̄cio de pn̄ti ſoluto. puta medietate. alia v̓o mediate ſol uenda hinc ad duos ānos cuꝫ hoc tn̄ pacto. ꝙ qͣꝫ diu emptor nō ſoluerit p̄ciū alteriꝰ medietatꝭ: tene at̄ dare ipſi venditori ſingl̓o āno fructꝰ qͥ cōiter ꝓ ueniūt ex medietate dicte poſſeſſiōis. puta. redde bat de fictu. x. ſaccos frumenti. ꝓ medietate tenea tur dare. v. ſaccos. an ſit licitū? Dd̓m ꝙ ſi vēditor nō intēdit totā reꝫ tradē: ſꝫ dn̄ium ſibi ⁊ ꝑiculū re ſeruare illiꝰ medietatꝭ de qͣ nō hūit ſolutōeꝫ: donec p̄ciū ſibi fuerit datū: tūc p̄t aliqͥd gr̄a fructuū ꝑci pere. Et hoc qn̄ a pͥncipio an̄ traditōeꝫ deduceret̉ in pactū: vt ꝓ fictu aliqͥd ſoluat̉: donec p̄ciū ſit ſo lutū. ⁊ ſit cū tali pacto tradit̉. hoc.n. vr̄ tenē̓ Bal. in. l. curabit. C. d̓ ac. emp.ſ. ꝙ talis vēditor p̄t ali qͥd ꝑciꝑe ꝓ fictu: donec p̄ciū ſit ſibi ſolutū. hoc vr̄ ꝓbari ī. l. ī initio. C. de pac. int̓ empt̉. ⁊ ven. Et ſic dꝫ intelligi. d. l. curabit. Si āt tradēdo intēdit dn̄i um trāſferre total̓r ī emptorē: tūc ſi aliqͥd exigit ꝓ fructibꝰ vel vltra ſortē: ē vſurariꝰ. qꝛ ibi eſt vera rō mutui. qꝛ emptor hoc caſu nihil alid̓ dꝫ hr̄e niſi me dietatē p̄cij: ⁊ iō qꝛ ꝓ illo expectat aliqͥd vltra ſortē illicituꝫ ē vel ēt ſi in prīo caſu vellet plus qͣꝫ veriſil̓e eſſet fructꝰ rei valē ꝓ ꝑte nō ſoluta: illicitū eſt. Pro venditore tn̄ face̓t ſi ī ꝯuētōne facta fuiſſet mentio de affictu. Nā eo ipſo vr̄ venditorē retinuiſſe dn̄i um dicte medietatis apd̓ ſe. Fictꝰ.n. nō dat̉ niſi d̓ re illa: cuiꝰ dn̄iuꝫ ē apd̓ r̄cipientē fictū: ⁊ hoc nota. Hāc etiā. q. forat Archi. f. in ſum. de tota poſſeſſi on: ſic q̄rendo. Sꝫ qͥd cū vendo poſſeſſionē meā: cū nō des mihi pecuniā eꝰ tecū facio pactū. ꝙ quo vſqꝫ mihi tradas p̄ciū recipiā interī fructꝰ eiꝰ. Pe. de an. ⁊ Bal. dicūt ꝯͣctū eſſe licitū: qꝛ cuꝫ poſſeſſio fructificet nō vr̄ iuſtū vt emptor hēat vtilitatem ⁊ fructū rei empte ⁊ venditor nō hēat vtilitatē p̄cij: vt poſſit pecuīa vti. Ita tn̄ lꝫ ꝙ qͣntuꝫ emptor ſol uit de p̄cio in futuꝝ: tantū vēditor minꝰ recipiat ꝓ rata. Sꝫ theologi nō approbāt dictū ꝯͣctū: qꝛ rōne dilatōis de ſoluēdo p̄cio vr̄ hr̄i fructꝰ. qd̓ ad vſurā ꝑtinet. Item poſſeſſio ſubſtat ꝑiculo emptorꝭ ⁊ de ſe eſt fructificabilis. nō āt pecuīa ſubſtat ꝑicl̓o: nec de ſe fructificat. iō ꝯſulendū eſt abſtinē ab hmōi. hec Archi.ſ. tn̄ ſi vēditor retinet in ſe dn̄iuꝫ ⁊ peri culū dicte totiꝰ poſſeſſionis vel ꝑtis ꝓ rata pecuīe nō ſolute: tūc vr̄ caſus licitꝰ: vt volunt p̄dicti doc. Et ſic ceſſant motina facta ꝑ theologos. Addit ēt dictꝰ Archi.f. ꝙ bn̄ p̄t fieri pactū. ꝙ ſi infra certuꝫ terminū nō ſoluit emptor p̄ciū: extūc fructꝰ ꝑcipi atvenditor qͦuſqꝫ p̄ciū recipiat: ſi hoc nō fiat ī frau dem vſuraꝝ: ſꝫ in penā. Et hoc tenet gl. in. c. ꝯque ſtus. extra. e. cuꝫ h̓ nō accipiat̉ aliqͥd ſic̄ vſura: ſꝫ ſic̄ intereſſe. Eadē rōne ſi p̄dictū p̄diu in pignꝰ daret̉ mihi: poſſuꝫ inde ꝑciꝑe fructꝰ ēt ſi trāſcēdātꝭ quāti tatē intereſſe. Nā lꝫ talis res a venditore nō poſſit peti: tn̄ fructꝰ eiꝰ ꝑciꝑe pōt poſtqͣꝫ ꝯͣ voluntatē ſuā res vendita detinet̉. Quid āt d̓ eo qͥ emit equū: vel bladū aut fructꝰ agri iā ſemīati mīori p̄cio ꝙͣ ꝓbabil̓r valeat: vel qͣꝫ alter tūc eēt empturꝰ ſeu habiturꝰ: ꝓ eo ꝙ ſoluit p̄ ciū priuſꝙͣ recipiat rē emptā? ℟. S. Ber. ꝙ ꝯmit tit vſurā: qꝛ emptor ꝑ qͣndā rōeꝫ mutui tradit p̄ci um vēditori an̄ rei empte receptōneꝫ. Cōſtat.n. ꝙ ex naͣ emptōis ⁊ vēditōis ſeu ꝯmutatōis: nō tene tur p̄ciū rei empte tradē an̄qͣꝫ rem emptā recipiat. Nā om̄s ꝯmutatōes ſibinuicē ꝑiter ⁊ ad paria ob ligant̉. qꝛ gͦ ꝓpter mutui rōneꝫ ibi intercidentē qͣſi ꝓp̄cio mutui accipit: ſeu retinet aliquā ꝑtem debi ti precij rei empte: idcirco int̓cidit hoc caſu vſura. Monal. āt ⁊ v̓ v̓. dicūt ꝙ emēs fructꝰ ꝓuenturos hoc āno de agro ſemīato: ex for̄a ꝯͣctꝰ nō eſt vſura: p̄t tn̄ fieri ī fraudē vſuraꝝ. vt ſi veriſil̓e ſit ꝙ fructꝰ colligendi ēt ꝯputato dubio ⁊ alijs ꝑ q̄ īpediri poſ ſent: valebūt tūc pluſqͣꝫ id qd̓ nūc dat̉: maxīe ſi eſt ꝑſona q̄ ꝯſueuerit vſuras exerce̓. Si āt ꝓbabiliter dubitat̉: vtꝝ fructꝰ illi plus vel minꝰ debeāt vale re ꝙͣ debitor dedit: nō ē vſura. Eodē mō iudican dū eſt de creditore qͥ poſſeſſionē aliquā recipit pro certa pecuīe qͣntitate. ita ꝙ ad certos termios. pu ta. v. vel. vj. ānos faciat fructꝰ ſuos iur̄ emptōnis licet.n. talis ꝯͣctꝰ nō ſit vſurariꝰ: tn̄ pōt fieri in frau dem vſuraꝝ. ⁊ ī foro iudiciali recurrēdū eſt ad pre dictas ꝯiecturas. In foro āt pnīali ſtabit̉ eiꝰ ꝯfeſſi oni. Tn̄ p̄ſumēdū ē ꝯͣ talē emētē ⁊ indicēda ē reſtō in ꝯfeſſiōe: ſi fructꝰ illiꝰ terre veriſil̓r credebant̉ plꝰ lōge valere qͣꝫ ille dederit: ſi aliqͥs iuſtꝰ emptor īue niret̉. Bal. v̓o ſuꝑ ℟ica. C. de vſur. dicit ꝙ ſi is qͥ emit frumentū ī herbis. Aut pn̄s nūeratio ē cā dā ni ip̄iꝰ vēditoris. ⁊ tūc ē vſura. Aut ſola ꝯuētio eſt cā dāni: qꝛ d̓ pn̄ti nō ſoluit̉ p̄ciū ⁊ ꝯͣctꝰ ē licitꝰ. Aut neutrū eſt cā dāni: qꝛ frumētū qd̓ ē in herba n̄ plꝰ valet tꝑe ꝯͣctꝰ. ⁊ ſil̓r ꝯctꝰ n̄ ē vſurariꝰ. vt. ff. de ꝯͣhē̓. emp. l. fiſtulas.§. frumēta. de v̓. ob. int̓ ſtipulāteꝫ. §. ſacrā. Et hec diſtinctō Bal. vr̄ valde eqͣ. Sꝫ po ne. Petrꝰ hꝫ. C. lib. ī bācho alicuiꝰ recipiēdas vſqꝫ ad qͣtuor mēſes. vtꝝ alicui liceat emere eas ꝓ. lxxx. Dicūt multi ꝙ ſic. Sꝫ Ale. de alexā. dic̄ ꝙ non: qꝛ emens: plus ⁊ minꝰ dat: ẜm ꝙ plus ⁊ minus expe ctat̉ pecunia ſoluenda. ⁊ ẜm ꝙ plus ⁊ minus reti net vendēs p̄ciū. ita ꝙ lucrū illud vr̄ ꝓuenire ꝓpt̓ dilatōeꝫ tꝑis ⁊ minoritas p̄cij ꝓpter anticipatiōeꝫ ſolutōnis. qd̓ nō licet. Cauendꝰ eſt gͦ iſte ꝯͣctus. ex eo ꝙ videt̉ fieri in fraudē vſuraꝝ. ⁊ videt̉ eſſe iudi rectū mutuū: vt qͣſi qͥs mutuet in pn̄ti. lxxx. ꝓ. xx. recipiendis vltra ſorteꝫ vſqꝫ ad qͣtuor menſes. Sꝫ ſi res vel pecunia q̄ dꝫ hr̄i eſſet in ꝑiculo vel manu

Uſura. jͣ. alicuiꝰ a quo nō poſſet extorqueri ſine magnis ſū ꝑtibus ⁊ laboribꝰ: tūc haberet locū.ſ. ꝙ liceret mi nus dare ⁊ plus acciꝑe: qꝛ res in ꝑiculo ceteris pa ribus minus valet qͣꝫ illa q̄ eſt extra ꝑiculuꝫ. Non ob. ꝙ licet emere ius exigēdi rem ꝓ minori p̄cio q̄ expectat̉: ſꝫ in ꝓpoſito nō eſt ſic. qꝛ pecuīa in bācho non eſt in ꝓbabili ꝑiculo: cuiꝰ ſignū eſt qꝛ hoīes qͥ vendūt ſuas merces recipiūt ſolutōnes fiendas ī bancho certo termino: quā ſolutōeꝫ nō reciperent ſi eſſꝫ ꝓbabile ꝑiculū. Idem dd̓m de eo qͥ emit iu ra ticij: qui debebat reciꝑe in certo termino ab ali quo centū. ⁊ vendit ea ꝓ. lxxx. qꝛ nūc ſoluit. Nam ſi iſte emit tantū minus qͣntū vere eſt intereſſe ſu um: aut quantū vere eſt extimandū: ſiue timendū ne ille debitor ſoluat: aut quantū eſt futurus labor rehabendi: nō eſt vſura. Si v̓o vult diminuere p̄ cium ſolū ꝑꝑ hoc ꝙ nūc ſoluit: ſꝫ in futuro rehabe bit plus eſt vſura: qꝛ ꝓpter p̄maturā ſolutōeꝫ mīo ri p̄cio emit qͣꝫ veriſil̓r res fuerit valitura. extra eo. c. fi. ſꝫ de hoc aliquid in ſe.§. An āt licitū ſit emē actōꝫ ꝓ mīori p̄cio qͣꝫ ſit ip̄a actō vl̓ ipſa iura qn̄ īminet litigiū? Rn̄. panor. ī. c. ex parte. de alie. iudi. mu. cā fac. cōplectendo opi. doc. vtriuſqꝫ iurꝭ: prius formādo qōneꝫ. An tene at ceſſio actionū? Et diſtīguit: ꝙ aut iſta ceſſio fa cta fuit in vltima voluntate. et tenet. vt. l. nomen de le. iij. Si v̓o ceſſio facta fuit inter viuos: ⁊ tunc aut potentiori rōne officij ſeu dignitatis precipue ⁊ nō valet ceſſio. ⁊ cedēs dꝫ ꝑdere oē ius qd̓ habe bat. Et iſte eſt ꝓprius caſus. l. ij. C. ne li. po. Aduer te tn̄ ad vnū notabile dictū Spe. in ti. de ceſſi. acti onum. vbi dicit hoc ꝓcedere qn̄ fit potentiori ceſ ſio malicioſe cā opprimendi aduerſariū. Secꝰ au tem ſi fiat bonafide. Nam iura hoc ꝓhibētia fun darūt ſe ſuꝑ fraude. Et ex ꝯiecturis poterit appa rere bona fides. Pone eniꝫ ꝙ actio mihi ꝯpetens erat oīno clara: vt qꝛ aduerſariꝰ de plano ꝯfitebat̉ debitū: nec erat aliqua ꝯtentio. et ego eraꝫ amicus illius potentioris. Si v̓o ceſſio ſit potentiori: nō rō ne officij ſeu dignitatis: ſꝫ eſt iſte potentior alio re ſpectu qꝛ forte nobilior vel ditior: ⁊ tūc ſi fuit ceſſio facta cā mutandi iudiciū pōt excludi ceſſionariꝰ ꝑ exceptionē. vt. l. pe. ff. de ali. iudi. mu. Iſto tamē caſu n̄ ꝑditur actio: ſꝫ dꝫ agere ip̄e qui ceſſit. punit̉ tamen in hoc ẜm vnā opi. qꝛ nō p̄t ampliꝰ iſtā acti onem alteri cedē: nec p̄t in ea ꝯſtituere ꝓcuratorē. ſed ipſe tenet̉ ꝓſequi. vt vr̄ innuere tex. in. d. l. pe. Et ibi hoc firmat Bar. qd̓ bn̄ notabis. Si v̓o ceſ ſio ſit n̄ potētiori. ⁊ tūc: aut ē ceſſio dubitata. Et dr̄ dubitata eo ipſo ꝙ eſt in litigiū deducta. qꝛ dubiꝰ eſt euentꝰ. ⁊ nō pōt regl̓ariter aliter cedi: et cedens incidit in viciuꝫ litigioſi. vn̄ dꝫ puniri ꝓut habet̉ in. l. fi. C. de litigio. ⁊ ꝑ gl. iuncto tex. in. c. eccl̓ia. ne li. pen. Fallit in caſibus ibi enumeratis. vt in cau ſa donatōnis ꝓpter nuptias ⁊cͣ. quas cauſas enu merat glo. in. d. c. eccleſia. Si v̓o actio nō eſt dubi tata: quia nondū eſt in iudiciū deducta: tūc regu lariter poteſt cedi titulo donatōnis: venditionis: vel alio titulo legittimo. vt ꝓbat̉. C. de here. vl̓ ac. ven. l. noīs venditio. ⁊ in. l. noīa. ff. e. Si tn̄ p̄tēde ret̉ aliqͣ cā: ⁊ eēt ſil̓ata: ſecus. qd̓ ex ꝯiecturis ꝓbari Fo. CCLVII. pōt. Primo ex modicitate p̄cij. vt ꝑ glo. in. d. c. ex ꝑte. Sꝫ eſt dubiū qn̄ dicat̉ p̄ciū modicū vt p̄ſuma tur fraus. Inno. ſentit ꝙ ad hoc vt dicat̉ vera vē ditio: dꝫ eſſe tantū in p̄cio: quantū eſt in actōe. vn̄ dicit ꝙ actio pōt inter laicos licite vēdi: et emptor pōt agere vſqꝫ ad quantitatē quā exburſauit: qua ſi dicat ꝙ ſi in actōne ſunt mille ⁊ iſte emit qͥngen tis: nō pōt agere niſi vſqꝫ ad qͥn genta. Sꝫ Bart. in. l. ꝑ diuerſas. C. mandati. dicit ꝙ ꝯpetens p̄ciū eſt: qd̓ remanet deductis expēſis et labore q̄ fiūt ꝓ re recuperāda. Et iōem ſequit̉ Bald. in. l. ij. C. ne li. pen. Et ſic vident̉ cōiter iſti doct. ſentire ꝙ non pōt quis actionem emere ꝓ minori p̄cio ꝙͣ ſint iu ra: niſi habito reſpectu ad p̄dicta.ſ. ad laborē queꝫ ſuſtinebit iſte emptor in re recuperanda: et ad ex penſas quas eſt facturus. Sed panor. dicit hoc di ctum ex toto non approbari. naꝫ minꝰ valet actio qͣꝫ res ad quā datur: tum ꝓpter dubiū euentum li tis: cum poſſet ꝑdere cauſam etiā iuſtam ꝓpter iu dicis defectum. tum qꝛ debitor poſſet interim effi ci inops. Et ideo dicit text. notabilis in. l. minꝰ. ff. de re. iur̄. ꝙ minꝰ eſt habere actōneꝫ qͣꝫ rem. Ideo cum nihil aliud emat ꝙͣ ſpem in euentum iudicij futuri: ridiculum eſt dicere ꝙ precium de neceſſi tate dꝫ eſſe tantum quantum eſt in actōne. Et ꝓ hoc eſt Inno. in. c. in ciuitate. exͣ eo. vbi ꝯcludit ꝙ cum bona ꝯſcīa pōt qͥs emere actionem iaꝫ ortam tꝑe ꝯͣctus: etiā ꝓ minori p̄cio: qꝛ exponit ſe ꝑiculo. Idem dd̓m in tranſactōne. et eſt tex. notabilis ad hoc ī. l. luciꝰ. ff. ad tre. vn̄ ꝯcluderē ꝙ modicitas p̄ cij dr̄ habito reſpectu ad valorem actōnis: qͥ valor dꝫ ꝯͣriari hīto reſpectu ad dubiū euētū litꝭ. Et ẜm ꝙ cauſa eſt clara vel dubia. Scd̓o. p̄ſumit̉ ſil̓atio: qn̄ in ceſſione nō exprimit̉ titulus ꝯtractus. vt qꝛ dicit̉ in inſtr̄o. ꝙ ceſſit actionem tali: ⁊ non dicit ex qua cauſa. hoc videt̉ ꝓbari per. d. l. ꝑ diuerſas. C. man. Tercio. ſil̓atio p̄ſumit̉ qn̄ actio fuit ꝓ parte vendita ⁊ ꝓ ꝑte donata. Et nota hoc ꝓ clauſula q̄ ſolet apponi ī ꝯͣctu: nā ꝯſtituto certo p̄cio ſolet ad dici ꝙ illud qd̓ plꝰ valet donauit. Nā ex hoc īſur git p̄ſumptio ſil̓atōis: nō tn̄ intelligas hoc in oī ꝯͣ. ctu: ſꝫ in ceſſione actōis q̄ eſt odioſa: cū ſoleat fieri ī p̄iudiciū aduerſe ꝑtis. Et iſto caſu admittit̉ ceſſio nariꝰ vſqꝫ ad quantitatē quaꝫ exburſauit. In reli qua v̓o ꝑte que dicit̉ donata nō admittit̉: ſꝫ ꝑdit̉ actio in ea parte. Sed dubitatur an in donatōne actōnis ſcilicet quando donator dicit ſe cedere propter merita et ſeruitia donatarij. nunquid ſit opus vt probentur iſta ſeruitia: ad hoc vt valeat ceſſio? Rō dubitati onis eſt: qꝛ nō valet ceſſio actōnis ſine titulo ꝯͣctꝰ vt dictū eſt. gͦ nō eſt ſtandū verbis donatoris ſuꝑ meritis ⁊ ſeruitijs. Bart. in hoc caſu videtur du bitaſſe. Et cōſuluit vt in donatione dicatur ꝙ ex mera liberalitate donauit. tunc em̄ indubie valet ceſſio. qꝛ ſola liberalitas hr̄ ꝓ cauſa ꝯtractus vt. d. l. per diuerſas. Bald. tn̄ tenet etiam in priori caſu valere ceſſionē: qꝛ ius requirit ſolā exp̄ſſionē cauſe ꝯtractꝰ. nō aūt eſt opus vt ꝓbetur cauſa. Nā di cendo ꝙ donat ꝑꝑ ſeruitia: ſatis exprimit̉ cā ꝯͣctꝰ ſcilꝫ ip̄a donatō. Seruitia v̓o ſatis ſunt cauſa do xv iiij

iura. j. natōnis. Et hāc opi. ſequit̉ panor. In multꝭ tn̄ ca ſibꝰ nō p̄ſumit̉ ſil̓atio. vtputa. ſi int̓ cohr̄des ē fcā ceſſio. vel qn̄ fuit fcā creditori ⁊ data in ſolutuꝫ: vel cum poſſeſſor recipit ceſſionem pro munimine rei ſue. puta. qꝛ domꝰ tua minat̉ ruinam domui mee. Ego timēs emo oē ius ꝙ tu habes in iſta domo. Itē qn̄ fuit ſcā int̓ legatarios ⁊ fideicōmiſſarios: l̓ qn̄ heres cedit actōeꝫ legatario. Iſti ſt̓ caſus qͦs ex primit tex. in. d. l. ꝑ diuerſas. Et ſentit ibi Barto. idem eſſe in om̄i alio caſu in qͦ euitat̉ p̄ſumptio re demptōis litiū. Et ideo dicit ꝙ ſi ſocij ꝯͣhendo ſeu diſſoluēdo ſocietatē cedūt ſibi adinuicē aliqͣs actō nes nō dꝫ preſumi ſimulatio. Et no. glo. in. d. c. ex ꝑte. q̄ vult ꝙ clericꝰ nunqͣꝫ dꝫ reciꝑe ceſſionē a lai co ſiue titulo lucratiuo: ſiue oneroſo. Et qd̓ ſꝑ de bet p̄ſumi ceſſio facta in fraudeꝫ: et cā auaricie. Et nota hanc glo. quā vr̄ ſequi Io. an̄. Sꝫ panor. cre dit hanc glo. ꝓcedere in titulo oneroſo. Nā ē qd̓ dam gen. mercimonij emere actōeꝫ. Clerico autē ꝓhibet̉ negociatio reꝝ: fortius dꝫ ꝓhiberi iſta ne gociatio litigioꝝ. Et ob hoc forte dicit Inno. in. d. c. ex ꝑte. ꝙ inter laicos p̄t fieri emptō actōis. Secꝰ tn̄ in clerico. Puto tn̄ ꝙ ceſſante alia fraude tene at venditio. Sꝫ poſſet ꝯtra clericū excipi: ac etiam de iuris ꝯtrauentōe puniri. Si aūt ceſſio fieret cle rico vel eccleſie titulo donatōis. tūc credo ꝙ ſi fiat bōa fide teneat. Naꝫ n̄ reꝑio ꝓhibitū qͥn iura ſua quis poſſit donare clerico vl̓ eccleſie. Nec reperio cautum ꝙ in clerico vel ī eccl̓ia debeat hoc caſu p̄ ſumi fraus. Et videtur hoc tenere Specū. vbi ſu pra. hec Panor. Gratis.ſ. cū quid gratis dat̉ ꝑ eū qͥ mutuo ac cepit. naꝫ quicqͥd dat̉ gratis p̄t recipi gratꝭ. xviij. di. de eulogijs. De hoc dictuꝫ eſt ſatis s. in princi pio huius. c. Sequit̉. Dans ſocijs pōpa. vn̄ ꝯcedē pecuniaꝫ ſignatā in ſacculo ad oſtentatōeꝫ. vt qͥs ē pauꝑ: et vult ſe on̄dere diuitē. vt ꝯͣhat cū nobili vel diuite: vel ad ponendū pigͦri vel alia de cā rogat aliquem vt mutuet ſibi pecuniā ad pompā diuitiaꝝ on̄dē dam. dās p̄t inde reciꝑe mercedē: qꝛ nō eſt mutuū ſꝫ potiꝰ cōmodatū ſeu locatū. ff. cōmo. l. iij. Et talē vſum pecuīe qͥs licite p̄t vende̓: ſicut hō licite ven dit vſum vaſoꝝ argenteoꝝ: qꝛ retinet ſibi dn̄ium. Idem dd̓m de his qͥ locāt ꝑlas: gēmas ⁊ alia ioca lia: vt Ianue ꝓ certo p̄cio in menſe: licite enim fie ri poteſt. Quid de eo qͥ occaſione mutuādi laborē ſubijt. Rn̄. talis ẜm Ho. in recōpenſatiōeꝫ laboris fru ctus pigͦris vſqꝫ ad ꝯueniēs p̄miuꝫ facit ſuos aut aliquid ꝓ labore licite recipit. extra de re. ec. nō ali. ad noſtram. Quid aūt de creditoribꝰ qͥ veniente termino ſo lutōnis nolūt ꝯcedē ꝓrogatiōeꝫ termini niſi data ſibi pecuīa: vel alio equalēti? Rn̄. tales etiā ſi non exp̄ſſe exigāt: vſurarij ſt̓. extra eo. ꝯſuluit. Hoc ve rū vbi creditor nullū p̄tenderet int̓eſſe. vt qꝛ etiaꝫ ſi habuiſſet dictā pecuniā: ⁊ ex ea nihil fuiſſet mer catꝰ: ſꝫ repoſuiſſet ī archa: qꝛ tūc vr̄ reciꝑe lucꝝ ſolū ꝓ termīo ꝓrogato. Secꝰ ſi ex dcā pecuīa mercatꝰ fuiſſet ⁊ lucratꝰ. nā tūc rōne intereſſe ẜm Archi. f. poſſet aliqͥd acciꝑe. vt dcm̄ eſt sͣ. rōne more: vel ob ſui indēnitatē. qꝛ oꝑtuit eū caꝑe ad vſurā: vel ven dere rem ſuā viliori p̄cio: qd̓ nō feciſſet ſi recepiſſet pecuniam ſuam. Utrū vſurarij ſint infames? Rn̄. ẜm leges di ſtinguēdū ē. Aut qͥs ita ē vſurariꝰ ꝙ exercet īpro bum fenꝰ.i. ꝙ pꝰ t̓minū ēt de vſurario lucro ꝓuē tū ꝯputat: ⁊ petit vſuras. Aut ēt ſi exercet vſuraꝫ cēteſimā.i. ꝙ ī capite āni vſura adeqͣtur ſorti: ⁊ ta les infames ſt̓. vj. q. j. infames. C. ex qͥ. ca. irro. īfa. l. improbū. vbi ēt dr̄ ꝙ idem ē in oī improbo ⁊ ille gitimo fenore: vt ibi pꝫ ꝑ gl. ⁊ hodie oīs modꝰ ē il legitimꝰ. Et ſic ēt hodie de iure ciuili oīs vſurariꝰ ē infamis. Qd̓ ēt dr̄ notare Bar. ī. d. l. improbū. ⁊ d. an̄. ī. c. raynūciꝰ. de teſta. Et ꝑ hoc dic̄ fuiſſe ob tentū ꝙ ſi frater meꝰ inſtituiſſet vſurariū heredeꝫ: ego poſſuꝫ rūꝑe teſtm̄ ꝑ q̄relā inofficioſi. C. de in of. teſ. l. fres. ⁊ ꝙ ſic de facto ꝯſuluit ⁊ obtinuit. E ẜm iura canonica in qualibet vſura ꝯmittit̉ pctm̄ mortale: ⁊ incurrit̉ infamia. d. c. infames. vide ſupͣ Periurium. An āt vſura excuſet̉ ex pacto ꝯuētionali ꝑtium Cū ꝯͣctꝰ ex ꝯuētōe legē accipiāt. Nā qͥs licite acci pit qd̓ ſibi volūtarie dat̉. xviij. diſ. d̓ eulogijs. Sꝫ ī vſura nedū volūtarie: īmo ēt qn̄qꝫ rogatꝰ a dante accipit vſurariꝰ? Dic ꝙ q̄daꝫ ſt̓ q̄ de ſui naͣ nō ſt̓ illi cita: ⁊ ī his p̄dicta ꝓcedūt. Et ſt̓ q̄daꝫ q̄ de ſui naͣ ſt̓ illicita: ⁊ iſta rōne pacti vel ꝯͣctꝰ nō pn̄t fieri licita. vt ī vſurꝭ. vn̄ ꝯͣhentes nō pn̄t face̓ licitū: qd̓ de ſui nā eſt illicitū. ar. de fo. ꝯpe. ſi diligēti. Dic̄ tn̄ Lau. de ridol. ꝙ ſi vſurariꝰ nō mutata mala volūtate ge rebat ī mēte reciꝑe: ſꝫ demuꝫ ſi nō remittēt debitor reſtitue̓. et hoc ſi debitoris ſit animꝰ nolle reciꝑe: ſi vſurariꝰ vellet reſtituē: ſꝫ tāqͣꝫ pure donatū penes vſurariū remanē. ꝑinde ē ac ſi ille reſtituiſſet: ⁊ ille pꝰ reſtōnem donaſſet: ſiue volēti ⁊ ꝑato reſtituere remiſiſſet. Idē tenet Fcd̓. ī ꝯſilijs ſuis. ꝓut recitat panor. ī. c. cū tu. exͣ eo. dicēs ꝙ cū ille qͥ exercuit vſu ras leſerit deū ⁊ ꝓximū: tenet̉ vtriqꝫ reſtituere: ſed ſatis vr̄ feciſſe ꝓximo: ſi ꝓximꝰ a qͦ extorſit vſuraꝫ ſine dolo pure ⁊ ſimpl̓r remiſit vſuras. Nā ſatiſfa ctū intelligit̉ qͣlitercūqꝫ volūtati creditoris ſatiſfiat Idem archi. ī. c. ij. e. t. li. vj. Et hec opi. ꝓcedit ẜm Fed̓. etiā ſi vſurariꝰ ꝯtinuaret viciū vſure. Sꝫ deo tenet̉ ſatiſface̓ ꝑ pnīam. Sꝫ panor. dicit nō videre quō nūc recte poſſit penitere: niſi ſaltē nūc penite at ſe exercuiſſe vſurā: ⁊ habeat ꝓpoſitū nūc reſtitu endi: ſi al̓s remiſſio nō fuiſſet facta. hec panor. Et hoc dictū panor. p̄t intelligi qͦ ad deū: qꝛ al̓s nō re mitteret̉ pctm̄: ſꝫ quo ad ꝓximū opinio Fed̓. videt̉ ꝓbabilis. Et ſic limita ea q̄ dicta ſunt sͣ. in princi pio huiꝰ. c. de mente panor. Utꝝ ſit licitū mutuare cū hoc vt des aliqͥd pau peribꝰ: vel pr̄i meo indigēti? ℟. ꝙ nō: qꝛ ſic̄ nō licꝫ mihi ex vi mutui trāſferre dn̄iuꝫ rei aliene ī me: ita nec ī aliū. Nec ēt ꝓ redimēda vita captiui p̄t exer ceri vſura. exͣ de vſur. ſuꝑ eo. Nō.n. p̄textu pietatꝭ eſt impietas facienda.j. q. j. nō eſt. Quero an ſit mutuum ſi quis dederit deceꝫ vl nas panni ꝓ alijs. x. reddendis ad certum termi num: cum talia videant̉ ꝯſiſtere in menſura? Rū̄.

Uſurā. ij. Monal. ꝙ potiꝰ ē ꝯͣctꝰ ꝑmutatōnis: ꝙͣ mutui. Et nomē mēſure h̓ reſtringit̉ ad modios ⁊ lagenas ⁊ alia vaſoꝝ genera: quibꝰ menſurari ſolent liquida ⁊ grana. Poteſt tamen hmōi ꝯtractꝰ fieri in frau dem vſurarum. Quid de illo qͥ mutuat pecuniā recepturus ad certū terminū alteriꝰ generꝭ monetā: vel aurū: vel argentū? Ad hoc rn̄dit Ho. pꝰ Goſ. ꝙ ſi hoc id̓o facit: vt ī eſtimatōe lucret̉ vſurariꝰ ē. Secꝰ ſi nō fac̄ ad finē ſui lucri: ſꝫ ad obſequiū recipientꝭ: tūc.n. li. cite pōt reciꝑe rem ẜm eſtimatōeꝫ tꝑis ⁊ loci: qn̄ ⁊ vbi facienda ē ſolutio. ff. ſi cer. pe. l. vinū. Sic tam̄ ꝙ in eiꝰ intentōe fuerit ꝙ ſi talis pecuīa: vl̓ alia res facta fuiſſet vilior: illā ſic vilioreꝫ recipiat. Secus ſi nō habuiſſet talē intentōeꝫ: qꝛ tūc nō eēt licitū. Si militer peccat ille qͥ mutuauit pecuniaꝫ recepturꝰ pecuniā alteriꝰ generꝭ ad certū terminū: ſi rōne ter mini dati vult hr̄e pecuniā quā ꝓbabil̓r credit pl̓ꝰ valiturā ī termīo: ꝙ ſit pecuīa quā dedit. Sꝑat eī excreſcentiā ꝑꝑ tꝑis dilatōꝫ. Idē monal. ī ſum. di cēs ꝙ ſi qͥs mutuauit ī achona. M. lib̓. vt venetijſ reddant̉. C. aurei. Et ſcit vel credit. C. aureos ibi plꝰ valē: ēt ſi recipit ī ſe ꝑicl̓m vſura ē. Idē dd̓m de his qͥ de nūdinis ī nūdinas mutuāt: ⁊ ꝙͣtumcun qꝫ ſub ſpē venditōis vel alteriꝰ ꝯͣctꝰ palliet̉. qͥcquid accidit ſorti: vſura ē. extra. e. ꝯſuluit. xiiij. q. iij. pleri qꝫ. De hoc vide. jͣ. Uſura. vj. ⁊ dic vt ibi. Quid ſi qͥs mutuat nauigāti vel eunti ad nūdi nas certā pecuīe qͣntitatē: recepturꝰ aliquid vltra ſortē: ꝓ eo ꝙ ī ſe ſuſcepit ꝑiculū pecuīe vel merciū Rn̄. Nonal. ꝙ vſura ē. et de hoc ē tex. exp̄ſſus ī. c. fi. extra. e. Alij tn̄ dicūt ꝙ talis mutuās forte poſſꝫ reciꝑe ī ſe pericl̓m nauigātꝭ.ſ. ſi ꝑdat merces vl̓ pe cuniā: ꝙ ꝓmiſſor reſtaurabit ei. Certe iſte ꝓmiſſor ob hoc poſſet licite p̄ciū reciꝑe. Et eodē mō ſi mu tuat. dumō nihil plꝰ exigat ī fraudē vſuraꝝ. Hoc etiā vr̄ tenē Lau. de ridol. Sꝫ iſtud vr̄ exp̄ſſe ꝯͣ. d. c. fi. vbi dr̄ ꝓ eo ꝙ ſuſcipit ī ſe ꝑicl̓m. ⁊ iā vult ꝙ ſit vſura: etiā ſi recipiat̉ rōne ꝑiculi. Itē qꝛ ſi hr̄ reſpe ctus ad mutuū: nullū fuiſſet dubiū: ⁊ lex ſuꝑ īdu bitabili poſita foret. qd̓ eē nō dꝫ: cum eſſet ſuꝑflua Et ẜm aliqͦs. d. Lau. intelligit qn̄ prīo mutuaret ſine ſpe lucri: poſtea qꝛ ſuſcipit ꝑiculuꝫ inducit̉ ab illo qͥ recipit mutuū. Iō vult ꝓpter hoc ſolū aliqͥd qꝛ ſic nō ē vſura: ⁊ lex ſuꝑ indubitabili nō ē poīta. Nā valde dubitabile ē an̄ tale ꝑiculū excuſet a fe nore? Pro opi. etiā Lau. facit: qꝛ etiā ſi nō mutua ſet poſſet ī ſe ſuſciꝑe ꝑiculū: ſic̄ et aliꝰ extraneꝰ p̄t il lum aſſecurare de illa pecuīa: et ſuſciꝑe ī ſe ꝑiculuꝫ accipiendo tātuꝫ ꝓ. C. ſic̄ fit qͦtidie. gͦ et iſte mutu ans poterit. qꝛ ex eiꝰ bono oꝑe nō dꝫ eē deterioris ꝯditōis. Predicta tn̄ intellige vera qn̄ mercator p̄ dictus recipiēs dictā pecuniā mutuo: ſpōte ⁊ mo tu pprio q̄rit ſecuritatē de dicta pecuīa. Secꝰ dicen dū vbi ip̄e mutuās ī actu mutuādi diceret merca tori: ſum ꝯtentꝰ tibi mutuare. C. ⁊ ſuſciꝑe ī me pe riculū: cū hoc ꝙ des mihi tantū ꝓ. C. Certe hoc n̄ lꝫ. qꝛ p̄dictū lucꝝ capit rōne mutui. ⁊ nō rōne ſecū ritatꝭ. Et ſic intelligi dꝫ. d. c. fi. Idem tenet Io. de nea. in quolꝫ. ⁊ Io. cal. dicētes. ꝙ ſi talis recipit ali quid vltra ſortē rōne mutui ē vſura. Si āt ratōne Fo. CCLVIII. periculi: vt p̄ciū periculi. ſic licitū eſt. Naꝫ ſi n̄ mu tuaret: ⁊ periculū in ſe ſuſciꝑet: licite poſſet p̄ctum periculi caꝑe. nec ex hoc ꝙ ei ſeruitiū facit in mu tuando: efficit̉ deterioris ꝯditōis. Si v̓o talis reci pit aliquid vltra ſortē ꝑtim rōne mutui: ⁊ partim rōne periculi. ⁊ tūc vſura eſt: qͣꝫtum ad id qd̓ plus recepit rōne mutui: ⁊ illud tenet̉ reſtituere. Idem Archi.f. De hac ſecuritate vide sͣ. Societas. Pone. tu ſuſcipis mutuo pecuniaꝫ ab aliqͦ: qua tu indiges. ⁊ ego ſatiſdo ꝓ te.i. ꝓmitto illi indēni tatem ꝙ te illi nō ſatiſfaciente: ego ei ſatiſfaciā: d̓ qͦ facio ei ſcripturā ſecuritatis p̄dicte: cū hoc vicꝫ pa cto. ꝙ de hac mea ſecuritate quā ꝓ te facio tenearꝭ mihi dare duos flor. ꝓ. C. An liceat? Rn̄. Archi. f. in ſum. ꝙ ſi ſatiſdator vel fideiuſſor eſt fictꝰ.ſ. ꝙ ipſe eſt mutuator: ⁊ fingit ſe ab alio facere mutua ri: ⁊ ꝓ fideiuſſione illa ficta vult vnū vel duos pro C. vſurā ꝯmittit. xiiij. q. iij. ꝑ totū. Si aūt eſt verꝰ fideiuſſor. qꝛ.ſ. eſt aliꝰ qui mutuat vtꝝ liceat? Lau. arguit ꝓ ⁊ ꝯtra. Sꝫ ꝯcludit ꝙ a talibꝰ tutiꝰ eſt ab ſtinendū. Sanctꝰ aūt Ber. exp̄ſſe tenet ꝙ iſte con tractus eſt oīno illicitꝰ: qꝛ ibi prīo cadit mutuū in directū. Nam ibi aſſecurās ſtat loco mutuātis: qꝛ ꝑinde eſt ac ſi ip̄e mutuādo p̄dictā pecuniā: vellet ſibi reſtitui duo ꝓ. C. vltra ſortē: q̄ quidē ſors non ſtat ſuo ꝑiculo: qꝛ ſi etiā ꝯtingeret ꝙ ip̄e eā ſoluerꝫ ei qͥ eā mutuauit: nihilominꝰ ſꝑ hꝫ ꝓ hoc obligatu illum qui eā mutuo accepit: ⁊ ꝓ qͦ ip̄e ſecuritatē fe cit. Attn̄ aliqͥ ꝯtradicūt dicētes. ꝙ hoc lucꝝ.i. duo ꝓ. C. nō recipit ab iſto rōne mutui: ſꝫ talis ꝯͣctꝰ eſt potiꝰ venditio ſui crediti: ad qd̓ acqͥrenduꝫ ml̓tas fecit expenſas: ſicut qͦtidie in mercātibꝰ ptꝫ. ꝓ hoc etiā facit: qꝛ vti fideiuſſione alicꝰ: nō eſt vſus pecu nie: ſic̄ nec vti pignoratōe. vn̄ ſic̄ ꝓ pignoratiōe rei mee poſſuꝫ aliqͥd acciꝑe: ita vr̄ ꝙ ꝓ tali fideiuſſiōe poſſit aliqͥd recipi. Et hec opi. pꝰ factū pōt tolerari Nota etiā ẜm archi.ſ. ꝙ aſſecuratio ꝑ modum ſa tiſfactōis q̄ vulgarit̓ dr̄ ſcripta: vbi nullū eſt dam num vel periculū qͣꝫtum ad ꝯſcīam illicita eſt. Se cus ſi ibi eſt periculum. Quid de eo qui ꝓmittit ꝓ aliqͦ ad hoc vt mitio res vſure exigant̉: ſi aliquid ꝓ hoc accipit? Dic ꝙ eſt ꝑticeps vſure in ea parte quā recipit. Oura. l. in emptōnibꝰ. Utrum liceat emere redditus p̄diales ad vitam ſine vicio vſure? Reſpon. ẜm Ale. lō. ꝙ talis ꝯͣctꝰ ē licitꝰ: ⁊ licite fieri p̄t: dū tn̄ ẜuet̉ eqͣlitas int̓ vēdentē ⁊ ementē. Oꝑtet eī ꝙ int̓ eos ẜuet̉ eqͣ litas iurꝭ naͣlis: ita ꝙ p̄ciū datū ab emēte ꝓportōne tur rei vēdite. Al̓r ſi corrūꝑet̉ eqͣlitas: eēt ꝯͣctꝰ illici tus. Et tc̄ qͥdeꝫ dr̄ ẜuari eqͣlitas: qn̄ in tali ꝯͣctu nō apꝑet qͥs ꝯͣhentiū hēat meliorē ꝑtem. Si v̓o appa ret ꝙ p̄cium minꝰ ſit reſpectu rei iā empte. tunc ex ꝑte ementꝭ ē corruptio eqͣlitatis: ⁊ tenet̉ emens ad iuſti precij ſupplementū. Et ſi eſſet p̄cium ita ꝑuū ꝙ eſſet minus dimidietate iuſti p̄cij: poſſet vedēs in foro iudiciali recedere a cōtractu. Si autem res empta parui valoris ē: ⁊ p̄cium ita magnū: ꝙ no tabiliter rem vēditā ſuꝑexcedit: tūc ex ꝑte vēdentꝭ equalitas corrupta eſt. et in foro cōſcientie tenetur

Uſura. ij. p̄dictus vendens reſtituere qd̓ accepit vltra iuſtū preciū. Et etiā ſi exceſſus eſt vltra dimidiū iuſti p̄ cij: pōt emens recedere a ꝯͣctu. Dico aūt notabilit̓ qꝛ exceſſus ꝑui p̄cij vltra rem: vel res vltra p̄cium nō viciat ꝯͣctum. ſalteꝫ in foro iudiciali. ſꝫ exceſſus clarus ⁊ notabilis. Sic gͦ inter vendentē ⁊ emēteꝫ pōt eſſe licitꝰ ꝯͣctus: ſi ſeruat̉ eqͣlitas. Et tūc dr̄ ẜua ri eqͣlitas qn̄ redditꝰ emunt̉ ad vitā: qn̄ p̄cium eſt tante qͣntitatis: ꝙ penſatꝭ etate emētis: et ſanitate eiuſdē ⁊ ꝑiculis circa fructꝰ poſſeſſionū et laboribꝰ et ſollicitudinibꝰ nō apparet qͥs hēat meliorē ꝑteꝫ notabiliter ꝓbat̉ etiā hac rōne ꝙ talis ꝯͣctus eſt li citus. Nam certuꝫ eſt ꝙ qn̄ qͥs eſt dn̄s alicuiꝰ rei: dn̄s ē etiā vſus eiuſdē rei. Sꝫ dn̄s verus alicuius rei ſicut pōt eā ſimpl̓r tranſferre in alterū. ſic p̄t eti am tranſferre vſumfructum: retenta ſibi ꝓprietate rei. vt in locatōne. vr̄ etiā poſſe ꝓbari ex vero do minio: ꝙ ſicut dn̄s rei pōt eā tranſferre ſimpl̓r dā do vel vendēdo: vel retinendo ꝓprietatē rei: ⁊ trāſ ferendo vſum: ita pōt dare vel vendē qͦ ad deter minatū tp̄s. Et ſic pn̄t vendi redditꝰ ad vitā. Pre terea ſicut hr̄ extra de vſur. c. nauigāti. rōne dubij excuſat̉ hmōi ꝯtractꝰ. Si qͥs pannū. vinū. oleū et alias merces vēdit: vt ampliꝰ ꝙͣ valeant certo ter mino recipiat ꝓ eiſdeꝫ. Si tn̄ tꝑe ꝯͣctus nō fuerat venditurꝰ eas: rōne etiaꝫ dubij ille qͥ plus accipit qͣꝫ dedit excuſat̉ in tali ꝯͣctu. vt dictū eſt sͣ. Sed in emptōne ⁊ venditōe redditꝰ ad vitā dubium eſt. vtrū vendēs plus det qͣꝫ accipiat? qꝛ emens p̄t ci to mori: etiā nō ꝑcepta ſorte. Et vtrū emens plus accipiat ꝙͣ det? qꝛ pōt multū ſuꝑuiuē: et cito mori. Et iō rōne dubij vr̄ excuſari. Didet̉ gͦ ꝙ ꝓpter iu ſtam excuſatōeꝫ: ⁊ ꝑꝑ ꝑiculū ānexum ipſi ꝯctui ex naͣ eiꝰ ex ꝑte vtriuſqꝫ.ſ. emētis ⁊ vendētis. ⁊ etiam ꝓpter rōneꝫ veri dn̄ij: ⁊ liberā voluntatē ꝯͣhentiū ꝙ ꝯͣctus de ſui naͣ ſit licitꝰ. Dico aūt d̓ naͣ ſui: qꝛ ex ꝑte ꝯtrahentiū in ꝯͣctu ꝓpter corruptā intentōem puta. ſi aliqͥs diues nō ꝓpter vite neceſſitatē: ſꝫ pro pter auariciaꝫ: ⁊ vt ditior fiat tales redditus emit. Hoc eſt em̄ turpe lucꝝ. Con. Ray. ⁊ Ho. et Io. an. in addi. Spe. ſuꝑ ℟ica de vſur. et Archi. in. c. quicūqꝫ. xiiij. q. iiij. ⁊ Cy. in. l. ſi pater. C. de inoffi. te. ⁊ Inno. ⁊ panor. in. c. in ciuitate. extra eo. Sꝫ qͥ dam ꝯͣdicūt di. ꝙ nō lꝫ alicui ꝑiculo ſe exponere: ſꝫ talis eſt hmōi: qꝛ multi ſunt qͥ dicūt hmōi ꝯͣctum eſſe illicitū. gͦ ⁊cͣ. Ad qd̓ dicenduꝫ ẜm Lan. in. iiij. ꝙ talis emens nō exponit ſe ꝑiculo dānoſo ꝓpter ꝯtrouerſias doctoꝝ. vn̄ ſi qͥs hr̄et intentōꝫ ꝙ noſ let aliqͥd facere ꝯtra deū: ⁊ facit aliqͥd de qͦ eſt con trouerſia inter doc. dato ꝙ illud qd̓ facit ſit maluꝫ ⁊ ꝯtrariū bonū: credit̉ ꝙ nō peccet. hec ille. hec re ſponſio facit ad multa. Quo aūt iure vendēs aliqͥd ad vitā. puta. poſ ſeſſionē. pōt illud retinere qn̄ emens pꝰ venditōeꝫ paꝝ ſuꝑuixit? Rn̄. S. Ber. ꝙ illud a venditore li cite retineri pōt rōne vel titulo emptōis iuſte. Nā ſicut dictū eſt talis ꝯͣctus eſt licitꝰ: qꝛ incidit ꝑicu lū ⁊ dubiū ex vtraqꝫ ꝑte. Cū em̄ iſte emit ad tp̄us dubiū eſt vtrū debeat ſuꝑuiue plus: vel minus? Propterea talis incertitudo tꝑis facit eqͣlitatē in vtraqꝫ ꝑte. Ex naͣ gͦ ꝯͣctus vere tranſfert̉ res ī emē tem: ⁊ qn̄ morit̉: lꝫ ſuꝑuixerit paꝝ: ex naͣ eiuſdē cō tractꝰ reuertit̉ ad vēdentem: nec vr̄ hc difficultas maior. qͣꝫ in his q̄ ſimpl̓r vēdunt̉. Nā ſi qͥs emerꝫ equū: ⁊ ꝓ eo ſolueret. C. lib̓. ꝯſtat ꝙ ſi p̄dictꝰ equꝰ in craſtinū moreret̉: nihilominꝰ vedens. C. lib̓. li cite retinēt ſibi: ꝙͣuis ex re empta nullā vtilitatem ꝯſecutꝰ fuiſſet talis emptor. talis gͦ tranſlatō iuſta: ſtatim facit p̄cium eē vendentis. Scd̓o quero. qͥd de his qͥ emūt aliqͦs redditus ad vitā venditoris ſeruatꝭ debitꝭ circumſtantijs ex etate ⁊ ſanitate emptorꝭ? ℟. Monal. ꝙ ſecure fie ri p̄t: qꝛ n̄ cadit ī deſideriū mortꝭ alicꝰ. Sꝫ vbi emit̉ ad virā ēptoris: nō ē tutū: ne vēditor deſidēt mor tem emptorꝭ: nō tn̄ eſt mortale ẜm eū. Tercio quero. vtꝝ liceat emere redditꝰ p̄diales hr̄ditarie? Rn̄. Ale. lō. ꝙ ẜm aliqͦs talis ꝯtractus p̄t fieri licite: ſi ſeruet̉ eqͣlitas iurꝭnaͣlis. Qd̓ quidē fit qn̄ tanta eqͣlitas ſeruat̉: ꝙ non liqͥdo apparet qͥs ꝯͣhentiū hēat meliorē ꝑtem. Si autē liqͥdo ap paret ꝙ p̄ciū eſt nimis ꝑuū reſpectu rei empte: vl̓ ecōuerſo. tūc nō lꝫ. vt dcm̄ ē in prīa. q. Aduerten dum tn̄ eſt ꝙ qn̄ qͥs emit poſſeſſiones ad tp̄s: vel ſimpl̓r cā lucri: qd̓ expectat̉ tm̄ ex naͣ tꝑis: et nō ex natura rei poſſeſſe. viciū eſt in ꝯͣctu. Et tale lucruꝫ in iure dr̄ turpe lucrū. Si v̓o hmōi poſſeſſio emat̉ cā lucri: ⁊ talis emptio fuit minꝰ iuſta ꝑꝑ neceſſita tem vendētis cui ex charitate ſb̓uenire debuit: in tali ꝯtractu eſt viciū vſure. nō quidē ꝑ ſe: ſꝫ ꝑ equi pollentiā: qꝛ lucꝝ qd̓ ꝓuenit ex tali ꝯtractu militat ꝯtra charitatē. Si v̓o poſſeſſionē emat nō cā lucri primo: ⁊ ꝑ ſe: ſꝫ ad neceſſitatē ⁊ vtilitatē ſui ⁊ ſuoꝝ: dūmō in emptōne ſeruet̉ equitas iurꝭ naͣlis: ſi ac creſcat ꝓceſſu temꝑis plus qͣꝫ datur: illud ſit emē tis. qꝛ illud accipit tanqͣꝫ ſuū: ꝓpter ꝯtractus ip̄ius naturam: et non ratōne temꝑis: niſi valde per ac cidens. Quarto quero. nunqͥd poſſint vendi redditus ꝑcipiendi: vel ius ꝑcipiendoꝝ reddituuꝫ p̄cio mi nori:: eo ꝙ ſtatim emens ſoluit: ꝙͣ eſſet p̄ciū: ſi ſolu tio ſingl̓is ānis differret̉. puta. an liceat emere red ditus molendinoꝝ vſqꝫ ad. x. annos dando minꝰ p̄cium: qꝛ ſtatim ſoluitur: qͣꝫ daret̉ ſi ſolutio ſingu lis annis expectetur? Reſpon. ẜm Ale. lom. ꝙ ca ſus eſt licitus. Primo em̄ eſt p̄ſupponendū ꝙ fu turi fructus poſſunt emi: ſine iura ꝑcipiendorum fructuū: ſicut inra molendinoꝝ et pedagioꝝ. Se cundo ſupponitur. ꝙ iuſtum p̄ciuꝫ debuit eſſe ꝓ portionatum rei vendite. Iuſticia aūt precij atten di debet a temꝑe ꝯtractus: vt tantū detur quātuꝫ valet res tempore ꝯtractus: nō tantū quantū va litura eſt toto temꝑe ꝯſequenti. Idem tenet Ho. Tercio poteſt ex hoc ꝯcludi eſſe licitum: quia licet plus ꝑcipiat emens temꝑe ꝯſequēti qͣꝫ dederit: ta men id qd̓ percipit̉ eſt de ſorte ꝓpter veram vendi tōnem factā iuriū ꝑcipiendoꝝ fructuū: cū iuſticia p̄cij attendat̉ tꝑe ꝯtractꝰ: quo tꝑe non magis va let ꝙͣ vendat̉: vicium em̄ ⁊ vſura eſt: qn̄ datur mi nus p̄cium ꝙͣ valeat res tꝑe ꝯtractus. Non autē vicium eſt ſi daret̉ minus p̄cium qͣꝫ daret̉ in futu rum. Nō ob. ꝙ ſicut ſe hꝫ vēditor ad emptoreꝫ: et econuerſo emptor ad venditorem: ſed ſi venditor

plus accipiat ratōne ꝓlongate ſolutionis: vſura rius ē cenſendꝰ. gͦ ſic ē in ꝓpoſito. qꝛ minꝰ dat̉: qꝛ an ticipat̉ p̄ciū: qꝛ rn̄det̉. ꝙ argumentū non cogit: qꝛ lꝫ maioritas p̄cij in vendēte ꝑꝑ dilatiōeꝫ: ⁊ mīori tas in emente ꝑꝑ anticipatōeꝫ faciat vſurariū con tractū: tn̄ nō ſic in ꝓpoſito. Prīo. qꝛ nō debes iudi care minꝰ p̄ciū qd̓ ꝓportionatū ē iuſtū rei q̄ vendi tur: lꝫ forte ſit minꝰ reſpectu futuri. Scd̓o. qꝛ illud de anticipatōe tꝑis locuꝫ hꝫ: qn̄ res q̄ vendit̉ non ſtatī tradit̉: ſꝫ p̄ciū ſtatī dat̉ ⁊ res expectat̉. In ꝓpo ſito aūt ſtatī dat̉ res q̄ vendit̉: lꝫ vſus expectetur Et hoc idē tenet. S. Ber. dans ſingularē theori cam dicēs. ꝙ ius reꝝ ꝓ futuro tꝑe p̄t licite minus emi: ꝙͣ ſi om̄s ille res ip̄i emptori pn̄tialiter trade rent̉. ⁊ qͣnto ius futuroꝝ reddituū ꝓtendit̉ in lon giora tꝑa: tanto ceterꝭ paribꝰ p̄t mīori p̄cio emi: qͥa in his in qͥbꝰ ius rei differt ab ip̄a re: aut ab actua li poſſeſſionē ipſiꝰ rei: p̄t ip̄m ius emi qͣꝫuis res ip̄a nō ſit: aut actual̓r non tradat̉. ⁊ ſecuriꝰ ē rem hr̄e ⁊ poſſide qͣꝫ ſolū ius rei. nā certitudo rei pn̄tis ⁊ pre ſentialis eiꝰ poſſeſſionis eqͥdeꝫ maior ⁊ p̄ſtantior ē ꝙͣ certitudo rei future. Proinde nō īmerito p̄t pri ma plus vēdi. ⁊ ſcd̓a licite minꝰ emi: p̄ciū tn̄ rei vē dite debet eſſe ꝓportionatū ⁊cͣ. Talis āt iuſticia at tendi dꝫ a tꝑe ꝯͣctꝰ: nō āt qͣntū valitura ē toto tꝑe ꝯn̄ti. Et hinc eſt ꝙ emēs ānuos redditꝰ mille duc. ad. x. ānos ꝓ. dec̄. ducatis mox ſoluēdis. nō eſt ex abſoluta vi ꝯͣctꝰ vſurariꝰ. Et nihilominꝰ eēt ſi nūc mutuaret. dec̄. ducatos vſqꝫ ad. x. ānos: ſic ꝙ qͦlibꝫ āno redderent̉ ſibi. C. aut ꝙ vltīo āno redderent̉ ſibi multiplicati. hoc ē mille duc. Inſuꝑ nō eſt pec catū iniuſti p̄cij: ſi ꝓuentus reddituū certi nō ſūt oīno: ſꝫ ꝓbabil̓r p̄nt ꝑiclitari: ſicut pn̄t ꝓuentus et fructus agroꝝ. Immo ēt poīto ꝙ ſint certi: eo mō qͦ pn̄t eſſe futuri redditꝰ certiores adhuc etiaꝫ pn̄t intantū mīori p̄cio emi ꝙͣ ius reddituū mille du catoꝝ primo āno habēdoruꝫ: inꝙͣtum plus valet ius ꝓximoꝝ reddituū mille duc. ꝙͣ ius remotoꝝ. Sꝫ pone quedā ciuitas ex guerra multū angu ſtiata vēdit redditꝰ ſuos. Quidā emit ꝓ vili p̄cio. et demuꝫ facta pace emptor de redditibꝰ lucratur x. ꝓ vno. Querit̉ an reſtituere aliqͥd obliget̉. Rn̄. S. Ber. ꝙ nō. ⁊ hoc rōne dubij vel periculi. Cō ſulendum tamen eſt illi ꝙ largas el̓ynas faciat de redditibus illis. Quinto q̄ro. vtꝝ gr̄a expectatōis rei vēdite lice at plus acciꝑe a vēditore: vel minꝰ dare ab empto re? Rn̄. Alex. lō. ꝙ ī emptōe ⁊ vēditōe interueni re p̄t duplex expectatio. Primo vt expectet̉ res vē dita. ⁊ qꝛ expectat̉: ideo minus dat̉ vt ſi qͥs dat. x. ꝓ mina frumenti q̄ valet. xij. accepturꝰ minā ī alio tꝑe: talis expectatio ſi eſt ex pacto vſura eſt. Alia ē expectatio nō rei: ſꝫ vſus eiuſdē. puta. qꝛ res ē talis nature ꝙ emēs nō p̄t ſtatī ea vti. Pōt.n. ꝯtingere ꝙ res q̄ vendit̉ ſtatī tradat̉: ſꝫ tn̄ ip̄a res nō hꝫ ſta tim vſum ſuū. ⁊ iō ſi emēs minus dat qꝛ nō p̄t ſta tim vti re ſua: ꝑꝑ expectatōꝫ vſus nō peccat: quia res ſtatim tradit. ⁊ tn̄ vendit̉ qͣntū valet tꝑe ꝯͣctꝰ: licet det̉ minꝰ p̄ciū ꝓ ea ꝑꝑ vſuꝫ ſucceſſiuū eiuſdē. ſicut eſt in redditibꝰ molendinoꝝ: vbi ꝑceptō red dituū eſt ſucceſſiua: vel qꝛ expectat̉ vſus eiuſdem. Uſura. ij. Fo. CCLIX. vt ſi quis ꝓ pellicia q̄ ſtatim tradit̉ minꝰ dat circa penthe. qͣꝫ circa feſtū. S. Michaelis. qꝛ vſus eius expectat̉ circa feſtum ſancti Michaelis ⁊ nō circa penthe. qͣꝫuis em̄ res tradat̉ vtroqꝫ tꝑe: tn̄ lꝫ vno tꝑe dare minus p̄ciū: qͣꝫ alio tꝑe: non ꝑꝑ reꝫ expe ctatam: ſꝫ ꝓpter vſum. Sexto q̄ro ſi qͥs debeat ſolue̓. C. duc̄. poſt tres anos: ita ꝙ antea nō tenebat̉. ⁊ ad p̄ſens ſoluit cū pacto ꝙ ſibi retineat. xxv. duc. ꝑꝑ intercurrēs tp̄s triū ānoꝝ: quoꝝ terminū p̄uenit. An vendēdo il lud tp̄s ſit vſura? Rn̄. ẜm Gir. ol. ꝙ nō. ⁊ ꝙ p̄t ſi bi retinere iſtos.xxv. duc. qꝛ p̄uenit tp̄s ſolutōnis Nam illud tp̄s ē ſui iuris ꝑꝑ qd̓ p̄t vendē valorē illius facit ad hoc. l. ſi ꝯſtante.§. quotiens. ff. ſolū. ma. Si.n. tp̄s illud nihil valeret nō ampliꝰ eēt te neri ad mox ſoluendū: qͣꝫ teneri ad ſoluendū poſt tres ānos. ⁊ nō an̄. Si aūt obijcias ꝙ q̄ rōne pecu nia mutuata nihil vltra ſe valoris vendibilis hꝫ: eadē rōne nec pecuīa ad tres annos ſoluēda. et iō vendē tp̄s eiꝰ. xxv. duc. vr̄ vſura. Dicendū ꝙ hic nō vendit̉ pecunia: ſꝫ ſolutiōis ipſiꝰ tp̄s. qd̓ vtiqꝫ ē vendētis. ⁊ ecōuerſo tp̄s pecunie mutuate nō eſt p̄ſtitoris: ſꝫ receptoris vſqꝫ.ſ. ad terminū ſibi prefi xum. ꝓpterea ſibi vendi mīme pōt quin cōmittat̉ vſura. Si v̓o is qui pꝰ tres ānos tenet̉ ſoluere. C. mutuaret tibi. lxxv. ⁊ ex hoc vellet ſibi dari.xxv. tc̄ vſura eſſet. eo ꝙ venderet tibi tp̄s pecunie mutua te. ꝙͣuis.n. pecuīa ex ſe nō valeat plꝰ ſeip̄a: tn̄ exvtē tis induſtria aliquē valoreꝫ acquirit. Preterea ille vſus ſeu facultas vtendi poteſt ab eo cuiꝰ ille vſus eſt legitime vendi. F. auteꝫ de may. in. iiij. format hanc. q. Pone ꝙ aliqͥs dꝫ alicui poſt annuꝫ aliqͥd ⁊ rogat ꝙ ſoluat ſibi ſtatim. ⁊ rogat ꝙ ſit liber pro dimidio debiti. Et rn̄dit ꝙ eſt vſura: qꝛ mora tꝑis facit hoc negociū illicitū. vn̄ vel dꝫ totū ſibi ſoluē: vel nihil diminuere p̄ueniēdo tp̄s. et hoc erit gr̄a vel expectare tp̄s. ⁊ tūc erit iuſticia. Aliter ſi dimi nuit̉ ⁊ p̄uenit tp̄s ſolutiōis: tenet̉ de reſiduo reſti tuere. hec. F. Tn̄ ſi iſte ſoluēs an̄ tp̄s p̄t p̄tende ali qd̓ intereſſe: nō erit illicitū: vt dc̄m eſt sͣ. c. p̄ce. ¶ Septimo q̄ro quid ſi emī ab habente poſſeſſio nes cenſum. x. corbiū frumenti ꝓ p̄cio quo haben tur poſſeſſiones: ex quibꝰ hr̄ent̉ veriſil̓r d̓cē. x. cor bes: adiecto ꝙ de om̄ibꝰ bonis ſuis indrn̄ter ſoluē teneat̉. Dubiū facit: qꝛ non emo fructus certi p̄cij alicuiꝰ p̄dij: et ſic potius vr̄ obligatio ꝑſonalis: iu xta nota. ꝑ Inno. in. c. in ciuitate. extra. e. Item h̓ nō emit̉ certū ius reale? Rn̄. Io. de li. in. c. fi. extra eo. ꝙ ſi cenſus ꝯſtituit̉ in bonis: ⁊ ad bona fit rela tio: nō ē cenſendꝰ ꝯͣctus vſurariꝰ: cū hic merces. h̓ p̄cium ⁊ alia iura realia. ideo licitū eſt emere. ff. de here. vel ac. ven. ꝑ totum. Et maxime ꝓcedit cum legitimū eſt p̄cium ad adiectum cenſum relatum ad rem. Caueat tn̄ ꝯtrahens ab intentōne depra uata. De p̄dicto caſu vide s. ꝓximo. c. Octauo quero quid de his qui emunt ab eccle ſijs vel monaſterijs certas poſſeſſiones tenēdas toto temꝑe vite ſue. ita vt poſt eorum mortem ad eccleſias redeā̓t? Rn̄. Ho. in ſum. ꝙ Ray. et gof. iudicauerunt hunc contractum vſurarium: eo ꝙ homines multum ſperant viuere. et ſic ſperant ſe

Uſura. ij. ampliꝰ ꝑcepturos de ꝓuētibꝰ poſſeſſionū ꝙͣ ſit pe cunia quā dederūt. ⁊ ſola ſpe ꝯͣhit̉ vſura. Si tn̄ qͥs vnā poſſeſſionē dat vt recipiat aliā eqͥualētē: licitꝰ ē ꝯͣctꝰ. Certe ſalua pace eoꝝ. nā ita hoīes ſꝑare pn̄t lucꝝ ī hoc vltīo ꝯͣctu. ſic̄ ī prīo. ⁊ adeo licitꝰ ē ꝯͣctꝰ pͥ mꝰ.ſ. emptōis ⁊ vēditiōis: ſic̄ ⁊ vltimꝰ p̄carij: niſi ī fraudē fiat. nā vt̓qꝫ approbat̉ a iur̄. Ip̄imet ēt ſcri pſer̄t ꝙ nō hꝫ locū vſura: niſi in mutuo. Iō dic ꝙ iſte ꝯͣctꝰ ē licitꝰ. nā rōe incertitudīs excuſat̉. C. e. l. ij. Si tn̄ ponas ꝓ ꝯſtāti ꝙ malā ītentōeꝫ hēant: et ꝙ eos r̄mordeat ꝯſcīa: nō excuſo. Purgēt gͦ ꝯſcīaꝫ ex de p̄ſcrip. c. fi. Sꝫ ego de illis nō ſuꝫ. hec Ho. Nono q̄ro. qͥd ſi qͥs vēdit ius ꝑcipiēdoꝝ reddi tuū: qd̓ tꝑe ꝯͣctꝰ vꝫ. C. ⁊ qꝛ expectat ſolutiōeꝫ fiēdā certꝭ termīs vult hr̄e. cxx.ſ. ip̄e vēditor. nūqͥd ē lici tus. ℟. Alex. lō. ꝙ nō: qꝛ cū ſtatī tradat̉ res q̄ ven dit̉ ⁊ emptoris ſtet ꝑiculo. ⁊ ſtatī alteri vendē pōt eā. ⁊ qꝛ expectat ſolutōneꝫ fieri vult hr̄e plus ꝓpter dilatōeꝫ tꝑis: vr̄ recte ꝯmitti vſura: vt qͣſi qͥs indi recte mutuet p̄ciū iuſtū rei vendite.ſ. C. vt ex illis hēat. xx. vltra ſortē h̓ vſura indirecte vr̄ ꝯmitti: vt etiā in oī re vēdita ad tp̄s. Si eī res in pn̄ti vꝫ.x. ⁊ qͥs vendit eā. xij. ꝑꝑ expectandā ſolutōeꝫ vr̄ indi recte mutuare. x. vt recipiat duo vltra ſortem. Et hūc caſum dic̄ decre. in ciuitate. extra eo. ex forma ſua nō eſſe vſurariū: nihilominꝰ tn̄ vēditores pec catū nō incurrūt vbi dubiū ſit merces ipſas plus vel minus valere temꝑe ſolutōnis. Decimo q̄ro. an in aliqͦ caſu lliceat vendē ad cre dentiā. Rn̄. ẜm Ale. de alexā. ꝙ vendē ad creden tiaꝫ pōt fieri tripl̓r. Uno mō credētia p̄cij ſoluēdi tꝑe futuro pōt incide̓ in ꝯͣctu ꝑ gr̄aꝫ.i. liberalitatē vendētis.ſ. qn̄ res vendit̉ ẜm iuſtā eſtimatōneꝫ ꝓ tꝑe emptōis ⁊ ꝯmutatōis ip̄iꝰ rei. ⁊ ip̄e vēditor ex pectat ſolutōeꝫ libere ꝑꝑ gr̄am quā hꝫ ad emptore talis credētia nullū hꝫ viciū vſure: qꝛ nulla excre ſcentia ē ꝓpter credētiā. Scd̓o p̄t incide̓ credentia nō ꝓpter gr̄aꝫ vēditoris: ſꝫ ex naͣ ꝯͣctꝰ: qꝛ res nō eſti mat̉ ẜm valorē qͦ valꝫ qn̄ tradit̉: ſꝫ qͦ valitura ē vel ſꝑatur valere tꝑe ſolutōis. v̓bigr̄a. ſi aliqͣ res vēda tur in aliqͦ tꝑe in qͦ nō hꝫ tantā vtilitatē et neceſſi tatē hūana vita: quantū hītura ē in futuro tꝑe. et vēdēs nō eſt eā vēditurꝰ eo tꝑe q̄ minꝰ valꝫ: ſꝫ alio tꝑe qͦ ſperat̉ maioris valoris. hoc caſu vendere ad credētiā ē licitū ex naͣ ꝯͣctꝰ. vt ꝓbat̉ in. c. fi. extra. e. ⁊ hoc ſi al̓s nō fuerat vēditurꝰ. Tercio mō p̄t fieri credētia in ꝯtractu ꝑ accidēs.ſ. ex naͣ tꝑis qn̄ qͥs.ſ. plus vēdit qͣꝫ valeāt res tꝑe vēditōis vel qꝫ valitu re ſint ꝓbabil̓r tꝑe ſolutōnis al̓r eas venditurꝰ. et hmōi ꝯtractꝰ ē vicioſus. Dicūt tn̄ quidā ꝙ lꝫ ꝯͣctꝰ vicioſus ſit de ſe: tn̄ excuſari p̄t ex ꝑte vēdentꝭ. Si em̄ vēditor rē ſuā nō intēdit vendē cariꝰ ꝓpter tp̄s ſꝫ ꝓpter dānū qd̓ vr̄ ſibi īminē ex dilatōe ſolutōnis recuꝑande: ſeu ꝓpter vexatiōꝫ ſuā redimēdā: quaꝫ ꝓbabil̓r timet futurā ſibi in repetitōne debiti ſui. vel ꝓpter maliciā ⁊ impotentiaꝫ debitoris excuſat̉ ꝯͣctꝰ a vicio: qꝛ eqͥtas eſtimatōis in hmōi ꝯtractibꝰ ꝑ recōpenſatōeꝫ dāni qd̓ ꝓbabil̓r timet̉: ẜuat̉. ⁊ re ctitudo hꝰ intentōis tūc eēt qn̄ vēditor potiꝰ opta ret nō vendē talibꝰ qͣꝫ vendē ad credētiā. ⁊ qn̄ libē tius daret alijs ꝓ mīori p̄cio: ꝙͣ iſtis ad credētiā ꝓ maiori. Sic gͦ excuſat̉ ꝯtractꝰ ẜm iſtos ꝓpter inter eſſe: qꝛ nō fit pͥncipal̓r ꝓpter lucꝝ: ſꝫ ꝓpter damnuꝫ vitādū. Adde tn̄ p̄dictꝭ notabile dcm̄ tho. cū de p̄ dicto cāu fuiſſet interrogatꝰ. ꝙ vbi mercatores qͥ ſine magͦ incōmodo ⁊ dāno ex inueterata et mala ꝯſuetudīe ciuitatꝭ merces ad ſtatī ſoluēdū vēdere nō pn̄t: tūc eo caſu vendē pn̄t ad tp̄s vt cōiter alij faciunt: vt ſic iuſtū p̄ciū extorq̄ant. Con. Gir. Ol. Nec ob. qd̓ dr̄ in. l. j.§. ſi heres. ff. ad tre. ⁊ in. l. q̄re batur. ff. ad legem fal. ꝙ res tantū valet quantum vendi p̄t. qꝛ intelligit̉ ſi ꝑmittit̉ vendi: ⁊ nō obſtēt dicte malicie. Hoc tn̄ intellige qͣndo iuſto precio venderent ſi dicte malicie non eſſent. Undecīo. vtꝝ liceat emere redditꝰ pecuniarioſ hr̄ditarie vel ad vitā. ℟. ẜm Ale. lō. ꝙ lꝫ fuerit opi nio mgr̄oꝝ ꝙ nō: tn̄ p̄t dici ꝯͣriū.ſ. ꝙ ſit licitū. Con tractꝰ ei viciat̉ multis modis. vno mō ex ꝑte rei q̄ vēdit̉ vel emit̉. puta. qꝛ res nō eſt vēdibilis: vt lib̓ hō. Item ſpūalia. Iteꝫ res aliena. Et hoc mō ẜm opi. eoꝝ viciat̉ iſte ꝯtractꝰ: qꝛ pecuīa nō ē vēdibil̓. ⁊ intantū viciat̉ ꝙ declinat a ꝯͣctu emptōis ⁊ ſorti tur ꝯͣctū mutui exqͦ nō lꝫ ſꝑare lucꝝ. Sꝫ tn̄ rn̄deri p̄t ad hoc ꝙ in rebꝰ nr̄is tria ſt̓ bona. Prīo mobi lia. Scd̓o īmobilia. Tercio ius in vtriſqꝫ. Et ſic̄ di ſtinguit̉ mobile ⁊ īmobile. ⁊ ius ī vtriſqꝫ. Ita ip̄m ius vendi p̄t. ſic̄ mobilia ⁊ īmobilia. Nō g vendit̉ ipſa pecunia: ſꝫ ius ꝑcipiendi redditꝰ pecuniarios ꝙuis aūt pecuīa nō vendat̉: tn̄ trāſit cū iur̄ vēdi to. videmꝰ.n. ꝙ aliqͥd ē qd̓ emi nō p̄t vel vendi: et tn̄ trāſit cū aliqͦ alio qd̓ emit̉ vel vendit̉ de iure: ſic̄ ius pr̄onatꝰ qd̓ ē ānexū ſpūali ⁊ tn̄ trāſit cū vēditio ne ville vel fundi q̄ vēdi pn̄t de iure. Ita in ꝓpoſi to vendit̉ ius: qͦ vendito trāſit pecuīa. Ius em̄ ꝑci piendi talē quantitatē pecuīe ſuꝑ bonis ſuis vedi tis qͦlibet anno: ſiue hr̄ditarie ſiue ad vitā emētis: non eſt pecuīa: ſꝫ diſtinguit̉ vnuꝫ ab alio. veꝝ ē tn̄ ꝙ alia rōne non p̄t vēdi pecuīa qͣꝫ ius pr̄onatꝰ. pe cunia.n. nō p̄t vēdi: qꝛ ē mediū in vēditōe: ius āt pr̄onatꝰ vēdi nō p̄t: qꝛ ſpūali ānexū ē. Scd̓o p̄t eē viciū ī ꝯtractu ex ꝑte p̄cij. ⁊ tale viciuꝫ excludit̉ ab iſto ꝯͣctu qn̄ ꝓportionat̉ p̄ciū cū eo qd̓ vendit̉. Re gularit̓ eī ꝯtractꝰ ēptōis ⁊ vēditiōis illicitꝰ ē cū ī eo nō ſeruat̉ eqͥtas iurꝭ naͣlis. cū āt talis eqͥtas ſeruat̉. ita ꝙ nō ē notabilis exceſſus p̄cij ſuꝑ re vēdita nec econuerſo: ꝯtractꝰ eſt licitꝰ. Non gͦ negat̉ qͥn talis ꝯtractꝰ poſſit viciari ex ꝑte p̄cij: ſꝫ tn̄ ſic̄ p̄t viciari: ita p̄t iuſtificari. Tercio p̄t occurre viciū ī ꝯtractu ex ꝑte pacti appoſiti. Hoc āt ē qn̄ appoſitio pacti repugnat rei ſuꝑ qͣ trāſigit̉. ita ꝙ ip̄a res nō patit̉ apponi pactū: vt ī ſymonia. Alio mō qn̄ pactū re pugͣt ꝯtractui. puta. quādo ꝯtractꝰ ē gratuitꝰ. ⁊ ta le viciū facit vſurā. Uſura ei eſt ex hoc ꝙ aliqͥd ex igit̉ ex pacto rōne rei mutuate. tale āt viciū nō ē in ꝯtractu p̄dicto: cū ibi nō mutuū: ſꝫ vera vēditō ſit Quarto poteſt eſſe viciū in ꝯtractu ex ꝑte ꝯtrahē tis.ſ. cum qͥs fingit ſe emere qd̓ in pignꝰ recipit. tc̄ nō excuſat̉ a vicio vſure niſi computet fructus in ſortem. arg. extra de pig. illo vos. et hoc mō poſſet aliquis dicere ꝙ h̓ eſt viciū: qꝛ tantūdem eſt ſic cō trahere ſicut mutuare. C. pro. x. quolibꝫ anno. ita ꝙ ſic cōtrahens mutuat indirecte. et emptionem

fingens facit mutuū. Nōt aūt dici ꝙ argumentuꝫ nō cogit: qꝛ in tali ꝯͣctu nō eſt mutuū directū vel in directu. vbi em̄ eſt mutuū. mutuatꝰ obligat̉ mutu anti in p̄cio. In tali aūt ꝯͣctu p̄ciū trāſit. ⁊ius ꝑcipi endoꝝ reddituū ſtat ꝑiculo ⁊ lucro ipſiꝰ emptoris Poſſet tn̄ in hmōi ꝯͣctu incidere viciū ex ꝑte ꝯͣhen tis ꝓpter cupiditatē eiꝰ. ſꝫ hoc nō accidit ex ipſa naͣ ꝯͣctus. Idē tꝫ Inno. Ho. ⁊ Io. an. in. c. in ciuitate extra eo. Alij etiā ẜm ꝙ refert idē Ale. ꝓbāt hūc ꝯͣ ctū eē licitū. qꝛ licite poſſet qͥs emere p̄diū ꝓ. C. ⁊ p̄ diū emptū poſſet qͥs hereditarie dare alicui ꝓ ſe et ſuis heredibꝰ. hoc pacto ꝙ recipiēs p̄diū obligaret̉ ꝑ ſe ⁊ ſuis heredibꝰ dare qͦlibet anno ſol̓. C. danti p̄diū. ⁊ ſic mediāte emptōe ⁊ venditōne p̄dij. talis hꝫ ꝓ. C. lib̓. C. ſolidos qͦlibet anno. Nihil aūt dif fert in dei ꝯſpectu vtrū hēat hoc mediate vel īme diate. ꝯͣctus gͦ vr̄ licitus. fateor tn̄ ꝙ nō eſt ita hone ſtus ⁊ decēs ꝯͣctus ſicut qͦ emunt̉ redditꝰ p̄diales. Duodecimo. q̄ro de. q. quotidiana ⁊ dubia. ma xime in ciuitate Ianue. venecijs. ⁊ florentie q̄ tꝑe neceſſitatis ꝯpellunt ciues ſubuenire cōi. ⁊ cōe po ſtea ſtatuit eis lucꝝ. vicꝫ. v. ꝓ. C. ⁊ qn̄ꝫ minꝰ. ⁊ nō pn̄t ciues id capitale repetere. ſꝫ bn̄ pn̄t vendere il lud alteri. Nunqͥd hoc caſu ꝯmittat̉ vſura? Rn̄. Panor. in. c. in ciuitate. extra eo. ẜm cōiter moder nos doc. ꝙ nō. Nā ciuitas hꝫ redditꝰ: ⁊ vr̄ ꝯſtitue re annuū reddituꝫ ex redditibꝰ ſuis. Itē hic nō eſt mutuū. qꝛ eius ciues ꝯpellunt̉ ſubuenire cōitati. ⁊ nō pn̄t repetere qn̄ volūt. lꝫ cōe poſſit ſe exonerare ab illo debito. ſoluēdo capitale. Itē cōe libere cōſti tuit hoc lucꝝ. facit. c. et ſi qōnes. de ſy. hec Panor Et nota ſingulariter dicta Panor. naꝫ loquit̉ de il lis ciuitatibꝰ q̄ hn̄t redditus. Pro qͦ notandū ꝙ q̄ dam eſt cōitas libera et hn̄s ꝓpriū. qꝛ vicꝫ hꝫ aliqͦs redditus vel ꝓuētus. ſic rn̄dentes cōitati ꝙ nulli ſinguli ꝑſone. ⁊ lꝫ illos ſibi vindicare. ſiue tales pro uentus oriant̉ ex certis p̄dijs vel terris tali cōitati ſubditis. ſiue ꝓueniāt ex certis vectigalibꝰ ſeu ga bellis ab ipſa cōitate legitīe inſtitutis. vt in p̄fatis cōitatibꝰ. q̄ dn̄m ſaltē de facto nō recognoſcūt. niſi fortaſſe quē ſibipſis ſub certis regulis ⁊ legibꝰ faci unt. Et ſuppoſito ꝙ tales ꝓuētus legitime ad talē cōitatem ꝑtineāt pōt legitime ipſa cōitas retēto ſi bi dn̄io directo ipſoꝝ p̄dioꝝ ſeu gabellarū trāſfer re in aliū vel in alios ꝓuentus ex ipſis ꝓueniētes. Et hoc vel titulo donatōis: vel venditōis: vel per mutatōis. ⁊ ſic tales in qͦs fiet trāſlatio nō acqͥrūt ius ſuꝑ ipſis p̄dijs vl̓ gabellis directe. ſꝫ ſolū ſuper fructibꝰ exinde ꝑ gubernatorē ⁊ curā cōitatꝭ habē tem ꝓueniētibꝰ. Et hinc habuerūt originē locatio nis. qꝛ vicꝫ ip̄m cōe annuatim de ſuis redditibus mille indiget: ad pn̄s. x. milibꝰ. Et qꝛ hoc non pn̄t hr̄e niſi in.x. annis. exponit venalia. M. annalia ꝓ x. milibꝰ pn̄tibꝰ. reſeruato ſibi ꝙ poſſint hec. x. mi lia reſtituere ad libitū emptoribꝰ. quo facto redibit ius ip̄m p̄cipiēdi mille ad ip̄m cōe. Et qꝛ non inue nit fortaſſe qui ſolus hec. x. milia exburſet ipſi cōi. vnus ſoluit: vel emit ꝓuentꝰ ꝓporcionatos ad. C. et hic dr̄ hr̄e vnū locū: vel ius ꝑcipiēdi vnaꝫ ꝑtē ſic taxatā ꝑ p̄ſidentes de ſuis ꝓuentibꝰ. Alius ſoluit ¶ C. ⁊ hic dr̄ hr̄e duo loca. et ſic ꝯn̄ter. Et qꝛ qd̓ qͥſFo. CCLX. Uſura. ij. qꝫ iuris habet in aliqͦ. illud rite in alterū tranſferre pōt: vt in regula nemo. de re. iur. li. vj. nulli dubiū eſſe dꝫ qͥn ſi cōitas hꝫ ius ſuꝑ tales ꝓuentꝰ. illud in aliū trāſferre poſſit tranſlatōe vēditōis totalis vel ꝑticularis. Iura em̄ vendi pn̄t ⁊ emi. ff. de her. vel ac. ven. ꝑ totū. Emūt gͦ tales a cōitate. nō ius dire ctū ſuꝑ ipſa ꝓprietate gabellaꝝ. qꝛ hͦ ius vt dictū ē retinet ſibi. ſꝫ ius ꝑcipiēdi tātū vel tātū ſiue talē co moditatē: ſeu ꝑceptōꝫ cōmoditatꝭ. Et bn̄ qͥdē tale ius vtile: ſiue vſus facti ſimplicis pōt ſeꝑari a dn̄io et ꝓprietate: vt pꝫ in cle. exiui.§. ꝓinde. de ver. ſig. Quedā v̓o eſt coitas q̄ alteri ſeruiēs. nullū hꝫ pro priū: qꝛ oīa q̄ cōia eſſe pn̄t: vel territoriū vel p̄dia vl̓ gabelle ſibi vendicat ⁊ appropriat dn̄s talis cōitatꝭ qd̓ ꝯtingit cōitatibꝰ ſubditis regibꝰ vel tyrānis. et cū talis cōitas nihil hēat. nihil vendere p̄t. ⁊ ꝑ ꝯn̄s in tali cōitate loca cōis eſſe nō pn̄t: qꝛ ius inſtituen di illa nō hꝫ. qꝛ nō hꝫ aliqͥd ꝓpriū vt ſupponit̉. nec hꝫ ius inſtituēdi de nouo gabellas vel pedagia. qꝛ tale ius penes ſolū pͥncipē reſidet. Igr̄ ſi hec cōitas indigeat pecunijs ⁊ offerat ſe daturaꝫ. x. ꝓ. C. ſibi ſuccurrētibꝰ. nō p̄t hic ſubeſſe ꝯͣctus emptiōis vel venditiōis. ſꝫ mutui: cū vt ſupponit̉ nō hēat quid vendat. ⁊ iō oēs ſic dādo tali cōitati. C. vt annuatī recipiāt. x. aut plus vel minus: cenſendi eſſent vſu rarij. qꝛ ex ſuo mutuo reciperēt aliquid vltra ſorteꝫ Et hanc diſtinctōeꝫ ſequit̉. d. Lau. de ridol. ſuꝑ. c. ꝯſuluit. extra eo. vbi d̓ monte florētie tractās dicit ꝙ lꝫ emere fructus a cōitate vbi in bonis cōitatis ꝯſtituant̉. vbi aūt fieret relatio ſolū ad ꝑſonā cōita tis nō liceret. Ex quibꝰ inferunt non nulli ꝙ minꝰ apte hec. q. a quibuſdā ſoluit̉ ꝑ diſtinctionē volun tarij ⁊ coactōis. dicendo ꝙ illa loca ſunt licita. q̄ co gente cōitate inſtituta ſunt. Alia aūt illicita. qꝛ cōi tas habens aliqd̓ venale exponit ſine coac̓tōne. ci uis eius volūtarie emēs qd̓ ip̄a volūtarie vēdit nō peccat plus qͣꝫ ſi emeret ſil̓ia iura a ꝑſona ꝑticulari ſicut de ꝓuentibꝰ ſuis vendere pōt emere volenti qd̓ licite fieri p̄t. iuxta regulā iuris p̄miſſaꝫ. ⁊ iuxta nota. ꝑ Inno. ⁊ Io. an. ⁊. d. An. in. d. c. in ciuitate. et Io. cal. extra eo. c. fi. ⁊ Pe. de an. in tractatu ſuo de imp̄ſtitis veneciarū. quibꝰ ꝯcordāt plures ſum miſte. vt Ray. Io. piſ. Con. etiam plures theo. vt Egi. nor. ordinis p̄di. Guil. vaſcho. ordinis mino rum. mgr̄. F. de empoli. ordinis minorum. et Ni. de auſ. Non ſic autē eſſet in cōitate q̄ nihil venalē habet. qꝛ ſi voluntarie quis illi mutuat: nihil inde vltra ſortem ꝑcipere debet. Si aūt coacte ꝯcederet̉ tunc aut hoc facere potuit abſqꝫ ſuo graui incomo do ⁊ intereſſe ⁊ forte nullo: qꝛ fortaſſis illā pecuniā tenuiſſet in capſa. ⁊ tunc nō excuſat̉ ab vſura rōne coactionis. qꝛ ſic habet locū p̄ceptū illud. Mutuū date ⁊cͣ. in cōitate. ſicut in ꝑſona ꝑticulari. Si autē hoc fecit cū ſuo graui ⁊ notabili incomodo: tūc poſ ſet abſqꝫ pctō ab ipſa cōitate ꝑciꝑe: p̄ſertim vltro ſe offerēte tm̄ plus vltra ſortē. quantū rite eſtimari p̄t eius incōmodū ⁊ intereſſe. qꝛ nullus tenet̉ cuꝫ ſuo dāno ſocio ſubuenire. xxiij. q. v. ſi nō lꝫ. Ex p̄dictis etiā ptꝫ ꝙ non aꝑte ſoluit̉ hec qō ꝑ diſtinctionē pri marij. ⁊ ſcd̓arij. dicēdo ꝙ primus iuſte acquiſiuit: qꝛ metus ſiue coactio eū excuſauit a pctō. Sꝫ ſcd̓s

Uſura. ij. acquirēs ab eo in qͦ ceſſat coactio. non excuſat̉ a vi cio vſure. Dictū eſt em̄ ꝙ etiā volūtarie pͥmo emēs vel acquirēs nō peccat. Dīctū eſt etiā ꝙ coacte mu tuans tenet̉ nil reciꝑe: ſi abſqꝫ dāno ſuo vel intereſ ſe mutuare potuit. Con. d. An. in. d. c. in ciuitate. et. d. Cato. in tractactu iuramentoruꝫ. notabiliter diſtinguēs. ꝙ aut ſcd̓s emit a pͥmo exn̄te vſurario. vtputa. qͥ mutuauerat de ſorte reddēda ad ſuū bn̄ placitū: vel ad tp̄s. ⁊ ſic etiā ſcd̓s cenſet̉ vſurarius: qꝛ qualis eſt vēditor: talis ē emptor. Si v̓o pͥmus nō erat vſurariꝰ. vt.ſ. qꝛ mutuauit ſorte nō reddē da: vel reddēda ad voluntatē cōitatis ⁊ recipiebat iſtos ꝓuētus ꝓpter ſuū intereſſe. ⁊ tūc ſcd̓s emptor nō erit vſurariꝰ. qꝛ ceſſionariꝰ hꝫ ſil̓es actiōes cū ce dēte. l. j. ⁊. ij. C. de ac. ⁊ ob. Patet etiā ex p̄miſſis ꝙ abuſiua eſt locutio vulgariū. qͣ cōiter hmōi trāſla tio mutuū vocat̉. Non em̄ hoc eſt verū niſi in cōi tate ſcd̓o mō dicta. In pͥma aūt vere venditiōis ⁊ emptōis eſt ꝯͣctus. Nam in mutuis remanet ius repetēdi ſupra dantē ⁊ creditorē. ꝑiculū aūt rema net ſupra recipientē ⁊ debitorē. qd̓ nō eſt in ꝓpoſito īmo ecōuerſo vtꝫ. qꝛ poſtꝙͣ dedi cōitati. C. ꝓ. x. an nuatim: nō poſſum mea. C. repetere. īmo ſto in ꝑi culo ꝑdendi ⁊ ſortē ⁊ ꝓuentū: vel ad magnā dimi nutionē veniēdi. ſicut aliqn̄ ianue et alijs locis. C. deſcendūt ad. l. ⁊. x. ad. v. Et qꝛ emere locū nihil ali ud eſt qͣꝫ emere pagas ꝑpetuas. ex p̄miſſis ſolnitur alia qō. Nunqͥd emptio pagarū ſit vſurarius con tractus. Cum em̄ ideꝫ iudiciū debeat eſſe de ꝑtibꝰ qd̓ de toto. ſi emere locū a pͥmo hn̄te ip̄m nō ē vſu ra. vt on̄ſum eſt: non videt̉ rō quare emere pagas vnius anni ꝓ p̄cio qd̓ de eis inuenit̉ ſit vſura. nec video ꝙ doc. p̄dicti qui diffuſe tractāt iſtā materiā de emptōe locoꝝ faciant dr̄iam inter emere ꝓuen tum pauci tꝑis ⁊ ꝑpetui. dūmō in fraudē vſure ni hil fiat. Sic ergo ꝯcludo iſtaꝫ materiā: ſuppoſito ꝑ p̄dicta ꝓut cōiter tenēt doc. ⁊ eccleſia tolerat ⁊ cōis vſus approbat. emptō locoꝝ a ꝑſona priuata hn̄te illa in cōi iure hereditario: vel aliter acqͥſita non ſit vſurarius ꝯͣctus ex forma ꝯtractus. ꝯcludendū vi det̉ ꝙ emptio pagarū ex ipſis locis ꝓuenientiū nō eſt vſuraria. qm̄ arbor bona fructꝰ bonos facit ⁊cͣ. Cum igit̉ paga nihil aliud videat̉ eſſe qͣꝫ quidā fru ctus huiꝰ arboris ciuilis. q̄ locus dr̄. videt̉ rōni cō ſonū ꝙ ſi emptio arboris nō ſit vſuraria. nec etiam emptio fructus eius qui paga dr̄. In hoc etiā ꝯtra ctu nō eſt mutuū. cum ꝑiculū remaneat ſupra dan tem ⁊ recipiēs danti in nullo remaneat obligatus cuius cōtrariū eſt in mutuo. Et quāto hmōi page diſtant a maturitate: tanto vilius emunt̉. ſicut de fructibꝰ vinee. Non ob. qd̓ dr̄ a tenentibꝰ ꝯtrariaꝫ opinionē.ſ. ꝙ talis emptor videt̉ emere pecuniam qd̓ argumentū fit etiā ab illis qui tenent emptionē locorū eſſe vſurariā. Ad qd̓ rn̄det̉ ẜm Pe. aymeri ci ordinis p̄di. ⁊ mgr̄m. F. de empoli. ꝙ ille q̄ emit locū nō emit directe pecuniaꝫ. ſed emit ius qd̓ aliꝰ habebat ſupra cōitateꝫ de tali pecunia ꝑcipienda. Ius aūt ⁊ iura licite em̄i pn̄t: vt dictum eſt sͣ. Em ptio em̄ q̄ non pōt oꝑari ad rem. oꝑat̉ ad ius in re C. de ꝯtrahen. emp. l. cū res. Idē dicūt mgr̄ Egi. pall̓. ⁊. d. Guil. vaſcho. ⁊ mgr̄ Guido or. carmelita rum. oēs doct. pariſiēſes. vbi loquūt̉ de emptione reddituū pecunialiū ad certū tp̄s cuiuſmōi eſt pa ga ẜm rei veritatē. Paga em̄ nihil aliud eſt qͣꝫ qui dam redditus pecunialis. certo p̄cio ſemel ſoluto emptus. vn̄ qui emit talē redditu ad certuꝫ tp̄s. vt eſt vnius anni vel pluriū: dr̄ emere pagas. Quam etiā ſnīam ſequit̉ Bar. in. l. cōtēferro.§. qui maxi mos. ff. de publi. vbi dicit ꝙ emens vectigal non emit ꝓprie pecuniā vectigalē. ſed emit cōmoditatē talē pecuniā ꝑcipiendi. Con. Butri. vbi sͣ. qui lo quens de locis veneciarū ſic dicit. Ille qui habꝫ in pecunia. M. emit ex eis tot loca cōis. qui poſtea vē dit alteri ius ſuū ⁊ emolumentū omnē qd̓ ꝑcipit a cōi. Querit̉ an iſte cōtractus ſit licitus? Et dicit ꝙ ſic. qꝛ recipit redditū in pecunia iam conſtitutum. vbi aduertendū ꝙ dicit iam conſtitutuꝫ: qꝛ ſi non eſſet conſtitutus in aliqua re: vel aliquo iure vēdi tionis: poſſet magis dici contractus mutui qͣꝫ em ptionis. ſicut accidit publicis vſurarijs. in qͦs nul la res: nec alicuius rei ius a mutuantibꝰ tranſfert̉: ſed remanet in ꝓpria ꝑſona ſub aliquo pignore ob ligatus. Idem tenet Io. de li. et. d. La. Ideꝫ lap. de caſtel. De hoc videsͣ. Uſura.j. Nec etiā verum videt̉ ẜm aliqͦs. ꝙ etiā ſi emerēt cā lucri ꝙ ſic emen do peccēt. qꝛ in contractu emptōis nō eſt reproba ta ſpes lucri. extra de emp. ⁊ ven. ꝑ totū. lꝫ in hoc ꝯͣ ctu nō ſit oīmoda certitudo. Primo. qꝛ vēditor nō tenet̉ emptori de euictione. ſicut in alijs ꝯtractibꝰ. Nam ſi cōitas nihil daret emptori: nihil ad vendi torē: cuiꝰ loco ſuo ꝑiculo ſubintrauit emptor. Qn̄ꝫ etiā incurrit. damnū emptor ꝓpter deterioratione monete an̄ tp̄s ſolutōis pagarū. Qn̄qꝫ etiā ciuitas grauata guerris nihil rn̄det creditoribꝰ: aut in ꝓli xius tp̄s ſolutōis differt. ex qͣ dilatōe ſequit̉ dānuꝫ emptori. Tn̄ ꝯſulendū eſt cū dn̄o Lauretio. ꝙ lꝫ in emptōe locorū ex forma ꝯtractus nō cadat vſura: nō eſt tn̄ alicui ſuggerendū. qui aliter facere ⁊ viue re p̄t. ꝙ omiſſis alijs exercicijs: reipublice fortaſſis magis vtilibꝰ. ſe totaliter ad talia lucra ꝯuertat. ita etiā nec ad lucra q̄ ex emptione pagarū ꝓueniunt p̄ſertim ſi ſunt diuites. qui nō ob aliquā vite neceſ ſitatē: vel filias ſuas maritādas ⁊ hmōi. ſed ſolum ad faſtū: ⁊ vt diuitibꝰ ditiores fiāt. p̄ſertim a talibꝰ emendo pauꝑibꝰ. quibꝰ ẜm deū ⁊ charitatē de ſuo dare deberēt. ⁊ qui nō queſiti vel rogati. ſꝫ vltro q̄ rentes a quibꝰ emāt lucrādi cupiditate. qꝛ tunc ⁊ ſi non vt vſurarij. tamē vt auari. ⁊ vt turpis lucri ſe ctatores eſſent arguendi. Terciodecimo q̄ro. Pone eſt ꝯſuetudo ꝙ recto res vendant de pecunia ciuitatis alicui ꝓ ſe ⁊ ſuis heredibꝰ. dando. v. flor̄. vel. x. annuatim ꝓ ꝓuētu ſiue lucro. quā pecuniā cōuertit ciuitas in vtilitatē ſuā. Eſt ne vſura? Rn̄. ẜm Io. de lig. ꝙ cum pecu nia ſit mēſura aliarū rerū. ff. de fideiuſ. l. ſi ita. talis ꝯtractus nō erit licitꝰ. peccātqꝫ rectores. nō tn̄ ſin gulares niſi ꝯſequant̉ burſale cōmodū. Poſſet tn̄ ẜm eū defendi talis ꝯͣctus vbi ciuitas ꝯſtitueret cē ſum. v. vel. x. flor̄. qui ꝯcerneret bona ciuitatis. Quartodecimo quero. Hone. P. exiſtens Ianue emit. a. M. Turonenſes in francia. verbi gratia. ſi vſqꝫ ad nundinas ſunt tres menſes mi

Uſura. iij. nus dabit emens ꝓ lib̓. turonenſiū: qͣꝫ ſi eſſent tm̄ duo mēſes. Cōtractus nō vr̄ licitus. ⁊ maxīe ſi pe cunia recipiēda in termino ꝓbabil̓r credit̉ plus va litura: vl̓ ſi ſic emēs cōiter lucrat̉. Hoc eī poſito vr̄ eē indirectū mutuū. Puta. vt qͥs det minꝰ receptu rus plꝰ in t̓mino. ſecꝰ ſi eēt dubiū. rōe em̄ dubij ꝓ babil̓: vl̓ cōiter accidentis forte poſſet excuſari. Quintodecīo. qͥd de his qͥ nūc emūt certos eqͦs tradēdos emptori ab ipſo vēditore in certis nundi nis? Rn̄. ẜm Guil. ſi emant̉ minori p̄cio qͣꝫ eſtimē tur eos ibi tunc valituros: vſura eſt. ſi aūt de valo re veriſil̓r dubitat̉. non eſt vſura. Sextodecīo. qͥd ſi qͥs vendat bladū alteri ꝓ. xx. ſol̓. in meſſe. qd̓ tn̄ nō ē niſi. xv. ſol̓. in p̄fixo termīo ẜm boni viri eſtimatōꝫ valituꝝ. ⁊ poſtea veniat ca riſtia. ⁊ dictꝰ emptor illud bladum vendat ꝓ. xxv. Nunqͥd primꝰ venditor aliqͥd emptori reſtituere teneat̉: vr̄ ꝙ nō. qꝛ emptor in nullo eſt dānificatꝰ īmo lucratꝰ. In ꝯͣriū facit. qꝛ ille ꝯͣctꝰ fuit vſurariꝰ gͦ tenet̉ ad reſtōꝫ. Rn̄. Aſten. in ſum. ẜm Monal. ꝙ vēditor iſte tenet̉ reſtituere emptori illud qd̓ ſu ꝑuendidit vltra eſtimatōeꝫ boni viri. qꝛ lꝫ emptor dānificatꝰ nō ſit. hoc fuit ꝓpt̓ euētū rei qͥ nō excuſat ab vſura. dānificatꝰ tn̄ fuit. qꝛ ml̓to plus emit qͣꝫ in termino valebat ẜm eſtimationem boni viri. ¶ Decimoſeptimo. qͥd de mercatore qͥ reemit pro xc. eundē pannū. equū. vel aliqͥd aliud ab eo cui pͥ us vendiderat ꝓ. C. ⁊ cui poſt tradidit. xc. flo. qui tn̄ emptor nō ſoluit tunc illa. C. Rn̄. s. Ber. ꝙ pa tens ē. ꝙ iō emēs reuēdit ipſi mercatori ꝓ ſatis mi nori p̄cio. qꝛ ſub quadā rōe mutui. potiꝰ qͣꝫ ſub rea li v̓itate ſolutiōis tradidit ille mercator ſibi illa. xc. ab eo debens rehr̄e. C. q̄ ille emēs nō ſoluit merca tori. ꝓpterea talis ꝯͣctus ē vſurariꝰ. ⁊ oī malignitate et duplicitate plenꝰ. Qui tn̄ tūc nō eſſet vſurariꝰ ſi mercator abſqꝫ oī intentōe reemēdi rem a ſe vendē dam abſqꝫ fraude vēdidiſſet ꝓ. C. flor̄. ⁊ eā reemiſ ſet ſimpl̓r ab emptore volente cuicunqꝫ vendere ꝓ minori p̄cio: qͣꝫuis ibi eſſe poſſet viciū iniuſti p̄cij ⁊ modici. tn̄ qꝛ iſte ꝯͣctus ſolet fieri in fraudē vſuraꝝ iſta ſcd̓a ꝑs non eſt multū p̄dicanda. Decimooctauo. Utꝝ mutuans. C. ſol̓. petro cū pacto ꝙ det ſibi. l. in numeratis. ⁊ alia. l. in debito ribꝰ. vel in rebꝰ: puta. pāno ⁊ hmōi. et ipſe debitor ꝓmittit ſibi ſoluere. C. in numeratis. qͣs tn̄ debito res ⁊ res nō accepiſſet dictꝰ debitor niſi ꝓpter mu tuū. an ſit vſurariꝰ ꝯͣctus. Rn̄. Lau. de ridol. dicit ꝙ ſit ī fraudē. ⁊ iō cū gͣuet̉ dictꝰ debitor rōe mutui erit vſura. Idē dic cū rōe mutui aliquid venditur debitori plus debito p̄cio. xiiij. q. iij. ſi feneraueris. Et hic caſus eſt quotidianus. Decīonono. vtꝝ ꝓcurātes negocia ſtipēdario rum.ſ. recipiendo pagas eoꝝ. ⁊ faciendo alia obſe quia. ⁊ mutuādo eis in neceſſitatibꝰ eoꝝ. recipien do certum ſalariū. ſint vſurarij. Rn̄. idem La. ꝙ non. qͣꝫtuꝫ ad id qd̓ ꝑcipiunt rōe laboris. ſꝫ non qͣꝫ tum ad id qd̓ ꝑ̄cipiunt rōne mutui. Ultimo. qͥd de his qͥ emūt frumentū ⁊ vinū et hmōi tꝑe qͦ colligit̉: vt cariꝰ vendāt? Rn̄. hoc pōt fieri multipl̓r. pͥmo ꝓpt̓ bonū cōe. ſic̄ Ioſeph emit frumēta vt hr̄et vū̄ ꝓuideret ppl̓is t̓re tꝑe famis. Fo. CCLXI. et hoc eſt meritoriū. Scd̓o ꝑꝑ ꝓuiſionē ſuā ⁊ ſuoꝝ ſic̄ ſi aliqͥs nūc emat timēs ne poſtea oꝑteret eū ca rius emere. ⁊ poſtea qꝛ nō īdiguit vēdidit ſic̄ cōiter in foro vēdebat̉. ⁊ hoc ē licitū. Tercio ꝑꝑ pietatem vt.ſ. de lucro ꝓuideat pauꝑibꝰ. ⁊ hoc iteꝝ lꝫ. dūmō ita moderate hoc faciat ꝙ cōitas ꝑ chariſtiā nō le dat̉. Quarto ꝑꝑ exercēdā iuſtā ꝯmutatōꝫ ꝑ modū mercatōis. nō vt intēdat cariſtiā inducere. ſꝫ potiꝰ ſuā artē. ſeu negociatōꝫ exercere qd̓ potiſſime locū hꝫ qn̄ hec ē ꝓpria negociatio eꝰ. ita ꝙ ꝓ ſua oꝑa re cipit lucꝝ. Quīto ꝑꝑ auariciā.ſ. vt cariꝰ vēdat: nul la alia ncc̄itate vel vtilitate pēſata. aut vt cariſtiā in ducat ⁊ ꝯgreget. ita ꝙ hoīes cogant̉ emere ab eo: ⁊ vt poſſit ad libitū vēdē. ⁊ iſti tales enormit̉ peccāt. Hec breuit̓ exͣcta ſunt ex dictis Ray. Guil. Inn. Hoſt. ⁊ Monal. Qui Monal. addit ẜm qͦſdā. ꝙ qn̄ laicꝰ. nō ex cupiditate. ſꝫ vt ꝓuideat ſibi et ſuis emit aliqͥd vt poſtea cariꝰ vēdat. ſiue annonā. ſiue aliud: nō ē mortale. ſi āt ex cupiditate qͥs emat p̄di cta vt poſtea cariꝰ vēdat. peccat mortal̓r. ſiue ſit cle ricus ſiue laicꝰ. neut̓ tn̄ tenet̉ ad reſtōꝫ faciendā cer te ꝑſone. ſꝫ dꝫ erogari tale lucꝝ pauꝑibꝰ de ꝯſilio ſa cerdotis. nō tn̄ hoc ē de ncc̄itate. niſi ex facto hmōi aliqͥ eēt dānificati. qꝛ tūc ſi ſciūt̉. illis fiēda ē reſtō Itē ẜm Monal. illi credēdi ſt̓ nephādi ⁊ deteſtādi qͥ ea intentōe emūt aureos. vel alias monetas: vel res venales: p̄cipue victualia vt de talibꝰ cariſtiaꝫ inducāt. Limita tn̄ p̄dicta ẜm notata sͣ. Auaricia. circa aīalia. No. pͥmo Sura. lij. triplicē dr̄iam int̓ mu tuū ⁊ locatū. Prma ē. qꝛ ī mutuo ꝑiculū eſt ī accipiēte. in locato v̓o in eo qui dat. Scd̓a ē. qꝛ mutuū ꝓprie nō deteriorat̉ ꝑ vſū. vtpu ta. pecunia. ſꝫ locatu ſic. vt domꝰ vel equꝰ. Tercia. qꝛ mutuū quantū ē de ſe nullā vtilitatē ꝑit vtenti. locatū v̓o ꝑit: vt ager: equꝰ: vel domꝰ. Sꝫ an liceat aliquid acciꝑe ꝓ vſu rei q̄ nō deteriorat̉? Rn̄. Ri. ꝙ ſic: puta. ꝓ vſu ciphi argentei. Primo q̄ro. vtꝝ liceat locare aīalia ꝓ certo fru mēto vel alia re annua? Rn̄. ẜm Guil. licitꝰ ē ꝯͣctꝰ dūmō ꝯductor nō grauet̉ ex īmoderata mercede. Licitū ē etiā apponere pactū de dāno vel lucro rei locate ꝙ vtrūqꝫ ſit cōe. ſꝫ nō lꝫ ponere pactū ꝙ dā nū ſit ſolū ꝯductoris. niſi dānū qd̓ eēt ex culpa ſua etiā leui. nō āt leuiſſima. cū ꝯͣctꝰ ꝯcernat vtilitateꝫ vtriuſqꝫ. Poſſet etiā ex pacto ꝯductor reciꝑe ī ſe ꝑi culū rei. ex de depo. c. fi. vn̄ tale pactū nō facit ꝯͣctu vſurariū. lꝫ poſſet fieri in fraudē vſuraꝝ. ⁊ forte ſic p̄ſumeret̉ ſi fierꝫ a ꝯſueto vſurario. No. tn̄ ẜm Io. de li. ꝙ dās boues alicui cuꝫ pacto ꝙ debeat dare. xx. ſtaria frumenti. ꝙ aut locant̉ oꝑa boū. ⁊ licitꝰ ē ꝯͣctꝰ. qꝛ boues deteriorāt̉. ſꝫ ſi vult bones recuꝑare p̄cio quo facit eſtimari. cū tradit: nec vult deterio ratōis ſubire ꝑiculū. ꝙͣuis bene velit ſubire iudici um.ſ. mortem naturalē. ⁊ tunc ꝯͣctus eſt illicitus. Scd̓o q̄ro. qͥd de illis qͥ tradūt boues ad medi atōꝫ ꝓ certis ſextarijs bladi. eo pacto ꝙ ſi moriāt̉: vel deteriorent̉. ꝯductor ſubeat medietatē ꝑiculi. ſi āt meliorāt̉ hēat medietatē cōmodi? Rn̄. ẜm Mo nal. ꝙ reuera locare boues vel eqͦs ad diē vel t̓mi nū. dūmō ꝯductor nō grauet̉ de īmoderata merce xx ij

Uſura. iij. de: licitū eſt pactū. De cōicando aūt dāno ⁊ como do rei locate iniquū ē ex ꝑte locatoris: niſi ꝓbabil̓r dubitet̉ vtꝝ locatoris vl̓ ꝯductoris melioret̉ ꝯditō In ꝓpoſito tn̄ ꝯͣctu videt̉ ꝯductoris cōditio deteri or: qꝛ vix: aut nūqͣꝫ p̄t hr̄e tātū cōmodū de meliora tionē boū̄: quantū p̄t hr̄e damnū de morte ſi ꝯtin gat. Si tn̄ locator timens ne ꝯductor grauaret bo ues apponat hmōi pactū. firmiter ꝓponēs ꝙ ſi bo ues ſine culpā ꝯductoris ꝑirēt nihil exigeret ab eo dem. nō eſt dd̓m ꝙ peccaret. niſi ꝓpter ſcandalum eoꝝ qui ignorarēt eius intentiōꝫ. Dicit tn̄ s. Ber. ꝙ talis ꝓpter ſcandalū peccat mortal̓r. Itē qꝛ here des neſciētes eius intentōꝫ poſſent repetere capita le. Illd̓ tn̄ veꝝ vt ē dictū sͣ.§. ꝓxi. ꝙ ꝯductor rei p̄t ī ſe ſuſciꝑe ꝑiculū rei ꝯducte. ⁊ caſus fortuitos quā tum ē de natura ꝯͣctus: ſꝫ in ꝓpoſito caſu nō tm̄ eſt ꝯductio vel locatio. ſꝫ ſocietas in ꝑiculo ⁊ meliorati on ⁊ deterioratōne boū. Itē de p̄dictis circūſtan tijs in iudicio aīe ſtat̉ cōfeſſioni eius. Et ea q̄ dicta ſunt in hac. q. ꝑ oīa applicent̉. q. p̄cedenti. Tercio q̄ro. quid de oubꝰ ⁊ aīalibꝰ q̄ traduntur ad crementū? Rn̄. ẜm Monal. ꝙ in hmōi traditi on p̄t interuenire ꝯͣctus ſocietatis tm̄: vl̓ locatōis et ꝯductōis tm̄. p̄t etiā ꝯcurrere ꝯͣctus mutui ⁊ ſo cietatis. Primo quidē ꝯͣctus ſocietatꝭ tm̄: vt qn̄ qͥs hꝫ.x. capita ouiū. ⁊ fac̄ ſocietatē cū alio hn̄te totidē et cōicant adinuicē ipſas oues. ⁊ ꝑiculū ⁊ emolum̄ tum ⁊ expēſas circa cuſtodiā ⁊ paſtū eaꝝ. ⁊ ꝯueni unt etiā inter ſe ꝙ de fetibꝰ reꝑarēt̉ capita mortua: vel de velleribꝰ ⁊ pellibꝰ emant̉ alia ad augēdum gregē. Idē dd̓m ẜm Guil. ſi vnus hēat. xx. capita ouiū: ⁊ alius. x. ⁊ cōicant eas adinuicē vt dictū eſt ꝓrata. Aut ſi faciūt aliud pactū licitū ⁊ honeſtum dum tn̄ ſeruet̉ eqͣlitas inter eos. ita ꝙ in hmōi pa cto nō videat̉ eſſe melior vel deterior vnius qͣꝫ alte rius ꝯditio. Itē p̄t eſſe locatio ⁊ ꝯductio vt ſi quis hēat. xx. capita. ⁊ tradat ea alicui cuſtodiēda: vl̓ pa ſcēda ſub certa mercede pecunie: vel ꝑticipatōe ꝓ uētuū gregis. In qͦ caſu ſi dn̄s retinet ſibi ꝑiculuꝫ illoꝝ capitu. nec al̓s in pactis ⁊ ꝯuentiōibꝰ grauet ꝯductorem. licitus eſt ꝯͣctus. Scd̓m tn̄ aliqͦs etiā ſi dn̄s nō retineret ſibi ꝑiculū. nō ꝓpter hoc eſt vſura Poſſꝫ tn̄ ꝯtinere iniquitatē. ſi ꝯditio dn̄i eſt melior ꝙ ꝯductoris. Itē tercio pn̄t ꝯcurrere ꝯͣctus mutui et ſocietatis: vt cū qͥs hn̄s. xx. capita tradit ea eſtīa ta alicui: puta. ꝓ. xx. ſol̓. ita ꝙ teneat̉ ei reddē medi etatē ſortꝭ.ſ. x. ſol̓. qͥcqͥd ꝯtīgat poſtmodū de ouibꝰ et tunc ꝑinde eſt ac ſi creditor dediſſet ei mutuo. x. ſol̓. ex quibꝰ ꝯꝑatis. x. capitibꝰ ꝯͣxiſſet ſocietatē cuꝫ creditore hn̄te alia. x. capita. ita ꝙ ſint cōia. ⁊ ip̄i ſint ſocij in ꝑiculo ⁊ ꝓuentibꝰ. tunc ꝓ quāto ex ꝯtēpla tione mutui grauat creditor debitorē in ꝯͣctu p̄fate ſocide. ꝓ tanto eſt ibi vſura. Quarto q̄ro: qͥd ſi hn̄s. xx. capita tradat alicui ruſtico hoc mō ꝙ ſint firma. qꝛ illa dat ei eſtīata cer to p̄cio. ⁊ lucꝝ ⁊ damnū ſint tm̄ ruſtici? Rn̄. Guil. ꝙ nō eſt ꝯͣctus vſure ſꝫ mutui. qꝛ idē eſt ac ſi mutu aret ei pecuniā de qua emeret tot aīalia. Alij v̓o di cunt ꝙ hic eſt potius ꝯͣctus emptōis. qꝛ eſtimatio emptionē facit. ff. de iu. dotiū. l. plerūqꝫ. vt dicit. d. Ang. in ſuo tractatu de ſoci. Addens ꝙ in hoc ca ſu tradens aīalia nihil aliud poterit petere niſi p̄ci um: niſi emptor aīaliū fructus recepiſſet ex aīalibꝰ emptis. ⁊ morā cōmiſiſſet in ſoluēdo p̄cium. qꝛ tūc venditor poſſet petere dictos fructus tāꝙͣ intereſ ſe. l. curabit. C. de ac. emp. qd̓ etiaꝫ obtinet de iure canonico. ⁊ de foro ꝯſcīe: vt notat glo. in. c. conque ſtus. extra eo. Quinto quero quid ſi qͥs dat certa capita ouiuꝫ eſtimata certo p̄cio. hoc pacto ꝙ ruſticus non acci piat aliquā vtilitatē donec qui dederit recipiat pri us totā ſortē? Rn̄. ẜm Guil. ⁊ s. Ber. Iniquū eſt valde pactū. ſicut etiā ſi qͥs paciſcat̉ ꝙ an̄qͣ ruſticꝰ aliquid accipiat reſtaurabit de fetibus oīa mortua hmōi em̄ pacto eſt qͣſi tradere oues īmortales. Et Monal. dat ſingularē theoricā. q̄ valde vtilis ē ad totā iſtā materiā ſocidarū. di. ꝙ general̓r veꝝ eſt ꝙ vbi ꝓbabil̓r dubitat̉ vtꝝ illius vel iſtius ſit deteri or ꝯditio in forma pacti adhibiti in ſocietate. nō ē pctm̄. Ubi aūt ad arbitriū boni viri grauat̉ alteri us ꝯditio: pctm̄ eſt ex ꝑte grauātis ſi ſciēter hoc fa ciat. ⁊ tenet̉ ad reſtitutionē. Nō aūt p̄t dari doctri na generalis. ſuꝑ hmōi ꝯͣctibꝰ: ſeu traditionibꝰ aīa lium ꝓpter varietateꝫ traditionum ⁊ dolos qui a quibuſdā ſuꝑ talibꝰ excogitant̉. Sexto: quid ſi qͥs tradat oues monaſterio ſub hoc pacto ꝙ de qͣlibet oue recipiat annuatiꝫ ſol̓. ij. cum fructus earuꝫ valeat longe plus. Sed addit ꝙ etiam ſi oues moriantur ipſe vult tm̄ fructum. et ſi valde multiplicent̉ oēs ſint monaſterij: Rn̄. ẜm Ho. ꝙ licitū eſt: nec p̄t eccleſia reſtōꝫ petere. ex qͦ in traditōe leſa nō fuit qͣꝫuis mortalitas ſequat̉. Et hoc niſi oues infecte eſſent. ⁊ ad mortem ꝑate ⁊ hoc ignorauit monaſteriuꝫ. ff. de mino. l. veꝝ.§. ſi locupleti. Conſulo tn̄ tradenti ꝙ in tali caſu ſenti at ꝑtem dāni. nec cū iactura monaſterij velit locu pletari. ⁊ caueat ſibi tradens ꝙ niſi ꝯuentus cōſen tiat nō tenet̉ monaſteriū de ouibꝰ abbati vel cela rerio. vel hmōi cū p̄dicto pacto datis: vel cum ſil̓i ẜm eundē Ho. vide de hoc sͣ. Depoſitū. Septimo quero quid de his qͥ emunt oues vel boues a pauꝑibꝰ. qͣs forte non hn̄t? Rn̄. Monal ꝙ vbi quis emit a pauꝑe vl̓ etiā a diuite hmōi aīa lia: q̄ ſcit vel credit ip̄m nō hr̄e: ⁊ qͣſi iam tradidiſſꝫ ea: locat eidē ꝓ certa annua penſione: vſura eſt: vl̓ ad minus p̄ſumendū eſt in fraudem vſuraꝝ fieri. Idē dicendū de illis qͥ ſcienter emunt fructus ter raꝝ ab illis qui nō hn̄t eas. Si aūt ſine fraude ⁊ bo na fide fiat hmōi emptio. nō eſt dicendū emptoreꝫ peccare qͣꝫdiu durat bona fides. Hoc verū ẜm. s. Ber. ſi capitale ſtat ad periculū eius. qꝛ tunc vera locatio eſt. Octauo: pone. P. tradit in ſocidaꝫ. I. x. ones. et ipſe. I. ponit alias. x. ac iterum pe. addit alias. x. ꝯͣ oꝑas ⁊ expenſas quas facit ipſe. I. in alendis peco ribus. demum in fine anni eas equaliter diuidunt talis cōtractus licitus eſt. Nono. Pone ꝙ. P. dat. I. in ſocidaꝫ. C. oues paciſcēs ſecū ſibi ſatiſfacere de labore ⁊ expenſis qͣs faciet ꝓ dictis ouibꝰ cuſtodiēdis: hoc addito. ꝙ di ctus. I. de p̄dictis ouibꝰ ſtet ad terciā ꝑtem lucri ⁊ dāni. talis quidē ꝯͣctus licitꝰ eſt: qꝛ. P. latiſfacit. I.

Uſura. iij. de labore ſuo. ex quo patet ꝙ. I. nihil ponit in ſo cida. nec oꝑas. nec aliqͥd aliud: ſꝫ ꝓpter fructū ſeu lucꝝ obligat ſe ad ſoluendū terciaꝫ ꝑtem ouium p̄ dictaꝝ. Ideꝫ dd̓m. ſi. P. tradit ipſi. I. c. oues paci ſcens ſecum ꝙ p̄dictꝰ. I. de ouibꝰ hēat medietatē in pͥncipio. in medio ⁊ in fine. ⁊ talis ꝯͣctus licitus eſt. dummodo. P. fortuitum periculum retineat Decimo. Pone ꝙ. P. tradidit. xx. oues. I. vſqꝫ ad duos annos: tali ꝯditiōe ꝙ dictꝰ. I. teneat̉ eas ⁊ eaꝝ fetus ⁊ fructꝰ cum diligentia paſcere ⁊ ẜuare ſuis expenſis. fetuū v̓o ⁊ fructuum eaꝝ medietatē ipſe. P. fidelit̓ ꝯſignare ⁊ dare atꝫ in fine termini ipſas eaſdem oues vl̓ alias q̄ eis occaſione tꝑis ex tabūt ipſi eidem aſſignare. ſi tn̄ ipſe vel aliq̄ illaꝝ. aut ipſaꝝ fructus vel fetus culpa. aut dolo ipſius Io. vel eius nūcij ꝑierint vel deuaſtati fuerint ad damnū ipſiꝰ. I. ſpectet. ſi v̓o diuino iudicio. vl̓ ca ſu fortuito hoc euenerit ad ip̄m petꝝ hēat ꝑtinere dūmodo ipſe Io. p̄dicto. P. de hmōi faciat plenā fidem. talis ꝯͣctus vr̄ licitus. qꝛ ſatis vr̄ eqͣ ⁊ bona ꝯditio vtriniſqꝫ. Undecīo. Pone ẜm Bal. in. l. j. C. ꝓ ſocio. De di oues in ſocidam ad qͥnquēnium ⁊ de ꝯſuetudi ne eſt ꝙ in fine qͥnquēnij diuidant̉ oues ⁊ fructꝰ eaꝝ. interimoues naturalit̓ ꝑierunt. Nunqͥd ru ſticus ad aliqͥd obligatꝰ eſt mihi. Dicendum ꝙ in tali caſu ꝯtingere p̄t triplex damnū. Primo ex na tura. ⁊ in hoc caſu: qꝛ fuiſſent ꝑiture etiam penes me. iō reſtituere nō tenet̉ etiam ſi fuiſſent eſtimate Nam in ꝯͣctibꝰ nō ordinatis ad dn̄ium trāſferen dum. eſtimatio emptōꝫ nō facit. vt. ff. ꝓ ſocio. l. cū duobꝰ.§. damna. ff. locati. l. iij. ⁊ hoc ꝑ regulā tra ditam. ff. de ꝯͣhe. emp. l. cū manuſata.§. nemo. Sꝫ cundo pōt ꝯtingere tale damnuꝫ ex fortuna. vn̄ ſi ꝑierunt caſu fortuito: cui reſiſti nō potuit. tex. dicit in p̄dicto.§. damna. ꝙ periculum eſt cōe. ꝓinde ſi oues eſtimate erant. xx. lib. ruſticus tenet̉ mihi re ſtituere. x. Nam ſi nil reſtitueret: totū damnū vti qꝫ foret meū qd̓ eſt ꝯͣ. d.§. damna. qͥ dic̄ ꝙ damnū eſt cōe. Et ex hoc patꝫ ꝙ alit̓ iudicamꝰ de caſu for tuito. al̓r de caſu naturali. Tercio ꝯtingere pōt ex culpa. vn̄ ſi culpa ruſtici damnū illud ſuꝑueniret: ipſe ad emendā tenet̉ totiꝰ.ſ. qͣntitatis. qꝛ an̄ tp̄us diuidende ſocietatꝭ oēs oues erāt mee: lꝫ eſtimate tradite fuerīt. Si v̓o poſtqͣꝫ oues eqͣlit̓ ꝑtiri dēbāt damnū int̓uenit ruſtici culpa. tūc non tenet̉ mihi niſi ad dimidiam p̄cij ꝑtē. qꝛ in plus nō me dānifi cauit. Et ex his ptꝫ ẜm Bal. ꝙ ſi p̄dictū damnuꝫ int̓uenit ex natura: ꝑtinet ad tradētē. ſi ex fortuna ꝑtinet ad tradentē ⁊ recipienteꝫ. ſi ex culpa: ꝑtinet tm̄ ad recipientē. hec ſan. Ber. Notandū tn̄ ꝓ de claratōe totiꝰ materie. ꝙ qn̄ aīalia tradunt̉ in ſocie tate. tunc aliqn̄ ſunt aīalia groſſa. vt boues ⁊ ſil̓ia. aliqn̄ minuta vt oues ⁊ hmōi. Si groſſa. aliqn̄ dā tur ineſtimata. aliqn̄ eſtimata. Si īeſtimata. aliqn̄ cū terra. ⁊ aliqn̄ ſine terra. Si ineſtimata ⁊ ſine ter ra. aut factū eſt aliqd̓ pactū: aut non. Primo caſu vr̄ ꝙ pactū ſit ẜuandū. C. de pac. l. ſi paſcenda. dū mō ſit tale qd̓ arbitrio boni viri eqͣlitatem ꝯtineat ꝯſiderata quātitate capitalis ex ꝑte dantis. ⁊ eſtīa Fo. CCLXII. tione oꝑaꝝ ex ꝑte recipientis. Nam in ꝯͣctu ſocie tatis. ſꝑ arbitrium boni viri v̓ſari dꝫ. vt qͥ plus ſo cietati ꝯtulerit. vel pecunie. vel oꝑe. vel cuiuſcūqꝫ alteriꝰ rei. ille plus de lucro recipiat. ff. ꝓ ſo. l. ſi nō fuerint. ⁊ in. l. in ꝓpoſita. Ideo inferunt q̄dam qōnes circa aīalia groſſa ⁊ eſt. xij. in ordine. P. tradidit Io. bouem ⁊ vitulū nutriendos vſqꝫ ad annum. hac.ſ. ꝯuentōe ꝙ in fi ne anni vendant̉ ⁊. P. ante oīa exͣhat ſuum capita le. deinde diuidat̉ lucꝝ. Dico ꝙ in hoc caſu duo ſt̓ nccͣia ad hoc vt ſit licitꝰ. Primū. ꝙ. P. retineat in ſe periculum fortuitū capitalis. Scd̓m ꝙ ſi aīalia minꝰ venderēt̉ ꝙͣ fuerīt empta nō tn̄ ex hoc. I. te neat̉ ipſi. P. ad ſupplendū ꝓ capitali deficiēte. qꝛ tūc eſſet capitale ſaluum qd̓ nō licet. Terciodecimo. Pone. ꝙ. P. locat Io. duos bo nes. volens qͦlibet menſe duas minas frumenti ⁊ retinet ſibi periculū dictoꝝ boum. Rn̄. ꝙ talis lo catio eſt licita: dūmō tm̄ ſit lucꝝ qd̓ rn̄deat vtilita ti que pōt hr̄i de bobꝰ: aliter illicita eſt. Naꝫ ſi nul la vtilitas de bobꝰ adueniret. nil dare deberet. ali ter meteret vbi non ſeminauit. quod vtiqꝫ iniuſtū eſſet. Quartodecimo. Pone ꝙ. P. locat. I. duos bo ues eſtimatos cū hac ꝯditōe.ſ. ꝙ dictus Io. labo ret ſibi cum dictis bobꝰ in anno. xij. bubulcas ter re. ⁊ in fine anni boues vendi debeant. atꝫ. P. to tum ſuū capitale pͥmo rehabere debeat. ⁊ Io. hr̄e debeat medietatem lucri dictoꝝ boū. Quid iurꝭ. Dicendum ꝙ talis ꝯͣctus licitus eſt: ſi ipſe. P. ob ẜuat duo. Primo. ꝙ retineat ſibi periculum dicto rum boum. Scd̓o. ꝙ ꝓmittat ipſi Io. ſe ſatiſface re de labore quem ſuſtinebit in laborando terras ſuas. Et hoc ad arbitriuꝫ boni viri. que ſatiſfactio cōputat̉ in hoc ꝙ dat ſibi medietatem boum. ſꝫ ſi nullum lucꝝ fieret de bobꝰ. tunc. P. recompenſa re tenet̉ ꝓ expenſis factis a Io. de ipſa boum ſor te. vno p̄dictoꝝ duoꝝ deficiente: contractus illici tus eſt. Quintodecimo. An licitum ſit locare boues ad laborandum ad quartam partem lucri ⁊ damni. Reſpond̓. ꝙ ſic: dummodo locans boues labo ranti ꝓmittat competenter ſe ſatiſfacturum ꝓ la bore quem ſuſtinet. ſiue fiat ſatiſfactio de expenſis factis ex ꝑte dantis. ſiue de ſorte boum ſi ibi non fuerit lucrum. al̓s ꝯͣctus illicitus eſt. Sextodecimo. Pone. P. tradit Ioh̓. duos bo ues eſtimatos. xx. flor. vt cum eis laboret vſqꝫ ad annum. tali vicꝫ pacto ꝙ ipſe Io. teneat̉ fideliter eos nutrire expenſis ſuis. atꝫ in fine anni p̄dictos boues. vel eſtimatiōem p̄dictam cum quarta ꝑte lucri: ſi inde lucratus fuerit. vel tantū minus ipſa eſtimatione: quantum portat quarta pars damni ſi inde ſuꝑuenerit damnum. teneat̉ ipſi. P. dare ⁊ ꝯſignare. nunqͥd talis ꝯͣctus licitus erit. Dicendū ꝙ talis ꝯͣctus illicitus eſt. Erit aūt licitus ſi adde ret̉ in pacto ꝙ ſi damnum aliqd̓ ſine culpa ipſius Io. aut nuncij eius interueniret. ꝙ ad ip̄m. P. in tegre ꝑtineret: nihilominꝰ tale damnum. P. a p̄ dicto Io. nō teneret̉ acceptare. niſi Io. iuridice fa ceret de hoc plenā fidē. Aduertendū eſt ēt ꝙ p̄di xx iu

eta dn̄t intelligi ẜm debitum eqͥtatis. Naꝫ qd̓ de ductis eſtimatōibꝰ oꝑaꝝ ⁊ laboꝝ ipſiꝰ debitoris. ⁊ expēſis factis de bonis eiuſdē in bobꝰ ⁊ in oꝑatōe eoꝝ facta diligēti examinatōe ſuꝑeſſe reꝑit̉. id eſti mādum ac diuidendū eſt. Decimoſeptimo. Pone ꝙ. P. tradit. I. vnam Baccaꝫ. v. lib. eſtimatā. cū tali.ſ. pacto ꝙ ipſe. I. te neat̉ eam ⁊ oēm eiꝰ fructū ⁊ fetu cū diligentia ẜua re ⁊ cuſtodire ſumptibꝰ ſuis. fructūqꝫ eiꝰ ⁊ fetū nō alienare ſine lnīa ipſiꝰ. P. atꝫ de fetibꝰ eꝰ ⁊ fructibꝰ eiꝰ pͥoribꝰ tm̄ ipſi. P. dare ⁊ cōſignare: donec ſit de dicto p̄cio integre ſatiſfactū. Deinde ſibi aſſignare dimidiū in futuꝝ de fructibꝰ ⁊ fetibꝰ talis vacce. ſi tn̄ vacca vel eꝰ fructus ⁊ fetꝰ culpa ipſiꝰ Io. aūt nū cij eiꝰ qͦcūqꝫ mō ꝑierint. ipſe. I. reſtitnē teneat̉ inte gre. Si āt diuino iudicio. aut fortuito caſu ſuꝑue nerit antedicta ꝑtineat damnū ad ip̄m. P. Quid iurꝭ. Qd̓m ẜm opi. veriorē ꝙ ꝯͣctus talis eſt illicitꝰ naꝫ euident̓ apꝑet ꝙ potior eſt ꝯditio locatoris ꝙͣ ꝯductoris. qꝛ poterit euenire ꝙ poſtqͣꝫ. P. ſuā ſor tem receꝑit: vacca cū omni fructu ⁊ ſetu ꝑibit ⁊ ſic de omnibꝰ expenſis ⁊ laboribꝰ habitis circa vaccā ipſe Io. nihil hēbit. qd̓ iniuſtum eē videt̉. Decimooctauo. pone. P. locat. I. duos boues eſtimatos. xx. flo. cū pacto ꝙ vbi ꝯſuetum eſt dare ꝓ duobꝰ bobꝰ. xij. ſtaria frumenti: det ſibipſe Io. viij. ita tn̄ ꝙ ſtet ad ꝑiculū tercie ꝑtis boum. nun qͥd ꝯͣctus eſt licitꝰ. Dd̓m ꝙ ſic. Si tn̄ ipſe ſatiſfacit Io. de labore ſuo. ⁊ tunc licitum eſt ꝙ Io. obliget ſe ad periculum tercie partis boum. Aliter non li ceret. Decimonono. pone ꝙ. P. locat. I. duos boueſ paciſcēs ſecum ꝙ det ſibi ſextarium frumēti qͦlibꝫ mēſe: nec de ꝑiculo mentōꝫ facit. Quid iurꝭ. dd̓m ꝙ ſi. H. vult capitale firmū: tūc vſura eſt. ſꝫ ſi intē dit fortuitum periculum in ſe ſuſcipere: tūc caſus licitus eſt. ſicut etiaꝫ eodem mō licitū eſt agere in vectura eqͥ. tunc inſuꝑ ſi morerent̉ bones ꝑ Io. in curiam: eos ſatiſfacere teneret̉. Digeſimo. pone ꝙ. P. emit duas vaccas ⁊ eas t̓radit. I. ſub hoc pacto ꝙ eas paſcat. ⁊ cum eiſdē terram colat. ita tn̄ ꝙ ipſe. P. de primis fructibꝰ il laꝝ recipiat medietatem p̄cij eaꝝ. quo recepto me dietas ipſaꝝ fiat agricole ⁊ medietas alia ſit ipſius P. ⁊ equaliter diuidant fructus. hoc addito ꝙ a gricola annuatim det vnum ſextarium frumenti ipſi emptori.ſ. P. ꝓ eo ꝙ terram colit cum ipſis vaccis. ⁊ ſi moriant̉ vacce equaliter communicent damnum. nunquid licet. Dicendum ꝙ contractꝰ licitus eſt. ſꝫ magis eſt ꝯͣctus locationis ꝙͣ ſocieta tis: quia locat vnam vaccaꝫ que eſt ſua ꝓ vno ſex tario frumenti annuatim ⁊ ꝓ paſtu vacce ⁊ fetus eſt ipſe fetus: ſꝫ de alia nihil recipit: qꝛ non ſua: ſed agricole eſt. Quanto autem temꝑe durent hmōi ſocietates vbi al̓s pactum non ſit inter contrahentes. Ang. dicit ſe reperiſſe q̄dam iura extrauagantia inter ex ordinaria. c. feudoꝝ. quoꝝ vnius rubrica dicit cō ſuetudo ſocietatis iumentoꝝ. ⁊ ſic ſequit̉ ad lrām in nigro. Si qͥs dederit iumentum iure ſocietatis ille qui accipit dꝫ tenere ꝑ. v. annos ſi nihil dictuꝫ Uſura. iij. eſt de temꝑe. ⁊ omnes poledri dn̄t eſſe ꝯmunes. ⁊ illud qd̓ queſierint temꝑe triturationis. ⁊ in capi te. v. annoꝝ ſeꝑat̉ ſocietas. ⁊ ille qͥ dedit dꝫ hr̄e in mentum ante partem. ſꝫ ſi ille qͥ accepit dedit terci am.ſ. ꝑtem p̄cij in emendo iumentum ẜm glo. tūc iumentum ⁊ omnia ꝑtienda ſunt ꝑ medium. ⁊ ſi amiſerit iumentum culpa ſua: qꝛ non cuſtodierit. emendare tunc dꝫ. Et ſequit̉ alia rubrica. Conſue tudo ſocietatis vaccaꝝ. Si qͥs dederit vaccam ali cui vt hr̄et eam iure ſocietatis. ⁊ non dixerat de tē pore: dꝫ eam tenere ꝑ. v. annos. ⁊ omnes vituli de bent ꝑtiri ꝑ medium. ⁊ ille qͥ dedit vaccam dꝫ hr̄e eam ꝓ capite ſaluo ſi nihil dictum eſt. ⁊ ille qͥ ſuſce pit non dedit de ſuo in p̄cio vacce. alioquin ſi par tem p̄cij dedit: dicit glo. terciaꝫ. ꝑ ea que dicta ſunt sͣ. in iumentis. Sequit̉. Omnia dn̄t ꝑtiri ꝑ medi um. Et ſi is qͥ accepit amiſerit vaccam culpa ſua. quia cuſtodem nō miſit: vel non bene cuſtodiuit. ⁊ ꝓpter hoc vacca amiſſa eſt. quia fures abſtulerūt vel lupus eam comedit: debet emendare ſocio ſuo Cum v̓o dicta animalia ineſtimata dant̉ cum ter ra. id eſt ꝙ quis dat animalia omnia. ⁊ terram: cū indubio: vt oſtenſum eſt: totum periculū anima lium ꝑtineat ad dn̄m. poſſet dn̄s qui ponit boues ⁊ terram paciſci vt maiorem ꝑtem fructuum terre recipiat: cum ruſticus tm̄ oꝑas ponit: niſi oꝑa ru ſtici ⁊ eius induſtria magis eſtimet̉: ꝙͣ fructus q̄ venire poſſent ſimul ex bobꝰ ⁊ terra. quia tunc nō ſolum fructus terre eqͥs ꝑtibꝰ ꝑtiendi eſſent. ſꝫ eti am de ipſis ruſticus plus haberet. d. l. ſi non fue rint: ẜm eundem. Si aūt dicta animalia eſtimata tradunt̉. tunc periculum caſus fortuiti inter ſoci os eſt ꝯmune. l. cum dn̄obꝰ.§. damna. ff. ꝓ ſocio. ⁊ tenet Bal. in. d. l. ſi paſcēda. Aliqui tn̄ diſtingue re vident̉. quia aut eſt damnum fortune: ⁊ ꝓcedat qd̓ dictum eſt. Aut damnum nature.i. qd̓ ꝓcedit ex natura. ⁊ hoc ꝑtinet ſolum ad tradentē anima lia. ſꝫ certe hoc iure ꝓbari nō videt̉: nec eſt rō diuer ſitatis. īmo cū melioramenta etiam naturalia hoc caſu ꝯmunicent̉. vt. d. l. ſi nō fuerint. ꝯueniens eſt vt ſimiliter pericula diuidant̉. Nec miꝝ ſi hoc ca ſu fit talis ꝯmunicatio. qꝛ eſtimatio introducit em ptionem etiam in ꝯͣctibꝰ. in qͥbꝰ de ſui natura non tranſfert̉ dominium. puta. in locatiōe. ff. loca. l. iij. niſi ſit aliud expreſſe conuentum. ff. de ꝯͣhen. emp. cum manuſata.§. nemo. vel niſi ex conſuetudine aliud inducat̉: cum vt dictum eſt intelligit̉ actum quod eſt conſuetum. l. ꝙ ſi nolit.§. qꝛ aſſidua. ff. d̓ edil. edic. Dicta ergo eſtimatio introducit in du bio emptionem. ⁊ habet̉ ꝑ inde ac ſi ille qui dat di cta animalia mutuaſſet ſocio medietatem precij. ⁊ ipſe poſuiſſet aliam medietatem. ⁊ communiter ab ipſis fuiſſent empta. Et ideo non mirum ſi qͥli bet ꝓ rata de periculo tenet̉: quando ſine culpa al terius ſocioꝝ ꝓceſſit. al̓s illius ſolius erit damnū: cuius culpa ꝯtingit. vt in. d.§. damna. Circa fru ctus autem ⁊ tempus: quo ſocietas durare debe at. eadem dicenda ſunt q̄ ⁊ dicta ſunt in ꝓximo ca ſu qn̄ ineſtimata tradunt̉. vt.ſ. ſemꝑ equalitas ar bitrio boni viri ſeruet̉. vnde hoc calu poſtqͣꝫ qͥlibꝫ ſocioꝝ ponit tantūdē reſpectu p̄cij animalium. q̄

Uſurā. iiij. eſtimata tradita ſunt ⁊ ſocius ruſticus plus ponit reſpectu oꝑaꝝ ⁊ cuſtodie. nō vr̄ ꝙ fructꝰ ꝑ mediū diuidi debeāt. Et ait dictꝰ. d. Ang. de hoc al̓s du bitare vidiſſe. ſꝫ putat arbitrio boni viri cōueniri. vt eqͣlitas ſeruet̉. ꝙ ſi talis cuſtodia ⁊ cura aīaliuꝫ quā ponit ſociꝰ ruſticus: fiat: aut fieri poſſet ꝑ īfan tes aut ꝑuulos qͦꝝ oꝑe nō ſunt in magͣ eſtimatōe licꝫ aliq̄ ſint. tūc ſi aliquā vtilitatē ex aīalibꝰ ꝑcepit plus ruſticꝰ ſocius ꝙͣ alius vt fimi et lutaminis q̄ veriſil̓r cū oꝑa paſtoris cōpenſari pn̄t: iuſte fructꝰ eqͣliter diuidunt̉. Si v̓o paſtoris oꝑa quam ponit ruſticus: aut poni facit ſiue alij ſumptꝰ. puta. pa learū feni ⁊ ſimiliū excederēt cōmoditatē lutamīs tūc vt eqͣlitas ſeruet̉. iuſte ruſticꝰ ante ꝑtē aliqͥd ꝓ paſtoris oꝑa reciꝑe debeat qd̓ eqͥualeat ei qd̓ plus ponit. d. l. ſi nō fuerint. al̓s ſi tradens aīalia vellet eqͣlē portionē videret̉ velle p̄ciū mutui facti ſocio de p̄cio medietatis ſortis. ⁊ ſic vſurā cōmittēt. cuꝫ qͥcqͥd accedit ſorti vſura fit. xiiij. q. iij. pleriqꝫ. Nec hoc caſu poſſꝫ qͥs ꝑ ꝯſuetudine ꝯriā excuſari in fo ro ꝯſcīe. cū iniqͥtate ꝯtineat. ⁊ ſocij dānū ⁊ iacturā ⁊ iuri frat̓nitatis nō conueniat: cui ſocietas cōꝑat̉ l. veꝝ. ff. ꝓ ſocio. Et ſi dicta aīalia eſtimata tradūt̉ cū terra ꝯuenit ꝙ dānū ⁊ lucrū ſit cōmune. ⁊ fru ctus eqͣli ꝑte diuidant̉. cū vnuſqͥſqꝫ ponat ꝑtē an maliū q̄ cōicata ſt̓ ꝑ eſtimationē vt dictū ē. ⁊ vnus ponat terrā ⁊ alius eqͥualentes ponat operas ẜm eundē. Quo v̓o ad aīalia minuta. qn̄ ſuꝑ ipſis ſo cietas ꝯͣhit̉. Dicendū ꝙ obſeruāde ſt̓ cōuetiones ⁊ cōſuetudines arbitrio boni viri cōueniētes ẜm modū ⁊ formā circa aīalia groſſa sͣ. poſitos ꝑ eadē iura. niſi ꝙ circa anīalia minuta vr̄ ſocietas poſſe breuiori tꝑe finiri. puta ſpacio triū ānoꝝ vt ſtatim patebit. ſi v̓o nulla appareat ꝯuētio ſeu ꝯſuetudo reperiunt̉ ſcripta aliqͣ iura exͣuagātia in fine vſuū feudoꝝ qͦꝝ vniꝰ ſic incipit. ℟ica ẜm. d. Ang. Con ſuetudo ſocietatis capraꝝ. Nigrum ſic ſequit̉. Si qͥs dederit caprā aut pecudeꝫ iure ſocietatis. Ille qͥ accepit dꝫ tene̓ ꝑ tres ānos ⁊ in vnoquoqꝫ anno dꝫ dare ꝓ capra. xij. formaticos bonos ⁊ optimos ꝓ pecude ſex. ⁊ medietas captoꝝ ⁊ agnoꝝ cōis dꝫ eſſe ⁊ medietas lane. ⁊ ille qͥ dedit caprā: aut pecu dem an̄ ꝑtē dꝫ eā hr̄e. ⁊ ſi ille qͥ accepit dedit terciā: tūc oīa ꝑtienda ſt̓ ꝑ mediū. ſꝫ ſi ille qͥ accepit amiſe rit culpa ſua. qꝛ eā nō cuſtodierit vel pecorile non bene clauſerit. dn̄o tūc emēdare dꝫ. ⁊ vt dictū ē bo nos formaticos dare dꝫ.ſ. nō qͥdē de vna mūctu ra. qꝛ ſi dedit tm̄ vnā pecudē vel vnā caprā. nō dꝫ mihi dare talē formaticū qͣlis p̄t fieri de vna mun ctura tm̄ ſꝫ tres aūt qͣtuor mucture inſimul mitti debent vt bonꝰ formaticꝰ inde fiat. ꝙ ſi dedi alicui xx. aut. xl. pecudes aut totidē capras. dꝫ ne mittē vnā muncturā ſimul ⁊ facere formaticum de tota mūctura. Certe nō. ſꝫ medie eſtimatōis. ita ꝙ nō fraudet̉ qͥ dedit nec qͥ accepit. Sꝫ ſi agni vel capti nati nō fuerint de vna aliqͣ capra vel pecude non dꝫ dare niſi medietatē formatici: quē darēt ſi nati eſſent agni vel capti. Sequit̉ alia rubrica. Cōſue tudo ſocietatis porcaꝝ. Si qͥs dederit porcā alicui iure ſocietatꝭ ⁊ nō fuerit dictū de tꝑe tuc is qͥ acce pit dꝫ eā tenē ꝑ tres ānos ⁊ oēs porcelli qͥ nati fue Fo. CCLXIII. rint ꝑtiendi ſt̓ ꝑ mediū in vnoquoqꝫ āno vel ſi pla cuerit dn̄o ⁊ ei qͥ accepit tenē vſqꝫ in capite trium ānoꝝ debent oīa ꝑtiri ꝑ mediū. etiā porcellos na tos de porcellis. ⁊ cū porca facit porcellos. dꝫ dn̄s facē adiutoriū ei qͥ acceꝑit ⁊ non dꝫ qͥ accepit dare terciā aut incōtru. Et ſi amiſerit culpa ſua qꝛ por cellos nō bene clauſerit vel cuſtodē cū porcis non bene miſerit. dꝫ dn̄o emendare vel caſum amiſſio nis dn̄o dice̓. Itē aliqn̄ aīalia feminini generꝭ tra dunt̉ ad oꝑiendū ab aīalibꝰ maſcul̓ alteriꝰ qͦ caſu ſi appareat ꝯuentio ſeu ꝯſuetudo q̄ nō diſcrepet a iudicio boni viri. ſeruāda ē. vt ſepiſſime on̄ſum ē. ꝙ ſi hec nō appareāt. ſuꝑ hoc ē vna de p̄dictis exͣ uagantibꝰ ẜm. d. Ang. cuiꝰ rubrica ē talis. Cōſue tudo ſocietatis iumētoꝝ. Si qͥs dederit iumenta cooꝑienda equo alicuiꝰ. oēs poledri debēt eē cōes natu m illo āno de iumētis illis ꝑtiendiqꝫ ſunt ẜm ꝯſuetudinē. ⁊ ille cuiꝰ ſt̓ iumēta dꝫ ꝑtiri poledros admittē illi electōnē cuiꝰ ē equꝰ. vtꝝ velit acciꝑe po ledrū an̄ acciꝑe ꝑtē p̄cij. Itē aliqn̄ tradunt̉ aīalia: nec apparet qūo: p̄ſertim defunctis iā pͥncipalibꝰ ⁊ tūc ſeruāda eſſet ꝯſuetudo. cū illud qd̓ ē cōſuetū int̓ ꝑtes videat̉ actū. ff. de edil. edic. l. qd̓ ſi nolit.§. qꝛ aſſidua. ⁊ de aqͣ plu. ar. l. ſi pͥus.§. recte placuit. Si aūt de cōſuetudīe nō apparēt. tūc ẜm. d. Ang in dubio p̄ſumeret̉ ꝯͣctꝰ innoīatꝰ. ꝓ qͦ daret̉ actio p̄ſcriptis v̓bis. Et in hoc eadē eſſent ẜuanda q̄ sͣ. dicta ſt̓ de ſocietatibꝰ ac ſi eſſet ꝯͣcta ſocietas. Ego puto ꝙ exqͦ nō apparet qͥd actū ſit. ⁊ remanet in determinatū: totū d̓beat reduci ad arbitriū boni viri. exͣ de of. del̓. de cauſis. ⁊. ff. ꝓ ſocio. l. ſi nō fue rit. Cui arbitrio ꝯuenit ꝙ vnicuiqꝫ det̉ ſibi debitū ff. de in. ⁊ iur̄. l. iuſticia.§. iurꝭ p̄cepta. Et ꝓpterea ꝙ tradēs aīalia iſta recipiat cū oībꝰ fructibꝰ ⁊ acceſ ſionibꝰ: illis exceptis q̄ ſine culpa recipiētis deꝑdi ta ſt̓. cū dicta aīalia fuerint tradētis nec appare ꝙ eoꝝ dn̄iū in aliū trāſtulerit. ar. l. fructꝰ. ff. de rei ven. Sꝫ receptori aīaliū fiat cōgrua recōpenſatio iuxͣ exigentiā ſumptuū ⁊ laboris ſui. ⁊ hoc actōne mādati. exqͦ ꝑ mādatū ſiue impoſitionē dn̄i aīalia gub̓nāda ſuſcepit. ff. man. l. j. vel ſaltē actōe ī factū ſiue p̄ſcriptis v̓bis. ff. de ꝑſcrip. v̓. l. ij. Sura. llij. ſcꝫ de reſtōe vſuraꝝ. Qualit̓ vſurariꝰ ꝯpellit̉ reſtituē. Rn̄. ẜm Ray. ſi ē publicꝰ cōpellit̉ ꝑ diuerſas penas iurꝭ: qͣs hēs sͣ. Reſtō. ix. Itē oīs vſurarius pōt cogi ad reſtōnē ꝑ excōicationē. exͣ eo. qm̄. Itē tcio mō ꝯpellit̉. qꝛ ſi vſurariꝰ r̄petat ab aliqͦ vſuras repellit̉ ꝑ exceptōꝫ donec ⁊ ip̄e r̄ſtituerit vſuras. vl̓ fecerit poſſe ſuū. ex eo. qꝛ fruſtra. ⁊ eiſdē modis cō pellunt̉ heredes. exͣ eo. tua. ⁊. c. Michael. Quid ſi qͥs repetat vſuras ⁊ excipiat̉ ꝯͣ eū ꝙ ip̄e nō reſtituit vſuras qͣs extorſit. ⁊ ille rn̄det ſe eē pa ratū reſtituē ſi ſit qͥ petat: qūo ꝓcedet iudex eccle ſiaſticus. Rn̄. ẜm Gof. faciet p̄conizari ꝙ qͥcūqꝫ ſoluit tali vſuras veniat ⁊ on̄dat et ſatiſfaciet ei. et ſi nō veniat aliqͥs ꝓcedet prior petitio. ſi veniant ⁊ ꝓbent fiet eis reſto. Nec ſufficit in hoc caſu dari pignora vel cautiones. exͣ de re iudi. cū aliquibus. Et intellige niſi magna cauſa forſan int̓ueniat. vt xx iiij

Uſura. iiij. dicit Hoſti. et Inno. in. c. qꝛ fruſtra. exͣ eo. ꝙ ſi is a quo acceꝑat vſuras nō ſit ſuꝑſtes nec eius heres: mādabit iudex pauperibꝰ erogari. exͣ eo. cū tu. Et poſtꝙͣ hoc factu fuerit petitio ꝓcedet. al̓s nō. Et idē dicendū ſi viuat. ſꝫ neſcit̉ vbi ſit. vel ſi ſcit̉ et ad eū mitti non pōt. tūc ſil̓r det̉ pauperibꝰ niſi ſperet̉ de ipſiꝰ aduētu. tūc em̄ pecunia cōſignabit̉ ⁊ depo netur. et ꝓcedet pͥor petitio. ⁊ hec intelligēda ſunt ẜm Ho. de vſurario notorio. Quid ſi debitor iurauit ſoluere vſuras. Rn̄. ẜm Ray. pōt denūciare eccleſie monitione p̄miſſa. vt ꝯpellat illū ad relaxandū iuramētū. vel ſi vult ſol uat vt ſatiſfaciat deo de iuramēto ⁊ poſtea poterit repetē. exͣ de iureiur̄. ex adminiſtratōis. ⁊. c. debito res ꝙ ſi iurauit nō repetē dico ꝙ non repetet dire cte ꝓpt̓ iuramētū. ſꝫ indirecte bene repetet.ſ. deuū ciando eccleſie crimē illiꝰ vt ſic ad ſatiſfaciendū cō pellat eū. Si v̓o iurauit ꝙ nō denūciaret. n̄ tenet iuramētū cuꝫ ſit illicitū. vtpote ꝯͣ ꝓximi ſalutē. vn̄ hoc nō obſtante poterit denūciare. exͣ eo. c. tuas. ⁊ de iureiur̄. quēadmodū. Idē Ho. addēs ꝙ ſi etiā iurauit debitor nō repete̓ nec recipere vſuras. ni hilominꝰ debet cogi ad reſtōnē. ⁊ erit pecunia pau peribus eroganda. Quero de. q. notabili. vtꝝ bona vſurarioꝝ ſint tacite obligata ꝓ vſuris reſtituēdis. Rn̄. glo. in. c. tua. exͣ eo. vr̄ velle ꝙ ſic. ſꝫ Io. an. in. c. ij. exͣ eo. li. vj. ⁊ Ho. in. d. c. tua. dicūt hoc nullo iure ꝓbari. Idē Fed̓. Nec in aliqͦ facit tex. cū tu. exͣ eo. ſuꝑ qͦ ſe fun dant tenētes aliā opi. Nā ibi nō dr̄ ꝙ agat̉ hypo thecaria ſeu reali actōe ſuꝑ illis poſſeſſionibꝰ. ſꝫ tm̄ dicit ꝙ poſſeſſiones debēt vendi. Et id̓o dicit Pa nor. in. d. c. cū tu. ꝙ vbi bona vſurarioꝝ ꝑuenerūt ad aliquē ex titulo oneroſo: nō pn̄t vendicari per debentē reciꝑe vſuras. Sed ſi poſſeſſiones empte ex pecunia fenebri ꝑuenerūt ad terciū ex cā lucra tiua: tūc ꝑ officiū iudicis poterūt vendi. nō aūt eo reſpectu ꝙ poſſeſſiones ſint obligate. ſꝫ ex qͣdā eqͥ tate. qꝛ exqͦ res mea vel mihi debita ꝑuenit ad te ex cā lucratiua: tu teneris reſtituē. l. ſi et me ⁊ ticiū ff. ſi cer. pe. ⁊ ſic pōt ſaluari glo. in. d. c. cū tu. inqͣꝫtū diſtinguit int̓ cām lucratiuā et oneroſam. Et Pa nor. in. d. ca. tua. dicit ꝙ cōis opi. antiquoꝝ fuit ꝙ bona vſurarioꝝ ſint tacite obligata. ſꝫ modernio res cōiter tenuerūt oppoſitū. Et id̓o Ho. in. d. c. tua. cōcludit noͣbilit̓ ꝙ ille ad quē bona vſurarioꝝ ꝑuenerūt titulo ſingulari. ſiue ex cā lucratiua ſiue oneroſa. nō pōt moleſtari ſuꝑ illis bonis etiaꝫ pro vſuris reſtituēdis. al̓s multi illaquearent̉. ſꝫ in bo nis emptis ex pecunia vſuraria pōt ꝓcedē illa di ſtinctio. an ex cā lucratiua vel ne. Et hec opi. vt re fert. d. an. fuit al̓s in facto ſeruata. nec curandū de cōi opi. antiqͦꝝ. exqͦ iure nō ꝓbat̉. Et dicit panor. hoc dictū eſſe notādū ꝙ licite iudicat̉ ꝯͣ cōem opi doc. et etiam gloſaꝝ quādo illa opi. cōmuniter nō ꝓbatur iure. Et hodie pōt dici ꝙ iſta ſit ꝯmunis opinio. Et ꝑ p̄dicta ſoluit̉ alia. q. Quid ſi hereditas nō ſufficit ad oēs vſuras. An debeat ſatiſfieri ꝑ here des pͥmo veniētibꝰ. An fiet ſatiſfactio ꝓ rata vnū quēqꝫ tangente. Glo. in. d. c. ij. recitat opinionem Guil. qui tenuit ꝙ fiet ꝓ rata. Ipſa tn̄ ſentit ꝙ hr̄i debet tꝑis ꝯſideratio. vt ſic qͥ pͥus ſoluit vſuras: re cipiat qd̓ ſuū eſt integralit̓. ⁊ ſic de ſingulis ſucceſſi ue ẜm regulā. Qui pͥor ⁊cͣ. Sꝫ Lau. de ridol. dicit ꝙ tota vis huiꝰ. q. pendet: an bona vſurarioꝝ ſint tacite obligata vel ne. Nā tenēdo ꝙ ſint tacite ob ligata vt voluit dicta glo. dꝫ hr̄i tꝑis ꝯſideratio vt ſic qͥ pͥor pͥus ſatiſfiat. Si aūt tenet̉ ꝙ bona nō ſūt tacite obligata. tunc fiet ſatiſfactio ꝓ rata. Idē dic in ſimilibus. Et ex p̄dictis inferunt̉ quedā cōcluſiones. Pri ma ꝙ heredes vſurarij tenent̉ ad reſtituēdū vſu ras nō inſolidū. ſꝫ ẜm hereditarias portiones. vt ſi vnus hꝫ duas ꝑtes hereditatis: tenet̉ ad duas ꝑtes vſuraꝝ. et ſi tres. tenet̉ ad terciā ꝑtē. Et hoc nō eſt ſpāle in heredibꝰ vſurarij. ſꝫ idē eſt regularit̉ de qͥbuſcūqꝫ heredibꝰ. qꝛ actōes cōpetentes ꝯͣ de functū diuiſe ſt̓ in heredes ꝓ portionibꝰ heredita rijs. l. j. ⁊. ij. C. de ac. here. Scd̓a ꝯcluſio ẜm glo. in d. c. tua. ꝙ altero heredū effecto nō ſoluēdo. alter pōt cōueniri in totū. Sꝫ panor. dicit ꝙ iſta cōclu ſio ē falſa. qꝛ fundata ſuꝑ opi. dānata. Si em̄ bona vſurarij nō ſt̓ obligata vt dictū eſt. gͦ aliꝰ heres nō tenet̉ inſolidū. altero effecto nō ſoluendo. Doc. tn̄ cōiter illam ꝯcluſionē tenēt. Et dicit. d. An. ꝙ iſta ꝯcluſio p̄t practicari fauore aīe. vt ſic liberet̉ faciliꝰ aī̄a defūcti ex integra ſatiſfactōe. tn̄ de rigore iurꝭ nō vr̄ concluſio vera. Et Io. cal. dicit ꝙ ſi diuiſio fuiſſet facta int̓ heredes: tūc alter nō cōueniret̉ in ſolidū. puta qꝛ creditores receperūt portionē vniꝰ extͣ iudiciū vel cōuenerūt eū ſuꝑ ꝑte ſua tm̄. qd̓ eſt notandū. Et tenēdo opi. glo. et ſcd̓am ꝯcluſionē sͣ poſitā: poſſet inferri t̓cia ꝯcluſio. ꝙ etiā ſi alter he redū eſſet ſoluendo: poſſet vnꝰ cōueniri inſolidū inqͣtū ſufficiūt bona ad eū deuoluta ſi agēt̉ hypo thecaria. Et vt dictū ē opinio glo. eſſet practicāda tn̄ non eſſet abſolutio denegāda ſi heres nollet ſa tiſfacere niſi ꝓ parte ſua. Nunqͥd aūt ſi bona defuncti nō ſufficiunt ad vſuras reſtituēdas heres teneatur de ſuo. Rn̄dit panor. in. d. c. tua. de mēte Ho. ꝙ lꝫ heres in foro ꝯtentioſo teneat̉ ſi nō fecit inuētariū: in foro tn̄ aīe nō tenet̉ vltra vires hereditarias. Et panor. facit regulā generalē ꝙ nullo caſu ī foro aīe tenet̉ heres vltra vires hēditarias. qꝛ talis lex ē fundata ſuper p̄ſumptōe. ſꝫ in foro aīe de oībꝰ credit̉ cōfitēti. Itē qꝛ in foro aīe non hꝫ locū ſolutio pene. vt dicit glo. ſingularꝭ. xij. q. ij. frat̓nitas. Nec ob. dictū doc. ꝙ lex cōdita ab hn̄te ptātē nō ꝯtinēs manifeſtā iniqͥ tatē dꝫ ẜuari etiā in foro aīe. qꝛ dꝫ intelligi qn̄ non ceſſat rō legꝭ in foro aīe: ſeu qn̄ eſt eadē rō ī vtroqꝫ foro. Al̓s ſecus. An auteꝫ heres teneat̉ ex delicto defuncti. ⁊ an heres in aliquo caſu teneat̉ inſolidum. vide ſupra Hereditas. Quid de illo qͥ ſponte ſe obligauit ad reſtōnem vſuraꝝ credēs bona vſurarij ad hoc ſuffice̓ cū nō ſufficiāt. Rn̄dit. S. Ber. ꝙ tenet̉ ad oīa: ſi ſe in diſtincte obligauit. qꝛ forte aliꝰ obligaſſet ſe ꝓ toto niſi ipſe fuiſſet. et ſic. qꝛ dedit dānū creditoribꝰ qd̓ nō incurriſſent ſine ſuo facto id̓o tenet̉ etiā ī ꝯſcīa

Uſura. v. ſecus aūt ſi explicaſſet verbis nolle ſe obligari: niſi inqͣntū de bonis vſurarij ad eum deuenerint. nec ſufficit ꝙ hoc tm̄ aīo intelligat niſi expͥmat verbis Lau. aut de ridol. dicit ẜm Lap. et quoſdā alios: fideiuſſorē vltra vires hereditarias nō teneri etiā ſi ſe pͥncipalē ꝯſtituiſſet. Idē Pau. de elea. Et hoc habita rōne a tꝑe cautōis p̄ſtite. qꝛ ſi tꝑe cautōnis p̄ſtite erat debitor pͥncipalis ſoluēdo. dato ꝙ eius facultates poſtea ſint exhauſte alit̓ qͣꝫ ꝑ reſtonem vſurarū: nihilominꝰ remanebit fideiuſſor obliga tus ad oīa. Licet em̄ exceptio inopie ꝓſit pͥncipali nō tn̄ fideiuſſori. ꝙ ſi tꝑe cautōnis pͥncipalis non erat ſoluēdo: fideiuſſor nō obligat̉ vltra vires pͥn cipalis. Tn̄ idem Lau. ẜm dictū Pau. diſtinguit int̓ fideiubentē ꝓ cauente ſeu ſe obligāte ad reſti tutionē vſuraꝝ ẜm formā. c. qͣꝫqͣꝫ. de vſur. li. vj. vt euadat canonicas penas. et fideiubentē ꝓ cauen te ſeu ſe obligante ad reſtōnē vſuraꝝ ex alia cauſa vt pͥmo caſu nō teneat̉ fideiuſſor vltra vires. quia nec vltra vires reſtituere vel cauere tenebat̉ pͥnci palis. vt. d. c. qͣꝫqͣꝫ. In ſcd̓o v̓o caſu ſecus. qꝛ princi palis obligatus ē inſolidū. licꝫ habeat exceptionē inopie vel ſimilē. q̄ quidē exceptio vtpote. ꝑſonal̓ nō porrigit̉ ad fideiuſſorē. Et hec ē optima diſtin ctio. q̄ reducit opiniones q̄ vident̉ cōtrarie ad cō cordantiam. Utrū in vſura tranſferat̉ dn̄ium. Rn̄. ẜm Ul. ſic: cū et oīs voluntaria datio faciat tranſferre do miniū. Nā vſure dant̉ voluntate cōditionata.ſ. qꝛ potius vult aliqͥs vltra ſortē dare ꝙͣ mutuū nō accipere. et hanc ꝑtē tenet glo. xiiij. q. iiij. ſi qͥs vſu ra. Idē tenet glo. in. c. michael. ext̄ eo. Idē Inno. Idē. S. Ber. Et ꝓ hac opi. facit. quia qn̄ traditio hꝫ cōſenſum dn̄i tradentis tranſfert̉ dn̄ium. vt. l. cōtractus. iuncta glo. C. de fi. inſtru. et in. l. multū C. ſi qͥs al. vel ſibi. et notat̉ in. l. traditionibꝰ. C. de pac. Et lꝫ tradat voluntate coacta: pura volūtas eſt ſufficiēs ad trāſlationē dominij. Licet cōpetat repetitio. l. ſi mulier. ff. qd̓ me. cā. Aiqͥ tamē circa hoc diſtinguunt. ꝙ aut res habite ex vſuris ſunt q̄ſite ꝑ pactū legis cōmiſſorie.i. ꝙ niſi ſoluat̉ debi tum infra certu tp̄s. pignus ꝑdat̉: aut nō. Primo caſu nō tranſfert̉ dn̄ium. qꝛ hoc pactū reprobatur in pignore. C. de pac. pig. l. fi. Et id̓o ex eo nō pōt tranſferri dn̄ium. qꝛ qn̄ aliqͥd ꝓhibet̉ et omne illd̓ qd̓ venit ex eo. vel ob id. l. nō dubiū. C. de legi. vn̄ accipiens res hmōi ſemꝑ ad reſtōnē tenet̉. cū rem alienā accipiat. Et hoc caſu pōt ꝓcedere opinio te nentiū ꝙ in vſura nō trāſfert̉ dn̄ium. Scd̓o caſu qn̄ res nō ſunt queſite ꝑ pactuꝫ legis cōmiſſorie. ſi vſurariꝰ eſt ſoluēdo: nullatenꝰ ad reſtōneꝫ tenet̉. qͥ ab eo rem accepit etiam titulo lucratiuo. Uide tn̄ ad p̄dicta ꝙ notat Bar. in. l. ſi fundi. C. de pig. ac. vbi ex illa. l. cōcludit ꝙ pactū legis cōmiſſorie vel ſibi ſil̓e. Ex poſtfacto in pignoribꝰ nō reprobat̉. ſꝫ ante ſic. Rō eſt qꝛ tꝑe qͦ ꝯͣhit̉ debitū: debitor face ret quicqͥd creditor vellet in mundo vt hr̄et pecu niā. id̓o lex voluit vt nō valēt tale pactū vt pignꝰ hr̄et in ſolutū ꝓ debito. Sed qn̄ ex poſtfacto debi tor facit creditori tale pactū. tūc ceſſat rō. id̓o valet Et idē Bar. in. d. l. fi. dicit ꝙ aūt apponit̉ pactuꝫ Fo. CCLXIIII. ꝙ debito n̄ ſoluto ad tp̄s pignꝰ ſit tuū ꝓ debito. ⁊ iſtd̓ ē pactū legis cōmiſſorie. qd̓ reprobat̉ in. d. l. fi. Aut apponit̉ ꝙ pignꝰ ſit tibi emptū iuſto p̄cio. ⁊ iſtd̓ nō eſt pactu legis cōmiſſorie. ⁊ in eo ceſſat oīs captatio et deceptio. et valet. vt. l. ſi fundus.§. fi. ff. de pig. Quidā tn̄ cauti feneratores bon̄. ex con ſilio ipſoꝝ antiquoꝝ doctoꝝ et aduocatoꝝ facie bant fieri inſtrumenta iſto modo. Si pecuniā ad tempus nō ſoluēs. ſit fundus mihi emptus iuſto precio. declarando arbitrio talis et talis. quos ex nunc eligimus in arbitratores ⁊ bonos viros. Et tene menti. qꝛ eſt pulcrū ꝯſiliū. Et ꝯcludit Bar. ꝙ pactū legis cōmiſſorie non valet ab inicio. Secūs ex poſtfacto. Et dicit ꝓpter hoc ſe reprobaſſe qd̓dā conſiliū. hec Bar. Et per p̄dicta poteſt ſolui queſtio quotidiana. An liceat emere huiuſmodi pignora a predictis vſurarijs. Et tenendo primā opinionē. ꝙ tranſfe ratur dominiuꝫ. tunc liceret. Tenendo v̓o aliam opinionem tunc nō liceret. Et Archi. flo. dicit ꝙ quia iſta materia non eſt vſqꝫquaqꝫ clara: nemini conſulendum eſt vt faciat. poſtfactum v̓o non eſt condemnandus. Et hoc niſi pignora eſſent res furtiue vel rapte vel ſacre. que pignorari non poſ ſunt. Sura. v. ſcilicꝫ in cō Lv tractu pignoris. Primo querit̉. vtrū tenens aliquaꝫ rem pignoratam teneat̉ eam reſtituere cum fru ctibus ſi ſoluit̉ capitale ꝓ quo res fuit pignorata. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xv. ꝙ ſic. Si aūt de fructibꝰ ſortē recepit: tenet̉ pignꝰ reſtituē ſine ſolutōe alia: recepto hoc qd̓ ſibi debet̉ ꝓ laboribꝰ et expenſis. Con. Monal. Scd̓o q̄ro. Pone ꝙ qͥs pignorat equum ꝓ mu tuo et ſoluit cibaria eius ⁊ ille cui pignoratꝰ eſt vtit̉ equo et equitat ad negocia ſua vel dat ad vecturā an ſit vſura. Rn̄dit Monal. ꝙ ſic. Idē de veſte ⁊ ſimilibꝰ quibꝰ vtitur ad vtilitatē ſuam et alterius damnum. Tercio q̄ro. qͥd ſi quis hꝫ equū ocioſum quē lo care nō velit. ⁊ pignorat eū alicui a quo mutuū ac cepit: ac ea ꝯditōne vt paſcat equū et eqͥtet. tn̄ ſine grauamine et ꝑiculo eq. an ſit vſura. Rn̄dit Mo nal. ꝙ nō. lꝫ aliqͥd accipiat vltra ſortē. qꝛ non gͣuat ꝓximū. īmo iuuat: eū paſcēdo. Itē in hmōi caſibꝰ ꝯſiderandū eſt vtꝝ p̄ter mutuū pares ſint vtilita tes hincinde. ⁊ ſi pares īueniant̉ circūſcripto mu tuo. nō eſt vſura. Idē de eo qͥ pignorat domū mu tuanti q̄ inutilis eſt ſibi. qꝛ nō vult eā locare ⁊ mu tuans cuſtodit domū a ruina ne deſtruat̉ ⁊ nō va let argumētū. Iſte hꝫ vſum eqͥ p̄ter ſortē. gͦ eſt vſu rarius. dꝫ em̄ addi. ⁊ ꝓ vſura nō facit cōpēſationē et hoc eſt falſum. qꝛ paſcit. Quarto quero. Utꝝ recipiens domū in pignꝰ ꝓ qua mutuat. C. vſqꝫ ad annum: licite poſſit pa ciſci ꝙ ſi ille non reddat ſua. C. in termino predi cto: domꝰ illa intelligat̉ vendita ꝓ dictis. c. Rn̄dit S. Ber. ꝙ penſari debet valor domus ⁊ qͣntum excedit p̄ciū. Debet etiā ꝯputari ſi creditor recepit

vſumfructū de dicta domo: quē ſi accepit iudicari nō dꝫ in aliqͦ dānificatꝰ. īmo ẜm aliqͦs nō tm̄ do mū reſtituē tenet̉. ſꝫ etiā dictos fructꝰ ꝑceptos red dere vel in ſortē cōputare. ſi tn̄ dānificaret̉ de pecu nia ſua poſſet petē int̓eſſe. ſi v̓o creditor ſiue ille qͥ mutuauit n̄ recipit fructꝰ de domo illa cū ſuꝑflui tas valorꝭ domꝰ cedat ī penā debitorꝭ ſiue eiꝰ qͥ mu tuū accepit. p̄ſuppoſito ꝙ bona fides in ꝯͣctu int̓ uenerit. qꝛ videlicet creditor dū mutuaſſet crede bat illū eſſe ſolutuꝝ. qꝛ ꝓfecto ſi hac intētōne mu tuaſſet credēdo. videlicet illū nō eſſe ſolutuꝝ. vſu rarius eſſꝫ. ſi aūt credebat illū eē ſolutuꝝ tūc poſſꝫ lucriface̓ domū. Nā hec pena in ꝯͣctu apponit̉. vt metu pene debitū certo die ſoluat̉. qd̓ quidē licet. extra de arbi. dilecti. Con. Ho. Sura. VI. In ꝯͣctu ꝑmutatōis. Primo q̄rit̉. Utrū ars capſoria ſit li cita. Rn̄. ẜm Ale. de alexan. ꝙ hec ars neceſſaria eſt ad vtilitatē ꝑegrinātiū. ⁊ alioꝝ qͥ cir cuunt diuerſas regiones ⁊ ad cōmutationē rerū: ſine qͣ nō eſt vita humana. Reꝝ em̄ commutatio neceſſaria ē q̄ comode fieri nō p̄t ſine numiſmate. Non em̄ in diuerſa loca ⁊ remota portari pn̄t res cōmode ad ꝑmutationē faciendā. Et id̓o neceſſa ria fuit numiſma ⁊ ars cāpſoria ꝓpter diuerſitateꝫ numiſmatū. hec aūt cōmutatio artis cāpſorie nō hꝫ rōnē mutui. qꝛ nō ſꝑat̉ lucꝝ ꝓpt̓ dilationē tꝑis nec iteꝝ cāpſori reddit̉ res eadeꝫ ſpē vel numero qꝛ dat monetā vniꝰ generis ⁊ recipit alteriꝰ. puta. dat turonēſes ⁊ recipit bononiēſes vel econuerſo. nec poteſt dici emptio vel venditio proprie: quia emptio vel venditio conſiſtit in rebus appreciabi libus. qͣrū p̄cia mēſurant̉ ⁊ det̓minant̉ numiſma te. hoc aūt genꝰ ſit in cōmutatōe ſola numiſmatū diuerſoꝝ geneꝝ. ⁊ id̓o nō ē emptio ⁊ vēditio. ſꝫ ſim plicit̓ pōt dici ꝑmutatio. ꝑmutatio em̄ dr̄ vno mō general̓r qn̄ aliqͥd dat̉ loco alteriꝰ ⁊ ſic cōp̄hendit oēm cōmutationē. Scd̓o mō dr̄ qn̄ res det̓mina ta ad vtilitatē vite datur ꝓ alia re det̓minata. Et hoc mō det̓minat̉ de ꝑmutatōe in iure canonico. vt qn̄ cōmutat̉ p̄benda cū p̄benda vel hmōi. Ter cio mō dr̄ ꝑmutatio magis det̓minate numiſma tū ꝑmutatio. Et hoc mō ars cāpſoria dr̄ ꝑmutatō Con. p̄dictis. F. de may. in. iiij. dicens ꝙ ſicut ars mercationū facta legittime ē vtilis ⁊ ſicut mercato res ſt̓ valde vtiles. qꝛ aliqͣ habent̉ ī vna regione q̄ nō in alia ita pecunie ꝯmutatores ſeu cāpſores. qꝛ vna moneta currit ī vna regione ⁊ nō ī alia. vnde ꝓ ſuo labore aliqͥd pn̄t lucrari licite. Scd̓o q̄ro. qͣre cāpſor pōt reciꝑe lucꝝ ꝑmutādo v̓bigr̄a. ſtrinlēgus ī anglia valꝫ qͣtuor turonēſes ⁊ nō plus. Pone ꝙ cāpſor ꝓ cōmutatōe ſtrinlēgoꝝ ad turonen̄. aliqͥd accipit vel ecōuerſo. an liceat cu nō laboret plus qͣꝫ vſurarius. Rn̄dit idē Alex. ꝙ numiſma hꝫ duplicē cōmutationē. Unā ex naͣ re ſiue pondē ⁊ maͣ. Aliā ex det̓minatōe legꝭ poſitiue exqͦ accidit ꝙ freq̄nt̓ aliqd̓ numiſmatꝭ genꝰ in aliqͦ loco nō tātū valet qͣntū valorē dedit illis lex poſiti ua. ⁊ iō qn̄ cāpſor aliqd̓ genꝰ numiſmatꝭ accipit n̄ ẜm det̓minationē ⁊ īpoſitionē legis. ſꝫ ẜm eſtima Uſura. vj. tionē ponderis ⁊ materie. ⁊ aliud genꝰ dat ẜm eſti mationē ⁊ īpoſitionē legis ⁊ fit iā recōpenſatio et eqͣlitas int̓ datū ⁊ acceptū. cōꝑando valorē numiſ matis dati. qd̓ valet ẜm eſtimationē legꝭ ad valorē numiſmatꝭ accepti. qd̓ valꝫ tātn̄ ẜm naturā rei ad pondꝰ ẜuat̉ ibi iuſticia ſil̓is illi q̄ eſt in emptionibꝰ ⁊ vēditōibꝰ. qꝛ recōpēſatio fit h̓ ꝑ maiorē ⁊ āpliorē vtilitatē dati apd̓ accipiētē a cāpſore ꝙͣ r̄cepti ab eo Tercio q̄ro. Pone qͥs dat̉ marcā argēti ꝓ alia marca argēti ſoluēda ⁊ recipiēda certo t̓mino. vtꝝ iſte cōmittat vſurā. Rn̄dit Alexan. de alex. ꝙ aut veriſil̓r ſcit̉ ꝙ marca ſit plus valitura tꝑe ſolutōis vtputa. ſi qͥs det marcā argēti ꝓ alia recipiēda tali tꝑe qͦ magis reqͥrit̉: multū p̄ſumit̉ ꝯͣ ſic mutuantē ꝙ q̄rat lucꝝ rōe tꝑis. Pōt etiā in hoc caſu ⁊ ſil̓ibꝰ fieri diſtinctiosͣ. poſita. Uſura. j. v̓. Uenditio fru ctus. An.ſ. mutuauit ſoluꝫ ob ſeruiciū. An.ſ. erat ẜuaturꝰ vel nō ⁊cͣ. ⁊ an̄ auferat libertatē debitori ſe liberādi vel ne. ⁊ an veriſil̓r dubitet̉ vtꝝ res plus vel minꝰ valeat tꝑe ſolutōis. nā tūc poſſꝫ excuſari rōne dubij. Idē iudiciū ē qn̄ ſpēs ꝓ ſpē. puta gͣnū ꝓ grano. vinū ꝓ vino. oleū ꝓ oleo ad certā men ſurā datur. Con. Monal. Quarto q̄ro. Aliqͥs hūs ſpālē pecuniā: quā ti met futuro tꝑe minorādā ſuo p̄cio ẜm ſtatuta legꝭ poſitiue vel dn̄i terre. an liceat ſine vicio vſure mu tuo dare dictā pecuniā. hoc pacto vt ſibi reddatur in eqͣli p̄cio ī qͦ ē cū ab eo dat̉. Rn̄dit Ale. de ale. vr̄ multꝭ ꝙ n̄. Alijs āt ꝙ ſic. qꝛ alid̓ ē in mutuo ſꝑare lucꝝ. alid̓ ē vitare dānū. pͥmū n̄ p̄t fieri ſine īiuria dei: nec ſine īiuria ꝓxi. Qui āt euitat dānū deo in iuriā nō facit cū hoc nulla lege ꝓhibeat̉ nec ꝓxīo fit īiuria. qꝛ nō ledit ꝓximū ſuū qͥ euitat dānū ſuū In ꝓpoſito aūt ſi mutuās magꝭ q̄rit vitare dānū ſuū qͣꝫ hr̄e lucꝝ: debitor aūt nihil minꝰ accipit tꝑe mutuatōis qͣꝫ reddē teneat̉ nec erat veriſil̓e pecu niā eſſe minꝰ valiturā qͣꝫ valebat tꝑe mutui. qꝛ vili ficatio huiꝰ pecunie nō accidit rōe dilatōis tꝑis. ſꝫ ex volūtate legiſlatoris. vide sͣ. Reſtō. v. vbi hēs multa ſingularia de hac materia. vide tn̄. q. quam format Lu. ro. in ſuis ſingularibꝰ de magno mer catore qͥ ſcit de ordine dato ī ꝯſilio ꝙ cras minꝰ va lebit frumētū ⁊ ille vēdidit: nō notificādo empto ribus de ordinatōe p̄dicta. Et dicit ꝙ ꝯͣhētes pn̄t agē ꝯͣ mercatorē illū ad int̓eſſe ẜm Guil. ꝑ. l. fraus ⁊. l. ꝯͣ legē. ff. de legi. Placet Bar. in. l. q̄ro. ff. de ac. emp. ⁊ Bal. in. l. ij. de ꝑi. ⁊ co. rei ven. ꝓ hoc tex. in l. ſi vina. v̓. plane. ff. de ꝑi. ⁊ co. rei ven. ⁊ ibi ſic dr̄. Plane ſi intelligēt vēditor nō duraturā bonitatē vſqꝫ ad diē qͦ tolli debēt: nec āmonuit emptorē. te nebit̉. hec ibi. Hec tn̄ lex iudicō meo paꝝ facit ad ꝓpoſitū. nā loqͥt̉ de vino diſpoſito ad corruptōem ⁊ ſic nō hꝫ ſuā bonitatē intrinſecā. ⁊ id̓o vendens tale vinū ac ſi hr̄et bonitatē intrinſecā. tenetur ad reſtōnē. ſecꝰ de mercatore vendēte granū: ſciēte ꝙ cras debeat mutari p̄ciū ex diſpōe ſtatuti. eo ꝙ qn̄ tale gͣnū vēdit̉ tātū valeat ⁊ etiā habeat ſuā boni tatē intrinſecā. Et in hoc nō q̄rit lucrū pͥncipalit̓. ſꝫ ſolū euitare damnū. qd̓ nota. Quinto. Pone ꝙ depoſui pecuniā apd̓ cāpſorē ſine aliq̄ pacto. qͥ campſor cū dicta pecunia multū

Uſura. vj. fuit lucratus ⁊ ſoluit mihi pecuniaꝫ. puta. xx. ꝓ. c. Modo querit̉ vtꝝ iſta ſit vſura. Quidam dicunt ꝙ aut depoſui ſub ſpe iſtiꝰ remuneratōis. ⁊ tūc eſt vſura. ſecus ſi ſimpl̓r. Et in hoc ſtat̉ dicto meo. qꝛ eſt qō d̓ ꝯſcīa. Bal. v̓o in. l. j. C. ꝓ ſocio. dic̄ ꝙ aut talis depoſuit in ſpē. ⁊ tūc qꝛ ipſe illicite vſus eſt pe cunia depoſita. omne lucꝝ inde ꝓueniēs dꝫ mihi reſtituere. qꝛ locupletior ex re mea factus eſt. ff. de ne. ge. l. qͥ ſine vſuris. ſꝫ hoc intellige in foro iudicia li: qꝛ iura hoc illi infligunt in penā. Pena āt in fo ro ꝯſcīe nō eſt ſoluēda de neceſſitate. vt dicit glo. ī ca. frat̓nitas. xij. q. ij. niſi ſeqͣt̉ ꝯdemnatio ꝑ iudicē aut ſaltē ſnīa declaratiua. vbi ſnīa diſpoſitiua fie ret ꝑ ius poſitiuū. vt dictū eſt ſepiꝰ. vel vbi depo nēs eēt damnū paſſus. qꝛ forte repetiſſet pecuniaꝫ ſuam ⁊ hr̄e nō potuiſſet: ⁊ ꝓpt̓ hoc damnū paſſus. nam tūc depoſitariꝰ ad inteſſe tenet̉. aut vſus eſt li cite. qꝛ depoſueram ad numeꝝ. ⁊ tūc ſi aīo donan di ⁊ ſciens ſe nō teneri: liberalit̓ dat. maxime ſi de ponēs a pͥncipio nō hūit intentōꝫ depͣuataꝫ. p̄t il lud retinere cū bona ꝯſcīa: qꝛ ē mera donatio. aut dat ex qͣdam eqͥtate: q̄ ſepe mouet debitores ad re muneran̄. ⁊ idē eſt. Aut dat credēs ſe teneri ex iure neceſſitatis: cū nō teneret̉. ⁊ tūc ẜm Bal. licite reci pit ſi nō habuit a pͥncipio aīm fenerādi. al̓s ſecus Nam obligatio antidoris iuſtam parit retentōeꝫ ꝑ errorē ſoluti. vt. ff. de fideiuſ. l. ſi teſtō.§. j. niſi eēt error facti: vt qꝛ putabat ꝑ ſuum ꝓcuratorē eſſe ꝓ miſſum cum nō eſſet. tūc nec de iure iudiciali nec ꝯſcientiali retinere pōt. ASexto q̄ro. Campſor cābiendo. vel ꝑmutando recipit vnum denariū ꝓ flor. vel in diſtāti loco fa cit pecuniā numerari: ⁊ ego h̓ do. an ſit vſura. v̓. gͣ. Numero campſori ꝑiſiꝰ. c. ꝓ. xc. q̄ ꝑiſiꝰ dari facit. Quid iurꝭ. Rn̄. d. Lau. vr̄ ꝙ ſit vſura. qꝛ q̄rit fru ctum de pecunia q̄ nō ꝑit. In ꝯͣrium facit: qꝛ nō ē mutuū: ſꝫ ꝑmutatio. Itē qͥ in loco diſtāti pecuniā nūerari fac: ſuſcipit in ſe ꝑiculū. hāc. q. format Io. de li. in. c. fi. de vſur. ⁊ ibi poſt multa dicit ꝙ nō vr̄ bene excuſabilis niſi attēto int̓eſſe. qꝛ attēto ſubie cto pecunie eſt inuendibilis. qꝛ oīm reꝝ eſtimatio eſt. ff. de fideiuſ. l. ſi ita. Concludit final̓r ꝙ vbi pl̓ recipiat: nō eſt bene tutus in ꝯſcīa. ſꝫ ſi veꝝ foret. hmōi cambia non fore. licita multi damnarent̉ ⁊ iō ego puto licita fore. dum tn̄ debito mō celebrēt̉ hoc eſt ꝙ moderatū lucꝝ recipiat̉. Et dico ꝙ h̓ nō int̓uenit mutuū. vnde vſura nō p̄t dici. nec int̓ue nit aliqͥd ꝙ ꝯͣ ꝯſcīam edificet. Un̄ dico ꝙ in pͥmo caſu. ſi tibi cābio flor. aureū ꝓ moneta. vel ecōtra ⁊ in vtroqꝫ caſu volo vnum denariū veri valoris iaꝫ nō illud volo. qꝛ tibi vendā pecuniaꝫ q̄ eſt inuē dibilis. nec ad pecuniaꝫ reſpectū hēo. ſꝫ ad int̓eſſe meū reſpectu laboris oꝑaꝝ. penſionū. fictoꝝ. ſala rioꝝ factoꝝ ⁊ expenſaꝝ q̄ ſubeo hmōi arte exercē do. inſuꝑ ꝑicula ⁊ labores plerūqꝫ talibꝰ cōtingere ſolent: iō ex his cābijs pōt ſumere moderatū lucꝝ rōne int̓eſſe. ſecus aūt de eo qͥ hanc nō exercet ar tem. nec ꝓpt̓ hoc opus īminēt ſibi pericula. nec hꝫ inde labores. nec expēſas. ex qͦ rōne int̓eſſe poſſit inde hr̄e lucꝝ. ⁊ ẜm hoc ꝯſentienduꝫ eſt pͥme opi. Ideꝫ tenet Bal. dicēs ꝙ talis ꝯͣctus eſt licitꝰ iure Fo. CCLXV. gentiū ⁊ neceſſariꝰ ⁊ munitꝰ rōe naturali. eo ꝙ cā ꝑſor pericula viaꝝ ⁊ damna nuncioꝝ ſubit. vt. ff. de nau. fe. l. periculi. ⁊. ff. de ac. ⁊ ob. l. traiectitie.§. de illo. Et ſi aliqͥd plus lucrat̉ iſte campſor licite lu crum ſumit. qꝛ induſtria accedit rei licite. vt no. ff. ad. l. fal. l. ſi heres. Preterea numeranti. x. licitū eſt paciſci ꝙ ei reddant̉. ix. tm̄. quia minuere ſortem non eſt peccatum. augere autem ſic. vt eſt tex. no tabilis. ff. ſi cer. pe. l. rogaſti.§. ſi tibi. Adhuc tn̄ de non exercente hmōi artem.ſ. cambiente minutim pōt non irrōnabiliter dici. ꝙ vpi talis reciꝑet ali qd̓ lucrum moderatum minus tn̄ qͣꝫ ꝯſuetum ſit acciꝑe ab alijs tenentibꝰ factores ⁊cͣ. non eſſet con demnandus. Cum hic etiam concernat aliquod intereſſe. puta amiſſionem temporis in numeran do ⁊ huiuſmodi. ⁊ debitor minus ſoluit huic qͣꝫ ſi accederet ad deputatum ad hoc. Et ſic hoc fit ad vtilitatē vtriuſqꝫ partis. ergo videtur licitum. Et ex p̄dictꝭ habes an licitum ſit cambium qd̓ ſit ꝑ lrās: vt ſit quotidie. Et concludendum eſt ꝙ ſic. tum qꝛ ibi non eſt mutuū: ſꝫ ꝑmutatio numiſ matis ad numiſma. tum qꝛ eſt ad vtilitatem vtri uſqꝫ ꝑtis. nec em̄ ſine tali cambio mercantie exerce ri poſſent. tum rōne int̓eſſe vt dictū eſt. Nota mn̄ ẜm quoſdam ꝙ duplicia ſunt cambia.ſ. realia. qꝛ vt plurimū realit̓ deducunt̉. Quedam v̓o cauſa lia q̄ a qͥbuſdam appellant̉ cābia groſſoꝝ a qͥbuſ dā cābia ſicca. Et in pͥmis cambijs.ſ. realibꝰ tripli p̄t int̓uenire lucꝝ. pͥmo rōne cuſtodie. ⁊ de hoc d ctum eſt sͣ. ſcd̓o p̄t int̓uenire lucꝝ rōne pr̄ie. v̓b. gͦ. plus valet florenꝰ ſenēſis ſenis qͣꝫ alibi. Et ſil̓r flo rentie florentinꝰ. ſil̓r ducatꝰ venetꝰ. ⁊ ſic de alijs. Propt̓ea ſi pura ⁊ ſola rōne cābij ꝓpt̓ monetā pl valentē in ꝓpria patria ꝙͣ in aliena int̓ueniat lucꝝ nō cadit ibi vſura. v̓b. gͣ. ſi qͥs vltra montanꝰ. M. ducatos venetos venecias ītēdebat ferre ⁊ ibi eos expendere. ⁊ inueniens campſorem in patria ſua hn̄tem tabulaꝫ cābij in ciuitate veneciaꝝ. ſibi tra dit eos ad foꝝ cābij veneciaꝝ. ſi nihil aliud hic in tendit: nō eſt ibi vſura. lꝫ plus p̄dicti ducꝭ. veneti valeant in venecijs ꝙͣ vbi tradit eos. Uerūtamē ſi ex hoc ꝙ ducatos p̄dictos pͥus tradit vltra mō tes qͣꝫ recipiat in venecijs cambium eoꝝ. intendat aliquod lucrum acquirere. tunc prior traditio in duit mutui rationem. Et eſt ibi vſura. D. autem Lau. dicit p̄dictum caſum eſſe licitum. quia cur. ſus monete operat̉ exceſſum in valore ẜm locoꝝ diuerſitatem. Plus enim valet hic florentie florē tinus ꝙ alibi. ⁊ ſic de ſingulis. Et eſt alia ratio. ſcꝫ. periculi. Non em̄ vendit̉ pecunia q̄ eſt inuendi bilis. ſꝫ tantum hic ſoluit̉ quantum ibi numerat̉. Nam tantum valet hic flor. cū vno denario. qͣn tum ibi florenus ſine denario. Hoc etiam operat̉ monetaꝝ diuerſitas. Qn̄qꝫ em̄ tātū valēt venecijs c. ducꝭ. qͣntū florentie. cvj. florēi. aliqn̄ plus. aliqn̄ minus. non ergo plus ſoluit̉: ſꝫ tantūdem. Item ſi aliquid plus valent: illud plus cōputabit̉ rōne periculi. ⁊ vt ſubueniat̉ ſalarijs miniſtroꝝ ⁊ penſi onum. ⁊ ne fruſtra operas ponat ⁊ ſudorem in ali oꝝ vtilitatē. Tercio in p̄dictis cābijs lucꝝ p̄t int̓ uenire rōne monēte. Sunt em̄ monete q̄dam q̄

nō tm̄ in ꝓpria patria ſꝫ qͣſi vbiqꝫ maiorem curſuꝫ maioremqꝫ valorem hn̄t qͣꝫ alie monete: ſicut patꝫ de ducatis venetꝭ. bononis antiqͥs ⁊ ſil̓ibꝰ. Inſuꝑ p̄dicte monete q̄ ī tali p̄cio maiori ſunt. adhuc ma gis in vna pr̄ia qͣꝫ in alia currūt ⁊ cariꝰ eſtimāt̉. De hac materia videsͣ. Uſura.j. circa fi. Itē aliū caſū de hac materia videsͣ. Uſura. ij. q. xiiij. Circa aūt cābia caſualia ſiue groſſoꝝ q̄ celebrant̉ hoc mō. Et ponat̉ caſus in forma. Naꝫ cū ego indigeā ī florē tia. x. lib. groſſoꝝ. ⁊ ibi r̄cipio ꝓ illis a cāpſore. cvj. flo. aut plus vel minꝰ ẜm ꝙ tūc florētie talia cābia currūt ⁊ ẜm ꝙ ibi valent. x. lib. groſſoꝝ. demū ad vnū mēſem teneor ſibi reſtituere tantū qͣntū. jͣ. x. dies ꝯputandos a die celebrati ꝯͣctꝰ valebūt. x. lib. groſſoꝝ in ciuitate veneciaꝝ: q̄ qͥdem aliqn̄ plꝰ va lent qͣꝫ receptū ſit a me. aliqn̄ etiaꝫ minꝰ. ꝓptea cā ꝑſor aliqn̄ ꝑdit aliqn̄ lucrat̉. lꝫ cōiter inde ſuſcipiat lucꝝ: q̄rit̉ an liceat. Rn̄. ſan. Ber. ꝙ talis ꝯͣctꝰ oī nō eſt illicitꝰ. Primo qꝛ ibi ē ꝯͣctus mutui cū inten tōe recipiēdi vltͣ ſortē hinc ad mēſem. qd̓ ē ꝓhītū. Scd̓o. qꝛ ſꝑat̉ lucꝝ numi: qd̓ nō licet. lxxxviij. diſ. eijciens. Tercio ē illicitꝰ. qꝛ cū damno ꝓximi.ſ. re cipientis pecuniā ad cābium. cū exꝑientia teſte. q̄ mgr̄a eſt oīm: talia cābia ſunt hodiernis tꝑibꝰ ſb̓ merſio ⁊ deſtructio oīm ciuitatū. Idē tenet archi. flo. in ſuo tractatu de cābijs. lꝫ qͥdaꝫ teneant talia cābia licita fore. ⁊ ꝙ ibi nō eſt ꝯͣctꝰ mutui: ſꝫ ꝑmu tatōis. ⁊ hanc opi. ſeqͥt̉. d. F. de triuiſio. I. v. doct. aduocatꝰ ꝯſiſtorial̓ in qͦdam ꝯſilio ſuꝑ dictꝭ cābijs edito. Prima tn̄ opi. vr̄ tutior. Idē dd̓m ẜꝫ archi. flo. de cābijs q̄ celebrant̉ iuxͣ cōem modū loq̄ndi ꝑ lōdres. aut bruges ⁊ hmōi. Sus clauiū. Quo ad v abſolutōis formā. ⁊ ſpāleꝫ ⁊ cōem. Quo ad ſpālē.ſ. ſuꝑ excōicatōe maiori. ſciēdū ꝙ. v. reqͥrunt̉. Primo ꝙ abſoluēs ptātē abſoluen di hēat ordinariā ſiue delatā. al̓r abſolutio ē nulla exͣ de pe. ⁊ re. oīs. īmo ſepe ip̄e abſoluens remanet ligatꝰ cū ſingularit̓ abſoluto. vt in cle. religioſi. de pͥuil̓. Alia qͣtuor vide sͣ. Abſolutio. v. Quis aut modus ẜuet̉ in abſolutōe ab excōica tōe maiori. Dic ꝙ expoliat̉ excōicatꝰ veſtibꝰ. ⁊ po net ſe ante ianuaꝫ eccl̓ie ꝓſtratū. vel flexis genibꝰ corā illo qͥ dꝫ eū abſoluē. qͥ abſoluēs tenebit v̓gas vel corrigiā in manibꝰ dd̓o pſal. Miſerē mei deꝰ. vel aliū pſal. pnīalē v̓berādo eū ſel̓ in qͦlibet v̓. vel magis vel minꝰ vel acriꝰ ẜm qͣntitatē ꝯtumacie. ⁊ poſt pſal. dicat gl̓ia pr̄i ⁊cͣ. poſtea. kl̓. xp̄el̓. kl̓. pr̄ nr̄. Et ne nos. poſtea dicat v̓. Saluū fac ẜuū tuū. vel ancillā tuā. vel ẜuos tuos. vl̓ ancillas tuas ſi pl̓es ſunt. nihil ꝓficiat inimicꝰ in eo vel in ea vel in eis. Eſto ei vel eis dn̄e turris fortitudinis. A facie ini mici. Dn̄ exau. ⁊cͣ. Dn̄s vobiſ. ⁊cͣ. or̄o. Deꝰ cui ꝓ priū eſt miſereri ſꝑ ⁊ ꝑcere ſuſcipe dep̄catōꝫ nr̄am. ⁊ hūc famulū tuū: quē excōicatōis cathena ꝯſtrin git: miſeratio tue pietatis abſoluat ꝑ. x. d. n. Amē. Poſtea dicat. Aucͣte dei oīpotētis ac btōꝝ apl̓oꝝ Petri ⁊ Pauli ⁊ eccl̓ie ſancte romane ⁊ nr̄a: abſol uimꝰ te a tali ſnīa ⁊ reſtituimꝰ te cōioni ⁊ ꝑticipatōi eccl̓ie ⁊ oīm fidelium. ⁊ eccl̓iaſticis ſacr̄is. Noͣ tū Iſus clauium ẜm glo. Ray. ꝙͣ ſi papa mādat vel legatꝰ aliquem abſolui ī forma eccl̓ie. ēt illa omiſſa tenet abſolutō. Nec em̄ ſic mādat̉ abſolutio ſub ꝯditōe vt ſic de mū hēat ptātē abſoluēdi ſi ẜuauerit formā: ſꝫ duo mādant̉.ſ. ꝙ abſoluat ⁊ ꝙ formā eccl̓ie ẜuet. Secꝰ tn̄ vr̄ dd̓m ſi papa mādat aliquē abſolui in forma ꝯfeſſionalis. vt in indulgentijs plenarijs. naꝫ illa forma nō ẜuata nihil fit. Forma aūt ꝯfeſſional̓ pa pe ſixti qͣrti talis eſt. Dilecte fili. ⁊. jͣ. Nos tuis ſup plicatōibꝰ inclinati: ꝯcedimꝰ tibi vt aliquē idone um ꝯfeſſorē p̄ſb̓ꝝ ſecularē vel religioſum in tuum poſſis eligere ꝯfeſſorē: qͥ vita tibi comite in caſibꝰ apl̓ice ſe. reẜuatis: ſel̓ dutaxat. In alijs v̓o qͦtiens fuerit opportunū. ꝯfeſſione tua diligent̓ audita ꝓ ꝯmiſſis tibi debitā abſolutōꝫ impendat. ⁊ iniun gat pnīaꝫ ſalutarē. Ꝙqꝫ ꝯfeſſor quē duxeris eligē dum oīm pctōꝝ tuoꝝ de qͥbꝰ corde ꝯtriueris ⁊ ore ꝯfeſſus fueris. etiam ſemel dumtaxat in mortis ar ticulo plenariaꝫ remiſſionē tibi in ſinceritate fidei ⁊ vnitate ſancte ro. eccl̓ie. ⁊ obedientia ac deuotōe nr̄a. vel ſucceſſoꝝ nr̄oꝝ ro. pon. canonice intranti um ꝑſiſtenti: aucͣte apl̓ica ꝯcedere valeat deuotio ni tue tenore pn̄tium indulgemꝰ. Sic tn̄ ꝙ idone us ꝯfeſſor de his de qͥbꝰ fuerit alteri ſatiſfactō im pendēda. eam tibi ꝑ te ſi ſuꝑuixeris vel heredes tu os: ſi forte tūc tranſieris faciēdam iniūgat. quā tu vel illi facere teneamī vt p̄fert̉. Et ne qd̓ abſit ꝓpt̓ hmōi grām vel ꝯceſſionē reddaris ꝓcliuior ad illi cita impoſteꝝ ꝯmittēda: volumꝰ ꝙ ſi a ſinceritate fidei. vnitate ro. eccl̓ie. ac obedientia ⁊ deuotione nr̄a vl̓ ſucceſſoꝝ nr̄oꝝ ro. pō. canonice intrātiū de ſiſteres. aut ex ꝯfidētia eiuſdē ꝯceſſionis vel remiſ ſionis aliqͣ forſan ꝯmitteres. ꝯceſſio ac remiſſio ac pn̄tes lr̄e nullatenꝰ ſuffragent̉. Et inſuꝑ ꝑ vnum annū a tꝑe qͦ pn̄s gr̄a ad eoꝝ ꝑuenerit noticiā cō putando: ſingulis. vj. ferijs īpedimēto ltīmo ceſſā te ieiunent. ⁊ ſi p̄dictis ferijs ex p̄cepto eccl̓ie. regu larilobẜuantia: iniūcta pnīa. voto. vel al̓s ieiuna re teneant̉. vna alia die ſingulaꝝ ſeptimanaꝝ eiuſ dem anni. qͣ vt p̄mittit̉ aſtricti nō ſint: ieiunent. ⁊ ſi in dicto anno vel aliqͣ eius ꝑte eēt impediti. an nō ſeq̄nti. vel al̓s ꝙͣprimū poterint mō ſil̓i ſupplē hmōi ieiuniū teneant̉. Porro ſi forſitan al̓s p̄liba tū ieiuniū in toto vel in ꝑte qͦmodocūqꝫ adīplē ne querīt comode. eo caſu ꝯfeſſor p̄dictꝰ ieiuniū ip̄m in alia pietatis oꝑa ꝯmutare valeat. ꝓut aīaꝝ ſua rū ſaluti expedire videbit̉. q̄ ipſi oratores pari mō debeant adimplē. Alioqͥn pn̄s ꝯceſſio. quo ad ple nam remiſſionem hmōi dūtaxat. nulliꝰ ſit roborꝭ vel momēti. hec ibi. Nota tn̄ ꝙ lꝫ in hmōi plena rijs indulgentijs dicat̉ ꝙ qͥs poſſit eligere ꝯfeſſo rem ⁊cͣ. qͥ poſſit abſoluere illū ab omnibꝰ peccatis criminibꝰ. exceſſibꝰ ⁊ in caſibꝰ etiam ſedi apl̓ice re ẜuatis. ⁊ in qͥbꝰ ſe. apl̓ica eēt ꝯſulenda. ꝙ nihilomi nus talis ꝯfeſſor nō pōt ſe intromittere de caſibꝰ reẜuatis ꝑ ꝓceſſum curie. nec etiā ꝑ ſixtinam. quā hēs in fine huius oꝑis. in qua ꝯtinet̉ ſummarie fe re totus ꝓceſſus curie. Et hoc niſi de p̄dictꝭ caſibꝰ ſpāliter ⁊ exp̄ſſe in huiuſmodi indulgentijs mētio habeat̉. Forma aūt ꝯmunis abſoluendi a pctīs hec eſt:

Miſereat̉ tui ⁊cͣ. Indulgentiam ⁊cͣ. Poſtea dicat Dn̄s nr̄ ieſus xp̄s abſoluat te. Et ego aucͣtate ſua qua fungor inꝙͣtuꝫ poſſum ⁊ debeo abſoluo te ab oī vinculo excōicatōis mīoris ſi teneris. ⁊ reſtituo te ſanctis ſacr̄is eccleſie ſi indiges. Iteruꝫ abſoluo te ab oībꝰ peccatis tuis ꝯfeſſis ⁊ oblitis mortalibꝰ et venialibꝰ ⁊ circūſtantijs eoꝝ quōcunqꝫ ⁊ quali tercūqꝫ offenderis deū creatorē tuū. aīam tuā. ⁊ ꝓ ximū tuū. Et oīa bona q̄ feciſti ⁊ facies ⁊ aduerſa qͣ ſuſtinuiſti ⁊ ſuſtinebis ſint tibi in pnīam ⁊ remiſſi onē peccatorū tuoꝝ ⁊ in augmentū gr̄e diuine. In no. p. ⁊cͣ. Et no. ꝙ impoſitio manus ſuꝑ caput ip ſius ꝯfitentis nō eſt de neceſſitate. ſꝫ de cōgruitate Itē nota ꝙ ſupradicta forma abſoluēdi ab excōica tione maiori nō eſt de neceſſitate obſeruāda. niſi in excōicatōe notoria. ſecꝰ ſi eſſet occulta. Immo etiā ſi eſſet notoria ⁊ abſoluēs nō ſeruaret dictā formā: licet peccaret. tn̄ abſolutio teneret. Forma aūt abſolutōis plenarie hec eſt. Miſerea tur ⁊cͣ. Indulgētiā ⁊cͣ. Dn̄s nr̄. i. x. te abſoluat. Et ego aucͣtate ipſiꝰ ⁊ beatorū Petri ⁊ Pauli apl̓oruꝫ eius. in hac ꝑte tibi ꝯceſſa ⁊ mihi cōmiſſa abſoluo te ab oī ſnīa excōicatōis maioris. ⁊ minors: ſuſpen ſionis ⁊ interdicti ſi teneris. ⁊ reſtituo te vnitati fi deliū ⁊ ſacr̄is eccleſie. Itē eadē aucͣtate ego te abſol uo ab oībꝰ peccatis tuis ꝯfeſſis: cōtritis. ⁊ oblitis ⁊ circūſtantijs eoꝝ. Et aucͣtate dei oīpotentis. ⁊ be. Pe. ⁊ Pau. ⁊ aucͣtate ſummi pon. N. pape in hac ꝑte tibi ꝯceſſa ⁊ mihi cōmiſſa. inqͣꝫtu claues ſancte ro. eccleſie ſe extēdunt. ⁊ inqͣtū debeo: ego te abſol nō ab oībꝰ penis tibi in purgatorio debitis ꝓpter culpas ⁊ offenſas qͣs ꝯͣ deū ⁊ ꝓximū tuum ⁊ aīam tuā ꝯmiſiſti. Et inqͣꝫtū mihi ꝑmittit̉: ego reſtituo te illi innocētie in qͣ eras qn̄ baptizatus fuiſti. ⁊ ple niſſimā tibi confero abſolutionē ⁊ remiſſionē oīm pctōꝝ tuorū. In noīe pr̄is ⁊cͣ. De abſolutōne ab ii regularitate ⁊ ſuſpēſione videsͣ. Abſolutio. vj. Sus et vſuſfructus. I ¶ Que dr̄ia ſit inter eos? Dic ꝙ ſi vſus vi ridarij ē tibi relictus. roſas ⁊ fructꝰ viri darij poteris ſumere ad vſū tuū. ſꝫ alij nō poteris vēdere nec dare. ſꝫ ſi vſuffructꝰ ſit tibi relictꝰ. tunc potes vēdere ⁊ dare: ⁊ ad vſū tuū hr̄e poteris. Quid aūt ſit vſuſfructꝰ? Dic ẜm Dir. li. ij. ꝙ eſt ius alienis rebꝰ vtēdi ⁊ fruēdi: ſalua reꝝ ſb̓a: qꝛ eſt ius in corꝑe: qͥ ſublato. ⁊ ip̄m tolli neceſſe eſt. ff. e. l. ij. ⁊ inſti. e. in prin. vbi p̄dicta habent̉. Dicit̉ fruēdi ad dr̄iam nudi vſus. qꝛ minꝰ ē in vſu qͣꝫ in vſufru ctu. Nā is qͥ fundi nudū vſū hꝫ. nihil vlteriꝰ hr̄e in telligit̉ ꝙͣ vt oleribꝰ: pomis: floribꝰ: feno: lignis et hmōī ad vſum quotidianū vtat̉. In eo qͦꝫ fundo catenꝰ ei morari liceat vt tn̄ dn̄o fundi moleſtꝰ nō ſit neqꝫ his ꝑ qͦs oꝑa ruſtica fiūt īpedimēto ſit. nec vlli alij ius qd̓ hꝫ: aut vēdere aut locare: aut gratis ꝯcedere p̄t. cū is qͥ vſūfructū hꝫ poſſit hec oīa facē̓. Inſti. de vſu ⁊ ha. ⁊ ibi etiā dr̄ ſi qͥs ediū vſū hꝫ ha ctenꝰ ius hr̄e intelligit̉. vt ipſe tm̄ hītet. nec hoc ius ad aliū traſferre p̄t ⁊ vix receptū vr̄ vt hoſpites ei reciꝑe liceat ⁊ hītare cū vxore ſua liberiſqꝫ ſuis. Itē q libertis: nec nō alijs liberis ꝑſonis. quibꝰ nō mi Uſus ⁊ ꝑſuſfructus Fo. CCLXVI. nus qͣꝫ ſeruis vtit̉ hītandi ius hēat. Itē is ad qui ſerui vſus ꝑtinet. Ipſe tm̄ oꝑa ⁊ mīſterio eiꝰ vti p̄t Ad aliū v̓o nullo mō ius ſuū trāſferre ei ꝯceſſuꝫ ē. Idē iuris ē in iumēto. ſꝫ ſi pecoris vel ouiū vſus le gatꝰ fuerit: nec lacte: nec agnis. nec lana vtet̉ vſua rius. qꝛ ea in fructu ſūt. Plane ad ſtercorādū agrū ſuū pecoribꝰ vti p̄t. Sꝫ ſi cui hītatio legata fuerit ſi ue aliqͦ mō ꝯſtituta ſit. nec vſus vr̄ nec vſuſfructꝰ ꝯceſſus. ſꝫ qͣſi ꝓpriū aliqd̓ ius. qͣꝫ hītatōꝫ hn̄tibꝰ ꝑt reꝝ vtilitatē ẜm Marcelli ſnīam. nr̄a deciſione ꝓ mulgata ꝑmiſimꝰ. n̄ ſolū ī ea degere. ſꝫ et̄ alij locare Quid ſi teſtator dixit. Relinq̄ vxorē meā dn̄am et vſufructuariā? Bar. in. l. ticia.§. ticia. de le. ij. di cit ꝙ illa v̓ba vident̉ ꝯtinere repugnātiā. qꝛ nō p̄t qͥs eſſe dn̄s ⁊ fructuariꝰ vt. l. vtifrui. ff. ſi vſuffr. pe. Tn̄ dicit ꝙ illud v̓bū. dn̄a. poſitū in hac diſpōe: nō īportat ꝙ videat̉ reliqͥ dn̄iū bonoꝝ. ſꝫ p̄eminētia q̄ dā in domo. ſic̄ erat p̄eminēs an̄ mortē viri: vt. l. j. ff. re. amo. ⁊. l. j.§. ſi vir. ff. ad ſil̓. Et hoc tꝫ Spec. in ti. qͥ fi. ſint le. Et hoc colligit̉ ex cōi vſu loquēdi. qꝛ hoīes appellāt vxores dn̄as domꝰ: vt. ff. de an. le. l. ticia. Et ēt lex eas appellat dn̄as: vt. d. l. j. ⁊. d.§. ſi vir. Hoc etiā pꝫ: qꝛ teſtator aliū heredē fecit. vn̄ ū eſt veriſil̓e ꝙ voluerit vxorē hr̄e dn̄ium reꝝ. ⁊ aliū fecerit heredē inuacuū. Et iſta interp̄tatio ē cōis ⁊ bona. ſiue ſint inſtituti filij. ſiue exͣnei. Scd̓o notat Bar. ꝙ in hac diſpōe ponit̉ v̓bū. ⁊ vſufructuaria Et iſtud fauore filioꝝ interp̄tatū ē cōſuetudine: ꝙ ad ſola alimēta porrigat̉. vt no. glo. in. l. j. C. ſi ſcd̓o nup. mulier. al̓s in exͣneo de iure dꝫ hr̄e vſūfructuꝫ oīm bonoꝝ deducta falcidia: vt. l. vxori mee. ff. de vſufr. le. ⁊. ff. de vſufru. l. oīm. Et eodē mō puto di cta v̓ba debere intelligi. ſi ſimpl̓r ꝓferant̉: vt relin qͦ vxorē meā dn̄am. vel relinquo vxorē meā vſufru ctuariā bonoꝝ meoꝝ. Sꝫ ſi relinquat̉ vſufructua ria vnius fundi: tunc ceſſat dicta ꝯſuetudo ⁊ debꝫ hr̄e vſumfructū. Et ita ſentit Odo. Quero ponamus ꝙ teſtator inſtituit extraneuꝫ et filiū. ⁊ vxorē reliqͥt dn̄am ⁊ vſufructuariā. Bar. in. d.§. ticia. dicit ꝙ qͣꝫtū ad filiū v̓ba illa importāt alimēta tm̄. ſꝫ ꝓ ꝑte extranei hēbit vſumfructū ſue ꝑtis. Cum em̄ fauore filioꝝ ſit introductū ꝙ hēat alimēta tm̄. nō extendet̉ ad extraneū. ſubſtitutꝰ. ⁊ vxorē reliqͥt dn̄am ⁊ vſufructuariā. et Quero. Pone ꝙ filiꝰ eſt inſtitutꝰ: ⁊ exͣneus ſibi hereditas deuenit ad ſubſtitutū. qͥd dꝫ hr̄e mulier Rn̄. Bar. vbi sͣ. ꝙ ſi loqͥmur ī ſubſtōe vulgari. dic ꝙ dꝫ hr̄e vſūfructū. Cū a ſubſtituto ceꝑit hr̄e vires vt. l. qͥ fundū.§. qͥ filiū. ff. ad. l. fal. Et in ꝑſona ſub ſtituti qͥ eſt extraneꝰ ceſſat interp̄tatio ꝯſuetudīs. Et vr̄ caſus in. l. ⁊ ſi ꝯͣ. ff. de vul. ⁊ pu. Sꝫ in ſubſti tuto pupillariter ad quē hereditas deuenit qͥd dꝫ hr̄e iſta vxor? Pōt dubitari. tn̄ vr̄ ꝙ debeat hr̄e ali menta. qꝛ filius fuit heres pr̄is. ⁊ ſic iam legatuꝫ ex ꝑſona filij cepit vires hr̄e. ergo ſubſtitutus nō pōt teneri in plus ꝙͣ pupillus. d.§. qui filiū. Idē videt̉ tenere Imola in. d. l. ⁊. ſi contra. Sed quero an poſſit inueniri modus vt etiam extantibꝰ filijs maritus poſſit relinquere vxori. nō tm̄ alimenta. ſed etiā vſumfructum oīm bonoruꝫ ſuorū? Dic ꝙ ſic. ſi maritꝰ in teſtamēto diceret. Et

Uſus ⁊ vſuſfructus qꝛ illa verba relinquo vxorē meā dn̄am et vſufru ctuariā pn̄t hr̄e aliquam dubitationē in iure. decl̓o mee volūtatis eſſe. vt hēat nō ſolū alimēta etiā ex tantibꝰ filijs. veꝝ etiā vſumfructū bonoꝝ meoruꝫ tunc eī deducto vſufructu legitīe filioꝝ. hēbit inte grū vſumfructū alioꝝ bonoꝝ. Et ꝓ hoc vr̄ tex. in aut̓. de tri. ⁊ ſe.§. ꝓhibemꝰ. et in. l. vxori mee. ff. de vſufru. le. Et hec eſt optīa cautela pro vxoribꝰ. Ex p̄dictis etiā collige ꝙ ſi teſtōr dicit. Relinqͦ vxoreꝫ meā ⁊cͣ. extantibꝰ filijs. ꝙ ſi poſtea filij moriant̉ vi ua mr̄e. ꝙ tunc mr̄ hēbit vſūfructū oīm bonorum īmo ẜm Bar. cep. ē ꝓprietaria. allegat ad hͦ Bar. in. l. ſicut in annos: quibꝰ mo. vſuifru. amit. Quid aūt ſi dicit relin qͦ ticio fūdū ad vſufructu andū? Rn̄. Bar. cipola in tractatu ſuo de ſeruitu tibꝰ. ꝙ ē relicta ꝓprietas. Sil̓r qn̄ dr̄ relin qͦ funduꝫ ad gaudimentū. ꝑ. l. ꝓculus. ff. de vſufr. Et ibi. d. Flor. qui hoc dicit veꝝ. ſi extranei ſunt inſtituti. ſe cus ſi filij. Et placet ī ꝯſcīa. lꝫ alij indiſtincte velint ꝙ proprietas ſit relicta non vſuſfructus. Utꝝ legās habitatōꝫ. ſeu vſumfructū hītatōis domꝰ ſue. qd̓ idē eſt. l. cū antiqͥtas. C. de vſufr. vxo ri ſue. Et in eodē teſtō legās dictā domū alteri ade merit dictū legatū vxoris? Rn̄. Bar. in. l. Sēpro nio. ff. de vſufr. le. ꝙ nō: ꝑ text. illū. vbi hr̄ ꝙ legato generali habitatōis vel vſuffructꝰ nō derogat ꝑ le gatū ꝓprietatis. Et addit ꝙ in legato habitatōnis ꝯcurrēt ambo. vt. l. ſi alij. ff. e. qd̓ tene mēti. qꝛ quo tidie relinquunt̉ p̄dia pluribꝰ: ⁊ poſtea dicit teſtōr vxori lego vſumfructuꝫ. qꝛ in vſufructu oēs ꝯcur runt. hec Bart. Et ꝑ dictā. l. ſi alij. ꝯcludit Lu. ro. ꝙ ſi teſtator legauit vni fundū: alteri vſumfructuꝫ fundi. intelligit̉ legaſſe vnicuiqꝫ ipſoꝝ dimidium vſuſfructꝰ dicti fundi. ſecus tn̄ dicit in iudicis ſnīa vt. l. ⁊ puto. ff. famil̓. her. qd̓ verū eſt ſi aliud de mē te non conſtet. An aūt vſuffructus extinguat̉ ꝑ ingreſſum reli gionis? Rn̄. Cy. in. l. pe. C. e. dicit ꝙ non: vt in au ten. ingreſſi. C. de ſa. ſan. ec. An at̄ exbānitꝰ ꝑdat vſūfructū? vides. Filꝰ. ī fi. Querit̉ de. q. qͦtidiana. Pone legatarius ꝯmiſit aliqͥd ꝙ ſi teſtator ſciuiſſet ſibi nō legaſſet. tn̄ igͦrat: vt qꝛ vxorē eiꝰ adulterauit. An legatarius repellat̉ exceptōe? Glo. in. l. fideicōmiſſuꝫ. C. d̓ fideicōmiſ. videt̉ dicere ꝙ ſic. Sꝫ Bar. Dicit ꝙ ſi nos ponimꝰ legatariū hoc ꝯmiſiſſe viuo teſtatore. tūc dicta glo. ꝓcedit ſin̄ ſcrupl̓o: ſꝫ ſi ponimꝰ hͦ ꝯmiſiſſe pꝰ mortē eiꝰ. tūc hꝫ maiꝰ dubiū. qꝛ non p̄t dici ꝙ teſtator re uocauerit tacite. cū cā non fuerit ꝯmiſſa eo viuo. ⁊ iō tunc puto dd̓m ꝙ legatū nō extīguit̉ ſꝫ a legata rio auferet̉ tanqͣꝫ ab indigno: vt notat̉ in. l. ſororeꝫ C. de his qͥ. vt indi. hec Bart. Et ſic ex p̄dictis vr̄ dd̓m ꝙ talis legatarius poſſit tenere cū bona ꝯſcīa dictū legatū donec ꝑ iudicē alit̓ iudicatū fuerit. ſe cus tn̄ vr̄ dd̓m ſi teſtator dicerꝫ. Relinqͦ vxori mee A. ſi caſte vixerit. Nā ſi poſtmodū fornicet̉ nō po terit ēt in ꝯſcīa hr̄e illa. C. ſeu vſūfructū. Et hͦ noͣ. Quid ſi relinquat̉ alicui vſuffructꝰ oīm bonoꝝ nunqͥd tenet̉ ſoluere es alienū de ipſis bonis? ℟. Dir. de mēte Ho. ꝙ ſic. ſecūs ſi certaꝝ reꝝ ſit ei re lictus vſuffructus. ff. de vſufr. le. l. fi. Itē ẜm Lu. ro. in ſuis ſingularibꝰ vſufructuarius tenet̉ ad col lectam fundi: vt. l. q̄ro. ff. de vſufr. le. Sꝫ hoc limita niſi tanta eēt ſolutio collectaꝝ ꝙ equaret̉ ꝑceptiōi fructuū: tunc em̄ tenet̉ ꝓprietariꝰ. In mundo hēs glo. in. l. qͥ ꝯcūbinā.§. qͥ ortos. de le. iij. Et illā glo. exclamat Dy. ⁊ Bar. in. l. his verbis. de le. iij. Sic gͦ vſufructuariꝰ tenet̉ ad expēſas ꝑuas. ⁊ ad colle ctas. ⁊ ad refectōꝫ. Et Bar. in. d. l. fi. exp̄ſſe tꝫ ꝙ ad vſufructuariū oīm bonoꝝ ꝑtinetonus eris alieni Sed Pau. de caſtro in ꝯſilio. ccclxxxv. dicit ꝙ pͥn cipal̓r ꝑtinet ad heredē. nā vendet bona vel ꝑtem bonoꝝ defuncti ꝓ ſatiſfactiōe eris alieni. ⁊ ſic vſu fructuariꝰ ſcd̓ario etiā ꝑticipabit in ſolutōe eris ali eni. ⁊ ſic tanto minorē vſumfructū legatariꝰ hēbit Et dicit Pau. ꝙ iura allegata ꝑ Bar. non valent. Nā ẜm eū loquunt̉ in eo cui relinquūt̉ bona ple nō iure.ſ. ꝓprietatis ⁊ vſuffructꝰ. qͥ caſus longe di ſtat a nr̄o. Et ſic ꝯcludit ꝙ vterqꝫ.ſ. tam ꝓprietariꝰ ꝙͣ vſufructuariꝰ ꝑticipabit in ſolutōe eris alieni. n̄ aūt totū onus ē vſufructuarij vt ſentit Bar. Et d̓ hoc ē tex. exp̄ſſus in. l. fi.§. ſi aūt es alienn̄. C. d̓ bo. q̄ li. Et ꝯcludit Pau. ꝙ dictū Bar. fecit multos ei rare. Idē tenet Mathaſelanus in ſuis ſingularibꝰ et dicit fuiſſe obſeruatū bononie. Quid autē de onere legatoꝝ: an ſequat̉ vſufru ctuariū oīm bonoꝝ? Bar. in. d. l. fi. dicit ꝙ nō. ⁊ ſi non ad vſufructuariū. gͦ ad ꝓprietariū. Hoc tn̄ in tellige ꝓut dictū eſt sͣ. de onere eris alieni. Sed qͥd in vſurario: Aic ẜm Lu. ro. ꝙ aut ī co modo rei cuiꝰ mihi legat̉ vſus ꝑticipat dn̄s: vt qꝛ eſt domꝰ ampla. ⁊ tunc tenet̉ dn̄s tm̄ ad expenſas aut ꝑticipat ſolus vſuarius. et ipſe tenet̉. Caſus ē vnicꝰ in. l. ſi domus. ff. de vſu. ⁊ ha. Itē ſi lego vſū fructū ancille infantis. valet ⁊ incipit valere cū ip̄a adoleuerit: al̓s eſſet fruſtratoriū. tex. ē ſingl̓aris in l. ſi infantis. de vſufr. Legatꝰ ē mihi vſus magni pallacij. elegi ꝓ meo vſu certā ꝑtē de eodē. an deinde poſſim variare et aliā hr̄e: Caſus ē ſingularis ꝙ nō. in. l. diuus.§. lꝫ ff. de vſu. ⁊ ha. hec Ludo. Quid ſi plures ſint vſufructuarij. ⁊ vnus morit̉ Rn̄. ẜm Dir. acquirit̉ alij ꝑs ſua iure accreſcendi. ff. de vſufr. accre. ꝑ totū. Ideo dr̄ ꝙ qn̄ totus vſuſ fructus amiſſus eſt redit ad ꝓprietateꝫ. Inſti. eo. ſꝫ ſi ꝓ ꝑte tantū amitteret̉. nō rediret ad ꝓprietatem ff. qui. mo. vſufr. amit. l. exceptis. ¶ Quid ſi vſuffructus relinquat̉ alicui qͦuſqꝫ pu pillus ꝑuenerit ad pubertatē. ⁊ infra annos puber tatis moriat̉ pupillus. Itē qͥd ſi donauit tali ſi a fu rore reſipuerit. ⁊ ſtatim morit̉? Rn̄ ẜm Gir. nō ex tinguit̉ vſuffructus. C. eo. ambiguitatē. Itē qͦ tꝑe amittit̉ nō vtēdo? Rn̄. ẜm Dir. Spacio. x. annoꝝ inter pn̄tes. ⁊ xx. inter abn̄tes. C. eo. l. pe. Sufficit tn̄ ꝙ ꝑ aliū vtat̉. ff. eo. arboribꝰ.§. vſufructuarius Uſuffructus aūt vel vſus legatus durat vſqꝫ ad C. annos. ẜm glo. in. c. poſſeſſiones. xvj. q. j. qꝛ iſta eſt vita longeni hoīs. Utrum vxor in ſcd̓o mr̄imo TO⁊. pio poſſit de rebꝰ cōibꝰ ꝓuide vre filijs ex primo matrimonio? Rn̄. ẜm Guil. ſi filij p̄dicti nō hn̄t aliquā actiōeꝫ

Uxor contra matrē: nō p̄t illa ꝯͣ ꝓhibitionē mariti aliqͥd eis dare. Sed ſi hn̄t actōeꝫ ꝯͣ matrē. vt qꝛ obligata erat eos alere cū ſint impuberes: vel ambo ꝯiuges poſſidēt bona eoꝝ. vel ex alia iuſta cā. maritꝰ qͥdeꝫ tenet̉ eos alere. qꝛ mr̄ cū ſuis oneribꝰ ad maritu trā ſiuit ẜm aliqͦꝝ ꝯſuetudinē. ſꝫ tn̄ qꝛ maritꝰ hꝫ admi niſtratōꝫ: vxor ꝯͣ illiꝰ ꝓhibitionē nō dꝫ eos alere ni ſi in extrema neceſſitate. Pōt tn̄ ꝓcurare ꝙ maritꝰ ad hoc ꝑ iudicē ꝯpellat̉. Si āt filij nullā hn̄t actiōꝫ ꝯͣ matre. nō tenet̉ maritꝰ. nec illa dꝫ ꝯͣ ꝓhibitione eius aliqͥd eis dare. Formare tn̄ p̄t ſibi indubio lar gam ꝯſcīam. hec ille. Et hec de rebꝰ cōibꝰ vbi eſt cō ſuetudo ꝙ maritꝰ hēat illaꝝ adminiſtratōꝫ ⁊ non vxor. vbi v̓o nō eſt talis ꝯſuetudo. poſſꝫ vxor ſicut ⁊ maritꝰ. cum in re cōi qͥlibet habeat ius eqͣle. ff. ꝓ ſocio. ꝑ totū. de rebꝰ v̓o mariti claꝝ eſt ꝙ nō p̄t da re ꝯtra eius voluntatē niſi in neceſſitate extrema: niſi ẜm modos p̄dictos sͣ. Elemoſyna. ij. Quid ſi vxor hn̄s virū ꝓdigū celat aliqͥd de re bus cōibꝰ cuꝫ viro? Rn̄. ſi bona fide hoc faciat: vt ſibi ⁊ viro loco ⁊ tꝑe ꝓuiderat qͥ eas male cōſume ret. non peccat: nec tenet̉ obedire viro ſi prohibeat aut ſibi tradi petat. cum in tradēdo eū iuuaret ad peccandum. Utrū vxor teneat̉ ſequi virū qͦcunqꝫ ierit? Rn̄ ẜm Guil. vir tenet̉ tunc vxorē ſequi qn̄ ex neceſſa ria cā abeſt. ſꝫ vxor tenet̉ ſeqͥ virū ex qͣcunqꝫ cā rece dat.ſ. domiciliū trāſferēs. niſi vellet eaꝫ trahere ad pctm̄. extra de diuor. q̄ſiuit. ſecus ſi eſſet vagabun dus. xxxiiij. q. ij. ſi qͥs neceſſitate. Idē Ber. ⁊ Ho. Et addit Hoſt. ꝙ ſicut in voto vltramarino vxor p̄t ſeqͥ virū vel remanere ſi voluerit. ſic ⁊ in oī itine re volūtatis cū ꝓpoſito reuertēdi. ſꝫ vbi trāſfert do miciliū p̄ciſe. tenet̉ eū ſeqͥ. Et vide glo. in. c. j. de cō iu. lepro. q̄ dicit mulierē nō teneri ad ſeq̄ndū viruꝫ vagabundū. Dicit Panor. hoc ꝓcedere. niſi tꝑe ꝯͣ ctus mr̄imonij fuiſſet vagabūdus. qꝛ vr̄ approbaſ ſe tunc mores ſuos. de qͦ vide bonā glo. in. c. vna q̄ qꝫ. xiij. q. ij. Qd̓ tn̄ intelligendū eſt qn̄ vagat̉ ex ali qua cā honeſta. ⁊ nō al̓s: vt ſentit glo. in. d. c. ſi qͥs. neceſſitate. qꝛ cū vagās peccaret. non eēt ei in pctō ꝯſentiēdū. Addit tn̄ Ho. ꝙ ſi aliqͣ mulier hoc pa cto vel ꝯditione: vel mō det̄ alicui in vxorē ꝙ ſꝑ ſil̓ debeāt morari ⁊ in certo loco. forte in domo amico rū ipſiꝰ mulieris. pactū ſeruandū eſt. In traditōe em̄ rei ſue p̄t qͥlibet qd̓ vult pactū apponere. Nec hoc eſt contra legē. īmo potiꝰ ẜm legē. qꝛ ſil̓ morari debēt. d. c. ſi qͥs. Et ſic dico pactū ſeruandū. niſi ali qua neceſſitas ſuꝑueniat. qͣ impediēte. non poſſet maritꝰ comode remanere: puta. ꝓpter inimicicias capitales. infirmitateꝫ aeris vel hmōi: qd̓ arbitrio iudicis ꝯmittit̉. tunc em̄ vxor tenet̉ ſequi viruꝫ ne adulteriū cōmittat̉. qꝛ tunc pactū contra legē inci peret eſſe. ar. d. c. vnaqueqꝫ. Utrū maritꝰ hēat in vxorē ptātem ordinariaꝫ eam puniēdi: vinculādi: ⁊ verberādi? Rn̄. ẜm Pa nor. in. c. cū ꝯtingat. de fo. cōpe. ꝙ maritꝰ nō hꝫ in vxorē ptātem ordinariā. nec hꝫ eā in ptāte ſicut pr̄ filiū: vt in. l. ſi vxor. C. de ꝯdi. inſer. Pōt tn̄ eā caſti gare ⁊ verberare moderate ẜm doc. in. c. quēadmo dū. de iureiur. Nec ob. l. cōſenſu. C. de repu. qꝛ dꝫ Fo. CCLXVII. intelligi qn̄ verberat ſine cā vel enormiter. ¶ An aūt poſſit eā ex cā vinculare vel eā reclude re? vide text. cū glo. in. c. placuit. xxxiij. q. ij. q̄ dicit ꝙ laicꝰ nō p̄t vxorē ſuā ligare. qꝛ nō inuenit̉ exp̄ſſū Secꝰ de vxore clerici ꝑ text. ibi. vbi dr̄ placuit. vt ſi qͦꝝ clericoꝝ vxores peccauerūt: ne forte ln̄iam pec candi plus hēant. accipiāt mariti eaꝝ hāc ptātem p̄ter necē: cuſtodiēdi: ⁊ ligādi in domo ſua. ad ieiu nia ſalutaria nō mortifera eas cogētes ⁊cͣ. Idē dic de pr̄e reſpectu filij. nō em̄ hꝫ in eū iuriſditōꝫ ordi nariā. Pōt tn̄ leuiter corrigere eꝰ delicta. ⁊ etiā ip̄m tradere iudici: vt eū iuſte puniat vt ē tex. notabilis in. l. iij. C. de pa. po. Idē dic de dn̄o reſpectu ſuorū mercenarioꝝ: vt rōne ſeruicij nō hēat in eos iuriſ ditionē ordinariā. Hōt tn̄ eos leuit̓ caſtigare. vide glo. notabilē. in. c. ſicut alteriꝰ. vij. q. j. Idem dic in dn̄o reſpectu ſerui. lꝫ em̄ eū poſſit caſtigare ⁊ vincū lare: non p̄t tn̄ in eū ſeuire. nec iudicialiter cogno ſcere. C. de emē. ſer. l. vnica. An aūt vxor teneat̉ ad oīa obſeqͥa mariti? Ioh̓. an. dicit ꝙ ſic: puta. cuſtodiēdo res mariti. lauare pedes ⁊ caput. comeſtionē p̄parare ⁊ his ſil̓ia. Sꝫ Panor. in. c. lr̄as. de reſti. ſpo. dicit ꝙ quo ad oꝑas marito dr̄ ſubdita. qꝛ cedūt lucro mariti: vt in. l. ſic̄ pr̄onus. ff. de oꝑ. li. Non eſt tn̄ ſubdita marito. ſic̄ filius pr̄i. īmo mulier maritata niſi fuerit a pr̄e emā cipata remanet ſub pr̄is ptāte qͦ ad alia. Itē inqͣꝫtū dicit Io. an̄. ꝙ dꝫ lauare ⁊cͣ. Dico hoc ꝓcedere in ſpecta ꝯditione mulieris. Quid em̄ ſi ē ita nobilis vt nō deceat hec vilia facere? Certe nō erit ad hoc aſtricta. tenet̉ em̄ ad oꝑandū ẜm cōditionē ſue ꝑ ſone. An aūt poſſit p̄ciſe ꝯpelli ad oꝑandū? Dic ꝙ nō. Aut q̄rit̉ nunqͥd poſſit ꝯpelli cauſatiue: puta. ſubtrahēdo ſibi alimēta ſi nō vult. Et tunc aut por tauit dotē. Aut nō. hoc vltīo caſu p̄t ꝯpelli. Nam hoc etiā ꝓcedit in filio qͥ eſt pr̄i magis aſtrictus qͣꝫ vxor. Si v̓o portauit dotē. ⁊ eſt ſufficiēs ad alimē tandū eā. maritū. ⁊ cōes liberos: ſaltē vbi maritus nō hꝫ alia bona. ⁊ nō p̄t cōpelli. qꝛ dꝫ ali ex dote. l. ſi cū dotē.§. ſin aūt. ff. ſo. ma. Si v̓o nō ſufficit pōt cōpelli mō p̄dicto. Et nota ẜm Panor. ibi ꝙ caſu qͦ mulier recederet a viro. p̄t cogi redire ad domuꝫ mariti ꝑ cenſurā eccleſiaſticā. ⁊ p̄t realiter capi ⁊ du ci ad domū viri: vbi ſubeſt cā reſiōnis. Itē qꝛ exe cutio ſnīe fit inuocato brachio ſeculari. In qͦ vti Eſus.i. ſaluator. ppōſo ſan A cte matris eccleſie fixa ſint corda. oꝑatio neſqꝫ nr̄e. Cuius quidē ſpōſe ſancte ma tri eccleſie opus hoc ſubmitto corrigendū. ſi quid in eo minus imꝑite incauteue ꝑ me dictū exiſtat. Quod quidē opus ad laudē ipſius Ieſu: totiuſqꝫ trinitatis: ac virginis glorioſe: ⁊ oīm ſanctorum fa uēte p̄ſidio. ⁊ p̄cipue beatorū Tiburcij ⁊ valeriani martyꝝ: qͦꝝ ſolēnitas hodie agit̉ a xp̄icolis: necnō et ſimpliciū confeſſorū vtilitatē vt ꝓlogo p̄mittit̉: expletū eſt in Nuremberg imꝑiali ciuitate partis germanie: ꝑ Anthoniū Roberger inibi cōciuem. Anno currente. M.cccclxxxviij. Sit laus deo..

Ad futuram rei me Ixtus ⁊c. moriam. Et ſi dn̄ici gregꝭ ſaluti ſꝑ intēti ſingl̓is cū hūilitate poſcentibꝰ ea benigne ꝯcedē ſtudeamꝰ: ꝑ q̄ pctōꝝ mole depoſita ſalꝰ ip̄a ſuccedat: ⁊ hoſtis hūani generꝭ ſeruitute ereptꝰ: aīas lucrifaciamꝰ al tiſſimo: qͥ nob̓ eas ſua bonitate ꝯmiſit: id tn̄ ꝓpen ſiori ſtudio p̄cauendū eſſe cenſemꝰ: ne cuiuſuis in dulgētie. remiſſionis vel facultatꝭ obtentu: xp̄ifi deles ꝓcliuiores ad illicita impoſterum ꝯmittēda reddant̉: aut facilitas venie eis peccādi tribuat in centiuū. Cū itaqꝫ ſicut multoꝝ fidedignoꝝ teſtīo nio accepimꝰ ob multitudinē facultatu ꝑ nos vel aucͣte nr̄a ꝯceſſaꝝ tam v̓bo ꝙͣ in ſcriptꝭ ꝯfectis ex inde lr̄is vel nō. p̄latis ⁊ ꝑſonis eccl̓iaſticis etiā reli gioſis ⁊ ſcl̓aribꝰ vtriuſqꝫ ſexꝰ. capl̓is. collegijs. ꝯuē tibꝰ. hoſpitalibꝰ. ꝯfraternarijs ⁊ vniuerſitatibꝰ tā in genere ꝙͣ in ſpē ſub electōne vel deputatōne co feſſoꝝ qͥ eligentes eoſdē: vel ꝓ indulgentijs ꝑ nos ꝯceſſis ꝯſeq̄ndis: ad eccl̓ias ⁊ alia pia loca ꝯfluen res: ſeu ad aliqͣ pia oꝑa manꝰ porrigentes adiutri ces: earūdemqꝫ ꝯfraternariaꝝ cōfratres ⁊ ſorores ac in hoſpitalibꝰ p̄dictis decedentes: ſen deſeruiē tes: aut eis pie aliqͥd relinquētes: vel aliqͣ alia me ritoꝝ miniſteria exhibentes. ⁊ in ordinibꝰ ꝓfiten tes: eoꝝ ꝯfeſſione diligenter audita in ſingulis eti am ſedi ap. reſeruatis caſibꝰ ſemel in vita: ⁊ in alijs totiens quotiens: ac in morte plenarie: vel al̓s eti am ad effectū ꝯſequēdi qͣſcunqꝫ indulgentias ple narias: vel nō plenarias: abſoluere ⁊ pnīaꝫ ſaluta rem eis iniūgere. emiſſa qͦꝫ vota ꝑ illos q̄cunqꝫ. in alia pietatis oꝑa cōmutare libere ⁊ licite valeāt: fi deles p̄fati ad peccādū. ⁊ ad alia illicita cōmittēdū nōnunqͣꝫ ꝓcliuiores exiſtant in nō paruū ꝑiculū ſalutis aīaꝝ ſuarū. Nos qui deo ꝓpicio eiuſdē gre gis dn̄ici: meritis lꝫ inſufficientibꝰ. cām gerimus. et illum ſpūalis theſauri elargitōe cupimꝰ ipſi deo reddere acceptabilem. ne exinde clauiū auctoritas deducat̉ in cōtemptū. Ipſiqꝫ ad peccandū ꝓcliui ores: vt diximus: liberius ꝓlabant̉. Ex p̄miſſis et alijs rōnabilibꝰ cauſis aīm nr̄m mouentibꝰ: motu ꝓprio: nō ad alicuius nobis ſuꝑ hoc oblate petitio nis inſtantiā. ſed de nr̄a mera volūtate ⁊ delibera tione: aucͣtate apl̓ica. tenore pn̄tium ſtatuimus et ordinamus. ꝙ decetero p̄textu facultatū hmōi cō ceſſarum a nobis vel aucͣtate noſtra. ⁊ quas ꝯcedi quōlibet ꝯtinget impoſteruꝫ: verbo: lr̄is: aut qͣuis alia ſcriptura: etiā cū clauſula ꝙ ſola ſignatura ſuf ficiat: etiā in fauorem fidei ⁊ cruciate: nullus cōfeſ ſorum eorundē quēpiā cuiuſuis ſtatus: gradus: or dinis: vel cōditionis exiſtat: ⁊ quacūqꝫ eccleſiſtica etiā ep̄ali vel maiori: aut mūdana etiā regali ⁊ ma iori dignitate p̄fulgeat: qui offenſe eccl̓iaſtice liber tatis: violationis: interdicti ab eadē ſede impoſiti: ſeu hereſis poſtqͣꝫ fuerint de ea ſnīaliter ꝯdemnati delati: ſeu publice diffamati. conſpirationis in ꝑſo nam: aut ſtatū ro. pon. ſeu cuiuſuis offenſe: inobe dientie. aut rebellionis eiuſdē pon. vel dicte ſedis. mutilatōis membrorū: vel occiſionis cuiuſcūqꝫ in ſacris ordinibꝰ conſtituti offenſe ꝑſonalis in ep̄m: ſeu alium p̄latum. inuaſionis. dep̄dationis. occu pationis: aut deuaſtationis terraꝝ ro. eccleſie me diate vel īmediate ſubiectaꝝ: ac etiā inuaſiōis ro mipetaꝝ ſeu quorūcūqꝫ alioꝝ ad romanā curiam venientiū: ꝓhibitionē deuolutionū cauſaꝝ ad di ctā curiā: delationis armorū ⁊ alioꝝ ꝓhibitoꝝ ad partes infideliū: impoſitiōis nouoꝝ onerū realiū vel ꝑſonalium eccleſijs vel eccleſiaſticis ꝑſonis. ſy monie ſuper ordinibꝰ vel beneficijs conſequēdis in dicta curia vel extra eum contracte: criminum qūolibet reus foret. Et generaliter in caſibꝰ contē tis in litteris q̄ ꝯſueuerūt in die cene dn̄i publica ri: p̄textu huiuſmodi facultatū abſoluere: ⁊ ꝑ eos emiſſa ꝑegrinatiōis vltramarine. ⁊ viſitationis li minū apl̓oꝝ Petri ⁊ Pauli in cōpoſtella. ⁊ caſtita tis ac religionis vota: niſi ex ſpāli licētia ⁊ certa ſci entia nr̄a: de qͣ demū ꝯſtare cenſeat̉ cū inſignatu ra noſtra deſuꝑ manu noſtra ſcriptū: aut ī litteris noſtris exp̄ſſuꝫ fuerit: nos ex certa ſciētia ⁊ de ſpe ciali gratia id cōcedere cū derogatiōe p̄ſentis ꝯſti tutiōis illius d̓ verbo ad verbū inſerto tenore: nō autē ꝑ clauſulas id importātes: vel ī articulo mor tis ꝯſtitutū. ⁊ tūc in caſibꝰ in quibꝰ ſatiſfactio fue rit impēdenda: facta ſatiſfactione: vel idonea pre ſtita cautione cōmutare p̄ſumant. Et ſi aliqui cō feſſorū predictoꝝ contra p̄ſentē ꝯſtitutionē quēqͣꝫ abſoluere: aut excepta vota predicta cōmutare at tentauerint: abſolutio ⁊ cōmutatio hmōi nullius ſit roboris vel momenti. Et cōtrafacientes eo ipſo excōmunicationis ſententiā incurrant: a qua niſi in mortis articulo cōſtituti ab aliquo ꝙͣ a romano pontifice abſolui nō poſſint. Nō obſtantibꝰ lr̄is ⁊ ꝯſtōnibꝰ hmōi ac ꝯſtōnibꝰ ⁊ ordinatōibꝰ ⁊cͣ. Et ne aliqͥs de pn̄tibꝰ ignorātiam valeat allegare. man damꝰ eas in cancellaria apl̓ica ⁊ audiētia lrāꝝ ꝯͣdi ctaꝝ legi ⁊ pb̓licari. ac int̓ exͣuagātes alias apl̓icas ꝯſtōnes in quaterno dicte cancellarie deſcribi ⁊cͣ. Nulli gͦ ⁊cͣ. Datū rome apud ſan. Petꝝ anno in carnatōnis dn̄ice. Mº. ccccº. lxxix. die tercio kl̓. Ia nuarij. Pontificatus nr̄i anno nono. Barbariē refugis: ſtrumoſa cacumina lector Ambageſqꝫ omnes: hac breuitate quidem. Parta diu quondam veniūt ſpectanda ſub vno Temꝑe: iam priſcis iura notata viris Iſtaqꝫ nūc facili modulant̉ vt ordine caſus: Sic refouent animos nobilitate tuos. Talia nempe tuis poſuit moderamina ſeclis Arte deus: tenero qui capis vngue roſam. Deniqꝫ letus habes poſita formidine tm̄: Eductumqꝫ iugis: arceqꝫ iuris opus. Simplicibꝰ gaudent alij: ſubtilia grandes Afficiunt animos: fallit vterqꝫ labor. Limite ſed ſtudeas gemino ꝯtingere fines: Ingenium docilis: ſeruat vtrunqꝫ ſibi. Seruat vtrunqꝫ igit̉ liber hic: quem cudimꝰ ere Sis docilis: tūqꝫ hac carpe viator iter. Margine verſus item nomē patriamqꝫ notari Iuſſerat anctoris biblyopolla meus. LDE5. STADT IQLLLR SII.DORF

¶ Rubrice iuris ciuilis ⁊ canonici. ⁊ primo ru brice. ffoꝝ. ⁊ primo. ff. veteris. Doptionibus. 4 a Alienatōe iudicij mutādi cā facta. Ad legem aquiliam. 16 Ad exhibendum. ii Aleatoribus. 14 Ad legem rodiam de iactu. i4 Ad ſenatuſconſultum macedonianum. 16 Ad velleianum. 19 Actionibus empti ⁊ venditi. Onſtitutionibꝰ principum. z ¶c ¶ Calumniatoribꝰ. Capitis diminutione. 8 Communia p̄diorum. i0 Communi diuidundo iudicio. 12 Conditione cauſa data. 12 Conditione ob turpem cauſam. 12 Conditione indebiti. 12 Conditione ſine cauſa. i3 Conditione furtiua. iz Conditione ex lege. iz Conditione triticaria. iz Conſtituta pecunia. iz Commodati vel econtra. i6 Compenſationibꝰ. 18 Contrahenda emptione. Iuiſione rerum. ADolo malo. TC Depoſiti vel econtra. 20 Diſtractione pignorum. 2¶ Donationibꝰ inter virum ⁊ vxorem. 2 ¶ Diuortijs. O ꝑ quem factum eſt. 2☞Edendo. 4 Eo qd̓ metus cauſa. ¶ Ex quibꝰ cauſis maiores. iz Eo qd̓ certo loco. i¶ Exercitoria actione. 19 Extimatoria actione. 21 Edilicio edicto ⁊ de redibitoria actione. 21 Enictionibus ⁊ dupli ſtipulationibꝰ. z1 Exceptione rei vendite ⁊ tradite. 2¶ Erijs ⁊ dilationibꝰ. 5 Fideicōmiſſaria hereditatis petitione. Finium regundorum. io io Familie herciſcunde. 22 Fide inſtrumentorum. 23 Fundo dotali. ii Fugitiuis ſeruis. Is qui ſunt ſui vel alieni iuris. zHis qui notant̉ infamia. His qui deiecerunt vel effuderunt 18 Hereditate vel actione vendita. Oſticia ⁊ iure. 2 l Iuriſditione oīm iudicum. In ius vocando. z In ius vocati vt eant. ¶ In integrum reſtitutionibꝰ. Iudicijs. Inofficioſo teſtamento. i Interrogatorijs actionibus. 12 Iureiurando. 12 In litem iurando. i¶ Inſtitoriā actione. In rem verſo. 18 In diem adiectione. 20 In quibꝰ cauſis pignus tacite contrahat̉. 22 Iuris ⁊ facti ignorantia. 23 Iure dotium. Egibus ⁊ ſenatuſconſulti ⁊ longa cen l ſuetudine. 18 I Lege commiſſoria. 19 Locati ⁊ conducti. 4C Inoribus.xxv. annis. Mandatis principum. Mortuo inferendo. 17 Mandati vel econtra. Equis eū qui in ius vocatus eſt vi ex a)imat. Negocijs geſtis. ¶ Naute: caupones: ſtabularij. 9 Noxalibus actionibus. 22 Nantico fenore. Rigine iuris. ¶o) Officio conſulis. Officio p̄fecti pretorio. i Officio p̄fecti vrbis. i Officio queſtorum. i Officio pretorum. i Officio prefecti vigilum. i Officio ꝓconſulis ⁊ legati. i Officio p̄fecti auguſtalis. i Officio preſidis ꝓuincie. i Officio ꝓcuratoris ceſaris. i Officio iuridici. i Officio eius cui mandata eſt iuriſditio. i Officio aſſeſſorum. 7 Operis ſeruorum. Actis. z ¶ OPoſtulando. Procuratoribus. ¶ Petitione hereditatis: 5 Poſſeſſoria hereditatis petitione. G Publiciana in rem actione. iz Pignoraticia actione. i5 Peculio. Pro ſocio. i8 Periculo ⁊ cōmodo rei vendite. i9 Preſcriptis verbis. 20 Pignoribus ⁊ hypothecis. 22 Probationibus. 2z Pactis dotalibus. Uod quiſqꝫ iuris in alterū ſtatuerit. Qui ſatiſdare cogant̉. Qui notant̉ infamia. Quod cuiuſqꝫ vniuerſitatis noīe. 4 Quibus ex cauſis maiores. 4 Quod metus cauſa. 7 Quando dies vſuffructus legati cedat. 7 Quibus modis vſuffructus amittat̉. Quemadmodum vſufructuarius caueat. 8 Quemadmodum ſeruitus amittat̉. li Quibus rebus ad eundem iudicem eatur. 14 Quod cum eo: qui in aliena pātte eſt negociū.

i5 Qn̄ actio de peculio eſt annalis. ¶5 Quod iuſſu. 20 Quibꝰ modis pignus tacite contrahit̉. 20 Que res pignori obligari poſſunt. 20 Qui potiores in pignoribꝰ habeant̉. 20 Quibꝰ modis pignus vel hypotheca ſoluit̉. Erum diuiſione ⁊ qualitate. r Receptis arbitris ⁊ qui arbitrium. g ¶ Rei vendicatione. tl Religioſis ⁊ ſumptibꝰ funerum. 12 Rebus creditis ⁊ ſi certum petat̉. 16 Reſcindenda venditione. O Kerum ꝑmutatione. 2z Ritu nuptiarum. 2¶ Repudijs ⁊ diuortijs. Tatu hoīm. Senatoribus. i Si quis iuſdicenti nō obtēperauerit. 2 Z Si quis in ius vocatus nō ierit. Z Si ex noxali cā agat̉. 2 Si quis cautionibꝰ iudicio ſiſtendi. 5 Si pars hereditatis petat̉ 6 Si ager vectigalis vel emphitheoticariꝰ petat̉ Si viuffructus petat̉ vel ad aliū ꝑtinere neget̉ Seruitutibus. Seruitutibus ruſticorum p̄diorum. 6 Seruitutibꝰ vrbanorum p̄diorū. 8 Si ſeruitus vendicet̉ vel ad aliū ꝑtinere neget̉ 9 Si quadrupes pauperiē feciſſe dicat̉. ¶ Seruo corrupto. i Seruis fugitiuis. i Si menſor falſum modum dixerit. 12 Si certum petat̉. 16 Seruis exportandis. Ranſactionibꝰ. 13 ¶ t Triticaria. i4 Tributoria actione. 22 Teſtibus. 22 Traiecticia pecunia. Sufructu ⁊ quēadmodum quis vſu v fructu vtat̉. UOſufructu accreſcendo. Uſufructu earū rerū q̄ vſu conſumunt̉. Oſu ⁊ ⁊ habitatione. Uſufructuarius quēadmodū caueat. 22 Oſuris ⁊ fructibꝰ. Rubrice infortiati. Ttione rerum amotarum. Adminiſtratione ⁊ ꝑiculo tutorū. Auctoritate ⁊ cōſenſu tutorū. ¶ Acquirenda vel obtinenda hereditate. 6 Ad ſenatuſcōſultū ſillanianum. i0 Annuis legatis ⁊ fideicōmiſſis. i i Alimentis ⁊ cibarijs legatis. ii Auro ⁊ argento legato. ii Adimendis ⁊ tranſferendis legatis. 12 Ad legem falcidiam. 13 Ad ſenatuſconſultū trebellianum. i5 Aſſignandis libertis. i5 Ad ſenatuſconſultū tercullianum. Onorum poſſeſſionibꝰ. 14 ¶ IMBonorū poſſeſſione furioſo muto ⁊cͣ. 14 Bonorum poſſeſſione cōtra tabulas. 14 Bonorum poſſeſſione ẜm tabulas. i¶ Bonorum poſſeſſione ex teſtō militis. i Bonis libertorum. Oncubinis. 3 Ce ¶ Confirmando tutore vel curatore. Contrario iudicio: tutele et vtili actio ne. ¶ Curatoribus furioſi. 5 Conditionibus inſtitutionum. 12 Conditionibꝰ ⁊ demonſtrationibꝰ. i4 Contra tabulas. l4 Collatione bonorum. i4 Coniungendis cum emancipato liberis eius. l¶ Carboniano edicto. Ote p̄legata. 14 d Potis collatione. Xcuſationibus ⁊ tꝑibus earum. ¶ Excuſatione tutorum. ¶ Eo qui pro tutore vel curatore negocia geſſe ¶ Ideiuſſoribus ⁊ nominatoribꝰ ⁊ here dibus tu. ⁊ cu. Fundo inſtructo et inſtrumento lega 13 ¶ S Radibus ⁊ affinitatibus. h Is que in teſtamento delent̉. Heredibus inſtituendis. i i His que pene cauſa in teſtamento re linquunt̉. ii His que ꝓ non ſcripto habent̉. ii His quibus vt indignis. Mpenſis in rebus dotalibus factis. Iniuſto: rupto ⁊ irrito teſtō. Iure deliberandi. G Iure codicillorum. i Iure patronatus. Iberis agnoſcendis. z ¶ Legitimis tutoribus. Liberis ⁊ poſthumis. Legatis ⁊ fideicōmiſſis.j. 8 Legatis ⁊ fideicōmiſſis. ij. 9 Legatis ⁊ fideicōmiſſis. iij. ii Liberatione legata. i4 Legatis p̄ſtandis contra tabulas bonorū poſ ſeſſione petita. i5 Libertis vniuerſitatum. 6 Militari teſtamento. Agiſtratibus conueniendis. i0 o Ptione ⁊ electione legata. 14 Obſequijs a liberis ⁊ libertis. peris libertorum. i0) Aculio legato. 19 Penu legata. 3 ¶ ¶ Qn̄ ex facto tutorū vel curatorū. Ui petant tutores vel curatores. 6 Quemadmodū teſtamenta aperiant̉. Qd̓ cum falſo tutore. i3 Qn̄ dies legatorum cedit. i5 Quibꝰ non cōpetit bonorū poſſeſſio. i5 Quis ordo in bonorū poſſeſſione ſeruet̉. πε¶ Rebus dubijs. Ebus eorū qui ſub tutela vel cura ſūt. i Regula cathoniana.

Oluto matrimonio ⁊ quemadmoduꝫ dos petat̉. z Si mulier ventris nomine in poſſeſſio ne mittatur. z Si mulier ventris noīe calumnie cauſa. z Suſpectis tutoribꝰ ac curatoribꝰ. 6 Si omiſſa cā teſtamenti. 6 Si quis aliquem teſtari ꝓhibuerit. i0 Seruitute legata. io Suppellectili legata 12 Si cui pluſqͣꝫ ꝑ legem falcidiam. i4 Si tabule teſtamenti extabunt. i4 Si a parente quis fuerit manumiſſus. i5 Si quid in fraudem patroni factum ſit. i5 Si tabule teſtamenti nulle extabunt. i5 Succeſſorio edicto. i5 Suis ⁊ legitimis heredibꝰ. Utelis. Teſtamentaria tutela. Tutoribꝰ ⁊ cura. datis ab his. ¶ Tutelis ⁊ rōnibꝰ diſtrahendis. Teſtamentis ⁊ qͥ teſtamenta facere poſſunt. 10 Tritico vino ⁊ oleo legato. Entre inſpiciendo. U Ubi pupillus educari vl̓ morari dēat. Uulgari ⁊ pupillari ſubſtitutione. i0 Uſu ⁊ vſufructu legato. iz Ut legatoꝝ cā caueat̉. iz Ut in poſſeſſionem legatoꝝ. 14 Uentre in poſſeſſionē mittēdo. ⁊ curatore eiꝰ. Unde legitimi. i5 Unde liberi. 15 Unde cognati. i5 Unde vir ⁊ vxor. i5 Ueteranoꝝ ⁊ militum ſucceſſore. i5 Ut ex legibꝰ ⁊ ſenatuſconſultis bonoꝝ poſſeſ ſio detur. Rubrice. ff. noui. Qua pluuiali arcenda. z L Ademptione libertatis. Acquirendo reꝝ dn̄io z Acquirenda poſſeſſione. F Aqua quotidiana ⁊ eſtiua. 5 Arboribꝰ cedendis. 6 Actionibꝰ ⁊ obligationibꝰ. S Acceptilationibꝰ. 9 Arboꝝ furtim ceſaꝝ. 9 Abigeis. i0 Accuſationibꝰ ⁊ inſcriptionibꝰ. i0 Ad legem iuliam maieſtatis. i0 Ad legem iuliam de adulterijs. i0 Ad legem iuliam de vi publica. 10 Ad legem corneliam de ſiccarijs. i0 Ad legem corneliam de falſis i0 Ad legem pompeyaꝫ de paricidijs. 10 Ad legem iuliam repetūdaꝝ. i0 Ad legem iuliam de annona. i0 Ad legem iuliam de vi priuata. 10 Ad legem iuliam peculatus. i0 Ad legem iuliam ambitus. i0 Ad legem fauiam de plagiarijs. i0 Ad ſenatuſconſultum turpilianum. ii Appellationibꝰ ⁊ relaxationibꝰ. ii A qͥbus appellare non licet. i i Appellationibꝰ recipiendis. ii An ꝑ alium cā appellationis. ii Apud eum ad quē appellat̉ aliam cauſam. 12 Ad municipales ⁊ de incolis. 12 Albo ſcribendo. 12 Admīſtratione reꝝ ad ciuitatem ꝑtinentium. Onis iudicis aucͣte poſſidendis. i0 b Bonis damnatoꝝ. uerunt. Bonis eoꝝ qͥ an̄ ſnīaꝫ mortē ſibi ꝯſci Olluſione detegenda. 46 Confeſſis. ¶ Confeſſione bonoꝝ. ¶ Curatore bonis dando. 5 Eloacis. 9 Concuſſionibus. 9 Crimine expilate hereditatis. 9 Crimine ſtellionatus. 9 Collegijs illicitis ⁊ corꝑibꝰ l0 Cuſtodia reoꝝ ⁊ exhibitione. i0 Cadaueribꝰ punitoꝝ. ii Captiuis ⁊ poſtliminium reuerſis. ii Caſtrenſi peculio. 12 Cenſibꝰ. T Amno infecto. Donationibus. Donatione cā mortis. C Diuerſis ⁊ tꝑalibꝰ p̄ſcriptionibꝰ. ¶ Doli mali exceptione. 7 Duobus reis ꝯſtituendis. 2 Decurionibꝰ ⁊ eoꝝ filijs. 2 Decretis ab ordine faciendis. Uictōe libertatis. 4 Ex qͥbꝰ cauſis in poſſeſſionē eat̉. 6 Exceptionibꝰ ⁊ p̄ſcriptionibꝰ. 6 Exceptione rei iudicate. G Exceptione doli mali. ꝯ Extraordinarijs criminibꝰ. 9 Efractoribꝰ ⁊ expilatoribꝰ. i Eum qui appellanti. z Extraordinarijs cognitionibꝰ. Ideicōmiſſarijs libertatibꝰ. Flumībꝰ ⁊ ne qͥd in flumīe publico rip Fonte. paue eius fiat. 8 Fideiuſſoribꝰ ⁊ mandatoribꝰ. ꝯ Furtis. ꝯ Furti aduerſus nautas. ꝯ Furgibus balnearijs. Lande legenda. Ore aureoꝝ anuloꝝ. Interdictis: ſeu exͣordinarijs actiōibꝰ. 8 Iudicatum ſolui. Itinere actuqꝫ priuato. ꝯ Incendio. ruina naufragio. Iniurijs ⁊ famoſis libellis. i0 Interdictis ⁊ relegatis ⁊ deportatis. ii Iure fiſci. 12 Iure immunitatis. II berali cauſa. Locis ⁊ itineribꝰ publicis. Loco publico fruendo. Libero homine exhibendo. vi ij

F Liberis exhibendis ſeu deducendis. 6 Litigioſis. i i Libellis dimiſſorijs. 12 Legationibꝰ. Anumiſſionibꝰ. 2 Manumiſſis vindicta. z Manumiſſionibꝰ que ẜuis. z Manumiſſis teſtamento. 5Migrando. 12 Muneribꝰ ⁊ honoribꝰ. um q̄rat̉. Atalibꝰ reſtituendis. An Ne de ſtatu defunctoꝝ poſt qͥnquēni Ne vis fiat ei qͥ in poſſeſſionē miſſus ē F Ne quid in loco ſacro fiat. 5 Ne qͥd in loco publico vel itinere fiat. F Ne quid in flumīe publico rippaue eius fiat quo aliter aqua fluat. S Nouationibꝰ ⁊ delegationibꝰ. ii Nil innouari appellatione pendente. 12 Nundinis. Peris noui nunciatione. 12 Operibus publicis. Ublicanis ⁊ vectigalibꝰ. 36 Pro ſoluto. 3 Pro emptore. Pro herede. Pro donato. Pro derelicto. Pro legato. ro dote. Pro ſuo. priuilegijs creditoꝝ. precario. pretorijs ſtipulationibꝰ. briuatis delictis. ꝯ Preuaricatoribꝰ. Popularibꝰ actionibꝰ. i0 Publicis iudicijs. i0 Penis. i i Priuilegijs veteranoꝝ. 12 Pollicitationibꝰ. 12 Proſonetis. Ui ſine manumiſſione. 2 ¶ Qui ⁊ a quibus manumiſſi. Quibꝰ ad libertatem ꝓclamare nō licꝫ ¶ Quibꝰ ex cauſis in poſſeſſionem eat̉. ¶ Que in fraudem creditoꝝ facta ſunt. F Quoꝝ bonoꝝ. F Quoꝝ legatoꝝ. Quod vi aut clam. 6 Quaꝝ reꝝ actio non dat̉. i0 Queſtionibus. ii Quis ⁊ a quo appellet̉. ii Quando appellandum ſit. ii Que ſnīe ſine appellatione reſcindunt̉. E iudicata ⁊ de effectu ſnīaꝝ. ¶¶ Rebꝰ aucͣte iudicis poſſidendis. Rippa munienda. Riuis. Remiſſionibꝰ. Rem pupilli ſaluam fore. B Rem ratam habere ⁊ de ratihabitione. ꝯ Receptatoribus. i0 Requirendis reis. ii Re militari. 12 Regulis iuris. Tatu liberis. 2 ¶I Si libertinus ingentius eſſe dicat̉. Statu defunctoꝝ. ¶ Separationibus. F Superficiebus. Si arbor vicini edibꝰ impendat. Saluiano interdicto. Stipulatione ſeruoꝝ. Solutionibus ⁊ liberationibus. 9 Si quis teſtamento liber eſſe iuſſus fuerit. 9 Si familia furtum feciſſe dicat̉. 9 Sepulcro violato. i0 Sententiam paſſis ⁊ reſtitutis. i i Si tutor vel curator vel magiſtratus. ii Si pendente appellatione. Abulis exhibendis. ¶ Termino moto. Tigno iniuncto. T Sucapionibꝰ ⁊ vſurpationibꝰ. Uia publica ⁊ ſi quid in ea. Ut in flumine publico nauigare liceat 5 Uia publica ⁊ itinere reficiendo. F Ui ⁊ vi armata. Oti poſſidetis. Ptrobi. Perboꝝ obligationibus. Di bonoꝝ raptoꝝ. Pacatione ⁊ excuſatione muneꝝ. 12 Varijs ⁊ exͣordinarijs cognitionibꝰ. 12 Uerboꝝ ⁊ rerum ſignificatione ¶ Rubrice Codicis. Poſtatis. A Aſſeſſoribus ⁊ domeſticis. Annonis. z Aduocatis diuerſoꝝ iudicum. z Aduocatis diuerſoꝝ iudicioꝝ. z Aduocatis fiſci. z Alienatione iudicij mutandi cauſa facta. z Ad exhibendum. z Alee vſu ⁊ aleatoribꝰ. ¶ Actionibꝰ ⁊ obligationibus. ¶ An ẜuus ex ſuo facto poſt manumiſ. 4 Actionibus hereditarijs. ¶ Actionibꝰ empti ⁊ venditi. ¶ Ad ſenatuſcōſultum macedonianum. ¶ Ad ſenatuſconſultum velleianum. F Aendis liberis. F Adminiſtratione tutoꝝ ⁊ curatoꝝ. 5 Alimentis pupillo p̄ſtandis. 5 Arbitrium tutele. F Auctoritate preſtanda. Actore tutore ſeu curatore. 6 Ad ſenatuſcōſultum trebellianum. 6 Ad legem falcidiam. 6 Ad ſenatuſcōſultum tercullianum. 6 Ad ſenatuſcōſultum orphicianum.

7 Aſſertione tollenda. z Acquirenda vel retinēda poſſeſſione. Aduerſus creditorem. Annali exceptione italici cōtractus. Alluuionibus ⁊ paludibus paſcuis ⁊cͣ. Appellationibus ⁊ relationibus. B Acceptilationibus. 8 Adoptionibus. 9 Accuſationibus. 9 Ad legem iuliam maieſtatis. 9 Ad legem iuliā de adulterijs ⁊ ſtupro. 9 Ad legem iuliā de vi publica ⁊ priuata. 9 Ad legem corneliam de ſiccarijs. 9 Ad legem fauiam de plagiarijs. 9 Ad legem viſcelliam. 9 Ad legem corneliam de falſis. 9 Ad legem iuliam repetūdarum. 9 Ad legem iuliam ambitus. 9 Abigeis. 9 Abolitionibus. 9 Ad ſenatuſcōſultū turpillianū. Onis libertorū ⁊ iure patronatꝰ. 6 Ib Bonorū poſſeſſiōe ẜm tabulas. 5I Bonoꝝ poſſeſſiōe ꝯͣ tabulas liberti. G Bonoꝝ poſſeſſione cōtra tabulas. G Bonis maternis. G Bonis que liberis in poteſtate ꝯſtitutis. 7 Bonis auctoritate iudicis poſſidendis. 9 Bonis eoꝝ qui ſibi mortē cōſciuerūt. O Bonis ꝓſcriptorū ſeu damnatoꝝ. Omitibus rei militaris. i ¶ ¶ Contractibus iudicum et eorum que ſunt circa eos. 2 Cauſis in quibꝰ infamia irrogatur. Cōmuni diuidundo. Cōmunia vtriuſqꝫ iudicij. z Conſortibus ⁊ eiuſdem litis. ¶ Conditione indebiti. 4 Conditione ob cauſam datoꝝ. ¶ Conditione furtiua. ¶ Conditione ob turpem cauſam. ¶ Conditione ex lege ſiue ſine cauſa. 4 Conſtituta pecunia. 4 Cōmodati. ¶ Compenſationibus. 4 Contrahenda emptione. ¶ Cōmuniū rerum alienatione. Cōmercijs ⁊ mercatoribus. Concubinis. Cōfirmando tutore. Contrario iudicio tutele. ¶ Curatore furioſi ⁊ prodigi. G Carboniano edicto. G Collationibus. 6 Codicillis. C Cōmunia de legatis vel fideicōmiſſis. 6 Cōditionibus inſertis tam in legatis ꝙͣ in fi deicōmiſſis. G Caducis tollendis. G Cōmunia de ſucceſſionibꝰ. 7 Cōmuni ſeruo manumiſſo. 7 Cōmunia de manumiſſionibꝰ. ⁊ Cōmunia de vſucapionibus. 7 Colluſione detegenda. 7 Cōminationes vel epiſtolas. 7 Confeſſis. 7 Cum de momentaria poſſeſſione fuerit appel latum. 8 Cōtrahenda ⁊ cōmittenda ſtipulatione. 8 Creditorē euictionē pignoris nō debere. 9 Cuſtodia reorū. ꝯ Crimine peculatus. 9 Crimine ſacrilegij. O Crimine expilate hereditatis. 9 Crimine ſtellionatus. 9 Calūniatoribus. Iuerſis reſcriptis et pragmaticis ſan ctionibus. Defenſoribus ciuitatum. 2 Dolo malo. z Dilationibus. ¶ Delictis defunctorū inqͣꝫtum ⁊ in quibus be redes cōueniant̉. ¶ Depoſiti. Ponationibus ante nuptias. Dotis ꝓmiſſione vel nuda pollicitatiōe. Dote cauta nō numerata. Donationibus inter virum ⁊ vxorē. Diuortio facto apud quē liberi educent̉. Diuidenda tutela. Dicticia libertate tollenda. Diſtractione pignorū. 8 Debitorem venditionē pignoris impedire nō poſſe. Duobus reis ſtipulandis ⁊ ꝓmittēdis. onationibus. Ponationibus cauſa mortis. 8 Donatione ſub modo vel ſub cōditione. Piſcopis ⁊ clericis. 1 ¶ Ep̄ali audientia ⁊ diuerſis capitulis. Edendo. z Errore calculi. z Errore aduocatorū. 2 Etiā ꝑ ꝓcuratorē in integrū reſtōne agi poſ ¶ Ex delictis defunctorū. ¶ Exercitoria ⁊ inſtitoria actione. ¶ Edilicijs actionibus. 5 Eo qui ꝓ tutore negocia gerit. Excuſationibus ⁊ temporibꝰ eoꝝ. Excuſatione veteranoꝝ. 6 Edicto diui adriani tollendo. Executione rei iudicate. 8 Edificijs priuatis. 8 Etiam ob cyrographariaꝫ pecuniam pignus teneri. 8 Exceptionibus ſeu p̄ſcriptionibꝰ. 8 Euictionibus. 8 Emancipationibus liberoꝝ. 9 Exhibendis vel tranſferendis reis. 9 Emendatione ſeruoꝝ. 9 Emendatione ꝓpinquorū. Iliof. minore. Fideiuſſoribus minorū. z Formulis ⁊ impetratione actionū ſub latis. z ferijs. v iu

z Familie herciſcūde. z Finium regundorum. ¶ Fide inſtrumētoꝝ ⁊ amiſſione eorū. fundo dotali. Fideiuſſoribus tutorū ⁊ curatorum. Furtis ⁊ ſeruo corrupto. Ffideicōmiſſis. falſa cauſa adiecta legato vel fideicōmiſſo. fideicōmiſſarijs libertatibus. fructibus ⁊ litis expenſis. 8 Fideiuſſoribus ⁊ mandatoribꝰ. O Falſa moneta. 9 Famoſis libellis. Enerali abolitione. Ereticis ⁊ manicheis. His qui ad eccleſias confugiūt. His qui in eccleſijs manumittunt̉. His qui ad ſtatuas confugiunt. His qui potentiorū nomine. His que vi metuſue cauſa fiunt. z His qui veniam etatis impetrauerūt. Hereditate vel actione vendita. Heunuchis. Heredibus tutorum. Heredibus inſtituendis. G His quibus vt indignis G His que pene nomine relinquūtur. 6 His que ſub modo legati ſeu fideicōmiſſi re linquūtur. 6 His qui ante aꝑtas tabulas. G Heredibꝰ decurionum. His qͥ a nō dn̄o manumiſſi ſunt. 7 His qui per metum iudicis non appellaue runt. 8 His qͥ in prioꝝ creditoꝝ loco ſuccedūt. His qͥ parētes vel liberos occiderūt. 9 His qui ſibi aſcribūt in teſtamēto. 9 His qui latrones vel criminibus reos occul tant. Uſtiniano codice cōfirmando. Iuſtiniano codice emendando. i ¶ Indeis. i Iuris ⁊ facti ignorantia. z In ius vocando. z In integrū reſtitutiōe minorum. 2 In quibus caſibus in integrū reſtitutio neceſ ſaria non eſt. z In integrum reſtitutiōe poſtulata ne quid in nouetur. z Iureiurando ꝓpter calūniam. Iudicijs. Iuriſditione omniū iudicū ⁊ de foro cōpetēti. In quibus caſibus militantes fori p̄ſcriptiōe vti non poſſunt. Inofficioſo teſtamento. Inofficioſis donationibus. Inofficioſis dotibus. Iure emphiteotico. Inceſtis ⁊ inutilibus nuptijs. Interdicto matrimonio inter pupillū ⁊ tuto. vel cura. Iure dotium. ¶ In quibus caſibus tu. habēti: tutor vel cu. da. non poteſt. In litem iurando. In litem dando tutore vel curatore. Iure aureorū anulorum. G Inſtitutionibꝰ et ſubſtitutionibꝰ vel reſtituti onibꝰ ſub cōditione factis. G Impuberū ⁊ alijs ſubſtitutiōibus. Iure deliberandi ⁊ de adeunda vel acquiren da heredi. Indicta viduitate tollenda. Ingenuis ⁊ manumiſſis. Indicta libertate. In qͥbꝰ cauſis ceſſat longi tꝑis p̄ſcriptio. Interdictis. 8 In quibus cauſis ius pignoris tacite contra hatur. Iure dominij impetrando. nutilibus ſtipulationibꝰ. Ingratis liberis. Infantibꝰ expoſitis liberis ⁊ ſeruis. Infirmādis penis celibatus ⁊ orbatus. Iure libertorum. 9 Iniurijs. Egibus ⁊ cōſtitutionibꝰ principū. Litis conteſtatione. ¶Lege aquilia. ¶ Locato ⁊ conducto. Legitima tutela. 6 Libertinis ⁊ eorum filijs. 6 Liberis p̄teritis ⁊ exheredatis. 6 Legatis. Legitimis heredibus. Lege ſuffia canina tollenda. Latina libertate tollenda. Liberali cauſa. Longi temporis p̄ſcriptione. Litigioſis. Luitione pignoris. 8 Liberis exhibendis ſeu deducendis. ¶ ¶ Hodo mulctarā. Andatis principum. Magiſtratibus municipaliū. 4 Mandati vel contra. ¶ Monopolijs ⁊ cōuentu negociatorū. Magiſtratibus cōueniendis. 8 Manumiſſione pignoris. 8 Mortis cauſa donationibus. 9 Mulieribus que ſeruis ꝓprijs ſe iūxerunt. O Mutatione nominis. 9 Maleficis ⁊ mathematicis. Quo cōdice cōponendo. I Noua ꝯſtitutio Federici. Ne ſanctū baptiſma iteretur i Nemini licere ſignum ſaluatoris. i Ne iudeus chriſtianū mancipiū. z Nemini liceat potentioribus. z Ne fiſcus vel reſpublica. z Negocijs geſtis. z Ne quis in ſua cauſa iudicet. Noxialibus actionibus. 4 Ne vxor ꝓ marito vel econtra cōueniat̉. ¶ Ne filius pro patre vel pater pro filio. ¶ Non numerata pecunia.

¶ Nautico fenore. ¶ Nundinis et nouis mercationibus. ¶ Noua vectigalia inſtitui nō poſſe. Nuptijs. Ne fideiuſſores dotium dentur. Ne pro dote mulieris. Naturalibꝰ liberis et matribꝰ eoꝝ. Ne tutor vel curator vectigalia cōducant. Neceſſarijs ſeruis heredibꝰ inſti. vel ſubſti. Ne de ſtatu defunctoꝝ poſt qͥnquēniū q̄rat̉. Nudo iure quiritū tollendo. Ne rei dn̄ice vel temploꝝ. Ne liceat in vna eadēqꝫ cā tercio ꝓuocare. B Nouationibꝰ et delegationibꝰ. 9 Nili aggeribus nō rumpendis. 9 Ne ſine iuſſu principis. Fficio p̄fecti p̄torio. ¶ Sfficio p̄fecri p̄tono africt. Officio ꝑfecti vrbis. i Officio magiſtri militum. i Officio queſtoris. i Officio magiſtri officioꝝ. Officio comitis ſacraꝝ largitionum. Officio comitis rerū priuatarū. Officio comitis ſacri patrimonij. i Officio ꝓconſulis et legati. i Officio comitis orientis. i Officio p̄fecti auguſtalis. i Officio vicarij et p̄fecti. i Officio pretorum. i Officio rectoris ꝓuincie. i Officio p̄fecti vigilum. i Officio ciuilium iudicum. i Officio militariū iudicum. i Officio diuerſoꝝ iudicum. i Officio eius qͥ vicē alicuiꝰ iudicis obtinet. i Officio iudicis alexandrie. z Ordine iudiciorum. ¶ Operis libertorum. σ Obſequijs patronis p̄ſtandis a liberto. Ordine cognitionum. 8 Operis noui nunciatione. D Operibus publicis. Iganis ſacrificijs et templis. Precibus imperatori offerendis. Pactis. Poſtulando. procuratoribus. edaneis iudicibus. pluſpetitionibus. Petitione hereditatis. Prohibita ſequeſtratione pecunie. Probationibus. 4 Plus valere qd̓ agit̉ qͣꝫ qd̓ ſimulate concipit̉. Dignoraticia actione. ¶ Per quas ꝑſonas nobis acquirit̉. ¶ Pro ſocio. ¶ Patribus qui filios diſtraxerunt. 4 Periculo et comodo rei vendite. Pactis inter emptorem et venditoꝝ Pactis cōuētis tā ſuꝑ dote ꝙͣ ſuꝑ donatione. Periculo tutoꝝ et curatoꝝ. 5 Predijs vel alijs rebꝰ minoꝝ nō alie. 6 Poſthumis heredibꝰ inſtituēdis vel exhere Periculo eius qui libertatē inijerit. Pro donato. Preſcriptione longi tꝑis. x. vel. xx. annoꝝ. Preſcriptione. xxx. vel. xl. annoꝝ. Pena iudicis qui male iudicauit. Priulegio fiſci. Priuilegio dotis. Precario ſaluiano interdicto. Pignoribus. Publicis operibus. Pretorio pignore vt in actionibus. Partu pignoꝝ et omni cauſa. Pactis pignoꝝ ⁊ de cōmiſſoria. l. reſcindēda. Patria poteſtate. Poſtilimimio reuerſis ⁊ redēptis ab hoſtibus. Prinatis carceribus. Penis. Oando libellus pͥncipi de lite ꝯteſtata facta. Quibus cauſis infamia irrogatur. 2 Qui ⁊ aduerſus qͦs in integꝝ reſtō poſtulat̉. z Quibꝰ ex cauſis in integꝝ reſtō maioribꝰ dat̉. z Qui ꝓ ſua iuriſditōe iudices dare dariue pn̄t. z Qui legitimā ꝑſonā habent in iudicio. z Qn̄ imꝑator inter pupillos et viduas. z Qn̄ licet vnicuiqꝫ ſe ſine iudice vindicare. ¶ Qn̄ fiſcus vel priuatus debitores. Qd̓ cū eo qͥ in aliena iuriſditōne vel ptāte eſt. 6 Que res vendi nō poſſunt et qui vendere vel emere vetantur. ¶ Que res exportari nō pn̄t vel nō debent. ¶ Qn̄ liceat ab emptione diſcedere. F Qui petant tutores vel curatores. § Qui dare et dari tutores poſſunt. § Qn̄ mulier officio tutele fungi poteſt. § Qn̄ ex facto tutoris vel curatoris. 5 Qn̄ curatores et tutores eſſe deſinunt. § Qui numero liberoꝝ ſe excuſant. § Qui morbo ſe ex. § Qui etate ſe excuſant. Qui numero tutelarum. F Quando decreto opus nō eſt. Qn̄ dies legati vel fideicōmiſſi cedant. 6 Qui admitti ad bonoꝝ poſſeſſionē poſſunt. 6 Qn̄ nō petentiū ꝑtes petentibꝰ accreſcāt. Qui teſtamenta facere poſſunt vel non. Quēadmodū teſtamenta aperiantur. uibꝰ cauſis ſerui accipiunt p̄miū libertatis. Qui manumitti nō poſſunt. Qui nō poſſunt ad libertatē ꝑuenire. 7 Quibꝰ ad libertatē ꝓclamare non licet. 7 Quibꝰ nō obijcit̉ longi tꝑis p̄ſcriptio. 7 Quadriennij p̄ſcriptione. 7 Quō et qn̄ iudex ſententiā ꝓferre debet. 7 Quibus res iudicata nō nocet. 7 Quando ꝓuocare nō eſt neceſſe. 7 Quoꝝ appellationes non recipiant̉. Qui bonis cedere poſſunt. 8 Quoꝝ bonorum. Quoꝝ legatorum. Que res pignori obligari poſſunt. 8 Qui potiores in pignore habeantur. N iiij

8 Que ſit longa cōſuetudo. 9 Qui accuſare nō poſſunt. 9 Qn̄ ciuilis actio p̄iudicet criminali. 9 Queſtionibus. Eputationibꝰ q̄ fiunt in iudicio. Ir F Reſtōe militū ⁊ eoꝝ qͥ reipublice. Receptis arbitris. z Reſcriptis. Rei vendicatione. z Religioſis ⁊ ſumptibꝰ funeꝝ. 4 Rebus creditis et iureiurando. 4 Reſcindenda venditione. 4 Rebus alienis nō alienandis. 4 Rem alienā gerentibꝰ nō interdici. 4 Reꝝ ꝑmutatione ⁊ de p̄ſcriptis verbis. Rei vxorie actione in ſtipulatū actōe trāſfuſa. Repudijs et iudicio de moribꝰ ſublata. Rerum amotarū. 6 Repudianda bonoꝝ poſſeſſione. 6 Repudianda vel abſtinenda hereditate. Re iudicata. Res inter alios acta vel iudicata. Relationibus. Reuocandis his q̄ fiunt in fraudē creditoꝝ. Ratiocinijs opeꝝ publicoꝝ. Remiſſione pignoꝝ. 8 Reuocandis donationibꝰ. ꝯ Raptu virginū honeſtaꝝ ſeu viduarū. ꝯ Requirendis reis. Omnia trinitate ⁊ fide catholica. f Senatuſconſultus. Sacroſctīs eccleſijs et pͥuilegijs eaꝝ. i Si contra ius vel vtilitatem publicam. i Statuis et imaginibus. z Si tutor vel curator interuenerit. z Si in cōi eadē cā in integꝝ reſtitutio poſtulet̉. z Si aduerſus rem iudicatam. z Si aduerſus venditionē pignoris. 2 Si aduerſus libertatem. z Si aduerſus donationē. 2 Si aduerſus tranſactionē. z Si aduerſus ſolutionē. z Si aduerſus dotem. z Si aduerſus delictum. z Si aduerſus vſucapionē. z Si aduerſus fiſcum. z Si aduerſus creditorē. z Si vt ſe ab hereditate abſtineant. z Si vt omiſſa hereditate vel bonoꝝ poſſeſſio ne vel aliquid aliud. Si minor ſe maiorē dixerit. z Si ſepius in integrū reſtitutio poſtulet̉. z Si maior factus ratū habuerit. z Satiſdando. z Sportulis et ſumptibus. z Seruitutibus et aqua. Si certum petatur. 4 Suffragio. ¶ Si ſeruus extero ſe emi mandauerit. 4 Si ꝓpter publicas p̄ſtationes venditio facta no fuerit celebrata. 4 Si ſine cenſu vel reliquijs. ¶ Si qͥs alteri vel ſibi ſub alterius nomine. ¶ Si ſeruus exportandus veneat. ¶ Si mancipiū ita veneat ne ꝓſtituatur. ¶ Si mancipiū ita alienatū ſit. Sponſalibꝰ et arris ſponſalicijs. 5 Si rector ꝓuincie vel ad eū ꝑtinentes Si qͣcunqꝫ p̄ditus ptāte vel ad eū ꝑtinētes. Si nuptie ex reſcripto principis petant̉. Secundis nuptijs. Si ſecundo nupſerit mulier. Soluto mr̄imonio ⁊ quēadmodū dos petat̉. Si cōſtante mr̄imonio dos ſoluit̉. Si ex pluribꝰ tutoribꝰ vel curatoribus. Suſpectis tutoribus. Si mater indēnitatē ꝓmiſit. Si contra matris voluntatē. Si tutor non geſſerit. Si ex falſis allegationibus. Si quis ignorans rem minoris. Si tutor reipublice. cauſa aberit. Si maior factus ratū habuerit alie. G Sernus fugitiuus. 6 Succeſſorio edicto. G Si in fraudē patroni. 6 Si quis aliquē teſtari ꝓbibuerit. 6 Si omiſſa cauſa teſtamenti. 6 Suis et legitimis heredibꝰ ⁊ ex filia nepotibꝰ. Senatuſconſulto claudiano tollendo. Seruo pignori dato manumiſſo. Seruo cōmuni manumiſſo. Seruis reipublice manumittendis. Sententijs p̄fectoꝝ. Sententijs p̄fecti pretorio. Sententijs ex ꝑiculo recitandis. Sententijs et interlocutionibꝰ oīm iudicū. Sententia que ſine certa quātitate. Sententijs q̄ ꝓ eo qd̓ intereſt ꝓferunt̉. Si a nō competenti iudice. Sententiā reſcindi nō poſſe. Si plures ſimul vna ſnīa fuerint cōdēnati. Si ex falſis inſtrumētis. Si pendēte appellatōe mors interuenerit. Si vnus ex pluribꝰ appellauerit. Si de momētanea poſſeſſiōe fuerit appellatū. Si ꝑ vī vel alio mō ꝑt̓bata abūtis ſit poſſeſſio Saluiano interdicto. Si res aliena pignore data ſit. Si antiqͥor creditor pignus vendiderit. Si cauſa iudicati pignus captū ſit. Si cōis res pignori data ſit. Si pignus pignori datū ſit. Si vendito pignore agatur. Si vnꝰ ex pluribꝰ heredibꝰ creditoris. Si pignoris cōuētione. 8 Solutionibus et liberationibꝰ. Si reus vel accuſator mortuus fuerit. 9 Si quis imꝑatori maledixerit. 9 Si qͥs eā cuiꝰ tutor fuerit corruperit. Sepulcro violato. 9 Seditioſis et his qui plebem. 9 Sententiā paſſis ⁊ reſtitutis. Ranſactionibus. 2¶ t Temporibꝰ in integrū reſtōnis. Teſtibus. 4

Teſtamentaria tutela. 5 Tutoribus vel curatoribꝰ illuſtriū perſonarū. Tutore vel curatore qͥ nō ſatiſdedit. Tutoribus ſuſpectis. G Teſtamento militis. 6 Teſtamētis ⁊ quēadmodū teſtamēta ordinēt̉. Teſtamentaria manumiſſione. Temporibus ⁊ reꝑationibꝰ appellationū. 8 Tabulis exhibendis. Eteri iure enucleando. C Ut lite pendente vel poſt. i ¶ Ut oēs tā ciuiles qͣꝫ militares poſt ad miniſtrationem. 2 Ut nemo priuatus titulo p̄dijs. 2 Ut q̄ deſunt aduocatis ꝑtiū iudex ſuppleat. 2 Ut nemini liceat ſine iudicis auctoritate. Ut nemini liceat ſine iudice ſe vindicare. Pbi ⁊ apud quē cognitio reſtitutionis. xoribus militū et eoꝝ qui. Ut nemo inuitꝰ agere cogat̉ vel accuſare. Obi in rem actio. Obi de rōcinijs agi oportet. Obi de poſſeſſione agi oportet. Ubi quis decuriali vel cohortali. Obi cauſa fiſcalis agit̉. Obi de fideicōmiſſo agi oportet. Ubi de crimine agi oportet. Obi de hereditate agatur. Obi conueniat̉ qui certo loco ꝓmiſit. Vbi de cauſa ſtatus agi oportet. z Ubi ſenatores vel clariſſimi viri. Uſufructu et habitatione ¶ Ut actōes ab heredibꝰ ⁊ ꝯͣ heredes incipiāt. ¶ Uſuris. ¶ Pectigalibus et cōmiſſis. F Ut mulier ſi an̄ ānale ſpaciū ſe marito ꝯiūxit. Ubi petat̉ tutor vel curator. Obi pupilli educant̉. Pſuris pupillaribus. Ubi cauſe poſt pubertatē. 6 Unde legitimi et vnde cognati. 6 Unde liberi. 6 Unde vir et vxor. G Uerboꝝ et rerum ſignificatione. 6 Uſuris et fructibus legatoꝝ. Ut in poſſeſſione fideicōmiſſoꝝ vel legatoruꝫ ſeruandoꝝ cauſa mittendi. Uenditione libertatis. Uſucapione pro emptore. Uſucapione pro donato. Uſucapione pro dote. 7 Uſucapione ꝓ herede. 7 Uſucapione tranſformanda. Uſuris rei iudicate. Unde vi. 8 Uti poſſidetis. 9 Ut infra certtū tp̄s criminalis qō terminet̉. 9 Ui bonoꝝ raptorum. Colla. Rubrice auten. Ominiſtrantibꝰ officia in ſacris appel C lationibus. Appellationibus et intra que tꝑa de bet appellari. 6 Apud qͦs oportet cām dicere monachos. 6 Armis. Adminiſtrationibus. 8 Appellationibus. 9 Alienatione et emphiteoſi. Onſulibus. Conſtō q̄ ex aſcripticio libera natos. G Conſanguineis ⁊ vterinis fratribus. 6 Conſtitutio q̄ de dignitatibꝰ et ep̄atu. B Conſtitutio innouat legem. 9 Collatoribus et alijs capitulis. Efenſoribus ciuitatum. EF Depoſitionibꝰ et denunciationibꝰ in quilinorum. 7 Duobus reis. Ccleſiaſticaꝝ reꝝ immobilium aliena S tione. Exhibendis ⁊ introducēdis reis. 7 Equalitate dotis. z Executoribus et qui cōueniunt̉. 9 Eccleſiaſticis tutelis. Ideiuſſoribus ⁊ mandatoribus ⁊ ſolu tionibꝰ. z Filijs ante dotalia inſtrumēta natis. Eredibus ⁊ falcidia. His qͥ ingrediunt̉ ad appell̓. ¶ L His qͥ ingrediunt̉ monaſteria. G Hec ꝯſtitutio interp̄ tat̉ priorem. 8 Hec cōſtitutio innouat cōſtitutionē que pre ſcriptionē. C. annoꝝ. 9 Hereditatibus ab inteſtato venientibꝰ. Uſiurandū qd̓ p̄ſtatur ab his qui ad 2 Inceſtis et inutilibus nuptijs. miniſtrationē accipiunt. Iureiurando a moriente p̄ſtito. 6 Inſtrumentoꝝ cautela et fide. Iudicibus. Immenſis donationibus in filios factis. In medio litis nō fieri ſacras formas. Interdictis collegijs hereticoꝝ. Enonibus. I Liti gioſis et decima ꝑte litis. D n̄achis. z Menſura ordinandoꝝ clericoꝝ. z Mandatis principum. z Miniſtrationibus in ſacris officijs. Non alienandis aut ꝑmutandis re On eligendo ſcd̓o nubentes. bus eccleſie. ¶ Nullum agricole traditione tenere illius ter ram. ¶ Nuptijs. Noui operis nunciatione. 8 Neqꝫ virū qd̓ ex dote eſt. Riuilegijs dotis. ¶ N Priuilegijs archiep̄i. L Uomodo oporteat epiſcopos ⁊ alios Queſtore. clericos ad ordinationē ꝑduci. 6 Quibus modis naturales efficiuntur legiti mi. 7 Quibus modis naturales efficiunt̉ ſui. ri v

Eferendarijs palacij ſacri. Reſtitutionibus et ea que parit̓ in xj. 413 menſe poſt mortē viri. Reis promittendis. B Reſtitutionibus. ꝯ Reſtitutionibꝰ fideicōmiſſi. ꝯ Raptis mulieribꝰ que rapto. nubunt. Criptum exemplar. 5 E Scenicas nō ſolū fideiuſſorē p̄ſtant. Sanctiſſimis epiſcopis. Abulatio viceconſulis. z ¶ Triente et ſemiſſe. Tabellionibus. Teſtibus. Tempore nō ſolute pecunie ſuꝑ dote. 8 Teſtamentis imperfectis. T determinatꝰ ſit numerus clericoꝝ. 3Cv Ut iudices ſine quoquo ſuffragio. 2 Ut eccleſia rōna. C. ānoꝝ p̄ſcrip. gau. ¶ Ut nullus mutuās agricole teneat eius terrā ¶ Ut ꝓthocola diuidant̉ in cartis. F Vt p̄ponat̉ nomen imperatoris. At nō fiant pignoratōes ꝓ alijs ꝑſonis. Ut decetero cōmutatōes eccleſiaſticaꝝ rerū. Ut ea que vocant̉ inſinnata ſuꝑ clericis. Ot clerici qͥ recedūt alijs ꝓ eis ſubrogatis. Ut in priuatꝭ domībꝰ ſacra myſteria nō fiant Ut immobilia ante nuptialē donationē. Ut facte noue cōſtitutiones. Ut clerico ſacra de expēſis. F Ut nullus fabricet oratorij domū p̄ter volun tatem epiſcopi. Ut ab illuſtribꝰ et qͥ ſuꝑ eā dignitatē ſunt. Ot defuncti ſeu funera eorū non iniurient̉ a F creditoribus. F Ut vrbane ordinarie p̄fecture. Ut oēs obediant iudicibꝰ ꝓuinciarū. 6 Ut hi qͥ obligatas ſe res habere ꝓhibent mi 6 Ut non luxurient̉ cōtra naturā. norum. G Ut liberti decetero auro nō egeant. 6 Ut clerici apud ꝓprios ep̄os cōueniant̉. 7 Ut ſine ꝓhibitione matres debitrices ⁊ credi trices tutelā gerant minoꝝ. t exactione inſtante dotis. t neqꝫ miles neqꝫ federatus. pt amiſſe viſiones p̄ſcriptiones habeant̉ t cū de appellatione cagnoſcit̉. Ot liceat matri et auie. Ot diuine iuſſiones. vt ſponſalitia largitas ſit ſpālis cōtractus. Vt litigantes iurent. At iudices nō expectent ſacras iuſſiones. Ut nulli iudicū liceat hr̄e loci ſeruatores. At fratrū filij ſuccedant Ot differentes iudices. 9 Uſuris nauticis. Rubrice inſtitutionum. Doptionibus. i I Attiliano tutore. Auctoritate tutoꝝ. z Adēptione legatoꝝ et tranſlatione fideicom miſſorum. Iſſignatione libertoꝝ. z Acquiſitione per arrogationē. 4 Acceptilationibus. ¶ Actionibus. Onorum poſſeſſionibus. 4 HI Bonoꝝ vi raptorum. Apitis diminutione. ( Curatoribus. Codicillis. Contrahenda emptione. 346 Gnationibus. De conſenſu et obligatione. De duobus reis ſtipulandi et promie tendi. z Diuiſione ſtipulationū. X quibus cauſis manumittere non li ¶ Excuſationibus tutoꝝ. z Exheredatione liberoꝝ. z Eo cui libertatis cauſa bona adijciun z Emptione et venditione. ¶ Exceptionibus. Iduciaria tutela. 2TI Fideicōmiſſarijs hereditatibus. 3I Fideiuſſoribus. Radibus cognationū. 3 ¶ S F Is qui ſui vel alieni iurꝭ ſunt. Heredibus inſtituendis. Hereditate libertoꝝ. 2 Heredū qualitate ⁊ differentia. z Hereditatibꝰ que ab inteſtato deferunt̉. Oſticia et iure. II Iure naturali gentiū et ciuili. Iure perſonarum. Ingennis et libertinis. nofficioſo teſtamento. Iure codicillorum. Inutilibus ſtipulationibus. Iniurijs. Interdictis. Ibertinis. Lege ſuffia canina tollenda. Legitima agnatoꝝ tutela. i Legitima parentū tutela. i Legitima patronoꝝ tutela. ⁊ Lege falcidia. 2 Legatis. Legitima agnatoꝝ ſucceſſione. z Literarū obligationibus. Locatione et conductione. ¶ Lege aquilia. Ilitari teſtamento. z Mandati. ptijs. A ¶ Noxalibus actionibus. Bligationibus. z ¶ Obligationibus que ex quaſi cōtractu naſcuntur. z Obligationibus ex cōſenſu. ¶ Obligationibus que ex delicto naſcunt̉. 4 Obligationibus que ex quaſi delicto naſcunt̉ ¶ Officio iudicis.

Atria poteſtate. Pupillari ſubſtitutiōe. Per quas ꝑſonas nobis acquirit̉. z Per quas ꝑſonas obligatio nobis acquirit̉. 4 Perpetuis ⁊ temporalibꝰ actionibus. ¶ Pena temere litigantiū. ¶ Per quas ꝑſonas agere poſſumus. ¶ Publicis iudicijs. Dibꝰ modis ius pr̄ie poteſtatꝭ ſoluit̉. i ¶ Qui dari tutores in teſtō poſſunt. ¶ Quibus alienare licet vel non. Quibꝰ modis tutela finitur. 2 Quibꝰ nō eſt ꝑmiſſum facere teſtamētū. 2 Quibus modis teſtamenta infir. z Quibꝰ modis re ꝯtrahit̉ obligatio. z Quibꝰ modis obligatio tollitur. 4 Qd̓ cū eo qui in aliena poteſtate. Erum diuiſione. Rebus corporalibꝰ et incorporalibꝰ. Replicationibus. Atiſdatione tutorū ⁊ curatoꝝ. C Suſpectis tutoribus ⁊ curatoribꝰ. Seruitutibus p̄diorū ruſticorū. z Singulis rebus ꝑ fideicōmiſſum relictis. z Senatuſcōſulto tertuliano. z Senatuſcōſulto orphiciano. z Succeſſione cognatorum. z Seruili cognatione. z Succeſſione libertorum. z Succeſſione libertorum ſublata. z Stipulatione ſeruorū. z Societate. ¶ Si quadrupes pauꝑiem feciſſe dicat̉. 4 Satiſdationibus. Utelis. 2 ¶ Teſtamentis ordinādis. Teſtamento militari. U Sufructu. Uſu ⁊ habitatione. Vſucapionibꝰ ⁊ longi tꝑis p̄ſcrip. 2 Uulgari ſubſtitutiōe. z Uerborum obligationibꝰ. ¶ Ui bonorū raptorum. Rubrice triū librorū. C. Nnona ⁊ tributis. io a Apochis publicis. Athletis. 10 Auri publici ꝑſecutoribus. 10 Argenti p̄cio qd̓ theſauris infertur. 10 Auro coronario. ii Annonis ciuilibꝰ. ii Adminiſtratiōe rerū publicarū. ii Aque ductu. ii Alexandrie primatibus. i Armorū vſus in ſuo pͥncipe interdictus ſit. i Agricolis cenſitis ⁊ colonis. ii Agricolis ⁊ mācipijs dn̄icis vel fiſcalibꝰ. 12 Agentibus in rebus. 12 Apparitoribus prefectorū pretorio. 12 Ipparitoribus magiſtrorū militū. 12 Apparitoribus ꝓconſulis ⁊ legati. 12 Apparitoribus comitis orientis. 2 Apparitoribus prefectis annone. Onis vacantibus ⁊ de incorꝑatiōe. 10 t Onueniendis fiſci debitoribus. i0 ¶ Capiendis et diſtrahendis pignoribꝰ cauſa tributorū. i0 Canone largitionaliū titulorum. i0 Conditis in publicis horreis. i0 Collatiōe donatoꝝ vel reuelatoꝝ. i0 Collatiōe eris. ii Claſſibus. ii Curialibus vrbis rome. ii Collegiatis. ii Canone frumētario vrbis rome. ii Capitatiōe ciuiū cenſibus eximenda. ii Colonis paleſtinis. ii Colonis tracenſibus. l Colonis illiricianis. ii Cenſibus cenſitoribꝰ ꝑequatoribꝰ ⁊ inſpec. ii Collatōe fundoꝝ pr̄imonialiū ⁊ ēphiteoticoꝝ i Cōductoribus ⁊ ꝓcuratoribꝰ p̄di. fiſ. ii Collatione fundoꝝ fiſcaliū vel rei pri. l1 Cip̄ſſis ex luco damnēſi vel ꝑſeis. 12 Conſulibꝰ ⁊ nō ſpergēdis ab his pecunijs. 12 Conſiſtorianis militibus. 2 Comitibus ⁊ tribunis ſcholarū. 2 Comitibus rei militaris. 2 Comitibus ⁊ archiatris ſacri pallacij. 12 Comitibus qui ꝓcurationē petunt. 12 Curioſis. 12 Comitibus cōſiſtorianis. 2 Caſtrēſi omniū palatinorū peculio. l2 Caſtrenſi peculio militū. 2 Caſtrenſiarijs miniſteriarijs. k2 Cōmeatu. k2 Comitibus qui ꝓuin. re. l2 Curſu publico ⁊ angarijs ⁊ ꝑanga. 2 Coartalibus principibus. Elatoribus. Defenſoribus. 10 Diſcuſſoribus. 10 Decretis decurionū. Decurionibus ⁊ filijs eorū. Debitoribus ciuitatū. Diuerſis predijs. Dignitatibus. Domeſticis ⁊ ꝓtectoribus. Decanis. 2 Deſertoribus ⁊ occultatoribus. 2 Diuerſis officijs ⁊ apparitoribus iudicū. ¶ Xactoribus tributorū. 10 F Excuſationibꝰ munerū. 10 Excuſutionibus artificum. i Expenſis ludorū. 12 Equeſtri dignitate. Exactiōe ⁊ tranſlatiōe militariū annonaꝝ. 2 Executoribus vel exactoribus. 2 Erogatione militaris annone. Ide inſtrumētoꝝ ⁊ iure aſte fiſcal̓. Fiſcalibus vſuris. 10 Filijſfa. ⁊ quēadmodū pr̄ ꝓ his teneat̉ Frumento vrbis cōſtanti. Frumento alexandrino. Fabricenſibus.

ii Fūdis limitoſis ⁊ terris et paludibꝰ ⁊ paſcuis. i i Fundis patrimonialibus. ii Fugitiuis colonis pr̄ionialibꝰ ⁊ emphiteoticis ii Fundis reipublice. i Fundis ⁊ ſaltibus. 12 Filijs officialiū militariū qui in bello mori. Ladiatoribus. ii ¶ Grege dominico. Is qui ex publicis rationibꝰ mutuam i5 T His quiſe defendunt. pecuniā fenebrē acceperūt. i0 Honoribus nō cōtinuandis. i0 His qͥ ſponte munera publica ſuſcipiūt. i0 His qͥ a principe vacationē acceperūt. i0 His q̄ numero liberoꝝ vel pauꝑtate excuſa tionē meruerūt. i0 His qui nō impletis ſtipendijs. i0 His qui exilio dati vel ſunt amoti. i0 His qͥ ex publica collatiōe illata ſt̓ nō vſur. i i Honoratorū vehiculis. ii His qͥ ex officio qd̓ admīſtrauerūt ꝯueniūt̉. i2 His qui in ſacro pallatio. 18 7 Ore fiſci. Inditionibus. 10 Imponēda lucratiuorū deſcriptione. i0 Incolis ⁊ vbi domiciliū habere videant̉ ⁊ his qui ſtudioꝝ cā in alia ciuitate degūt. i0 Infamibus. 10 Irenarchis. i0 Immunitate nemini cōcedenda. ii Iure reipublice. ii In qͥbꝰ cauſis coloni cēſiti dn̄os accuſare pn̄t. Ibertinis. ¶ Legationibus. Luſtralis auri collatione. ii Locatione p̄diorū ciuiliū vel fiſcaliū. 2 Locorū ⁊ itinerū cuſtodia. 12 Lucris aduocatoꝝ. Onicipibus ⁊ originarijs. io(m Muneribus patrimoniorū. Mulieribus ī quo loco munera ſexui cōgruentia. ii Metallarijs ⁊ metall̓ ⁊ ꝓcuratoribꝰ metalloꝝ ii Murilegulis ⁊ ginētiarijs. ii Metropoli berito. ii Mendicātibus validis. ii Maima. i i Mancipijs ⁊ colonis patrimonialiū. 12 Magiſtris ſcriniorū. 12 Militari veſte. 12 MHeſſoribus. 12 Metatis ⁊ epidemeticis. Efiſcus rem quā vendidit euincat. to In Ne oꝑe a collatoribus exigant̉. ii Nauicularijs. ii Nauibus nō excuſandis. ii Ne quid oneri publico imponat̉. ii Naufragijs. ii Nulli licere ī frenis ⁊ ſellis margaritas ⁊ ſmaragdos. ii Nantis tyberinis. ii Ne quis liber actū reipublice agere cogat̉. ii Ne ruſticani ad vllū obſequiū deuocent̉. ii Non licere habitatoribus. 12 Negociatores ne militent. 12 Numerarijs ⁊ adiutoribus ſcriniarijs. Mni agro deſerto. 12 Obligatiōe votorum. Officio p̄fecti vrbis. lo Etitis bonoꝝ ſublatis. Penis fiſcalibꝰ creditores p̄ferri. 10 R i0 Predijs curialiuꝫ ⁊ de cu. ſine decreto Prebendo ſalario. nō alie. Profeſſoribus ⁊ medicis. Peculio ſucceſſorū parētis. Ponderatoribus ⁊ auri illatione. Potioribus ad munera nominādis. Predijs ⁊ omībꝰ rebus nauiculariorū. Priuilegijs corꝑatoꝝ vrbis rome. Peculio nominatoꝝ. Piſtoribus. riuilegijs cōſtanti. vrbis. aſcuis publicis ⁊ priuatis. Pericula eoꝝ qͥ ꝓ magiſtratibꝰ interuenerūt. ii Predijs canuatis. Priuilegijs domus auguſte. Palatinis ⁊ domibus dominicis. Prefectis p̄torijs ſacre vrbis. Pretoribus ⁊ honore p̄fecture. Prepoſitis ſacri cubiculi. Primicerio. Prepoſitis libarum. Publice leticie. Profeſſoribꝰ qui in vrbe cōſtanti. Prepoſitis ſacroꝝ ſcrinioꝝ. Principibus agentibꝰ in rebus. Primipili. Priuilegijs eorū qͥ in ſacro pallatio militāt. Priuilegijs ſcholarū. Perfectiſſimatus dignitate. Prepoſitis ⁊ tribunis ſcholarū. Prefecto pretorio. Palatinis ſacrarum lar. alatinis. Publice leticie vel cōſulū nūciatiōes. 12 Perfectiſſima dignitate. Primopilo. Vando ⁊ quibus quarta pars debet̉ 10 8 ex bonis. Quēadmodum ciuilia munera indi cantur. 10 Quibus muneribus excuſantur hij qui poſt impletam mili. 10 Qui etate. i0 Qui morbo ſe excuſant. ii Quibus ad cōductionem rerum fiſcalium nō licet accedere. i i Quod quiſqꝫ ordine cōueniatur. 12 Queſtoribus. 12 Qui militare poſſunt vel non. Eis poſtulatis. Remilitari. Ententijs aduerſus fiſcum latis retra 19 S ctandis. Superindicto. io Si liberalitatis imꝑialis.

io Suꝑ exactionibꝰ. io Si ẜuꝰ aūt libertꝰ ad decurionatū expirauerit io Si curialis relicta ciuitate rus hītare maluerit i0 Si ꝓpter inimiciciam creatio facta ſit. i0 Sumptuum recuꝑatione. io Suſceptorijs ⁊ archarijs prepoſitis. ii Suarijs ⁊ ſuſceptoribꝰ ⁊ ceteris corꝑibꝰ. i i Studijs liberalibꝰ vrbis rome ⁊ ꝯſtan. i i Sūptꝰ iniūcti munerꝭ ad oēs ꝑtinē collegas. i i Spectaculis ⁊ ſcenicis ⁊ lenonibꝰ. i i Solutiouibꝰ debitoꝝ. i2 Silentiarijs ⁊ decurionibꝰ eoꝝ. 12 Stratoribꝰ. 12 Salgamo hoſpitibꝰ non p̄bendo. 2 Saltoꝝ ⁊ itineꝝ cu. Heſauris. io ¶ t Tabularijs: ſcribis logographis. 12 Tironibꝰ. 12 Tractorijs. Enditione reꝝ fiſcalium. ſare. io CvI Ut nemī liceat in ꝯꝑatōe ſpēꝝ ſe excu Vacatione publici muneris. ii Ueſtibꝰ olobaris ⁊ auratis. i i Ueteris numiſmatis ptāte. ii Uendendis rebꝰ ciuitatis. i i Uenatione feraꝝ. Ut nemo ad ſuū pr̄ociniū ſuſcipiat vices. Ut nullus ex vicarijs ꝓ alienis vicarijs debi 12 Ut dignitatū ordo ẜuet̉. tis pregra. 12 Peteranis. ii Ut ruſticani ad nullum deuocent̉ officium. ¶ Rubri. de vſibꝰ feudorū Alienatione feudi. An maritus ſuccedat vx. in beneficio. Apud quem vel quos ꝯtrouerſia feudi. An remoueri debeant teſtes. An mutus vel alius imꝑfectus. Allodijs. An ille qui interficit fratrē dn̄i ſui. Alienatione feudi paterni. An agnatus vel filius defuncti. An apud iudicem qō feu. ter. de. Eneficio fratris ⁊ qualiter frater. Beneficio femine. Ontrouerſia inueſtiture. Contentione inter dn̄m ⁊ vaſallum. Contentione inter dn̄m ⁊ fidelem. Contentione inter me ⁊ dn̄m. Conſtōnes dn̄i lotarij feudoꝝ. Controuerſia feudi inter pares termi. Controuerſia inter dn̄m emphi. ⁊ vaſa. Conſuetudine recti fendi. Clerico qui inueſtituram facit. Capitulis conradi. Controuerſia inter maſculum ⁊ feminam. Controuerſia inter dn̄m ⁊ emptorem. Capitaneo qui curtem vendidit. Controuerſia inter vaſa. ⁊ alium de beneficio. Conſtitutiones dn̄i Federici. Controuerſia inter ep̄m ⁊ vaſa. Clerico violatore pacis. Dobus fratribus a capitaneo inue ſtitis. Piſcopum vel abbatem vel abbatiſaꝫ vel dn̄m plebis feudū dare nō poſſe. Eo qͥ finem fecit agnato de feu. pa. Eo qͥ ſibi ⁊ heredibꝰ ſuis maſculis ⁊ feminis inueſtituram acceꝑit. Eudo gardie ⁊ caſtaldie. Feudo marchie ducatꝰ ⁊ comitatꝰ. eudo ſine culpa non amittendo. Feudo dato inuicem legis ꝯmiſſorie. Feudi cognitione. Forma fidelitatis. Filijs natis de matrimonio. Feudo nō hn̄te ꝓpriam feudi naturam. Fratribꝰ de nouo feudo inueſtitis. Ic finit̉ lex. deinde ꝯſuetudines regni incipiunt. Hꝑator Lotharius. Inueſtitura feudi. Inueſtitura inter dn̄m ⁊ vaſallum. Illis qͥ inueſtiti ſunt de ducatu Inueſtitura de re aliena facta. Inueſtitura quam ticiꝰ cepit a ſempronio. Inueſtitura in maritum facta. Inueſtitura apud pares curie termi. In quibꝰ cauſis feudum amittat̉. Ege conradi. Ilite vaſallo qͥ ꝯtumax eſt. Inimis valuaſoribꝰ. P Mutꝰ vel aliꝰ imꝑfectꝰ feudū reti. Atura feudi. Qua forma fidelitatis Natura ſucceſſionis feudi. Notis feudoꝝ. Ace iuramento firmanda. Per quos fiat inueſtitura. Pace tenenda ⁊ eius violatoribꝰ. Pignore dato qͥd iuris ſit. Prohibita alienatione feudi ꝑ lotharium. Prohibita feudi alienatione ꝑ federicum. Pugna. Ui feudum dare poſſunt. Qui ſucceſſores feudum. Quo tꝑe miles inueſtiturā petere dēat Quibꝰ modis feudum amittat̉. Qui ſucceſſores teneant̉. Quemadmodū feudū ad filiam ꝑtineat. Quibꝰ modis feudum ꝯſtitui poteſt. Quid ſit inueſtitura feudi. Quid p̄cedere dēat: inueſtitura an fidelitas. Qualiter vaſallus iurare debeat fidelitatem. Qualiter olim feudum poterat alienari. Quis dicat̉ dux marchio. Que ſit pͥma cā beneficij amittendi. Qui teſtes ſunt neceſſarij ad ꝓbandam noua inueſtituram. Quid iurꝭ ſit ſi poſt alienatōꝫ feudi. Qualiter dn̄s de ꝓprietate priuet̉.

Que ſint regalie. Quot teſtes ſint neceſſarij ad ꝓbandū ingra titudinem feudi. Ucceſſione feudi. Si de inueſtitura facta dominū peni teat. Si ꝯtrouerſia fuerit in inueſtitura. Si de feudo defuncti. Si ep̄us vel abbas vel abbatiſſa. Succeſſione fratrum. Si de inueſtitura inter dn̄m ⁊ vaſallū lis oriat̉. Si de feudo ꝯtrouerſia fuerit. Si de feudo vaſallus ab aliqͦ int̓pellatꝰ fuerit. Si negatum fuerit beneficium a vaſallo. Si vaſallus feudo priuat̉ cui debeat deferri. Si vaſallꝰ feudi ꝯditōꝫ negauerit ex certa ſcīa. Aſallo decrepite etatis qui feudum re futauit. Vaſallo qui ꝯͣ ꝯſtitutōem lotharij feu dum alienauerit. Daſallo milite qͥ arma bellica depoſuit. Rubrice iuris canonici. Hic primo ſciendum ꝙ decretū nō diſtin guit̉ ꝑ rubricas. Sꝫ in tres pͥncipales partes. Quaꝝ pͥma ꝯtinet centū ⁊ vnā diſtinctiōes. ⁊ ſub qͣlibet diſtinctōe capitula. Scd̓a ꝑs ꝯtinet xxxvj. cās ⁊ ſub qͣlibet cā qōnes. ⁊ ſub qōibꝰ ca pitula. Et. xxxiij. cā a. q. iij. vſqꝫ ad. q. qͣrtā int̓ ponit̉ tractatꝰ de pnīa. qͥ diuidit̉ in.vij. diſtin ctiōes. Et ſub qͣlibet di. capl̓a. Tercia ꝑs eſt de ꝯſecratōe. q̄ diuidit̉ in. v. diſtinctōes. Et ſub qͣ libet di. capitula. Alij v̓o libri iuris canonici co tinent rubricas. que ſequunt̉. Rubrice decretalium. Tcuſationibꝰ. inquiſitionibꝰ ⁊ denun ciationibꝰ Adulterio ⁊ ſtupro. i Alienatione iudicij mutandi cauſa facta. 5 Apoſtatis. 2 Appellationibꝰ ⁊ recuſationibꝰ ⁊ relationibꝰ. i Arbitris. i Auctoritate ⁊ vſu pallij. Aptiſmo ⁊ eius effectu. K Bigamis ordinandis vel non. Alumniatoribꝰ. 36 Capellis mōachoꝝ ⁊ alioꝝ religioſoꝝ. Cauſa poſſeſſionis ⁊ ꝓprietatis. z Celebratione miſſaꝝ ⁊ ſacramento euchariſtie ⁊ diuinis officijs. z Cenſibꝰ. exactōibꝰ ⁊ ꝓcurationibꝰ. z Cohabitatione clericoꝝ ⁊ mulieꝝ. ¶ Clandeſtina deſponſatione. z Clericis coniugatis. z Clericis non reſidentibꝰ. z Clerico egrotante. F Clericis pugnantibꝰ in duello. i Clericis peregrinis non admittendis. F Clerico venatore. 5 Clerico percuſſore. Clerico non ordinato miniſtrante. 5 Clerico excommunicato depoſito vel interdi cto miniſtrante. 5 Clerico per ſaltum ꝓmora 5 Clerico qui ordines furtine inſcepit. Cognatione ſpūali. 4 Cognatione legali. 5 Colluſione detegenda. z Cōmodato. z Conceſſione p̄bende ⁊ eccl̓ie non vacantis. ¶ Conditionibꝰ appoſitis in matrimonio. 2 Confeſſis. z Confirmatione vtili vel inutili. i Conſtitutionibꝰ. i Conſuetudine. i Corpore viciatis non ordinandis. ¶ Coniugio leproſoꝝ. 4 Coniugio ſeruoꝝ. ¶ Conſanguinitate ⁊ affinitate. z Conſecratione eccleſie vel altaris. z Conuerſione ꝯiugatoꝝ. z Conuerſione infidelium. 5 Crimine falſi. z Cuſtodia euchariſtie criſmatis ⁊ alioꝝ ſacr̄oꝝ. Ecimis primicijs ⁊ oblationibꝰ. 56 Debito pueroꝝ. Depoſito. ¶ Deſponſatione impubeꝝ. z Dilationiobus. ¶ Diuortijs. 2 Dolo ⁊ contumacia. z Donationibus. ¶ Donationibꝰ inter viꝝ ⁊ vxorem. O qui ordines furtiue ſuſcepit. C Eccleſijs edificandis vel reꝑandis. Electione ⁊ electi poteſtate. z Emptione ⁊ venditione. ¶ Eo qui cognouit ꝯſanguineam vxo. ſue. 4 Eo qui duxit in matrimonium quam polluit per adulterium. 2 Eo qui mittit̉ in poſſeſſionem cā rei ẜuande. i Etate ⁊ qualitate ⁊ ordine preficiendoꝝ. z Exceptionibꝰ. F Exceſſibꝰ prelatoꝝ. ¶Exijs. Feudis. Fide inſtrumentoꝝ. z Fideiuſſoribꝰ. i Filijs preſbyteroꝝ. 2 Foro competenti. ¶ Frigidis ⁊ maleficiatis. F Furtis. Ereticis. Homicidio voluntario vel caſuali. His qui filios ꝓprios occidunt. i His que vi metuſue cauſa fiunt. z His que fiunt a prelatis ſine ꝯſenſu capituli. z His que fiūt a maiori ꝑte capituli. Udeis ⁊ ſaracenis. II Immunitate eccleſiaꝝ Infantibꝰ ⁊ languidis expoſitis. ¶ In integrum reſtitutione. ¶ Iniurijs ⁊ damno dato.

z Iudicijs. z Iureiurando. 2ª Iuramento calumnie. z Iure patronatus. z Inſtitutionibus. Itis conteſtatione. I ¶ Libelli oblatione. Lite pendente nihil innouet̉. z Locato ⁊ conducto. I H Maioritate ⁊ obedientia. Igiſtris ⁊ ne aliquid exigāt ꝓ docēdo Maledicis clericis. 4 Matrimonio ꝯtracto ꝯtra interdictum eccle z Mutnis petitionibus. zn Ne derici vel monachi ſecularibꝰ ne Atis ex libero ventre. gocijs ſe immiſceant. Ne p̄lati vices ſuas. z Ne ſede vacante aliquid innouet̉. Non ordinato miniſtrante clerico. Noui oꝑis nunciatione. Blatione libelli. i ¶ Obligatis ad ratiocinia. Obſeruatione ieiuniorum. i Officio archidyaconi. i Officio archip̄ſbyteri. i Officio primicerij. i Officio ſacriſte. i Officio cuſtodis. i Officio vicarij. i Officio ⁊ ptāte iudicis delegati. i Officio legati. i Officio iudicis. i Officio iudicis ordinarij. i Ordinato ep̄o qui renunciauit ep̄atui. z Ordine cognitionum. Actio. z Parochijs ⁊ alienis parochianis. denis. Peculio clericorum. enitentijs ⁊ remiſſionibus. Peregrinationibus. Dignoribus ⁊ alijs cautionibus. Pluſpetitionibus. poſtulatione p̄latorum. Poſtulando. Prebendis ⁊ dignitatibus. Precarijs. Preſbytero nō baptizato. Preſcriptionibus. Priuilegijs ⁊ exceſſibus priuilegiatorū. Preſumptionibus. Probationibus. Procurationibus. Purgatione canonica. Purgatione vulgari. z Purificatione poſt partum. Ui clerici vel vouentes matrimoniuꝫ contrahere poſſunt. Qui filij ſint legitimi. 4 Qui matrimoniū accuſare poſſunt. Aptoribus incendiarijs et violatoribꝰ eccleſiarum. z Rebus eccleſie alienēdis vel noͣ. ¶ Renunciatione. z Regularibus ⁊ tranſeuntibus adreligionem Regulis iuris. z Religioſis domibus vt epiſcopo ſint ſubie cte. z Reliquijs ⁊ veneratione ſanctorū. z Rerum ꝑmutatione. i Reſcriptis ⁊ eorū ꝑticipationibus. z Reſtitutione ſpoliatorum. ¶Sacramentis iterandis vel nō. Acra vnctione. Sagittarijs. Sciſmaticis. ¶ Scrutinio in ordine faciendo. Secundis nuptijs. z Sententia ⁊ re iudicata. Sententia excōicationis. z Sepulturis. z Sequeſtratione poſſeſſionum. i Seruis nō ordinandis ⁊ eorū manumiſſione 5 Symonia et ne aliquid ꝓ ſpūalibꝰ exigat̉ vel ꝓmittat̉. ¶ Sindico. z Solutionibus. F Sortilegijs. ¶ Sponſalibus ⁊ matrimonio. ¶ Sponſa duorum. z Statu monachorum ⁊ canonicorum regula rium. z Succeſſionibus ab inteſtato. Summa trinitate ⁊ fide catholica. i Supplenda negligentia p̄latorum. Emporibꝰ ⁊ qualitate ordinandorū. L 4 Teſtamentis ⁊ vltimis voluntatibꝰ. Teſtibus ⁊ atteſtationibus. z Teſtibus cōgendis vel nō. Torneamentis. Tranſactionibus. Tranſlatione p̄latorum. Treuga ⁊ pace. Iciatis corꝑe ordinandis vel non. v¶ Perborum ſignificatione. Uita ⁊ honeſtate clericorum. z Voto ⁊ voti redemptione. Pſuris. 2 Ut lite nō conteſtata. z Ut eccleſiaſtica beneficia ſine diminutione cō ferant̉. z Vt lite pendente nil innouet̉. Sequit̉ diuiſio decretalis. Verſus. Prima creat clericos: officia p̄parat inde. Altera iudicium cum requiſitis appellat. Tercia de vita cōtractibꝰ teſtaqꝫ mentis. Nubere qͣrta docet. ⁊ que ſpectant ad illud. Vltima criminibus penas iungere curat. Rubrice li. vj. decretaliū Rbitris. Appellationibus. Accuſatōibꝰ inquiſitōibꝰ denūciatōibꝰ Igamis.

7I Onſtitutionibus. C CConſuetudine. Confeſſis. Clericis coniugatis. Clericis non reſidentibus. Clerico egrotante vel debilitato. Conceſſione eccleſie. ⁊ p̄bende nō vacantis. Capellis monachorum. Cenſibus ⁊ exactionibus. Conſecratiōe eccleſie: vel altaris. Cognatione ſpūali. Fo ecimis. Olo ⁊ contumacia. Deſponſatione impuberum. Lectione ⁊ electi poteſtate. eEtate ⁊ qualitate ⁊ ordine p̄ficiendorū. Eo qui mittit̉ in poſſeſſionem cā rei ſeruande. Exceptionibus. Exceſſibus prelatorum ⁊ ſubditorum. Ilijs p̄ſbyterorū ⁊ alijs illegitime natis Foro competenti. Is que vi metuſue cauſa fiunt. Hereticis. Homicidio. Nintegrum reſtitutione. Ii Iudicijs. Iuramento calumnie. Iureiurando. Inſtitutionibus. Iure patronatus. Immunitate eccleſiarum. Iniurijs ⁊ damno dato. Itis conteſtatione. ¶ Aioritate ⁊ obedientia. Eſede vacante aliquid innouet̉. Ne clerici vel monachi. Fficio vicarij. Officio ⁊ ptāte iudicis delegati. Sfficio legati. Officio ordinarij. Oſtulatione p̄latorum. OOpactis. Procuratoribꝰ. Preſcriptionibus. Prebendis. Priuilegijs. Penis. Penitentijs ⁊ remiſſionibus. Eſcriptis. Renunciatione. Reſtitutione ſpoliatorum. Rebus eccleſie non alienandis. Rerum ꝑmutatione. Regularibus. Religioſis domibus. Reliquijs ⁊ veneratione ſanctorum. Regulis iuris. Omnia trinitate ⁊ fide catholica. ¶ Supplenda negligentia p̄latorum. Sententia ⁊ re iudicata. Sepulturis. Statu regularium. Sponſalibus ⁊ matrimonio. Sciſmaticis. Sententia excommunicationis. Emporibus ordinationum. t Teſtibus. Teſtamentis. T lite pendente nihil innouet̉. v Uita ⁊ honeſtate clericorum. ¶ Uoto ⁊ voti redemptione. Uſuris. Uerborum ſignificatione. Rubrice clementinarū. ¶ Appellationibus. ☞ Aptiſmo. Auſa poſſeſſionis ⁊ ꝓprietatis. ¶Eę onceſſione prebende. Cenſibus. Celebratione miſſarum. Conſanguinitate ⁊ affinitate. Olo ⁊ contumacia. ¶M Decimis. LLectione. Ce Etate ⁊ qualitate. ¶ Exceptionibus. Exceſſibus prelatorum. Oro competenti. Ereticis. Homicidio. N integrum reſtitutione. Iudicijs. Iureiurando. Iure patronatus. Immunitate eccleſiarum. Iudeis ⁊ ſaracenis. Agiſtris. Fficio vicarij. Q Officio delegati. Officio ordinarij. Robationibus. Prebendis ⁊ dignitatibus. Priuilegijs. Penis. Procuratoribus. Penitentijs ⁊ remiſſionibus. Eſcriptis. Renunciatione. Rebus eccleſie: non alienandis. Rerum ꝑmutatione. Regularibus. Religioſis domibus. Reliquijs ⁊ veneratione ſanctorum. Ft Supplenda negligentia p̄latorum. Omma trinitate. Sequeſtratione poſſeſſionis. Sententia ⁊ re iudicata. Sepulturis. Statu monachorum. Sententia excommunicationis. ¶ Teſtamentis. Eſtibus. T lite pendente. CY Uita ⁊ honeſtate clericorum. Uſuris. Uerborum ſignificatione.

EI Hoīaluū Pīs ſya lib Albas Abbanſſa Donacio iij Abſoluō ii.j Dob̓ Accu ſare Di.bi 4 Accii ſatud̓ DaAllū Adoptio Adiī latio Ebriēta ſꝫ adulteriū Eccl̓ia ij Adlo catꝰꝫ Eoctio Aͣ Ali enā cio Flomoſina ij Alime ra Ęnia cipciciē ſltave Expphiteo ſ app el lacio Enip fio Avbi ter Emunites ij Auchi epub Epi ſcopus AFcē ve Eith aiiſtia iij Mū crici a Se cōī cefor S coīcacio vij A apuſmꝰ vij om ptub Mellū Tn̄ fiaiū 11 Fala tob fanulia Bigciia īe ūdū Calix fidēs Aud̓ filiuib̓ Filacio Futu Ce̓itus 115 Cō yyiodo hōī Glorta pana Coniilirao G⁊cicici Tondicio Gulla Cōfeſſio. iudiciāſ Cōfeſſio ſagniētaſ iij Iereditas Cōfeſſio. d̓ relanio Aer eficup Confeſſorī Ioīcidiū/ iiij Cōſwmiqtō Aore camnonice Conſacyaº xiij ¶ꝯij. liū deiun iniū Conſvoctudo Igriorantia CSgo Illeqͥultim q Co ꝝvoꝝa la Vnpedimnī ctu xvij Ꝙmpribes Debitu AūAteralꝰ Decyme Mū Ondi a. 4 Deeſradādio idi ilcrenciā DAectotio AnfidAlis De lectave Miiquiſitio Dopoſitū Aſepcio Detyactio Niter. d.ctū iiij Dyctono MN eN ta Siſpē ſacio vegū. laa̓ tub ij Duorciti d46 15 Doctor udꝘ Doliẜ aditiū vcie O 5 rapiētū.j Quieſtuq ij 5116 legare Relitfio iiij Nel. quīe legrtꝰ Aō niſ cicitio legittiꝰ Repre ſalie legitti a porcio Reſctū ISertꝫ ℟oſtitutio xvj Locacio Saceydo d̓ uduꝰ Scirmētū Male ficicitꝰ bat̉ logū Mabmoª) vij Aoepef aariq edi ca Sayateno M⁊ dei culi Satiſfactio Itandalū mſſa onarqꝰ Btiēna mone ⁊ leb̓ Sontēria Sepultur a iiij negotiāˢ Ieiuuſ̓ u Notoꝝ 11 E morūa vj No ī e te q ⁊tipcīe Sotietas Porlilegiū vblatio ꝓpō ſaliā oleū ſcū Sbatutū opmo Siuceſſio do i ij Surdiu̓ ordina49 Fuſpenſꝫ ⁊dinat̓or Tabeſlio dinatō. ij Tallia vr nctꝰ Teſtomētū iij NAde Teſtib̓ i j Torneomētū in palla alle. Tyanſactio Papa Tifeci paraſrenā pax⁊t(b Mę NAci0 adericida Utec1ꝰ natriareha ciati iſ Vnactio e H habeon9 Peculiū otus vj pedagū ꝓ ſir a v nenā ꝓſuſ̓ dauiū Periuriū ꝑſub̓ ⁊ vſuſfructꝰ Pmifatio pigiū ſꝫ ꝘM populꝰ qeſus poſtu lacio Sdiccto ꝝ p̄ſep̓tio pruileguū ꝓhaci 2 purgͥntio

I VLII

Forma abſolutionis ſtantiam partis quantū ad effectū indulgētiarū conſequendum dum Amen eo ſpecialiter deputati ſolum habent facere comnuitationem ⁊ ceteris doctis viris qui ad hoc ſpecialiter ſūt deputati In nomine patris ⁊ filij ⁊ ſpūs ſancti Amen Miſereatur tui omnipotēs deus ⁊cͣ dn̄s noſter iheſus chriſtus ꝑ mer im ſue paſſionis te abſoluat. Et ego auctoritate ip̄iꝰ ⁊ apl̓ica mihi in ac parte cōmiſſa ⁊ tibi cōceſſa te abſoluo Primo a ſententia excōicati nis maioris vel minoris ſi quā incurriſti a iure vel ab hom̄ie etiā ad in taxat Etiam a quibuſcunqꝫ cenſuris et penis canonis qualitercunqꝫ con tractis ⁊ a quibuſcunqꝫ criminibus exceſſibus ⁊ pccīs quantūcūqꝫ graui bus ⁊ enormibꝫ. Etiā ſedi apl̓ice ⁊ ſcīſſiō dn̄o nrō veſeruatis. oēm mabi litatis ⁊ infamie maculā periurio. aut quocūqꝫ aliomodo ꝯtractaꝫ ſi quā incurriſti abolendo ⁊ ad priſtīos honores priuilegiæ ſtatus ⁊ dignitates ac fi dictam maculā minime cōtraxiſſes reducēdo Iuramēta quecunqꝫ ve laxādo. Dando tibi pleniſſimam omnium tuorum peccatoꝝ remiſſionem ⁊ iubileum in forma eccleſie conſueta In noīe patris ⁊ filij ⁊ ſpūs ſancti Sint auiſati omnes cōfeſſores de addendo clauſulā que ſpectat ad cō mutationem omnium votoꝝ ſecūdum illorum exigētiam demptis quat tuor magnis votis de quibus ꝯn̄s Commiſſarius apoſtolicus. aut ab Sequitur clauſula quo ad irregulares ⁊ ſymoniacos. que facultas dat̉ ſpecialiter deputatis. puta doctoribus. paſtoribus. aut etiam vicecuratis Preterea diſpenſo tecum ſuper quacunqꝫ irregularitate qualitercūqꝫ contracta ⁊ cū ſymoniacis vel alijs non rite ⁊ canonice ꝓmotis vel ordi natis ſcienter vel ignoranter Etiam ſi mediator huiuſmodi fores. vt ad oēs etiaꝫ preſbiteratus ordines ꝓmoueri ⁊ in eis licite miniſtrare poſſis ⁊ valeas ac dignitates canonicatꝰ ⁊ prebēdas ⁊ quecūqꝫ alia beneficia ſecularia vel regularia tibi cōferēda ſi alias illorum capax fueris vt illa recipere ⁊ obtinere poſſis ⁊ valeas abilitamus Dādo tibi pleniſſimaꝫ om rrium tuoruꝫ peccatoꝝ vemiſſionem ⁊ iubileum in forma eccleſie cōſueta

vIIIIi

genioſum imbecille tantoꝝ iudicijs exponere. ⁊ p̄ſertim emuloꝝ: qui ſolūmodo que ſcriptitant eſti mantes. quecūqꝫ a ceteris etiam peritiſſimis virꝭ ſunt exarata aꝑto ore minime irridere verent̉. ve rum melius eſſe iudicans animaꝝ periculis p̄cauere: ꝙͣ inuidoꝝ non diſplicere iudicijs. Ego frater fixi prius vt ꝯdecet noīe ſalub̓errimo inuocato a quo omne datum optimū ⁊ omne donum ꝑfectū iuxta apl̓i Iacobi documentum vti etiam firmiſſima fide tenemus deſcendere: nō ignoramꝰ. Bea tiſſimeqꝫ virginis eiuſdem ſacrati ſime genitricis: necnon ⁊ ſeraphici patris mei Franciſci fretus p̄ ſidijs: ſepenumero plurium fratrum noſtroꝝ innumeris pulſatus p̄cibꝰ: īmo vt caſtigatiori vtar eloquio: ſancta quadam importunitate deuictus: eorūdem pijs votis me negare non p̄ualens. hāc ꝯpilandam: in ea qͥdem non tam que ſentio fideliter inſerens: ꝙͣ que ab hmōi tractatoribꝰ ſunt di geſta ꝯponens. Que nimiꝝ qm̄ multa eſſe noſcunt̉: ac multiplicibꝰ hincinde diffuſa codicibꝰ: adeo vt vno volumine poſſint magna cum difficultate ꝯp̄hendi. Egoipſe vigilijs innumeris: creberri gum pratum: ac famoſiſſimoꝝ vtriuſqꝫ iuris doctoꝝ tam priſcoꝝ qͣꝫ nouiſſimoꝝ volumina digna: tes in vnum tanqͣꝫ venuſtiſſimū ſertum nectens inde collegi qͥbꝰ fauum mellis ſubtiliſſimoꝝ vale quibꝰ ocio deuoto vacare cōtigerit latiſſima ipſoꝝ doctoꝝ dicta ꝑcurrant. quibꝰ v̓o ad curioſe le dei timore ſecuri accedant. Ut aūt ꝯfeſſores ipſi ⁊ maxime ſimplices expeditiꝰ qd̓ optant valeant re cula ſeculoꝝ Amen. Nimuero cū grandes materias ingenia parua nō ferant ad tanti negocij pōdus ſubeundū: nō mihi animum tam cupidum: qͣꝫ nec ido neum extitiſſe nouerint vniuerſi. Scio em̄ ꝓculdubio abſqꝫ diſcrimine nequaqͣꝫ fore in Baptiſta de ſalis ordinis ſacri minoꝝ minimꝰ obẜuantinoꝝ. Prouincie Ianue Chriſti Ieſu cruci caſuum ꝯſcientie ſummā ad ipſoꝝ: omniūqꝫ ortodoxoꝝ ꝓfectum non paruo labore: dignum duxi miſqꝫ ſudoribꝰ: zelo dei oīmqꝫ ſaluandoꝝ totus animatus: ⁊ totus accenſus: non parcens: vti apis argumentoſa vaſtiſſimū diuinaꝝ ſcripturaꝝ ſacroꝝ canonum necnon ⁊ imꝑialium diuarumqꝫ le tractatuſqꝫ diſcurrens pulcerrimos deciſionū ſententiarūqꝫ flores ſuauiſſimo roſeoqꝫ odore fragrā caſuum quo acutiſſima ſtudioſoꝝ ſcholariū ingenia queāt delectabiliter enutriri: extruxi. Illi igit̉ gendum ob varias occupationes tempus defuerit hac ſumma ꝯtenti ad ꝯfeſſiones audiēdas cū perire. antiquoꝝ more alphabeti ordinem ꝓſequi ꝯgruum eſtimaui Quia em̄ noīa rebꝰ ipſis qͥbꝰ imponunt̉ ꝯſona eſſe debent. Inſti. de dona.§. eſt ⁊ aliud. di. xxj. c. cleros. xij. q. j. c. clericꝰ. ⁊. xxiiij. q. j. c. pudenda. merito ab ipſo autore Baptiſtiniana nuncupari pōt. In qua ſi qͥd forte nouū dixi qd̓ non ſit ſolida auctoritate firmatum: vel rōne neceſſaria. queſo ꝙ omnes lectores omneſqꝫ ſcho lares beniuoli accipiant: vt dictum ſine ꝑtinaci aſſertione: ⁊ ſine p̄iudicio ſnīe melioris. Et licet nō meminerim me ſcripſiſſe aliquid qd̓ retractatione indigeat: attamen ſi qͥd tale fortaſſis ꝯꝑeret̉: pa ratum me offero illud ſine mora humiliter retractare. Accipite igit̉ fratres mei in xp̄o Ieſu deſide ratiſſimi. accipite inquam eterne hereditatis filij prandium bonum volumen vicꝫ iſtud qd̓ nobis tanꝙͣ pauꝑrimis: ⁊ deum timentibꝰ filijs iſrael in domo Tobie eccl̓ia.ſ. militāte nr̄is in ſeculis: piꝰ ille ⁊ miſericordiaꝝ pater deus preꝑauit non lachrymaꝝ amaros irriguos vt ille quondam Tobi as deſolatus fundentes: ſꝫ īmenſas gratiarumactiones letanter ipſi dn̄o Ieſu crucifixo referentes Cui cū patre ⁊ ſpūſancto in trinitate ꝑfecta omīs ſit laus honor gloria ⁊ imꝑium triumphale in ſe

¶ Incipit Summa caſuū vtiliſſima ꝑ veneran dum patrem frēm Baptiſtaꝫ de ſalis ordinis mi noꝝ de obſeruantia. Prouincie Ianue: nouit̓ cō pilata. que Baptiſtiniana nuncupat̉. Bbas. Tres ordines mi nores.ſ. tonſuraꝫ. hoſtia riatum. ⁊ lectoratum in ſuo monaſterio tm̄ ꝯferre poteſt. dūmodo ſit ſacerdos ⁊ manus impoſita ſit ei ẜm morem p̄ficiendoꝝ. extra de eta. ⁊ qua. c. cū ꝯtingat. ⁊. lxix. diſtin. qm̄. niſi habeat priuilegium ꝙ omnes ordines poſſit ꝯferre. hoc idem pōt ab bas. ſiue electus in abbatem. ſi ep̄us differat eum benedicere. extra de ſuꝑ. ne. p̄. c. j. ⁊ confert abbas clericatum ſeu clericalem ordinem. qn̄ facit tonſu ram cū corona. d. c. cū ꝯtingat. iuncta glo. Abbas āt exorciſtatuꝫ ⁊ acholitatū ꝯferre nō pōt. d. c. qm̄ iuncta glo. Non eſt tn̄ licitū abbatibꝰ alijs ꝙͣ mo naſterioꝝ ſuoꝝ ꝯuerſis. ⁊ qui ad illa ꝯuolauerint. ſ. vt ibi ꝯuertant̉ ⁊ fiant monachi: ⁊ in quos eccle ſiaſticam ⁊ quaſi ep̄alem iuriſditiōeꝫ obtinet pri mam clericalem ꝯferre tonſuraꝫ. niſi eis ꝯpetat ex pleno apl̓ice ſedis indulto. extra de priuil̓. Abba tes. li. vj. iuncta glo. que ſuꝑ v̓bo. qͣſi ep̄alem. dicit ꝙ vere ep̄alē hr̄e nō p̄t: vt poſſe criſmare ⁊ alia q̄ ſunt ep̄alis ordinis. Si igit̉ abbas in parochia. vl̓ alio loco hꝫ iuriſditōeꝫ in ſpūalibꝰ. quam al̓s de iu re debet hre. ep̄us etiaꝫ puros laicos nec ꝯuerſos nec ꝯuertendos poterit clericare al̓s non hec glo. Alijs aūt. vel in alio loco ꝯferre non licet. ar. lxix. di. c. j. Si tn̄ ꝯferat: caracterem ꝯfert licet nō execu tionem. Sicut em̄ ep̄us laicum nō ſue iuriſditōis ordinare non pōt abſqꝫ licentia ſui epiſcopi. vt de tē. ordi. c. vlti. li. vj. ſic nec iſte abbas talem poterit ordinare. vt no. glo. in. d. c. abbates. Sed nunqͥd inuitatꝰ ab alio poterit abbas or dinare monachos alterius monaſterij? Rº. dir. li. j. ti. xxiiij. dicit ẜm Laur. ⁊ Io. lxix. di. qm̄. ꝙ ſic. qd̓ intelligit Ho. ſi monaſteriū aliud ad qd̓ inui tat̉. ſit exemptum. Et dato ꝙ nō ſit inuitatus. ca racterē imprimit ſi ordinat. ar. ix. q. ij. lugdunen̄. Ibbas Folium.I. licet non executionem conferat. ẜm archi. in. d. c. uoniam. ¶ Abbas ⁊ quilibet cōuentualis p̄latus reqͥrere dꝫ monachos fugitiuos. et ad clauſtꝝ reducere: ſalua ordinis diſciplina. extra de reg. ne religioſi. alioqͥn ſi redire volētē reciꝑe noluerit. ⁊ monachꝰ ſic remanēs in ſeculo acqͥſierit aliqua ⁊ poſtea mo rit̉ extra monaſteriū nō receptus. nihil de bonis eius petere pōt abbas. qꝛ impie monacho ſuo ali menta negauit ar. extra de lang. expo. c. vno. vbi de hoc in glo. ⁊ hoc veꝝ ſi totus ꝯuentus vel ma ior ꝑs deliqͥt. al̓s delictū ꝑſone non dꝫ redundare in damnū eccl̓ie ꝑ regulam delictū. de re. iu. li. vj. Et dr̄ fugitiuus ẜm Io. an. ⁊ panor. in. d. c. ne re ligioſi. qͥ morat̉ extra monaſteria. ⁊ celat ſe ſuo ab bati. Et eo ipſo ꝙ religioſus recedit a monaſterio. ⁊ non eſt ſub obedientia p̄lati eſt apoſtata. vt no. Inno. in. c. fi. de renūcia. Eiectus aūt d̓r̄ qͥ a ſuꝑio re ſuo fuit eiectꝰ culpa ſua forte exigente. Utrum abbas poſſit dare licentiam monacho tranſeundi ad laxioreꝫ religionē. Rn̄. panor. in. j. c. non eſt de reg. colligendo dicta doc. dicit ꝙ aut religioſus vult tranſire ad artiorem religionem. ⁊ tunc ſufficit licentiam ſui p̄lati reqͥrere: etiaꝫ ſi nō obtineat̉. vt extra de reg. c. licet. Aut vult tranſi re ad religionem parē ⁊ ſi ſine cā: tunc putat ꝙ nō poſſit etiam cū licentia ep̄i. Si ex cauſa: tunc de li centia abbatis poterit tranſire ẜm glo. in. v. c. nō eſt. Aut vult tranſire ad laxiorem ⁊ ſi ſine cauſa: ſo lus papa diſpenſat. cū ſit ꝯͣ iura. vt de ꝯce. p̄. c. ꝓpo ſuit. vide de hoc glo. ſingularē in. c. cum ſingula. d̓ preben. li. vj. Sed panor. putat ꝙ quo ad deum non ſufficeret licentia pape: cauſa ceſſante. ar. eius qd̓ notat glo. in. c. non eſt. extra de voto. q̄ dicit ꝙ non eſt ſecurus quo ad deum cū quo papa diſpe ſat: niſi ſubſit cauſa diſpenſandi. Et nota hanc re gulam qꝛ ſingularis: ⁊ facit ad multa. Si v̓o ſub eſt cauſa. Inno. tenet ep̄m poſſe diſpenſare. q̄ opi. placet panor. licet glo. in. d. c. nō eſt. de re. ⁊ glo. in d. c. cum ſingula videant̉ tenere ꝙ ſufficiat licen tia abbatis. An an̄t in tranſlatione monachi ad parem reli tionem. vel laxiorem vltra cōſenſum abbatis vel p̄lati requirat̉ etiam ꝯſenſus capituli. vel ꝯuentꝰ. Rn̄. glo. in. d. c. cuꝫ ſingula. videt̉ dicere ꝙ ſic. Et ratio pōt eſſe. quia ſi in alienatione rei eccleſiaſtice temꝑalis requirit̉ ꝯſenſus capituli: vel cōuentus multo fortiꝰ in alienatione ꝑſonaꝝ. ¶ Abbas libertati ⁊ exemptioni renunciare non poteſt ſine licentia pape. extra de arbi. cuꝫ tꝑe. vbi de hoc in glo. Abbas ſine ꝯſenſu capituli: nec capitulum ſine ꝯſenſu abbatis conuenire pōt aliquem in iudicio. nec ab aliquo ꝯueniri: quia vnus ſine alio res ſeu ꝑſonas ſibi ſubiectas alienare non pōt. xij. q. ij. ſi nę exceptōe. ⁊ extra d̓ dona. paſtoral̓. Hec mona. Abbas vnus non pōt preſidere in diuerſis mo noſterijs. extra de reli. do. c. fi. Abbas in collatione alicuius prioratus non po teſt aliqd̓ nouum onus imponere. extra vt eccleſi aſtica bene. vt nr̄m. ⁊ in cle. quia regulares. d̓ ſup. AIIDES DLSSELII

ne. pre. Vtrum abbas poſſit dare licentiam monacho aliqua retinere? Rn̄. panor. in. c. monachi. de ſta. mona. per illum tex. dicit ꝙ nullus religioſus cu iuſcunqꝫ ordinis poteſt habere peculium. ⁊ capi tur peculium hic pro patrimonio ſeu ꝓprietate. Et intellige de religioſis ſtricte ſumptis qui profiten tur tria ſubſtantialia regule.ſ. obedientiam pau pertatem. ⁊ caſtitatem. vt in. c. cum ad monaſteri um. de ſta. mona. nam illi dicuntur ꝓprie ⁊ ſtricte religioſi. ex licentia tamē prelati: religioſi poſſunt habere adminiſtrationem peculij. quod intellige ꝓ vtilitate monaſterij. vel ꝓ alendo ſeipſos. vt m ca. inſinuante. qui cle. vel vo. Secus autem ſi vel lent habere vt diſponerent ad libitum. quia tunc abbas hoc non poſſet ipſis ꝯcedere. quinīmo nec papa per no. per eundem panor. in dic. c. cum ad monaſterium. ¶ Quid autem de eo qui ingreditur monaſteri um religioſorum. ⁊ ex pacto reẜuat ſibi aliqua bo na: an valeat talis reſeruatio ⁊ vicietur ingreſſus vel econuerſo valeat ingreſſus ⁊ vicietur reſerua tio? Rn̄. Bar. in autentica ingreſſi. C. de ſa. ſan. eccle. dicit preſupponendo. ꝙ verba que apponū tur in aliquo contractu debent intelligi ẜm natu ram contractus. vt. l. ſi vno. ff. loca. ad ꝓpoſitum dicit ꝙ monachus non poteſt habere ꝓprium ve re: poteſt tamen habere quo ad adminiſtrationeꝫ de permiſſione abbatis. vt in di. c. monachi. ſicut ſeruus poteſt habere contuentibus oculis domi ni. Unde quando iſta reſeruatio ſit ſimpliciter. re ſeruatis mihi talibꝰ bonis. debet intelligi quo ad adminiſtrationem. ⁊ ꝙ abbas patiat̉ eum habe re: ſicut dominus ſeruum: ⁊ ita obſeruat conſue tudo. Sed ſi expreſſe verba reſonarent. ꝙ domi nium remaneat apud eum. tunc aut ponitur per modum conditionis ad ipſam oblationem. Uer bi gratia. Dedico me: et mea: ſi mihi talis rei do minium remaneat. ⁊ iſta conditio viciaret ingreſ ſum. ita loquitur glo. in di. c. monachi. Sed ſi nō apponitur per modum conditionis. ſed per mo dum cuiuſdā modi vel pacti. tunc viciat̉ modus ſeu pactum. ⁊ ita intelligat̉ glo. in di. aut̓. ingreſſi leges quas allegat. Quid autem ſi relinquatur monacho ſub con ditione hac. vt nihil queratur monaſterio. Bar. in auten. excipitur. C. de bo. que li. dicit ꝙ illud vi detur continere impoſſibile ⁊ repugnantiam. naꝫ monachus non poteſt aliquid habere: ſed totum eſt monaſterij. vt in dicta auten. ingreſſi. Unde dicere ꝙ ſit monachi ⁊ non queratur monaſterio eſt quedam contradictio que habet viciare con tractum ⁊ legatum. vt. l. vbi repugnantia. ff. de re gu. iu. Putat tamen illa verba ſic debere intelligi relinquo monacho ſub hac conditione ne quera tur monaſterio. hoc eſt ꝙ monaſterium illius pa tiatur habere eo modo quo poteſt.ſ. contuentibꝰ oculis abbatis: illum habere adminiſtrationem relicti. ⁊ ſic vt nihil acquiratur monaſterio. ſcilicet reſpectu vtilitatis: non autem reſpectu iure. Et panor. in dict. c. monachi. dicit ꝙ vt ſalua ſit au Abbatiſſa ctoritas Bar. intelligeret hoc dictum: quando re ligioſus haberet adminiſtrationem illius relicti in caſu licito: puta vt diſpenſet ī pios vſus: quod eſt licitum: etiam ipſi religioſo. vel vt conuertat ad vſum veſtimentorum vel librorum. Indirecte tamen his caſibus vltimis. aliqua vtilitas acqui rit̉ monaſterio. quia releuat̉ ab illis oneribꝰ. non aūt debet intelligi vt ad libitum illa bona religio ſus adminiſtret tanꝙͣ ꝓpria. Sꝫ qͥd ſi exp̄ſſe dicat̉ ꝙ nihil iuris querat̉ mo naſterio? Rn̄. Bar. in di. aut̓. excipit̉ ꝙ dꝫ intelli gi eo modo.ſ. afferente vtilitatem ſibi. ⁊ vt patiat̉ monachum illud ius exequi. Quid ſi abbas non vult conſentire: vt iſte ha beat adminiſtrationem? Panor. in di. c. monachi credit ꝙ relictum non valeat ex defectu conditio nis. ⁊ ſic remanebit penes grauatum. vt. l. vnica. C. de cadu. tol. Quid de maleficio ꝯmiſſo per monachum vel abbatem? Rn̄. Inno. ⁊ Ho. dicunt ꝙ monaſte rium non tenetur. quia delictum perſone ⁊cͣ. niſi inquantum ad monaſterium perueniſſet. ⁊ in eiꝰ vtilitatem verſum fuiſſet. De contractibus mo nachi: ⁊ multꝭ alijs vide. jͣ. cº. Monachus. An au tem reſeruatio vſuffructus faciat ꝓprietariū. vide .jͣ. Impedimentum quarto. Bbatiſſa ſtatim poſt cōfirma tionem poteſt conferre eccleſias ⁊ bene ficia ⁊ inſtituere clericos in eccleſijs ad ſuum monaſterium pertinentibus: ſicut faciunt alij confirmati. extra de elec. noſti. ⁊ de his que fi. a prela. ea noſcitur. ⁊ extra de ma. ⁊ ob. dilecta. iū cta glo. vbi panor. ex dicta glo. elicit duo. Primo ꝙ abbatiſſa eſt capax collationis beneficioꝝ. Po teſt ergo habere ius conferendi ⁊ inſtituēdi. Iſta enim ſunt turiſditionis ſpūalis ⁊ nō ordinis. Sic ergo abbatiſſa poteſt habere ſub ſe clericos ſecula res. Quod intellige de iure ſpeciali. vt puta ſi ha bet capellas ex priuilegio. vel preſcriptione: ple no iure ſubiectas. nam tunc clerici illarum capel larum ſibi ſubijciuntur. ⁊ dicitur pleno iure. ẜm glo. in. c. abbates. d̓ priuile. li. vj. ſcilicet in ſpiritu alibus ⁊ temporalibꝰ. Et quod dictum eſt. ꝙ ab batiſſa poteſt inſtituere clericos ⁊cͣ. aliqui limitāt hoc verum de inſtitutione que dat poſſeſſionem ⁊ titulum. non autem de inſtitutione auctorizabi li: per quam dat̉ poteſtas exercendi curaꝫ anima rum: ligandi atqꝫ ſoluendi. ſcd̓m quod notat pa nor. eſt. ꝙ ea que dependent a poteſtate clauium non cadunt in mulierem etiam al̓s habentem iuriſditionem ſpiritualem. vnde abbatiſſa nō po teſt abſoluere moniales a peccatis earuꝫ. vt in. c. noua. de pe. ⁊ re. nec excōmunicare. vt in di. c. di lecta. Ex quo nota. ꝙ non habens ordinem non poteſt excōmunicare. licet ſit ꝑſona religioſa. Ex quo infert̉ ꝙ ſi eſſet aliquod collegium religioſoꝝ non habentium ordinem. ſuperior non poſſet qͥ non habet ordinem excommunicare ſubiectos: Idem dicit glo. in ſuſpenſione ab officio ⁊ in po teſtate interdicendi ab ingreſſu eccleſie. ⁊ diuinis

officijs. Et hanc opinionem ſequunt̉ communi ter docto. in di. c. dilecta. dicentes ꝙ licet abbatiſ ſa ſuſpendere poſſit ab officio ⁊ beneficio ſubtra here prebendas ⁊ lato modo interdicere ⁊ ſuſpen dere ab ordine. vt puta. p̄cipiendo ſubiectis ne ce lebrent donec ſatiſfecerint. tamen ſtricte ⁊ ꝓprie in terdicere vel ſuſpendere non pōt ab ordine. ea.ſ. ſuſpenſione ⁊ interdictione que inducit irregula ritatem contrarium facientibꝰ. hoc ꝓbat̉ ex eo ꝙ excommunicatio ⁊ ſuſpenſio ⁊ interdictum con tinentur appellatione cenſure. vt in. c. querenti. de ver. ſig. Cui ergo interdicit̉ vnum ratione inca pacitatis vident̉ interdicta reliqua: cū omnia de pendeant ab ordine. Hec panor. in dic. c. dilecta. Adde etiam predictis vnum ſingulare. quod no tat Rod̓. ꝓut recitat aſten. li. vj. ti. xxvj. ꝙ abba tiſſa poteſt precipere preſbyteris de ſua congrega tione ꝙ excommunicent vel abſoluant moniales delinquentes. ⁊ illi tenēt̉ obedire. ſi tamen hoc ha beant ex conceſſione generali vel ſpeciali epiſcopt vel pape ſi ſint exempte: aut ſi habeant hoc ex an tiqua ⁊ approbata conſuetudine. Hec Rod̓. Ad dit etiam archi. flo. ꝙ abbatiſſa per eius officiales excōmunicet. qd̓ ꝑ ſeipſam facere non pōt. nō eſt uctoritas ipſiꝰ ſꝫ pape. Utruꝫ abbatiſſa poſſit moniales ꝓprias bene dicere. confeſſiones audire. aut publice predicare. Rn̄. nullum horum exercere poteſt. extra de pe. ⁊ re. noua. poteſt tamen ſubditas ſuas exortari et informare. Item non poteſt aquam benedicere. Item non poteſt moniales velare. xx. q. ij. ſtatui mus. Item euāgelium publice legere non pōt in miſſa. ſecus in matutinis. Uide tn̄ tex. cum glo. xvj. q. j. c. Addicimus que dicit mulieres ⁊ laicos viros poſſe predicare de lnīa ſacerdotis. Bſolutio. j. commu niter. De abſolutōe ab excōmunicatio ne. Sciendum ꝙ ab omni excommuni catione ſiue maiori: ſiue minori. lata a iure regula riter epiſcopus poteſt ſuos ſubditos abſoluere. et exempti prelati ſibi ſubditos. niſi conditor cano nis ſibi reſeruaſſet abſolutionem. vt extra de ſen. ex. nuper. idem poteſt capitulum ſeu ille ad quem epiſcopalis iuriſditio pertinet ſede vacante. extra de ma. ⁊ ob. c. vnico. li. vj. Poteſt etiam ꝓprius ſa cerdos abſoluere a minori. vt di. c. nuper. non aūt a maiori. vt dicet̉ infra. Confeſſor primo. intellige niſi ꝓprius ſacerdos preſit eccleſie collegiate. vt ab bas. archipreſbyter ⁊ huiuſmodi. tales enim poſ ſunt excommunicare. ⁊ ſimiliter inferiores. quibꝰ hoc prebet conſuetudo. ⁊ ſicut poſſunt maiori ex communicatione excōmunicare: ita ⁊ ab illa ab ſoluere. Aſententia v̓o iudicis non poteſt abſol dinem non ui quis: niſi a ferente ipſaꝫ. vel ſucceſſore eius. vbi ille eſſet mortuus. vel amotus. xj. q. iij. Si epiſco pus. vel a ſuperiore eius. ſi tamen habet omnem iuriſditionem. ⁊ plenam poteſtatem ſuper ipſum excommunicatum. ſicut ⁊ ipſe qui tulit. Sꝫcūt ſi ie gtriſ Abſolutio. j. Folium II. ſacerdos parochialis ⁊ conſuetudine loci excom municat parochianum ſuum. ꝙͣuis non deceat epiſcopum abſoluere illum. ſacerdote irrequiſito: tamen poteſt. ⁊ ſi abſoluit abſolutus eſt. vt. c. cum ab eccleſiaꝝ. de offi. or. Et ſic: ſi abſoluit prouincia lis ordinis mendicantiū. quem ligauerit prior cō uentualis. Secus autem ſi abſolueret archiepiſco pus: quem excommunicauit ſuffraganeus eius. non em̄ hoc pōt niſi in caſu. vt ſi fuerit appellatū ad eum: vel ſi excōmunicator negligenter. vel ma licioſe differat abſolutionem ⁊ in alijs caſibus in quibus archiepiſcopus poteſt iudicare de ſubdi tis ſuorum ſuffraganeoꝝ. quos habes infra Ar chiepiſcopus. An autem ſolus ꝓprius ſacerdos poſſit abſolu re a minore excommunicatione. an v̓o quilibet ſa cerdos? Rn̄. Ri. in. iiij. diſ. xviij. ar. ix. dicit ꝙ ab excommunicatione que infligitur ab homine nō poteſt abſoluere: niſi excommunicans: vel eius ſu perior niſi in caſu neceſſitatis. Ab illa v̓o que eſt a iure non poteſt quis abſolui: niſi a ꝓprio ſacerdote Et ratio eſt ẜm eum. quia licet Chriſtus poteſta tem abſoluendi contulerit apoſtolis ⁊ alijs diſci pulis per ſeipſum immediate. tamen poteſtatem iuriſditionis contulit eis accipiendam mediante Petro quem vicarium ſuum in eccleſia militanti conſtituit. Et ideo nullus ſacerdos habet aliquaꝫ iuriditionem ſuper aliquem in foro interiori: ſeu exteriori. niſi ſit ſibi cōmiſſa a ſucceſſore Petri me diate: vel immediate. Multi autem ſunt ſacerdo tes quibus nulla penitus iuriſditio eſt commiſſa. ergo tales nec a venialibus. nec a minori excom municatione abſoluere poſſunt. Et ꝓ hac opinio ne videt̉ facere qd̓ dicit̉. extra de ſen. ex. nuper.§. In ſecundo. vbi dicit̉ de illo qui contraxit mino rem excommunicationem a iure. ꝙ a ſuo epiſco po. vel a ꝓprio ſacerdote poterit abſolui. videtur enim ꝙ dicens a ꝓprio ſacerdote: negare intendit ꝙ non ab alio. Hec Ri. Idem dir. li. iij. t. iiij. di cens ꝙ īmo nec archiepiſcopus: niſi dum viſitat ꝓuinciam poteſt tales ſubditos ſuorum ſuffraga neorum reſtituere ſacramentis. abſoluendo a vin culo excommunicationis contracte ex participa tione. qd̓ plene colligit̉ ex d. c. nuper. Naꝫ ibi fuit queſitum. an tales poſſent abſolui a ſimplici ſacer dote vel epiſcopo. vel archiepiſcopo. Et dicit ꝙ abſolui poſſunt a ſuo epiſcopo: vel a ꝓprio ſacerdo te. vnde ex tali ſolutione viſus eſt tacite archiepi ſcopum excludere. ar. de deci. ad audientiaꝫ. Et a contrario ſenſu. extra de cen. perpetuo li. vj. ergo minꝰ videtur de alijs ꝙ poſſint. exquo archiepi ſcopus non poteſt. niſi quādo viſitat ⁊cͣ. Nec ob. ꝙ conditor canonis eam abſolutionem non reti nuerit ergo alijs conceſſiſſe videtur. Dico ꝙ facul tas conceſſa alijs relaxandi. refertur ad ſuum epi ſcopum vel proprium ſacerdotem. vt ibi apparet. vel ad eum cui alter eorum duxerit committen dum. ¶ Abſoluere poteſt qui et ligare ſeu excommuni care poteſt. xxj. di. inferior. Fallit hec regula in. vij.

caſibꝰ. Primo in delegato pape qui inobedienteꝫ ſue ſententie excommunicare poteſt. ſed poſt an num a ſententia diffinitiua abſoluere non poteſt extra de offi. dele. querent. iuncta glo. Secundo quando iudex eſſet excōmunicatꝰ maiori excom municatōe. qꝛ tunc nec excōicare: nec abſoluere p̄t xiiij. q. j. audinimus. Sed ꝓ declaratione predictorum queritur de notabili. q. ⁊ quotidiana. An excommunicatus maiori excommunicatione poſſit abſoluere vel li gare. ⁊ an per eum geſta valeant? Rn̄. Ri. in. iiij. diſtin xviij. ar. vij. q. j. notanter diſtinguit. ꝙ aut eſt excommunicatus publice aut occulte. Si pu blice tunc geſta per eum non valent. Si occulte: tunc valent eius geſta pretextu publici officij. ꝙͣ uis eius excommunicatio poſtea fuerit detecta. hanc etiam opinionem tenet Inno. quam ſequi tur Panor. in. c. veritatis de dolo ⁊ contu. dicens ꝙ quedam geruntur ratione publici officij. ⁊ illa valent ſi excommunicatus erat toleratus. Ita ꝙ communi opinione habebatur ꝓ non excommū nicato. l. barbarius. ff. de offi. preto. iij. q. vij.§. ve rum. Et ex hoc dicto infert Panor. in di. c. verita tis. ꝙ alienatio rei eccleſiaſtice facta per excommu nicatum toleratum valet. Item ꝙ inſtrumenta confecta ab excommunicato qui communi opini on habebatur ꝓ abſoluto valent. Si autem cō muni opinione non habebatur ꝓ abſoluto. tunc talia geſta non tenent. vt patet in dicto. c. verita tis. vbi non valet alienatio rei eccleſiaſtice facta a prelato excommunicato ⁊ non tolerato. Excom municatus enim ſuſpenſus eſt ab adminiſtratio ne rerum eccleſie ⁊ a quolibet publico officio. Idē dico de actibus publicis. ſeu ciuilibus. ſeu ꝯmu nibus. Non enim tenet auctoritas interpoſita tutorem notorie excommunicatuꝫ. quia tutela eſt actus publicus. Idem ſi tanꝙͣ arbiter laudum ꝓ tulit quia eſt actus ciuilis. Idem ſi erat excommu nicatus quādo ſuſcepit ꝓcuratoris officium. Eſt enim actus communis. vt in. c. poſt ceſſionem. de ꝓba. Excommunicatus enim ab omnibus predi ctis repellitur. vt in. c. pia. de excep. li. vj. vbi hr̄ ꝙ excōmunicatus eſt pͥuatꝰ omnibꝰ actibꝰ legitimis intellige vt dictum eſt. in notorie excommunicato non tolerato. Quedam v̓o ſunt que gerunt̉ non ratione pu blici officij: ſed priuati. vt quia emit. vendidit. de poſuit. locauit. ⁊ aliter nomine ꝓprio ꝯtraxit. In no. in di. c. veritatis. concludit omnia talia valere Et idem dic de ſimilibus. ꝓ hoc etiam dic excom municatum ꝓcuratorem conſtituere poſſe ad ne gocia. Et ꝓpter predicta Panor. ibi dicit ꝙ iura q̄ diſtinguūt inter excommunicatum publice ⁊ oc culte ꝓcedunt in his que geruntur ratione publi ci officij. ⁊ hoc ratione publice vtilitatis. Sed in his que geruntur ratione officij priuati: ceſſat illa diſtinctio. ita notat Inno. in. c. cum dilectus. de conſue. Et concludit Panor. in di. c. veritatis. ꝙ geſta ab excommunicato tolerato realiter tenent tauore iuris publici ⁊ publice vtilitatꝭ. quia digni Abſolutio. j. tas videtur exercere que excommunicata nō eſt. ⁊ non perſona per di. l. barbarius. ⁊ hoc commu niter tenetur per doc. immo fortius dicit Panor. in. c. ad ꝓbandum. de re iudi. de mente Inno. in c. j. de ſciſma. ꝙ ſpiritualia etiam ſacramēta ab ex communicatis. ſciſmaticis. hereticis. ⁊ ſimilibus. in forma eccleſie illa conferentibus. vim ſuam om nimodam habent: exquo ab eccleſia tolerantur. ⁊ ſic ordinati ab iſtis recipiunt nedum ſacramentū ſꝫ etiam executionem ſacramenti abſqꝫ alia diſpē ſatione. glo. tamen. ix. q. j. in ſumma reſpectu exe cutionis tenet cōtrarium. ⁊ ſimiliter Io. cal. quia cum tales non habeant executionem nō poſſunt alijs tradere. Sed ſi vis tenere opinionem Inno. que eſt valde equa. potes dicere ꝙ exquo iſti ſunt tolerati: executionem conferunt. quia preſbyteri ſolum dicunt verba. ⁊ ꝓpter dignitatem ordinis deus confert gratiaꝫ. Et ad iura que innuunt cō trarium. poteſt dici ꝙ loquunt̉ de non toleratis. Et Panor. in dict. c. veritatis addit ꝙ in his que ſunt facti. geſta per excommunicatum tenent eti ani in iſtis ſpiritualibus. vt ponere ꝓuiſum vel electum confirmatum in poſſeſſionem corporalē ⁊ huiuſmodi. Quo v̓o ad ea que fiunt ratione pri uati iuris vel officij: vt eligere. ⁊ illa non tenent ſi ue ſint geſta a publice excommunicato ſiue tolera to ẜm Inno. Io. an. ⁊ cal. Et licꝫ ad capitulum ꝑ tineat electio ratione officij publici. ad canonicos tamen ſingulares pertinet electio ratione canoni catus. Non enim quilibet canonicus habet offi cium publicum. Idem dic in impetrante reſcri ptum publice vel occulte excommunicato ⁊ hoc ſi impetrat ad comodum ꝓprium. Panor. etiam li mitat predicta dicens ꝙ geſta ab excommunica to tolerato ⁊ huiuſmodi valēt. niſi illi inter quos lata eſt ſententia ſcirent illum communem erro rem eſſe falſum. quia tunc opinio cedit veritati. Excommunicatus autem minori habet poteſta tem abſoluendi habitu ⁊ actu. quia per hoc nō im miſcet ſe ſacramentis paſſiue. ſꝫ exercet iuriſditio nem qua priuatus non eſt. vt in. c. ſi celebrat. de cle. ex. mi. Et ideo ſi ſunt duo excommunicati mi nori. alter alterum abſoluere poteſt. Hec Panor. in. c. duobꝰ: de ſen. ex. ¶ Tercio fallit in incendiario quem ordinarius poteſt excommunicare. ſed poſt denunciationem non pōt abſolui niſi a papa. extra de ſen. ex. tua. ſꝫ de hoc infra. Quarto fallit in clericis exhibentibus hereticꝭ eccleſiaſtica ſacramenta. ⁊ eos ſepeliētibus. quos ordinarius poteſt ſuo priuare officio. ſed reſtitue re non poteſt abſqꝫ indulto apoſtolice ſedis ſpeci ali. extra de here. c. excommunicamus. el pͥmo.§. ¶ Quinto fallit in ſuſpenſis ꝑ ꝯciliū a beneficijs ꝯferendis. ꝓ eo ꝙ indignis ſcienter pꝰ ſcd̓am ad monitōem ꝯtulerunt eccl̓iaſtica beneficia. Hanc em̄ ſnīaꝫ nullus excepto ſummo pōtifice vel vno ex quatuor patriarchis pͥncipalibꝰ poterit relaxa re. extra de p̄ben. gͣue. Sexto fallit in degradato.

qui ⁊ ſi degradet̉ ab ordinarijs. ipſum tamen reſti tuere nō pn̄t. ſꝫ papa tm̄. extra de cle. nō re. ex tue. Circa tn̄ hoc eſt diſtinguendum. ꝓut no. panor. ibi ꝯcordando opiniones. ꝙ aut illa depoſitio: ſeu degradatio fuit verbalis. ⁊ poterit ep̄us diſpenſa re. ẜm no. ꝑ eum in. c. at ſi clerici.§. de adulterijs. extra de iudi. Si v̓o degradatio fuit actualis. aut al̓r cā legitima. vt qꝛ ꝑ falſos teſtes facta. ⁊ tūc pōt ep̄us reſtituere. ⁊ ita ꝓprie loquit̉ ter. in. c. ep̄us. xj. q. iij. Aut nō al̓r talis cā: vel ſimilis. Sꝫ petit̉ reſti tutio ex ſola gr̄a: ⁊ tunc nō poterit ep̄us diſpenſa re. qꝛ iſte degradatus actualiter eſt exutꝰ omni pͥ uilegio clericali ⁊ relictus iudicio iudicis ſecularꝭ vt in. c. degradatio de penis. li. vj. Que aūt ſit dr̄a inter ſuſpenſionem. depoſitōem. ⁊ degradatōem. ſtricte ſumendo vocabula. Uide. jͣ. Suſpenſus. Septimo fallit ſi excōmunicator non fuerit ſacer dos. qꝛ qͣꝫuis poſſit excōmunicare. ⁊ etiam abſol uere a ſententia iudiciali. tn̄ dꝫ dicere abſoluto. vt on̄dat ſe ſacerdoti: qͥ ratione clauis ip̄m abſoluat ꝙͣtum ad ſolēnem reconciliatōꝫ eccl̓ie. Si em̄ mi noris excōicationis abſolutio reqͥrit ſacerdotem. di. c. nuꝑ. multomagis requirit̉ in maiori. Et pro hoc facit qd̓ notat panor. in di. c. nuꝑ. ꝙ excōmu nicatio minor non relaxat̉ ſine reconciliatione ſo lenni: licet nō exigat̉ iuramentum. Pro maiori tn̄ euidentia notandum ꝙ duplex eſt abſolutio. vna ad canonicos a peccatis. ⁊ iſta ſolis ſacerdotibꝰ eſt ꝯceſſa. Alia ē abſolutio ab excōmunicatione. Et hec adhuc eſt duplex. vna pertinens ad foꝝ iudiciale. ⁊ hec pōt ꝯmitti clericis qͥ non ſunt preſbyteri ẜm Rod̓. et ricato r hoc ſi aſten̄. etiam ẜm Hu. poſſet a papa delegari laicis ac etiam excōmunicato. qꝛ eſt potius iuriſditōnis qͣꝫ ordinis. Alia eſt ꝑtinens ad foꝝ penitentiale. ⁊ li inter quos ꝙͣtum ad ſolēnem reconciliatōem eccl̓ie que fit cū psͣ. ⁊ or̄one ⁊ introductione in eccl̓iam. vt extra d̓ ſen. ex. a nobis. el. ij. Et hec ꝑtinet ad ordinem ſa dlixitt cerdotalem. ⁊ ideo non dꝫ nec pōt ꝯmitti niſi pre per hac nō im ſbytero. niſi forte a papa. Idem tenet panor. in. c. rcet iuriſditio fi. de exceſ. p̄. di. ꝙ temꝑe interdicti. nō eſt irregu laris alium excōmunicans vel abſoluens. dūmō non abſoluat tanꝙͣ ſacerdos. ⁊ cum ſolēnitate. vt in di. c. a nobis. ¶ Abſolutio excōmunicatoꝝ in certꝭ caſibꝰ ad ſo lum papam ꝑtinet. Primꝰ eſt de eo qͥ v̓berat cleri em ordinarius cum. xvij. q. iiij. ſi qͥs ſuadente. hic tn̄ caſus habet multas exceptiones: quas vide. jͣ. Abſolutio ſcd̓o e ſen. ex. tua. ꝑ totum. Secundus eſt de eo qͥ incendit: vel fran git eccl̓iam. vel locum religioſum. aut cimiterium q̄ anteqͣꝫ denunciet̉: pōt abſolui a ſuo ep̄o. poſtea v̓o non niſi a papa. Et idem eſt de quocunqꝫ alio incendiario. ſi forte excōmunicet̉ ⁊ publicet̉. extra de ſen. ex. tua. ⁊. c. ꝯqueſti. Et panor. ibi ꝯcluden do mentem glo. dicit ꝙ aut qͥs incendit eccl̓iam: aut locum religioſum. ⁊ tunc eſt excōmunicatus iū abenefici ipſo facto. ⁊ ante publicatōem huiꝰ excōmunica tionis poterit abſolui ab ep̄o loci. ſꝫ poſt publica tionem nō niſi a papa. Aut incendit alium locuꝫ. ⁊ tunc nō eſt excōmunicatus ipſo facto: ſꝫ excom municandus. ⁊ poſt publicatōꝫ abſolutio reguat̉ Abſolutio. j. Folium.III. pape. ⁊ hec publicatio pōt fieri ẜm archiep̄m flo. a quocunqꝫ iudice. intellige eccleſiaſtico. puta or dinario: vel alio de eius mandato. vel parochiali p̄ſbytero: vel de eius mandato. Et ẜm. v̓ v̓. intelli git̉ de denunciatione ſiue in generali ſiue in ſpāli fiat. Ho. tn̄ dicit. ꝙ ep̄us pōt abſoluere incendia rium a ſententia ſua etiam poſt denunciatōꝫ non tn̄ a ſententia canonis. Idem Rod̓. Sed Goff. ⁊ Ber. ⁊ multi alij in di. c. tua. tenent ꝙ a ſolo pa pa poſſit abſolui. ⁊ hoc innuit. d. c. tua. loquēs in diſtincte de incendiarijs. Quis āt dicator effractor? Dic ẜm. v̓ v̓. ⁊ archi. ſ. ꝙ effractor eccl̓ie iudicandus eſt qui dolo malo. aut ꝑ iniuriā violenter ꝑietem fodit. aut ſuffodit. aut vitream feneſtram frangit. aut ſerraturā. aut oſtia. aut cardines. aut nectes. dum tenet oſtia fir mata. aut ipſum tectum eccl̓ie qͥ autem al̓r faceret enormia in eccl̓ia. vt frangendo crucem. vel diri piendo corpus xp̄i vel hmoi. vel diripiendo bona eccl̓iaꝝ ẜm Gof. Ho. ⁊ Io. de lig. tales non ſunt excōmunicati ipſo facto. ¶ An autem legatus poſſit abſoluere iſtos incen diarios poſt publicatiōem? Rn̄. pan. in di. c. tua. ẜm ꝯmuniter doct. ꝯcludit ꝙ non. ⁊ lꝫ legati poſ ſint abſoluere ab iniectione manuum violenta in clericum. non tamen ſequit̉ ꝙ poſſint abſoluere ab iſta. maxime quia in iſtis exorbitantibꝰ nō ꝓ cedit̉ ab vno caſu ad alium. etiam non fit extenſio ꝑ maioritatem rōnis. vt in regula. In argumenit̉ de re. iu. li. vj. Quis aūt dicat̉ locus religioſus? Rn̄. de hoc ē tex. clarus in. c. ad hec. de rel̓. do. Ubi hr̄ ꝙ locus aucͣte ep̄i etiam ad vſum hoſpitalitatis deputatꝰ eſt religioſus. ⁊ ad mundanos vſus redire nō p̄t. Si gͦ hmōi hoſpitalia dicunt̉ religioſa: ſi ſunt au ctoritate cp̄i edificata. multo fortius eccl̓ie ⁊ capelle aucͣte ep̄i vel pape ad diuinum cultum deputate dicent̉ religioſe. Et ibi panor. a ꝯͣrio ſenſu dicit ꝙ hoſpitale non efficit̉ religioſum. niſi fuerit edifica tum vel deputatum ad hoſpit alitatem aucͣte pō tificis. Ex quo infert̉ ẜm eum ꝙ priuata perſona non pōt facere locum priuatum eſſe religioſum. ⁊ ſic hoſpitale edificatum ſine aucͣte pontificis pōt redire ad humanos vſus. qd̓ intellige eo viuente qͥ hoſpitale edificauit. nam licitum eſt cuicūqꝫ ẜm Inno. in domo ſua erigere hoſpitale. ar. in. c. vni cuiqꝫ. de ꝯſe. di. j. ſecus vbi deceſſit is qͥ hoſpitale ordinauit ꝑ aut̓. de ec. ti.§. ſi quis edificationem. Addit tamen panor. in. c. inter dilectos. de dona. ꝙ ſi longo temꝑe ibi fuerunt celebrata diuina pu blice. ⁊ ꝙ omnes admittebant̉ indifferenter. ⁊ ele uata campana. ſignum eſſet ꝙ locus eſſet publi cus. Et predicta faciunt ad multa. Et primo. an baſilica: ſeu eccleſia nondum conſecrata gaudeat priuilegio immunitatis. licꝫ diuina miniſteria ibi non fuerint celebrata. glo. in. c. eccl̓ia. d̓ immu. ec. dicit ꝙ nō: ⁊ mouet̉ ꝑ tex. in principio. ibi. in qua diuina miniſteria celebrantur. a contrario ſenſu. Idem tenet abbas. ſed Hoſti. tenet contrarium Sufficit enim ẜm eum ꝙ locus ſit dedicatus deo

auctoritate pontificis primum lapidem imponen tis. cum poſtea non poſſit ad humanos vſus re dire. vt in dicto. c. ad hec. ⁊ ad tex. in eo ꝙ dicit. ce lebrantur. exponit.i. celebrari poſſunt. Hoſt. ta men fatetur. ꝙ Clemens qui fuit egregius iuri ſta ſentiebat cum opinione glo. Dominus tamen cardina. ſentiebat cum opinione Hoſt. quia cum iſta materia ſit fauorabilis non eſt reſtringenda: ſed relaxanda. Alij v̓o doct. vt recitat Panormi. in dicto. c. eccleſia. tranſeunt ſimpliciter. ꝓ opinio ne Hoſti. facit multum tex. non enim ſe fundat ſuper celebratione. licet de ea fiat mentio in narra tione. ſed ſuper deputatione. quia eſt deputata di uino obſequio. que ratio vendicat ſibi locum. licꝫ nondum fuerit celebratum. Et hāc partem tenet Panor. adducens vltra predicta l. omnia priuile gia. C. de epiſco. ⁊ cleri. vbi probatur ꝙ omnia pͥ uilegia conceſſa eccleſijs extenduntur ad hoſpita lia. multo ergo fortius ad eccleſiam nondum con ſecratam: de ꝓximo conſecrandam. Sed Panor. finaliter concludit ꝙ hodie ſtandum eſſet conſue tudini. vt notat Inno. in. c. inter. de immu. eccle. Hec Panormi. ceſſante tamen conſuetudine. vi detur ꝙ ſequenda ſit opinio Hoſti. que videtur ꝯmunior. ¶ Quid autem ſi eccleſia ſit interdicta: an gaude at immunitate? Goſ. ⁊ Uin. dicunt ꝙ ſic. Idem Ho. Idem panor. ¶ Utrum incendiarij vel effractores domorum ſitarum infra ambitum priuilegiatum eccleſia rum. de quo habes. xvij. q. iiij. ſicut antiqͥtus. ſint ipſo iure excommunicati. Rn̄. archi. flo. dicit ſuꝑ hoc conſuluiſſe cum quibuſdam iuriſtis. ⁊ habu iſſe ꝙ tales non ſunt excommunicati. licet viola tores ſint immunitatis eccleſiaſtice. ⁊ vt ſacrilegi puniendi. ⁊ hoc per. c. quia nonnulli. de immu. ec cle. li. vj. ⁊ per. c. conqueſti. de ſen. ex. aliqui tamen tenent. ꝙ tales ſunt excommunicati. ſed primum verius. De materia hmōi incendiariorum vide aliquos pulcros caſus..jͣ. incendiarius. Tercius eſt quando papa aliquem nominatim excommu nicat quem ſolus papa abſoluit. extra de ſen. ex. ſi gnificauit. Circa tamē hanc excōmunicatōꝫ ſunt multe opiniones. naꝫ aliqui intelligunt. quando papa excommunicat aliquos ⁊ participantes cuꝫ eis. Alij quando participant in crimine ꝓpter qd̓ dicunt̉ tales ꝑticipantes eadem ſententia inuolui Sed iſte opiniones ẜm Panor. ibi parum deſer uirent. Et ideo ponit aliam opinionem: que vide tur ꝯmunis. quam ſequit̉ Ho. ⁊ Goſ..ſ. ꝙ loquit̉ de participantibꝰ excommunicato etiam non in crimine. ſꝫ ad hoc vt quis incurrat hanc excōmu nicationem ex hoc participio. requirunt̉ quinqꝫ que enumerant̉ in tex. Primo ꝙ iſti participan tes ſint clerici. Secundo ꝙ ſcienter participent. Tercio ꝙ ſponte. Quarto ꝙ excommunicato a papa. Quinto ꝙ in diuinis officijs participent. nam cum hec decretalis contineat nouam excō municationis ſpeciem. debet intelligi ꝓprie. ꝓut iacet. interuenientibus omnibus. de quibꝰ in tex. Abſolutio. j. Et Hoſti. ⁊ Gof. debent ꝙ hunc rigorem indu cit magnitudo vocis ſiue iudicis ⁊ excellentia eo rum in quibus communicat̉.ſ. diuinoꝝ officiorū. Et hoc intelligendum de diuinis officijs omnibꝰ ſcilicet tam de his que intra eccleſiam dicuntur qͣꝫ extra. Et quod dicit ſponte. non intelligas exclu di vim conditionalem ſed abſolutaꝫ tm̄. qd̓ metꝰ cauſa. ſacris. Quid igitur ſi quis participat in diuinis offi cijs excommunicato a canonibꝰ papalibus. nun quid eandem ſententiam incurrat? Rn̄. Ho. ⁊ Goſ. putant ꝙ non. qꝛ mitius agitur cum lege qͣꝫ cum miniſtro legis. l. celſus. ff. de arbi. Et in hac excommunicatione confeſſores ⁊ alij bene aduer tant. quia quotidiana. Quartus de eo qui falſat lr̄as papales. Et ꝓ in telligentia huius excommunicationis faciēda eſt triplex differentia.ſ. inter falſantes. vtentes ⁊ reti nentes hmōi lrās. Circa falſantes dic. ꝓut habet̉ in. c. ad falſarioꝝ. de cri. fal. ꝙ qui per ſe vel per ali os falſant. excommuuicati ſunt cum ſuis fautori bus. ⁊ clerici officijs ⁊ beneficijs ſunt pͥuati. ⁊ de gradati traduntur iudici ſeculari. vtentes v̓o hu iuſmodi litteris falſis. ẜm Panor. in di. c. ad falſa riorum. ſi ſunt clerici debent priuari beneficijs. ſi v̓o ſunt laici: ſunt ipſo facto excōmunicati. ꝙͣuis Hoſti. teneat ipſos clericos etiam eſſe excommu nicatos ipſo facto. qd̓ non placet Panor. cum di. tex. aperte diſtinguat inter clericos ⁊ laicos. ⁊ in penis eſt fienda mitior interpretatio. vt in regula. in penis. nec debent duplici pena conteri. Circa tercios.ſ. circa habentes ⁊ non reſignantes. nec la cerantes Panor. vbi ſupra. dicit ꝙ ſi eis non vtū tur nullam excommunicationem incurrunt. niſi ſit lata per iudicem cum termino. xx. dierum. ꝓut eſt ꝓprie caſus in. c. dura. in fi. eo. ti. Capl̓m auteꝫ ad falſariorum loquitur quando quis ſcienter vti tur literis falſis. quia tunc eſt ipſo facto excommū nicatus. limita vt prius nec tunc expectat̉ lapſus. x. dieꝝ. An autem iſta excōmunicatio ſit papalis. Ar chi. flo. dicit ꝙ communiter dicit̉ ꝙ falſantes lite ras papales. per ſe vel per alium ſunt excommu nicati excommunicatione papali. ꝑ di. c. dura. in fi. tamen vt dicit Panor. illud. c. dura. non loquit̉ de falſante nec vtente ſed de habēte. tamen quic quid ſit iſta excommunicatio hodie eſt papalis qͦ ad falſantes per ꝓceſſum curie. quo v̓o ad vten tes. exquo tex. in. c. ad falſariorum ſibi non reſer uat abſolutionem erit ep̄alis. quo v̓o ad habētes ⁊cͣ. ſi ſecuta eſt ſnīa ꝑ iudicem. cū termino. xx. dieꝝ ⁊cͣ. nō poterunt abſolui. niſi in articulo mortis. et ſic loquit̉. d. c. dura. in fi. Sunt alij caſus papales preter predictos. In ſexto habentur duo. Primus eſt de inſecutoribus cardinalium: qui incurrunt multas ⁊ graues pe nas. vt in. c. felicis. de pe. Et inter alias penas eſt. ꝙ eorum bona ſunt confiſcata ipſo iure: ⁊ perpe tuo infames. Et archi. ibi dicit ꝙ qͣꝫtum ad infa miam ⁊ bonorum confiſcationem effectualem. ex

penam corporalem infligendam. neceſſaria eſt ſal tem ſententia generalis. vt ſcilicet pronuncietur eum criminoſum eſſe crimine leſe maieſtatis. al̓s qͣꝫuis dominium bonorum ſuorum ipſo iure: vel ipſo facto etiam prius amittat: a die commiſſi cri minis. non tamen ei auferuntur. nec fiet executio ablatiōis bonorum vel alteriꝰ pene. niſi poſt ſnīa ſaltem generalem. Hec archi. idem dic in crimi ne leſe maieſtatis diuine. ſcilicet in crimine hereſis ꝓpter quod bona hereticorum ſunt ipſo iure con fiſcata. vt in. c. cum ſcd̓m. de here. li. vj. iuncta glo. tamen executio vel bonorum occupatio non po teſt fieri per dominos temporales. niſi ſentētia ſu per eodem crimine per iudicem eccleſiaſticum fu erit ꝓmulgata. vt in dicto. c. cū ſcd̓m. Et ſi hoc in crimine leſe maieſtatis diuine. multomagis dicta ſententia generalis requiretur in crimine leſe ma ieſtatis humane. ⁊ in alijs inferioribus delictis. Sunt enim communiter in ciuitatibus ytalie de creta principum. ꝙ ꝯmittentis homicidium pu blice vel occulte: bona ſint ipſo iure confiſcata. de quo ſepius fui interrogatꝰ. an talis cum bona cō ſcientia poſſit retinere bona ſua. preſertim quan do homicidium eſt occultum. Et per predicta pa tet ꝙ ſic. donec ſequatur ſententia ſaltem genera lis. Idem tenet dir. li. iij. ti. ix. vbi querit a quo tē pore iſta bona damnatorum ꝓpter hereſim vel hu iuſmodi pertineant ad fiſcum. ⁊ dicit ꝙ a die com miſſi criminis. C. de here. l. iiij. ff. de dona. dona tiones.§. perfecte. extra d̓ here. c. ſtatutum.§. j. li. vj. Et ideo donatio ſiue alienatio facta per hereti cum ante damnationem non tenet. neqꝫ emanci patio filiorum. quia eo ipſo ꝙ hereticus eſt. filij de ſinunt eſſe in poteſtate patris. licet tunc non ap pareat eum eſſe hereticum. extra de here. quicun qꝫ.§. fi. li. vj. ⁊ exquo conſecuta eſt condemnatio effectus huius damnationis trahitur ad diem cō miſſi criminis ⁊ alienatio eſt ei interdicta. C. ad. l. iul̓. maie. quiſquis.§. emancipatio. Et ſi hereticꝰ alienauit: fiſcus vel inquiſitores non tenetur reſti tuere precium emptori: quia effectus damnatiōis retrotrahitur ⁊cͣ. ⁊ ſicut facta damnatione nō poſ ſunt bona alienare: ſic non poſſunt ante damnati onem a die commiſſi criminis. ar. C. de do. inter virum ⁊ vxo. l. donationes. Et predicta vera. niſi precium vel aliquid loco precij inueniat̉ in bonis heretici. ar. ff. ſo. ma. l. ſi cum dotem.§. vltimo. ⁊. l. ſe. Et intelligas ꝙ non ſolum reuocabit rem non reſtituto p̄cio emptori qui emit ab heretico. verū ad habētes etiaꝫ nec ei qui emit quantūcunqꝫ per plures ma nus tranſierit. quia nō habuit ius vendendi. hec Io. mo. Archi. ⁊ Io. an. in. c. cum ẜm. de here. lib. vj. Idē dir. Excipe tamen caſum capituli. ij. de p̄ ſcrip. li. vj. vbi habet̉ ꝙ ſi poſt mortem hereticoꝝ qui dum viuerent catholici putabant̉ bona ipſo rum a catholicis eorum filijs vel nepotibꝰ. aut ex traneis quibuſcunqꝫ. ſpacio. xl. annorum fuerint bonafide poſſeſſa. non eſſe amplius ſuper hmōi bonis moleſtādos etiam a romana eccleſia in hoc fitiaſi caſu. qͣꝫqͣꝫ illi quorum bona fuerunt nūc detegant̉ Abſolutio. j. Folium. IIII. heretici extitiſſe. Et nota predicta: quia valde ſin gularia. ⁊ faciunt ad multa ⁊ ad ſtatuta: que dicūt ſi quis tale quid fecerit incidat in talē penam ipſo facto. ⁊ ad conſtitutiones ordinis. in quibus plu ries dicitur ꝙ ſi prelati: vel fratres faciunt hoc vl̓ hoc ſint priuati ipſo facto ſuis officijs: ⁊ hmōi. Ex pedit enim ꝙ declaretur per iudicem: anteꝙͣ fiat executio. Panor. tamen in. c. nihil de elec. dicit pre dicta vera quando quis fuit priuatus ipſo facto prelatura. vt quia incidit in hereſim: ſic tamen ꝙ iſta priuatio ſit occulta. naꝫ tunc valent omnia ge ſta per eum. Idem quando dubitatur de priuati one. nam exquo tolerabatur in officio: debent te nere omnia acta interim geſta. vt in. c. nōne. viij. q. iiij. ſed ſi ſuſpenſio vel priuatio eſſet notoria. vel inhibitio ſuperioris preceſſiſſet. tunc non tenerēt geſta. vt in. c. veritatis. de do. ⁊ contu. vide d̓ hoc jͣ. Confeſſio tercio in fi. Et predicta faciūt ꝙ ſi ta bellio per ſententiam legis eſt priuatꝰ tabelliona tu. ⁊ non ſit declaratum ꝑ ſententiam hominis. ſꝑ valebunt ipſiꝰ inſtrumenta. donec declaret̉. ita notat glo. in.§. pe. in aut̓. de tabel. Quid ergo nocet priuari dominio bonoꝝ poſt qͣꝫ ante ſententiam: ſaltem generalem non auferū tur ſibi? Rn̄. archi. in dicto. c. felicis. dicit ꝙ pro pter fructus medij temporis qui fiſco debent re ſtitui: ⁊ ita notatur ꝑ glo. in auten. de inceſ. nup. Quero quid de dote vxoris heretici. nunquid debeat cōfiſcari? Rn̄. Di rectoria. vbi ſupra ꝙ nō niſi ſcienter contraxerit cum tali. extra de here. de creuit. li. vj. quia tunc contrahere non debet. xx. viij. q. j. caue. ⁊. c. non oportet. licet teneat matri monium. vnde cum talis vxor fecerit ſcienter con tractum qui non ſumpſit initium ab origine eqͥ tatis: dignum eſt vt puniatur. quia initium ipſiꝰ contractus eſt inſpiciendum. de elec. dudum. el pͥ mo. ⁊ per hoc videtur heretico fauere. ſed quan do ignoranter contraxit. non fuit in culpa. ideo puniri non debet. de cle. ex. apoſtolice. ẜm Io. mo. ⁊ archi. Querit Io. an. in. c. qͣꝫꝙͣ de vſu. libro. vj. de no tabili. q. Quid ſi quis damnetur. ⁊ poſtea in te ſtamento vel codicillo aliqua reliquit pro anima ſua ad pias cauſas. ⁊ poſtea die tercia decapitat̉. an predicta legata debeantur? hanc. q. diſputa uit Io. de montemer. ⁊ pro affirmatiua parte al legauit fauores et priuilegia talium legatorum. que patent de teſta. cum eēs. et. c. relatum. et alle gauit multa iura ciuilia. Sed pro parte negatiua arguitur. quia lata ſententia perueniunt bona ad agnatas et fiſcum. C. de bo. dam. auten. bo na. ergo diſpoſitio de illis facta eſt ab illo qui non potuit. et ſic pro non dato habet̉. Secundus eſt de illis. qui occaſione ſententie excōmunicationis late: ſuſpenſionis. vel int̓dicti dant licentiam gͣuandi illos ⁊cͣ. vt in. c. qͥcunqꝫ. d̓ ſen. ex. Pro declaratōe hꝰ excōicatōꝭ ſciēdū ꝙ hec excōmunicatio hꝫ ſex caſus. Primꝰ eſt qͥcunqꝫ ꝓ eo ꝙ in reges: principes. barones. nobiles. bali

Abſolutio. jͣ. uos. vel quoſlibet miniſtros eorum: aut quoſcun qꝫ alios excommunicatos ſuſpenſionis. ſiue inter dicti ſententia fuerit ꝓmulgata. licentiaꝫ alicui de derint occidēdi. capiendiſeū al̓s in ꝑſonis aut bo nis ſuis. vel ſuoꝝ grauandi eos qui tales ſententi as ꝓtulerunt. ⁊ hic eſt primꝰ. Sequit̉. ſeu quoruꝫ ſunt occaſione ꝓlate. ⁊ hic eſt ſecundus. Sequit̉. vel eaſdem ſententias obſeruantes. ⁊ eſt tercius. Sequit̉. ſeu taliter excommunicatis cōmunicare nolentes. niſi licentiam ipſaꝫ re integra reuocaue rint: vel ſi ad bonoꝝ captionē occaſione ipſius li centie ſit ꝓceſſum. niſi bona ipſa fuerint. jͣ. viij. di erum ſpacium reſtituta: aut ſatiſfactio ꝓ ipſis im penſa: eo ipſo ſententiam excōmunicatōis incur rant. ⁊ eſt quartus. Sequit̉. eadem quoqꝫ ſenten tia ſunt innodati omnes qͥ auſi fuerint p̄dicta li centia data vti. ⁊ eſt quintus. Sequit̉. vel aliquid p̄miſſoꝝ ad que ꝯmittenda dari licentiaꝫ ꝓhibui mus al̓s ꝯmittere ſuo motu. ⁊ eſt ſextus. Sequit̉. qͥ autem in eadem ſnīa ꝑmanſerint duoꝝ menſiū ſpacio. extūc ab ea nō poſſint niſi ꝑ ſedem apl̓icaꝫ abſolutionis beneficium obtinere. hec ibi. Glo. in ver. quicunqꝫ. dicit etiam ep̄i. Nec ob. de ſen. ex. quia periculoſum. li. vj. qꝛ nō loquit̉ in ſententijs excōmunicationis. Glo. in ver. ſuoꝝ. dicit.ſ. ꝯſan guineoꝝ vel familiarium. Et ſic nota caſum in qͦ ꝑcutiens ⁊ mandans ꝑcuti laicum. eſt excōmuni catꝰ. Glo. in ver. grauādi. dicit. puta. ne qͥs emat ab eis. vel eis vendat. vel his ſimilia. Glo. in ver. re integra. dicit ꝙ hoc habet locum in iniuria ꝑſo nali.i. anteꝙͣ ad occidendum. vel capiendum vel al̓s grauandum eaſdem ꝑſonas in aliquo fuerit ꝓceſſum. vnde videt̉ ꝙ ſi re integra fiat reuocatō talis licentie vel mādati. qd̓ fortius eſt. locum nō habet dicta ꝯſtitutio. Si autē ad aliquem actum ſit ꝓceſſum ꝑ eum cui licentia eſt ꝯceſſa. ſtatim li centiaꝫ dantes: ſunt ligati. hoc totum intellige in iniuria ꝑſonali. Et ideo nō obſtat ꝙ. jͣ. dicit̉ ibi. ni ſi bona ipſa ⁊cͣ. quia grauior eſt offenſa ꝑſone ꝙͣ re rum. de qua offenſa loquit̉ littera primo. quo caſu ipſo facto ſtatim ligat̉. lr̄a autem ſequēs loquit̉ in offenſione rerum. ad quaꝝ reſtitutionē terminus viij. dieꝝ prefigit̉. Et ſic nota ex p̄dictis ꝙ nō ſo lum ſunt excōicati dantes lnīaꝫ ſꝫ etiaꝫ ea vtentes immo plus ſi motu ꝓprio hoc facerent preter om nem licentiam vel mandatum. niſi re integra ⁊cͣ. Item quicunqꝫ corpus alicuius defuncti inci deret vel decoqueret ꝓ oſſibus tranſferendis. hoc habet̉ in quadam extrauaganti. Bonifacij. viij. que incipit. Deteſtande. Et hoc intellige ſi talis moriatur vbi viget cultus diuinꝰ. al̓s ſecus ſi mo reretur in terris infidelium. vt patet in di. extra uaganti. nec etiaꝫ debet extendi ad alios caſus. vt patet ibi. Et ideo ſi qͥs non cā trāſferendi ad alias partes: ſꝫ ex odio vel vindicta quis exent̓aret. de coqueret. ⁊ huiuſmodi. ac etiam comederet de car nibus defuucti vt faciunt aliquando partiales. non eſſet excommunicatus. quia iſta conſtitutio eſt penalis. ⁊ ideo nō extendenda vlera terminos ꝓprios. ¶ An clemen. ſunt quinqꝫ. Primus eſt ſi inquiſi tores hereticoꝝ. odio. gr̄a. vel amore vel lucro. cō tra iuſticiam ⁊ ꝯſcientiam omiſerit ꝯtra quempi am ꝓcedere. vel ipſam hereſim alicui imponerēt aut imponerent ꝙ impediat officium ſuū. de he reticis multoꝝ. ¶ Quero: quid ſi inqͥſitores omittunt timore. vel ꝓpter euitandum ſcandalum? Rn̄. glo. ꝙ non eſt locus huic pene. Quero: quia hic dicit̉ ꝙ non poſſunt abſolui preterqͣꝫ a romano pontifice. quid intelligit̉ noīe romani pontificis? Soluit Lap. ꝙ intelligit̉ de ꝑ ſona: nō de dignitate. de hoc per Archidya. in. c. ſi gratioſe. de reſcrip. li. vj. poterunt ergo abſolui a papa viuente eo. vel ab alio cui ꝯmiſerit. ⁊ non a collegio cardinalium ſede vacante. de electio. vbi. §. ijdem quoqꝫ. li. vj. ⁊ cle. ne romani. eo. ti. licet ſe cus in alio collegio. de ma. ⁊ obedi. c. vno. lib. vj. eczab̓. Quero: quid ſi hereticus ſit omnino occultus: an ſit excōmunicatus? Rn̄. Pe. de palu. in. iiij. di cit ꝙ ꝓ ſolo actu interiori quo tamen ſolo homo eſt ꝑfectus hereticus incurrit excommunicatōeꝫ. Sed ſi aliquo actu exteriori manifeſtat delictū ſu um qͥntumcūqꝫ occultuꝫ: tunc incurrit. Idem vi det̉ tenere Ho. Sed glo. ſingularis ꝯmuniter ap probata. in. d. cle. multoꝝ. In v̓. eoipſo incurrant dicit. hic patꝫ aꝑte. ꝙ ꝯſtitutio eccl̓ie militantis li gat crimen omnino occultum ad penam ſuſpen ſionis ⁊ excōmunicatōis. ⁊ inducit ad hoc multa iura: ⁊ ſubdit. ex his videt̉ indubitatuꝫ. qd̓ archi. ꝓ dubio ⁊ diſputationi relinquebat an hereticus omnino occultus ſit excōmunicatus. Io. tenet ꝙ ſic. xxiiij. q. j. in ſūma. hoc placet etiā Goſ. ⁊ Ray in ſūma. Et exinde inducit multa iura que vidēt̉ facere ꝯͣrium diſt. xxxij. erubeſcant impij. Tandē glo. ꝯcludit ſic. de plano fateamur. ꝙ ꝯſtitutio mi litantis eccl̓ie ligat oīno occulta. non tn̄ noīatim de illis iudicat tribunal eccl̓ie. īmo ipſa eccl̓ia inqͣ tum ꝑ hominem iudicat hominem noīatim. ⁊ in ꝙͣtum eſt collectio fideliuꝫ. ligatos ſic occultos hꝫ ꝓ ſolutis. d̓ ſen. ex. a nobis. el. ij. ⁊ ſic loquunt̉ ꝯͣria hanc opi. etiam tenet panor. ⁊ ar. f. videt̉ adherē huic opi. dimiſſa opinione Pe. Quero in eo ꝙ dic̄ tex. de impediētibꝰ inqͥſitōꝫ qͥd ſi aliqͥs offendat aliquē de familia inqͥſitorꝭ vl̓ ep̄i qͥ ibi erat ad capiendū hereticū. Sol̓. math̓. ꝙ ſi offendit nō aīo impediendi officiū vel iuuandi hereticum. ſꝫ ꝓpter inimicicias qͣs hꝫ cū eo. vel ob aliam cām. nō p̄t dici ꝙ impediat offm̄. poterit tn̄ ꝯͣ eum ꝓcedi tanꝙͣ ꝯͣ turbatorē officij ẜm ea q̄ no. Inno. ī. c. j. d̓ offi. del̓. hec zab. Nota tn̄ ꝙ ep̄i ⁊ ſu ꝑiores p̄lati nō ſt̓ excōicati. ſi obtētu comodi omit tāt ꝓcede̓ ꝯͣ hētien: aut gr̄a ⁊cͣ. ſꝫ ſunt ſuſpēſi ꝑ tri enniuꝫ. Inqͥſitores aūt inferioris dignitatis ſunt excōmunicati. Secundus. eſt de religioſis qͥ abſqꝫ licētia ſpāli ꝓprij ſacerdotis ſolēnizarent matrimonia. aut mi niſtrarent ſacramenta euchariſtie vel extreme vn ctionis. de p̓uil̓. religioſi.

Abſolutio. j. ¶ Primo quero: quid dicatur ſolennizare matri monia? Rn̄. zab. ẜm zēzi. ꝙ in v̓. ſolennizare ꝯp̄ hendit̉ omnis ſolēnitas que obẜuat̉ iuxta ritum regionis. de ſpō. c. j. ſiue fiat benedictio ſolēnis ſi ue dicat̉ ſpālis miſſa ꝓ ꝯͣhentibꝰ. Secūdo quero: an hec clemē. habeat locum in religioſo prefecto eccleſie parochiali. quo ad non ſuos parochianos. Glo. remittit ſe ad no. d̓ deci. cle. j. vbi dicit ꝙ ſic. qd̓ etiaꝫ tenet Pau. ¶ Tercio quero: an habeat locum hec cle. in qui buſcunqꝫ religioſis? Zab. ẜm Land̓. ſoluit ꝙ ſic. dūmodo ſit religionis approbate. Idem lap. al̓s non. quia cum iſta conſtitutio ſit penalis eſt ſtri ctę intelligenda. ¶ Quarto quero: qͥd in nouicio religioſo. Lap. te net ꝙ ſit excōicatꝰ. ar. d̓ ſen. ex. religioſo. li. vj. naꝫ tꝑe nouiciatꝰ gaudet pͥuilegio canonis. ſiqͥs ſua dente ⁊cͣ. Et ſic dꝫ ſentire onus. ¶ Quinto quero: quid ſi religioſus miniſtrat eu chariſtiam religioſo alterius religionis. aut ſine li centia ⁊cͣ. an ſit excōmunicatus? dico ꝙ nō. quia tex. facit mentōem de laicis ⁊ clericis. Appellatōe autem clericorum in materia odioſa ⁊ ſtricta: vt in caſu nr̄o. non veniunt religioſi. vt notat panor. in Rubrica de vi. ⁊ ho. cle. vbi fortius dicit. In ſtri cta ſignificatōne ſeu materia odioſa. appellatione clericorum non ꝯp̄hendi ep̄os. vt in. c. quia peri culoſum. de ſen. ex. li. vj. Et idem dicit in alijs cle ricis exiſtentibꝰ in dignitate. vt in canonicis eccle ſiaꝝ cathedralium: ratio qꝛ in eis eſt qualitas ſupͣ alios: que nō reperitur in ſimplicibꝰ. vide ad hoc tex. qui facit ad multa in. c. ſtatutum. de elec. li. vj. Io. an. etiaꝫ dicit ꝙ appellatōe eccleſiaꝝ parochia lium. non veniunt eccl̓ie parochiales collegiate in materia ſtricta. quia habent qualitatē collegij ſu pra curam. Idem eſt dicendum. ꝙ appellatione monachoꝝ ẜm Panor. in. c. fi. de ſy. nō venit ab bas. licet abbas ſit monachus. quia abbas habet qualitatem ſupra alios mōachos. Idem in recto re ſcholarium. ⁊ facit hoc dictum generaliter ad ſtatutum qd̓ punit ſcholarem deferentem arma vel aliud facientem. vt nō comprehendat eius re ctorem. licet ſit ſcholaris. Secus in materia fauo rabili. ⁊ hec nota. quia faciūt ad multa. De hoc vi de. jͣ. clericus pͥmo. ¶ Sexto quero: an hoc verbum religioſi. ꝯp̄hen dat moniales. Land̓. dicit ꝙ non. quia ea de qui bus hic ꝯcernūt virile officium. Et ſic hec cle. ma xime cum ſit penalis non debet ad mulieres extē di. zen. etiam dicit ꝙ hec ꝯſtitutio locum habet in feminis. cum in eis videat̉ ſimilis vel par ratio: ẜm ea q̄ no. nam ⁊ ipſe plus peccant in his qͣꝫ maſculi. quia ſe ipa immiſcent nō conuenientibus ſuo ſexui. tum eti am quia maſculinum a lege ꝓlatum etiam in pe nalibus. femininum comprehendit. xvij. q. iiij. ſi quis ſuadente. Primum tenet Pe. de anch. Ideꝫ dicitur in laicis hec ſacramenta miniſtrantibus: ꝙ non ſunt excommunicati. quia tales nō dicun tur miniſtrare: ſed abuti. de ꝯſuetu. quanto. Ideꝫ Cetxipui infert. ꝙ religioſi conuerſi miniſtrantes ſacra. forFolium. V. te non incidunt in hanc penaꝫ. exquo nō habent ordinem. Sed ẜm zab. opinio zen. tam in monia libꝰ: qͣꝫ conuerſis. videtur verior. quia negari non poteſt. quin dicti ꝯuerſi dicantur religioſi. nec ob. verbum. miniſtrare. in litera. quia etiam religioſi de quibus hic habentes ordinem exhibentes hu iuſmodi ſacramenta ſine licentia ⁊cͣ. dicuntur ab uti. quia faciunt contra ꝓhibitionem ſummi pō tificis. ⁊ illud verbum miniſtrare. accipit̉ ẜm cō munem vſum loquendi.ſ. ꝓ exhibere. vel dare. quia al̓s delubrio eēt hec cle. ſi ſolum comprehen deret ſacerdotes vel dyacones religioſos. quibus dumtaxat ꝯceditur adminiſtrare poſſe ſacramen tum euchariſtie. Et facilit̓ intentio fruſtrat̉ legiſ latoris. qꝛ ꝑ moniales ⁊ religioſos ſubdyaconos ⁊ inferioris gradus poſſent adminiſtrari hmōi ſa cramenta. Septimo quero an locū habeat hec cle. in om nibus religioſis. tam exemptis qͣꝫ non exemptis. Pe. de ſtagno. vt dicit zab. refert quendam cardi nalem tenuiſſe ꝙ ſolum in exemptis locum habꝫ ar. ſumpto a Rubrica. que loquitur de priuilegia tis. Rubrica autem facit ius. vt ſupra in ꝓhemio Greg. Ipſe autem Pe. tenet contrarium. quia h̓ loquitur generaliter de omnibus religioſis. ar. xix. diſtin. ſi romanorum. qd̓ eſt tutius ⁊ in dubio tenendum. Nec ob. ratio ſumpta a Rubrica. qꝛ ẜm glo. in auten. de inceſ. nup. plerunqꝫ generali or eſt textus qͣꝫ Rubrica. ⁊ econuerſo. vide ibi ex empla. Octauo quero: an credet religioſus parochia no. ſi dicat ſe habere licentiam a ꝓprio ſacerdote? Rn̄. glo. ꝙ ſic. quia nemo preſumitur eſſe imme mor ꝓprie ſalutis.i. q. vij. ſancimus. cōcor. Land̓. Pau. ⁊ Ste. Et nota ẜm gl. in. c. ſignificaſti. el. ij. de homi. ꝙ cum queritur de anime periculo. ⁊ de alicuius conſcientia: creditur eius iuramento. nō ſolum in foro penitentiali. verūetiam ẜm zab. in foro iudiciali. quando aliter ꝓbari non poteſt de eius conſcientia. de teſti. preſentium. vbi de hoc in glo. ¶ Nono quero: quid de ſcholaribꝰ. mercēnarijs ⁊ huiuſmodi? Rn̄. glo. ꝙ ſufficit licentia preſby teroꝝ: in quorum parochijs habitant. niſi acceſſe rint cauſa recreationis. vel ob aliam cāꝫ temꝑalē ſtatim reuerſuri ad ꝓpriam parochiam. quia tunc ſecus. ¶ Decimo quero. an ſufficiat licentia parochia lis qui nondum eſt preſbyter? Rn̄. glo. ꝙ ſic ſi eſt ltīme etatis. vt infra annum poſſit ordinari ſacerdos. Undecimo quero: an ſufficiat licentia vicarij qui gerit curam ordinariam parochie illius eccle ſie. ⁊ eſt ab ep̄o conſtitutus? Rn̄. glo. ꝙ ſic. Ex qͦ infertur. ꝙ ſi non habet curam ordinariam: ſed eſt ſibi cura eccleſie paruo tempore commiſſa. ꝙ non poteſt dare hanc licentiam. niſi in ſpeciali hoc ſit ſibi commiſſum. ⁊ ob hoc vidi magnum ſcandalū ſemel ſuſcitari in qͣdam ꝓuincia.

Abſolutio. j. ¶ Duodecimo quero an ſufficiat licentia dioceſa ni? Rn̄. glo. ꝙ ſic. quia ep̄us eſt parochialis ordi narius omnium ſubiectorum ſue dioceſis. de do na. apl̓ice. ⁊ epiſcopus eſt preſbyter. xcv. diſ. olim. ⁊ hoc teneas. īmo Pau. videtur velle ſimpliciter. ꝙ epiſcopus ⁊ archipreſbyter ciuitatenſis hanc li centiam dare poſſunt. ⁊ dicit non abſurdum eſſe. quia cura eiuſdem parochie competit pluribus in ſolidum. Pro hoc quod notat Ho. de peni. ⁊ remiſ. omnis. vbi dicit ꝙ papa. epiſcopus ⁊ eius vicarius ſunt immediate ſacerdotes. Et per pre dicta dicit ꝙ ſicut ſufficit licentia epiſcopi. ita ẜm Ste. ⁊ eius vicarij ſpiritualis vel delegati. ſeu pe nitentiarij. quod nota. hic autem militant. maxi me cum adſit conſuetudo generalis ꝑ vniuerſum orbem. vt petatur dicta licentia: tam ab epiſcopo ꝙͣ ab eius vicario. quam papa ſcit ⁊ tolerat. vt eti am volunt tenentes opi. ꝯͣriam. ¶ Terciodecimo. quero: quid ſi parochianus di cat do tibi licentiam. vt a quocunqꝫ religioſo acci pias ⁊cͣ. an requirat̉ ſpecialis ſpecificatio ꝙ poſſis recipere a tali fratre minore vel predicatore. Item quid ſi parochianus dicat religioſo: do cibi acen tiam: vt des euchariſtiam. ⁊ extremam vnctionē meis ſubditis. an requiratur ſpecialis ſpecificatio parochianorum. quibus hec ſunt prebenda. Rn̄. glo. ꝙ non exquo de ſacro fit ſpecificatio. ⁊ hoc te Quartodecimo quero: quid ſi ꝑ religioſos ad miniſtretur ſacramentum euchariſtie in mortꝭ ar ticulo. an ſit locꝰ huic pene. Pau. dicit ꝙ ſic. Ideꝫ lap. contrarium tenet Dir. lib. j. quia ſi abſoluere poteſt in tali neceſſitate in illo verbo. ꝙ per peni tentiam morientibus non negamus. viaticum et quod vere penitētibus exhibet. intellige volumꝰ vt nec ipſum decedentibus deneget. extra de pe. ⁊ re. ꝙ in te. Et eſt ratio quia facit hoc ex iuris ꝑ miſſione. xxvj. q. vj. preſbyteri. ⁊ bene ⁊ vtiliter ge rit officium alterius. ar. ix. q. ij. Lugdunenſis. ⁊ hoc credit ar. verum. ꝙͣuis quidam dicant ꝙ tm̄ de ꝓprijs parochianis intelligitur. quia alienos abſoluere non poſſunt. vt extra de pe. ⁊ re. omnis Sed dic ꝙ neceſſitas non habet legem. extra d̓ re. iu. quod non eſt. Inno. ⁊ Ho. hoc tenent in di. c. omnis. Nec ob. vt credo. cle. j. de priuile. que ꝓhi bet religioſis ne miniſtrent euchariſtie ſacramen tum. vel abſoluant a ſententia excommunicatio nis: niſi in caſibus exp̄ſſis a iure. quia hoc ius con cedit vt ſupra dictum eſt. non tamen liceret vt cre do extremam vnctionem eis dare in tali neceſſita te. quia hoc nullo iure exprimitur. ſed de abſolutō ne ⁊ ꝯmunione tm̄. hec dir. ⁊ eſt notabile dictum fuicitum auctoritatibꝰ tantoꝝ ⁊ famoſoꝝ doc. alia tn̄ opi. eſt tutior. ⁊ iō practicanda. Quintodecimo. quero: quid ſi religioſus igno rans penā de qua hic. ⁊ al̓s homo ſanctę vite mi niſtrauit euchariſtiam ſine licentia preſbyteri pa rochialis. An incidat in hanc penam? Car. dicit ſe conſuluiſſe ꝙ non. per hanc literam in verbo. preſumpſerit. quod notat dolum ⁊ temeritatem miniſtrantis. Item licet ignorantia iuris regula riter non excuſet. tamen quando ex probabilibus coniecturis perpenditur ꝙ quis ignorauerit ex cuſat: ẜm nota. de conſtit. c. ij. in. vj. Item ſicut miles armate militie excuſat̉ ab ignorātia iur. C. d̓ iu. ⁊ fac. igno. l. j. ita ⁊ hunc poſſumus excuſare. p̄ cipue in foro penitentiali. in quo credēdū eſt aſſe renti ſe ignoraſſe. ſed in foro iudiciali idem etiam puto. quando ex probabilibus coniecturis liquet ꝙ non fecit preſumptuoſe. immo aliqua proba bili ratione ductus. quia tamen forte aliqui con tradicerent in hoc dicentes. ꝙ eo ipſo eſt preſum ptio ꝯͣ ipſum ꝙ fecit ꝯͣ hanc cle. tutius eſt vt peta tur abſolutio. ¶ Sextodecimo. quero: an ſuſcipientes ꝯtra hāc cie. ſacramentum euchariſtie ſint excōmunicati tanqͣꝫ ꝑticipantes in crimine? Dic ꝙ non. nam il lud de ꝑticipatione: locū hꝫ qn̄ ꝑticipat̉ poſt actn̄ damnatum: nō in ipſo actu. Decimoſeptimo. quero in eo quod dicit̉ ꝙ or dinarij debent iſtos excommunicatos publicare poſtꝙͣ eis conſtiterit de excommunicatione: qua liter de hoc conſtabit. Soluit Land̓. ꝙ vocatis ꝑ tibus ⁊ declaratione ſuper hoc facta. habita ſum maria informatione. ar. de ap. ꝯſuluit. ⁊ ẜm Ho. ſnīa. ⁊ citatio ſunt de neceſſitate. Nota vlti. ex dictis glo. ꝙ ſi parochianus con fitetur ſe dixiſſe religioſo ꝙ habebat licentiam pa rochialis preſbyteri. non erit ꝓcedendū ꝯͣ religio ſum ad penam de qua hic. quia nō dicit̉ miniſtraſ ſe ſacramētum in ꝯtemptum parochialis ſacerdo tis. cum hec cle. ſolum reſpiciat ꝯtemptum. vt di ctum eſt sͣ. q. xv. Item excommunicati ſunt religioſi qui excom municatos a canone abſoluunt in caſibꝰ non cō ceſſis. Et ẜm zab. ibi in v̓. a canone. dicit.i. a quo cunqꝫ canone a papa promulgato. ⁊ ideo ſi religi oſus ſcienter abſolueret ab excommunicatione la ta per extrauagantes pape incurreret dictam ex communicationem. Item ẜm zen. abſoluētes ex communicatos per ſtatuta legatoꝝ ſunt excom municati. qd̓ non credo verum: exquo iſta conſti tutio eſt penalis. non debet extendi ⁊cͣ. Item excō municati ſunt religioſi ſi abſoluerent a ſententijs per ſtatuta ꝓuincialia. ſeu ſynodalia ꝓmulgatis. Et glo. in ver. ſententijs. dicit puto ꝙ omne ſen tentiā includit excōmunicatōis. ſuſpenſionis. vl̓ interdicti cuiꝰ neceſſaria fuerit abſolutio. Et hoc etiam tenet panor. in di. cle. qͥ addit ꝙ appellatōe ſnīe facta mentione de abſolutiōe. venit ſententia excōmunicationis. ſuſpenſionis ⁊ interdicti etiaꝫ in diſpōne penali. lꝫ gͦ noīe ſnīe ſimpliciter ꝓlate intelligat̉ de diffinitiua. ſecus cum fit mentio de abſolutōe. vt hic. Et intellige qn̄ neceſſaria eſt ab ſolutio. Iteꝫ dicit glo. ꝙ hec excommunicatio nō obtinet. ſi religioſus abſolueret a ſnīa iudicis. etiā ſi eſſet lata a papa. Idem ſi religioſus abſolueret a peccato. ꝓpter quod quis incurrit excommunica tionem dumodo nō abſoluat ab excōmunicatio ne: vel ſnīa ⁊cͣ.

Utrum abſoluens ab excommunicatione mi nori contracta ex participatione cum excommu nicato maiori excommunicatione incurrat hanc excommunicationem? Rn̄. Land̓. prout recitat Zab. intelligit de excommunicatōne maiori. non minori per. c. ſi quem. de ſenten. ex. Idem lap. licꝫ quidam teneant etiam de minori. hac ratione. qꝛ lex penalis ꝓhibens abſolutionem ab excōmuni catione. includit etiam abſolutionem minoris ex cōmunicationis. ꝓ hoc glo. in cle. prealle. religio ſi. ſuper ver. a canone. Item alia ratione. quia vbi cunqꝫ fit mentio excōmunicatōis. ⁊ materia in qͣ ꝓfertur eſt ꝓportionabilis etiam minori excōmu nicationi: intelligit̉ de vtraqꝫ. vt notat glo. pe. ſu per verbo excōmunicationis in. c. preſidentes. de here. li. vj. Tene primam opinionem. qꝛ ꝯmunis eſt. Et argumenta facta non concludunt ꝑ di. c. ſi quem. Item excōmunicatus eſt religioſus. ſi ab ſolueret a culpa ⁊ pena copulatiue. non ergo ſi ab ſolueret a culpa vel a pena ẜm glo. in v̓. quemcū qꝫ. eſſet excōmunicatus etiam ſi abſolueret religio ſum. vel ſociū. nihil em̄ excipit qui dicit quēcunqꝫ de ma. ⁊ ob. ſolite. ¶ Tercius eſt de inſecutoribꝰ ep̄oꝝ. percutiens ep̄m. capiens. banniens. vel mandans. vel ratifi cans. ſociꝰ. conſiliariꝰ. fautor. ⁊ defenſator. ſunt ex chianus can cōmunicati. vt in cle. j. de pe. Ciuitas autem que premiſſa. vel eoꝝ aliquid in ep̄m ſuum cōmiſerit interdicto donec ſatiſfecerit ſubiaceat. Poteſtas v̓o conſiliarij. baluini. ſcabini. aduocati. conſules rectores ⁊ officiales ipſius quocunqꝫ nomine cen ſeant̉. in premiſſis culpabiles exiſtentes. ſimiliter tum. vt di excommunicationis ſententie. a qua: vt premitti tur: non valeant abſolutionis obtinere beneficiū ſint ſubiecti. hec ibi. ¶ Quid ſiquis ꝑcutiat electum in ep̄m nōdum conſecratum. qui pontifex.i. ep̄s ꝓprie non eſt. an incurrat has penas. Glo. dicit ꝙ nō. Illum tn̄ qͥ renūciauit loco: nō ordini: videt̉ includere. QQuis aūt dicat̉ ſocius. ꝯſiliariꝰ. fauorem dans ⁊ defenſator: dic ẜm glo. hic ſtricte ſumi ſocium ꝓ agente qui aliqͥd cooꝑat̉ ad actum ꝑcuſſionis. ca ptionis. vel banni. ⁊ licet in delinq̄ndo ſint qn̄qꝫ plures ſocij. quoꝝ nullus eſt pͥncipalior ⁊ tales in cludunt̉ ſub agentibꝰ. de quibꝰ p̄miſit. qn̄qꝫ tamē vnus eſt principalis. alter cooꝑans. ⁊ ſic ſumit̉ h̓ ſocius. qd̓ ptꝫ. qꝛ de faciente p̄miſerat. ¶ Circa ꝯſiliarium dic ꝙ hic accipit̉ fraudulen tum ꝯſilium non nudum. quod nihil addicit ad peccandum. ꝯſilium antem preſtat̉. ſuadendo. ro gando. impellendo. inſtruendo. vtilitatem inde xtiti tuſ ſecuturam on̄dendo. vt notat Inno. in. c. ad au liciter plate dientiam. de homi. De nudo v̓o ꝯſilio hic non ꝓ uidet̉. Circa fauorem dantem. ſciendum ꝙ eſt fa uor ſimplex qui nihil addicit ad peccandum. ⁊ de eſſaria eſt ab tali non videt̉ hic intelligendum. quia lr̄a hic di cit. In his.ſ. ꝑcuſſione. captione ⁊ banno. patꝫ ꝙ aaautiſ fauens huic delinquenti poſt delictū p̄ter defen ſorem de quo ſequit̉ non incurrit hanc penam. li vretuſ cet in materia hereticoꝝ latiꝰ recipiant̉ fautores. pmumpit Abſolutio. j. Folium. VI. Circa quartum.ſ. defenſorē. glo. dicit. puto ꝙ eti am defenſatorem poſt malū punire intendit. Eſt ergo qͥdam defenſor vel auctorizator delicti. ⁊ ta lis grauius punit̉ ꝙͣ agens. xj. q. iij. qͥ ꝯſentit. Eſt alius defenſor qͥ poſt delictum defendit. puta im pediendo. ne delinquens ad manus iudicis veni at puniēdus.xxvij. q. j. ſi cuſtos. vel impediendo ne fiat executio. Et hūc etiam intendit includere ⁊ ꝓbat in. c. felicis. de pe. in. vj. Non tn̄ puto ꝙ is qͥ taleꝫ defenderet ne ledat̉ a priuato: nedum. iij. ſꝫ illo offenſo: vel eius ꝯſanguineis vīdicare volē tibꝰ includat̉ hac pena. cum illa ſit iniuria. ad quā etiam ꝓpulſandaꝫ a ſocio quis tenet̉. de ſen. ex. di lecto. li. vj. Quid aūt de illo qui defendit in iudicio patro cinādo? Pau. hoc ꝓſequit̉ per diſtinctionem. qꝛ .ſ. aut ꝓcurator vel aduocatus talem defendit iu ſte. quia.ſ. putat eum non culpabilem. ⁊ ſic non li gat̉ aliqua pena. etiā ſi poſtea appareat eum cul pabilem ratō. qꝛ in talibꝰ iuſta defenſio reẜuatur. de except. cum inter. Aut contra conſcientiam er iuſticiam defendit. ⁊ ſic ligatur hac pena. de here. ſi aduerſus ⁊ tales defenſores appellant̉. Quero. quia hic dicitur. ſi eſt ciuitas. ſubiaceat interdicto. donec ſatiſfecerit. nunquid facta ſatiſ factione eſt abolitum interdictum ſine alia relaxa tione? Rn̄. Io. de lig. ẜm Land̓. ꝙ non. īmo ne ceſſaria eſt ſuperioris ſententia que relaxet. xxvj. q. vj. preſbyter. Secus ſi vſqꝫ ad certuꝫ tempus. vel modum fuit factum interdictū. quia tunc la ꝑſo tempore. vel modo ceſſante: ceſſat interdictū de ſpon. c. non eſt. Ratio diuerſitatis eſt. quia pͥ mo caſu poteſt duditari. an plene ſit ſatiſfactum ſed in alijs ſecus. de hoc extra de eta. ⁊ quali. cum Quero: quādo dicat̉ ciuitas delinquere in epi ſcopum: vt ſubiaceat interdicto? Rn̄. panor. con cludendo dicta Bar. in. l. aut facta. ff. de pe. ⁊ alio rum doct. dicit ꝙ cōmunis ⁊ vera ꝯcluno eſt. vt tunc attribuat̉ vniuerſitati qn̄ fuit prius delibe ratum in ipſa vniuerſitate pulſata campana. ⁊ a lijs requiſitis ad congregationem vniuerſitatis. vnde ſi omnes homines ciuitatis certum delictū cōmitterent: ⁊ inſurgerent. non diceret̉ factuꝫ ꝑ vniuerſitatem ſꝫ ꝑ ſingulos de vniuerſitate. Eti am qd̓ plus eſt: ſi facerent pulſari cāpanā. ⁊ leua rent vex illum vniuerſitatis. naꝫ potius ſunt in citatores ſinguloꝝ. oportet ergo ꝙ prius fiat deli beratio in vniuerſitate ⁊cͣ. hec panor. in. c. dilectꝰ. el ſecundo. de ſy. Et de hac materia vide eum ibi diffuſe Quero. qꝛ dr̄ in di. cle. j. ꝙ iſti inhabilitant̉ ad beneficia obtinenda. Quid de obtentis? Glo. ſol uit. ꝙ illa non ꝑdunt. ¶ Quero an iſti poſſint bn̄ficia que hn̄t cū alijs ꝑmutare? Glo. ſoluit ꝙ non. Idem Pau. ⁊ zen. qꝛ dicunt̉ beneficia nouiter acquirere. Quero: an ſaltem poſſint iſta beneficia iam ac quiſita augere? Dic ẜm Gemi. in ca. cum ex eo. de ex. pre. ubro. vj. ꝙ ſic. quia prohibitus acqui

Abſolutio. j. rere nouum ius in re. non dicit̉ venire contra ꝓ hibitionem. licet augmentet priſtinū ius ante que ſitū. vt eſt caſus in. c. fi. ſcd̓o Rn̄. de ꝯceſ. p̄. li. vj. Sic eſt in ꝓpoſito. augmētant em̄ iſti primū ius. et ſic dꝫ iudicari illud additamētū nature prioris iu ris. Et ꝑ predicta ptꝫ quid dicendū de augentibꝰ gabellas. an dicant̉ noua pedagia facere. de quo. jͣ excōmunicatione. xliiij. ¶ Quartus eſt de clericis ſeu religioſis inducenti bus ad vouendū vel iurandū: vel fide interpoſita ſeu al̓s ꝓmittendum. de eligendo apud eos ſepul turam. vel vt iam electam vlteriꝰ nō īmutent. ⁊ ta lia facientes incurrūt excōmunicatōꝫ ipſo facto: a qua ab alio qͣꝫ a ſede apl̓ica p̄terqͣꝫ in mortis articu lo nullatenꝰ ſunt abſoluendi. extra de pe. cupien tes. in cle. Et nota ꝙ hec ꝯſtitutio hr̄ de ſepul. c. j. li. vj. vbi etiam dr̄ ꝙ hi qui ſic elegerint: nec apud ſic electas eccl̓ias. vllatenus ſepeliant̉: nec alibi. ſꝫ ſepeliāt̉ omnino apud illas eccl̓ias apud qͣs ſepe liendi de iure fuiſſent: ſi al̓s ſepultura non electa forſitan deceſſiſſent. Si v̓o ijdem religioſi vel cle rici p̄dictos in ſuis eccleſijs vel cimiterijs preſum pſerint ſepelire. ad reſtitutōꝫ tam ſepultoꝝ corpo rum ſi petant̉: qͣꝫ etiaꝫ omniū que occaſione ſepul ture illoꝝ ꝑuenerint quōlibet ad eoſdem infra de cendium integraliter faciendam ipſos obligatos eſſe cenſemꝰ. qͣꝫ niſi fecerint. eccl̓ie ipſe apud quas ſepulti fuerint. necnō ⁊ cimiteria earūdem extunc eo ipſo ſint ⁊ tamdiu maneant eccleſiaſtico ſuppo ſite interdicto. donec ab eis facta fuerit reſtitutio plenaria omnium p̄dictoꝝ. hec ibi. Nota tn̄ ꝙ ex hoc non tollit̉ quin aliqͥs ꝓprio motu. poſſit voue re vel iurare in aliquo loco eligere ſepulturaꝫ. ⁊ c̄ ſi fecerit debeat obẜuari. dūmodo nō inducat̉ ad hoc ꝑ p̄dictos ⁊ modis p̄dictis. ¶ Quid ſi clericus vel religioſus ꝯſilio vel ſuaſio ne inducat aliquem ad eligendū ſepulturaꝫ in ec cleſia ſua: non tn̄ ad vouen̄. ⁊cͣ. An talis inducēs incidat in canonem. Rn̄. ꝙ non. Quid ſi qͥs inducat ad vonē. ⁊cͣ. d̓ eligendo nō apud eccl̓iam ſuam.ſ. inducentis? Rn̄. Pe. d̓ an. ẜm Io. an. ꝙ non ligat̉. hac ꝯſtitutione. ¶ Quid aūt ſi clericus vel religioſus induxit ali quem ad vouendum ⁊cͣ. tn̄ non eſt ſecutꝰ effectus Rn̄. zab. in. d. cle. j. dicit ꝙ ex ſola inductione non eſt excōicatus. niſi inductio habuerit effectum. vt qꝛ inductus fecit illud ad qd̓ fuit inductꝰ. v̓ba em̄ dn̄t intelligi cū effectu maxi me hoc caſu quo agit̉ de ſpūali pena. ¶ Quero quare ex delicto vnius forte minimi de eccl̓ia ꝓpter iuramentū vel ꝓmiſſionem quā ſibi fecit fieri. tota eccl̓ia damnū patiat̉. vt ſit int̓dicta cū cimiterio? Rn̄. Pe. de ancha. ꝙ reliqͥ de eccl̓ia hanc penaꝫ int̓dicti incurrunt potiꝰ ex ſeq̄nti eoꝝ delicto. nō reſtituēdo male accepta ꝙͣ ex facto ali cuiꝰ de collegio hoc inducentꝭ ꝑceperūt. qͣſi totuꝫ collegiū dicat̉ delinquere ſi retinent rem inuaſam ab vno de collegio. ¶ Quero: dicit̉ in.d. c. j. ꝙ ſi qͥs fecerit ſibi ꝓmitti de eligendo apud illum ſepulturam. ꝙ tali ꝓmiſ ſione non ob. debet ille ſepeliri apud illam eccleſia apud quā de iure ſepeliri debuiſſet. Quid gͦ. ſi ipſa eſt illa cuiꝰ clericꝰ ſic deliqͥt: faciēdo ſibi iurare ⁊cͣ. Rn̄. Io. an̄. ꝙ iſta qō eſt indubitata. qꝛ iſta ꝯſtitu tio emanauit in fauorē eccl̓ie cui ſepultura debet̉. ⁊ in ipſiꝰ penam retorq̄ri non dꝫ. de reg. iu. qd̓ ob gr̄aꝫ. li. vj. Item licet peccet auferendo libertatem eligendi ſepulturam. tn̄ certat de debito retinēdo nō eſt gͦ hn̄da illa rō de tali: que hr̄ de illo qͥ certat de lucro captando. l. fi. C. de cōdi. Ideꝫ pe. de an. ¶ Quid ſi illa eccl̓ia. apud quam debebat ſepeliri de iure erat int̓dicta cū eiꝰ cimiterio? Rn̄. archi. illum ſepeliendū in eccl̓ia cathedrali. que etiam ſi eſſet int̓dicta. ẜuabit̉ ordo capituli vbicūqꝫ. xiij. q. ij. vbi dr̄. ꝙ vbicūqꝫ ſepeliat̉. Nota tn̄ ꝓ declara tione. d. capituli pͥmi ꝙ qͥ illicite ſepelint tenēt̉ ad reſtitutōꝫ corpoꝝ. Et hoc ſi petant̉. Ad reſtitutōꝫ aūt alioꝝ: que occaſione ſepulture ꝑceperunt. jͣ. x. dies. etiam ſi nō petāt̉. vt dicit glo. in v̓bo decen dium. Et rō eſt. ẜm Pe. d̓ an̄. qꝛ ſꝑ qͥ male accipit eſt in mora ſicut fur. ¶ Quero iſta que debebant reſtitui huic eccl̓ie in quā debebat ſepeliri ſi int̓dicta non fuiſſet. poſtꝙͣ non ibi. ſꝫ in cathedrali. vel alibi ſepelit̉. vtꝝ debe bunt̉ iſta huic eccl̓ie ad quam funus tranſfertur. Eadem eſt queſtio de canonica portiōe debita ec cleſie parochiali. an eaꝫ perdat ſi deprehendit̉ in terdicta temꝑe ſepulture. Poſſet dici in primo ca ſu. ꝙ poſtqͣꝫ cathedralis eccl̓ia vel alia ſubrogat̉ lo co interdicte. debet intelligi ſubrogata cum omni bus qualitatibꝰ. ⁊ cum honore ⁊ onere. onus em̄ comitat̉ emolumentum in tali caſu. l. alumne.§. ſeia. de adimē. le. Iteꝫ poſſet dici. ꝙ ſi ſine eius de licto eſſet eccl̓ia interdicta non eſſet priuanda to modis ꝯſuetꝭ ar. l. ab adminiſtratōne. C. de lega. Idem dic ſi non potuit ſepeliri apud eccleſiam a pud quam elegit ſepulturam. ꝓpter caſum ꝯtin gentem in ꝑſona mortui. puta quia deceſſit in cā pis. nec reperit̉. vel eſt bannitus. ꝓpter em̄ iſta ec cleſia non eſt priuanda legatis ſibi factis gratia ſe pulture. vt no. vt in. c. in nr̄a. de ſepul. Si qͥs au tem poſt electam ſepulturam ⁊ legatum eccleſie fa ctum mutaſſet animum. eligendo ſepulturam a libi. videt̉ legatum ademptum ⁊ tranſlatum ad illā in qua voluit vltimo ſepeliri. ar. d.§. ſeia. hec Pe. de an. De hoc vide. jͣ. ſepultura. iij. Quintus eſt de his qui cogunt celebrari in loco interdicto ⁊cͣ. vt in cle. grauis. de ſen. ex. Et hec excōmunica tio habet quatuor caſus. Primꝰ eſt. domini tem porales etiam ſi ſint epiſcopi. vel eccleſiaꝝ prelati qui cogunt quōlibet aliquos in loco interdicto ce lebrare diuina. vel qui ꝑ p̄cones ad officia eadem audiēda. aliquos excommunicationis preſertim vel interdicti ligatos ſententia euocare. ⁊ eſt ſcd̓s Seu qui ne excōmunicati publice. aut interdicti d̓ eccleſijs dū in ipſis miſſaꝝ agunt̉ ſolēnia a cele brantibꝰ moniti. exeant ꝓhibere. ⁊ eſt terciꝰ. Nec non excōmunicatos publice. ⁊ interdictos qui in ipſis eccleſijs nominatim a celebrantibꝰ vt exeant moniti remanere preſumpſerint. ⁊ eſt quartus.

omnes iſti ſunt excōicati excōicatione papali. ¶ Quero qͥd ſi iſti dn̄i p̄cipiunt nō ſubiectis. Sol uit Pau. ꝙ nō eſt locus huic pene. Nota etiā ẜm zab. ꝙ celebrantes dn̄t inſtare vt excōicati: ⁊ inter dicti de eccl̓ia exeant. ꝙͣtum tn̄ ad hanc cle. dicit Pau. idem ſi celebrantes nō inſtent. Vult dicere ꝙ eſt locꝰ pene. eo ipſo ꝙ iſti p̄cipiūt ꝙ non exeant etiaꝫ ſi celebrantes nō inſtent ꝙ exeant. ꝓ hoc lr̄a ibi. inſtantibꝰ etiam. q̄ dictio. etiaꝫ. eſt implicatiua Nota etiaꝫ glo. in v̓. quōlibet. i oēm modū ꝯpul ſionis realē. ꝑſonalē. directum ⁊ indirectū ꝯprehē dit. vt ſi res ipſoꝝ occupant ꝯſanguineos grauāt in ꝑſonis vel rebꝰ. ¶ Quid aūt ſi iſti vocant ſecrete ꝑ nūcium. an in currant hanc penam? Pau. dicit ꝙ non. ſꝫ cū vo cant campanaꝝ pulſatōe aut voce p̄conia. Idem zen. dicit tn̄. ꝙ hoc qd̓ dicit hic de voce p̄conis. ꝓ cedit etiam: ſi voce tube. vel cornu. vel ſimili: cum ſit eadem ratio. ¶ Quero: an hoc qd̓ hic dr̄ de interdictor locū ha beat in ceſſa: ione a diuinis? Dic ẜm zab. ꝙ in eo caſu qͦ ceſſatio hꝫ vim int̓dicti. ideꝫ in ea ꝙ in int̓ dicto. hoc aūt eſt qn̄ ceſſatio eſt generalis: non aūt ſpālis. que ſolū obẜuat̉ in eccl̓ijs: in qͥbꝰ eſt. vtꝫ in clę. j. de ſen. ex.§. in ceſſationibꝰ. ¶ Quero in eo ꝙ iſti ꝯpellebant ꝓprios int̓dictos audire diuina in loco int̓dicto. qͥd ſi ꝯpellerent au dire in loco non int̓dicto? Soluit Pau. ꝙ non hꝫ locum hec pena. Secus ſi in loco interdicto ꝯpel lerent non interdictos. ¶ Sextus de illis qͥ ferꝝ. equos. arma. ⁊ ad impu gnantes xp̄ianos neceſſaria deferūt vel tranſmit tunt. ſeu galeas. aut naues vendūt. vel in pirrati cis ſaracenoꝝ nauibꝰ gubernatōꝫ exercent vel im pendūt ꝯſiliū vel auxiliū in diſpēdiū terre ſancte extra de iudeis. Ita qͦrundaꝫ. ⁊. c. ad liberandam. ¶ Pro declaratōe hꝰ excōicatōꝭ pͥmo q̄ro: an lice at tꝑe guerre deferre merces ꝓhibitas ad t̓ras infi deliū? Rn̄. Panor. in. c. ſignificauit. de iudeis cō cludit. ꝙ tꝑe guerre nō eſt licitū deferre aliqͣs mer ces etiam nō ꝓhibitas. Inno. tn̄ ⁊ Ho. in. d. c. ſi gnificauit. tenet ꝙ ꝓ redemptōis articulo licituꝫ eſt deferre merces ꝓhibitas. ar. l. ſancimꝰ. C. d̓ ſa. ſan. ec. ⁊ in. c. j. de pig. nam vaſa que ꝓhibent̉ alio tꝑe vendi: diſtrahi pn̄t ꝓ redimēdis captiuis. xij. q. ij. auꝝ. Io. an. ꝯcludit. ꝙ ante factuꝫ eſt ſeq̄nda opinio glo. q̄ tenet ꝯͣrium. nam ſi infideles ꝑpen derent ꝙ ꝓ redemptōe poſſent ꝯſeqͥ merces ꝓhi bitas nō vellent aliud ꝓ redemptōe. Item volen ti fraudem ꝯmittere ꝑatum eſſet velamē. qꝛ ſꝑ di ceret ſe feciſſe ꝓ redimendis captiuis. Sꝫ poſt fa ctum ꝯſulendū eēt ẜm opinionē Inno. ⁊ Ho. vt fficia eadem ſic neceſſitas redimēdi captiuos eos excuſet. Sed is preſertim Panor. indiſtincte tenet opinionem glo.ſ. ꝙ tales ire. ⁊ eſt ſcd̓s merces ꝓhibitas non ſit licitum deferre: etiam ꝓ redemptione. nec excuſaret̉ deferens etiam ex ptꝰ olēnia a celi facto. qꝛ cum ex illis armis veniant poſtea impu gnandi xp̄iani: non dꝫ impēdi ſubſidium ad ma lum ꝯmittendū ꝓpter bonū qd̓ incleſeqͥt̉. Et hoc putat Panor. ꝓcedere durante guerra. ſꝫ tꝑe pa eſt quii Abſolutio. j. Folium. VII. cis ꝓcedat opinio Io. an. Item nota ſecundum. Panor. ibi ꝙ diſpoſitio ꝯcernēs tempus guer re. videt̉ etiam cōcernere tempus treuge. quia ꝑ treugam guerra non eſt extincta. et hoc verum etiam in penalibꝰ. Secundo quero: an tꝑe pacis ſit licitum defer re hmōi ꝓhibita? Rn̄. Panor. in. c. ꝙ olim. de iu deis. dicit ꝙ ſemꝑ ſtat ꝓhibitio bellationis ꝓhi bitoꝝ: etiaꝫ tꝑe pacis: licet aliud ſenſerit glo. in. d. c. ſignificauit. nam poſſent facere pacem infideles fraudulenter. vt ſic valeant fulciri hmōi armis. et iſta opinio benignior eſt ante factum. ſꝫ poſt factū forſitan poſſent excuſari a pena. qꝛ illud. c. ita quo rundam. dicit ꝙ deferebant ad impugnandum xp̄ianos ⁊cͣ. hec Panor. Et licet predicta poſſint eſſe vera de iure ꝯmuni. tn̄ ſecus videt̉ dicendum hodie ꝑ extrauagantem Bonifacij que incipit. Olim. vbi expreſſe hr̄. ꝙ nullo vnqͣꝫ tꝑe licet defer re merces ꝓhibitas in alexandriam. vel alia loca ſaracenoꝝ terre egypti. vel ad terras ſoldano ſub iectas. Et ſic ad p̄dictas terras: nec tꝑe pacis. nec treuge licebit hmōi ꝓhibita deferre. nec etiam ꝓ redemptione captiuoꝝ. de alijs autē terris poſſet ſuſtentari opinio precedens. Quid aūt dicendum de deferentibꝰ merces nō ꝓhibitas. Dic ẜm panor. in. d. c. ꝙ olim. ꝙ temꝑe guerre exn̄tis inter xp̄ianos ⁊ infideles: nō ſolum īminet excōicatio deferētibꝰ merces ꝓhibitas. vt dictum eſt. ſꝫ etiam in qͥbuſcunqꝫ mercibꝰ. ⁊ habē tibꝰ cum eis ꝯmercium. ⁊ impendentibꝰ ꝯſilia ſeu auxilia. vel ſubſidia. non ſolum realiter: ſꝫ cum in genio. Et licet Ho. dicat hoc periculoſum. ⁊ ꝙ egeret declaratione. tamen Inno. ⁊ Goſ. ⁊ multi alij tenent ſimpliciter ꝙ exiſtente guerra durat ꝓ hibitio generaliter. ſed guerra ceſſante non duret̉ canon late ſententie. niſi in mercibꝰ ꝓhibitis. qd̓ eſt valde notandum. Et facit ꝙ ſi turcus vel hu iuſmodi ceſſarent a guerra. fortius ſi pacem cum xp̄ianis facerent. ſicut fecit turcus cum venetꝭ et rege neapolitano ſecure poſſet deferri merces nō ꝓhibite ad terras illius. Idem dic de alijs domi nis infidelibus. qui nullam guerraꝫ habent cum chriſtianis. Quid aūt ſi qͥs deferat merces non ꝓhibitas tꝑe guerre ad terras infidelium. an talis incurrat excōicationem papalem vel ep̄alem: dic ꝙ talis p̄t eſſe excōicatꝰ triplicit̓.ſ. ꝑ ius ꝯmune. aut ꝑ extra uagātes. aut ꝑ proceſſum curie. Primo mō tales ſunt excōicati ep̄ali excōicatōne. etiam deferendo merces ꝓhibitas. vtꝫ ꝑ. d. c. Ita. c. ſignificauit. c. qd̓ olim. ⁊. c. ad liberandam. ſcd̓o caſu.ſ. ꝑ extraua gantes. dic ꝙ deferentes tam ꝓhibita qͣꝫ nō ꝓhi bita in alexādriā vel ad terras ſoldano ſubiectas. ſeu ad t̓ras egypti tꝑe guerre ſunt excōicati excōi catōe papali. Tercio caſu.ſ. ꝑ ꝓceſſuꝫ curie. dic de ferētes nō ꝓhibita qͦcūqꝫ tꝑe nullā excōicatōꝫ in currūt. qꝛ ſolū loqͥt̉ de ꝓhibitꝭ. vtꝫ ī ꝓceſſu Pau. ij. vbi ſic dr̄. Item excōicamꝰ oēs illos qͥ eqͦs. fer rum. arma. lignamina. ⁊ alia ꝓhibita deferunt ſa racenis. ⁊ alijs xp̄i noīs inimicis.

Abſolutio. j. ¶ Quero: quid ſi ferꝝ ⁊ alia hmōi ſint delata non intentione vt impugnent̉ xp̄iani? Rn̄. an. de bu tri. in. d. c. ita. ꝙ ſufficit ꝙ portent. licꝫ non hac in tentione vt impugnent̉ chriſtiani. ſꝫ ſufficit ꝙ im pugnari pn̄t. Idem Io. an. Idem panor. dicens. expone ergo ibi tex. ad impugnādum xp̄ianos.i. ex quibus poſſunt impugnari xp̄iani. Quero: quid de his qui exercent gubernatiōeꝫ in pirraticis nauibꝰ ſaracenoꝝ: non contra xp̄ia nos: ſꝫ ꝯͣ alios infideles? Rn̄. An. de bu. in. d. c. ad liberādam. ẜm aliquos. ꝙ ſunt excōicati. qꝛ docēt eos in pirratica arte. qua poterūt poſtea xp̄ianos impugnare. licet hoc nō placeat Inno. Quid aūt ꝯtineat̉ appellatōne ꝓhibitoꝝ? Rn̄. ſi bene ꝯſiderent̉ predicta tria.ſ. iura communia. extrauagantes: ⁊ ꝓceſſus curie. facientia mentio nem de hmōi ꝓhibitis tm̄. quatuor inueniunt̉ ex preſſe prohibita. ſcilicet ferꝝ. arma. equi. ⁊ ligna mina. Quid āt ꝯtineat̉ appellatōe armoꝝ. Uide tex. in. l. ij. C. que res expor. nō de. vbi enumerant̉ lo rice. ſcuta arcꝰ. ſagitte. ſpate. gladij. Item tela. Itē ꝯcludit tex. ibi. ꝙ nihil penitꝰ ferri facti vel infecti hoc eſt vene ferri tranſmitti dꝫ ad infideles. Item glo. in di. c. ita. dicit ꝙ appellatōe armoꝝ. veniunt fuſtes ⁊ lapides. puta. ſi deferrent lapides machi nis imponendos. ¶ Quero: an appellatōe armoꝝ veniat gladiꝰ ad incidendum panē? Rn̄. Panor. in. c. clerici. d̓ vi. ⁊ ho. cleri. dicit ꝙ non. vtꝫ ꝑ tex. illum. vbi dicitur ꝙ clerici arma portantes debent excommunicari. ⁊ ſic peccant mortaliter. ⁊ tamen eis non eſt ꝓhi bitum deferre cultellos ad incidendum panem. An aūt appellatione ꝓhibitoꝝ veniant ſtuppa canapis. pix. fila. ⁊ claui minuti qui vulgariter di cunt̉ brochete? Rn̄. olim ꝑ quandam extrauagā tem Greg. cōit̓ dicebat̉ ꝙ predicta non ꝯtineban tur appellatione ꝓhibitoꝝ. Et ideo ꝯcludebat ꝙ ſi p̄dicta deferebant̉ ad impugnandum xp̄ianos. vel in diſpendium terre ſancte. erant excommuni cati per di. c. ita. vel. c. ad liberandam: al̓s non. Et licet dicta extrauagans ſit reuocata per ꝓhemiuꝫ ſexti. tamen forte hodie etiam idem dicendum eſ ſet. necnō in quibuſdam caſibus qui ſequunt̉. Vtrum ſint excōmunicati. qͥ portāt arma. gla dios vel lanceas. vel cultellos in terras ſaraceno. rum. non cum ꝓpoſito vendendi. ſꝫ ad ſui defen ſionem. ⁊ poſtmodum occaſione pecunie vendūt eadem ſaracenis? Rn̄d. Greg. ꝙ ſunt excommu nicati. Vtrum portantes ferrum de vna terra ſara cenoꝝ ad aliam. ſint excommunicati? Rn̄. qͥ. sͣ. ꝙ non. niſi fiat in diſpendium terre ſancte. vel con tra xp̄ianos. Item ⁊ illi qui apportant ſaracenos cum armis ſuis. Rn̄. qui. sͣ. ſcd̓m rn̄ſionem ꝓxi me dictam. Quidaꝫ apportant ligna paruicula. dubitatur vtruꝫ de hmoi lignaminibꝰ intelligat̉ canō. Rn̄. ſi ad naues vel machinas ad impugnādum xp̄ia nos vel diſpendium terre ſancte. ſunt excōicati. ¶ Sunt alij qͥ volunt ꝑmutare cultellum cū ar cu. vel eꝯͣ: vel aliqͥd ſimile. Utꝝ qͥ fecerint ſint ex cōmunicati? Rn̄. ꝙ non. niſi fiat in diſpendium terre ſancte ⁊cͣ. ¶ Sunt qͥdam qͥ apportant ꝓhibita: ignorantes eſſe ꝓhibita. an ſint excōicati? Rn̄. cū vtroqꝫ ꝯci lio ꝓhibita ſint ⁊ publicata. nō licꝫ ignorare. iō ab ſoluant̉ ad cautelam. Quid de illis qͥ apportāt ꝓhibita ⁊ ꝙͣcito ſciūt eſſe ꝓhibita: reportant: ⁊ nolūt ea vendere ſarace nis? Rn̄. ꝙ non ſunt excōmunicati. Sunt qͥdaꝫ qͥ apportant res ꝓhibitas ⁊ vendi derūt ꝑtem ⁊ ꝑs ſuꝑeſt ad vendendū. ſi tales ꝯtin gat abſolui aliqua neceſſitate. qd̓ conſilium dabit̉ eis de alia ꝑte? Rn̄. ꝙ reportent eam. ¶ Sunt aliqͥ qͥ dant vel vendūt ꝓhibita ſarace nis. ignorātes ꝙ ꝓpt̓ hoc ſint excōicati. ⁊ ꝙͣcito ſci unt recuꝑant. Utꝝ tales ſint excōicati. Rn̄. ꝙ ſic Quero quō intelligit̉ illud qd̓ dr̄ de ſaracenis hn̄tibꝰ guerraꝫ cū xp̄ianis. Utꝝ ſi cū vno rege vl̓ ciuitate vel cū eccl̓ia. Rn̄. ꝙ de quolibet xp̄iano. Aliqͥs eſt debitis obligatus ꝑ victu ſuo. ⁊ nihil hꝫ. nec aliqͥd lucrari pōt. neceſſitate tali ꝯpulſus intrat nauem aliquā ꝓ marmario. vt poſſit lucra ri. vn̄ poſſit viuere ⁊ debita ſoluē. ⁊ illa nauis por tat res ꝓhibitas in terram ſaracenoꝝ. ⁊ aliam nō pōt inuenire: vt poſſit lucrari. Utꝝ talis ſit excōi catꝰ. Rn̄. ꝙ ſic. qꝛ cōicat cū illis in crimine: qͥ mit tūt vel portant: dando eis auxiliū ⁊ cooꝑatōꝫ. lꝫ ꝓ mercēde. ſꝫ in ſatiſfactiōe pnīe mitiꝰ agat̉ cum eo. ¶ Nota etiam ꝙ tales nō abſoluunt ab excōica tione. ꝓut dr̄ in. d. c. ad liberādam. niſi totū qd̓ ꝓ ꝯmercio donato ꝑceperūt. ⁊ tantūdem de ſuo in ſubſidiū terre ſancte trāſmiſerint. Et dicit archi. f. ſi tn̄ abſoluant̉. nō facta ſatiſfactōe. tenet abſolutō ſꝫ reduci dn̄t in priſtinam excōicatiōis ſnīam. niſi hoc faciant. Sꝫ de hoc dicto.ſ. an abſolutio facta nō p̄cedente ſatiſfactōe teneat. Pau. in cle. j. de ſe pul. tenet ꝙ nō. qꝛ ſit ꝯͣ ꝓhibitōꝫ ⁊ ꝯͣ formam man dati. ar. de Reſcriptꝭ cū dilecta. Idē archi. ī. c. qm̄ de īmu. ec. li. vj. vbi q̄rit: an̄ abſolutio ꝯͣ ꝓhibitōeꝫ ibi factam valeat. Et ꝯcludit ꝙ nō: exqͣ tex. ꝓhi bet. In ꝯͣrium eſt veritas. nam ẜm ge. in. d. c. qm̄. qn̄ ptās dat̉ al̓s nō habenti. ſi nō ẜuat̉ forma: nō valet actus. vt notat glo. ſingularis. ad hoc in cle. j. de iu. pa. Sꝫ quando al̓s habenti poteſtatem a lege abſoluendi. ſit ꝓhibitio: licet non ſeruet̉ for ma: valet ipſo iure abſolutio. vt de ſen. ex. venera bilibꝰ.§. vbi. lib. vj. Et hanc diſtinctionem ponit glo. in di. cle. j. de iu. patro. Cum igit̉ ordinarij ha beant poteſtatem abſoluendi a ſententia canonis non reſeruantis. vt in. c. nuper. de ſenten. ex. ergo videtur ꝙ valeat. Et predictaꝫ diſtinctionem ap probat Panormi. in. c. dilectus. el. ſcd̓o. de preben Predicta intellige. niſi apponeret̉ clauſula decre ti irritans actum. nam in hoc caſu: ſiue ordinari us. ſiue alius quicunqꝫ al̓s habeat poteſtatem ſi ue non: nihil facit abſoluendo. niſi ſeruet formam mandati. Dictum tamen archi. flo. poteſt intelli gi ẜm iura antiqua communia. vbi etiam deferēs

Abſolutio. jͣ. ꝓhibita erat excōmunicatꝰ excōmunicatiōe ep̄ali dūtaxat. ⁊ ſic ep̄us al̓s de iure cōi poterat abſoluē Secus dicendū ab illa. que eſt ꝑ extrauagātes. et proceſſum curie. Et ꝑ hoc poteſt verificari glo. in dicto. c. qd̓ olim. ꝙ ſi ꝓ eodē delicto a diuerſis cō ſtitutiōibꝰ imponit̉ pena ipſo facto. ꝙ vtraqꝫ īmi net ꝯtrafaciēti. ⁊ p̄ſertim habet veritatē in caſu p̄ dicto. vbi ꝑ ius cōmune fulminat̉ excōicatio ep̄a lis ꝑ extrauagātes. ⁊ ꝓceſſum papalis. ¶ Defuncto vel āmoto epiſcopo qui excōmuni cauerat. ⁊ vacante ſede. capitulū ſiue ille ad quem epiſcopalis iuriſditio pertinet. poteſt abſoluere a ſententia iuris ſiue iudicis. ſicut ep̄us poterat. vt in. c. vnico de ma. et obe. in vj. Eodem modo et ſucceſſor abſoluere poteſt a ſententia quam prede ceſſor. tulit ar. xj. q. iij. ſi epiſcopus. Et de poteſta te capituli ſede vacante quaꝫ habeat. vide panor. in. c. cū olim. d̓ ma. ⁊ obe. vbi ponit infraſcriptas queſtiones. Primo vtrū capitulū ſuccedat in poteſtate ali enadi. glo. ibi tenet ꝙ nō. hoc limitat Panor. cuꝫ vellet alienare bona ep̄atus. ſed ſi eccleſia inferior ex legitima cauſa vellet alienare. credit ꝙ capitu lū poſſit interponere autoritatē. qꝛ capitulū ꝓprie hoc caſu nō alienat. ſed interponit autoritatē ec cleſie alienanti. hoc em̄ iuriſditōnis eſt. et ſepe ne ceſſariū. Et ſentit Fed̓. ꝯſilio. xxx. Secūdo querit: an capitulū ſuccedat in ptāte viſitādi totam dioceſim ⁊ inquirendi crimina. de hoc habes bonā glo. in cle. j. de here. Io. an. cōclu dit ꝙ poteſtas generalit̓ viſitādi nō tranſit in ca pituluꝫ. Et ꝓcedit opinio Io. mo. Sed poteſtas ſpecialit̓ inquirēdi ꝯͣ aliquos diffamatos tranſit: ⁊ ſic ꝓcedit opinio Archi. Fundamentū huiꝰ di ſtinctionis eſt qꝛ capitulū eſt adminiſtrator neceſ ſarius: nō volūtarius. vnde ſuccedit in his q̄ ne ceſſario: ⁊ nō volūtarie ſunt expedienda. ſꝫ viſita tio generalis eſt volūtaria: ſpecialis v̓o neceſſaria Et multi antiqui doc. amplexati ſunt iſtam theo ricam. ſed panor. indiſtincte tenet ꝙ etiā viſitare poſſit generaliter: qꝛ viſitatio fit ex neceſſitate iurꝭ vt pꝫ in. c. ſopite. de cen. ¶ Tercio dubitat̉: nūquid capitulū poſſit viſita re monaſteria monialiū exempta que viſitat ep̄s autoritate apl̓ica: vt in cle. ij. de ſta. reg. lap. ab. cō ſuluit. ꝙ nō. Et ita refert rn̄diſſe ſibi Io. an. moue tur qꝛ capitulū nō ſuccedit in his que competunt epiſcopo iure ſpeciali. vnde non ſuccedit in ptāte cognoſcēdi de feudo: vt notat̉ in. c. verū. de fo. cō pe. Et idem ſentit Fed̓. cōſilio. xxx. Multi tamen cōtrarium tenuerūt. dicētes: ꝙ ſi ep̄us hꝫ abſol uere vt delegatus: ꝙ poteſtas trāſit ad capituluꝫ. p. c. vnicū de ma. ⁊ obe. li. vj. qd̓ loquit̉ indiſtincte Panor. tamē plus placet opi. j. Quarto dubitat̉: nūquid capituluꝫ poſſit ſede vacante facere ſtatuta diſtringētia totā dioceſim. Panor. ẜm Fcd̓. cōſilio. xvj. dicit ꝙ ſic. dependet em̄ hoc a iuriſditiōe: vt in. c. fi. de conſti. li. vj. in qͣ quidem iuriſditiōe captiulū ſuccedit. Et talia ſta tuta durant etiā in tempus futuri ep̄i: qꝛ de natu ra ſtatuti eſt vt ſit perpetuū. licꝫ extīguat̉ poteſtas Fo. VIII. ſtatuentis: vt in. c. fi. de offi. leg. Ep̄us tamē pote rit illa ſtatuta reuocare: qꝛ nō pōt capitulū ſtatuē re in p̄iudicium futuri epiſcopi ſicut nec preceſſor in p̄iudicium ſucceſſoris: qꝛ par in parē nō habet imperiū. de elec. īnotuit. Quīto dubitat̉: nūquid poſſit ſede vacāte ca pituluꝫ diſpenſare in caſibꝰ in quibꝰ ꝑmittit̉ ep̄o. Panor. ẜm Fed̓ cōſilio. xl. ꝯcludit ꝙ ſic: nā diſpē ſatio depēdet a iuriſditiōe. Sexto dubitat̉: Quid ſi ep̄us hꝫ collationem cū alio: vel aliqui debet reqͥrere ꝯſiliū ep̄i ī aliquo actu. nūquid capitulū ſuccedit. Panor. ꝯcludit ꝙ nō ꝑ. c. vnicū. ne ſe. va. li. vj. Septimo: nūquid capitulū ſuccedat in iuriſ ditiōe quā hꝫ ep̄us ex ꝯſuetudine. puta ep̄us ha bet intereſſe alicui electiōi ex ꝯſuetudine. Ho. in c. ſcriptū. de elec. ſentit ꝙ nō. ſed collectarius tenet ꝯtrariū. qꝛ eadem rō debet eſſe in additamēto que in principali qd̓ ſatis placet panor. exquo illa iu riſditio ꝯpetit ep̄o: vt ep̄o Sed idem panor. in. c. illa. d̓ elec. tenet opinionē Ho. dicēs ꝙ hoc cōiter tenet̉ a doc. ¶Octauo: nūquid ſuccedat in priuilegijs indul tis dignitati ep̄ali. vt in. c. fi. cū ꝯcor. ibi poſitis in glo. de priui. li. vj. Et ꝯcludit̉ ꝙ nō. qd̓ hꝫ Io. an. ꝓ indubitato. nā priuilegiū nō dꝫ excedere ꝑſonā puilegiati. vt in. c. ſane. de pͥui. ¶ Nono: nūquid capitulū poſſit dare indulgē tias. de quibꝰ in. c. cum ex eo. de pe. ⁊ re. Si tenet̉ ꝙ ſint iuriſditionis: quod eſt cōmunius. tūc du bitari pōt: qꝛ videt̉ actus volūtarius ⁊ nō neceſſa rius. Poſſet tn̄ teneri ẜm Panor. ꝙ poſſit: qꝛ cuꝫ iura dicāt ꝙ capitulū ſuccedit in iuriſditiōe. et nō diſtinguāt inter cōtentioſam ⁊ volūtariam. debꝫ intelligi in vtraqꝫ ¶Decimo: nūqͥd capitulū ſuccedat in poteſtate doctorādi. vbi ep̄o hec poteſtas ꝯpetit: nec aliqͥd ī priuilegio cauetur de capl̓o. Et in hoc panor. cō cludit ꝙ aut ep̄us habet hanc poteſtatē ex priui legio ſpeciali. Et nūc nō tranſit in capitulū. ꝑ ſu perius dicta. Aut habet a iure cōmuni. ẜm opini onē quā ſentit Ho. vt notat glo. in cle. ij. de ma gi. Et tūc capl̓m ſuccedit. Si archiepiſcopꝰ abſoluat excōicatos ab epi ſcopo in caſu ꝯceſſo. nō valet abſolutio: qꝛ eſt a nō ſuo iudice: extra de offi. or. paſtoralis. Sed ſi ꝑ ap pellationē cauſa defertur ad eum. poterit abſolue ita tamen ꝙ nō niſi vocatis partibus. ⁊ cognito de appelſatione. extra de ap. romana li. vj. ¶ Epiſcopus exiſtens in aliena dioceſi abſolue re non poteſt in his que requirūt cauſe cognitio nem: quia neqꝫ ſedere pro tribunali poteſt. ix. q. ij. epiſcopū. Secus ſi nō requirāt cauſe cognitione: quia hic pertinēt ad volūtariaꝫ iuriſditionē. Epi ſcopi autē expulſi poſſunt exercere iuriſditionem in aliena dioceſi: petita tamē licentia ab epiſcopo dioceſis et ſi non obtenta. ita ꝙ ſubditi nō expul ſores vel eorum fautores: ſeu conſiliarij vltra du as dietas a fine ſue dioceſis non trahantur: vt in cle. qͣꝫuis. de foro compe. et ſic poſſunt abſoluere. ¶ Querit glo. in. c. nouit. d̓ offi. le. de notabili. q.

Abſolutio. j. que facit multum ad predicta. Utrum legatus: vel alius ordinarius exiſtens extra territoriū ſuū poſſit excōmunicare. abſoluere. ⁊ cauſas delegare ⁊ ſimilia. Panor. ibi dicit ꝙ mens glo. eſt: vt exi ſtens extra territoriū ſuum non poſſit excōmuni care. nec abſoluere. nec alia que exigunt cauſe co gnitionē explicare. Sed ꝯferre beneficia. ⁊ cauſas delegare et reliqua que ſunt iuriſditionis exercere poteſt. Et iſta eſt bona doctrina. Et prima ꝑs pro bat̉ per. l. fi. ff. de offi. p̄. vr. ſcd̓a v̓o in. l. ij. ff. d̓ offi. procō. Inno. reſpectu abſolutionis dat hanc limi tationē. ſcꝫ ꝙ ſi exiſtens in territorio dep̄hendit ſe erraſſe in excōmunicādo poterit abſoluere. qꝛ iſta abſolutio fiet ſine cauſe cognitione. Aliam limita tionem reſpectu excōmunicatiōis ponit Ho. di. ꝙ in notarijs poteſt excōmunicare ſubditu extra territorium: quia notaria nō exigunt cauſe cogni tionem. vt in. c. euidentia. de accu. Et ſint illa que expediūtur ſine cauſe cognitione. ⁊ nō pro tribu nali. ſulminabit. al̓s autē ſi vellet contentioſe pro cedere. non teneret proceſſus etiam ſi non excipe retur. quia iuriſditio inheret territorio. etiā ſi ha beret cōſenſum illius iudicis non valet niſi ꝑtes conſentiant. quia partes inuite nō poſſunt trahi extra territorium. vt notat glo. in. c. litigantes. de offi. or. in. vj. Fallit tn̄ in caſu. d. cle. qͣꝫuis. ¶Epiſcopus poteſt abſoluere a ſententia lata ꝑ ſuum archidiaconū plebanum. vel alium ſub eo iuriſditionem habētem. ſed non debet ſine cōſci entiā illius. et congrua ſatiſfactione. de offi. or. cuꝫ ab eccleſiarū. et. c. ad reprimēdam. Si tamen ab ſoluit: valet. Et eſt ratio quia epiſcopus eſt iudex ordinarius tam laicorum ꝙͣ clericorum ſui epiſco patus. ar. in autētico de defen. ci. in pͥncipio. ¶ Qui de vno epiſcopatu domicilium tranſfert ad alium poteſt per ſecūdum epiſcopū abſolui ab excōmunicatione iurꝭ quam incurrerat in dioce ſi prioris. ſicut etiam a peccato ibi cōmiſſo. et hoc ſiue tale ius ſit ius cōmune. ſiue ſynodale vel hu iuſmodi. Et hoc niſi pape reſeruet̉ caſus. Et ideꝫ tenet Ri. in. iiij. di. xviij. ar. ix. Utrū a ſententiā excōmunicatiōis lata ꝑ ſta tutum archiepiſcopi ſeu epiſcopi poſſit proprius epiſcopus excōmunicati abſoluere. Rn̄. Panor. in. c. ex frequētibus. de inſti. dicit ꝙ ſic. ſatiſ factōe tamen premiſſa. vnde non eſt neceſſe ire pro abſo lutione ad illuꝫ qui ſtatutum edidit. ⁊ hoc proba tur expreſſe per tex. ibi ſic inducendo. nam ſolus archiepiſcopus ibi excōmunicationē protulerat. ⁊ tamen papa mandat omnibus ſuffraganeis. vt illam non relaxent. niſi ſatiſfactōne premiſſa. ergo poſſunt abſoluere. licet ipſi nō excōmunicauerint ſed eorum ſuperior. Et hoc tenet Io. an. et archi. nam non debet eſſe maioris potentie canon infe rioris ꝙͣ pape. ſed a ſentētia canonis pape poteſt quilibet epiſcopus ꝓprium abſoluere ſibi ſubditū ſi papa ſibi nō reſeruauit abſolutionem. ergo for tius idem dicendum in ſententia canonis inferi oris. Idem tenet Panor. in. c. graue de prebē. vbi extendit dictum caſum non ſolum ad epiſcopos ſuffraganeos. ſed etiam ad alios ep̄os. vt poſſint abſoluere ſubditos ſuos qui in aliena dioceſi in currerunt ſententiā excōmunicationis per ſtatu tum archiepiſcopi vel legati. ⁊ huiuſmodi. Et dat exemplū. Pone ſtatutum epiſcopi Senenſis ful minat excō municationem contra intrantes mo naſteria monialium. quidam forenſis incidit in illam excōmunicationē. nūquid poterit abſolui a ſuo epiſcopo. Et concludit ꝙ ſic. ꝑ ſupra allegata. Sed a ſententia hominis non poteſt quis abſol ui. niſi ab excommunicatore vel eius ſucceſſore in officio vel ſuperiore ẜm Ri. in. iiij. Et hoc niſi in articulo mortis. vel ſi ſit iuſto impedimēto deten tus ne poſſit in breui accedere ad excōmunicato rem. tunc em̄ ẜm Ar. f. poteſt abſolui cum iniun ctōne vt ſe p̄ſentet qͣꝫcitius cōmode poterit ei qui ebet abſoluere impedimēto ſublato. ¶ Quādo epiſcopus cōmittit alicui abſolutionē de omni excommunicatiōe. non ꝓpter hoc poteſt ille abſoluere excōmunicatū ab eo cuiꝰ abſolutio nem nō cōmiſiſſet in ſpeciali. forte quia excōmuni catus erat ꝓpter damnū illatum epiſcopo vel hu iuſmodi. extra de regū. iur̄. In generali. li. vj. hoc intellige quātū eſt de virtute verboꝝ ⁊ in foro cō tentioſo. nam ſi in foro cōſcientie aliud conſtaret de intentione conferētis auctoritatē ꝙ ille inten derit omnia etiā ſi non exp̄ſſiſſet aliquid. in gene rali ꝯceſſione intelligerent̉ ſpālia. hec archi. f. Quid ſi papa mandat alicui ꝙ aliquem excō municet. nūquid poſtea poterit eum abſoluere? Diſtingue. ſi cōmittit ei cauſe cognitionem poteſt abſoluere. ar. xxj. diſt. inferior. Si vero papa iam diffinierat negociū ⁊ mandet excōmunicari non poteſt abſoluere. quia non ei iuriſditio ſed puruꝫ miniſteriū delegat̉. de of. del̓. c. fi. Papa ſi ſalutat aliquem excōmunicatum vel participat ei: ſiue ſcienter ſiue ignoranter. nō pro pter hoc ille eſt abſolutus. vt in cle. ſi ſummus. de ſen. excō. hoc tamē intellige in dubio. quia ſi con ſtaret ꝙ papa ex tali ſalutatiōe vellet eum habere ꝓ abſoluto ꝓ certo eſſet abſolutus eo quia papa non ſubijcit̉ iuri poſitiuo. cum ſit ſupra ius. vt in c. ꝓpoſuit. de cōce. p̄. ⁊ ꝑ ꝯſequens nec etiam ſubi citur forme iuris cōmunis. Secus de epiſcopo qͥ ex ſola intentiōe non poteſt hoc facere. qꝛ ſubijcit̉ forme iuris cōmunis. vt notat Panor. in. c. cum deſideres. de ſentē. excō. Secus in abſolutione a ſuſpenſione: vel interdicto. vt. notat ſingulariter panor. in. c. fi. de ma. ꝯtrac. ꝯtra inter. eccleſie. vbi dicit ꝙ cum in abſolutione ab excōmunicatione requirat̉ certa forma. non obſtante ſatiſfactione requirit̉ abſolutio. Secus dicit Io. an. in abſolu tione a ſuſpenſione vel relaxatione interdicti. Si em̄ iſta ferant̉ ad tempus. non requirit̉ poſt tem pus abſolutio. Ratio diuerſitatꝭ eſt. quia in iſtis caſibus vltimis non requirit̉ certa forma in abſo lutione. vn̄ ſatis ē ꝙ ꝯſtet de mēte iudicis. Quid autem dicendū in papa ſi excōmunica uit ad tempus. puta donec ſatiſfeceris. nunquid requirat abſolutio poſt ſatiſfactionem. dubium facit: quia papa non ſubijcitur forme. ſed ſola vo ſuntate poteſt abſoluere a ſententia excōmunica

Abſolutio. j. tionis. vt in dicta cle. ſi ſummus. Dominꝰ Anto. credit ꝙ in dubio requirat̉ abſolutio. quia alio nō apparente non videt̉ papam velle vti poteſtate abſoluta ſed ordinaria. Et ita debet impendi ab ſolutio ẜm iuris ordinē. Et d̓ ptāte pape vide glo. in cle. vnica. de īmu. eccle. ſuꝑ v̓. infectis. vbi ſin gulariter dicit ꝙ papa circa ea que ſūt de iure po ſitiuo habet poteſtatē illa reuocandi. extūc. et hec glo. non inuenit̉ alibi ẜm zab. et cum glo. concor dat Pau. dicens ex hoc ꝙ illegitimus poteſt legi timari per papam: ſic ꝙ habeatur pro legitimo ex tunc.i. retrotrahat̉. etiam quo ad honores ſecula res. Et nota glo. notabiles in. c. non debet. de cō ſang. ⁊ affi. ⁊ glo. in. d. v̓. infectis ꝙ tanta eſt auto ritas pape ꝙ poteſt tollere conſtitutioneꝫ ratione effectus preteriti. adeo ꝙ ſi aliquis fuiſſet ratione alicuius conſtitutōnis excōmunicatus ⁊ papa di ceret. ꝙ tollit dictam conſtitutionē ⁊ vult ꝙ habe atur ꝓ non facta. ꝙ talis excōmunicatus non in diget abſolutione. Si tamē papa ſimpliciter reuo caret conſtitutionē ſeu ſtatutum non cenſeret̉ re uocatus effectus iam cauſatus per ſtatutum. nec videtur approbatus actus geſtus cōtra antiquū ſtatutum. Et ideo excōmunicatus ex antiqua le ge indiget abſolutione etiam poſt legem reuoca tam. niſi in reuocatione dicatur ꝙ antiqua lex de beat haberi ꝓ infecta. tunc em̄ omnis effectus an tique legis eſt ſublatus. Ita vt excōmunicatꝰ nō indigeat abſolutione. quod poteſt facere papa ex plenitudine poteſtatis. Secus de prelatis inferio ribus. eo ꝙ aſſumūtur in partem ſollicitudinis. oī. Si vero papa iam Et hoc facit ꝙ ſi quis excōmunicatus eſſet ꝑ con let excōmunicari nō ſtitutionē epiſcopi. dato ꝙ dictus epiſcopus tolle ret dictam cōſtitutionē ⁊ diceret ꝙ vult eam ha beri pro non facta. ille tamē excōmunicatus non eſſet abſolutus. Et ex predictis potes elicere mul tas theoricas q̄ faciūt ad multa. ¶ Utrum autē papa cōmunicādo cuꝫ excōmu nicato incidat in excōmunicatōeꝫ?: Glo. in. c. nul li. de ſen. excō. ꝯcludit ꝙ non. Et ratio eſt manife ſta. quia hoc vinculū excōmunicatiōis ꝯtrahitur a iure poſitiuo. quo papa nō ligatur. vt in. c. ꝓpo ſuit. de ꝯceſ. pre. Panor. tamē in. c. cum deſideres de ſen. ex. addit notabiliter ad illā glo. ꝙ papa pec cat cōmunicādo cum excōicato. quādo nō ſubeſt cauſa cōmunicādi. nam tunc papa non ſolum fa cit ꝯtra ius poſitiuū. ſed etiam ꝯtra diuinū. vt ha betur in euangelio. Qui non vult ſe corrigere. ex cto. vt notat ī cōmunicet̉ ⁊ ꝓpter hoc debet haberi tanꝙͣ ethni ⁊c ꝯtra inter. cedeſſe. vb cus ⁊ publicanus. vnde papa cum ſit ſubiectꝰ le gi diuine. xxv. q. j. ſunt quidam. peccat. nō haben do eū tanqͣꝫ publicanū ⁊ infidelē. ¶ Si per papā fuit cōfirmata aliqua excōmuni cationis ſententia quā inferior tulit. nūquid infe rior poteſt abſoluere. Dic ẜm panor. in. c. ex freq̄n tibus. de inſti. ꝙ aut iſta ſentētia cōfirmata ꝑ pa pam. eſt ſententia homīs aūt ſtatuti. Si hominis diſtingue. quia ſi confirmata eſt ex certa ſcientia. nullus inferior poteſt ſine mandato pape abſoluē niſi eſſet certū ꝙ per falſam ſuggeſtionē fuerit cō firmatio impetrata. extra de confir. vti. c. ij. Si v̓o Fo. IX. ſimpliciter ꝯfirmat. ⁊ ſine cauſe cognitiōe. tūc infe rior poteſt. ſcd̓o v̓o caſu. qn̄ fuit lata per ſtatutuꝫ. tunc cōfirmatio non tollit poteſtatē alijs inferio ribus abſoluēdi. qꝛ ſtatutum inferioris confirma tum per papam. nō debet eſſe maioris roboris ꝙͣ ſtatutum pape. Sed a ſentētia lata per ſtatutum pape poſſunt epiſcopi abſoluere. per. c. nuper. de ſen. excō. ergo fortius a ſentētia lata ꝑ ſtatutū cō firmatum ꝑ papā. qd̓ nota. Quero qn̄ ſententia dicatur confirmata ex cer ta ſcientia ⁊c̄. Hic ẜm doc. in. c. ex frequētibus. de inſti. ⁊ in. c. qꝛ diuerſitatē de cōce. pre. ⁊ de ꝯfir. vti. per totum ꝙ duplex eſt ꝯfirmatio.ſ. ex certa ſcien tia. ⁊ in forma cōmuni. tūc autē dicitur ex certa ſci entia. qn̄ in cōfirmatione inſeritur totus tenor rei ꝯfirmate: vel qn̄ papa vtitur iſtis verbis. ex certa ſcientia: vel ſimilibus: vel qn̄ papa confirmat ali quid qd̓ vidit: vt de confir. vti. venerabilis. vt te net Inno. in. c. j. de tranſac. Tunc aūt dicitur cō firmare in forma cōmuni qn̄ ſimpliciter cōfirmat aliter non inſtructus de negocio ⁊cͣ. tunc em̄ ver ba debent intelligi ꝓprie.ſ. cōditionaliter: qꝛ papa p̄ſumit̉ ignorare que in facto ꝯſiſtunt. vt in. c. j. de conſti. li. vj. Quid aūt operet̉ cōfirmatio ex certa ſcientia? Dic ẜm glo. in dicto. c. qꝛ. ꝙ. iij. oꝑat̉. pͥmo qꝛ talis res fit maioris aucͣtis. ſcd̓o qꝛ ſi illa res fuit minus valida: fit valida. tercio qꝛ p̄ter autoritatē ꝯfirmā tis nullus inferior poteſt de illa cognoſcere. Qn̄ auteꝫ cōfirmatio eſt facta in forma cōmuni parū: vel nihil operat̉. īmo ex hoc nō tollit̉ cognitio iu dicis inferioris. nec talis ꝯfirmatio creat aliquod ius nouum. vt in iuribꝰ p̄all̓. Ad quid ergo impe tratur talis cōfirmatio? Dic ad hoc qꝛ ſolet magꝭ timeri qd̓ ſpecialiter ꝓhibet̉ qͣꝫ qd̓ generaliter. Et ex predictis ſoluit̉ notabilis queſtio de priuilegijs ordinis minorū. nā a fe. re. Bonifacio papa. viij. cōceſſa fuerunt quedam priuilegia que dicti ordi nis fratres eximebant a ſolutione quarte canoni ce portiōis debite eccleſie parochiali rōue ſepultu re: q̄ priuilegia ꝑ cle. dudū de ſepul fuerunt reuo cata. ſed poſt dictam cle. eadem priuilegia ab Eu genio papa prius examinata ⁊ approbata fuerūt ex certa ſcientia. queritur modo. an dicta cōfirma tio. d. pape faciat valere dicta priuilegia conceſſa per papā Bonifaciū? Dic̄ ꝙ īmo valet dicta con firmatio Eugenij. pro quo. c. j. de tranſac. ⁊. c. quo tiens. de pac. que volunt ꝙ qn̄ papa cōfirmat ali quid ex certa ſcientia. vt in caſu noſtro. talis cōfir matio validat nullum: vl̓ inualidū. īmo talis con firmatio hꝫ vim innouatiōis. ¶ Abſolutio ex cauſa falſa non valet ẜm Inno. et Ho. qꝛ ſic iudex non intendit abſoluere: vtpu ta ſi abſoluendus dicat ſe ſatiſfeciſſe: vel iniuriam ſibi remiſſam fuiſſe. vel aliquid tale ꝙ non ſit ve ruꝫ: al̓s abſolutio ſiue iuſta ſiue iniuſta tenet quo ad eccleſiam militantem. ar. extra de regu. iu. om nis res. Nota tamen pro declaratione predictoꝝ Panor. in. c. ex parte. de offi. or. vbi dicit ꝙ excom municatio. ⁊ abſolutio ſumūt vires ex intentōne excommunicatoris. ad hoc glo. in. c. ij. de teſti. co.

Abſolutio. j. Et ideo vbi excōmunicator intendebat oīno ex cōmunicare tenet excōmunicatio. licꝫ ſit iniuſta. Idem in abſolutione: quia ſi abſoluens intende bat oīno abſoluere etiā ſi expreſſa eſſent falſa ⁊ in iuſta tenebit abſolutio. vt in. c. venerabilibus.§. vbi. de ſen. excō. li. vj. ¶ Abſolui debet excōmunicatus qui ſe offert ad iuſticiam. nō obſtante appellatiōe partis aduerſe debet tamē recipi ante abſolutionē ſufficiens cau tio ab eo ꝙ iuri parebit. de ap. qua fronte. ꝙ ſi ex cōmunicatus impetret abſolutionē ſcrente aduer ſario. ⁊ non ꝯtradicente. nec aliquid petente. Ip̄e aduerſarius nō poteſt poſtmodū conqueri. qꝛ re miſiſſe videt̉. de re iudi. qͣꝫuis. ¶ Etiā inuitus poteſt quis abſolui ab excōmu nicatione. ſicut ⁊ inuitus excōmunicari. īmo ma nente cōtumacia. poteſt quis diſcrete remittere ex cōmunicationē iuſte latā. ſi videat ſaluti eius ex pedire ẜm Tho. in. iiij. diſ. xviij. Sed Ri. in. iiij. di. ea. ꝯcedit hoc de ſentētia hominis. Sed de ſen tentia iurꝭ dicit ꝙ abſolui non poteſt inuitus: al legat. xxiiij. q. ij. nec quiſꝙͣ. Et hoc eſt rationabile ẜm eum. quia cum volūtarie fecerit illud. cui excō municatio eſt ānexa. videt̉ aliquo modo ex volū tate ſua excōmunicatus. Et ideo ſine ſua volunta te. ⁊ requiſitiōe non poteſt abſolui. Hoc tamē di ctum Ri. poteſt intelligi de iuſticia. non auteꝫ de neceſſitate. ¶ CCum quis dubitat ſe eſſe excōmunicatū. ſi ſu per hoc habet ꝯſcientiā ſcrupuloſam nimis. depo nat eam ad cōſilium boni viri quā ſi nolit vel non poſſit deponere: vel habeat ad hoc ꝓbabilem opi nioneꝫ faciat ſe abſolui ad cautelam. extra de ſen. excō. inquiſitioni. Si excōmunicatus dicat cauſam excōicatiōis fuiſſe dubiam: vel nullā: ſiue falſam. ⁊ petit abſol ui. ad cautelam abſoluet̉. cum iuratoria cautione niſi excōmunicator: vel is ꝓ quo excōmunicatio lata eſt infra. viij. dies ꝓbauerit de cauſa. de ſen. excō. ſolet. li. vj. Excōmunicator cognoſcens errorem ſue excō municatiōis debet reuocare ſiue abſoluere. nō ob ſtante appellatione aduerſarij. ſed ſi de errore du bitat poteſt abſoluere accepta cautiōe ꝙ iuri pa reat. ſed caueat iudex. ne errorē fingat in p̄iudiciū alterius ꝑtis. de ſen. ex. ſacro. ¶ Ligatus pluribus ſentētijs: vel vna ex diuer ſis cauſis. ſi vult vere abſolui debet exprimere om nē ſententiā ⁊ cauſam. ⁊ ſic vna abſolutio ſufficit ad plures excōicationes tollendas. al̓s non tene ret abſolutio: qꝛ per ſurreptionē obtenta eſſet. extͣ de ſen. excō. officij. Et ꝓ declaratiōe huiꝰ materie dic ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ aut ille eſt excōmunicatus a iure aūt a iudice. Si a iudice: aut ab vno aūt a plu ribus. Si a pluribus. niſi abſoluat̉ a quolibet. nō eſt ſimpliciter abſolutus niſi abſoluat̉ a ſuperiore eorum. Si ab vno: aut vna excōmunicatiōe: aut pluribus. Si pluribus. non eſt ſimpliciter abſolu tus. niſi exprimat̉ cauſa cuiuſlibet excōicationis. Si vna. aut ille qui abſoluit̉. ſue excōmunicatōis tacet cauſas aliquas frandulēter: ⁊ alias exprimit ⁊ talis abſolutio eſt inanis. de ſentē. excō. cum pro cauſa. Aut eas tacet ignoranter. qꝛ tunc non reco lit. ⁊ tunc credit ꝙ ſi abſoluens habet intentionē ſimpliciter relaxandi excōicatiōem quam tulit in eum ſimpliciter eſt abſolutus. Si autē non inten dit eum abſoluere ab excōmunicatiōe. niſi ꝑ com parationē ad cauſas quas exprimit. credit ꝙ ab ſolutꝰ non eſt. niſi forte ſint tales cauſe: ꝙ vna ſine alia nō meret̉ excōicatōeꝫ. ¶ In articulo mortis poteſt abſolui excōmuni catus a ſimplici ſacerdote. ar. de pe. diſt.j. quē pe nitet. ⁊ de ſen. excō. non dubium. Sed ſi non fue rit abſolutus. Si tamen apparuerint in eo ſigna contritionis poterit abſolui poſt mortem ab illo qui eum ſanum abſoluere poterat. de ſentē. excō. a nobis. el. ij. Et valet talis abſolutio. vt ſepeliat̉ ī loco ſacro: vel vt ſepultus non exhumetur. ſed vt oretur pro eo. Idem ⁊ fortius dicendum eſt ꝙ in articulo mortis quilibet ſimplex ſacerdos ẜm In no. in. c. nuper. de ſenten. excō. poteſt abſoluere a quocunqꝫ peccato quātūcunqꝫ enormi. dūmodo non ſit ānexa cenſura. Et caſu quo talis euaderet periculū mortis. non eſt amplius neceſſe ꝙ ſe pre ſentet epiſcopo. quia ſolum reperitur cautum: vt quis teneatur poſt euaſionē periculi ſe preſentare ſuperioribus niſi in cenſura excōmunicatiōis. vt in. c. eos. de ſentē. excō. li. vj. Sis tamen cautus. quia qn̄ poteſt haberi copia epiſcopi comode. nō debet ſe ſimplex ſacerdos etiam in articulo mortꝭ intromittere de caſibus reſeruatis ẜm Inno. Si militer nec in hoc articulo abſoluas excōmunica tos ꝑ ꝓceſſum curie ⁊ Sixtinā quam habes in fi. huius operis. niſi cum modificatione ibi poſita. aliter abſoluens eſſet excōmunicatus excōmuni catiōe papali: cum multis alijs penis. Articulus mortis intelligit̉ non ſolum de ꝑiculo mortis ꝓ pter infirmitatē. ſed etiā ſi ſit in periculo quocūq̄ vicino morti. puta quia timet hoſtem vl̓ predonē vel crudelitatē hominis potentis. vel ſi eſſet trāſi turus per loca ꝑiculoſa. ẜm Inno. ⁊ Ho. Idem dic de eo qui tenetur in vinculis. Hoc tamē caſu vel ſimili iniūget abſoluens excōmunicato. ꝙ im pedimēto ceſſante: ſe illi rep̄ſentet a quo fuerat ab ſoluendus. mandatū eius ſuꝑ hoc humiliter re cepturus. de ſen. excō. ea noſcit̉. An auteꝫ tranſfretare volens poſſit adſolui a ſimplici ſacerdote? Dic ẜm Tan. et Bern̄. ꝙ aut īminet periculū mortis. puta naufragium. ⁊ tunc licet ꝯfiteri. aut non īminet ꝑiculum. Et tunc nō licet abſoluere ab excōmunicatione vel alio pecca to. Non em̄ intrando mare ſemꝑ īminet ꝑiculuꝫ mortis. qd̓ ſi ſic eſſet. nullus trāſfretaret. Sed quid de obſeſſis? Poteſt dici ẜm Ho. ꝙ aut obſeſſus impugnat̉ cum machinis. baliſtis et armis. ⁊ tunc poteſt abſolui. Si v̓o nō impugnat̉ ſed ſtant aduerſarij in campis alonge. et non pōt abſolui. Et intelligit̉ de iuſte pugnante: quia ſi ob ſeſſus ſe iniuſte defenderet: tanꝙͣ rebellis. abſolui non poſſet. hec Dir. lib̓. j. ti. xv. Addit tamen ꝙ ſi iſte iniuſte obſeſſus iuſte penitet: ⁊ ſecure exire nō poteſt. ꝙ exquo īminet ſibi ꝑiculū mortis abſolui

poteſt. dūmodo nihil faciat quod ſibi imputari Quid autē de pregnāte. dum eſt ꝓpe partū. an abſolui poſſit? Hic per predicta ꝙ ſi poſſit haberi cōmode licentia epiſcopi. illa haberi debet. ſin aūt ꝯſideranda eſt qualitas huiꝰ mulieris ẜm docto. an videlꝫ ſit fortis ꝯplexionis vel debilis. et an ſit ſolita parere cum magnis doloribꝰ vel paruis. Et ẜm hoc iudicabit diſcretꝰ index. an abſolui debeat vel ne. Sed tn̄ nō obſtantibꝰ p̄dictis. poteſt dici. ꝙ talis mulier in tali caſu poſſit abſolui: qꝛ accidit in puncto qd̓ noͣ ꝑuenit in anno. Poſſet em̄ acci dere ꝙ haberet duos fetus in vtero. aut maioris quātitatis vl̓ huiuſmodi. licꝫ al̓s multotiens ſine doloribꝰ peperiſſet: vt ſepe accidit de facto. In autē laico in articulo mortis liceat cōfiteri Rn̄. de hoc habes duas glo. ſingulares. ſcꝫ in. c. paſtoralis. de offi. or. ⁊ in. c. a nobis. el. ij. de ſen. ex. quas Panor. in dicto. c. a nobis. approbat quo ad abſolutionē ab excōicatione. licet quo ad peccata ſecus ſit. Et de quo dicto Panor. facit magnū fe ſtum. Et dicit ꝙ ille glo. ſunt magni effectus quia heres nō cōpellet̉ ampliꝰ ꝓ abſolutione ire ad pa teſſe ꝙ ſe pre pam vel ad eum a quo defunctꝰ viuens erat ab ſoluēdus. Et nota hoc: quia eſt magne vtilitatis. Et glo. in dicto. c. a nobis. ⁊ Panor. vocant iſtam abſolutionē factā a laico. in hoc caſu. remiſſionem potius ꝙͣ abſolutionē. Idem tenet Ar. f. qͥ vocat huiuſmodi abſolutione recōciliationē. Predicta tn̄ vera. vbi deſit copia ſacerdotꝭ. ¶ An autē liceat laico tempore neceſſitatꝭ cōfer re ſacramentū euchariſtie. vtputa: decidit quis et nō reꝑit̉ p̄ſbyter. nūquid poſſit laicus capere eu chariſtiā de eccleſia ⁊ exhibere infirmo quidā vt refert Inno. dicunt ꝙ ſic. ſed collec. poſt Ho. fir mare videt̉ nedū laico. licꝫ iſtud ſacramentū attē tare: ſed nec etiam diacono. De diacono tamē vi de. j. Hiaconus. Quid auteꝫ de extrema vnctione? Et licꝫ qui dā dicāt. ꝙ laicus poſſit illā cōferre tꝑe neceſſitatꝭ cōiter tn̄ hoc non tenet̉. Bſolutio. ij.ſ. percu a tientiū clericos. Inijtientes manꝰ vio lentas in clericum: religioſum maſculū vel feminā: vel cōuerſum: vel cōuerſam ſunt excō municati: vt in. c. ſi quis ſuadente. xvij. q. iiij. ⁊ in c. non dubium. de ſen. excō. dum tamē ſint religi onis approbate ẜm Ho. Idem dic de ꝑcutiente nouicium religionis approbate per. c. religioſo. de ſentē. excō. li. vj. Quid autem de conuerſis eecleſiarum ſecula rium? Hoſti. in dicto. c. non dubiū. diſtinguit. ꝙ aut iſti conuerſi retinent ſibi aliquā ꝓprietatem. et Iotetdiditm tunc non gaudent hoc priuilegio. Aut dedicarūt ſe ⁊ ſua ⁊ incedunt tonſorati vel mutarūt habitū intereſſendo horis diuinis. ⁊ tales gaudēt hoc pri uilegio. Idem Panor. ibi dicens ꝙ pro hoc opti me facit. c. vt pͥuilegia. de priuil̓. vbi oblati qui nō obtulerūt ſe ⁊ ſua: nō gaudent pͥuilegio illoꝝ qui bus ſe obtulerūt. īmo plus dicit ibi Panor. ꝙ ta Fo. X. Abſolutio. ij. les etiā nō gaudent priuilegio fori: ſed debēt cōuē niri corā iudice ſeculari. qꝛ nihil hic in teruenit qd̓ eos debeat eximere a foro ſeculari. lꝫ largo modo ſint ꝑſone eccleſiaſtice. Et refert ſe panor. ad nota. ꝑ eum in. c. ij. de fo. cōpe. vbi dicit ꝙ ſolenniter pe nitentes nō gaudent priuilegio fori. nec etiā here mite. lꝫ glo. in. c. qui vere. xvj. q. j. ⁊ glo. in. c. aliud xj. q. j. dicunt ꝯtrarium. Ratio eſt ẜm eum: qꝛ hic nō interuenit aliquis actꝰ qͥ habeat iſtos eximere a iuriſditione imꝑatoris: qͥ eſt duplex. ſcꝫ receptio ordinis: ⁊ ꝯuerſio ad aliquā de religionibꝰ appro batis: vt in. c. fi. de re. do. Sicut em̄ tales ex vtero matris ꝓceſſerūt laici. Ita et in eodem ſtatu cen ſendi ſunt. Idem tenet Lau. et Io. de ligna. Sed opinionē glo. ſequit̉ Inno. ⁊ Archi. Et dicit pa nor. ꝙ opinio Lau. et Io. de lig. videt verior. licꝫ alia equior. īmo plꝰ dicit Panor. ꝙ ieſuati qͥ ince dunt diſcalciati ⁊ portant capuciū non debet gau dere priuilegio: qꝛ nō ſunt clerici. quia ordinē non recipiūt: nec ꝓfitent̉ tria ſubſtantialia. īmo nullū īmo putat eos peccare mortalit̓. cum veniant con tra ꝯſtitutionē dicto. c. fi. Hec panor. Et ſi p̄dicti non gaudent priuilegio fori. minꝰ gaudebunt pri uilegio canonis. cū primū difficiliꝰ ꝑdat̉. Quid autem de fratribus tercij ordinis ſancti Franciſci? Hic ꝙ gaudent priuilegio tam fori ꝙͣ canonis. ſaltem ex priuilegio Sixti. quod incipit. Sacroſancta. An autē legati poſſint abſoluere excōmunica tos ꝓ iniectione manuū violenta in clericū? Rn̄. tres ſunt ſpeciēs legatorū ꝓut notat̉ per Panor. ⁊ glo. in. c. excōmunicatis. de offi. le. Quidā dicū tur de latere. ⁊ hi ſunt cardinales. Secūdi ſunt cō munes ꝑſone. Tercij v̓o dicunt̉ legati rōne digni tatis vel locales ſeu nati: qꝛ naſcunt̉ in illa digni tate eo ip̄o ꝙ ꝓmouent̉ in illā. Primi legati poſt qͣꝫ egrediunt̉ vrbē. donec in vrbē reuertant̉ bene ficiū abſolutiōis quibuſcūqꝫ poſſunt impendere ꝓ iniectione manuū violenta in clericū. ſiue tales ſint de ꝓuincia ſibi decreta ꝙͣ extra tā ſubditis qͣꝫ extraneis. Et etiā a quacunqꝫ iniuria etiā quo ad mutilationē ſeu interfectionē clericoruꝫ. per. c. ad eminentiā de ſen. ex. qd̓ loquit̉ indiſtincte. et hoc tenet Ho. ibi. que opinio cōiter approbat̉ ꝓut di cit Panor. ibidem hoc intellige: niſi ſit reuocatus nam ſi eſſet reuocatus nō poſſet aliquid de legati on attingere: qꝛ incōtinenti deſinit eſſe legatus. īmo panor. in dicto. c. excōmunicatis. dicit ꝙ tūc nec inſignia legatiōis debet exercere. Item ſpec. t. de lega. dicit ꝙ in loco vbi eſt papa nō debet lega tus aliūde veniens exercere in aliquo dignitatem ſuaꝫ. Et ẜm aliquos hoc caſu nec abſoluere. Nec etiam debet vti inſignijs: nec populo benedicere. Intellige ſolenniter. Et Panor. dicit ꝙ ſepe fuit interrogatus. nūquid legatus deſtinatus ad cer tam ꝓuinciam poſſit exercere ⁊ vti inſignijs lega tionis in itinere: anteqͣꝫ ingrediat̉ ꝓuinciam ſibi decretam: ⁊ ꝙ poſſit facit. l. j. et. ij. ff. de offi. ꝓcon. vbi dicitur. ꝙ ꝓconſul poteſt extra ꝓuinciam ſi bi decretam iuriſditionem volūtariam exercere: ⁊ vti inſignijs. Secus ergo cōtentioſam: ⁊ ſic dn̄ b iij

Abſolutio. ij. ſunt extra terminos ſue legationis non poterunt ea que requirunt cauſe cognitionē. Legati v̓o pa pe equiꝑant̉ proconſulibꝰ ⁊ preſidibꝰ: vt in. c. ij. de offi. le. li. vj. Limita tamen quod dictū eſt de abſo lutione ꝓpter iniectionem manuū: non extenden dum ad alias abſolutiones reſeruatas pape niſi hoc eis fuerit cōceſſum in ſpeciali: quia in iſtis ex orbitantibꝰ ⁊ ꝓhibitis non fit extenſio de vno ca ſu ad alium: etiā ꝑ maioritatē rationis: vt in. c. qd̓ tranſlationē. de offi. le. Secūdi v̓o legati. ſcꝫ rōne ꝑſone poſſunt abſoluere ſubditos exiſtētes ī pro uincia. Item ſecūdo extra ꝓuinciam nō poſſunt extranros abſoluere. Et iſte caſus ē clarus. Iteꝫ ē terciꝰ caſus clarꝰ: qꝛ aliūde venientes.ſ. extraneos nō poſſunt abſoluere etiaꝫ in ꝓuincia. Sunt aliqͥ caſus dubij. Primus an poſſint abſoluere ſubdi tos extra prouinciā? Panor. in dicto. c. excōmuni catis. dicit cōmuniter doc. tenere ꝙ extra prouin ciam neminem poſſint abſoluere. ⁊ Ioh̓. an. dicit ita ſeruari de facto. Secūdus caſus dubiꝰ eſt. nū quid iſti poſſint ſubditos extra prouinciaꝫ abſol uere: cum licentia iudicis ꝓuincie illius vel dioce ſis? Et videt̉ ꝙ ſic. quia cōtentioſam iuriſditionē quis exercere poteſt in ſubditos extra territorium ſuum cum licentia iudicis illius territorij. Hoſti. dicit hoc eſſe equū. Sed quia hec poteſtas datur legatis iſtis cum limitatione non videt̉ ꝙ debeāt iſti. legati excedere formam eis prefixā. per dictum c. excōmunicatꝭ. de quo dicto Panor. ibi facit ma gnū feſtum: dicens. nota ſingulariter hoc dictū ꝙ poteſtas collata alicui in certo loco ex pͥuilegio nō poteſt exerceri etiā in ſubditos in alio loco. licꝫ cō ſentiat dominꝰ territorij. ſecus in iuriſditione cō petente de iure cōmuni. Tercius caſus dubius ē nūquid legatus poſſit abſoluere ſuos ſubditos: incurrunt alibi excōmunicationē: Hoſti. videt̉ tenere ꝙ non. per tex. in dicto. c. excōmunicatis dum dicit aliunde cōtingat accedere. Quidam tn̄ tenent ꝯtrariuꝫ. qd̓ putat Panor. verius vt quē admodū poteſt ſubditos delinquētes extra terri torium punire: vt in. c. cum cōtingat. de fo. cōpe. Ita ⁊ abſoluere facit: quia de delicto ꝯmiſſo extra ꝓuinciam poteſt ꝓprius ſacerdos abſoluere pa rochianū ſuum. Et ſic dicto. c. excōmunicatꝭ. In telligit̉ de nō ſubditis venientibꝰ aliunde. Quar tus caſus dubius. Nūquid ſi nō ſubditi venirēt ad ꝓuinciam legati ⁊ incurrerent ibi excōmunica tionem. an poſſint abſolui a legato? Ho. tenet ꝙ ſic. quia iſti non dicūtur aliunde accedere: cum nō veniāt excōmunicati. Et ad hoc facit notabile di ctum abbatis in dicto. c. excōmunicatis. ar. dicti tex. ꝙ ſcholaris veniens ad ſtudiū excōmunicatꝰ non poteſt abſolui ab epiſcopo loci illius ſtudij. lꝫ eſſet caſus a quo potuiſſet abſolui a ꝓprio epiſco po. ſecus ſi incurriſſet ibi excōmunicationem. Ex quo poſſet notabiliter elici ꝙ poteſtas que cōtra hitur ratione domicilij non extendit̉ ad prius cō miſſa. Quod tamē dictū nō admittit generaliter Panor. Et bn̄ dicit panor. ꝙ hoc dictū nō admit tit generaliter. Nam ꝯtrarium dictum eſt ſupra. Abſolutio.j. ¶ An autē legatus poſſit abſoluere excōmunita tum a ſe in ſua ꝓuincia poſtqͣꝫ egreſſus eſt ꝓuin ciam? Glo. in. c. nouit. de offi. le. dicit ꝙ non. quia exeundo ꝓuinciam priuatus eſt dignitate. ff. de offi. p̄ſi. l. iij. ⁊ ſtatim expirat iuriſditio. Hoc verū ẜm Spe. quādo exijt prouinciā et animo non re deundi. Et hoc vbi hec abſolutio requireret cau ſe cognitionē. ſecus ſi nō requirit cauſe cognitiōeꝫ ⁊ in foro penitētiali poterit abſoluere. An autē legati reſpectu ꝑſone poſſint abſolue̓ excōmunicatos ꝓ enormi iniuria? Rn̄. Archi. f. dat regulam ꝙ ꝑ ſolum ſummū pontificē vl̓ lega tum de latere tales poſſunt abſolui qn̄ iniuria eſt enormiſſima: puta qn̄ eſt ꝓceſſum ad homicidiū vl̓ mutilationē mēbri. Panor. tamē in. c. quod de his. de ſen. ex. per tex. illum qui nō diſtinguit int̓ enormē vel mediocrem: ſatis innuit ꝙ a qualibet iniuria legatus abſoluere poteſt etiā ꝓ homicidio nam dictū generale: generaliter debet intelligi. ac etiam eadē ratione: quia loquit̉ generaliter de le gatis intelligemus de vtroqꝫ: ad hoc dictum. c. ꝙ tranſlatione: et. c. excōmunicatis. que loquūt̉ in diſtincte. Tercij v̓o legati neminē poſſunt abſol uere: nec in ꝓuincia nec extra: nec ſubditū nec ex traneū. Ratio eſt: qꝛ legatus ratione loci eſt ꝑpe tuus. vnde ſi iſti poſſent abſoluere excōmunica tos. clerici illorū locoꝝ ꝑderent priuilegiū qd̓ ha bent ex. c. ſi quis. xvij. q. iiij. quia nunꝙͣ ꝑcuſſores eorum tenerent̉ ire ad curiā. cum haberent ſupe riorem qui eos abſolueret. Hec tamē limita ī iſtis ⁊ in p̄cedentibꝰ: vt ꝓcedant in caſibus reſeruatis pape: ſed in caſibus in quibꝰ epiſcopi locorū poſ ſunt abſoluere: etiam iſti legati abſoluere poterūt cum ſint ibi ordinarij. ¶ Querit̉ quot ſint ſpecies iniurie? Rn̄. ẜm Io. an. ⁊ Panor. in. c. peruenit. de ſen. ex. ꝙ ſunt tres quo ad ꝓpoſitum noſtrum. ſcꝫ leuis. mediocris. ⁊ enormis. Pro leui iniuria quilibet epiſcopus pōt abſoluere iure ſuo. auctoritate dicti. c. peruenit. Pro mediocri v̓o non poteſt epiſcopus abſoluere niſi priuilegiatos. Pro iniuria v̓o enormi epiſco pus regularit̓ nō abſoluit niſi in neceſſitate: ⁊ vbi ſpecifice ſibi cōmittit̉. Et que dicat̉ iniuria leuis: q̄ mediocris: ⁊ que enormis: poteſt dici ẜm aſten̄. Leuis eſt. ſi quis ponat manū ſuper clericum ma lo animo: veī accipiat euꝫ ꝑ veſtes vel ꝑ habenas vel ꝑ manū: vel brachium. Et hoc intelligi poteſt vbi ſuperior vel par eſt is qui huiuſmodi intulit. Ideꝫ Hoſti. Leuis etiam iniuria ẜm Panor. eſt iudicāda arbitrio boni viri ex varijs circūſtātijs ꝑſonarum: locorū ⁊ temporū. Si em̄ clerico mini ſtranti ſolēniter in altari. publice manus quis in iecerit leuiter. non iudicaretur leuis que al̓s leuis eſſet. Et quedam eſt leuis contra puerum: vel in dorſo vel cum manu vel baculo in occulto: q̄ gra uis eſſet contra ſenem: vel in capite: aut facie: vel cum pugno: vel cum enſe: vel in manifeſto. Que dam etiā iniurie ſunt quaſi medie int̓ leues ⁊ gra ues: quarū etiaꝫ qualitas ex circūſtantijs varijs ē penſanda. Grauis autē dicitur ẜm Ho. Monal. et Rod̓. qn̄ vulnꝰ qd̓ eſt illatū requirit medicamē

Abſolutio. ij. cirugie: vel emplaſtroꝝ ⁊ huiuſmodi. Et ad p̄di cta vide tex. aureū. Inſti. de iniurijs.§. atrox. vbi dicit̉ Atrox iniuria extimatur: vel ex facto veluti ſiqͥs ab aliqͦ vulneratꝰ fuerit vl̓ fuſtibꝰ ceſus. Uel ex loco: veluti ſi cui ī theatro vl̓ ī foro vel ī ꝯſpectu p̄toris iniuria facta ſit. Uel ex ꝑſona veluti ſi ma giſtratꝰ iniuriā paſſus ſit: vl̓ ſi ſenatori ab humili ꝑſona iniuria facta ſit. Aut parēti patronoqꝫ fiat a liberis vel libertis. Nōnunꝙͣ etiā locꝰ vulneris atrocem iniuriā facit: veluti ſi in oculo quis ꝑcuſ ſus fuerit. hec ibi. Et glo. in v̓. in oculo. dicit: vel ore. Et panor. in. c. cum illorū. de ſentē. excō. elicit hanc regulam ſingularem ꝙ exceſſus notoriꝰ di citur enormis ratione notorietatis. nam ꝑcuſſus in platea vel theatro ſeu in eccleſia dicit̉ atrociter iniuriatus. per dictū.§. atrox. Et ideo tene menti ꝙ ep̄us a talibꝰ iniurijs notorijs abſoluere nō po teſt: quia nō poſſunt dici leues: exquo ſunt noto rie. Aſten̄. etiā facit regulā ꝙ vbi ex tali iniectōne manuū in clericū generat̉ ſcandalum. tunc lꝫ al̓s ſit leuis iniuria efficitur grauis et ſic epiſcopus ab ſoluere non poterit. et de hoc videt̉ caſus in dicto c. cum illoruꝫ. Idem poteſt dici de iniuria facta in clauſtro: vel cimiterio eadem rōne. Et ſic quelibet iniuria al̓s leuis: ibi facta reputabit̉ grauis. Ideꝫ dicendum ẜm Ho. quotiēs inferior ⁊ ſubditus ī ſuperiorē manus iniecerit. Idem de monacho: qͥ abſente abbate ꝑcuſſit vicarium abbatis. Idē dic de ſimilibꝰ. Ho. tamē circa p̄dicta dat regulam ꝙ iudiciū de leui iniuria: vel enormi eſt totū arbitrio ep̄i cōmittēdū. Caueat tn̄ ſibi de arbitrio tēꝑato. Sunt caſus ẜm Hoſti. in quibꝰ inijciens ma nus in clericos citra ſedem apoſtolicaꝫ poteſt ab ſolui. Primꝰ eſt in articulo mortis. xvij. q. iiij. ſiqͥs niurie: Rn̄. ẜm I tamē iniūgendū eſt ei ꝙ ſi euaſerit ſedi apoſtolice ſe rep̄ſentet: vel ei qui poſſit eum abſoluere. man datu eius ſuper hoc recepturꝰ. extra eo. c. quod de his. Et idem in caſibꝰ ſequētibus. remoto impedi mento. p̄terꝙͣ in puero. vt extra de ſen. excō. dece tero. et. c. ea noſcit̉. et. c. qͣꝫuis. et. c. fi. Et ſi ceſſante impedimēto non ſe p̄ſentat: incidit in eandē ſen tentiā. extra de ſen. ex. eos. li. vj. Et intellige in eā dem. ſcꝫ ſpecie: nō numero. ⁊ erit eiuſdē nature ſi cut prima. Utputa ſi erat ab homīe: erit ab homi ne. Si a iure erit a iure cuꝫ ſuiſmet appendicijs et conditionibꝰ. ¶ Quid autē ſi ſedes apl̓ica vacat. an talis abſo lutus poterit differre donec fuerit ꝓuiſum de pa ſtore? Rn̄. Panor. in dicto. c. qd̓ d̓ his. dicit ꝙ nō qꝛ ſede vacante ſemꝑ eſt penitētiariꝰ qui gerit vi ces pape. ⁊ ſic tenet̉ ſe p̄ſentare penitētiario. al̓s in currit eandem ſententiam excōicationis. Querit etiā Panor. de notabili. q̄ſtiōe ⁊ quotidiana ī di cto. c. decetero. vtꝝ ille tex. ⁊ ſil̓es habeāt locum in excōmunicatiōe lata ob aliā cauſam ꝙͣ ꝓpter inie ctionē manuū vt non valens ire ad papam poſſit abſolui ab epiſcopo? Et dicit Inno. tenere ꝙ ſic. Et addit Panor. ꝙ hoc hodie ꝓbat̉ clare in dicto c. eos. Idē tenet Ge. ibi. Idem Io. an. ⁊ videt̉ cō munis opinio. Licꝫ idē panor. videat̉ tenere con Fo. XI. trariū in. d. c. qͣꝫuis. Fallit tamē in caſibꝰ in quibꝰ nullus abſoluere poteſt niſi in articulo mortis. de quibꝰ dicet̉.jͣ. in tractatu excōicationū. Et in hoc feſſores aperiant oculos. An autē legati dum ſunt in via poſſint abſol uere huiuſmodi qui habent ſe apoſtolico ꝯſpectui p̄ſentare. Et an huiuſmodi p̄ſentatio poſſit fieri ꝑ ꝓcuratorem ⁊ multa alia? vide.jͣ. excōmunicatiōe xxxvij. Secūdꝰ caſus eſt qn̄ qͥs habet inimicicias capitales: vel al̓s iuſtas excuſatiōes ꝓpter qͣs non poteſt ſe ſedapl̓ice p̄ſentare. vt. c. decetero. et. c. ea noſcit̉. et. c. qd̓ de his. eo. ti. Et panor. in dicto. c. de cetero. dicit ꝙ non ponderat̉ quis fuerit cā inimi cicie. Satis eſt em̄ hunc habere iuſtam cauſaꝫ nō eūdi: qd̓ nota. Et nota aliud dictū ſingulare eiuſ dem in. d. c. qd̓ de his. ꝙ legitimū impedimētum nō eūdi eſt. ſi nō poſſit ſubire laborē eūdi ad curiā Et ex hoc tex. no. ꝙ detentꝰ infirmitate. licꝫ nō ſit in ꝑiculo mortis. poteſt abſolui ab inferiore. Satꝭ eſt em̄ hunc teneri tali impedimēto ꝙ non poſſit ire. Et ideo dicit Dir. ſi quis detineret̉ terciana vl̓ quartana vel pōdagra vel huiuſmodi. ita ꝙ non poſſit ire. poterit abſolui ab ep̄o. Et de huiſmodi excuſatōe ſtabit̉ arbitrio boni viri. ar. de offi. dele. de cauſis. Tercius eſt in oſtiario qui p̄textu officij clericū nō grauiter leſit. de ſen. ex. ſi v̓o. el. j. Et no ta ex hoc tex. in ver. nō grauiter: ꝙ neceſſe eſt dare iniuriam mediā inter leuem ⁊ grauē. Nā vides hic. ꝙ ſi iſte oſtiarius grauiter ꝑcuſſiſſet. non po tuiſſet abſolui niſi a ſolo papa. Si auteꝫ ꝑcuſſiſſet leuiter potuiſſet abſolui ab epiſcopo iure ſuo. non ſolum ip̄e hoc caſu ſed etiā quilibet alius. Et ideo ſi iſte abſoluit̉ tanꝙͣ ꝑſona priuilegiata. neceſſe eſt dicere ꝙ vltra iniuriā leuē aliquid ꝯmiſerit. et ſic dabitur iniuria mediocris a qua dūtaxat abſolue tur iſte ⁊ alie ꝑſone priuilegiate. vt dictū ē. Quar tus in officali. Sed ꝓ declaratiōe huius caſus. ſci endū ꝙ iſte caſus habet̉ in. d. c. ſi v̓o.§. officialis. ⁊ ꝯtinet duos caſus. Primus eſt. Officialis ꝓ in iectione manuū in clericū. nō poteſt ſine manda to romani pontificis beneficiū abſolutiōis ꝓme reri. quia nulli laico ſuꝑ clericum tanta datur po teſtas. Et hic eſt primus caſus. Sequit̉. niſi forte turbā arcendo irruentē. nō ex deliberatiōe ſed for tuito caſu clericū ledat. ⁊ hic eſt ſecūdus. Et qͦ ad primū caſum ꝯcludit Panor. ibi. ꝙ officialis lai cus inijciēs manū in clericū deliberate nō poteſt ab ep̄o abſolui. qꝛ videt̉ delictū nō leue. cū nō ſo lū inferat iniuriā. īmo vſurpat ſibi iuriſditiōeꝫ in clericū. Et ſic tam ex tex. ꝙͣ ex dictis panor. habes ꝙ iſte officialis inijciēs manū deliberate in cleri cū quātūcūqꝫ leuiter. malo aīo iudicat̉ iniuria gra uis. ⁊ ſic nullo modo ab epiſcopo poterit abſolui. Sequit̉ ſecūdus caſus. ibi. niſi forte turbā arcēdo ⁊cͣ. Et glo. ibi. in v̓bo. caſu fortuito. dicit tunc em̄ nō imputat̉. ⁊ ſic ꝑ glo. q̄ cōiter approbat̉ iſte offi cialis arcendo turbā. nō ex deliberatiōe. ſed caſu fortuito clericū ledēdo nō ē excōicatꝰ. In pͥmo at caſu. lꝫ ſit excōicatꝰ. nō tn̄ p̄t abſolui ab ep̄o. Et ꝑ ꝯn̄s neceſſe eſt dicere ꝙ iſte officialis non ꝯputet b iiij

inter ꝑſonas priuilegiatas. īmo eſt peioris ꝯditio nis qͣꝫ alie ꝑſone priuate etiā nō priuilegiate q̄ ſal tem a leui iniuria poſſunt abſolui iure cōi a ſuis ep̄is. Iſte aūt officialis. nō dico ab iniuria medio cri: verū etiā nec a leui abſolui pōt. Quid gͦ dicemꝰ cū oēs tā canoniſte ꝙͣ ſūmiſte ponāt hūc officialē inter ꝑſonas pͥuilegiatas? p̄dicta multū vrgent. ⁊ cōſultus cū aliquibꝰ ꝑitis neceſſe ē diſtinguere de iſto officiali. Nā officialis qͣꝫtū ad ppoſitū ꝑtinet. vno mō accipit̉ ꝓ iudice vel apꝑitore ẜm glo. ibi: qui apꝑitor ẜm grāmaticos dicit̉ ille qͥ cogit veni re reos ad iudiciū. Et hoc mō ſumēdo officialem. dico ꝙ talis nō eſt ꝑſona pͥuilegiata: īmo nec etiā a leui iniuria pōt abſolui ab ep̄o: qd̓ eſt notandū Alio mō pōt ſūmi officialis ꝓut ad ꝓpoſitū perti net ꝓ deputato ad arcendū turbā: ⁊ ſic ad rem li citā. et hoc caſu iſte officialis inter ꝑſonas priuile giatas ꝯputabit̉. ⁊ ſic etiā a mediocri iniuria pote rit abſolui ab ep̄o: ſicut ⁊ oſtiarius. īmo fortius cū difficiliꝰ euiter ꝑcuſſiones arcēs turbam ꝙͣ oſtia rius. Et hūc intellectū ſentit glo. in. c. ſi qͥs. xvij. q. iiij. Et hec nota: qꝛ nona. Quintꝰ ſi ſit mulier: nec diſtingui debet vtrū ſit fortis vel debilis: vidua: vel maritata cuiuſcūqꝫ ſtatus ſit ẜm Panor. in. c. mulieres. de ſen. excō. vbi de hoc tex. Et ratio: qͥa ꝑiculoſum eſt mulieribꝰ itinerare: ⁊ īmiſcere ſe ce tibꝰ virorū. Et hoc habet laudabilis conſuetudo quā papa ſcit et tolerat. nec diſtingui dꝫ circa eas inter atrocē ⁊ nō atrocē iniuriā ẜm v̓ v̓. Sextus ſi ſit ſenex aut valitudinariꝰ: extra eo. c. ea noſcitur. Qui aūt dicant̉ ſenes. Io. d̓ ſanſonia dicit ꝙ quo ad generatiōꝫ legalē: ⁊ quo ad poteſtatē adoptādi dicit̉ ſenex maior. lx. annis. ff. de adop. l. ſi pater fa. Alio mō dicit̉ ſenex quo ad excuſationē munerū ꝑſonaliū: maior. lxx. annis. C. qui eta. l. fi. li. x. iun cta. l. ij.§. fi. ff. de decu. ergo maior. lxx. annis excu ſabit̉ ab oneribꝰ ⁊ muneribus: etiam excuſabit̉ ab onere itineris: etiaꝫ ſi ſit fortis ad ambulandū ꝓ pter ꝑiculum mortis qꝛ mors ſenibꝰ eſt in ianuis. Et ẜm glo. in ꝓhemio ſexti a. lxx. annis vltra non dicitur eſſe in ſenectute quis: ſed in ſenio. quod eſt aliarū etatum terminus. et poſt dictā etatē debet dici magis decrepitꝰ qͣꝫ ſenex. Quid autē ſit valitudo: glo. in dicta. l. ſi pater fa. dat differentiā inter morbū ⁊ valitudinē: quia morbus eſt tēporalis. valitudo aūt p̄petua. Septimus ſi ſit membris deſtitutus: ita ꝙ ad ſedem apoſtolicam non poſſit accedere dicto. c. ea noſcitur. Qui autē dicant̉ mēbris deſtituti? Panor. ib dicit ꝙ claudi. ceci. ⁊ alij multifarie impediti ī mē bris. omnes em̄ tales dicūtur miſerabiles ꝑſone. Et gaudēt hoc priuilegio. Vctauꝰ ſi ſit infirmꝰ. ⁊ Dir. hoc intelligit: ſiue ſit infirmus incurabilit̓: vel de cuiꝰ morte dubitet̉ vel morbus longus: vt dictū eſt sͣ. Et iſtis iniun gendū eſt ꝙ ſi euaſerint ꝙ debeāt ſe ſedi apoſtoli ce pn̄tare. nō aūt ꝓ abſolutiōe obtinenda: qꝛ iam ſunt abſoluti. niſi fuerint negligētes: vt in. c. eos. eo. ti. li. vj. Abſolutio. ij. Nonus in pauꝑe. c. qd̓ de his: ⁊. c. qͣꝫuis. eo. ti. Sed circa hoc panor. in dicto. c. ea noſcit̉. de mēte Io. an. dicit ꝙ pauꝑ mēdicans al̓s potens ad eū dum: tenet̉ ire ad curiam. ſi al̓s mendicādo poteſt ſibi ꝓſpicere: ſicut et in loco in quo manet. Si v̓o eſt pauꝑ nō mēdicans nō habēs vnde viuat: niſi ex artificio ſuo qd̓ exercere nō pōt in itinere. tunc habēt locum dicta capitula qd̓ de his. ⁊ qͣꝫuis. Ex quo em̄ non eſt ſolitus mēdicare ſed ex artificio vi uere: nō tenet̉ ꝓ abſolutiōe habenda mendicare. īmo plus dicit Io. an. ꝙ ſi ſolitus mēdicare ex mē dicitate ꝓſpiciebat ſibi ⁊ vxori. ⁊ itinerando non poſſet ꝓſpicere vxori: tūc nō tenet̉ ire. ¶ Decimus ſi regularis verberat regularē: vt. c. monachi. et. c. cū illorū. eo. ti. ⁊ panor. in dicto. c. cū illorū. dicit ex illo tex. abbatē poſſe abſoluere ſuos monachos ab excōicatione inflicta pro violenta manuū iniectiōe in monachū: ſiue inciderint ī ex cōmunicationē poſt ingreſſuꝫ religiōis: ſiue ante. dūmodo exceſſus nō ſit enormis. Vndecimꝰ in his qui nō ſunt ſui iuris: ſicut filiuſfa. ⁊ ſerui. extra eo. mulieres. ⁊. c. relatū. Et de filiofa. glo. in dicto. c. mulieres. ⁊ Inno. intelligūt ſi ſunt impuberes. al̓s aūt ſi ſunt adulti. licꝫ ſint in patria poteſtate: mittendi ſunt ad curiā: qꝛ in hoc ſunt ſui iuris: quia poſſunt ire quo volūt. Hoſti. videt̉ tenere ꝯtrarium. Sed Io. an. cōcordando diſtinguit. ꝙ aut filius exiſtens in poteſtate patrꝭ tenet familiam de per ſe. puta vxorem et liberos. ⁊ tunc ꝓcedit opinio glo. Aut eſt ī familia paterna ⁊ tunc ꝓcedit opinio Hoſti. Panor. auteꝫ in di cto. c. mulieres. dicit ꝙ ſibi non placet indiſtincte opinio Io. an. quia licꝫ filiuſfa. ſit extra familiam patris. tamē exquo non eſt ſui iuris tenet̉ aſiſtere ⁊ obedire patri ⁊ ei cōmoda patrie poteſtatis exhi bere. Unde idem putat ī filio: quod ⁊ in ſeruo ex benigna interp̄tatione iuris. hec Panor. Et dictū Panor. poſſet verificari quādo talis filius exiſtēs extra familiam patris neceſſe haberet prouidere ipſi patri: al̓s non. Quo v̓o ad ſeruos: dic ꝙ ſi ſer uus percutit clericum excōmunicatus eſt. dicto. c. relatum. et ire debet pro abſolutione ad ſedē apo ſtolicam. niſi hoc fecerit in fraudeꝫ domini ſui: vt ſe ſubtrahat ab obſequio domini: aut ipſe domi nus propter hoc ſine culpa ſua graue damnū in currat. His enim duobus caſibus abſolui poteſt ab epiſcopo loci: ſi leſio fuit etiam mediocris. Se cus ſi enormis. Et intellige ẜm Panor. de ſeruis chriſtianis. nam ſi eſſent infideles: non eſſent ca paces excōmunicationis: vt in. c. gaudemus. de diuor. Iteꝫ intellige de ſeruis: qui ſunt ſeruilis cō ditionis non de famulis ſeruientibꝰ: qꝛ de his nō inuenit̉ iure cautum. An autem idem dicendum ſit de viro: ſi ī frau dem vxoris hoc faciat ⁊ in liberto qui tenetur pre ſtare oꝑas? Glo. ī dicto. c. relatū. Rn̄. ꝙ hoc nō credit cū hoc nō inueniat̉ in iure cautum. Et hoc edictū: vt omnes ad curiā mittantur: qui expreſ ſe non excipiuntur: prohibitorium eſt. Et hoc cō muniter tenetur a docto. ẜm Panor. ibi. Et licet

hoc caſu mulier priuetur viro ſuo ſine culpa ſua. non tamen ſine cauſa. licꝫ Ho. fuerit in contraria opinione. qui facit vnam regulam generalem de filiofa. pubere ⁊ impubere. de ſeruo ⁊ liberto. ⁊ eti am de viro qui verberat clericum in fraudē vxo ris: vt oēs iſti nō teneant̉ ire. ¶ Duodecimus de his qui ſunt magne poten tie. et ita delicati ꝙ laborem eundi ad curiam ne queunt ſuſtinere. papa eſt conſulendus. dicto. c. mulieres. Glo. ibi dicit. ꝙ ad arbitrium epiſcopi eſt referendum. Et ſi videbitur epiſcopo ꝙ labo rem eundi nequeant ſuſtinere: propter periculum more. illos abſoluere poterit recepta ſufficiēti cau tione: ꝙ parebunt mandato eccleſie. Si v̓o peri culum non timetur. conſulatur papa anteqͣꝫ abſol uantur. hec glo. ¶ Terciuſdecimus in impubere. extra eo. c. j. eti am ſi poſt pubertatē poſtulat ſe abſolui. extra eo. ca. fi. Et hoc ſi eſt doli capax. al̓s non incideret in excōmunicationem. Et panor. in dicto. c. fi. elicit ex illo tex. vnam regulam: ꝙ beneficium ſemel in dultum minori: ex quo cepit habere locum. non extinguit̉ per ſuperueniētiam maioris etatis. Et facit ad queſtionē. Nūquid impubes factus pu bes poſſit teſtificari de his que vidit in pupillari etate? Rn̄. glo. in. l. iij.§. l. Iulia. ff. de teſti. et glo. in. l. notionem. ff. de ver. ſigni. ⁊ glo. in. l. ad teſtiū. ff. de teſta. cōcludunt ꝙ ſic. Et hoc niſi lex ad ſub ſtantiam negocij exigeret certum numerum te Panor. auteꝫ in d. ſtium: vt in teſtamento. vbi tempore teſtamenti exiguntur idonei teſtes vt valeat: ⁊ ſic vt ſit ſolen ne. Secus vbi vt veritas inquiratur. Bar. auteꝫ in dicto.§. lege dicit hoc verum. dum tamen exceſ ſiſſet infantia. al̓s ſecus. ¶ Quartuſdecimus de clericis qui communiter hec Panor. Et dicti viuunt: vt de vita ⁊ hone. cleri. quoniā. quod cō muniter exponitur: quādo ſimul viuūt in aliquo collegio. ⁊ ibi Panor. dicit ꝙ iſtud priuilegiū ope ratur vt iſti clerici poſſint abſolui ab epiſcopo: cuꝫ iniuria eſt mediocris. Idem in religioſis. vt extra eo. monachi. ſed monachi poſſunt abſolui ꝑ ſuuꝫ abbatem. vbi v̓o iniuria ſit atrox: nec iſti: nec illi abſoluuntur niſi a ſolo papa: vt in dicto capitulo. quoniam. ¶ Quintuſdecimus in moniali: extra eo. de mo nialibus. ⁊ Panor. ibi notat: epiſcopum poſſe ab ſoluere indiſtincte moniales: quantūcunqꝫ exceſ ſus ſit enormis: exquo papa non reſeruat ſibi ca leginon eſent ca ſum enormitatis. Rō eſt: ne moniales habeāt ma teriam inuerecūde īmiſcendi ſe cetibus virorum. In monachis v̓o excipit̉ iniuria enormis: vt in. c. cum illorū. extra eo. ¶An autem epiſcopus poſſit abſoluere exem ptas? Glo. in dicto. c. de monialibus. dicit ꝙ ſic. ⁊ tam exemptas ꝙͣ non exemptas abſoluet: auto ritate pape ſibi per hanc decre. indulta tanqͣꝫ de legato ad hoc. Et Panor. ibi dicit: ꝙ hanc glo. ſe quūtur cōmuniter docto. Sed Panor. dicit īmi nere dubiū. quid in iſtis ſororibus ſancti Franciſ ci. ⁊ aliorum mendicātium: cum habeant genera lem ſupra ſe. habentem quaſi epiſcopalem poteſta Abſolutio. iij. Fo. XII. tem ſuper eas. nūquid poſſint ab eo abſolui? So lutio. videtur forte dicenduꝫ ꝙ non: quia hoc tm̄ indultum fuit epiſcopis ob reuerentiam ordinis epiſcopalis. ergo non licet inferioribus hoc atten tare. quod videtur ſatis dubitabile. Hec Panor. tamē quo ad moniales ſancte Clare fratrum mi norum aliud eſt dicenduꝫ hodie per pͥuilegia ſua. ⁊ a ſolis ſuis viſitatoribꝰ poſſunt abſolui nec epi ſcopi in aliquo poſſunt ſe intromittere. Sextuſdecimus in hoſpitalarijs ſancti Io. hie roſolymitani hos abſoluet ſuus prior: ſi eſt ſacer dos. niſi exceſſus fuerit enormis. extra eo. canoni ca. Nota etiam ẜm Hoſti. ibi: ꝙ templarij non gaudent hoc pͥuilegio quia licꝫ ius cōmune debe at extendi per idemptitatē ratiōis. ſecus eſt in iu re priuilegiato. licꝫ glo. tenuerit cōtrarium in di cto. c. cum illorum. Septimuſdecimus in his qui clericis nō enor me ſed modicā ⁊ leuem iniuriam irrogarūt. extra eo. peruenit. ¶ Sed nūquid illi qui poſſunt abſoluere ab ex cōmunicatione pro violenta manuuꝫ iniectione. poſſint huiuſmodi abſolutiones al̓s cōmittere? Rn̄. glo. in. c. eis quibus. de offi. ordi. dicit: ꝙ illis quibus ex officio. ſcꝫ ordinario competit in certis caſibus illos abſoluere: qui pro violenta manuuꝫ niectione ſunt excōmunicati. licꝫ alijs huiuſmo di abſolutionem cōmittere. cum viderint expedi re dicto. c. eis. Sed quibus cōuenit hoc ex officio? Rn̄. ẜm Boſ. ibidem. hoc conuenit legatis ex officio lega tionis. extra de offi. le. qd̓ tranſlationē. Conuenit etiam illis: quibus hoc ꝯmittitur ex priuilegio ꝑ petuo ratione dignitatis: vt Archi. Bon̄. cui ra tione dignitatis cōceſſum eſt priuilegiū abſoluen di excōmunicatos in ſtudio Bon̄. cōmorantes: delinquētes ibidem. Item epiſcopis in certis ca ſibus: vt dictum eſt ſupra. Item abbatibus. extra eo. cum illorum. omnes iſte ꝑſone p̄dicte cum vi derint expedire poſſunt ſuper his auctoritate di cti canonis. ſcꝫ eis quibus ordinario iure cōpetit. vices ſuas ꝯmittere. Et idem dicendū eſt de alijs excōmunicatiōibus. ſcꝫ ꝙ illi qui ordinario iure: vel delegato a principe poſſunt ab eis abſoluere. poſſunt alijs vices ſuas cōmittere cum viderint expedire. dūmodo delegatus habeat iuriſditiōeꝫ Si v̓o ſit alicui conceſſum ex priuilegio ſpeciali ꝙ abſoluere poſſit. talis cōmittere non poteſt: quia certum miniſteriū ſibi cōmittit̉ in hac ꝑte. nō aūt iuriſdit io. extra de offi. dele. quoniā. hec glo. in di cto. c. eis. Idem Ho. Bſolutio. iij. ſcilꝫ re gulariū. Regularis ſi ꝑcuſſerit regula rē eiuſdē clauſtri. ab abbate vel al̓s a p̄ lato ꝓprio pōt abſolui. Et in ſum. cōfe. habetur ꝙ inter p̄dictos p̄latos ꝯputandi ſunt pͥores cōuen tuales fratrū p̄dicatoꝝ. ⁊ Guardiani minorum ⁊ omnes pͥores cōuentuales cuiuſcūqꝫ ordinis ſint qui non habent ſupra ſe maiorem in eodem con uētu. Secus de p̓oribꝰ triū vel quatuor regulariū

qui ꝓ volūtate ſui ſuꝑioris: preficiunt̉ ⁊ amouē tur. Et iſtud priuilegiū extendit̉ ad fratres: ⁊ ma giſtrū hoſpitalis hieroſolymitani: ſi tamē p̄ſbyter eſt. al̓s nō: extra eo. canonica. Et ẜꝫ Dir. intelligit̉ de regularibus ſiue ſint monachi vl̓ canonici. Et ſi non ſufficit ꝓuidentia abbatis eſt diſcretio ep̄i adhibenda. Et hec intelligenda ſunt niſi exceſſus ſit difficilis ⁊ enormis: vt ſi ad mutilationē mēbri vel ad effuſionem ſanguinis ex vulnere ſit ꝓceſſū vel ſi ī ep̄m vel abbatē ſit manus iniacta. Et ex ꝓ prio ſignificato. iſte terminꝰ. effuſio. ſignificat ha bundantiam. Secūdo ſi regularis percutit regularē alteriꝰ clauſtri: ẜm Ho. prelatus ꝓprius abſoluet. ⁊ p̄la tus percuſſi aduocatur. nō vt abſoluat: ſed verbe rabit ꝑcuſſorem in ſatiſfactionē. exquo monachꝰ non habet vnde ſoluat. licꝫ. d. An. dicat ꝙ vterqꝫ abbas vocatur ad abſoluendū. Sed panor. in. c. cum illorū. eo. ti. dicit. ꝙ ſibi placet ratio Ho. qͥa non videt rationē: quare alienꝰ abbas vocetur in abſolutionē nō ſubditi. Quid autē ſi regularis ꝑcutit regularem extra clauſtrū: nūquid poſſit ꝑ abbatem abſolui? Ho. tenet ꝙ non: ſed debet abſolui ab epiſcopo. Et ſi ſunt ſub diuerſis epiſcopis debēt cōueniri epiſco pi illorum epiſcopatuū: vel vnus cōmittere alteri ꝓut de abbatibꝰ dicit̉ in.§. ſi v̓o. in dicto. c. cum illorum. mouet̉ per tex. in. c. monachi. eo. ti. et di cto. c. cum illorū. vbi fit mentio d̓ clauſtro. Secus ergo ſi extra clauſtrū. nam tūc violatur iuriſditio ep̄i. ⁊ ordo eccleſiaſticus cōfundit̉: ſi ſua iuriſditio vnicuiqꝫ nō ſeruat̉. xj. q. j. c. peruenit. Sed panor. in. d. c. cū illoꝝ. dicit ꝙ abbas ⁊ cōiter doct. tenent oppoſitū: nam in.§. ſi v̓o. d. c. cum illoꝝ. nihil di citur de clauſtro. Ad iura v̓o facientia mentioneꝫ de clauſtro: ſupplendū eſt maxime. in hoc tamen dubio dicit Io. an. qn̄qꝫ feciſſe ſeruari qd̓ epiſcopꝰ cōmiſit abbati. ¶ Quid ſi p̄latus non eſt ſacerdos: vel excōicatꝰ vel mortuus vel huiuſmodi. Ho. dicit ꝙ ad dio ceſanum recurrendum eſt: quod intelligendū eſt ẜm v̓v̓. et Dir. taꝫ de exēptis qͣꝫ nō exemptis: ſiue ſint monaſteria viroꝝ ſiue mulierū. Quid ſi regularis percutit clericum ſecularem eiuſdem dioceſis vel alterius? Reſpōdeo. ꝙ ſuus prelatus eum abſoluet: in eo caſu in quo ſecularis clericus percutiens clericum ſecularē abſolui pōt ab ep̄o extra e. religioſo. li. vj. ⁊ glo. in v̓. eo caſu di cit. puta: quia leuiter percuſſit: vel eſt debilis: vel delicatus ⁊cͣ. Bſolutio. llij. Quo ad ſatiſ faciendū. Sciendū ꝙ abſoluti a ſentē tia canonis vl̓ homīs cū nequeūt recur rere ad illū a quo fuerāt abſoluēdi ꝓpter ꝑiculum mortis: vel aliud impedimētuꝫ ſi ceſſante ꝑiculo: vel impedimēto: ſe nō pn̄tāt illi a quo debebāt ab ſolui: recepturi mādatū eius ⁊ ſatiſfacturi vt opor tet. reincidūt ī eandē ſentētiā. Et eodē mō reinci dunt abſoluti a ſede apoſtolica vel eius legatis: qͥ bus iniungit̉: vt ordinario vel alteri ſe preſentent Ibſolutio. iiij. pro penitentia. et ꝙ iniuriatis ſatiſfaciant. et hoc faciant ꝙͣcitius comode poterunt. extra eo. eos. lib̓. vj. Propter violentam manuū iniectionē in cle ricum ſatiſfactio pecuniaria fieri ſolet: que quidē applicabit̉ monaſterio ſi manus iniecta fuit ī mo nachum. ar. xij. q. j. non dicatis. ⁊ extra d̓ ſta. mo. cum ad monaſteriū. Si autem in clericum ſecula rem: ſatiſfactio ip̄i clerico applicabit̉. niſi in contu meliam eccleſie fuerit pulſatus. nam tunc eccleſia agere poteſt iniuriarum: vt inſti. de iniur̄.§. ꝙ ſi vſuſfructus. Hec Goſ. ⁊ Ho. ¶ Excōmunicatus ꝓpter damnum: ſi ſatiſfacere poteſt: nō debet abſolui niſi ſatiſfaciat. et peccant qui talem abſoluūt: ſed tamē abſolutꝰ eſt: ẜm. v̓v̓. Si autē emēdam preſtare nō poteſt: debet abſol ui. recepta idonea cautione ꝙ ſatiſfaciet ſi ad pin guiorem fortunam ꝑuenerit. de ſolū. odoardus. Et hec cautio erit pignoraticia vel fideiuſſoria: qꝛ hec dicit̉ idonea quā ſi preſtare non poteſt: ſaltem preſtet iuratoriam. abſolutio em̄ nō eſt neganda. xxvj. q. vj. ſi p̄ſbyter. talis quoqꝫ ad petitionē ad uerſarij tenet̉ cedere bonis ẜm. v̓ v̓. Bſolutio. V. Quo ad moduꝫ a non poteſt quis abſolui ſub conditiōe. Aputa ſi ſatiſfecerit: qꝛ talis abſolutus nō eſt ſimpliciter abſolutus ẜm v̓ v̓. et extra de regu. iu. actus. li. vj. Et ẜm Panor. in. c. de quibus. de bap. intelligit̉ de conditione ſuſpendente actum. puta de futuro. Secus ſi eſſet conditio de preteri to. que proprie non eſt conditio: quia non ſuſpen dit actum. vtputa baptizo te ſi non es baptizatus Item nota ẜm Hen. de Gan. in quolibeto ſuo. ꝙ prelatus poteſt cōmittere ea que ad eum perti nent ſub hac forma. Cōmitto tibi audire confeſ ſiones ⁊ abſoluere de talibus caſibus: cuꝫ abſens fuero ſub tali conditione: ꝙ mihi confiteant̉ cum fuero reuerſus. quia confeſſio nihil aliud eſt qͣꝫ li gaminis oſtenſio. Et idem ligamen pluribus po teſt oſtendi. Et tunc nō habet vigorem prima cō feſſio niſi ſub propoſito faciendi ſecūdaꝫ. Sub ta li autem forma. Cōmitto tibi audire confeſſiones ⁊ abſoluere ſub tali conditione. ꝙ non valeat tua abſolutio niſi mea ſubſequat̉: vel ratam habeam eam. vel quouſqꝫ ego ab illis abſoluam. non po teſt cōmittere nec valet cōmiſſio. Sic enim com mittere abſolutionem nihil eſt cōmittere: quia ab ſoluens aut amouit ligamen: aut non. Si ſic: ni hil remanet ad amouendum et amotum eſt. ſiue ſuperior ratum habeat ſiue non ſiue iterato. quā tum eſt de ſe abſoluat: ſiue non quia qd̓ ſemel eſt diſſolutum non amplius remanet diſſoluendum ab eodem ligamine: maxime cum diſſoluendo li gamen deſtruitur: ſicut fit in abſolutōne ſacramē tali ad modum quo in abſolutione excōmunica tionis a qua abſolutus ſemel nunꝙͣ ab illa eſt ab ſoluendus ſed ſolum a noua: ſi in illam intruda tur. Si autem non amouit ligamen. caſus clarus

¶ In abſolutione a maiori excōmunicatiōe qua tuor obſeruāda ſunt. Primū vt excōmunicatꝰ iu ret prius ſtare mādatis eccleſie. extra eo. ex tenore Sed hoc iuramentū nō eſt de ſubſtantia abſolu tionis cōmuniter ẜm doc. extra eo. cuꝫ deſideres. Unde ⁊ ſi omittatur qd̓ fieri nō debet: non ꝓpter hoc minꝰ tenet abſolutio. Porro de pueris an iu rare debeāt iudicio ep̄i relinquit̉. Mulieres autē indubitāter iurare debent. Secūdū vt ſi excōica tus ſit ꝓ notoria in aliquē offenſa: non abſoluat̉. niſi prius ſufficiens emenda preſtet̉. Pro occulta v̓o offenſa: aut ꝓ ꝯtumacia ſufficit iuratoria cau tio. Ubi nulle expenſe petunt̉. ſed vbi expenſe pe tuntur. tenēdum eſt qd̓ dictū eſt sͣ. Abſolutio. iiij. Terciū eſt vt abſoluat̉ ꝑ euꝫ qͥ tulit ſententiā: vel itiſtadethadp eius ſuꝑiorē aūt aliū cui ꝯmiſerit cū pſalmo or̄one ⁊ verberibꝰ. ⁊ poſtea ſubiūgat̉. abſoluo te. extͣ eo. a nobis. ij. Quartū vt poſtmodū excōmunicator faciat illi mandata iuſta ⁊ rōnabilia: al̓s poſſet ap pellari de ap. vt debitꝰ. In excōicatione v̓o a mi nori exprimet excōicatus ꝓprio ſacerdoti cauſam. ⁊ ſic ſe faciat abſolui. Et intelligit̉ ꝓprius ſacerdos parochianus: vel dioceſanus: vel ille qͥ de licentia eoꝝ eſt electus. nec requirit̉ iuratoriā cautio: extra eo. nuper. ¶ Que aūt mādata fieri debeāt abſoluto q̇ iura uit?: dicendū ꝙ ſi erat excōicatus a canone. iniun gendū eſt ei pͥncipalit̓: ꝙ ꝯtra illuꝫ canonē nunqͣ veniet. Et incēdiario. ꝙ nunqͣꝫ incēdat. ⁊ ꝑcuſſori ꝙ nūqͣꝫ ꝑcutiat ⁊ ſil̓ia. xxiij. q. vlti. peſſimā. Aliqn̄ etiā requirit̉ cautio: qd̓ decetero talia non faciunt extra de ſen. ex. graue. Similit̓ etiā qn̄ hn̄s impe dimētū abſoluit ab eo: qͥ al̓s nō poſſet iniūgendū eſt vt ꝙͣcito poterit ſe p̄ſentet. Sed ſi apparuerit ſentētia iniuſta nullū mādatū fiet abſoluto. extra de ſen. excō. ſacro. ¶ Defunctus hoc mō abſoluet̉. ſi eſt ſepultus in cimiterio non exhumabit̉. Si alibi exhumabit̉ et corpus vel ſepulcrū verberabit̉: vt fit circa viuos vt nota. extra de ſen. ex. a nobis. el. ij. Et ad qͥd va let talis abſolutio. vide sͣ. Abſolutio. j. in fi. Bſolutio. vj.ſ. a pec cato. Forma abſolutiōis in ſacramento penitētie ẜm Sco. in. iiij. eſt. Ego abſol uo te. Et addit idē Sco. ꝙ ſacramētum penitētie poteſt dici ſacramētū iudiciale vel iudiciuꝫ ſacra mentale. ex hoc ꝙ ſacramētale eſt firmius: qꝛ irre uocabilius ꝙͣ aliquod iudicium publicuꝫ. Et hic patet ratio quare non eſt neceſſe verba eſſe ita pre ciſa in iſto ſacramento: ſicut in baptiſmo. ⁊ eucha riſtia: quia ſufficit ꝙ in hoc ſacramento penitētie exprimat̉ actus ſentētie abſoluētis: ſicut etiam in iudicio publico nō oportꝫ eſſe limitata verba. Ait em̄ vnus de theodoro martyre. Iubeo ignibꝰ tra di. Alter d̓ cypriano. Gladio animaduerti placet Cōmunit̓ tn̄ iſta verba ſunt apta. Ego abſoluo te quecūqꝫ alia p̄mittant̉ vel ſubſequant̉. Congruit etiā debita intētio ex ꝑte abſoluētis. Ex ꝑte auteꝫ ſuſcipiētis ꝙ ſit penites. In abſolutiōe ant ab ex Accuſare Fo. XIII. cōicatōne ẜm Ri. in. iiij. di. xviij. nō ē neceſſe ob ſeruare v̓ba p̄ciſa ſicut in pͥma: q̄ eſt ꝑs ſacramēti penitētie. licꝫ ꝯgruū ſit etiā in iſta: dicere. abſoluo: tn̄ nō ē neceſſariū. īmo ſufficeret dicere v̓ba ſigni ficātia excōicatiōis remotionem. Unde ſi diceret excōmunicator reuoco. vel relaxo excōmunicatio nem ille eſſet abſolutꝰ. Idem ſi diceret rebenedico te: vel qd̓cūqꝫ aliud tale intendens per illud abſol uere eſſet abſolutꝰ. extra de reg. iu. omnis res. Et hoc ẜm. v̓ v̓. Io. Rai. ⁊ fere omnes doc. licꝫ Ho. dicat contrariū. Abſolutio autem a ſuſpenſiōe officij vel diui norū fieri debet ſub iſta forma vel ſimili. Ego ab ſoluo te a vinculo ſuſpenſiōis quā incurriſti pro pter talē cauſam. ⁊ reſtituo te executioni ordinum ⁊ officiorū tuorum in nomine patris ⁊ filij ⁊cͣ. Tn̄ qꝛ ſuſpenſio ꝑtinet ad forū cōtentioſum: nec repe ritur determinata forma neceſſaria huius relaxa tionis. Ideo quicqͥd dicat ⁊ quibuſcunqꝫ verbis vtat̉ is qui valet abſoluere vere abſoluit ſicut di ctum eſt de abſolutione ab excōmunicatiōe. Quo autē ad irregularitatē ſecus eſt. nam relaxatio eiꝰ ꝑ eum qui valet: debet fieri ꝑ iſtud verbū. diſpen ſo. ⁊ nō abſoluo: vtputa Iudex dicat. Ego diſpē ſo tecū in irregularitate quā incurriſti propter ta lem cauſam. ⁊ reſtituo te ad actus legitimos: vel ſi cōtraxiſſes: qn̄ dubitat̉. Ccuſare. Vtrū homo teneatur accuſare? Rn̄. ẜm Tho. ſecūda ſcd̓e. q. lxviij. Si crimē ſit tale ꝙ vergat in de trimentum reipublice. puta in multitudinis cor ruptelam corporalem vl̓ ſpiritualē: tenetur homo ad accuſationē dūmodo ſufficienter poſſit proba re. Si v̓o non ſit tale qd̓ in multitudinē redūdet: vel etiam ſufficientē ꝓbationem habere nō poſſit non tenet̉ ad accuſandū quia nullus tenet̉ ad id qd̓ debito modo ꝓbare nō poteſt. Et addit tho. ꝙ illud nō eſt oīno ſecretum quod ꝑ ſufficientes teſtes ꝓbari poteſt. An aūt in pͥmo caſu qn̄ ꝯmiſſa talia ſunt: que vergūt ad corruptionem multitudinis teneatur ſciens ſtatim manifeſtare. nō tamē requiſitus per ſuperiorē: nec ꝓductus in teſtem? Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſecūde. q. lxx. ꝙ de his que cōmiſſa ſunt ho mini in ſecreto per confeſſionem nullo modo de bet teſtimonium ferre: quia huiuſmodi neſcit vt homo: ſed tanꝙͣ miniſter dei. ⁊ maius eſt vinculū ſacramenti quolibet hominis p̄cepto. ad hoc glo. in. c. ſacerdos de peni. diſt. vj. Circa v̓o ea que ali ter homini ad noticiam veniunt: vel ſub ſecreto cōmittuntur diſtinguēdum eſt. Qn̄qꝫ enim talia ſunt que ſtatim cum ad noticiam hominis vene rint. homo ea manifeſtare tenetur. puta ſi ꝑtinēt ad corruptionē multitudinis ſpiritualem: vel cor poralem: vel in graue damnū alicuius ꝑſone: vel huiuſmodi: qd̓ quis ꝓpalare tenetur vel teſtificā do: vel denunciando: et contra hoc debitum ob ligari non poteſt ꝑ ſecreti ꝯmiſſum: qꝛ in hoc fran geret fidē quā alteri debet. Qn̄qꝫ v̓o ſūt talia q̄ qͥs

ꝓdere non tenet̉. vn̄ pōt obligari ex hoc ꝙ ſuo ſe creto cōmittunt̉. ⁊ tunc nullo mō tenetur ea pro dere etiā ex p̄cepto ſuꝑioris: qꝛ ſecretū ſeruare ē de iure naturali. nihil aut pōt precipi homini ꝯtra id qd̓ eſt de iure naturali. quo ad hoc vltimuꝫ aliqui tenent contrariū. Qūo aūt fieri debeat accuſatio? Dic pͥmo ꝙ dꝫ fieri ī ſcriptis. ij. q. vlti. qͥ crimē. ſed hoc nō ē ſemꝑ neceſſariū. puta in leui crimīe. Itē in notorijs: qͥa in hmōi nec accuſator requirit̉ de accu. euidentia. Secꝰ in nō notorijs etiā ſi manifeſta ſint. xj. q. iij. eoꝝ. Itē dꝫ accuſatio fieri cū inſcriptiōe.i. ꝙ accu ſator debet ſe ad penā talionis obligare. ij. q. vlti. quiſqͥs. tn̄ et ſi accuſator nō inſcribat ex natura tn̄ accuſatōnis huiuſmodi pena calūnie venit. C. de accu. l. fi. Excipiūt̉ tamē quidā caſus. vt in leui cri mine. Item in crimīe apoſtaſie. Item cū maritus accuſabat vxorē de adulterio. ⁊ huiuſmodi. No ta tamen ſingulare dictū Bar. in. l. ij. C. ſi ſer. vel liber. li. x. ꝙ ſi qͥs accuſat publice infamatū: ⁊ defi cit in ꝓbatione nō debet puniri pena talionis vl̓ calūnie: qꝛ excuſat̉ ꝓpter infamiā p̄cedentē. qd̓ eſt mēti ꝯmēdādū ẜm panor. ī. c. cū ꝯtīgat. d̓ reſcrip. vbi etiā dicit ꝙ fama inducit iuſtā credulitatē. vn̄ habens iuſtam noticiā ex fama. dicit̉ habere ex ꝓ babili cauſa. Et idem ſentit glo. in. c. inquiſitioni. de ſentē. excō. Ecuſatus. vtꝝ accuſatꝰ peccet mortalit̓ negādo veritatē ī iudicio? Dic ꝓut habet̉ ꝑ tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxix. ꝙ ac cuſatus tenet̉ iudici veritatē exponere. quā ab eo ẜm formā iurꝭ exigit. Et ideo ſi ꝯfiteri noluerit vl̓ mēdaciter negauerit: peccat mortaliter. Si v̓o iu dex exquirat qd̓ nō pōt ẜꝫ ordinē iurꝭ. nō tenet̉ ei accuſatꝰ rn̄dere: ſꝫ pōt ꝑ appellationē. vel aliter li cite ſubterfugere. mēdaciū tn̄ dicere nō licet. ⁊ vi de nota. ꝑ hen. de gā. quodlibeto. viij. vbi dicit. ꝙ quāto homo tenet magis ſeip̄m diligere ex chari tate qͣꝫ ꝓximū tanto magis debet circa ſeip̄m oꝑa charitatis exercere. Nūc aūt opus charitatꝭ ſum mū homīs erga ꝓximū eſt. cū peccatū eiꝰ occultū eſt. eū ad correctionē occultā exhortari. nullo aūt mō peccatū eiꝰ publicare ne tā ſit ꝓditor crimīs: qͣꝫ corrector. multo gͦ magis non pōt eſſe ſuipſius ꝓditor ſed corrector. Si gͦ hꝫ peccatū occultū ſolꝰ dꝫ ſe corrigere qꝛ ꝯͣ charitatē ē crimē ſuum ꝓdere. etiā ꝯͣ charitatē ē ab homīe petere qd̓ eſt ꝯͣ ipſam charitatē facere. Petere gͦ a ſubdito ſiue cuꝫ iura mēto ſiue nō. vt in aꝑto ꝯfiteat̉ crimē ſuū occultū ſi nō ſit ꝯͣ ip̄m ſuꝑ facto ſuo infamia vl̓ ſuſpitio ta lis vt ꝯͣ ip̄m ꝑ inqͥſitionē opus ſit ꝓcedere. ē ꝯtra charitatē. Et id̓o ī iſto caſu nō tenet̉ ei obedire qꝛ preceptū dei in hoc obuiat. vn̄ cū illicitum ſit face̓ ſub iuramēto qd̓ nō licet facere oīno ſine iuramē to. Ideo ſi prelatus petat cuꝫ iuramento vt dicat de eo ſubditus veritatē quā nouit. nō debet ei in hoc obedire. neqꝫ ſe ad tale iuramentū aſtringere vlterius ſi aſtringat ip̄m generali iuramēto ad di cendū veritatem ſuꝑ interrogatis. ⁊ poſtea petat ſpecialiter ſibi dici veritatem caſus p̄dicti. dico ꝙ Accuſatus nō tenet̉ ei reſpondere qꝛ iuramentū generale nō intelligit̉ niſi de licitis q̄ iurans ſine offenſa dei fa cere poteſt. ⁊ que ille cui iuratur debꝫ ⁊ poteſt ſine peccato petere. hec ibi. An liceat accuſato ⁊ ad mortē ꝯdemnato ſe de fendere vel fugere. Dic ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxix. ꝙ ſi damnatus fuit iuſte. nō licet ei ſe defendere. Si v̓o iniuſte. tale iudicium ſimile eſt violentie la tronū. Et id̓o ī tali caſu licet reſiſtere principibus malis. Accuſato aūt cuilibet fugere licet. qꝛ ⁊ ſi nō liceat reſiſtere. nō tn̄ tenet̉ facere illud. vnde mors ſequat̉.ſ. manere in loco vn̄ ducat̉ ad mortem. de hoc. jͣ. Incarceratus. An aūt ille qͥ iurauit redire ad carcerē teneatur redire. Dic ẜꝫ panor. in. c. ſi v̓o. de iureiur̄. ꝙ tenet̉ obſeruare iuramentū. etiā ſi ſubſit ꝑiculū mortis. dūmō carcer non ſit iniurioſus. de quo vide glo. notabilem in cle. paſtoralis. de re iudi. in v̓. ꝑ vio lentiā. vbi ſic dicit. ꝑ hanc lr̄aꝫ videt̉ ꝙ ſi captiuꝰ ad penā vel ꝑiculū mortis relaxat̉ iuramento ſuo de redeundo ad carcerē certa die. ſi mors erat in iurioſa. redire nō tenet̉. al̓s tenet̉. ¶ An aūt ꝯtractꝰ initi ꝑ incarceratū valcāt. Dic ẜm doc. ⁊ maxime panor. in. c. accedens. de ꝓcu. ꝙ aut qͥs eſt captiuus apud hoſtes. ⁊ tūc ille cum ꝑdiderit libertatē. nō poteſt teſtari. neqꝫ aliquem actū vt liber homo facere. vt in. l. eius. ff. de teſta. ⁊ in. l. diuus. ff. de iure fiſ. Aut eſt detentꝰ in car cere priuato. puta a latronibꝰ vel aliquo tyranno. ⁊ tūc ſi aliquid agit cum ipſo tyrāno detētore. pōt poſtmodū allegare metū. ⁊ facere actū reſcindi. vt in. l. qͥ in carcerē. ff. qd̓ me. cā. Sed cū alio ab ipſo detentore pōt ꝯtrahere. Itē poteſt in carcere teſta mentū facere. vt in. l. metū.§. ſed licet. ff. qd̓ me. cā Aut eſt qͥs detentus in carcere publico ⁊ iuſte. Et tūc ſi eſt damnatꝰ pena capitali. nō pōt aliqͥd age tanqͣꝫ liber qꝛ eſt effectus ſeruus pene. ⁊ bona ſua veniūt ad ſuccedentes ab inteſtato. vt in aut̓. bo na damnatoꝝ. C. de bo. dā. vn̄ talis ad pias cau ſas etiā nō poteſt diſponere. vt norabilit̓ dicit Io. an. in. c. ij. de vſu. li. vj. Aut nō eſt ſic damnatꝰ. ſꝫ eſt in carcere detentus. Et tūc poteſt ꝯtrahere. et alios actus agere. vt in dicta. l. qui in carcerē. ⁊ te net ibi Bar. et etiā cum illo: ad cuius petitionem detinetur. Aut tenetur quis apud alios. vt obſes ⁊ tunc ſi loquimur in obſide ꝓprie ſumpto. vt ī illo qui datur pro aliqua ſecuritate ab hoſtibus. ⁊ iſte perdit libertatem. vnde non poteſt aliquid diſpo nere vt liber. nec facere teſtamentuꝫ. ita loquitur l. obſides. ff. de teſta. Secus autem ſi vna ciuitas dat alteri ciuitati obſides. vel vnus nobilis alteri nam illi non perdunt libertatem. nec poſſunt ſic dari. vt ſint proprie obſides. vt notat Bar. in di cta. l. obſides. et facit quod notat̉ in. c. ex reſcripto de iureiur̄. vbi habetur ẜm panor. ꝙ ab imꝑato re dari poſſunt ſuis hoſtibus ⁊ ecōtra. Et iſti ob ſides hoc caſu ſunt quaſi ſerui. Ideo nō poſſunt teſtari ſine licentia principis. vt in dicta. l. obſides Idem puto de alijs principibus habentibus iu ra principis. ſeu ius indicendi bellum. et iſti ꝓprie dicuntur veri obſides. Ab alijs autē inferioribus

Adoptio glo. in. l. ij. C. de pa. qui fi. diſ. dicit ꝙ noͣ. licꝫ fateat̉ de facto vſurpatū contrariū. Bart. remittit ad. d. ca. ex reſcripto. Sed Panor. dicit. ꝙ iſti inferiores non pn̄t iſtos obſides ꝓprie dare. vt ſic ꝑdant liber tatem: qꝛ immutare ſtatum hoīs eſt ſolius princi pis. Et ſic quo ad clericos ⁊ monachos ſolus pa pa pōt eos dare obſides: vt ꝓprie ſortiant̉ nomen obſidum. Et nota ꝓ declaratione p̄dictorum vnū menti cōmendandum ẜm Panor. in. d. c. accedēs de mente Bar. in. d. l. qui in carcerem. ꝙ nō dicit̉ quis liberatus a vinculis: ſi cuſtoditur in publico. Et hoc facit contra practicam quorundam. Nam ſi detentus in carcere vult aliquem contractum fa cere: faciunt ip̄m extrahi de carceribus et cuſtodit̉ ibi ꝑ familiam. nam certe iſte nō poteſt dici libera tus. vt in. d. c. accedens. ex quo. c. habet̉. vt nō ſuf us. de quo vi ciat extra territorium ꝓduci. niſi ꝓducat̉ ad locuꝫ ſecurum. Vide etiaꝫ qd̓ notat Panor. in. c. domu de ſe. nup. vbi dicit ꝙ exiſtens in carcere poteſt cō trahere matrimonium. ⁊ tenet. exquo vis non in fert̉ in matrimonio contrahēdo. Ex quo infert̉ ꝙ ſi matrimonium tenet: qd̓ requirit libertatem ma ximam. vt in. c. cum locum. de ſpō. ergo cōtractus ncarceratū valcāt. Di in carcere geſti tenent. hoc tn̄ dictum limita. vt di cedens. de ꝓci ctum eſt sͣ. Doptio eſt perſone II extranee in filiū: vel nepotem vel dein ceps legitima aſſumptio. ẜm Ri. in. iii di. xlij. arti. ij. q. j. Et ꝑ ꝑſonā extraneam intelligit̉ oīs qui nō eſt in ptāte adoptantis. ſiue ſit de eius carnali cognatōe: ſiue nō. Et ꝑ filium intelligas fi liam. ⁊ ꝑ nepotē. neptem. qꝛ tam maſculus qͣꝫ ferni na pn̄t adoptari. Adoptio aūt eſt genus. et habet duas ſpēs.ſ. arrogationē. ⁊ adoptionē. Arrogatio fit de eo qui eſt ſui iuris: aucͣtate principis. ſed ad optio fit in ſpē de eo qui eſt alieni iuris. auctoritate magiſtratus. vt. ff. de adop. l. j. ⁊ ad patrē arrogan tato. vt in aut. b. tem tranſeunt oīa iura ſeu bona arrogati. ac etiam filij ſui in eius ptāte efficiunt̉. ff. eo. l. ſi pater fa. Et querit glo. ibi. Filius arrogatus vult ꝓ ſe ſibi reti nere. an poſſit? ⁊ videt̉ ꝙ ſic. qꝛ in traditōne pactū qd̓ apponit̉ debet ſeruari. In cōtrariū facit auten tica ingreſſi. de ſa. ſan. ec. Idem Bar. ibi. ¶ Quero vtrum abſens vel diſſentiens poſſit ar rogari? Rn̄. ꝙ nō. tex. eſt. ff. eo. l. neqꝫ. Neqꝫ etiaꝫ adoptare. vel arrogare quis abſens pōt. nec etiā ꝑ ꝓcuratorē arrogare vel adoptare quis pōt. de hoc eſt tex. ff. eo. l. poſt mortē.§. neqꝫ. Quare aūt hmōi arrogatio. vel adoptio nō poſſit fieri ꝑ ꝓcuratorē. vide Bar. in. l. galus.§. forſitan. ff. de li. et po. vbi dicit ꝙ ea in quibꝰ ſolus ꝯſenſſus requirit̉. pn̄t fie ri ꝑ ꝓcuratorem. vt eſt in legitimatiōe. vbi ſufficit ꝙ filius on̄dat voluntatem patri. nec eſt neceſſe ꝙ pater ſit pn̄s. Item ex ꝑte filij nō requirit̉ ꝙ ſit pre ſens. ſed ſufficit ꝙ ratum habeat. vt in autentico. qui. mo. na. effi. ſui.§. naturales. ⁊.§. general̓r. col la. vij. qꝛ in legitimatōe pater nihil diſponit. ſꝫ prin cipi vel habenti auctoritatē ab eo. diſponēti cōſen tit. nō em̄ ipſe pater legitimat. ſed principis aucto ritas. Secus eſt qn̄ pater ipſe diſponit. quia pater Fo. XIIII. emancipat. vel abſoluit filium ⁊ iudex auctorizat. Item pater adoptat. Item dn̄s manumittit. Et ex hoc pōt colligi determinatio illius. q. An filiatō ſpūalis. ſiue cōpaternitas poſſit cōtrahi ꝑ ꝓcura torem? ⁊ videt̉ ꝙ nō. qꝛ ipſe pater ſpūalis aliquid diſponit. ⁊ aliquid agit. nō ſimpl̓r cōſentit ergo re quirit̉ pn̄tia ſua. vt. l. poſt mortem. de adop. Et ita dicunt canoniſte. hec Bar. An aūt in adoptōe requirat̉ cōſenſus ꝓpinquo rum. Dic ꝙ in arrogatōe voluntas arrogatoris re quirit̉. ⁊ illius qui debet arrogari. In adoptōe aūt requirit̉ voluntas adoptantis. eius qui ac optat̉. ⁊ patris ſui. ⁊ nō aliorum cōſanguineorum. Et ſic voluntas eius requirit̉. qui loco patris eſſe debet. ff. eo. in adoptionibꝰ. Idem Bar. ibi. Et emācipa tio ⁊ adoptio q̄ de voluntaria iuriſditiōe ſunt. pn̄t fieri quocunqꝫ loco. dum tn̄ idoneo. ff. eo. emanci pare. Item magiſtratus p̄t filios ſuos corā ſe emā cipare. ff. eo. ſi conſul. Et ꝑ idē iudex donando poſ ſet corā ſe inſinuare licet cauſe cognitionē requirat ſicut emancipatio. vt dicit Bar. in. d. l. ſi cōſul. ¶ Adoptare pōt pater fa. qui ſui iuris eſt. ⁊ qui ge nerare pōt. qm̄ qui generare nō pōt. ꝓpter impedi mentum naturale nō poterit adoptare. Secus ſi eſſet ꝓpter impedimentū accidentale. vt ſpado. ſi ue gladio caſtratus. Item mulier adoptare nō p̄t niſi in ſolacium amiſſoꝝ liberorū. hoc ei a principe cōcedat̉. Item nec filiuſfa. Item nec minor. lx. an nis. ff. eo. l. ſi pater fa. niſi ex aliqua neceſſaria cā. qꝛ ante illud tp̄s debet vacare generationi naturali. portet etiā ẜm Ri. ꝙ adoptans plena puberta te p̄cedat adoptatum.ſ. xviij. annis. Idē Panor. in. c. j. de cogna. le. Et ex p̄dictis pōt patere dr̄ia in ter arrogationē. ⁊ adoptionē. Et differunt in qua tuor. Primo. qꝛ arrogat̉ qui eſt ſui iuris. adoptat̉ v̓o qͥ eſt alieni. Scd̓o qꝛ arrogatus tranſit in ptātē arrogantis. adoptatus v̓o nō trāſit in ptātem ad optantis. Tercio. qꝛ arrogatio non fit niſi auctori tate principis. Adoptio aūt fit ꝑ quemlibet magi ſtratum. Et hec dr̄ie habent̉ inſti. de adop. ⁊ in. d. c. j. in glo. Quarto differūt. qꝛ arrogatus habet de neceſſitate legitimam in bonis arrogatoris. vnde ſiue eum emacipet. ſiue decedat. debet ei relinque re legitimam. Adoptatus v̓o non habet legitimā in bonis adoptantis. vnde nō habet ei aliquid re linquere. Si tn̄ ab inteſtato moriat̉. ſuccedit ei ad oꝑtatus. Utrum aūt legittima q̄ debet̉ arrogato. ſit quar ta oīm bonorum? Glo. in. l. ſi arrogator. ff. eo. dicit ꝙ non. ſed eſt quarta eorum q̄ habiturus eſſet ab inteſtato. vt in naturali quē pater vult exhereda re. vt. ff. de inoffi. teſt. l. papinianus.§. qm̄. Idem Bar. ibi. An aūt iſta quarta ſit augmentata ꝑ autenticū de tri. ⁊ ſe. ſicut in naturalibꝰ liberis? Bart. in. d. l. ſi arrogator dicit. ꝙ non. ⁊ de hoc eſt glo. ẜm eum in dicto autentico. Et ex p̄dictis patet quid dicen dum de eo qui in domo ſua. vel etiaꝫ corā aliquibꝰ aliquē recipit in filiuꝫ. vel filiā? Et dic ẜm Panor. in. d. c. j. ꝙ nulla eſt adoptio. Et de p̄dictis extant verſus. Arrogo qui ſuus eſt. ⁊ habet meus eſſe ne

ceſſe. Patris adopto ſuum. nec patris deſinit eſſe. De hac materia vide infra. Impedimentū. vij. Dulatio. Utrum peccatum ſit dare adulatoribꝰ vl̓ hyſtrionibꝰ: Quidā dicūt: vt elicit̉ ex Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxv. ꝙ ars hyſtrionatus. qꝛ deſeruit humane recreatōi que neceſſaria eſt vite hoīs de ſe non eſt illicita. vn̄ et de illa arte viuere non eſt ꝓhibitū. Ita tn̄ ꝙ fiat obſeruatis debitis circūſtantijs locorū tēporum ⁊ ꝑſonarū. Sed cū hyſtriones vtunt̉ indifferēter ta li exercitio. ad repn̄tandū etiā turpia. vel vituperā dum. vel irridendū ꝑſonas ſpūales. vel ſacr̄a ⁊ di uinū cultū. vel immiſcēt ibi ſuꝑſtitōes vel ꝑiculuꝫ vite. vt tendere arcū ſuꝑ funē. et hmōi: illicita eſt. ⁊ eam oꝑtet dimittere. ⁊ de tali intelligit̉. de conſe. di. ij. ꝓ dilectōe. ⁊ pctm̄ eſt talia aſpicere. ⁊ talibꝰ ꝓ illo oꝑe dare. lxxxvj. diſ. donare. vult dicere ꝙ vbi actus. verba. vel alia ſunt peccata mortalia. tūc ꝓ hibitum eſt. Uldricus etiā dicit. ꝙ ſi aliquis etiaꝫ malis hyſtrionibꝰ parce dat ad cōſeruādū famam ſuā. ne a talibꝰ vituꝑet̉. nō credit talē peccare mor taliter. vide etiā glo. in. c. qui venatoribꝰ. lxxxvj. di. qui vult ꝙ dare eis ad voluptatē. vel luxuriā non licet. ſed ad laudē dei. vel ob iuſtā cām. puta recre atiōis: licet. de cōſe. di. iij. ꝑuenit. Et nota Panor. in. c. cum decorē. de vi. ⁊ ho. cle. vbi dicit. ꝙ ſi quis ſaltem bis exercuit in publico illaꝫ artē cā queſtus efficit̉ infamis. ar. optimū in. l. palā. de ri. nup. vbi habet̉ mulierē dici meretricem. ſi admiſit duos cā queſtus. ⁊ facit. xxv. q. ij. Ita nos. Et ex predictis duo notabilia elici pn̄t. primo ꝙ in criminibꝰ huiꝰ actus inducit cōſuetudinē. ⁊ iō hoc facit ad caſus qn̄qꝫ reſeruatos ꝑ ep̄os. qui qn̄qꝫ reſeruāt caſus vt puta. verberātes ꝑentes vel blaſphemātes deum vel ſanctos. ſi hoc habeāt ex cōſuetudine. Si gͦ ta les blaſphemaſſent deū vl̓ ꝑcuſſiſſent ꝑentes vltra vnam vicē. ad ep̄m ꝑtineret abſolutō. Scd̓o nota ꝙ ſi mulier cā queſtus admiſiſſꝫ duos dr̄ meretrix et quicquid deinceps lucrat̉. cum bona conſcīa re tinere pōt. Secus de mulieribꝰ q̄ hincinde forni cant̉. nō principaliter cā queſtus. ſed cā libidinis. tales em̄ recipientes munera tenent̉ ad reſtitutio nem. Uide de hoc. jͣ. Reſtitutio. xiiij. Idem in ſil̓i habet̉ in. c. monaſteria de vi. ⁊ ho. cle. vbi habet̉ ꝙ ex duabus vicibus inducit̉ frequētatio monaſte riorum. Dulterium eſt alieni thori violatio. xxxij. q. v. non mechabe ¶ Quid faciet mulier que de adulterio ſuſcepit fili um. vel ſuppoſuit ſibi partum alienū. et ita qui nō eſt filius ſuſcepit expenſas ab eo qui putat̉ eſſe pa ter. ⁊ eſt cā ꝙ illi qui eſſent heredes nō ſuccedunt?: Dic ẜm Panor. in. c. officij de pe. ⁊ re. ꝙ aut nullū ꝑiculum eſt in reuelādo veritatem ⁊ veriſil̓r credet̉ mulieri. ⁊ tunc mulier peccat non reuelando. ⁊ du rante fraude hec pnīa non eſt fructuoſa. Aut non credet̉ mulieri. nec habet ꝓbationes ꝓmptas. et tunc ſatis eſt ꝙ peniteat abſqꝫ eo ꝙ detegat. qꝛ ex Adulatio quo videt ꝙ ꝓbare nō poteſt debet tacere. ne poti us inducat ſcandalum ꝙͣ vtilitatem. Aut mulier habet ꝓbatiōes ⁊ veriſil̓r ſibi credet̉. ſed ſubeſt pe riculum mortis in reuelando. ⁊ tunc debet potius tacere. qꝛ in nō reuelādo eſt periculum rerum. ſed in reuelando eſt periculum animarū ⁊ corporum. Nec obſtat regula iuris. qui ſcādalizauerit. vbi ha bet̉. ꝙ facilius ſcandalum naſci ꝑmittit̉: ꝙͣ veritas relinquat̉. qꝛ ẜm Innoc̄. illud ꝓcedit in iudice vel in teſte. qui habet iudicare veritatem. ergo mulier peniteat ⁊ ſatiſfaciat de ſuo veniētibꝰ ab inteſtato. vel illis quos maritus veriſil̓r inſtituiſſet. ſi credi diſſet iſtum nō eſſe filium ſuum. Et ſi dubitat. diſ penſet in pauꝑes. Si v̓o mulier nō eſt potens ad ſatiſfaciendum. tunc ſaltem peniteat. ⁊ ei nō dene gabit̉ confeſſio. vt in. d. c. officij. quod eſt valde ſin gulare. Et colligitur hec theorica ſingularis que fa cit ad multa. videlicet ꝙ p̄ceptum poſitiuum non obligat quem cum ſcandalo. vbi ergo veriſil̓r ſcan dalum corporum ⁊ animarum eſſet venturū. iuſta cauſa eſſet nō exequendi p̄ceptum. etiā pape. vt in d. c. officij. ⁊ in. c. ſi qn̄. de reſcriptis. immo etiā ha bes ex. d. c. officij. ꝙ ius poſitiuum interpretat̉ ius diuinū. reſtitutio em̄ videt̉ de iure diuino. ⁊ tn̄ pa pa interpretat̉ hmōi reſtitutionem non fiendam. rōne ſcandali. vel ꝑiculi corporū ⁊ aīaruꝫ. ⁊ de hoc vide diffuſius. jͣ. c. Conſuetudo. Predicta aūt pro cedunt in dubio. qn̄ ſcꝫ non apparet in contrariuꝫ de exp̄ſſa intentione pape. Sed dubium eſt. quid ſi papa p̄ciſe p̄cipit ſcandalo non obſtante manda to ſuo pareri? Dic ẜm Panor. in. c. cum teneamur de p̄ben. ꝙ aut eſt quid tale. quod non poteſt ſine peccato expleri. ⁊ tunc nō eſt parendum ꝑ notabi le dictum Inno. in. c. inquiſitioni. de ſen. ex. vbi di cit. ꝙ nō eſt parendum mandato pape. iniuſte p̄ci ienti. vbi multa mala vel ſcandalum veriſimiliter eſſet venturum. vnde ſi mandatum pape continet hereſim vel p̄ſumitur ſtatum eccleſie ꝑturbari. vel alia mala ventura. non debet ſubditus parere. Ex quo infert Panor. in. d. c. ſi qn̄. ꝙ ſi princeps man dat aliquid ſub pena excōmunicationis. quā ipſo facto incurrat. ex cuius executione p̄ſumit̉ ſcanda lum venire. non debet ſubditus parere. Et ex his infert ad aliam. q. Pone. papa ſcribit ꝓ notorie in digno. vt aſſignet̉ ſibi certum beneficium. nūquid mandatarius teneat̉ parere. Ex dictis Ioh̓. an. in c. cum adeo. de reſcriptis. ⁊ in. c. ſignificauit. de off. ordi. diſtingue. ꝙ aut non conſtat p̄ciſe de intenti on principis. Et debet ſeruare mandatarius qd̓ dicit̉. in. d. c. ſi qn̄. ſcꝫ non obedire. ſed expectare ſe cundam iuſſioneꝫ. quia qn̄qꝫ princeps propter ni miam importunitatem. vl̓ ſurreptionem concedit non concedenda. Aut preciſe conſtat ꝙ vult huic indigno ꝓuidere. Et tunc. aut papa poteſt in illo actu diſpenſare. ⁊ eſt ſibi parendum quia videtur tunc diſpenſare. Aut non poteſt diſpenſare. quia eſt tanta indignitas ꝙ ſine peccato nō poteſt fieri. Et tunc ſibi non eſt parendum. quia papa non ha bet poteſtatem peccandi. xl. diſ. c. j. Inno. etiam in d. c. inquiſitioni. dicit ꝙ ſi papa p̄cipit aliquid. qd̓ non ſapit hereſim. ⁊ tunc in ſpiritualibus eccleſia

ſticis eſt ſibi obediēdum: exquo p̄ceptum nō con tinet in ſe peccatum. licet in ſe videat̉ durum. xix. diſ. In memoriam. Idem in eccleſiaſticis ꝑſonis: niſi ex p̄cepto pape vehementer p̄ſumatur ſtatum eccleſie perturbari ⁊cͣ. Et nota. ſingulariter hoc di ctum ẜm Panor. Nam ẜm eum multum allega bat̉: al̓s in fauorem eorum qui receſſerunt ab Eu genio ⁊ Benedicto: et reuocabāt̉ ab eis ſub pena excōicationis. nam dicebat̉ ꝙ non tenebant̉ obe dire. quia fuiſſet impeditum cōcilium. Et ſic ex ta li p̄cepto: mala p̄ſumebant̉ futura vel ſtatus eccle ſie ꝑturbari. Si v̓o mandat alicui ſeculari ſibi non ſubiecto rōne cauſe vel ꝑſone. ⁊ mandet circa tꝑa lia. non tenet̉ ſibi obedire: vtputa ſi mandat ꝙ det ſibi ſua bona tꝑalia. ¶ Sed nunquid filius tenet̉ credere matri? Dic ẜm Panor. in. d. c. officij. ꝙ exquo natus eſt ex vxo re alicuius. intantū p̄ſumitur filius mariti fauore matrimonij. vt non credat̉ matri aſſerenti contra nctiā pape vi rium. Et idem tenent legiſte in. l. filium. ff. de his pus immō euā ha qui ſunt ſui vel alieni iuris. ſunt. et in. l. ſi vicinis. C. de nup. immo plus eſt. ꝙ ꝙͣdiu potuit genera ri ex marito. nunꝙͣ p̄ſumat̉ ab alio genitus. etiam ſi ꝓbaretur eo tꝑe ꝑ mulierem cōmiſſum eſſe adul terium. vel ꝙ mulier peperit extra domum mari ti etiam in loco ſuſpecto: vt in. l. miles.§. defuncto ff. de adul. dicit tn̄ Hoſti. ꝙ nō credens matri ha bet fortem animū. quia ipſa melius ſcit ꝙͣ alius. et non eſt veriſimile eam in hoc dicere mendacium. Et ſi filius habet conſcīam leſam ex dictis matris: debet credere. ⁊ omnia bona reſtituere. Sed ſi nō habet conſcīam leſam: quia nullo modo vult cre dere matri tunc nō tenet̉ ad reſtitutionem. Et ita limita dictum legiſtarum in iuribus allegatis qui dicunt illum fuiſſe fatuum: qui ad aſſertionem re gine aſſerentis eum non eſſe filium regis ceſſit re An autē adulter teneat̉ ad reſtitutionem dam norum ⁊ expēſarum: que incurrit maritus ex filio nato in adulterio. Summiſte parum vel nihil tra ctāt de hac materia. tn̄ tractātes vide̓t̉ dicere ꝙ nō primo. qꝛ adulter non eſt certus ꝙ filius natus ſit eius filius: quia vbi maritus tꝑe conceptionis nō eſſet p̄ſens nō obeſt. quia tunc bene ſciret maritus non eſſe ſuum. ſed oportet ꝙ illo tēꝑe potuerit eſſe filius mariti. quo caſu adulter non poteſt eſſe cer tus ꝙ ſit ſuus. Scd̓o. qꝛ ipſe adulter non dicit ma rito illum eſſe filium mariti. ſicut dicit adultera. q̄ dicit mendacium. Archi. aūt flo. in ſumma ſua di cit notabiliter. ꝙ ſi adulter ſcit vel credit veriſimili ter illum eſſe ſuum. vbi mater ipſa ſatiſfacere non valet. videt̉ ꝙ teneat̉ de expenſis patri putatiuo: quia cauſam efficacem dedit. ẜm tn̄ poſſibilitatem ſuam. Et ſi mitteret ipſa adultera filium ad hoſpi tale. vel quia finxit mortuū peperiſſe: vel quia no tificauit marito ſine ſui periculo nō eſſe filium ſuū tenebit̉ hoſpitali de expenſis. niſi notabilis pauꝑ tas excuſet eam. cum de iure naturali ad hoc tene atur. Et hoſpitalia ꝓpter pauperes ſint facta. Sed de hereditate vel dote ſi dotaretur a patre putati nō teneri videt̉ ad arbitrium boni viri. attenta ſui Adulterium Fo. XV. facultate. que tn̄ ſatiſfactio occulte fieri debet. Si autem dubitat adulter ex eo ꝙ mulier eſt leuis et cum alijs adulterat̉. vel etiam quia ipſa adultera dubitat vtrum ſit eius. vel mariti. relinquat̉ iudi cio dei. ⁊ grauari non videt̉ de reſtitutione. Inde cens eſt em̄ vt in re dubia certa ꝓferat̉ ſententia. hec Arch̓. flo. ¶ Quid ſi teſtator dixit relinquo vxori mee. c. do nec caſte ⁊ honeſte vixerit. ſi nubat: an habebit le gatum? Bart. in. l. mulier.§. cum ꝓponeretur. ff. ad treb. dicit ꝙ debet habere dictum legatum. eti am ſi tranſit ad ſcd̓a vota. quia caſte ⁊ honeſte vi uere eſt. xxxj. diſt. nicena. vnde teſtator debet dice re donec caſte ⁊ honeſte vixerit. ⁊ vitam vidualem ſeruauerit. Predicta vera: niſi de voluntate teſtato ris. vel de cōmuni vſu loquendi aliud appareret. hec Bart. Oldra. autē dicit ꝙ ſtaret cōmuni intel lectui teſtatoris. qui intelligit ꝙ alij nō nubat. Poſ ſet tn̄ diſtingui. an teſtator ſit homo ſimplex ⁊ idio ta. talis em̄ ignorare poteſt ꝙ in matrimonio ſit ca ſtitas. vt accidit in pluribus. immo ꝑ illa verba vi detur intelligi ꝙ alteri non nubat. Secus ſi teſta tor eſſet ꝑſona docta. Nota tn̄ ꝙ Ang. in autenti co quō op. ep̄i.§. hec de deo intelligit p̄dicta vera: ſi nubat tm̄ ſemel. ꝓ hoc tex. in. l. boues.§. hoc ſer mone: de verb. ſigni. Et ꝑ p̄dictum.§. quidam de terminant hanc. q. Quidam mandauit bona ſua diſtribui in dotandis mulieribus indiſtincte. nun quid poſſint commiſſarij dotare viduas pauꝑes. Et concludit̉ ꝙ nō. qꝛ intelligit̉ de primis nuptijs d.§. hoc ſermone. Quid autem ſi maritus legauit vxori: ſi voluerit honeſte morari in domo ſua. ⁊ ip̄a vadit ad ſanctū Iacobum: vel hincinde diſcurrēdo ꝑ plateas. vel hmōi. nunquid propter hoc auferet̉ ſibi legatum? Rn̄. ꝙ ſic. quia ⁊ ſi caſte viuat. non tn̄ honeſte. ar. ff. de leg. iij. l. qui concubinam.§. vxori. ⁊ de cōdit̓. et de. l. ſi quis ita. ¶ Quid ſi vxor relicta que aſſumpſit tutelam filij. an ꝑdat tutelam ſi incontinenter viuat ſicut ꝑdit ꝑ tranſitum ad ſcd̓as nuptias? Rn̄. Panor. in. c. vxoratus. de conuer. coniug. dicit ꝙ ſ.c. quia paria ſunt tranſire ad ſcd̓a vota. ⁊ incontinenter viuere. eo caſu quo tranſitus ad ſcd̓a vota non eſt licitus. Et de hoc eſt notabilis glo. quam ſequit̉ Bart. in autentica matri ⁊ auie. C. qn̄ mu. tu. off. fun. pōt. quod bene notabis. Et ꝓ hoc facit tex. in. l. fi. e. ti. vbi requirit̉. ꝙ pudice viuat. Per hoc etiaꝫ poteſt inferri. ꝙ eas penas quas patit̉ tranſiens ad ſecū das nuptias infra annum luctus. pati debet ſi in continenter viuat. quia ratio nuptiarum ꝓhibiti ua infra tale tp̄us fortius vēdicat ſibi locum in in continētia. ne in plus ſe habeat luxuria ꝙͣ caſtitas Et pro hoc facit quod notat glo. ſingularis ⁊ Bar to. in. l. fideicommiſſum. C. de fideicom. vbi dicit̉ ꝙ ſi vxor relicta incontinenter viuit. ꝑdit legatum ſibi factum a marito. ⁊ aufert̉ ſibi tāqꝫ ab indigna vel ex p̄ſumpta voluntate teſtatoris reuocat̉ lega tum. quod maxime procedit. ſi incontinenter vixit tꝑe mariti. marito ignorante. ꝓ hoc glo. notabilis in. l. ſororem. C. de his qui. vt indi.

Aduocatus ¶ An autem deflorans virginem teneat̉ eam du cere in vxorē. vel dotareˡ: dic ꝑ notata ī. c. j. de adul te. ꝙ ſtuprans virginem tenet eam dotare ⁊ duce re in vxorem. ⁊ ſi non vult cum ea contrahere. vl tra dotem corporaliter caſtigabit̉. Si autem pater puelle nollet illam dare: dabit pecuniam iuxta mo dum dotis. quā virgines acciꝑe conſueuerunt. Quid autem ſi vir neget eam virgineꝫ fuiſſe. an mulieri ſeu patri hoc aſſerenti incumbat ꝓbatio? Rn̄. Panor. in. d. c. j. dicit ẜm doct. cōiter ꝙ non. qꝛ p̄ſumit̉ virgo. ex quo habet̉ ꝓ virgine. ⁊ impu tet̉ iſti qui abuſus eſt. nam ratione delicti. ꝓbatio tranſfert̉ in illum. Quid autem ſi non ſeduxit illam. licet ſponte il la acquieuit? Rn̄. Panor. ibidē dicit. ꝙ adhuc ha bet locum qd̓ dictum eſt. quia virgo ſemꝑ p̄ſumit̉ ſeducta et decepta. nam ſi non eſſent inſidie hoīm tantū facinus nō ꝑpetraret̉ vt dicit tex. in. l. vnica C. de rap. vir. vide ad hoc glo. in regula ſcienti. li. vj. Predicta vera in foro contentioſo. In foro aūt penitentiali ẜm. v̓ v̓. ſic agendum eſt. ſi deflorauit ipſam voluntariam: non tenet̉. ſed tn̄ hoc nō vide tur.ſ. fuiſſe volūtariam. niſi qꝛ ille ſeduxit eam. Sꝫ aūt inuitam vel ſeductam. iniungendum eſt ꝙ ſa tiſfaciat. vel componat cum ea. al̓s nō eſt tutus in conſcientia. ¶ Quid autem ſi quis cōtraxit cum virgine clam a patre. nunquid pater teneat̉ eam dotare. Gloſa notabilis. xxxij. q. ij. c. fi. dicit. ꝙ pater tenet̉ eaꝫ do tare. quia mulier ſine cōſenſu patris pōt contrahe re matrimoniū de iure diuino ⁊ canonico.xxvij. q. ij.§. ſufficiat. et ꝙ pater teneat̉ dotare filias ſuas. habet̉ in. l. qui liberos. ff. de ri. nup. ⁊. l. fi. C. de do. ꝑmiſ. qd̓ etiam tenet glo. xxxvj. q. j. de raptoribus Adde tn̄ vnum. ꝙ ſi puella elegit ſibi ſponſum ſuo generi. ſeu moribus indignum. tunc pater non te net̉. Bar. in. l. obligamur. ff. de ac. ⁊ obli. dicit ꝙ ſi puella non conſtituta aliqua dote nupſit. ꝙ pater non tenet̉ eam dotare. quia ceſſat ratio: ꝓpter quā pater tenebat̉. exquo repperit virum ſine dote. Et ſic ſentit ꝙ maritus tenet̉ de ſuo ſubire onera ma trimonij. qd̓ placet Panor. nam imputandum eſt viro contrahenti matrimonium ſine dote. Tacite em̄ videt̉ ſe obligare ad ſubeundum onera matri monij. Sed vbi puella cōſtituit certam dotem. qꝛ aliter vir cum ea contrahere nolebat. tunc pater te net̉ eam dotare. Et nota bene hoc dictum. vt fer uetur cautela in iſtis cōiugijs clandeſtinis. vt pu ella conſtituat certam dotem viro. An aūt mulier poſſit filios de adulterio ſuſceptos heredes inſtitu ere. ⁊ multa alia vide. jͣ. c. filius. ⁊. c. ſucceſſio. Et an vſufructuarius teneat̉ ad es alienum ⁊ multa alia pulcra. vide. jͣ. vſuffructus. Duocatus. Quid ſit aduoca a re. ſeu poſtulare. Dic ẜm Panor. ſuper Rubrica. de poſtulando ꝙ poſtulare eſt deſiderium ſuum. vel amici ſui in iure: apud eum qui iuriſditioni preeſt exponere. vel alterius deſi derio contradicere. Et ex hoc ꝙ dicit̉ in iure. deci ditur queſtio: nunquid cōſulens in camera dicat̉ aduocare. Et conclude ꝙ nō. quia aduocatus eſt: qui in iure ꝓponit. vt patet ex diffinitione p̄dicta. ꝓhibitus ergo aduocare: non cenſet̉ ꝓhibitus in camera cōſulere etiā ꝓcuratori partis qd̓ bene no tabis. ⁊ tenet Bar. in. l. j. ff. de va. cogni. Aduocatus eſſe nō poteſt. primo ſi ſit hereticus vel excōicatus. vl̓ paganus. iiij. q. j. c. j. extra de he ret. excōicamus. el primo. Itē non debet eſſe quis iudex. vel aſſeſſor in cauſa illa. in qua vult eſſe ad uocatus. quia duo officia in eadem cauſa ꝓhiben tur exerceri. iiij. q. iiij. c. j. ⁊. ij. Sunt ⁊ alie ꝑſone ab aduocatōe ꝑ canones ꝓhibite: vt totaliter ſurdus ff. de poſtu. l. j. Item mutus: cecus. d. l. j. Item fu rioſus: impubes vſqꝫ ad. xviij. annū. Item ſeruus femina ⁊ vir voluntarie paſſus muliebria.ſ. cōtra naturam. d. l. j. Item damnatus capitali crimine: vel calumnia publici iudicij. Item qui oꝑas ſuas locauit. vt pugnaret in arena cum beſtia. d. l. j. Et glo. ibi ſuꝑ. ver. locauerit. dicit hic eſt infamis ipſo iure. ⁊ bene dicit. locauerit. hoc eſt cauſa mercedis. Secus ergo ſi cauſa virtutis oſtendende hoc face ret ſine mercede: vt ibi in tex. Et rō pōt eſſe. quia ſi ſibi non peꝑcit. p̄ſumit̉ ꝙ alijs nō parceret. nam ſi ē vendidit. multo fortius alium venderet. Quid aūt de his qui locant oꝑas ſuas. vt aſcen dant in arborem multum altam ad colligendum fructus. an ſint infames. vt in predicto caſu. Rn̄. Bar. in. d. l. j. ꝙ nō. quia fit gratia vtilitatis publi ce. Et eodem modo. de eo. qui ſalit ſuꝑ turres cau. ſa capiendi aues ad publicam vtilitatem. nō dicit̉ infamis. Illi aūt qui faciunt iſtos ludos periculo ſos ꝑ plateam. et alia loca dicunt̉ infames. ꝑ. d. l. j. Uide etiaꝫ glo. ſingularem in. l. ij. ff. de his qui in fa. no. que dicit ꝙ ioculatores omnes ſūt infames ipſo iure. qui faciunt ſpectaculum ſui. licet nō ſem per faciant cum obumbratiōe cortinarum. qꝛ mer cedis cauſa. ludibrium. ſui faciunt. de hac materia ide sͣ. Adulatio. Utrum aduocatus debeat ſcire lr̄as. Glo. in. d̓. l. j. dicit. ꝙ non. Bar. ibi dicit ꝙ doct. ſunt contra illam glo. Et bene. cum aduocati debeant exami nari a doctoribus vt. l. nemini. C. de aduo. di. iud. deo oportet ꝙ ſint lr̄ati. Non obſtat qd̓ dicit glo ſa de iudice. qꝛ ille p̄t habere peritiam ꝑ ſuos aſſeſ ſores. qd̓ non cadit in aduocato. Utrum ꝓhibitus aduocare a iudice vnius ciui tatis. poſſit eſſe aduocatus in alia ciuitate? Gloſa in. l. j. C. eo. reſpondet nobiliter. ꝙ aut fuit ꝓhibi tus ex cauſa. que infamiam non irrogat. ⁊ iſta ꝓhi bitio ſe non extendit vltra locum iuriſditionis iu dicis ꝓhibentis. Si v̓o fit ex cauſa que infamiam irrogat. tunc videt̉ ꝓhibitus in omni loco: vt. l. ex ea. ff. de poſtu. Nota etiam Bart. in. l. paulus. ff. de legatio. vbi dicit ꝙ ꝓhibitus aduocare. ſi mit tat vnam cedulam iudici. vel ei loquat̉. non ꝓpter hoc videt̉ aduocare. An autem liceat aduocato paciſci de quota litis Bart. in. l. ſi qui. C. eo. per illam. l. dicit ꝙ non. ſed nec etiam de re certa. licet Guil̓. videat̉ tenere con trarium. quo ad hoc vltimum. Et ẜm eum nō ha bet locum pena. d. l. ſi qui. Contrarium tamen cō

muniter tenet̉ ꝑ doc. vt dicit Bar. ibi. Spe. tn̄ di cit. ꝙ hodie pōt paciſci de quanta: nō de quota ꝑte litis. ⁊ in initio litis poteſt de ſalario cōuenire. C. de iudi. ꝓperandum. Si igit̉ aduocatus vel medi cus in initio litis vel morbi. de toto ſalario conueni unt. totius litis vel morbi alia conuētio facta poſt modum nō tenet. Secus ſi non conueniunt de to to. Et ſi litigator ꝓmiſit dare centum. ſi vinceret. ſi v̓o non obtineret. l. tunc pacta ſeruent̉. ¶ Sed pone ꝙ litigator ipſe tranſegerit cum ad uerſario. nunquid aduocatus habebit integrū ſa larium? Et videt̉ ꝙ ſic. qꝛ ꝑ eum non ſtat quo mi nus vincat. ff. loca. qui oꝑas. Si aūt non ſtat ꝑ eū videt̉ impleta conditio. ff. de reg. iur. l. in iure ciui li. Et obtinuiſſe videt̉ qn̄ non ſtat ꝑ eum. Sed cō tra videt̉. nam conſtat ꝙ ꝓmiſſum eſt ſibi integrū ſalarium. ſub illa conditōne ſi obtineret: ſed nō ob tinuit. ergo nihil habebit. Spe. in ti. de ſalarijs di cit. ꝙ Hoſt. ⁊ multi alij dicunt. ꝙ totum habebit ipſe vel eius heres. eo mortuo. C. de ad. di. iudic̄. poſt duos. Alij dicunt hoc verum de iure. de equi tate tn̄ habebit ꝓ rata. Si tn̄ aduocatus cooꝑatus eſt ad dictam ꝯpoſitionem. non ꝑdet quicꝙͣ. Sed Spe. concordādo opiniones diſtinguit. ꝙ aut cliē tulus tranſegit in fraudem eius. ⁊ tunc totum ſala rium habebit. quaſi ꝑ eum non ſteterit. Aut bona fide. vt qꝛ lis erat dubia. Et tūc ꝓ rata ſeruicij ſua facundia conſiderat̉: niſi aliud actū ſit inter eos. Quid ſi aduocatus aliquo caſu impeditus. non pōt aduocare. non tn̄ ſtat ꝑ eum? Rn̄. Spe. nō vi detur ꝙ ſibi ſit imputandū. quo minus habeat ſu um ſalarium. Idem tenet glo. in. d. l. poſt duos. et de hoc videt̉ caſus in. l. j.§. diuus. ff. de var. cogni. vbi habet̉. ꝙ licet aduocatus nō poſſit adimplere aduocationē ꝑ caſum fortuitum. in eius ꝑſonā cō tingentem. tn̄ totum ſalariū habere debet. Bart. tn̄ ibi notabiliter diſtinguit. ꝙ quidā qn̄qꝫ elgunt̉ ad officia habētia laborem principaliter. vt ſtipen peat ſcirefras. Gbo in. d. diarij. ⁊ iſti nō debent habere ſtipendiū. niſi ꝓ ra ta tꝑis quo ſeruieruūt. vt. l. pe. de erog. mili. an. li. xij. Qn̄qꝫ eligunt̉ ad officium. qd̓ reſpicit laborē et ꝓbitatē ſcīe vel intellectus. vt officiū aduocatiōs. legatōis aſſeſſorie ⁊ doctoratus. ⁊ ſiquidē erat vna p̄ſtatio facienda: debent habere totū ſalarium: vt d.§. diuus. Si v̓o erat faciēda p̄ſtatio annua. tūc ꝓ illo anno quo incepit habebit tantū. vt. d. l. poſt duos. Ratio: qꝛ iſtud non eſt mere bn̄ficium. ſed eſt partim remuneratio bn̄ficij. partim ꝓpter labo rem: vt. l. j. C. de anno. ciui. lib. xj. Qn̄qꝫ aſſumunt̉ ad aliqd̓ officium. qd̓ reſpicit vtrunqꝫ: vt qn̄ quis p̄eſt alicui legioni militum. qꝛ ꝓpter laborem ⁊ ani mi diſcretionem p̄ponit̉ ad illud. Et tūc: aut illud qd̓ datur in p̄mium prudentie ⁊ remunerationis laboris non pōt ſeꝑari. Et tunc totū debet̉ ẜm di ſtinctionem p̄cedentem: vt dictum eſt in doctore ⁊ aduocato ⁊ ſil̓ibꝰ. Si v̓o poteſt ſeparari. Exemplū coneſtabilis vnius banderie habet ſalarium dupli catum. vnum ſimplum. quia ſtipendiarius habet aliud ꝓpter prudentiam. quia coneſtabilis. Iſto ca ſu. quod dat̉ vt ſtipendiario. pure dabit̉ pro rata. Illud v̓o quod debet̉ tanqͣꝫ coneſtabili ꝓpter pru Aduocatus Fo. XVI. dentiam. dabit̉ ꝓ toto tꝑe ẜm diſtinctionem p̄ce dētem. C. de erog. mil. an. l. his ſcholaribus. li. xij. Quandoqꝫ eligunt̉ ad aliquod officiuum habēs dignitatem principaliter. vt ad iſta officia magna. vt ꝙ ſit p̄fectus. vel domeſticus principis. vel pre ſes. ⁊ tunc debet̉ totum ſalarium. Et ꝓ toto futu ro tꝑe. nulla habita diſtinctione vtrum ſit ſalariū annuū. vt. l. ſi quis in ſacris. C. de p̄po. ſacri. ſcrip. li. xij. hec Bart. Quo tn̄ ad aduocatum. vide ſin gularem limitationem. in. l. diem functo. ff. de off. aſſe. quam facit Bar. dicens. ꝙͣ aduocato non de betur ſalarium. niſi ꝓ rata tꝑis. loquendo de ſala rio ꝓmiſſo a ꝑte. nō a publico. de quo in. d. l. poſt duos. Et ſic concludit ꝙ ſalarium. ꝓ rata tempo ris debet̉. vbi labor debet̉. cum labor recipiat diui ſionem. Quid ſi aduocatus cauſam deſerat vt deſperatā an habebit totum ſalarium? Rn̄. Spe. ꝙ aūt deſe rit ex cā quam prius potuit p̄uidere. ⁊ tunc ſibi im putat̉. ꝙ imperite vidit. Aut ex cauſa noua ⁊ repē tina. qꝛ clientulus aliquid contra ſe confeſſus eſt. Et tūc nihilominus ſalariū habebit: vt. ff. de vac. mu. l. fi. Quid ſi aduocatus habet iuſtam cauſam. nun quid licite poteſt vti cauillatōnibus? Rn̄. gloſa. in c. cupientes in ver. malignātium. de elec. li. vj. con ſueuit dici. ꝙ qui habet ius in principali. cauillatō nes ⁊ malicias aduerſarij poteſt ꝑ alias repellere. ⁊ ſic pōt intelligi. c. nullus. iiij. q. iiij. Et de hoc. xxiij. q. ij. dn̄s noſter. ⁊ ibi glo. idem tenet dicens ꝙ ꝑ in ſidias ⁊ ꝑ dolum poſſumus licite vincere hoſtes. vt. xxij. q. ij. c. vtilem. dum tn̄ fideꝫ nō rumpamus hoſti. Idem dicas de aduocatis. ꝙ ſi habent iuſtā cauſam licite poſſunt deciꝑe aduerſarios ſuos. hec Glo. hoc tn̄ intellige. dummodo non opponat fal ſas allegationes. ad hoc facit quod dicit Nicol̓. de lyra Math̓.xxj. ꝙ xp̄s volens euadere cauillatōes principum ⁊ ſacerdotum. quaſi retundens clauuꝫ clauo. ꝓpoſuit eis aliaꝫ queſtionē. ſcꝫ de baptiſmo Iohannis. et dicit Nico. ꝙ xp̄s voluit oſtendere facto ꝙ licet vti cautelis contra cautelas malorum inſidiantiū bonis. ¶ Aduocatus qui ſcienter defendit cauſam iniu ſtam grauiter peccat. tenet̉ etiam ad reſtitutioneꝫ illius damni. quod contra iuſticiam ꝑ eius auxiliū altera pars incurrit. Si autē ignoranter iniuſtam cauſam defendit. excuſat̉ ẜm modum quo ignorā tia excuſare poteſt. Si v̓o in principio credidit cau ſam iuſtam eſſe. ⁊ in ꝓceſſu appareat non iuſta. nō debet eam ꝓdere. vt. ſcꝫ alteram partem iuuet. vel ſecreta ſue cauſe alteri parti reuelet. debet aūt cau ſam deſerere. vel eum cuius cauſam agit ad ceden dum inducere. ſiue ad componendum. ſine aduer ſarij damno. hec Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxj. Item ẜm Ray. tenet̉ omnium. que illi contra quos aduoca batꝭ ꝓpter ipſius patrocinium iniuſte amiſerūt ſen dānificati ſunt. vnde ſi ꝑ cauillationeꝫ ſuam abſtu lit aduerſario bonam cauſam. vel etiā ſi ipſum gra uauit. petendo dilationem ſuꝑfluam. vel allegan do falſum. vl̓ faciendo cauilloſam poſitionem. vel inſtruendo falſum teſtem. aut inſtruēdo clientulū

Aduocatus de negando veritatē ⁊ ſil̓ibus: tenet̉ aduerſario ac intereſſe. Item tenet̉ illis quibꝰ p̄ſtitit auxilium ſi ꝓpter ſuam infidelitatē vel negligentiā. vel impru dentiam amiſerunt. ⁊ hoc qn̄ iactabat ſe ſcientē. et nō erat: vt dicit. v̓ v̓. Secus ergo vbi nō iactabat ſe ſcientem. ⁊ erat cognitus a clientulo de eius ſcīa vel ignorantia. nam in hoc caſu credo ꝙ nō teneat̉ niſi de dolo ⁊ lata culpa. Et ꝓ hoc facit ſingularis theorica. Innoc̄. in. c. ſicut dignū. de homi. vbi ſin gulariter dicit. ꝙ in foro aīe nō punit̉ quis ad ſatiſ factionem damni: ſi damnū intulit p̄ter ꝓpoſitum ſed punit̉ negligentia. quaſi velit ꝙ in foro aīe ha beat̉ reſpectus ad voluntatem delinquentis. ⁊ hec eſt notabilis theorica. ꝓut recitat Panor. in. c. ſta tuimus de cuſto. eu. Idē tenet Panor. in. c. qꝛ ple riqꝫ. de immū. ec. ⁊ in multis alijs locis tenet dictū Inno. dicens. ꝙ in foro aīeˡ nō tenet̉ quis ad emē dam damni. niſi fuerit in dolo: vel lata culpa dum taxat. Idem tenet Dir. lib̓. j. vbi querit. quid ſi cul pa ſua: vel negligētia dedit damnum vt ſi bene nō cohibuit ignem. ne ad domos aliorum vagaretur tunc tenetur. l. aquilia. ff. ad. l. aqui. ꝑ totum. Sed in foro penitentie nō tenet̉ ad emēdam damni. ſed penitentia eſt imponenda de negligentia: non pe na de damno. ar. xv. q. j. inebriauerunt. lex autem ciuilis que intendit circa conſeruationes patrimo niorum conſtituit ꝙ etiam ad reſtitutionem dam ni tenet̉. Sed ſi aliquo modo intenderet ꝑ ignem damnum dare alij: tunc teneret̉ in foro penitētiali Et idē eſſet etiā ſi nō intēderet. ſed lata culpa eſſet vt ſi ignem ꝓijceret in domum plenā ſtipula. Idē tenet Inno. ⁊ Hoſti. in. d. c. ſicut dignum. Idem tenet. d. An. de bu. licet Panor. in. c. ſi egreſſus. et c. fi. de iniur. teneat ꝙ etiam in foro conſcīe teneat̉ de leui ⁊ leuiſſima culpa. tn̄ prima opinio videt̉ cō munior: quā ipſe Panor. in pluribꝰ locis approba uit. Et hec theorica facit ad multa: vtputa ad arti fices: aurifices: locatores operum ⁊ huiuſmodi. vt non teneantur niſi de dolo ⁊ lata culpa in foro con ſcientie. Utrum aduocatus teneat̉ gratis p̄ſtare patro cinium ſuum? Dic ꝙ tenet̉ p̄ſtare patrocinium eo mō quo quis tenet̉ dare elemoſynā pauꝑibꝰ. de qͦ vide. jͣ. c. Elemoſyna primo. An aūt aduocatus poſſit aduocare pro vtraqꝫ parte bona fide? videt̉ ꝙ ſic. ꝓ quo facit qd̓ notat̉ xlv. di. diſciplina. in tex. ⁊ in glo. ſed Arch. iſtud in telligit qn̄ ex aduocatione nō fit parti p̄iudicium. ſed ego nō video quō vtriqꝫ partium contrarie ſe habentiū poſſit ſeruire pure. ⁊ ideo peccat. Nunquid aūt clerici in ſacris poſſint aduocare Rn̄. Panor. extra de poſthu. ꝑ totū. elicit quaſdā concluſiones. quarum prima eſt hec. ꝙ clerici in ſa cris nō ſacerdotes vel in minoribus ſufficiēter be neficiati. in ſeculari foro ꝓ negocijs ſecularibus po ſtulare nō debent: niſi ꝓ ſe. vel ſua eccleſia: vel mi ſerabilibꝰ ꝑſonis. vel ꝓ ꝑſonis ſibi coniunctis. hec concluſio ꝓbat̉ ꝑ. c. j. ⁊ fi. eo. ti. Hec vera ẜm Pa nor. in. d. c. j. ſi cōſtitutus in ſacris habet beneficia ex quibus poteſt ſuſtentari. Si v̓o non habet licet glo. in. d. c. j. dicat ꝙ non poteſt aduocare: tn̄ meli us videt̉ ẜm Hoſti. ꝙ ſi de facto egeret ꝙ ſibi licet ex tali aduocatōe victum querere. Secunda concluſio. ꝙ cōſtitutus in ſacris non ſacerdos p̄t eſſe aduocatus in iudicio eccleſiaſtico in negocijs ſecularibꝰ. patet hec cōcluſio. ꝑ. d. c. j. a cōtrario ſenſu. ⁊ tenent doc. cōiter. ¶ Tercia concluſio. ꝙ cōſtitutus in ſacris vt sͣ. p̄t eſſe aduocatus in iudicio ſeculari ꝓ negocijs eccle ſiaſticis. ptꝫ ꝑ. d. c. j. a contrario ſenſu: ibi. in nego cijs ſecularibꝰ. Secus ergo in eccleſiaſticis ẜm In noc̄. Et dr̄ eccleſiaſticū negociū: aut rōne ꝑſone. vt qꝛ ꝑſona eccleſiaſtica ſequēdo forū rei litigat coram ſeculari. Item dr̄ eccleſiaſticū rōne delicti: vt ſacri legium ⁊ hmōi. Item dr̄ eccleſiaſticū rōne rei: vt qꝛ res eſt eccleſie. Quarta concluſio. ſacerdos nō poteſt eſſe aduo catus niſi ꝓ ſe ipſo. aut eccleſia ſua. aut ſi neceſſitas imminet ꝓ cōiunctis: aut miſerabilibꝰ ꝑſonis. Et dicit̉ imminere neceſſitas. ſi coniunctus ꝓpter im potentiam nō poteſt habere aduocatum. vel forte nō ita bonū. hec ꝓbant̉ in.d. c. fi. Et ex hoc collige vnum notabile ꝙ appellatione coniunctorum nō venit eccleſia cum eccleſia. et coniuncti ponant̉ vt diuerſa. Quinta concluſio. Clericus qui cōtra eccleſiam a qua bn̄ficiū obtinet ꝓ extraneis aduocatus. vel ꝓcurator eſſe p̄ſumit. tanꝙͣ ingratus pōt: maxīe ſi clericus ſit eiuſdē eccleſie. bn̄ficio hmōi ſpoliari. hec concluſio ꝓbat̉ ꝑ. d. c. fi. Et ex hac cōcluſione colli git̉ ꝙ exercens officium aduocatōis. vel ꝓcuratio nis contra aliquē a quo habuit bn̄ficium. incurrit viciū ingratitudinis. vn̄ poſſet donatio reuocari. ff. de inoffi. teſt. l. papinianus.§. meminiſſe. Et ex hoc pōt dici ꝙ vaſallus non pōt aduocare contra dn̄m. al̓s tanꝙͣ ingratus poſſet feudo priuari. Et p̄dicta faciūt ad. q. nunquid aduocatus poſſit pa trocinari cōtra rempublicā. a qua recipit ſalarium Barto. in. l. ij. C. de aduo. di. iud. dicit ꝙ nō. Sed Panor. putat contrariū. ⁊ Spec. in ti. de aduo. te net idem. Dicit em̄ iſtum tex. intelligendū in bn̄fi cio gratuito. Secus ſi quis habuiſſet bn̄ficium a ci uitate. vel ab eccleſia ꝓ ſeruicijs impenſis. qꝛ illud bn̄ficium nō eſſet gratuitū. ꝓ hoc. l. acquilius. Re gulus. ff. de donat. vbi dr̄ ꝙ illud qd̓ donat̉ mgr̄o rōne diſcipline. nō eſt mera donatio. Et ſic non in. diget inſinuatione. ſed eſt quedam remuneratio. vnde nō eſt ꝓprie beneficium: ſalarium quod reci pit doctor ꝓ lectura. nam recipit ꝓ laboris merce de. ⁊ ſic non tenet̉ reipublice vltra laborem promiſ Sexta concluſio. Epiſcopus non debet eſſe ad uocatus in foro ſeculari etiam in cauſa ꝓpria. quia nō eſt decens. vt ep̄s exhibeat reuerentiam iudici. quā exhibere debent aduocati. Nam aduocatus debet ꝓponere ſtando. ⁊ nō ſedēdo. l. quiſquis. C. de poſthū. Sꝫ ſi ep̄s habeat cām corā iudice eccle ſiaſtico eſt in optione ſua vtrum ꝑ ſe vel ꝑ alium ve lit cām ꝓmouere. Septima cōcluſio. Canonici regulares ſeu mo nachi poſtulare nō poſſunt: niſi ꝓ vtilitate mona ſterij ⁊ p̄cepto abbatis. hec concluſio ꝓbat̉ in. c. ex

Alienatio parte. eo. tit. Et Panor. dicit idem intelligendū de omnibꝰ religioſis: qui largo mō pn̄t dici monachi Et ſic monachus pōt eſſe aduocatus. ac etiam qui cunqꝫ alius religioſus.ſ. cum expoſcit vtilitas mo naſterij. ⁊ abbate imꝑante. Et iſtis duobꝰ concur rentibꝰ pōt eſſe aduocatus nedum in foro eccleſia ſtico ſed etiā ſeculari ẜm Panor. ¶ Sed quero qualiter capiat̉ hic vtilitas monaſte rij. certe ſi cā eſt monaſterij. hoc eſt indubitatum. ¶ Sed dubitat̉. nunquid ꝓpter lucrū applicandū monaſterio poſſit mōachus eſſe aduocatus abba te imꝑante? Et fuit diſputata olim hec queſtio. Et ponebat̉ in terminis. in aduocato monacho mōa ſterij. multo ere alieno grauati. vtrū poſſit poſtula re in vtroqꝫ foro. vt de lucris eius monaſteriū rele uaret̉ ab onere debitorū. Io. an. in regula. in argu mentū. in mercū. concludit nō eſſe licitū. Dicit tn̄ ꝙ abbas lap. ſeruauit contrariū. Et facit ꝓ hoc no tabile dictū Inno. in. c. cum. I. et. A. de re iud. vbi dicit ꝙ monachus pōt eſſe ꝓcurator: vel aduoca tus ꝓ amico monaſterij imꝑante abbate. qꝛ in cō ſequentiā tractat̉ de vtilitate monaſterij. qꝛ ꝑ ami cos monaſterij ꝓmouet̉ vtilitas ipſius. Panor. tn̄ cus quicōir to dicit ꝙ primū videt̉ honeſtius ⁊ ſecurius. licet ad hereat opinioni Inno. Lienatio rei eccleſie a immobilis nō valet niſi in certis caſibꝰ et debita forma ſeruata. Et ẜm Panor. in. c. nulli. de re. ec. nō ali. quatuor ſunt caſus prin cipales ad quos oēs alij ſunt reducibiles. in quibꝰ res eccleſie licite alienant̉. Primus eſt neceſſitas. vt ſi debita vrgeant eccleſiā. ⁊ non poteſt ſatiſfieri de fructibꝰ. Scd̓s eſt cā vtilitatis. nam poteſt alie nare rem vt habeat aliā meliorem. vt in autentica hoc ius. C. de ſa. ſan. ec. ⁊ ibi ꝓbant̉ iſti duo caſus Tercius eſt cā pietatis ꝓ redimēdis captiuis. xij. q. ij. aurū. ⁊. c. ſine exceptōne. Quartus eſt cā incō moditatis. vt qꝛ res alienāda eſt magis damnoſa. zxtilis. facit. xij. q. ij. terrulas. Que aūt ſolennitas ſit ſeruāda in alienatiōe rei eccleſiaſtice? Glo. in. d. c. nulli. dicit ſeruandaꝫ fore ſolennitatē. d. autentice. hoc ius. Gof. dicit ꝙ diffi cile eſt ſeruare illam ſolennitatē ſed ſufficit ſeruare ſolennitatē ẜm cōſuetudinē loci introductam. Et ẜm aliqͦs ſatis eſt ſeruare cōſuetudinē illius eccle ſie de cuius rei alienatione agit̉. hoc tn̄ non placet Hoſt. nā dicit eſſe cōtra. c. j. de re. ec. non alie. li. vj. Io. an. dicit ſe credere ꝙ cōſuetudo nō poſſit adi mere ſolennitatē dicti capl̓i. ſine: ſed bn̄ pōt adime re ſolēnitatē introductā ꝑ dictā autenticā. hoc ius paapbtſi Item dicit ꝙ cōſuetudo pōt augere ſolennitatē in troductā ꝑ. d. c. ſine. Et cum hac opinione Io. an. tranſeunt cōiter doc. vt recitat Panor. in. d. c. nul li. qui infert ꝙ conſuetudo nō valet contra ſolenni tatem. d. c. ſine. Et qꝛ loquit̉ indiſtincte pōt inferri ꝙ ſubſcriptio eorum qui ſunt de collegio nō poteſt tolli ꝑ diſſuetudinem. qꝛ ponit̉ in. d. c. ſine. Item qͦ ad ſolennitatem. d. autentice. hoc ius. dicit. ꝙ non eſt neceſſaria conſuetudo ad illam tollendaꝫ. quia ius ciuile nō potuit introducere ſolēnitatem in ali Fo. XVII. enatione rei eccleſiaſtice. quia ꝓuiſum eſt ꝑ ius ca nonicum. ita vult Inno. ⁊ Io. an. Et ideo conclu dit Panor. ꝙ ſi conſuetudo cōtraria. c. ſine. ſit gra uoſa eccleſie nō tenet: vt in. c. j. de conſue. Sufficit ergo ſolennitatē. d. c. ſine. obſeruare. idē tenet glo. in. d. c. j. eo. ti. li. vj. Non obſtante ꝙ dicta autenti ca. ſit incorꝑata in canonibꝰ: qꝛ fuit poſita vt ſciret̉ affectus principū ad eccleſiā. Debet ergo ẜm Pa nor. p̄cederē tractatus. Item debet interuenire au ctoritas ſuꝑioris. cōſenſus capl̓i. ⁊ ſubſcriptio cleri corum. Quo v̓o ad ſubſcriptionem Innoc̄. in. c. j. de his que fi. a prel̓. facit vnam regulam ſingularē ꝙ nunqͣꝫ requirit̉ ſubſcriptio niſi in caſibus in in re expreſſis. Que aūt ſit differentia inter decretum auctoritatem et conſenſum: ſeu collaudationem? Glo. in. d. c. j. eo. ti. in. vj. dicit ꝙ decretum eſt ſnīa qua iudex cōtractū futurum. iuſtum fore decernit aucͣtatem ſuam interponēdo. vel aliquem in poſ ſeſſionem mittēdo. vel mittēdum declarādo. ff. de dam. infec. ſi finita. Auctoritas aūt eſt auctorizabi lis cōſenſus: qui cōpetit ſibi ex publico officio: vel legitima adminiſtratōe. ſicut tutores ⁊ curatores. Conſenſus aūt ſiue collaudatio eſt multorū volū tas ad quos res ꝑtinet ſimul iuncta. Et dicūt qui dam ꝙ in alienatōe rei eccleſiaſtice nō requirit̉ de cretum. ſed cauſe cognitio. aucͣtas ep̄alis. ⁊ conſen ſus cleri. Hec glo. Querit etiā glo. nunquid valeāt cōſenſus cano nicorum nō habiti in cōi. Lau. dicit ꝙ non. Idem tenet Hoſt. Idē Innoc̄. ⁊ Compo. Goſ. tn̄ tenet cōtrariū. naꝫ lꝫ inueniat̉ in electōe ꝙ requirat̉ cōis cōſenſus de elect̓. in geneſi. Secus in alienatione. Sed glo. dicit. ꝙ vbi nō p̄ceſſit tractatus: vera eſt prima opinio: vt in. c. j. de re. ec. nō ali. li. vj. Sed ſi p̄ceſſit ⁊ deliberauerūt alienare. lꝫ ſingulariter con ſentiāt: valet cōſenſus. ⁊ habet locū ſcd̓a opinio. An aūt ſolēnitas requiſita in alienatōe rei eccle ſiaſtice poſſit tolli? Rn̄. Panor. in. d. c. nulli. dicit: ꝙ niſi alienatio fiat ſeruata illa forma. ⁊ in caſu a iu re conceſſo: eſt nulla. De defectu forme eſt clarum. nam illa ſemꝑ inducit nullitatem actus. qꝛ forma dat eſſe rei. hoc ꝓbat̉ in. c. tua. de his que fi. a prel̓. et in. d. c. ſine. De defectu caſus liciti ꝓbat̉ in. d. c. nulli. nam ꝓhibetur alienatio rei eccleſiaftice a iu re. ergo alienatio eſt nulla. ſi non fit in caſu conceſ fo. l. non dubium. C. de legi. ⁊ in regula ea que. de reg. iur. lib̓. vj. licet aliud tenuerit gloſa. xij. q. ij. in ſumma. ⁊. c. ſine. Ibi enim voluit tenere alienatio nem: ſeruata forma. licet nō fiat in caſu licito. Sed primum dictum verius ẜm Panor. Uide tamen ad p̄dicta que notat. d. An. de bu. in. c. quia pleri qꝫ. de immu. ec. vbi dicit ꝙ ſi alienatio facta fuit in caſu licito. licet defuerit ſolennitas iuris. ſi ibi nul la fraus fuit commiſſa. ⁊ interuenit conſenſus illo rum qui habebāt cōſentire. in foro aīe ē tutus iſte qui habet ſine debita ſolēnitate. qꝛ qͣꝫtuꝫ ad metas iuris naͣlis ibi eſt verus titulus. qͣꝫuis deficiāt ſole̓ nitates poſitiue. Ideo in foro aīe tenet cū bona cō ſcīa exqͦ nō ſubeſt deceptio ⁊ affuit legitima cā alie nandi. Et dicit ſufficere qͦ ad forū conſcīe vt ꝯͣctus teneat ẜm limites iuris naturalis ſeu gentiū. nam c iiij

de iure naturali. ſeu gentium ſufficit ſolus conſen ſus. Et hec opinio placet Panor. in. d. c. qꝛ pleriqꝫ et in. c. requiſiuit. de in inte. reſt. Et ꝓ hoc adducit ſingulare dictum Inno. in. c. qꝛ ꝓpter. de elect. ꝙ ſi electio tenuit de iure naturali.ſ. rōne conſenſus eli gentiū. lꝫ ſit nulla ꝓpter ſolennitates iuris poſitiui nō ſeruatas. non tn̄ tenet̉ electus in foro conſcīe re nunciare. Ius em̄ poſitiuū adinuenit iſtas ſolēni tates ꝓpter ſcādala. ⁊ deceptōes euitandas. vn̄ exqͦ oīa iſta ceſſant. ⁊ interuenit verus cōſenſus. ſatis eſt tutus qͦ ad deum. Et nota hoc dictū. qꝛ valet in omni actu. in qͦ eſt p̄termiſſa ſolēnitas iuris poſiti ui. Et nota hanc teoricā. qꝛ facit ad multa. ¶ An aūt in alienatione rei eccleſiaſtice requirant̉ tres tractatus? Rn̄. Panor. in. c. tua. de his q̄ fi. a pre. de mente doc. dicit ꝙ ſufficit vnicus ſolennis. et diligēs. Et vide glo. ibi ꝓ ſignificato huius ver bi. tractatus. vbi dicit. ꝙ non requirit deliberatuꝫ conſenſum. ſed quandā diſcuſſionem ⁊ indagineꝫ circa rem diſponendam in futurum. vnde text. in d. c. tua. ponit tractatum ⁊ conſenſum vt diuerſa. Nam primo fit diſcuſſio. vtrum magis expediat alienare vnā rem qͣꝫ alterā. vel vtrū poſſit ſubueni ri eccleſie ſine alienatiōe. ⁊ poſt tractatū ꝑuenit̉ ac ipſam alienationē in qͣ p̄ſtat̉ cōſenſus. Qd̓ nota ꝓ ſtatutis punientibꝰ faciētes tractatū ſuꝑ aliqua re dicunt̉ em̄ tractaſſe. lꝫ delictū non ꝑfecerint. ¶ An aūt ꝓhibitus alienare: poſſit locare ad ma gnum tp̄us? Panor. in. d. c. nulli. dicit ꝙ nō: vt eſt tex. cum glo. in cle. j. de re. ec. nō ali. ⁊ glo. ibi in ver. ad tp̄s modicū. dicit ꝙ hoc determinat tam verbū locationes. ꝙͣ verbum venditiones: vt ſit ſenſus. ꝙ locatio ad modicum tp̄s. ⁊ venditio fructuum ad modicum tp̄s nō includit̉ ſub ꝓhibitiōe. Sec querit glo. quid dicat̉ modicū tp̄s? Dicit ꝙ glo. ff. de ſuꝑfi. l. j.§. quod autē ait. dicit id relinquenduꝫ iudicis arbitrio. tn̄ in fine glo. videt̉ dicere. ꝙ mo dicum tp̄us dicat̉ infra decennium. C. de p̄ſcrip. lon. tem. l. fi. Nota tn̄. ꝙ licet in materia odioſa ali enatio capiat̉ ſtricte. ⁊ ſic ſolum venit contractus ꝑ quem tranſfert̉ dn̄ium. Sed in materia larga ⁊ fa uorabili. vt hic capit̉ largiſſime. Et ſic alienationis verbū. cōtinet cōductionē: donationē venditionē ꝑmutationem: ⁊ emphiteoticum ꝑpetuum cōtra ctum: vt in. d. c. nulli. et ibi Panor. Et ẜm glo. ibi. ſolus p̄latus alienat bona mobilia que commode ſer uari non poſſunt: vt ſunt veſtes trite que quotidie magis veteraſcunt. Item fructus ⁊ ſimilia. Ea v̓o que commode ſeruari pn̄t. nō alienāt̉ ſine ſolēnitate nā res immobilis ⁊ mobilis p̄cioſa. equiꝑant̉ qͦ ad difficultatē alienatōis: vt. l. lex que. C. de admi. tu. ¶ Utrum aūt pecunia ſit de his que ſeruando ſe uari poſſunt? Rn̄. Panor. in. d. c. nulli. ꝙ non. qꝛ retenta nihil operat̉. Quid eſt illud. quod ſeruādo ſeruari pōt? Rn̄. Ang. in autentico. de nup.§. ⁊. quia parum. dicit ꝙ eſt omne illud quod nō conſumit̉ triennio. ⁊ ad hoc eſt glo. in. l. vnica. C. ſi aduer. vſucap̄. Hoc tn̄ limita qn̄ tale qd̓ ſeruat̉ pōt fructū ꝓducere ſic ſer uatum. al̓s non. Et ſic q̄ conſumunt̉. nō ſunt de il lis q̄ ſeruando ſeruari pn̄t. Fallit in pecunia: vt diIlienatio ctum eſt. qꝛ eſt caſus ſpālis. Sed dubium eſt de actione: nunquid in aliena tione ſeu iuriū ceſſione debeat ſeruari ſolennitas. Et eſt querere. nunquid cōputet̉ inter mobilia vel immobilia? Rn̄. Panor. in. d. c. nulli. dicit ꝙ pōt concludi. ꝙ ẜm ꝓprium ſignificatū vocabuli actio ſeu noīa debitorum nō ſunt mobilia nec immobi lia. ſed faciunt terciā ſpēm de ꝑ ſe. nam mobilium et immobilium appellatio cadit in his q̄ certo loco cōcludunt̉. nam immobile dr̄ ꝙ nō pōt a loco mo ueri. mobile v̓o qd̓ ẜm naturam ſuam aptum eſt moueri: vt. l. mouentiū. ff. de ver. ſig. Actiones er zo cum ſint quid incorꝑale. non concludunt̉ certo loco. ⁊ iō non pn̄t dici mobilia. nec immobilia. Et ideo iuriſconſultus ponit actiones ⁊ noīa debito rum vt terciam ſpēm: vt in. l. a diuo pio.§. in ven ditione. ff. de re iudica. Et ideo in teſtamentis ap pellatōe bonorum mobilium: vel immobilium nō veniunt noīa debitorum. qꝛ debemus caꝑe verba pprie. l. qui heredi. ff. de condi. ⁊ de. vnde cōſuluit ldra. ꝙ ſi prīceps relinquit bona ſua mobilia di ſtribuenda in pios vſus. nunqͣꝫ veniunt pene ad huc nō exacte. tn̄ aliqn̄ neceſſe eſt vt actiōes trahā tur ad bona mobilia: vel immobilia: vtputa. quia diſpoſitio volenscomp̄hendere totū patrimoniū vnius hoīs. fecit mentionē dumtaxat de mobilibꝰ et immobilibus. Hoc em̄ caſu iſta tercia ſpēs aſſu mit naturā alteriusⁱ extremorū. ⁊ eſt ſeruanda tūc opinio. glo. in autentico. eo. ti.§. j. q̄ dicit. ꝙ ſi actio nes dant̉ ad res mobiles. cōputant̉ inter mobilia. ſi ad res immobiles computant̉ inter immobilia. Ideꝫ dic in ſeruitutibꝰ ⁊ alijs iuribꝰ incorꝑalibꝰ. ſi cut in actiōibꝰ: vide etiā cle. exiui. de ver. ſig. q̄ vult yannui redditus inter immobilia cōputent̉. An aūt p̄latus qui iurauit nō alienare. poſſit in aliquo caſu alienare nō obſtante iuramento? Rn̄. Panor. in. c. vt ſuꝑ. de re. ec. dicit. ꝙ aut res eſt mo dica. vel modice vtilitatis. ⁊ tunc non includit̉ ſub iuramento de nō alienando. qꝛ nō eſt veriſimile. ꝙ ſuperior voluerit iſtum illaqueare in iſtis modicis cum iſta modica ſint exempta ab omni ſolennita te iuris. vt in. c. terrulas. xij. q. ij. Iuramentum er o ſimpliciter p̄ſtitum debet intelligi ẜm materiaꝫ ſubiectam. ⁊ ẜm iuris diſpoſitionē. Item iuramen tum eſt ſtricti iuris. ideo debꝫ reſtringi. ar. c. pe. de iureiur. Et hoc notabis ſemꝑ. Et ideꝫ ſenſit Fede. nam hodie p̄lati cōiter iurant nō alienare incōſul to papa. ⁊ ſic dꝫ intelligi tex. in. d. c. vt ſuꝑ. vt nō ob ſtante iuramēto: poſſit iſte hanc alienationē facere Et ſic ꝓcedit expoſitio Goſ. qui exponit tex. in. d. c. vt ſuꝑ. in ver. cōcedimus.i. conceſſum eſſe on̄di mus. Sil̓e hr̄. xiij. di. c. nerui. Aut res eſt non mo dica. Et tunc diſtingue ẜm formam iurandi. Aut em̄ iurauit nō alienare ſimpliciter. Aut nō aliena re inconſulto papa. Aut non alienare ſine licentia ſuperioris. Si iurauit ſimpliciter. tunc puto ꝙ in caſu vtilitatis eccleſie poterit alienare. Nam video ꝙ in caſu neceſſitatis eccleſie. hoc iuramentū non aſtringit. vt in. c. fi. de ec. edi. ergo nec in caſu vtili tatis. qꝛ neceſſitas ⁊ vtilitas equiparant̉ in iure. vt notat̉. xij. q. ij. in ſumma. Refert̉ ergo illud iura

Alimenta mentum ad alienationem illicitam. vt ſic metu iu ramenti p̄latus abſtineat facilius ab alienatione il licita: Si v̓o fuit iuramentum ẜm ſcd̓am formam tunc non poterit alienare. nam tunc non poteſt fi eri alienatio etiam licita inconſulto papa. Hoc em̄ important illa verba. Item neceſſe eſt. vt verba il la intelligant̉ de alienatione. al̓s licita. nam incon ſulto papa nō faceret illicitam. Et ita volunt cōiter doc. Si v̓o fuit iuratum iuxta terciam formā. ideꝫ dicendum: vt ꝓxime dictum eſt. Et hec bn̄ nota. qꝛ nō declarat̉ ꝑ alios. Hec Panor. in. d. c. vt ſuꝑ. Et idem tenet in d. c. fi. vbi facit ſingularē teoricā ex illo tex. ꝙ iuramentū ſimpliciter p̄ſtituꝫ de rebꝰ eccleſie nō alienandis. reſtringit̉ ad alienationē illi citam. nō aūt ad neceſſariā. Idem putat de aliena tione. q̄ fit ob vtilitateꝫ eccleſie. Quo v̓o ad ſcd̓am formā. vel terciā ſupra poſitā. Panor. in. d. c. fi. di cit ꝙ arbitrat̉ vera eſſe. ceſſante ſumma neceſſitate Si aūt immineret ſumma neceſſitas. ⁊ tantā cele ritatē requireret. ꝙ ſuꝑiorē conſuli nō patiat̉ tunc putat alienationē poſſe fieri conſenſu pape. vel al terius ſuꝑioris. cui fuit iuramentū tale p̄ſtituꝫ mi nime requiſito. ar. optimū in. l. tutor qui reꝑtoriū. ff. de admi. tu. vbi in cā neceſſitatis pōt tutor inuē tario non confecto adminiſtrare bona pupilli. qd̓ al̓s ceſſante neceſſitate: nō pōt. Ad hoc facit qd̓ no tat Io. de fan. in cle. j. de re. ec. vbi dicit. In caſu illi us cle. poſſe fieri alienationē impune. illa ſolennita te nō ſeruata. ſi neceſſitas nō capit tantā dilationē Et hoc etiā tenet Pau. in diſputatione. condēna tus ⁊cͣ. Et hec nota. qꝛ faciūt ad multa maxime ꝓ exemptis habentibꝰ ſuꝑiorem in remotiſſimis lo cis. Io. tn̄ an. in. d. c. fi. dicit ꝙ quidā conſuluerūt hoc iuramentū debere extendi ſolū ad illicitam ali enationē. Sed idem Io. an. dicit. ꝙ iſti ſic conſulē tes non potuerūt poſtea eorum conſiliū defendere et contra eos inducit tex. in. c. aduerſus. de immu. eccl̓. in ver. ꝓpter imprudentiā. vbi etiā neceſſaria. vel vtilis contributio non fit inconſulto papa. ne quid indiſcrete agat̉. hoc dictū Io. an. intellige re gulariter. ne videat̉ contrarius Panor. in p̄dicto caſu.ſ. ſumme neceſſitatis. An aūt legatus de late re poſſit dare licentiā alienādi contra hoc iuramē tum? Rn̄. Spe. in ti. de diſpen. dicit ꝙ non. Ideꝫ anor. in. d. c. fi. ¶ Querit̉ de notabili. q. vtruꝫ ſolus p̄latus poſſit repudiare legatū factum eccleſie. maxime de re im mobili? Et videt̉ ꝙ nō. qꝛ incontinēti etiā eccleſie ipe dli ignorāti fuit acquiſitū dn̄ium rei legate. l. cum pr̄. §. ſurdo. ff. de le. ij. ergo p̄latus non pōt repudiare pxttſſ qꝛ alienaret rem acquiſitā eccleſie. ⁊ de hoc videtur caſus notabilis in ſil̓i in. l. magis.§. fundum. ff. de re. eorum. vbi dicit tex. ꝙ pupillus non p̄t repudi are fundū ſibi legatū. cum non poſſit alienare rem ſuā. Uidet̉ ergo ꝙ ex repudiatōe ſequat̉ alienatio Sed hoc nō obſtante Fede. conſilio. ix. tenet ꝯtra rium. Mouet̉ principal̓r. qꝛ dn̄ium nō eſt acquiſi tum eccleſie ante acceptationē legati. vn̄ repudian do potius nō acquirit ꝙͣ alienet. ſed in nō acquirē do. nō requirit̉ ſolennitas. ꝓ hoc facit. c. cū apl̓ica. de his q̄ fi. a pre. vbi ſolennitas requirit̉ cū alienat̉ Fo. XVIII. res que poſſidet̉ ab eccleſia. Et nō eſt par rō. lucra nō caꝑe. ⁊ queſita ꝑdere. l. ſi ſponſus.§. ſi maritus ff. de do. inter vi. ⁊ vx. Et ad.§. fundū. qui multuꝫ vrget dici pōt. ꝙ loquit̉ in pupillo qui non habet adminiſtrationē rerū ſuarū. Secus in p̄lato. Un̄ quēadmodū tutor tenet̉ ſi potuit acquirere pupil lo. ⁊ nō acquirit. l. quicquid. C. arbi. tu. Ita ⁊ p̄la tus. vt eſt tex. cum glo. xij. q. iiij. c. ij. Et ꝓ hoc glo. xvj. q. vj.§. fi. q̄ dicit ꝙ in acquirēdis. p̄latus p̄t fa cere cōditionē eccleſie deteriorē. Idem dicit Inno. in. c. ij. de dona. Tn̄ ſi prelatus. ſine cā repudiauit. p̄t cōpelli vt ſatiſfaciat eccleſie de ſuo. Panor. tn̄ in c. tua. de his q̄ fi. a p̄l̓. dicit ꝙ caſus iſte eſt dubius. Sed vide diſtinctionē circa p̄dicta q̄ euacuat totā materiā iſtam: quā ponit Bart. in. l. iubemus. C. de ſa. ſan. ec. vbi dicit poſt glo. ꝙ aut queris vtrum p̄latus poſſit p̄iudicare eccleſie cōtrahēdo. aut ali ud faciēdo. primo caſu non p̄t p̄iudicare. niſi licite cōtrahat. vt. d. l. iubemus. ⁊ autētica. hoc ius. e. ti. ſcd̓o caſu. aut loquimur in querēdis ⁊ pōt p̄iudica re. Aut in iam queſitis. Et tunc. Aut negligēdo ⁊ pōt eccleſie p̄iudicare. puta faciēdo cōtra ſe p̄ſcribi vt in autētica. quas actōes. eo. ti. Aut aliud facien do. ⁊ tunc. Aut facit cum cōſenſu capl̓i. ⁊ pōt ei p̄ iudicare. Ita loquit̉. d. l. iubemus. Aut ſine cōſen ſu capl̓i. ⁊ tūc nō pōt p̄iudicare eccl̓ie. vt in regulā delictū. Et ita intelligunt illud. c. doc. Hec Bart. Limenta dari debēt a A filijs a ꝑentibꝰ. ⁊ ꝑentes a liberis ſunt alendi. C. de alen. li. a pa. l. j. ij. et. iij. Et hoc verūſi ille qui petit ali eſt inops. ⁊ ille cui petit̉ eſt locuplex. Itē ſi ex arte ſua ſe paſcere poſſit: non debet petere ali. niſi ſit infirmus: vt. ff. de li. agno. l. ſi quis a liberis. Idem dic de emancipatis. d. l. ſi qͥs. ꝙ ſi nepos ſit ex filia paſcet̉ ab auo materno. ſi a paterna linea ali non poſſit. ar. d. l. ſi quis. Idem dic de filio adoptiuo. Item vir alit vxorem: nuruꝫ et ꝓnurum. ff. de do. inter vi. ⁊ vxo. l. ſi quis ꝓ vx ore. Fallit hoc. ſi in contrarium pactio fiat. Nota tn̄ ꝙ pater tenet̉ alere filios non ex iure patrie po teſtatis. ſꝫ ex charitate. ⁊ de iure naturali ẜm Bar. in. d. l. ſi quis. An aūt pater cogat̉ alere filiam iniuſtam? Bar to. vbi sͣ. dicit ꝙ de iure canonico tenet̉ eam alere: etiam ſpuriam. vt in. c. cum haberet. extra de eo qͥ du. in ma. ⁊cͣ. An v̓o cogat̉ dotare filiam baſtardam? Caſus eſt in. l. vxore.§. pater naturalis. de le. iij. qꝛ ſi tene tur eam alere. ergo ⁊ dotare. qꝛ cā dotis fauorabili oreſt cā alimentorum. An aūt mater teneat̉ alere filium? Bart. vbi sͣ. dicit. ꝙ infra triennium onus alimentorū ſpectat ad matrē. vt. l. nec filiū. C. de pa. po. Quod intelli geſi mater pōt alere filium. Secus ſi eſſet ita pauꝑ ꝙ eum ſuſtentare nō poſſet. Et tunc ſpectat ad vi rum. d. l. ſi quis. Ultra aūt trienniū educatio ꝑti net ad patrem. niſi ipſa mater eſſet diues ⁊ pr̄ pau ex. qꝛ tunc teneret̉ alere filium. An aūt frater teneat̉ alere fratrē? Bar. in. d. l. ſi quis. dicit ꝙ cogit̉ alere fratrem naturalem. ergo

multo fortius legitimū: vt. C. de natura. li. auten tica. licet. An aūt frater teneat̉ dotare ſororē? Bart. in. l. dedit. ff. de colla. bo. dicit ꝙ ſic. ⁊ de hoc eſt glo. in. l. cum plures. ff. de admi. tu. ¶ An aūt ille qui debet habere alimēta debeat hr̄e expēſas in ſtudio? Bar. in. l. de bonis.§. non ſolū de car. edict̉. ⁊ in. l. legatis. de ali. leg. dicit ꝙ in ſtu dijs neceſſarijs. ſine quibꝰ hō ẜm cōditionē ſue ꝑ ſone viuere non p̄t. vt addiſcat grāmaticā et ſil̓ia. Et tunc impenſa dr̄ neceſſaria. Et tenetur. Secus in ſtudijs ī quibꝰ quis dr̄ militare ſine quibꝰ quis iōꝫ honeſte viuere ẜm cōditionē ſue ꝑſone. ¶ Appellatōe alimētorū: ſeu victus ⁊ veſtitus. cibꝰ potus. veſtimēta. lectus ⁊ habitatio intelligunt̉. ⁊ ea ſine quibꝰ viuere nō p̄t hō. d. l. legatꝭ. de ver. ſig. victus. Qn̄ autē maritus facit eius vxorē dn̄am ⁊ vſufructuariā ⁊cͣ. Uide ſingul̓r. jͣ. Uſuffructus. Itare non debet eſſe ligneū. vel terreū: de cōſe. di. j. altaria. q ſi ad celebrandū miſſaꝫ nō hr̄ altare cōſe cratū. ſaltē habeat̉ ꝑua tabula lapidea cōſecrata q̄ dr̄ altare viaticū. In qͦ cōcedit̉ ep̄is ⁊ eorū ſuꝑiori bus in itinere celebrare. ⁊ celebrari facere vbicūqꝫ. de priuil̓. qm̄. li. vj. Idē ꝯcedit̉ p̄dicatoribꝰ ⁊ mino ribꝰ. vt vbicūqꝫ libere celebrare poſſint. ſic tū ꝙ ſine p̄iudicio parochialis eccleſie. extra de priuil̓. in his Et ꝑ verbum libere. ibi poſitū dat̉ intelligi. ꝙ hoc pn̄t etiā ſine licentia dyoceſanorum. ¶ In qͦ aūt cōſiſtat ius parochiale? hr̄ in quodam priuilegio Greg. noni. qd̓ incipit. Nos attendētes Et ibi dr̄. ꝙ cōſiſtit circa tria.ſ. oblatiōes. decimas et primicias. Nota etiā ẜm Pet̓. de palu. ꝙ altare portatile dꝫ eſſe tante latitudinis ⁊ lōgitudinis.ſ. lapis in capſula ꝙ in eū poſſit capi pes calicis ⁊ ho ſtia cōſecranda. vel ꝙ in conficiendo cum tenet in manibꝰ panē vel calicē ſuꝑ lapidē teneat. vt ſic ſuꝑ lapidem conficiat. Licitū eſt p̄ſbyteris cōſtruere altaria in eccleſia nō cōſecrata. ſed in cōſecrata nō. niſi de licētia ep̄i. ar. lxviij. di. qͣꝫuis. ⁊ de ꝯſe. di. j. nullus p̄ſbyter. Eo dem mō ſine cōſenſu ep̄i: nō ſunt altaria deſtruen da. ar. de conſe. di. j. eccleſie. ⁊. c. placuit. Ppellatio eſt duplex ſcꝫ iudicialis. ⁊ extraiudicialis. Iudicia lis eſt a minore iudice ad maiorē ꝓuoca tio q̄ ſi legitima eſt ꝓnunciatū ſuſpendit ac etiā iu riſditionē iudicis q̄ ad illā cām ⁊ ipſius ad ſuꝑiorē tranſfert cognitionē. Extraiudicialis v̓o eſt a pn̄ti vel veriſil̓r futuro grauamine ad ſuꝑiorē ꝓuocatō q̄ ſi eſt ꝓbabilis: ip̄am cām ad ſuꝑiorē tranſfert. vt ea pendente. nihil in ipſius p̄iudicium attentetur. Duo aūt ſunt effectus appellatōis. Operat̉ em̄ ſu ſpenſiuū ⁊ deuolutiuuꝫ. Effectus ſuſpenſiuus eſt triplex. Suſpendit em̄ ꝓnunciatuꝫ ⁊ iuriſditionē iudicis ꝙͣ tum ad illaꝫ cām. extra eo. ſuꝑ. Et p̄ſum ptionem que erat ꝓ ſnīa. Et ſcias ꝙ non ſemꝑ ap pellatio operat̉ omnes iſtos effectus. Exemplum in appellatione ſnīe cenſure eccleſiaſtice. nam proIltare pter appellationem ſequentem: talis ſnīa nō ſuſpē ditur. ſed oꝑat̉ tunc appellatio effectū deuolutiuū qꝛ deuoluit cām ad ſuꝑiorem. Et idem cum appel lat̉ a ſnīa nulla. nam talis appellatio nō ſuſpendit ꝑnunciatū: cum iuribus nō ſubſiſtat. ſed oꝑat̉ ef fectū deuolutiuū dūtaxat. Et hoc reſpectu appel lari pōt a ſnīa nulla: vt. c. dilecto. extra. eo. Quō aūt iure ſit adinuēta?: dic ꝙ formalitas ap pellationis eſt de iure poſitiuo. ⁊ olim reddebatur ius manu regia. Sed ipſa ſubſtantia appellatiōis videt̉ de iure naturali. Eſt em̄ quedā defenſio ſeu p̄ſidium innocētie. Eſt etiā principal̓r inducta ad iniquitatē: ſeu imperitiam iudicis corrigendā. vel ad ſupplendum qd̓ incaute in priori iudicio fuerat omiſſum. Ex quibꝰ pōt inferri. ꝙ licꝫ princeps for malitatem appellationis tollere poſſit. nō tn̄ videt̉ ꝙ poſſit tollere ipſam ſubſtantiā.ſ. vt iuſticia non reddat̉ aduerſus iniquitatē. vel impericiā iudicis Cum princeps nō poſſit tollere ea q̄ ſunt iuris na turalis vel gentium. ¶ Querit̉ de queſtione notabili. Ad queꝫ debeat appellari cum deeſt iudex appellatōis. hec queſtio primo pōt intelligi. cum deeſt ꝓpter defectum ſupe rioris: vt qꝛ princeps ille non recognoſcit̉ ſuꝑioreꝫ in tꝑalibus. Et puto ꝙ a tali non poſſit appellari: qꝛ eſt loco principis: a qͣ nō appellat̉. Ad hoc gloſa notabilis in. c. qm̄. di. x. que dicit ꝙͣ a tali principe nō eſt appellandū etiā ad papam. Si tn̄ iniuſticia eſſet notoria. poſſet dici tunc papā poſſe adiri. An aūt ꝑ viam denunciationis euangelice poſſit eccle ſiaſticus adiri contra laicum: rōne iniuſte ſentētie. vide in. c. nouit. de iudi. Scd̓o poteſt intelligi. qn̄ non deeſt ſuꝑior. ſed deficit ſpālis iudex ſuꝑ appel latiōe puta. ciuitas elegit ſibi poteſtatē. vel aliquis princeps in ſua ciuitate. ſed non ꝓuidit ſibi de iu dice appellationis. Dic ꝙ appellabit̉ ad ipſum ſu eriorem qui poteſtatem elegit. hec Panor. ſuper Rubrica de appel. Utrum autem excōmunicatus poſt legitimaꝫ appellationem ſit euitandus. Rn̄. ꝙ non. vt nota tur in. c. licꝫ de ſen. ex. li. vj. ⁊ in. c. paſtoralis. de ap pel. Ueruntn ſi excōicatus nominatim. vel ſpecia liter infra tp̄s a iure: vel iudice determinatum. ap pellationem non fuerit ꝓſecutus. vt debuit. eo ela pſo poterit publice excōicatus denunciari. Et tūc erit euitandus tam in iudicio qͣꝫ extra. ⁊ ab actibꝰ legitimis remouēdus. vt. d. c. licet. Debet ergo re putari pro excōicato poſt talem denunciationem lꝫ non ſit. donec ſnīaliter fuerit declaratum appel lationē ante excōicationē fuiſſe interpoſitā. ¶ Sed vtrum talis poſt denūciationem excōica tionis ⁊ deſertionem appellationis celebrans: aut ingerens ſe diuinis efficiatur irregularis. Rn̄. Ar chi. in. d. c. licet. ⁊ ſequit̉ ibidem gemi. ꝙ non: quia exquo appellatio legitima fuit ante excōicationeꝫ interpoſita ipſam excōicationeꝫ ſuſpendit. Et licꝫ poſt deſertionem appellationis denunciet̉ excom municatus. non tn̄ eſt excōicatus. Aqua. vtrum aqua non benedicta commixta aque benedicte tota fiat benedicta. vide. jͣ. vnctio extrema.

Arbiter S RViter. Cum ab vno de pluribꝰ arbitris vel iudicibus alijs p̄ſentibus ⁊ mandantibus. ſcripta ſententia recitat̉. ꝑinde eſt ac fiabomnibꝰ eſſet recitata. Oportet au tem vt qui illam recitat nō vtat̉ verbis ſingularis numeri. ſꝫ pluralis. dicēdo. Nos tales arbitri. vel iudices ꝓnunciamus ⁊cͣ. niſi in arbitris ſuꝑ electi one. que debet fieri ab vno vice omniū. de re iudi. cum ab vno. li. vj. Nota etiam Panor. in. c. ſane. de arbi. ꝙ ſi tres arbitri eligant̉ ad aliquod negoci um ad hoc vt valeat ſnīa duorum ex tribus requi rit̉ p̄ſentia tercij. ẜm glo. ibi. que facit ꝓ opinione Bart. in. l. duo ex tribus. ff. de re iudi. vbi dicit ꝙ ſi tercius fuit p̄ſens in diſputatione ſuper meritis cauſe. ⁊ dixit quicquid voluit. ſi tn̄ ipſe tercius mo nitus a duobus non vult adeſſe. nec allegat legiti mam cauſam abſentie. tunc poſſunt duo ꝓcedere ſine tercio. Et ſatis eſt ꝙ duo conueniūt ſpē arbi trorum. Rn̄. doc. in. c. quintauallis. de iureiurā. ⁊ ibi Panor. dicunt ꝙ ſunt due.ſ. iuris ⁊ aliorū qui eligunt̉ a partibus ſeu a ꝑſonis priuatis. qui ꝓprie no ſunt arbitri. ſed ſunt quaſi quidā ꝓſonete. ⁊ cō munes amici vel quidā compromiſſarij. vnde ab iſtis arbitris nō recedit̉. nec alius eſt eligendus. ex quo partes nō concordant. Et a dicto iſtorum nō appellat̉. vt in. c. a iudicibus. ij. q. vj. Sed a ſentē tia arbitrorum iure bene appellat̉. Ratio diuerſi tatis eſt. quia iſti arbitri iure aſſumunt̉ ex neceſſi tate. ⁊ habent iuriſditionem. ⁊ ex ſnīa eoruꝫ poteſt agi. Arbitri aūt cōpromiſſarij eligunt̉ ex nuda vo luntate partium. nec habent iuriſditionem. Item ẜm Panor. vbi sͣ. ſunt multe differētie inter arbi trum compromiſſariū ⁊ arbitratorem. Prima eſt. nam arbiter eſt ille. qui habet iudicare de iure. ẜm ordinem iudiciorum. Arbitrator v̓o eſt. qui ſumit̉ de iure ⁊ de facto. Scd̓a differētia. qꝛ arbiter eligit̉ vt ſit loco iudicis ita ꝙ habet ꝓcedere. iuris ordine ſeruato. Itē dꝫ ꝓcedere in forma iudicij ſicut iudex vn̄ corā eo debet dari libellus. Itē coraꝫ eo fit litis ndus. Nn̄ ꝙ conteſtatio. Itē iurat̉ de calūnia. Item debet ferre ſnīam in ſcriptis. Item nō poteſt ꝓcedere diebus feriatis in honorem dei. ⁊ ſi ꝓcederet nō valeret ꝓ ceſſus. Que oīa ſecus in arbitratore. Tercia diffe pſecutus. vt d̓ rentia. qꝛ in facto ꝓprio nō poteſt quis eſſe arbiter. ſed bene arbitrator. Quarta differentia. qꝛ arbiter nō iurat. nec ꝑtes debēt iurare de obſeruātia arbi trij: ſꝫ ī arbitratore nō reꝑit̉ ꝓhibitū. Et no. ꝙ ſicut arbiter pōt recuſari vt ſuſpectus. ita et arbitrator ẜm Panor. Quinta. qꝛ mulier pōt eſſe arbitratrix ſꝫ nō arbitrix niſi eſſet femina. q̄ ex dignitate habe ret iuriſditionem. vt qꝛ regina vel cōmitiſſa. Quid dicendum de monacho. an poſſit eſſe ar biter. Spe. videt̉ velle ꝙ nō poſſit eſſe arbiter ſine vtilitate monaſterij ⁊ abbate imperante. ar. c. ij. de poſtu. ⁊. c. monachi. xvj. q. j. Sed arbitrator poteſt eſſe ex ſola licentia abbatis. Et hoc placet Panor. Sexta. nam ſnīa arbitri emologat̉.i. approbat̉ taci turnitate decem dierum. vt ſic poſtmodum detur actio ⁊ exceptio. l. pe. C. de arbi. Intellige ſi ſine pe na fuit compromiſſum. vt in. c. ꝑ tuas. de arbi. Di Fo. XIX. ctum aūt arbitratoris nō emologat̉ p̄dicto modo. Septima. qꝛ arbiter nō poteſt ſnīam ferre in eccle ſia. ſicut nec iudex. ⁊ lata nō tenet. de immū. ec. de cet. li. vj. Secus in arbitratore. Octaua. excōmuni catus nō poteſt eſſe arbiter ſicut nec iudex. de re iu di. ad ꝓbandum. Intellige de notorio excōicato. in arbitratore ſunt opiniones. Bart. in. l. cum pa ter.§. hereditatem. de le. ij. ⁊. in. l. ex facto.§. ſi quis rogatus. ff. ad treb̓. ſentit ꝙ poſſit. quia excōicatus equiparat̉ deportato. deportatus aūt non ꝑdit ea que dependent ex conſenſu. ⁊ que ſunt de iuregen tium. Io. an. in regula. dolo. de re. iu. li. vj. in mer cu. tenet oppoſitum dicēs. ꝙ ſi eſt notorie excōica tus nō cadit in eo arbitramentū. qd̓ ſit ꝑ modum laudi. Et Panor. videt̉ tenere opi. Io. an̄. ꝓ quo bonus tex. in. c. poſt ceſſionem. de ꝓbat̉. vbi patet ꝙ excōicatus non poteſt eſſe ꝓcurator. fortius nec officium arbitratoris aſſumere poteſt. cum hoc ca ſu habeat arbitrari tanqͣꝫ bonus vir. ſed non po teſt dici bonus vir exquo ꝑſeuerat in excōicatiōe. Unde licet ꝑ ſe poſſit excōicatus valide contrahe re ẜm aliam opinionem. nō tn̄ aſſumere hoc offici um ciuile inter alios. Et ẜm hoc non erit differen tia inter arbitrū ⁊ arbitratoremt. ¶ Utrum de rebus ſpūalibus poſſit in laicum cō promitti. tanqͣꝫ in arbitrū. vl̓ arbitratorē. Rn̄. Pa nor. in. c. contingit. de arbi. dicit. ꝙ non. qꝛ text. lo quit̉ generaliter. qꝛ laici nō debent tractare nego cia eccleſiaſtica. Et ex glo. ibi collige. ꝙ nullus citra ꝑapam pōt cōmittere cām ſpūalē laico. Item nul lus citra papam pōt auctorizare vt in ſolum laicū poſſit cōpromitti de iure ſpūali. Et hoc videt̉ ve rum. qꝛ nullus diſpēſat cōtra cōſtitutionē pape. ni ſi in caſibꝰ cōceſſis. vt in. c. dilectus. de tem. or. Cū ergo ſit ſolū iure exp̄ſſum. vt aucͣtate ſuꝑioris poſ ſit cōpromitti in clericū ⁊ laicū. c. ꝑ tuas. eo. ti. ergo in ſolū laicum nō pōt cōpromitti aucͣtate ſuꝑioris Ratio aūt quare laicus ꝓhibet̉ arbitrari in cauſa ſpūali ẜm Panor. in. d. c. pͦ tuas. eſt. nō ꝓpter inca pacitatem. ſed rōne honeſtatis. Honeſtas autem ſatis cōſeruat̉ ex mixtura clerici. qui ſociatus laico facit eum capacē̓. etiaꝫ ſi eſſent plures laici ⁊ vnus clericus. nō tn̄ extendas caſum huius capituli ad actum ſpūalem. qꝛ laicus nō poteſt effici capax iu ris ſpūalis ꝑ mixturā clericorum. vt in. c. maſſana de elec. An aūt ep̄s poſſit cām ſpūalē cōmittere clerico ⁊ laico. Dic ꝙ non. licet em̄ valeat compromiſſum in clericū ⁊ laicū. non tn̄ pōt cā ſpūalis delegari cle rico ⁊ laico. Ratio diuerſitatis. quia vt dicit Ioh̓. an. in. d. c. ꝑ tuas. arbitrium de re ſpirituali nō eſt actus ſpiritualis. merito in clericum ⁊ laicum pōt compromitti. ſed iudicare de cauſa ſpūali eſt quid ſpūale. vt in. c. quāto. de iudi. ſꝫ laicus nō eſt capax iuris ſpūalis etiam aſſociato ſibi clerico. vt in. d. c. maſſana. An aūt laicus poſſit eſſe aſſeſſor iudicis eccleſia ſtici. Doc. cōiter dicunt ꝙ ſic. trum arbiter poſſit pro bono pacis capere de iure vnius ⁊ dare alteri. Rn̄. Panor. in. d. c. quin tauallis. dicit ꝙ licet iudex vel arbiter non poſſint

Archiepiſcopus cum bona conſcīa dare de iure vnius alteri: cum debeant dare vnicuiqꝫ qd̓ ſuum eſt. Secus in arbi tratoribꝰ qui eligunt̉ tanqͣꝫ boni viri ad cōponen dum inter partes: ⁊ ꝓ bono pacis pn̄t de iure vni us dare alteri: dummodo enormiter nō ledant. qd̓ ſi fecerint pōt horum arbitramentū ꝑ ſuꝑiorem re duci ad bonaꝫ equitatē. ꝑ no. in. d. c. quintauallis. Licet Bald. in vſibus feudorum dixerit ꝙ ſi arbi trator ex certa ſcīa de alieno largit̉ nō valet: qꝛ non eſt ꝑmiſſum ſibi dare de alieno. Sed Panor. dicit hoc dictum eſſe falſum: exquo faciunt ꝓ bono pa cis. ⁊ vident̉ ad hoc habere mandatum: dummō enormiter nō ledant. Sed ſi vis ſaluare Bald. in tellige qn̄ faciunt ſine cā: vel qn̄ non in modico le dūt. nam qn̄ in modico ꝑs ledit̉: ſatis lucrat̉: quia a lite recedit. l. lucius. ff. ad tre. Et vide ad declara tionem p̄dictorum. qd̓ notat Panor. in. c. cum cō tingat. de iureiuran. de mente. d. an. ꝙ ꝙͣtūcunqꝫ verba late cōcipiant̉ in ꝑſonas arbitrorū. vt puta ꝙ poſſint de iure vnius dare alteri in totum vel in ꝑtem ⁊cͣ. ꝙ nihilominus enormiter deceptus po terit cōtrauenire: licet nō appareat de dolo ex ꝓpo ſito: ſed tm̄ re ipſa. quia talia verba effuſo ſermone emanata vident̉ et ꝓlata ſub quadam cōfidentia ꝑſone ⁊ amicicie arbitrorū ⁊ vt captent amiciciam eorum ad nō ledēdum. Et idē tenet Pe. de anch. Et ad p̄dicta optīe facit dictū Spe. in ti. de empt et ven.§. nunc. vbi ponit. q. de illo qui vēdit equū dolentē in ſꝑatula: non tn̄ oſtendentē dolorē: quia erat calefactus in eundo. dicēdo. do tibi iſtū equū ꝓ ſtrabone: ꝓ gibboſo. dolentē in ſpatula ⁊ habē tem oēs maculas: nec volo ex aliquo teneri. Dicit Spe. ꝙ nihilominus tenet̉ exquo al̓s ſpecifice nō ꝓpallauit defectum. nam emptor fuit deceptus: vi dens ꝙ falſitatem dixerat in alijs exp̄ſſatis. Et cre didit veriſil̓r falſuꝫ dixiſſe de morbo ſpatuloſo tūc latente. Sic multotiēs notarij ⁊ cōtrahentes ſolēt ad cautelā ponere verba valde lata: excludētia oīa remedia. non tn̄ videt̉ ꝙ ꝑs leſa ꝑ iſta verba gene ralia voluerit pati enormiſſimā leſionē: ſed potius fuiſſe paſſam illa verba poni ad ſeruandū cōſuetu dinem notariorū generalem. Et de hac materia. ⁊ an ꝑtes poſſint renunciare a principio reductioni ad arbitrium boni viri. vide Panor. diffuſe in. d. c. quintauallis. ⁊ Bar. in. l. ſi ſocietatem.§. arbitro rum. ff. ꝓ ſocio. ¶ An aūt arbiter poſtꝙͣ ꝓnunciauit poſſit muta re ſnīam ſuaꝫ? Rn̄. Panor. dicit ꝙ arbiter: exquo ſemel ſuꝑ toto ꝓnunciauit ſeruando formam cō promiſſi: ſiue bn̄: ſiue male: functus eſt officio ſuo. vnde nō poteſt amplius mutare ſnīam ſuam. vt in. l. diem. ff. de arbi. In arbitratore v̓o ſunt opini ones. Quidam em̄ dicunt ꝙ cum coraꝫ eo non ſit iudicium: nō habet locum. c. in lr̄is. de offi. deleg. Sed Cy. poſt Pe. in. l. fi. C. de contrahen. emp. in effectu concludit. ꝙ aut arbitrium: ſeu electio com petit mihi iure meo. ⁊ poſſum: lꝫ male ſemel elege rim: ſeu arbitratus fuerim. iterū arbitrari ad hoc. l. hec conditō. de condi. ⁊ de. vbi dicit̉. ꝙ ſi teſtator legat mihi. c. ſi nupſero. Si nupſi inutiliter. poſſuꝫ iterum contrahere ⁊ legatum conſequi. Aut com petit mihi ſuꝑ iure alieno. ⁊ tunc ſi nō ſeruaui for mam poſſum iterum arbitrari. Si aūt ſeruaui for mam: non poſſum me amplius intromittere. qꝛ ſi ue bene. ſiue male. functus ſum officio. Quo v̓o ad arbitros iure vltra p̄dicta. Dic ẜm glo. in. c. legitima. de ap. li. vj. ꝙ tales arbitri nō de bent eſſe ſuſpecti. al̓s poſſent: ſicut ⁊ iudices recu ſari. Item non debent eſſe multū remoti. ꝑ. c. ij. re quiris. de ap. Et ſic no. ex illo tex. ꝙ recuſans iudi cem vt ſuſpectu. nō tenet̉ arbitros eligere in eodeꝫ loco: ſed pōt alibi dummodo nō ſint valde remoti ẜm doc. vt puta. ſi diſtāt vltra duas dietas. Ar. c. nō nulli. de reſcriptis. vel hodie vltra vnā. ar. c. ſta tutum. de reſcriptis. lib̓. vj. qꝛ ſepe iudex in loco eſt tam potens ꝙ recuſans: non idoneos arbitros in loco poterit habere. Item debēt eſſe in locis cōpe tentibꝰ. vt poſſit haberi copia peritorū. d. c. ſtatutū Item dicti arbitri ſunt cōpellendi ꝑ delegatos ad ſil̓ cōueniendum in loco idoneo ad cām ſuſpitiōis terminandam infra certum terminū quo elapſo ſi nō terminauerint. iudices delegati reaſſument iu riſditionem. tn̄ ſi nolunt ꝓnunciare. vel male pro nunciant. appellat̉ ad papam. de offi. del̓. ab arbi tris. li. vj. Rchiepiſcopus. cauſam aA ad ſe ꝑ appellationeꝫ deuolutā. ſubdito ſuffraganei cōmittere p̄t. illum tn̄ ad ſu ſcipiendam delegationē cōpellere non pōt. de off. or. paſtoralis. Et Panor. ibi ex illo tex. notat. ꝙ ep̄i exiſtentes in ꝓuincia archiep̄i. ſunt ſubiecti ipſi ar chiep̄o metropolica lege. ⁊ ſic archiep̄s eſt iudex or dinarius oīm ep̄orum ſue ꝓuincie de iure cōi. Et quelibet ꝓuincia debet habere vnum archiep̄m ⁊ decem ep̄os. Et hoc ſufficit ad ꝑfectum regnum. vt. c. ſcitote. vj. q. iij. Nota etiā. ꝙ archiep̄s nō p̄t ꝓcedere contta ep̄m ad depoſitioneꝫ: qꝛ depoſitio ep̄orum ſoli pape eſt reſeruata. vt in. c. ij. de tranſi. prel̓. Sed de crimine eorum p̄t cognoſcere. ⁊ ipſos punire. vt. c. ſacro. de ſen. ex. De cauſa v̓o ciuili in differenter cognoſcit. etiā ſi ſubditus ep̄i cōueniat ep̄m. nam debet eum conuenire coram archiep̄o. Sed ſi ep̄s habet cām contra ſubditum. nō cōue nit eum corā archiep̄o: qꝛ nō eſt iudex ſubditi ep̄i. nec ep̄s debet eſſe iudex in cā ꝓpria. ſed debent eli gi arbitri iur̄. hec ꝓbant̉ in. c. ſi clericus aduerſus clericum. xj. q. j. Archiep̄s nō habet iuriſditionem in ſubditos ſuffraganei ſui: niſi in quibuſdam caſibꝰ qui notā tur ꝑ glo. in. d. c. paſtoralis. Primus cum deuiāt a diuinis officijs. a conſuetudine metropolitane ec cleſie. xij. diſ. de his. Hoſt. tn̄ limitat niſi eccleſie ꝓ uincie haberēt ſpālem cōſuetudinē: qd̓ placet Pa nor. vt valeat cōſuetudo cuiuſcunqꝫ eccleſie: dumō ſit al̓s rōnabilis. ar. c. de trina. de cōſe. diſt. iiij. Ad hoc facit qd̓ notat glo. in ꝓhemio ſexti. ꝙ in his q̄ cōcernunt fidē debemus ſequi cōſuetudinē eccle ſie romane. In alijs non tenemur: niſi papa diſpo nat. Scd̓s qn̄ ſubditus ep̄i delinquit in dyoceſi ar chiep̄i. vj. q. iij. placuit. In hoc em̄ caſu efficitur ali quis de iuriſditiōe alterius cuiuſlibet. Tercius ſi

Irchiepiſcopus habet p̄diū in dyoceſi ſua de fo. cōpe. c. fi. ⁊ iſte ca ſus ꝑtinet ad quēcunqꝫ aliuꝫ. Quartus ſi clericus habet ciuilē cauſam cōtra ep̄m ſuū. d. c. ſi clericus. Itē ſi criminalis cauſa ſit inter ep̄m et clericū ſuuꝫ. nā tunc debet deduci ad ſynodū in qua p̄eſt archi epiſcopus. vj. q. ij. c. j. Quintus ſi cauſa defert̉ ad eum per appellationē. extra de of. le. c. j. et de of. or. duo. Et hoc caſu diſtingue ꝓut habet̉ in. c. vene rabilibꝰ.§. ſane. et duobꝰ.§. ſe. de ſenten. excomu. li. vj. vbi dicit̉. ꝙ ſi certū eſt: excōmunicationis ſen tentiā eſſe iuſtā: velut cū ꝓpter manifeſtū exceſſum eſt in aliquē ꝓmulgata: ſuperior iudex. niſi ꝑiculū ſit in mora. excōmunicatū ad excōicatorē ꝓrſus re mittere debet. nec debet eū abſoluere. niſi excōmu nicator reqͥſitus malicioſe illum abſoluere nolet. et glo. in v̓. nec debet. dicit ſi tamen abſolueret tenet abſolutio. vt. jͣ.§. vbi. qd̓ eſt valde notandū. Seqͥ tur. ſi v̓o conſtet huiuſmodi ſententiā eſſe iniuſtā: nequaqͣꝫ remittendus eſt excōmunicatus ad ſuuꝫ excōmunicatorē: ſed debet ſine difficultate aliqua mox abſolui. Si autē dubitet̉ vtrū iuſta ſit vel in iuſta. ſuperior niſi excōmunicatori deferat. relaxa re iuxta formā eccleſie poteſt illam. ꝙͣꝙͣ honeſtius aget. ſi ei deferat in hoc caſu. hec ibi. Si auteꝫ non fuit appellatū. ſed ꝑ ſimplicē querelam ſuperioreꝫ adiuit. dic ẜm glo. in. c. ꝑ tuas. de ſenten. ex. ꝙ de bet eum remittere ad inferiorē. vt ipſum abſoluat. Et ſi inferior ipſum abſoluere nolit. archiep̄s ip̄m abſoluat. de of. or. ad reprimendā. tn̄ ſi ꝑiculū eſſet in mora ꝓpter hmōi remiſſionē. ip̄m ſtatim abſol uat. de ſen. ex. ſacro. Sil̓r ſi viderit ſnīam excōica tionis ab ep̄o latā eſſe iniuſtā euidēter. poterit ar chiep̄s declarare ſubditū irrōnabiliter fuiſſe liga tuꝫ. lꝫ nō ſit appellatū ad ip̄m. de ap. ſollicitudinē hec glo. Itē qn̄ nō fuit appellatū. ſi excōmunicatꝰ deponat apud ſuperiore de ſuffraganeo. vt impo natur ei pena et ꝓ ſuo intereſſe ſuꝑ īiuſta excōmu nicatione querelā. audire debet eū. Secus ſi con querat̉ de ipſo. vt relaxetur hmōi ſnīa cōtra ſe ab eo pro alio ꝓmulgata. qm̄ tueri hanc cām. non ad ip̄m ſuffraganeū. ſꝫ ad eū pro quo eſt ſnīa lata: ſpe ctat. Attamē ſi ſuffraganeus. vel extra iudiciū pro ſuoꝝ defenſione iuriū. vel etiā in iudicio: ex ſuo ꝓ cedens officio inqͥrendo vicꝫ. vel ſimile qͥd agen do aliquē excōicet. in hoc caſu cōueniēdus ē ſuffra ganeus corā archiep̄o. vel eius officiali. qꝛ ipſiꝰ int̓ eſt defendere cām ſuaꝫ hic. in. d. c. venerabilibꝰ. in pͥncipio. Sextus ē ẜm panor. in. c. in litteris. de of. del̓. vbi dicit. ꝙ citra remediuꝫ appellationis pōt archiep̄s ſe impedire de cauſis ſubditoꝝ ſui ſuffra ganei. vt puta. ꝑ viā nulleitatis. Exemplū excōica tus corā ſuperiori dicit ſententiaꝫ nullam. eo ꝙ ſit lata poſt appellationē. vel quia continet intolera bilem errore. limita ergo iura dicentia ꝙ citra ap pellationem non aditur archiep̄s. nam debet ſuꝑ pleri. vel ꝑ aliud equipollens remedium. Et nota ẜm aſten̄. li. vij. ti. xiij. ꝙ fortius eximit̉ ſubiectus a iuriſditione ſuffraganei ꝑ appellationē qͣꝫ ꝑ quere lam. nam ꝙͣcito appellat. quo ad illam cauſam eſt exemptus a ſua iuriſditione. de ap. directe. et. c. pa ſtoralis. nō ſic eſt de illo qui conquerit̉. quia qͦuſqꝫ Fo..XX. litem fuerit conteſtatus. non dicitur agere. ſꝫ velle agere. ff. rē ra. ha. amplius. Sed huic ſententie ob ijcitur. Nonne et is qui non appellat verbo. ſꝫ va dit ad querelā ꝓponendā. itinere accepto videtur ipſo facto appellare. ſic. extra de ap. dilecti. Sed il lud habet locū ꝙͣtum ad appellationē extra iudi cium factā. ⁊ ante ordinationē cauſe. poſtmodum em̄ neceſſaria eſſet appellatio vocis. hec Aſten̄. Se ptimus. cuꝫ epiſcopus eſt negligens. ix. q. iij. cum ſimus. Et panormi. in. c. ex frequentibꝰ. de inſti. fa cit regulaꝫ generalem. ꝙ ſola negligentia epiſcopi deferat iuriſditionē in archiepiſcopū. et vide glo. ſingularē in. c. romana. de ſuꝑ. ne. p̄. li. vj. que dicit notabiliter. ꝙ in negligentia epiſcopi. archiepiſco pus ſupplet vices eius. non in delicto. hoc tamen limita ẜm doc. in. d. c. ex frequentibꝰ. et ibi panor. dicit. niſi delicta ſint notoria. et ſic iſte erit alius ca ſus. in quo archiep̄s exercet iuriſditōnē ſuā in ſub ditos ſuoruꝫ ſuffraganeoꝝ.ſ. ratione notorietatis delicti. Et licꝫ tex. in. c. romana.§. notoria. de cen. li. vj. loquat̉ dū viſitat. tn̄ doc. cōiter extendūt etiā dū non viſitat. qd̓ eſt notandū. An autē iudex ad actū abſolutionis teneat̉ cita re partē aduerſam. Rn̄ſio panor. in. c. qua fronte de ap. dicit ẜm doc. communiter ꝙ ſic cū pars ad uerſa poſſit p̄tendere intereſſe. forte em̄ fecit expen ſas quas conſequi debet ante abſolutionē. vel hu iuſmodi. Doctores tamē communiter dicunt ibi. ꝙ ſi de facto fiat abſolutio. parte non vocata tenet vide etiā glo. in. c. excommunicatos. xj. queſti. iij. que videt̉ limitare p̄dicta. vt pars ſit vocanda ad actum abſolutionis. quādo iudex excommunica uit aliquē ad inſtantiā partis. Secus ſi mero offi cio. Et hoc dictū placet panor. Sed contra p̄dicta eſt tex. notabil̓ in. c. romana.§. ſentētias. de ap. li. vj. vbi dicit̉ ꝙ ſententia excommunicationis. vel interdicti nullatenus eſt reuocanda. parte non vo cata. Et ꝑ illum tex. arguit Io. an. contra opinio nem p̄dictam. vt non teneat abſulutio. parte non vocata. Sed ꝓ concordia dicit panor. ꝙ aut abſo lutio fit ab ipſo excommunicatore. ſiue ſuperiore concurrēte cū eo ad actū iuriſditionis circa excom municatū. Et tunc tenet abſolutio. parte non vo cata. tex. eſt cuꝫ glo. in. c. cum ab eccleſiaꝝ. de of. or. vide etiā tex. cū glo. in. d. c. venerabilibꝰ.§. vbi tra ditur regula generalis. ꝙ abſolutio facta a iudice ſuo qͣntūcunqꝫ iniuſta tenet. Quandoqꝫ fit abſo lutio a iudice ad quē deuoluit̉ iuriſditio ſolum via appellationis. vt in archiep̄o. Et hoc caſu dic. ꝙ ſi non eſt appellatū ad eū. non valet abſolutio. niſi recipiat appellationē ex probabili cauſa emiſſam. tunc enim tenet abſolutio ab eo facta. licet etiam parte non vocata licet ſit iniuſta. quia hoc caſu iu dex eſt. hoc etiam patet per. d.§. Ubi. qui proprie loquit̉ de iudice ad quē. vbi dr̄. Ubi autē ſuꝑiori cōpetit de excōicatione cognoſcere. abſolutio. quā ipſe fecit. tenet. lꝫ forſitan ſit iniuſta. qm̄ etſi contra ius litigatoris. non tn̄ contra ius cōſtitutionis ab ſoluit. Aut vult ſnīam excōicatōnis reuocare tāꝙͣ iniuſtā. vel eā denunciare nullā. et non poteſt. niſi partibus vocatis. Et ſi aliter faceret. reuocatio vel

Arguere declaratio nō tenēt. Et hoc caſu intellige. d.§. ſen entias. ⁊ Ioh̓. an. ibi. Ratio eſt. quia hoc caſu eſt qͣſi diffinitiue ꝓnunciare. ⁊ eſt actus iudicialis nec cōpetit ſibi ptās. niſi prius examinauerit cauſam. Hec panor. Sed cōtra hoc vltimū facit. d.§. vbi. nāͣ ſi fuit appellatū ad archiep̄m vt ſupponitur in d.§. ſnīas. ergo ad euꝫ ſpectat de excōicatione co gnoſcere. et ſi ſic. ergo et ab ea abſoluere. reuocare. vel eaꝫ denunciare nullā: lꝫ iniuſte faciat. Nec ob. d.§. ſnīas. quia fateor ꝙ archiep̄s reuocās dictas ſnīas. vel declarans eſſe nullas nō vocatis ꝑtibus male facit non tn̄ ſequit̉ ꝙ abſolutio ſit nulla. quia ibi nulla eſt clauſula irritans factum. Simile habe mus. ẜm glo. in. d.§. ſnīas. in. d. c. cū ab eccleſiarū in fi. ibi. ſine congrua ſatiſfactione. ⁊ abſqꝫ plebani conſcīa non relaxes. et tn̄ abſolutio aliter facta te nuit. ẜm glo. ibi ⁊ cōiter doc. Et p̄dicta vident̉ te nere doc. vt ipſemet panor. dicit in. d. c. qua fronte vt dictū eſt ſupra. Et ex p̄dictis habes in quibꝰ ca ſibus archiep̄s pōt ſe intromittere de ſubditis ſuo rum ſuffraganeoꝝ. Primo cū ad eū fuerit appella tum. Scd̓o cū conſtat ſententiā ep̄i eſſe euidenter iniuſtā. vel cū factū eſt notoriū etiā qn̄ non viſitat Tercio qn̄ ep̄us aliquē excōmunicat ex mero offi cio. Quarto cum aditur archiep̄s ꝑ viā nullitatis. Quinto qn̄ archiep̄s etiā aditus ꝑ viā querele re mittit excōmunicatū abſoluenduꝫ ad ep̄m. quem ſi ep̄s nolit abſoluē ipſe archiep̄s abſoluet. Sexto vbi ꝑiculum eſſet in mora remittendi excōmuni catum ad ep̄m. tūc archiep̄s poſſet abſoluere. etiā nō vocatis partibꝰ. vt vult glo. in. d.§. ſnīas. Que autē ſit differētia inter abſolutionē ⁊ reuocationē. vide. jͣ. excōmunicatione. xxix. Per ſolā vacationē ep̄alis ſedis. non archiep̄s ſꝫ capl̓m ſupplet vices ep̄i. de ſuꝑ. ne. p̄. ſi ep̄s. et. c. eccleſie. li. vj. Similit̓. ſi ep̄s ſit excōmunicatus. de ſuꝑ. ne. p̄. d. c. romana. li. vj. Aut captꝰ a paganis. vt in. d. c. ſi ep̄s. ¶ Archiep̄us pōt ſuā ꝓuinciā viſitare. lꝫ non ſint eius ſuffraganei negligentes. ⁊ iterare viſitationē. ⁊ ꝓcurationes recipere. nō obſtante cōſuetudine cōtraria. Et dū viſitat pōt confeſſiones ſubditoꝝ ſuffraganeoꝝ audire. abſoluere ⁊ pnīas iniungere ⁊ etiā alijs cōmittere. de cenſi. ꝑpetuo. li. vj. Utrū autē archiep̄s poſſit abſoluere illos qͥ in ciderunt canones in prouinciali concilio factos. Rn̄. aſten̄. li. vij. ti. xiij. de mente Ho. dicit. ꝙ ſta tutū. aut eſt formatū in ꝑſona concilij. aut in ꝑſo archiep̄i. Si in ꝑſona concilij. vt ſi dicat̉. nos con ciliū. vel nos archiep̄s de conſenſu ſuffraganeorū noſtroꝝ ſtatuimus ⁊cͣ. tunc ſine conſenſu illoꝝ nō poteſt abſoluere. niſi ep̄i hoc ſibi conceſſerint. vel niſi habeat hoc ex priuilegio. vel conſuetudine. ar. extra de tē. or. ſi archiep̄s. ⁊. c. ſe. Si auteꝫ in ꝑſona archiep̄i. vt ſi dicat̉. Nos archiep̄s de conſilio fra trum noſtroꝝ ⁊cͣ. ſic archiep̄s ꝑ ſe pōt abſoluere. qꝛ conſiliū non importat neceſſitatē. vt in. c. cū olim. de arbi. iuncta glo. ¶ Archiep̄s pōt conciliū celebrare irrequiſito pri mate. xcij. di. ſi quis. ¶ Archiep̄s tranſiens ꝑ queuis loca ſue ꝓuincie poteſt facere ante ſe crucē portari. ⁊ benedicere po pulo. in pontificalibꝰ celebrare et hmōi. Similiter ⁊ ep̄s etiā in locis exemptis ſue dyoceſis. vt in cle. archiep̄o. de p̓uil̓. Hec tn̄ fieri debēt ſine p̄iudicio ⁊ grauamine exemptoꝝ. vt ibi. A GNET. Aſimili ad ſimile idē a eſt iudiciuꝫ. de conſti. tranſlato. vbi q̄rit ꝑanor. an̄ lex ſemꝑ poſſit extēdi ad ſimi lem caſum. ⁊ dicit. ꝙ vbi caſus ſimilis habꝫ caſum ſpālem in contrariū. nō debet fieri extenſio. qꝛ nō dꝫ fieri legū correctio ex ſil̓itudine rōnis. Sed vbi non reperit̉ contrariuꝫ bene pōt fieri extenſio. Et ſic intellige. l. non pn̄t. ff. de le. Et hoc notat Bar. in. l. non dubiū. C. de legi. vbi dicit idē eſſe in con ſuetudinibꝰ ⁊ ſtatutis. ꝑ. l. de quibꝰ. ff. de leg. Et ſic nota ꝙ ſtatutū municipale ⁊ conſuetudo poſſunt ad alios caſus ex idēptitate rōnis extendi. dūmō illi caſus non habeant legē contrariā. Et ſic intelli ge qd̓ notat̉ in. c. in noſtra. de iniur. vbi tenuerunt multi ⁊ male. ꝙ ſtatutū non debꝫ extendi. quia eſt ſtricti iurꝭ. Sed vt dixi illud ꝓcedit qn̄ extenſio fie ret cū legis correctione. al̓s ſecus. Nota etiā Pa nor. in. c. ad audientiā. de deci. ꝙ diuerſitas voca buloꝝ inducit diuerſitatē rerū. Et raro contingit ꝙ duo vocabula idē ꝑ omnia importent. quia al̓s ars induceret ſuꝑfluitateꝫ. de hoc eſt pulcer tex. in l. ſi ijdē codicilli. C. de codi. ⁊ ad hoc. d. c. ad audiē tiam. qd̓ quotidie ſolet allegari contra ꝑuertentes intellectū iuriū ⁊ importantes vocabula legū. Nā ſi princeps aliter intellexiſſet. bene ſciuiſſet ponere vocabuluꝫ accōmodatius. Et Io. de lig. ponit ibi quedā verba circa interp̄tationē iurium. dicit em̄ ꝙ aūt apparet de mēte legis. ⁊ eſt ei ſtādū. etiā con tra ꝓpriū ſignificatū verboꝝ. vt in. l. cum pater.§. dulciſſimis. de leg. ij. vbi verba reſtringunt̉ per ra tionem exp̄ſſam. Ratio eſt. quia verba deſeruiunt intentioni. ⁊ nō econtra. habēt em̄ ſe verba ⁊ intē tio ſeu ratio: ꝓut corpus ⁊ anima. nā ſicut aīa do minat̉ corpori. ita ratio legis dominat̉ verbis. ad hoc. d. l. non dubiū. Aut nō conſtax de mēte. ⁊ tūc ſi verba ſunt clara nō ē ab eis recedēdū. vt in. c. fi. de v̓. ſi. hoc intelligo qn̄ ratio nō eſt exp̄ſſa in lege. nec pōt coniecturari rō natural̓ legis. nā vt ſingu lariter inqͥt Cy. ⁊ alij poſt eū in. d. l. nō dubiū. vbi rō nō eſt exp̄ſſa in lege. debemꝰ coniecturari ꝑ ſil̓ia rōnē naturalē q̄ potuit mouere legiſlatorē. nā ſine rōne nō fuit motus. cū ſine rōne nō ſit lex. iiij. diſ. erit autē. Et ẜm illā rōnē ꝯiecturatā poſſumꝰ extē dere ⁊ reſtringere legē etiā odioſam. Sed vbi non p̄t hec rō naturalis cōiecturari. tunc ꝓcedat dictū Io. de lig. videlicet ꝙ recurrat̉ ad verba ſi clara ſt̓. Si aūt ſunt dubia. tunc fienda eſt interp̄tatio per alias leges ſi fieri pōt. qꝛ iura debēt iuribꝰ ꝯcordari vt in. c. cū expediat. de elec. li. vj. Si v̓o ꝑ alia iura non pōt apparere intellectꝰ. tūc recurrendū eſt ad cōſuetudinē ciuitatis. vt. l. minime. ⁊. l. ſi de interp̄ tatione. ff. de legi. ⁊ in. c. cū dilectꝰ. de cōſue. Si aut nō apparet de cōſuetudine loci. recurrendū eſt ad ſil̓ia. vt in. d. l. nō pn̄t. In defectū v̓o oīm recurrē dū eſt ad pͥncipē. qꝛ eiꝰ eſt interp̄tari cuiꝰ eſt cōdere

Iuaricia nam debet intelligi dicta auctoritas. qn̄ ꝑ remedia ſupradicta: vel ſimilia nō pōt haberi certitudo legꝭ Et ſic intellige. l. vnicam. C. de ꝓfe. in vr. ꝯſtan. li. xij. vbi dat̉ doctoribꝰ ptās interp̄tandi. Idē etiam in iudicibꝰ. iuxta notata in. c. cū ſpāli. de app. Ui de tn̄ qd̓ notat Bar. in. l. non aliter. de le. iij. vbi di cit. ꝙ pͥmo debemꝰ inſpicere qͥd ſenſerit teſtator. qꝛ ante oīa voluntas teſtatoris dn̄at̉. l. cuꝫ viꝝ. C. de fideicō. deinde ſi nō apparet debemꝰ inſpicere qd̓ eſt veriſimile. l. ſi mater. C. de inſti. ⁊ ſb̓ſti. ſub ꝯdi. fac. ⁊. l. mulier in pͥncipio. ff. ad tre. Et ſi nō appa ret qͥd ſit veriſimile. tunc inſpicimꝰ ꝓpriā ſignifica tionē verboꝝ. ⁊ ita loquit̉. d. l. nō alit̓. vide etiā gl. ſingularē. quā oēs ſequūt̉. ī. l. tale pactū.§. fi. ff. de pac. q̄ dicit. ꝙ diſpoſitio facta in vnū caſum trahit̉ ad aliū. de quo ſi diſponentes cogitaſſent. veriſil̓r idē diſpoſuiſſent. Et nota hoc. qꝛ facit ad multa. ¶ An autē cōſtitutio penalis poſſit extendi. Rn̄. glo. in. c. ſepe. de tēpo. ordi. li. vj. dicit ꝙ cōſtitutioᶜ penalis extendit̉ ad aliū caſum ꝙͣ cōp̄henſum. qn̄ eſt eadē rō et oīoda ſil̓itudo. ⁊ tunc ꝓprie non dicit̉ extenſio. Et. d. pe. dicit iſtā glo. eſſe ſingularē. Sed Io. de Imo. dicit. ꝙ nō putat iſtā glo. eſſe verā. qꝛ etiā vbi eſt eadē rō et oīoda ſil̓itudo nō fit extenſio ꝯſtōnis penalis. vt notat Ioh̓. an. in regula odia. de reg. iu. li. vj. Dn̄s an. etiā dicit iſtā glo. non ꝓce dere. lꝫ em̄ det̉ oīoda ſil̓itudo ⁊ ſubſit eadē rō. non tn̄ fit extenſio legis penalis. Et iſta eſt ꝯcluſio vera Hoc ꝓbat. c. ꝯſtōnē. de reg. li. vj. vbi pꝫ ꝙ conſti tutio loquēs de p̄dicatoribꝰ ⁊ minoribꝰ nō hꝫ locū in alijs mendicantibꝰ. lꝫ ſubeſſet eadē rō. Et ꝓpter Et Io de lig ponit. idēptitatē rōnis lex ꝓrogauit ad alios mēdicātes hec regula hꝫ multas fallentias. vide gemi. in. d. c. ſepe. Aliqͥ etiā dicūt ꝙ fallit qn̄ in ſtatuto: vel lege apponit̉ rō exp̄ſſa. qꝛ extēdit̉ ad cōp̄henſa ſub illa 2. vt in. l. cum pater.§ rōne. nec ꝓprie dr̄ extenſio. cū id qd̓ eſt ex rōne legꝭ verba reſtri ſit ipſa lex. Sꝫ iſtd̓ cōiter n̄ tenet̉. niſi alia cōcurrāt ẜm. d. an. Panor. aūt in cle. abbates. de reſcriptis. habēt em̄ ſe verba ⁊ int dicit. ꝙ in hac materia extenſionis Io. an. fuit ſibi na. nā ſicut aīa multū contrarius in glo. ſuis. naꝫ in. c. diſpendia. de reſcriptis. li. vj. dicit ꝙ hꝫ locū diſpoſitio ꝑ idē ptitatē rōnis. ſꝫ non pena. Aliter tn̄ ſenſit in cle. pͥ ma. de elec. Hec panor. Et ſic videt̉ poſſe cōcludi ꝙ in hoc non poteſt dari certa regula. vide tamen Panor. in. c. ex tenore. qͥ fi. ſint le. vbi dicit ẜm Io. an. ꝙ conſtitutio penalis debet ⁊ poteſt extendi ⁊ largo modo interp̄tari qn̄ emanat: vt euitent̉ peri cula animarum. Uaricia. tale. Rn̄. ẜm Tho. ſe Utrū ſit peccatuꝫ mor cunda ſcd̓e. q. cxviij. Auaricia pōt acci pi dupl̓r. Uno modo ꝙ aliqͥs accipiat: vel retineat iniuſte res alienas. qd̓ ꝑtinet ad rapi nam vel ad furtum. ⁊ ſic ex ſuo genere eſt mortale. Contingit tn̄ in hoc caſu ꝙ eſt veniale ꝓpter imꝑ fectionē actus ſicut de furto. Alio modo poteſt ac cipi auaricia ẜm ꝙ importat inordinatū amorē di uitiaꝝ qͥ ſi intm̄ creſcat ꝙ p̄ferat̉ charitati. vt.ſ. ꝓpt̓ amorē diuitiaꝝ aliqͥs non vereat̉ facere ꝯͣ amorem dei et ꝓximi. tūc erit peccatū mortale. Si autē in ordinatio amoris in hoc cōſiſtat. vt.ſ. homo ꝙͣuis Fo. XXI. ſuꝑflue diuitias amet. nō p̄ferat eaꝝ amorē amori diuino.ſ. ꝙ ꝓpter diuitias non velit aliqͥd facere ꝯͣ deū et ꝓximū. ſic eſt peccatū veniale. ¶Vtꝝ mercatio ſit licita. Rn̄. Aex. de ales. dicit ꝙ non licet niſi ꝓpter duo. Primo ꝓpter neceſſita tem. vt valeat ſatiſfacere ſibi et ſue familie ẜm de centiā ſtatus ſui. Scd̓o ꝓpter pietateꝫ.ſ. vt lucret̉ ad diſtribuendū pauperibꝰ vel ad alias pias cau ſas. tunc licita eſt. Mercari v̓o ꝓpter ſubſtantiaꝫ cumulandā non licet. An aūt ſit pctm̄ mortale. dic vt ꝓxime dictum eſt ẜm Tho. vicꝫ ꝙ ſi iſta inordi natio et cupiditas diuitiaꝝ intm̄ creſcat ꝙ ſit para tus facere ꝯͣ amorē dei et ꝓximi. ſic eſt mortale. Si autē non p̄feratur iſta inordinatio charitati dei et ꝓximi. nec ꝑ hoc aliqd̓ mortale committeret. ſic eſt veniale. quia ſic non dicit̉ ponere finem vltimū in diuitijs. Aptiſmus. j. quo ad ſubſtan tiam ⁊ formam quid eſt. Rn̄. ẜm directoriā. li. j. ti. iiij. ꝙ eſt ablutio exterior cū certa forma verbo rum. ſine quo nemo ſaluari pōt. De cuiꝰ ſb̓a ſunt tria.ſ. materia elemēti. forma verbi. ⁊ intentio mi niſtri copulans formā materie. Un̄ Aug. Accedit verbū ad elementū et fit ſacr̄m.j. q. j. detrahę. Baptiſmi forma hec eſt. Ego te baptizo in noīe patris et filij ⁊ ſpūſſancti. extra de bap. ca. j. vbi ex dicto. c. iuncta glo. dicit panor. ꝙ vbi aliqua verba ſunt de forma ſb̓ali alicuiꝰ actus. omiſſio alicuius vbi viciat totū actū. ſecꝰ vbi omitterent̉ aliqͣ verba q̄ nō ſunt de ſubſtātia. ſꝫ de ſolennitate vtputa. ſi p̄ſbyter omitteret catheciſmū vel ſalis impoſitio nem vel vnctiones et hmōi. de conſe. di. iiij. mulier nec ꝓpter hoc debet reiterari baptiſmus. tn ſi in fans ſuꝑuiueret debent ſuppleri ꝑ ſacerdotē q̄ fue runt omiſſa. Sed quid ſi mutetur forma. Rn̄dit Dir. vbi sͣ. ꝙ non licet. īmo intm̄ ſeruanda eſt ꝙ non licet eā etiā ꝑ verba equipollentia mutare. Itē non debet aliqd̓ verbū vulgariter. vel litteraliter p̄ponere vel inferre. vel poſtponē̓ in forma. intēdēs illd̓ eſſe de forma. et ſine ipſo non eſſe formaꝫ. verbi gr̄a. Ego ſacerdos baptizo te Iohannē ⁊cͣ. vel ego baptizo te in noīe. p. et.ſ. et.ſſ. et iohānis. Al̓s aūt ſi non cre dit illā formā vel additū eſſe de forma. ſꝫ ex ſimpli citate vel deuotione. p̄dicta adderet. non nocet. ¶ Quid ſi dicat̉ in no. trinitatis vel xp̄i. Rn̄. glo. in. c. j. extra eo. dicit. ꝙ teneret baptiſmus. qꝛ olim ſic baptizabantur. vt in. c. a quodā. de conſe. diſt. iiij. Sed panor. dicit ꝙ doc. in hoc communiter te nent contrarium. qꝛ hodie fuit mutata illa forma. Similiter non eſt baptiſmꝰ. ſi dicat̉ in no. genito ris et geniti et ꝓcedentis ab vtroqꝫ. qꝛ genitor non ſignificat ꝑſonā patris. ſicut ypoſtalim ſubſiſtentē ſed ꝑ modū actus. ⁊ ideo non eſt eadē ſignificatio ꝙͣuis autē non ſit eadē vox in greco et in latino. tū̄ eſt eadē ſignificatio. Unde et in qͣlibet lingua. illa ꝑtineanad formā. quę principalius ſunt inſtituta ad ſignificandū ꝑſonas illas Quid ſi ſubtrahat̉ aliquid. Rn̄dit. Ri. in. iiij. di. iij. ꝙ ſi ſubtrahat̉ aliquid de eſſentia forme non

Baptiſmus. ij. remanet virtus baptiſmi. Et qꝛ tota iſta pars. In noīe pr̄is ⁊ filij ⁊ ſpūſſancti. ꝑ quā exprimit̉ princiˡ palis baptizans ⁊ ſanctificat elementū. eſt de eſſen tia forme. Ideo ſi de hoc ſubtrahat̉ aliqͥd nō rema net virtꝰ baptiſmi. In illa aūt ꝑte forme. q̄ eſt. Ego rIH eAcV baptizo te. ſunt aliqͣ ꝑtinentia ad eſſentiā forme.ſ. χα f xMMI exp̄ſſio actus baptizādi. ⁊ ꝑſone baptizate. Un̄ ſi aliqͥd p̄dictoꝝ ſubtrahat̉. non remanet virtus ba ptiſmi. Exp̄ſſio autē miniſtri. nō videt̉ de eſſentia forme quā xp̄s tradidit in baptiſmi inſtitutione. qꝛ a miniſtro baptiſmꝰ nō hꝫ virtutē. Unde greci ꝑſonam miniſtri nō exprimūt. ⁊ tn̄ vere baptizāt. Sed auctoritate eccleſie expͥmimꝰ baptizando mi niſtri ꝑſonā ad maiorē exp̄ſſionē. Un̄ ſi baptizās eā nō expͥmeret. nō ꝓpt̓ hoc tolleret̉ virtꝰ baptiſmi. Sed grauiter peccaret. qꝛ inſtitutio eccleſie obligat baptizantem. Quid ſi verba ꝓferantur corrupte. Rn̄dit Ri. vbi sͣ. ꝙ ſi corruptio verboꝝ ſit talis ꝙ nō remane at eadē ſignificatio. nec ẜm inſtitutōnē pͥme impo ſitionis. nec ẜm accomodationē vſus. impeditur virtus baptiſmi. Si aūt ſit talis ꝙ qͣꝫuis nō rema neat ſignificatio ẜm inſtitutionē pͥme impōnis.ſ remaneat: ẜm accomodationē vſus. videt̉ tunc ſi nō fiat talis corruptio. ex malicia vel deriſione. ſed ꝓpter imperitiā illiꝰ lingue in qͣ baptizat. vel ꝓpter aliqd̓ impedimentū lingue. non ꝓpter hoc īpedit̉ virtꝰ baptiſmi. Idē tenet panor. in. c. licꝫ. extra eo. vbi cōcludit ẜm doc. ſufficere. ſi forma intellectual̓ eſt ſeruata. lꝫ nō quo ad corticē. vt pꝫ in mulieribꝰ. qͥbus in neceſſitate ꝑmittit̉ baptizare. ⁊ aliquādo baptizant per nomina vulgaria. nec falſa latinitas viciat. QQuid ſi fiat int̓ruptio. Rn̄dit Ri. vbi sͣ. ꝙ cuꝫ actus baptizandi ſit actus vnꝰ ſi fiat interpoſitio talis que corrumpat vnitatem actus. et maxime ſi corrumpat continuitatem intētionis baptizantis nō remanet virtꝰ baptiſmi. Un̄ ſi baptizās. poſtqͣꝫ dixit. Ego baptizo te. In noīe pr̄is. int̓ponat vnā longā narrationē. vel vadat ad faciendū aliqd̓ ne gociū. ⁊ poſtea dicat. ⁊ fi. ⁊.ſſ. nō eſt puer baptizatꝰ Si aūt int̓poſitio ſit modica. Ita ſcꝫ ꝙ nō diſcon tinuet intentionē baptizantis. neqꝫ actū ẜm cōem vſum. ⁊ interpoſitū non ſit forme corruptiuū. non ꝓpter hoc impedit̉ virtus baptiſmi. Unde ſi ba ptizans poſtqͣꝫ incepit actū dicat. taceatis. vel hu iuſmodi. et poſtea ꝑficiat. non ꝓpter hoc impedit̉. virtus baptiſmi. Quid aūt ſi fiat tranſpoſitio. Rn̄dit Ri. vbi sͣ. ꝙ ſi fiat talis tranſpoſitio q̄ mutet ſenſum orōnis; quē hꝫ ex vi ordinis verboꝝ. impeditur virtus ba ptiſmi. vt ſi dicat̉. Ego pr̄is ⁊ filij baptizo te in no mine ſpūſſancti. qꝛ ex vi ordinis verboꝝ nō eſt ſen ſus ꝙ ego baptizem te. ſꝫ aliqͥd in te. ꝑ nomē patrꝭ ⁊cͣ. Si autē tranſpoſitio non mutat ſignificatione orōnis. quā hꝫ ex vi ordinis verboꝝ. tūc dico ꝙ ſi non fiat ex malicia. ſꝫ ex ignorātia. non impeditur virtus baptiſmi. Si aūt fiat ex malicia. impeditur virtus baptiſmi ꝓpter defectuꝫ intentionis in ba ptizante. quia formā eccleſie intendit mutare. Quo ad mate Aptiſmus. l. riam. Utrum aquā ꝑmixta poſſit eſſe cōueniēs mate ria baptiſmi. Rn̄dit Tho. in. iiij. di. iij. Permixtio pōt eſſe duplex. Una q̄ tollit ſpēm ſcꝫ qn̄ ꝑ alterationē trāſit in aliā ſpēm. ſicut ꝑ putrefa ctionē aliquā vel digeſtionē tranſit in vinum. aut etiā ꝑ additionē tantā alterius liquorꝭ: quo ſoluat̉ ſpēs aque. Sicut ſi paꝝ aq̄: multo vino admiſceat̉ Alia eſt ꝑmixtio q̄ nō tollit ſpēm. ſicut cuꝫ alterat̉ aqua. ẜm aliqd̓ accidēs. ⁊ manet ſpēs. vt in aqͣ ca lefacta. vel qn̄ aque addit̉ aliquid qd̓ illi non com miſcetur. ſicut ſi aliqͣ ſolida ponant̉ in aqͣ. vel ſi ſit cōmiſcibile. ſicut aliqͥd humidū tn̄ eſt tā parue qͣn titatis ꝙ in aquā penitꝰ conuertit̉. In aqua gͦ pri mo modo ꝑmixta non pōt fieri baptiſmus. qꝛ iaꝫ non eſt aqͣ. In ꝑmixta v̓o ſcd̓o modo pōt fieri. vn̄ in aqͣ maris bene poteſt fieri. ſimilit̓ in lixiuio ⁊ in aquis ſulfureis. ⁊ in alijs q̄ ex terra ꝑ quā trāſeunt non mutant̉ in aliaꝫ ſpēm. Adde etiam qd̓ notat Ri. in. iiij. di. iij. ꝙ aqͣ paludoſa pōt eſſe cōueniēs materia baptiſmi. qꝛ qͣꝫuis inqͥnet corpus acciden taliter ꝓpter eius ꝯfuſionē cū immūdicijs groſſis. tn̄ in ea ſaluat̉ ſpes aque. cui ex ſua natura ꝑ ſe con uenit habilitas ad abluendū. ⁊ etiā aliquo modo remanet in ea. actu ꝓprietas ablutina. qd̓ ideo di co. qꝛ ſi in aqua nullo modo remaneret. actu ꝓprie tas ablutiua. vt in glacie. grandine. et niue. qͣꝫdiu ſic diſpoſita eſt. non pōt in ea celebrari baptiſmus nec etiā in luto. qꝛ in eo non manet ſalua ſpēs aq̄. In vrina ⁊ ceruiſia: cū non maneat ſalua ſpēs aq. nō ſunt debita materia baptiſmi. nec ſaliua. extra eo. non vt apponeres. Itē nulla artificialis aqͣ eſt materia baptiſmi. qꝛ xp̄s non inſtituit baptiſmuꝫ in aqͣ artificiali. ſꝫ in naturali tm̄. qꝛ baptiſmus in ſtitutus fuit vt ſacr̄m neceſſitatis qͣꝫtū ad oēs. Et id̓o xp̄s ip̄m inſtituere noluit: niſi in aqͣ q̄ faciliter poſſet haberi ⁊ cōiter ab omnibꝰ tā pauperibus qͥ diuitibus. quod non eſt verū de aliqua aqua. niſi de naturali. Prohibitū ē: vt nō fiat baptiſmꝰ. niſi in criſma te nouo.ſ. illius āni. p̄terqͣꝫ in articulo mortis. ⁊ pu nitur ſacerdos ſi cōtrafecerit. de ꝯſe. di. iiij. ſi quis de alio. Idē intelligendū de cōfirmatione. ⁊ tanto magis qͣnto ꝯfirmatio eſt minoris neceſſitatis. qͣꝫ baptiſmus. ¶Aptiſmus. lij. piſtrū qͥs po Quo ad mi teſt baptizare. Dic. ẜm theologos et ca noniſtas. in. c. ſi quis. extra eo. ꝙ ꝓprie hoc officiū ꝑtinet ad ſacerdotē. vn̄ neceſſitate non inſtante etiā dyaconꝰ baptizare nō dꝫ. Simil̓r nec ſimplex clericus baptizare dꝫ pn̄te preſbytero. nec laycus p̄ſente clerico. nec mulier preſente viro. de ꝯſe. diſ. iiij. c. conſtat. ⁊ duobꝰ capl̓is ſequētibꝰ. Sꝫ in neceſſitate qͥlibet pōt baptizare. ſiue vir ſiue mu lier. ordinatꝰ ſiue nō ordinatus. fidelis ⁊ infidelis. dūmō habeat intētionē baptizādi. ⁊ ſeruet formā eccleſie. vn̄ etſi nō credat ſacr̄m baptiſmale. nec ali qͥd ſpūale ibi fieri. dūmō in genere intēdat facere id qd̓ facit eccleſia. baptiſmus eſt.

Baptiſmus. iiij. ¶ An baptiſmus tradi poſſit a malis miniſtris. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. v. ꝙ ab hoīe malo: verꝰ pōt tradi baptiſmꝰ. ita ꝙ ꝙͣtuꝫ ad ea q̄ ſunt eſſentialia ſacr̄o. nō plus ꝓficit datus haptiſmꝰ a bono mini ſtro: ꝙͣ a malo. qꝛ baptiſmus nō hꝫ ſuaꝫ efficaciā a miniſtro: ſꝫ a deo. vn̄ de ꝯſe. di. iiij. baptiſmꝰ dicit̉. Non timeo adulterū. ebrioſum. homicidā. qꝛ cō lumbā attendo ꝑ quā mihi dr̄. hic eſt qͥ baptizat. Ideo bonitas miniſtri nō eſt de neceſſitate ſed de congruentia. Sed qͥd ſi ſacerdos nolit baptizare niſi dato ſi aliqͦ p̄cio? Dic vt. jͣ. Symonia pͥmo. ¶ Utrū malus miniſter peccet mortalit̓ baptizan do. Dic ẜm Ri. vbi sͣ. Aut baptizat cū ſolennitate et vt miniſter eccleſie. ⁊ tūc peccat mortalit̓ ſi pctm̄ recolit nec penitet. Aut baptizat in articulo neceſſi tatis ſicut vetula. et non peccat. ¶ Utꝝ qͥ ſcient̓ recipit ſacr̄m baptiſmi a miniſtro malo. peccet mortalit̓. Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. cum ba ptiſmus ſit ſacr̄m neceſſitatis ad ſalutē. In neceſſi tatis articulo licitū eſt ip̄m recipere a qͦcunqꝫ hoīe ꝙͣtūcunqꝫ malo: cuiuſcūqꝫ ſit conditionis ⁊ ſexus. Excepto aūt neceſſitatꝭ articulo r̄cipiēs baptiſmū ſcienter ab hoīe malo p̄ciſo ab eccleſia ſimplicit̓ vel ad tp̄s peccat mortalit̓. qꝛ ꝙͣtū in ſe eſt cōtēptibilē reddit ſnīam eccleſie: qd̓ ſcienter: ſine pctō mortaij non pōt fieri. Si aūt recipiat ſcient̓ ab hoīe malo. nō p̄ciſo ab eccleſia ſimpl̓r. vel ad tp̄s. non peccat. maxime ſi ſuſcipiat a tali qͥ hoc ſibi cōferre tenetur ex officio. nullus em̄ peccat in recipiēdo. qd̓ ſibi ab alio debitū eſt. de hoc tn̄ ⁊ alijs ſacr̄is facta eſt ma gna modificatio. ꝑ extrauagantē factā in ꝯcilio ba ſilee. quā vide. jͣ. excōmunicatio. vj. Utrū melior ſit baptiſmus qui confert̉ a bono: Rn̄. ẜm doc. ꝙ eqͣlis eſt ab vtroqꝫ. ꝙͣtū ad ſubſtā tiales effectus. ſꝫ tn̄ cū effectu pͥncipali. pōt aliquid plus cōferri ex merito baptizātis. Sed hic eſt effe ctus accidētalis. Utrū idē poſſit baptizare ſeip̄m. Rn̄. ꝙ non. ꝑ tex. extra eo. c. debitū. vbi dr̄ ꝙ int̓ baptizatū ⁊ ha tizantē debet eſſe diſtinctio. Utrū bonus angelus poſſit baptizare. Rn̄ſio ẜm Ri. in. iiij. di. v. ꝙ de lege cōi non ꝯuenit ange lo baptizandi ptās. qꝛ tn̄ nunꝙͣ bonꝰ angelus ba ptizaret niſi ex ſpāli mādato dn̄i. ideo ſi certū eſſet ꝙ bonꝰ angelus aliquē baptizaſſet. ille nō eſſet re baptizandus. vnde baſilica quaꝫ dedicauit ſanctꝰ mnus. iij. jfi. michael in monte gargano. nō fuit poſtea ab hoe dedicata. Utrū in baptizante reqͥratur intētio. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. vj. ꝙ ad hoc vt verus cōferatur ba ptiſmus neceſſaria eſt baptizantis intentio. qn̄ em̄ aliqͣ plura ꝯcurrūt ad alique vnū effectuꝫ. oportet ꝙ aliquo mō vniāt̉. Ad ſanctificationē aūt illius qͥ baptizat̉. reqͥrit̉ ablutio exterior. ⁊ verba q̄ realit̓ vnita nō ſunt. Requirit̉ etiā baptizans. ⁊ id̓o ne ceſſaria eſt intētio baptizātis ꝑ quā ablutio. ⁊ v̓ba intētionalit̓ ꝯiungant̉ int̓ ſe. ⁊ eū qͥ baptizat. et oīa iſta cū fine qͥ ē purgatō illiꝰ qͥ baptizat̉. Ptrū actualis intētio reqͥratur in baptizante. Rn̄. ẜm Sco. ꝙ p̄ter intentionē actualem. ⁊ habi Fo. XXII. tualē neceſſe eſt ponere mediā. ꝓbat̉. Si qͥs in pͥn cipio intendēs dicere miſſam. poſtea autē ad alia diſtrahat̉. tūc nō hꝫ intētionē actualē. dū eſt diſtra ctus. nec tm̄ hꝫ intētionē hītualē. qꝛ etiā dormiēs talē hꝫ. Requirit̉ gͦ media.ſ. intētio virtualis. quia in v̓tute illiꝰ intētionis pͥus habite actualiter facit oīa q̄ facit. tanꝙͣ ex radice. Sic in ꝓpoſito. In ba ptizante nō ſufficit ſola intētio habitualis. nec reqͥ ritur ſemꝑ intētio actualis. qꝛ nō obligat deus ho minē ad impoſſibile vel nimis difficile cuiuſmodi eſt nō diſtrahi. ſꝫ ſufficit intētio virtualis. ¶ Quid ſi qͥs putet baptizare pueꝝ. cui imponit nomē. petrus. ⁊ eſt puella. Rn̄. ẜm Ho. ꝙ aūt in tendit baptizare ꝑſonā cuiuſcūqꝫ ſexus ſit. ⁊ eſt ba ptizata. aut intēdit baptizare marē tm̄. ⁊ ſic non ē baptizata. aut ſimpl̓r baptizat. ⁊ eſt baptizata. Quid de baptizante ex ioco. Dic ꝙ ſi hēbat intē tionē baptizandi eſt baptizatꝰ. al̓s ſecus. Quid autē in dubio: Aſten̄. dicit. hunc eſſe re ptizandū ſub cōditione ⁊cͣ. Utrū plures poſſint vnuꝫ baptizare. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. iij. ꝙ de neceſſitate vniꝰ actus bapti zandi eſt miniſtri vnitas. ad vitandū pctm̄. ex ꝑte baptizantis. niſi forte in caſu neceſſarij eſſent plu res ad pueꝝ abluendū. nō eſt aūt de neceſſitate ad efficaciā ſacr̄i. Modus em̄ expͥmendi baptizandi actū. ⁊ ꝑſone miniſtri exp̄ſſio. ſunt ex traditōne ec cleſie. vn̄ nō videt̉ efficacie ſacr̄i repugnare puerū a pluribꝰ ſimul ablui. lꝫ fieri nō debeat niſi in ma gna neceſſitate. Et cū baptizātes dicunt. Nos ba ptizamꝰ. nō ē ſenſus. Ego baptizo. ⁊ ego baptizo. Sed eſt ſenſus. Ego ⁊ iſte baptizamꝰ. Nec ē verū ꝙ om̄e plurale geminat ſuū ſingulare. vt in plura li pͥme ꝑſone. Sꝫ bene eſt veꝝ de plurali ſcd̓e ⁊ tey cie ꝑſone. hec Ri. Idē dicendū qn̄ vnus baptizat plures. dicēdo ego vos baptizo. baptizati ſunt. Aptiſmus. iiij. guo ad ſu ſcipientes. vtꝝ oēs hoīes fuerint obliga ti ad ſuſceptionē ſacr̄i poſt xp̄i reſurrecti onēm. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. iij. ꝙ non oēs hoīes fuer̄t obligati ad ſuſceptionē baptiſmi ſtatim poſt xp̄i reſurrectionē. Nullus em̄ tenet̉ de neceſſitate obẜuare legē anteꝙͣ ꝓmulgata ſit. nec etiā poſt ꝓ mulgatione qͦuſqꝫ ſibi innoteſcat. niſi defectus eiꝰ ſit in cā qͣre nō ſtatim innotuit ſibi ꝓmulgatio le tis. lex aūt de neceſſitate ſuſcipiēdi baptiſmū. non ſtatim fuit poſt xp̄i reſurrectionē ꝓmulgata. qꝛ nō ſtatim dixit illud verbū Mar. vltimo. Ite docete oēs gentes ⁊cͣ. illa aūt ꝓmulgatio nō fuit oībꝰ no ta. ⁊ tn̄ fuerūt multi. qͦꝝ defectꝰ nō fuit in cā tarda tionis illiꝰ noticie. Sed poſtꝙͣ eiꝰ ꝓmulgatio fuit diffuſa ꝑ vniuerſuna orbē. oēs fuerunt obligati ad baptiſmi ſuſceptionē. Et etiaꝫ iā iuſtificati qui ba ptiſmū nō ſuſceperūt. tenēt̉ ad baptiſmū. qꝛ ꝙͣuis aliqͣ lex conſtituat̉ ꝓpter ea q̄ accidūt. vt in pluribꝰ ſi tn̄ generalit̓ lata eſt. nō tm̄ tenent̉ ad eiꝰ obſerua tionē habētes illud ꝓpt̓ qd̓ eſt lata. ſꝫ etiā nō habē tes. qꝛ nō ſolū baptiſmꝰ inſtitutꝰ eſt ꝓpter peccatū originale delendū. ſꝫ etiā ſecundario ob fideliū ab infidelibꝰ diſtinctionē. d iij

Utrū puer in vtero matris exiſtens poſſit ba ptizari. Rn̄. ſi totalit̓ tal̓ puer ē in vtero mr̄is. nec de eo apparet aliqd̓ mēbꝝ. nec eius ꝑs. tunc bapti zari non pōt. qꝛ talis deo notus eſt nō eccleſie. nec ſubijci pōt oꝑationi miniſtrorū eccleſie. nec mater viua ſcindi dꝫ vt puer naſci poſſit ⁊ baptizari. quia nō ſunt faciēda mala. vt veniāt bona. deberet aūt ſcindi. ſi iaꝫ defuncta eſſet. vt. ff. de inoffi. te. l. poſt humꝰ. Qn̄ autē apparet aliqd̓ mēbꝝ. ⁊ nō eſt ple ne natꝰ expectāda eſt totalis egreſſio niſi ꝑiculum mortis īmineat: ſeu timeat̉. naꝫ in tali caſu egreſſa ꝑte pͥncipali.ſ. capite: baptizari dꝫ. Idē dic de alijs mēbris. vt manu ⁊ pede. ẜm Inno. nā ẜm eum de neceſſitate non reqͥrit̉ immerſio ſꝫ ſatis eſt ꝙ bapti zans effūdat aquā ſuꝑ corpore baptizādo: lauādo totū corpus: vel maiorē ꝑtē: vel ſalteꝫ caput. Dicit etiā ſufficere. ꝙ ſcintilla aq̄ ꝓiecta a baptizāte: tan gat corpus baptizati. Rō eſt ẜm eundē Inno. qͥa licet in verbis ſit tradita certa ⁊ ſb̓alis forma. non tn̄ in facto. Sola em̄ intentio eſt de ſb̓a baptiſmi. vnde ſufficit ꝙ baptizans effundat aquā ſuꝑ ba ptizando qͣntūcunqꝫ modicā. nā qn̄qꝫ poſſet con tingere ꝓpter debilitatē baptizātis ⁊ grauitatē ba ptizati. ꝙ nō poſſet illū ſuſtētare manibꝰ ⁊ merge re illū in aquā. Et Inno. loquit̉ etiā in puero tota liter egreſſo ex vtero matris. Et dicit panor. in. c. debitu. extra eo. ꝙ opinio Inno. facit ꝓ infantibꝰ qͥ ſunt multū debiles. vt nō immergant̉ in aquaꝫ neqꝫ lauet̉ totū corpus. ne incurrāt ꝑiculū mortꝭ. Ho. tn̄ dicit tutius eſſe: vt in verbis ⁊ in factꝭ ob ſeruet̉ ꝯſuetudo loci. vt in. c. de trina. de ꝯſe. di. iiij vbi dr̄ ꝙ loci ꝯſuetudo. obſeruari dꝫ. ſiue fiat trina immerſio ſiue vnica. Si tn̄ puer in vtero exiſtens. cuiꝰ aliqͣ ꝑs apparet et baptizata fuerit. Si poſtea moriat̉. ſepeliri dꝫ in ſacrato. exquo tā ſolēnis doc. vt Inno. dicit talē pueꝝ eſſe baptizatū. Idē tenet panor. Si tn̄ talis puer ſuꝑuiueret. ad habūdantē cautelā conſulo vt baptizet̉ iteꝝ: ſub cōditione tn̄. Et ꝑ p̄dicta ſoluit̉ q̄ſtio ſingularis q̄ fuit. de facto. Quidā deferens pueꝝ. ad baptizandū ad eccleſiā valde remotam. vidēs in puero ſigna mortis. nec habens ſecū aquā ꝓiecit eū in vno puteo. dicēdo: ego te baptizo. In noīe pr̄is ⁊cͣ. nunqͥd iſte ſit ba ptizatus vt ſic poſſit ſepeliri in cymiterio eccleſia ſtico. Quidā lector theologie de ordine p̄dicatoruꝫ dixit ꝙ nō. Sed vt refert ab. multi canoniſte fuer̄t illi deteſtati. qꝛ non deſinit in hoc caſu nec verbuꝫ. nec elementū. Sed poſtea ipſe abbas cōſuluit ma giſtrum ſuū. qui rn̄dit ꝙ non erat baptizatus. Et ſic concordauit cuꝫ iudicio illius magiſtri motus. quia in baptiſmo nō ſolū requirit̉ immerſio. ſꝫ etiā eleuatio ab aquis in ſignū reſurrectionis xp̄i. d. c. de trina. Sed dicit panor. ꝙ hec ratio apud eū nō concludit. qꝛ vt dictū eſt ſupra de neceſſitate nō re quiritur immerſio. ⁊ per conſequens nec eleuatio. vnde credit ꝙ ſi poſſet conſtare ꝙ puer vixerit. qͣꝫ diu baptiſmus fuerit ꝯpletus. ꝙ ſatis dicat̉ bapti zatus. Sed qꝛ poſſet deficere in via. anteqͣꝫ bapti aretur. poſſet ſuſtentari alia opinio. ¶ Sed pone ꝙ iſte paruulus dū ad baptiſmū de fertur ab infideli interficit̉: nunqͥd ſaluabit̉. ReSaptiſmus. iiij. ſpondit aſten̄. li. iiij. ti. vj. ꝙ nullus ꝑuulns ſaluat̉ ꝙͣtū eſt de lege cōmuni. niſi virtute ſacramēti. non quia ꝑuulus teneat̉ ex p̄cepto. ſꝫ quia ſine ſacramē to vel aliquo qd̓ equipolleat deus nō diſpoſuit da re gratiā. Si v̓o ꝑuulus ꝓpter hoc ſolū occiſus eſt a ꝑſecutore. cū portaret̉ ad baptizandū ne baptiza retur. morit̉ ꝓ baptiſmo ideo in ſanguine ſuo pie credit̉ baptizatus. Si autē alia de cauſa occiditur qͣꝫtūcunqꝫ deferat̉ ad baptiſmū. damnabit̉. Circa tn̄ p̄dicta ſciendū. ꝙ triplex eſt baptiſmꝰ. ſcꝫ fluminis. flaminis. ⁊ ſanguinis. In baptiſmo fluminis vel in re vel in ꝓpoſito ſi haberi nō poſſit in re. fit ſalus. Inquantū eſt de virtute eius. Ba ptiſmo v̓o flaminis ſit ſalus adulto. dū tamen ba ptiſmus fluminis ſit in ꝓpoſito. de conſe. diſt. iiij. baptiſmus. ⁊ de p̄ſby. non bap. apoſtolicam. Ubi etiā habet̉ ꝙ credens ſe baptizatu. lꝫ non ſit bapti zatus nihilominꝰ ſi decebat ſaluat̉. Paruulo autē non fit ſalus ꝑ baptiſmū flaminis. niſi de priuile gio ſpeciali. Ut patꝫ de ſanctificato in vtero. quia non habet vſum liberi arbitrij. Baptiſmo autem ſanguinis fit ſalus vtriqꝫ.ſ. adulto et paruulo. Et hoc ſi fit ꝓpter deū. Utrū ſanctificatꝰ in vtero teneat̉ ad baptiſmū Rn̄dit Aſten̄. ꝙ ſic. ſicut patet ꝑ Iohannē qͥ dixit ſe a xp̄o debere baptizari. Et hoc quidē non ꝓpter indigentiā remedij. ſꝫ ꝓpter impreſſionē caracteris et huiuſmodi. Utrū apoſtoli fuerint baptizati. Rn̄dit aſten̄. ſic. ꝑ glo. Io. xiij. trū puer exiſtens adhuc in vtero matris re generari poſſit baptiſmo ſanguīs? Rn̄dit aſten̄. quidā dicunt. ꝙ nullo modo. nec ꝑ effuſionē ſan guinis nec ꝑ aliam viā de lege cōmuni poteſt puer in vtero matris a peccato purgari. Alijs autē vi detur pie dicendum. ꝙ licet puer in vtero matris baptiſmo aque baptizari nō poſſit. quia nō poteſt ipſum ſenſibile ſacramētū ſuſcipere. ⁊ eccleſie igno tus eſt. quia tamē ad ip̄m effuſio ſanguinis ꝑueni re poteſt. ⁊ deo notus eſt. qui pͥncipaliter baptizat ideo ꝑ effuſionē ſanguinis illatā per fidem. poteſt ab originali peccato purgari. vnde illud Auguſti ni. li. de baptiſmo paruuloꝝ. Qui natus non fue rit non poteſt renaſci. Intelligendū eſt de regene ratione baptiſmi aq̄. Idē Ri. ¶ Infans expoſitus. ſi nullū ſignū vel teſtimoniū apparet ꝙ baptizatus ſit. baptizari debet ſub con ditione hac. ſi nō es baptizatus ⁊cͣ. Quid fiet quando naſcit̉ monſtrū. Rn̄. aut cer tum eſt eſſe duas animas rōnales. aut nō. certum eſt autē ſi ſunt duo capita ⁊ duo colla. ⁊ duo pecto ra. quia erunt ꝑ cōſequens duo corda. Et ſic ſunt baptizandi vt duo. Et qͣꝫuis p̄ſumatur ꝙ plures poſſint ſimul baptizari. dicendo: ego vos baptizo tutius tamē eſt eos baptizare ſigillatim. Si v̓o du bium eſt. vtrum ſint due anime. tunc primo bapti zandus eſt vnus. poſtea poteſt alter baptizari ſub conditione. Sic: Si non es baptizatus. ego te ba ptizo ⁊cͣ. Utrū in eo qui eſt baptizandus requirat̉ inten tio et volūtas. Rn̄. ẜm pe. Suſcipiētiū baptiſmū

tres ſunt differentie. Quidā em̄ nunqͣꝫ habuerūt vſum rōnis. vt paruuli. et ꝑpetuo furioſi. ⁊ in his non requirit̉ voluntas. Quidā v̓o aliqn̄ habuer̄t. lꝫ tunc non habeant. ⁊ in his in neceſſitate ſufficit antecedens voluntas. Itaqꝫ amētes et dormiētes ſi ante furiā vel dormitionē habebāt contrariā vo luntatē. non recipiunt ſacr̄m. Si autē habuerunt ꝓpoſitū. et hoc ꝑ ſigna aliqͣ innotuit. tunc in articu lo neceſſitatis debet baptizari. etiā ſi furioſus tūc contradiceret. Si tn̄ neceſſitas tunc nō ſit. dꝫ expe ctari lucidū interuallū: vel vigilia dormiētis. Qui dam v̓o habent vſum rōnis tunc cū baptizant̉. et in his requirit̉ contritio ⁊ deuotio ad ꝑcipienduꝫ rem ſacr̄i. ⁊ intentio et voluntas ad ꝑcipiendū ſa cramentū. Nec tn̄ requirit̉ voluntas abſoluta re cipiendi qd̓ eccleſia confert. ſꝫ qn̄qꝫ ſufficit volun tas coacta. Et ſi ſit cōactio ſufficiens. et ex toto ab extra. vt cū aliquis reclamās immergit̉ violenter. talis: nec ſacr̄m ſuſcipit. nec rē ſacr̄i. Si autē ſit co actio inducens ſicut minis vel flagellis. Ita ꝙ po tius ipſe eligat baptiſmum ſuſcipere. qͣꝫ talia pati. ſuſcipit ſacr̄m. ſed non rem ſacramēti. hec ꝓbant̉. xlv. di. de iudeis. et extra de bap. maiores. ¶trū in eo qui debet baptizari requirat̉ fides Rn̄. ẜm Pe. In ꝑuulis ⁊ naturalit̓ ſtultis ⁊ hmōi qͥ ꝑ ſe nō poſſunt credere. nō requirit̉ fides ꝓpria. ſꝫ ſufficit aliena. In alijs v̓o requirit̉ fides ꝓpria vthaptizat. Nn̄dit elen. non quidē ad ſuſceptionē ſacr̄i. quia etiā ſine ea re ciperet̉ caracter. ſꝫ qͣꝫtū ad ſuſceptionē rei ſacramē ti.i. gratie. ¶ Baptiſmus iterari nō debet.j. q. j. qd̓ quidam. Pena aūt iterantis. ẜm leges eſt vltimū ſuppliciū C. ne ſanctum bap. l. ij. ẜm v̓o canones. tales non pn̄t ꝓmoneri. ſiue ſcient̓ rebaptizati ſint. ſiue igno ranter. Et poſtqͣꝫ ſciuerint ratū habuerūt. l. di. cō firmandū. Al̓s v̓o qͥ ignorant̓ rebaptizati fuerūt. vt infantes vel coacti abſolute pn̄t ꝓmoueri ẜm quoſdā de iure. ẜm alios qd̓ tutius eſt de diſpenſa tione. de ꝯſe. di. iiij. qͥ bis. Itē clerici iterantes ba ptiſmū deponēdi ſunt. ar. c. eos. ⁊. c. qͥ bis. de cōſe. di. iiij. Layci v̓o grauibꝰ penis plectendi ſunt. vt ibi. Si v̓o dubitet̉. an aliqͥs baptizatus fuerit. ba ptizetur ſic. Si es baptizatus non te baptizo. Si non es baptizatus ego te baptizo. In noīe pa. ⁊cͣ. extra de bap. c. ij. ¶ Cū iudeus vel paganꝰ petit baptiſmū. An ſta tim baptizandus ſit. Rn̄. ſi ꝑiculū eſt in mora. vt qꝛ baptizādus timet ne alij infideles ſi hoc ſenſe rint interficiāt eū vel alit̓ impediāt. qͣꝫcitius eſt ba ptizandus. de ꝯſe. di. iiij. ne qd̓ abſit. Sꝫ ſi ꝑiculuꝫ nō adſit. tūc ꝑ. viij. mēſes vel alio termino arbitra rio dꝫ differri. ⁊ int̓ cathecuminos teneri. de cōſe. ij. iiij. iudei. ⁊. c. ſe. Quid ſi nō baptizatus ꝓmoueat̉ in ſacerdotē ⁊ ep̄m. ⁊ poſtmodū celebret ⁊ multos ordinat. Rn̄. panor. in. c. ſi qͥs. de pͣſ. nō bap. dicit ꝙ defectꝰ ſacr̄i baptizantis impedit imp̄ſſionē caracteris alioruꝫ ſacr̄oꝝ. quia baptiſmꝰ eſt ianua oīm ſacr̄oꝝ. Et ꝑ ꝯn̄s nec conficere: nec abſoluere: nec etiā ordinare pōt. Pie tn̄ credendū eſt: ꝙ aīe ſaluent̉ ꝓpter fideꝫ ſacr̄i. ⁊ ꝓpter hoc glo. ſingularis. in. c. apoſtolicam Baptiſmus. v. vj. et. vij. Fo. XXIII. de p̄ſby. nō bap. dat ſingularē limitationem ad. l. barbarius. ff. de offi. p̄to. ⁊ ad.§. veꝝ. iij. q. vij. In quibꝰ notatur ꝙ cōis error ſeu opinio facit valere geſta. Iſta em̄ ꝓcedunt in dependentibꝰ a iuriſdi tione. nō aūt in dependentibꝰ ab ordine ſeu alijs ſacr̄alibꝰ. In his em̄ attendit̉ veritas. ⁊ nō opinio De hac maͣ vide. jͣ. Confeſſio. iij. in fi. Quid aūt ſi ordinatꝰ ab iſto: qͥ cōi opinioni ha bebat̉ ꝓ ep̄o nō velit amplius ordinari. Rn̄. d. an. dicit ſe credere iſtū cōpelli debere ad ſuſcipienduꝫ ordinē ſacrū ꝓpter intētionē ſuam: quā ſemel ha buit. Io. an. dicit ꝙ remanebit laycus. Et licite n̄ deberet ꝯͣhere mr̄imoniuꝫ. qͥa tacite videt̉ vouiſſe cōtinentiā. tn̄ ſi ꝯͣhat. tenet mr̄imoniū. cū illud vo tum nō fuerit ſolenne: exqͦ vere non recepit ſacr̄m ordinis. Ex qͦ infert panor. in. d. c. ſi qͥs. ꝙ ad ſolen nizandū votū nō ſufficit opinio ⁊ credulitas. ſꝫ oꝫ ꝙ vere ſubſequat̉ ſacer ordo. vel ingreſſus religio nis. vt. c. vnico. de voto. li. vj. Aptiſmus. V. quo ad tha. Utrū aliqd̓ tp̄us determinatū ſit ad baptiſmū. Rn̄. qͣꝫtū ad ſb̓am ſacr̄i non eſt aliqd̓ tempus determinatū. immo qͣlibet die ⁊ hora celebrari pōt. Quo v̓o ad ſolennitatē: eccleſia habet duplex tempus.ſ. ſabbatū paſche ⁊ ſabbatū penthecoſtes. tꝝ baptiſmus debeat ꝑ aliquod tp̄s differri. Rn̄. ẜm doc. magis laudabile eſt ꝙ puer qͣꝫcitius fieri pōt baptizetur. Primo qꝛ interim puer poſſꝫ mori ⁊ dānaret̉. Scd̓o qꝛ demones nō hn̄t tantaꝫ ptātē in baptizatis. ſicut nō baptizatis. Tercio qꝛ in puericia faciliꝰ hō inducit̉ ⁊ aſſueſcit in his que ſunt xp̄iane religionis ⁊ fortiꝰ inheret. Adultꝭ aūt nō ſtatim cū ꝯuertunt̉ eſt hoc ſacr̄m cōferendum Primo ne eccleſia in talibꝰ decipiat̉. Scd̓o vt ante baptiſmū plenius inſtruant̉ in fide. Tercio ꝓpter reuerentiā ſa cramēti. ¶Aptiſmus. Vl. quordntū. Utrū immerſio ſit de neceſſitate ba ptiſmi. Uide sͣ. baptiſmus. iiij. Quid de duobꝰ ſacerdotibꝰ: quoꝝ alter eſt man chus: et alter mutus. vno ꝓferente: ⁊ altero īmer gente. Rn̄dit Ri. in. iiij. di. iij. ꝙ de lege cōmuni baptizatus nō eſſet. quia qͣꝫuis determinatus mo dus exprimendi actu non ſit de neceſſitate effica cie ſacr̄i. tn̄ expͥmere actū eſſe ab illo a qͦ nō ē: dero gat efficacie ſacr̄i. Sic aūt ē in ꝓpoſito. qꝛ baptiſmꝰ eſt ablutio. Si aūt ille qͥ v̓ba ꝓfert nō abluat. expͥ mit actū baptizādi eſſe ab illo a quo nō eſt. ſiue ex rimat in ſingulari: ſiue in plurali. Utrū in baptiſmo vel ꝯfirmatione poſſit leua re vel tenere nō baptizatus vel non confirmatus vide. jͣ. Impedimentū. vj. Quo ad eiꝰ OAptiſmus. vij. effectum. Quis ſit effectus baptiſmi. Rn̄. ẜm Tho. paruuli in baptiſmo mundantur ab originali ⁊ dant̉ eis v̓tutes in habitu. ſed nō in vſu. Adultis v̓o fit remiſſio omnium peccatorum d iiij

Sellum non ſolū originalis. ſꝫ etiā omniū alioꝝ ⁊ tociꝰ pe ne. neqꝫ requirit̉ alia penitētia. Utꝝ fictio impediat effectū baptiſmi. Rn̄. ẜm Pe. qui fictus eſt in hoc ꝙ ſimulat ſe velle confer re vel ſuſcipere baptiſmū et nō intendit. effectū eiꝰ impedit. Sed qui ſimulat ſe diſpoſitum interius. cū non ſit. vel qꝛ nō credit. vel qꝛ cū ꝓpoſito peccan di accedit aut contēnit ſacr̄m. nō ſuſcipit rē ſacr̄i.i. grām. ſꝫ bene caracterē ſuſcipit. Et vt dicit Augꝰ. conualeſcere incipit qn̄ fictio veraci ꝯfeſſione rece dit. Et baptiſmꝰ quideꝫ pctā ante cōmiſſa delet qͦ ad culpā et penā. ſꝫ cōmiſſa poſt baptiſmū delet qͥ ad culpā. Et hoc ꝑ accidens. qꝛ magis delent̉ vir tute penitentie. Utrū effectus baptiſmi equalis ſit in omnibꝰ. Rn̄. ẜm pe. ꝙͣtū ad caracteris imp̄ſſionē ⁊ pctōrū ⁊ pene dimiſſionē: eqͣlis effectus ē. Sed ꝙͣtū ad de p̄ſſionē fomitis ⁊ infuſionē gr̄e eſt ineqͣlis. qꝛ ineqͣ lis pōt eſſe diſpoſitio voluntatis. In ꝑuulis tn̄ qꝛ eqͣlis eſt diſpoſitio: ⁊ effectus eqͣlis erit. An autē baptiſmꝰ tollat irregularitatē bigamie vel homicidij. Uide. jͣ. Bigamia. Utrū capta in bello ſubij ¶ Ellum. ciant̉ reſtōni. Rn̄dit mo nal. ꝙ nō tenent̉ pͥncipes. nec milites ſi bellū eſt iuſtū. di. j. Ius gentiū. Itē ẜm eū nō tenent̉ reſtituere qn̄ bellant ꝓ rebꝰ repeten̄. vſqꝫ quo ſatiſfactū fuerit eis de omni damno ⁊ in tereſſe. qd̓ iniuſte ab hoſtibꝰ illatuꝫ eſt eis. ar. xxiij. q. j. c. j. et. q. iij. c. fortitudo. Que aut reqͥrant̉ ad hoc vt bellum iuſtū dicat̉. Rn̄deo. qͥnqꝫ ſunt.ſ. ꝑſona. res. cauſa. animus. et auctoritas. Primo ꝑſona.ſ. vt ſit perſona cui liceat bellare.ſ. vt ſit ſecularis ⁊ non eccleſiaſtica. xxiij. q. viij. clerici. niſi in neceſſitate ineuitabili. Res. vt ſcꝫ fiat ꝓ rebꝰ repetēdis vſqꝫ qͦ ſit ei ſatiſfactū. Cau ſa.ſ. neceſſaria vel licita. vt ꝓ defenſione. de reſti. ſpō. olim cām. Animꝰ.ſ. nō ex odio. vltione vel cu piditate: ſed ad correctionē vel ꝓpter iuſticiam vel obedientiā. xxiij. q. j. qͥd culpat̉. Auctoritas.ſ. ſupe rioris. d. c. qͥd culpat̉. Dicit em̄ imꝑator. nulli pror ſus nobis inſcijs atqꝫ incōſultis: quorūlibet armo rum moliendoꝝ. copia tribuat̉. C. vt ar. vſus in ſcio pͥn. int̓. ſit. l. j. li. xj. Idē dicit Hoſtiē. in ſum. et addit ꝙ fieri etiā pōt aucͣte eccleſie. p̄cipue ſi pugͣ ꝓ fide. Idē dici poſſet etiā in dn̄is tꝑalibꝰ inferio ribus a pͥncipe ⁊ ciuitatibꝰ qͥ p̄ſcripſerunt iura im perij. vt in. c. ſuꝑ qͥbuſdaꝫ. de ver. ſi. Et ſi aliqd̓ di ctoꝝ. v. defuerit: bellū dicet̉ iniuſtū. Primo q̄rit̉. qͥd ſi aliqd̓ p̄dictoꝝ defuerit. nūqͥd tenebit̉ qͥs reſtituere quicqͥd adeptꝰ eſt in bello illo Rn̄dit monal. ꝙ qͣꝫuis bellū ſit nō iuſtū ex cauſa. aīo. ꝑſona ⁊ ex auctoritate. Si tn̄ res ſubſit.ſ. qꝛ ꝓ rebꝰ repetēdis factū eſt: nō tenet̉. qͥ mouit bellu. re ſtituere qd̓ ibi accepit. niſi ceperit vel dānificauerit aduerſariuꝫ ſuū vltra ꝙͣ habuit ille de ſuo iniuſte. aut dānificauerit eū. Et hoc eſt dicēdū ẜm iudiciū fori pnīalis. vbi hꝫ locū cōpenſatio etiaꝫ non liqͥdi ad liquidū q̄ non hꝫ locū in foro contentioſo. Un̄ ſi qͥs in foro pnīali confiteat̉ ſe ꝑ furtū habuiſſe. x. de rebꝰ illius qͥ manifeſte abſtulerat ei. xj. facere cō ſueuit ⁊ bene iudex pnīarius cōpenſationē. nec in iunget ei reſtitutōnē illoꝝ..x. niſi aduerſarius eius poſtmodū reſtituat ei. xj. ablata. Iniunget tamē ei pnīam de furto cōmiſſo. Idem Ho. qui etiā dicit ꝙ is qui iuſte pugnat non tenet̉ ad reſtitutionem prede. ſꝫ fit capientis. xxiij. q. vij. ſi de rebus. qd̓ eſt valde ſingulare. Et hoc intelligas ſiue capiatur de rebus iniuſte pugnātis ſiue vaſalloꝝ ſiue hominū ſuoꝝ. quouſqꝫ iuſte pugnanti. de debito vel iniu ria vel offenſione illata vel dāno dato ſibi vel ſuis de intereſſe ſuo iuxta ꝓpriā et ſanā conſcīam ſit ple narie ſatiſfactū. vel donec hoſtis ꝑatus ſit ſatiſfa cere. vel iuri ꝑituꝝ ſe offerat. Illos autē intelligas ſuos. qui plus hominē qͣꝫ deū timētes ſequunt do minū ſuum in bello illicito. Alios autē qui ei non p̄ſtant auxiliū conſiliū vel fauorē. non credimꝰ pu niendos. de hoc tamē vltimo. dic vt. jͣ. Rep̄ſalie. Quod autē dictū eſt illos teneri qͥ dominū in bel lo iniuſto ſequunt̉. intelligas qn̄ de hoc certi ſunt. vel ꝓbabiliter credunt iniuſtū eſſe bellū. maxime vbi ep̄s ꝓhibebat. Si v̓o certi eſſent vel ꝓbabilit̉ credebant iuſtum eſſe. in nullo tenerent̉ niſi forte ꝓpter corruptā intentionem cupiditatis. Sed hoc reputo periculoſum. quia ſola conſcientia non fa cit iuſtum bellum. immo auctoritas iuris vel iudi cis. eſt ꝙͣtum ad hoc pertinet requirenda. Hec Hoſti. Scd̓o quero. quid ſi ꝓbabiliter dubitat̉. Utrū iuſtū ſit vel iniuſtū. Rn̄dit idē mo. ꝙ adhuc ꝓpter bonuꝫ obedientie excuſat̉. d. c. quid culpatur. ẜm Ray. hoc veꝝ eſt ſi inqͥſiuit qͣntū potuit. ⁊ peritio res conſuluit et dubius ſemꝑ remāſit. alioquin af fectator ignorantie ſicut expers ſcientie puniretur deciam. deſpon. cū inhibitio. Nec excuſat̉ ꝓpter timorē amittendi feudū vel incurrendi damnum xxxij. q. v. Ita ne. Licet metus culpā attenuet. ex tra qd̓ metus cauſa. ſacris. Sed auctoritas iuris. vel iudicis requirit̉. Idem Hoſti. Concor. Ri. in iiij. di. xv. dicens. ꝙ q̄ in guerris ſcienter inferunt damna innocentibꝰ. tenent̉ illis ad reſtitutionem Illi autem in guerris innocētes non ſunt. qui ha benti iniuſtū bellum fauent directe vel indirecte ꝑſonis vel rebus. Tercio. nunqͥd hi qͥ ſequunt̉ teneant̉ inſolidū. Rn. ẜm Hoſti. diſtinguendū eſt. Utꝝ ſcirēt p̄dā cōmitti debere. vel ignorarēt. tn̄ a preda non abſti nuerunt. īmo alios adiuuerunt. Et tales ⁊ hi qui conſilio. auxilio vel adulatione. vel detractōne. ſeu alia cauſa ſimili induxerūt tyrannū ad p̄dā facien dam vel guerrā mouendā iniuſte. tenent̉ inſolidū ſi ꝓpter hoc ſciunt vel credunt ꝙ tyrānus ad hoc ſit inductus. al̓s nō facturus. vel non tātū facturꝰ quo ad id qd̓ plus feciſſe credit̉ ex tali inſtigatione ar. de homī. ſicut dignū. Si v̓o ſciunt vel credunt ꝙ ꝓpter hoc ad hoc non fuit motus. nec ꝓpter ta les plus vel minus fecit. tunc non tenent. niſi in quantū ad eos ꝑuenit. vel de his que expenderūt et inquantū damnū dederūt ꝑ ſe vel familiā ſuam directe vel occaſionaliter. ¶ Quarto quid ſi neuter raptorū dominus erat. nec vnus magis animauit aliū ꝙͣ alter ipſum. ſed

Bellum ſimul conuenerunt de faciendo talē inſultum. vel de tali rapina cōmittenda. Rn̄dit Ho. ꝙ qͥlibet tenet̉ inſolidū. Alij v̓o dicunt ꝙ quilibet ꝓ parte ſua ſatiſfaciat. Quinto nunqͥd oēs qͥ ſequunt̉. etiā ſi vnꝰ ſolus potuiſſet ꝑ ſe hoc facere. teneāt̉ inſolidum. Rn̄dit Ho. ꝙ ſic. vt eſt tex. ff. ad. l. aqui. ita vulneratus. Aliqui tn̄ dicūt ꝙ ſufficit ꝙ qͥlibet ꝓ ꝑte ſua ſatiſfa ciat. Si em̄ ꝓpter eoꝝ ſequelā cōſiliū vel exortatio nem: ſciunt vel ꝓbabilit̓ eſtimāt eū rapinā feciſſe. ita ꝙ al̓s nō fuiſſet facturꝰ. qͥlibet eoꝝ tenet̉ inſoli dum. Si v̓o ꝓpter eoꝝ ſequelā non plus fecit. qͣꝫ al̓s fuiſſet facturꝰ. tūc tenent̉ tm̄ de his q̄ inde ha buerunt vt dictū eſt. Si v̓o credūt ꝙ etiā ſine ſuo adiutorio dānū feciſſet. tūc tm̄ tenent̉ ad illud pl̓ vt sͣ. Uel dic ẜm Ray. qn̄ ſunt plures raptores. ſi ſimul vadūt. qͣſi ſit vnꝰ exercitꝰ qͥlibet tenet̉ inſoli dum. nā et qͥlibet iuuat alios ⁊ facit eos fortiores. hoc tn̄ veꝝ eſt ẜm v̓ v̓. qn̄ vnꝰ ſine alio nō feciſſet. al̓s qͥlibet tenet̉ ꝓ dāno qd̓ intulit. Si v̓o nō iue runt ſimul. ſꝫ qͥlibet ꝑ ſe fecit damnuꝫ. qͥlibet tenet̉ ꝑ eo qd̓ intulit. ¶ Sexto. vtrū ꝑ bellū vel violentiā liceat propria auctoritate rē iam ablatā vel inuaſam recuperare. Rn̄. ẜm Inno. et Ho. Si hoc fiat incontinenti. Certe lꝫ. nā de iure naturali cuilibet licet vim vi re pellere. dū tn̄ incontinēti ⁊ cū moderamine incul pate tutele.i. ꝙ tutela illa moderata ⁊ ſine culpa ſit nec ſit ad ſumendā vindictā. ſꝫ ad ꝓpulſandā in iuriā. de homi. ſignificaſti. el. ij. Et dr̄ moderata tu tela. ſi illd̓ tm̄ fiat. qͦ omiſſo violētia repelli nō poſſꝫ Si aūt ex interuallo fiat. non lꝫ. īmo tunc dꝫ adiri iudex raptoris ⁊ eius auctoritate recuperari. Nā io. Nec excuſat̉ ꝓpter ſi aliqͥs ꝓpria auctoritate etiā rē ſuaꝫ accipit: cadit a iure ſuo ⁊ ꝑdit eā. niſi forte n̄ poſſet ꝑ iudicē eā re cuperare. di. j. ius gentiū. Hoc intellige in foro cō tentioſo. Secus in foro cōſcīe. qꝛ licet male fecerit. non tn̄ tenet̉ ad reſtitutionem. Sicut ⁊ de illo qui abſqꝫ auctoritate ſuꝑioris accepit de rebꝰ dānificā tis vſqꝫ ad valorē dāni. vt dictū eſt sͣ. Minꝰ tenet̉ ſi ſine culpa habuit de bonis illiꝰ. vtputa qꝛ inue nit. vel alius ſibi dedit ⁊ hmōi de hoc vide. jͣ. capl̓o familia. Idē videt̉ tenere Alex. de ales. in. iiij. ꝙ ſi qͥs ſine ſcandalo rē ſuā latenter vel ꝑ violentiā ac cepit. vel rē equipollentē rei ſue. nō tenet̉ reſtitue re. qꝛ ſimplicit̓ non fecit furtuꝫ. Et ſi dicat̉ ꝙ ꝯͣctat rem alienam inuito domino. dicenduꝫ ꝙ non. vt alięnam. ¶ Septimo quid cū ſubditus mouet bellū man dante ſibi dn̄o. vel ſequit̉ eū. nunqͥd tenet̉ reſtitue re ſiqͣ ab hoſtibꝰ accepit. Rn̄. ſi bellū eſt iuſtū. non tenet̉ niſi iuxta edictuꝫ dn̄i ſui. Si v̓o ſit iniuſtum tunc tenet̉. qͥa plus debuit timere deū ꝙͣ hominē. Si v̓o dubitat vtꝝ ſit iuſtū vel nō. interim non te ſi voſcunt vel c netur.ſ. quouſqꝫ dubitat. nā excuſat̉ ꝓpter bonuꝫ obedientie. xxiij. q. j. c. quid culpat̉. Si aūt poſtmo dum ſciuit bellum iniuſtū fuiſſe. ſtatim incipit eſſe male fidei. Et tenet̉ reſtituere qd̓ accepit. Limita tn̄ hoc ſicut dictū fuit sͣ. in pͥncipio capituli. qn̄ in hmōi dubio conſuluit ꝑitos. ⁊ ſemper dubius re manſit. nā tunc q̄ habuit in iuſto bello retinere po Fo. XXIIII. teſt propter bonū obedientie. Octauo quero. an ſicut ſubditi mouētes belluꝫ excuſant̉ in dupio vt dictū eſt. Vtꝝ ſimiliter excu ſentur amici. cognati. ſtipendiarij. ⁊ hmōi. Rn̄ſio ẜm v̓ꝟ̓. ꝙ non. quia non excuſat eos obedientia: nec in dubio debent ſe cōmittere diſcrimini. vt iu uent aliquē in p̄iudiciū alterius. xiiij. q. v. deniqꝫ. nec eſt ſimile de aduocato quē excuſat bona fides qͣꝫdiu credit iuſtā eē cauſam. qꝛ eſt illi iudex ſuꝑior qui cām examinat ⁊ de allegatis iudicat. In bello v̓o viribꝰ corporalibꝰ vincit. ⁊ non ꝑ rationē diiu dicatur concor. Ul. Non o q̄ro. an libere accedētes ad bellū obligēt ſibi illū: cuiꝰ ſeruitiū vadunt ſi in dānū incidut. vtputa ſi in bello ꝑdant arma. equos ⁊ hmōi. ſiue capiunt̉ eundo ad bellū. ſiue in redeundo. Rn̄dit Archi. flo. ꝙ ſi accedūt vocati a dn̄is ⁊ rogati. ⁊ nō motu ꝓprio. ſꝫ reqͥſiti. tūc habēt actionē mandati cōtra dn̄m. ſi ꝯtingat ipſos aliqͥd ꝑdere. vt sͣ. dcm̄ eſt. niſi appareat ꝙ cauſa pietatis. humanitatꝭ vel parentele hoc fecerint. xxiij. q. iij. nō inferēda. Et ſi opponas. dicēdo. dn̄m nō teneri. qꝛ talia ꝑdider̄t caſu fortuito. de qͦ qͥs non tenet̉. de homi. Ioh̓es. Rn̄. Iſte eſt caſus fortuitus qͥ potuit ⁊ debuit p̄ui deri. qꝛ veriſimilit̓ hec ꝯtingūt in bellis. qꝛ dubius eſt euentus belli. ⁊ ita notat Inno. in. c. ſicut. el. iij. de iureiur. ⁊ ibi panor. idē ſentit dicens ꝙ vocati a dn̄o. qͥ tn̄ non tenebant̉ obedire. poſſunt agere cō tra vocantē actione mādati. etiā ad dāna q̄ cōtin gunt caſu fortuito. dū veriſimiliter contingere po tuiſſent. quaſi vocās hoc debuerit cogitare a pͥnci pio. Secus vbi damna cōtigiſſent ex caſu fortuito qui veriſimilit̓ non fuit cogitatus. vt in. l. int̓ cau ſas.§. non omnia. ff. man. que verba ſunt valde notanda. maxime in materia fideiuſſionis. lꝫ ſecꝰ ſit in cōmodato. quia cōmodatarius non tenetur de caſu fortuito. ſed hoc contingit ex natura man dati. quia regularit̓ mandatarius agit ad mandā tis cōmodū. cū non intendat facere de ſuo benefi cium. Et intellige p̄dicta in eo qui gratis ſuſcepit mandatū. nā ſi aliquid accepit. non dicit̉ manda tarius: ſed locator. mandatū em̄ debet eſſe gratui tum. Unde puto ꝙ iſti qui veniunt p̄cio. vt ſtipē diarij non poſſunt agere ad damna que cōtingūt. ſine culpa ſaltē leui mandatarij. nā ibi contractus ꝑficitur gratia vtriuſqꝫ. ſꝫ mandatum explicat̉ gra tia mādantis tm̄. Et ꝑ hoc infert̉ ad aliā. q. Quis mandauit alicui. vt faceret ſibi aliquod edificiū in inſula circumdata mari. ꝓpter qd̓ mandatarius ex cauſa naufragij incurrit multa damna. nunqͥd poſſit contra mandantē agere? et concludit ꝙ pōt dūmodo caſus ſit talis. quē non incurriſſet ſi man datum non habuiſſet. Sed hoc videt̉ ꝯtra dictuꝫ .§. non omnia. vbi dicit̉. ꝙ vbi mandatarius fuit ſpoliatus in via a latronibꝰ. non agit contra man dantem. Ideo mihi plus placet diſtinctio facta ſupra de caſu fortuito. qui veriſimiliter fuit cogita tus aut non. Et per p̄dictā. l. inter cauſas. Panor. in. c. cum ꝓ cā. de procu. infert ad aliam. q. qͦtidia nam. Quidam ꝓcurator alicuius domini incidit in latrones. dum iret pro factis domini. et ab eis

fuit ſpoliatꝰ. vel in via fuit infirmitate oppreſſus. nunquid poſſit huiuſmodi damna vel expenſas factas imputare dn̄o. Et concludit ẜm doc. ibi ꝙ non. ꝑ. d.§. non oīa. Scd̓o qꝛ hec ſunt extrinſeca a mandato. ⁊ potius ſunt imputanda caſui fortuito Secus eſt in duobꝰ ſocijs. qꝛ vnus imputat alteri damna: que paſſus eſt occaſione ſocietatis. vt in. l. cum duobus.§. quidaꝫ. ff. pro ſo. vide de hoc. jͣ. c. ſocietas. ¶ Quero. an non vocati ad bellū. ſed ꝓprio motu accedentes: obligent ſibi illū in cuiꝰ ſeruiciū vadūt Rn̄dit Archi. flo. Si animo donandi hoc faciūt. vtputa. pietatis. humanitatis. vel parentele. tales non agent. xxiij. q. iij. nō inferenda. Si aūt animo obligandi illū cuiꝰ negociuꝫ gerunt. tunc agent vi negocioꝝ geſtoꝝ. ⁊ ſufficit vtiliter ceptū negociuꝫ ẜm B. de ligna. ¶ Quero de accedentibꝰ ꝓprio motu. contradicē tibus tn̄ illis: in quoꝝ ſubſidiū vadunt. nunqͥd ta les obligent illū in cuiꝰ ſeruiciū vadunt. vtiliter in cipiendo. ⁊ etiā feliciter implendo. Rn̄. ꝙ nō. naꝫ gerens negociū alterius eo inuito nō poteſt pete re aliquid. niſi ꝓ bene geſtis ante ꝓhibitioneꝫ. C. dę ne. ge. l. fi. ¶ Quero. quid de cōmodantibꝰ vel locantibꝰ ar ma et equos euntibꝰ ad bellū. ſi amittant̉ vel aufe rantur. Rn̄dit archi. flo. idē eſſe ius omnino. ſicut de cōmodato. locato ⁊ conducto. Quero. qͥd ſi ſubditus hꝫ guerrā contra dn̄m: vel econuerſo. Rn̄. ẜm v̓ v̓. cū vaſallus comitis hꝫ aliquid contra comitē. reqͥrenda eſt primo auctori tas regis. Si autē comes hꝫ aliquid ꝯͣ regem. ⁊ rex humiliter reqͥſitus ꝑ pares curie nolet ei ius exhi bere. credo ꝙ ſi ius ſuū defendat armis cū mode ramine. non peccat. Impugnare v̓o regē ꝓpria au ctoritate non licet. ſꝫ denunciare hꝫ pape. q̄ poterit excōicare. Et creſcente cōtumacia. debꝫ ei dare au ctoritatē mouēdi contra eū arma. vel conq̄rat̉ corā imꝑatore ſi rex illi ſubſit. Et illius auctoritate ſi ap probat mouebit bellū. Quādo autē rex cām habet cōtra imꝑatorē. ⁊ imꝑator ꝯͣ regē: qui nō ſubeſt illi non erit alius corā quo q̄rimonia ponatur. niſi pa pa. vt dictū eſt. tn̄ iniuriā paſſus peccaret mouen do bellū. ſi alter offerret ſatiſfactionē. Cū autē co mes hꝫ aliqͥd contra ſubditū ſuū. nō ꝓpter hoc dꝫ ſibi ius dicere. ſꝫ vel auctoritate iudicis ſuperioris gladiū ſumat. vel ad dyoceſanuꝫ vaſalli recurrat. Cui ſi vaſallus obedire recuſauerit excōicabit rōe peccati. de iudi. nouit. Et ſi ꝑ ānū ſic ꝑſtiterit. dyo ceſanus ip̄m ⁊ res eius capiedas exponat. ar. xj. q iij. rurſus. ⁊. c. quiſquis. Quero. quid de vaſallo duoꝝ dominoꝝ. qd̓ eſſe poteſt rōne diuerſoꝝ feudoꝝ. ſi vtriqꝫ dominoruꝫ ſimul reqͥrunt eū. vt eos iuuet in bello. quid debet facere. Quidā dicunt locū eſſe gratificationi. exem plo ſerui duoꝝ dn̄oꝝ. qͥ ſi viderit vtrūqꝫ dominuꝫ interfici. Iuuare poterit quē voluerit. vt. l. ſi quis in graui.§. ſꝫ cū oēs. ff. ad ſill̓. Alij dicunt ꝙ iuua bit priorē. ⁊ cui primo iurauit. nā priorē fidelitateꝫ ſeruare tenetur. Tutius tn̄ eſt. ꝙ pͥmo in propria perſona ſeruiat. Secundo v̓o per ſubſtitutum. ſi Sellum hoc patiatur natura feudi. Idem Iohannes de ligna. Quero. quid ſi baro vniꝰ regis. puta Hiſpanie mouet guerrā alteri baroni. ⁊ rex hiſpanie mouet bellū regi granate. Baro mādat hominibꝰ vt iu uent ip̄m. Rex etiā mādat hoībus ꝙ iuuēt ip̄m. ⁊ concurrūt duo mādata. quē primo iuuare tenent̉ Et videt̉ ꝙ pͥmo baroneꝫ. nā ſunt ſubiecti baroni reſpectu fidelitatis. ⁊ rōne iuriſditionis. Regi aūt ſunt ſubiecti rōe iuriſditionis generalis tm̄. Et ſic due rōnes vincunt vnā. In contrariū videt̉. nam vocati a rege: ſunt vocati ad maius tribunal. et ſic p̄ferendus. di. xviij. Si ep̄s. ⁊ etiā qꝛ rex vocat pro cōmuni bono et defenſione vniuerſali. Et ſic iure gentiū obediendū. xxiij. q. iij. fortitudo. nam ꝓ de fenſione patrie licitū eſt patrē interficere. ff. de re. et ſump. fu. l. minime. Et hec vera ẜm Io. de ligna. ¶ Quero. nunqͥd vaſallus teneat̉ iuuare dominū cōtra patrē. vel pater ꝯͣ filiū. Rn̄dit glo. xxij. q. v. de forma. ꝙ ſic. nā filius ſolo vinculo nature obli atus eſt patri. ſꝫ vaſallus dn̄o: vinculo iuramēti. Sed glo. in. c. qm̄ multos. xj. q. iij. aliqͣliter ſentit contrariū. Putarē hic ponderandā qͣlitatē impo nendi ſubſidiū. Io. de lig. Quero. an ciuis duaꝝ ciuitatū teneatur iuuare vnā ꝯtra aliā. Rn̄dit archi. flo. ꝙ dicēdū eſt ſicut dictū eſt de vaſallo duoꝝ dominoꝝ. Quero. quid de damnis ⁊ vaſtationibꝰ q̄ fiunt in bellis. vt ꝑ incendia: vel effracturas. aut ꝑ arbo rum et vineaꝝ inciſiones: ⁊ conſimiliū. quis et cui teneat̉. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ qui habet iuſtū bellum. nō tenetur de illis damnis. que ipſe vel ſui bona fide impugnando intulerunt. aut a quibꝰ comode ab ſtinere non potuerunt. Si autē graſſandi animo intuliſſet malicioſe. cum al̓s poſſet ſibi conſulere. te nebitur. et compenſabunt̉ illa damna. cū damnis propter que bellum eſt motū. facta diligenti com putatione hincinde. Suis v̓o hominibus iſte qui iuſte bellat non tenetur de damnis. que paſſi ſunt ab aduerſarijs. quia ſubditi ſe et ſua tenent̉ expo nere ꝓ domino ſuo. Et dico ꝙ dominus nō tene tur. niſi forte ipſe fuerit in culpa negligenter defen dendo eos. Qui v̓o habet iniuſtum bellum tenet̉ primo aduerſarijs de omnibus damnis illatis. te netur et ſuis proprijs hominibꝰ de damnis que re ceperunt ab aduerſarijs qui iuſte pugnabāt. ſi ipſi proprij homines iuuerunt ipſum bona fide. aut ſi inducti fuerunt ex eius conſilio. timore. aut coacti on. et de ſe non erant facturi. Secus ſi mala fide iuuerunt. in quo caſu nullam habent actionē con tra eum. nam in re turpi nulla contrahitur obliga tio. inſti. man.§. illud. Quero. nunqͥd domini qui bellauerūt poſſint componere adinuicē ſuper damnis. que eoꝝ ſub diti paſſi fuerunt. Rn̄. ẜm v̓ v̓. Si compoſitio fiat de conſenſu damnificatoꝝ. ſtanduꝫ eſt illi. hoc in tellige ſi iſte conſenſus ſit liber. al̓s qui iniuſte mo uet bellum. non poteſt per ſuam compoſitionem p̄iudicare ſuis boībꝰ. quin ipſe teneat̉ eis de ꝓprio ſatiſfacere. niſi ipſi in culpa fuerint parit̓ cū eo. vt dictū ē. Qui aūt habuit bellū iuſtū: n̄ dꝫ ꝯpone cū

Sellum aduerſario in p̄iudiciū hominū ſuoruꝫ. ſed debet ꝓcurare ꝙ eis ab aduerſario damna reddant̉. al̓s ſi cōponeret. ita ꝙ aduerſarius nō ſatiſfaceret ſub ditis ſuis. ipſe tenet̉ eis. hec intellige de dānis in cendioꝝ. rapinaꝝ ⁊ hmōi. nā de expenſis factis cō ſuenerūt dn̄i componere vel ꝑtranſire auctoritate ſua. qd̓ etiā de prius dictis dānis concedi poteſt. ſi dn̄i ex ꝓbabili cauſa viderint ea eſſe remittēda. po tius ꝙ carere pacis cōmodo. ⁊ incurrere bellorum ꝑicula. Et cū in hoc caſu pͥnceps vtiliter gerat ne gocium ſubditoꝝ. ipſi ſubditi tenent̉ ratu habere Si autē ab initio ꝯtradicant. ne fiat cōpoſitio. niſi reſtitutis ſibi dānis. nō pōt dn̄s ipſa dāna qͥetare Sed ꝙ principes ⁊ dn̄i poſſint cōponere cū aduer ſarijs. ipſis ſubditis cōtradicentibꝰ. ⁊ dānis eoruꝫ non plene reſarcitis. In caſu quo viderent ad hoc bella imminere. facit qd̓ notant doc. in. c. q̄ in eccle ſiarū. de conſti. vbi habet̉. ꝙ pͥnceps ex cauſa pōt ſtatuere ꝯtra ea q̄ ſunt de iure gentiū ⁊ de iure na turali. vt pꝫ de p̄ſcriptione. Itē ꝓpter delictū con fiſcant̉ ꝑ tales dn̄os bona ſubditoꝝ. Et ibi panor. dicit. ꝙ lꝫ imꝑator nō habeat dominiū reꝝ pͥuata rum. tn̄ ex cauſa rōnabili pōt eoꝝ bona occupare. ⁊ exemplificat. q̄ cauſa ſit rōnabilis. dicēs ꝙ cauſa legitima eſt fauor publicus. vt. l. ita vulneratus. ff. ad. l. aqͥli. Hec panor. Ideꝫ dicendū in alijs dn̄is inferioribꝰ. maxime in his qͥ p̄ſcripſerunt iura im perij. vt poſſint in p̄dicto caſu componere ſubditꝭ inuitis. ꝓpter bonū ipſoꝝ ſubditoꝝ et pacē homi num. ⁊ eoꝝ contradictio videt̉ irrōnabilis. hoc in tellige. vbi ip̄i dn̄i prius feciſſent qͣntū in eis fuiſſꝫ vt reſarcirent̉ damna data. tn̄ ꝓpter maliciā aduer ſarioꝝ ad hoc reducere nō valent. Et ſi ad euitan dum bella. ⁊ ſcandala. componūt cū aduerſarijs etiā cum dāno tēporali ſuorum ſubditoꝝ. vident̉ commendandi. Quero vtrum liceat bellare in feſtis. Rn̄º. ẜm Tho. obſeruātia feſtoꝝ nō impedit ea q̄ ordinant̉ ad hoīm ſalutem etiā corporalem. Io. vij. Multo autē magꝭ cōſeruāda ē ſalꝰ reipublice ꝙͣ vniꝰ hoīs hoc autē fit ꝑ bellū. ⁊ ideo licitū eſt bellare in feſtis ſi neceſſitas hoc expoſcit. nam ꝓpter feſtū in neceſſi tate ceſſare. eſſet deū temptare. ſꝫ neceſſitate ceſſan te nō licet. Etiā in bello iuſto lꝫ vti inſidijs. occul tando ab hoſtibꝰ ea ꝑ que volumꝰ eos impugna re. vt ptꝫ de Ioſue ⁊ multis alijs. qͥ ꝑ inſidias de bellauerūt inimicos. Quero quid de illis qui in bello iuſto incendūt icturi. Secus ſi ī eccleſias. an teneant̉. Rn̄º. ẜm v̓ v̓. ſi non ſunt in caſtellate. ⁊ incendant̉ ex ꝓpoſito. Incendentes te nent̉ ad emēdā. Si v̓o ſunt incaſtellate. aut nō ex ꝓpoſito incēdant̉. ſꝫ ex caſu.ſ. dū illi iuſte bellātes p̄ſtant operā rei licite incēdendo machinas hoſti um ⁊ hmōi non tenent̉. Idem quādo incendunt villam quā al̓s comode expugnare non poſſunt. Idem Vl. Quero quid de rebus que rapiunt̉ de eccleſijs aut q̄ ſunt de bonis eccleſiaꝝ. ſiue clericoꝝ exiſten tiū in terra illius ꝯtra quē bellū agit̉. Rn̄. ẜm v̓ v̓. raptores hoꝝ tenent̉ ad reſtitutionē. niſi auctori tate prelati eccleſiaſtici hoc fieret. vel niſi eſſent vi Fo. XXV. ctualia ⁊ huiuſmodi. non tamen de bonis eccleſie vel clericorum. Quero quid ſi irruentibꝰ hoſtibꝰ cōfugiunt ad eccleſiam ⁊ capiuntur ibi. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ſi tales con fugientes incaſtellauerūt eccleſiā aut inde impu gnauerūt iuſtos hoſtes. non debēt gaudere īmu nitate eccleſie quā ipſi violauerūt inde pugnando Similiter ſi reponant ibi victualia. de qͥbus ſuſtē tantur in impugnatione hoſtiū. quia ſi rapiant̉ a iuſte pugnantibꝰ. non peccāt. ⁊ nō tenent̉ ad reſti tutionem. Idem Ul. AAn autē liceat facere noua caſtra. Uide infra. Emunitas. ij. Quero vtꝝ ſacrilegis regibꝰ indicentibꝰ bellū. teneant̉ ſubditi milites obedire. Rn̄. ꝙ vir iuſtꝰ ſi ab homīe ſacrilego cogit̉ vt militet. recte pōt. illo iubēte bellare. ſi vere pacis ordinem ſeruās qd̓ ſibi iubet̉ videt̉ eſſe non ꝯͣ dei p̄ceptū. vel vtꝝ ſit. certū non eſt. Et ideo legio tebeoꝝ potius voluit mori: qͣꝫ iubēte ſacrilego imꝑatore ꝑſequi xp̄ianos. xj. q. iij. iulianus. ⁊. c. imꝑatores. Quero an occupata hodie ꝑ pͥncipes xp̄ianos inter ſe bella ⁊ guerras ꝓpria temeritate facientes. ⁊ qd̓ vnus quiete ⁊ pacifice poſſidet ⁊ ab antiquo poſſedit aliqͣ de nouo violent̓ occupant licite tene ant. Rn̄dit. d. an. de bu. in. c. qd̓ ſuꝑ his. de voto. ẜm Ho. nō videt ꝙ iuſte teneāt. nec videt qͣliter ꝯfeſſores: eoꝝ pctā ꝙ ꝙͣ notoria palpent. ⁊ diſſimu lent. nec qͣliter ab eiſdē. caſtra ⁊ poſſeſſiones ⁊ ali as elemoſynas ſciēter accipiāt ⁊ abſoluāt. ⁊ ꝑ ꝯn̄s nō videt qͣliter in ytalia preſcribi poſſint. extra de p̄ſcrip. c. fi. Un̄ dicit caueāt ⁊ ſibi ꝯſulant. Et id̓o timendū eſt. ne cateruatim ad inferos. innumera biles ppl̓os ſecum trahāt. peniteant gͦ. ⁊ qd̓ ſciunt eſſę alienū. reſtituant. QQuid aūt de iſtis bellis indictis qͦtidie ab vna ciuitate alteri. ſine auctoritate pͥncipis. Reſpōdit Ioh̓. de pla. inſti. qui. mo. ius pa. po. ſol. ꝙ dicunt̉ latrunculi. ideo ab eis capta ſubiacēt reſtitutioni. vt. l. qui a latronibꝰ. ff. de teſta. QQuid de his q̄ capiunt̉ ab hoſtibꝰ ꝑ ſtipendia rios ⁊ alios cui debeantur. Rn̄dit Io. de pla. vbi ſupra ꝙ ſi talia erant capta ab hoſtibus. ſed nunc recuperata debēt in pͥſtino ſtatu reponi. vnde be ſtie ablate ab hoſtibus ⁊ a noſtris ſtipendiarijs re cuperate. debent reſtitui eis quorū primo erant. l. ſicut liberis. ⁊. l. ab hoſtibus. la. ij. C. de poſtli. re. Et hoc verum in rebus que habent poſtliminiū ſicut ſunt equi. naues ꝯnerate. currus ⁊ boues et alia propter vſum belli parata. de quibus in. d. l. ab hoſtibus. Fallit in armis recuperatis. que non reſtituuntur illis qui amiſerunt. quia vituperoſe amiſerunt. l. ij. ff. de capti. Sed in rebus hoſtium captis diſtinguitur. nam aut victis hoſtibus ca pta ſunt. ⁊ debent poni ad commune. ⁊ diſtribui ẜm merita. Si vero capta ſunt ante deuictos ho ſtes. tunc aut ſunt res immobiles. ⁊ tunc non effi ciuntur capientium. ſed debent publicari. l. ſi ca ptiuus.§. expulſis. ff. de capti. Si autem ſunt res mobiles tunc efficiunt̉ capientium. l. ſi quid bello .ff. de capti.

Quid de iſtis partialitatibꝰ ciuitatū: qn̄ vna ꝑs expulſa indicit belluꝫ ciuitati. Rn̄dit idē vbi sͣ. ꝙ non dicit̉ bellū. ſed diſſenſio ciuilis. ex qͣ reſpublica leditur. Et ideo in tali bello nō habent locū ſtatu ta de bello licito. ⁊ ideo in eo capta ſubiacent reſti tutioni. M Eneficium. jͣ. cōiter. ʰ M Rn̄. panor. ī. c. nulla. de ꝯceſ. p̄. dicit ꝙ Infra qd̓ tp̄s ꝯferri dꝫ vacās bn̄ficiū eccl̓iaſtica bn̄ficia nō debēt vacare vltra ſex mēſes. quibꝰ elapſis. de ep̄o deuoluit̉ ad capitulū. ⁊ econ uerſo. et demū ad ꝓximū ſuperiorē deuoluit̉ colla tio. Et ſic ptās cōferendi beneficia deuoluit̉ ad ſu periorē gradatim. pōt em̄ beneficiū vacare multo tꝑe. nā capitulū hꝫ ſex menſes. ſi nō confert: deuol uitur ptās ad ep̄m: qͥ etiā hꝫ alios ſex mēſes. Et eo negligente: deuoluit̉ ad metropolitanū qui habet alios ſex mēſes. d. c. nulla. Et eo nō conferente de uoluit̉ ad patriarchā. Si autē nō haberet ſuꝑiorē tunc deuolueret̉ ad papā. Et ex hoc infert̉. ꝙ me tropolitanus ſupplet negligentiā ep̄i: ſi ep̄s nō eſt exemptus. al̓s ptās deuoluit̉ ad papā. Et ſic intel lige. d. c. nulla. Et intelligas p̄dicta ſolū pro prima vice. de ſuꝑ. ne. p̄. ſicut nobis. Et ſi quis p̄dictoruꝫ elapſo tꝑe conferat non valet. extra de ſuꝑ. ne. p̄. c. fi. Et incipit currere p̄dictū tp̄s. nō a tꝑe vacatōis ſꝫ a tꝑe ſcīe vel noticie. de conceſ. pre. qꝛ diuerſitatē. Et de dictis ſex mēſibꝰ ſubtrahit̉ tp̄s ſuſpenſionis et ꝑegrinationis. Et requirit̉ ꝙ ꝓpter ſuam culpā: vel negligentiā diſtulerit. Secꝰ ſi ꝓpter impotētiā iuris vel facti. etiā ex culpa contingentē niſi fuiſſet negligens in petendo abſolutioneꝫ. vt not. in. d. c. qꝛ diuerſitatē. Et ob hoc dicit panor. ibi. ꝙ ea que ꝓueniunt nō immediate ex culpa. ſꝫ ex furore: ſeu pena culpe: nō imputant̉. vt ibi. Et no. dictuꝫ tex. in hoc. nam ſnīa ſuſpēſionis fuit cauſa immediata huiꝰ impedimēti. nō aūt culpa p̄cedens. Illa v̓o q̄ ꝓueniunt immediate ex culpa imputant̉ culpoſo Et panor. ibi dat exemplū de impedimēto iur̄. vt in ſuſpēſione. De impedimēto v̓o facti. exēplifica de tꝑe. quo ſtetit in curia ꝓ abſolutiōe. ⁊ tꝑe reuer ſionis. Secus dic qn̄ tp̄s eſſet p̄fixū. nō in odium negligētie. ſꝫ in fauorē alterius. Iſtud em̄ tp̄s cur rit impedito: ⁊ etiā ignorāti. vt. l. genero. ff. de his qͥ no. infa. Et ſi talia eſſent officia ſeu adminiſtra tiones quoꝝ collatio ꝑtineret ad regulares. et ipſi negligerēt: dyoceſani ſupplere debēt. nō obſtante ſi ipſi regulares fuerint exempti. vt in cle. qꝛ regu lares. de ſuꝑ. ne. pre. Porro ſi fuiſſet eccleſia cathe dralis: vel etiā regularis habebūt electores ſolum tres mēſes. jͣ. quos ſi iuſto impedimēto ceſſante ele ctio nō fuerit celebrata: eligendi ptās ad ꝓximum ſuperiorē deuoluit̉. de elec. ne ꝓ defectu. Et intelli ge cuꝫ alijs conditionibꝰ nunc ſupradictis. Et no. pro declaratōne predictorum panor. in. d. c. nulla. ꝙ iſta deuolutio que fit de ep̄o ad capituluꝫ debet reſtringi ad beneficia que ꝑtinēt ad epiſcopū iure ꝓprio. In beneficijs autē deuolutis ad ep̄m ꝓpter negligentiā vel delictū inferioris p̄lati. nō fit deuo lutio ad capitulum ſed ad ꝓximū ſuperiorē. quia Beneficiū. j. in iſtis deuolutionibꝰ. nō eſt tanta cōmunio inter epiſcopū et capituluꝫ ſicut in ſpectantibꝰ iure pro prio. Ita notanter dicunt doct. in. c. vnico. ne ſe. va. li. vj. ⁊ in. c. ꝙͣqͣꝫ. de elec. li. vj. Qui habet beneficiū cum cura: ſi recipiat ſcd̓m iteꝝ cum cura. ipſo iure vacat primuꝫ. de p̄ben. de multa. hec regula fallit in multis caſibus. Primo quādo adipiſcit̉ ſcd̓m cū cura per viā annexionis vt quia curatuꝫ eſt annexū. Scd̓o non curato qd̓ acceptauit. vt in. c. ſuꝑ eo. de p̄ben. li. vj. Secundo fallit. vbi prelatus de bonis ꝓprijs expendiſſet pro vtilitate primi beneficij curati. quia tunc acceptan do ſcd̓m nō incurrit penā. d. decre. ſed retiuet pri mum donec ſit ſibi ſatiſfactuꝫ de expen̄. ẜm Io. de ligna. d. au. et. d. ab. per tex. qͥcunqꝫ. xij. q. iiij. Et ex hoc dicit. d. ab. poſſe colligi notabile dictū. ꝙ ſi cle ricus morit̉ ſine teſtamento. heres pōt repetere ex penſas quas clericus fecit in beneficio. Sed tu pro hoc allega tex. in. l. que omnia. ff. de ꝓcur. ⁊ glo. in .l. ſi non ſortē.§. ſi centū. ff. de cōdi. inde. que dicit ꝙ ſcriptor poteſt retinere qͥnternos: donec ſibi ſa tiſfactuꝫ ſit pro labore ſue ſcripture. Sed ego dico ꝙ poterit vti iſta retentione ſi expendit ꝓ vtilitate eccleſie. licet res caſu nō habuerit bonū effectū. vt quia expendit de ſuo ꝓprio pro reparanda domo eccleſie et caſu domꝰ poſtea fuit cōbuſta. qꝛ ad hoc vt p̄latus poſſit repetere ſufficit ꝙ ſit vtiliter ceptū Ita notabiliter concludit Io. an. in. c. ex parte. de conſti. Tercio fallit. vbi acceptaret ſcd̓m beneficiū calore iracundie. quia tunc nō vacat primum. ẜm Io. de lig. d. an. et. d. ab. Facit gl. notabilis. in. c. ex literis. de diuor. que dicit ꝙ confeſſio facta calore iracundie non p̄iudicat. Quarto fallit vbi accepta ret ſcd̓m curatū ad tēpus. quia tunc nō vacat pri mum. Exemplū. dicit ſtatutū. ꝙ mortuo epiſcopo archip̄ſbyter adminiſtret iuriſditionē ſpiritualem eius donec fuerit creatus epiſcopꝰ. Ita eleganter concludit. d. Pe. de anch̓. in. c. j. de conſue. lib̓. vj. Quinto fallit. vbi conferat̉ beneficiū curatum ha benti alia beneficia curata. nō oſtenſa fide diſpen ſationis. quia tunc nō valet collatio vltimi. nec va cant beneficia pͥora. tex. eſt in. c. ordinarij. de of. or. li. vj. Quod intellige ſi acceptauit ſcd̓m beneficiuꝫ tm̄. ſed eius poſſeſſionē non fuit nactus. nam ſi fu iſſet nactus eam. vacarēt priora. tex. eſt in cle. ſi plu res. de p̄ben. Nec tamen hoc caſu valeret collatio vltimi. Glo. eſt que ita intelligit hanc materiaꝫ in d. cle. ſi plures. Sexto fallit in caſibꝰ in quibꝰ licitū eſt habere plura beneficia curata. de quibꝰ eſt tex. cū glo. in v̓. intitulatā. in. c. dudū. ij. de elec. Sed an valeat ꝯſuetudo. vt ꝑ acceptationeꝫ ſe cundi beneficij curati non vacet primuꝫ. D. an. in c. quia nōnulli. de cle. non re. tenet ꝙ conſuetudo non excuſat. quia non excuſat in delictis. pro hoc bonus tex. in. c. j. de conſue. li. vj. et in. c. literas. de conceſ. p̄ben. An autē habeat locū in epiſcopatibꝰ. vt per ade ptionē ſecundi epiſcopatus ipſo iure vacet primū videtur ꝙ ſic. quia eadem. immo maior ratio eſt in epiſcopo ꝙͣ in alio cū ipſe ſit magis alligatus eccle ſie ꝙͣ ceteri. ca. requiſiſti. de teſta. ergo cum magis

Beneficiū. j. delinquat. debet magis puniri. Et hanc partem tenet glo. xxj. q. j. c. relatio. Cōtrariū tenet Inno. in. c. cuꝫ nr̄is. de ꝯce. pre. Et ip̄m ſequit̉. d. An. di. ꝙ hec decre. nō hꝫ locū in ep̄atibꝰ. et ſil̓iter Io. an. ⁊ Imola. in cle. gre. de reſcriptis. et ꝓ hoc tex. Si quis ep̄s. vij. q. j. in ver. carebit. qd̓ eſt verbū futu ri temꝑis. Et ſic denotat poſtmodū ꝑ ſnīam. arg. glo. in ver. innodet̉. in. c. qͥcunqꝫ. de here. li. vj. De hac maͣ vide. jͣ. poſtulatio. in fi. ¶ Querit̉ vtrū recipiēs ſcd̓m curatū ꝑdat ipſo iu re primū curatū. quo fuerat ſpoliatus? Et dico ꝙ ſic. qꝛ ſi ꝑdit pͥmū qd̓ pacifice poſſidebat: ml̓to for tius illud quo eſt ſpoliatꝰ. Et hoc tenet glo. in ver. renūciare. in. d. cle. gr̄e. Pro hoc facit qd̓ notat. d. An. ⁊ Io. de lig. in. c. cum teneamur. de p̄ben. vbi dicūt. ꝙ impetrās tenet̉ facere mentōem bn̄ficij qͦ fuerat ſpoliatꝰ. Subdit tn̄. d. an̄. ꝙ poterit iſte pe tere fructꝰ primi bn̄ficij: quos recepit ſpoliator vſ qꝫ ad tp̄s acceptatōis ſecūdi bn̄ficij. et allegat ſpe culatorem ad hoc. ¶ Quid aūt ecōtra. An ſpoliās iniuſte quē bene ficio ſuo curato ꝑdat ip̄o iure primū curatū qd̓ li cite ⁊ pacifice poſſidebat? Hic ꝙ ſic. tex. in. c. euꝫ qͥ de p̄ben. li. vj. Iteꝫ hec decre. locuꝫ hꝫ in prioratibꝰ curatis: quibꝰ p̄ficiunt̉ religioſi. ⁊ eſt tex. cū ſingu la. de p̄ben. li. vj. īmo idem ſeruaret̉ etiā ſi nō eſſet prioratus curatus. vt dicit tex. in. d. cle. quia regu Quero elegantius. vtrum habens beneficium no curatum: requirens tamē reſidentiam ex ſtatu to vel ꝯſuetudine. ſi acceptet ſcd̓m ſil̓e: vel curatuꝫ ip̄o iure perdat primū: Inno. in. c. fi. de cle. nō re. dicit. ꝙ aut ſtatutum requirit reſidentiam tempo ralem tm̄: vel perpetuam. ſed obligat tm̄ ad perdi tionem fructuum: nō reſidentem. Et tūc per ſe cū di adeptionem nō perdet primum ipſo iure. Aut requirit reſidentiam perpetuā ⁊ obligat nō reſidē tem ad perditōnem beneficij. ⁊ tunc ipſo inre per acceptationem ſecundi perdit primum. hoc tenet glo. in dicta cle. gratie. Idem Fede. Contrarium eius quod tenet Innoc. in vltimo membro. tenet Io. an. in addi. Speculi. in ti. de cleri. non reſi. di cens ꝙ etiam ſi ſtatutum requirat reſidentiā quo ad finem priuatōnis: per acceptationem ſecundi non erit ipſo iure priuatus primo. Et ſic reprobat dictum Inno. Et hanc opi. ſequitur. d. car. ⁊ Pe. hanc materia de an. ⁊. d. ab. in. d. c. fi. Mouētur. quia dictum. c. de multa eſt correctorium ⁊ loquitur in eccleſia cu rata. Sed. d. an. in. d. c. fi. dicit ꝙ eſt conſideranda forma priuatōnis. quia aut propter non reſidenti am: ſtatutum imponit penam priuatōnis ip̄o iu re. ⁊ tunc habebit locum iſta decre. exquo ſtatutū requirebat ita ſtrictam reſidentiam. Et ita intelli gitur opinio Innoc̄. Aut ſtatutum non requirit ſue li. vj. et in. c. literatꝭ ita ſtrictam reſidentiam quia non reſidentem nō priuat ipſo iure. Et tunc habet locum opinio Io. An. Uide pleniſſime per do. ab. in. c. extirpande. de preben. Item quero: an iſta decre. habeat locum in pre bendis? Uin. ⁊. d. an. concludunt ꝙ nō. quia nō eſt eadem ratio in prebēdis: que eſt in curatis. qd̓ p ſaſ Fo. XXVI. eſt verum niſi adipiſceretur ſecundam prebendā in eadem eccleſia. quia tunc ipſo iure vacaret pri ma. tex. eſt in. c. literas. de conce. pre. etiam ſi acce ptaret ſecūdam iure annexionis. vt eſt tex. ſingu aris. in cle. fi. de p̄ben. Quinqꝫ caſus ſūt in quibus quis poteſt abſqꝫ diſpenſatōne: duas vel plures eccleſias ſeu prebe das habere. Primus eſt quando eccleſie ſunt ita tenues ꝙ neutra ſufficeret ad ſuſtentationeꝫ. x. q. iij. vnio. exͣ d̓ re. do. quia mōaſteriū. Scd̓s ē ſi vna pendet ex altera. extra de eta. ⁊ quali. eā te. Terciꝰ eſt ꝓpter raritatem clericorum. xxj. q. j. clericus. in fi. quartus eſt ſi eccleſia eſt annexa dignitati vel p̄ bende. in quo caſu: cum ipſe teneatur in maiori ec cleſia perſonaliter deſeruire tenet̉ ī ipſa parochiali habere idoneū ⁊ ꝑpetuū vicarium: qui ꝯgruentē habeat de ꝓuentibꝰ ipſius eccleſie portionē. extra de p̄ben. extirpande. quintus ē ſi hꝫ vnam intitu latam. ⁊ aliā ꝯmendatā. xxj. q. j. qͥ plures. Sꝫ talis ꝯmenda de eccleſia parochiali nō pōt fieri: niſi ei qͥ attigerit. xxv. annum. ⁊ qui ſit ſacerdos. ⁊ etiā tali nō pōt ꝯmitti niſi vna: ⁊ ꝓ euidenti vtilitate: vel neceſſitate. ⁊ non durat niſi ꝑ menſes ſex. extra de elęc. nemo. li. vj. ¶ Quicunqꝫ recipit dignitatem. vel ꝑſonatū: ſeu officium: vel bn̄ficiū cui cura animaꝝ ſit ānexa. ſi an̄ obtinebat ſil̓e: cum ſit priuatꝰ primo poſtꝙͣ poſ ſeſſionē habuit de ſcd̓o vel ꝑ eū ſtetit qͦ minꝰ habe ret. tenet̉ abſqꝫ mora dimittere in manꝰ ordinarij in cuius ep̄atu hoc fuerit. Alioquin etiam omnes tales: ſcd̓o ipſo iure ſunt priuati. Et non ſolum ad ſacros ordines. ſꝫ etiā ad quodcūqꝫ aliud bn̄ficiū fiunt inhabiles. Et om̄ia talia bn̄ficia vacatura: ſe di apl̓ice reſeruant̉. ⁊ ſi aliꝰ diſponat de eis nō va let. hec Io. papa. xxij. in extrauaganti que incipit execrabilis. ¶ Qn̄ nō ꝓdeſt diſpenſatio ſuꝑ pluralitate bn̄fici oruꝫ? Rn̄. nō ꝓdeſt. qn̄ impetrās ſubticuit aliqd̓ ꝙͣtumcūqꝫ modicū beneficiū. Qn̄ etiam ꝯcedit̉ vt quis duo bn̄ficia curā animaꝝ hn̄tia poſſit ſimul hr̄e. intelligit̉ de duobꝰ primis bn̄ficijs poſt ꝯceſ ſionē. Item ſi mandat̉ alicui ꝓuideri de beneficō nō obſtante ꝙ habeat aliud nō ꝓpter hoc eſt diſpē ſatū: vt ambo ſimul hēat. extra de p̄ben. li. vj. c. nō pōt. Item ſi papa motu ꝓprio alicui aliqd̓ bn̄ficiū obtinēti ꝯferat aliud: nō habita mentiōe de priori non ꝓpter hoc inualida eſt gr̄a. dūmodo in lr̄a ex primatur: ꝙ motu ꝓprio papa concedit. Secus ſi ad petitionem alterius gratiam facit. extra de pre ben. ſi motu. li. vj. Bn̄ficiū nō vacās nulli ꝓmitti pōt. nec in gnaͣ li vt ꝓmittēdo cū potuerit ꝓuidere. vel cuꝫ facul tas ſe obtulerit: aut quauis forma v̓boꝝ. al̓s ꝓmiſ ſiones p̄dicte: nec valēt: nec obligant. extra de cō ceſ. p̄. deteſtanda. li. vj. Quibus clericis debeat per ordinatorem tam de neceſſarijs ꝙͣ de beneficio. prouideri? Rn̄. ro mana eccleſia non conſueuit cogere ordinatorem ad prouiden̄. non conſtitutis in ſacris. extra de p̄ ben. Epiſcopus. ⁊. c. cum ẜm. Et nota hic. ꝙ ſi ali quis ep̄s ꝯmittit exͣneo ep̄o. vt vice eiꝰ in ſua dio

ceſi ordinatiōes teneat. ⁊ ipſe promouit ad ſacros ordines aliquem nō habentem titulum. Ipſe qui ordinauit tenetur ei neceſſaria ꝓuidere: donec illi per eum: vel per alium de beneficio ſit ꝓuiſuꝫ. Se cus ſi ei cōmiſit ordinare certas perſonas inter qͣs fuit aliquis ſine titulo. nam in hoc caſu: epiſcopus qui commiſit tenetur taliter ordinato. Similiter ⁊ ip̄e tenetur taliter ordinato quādo cōmittit alicui vt poſſit a qͦ voluerit ep̄o ad ſacros ordines ꝓmo ueri. hec extra de p̄ben. ſi ep̄s. li. vj. ¶Capitulū ſede vacante nō pōt ꝯferre ea benefi cia que ad collatōnem ep̄i pertinēt. ſed bene poteſt admittere p̄ſentatos a pr̄onis. ⁊ eos inſtituere ī be neficijs: in quibus fuerūt preſentati. licet ad ep̄m ſi viueret pertinuiſſet. extra de īſti. et ſi capitulū. li. vj. Poteſt etiam capl̓m ep̄o defuncto vel a benefi ciorum collatōne ſuſpenſo cōferre prebendas: que ad ep̄m et capl̓m ꝯmuniter pertinēt. etiā ſi ep̄s in tereſſe habeat in collatōne tali tanꝙͣ prelatus. Et idem poteſt ep̄s ſi capl̓m ſit ſuſpenſum. vel ſingu lariter omnes ſint excommunicati. Sed ſi collatō beneficiorum pertinet ad ep̄m cum ꝯſilio capl̓i vl̓ ꝯſenſu: defuncto ep̄o vel ſuſpenſo: non pōt capl̓m ſe intromittere: niſi ep̄s ſuſpenſus fuerit in mora. de petenda relaxatōne ſuſpenſionis. vbi auteꝫ de ſpeciali ꝯſuetudine beneficioꝝ collatio ad aliqueꝫ cum ꝯſilio ep̄i ꝑtineret. ſublato ep̄o de medio: cuꝫ ꝯſilium nequeat peti. nō eſt collatio differēda. Si militer etiam ſi ep̄s ageret in remotis: ita ꝙ n̄ poſ ſit eius preſentia in breui haberi. extra ne ſe. vac̄. ſi ad ep̄m. li. vj. ¶ Beneficia ⁊ omnes dignitates: vel perſonatꝰ vacantia in curia romana nō poſſunt ꝯferri niſi ꝑ papam. Similiter ⁊ curialium: ſeu accedentium ⁊ redeuntium de curia: ſi decedant in locis vicinis curie ad duas dietas legales: omnia hec ad papa tm̄ pertinēt. niſi ꝙ poſt menſem poſſunt ea cōfer re illi ad quos pertinent per ſeipſos tm̄: vel ipſis agētibus in remotis per ſuos vicarios generales quibus illud cōmiſſum ſit in eorum dioceſibus ex iſtentes. vel niſi eſſent parochiales eccleſie ⁊ vacaſ ſent vacante ſede apoſtolica aut etiam ſi vacauerīt ante. ⁊ papa priuſꝙͣ conferret defunctus eſſet. hec omnia ꝓbantur. extra de preben. licet. ⁊. c. ſtatutū ⁊. c. pn̄ti. ⁊. c. ſi apl̓ica. e. t. li. vj. ¶ Si per epiſcopum cōferatur beneficium alicui abſenti: licet nō fiat ſuum donec cōſentiat. tamen epiſcopus nō poterit interim cōferre alteri: donec iſte recuſet. nec valeret collatio. Secus ſi epiſcop notificata ipſa collatōne. aliquem terminum com petentem aſſignet ꝯſentiendi: ⁊ ille nō ꝯſenſerit. jͣ. terminum. pōt etiam ꝯſentire quādocūqꝫ: dūmō priuſꝙͣ beneficium ipſum alteri ꝯferat̉. extra de p̄ ben. ſi tibi abn̄ti. li. vj. ¶ Si pauper clericus cui mandabat̉ ꝓuideri de bn̄ficio: iuxta eiꝰ merita qui nulluꝫ hēbat: poſtea ē aſſecutus nō tenet̉ ei amplius ep̄s ꝓuidere. extra de p̄ben. ſi pauꝑ. li. vj. D Eneficiuꝫ. ij. quo ad fruciꝰ Obeneficiorum. Beneficiū. ij. ⁊.iij. Fructus temꝑe vacatōnis debent in vtilitateꝫ eccleſie expendi. vel futuris ſucceſſoribꝰ fideliter re ſeruari. al̓s in cathedralibus eccleſijs ⁊ in regula ribus ⁊ collegiatis. ſi fiat ꝯtra per capl̓a: cōuetus: collegia vel ſingulares ꝑſonas. Ipſi ꝯtrafacientes ſunt ſuſpenſi ab officio ⁊ bn̄ficio quouſqꝫ plene re ſtituerint quicqͥd d̓ bonis ꝑceperinta p̄latis mor tuis dimiſſis: vel vacatōnis temꝑe obuenientibꝰ. nō ob. priuilegijs: vel ꝯſuetudinibꝰ. extra de elect. qꝛ ſepe. li. vj. Item ſimilis ꝓhibitio fit generaliter de om̄ibꝰ eccleſijs ne bona eaꝝ occupēt̉ a prelatis quibus ſubſunt: ſeu ad quoꝝ cuſtodiam pertinēt niſi de ſpāli priuilegio: vel ꝯſuetudine p̄ſcripta: vl̓ alia rōnabili cauſa. al̓s ep̄i ⁊ ſuꝑiores ſunt ſuſpen ſi ab ingreſſu eccleſie. ⁊ alij ab officijs et beneficijs hec ſatiſfecerint. extra de offi. or. preſenti. li. vj. Indulgētie de ꝑcipiendis fructibꝰ bn̄ficiorū in abntia ꝯceſſe ꝑſonis. nō eccleſijs vel dignitatibus ſunt caſſe ⁊ irrite. extra de reſcrip. c. fi. li. vj. Fructus iam ꝑcepti: planum eſt ꝙ alienari pn̄t videsͣ. alienatio. ſꝫ ⁊ fructꝰ qui debēt recipi pn̄t lo cari etiā ſi eſſent decime. ⁊ alia. extra d̓ loca. veſtra. Sꝫ hec locatō nō extendit̉ vltra tp̄s vite locantis qꝛ clericꝰ in bn̄ficio: vſufructuario ꝯꝑat̉. xvj. q. vj. illud. De hoc vide. jͣ. clericus quarto. Canonici ⁊ alij bn̄ficiati clerici. qui diuinis offi cijs nō interſunt nō pn̄t ꝑcipere quotidianas di ſtributōnes. nec valet ꝯſuetudo in cōtrarium. al̓s nō faciūt eas ſuas. ⁊ tenent̉ ad reſtitutiōeꝫ. niſi ex cuſet eos infirmitas vel iuſta ⁊ ratōnabilis corꝑa lis neceſſitas: aut euidēs eccleſie vtilitas. extra de cle. nō re. c. j. li. vj. intellige tn̄ de infirmitate q̄ ē cā ꝓpter quā nō intereſt diuinis. al̓s ſecus. vt qꝛ etiaꝫ ſi nō fuiſſet infirmꝰ: nō interfuiſſet diuinis. ⁊ tunc nō hēbit diſtributōnes ẜm ge. in. d. c. j. Eneficium. lij. net: q̄ nō rite Qn̄ īiuſte te ꝯſequit̉ beneficiū aut dignitatem vt ait Ray. cum non intret ꝑ oſtium eſt fur ⁊ latro. nec habet viam ſalutis niſi reſignādo. vel ſi eſt diſpenſabile petat diſpenſatōnem ab eo qͥ pōt. ⁊ in vtroqꝫ caſu agat pnīam de ꝯmiſſo. Qn̄ aliquis male poſſidet beneficiū vel dignita tem. Utruꝫ ſubditi teneant̉ obedire ei vel debito res rn̄dere. Dicendū ꝙ lꝫ ī foro iudiciali multiplex eſſet rn̄ſio. tn̄ in foro ꝯſcīe: ſi quis ſciat ꝙ poſſeſſor eccl̓ie vel dignitatis nō ſit verꝰ p̄latus. certe nō te netur ei obedire. nec ſoluere qd̓ dignitati vel eccle ie dꝫ. nec ſoluēdo liberat̉. extra de iureiu. ea te. ⁊ d̓ ſen. ex. inquiſitōni. Nunqͥd aūt male poſſidens abſoluat iguoran tes? De hoc vide ſingl̓r. jͣ. ꝯfeſſio. iij. in fi. ẜm Ri. in. iiij. di. xxvij. Igamīs ar. iiij. q. j. ml̓tis modis ꝯtrahitur. Primo qn̄ qͣs diuerſis tem ꝑibꝰ hꝫ pl̓es ltīmas vxores ⁊ cogͦſcitam bas ⁊ ē bigamīa ꝓprie dcā. Scd̓o qn̄ diuerſis tꝑibꝰ habet plures: vnam de iure: alteraꝫ de facto. ⁊ co gnoſcit ambas. Tercio cū ſil̓ hꝫ plures: vnam de iure: alteram de facto et cognoſcit ambas. Quar to quādo ꝯtrahit cum vidua ab altero marito cō

gnita: ⁊ eā cognouit. Quinto qn̄ ꝯͣhit. ⁊ matrimo niū cōſūmat cuꝫ corrupta ab alio: ſiue hoc ſciat ille qͥ ꝯtrahit: ſiue nō. Sexto qn̄ ꝓpriā vxorē cognoſcit poſtꝙͣ ab alio eſt cognita. Oes hij modi exͣhi pn̄t. exͣ d̓ biga. ſuꝑ eo. in gl. Itē ſeptimo ille eſt irregula ris qͥ poſt ſolēne votū ꝯtinentie: contrahit mr̄imo niū de facto: ſiue cū vidua: ſiue cū virgine: cū d̓ iu re nō poſſit d. c. ſuꝑ eo. in glo. ⁊. c. nuꝑ. ⁊. c. fi. e. ti. ⁊ xxvij. q. j. quotquot. ſꝫ talis nō ē irregularis ꝓpter defectu ſignificatiōis ī ſacr̄o. cuꝫ ibi ſacr̄m nō ſit. ſꝫ qͥa ſic ſtatutū ē: eo ꝙ ꝯͣ talē p̄ſumit̉ d̓ incōtinētia. ⁊ vt ſacr̄m ordinis habeat̉ in maiori reuerentia. hoc idē tenet panor. ī. c. d̓ diacono. ⁊. c. ſe. extra qͥ cle. vl̓ vo. vbi dicit ꝙ ꝯſtitutꝰ ī ſacris. matrimoniū ꝯtra hens efficitur irregularis. adeo vt neqꝫ in ſuſceptꝭ adminiſtrare poſſit. nec ad maiores ordines ſuſci piendos admitti. Et in iſtis ſex caſibꝰ vltimis. ē bi gamia interp̄tatiue dicta. An autē cū iſto clerico poſſit diſpenſari? Dic ꝙ aut iſte clericus incidit in bigamiam: vt qꝛ de iure aut de facto cōtraxit cū duabus: vel cū vna corru xtra d̓loca veſtra pta. ⁊ cū tali epiſcopus nō diſpēſat. vt in. c. nuꝑ. et c. iij. de biga. Aut cōtraxit cū vnica virgine: ⁊ tunc ſi eſt penitēs. ep̄s pōt diſpēſare: vt in. c. ſane. d̓ cle. cōiū. Et ꝯclude ꝙ ꝯtrahes matrimoniū in ſacris ſerici. qui diuinis ofn ſiue cū corrupta: ſiue cū virgine ꝑdit executionem omniū ordinū. ⁊ de hoc eſt tex. in. c. ex lr̄arū. qͥ cle. vo. lꝫ qͥdā reſtringāt ad cōtrahentes cū corrupta. ⁊ male. Idē dic de contrahente poſt ꝓfeſſioneꝫ fa ſta ⁊ ratōnabilis corꝑe ctā in religiōe vt dictū eſt. Et p̄dicta puto v̓a. etiā ſi nō cognoſcat eā. qꝛ. d. c. ex lr̄aꝝ. ſolū facit mētio nē de ꝯͣhente. ⁊ nihil dicit de copula carnali. mn̄ de infirmitate q̄ ē c Qui virginem deflorauit: et poſtea eā vxorē du nis al̓s ſecus. xit: ꝓmoueri pōt. qꝛ noͣ diuiſit carneꝫ ſuā in duas nec illa in duos. exͣ. e. debitū.xxvj. di. acutius. Nō ob. ca. qual̓. xxx. q. v. ibi. virgo caſta et deſponſata um. ij. j. in virginitate ⁊c̄. quia debꝫ eſſe virgo.i. nō ab alio cognita. Quid ſi credit cōtrahere cū virgine ⁊ inueīt cor ruptā? Rn̄. nō pōt ꝓmoueri. xxxij. q. v. ille. ¶Quid ſiqͥs habuit vxorē nec cognouit. ⁊ poſtea duxit aliā virginē. ⁊ cognoſcit: vel ecōuerſo primā cognoſcit et nō ſcd̓am? ℟. nō repellit̉ a ꝓmotōne exͣ eo. debitū. Idē dicas ſi aliqͥs ducat in vxorē mu lierē ab altero deſpōſatam ⁊ traductā: tn̄ nō cogni tam. hec habent̉ in. d. c. debitū. ¶ Quid ſi maritus accuſat vxoreꝫ de adulterio et pēdente accuſatione vir ad p̄ceptuꝫ eccleſie reddit debitū vxori? Rn̄. ẜm Tho. ⁊ Ho. ⁊ Ray. irregu laris cēſet: nā irregularitas ſepe ꝯͣhit̉ ſolo facto. Sed querit̉: an ꝑ baptiſmū tollat̉ irregularitas Rn̄. Aſten̄. li. iiij. ti. iiij. ẜm Io. di. xxvj. deinde. ꝙ ſi irregularitas ꝓueniat ex defectu ſacr̄i. nō tollit̉ ꝑ baptiſmū. vn̄ bigamus an̄ baptiſmū nō pōt pꝰ ba ptiſmū ꝓmoueri. nec etiā corrupta an̄ baptiſmuꝫ pōt poſt baptiſmuꝫ velari. qꝛ virgo velata ſignifi cat eccleſiā triūphantē in qua non eſt macula neqꝫ ruga. Si v̓o ꝓueniat ex delicto. tollit̉ ꝑ baptiſmū. vn̄ ſi quis an̄ baptiſmū mille hoīes occidiſſet. poſt baptiſmū ꝓmoueri poſſet. Exemplum de Paulo Si aūt ꝓueniat ex inſtitutione eccleſie non tollit̉ ꝑ Sigamīa Fo. XXVIII. baptiſmū. vn̄ iudex: executor: teſtꝭ: aduocatus: in cā ſanguīs: nō pn̄t poſt baptiſmū ordīari: hec Io. Sꝫ Gof. Ho. ⁊ Hug. dicūt ꝙ baptiſmꝰ et̓ tollit hāc irregularitate: qꝛ nō dꝫ eſſe melioris ꝯditionis peccator qͣꝫ nō peccās. ẜm tamen aliqͦs theo. nulla irregularitas tollit̉ ꝑ baptiſmū. Per baptiſmū em̄ ſolū tollūtur peccata: ⁊ ea q̄ ſequunt̉ ex ip̄is ſb̓ rō ne qͣ peccata ſunt: irregularitas aūt nō eſt pctm̄: qꝛ qn̄qꝫ non ſeqͥtur ex peccato: ſꝫ ex oꝑe meritorio: vt patet de illo qͥ occidit zelo iuſticie. ẜm aūt Sco. per baptiſmū tollit̉ irregularitas homicidij cuiuſcūqꝫ. nō aūt bigamīe. Ratio diuerſitatis eſt inſtitutio eccleſie hoc volentis. Et hoc nō ſine rōne.ſ. qꝛ ho micida nō eſt ad ordines habilis: niſi ꝓpter horro rem ſanguinis q̄ qͥdē tollit̉ in baptiſmo: qꝛ ſuppo nitur ꝙ ſit factus agnus d̓ lupo. Sed in bigamo nō tollit̉ defectus ſignificationis ꝓpter quē eſt ad ordines inhabilis. Et cū ꝑ baptiſmū tollant̉ pctā ⁊cͣ. Ideo cū infamia ꝯſequat̉ ex pctō. ſub rōne pec cati. tollit̉ ꝑ baptiſmū. Si tn̄ aliqͥs an̄ baptiſmum cōmiſiſſet aliqd̓ maleficiū. ſi poſtea baptizet̉: iudex poſſet eū punire. qꝛ ꝑ baptiſmū tollit̉ pena qua qͥs erat obligatus deo. nō aūt illa qua eſt obligatꝰ ho mini. Sil̓r. ⁊ qͥ ante baptiſmū dimiſit vxorē ꝓpter ornicationē: ꝑ oſtea accepit eā. irregularis eſt. Quare aūt magis ledat incontinentia mulieris qꝫ viri? O miſſis reſpōſionibꝰ glo. in. d. c. nuꝑ. que reprobat̉ a Ri. dicendū eſt ẜm eū. ꝙ motus nō di ſtinguit̉ ẜm ſpeciem ꝑ cōꝑationem ad terminum a quo. ſed ad quē. vnde ꝯſūmatio matrimonij: in ꝙͣtū eſt cū nō prius corrupta: qͣꝫuis ſit ab illo qͥ pri us carnem ſuaꝫ diuiſit ꝑ fornicationem: cum alia: nō ſic deficit ab integritate ſignificationis vnius cōiunctionis inter xp̄m. et eccleſiam: ſicut cōſūma tio matrimonij que eſt a viro non prius corrupto cum muliere corrupta ab alio. Similiter dico: ꝙ ſi mulier eſſet ordinis ſuſceptiua: irregularis fieret ꝑ cōſūmationem matrimonij: cū viro prius corru pto cū alia. nō aūt ꝓ cōſūmatiōe matrimonij cum viro nō prius corrupto. ꝙͣuis ip̄a prius fuiſſet ab ꝯꝑ fornicationē corrupta. Utꝝ cū bigamis poſſit diſpēſari? Rn̄. ẜm Ri. qͣꝫuis nō poſſit papa diſpēſare ꝯͣ ius nature: nec ius diuinuꝫ. tn̄ qꝛ eſt ſucceſſor petri qui princeps fuit apoſtoloꝝ. equalem habet ptātem: ptāti petri Immo eādē: ⁊ cū inferior nō poſſit obligare ſuꝑio rē: nec par parem: papa de plenitudine ptātis p̄t cōtra ſtatuta apoſtolorum quorumlibet diſpenſa re: ſi tn̄ viꝫ non habeant ex iure nature: vel diui no. lxxxij. di. p̄ſbyter. Cum ergo bigamum nō or dinare. apoſtolicū ſit p̄ceptum: cum bigamis pa pa diſpenſare pōt: tn̄ qꝛ nec decet hoc faciliter rieri ꝓpter reuerentiam apoſtolorum. Ideo cum biga mis papa non diſpeniat: niſi exigente neceſſitate xxxiiij. di. lector: in glo. vbi Lucius diſpenſauit cū Panormitano archiepiſcopo: qui fuit bigamus. ¶Bigami iure communi nudati ſunt omni pri uilegio clericali. et addicti foro ſeculari. non obſtā te conſuetudine. et eis ſub pena excōmunicatiōis inhibitū eſt deferre tonſurā: vel hītū clericaleꝫ. exͣ eo. altercatōis. li. vj. Glo. ibi dicit hoc intelligēdū

de his qͥ facti ſt̓ bigami ve ſiue interp̄tatīe ī mino ribus. Secus in maioribꝰ. Et ẜm ge. ibi. ille tex. lo quit̉ d̓ bigamis laicis. nō aūt monachis. nam iſti gaudēt priuilegio clericali. Nō ob. tex. lxxxiiij. di. qͥſqͥs: vbi dr̄ bigamū eſſe nudatū oī priuilegio cle ricali. ⁊ laicā ſolū hr̄e cōmunionē. Et ſic vr̄ ꝙ biga mus nō poſſit eſſe monachus. ℟. Io. an. in regu la delictū. in mer. ꝙ erit laicus ꝓfeſſus: qd̓ eſſe pōt c. ex eo. de elec. li. vj. Alix nō debet eſſe de ere: aut auricalco: aut cupro: aut plūbo. qꝛ ꝓpter eruginē iſta vomitū ꝓuocant: nec d̓ ligno: ꝓpter poros. ne ſubintret ſanguis. nec de vitro ꝓpter fragilitatē: nec de lapide: ꝓpter eius ineptitudinē. de ꝯſe. di. j. vaſa. ⁊. c. ⁊ calix. vbi dr̄ ꝙ tā calix ꝙͣ patena dn̄t eē de auro: vl̓ argēto: vl̓ ſtan no. Et qꝛ de his tm̄ tribꝰ mētionē facit: oēm aliam materiā ꝓhibe vr̄. lꝫ aſten̄. li. iiij. d̓ mente Rod. di cat ꝙ ſub ſtanno intelligit̉ plūbuꝫ. Et no. ẜm Pe. d̓ pal. ꝙ ſi calix argēteus cōſecratus poſtea deaure tur indiget cōſecratiōe. qꝛ ꝯſecratio fit in ſuꝑficie Nota tn̄ ꝙ ſi calix deauratꝰ ꝯſecret̉: lꝫ poſtmodū deꝑdat̉ auꝝ. nō ꝓpter hoc vr̄ denuo cōſecrandus: nec eſt ſil̓e in eo: ſicut in ꝑiete eccleſie qͥ decruſtatꝰ indiget recōſecratōe: nā in poſitiōe auri. qd̓ ita ſb̓ tiliter ponit̉. nō vr̄ ꝙ ſit ita ꝯſecratio in ſuꝑficie ip̄i : qͥn remaneat in argēto. Et ita ẜuat ꝯſuetudo. ¶Carcer. videsͣ. accuſatus. ⁊.jͣ. incarceratus. ¶Aſus fortuitus. quid ſiti Dic ẜm panor. pꝰ glo. in. c. vnico. de co. ꝙ eſt inopinate rei euentus qͥ p̄uideri n̄ pōt. Ubi gͦ diligētiſſimus p̄uidiſſet. non eſt caſus fortuitus. Pone exemplū. Domus tua minabat̉ ruinā. domus corruit ⁊ interfecit equū tibi cōmo datū. certe nō pōt dici caſus fortuitus. qꝛ diligētiſ ſimus reꝑaſſet domū: vel ibi nō habitaſſet. Si aūt domus nō minabatur ruinā: ſed impetu tempe ſtatis valide: corruit: nō ē tibi īputādū. Et iſta faci unt ad. q. Nūqͥd furtū cōputet̉ inter caſus fortui tos: Glo. iurꝭ ciuilis reperiūtur contrarie. Sꝫ cō muniter tenet̉. ꝙ aut ꝑ violētiam fuit tibi res ſub tracta. et eſt caſus fortuitus. Intellige qn̄ non fui ſti in aliqua culpa. puta. qꝛ non tranſibas ꝑ loca ꝑi culoſa. Si autē cōmittit̉ furtuꝫ clandeſtine. Et tūc ſi ab ea ꝑſona a qua etiā diligentiſſimus non p̄ca uiſſet. puta ab vxore: vel filio. ⁊ eſt caſus fortuitus Secus ſi ab ea ꝑſona a qua diligentiſſimus preca uiſſet. puta. a vili famulo: vt in. l. q̄ fortuitis. C. d̓ pig. act. ¶ Utrū ex pacto veniāt caſus fortuiti? Glo. vbi sͣ dicit. ꝙ in cōtractu nō tenetur quis ex generali pa cto. Sed oꝫ ꝙ caſus fortuiti ſpecialiter numerent̉ Sꝫ accurſius in. l. ſed ⁊ ſiqͥs.§. queſitum. ff. ſiquis cau. quem ſequit̉ Io. an. dicit. ꝙ aut nullus caſus fortuitus fuit expreſſus. et nō valet generalis obli gatio. neqͥs ſub inuolutione verboꝝ renūciaret ei iuri: cui non eſſet in ſpecie renunciaturus. Et hec opi. placet Panor. Si v̓o aliqui caſus fortuiti fue rūt ſpecialiter enumerati. et ſecuta fuit clauſula ge Calix neralis. puta. ⁊ de omnibus alijs. tunc tenet etiaꝫ in non expreſſis. optime ad hoc facit tex. in. c. qͥ ad agendū de ꝓcu. li. vj. Bar. tn̄ in. d.§. queſitum vi detur velle. ꝙ ſub illa clauſula generali veniunt ca ſus conſimiles exp̄ſſis. non autem maiores. quod ſatis placet Panor. quia in odioſis clauſula gene ralis non comprehendit maiora expreſſis vt ē tex. notabilis in cle. non poteſt. de ꝓcur. Secus de nō odioſis: vt in conſtitutione ꝓcuratoris. in qua ex preſſis aliquibꝰ requirentibꝰ ſpāle mandatū: ⁊ ſub iecta clauſula generali veniūt maiores caſus exp̄ſ ſis. vt notat Inno. in. c. ſedes. de reſcriptis. An aūt renunciatio generalis firmetur iuramē to vel ſaltem iuramentū ſit obligatoriū? Io. an. di cit. ꝙ nō. quia renūciatio generalis nō valet ex de fectu conſenſus. qꝛ nō vr̄: ꝙ ille conſenſerit de caſi bus nō exp̄ſſis. Sic iuramentuꝫ nō obligat vltra conſenſum. facit. c. pe. ⁊. c. quintauallis: de iureiur. ⁊ eſt notabile dictū. Et credo ꝙ in foro pnīali: qͥs ligetur ẜm ſuū cōſenſum. ¶Ceſſatio a diuinis. vide. jͣ. interdictū vltimo. c Itatio. Fitari pōt qͥs ex cā ī pͥma citatione. per terminum breuem ⁊ ꝑem toriū. Sed niſi neceſſitas vrgeat: non de bet quis moneri vel citari niſi tribus edictis: vel vno ꝑemptorio: qd̓ cōtinere debet tātū tp̄s quan tum tria edicta: extra de dila. c. j. vbi de hoc in glo. ⁊ tale peremptoriuꝫ habet vim trinecitationis: vt in. l. tres denūciationes. C. quō et qn̄ iu. bicunqꝫ agitur ad penaꝫ incurrendam: ⁊ iu ra exigunt trinam monitioneꝫ nunqͣꝫ citatio etiaꝫ peremptoria habet viꝫ trine citationis ẜm Ioan. an. in. c. ex tue. de cle. non re. Ratio quia in penali bus verba debent ſtricte intelligi et proprie. nō āt ficte et large. vt in. c. in noſtra. de iniur. itatus non comparens etiam in primo termi no: debet condemnari in expen̄. factis per aduer ſarium. nec dꝫ expectari vt ſit ꝯtumax in ſcd̓a ⁊ ter cia citatiōe: vt vult Bar. in aut̓. qͥ ſemel. C. quō ⁊ nando iudex. Utrum citatio facta die feriata addiem non fe riatam valeat? Rn̄. Panor. in. c. fi. de fer. ẜm opi nionem Io. cal. d. car. d. an. et Bar. in. l. j.§. nun ciatio. ff. de no. oper. nun. concludit. ꝙ de iur̄ non valet talis citatio ꝑ. l. dies feſtos. C. de fer. vbi di citur ꝙ ſilere debet horrida vox preconis: et Pa nor. intelligit non ſolū in ferijs introductis ad ho norem dei. ſed etiam in alijs introductis in fauorē hominum. etiam idem putat in repentinis: nā im perator mandat eas ſub eadem veneratione obſer uari qua ſolennes. vt in. l. omnes. C. de fer. Et cō cludit Panor. ꝙ nullus actus iſtorū triū pōt fieri die feriata.ſ. preceptum de citando. executio prece cepti.ſ. actus citationis. ⁊ proceſſus qui fit vigore ationis. Otrum autem valeat citatio facta die non feri ata pro die feriata? Rn̄. Panor. vbi sͣ. poſt cal. et bpe. ⁊ Io. an. dicit. ꝙ ſi ponitur. vſqꝫ. poteſt in qͣ libet die. jͣ. feſtum comparere. Secus vbi ſimplici ter citatur: vt ſimpliciter compareat tali die que ē

Clericus. j. feriata. tunc em̄ prius venire nō poteſt: nec debet. et illa die venire non tenet̉. ⁊ ſic neceſſaria eſt noua citatio. ⁊ hanc opinionem tanqͣꝫ veriſſimā teneas: quicquid ſenſerit. d. An. Hec Panor. Utrum ſnīa lata contra nō citatū teneat?. Car. in cle. paſtoralis. de re iud. in.§. deniqꝫ. dicit. ꝙ aūt nullo mō fuit citatus. aut ſic. Primo caſu eſt nulla de ma. ⁊ obe. inter quatuor. Si aūt aliquo mō fuit citatus: aut legittime: aut nō: aut dubitat̉. Si legiti me: ſnīa valet: ſi alia ſunt rite geſta. ſi tn̄ citatus. nō fuiſſet cōtumax vere. ſed ficte. ſubuenit̉ ſibi ꝑ reſti tutionē. de re iud. cum bertoldus. Si nō legitime. videt̉ ꝙ debeat haberi ꝓ nō facta. de electi. bone. ij. Si dubitat̉. dicit Paul̓. ꝙ p̄ſumit̉ pars citata: ſi ſnīa trāſiuit in rem iudicatā. Nota tn̄ Panor. in c. cām que. de Reſcriptis. ⁊ in. c. cuꝫ ſit. de ap. ꝙ in facto notorio pōt ferri ſnīa cōtra abſentē nō citatū cum certū eſt abſenti nullā ꝯpetere defenſionē. Ci tatio em̄ fit vt ſe defendat. nec in hmōi notorijs re quirit̉ ordo iudiciarius. ¶ Utrum corꝑaliter impeditus. teneat̉ ꝑ aliū cō parere? Panor. in. c. in noīe dn̄i. de teſt. dicit. ꝙ nō et actus geſtus eo abſente ꝑinde eſt ac ſi nō fuiſſet citatus. Vtrum iudex eccleſiaſticus poſſit denūciare ali que excōicatum illo minime vocato: nec aliter pri in dedia cj vbidehoc. us declarato ꝙ inciderit in ſnīam excōicationis? Rn̄. Panor. in. c. peruenit. de ap. dicit ꝙ vbi exceſ ſus nō eſt notorius. dꝫ iudex illu prius vocare ⁊ re ciꝑe eo pn̄te ꝓbationē ſuꝑ facto. ⁊ poſtea conſtite de facto declarare illū incidiſſe in ſnīam excōicatio nis. hoc ꝓbat̉ in. c. cum ẜm. de here. li. vj. vbi pꝫ ꝙ ſi allegat̉ queꝫ incidiſſe in ſnīam iuris. nō dꝫ iudex prius ꝓcedere ad executionē. ꝙͣdiu declarauerit il lum incidiſſe in ſnīam iuris. Ab hac tn̄ declaratōe poterit appellari. qꝛ licet nō poſſit appellari a ſnīa iuris: vt in. c. qꝛ. de appel. pōt tn̄ appellari a ſnīa iu dicis declarantis. qꝛ illa declaratio eſt ſnīa hoīs nō iuris. Si v̓o exceſſus eſt notorius. tunc non oꝑtet ꝙ hec ſolennitas adhibeat̉. ſed pōt eum denūciare abſqꝫ alia citatione. ¶ Quid dicendū de cōſuetudinibꝰ quarundā reli gionū q̄ habēt vt multotiēs etiam ex leuibꝰ cauſis priuent̉ fratres p̄laturis: ꝯfeſſionibꝰ ⁊ hmōi abſqꝫ alia monitōe vel citatōne p̄uia: ⁊ abſqꝫ alia ordine iudiciario: nunquid valeant hmōi geſta ꝑ eos? dic iuxta nota. ꝑ doct. ⁊ Panor. in. c. cum ſpāli. et. c. qꝛ. de ap. ⁊. c. qualiter ⁊ qn̄. el. ij. de accu. ꝙ in religioſis nō eſt ſeruandus ordo iuris vſqꝫ quaqꝫ.i. ad vnguē vbi ergo dicti religioſi habēt iuxta regulā ⁊ cōſtitu tiones: vel conſuetudines eorū: vt ex ſola infamia ri lomnes. g. ī notati: vel ſil̓i tenerent̉ cedere p̄lature: ſicut dicitur de p̄dicatoribꝰ ⁊ cartuſienſibus qui ex ſola infamia cpſa ſ notati cedunt generali ſuo. Dicendū eſt ꝙ p̄latus eorum poſſet ex dicta infamia ſcandaloſa vel euidē is qui ſit vist tia facti. etiā ſine citatōe aliqua illos priuare admi niſtratōe vl̓ officijs eorū. Scd̓m em̄ Hen. de gan. in quolibeto ſuo tantā habent ſubditi religioſi iu riſditionē ⁊ aucͣtatem: quantā dant eis p̄lati ſui et nō plus. Non em̄ habent velle nec nolle: vt in. c. ſi 88 religioſus. de elec. li. vj. Ideo eis reſiſtere non licet: Fo. XXVIII. nec appellare ꝙͣdiu p̄lati ꝓcedūt ẜm iura cōia: vel conſtitutiones. vel cōſuetudines eorum: vt notat̉ ꝑ doc. in. c. cum medicinalis. de ſen. ex. li. vj. ⁊ ma xime Lap̄. ⁊ habet̉ tex. de hoc in. c. rep̄hēſibilis. de app. Ad hoc facit qd̓ notat glo. quā ſequit̉ Panor. in. c. cum ſpāli. ꝙ diſpoſitio. c. ſacro. de ſen. ex. non eſt neceſſario ſeruāda in religioſis contra ſuas ob ſeruantias ſpāles. quod eſt dictū ſingulare ẜm Pa nor. ⁊ dicit hoc ꝓcedere. vbi regula vel conſtitutio religioſorum daret certū modum: ſeu ordinē in ex cōicando religioſum. vt ſatis ſit ſeruare illum ordi nem regule: ſeu conſtitutionis ipſorum religioſorū qd̓ multum bene notabis. Hoc idem tenet fede. conſilio. cv. vbi dicit. ꝙ valent conſuetudines. per quas ſine iuris ordine. etiam ex leuibus cauſis re ligioſi viri ex ſuis locis ⁊ adminiſtratiōibus amo uent̉. allegat. d. c. qualiter. ⁊. d. c. cum ſpāli. ⁊ de ſy. ꝑ tuas. Addit tn̄ vnum valde notabile. ꝙ pena ex pulſionis: priuationis. ⁊ remotōnis qn̄qꝫ incipit a crimine. ⁊ tunc habet locum qd̓ dictuꝫ eſt.ſ. ꝙ ſine monitōe poſſint amoueri. Si v̓o a cōtumacia vel inobedientia: tunc vt locus ſit pene: neceſſaria eſt monitio. Hec Ben. Lericus. j. Communiter. Que rit̉ quid comp̄hendat̉ appellatione cle ricorum? Dic ẜm Panor. ſuꝑ Rubrica de vi. ⁊ ho. cle. ꝙ largo ſumpto vocabulo veniunt oēs in quacunqꝫ dignitate ſint poſiti. exquo ſunt clerici ad ſeruitium dei. vnde omnes qui non ſunt laici. dicunt̉ clerici. xij. q. j. duo. Dicunt̉ em̄ clerici. a cleros grece. quod eſt ſors latine. qꝛ ſūt electi ad ſor tem dn̄i. Priuilegium ergo attributuꝫ ſimpliciter clericis comp̄hendit omnes clericos cuiuſcūqꝫ or dinis vel dignitatis ſint. nam ſi eſt ep̄s. ergo cleri cus. Sed in materia odioſa appellatione clericorū nō credo comp̄hendi ep̄os. nec etiam clericos exi ſtētes in dignitate. vide de hac materia ſingularia sͣ. Abſolutio primo. Et ex p̄dictis pōt inferri vnū notabile ẜm Io. an. in. c. Iohannes. de cleri. cōiu. ꝙ appellatōne laicorum in materia odioſa: nō ve niūt clerici cōiugati. Et hoc facit ẜm eum. ꝙ ſi ſta tutū ep̄i certo caſu excōicat laicos. nō comp̄hendit clericos cōiugatos. cū materia ſit odioſa. ⁊ illi non ſint puri laici. ſed quedā ſpēs mixta. facit. c. ſtatutū de elec. li. vj. Clericus debet deferre raſuram in modū coro ne s. et tonſuram capilorum ab infra. Et ꝑ hmōi conſuram quis conſtituit̉ clericus. tn̄ qͣꝫdiu habet ſolam primam conſuram: vel minores ordines p̄t ſi voluerit deſerere clericatum. Si tn̄ clericus etiaꝫ in minoribꝰ habeat bn̄ficium. tenet̉ portare conſu ram. al̓s peccat mortaliter. qꝛ dignus anathemate de vi. ⁊ ho. cle. ſi quis. Ubi etiam dicit Panor. per glo. in cle. attendētes. de ſta. re. ꝙ etiam moniales debent habere conſuram in parte inferiori. Ita ꝙ eis p̄cidāt̉ crines vſqꝫ ad aures. Sed clerici debēt habere raſuram in ꝑte ſuꝑiori. ⁊ conſuram in infe riori. Et ſic nō debent nutrire comam. Et ſi ſecus fecerint excōicari debent. d. c. ſi quis. ¶ Clericus debet eſſe ornatus duplici ornamento

Liericus. ij. ſcꝫ interiori ⁊ exteriori. Interius ornamentū. con ſiſtit in virtutibꝰ. quibus debent eſſe ornati clerici. Exterius ornamentum conſiſtit in quatuor. Pri mo in inceſſu. vt maturitatem p̄tendāt. ⁊ alijs ſen ſibus corꝑis. Scd̓o in habitu. vt non deferant ve ſtes inciſas ⁊ lingulatas.ſ. frapatas ad modum io culatorum. nec varij coloris: neqꝫ rubeas nec viri des. hi em̄ duo colores ſūt clericis interdicti: vt in. c. clerici. eo. ti. Et in cle. ij. eo. tit. ꝓhibet̉. ne etiā ca ligis rubeis vel viridibꝰ publice vtant̉. vide tamē pulcrum dictum Hoſt. in. c. antiqua. de priuil̓. ꝙ panni rubei ⁊ frena ⁊ calcaria deaurata et ſil̓ia or namenta ſunt inſignia pape. ⁊ ſui legati: cum ꝓfi ciſcit̉ vltra mare. Ex quo infert̉ ꝙ etiā cardinales non pn̄t de iure cōi vti hmōi coloribus ⁊ ornamē tis. Conſuetudo tn̄ habet oppoſituꝫ. Et forte eos excuſat. exquo papa videt ⁊ non reprobat. Nam iſta ſunt de iure poſitiuo. Nam olim clerici porta bant veſtes partitas. Et ex p̄dictis etiaꝫ colligit̉ ꝙ nō tm̄ clericis: immo nec laicis licitum eſt deferre hmōi deaurata: nec ꝓ ſua ꝑſona: nec ꝓ equis ſuis Et eſt rō. qꝛ hmōi ornamenta ſunt ornamēta prin cipis: quibꝰ priuati vti nō debent ſub pena capitis vt. l. ij. C. de veſti. oloba. lib̓. xj. Et hanc rōnem ſe quit̉ tex. in. l. temꝑent. eo. ti. Mulieribꝰ aūt indu bium eſt: ꝙ poſſint vti p̄dictis: ſine pena predicta. qd̓ quidā putant verum in matronis ⁊ nobilibus nō in omnibꝰ. Quidaꝫ etiam habent ex priuilegio vt milites ⁊ doctores. ⁊ ſil̓r milites gaudētes. exqͦ dant̉ ſibi in ſignum. Et pōt introduci de conſue tudine. Item veſtes clericorū nō debēt eſſe nimis longe. nec nimis breues. Item nec de ſerico. ſed de lana nō nimis p̄cioſa vel vili. xlj. diſt.§. j. Et no. ꝙ ex cā timoris: ꝑegrinatōnis: vel alia ſil̓i: licitum eſt dericis habitu tranſformare. xxj. q. iiij. ep̄i. et extra de vi. ⁊ ho. cle. clerici. el. ij. Quicunqꝫ aūt clericus virgata vel partita veſte vtit̉ publice ſine cā. ſi bn̄ficiatus eſt: eſt ſuſpēſus a fructuum ꝑceptione ꝑ ſex menſes: ſi nō eſt benefi ciatus. ⁊ eſt in ſacris citra ſacerdotium ꝑ idem tp̄s eſt inhabilis ad beneficium obtinēdum. Si auteꝫ habet dignitatē vel bn̄ficium cum curaꝭ. vel eſt ſa cerdos: aut religioſus: eſt ſuſpenſus ꝑ annuma be neficio. ⁊ ꝑ idem eſt inhabilis ad obtinendum qd̓ cunqꝫ beneficium eccleſiaſticū: vt in cle. qm̄. de vi. et ho. cle. tercio ꝯſiſtit clericorū ornamētuꝫ in cibo. qͣrto in potu: de qͦ vide no. ꝑ doct. in. c. a crapula. de vi. ⁊ ho. cle. vbi dr̄. ꝙ clerici vinum temperent. et a vino ſe temperent. ⁊ ꝙ clericus debet eſſe con tentus trina potatōe: vt dicit tex. in. c. qn̄. xliiij. di. Quod tn̄ intelligit̉ qn̄ appetitus naturalis vltra non exigit. Lericus. ij. ſcꝫ ꝙ clerici a qui buſdam actibꝰ ſecularibꝰ ſūt remoti. nō em̄ debent intendere negociatōni: vt. e. ti. clerici. el. ij. ibi. cōmercia ſecularia nō exerceant: maxīe inhoneſta. Et ꝓpter illud verbū maxime. di cit Panor. ibidē. ꝙ etiā honeſtas negociatiōes nō pn̄t exercere. Sed hoc verū qn̄ clerici nō indigent nam tunc pn̄t vti honeſtis negociatōibꝰ ⁊ querere victū manibꝰ. xcj. diſ. clericus. ⁊ in. c. j. de cele. miſſ. Et cōtra clericū negociatorē: vide tex. in. c. negocia torē. lxxxviij. diſt. vide etiā tex. in. c. ꝑuenit. lxxxvj. di. vbi dr̄ ꝙ cā lucri nō debent cōducere poſſeſſio nes aliorū. ⁊ ibi etiā hr̄. nūquid poſſint eſſe tutores pupilloruꝫ. vn̄ pn̄t ſuſciꝑe tutelas a legibꝰ impoſi tas. Sed ⁊ curā orphanorū ⁊ viduarū q̄ indefenſe ſunt. aut earū ꝑſonarū q̄ maxime indigēt admini culo eccl̓iaſtico. Et vide qd̓ notat̉ in. c. j. ne cler. vel mo. vbi dr̄ ꝙ clericus pōt negociari ꝓpter neceſſita tem. Intellige qn̄ aliquid oꝑat̉ ex ſuis manibꝰ: vel emit rem: vt inde habeat materiā reducēdi ad ali quas formas. nō em̄ dꝫ emere rem. vt eam integrā ꝓ maiori p̄cio vendat. ⁊ vide ibi glo. in ver. cōdu ctores. ꝙ ſi clericus ſuccedit cōductori. licite p̄t ſta re in illa cōductōe vſqꝫ ad p̄finitū tp̄s locationis. ¶ Clerici non debent miniſtrare in taberna. nec in ea comedere vel bibere. niſi cā neceſſitatis in pe grinatiōe. xliiij. di. nō oꝑtet. ⁊. c. nulli. ⁊. c. clerici. Clerici goliardi: aut buffones.i. ioculatores. ſi hoc ꝑ annū exercuerint. carēt omni priuilegio cleri cali ipſo iure. Eodē mō ſi minori tꝑe ⁊ tercio moni ti nō reſipuerīt: vt in. c. vnico. e. ti. li. vj. Et no. ẜm Ge. ibi. ꝙ vbi canon imponit penā ipſo iure ex fa cto negatiuo. nō requirit̉ monitio. qn̄ illi addit̉ cer tū tp̄s: vt ibi ſi nō deſiſtāt infra annū. ⁊ requirit̉ in hoc caſu annus cōtinuus ⁊ integer. Et ex hoc no. ꝙ vbi lex vel ſtatutū dat certū tp̄s. ad hoc vt pena cōmittat̉. Intelligit̉ de tꝑe continuo. Clerici qui carnificū: macellariorū. ſeu taberna riorum officiū publice faciūt ⁊ ꝑſonaliter exercēt. ſi tercio noīatim moniti nō deſiſtāt. ſeu reaſſumant et ſunt ꝯiugati. ꝑdūt priuilegiū clericale oīno. Nō cōiugati v̓o. ſi nō incedūt vt laici. ꝑdunt in rebꝰ tm̄ Et ſi oīno incedūt vt laici in ꝑſonis priuilegiū cle ricale qͣꝫdiu p̄miſſis inſtiterint. eo ipſo amittūt: vt in cle. j. e. ti. Et no. ẜm Car. ibidē in ver. tercio mo neāt. ꝙ vbi requirit̉ trina monitio. nō ſufficit vnū ꝑemptoriū. ⁊ requirit̉ ꝙ dicta monitio fiat noīatī. et iō nō ſufficit generalis. de quo. jͣ. Excōicatione. xxv. nec ſufficit ꝙ hmōi admonitio fiat ante exer citiū. nec ſufficit ſimpl̓r monere vt deſiſtat. ſꝫ requi rit̉ vt fiat clerico tale officiū exercenti. Et ꝑ hoc di cit Car. ibi. ꝙ ſi fiat monitio clerico tabernario vt deſiſtat ⁊ exercet officium carnificis vel macellarij. non erit locus pene. Et ſic requirit̉ ad hoc vt ſit lo cus pene ꝙ clericus monitus exerceat illud officiū a quo monitus eſt deſiſtere. Quid ſi clericus exerceat p̄dicta officia occulte. vel nō ꝑſonaliter. an ſit locus pene? Gloſa in ver. publice dicit ꝙ nō. ⁊ dicit ꝙ illa duo.ſ. publice ⁊ ꝑ ſonaliter. cōiunctim requirunt̉. Si ergo occulte vl̓ ꝑ alium hoc exercet̉. ceſſat pena. ſꝫ nō culpa. quam glo. ſingulariter no. ꝓ intellectu capl̓i. mulieres. de ſen. ex. ꝑ quē text. iuncta hac glo. terminat̉ qō. An ꝑ ſtatutuꝫ quo ponit̉ maleficiū teneat̉ mandans? Et videt̉ ꝙ nō. qꝛ mandās facit tm̄ ficte. verba v̓o ſtatuti requirūt ꝙ vere fiat. ff. de ne. geſ. l. iij.§. hec verba. Contrariū ꝓbat̉ ex. d. c. mulieres incta hac glo. vt dicamus ꝙ tenet̉. niſi in ſtatuto puniret̉ tn̄ is qui ꝑſonaliter faceret. Ad cōtrariū dic. ꝙ hic no

eſt interp̄tatio. ſed potius extēſio ex mēte legis. qꝛ mandās vere dr̄ facere. d. c. mulieres. Sed Ge. in c. j. e. ti. li. vj. dicit ꝙ aut clericꝰ vult hr̄e tabernā vt ꝑſonaliter ibi adminiſtret ī artificijs etiā honeſtis Et hoc eſt ꝓhibitū. xliiij. di. nulli. Aut vult admi niſtrare in artificijs clerico ꝑmiſſis. ⁊ tunc pōt hr̄e vt in glo. in. d. c. negociatore. Aut vult hr̄e tabernā non vt ꝑſonaliter adminiſtret. ſed locare alijs qui exerceāt ibi ſua artificia. Et hoc nō eſt ei ꝓhibitū. Et ꝓ hoc etiā facit tex. in. c. ſignificante. de ap. vbi canonici habebāt ſtallos. vbi carnes incidebant̉. qd̓ no. qꝛ ſemel defendi vnū clericū qui in domībꝰ eccleſie tenuerat tabernā vendēdo vinū qd̓ recolle gerat ex poſſeſſione eccleſie nō tn̄ adminiſtrauerat in ꝓpria ꝑſona. ſꝫ ꝑ aliū. Hec Ge. Et hoc videt̉ cō ſonare tex. qui nō ſine miniſterio dicit ꝑſonal̓r. Et ſi voluiſſet ꝓhibere etiā ꝑ aliū poſuiſſet. de deci. ac audientiā. maxīe qꝛ hmoi officia ex ſe nō ſunt ꝓhi bita nec iure diuino. Credo tn̄ ꝙ ſi clericus ꝑſona liter exerceret. ſꝫ ꝓ alio. ꝙ teneret̉ hac cle. qꝛ ſubeſt horror ⁊ vtilitas. ¶ Clericus ꝯiugatus ſi ꝯtraxit cū vnica ⁊ v̓gine ⁊ deferat tōſurā ⁊ veſtes clericales. retinet pͥuilegiū clericale in duobꝰ.ſ. ꝙ ꝑcuriēs euꝫ eſt excōicatꝰ. ⁊ ꝙ non pōt diſtringi nec condēnari a iudice ſeculari. nec ciuiliter nec criminaliter. In ceteris v̓o non re tinet. Item ſi nō defert conſurā ⁊ habitū. in nullo retinet: extra de cle. coniug. clerici. li. vj. An aūt indiſtincte ſit verū ꝙ clericus ꝯiugatus nō poſſit ꝯdēnari a iudice ſeculari? Diſtingue. nā in cā criminali: ſiue illa cā intētet̉ criminal̓r. hoc eſt qn̄ agit̉ ad penā corꝑalē. ſiue ciuiliter hoc eſt ad pe nā pecuniariā. neutro caſu p̄t puniri a iudice ſecu lari. In cā v̓o mere ciuili Ioh̓. an. in. d. c. vnico. te net ꝙ clericus cōiugatus p̄t ꝯueniri corā iudice la co. quē ſequit̉ Io. cal. ⁊ Ge. in. d. c. vnico. qd̓ nota. An aūt clericus ꝯiugatus ꝓ debito pecuniario poſſit detrudi in carceribꝰ? Ge. ibi ẜm Lap. tenet ꝙ nō. eo caſu qͦ gaudet iſtis priuilegijs. ꝑ iudicē ſe cularē. etiā ſi ſit caſus ꝙ laici poſſint licite detineri. qꝛ iſte tex. reſeruat iſtis clericis priuilegiū canonis eo mō qͦ prius pͥma iura habebāt. qꝛ in nullo dimi nuit̉. ſꝫ ꝑ iura antiqͣ detineri nō poterāt ſine pena excōicatōis: vt in. c. ij. de fo. ꝯpe. ergo nec hodie. Quid aūt ſi iudex laicus nō diſtringit iſtū cleri cum. ſꝫ condēnat eū tm̄ ꝓ crimine. an incurrat ex cōicationē: Ge. ẜm Lap. ab. tenet ꝙ non. qꝛ ex ſo la ꝓnunciatōe ſnīe nō incurrit quis excōicationē. Quid ſi ſit ꝯſuetudo ꝑticularꝭ ī loco ꝙ gaudeāt e: Gloſa in ve etiā in alijs. an ſit ſublata ꝑ iſtū tex: Io. mo. tenet ꝙ nō. qꝛ iſte tex. nō tollit ꝯtrariā cōſuetudinē. ergo ſtabit ꝑ. c. j. de conſti. li. vj. Io. an. tenet contrariū. Sed Ge. reducit iſtas opi. ad ꝯcordiā. ꝙ aut con ſtat vtētes hac immunitate voluiſſe hoc facere aīo et intentōe inducēdi nouā ꝯſuetudinē ſeꝑatā a di ſpoſitōe ius cōis ⁊ tunc valet illa conſuetudo ho die. Et ita ꝓcedit opi. Io. mo. Aut conſtat ꝙ non faciūt aīo ⁊ intentōe nouā ꝯſuetudinē inducēdi. ſꝫ ſeruare antiquā legē. ⁊ tunc ꝓcedit opi. Io. an. qꝛ exqͦ papa vult tollere illā lege. tollit oēm obſeruan nam legis hactenus vſitate. Ant eſt dubium. quo Fo. XXIX. Clericus. iij. animo fiat. ⁊ tūc in dubio nō p̄ſumit̉ ꝙ voluerint nouā ꝯſuetudinē inducere cōtra obſeruātiā legis ſꝫ tm̄ ex moribꝰ vtentiū illā. l. approbare. Et addit Io. an̄. ꝙ qn̄ ſeruat̉ lex antiqua. in dubio obſeruā. tes. nō vident̉ hr̄e animū inducendi nouā ꝯſuetu dinē q̄ vinculū addat ad diſpoſitionē iuris antiqͥ. An aūt clericus ꝯiugatus poſſit eē vicarius ep̄i vel arbiter in cā ſpūali? Dic ꝑ p̄dicta ꝙ non. Lericus. lij. bitationē mulier Ꝙtum ad coha c Idic ꝓut habet̉ in. c. j. de coha. cle. ⁊ mul̓. ꝙ clericus nō dꝫ retinere in domo muli erem ſuſpectā de incontinētia. etiaꝫ ſi ſit mater vel ꝯſanguinea. Et nota ẜm Panor. ibidē. ꝙ ꝯſangui neas iuuenes al̓s nō ſuſpectas p̄t clericus bone fa me in domo retinere. ſꝫ extraneas nullo mō pōt re tinere. quantūcunqꝫ al̓s ſint bone fame. qꝛ talis cō mixtio eſt ꝑiculoſa. nō ſic cuꝫ ꝯſanguineis. Et hoc ſentit glo. in. c. volumus. lxxxj. diſ. Idē intellige ꝙ non ſit talis conſanguinea que habet ſecum pedi ſequas. An autē ep̄s poſſit ſecū habere matrē ſen aliam non ſuſpectā?: do. An. dicit ꝙ nō. ſed Panor. tenet oppoſitū ꝑ tex. exp̄ſſum in. c. interdixit. xxxij. di. lꝫ ius ciuile in autentica. ep̄o. C. de ep̄i. ⁊ cle. aſiter te nuerit. tn̄ exquo ius canonicū oppoſitū innuit. ſtā dum eſt ei. Fateor tn̄ ꝙ primū eſt honeſtius: maxi me ꝓpter clericos cōmorantes cum ep̄o. Utrum clericus incōtinens ⁊ fornicarius ſit ſu ſpenſus. ⁊ debeat in officijs euitari? Dic ẜm no. ꝑ Panor. in. c. vr̄a. ⁊. c. fi. de coha. cle. ꝙ quilibet pro mortali pctō eſt ſuſpēſus ꝙͣtum ad ſe tn̄ talis non eſt ſuſpēſus quo ad alios. nec debet in officio vita ri. niſi peccatū ſit notoriū. Et notoriū eſt duplex.ſ. iuris ⁊ facti. Notorium iuris. dr̄ qn̄ ꝑ ſnīam con uincit̉ de crimine. vel ꝑ confeſſionē ſuā ſponte fa ctam condēnatus ē. Et tunc nō eſt licitū audire ta lem. ⁊ peccant contrafacientes. Sed dubium eſt. in notorio notorietate facti. vt quia habet concubi nam publice in domo. nec fuit condemnatus. nec in iudicio confeſſus. ⁊ iſte eſt caſus ꝑiculoſus. de qͦ dicit Panor. ſepius fuiſſe interrogatum apud ho mines timoratos. ⁊ concludit dimiſſis opinionibꝰ de ſubtilitate iuris poſſe ſic diſtingui. ꝙ aut forni catio eſt ita notoria. ꝙ nullam habet dubitationē. ſicut videmus in pluribꝰ clericis qui tenent ita pu blice concubinas ſicut vxores. ⁊ publice nutriunt filios. ita ꝙ etiā ipſi nō audent diffiteri. ⁊ tuuc cre do ꝙ oīno ſit abſtinendum ab eis. ſine alia moniti one. hoc ꝓbat tex. in. d. c. veſtra. in fi. ibi. nec habet oꝑis euidentiā. ⁊ melius in. c. tua. eo. tit. vbi nulla fit mentio de monitiōe. Item hoc videt̉ ꝓbari de directo. in. c. nullus. ⁊. c. p̄ter. xxxij. di. Reqͥrūt em̄ illa iura ſolam euidētiam facti. nō aūt monitioneꝫ a ſuꝑiore. Item ex contrario ſequeret̉ ꝙ nunqͣꝫ vel raro fornicatio poſſet eſſe notoria. Si v̓o fornicatō nō habet iſtā oꝑis euidentiā. ſꝫ p̄t ꝓbabiliter tergi uerſari. puta. qꝛ cōcubina hītat cū mr̄e clerici. ⁊ di cit illā eſſe pediſequā mr̄is. vl̓ qͥd ſil̓e. ⁊ tunc requi rit̉ monitio. Et hanc putat Panor. eſſe mentē iuri um: ⁊ iſta videt̉ eſſe cōis opinio. Adde tamen qd̓ ę iiij

Clericus. iiij. notat Io. de ſan. ꝙ laici nō peccāt audiēdo diuina ab hmōi clericis fornicarijs etiā notorijs. qꝛ licꝫ ig norātia iuris naturalis. ſiue diuini. ſit laicis ꝑiculo ſa. nō tn̄ ignorātia iuris poſitiui. cū non teneant̉ il lud ſcire. vn̄ nō eſt tutū ꝙ cōfeſſor dicat eis ius. qꝛ ꝑ hoc magis implicant̉ ꝙ releuent̉. Nota etiā ẜm Ar. flo. ꝙ nō ſolū ſacerdos. ſꝫ etiā clericus in mino ribꝰ ex notoria fornicatōe eſt ſuſpēſus ab oībꝰ acti bus ordinū ipſo iure. ẜm Inno. qd̓ notat Ar. diſt. xxxij.§. ad hec. Et tamdiu ſtat ſuſpēſus qͣꝫdiu ꝑſe uerat in vicio. ⁊ interim ſi exequit officia ſua etiaꝫ ſemel. efficit̉ irregularis. ⁊ indiget diſpenſatōe pa pe ẜm Inno. ⁊ Hoſti. vn̄ etiā ſi ceſſaret a vicio. et an̄ diſpēſationē vtit̉ officio ſuo. ſemꝑ peccabit mor taliter. ꝙͣuis nouā irregularitateꝫ nō cōtrahat. Si aūt cum eſſet ſuſpēſus. nō eſt executus officia ſua. indiget nihilominus diſpenſatōe. quā poterit face re ep̄s ẜm Inno. Sed ſuꝑ his ⁊ ſil̓ibꝰ facta eſt ma gna inuocatio ꝑ cōcilium cōſtancien̄. de quo vide j. Excōicatio ſexto. De hac etiā materia vide. jͣ. ir regularitas. ⁊. c. ſuſpenſus. Utrum aūt omne pctm̄ notoriū inducat p̄ciſio nē ſeu ſuſpēſionē a canone? Rº. d. An. in. d. c. vr̄a. dicit ꝙ ſic. qꝛ vbi peccatū eſt notoriū: nō eſt licitum ab eis ꝑcipere diuina: vel eccleſiaſtica ſacr̄a. qꝛ om̄e peccatū notoriū interdicit officiū ſine diſpenſatōe. c. fi. de tem. or. Sed Panor. dicit contrariū. ⁊ dicit eſſe tex. in. c. fi. de coha. cle. nam tex. ibi ſe reſtringit ad peccatū fornicatōis notoriū. Et idē dicit tex. in d. c. nullus. nam opinio. d. An. eſſet vera ſi dixiſſet canon: nullus audiat illius miſſam. quē ſcit indu bitāter eſſe in peccato. ⁊ nō poſuiſſet ſpāle in forni catione. Non ob. d. c. fi. de tem. or. qꝛ bn̄ fateor. ꝙ ipſe peccat grauiter celebrando. nō aūt alij miſſam audiēdo. ⁊ hec opinio eſt tenenda. qꝛ cum materia ſit penalis. nō debemus eam extēdere. vltra termi nos ꝓprios vt dictū eſt clariſſime sͣ. c. arguere. Et ꝑ hoc ſoluit̉ alia qō. vtrū clericus teneat̉ reſtituere fructus qͦs ꝑcepit de bn̄ficio exn̄s in mortali? Qui dam tenentes opinionē p̄dictā. d. An. dicunt ꝙ ſi peccatū eſt notoriū tenet̉ reſtituere qꝛ cum ſit ſuſpē ſus. ꝑinde eſt ac ſi nō reſideret. qꝛ nullum ⁊ inutile idē eſt. Sed tenēdo opinionē Panor. p̄dicta non habent locū in alijs notorijs a fornicario. ⁊ forte ꝙ etiā in eo nō habet locū. ar. eius ꝙ notat glo. in. c. paſtoralis: de ap.ſ. ꝙ excōicato nō ſubtrahunt̉ red ditꝰ: niſi hoc ſit exp̄ſſū in ſnīa. gͦ idē dic in caſu nr̄o Quis autē dicat̉ toleratus ab eccleſia? Panor. in. c. vr̄a. de coha. cle. ex illo text. dicit ꝙ quis dr̄ to lerari qn̄ nō fuit ꝑ ſnīam priuatus: nec confeſſus: nec habet oꝑis enidentiā. qd̓ etiā notandū. Et ſic econuerſo habes quis dicat̉ nō toleratus. Et con cludit ibi Panor. ꝙ iſti nō tolerati etiā ꝑ euidenti am facti indubitatā. ſunt irregulares ⁊ ſuſpēſi dire cte a canone. ꝑ. d. c. p̄ter. Ꝙtuꝫ ad bona Lericus. ilij. tꝑalia. Vtrū cie rici poſſint facere teſtm̄: vl̓ donare inter wviuos? Rn̄. Panor. in. c. cuꝫ in officijs. de teſta. dicit ꝙ quedā ſunt bona acquiſita intuitu ꝑſone. puta ex ſucceſſione cognatorū ſeu donatiōe amicorū: ſeu ex induſtria clericorū. Et d̓ his bonis pn̄t clerici libere teſtari: vt in. c. qꝛ de teſta. Ex qͦ col lige ꝙ clericus etiā hn̄s eccleſia. ſibi ⁊ nō eccleſie lu crat̉. qd̓ acquirit ex induſtria. Quedā ſūt bona ac qͥſita intuitu eccl̓ie. vl̓ de facultatibꝰ eccl̓ie. ⁊ de his nō pn̄t clerici teſtari: vt in. d. c. cū in officijs. nec ali ter de ipſis bonis ī alios diſponere regulal̓r. vt ibi fallit tn̄ in quibuſdā caſibꝰ. Primo ſi rector ſeu p̄ latus eccl̓ie tantūdē cōtulerit de ſuo eccl̓ie quantū vult relinq̄re ex eccl̓ie facultatibꝰ. xij. q. ij. ſi quis. ij. q. v. ſi ep̄s. Scd̓o fallit ẜm quoſdā. ſi hoc hꝫ ꝯſuetu do. Ex quo nota ꝙ valeat conſuetudo. vt clericus poſſit teſtari de bonis per eccleſiam acquiſitis. qd̓ tamen Ganor. indiſtincte non admittit. ſꝫ reſtrin git ad bona mobilia ⁊ modica. Sicut eī valet ꝯſue tudo vt modica poſſit donare: vt in. c. ceterū. de do na. Ita dicendū eſt reſpectu facultatis teſtādi. naꝫ ſi cōſuetudo hr̄et de rebꝰ magnis. illa eſſet oneroſa eccīe. ⁊ ꝑ ꝯn̄s n̄ valeret: vt ī. c. j. de ꝯſue. Reſpectu aūt bonoꝝ īmobiliū. puto nō ſufficere ꝯſuetudinē qꝛ nō pn̄t illa alienari ſine ſolēnitate. de qͣ. xij. q. ij. ſine exceptōe. Valeret tn̄ ꝯſuetudo. vt canonicus poſſet teſtari de redditibꝰ ꝑcipiēdis anno ſequenti poſt mortē ſuā. qꝛ potius piudicat canonico ſucceſ ſori ꝙͣ eccl̓ie. Tercio fallit in donatōe intuitu eccīe quā clericus facere p̄t etiā in egritudine ꝯſtitutus vt in. c. ad hec. de teſta. vbi Uin. ponit notabile v̓ bū ꝙ ꝯſuetudo nō excuſat clericos qͥ oīa bona mo bilia acqͥſita intuitu eccl̓ie dimittūt in morte eoruꝫ ꝯſanguineis. Quarto fallit cū clericus vult remu nerare ſeruitia recepta: tam a ꝯſanguineis ꝙͣ ab ex traneis. p̄t em̄ aliqͣ de bonis mobilibꝰ eccl̓ie ī alioa ꝯferre: vt in. c. relatū. el. ij. de teſta. vbi Panor. dicit ꝙ ꝯſanguineo diuiti qͥ nō ſeruiuit eccl̓ie nec p̄lato. nō pōt p̄latus aliqͥd ꝯferre etiā de mobilibꝰ eccl̓ie. Et pondera verbū ibi. aliqua. qd̓ denotat modera tionē quandā. nō em̄ dꝫ oīa bona mobilia eccleſie diſpenſare in egritudine. Itē nota ibidē. ꝙ paupe ribꝰ ⁊ religioſis locis ſufficit ad erogatione facien dam ſola charitas. In alijs aūt qui nō ſunt paupe res. vel nō ſunt loca religioſa. requirit̉. ꝙ p̄ceſſerit aliqd̓ ſeruitium. QQuid autem de clericis nō habentibꝰ admini ſtrationem ſꝫ ſimpl̓r bn̄ficiatis. an poſſint teſtari? Rn̄. Ge. in. c. pn̄ti. de offi. or. li. vj. dicit ꝓ euiden tia iſtius. q. tria. eſſe vidēda? Primo nūquid recto res ⁊ p̄lati eccleſiarū faciāt fructus ſuos? Scd̓o qͥ dicunt̉ hr̄e bn̄ficium cum adminiſtratiōe?: Tercio de quibꝰ fructibꝰ clerici teſtari poſſint: Ad primū. Archi. tractat hoc de reſcriptis ſtatutum. li. vj. ⁊ te net ꝙ clerici non faciant fructus ſuos qui ſuꝑſunt deductis expenſis: allegat. c. j. xij. q. iij. ⁊ ita intelle xit Barto. bri. illum canonem. Et ſic patet ꝙ res acquiſite de bonis eccleſie nō ſunt clericorum. naꝫ clerici debēt illa que ſuꝑſunt neceſſarijs deductis. pauperibus erogare. al̓s inique agūt. Et ꝙ acqui ſita ſint in prouiſione eccleſie patet. xij. q. j. ep̄i. de rebus. ergo ⁊ ſolus vſus competit eis. Fatetur ta men ꝙ clerici ſunt domini fructuū ꝑceptorum. et habent ipſorū ꝓprietatē ꝙͣtum ad fidem ⁊ debitaꝫ diſpenſationē ſibi ⁊ ſuis faciendā. ⁊ iſtam partem

Clericus. iiij. archi. ge. credit verā: quā optime ꝓbant iura q̄ al legant̉: nā nō dicūt̉ dn̄i: ſꝫ ꝓcuratores. ꝓ hoc opti mus tex. xij. q. j. clericus. et iſtud tenet glo. in. c. qͥa nos. de teſta. Ad ſcd̓m qͥ dicant̉ hr̄e bn̄ficiū cū ad miniſtratione? Glo. in v̓. vt ip̄os. in. c. ex tue. d̓ cle. nō re. vr̄ velle ꝙ oēs p̄lati dicantur hr̄e diſpenſatō nem: ⁊ adminiſtrationē. Et ge. ꝓ opinione predi cta firmat concluſionem hanc ꝙ quicunqꝫ habēs beneficiū qͣꝫtumcunqꝫ ſimplex in titulū cui ſit aſſi gnata certa dos. talis dicatur hr̄e bn̄ficiū cū admi niſtratione. Ad tercium de quibꝰ fructibꝰ clerici te ſtari poſſint: Glo. hic tenet ꝙ ſi habeāt bn̄ficiū cū adminiſtratōe. nō pn̄t de fructibꝰ illius teſtari. qd̓ ītellige de iure cōi. Sꝫ ſi hoc diſponēt ſpālis cōſue tudo: vl̓ ſtatutū eccleſie. ꝑ q̄ tn̄ nō nimiū grauarēt̉ eccleſie: tūc virtute talis ꝯſuetudinis: ⁊ ſtatuti poſ ſet. de teſta. relatū. el. ij. Secus ſi talis conſuetudo vel ſtatutū eſſent oneroſa. de cōſue. c. j. Aut clericꝰ nō hꝫ adminiſtrationē. ſꝫ eſt ꝑſonaliter ⁊ ſimpl̓r be neficiatus. ⁊ tūc talis p̄t teſtari de talibus fructibꝰ qꝛ facit illos ſuos. vt dicit glo. hec quā puto veriſſi mam recte intellectā: ꝓut magiſtraliter eſt locuta: nam qͥdā intelligūt eā.ſ. ꝙ quilibet hn̄s bn̄ficium ſimplex poſſit teſtari: qd̓ dicūt eſſe falſum. et ꝯͣ tex. d. c. relatū. qd̓ loqͥt̉ ī canonico. ⁊ ſic in hn̄te bn̄ficiū ſimplex ⁊ tn̄ vt ibi pꝫ talis nō p̄t teſtari. hoc fateor. ſꝫ dico ꝙ iſta glo. hoc nō dixit. ſꝫ reqͥrit ꝙ ad hoc ꝙ bn̄ficiatus poſſit teſtari. tria concurrāt. Primo ꝙ nō habeat adminiſtrationē. Scd̓o ꝙ bn̄ficium ſit ſimplex. Tercio ꝙ illud ſibi obueniat ꝑſonalit̓ tm̄ Et ſic: vt tales fructus ſint ſibi cōceſſe rōne ſtipen dij ꝑſonalis. his cōcurrentibꝰ poterit teſtari. Et ex iſto infert̉ ꝙ ſi canonicus hꝫ p̄bendā diſtinctā ī ec cleſia cū talis dicat̉ hr̄e adminiſtrationē nō poterit teſtari de fructibꝰ talis p̄bende. et iſte eſt caſus ro tundus. in. d. c. relatū. ⁊ iſtud exp̄ſſe voluit Inno. in. c. nouū genus. de deci. Et ex his infert̉ ꝙ cano nicus pōt teſtari de quotidianis diſtributiōibus. quia diſtributiōes dant̉ ꝓpter ſtipendium ꝑſona le. ⁊ ꝓ labore diurno: vt in. c. j. de cle. nō re. li. vj. vn̄ de illo denario diurno poterit teſtari: ſicut merce narius ⁊ ruſticus. de lucro ſibi dato pro oꝑe ſuo di urno. Et ita poterit intelligi iſta glo. qꝛ talis dicit̉ quo ad diſtributiones beneficiatus ſimpliciter et perſonaliter. quia dātur pro ſtipēdio ꝑſonali tm̄. nec habet adminiſtrationē reꝝ. vn̄ tales diſtribu tiones ſoluūtur ꝑ capitulum: ſingulis. Et hāc par tem videtur tenere Pau. qui dicit ꝙ illa q̄ recipit clericus intuitu ſeruicij ꝑſonalis tm̄. trāſmittit ad ſucceſſores. Et ex his infertur ꝙ ſi prebēde nō ſūt diſtincte ī eccleſia. quia oīa veniūt in communi. et poſtea diſtribuūtur ſingulariter tm̄ pro quolibet: ꝙ etiam de iſtis nō poſſet d̓ iure teſtari. Et per pre patet ꝙ res miſſa decidit̉. quid de habētibꝰ capellanias ī certꝭ eccleſijs ad nutū remouibiles: quia nō dātur ī titu lum et datur eis pro ſuo labore certū ſtipēdium in anno ī pecunia. An de tali ſtipēdio poſſint teſtari Dicēdum eſt ꝙ ſic. qꝛ datur eis intuitu ꝑſone. ⁊ ꝓ eorum labore ergo poterūt teſtari. d. c. quia nos. et d. c. relatum. Et iſto mō poſſꝫ alio mō intelligi iſta glo. nam tales ſūt ſimpliciter et perſonaliter bn̄fi Fo. XXX. ciati abſqꝫ alia admīſtratiōe. Per p̄miſſa ⁊ decidit̉ q̄ſtio de ſacerdotibꝰ qͥ ſūt ī ꝯſortijs ciuitatū: ſicut ē bononie quia habentes beneficium in ciuitate bo nonie ponūt̉ ī qͥbuſdam ꝯſortijs ⁊ vniuerſitatibꝰ. ⁊ ꝯueniūt ſe ī certis eccleſijs ad certā miſſam cele brādam ⁊ hn̄t poſſeſſiōes illi ꝯſortio deputatas: d̓ quaꝝ fructibꝰ dat̉ tm̄ veniēti ad illaꝫ miſſam. An de talibꝰ poſſint teſtari?: ⁊ vr̄ ꝙ ſic: qꝛ illud dat̉ rōe ſeruicij ꝑſonalis. ⁊ nō prīcipalit̓ intuitu eccl̓ie. hec Se. ī. d. c. pn̄ti. Quid aūt ſi ſacerdos eſt lucratꝰ multū ī miſſis dicēdis? Panor. ī. c. cū ī officijs d̓ teſta. dic̄. ꝙ Pe. voluit: vt refert Cy. ī aut̓. licētiā. de ep̄i. et cle. ꝙ de his poſſit teſtari. maxime hoc ꝓcedit: qn̄ qͥs exp̄ſſe reliqͥt ꝓ miſſis dicēdis. c. Cū cōtraria opiniōe con cordare vr̄ Ho. ꝙ ſi dlericus rōne officij ſeu ſerui cij aliquid lucratus eſt. puta. qꝛ fuit capellanus ali cuius prīcipis: de hoc poteſt teſtari. quaſi intuitu ꝑſone fuerit acqͥſitū. Et ex hoc īfert Panor. ad. q. nūquid ī relicto ꝓ miſſis dicēdis debeat̉ canonica portio ep̄o? Et dicit attendendas fore ꝯiecturas. Utrū.ſ. relinquēs vel donās habuerit reſpectum ad eccl̓iam vel ad ꝑſonam: nā forte relinquēs. c. p̄ ſbytero ſuo parochiali ꝓ miſſis dicēdis. nō reliqͥſ ſet ſibi ſi nō fuiſſet ꝓprius p̄ſbyter parochialis. Se cus aūt ſi nulla qualitas ſuggereret eccl̓iam fuiſſe cōtēplatā: ſꝫ ꝑſonā dūtaxat. ¶ Relictū factū nō hn̄ti p̄lationē vel adminiſtra tionē eccl̓ie: lꝫ al̓s ſit bn̄ficiatus: p̄ſumit̉ factū intui tu ꝑſone. Pone exemplū ī canonico. nā canonicꝰ nō hꝫ p̄lationē nec adminiſtratiōem. vn̄ in dubio reliquēdo canonico. nō vr̄ teſtator habuiſſe reſpe ctū ad eccl̓iam. qꝛ nō eſt veriſimile ꝙ reliquiſſet in tuitu eccl̓ie ei qͥ n̄ habet admīſtratiōeꝫ eccl̓ie. Hoc verū niſi ꝑ ꝯiecturas ꝓbaretur cōtrariū: vt ī. c. re quiſiſti. de teſta. Hec Panor. ibi. ¶ Rector eccleſie nec redditus nec oblatiōes: nec vota. pretextu eccleſie facit ſua. ſed omnia cedunt vtilitati eccleſie ẜm Pan. in. c. inquirendum. de pe cul̓. cle. Similiter ſi induſtria perſone ſue fecit rem eccleſie meliorē non poteſt repetere quicquid im pendit ex induſtria ſua. ſed cedit eccleſie. Adde ta men quod notat Inno. in. c. cum inter. de ver. ſig. ꝙ id quod acquirit ſacerdos iniungendo pnīas ſu is parochianis acquirit eccleſie pro hoc optime fa cit. d. c. inquirendum. Queritur. qͥd eſt ꝙ clericꝰ pōt aliqua donare in tuitu elemoſyne de rebus eccleſie: ⁊ tamen d̓ illis n̄ pōt teſtari? ℟. Panor. in. c. ad hec. de teſta. dat rō nē diuerſitatis. qꝛ teſtm̄ morte cōfirmat̉: vt in. c. cū marthe. de cele. miſ. Effectus ergo cōfertur in tp̄s quo non eſt futurus p̄latus: iō nō pōt d̓ aliquo di ſponere ex facultatibus eccleſie in teſtamento. Sꝫ qn̄ vult diſponere dū viuit. nō prohibetur: qꝛ hoc facit tanqͣꝫ adminiſtrator eccleſie. Et ex hoc notab̓ practicam: quā debet ſeruare clericus ſi de rebꝰ ec cleſie vult aliqua intuitu elemoſyne. vel pro remu neratione ſeruicij erogare: vt actualiter donet ipſe dū viuit. non aūt relinquat ꝯferendū poſt mortē. ¶ Quis ſuccedet clerico ab inteſtato? Rn̄. in bo nis acquiſitis intuitu eccleſie ſuccedet eccleſia ſed

in alijs ſuccedūt ꝯſanguinei ẜm ordinē iur̄. qͥbus deficientibꝰ ſuccedet eccl̓ia. xij. q. v. c. quicūqꝫ. ⁊ de ſuc. ab inte. c. j. ⁊. c. cū dilectus. Nota tn̄ ſingulare dictuꝫ panor. in. c. relatum. ij. de teſta. ꝙ acqͣſita ꝑ canonicū intuitu eccleſie ſeu p̄bende. nō cedūt ſuc ceſſori ī p̄benda. ſꝫ capitulo ip̄ius eccleſie. Vbi aūt beneficiatus nō eſt de ꝯgregatione. ſꝫ hꝫ bn̄ficium omnino ſeꝑatū. puta qꝛ ē rector eccl̓ie parochialis vel eſt p̄poſitus. ſeu archidiaconus nō bn̄ficiatus a capl̓o. tc̄ bona acqͥſita intuitu bn̄ficij cedūt ſuc ceſſori ⁊ nō capl̓o. Ratio diuerſitatis eſt. naꝫ cano nico datur p̄benda ex bonis cōibꝰ capituli princi paliter: vt inde ſumat neceſſaria: nō aūt dat̉ vt ſit adminiſtrator eccleſie. Ideo ſi aliqua remanēt vl tra p̄bendā debent cedere capitulo cuius ſunt oīa bona p̄bendaꝝ. Nam ſatis eſt ꝙ ſucceſſor habeat corpus p̄bende. ⁊ capl̓m adminiſtrabit bona que ſita ſicut alia bona ꝯmunia. Sed in alio bn̄ficiato ꝑ ſe exͣ cōgregationem datur beneficiū tanqͣꝫ admi niſtratori ip̄ius beneficij: ſeu eccl̓ie. vn̄ quēadmo dū habet adminiſtrare bona cōmunia eccleſie. ita et hec queſita intuitu eccleſie. Quid ſi neſcit̉ vtrū res fuerint eccleſie vel ꝑſo ne? Rn̄. Io. an. in. c. vt vnuſqͥſqꝫ. de pec. cle. facit tria membra. Aut.n. conſtat p̄latū aliqͥd habuiſſe tꝑe ſue ꝓmotionis. Aut ꝯſtat ꝙ nihil habuit. aut dubitat. Primo caſu p̄ſumendū eſt ꝓ poſſeſſore. Et ideo ſi heres eſt in poſſeſſione illoꝝ bonoꝝ in cūbet eccleſie onus ꝓbandi. ꝙ de redditibꝰ eccle ſie fuerint acquiſita. Scd̓o caſu cuꝫ nihil habuerit tꝑe ꝓmotionis. p̄ſumendū eſt ꝓ eccleſia: vt in. c. j. de pec. cle. Poſſet tn̄ heres ẜm eū ꝓbare ꝙ ex arti ficio vel aliunde: illa bona acqͥſierit. ſibi tn̄ incum bit onus ꝓbandi: qͣſi eccleſia hēat intentionē fun datā ex p̄ſumptiōe iuris cōis. Tercio caſu cū du bitat̉. dicit idē: vt ꝓſumat̉ ꝓ eccleſia. Poterit tam̄ heres ꝓbare p̄latū illa: vel alia bona habuiſſe tꝑe ꝓmotiōis. Et cū hac diſtinctione trāſeūt cōmuni ter doc. lꝫ Panor. multū reſtringat hoc dictū: quē ibi vide. Utrū clericus poſſit viuere d̓ bn̄ficio ⁊ ꝯſeruare redditus pr̄imonij. Inno. in. c. ep̄s d̓ p̄bē. tenet ꝙ ſic: ⁊ quotidie allegat hoc dictū: ⁊ tenet̉ cōiter per doc. nec ob. c. paſtor.j. q. ij. loqͥt̉ em̄ ẜm In. qn̄ cleri cus vellet viuere de bn̄ficio. et auare theſaurizare d̓ pr̄imonio. Secus aūt ſi vult ꝯſeruare pr̄imoniū ꝓ ſuis hēdibꝰ. Idē panor. ibi tꝫ ꝙ hodie licite cle ricus viuit de fructibꝰ bn̄ficij: ⁊ ꝯſeruat pr̄imoni um heredibꝰ. dūmodo honeſte viuat. Utꝝ clerici ꝯſumentes bona eccleſiaꝝ teneant̉ reſtitutionē face̓ d̓ bonis pr̄imonialibꝰ: ſi hn̄t: aut ſufficit ꝙ ea reſtituāt de fructibꝰ eccleſie qͦs habēt vel habituri ſunt? Uide. jͣ. reſtitutio. xiiij. ¶ Utrū clericus d̓ redditibꝰ bn̄ficij poſſit dotare ſorores ſuas. ⁊ eiꝰ ꝯſanguineas? Rn̄. panor in. c. j. de coha. cle. et ī. c. ꝑuenit. de arbi. de mente. d. An. dic̄ ꝙ clericus tenet̉ dotare ſorores ſuas ſi non hn̄t vn̄ ſe dotēt. vn̄ ī laico cōiter tenēt glo. ⁊ doc. iurꝭ ci uilis ꝙ frat̓ tenet̉ ſororē natā ex eodem pr̄e dotare. Et dicit Cy. ꝙ cā dotis eſt fauorabilior ꝙͣ cā alim̄ torum vnde ſi tenet̉ in caſu neceſſitatis alere ſoroClericus rē. Ita ⁊ dotare. idē et fortius in clerico. qꝛ clericus magis tenetur exercere actū charitatis qͣꝫ laicus: ⁊ ſic cū bona ꝯſcīa: ſi non hꝫ pr̄imonialia pōt dotare ſororē: vel aliā ꝯſanguineā inopem de redditibꝰ ec cleſie. Et vide glo. in. d. c. j. ꝙ clerici pn̄t ſuſtentare ꝯſanguineos pauꝑes: quibꝰ potius ꝙͣ extraneis te nent̉. lxxxvj. di. nō ſatis: al̓s nō: ſi diuites ſunt vel vt diuites eos faciant. ¶ An aūt poſſint dicti clerici ſuſtētare eoꝝ ꝯſāgui neos in ſtudio: ⁊ eos doctorari facere de redditibꝰ beneficioꝝ? Dici pōt ꝙ ſic: ⁊ vtinā ſuꝑflua bn̄ficio rū in talibꝰ expenderent: ⁊ honorificū eſſet: ⁊ reſul taret ad vtilitatē vniuerſalis eccl̓ie: q̄ indiget viris doctis vt in. c. cum ex eo. de ele. li. vj. ⁊. ī. c. de mul ta. de preben. Otrū clericus qͥ aſſumpſit bn̄ficiū: nō aīo cleri candi. ſꝫ vt ex eo viuat in iuuētute: al̓s nō habuit reſidendi animū: nūquid ſit iuſte ꝓmotus? Rn̄. Panor in. c. relatū. de cle. nō re. dicit d̓ mente doc. ꝙ nō. Tamen Hoſ. dicit ꝙ hoc peccatū tollit̉ per pnīam. vt in. c. fi. de ſymo. vult dicere ꝙ nō eſt ne ceſſe ad purgandū hoc peccatū dimittere bn̄ficiū ſicut in eo qͥ ꝓmouet̉ ꝑ ſymoniā mentalē. ¶ Utrū clericus habens patrimoniū in titulum poſſit illud ad libitū alienare: ⁊ an in dicta aliena tione debeat interuenire ſolēnitas q̄ obſeruanda ē in alienatione reꝝ eccleſiaſticaꝝ. de qua. xij. q. ij. ſi ne exceptione. Io. ⁊ Gof. tenēt ꝙ nō poſſit aliena ri ſicut nec alia bona beneficij ſpiritualis. fatentur tn̄ ꝙ illi pr̄imonio nō adheret ius ſpirituale qd̓ ad heredes nō ſit tranſmiſſibile. vnde volunt ꝙ mor mortuo clerico extīguat̉ cā priuilegij. quemadmo dū dicimus in fundo dotali: ꝙ lꝫ matrimonio du rante nō poſſit alienari: tn̄ eo ſoluto: tranſit ad he redes. Hoſti. diſtinguit. Utrū patrimonium fue rit ꝓ titulo aſſumptū vel nō: vt primo caſu proce dat opinio p̄dictoꝝ. Scd̓o vero cāu ſecus. ⁊ ſic trā ſeūt doc. Et no. ex hac opinione Ho. ꝙ ſimpl̓r or dinatus pōt diſponere de pr̄imonio ꝓut vult. Sꝫ cus ſi fuit ordinatus exp̄ſſe ad titulū patrimonij. Sed Panor. dicit excludēdū vnū caſum. puta ꝙ ſi iſte ordinatus ad titulū patrimonij ꝯſequeretur bn̄ficiū ſpūale. licite poſſet diſponere de patrimo nio ꝓut vellet. qꝛ hoc caſu ceſſat rō alioꝝ. cū poſſit viuere ex beneficio. Sꝫ vbi nō habet niſi pr̄imoni um aſſignatum in titulum. tunc eſt maior dubita tio. et Inno. in. c. ep̄us. de p̄bē. ſentit ꝙ ī alienatio ne illius patrimonij nō requiritur conſenſus ep̄i. Et hec opi. videtur verior de rigore iuris: licet alia ſit benignior et equior: ne mendicet in obprobriuꝫ cleri. Et ſi diceretur qͥd operabitur ordinatio ad ti tulum patrimonij: ſi illud pōt ad libitum alienari: Rn̄. ꝙ ꝓ hoc ſatiſſit iuri: vt nō videatur ille pro motus ſine aliqua ſuſtentatione: vnde ſatis eſt ꝙ habeat vnde viuere poſſit. Nam paupertas vo luntaria non reprobatur in clericis: ſed neceſſaria Ge. tamen in ca. ſi epiſcopus. de preben. li. vj. di cit ꝙ clericus ꝓmotus ad titulum ſui patrimonij nō pōt illud vendere: ſi expreſſe aſſignatur eidem ſic ꝙ trāſierit in rē eccleſiaſticam. Et iſtud etiam te net Ioan. an. Si auteꝫ tacite: tunc licet epiſcopus

Clericus. iiij. etiam nō teneatur ei prouidere: exquo habet vn de viuat. tamen poterit illud vendere: licet fuerit aſſignatum tacite. Secus ſi expreſſe: vt dictū eſt. Quid de ep̄o: qui redeunti clerico de ſtudio: cō templatōne ſcientie dedit aliquod beneficiū. ⁊ po ſtea inuenit eum idiotam: an poſſit reuocare bene ficium? Rn̄. Panor. in. c. ꝙͣuis. de eta. ⁊ quali. di cit ꝙ non. dummodo ſciat officium. Io. an. remit tit ſe ad nota. in Specu. ſuper rubrica. de preben. vbi tractauit predictam. q. Et quid de eo qui con tulit vaſallo feudum credens ꝙ eſſꝫ probus vir. ⁊ repertum eſt contrarium. ⁊ ꝯcludit ꝙ non poteſt reuocare. quia cauſa nō expreſſa: ſed in mente con cepta nō viciat ꝯtractum. C. de condi. ob cauſam l. ſi repetendi. Vtrum clericus ꝯiugatus poſſit habere bene ficium eccleſiaſticuꝫ? Rn̄. Panor. in. c. Ioh̓es. de cle. ꝯiug. dicit ꝙ in hoc ſunt opiniones. nam Ab. dic̄. ꝙ de iure ꝯmuni nō pōt hr̄e. ſed ex diſpenſati on ſic.ſ. ep̄i. Et ſic loquit̉ dictus text̉. ibi. Et hanc opi. ſentiunt Gof. phi. ⁊ Spe. limitant tamen vt valeat diſpenſatio epiſcopi reſpectu ſimplicis be neficij. Alij v̓o dicunt. ꝙ tm̄ papa diſpenſare pōt De laico certum eſt. quia beneficium eccleſiaſticū in titulum habere nō pōt. c. ex literis. de tranſact. Et de hoc. jͣ. in ſequenti. q. Et ꝙ tm̄ papa poſſit di ſpenſare in huiuſmodi clerico ꝯiugato tenet Pa nor. ibi. quia in materia diſpenſationis que eſt ex orbitans non debet argui de caſibꝰ ꝑmiſſis ad ca ſus nō ꝑmiſſos etiam ſi ꝑmiſſi ſint maiores vt no cat Io. an. in regula que a iur̄. li. vj. Et ad. d. c. Io. poteſt reſponderi vt loquatur de diſpenſatione Vtrum laicus poſſit hr̄e beneficium eccleſiaſti cum vel prebendam. Dic ẜm Pan. in. c. maiori bus de p̄ben. ⁊ iuxta nota. ꝑ eum in. c. cum. M. d̓ ꝯſti. ⁊ ꝑ glo. ibi ꝙ laicus pōt hr̄e prebendam in ec cleſia ſed nō canoniam quaſi velit glo. ꝙ canonia ſit ius ſpirituale proueniens eo ipſo ꝙ aliquis reci pitur in canonicum. Prebenda v̓o eſt quid tem porale debita canonico ratione officij et canonie. Sed huic obſtare videt̉. c. dilecto. de p̄ben. vbi p̄ benda appellatur ius ſpūale ⁊ indiuiduum. ꝓ cō cordia dic ꝙ quādoqꝫ in eccleſia p̄bende non ſunt diſtincte. ſꝫ om̄ia bona ſunt ꝯmunia. ⁊ ꝑ capl̓m aſ ſignat̉ iſti vnum p̄dium in p̄benda et alteri aliud vel quid ſimile. Vel etiam ſunt p̄bende diſtincte ſed nō ſunt annexe canonicatibus. quia nō eſt ibi numerus canonicoꝝ in iſtis caſibꝰ ⁊ ſimilibꝰ. pre benda eſt quid mere tꝑale ⁊ pōͣt dari etiā laico ⁊ ſic intellige nota. in. d. c. cuꝫ. M. Qn̄qꝫ p̄bende ſunt diſtincte ⁊ ānexe canonicatibꝰ. Ut quia certus eſt xvt nō videatur ile numerus p̄bendaꝝ ⁊ canonicatuū. ⁊ quelibet pre benda inheret ſuo canonicatui. Et hoc caſu intel ne pttataſ lige. d. c. dilecto. nā canonia eſt quoddam ius ſpi rituale ꝯpetens canonico. ex ſua receptōe. nam ra tione ānexionis p̄benda dicit̉ ius ſpūale. quia ha betur reſpectus nō ſolum ad temꝑalitatē ſꝫ ad ius canonie ꝯuexum qd̓ eſt ſpūale. Et talis prebenda nō pōt ꝯferri laico niſi prius ſeꝑetur a iure canoīe Secus qn̄ tales p̄bende non ſunt ānexe. Et refert Fo. XXXI. ꝯpo. in. d. c. cum. M. ſeruari in eccleſia ſctī Marti ni carnocē. dioceſis. vbi aſſignant̉ alique prebēde nobilibꝰ ratōne pauꝑtatis vel alicuiꝰ ſeruicij tem poralis ꝓ hoc. c. poſſeſſiones. xvj. q. j. vbi eccleſia pōt pauperi ꝯcedere vſumfructum alicuiꝰ poſſeſ ſionis. Otrū puer poſſit hr̄e bn̄ficium eccleſiaſticū vel p̄bendā. Pro declaratōe huiꝰ. q. neceſſe eſt videre que etas requirat̉ ad bn̄ficia. ⁊ ꝓ hoc vide doc. et Pan. in. c. ſuꝑ inordinata. de p̄ben. vbi diſtinguit ꝙy aut beneficiū eſt regulare aut ſeculare. Prīo ca ſu ſi eſt abb̓ia. tūc ī abbatiſſa requirit̉ etas. xxx. an noꝝ. vt in. c. idemnitatibꝰ. de elec. li. vj. In abbate v̓o nō reꝑit̉ tp̄s exp̄ſſuꝫ. Sꝫ coīter dicimꝰ ꝙ reqͥri tur tp̄s. xxv. ānoꝝ ꝑ. c. cum ī contis.§ inferiora. d̓ elec. vbi regl̓ariter ad quālibet dignitatē obtinen dam ſufficit illud tp̄s nec tp̄s ſtatutū in abbatiſſa dꝫ trahi ad abbatē ꝑ glo. in. d. c. idēnitatibꝰ. Ex qͦ nota. ꝙ ꝓuiſum in abbatiſſa nō trahit̉ ad abbate nec eſt eadeꝫ ratio in vtriſqꝫ. nam ꝓpter debilitatē ſexus muliebris requirit̉ maiꝰ tp̄s. Et olim reqͥre batur in abbatiſſa tp̄s. lx. ānoꝝ. vt in. c. iuuencule xx. q. j. Si v̓o ē prioratꝰ. Et tūc ſi eſt ꝯuētualis hn̄s collegium ſub ſe requiritur tp̄s.xxv. annoꝝ. ar. in cle. ne in agro.§. ceterū. de ſta. reg. Si v̓o nō ē con uentualis. Et tūc ſi hꝫ curā aīmaꝝ ſubdiſtingue. aut ex ꝯſuetudine prior exercet curam ꝑ ſe ⁊ dꝫ hr̄e xxv. ānos. ꝙͣqͣꝫ hoc nō colligat̉ exp̄ſſe ex illo textu. Satis tn̄ colligit̉ ex mēte ⁊ rōne alioꝝ iuriuꝫ. nam nō pōt quis exercere curā niſi ſit p̄ſbyter ⁊ nō pōt quis eſſe p̄ſbyter niſi ſit in xxv. āno: vt in cle. gene ralem. de eta. ⁊ qua. Si v̓o nō exercet ꝑ ſe curam ⁊ tūc videtur ſufficere tp̄s. xx. ānoꝝ. vt in. d.§. cete rum. Aut eſt prioratꝰ ſine collegio ⁊ ſine cura. ⁊ tūc videtur velle Fed. vt ſufficiat tp̄us. vij. ānoꝝ iuxͣ nota. ꝑ glo. in. c. ſi eo temꝑe. de reſcrip. li. vj. Item quia nō pōt dici dignitas exquo nō habet collegi um. ergo eſt ſimplex beneficium. Sed hoc dictuꝫ nō putat Panor. verum. Aut em̄ intellexit de pri oratu regulari. ⁊ tūc dictum ſuum eſt falſum quia ſi nō eſt profeſſus nō poteſt habere prioratum: vt in. c. nullus. de elec. li. vj. et profeſſus eſſe non pōt ante. xiiij. annum. vt in. c. j. de reg. li. vj. Aut intel lexit de prioratu ſeculari: ⁊ tūc dictum ſuum depē det ex alio. nunquid poſt. vij. annum poſſit quis habere eccleſiam nō curatam. Et credo ꝙ non vt infra dicetur. Hic gͦ ꝙ ſi eſt prioratꝰ nō hn̄s collegi um nec curā requirit ad minꝰ ip̄s. xiiij. ānoꝝ. ar. c. indecoꝝ. de eta. ⁊ qua. ⁊ in. d.§. celerū. Venio ad ſecūdū cum beneficium eſt ſeculare quo caſu dic aūt eſt epiſcopatꝰ. et requiritur ꝙ ex egerit. xxx. annum. vt hr̄ in dicto. c. cum in contis. Aut eſt dignitas inferior. et tunc requiritur ꝙ at tigerit..xxv. annum: vt in dicto.§. inferiora. Aut eſt beneficium curatum: ⁊ requiritur eadem etas: vt in dicto.§. inferiora. Ep̄s tamen diſpenſat dū taxat in perſonatu non curato. ⁊ tunc ſufficit etas viginti annorum. In alijs autem non diſpenſat. Si v̓o eſt bn̄ficiū ſine cura. et ſit ſimplex: et tūc ſūt opiniones Panormite tamen placet opinio Cal. qͥ voluit ꝙ ſi beneficium ſonat in nomen rectorie

vtputa. qꝛ eſt eccleſia vel capella ꝑ ſe ſtās et habēs clericū ad ſuū regimē. ⁊ tūc ad minꝰ requirit̉ tp̄us xiiij. annoꝝ. Nam in hoc beneficio rectorie nō dꝫ requiri tempꝰ.xxv. annoꝝ. qꝛ cum hoc caueat̉ ſpe cifice in curatis: vt in dicto.§. inferiora. videt̉ alid̓ dicendum in nō curatis. ar. c. nōne de preſumpt. Nec videt̉ ſufficere etas. vij. annoꝝ. quia cum ta lis habeat gubernare eccleſiā indecens eſt vt talis dicat̉ idoneus qui neſcit gubernare ſeipſum vt in d. c. indecorū. Aut nō ſonat in nomē rectorie. ſꝫ eſt beneficiū in eccleſia. ⁊ tūc ſi requirit maturitatē cō ſilij. Exemplum in canonicatu eccleſie cathedra lis ẜm Ho. ⁊ Archi. requit̉ etas. xiiij. annoꝝ: naꝫ an̄ illam etateꝫ nō pōt ſapientū iura tractare. glo. tamē in d. c. ſi eo temꝑe. ſentit oppoſitum ꝑ. c. ex eo de elec. li. vj. Et ibi dicit glo. ꝙ minor. xiiij. ānis di citur idoneus ad bn̄ficium etiam ad canonicatuꝫ eccleſie cathedralis ad hoc. d. c. ſuper inordinata: ⁊ de reſcrip. ſi eo temꝑe li. vj. vbi dicit glo. ꝙ ſeptē nes ⁊ maiores dicunt̉ idonei ad bn̄ficia. Cum em̄ tales poſſint ordinari. xxviij. di. de hijs ergo et in bn̄ficijs intitulari. ar. de p̄ben. cum ſcd̓m. niſi acce perint talia bn̄ficia que ſacrum ordinem require rent. hec ibi. Sed Archi. rn̄det ꝙ illud cōtinet di ſpenſatōneꝫ. ⁊ ꝙ diſpenſatiue ille fuit ꝓmotus in caſu illius capituli ante. xiiij. annos. ⁊ panor. dicit audiuiſſe curiam ſeruare opinioneꝫ archi. ⁊ Ho. ⁊ dicit de hoc eſſe tex. non impropriando verbum pueri poſitum in tex. d. c. ſuper inordinata. Si v̓o nō requirit maturitateꝫ ꝯſilij. tūc ſufficit etas. vij. annoꝝ. Et hoc caſu ſerua nota in. d. c. ſi eo tēꝑe. et per glo. in. d. c. ſuper. Pone exemplum in preben dis clericalibꝰ. nam in multis eccleſijs ſunt benefi cia pro clericis minoribꝰ. qui tn̄ non ſunt de colle gio ſed ſimpliciter beneficiati de hijs bn̄ficijs pōt ꝓuideri iſtis minoribus. Utrū quis poſſit cū bona ꝯſcīa hr̄e plura bn̄fi cia. dic ẜm Panor. in. ca. cū iam dudū de p̄ben. ꝙ aut bn̄ficia requirūt reſidentiaꝫ: ſiue inſpecto iure cōi: ſiue ſpāli ſtatuto. Et indubie nō eſt licitū plu ra retinere. Sunt.n. incōpatibilia ꝓpter onus reſi dentie. ⁊ hoc eſt ẜm mentē iuriū. naꝫ qd̓libet bene ficiū dat̉ ꝓpter officium vt in. c. fi. de reſcrip. li. vj. Si v̓o nō requirūt reſidentiā. puta. qꝛ cōſuetudo eſt in ꝯtrariū q̄ ſatis valet in ſimplicibꝰ vt in. c. cū om̄s de ꝯſti. Et tūc aut ſufficit vnum ad ꝯgrue ſu ſtentandū clericū ⁊ nō licet tenere plura ꝓpter vti litatem ꝓpriā. īmo eſt pctm̄ mortale cū ſit ibi viciū ambitōnis ⁊ auaricie ⁊ occupat ſtipendia aliorum pauperū. vt notat glo. in. c. dudum. de elect. ij. Et ita pōt intelligi. c. ſanctorum. lxx. di. vbi dr̄ ꝙ quis non pōt eſſe p̄bendarius ⁊ canonicus in diuerſis eccleſijs. Aut vnum per ſe nō ſufficit. ⁊ tūc licet te nere plura vſqꝫ ad cōgruam ſuſtentatōnem. et ſic poſſunt intelligi. c. gr̄a. de reſcrip. li. vj. ⁊ cle. gr̄e. e. ti. Ibi tn̄ quidam dicūt ꝙ dūmodo non cā auari cie vel alia illicita cauſa quis obtineat plura bene ficia ſimplicia: licitum eſt etiam. ſine diſpenſatiōe. adeo ꝙ nō eſt pctm̄ etiā ſi vnū de illis ſufficeret ꝓ victu: et ſecus dicendo eſſet illaqueare plures ani mas. Et hoc papa ſcit et tolerat. c. j. de conſuet. li. Clericus. iiij. vj. et vide glo. in dicto. c. gratia. que dicit ẜm In nocē. ꝙ habere pli ira beneficia non curata: et que de ꝯſuetudine vel ſtatuto reſidentiam non requi runt nō eſt pctm̄ nec ꝯtra iura. ¶ Et ex predictis poteſt ſolui alia queſtio quotidi ana quid dicenduna de dominis cardinalibus et alijs p̄latis qui habent plures epiſcopatus et ab batias ⁊ alia beneficia ꝯmendata. An hec poſſint ſalua conſcientia retinere. Dic ẜm Panor. in. c. de monachis. de preben. ꝙ ſi tales habent eccleſias ꝯmendatas. vt temporalia recipiant: tenentur ec cleſias conſeruare in ſolito ſtatu. ⁊ tantuꝫ ꝑcipere ⁊ lucrifacere redditos ſuperfluos vt in dicto. c. de monachis. Secus ergo ſi nō ſeruāt eccleſias ⁊ ab batias in ſolito ſtatu. puta. quia erat ſolita tenere. xij. monachos qui officiarent dictam abbatiam. ⁊ nūc nō tenēt niſi duos vel hmōi. Utrum clericus beneficiatus ꝯtrahens matri monium perdat beneficium ipſo facto. dic ẜm. d. an. in. c. j. de cle. ꝯiug. ꝙ conſtitutus in ſacris con trahens matrimonium.ſ. per verba de p̄ſenti nō eſt priuatus ipſo facto ſed priuandus. Mouetur quia cauſa priuatōnis elicit̉ ex. c. quod a te. ⁊. c. di uerſis. de cle. coniu. quia nō poſſet ſeruire vxori et beneficio. Sed in conſtituto in ſacris ceſſat hec ra tio quia non eſt matrimonium. ideo compellit̉ di mittere vxorem. Si autem clericus nō ſit in ſacris ſed in minoribus dumtaxat. tunc alij diſtinguūt inter ſponſalia de futuro et de p̄ſenti. vt primo ca ſu diſſolutis ſponſalibus poſſit redire ad benefici um ſuum facit. l. ea que. ff. ad municip. vbi deſpō ſata ante nuptias ꝯtractas ante ſuum non mutat domicilium. Et ſic effectualiter nō dicitur matri moniū ꝯtractū. Scd̓o caſu tūc nō recuperat bene ficium quia ex ꝯtractu matrimonij ꝑ verba de pre ſenti inſurrexit vinculum incompatibile cum ipſo beneficio vnde perditū eſt ius quod habebat ī ip ſo beneficio ⁊ ideo amplius non dabit̉ regreſſus. Idem ſi clericus in minoribꝰ ꝯtraxit matrimoniū cum ꝯſanguinea in facie eccleſie. poſtea ꝓbata cō ſanguinitate ruptū eſt matrimonium ꝑdit benefi cia: cū facto ſuo eccleſie renūciauerit. Utrum clericus nō dicens officium ſine cauſa rationabili teneatur reſtituere fructus quos inte rim percepit ab eccleſia. Io. cal. ī. c. j. de cele. miſ. cō cludit ꝙ ſic. Mouetur primo qꝛ ꝓpter nō reſiden tiam clericus priuatur beneficio ⁊ fructibus bene ficij vt in. c. pe. de cle. non re. Nam non dicens of ficiū effectualiter nō reſidet. ergo ⁊cͣ. Scd̓o bn̄fici um datur propter officium. vt in. c. fi. de reſcript. li. vj. Sed hoc fortificando. Vbicunqꝫ aliquid da tur ob cauſam cauſa non ſecuta illud poteſt repe ti. ff. de condi. ob tur. cauſam. quaſi ꝑ totum. Sed beneficium datur propter officium dicendum. er go officium non dicendo poſſunt fructus benefi cij repeti. Sed Panor. in dicto. c. j. dicit ꝙ hec opi nio eſt nimis rigida nec eaꝫ ſequitur do. car. quia iure non probatur. Et ad argumenta contraria poſſumus dicere ꝙ beneficium non datur ſimpli citer propter officium. ſed etiaꝫ vt clericus ex quo aſſumptus eſt in partem domini viuat de patri

monio xp̄i ⁊ non mendicet. xciij. diſ. c. dyaconi. et c. ij. de p̄bē. Item ꝓpter nō reſidentiā clericus. lꝫ priuet̉ beneficio non tn̄ reperimus ꝙ artetur ad reſtitutōem fructuū. vt in. c. ex ꝑte. de cle. non re. vbi clericus nō fecit reſidentiā per annuꝫ ⁊ tn̄ nō fuit cōpulſus ad reſtitutōem fructuū. Item occa ſione tituli quē habꝫ donec priuetur ꝑcipit fructꝰ Etſi nō ſeruiuit eccl̓ie dicendo officiuꝫ tn̄ ſeruiuit eccīe vniuerſali in ordine clericatus. Cōtraria tn̄ opiuio eſt tutior in foro anime. hec panor. ¶ Otrū clerici vel religioſi de bonis aduenticijs poſſint libere diſponere abſqꝫ cōſenſu patris. ⁊ nū quid pater in his priuet̉ vſufructū. Rn̄. panor. in c. in pn̄tia. de ꝓba. dicit ꝙ aut queritur de bonis aduenientibꝰ ingreſſo aut de bonis que prius an̄ ingreſſum obuenerant primo caſu illa indiſtincte acquirunt̉ monaſterio. qꝛ amplius nō eſt filius in ptāte patris. ⁊ ſic nō acquirit̉ vſuſfructus patri d̓ quo cierici et ꝑſone religioſe ſunt priuilegiate ſuꝑ bonis aduenticijs. Ita vt habeant plenā ip̄oꝝ ad miniſtratōeꝫ. Ita ꝙ illud qd̓ eſt laicis aduenticiū clericis reputat̉ caſtren̄. vel quaſi. vt in autē. p̄ſby teros. C. de ep̄i. ⁊ cle. Et panor. in. c. cōſtitutus. de in inte. reſti. dicit hoc eſſe indubitatū qn̄ clericatꝰ adheret tꝑe delationis bonoꝝ. Et forte idem dic poſſet in bonis acquiſitis prius vt ſtatim ꝑ ingreſ ſum gaudeant illo priuilegio ꝑ. d. auten. Et ſic pri uabit pat̓ vſufructu iſtoꝝ bonoꝝ etiā in vita ſua ⁊ eſt pulcra ⁊ noua ꝯſideratio. Et intelligo hoc qn̄ filius hoc expreſſe diſponit. al̓s ſtabo diſpōni au tentice ſiqua. C. d̓ ſa. ſan. ec. Nō ob. c. lꝫ. de ſepul. li. vj. qꝛ illud loquit̉ in laicis ſed nō in clerico ſeu religioſo. Ommodatū eſt alicꝰ rei ad aliquē ſpālem vſum gratuita fa Icta ꝯceſſio ⁊ nō tranſlatio. qꝛ qui cōmo dat retinet dn̄ium ⁊ poſſeſſioneꝫ. extra eo. c. vno. Licit̉ aūt cōmodatū quaſi cōmodo vtentis da tuꝫ. Dicit̉ gratuita. qꝛ ſi interueniat merces pecu nie. tunc eſt locatio. Si aūt non interueniat mer ces pecunie. ſꝫ aliud eſt cōtractus innominatꝰ. qͥ fit quadrupl̓r: vicꝫdo vt des: do vt facias. facio vt des. facio vt facias. ff. de p̄ſcri. ver. l. naturalis. ¶ Cōmodatū cōſiſtit in rebꝰ mobilibus ⁊ ſe mo uentibꝰ. ⁊ immobilibꝰ ſil̓r ⁊ ī incorꝑalibus. puta in ſeruitute habitanti. ff. como. l. j. Ea v̓o que vſu ꝯſumūt̉ vt pecunia cōmodari nō pn̄t. niſi ad pō pam vel ad oſtentatōem. ff. co. l. ſed mihi.§. fi. ¶ Cōmodare pōt ⁊ ei cōmodari qui pōt ⁊ cōtra here. vn̄ nō ſolū p̄latus pōt cōmodare vl̓ ei cōmo dari. ſed etiā yconomus. qꝛ ⁊ is contrahere pōt. x. q. ij. hoc ius. QQuid aūt ſi pupillus cōmodet vel ei cōmodet̉ gl̓o. in. l. j. ff. cō. dicit ꝙ pupillus obligat̉ ex cōmo daco ꝓ quanto factus ē locupletior. vel ſi dolū cō icto. c.j. dicit miſit. ⁊ Bar. ibi notabil̓r dicit hoc limitando. ꝙ ſi ab initio nō cōſiſtit cōmodatū iure ciuili vel na turali. qꝛ pupillus erat infans vel a tutore recepit tunc nullo caſu tenetur. qꝛ ab initio non ſubſiſtit. d. l. j.§. impuberes. Sed ſi ab initio conſiſtit ſaltē Cōmodatū Fo. XXXII. naturaliter qꝛ pupillus erat ꝓximꝰ pubertati tūc tenet̉. quatenus eſt factus locupletior. vel ſi dolū cōmiſit: vt in. l. j.§. an in pupillū. ff. depo. ¶ Quero qn̄ pupillus dicatur factus locupletior Quidā dicunt vt refert Bart. ibi. ſi nō eſt factus pauꝑior qd̓ quidā improbāt. ſed. Bar. dicit ꝙ re cte intendēdo nō eſt iuſta rep̄henſio. nā ſi pupillꝰ habet rem cōuenitur vt eam reſtituat ⁊ tenetur: qꝛ reſtituendo nō efficitur pauꝑior. Itē poſſumꝰ cōmodare que noſtra ſūt. ⁊ etiā res alienas quas poſſidemus. vn̄ ſi fur vel predo res alienas como dauit. habet cōmodati actionē. ff. cō. l. cōmodare hoc tn̄ ſane intelligendū eſt. Male.n. fidei poſſeſ ſori cōmodari non licet. īmo cōmodando furtum cōmittit. ſed dicitur poſſe cōmodare quo ad hoc. vt poſſit contra cōmodatariuꝫ agere cōmodati. l. ita vt ſi. ff. cōmo. niſi forte concurrat dn̄s rei cū le gitimis ꝓbationibꝰ. nā tunc ei oīno facienda ē li bera reſtitutio. C. de fur. l. in ciuilē. ¶ In cōmodato. dꝫ reſtitui ip̄a res. ⁊ hoc eſt d̓ iu re naturali ⁊ non deteriorata. An aūt in cōmodato admittatur cōpēſa. pan. in. c. bonafides. de depo. ꝑ illum tex. dicit ꝙ ſic qͥ ponit ſpālitatē in depoſito. Secus ergo in cōmo dato. qꝛ exceptio firmat regulā in alijs. Et hoc vi detur tenere glo. in. l. fi. C. co. ⁊ hoc vbi debitū ſit liquidū. Itē ſi cōmodatarius in re cōmodata im penſas fecerit retentioni locus eſt. puta. qꝛ equuꝫ ſanari fecit. vn̄ aget ad recuꝑandas expenſas ma iores intellige: modice.n. expenſe ꝑtinent ad eum ff. e. in rebus.§. poſſunt. Idē Bar. in. l. diuortio. §. impēdia. ff. ſolu. ma. vbi dicit ꝙ ſi cōmodo tibi equū ⁊ tu impendis in eo curando. ſi quideꝫ mo dica fuit non repetitur ſicut nec cibaria. d.§. pn̄t. Secus ſi eēt magna. Idē dicit de impenſis factis ſeruo curando quod no. Sꝫ quid erit. ſi res penes cōmodatariū pereat vel deterior fiat. Rn̄. ẜm Goſ. ⁊ Ber. aūt accipit quis cōmodatū gr̄a ſui aut gratia cōmodātis aut gratia vtriuſqꝫ. Si gratia ſui qd̓ frequentius con tingit. tunc tenetur de dolo: lata culpa: leui ⁊ leuiſ ſima. quia debuit in conſeruādo rem adhibere cu ram magnā ⁊ etiam maiorē ꝙͣ in rebus ſuis adhi bere ſolebat. ſi alius diligentius reꝫ illā cuſtodire poterat. Et ꝓ declaratōe p̄dictoꝝ videndū eſt qͥd ſit culpa in genere. ⁊ quot ſunt ſpēs culpe. ⁊ quid ſit quelibet culpa de per ſe. Et de hoc vide Bart. in. l. quod nerua. ff. depo. ⁊ panor. in dicto. c. vni co: vbi dicit ꝙ culpa in genere eſt deuiatio ab eo quod eſt bonum. ⁊ per hominum diligentiam p̄ uideri poterat. ⁊ additur hoc vltimum ad differē tiam caſus fortuiti qui preuideri non poteſt. extra de homici. iohannes. Ad ſecundum dico ꝙ tres ſunt ſpecies culpe. ſcilicet lata. leuis. et leuiſſima. Quo ad tercium dic ꝙ lata culpa eſt deuiatio in circūſpecta ab ea diligentia ꝙ communiter ſciūt homines illius profeſſionis. vnde ignorare quod cōmuniter ſciunt homines illiꝰ profeſſionis. On de ignorare quod cōmuniter ſcitur eſt lata culpa. Et dicitur incircūſpecta vt differat a dolo qui eſt inſidioſa machinatio. Et ſi ſerioſe deuiaret ab illa

diligētia eſſet in dolo. Et dicit̉ incircumſpecta.i. inconſiderata. Pone exemplū cōmodaui tibi li brum quem inconſiderate dimiſiſti ſuper bācho ante domū. ⁊ inde fuit ſubtractus. nam certe fui ſti in lata culpa. quia cōmuniter homīes tue pro feſſionis vel conditionis non feciſſent. Leuis cul pa eſt deuiatio incircūſpecta ab ea diligentia quā habent cōmuniter homines diligentes. ⁊ dicitur cōmuniter diligentes vt differat a lata culpa. Ex emplum cōmodatarius repoſuit rem cōmodatā in camera ſua ⁊ receſſit relicto oſtio aperto. Leuiſ ſima v̓o culpa eſt deuiatio incircūſpecta quaꝫ ha bent cōmuniter homines diligentes ⁊ diligentiſ ſimi. Unde ſi diligentiſſimus ſciuiſſet p̄cauere et̓ tu non precauiſti es in culpa leuiſſima. vt ſi com modatarius rem in archa repoſuit ſed non fir mauit. De caſibus autem fortuitis quos etiaꝫ di ligens ⁊ fidelis homo p̄uidere non poſſet cōmo datarius non tenetur niſi in tribꝰ caſibus. Unꝰ eſt ſi caſus ille ſua culpā accidit. vt ſi equū tibi cō modaui. vt duceres ad villam ⁊ duxiſti ad belluꝫ Et ideo ſi aliquo caſu equus perijt p̄iudiciū tuuꝫ erit. culpa.n. tua caſum preceſſit ac fuit ordinata ad illum caſum. Secundus caſus eſt ſi pactū in teruenit. tunc.n. de caſibus certis ⁊ determinatis ⁊ in pacto expreſſis tenetur: vel ſi aliquibus ſpeci ficatis ſecuta clauſula generali tenet̉ ad caſus con ſimiles non aūt maiores. Et iō optima cautela ē vt cōmodans obliget cōmodatariuꝫ ex pacto ex preſſo de caſu fortuito enumerando ſpāliter ⁊ ex preſſe aliquos caſus de maioribus quo caſu tene bitur cōmodatarius de omni caſu fortuito. Ter cius caſus eſt ſi mora p̄ceſſit caſuꝫ. d. c. vnico. Si v̓o quis accipit cōmodatum gratia cōmodantis quod raro accidit. vt cum quis ornamenta cōmo dat ſue ſponſe vt ornatior ad ſe ducatur. tunc te netur tm̄ de dolo ⁊ lata culpa. ff. e. ſi vt certo.§. in terdum. Si aūt cōmodatū fiat gratia vtriuſqꝫ.ſ. cōmodantis ⁊ cōmodatarij. vt cum cōem amicū inuitamus ⁊ tu curam eius rei ſuſcepiſti. ⁊ ego ar gentum tibi cōmodaui teneris de dolo ⁊ lata cul pa ⁊ leui ſed nō leuiſſima. ff. e. in rebus.§. at ſi. Et iſte ideo non tenetur de leuiſſima quia non reci pit tātū beneficiū ſicut ē in cōmodato vel alio cō tractu qui ſit gratia recipientis tm̄. Similit̓ in cō modato vel cōtractu qui fit gratia dantis tm̄ nō tenetur niſi de dolo vel lata culpa quia non eſt ſi bi beneficiū. Commodans tenetur cōmodatario ſi ei ſcien ter cōmodauit vaſa vicioſa. propter quaꝫ cauſaꝫ vinum vel oleum effuſum eſt. ff. e. In rebus. Se cus dicunt doct. in locato. tenet̉.n. locator ad in tereſſe etiam ſi ignoranter locauit vas vicioſum: vt in. l. ſed addes.§. j. ff. loca. Et idem in vendito niſi ſit vas vicioſum vicio occulto teneris ad int̓ eſſe non ſolum reſpectu precij. vt eſt tex. notabil̓ ī tenetur. ff. d̓ act. emp. Querit̉ de. q. notabili an ſi res cōmodata tra ditur extimata faciat tranſire periculū. Rn̄. bar. in. d. l. ſi vt certo.§. nunc videndum poſt glo. di cit ꝙ ꝑ extimatōeꝫ addicitur gradus. ⁊ hoc in cō Cōmodatu tractibus de quoꝝ natura non eſt vt tranſferatur dominiū. vt in cōmodato depoſito et ſimilibꝰ vt ſi cōmodatarius tenebatur tm̄ d̓ lata. modo tene bitur de leui. Si de leui modo tenebitur de leuiſ ſima. Si de leuiſſima modo de caſu fortuito tene bitur. Et ex p̄dictis infert Barr. qn̄ locator locat tibi roncinuꝫ extimatuꝫ: an extimatio faciat in te tranſire ꝑiculum. Et cōcludit ꝙ cum ex natura talis contractus non ſit vt tranſferatur dominiū talis extimatio facit venire leuiſſimā. vt hac glo. Sed Io. an. in. d. c. vnico tenet cōtrariū di. ꝙ ī ta libus contractibus de quoꝝ natura nō eſt vt trāſ feratur dominiū. extimatio non facit recipienteꝫ magis teneri qͣꝫ expoſcat natura contractus. ſed extimatio operabitur tm̄ vt ſciatur verum p̄ciuꝫ rerum in caſu quo res perderetur vel deteriorare tur. Et hec opinio placet panor. ibi. qꝛ pactuꝫ ge nerale non obligat ad caſus fortuitos. Et ad.§. nunc videndū dicit ꝙ loquitur qn̄ expreſſe ꝓmi ſit ſe p̄ſtaturum extimatōem. Secus auteꝫ qn̄ ex timatio fuit ſimpliciter facta. Idem dicas qn̄ re cipiens ꝓmiſit alternatiue rem vel extimatiōem ꝑ. l. ꝓculus. ff. de iure do. hec Panor. Sed ⁊ opi nionem Bar. ⁊ Accur. tenet Ho. in. d. c. vnico. recitat Aſten̄. li. iij. ti. xvj. quam ⁊ ip̄e ſequit̉. Quid aūt ſi cōmodatarius remiſit cōmodatū ꝑ nuncium. ⁊ caſu ꝑijt: an teneatur. Dic ꝙ ſi iſtā rem cōmodatam per nuncium non ydoneuꝫ re miſit. tenetur. Secus ſi per idoneuꝫ. Et hoc vult Bar. in. l. eum qui. ff. cō. Et ideꝫ eſt in depoſito. ſed in mutuo ſecus. extra d̓ pig. ſignificante: cuiꝰ ratio eſt. quia qui cōmodat vel locat vel deponit rei proprietatem ⁊ poſſeſſionē retinet. ⁊ iō cū eius cui creditur nuncius non idoneus pecuniaꝫ de portat: pecuniā cōmodantis vel deponentis de portat. ſꝫ ī mutuo dominiū tranſfert̉. ⁊ iō ſi pecu nia perditur ei qͥ eam mutuo accepit ꝑditur. Item illi qui rebus cōmodatis aliter vtuntur yeas ad vtendū ceperunt. ſi domino nolēte hoc faciant. vel etiam hoc dn̄o inuito ſe facere credāt furtum cōmittunt. Si autem hoc domino volē te faciunt. vel etiam ſi non inuito dn̄o hoc facere ſe credant. ⁊ erat iuſta cā credendi furtum nō cō mittunt. vt inſti. d̓ ob. que ex delic. na.§. placuit. Utrum cōmodatarius vel depoſitarius ſi al legat res perdidiſſe: an teneatur hoc ꝓbare. ⁊ qͣli ter probabit cum qn̄qꝫ interitus rei accidat clan deſtine. Panor. in. c. bonafides. de depo. ẜm bar. in. l. ſi qͥs ex argentarijs. ff. de edendo. dicit ꝙ aut nō poteſt probari rem perueniſſe ad iſtum. ⁊ tūc ſtatur dicto ſuo: ſaltem cum iuramento. Aut ꝓ batur rem perueniſſe ad illum. ⁊ tunc aut teneba tur exhibere rem ex officio iudicis et ſtatur iura mento ſuo ꝙ illam rem nō poſſidet. l. fi. C. de fi. inſtru. Si v̓o tenebatur exhibere iure actōnis vt in cōmodato depoſito ⁊ ſimilibus. ⁊ tenet̉ dicēs rem ꝑdidiſſe hoc ꝓbare. vel cōdemnabit̉. vt in. l. ſi creditor. C. de pig. ac. Qualiter aūt ꝓbabit. ꝯclude ꝙ quidā ſunt ca ſus aꝑtiſſimi. vt incēdiū: vis hoſtiū: tempeſtas ⁊ hmōi. ⁊ tūc tenet̉ aꝑte ꝓbare: vt in iuribꝰ allegatꝭ

¶ Cōmunicare Quidā ſunt caſus occulti: vt latrocinium de nocte cōmiſſum vel derobatio in campis. ⁊ ſufficit ꝓba re ꝑ coniecturas: habito reſpectu ad qͣlitatē ꝑſone ⁊ ſimiliū. vtputa repperit quis de mane oſtiuꝫ ſue ſtationis fractū vbi erant res depoſite vel intrauit locū ꝑiculoſum equeſter. ⁊ rediuit pedeſter. ⁊ dicit ꝑ latrones ſe fuiſſe derobatum. ¶ Quid autē ſi ꝓbet̉ amiſſio rei. ſꝫ ex aduerſo alle gatur dolus vel culpa: cui incūbet onus ꝓbandi? Concluſio eſt Bar. ꝙ quidā ſunt caſus qͥ defacili nō accidunt ſine culpa. vt incendiū in domo ꝓpria vel furtū. ⁊ in iſtis ē neceſſe ꝓbare caſum fortuituꝫ qͣſi pͥma fronte p̄ſumptio ſit ꝯͣ allegantē. Quidam ſunt caſus qͥ vt plurimū accidunt ſine culpa vt vis hoſtiū ⁊ in iſtis p̄ſumit̉ culpā abeſſe. vnde allegan ti incumbitonus ꝓbandi. Quid autē ſit caſus fortuitꝰ. videsͣ. caſus fortui tus. vbi habes ſingularia circa materiā ꝯͣctuū. ¶ Quid ſi cōmodatarius nō potuit ſine culpa re cōmodata vti infra p̄fixū tp̄s. Nunqͥd inuito do mino poſſit vti alio tꝑe. Dic ẜm Bar. in. l. in com modato.§. ſicut. ff. como. ꝙ nō. Nā cū dn̄s certet de dāno vitando ne careat reſua tanto tꝑe: como datarius v̓o de lucro captando. debet caſus potiꝰ ſibi imputari ꝙͣ dn̄o. Ommunicare.i. cor pus xp̄i ſumere. qͥlibet fidelis poſtꝙͣ ad ānos diſcretionis ꝑuenerit cōicare tene tur. ſaltē in paſchate: niſi de conſilio ꝓprij ſacerdotꝭ vel ꝓpter aliquā rōnabilē cām ad tēpus abſtineat extra de pe. ⁊ re. omnis. Utꝝ qͥlibet fidelis teneat̉ omni āno p̄ciſe in do minica reſurrectnōnis cōicare? Dic ꝙ licet al̓s de tis vel depe hoc fuiſſent multe q̄ſtiones: tn̄ dicta qͣſtio deciſa ē ū tranſfert̉. ⁊ iōſ quandā extrauagantem Eugenij. iiij. q̄ incipit. Fidedigna. vbi dr̄ in ſnīa: ꝙ optime iuri ſatiſfactū eſt ſi in ebdomoda ſancta vel infra octauas dn̄ice reſurrectionis ẜm meliorē diſpoſitionē cōſcīe ſctm̄ euchariſtie pignus acceperint. Et ſic de hoc am plius non eſt diſputandū. Utrū tranſacto paſchate qͥ noluit cōicare ex ſo la voluntate ⁊ nō ex aliqua rōnabili cā diſtulit. te que ex delic. na. ſ neatur ad ſupplendū cōionē omiſſam. Et eadem dubitatio fieri pōt de ꝯfeſſione omiſſa āno elapſo. Rn̄dit Ar. flo. ꝙ lꝫ aliqͥbꝰ videat̉ ꝙ teneat̉. ⁊ ſine dubio inducēdus ē qͣntū poſſibile ē ad ſupplēdū: ſi aliud non obſtat tn̄ nō videt̉ ꝙ teneat̉ de neceſſi de edendo dicit ꝙ a tate. Et hoc pōt trahi a ſil̓i ꝑ illud qd̓ ſeruat̉ circa alia p̄cepta eccleſiaſtica. nā nō ieiunādo ieiuniū ec cleſie nullus dicit ꝙ teneat̉ ſupplere. Itē clericꝰ in ſacris ꝯſtitutꝰ nō dicēs horas canonicas ex negli dicis et ſtatur iu zentia de neceſſitate non tenet̉ redicere. ꝙͣuis hoc ſit equū facere. ⁊ ſibi iniungi a ſacerdote ſi vult fa cere. Sic ⁊ qͥ nō coīcat ꝓ āno iā elapſo non tenet̉. ſꝫ tn̄ inducēdus ē ad cōionē. Idē dic̄ de ꝯfeſſione ⁊ hmōi. hec Ar. flo. Predicta tn̄ intellige de eo qͥ ex negligētia n̄ coīcauit vel ꝯfeſſus n̄ eſt. Secꝰ aūt di cendū ſi ex infirmitate vel alia cā legitima īpeditꝰ fuiſſet. No. tn̄ ad p̄dicta qd̓ no. idē Ar. flo. ꝙ ne gligentia aliqn̄ ē circūſtantia: aliqn̄ eſt ſpāle pctm̄. Fo. XXXIII. verbi gr̄a ſcit aliqͥs ex p̄cepto eccleſie debere ꝯfiteri coīcare: audire miſſam in feſtis ⁊ hmōi. Intendit nō face̓ inobediētiā formalit̓ incurrit. Alius ſciēs ſe ad hoc obligatū intēdit ſeruare. ſꝫ adeo ſe impli cat negocijs hincinde diſtractus ⁊ ſine neceſſitate vrgente ꝙ tp̄s trāſit. ⁊ ſic omittit. In pͥmo caſu qͦ tiens ille deliberat illa nō facere peccat mortaliter. ⁊ ibi eſt pctm̄ mortale accidie vltra pͥmuꝫ. In ſcd̓o caſu vnū mortale committit. Et in hoc aduertant ꝯfeſſores vt in omiſſionibꝰ ieiunioꝝ officioꝝ: miſ ſarū ⁊ hmōi ſꝑ petant ex qͣ cauſa omiſerūt an.ſ. ex negligētia an v̓o ex ſola voluntate. Quicūqꝫ cū ꝯſcīa pctī mortalis ad coīonē acce dit peccat mortalit̓. Conſcīa tn̄ pctī mortalis. pōt eſſe multiplex. qꝛ aut illa ꝯſcīa ſurgit ex certitudīe ſufficiēti vt qꝛ ſcit ſe fornicatū vel ſil̓e. Aut ꝓbabili vt qꝛ moroſe delectatꝰ eſt. ⁊ timet affuiſſe ꝯſenſum mortalē. Aut ex leui vt hō ſcrupuloſus qͥ timet de leui delectatōne ne ſit pctm̄ mortale. In pͥmo caſu accedēs ad coīonē peccat mortaliter. Sil̓r in ſcd̓o. nam in pͥmo ꝯtēnit. in ſcd̓o diſcrimini ſe exponit. In tercio non. ſi ꝯſcīam ſcrupuloſam deponat ſeu illi n̄ ꝯſentiat de ſen. ex. inqͥſitioni. Si aūt n̄ hꝫ qͥs ꝯſcīam pctī mortalis aut hoc eſt qͥa p̄parauit ſe et diſcuſſit ſe p̄parationi ſufficiēti ꝯſcīam ſuā exami nando et ꝑitos ꝯſulendo ſi opus eſt. Aut ꝓbabili ꝯſcīam ſuā.ſ. ꝓbabilit̓ examinādo. Aut negligēti. In pͥmo caſu n̄ peccat ſꝫ remiſſionē pctōꝝ accipit ⁊ meret̉. In ſcd̓o non peccat. ſꝫ tn̄ remiſſionē non accipit nec meret̉. In t̓cio v̓o peccat mortaliter ⁊ demeret̉. hec Pe. Non ſufficit volenti coīcare ꝙ ſit ſolū ꝯtritus. īmo ſi habꝫ copiā ſacerdotis qͥ eū poſſit abſoluere peccat ſine ꝯfeſſione coīcando. Si v̓o n̄ hꝫ copiam tūc ſi īminet neceſſitas coīcandi vel celebrandi. vt qꝛ timet ſcandalū ppl̓i. vel iā incepit miniſteriū ſa crum. vel aliqͥs infirmꝰ amiſit loquelā ⁊ qͦlibꝫ hoꝝ caſuū licitū ē cōicare cū ꝓpoſito cōfitēdi. hec Ri. in. iiij. di. ix. qͥ etiā addit vnū ſingulare ꝙ lꝫ regula riter p̄dicta vera ſint tn̄ ſi de ꝓpinquo expectaret aliū ſacerdotē cui deuotius ⁊ ſecuriꝰ confiteret̉. ſic em̄ expectās nullo iure qd̓ ego ſciā cōicare ꝓhibet̉ i eſt vere penitens. hec Ri. Utrū nocturna pollutio impediat cōioneꝫ ſeu celebrationē. Rn̄. Ri. in. iiij. diſ. ix. dicit ꝙ ꝓpt̓ ali qd̓ qd̓ nō eſt pctm̄ tenet̉ aliqn̄ hō abſtinere a ſuſce ptione huiꝰ ſacr̄i ꝓpter ordinationē eccleſie eo ꝙ impedit vel minuit reuerētiā q̄ debet obſeruari in ſuſceptione huiꝰ ſacr̄i cuiuſmodi ē nocturna pollu tio ꝓueniēs ex crapula aut immūda cogitatione q̄ p̄ceſſit in vigilia q̄ crapula vel cogitatio ſi morta lia fuerūt. vel ꝓbabile dubiū eſt. vtrū fuerint. tūc pollutio ex eis ꝓueniēs ꝓhibet de neceſſitate huiꝰ ſacr̄i ſuſceptionē. Si autē certuꝫ eſt vel ꝓbabile ꝙ non fuerint niſi peccata venialia tūc illa pollutio non ꝓhibet niſi de congruitate. Si autē ꝓueniat ex nature ſuꝑfluitate vel infirmitate non credo ꝙ ꝓhibeat. ⁊ hec ꝓbari poſſunt. di. vj. c. teſtamentū hec Ri. Pe. tamē de pal̓. dicit ꝙ pollutio veniens ex cogitatōne mortali vel crapula mortali impedit a cōmunione et celebratione quouſqꝫ ſit contritus

Cōmunicare et confeſſus. nec eo die eſt cōicandū qͣꝫuis ſit cōtri tus ⁊ cōfeſſus. tn̄ ſi ꝯͣriū faceret nō credit ꝙ pecca ret mortalit̓. Si v̓o ꝯtingit ex cogitatione vel cra pula veniali eſt abſtinēdū de honeſtate niſi potior cauſa vrgeat. Celebrādo tn̄ ſine cā vrgente nō pec cabit niſi venialit̓. Sꝫ durādus minoꝝ excipit du os caſus. Primꝰ eſt qn̄ eſt dies feſtus qͦ.ſ. conſuetū eſt cōicare. ⁊ precipue qn̄ accidit ſine turpi ſomno. Scd̓s qn̄ eſſet ſcandalū ſi nō celebraret. puta quia deeſt aliꝰ ſacerdos ⁊ ppl̓s expectat vel qꝛ eſt p̄latus ⁊ tali die cōſuetū eſt p̄lato celebrare. Sed ẜm tho. qͥs dꝫ abſtinere in hmōi a cōione ꝑ. xxiiij. horas. qꝛ in iſtud tp̄s reputat̉ nat̉a reordinari. Sꝫ pe. de pal̓. dicit abſtinendū. qn̄ accidit citra mediā noctē Adde tn̄ p̄dictis qd̓ notat Ar. flo. in ſumma ꝙ lꝫ nocturna pollutio. in ſe nō ſit pctm̄. tn̄ dare operā ſtudioſe ad hunc finē. puta ꝑ nimiā comeſtionem et potū vt ſequat̉ pollutio etiā ſi faceret nō ob de lectationē. ſꝫ ad alleuiationē nature ⁊ ſanitatē eſſet mortale. Sꝫ appetē hr̄e pollutionē ꝓpt̓ alleuiatōeꝫ nature ſine pctō. ⁊ ſine hoc ꝙ det operā ſꝫ viā naͣli nō eſt pctm̄. Sil̓r ſi qͥs comedit nimis vl̓ nimis ca lida ex qͦ dubitat ex hoc ſequi pollutōꝫ in ſomnis. qꝛ hoc al̓s exꝑtus eſt nō tn̄ ꝓpt̓ hoc illa ſumit. ſꝫ vt ſatiſfaciat gule non ꝓpter hoc eſt mortale. ¶ Corpus xp̄i a ieiunis tm̄ dꝫ ꝑcipi de ꝯſe. di. ij. li. quido qd̓ in reuerentiā tanti ſacr̄i inſtitutū eſt niſi ꝓpter neceſſitatē īminētis mortis. ne cōtingat ſine viatico ex hac vitā trāſire. Et ſciēdū ē ẜm Sco. in iiij. di. viij. ꝙ duplex eſt ieiuniū.ſ. eccleſie ⁊ nature. Ieiuniū eccleſie nō ſoluit̉. niſi ꝑ aliquā refectioneꝫ extraordinariā p̄ter morē eccleſie vn̄ ꝑ ſumptioneꝫ ſpecieꝝ vel medicine vel potꝰ nō ſoluit̉ ieiuniū ec cleſie. Ieiuniū v̓o nature eſt carētia cibi ſuſcepti in ſtomacho vel ſuſcepti in via ad ſtomachū. Dico gͦ ꝙ regularit̓ oportet ſuſcipientē hmōi ſacr̄m eſſe ie iunū ſimpl̓r hoc ē ieiunio naturali. Sunt tn̄ tres caſus in qͥbus licꝫ accedere ad tale ſacr̄m etiā nō ie iuno. Primꝰ in cā infirmitatis grauis qn̄.ſ. timet̉ ꝑiculū mortis. Scd̓s pone in aliqͣ religione celebra tur. cōiter in vino albo miniſter p̄parat calicē ſacer doti. ⁊ ex aliqua negligētia ꝓ vino infundit aquā. Sacerdos nō aduertes credēs miniſtrū bene fe ciſſe ꝓcedit dicēdo verba ⁊ alia faciēdo vſqꝫ ad ꝑ ceptionē. ⁊ aduertit eſſe aquā. In iſto caſu dico ꝙ tenet̉ cōſecrare ſanguinē de nouo: cōſecratūqꝫ ꝑci pere qd̓ ꝓbat̉. qꝛ qn̄ duo ſunt p̄cepta ordinata p̄ce ptum ſuꝑioris magis ligat: vnū em̄ eſt p̄ceptū xp̄i et eccleſie ex ipſa rōne ſacr̄i ꝙ ſacr̄m qn̄ cōficit̉ con ficiat̉ integrū. quia ſacr̄m in ſe eſt quoddā integrū ex duobꝰ de ꝯſe. di. ij. comꝑimus. Et tunc vltra. ſi tenet̉ cōſecrare ſanguinē tenet̉ etiā illum ꝯſecratū ꝑcipere de ꝯſe. diſt. ij. relatū. omittendo autē aliud p̄ceptū minus ſtrictū.ſ. ꝙ a ieiuno ſumat̉ nō pec cat nouo peccato. qͥa iſto caſu eccleſia noluit hunc ligare ad iſtud p̄ceptū ſꝫ magis ad oppoſitū. Ter cius caſus in die paraſceue particula poſita in ca lice ꝑcipitur cū vino nō conſecrato. ⁊ veriſimile eſt ꝙ vinum citius deſcendat in ventrē qͣꝫ illa ꝑticula que maſticatur. Et ẜm Sco. in caſu quo neceſſe ē ſcd̓o conficere ſanguinē ſufficit ſacerdoti incipere ab illo loco. Simili mō poſtꝙͣ cenatū eſt ⁊cͣ. Nota etiā ẜm pe. de pal̓. ꝙ de reliquijs aque vel vini qͥ bus os abluit̉ ex quo caſualiter et non ex ꝓpoſito trahiciunt̉. licet non ſint cōuerſe in ſaliuā non im pediunt. ꝑfundendo etiam dentes ſale et aceto ad medendū ſi non deglutitur ex ꝓpoſito non impe dit. Idē dic de reliquijs cibi remanentibꝰ in ore ſi caſualiter deglutiāt̉. De his etiā que ſumunt̉ per modū deguſtationis vt tabernarij et coqui. qui sͣ. linguā ponunt ⁊ ſtatim ꝓijciunt non impedit. Si autē ad guſtandū ſumeret ⁊ p̄ter intētionē deſcen deret. videt̉ idē dicendū qd̓ de reliquijs aque cum abluit̉ os.ſ. ꝙ non impediat. ¶ Eccleſia quo ad ieiuniū diem naturaleꝫ incipit a media nocte. Et ideo ſi poſt mediā noctē aliquis ſumpſerit aliquid per modum cibi vel potus. non poteſt ea die hoc ſacramentū ſumere. Poteſt autē ſi ante mediā noctē. nec refert vtrū poſt cibum vel potū dormierit aut etiā digeſtus ſit qͣꝫtū ad rōneꝫ precepti. Utrū actus coitus matrimonialis impediat a cōmunione. Reſpōdeo ẜm Tho. in tercia ꝑte. q. lxxx. ꝙ coitus coniugalis ſi ſit ſine peccato puta cauſa ꝓlis generande: vel cauſa reddendi debituꝫ non aliter impedit niſi ſicut dictū eſt de pollutōne nocturna que accidit ſine peccato.ſ. ꝓpter immun diciam corporalē et mentis diſtractionē. in tali er go caſu vt dicit beatus Gregorius in. c. vir. xxxiij. q. iiij. ſunt ſuo iudicio relinquendi. Sed qui volu ptate domināte coniugi miſcet̉ ꝓhiberi debet ab hoc ſacramēto. d. c. vir. Et additur ẜm Al. ꝙ exi gens infirmitate ductus. licꝫ moneri debeat ne ac cedat ſi tamen omnibꝰ modis ex deuotione ſe in gerat non eſt ꝓhibendus. Glo. etiaꝫ in. c. omnis. de ꝯſe. di. ij. dicit ꝙ illud qd̓ ibi dicit̉ de abſtinēdo ab vxore ante cōmunionē. conſiliū eſt non p̄ceptū ex. d. c. vir. Utrū ſacerdos poſſit dare corpus xp̄i ei quem ſcit eſſe in peccato mortali. Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. di. ix. arti. iij. ꝙ ille quē ſcit ſacerdos eſſe in peccato mortali. Aut non petit eūchariſtiā ſibi dari. ⁊ tunc ſacerdos dando peccaret. Aut petit. ⁊ tunc diſtin guo. quia aut ſuū peccatū mortale eſt occultuꝫ aut manifeſtū. Si manifeſtum tunc ſacerdos ſibi dan do euchariſtiā peccaret. quia legitimā contra ip̄m habet exceptionē quā ſibi publice. obijcere poteſt Et accipio h̓ manifeſtū nō ꝓ om̄i eo qd̓ ꝓbari p̄t qd̓ ꝓprie magꝭ dr̄ manifeſtabile qͣꝫ manifeſtū. Un̄ ſi ſacerdos ſciret parochianū ſuum eſſe in crimine qd̓ legittime ꝯͣ eū poſſet ꝓbare. Ita ꝙ illud crimen neſcirent cū ipſo niſi duo vel tres teſtes. per quos hoc ꝓbare poſſet. non ꝓpter hoc deberet euchari ſtiam negare illi in publico petenti quia iam infer ret ſibi penā ante criminis ꝓbationē qd̓ fieri non debet. xj. q. iij. eoꝝ qui. Sed hic accipio manifeſtū ꝓ notorio.ſ. per ſententiā ſeu confeſſioneꝫ factam in iure. aut euidentiā indubitatā de coha. cle. c. fi. Si autē peccatū ſuū eſt occultū. aut petit in occul to. ⁊ tunc ſacerdos ſibi dando peccaret. quia habꝫ contra eū legitimā exceptioneꝫ quā ſibi in occulto obijcere poteſt. ⁊ ipſum debet monere ne petat in

Conditio publico de ꝯſe. di. ij. nō ꝓhibeat. Aut petit in publi co. Et tūc ſacerdos ſibi dare tenet̉. qꝛ ꝯͣ eū legitimā nō hꝫ exceptioneꝫ quā ei in publico obijcere poſſit de of. or. ſi ſacerdos. ¶ Utrū ſacerdos hoc ſacr̄m dare debeat illis qͥ de crimine ſunt ſuſpecti. Rn̄. ẜm Rich̓. vbi ſupra. ꝙ triplex eſt ſuſpicio. ſcilicet temeraria probabilis et violenta. temeraria dicitur que ex irrōnabili cauſa conſurgit. cuiuſmodi eſt illa q̄ conficta eſt rumoribꝰ maledicoꝝ hoīm ⁊ obtrectatoꝝ. xj. q. iij. in cunctis. Et ꝓ tali ſuſpicione. non debet ſacerdos dimittere dare euchariſtiam tali ſuſpecto. Probabilis eſt que cōſurgit ex ꝓbabilibꝰ ſignis. ⁊ ꝓpter hanc ſuſpitio nem nō debet etiā ſacerdos dimittere dare eucha riſtiā. ij. q. j. deus. Uiolenta eſt q̄ ſurgit ex p̄ſum ptionibꝰ violētis. vt ſi inueniat̉ ſuſpectꝰ cū ſuſpe cta: nudus cū nuda: ſolus cū ſola in eodem lecto ⁊ tꝑe ſuſpecto ⁊ ꝯͣ tales ſuſpectos iudicandū ē. ſicut iudicaret̉ de publico peccatore. Unde ſicut publi ce criminoſo ſacerdos non debet dare euchariſtiā. Ita nec publice ſuſpecto de crimine ẜm em̄ iura: qͣtuor modis cōuincit̉ hō de crimine.ſ. inſtrumen tis aut teſtibꝰ aut facti euidentia de coha. cler̄. tua Aut iuris interp̄tatione. vt cū qͥs ſepe citat̉ ⁊ mo netur nec ſe purgat nec ꝯparet. iij. q. ix. decernimꝰ Aut violenta ſuſpitōe. xxxij. q. j. dixit dn̄s. Et hec notant̉. ij. q. j. c. j. in glo. Utrū corpus xp̄i debeat dari hiſtrionibꝰ ⁊ ma gis. Rn̄deo ẜm Ri. vbi sͣ. ꝑ nota. in. c. ꝓ dilectōe. additur ẜm A. ꝙ ex. de cōſe. di. ij. puto nec maieſtati diuine nec euan gelice diſcipline cōgruere vt pudor ⁊ honor eccle ſie tāturpi ⁊ infami cōtagione fedet̉. Unde nec ta libus nec cuicūqꝫ infami notorio ⁊ manifeſto dan dibi dicit̉ de a da eſt eūchariſtia ẜm glo. ibi. Si tn̄ vt dr̄. c. ſeq̄nti tales reuertant̉ ad dn̄m eis recōciliatio nō neget̉. Non eſt tn̄ ſic intelligenduꝫ ꝙ ſtatim debeat eis dari euchariſtia. quia ꝓpter reuerentiaꝫ ſacr̄i et vt ꝓbetur eoꝝ conuerſio nō ficta non debet eis dari vſqꝫ poſt ꝑactā penitentiā niſi aliqͥs articulus ne ceſſitatꝭ vel pietatis aliter fieri ꝑſuaderet. hec Ri. Et intelligas de hiſtrionibꝰ qui illicite ⁊ cauſa que ſtus artem illam exercent de quibꝰ dictū eſt ſupra. adulatio. Utrum corpus xp̄i debeat dari amentibꝰ: Dic ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ reuerentia que debet̉ corpori xp̄i exigit vt ip̄m ſuſcipiens diligent̓ recogitet qͥd acci pit qd̓ infantes ⁊ furioſi facere nō pn̄t. Ideo dari nō debet infantibꝰ nec illis qͥ ſemꝑ fuerūt furioſi. Si tn̄ furioſus anteꝙͣ intraret furiā hoc ſacr̄m pe tijt in debito ſtatu ſibi poſtea in furia dari pōt niſi ꝓbabilit̓ timeat̉ ꝙ ꝓijceret vel aliquā aliā irreue pdi rentiā faceret ſacr̄o. Et pōt dici ꝑ appropͥationem pa pitpll ꝙ illa impediunt reuerentiaꝫ q̄ debent obſeruari in ſuſceptione huiꝰ ſacr̄i rōne rei cōtente. ⁊ qꝛ cau ſa ꝓpter quaꝫ aliquis debet interdici ſuſpendi vel excōmunicari maiori excōmunicatione vel mino Iitatā de coha. c ri derogat realiter vel ẜm iudicium fori exterioris vnitati eccleſie que eſt corpus xp̄i myſticū. quod ē res ꝑ hoc ſacr̄m ſignificata nō tamē ſub ſacramen to contenta. Ideo interdicti: ſuſpenſi ⁊ excōmuni cati etiā iniuſte excludunt̉ a ſuſceptione huiꝰ ſacr̄i. Fo. XXXIIII. hec Ri. Sed quo ad pueros dicit Tho. ꝙ pueris incipientibꝰ habere diſcretionē etiā ante etatē per fectā. puta cuꝫ ſunt. x. vel. xj. ānoꝝ poteſt dari ſi in eis diſcretionis ſigna ⁊ deuotōnis appareant. De hoc tamē certa regula dari nō poteſt. ſꝫ ſtabit̉ iudi cio confeſſoris. Utrū corpus xp̄i debeat dari his qͥ ꝓ crimini bus ſunt ſuſpendēdi vel decapitandi. Rn̄. ſi ſunt confeſſi ⁊ penitētes. nō debet eis denegari. xiij. q. ij. c. fi. De hoc ſacramēto. Uide multa. jͣ. Eucha riſtia. et. cMiſſa. Onditio. Si aliqͣ poſſeſſio data fuit eccleſie aliquo appoſito modo vt.ſ. aaliquid fieret. Si nō fiat nō ꝓpter hoc re uocat̉ datio niſi fuerit facta ꝙ ceſſante mō reuoca ri poſſet. Secus ſi fuit data cū conditione. Condi tio em̄ ꝓprie ſuſpēdit dationē. ſꝫ modus nō. Et cō ditio fit ꝑ: ſi. Modꝰ v̓o ꝑ: vt. ſicut notat glo. in. c. Ueꝝ: de ꝯdi. ap. vbi etiā dicit ꝙ ꝯditione non im pleta nō valet donatio. ¶ Si poſſeſſio data fuit eccleſie ea conditione ne allenetur. Nunqͥd poterit alienari. Rn̄. d. an. in d. c. verum dicit ꝙ ſic maxime inſtante neceſſitate eccleſie ſeu vtilitate quę neceſſitati equiparatur in hoc a iure. xij. q. ij. ſine exceptione. Et ſi aliud ſen ſiſſet donator. non videret̉ fuiſſe mentis compos. cum inſtante tali neceſſitate pia. ip̄e debuiſſet hoc facere. vt in. c. Sicut hi. xlvij. di. hoc idem voluit Panor. in. d. c. verū. Secundo hoc ideꝫ probatur ſic. Talis conditio adiecta eſt turpis. ergo pro nō adiecta haberi debet. vt in. c. ſi cōditiones de con di. appo. maxime de legato facto fratribꝰ minori bus. qui alienare immobilia non ſolum poſſunt. ſed ⁊ debent per cle. exiui. d̓ v̓. ſig. Et ſic illa con ditio. vna cum pena adiuncta ſi qua eſt vt turpis abijcietur ⁊ legatum eccleſie remanet ſine incur ſione pene. Idem tenet Dir. dicit ꝙ in caſu neceſ ſitatis vel redemptionis captiuoꝝ vel reparatio ne eccleſie vel cymiterij ampliandi ⁊ alijs caſibus a iure conceſſum tenet alienatio ſi nō ſunt alie res que alienari poſſint. xij. q. ij. aurum. nā iſta pactio ne liceat mihi rem meā alienare reprobatur a iure .ff. de pac. l. pe. Et ſi in donatione dicit̉ expreſſe ꝙ non liceat alienare in caſibus p̄dictis donatio te net ⁊ conditio tanꝙͣ turpis ꝓ non adiecta habet̉. d. c. verum. Idem Gof. ⁊ Ho. hec Dir. Non ob. autenticū. de alie.§. ſanctiſſimas. quia illud nō eſt verum ẜm Archi. flo. nec valet tale pactū. cum ſit contra legem dei. d. c. aurum. Nec ob. ſi dicat̉. ꝙ d. c. aurum loquitur de rebus mobilibus. In ca ſu autem noſtro de immobilibus. Dico hoc non valere. quia res immobilis ⁊ mobilis p̄cioſa equi parantur. quo ad difficultatem alienationis vt di ctum eſt ſupra alienatio. Secundo ẜm Ray. po teſt reſponderi ad. d. autenticū. ꝙ intelligitur qn̄ eccleſia cui factum eſt tale legatum haberet alias poſſeſſiones. quia tūc talis poſſeſſio ſic legata alie nari non poſſet. Secus vbi talis eccleſia alias poſ ſeſſiones non haberet. Hoc idem tenet Inno. et Hoſtiē. f iij

Onfeſſio iudicialis vel extra. Querit̉ qn̄ cōfitenti eſt credendū ad hoc vt ſibi vel alteri p̄iudiciū generet̉ Rn̄. ẜm Directoriā. li. iiij. Aut qͥs ꝯfitetur in iure aut extra ius ſiue iudiciū. Si ꝯfiteat̉ in iure ꝯͣſe ꝓ cōuicto hr̄. Sed ad hoc multa reqͥrunt̉ q̄ in iſtꝭ ver ſibus cōtinent̉. Maior: ſponte ſciens dn̄s: ꝑs: lis. ſꝫ et in ſe. Confeſſus: certu: cōpos ꝓ iudice iure dā natur. Niſi ius: fauor aūt naͣ repugnet. Dicit̉ ma ior. xxv. annis. qꝛ minor ꝯͣ ſuā cōfeſſionē ſine auto ritate tutoris reſtituit̉. ff. de cōfeſſis. l. certū.§. mi norem. Sponte: nā ſi coactio interueniat nō obeſt cōfeſſio. xv. q. vj. c. j. nā ſi qͥs p̄ anguſtia tormētoꝝ cōfiteat̉. nō obeſt: niſi in ꝯfeſſione ꝑſeuerauerit pꝰ depoſitionē tormētoꝝ. ff. de q̄ſti. l. j.§. diuus. ⁊ ibi Bar. q̄rit: q̄ cōfeſſio dicat̉ facta ꝑ tormēta. Rn̄dit ſi eſt facta adhibita tortura. vel eſt facta aliqͦ ligato ⁊ p̄cedentibꝰ minis de ponendo ad torturā. Idē ſi eſſet in carcere: in quo fame ⁊ frigore multū afflige retur nam tunc formidine tormentoꝝ videtur eſſe facta. Sed qͣliter dr̄ ꝑſeuerare in cōfeſſione. Dic ꝑ. l. ij. C. de cuſto. re. oportet ꝙ poſt ꝯfeſſionē factā in tor mentis reducat̉ in locū publicū.i. corā notario ⁊ ꝑ ſonis publicis ꝯfiteat̉. Iudex tn̄ dꝫ arbitrari eque vt reducat eū illo tꝑe qͦ ceſſauerit dolor tormētoꝝ. Si em̄ ſtatim reduceret eū ad bāchū inſtantibꝰ do loribus. totū hoc videret̉ factū formidine tormen torum. ar. l. qd̓ ait.§. fi. ff. de adul. Quid ſi iſta cōfeſſio facta fuit nō p̄cedentibꝰ iu dicijs. Ludo. ro. in ſuis ſingularibꝰ dicit ꝙ officia les ſunt homicide. ⁊ tenent̉ ad reſtōnē oīm dāno rum. qͥ ſine iudicijs ponūt ad torturā hoīes qͥ me tu tormentoꝝ cōfitent̉ delicta ꝑ eos ꝑpetrata. ex qͣ cōfeſſione poſtmodū ſuſpendunt̉. ⁊ talis confeſſio ſine indicijs non valet. vt in. d. l. j. in pͥncipio. ff. de qō. Ac etiā indicia ſi ſuꝑueniāt poſt qōnē habitaꝫ illā cōfeſſionē non ꝯfirmāt. vt vult glo. ſingularis in. l. maritꝰ. ff. e. t. de qͣ glo. gaudet Bal. in. l. fi. C. de accu. Sciens: ſi em̄ errat ⁊ pōt ante ſnīam ꝓba re errorē ſuū: nō obeſt ſibi ꝯfeſſio extra de cōfe. c. fi. Dn̄s. cōfeſſio em̄ ꝓcuratoris nō nocet dn̄o abſenti ff. de ꝯfe. l. certū.§. ſi qͥs. Nec obeſt qͦ minus infra triduū etiā nudo verbo reuocare poſſit. ſꝫ poſt tri duum: nō: niſi dn̄s veniēs velit ꝓbare errorē ꝓba bilem anteqͣꝫ negociū finiat̉. qꝛ nemini nocet error facti. d. c. fi. Sed ſi ꝓcurator confiteat̉ p̄ſente dn̄o. ꝑinde eſt ac ſi dn̄s cauſe confiteret̉. niſi contradicat ea die. Quid de errore aduocati ⁊ eius cōfeſſione qn̄ p̄t reuocari. Azo dicit ꝙ qn̄cunqꝫ ante ſnīam ꝓbato errore poterit reuocari extra de cenſi. olim. vbi hoc notat Ber. Pars qꝛ requirit̉ ꝙ aduerſarius ſit p̄ ſens. al̓s nō nocet cōfeſſio facta ꝑte abſente. d. l. cer tum. Lis requirit̉ em̄ ꝙ de re litigioſa fiat cōfeſſio vel de qͣ poſſet eſſe lis. al̓s non obeſt. ff. de interro. ac. l. cōfeſſionibꝰ. Sed ⁊ in ſe. i. ꝯͣ ſe. qꝛ ſi ꝓ ſe cōfitet̉ nō ꝓdeſt ei. Sed ſi ꝯͣ ſe cōfiteat̉ fides eſt adhibēda xiiij. q. ij. c. j. Confeſſus certū. al̓s ſuꝑ incerta re nō daret̉ ſnīa. xj. q. iij. graue. Et ſi nō vult rn̄dere. vel Confeſſio iudi. rn̄ſionē a ſe factā obſcure declarare: habeat̉ ꝓ con feſſo vel ꝓ negato ſicut ſi cōfeſſio vel negatio face ret contra ip̄m: ſicut dr̄ de illo qui nō vult preſtare ſacr̄m de calūnia. extra de iur. cal. c. fi. Compos: cō feſſio em̄ furioſi nō nocet ei de ſuc. ab inte. c. fi. Idē dici pōt de cōfeſſione facta calore iracundie. q̄ non nocet niſi det̉ ꝑſeuerantia. extra de diuor. c. ex lr̄is iuncta glo. Pro iudice.i. corā iudice ſuo. al̓s nō pre iudicat regularit̓. C. e. l. vna. Caſualit̓ tn̄ p̄iudicat cōfeſſio facta extra ius de fi. inſtru. ſi cautio. ⁊ ī alio caſu extra de ex. p̄la. qͣꝫ ſit. Iure.i. iudice ſedente ꝓ tribunali. al̓s ꝑinde eſſet ac ſi corā priuato fieret ex tra. e. c. ij. ⁊ vltimo. Damnat̉.ſ. ac ſi conuictus eſſet ꝑ teſtes condēnat̉. ⁊ ſic intellige ꝙ nulle ſunt ꝑtes iudicis in cōfitentē. qd̓ veꝝ eſt examinatorie. ſunt tn̄ ꝯdēnatorie. d. c. ij. Niſi ius. Iure em̄ repugnan te ꝯfeſſio nō obeſt. vt ſi qͥs xp̄ianus cōfiteat̉ ſe eſſe iudei mancipiū qd̓ iure ꝓhibet̉. extra de iudeis. c. fi. Fauor.ſ. matrimonij. ꝯͣ qd̓ nō valet ꝯfeſſio extra de eo qͥ co. cōſan. vx. ſuꝑ eo. Sꝫ ſi cōfeſſio eſſet pro mr̄imonio. tūc ſtaret̉ ꝯfeſſioni niſi alij p̄iudiciū ge neret̉. Natura repugnat. vt ſi qͥs ſectus vel natu raliter frigidus confiteat̉ ſe adulteriū cōmiſiſſe vel impubes. nō nocet confeſſio. extra de fri. ⁊ ma. qd̓ ſedē. Confeſſio aūt extra iudiciū regularit̓ non pre iudicat confitenti. Querit̉ de qͦtidiana. q. Pone ꝙ lite conteſtata actor ſic ponit. Pone ꝙ debes mihi. x. Reus re ſpondet ſe cōditionaliter ꝓmiſiſſe. nunqͥd videat̉ pure cōfeſſus. Archidia. extra de confe. c. j. li. vj. di cit ꝙ ex tali cōfeſſione actor intentionē ſuā nō fun dat. qꝛ regula eſt: qd̓ quis approbat ꝓ ſe ⁊ cōtra ſe approbare tenet̉ vt nota.xxxvij. di. ſi qͥd. Sꝫ Bar. in. l. aureliꝰ.§. idem q̄ſijt. ff. de li. leg. diſtinguit. ꝙ aut eadē ſcriptura cōtinet plura capitula ſeꝑata. et poſſum pro parte approbare ⁊ ꝓ ꝑte reprobare. vt ff. depo. l. publia. Aut cōtinet vnum tm̄ caſum ſeu plura ꝯnexa. ⁊ tūc aūt ille qui aliquā ꝑticulā repro bat hꝫ ꝯͣ ſe p̄ſumptionē iuris. Aut hꝫ ꝓ ſe: aut ius nō p̄ſumit ꝓ ſe nec cōtra. Primo caſu nō admittit̉ tal̓ reprobatio. Un̄ ſi tu ꝯfiteris te occidiſſe aliquē ſꝫ ad tui defenſionē. Non ſto inqͣntū dicis ad tui defenſionē qꝛ ius p̄ſumit cōtra te. l. j. C. de ſic. ſcd̓o caſu ⁊ tercio. Aut ille qui ꝑticulatim reprobat. hoc vult ꝓbare ⁊ admittit̉. al̓s ſecus. De hoc vide bar. ibi ⁊ panor. in. c. j. de poſtu. pre. Alia qō notabilis. Pone ꝙ in bello ponit̉ plus debito. vt quia debeo. x. et petis. xx. vel debeo ꝑteꝫ alicuiꝰ rei ⁊ tu petis totā rem. an poſſim ſimpliciter negare totā petitionē. Et idē queri pōt circa poſi tionē habentē aliquā ꝑtē falſam. An poſſit negari tota rōne partis falſe. Rn̄deo. Bar. in. l. ſi is qui. ducēta.§. vtꝝ. ff. de re. du. ⁊ in. l. j.§. ſi ſtipulati. de verb̓. ob. dicit. vt recitat panor. in. c. j. de plus pet. ꝙ aut id qd̓ ponit̉ in libello vel poſitione ē falſum rōne qͣlitatis. ⁊ tunc pōt negari in totū quia videt̉ alind factū. vt qꝛ ponis me hodie comediſſe in ec cleſia. poſſum negare totū. licꝫ alibi comederim. qꝛ veꝝ eſt qd̓ nō comedi in eccleſia. Aut falſum eſt in qͣntitate ſeu in ꝑte ſumme vel in ꝑte rei. vt qꝛ petꝭ xx. ⁊ debeo tm̄. x. vel debeo partē et petis totū. Et

tunc in iudicijs non poteſt negari in totū. ſꝫ debe confiteri partē debitā. Et eſt rō ẜm eum. quia qui petit totū petit et quālibet eius partem. Unde te nuit pe. talem ꝑiurum. quia negat ſimpliciter totū ſi debet partem vt refert Bar. in. d. l. ſi is qui du centa. Onfeſſio ſacramēta lis. Primo cōmuniter quid ſit. Rn̄deo ẜm Ray. eſt legitima corā ſacerdote pec cati declaratio vel ẜm Aug. confeſſio eſt per quam morbus latens ſpe venie aperitur. Ad cuius intel lectum nota ꝙ cōfeſſio ſit triplicit̓. Aut in foro ani me interius corā deo. Aut in foro penitentie exte rius corā dei vicario. aut in foro contentioſo coraꝫ iudice. In pͥma peccatū latens non aperitur. quia deo apertum erat. In vltima non aperit̉ ſpe venie In media v̓o peccatuꝫ latens ſpe venie aperitur. Unde cōfeſſio ſacramētalis que eſt ꝑs penitentie cōueniēter deſcribit̉ ꝑ materiā q̄ eſt peccatū ⁊ per actū qui eſt aꝑire ⁊ ꝑ finē qui eſt ſpes venie. Et dr̄ ſpe venie. qꝛ ſi alia de cauſa aperiat̉ peccatū non eſt cōfeſſio. nā ſi aperit̉ cauſa cōſilij eſt cōſultatio. S ex laſciuia vel leuitate ē diſſolutio. Si v̓o ad aliquē finē malū eſt malignatio. Et ex his ptꝫ ꝙ peccatuꝫ qd̓ dicit̉ nō ſpe venie nō pōt dici dictū in ꝯfeſſione nec tenet̉ ſacerdos illud ſecretum tenere ẜm Ray Intellige tanqͣꝫ dictū in confeſſione ſacramentali. vt infra dicetur. Et pro huius declaratione. quero quidā fuit confeſſus ſacerdoti ꝙ intendebat inter ficere ſemproniū vel aliud maleficiuꝫ cōmittere et ꝙ non poterat abſtinere. nunqͥd ſacerdos peccet reuelando. Reſpondeo Inno. in. c. omnis de pe. ⁊ re. vt recitat panor. ibi. dicit ꝙ hoc peccatuꝫ non dicit̉ detectū in penitētia. tum quia peccatū eſt cō mittendū non cōmiſſum. tū quia nō habet contri tionem. Unde ſacerdos ꝙͣtū cautius poteſt. debꝫ peccatū reuelare vt peccatū impediat̉. ⁊ tene ſemꝑ hoc dictū menti. ꝙ peccatū cōmittendū ⁊ nō com miſſum non dicit̉ dictū in penitentia qd̓ intelligit panor. qn̄ iſte dicit ſe omnino cōmiſſurū. Secus ſi peniteret de voluntate p̄terita. nam tunc eſt pecca tum cōmiſſum reſpectu voluntatis. hec Panor. Monal. autem clarius declarat di. ꝙ ſi quis habꝫ firmū propoſituꝫ aliquid nequiter ꝑpetrandi. nec ab illo vult ceſſare. tunc hoc non dicit̉ dictū in con feſſione. Secus de illo qui confitet̉ ſe tentari ſuper aliquo flagitio ⁊ ſe aliquādo conſentire ⁊ aliquan do diſſentire ⁊ in hoc caſu non debet reuelari. Et ẜm eundē Monal. caſu quo peccator diceret ſe om nino tale flagitiuꝫ velle cōmittere. ſacerdos debet eidē ꝓteſtari ꝙ tale negociū non recipit nec inten dit nec tenet̉ recipere ſub ſigillo confeſſionis ⁊ hoc ad euitandū ſcandalū. ¶ Infert etiam Panor. ad aliam. q. Pone ꝙ vnꝰ reuelat peccatū amico. ⁊ dicit ꝙ hoc vult ſibi dice re in penitentia. Nunqͥd ille amicus adductus in teſtem teneat̉ illud reuelare: vel ſi reuelat dicat̉ re uelare confeſſionem. Inno. dicit ꝙ non. tum quia ille non eſt ſacerdos. tum quia non dixit ſibi tanqͣꝫ Confeſſio ſacramētalis Fo. XXXV. miniſtro dei cum non peteret abſolutionē a pecca to ſed ſibi reuelauit tanꝙͣ amico. Si tamē ille ami cus eſſet ſacerdos. debet omnino abſtinere a reue latione ne ſit cauſa mali exēpli. Quod intellige niſi producatur in teſtem. Et quod dictum eſt de laico intellige ꝙ laico non dicitur aliquid in p̄ſentia niſi aſſumatur loco ſacerdotis in neceſſitate. Et fiat ei vera cōfeſſio ſicut ſacerdoti. tunc em̄ non debet re uelare etiā tanꝙͣ teſtis al̓s puniretur. hec Panor. Quod autem dicit Inno. ꝙ quando eſt peccatum committendū: ꝙ ſacerdos eo caſu poteſt reuelare. intellige quando tale peccatū vergeret in ꝑiculum cōmunitatis: vel alterius tunc poteſt reuelare ei qͦ poteſt prodeſſe et non obeſſe. Secus ſi non verge ret in periculum aliorum. ſed ſuipſius tm̄. nam tūc peccaret mortaliter illud reuelando etiam per obe dientiam ſui ſuperioris reqͥſitus. ẜm Hen. de gan quolibeto. ix. vbi concludit ꝙ ſubditus qui recipit ab alio aliquid in ſecreto non vergens in damnuꝫ cuiuſqͣꝫ non tenetur illud reuelare prelato ſuo pe tenti vt ei reuelet. Et ſic poſſet intelligi. S. Bon̄. in. iiij. diſtinc. viceſimapͥma. ꝙ in dicto caſu debet celare niſi veritas vel obediētia aliud exigat. ⁊ hoc vt dictum eſt quando vergeret in damnū cuiuſqͣꝫ Et vbi non vergeret in damnum communitatis vel alterius ſi quis motu proprio talia diceret que eſſent in infamiam illius peccaret mortaliter. Que ſunt conditiones quas debet habere con feſſio. Reſpon. Sunt ſedecim que his verſibꝰ con tinentur. Sit ſimplex humilis confeſſio pura fide lis. Atqꝫ frequens nuda: diſcreta: libens verecun da. Integra: ſecreta: lachrymabilis: accelerata. For tis et accuſans ⁊ ſit parere parata. Simplex. ſcꝫ vt non recitet in confeſſione niſi qd̓ ad quātitatē pec cati ꝑtinet. Humilis. vt ſe miſeruꝫ cōfiteat̉. Pura vt recta ſit confitentis intentio. Fidelis. id eſt vera ⁊ ſine falſitate atqꝫ frequens. iſtud eſt ad bene eſſe. Nuda vt non inuoluat obſcuritatem verborum diſcreta ſcilicet vt maiora cum maiori pondere con fiteatur. ¶ Libens.i. ſpontanea non coacta. Uerecunda. vt ſcilicet erubeſcat. ⁊ ſe non iactet de peccatis. In tegra. vt ſcilicet non ſubtrahat aliquid de his que manifeſtantia ſunt. Secreta. ſcilicet ꝙͣtum ad con ditionem fori. in quo de occultis conſcientie agit̉. Lachrymabilis quo ad dolorem de peccato com miſſo. Accelerata vt ſcꝫ non differat de die in diē. Fortis. vt ſcꝫ nil ꝓpter verecundiā dimittat. ⁊ accu ſans ſeipſum ⁊ non alium. Et ſit parere parata. ſcꝫ ſacerdoti. Utrum confeſſio facta ſine cōtritione valeat vt puta aliquis confitet̉ integre peccata. ſꝫ ab omnibꝰ vel ab aliquo mortaliū diſponit nō abſtinere. Re ſpondeo. S. Bo. in. iiij. diſ. xvij. dicit ꝙ talis con feſſio nō valet. immo tenet̉ iteruꝫ confiteri eadem peccata niſi forte rediret ad eundem confeſſorē qui adhuc haberet in memoria peccata ſua. tunc enim non tenetur iterare confeſſionē in ſpeciali. ſed ſuffi cit dicere culpam ſuam de fictione et de peccatis ſuis confeſſis eidem in generali. Si autem confi teatur nouo confeſſori. aut etiam primo ſi oblitus f iiij

Confeſſio ſacramētalis eſt eius peccata debet iterū cōfiteri totū. Idē tenēt Ray. et Ho. nec valet ratio Tho. nec eius ſimili tudo in alijs ſacr̄is vtputa in ſacr̄o baptiſmi. qꝛ in ſacr̄o baptiſmi impͥmit̉ caracter qͥ eſt īmediata di ſpoſitio ad grām baptiſmalē ſicut organizatio cor poris ad aīe ſuſceptionē. Et id̓o recedente fictione in ſuſcipiēte baptiſmū ſubintrat gr̄a baptiſmalis quā remittunt̉ pctā. ſecus autē eſt in ſacr̄o pnīe Abſolutio em̄ aliquā indelibilē diſpōnē ad grām nō impͥmit nec caracterē. Et iō nō eſt ſil̓e de ſacr̄o baptiſmi ad ſacr̄m pnīe. Uide tn̄ qd̓ notat ar. flo. ẜm pe. ꝙ ſi qͥs confitet̉ eidē ꝯfeſſori in caſu p̄dicto nō tenet iterare ꝯfeſſionē pͥus factā etiā ſi ip̄e ſacer dos nō recoleret pctā pͥus ſibi dicta. qꝛ nec qn̄ con feſſio eſt integra ⁊ non ficta. oꝫ ꝙ recolat actu vſqꝫ ad finē. maxime qꝛ hoc ſufficit.ſ. abſoluere ab oībꝰ ⁊ iniungere pnīam ꝓ fictione ⁊ pro alijs. Et facit vnā regulā generalē ſingularē ꝙ in omnibꝰ caſibꝰ in qͥbꝰ tenet̉ qͥs reiterare ꝯfeſſionē ſi cōfitet̉ eidem non tenet̉ reiterare pctā explicite. ſꝫ ſolū implicite dicendo peccaui in illis q̄ alias vobis dixi ſicut ſi nulla fuiſſet abſolutio de facto. Dilata em̄ abſolu tio ꝑ multos dies fieri pōt etiā ſi ipſe ꝯfeſſor oblitꝰ fuerit. dū tn̄ pnīam ei pͥus innotuerit. qꝛ ſi non ta xaſſet pnīaꝫ. tunc oporteret ad memoriā reducere vt moderet̉ iuſte. ꝓpter qd̓ remittēs ad ep̄m ſi non abſoluat dꝫ pnīam ei innoteſcere quaꝫ poſt redi tū abſoluēs iniungat di. facias qd̓ tibi dixi qꝛ liga re nō debuit anteꝙͣ abſolueret. hec Pe. v̓ v̓. etiā di cit ꝙ pnīa nō reqͥrit tantā cōtinuitatē agendoꝝ et dicendoꝝ ſicut alia ſacr̄a. ſꝫ in vno die pōt fieri ꝑs confeſſionis ⁊ in alia die altera vel in vna die con feſſio audiri ⁊ in alia impendi abſolutio ⁊ peniten tia peccatoꝝ. Utrū liceat in cōfeſſione dicere aliena peccata. Rn̄deo. Ri. in. iiij. di. xxj. dicit ꝙ expreſſio ꝑſone aut eſt neceſſaria ad exp̄ſſionem pctōꝝ aut nō. Si ſic tenet̉ eā expͥmere. vnde mulieri cū q̄ concubuit frater eiꝰ nō ſufficeret dicere ꝙ vnus vir cōcubuit cū ea ſꝫ dꝫ expͥmere ꝙ ille eſt frat̓ eius. Et ſi non ha beat niſi vnū fratrē tunc ſcit ſacerdos quis eſt ille. Et ſi eſt religioſus dꝫ expͥmere ꝙ eſt religioſus. Et ſi eſt cōiugatus. idē ⁊cͣ. Si autē exp̄ſſio ꝑſone non eſt neceſſaria ad exp̄ſſionē qͣntitatis peccati tunc diſtingue. qꝛ aut eſt vtilis ad correctionē illius vel p̄ſeruatione a recidiuo. Aut nō. Si ſic tunc credo ꝙ penitēs bene facit ſi extra cōfeſſionē hoc dicit ali cui ꝑſone q̄ illi peccatori poſſit ⁊ velit ꝓdeſſe et nō obeſſe ſꝫ ꝓ illa cauſa noīare ip̄m in cōfeſſione non expedit nec oportet. qꝛ ꝑ talem noīationē confeſſor nō debet ꝓcedere ad correctionē illius. Si autem illa noīatio nō eſt vtilis ad illius correctionē tunc ſubdiſtinguo. qꝛ aut poteſt eſſe vtilis ad p̄ſeruan dum penitentē a recidiuo. aut nō. Si ſic tunc bo num eſt ⁊ expedit penitenti ꝙ illā ꝑſonaꝫ expͥmat confeſſori. poteſt em̄ cōtingere ꝙ confeſſor ꝑ cogni tionē ꝑſone ſciret iniungere penitenti penitentiaꝫ taleꝫ ⁊ talia dare documēta ꝑ que melius ⁊ ſecuriꝰ penitēs poterit p̄ſeruari a recidiuo. Si autē nomi natio ꝑſone nō eſt vtilis ad magnitudinis peccati exp̄ſſionē nec ad eius correctionē nec ad p̄ſernan dum a recidiuo penitentē. tunc credo ꝙ penitens teneat̉ illā perſonā celare. hec Ri. Et addit Pe. ꝙ etiā qn̄ circūſtantia eſt neceſſaria et non poteſt ex primi ſine periculo alterius omittenda eſt. Et ſuffi cit peccatū dicere ſine hmōi circūſtantia. Adde no tabile dictum Ray. ẜm Arch̓. flo. in ſum. ſua ꝙ lꝫ confeſſor nō debeat interrogare ſpecificationē ꝑſo ne niſi qͣntū ē neceſſaria dici. tamē ſi quis interro gat nō ex curioſitate. ſꝫ ex charitate vt ꝓuideat. pu ta. quia eſt p̄latus non credo ꝙ malefaciat non ta men debet cogere illum ad dicendum ſi non vult. Idem monal. vt ſacerdos oret ꝓ ea aut ſecreto la boret ad correctionem eius non peccat immo me Utrū liceat confeſſionē diuidere. Rn̄deo ẜm Ri. e. li. di. xvij. ar. ij. q. vj. ꝙ aut tempore confeſſio nis penitens adhibuit debitā diligentiā prout de lege cōmuni humana ꝑmittit fragilitas vt memo riam haberet omniū peccatoꝝ mortaliū. Que dili entia ẜm Sco. in. iiij. diſt. xvij. in. ij. ar. tanta eſſe debet quantā quis apponere poteſt circa aliquid multū arduum et qd̓ ſibi multū eſſet cordi. tantaꝫ ergo debet apponere circa peccata omnia morta lia reducenda ad memoriam et ita omnia reducta ad memoriā debet eidē confiteri nō diuidendo cō feſſionē. Et tunc licet aliqua obliuiſcat̉ confiteri ſi poſtea de aliquibꝰ recordet̉ non tenet̉ ea de neceſſi tate eidē confeſſori confiteri. Tenet̉ tamē illud pec catum confiteri priori vel alij ſacerdoti ꝙͣuis de il lo fuerit abſolutus ꝙͣtum ad iudiciū eccleſie triū phantis et militantis. quia ſacerdos abſoluere po teſt de confeſſis ⁊ de p̄dicto modo oblitis. tamē qꝛ abſolutio de oblitis debet intelligi ſub hac condi tione vt.ſ. qn̄ reducta fuerint ad memoriā dicant̉ illi ſacerdoti in confeſſione qui ab illis poteſt abſol uere tenet̉ illud confiteri poſt eius remotā obliuio nem. Si autē non adhibuit debita diligentiaꝫ ſed fuit in ignorantia affectata ſeu craſſa. tūc illud pec catum confiteat̉ eidē ſacerdoti ſi illum comode po teſt inuenire. ⁊ non fit illi ſacerdoti interdicta po ſtea abſoluendi poteſtas aut p̄dictum peccatum et omnia alia peccata alteri ſacerdoti confiteat̉. ¶ Utrum liceat confiteri ꝑ interpretē vel per ſcri pturā. Rn̄deo ẜm Sco. vbi ſupra. ⁊ Ri. diſ. xvij. ar. ij. q. iiij. et. v. ꝙ ille qui nō poteſt loqui debet co fiteri ſigno vel nutu. Confiteri autē per interp̄teꝫ non tenet̉ niſi inqͣntū non poſſet ſacerdoti oſten dere ꝑ ſigna. Confiteri em̄ ꝑ interp̄tem nullo iure nec diuino nec poſitiuo eſt conſtitutū: cum ſic con fiteri ſit multū difficile nec videt̉ tutū plus artare confeſſionē qͣꝫ artetur ꝑ ius diuinū vri poſitiuum nec quis tenet̉ confiteri ſacerdoti abſenti ꝑ ſcriptu ram. quia imminerent multa pericula. ne videlicꝫ eſſet defectus in examinatione peccatorū. Aut de peccatoꝝ penitētis reuelatione. Litere em̄ faciliter vt qn̄qꝫ contingit: poſſent perdi. Aut ꝑ nuncium malicioſe aperiri: aut ꝑ nuncij ignorātiā tradi: cui nō mittunt̉ qui eas aperiret. Aut ſacerdos ſi eſſet malicioſus poſſet radere verbum confeſſionis et contra penitentē per manum ſuam probare talia ꝓbatione probabili abſqꝫ eo ꝙ in hominis poſſit

Confeſſio. ij. iudicio dep̄hendi. Et hec vltima ratio etiā conclu dit ꝙ ſacerdoti p̄ſenti penitens qui nec verbo nec nutu poſſet confiteri non teneret̉ tentione neceſſi tatis confiteri ꝑ ſcriptū. Unde ſi hoc faceret non eſſet neceſſitatis ſꝫ ſuꝑerogationis. Idē dicenduꝫ ẜm Sco. de barbaro vel hmōi qͥ nullo mō ꝑ inter p̄tem vel ſcriptū confiteri tenet̉. Idē dicendū vi detur de muto accidētaliter nō ſurdo qͥ ſciret ſcri bere ꝙ talis nō tenet̉ ex neceſſitate confiteri ꝑ ſcri pturā. ſꝫ confiteat̉ ꝑ nutus. ⁊ ſi cōfitet̉ ꝑ ſcripturaꝫ eſſet ſuꝑerogationis. ¶ Sed nunqͥd ſufficit ſi aliquo penitēte p̄ſente co ram ſacerdote ꝙ alius dicat pcta eius in pn̄tia eiꝰ. Rn̄deo ẜm Monal. ꝙ nō. qꝛ ꝑ ſeip̄m dictū eſt nō ꝑ aliū nec ꝑ nunciū nec ꝑ ſcriptū debet qͥs cōfiteri de pe. di. j. quē penitet. Si tn̄ ſacerdos interroget peccatorē ⁊ ille ad interrogata rn̄deat ſufficit qͣntū ad ea de qͥbus interrogat̉ niſi ſit talis qͥ potius di mitteret cōfiteri ꝙͣ ore ꝓprio confiteret̉ pctm̄ ſuum de pe. di. v. c. j. ¶ Sed nunqͥd plures ſimul poſſint ſacerdoti con fiteri. Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. di. xvij. ar. iij. ꝙ in ca ſu neceſſitatis plures pn̄t vni confiteri.ſ. qn̄ mors ita immineret de ꝓpinquo ꝙ vnus poſt aliū con fiteri nō poſſet. tunc em̄ licet nec euacuat ſacr̄i vir tutē. Similit̓ pōt dici ꝙ in caſu in quo videret̉ pe nitentē ex magno feruore. ⁊ vt magis tranquilare tur ꝯſcīa ſua ꝓpter collationē duoꝝ in cōſulendo. licitū eſſet eis penitentē audire ⁊ abſoluere. ⁊ talis abſolutus a pluribꝰ ſacerdotibꝰ recipit ſacr̄m peni tentie. Modus em̄ expͥmendi ꝑſonā abſoluenteꝫ vel abſolutionis actum in ſingulari vel plurali de neceſſitate non requirit̉ ad eſſentiam ſacramenti. hec Ri. Utrū quis poſſit confiteri publice peccata ſua. ſt eius remotā Rn̄deo ẜm Ioh̓. an. ꝙ ſi vult publice confiteri ex magna contritione vel hmōi ꝙ pōt nec ob. verbū ſeu craſſa. tui ſolus. quia illud fuit appoſitum. vt liberius qͥs ad confeſſionē accedat. ¶Utrū cū quis dubitat de aliquo peccato an ſit mortale teneat̉ illud confiteri. Rn̄deo ẜm Tho. tenet̉: al̓s periculo ſe cōmittit ⁊ mortaliter peccat. Sicut etiā qͥ aliqͥd cōmittit vel omittit in quo du bitat eſſe mortale. Notandū tn̄ ẜm logicos ꝙ dif ferentia eſt inter ſcīam: opinionē ⁊ dubitationem. Scire em̄ eſt aliqͥd firmiter credere ſine aliqͣ heſita tione alterius ꝑtis. Opinari v̓o eſt aſſenſus ad ali quā rē tn̄ cū aliqͣli formidine alterius ꝑtis. Dubi tare v̓o ꝓprie dr̄ qn̄ quis ad aliquā rē qͥ ad aſſenſuꝫ eſt indifferēs ⁊ in equi libri. ita ꝙ nō magis moue ūplus artari atur ad vnā partē qͣꝫ ad aliā. Et in caſu nr̄o qn̄ qͥs eſt in dubio de mortali tenet̉ ꝯfiteri. Secus aūt ſi eſſet in opinione ꝙ nō eſſet mortale. lꝫ cuꝫ aliquali formidine ⁊ ſcrupulo. Utrū ꝑ confeſſionē generalē deleant̉ venialia. Rn̄deo ẜm Ri. ꝙ ꝑ cōfeſſionē generalē ſacr̄alem factā ſacerdoti de pctīs venialibꝰ etiaꝫ de generibꝰ ſinguloꝝ nō de ſingulis geneꝝ remittunt̉ venialia ꝑ modū meriti. Inqͣntū excitat motū voluntatis et feruorē charitatis ꝑ q̄ fit venialiū remiſſio. Et ex vi ſacr̄i.ſ. ꝑ abſolutionē ſacerdotꝭ. Per aliā v̓o con Fo. XXXVI. feſſionē.ſ. non ſacr̄aleꝫ non fit venia iū remiſſio ex vi ſacr̄i. ſꝫ tantūmodo ꝑ modū meriti qd̓ pͥncipalit̓ conſiſtit in cōtritione ad quā habendā iuuat̉ hō ꝑ cōfeſſionē generalē et orōnē ſacerdotalē. Rō autē qͣre ad remiſſionē venialiū nō eſt neceſſaria ꝯtritio ſpālis nec cōfeſſio eſt: qꝛ nō auertunt a deo ⁊ ſimul ſtant cū charitate. Utrum ꝑ generalē cōfeſſionē deleant̉ mortalia oblita. Rn̄deo ẜm Ri. ꝙ ꝑ cōfeſſionē generalē cū generali ꝯtritione remittunt̉ mortalia oblita. Deꝰ em̄ ab hoīe nō requirit vltra id qd̓ pōt. De oblitis aūt qͣꝫdiu oblita ſt: hō in ſpāli nō pōt cōteri nec cō fiteri. tenet̉ tn̄ hō facere qd̓ in ſe eſt vt oīa ſua pctā mortalia ad memoriā in ſpāli reuocet. ⁊ ſi de oblitꝭ poſtea memor fuerit. tenet̉ poſtea de illis in ſpecia īconteri et confiteri. Utrū requirat̉ cōfeſſio vel pnīa de peccatꝭ ante baptiſmū. Rn̄deo ẜm Ri. di. xvj. ī. iiij. ꝙ pnīa p̄t accipi vel inqͣntū eſt virtus vel inqͣntū eſt ſacr̄m. Scd̓o mō nō eſt neceſſaria pnīa de mortalibꝰ p̄ce dentibꝰ baptiſmū. Primo mō pōt ꝯſiderari inqͣn tū formata. ⁊ ſic etiā nō eſt neceſſaria de p̄cedenti bus baptiſmū. vel pōt ꝯſiderari inqͣntū informis .i. quedā pctī deteſtatio cū ꝓpoſito emēdādi ꝙͣuis nō oīno ſufficiēs ad expulſionem peccati. ⁊ hec ad minꝰ ē neceſſaria de oībꝰ pctīs actualibꝰ mortalibꝰ p̄cedentibꝰ baptiſmū tanqͣꝫ cauſa remouens ꝓhi bens ſuſceptionē diuine gr̄e que in baptiſmo dat̉ illis in quibꝰ remota ſunt impedimēta ꝓhibentia ſuſceptionē diuine gratie. Onfeſſio. ij. qualiter teneamur ad eā. Utrū ſit de neceſſitate ſalutis. ⁊ an ſit de iure diuino vel poſiti uo. Tanoniſte in. c. oīs de pe. ⁊ re. vidēt̉ tenere ꝙ ſit de iure poſitiuo. Et ad hoc eſt glo. de pe. diſt. v. in ſumma q̄ vult ꝙ cōfeſſio ſit inſtituta a quadaꝫ vniuerſali traditione eccleſie. Et ideo infert ꝙ infi deles nō tenent̉ ad hanc confeſſionē. Scd̓o infert ꝙ greci non tenent̉ ad confeſſionē exquo non ac ceptauerunt hmōi conſtitutionē ſicut nec votum caſtitatis. Sed theo. tenēt exp̄ſſe ꝙ eſt de iure di uino. Ut pꝫ ꝑ. S. Bon̄. Ri. ⁊ Sco. in. iiij. di. xvij Et ꝙ xp̄us p̄cepit implicite Math̓. viij. in figura cū dixit leproſo vade on̄de te ſacerdoti. Et ꝯcludit Sco. ꝙ tenendū eſt vel ꝙ cōfeſſio ſit de iure diui no ꝓmulgato ꝑ euangeliū: vel ſi hoc non ſufficit. neceſſe eſt dicere ꝙ eſt de iure diuino promulgato ꝑ xp̄m apoſtolis ⁊ ꝑ apoſtolos eccleſie abſqꝫ omni ſcriptura ſicut multa alia tenet eccleſia oretenꝰ ſibi ꝑ apoſtolos ꝓmulgata ſine ſcriptura cuiꝰ funda mentū eſt Io. xx. Multa quidē ⁊cͣ. et habet̉ extra de cele. miſ. c. cum marthe. Et ẜm hanc opinionē que videtur ſecurior infideles et greci tenentur ad confeſſionem. An autē homīes exiſtētes in lege nature aūt in lege moſayca teneant̉ ad confeſſionē. Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. di. xvij. ar. ij. ꝙ duplex ē ꝯfeſſio.ſ. mēta lis q̄ fit ſoli deo. ⁊ hec eſt de iure nature. ⁊ ad hanc omnes tenebantur obnoxij peccato mortali. Alia vero eſt confeſſio ſacramentalis que fit ſacerdoti.

Confeſſio. ij. Et ad hanc non tenebant̉ homines in lege veteri ſcꝫ in ſpeciaſi ⁊ diſtincte ꝯfiteri. ſꝫ in generali ⁊ indi ſtincte ad quā tenebant̉ ꝑ determinationē ſacrifici orum. Et vide qd̓ uotat Ar. flo. in ſum. ti. de negli gentia ſacr̄oꝝ ꝙ penitētia lapſo in mortali poſt ba ptiſmū neceſſaria eſt actu ſi pōt.i. vocali ꝯfeſſione al̓s ꝓpoſitū eius ſufficit ſi ꝯtritus ē. Et qͣntū eſt de iure diuino ſufficit qn̄cunqꝫ ante mortē Luce. xiij. Niſi pnīam egeritis: oēs ſimul ꝑibitis. Similit̓ et ſumptio euchariſtie actu vel ꝓpoſito habēti vſum rōnis. neceſſaria eſt de iure diuino an̄ mortē. Ioh̓. vj. Niſi māducaueritis car. fi. hoīs ⁊cͣ. Sꝫ hoc nō ſufficeret qͣntū eſt de iure poſitiuo. Utꝝ papa poſſit cū aliquo diſpēſare ne ꝯfiteat̉ Rn̄deo ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ confiteri ſacerdoti eſt de iure diuino. ſꝫ obſeruātie eius circūſtātiatio eſt de iure pure poſitiuo. Cū gͦ papa ſit ſubditꝰ iuri diui nō ⁊ ſit sͣ. om̄e ius poſitiuū diſpēſare nō pōt cū aliqͦ ꝙ nō teneat̉ ꝯfiteri. Sed ꝙ nō teneat̉ confiteri eo modo qͦ determinatū eſt a cōcilio generali. in hoc papa pōt diſpēſare: quia illa circūſtātia eſt de iure ure poſitiuo. Utrū autē papa teneat̉ cōfiteri. Panor. in. d. c. oīs dicit ꝙ aut ꝯfeſſio eſt de iure diuino. ⁊ tunc in dubie tenet̉ cōfiteri. ar. c. ſunt quidā. xxv. q. j. Sed non ligat̉ verbis huiꝰ ꝯſtōnis vt teneat̉ ꝯfiteri tꝑe ibi deputato cum ipſe nō ſit alicui ſubiectꝰ ⁊ par in parē nō hꝫ imperiū. Aut cōfeſſio eſt de iure poſit uo. etiā ſi ex dicto Iaco. v. cōfitemini alterutrū ⁊cͣ. Et tunc papa non artaret̉. qꝛ maiorē ptātē hꝫ pa pa ꝙͣ habuit Iacobꝰ cū ille nō fuerit papa. ⁊ eſto ꝙ fuiſſet papa: tn̄ par in parem ⁊cͣ. Sed ex alio putat panor. papā indubie teneri. qꝛ hec cōfeſſio ſaltē eſt inducta ex generali traditōe eccleſie ⁊ cōcernit vni uerſalē ſtatu eccleſie: ꝯͣ quē papa non poteſt. cū ab oībꝰ ſummis pontificibꝰ ſicut ab alijs xp̄ianis la tinis hec inſtitutio fuerit recepta cōiter ad hoc. j. q. vij. Et ſi illa. Itē ꝑ hoc decōīoraret̉ ſtatus eccl̓ie qd̓ facere nō pōt ꝑ no. in. c. ꝓpoſuit de ꝯceſ. p̄ben. ¶ Sīs fidelis ſaltē ſemel in āno tenetur ex p̄cepto poſtꝙͣ ad ānos diſcretōis venerit cōfireri oīa pctā ſua. vt in. d. c. oīs. Non tn̄ ex vi p̄cepti. d. c. oīs. te netur p̄ciſe ad ꝯfeſſionē tꝑe paſchali. ſꝫ qͦcunqꝫ tp̄e āni confiteat̉. ſatiſfactū eſt p̄cepto eccleſie. Secus de cōione. Et nota. ẜm panor. in. d. c. oīs ꝙ tres ſi gradus ānoꝝ diſcretōis. Primꝰ eſt: cū eſt doli ca pax. Et hoc reqͥrit̉ ad ꝯfeſſionē. ⁊ ẜm Sco. in. iiij. di. xvij. qͦ ad ꝯfeſſionē qͥs dr̄ hr̄e ānos diſcretionis qn̄ qͥs inſtructus ⁊ interrogatꝰ ordinate ꝑcipit di ſtincte qͥd iuſtū. ⁊ qͥd iniuſtū in lege diuina. qd̓ p̄t facilit̓ videri: ſi ad ordinatas interrogationes ordi nate rn̄deat. Et lꝫ ẜm glo. in. c. j. de delic. pu. doli capax dicat̉ puer vel puella. vij. ānoꝝ. Intellige vt in pluribꝰ. Nā magꝭ accelerat̉ in vno ꝙ in alio: vt legit̉ in dyalogo Grego. de puero. v. annoꝝ qͥ bla ſphemauit deū. ⁊ arreptus a demonio expirauit. Et ſicut in aliqͥbus accelerat̉. ita in aliquibꝰ tardat̉ qͥ ad confeſſionē non obligant̉. exqͦ non ſunt doli capaces: nec in ānis diſcretionis. Scd̓s gradus ē. cū eſt pubes. ⁊ iſta etas requirit̉ ad matrimoniū ⁊ ad ingreſſum religionis. de deſpon. impu. c. ij. ⁊ exͣ de regula. c. j. li. vj. Et hec etiā etas regularit̓ requi ritur in ſacr̄o euchariſtie q̄ eſt. xiiij. annoꝝ in pue ro. ⁊. xij. in puella. de hoc tn̄ non pōt regula gene ralis dari: vt dictū eſt de tꝑe confeſſionis. quoniā multi reperiunt̉ in etate. x. vel. xj. annoꝝ maioris diſcretionis ꝙͣ aliqui alij. xiiij. vel. xv. annoruꝫ. Et ideo ſtabit̉ arbitrio confeſſoris vel parentū. Ter cius gradus eſt quo ad adminiſtrationē bonoruꝫ Et talis dicit̉ eſſe in annis diſcretionis poſt. xxv. annū. ff. de mino. ꝑ totū. Diuerſo gͦ reſpectu conſi deratur iſta diſcretio. Utrū teneamur confiteri peccata q̄ manifeſta ſunt. Rn̄deo nō ſufficit aliqͥd eſſe notū iudici: niſi ſit ei notū in forma iudicij. Et id̓o qͣꝫuis pctā mani feſta: nota ſint ſacerdoti. quia tn̄ non in forma iudi oportet ea confiteri. Utrū hō ſtatim teneat̉ ꝯfiteri. Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. ꝙ cū iſtd̓ p̄ceptū de cōfitēdo ſit affirmatiuū non obligat ad ſemꝑ ſꝫ ad aliqn̄.ſ. ad tp̄s determi natū qd̓ eccleſia determinauit ad ſemel cōfitenduꝫ in anno. Et ſic regularit̓ non tenet̉ qͥs ſtatim con fiteri: niſi in qͣtuor caſibus. Unus eſt rōne ſacr̄i.ſ. qn̄ vult cōicare vel celebrare. Dicit tn̄ Ri. in hoc caſu ꝙ ſi forte de ꝓpinquo expectet aliū. cui deuotiꝰ ⁊ ſecurius ꝯfiteat: nullo iure cōicare ꝓhibet̉: ſi ve re penitet. Scd̓s eſt rōne ꝑiculi: vt qn̄ eſt in nota bili ⁊ imminēte ꝑiculo mortis. Tercius rōne ꝯſcīe ſcꝫ qn̄ conſcīa dictat ꝙ ſtatim teneat̉ ꝯfiteri. Quar tus rōne dubij.ſ. qn̄ ꝓbabilit̓ videt ſe ampliꝰ āno illo copiam confeſſoris hr̄e non poſſe qͥ ip̄m poſſit abſoluere. Sed nunqͥd religioſi teneant̉ ſtatim cō fiteri? Rn̄deo. aliqui dicunt ꝙ ſic: ſi mortalit̓ pec cauerunt ⁊ p̄ſbyteri copiaꝫ habeant. ⁊ intelligunt ſtatim. ſicut dictat recta rō. Ri. tn̄ dicit ꝙ religioſi rōne ſuoꝝ ſtatutoꝝ ⁊ ſui ſtatꝰ tenent̉ confiteri fre quentius ꝙͣ ſtatuat conciliū generale. nec tn̄ ꝓpter hoc ſequit̉ ꝙ teneant̉ ſtatim ꝯfiteri habita cōfeſſo ris opportunitate niſi adſit dies quo ẜm ſtatutuꝫ religionis ſue tenerent̉ confiteri. Videnduꝫ tamē in hoc eſſet ſi hmōi ſtatuta religioſoꝝ obligent ad peccatū mortale vel ne. Utrū teneamur confiteri circūſtantias pecca torum. Rn̄deo ẜm doc. ꝙ circūſtantiaꝝ quedam ſunt trahentes in aliam ſpeciē pctī. Et iſte ſunt ne ceſſario confitende. Verbi gr̄a. Alienum accipere eſt illicitū. ſed ſpāli ꝓhibitione ꝓhibet̉ accipere de loco ſacro. Et ideo ſpāle peccatuꝫ ſacrilegij ꝑ hanc circūſtantiā conſtituit̉. Illicitū eſt non ſuā cogno ſcere. ſꝫ ſi ꝓpinquā: ſpeciali ꝓhibitione ꝓhibet: Et ideo ſpeciale peccatū ꝑ hanc circūſtantiā determi natur.ſ. inceſtus. Itē cōire cū muliere coniugata ⁊ hmōi. Frequētia etiam eſt circumſtantia ponens aliud peccatū. quia qͣlibet vice cōmittitur nouum peccatū. Ideo neceſſario confitenda. et numerus peccatorum ſi ad memoriā reduci poſſit. Quilibet enim numerus adiunctus alteri numero conſti tuit nouā ſpeciem ẜm philoſophū. Et ideo aliqui dicunt ꝙ numerus non eſt circūſtantia. quia nō eſt vnū. ſed multa. Aduerte tamen ꝙ non ſolum petende ſunt circumſtantie trahentes ad aliud ge nus peccati. de peccatis cōmiſſis in opere. verum

Cōfeſſio. ij. etiā oris ⁊ cogitatōis qn̄ quidē cuꝫ cogitatōe fuit deliberatus ꝯſenſus ad mortale. Item circūſtan tia feſti eſt neceſſaria. īmo Alex. de ales in. iij. dic̄: ꝙ eſt duplex peccatū: ſicut cū quis vno actu coitꝰ opprimeret puellā. ⁊ ex illo actu moreret̉: cōmittit tunc duo peccata mortalia. ⁊ ſic ẜm eū ibi ē vnus actus ⁊ duo reatus. In caſu tn̄ quo quis ſimplex ⁊ rudis neſciret numerū peccatoꝝ ſpecificare poſ ſet teneri ad deoneratōneꝫ ꝯſcientie ꝯfeſſoꝝ opi nio Archi. ⁊ directorie vt ſufficiat dicere ſe multo tiens peccaſſe: vel ſe tanto tꝑe in tali peccato ꝑdu raſſe. vtputa ꝑ annū tenuiſſe ꝯcubinā. vel hmōi. Circūſtantie neceſſario cōfitende ⁊ trahentes ad aliam ſpēm peccati ẜm doc. ſunt octo. vicꝫ condi tio rei: modus peccandi: locus: tp̄s: numerꝰ: qua litas: inductio ⁊ accidens. Quedā v̓o ſunt circū ſtantie aggrauante ⁊ in eadē ſpē: ſicut ſcientia: in gratitudo: ⁊ hmōi: s has circūſtantias ẜm doct. lꝫ bonum eſſet confiteri: tn̄ nō eſt neceſſariū. Que dam v̓o ſunt circūſtantie alleuiantes: ⁊ has nō ē neceſſe cōfiteri: nec bonū. Per accidens tn̄ ne cō feſſor ſcandalizetur: vel etiā vt eius inquiſitōni ſa tiſfaciat: vel ſi tātū deuiat ꝙ ſit in genere venial̓: qꝛ tenet̉ dicere genus peccati. Bonū eſt illas con fiteri: vt ſi quis comedat carnes ī quadrageſima ex diſpenſatōe ⁊ cā. ¶ Utrum homo teneatur ꝯfiteri pctā venialia? Rn̄deo ẜm Sco. in. iiij. diſ. xvij. ꝙ nullus tenet̉ confiteri venialia: ſed ſolum mortalia. lꝫ quidam dicant ꝙ ſi habet mortalia tenetur p̄ciſe ad cōfeſ ſionē illoꝝ ⁊ nō venialiū. Si aūt habet ſolum ve nialia propter p̄ceptuꝫ eccl̓ie: tenet̉ in illo caſu ad habeant. ⁊ int illoꝝ cōfeſſionē. Sꝫ hoc nō placet Sco. qꝛ cuꝫ in ro. Ri. tn̄ dicit ꝙ re d. c. omnis dicatur omīa peccata ſua aut fit diſtri butio ꝓ peccatis venialibus: aut nō. Si ſic: ergo ciliū generale. nec tn̄ habens mortalia virtute illius precepti: tenet̉ ad confeſſionē illoꝝ venialiuꝫ. Si non: ergo nō hn̄s mortalia ſed venialia nō tenetur ad cōfeſſioneꝫ ⁊ ſic ꝯcludit ꝙ ex ſtatuto eccl̓ie qͥs n̄ tenet̉ ad ꝯfeſſi onē venialiū in qͣcunqꝫ caſu: nec in hoc eccīa ſpeci ficauit preceptū de cōfeſſionē: ⁊ rōnabiliter: quia ip̄a vtitur ſacramento penitētie tanqͣꝫ ſecūda ta bula cōtra naufragiū. quod nō eſt in venialibus Nā per pctm̄ veniale nullus ꝑiclitatur extra na uem eccleſie: qꝛ peccatū veniale ſtat cum charita te que eſt nauis ſaluans. Nec aliquis tenetur ad vibet̉ accipere de aliquam contritōem de venialibꝰ. immo in actu ali voluntate vel in actu venialis moriens ſalua bit̉. vapulabit tn̄. Nō videt̉ aūt ꝙ aliquis tenea tur ad confeſſionē de eo de quo non tenetur hr̄e attritōem vel ꝯtritiōem. ⁊ tali exn̄ti ſine mortali: ſufficeret dicere ſacerdoti. Dn̄e regratior deo: qͥa exquo fui vltimo cōfeſſus: nō habeo cōſcientiaꝫ de mortali: da mihi eūchariſtiā. ⁊ ẜm Sco. de ta liū meritis theſaurus eccl̓ie cōgregatur. UVtrum in aliquo caſu teneat̉ quis cōfeſſioneꝫ iterare. Rn̄deo ꝙ cōfeſſio vere ⁊ legittime facta n̄ eſt iteranda: nec tenet̉ quis obedire p̄cipienti vt iterū confiteatur. Et ẜm Pe. de pal. papa nō poſ ſet condere legem in hoc. Aliqui tn̄ ſunt caſus: in quibus neceſſe eſt ꝯfeſſionē reiterare. Primus qn̄ FO. XXXVII. confitetur ei qui non potuit abſoluere. Secūdus qn̄ cōfitetur ſcienter illi qͥ neſciuit diſcernere inter peccata mortalia ⁊ venialia. Terciꝰ qn̄ quis ficte cōfitetur: vt dcm̄ eſt sͣ. cōfeſſio.j. Quartus qn̄ qͥs nō confitetur integre oīa peccata mortalia: de qui bus nō eſt legitime cōfeſſus: ſꝫ ſcienter vel ex igno rantia craſſa vel notabili negligentia omittit ali quod pctm̄ mortale: aut circūſtantiaꝫ que trahat ad aliud pctm̄: aut etiā omittit confiteri pctm̄ de quo dubitat: an ſit mortale. In oībus his tenet̉ reiterare confeſſionē. ⁊ quo ad diligentiā adhibē dam Rich. n. iiij. di. xvij. ar. ij. q. vj. dicit ꝙ ſi pe nitens nō fecit diligentē p̄paratōnem: ſed fuit in ignorantia affectata vel craſſa: ſeu ex obliuione ꝓ cedente a propria notabili culpa que equiꝑat̉ do lo tenetur iterum confiteri. Et nota hic. ꝙ ſi pͥmꝰ ꝯfeſſor habebat auctoritatē abſoluendi ab om̄i ex cōicatione ⁊ caſibus: ſi intendebat abſoluere qn̄ cum eo ꝯfeſſus fuit: lꝫ pctm̄ oblitum eēt caſus re ſeruatus vel excōicatio poterit nihilominꝰ ſecun dus ꝯfeſſor eū abſoluere: qꝛ nō āplius ē caſus re ſeruatꝰ vel excōicatio: ſꝫ ſolūmō ē pctm̄ ſimplex. ⁊ iō Monal. ⁊ Rod. ꝯſulūt ꝙ ſi qͥs a pͣp̄ vel legato abſoluit̉ vel hmōi bn̄ fac̄. ſi de oībꝰ excōicatōibꝰ ⁊ pctīs de qͥbꝰ etiā nō recordat̉ fac̄ ſe abſolui ⁊ d̓ ir regularitatibꝰ ſecū diſpēſari. qꝛ ſi poſtea de aliqͥbꝰ alijs recordaret̉ nō tenet̉ iterū abſolutōꝫ q̄rere. lꝫ de pctō teneat̉ ſi mortale fuerit cōfiteri. ⁊ hec faci unt ꝓ religioſis qͥ in viſitatōnibꝰ ſuoꝝ p̄latoꝝ ab ſoluunt̉ ab excōicatōibꝰ ⁊ alijs cenſuris ⁊ irregu laritatibꝰ. vt amplius cū p̄dicta venerint ad noti ciam non teneant̉ cōfiteri. ſꝫ de pctō ſic. qd̓ nota. Quintus qn̄ quis omiſit ſcienter ex ꝯtemptu ſeu negligētia notabili facere pnīam ſibi iniunctaꝫ ꝓ mortali. ſecus ꝓ veniali. nā tunc peccat mortal̓r. qꝛ facit ꝯͣ p̄ceptū vicarij dei ⁊ etiā eccl̓ie. vt in. d. c. oīs. Si tn̄ recordaret̉ pnīe iniūcte: ⁊ īplere vellet nō oꝑtꝫ eā iterare. ⁊ Sco. in. iiij. limitat hoc ſi pe nitens eā acceptet. nā ẜm eū penitēs nō tenet̉ ac. ceptare aliquā pnīam. ſꝫ ſufficit ꝙ habeat ꝓpoſitū acceptādi hic vel in purgatorio. ⁊ iſte ꝑꝑ hoc n̄ dr̄ eē in malo ſtatu īmo in bono ex qͦ ex feruore chari tatis magis intendit puniri in purgatorio. vbi lō ge intenſiꝰ puniet̉ qͣꝫ hic et ſufficit ꝙ ſatiſfaciat in oꝑe hic vel in voluntate in purgatorio. Sꝫ pone ꝙ penitens nihil dicat ꝙ velit facere pnīam in purgatorio: queritur an teneat̉ reciꝑe ⁊ explere pnīaꝫ ſibi iniūctā a ſacerdote. Rn̄deo ẜm Rich. in. iiij. di. xviij. ꝙ ſacerdos aut iniungit pe nitētiā rōnabilē. ⁊ diſcretā. aut irrōnabilem ⁊ in diſcretam. Si ſecūdo mō. penitens nō tenet̉ eam reciꝑe: qꝛ ſacerdos talē pnīam iniungendo abuti tur claue potentie et ſcientie. Si primo mō. dico ꝙ penitens tenetur tentōe neceſſitatis eam reci pere. ⁊ ꝓ viribꝰ explere: qꝛ talē pnīam iniūgendo clauibꝰ vtitur recie. Et ſi penitens ex deliberatōe ⁊ abſqꝫ legitima cā omiſit explere. mortal̓r pecca uit. Si tn̄ penitēs ſentiat pnīaꝫ ſibi nimis grauē. ⁊ ad obſeruandū ꝑiculoſam: ſua infirmitate pen ſata. dꝫ ad eundē ꝯfeſſorē: vl̓ ad aliū ſi illū hr̄e nō pōt recurrere. Et dicit ibi Ri. ꝙ ēt ꝯfeſſor p̄t int̓

Lōfeſſio. iij. dicere familiaritatē aliquaꝝ ꝑſonaꝝ ſi videt pro pter hmōi cōuerſatōem vel aliā cām venire in p̄ iudiciū aīe illius. vl̓ ꝯͣ honorē dei. ⁊ penitēs tene tur hanc pnīam reciꝑe ⁊ obẜuare. hec Ric. Quo tn̄ ad pnīam iniungendā cautius faciet ꝯfeſſor ꝙ penitenti pnīaꝫ iniungat quā ſtatim in ſtatu gra tie poſſit agere. ⁊ poſtea aliā adiungere quā nō in tendat ꝓ pnīa ſacramentali imponere. Sextꝰ qn̄ penitens eēt excōicatus quo caſu ſi abſolutus eēt a peccatis excōicatōe manente. tunc neceſſe eſt vt iterum cōfiteat̉ exquo illa abſolutio fuit nulla vt infra dicetur Confeſſor primo. ¶ Utrū ſecundus ꝯfeſſor poſſit cōmutare pnīaꝫ iniunctā ab alio ꝯfeſſore: Rn̄deo. Monal. ī ſum. dicit ꝙ ſi pena eſt iniuncta in caſu reſeruato ſupe riori nō pōt inferior relaxare vel cōmutare ſine li centia eius qͥ iniunxit niſi vrgeat neceſſitas vl̓ ſua deat vtilitas. Pium.n. eſt interp̄tari ꝙ ſuꝑior in his caſibꝰ ꝯceſſerit inferioribꝰ potentiā cōmutan di vel relaxandi. Si aūt nō erat caſus reſeruatus ſuꝑiori: ſed talis erat de quo ab initio potuiſſꝫ in ferior pnīam iniungere. inferior relaxare vel ꝯmu tare poterit niſi certū ſit ꝙ ſuꝑior reſeruauerit ſibi relaxatōem vel cōmutatōem. ¶ Utrū ingratitudo q̄ incurrit̉ propter qd̓libet peccatū mortale debeat confiteri. Dic ẜm doct. ꝙ ingratitudo peccātis qn̄qꝫ eſt ſpāle peccatū. qn̄qꝫ eſt circumſtantia general̓r ſequens omne pecca tū mortale. Peccatū.n. ſpēm recipit ex intentōne peccantis ẜm ph̓m. Ille em̄ qui mechat̉ vt furet̉ magis eſt fur qͣꝫ mechus. Si igit̉ aliquis peccator in contemptū dei ⁊ ſuſcepti beneficij aliqd̓ pecca tū cōmittat illud peccatu trahitur ad ſpem ingra titudinis ⁊ hec ingratitudo eſt ſpāſe peccatū ⁊ tūc neceſſe eſt confiteri: quia tunc nō eſt circūſtantia ſed peccatū ꝑ ſe. Qn̄ aūt eſt circūſtantia tunc non eſt neceſſaria ad cōfeſſionē lꝫ optimū ſit in oī con feſſione dicere culpā ſuam de ingratitudine quaꝫ habuit ad offendendū deum. Idem dicendū eſt de negligentia: qua forte vſi ſunt in recogitando peccata. ¶ Utrum recidiuans teneatur ꝯfiteri priora pec cata. Rn̄deo ẜm Tho. in quarto directe quidem recidiuās. peccata dimiſſa nullo mō tenetur nec in generali nec in ſpeciali cuicunqꝫ cōfiteri: ſꝫ indi recte ſicut illud ſine quo ſciri nō pōt debitus ſatiſ factionis modus tenet̉ recidiuans notificare pec cata dimiſſa quātū ſufficit ad hoc vt ſciatur q̄ ſa tiſfactio ei congrue poſſit iniungi. vt ſi ip̄e frequē ter lapſum carnis paſſus eſt ex aliqua occaſione il la occaſio ꝑ ſatiſfactōem p̄cidatur. Et ſil̓r de alijs peccatis. ⁊ ad hoc videt̉ ſufficere confeſſio dimiſ ſoꝝ peccatoꝝ in generali. Tamē qn̄qꝫ ad alia ſpā lia oꝑtet deſcendere ẜm ꝙ cōfitens viderit opor tunū. Nō.n. pn̄t in his aliqua certa menſura pre figi. ⁊ in. c. oīs. de pe. ⁊ re. ſentit ꝙ recidiuans te netur confeſſionē iterare rōne ingratitudinis: tn̄ hoc cōiter nō tenetur niſi vt dictū eſt. ¶ Utrum liceat confiteri peccata que quis nō cō miſit: Rn̄deo ꝙ nō. talis.n. ſi nō eēt peccator mē tiendo efficeretur peccator. Utrum aūt omne mendaciū dictū in cōfeſſio ne ſit mortale: Rn̄deo ꝙ nō ſꝫ ſolū illud qd̓ eſt ꝑ nitioſum: puta ꝯͣ famā ſuā vel alterius vel contra illud qd̓ neceſſario habet confiteri. Unde ſi tace ret vel negaret aliquod peccatū qd̓ fecit. ⁊ de quo nō eſt legitime ꝯfeſſus peccaret mortaliter. Secꝰ ſi al̓s eſſet confeſſus. Et p̄dicta intellige niſi ex ali qua rōnabili cauſa taceret: vt qꝛ forte timēt ꝓba biliter ꝙ cōfeſſor reuelaret cōfeſſionē: vel ꝙ ſollici taret eū ad maluꝫ ⁊ hmōi in quibus caſibꝰ poſſet vti verbis palleatis. ¶ Quid ſi ꝑrochialis ſacerdos ſciat vl̓ credat im pedimentū eſſe ꝑpetuum in matrimonio aliquo rū ſuoꝝ ꝑrochianoꝝ. nunquid tenetur reuelare ī foro pnīali vel exͣ. Rn̄deo ẜm Monal. ꝙ aut ſcit aūt ꝓbabiliter credit ꝙ illud impedimentū poſ ſit ꝓbari an nō. Primo caſu debet eis reuelare vt ipſi ꝓcurent diuortium vel ſe habeant vt frater ⁊ ſoror. vl̓ ip̄e ſacerdos denunciet hoc ſuꝑiori ⁊ ſub miniſtret probatōes ſi oporteat. qꝛ cum ſit prelatꝰ tenetur ad illud p̄ceptum: Si peccauerit in te ⁊cͣ. Si aūt ſcit aūt ꝓbabiliter credit ꝙ ꝓbari nō poſ ſit non tenetur eis dicere niſi credat ꝙ ſuꝑ hoc la borent craſſa ignorantia in quo caſu dꝫ eis dicere. Idem ſi ꝓbabiliter credit ꝙ ꝑati ſint ſuꝑ hoc ac quieſcere conſilio bonoꝝ aliter eis nō tenetur di Onfeſſio. lij. Cui.ſ. ſit cōſiten dū. Et regulariter quilibꝫ dꝫ ſacerdoti cōfiteri Io. xx. Quoꝝ remiſeritis ⁊cͣ. Utrū neceſſe ſit confiteri ꝓprio ſacerdoti. Rn̄ deo ẜm Rich. in. iiij. diſt. xvij. ꝙ ꝓprius ſacerdos dicit̉ tripliciter vel ex iuriſditōne ordinaria. vt ſa cerdos ꝑrochialis ep̄s vel papa vel ex iuriſditiōe delegata vt ille cui cōmittit̉ ptās audiendi ab ali quo iſtoꝝ trium vel a legato. d. pape: vel a iuriſdi tione a iure conceſſa ſiue ꝑmiſſa. Sic dicunt̉ ꝓ prij ſacerdotes illi quos ep̄i vel abbates exempti in ſuos eligunt confeſſores. extra de pe. ⁊ re. ne ꝓ dilatōe. Sic etiā eſt ꝓprius ſacerdos p̄ſbyter qͥcu qꝫ illius quē audit conſtituti in articulo neceſſita tis ſi ꝓprium ſacerdotē aliquo p̄dictoꝝ modoꝝ n̄ poteſt habere. hoc etiā mō eſt ꝓprius ſacerdos va gabūdoꝝ quicunqꝫ p̄ſbyter ꝑrochial̓ in cuiꝰ pro chia voluerint confiteri. qꝛ tales nullū habēt do miciliū. Sic etiā eſt proprius ſacerdos ꝑegrinoꝝ ad ſancta loca quicūqꝫ ꝑrochialis p̄ſbyter cui vo luerint cōfiteri de cōmiſſis poſtꝙͣ receſſerūt a iu riſditōne illius in cuiꝰ ptāte hn̄t domiciliū. Sꝫ de hoc infra. Accipiendo aūt ꝓpriū ſacerdotē ꝓ ſa cerdote habēte iuriſditōem aliquo p̄dictorū mo dorū nō eſt cōfeſſio facienda niſi ꝓprio ſacerdoti. ad hoc vt hō non tranſgrediat̉ p̄ceptuꝫ ⁊ ꝯſequa tur cōfeſſionis effectū. ſumēdo v̓o ꝓpriū ſacerdo tē primo mō: vtputa illū qͥ hꝫ iuriſditōem ordina riā lꝫ ſit ei regularit̓ faciēda ꝯfeſſio. In multis tn̄ caſibꝰ nō oꝑtꝫ vt infra on̄det̉. Et vide panor. ī. d. c. oīs. vbi dicit ꝙ ꝓprius ſacerdos appellari pōt p̄ſbyter ꝑrochialis. Ep̄s loci legatus in ꝓuincia ⁊ ipſorū penitētiarij. Itē vicariꝰ general̓ ep̄i. Item

archip̄ſbyter eccl̓ie cathedralis qͥ in hoc cenſet̉ vi carius ep̄i de of. archi. offī. Un̄ ad quēlibet iſto rum nō petita lnīa alteriꝰ pōt qͥs recurrere. Item archiep̄us dū viſitat pōt audire ꝯfeſſiones in dio ceſi ſuffraganei ſui. ſꝫ al̓s nō p̄t a prio ſenſu. Et tūc pōt alijs ꝯmittere ẜm Directoria. Itē vicarij ꝑpe tui ſacerdotū parochialiū dicūt̉ ꝓprij ſacerdotes. Sꝫ pone ꝙ qͥs habuit lnīaꝫ generalē ab ep̄o: vt poſſit ꝯfiteri cui voluerit: an vnica ꝯfeſſione facta exꝑiret talis lnīa: an v̓o duret dicta indulgentia: viuente ep̄o. qō eſt pulcra. Quo ad primū Io. an. in. c. non pōt. de p̄ben. li. vj. dicit ꝙ tutiꝰ foret expͥ mere. vt qͣtienſcūqꝫ voluerit ꝯfiteri poſſit eligere. tn̄ qꝛ agit̉ de fauore aīe. poſt factū dicit poſſe tenei ꝙ ſi pluries fuerit ꝯfeſſus vigore talis lnīe valeat. Quo ad ſcd̓m: an tal̓ lnīa duret ꝑ vitā ipſiꝰ ep̄i vl̓ etiā poſt vitā eiꝰ. pan. in. c. fi. de of. le. dicit ꝙ ſi ep̄s ſimpl̓r dedit alicui lnīam poſſe eligere ꝯfeſſorē. ꝙ illa lnīa extinguit̉ mortuo vl̓ reuocato ep̄o. qꝛ ep̄s non pōt dare imꝑpetuū iſtaꝫ lnīaꝫ cū preiudicio eccl̓ie parochialis ſine cauſe cognitōne ⁊ ꝯſilio ſui capituli cū eſſet irrogare ꝑpetuū preiudiciū eccl̓ie parochiali. Et ſic hēs ẜm panor. ꝙ ad minꝰ talis er credit ꝙ patiſ inīa durat in vita ipſiꝰ ep̄i. lꝫ lnīa ſit petita ſimpl̓r. Sꝫ ẜm alios vr̄ diſtinguēdum ꝓut hr̄ in. c. ſi gra tioſe de reſcrip. li. vj. An talis lnīa ſit ꝯceſſa ad be neplacitū ſedis. ⁊ tunc erit ꝑpetua niſi a ſucceſſore elld lI. Liiuio fuerit reuocata. Si v̓o talis gr̄a ꝯcedat̉ ad bn̄pla citum ſue volūtatꝭ. tūc ꝑ eius obitū expirabit tal̓ gr̄a. qꝛ ꝑ eiꝰ obitum: eiꝰ bn̄placitū expirat. Idē vr̄ tenere zab. in cle. duduꝫ de ſepul. Et iō cautela bo na eſt ꝯfeſſoribꝰ. vt qn̄ petunt caſus ab ep̄is: ꝙ pe tant: vt talis lnīa duret vſqꝫ ad beneplacitū ſedis ſue. Item eſt alia cautela vt petant ab ep̄is ⁊ alijs vel papa vel ex iuriſo prelatis totam aucͣtem ſuaꝫ qn̄ inueniunt eos be niuolos: ⁊ nō aucͣtē caſuū. nam appellatōe caſuuꝫ egato. d. pape: vel a inru nō venit diſpenſatio votoꝝ vel iuramētoꝝ vel in certoꝝ. Caſus em̄ dr̄ a cadendo. ⁊ iō tm̄ reſpicit de fectus ⁊ pctā. Predicta aūt non cadunt ſub caſu: feſſores extra depe. ⁊ re. ne qꝛ pn̄t eſſe ſine peccato. Utꝝ ꝓprius ſacerdos poſſit vbiqꝫ ſuū ſubditū audire ⁊ abſoluere? Rº. ẜm car. in di. cle. dudum. ꝙ aut loqͥmur de ordinario prelato: ſiue ꝑpetuo ſi ue tꝑali. Et tūc dicit Land̓. ꝙ pōt tam intra ꝙͣ ex tra territorium. ⁊ vbicūqꝫ fuerit audire ſubditum ſuū ⁊ abſoluere in foro pnīali. qꝛ in his q̄ ſine ſtre pitu fiunt: nullius territoriū ledit̉. ar. d̓ of. le. c. pe. ⁊ fi. Aut loqͥmur de ꝯfeſſore nō ꝓprio. ſꝫ extraordi ceſſerūt a iu nario. vt in iſtis deputatꝭ: vt ſunt mendicantes. ⁊ iſti audiūt ꝯfeſſiones de pctīs vbiqꝫ ꝯmiſſis intra territoriū. qꝛ hec ſunt volūtarie iuriſditōꝭ. ſꝫ extra territoriū predicti non pn̄t abſoluere: ꝑ v̓bum. d. cle. ibi extra ciuitates ⁊ dioceſes. ſꝫ de hoc. jͣ. Hoc tn̄ veꝝ v̓tute pn̄tatōis facte ẜm formā. d. cle. Si tn̄ dicti ordinarij ampliorē grām facere vellēt. pn̄t ſi ne dicta pn̄tatione. Ac etiam iſti mēdicantes ſine pn̄tatione facta poſſent audire ꝯfeſſiōes ſubdito rum parochialium ſacerdotū de eoꝝ lnīa: ſicut po terant ante. d. cle. dudum. Ptꝝ audientia ꝯfeſſionum poſſit alteri ꝯmitti Rn̄. ẜm Tho. ſi aliqͥs idcirco nō poſſit audire cō Confeſſio. iij. Fo. XXXVIII. feſſionem alterius. qꝛ non hꝫ iuriſditōꝫ in ipſos qͦ audiendi ſunt. pōt ei cōmitti ꝑ quēcunqꝫ hn̄tem iuriſditōꝫ in ipſos. Si aūt aliqͥs nō poſſit audire: qꝛ nō hꝫ executōꝫ ordinis nō pōt ſibi ꝯcedi vt con feſſiones audiat niſi ꝑ eum qͥ hoc impedimētum remouere pōt. Impediti aūt in executiōe ordinū: ſunt interdicti. ſuſpenſi. vel degͣdati ⁊ publice ex communicati. ¶ An aūt hn̄s lnīaꝫ vt poſſit alieno ſacerdoti ꝯfi teri: poſſit eligere quēcunqꝫ ſacerdotē. Iſta qō eſt qͦtidiana. naꝫ multotiens dat̉ ſimpl̓r lnīa pochia no: eligendi ſibi ꝯfeſſorem quēcunqꝫ voluerit. An v̓tute huiꝰ lnīe poſſit eligere mēdicātes: qͥ nō hn̄t curam in actu vel ſacerdotē ſimplicē qͥ non hꝫ cu ram nec eccl̓iaꝫ. Glo. in di. c. oīs. ⁊ glo. in cle. j. d̓ pͥ ui. volūt ꝙ ſi dat̉ parochiano facultas eligendi ſi bi ꝯfeſſore: ꝙ nō poterit eligere religioſum vel pre ſbyteꝝ non hn̄tem curam aīaꝝ actu. Idem tenet pau. diſtinguens. ꝙ aūt ꝓpriꝰ ſacerdos ꝯmittit ſa cerdoti extraneo vt audiat ꝯfeſſiones ſubditi ſui. ⁊ tūc nō eſt vis. an hēat curam aīaꝝ vel ne. qꝛ hoc nō facit iure ꝓprio. ſꝫ tanꝙͣ delegatꝰ ꝓprij ſacerdotꝭ c. ſane de offi. dele. Aut dat lnīaꝫ parochiano ſuo. vt poſſit eligere ꝯfeſſorem. ⁊ tūc ꝓcedūt dicte glo. ⁊ cū tunc nō ſit delegatꝰ ꝓprij ſacerdotis. oꝫ ꝙ ꝑ vi am ꝓrogatōis ſe illi ſubijciat. ſꝫ cū ille nō hēat ꝑ ſe curam nō pōt fieri ꝓrogatio: qꝛ priuatoꝝ ꝯſenſus non pōt facere eū iudice qͥ nulli p̄eſt iuriſditōni. c. ſignificaſti de fo. ꝯpe. Et hanc opinionē ſequit̉ pa nor. in di. c. omnis. ⁊ in di. cle. j. dicens ꝙ dictam opinionem ſequunt̉ ꝯmuniter doct. ſꝫ ibi reuocat poſtmodum dictam opinionem dicēs nouiſſime repperiſſe Ho. in ti. de pe. ⁊ re. tenentem ꝯͣrium. dicit em̄ ꝙ exquo ſacerdos hꝫ ptātem clauium hꝫ etiam ptātem ligandi ⁊ ſoluendi. quam recipit in ſua ordinatione. vt in.§. ecce. xvj. q. j. Exercitium aūt non hꝫ niſi ex defectu ſubiectoꝝ. Unde exqͦ le gitime aliqͥs illi ſe ſubijcit: pōt ſuam in illum ptā tem exercere. Et dicit panor. ꝙ hoc ſibi nouiſſime placuit. Iura aūt in ꝯrium allegata ꝑ glo. ⁊ doct. loquunt̉ de non hn̄te ꝓrſus iuriſditōꝫ. Secus aūt in eo qͥ hꝫ illaꝫ habitu. nec exercitiū eſt int̓dictum niſi defectu ſubiectoꝝ. ad hoc adducit̉ qd̓ legit̉ in l. j. ff. de iudi. vbi ptꝫ ꝙ iſtoꝝ iuriſditio non hn̄ti um ſubditos actu pōt ꝑ alios prorogari. hec pan. Et hic nota. Utꝝ fratribꝰ p̄dicatoribꝰ ⁊ minoribꝰ liceat con feſſiones audire? Rn̄. ẜm Car. in cle. dudum de ſepul. ꝙ ſic. reẜuatis tamen his que ponunt̉ in di. cle. Reqͥrit̉ em̄ quo ad ordinem minoꝝ vt mini ſtri vel cuſtodes vel p̄lati p̄dicatoꝝ ꝑ ſe vel ꝑ alios accedant ad pn̄tiam p̄latoꝝ: in quoꝝ ciuitatibꝰ vl̓ dioceſibꝰ hn̄t loca petituri humilit̓: vt de eoꝝ licē tia. gr̄a ⁊ beneplacito ꝯfeſſores quos elegerint va leant volentium ſibi ꝯfiteri ꝯfeſſiones audire. pe nitentias imponere. ac beneficium abſolutionis impendere. ¶ Querit̉ pͥmo an fratres deputandi ad ꝯfeſſio nes audiendas poſſint eligi ante licentiā petitam a prelatis. hoc eſt an ſit neceſſe petere licentiam eli gendi ꝯfeſſores? Rn̄. ẜm Car. vbi. sͣ. ꝙ non. quia

Confeſſio. iij. poteſtas eligendi ꝯfeſſores nō dependet a volun tate ordinarioꝝ: ſed fratrū. Et ideo ip̄i miniſtri et cuſtodes poſſunt hoc facere ſine alia requiſitione Sufficit ergo quo ad ſubſtātialia ſeruet forma.ſ. in ꝯceſſione licētie ſuꝑ audiēdis cōfeſſionibꝰ. Illa aūt tria ſubſtātialia q̄ peti debent ſunt hec.ſ. ꝯfeſ ſiones audire: penitētias imponē: ac bn̄ficiū abſo lutiōis impendere. Et ideo petēdo illa tria ſerua ta eſt forma. d. cle. ⁊ nihil aliud requirit̉ ẜm Mat. Secudo quero in eo qꝫ hāc poteſtateꝫ pn̄tandi fratres ꝑmittit aliquibꝰ p̄latis ibi nomīatis.ſ. mi niſtrꝭ ⁊ cuſtodibꝰ quo ad minores. An liceat alijs puta guardianis. Glo. in verbo cuſtodes dicit ꝙ nō: licꝫ p̄dicti miniſtri ⁊ cuſtodes poſſint ꝑ ſe ꝯfer re ad p̄ſentiā prelatoꝝ ac etiā ꝑ alios. ⁊ ita mittere poſſent guardianū. licꝫ ip̄e guardianus ſua auto ritate hoc facere nō ꝑ oſſet. ¶ TTercio an miniſtri ⁊ cuſtodes poſſint p̄ſentare ꝯfeſſores ꝑ alios? dic ꝙ ſic ꝑ tex. ibi rep̄ſentent vel faciāt p̄ſentari. Et ideo qꝛ non dicit ꝑ quem fieri oteſt ꝑ quēcunqꝫ. ¶ Quarto quero de quibꝰ p̄latis loquit̉ ibi p̄lato rū eorūdem? Rn̄. ẜm Car. vbi sͣ. ꝙ p̄lati: quibus debent tales pn̄tari intelligunt̉ illi qui in loco ha bent iuriſditionē ep̄alem vel quaſi. Ita ꝙ nll̓i dio ceſano ſubſint ip̄i nec eoꝝ ſubditi. ⁊ hoc tenet etiā pau. Et ſic quo ad tales nō ſufficeret licentia dio ceſani. ¶ Quinto quero an licentia poſſit peti a prelato extra territoriū? Pau. dicit ꝙ ſic: cum ſit volunta rie iuriſditionis. Sexto quid ſi vacat ſedes? Pau. dicit ꝙ prius etetur a capitulo. Septimo qͥd ſi nō pōt hr̄i copia p̄lati vel eſt ex cōmunicatꝰ: ſuſpēſus: vel interdictus? Pau. dicit ꝙ prius petet̉ a ſuo vicario in ſpūalibꝰ ſi habꝫ. de tem. or. in. vj. c. cum nullus.§. ep̄o. Si nō habet ⁊ malicioſe hoc fecit forte poſſunt eligere ſine licētia dicit tn̄ tutius adire papā vel ſuꝑiorem eius. ix. q. iij. cum ſimus. Secūdo caſu cum p̄latus eſt excō municatꝰ ⁊cͣ. dicit Pau. ꝙ adibit̉ is qͥ habet ſup plere defectū ad hoc de cōce. p̄. qꝛ diuerſitatē. Octauo an huiuſmodi fratres electi debeant ꝑſonaliter p̄ſentari. An v̓o ſufficiat ꝙ verbaliter vel per aliū p̄ſente̓t̉: Glo. in. d. cle. vult ꝙ requira tur ꝑſonalis p̄ſentatio. Et intellige quādo prelati hoc petunt. Et hoc videt̉ innuere tex. in.§. nume rus ibi ꝙ ſi forte ⁊cͣ. vbi habet̉ ꝙ dicti prelati poſ ſunt huiuſmodi ꝯfeſſores refutare. Et ſi hoc ergo neceſſaria eſt pn̄tia corporalis. nō em̄ poſſunt eos reprobare niſi eos videāt ⁊ examinet de ſex quali tatibꝰ que ponunt̉ in tex. Si tn̄ ſine cauſa rōnabi li nollent admittere vel dare licentiā ẜm zen. tunc fratres auctoritate ꝓpria poſſunt audire ꝯfeſſiōes Dicit em̄ iſtos ſine cauſa non poſſe repelli. nam qͥ cauſam ꝯͣdicendi nō habet debet haberi ꝓ volen te de ap. ſuggeſtum. ¶ Nono quero infra quātū tp̄us a die p̄ſentati onis pōt p̄latus aliqueꝫ deputatū repellere. So. ꝯſtitutio Inter cūctas dicebat intra triduū quod erat rationabile. ſed cū ſit ſublata. Land̓. dicit hoc eſſe arbitrariū de offi. dele. de cauſis. ¶ Decimo quero ſi vno remoto alius ſubrogat̉ qui etiam reijcit̉. Glo. ſoluit ꝙ etiam ex cauſa pōt ſine cauſa non. Undecimo ſi p̄lati cum iſti offerunt̉ rn̄dēt ꝙ nolunt admittere dicētes non p̄ſentetis: qꝛ nolu mus admittere. videt̉ ꝙ ſine alia p̄ſentatōne poſ ſint pn̄tandi ꝑ qͦs nō ſtetit ꝯfeſſiōes audire. ¶ Duodecimo q̄ro ſi omiſſa pͥma oblatōne de qͣ sͣ. ibi generales ⁊c̄. veniūt p̄ſidentes cū fratribus corā prelatis ⁊ petant eos admitti. Land̓. tenet ꝙ teneat ꝑ. c. cauſam de reſcri. ꝓ hoc iſta littera que nihil exigit niſi ꝙ p̄ſentent̉. ¶ Terciodecimo. Quid ſi p̄lati nō recuſant da re licentiā: ſꝫ nec ꝯcedūt. Glo. dicit ꝙ poſt trinam reqͥſitionē locū hꝫ pͥuilegiū de qͦ hīc. Quartodecimo q̄ro in hoc qd̓ dicit. ꝙ poſſūt audire ꝯfeſſiones ſibi ꝯfiteri volentiū ⁊ ſic omniū volentiū cum generalit̓ loquat̉. cū tn̄ ſint aliqͥ reli gioſi qui ẜm ſtatuta ſuoꝝ ordinū ꝯfiteri non poſ ſunt niſi ſuis p̄latis. Glo. ſoluit ꝙ ꝑ hanc ꝯceſſio nē nō ꝯp̄hendunt̉ illi. Sed Land̓. dicit ꝙ audire poſſunt ꝯfeſſiones quorūcūqꝫ in caſibꝰ in quibus abſolui poſſent a ſuis curatis. Et hoc etiam ſi ſint religioſi exempti. ſcholaſtici vel noͣ. qꝛ hec eſt que dam gratioſa ⁊ ſpecialis ꝓuiſio quā papa in fauo rem aīaꝝ ex plenitudine poteſtatꝭ ordinat que in nullo ſubiacet vel dependet ab alijs formis ſeu ꝓ iuſionibꝰ cōmunibꝰ ſtatutis. Sed car. dicit veriꝰ eſſe qd̓ dicit glo. quam tenet Pau. di. ꝙ in religio ſis non habet locū ꝯſtitutio dicte cle. ſi ſtatuta reli gioſoꝝ eis ꝓhibent cōfiteri alijs qͣꝫ ſuis p̄latis: qꝛ non habent velle de elec. ſi religioſus. li. vj. Non oſſunt ergo dici volentes. ¶ Quintodecimo qͥd ſi ep̄us ꝯtendit cum fratri bus ſuꝑ numero que dicit excedere. Glo. dicit ꝙ ep̄us pōt reijcere ſi vltra modū ſolitū pn̄tent nec hoc exigit populi multitudo. Recipiet gͦ ep̄s nu merū q̄ ſibi videt̉ de reliqͥs recurrat̉ ad arbitriuꝫ boni viri.i. iudicis qͥ dꝫ eſſe mediꝰ ẜm Car. Sextodecimo nūquid fratres pn̄tati prelatis vt sͣ. poſſint audire ꝯfeſſiones ſubditorū extra ci uitates vel dioceſes. taliū p̄latorū? Rn̄. ẜm Car. y nō ꝑ tex. ibi. extra ciuitates ⁊ dioceſes. in quibꝰ fuerint deputati ꝑ quas eos volumus ⁊ non per ꝓuincias deputari ꝯfeſſiōes nullatenꝰ audituri. Et ſic intra ciuitates ⁊ dioceſes deputati poſſunt ſine aliqua limitatiōe qui ſic deputati vbi licꝫ au dire pn̄t ꝯfeſſiones etiam in domībꝰ ſeculariū cō tradicentibꝰ etiā ſacerdotibꝰ parochialibꝰ. naꝫ ex quo ꝓhibet̉ extra ꝑmittit̉ intra. ar. j. q. j. extra ca tholicā. nā quicqͥd eſt intra limites cedit limitato de le. iij. l. patronꝰ.§. Sempronio. Decimoſeptimo nūquid miniſtri ꝑ ſe vel per alios poſſint p̄ſentare fratres ꝯfeſſores cōmoran tes extra dioceſes. Glo. dicit ꝙ ſic. dūmodo ip̄orū locus ſit vicinus dioceſi. Exemplificat glo. dicēs. dato ꝙ fratres non haberēt locū mutine poſſent tn̄ p̄lati ab ep̄o mutine petere licentiā ⁊ ꝓ ip̄a dio ceſi electionem facere.

¶ Decimooctauo an frēs cōfeſſores audire valeāt ſine hmōi pn̄tatione? dic ꝙ ſic. ſi frēs vel illi qui vo lunt cōfiteri hn̄t licentiā a ꝓprio ſacerdote: qꝛ tales tunc ſunt in diſpoſitione. c. oīs de pe. ⁊ re. q̄ nō eſt ſublata nec correcta ꝑ cle. dudum. Decimonono nūquid poſtꝙͣ p̄lati cōceſſerunt licētiaꝫ fratribꝰ pn̄tatis audiēdi ꝯfeſſiones poſſint reuocare? Rn̄. Gloſa. dicit ꝙ ſine cā reuocare non poſſunt. Idem Pau. ⁊ Zen. ⁊ Car. Uigeſimo an talis cōceſſio expiret ꝑ mortē con cedētis. ⁊ vtrū ſit ep̄alis vel papalis? Rn̄. ẜm Dir. li. j. ti. xv. ꝙ ꝑ mortē concedētis non expirat. qꝛ pa palis q̄ talia durare facit ar. extra de trāſac. veniēs ⁊ qꝛ iure cōi approbata. Et iō ſequit̉ ꝙ potius ſint papales ⁊ apl̓ici quaſi vtentes ptāte ep̄i ꝑ papam fratribꝰ conceſſa ꝑ. d. cle. Nec ob. d. cle. in.§. ſtatur mus. qꝛ illud fit ꝓpter quandā reuerentiā ⁊ hono rem qui ep̄is impēdit̉ in recōpenſationeꝫ relaxate ſuꝑ hoc ſubiectiōnis ab eis. Et qͣſi in memoriā na turalis vinculi ⁊ ꝓpter veſtigia ⁊ reliquias que ad huc remanēt petit potius cōceſſio iſta ab ep̄is qͣꝫ ꝓ pter aliud. Et ſi p̄lati nō concederēt nihilominus hoc haberēt. Et ſic p̄bent nudū miniſteriū in con cedendo ſicut miniſter in baptizando. ¶ Uigeſimoprimo q̄ro quid ſit dyoceſis? Dic ẜm Car. ꝙ dr̄ diuiſio qͣ termini ep̄atuū diuidunt̉. Uigeſimoſcd̓o quero an fratres pn̄tati in audi rtis dedcar. didt ve endis cōfeſſionibꝰ debeant hr̄e licentiā ſacerdotis parochialis. Glo. in verbo libere dicit ꝙ nō eſt ne unio dictede ſiſtatuta rel ceſſe licentiā ſacerdotis hr̄e. Idem Pau. Idē Car. lꝫ glo. in. d. c. oīs teneat cōtrariū. Sed Io. an. ꝓut recitat Panor. in. d. c. oīs dicit ꝙ ꝯͣriū gloſe eſt ter minatū ꝑ extrauagantē Io. xxij. q̄ incipit. Uas ele ctionis. p̄dicta etiā glo. ꝑ Clementē quartū. tanqͣꝫ ſi ep̄us ꝯtendit cum frati oīno falſa fuit damnata ꝑ extrauagantē q̄ incipit. dicit excedere. Gla. d Quidam temere. tra modū Uigeſimotercio. vtrū ꝯfeſſi dictis fratribꝰ tene ant̉ iterū ꝯfiteri ꝓprio ſacerdoti. Glo. dic̄ ꝙ nō. Et reliqͥs recurat̉ i ita determinat̉ ꝑ. d. extrauagantē. Uas electionis dꝫ eſſe mediꝰ ẜm Ca Vigeſimoquaro an pn̄tatio facta ꝑ miniſtros valeat qͥ ad confeſſores qui poſt talē pn̄tationē ele cti ſunt? Dic ꝙ in hoc debet attēdi forma petitōis et cōceſſionis. Si em̄ petatur ab ordinarijs vt pla cet habilitare quoſcunqꝫ confeſſores pn̄tes ⁊ futu ros qͦs dicti fratres elegerint ad audiēdas confeſſi ones in dyoceſi ſua. Sic dico ꝙ valebit quo ad oēs hoceſes deputati Secus aūt ſi peteret̉ ſolū licētia quo ad cōfeſſores actu confitētes: vel hmōi. Utrum in aliquo caſu poſſit quis confiteri alte ri qͣꝫ ꝓprio ſacerdoti? Rn̄. Hoſti. ponit octo caſus in quibꝰ p̄t quis audire confeſſionē alterius paro chialis. Primus qn̄ ꝓprius ſacerdos eſt oīno indi ſcretus ⁊ ignarus de pe. di. vj. placuit. nā qui vult confiteri dꝫ querere ſacerdotē qui ſciat ſoluere ⁊ li gare: de pe. di. vj. qui vult. Hoc tn̄ dꝫ fieri cū licen lia: vt in. d. ca. oīs. vbi dicit Panor. c. ſacerdos: de pe. di. vj. reducendum ad terminos. d. c. oīs. vt ſic vna lr̄a ſuppleat̉ ꝑ aliā vt ſit ſenſus ꝙ dꝫ obtinere licentiā ſi pōt: vt in. d. c. oīs vel adeat alienū: vt in d. c. ſacerdos. Et ſic ſi neget̉ licētia ⁊ nō adſit ſuꝑio ris copia ſufficit licētia petita. licet nō obtēta extra Confeſſio. iij. Fo. XXXIX. de regula. licet. Si tn̄ confitēs prudens eſſet ⁊ con feſſorem inſtrueret ꝓut ſue cōfeſſioni expediret ſi bi ſufficeret. Scd̓s qn̄ parochianus tranſtulit do miciliū ſuū. nam tunc ille ad quē tranſit iam nō eſt alienus. ſed ꝓprius extra de paro. c. fi. Tercius qn̄ quis eſt vagabundus. ff. de iudic̄. l. heres abſens. Quartus qn̄ quis querit domiciliū qͦ ſe tranſferat nam ⁊ is ſine domicilio eſt. ff. ad municip. l. labeo. ⁊. l. eius.§. celſus. Quintus qn̄ quis deliquit in ali ena parochia: extra de rap. c. j. Iſte tn̄ caſus nō eſt ſimpl̓r verus niſi forte qͦ ad forū contentioſum vel vbi tali delicto eſſet annexa aliqua cenſura ab hoīe Secus ergo qͦ ad forū pn̄ialem. Sextus rōne ſtu dij vt qn̄ clerici de p̄latorū ſuorū licētia vel alij ſtu dentes accedūt ad ſtudia. nam tunc efficiunt̉ de fo ro illius ad quē accedūt dum ibi manēt. ar. ff. de iu di. l. ſi longius.§. j. Septimus tēꝑe neceſſitatis. vt qꝛ infirmat̉ ad mortē: vel dꝫ intrare iuſtū bellū ſeu nauigaturus vel tranſiturus ꝑ loca ꝑiculoſa: vt di ctum eſt sͣ. Abſolutio primo in fi. Octauus ſi po nit ſpem in ratihabitōe ꝓprij ſacerdotis. ſed iſte ca ſus cōiter nō tenet̉. qꝛ ratihabitio in talibꝰ non ha bet locū: extra de reg. iu. actus. li. vj. dictū tn̄ Ho. pōt intelligi qn̄ iſta ratihabitio non refert̉ ad futu rum.ſ. ſi p̄latus ꝯfitētis ꝯtentabit̉. ſed ſi de pn̄ti cō tentat̉ vt pōt extimari ex aliquibus coniecturis ex quibꝰ elicit̉ ipſius p̄lati tacitus cōſenſus. vtputa ſi talis curatus eſt ſub dn̄io confiteri volentis. Aut eius valde familiaris: vel ſocius vel hmōi. Utrum peregrini: romipete negociatores ⁊ alij viatores poſſint cōfiteri alieno ſacerdoti? Rn̄. ẜm v̓v̓. ꝙ ſi non habent licentiā a ſuis curatis vel ſine eorum licētia iter arripiūt non pn̄t ab alijs abſolui niſi in articulo neceſſitatis. Si aūt de licētia eorum ꝓfecti ſunt eo ipſo habēt interp̄tatiuā licentiā con fitendi cum ſine confeſſione digne ꝑegrinari non queant. ar. de off. del̓. p̄terea. Si etiā veniet paſcha cōicari poſſunt ꝓpter eandē licentiā implicitā. ⁊ de caſu ep̄ali abſolui. qꝛ ep̄s non retinendo ſibi aucto ritatem licentiandi ꝑegrinos ex hocipſo videt̉ eis dare confitēdi licentiā de caſibꝰ ep̄alibꝰ ſicut cura tus de parochialibꝰ. De mercatoribus aūt ſi nuſqͣꝫ habent domiciliū niſi ſequendo ſemꝑ nundinas. Idem eſt qd̓ de vagabundis. Et idem eſt ſi in loco ſuo tenēt hoſpitiū. ſed nō declināt illuc in paſcha te cōiter. non em̄ tunc vident̉ ibi habere domiciliū quo ad ſacr̄a. Idem dic de familia principis vel ba liui qui nunꝙͣ in eodem ſtatu ꝑmanent. licet alicu bi teneant hoſpitiū exquo illuc non redeūt niſi ad horam. Idem Arch. flo. Vtrum peregrinans qui habet crimen. cuius abſolutionē retinuerat ſibi ep̄s in ꝑegrinatiōe poſ ſit abſolui a ſimplici ſacerdote? Rn̄. v̓v̓. dicit ꝙ p̄t abſolui maxime ſi inſtat tēpus generalis cōionis: vt in paſcha. Sed hoc dictum cōiter non tenet̉ a doc. niſi eſſet caſus neceſſitatis. Aliqui tn̄ dicūt ꝙ ſi aliquo iuſto impedimento ꝓtenderet̉ eius pere grinatio ꝑ annum efficeret̉ fori illius loci ⁊ ibi poſ ſet reciꝑe ſacr̄a. Per priuilegium tn̄ conceſſum per S. d. papam Sixtum quartū. indulget̉ ꝙ omnes confeſſores ordinis minorum de obſeruātia nun

Confeſſio. iij. cupati p̄ſentes ⁊ futuri poſſint abſoluere omnes ⁊ quoſcunqꝫ vndecūqꝫ veniētes ⁊ ad loca eorum ac cedentes etiā quocūqꝫ tꝑe cum ea tn̄ aucͣtate quā habēt ab ep̄o dyoceſis in qua audiūt confeſſiōes. Utrum vnus ſacerdos parochialis poſſit au dire et abſoluere alium ſacerdotē? Rn̄. ẜm Guil̓. non pōt ſine licentia ſuꝑioris generali vel ſpāli ex p̄ſſa vel tacita. nam ſi ep̄s ſcit cōiter ſic fieri ⁊ tole rat eo ipſo p̄ſumendū eſt tacite approbare. ¶ An aūt liceat cōfiteri in neceſſitate ſacerdoti he retico vel ſciſmatico? Rn̄. Panor. in. c. non eſt: de ſpon. dicit ꝙ nullo modo debꝫ his confiteri ne ad ducerent penitentē in errorem. Et etiam in neceſſi tate non refert ſi p̄termittit̉ oris confeſſio: vt in. c. quē penitet: de pe. diſt. j. ⁊ in glo. in. c. paſtoralis de offi. or. Licet glo. in. d. c. non eſt. dicat ꝙ in neceſſi tate pnīa poteſt recipi ab heretico. Quod intelligi poteſt qn̄ non eſſet ꝑiculum ſubuerſionis: vt quia penitens erat doctus ⁊ aſtutus. Utrū ſacerdos parochialis debeat credere ſub dito dicenti ſe confeſſum alteri vt ſic ei det euchari ſtiā? Rn̄. ẜm Tho. In foro iudiciali credit̉ homi ni contra ſe ⁊ nō ꝓ ſe. In foro aūt penitentiali cre dit̉ homini ꝓ ſe ⁊ cōtra ſe. Si ergo ſit impedimētū euchariſtie tale qd̓ ad forum iudiciale ꝑtineat: pu ta excōicatio: non tenet̉ ſacerdos credere ſubdito. quem excōicatum nouit niſi ei de abſolutione con ſtet. Si aūt ſit impedimentū qd̓ ad forum pnīe ꝑ tineat.ſ. peccatū: tunc tenet̉ credere. et iniuſte agit ſi euchariſtiā denegat: cōcor. Pet̓. ⁊ Hoſti. Et hec era vbi nō agat̉ de p̄iudicio tercij. ¶ Cui debent confiteri curiales? Rn̄. ẜm Panor. in. c. ne ꝓ dilatiōe: de pe. ⁊ re. ꝙ de iure cōi nullus prelatus quātūcunqꝫ maximus poteſt ſibi eligere cōfeſſorem. Ratio. quia nemo poteſt ligari vel ab ſolui niſi a ſuo iudice: vt in. c. omnis ⁊ quod auteꝫ de pe. ⁊ re. Oportet ergo ꝙ p̄latus vadat ad ſuꝑio rem ſuum. De iure ergo ep̄s debet confiteri archi ep̄o. Archiep̄s patriarche: patriarcha pape: papa aūt poteſt ſibi eligere quemcūqꝫ vult. Cardinalis abſens cauſa delegatōnis eodem modo poteſt ſibi eligere. ar. d. c. ne ꝓ dilatione. Ratio aūt iſtius cō ceſſionis fuit ꝓpter nimiā diſtantiam. qꝛ iſti p̄lati cōiter habent ſuꝑiores nimium diſtātes. Tamen Panor. dicit ꝙ diſtantia locorū nō eſt cā ſufficiēs: vt ſubditus poſſit ſibi eligere confeſſorem ꝓpria au ctoritate. nam ibi opus fuit priuilegio pape. Qd̓ in tellige niſi immineret neceſſitas magna. Ita ꝙ nō poſſet haberi recurſus ad ſuꝑiorem. qꝛ tunc poteſt quiſqꝫ ſibi eligere confeſſorem: vt in. c. quem peni tet: de pe. di. j. ⁊ in. c. paſtoralis. de of. or. Nunc aūt ex priuilegio. d. c. ne ꝓ dilatione ep̄i ⁊ ſuꝑioris etiā ſine ſuorum ſuꝑiorum licentia poſſunt ſibi eligere confeſſorem. Quid aūt de inferioribꝰ prelatis citra ep̄os. Dic ẜm Panor. vbi sͣ. ꝙ in iſtis inferioribus ad hoc vt poſſint ſibi eligere confeſſores duo requi runt̉.ſ. vt ſint p̄lati. ⁊ ſint exempti. Et credit ꝙ ver bum prelati ibi capiat̉ large vt comp̄hendat etiam rectores parochiales eccleſiarum qui largo modo dicunt̉ p̄lati. nā p̄lati ſtricte loq̄ndo illi dicunt̉ qui habent iuriſditionē fori contentioſi. Capellani v̓o ⁊ ceteri curiales qui ſunt de familia pape cōfiteant̉ penitentiario ⁊ nō alijs. Si ſunt cum cardinalibꝰ pn̄t de licētia dn̄i ſui qui curā eorū habet de cōſue tudine curie etiaꝫ alij cōfiteri. Sed et penitētiario pape pn̄t oēs ſine aliqua licētia cōfiteri. Decanus v̓o p̄poſitus: theſaurarius ⁊ quilibet canonicus ⁊ ſacerdotes parochiales. ⁊ familia ep̄i debent cōfite ri ep̄o vel alteri de eius licentia. Utrum aūt vigore cōſuetudinis poſſit quis eli ere cōfeſſorem ſicut vigore priuilegij. Panor. vbi s. dicit ꝙ nō ꝑ tex. in. c. ij. de pe. ⁊ re. li. vj. Non p̄t ergo tantū conſuetudo ſicut priuilegium. Cui debent reges ⁊ alij ſeculares dn̄i confiteri? Rn̄. ẜm Hoſti. ſi rex habet domicilium principa le in aliqua ciuitate illi ep̄o confiteri debet vel ſacer doti niſi ſuꝑ hoc haberet priuilegia. Idem dicen dum de duce Marchione et omnibus habentibꝰ latas iuriſditiōes in diuerſis ep̄atibus. Sed ſi ha hent domicilia in diuerſis locis. ⁊ non apparet. qd̓ ſit principalius poſſunt confiteri ei in cuius paro chia morantur vel quod tutius eſt de licētia ep̄i eli gant ſibi cōfeſſorem. aut ſi loca ſunt in diuerſis epi ſcopatibus. de licentia vtriuſqꝫ ep̄i. Imperator au tem ⁊ imperatrix de antiquiſſima cōſuetudine cō. fitent̉ capellanis ſuis qui habent curam animarū ſuarum. Tutior tn̄ via eſt omnibus p̄dictis. vt ꝓ ſe ⁊ familia impetrent a papa licētiam eligendi cō feſſorem. Illi tamen principes qui nunꝙͣ in eodeꝫ loco ꝑmanent. licet alicubi retineant domicilium: vbicunqꝫ ſe repererint poterunt confiteri. vxor ve ro filij et familia ſunt eiuſdē parochie parochiani cuius eſt maritus et paterfa. ff. ad municip. l. filij. Quid de his qui ꝓ parte anni manent in vna parochia. ⁊ ꝓ parte anni manent in alia. Fede. de ſe. ꝓ huius euidentia dicit. ꝙ ille eſt parochianus alicuius qui habitat in parochia. Ita ꝙ ibi eſt trāſ latus. licet non habeat ibi domicilium. ſeu animū habitandi ibi ꝑpetuo. quia iura in hoc parochiali iure nō ponderant domicilium. ſed habitationeꝫ vt in. c. queſti. xvj. q. j. Unde glo. in cle. j. de priuil̓. et Innoc̄. in. c. omnis: de pe. ⁊ re. voluerunt. ꝙ ill dicat̉ parochialis vel curatus vel eccleſia parochi alis ſcholariū vel mercenariorū vbi habitant qͣꝫqͣꝫ habeant animum redeundi ad patriā vel forte eli gendi domum anno ſequenti in alia parochia. Et ꝑ hoc dicit vnum ſatis mirabile. ꝙ ſi ſcholaris. ci uis cupiēs eſſe cum alijs ſcholaribꝰ tranſfert ſe ad aliam parochiaꝫ retento priori domicilio. illa eccle ſia vbi habitat eſt ſua parochialis ⁊ nō vbi habet domiciliū. Idem videt̉ velle in infantibꝰ qui ſepe deferunt̉ ad aliaꝫ parochiā. hec Fede. licet Panor. in. c. in noſtra. de ſepul. aliqualiter deuiet a p̄dictis tn̄ ꝓ opinione Fede. facit qd̓ quidam dicūt. ꝙ ha bitatio annalis videt̉ quoddaꝫ domiciliū quo ad ſacr̄orum receptioneꝫ. d. c. queſti. vel qn̄ deliberat habitare parum minus ꝙͣ ꝑ annū. vel qn̄ ſic ſe ha bet cōſuetudo. q̄ in talibꝰ cōfert iuriſditionē. Et ſi ciuis vel nobilis equaliter vel quaſi diuidit ſuam manſionē in ciuitate ⁊ villa. puta tꝑe hyemali ma net in ciuitate ⁊ tempore eſtiuali manet in villa. vt domini iannen̄. vtriuſqꝫ ꝑſone erit parochianus

ẜm Archi. flo. ⁊ vtrobiqꝫ ſortit̉ forū nō ſimul: ſed ſucceſſiue ẜm ꝙ habitat ibi ⁊ ibi: vt tūc ibi recipi at ſacramēta vel hic qn̄ hic hītat. Quid de ꝯfeſſione facta ſacerdoti qͥ de iure nō tenebat beneficiū? Rn̄. Panor. in. c. nihil. de elec. ꝓ p̄dicti dubij declaratiōe ponit tres caſus. Pri mus eſt qn̄ talis gerebat ſe pro prelato: tamē non erat in poſſeſſione. puta de iure: qꝛ non cum auto ritate ſuꝑioris licꝫ de facto ſe intruſiſſet in benefi cio vel poſſeſſione. ⁊ tunc indubitāter non valent geſta ꝑ eum. nec hoc caſu cōmunis error ſuſtine ret geſta exquo deficit poſſeſſio iuridica. ad hoc. l. barbarius. ff. de offi. p̄. que ſe fundat ſuper cōmu ni errore ⁊ ſuper auctoritate ſuꝑioris. nam iſte ſer uus qui putabat̉ liber habuit officium a ſuperio re ⁊ ſic ꝯcurrebant ibi duo.ſ. auctoritas ſuperioris ⁊ cōmunis error. Secus auteꝫ vbi adeſſet vnum tm̄: vt tenet Inno. Secūdus caſus eſt cum quis gerit ſe pro p̄lato. ⁊ habuit confirmationē a ſupe riore: ſed ex aliquo defectu non tenuit confirma tio vel electio. et tunc geſta per iſtum non debent retractari exquo al̓s alia legittime geſta ſunt cum hic concurrat auctoritas ſuꝑioris et cōmunis er ror. vnde ſumus in caſu dicta. l. barbarius. Ter cius caſus pͥncipalis cuꝫ is qui gerebat ſe ꝓ p̄lato fuit electus ⁊ ꝯfirmatus ꝑ ſuꝑiorem tamē poſtea aliquid egit ꝓpter qd̓ fuit priuatꝰ ip̄o facto p̄latu ra. puta qꝛ incidit in hereſim. Et tunc ſi iſta priua tio fuit occulta tenēt omnia geſta. Et idem videt̉ qn̄ dubitat̉ de priuatiōe. nam exquo tolerabat̉ in officio debent tenere omnia acta interim geſta: vt irochie paroci in. c. nōne. viij. q. iiij. Sed ſi ſuſpenſio vel pͥuatio eſſet notoria vel inhibitio ſuꝑioris p̄ceſſiſſet: tunc non tenerent geſta: vt in. c. veritatis de do. ⁊ ꝯtu. nanent in alia? Fede. de hec Panor. Et per p̄dicta habes ꝙ ſi ꝯfeſſor excō cit. ꝙ ille eſt p municatꝰ tn̄ occultus et toleratus audiat confeſ ſiones: ꝙ ꝯfeſſiones facte cum eo valent: nec ſunt iterande: poſtea ſuꝑueniente ſcientia. Illi aūt qui ignorāter ꝯfitent̉ intruſis vel huiuſmodi qͥ nun qͣꝫ habuerūt inſtitutionē a ſuꝑiore. ſaluant̉ ꝓpter fidē ſacramēti. Si tamē ante mortē hoc ſcirēt. ite rum tenent̉ ꝯfiteri. Onfeſſionis celatio. Utrū ſacerdos in omni caſu teneat̉ ce lare ꝯfeſſionē? Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. di. xxj. ꝙ ſic. nam in ſacramētis illud qd̓ gerit̉ exteriꝰ eſt ſignū eius qd̓ gerit̉ interius. Unde ſicut deus peccatū tegit interius. ſic ꝯfeſſor debet tegere exte rius. Et ideo tanꝙͣ violator ſacramēti peccat qui reuelat. per celationē etiā homīes magis ad ꝯfeſſi onem attrahūtur ⁊ ſimplicius ꝯfitētur. vnde etiā ſi aliquod ꝑiculū futuꝝ īmineret: ⁊ hoc ſciret̉ ſolū ꝑ ꝯfeſſionem: vt de heretico qui corrumꝑet fidem vl̓ de matrimonio illicito qd̓ aliqui vellent facere vel aliquo magno damno tꝑali: non ꝓpter hoc re uelare debet: ſꝫ potius eos qui ꝯfitent̉ monere: vt obuiēt ⁊ deſiſtāt et p̄lato dicere ꝙ vigilet ſuꝑ gre gem ⁊ huiuſmodi ſine vlla reuelatōne: de peni. di. vj. ſacerdos: ⁊ extra de pe. ⁊ re. omnis. Idem ẜm aſten̄. ſi ſacerdos ſciat ꝑ ꝯfeſſionē ꝙ aliqͥs dormi Confeſſionis celatio Fo. XL. uit ī eccleſia cū muliere: nō debet ꝓpter hoc ep̄o re uelare: nec ob. ꝙ eccl̓ia ſemīe polluta ē recōciliāda quia illud intelligi poteſt qn̄ eſt diffamatū. al̓s po teſt p̄ſbyter ille ſalua ꝯſciētia celebrare. Aliqui tn̄ dicūt tutius eſſe ꝙ ep̄o reuelet in genere dicendo talis eccleſia reconciliatione eget. ar. de adul. ſigni ficaſti. Quid ſi abbas vel alius p̄latus ꝑ ꝯfeſſionem ſcit aliquē ſubditum ſuuꝫ vti male officio ſuo. vel etiā ſcit ꝑ ꝯfeſſionē alicuiꝰ pͥoris ſibi ſubiecti pec catū cuiꝰ occaſio inducit eū ad ruinā nūquid euꝫ remouere pōt? Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. ꝙ nō: qꝛ p̄latꝰ remouēdo ab officio ſubditū illū: ⁊ ſi faciat vtilita tem eius. facit tn̄ damnū cōitati: qꝛ alij ꝑ relatōeꝫ remoti ab officio. ſcientes ꝙ ꝓ ſua ꝯfeſſiōe remo tus eſſet a ſuo officio: redderent̉ ꝓniores ad non ꝯfitendum ⁊ ille idē minus reuerent̉ cōfeſſionem ⁊ ꝓnior eſſet ad pctōꝝ ſuoꝝ celationē. nā ſine leſi on ꝯſcīe pōt p̄latus dimittere pctm̄ impunituꝫ: qd̓ ſcit vt deus. In caſu tn̄ p̄dicto pōt eū monere ꝙ officio reſignet vel ſaltē ꝙ bn̄ ſe habeat: ⁊ huiuſ modi. Si tamē ſuꝑior poſſet eū ab officio remouē ſine hoc ꝙ ille vel quicūqꝫ alius ſuſpicari poſſet eū ꝓ his que dixit in ꝯfeſſiōe ab illo officio remotum eſſe: liceret ſuꝑiori vt dicunt aliqui ipſum ab offi cio remouere. Quid ſi qͥs ꝑ ꝯfeſſionē alicuiꝰ quē audit ꝯſciē tiā acqͥrat ꝙ ſit indignꝰ p̄latiōe: nūquid ſi interſit ꝓmotioni eius teneat̉ ꝯͣdicere: ⁊ videtur ꝙ nō. qꝛ ꝯtradictio videt̉ d̓ pctō ſuſpitionē inducere: et ſic quodāmō ꝯfeſſionē reuelare. Sed aſten̄. ẜm tho. dicit ꝙ multis alijs de cauſis eſt aliqͥs indignus p̄latiōe qͣꝫ ex pctō vt ex defectu ſcīe. etatis. vel hu iuſmodi. Et ideo qui ꝯͣdicit: nec de crimīe ſuſpiti ouē generat. nec ꝯfeſſionē renelat. Quid ſi dicat ꝯfeſſor aliquē ſibi ꝯfeſſum eſſe d̓ pctīs magnis ⁊ multis ⁊ huiuſmodi? Rn̄. aſten̄. ꝙ talis ē reuelator ꝯfeſſiōis. Si tn̄ dicat aliquem ſibi eſſe ꝯfeſſum d̓ peccatis ſuis: cum ꝓprie ꝯfeſſio non ſit niſi de peccatis. nihil manifeſtat quod eſt occultum. ¶ Quid ſi p̄ſbyter haberet aliqd̓ pctm̄ mortale de quo ꝯfiteri nō poſſet niſi ꝯfeſſionē ſibi factā re uelaret? Rn̄. aſten̄. poſt Ri. ⁊ Sco. ꝙ non debet cōfiteri illud peccatū. durāte em̄ tali caſu ſibi ſuffi ceret de illo peccato cōteri cū ꝓpoſito illud ꝯfiten di quādo poſſet hoc facere ſine reuelatione ꝑſone ſibi confeſſe ⁊ ſine p̄iudicio quocūqꝫ ſigilli cōfeſſi onis. Fortiori em̄ vinculo ligat̉ cōfeſſor ad celādū ꝙͣ penitēs ad cōfitendum. Pone ꝙ aliqui cōdixerint interficere p̄ſbyte rum cū eis euntem in nemus quorū vnus an̄ ne moris ingreſſum penitet ⁊ cōfitet̉ illi: nūquid ille p̄ſbyter nemus ingrediet̉ videt̉ ꝙ ſic: qꝛ nō ingre diendo videt̉ reuelare facto ꝯfeſſionē iſtius ꝯfeſſi alijs ſocijs n̄ penitētibꝰ? Rn̄. pōt dici ꝙ ſacerdos iſte multiplicē occaſionē hr̄e pōt nō intrādi nemꝰ aliā ab iſta ꝑ latronē ſibi detecta: et ad minus pōt dicere corā illis.ſ. volo hoc vel illud facere. Ad illū vel ad aliū locū declinare anteqͣꝫ ꝓcedā vlterius. Et ſi ex tali occaſiōe allegata videat̉ diuertere. tūc g iij

nec verbo nec facto reuelat ꝯfeſſionē. Si aūt non poſſet ex alia occaſiōe diuertere: qͥn appareat illis alijs ꝙ ꝓpter confeſſionē diuerterit. ⁊ in hoc facto reuelet ꝯfeſſiōeꝫ. dicūt quidā ꝙ dꝫ intrare nemus ⁊ exponat ſe morti: vt ſeruet legē dei de ſigillo cō feſſionis. ⁊ ſi morit̉ martyr eſt. Aliter dici poteſt ꝙ nō dꝫ reputari reuelator ꝯfeſſiōis niſi faciat aliqͥd qd̓ ex natura ſua ꝓdat pctm̄ ꝯfeſſum: ſꝫ diuertere a nemore: nō eſt huiuſmodi ergo ⁊cͣ. Et generalit̓ dici pōt ꝙ ſignū qd̓ de ſe eſt indifferēs ad ſignifi candū tale pctm̄ fuiſſe cōfeſſum vel nō fuiſſe. licet aliquibꝰ ſit ſignū magis determīatū ex aliquo pre ſuppoſito: nō tn̄ eſt ex ſe ſignū reuelatiuū ꝯfeſſio nis: nec ꝑ ꝯn̄s ſimplicit̓ illicitū ꝯfeſſori. hec Sco. Utrū liceat ꝯfeſſori reuelare pctm̄ ī genere de tectū in ꝯfeſſione? Rn̄. Panor. in. d. c. oīs dicit ꝙ ſacerdos incurrit penā de qua ibi nō ſolū reuelā do peccatorē ſꝫ etiā pctm̄ ſibi in cōfeſſione detectū: qd̓ eſt ẜm eū ꝯͣ ſimplices aſſerētes pctm̄ poſſe im pune reuelari. Sed in ꝯͣriū eſt Sco. in. iiij. ⁊ videt̉ cōmunis opinio doctorū: nec obſtat tex. in dicto c. omnis. in v̓bo. Qui peccatū: ſuꝑ quo ſe fundat Panor. qꝛ dꝫ intelligi qn̄ tale peccatū refert̉ ad pec catorē: vel quādo eſſet ductiuū in noticiam pecca toris. al̓s ſecus. Que ſit pena reuelātis cōfeſſiōeꝫ? Rn̄. de iure antiquo dꝫ deponi ⁊ omnibꝰ diebꝰ vite ſue igno minioſus ꝑegrinari de pe. di. vj. ſacerdos. Sꝫ ẜm decre. omnis vtriuſqꝫ ſexus. dꝫ deponi: ⁊ ad agen dū ꝑpetuā penitētiā in artū monaſteriū detrudi. Quid ſi p̄ſbyter cōpelleret̉ dicere: vtrū de ali ꝑſona ſibi cōfeſſa udiuiſſet aliqd̓ crimē? Rn̄. In caſu iſto tenet̉ dicere ſe nunꝙͣ audiuiſſe ⁊ ſe de hoc nihil ſcire. et verū dicit qꝛ ſubintelligit̉: vt homo. vel nihil ſcit qd̓ ſit reuelandū. Immo etiā ſi papa p̄ciperet cōfeſſori ꝙ reuelaret cōfeſſionē: nō tenet̉ ei obedire etiā ſi ei p̄ciperet ſub pena excōicatiōis late ſententie: qꝛ celare cōfeſſione non tm̄ eſt de p̄ cepto eccleſie: ſed etiā de iure nature ⁊ diuino ſupͣ que iura nō eſt papa. Utrū autē confeſſor de licētia ꝯfitentis poſſit reuelare ꝯfeſſiōeꝫ? Rn̄. ẜm aſten̄. illud qd̓ p̄ſbyter ſcit tm̄ ꝑ confeſſionē: nullo mō debet dicere. Sed confitens ei ꝑ alium modū intimare pōt: qd̓ facit dando ei licentiā vt dicat nihilominꝰ debet ſcan dalum euitare. ꝓpter duo em̄ tenet̉ cōfeſſor celare ꝯfeſſionē. ſcꝫ ꝓpter vitandū ſcandalum: ⁊ ꝓpter ſa cramentū: qꝛ quaſi de eſſentia ſacramēti ē celatio cōfeſſionis: ⁊ hoc tollit̉ ꝑ licentiā cōfitentis. Sed primū remanet. Et ideo vbi timet̉ ſcandalū: non debet vti tali licētia tūc aūt pōt ſcandalum timeri qn̄ ꝓbabiliter poteſt cōiunci ꝙ p̄ſbyter ꝯfeſſionē reuelet. vnde ſi dicat ei cōfitens ꝙ peccatū ſuū re ferat alij: p̄ſbyter debet ip̄m cōfitentē nunciū ſuū conſtituere non ſe internunciū facere. ⁊ ſic vitabit ſcandalū. ⁊ intelligat̉ hoc cum illa ſuppoſitiōe ge nerali ꝙ pctm̄ alicuiꝰ nulli eſt manifeſtandū: niſi ei qui ꝓdeſſe poſſet ⁊ nō obeſſe. Intelligat̉ etiam hoc de ꝓprijs peccatꝭ nō de alienis. Idem Bon̄. pe. ⁊ tho. Idē tenet panor. in. c. ſignificaſti d̓ adul. ⁊ in. c. matheꝰ de ſy. nā ibi quidā cardinalis hūit Confeſſionis celatio quoddā peccatū in penitentia: qd̓ renelauit pape ſecreto. ⁊ tamē ꝓpter hoc dictus cardinalis nō fuit rep̄henſus a papa. hoc tn̄ fecit vt dicit Panor. de licentia ip̄ius penitētis. ⁊ reuelauit pape. vt dictū eſt qͥ poterat ꝓdeſſe ⁊ nō obeſſe. trū ſciens aliquid ꝑ confeſſioneꝫ ⁊ ꝑ aliam viam teneatur illud celare? Reſpondet Aſten̄. ꝙ ſi quis ſciat aliquid per viam confeſſionis ⁊ ꝑ aliā viam: vt qꝛ audiuit vl̓ vidit eo modo quo ſcit per cōfeſſionē omnimode ⁊ ſemper debet celare. quia ſic nouit vt deus. Eo modo v̓o quo ſcit ꝑ aliā viā poteſt et debet reuelare. ſi cogat̉ vt qꝛ ꝑ ſuꝑioreꝫ ei p̄cipit̉ vel veritati p̄iudiciū generat̉ nec tn̄ oportꝫ tūc dicere ꝙ hoc audiuerit in confeſſione. ſꝫ tm̄ ſic ego hoc vidi vel audiui. nec vnqͣꝫ pōt dicere hoc audiui in confeſſiōe: quia tunc ſemꝑ eſſet peccatū mortale. Quero. Pone ꝙ cōfeſſus dicat ſacerdotem re uelaſſe ſuā cōfeſſionē: ſacerdos v̓o cōfitet̉ ſe dixiſ ſe delictū illius. ſꝫ negat illud habuiſſe in cōfeſſiōe cui incūbet probatio? Rn̄. quidā dicūt: vt recitat Panor. in. c. oīs de pe. ⁊ re. ſacerdotē abſoluendū qꝛ nō eſt magis credendū illi ꝙͣ ſacerdoti. Ho. di cit ꝙ niſi ſacerdos doceat aliūde illud habuiſſe p̄ ſumendū eſt illud habuiſſe in cōfeſſiōe: nō tamen ſacerdos puniet̉ pena ordinaria dicto. c. omnis. ſꝫ pena arbitraria qꝛ aperte nō cōuincit̉ de delicto. Idem Ri. in quarto. An autē cōfeſſori ſuꝑ ꝯfeſſione credat̉ ſimpli ci v̓bo ſine iuramēto. Inno. dicit ꝙ ſic: qꝛ gerit vi cem dei. de offi. or. ſi ſacerdos. nā ſicut a deo nō exi eret̉ iuramentū ita nec ab eius vicario. Dicit tn̄ Ho. aliquos dicere ꝯͣriū: qꝛ licꝫ in foro ꝯfeſſionis gerat vice dei. in ꝯtentioſo v̓o in quo producit̉ in teſtē ſecus ad hoc de teſti. nuꝑ. Io. an. dicit ꝙ pri mū equiꝰ. ſecūdū veriꝰ qd̓ placet Panor. in. c. te ſtimoniū de teſti. Et ex hoc notat caſum ī quo cre ditur vni teſti. ⁊ hoc ꝓpter qualitatē facti: quia cō feſſio fit in ſecreto. trū ſub ſigillo cōfeſſionis cadat ꝑſona cum qua penitēs ꝯfitet̉ ſe peccaſſe? Rn̄deo ẜm Ri. in iiij. di. xxj. ꝙ accipiēdo cadere ſub ſigillo ꝯfeſſiōis id qd̓ nō eſt licitū reuelare. Sic ꝑſona cum qua pe nitens cōfitet̉ ſe peccaſſe cadit ſub ſigillo ꝯfeſſiōis qd̓ ꝓdatur ſic. Sacerdos tenet̉ celare omne id ſibi dictū in cōfeſſione quo confitens poſſet prodi vel mala ſuſpitio in cordibꝰ alioꝝ generari. Sed qn̄qꝫ detegēdo ꝑſonā cū qua penites cōfitet̉ ſe peccaſſe proderet̉ confitens: qꝛ ſi detegeret̉ filiā cōcubuiſſe cū patre ꝓderet̉ pater qͥ cōfeſſus ē ſe ꝯcubuiſſe cū ea. ꝓbat̉ etiā: qꝛ eſſet occaſio retrahēdi homīes a ꝯfeſſionibꝰ. Nō ſolū autē ꝑſona p̄dicta celari dꝫ: ſed etiā peccata ip̄ius cōfitentis. Nā peccata ip̄iꝰ penitētis in relatiōe ad ip̄m cadūt ſub ſigillo con feſſionis de neceſſitate ⁊ abſolute. Et pͥmo ⁊ dire cte ⁊ explicite. ⁊ ex omībꝰ cauſis. ꝑſona auteꝫ cum qua penitens cōfitetur ſe peccaſſe cadit ſub ſigillo cōfeſſionis de neceſſitate ⁊ abſolute non pͥmo. ſed ex cōſequēti ⁊ indirecte ⁊ implicite nec ex omībus cauſis. ſed aliquibꝰ. Peccata auteꝫ ip̄ius peniten tis non referēdo ea ad determinatā ꝑſonā. Sicut

Confeſſor. j. cum aliquis dicit. ego audiui tale quid qd̓ tamen non audiuit niſi in confeſſione. cadunt ſub ſigillo cōfeſſionis de neceſſitate nō tamē abſolute. Sed ſub cōditione.ſ. ſi ex ꝓlatione talium verboꝝ poſ ſet ꝑ ſe: vel ꝑ accidens directe vel indirecte aliqua verecūdia vel cōfuſio vel ſuſpitio mala vel aliqd̓ aliud nocumentū illi qͥ confeſſus eſt ꝓuenire. Ea v̓o que penitēs interſerit in ſua cōfeſſione que nō ſunt peccata nec circūſtantie peccati nec potentes deducere in manifeſtationē confitentis. vtpute ſi interſerit ꝙ in tali terra ſunt bona blada vl̓ aliqͥd ſimile non cadūt ſub ſigillo cōfeſſionis niſi de con gruitate ſi in dicendo illa nō dat intelligere ꝯfeſſo ri ꝙ talia velit celari: vel ẜm Sco. res eſſet de ſe ta lis nature ꝙ merito deberet celari: qꝛ in ſcandalū alterius vel huiuſmodi. tūc dato ꝙ confitens nō dicat ei ꝙ habeat ſub ſecreto tamē cōfeſſor in tali caſu tenet̉ tenere ſecretum: al̓s peccat mortaliter. Et ẜm Bon̄. in. iiij. nullo modo licꝫ reuelare ſigil lum ſecreti niſi in duobꝰ eaſibꝰ. Primꝰ qn̄ veritas id exigit. puta: qꝛ vergit in periculū alioꝝ. Secun dus ſi obediētia cogit. Et contra iſta duo iuramē tum vel promiſſio non valent. de hoc tamē dic vt dictum eſt sͣ. confeſſio primo in principio. Adde tamē qd̓ notat Panor. in dicto. c. omnis. ꝙ lꝫ iſte qui aſſumit̉ in teſtē teneat̉ reuelare in caſu p̄dicto non tamē tenet̉ denūciare. quia aliud eſt teſtimo niū dicere aliud denūciare. nam denunciare non iꝑꝯfeſſione credit̉ ſimpli tenetur quis quod probare non poteſt. vj. q. ij. placuit. Quid ſi aliquis in confeſſione reuelat debita. credita vel depoſita ⁊ poſtea fit publica inquiſitio de p̄dictis? Rn̄deo ẜm v̓ v̓. ꝙ ſi qͥs hoc mō reue lat ſacerdoti id qd̓ habuit ꝑ furtū: vel al̓s cū pec cato ſacerdos tenet̉ celare. Si v̓o abſolute dixit ea o an. dicit ꝙ que debet vel ſibi debent̉. ⁊ ſub ſigillo cōfeſſionis nō debet reciꝑe: ſꝫ ſi recepit. et fiat in qͥſitio ꝑ ep̄m vel aliū qͥ habet ſuꝑ hoc poteſtatē tenet̉ veritateꝫ dicere: qꝛ qui ſic recepit de hoc caſu non cogitauit vel ſi cogitaſſet ⁊ ꝓmiſiſſet: ſeu etiā iuraſſet nō re uelare illicitū eſſet ꝓmiſſum vel iuramētū nec ob ſeruandū in p̄iudiciū iurꝭ alieni. Secus ſi inique ⁊ ꝑ tyrannidē requireret̉: qꝛ tunc ſubterfugere dꝫ tacēdo vel ſophiſtice loquēdo. trū nō ſacerdotes qui interdū ſunt interp̄ tes cōfitentis teneant̉ celare cōfeſſioneꝫ? Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. di. xvij. et. xxj. ꝙ ꝙͣuis p̄ceptum de celando cōfeſſionē. pͥmo ⁊ directe ⁊ explicite liget cōfeſſorem: tamē ex ꝯn̄ti ⁊ implicite ligat quēcūqꝫ peccata cōfitentis audientē: et ſic ligat interpretē. qꝛ in tali caſu interpres ⁊ ſacerdos pro vna ꝑſona reputant̉. Idem de illo qͥ a ꝓpoſito vel caſu audi uit peccata confitētis ſacerdoti. Idem qn̄ in caſu neceſſitatis nō ſacerdos audiuit cōfeſſionē alicu ius etiā laicus tenet̉ celare. Idem ẜm Tho. de illo cui reuelatur confeſſio de licentia confitentis niſi forte peccator velit ꝙ ille abſolute ⁊ libere ſciat. et hoc eſt contra multos qui credunt illa peccata li bere poſſe reuelare. Idem ẜm Ri. de illo cui con feſſor reuelauit cōfeſſionem alicuius ſiue a propo ſito ſiue a caſu. Unde prelato precipiēti ſibi vt di Fo. XLI. cat ei ſi ſcit aliquod malum de illa perſona cuius confeſſio reuelata eſt non debet ſibi dicere: quod trum penitens poſſit reuelare penitentiaꝫ ſibi iniunctā a ſacerdote? Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. diſt. xxij. Quod penitens non poteſt manifeſtare penitentiā ſibi iniūctam a ſacerdote vbi veniat in preiudiciuꝫ fame proprie abſqꝫ vtilitate alia. Aut veniret in p̄iudicium confeſſori: quia forte talem iniunxit penitentiā que ſi ſciret̉ ꝙ iniunxiſſet eam incurreret alicuius maliuolentiā: vtputa: quia in iunxit alicui mulieri vt abſtineat a familiaritate alicuius viri. cuius familiaritas erat ſue caſtitati ꝑiculum. Vel aliquid aliud iniunxit ꝓ quo offen deretur contra ꝯfeſſoreꝫ ſi hoc ſciret. Aut penitēs manifeſtando penitentiā nec fame proprie nec cō feſſori nec alicui p̄iudicium generaret: et hoc caſu non tenet̉ ſecretā tenere. Onfeſſor.j. Quos ⁊ a quibus poteſt abſoluere. Querit̉ ergo primo a quibus poſſit abſoluere ſimplex ſacer dos ⁊ qui ſunt caſus epiſcopales. Benedictꝰ. xj. ī decretali que incipit. Inter cūctas declarauit ꝙ quatuor ſunt caſus epiſcopales de iure et quinqꝫ de ꝯſuetudine. Et licꝫ dicta decretalis per prohe miū ſexti fuerit reuocata: tamē totus mūdus vi detur eos approbare. Primus de iure eſt peccatū ratione cuius irregularitas eſt contracta in cleri co: vbi diſpenſatio requirit̉ ẜm Hoſti. ⁊ Goſ. Et licꝫ glo. Ray. intelligat ꝙͣtum ad irregularitatem ⁊ non quo ad abſolutionē a peccato. tamē dictus Benedictus intelligebat quo ad peccatum. Et multos caſus in quibꝰ clericus incurrit irregula ritatem videsͣ. Clericus. iij. in fi. et infra. c. Diſpē ſatio. Et in hoc aduertant confeſſores. Secūdus eſt de incendiarijs. xxiij. q. vlti. ſi quis mēbroꝝ. et c. ſe. Qui autem dicant̉ incēdiarij vide ſupra. Ab ſolutio primo ⁊ infra Incendiarius. vbi multa d̓ his. Tercius vbi eſſet indicenda penitentia ſolē nis. ⁊ iſta penitētia indicenda eſt ꝓ graui delicto qd̓ totam cōmouit ciuitatem vel locum. l. diſt. in capite. et. xxvj. q. vj. c. fi. Et inter alia peccata pro quibꝰ indicenda eſt penitētia ſolennis eſt blaſfe mia dei vel ſanctoꝝ publice ꝑpetrata: extra de ma le. c. ſtatuimus. Et glo. in. c. ij. de peni. et remiſ. li. vj. dicit huiuſmodi caſum de iure eſſe reſeruatuꝫ epiſcopis. Et panor. in dicto. c. ſtatuimus. querit qn̄ dicatur qͥs publice blaſfemare. vt ſit locus di ſpoſitioni dicto. c. ſtatuimus. Et Rn̄. ẜm Hoſt. ꝙ quādo blaſfemia eſt notoria de iure: vt qꝛ con uictus veī confeſſus in iudicio vel facto: vt quia publice palam pluribus aſtantibus blaſfemiam intulit extra de coh. cle. queſitū. Item dicitur pu blice quādo coram pluribus perſonis blaſfema uerit hoc referentibus poſtea epiſcopo. Et licꝫ ali qui velint reſtringere iſtum caſum eſſe epiſcopalē dumtaxat dum eſt blaſfemia notoria et cum hoc ꝙ referatur epiſcopo. al̓s non. hoc tamen totali ter videt̉ irrationabile: ⁊ nullo iure probatur. Et doc. poſuerūt hoc cā exempli. Exempla aūt nō re

ſtringunt regula. Immo plus dicit Panor. ibi ꝙ hic accipit̉ publicū: ꝓut eſt ſpecies diſtincta a no tario. Et ſic licꝫ nō tranſierit in notariū ſatis eſt ꝙ ꝓbari poſſit. Et ꝓ declaratiōe huiꝰ materie Pa nor. in. c. queſitū. de pe. ⁊ re. ponit notabilē trimē brē diſtinctōeꝫ: ꝙ aut delictū ē graue ⁊ ſcādalizās totā vrbē. ⁊ tūc laico imponet̉ penitētia publica et ſolēnis dicto. c. in capite. et. d. c. fi. Aut ē graue: ſed nō generat ſcādalū. ⁊ tūc aut ē occultū: ⁊ nō impo net̉ penitētia: nec ſolēnis: nec publica: ſiue ſit cleri cus: ſiue laicꝰ: vt ī dicto. c. in capite. Aut ē publicū ſꝫ nō ſcādaloſum. ⁊ tūc imponet̉ pnīa publica ſed nō ſolēnis. d. c. fi. Ideꝫ tenet ip̄e Panor. in. c. fi. de his qui fi. oc. Et ꝑ illum tex. in fi. vbi interfectori bus filioꝝ nō imponit̉ pnīa publica nec ſolēnis: ſꝫ penitētia ſecreta. ſcꝫ triū annoꝝ quoꝝ vnū ꝑagāt in pane ⁊ aqua. Panor. dicit ꝙ hoc ē ꝯtra ꝯſuetu dinē quorūdā locoꝝ: vbi in hoc caſu publica im ponit̉ penitētia ⁊ ſolēnis qd̓ fieri nō debet. Nam illa penitētia imponi nō debet niſi crimē adeo gra ue ſit ꝙ ꝯmoueat tota vrbē. hoc tn̄ intellige ẜm cō munē vſum loquēdi: ſicut dicit̉ ꝙ tota ciuitas va dit ad ſpectaculū. ⁊ tamē maior pars remanet do mi. Et hoc etiam videtur ꝯtra dictum panormite ſupra vbi dixit ꝙ in dicto. c. ſtatuimus: accipit̉ ibi publicum pro eo quod probari poteſt. ⁊ tamē nūc dictum eſt ꝑ dictū. c. in capite: ⁊ dicto. c. fi. ſaltē re quiritur ꝙ magna pars ciuitatis vel loci ſcanda lizetur. Poteſt dici ſaluando dictum Panormite ꝙ bene ſtant ſimul ꝙ tm̄ duo vel tres ſciant ꝑ qͦs ꝓbari poterit. ⁊ tamē ciuitas vel locus ex fama et auditu erit repleta ⁊ ſcādalizata. Quid ſi calore iracundie vel ebrietatis aliquis ꝓſiliuit in blaſfemiā. Dicit Goſ. ꝙ non habꝫ locū hec pena ꝑ verbū p̄ſumpſerit poſitū in dicto. c. ſta tuimus. Sed panor. dicit ꝙ hoc dictū ſibi placet ī ebrio. Sed in accenſo calore iracūdie: forte nō pro cederet niſi maximꝰ eſſet calor iracūdie ex iuſta ci ꝓuocatus. Secus autē ſi ex iniuſta cauſa: vtputa ex amiſſione facta in ludo: facit. xv. q. j. inebriaue rūt. hoc ideꝫ tenet Hoſti. ꝓut dicit directoria li. j. ti. xv. Nam ꝯtra peccatores deū vel xp̄m cum ira quotidie blaſfemātes hec pena ſpecialiter eſt indi cta: nec aliquis deū blaſfema: defacili niſi iratꝰ: vt tn̄ inter iracundia ⁊ iracundiā diſtinguas: qꝛ tan ta poſſet eſſe iracūdia ꝙ demētie equiꝑaret̉. ⁊ tūc poteſt habere locū: qd̓ dicit Goſ. Item dicit dire ctoria ꝙ ſi quis iurat ꝑ caput vel corpus vel ꝑ ca pillum dei. Si hoc facit deteſtādo vel vituꝑand habet locum hec pena. Secus ſi hoc dicit affirmā do vel iurando. An autē hoc capitulum habeat locum in cleri co biaſfemante. Panor. dicit ẜm cōiter doct. ꝙ nō qꝛ clericus non agit publicam penitentiā. l. diſ. ex penitentibus. An autē indiſtincte repellat̉ omnis diſpenſa tio. in his penis. Hoſti. dicit ꝙ ſic: niſi ex magna cauſa diſpenſet̉: vt ſi eſt honorabilis ꝑſona quam nō decet publice penitere. Et vult illam redimere elemoſynis: qd̓ ſatis eſt equū ẜm Panor. Sꝫ caſu quo taliter delinquens non vult ꝑagere peniten Confeſſor. j. tiam p̄dictam impoſitaꝫ ab epiſcopo: nec luere in corpus: debet priuari moriens eccleſiaſtica ſepul tura: vt in dicto. c. ſtatuimus. vbi vltra alias pe nas: etiaꝫ imponit̉ pena pecuniaria: ex quo infert Panor. ꝙ obligatus ad penam pecuniariā ex ma leficio. Si eſt impotēs ad ſoluēdum: debet luere ī corpus. Et ſic dare finem litibꝰ. Secus vbi eſt ob ligatus ex contractu vel quaſi: qꝛ tūc expectat̉ do nec ꝑuenerit ad pinguiorem fortunā vt in. c. odo ardus de ſo. Primū tamē quidā limitāt veꝝ vbi agitur ratiōe comodi publici. Secus vbi ratione cōmodi priuati. Quartꝰ eſt excōicatio maior: ꝓut vult etiā glo. in dicto. c. ij. Idē tenet glo. in cle. attē dentes de ſta. re. Idem glo. in cle. j. de re. do. Ideꝫ in cle. vnica de ꝯſang. ⁊ affi. Idem tenet Fede. de ſe. Idem panor. in multis locis: p̄ſertim in. c. mo nachi. et. c. mulieres. de ſen. exco. Ideꝫ tenet Be rengarius in ſuo opuſculo: qui fuit vnus de ꝯpo ſitoribus lib̓. vj. ⁊ dicit ꝙ ſocij ſui idem ſentiebant etiaꝫ papa Bonifacius. licꝫ Inno. et Hoſti. ꝓut recitat Pir. lib̓. iij. ti. iiij. dicāt ꝙ papa ſibi multos caſus reſeruauit. Epiſcopis aut ſolum duo caſus excōicationū ſunt reſeruati. Primus eſt de iniecti on manuū in clericū violenter: leuiter tn̄. Secū dus eſt in fratribꝰ minoribꝰ recipientibꝰ fratres d̓ tercio ordine tꝑe interdicti ad diuina: vt in cle. cū ex eo. de ſen. excō. Iſta tamē excōicatio hodie per S. d. Sixtū papā quartū eſt ſublata. Et ſic tenen IIrupeu do iſtam opinionē: vna ſola excōicatio eſſet reſer nata ep̄is. In ceteris nō reſeruatis pape: inferio res poſſunt abſoluere. Prima tn̄ opinio eſt cōmu nior approbata ꝑ tot glo. ⁊ doct. Item declarauit ꝙ quinqꝫ ſunt caſus ep̄ales de ꝯſuetudine appro bata. Primus eſt homicidiū voluntariū vel mu tilatio mēbroꝝ. Nam ꝓ hoc peccato ab illo videt̉ penitētia danda: qui eandē debet incendiario da re. ⁊ nec mutilās: nec mutilationē fieri mandans nec ꝯſentiens debet abſolui niſi ſatiſfactōe p̄miſſa xxiij. q. viij. ſi qͥs mēbroꝝ. Secūdus falſarij. ⁊ fal ſarius in ſtrictiſſimo ſignificato: exquo ſumus in materia penali dicit̉ qͥ crimīe falſi tenet̉. Qui autē teneant̉ crimīe falſi. dic ẜm notata ꝑ doc. in. c. j. de cri. fal. ꝙ nō ſolū dicit ille falſariꝰ qui falſat litteras vel ſcripturas: ſed etiā teſtis falſus. ⁊ tenet̉ de fal ſo: non ſolum qn̄ dicit mendaciū: ſed etiā qn̄ occul tauit veritatē. Et hoc intellige ẜm Panor. ibi qn̄ interrogat̉ ſuꝑ aliquo articulo ⁊ dixit ſe nihil ſcire vel qn̄ iurauit dicere purā ⁊ merā veritatē: multa ſubticuit: al̓s ſecus. Itē ſi teſtis recepit pecuniam vt nō diceret teſtimoniū vel vt dicat verum teſti moniū. nam puniet̉ crimine falſi: vt in. l. j. ff. eo. et ibi Bar. dicit glo. tenere ꝙ ſi teſtis accipit pecu niam: vt dicat teſtimoniū verum: tenet̉ pena falſi Sicut dicimus in iudice: qui accepit pecuniaꝫ vt veram ſententiā det: vt. l. ij. ff. de cōdi. ob tur. cau ſam. Ratio ẜm Bar. eſt quia teſtes debēt facere gratis. Itē notarius vel aduocatus vel ꝓcurator q̄ inſtrumēta vnius ꝑtis oſtendit alteri ꝑti. tenet̉ crimīe falſi ꝑ.§. qui depoſita in. d. l. j. Terciꝰ viola tores eccleſiaſtice libertatis.ſ. qͥ iniuſte ꝑſonas ſeu res eccleſiaſticas grauāt. hodie tamē ꝑ proceſſum

Confeſſor. j. curie ſunt excōicati. Quartus violatores eccleſiaſti ce immunitatis. hoc eſt qui in eccleſia ſiue loco ſa cro: vel in ſpacio priuilegiato in circuitu eccleſie ꝓ ximum in perſona ſeu rebus offendit. xvij. q. iiij. ſi quis inuentus: vel aliter eius immunitatem ledit Et ſic omne ſacrilegium videt̉ caſus ep̄alis. Quin tus ſortilegi ⁊ diuinatores xxvj. q. j. c. j. Et no. Pa nor. in. c. j. de ſortil̓. ꝙ ſortilegia oīno ꝓhibent̉. ſiue fiant ꝑ inuocationem demonum. ſiue fiant in co dicibus. ſicut faciunt pleriqꝫ dicentes verſus pſal terij. Et faciunt illud voluere. ſiue fiant in tabulis quia fiunt ibi quedam puncta. Item dicit ꝙ om nis diuinatio in quacunqꝫ re ꝓhibita eſt. ⁊ exercē tes ſortilegia ⁊ diuinationes ſunt infames ⁊ repel lunt̉ a teſtimonio. ⁊ ab accuſatione. iij. q. v. conſti tuimus. ⁊. ij. q. viij. quiſquis. Item ꝓhibitum eſt ſubijcere ſe fortune ꝑ breuia vel ludendo cum taxil lis: vt extra de ſortil̓. c. fi. de hac materia vide infra ſortilegium. Et nota ẜm Pe. de pal̓. ꝙ iſta reſerua tio caſuum ep̄alium eſt de actibus exterioribus cū effectu ⁊ nō de interioribus. vnde ſi quis deſidera uit vel queſiuit occidere hominem. Iſtud homici dium cordis nō eſt de caſibus reſeruatis ep̄is. Di cit etiā idem Pe. ꝙ inceſtus qui cōmittit̉ a pueris ſſta tuimē excōicatio hodiepe qui nō habēt vſuꝫ rōnis: nō eſt de reſeruatis ep̄is. qꝛ non ꝑ hoc tollit̉ virginitas nec cauſat̉ affinitas. hec Petrus. ¶ Quero a quibꝰ caſibus poſſunt abſoluere fra nō reſeruatis pape: inferio tres priuilegiati. ꝑ cle. dudum. de ſepult. Et videt̉ dicendum ꝙ ordinarij poſſint ſibi retinere quo ad p̄dictos ſoluꝫ caſus de iure ſibi reſeruatos. Et hoc ptꝫ ꝑ. d. cle. dudū ī.§. ꝑ hu inſmodi. vbi dicit̉. Per huiuſmodi autem conceſſionem nequaqͣꝫ intendi mus ꝑſonis ſeu fratribus ipſis ad id taliter depu tatis poteſtatem in hoc impendere ampliorem: qͣꝫ in eo curatis ſeu parochialibus ſacerdotibus eſt a iure conceſſa. hec ibi. Et nota ibi a iure conceſſa et ꝑ conſequens exceptis ſibus de iure: predicti fra tres ab omnibus alijs abſoluere poſſunt. hoc ideꝫ tenet Panor. in. c. fi. ne cler. vel mo. vbi ponit que ſtionem glo. in. d. cle. dudum. ſcꝫ an ep̄o reſtringē te poteſtatem parochialium. videat̉ ꝑ conſequen tiam reſtricta poteſtas fratrū. ⁊ determinat ibi glo. ꝙ ſic. Sed Panor. tenet oppoſitum ꝑ verba illius cie. vbi papa dat poteſtatem fratribus tantā quan ta eſt a iure cōceſſa curatis ſacerdotibus. vnde pō dera verbum a iure ⁊ tp̄us conceſſionis. Ueniūt ergo om̄es caſus p̄ter illos quos ius ſpāliter reſer nauit ep̄is. Papa autem nō habuit ibi reſpectum vt in. l.j. fi. eo ad conſtitutiones ep̄orum que variant̉ ẜm loca et tꝑa: ⁊ in facto conſiſtunt. ar. de conſti. c. j. li. vj. Idē tenet Pir. nec conſuetudo que ep̄is aliquos caſus reſeruat: dictis fratribꝰ p̄iudicat. cum conſuetudi nes p̄dictis cōtrarie penitus reuocent̉ ꝑ. d. cle. du lij fidecōd dum in.§. nos ⁊ em̄. Quid agēdum cum quis habet aliqua peccata a quibꝰ ille qui confitet̉ nō poteſt abſoluere? Rn̄. ẜm Tho. Sacerdos nō abſoluit aliquem: niſi qui diuinitus credit̉ abſolutus. Sed poſtqͣꝫ a deo eſt abſolutus: tenet̉ adhuc eccleſie confiteri. ⁊ quia di ſpenſatio abſolutionis nō eſt tota cōmiſſa minori: Fo. XLII. tenet̉ totū cōfiteri ei: et ipſe debet abſoluere ab his a quibꝰ pōt. deinde tenet̉ remittere eum ad ſuꝑio rem de reſiduo abſoluendum. ⁊ talis ſuꝑior abſol uens ꝑficit ⁊ cōfirmat qd̓ ceptum erat. Et ſic dicit̉ eadem confeſſio nec dimidiata. Utrum ſacerdos abſoluens aliquem de facto a peccatis a quibꝰ nō poteſt eum abſoluere de iure: peccet mortaliter? Rn̄. ẜm Rich. in. iiij. diſt. xviij. ꝙ abſoluens. aut hoc facit ex ignorātia iuris. Aut ſciens ius quo hec facere ſibi nō licet. Si ſcd̓o mo do ⁊ ex deliberatione hoc faciat peccat mortaliter. Si aūt hoc facit ex ignorātia iuris. ⁊ ſi eſt affectata adhuc peccat mortaliter. Si autem eſt ignorantia craſſa: adhuc mortaliter peccat. Sacerdotibus em̄ officium ſuum ignorare nō licet. De ſic autem ab ſoluente ⁊ abſoluto tali abſolutōni īnitenti niſi per ignorantiam inuincibilem ſeu ꝓbabileꝫ excuſent̉ dici pōt. Si cecus ceco ⁊cͣ. nec ille ꝑ ignorantiā ex cuſat̉: qui magis ſollicitus eſt querere cōſilium ꝓ emptione vnius equi vel vnius bone robe qͣꝫ pro ſalute aīe ſue. Quid aūt de confeſſore qui ex verecundia vel fe ſtinatione vel ex ignorantia abſoluit vbi nō potu it. Et confeſſor poſtea experit̉ ſe erraſſe. nunquid tenet̉ hoc penitenti dicere? Rn̄. Arch. flo. in ſum ma ꝙ ſecularis excuſatus eſt. ⁊ coram deo abſolu tus interim ꝙ neſcit. ſed confeſſor nō. Quid ergo faciet Collatio fuit facta de hoc cum multis nota bilibus doc. theologie in concilio Baſilienſi. Qui dam dixerunt ꝙ debet auctoritatem a ſuꝑiori im petrare ⁊ ſi ſine magno ſcandalo fieri poteſt voca re nō abſolutū ⁊ ſibi dicere. ac eum abſoluere poſt auditum in cōfeſſione: vel ſi magnū ſcandalum ti meret̉: abſentē abſoluat. ſi ab vltima cōfeſſione ſpe rat̉ adhuc eſſe in gratia. Aut et alijs placuit ſi ma gnū timeret̉ ⁊ notabile ſcandalū: ſummo ſacerdo ti deo cōmittat: pnīam ſolam cōdignā ſacerdos ꝓ negligentia agens p̄ſertim qn̄ multitudo ſic eſt ne glecta: vel multi eorum multū diſtant a loco vbi re ſidet confeſſor. Quid eſt ſentiendū de illo qui cōfitet̉ ⁊ cōfeſſor eum nō intelligit: aut ex dormitōe vel imꝑitia lin gue: aut ex diſtractōe nimia vl̓ hmōi? Rn̄. Arch. flo. ẜm Io. de catabrig. antiquū doc. ꝙ ſacr̄alis ab ſolutio pexigit cōfeſſioneꝫ. Confeſſio v̓o importat oris reuelationē: qꝛ nō pōt eſſe ſine relatiōe vnius et ꝑceptōe alterius. Cum ergo alterū iſtorū.ſ. ꝑce ptio ſacerdotis deficiat in caſu p̄dicto: credo de il lo peccato nō eſſe confeſſionē ⁊ ꝑ ꝯn̄s nec impendi abſolutionem. Utrum ſacerdos parochialis teneat̉ audire cō feſſiones ſuorū parochianorū quocienſcūqꝫ volue rint eodē anno cōfiteri? Rn̄. ẜm Rich. in. iiij. diſ. xviij. ꝙ de neceſſitate nō tenet̉ ordinarie ſacerdos audire cōfeſſiones ſuorū parochianorū: niſi qn̄ illi de neceſſitate tenent̉ ꝯfiteri: qd̓ eſt ſemel in anno. ⁊ qn̄ ſunt in infirmitate graui cōſtituti vel imminet eis ꝑiculū mortis. Si tn̄ pluries voluerint ꝯfiteri: ⁊ ſacerdos curatus eos abſoluere noluerit: tūc libe re pn̄t ſubditi aliū ſacerdotē adire ⁊ eidē cōfiteri: ⁊ ille pōt eos abſoluere: niſi prius eorū ſacerdos qui

Confeſſor. jͣ. eos audire noluit ad aliquem determinatū ſacer dotem illos miſerit. quia ſi audire nō vult eos. nec ad aliquem ſacerdotem mittere: implicite: licencia uit vt illa vice confiteantur cuicunqꝫ ſacerdoti vo luerint. Quid ſi confitens ſit excōicatus ⁊ non poſſit ab ſolui a ſuo confeſſore. nunquid abſoluet eum a pec catis? Rn̄. quidā dicunt: vt refert Ri. anglicus in ſuo quolibet. ꝙ ſi nō ſtatꝭ ꝑ ip̄m penitentē quin ab ſoluat̉: nec eſt in mora petēde abſolutionis: nec ti met̉ ꝙ negligētior fiat ad petendū abſolutionem. poterit eū confeſſor abſoluere a peccatis. Sed con tra hoc arguit idem Ri. qꝛ cum ꝑ excōicationem p̄ſertim maiorē: quis ſit priuatus ꝑticipatōe ſacr̄o rum. non video qualiter excōicato poſſit abſoluti onis bn̄ficium impartiri. Licet em̄ in contritione oīs culpa dimittat̉. non tn̄ oīs pena. Quia igit̉ ex cōicatio ſeꝑat a ꝑticipatione ſacr̄orum: non video qualiter excōicatus poſſit eſſe capax virtutis alicu ius ſacr̄i. ſicut etiā de baptiſmo qui eſt ianua ſacr̄o rum. qꝛ igit̉ virtute abſolutiōis ſacr̄alis aliquid de pena tꝑali dimittit̉: in quā virtute contritionis cō mutata eſt eterna. non video qualiter penaliter ſe ꝑatus ab efficacia oīs ſacr̄i poſſit illud bn̄ficium re ciꝑe. Idem tenet Ri. in. iiij. Ubi tenet indubitan ter ꝙ excōicatus ſiue iuſte: ſiue iniuſte: ſiue ſtet per eum ꝙ non eſt ab excōicatione abſolutus: ſiue nō: non p̄t abſolui a peccatis. excōicatōe manēte. Idē tenet Ugo de caſtronouo. in. iiij. Idem Io. de no to in. iiij. Idem Monal. in ſum. dicens. ꝙ licꝫ alia opinio ſit benignior. tn̄ iſta eſt ſecurior. ⁊ ꝙ hoc ha bet generalis conſuetudo. Idem Hirectoria. Idē tenet Arch. flor̄. Nec cōtritio: nec bona diſpoſitio confitentis aliquid facit ad hoc. quinimmo etiā ſi eſſet optime ⁊ ſumme contritus adhuc excōicatio ne manēte: non poſſet abſolui a peccatis vt dictuꝫ eſt. Et hoc ꝓuenit ex natura ipſius excōicationis q̄ eſt tante malignitatis. ꝙ nō niſi ea remota. quo ad eccleſiā remitti non pn̄t peccata. ⁊ de hoc videt̉ caſus in. c. a vobis el. ij. de ſen. ex. vbi habet̉ ꝙ licet quis ſit deo reconciliatus ꝑ contritionē: neceſſe eſt tn̄ vt poſtmodū reconciliet̉ eccleſie. q̄ reconciliatio nullo modo fieri p̄t regulariter niſi ꝑ confeſſioneꝫ ⁊ abſolutionē prius a cenſura ſi qua erat. Nec ob. qd̓ dr̄ ꝙ excōicatus pluribꝰ excōicationibꝰ poteſt abſolui ab vna altera manente: extra de ſen. ex. cuꝫ ꝓ cā. ergo eſt ꝑticeps abſolutionis. Dico ꝙ hoc a gumentum nihil facit ad ꝓpoſitum ⁊ equiuocat̉ de abſolutione. qꝛ licet excōicatus poſſit abſolui ab ex cōicatione altera manente: non ſic eſt de peccatis. qꝛ abſolutio ab excōicatione reſpicit forum extrin ſecum. ⁊ ſic p̄t abſolui. Abſolutio aūt a peccatis re ſpicit forum pnīe. ⁊ ſic non p̄t abſolui a peccatis ex cōicatione manente. immo Imola in cle. religioſi: de priuil̓. dicit ꝙ ſiquis ſcienter admittit excōicatū ante abſolutionē ad ſacr̄m pnīe incurrit excōicati onem minoreꝫ ex participio. Et multi confeſſores non ignari ſolent excōicatum ꝑ prius abſoluere ſi poſſunt anteꝙͣ eum audiāt de peccatis. Et hoc vi det̉ laudabile. Quid ſi vnus audit confeſſionē. ſicut faciebant aliqui fatui monachi ſciētes ꝙ abſoluere non pote rant. remittebāt curato. vt abſolueret de caſibꝰ qͦs non audierat? Rn̄. Directoria ꝙ hoc fieri non p̄t. Quero: pone ꝙ duorū p̄ſbyterorū: quorū vter qꝫ eſt p̄ſbyter inſolidum eiuſdem parochie. vuus a caſu vel a ꝓpoſito audiat confeſſionē alicuius pa rochiani ſui confitētis ſocio ſuo qui morit̉ facta cō feſſione anteꝙͣ abſoluat penitentē. nūquid ille qui ſic audiuit eius confeſſionē poterit eum abſoluere Rn̄. ꝙ nō. Ad ſacr̄m em̄ pnīe. neceſſaria eſt inten tio. ⁊ ex ꝑte confitētis ⁊ ex ꝑte abſoluētis. Cum er go confitēs vni: nullo modo intēdat confiteri alte ri. alter nullo modo pōt eum abſoluere vel ligare confeſſione facta alteri. Si ep̄s cōmittit vicario ſuo vel alteri. ⁊ in man dato aliquid exp̄ſſit de his q̄ requirūt ſpāle māda tum ſecuta generali clauſula. ⁊ oīa alia q̄ ꝑ nos poſ ſumus etiā ſi mandatū exigāt ſpāle ẜm Ho. ſatis videt̉ ꝙ talis etiā poſſit ſpālia ad inſtar ꝓcurato ris. Secus ſi de ſpālibꝰ non fuiſſet ibi aliquid exp̄ſ ſum ꝑ regulā. In generali de re. iur. li. vj. et ꝑ. c. ij. de pe. ⁊ re. eo. li. qd̓ tn̄ videt̉ intelligēdū quantū eſt de virtute verborū ⁊ in foro contētioſo. nam in fo. ro conſcīe ſi aliter conſtaret de intentōe conferētis aucͣtatem. ꝙ ille intēderit hoc etiā ſi non exp̄ſſiſſet aliquid. In generali conceſſione intelligerent̉ ſpā lia. xxij. q. v. humane aures. Et hoc ideꝫ dici p̄t de aucͣtate data ab ep̄o confeſſoribꝰ. qꝛ dicēdo: do vo bis aucͣtatem meā in confeſſionibꝰ. non intelligit̉ ꝓpter hoc conceſſiſſe caſus ſuos. niſi aliter cōſtaret ꝙ ꝑ hec verba generalia intēdat caſus ſuos cōcede re. Sed dicēdo iſtū vel illū ⁊ oēs alios meos caſus tunc intelligit̉ totū dediſſe. Item nota ẜm Arch. flor̄. ꝙ ex hoc ꝙ papa daret alicui licentiā ꝙ poſſit ſibi eligere quecunꝙͣ etiā religioſum ꝓ audiendo confeſſiones. vel ꝓ p̄dicatione. tn̄ hoc non p̄t ſine licentia ſuorū p̄latorum: extra de iude. ꝙͣ ſit. Si tn̄ in dicto caſu audiret religioſus confeſſionē ſine li centia ſui p̄lati ſimpl̓r: teneret abſolutio. Ita ꝙ nō eſſet reitarēda talis confeſſio licet malefaceret. Idē Pe. de pal̓. Utrum officialis ep̄i habeat aucͣtatem in peni tentijs caſuū ep̄alium? Rn̄. ẜm Hoſti. ꝙ non. ni ſi exp̄ſſe pateat ꝙ hoc voluerit ep̄us. Et ſi habet. ⁊ non eſt facerdos dꝫ alteri delegare. Et ẜm Panor. in cle. j. de priuil̓. iſte officialis ep̄i hꝫ ſolū iuriſditio nē in foro ꝯtentioſo. nec dꝫ ſe impedire in ſpūalibꝰ vt in. c. lꝫ de offi. vi. li. vj. hoc intellige: vt dictū eſt niſi aliud ex gr̄a habuerit ab ep̄o. Secus tn̄ videt̉ dicendū de vicario generali ep̄i in ſpūalibꝰ. exꝑiē tia teſte. de his vicarijs. vide. jͣ. c. vicarius. ¶ In articulo mortis omnibꝰ ſacerdotibꝰ de oībꝰ peccatis ⁊ ſententijs concedit̉ abſolutio. Uide sͣ. de hoc diffuſe. Abſolutio primo in fi. Quid ſi aliquis excōicatus in qͦ indicia fuerunt pnīe manifeſta. nec ꝑ eum ſtetit quominus recōci liaret̉. nō ſuſcepto bn̄ficio abſolutōis deceſſit an̄ ꝓ abſoluto ab eccl̓ia ſit hn̄dus? Rn̄. ꝙ tali defuncto bn̄ficiū abſolutōis. impēdat̉. Sic tn̄ vt illiꝰ mortui abſolutio a ſede apl̓ica requirat̉: qui cum viueret ab ea fuerat abſoluendus.

Confeſſor. ij. Onfeſſor. I. De eius ſcientia. Tria ẜm al. debent eſſe in ꝯfeſſore.ſ. ſci ētia diſcernendi inter peccata. Inqͥſitio de eis cauta ⁊ diſcreta penitētie ſeu ſatiſfactiōis in iunctio: nec ſacerdos tenet̉ ſcire diſcernere niſi in cōmuni: que.ſ. ſint capitalia: et q̄ mortalia cōmu nia: ⁊ q̄ venialia ex genere. Et ſciens hec ſufficiēs reputat̉ pro tꝑis huiꝰ neceſſitate ad ꝯfeſſiōes au diendas. Eſt tn̄ ꝑiculoſum audire ꝯfeſſiones non habēti cōpetente noticiā caſuum pape ⁊ ep̄oꝝ: vt in cle. religioſi de priuil̓. Quo v̓o ad caſus ep̄ales ſynodales vel archiep̄ales non ſic tenet̉ ſcire ẜm Dir. li. iij. ti. ij. vbi dicit ꝙ religioſus ꝓbabilit̓ pōt ignorare talia ſtatuta: qꝛ in facto ꝯſiſtunt: ⁊ maxi me cū talis non teneat̉ ire ad cōcilia ep̄alia vel ar chiep̄alia. Ideo excuſat̉ ẜm v̓ v̓. Ad hoc etiaꝫ for tius obligat̉ qͥ ſe offert ſponte tali officio: vel ſe in terit. Talis em̄ tenet̉ de omni exacta diligētia. ar. ff. depo. l. j.§. ſepe. vbi dicit̉ ꝙ qui obtulit ſe depo ſito tenet̉ etiā de leuiſſima culpa. vbi al̓s non tene retur niſi de dolo ⁊ lata culpa. Qui aūt nō ingerit ſe: ſed requiſitꝰ exercet ex charitate: ſatis videt̉ ꝙ non teneat̉ niſi inquātū ſcit vl̓ poteſt commode ſci re. Et qꝛ hic agit̉ ad merā vtilitatē alterius: ſicut ⁊ de depoſito. Si qͥs v̓o ꝯfeſſor dubitat de ſua ꝯpe tenti ꝑitia ꝑ ſcientiā ſeu exꝑientiā vel etiā dubitat ſi alius ꝑitior reperiat̉ qui hoc poſſit ⁊ velit: excu ſatur obedientia prelati. xxiij. q. j. quid culpat̉. Itē in ꝯfeſſore requirit̉ ꝯſcientia magis ꝙͣ ſcientia. de pe. di. vj. qui vult. Et ideo exiſtens in mortali au diendo ꝯfeſſiones mortaliter peccat: ẜm quoſdaꝫ Nam ẜm Tho. ⁊ Al. exiſtēs in mortali qn̄cunqꝫ ī aliquo actu exhibet ſe vt miniſtrū eccl̓ie mortalit̓ peccat ⁊ tociēs mortalit̓ peccat quotiēs hmōi actū trtlti facit. hoc tn̄ intellige: niſi ī tali actu ſaltem cōterat̉. Secus tn̄ in ſacramēto enchariſtie vbi vltra cōtri tionē requirit̉ ꝯfeſſio regularit̓ quo ad ſuſcipientē am: extra de Idem poſſet dici in ſuſcipiente alia ſacramēta: vt ſufficiat ꝯtritio. In adminiſtrāte aūt huiuſmodi ſacramēta cū ſolēnitate forte aliud eſſet dicendū. ¶ Sed an poſſit fieri cōfeſſio exiſtenti in peccato mortali? Rn̄. ẜm Tho. ꝙ licꝫ ſubditus teneatur s tp̄i habeat ancͣtatem in pem recipere ſacramēta a miniſtro eccleſie etiā exiſtēti ī mortali quouſqꝫ ab eccleſia tolerat̉: quia adhuc ei obligat̉. tamen excepto caſu neceſſitatis non foret tutum huiuſmodi inducere ad executionē alicuiꝰ ſpectantis ad ſuum ordinem: durante cōſcientia ꝙ dictus miniſter ſit in mortali: quam cōſcientiā poteſt deponere: quia in inſtanti poteſt ex diuina gratia ſe emendare. tamē hoc modificatū eſt ꝑ cō ſtitutionē baſiliēſem: quā habes infra Excōmu qis vide jͣ c. vicarius. nicatio. vj. An interrogatiōes ſint faciende in cōfeſſione? Rn̄deo ẜm Ray. ꝙ ſic: dūmodo diſcrete fiant de pe. diſt. v. c. j. ⁊ di. vj. qui vult. Et debēt interroga tiones eſſe pͥncipaliter de. vij. vicijs capitalibꝰ: de articulis fidei: de p̄ceptis decalogi. de ſacramētis eccleſie ⁊ de circūſtantijs eoꝝ: que ſunt. Quis: qͥd vbi: ꝑ quos: quotiēs: cur: quō: qn̄. Et ſi ꝯfeſſor ſcit vel habet ꝓbabilem opinionē de aliquibꝰ pecca Fo. XLIII. tis que penitens nō ꝯfitetur debet ei ad memoriā reducere: quia timere poteſt ꝙ cōfitens ſuper hoc laboret craſſa ignorātia vel ꝙ non adhibuerit de bitam diligentiā. Sꝫ qͥd ſi ꝯfeſſori occurrit aliqͥd de quo dubitat qͥd agere debeat? Rn̄. ꝯſulat ꝑitos. Quid ſi ſacerdos habeat aliquos parochianos ſurdos: cecos: mutos: vel furioſos: vel demonia cos ⁊ ſil̓es quos ſcit eſſe in peccato mortali. Quid faciet? Rn̄deo ẜm Ray. debet facere poſſe ſuum vt inducat eos ad penitētiā ẜm ꝙ eſt poſſibile ꝙ ſi nō pōt: oret ⁊ faciet orari ꝓ eis. Utrū ſacerdos poſſit abſoluere illam cum qua peccauit? Rn̄deo ẜm v̓ v̓. nō debet: qꝛ tollit̉ eru beſcentia. Si tamē abſoluit. tenet abſolutio. Nec obſtat ꝙ ep̄us non poteſt diſpenſare in ſymonia cum eo cōmiſſa: qꝛ diſpenſatio eſt dignitatis abſo lutio neceſſitatis. Et ideo nō tā facile amittit quis poteſtatē abſoluēdi ſicut diſpēſandi. ¶ Utrū ſacerdos debeat pͥmo abſoluere ꝙͣ peni tentiā imponere. Dic ẜm glo. in cle. dudum de ſe pul. ꝙ pͥmo audiat̉ ꝯfeſſio. ſecūdo imponat̉ peni tentia. tercio fiat abſolutio. Nō ergo p̄cedat abſo lutio impoſitionē penitētie: vt ſic abſolutionē pre cedat cōtritio cordis: cōfeſſio oris: ſatiſfactio oꝑis ſaltem in ꝓpoſito. hec ibi. Et hoc regulariter fien dum. Si tamē qͥs poſt abſolutione anteꝙͣ diuer tat ad extraneos actꝰ imponeret penitētiā poſſet excuſari. nā qd̓ ſit incōtinēti: videt̉ ineſſe. Onfirmatio ſacramē ti. Utrū ſacr̄m ꝯfirmatiōis ſit de neceſ ſitate ſalutis? Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. diſt. vij. ꝙ ſuſceptio ſacramēti ꝯfirmationis parnulis baptizatis nō eſt neceſſaria ad ſalutē. ſic intelligē do ꝙ ſine eius ſuſceptiōe ſaluari non poſſint. Sic etiam loquēdo de neceſſario nō eſt neceſſaria per ſe adultis huiꝰ ſacr̄i ſuſceptio qͣꝫuis eis valeat ad maiorē victorie ꝑfectiōꝫ. Cōtemptꝰ tn̄ huiꝰ ſacr̄i t̉ adultꝭ niſi peniteāt ē dānabilis. tūc aūt ꝯtēptores reputari debēt qn̄ hīta bona ⁊ ſufficiēti opportu nitate ſuſcipiēdi hoc ſacr̄m: ip̄m ſuſcipere renuūt ac notabilis ⁊ negligunt. Que ſunt de ſub̓a ꝯfirmatiōis? Rn̄. ẜm pe. v. Duo ex ꝑte ip̄iꝰ ſacr̄i.ſ. materia chriſmatis et for ma v̓boꝝ. Duo ex ꝑte mīſtri.ſ. dignitas pōtifica lis ⁊ intētio. Unū ex ꝑte ſuſcipiētis.ſ. ꝙ chriſmet̉ ī fronte. Nā qꝛ ī ꝯfirmatiōe ꝯfert̉ audacia ſpūalis euidentiꝰ fit in fronte. Chriſma aūt dicit̉ oleū cuꝫ balſamo ab ep̄o ſanctificatū. Quis eſt mīſter ꝯfirmatiōis? Rn̄. ſolꝰ ep̄us de ſe. di. v. manꝰ: ⁊. c. nouiſſime: ⁊. c. vt ieiuni. Sꝫ nūqͥd papa pōt cōmittē alteri? Rn̄. panor. in. c. quāto d̓ ꝯſue. dicit ꝙ nō ſolū ſacerdotibꝰ: ſꝫ t̓t A c a1c0. ſimplici clerico dūmō heat iſtud ſacr̄m p̄t ꝯmirtē. c4.vveile ⁊eler ⁊ dxe Et ī hac opiniōe reſidꝫ glo. in. d. c. ꝙͣto. Alioͥl. n̄ di Ao loao Frū cūt ꝙ etiā laico p̄t hͦ papa demādare. dūſ iō laicꝰ receꝑit iſtd̓ ſacr̄m. Et hāc opi. vr̄ appro bare glo. ī d. c. manꝰ. In eo ꝙ apponit regulā di. ꝙ ex delega tiōe pape qͣlibꝫ p̄t cōferre ſacr̄m qd̓ ip̄e recepit. E ſic laico hn̄ti hꝰ mōi ſacr̄m papa cōmittere poſſet.

Communior tn̄ opinio videt̉ vt laico hoc deman dare non poſſit: quia ex hoc denigraretur ſtatus eccleſie qd̓ papa facere nō poteſt..j. q. vij. Et ſi illa. Sꝫ dubium eſt qͥd in collatione ordinum. glo. in. d. c. manꝰ. vr̄ velle idem qd̓ dictū eſt de ꝯfirma tōe. Sꝫ collec. dicit ꝙ collatōꝫ minoꝝ ordinū poſ ſet papa delegare ſimplici ſacerdoti. Secus in col latione ſacroꝝ. qꝛ ſacri ordines hn̄t actꝰ ⁊ exercitiū in ꝯfectione euchariſtie. nam vt dicit glo. in. c. ꝑue nit. xcv. di. non pōt papa ꝯmittere nō ſacerdoti vt ꝯficiat corpus xp̄i: qꝛ xp̄c hoc ꝯmiſit ſolis p̄ſbyterꝭ Ideo idem dd̓m in ꝓpoſito vt ſicut in ꝯfectione eu chariſtie papa non diſponit ꝯͣ diſpoſitiōeꝫ xp̄i. ita nec in ordinatione miniſtroꝝ ipſiꝰ ſacramēti. Sꝫ panor. putat vt ſacerdoti hoc poſſit delegare indi ſtīcte. qꝛ lꝫ de ſacr̄o euchariſtie ſit diſpoſitū inſtitu tione dn̄ica qͥ hēat illud adminiſtrare hoc tn̄ non eſt diſpoſitum in collatōe ordinum. nam olim pre ſbyteri in ꝯmuni regebāt eccl̓iaꝫ ⁊ ordinabāt ſacer dotes. vn̄ quēadmodū olī poterāt: ita vr̄ ꝙ papa poſſit hoc ꝯcedere ſacerdoti: maxime delegando. cum nihil exerceat delegatꝰ noīe ꝓprio. vt in. c. ſane de of. dele. Quinīmo dico ꝙ minoꝝ ordinū colla tionem poſſet papa ſacerdotibꝰ ꝓprio iure ꝯcedere Nam ſacerdos pōt hodie ꝯferre primā tonſuraꝫ. dūmodo hēat ſubiectum vt notat Ho. in. c. cum ꝯtingat de eta. ⁊ qͣ. Per inferiorem aūt p̄latum a papa: non pōt fieri iſta delegatio non pontificibꝰ. qꝛ non pn̄t iſti diſponere ꝯͣ ſtatutū ⁊ ordinatōꝫ ec cleſie. Hoc ꝓbat̉ in. c. aqua. de ꝯſe. ec. Et vide glo. in. d. c. ꝑuenit q̄ ponit notabilem regulaꝫ ꝙ nihil hꝫ ep̄us: qd̓ ſit iuriſditionis qd̓ non ſit delegabile ꝑ eum. Secus in ꝯpetentibꝰ rōne ordinis ep̄alis. vt notat glo. in. d. c. quanto. An aūt ea que ſunt ordinis ep̄alis poſſint ꝑ in ferioreꝫ p̄ſcribi? Rn̄. Panor. in. d. c. quanto. facit regulaꝫ ſingularem: ꝙ ea que ſunt ordinis ep̄alis non p̄n̄t acqͥri ꝑ inferiorē ex ꝯſuetudine quantū cunqꝫ vetuſtiſſima. Hinc dicit Io. an. in. c. ij. de p̄ben. li. vj. ꝙ quantocūqꝫ tꝑe laicꝰ exercuerit actū ſpūalem: nunꝙͣ tn̄ pōt illum actū p̄ſcribere. Naꝫ poſſeſſio tanti tꝑis cuiꝰ initij non eſt memoria hꝫ vim tituli: qn̄ dat̉ capacitas in exercente. al̓s non. Secꝰ in ꝯpetentibꝰ ep̄o rōne iuriſditionis vel di gnitatis ep̄alis. Nam illa pn̄t p̄ſcribi ꝑ inferioreꝫ clericum: vt in. c. auditis. ⁊. c. cum olim de p̄ſcrip. ⁊ in. c. accedentibꝰ de ex. prela. ¶ Que aūt ꝑtineant ad iuriſditōꝫ. Glo. in. c. trāſ miſſam de elec. dicit ꝙ ſunt. vt iudicare. excōmu nicare. corrigere. iuramenta reciꝑe a vaſallis. ꝯfir mare. inueſtire. beneficia ꝯferre: ⁊ ſimilia. ⁊ hec oīa in ꝯfirmatione ꝯſeqͥt̉ electꝰ. Ea v̓o que ſunt ordi nis: ſic̄ eſt. clericos ordinare. chriſma ꝯficere. depo ſitio clericoꝝ. benedicere v̓gines ⁊ eccl̓ias ⁊ altaria ꝯſecrare ⁊ ſil̓ia: ꝯferunt̉ in ꝯſecratōe ep̄ali. Et glo. in d. c. ꝑuenit dicit ꝙ int̓ ea que ſunt iuriſditionis ſunt q̄daꝫ que non pn̄t demandari. niſi eis qͥ ad miniculo ordinis ea pn̄t exercere. vt deponere. v̓ berare clericum. extra de ſen. ex. vniuerſitatis. ¶ Sed querit̉ preſuppoſita validitate delegatio nis. ſi delegans poſtea ꝓhibet. nunqͥd imprimat̉ Confirmatio caracter ex ſacramento habito ꝯͣ interdictum dele gantꝭ? Dic ꝙ aūt ꝓhibitio habenti ptātem hmōi fit al̓s ex delegatione. Et tunc glo. dicit ⁊ bene ꝙ poſt ꝓhibitionē nihil confert. Et idem tenet glo. in. d. c. manus: ⁊ eſt ꝯmunis opinio. Et ꝓbat̉ ra tione. quia ſublata ptāte delegata nulla ptās re manet in ipſo delegato. vt in. c. ſuꝑ queſtionū de offi. dele. ¶ Sed dubium eſt. qͥd ſi ꝓhibitio fiat ep̄o ꝑ ro nianum pontificem: nunqͥd conferet ſacramentū poſt ꝓhibitionem. Inno. refert quoſdam tenere ꝙ non. qꝛ licet papa non poſſit tollere ſacramen tum baptiſmi. vel alia neceſſaria: pōt tn̄ circa illa diſponere. vel dando formam. vel diſponendo de ꝑſonis a qͥbꝰ ⁊ qͥbꝰ cōferenda ſint. vt no. in. c. j. de baptiſmo. Nam pape eſt obediendum in iſtis ſpi ritualibꝰ ⁊ concernentibꝰ ꝑiculum anime: niſi illa reperiant̉ exp̄ſſe interdicta: vel ſint ꝯͣ fidē. Et no. hanc regulam quam videt̉ ſeqͥ Ho. in. c. quanto de tranſla. p̄la. Ipſe tn̄ Inno. ꝯcludendo dicit ꝙ aut papa facit legem ꝑ quam tollit ptātem ep̄is. ⁊ nihil ageret ep̄us poſtea ꝯferendo. aut ſimpliciter ꝓhibet ep̄is ne faciant. ⁊ tunc ꝓhibitio non im pediret impreſſionem caracteris. Dicit tamen In no. notabile v̓bum obliuioni nunꝙͣ tradendum. ꝙ ſine cauſa ratōnabili non eſt papa ſuſtinendus attentando iſta vel ſimilia ꝯͣ vniuerſalem eccle ſiam. Et pondera ex his v̓bis duo. Primo ꝙ nō preſumit̉ in papa cauſa rationabilis ſi vult venire ꝯͣ vniuerſalem ſtatum eccl̓ie: ſꝫ oportet ꝙ cauſa ſit alijs nota. Secundo pondera ꝙ non dicit papaꝫ non poſſe: ſꝫ eum non ſuſtinendum. quaſi dicat ꝙ eccl̓ia vniuerſalis dꝫ reſiſtere pape. tamen eccle ſia non reſiſtente: videt̉ actus valere. Et panor. reddit rationem huius diſtinctionis Inno. Naꝫ in faciendo legem ⁊ auferendo ꝑ legem ptātem ep̄is: nihil poteſtatis quo ad actum ꝓhibitum re manet ipſis epiſcopis. Sed quando ſimpl̓r ꝓhi bet: non tollit poteſtatem: ſꝫ interdicit exercitium merito hoc caſu imprimit̉ caracter non obſtante ꝓhibitione pape. quia ſimplex ꝓhibitio non im pedit impreſſionem caracteris in habente ptāteꝫ: etiam ſi in ꝓhibitione apponat̉ clauſula decreti irritans. hec panor. Que ſit forma confirmationis? Rn̄. forma eſt hec. Conſigno te ſigno crucꝭ: et confirmo te chriſ mate ſalutis. In nomine patris ⁊ filij ⁊ ſpirituſ ſancti Amen. Utrum in ſacramento confirmationis confe rat̉ gr̄a? Rn̄. ẜm Tho. gr̄a ꝯfert̉ non ſolum ꝯmu niter: ſicut in quolibet ſacr̄o ꝯfert̉ gr̄a emundans a peccato. vel reliquijs peccati. ſꝫ etiaꝫ ſpūalis gr̄a ꝑ quam qͥs deputat̉ ad offm̄ ſanctitatis: ⁊ idoneꝰ efficit̉ ad xp̄m confitēdum. vnde ⁊ de grato facit magis gratum. ¶ Quibꝰ debeat hoc ſacr̄m ꝯferri? Rn̄. oībꝰ xp̄ia nis. nam ⁊ pueris ꝯuenient ꝯfert̉: qꝛ minꝰ hn̄t fi ctiōis. ⁊ virꝭ ⁊ mulieribꝰ qͥbꝰ cōis eſt pugna ſpūal̓ Item mutis: qꝛ lꝫ non v̓bo: ſigno tn̄ pn̄t cōfiteri. Item morientibꝰ qͥbꝰ lꝫ ſubtrahat̉ pugna. tamen pergunt ad p̄mium militantium. Et iō ꝯuenient̉

Conſecratio. j. accipiunt xp̄iane militie ſignum. ¶ Utrū cōfirmatio poſſit iterari. Rn̄. ẜm theo. non pōt. eo ꝙ impͥmat effectū indelibilē de ꝯſe. di. v. dictū. ⁊. c. de homine. Utrū cōfirmatio cōferri debeat ieiunis ⁊ a ieiu nis. Rn̄. ſic. ꝓpter reuerentiā ſacr̄i de cōſe. di. v. vt ep̄i. ⁊. c. vt ieiuni. tn̄ in neceſſitate. melius eſſet con firmari poſt prandium ꝙͣ ſi ep̄o diſcedente ⁊ hmōi quis nō poſſit confirmari. Onſecratio.j. eccleſie vel reconciliatio eius. Eccleſia a ſolo ep̄o poteſt ꝯſecrari de cōſe. di. j. nemo. Neqꝫ ep̄s pōt alteri delegare: niſi ep̄o: ſicut nec reconcili ationē extra de ꝯſe. ec. aqua. Et pōt cōſecrari tam diebꝰ dominicis qͣꝫ pͥuatis extra eo. tua. Neqꝫ dꝫ cōſecrari ſine miſſa de cōſe. di. j. c. ij. Non tamē eſt ſt leq hoin. de ſubſtātia ẜm Ber. ⁊ Ho. in. c. qd̓ ſicut de elec. qͥ dicunt ꝙ miſſa dꝫ ẜm eccleſiā romanā dici a cō ſecrante. tn̄ ſi aliter fieret: teneret. Preſumit̉ eccleſia cōſecrata ẜm Inno. qn̄ appa ret de hoc aliqua ſcriptura vel inſtrumentū dota tionis. vel in libris eccleſie vel in colūna vel in di cticijs. quod idem eſt. vel in tabula marmorea ⁊ hmōi. vel etiaꝫ ſi appareat vnus teſtis de viſu vel auditu ẜm quoſdā. Nā hoc caſu cū non tractetur de p̄iudicio alterius. ſufficiunt tales probationes. Et ſic fac regulā ꝙ ſculptura in loco lapideo facta. vel vnus teſtis facit fidē. vbi non agit̉ de p̄iudicio alterius. non dicit pape ¶ Tres ſunt caſus in quibꝰ eccleſia cōſecrata debꝫ reconſecrari. Primus ſi parietes eccleſie ſunt com buſti vel dirupti. ſeu notabiliter decruſtati in toto det̉ actus valere. Et vel maiori ꝑte. Secus ſi ſolū fuerit tectū exuſtum. extra. eo. ligneis. Ratio ẜm panor. in. c. ꝓpoſuiſti. eo. ti. quia ꝯſecratio eccleſie cōſiſtit in exteriori ꝑte. Fit em̄ delinitio ſeu inunctio cū crucibꝰ in ipſis pa rietibus eccleſie in ſuꝑficie muri. vnde violat̉ ipſa cōſecratio ex cōbuſtione parietuꝫ. licet parietes nō corruant. de ꝯſe. diſ j. eccleſijs. Scd̓s ſi parietes in toto: vel maiori ꝑte corruerūt. Si v̓o parietes ſuc ceſſiue fuerint reparati. eccleſia eadeꝫ intelligit̉ ẜm quoſdā. ⁊ nō indiget reconſecratione. Sicut dici mus de naui: cuiꝰ vna ꝑs deficit ⁊ reficit̉ cras: vna aris?: Rn̄ fama ei alia ꝑs corruit. et cras reficit̉. et ſic ſucceſſiue reficit̉ etiā tota. Et tn̄ eadē nauis dr̄. vt in. l. qd̓ in reꝝ de leg. pͥmo. Et idē dicit̉ populus. licet aliqui morian tur. ⁊ aliqui de nouo naſcant̉. vt in. l. ꝓponebat̉. ff. de iudi. Sed Inno. ſuꝑ Rubrica eo. ti. refert alios tenere ꝙ indigeat reconſecratione. Et hanc partē putat panor. veriorē. nam in iſtis ſpūalibus conſi deramus veritatē ⁊ nō fictionem. Sed in veritate non eſt illa eccleſia. exquo ex toto vel maiori parte de nouo: licet ſucceſſiue: eſt refecta. nam negari nō poteſt: quin cōſecratio que cōſiſtebat in antiqͥs pa rietibus ſit ſublata. Et iura cōtraria loquunt̉ de fi ctione. Nec ob. ſi dicat̉. ꝙ exquo fuit refecta prius minor pars: maior pars traxit minorē partē ad na turam ſuā. Sicut de aqua benedicta ⁊ oleo conſe crato. dico ꝙ hoc non ꝓcedit in iſtis que cōmixtio ne nō confundunt̉. Tercius eſt quādo dubitatur Fo. XLIIII. an eccleſia fuerit conſecrata. nec apparet aliqua ꝓ batio de his q̄ dicta ſunt sͣ. Hi tres caſus notant̉ in glo. d. c. ꝓpoſuiſti. Sunt ⁊ alij caſus in quibꝰ eccleſia nō debet re cōſecrari: ſꝫ recōciliari. Primꝰ ꝓpter homicidiū cō miſſum in eccleſia. d. c. ꝓpoſuiſti. Et qꝛ tex. ſimplici ter facit mentionē de homicidio. ⁊ in hoc nō requi rit ſanguinis effuſionē. Ideo ſufficit homicidium eſſe ſine ſanguinis effuſione vt qꝛ fuit laqueo ſuſpē ſus vel ſtrangulatus vel ſimile. Et hoc tenet glo. in. c. vnico. eo. ti. li. vj. Quid ſi in eccleſia fiat homicidiū caſuale. vtpu ta. homo cecidit de tecto eccleſie ⁊ mortuus eſt. vel aliqͥs ſe defendēdo occidit inuaſorē. Rn̄. panor. in d. c. ꝓpoſuiſti dicit ꝙ non indiget reconciliatione. quia textꝰ ibi intelligit de homicidio violento: ſeu iniurioſo. Quid ſi occidatur ſanctꝰ vir in eccleſia. nunqͥd reconciliabitur. Reſpon. glo. in. d. c. vnico. dicit ꝙ ſic. quia iura indiſtincte loquuntur. ⁊ ſceleratius eſt iuſtum occidere qͣꝫ iniuſtum. Et licet eccleſia in dicto caſu ſit ſanctificata: ex ſanguinis effuſi paſſio ne. ex ipſius tn̄ effuſi actione bene polluit̉. Iuxta illud. Actio diſplicuit: paſſio grata fuit. locū tn̄ ſan guinis nō lauabunt. Quid ſi quis occidat̉ extra eccleſiam vel vulne retur. ⁊ poſt intrat cymiterium vel eccleſiam ⁊ ibi ſanguinem ſpargat. Reſpon. glo. in. d. c. vnico. di cit ꝙ non reconciliabitur: licet ſanguis defluat ad terram. Secus ẜm Directoriam ſi ſanguinis effu ſio facta fuerit violenter in eccleſia vel cymiterio. li cet ſanguinis non fluat ad terram. vtputa colligi tur cum ſcūtella. Quid autē ſi ſupra tectū eccleſie. puta homo ſa gitta interficit̉. Rn̄det glo. vbi ſupra ẜm Hug. ꝙ nō eſt facienda reconciliatio. quia extra eccleſiā vi detur factum. Quid ſi fiat vulnus in eccleſia vel cymiterio ſine ſanguinis effuſione: an reconciliabit̉. Dic ẜm Pa nor. in. d. c. ꝓpoſuiſti. ⁊ glo. in. d. c. vnico ꝙ ſic ꝑ tex. d. c. ꝓpoſuiſti. vbi dicitur ꝙ ꝓpter homicidia ⁊ vul nera reconciliabit̉ eccleſia. ⁊ nō dicit: an in eis fue rit ſanguis effuſio vel ne. licet Panor. dicat ꝙ vul nera nō fiant ſine ſanguinis effuſione. Et id̓o alia iura faciunt mentioneꝫ de ſanguinis effuſione. vt extra eo. c. fi. ⁊. d. c. vnico. Ex quo panormi. infert duo. Primo ꝙ ꝓpter extractionem modici ſangui nis non polluit̉ eccleſia. qd̓ denotat verbū. effuſio nam illud verbū abundantiā ſignificat. Et hoc no tabis ad ſtatuta que quandoqꝫ requirunt ſangui nis effuſionē. Secundo infert ꝙ ex alia iniuria cor porali citra ſanguinis effuſionē non polluit̉ eccle ſia. vt neceſſario indigeat reconciliatōne. Scd̓s ca ſus ꝓpter adulteriū vel ſeminis effuſionē. extra de adul. c. ſignificaſti. ⁊ de conſe. diſt.j. eccleſijs. Et in telligitur tm̄ de ſemine humano ſiue ſit catholicꝰ vel paganus. Quid ſi eſt occultū. Rn̄. ꝙ ad hoc vt reconcilie tur ex p̄dicto caſu ẜm Aſten̄. requirit̉ ꝙ effuſio ſit notoria: magna ⁊ fornicaria. Ideo dixi. notoria. qꝛ ſi eſſet occulta. non oportet reconciliari ẜm Io. an.

Conſecratio. jͣ. in. d.c. vnico. quia eccleſia nō iudicat de occultis. ſꝫ tm̄ tunc: qn̄ eſt manifeſta vel de ea fama publica al̓s oporteret ep̄os cōtinuo diſcurrere. Ideo etiaꝫ dixi. magna: quia ꝓpter modicā humectationem nō eſſet reconcilianda. Ideo autē addidi: fornica ria. quia ſi vir ſomniando: vel vxorē cognoſcendo effundat ſemen: non ꝓpter hoc eſt reconcilianda ẜm Ioan. ⁊ Hug. in. d. c. eccleſijs. licet glo. in. d. c. vnico teneat contrariū. tamē pͥma opinio videtur cōmunior. Ad hoc facit de homine dormiente in eccleſia ſi ei accidat pollutio: etiaꝫ ſi eſſet manifeſta non debet reconciliari eccleſia. ⁊ tamen ſi homo ex ꝓpoſito ꝓcuraret hmōi emiſſionē. ſi eſſet manife ſtum indigeret recōciliatione ẜm Directoriā. vnde hoc. non niſi ex hoc. quia pͥmū fuit ſine peccato. ſe cundū cum peccato. Modo ad ꝓpoſitum ꝙ vxor reddat debitū viro in eccleſia: vel exigat. de ſe non eſt peccatuꝫ. maxime credo ꝙ eccleſia nō indigeret reconciliatione in dicto caſu: ſi imminēte neceſſita te vxor redderet debitū viro: vel econtra in eccle ſia. puta erant longo tempore recluſi. ⁊ exire nō po terant. Itē reconciuanda eſt eccleſia ꝓpter vicium ſodomiticū. Tercius ſi excōmunicatus fuit in ec cleſia ſepultus extra eo. conſuluiſti. ⁊ iſta corpora ſi diſcerni poſſunt ſunt exhumanda ⁊ extra eccleſiaꝫ ⁊ cymiteriū eijcienda extra de ſepul. ſacris. Idem etiā ſi in ea fuit ſepultus paganus vel infidelis. tūc em̄ corpora nō ſolū ſunt extumulanda ⁊ eicienda. ſꝫ ⁊ parietes radendi ⁊ tigna. Idē ẜm Io. an. in. d. c. cōſuluiſti qn̄ fuit ſepultus excōmunicatus. Idē Ho. Sed p̄dicta quo ad raſionē parietū non pla cent panor. quia ſi raderent̉ parietes violaret̉ con ſecratio eccleſie. ⁊ ſic eſſet reconſecranda: ⁊ nō recō cilianda. Nec ob. capl̓m. eccleſiā de cōſe. diſ. j. quia loquit̉ in eccleſia nondū conſecrata. ⁊ tunc ſeruari poteſt qd̓ dicit Ioh̓. an. Quartus caſus: ſi eccleſia: vel altare vel cymiteriū ab ep̄o publice excōmuni cato conſecrent̉ vel benedicant̉ polluta ſunt. nec ante reconciliationē celebrari debet. nec aliqͥs ſepe liri. ar. d. c. conſuluiſti vbi hoc Ho. ⁊ Panor. red dit rationē. quia ſi ſepultura corporis excōmunica ti polluit ip̄m locū. fortius qn̄ ipſa conſecratio tran ſit ꝑ manu notorie excōmunicati. Et in hoc facit re gulam ꝙ omnia q̄ conſiſtunt in exterioribꝰ benedi ctionibus ⁊ cōſecrationibꝰ nō debent exerceri per fideles ſi geſta ſunt ꝑ notorie excōmunicatuꝫ ante reconciliationē. Secus in corpore chriſti ⁊ alijs ſa cramentis. nam illa ſunt veriſſima in ſe. nec indi ent reconciliatione. licet excōicatus confecerit. Quid de muliere p̄gnāte mortua. Ber. ⁊ Gof. dicunt ꝙ ſepeliet̉ in eccleſia. quia fetus eſt ꝑs ven tris de conſe. diſ. iiij. ſi qua. Ho. autē diſtinguit. qꝛ aut certū eſt ꝙ fetus mortuus eſt. ⁊ tunc nō incide tur mulier. ſꝫ cū partū ſepeliet̉. Nec obſtant iura q̄ volunt ꝙ paganus nō ſepeliat̉ in cymiterio. quia intelligunt̉ quādo paganus ſeꝑatus eſt ab vtero matris xp̄iane vel in vtero matris pagane ibi ſe pultus fuit. Secus ſi in vtero matris xp̄iane. quia nec comode diſcerni poteſt. Et ideo non eſt exhu mandus. Si aūt certū eſt ꝙ ꝑtus viuit vel dubita tur. tūc oīno incidat̉. ff. de mor. infe. l. ij. Idē Dir. Sed qͥs poteſt eccleſiā reconciliare. Dic ꝙ ep̄uo ꝓprius ꝑ ſe vel ꝑ alium ep̄m. ⁊ pōt vnus aquā be nedicere. ⁊ alius reconciliare. Per ſimplices v̓o ſa cerdotes non poteſt: etiam ſi ſit conſuetudo extra eo, aqua. ¶ An autē papa poſſit cōmittere reconciliationē ſimplici ſacerdoti. Rn̄. glo. in. d. c. aqua. ⁊ Panor. ibi dicunt ꝙ ſic. Et idē dicendū ẜm Panor. in om nibus que ſunt iuris ep̄alis ex diſpoſitione huma na. quia in illis papa habet plenitudinē poteſtatꝭ. vt in. c. ꝓpoſuit de cōce. pͣ. Sed ea q̄ ex diſpoſitōne diuina ſunt tributa certo ordini nō poſſunt cōmit ti: illū ordinē non habenti etiā ꝑ papā vt vult glo. in. c. ꝑuenit. xcv. di. Et nota hanc regulā. De hoc vide ſupra. c. ꝓximo. Quid ſi quis celebrat in eccleſia ſeminis vel ſan guinis effuſione polluta: an efficiatur irregularis. Rn̄. ꝙ etiā ſi ſcient̓ in ea celebrat: nō eſt ꝓpter hoc irregularis de ſen. ex. is qͥ li. vj. Quid fiet ſi eccleſia nō cōſecrata fuerit ſanguīs vel ſeminis effuſione polluta. Rn̄. ẜm Panor. in c. fi. eo. ti. ꝙ organa clericoꝝ ibi ſuſpendunt̉. Ita ꝙ nedū miſſa. ſꝫ nullū officiū debet ibi celebrari ante reconciliationē: que fieri poteſt ꝑ ſimplicē ſacerdo tem: lauando eccleſiam aqua exorcizata que etiā fit ꝑ ſimplicē ſacerdotē. ⁊ non cū aqua benedicta cuꝫ vino ⁊ cinere: cū qua reconciliat̉ eccleſia cōſecrata. ⁊ non requirit̉ p̄ſentia ep̄i. quia ſi exigeret̉ p̄ſentia ep̄i: nō poſſet immediate reconciliari. ⁊ tn̄ tex. dicit ꝙ qͣꝫcitius pōt: conſecret̉. Eadē rōne poſſet dici: ꝙ nō requirat̉ licentia ep̄i ꝑ tex. ibi ꝙ debeat ꝓtinus lauari. qd̓ non fieret ſi oporteret mandatuꝫ epiſco di expectare. Eccleſia p̄cipue conſecrata vel oratoria: mona ſteria vel hmōi non debent cōuerti ad ſecularē ha bitationē ⁊ ꝓphanos vſus. xix. q. iij. que ſemel. ⁊. c. quoniā ⁊ extra de re. do. ad hec. Ex quo infert ibi Panor. ꝙ malefaciunt illi qͥ ex veſtibus ſacris: ve tuſtate conſumptis faciunt vittas ꝓ dominabus ſeu burſas: ſeu quid ſimile. Et vide tex. in. c. ad nu ptiarum. de conſe. diſ. j. vbi dicit̉ ꝙ veſtes eccleſie non debent accomodari ad ornatuꝫ nuptiaꝝ. nec ad alium vſum mundanum. Et ex illo tex. colligit ibi glo. ꝙ ex veſte domine non debet fieri capſula. ſeu aliud veſtimentū eccleſie. licet contrariū obſer uetur. Et ideo papa Sixtus quartus dedit licētiā vt ex veſtibus mulierū et ſeculariū poſſint fieri or namenta ⁊ paramēta eccleſie. Nota etiam ꝓut ha betur. de conſe. di. j. c. ligna. ꝙ ligna eccleſie cū fue rint vetuſtate conſumpta nō debent reponi in lo co indecenti. vtputa in coqͥna vel latrina. nec etiā in paſtinandis vineis. ſꝫ in loco honeſto. vt in clau ſtro vel refectorio vel hmōi vel igni cōburēda: nec ad laicoꝝ opera debent admitti. Onſecratio. ij. ſcꝫ alta ris. Alia eſt conſecratio eccleſie alia alta ris. Et ideo vna ſine alia fieri poteſt ex tra eo. c. j. Altaria ſine reliquijs conſecrari non debent de conſe. di. j. placuit. ⁊. c. nō ꝯportet. Et poteſt ep̄s in

Conſecratio. ij. eadem eccleſia ſimul plura altaria cōſecrare. extra eo. cum ſis. ¶ An autem deficientibꝰ reliquijs poſſit apponi corpus xp̄i Io. in. d. c. placuit dicit ꝙ ſic. Hug. di cit non eſſe de ſubſtātia cōſecrationis. vt reliquie apponant̉. ea. di. c. nullus. Ho. in ſum. refert con ſuluiſſe Inno. ſuꝑ illo dicto Io. An licite ponatur corpus xp̄i loco reliquiaꝝ. Et dicit Inno. rn̄diſſe de aſſiſtentiū conſilio ꝙ nō. Rō eſt ẜm Io. an. qͥa corpus xp̄i eſt cibus anime de conſe. diſt. ij. panis. nec debet cōſeruari niſi cauſa infirmoꝝ vel ex alia cauſa neceſſaria. vt in. c. j. de cu. eū. Fertur tn̄ ꝙ leo papa deficientibꝰ reliquijs dedit partē corporalis ⁊ euchariſtie in cōſecratione cuiuſdā eccleſie. AAltare. an ſit reconſecrandū. Rn̄. ꝙ ſic in qui buſdam caſibꝰ. Primus ſi menſa: ſiue tabula alta ris.i. ſuperior ꝑs altaris fuerit mota.i. mutata ẜm locū. ẜm Ho. extra eo. c. j. Et hoc intelligit̉ de tabu la affixa. ẜm Rod̓. Tabula em̄ cōſecrata q̄ non eſt affixa de loco ad locū tranſfert̉. nec tamen reconſe cratur. dū tamē lapis ſuperior nō ſeparet̉ ab eo cui cōpaginat̉. vnde ſi menſa moueat̉ cū coherentibꝰ ſibi nō oportet ꝓpter hoc altare reconſecrari. vt pa tet in altari portatili de conſe. di. j. concedimꝰ. Se cundus eſt ſi aliquis de lapidibꝰ menſam tangen a ep̄i quia ſi ex tibus fuerit motus ẜm Ber. extra eo. c. j. qd̓ intel ligit Rod̓. de lapidibꝰ principalibꝰ. vt ſi ſuꝑ qͣtuor colūnas fundata ſit mēſa altaris. ⁊ vna eaꝝ fuerit mota. mēſa nihilominus remanēte immota. Secꝰ de lapidibus parietis vel de ipſo pariete: cui latera liter comꝑaginatū eſt altare in quibuſdā eccleſijs. nſecrata vel oratoria: mona quia ꝓpter motionē illius parietis vel lapidū eius non reconſecrabit̉ altare: ſi maneat immotū. Ter cius eſt ſi menſa fuerit enormiter fracta extra e. qd̓ in dubijs.i. vltra medietatē ẜm Io. vnde neceſſe e ẜm Ho. ꝙ appareat deformitas. ⁊ putat ꝙ ſit ad arbitriū ep̄i redigenda. vel etiā ẜm Rod̓. ſi in cor nibus fuerit fracta. cū ſoleat ibi fieri p̄cipne conſe cratio altaris. Quartus eſt ſi lapis ille qui continet ſigillum: ſiue reliquias. qui etiā dicit̉ ſigillū altaris quia cū eo reliquie ſigillant̉: moueat̉ vel frangatur vel enormiter diminuat̉. vnde ſi in altari viatico la pis continens ſigillū reliquiaꝝ moueat̉: altare re conſecrabitur ẜm Inno. ⁊ Hoſti. extra eo. c. j. Si v̓o altare viaticū extrahat̉ cū non adhereat ligno: ſed lapidi ipſa conſecratio. non credit Inno. illud eſſe reconſecrandū. Nota etiā ẜm Inno. ꝙ in alta ri eſt quoddā foramen vbi reliquie ponunt̉ ⁊ illud qn̄qꝫ ſit in parte ſuperiori. qn̄qꝫ in latere altarꝭ. Si fiat pͥmo modo: clauditur quādoqꝫ paruo lapide. quādoqꝫ tabula magna altaris. Si ſecūdo modo clauditur tm̄ lapide paruo. vnde ſiue ille ꝑuus la pis: ſiue tabula magna moueat̉: reconſecrari debꝫ altare. Nota etiā ſi reliquie ſublate ſint ⁊ ſunt ſub late cum menſe motione: debet reconſecrari altare Si autē ſine eius motione: non debet reconſecrari de cōſe. di. j. de fabrica in tex. ⁊ in glo. Quintus eſt quando tantū additur altari ꝙ amittit formā quā habebat. quia forma dat eſſe rei. Uide tamē quod notat Panor. in. c. ad hec. e. ti. ꝙ quoddā eſt altare portatile qd̓ portatur de loco ad locum ⁊ eſt ꝑuns Fo. XI V. lapis ꝯtinens in ſe foramen cū cōſecratione ⁊ ſigil lo ſuꝑpoſito. ⁊ iſtud non execrat̉ niſi moueat̉ iſtud ſigillum cōtinens ꝯſecrationē. Aliud v̓o eſt altare ſtabile. qd̓ eſt firmuꝫ in loco. ⁊ iſtud execrat̉ multis modis. Primo vbicunqꝫ violatur locus ꝯſecratio nis. puta: quia cecidit aliquis de lapidibꝰ tangen tibus ipſam cōſecrationē: vel motū eſt ipſum ſigil lum vel ſi tota menſa eſt mota. licet ibi non ſit fora men ꝯſecrationis. Ratio quia qn̄ altare eſt firmū nō conſecrat̉ ſolū tabula ſꝫ totū altare. vnde ſi pati tur enormē leſionē amittit formā ſuā. ⁊ dr̄ execratū ideo debet denuo cōſecrari. Quero pro declaratione p̄dictoꝝ: nunqͥd altare viaticū ſit execratū. ſi lapis remoueat̉ a ligno. nam ſepe altare viaticum fit ex lapide paruo inſerto in ligno. Rn̄. Ab. ꝓut refert Panor. in. c. ligneis. eo. ti. dicit ꝙ nō. Et credit Panor. ꝙ velit arguere a ſi mili. naꝫ ſicut corruente fecto eccleſie remanentibꝰ parietibꝰ nō fit reconſecratio. Ita ſublata illa tabu la a ligno. cui inherebat lapis. nō debet fieri recon ſecratio. Io. an. hoc fatet̉ ſi ſepulcrū ſit in ipſo lapi de. Secūs autē ſi in liguo eſſet ſepulcrū ſeu foramē ⁊ ibi eſſet cōſecratio. ⁊ lapis eſſet loco ſigilli. Et hoc eſt indubitatū. nā tunc violatur conſecratio. Sed Panor. dubitat etiā in priori caſu: ponendo ꝙ al tare recipiat formā ſuā ex ligno ⁊ lapide. puta. quia lapis eſt ita paruus ꝙ ꝑ ſe non ſufficeret ad formā altaris viatici. nā licet conſecratio ſit in ipſo lapide tamen ſublato ligno veꝝ eſt dicere ꝙ ipſum altare patitur enormē fracturā. ⁊ ſic perdit ſuaꝫ formam. Idē dicenduꝫ de altari firmo. ſi ibi adeſſet lignum dans formam altari. Sextus caſus eſt quando du bitatur. vtrum conſecratum ſit de conſe. diſtinc..j. eccleſie. Ataria in quibꝰ degradati ⁊ hmōi celebrauerūt nō debent ꝓpter hoc reconſecrari. nec reconciliari. cū hoc nō ſit iure cautū. Utrū in locis nō conſecratis poſſit celebrar cū altari viatico. Rn̄. Inno. in. c. j. e. ti. dicit ꝙ ſic. Di cit em̄ locū eſſe conſecratū exquo eſt ibi altare viati cum conſecratū per epiſcopū. ⁊ ſic non ob. c. miſſa rum de conſe. di. j. Sed panor. ſuꝑ Rubrica. eo. ti. dicit Archi. poſt aliquos antiquos tenere contra rium in. d. c. miſſaꝝ. vbi dicit ꝙ niſi in eccleſijs cō ſecratis nō poteſt celebrari etiā cum altari viatico niſi concurrat licentia epiſcopi. in locis autem non conſecratis ⁊ ſine altari viatico non ſufficit licentia epiſcopi. Et hanc opinionē Panor. credit veriorē. pro hoc tex. in. c. fi. de priuil̓. li. vj. vbi de gratia eſt conceſſum epiſcopis vt poſſint celebrare vel face re coram ſe celebrari in itinere ſuper altari viatico. Si em̄ hoc liceret de iure ꝯmuni ꝓut ſenſit Inno. fruſtra concederetur priuilegium. Ad idem. c. vni cuiqꝫ. ⁊. c. ſi quis de conſę. di. j. Ubi dicit̉ ꝙ in ora torijs priuatis nō debet celebrari ſine licentia epi ſcopi. Uide tamē Ri. in. iiij. di. xiij. ꝙ in caſu ma gne neceſſitatis iura ꝑmittunt celebrari in loco nō ſacro. ſi tamen tabula ſit conſecrata. ceteraqꝫ ad il lud officium ꝑtinentia ibi affuerint. ſicut cū eccle ſie prime fuerint incenſe. vel cum homines ſunt in itinere. ⁊ eccleſia defuerit. vt de conſe. di. j. c. conce h ij

dimus quibus caſibus exceptis non licꝫ celebrare in loco nō ſacro niſi de conſenſu ep̄i per dictum. c. miſſarum. Nulla autē neceſſitate licet celebrare in mari vel ſuꝑ fluuiū. Et ẜm Pe. de pal̓. extra eccle ſiam ſine neceſſitate nunqͣꝫ licet celebrare ſine licen tia ep̄i. Sed nō habentibꝰ capellas licet potius ce lebrare in campo vel in domībꝰ priuatis. dūmodo alia neceſſaria hēant̉. Et hoc vbi licētia ep̄i haberi nō poſſit. Et ideo a pͥncipio ſi comode licentia ha beri poteſt: ab ep̄o peti debet. In exercitu etiā xp̄ia norum idē fiendū. Onſecratio. iij. ſcilicꝫ cymiterij. Alia eſt ꝯſecratio eccleſie. Alia cymiterijꝯ ¶ Cymiteriū pollutum eſſe cenſetur quādo eccle ſia eſt polluta effuſione ſanguinis vel ſeminis. di co ſi ſit contiguum ipſi eccleſie. ⁊ anteꝙͣ reconcilia tum ſit. non debet in eo aliquis ſepeliri. Secus ſi cymiterium ipſum eſſet remotum ab eccleſia. Sed econtra polluto cymiterio non eſt polluta eccleſia. ne minus dignū trahere videatur maius. Et non eſt cymiteriū vnū: ſꝫ plura qn̄ paries eſt in medio. licet ſit ibi porta in pariete. ¶ Sed ge. in. c. vnico. e. ti. li. vj. querit. pone ꝙ ſint duo cymiteria. ⁊ ſit paries in medio ⁊ porta in pa riete. ⁊ in porta fit iniurioſa ſanguinis effuſio. que ritur an vtrūqꝫ cymiteriū ſit interdictū. Poteſt di ci ꝙ aut eſt cōmiſſa in porta. ſꝫ ex parte magis ad herente vni. Et tunc illud eſt violatum. ꝓut dicit̉ de hermofrodito. ff. de ſta. ho. queritur. Aut facta fuit in medio porte. ⁊ tunc cōſideramus cuius cau ſa fuerit factus paries ⁊ porta. vt dicit Io. an. Aut eſt dubiū: quia non poteſt apparere cuiꝰ cauſa ſint facta. ⁊ tunc cū participet de vtroqꝫ. dicimꝰ vtrūqꝫ violatum. Ita dicemus hic. Et in dubio videntur appoſita vt faciant duo cymiteria pͥncipaliter. nō autem acceſſorie vt vult dictus tex. Et per p̄miſſa idem dicit̉ ſi in porta eccleſie fiat talis iniuria. Io. an. ⁊ Io. de Imola dicunt ꝙ forte iſtud vltimū di .ctum eſt verum: quādo intra clauſurā oſtij verſus eccleſiam facta eſt pollutio. Secus ſi ex ꝑte que eſt verſus locū extra eccleſiam. Si in cymiterio corpora fidelium defunctoꝝ ſe pulta ſunt ab excōicatis: ſciſmaticis: vel infidelibꝰ ⁊ hmōi. non ꝓpter hoc debēt exhumari. De ſacra. nō iterā. a nobis. ¶ Cymiteria nō conſecrata: in quibꝰ corpora pa ganorum vel hereticoꝝ vel excōmunicatoꝝ ſepul ta ſunt. non debent cōſecrari de conſe. di. j. eccleſia. Sed corpora ibi ſepulta debent inde pͥus eici. ⁊ pa rietes ⁊ tigna radi. Et tunc ſi apta fuerint poterūt conſecrari. d. c. eccleſiam. Si autem conſecrata fue rint pͥus eodē modo corpora p̄dicta inde eicienda ſunt ſi diſcerni poſſunt. al̓s non. extra de ſepul. ſa cris. ⁊ ipſa cimiteria reconcilianda ſunt. Sicut de eccleſijs dictū eſt. Sed in eccleſia conſecrata parie tes nullo modo radendi ſunt. vt dictum eſt ſupra. conſecratio pͥmo. Quia tunc eſſet reconſecranda ⁊ nō reconcilianda. ¶ Corpora ſanctoꝝ nemo p̄ſumat tranſferre ſine Conſecratio. iij. licentia principis vel epiſcopi de conſe. di. j. corpo ra. vbi dicit glo. ꝙ per principem intelligit̉ papa. Et hoc veꝝ ſi corpora tradita ſunt perpetue ſepul ture. al̓s ſine auctoritate alicuius poſſunt trāſferri ẜm glo. ibi. Idē videt̉ ⁊ de oſſibꝰ alioꝝ fideliuꝫ. ff. de re. ⁊ ſump. fu. l. oſſa. Onſecratio. iiij. ſcꝫ ve ſtium. pallarum. ⁊ vaſoꝝ. Ueſtes ſacer dotum ⁊ miniſtroꝝ. palle altaris. ⁊ vaſa ſacra. ⁊ oīa ſimilia nō debent conuerti ad vſus lai cos. Sꝫ ſi qͣ ſunt vetuſtate ꝯſumpta cōburi debēt. ⁊ cineres ī eccleſia reponi. xix. q. iij. q̄ ſemel. ⁊. c. qm̄ de conſe. di. j. altaris. An autē ſimplices ſacerdotes poſſunt benedi cere veſtes ſacerdotales. ⁊ alia ornamenta eccleſie. vel altaris. Reſpō. Archi. in. c. degradatio. de pe. li. vj. Et multi alij in cle. attendentes de ſta. mo. di cunt ꝙ non. Tamen ꝑ. S. d. Sixtum papā quar tum indultum eſt vt ſimplices ſacerdotes ordinis minorum poſſint benedicere quecunqꝫ ornamen ta eccleſie vel altaris. ⁊ veſtes ſacerdotales et alia. excepto corporali. Nota ẜm Pe. de pal̓. ꝓut reci tat Arch̓. flo. in ſum. ꝙ de longo manipulo licet fa cere ſtolam vel ecōuerſo. ⁊ de breui ſtola facere ma nipulum vel cingulum. quia omnia hec vna bene dictione conſecrant̉. Et cum capſula.i. planeta eſt dupla. cum poſſit eſſe ſimpla. ⁊ ſuper quālibet par tem fit benedictio. in celebrando vti poteſt ex vtra qꝫ parte. Et ſi vna pars amoueat̉ ab alia remanet benedicta. ⁊ poteſt in ea celebrari. Et ſimilit̓ de du pla ſtola. Item ẜm eundē Pe. quādo veſtimenta reparant̉ ꝓpter paupertate videt̉ diſtinguendum ꝙ aut tanta pars amota fuit: ꝙ ſine illa non bene diceretur vel celebraretur vt tota manica vel pars fuperior. ⁊ tunc deſinit eſſe benedicta. Si autē mo dica particula. cuius defectus: nec benedictionem impediret: nec celebrationē. tunc licet celebrare. nec eſt hoc ſimile. ſicut de oleo benedicto. ¶ Conſeruator. Require infra. Excommunica tione. xxviij. Onſiliū. tenetur quili bet inquirere vbi cauetur a iure. Sed ta men non tenet̉ illud ſequi. tenet̉ tamen expectare debito tēpore donec conſulat ſapientem al̓s nō valeret: ſi fieret qd̓ cum conſilio fieri debet. querit̉ em̄ conſilium de iure: vt aptius cōſulens vi deat quid ſit agendū extra de elec. ne pro defectu. vbi de hoc in glo. ⁊. c. cum in veteri eo. ti. ⁊. c. cum olim de arbi. vbi glo. querit. ad quid eſt petere con ſilium ſi non eſt neceſſe illud ſequi. Rn̄dit ꝙ certe poteſt eſſe ꝙ tale conſilium ſit vtile. quia pōt moue re prelatum ad aliquid faciendū. qd̓ forſitan per ſe nō feciſſet. quia quod a pluribꝰ querit̉. facilius in uenitur. xx. di. de quibus. Et habito cōſilio delibe ret: an expediat ei ſequi conſiliū. Et ideo dicit Pa nor. in. c. ad noſtram de conſue. ꝙ eſt vtile in facto dubio exquirere conſiliū a pluribꝰ tam litteratis ꝙͣ illiteratis ſapientibꝰ ⁊ inſipientibꝰ. Nam quādoq parum ſapientes habent in certa re eleuatū intel

Conſilium lectum ⁊ ingeniū ⁊ acutius ſciūt diſcutere vnū ca ſum ꝙͣ oēs ſapiētes. Sicut narrat Io. an. de fatuo piſienſi: qui decidit qōnē miro modo int̓ taberna rium ⁊ quendā pauperē: a quo tabernarius vole bat extorq̄re pecuniā. qꝛ comederat panē ad odorē aſſati. nā ſoluit ille ex ſono vnius denarij turonen ſis. quā qōnē non potuiſſet Catho melius decide re. Et dr̄ ꝙ Bar. qn̄ debebat conſulere ſuꝑ aliquo articulo conferebat de materia cū mercatoribꝰ. AAn autē hoc ſit veꝝ ex ꝓpria ſignificatione vo cabuli ꝙ quis aſtrictus petere conſiliū non teneat̉ illud ſequi: ſꝫ ſatis ſit requirere. Ho. dicit ꝙ ẜm ꝓ priam ſignificationē vocabuloꝝ ꝓcedit qd̓ dictum eſt. Nam conſiliū ex ꝓprio ſignificato non obligat ad hoc. Sed qn̄qꝫ fit impropriatio vrgente materia ſubiecta. qd̓ latius declarat panor. ī. d. c. cum olim de mente Bar. in. l. j.§. ſi plures. ff. de exerci. Cuꝫ querit̉. an conſiliū ſapiat conſenſum. Aut em̄ con ſilium eſt impendendū ei qͥ non habet integrū iu dicium rōnis. ⁊ tunc conſiliū ſapit conſenſum. vt l. impuberibꝰ. ff. de fuſ. tu. vnde ſi caueret̉ ſtatuto: vt pupillus certū quid faciat cuꝫ conſilio duorum ruloxpip agnatoꝝ. capitur ibi conſiliū ꝓ conſenſu. quia pu pillus nō habet diſcretū iudiciū. Aut conſiliuꝫ eſt impendendū habenti integꝝ iudiciū. Et tunc aut is qͥ habet impendere. eſt ꝑticipes illius officij. et tunc conſiliū ſapit cōſenſum. ⁊ iſte eſt ꝓprius caſus capituli. venerabili ẜm vnum intellectum de offi. dele. vbi dr̄ ꝙ p̄latus cui datus eſt coadiutor: nihil ando vti poteſt ex vtra debet facere ſine conſilio coadiutoris. Capitur ibi conſiliū ꝓ conſenſu. Al̓s ſuū officium eſſet ſuꝑua ari. Et ſimilit̓ de du cuum. Aut nō eſt ꝑticeps officij. ⁊ tunc conſilium Pe quādo. ſtat ꝓprie. vnde ſatis eſt requirere. vt in. d. c. cum rate videt̉ diſtin olim. Pone exemplū. Statuto cauetur: vt mulier ta fuit: ꝙ ſine ili non poſſit teſtari ſine conſilio duoꝝ cōſanguineo rum. Certe hoc caſu ſatis eſt requirere conſiliū: cū facultas teſtandi ſoli mulieri competat. ⁊ hoc tene as. Nec eſt facienda differentia: ſi quis dicat de cō ſilio vel cum conſilio. ꝓut voluit Cy. in. l. id quod pauperibꝰ. C. de ep̄i. ⁊ cle. Dicit em̄ ꝙ ſi aliquis ha bet aliquid facere cū conſilio alicuius. non tenetur conſilium ſequi. Secus ſi habet facere de conſilio iliū. tenetur quili alicuius. Sed Io. an. in regula. nullus. in mercū. hanc differentiā non approbat. nec etiam Bar. in loco p̄alle. Secus ẜm Io. an. in loco p̄alle. ſi dicat̉ iuxta vel ẜm conſiliū talis: qꝛ tunc tenet̉ ſequi. Ad de p̄dictis qd̓ notat Bar. in. l. ſi cū dotem.§. eo au tem. ff. ſo. ma. ꝙ ſi cōſanguinei requiſiti nolunt cō ſentire ꝙ ad iudicis officiū ſpectat examinare cau ſam cōtradictionis. ⁊ ſiquidē eſt iuſta. bene quidē lūcura de diet. ne pro defeci Al̓s iudex ꝑmittet mulieri contrahere: aut teſtari. pia. iiſ vt. d.§. eo autem. Quid autē ſi ille cuius conſiliū requiritur: dedit malum conſiliū. nunqͥd excuſent̉ facientes actum cū malo conſilio. Rn̄. panor. in. c. cum in veteri de elec. de mente cōpoſt. dicit ꝙ non excuſantur. quia conſiliū non obligat. Et ideo ſi canonici elegiſſent ſcienter indignū cum conſilio illoruꝫ incidiſſent in penam. c. cū in cunctis de elec. Idē ſentit Bar. in i. j.§. ſi plures. ff. de exerci. vbi dicit ꝙ ſi iudex tene tur ꝓnunciare cū conſilio ſapientis. non excuſabit̉ Fo. XLVI. ſi fuit ſecutus malū conſilium. Quid autē ſi ille qui habet impendere conſiliuꝫ non vult conſulere vel eſt mortuus. an poſſit man datarius ꝓcedere ad actus cōſummationē: conſi lio nō habito. Uin. quē ſequit̉ Io. an. in. c. j. ne ſe. va. in. vj. In effectu ſic diſtinguit. Quia aūt ille eſt mortuus. ⁊ tunc ſi exp̄ſſio nomine ꝓprio poteſtas conſulendi fuit ſibi attributa: expirat mandatum: exquo nō potuit ſeruari forma. ſꝫ debet expectari ſecūda iuſſio. ar. in. c. cum dilecta de reſcrip. Si v̓o fuit exp̄ſſum nomen dignitatis debet ſucceſſor ex pectari. ar. in. c. quoniā de offi. dele. Idē dicemus ſi eſt abſens. Ita ꝙ conſiliū non poteſt requiri. Si v̓o eſt p̄ſens ⁊ non vult conſulere: vel eſt abſens. ⁊ non vult venire: ſeu conſiliuꝫ preſtare: tunc poteſt mandatarius ꝓcedere ſine conſilio. De hoc bonꝰ tex. in. c. cū in veteri de elec. Sed contra pͥmū mem brum facit. d. c. j. ne ſe. va. vbi dicit̉ ꝙ ſi capitulū hꝫ conferre beneficia cū conſilio epiſcopi: ſi epiſcopus eſt mortuus vel longe abſens poteſt capitulū con ferre beneficia. So. Dicit compo. ꝙ aut conſilium eſt requirendū ex forma mandati et procedit pri mum dictū. Aut ſtatuto vel cōſuetudine ⁊ ꝓcedit tunc. d. c. primū. Et huius cōmunis dicti quidam doc. antiquus vt refert Io. de lig. aſſignabat du plicem rationē. Prima. quia fortius ſtringit man datum hominis qͣꝫ legis. Iteꝫ poteſtas ordinaria eſt magis fauorabilis qͣꝫ delegata vt in. c. p. ⁊. g. de offi. del̓. habens ergo requirere conſiliū ex poteſta te ordinaria nō ita ſtringit̉ ſicut habens poteſtatē delegatā vnde in illo. c. j. capitulū ꝓcedebat pote ſtate ordīaria. Io. de lig. videt̉ impugnare omnia p̄dicta. ꝙ etiā vbi ꝑ habentē poteſtatē ordinariam eſt conſiliū petendū. nō valet actus conſilio nō ha bito. allegat bonum tex. in. c. nouit de his que fi. a p̄la. Et ad. c. j. allegatū reſpondet ꝙ loquit̉ in col latione beneficioꝝ ne ex nimia dilatōne immineat periculum. Ideo poteſt ꝓcedere conſilio nō habi to. D. an. tenet primū. quia cū habenti ordinariaꝫ mandat̉ vt cū conſilio alicuius ꝓcedat. videt̉ po tius quedā admonitio niſi adijciatur ꝙ actus con trarius ſit nullus. Panor. autē in. c. ex parte de cō ſti. dicit ꝙ hoc dictū non eſt ſimpliciter verum. nec opinio Io. de lig. videtur ꝓcedere indiſtincte ad d. c. j. quia ſi bene conſideret̉ ratio illius. c. j. eſt ge neralis ad omne periculum imminens. nā ẜm di ſpoſitionis rationeꝫ debet reſtringi ⁊ ampliari di ſpoſitio vt in. l. cū pater.§. dulciſſimis de leg. ij. Et ideo videtur ꝙ vbicunqꝫ ex dilatione proueniret periculum ſemper poteſt procedi conſilio non ha bito. Et hanc opinionem ſentit Barto. in. d.§. ſi lures. Nunqͥd autē teneat actus ſi poteſt haberi con ſilium ⁊ non fuit petitū. Dic ꝙ aut ex forma man dati erat requirendū. ⁊ non valet actus: vt in. d. c. cum in veteri. Aut ex diſpoſitōne legis. Et tūc aut lex a principio cum poteſtateꝫ tradidit mandauit conſilium tercij requiri. ⁊ nō valet actus ex defectu poteſtatis. Nam habuit poteſtateꝫ modificatam. Sic intellige. d. c. nouit. Ita ꝙ ſine clauſula decre ti actus ille fuiſſet nullus. Aut habenti pͥus ptātē h iij

Conſuetudo mandauit ſuperior. vt ꝓcederet cum conſilio ſem pronij. ⁊ tenet actus ſine cōſilio licet ille veniat pu niendus ar. optimū. in. c. dilectꝰ. ij. de p̄ben. vide etiā glo. ſingularē in cle. j. de iur̄. patro. ꝙ ſi manda tur al̓s habenti poteſtatē vt aliqͥd faciat ſub certa forma tenet actus: lꝫ forma nō ſeruet̉ ꝑ. d. c. dilectꝰ Sed eſt alius tex. ẜm panor. de cōce. p. li. vj. in. c. ſi capitulo: vbi dicit̉ ꝙ ſi mandat̉ canonicis al̓s po teſtatem habentibꝰ. vt conferāt certuꝫ beneficium dato executore. vt illis negligentibꝰ exequat̉ ꝑ ſolā lr̄aꝝ p̄ſentationeꝫ afficiunt̉ manus canonicoꝝ vt ꝓuiſio alteri facta non valeat. nam exquo ſuperior tranſfudit poteſtatē in executorē ex defectu illoruꝫ quibꝰ mandauit adimit illis poteſtatē in caſu con tumacie. An autē in caſibꝰ in quibꝰ debet peti conſilium ſufficiat vt petat̉ poſt actū. Rn̄deo. Panor. in. d. c. cū in veteri dicit ꝙ nō. Sed in ipſo tractatu actꝰ debet poſtulari. Et facit ad materiā ep̄oꝝ qͥ tenen tur negocia eccleſie regulariter ꝓmouere cū conſi lio capituli. debet em̄ conſiliuꝫ reqͥri in actu ⁊ non poſt actū nec tenent̉ canonici p̄cipitare reſponſuꝫ ſꝫ poſſunt petere tp̄s cōgruū ad deliberandū. Idē dic̄ in iudice qͥ ex forma ſtatuti tenet̉ reqͥrere conſi lium ſapientis. Non em̄ ſatiſſit ſtatuto ſi pͥus ſcri bit ſententiā ⁊ poſtea petit cōſiliū vel ſi nō vult ex pectare cōſultorē debito tꝑe. ad hoc facit. c. licet de regula. vbi nō ſufficit petere licentiā ex poſtfacto. Et ibi panor. facit regulaꝫ ꝙ vbi in aliquo caſu re quirit̉ licentia nō ſufficit petere ex poſtfacto. ſꝫ de bet peti a pͥncipio. Notat etiā panor. in. d. c. cuꝫ in veteri. ꝙ ſi is qui tenebat̉ requirere conſilium arta uit ſe ad extremitatē actus ſine conſilio geſtus nō valet. licet ꝓpter extremitatē tꝑis nō potuerit habe re conſiliū. nā ſibi eſt imputandū. Secus ſi debito tꝑe petijt ⁊ debito tꝑe expectauit reſponſum. nam tunc ſi conſiliarij differūt plus debito reſpondere: vel nolunt impendere: conſiliū pōt ꝓcedi ad actū ipſorū conſilio non expectato vt nota. in. d. c. cum in veteri. ¶Quid autē ſi papa mandat canonicis alicuiꝰ ec cleſie vt eligant p̄latum cū conſilio aliquoꝝ: ex qui bus vnū volunt eligere in p̄latum: an requirendū ſit eius conſiliū. Glo. in. d. c. cū in veteri dicit ꝙ nō eſt neceſſe. quia cōſentiendo poſtea electioni. ſatis videtur conſiliū p̄ſtare. Et ſi ille cōſentiret ante ele ctionem deberet electio caſſari ꝓpter vicium ambi tionis. vt in. c. cū poſt petitā de elec. Io. an. dicit ꝙ ꝙͣꝙͣ hec opi. ſit ꝓbabilis. tutius tn̄ eſt vt etiā iſtius requirat̉ conſiliū vt ſic ſatiſfiat forme mandati. nā poſſet cōſulendo talē contingere ꝙ ꝓpter eius con filium diuerterent a ꝓpoſito. ⁊ aliū eligerent melio rem: nec tenent̉ requirere conſiliū in ſpē. ſꝫ ſatis eſt dicere in genere de quo vos conſulitis ⁊cͣ. Si autē conſulerent in ſpecie de ꝑſona ſua debet reſponde re ẜm Goſ. iudicio alioruꝫ hoc relinquo. Sed hoc vltimū nō placet Ho. quia notaretur ambitione. Sed cū bona conſcīa pōt dicere nō eligatis me. qꝛ nō ſum dignus. Et ſi ipſum eligerent poterit poſt modū cum bona cōſcientia cōſentire. Et ꝙ cōſiliū iſtius debeat requiri ſaltē in genere cōmuniter te netur per doc. vt dicit̉ panor. in. d. c. cum in veteri. Quia conſiliū debet p̄cedere electionē. ergo nō de bet differri in tēpus electionis. quia tēꝑe non con gruo peteret̉. Quid autē ſi papa mandat vt iſti eli gant cum conſilio ⁊ cōſenſu illoꝝ. nunqͥd poſſunt eligere vnū ex illis. Hoſt. dicit ꝙ ſic. qm̄ regula eſt vt ex tribus electis valeat cōſenſus duoꝝ. vnde ſa tis eſt ꝙ duo p̄beant conſenſum. dūmodo tercius nō contēnat̉. vt patet in arbitris ⁊ iudicibꝰ ſimpli citer electis. In quibꝰ valet ſentētia maioris partꝭ vt in. l. duo ex tribꝰ. ff. de re iudi. Et nota ſingula riter hoc dictū: ꝙ vbicunqꝫ eligunt̉ ſimpliciter plu res ad cōſulendū vel conſentiendū ſeu ad aliquod officiū etiā extra iudiciū exercendū valet quicquid facit maior ꝑs: dūmodo minor pars nō contenat̉ Hec panor. in. d. c. cū in veteri. Quid autē ſi fuiſſet dictū ꝙ eligerent cū conſilio ⁊ concordi cōſenſu illoꝝ triū. nunqͥd poſſunt elige re aliquē ex his. Rn̄. Hoſtiē. ꝓut recitat Panor. vbi ſupra tenet ꝙ non. quia nō poteſt aliquis con ſentire in ſeipſum anteꝙͣ eligatur. Notaretur em̄ e ambitione. Et p̄dicta faciuūt ad. q. Ex forma ſtatuti. Mu lier nō poteſt contrahere ſine cōſenſu duoꝝ ꝓpin quoruꝫ contingit ꝙ mulier vendidit aliqua bona vni ex ꝓpinquis cum conſenſu alterius ꝓpinqui. nunquid ſit ſatiſfactū ſtatuto. videt̉ ꝙ ſic. quia ꝓ pinquus emendo a muliere videtur conſentire illi contractui. Nā ſatis eſt ꝙ cōſenſus intercedat in ipſo contractu. Nec ob. cle. j. de re. ec. quia conſen ſus ꝓpinquoꝝ ibi non exigitur. vt auctoritas. ſꝫ vt quedā ſolennitas. Facit etiā ꝙ ſi ſtatutū diceret fi lium nō poſſe litigare ſine conſenſu patris: ꝙ ſi pa ter ⁊ filius ſimul litigant. videat̉ pater conſentire. Facit ꝙ notat Io. an. in mercū. In regula. Qui ta cet. Quod ſi ſtatuto ep̄i cauet̉ vt nulla locatio va leat facta de rebus eccleſie ſine ſuo cōſenſu. ꝙ ſi lo catio fit epiſcopo tenet: quia conducendo videtur conſentire. Onſuetudo eſt quod dam ius moribꝰ vtentiū approbatū: qd̓ ꝓ lege ſuſcipit̉ cū deficit lex. di. j. cōſuetu do. Et ex hoc infert̉ ad. q. quotidianā. Fuit cōpro miſſum in quoſdaꝫ arbitros vt ꝓnunciarent ẜm iura. nunqͥd poterunt ꝓnūciare ẜm cōſuetudines ⁊ ſtatuta loci. Gui. de ſuſa ī. q. ſtatutoꝝ dicit fuiſſe determinatū ꝙ non: ſaltē ẜm conſuetudines ⁊ ſta tuta iuri contraria. Mouet̉. quia appellatione iu ris intelligit̉ de iure cōmuni romanoruꝫ. Inſti. de iur. na. gen. ⁊ ci. Sed contrariuꝫ tenet. d. an. in. c. qͥntauall̓. de iureiur̄. qd̓ placet panor. ſuꝑ Rubri ca de ꝯſuetudine. Primo quia cōſuetudo vt eſt di ctum eſt quoddā ius non ſcriptū. Itē cum non ſi mus in materia odioſa verba generalia debent ve rificari in qͣlibet ſpecie cōtenta ſub genere. vt in. c. ſciſcitatus de reſcrip. Cū ergo ſtatuta ⁊ conſuetu dines ſint quedā iura vt dictum eſt: ergo veniunt appellatione iuris. Et ad rōnē contrariā all̓. ⁊ alia ſimilia pōt rn̄deri ꝙ loquunt̉ qn̄ de vnico iure: di ſpoſitio eſt intelligenda. Secus autē quādo verbū

Conſuetudo generale poteſt verificari in qͣlibet ſua ſpecie. Sed aliter diffinit Bar. conſuetudinē in. l. de quibꝰ. ff. de leg. dicens. ꝙ conſuetudo eſt ius nō ſcriptū. po puli moribꝰ ⁊ vſibus eius vel maioris ꝑtis eiuſdeꝫ recte initiatū. continuatū. introductū. habēs vim legis. Dixi ius non ſcriptū. hoc ꝓbatur ꝑ.§. ex nō ſcripto. inſtitu. de iu. na. gen. ⁊ ci. Dixi moribus et vſibus populi. qd̓ ꝓbatur in. d. l. de quibꝰ. quia ꝑ mores ppl̓i ꝯp̄hendit̉ ꝯſenſus eiꝰ vel maioris ꝑtis ff. ad municip. l. qd̓ maior. Dixi recte initiatū. quia ſi eſſet ꝑ errorē introducta non obſeruaret̉. vt. l. qd̓ nō rōne. ff. de legi. Dixi cōtinuatū. qꝛ ſi nō adeſſet diuturnitas tꝑis in cōſeruatione ꝯſuetudinis: ip̄a nō valeret vt. d. l. de quibꝰ. Dixi habens vim legis quia paris eſt potentie cum lege. vt ꝓbatur in. d. l. de quibus. ¶ Quē autē effectū habeat cōſuetudo. Bar. in. d. l. de quibꝰ dicit ꝙ aut cōſuetudo eſt ẜm legeꝫ. Aut p̄ter legem. aut cōtra. pͥmo caſu valet conſuetudo. Et duobꝰ modis pōt eſſe ẜm legē. Primo interp̄ tando ipſam legē vt in. c. cū dilectus. de cōſuetudi ne. Scd̓o cōfirmando ipſam legē. vt in. c. ſopite de cenſi. Scd̓o quādo eſt p̄ter legem. ⁊ valet conſuetu do. vt in. c. catholica. ⁊. c. in his. xj. diſ. Tercio caſu dic ꝙ aut eſt contra legē diuinā. ⁊ nō valet. niſi ꝓ cedat diſtinguendo. vt infra dicet̉. Aut eſt contra legē nature. ⁊ etiam non valet. quia naturalia ſunt immutabilia. Pone exemplū. Si habet conſuetu do. vt filij non educent̉ a parentibus. nam de iure cobi. de j. de re naturali ſunt eis debita alimenta. di. j. ius natura le. Et facit ad. q. nunqͥd per ſtatutū vel conſuetu cit etiā ꝙ ſiſ dinem poſſit tolli vel diminui legitima debita filio De hoc vide infra. c. Legitima. Aut eſt contra ius gentiū: ⁊ non valet. quia ius gentiū poteſt dici ius naturale. quia naturali rōne inductū. vt in. l. om p̄i cauet̉ vt nulla locatio va nes populi. ff. de iu. ⁊ iur̄. Et hoc intellige niſi con ſuetudo diſponeret contra ius gentiū diſtinguen do. nam ius poſitiuū poteſt ex cauſa diſponere cō tra ius gen. ⁊ ius naturale. vt inducendo ſeruitutē etudo eſt vt in. c. ita quorundā de iudeis. Itē priuādo quē dominio ſue rei. vt de p̄ſcrip. per totum. Ita con ſuetudo poteſt facere. cum ſit quedā lex. Aut con ſuetudo eſt contra legem poſitiuā. ⁊ contra legem: ſeu canones: ſeu ſtatuta. Et tunc. aut eſt contra li bertatē eccleſie. ⁊ nō valet. Aut ꝯͣ vtilitatē publicā ⁊ non valet qꝛ ſicut nō valet lex. ita nec cōſuetudo. Aut eſt ꝯͣ vtilitatem priuatā. Et tunc. aut precedit lex derogatoria ad conſuetudinē. ⁊ non valet con ſuetudo ſequens. vt. l. eos. C. de vſur. Et ex hoc di cto panor. infert ꝙ conſuetudo ſemel reprobata a lege. non poteſt amplius induci. Sed panor. dicit eſſe glo. ſingularem in contrarium in cle. ſtatutum de elec. Et credit ꝙ ſi ſb̓eſt ratio noua. que nō ſub erat tempore legis damnantis conſuetudinem: ꝙ tunc poterit de nouo induci. ar. optimū in. l. ſi ho xpxx iu fp minem. ff. mandati. ⁊ in. c. non debet de conſang. Aut non habet legeꝫ derogatoriā. Et tunc. aut lex p̄cedit ⁊ ſequit̉ conſuetudo. Aut econtra. Primo caſu. ſi conſuetudo eſt generalis vincit legē genera liter ⁊ vniuerſaliter. Intellige tamē ẜm ius canoni f c Fo. XLVII. cum. dūmodo ſit rationabilis ⁊ preſcripta. vt in. c. cō ſue fi. de conſue. Aut conſuetudo eſt particularis. et 7227 la tunc non vincit legeꝫ generaliter. vt in. l. ij. C. que ſit lon. conſue. Sed ſolum vincit legem vbi cōſue tudo viget. vt. l. venditor.§. ſi conſtat. ff. co. p̄. Se cundo caſu quando preceſſit conſuetudo ⁊ lex con traria ſequitur. Bar. tenet ꝙ tunc conſuetudo nō vincit legem. immo tollitur per legem ſequentem. allegat. l. ij. ff. de ſep. vio. dicit tamen ꝙ canoniſte tenent oppoſitum. Et videtur caſus in contrariū in. c. j. de conſti. li. vj. vbi dicit̉ ꝙ lex pape nō tollit conſuetudinem certi loci contrariam. niſi de ea fue rit facta mētio. quia papa non p̄ſumitur ſcire iſtas conſuetudines. Ex quo infero ꝙ ſi ciuitas facit ſta tutum contra ſuam conſuetudinem tollitur con ſuetudo. licet de ea non faciat mētionē. quia ciuis p̄ſumitur ſcire ſuam cōſuetudinē. vt notat̉ in. d. l. omnes populi. An autem conſuetudo poſſit augere. diminue re ⁊ diſtinguere ius diuinum quēadmodū poteſt lex poſitiua cum cōſuetudo non ſit aliud ꝙͣ lex nō ſcripta. Reſpondeo. Panor. in. d. c. fi. dicit ꝙ ius poſitiuum etiam ciuile quandoqꝫ diſtinguit ius di uinum. nā illa regula iuris diuini: in ore duoꝝ ⁊cͣ. reperitur limitata per ius ciuile et canonicuꝫ. quia in multis caſibus requirunt̉ plures teſtes. ⁊ in ali quibus pautiores. iij. q. iiij. c. j. ⁊ in. c. cum eſſes de teſta. Ad hoc facit qd̓ notat ipſe Panor. in. c. nuꝑ de teſti. ẜm Inno. ꝙ princeps pōt ſtatuere ex cau ſa. priuilegium conferendo vt vni teſti credatur in certis caſibus vel certa qualitate perſonarū in ſpecta. Et ſic recedere ab illa regula in ore duorum ⁊cͣ. Et ideo vbi ratio naturalis ſuadet ius diuinuꝫ diſtingui ⁊ limitari. tunc tranſgreſſio non inducit peccatum. quia p̄ſumitur hoc voluiſſe ipſum deū cum noluerit omnes caſus diſtinguere. Sed de dit r̄gulas generales. Et poſtea tribuit vicario ſuo generalem auctoritatem. vt quodcunqꝫ ligaueris ⁊cͣ. Sed vbi nulla ratio naturalis ſuggerit ipſum ius diuinum mutari ſeu limitari. tunc nec lex nec conſuetudo valet. Puta ſi haberet conſuetudo vt non liceat honorare patrem et matrē. Ideo etiam dicitur papam poſſe errare quando diſponit con tra ius diuinum ſine cauſa. Sic intellige. xxv. q. j. Sunt quidam. Et per hoc ſaluari poteſt dictum Hoſtien. in eo quod dicit non valere ſtatutuꝫ vel conſuetudinem per quam homicida vel ſimilis cri minoſus puniatur pecunialiter. vbi de iure diui no venit puniendus perſonaliter. nam talis con ſuetudo vel ſtatutum inducit pronitatē peccandi. Et ideo notanter dicit Ab. in. d. c. fi. non valere ſta tutum vt liceat interficere interfectorem patris vel percutientem in facie. Et nota hoc dictum: facit enim contra ſtatuta que vigent in multis locis ꝑ mittentia conſanguineis vindicare morteꝫ ſeu in iuriam conſanguineoꝝ. hec em̄ ſtatuta vident̉ illi cita. quia qd̓ debet fieri per viā iuſticie: non debet exerceri cū rancore animi: maxime. quia p̄bent ma teriam peccandi ⁊ ſcandali. Sed Io. an. in additio nibus ſpec. videt̉ hoc limitare. quādo ſtatutū dat b iiij

Conſuetudo hanc facultatē. ⁊ ex rancore animi faciūt vindictā Secus ſi dat̉. vt miniſtro legis vt faciat iuſticiam. qꝛ ſtatutū poteſt illos cōſanguineos miniſtros le gis facere. xxiij. q. v. non eſt crudelis. Per predicta etiā pōt ſolui qͣſtio. nunqͥd valeat ſtatutū: vt bāni tus poſſit impune occidi. Et dicēdū ꝙ ſic. ſi fiat ex cauſa rōnabili vt qꝛ bānitus eſt hoſtis ciuitatis de io ꝑ Bar. in. d. l. oēs populi. An autē valeat cōſuetudo aut ſtatuta q̄ vigent in aliquibꝰ ciuitatibꝰ: maxime florentie: vt bona fi liorum et vxoꝝ. ⁊ etiaꝫ ipſi filij poſſint capi ꝓ deli cto fallentie.ſ. qn̄ pater fallit: ſeu cedit foro. Et ideꝫ in ſimilibꝰ caſibꝰ. nā amore cōiugis ⁊ filioꝝ ſepe ho mines retrahuntur ab illa fallentia. Illa tn̄ ſtatuta ẜm Panor. in. c. ex ꝑte. de conſue. ſunt iniqua. qn̄ ex neceſſitate quis inducit̉ ad fallendū. Sed quia multi fallunt ex ꝓpoſito. ideo emanarūt illa ſtatuta An aūt ceſſante rōne ſtatuti ſit obſeruandū illud ſtatutū cū tanta iniquitate ⁊ damno filiorū ⁊ vxo rum. Panor. remittit ſe ad no. ꝑ Inno. in. c. quia pleriqꝫ de īmu. ec. Similis tn̄ caſus habet̉ in. l. fi. C. de p̓mipil. li. xij. vbi bona mulieꝝ ſunt obnoxia ꝓ culpa mariti. ⁊ etiā bona filij etiam emancipati. Et dicunt̉ primipilarij illi qui deferebant in bello pͥma pila.i. tela. ⁊ ꝓpter magnū piculum qd̓ verte batur in eis cū erant pͥmi in bello fuit indicta iſta ſpecialitas: vt ſi ipſi cōdēnati: ꝙ ſe praue geſſiſſent in officio. ⁊ non haberent vnde ſoluerent: poterit manꝰ extendi ad bona vxoꝝ et filioꝝ. Et hoc fuit ſtatutū. quia ꝓpter gemitus vxoꝝ et filioꝝ male ge rebant eoꝝ officiū. Sed oritur queſtio pulcra: quare valet cōſuetu dio cōtra canones ⁊ nō ſtatutū. Et quare ſeculari bus ꝑſonis fuit indultū vt legē poſſint condere ꝯͣ leges imperatoꝝ. ⁊ nō ſic fuit indultū viris eccleſi aſticis: vt poſſint ꝯͣ canones ſtatuere. Rn̄deo Pa nor. in. d. c. fi. dicit iſtā fuiſſe rōnē. quia ius ciuile fi naliter tendit in bonū publicū ⁊ vtilitatē priuato rum. vnde ſi populus vult ſibi p̄iudicare legē ꝯtra condendo. Imꝑator nō curabit. quia pōt populꝰ in hoc renunciare fauori ſuo: vt in. c. ad apoſtolicā de regula. Item quia mores hominū ſunt diuerſi. Ideo voluit imperator. vt quiſqꝫ populus poſſit facere legē. non tn̄ cōtra honeſtatē nec contra iura reſeruata principi. ſꝫ in p̄iudiciū duntaxat eoꝝ. ad hoc. d. l. om̄s populi. ⁊ qd̓ ibi notat Bar. Sed ius canonicū principalit̓ intendit hominē dirigere in deū vt veniat ad bonū publicū eccleſiaſticū vnde ſtatutū contra editū ab inferioribꝰ p̄ſumit̉ temera rium ⁊ ambitioſum ⁊ fini eterno contrariū. Ideo nō poteſt papa dare poteſtatē ſtatuendi cōtra ca nones. Sed cōſuetudo tolerat̉. quia ſurgit ex taci to conſenſu: ⁊ non p̄ſumit̉ tanta ambitio. Dicit tn̄ Bal. vnū ſingulare dictū ꝑ. l. ſi hominē. ff. manda ti. ꝙ ex cauſa vrgenti ⁊ veriſimiliter nō p̄uiſa a ca none poteſt fieri ſtatutū contra canonē. ⁊ multum bene facit illa lex. Ibi em̄ dicit̉ ꝙ ſi dedi mandatū ſpeciale alicui: vt manumittat aliquē ſeruum. certe poteſt procurator generalis domini ex noua cauſa interdicere ꝓcuratori ſpeciali. ne manumittat: qͣſi ex noua cauſa per dominū non conſiderata poſſit ꝓcurator generalis venire cōtra mandatū ſpecia le ipſius domini. Ita dicendum in inferioribus vt poſſint ex noua ⁊ vrgenti cauſa ſtatutū edere con tra ſpeciale ſtatutū ſuperioris. Et ꝑ hoc dictum et illam legem: tene menti iſtud dictum ſingulare. ꝙ ex noua cauſa poteſt legatus generalis prohibere delegato pape ſpeciali: ne ꝓcedat in cauſa ſibi com miſſa. qͣꝫꝙ in illa cauſa delegatus ſpecialis dicatur maior legato generali. vt in. c. ſtuduiſti. de offi. le. Sed hoc admittitur ex noua cauſa non conſidera ta per papam. QQue autē requirant̉ ad conſuetudinē inducen dam. Glo. in. c. fi. de cōſue. in principio enumerat x. vel. xj. In fi. tamē videt̉ recedere a p̄dictis. ⁊ ſolū exigere duo. Primo ꝙ ſit rōnabilis. Secundo ꝙ ſit p̄ſcripta. non tamē intelligendo vt conſuetudo p̄ſcribatur: ſiue p̄ſcribat dominiū alicuius rei. ſꝫ de bet eſſe p̄ſcripta.i. obtenta ꝑ curſum tꝑis requi ſiti ad p̄ſcriptionē. Quantū v̓o tp̄s requirat̉ ad conſuetudineꝫ in ducendam. Panor. in. d. c. fi. dicit ꝙ varie ſunt opi niones. Sed concludit. ꝙ aūt querit̉ de iure ciuili aut canonico. Primo caſu cōmuniter tenet̉ vt ſuf ficiat tēpus. x. annoꝝ etiā ſi cōſuetudo ſit ꝯrra ius quod ꝓbant legiſte hac rōne. Iura requirunt lon gum tēpus ad inducendū cōſuetudinē. vt. C. que ſit lon. cōſue. in rubeo ⁊ nigro. Sed longū tp̄s dici tur. x. annoꝝ. vt. C. de p̄ſ. lon. tē. per totū. De iure v̓o canonico. dic ꝙ aut conſuetudo eſt p̄ter ius. et ſufficit tēpus. x. annoꝝ. ad hoc glo. notabilis in. c. fi. e. ti. li. vj. qd̓ videt̉ limitandū niſi conſuetudo ve niat ad detrahendū iuri alicuius eccleſie. quia tūc ſicut in p̄ſcriptione eccleſie requirit̉ tēpus. xl. anno rum. Ita in cōſuetudine. Et hoc eſt notabile dictū Inno. in. c. cū dilectus. eo. ti. qd̓ eſt bene notandū. videtur tn̄ Inno. reſtringere. quando conſuetudo eſt contra eccleſiā particularē. Secus ſi contra ec cleſiam vniuerſalem. Sed panor. dicit non videre ad hoc bonā rōnem diuerſitatis. quia nō debet eē minus fauorabile totū corpus eccleſie: ꝙͣ aliqd̓ mē brum eccleſie. Aut cōſuetudo eſt cōtra ius canoni cum. Et tūc requirit̉ tēpus. xl. annoꝝ. ⁊ in hoc ca ſu requirit̉ ꝙ cōſuetudo ſit p̄ſcripta. Et quare ma ius tempus requirat̉ qn̄ eſt cōtra ius: ꝙͣ quādo eſt p̄ter. patet. Verūtame videt̉ veriſſimū ꝙ vbi con ſuetudo venit contra ea que ſunt reſeruata princi pi in ſignū ſpālis pͥuilegij. tūc vtroqꝫ iure requirit̉ tp̄s. de cuiꝰ inicio nō eſt memoria. vt in. c. ſuꝑ qui buſdam de verb̓. ſig. Quero quot actus vel vices requirant̉ ad indu cendā conſuetudinē. Rn̄. panor. vbi sͣ. dicit ꝙ de hoc ſunt multe opiniones. Sed cōmunis opinio eſt ꝙ requirunt̉ tot actus. ⁊ ita notarij. vt veriſil̓r trāſierint in noticiā populi. Nā nō actus. ſꝫ tacitꝰ ꝯſenſus ppl̓i inducit ꝯſuetudinē. vn̄ vbicūqꝫ ex cō iecturis hr̄ tacitus ꝯſenſus populi. tūc nō curatur de magna frequētia actuū. An autē vnicus actus notorius inducat cōſue tudinē. Quidā dixerūt ꝙ ſic. Sed Bar. contra. in d. l. de quibꝰ. quia conſuetudo introducitur ex fre quentia morum. ſed ceſſat frequentia vbi eſt niſi

Conſuetudo vnicus actus. Iteꝫ eſt contra ſubſtantiā ⁊ ſignifi cationē vocabuli. nā conſuetudo eſt qͣſi cōmunis aſſuefactio. Itē ex vnico actu qͣntūcunqꝫ notorio nō poteſt dici cōſenſus populi. quia forte ꝑ errorē vel cauſa euitandi ſcandalū ppl̓s pͥma vice nō con tyadixit. Diſtingue tn̄: ꝙ aūt ille vnicus actꝰ habet cām ſucceſſiuā. ⁊ ſufficit. ſi habuit cōtinuationem tp̄is. ⁊ ſic inducit̉ cōſuetudo vt in. c. cū de beneficō de p̄b. li. vj. nā ſi beneficiū ſeculare cōfert̉ regulari: ⁊ poſſidet̉ ꝑ regularē tꝑe habili ad cōſuetudinem inducendā efficit̉ illud beneficiū regulare. licet vni ca collatio interuenerit. ⁊ econtra. qꝛ illa collatio hꝫ actū ſucceſſiuū.ſ. poſſeſſionē cōtinuatā ꝑ regularē Ideꝫ dic ſi edificaretur pons in publico ⁊ haberet cām ꝑmanenteꝫ. Sed Bar. in. d. l. de qͥbus ſentit ꝙ requirant̉ ad minꝰ duo actus in dicto caſu. Di cit em̄ ꝙ ſi qͥs facit pontē in platea cōis ab vna do mo ad aliā. alius ſil̓r facit ꝙ eſt introducta ꝯſuetu do ẜm Guil̓. de cu. qꝛ iſti duo actus ſunt adeo no torij populo ꝙ comp̄hendit̉ tacitus eius ꝯſenſus. Secus ſi fieret in loco nō publico vel in loco nō cō uerſabili. nā ea q̄ palā fiunt. dicunt̉ frequēter fieri ff. de ri. nup. l. palam. An autē ad inducendā conſuetudineꝫ ſufficiat ꝙ maior ꝑs populi vtat̉ illa ꝯſuetudine. Rn̄. pa nor. vbi sͣ. poſt glo. dicit ꝙ ſic. Intellige tn̄ de maio ri ꝑte populi habēte ꝯſenſum habilē ad introducē dū legē vel cōſuetudinē. nā mulieres infantes. ⁊ fu rioſi nō cōputant̉ in numero. qꝛ iſti nō pn̄t legem condere. vt in. l. j. ff. de leg. Itē intellige glo. de con ſuetudine. q̄ diſtringit totū populū. Sed ſi tracta remus de ꝯſuetudine introducēda in aliquo colle gio. ſufficit maior ꝑs illiꝰ collegij. hoc tn̄ limitarem. nā maior ꝑs nō ſufficit ad introducēdū legē. quia oportet ſaltem ꝙ ſint due ꝑtes vniuerſitatis. ſꝫ ma ior ꝑs iſtaꝝ duaꝝ nō ſufficit ad diſponendū. vt in c. j. de his q̄ fi. a ma. ꝑ. capl̓i. Et ideo dicerē ꝙ ſalteꝫ due ꝑtes illiꝰ vniuerſitatis ſeu collegij debēt eē ſci entes ꝙ illa ꝯſuetudo introducit̉. tū corpus ecdleſie: ꝙͣ aliqd̓ mē An aūt vnicus actus interueniēs ꝯͣ ꝯſuetudinē interrūpat ip̄am ꝯſuetudinē. Cōclude ꝙ aut con ſuetudo nō erat adhuc cōpleta. ⁊ tūc interrumpij Ita ꝙ nō eſt opus de nouo incipere. qꝛ ꝑ hoc non apparet de tacito ꝯſenſu ppl̓i. ꝙ velit inducere con ſuetudinē. cū fecerit actū ꝯtrariū. ar. exͣ de ap. ſolli citudinē. in fi. Aut ꝯſuetudo erat cōpleta ⁊ ꝑfecta ⁊ tunc vnicus actus ꝯͣrius eā nō tollit. ſꝫ oportet ꝙ tollat̉ eo tꝑe ⁊ mō. quibꝰ fuit inducta. qͥa iā lex eſt Et ideo dꝫ tolli tanqͣꝫ lex. Credo tn̄ indifferent̓ ad eā tollendā ſufficere tp̄s. x. annoꝝ. anoi. vbi sͣ. di Conſuetudini rōnabili alicuiꝰ loci nō derogat̉ ꝑ ſtatutū nouū pape: niſi illud expͥmat̉. vt extra de conſti. c. j. li. vj. Conſuetudo in delictis inducit̉ ꝑ binuꝫ actum xxv. q. ij. Ita nos. hoc tn̄ nō eſt ꝓprie ꝯſuetudo. nā ẜm Panor. in. c. j. e. ti. appellatione conſuetudinis intelligit̉ de ea q̄ tenet. ⁊ q̄ iā p̄ſcripta ē. vt in. c. cū mana. de elec. De hac ꝯſuetudine in delictꝭ. videsͣ. ſingularia. c. Adulatio. An aūt cōſuetudo poſſit derogare legi poſitiue etiā p̄ceptiue. Rn̄. panor. in. c. j. de tre. ⁊ pace. poſt Fo. XLVIII. glo. ibi. dicit ꝙ lex poſitiua etiā p̄ceptiua non obli gat ad pctm̄ ſi nō fuit moribꝰ vtentiū recepta. vel ſi in diſſuetudinē abijt. Et hāc opinionē tenet Gof. et Inno. ⁊ Hoſti. in ſum. Sed in. d. c. j. tenuit ip̄e Ho. ꝯͣriū. Mouet̉. qꝛ ſi eſt lex p̄ceptiua. gͦ a princi pio ligauit ꝯueniētes ad peccatū. gͦ ꝑ nō obſeruan tiam nō tollit̉ eius diſpoſitio. qꝛ tp̄s nō eſt modus tollendi obligationē. Alij v̓o diſtinguūt int̓ leges q̄ apponūt penas ipſo facto. ⁊ illas q̄ mandāt pe nas infligi. vt in pͥmis nō habeat locū cōſuetudo ꝯͣria. cū ſtatim ꝯfaciēdo inciderint in penā ⁊ in fa ctū dānatū. xxiiij. q. j. audiuimꝰ. D. an. diſtinguit ꝙ aut lex p̄ceptiua emanauit in fauorē pͥuatū. ⁊ p̄t tolli cōſuetudine. Sicut pōt tolli pacto ⁊ renuncia tione. d. l. de quibꝰ. Aut emanauit in honoreꝫ dei. aut fauorē publicū. ⁊ tūc ſi ſubditi nō obſeruauer̄t ſciēte ſuꝑiore ⁊ patiēte. talis lex nō ligat. nec reqͥrit̉ alia p̄ſcriptio. qꝛ exqͦ ſuperior videt ⁊ patit̉. nō vi detur velle ꝙ lex ſua vinculū iniciat. Sed ſi ſuꝑior ignorat. tūc peccāt ꝯͣueniēdo. Sꝫ ꝯͣ Ho. ⁊. D. an. videt̉ tex. in. d. c. fi. vbi textꝰ aperte ꝓbat ꝙ oīs lex humana pōt tolli ꝯſuetudine. dūmo ſit rōnabilis et legittime p̄ſcripta. vn̄ ibi ſolū reſeruat̉ ꝯͣ cōſuetu dine ius diuinū. nec pͥuati dicunt̉ tollere legē ſupe rioris. ſꝫ ipſe ſuperior ꝯſenſum p̄ſtando huic ꝯſue tudini in eo qd̓ ſtatuunt iura. vt ꝑ cōſuetudinem poſſit tolli ius poſitiuū. d. c. fi. Et ideo diſtinguerē ꝙ aut lex p̄ceptiua nunꝙͣ fuit recepta in obſeruan tia ſciente legiſlatore: valente ꝯͣdicere ⁊ nō cōtradi cente ⁊ talis lex nō ligat. Et puto ꝙ nō requiratur tp̄s ad inducēdā p̄ſcriptionē. ſꝫ ſufficit binꝰ vel tri nus actus in cōtrariū. qꝛ hic nō agimꝰ de p̄ſcriben do ꝯͣ legē. ſꝫ de impediēdo vinculuꝫ. nā ꝑ binū vel trinū actuꝫ apparet de ꝯſenſu ſuꝑioris. ar. d. c. Ita nos. Si v̓o aliqͥ obſeruāt. ⁊ aliqͥ non. in eodē loco. tūc nō ſeruātes nō vident̉ excuſari. vt in. c. cū iam dudū. de p̄b. Intellige tn̄ hoc: qn̄ maior ꝑs ſeruat. tūc minor ꝑs nō excuſat̉. ⁊ tūc intelligit̉ illud dictū multa ꝑ patientiā tollerant̉ ⁊cͣ. Aut ſuꝑior ignorat et tūc puto ꝙ requirat̉ p̄ſcriptio. xl. annoꝝ. dūmō cōſuetudo ſit rōnabilis. vt qꝛ fundat̉ ſuꝑ aliqͣ rōe vt in. d. c. fi. Nec ob. ꝙ a pͥncipio hoīes peccauer̄t ꝯͣueniēdo. nā duplex poteſt eſſe rn̄ſio. Primo ꝙ ſi moti fuerūt ex aliqͣ rōnabili cauſa nō peccauerūt: qꝛ ipſemet ſuperior indulſiſſet. Ad hoc qd̓ notatur in. c. erit autē. iiij. di. vbi tria reqͥrunt̉ ad hoc. vt lex liget. Primo ꝙ ſit facta ꝑ eum q̄ habet poteſtatem condendi legem. Secundo ꝙ ſit publice ꝓmulga ta. Tercio ꝙ ꝑ inferiores ſeu ſubditos ſit ſuſcepta. Secundo reſpondet̉ ꝙ ſucceſſores eorum qui con trauenerunt nō peccauerunt. quia potuerunt exti mare: ꝙ ex aliqua rationabili cauſa illa lex non ſit in obſeruantia. Si v̓o lex p̄ceptiua fuit recepta. ſed tamen per diſſuetudinē contrauentum eſt. Dic vt ſupra. Et ꝙ lex p̄ceptiua non illaqueat ſciente ſu periore: et non contradicente. allego bonum textū cum glo. xx. diſtinc. c. j. et. c. cum olim de cle. coniū. In conſuetudine autē inducenda in ſacramenta libus exigitur tacitus conſenſus pape. aliter non li gat. Ita voluit glo. notabilis in. c. vir. de ſecundis nuptijs.

Corea An aūt ex n̄ vſu inducat̉ ꝯſuetudo. Rn̄. panor. in. c. Ioh̓es de cle. contu. poſt Io. an. dicit ꝙ qn̄qꝫ nō vſus nō hꝫ in ſe actū tacitu ꝯͣ diſpoſitionē iurꝭ neqꝫ in ſb̓a neqꝫ in forma. ⁊ tūc ex nō vſu nō indu citur cōſuetudo: nec derogat̉ lex. Pone exempluꝫ. lex dicit hermofroditā eſſe iudicandū ẜm ſexu pre ualentē. l. querit̉. ff. de ſta. ho. tamē ſi ꝑ mille ānos nunꝙͣ accideret ille caſus. nō pōt dici ꝙ ſit abroga ta illa lex. quia nihil eſt actū ꝯͣ legem. Vel pone. lex dicit ꝙ ſi dediſti mihi dānū poſſum agere cōtra te actione legis aquilie. Pone ꝙ paſſus damnū no luit agere. ꝓfecto ex hoc nō eſt inducta cōſuetudo contra illā legē. qꝛ ipſa lex nō neceſſitat ad vſum. ſꝫ dat facultatē agendi. Et ideo ex hoc cōclude ꝙ in his q̄ ſunt mere facultatis nō inducit̉ cōſuetudo. na in his caſibus nihil agit̉ ꝯͣ legem ꝑmittentē. Si v̓o nō vſus hꝫ in ſe tacitū actū ꝯͣ diſpoſitionē iurꝭ. tūc inducit̉ cōſuetudo. vt in. d. c. Ioh̓es. nā ibi nō deferēdo tonſurā. videt̉ cōmittere ꝯͣ legē q̄ iniūgit delationē tonſure. Que eſt differētia int̓ conſuetudinē ⁊ p̄ſcriptio nem. Rn̄. panor. in. d. c. fi. dicit ꝙ pͥncipalis diffe rentia eſt. qꝛ ex p̄ſcriptione acquirit̉ ius pͥuato. ſiue illud ius trahar ex publico. ſiue ex pͥuato. Cōſuetu dine v̓o nō acquirit̉ ius alicui pͥuato. Sed in pu blico vndecūqꝫ cauſet̉. etiā ſi ius trahat̉ ex pͥuato. vt in. l. venditor.§. ſi cōſtat. ff. co. p̄. vbi ptꝫ ꝙ pōt introduci cōſuetudo. ꝙ quiſqꝫ poſſit dato p̄cio fo dere lapides ex fundo alicuiꝰ. Et ob dictā legē pa nor. in. c. dilecti. de arbi. infert ad. q. nunqͥd poſſit induci cōſuetudo. vt nobiles alicuiꝰ caſtri poſſint incidere ligna vel animalia paſcere infra limites al terius caſtri vel in fundo alteriꝰ. Et dicit ꝙ ſic. dū modo cōſuetudo nō ſit inducta ꝑ violentiam. Ad hoc. c. ſuꝑ quibuſdā de v̓. ſig. nā quēadmodū poſ ſet preſcribi ſeu acquiri tota res: ita ⁊ vſus rei. Alia differētia. nā in p̄ſcriptione requirit̉ titulus ⁊ bo na fides. In cōſuetudine v̓o nō. ſꝫ ſoluꝫ tēpus. d. l. de quibꝰ. Alia differētia ẜm Ho. quia p̄ſcriptio lo cum habet in rebꝰ mobilibꝰ ⁊ immobilibꝰ: corpora libus ⁊ incorporalibꝰ. extra de p̄ſcrip. auditis. ⁊. c. ſe. Conſuetudo autē in incorporalibꝰ tm̄. vt ẜuitu tibus. iuriſditionibꝰ. eiectionibꝰ ⁊ hmōi. Alia diffe rentia. quia p̄ſcriptio et pͥuilegiū non concurrunt. extra de fide inſtru. inter dilectos. ⁊ de p̄ſcrip. veni ens. Sed cōſuetudo ⁊ pͥuilegiū bene concurrunt. extra eo. cū dilectus. ⁊ de v̓. ſig. abbate. Alia. quia p̄ſcriptio ꝓprie eſt excluſio actionis ſiue petitionis Sed cōſuetudo eſt actōnis ſiue iuris acquiſitio de elec. cōſtitutus. ⁊. c. in geneſi. Alia differentia. quia cōſuetudo erronea non iuuat. Secus in p̄ſcriptio ne. quia titulus putatiuus. ⁊ ſi verus nō ſit. dū tn̄ ꝓbabilis error excuſet. dat cauſam p̄ſcribendi. ff. ꝓ ſocio. l. xltima. O2A. Utruꝫ corea ⁊ hmōi ludi ſint liciti. Rn̄. ẜm Al. in. iiij. diſt. xvj. ꝙ huiuſmodi ludi ẜm ſe non ſunt mali. qꝛ bene fieri poſſunt. Sed triplici de cauſa poſſunt fi eri male. Primo ſi fiant ad ꝓuocandū libidinem ⁊ huiuſmodi. Secundo ſi nō conueniunt ꝑſone vt clerici. religioſi ⁊ hmōi. Tercio ſi fiant nō cōgruo tempore.ſ. pnīe. Si v̓o fiant ex cauſa alicuius ho neſte leticie. ⁊ a perſonis ſecularibus. et congruo tempore et loco. et alijs debitis circūſtantijs nō eſt illicitum. Utrum ducentes illicitas coreas peccent mor taliter. Rn̄. ẜm v̓ v̓. Credo ꝙ ſic. ſiue in feſtis ſiue in ꝓfeſtis ſi hoc faciunt cauſa incitandi ad libidi nem ſe vel alios. Aut ſi coreas ducunt de conſue tudine. Si autē aliquis vel aliqua nō corrupta in tentione aliquādo immiſcent ſe huiuſmodi coreis nō audeo dicere ꝙ ſit peccatū mortale. Sed nec au deo eum vel eam excuſare vel aſſecurare a peccato mortali. Cum ingerant ſe periculo ꝓuocādi alios ad periculū ⁊ libidinē. Nota tamē ẜm Al. vbi sͣ. ꝙ quinqꝫ concurrentibus ad coreas: tales poſſunt excuſari. Primo quādo fiunt debito tempore ſcili cet gaudij. vt in nuptijs: vel tēpore victorie. vel li berationis hominis vel patrie vel in aduentu ami ci de terra longinqua. nō ergo tempore ad deuotio nem deputato. vt ab aduentu domini vſqꝫ ad epi phaniam. ⁊ a septuageſima vſqꝫ ad paſcha. Tamē contrariū obſeruat̉. ⁊ magis ſit abuſus in his tem poribus qͣꝫ in alijs. Secundo ꝙ fiant cum ꝑſonis honeſtis. de quibꝰ nō oriatur p̄ſumptio mali. non cum leccatoribꝰ vel philocaptis ⁊ huiuſmodi. Ter cio ꝙ fiant a ꝑſonis ſecularibus. non a monachis vel monialibus nec clericis vel religioſis. Quarto ꝙ honeſto modo fiant. Ita ꝙ actus inhoneſti vel huiuſmodi nō immiſceant̉. Quinto ꝙ cantus ex citans in talibus. ⁊ muſica non ſit de illicitis. ſꝫ de moribus vel de deo. Itē requirit̉ cōuenientia loci quia non in eccleſijs vel cymiterijs: aut refectorio fratrum ⁊ huiuſmodi. Aliud etiaꝫ poteſt addi qd̓ eſt p̄cipuum.ſ. rectitudo intētionis. ac etiā ſtabili tas corizantis. nam qui ita fragilis eſt ꝙ licet bona intentōne corizare incipiat. tamē non exit quin ad libidineꝫ mortalem ꝓuocetur: peccat mortaliter: ſe ſcienter ingerendo. quia exponit ſe periculo proba bili morralis peccati. Et ꝑ hoc querit Archi. flo. in ſumma. quid ſi quis nō poteſt vitare peccatū mor tale ꝓpter fragilitatē ſuā habitando cū marito. vxo re. patre. matre. filio ⁊ filia. An teneat̉ recedere ab illis. Uel an poſſit in domo ſtare ſine peccato. Re ſpōdit ꝙ ꝙͣꝙ iſte caſus defacili cōtingere nō poſſit tn̄ vbi cōtingeret. nulli dubium eſt: ꝙ a tali ꝑſona ob cuius p̄ſentiam a mortali abſtinere non poteſt diſcedendū eſſet. Orporale. Corporalia non ſunt abluenda per laicos: aut mulieres etiā ſanctimoniales: qͥn potius hoc ab luere ꝑtinet ad officiū diaconi. cū humilibus mini ſtris. de cōſe. di. j. nemo. Et eius ꝯſecratio ad ep̄os ꝑtinet dūtaxat. de conſe. di. j. conſulto. Ibi. ab epi ſcopo conſecrato. Et debet eſſe de lino puro.i. non de alia materia mixto. Ideo nō poteſt fieri de ſeri co: nec de pāno tincto. Et nota ẜm Dir. li. j. ꝙ cor poralia ſemel cōſecrata vel benedicta ab epiſcopo. licet poſtea abluant̉: nō eſt neceſſe: vt amplius be nedicant̉. qd̓ nota.

Debitum Ebitum. Utrū alter coniugū ſtatim cōtracto mr̄imonio: teneatur ad redditōnē debiti. Rn̄. Panor. poſt glo. in. c. ex publico. de cōuer. cōiu. dicit ꝙ hoc eſt arbi trio iudicis relinquendū. qꝛ lꝫ ibi papa p̄figat tp̄s duoꝝ menſiū. nō tn̄ ꝑ hoc ſtatuit̉ vt hoc tp̄s eſſet regulare ſponſo volenti intrare religionē. nā cū re gulariter det̉ annꝰ ad exꝑiendas auſteritates regu le. terminꝰ ille dꝫ minui ⁊ abbreuiari ẜm circūſtan tias facti ⁊ etiā ꝓlongari. Tamē defacili nō debet recedere iudex a termino ibi ſtatuto. De eo v̓o qui nō aſſerit ſe velle intrare religionē. nullū tp̄s videt̉ ſtatutū. puto tn̄ ꝙ legitīa ſit exceptio. vt tātū tp̄s ꝯcedat̉. quātū ſit neceſſariū ad p̄parationē ⁊ obſer uantiā conſuetaꝝ ⁊ honeſtaꝝ ſolennitatū. Nā ẜm ꝟv̓. mortalit̓ peccat qͥ ante benedictionē nuptiarū vxorē cognoſcit in locis vbi eſt ꝯſuetū benedictiōꝫ ijat vti tepor. adhiberi. Et hoc veꝝ vbi fieret ſine diſpēſatione ⁊ iuſta cauſa. Et idē dicit ſi omittant̉ alie cōſuete ſo lennitates. Uide de hac materia. jͣ. Impedimētū pͥmo. Uide tn̄ Pir. li. j. vbi q̄rit: nūqͥd peccet mor taliter qͥ poſt ꝯſenſum de pn̄ti cognoſcit vxorem. anteqͣꝫ in facie eccleſie deſponſet̉. Rn̄dit ꝙ aūt hꝫ iuſtā cām. qͣre ipſam nō poſſit ducere ſolēniter. vt qꝛ terra eſt interdicta vel eſt ſenex. ⁊ erubeſcit forte ꝯͣhere cū tali ſolēnitate. vel eſt nobil̓ ⁊ accepit igno bilē. vel ecōuerſo vel timet violentiā inferri ⁊ hmōi ⁊ cognoſcat eā ꝓponēs mr̄imoniū ſolēnizare. im edimēto ceſſante: nō peccat. Utrū peccet qͥ ſe facit īpotentē ad redditionem debiti. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xxxij. ꝙ reddere debi tum eſt neceſſitatis. quia mulier ptātē ſui corporis nō hꝫ. ſꝫ vir. ⁊ ecōuerſo. Sed neceſſitatis eſt nō ne are homī vſum licitū rei q̄ de iure eſt in ptāte ſua In caſu tn̄ in qͦ vir nō poſſet vxori debitū reddere ſalua incolumitate ꝓprij corporis. debitū redde̓ nō tenet̉. Qui tn̄ ſcient̓ reddit ſe īpotentē ad reddēdū debitū mō illicito tūc peccat mortalit̓. Secus autē ſi rōnabile fuit obſequiū. puta ꝑ ieiuniū. Sic em̄ ie iunando nō reddit ſe totalit̓ īpotentē ad reddēdū debitū. qͣꝫuis minꝰ potentē ſe reddat. Utrū actus cōiugalis ſit pctm̄. Rn̄. ẜm Ri. in iiij. di. xxxj. ꝙ ſi cōiungunt̉ cauſa ſuſcipiende ꝓlis nō peccāt. Idē ſi cōiungunt̉ cā reddēdi debitū nō eſt pctm̄. Si aūt fiat cā incōtinētie vitande. Ri. di cit ꝙ opinio cōior eſt: qd̓ eſt pctm̄ ſaltē veniale. vibium dit ꝙ at Utrū autē ꝯcubitus nō cā reddēdi debitū. nec ꝓlis ꝓcreande. ſꝫ ſaciande libidinis ſit pctm̄ mor tale. Rn̄. ẜm Bon̄. ⁊ Ri. vbi sͣ. ꝙ ſi talis exit fines mr̄imonij. Ita ꝙ hoc vellet facere etiā ſi non eſſet ſua vxor. ⁊ talis cōcubitus ſꝑ eſt pctm̄ mortale. Et ſic cū vxore concubans dr̄ ardentior amator. Aut ſiſtit actu vel habitu intra fines mr̄imonij. Ita ꝙ nō vellet cōcubere cū ea. ſi nō eſſet vxor ꝓpria. ⁊ ta lis cōcubitus non eſt pctm̄ mortale. Excuſat̉ em̄ a mortali ꝓpter matrimonij honeſtatē. Utrū vir teneat̉ reddere debitū vxori nōͣ petēti Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xxxij. ꝙ cōiunx nō ſolū tene tur reddere qn̄ vxor exp̄ſſe petit. ſꝫ etiā qn̄ ꝑ aliqua ſigna cōiecturat̉. alter cōiunx ſuū cōiugē affectare Fo. XLIX. carnaleꝫ copulā. Exigere autē ꝓprie nunꝙͣ eſt ne ceſſitatis. nullus em̄ tenet̉ vti iure ſuo qd̓ ꝓ ſe tm̄ introductū eſt. extra de regula. ad apoſtolicā. Nec aliqͥs a ſuo debitore ſuū debitū repetere cōpellitur nec debitū offerre. ſi eſt tale debitū qd̓ non debet̉: ſi nō petat̉ exp̄ſſe vel tacite. cuiuſmodi eſt carnale d̓bitu. Aug. tn̄ de ancho. ſuꝑ epiſtolas pauli dicit ꝙ tripliciter pōt vxor petere debituꝫ. Uno modo verbi exp̄ſſione. Scd̓o ex ſigni demōſtratōe. Ter cio ex nature conditione: quādo ſcit naturā hoc ra tionabiliter debere petere. ſciens tamen ipſam eſſe verecunde nature. ⁊ ꝓpter verecundiā nō petere: non ſolū pͥmo et ſcd̓o modo ſꝫ etiā tercio modo pe tenti debet reddere. quia inqͣntū vir poteſt: debet conari vt faciat vxorē ſuā continente. tam debitū reddendo ꝙͣ ſigna beniuolentie oſtendēdo. Idem econtra. Et in hoc oſtendunt mulieres que ſub p̄ textu deuotionis. vt quia eſt qͣdrageſima vel ſolen nitas magna vel forte volunt communicare in ali quo feſto: debitū denegant. Et ſi quidē faciunt ro gando vel perſuadendo viris. vt voluntarie abſti neant. laudabile eſt. Si autem non acquieſcunt. ſꝫ hoc omnino volunt et ſcandalizantur ex negatio ne: male poſſunt excuſari a mortali. hec Aug. Utrum peccent cōiuges exigendo vel redden do debitū in ſolennitatibꝰ ⁊ ieiunijs. Rn̄. ẜm Ri. vbi ſupra ꝙ eccleſia nihil poteſt contra ius nature Et quia reddere debitū petenti eſt de iure nature. Ideo hoc eccleſia non ꝓhibet: nec diſſuadet quo cunqꝫ tempore. Non intendit etiam filijs ſuis la queum ponere. Et ideo quia ꝓhibere exactionem debiti ſacro tempore: eſſet quodāmodo cōiugatis laqueū ponere. eo ꝙ carnis corruptio non tm̄ mo uet cōcupiſcentiā tꝑe nō ſacro. ſꝫ etiā ſacro. Et id̓o exactione debiti tꝑe ſacro nō ꝓhibet. ſꝫ diſſuadet. eo ꝙ vacare operibꝰ carnis. multū impedit cleua tionē mentis ad celeſtia. cui mens ſacro tꝑe debet intendere. truꝫ liceat reddere debitū in loco ſacro. Rn̄. ẜm Ri. vbi ſupra ꝙ non. quia licet poſſit reddi de bitum tēpore ſacro ⁊ exigere. vt dictū eſt. nō ſic de loco ſacro quia facilius mutari poteſt locus ꝙͣ tem pus. vnde in loco ſacro non licet carnale debitum exigere nec reddere. Si tamē per longum tempus eſſent coniuges violenter recluſi in loco ſacro. vide tur ꝙͣ tunc licitū eſſet eis in illo loco reddere ⁊ exi gere: In tali em̄ caſu non videt̉ illa ꝓhibitio debe re intelligi. quia non eſt ponēdus laqueus anima bus propter mundiciā loci. An autem hoc caſu re concilianda ſit eccleſia. Uide ſupra. Conſecratio rimo. Utrum liceat debitū reddere vel exigere tꝑe im pregnationis. Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ ſi ſine ꝑiculo aborſus vir pōt carnalit̓ copulari vxori p̄gnāti ſibi tenet̉ debitu reddere. ⁊ ab ea pōt exigere ſine pctō mortali. qꝛ ꝯcubitꝰ mr̄imonialis. non tm̄ eſt in offi cium. ſꝫ etiā in remediū. ⁊ mulier p̄gnans frequen ter plus appetit concubitū: ꝙͣ quando non eſt pre gnans. Si autē non poteſt cuꝫ ea carnaliter cōpu lari ſine periculo aborſus. tunc non debet ſibi red di debitum. nec ab ea exigi. quia matrimonium

principalius eſt ordinatū ad ꝓlem ꝓcreandam ꝙͣ in remedium. hec Rich̓. Et qui exigeret vel redde ret inſtanti tali periculo aborſus. peccaret morta Utrū mulieri immediate poſt partū reddendū ſit debitū. Rn̄dit Ri. vbi sͣ. ꝙ mulieri que peperit ſi eſt purificata ab illis cprruptionibꝰ q̄ ſunt in mu lieribꝰ aliqͣnto tꝑe poſt partū: reddendū eſt debitū ſi petat: ꝙͣuis nondū aduenerit tp̄s purificationis ab eccleſia determinatū. Sed ante illud tp̄s ab exi gendo abſtinere dꝫ: ſaltem debito cōgruitatis. Qd̓ aūt dr̄ di. v. ad eius.ſ. ꝙ vir nō accedat ad vxorem anteqͣꝫ puer ablactet̉ abrogatū eſt: vel magis ē mo nitio ꝙ p̄ceptum. trū liceat debitū reddere vel exigere tꝑe men ſtruoꝝ. Rn̄. ẜm opinionē cōiorem ꝙ tp̄s mēſtruo rum. aut eſt ẜm naturā: aut p̄ter naturam. Si ẜm naturā.ſ. ſemel in mēſe. quia tūc etiā poſſibile eſt fi lios generari: ⁊ ꝑ abundantiā ⁊ corruptionem hu moris in peſſimo ſtatu. Ideo morale eſt p̄ceptū: vt illo tꝑe nō cognoſcat̉. vnde ſi ignorant̓ cōiunx pe tit: vel violent̓ reddit: excuſat̉. Sed ſi ſcienter petit vel libent̓ reddit: mortaliter peccat. Et vir ẜm illd̓ tp̄s nō hꝫ ptātē in corpus mulieris. Si aūt ſit ꝯtra naturā: ⁊ paſſio p̄ternaturalis. tunc dr̄ ꝙ filij non generant̉. Et tūc ſi diu duret: pōt peti ⁊ reddi. Pe. autē de pal̓. in. iiij. cōcludit ſic: ꝙ aut mulier ſcit vel ꝓbabiliter credit virū ſe exoſam habituꝝ audiens ab ea: de mēſtruo ſuo. ⁊ tunc nō debet reuelare. ſed reddit debitū ſine peccato. Et ille ꝑ ignorantiā nō peccat. Aut nō credit ꝙ ꝓpter hoc habebit eā exo ſam. ſꝫ credit ꝙ nō ꝓpter hoc dimittet quin cogno ſcat eā. ⁊ tunc nihil debet dicere: ne eū faciat graui us peccare. Et tunc vterqꝫ excuſatur a mortali. Et hoc poteſt ꝑpendere vxor ex alijs vicibus: quibus renuenti non acquieuit. Aut neutrū credit.i. ꝙ ex reuelatione menſtrui. nec ꝓpter hoc habebit exoſā nec eaꝫ cognoſcet. ⁊ tunc ſi credit ꝙ adulterabitur vel peius faceret. non debet etiam dicere. Sed red dere. Aut nihil hoꝝ credit. ſꝫ credit ꝙ abſtinebit. ⁊ tunc ſibi dicat: ꝙ ſi audiens nō acquieſcat: reddēs non peccat. ſꝫ petens peccat. nō tamē mortalit̓. hec Pe. Et Archi. flo. dicit ꝙ in talibꝰ nō eſt p̄cipitan da ſententia: nec deneganda abſolutio. ſi cōiugatꝰ nolit tꝑe menſtruoꝝ abſtinere. ſꝫ via tutior eſt con ſulenda ⁊ terror incutiēdus. Prima tamen opinio videt̉ tenenda: quia cōmunior. Utrū vir cognoſcens vxorē aliter ꝙͣ modo na turali peccet mortaliter. Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. diſt. xxxj. ꝙ vſus cōiugis contra naturā eſt duplex. vel quādo debitū vas p̄termittit̉. vel debitus modus a natura ſtatutus ꝙͣtum ad ſitum. In primo caſu ſemꝑ eſt peccatū mortale. quia ꝓles ſequi non po teſt. Sed in ſecundo caſu nō ſemꝑ eſt mortale. Sꝫ quādoqꝫ poteſt eſſe ſignū mortalis concupiſcentie in quo quātomagis a naturali diſpoſitione recedi tur: tanto eſt grauius. Quandoqꝫ etiaꝫ poteſt eſſe ſine peccato. vt cū diſpoſitio corporis aliū modum nō patitur. Et eodem modo excuſat̉ ẜm v̓ v̓. ꝓpter egritudinē vel periculum ſuffocandi fetum in vte ro aūt aliam cauſam rationabilē. Et ẜm Al. in. iiij. Debitum nihil horum que facit maritus cum vxore: ſeruato vaſe debito ẜm ſe eſt mortale. ſed poteſt eſſe ſignuꝫ mortalis cōcupiſcentie. cum non ſubeſt cauſa infir mitatꝭ. vel alia rōnabilis cauſa. Addens ꝙ nō im peditur generatio ꝓlis ꝓpter tales modos indebi tos. ſeruato debito vaſe. qui fuit maximus philo ſophus. Dure ergo in tali exceſſu rep̄hēdēdi ſunt cōiuges et ꝙ abſtineant: cū non ſubeſt cauſa. In ducende ſunt ad hoc etiā vxores ꝙ viris a quibus iſta cōmuniter ꝓcedunt nō conſentiant. Si tamē vel timore verbeꝝ vel incōtinentie viroꝝ eis aſſen tiant nō poſſunt ex hoc argui de mortali. Ex quo ẜm Al. illud de ſe non eſt mortale. Nam de inten tione viri exigentis qualirercunqꝫ non habet ipſa iudicare. vt poſſit ꝑ hoc debitum denegare. nec de facili eſt p̄cipitāda ſentētia de tali modo ꝙ ſit mor tale in ſe. hec Archi. flo. Sed aſten̄. li. viij. ti. ix. di cit indubitanter: ꝙ ſi mulier ſuꝑgreſſa abutat̉ viro ꝙ peccat mortaliter. quia ille modus eſt contra na turam. cū non cōueniat ſeminis infuſioni quo ad virum. nec receptioni quo ad feminam. Et ita fru ſtratur totaliter intentio nature. vnde ⁊ peccatum iſtud Metodius. int̓ cauſas diluuij numerat. hec Aſten̄. Et ideo ſi conſtaret ꝑ relationē mulieꝝ con fitentium: ꝙ nullo modo poſſent retinere ſemē vi ri. eſſet indubitatū. Et credo ita ſit. al̓s tolerande eſſent. vt dicit Al. ⁊ Archi. flo. Uide etiā qd̓ notat Pe. de pal̓. in. iiij. ꝙ ſi quis cauſa generande ꝓlis. vel vitande fornicationis in ſe. vel in ſocio. aut red dendi debitū. cum al̓s ſit impotens ſe ꝓuocet eſu: vel potu calidoꝝ: aut oſculis ⁊ amplexibus quibꝰ etiā alia animalia ſe ꝓuocant. vt columbi ⁊ vrſi. vel alijs tactibus in quibꝰ non querit ꝓpter ſe delecta ri. ſꝫ ſolum ad actum p̄parare nō videtur peccatū. quia licet iuuare naturā corporis ad obediendum rōne recte. Iteꝫ ſi hoc facit: vt ſit potens cognoſce re vxorem ꝓpter delectationē quā tamē nolet cum alia experiri. tunc grauius peccat p̄ueniendo dele ctationem. nō tamen mortaliter. quia nō querit in hac ꝓuocatione delectari. ſꝫ in actu cōiugali. Iteꝫ qui ſemen effundit extra ne habeat plures filios. quos nutrire nō poſſit: rem deteſtabilem cuꝫ filio Iude facit. Si auteꝫ ante completionē actus ſe re trahit. nec ſemen emittit eadē intentione. nō vide tur peccare mortalit̓: niſi forte mulier ad ſeminan dum ex hoc ꝓuocaret̉. Sed ſi ꝓpter hoc omittit cō gnoſcere vxorem ex cōmuni conſenſu. nō videtur ꝙ peccet etiam venialiter. quia licet appetere non plures habere filios ꝙͣ poſſit nutrire. nec tenet̉ ip̄e debitū petere. nec actu inchoatū conſummare. niſi vxore petente. Hec Pe. Quid aūt de tactibus et oſculis que faciunt con ruges adinuicem. non vt ſint potentes ſe adinui cem cognoſcere. ſed ſoluꝫ in illis delectari. Dici po teſt ꝙ etiā in hoc caſu nō eſt iudicandū de mortali dūmodo ex huiuſmodi tactibus nō veniat̉ ad pol lutionem extra vas. Et ſic limita qd̓ dictum eſt.§. ꝓximo p̄cedenti. ꝑ pe. Utrum vir teneatur reddere debitū vxori quā accuſat de adulterio lite pendente. Reſpōdeo ẜm Ray. aut eſt notoriū illam eſſe adulterā. Ant non

In primo caſu: nec exigere: nec reddere debet. ali ter peccat mortaliter: niſi forte ipſa velit abſtinere a peccato adulterij: ⁊ penitentiā agere. tūc em̄ pōt eam ſibi reconciliare. xxxij. q. j. c. j. In ſcd̓o caſu. ſcꝫ cum non eſt notorium. debet petenti reddere. Ta men ẜm Tho. vir ꝙͣcito ſibi conſtat de fornicatōe vxoris. nō tenet̉ debitum reddere. al̓s non ſolum incurreret irregularitatē bigamīe. ſed etiā genera ret ſibi p̄iudicium accuſandi. Uir ꝓpter fornicationē vxoris. non ſolū non te net̉ ei debitū reddere. ſꝫ etiā pōt eā dimittere: niſi in ſeptē caſibꝰ quos habes. jͣ. Matrimoniū. vij. Sed nunquid vir peccet mortaliter exigēdo de bitum ab vxore ꝑmanente in adulterio? Rn̄. ẜm Ug. xxxij. q. j. ſi quis vxorem. ꝙ qn̄ alter coniugū manet in adulterio alius hoc ſciens nō pōt exige re: nec reddere. aliter peccat mortal̓r. ſiue ſit occul tum: ſiue manifeſtū: qꝛ facit contra conſtitutioneꝫ eccleſie.ſ. extra de adul. ſi vir. Excipiunt̉ tn̄ hic duo caſus.ſ. qn̄ timore incōtinentie innocens exigeret: vel qn̄ abſtinētia reddēdo: vel exigēdo debitu non corrigeret adulterū. ſed potius ad deteriora ꝓuo caret. vel aliter inutiliter ſcandala oꝑaret̉. Et tunc poſſet licite reddi ⁊ exigi. quia ordinatio eccleſie fa cta eſt. non ad introducendū. ſed ad remouendū ſcandala. ⁊ ceſſante cā. ceſſat effectus. Et ſic a con trario. qn̄ innocenti nō imminet ꝑiculum fornica tionis ⁊ denegando debitum conuerteret̉ adulter nō dꝫ reddere nec exigere. īmo hoc caſu poſſet vir vxori adultere negare neceſſaria. ſi negando veriſi militer emendaret. Adulterans autē qꝛ peccando in legem matrimonij actu coniugali indignum ſe reddit. nec dꝫ exigere niſi purgata culpa. al̓s pec cat. ſed reddere tenet̉. An aūt innocens teneat̉ de neceſſitate dimitte re adulterantē coniugē? Rn̄. Pe. de pal̓. ꝓut reci tat Arch. flo. in ſum. In quatuor caſibꝰ innocens non tenet̉ dimittere adulterantē coniugem. lꝫ poſ ſit. Primus eſt qn̄ eſt occultum. qꝛ ceſſat rō de ſcan dalo. Scd̓s qn̄ eſt correcta vel eſt ſpes de correctio ne. Tercius qn̄ incorrigibilem aīo pōt compeſcere includendo. ⁊ ſic cohibendo ne exeat. et ꝙ nullus intret niſi ipſe. qꝛ forte expoſita ſe ꝓſtitueret. Quar tus qn̄ timet ſibi de incontinentia: qꝛ nō tenet̉ vir plus corrigere vxorem: ꝙͣ dn̄s famulū. ſed dn̄s fa mulum: vel ſeruū excōicatum non tenet̉ expellere ſed licite poteſt ab eo debitum ſeruitiū exigere. De muliere aūt dicit idem Pe. ꝙ nō ſic tenet̉ ipſa virū dimittere. qꝛ nō habet ſic eum corrigere verbo: vel utrin. nec tenet facto. Et eſt veriſil̓e: ꝙ quāto accedet ad vxorem. tanto minus accedet ad fornicariā. Nunquid cōiunx ꝓpter adulterium a ſe cōmiſ ſum ſtatim ꝑdat ius exigendi debitum? Rn̄. ẜm Ray. videt̉ ꝙ ſic: ſaltem quo ad iudicium anime: qꝛ peccādo in legē matrimonij reddit ſe indignuꝫ. Et ideo nō debet petere niſi purgata culpa. redde re tn̄ tenet̉ exactus. Qui cōtraxit cum aliqua clādeſtine. ⁊ poſtea cū alia publice nūquid exactus a prima teneat̉ ad red ditionem debiti: Rn̄deo ẜm. v̓ v̓. ꝙ nō tenet̉ ſi eſt in loco v̓bi conſuetum eſt. ꝙ ante carnalem cōpuDecime Fo..L. lam adhibeat̉ benedictio nuptialis. Idem puto ⁊ ſi nō ſit conſuetum ẜm aliquos: et reddi nō poſſit ſine ſcādalo. Credo tn̄ ꝙ ſi ſcd̓a relicta tranſeat ad alias partes cum prima in quibꝰ ſine ſcandalo poſ ſint adhiberi ſolennitates debite: vel ſi de ſolenni tatibꝰ nō ſit conſuetudo poterit ei cohabitare. ECiMe. Utrum decime debea tur iure diuino? Dic ẜm doc. in. c. in ali quibus. eo. ti. ꝑ tex. ibi diuina conſtituti on: ꝙ decime debent̉ ex diuina conſtitutiōe prin cipaliter. et non humana. Ex quo infert. d. An. ꝙ peccant theologi aſſerentes decimas hodie nō de beri. cum ſummi pontifices cōiter aſſerant oppoſi tum in ſuis conſtitutionibus: quaſi velit dicere. vt recitat Panor. ibi. ꝙ in interp̄tatione legis diuine ſeu in deciſionibus dubiorū potius debemus ſta re diffinitioni ſummorum pontificū ꝙͣ dictis theo logorum. etiam ſi ſint ſancti. Ad hoc tex. cum glo. xx. diſt. c. j. nam poteſtas condendi et interp̄tandi data eſt non ſanctis. ſed ſummis pontificibus: vt in. c. ꝑ venerabilem qui fi. ſint le. vnum tn̄ ſemper tenebis menti: ꝙ vbi dictum alicuius ſancti iuua tur auctoritate iuris diuini: potius ꝙͣ conſtitutio nibus ſummorū pontificum. ſtandum eſt potius dicto alicuius ſancti. qͣꝫ interp̄tatōni pape: vt dicit glo. ſingularis in. d. c. j. Tamen hoc determinare potius ſpectat ad eccleſiam vniuerſalem.i. ad con ciliuꝫ generale. qͣꝫ ad priuatā ꝑſonā. ꝓ hoc. xxxvj q. ij. c. ſi aūt: iuncto. c. placuit. An aūt papa poſſit diſpenſare circa ſolutionem decimarum? Dic ẜm Panor. in. c. a nobis. e. titu. poſt glo. ibi. ꝙ in totum nō poteſt papa tollere ius decimarum: ſed quibuſdam ꝑſonis remittere pōt nam ꝑ hoc vltimum non tollit̉ ius diuinum. ſed tunc tolleret̉. ſi vniuerſaliter remitteret̉ p̄ceptum. Idē Ala. Hoſt. ⁊ Io. an. Dicunt em̄ ꝙ quibuſdā ꝑſonis p̄t remitti: ſꝫ in totū nō. niſi ex cā: et ad tp̄s Non obſtat ſi dicat̉ ꝙ alia p̄cepta decalogi ſunt ir remiſſibilia. Ita nec iſtud p̄ceptum decimandi. cū ſit morale poteſt remitti. nam vt dicit Innocē. ali ud eſt in iſto p̄cepto. qͣꝫ in alijs: verſatur eī in alijs honor dei irremiſſibilis: vl̓ vtilitas publica huma na indiſpenſabilis: vt eſt videre in hoc precepto. Non habebis deos alienos. Item in alio. Bono ra patrem ⁊ matreꝫ: ⁊ in ſimilibus: in quibꝰ nec in totum nec in partem diſpenſari poteſt. Sed in p̄ cepto decimarum eſt duplex conſideratio. Prima quatenus verſat̉ honor dei. nam decimas ſibi reti nuit in ſignum vniuerſalis dominij: vt in. ca. tua. eo. titu. Et hac conſideratione nō poteſt decima vniuer ſaliter remitti. qꝛ non poteſt papa facere: vt honor nō debeat̉ creatori. Scd̓a conſideratio eſt in vtili tate. que ꝓuenit ex ſolutione decimarum. nam cō cernit cōmodum eccleſiarum vel clericoruꝫ. Ideo papa tanqͣꝫ generalis adminiſtrator ⁊ vicarius dei hanc cōmoditatē in aliquibꝰ remittere pōt. ⁊ diſpē ſare. Sed de laicis dic ꝙ nec decimas p̄teritas. nec futuras remittere pōt ſine cā. Et credo illum non eſſe tutū quo ad deum qui decimas ſine cā detinet̉

Degradatio ex remiſſione pape. Pro hoc glo. notabilis in. c. nō eſt de voto. nam licet papa habeat plenam ptātem debet tn̄ facere. ſicut diligens paterfa. diſpēſando cuilibet ꝓut opus eſt. Sed quo ad eccleſiam militā tem: tene indiſtincte opinionē glo. ⁊ aliorum doct. Et p̄dicta puto indiſtincte vera vbi decime de fa cto ſoluunt̉. Sed vbi de facto non ſoluerent̉: nun quid papa poſſit diſpēſare: vt ſic nō ſoluentes eui tent peccatū? Dici pōt ꝙ ſic: nō tn̄ in totū p̄ceptuꝫ tollendo. ſed ex cā non ſoluentes tollerando pecca tum nō incurrunt. Et ideo ꝑ p̄dicta pōt ſolui qō an nō ſoluentes decimas peccēt? Panor. in. c. tua. eo. ti. poſt Tho. dicit ꝙ vbi de cōſuetudine nō ſol uunt̉: nō peccant laici non ſoluentes: niſi ꝓpter ob ſtinationem animi. vt ſi haberēt animū obſtinatū nō ſoluēdi: etiā ſi eccleſia p̄ciꝑet. tunc em̄ tales pec carent mortaliter. Et hoc placet: ne tanta multitu do pereat. Nota etiā ẜm Panor. ibidem. ꝙ cōſue tudo eſt venecijs: vt in vita nō ſoluant̉ decime ꝑ ſonales: ſed in morte ſoluit̉ decima de omnibꝰ mer cantijs: iocalibus: ⁊ alijs mobilibꝰ. Nam pōt eccle ſia ſe habere in hoc caſu ad lucrū ⁊ damnū qꝛ ſi ille reꝑit̉ ditatus in morte: eccleſia ſentit lucrum. ſi de pauperatus: ſentit damnum. gradalio. Duplex eſt degra I datio. Quedam em̄ eſt verbalis.ſ. depo ſitio ab ordinibꝰ. ſeu gradibꝰ eccleſiaſti cis eorum qui ſunt in ſacris ordinibꝰ. Et hec faciē da eſt a ꝓprio ep̄o aſſiſtente ſibi canonico numero ep̄orum ad minus. xij. vltra metropolitanum. Et hoc in degradatione ep̄i ẜm Panor. in. c. nō pōt. de re iudi. In p̄ſbyteri v̓o.vij. ſex vltra ep̄m ꝓpriū In cauſa dyaconi tres vltra ep̄m ꝓprium. ⁊ totidē in cauſa ſubdyaconi. ⁊ ꝓprius ep̄s eorum. xv. q. vij felix. ⁊. c. ſe. ⁊ in. c. degradatio de pe. li. vj. Si v̓o de ponendus non eſt in ſacris: ſufficit ſnīa ꝓprij ep̄i ſi ne aliorū ep̄orum pn̄tia. tn̄ p̄ſentia capl̓i ſui requi rit̉. al̓s ſnīa eſt nulla. ẜm Panor. in. d. c. nō poteſt. Sufficit tn̄ vt de conſenſu capituli aliqui adſint ca nonici: puta duo vel tres qui rep̄ſentent totum ca pitulum ẜm Arch. Et ſic in actibus in quibus re quirit̉ p̄ſentia capituli. ſeu cōſenſus pōt capl̓m de putare aliquos loco ſui. qd̓ nota. valet etiā conſue tudo vt ſolus ep̄s deponat clericos in minoribus conſtitutos. ꝑ. c. iij. de conſue. li. vj. qd̓ loquit̉ indi ſtincte. Quedā v̓o eſt degradatio actualis. ſiue ſo lennis: que debet ſic fieri. Clericus degradandus indutus ſacris veſtibus habens in manibus vas vel aliud inſtr̄m: vel ornamentum ad ordinem ſu um ſpectans. ac ſi deberet in officio ſuo ſolenniter miniſtrare ad ep̄i p̄ſentiam adducat̉: ⁊ tunc calix: liber: ſeu quenis alia res: que in ordinatiōe ab ep̄o ei fuerant tradita ſingulariter auferant̉: incipien do ab eo qd̓ ei vltimo datum fuerat. Et ſic grada tim ꝓcedendo. vſqꝫ ad primā veſtem que traditur in collatione tonſure. poſtea tondet̉. Poterit autē ep̄s vti verbis aliquibꝰ ad terrorem oppoſitis illis que in collatōe ordinum ꝓlata ſunt. hoc mō. vel ſi mili. Aufferimus tibi veſtem ſacerdotalē. ⁊ te ordi ne ſacerdotali priuamus. ⁊ ſic de alijs. Ultimo di cendo: aucͣtate dei omnipotētis. p. ⁊ fi. ⁊.ſ.ſ. ac no ſtra tibi aufferimus habitū clericalē. ⁊ deponimus et degradamus: ⁊ ſpoliamus: et exuimus te omni ordine. beneficio: et priuilegio clericali. hec oīa ha bent̉ in. d. c. Degradatio. Et ẜm Panor. in. c. qua liter. el. ij. de accu. depoſitio verbalis ab ordine dꝫ degradatio. qꝛ a gradu dr̄ remotus. ſed actualis de gradatio que fit ẜm formā. d. c. degradatio. eſt hu ius verbalis executio. qꝛ iam ꝑ prius degradatus eſt. vn̄ ⁊ in verbali: nō aūt in actuali numerus ep̄o rum requirit̉. Et hoc facit ad ſtatutū imponēs pe nam degradatōnis ſimpl̓r. nam debet intelligi de depoſitione: vt ſic illud verbum ſumat̉ in mitiorē ꝑtem de reg. iur. in penis li. vj. ꝓ hoc facit theorica doc. in. c. quanto. de iureiur. vbi habet̉. ꝙ ſi ꝓ aliqͦ delicto imponat̉ pena capitalis debemus intellige re. nō de pena mortis. ſed de alia minori. Cum tri plex ſit pena capitalis. Prima qͦ adimit vitam. Et hec pōt multis modis contingere. Scd̓a pena eſt morti ꝓxima.ſ. pena metalli. Sed quidā damnāt̉ in metallum. ⁊ hi grauioribꝰ vinculis p̄munt̉. Alij in opus metalli. ⁊ hi leuioribꝰ penis p̄munt̉. ſꝫ am bo. ⁊ ciuitatē: ⁊ libertatē amittunt. Alij damnant̉ in miniſteriū metalli: vt ſeruiant damnatis in me tallum. ⁊ iſti ciuitatē: nō libertatē amittūt: ſi ad tpͣs damnant̉ in miniſteriū metalloꝝ. ſed ſi imꝑpetuū damnant̉: amittunt vtrunqꝫ. ff. de pe. aut facta.§. eſt pena. Tercia eſt deportatio ⁊ in opus publicuꝫ damnatio. nō tn̄ in mētallū. ⁊ iſti nō libertatē. ſꝫ ci uitatem tm̄ amittunt. ff. de pe. quidā. vbi habet̉ ꝙ in opus publicū ꝑpetuo dānati. ⁊ in inſulā depor tati ſunt ſine ciuitate. ⁊ ea que iuris ciuilis ſunt. nō habent. q̄ v̓o iuriſgen. ſunt. habēt. Non capitales pene ſunt quatuor. Prima eſt relegatio ad tp̄s: vel imꝑpetuum. Et iſti bona amittunt: vt in. l. relega torum. ff. de interdi. vbi dr̄: ſiue ad tp̄s: ſiue imꝑpe tuum quis fuerit relegatus. ⁊ ciuitatē retinet. ⁊ fa ctionem teſtamēti non amittit. Scd̓a eſt infamia. Tercia eſt dignitatis amiſſio. Quarta verberū ex ſęrimentū. ff. eo. ſi quis forte. An autē vbi requirit̉ in caſibus p̄dictis certus numerus ep̄orum. vna cum ep̄o ꝓprio. nunquid iſti ep̄i ſint oēs iudices? Ge. in. d. c. degradatio. cō cludit ꝙ tales ep̄i ſunt iudices in ꝓnūciādo. et nō aſſeſſores. xv. q. vij. c. fi. Non ob. d. c. degradatio. ibi. aſſiſtēte numero. qꝛ illud verbū. aſſiſtente. pōt intelligi: vt aſſiſtant. vt iudices. Quid ſi ep̄i diſcordēt inter ſe? Rn̄. ẜm cōiter do cto. ſufficere maiorē ꝑtem. ⁊ ſatis dicunt̉ cōcordes. exqͦ maior ꝑs diſponit. Sacerdos vel alius clericus in ſacris. cum ꝓ he reſi fuerit ſeculari curie relinquēdus aut perpetuo immutādus.i. incarcerandus poterit ꝑ ſolū ep̄m degradari: conuocatis abbatibꝰ. alijſqꝫ p̄latis. ⁊ re ligioſis ꝑſonis. ⁊ lr̄atis ſue dyoceſis. de quibus ex pedire videbit̉. In alijs ergo criminibus: ſi immi net degradatio facienda ſeruent̉ iura antiqua. hec habent extra de heret. c. qm̄. in tex. ⁊ in glo. lib̓. vj. Qualiter aūt degradatus tradi debeat ptāti ſecu lari? Rn̄. eius degradatio. pn̄te poteſtate celebran da eſt.

An aūt ſit neceſſaria traditio poſt degradatio nem. Rn̄. Ge. vbi sͣ. ẜm Io. de fan. dicit ꝙ nō cre dit poſt degradationem neceſſariā eſſe traditionē ſcꝫ vt ep̄s tradat eum curie ſeculari. qꝛ traditio rea lis clerici poſt degradationē. nō debet fieri. ſed po tius fit quedā verbalis declaratio. qualiter eſt exu tus priuilegio clericali. vt notat̉ in. c. nouimus. de ver. ſig. immo qn̄ clericus eſt a iure exutus priuile gio clericali. ſatis apparet decetero eum eſſe de iu riſditione ſeculari. Et ꝑ hoc ceſſat rō Io. de li. dicē tis ꝙ poſt degradationē adhuc manet dn̄ium cle rici penes eccleſiā. qd̓ nō amittit ſine traditione ſi cut in dominijs aliarū rerum? Rn̄. ꝙ poſt degra dationē. eccleſia ꝑdit dn̄ium clerici ꝑ talem decla rationē. ⁊ ſic remanet vatās ⁊ a nemine poſſeſſus. erit ergo occupantis. ⁊ ſic iudicis ſecularis. Pro quo aūt delicto debeat clericus tradi curie ſeculari. Glo. in. c. ad abolendam. de heret. dicit ꝙ in tribus caſibus. Primus in crimine hereſis. ſed iſte caſus ẜm Panor. ibi nō recte excipit̉. qꝛ ſi vult ſe corrigere. nō tradit̉ curie ſeculari. ſed detruditur in carcerem: vt in. c. pe. de heret. quinimmo iſta pe na hodie pōt cōmutare in aliam: vt in. c. vt cōmiſ ſi. de heret. li. vj. Et hoc verum niſi ſit relapſus: qꝛ tunc ſine vlla audientia tradit̉ curie ſeculari: vt in c. accuſatus. de here. li. vj. Scd̓s caſus eſt in crimi ne falſi. de cri. fal. ad falſariorum. Tercius ꝓpter ca lumniā quam quis intulit ep̄o ſuo. xj. q. j. ſi quis ſa cerdotum. Sed glo. in. c. cum nō ab hoīe: de iudi. dicit illud. c. ſi quis. ꝓcedere ī incorrigibili. Et iſta opinio tanqͣꝫ mitior. cōiter approbat̉. Durum em̄ eſſet dicere ꝙ ꝓpter homicidiū clericus nō tradat̉ curie ſeculari: vt in. d. c. cū non ab hoīe. Et ꝙ ꝓpter ſimplex conuicium illatum ep̄o deberet tradi curie ſeculari immediate. Extra iſtos caſus dicit p̄dicta is amiſſio. Quarta verberūep glo. ꝙ nō tradit̉ curie ſeculari depoſitus ſi eſt corri gibilis. Sed Panor. in. d. c. nouimus. dicit ꝙ ex uirit̉ in calibus ī tra tres p̄dictos caſus pōt fieri actualis degrada tio: vt ꝓ delicto valde graui ⁊ ꝑnicioſo. ⁊ diffuſius ipſe Panor. tractat hanc materiaꝫ in. c. at ſi clerici de iudi. vbi querit: an homicida clericus tradi poſ ſit curie ſeculari? Et rn̄det ẜm Pe. de ancha. ꝙ. d. c. cum non ab homīe: qd̓ imponi tm̄ penā depoſi tionis ꝓ homicidio. ⁊ nō degradatōnis: ſeu tradi ſginterſe: Rn̄. ẜm cōiter do tionis curie: debet reſtringi in homicidio nō quali ficato. Ita ꝙ nō trāſeat in aliam ſpeciem criminis grauiorem: puta patricidium aſſaſmatum: homi Llnodencus in ſacris cum ꝓb cidium ſacerdotis ꝓditore cum ſpoliatōe bonorū. Item debet intelligi in vno homicidio nō in pluri bus. vnde homicidiū vel furtum ſic qualificatum vt qꝛ ſacerdotem interfecit ꝓditorie ⁊ rebus ⁊ pecu nia ſpoliauit: vel eccleſiam incendit. vel eccleſiā re bus deputatis ad diuinū cultū ſpoliauit. vel ordi nauit ꝓdere patriam. Certe in iſtis grauiſſimis de lictis nō vendicat ſibi locum. d. c. cum nō ab homi ne. vnde cū ꝓ ſimplici homicidio ⁊ ꝓ ſimplici fur to: canon deponat clericum: vel ipſum detrudat: vt ibi videt̉ ꝙ in homicidio qualificato: vel itera to: vel ꝓ delictis valde enormibus nō ſit reperire ẜm canones penas cōdignas. Poſtꝙͣ ergo ẜm le ges ⁊ ius diuinum venit imponēda pena mortis. Degradatio Fo. LI. de homi. c. j. videt̉ ꝙ exquo eccleſia nō habeat pe nam condignam contra talem hoīem ſceleratum. debꝫ tradi curie ſeculari. nec pena ꝑpetui carceris eſt condigna. nam imponit̉ heretico redeunti ad vnitatem eccleſie. Item arguendo a maioritate rō. nis. nam traditio iudici ſeculari ⁊ degradatio infli gitur a canonibus ꝓ criminibus valde minoribꝰ ꝙ ſit homicidium: vt contra falſarium lr̄arum pa pe ⁊ ſimiles. Non ob. ſi dicat̉. ꝙ ꝓpter idemptita tem vel maioritatem rōnis nō debemus extende re conſtitutiones penales. dico ꝙ licet in canonibꝰ non ſit pena certa diffinita. ſed in legibus ſic. vt cō tra illos qui templa dei effregerūt. combuſſerunt ſpoliauerunt. ⁊ ſacerdotes occiderunt. ſeu parētes ſeu patriam ꝓdiderunt. contra em̄ tales ſeuiſſime pene ſunt de iure ciuili. nam qn̄qꝫ damnant̉ ad be ſtias. qn̄qꝫ viui comburunt̉. qn̄qꝫ ꝑ fruſta ſcindū tur: vt aſſaſſini: vt. l. capitalium. ff. de pe. l. iij. ff. ad l. cor. de ſic. et. l. pena paricidij ad. l. pō. de pari. Di cemus ne ꝙ in ſacerdote ꝑpetrāte talia ſit pena cō digna carceratio: vel detruſio in monaſterium vbi laicus forte ſocius comburit̉: damnat̉ ad beſtias: vel ꝑ fruſta diuiditur. Certe tantam diſſimilitudi nem in clericos ⁊ laicos taliter delinquentes indu cere eſſet abſurdum. vnde tales ſemꝑ ſunt degra dandi ⁊ ꝑ ep̄m tradendi curie ſeculari. Et pōt con cludi ꝙ qͣꝫdiu poteſt corrigi ꝑ eccleſiam ꝙͣtumcun qꝫ ſit criminoſus. nunqͣꝫ tradendus eſt curie ſecu lari. Hoc intellige qn̄ poteſt corrigi de iure ⁊ de fa cto. Sed vbi delictum eſt atrociſſimum. ſeu diu cō tinuatum: nō videt̉ ſufficere ſola pena depoſitio nis. ergo ex mente. ꝯ. c. cum nō ab homine: poteſt ꝓcedi etiam ad traditōnem curie ſecularis. Sicut ergo cum nō poteſt congrue puniri de facto relin quit̉ curie. vt ibi. ita qn̄ hoc nō poteſt de iure ꝓpter defectum pene. Et ſic intellige cōem theoricā glo. vt in. c. nec licuit. xvij. diſt. ⁊ in. d. c. cum nō ab ho mine. ⁊ in. d. c. ad abolendam. ⁊ in. c. ſi quis laicus xxij. q. v. vbi p̄ſbyter vel clericus. vel ep̄us degra datur ꝓpter coniurationem factam contra princi pē. vel dn̄m terre. Hec Panor. in. d. c. at ſi. Et idē Panor. in. d. c. nouimus concludit ꝙ ſi citra incor rigibilitatem poteſt fieri traditio pro delicto valde graui. ⁊ damnoſo. debet tn̄ eccleſia efficaciter inter cedere. id eſt nō ficte. vt nō imponat̉ pena mortis. Et addit qn̄ ꝓceditur ad incarcerationem. carcer nō debꝫ eſſe ita artus ⁊ durus ꝙ clericus extingua tur infra paucos dies. ſicut faciunt pleriqꝫ prelati. vnde ſic facientes nō euitant irregularitatem. ſecu ta morte. Licet em̄ ꝓpter duritatem carceris ⁊ tenu itatem ciborum vita ſit attenuanda. non tn̄ taliter quo minus poſſit ſuſtentari. Ex quo etiam collige ꝙ panis ⁊ aqua debent adminiſtrari in tanta quā titate vt veriſimiliter natura poſſit ſuſtentari. nec vlla pena eſt imponenda ꝑ eccleſiam ꝑ quam poſ ſit incurrere veriſimiliter periculum mortis. Item nota ẜm Gemi. in. d. c. degradatio. in verbo. orna mentū. ꝙ appellatōe ornamentorum comp̄hendi tur liber. calix. ⁊ ſimilia. quod nota. pro legatis que fiunt pro ornamentis. quia poſſunt in illa conuer

Utrum degradatus poſſit cōficere corpus xp̄i. Rn̄deo ẜm Rich. in. iiij. diſt. xiij. ꝙ quilibet ſacer dos hoc ſacramentum poteſt conficere. ſaltem de facto: ſiue ſit irregularis. interdictus: ſuſpēſus. he reticus: vel degradatus ab executione eorum que ſunt ordinis: aut excōmunicatus: aut ſciſmaticus: quia nullus horum ꝙͣtumcunqꝫ nepharius amit tit characterem ſacerdotalem: ſuꝑ quo fundatur conficiēdi poteſtas. vnde ſi quilibet p̄dictorum ſu per materiam debitam dicat formam verborum debitam. cum intentione faciendi quod facit eccle ſia vere conſecrat. licet glo. in. d. c. degradatio. tene at contrariū. Sed primū tene. Utrum degradatus poſſit conferre ordines? Reſpondeo ẜm Rich. in. iiij. diſt. xxix. ꝙ licet de hoc ſint opiniones. tamen tenet ꝙ ꝙͣuis talis non debeat exequi officium. tamē ſi ordinat: verum or dinem confert. ꝙͣuis nō conferat ordinis executio nem. ſicut dicimus in epiſcopo qui reſignauit lo co vel dignitati. nam degradatus non eſt magis ſpoliatꝰ dignitate epiſcopali qͣꝫ ille. Ideo aliqui di cunt epiſcopum per homineꝫ diguitate epiſcopa li totaliter ſpoliari nō poſſe. Unde degradatio nō eſt dignitatis ablatio. ſed perpetua ſuſpenſio ab ex ecutōne dignitatis illius. Et ſic habes ex predictis ꝙ degradatus ſi fuit in ſacris tenetur dicere horas canonicas. exquo retinet caracterem. Adde etiaꝫ predictis notabile verbuꝫ Panor. in. c. ex parte de cle. non reſi. ꝙ depoſitus verbaliter ſi eſt incorrigi bilis ꝑdit priuilegium canonis incontinenti. ⁊ po teſt comprimi ꝑ iudicem ſecularem. tex. eſt ẜm cō munem intellectū in. d. c. cum nō ab homine. De depoſito aūt actualiter nō eſt dubium per. d. c. de gradatio. ¶ An auteꝫ diffidatus ſi eſt clericus poſſit ſine ali qua degradatione tradi curie ſeculari? Prima frō te videtur ꝙ non. per. d. c. degradatio. quod requi rit degradationem anteqͣꝫ tradatur curie ſeculari. Contrarium tamen determinat Ge. in. c. pro hu mani. de homi. lib̓. vj. per illum text. qui loquitur de huiuſmodi diffidato. Et diffidatus dicit̉: ac idē importat. ac ſi eſſet penitus extra poteſtatem et ꝓ tectioneꝫ cuiuſuis iudicis eccleſiaſtici. Et ideo iſta diffidatio habebit eundem effectum quem degra datio. ⁊ traditio facta iudici ſeculari. Quādoqꝫ eti am iſta diffidatio plus importat qͣꝫ degradatio. qꝛ diffidatus nedum poteſt puniri per iudicem ſecu larem. ſed per quemcunqꝫ etiā non officialem. nec huiuſmodi diffidatio poteſt fieri paſſim et indin ſtincte. ſed permittitur: vel iudicis: vel iuris aucto ritate: vt in. d. c. pro humani. quo caſu poteſt licite vnuſquiſqꝫ proximum offendere. ſicut dicimus de bannito per ſtatu̓tū municipale. nec alius a princi pe pōt hmōi diffidationē facere: vt ptꝫ ꝑ Hoſti. ⁊ Io. an. in. d. c. ꝓ humani. Electatio. Utrum cōſenſus n delectatōnem peccati mortalis ſit pec catum mortale? Rn̄deo ẜm Bon̄. in. ij. diſ.xxv. ꝙ ſic quādo eſt deliberatus conſenſus eti am ſine voluntate perficiendi actum. Et iſte dicit̉ Delectatio conſenſus verus: Alius v̓o ẜm eum dicitur cōſen ſus interpretatiuus. puta dato ꝙ nō conſentiat in delectationem. immo ei diſplicet ⁊ aduertit pericū lum. ⁊ tamen delectationem illam non repellit. ſed mentem in talibus cogitatōibus reuolui ſinit. Et tunc dicunt aliqui magiſtri ꝙ peccat mortaliter. Tamen hoc vltimum nō eſt vſquequaqꝫ certum. Negant enim aliqui eſſe mortale ꝓpter talem ne gligentiam vbi eſt diſplicētia quātūcunqꝫ quis pe riculum aduertat. tamen via ſecurior eſt tenenda. Et ſanum conſilium eſt. vt de ipſo ſicut de morta li peniteat. Non tamen de quacunqꝫ delectatione loquimur. vtpote de iſta qua quis delectatur cogi tando de pulcritudine mulieris. ſed de illa que co ſurgit ex cogitatione illius operis nepharij. Hec Utrum mulier que genuit filium ex fornicatio ne poſtꝙͣ factum adultum videt eum bene cōuer ſari: poſſit ſine peccato velle habere illum filium. ⁊ deteſtari actum fornicarium. quo eū genuit? Rn̄. ẜm Hen. de gan. ꝙ circa genitum in fornicatione poſſumus ꝯſiderare plura. ſcꝫ ſubſtantiam actus naturam: ⁊ bonam conuerſationem. ⁊ circūſtanti am. quia ex fornicatōne. Et tria prima poteſt quis velle etiam ſimul deteſtando circūſtantiam forni catōnis circa actum. quia velle. ⁊ deteſtari nō ſunt circa idem. ſed illam circūſtantiam nullo modo de bet velle. neqꝫ actum cum illa circūſtantia adiun cta. immo potius deberet velle talem prolem. et ſi eſſet ſanctior Iohanne baptiſta nō habuiſſe. quia pro nullo bono creato debet aliquis conſentire in dei offenſam. Et predicta nota. qꝛ faciunt ad mul ta. Et preſertim de eo qui furatus eſt parafernum vel pulcram veſtem. ⁊ delectatur in predictis. ⁊ de eo qui furatus eſt gallinas pingues. ⁊ in comeden do de huiuſmodi rebus furtiuis recordatur ⁊ de lectat̉. Uide etiam quod notat Archi. flo. in ſum ma poſt Tho. ꝙ aliquis de fornicatione cogitans poteſt de duobus delectari.ſ. de ipſa cogitatione. ⁊ de fornicatōe cogitata. Cogitatio ipſa ẜm ſe nō eſt eccatum mortale. An autem cogitatio deliberata in vxorem ꝓpri am ſit mortalis. Reſpondit idem Archi. flo. ꝙ nō ſicut nec ipſe actus coniugalis de ſe. et hoc niſi ita immoraretur in ea ꝙ pullutio ſequeret̉ in vigilia. Secus ergo ſi in dormiendo. Addit etiam ꝙ oſcu la ⁊ tactus. ⁊ amplexus. ſi fiant propter delectatio nem extra matrimonium habendam ſunt morta lia. ⁊ qui permittit hec fieri ab eo queꝫ extimat mo ueri amore libidinoſo: mortaliter peccat. Sed qui permittit fieri ſibi predicta credens illum moueri ex dilectiōe fraterna. ſeu honeſta amicitia: ſeu qua dam humanitate: ſeu more patrie non peccat. qͣꝫ uis hoc faciens ex libidine moueretur. Permittes autem ſe tangi in membris genitalibus niſi ſint cō iuges. vel niſi ſubſit cauſa neceſſitatis: vt infirmi tatis ⁊ huiuſmodi. credo non poſſe excuſari a mor tali. Et per predicta patet quid dicendum de que ſtione quotidiana. puta an vidue que delectantur de tactibus ⁊ opere carnali q̄ habuerunt cum ma ritis ſuis peccent? Dico per predicta. nō eſſe iudi

Delegare candum de peccato mortali. dummodo conſiſtāt infra limites matrimonij. ⁊ nō ſe quat̉ pollutō. Se cus tn̄ videret̉ dicendum. ſi de nouis tactibus: vel actibus delectent̉: vel in ſomnis habuerunt pollu tionem recordando de marito. ⁊ poſtmodum dele ctant̉. tunc hoc caſu videt̉ magnuꝫ periculum. Et licet voluntas ẜm Fran. de ma. in primo. cogi non poſſit. aliqn̄ tn̄ difficultat̉ ex coniunctione volunta tis cū appetitu ſenſitiuo. Nā habitus in appetitu ſenſitiuo exiſtentes inclinant ad talia delectabilia. Et ideo qui habent habitum de difficili reſiliunt: vt in philocaptis. Quid aūt de puellis que ſepius cogitant ⁊ dele ctant̉. cogitando de pulcritudine alicuius iuuenis et delectantur ꝙ eum vellent amplexari. tangere ⁊ oſculari. Sic tn̄ ꝙ ſi crederent. nō debere coniungi matrimonialiter eidem. nullo modo in p̄dictis de lectarent̉? Dico ꝑ p̄dicta ꝙ ſi dicte puelle delibera te delectent̉ de oꝑe carnali.ſ. cogitando. tunc dico ꝙ peccant mortaliter. nec poteſt dici ꝙ conſiſtant infra limites matrimonij. exquo nulluꝫ ibi eſt ma trimonium. Sed de oſculis et tactibus maius eſt dubium. tn̄ pōt dici ꝑ p̄dicta ꝙ ſi in hmōi cogitati onibus oſculorum ⁊ tactuum ſit deliberatus con ſenſus ꝓpter delectationē libidinoſam videt̉ mor tale. qꝛ videt̉ ibi corrupta intentio. Secus ſi ex di lectione fraterna. ſicut ſi frater oſcularet̉ ſororem ⁊ econtra. Addit etiam idem Arch. flo. ꝙ mulieres ꝑpendentes ſe adamari ⁊ ꝓcari: quotienſcūqꝫ ſtu dioſe ſe offerunt aſpectibus amatorum: vt illis pla ceant: totiens peccant mortaliter etiam ſi nil turpe agere vellent cum illis: qꝛ ſunt occaſio efficax ad ru inam illorum. Sed quid de illis qui ſub ſpecie mortificationis ſpūalis faciunt corā ſe denudari mulieres totaliter vel pectora? Credo nō poſſe excuſari a mortali pec cato. qꝛ hoc eſt cōtra honeſtatē naturalē. Item ꝓ pter ꝑiculū lapſus. Item ꝓpter ſcandalum. Elegare eſt vices ſu d as alteri cōmittere. Delegatus ab alio qͣꝫ a principe: nō ſubdelegat. l. a iudice. C. de iudi. Et. d. lex videt̉ ponere duas regulas. Pri ma eſt ꝙ iudex delegatus non poteſt ſubdelegare. etiam ſi infirmitate: vel alia iuſta cauſa fuerit im peditus. argu. l. pretor.§. ſi poſt. ff. de va. mu. Iſta regula primo fallit: qꝛ vnum articulum: vel vnum capitulum illius cauſe videt̉ alteri poſſe cōmittere vt in cle. j. de offi. dele. Scd̓o fallit. qn̄ ad hoc habe ret ſpāle mandatum. Ita concludit Io. an. ꝑ text. et glo. in. c. is cui. de offi. dele. li. vj. Tercio fallit in delegato ꝓconſulis: vt. l. legatus. ff. de offi. ꝓcōſu lis. Ratio ẜm Bart. in. d. l. a iudice: qꝛ delegatus eſt de conſcīa principis vel legis. Item dicit glo. in d. l. a iudice. ꝙ fallit in delegato ad vniuerſitatem cauſarū qui equiꝑat̉ ordinario. Et ſic nō eſt mirū ſi pōt ſubdelegare vnam cām: vt notat gloſa in. c. cum cām de ap. Item fallit ẜm quoſdam qn̄ lis eſt coram ipſo iam conteſtata. qꝛ ſicut ꝓcurator lite cō teſtata pōt alium ſubſtituere. Ita et iudex delega tus. Hoc tn̄ cōiter nō tenet̉: vt dicit Bar. in. d. l. Fo. LII. a iudice: nec illa equiparatio de ꝓcuratore ad iudi cem ẜm eum eſt bona. qꝛ ꝓcurator ideo ſubſtituit poſt litis conteſtationē: qꝛ eſt effectus dn̄s inſtātie hinc eſt ꝙ ſine cā non reuocat̉ inuitus. qd̓ non eſt in iudice delegato: vt. l. iudicium ſoluit̉. ff. de iudi. Scd̓a regula. Delegatus a prīcipe p̄t alteri delega re: de quo in. c. fi. de offi. dele. Debet tn̄ delegare ei qui ſit al̓s habilis ẜm formaꝫ traditā de iure cano nico in. c. ſtatutū de reſcrip. li. vj. ¶ Delegatus pape ſubdelegare pōt: licet datus ſit ex officio: vel de conſenſu partium: vel cum clauſu la p̄electiōis: videlicet ꝙ ſi nō omnes: tu cum alio exequaris. d. c. fi. Ex quo Panor. ibi facit regulam ſingularē in facultate ſubdelegandi. videlicet ꝙ re gulariter papa cōmittendo alicui cauſam: non vi det̉ eligere induſtriam ꝑſone. ſed potius intendit uidere negocio: qd̓ decidendū cōmittit. An autē ſi papa deputauit tercium delegatum cum conſenſu partium: poſſit dictus delegatus al teri ſubdelegare etiam inuitis partibꝰ: Ioh̓. an. in additi. Speculi. dicit ꝙ de honeſtate non deberet ſubdelegare niſi de conſenſu partium. nō tn̄ de ne ceſſitate. qꝛ. d. c. fi. indiſtincte dat facultatem iſti de legato ſubdelegandi. dicens ꝙ delegato a principe eſt a iure conceſſum. Idem Ho. ⁊ Spe. ⁊ Panor. ¶ Deputatus cum clauſula p̄electionis nō impe ditur cōmittere vices ſuas. ⁊ ſic ꝑ illam clauſulam non intelligit̉ electa induſtria ꝑſone: niſi illud ver bum geminaret̉: puta ſi diceret. Tu: tu exequaris. ẜm Bal. vt verba aliquid operent̉: extra de priuil̓. ſi papa. li. vj. Is cui cōmittit̉ negocium vt ꝑſonaliter exequa tur: poteſt ſi partes conſentiant alteri ſubdelegare Hoc tn̄ intellige ẜm Panor. vbi sͣ. qn̄ forma reſcri ti eſt fundata. ſuꝑ vtilitate partium. Secus ſi eēt fundata ſuꝑ vtilitate publica. qͥ nō eēt remiſſibilis ꝑ ꝑtes: vl̓ vbi ꝑtes ꝯtradicerēt. Secus ſi exp̄ſſe: vl̓ tacite cōſentirent. Nota etiam ex tex. ibi. induſtri am ⁊ fidem. ꝙ eligendo induſtriam ⁊ fidem alicu ius. videt̉ tacite inhibita ſubdelegatio. Idem ſi dr̄ ꝑſonaliter exequaris. cum limitatione tn̄ p̄cedenti vel ſi diceret̉. confidentes de tua induſtria ⁊ circū ſpectione. Fallit tn̄ dicta regula in caſibus exp̄ſſis in. d. c. fi. in.§. ceterum. ⁊ ibi exprimunt̉: predicare crucem: excōicare: vel abſoluere. diſpenſare cum ir regularibus: vel iniūgere pnīas. hec alijs deman dare nō licet. qꝛ nō ſibi iuriſditio. ſed certum mini ſterium cōmittit̉ in hac parte. Non ſolum aūt in caſibus p̄dictis. ſed etiam in omnibus alijs in qui bus committitur nudum miniſterium. ⁊ non iu riſditio prohibetur ſubdelegatio per dictum text. in fine. Ille cui papa committit inquiſitionem vel ꝓui ſionem eccleſijs de p̄latis ſiue alijs miniſtris. quia in huiuſmodi caſibus induſtria et fides ꝑſone cui committit̉ eligi videt̉. non poteſt hoc alteri ſubde legare. ſaluo ſi haberet ſpāle mādatum ſubdelegā di. d. c. fi. ¶ Delegato non credit̉: niſi delegationē ꝓbet: nec tenet̉ quis exequi ſnīam delegati: niſi ei delegatio nis lr̄e on̄dant̉: extra eo. cum in iure.

Depoſitum Qualiter aūt ꝓbetur mandatum delegatiōis? Rn̄. Panor. in. d. c. cum in iure. dicit ꝙ primo ꝓ bari pōt ꝑ originale: ⁊ hoc clarum. ſcd̓o ꝑ exemplū ſolenniter ſumptum ex originali. De qua ſolēnita te vide infra priuilegiū. Idem ſi partibꝰ cōſentien tibus: vel p̄ſentibꝰ ⁊ nō contradicentibꝰ originale fuit exemplatum in actis ẜm Hoſti. Nam in pre iudicium ipſarum partiū acta facient fidem de te nore originalis. ar. bonū in. l. j. C. de rela. ⁊ ꝑ illum tex. dicit ibi Bar. ꝙ ſi ꝑtes in iudicio pn̄tes nō cō tradicunt his q̄ pn̄t tendere in earum p̄iudiciū. vt dent̉ cōſentire. Secus vbi ſolus notarius exempla uit inſtr̄a originalia reducēda ad actorum tenorē. Nam vt dicit Inno. cum ꝓducunt̉ inſtr̄a: ſola ꝓ ductio eſt de actis: ⁊ nō tenor. qͣſi dicat: ꝙ ſi notari us ſcripſit in actis. ꝙ ꝑs ꝓduxit tale inſtr̄m. credit̉ notario de ꝓductōe: vt in. c. qm̄ cōtra. de ꝓba. ſed non credit̉ ſuꝑ tenore inſtr̄orum: niſi ꝓbet tenor ꝑ ginalia. vel alijs modis p̄dictis. Quid ſi delegatus nō vult facere fidem ordina rio de ſuo mandato. ſed ei parere nolentē excōicat. Dicunt doct. ꝙ excōicatio non tenet. qꝛ delegatus nō habet iuriſditionē ſupra ordinariū: niſi qn̄ eſſet ſibi rebellis. Sed petendo fidē de mādato facit qd̓ ſibi a iure ꝑmittit̉. ergo nō pōt dici rebellis. Quid ſi ordinarius malicioſe dicat ſe dubitare de mandato allegando maxime falſitatem reſcrip Hoſti. dicit ꝙ quatuor remedia: hoc caſu cōpetut delegato. Primū vt delegatus exequat̉ ꝑ ſe qd̓ pōt vt. c. in lr̄is. eo. ti. Scd̓m vt puniat ipſum ordinari um: ſi conſtat ꝙ malicioſe ſe opponat. Tercium qꝛ punit̉ quo ad deum. Quartū qꝛ poterit cōdemna ri in. xxx. lib̓. auri: ſi malicioſe opponit cauillādo re ſcriptum principis: vt. l. ij. C. de leg. Ad p̄dicta fa cit qd̓ notat Panor. in. c. p̄terea de dila. vbi dicit ꝙ ſi agit̉ de grauiſſimo p̄iudicio nō eſt parendū aſſe renti ſe delegatum: ꝙuis ſit ꝑſona auctorizabilis. niſi prius conſtet de mādato pleno. nec ſufficit ſim plex copia. l. vna. C. de man. prin. nec aliter ordina rius debꝫ exequi ſnīam. ar. in. c. nobiliſſimus. xcij. di. Si aūt agit̉ de graui p̄iudicio. non grauiſſimo: ſeu grauiori. putacitatus eſt in valde remotis par tibus. ſufficit mittere copiam reſcripti. nec ſufficit aſſerere ſe delegatum. Si aūt agit̉ de leuiſſimo: pu ta qͣꝛ citatus eſt in loco ciuitatis. vel modicum di ſtat. tunc nō eſt neceſſe mittere copiam: quo ad ef fectum artandi citatum ad cōparendum. qꝛ ſatis eſt aſſerere ſe delegatum. qꝛ orit̉ dubium iuriſditio nis. exquo ꝑſona nō eſt vilis. ⁊ ex tali dubio quis tenet̉ cōparere. ar. in. l. ſi quis ex aliena. ff. de iudi. Secus ſi ſimplicer citet: nec aſſerit ſe delegatū. nec al̓s eſt ordinarius. Que autem iuriſditio videat̉ in dubio deman dari? Conſueuit concludi. ꝙ qn̄ committens dicit auctoritate noſtra cognoſcas. tunc videt̉ tranſlata iuriſditio ordinaria. per tex. in ꝓhemio Inſti. ibi. auctoritate noſtra. Sed qn̄ hoc non exprimit̉. tūc ꝑ commiſſionem vnius negotij vel plurium non videt̉ committi ordinaria iuriſditio ꝑ. l. ſi certarū. ff. de mili. te. Sed ſi committat̉ vniuerſitas: ſic. ꝑ. l. i.§. cum vrbem. ff. de offi. pre. vrb. Adde p̄dictis quod notat Panor. in. c. irrefragabili de offi. ordi. ꝙ iuriſditio delegata non expirat morte delegātis qn̄ fuit data ꝑ viam legis. ⁊ non ab homine: vt in c. gratum de offi. deleg. Ratio diuerſitatis. Nam homo morit̉. ⁊ eodem modo extinguit̉ eius dele gatio cum eo re integra cum nō fixerit radicem in ꝑſonam delegati. Sed lex nunꝙͣ morit̉. Pro hoc. c. ſi gratioſe. de reſcriptis. lib̓. vj. vbi patet ꝙ diſpo ſitio facta ſub nomine dignitatis non parit ꝑ mor tem hominis diſponentis. Et hec faciunt ad ſtatu ta per que cauſa quādoqꝫ delegatur alicui: vt per mortem ſtatuentium non expiret delegatio. Ideꝫ videtur quando exiſtētes in aliquo officio aliquid diſponunt per viam ſtatuti. vt per mortem. ſeu re uocationem illorum officialium. nō expiret illa di poſitio. Secus ſi nō ꝑ viam legis vel ſtatuti. An aūt ep̄s poſſit delegare ⁊ cui? Uide de hoc Confirmatio ſacr̄i. Sed nunquid ep̄s poſſit delegare his qui ſunt in alieno ep̄atu? Rn̄. delegare poteſt ea que perti nent ad iuriſditionem voluntariam. ſed non po teſt eos compellere ad ſuſcipiendum eius commiſ ſionem. cum eis nihil precipere poſſit. Sed nō pōt eis delegare ea que ꝑtinent ad iuriſditionem con tentioſam. que non habent locū vt fiant in alieno epiſcopatu. Denunciatio. vide ſupra. Accuſare. et infra. In quiſitio. Epoſitum. Quomō ⁊ qn̄ red d di debet: Rn̄. reddi debet ipſa res depo ſita ad petitionem deponētis. Quod tn̄ fallit in quatuor caſibus. Primus cum quis gladi um depoſuit: deinde furioſus factus ipſum repe tit. xxij. q. ij. ne quis. Secundus ſi deponēs fuerit deportatus. nam bona eius publicantur. ff. eo. bo na fides. Tercius cum fur depoſuit. ⁊ cum dn̄o in petitione concurrit. quia tunc potior eſt dn̄s: vt in p̄all̓. l. bona fides. Quartus qn̄ fur depoſuit apud illum cui ſurripuit. vel apud ꝓprietariū. vt ꝓbat̉ in l. bona fides. ¶ Depoſitori licet ꝓ voluntate ſua depoſitū reuo care: extra eo. bona fides. etiam contra pactum ap poſitum. quia poteſt penitere. ff. eo. l. j. Utens aūt depoſito contra voluntatem deponētis: ſeu depo ſitum negans. cōmittit furtum. ⁊ cōdemnatus ef ficit̉ infamis. Primum ꝓbat̉ ꝑ. c. j. extra eo. Secū dum ꝓbat̉. l. qui depoſitum. C. eo. Idem eſt in pi trum depoſitarius teneat̉ ſatiſfacere deponē tin res apud eum pereat? Rn̄. tenetur ſi commiſit dolum. vel latam culpaꝫ: vtputa. ſi deponis apud me ſeruum vinctum. ⁊ ego miſericordia motus ſol uo eum. ff. eo. ſi hominem. Item quādo depoſita rius res ſuas habet ſaluas. ⁊ depoſitas amiſit. pre ſumit̉ contra ipſum. quia ſuas clauſit in archa. de poſitas v̓o nō clauſit. Sed circa hoc iudex ex qua litate rerum ⁊ ꝑſonarum arbitrabit̉ doluꝫ affuiſſe vel ne. Quid em̄ ſi res depoſite erant precioſiores ſuis. ⁊ nō valens ſubuenire vtriſqꝫ. preelegit ſuas. nam ẜm ordinem charitatꝭ tenet̉ ſe magis diligere

Depoſitum ꝙͣ proximum. xxiij. q. v. ſi non licet. Sicut em̄ non tenet̉ quis animam ſuam impendere comodis ali enis. Ita non tenetur pati interitum rei ſue. vt ſal uet res etiam precioſiores ꝓximi ſui. Et ideo non poteſt dari certa doctrina. Quid em̄ ſi ſaluauit res viliſſimas. ⁊ non ſaluauit res depoſitas precioſas. Ideo iudex arbitrabit̉ ⁊cͣ. Hec Panor. in. d. c. bo na fides. Sed quero de qōne notabili. quid ſi in rebꝰ ſuis eſt plus diligens qͣꝫ cōis hoīm natura deſiderat. ⁊ in rebus depoſitis adhibuit diligentiam debitam quātū cōis hoīm natura deſiderat: an teneat̉: ſi ta lis res fuerit deperdita? Rn̄. Bar. in. l. qd̓ nerua. ff. depo. dicit ꝙ tenet̉ diligentiam p̄ſtare rebus de poſitis tantā: quantā ſuis. al̓s eſt in fraude p̄ſum pta. Et ẜm hoc videt̉ ꝙ diligentia ſua erit ſibi dā noſa. ⁊ ſic ſtultus erit melioris cōditionis qͣꝫ ꝑitus Dico ꝙ ſua diligētia nō eſt ſibi dānoſa. ſꝫ ſuns do lus p̄ſumptus exquo minorem dligentiā adhibet qͣꝫ in ſuis. qꝛ abſqꝫ bona fide eſt. Idē tenet glo. ibi. qd̓ eſt notandum. ¶ Depoſitum ſi fiat gratia deponētis tm̄. tunc de poſitarius non tenet̉ niſi de dolo et lata culpa. In quibuſdam tamen caſibus depoſitarius tenet de leui ⁊ leuiſſima. Primo cum depoſitarius obtulit ide lupa Aeuare ctinfi. ſe depoſito. tunc enim tenetur de leui culpa ⁊ leuiſ ſima. cum videatur depoſitum factum gratia de poſitarij. Secundus caſus quando depoſitarius aliquid recepit ꝓ cuſtodia. hoc em̄ caſu cōmuniter ſtum. g tenet̉. vt veniat leuis ⁊ non leuiſſima. quia contra ctus ille fit gratia vtriuſqꝫ: vt in. l. contractus. ff. de reg. iur. ⁊ facit qd̓ dictum eſt sͣ. c. Cōmodatum. ve nit ergo culpa in depoſito. ſicut in cōmodato. Ca ſus autem fortuitus non imputat̉ depoſitario. niſi p̄ceſſerit mora in reſtituendo.vel culpa: vel pactū. Et quo ad pactum. dic vt ſupra dictum eſt in co modato. hec habentur in dicto. c. bona fides. ⁊ ibi anor. EEcccleſia non tenet̉ de depoſito etiam quando depoſitum fuit factum in pn̄tia p̄lati ⁊ capituli ni ſi aliqd̓ lucrū ſit eccleſia inde conſecuta ẜm Inno. ꝑ. l. licet. ff. de pecul̓. ⁊ mirat̉ Panor. ꝙ doc. nō pon derauerint hoc dictū Innoc. quod videt̉ ſatis no tabile. nam qn̄ eccleſia recipit aliqd̓ lucrum pōt di cit contractus initus gratia vtriuſqꝫ. merito eccle ſia obligari debet. ſicut ex alijs cōtractibꝰ. Sed qn̄ ſit gratiā deponentis tm̄. nō occurrit rō. quare ec cleſia debeat teneri. ſaltem vt ſit ꝑueniendū ad di ſtractionem rerum immobiliū. vel mobiliū p̄cio ſorum ex contractu p̄lati ⁊ capl̓i non inito ad vtili tatem eccleſie cōtra capl̓m. ſine exceptōne. xij. q. ij Io. aūt an. diſtinguit. vtrū depoſitū ſit factū apud ſacriſtam deputatū ad cuſtodiā vaſorum. ⁊ tūc nō nō dr̄ factū eccleſie. ⁊ ſic eccleſia nō tenet̉. ſed oꝑtet ꝙ interueniat pn̄tia p̄lati ⁊ capl̓i. Si v̓o depoſitū ſit factum apud ſacriſtā deputatū ad cuſtodiaꝫ de poſitorum. tunc nō requirit̉ pn̄tia horuꝫ: ſatis eſt em̄ ꝙ a principio illum deputauerunt ad depoſita recipienda. ⁊ ſic Io. an. vna cum glo. in. c. j. eo. tit. ſentiunt eccleſiā obligari ex tali cōtractu inito gra tia deponentis tm̄. Et Panor. ꝓ cōcordia harum Fo. LIII. rum opi. dicit ꝙ eccleſia nō tenet̉. quatenus veniē dum ſit ad diſtractionē immobiliū. vel mobilium p̄cioſorum. ⁊ ſic ꝓcedit opi. Inno. Sed quatenus abſꝙ p̄dictorum diſtractōe. eccleſia ſatiſfacere pōt. puta de fructibꝰ eccleſie. eccleſia tenet̉. ⁊ ſic ꝓcedit opi. Ioh̓. an. ⁊ glo. Si tn̄ eccleſia cōſecuta eſſet ali quā vtilitatē. dic vt in principio huius.§. An aūt extimatio in depoſito adijciat gradum. dic ꝙ ſic. ſicut ⁊ in cōmodato. Et dic vt dictū eſt sͣ. eo. Cōmodatū. Quid ſi plures depoſuerunt. Nunquid redde tur alteri eorum: ſi petet? Rn̄. ꝙ ſic. ſi hoc in depo nendo ſit actum. al̓s ꝓ ꝑte tm̄. qꝛ etiam duo here des ꝓ ꝑte agunt. ff. e. l. j.§. ſi pecunia. Si aūt duo deponant. hoc pacto. ꝙ nō reddat̉ vni ſine altero hoc ſeruari debet. vn̄ ſi reddat vni. neuter agere p̄t ſi depoſitarius negat ſe reddidiſſe. nec reddere co git̉ alicui. qꝛ nō illi cui reddidit. qꝛ ille nō pōt agere nec illi cui nō reddidit. qꝛ nō tenet̉ ſine alio redde re. hec Hoſti. Pone: poteſtas recōmendauit aliquem in car ceribus. poſtea dubitans. miſit familiam ſuam ad cuſtodiam carceris. An primus ſit liberatus a cu ſtodia? Rn̄. Bar. in. l. ſi vt certo.§. ſi de me. ff. co mo. dicit ꝙ ꝑ appoſitionem cuſtodis. nō videt̉ re miſſa cuſtodia: vt. l. ſi mei cauſa. ff. cōmo. Iteꝫ hoc facit ẜm Bar. ad. q. de locatore rōcini. qui cum rō cino miſit famulum. Utrum ꝑ hoc ſcholari cōdu cēti videat̉ remiſſa cuſtodia. Glo. in. d.§. ſi de me. videt̉ dicere ꝙ ꝓpter hoc non minus ſcholaris te neatur. Sed Barto. dicit ꝙ aut conſtat ꝙ locauit famulū ⁊ rōcinum. non autē eum appoſuit cauſa cuſtodie. ⁊ tunc negligētia nuncij. nō excuſat ſcho laris dolum. d.§. ſi de me. Quod intellige anteqͣꝫ ſcholaris reddat rōcinum. Si em̄ poſtꝙͣ ei reddi dit perit. non tenet̉: vt. d. l. ſi mei cauſa. Aut cōſtat yeum miſit. vt cuſtodē. ⁊ tūc ſi hoc fecit ab initio. ſcholaris nō tenet̉ de cuſtodia: vt patet ex p̄dictis Aut nihil apparet. ſed locauit rōcinum ⁊ famulū. ſimpl̓r. ⁊ tunc in dubio nō videt̉ remiſſa cuſtodia vt. l. pe. cum ſua glo. ff. vſufru. quēad. ca. Pone: quidam promiſit cōſtodire caſtrum vſqꝫ ad annum. finito anno obtulit domino. et domi nus ipſum non recepit. poſtea inimici caſtrum in uaſerunt. et deſtruxerunt. ſine dolo cuſtodis. An cuſtos teneat? et videtur ꝙ non. per. l. ſi mora. ff. ſo. matri. ſed nihilominus poteſt ſalarium petere. In cōtrarium facit. l. Item queritur.§. qui imple to. ff. loca. qꝛ remanendo in caſtro. videt̉ remanere in eadem cuſtodia. ⁊ eiuſdē qualitatis. quā primo p̄ſtiterat: vt. d.§. qui impleto. Sed primo tenebat̉ de culpa. que p̄ſumit̉ adeſſe. vt. l. carceri. et. l. fi. de cuſtodia reorum. ergo ⁊ nunc. Sed Oynus in. d. l. ſi mora. dicit ꝙ hoc habet locum. vbi non obtu liſſet domino. Idem dic in ſimilibus. que faciunt̉ ad multa. Quid ſi peregrinus intrat nauem vel tabernaꝫ et non oſtendit res quas habet. poſtea dicit ſe per didiſſe certas res. an debeat ſtari eius ſacramento Matheus in cle. ne in agro. de ſtatu mona. prout recitat ibi Zab. dicit ꝙ non. per capl̓m fi. de iure

Detractio iur. Quia nō defert̉ iuramentum. niſi qn̄ p̄cedit ſe miplena ꝓbatio. ¶ Quid ſi res immiſſe ſunt in naui: ignorante cau pone: vel nauta ⁊ ſint amiſſe furto? Rn̄. d. Car. in d. cle. poſt Spe. dicit nautā vel cauponē nō teneri ex eo: qꝛ nō tenet̉ niſi qn̄ ſibi conſignāt̉. l. j.§. nautā ff. nau. ca. ſta. ¶ Utrum depoſitario liceat vti re depoſita? Rn̄. depoſitarius vtendo. cōmittit furtum. ff. de cōdi. fur. l. qui furtum. ⁊ hoc intelligit̉ qn̄ eſt exp̄ſſe ꝓhi bitum. ne vtatur: al̓s nō. Si tn̄ putauit dn̄m per miſſurum. etiam ſi minus ꝓbabiliter hoc putauit ẜm Hoſt. Si tn̄ nō habuit cām putandi. p̄ſumit̉ contra eum. ff. de fur. l. qui vas.§. vetare. Item in tellige hoc. niſi deponat̉ qd̓ continet̉ numero. pon dere: vel menſura. ⁊ nō obſignet̉. hec em̄ excedunt fines depoſiti. ⁊ tranſfert̉ dn̄ium. ⁊ ſic vti pōt. Si v̓o obſignat̉: vel claudit̉. eo ipſo videt̉ ꝓhibuiſſe. niſi cōtrariū diceret exp̄ſſe: vt. ff. eo. l. licet.§. rei. Quid ſi res deterior reddit̉? Rn̄. reddita. nō vi oet̉. ff. e. l. j.§. ſi res. Hoc tn̄ intellige. qn̄ deteriora tio facta eſt culpa depoſitarij. Meres depoſitarij tenetur de p̄cio rei depoſite ignorāter ab eo vendite. immo etiā ſi nō ſit heres: nihilominus ab eo id qd̓ cōſecutus eſt extorquet̉. ff. eo. l. j.§. vlti. ⁊. l. ij. iij. ⁊. iiij. trum peccet qui rem ſuā apud alium depoſi tam: vel etiaꝫ iniuſte detentā furtim accipit? Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxvj. Ille qͥ furtim accipit rē ſuam apud alium depoſitā. grauat depoſitarium. qꝛ ille tenet̉ ad reſtituendum. vel ad on̄dendum ſe innoxium. vnde manifeſtum eſt ꝙ peccat. ⁊ tenet̉ ad releuādum grauamen depoſitarij. Qui v̓o fur tim accipit rem ſuā apud alium iniuſte detentam peccat quidem. nō qꝛ grauet eum qui detinet. nec tenet̉ ad reſtituendū aliquid. ſꝫ peccat cōtra cōem iuſticiā. dum ipſe ſibi vſurpat rei ſue iudiciū iuris ordine p̄termiſſo. Et iō tenet̉ reo ſatiſfacere. et da re operam. vt ſcandalum ꝓximorum ſi inde ortuꝫ eſt. ſedetur. ¶ Contra depoſitum. nō eſt locus ꝯpenſationi.ſ. in totum: vel deductioni.ſ. ꝓ parte. licet cōpenſa tio admittat̉ in alijs. ſi cā eſt liquida. ita ꝙ facilem exitum habere credat̉: extra. eo. bona fides. Et ibi Panor. dicit. ꝙͣ compenſatio admittit̉ in omnibꝰ que ſaltem in ſuo genere recipiūt functionem. Ita ꝙ vna res ex toto poſſit fungi vice alterius. vt in his que conſiſtunt in numero: pondere: vel mēſu ra. In his v̓o que nō recipiunt functionem. ceſſat compenſatio. Exemplum: ſi teneris mihi reſtitue re equum. ⁊ ego teneor tibi reſtituere. l. certe non fi et compenſatio. qꝛ pōt affectio eſſe maior ad equuꝫ ꝙͣ ſit quantitas pecunie. Secus aūt qn̄ nullū poſ ſum p̄tendere intereſſe: vtputa. qꝛ tu mutuaſti mi hi pecuniā ⁊ ego tibi. l. vel quid ſil̓e. Querit̉ de. q. quotidiana. Quidam ſcholaris di miſit libruꝫ in ſcholis qui ſubtractus fuit. nunqͥd bidellus teneat̉ ad emendā: videt̉ ꝙ ſic. qꝛ tenetur ad cuſtodiam ſicut cuſtos. Bar. in. l. ſi quis vxori. §. apud labeonē. ff. de fur. dicit ꝙ aut ſcholaris ſpe cialiter aſſignauit librum bidello. aut ſimpliciter di miſit libruꝫ in ſcholis. Primo caſu ſi bidellus reſti tuit librum ſocio ſcholaris conſueto vel familiari. ſi ille poſtmodum aſportauit. nō tenet̉. ar. l. euꝫ qui et in. l. argentum. ff. cōmo. Idem dic ſi aſſignauit eum alicui deferenti aliqd̓ ſignū ſcholaris. ⁊ bene nota hoc dictum ẜm Panor. in. c. fi. de fur. ꝙ licite quis reſtituit rem alterius deferenti ſignuꝫ illius. ad hoc bonus tex. cum ibi no. in. c. ſignificauit. de app. Quod puto verum: niſi res eſſet valde p̄cioſa qꝛ tunc defacili ſimplici ſigno nō debet credi. Aut ſcholaris nō aſſignauit ſpecifice libruꝫ bidello. Et tūc videt̉ adhuc poſſe diſ. ingui. ẜm. l. dn̄s. ff. loca. an bidellus obtulerit ſe ad cuſtodiam vel nō: vt in primo caſu teneat̉. In ſcd̓o nō. vel pōt dici aliter ꝙ aut loquimur in bidello ſpāli. et tūc tenet̉. qꝛ ad hoc collectas ⁊ alia cōmoda conſequit̉. vt cuſtodi at libros. Si ergo reperit̉ in culpa tenet̉ ex mala cu ſtodia. Aut loquimur in generali bidello. Et tunc poſſet ꝓcedere opi. Bar. qꝛ officium ſuum nō ver ſatur circa cuſtodiā librorum. Sed dubitari poteſt quid in ciuitate ſenaruꝫ. vbi nō ſunt bidelli ſpecia les. ſed generales tm̄? Et puto aduertendū eſſe ad formam conſtitutionis. vt ſi tenentur cuſtodire li bros. ꝓcedat illa opi. al̓s ſecus. Hec Panor. in di cto. c. fi. Etractio. Detractores ẜm Rai. ſunt qui vitā et bonos mores aliorū cor rūpere vel minuere nitunt̉. Detractio ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxiij. differt a cōtumelia. dupliciter. primo qͣꝫtum ad modū ꝓpo nendi verba. qꝛ.ſ. cōtumelioſus manifeſte contra aliquē loquit̉. detractor occulte. ſcd̓o ꝙͣtum ad finē intentū ſiue ꝙͣtum ad nocumentū illatū. qꝛ.ſ. cōtu melioſus derogat honori: detractor fame. ⁊ dicunt̉ verba detractōis occulta. nō ſimpl̓r. ſed ꝑ cōꝑatio nem ad eum de quo dicunt̉. qꝛ eo abſente vel igno rante dicunt̉. etiā ſi corā multis al̓s dicant̉. Utrum detractio ſit peccatū mortale? Rn̄. ẜm Cho. vbi sͣ. ꝙ quia inter res tꝑales: fama videt̉ p̄ cioſior. ⁊ ꝑ eius defectum homo impedit̉ a multis bn̄ agendis. Ideo detractio ꝑ ſe loquēdo eſt pecca tum mortale. Contingit tn̄ qn̄qꝫ aliquis ꝓfert ver ba: ꝑ q̄ fama alterius diminuit̉. et nō eſt detractio formaliter loquēdo: vt ſi ꝓferat: ꝓpter aliqd̓ bonū vel neceſſariū. cum debitis circūſtantijs. Et ſic nō eſt peccatū. vt pꝫ in denunciatōe vel accuſatōe. Si aūt ꝓferat ex animi leuitate. vel ꝓpter aliqd̓ nō ne ceſſariū. non eſt pctm̄ mortale niſi forte verbum ſit adeo graue. qd̓ notabiliter eius famā ledat. Et p̄ci pue in his q̄ ꝑtinēt ad honeſtatē vite. qꝛ hoc ex ip̄o genere verborū habet rōnem peccati mortalis. ⁊ te net̉ ad reſtitutionē fame. ſicut ⁊ alterius rei: Si ad peccatū alterius qd̓ narrat. addit aliquid notabile. vltra mortale tenet̉ ad reſtitutionē fame ſi illud importat infamiam. Si peccatū alterius mortale. cum eſſet occultuꝫ manifeſtauit al̓s ad diffamādū. peccauit mortal̓r et tenet̉ ad reſtitutionē fame inquantū pōt. niſi il lud crimen poſtea ꝑ aliā viā eſſet publicatum. Si peccatū alterius occultū manifeſtauit alijs

Dyaconus non diffamandi intentione: vel al̓s nocēdi. ſed ex quadam loquacitate nō videt̉ mortale. niſi ꝑ acci dens. videlicet ſi ꝑ hoc ſequeret̉ diffamatio illius. t qꝛ audientes publicant. Si defectus aliorū qui ſunt venialia cōiter reci tauit ex loquacitate: vel aliqua indignatiōe. nō eſt mortale. niſi intenderet etiā ſic infamare. ¶ Si accuſauit in iudicio vel denūciauit p̄lato cri men alterius. non zelo iuſticie. ſed ex maliuolentia peccauit morialiter. ſed ad reſtitutionē nō tenetur. Hos quinqꝫ caſus habes ꝑ Arch. flo. Vaconus. An liceatꝭ dyacono dcorpus xp̄i deferre ad infirmū ⁊ eum cōi care? Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xiij. ꝙ diſpē ſatio huius ſacr̄i ex officio. nō conuenit niſi p̄ſbyte ris. Cuius rō eſt. qꝛ ipſe ſacerdos rep̄ſentat xp̄m qͥ fuit mediator dei et hoīm. Diſpenſatio aūt huius ſacr̄i eſt ad reconciliandū nos deo. vel ei nos forti us vniendum. ⁊ ideo ſoli ſacerdoti qui eſt media tor inter deum ⁊ ppl̓m cōuenit ex officio hoc ſacra mentum diſpenſare: de conſe. di. ij. ꝑuenit. Dyaco nis aūt cōuenire pōt in caſu.ſ. cum neceſſitate vr gente eis ab ep̄o vel p̄ſbytero concedat̉ hoc ſacr̄m diſpenſare vel preſbytero longe poſito. ſi tn̄ neceſſi ctid. gguruamiſa tas vrget. Laicis aūt diſpenſatio huius ſacr̄i. ſiue abſente p̄ſbytero. ſiue p̄ſente. ſiue iubente. ſiue nō. nō conuenit. d. c. ꝑuenit. Laicus tn̄ poſſet corpus xp̄i eleuare de luto: ſi caderet: quia in hoc ſibi reue rentiam facit. ¶ Ordinati a papa in dyaconos non poſſunt ab eo recedere: nec a curia romana ſine eius licentia.j. q. j. filium. Ordinati autē a papa in ſubdyaconos nō poſſunt ſine licentia eius ab alio ordinari: ſiue ad ſuꝑiores ordines ꝓmoueri. extra de tem. ordi. cum in diſtribuendis. Et hoc eſt ſpeciale. propter excellentiam ordinatoris: vt ibi dicit̉ in glo. Licet autē hoc ſit onus. in multis tamen eſt honor. Pri mo quia nō poteſt talis ꝓpter crimen ab ep̄o depo ni. ſed cauſam inſtructam debꝫ remittere ad papā arg. iij. q. vj. ꝙͣuis. licet aliqui contradicant. Scd̓o quia nō poteſt ab alio ꝙͣ a papa ꝑpetuo ſuſpendi. ẜm Hoſt. extra de tem. or. ꝙ tranſlationē. Tercio quia nō niſi ſeptem teſtibus pōt conuinci. ij. q. iiij. p̄ſul. ⁊. c. nullam. Quarto quia non poteſt cogi ab ep̄o reciꝑe ordines. ar. ix. q. iij. c. vlti. Quinto quia maior honor debet̉ ſibi qͣꝫ alteri. extra de ma. ⁊obe. per tuas. Hec Ber. in. d. c. cum in diſtribuendis Nota ꝙ ſi ſubdyaconus pape de eius licentia. ab alio recipiat dyaconatū vel p̄ſbyteratum. ꝑdit hoc priuilegiū: qꝛ exqͦ ſunt mixta priuilegiū ⁊ ius cōe cō trariū. ꝑdit vires ſuas priuilegiū ẜm Hoſti. Utrum aūt dyaconus ſolenniter indutus pro euāgelio. poſſit cantare in choro? Rn̄. glo. in. c. in ſancta. xcij. di. refert quoſdā dicere hanc ꝓhibitio nem tm̄ in romana eccleſia habere locum. Alij tm̄ de cardinalibus intelligunt. Hug. v̓o generaliter intelligit eſſe ꝓhibitum.ſ. cum ad legendū euange lium eſt indutus. qd̓ patꝫ ex illo verbo. qd̓ infra dr̄ intra miſſarum. Et cā huius conſtitutōis fuit ho neſtas. hec glo. Et ſic gl. videt̉ adherere opi. Hu. Fo. LIIII. quā approbat conſuetudo generalis. Iſpenſatio. Rai. eſt iure relaxatio. vn̄ vocat̉ vulnus. qꝛ vulnerat ius cōe. xxiij. q. iiij. Ip̄a pietas Sed nunquid diſpēſatio ſit ius? Rn̄. ẜm Rai. diſpēſatio ẜm ꝙ eſt in diſpēſante eſt ptās ſiue actꝰ ptātis a iure cōceſſus. Sed ẜm ꝙ eſt in eo cū quo diſpenſatū eſt. ſic eſt ius priuatū.i. licētia vel ꝑmiſ ſio quedā alicui facta cōtra rigorē iuris. ſed non eſt ius cōe. ar. xxxiij. q. ij. interfectores. trū diſpēſatio ſt neceſſaria in occultis? Rn̄. ẜm. v̓v̓. In occultis in quibꝰ pōt diſpēſari. diſpen ſatio neceſſaria eſt. nō ꝓpter depoſitionē vitandaꝫ qꝛ occulta peccata vindictā non habent. ſꝫ qꝛ de eo ſuꝑ quo diſpenſatū eſt. accuſari quis nō pot. ar. ex tra de fi. p̄ſ. ex tua. Alioquin etiā poſt ꝑactā pnīaꝫ oſſet accuſari. ar. xxxiij. q. ij. admonere. An aūt homicida oīno occultus indigeat diſpē ſatione? Et an ſic celebrās incurrat irregularitatē Rn̄. Uin. dicit ꝙ ſi quis ꝑpetrauit homicidiū oc cultum ⁊ pnīam egit: oīa delent̉ ꝑ pnīam. vn̄ iſte non eſt obnoxius eccleſie. qꝛ peccatū eſt occultum. xxxij. q. v. xp̄iana. nec deo. ꝓpter pnīam. quā ſuſce pit. Ideo celebrare pōt ⁊ vti ordinibꝰ. Sed contra hoc dictū Uin. multū vrget. c. fi. de tem. or. vbi d̓r p̄ter reos homicidij. Et ideo ꝙͣtūcunqꝫ occultū ſit homicidiū. ⁊ ꝙͣtūcunqꝫ pnīam egerit. nō ꝓmouet̉ nec ſuſcepto ordine vtit̉. Lau. tn̄ ⁊ Io. vident̉ tene re opinionē Uin. vbi homicidiū eſt occultū. ⁊ ho micida egit dignā pnīam. ⁊ eſt ſecum ꝑ ep̄m diſpē ſatum. Et ad. d. c. fi. rn̄deri p̄t ꝙ loquit̉ qn̄ talis ho micida nō egit pnīam. vel ſecum nō fuit ꝑ ep̄m di ſpenſatum. Panor. aūt in. c. ex tenore. de temp. or. dicit ꝙ qn̄ delictū homicidij eſt oīno occultū. ꝓut occultū diſtinguit̉ contra ꝓbabile. ⁊ tunc ſi habe mus reſpectū ad. l. ꝓmotōis publicā. Et tunc nul lus etiā homīcida eſſet exp̄ſſe ꝓhibēdus. qꝛ talia ſo lus deus iudicat. Si aūt habemus reſpectū ad le gem ꝓmotiōis ꝯſcīe. ꝓut eſt informata ex. l. poſiti ua. talis nō pōt ꝓmoueri. niſi cum eo diſpēſet̉. hec Panor. Et intellige in hoc caſu de diſpēſatōe fien da a papa. nō ab ep̄o. qͦ ad illā irregularitatē tollen dam. Et vide ad p̄dicta ſingulare dictū Inno. in. c. cōſtitutis. el. ij. de app. vt refert Panor. in. c. cum nr̄is. de cōceſ. p̄. ꝙ homicidiū. ſeu irregularitas ſu ꝑueniēs titulo bn̄ficij nō priuat quē ipſo facto. ſed opus eſt ſnīa. ⁊ ſic homicida iuſte tenet bn̄ficiū do nec priuet̉. Pro hoc bene facit. c. clericis. ne cle. vel mo. ⁊. c. ex lr̄is. de ex. p̄. Sed ſi homicidium ſeu irre gularitas p̄ceſſit collationē. nō tenet collatio. qꝛ fa cta indigno. ⁊ inhabili quo ad excutionē officij: vt in. d. c. fi. ¶ Diſpenſationum aliqua eſt debita. aliqua ꝓhi bita. aliqua ꝑmiſſa. Debita eſt eum multorū ſcan dalū timet̉. l. diſt. vt conſtitueret̉. Caue tn̄ ne deci piaris in ſcandalo. Item debita eſt diſpenſatio ra tione temporis: perſone: vel pietatis: vel neceſſita tis: vel vtilitatis eccleſie. vel euentus rei. et de ſin gulis horum habetur prima. q. vij.§. niſi rigor. et capitulis ſęq. vſqꝫ ad.§. ecce. Et breuiter vbicunqꝫ

ſubeſt iuſta cauſa diſpenſandi. Diſpenſatio debita eſt. l. diſt. domino ſancto. Et licet ex cauſis p̄dictis diſpēſatio debita ſit ⁊ peccet prelatus non diſpen ſando. tn̄ ſubditi non habent ius petendi. niſi for te ſupplicando. Diſpenſatio v̓o ꝓhibita eſt vbicū qꝫ nō poteſt fieri ſine manifeſta decoloratione eccle ſie. Item vbicunqꝫ nō eſt iuſta cauſa diſpenſandi. j. q. vij. tali. ⁊. c. ⁊ ſi illa. ⁊. c. innotuit. de elec. Diſpē ſatio v̓o ꝑ miſſa eſt aliqn̄ in caſu. vt diſt. l. ſi quis p̄ ſbyter. multis caſibꝰ quibꝰ iura ꝑmittūt diſpenſa tionem. Quid ſi ep̄s diſpenſat indiſcrete? Rn̄deo ſi de hoc fuerit accuſatus. puniendus eſt pena depoſiti onis. lj. diſt. c. j. Sed Hoſt. dicit hoc habere locū: ſi monitus ſit incorrigibilis. ⁊ ꝓpter hoc ſuſpēſus: et ſnīam ſuſpenſionis contemnens. etiā in ſua con tumacia ꝑſeuerat. arg. extra de p̄ben. graue. vel di cta iura intelligunt̉. qn̄ ep̄s diſpēſat in eo qd̓ de iu re nō poteſt. An aūt ep̄us in caſibus in quibꝰ pōt diſpenſare conferendo bn̄ficium indigno. videat̉ diſpenſaſſe Rn̄. Panor. in. c. cū in cunctis. de elec. dicit ꝙ nō. immo venit puniendus. qꝛ contulit indigno. Ita determinat glo. notabilis. in. c. vnico. de eta. ⁊ qua li. li. vj. Secus dicit in principe. nam princeps con ferendo ſcienter indigno. videt̉ diſpenſare. dūmo do ꝑ lr̄as ſuas poſſit conſtare de certa ſciētia de in dignitate. vt notat Bald. in. l. barbarius. ff. de of. p̄ſi. Secus in inferiori. Et ſic pn̄t reduci ad concor diam doc. varie loquentes. Ratio diuerſitatis eſt qꝛ princeps nō tenet̉ adhibere cauſe cognitionem in diſpenſando. ſed ſufficit ſola voluntas: vt inſti. de iure natura.§. qd̓ principi. Ideo ſatis eſt quali tercunqꝫ appareat de volūtate principis. Et ſatis dicit̉ apparere. ſi ſciens eum inhabilem. eum ꝓmo uit ad officium ſibi legibus interdictuꝫ. Secūs in inferiore. nam in diſpenſatione inferioris requirit̉ cauſe cognitio. nam diſpēſare idem eſt qd̓ diuerſa penſare. vnde ex ꝓprio ſignificato vocabuli. diſpē latio videt̉ conceſſa cauſa ſubſiſtente. ⁊ p̄miſſa cau ſe cognitio. an expediat ſic diſpenſare. al̓s non eſt diſpenſatio. ſed diſſipatio. vide tn̄ qd̓ notat Pan. in. c. p̄terea de te. co. vbi dicit ꝙ ſi ſuꝑior p̄miſit cau ſe cognitionem. videt̉ diſpenſatū. al̓s ſecus. Et di cit hoc ꝓcedere. niſi inhabilitas eſſet notoria. vel fa moſa. ꝓ hoc glo. ſingularis. in. c. qui in aliqͦ. lj. diſt. que dicit. ꝙ circa notum: ep̄s ſolo facto diſpenſat. nō circa ignotum. Et addit. ꝙ ibi redarguunt̉ illi qui ex contemptu ordinant aliquos. nō examinā do eos. ⁊ tm̄ indiſcreta diſpenſatio redarguit̉. Ibi et in omnibus ſimilibus: Ideꝫ tenet Guil̓. de lau. Idem tenet Archi. flo. in ſum. dicens. ꝙ ſi p̄latus mittit ad ordinandum aliquem irregularem. ſi ex aucͣtate ſibi conceſſa poterat diſpēſare. ſi intendit diſpenſare. licet non dixerit illud verbū diſpenſo vel hmōi de facto diſpenſat̉ ẜm doc. ¶ Diſpenſatio in multis caſibus ꝓhibita eſt etiā ep̄is. Primus in homicidio. l. diſ. miror. ſiue iuſto ſiue iniuſto. ſi inde mors vel mutilatio membri ſe cuta eſt. Secūdus de eo qui duellum inijt. ſiue ob tulit. ſiue ſuſceperit. extra de pug. in due. c. ij. Si ta Diſpenſatio men mors vel mēbri mutilatio non eſt ſecuta. ep̄s poterit diſpēſare. Et ibi Panor. intelligit hunc ca ſum. quando clericus ſponte huiuſmodi duellum inijt. Secus ergo ſi aliquo facto neceſſitas fuit in euitabilis. quia cum tex. requirat ſpōtaneum actū ad depoſitionem. ergo non ſufficit factum. niſi ad ſit qualitas facti requiſita. Et per. d. text. patet. ꝙ epiſcopus non diſpenſat niſi in caſibusⁱ ſibi ꝑmiſ ſis. Nam ſi poſſet diſpenſare vbicunqꝫ ſibi non ꝓ hibet̉. fruſtra exprimeret̉. ꝙ ep̄s poſſit. De hoc ta men vide. jͣ. ep̄s. Tercius in ſymonia ordinis vel beneficij ſcienter per ſymoniam acquiſiti. ⁊ hodie per multas extrauagantes incurrit̉ excōmunica tio. ⁊ ſuſpenſio a quibus nullus preter romanum pōtificem abſoluere poteſt. Quartus in illo qui cū eſſet ſuſpēſus vel excōmunicatus damnabiliter ſe ingeſſit diuinis. de re iudi. cum eterni: ⁊ de ſen. ex. cum medicinalis. lib̓. vj. Quintus in clerico qui ex cōmunicatus accedit ad iudicium principis con tempto iudice eccleſiaſtico. xxj. q. v. ſi quis ep̄s. Se xtus in bigamo ⁊ viduarum ⁊ corruptarū maritis de biga. c. j. ⁊. iij. ⁊. xxxiiij. diſt. lector. Septimus in clerico nō ordinato miniſtrāte. talis em̄ miniſtrās in ꝑtinentibus ad ordinē quem non habet. depo nendus eſt. ⁊ amplius non ordinandus: extra de cle. nō or. mi. c. j. ⁊ ibi dicit Panor. ꝙ talis etiam te net̉ pena falſi. ſicut nō habens dignitatē ſimilat ſe habere illā: vt in. l. eos. ff. ad. l. cor. de fal. Quod fa cit contra eos qui veniētes de remotis partibꝰ di cunt ſe eſſe doct. vbi nō ſunt. puniunt̉ em̄ pena fal ſi. Sed cōtra hoc opponit̉. nam quotidie ſimplex clericus dicit epl̓am. Hoſti. dicit tex. illum intelli gendum. qn̄ in ſolēni apparatu nō ſubdyaconus dicit epl̓am. vel nō dyaconus euangelium. vel nō p̄ſbyter miſſam. Secus autē ſi ſine ſolēnitate dice ret epl̓am ⁊cͣ. Etiam alij dicunt. ꝙ ſi ſubdyaconus cantaret epl̓am ſolennieer ſine manipulo. ⁊ nō por rigendo calicem dyacono. vel ſacerdoti quod eſt ꝓ prium officium eius ⁊ principalis actus talis ordi nis. Et vbi eſt conſuetudo. ꝙ etiam in minoribus cantēt epl̓am illo modo. nō videt̉ irregularis. Se cus aūt vbi cum manipulo: vel porrigendo calicē: vel vbi nō eſt mos. hec Arch. flor̄. Idem dicas de dyacono. Circa aūt talem clericum nō ordinatum miniſtrantē. Panor. in. c. ij. eo. ti. dicit ꝙ ep̄s nō di ſpenſat ꝙ aſcendat ad ſuꝑiores ordines. ſed bn̄ di ſpenſare pōt. vt vtat̉ ordine iam ſuſcepto. Item di ſpenſat circa bn̄ficium. Et Inno. ponit regulam. ꝙ ep̄o quaſi ſemꝑ licet diſpenſare in bn̄ficio. nam diſpēſat cuꝫ homicida: vt in. c. ij. de cle. pu. in due. et. c. ſtudeat. l. di. De hmōi tn̄ clericis nō ordinatis miniſtrātibꝰ. vide. jͣ. ordinatus ſcd̓o ⁊ tercio. Octa uus in clerico ꝑ ſaltū ꝓmoto. Et ẜm Directoriā. li. j. hoc verum ſi ſciēter ꝑ ſaltum ꝓmotus in ordine nō recepto miniſtrauit. ⁊ non poteſt tunc niſi ꝑ ſe dem apl̓icam diſpēſari qͣꝫtum ad ordinem ſuſcipiē dum. ſed in ſuſcepto ordine ⁊ beneficio. pōt ep̄s di ſpenſare ẜm Io. Hoſti. ⁊ Arch. Si tn̄ talis mini ſtret in ordine nō ſuſcepto. ⁊ credebat ſe ꝓmotum gradatim ꝓbabiliter. tunc ep̄s poterit diſpenſare ſuo iure. Sic intellige. c. vnicū de cle. ꝑ ſal. promo.

Diſpenſatio Quid ſi puer ante legitimā etatē ſcienter fuit or dinatus ad ſacrum ordiueꝫ. nunquid adueniente etate pubertatis: teneat̉ cōtinere?: Glo. in. d. c. vni co. tenet ꝙ ſic. qꝛ ſtatim an̄qͣ ordinaret̉ debebat cō tradicere. Ad hoc glo. j. q. j. pueri. vbi tenet doli ca pacē obligari. Sed Arch. ibi poſt Ug. dicit ꝙ aut ille adueniente pubertate. vult tenere clericatum. et gaudere priuilegio clericali. ⁊ tunc tenet̉ contine re. al̓s ſecus. Idem Panor. in. d. c. vnico. Et dicit ſe credere hoc eſſe de mente Inno. ⁊ Hoſt. qꝛ qͣꝫqͣꝫ doli capax poſſit obligari in alijs votis. vt no. In no. in. c. ſcripture. de voto. Secus tn̄ in voto conti nentie. qꝛ cum ante pubertatem nō habeat poten tiam coeundi. ⁊ ignoret quid ſit continere. non p̄t renūciare ei qd̓ neſcit. Nec ob. qd̓ dicit̉ ꝙ ordo ha bet votum continentie annexum. qꝛ illud verum ſi aliud nō impedit. Sed hic defectus etatis cōtra riat̉ voto tacite. ¶ Nunquid autē teneat collatio p̄ſbyteratus vel alterius ſacri ordinis. prius minoribus ordinibus nō receptis? Rn̄. Panor. vbi sͣ. de mēte glo. dicit. ꝙ tenet collatio. licet nō debeat exequi tale ordinē. vt in tex. ibi. Et ꝓ hoc facit qꝛ in primitiua eccleſia ẜm Inno. nō erant inſtituti minores ordines. ⁊ tn̄ erat ſacerdotiū. xxj. di.§. j. ¶ Nunquid aūt teneat collatio ordinis ep̄alis nō Icedēte ſacerdotio? Glo. in. d. c. vnico. tenet ꝙ nō. Sed cōiter tenet̉ contra glo. ꝙ teneat collatio ordi nis ep̄alis. licet ordinatus nō ſit ſacerdos. qd̓ etiaꝫ tenet glo. in. c. ſollicitudo. lij. di. naꝫ p̄poſteratio in collatione ordinum nō viciat. licet impediat execu tionem ordinū. Nonus in illo qui ordinē furtiue recepit. Et dr̄ quis ordinē furtiue reciꝑe ẜm doct. primo qn̄ recepit ſine licētia ſuꝑioris. ⁊ ſine exami ne. vt qꝛ ingeſſit ſe cum multitudine ordinandorū ignorante ordinatore. ſcd̓o dr̄ quis furtiue ordina tus. ſi p̄ter conſcīam ep̄i. eodē die recepit minores ordines oēs. vel aliquos ſil̓ ⁊ ſubdyaconatum: vel duos ſacros. extra eo. c. ij. tercio qn̄ gradu omiſſo ſaltum facit. de hoc dictū eſt sͣ. An aūt ep̄s poſſit diſpenſare: dic ẜm Panor. in c. j. extra eo. Aut excōicatio non fuit lata. Et tunc ep̄us poterit diſpenſare iure ſuo. Si v̓o excōicatio erat lata. Et tunc ſi intrat religionē. ep̄s poterit di ſpenſare. non tn̄ iure ſuo ẜm glo. in. d. c. j. que vult ꝙ etiā cum eo qui intrat religionē nō poſſit ep̄s di ſpenſare. cum recepit ordinē furtiue. vbi excōicatō lata fuit. qꝛ tunc ſic ordinatus eſt irregularis. Se cus ſi fuiſſet cōminatio tm̄. Et hoc placet Panor. qꝛ ingreſſus religionis nō tollit defectū ꝓuenien tem ex ꝓprio delicto. ſed tribuit facilitatem diſpen ſandi. De hoc tn̄. jͣ. Illegitimus. Si v̓o remanet in ſeculo. ⁊ tunc vt ꝓmoueat̉ ad maiores ordines. ſo ede pn in dic lus papa diſpēſat. Idem Io. an. in ordine furtiue recepto. ſed in alijs prius habitis poterit ep̄s diſpē ſare vide etiam Panor. in. c. fi. eo. ti. ꝙ qn̄ quis eo dem die duos ordines ſacros recepit. ep̄s nō diſpē ſat ẜm Hoſt. Sed in prius ſuſceptis pōt ep̄s iure ſuo diſpenſare. niſi p̄ceſſiſſet excōicatio. Non ob. c. lr̄as. de tem. or. vbi recipiēs ſimul duos ordines ſacros ſuſpendit̉ tm̄ ab executione vltimi ordinis Fo. LV. ſic furtiue recepti. ⁊ in. d. c. fi. ſuſpendit̉ ab omnibꝰ ordinibus. Dico ꝙ illud. c. fi. loquit̉ qn̄ excōicatio p̄ceſſit. dictum aūt. c. lr̄as. loquit̉ qn̄ nulla excōica tio p̄ceſſit. Queritur. Quidam habitus fuit pro ſacerdote. nunc opponit̉ ꝙ non ſit ſacerdos. Iſte nō poteſt aliter ꝓbare ſe eſſe ſacerdotem. nūquid ſufficiat ꝓ bare illam cōem reputationē? Rn̄deo ẜm Inno. ꝙ ſi mouet̉ qō de qualitate extrinſeca inherente ꝑ ſone. puta ꝙ talis nō ſit notorius. ꝙ aut eſt qō in ter alios. ⁊ ſufficit ꝓbare ꝙ ille cōiter habebat̉ pro notorio: vt in. l. barbarius. ff. de offi. preſi. Aut eſt qō cum ipſo p̄ſbytero. ⁊ tunc ſatis poteſt diſtingui inter antiquum ⁊ recens. nam difficillimū eſſet or dinato iam forte ſunt. xl. anni. ⁊ forte perdidit lr̄as ſue ordinationis ꝓbare ſe fuiſſe ordinatum. Deci mus. ſi quis excōicatus ordinem ſuſcepit. de ſent. ex. cum illorum. Eodem modo ſi ſuſcepit ordinem ſacrum exiſtens apoſtata a religione. qꝛ tunc excōi catus eſt. extra de apoſ. c. fi. Secus ergo de ordini bus minoribus. Undecimus ẜm Directoriam in eo qui ſciēter recepit ordinem ſacrum ab eo qui re nūciauit ordini ⁊ dignitati. eo. ti. c. j. Duodecimus cum eo qui ſcienter celebrat in loco ſuppoſito inter dicto: de ſen. ex. is qui. lib̓. vj. Terciuſdecimus cuꝫ filijs p̄ſbyterorū ⁊ illegitime natis: vt in ſeculo ad ſacros ordines ꝓmoueant̉. vel vt beneficia habe ant. cum cura animarū. vel in religione. vt habeāt dignitates. extra de fil̓. preſ. c. j. ⁊. fi. ⁊. c. is qui. li. vj. Quartuſdecimus cum ſuſpenſo in concilio. extra de p̄ben. graue. Quintuſdecimus cum eo qui ſen tentiam ſanguinis dictat. vl̓ ſcribit. vel artem ciru gie exercet. vel purgatiōi vulgari ⁊ vindicte aucto ritatem. vel benedictionem ⁊ p̄ſentiam ſui exhibet̉ extra ne cler. vel mona. ſnīam. extra de homi. tua. Hoc verum. ſi homicidium vel membrorū detrū catio ſequat̉. Sextuſdecimus. vt duo p̄lati vni ec cleſie. equaliter p̄ſint. xxj. q. ij. c. pe. Septimuſdeci mus. vt ꝙ vnus habeat plura bn̄ficia cum cura. extra de p̄ben. de mulcta. Excipiunt̉ tn̄ quidaꝫ ca quos habes sͣ. Beneficium primo. Sunt alij caſus diſpēſatōis ad papā ꝑtinentes in quibꝰ raro. immo nunqͣꝫ diſpenſat. Primus qn̄ qͥs ſciēter bis ſe baptizari ꝑmiſit. de ꝯſe. di. iiij. eos et. c. qui bis. Et idē ſi ignorāter. ⁊ poſtea cum ſciuit ratū habuit. Sil̓r qui bis ſciēter recepit eundē or dinem.j. q. vij. ſaluberrimū. Idē etiā intelligas de recōfirmato. ar. lxviij. di. c. j. ⁊ de ꝯſe. di. v. dictum. Scd̓s eſt cum quis ad ſubuertendū fidē ſe fecit ab hereticis ordinari.j. q. vij. cōueniētibꝰ. Tercius de ſymoniaco ex ꝑte vtriuſqꝫ. vnde v̓. Siue bis ordo det̉. ſiue baptiſmus iteret̉. Siue. vt vertat̉: fidei ſta tus. ordo petat̉. vel ſi vt p̄ſtet̉. vtrinqꝫ ſymon oꝑet̉ vt diſpenſet̉ ſpes irrita ꝓrſus habet̉. Utrum ep̄us poſſit diſpenſare cum his qui pa tiunt̉ defectum in etate? Rn̄deo ẜm Io. an. ꝙ ali quis poſſit ꝓmoueri ad ep̄atum ſi non compleue rit. xxx. annum. ſolus papa diſpēſat: extra de elect. cum nobis olim. Sed ꝙͣtum ad alias dignitates. ſi tn̄ ſint ſine cura. poſſunt ep̄i diſpenſare cum his qui cōpleuerūt. xx. annum. de eta. ⁊ quali. ꝑmitti

Diuortium mus. li. vj. Et hoc ſi aliud non obſtat canonicum: vt ibi. Ꝙͣtum v̓o ad parochiales eccleſias nō pn̄t vt idē Io. an. notat in. c. lꝫ canon. de elec. li. vj. An autem ſufficiat ꝙ annus. xx. ſit inchoatus? dic ꝑ. d. c. ꝑmittimus. ꝙ non. ſed requirit̉ ꝙ cōple tus ſit ꝑ verbū: ibi cōpleuerint. Secus aūt in etate q̄ requirit̉ ad ordines ſuſcipiendos ꝑ glo. in cle. ge neralem. de eta. ⁊ qua. ⁊ ꝑ tex. ibi. qui loquit̉ ꝑ ver bum. Inno. puta in xviij. quo ad ſubdyaconatū. In. xx. quo ad dyaconatū. In xxv. qͦ ad ſacerdoti um. Et dicit glo. ibi. certum eſt em̄ ꝙ maior. xvij. eſt in anno. xviij. nec lr̄a requirit ꝙ ſit. xviij. anno rum. ſed in xviij. hec glo. Sic ergo ẜm glo. eſt ma gna dr̄ia. an quis ſit. xviij. annorū. ⁊ an ſit in. xviij anno. nam in primo caſu requirit̉ ꝙ compleuerit. xviij. annos. In ſcd̓o nō. ſꝫ ſufficit ꝙ inchoauerit. Et Io. de lig. in. d. cle. latius hoc declarat. dicit em̄ ꝙ qn̄ a lege ꝓfert̉ etas. ꝑ v̓ba ablatiua: vt in.xviij. anno. ſufficit etiā inceptum. Si ꝑ verba genitiua. puta. xviij. annoruꝫ. oꝑtet ꝙ ſint cōpleti. ff. de ma. te. l. ſi ita ſcriptū fuerit. ⁊ Bar. in. l. ſi cui. ff. de le. pri mo cōcludit. ꝙ cum ꝓfert̉ tp̄s a lege vel ab hoīe. ſi cōſtat de mente. illa ſeruet̉. Si nō conſtat. ⁊ ꝓfert̉ in genitiuo. cōpleat̉. Si in ablatiuo cum p̄poſitōe in. ſufficit inchoari. Si in ablatiuo ſine p̄poſitōne. requirit̉ ꝯpletio: vt in cle. j. de ſeq. poſ. Si in accuſa tiuo cum p̄poſitōe. ad. ufficit inchoari. l. qui filiū. ff. ad tre. Si in accuſatiuo. cum verbo ſignificante rem ꝑfectā: vt dictōe. ꝑ. vel cum futuro cōiunctiui requirit̉ annus cōpletus. ff. de condi. ⁊ de. l. nō pu tabam. ⁊. l. ſi in annos. Si in accuſatiuo ſine verbo notāte ꝑfectioneꝫ. ſi de fauore. hr̄ annus ceptus ꝓ completo. Secus in odio. l. ad rem publicaꝫ. ff. de mu. ⁊ ho. Predicta faciūt ad. q. de qua al̓s multū dubita ui. Dicit̉ in cōſtitutōibꝰ familie. ꝙ nullus ꝓmoue atur ad officiū cōfeſſionis vel p̄dicatōis. niſi ad mi nus ſteterit in religione ꝑ. v. annos. an requiratur v. inceptus vel cōpletus? Hic ꝑ p̄dicta ꝙ requirit̉ annus cōpletus. qꝛ dictio. ꝑ. ſignat rem ꝑfectaꝫ. vt dictum eſt. qd̓ nota. ¶ Quid aūt dicendū in caſibꝰ in quibꝰ requirit̉ an nus cōpletus. et anno illo accidit biſextus. An illi duo dies cōputabunt̉ ꝓ vno? Panor. in. c. querēti de of. del̓. dat regulā ꝙ vbi a iure dat̉ annus intel ligit̉ de.ccclxv. diebꝰ continuis. nec curandū eſt ꝙ anno illo currat biſextus. ⁊ eſt bonus tex. in. l. cum heres.§. ſtichus. ff. de ſta. li. Sed idē Panor. in. c. queſiuit. de ver. ſig. latius declarat. ꝙ aut terminꝰ ſtatuit̉ ꝑ numerū annorū. vel menſium ⁊ ẜm oꝑi glo. diſtinguamus inter fauorabilia ⁊ odioſa. Nā in fauorabilibꝰ. ſi accidat biſextus. duo dies cōpu tabunt̉ ꝓ vno. Si in odioſis. tūc annus intelliget̉ de.ccclxv. diebꝰ. licet illo anno contingat biſextus. Si aūt terminus ſtatuit̉ ꝑ numerū dierū. puta ꝙ ſeruiat vel ſtet ſuſpēſus ꝑ. xl. dies. ⁊ tunc tam in fa uorabilibꝰ qͣꝫ in odioſis nō cōputant̉ ꝓ vno. qꝛ in peritate plures dies ſunt. Quid aūt dicendū de menſe? Dic ẜm glo. ſingu larem in. c. ꝙͣ ſit. de elec. li. vj. q̄ dicit. ꝙ fiet cōputa tio ẜm ꝙ menſes occurrunt. Sed pōt dari ſo. p̄cedens: caſu qͦ illo menſe accidat biſextus. vt eſt men ſis februarij. nam in fauorabilibꝰ cedent pro vno. In odioſis aūt ſecus. vt ſi dicat̉. ſtet ſuſpenſus. per menſem. vltima die poterit celebrare ꝓut etiam te net Dir. li. iij. tit. vj. ꝑ. l. cum heres sͣ. all̓. vbi habet̉ ꝙ ſi libertas relicta ē tibi: vt vno anno ſeruias. di es ille nō computabit̉ in anno biſextili. ſed. ccclxv. An aūt ep̄s poſſit diſpēſare ſuꝑ etate quo ad or dines? Glo. in cle. generalē. p̄all̓. dicit ꝙ nō. Ideꝫ Pau. Et in hoc ep̄i multū infeſtant̉ maxime a reli zioſis. qui fauore religionis putant hoc eis deberi Sed idē ius eſt in eis qd̓ in alijs. hec Car. in. d. cle. generalem. Utrum ep̄s poſſit diſpēſare cum his qui pati unt̉ defectuꝫ in ordine? hoc eſt ꝙ rōne ordinis eis deficiētis nō pn̄t eligi ad aliqd̓ officium ſeu digni tatem eccleſiaſticā ſicut eſt regulariter ꝙ abbas dꝫ eſſe ſacerdos: extra de eta. ⁊ qua. c. j. Rn̄. ẜm Ioh̓. an. in ep̄atibꝰ ſolus papa diſpenſat: extra de off. le ꝙ trāſlationē. ⁊ de ex. pre. ſicut vnire. Sed quo ad alia pōt ep̄s. extra de eta. ⁊ qua. p̄terea. vbi dr̄. ꝙ lꝫ ad regimen parochialis eccleſie nō debeat aliquis niſi ſit ad minus ſubdyaconus admitti. diſpenſa tiue tn̄ in minoribꝰ ordinibꝰ cōſtituti conſueuerūt aſſumi. dum tn̄ tales ſint ꝙ infra breue tp̄s poſſint in p̄ſbyteros ordinari. ¶ An aūt abbates et alij inferiores p̄lati ep̄is poſ ſint diſpēſare. circa ſuos ſubditos in aliqͥbꝰ caſibꝰ? Dic ẜm Panor. in. c. at ſi. de iudi. ⁊ in. c. cum lator. de eo qui fur. or. re. poſt Innoc̄. ⁊ Hoſti. ⁊ eſt cōis opinio ꝙ abbas vel alius p̄latus inferior nunqͣꝫ di ſpenſat. niſi in caſibus a iure exp̄ſſis. qꝛ grauiora re ſeruata ſunt ep̄is: vt in cle. j. de priuil̓. ⁊ in. d. c. at ſi et in. c. cum ex eo. de elec. li. vj. IuoruMNem Rai. multiplici ter habet fieri. nā aūt diuidit mr̄imoniū in totū. Ita ꝙ vterqꝫ coniugū contrahe re pōt. vt in maleficiatis: vel ſaltem alter: vt in fri gidis. Aut dirimit in ꝑte.ſ. quo ad mutuam ſerui tutem coniugalis debiti: ſeu cohabitatiōis. Ita tn̄ ꝙ neuter eorum contrahere pōt. ſicut in his qui ſe ꝑant̉ ꝓpter adulteriū cōmiſſum. vel cā religionis poſt carnalē copulam. nam ſi an̄ carnalem cōpulā alter coniugum fieret religioſus. alter contrahere Quando vir petit diuortiū allegans frigiditatē ſuam quō ꝓcedet̉? Rn̄. ẜm Ho. vir hoc ꝓponēs debꝫ eſſe maior annis. xviij. qꝛ in hoc caſu reputat̉ plena pubertas. Et ſi quidē mulier hoc ip̄m con fitet̉. dabit̉ a iudice tp̄s arbitrariū. vt vnius men ſis: aut trium: aut anni ꝑ qd̓ ſil̓ morent̉: ⁊ poſtea iu rabit vir ſe nō poſſe cognoſcere mulierē: nec moue ri ad appetitū coitus. nam ſi aliquotiēs moueret̉: licet nō poſſet ꝑficere: nō eſſet naturaliter frigidus ſed ꝑ maleficiū impotēs. Mulier v̓o iurabit ꝙ nū ꝙͣ aliquo mō ꝑcepit ip̄m ad hoc moueri. et vterqꝫ ꝙ diligētiā adhibuit ad hoc. ⁊ vterqꝫ habebit ſeptē ꝓpinquos ſeu vicinos bone fame qui iurabunt ſe credere ꝙ illi iurauerūt verum. ⁊ ſic diuortiū cele

Diuortium brabit̉. ⁊ mulier nubet in dn̄o. ſed viro mandabit̉ ne aliquā ducat. Et ſi duxerit ⁊ cognouerit: reus ꝑ iurij habebit̉. et prius matrimoniū reꝑandū erit. Ita tn̄ ꝙ vxor pōt eum repellere ꝓpter cōmiſſum adulteriū. arg. xxxij. q. j. de bn̄dicto. Hoc dico niſi vxor qn̄ fuit cōfeſſa frigiditatē: fuiſſet conſcia frau dis. qꝛ ſi hoc fuiſſet nō poſſet eum repellere. arg. ff. de adul. l. ſi vxor.§. iudex. ⁊.§. fi. ¶ Quid ſi mulier negat frigiditatē viri. ⁊ aſſerit ſe ab eo cognitam? Puto ſtandū verbo mulieris. qꝛ videt̉ ꝙ nō aſſereret niſi verum eſſet. eo ꝙ p̄iudici um ſibi faceret.ſ. de habendo impotentem virum Item cum rea ſit: ⁊ ſi nihil ꝓbauerit. abſoluēda eſt rugtacoplo vt. vj. q. vlti. actor. alioquin multi incurrerent ꝑiu rium: vt poſſent ſeꝑari ab vxore. Hec vera niſi for te maritus conuincat muliere ꝑ aſpectum corꝑis. Si aūt mulier diuortiū petat ꝓpter frigiditatē viri et vir hoc fatet̉. fiet vt ſupra dictū eſt. et celebrabit̉ diuortiū. ſed ſi vir poſtea cum alia contraxerit am bo cōiuges rei ꝑiurij habebunt̉. ⁊ pnīa iniūcta ad priora cōnubia reuertent̉. extra de frigi. c. laudabi lem. Quod ſi vir negat ſe frigidū ⁊ aſſerit ſe cogno uiſſe vxorem. ſtandum eſt verbo viri: qꝛ caput eſt mulieris. extra de deſpon. impub̓. continebat̉. niſi mulier ꝑ aſpectum corꝑis ꝓprij ꝓbet ſe virginē. ex tra de ꝓba. ꝓpoſuiſti. que ꝓbatio debet caute fieri ꝑ duas vel plures matronas honeſtas: ⁊ de hoc pe reo et alij inferiores p̄latitp̄s poſ ritas. extra de fri. c. fi. ⁊. ff. de ven. inſpi. l. j. quia hec ca ſuos ſubditos in aliqͥbꝰ caſibꝰ. res occulta eſt. ⁊ qꝛ manus ⁊ oculus obſtetricū qn̄ j.C. at ſi. de iudi. ⁊ in. c. ci. qꝫ in hoc fallit̉..xxvij. q. j. nec aliqua. Sed ſi mulier ſt Innoē. ⁊ Ho non allegaret frigiditatem viri. ſed potius diceret eum ſectum vel caſtratum fuiſſe. ſiue defectum mē bri patientem anteꝙͣ eam cognoſceret. ⁊ ſic diuor as a iure exp̄ſ tium peteret. vir v̓o hoc negaret. certe nō oportet ſtare dicto viri. eo ꝙ ꝓbari pōt ꝑ aſpectum. Quid ſi ꝑ virum vel mulierē petat̉ diuortiū ꝓ INluſem Rri nuilplū pter artitudinē mulieris? Rn̄. vocabunt̉ matro. ne fidedigne atqꝫ perite. ⁊ iurabunt ꝙ diligēter in quirent ⁊ referēt. an ſit arta: ⁊ an poſſit fieri mater. Et ſi dixerint ꝙ nō ſit arta. nō ꝓcedet̉ ad diuorti um. Si aūt dixerīt ꝙ ſit arta. ⁊ ꝙ nō poſſit fieri ma ter. incōtinenti pōt fieri diuortium. ⁊ dabit̉ viro li centia contrahendi cum alia. ſed mulieri continen tia indicet̉. vt extra de fri. fraternitatis. Si tn̄ poſt diuortium mulier inueniat qui poſſit hmōi ſeras reſerare. reꝑabit̉ primum matrimoniū qd̓ verum fuit etiam ſi vir acceꝑat aliam. arg. in. d. c. fraterni tatis. ⁊ ibi Panor. tenet cum glo.ſ. qn̄ prior vir erat ſil̓is illi qui aperuit al̓s ſecus. Sed Inno. ⁊ Hoſt. ſiatiſſ tenent oppoſitum exquo facto humano eſt facta apta primo viro. Ideo debꝫ illa illi reſtitui. nam ſa a tis eſt ꝙ ſine periculo corꝑali potuit cognoſci. Et ex Fi ali ponit Hoſti. abſqꝫ periculo corꝑali.i. morte quaſi velit ꝙ ⁊ ſi cum periculo ſit reddita apta. exquo tn̄ mortem non incidit. eſt reſtituenda primo. Et ita cōiter tenent doct. Sed dicerem hoc dictum ꝓce dere ex p̄ſumptione. qn̄ non conſtat de differentia inter vtrunqꝫ virum. nam ſi vir eſt adeo carnoſus ꝙ nunꝙͣ potuiſſet deflorare virginem aut mulie rem ſine periculo mortis. ſcd̓s v̓o vir gracilis potu it eam cognoſcere. tunc puto ꝙ nō ſit reſtituenda Fo. LVI. primo. licet ꝑ frequentē vſum cum ſcd̓o ſit reddita apta primo. hec Panor. Quid ſi petat̉ diuortium ꝓpter maleficium. vt ꝛ vir poteſt cognoſcere alias ⁊ nō ſuam? Rn̄. de bet primo confiteri. qꝛ forte hoc contingit ꝓpter ali quod peccatum eoruꝫ. xxxiij. q. j. ſi ꝑ ſortiarias. Et ſub recepto ſacr̄o iniunget̉ eis: vt ſimul cohabitēt et bona fide debet oꝑam ad debitum carnale. ⁊ ſic ꝑ triennium ſimul habitabunt. Quando aūt inci piat currere illud triennium. Hoſti. dicit ꝙ a tēꝑe ꝯacte pnīe ⁊ monitionis facte ꝑ iudicē. ſed Inno. Uin. ⁊ Ab. dicunt ſufficere. ꝙ ꝑ trienniū cohabi tauerint ſiue ante. ſiue poſt. Et hoc placet Panor. in. c. fi. de frig. ꝑ illum tex. Debet tn̄ poſt pnīam in iunctam dari ꝑ iudicē aliqd̓ tp̄s arbitrarium ad ſi mul cōmorandum. Et dicūt aliqui neceſſario nō requiri. vt iſtud triennium ſit continuum. vn̄ ſi in triennio fuit maritus abſens in ꝑegrinatōne ꝑ. v. menſes. poterit illud tp̄s ſuppleri ab anteriori tꝑe al̓s tolleret̉ ꝑegrinatio ⁊ alia negocia neceſſaria. Et credo ꝙ hoc fuerit de mēte lr̄e. ſed quo ad corticem videt̉ lr̄a innuere contrarium. dum requirit trien nium continuum ⁊ nō interpolatum: hec Panor. Nota etiā Panor. in. c. fraternitatis. ⁊. c. fi. de fri. et male. ꝙ exquo vir ⁊ vxor cohabitauerunt ꝑ triē niū: nec potuerunt matrimoniū conſummare. pre ſumit̉ impedimentum ꝑpetuū. nam vt dicit Gof. Sepe impedimēta iſta ſunt ꝑpetua. vt qn̄ mortu us eſt ille qui fecit. vel qn̄ maleficium ꝑditum eſt: vel ſi fuit datum in potu vel cibo. Item cum ipſe auctor ſolus poſſit tollere. non videt̉ poſſibilis re motio. cuꝫ pendeat ex facto vnius. Et ideo tene ꝙ ꝓpter maleficium p̄cedens matrimoniū. poſſit fie ri ſeꝑatio ſeruatis tn̄ his que habent̉ in. d. c. fi. Et p̄ſumit̉ maleficium preceſſiſſe matrimoniū. exquo matrimoniū nō eſt conſummatū. Quo ꝑacto ite rum accedēt ad ep̄m. iurantes ꝙ ſicut ꝓmiſerunt: fecerunt. ⁊ nō potuerunt coniungi. ⁊ tunc adiūcto ſacr̄o ꝓpinquorum. celebrabit̉ diuortium et dabit̉ vtriqꝫ licentia cōtrahendi. d. c. fi. Nota tn̄ ẜm Pa nor. in. c. laudabilem de fri. ꝙ vbi impedimentum pōt in principio ꝓbari. nō eſt opus ꝙ cohabitent ꝑ triennium vel ꝙ inducant conſanguineos ad iu randum. puta ſi ꝓbatur ꝙ vir habet membrū ari dum. vel ex toto ſit ſectus: vel quid ſimile. nam fru ſtra expectat̉ euentus: cuius nullus induceret̉ effe ctus: vt in. c. cum contingat. de offi. dele. Quod in tellige in impedimento ꝓpter maleficium. quia cū illud ſit accidentale. ⁊ poſſit remoueri ad tempus. debent ſemꝑ prius cohabitare ꝑ triennium. iuxta formam. d. c. fi. Quid ſi alter coniugū nō vult cohabitare? Dic̄ illum eſſe excōicandū ꝑ quē ſtabit. ⁊ cautionē ido neam exigendā: vt cohabitēt. ⁊ carnale opus attē tent. ar. vt lit. nō conteſt. qm̄. Quid ſi eccleſia decepta ꝑ aliquas falſas ꝓbatio nes. vel hmōi celebrat diuortiū. ⁊ poſtea vir factus eſt ſacerdos. deinde comꝑtum eſt ꝙ eccleſia fuit de cepta. nūquid iſte ſacerdos reſtituet̉ vxori eum re petenti? Rn̄. ẜm Ray. ſi nō poteſt induci ad con tinentiam. reſtituet̉. quia etiā monachus reſtitue.

Diuortium retur ſibi. ⁊ tenebit̉ iſte reddere debitum. ſed nō de bet exigere. qꝛ quantū in ſe eſt ſolennizauit votum At ſi poſito p̄dicto caſu. mulier quidem non repe tat virum. nunquid vir poterit repetere vxorem? Rn̄. ẜm. v̓v̓. ꝙ nō. qꝛ vir ꝑ ſacri ordinis ſuſceptio nem p̄iudicauit ſibi. de hoc dic vt. jͣ.§. ꝓxi. ¶ Pone ꝙ mulier credēs diuortium iuſte celebra tum. ingreſſa eſt monaſterium. An comꝑta verita te de iniuſto diuortio: poterit virum repetere iam in ſacris ordinatum vl̓ factum monachum? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō. quia falſa cauſa nō impedit votū mo nachatus. ar. extra de voto. magne. ⁊ extra de con( uer. coniū. ex parte. el. ij. Sed cōtra ibi arguit Pa nor. qꝛ exqͦ ex falſa cā iſta mulier fuit inducta ad in greſſum religionis. nō valuit ingreſſus. arg. op. in c. ex parte aſtenſis de conceſ. p̄ben. Nam vbicūqꝫ poteſt quis gerere actum vno iure. ſi explicat alio iure incompetenti. nō vabet actus. Ratio. quia ibi deeſt intentio. ⁊ in dependentibus a volūtate. ma gis conſiderat̉ opinio qͣꝫ veritas: vt in. d. c. ex par te aſtenſis. ⁊ ibi colligunt doc. cōiter. ꝙ ſi iudex fert ſnīam exprimendo cauſam nō concludentem. illa ſnīa eſt nulla. licet ex cauſa nō expreſſa poſſit iuſtifi cari. Et ideo cautum eſt nō exprimere cām in ſnīa Et ſi vis exprimere ad decorem tuum conſeruan dum. ſaltem addicias dictionē. maxime: vt ex plu ribus cauſis. maxime ⁊cͣ. nam tunc videris motus non ſolum ex cauſis exp̄ſſis: ſed ex al̓s tacitis. nam cum quis exprimit plures cauſas in ſnīa: quarum vna facit: alia nō: ſnīa ſuſtinet̉ ꝓpter cām exp̄ſſam. vt eſt text. notabilis in. c. ꝑ tuas. qui fi. ſint le. Sed ad. d. c. ex parte: de conuer. coniū. Panor. Rn̄dit. ꝙ illa mulier potuit moueri ex duplici cā ingrediē do religionem. Prima ⁊ prīcipalis. vt ſeruiret deo Alia ꝓpter lepram alterius. credens matrimoniuꝫ ſolutum. quod erat falſum. Et iſta ſcd̓aria erat po tius impulſiua. qͣꝫ finalis. vnde licꝫ ceſſet cauſa im pulſiua. nō tn̄ finalis. ¶ Pone ꝙ duo fratres duxerunt duas ſorores: ſi ue duas conſanguineas. Et inter alterum ⁊ vxorē fert̉ ſnīa diuortij ꝓpter cōſanguinitatem. Querit̉ vtrum alter debeat ꝓpter hoc ſeꝑari ab vxore ſua. Rn̄. ẜm Ray. non. qꝛ res inter alios acta. al̓s non p̄iudicat: extra de fi. inſtru. Inter dilectos. Sed ꝙͣ tum ad carnis copulam ſubdiſtinguo. qꝛ ſi alter co iugum ſcit eſſe impedimentum inter ſe ⁊ vxorem: non exigat debitum. neqꝫ reddat. Si v̓o credat ex cauſa ꝓbabili. reddat. ſed nō exigat. Si aūt credat ex aliqua cauſa temeraria. reddat. ⁊ ſi pōt dimittat erroneam conſcientiā. ⁊ ſic exigat. extra de ſent. ex. inquiſitioni. trū vir ⁊ vxor in cauſa diuortij iudicandi ſint pariter? Rn̄. ẜm docto. ad paria iudicant̉. qꝛ ſicut viro licet dimittere vxorē ob cām fornicatiōis. Ita licet vxori virum dimittere. xxxij. q. j. ſi quis vxo trum maritus ꝓpter adulterium vxoris poſ ſit ꝓpria auctoritate illam dimittere. ⁊ intrare reli gionem vel econuerſo? Dic ẜm Panor. in. c. gaude mus. ⁊. c. fi. de conuer. coniug. ꝙ ſeꝑato matrimo nio. ꝓpter adulterium carnale poteſt is qui nō pec cauit intrare religionem altero inuito ⁊ iuuene. et ꝓ hoc. xxvij. q. ij. agatoſa. ⁊. c. veniens. de conuer. coniug. An aūt ꝓpter adulterium notoriū poſſit mari tus ꝓpria auctoritate relinquere vxorem? Rn̄dit glo. in. d. c. gaudemus. dicit ꝙ non. ſed debet expe ctare ſnīam eccleſie. Et Panor. ibi dicit ꝙ doc. trā ſeunt cum glo. Ipſe tn̄ dicit glo. aꝑte eſſe in contra rium in. c. fi. de adulte. videlicet ꝙ data notoritate delicti. nō expectat̉ ſnīa eccleſie. Et eandem ſnīam tenet Inno. in. d. c. inquiſitioni. Et hec opi. placet Panor. qꝛ hanc facultatē habet a deo. facit tex. cuꝫ o. in. d. c. agatoſa. An aūt idem ſit de fornicatione ſpūali: puta ꝓ pter hereſim? Dic ẜm Panor. in. c. fi. de conuer. cō iu. ꝙ ſic. ꝓpter tex. ibi exp̄ſſum. Et ſic ꝓpter forni cationem ſpūalem. notoriam: puta hereſim: mari tus pōt inuita vxore intrare religionem. ⁊ e cōuer ſo. Et ſic limita dictum ſaluatoris. ꝙ nō licet dimit tere vxorem. niſi ex cā fornicationis. ſcꝫ tam carna li ꝙͣ ſpūali. An aūt hoc caſu ꝑdat maritus donationem ꝓ pter nuptias. ⁊ mulier dotem. quemadmodum in carnali? Dic ẜm Panor. vbi ſupra. ꝙ ſic. eadem rō ne ꝓ hoc. l. conſenſu. C. de repu. Nota tn̄ Panor. poſt Io. cal. in. d. c. fi. de adulte. ꝙ vir lucrat̉ doteꝫ vxoris. ⁊ econtra donationem ꝓpter nuptias. ſecū ta ſnīa. ⁊ nō ante. qꝛ cum illa ſit mera pena. non de bet imponi niſi ꝑ iudicem. Adde etiam alium ca ſum ẜm Panor. in. c. plerunqꝫ. de dona. inter vi. ⁊ vxo. in quo vir lucrat̉ dotem. ⁊ econuerſo donatio nem ꝓpter nuptias. vbi dicit ꝙ quo ad dotem lu crandam paria ſunt matrimonium ſeparari iudi cio eccleſie: vel ꝓpria voluntate vxoris: vel mariti: ob cauſam fornicationis. Et ibi addit ꝙ maritus poteſt ꝓpria auctoritate. a ſe abujcere vxorem adul teram. Quod intellige adulterio exiſtente notorio. Sed quō dices adulterium notorium? Dic ẜm glo. in. c. intelleximus. de adulte. vbi dat duos mo dos ꝓbandi adulteriū. Primus. ſi mulier fuit pu blice adulterata. non tn̄ capias ſtricte verbum. pu blice. ſcꝫ omnibꝰ vidētibꝰ. Sed intellige ꝙ recedēs a marito ſuo adheſit publice cuidam cōcubinario nam conuincit̉ publice de adulterio. exquo ſtat in domo publice cum concubinario: vel cōuincit̉ no torie de adulterio: exquo in domo habet alienum virum in menſa: ⁊ in lecto: vt in. c. fi. de coha. cle. ⁊ mul̓. Item poteſt conuinci de publicitate ſi paſſim admittat viros ad eam cauſa adulterij facit. l. palā ff. de ri. nup. Scd̓s modus ꝓbandi ſi habet filiuꝫ ex alieno viro. Et intellige hunc caſum. cum tanto tꝑe ſtetit. ſeꝑata a viro ꝙ nō potuiſſet cōciꝑe a ma rito: vtputa. quia nūc peperit. ⁊ eſt annus ꝙ receſ ſit a marito. Nunquid aūt in p̄dictis admittat̉ compenſa tio? Pone em̄ ꝙ vxor ſeparata poſt fornicationem ſpiritualem mariti commiſit ipſa poſtmodū adul terium. nunquid marito reuerſo et inuito: vxor poſſit intrare religionem. an v̓o debeat compenſa re adulterium ſpirituale cum carnali ſicut fit com pēſatio qn̄ vterqꝫ lapſus eſt in fornicationē carna

Doctor lem: vt extra de adul. c. pe. ⁊ fi. videt̉ primo. ꝙ non qꝛ diuerſarum ſpērum nō admittit̉ compenſatio: puta tu dixiſti mihi cōuiciū. ⁊ ego tibi. vel tu fuiſti mihi furatus vnā rem. et ego tibi aliam. ⁊ tunc nō ſit compēſatio. immo quilibet pōt agere ꝓ iniuria ſua ⁊ ꝓ ſuo damno. In cōtrarium facit. qꝛ vtraqꝫ fornicatio. eſt ſufficiens ad ſeꝑationem matrimo nij. ergo adinuicem admittit̉ cōpenſatio. Et hanc opinionem tenet Gof. in. c. de illa. de diuor. Hoſ. diſtinguit ꝙ aut accuſat̉ quis de ſpūali fornicatōe et ipſe excipit de carnali et nō eſt audiendus. quia ſi conuincit̉ de ſpūali nō tenet̉ mulier ſecum habi tare. niſi velit redire ad fidem. aut econtra. accuſa tus de carnali excipit de ſpirituali. Et pͥus de exce ptione cognoſcendum eſt. tanꝙͣ de p̄iudiciali cum nō poſſit hereticus accuſare vxorem de carnali. vl̓ de alio delicto. ⁊ ꝓ hoc: extra de except. c. exceptio nem. ⁊. c. a nobis. Si tn̄ vellet ille redire ad fidem. et conſtaret de fornicatōe vtriuſqꝫ. de ſpūali.ſ. ⁊ car nali fiet tunc cōpenſatio. Et hec opi. eſt ſatis equa: hec Panor. in. c. fi. de cōuer. coniug. Octor. em Panor. in. c. cum ſcd̓m de p̄ben. ⁊. c. ꝓpoſuiſti. de ꝓba. ter debꝫ approbari. primo a p̄ſentantibꝰ. ſcd̓o in examine priuato. a doctoribꝰ collegij. tercio in pu blico. qn̄ doctorat̉. quia vt ꝓ aliquo recte p̄ſumat̉ ter debet in exercitio alicuius actus approbari: vt in ſimili dr̄ de athletis. l. vna. C. de athie. li. x. Et ꝑ d. l. dicit̉. ꝙ approbatus a doc. corruptis. non gau det priuilegio doctoratus. Item nota ꝙ nō ſolum ꝓpter defectum ſcīe ſed etiam morum. poteſt ſcho laris reprobari: vt ꝓbatur in. l. magiſtros. C. de ꝓ feſ. ⁊ me. lib̓. x. iuncta cle. ij. de magiſtris. ⁊ ita ſe ha bet conſuetudo. Et ſex requirunt̉ ad ꝓmouendū ad dignitatem magiſterij. Primo peritia docendi Scd̓o facundia dicendi. Tercio ſubtilitatis inter p̄tandi. Quarto copia dicendi. et hec habent̉ in. l. vnica. C. de ꝓfe. qui in vr. conſtan. li. xij. Quinto morū excellentia. d. l. magiſtros. Sexto motus for titudinis vt ſciat reſiſtere aduerſus vim fortune vt l. reddat̉. C. de ꝓfe. ⁊ me. li. x. Et ideo pauci attin gunt dignitatem doctoratus: vt dicit Bart. poſt Cy. in. l. omnes populi. ff. de iu. ⁊ iur̄. Et ſi tꝑe ap probatiōis. doctor habuit has qualitates ſi poſtea effectus eſt inutilis. debet degradari a doctoratu: vt in. l. grāmaticos. C. de ꝓfe. ⁊ me. li. x. Et dixi di gnitatem. quia doctoratus dignitas eſt: vt eſt pul cer tex. in. c. quanto. de magi. ⁊ ibi dicit Panor. ẜm Barto. in. l. ex eo. ff. de mili. te. ꝙ nec miles nec do ctor dicunt̉ habere dignitatem. Sed aliud dixit in p l. fi. C. de iudeis. vbi concludit iudeum non poſſe effici doctorem. cum doctoratus ſit dignitas. Et ſa tis poteſt dici ꝙ doctor ſaltem legens. incontinen 33 ti cum incipit legere. dicat̉ habere dignitatem ma xpſ xime ex eo ꝓbatur. quia habet a. l. iuriſditioneꝫ or dinariam ſuꝑ ſcholares: vt in autētica. habita. C. ne fi. ꝓ pa. ⁊ ſi continuat lecturam ꝑ. xx. annos ac quirit dignitatem. ſcꝫ comitatuꝫ: vt in. d. l. vna. Et ex his infero ꝙ doctor maxime qui legit eſt p̄feren dus militi: qui in veritate nullam dicit̉ habere di Fo. LVII. gnitatem. vt notat Barto. in p̄all̓. l. ex eo. maxime loquendo de militibus noſtri tēporis qui nō ſunt veri milites: vt notat̉ in. l. j. C. de iur. ⁊ fac. igno. ſꝫ turba doctorum: ⁊ in quibuſdam ingēs inopia fa cit contemptibiles: vt in ſimili dicit tex. xciij. diſt. le gimus. Nota etiam ẜm Ge. in. c. hi qui. de p̄ben. li.vj. ꝙ ille debet p̄cedere qui eſt approbatus a ſu periore ⁊ digniore. ad hoc de ma. ⁊ obe. ꝑ tuas. etiā ſi alij fuerint ante in dignitate. quod nota. ꝓ mili tibus ⁊ p̄latis ⁊ doc. preferendis. Nota etiam eun dem Ge. in. c. ꝙͣuis. de p̄ben. li. vj. ꝙ abbates ⁊ ce teri dyoceſis p̄lati. in actibus generalibus: vt in ꝓ 5 5 ceſſionibꝰ. nō debent canonicos eccleſie cathedra lis p̄cedere. qꝛ illa eſt honorabilior alijs. An poſſit quis poſt mortem ꝑ principem nobi litari. vel reciꝑe gradum militie: dic ẜm Panor. in c. a nobis. el. ij. de ſent. ex. ꝙ ſic. qꝛ nobilitas eſt cor poris principaliter. ⁊ hoc voluit Bart. in. l. j. C. de digni. li. xij. An autem poſſit quis doctorari poſt mortem? et al̓s fuit hoc in facto petitum. Rn̄. ꝙ nō. quia di gnitas doctoratus potius attribuit̉ virtuti aīe: ꝙͣ corꝑis. cum approbet̉ tanqͣꝫ idoneus ad docendū alios. Poteſt ergo cōcludi ꝙ ea que applicant̉ cor pori. pn̄t exerceri etiā poſt mortē. ſecus in his q̄ ap plicant̉ aīe. Adde etiā ꝙ no. in. c. qui p̄ſbyterū. de pe. ⁊ re. ꝙ rōne eccleſiaſtici delicti. eccleſia pōt queꝫ priuare militia temporali. Idē dicit Panor. de do ctoratu. An aūt nobilis ꝑ ingreſſum religionis ꝑdat no bilitatē? videt̉ ꝙ ſic. quia ꝑdit ius comitatus ⁊ du catus. glo. eſt ſingularis.xxvij. q. ij. c. ſcripſit. ⁊. xx. q. iij. c. preſens. quas glo. approbat Spec. in tit. de ſta. mo. Et hoc cum eſſet rome de facto inter. d. de rota in ꝑſona vnius nobilis. qui in impetratione beneficij dixit ſe nobilem. cum eſſet monachus. fu it ſibi obiectum de ſurreptōne reſcripti. Alij dn̄i al legabant duas glo. expreſſe volentes monachum nobilitateꝫ ꝑdere. primam. in. c. j. de pur. ca. ſcd̓am in. c. ea que. de ſta. mo. Et tn̄ ipſis nō ob. dn̄i de ro ta contrarium terminauerūt. ⁊ p̄cipua rōne. quia nobilitas eſt quoddā ius ſanguinis. qd̓ eſt incom mutabile: vt. l. ius agnationis. ff. de pactis. Prete rea ſuitas etiā eſt ius ſanguinis. ⁊ ideo nō ꝑdit̉: vt l. deo nobis. C. de ep̄i. ⁊ cle. Item dato ꝙ ꝑderetur tn̄ papa nō fuit deceptus ab impetratore. ſed poti us in iure. qꝛ illud ſtabat in iure. ⁊ ita facit deciſum et bn̄ ẜm Lu. ro. in ſuis ſingularibꝰ. Olus quid ſit aūt lata d Sculpa leuis ⁊ leuiſſima? Rº sͣ. cōmodatū Caſus fortuitus. videsͣ. Caſus fortuitꝰ Dolus in aliquo ꝯtractu interuenit dupliciter. nam qn̄qꝫ dat cauſam ꝯtractui. vtputa. dolo te in duxi vt venderes. quod al̓s nō eras venditurus. et tunc ẜm glo. in. c. cuꝫ dilecti. de emp. ⁊ ẜm Bar. in. l. eleganter. ff. de dolo. non tenet contractus. ꝑ hanc rōnem inter cetera. qꝛ dolus dans cauſam co tractui manumiſſionis. reddit illum cōtractū nul lum ipſo iure: vt in. d. l. eleganter. Si ergo contra ctum ita fauorabilem annullat multo fortius alios

Domicilium qui nō ſunt ita fauorabiles. hoc intellige in contra ctibus bone fidei. Secus in cōtractibꝰ ſtricti iuris Nam contractus bone fidei iudicat̉ ẜm magnaꝫ equitatē. ⁊ multa veniunt. de quibus exp̄ſſe nō fu it actū: vt in. c. cum venerabilis. de excep. ⁊ ibi ha bes glo. qui ſunt cōtractus bone fidei. ⁊ qui ſtricti iuris. nam contractus bone fidei vel actiōes bone fidei ſunt. vt ex empto: ex vendito: ex locato: ex cō ducto: depoſiti: cōmodati: pignoraticia: ⁊ ex ꝑmu tatione. Sunt tn̄ alie actōes bone fidei: qͣs ſub ſilē tio ꝑtranſeo gratia breuitatꝭ. Actiones autē ſtricti iuris ſunt: vt actio ex mutuo: ex arbitrio. ⁊ ex ſtipu latione. Nota tn̄ ꝙ prime actiones dicunt̉ bone fi dei. nō quia tm̄ in eis debeat ſeruari bona fides. qꝛ etiam in actionibus ſtricti iuris. ⁊ in quolibetꝭ con tractu. bona fides debet ſeruari. Sed quia in ipſis bona fides exuberans eſt ſeruāda. ⁊ iudex plenio rem hꝫ ptātem ad oīa exequenda. que ſuadet equi tas vel fides bona. Actiones v̓o alie dicunt̉ ſtricti iuris. quia nō venit in eis: niſi qd̓ ſtricte exigit na tura actionis: vel qd̓ principaliter eſt in obligatōe. Qn̄qꝫ dolus incidit in contractu. vt qꝛ eras vendi turus. ſed ꝑ dolum te induxi. vt minori p̄cio ven deres. ⁊ tunc tenet quideꝫ ꝯͣtus. ſed ſatiſfacienduꝫ eſt de dolo. vt. ff. de ac. em. ⁊ ven. l. Iulianus. Exci pe tn̄ a p̄dictis caſum. ẜm Panor. in. d. c. cum dile cti. qn̄ dolus interuenit in ſpūalibꝰ. nā talis dolus non annullat actuꝫ neqꝫ poteſt excipi qn̄ quis fuit inductus ad bonum. qꝛ non pōt ꝓprie dici dolus. Exemplum. dolo te induxi ad intrandum religio nem. tenet ingreſſus. de hoc vide ſupra. Diuortiū. et. jͣ. Religio. ſcd̓o. Idem dicendum ẜm glo. nota bilem. ff. de ri. nup. l. a diuo que vult hanc regulaꝫ etiam valere in matrimonio: vt dolo induxi te ad contrahendum matrimonium. ⁊ hoc fauore ſpūa lium. Nota ẜm Panor. vbi sͣ. ꝙ licet contractus rōne doli ſit nullus. tn̄ deceptus poteſt ſi vult ſtare illi contractui. ne dolus ꝓſit doloſo. nam nullitas cauſat̉ in fauorem dolum paſſi. ⁊ non decipientis. qꝛ iura ſubueniunt deceptis et nō decipientibꝰ: vt in. c. cum vniuerſorum. de re. ꝑmu. niſi contractus ſit a iure ꝓhibitus: vt in. d. l. a diuo. vbi glo. nota bilis. Nota etiam ẜm glo. in. d. c. cum dilecti. ꝙ in contractibꝰ bone fidei: ſi dolus dat cauſam contra ctui. nō ꝑ contrahentes. ſed ꝑ intermediam ꝑſonā tenet contractus. ſed dat̉ actio de dolo contra me diatorem. l. eleganter. p̄all̓. Nota etiam ꝙ emptor bone fidei: non tenet̉ de dolo mediatoris. ſed poti us ipſe mediator. d. l. eleganter. et. ff. de ꝓſone. l. ij. et. iij. niſi in ſubſidium. qn̄.ſ. mediator deficeret: vl̓ nō poſſet. l. fi. ff. de eo ꝑ quem factum eſt. vbi dicit̉ ꝙ qn̄ doloſus nō eſt ſoluendo. nō eſt equū ꝙ quis lueret̉ ex dolo alieno. cum damno alterius. An aūt talis mediator poſſit eſſe teſtis in cōtra ctu ꝑ eum celebrato? Rn̄dit Panor. in. c. ex lr̄is de tranſac. dicit ꝙ mediator alicuius contractus pōt deſcribi. vt teſtis in inſtrumēto illius cōtractus. lꝫ nō poſſit teſtificari viua voce: vt notat̉ in. c. j. de te ſti. li. vj. Ratio diuerſitatis eſt. qꝛ in inſtr̄o deſcribi tur de conſenſu vtriuſqꝫ partis. qua ratione poteſt eſſe teſtis. Item tollit̉ ſuſpitio ꝓpter fidem inſtr̄i. Omicilium. De hoc dictū eſt ſupra. Confeſſio. iij. Nota tn̄ ſingulare dictum Panor. in. c. nullus de paro. ꝙ in iuribus dyoceſanis ſpectamus domiciliuꝫ ⁊ nō habitationem. vnde quo ad ſacramēta neceſſaria ep̄s ſtudij erit iudex competens. ſed nō quo ad vo luntaria. Ex quo infero ꝙ ſcholaris. nō poteſt pro moueri ad ordines in loco ſtudij ſine licētia ſui ep̄i nam licet in loco ſtudij habeat habitationem. non tn̄ domicilium: vt in. l. ij. C. de incol̓. li. x. Etiam in fero ep̄m ſtudij. non poſſe cōmutare vota ſchola ris extranei. quod eſt contra multos cōfeſſores ig norantes. Ominus tēporalis. Quis dicat̉ legitimus? Rn̄. ꝙ dn̄ium iuſte ⁊ legitime acquirit̉: aut ꝑ legitimā ſucceſſionem: aut ꝑ conſenſum ſen electionem po puli habentis facultatem eligendi ſibi dn̄m. aut ꝑ inſtitutionem principis. ſeu ſuꝑioris habentis iu riſditione in tali loco. aut ꝑ legitimam preſcriptio nem bona fide factam. vel alio iuſto titulo. vt ꝑ em ptionem ꝑmutationem. aut donationem. ⁊ hmōi aut iuſto bello pugnando cōtra infideles. vel ꝯtra aliquē rebellē: auctoritate ſuperioris vel principis Qui v̓o alia via intrat fur eſt ⁊ latro. ⁊ tenetur reſi gnare ſi pōt ſine notabili ꝑiculo animarum. corpo rum. aut rerum. tenet̉ etiam ad reſtitutionem om nium reddituū quos habuit ab illis locis ſic vſur patis. ⁊ vt homicida eſt iudicandus qͣꝫtum ad eos quos fecit ꝑ ſe. vel ꝑ officiales ſuos occidi vel muti lari. licet illi digni fuerint ꝓpter maleficia ꝑpetrata xxiij. q. v. ſi nō licet nec pōt abſolui. niſi diſponat ſe ad ſatiſfaciendum ⁊ dimittendū. ſi titulum iuſtifi catum habere nō poteſt. ar. de pe. diſ. v. falſas. In tellige qn̄ hoc eſt clarum ꝙ habet iniuſtum tituluꝫ vel nullum. Secus in dubio vel cum dimittere no poſſet ſine ꝑiculo animarū: corporum: aut rerum: puta. qꝛ populus poneret ſe in ſeditioneꝫ. ⁊ hmōi. Sic nō tenet̉ reſignare niſi voluntate ſolum. qn̄ ſci ret ꝓ certo. vel quādo talia nō imminerent. c. ſi res xiiij. q. vj. An aūt in aliquibus caſibus poſſit dn̄s a ſubdi tis exigere vltra conſuetum vel cōe ſtatutū? Rn̄. ẜm Ray. ⁊ Hoſt. poteſt. Et primo quidem ꝓ de fenſione terre ſue. Ad hoc em̄ tenent̉ omnes. nō ſo lum de rebꝰ. ſed etiaꝫ corꝑaliter laborare. vt ſic ſeip ſos ſaluent. xxiij. q. iij. fortitudo. Item ſi dn̄s vult ire in exercitū indictū ab eccleſia vel principe ꝯͣ he reticos vel paganos. nec ſufficit ad expenſas. pōt a ſubditis petere moderatum ſubſidium. Item ſi in bello ex parte ſua iuſto fuit captus ab hoſtibꝰ. nec poteſt ſe redimere abſqꝫ graui damno. Iteꝫ ſi vult ire ad principem ꝓ obtinendo priuilegio ꝓtectio nis ſpecialis. ꝓ ſe ⁊ ſubditis. ⁊ non poteſt comode expēſas: quo ad hoc neceſſarias facere. Et ſi aliqua alia cauſa ſimilis emergat: puta. qn̄ maritat filiam. nam acquirit ſibi affines et amicos. Aut quando facit filium militem. Aut accipit quod erat feuduꝫ ſuum. vel nouum acquirit. quia cum talia videant̉

reſpicere comodum ſubditorum. non credo ꝙ dā nandi ſint qui talia recipiunt. Uel ad refectionem pontium et viarum. vel qn̄ ſine culpa depaupera tus eſt: vl̓ obligatus. dum tamen ſemꝑ moderate: ⁊ non ad grauamen exigat. x. q. iij. vnio. ⁊ extra de cenſi. cum apoſtolus. Quando v̓o dn̄s ſine iuſta cauſa extorquet a ſubditis. tenetur ad reſtitutionē ẜm Ray. vnde ſi velit ludere vl̓ vltra vires ad va nitatem expēdere. vel ſi in bello. quod ex parte ſua iniuſtum erat. cogatur ſe redimere. tunc ſi quid ꝑ eum. vel eius officiales a ſubditis exactuꝫ eſt. ⁊ ad dn̄os ipſos ꝑuenit. tenent̉ reſtituere illis a quibus exactum eſt. ſi ſciunt̉. al̓s in pias cauſas vel vtilita tem cōem. Si aūt ad eos nō ꝑuenit. nihilominus debent officiales ſuos ad reſtitutionem cōpellere. et eos punire. Vtrum dominus teneatur ex facto familie ſue. Rndit Panor. in. c. licet. de reſtitu. ſpol̓. de mente Bart. in. l. ne quid. ff. de in cen. ru. nau. dicit dn̄m non teneri ex facto familie. niſi quando familia de linquit in illo officio: ſeu miniſterio in quo eſt p̄po ſitus dn̄s. et ipſe in illo miniſterio vtitur opera fa milie. Eſt em̄ tunc: quid imputet̉ domino. ſi nō ele git honeſtaꝫ familiam: vt in. l. j.§. familie. ff. de pu bli. vbi prepoſitus ad vectigal tenet̉ ex facto fami lie ſue. quam ſibi adiunxit in illo miniſterio. Idem eſt videre in nauta. qui tenetur ex maleficio per fa miliam ſuaꝫ facto. vt in titulo. ff. furti aduer. nau. tenet̉. tamen dominus ciuiliter. ⁊ nō criminaliter: vt in. d. l. ne quid Et ideo ſi aliquis eſſet p̄poſitus ad cuſtodiā alicuius territorij. tenet̉ ex robaria fa cta inde ꝑ ſuaꝫ familiam. ſiue familia ſit libera. ſiue ſeruilis. d.§. familie. Ex quo infertur poteſtateꝫ ſi ue rectorem. teneri ex facto ſuorum officialium. l. ſi poſt. C. de aſſe. Et ẜm Bar. ibi. liberant̉ p̄dicti ex hibēdo malefactores. Et hoc cum quis exercebat officium publicum. Secus ſi priuatum: vt qꝛ rege bat hoſpitale. tunc nō ſufficit exhibere malefacto rem. ſed eſt in optione damnū paſſi. an agat cōtra famulos. an cōtra dn̄m ſeu hoſpitem: vt in. l. vna. ff. furti aduer. nau. Secundo queritur. an dominus agri ſeu terri torij teneatur ꝓ maleficio facto ſuꝑ ſuo dominio? Rn̄º. Panor. vbi sͣ. dicit. ꝙ communiter tenet̉. ꝙ ſic. ſi dominus fuit ſciens. ⁊ potuit prohibere. ⁊ no prohibuit. nō em̄ debet pati vt maleficium cōmit tatur ſuper ſuo. l. j. C. de fal. mo. Secus auteꝫ ſi ꝓ hibere non potuit. l. j.§. is autem. ff. ſi fa. fur. fe. Et idem dic de villa: ſeu caſtro: vt teneatur. ſi potuit ꝓ hibere. et non prohibuit. licet in hoc vltimo aliter ſentiat glo. in autētico. vt nulli.§. qm̄. coll̓. ix. Sed primū cōiter tenet̉: vt notat Bart. in. d. l. ne quid. Idem. d. An. et Ioh̓. de lig. ciuiliter tn̄. et non cri minaliter. ¶ Tercio quero. nunquid extraneus ſciens male ficium ⁊ non prohibens: teneatur ex ſola ſcientia: vel exquo non reuelauit maleficium cōmittenduꝫ preſuppoſito ꝙ in ſolo ſuo maleficium non cōmit tatur. Gloſa in. l. culpa. ff. de reg. iu. dicit ẜm leges ꝙ non: ſi non fuit in aliquo particeps delicti. Se cus de iure canonico. Idem tenet glo. in. l. vtrum Dominus Fo. LVIII. ff. ad. l. pom. de pari. Bar. in. d. l. vtrum. dicit glo. ꝓcedere regulariter. Fallit tamen ẜm eundē Bar to. in. d. l. vtrum. et in. l. occiſorum. ff. ad ſill̓. vbi pri mo facit regulam ꝙ ſola ſcientia de maleficio com mittendo. non facit quem teneri. Excipe: niſi male ficium debeat cōmitti in dn̄m: vt in. d. l. occiſorum vel in patrē: vt. l. ij. ff. ad. l. pom. de pari. vel in prin cipem. ſeu in rempublicā cui quis ſubeſt: vt. l. quiſ quis. C. ad. l. Iul̓. ma. Si v̓o debet cōmitti in ali um. non punit̉ quis ex ſola ſcientia. niſi fuerit par ticeps. vt dictum eſt. Panor. etiam dicit idem eſſe in clerico non reuelante delictum contra epiſcopū vel ſacerdotem parochialem. cum iſti ſint parētes ſpirituales iſtius. ⁊ habendi in maiori reuerentia: ꝙ cardinales: vt in. c. pictatium. xxx. q. iij. Et p̄di cta vera ẜm Panor. ſecuto maleficio. Si autē non eſt ſecutum. tunc ſecus. niſi in crimine leſe maieſta tis. vt. in. d. l. quiſquis. Quarto pone ſtatuto cauet̉ ꝙ ſi quis fuerit de robatus in villa. ꝙ teneatur illa villa ad extimatio nem. viator nunc conqueritur de expoliatione. et petit vt villa cogatur ad emendam. nunquid debe at ſtari iuramento iſtius viatoris? Rn̄. Panormi. in. c. ſuper eo. de his que vi me. dicit ꝙ violētia de bet probari ꝑ teſtes. per text. illum notabilem. vbi habetur ꝙ probata violentia per teſtes. res amiſſe ꝓbantur per iuramentum. ⁊ ſuper valore rerum amiſſarum. taxatione iudicis p̄miſſa. Et ſequuto petentis iuramento fit condemnatio. Super deli cto autem vel violentia non ſtabit̉ iuramento con querentis. quia delicta debent dilucide probari vt in. l. ſciant cuncti. C. de proba. vel ſaltem probabit̉ per indicia violenta. vt quia viſus eſt ire eques cū valiſio. ⁊ redijt pedeſter. vel hmōi. Sed dubium eſt. nunquid ſuper quantitate rerum amiſſarum: debeat ſtari eius iuramento? cum hic concurrat difficultas probandi. quia forte ſolus erat quando fuit derobatus. et nemo vidit quid portaret in valiſio. vel marſupio. Item hic cō currit odium ſpoliatoris. Sed contrarium cōmu niter tenet̉. quia licet hic concurrat maleficium. ta men villa que conuenitur non commiſit malefici um. ſed tenetur de maleficio alterius vigore ſtatu ti. ⁊ ideo non debet ſtari iuramento illius. cum nō agatur contra delinquētem. Secus ſi agaretur cō tra illum qui derobauit. Ita cōmuniter cōcludūt legiſte. in. l. ſi quando. C. vnde vi. Hec Panor. in d. c. ſuper eo. Idem tenet Bart. in. l. j. ff. quādo ex facto tu. et ibi facit regulam generalem. ꝙ vbi ali quis conuenitur ex dolo alterius. non admittitur probatio per iuramentum in litem. Et facit hoc ꝙ ſi ſtatuto cauetur. ꝙ pater teneatur ſoluere ꝓ filio delinquēte. ⁊ filius fuerit condemnatus ꝓ delicto ob contumaciam. ꝙ hec probatio nō ſufficiat con tra patrem: niſi contra eum vere probetur crimen Idem tenet Dy. Adde predictis quod ſingulari ter dicit Inno. in dicto. c. ſuper eo. ꝙ cum ille text. loquatur de vi. habet locum in qualibet vi. ſiue ſit compulſiua. ſiue ablatiua. ſiue expulſiua. Idem in turbatiua ⁊ inquietatiua. nam in omnibus his po teſt vis verificari. Et ex hoc infertur. ꝙ ſi propter

Ponatio. j. gentes armatas venientes verſus me: ꝓbabiliter fugi. ꝙ de omnibus damnis mihi illatis debet ſta ri iuramēto meo. Idem dic ſi dn̄s alicuius loci in iuſte bannierit aliquē ſubditum. nam ſi bona ſua ſunt poſtmodum occupata: debꝫ ſtari ſuo iuramē to ſuꝑ rebus amiſſis. Idem concludit̉ in furto: qd̓ in vi. cum eadem ſit ratio. vt conueniat̉ fur de ſuo delicto ⁊ ſit difficile ꝓbare res amiſſas. Idem dicit Inno. ſi cōuentus redargueret̉ de dolo: vt in odi um doloſi: ⁊ ꝓpter difficultatem ꝓbandi. ſtetur iu ramento partis. Ex hoc infert̉ ꝙ ſi ego depoſui pe nes ſe ſaccum ſigillatum: ⁊ tu mihi reſtituiſti ſine ſi gillo. ꝙ ſi conqueror de ꝑditione aliquarum reruꝫ debet ſtari iuramento meo. quia in actione depoſi ti venit dolus: vt in. c. j. de depo. vnde doloſe fuiſti verſatus tollendo ſigillum. Idem tenet Bart. in. l. in actionibus. ff. de in litem iur. Sed vt dixi: pri us debet ꝓbari furtum. ſeu maleficium. Quō aūt ꝓbabitur? Panor. vbi sͣ. dicit ꝙ ꝓpter difficultatē ꝓbandi admittunt̉ teſtes qui al̓s non admitterē tur. vnde ꝑ ſocios ⁊ familiares ꝓbabo ꝙ fur intra uit domum. Item oſtium videt̉ fractum: vel quid ſimile. nam cum de nocte regulariter: vel in die nō ſint niſi ſocij in domo: vel domeſtici. oportet neceſ ſario: ꝙ illi admittantur in teſtes. Dic etiam ꝙ vbi opus eſt ꝓbare res amiſſas. pōt fieri ꝓbatio ꝑ do meſticos ⁊ familiares qui viderunt illas res prece denti die. ⁊ de nocte ſenſerunt furem et ſurgentes nō reppererūt illas res. vt notabiliter dicit Bart. in. d. l. ſi qn̄. ¶ Quid ſi ſubditi habent vſuariū in aliquo nemo re. ⁊ dn̄s aufert eis. nunquid tenet̉ ad reſtitutionē aut aliquis abſtulit eis aliquid. nunquid ſufficit ſi ſatiſfaciat dn̄o illorum? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. tales ſubditi ſi ita ſunt ſerui. ꝙ nihil habent ꝓprium. ſed peculi um. ſi quod habent: eſt in poteſtate dn̄i: vt reuocet̉ qn̄ voluerit. ⁊ ipſum vſuarium habent ꝓ peculio: dn̄s poteſt reuocare. Item etiam de damnis eis il latis ab alio ſufficit ſatiſfieri dn̄o. Si aūt tales ſub diti ſunt. ꝙ nihilominus habent res ſuas ꝓprias. tunc nec dn̄s poteſt eis auferre vſuarium. nec de damnis eis illatis poteſt dn̄o ſatiſfieri. ⁊ ſi eſſent ta les ſubditi ꝙ eorū dn̄s poſſet de cōſuetudine quā tum ⁊ qn̄ vellet de bonis eorum capere. quia in ta libus reſtringēda eſt huiuſmodi abuſio ⁊ extorſio: potiuſꝙͣ relaxanda ẜm eundē. v̓v̓. O Nallo. Primo inter viuos. qͥd ſit? Rn̄. ẜm Hoſti. eſt rei licite nullo iu re cogente: mera liberalitate facta colla Quis poteſt donare? Rn̄. ẜm Ho. donare po teſt paterfa. ⁊ dn̄s rei. Non ergo ſeruus. nō filiuſ fa. ff. eo. l. filiuſfa. Item: nō minor. xxv. annis: niſi maior factus ratum habuerit: vt. C. ſi ma. fac. rat. ha. l. fi. multo minꝰ pupillus qui alienare nihil po teſt ſine tutoris auctoritate. ff. de acqui. re. do. l. pu pillus. De filio tn̄ fami. dic ꝙ ſi habet peculium ca ſtrenſe: vel quaſi. donare pōt. vel ſi habet liberā ad miniſtrationem peculij ꝓfecticij. ⁊ hoc ip̄m ſit ſpe cialiter ei ꝯceſſum: vel ſi eſt filius comitis: vel mar chionis: vel ſenatoris. aliter nō. quantūcunqꝫ ma gnus ⁊ diſcretus. d. l. filiuſfa. Item nec mōachus: nec conuerſus. liiij. di. abbati. ¶ An auteꝫ furioſus: vel ꝓdigus poſſit donare? Rn̄. de furioſo nō eſt dubium ẜm glo. in. l. j. ff. de cu. fu. ꝙ donare nō poteſt. qꝛ ſtatim adueniente fu rore. ipſo iure eſt ſibi interdicta adminiſtratio: du rante furore. quo tꝑe ad curatorem ꝑtinet admini ſtratio. Si tn̄ iſte furioſus haberet lucida interual la. tunc adminiſtrare poſſet. ⁊ hoc patet ꝑ Bar. in l. cum alijs. C. de cu. fu. vbi ſummando illā. l. ſic di cit. Curator furioſi ceſſat in adminiſtratione tem pore dilucidi interualli. ⁊ eam reaſſumit reuertēte furore. Quid aūt de ꝓdigo? Bart. in. l. tres tutores. ff. de admi. tu. ⁊ in. l. is cui bonis: de ver. ob. ſequēdo glo. ibi. ⁊ glo. in. l. j. ff. de cur. fu. ꝯcludit. ꝙ lꝫ qͥs ſit manifeſte ꝓdigus. tum valēt geſta ꝑ eū: niſi inter dicatur ſibi adminiſtratio. immo notabilius dicit credis tu? ꝙ ſi iudex ꝓnunciet te ꝓdigum: nec det tibi curatorem: nec interdicat adminiſtrationeꝫ ꝙ ſufficiat. non credo ꝙ illa pronunciatio ſufficiat. vt in. l. Iulianꝭ. ff. de cur. fur. Et ratio: quia aliud eſt prodigalitas: et aliud interdictio ſeu curatoris datio. que habetur ꝓ interdictione: vt. d. l. Iulia Pone ꝙ iudex faciat p̄conizari ꝑ ciuitatem. ꝙ nullus contrahat cū tali: an illud ſufficiat ne quis contrahat cum eo? Guido de ſu. dicit. ꝙ nō. quia debet fieri cum cauſe cognitione. Bart. dat aliam ſol̓. quia lex dicit ꝙ debet fieri ꝓdigio interdictio. Preconium aūt nihil releuat: cum ipſi ꝓdigo de beat interdici: vt. d. l. Iulianus. Puto tn̄ ꝙ dādo curatoreꝫ videat̉ interdicere: vt. l. ſi curatorem. C. de in integr̄. re. mi. Querit glo. in. d. l. is cui. Pone ꝙ eſt datus curator alicui tanqͣꝫ ꝓdigo: qui nō eſt ꝓdigus. an valeat. Glo. vr̄ dicere ꝙ nō. Sꝫ Bar. ibi diſtīguit. ꝙ aut q̄ris de tutore vl̓ curatore dato pupillo: vel adulto: cum nō ſit. Et dico ꝙ non va let datio: vt tenet glo. in. l. ij. C. qn̄ ꝓuo. nō eſt ne. Qn̄qꝫ datur curator ei qui non eſt ꝓdigus: vt ꝓdi go. ⁊ valet datio. ſi non eſt expreſſus error in ſentē tia. Ratio q̄ me mouet: eſt. Eſſe pupillū: vel adul tum declarat natura. ſed eſſe ꝓdigū ſpectat ad iu dicē. Et ideo videt̉ ius facere illud quod iudex di xit. ⁊ iſtam diſtinctioneꝫ tangit glo. in. l. j. C. de cu. fu. ⁊ tene menti. Hec Bar. Idem dicunt quidaꝫ ſi pater dat in teſtō curatorē alicui tanqͣꝫ ꝓdigo: vl̓ furioſo: vel dari dicit. ⁊ eius aſſertioni ſtat. ⁊ datur curator. etiam ſi nō ſit furioſus: vel ꝓdigus: vt. ff. eo. l. pe. one iſte prodigus ad ſanos mores reuertitur et non eſt ꝓdigus. an deſinat habere curatorem: vel ſit neceſſe officium iudicis? Iaco. de are. dicit. aut eſt manifeſtū. ⁊ tūc ipſo iure deſinit eſſe ſub cu ratore. Aut nō eſt manifeſtū. ⁊ remanet officio iu dicis: vt. d. l. j. ff. de cu. fu. Et hoc placet Bar. in. d. Item nec pōt donare is cui alienatio ꝑ legē in terdicta eſt: vt qꝛ cōmiſit crimē leſe maieſtatis. C. ad. l. iul̓. ma. l. vlti. Item nec hereticus. C. de here

Uonatio. jͣ. ticis. l. manicheos. Item nec cōdemnatus de pu blico crimine. licet ante ſnīam donare poſſit. ff. eo. l. poſt cōtractum. ¶ Cui pōt donari? Rn̄. cuilibet. niſi ꝑ. l. ꝓhibeat̉ ſiue ſit pn̄s: ſiue abſens: notus: vel ignotus. Item patrifa. ⁊ filiofa. extraneo tn̄. C. e. l. ſiue. nam filio fa. ſuo. qͣꝫdiu eſt in ptāte patris: nō valet donatio. ſed cōualeſcit ꝑ emancipationē. niſi fuerit reuocata vt. d. l. ſiue. Item valet donatio amico. ⁊ amice eti im meretrici. Quid aūt de milite: an poſſit donare meretrici? Rn̄. Bar. in. l. miles ita.§. mulier. ff. de mili. te. di cit ꝑ illum.§. ꝙ miles non pōt relinquere mulieri. de qua eſt turpis ſuſpitio. ⁊ idē habet̉ in. l. mulierē ff. de his qui. vt indi. Sed quid in cōcubina? Utrum miles poſſit ſi bi relinquere? Guil̓. dicit ꝙ nō. vt notat̉ in. l. affe ctionis. ff. de dona. Quid in priuato qui donat vel legat alicui mu lieri cōcubine vel alij in qua eſt ſuſpitio? Glo. in. d. §. mulier. dicit ꝙ valet: vt. l. donatōnes in cōcubi nam. ff. de don̄. Sed in legato eſt exp̄ſſum in. l. qui concubinā. de le. iij. ⁊. l. Item legato. e. ti. Sed quid in clerico qui tenet cōcubinā. ⁊ legatū relinquit? Ri. malumbra dicit ꝙ nō pōt. vt in. d. §. mulier. nam ſicut miles ſecularis militie nō pōt Ita nec miles celeſtis militie. Et ꝓ hoc glo. in. l. mi les. ff. de re iudi. Idem Bar. Quid in ea quā quis retinet. tanqͣꝫ vxorē quam in vxorē hr̄e nō pōt. rōne cōſanguinitatis. vel alia rōne. An p̄t quis relinquere legatū? Bar. in. d.§. mulier. dicit ꝙ veritas eſt iſta. ꝙ aut mulier igͦrat mr̄imoniū nō cōſiſtere. ſꝫ credit illud valere. tūc va let: vt. ff. de le. j. l. fi. Aut mulier ſciebat mr̄imoniū nō ꝯſiſtere. ⁊ tūc in eius ꝑſona legatū nō p̄t ꝯſiſte re: vt. l. vxori maritus. ff. de vſufr. le. Aut dubitat̉ vtrū ſciuerit vel ne. ⁊ in dubio p̄ſumit̉ ignorantia. ris de tutore vl̓ vt in. d. l. fi. cum nō ſit. Et dice Donatō facta filio emācipato. ſiue alicui de libe ris nō exn̄tibꝰ in ptāte donatorꝭ. ſiue etiā extranęo reuocat̉ ꝓpter. v. cauſas ingratitudinis. Prima ſi donatariꝰ atroces iniurias donatori intulit: vt qꝛ dixit ei in platea vl̓ loco ſil̓i. ꝙ erat fur: vl̓ aliud ſil̓e Et glo. ī. l. fi. C. de re. do. ſuꝑ. v̓. atroces. dicit ꝙ cō ſiderant̉ ex tribꝰ.ſ. ex qͣlitate iniurie. ex loco: ⁊ ex ꝑ ſona. Inſti. de iniur.§. atrox. Scd̓a ſi manꝰ impi as in eū iniecerit. Tercia ſi graue dānū rerū ſuarū intulit. Et ẜm Io. an. hoc arbitrio iudicis relinqͥ Qd̓.ſ. graue damnū dicat̉. nā p̄t eſſe graue damnū nō ſolū in tota ſubſtātia: vel maiori ꝑte. verūetiaꝫ citra maiorē ꝑtē. Quarta ſi vite ꝑiculū ei inferre at tentauerit. vt qꝛ eū toxicare voluit. etiā ſi non ſit ſe cutus effectus. Quinta ſi ꝯditionē appoſitā nō im alitiim cii co. de are. dici pleuit. De his cauſis hr̄ in. d. l. vlti. Prime v̓o qua tuor tāgunt̉: extra eo. c. vlt. vbi Panor. addit ſextū caſum. Si donatarius neglexerit alere donatoreꝫ inopē: vt hr̄ ꝑ glo. in. d. l. fi. lꝫ glo. in. l. In ꝯdēnati one. ff. de re. iur̄. teneat ꝯtrariū. Sed Cy. in. d. l. fi. dicit ꝙ aut donatio ꝯſiſtit in magna quantitate. ⁊ habet locū glo. in. d. l. fi. Secus ſi in ꝑua re. Et Pa nor. dicit ꝙ hec diſtinctio eſt ſatis equa. nā ille qui Fo. LIX. donat magna. pōt equiꝑari patri. ſed filius tenet̉ alere patre inopem. l. ſi quis. ff. de li. agno. ergo ma gnā ingratitudinē ꝯmittit nō ſubueniēdo ei in ne ceſſitate ſua. Et nota bn̄ hoc. qꝛ ſepe accidit in iſtis mulieribꝰ. maxime ſenibꝰ. q̄ donant fere oīa bona ſua. ⁊ demū negligunt̉ alimētari a donatario. naꝫ poterit reuocari donatio. Mater v̓o q̄ donauit fi lio. ⁊ poſtea trāſiuit ad ſcd̓a vota. donationē reuo care nō pōt. niſi ex tribꝰ cauſis.ſ. ſi vite eius inſidiet̉ vel in eam manus inferat. vel iacturā totius eius ſubſtātie moliat̉. C. de re. do. aut̓. hec qͦꝫ. Eſt autē hoc ius reuocādi ꝑſonale ab vtraqꝫ ꝑte. vn̄ nō trāſ it ad heredeꝫ donatoris. qui tacuit ſuꝑ hoc in vita ſua. qꝛ tacēdo renūciaſſe videt̉. nec ad heredes do natarij. d. l. vlt. Merita em̄ ⁊ demerita ſunt ꝑſona lia. Hoc intellige ſi p̄dicti ſciuerūt cām ingratitu QQuid aūt ſi donatorignorauit in vita ipſius do natarij. An poſſit agere cōtra heredē ipſius dona tarij? Rn̄. Panor. in. c. fi. e. ti. poſt Io. an. dicit. ꝙ ſic: ſi ignorauit ingratitudinē cōmiſſam in vita do natarij. vel ſi ſciuit. ⁊ nō habuit tp̄us cōpetens ad agendū. arg. in. c. cum in veteri. de elec. ⁊ ibi ꝑ text. qui ponderat: qn̄ donator tacuit. ſꝫ nō dr̄ tacuiſſe: ſi ignorauit: vel nō habuit tp̄s cōpetēs ad agendū Et ꝑ hanc rōnem videt̉ idē dicendū in herede do natoris: vt poſſit agere cōtra donatariū. Sicut in ſil̓i dicit glo. in. l. fideicōmiſſum. C. de fideicō. ꝙ ſi legatarius iniuriā intulit teſtatori. ſi teſtator igno rauit in vita ex hoc poterit agere heres. ⁊ facit qd̓ notat glo. in. l. ſororē. C. de his qui. vt indig. Et ex illis glo. videt̉ inferendū. ꝙ ſi donatarius carnal̓r cognouit vxorē donatoris in vita ſua ipſo ignorā te in vita. ꝙ heres ſuꝰ poterit agere ad reuocandū donatione. qꝛ nō dr̄ tacuiſſe: exquo ignorauit. De hoc videsͣ. adulteriū. ⁊ jͣ. vſuſfructus. Utrū collator bn̄ficij poſſit reuocare collationē ob ingratitudinē cōmiſſam in ipſius ꝑſonā: Ioh̓. an. ⁊ cōiter doc. tenēt. ꝙ nō. qꝛ collatio bn̄ficij non eſt ꝓprie donatio. nā tenet̉ collator ex neceſſitate of ficij cōferre. Donatio aūt fit ex mera liberalitate. ⁊ ſic iura loquētia de donatōne nō habent locum in collatōne bn̄ficiorum. Etiā collige ꝙ reuocatio do natōis ob ingratitudinē habet locū dūtaxat in do natione ꝓprie ſumpta. ⁊ iō poſſet nō immerito attē ptari. ꝙ donatio facta ꝓpter merita p̄cedentia. nō reuocat̉ ob ingratitudinē. qꝛ illa nō eſt raera dona tio. ſed quedā remuneratio. Querit̉ de notabili. q. Quidam haro edificauit monaſteriū. ⁊ religioſi dicti mōaſterij cōmiſerunt ingratitudinē ꝯͣ hūc baronē. in caſibꝰ exp̄ſſis in. d. c. fi. nunqͥd reuocabit̉ illa donatō? Spe. ponit hāc q. eo. ti. ⁊ refert duas opiniones. Prima dicit ꝙ ſic et ꝙ ob hoc. monaſteriū deſtruet̉. ſicut in ſil̓i vide mus: ꝙ ciuitas qn̄qꝫ ſubmittit̉ aratro ꝓpt̓ delictū ciuiū. Iuxta nota. ꝑ Bart. in. l. aut facta. ff. de pe nis. Ite priuat̉ ciuitas dignitate ep̄atus ꝓpter de lictum ciuiū: vt in. c. ita nos. xxv. q. ij. Alia opinio eſt. ꝙ monaſterium non deſtruat̉. ſed expellentur perſone. ⁊ alie ſubſtituentur. ⁊ hec opinio videtur equior. vt ſic potius puniantur perſone qͣꝫ eccleſia

Donatio. jͣ. et cum hac opinione tranſit ibi Spec. Idem Pa nor. Glo. etiam addit alium caſum in. d. c. fi. ſcꝫ ex p̄ſumpta volūtate teſtatoris. ceſſante omni ingra titudine. vt ꝓpter ſuꝑuenientem natiuitatem filio rum. ⁊ de hoc vide Panor. in. d. c. fi. poſt Barto. in. l. ticia.§. imperator. ff. de leg. ij. vbi dicit. ꝙ qn̄qꝫ querimus de reuocatione fienda ex preſumpta vo luntate donatoris. qn̄qꝫ per remedium querele in officioſi. reſpectu filiorum exiſtentium tempore do nationis. vt quia effudit patrimonium. donando nihil. vel parum relinquendo liberis. Primo caſu aut donatio eſt facta in perſonam liberti. vel extra nei. ⁊ reuocatur in totum. ipſo iure. quaſi donator hoc tacite intellexerit: vt in. l. ſi vnqͣꝫ. cum glo. ſua. C. de re. do. Aut donatio fuit facta in perſonā vni us ex liberis. ⁊ tunc non reuocatur in totum pro pter natiuitatem filiorum. ſed vſqꝫ ad debitum bo norum ſubſidium. id eſt vſqꝫ ad legitimam. que de betur iure nature. Et ita intelligatur. l. ſi totas. C. de inoffi. do. Et ex hoc infert Panor. ꝙ donatio fa cta monaſterio. nō reuocat̉ in totum. de ſtricto iu re ꝓpter natiuitatem filiorum. quia monaſteriū hr̄ loco filij. Item quia donatio eſt facta in fauorē ani me. que nō debet eſſe minus fauorabilis ꝙͣ filius: vt in autentica. ſi qua mulier. C. de ſacro ſan. eccl̓. Et hoc etiam ſentit glo. in. d. c. fi. dum dicit. ꝙ do natio ibi fuit reuocata in totum. iure poli. i. celi. ſcꝫ ex quadaꝫ equitate naturali. nō iure fori. Scd̓o ca ſu dicendum ꝙ aut donatio fuit facta vni ex libe ris. ⁊ non reuocat̉ per alios liberos. niſi vſqꝫ ad de bitum bonorum ſubſidiū. etiam ſi donatio fuit in officioſa. re ⁊ conſilio. Aut donatio fuit facta alteri et tunc ſi liberis fuit aliquid relictum. non reuocat̉ niſi vſqꝫ ad debitum iuris nature. Si v̓o nihil reli quit ⁊ donatio eſt inofficioſa. re ⁊ conſilio. reuocat̉ in totū. Si aūt fuit inofficioſa. re tm̄. ⁊ nō conſilio. tunc nō reuocat̉ niſi vſqꝫ ad debituꝫ iuris nature. Intellige qd̓ dixi de donatione facta filio. qn̄ tenet vt qꝛ emancipato: vel filiofa. ꝓpter merita. ¶ Quero an ipſa donatio reuocetur. ipſo iure: vel querela ꝓpoſita? Rn̄. Bar. in. d.§. imꝑator. dicit. ꝙ reuocatio q̄ fit ex p̄ſumpta voluntate donantis ꝑ. d. l. ſi vnꝙͣ. fit ipſo iure: adeo ꝙ res pōt vendica ri. ⁊ poſſeſſio cōdici. Sed reuocatio. q̄ fit ꝑ titulum de inofficioſis donationibꝰ nō fit. niſi ꝓpoſita que rela: vt in. l. j. C. de inoffi. dona. Quid ſi pater donauit inofficioſe: ⁊ iurauit non venire cōtra. An filius poſſit agere querela? Rn̄. Bart. vbi sͣ. ꝙ qn̄ cōtractus infirmat̉ rōne alteri us. nunꝙͣ iuramento contrahentiū confirmat̉. qꝛ eſſet in alterius diſpendiū: vt extra de pac. c. ꝙͣuis et de iureiur. c. licet. li. vj. Sed hic donatio inoffici oſa infirmat̉ fauore filiorū. ergo ⁊cͣ. Quero vtrum dicte legi. ſi vnqͣꝫ poſſit renuncia ri. vtputa. dono bona mea. ⁊ volo ꝙ ꝓpter ſuꝑue nientes liberos nō poſſit reuocari? Rn̄. Bar. vbi sͣ. ꝙ ꝙͣtum ad illam reuocationē fiendam ꝑ tit. de inoffi. do. nō pōt renunciari. qꝛ ſit donatio in frau dem filiorum. Ꝙͣtum v̓o ad reuocationeꝫ que fit ꝑ. d. l. ſi vnꝙͣ. ſecus. nam reuocatio que fit per. d. l. ſi vnꝙͣ. fit ex p̄ſumpta voluntate donantis ꝓpter liberos. ⁊. c. vlti. xvij. q. iiij. dicit. de quodam qui fi lium non habebat. nec habere ſperabat. vnde ſi ex p̄ſſe voluit ꝙ in caſu exiſtentiū filiorū nō poſſet re uocari. ille leges nō habent locum. Quero quid ſi in dubio aliquis donauit ſimpli citer. et habuit liberos. An ille qui donauit habe bit neceſſe ꝓbare ꝙ non cogitabat ſe habere filios An alius cui donauit habeat neceſſe ꝓbare ꝙ vo luit iſtam donationem valere etiam exiſtētibus li beris? Bart. in. d.§. imꝑator. dicit ꝙ tres ſunt ca ſus. Quandoqꝫ quis cogitat expreſſe ſe habituruꝫ filios. et non habet locum. d. l. ſi vnqͣꝫ. Quandoqꝫ ſe non habiturum filios exp̄ſſe cogitat. ⁊ tunc ha bet locum. d. lex. ſi vnqͣꝫ. Quandoqꝫ quis donat̉: nec cogitat de hoc vtrū ſit habiturus filios vel nōͣ. tunc ſi liberi ſuꝑueniant habet locum. d. l. ſi vnqͣꝫ. et. d. c. vltimum. qd̓ dicit. nec putabat ſe habere fi lios. Sed ille qui nō cogitat. ſic. vel nō. nō putat ſe habiturum filios. cum habuit animū indifferentē nec ad aliquā partium cogitauit. ꝓ hoc. ff. de fur. l. falſus.§. ſi iactum. Quero. d. lex. ſi vnqͣꝫ. loquit̉ de eo qui donauit omnia bona. vel partem bonorum. Quid ſi dona uit vnā rem. an habeat locū. d. lex? Bar. vbi sͣ. di cit ꝙ ſic. nam. d. l. ſi vnꝙͣ. loquitur in omnibus bo nis. vel parte bonorum. ſed pars bonorum idē eſt ꝙ certa res. Et hoc quādo donatio facta eſt extra neo. Secus ſi vni filio. vel loco pio. quia non reuo caretur. niſi excederet debitum bonorum ſubſidiū Hec Barto. Quidam tn̄ quo ad primum credūt ꝙ non reuocabit̉. qn̄ res nō eſſet magni p̄cij. qd̓ vi detur equum. Quero: pone filij ſunt nati. et ſic donatio eſt re uocata ipſo iure. demum incōtinenti ſunt mortui An iſta donatio reconfirmet̉? Bar. vbi sͣ. dicit ꝙ nō. qꝛ ſicut actio ſemel extincta non reſuſcitat̉. Ita donatio ſemel extincta: nō recōualidat̉. vt. l. meui us.§. duobus. dele. ij. Quero: mulier donauit ſimpliciter. ⁊ iurauit ſe non reuocaturam illam donatōnem. Nati ſunt fi lij poſtea. An iuramentum reuocationem fiendā impediat ꝑ. d. l. ſi vnqͣꝫ? Bar. vbi sͣ. dicit. ꝙ. d. Re cuperus de ſancto geminato. ⁊ Franciſcus de prẜ. et ipſe conſuluerunt. ꝙ per tale iuramentum non impedit̉ reuocatio. nam illa reuocatio legis. ſi vn qͣꝫ. fit ex preſumpta voluntate. que eſt. vt ſi de libe ris cogitaſſet. non donaſſet. Sed iſta eadem con ditio ineſt iuramento. ergo non impedit reuocati onem. Quid ſi in donatione pactum fieret ꝙ donator donationem pretextu alicuius ingratitudinis nō reuocaret? Rn̄dit Aſten. lib̓. iij. ti. xx. ꝙ tale pactū nō tenet. qꝛ equitati naturali cōtrariū eſſet.ſ. ꝙ ali quis impune ingratitudinis viciū cōmitteret. C. de inuti. ſtip. l. ex eo. Sil̓r ſiquis impugnat eū. a qͦ habet bn̄ficiū. ꝑdit bn̄ficiuꝫ: extra de poſtulādo. c. vlt. Sic etiā ꝑdit̉ feudū. diſ. xcvj. ſi imꝑator. vel le atū. ff. de inoffi. te. papinianus.§. meminiſſe. An autem donatio inter coniuges valeat? Rn̄. ꝙ aut donatō facta fuit quando matrimoniū fuit contrahendum. puta inter ſponſum et ſponſam.

Uonatio. jͣ. Aut qn̄ fuit cōtractum. Si primo mō. aut nuptie ſequebantur. aut non. Si ſic. tenet donatio. etiam ſi alter inde fit pauperior: alter ditior. etiā ſi ſponſa deducta fuerit in domū ſponſi. que ꝓpter etatē nō poterat eſſe vxor qd̓ eſt verum ẜm Hoſt. niſi ſit ꝓ xima pubertati. ff. eo. inter eos. Si aūt nuptie non ſeq̄bāt̉. aut hoc eſt ex ꝑte donatoris aut nō. Si ſic aut donauit ſponſus ſponſe. aut ecōuerſo. Si pri mo mō. aut oſculum nō interuenit. ⁊ ſic reuocatur donatio tota. licet em̄ donatio illa fiat ſimpl̓r. ineſt tn̄ conditio tacite.ſ. ſi matrimoniū ſequat̉. Aut in teruenit oſculum. ⁊ tunc medietas reuocat̉. Si v̓o donauit ſponſa ſponſo: reuocat̉ tota. ſiue interue nerit oſculum. ſiue nō. C. de do. ꝓpter nup. ſi a ſpō ſo. Si aūt nō remanſit a ꝑte donatoris: quin mr̄i monium ſequeret̉. tunc donator totum recuꝑat ꝑ conditionē ſine cā. vel totum retinet. ſi nondū de dit. C. de do. ꝓpter nup. l. cum veterum. Si v̓o do natio fuit facta poſt matrimoniū contractum. aut dans fit pauꝑior. recipiens tn̄ non ſit ditior: puta. ſi emat inde vnguenta vxori: vel mulier cōſumpſit in conuiuio fiendo: vel aliter inutiliter. tunc em̄ ta lis donatio nō reuocat̉. qꝛ vxor nō eſt effecta locu pletior. ff. eo. l. ſi ſpōſus.§. pe. ⁊.§. fi. ⁊. l. qd̓ aūt.§. j. eo. ti. Idem ẜm Hoſti. in ſum. ti. eo. ꝙ ſi alterūter locum dederit cā ſepulcri. donatio tenet. qꝛ licet do nator fiat pauꝑior: recipiēs tn̄ tꝑaliter nō fit ditior. Idem ẜm Hoſt. ſi vir donet vxori ad oblationem faciendā: vel ad alias pias cauſas. eadē rōne. Aut dans nō ſit pauꝑior. ⁊ recipiēs fit ditior. ⁊ tunc eti lij ſunt nati. et ſic am donatio tenet. ⁊ glo. in. c. fi. extra eo. exemplifi cat: vt ſi maritus ſit inſtitutus heres ⁊ repudiet he reditatē donatōis cā: vt deferat̉ vxori ſibi ſubſtitu te. Non em̄ pauꝑior fit qui nō acquirit. ſed qui de ſuo patrimonio ꝑdit. Item ſi repudiat legatum vt remaneat penes vxorem oneratā ꝓ legato: p̄ſtan do: vel ſi rogatus eſſet reſtituere hereditatem vxo ri: nec detrahat quartam cā donatōnis. tunc tenet donatō. d. l. ſi ſpōſus.§. ſi maritus. ⁊.§. ſi quis: vel ſi donauit vxori rem alienam bona fide. ff. eo. l. ſed ⁊ ſi conſtante. Aut dans fit pauꝑior. ⁊ recipiēs diti or. Et tunc nō valet. extra eo. c. fi. in tex. ⁊ in glo. ni ſi in aliquibꝰ caſibus. Primo ſi dans ſit in eadē vo luntate vſqꝫ ad mortem. Et ſi donatio legitimum modū excedat: nō tn̄ fuerit inſinuata vſqꝫ ad legi timū modū valebit. C. eo. donatōes. Bar. tn̄ in. l. ſi vt allegatis. C. de inoffi. do. dicit ꝙ aūt ſūt dona tiones ab initio inualide. ſed ſunt eodem tꝑe cōfir mate: vtputa ꝑ mortem. Et tunc de omnibꝰ fiet re uocatio ꝓ rata. Si v̓o donationes ab initio vali de fuerunt tunc reuocat̉ ſolum vltima: q̄ fuit inof ficioſa: vt. l. ſi libertus. ff. de iure patro. Scd̓o ſi do natio in tp̄s finiti matrimonij ſit collata. ſed an̄ tē pus illud. non efficit̉ res donata donatarij. ſed dif fertur in tp̄s. quo mulier a lege viri ſoluta eſt. ff. e. ſi cum vxori.§. vlti. vbi dicit̉. inter virum ⁊ vxorē: mortis cā donatōnes recepte ſunt. Tercio ſi dans dedit pecuniam ad refectionem edium ſuccenſarū ff. eo. ꝙ ſi vir. Quarto ẜm Hoſti. ſi donauit vxori annuum vel meſtruum: ad ſui ſuſtētationeꝫ ſuorū qꝫ: vſqꝫ ad vires dotis. id eſt fructus dotis. naꝫ qd̓ Fo. LX. vltra dat̉ reuocat̉. Idem glo. in. d. l. ex annuo. vbi et addit: ꝙ de alio ſuo proprio poteſt maritus do nare vxori ad exhibitionem ſui. quatenus concur rit cum fructibus quos ſibi retinet. ⁊ quod ſuꝑerit facta computatione eius: quod donatum eſt cum fructibus dotis reuocabitur. Quinto ſi vir ꝓ vxo re vectigal ſoluat. non enim donat qui in neceſſa rijs oneribꝰ ſaccurrit: vt. d. l. ex annuo. Sexto quā do vxor donat marito gratia honoris vel dignita tis adipiſcēde. ſed eatenus eſt ratum donum. qua tenus gratia dignitatis ſupplende opus eſt. ff. eo. l. quod adipiſcende. Septimo quando fit donatio inter imꝑatorem ⁊ auguſtam. quia imperiales cō tractus vicem legis obtinent. C. eo. l. pe. Cauſe au tem ꝓhibitionis donationis inter virum vxorem ſunt quatuor. Prima. ne ꝓpter amorem. alter con iugum nō obtemperando: donationibus faciliter ſpoliaret̉. ff. eo. l. j. Secūda. ne melior in pauperta tem incideret. ⁊ deterior ditior fieret. ff. eo. l. iij. Ter cia ne forte coniuges ad acquirendum intenti ſibi per donatōes: non eſſent ſtudioſi liberos habendi vel educādi. ff. e. l. ij. Quarta. ne amor honeſtus. et debiti exhibitio. que debēt eſſe inter coniuges pre cio conciliari viderentur. d. l. iij. Nec etiam valet inter eos remiſſio alicuiꝰ debiti: aut aſſignatio cu iuſcunqꝫ debitoris. qꝛ hec omnia donationes ſunt ff. eo. l. ſi ſponſus. Quod autem dictum eſt de do nationibus prohibitis. Idem intelligas de vendi tiōibus ſimulatis. Et vide ad hoc glo. ſingularem in. c. quanto. de priuil̓. que dicit ꝙ quadrupliciter fit fraus legii. Primo. de perſona ad perſonam. vt ſi vxor velit donare viro: vel ecōuerſo cum nō poſ ſit ſupponit aliam perſonam cui donat. non valet donatio. d. l. iij.§. non tm̄. Secundo de re ad rem prohibitum eſt ne filiofa. pecunia mutuetur. Si ta men aliud in fraudem factum fuerit. puta dediſti frumentum vel aliud ſimile. quod venderet: vt pe cuniam haberet. ſit fraus legi. ff. ad ſe. conſult. ma ce. l. ſed Iulianus.§. mutui. Tercio de contractu ad contractum: vt puta vxor non poteſt donare vi ro. vt dictum eſt. vult vendere: vt hoc modo poſ ſit donare. non valet. d. l. ſi ſponſus.§. circa. Quar to de contractu ad contractum: altero tamen mo do. ſcilicet cum mulier pro alio fideiubere non poſ ſit. principalem ſe facit debitricem. hoc non valet. ff. ad ſena. conſult. vel. l. ꝙͣuis.§. ſi cum eſſem. Quibus auteꝫ modis reuocetur donatio facta inter coniuges? Rn̄deo multis modis. Primo ſi donatio fuit expreſſe reuocata. ⁊ in hoc debet attē di vltima voluntas. ff. eo. cum hic ſtatus.§. j. Se cundo ſi tacite reuocetur. puta ſi res donata ꝑ do natorem alienetur. d. l. cum hic ſtatus.§. ſi maritꝰ vbi patet ꝙ non ſolum alienando. videtur tacite reuocare donationem. ſed etiam pignori obligan do. niſi expreſſe aliud oſtendat. Tercio ſi prius mo ritur donatarius: extra eo. c. fi. Si auteꝫ ſimul mo riantur. puta naufragio. vel ruina. tenet donatio. d. l. cum hic.§. ſi ambo. vn̄ ſuccedūt tunc heredes donatarij. Azo etiā dicit in ſum. eo. ti. Idē eſſe ſi ſil capiāt̉ ab hoſtibꝰ. ⁊ nullus eorū reuertat̉ ſil̓ vidēt̉ deceſſiſſe. Quod ſi vnus redierit. Is videt̉ ſuper

Donatio. jͣ. uixiſſe: qui redijt. qn̄ alter remanet. d.§. ſi ambo. Item ſi fiat diuortium. d. l. cum hic.§. ſi diuortiuꝫ. et ibi patet ꝙ hoc verum eſt. qn̄ diuortium fit ex di ſplicentia. Secus ſi fieret cum bona gratia. vt ſi fie ret cauſa religionis. Item ſecus ſi poſt diuortium matrimoniū reſtaurat̉: vt ibi. Item cum ſocer nū cium diuortij mittit nurui. cui donauerat: vt in. d. l. cum hic.§. ſi ſocer. Et predicta non ſolum obti nent inter virum ⁊ vxorem. ſed etiam inter ſocerū ⁊ generum. ⁊ inter cōſoceros qui copulatos in ma trimonio in poteſtate habent. Et vt plene habeas noticiam. qui poſſint donare. ⁊ qui non. vide glo. ſingularem in. l. iij.§. qui in eiuſdem. ff. e. quam ſe quit̉ Ho. in ſum. que dicit. ꝙ tribus modis quis alium ꝑ poteſtatem contingit. vel quia ego ſum in poteſtate tua: vel qꝛ tu es in mea. vel qꝛ ego ⁊ tu ſu mus in eiuſdem ptāte. Si ergo aliquo iſtoruꝫ mo dorum alicuius maritum cōtingo ei cuius maritū contingo donare nō poſſum. Idem eſt ex ꝑte vxo ris. nam ⁊ qui eam aliquo iſtorū modorū cōtingit marito eius donare nō poteſt nullo v̓o iſtorū mo dorum interueniente donatio nō impedit̉: vt in ſo cru ⁊ nurū. Glo. etiam addit quartum modum di cens. Item alij qui coniuges ꝑ ptātem cōtingunt vt ſunt duo conſoceri. An aūt indiſtincte ꝓhibeat̉ donatio inter virū et vxorem? Rn̄. Panor. in. d. c. fi. dicit ꝙ regulari ter ꝓhibet̉ donatio oīno pura. ⁊ illa dr̄ oīno pura. que nulla rōne cogēte fit: ſed ſola liberalitas eſt cā donationis. l. j. ff. de dona. ⁊ ſic vbi nulla p̄ceſſit ob ligatio. ſecus ſi ꝓpter aliqua ſeruicia. qꝛ tunc tenet donatio. qꝛ illa nō eſt vera donatio. Ideo donatio remuneratiua nō ꝓhibet̉ inter virum ⁊ vxorem: vt in. l. ꝙ aūt.§. ſi vir. ff. eo. vbi patet ꝙ ſi vir dona uit vnā rem vxori. et vxor aliā rem marito. fit hinc inde compenſatio. Et ꝑ hoc notanter dicit Bart. in. l. ſi volūtate. C. de do. ꝓ. ꝙ ſi nobilis nubit ple beo pōt ſibi cōſtituere dotem aīo donandi. licet cō ferat̉ in tp̄s matrimonij. qꝛ iſta non eſt ſimplex do natio que ꝓhibet̉ inter cōiuges. ſed eſt remunera tiua. qꝛ nobilis nubēdo plebeo videt̉ ſibi quoddā munus conferre. ⁊ ſic maritus donando videt̉ re munerare. ⁊ nō ſimpliciter donare. ad hoc. l. aqui lius. ff. de dona. Idem tenet Panor. in. c. ſi ſeduxe rit. de adul. ꝑ glo. ordinariam in. d. l. ſi volūtate. ꝙ ſi vxor eſſet de nobiliori genere. tūc poſſet aliqͥd da ri ⁊ dos augeri eadem rōne: ⁊ vt acquirat ſibi ami cos potentioris generis. An autē donatio inter virum ⁊ vxorem que fit ſimplici ꝓmiſſione confirmet̉ morte? Rn̄. nō. per l. papinianus. ff. eo. ⁊ ibi dicit Bar. hoc verum qn̄ nō interuenit traditio vera vel ficta. Si em̄ confeſ ſus fuiſſet ſe habuiſſe ⁊ recepiſſe. habet̉ loco traditi onis. ⁊ hoc confirmat̉ morte: vt. l. qd̓ ſuo. ⁊ ibi glo. C. de do. ca. nō nu. An aūt teneat donatio inter coniuges. ſi confir met̉ morte ciuili. Puta maritus donat vxori. c. de inde maritus efficitur ſeruus. vl̓ deportatur in in ſulam et omnia bona eius confiſcantur nunquid iſta. c. debeant cōfiſcari? Rn̄. de hoc eſt caſus in. l. ſed ſi mors. ff. eo. ⁊ in. l. res vxoris. C. eo. vbi Bar. ſummando illam. l. dicit ꝙ donatio inter cōiuges cōfirmat̉ morte naturali: vel ciuili. ex qua libertas perdit̉. Sed ſi ꝑditur ciuitas. libertate manente tunc mors naturalis expectat̉. Exemplum primi. vt ſi donator efficit̉ ſeruus pene vel damnatus ſit in metallum vel in opus metalli. tunc donatio nō extinguit̉. ſed conualeſcit. Et ob hoc dicit Bar. in l. qui vltimo. ff. de penis. ꝙ damnati ad mortē effi ciunt̉ ſerui pene. ⁊ ſic talis ſentētia trahit ſecum ex ecutionem. ⁊ iſtorum damnatorum ad morteꝫ nō valet teſtamentum. Et puto hoc ideꝫ eſſe etiam ſi euaferint: vel ſi eſſent arrepti de manibus familie poſt ſententiam latam in preſentes. Non dico ita de bannitis. Secus tamen eſt. ſi quis fiat ſeruus hominis vel priuati. Ratio diuerſitatis ẜm glo. in d. l. res. eſt: quia vbi efficit̉ ſeruus hominis. eſt do minus qui pōt reuocare. ſed nō vbi efficit̉ ſeruus pene. Hodie v̓o ex delicto. nō poteſt quis damna ri: vt ſit ſeruus pene. vt in autentica. hodie. C. eo. Quod intelligit Bar. ibi. in his qui ſuꝑuiuere ha ent. Secus ſi damnant̉ ad mortē: ſicut dictū eſt. An aūt donatio confirmet̉ morte ciuili. que eſt ꝑ ꝓfeſſionem factaꝫ in religione? ⁊ queſtio eſt pul cra. Rn̄. Barto. in autentica. ſi qua mulier. C. de ſa. ſan. ec. ⁊ in. l. ſed ſi mors. ff. de do. inter vi. ⁊ vxo. cōcludit. ꝙ qn̄qꝫ iſta mors ciuilis que inducit̉ ꝑ ꝓ feſſionē. habet oīno quo ad bona eundem effectu: quem habet mors naturalis. vtputa ſi quis ingre diat̉ religionem fratrum minoruꝫ. qui nō poſſunt habere aliquid: nec in ꝓprio: nec in cōi. tunc puto ꝙ heres habebit omnia incontinēti. Sed qn̄ talis mors ciuilis nō habet oīno eūdem effectum. quia ſaltem in cōi pōt retinere bona. tunc heres inſtitu tus debet expectare mortē naturaleꝫ. ⁊ interim eſt in pendenti. poterit em̄ an̄ mori heres qͣꝫ teſtator. arg. ad hoc. d. l. res vxoris. Et ꝑ hoc patet ſo. ad. q. noſtram eadem rōne. Quid aūt ſi matrimonium nō tenuit. An vale at donatio inter eos? Dic ꝙ licet donatio ipſo iure valuerit. quia tn̄ ꝑſona indigna eius fuit reuocari poterit. C. eo. l. ſi ex voluntate. Intellige ſi ignora bat. Si v̓o vterqꝫ ſciebat impedimentum. ⁊ matri monium non tenere. fiſcus repetet. ff. eo. l. cum hic .vltimo. Quid aūt de veſtimētis: q̄ dat vir vxori. An va leat donatio. ⁊ an debeāt eē vxoris: an heredis ma riti? Rn̄. Bar. in. l. in his. ff. ſo. ma. dicit ꝙ veſtes quotidiane quas maritus dat vxori. ſtatim efficiū tur vxoris. l. ex annuo. ff. de do. inter vi. ⁊ vxo. ⁊ ſic ſine dubio ꝑtinēt ad heredes mulieris. Ueſtes v̓o p̄cioſe nō efficiunt̉ mulieris. nec vir videt̉ dare aīo donādi. ſed ꝓpter ſeip̄m facit: vt vxor ſua magis or nate vadat: vt. l. mortis ſue cā. in princ. ff. de do. in ter vi. ⁊ vxor̄. ⁊ hoc dicit glo. in. l. ſi vſuffructus. ff. ad. l. fal. ⁊ hoc videt̉ velle lex ꝙ talia ornamēta non ſint vxoris: niſi exp̄ſſe legarent̉: vt. l. ornamentorū de au. ⁊ ar. le. ⁊. l. hoc legatuꝫ. cum. l. ſe. de le. iij. Et dicit Bartolus pluries cōſuluiſſe. ꝙ veſtes quoti diane ſint vxoris. precioſe vero et feſtiue ſint here dis viri. Idem Bartolus in. l. pͥma. ff. de colla.§. nec caſtrenſe. vbi querit: an huiuſmodi veſtes ſint

Donatio. j. conferende: et concludit ꝙ aut loquimur de veſti bus vilibꝰ: ⁊ alijs illi dn̄e neceſſarijs ad vſum quo tidianum. ⁊ ille nō ſunt conferende. ſed ſunt ꝓprie illius mulieris. ⁊ ab initio tenuit donatio. inter ſo cerum ⁊ nuruꝫ: vt. d. l. ex annuo. Si v̓o loquimur de veſtimentis ⁊ alijs ornamētis p̄cioſis ⁊ feſtiuis tunc illa qualia ſunt veniunt ad diuiſionem: vt. d. l. mortis. nec poteſt dici ꝙ morte ſoceri facta dona tio ſit confirmata. qꝛ nō fuerunt dicte res donate. ſed ad vſum tradite: vt. d. l. mortis. in fine. Et ideo puto. ꝙ licet ex vſu quaſi loquēdi. qn̄ maritus ſpō ſat vxorem. ⁊ mittit ſibi coronam cum burſa. et dr̄: talis donat vxori coronam. tn̄ dico ꝙ nō eſt ꝓprie onare. ſed magis ad vſum dare. d. l. mortis. Quid aūt dicendum de veſtibꝰ lugubribꝰ? Rn̄. Ange. in. l. ſi ex re dn̄i. ff. de ſti. ſer. determinat fore mulieris. ꝑ glo. ibi poſitam. ¶ Quid aut de encenijs factis vxori. a conſangui neis viri vel vxoris: an ſint ipſius vxoris? Rn̄dit Bar. in. l. ſed ſi plures.§. in arrogato. de vul. ⁊ pu. dicit. ꝙ ſi donatio eſt facta a conſanguineis. ex par te viri. illa dona fuerunt facta contemplatione vi ri. Unde de bonis viri vident̉ eſſe ꝓfecta: vt. d.§. in arrogato. dum dicit. amicus vel cognatus. vi dent̉ em̄ magis facta marito qͣꝫ vxori. Sed in ence nijs factis a cōſanguineis vxoris: vident̉ facta cō templatōe vxoris. ⁊ dicit Bar. Ita de facto ſe con ſuluiſſe. An aūt valeat donatio inter coniuges cōfirma ta iuramento? Rn̄. Bar. in. l. j. ff. eo. dicit ꝙ nō fir matur iuramento. qꝛ inuitarent̉ ad delinquendū tn̄ remittit ſe ad nota. ꝑ eum in. l. ſi quis ꝓ eo. ff. de fideiuſ. ⁊ ibi concludit. ꝙ valet talis donatio. Ideꝫ tenet in. l. ſeius ⁊ augerius. ff. ad. l. fal. Idem tenet Guil̓. de cu. vt recitat Bar. in. d. l. ſeius. Hac rati one. quia datum in fauorem religionis valet: vt. l. cum hic.§. circa. ff. eo. Sed iuramentū eſt magna religio. Idem tenet Io. de ligna. ⁊ Panor. in. c. fi. eo. ti. Nec obſtat quod dici poteſt. ꝙ iuramentuꝫ contra bonos mores nō valet: vt in regula. nō eſt. de reg. iur. li. vj. quia debet intelligi. qn̄ iuramentū eſt contra bonos mores naturales. non de bonis moribus ciuilibus. Et ideo dari poteſt hmōi con iugibus optima cautela. qn̄ volunt inter ſe donare vt donans iuret nō contrauenire hmōi donatiōi. et ſic valebit donatio. xiti ttrtu hiti Sed circa p̄dicta opponit̉. nam iuramentū cō iaii aii tra legem interpoſitum eſt nullum: vt in. l. non du bium. C. de legi. Sed lex ꝓhibet donationem ta lem: ergo ⁊cͣ. Rn̄. Panor. in. c. cum cōtingat. de iu i reiur. dicit ꝙ qn̄qꝫ lex aliquid ꝓhibet propter bo aaſſii nos mores naturales: nō ciuiles cōſeruandos. Ci uiles em̄ ſunt variabiles. ⁊ iuramentū in cōtrariū eri nihil valet: vt in. d. regula. nō eſt. Qn̄qꝫ lex fundat̉ ſuꝑ bono publico principaliter. ⁊ iuramentū non valet. qꝛ pactum ⁊ iuramentū priuatorū nō pōt re mittere ius publicū. Qn̄qꝫ lex eſt fundata non ſuꝑ bonis naturalibꝰ: nec ſuꝑ publica vtilitate princi paliter. ſed in odium aliquorū. ⁊ tunc cum nulla re periat̉ turpitudo in iurante. ita ꝙ pōt dūtaxat cuꝫ diſpendio rerum tꝑalium iuramentuꝫ adimplere contra legem obligat iurātem. Qn̄qꝫ lex eſt funda Fo. LXI. ta principaliter ſuꝑ fauore priuati. licet in conſequē tiam ⁊ ſecundario ſuꝑ publico: vt in. d. c. cum con tingat. ⁊ in. c. ij. de pact. in. vj. ⁊ iuramentum in cō trarium obligat iurantem. Ratio hec eſt. quia vbi lex nō eſt fundata ſuꝑ fauorē publicū. nec iuramē tum cōtinet in ſe aliquā turpitudinē ex ꝑte iuran tis: vel ex ꝑte materie. non pōt impedire qͦminus quis obliget̉ deo. Pater ⁊ filius qui eſt in eius poteſtate ſibi dona re nō poſſunt. eo qꝛ pater ⁊ filius: quaſi vna ſunt ꝑ ſona. C. de impu. ⁊ alijs ſub. l. vltima. Fallit tamē in dote et donatione ꝓpter nuptias. Sunt etiam. alij caſus in quibus valet donatio inter patrem et filium. ⁊ in quibus nō querit̉ patri vſuffructus: vt notat glo. in autentica. Idē eſt. C. de bo. que lib̓. ⁊ glo. in autentico. vt liceat matri. coll̓. viij. Primus qn̄ ſub hac conditōe relinquit̉ vel dat̉ a parente.ſ. auo vel ꝓauo vel ab extraneo ne patri perueniat vſuſfructus. d. autē. vt liceat. in principio. Scd̓us ſi pater remittat filio vſumfructum. queꝫ habet in rebus illius aduēticijs: vt in. l. cum oportet.§. ſin aūt. de bo. que li. Tercius in hereditate fratris vel ſororis: in qua cum patre admittit̉: vt in autentico de here. ab inte.§. ſi v̓o colla. ix. Hoc aliqui intel ligunt. qn̄ filius decedit. ad cuius ſucceſſionem vo cant̉ pater et fratres. vt in aut̓. ceſſante. C. de legi. here. tunc pater nō habet vſumfructum in parteꝫ filiorum. qui ſecum diuidunt. ſed in bonis alijs eo rum. ſic. Quartus in hereditate quā adit filius pa tre nolente: vt in. l. fi.§. ſin aūt. C. de bo. q̄ li. Quin tus qn̄ filio legat̉ ſeruus: vt eū manumittat: vt. d. l. fi.§. fi. Sextus in his rebus que filio obueniunt parentibus ſoluentibus matrimonium ſine cau ſa rationabili: vt in autētico: vt nulli. iudi.§. quia vero. Septimus ſi filio legatur vſuffructus. nam ſeruitus ſeruitutis eſſe non poteſt. ff. de vſufru. le. l. j. Octauus. ſi imperator donauit filiofami. vt. l. cum multa. C. de bonis que liberis. Nonus cum filiofami. eunti in caſtra pater donat mobilia. De cimus in quaſi caſtrēſi. vt in. l. cū oꝑtet.§. exceptis C. de bo. q̄ lib̓. Undecimus ſi pater donat filio ob alimenta ẜm Hoſti. Alium caſum addit Bar. in l. contra. ff. re. amo. per glo. ibi. ꝙ ſi filiuſfa. recepit dotem. patre non conſentiente. nec ſe obligante: patri nihil acquiritur. nec vſuſfructus. nec aliquid Queritur vtrum pater teneatur facere inuenta rrum cum recipit bona aduenticia filiorum in qui bus habet vſumfructum? Dic ꝙ nō. Ad quid em̄ fieret. cum de eis rōnem reddere nō teneatur? Itē ꝙ ad hoc teneat̉. lege cautum nō reperit̉. Item ꝙ non teneatur. hoc ſuadet conſuetudo. que eſt opti ma legum interpres. Et hec queſtio fuit de facto bononie. Et ſic deciſa. rationibus predictis. Hec Par. ſy. Quid ſi pater vſufructuarius monachat̉. an ex tinguet̉ vſufructus. quē habet in bonis filij aduē ticijs? Rn̄. glo. in autentica. ideꝫ eſt. C. de bo. q̄ li. dicit ꝙ nō finit̉. Sed Mar. ſy. dicit hoc verum in vſufructu quem habet in bonis alterius. nō filio rum. nam vſuffructus quem habet in bonis ad uenticijs filiorum. bene finitur. cum filij deſierint

Donatio. jͣ. eſſe in ptāte patris. Item deſijt eſſe legitimus ad miniſtrator bonorū. ꝓpter que duo. patri dat̉ vſuſ fructus. Et hec qō fuit de facto bononie. et ſic fuit deciſa. Nec obſtat p̄dicta glo. qꝛ intelligit̉ ī vſufru ctu quē habet in bonis alterius. nō in bonis adue ticijs filiorum. hec Mar. Quid autē de donatōe quam facit pater filio in actu emācipatōis. an ſit ſimplex. vel ob cām? Rn̄. Barto. in. l. vt liberis. C. de colla. ⁊ in. l. j.§. nec ca ſtrenſe. ff. de colla. dicit nemo dicat ꝙ illud qd̓ dat pater filio in p̄mium emācipatōis ẜm cōem vſum loquēdi: dicat ob cām donatio. immo eſt ſine cā et ſimplex donatio: qꝛ magis filius pr̄i deberet dare. qꝛ eū liberat a patria ptāte. Et iō videt̉ facta ex ſo la liberalitate: vt. l. cū oꝑtet.§. cum aūt. de bo. q̄ li. deo tanqͣꝫ ſimplex donatio venit cōferenda. An autē pater poſſit donare filio ꝓpter merita? vide Bart. in. l. j.§. nec caſtrenſe. ff. de col̓. ⁊ in. l. ſi donatiōe. C. de col̓. ⁊ in. l. frater a fratre. ff. de cōdi. inde. vbi diſtinguit ꝙ ſi quidē pater donat filio ꝓ pter merita p̄cedētia talia. ꝓpter que cuilibet extra neo ad idem teneret̉. tunc valet donatio. ⁊ res do nata efficit̉ peculij aduēticij. videt̉ em̄ filius queſi uiſſe ex oꝑis ⁊ laboribꝰ ſuis. ⁊ ſic eſt aduēticiū. d. l. cum oꝑtet§. j. nec ſufficeret dicere in inſtr̄o. ꝙ hoc fecit ꝓpter merita. niſi merita ꝓbarent̉: vt. l. ſi forte ff. de ca. pec. Et ꝑ hoc dicit Barto. ibi ꝙ ſi aliquis donauit aliquid alicui ꝓ meritis ⁊ bonis ſeruitijs habitis ⁊ receptis ab eo. Si quidē iſta donatio fit ab eo qui poſſet donare libere. nullis p̄cedētibꝰ me ritis. tunc iſta verba enūciatiua inducūt ꝓbatiōꝫ inter eaſdē ꝑſonas. Sed ſi de neceſſitate requirerē tur. ⁊ al̓s donare nō poſſet. tunc illa verba nō ꝓba rent merita p̄ceſſiſſe: vt. d. l. ſi forte. ⁊ notat̉ in. d. l. ſi donatiōe. Si v̓o donat ſimpliciter meritis nō p̄ce dentibꝰ. tunc nō valet donatio niſi morte ꝯfirmet̉ Sed quid in dubio qn̄ pater donat filio ſimpl̓r an videat̉ donare vt filio. an vt bn̄ merito? Glo. in d. l. ſi donatōne. dicit notāter. vt refert ibi Bar. ꝙ debemus inſpicere ſi p̄ceſſerīt merita. quibꝰ inter uenientibꝰ. nō eſſet donatio ſimplex ſed ob merita Si nullū meritū p̄ceſſit. videt̉ ſimplex donatio. eti am ſi pr̄ dixerit in inſtr̄o. dono tibi vt extraneo ꝓ ter merita. talis em̄ cōceſſio nō facit fidem. Utrū donatio facta ſub cōditiōe ſit idē ꝙ facta ſub mō: Rn̄. nō. nam illa q̄ fit ſub ꝯditiōe. puta ſi tale quid fiat. nō tenet. niſi exiſtēte cōditōe. ſꝫ illa q̄ fit ſub mō puta. vt tale quid fiat. ſtatim tenet. ſꝫ nō extante illo pōt reuocari. C. de do. ſub mō. l. j. ⁊. ij. et. l. fi. Utrū ſacerdotes parochiales et alij clerici ſiue p̄lati poſſint donare? De hoc videsͣ. clericus. iiij. Ep̄s tn̄ ad cōſtruendū monaſteriū p̄t cōferre quī quageſimā bonorū ſue eccleſie. Ad edificatione v̓o alterius eccleſie ſolū cēteſimā. xij. q. ij. bone rei. nec requirit̉ nouus cōſenſus. cū ſemel a iure cōceſſum ſit. Et ſi plures donatōes fecit ⁊ excedāt quinqua geſimā vel centeſimā. excedēs ſiue vltima reuoca bit̉ ⁊ nō oēs. ẜm Panor. ⁊ doc. in. c. apl̓ice de do. lꝫ aliqui dicāt ꝙ de qualibet dꝫ ſubtrahi certa ꝑs. qꝛ vltima donatio ſimpl̓r nō grauat. Sed in contrarium eſt. qꝛ prime donatōes ſūt ſortite ſuū effectū. nō ergo debēt reuocari ꝓpter vnā vel vltimā. quia qd̓ legittime factū eſt ⁊cͣ. Sed vbi plures donatōes eſſent ſil̓ facte: ſeu nō apparet de anterioritate. tūc p̄t ꝓcedere cōtraria opinio. Infert etiā Panor. ꝙ vbi donatio ꝓhibet̉ vſqꝫ ad certā quantitatē. non pn̄t fieri plures donatōes ſucceſſiue vſqꝫ ad illam quantitatē. qͣſi hoc videat̉ actū in fraudē legis. Et facit ad materiā. l. ſancimus. C. de do. nam dona tio ꝓhibet̉ ſine inſinuatōe vltra quingentos aure os. Pone ꝙ ſucceſſiue quis fecit eidē plures dona tiōes. ⁊ ſil̓ coaceruate excedūt quingētos aureos. nunqͥd exceſſus valebit ſine inſinuatiōe: Et certe dicendū eſt ꝙ nō. ⁊ optime ꝓbat̉ in. d. c. apl̓ice. An aūt cōſenſus capl̓i debeat interuenire qͦ ad cōſtruendū monaſteriū? Dic ẜm Panor. vbi sͣ. ꝙ ep̄s a principio nō pōt de nouo ꝯſtruere monaſte riū: nec eccleſiā cōſtructā ſecularē monaſticis infor mare regulis ſine cōſenſu capl̓i. Et ita intelligit̉. c. ſi ep̄s. xij. q. ij. Sed poſtꝙͣ hec ſunt acta cum cōſen ſu capl̓i pōt ſolus hanc donationē facere. qꝛ tūc eſt neceſſaria. ⁊ ita intelligunt̉ alia iura. Et ẜm cōiter doc. nō ſoluꝫ de redditibꝰ ſed etiā de poſſeſſionibꝰ pōt ep̄s hanc donationē facere. quin immo expe dientius eſt eccleſie de poſſeſſione qͣꝫ ꝓpter hoc do nare quinquageſimā ꝑtem reddituū. Et hoc intel ligas de donatōe inter viuos. Secus in teſtō ẜm cōiter doc. qꝛ teſtm̄ porrigit̉ ad tp̄us. quo nō eſt fu turus p̄latus. qꝛ morte cōfirmat. ergo cum nō poſ ſit diſponere tunc: nec nūc in teſtō. Item teſtm̄ fit de rebus ꝓprijs. non de alienis. ⁊ adhuc ex magna gratia concedit̉. vt quis poſſit teſtari de rebus ꝓ prijs. ꝓpter primam rōnem. Si tamen quinquage ſima. aut centeſima eſſet in graue damnū eccleſie. tunc dari non deberet. d. c. apl̓ice. Item in rerum donatione dꝫ attendi rōnabilis cōſuetudo loci: ex tra de dona. ceterum. An autem in omnibus donationibus factis vl tra quingentos aureos requiratur inſinuatio? Et dicitur inſinuatio ſcriptura publica que fit coram iudice. ⁊ ſcribitur in actis publicis. Dic ẜm Mo nal. ꝙ donationes que in priuatum a principe fi unt: cuiuſcunqꝫ quantitatis ſint. valent. etiaꝫ ſine ſcriptura. l. ſancimus. C. de do. Et econuerſo que fiunt in principē a priuatis. d. l. ſancimus. ⁊ in au tentica. Et a priuatis ibi poſita. Item cum donat̉ pijs locis ſil̓r valet. qꝛ in his optima mēſura: eſt re rum donataruꝫ immēſitas. in autētico de nō alie. vel pͥmū. re.§. ſi nimis. col̓. ij. An autem donator teneatur de euictione? Dic ẜm Panor. in. c. inter cetera. de preben. ⁊ in. c. fi. de emp. ⁊ ven. poſt Cy. ⁊ alios. ꝙ aut donator ſolen ni promiſſione ꝓmiſit de euictōne. ⁊ tenetur. Aut non promiſit. ⁊ tunc aut donatio incepit a promiſ ſione. vt quia primo promiſit. et poſtea donauit. Aut incepit a traditione quia ſimul donauit ⁊ ꝓ miſit. primo caſu: olim non tenebat̉: niſi promiſſio fuiſſet ſolennis. puta ſtipulatione interueniente. ſꝫ hodie ſecus. ꝑ. l. ſi quis argentum. C. de donat̉. ſe cundo caſu. ſcilicꝫ cum incepit donatio a traditio ne. aut vult agere ad particulare intereſſe. puta ad

Donatio. ij. ſumptus factos occaſione illius donationis. ⁊ di ſtingue vtrū donator fuerit in dolo vel nō. Nam pͥmo caſu tenet̉. ſcd̓o nō: vt in. l. Ariſto. ff. de dona. Ad dotale v̓o intereſſe rei donate agere nō pōt. vt l. ij. C. de euic. Quid autē ſi donator dicat. dono tibi villā meā ⁊ oīa iura q̄ habeo in ea. an veniāt iura ſpūalia: vt puta. ius patronatꝰ: decime ⁊ hmōi. Dic ẜm Pa nor. in. c. ſedes. de reſcriptꝭ ꝑ notabile dictū Inno. in. c. ex lr̄is. de iu. patro. ꝙ nō veniunt iura ſpūalia ꝑ talē donationē. qꝛ hoc ſignum oīs. nō extendit ſe ad ea q̄ ſunt alterius iurꝭ ⁊ nature ꝙͣ ea q̄ principa liter tranſferunt̉. optime facit. d. c. ſedes. vbi dicit̉ ꝙ ꝑ clauſulā generalē. quidā alij ⁊ res alie. multitu do effrenata non includit̉. nec ꝑſone nec res maio res exp̄ſſis. ſꝫ pares vel minores. Ex quo infert pa nor. ꝙ genꝰ ſequēs enumerationē ſpecieꝝ. reſtrin gitur ad ſpēs pares exp̄ſſis. Sic gͦ illa generalitas ſcꝫ ⁊ oīa iura. debet reſtringi ad tꝑalia. ꝓpter ſpeciē tꝑalitatis p̄cedentē. Secus autē qn̄ datur aliquid qd̓ hꝫ ſimul tꝑalia ⁊ ſpūalia iura: cū omnibꝰ ꝑtinē tijs ſuis. ſicut eſt p̄benda q̄ hꝫ poſſeſſiones ⁊ deci mas. tūc oīa ſimul tranſferunt̉. hoc idē tenet Ho. in. d. c. ex literis. Onatio. ij. ſcꝫ cā mor tis eſt. vt cū rē quā dono malo me habe re ꝙͣ eū cui dono. ſꝫ magꝭ ip̄m qͣꝫ heredē meū. ff. e. l. j. Uel magiſtraliter diffiniēdo. eſt q̄daꝫ ex mortis vel alterius inſtantis vel futuri ꝑiculi co ſideratione vel metu diſpēſatio volūtatis. ff. e. l. ij. Et addit Ho. liberaliter facta. qꝛ ſi qͥs cauſa mortꝭ ſibi cōminate. rē ſuā cōferret. nō valeret. licet ꝑicu lum īmineret. ff. qd̓ me. cā. metū. Et hoc intelligit̉ qn̄ metus id̓o mihi infert̉ vt aliqͥd donē. al̓s ſecus ff. e. l. iij. Quis pōt donare. Rn̄ ꝙ hmōi donationes fa cere pōt. oīs qui teſtari pōt. qͥ autē teſtari nō poteſt eā facere nō pōt. Hoc fallit in filiofa. qꝛ licet patre ſcriptura publica que ſit corin cōſentiente. teſtari nō poſſit. excepto caſtrenſi pe culio vel qͣſi. donationē tn̄ cauſa mortis facere pōt rin actis publicis. arente in cuiꝰ ptāte eſt cōſentiēte. ff. e. tā is. Cui donari poteſt. Rn̄deo. ꝙ omnibꝰ donatio antitatis ſint. v fieri pōt. quibꝰ legatū de iure relinqui poteſt. ff. e. l. omnibꝰ. In quo quidē tp̄s nō donationis. ſꝫ mor tis inſpicit̉. ff. e. mortꝭ. Nota tn̄ ẜm Bar. in. l. qͥdā ff. de pe. ꝙ licꝫ dānatis in metallū nō poſſit legari. ipedſaſ fallit tn̄ in cā alimētoꝝ. Et hoc facit ad. q. An frēs minores vel alij qͥ nihil pn̄t habere ſaltē poſſint pe tere ex cauſa alimentoꝝ. 38 Quero qͥd pōt donari cauſa mortis. Rn̄. qͥcqͥd patalꝰ inter viuos dari pōt. jii Quot ſunt ſpēs huiꝰ donatōnis. Rn̄. tres. vna que fit ab hoīe ſano. eo ꝙ cogitat ſe qn̄qꝫ moriturū iretrpiticxixis Alie v̓o due fiūt ab hoīe qͥ occaſione languoris vel alterius cauſe timet ſibi mortē vel aliud ꝑiculuꝫ de ꝓximo īminere. quaꝝ vna fit ita. vt res donata ſta tim fiat accipientis. Altera vt tūc fiat accipientis: cū donans deceſſerit. ff. eo. l. ij. Qualiter autē fiat. Dic ꝙ triplicit̓.ſ. traditione. pollicitatione. ⁊ ſtipulatione. ff. e. ſenatus. Sub qͣFo. LXII. cunqꝫ autē ſpecie fiat. debet inſeri in ea. ꝙ fiat cau ſa mortis vel alterius ꝑiculi talis. quia al̓s eſſet do natio ſimplex inter viuos. qͣntūcunqꝫ fieret in ar ticulo mortis. quia nō eo ipſo. ꝙ quis moriens do nat: donare mortis cauſa videtur. d. l. ſenatus ẜm Azo. Scd̓m autē Ho. hoc extimandū erit ex ver borum affectione. ⁊ qͣlitate ꝑſonaꝝ et ſtatus. Et ſi nihil apparet. p̄ſumit̉ inter viuos donatū. Et de bent in ea quinqꝫ teſtes adhiberi. C. eo. l. fi. Debet etiā eſſe p̄ſens ꝑſona cui fit. vel alia q̄ vice eius reci piat eā. vnde ſi vult donare cā mortis pauperibus vel eccleſie. donet notario ſtipulanti ⁊ recipiēti no mine paupeꝝ vel eccleſie. ff. eo. inter. Ex quibꝰ autē cauſis reuocet̉ hec donatio. Dic ꝙ cuiuſcunqꝫ ſpeciei vel modi ſit. Ipſo iure tripli citer reuocat̉. vel ſi donans ſuꝑuixerit ſeu de ꝑicu lo in quo erat conualuerit vel eū penituerit vel do natarius pͥus deceſſerit. Inſti. e. in pͥncipio. Si tn̄ donans irreuocabilē eaꝫ dixerit eſſe. irreuocabilis erit. vt ſi dicat donationē hanc. qͣntūcunqꝫ dona tarium: aut me ſuꝑuiuere vel penitere cōtingat. tn̄ irreuocabilē eſſe paciſcor ⁊ iubeo. Polens eā: nulla rōne vel cauſa irritari poſſe. d. l. ſenatus.§. mortis cauſa. Et ſic habebit effectū ſimplicis donationis. licet dicat̉ fieri cauſa mortis. In quibꝰ autē hmōi donationes ſint ſimiles vel diſſimiles legatis. Dic ꝙ hec donatio differt a lega to. Primo quia legatū ſemꝑ dat̉ ab herede. ſꝫ dona tio cauſa mortis vel ab eo vel a defuncto. Scd̓o qꝛ filiuſfa. patre ꝑmittente: hanc donationē facere po teſt. nō autē pōt legare vel teſtari. qꝛ hoc ex alieno arbitrio pendere nō debet. ff. e. tam is. nec etiā pōt codicillari. vt. l. ij. de leg. j. vbi habet̉. ꝙ qui nō pōt teſtari. nō poteſt codicillari. ⁊ ibi Bar. reddit rōnē qͣre aliud ſit in donatione cauſa mortis. ⁊ aliud in legato. dicens. ꝙ licet donatio cauſa mortis ſit vlti ma voluntas. ſapit tn̄ naturā contractuū inter vi uos. Et ideo pōt fieri a filiofa. volente patre. Ter cio. quia ſi teſtamentū accuſo. legatū ꝑdo. nō autē donationē. ff. de his qui. vt indi. l. poſt legatum. et inſti. de do.§. j. in glo. in v̓. fere. vbi etiā plures alie ponunt̉ differentie. Rō autē differentie. quare in d. caſu ꝑdatur legatū. ⁊ non donatio cauſa mortis dat̉ ꝑ glo. in. d. l. poſt legatū. in.§. qͥ mortis cauſa. quia donatio mortis cauſa nō ꝑ teſtamentū cōfir matur. Et vide etiā Bar. in. d. l. circa principium. vbi dicit ꝙ ille qui dicit teſtamentū falſum directe impugnat iudiciū vel voluntatē defuncti. ⁊ ꝑ con ſequens debet ꝑdere legatū. Conuenit autē cū le gato. quia in morte confirmat̉. ⁊ ex ea falcidia de trahit̉. C. ad. l. fal. l. fi. Et intantū ē ſimilis ei. vt cū ipſo fere ꝑ om̄ia cōnumeret̉. d. inſti.§. j. in tex. ⁊ in glo. Sed dices tu. nōne legatū poteſt dari a teſta tore ſicut et donatū cauſa mortis. certe ſic. ſed tunc amittit nomen legati. ⁊ tranſit in donationeꝫ ſim plicem ⁊ in ſpeciem donationis inter viuos. Et de hoc eſt glo. ſingularꝭ de qua Di. facit magnū feſtū ī. l. legatū. de le. ij. ⁊ di. dicit ꝙ ex hoc ſunt duo effe ctus. Primo quia teſtator nō poterit amodo reuo care. Scd̓o. quia de hoc amplius falcidia nō detra hitur. vt. i. vbi. ff. de do. cauſa mortis. qd̓ tene mēti

Donatio. iij. dicit Barto. in. d. l. legatum. licet ipſe dubitet de Onatio. iij. propter nuptias. Donatio ꝓpter nuptias eſt qd̓ ſponſus ſponſe donat qn̄ ab ea do tem accipit. extra de do. inter vi. ⁊ vxo. c. nuper. et ibidē paret ꝙ idē eſt etiā ſi ſponſus donat: qn̄ non accipit dotē. quia ſiue accipiat dotē: ſiue non: illud qd̓ donat ſic vocat̉. Alicubi tn̄. vt in hiſpania con ſuetudo eſt. vt viri vxores dotent ex ꝓpria ſubſtan tia. q̄ conſuetudo pōt eſſe licita ẜm Panor. in. c. et ſi neceſſe. de do. inter vi. Huius autē donationis ꝓprium eſt. ꝙ ſi paciſcat̉ maritus de dote vel parte dotis lucranda vxore p̄mortua. talem partem de bet lucrari mulier de donatione ꝓpter nuptias p̄ mortuo viro. extra de do. inter vi. c. fi.§. ſane. ⁊. C. de pac. cōuen. l. ex morte. vbi etiā patet ꝙ ſi diuer ſe ſint qͣntitates maioris vel minoris dotis ⁊ dona tionis ꝓpter nuptias. quia etiaꝫ tunc equalitas de neceſſitate reqͥrit̉ in quota ⁊ non in qͣntitate. Et ꝙ ſi pactio cōtraria facta fuerit. nō tenet Inno. vt re fert pan. in. c. fi. de do. inter vi. ꝑ. d. l. ex morte. dicit ꝙ poteſt eſſe diſꝑitas in dote. ⁊ in donatione ꝓpter nup. etiā in qͣntitate. licet ẜm panor. videat̉ tex. ho die de iure autenticoꝝ in autētica eqͣlitas. de pacꝭ. cōuen. ꝙ dos ⁊ donatio debeāt eſſe eqͣles. ⁊ pacta de lucro dotis vel donationis debent eſſe equalia ⁊ ita ſeruat̉ ẜm panor. in ſenaꝝ ciuitate. vbi cōmu niter donatio ꝓpter nup. eſt eiuſdē qͣntitatis cum dote. ſꝫ in multis locis non ſeruat̉. Unde vt dicit glo. in. d. autentica. eqͣlitas. ipſa autētica eſt ſubla ta hodie ꝓpter conſuetudinē. quia conſtituit̉ dos ⁊ ſepe nulla donatio fit a viro. Sed tu dic cōſuetu dinem ſeruandā vbi viget. al̓s ſerua diſpoſitionē illius autentice. Sed tu diceres qͥd operatur iſta donatio ꝓpter nup. q̄ fit a marito: cū maritus etiam teneat bona donata. cōſtante matrimonio. ⁊ facitˣ. actus ſuos Soluto v̓o matrimonio redit ad a. Primū ꝓba tur in. l. vbi. C. de iure do. Scd̓m ꝓbatur in. d. c. fi. So. dicit Io. an. poſt pe. ⁊ abbatē ꝙ oꝑat̉ mul tos effectus. Primū ꝓpter pactuꝫ qd̓ fit de lucran da dote. nam extendit̉ in fauorē mulieris ad dona tionem propter nup. vt ſicut maritus ex pacto lu cratur dotē: p̄mortua vxore. Ita vxor lucrat̉ illam donationē p̄mortuo viro. vt. d. c. fi. Scd̓o fortius ius habet mulier in rebus ſibi datis ꝓpter nup. in dote recuperanda ꝙͣ in alijs bonis mariti. nam in alijs bonis pōt vxor renunciare iuri hypotecaꝝ. ſꝫ in iſtis rebus donatis. nō. vt ſic ſit. vnde poſſit cō ſuli mulieri in dote recuperanda. de quo in auten tica. ſiue a me. C. ad vell̓. ⁊ in c. peruenit. de emp. ⁊ ven. vbi habet̉ per pan. ꝙ res donata vxori a viro ꝓpter nup. nō poteſt alienari ꝑ maritū. etiam con ſentiente vxore. vt in. d. autētica ſiue a me. niſi duo bus interuenientibꝰ. Primo ꝙ vxor cōſentiat poſt bienniū ſcd̓a vice. Scd̓o ꝙ tātū ſit in viri facultati bus vt indēnitati vxoris poſſit conſuli. Et requiri tur vt facultas ſit in bonis mariti. nō ſolum tēpo re ꝯtractus. vt quidā dicunt. ſꝫ etiā tꝑe qͦ vxor agit ſeu agere pōt. Et predictus tex. notabiliter limitat ius ciuile. Tercio operatur ꝙ marito vergente ad inopiā. vxor pōt etiā a creditoribꝰ mariti vendica re tā dotē qͣꝫ donationē ꝓpter nup. Debēt em̄ de ſeruire oneribꝰ matrimonij. vt in. d. l. vbi. Quar to ſi vir cōmittit adulteriū. mulier pōt agere: vt lu cretur illā donationē ꝓpter nup. ſicut agit vir. vt lucret̉ dotē mulieris. qn̄ mulier adulterat̉. vt in. c. plerūqꝫ. de do. int̓ vi. Et ideo ſis cautꝰ vt ſemꝑ fiat ipſa donatio propter nup. ipſi mulieri. Et nota ꝙ iſta donatio qͥ fit vxori a viro. nō indiget inſinua tione. ꝙͣuis qͥngentos aureos excedat. C. de do. ante nup. autētica. eo decurſuꝫ. Et rō eſt ẜm Bar. in. l. cū multe. C. de do. ante nup. qꝛ nō eſt donatō ſimplex ſꝫ ob cām. qd̓ ꝓderit mulieri. ⁊ nō viro. qꝛ ſi pactū factū fuerit de dote ⁊ donatōe lucrandis. mulier in donatōe lucrabit̉ vltra qͥngentos aure os. vir aūt nō lucrabit̉ vltra qͥngentos in dote. vt in. d. autētica. eo decurſum. Fructꝰ tn̄ donationis ꝓpter nuptias. nō vxor. ſꝫ vir ꝑcipiet ad ſuſtenta tionē ſui ⁊ vxoris ⁊ familie ſue ꝓpt̓ onera mr̄imo nij. exͣ de do. inter viꝝ. ꝑ veſtras. Os ē donatio a parte d Pmulieris facta parti viri pro ſuſtinendo onera mr̄imonij. Et eſt dotis natura vt durante mr̄imonio. duret dos. Eo v̓o ſoluto: ſol uitur. qꝛ ſine eo eſſe non pōt. ff. de iure do. l. iij. Et eſt dos qͣſi ꝓpriū patrimoniū mulieris. ff. de mi. l. deniqꝫ.§. ſꝫ vtrum. Et ad hoc ꝙ ſit dos. oportet ꝙ mr̄imoniū ſit cōtractū. nō tm̄ de facto. ſꝫ etiam de iure. d. l. iij. Sꝫ ꝙͣdiu ſtat mr̄imoniū: dominiū do taliū eſt penes viꝝ. Un̄ et ꝯͣ voluntatē viri. nō p̄t nde elemoſynā facere. Quot ſunt ſpēs dotis. Rn̄. due. nā alia eſt ꝓfe cticia. alia aduēticia. Profecticia eſt q̄ a patre vel a ſuperiore aliquo de linea patris tāꝙͣ a patre eſt ꝓ fecta.ſ. de bonis eius. nec refert: an filia deinceps ſit in ptāte vel emācipata. qꝛ non patria ptās facit dotē ꝓfecticiā. ſꝫ nomen patris. Profecticia gͦ eſt ſi pater dederit: vel alius eius mandato vel noīe. eo ratū habente vel curatore eius: ſi ſit ꝓdigus vel fu rioſus. ff. de iu. do. ꝓfecticia. Si v̓o pater. nō tāqͣꝫ pater. ſꝫ tanꝙͣ extraneus dederit illud qd̓ daret ex traneus ſibi. vt daret in dotē filie. nō erit ꝓfecticia ſꝫ aduenticia. hec em̄ aduēticia eſt: quā mulier dat ꝑ ſe. vel aliꝰ a patre vel auo. ſiue ſit frater ſiue auun ulus. vel qͥlibet alius. d. l. ꝓfecticia. Ad quē ꝑtinet periculū rei dotalis. an ad virū. vel ad vxorē? Rn̄. res date in dotem: aut ſunt exti mate aut nō. Si ſic. periculum ſpectat ad viꝝ. niſi res ex toto ꝑierit ante nup. nā extimatio venditio nem facit. Et in hoc caſu tam lucrū qͣꝫ damnū ſpe ctat ad viꝝ. ſicut ad rei emptorem. ff. de iu. do. ple rūqꝫ. ⁊. l. res in dotem. Si v̓o non ſunt extimate. tunc ad viꝝ nō ſpectat ꝑiculum rei dotalis vel eui ctionis vel deteriorationis. ſꝫ ad vxorē. d. l. plerūqꝫ Et ponitur ibi exemplū ꝙ ſi veſtis ſit extimata. et mulier eam attriuerit. vir extimationē reddit. Si v̓o inextimata: dānū ⁊ lucrū ꝑtinet ad mulierē. d. l. plerūqꝫ. Fructus tn̄ dotis ꝑtinent ad viꝝ. ꝓpter

Dos onera matrimonij. ſi tn̄ ſuſtinuerit onus mr̄imo nij. al̓s ſecus. ff. e. dotis fructus. ⁊. d. l. plerūqꝫ.§. ſi ſerui. vbi etiā dicit̉ ꝙ fetus pecoꝝ dotaliū ꝑtinent ad virū. qꝛ cōputant̉ in fructibꝰ. ſic tn̄ vt ſuppleat pͥus capita p̄mortua ex fetibꝰ iaꝫ natis. Unde ibi fallit hec regula. Cuiꝰ eſt emolumentū: eius debet eſſe ꝑiculum. Et hoc eſt veꝝ: niſi res dotalis con ſiſtat in numero: pondere ⁊ mēſura. qꝛ ꝑiculum ta lium ſpectat ad viꝝ. Fetus tn̄ ancillaꝝ dotaliū: nō cedunt viro. qꝛ dignitas cōditionis humane facit vt ꝑtus ancillaꝝ nō debeant fructuū noīe cenſeri. d.§. ſi ſerui. Itē nec lapifodine. vbi lapis nō rena ſcitur. Secꝰ vbi tales lapides renaſcant̉. cuiuſmo di ſunt in anglia ⁊ aſia. qꝛ tunc fructus eoꝝ ꝑtinēt ad viꝝ. Idē eſt de fundis argentifodinis ⁊ ſil̓ibꝰ: ⁊ de arboribꝰ nō cedendis. Secus ergo in arbori bus cedendis. vt qꝛ infra breue tp̄s renaſcunt̉. nā tunc poſſunt dici fructꝰ. Hoc idē tenet Bar. in. l. diuortio.§. ſi fundū. ⁊.§. ſi vir in fundo. ff. ſo. ma. vbi facit ex illis duas concluſiones. Prima eſt. ꝙ deoium arbores cedue cōputant̉ in fructibꝰ vt ſunt ſalices ⁊ hmōi. Secus in arboribꝰ fructiferis. Scd̓a con cluſio. ꝙ lapis qui non renaſcit̉: non eſt in fructu. Secus ſi renaſcit̉. Idē in cretifodinis ⁊ argentifo dinis. Et p̄dicta inducit ad. q. quotidianā. Pone maritus qui fuerat notarius: legauit vxori vſum fructum oīm bonoꝝ ſuorū. An illud qd̓ ꝑcipit̉ ex exēplatione ꝓtocolloꝝ ꝑtineat ad muliere. Et di cit ꝙ nō. Illud em̄ ꝙ ſemel tm̄ ꝑcipit̉: ⁊ nō renaſci tur. nō dicit̉ eſſe in oſufructu. vt in dictis duobus §. ſꝫ redditus ꝓto colloꝝ eſt hmōi. qꝛ exquo ſemel eſt redditū. nunꝙͣ amplius ꝑcipiet̉ aliquid. cū nō it veriſimile ꝙ ꝑcipiens ꝑdat illud. s dotis. Rn̄. due. nā alia eſt Pactū patri factū a filia: dū nuptui traderet̉ ꝙ ¶. Profecticia eſt q̄ a patre ve dote cōtenta nullū ad bona pr̄na regreſſum habe ret. improbat lex ciuilis. Si tn̄ iuramento: nō vi nec dolo p̄ſtito firmatū fuerit. ſeruari dꝫ. extra de ac. ꝙͣuis. li. vj. Dos et donatio ꝓpter nuptias alienari nō pn̄t: etiā ꝯſentiente vxore. nec valet alienatio. niſi vxor iurauerit nō ꝯͣuenire. Et hoc ſi nō vi: nec dolo p̄ſti tum fuit tale iuramentū. extra de iureiur. cū cōtin gat. Quidā tn̄ circa rē dotalē immobileꝫ. puta do mum vel agrū. diſtinguūt. vt notat Aſten̄. li. viij. ti. xl. ꝙ aut talis res eſt extimata: aut non. Si ſic vir eā alienare pōt. quia eſt empticia niſi extimatō fieret. vt ſciret̉ qͣntū res valeret. vt ſic ſoluto matri monio: appareat an res ſit deteriorata vel hmōi. C. de iure do. ſi int̓. Si autē non ſit extimata. tunc perippialtij nō pōt alienare. niſi in his caſibꝰ. Primo ſi ꝓuoce tur ad diuiſionē fundi dotalis a ſocio. qͥ cōmunē hꝫ illū fundū cū ipſo. Ipſe tn̄ ad diuiſionē ꝓuoca Icixalataſ enptorem. ff. de iu. d̓ re non pōt ſociū. C. de fun. do. l. fi. Scd̓o ſi alienet o non ſunt exp cū vniuerſitate. vt ibidē. l. j. Tercio ſi alienet ex ne ceſſitate vt ibi. Quarto ſi cōuertat̉ in vtilitatē vxo ris vt ibi. l. vltima. Quinto ſi vxor alienationi con ſentiat ſcd̓o poſt bienniū. d. c. cum ꝯtingat. in glo. dūmodo ſint alie res viro. ex qͥbꝰ ei cōſuiere poſſit C. ad vel̓. autētica ſiue a me. Sexto ſi tm̄ ſemel cō ſentiat: ⁊ cū hoc iuret. de hoc dictū ē sͣ. Et ẜm Io. gn. hoc intelligit̉. ſiue mulier iuret ꝑ ſe: ſiue ꝑ ꝓen Fo. LXIII. ratorem: cui dedit ad hoc ſpeciale mandatū. extra de ꝓcu. c. fi. li. vj. one mulier primo iurauit dotem vel donatio nem propter nuptias non alienare: nec alienatio ni cōſentire: niſi ex cauſa rationabili ⁊ auctoritate iudicis. Quid ſi poſtea cōſenſerit: nō auctoritate iudicꝭ ⁊ iurauit nō ꝯͣuenire? Rn̄. ẜm Ho. ſuꝑ. d. c. cum ꝯtingat. pͥmū iuramētū ſeruabit̉. ar. exͣ de iureiur. ea te. ⁊. c. intellecto. Quid ſi mulier iuret rē dotalē alienatā nō repe tere: nunqͥd tale iuramētū erit ſeruādū? Uidet̉ ꝙ ſic. qꝛ ſeruari pōt ſine interitu ſalutꝭ eterne. Et mu lieri tm̄ obeſt illud iuramētū. nec habebit auctoreꝫ ꝑiurij papā. vt. d. c. cū cōtingat. Et idē eſt de adui to: rem ſuā alienante ⁊ iuramento cōfirmante. vt C. ſi aduer. ven. l. j. Hoſtiē. autē intelligit illud. c. cum contingat. hoc modo ſcꝫ cum ibi dicit̉: ſerua re debent. ſubaudi mulieres. que propria temeri tate non debent venire cōtra. ſꝫ papa reſtituet eas ꝓprio motu. ſi interuenerit iuramentū vi vel dolo preſtitum. Sed quō conſtabit de metu vel dolo: Rn̄. con ſtabit ẜm Ho. ex ꝑſpicuis inſidijs: cōſiderata ꝑſo narum qͣlitate. Aut em̄ mulier eſt quedā virago ⁊ ſic non p̄ſumit̉ coacta. aut eſt nature debilis. ⁊ vir dure ceruicis et faciei ferocis. ⁊ tunc iudex atten det: an exigente neceſſitate vera: res dotalis ſit alie nata. Et tunc bene eſt. Aut vicio ꝓdigalitatꝭ viri. Et tunc alienatio eſt ſuſpecta. Item mulier proba bit minas viri. et forte verbera. His omnibus concurrentibus mulier abſolutionem poterit im trare. Quid ſi vir ſuaui eloquio muliereꝫ inducat ad cōſentiendū? Rn̄. ẜm Ho. ꝯſenſus valet. Quid ſi mulier inducat̉ ad iuramentuꝫ coram iudice. ⁊ veniat ad aurē iudicis. ⁊ dicat ſibi ꝙ inui ta cōſentit ⁊ iurat. Rn̄. ẜm Ho. Iudex nō debet hoc ſuſtinere. ſꝫ ſi ſuſtinuerit p̄ſumit̉ pro muliere. .extra de his q̄ vi metus. c. j. Quid in dubio? Rn̄. videt̉ tenendū iuramen tum. quia in dubijs via tutior eſt eligenda. extra de ſpon. iuuenis. vel relinquetur arbitrio pape. qꝛ qd̓ ipſe voluerit tutius erit. nec aliter agere poterit niſi per eū abſoluta fuerit. vt dictū eſt. Conſilium autē generale gratia mulieꝝ ⁊ parentū eaꝝ. videt̉ hoc eſſe. ſcꝫ ꝙ qn̄ mulier nubit faciant eā iurare ꝙ nunqͣꝫ cōſentiet alicui alienationi rei dotalis. niſi coram iudice cauſa cognita ⁊ ꝓbata.ſ. neceſſitatis nature inſtantis. tunc em̄ ſi aliter cōſentiat etiam ſi iuramentū faciat. cum ſit contrariū pͥmo licito ⁊ honeſto. non tenebit extra de iureiur. ea te. ⁊ po teſt addere ꝙ ſi vnꝙͣ contrauenerit. non valebit. hec Hoſtien̄. Quid ſi vir alienet res mobiles. Rn̄. hoc facere pōt. quia nō eſt ꝓhibitū. hec Ho. Utrū vir alienare poſſit ꝑafrenalia? Rn̄. ꝙ ſic ẜm Inno. ſi dominiū eoꝝ ſit tranſlatū in viꝝ. al̓s non. ff. de iure do. ſi ego. ¶Utrū mulier poſſit donare dotē cōſtante ma trimonio? Rn̄. ꝙ nō. vt eſt tex. in. l. conſtante. C.

Hos de dona. ſꝫ ẜm glo. ibi. ipſam actionē ſiue ſpem vel etiā dotē ꝓmittere pōt. de qͣ glo. Bar. ibi facit ma gnum feſtū. nec qn̄ mulier donat requirit̉ p̄ſentia mariti vel filioꝝ. vt in. l. velles nec ne. C. de re. do. In quibꝰ caſibꝰ maritus lucrat̉ dotem? Rn̄. lu cratur ex pacto vt ſi paciſcat̉ de tota dote: vel eius parte. poſt morteꝫ vxoris lucranda. vt. C. de pac. con. l. ex morte. ⁊ in autētica ibi poſita. Iteꝫ lucrat̉ ex lege. vt ſi ꝓpter adulteriū mulieris fiat diuortiū iudicio eccleſie. mulier amittit dotem. extra de do. inter viꝝ. plerūqꝫ. Secus ẜm panor. ibi. ſi fieret ſe paratio ꝑ iudicē ſecularē. nam iudex ſecularis nō eſt ī hoc cōpetens qn̄ agit̉ ciuiliter. vt in. c. tue. de ꝓcur. idē eſt ſi vxor ꝓpria voluntate ꝓpter adulte rium: vt quia timuit maritū. receſſerit. idem etiaꝫ ſi maritus ꝓpria auctoritate eā expulit. Et hoc in tellige qn̄ adulteriuꝫ fuit notorium. Et ſic nota. ꝙ quo ad dotē lucrandā paria ſunt matrimoniū ſe parari iudicio eccleſie vel ꝓpria voluntate vxoris vel mariti ob cauſam fornicationis. Nota tamen ex tex. d. c. plerumqꝫ. in verbo. reconciliari. ꝙ vxor adultera reconciliata ꝑ marituꝫ non debet ꝑdere dotem. idem̄ eſt etiā dicendū econuerſo.ſ. de viro cōmittente adulteriū. quia ꝑdit eodē modo dona tionem ꝓpter nup. ⁊ pari modo pōt matrimoniū ſeparari quo ad thoꝝ inſtante vxore. nec quo ac hoc iudicant̉ ad imparia maritus ⁊ vxor. vt. in. c. audemus. de diuor. Quid autē ſi maritus interficiat vxorē in adul terio repertā. ꝓpter qd̓ debeat ꝑdere dotē. An vir ꝑdat ip̄m lucrū. Bar. ẜm glo. in. l. ſi ab hoſtibus ff. ſo. ma. dicit ꝙ ſic. quia nō licebat ſibi interficere. Et ꝑ hoc dic̄. ꝙ ſi licuiſſet ſibi interficere ex ſtatuto vel cōſutuedine. non ꝑderet dotē. vt. l. quid gͦ.§. ſi heres. de le. j. Itē nota hanc. l. cuꝫ ꝑ totā Italiam ſint ſtatuta ꝙ vxore p̄decedēte. vir lucrat̉ certā ꝑte dotis. vt eam nō lucret̉. ſi vxorē occidit. hec Bar. Nec ob. l. ſi quis in graui.§. ſi tn̄. ad ſill̓. qꝛ ignoſci tur ei ad minorē penā. nō vt in totū releuet̉. vt. l. j. ff. de ſic. ⁊. l. ſi adulteriuꝫ.§. imꝑatores. ff. de adul Et ꝑ hoc habes cōcordare tex. qͥ vident̉ adinuicē contrarij. Nam debent intelligi ꝙ marito ꝑcitur ſed nō omnino. Querit etiā glo. in. d. l. ſi ab hoſtibus. qͥd ſi ma ritus nō interfecit. ſꝫ mulier erat infirma. ⁊ maritꝰ noluit ducere medicū vel ducebat vnum qͥ neſcie bat vnā lr̄am. certe dicit glo. ꝙ ꝑinde indignus ē. ac ſi occidiſſet eā. Idē Bar. ibi. Idē dicendū eſſet ſi mulier erat furioſa ⁊ p̄cipitaſſet ſe de ſolario per feneſtrā. quo caſu. maritus nō debet aliqͥd ex dote Iucrari. Idem dicit Barto. econuerſo. ꝙ ſi mulier occidit virum: vt non poſſit repetere: quaſi culpa eius matrimonium ſit ſolutum. vt. l. conſenſu. C. de repu. Nunquid autem heredes mariti poſſint vxori obijcere adulteriū ad effectū impediendi reſtitu tionem dotis. Bar. in. l. rei iudicate. ff. ſo. ma. con cludit ꝑ illū tex. ꝙ nō. exquo tacuit in vita. qd̓ pla cet panor. in. d. c. plerūqꝫ. Utꝝ vidua cōmittens ſtupꝝ: ⁊ petens dotem ab herede mariti: poſſit repelli ꝑ exceptionē de for nicatione? Rn̄dit. d. Io. an. in. d. c. plerūqꝫ ꝙ ſie. de rigore iuris. ⁊ ꝑdet dotē. ⁊ ſic remanebit apud heredes mariti. ex offenſa facta defuncto. per tex. cū glo. ⁊ ꝑ ea q̄ notat Bar. in. l. pe. C. de adul. vbi infert ex illa. l. ꝙ ille qui offendit̉ de adulterio: con ſtante matrimonio. ille offendit̉ ex ſtupro viduita te durante. Et ita iniuriant̉ cōſanguinei viri iam defuncti ex ſtupro. qd̓ cōmittit̉ per viduā. ſicut qn̄ cōmittit̉ adulteriū. Nunqͥd pater qͥ dedit dotē pro filia. ꝑdat eam ꝑ adulterio filie? Rn̄. ꝙ ſi non eſt ſtipulatus eam ſibi reddi. ꝑdet eā. ⁊ ſibi imputet̉. vt tenet Io. an̄. in. d. c. plerumqꝫ. ⁊ accur. in. l. cōſenſu. C. de repu. Sed Dy. ꝑ. l. ij.§. Itē ſi voluntate. ff. ſo. ma. dicit. ꝙ ſi filia eſt in poteſtate patris. nō p̄iudicat patri. qn poſſit agere ꝓ dote. Nota tn̄ ad p̄dicta qd̓ no tat Arch̓. flo. ꝙ qn̄ vxor ꝓpter adulteriū ꝑdit dotē ſi ipſa erat filiafa. vel al̓s qn̄cunqꝫ dos erat ad pa trem recaſura. pater nō ꝑdit eā ꝓpter delictū filie. qꝛ pater nō debet portare iniquitatem filij. Si v̓o nō erat recaſura ad patrē: ꝙͣuis ab eo ꝓfecta. tūc maritus lucrat̉ dotē. C. de adul. l. fi. Sed qn̄ dos erat reditura ad patreꝫ. pater eam ꝑdit ꝙͣdiu filia adultera viuit. ſicut etiā nō potuiſſet eā repetere: ipſa non adulterante. nec dꝫ ipſe ex delicto filie lu crari. ſꝫ tenebit eā vir adultera viuēte: poſt eiꝰ mor tem: redibit dos ad patrē. Sicut ſi p̄latus eccleſie cōmittat felloniā.i. cōiuret contra dn̄m. qͣꝫdiu ipſe viuet: eccleſia feudū ꝑdet. ſꝫ ipſo mortuo ad eccle ſiam feudū redibit. ne delictuꝫ ꝑſone redundet in damnū eccleſie. Et ex his ſequit̉ ꝙ ſi vir cōmittit crimen leſe maieſtatis. ꝓpter qd̓ bona eius cōfiſcē tur. ⁊ ipſe nudus exulet. vxor ꝑdit dotē. ꝙͣdiu vi uit vir eius. ne ꝓpter eius delictuꝫ lucret̉ vxor. qd̓ pͥus nō habebat. Interim tn̄ fiſcus ei ꝓuidere te netur neceſſaria loco viri. ſꝫ viro mortuo. rehabe bit integre dotem ⁊ dotariū ſuuꝫ. Itē de expenſis factis ab vxore extra domū. quia vir ꝓ oneribꝰ hꝫ dotem. Ideo a tēpore contracti matrimonij. intꝰ ⁊ extra debet ſibi facere expenſas vir ẜm qͣntitatē dotis. ff. fami. her. l. ſi maritus. īmo etiā ſi dotē nō habet vel ꝑdit culpa ſua. tenet̉ ei neceſſaria ꝓuide re ẜm facultatē ſuam. Si tamen mulier ſponte re ceſſiſſet: nō recuperaret expēſas. niſi a tēpore quo rediens nō eſt admiſſa. Et hoc niſi opponatur de adulterio quia adultere nihil tenet̉ p̄ſtare. niſi ip̄a replicet de ſimili. Dico autē ꝙ ſponte vaganti. nō tenetur ad expenſas. ſꝫ ſolum quādo iuſta de cau ſa: puta propter nimiā ſeuitiam viri. vel huiuſmo di. vel quia vir vadit ad longinquas partes. ⁊ eā mittit ad conſanguineos ipſius vxoris pro maiori honeſtate. Pone ꝙ ꝓpter adulteriū vxoris: facta ſeparatio ne thori: mulier dotē amiſit. nunc autē ꝓbata con ſanguinitate. ſeparant̉ omnino. Nunqͥd mulier poterit dotem repetere? Rn̄. glo. in. d. c. plerunqꝫ. que cōmuniter approbat̉ a doc. dicit ꝙ non. ꝓpter rōnes ibi poſitas. maxime ꝑ. l. ſi vxor. ff. de adul. vbi dicit̉. ꝙ nec matrimoniū: nec ſpem matrimo nij violare licet. Ideo ꝓpter prauā intentionē mu lieris: cum opere ſubſecuto. ⁊ quia ſententia iam

Dos tranſiuit in rem iudicatā. nō debet mulier dotē re cuperare. licet nūc appareat matrimonium fuiſſe nullū. Et maxime hoc eſt tenendū. ne det̉ mulieri bus cauſa falſandi ꝓbationes. vt recuperent do tem. Et facit ꝓ hac parte queſtio diſputata. in re gula. cum quis. de re. iuris. in.vj. in mercu. vbi de ciditur. ꝙ ille qui cognouit ſolutam credens co gnoſcere maritatam. punitur pro crimine adul ISed pone ꝙ inter titium ⁊ bertā eſt conſangui nitas in ſecundo gradu: qui ducti ignorantia iurꝭ contraxerunt de facto. licet ſciuerint prius int̓ eos eſſe dictam conſanguinitatē. An iſti debeant pu niri pena adulterij vel inceſtus. Et exquo contra xerunt contra leges. an debeant perdere dotem. ⁊ donationē ꝓpter nuptias. iuxta penā impoſitam a legibus? Rn̄. panor. in. c. et ſi neceſſe. de do. int̓ virum. recitat Ioh̓. an. tenere. ꝙ ignorantia iuris non excuſat. nec etiā feminā. cum illa non excuſet̉ niſi in caſibus a iure expreſſis. vt eſt tex. notabilis in. l. ne paſſim. C. de iurꝭ ⁊ fac. igno. Secus ſi er raſſent in facto: puta. quia credidiſſent diſpenſa tum. ⁊ ſic cōmuniter doc. tranſeunt. vt dicit Pa nor. et vident̉ tenere legiſte in. l. qui contra. C. de inceſ. nup. ⁊ in. l. auunculo. ff. de condi. ſine cauſa. Sed Bar. tenet ibi contrariū ſequēdo opi. Io. qꝛ ignorantia iuris excuſat a pena amiſſionis bono rum. ⁊ hoc ꝑ autē. inceſtas. C. de ince. nup. vbi pe na ponit̉ ſcienter contrahentibꝰ. facit. l. ſi adulte rium. ff. de adul. vbi errantes in iure excuſantur a pena inceſtus et adulterij. Et hanc opinionem ſe quitur Panor. ⁊ cōcludendo poſt Bar. hanc ma teriam in tria membra dicit. ꝙ aut agitur de pena adulterij ſeu inceſtus. et error iuris excuſat. d. l. ſi adulteriū. vbi tex. notabilis. Aut agitur de pena ꝑditionis ꝓprie ſubſtantie. vt dotis ⁊ donationis ⁊ dotariū ſuuꝫ. ꝓpter nup. ⁊ idem. argu. in dicta auten. inceſtas. Aut agitur de pena ꝑditionis lucri. ⁊ non excuſat vt. d. l. qui contra. Et hec opinio videt̉ tenenda. maxime cū ſimus in penalibꝰ. ⁊ ſic aſſumenda mi tior opinio. Cui autē reſtituēda ſit dos? Rn̄. panor. in. c. fi. de do. int̓ vi. ⁊ vxo. dicit ꝙ aut extraneus ꝯſtituit dotem mulieri. aut ipſa mulier ſibipſi. aut pater ꝓ filia. Et extraneū appello quēlibet qui non habet mulierē in poteſtate. vt dicit tex. in. l. vnica.§. acce dit. C. de rei vxo. ac. Primo caſu quādo extraneꝰ conſtituit ſibi dotem. tunc aut fuit ſtipulatus do tem ſibi reddi. ſoluto matrimonio. ⁊ reuertit̉ dos. non ad mulierē: ſꝫ ad illum extraneū. Aut nō fuit ſtipulatus vt ſibi redderet̉. ⁊ videt̉ tunc donaſſe ipſi mulieri. ⁊ ſic redit ad ipſam muliereꝫ. vt in. d. §. accedit. Secundo caſu quādo ipſamet mulier et conſtituit ſibi dotem. tunc dos ad eam reuertitur vt in. d. l. vnica. Tercio caſu quādo pater ꝯſtituit dotem ꝓ filia. tunc aut fuit ſtipulatus dotem ſibi reddi. ⁊ redit ad patrē. aut ſimpliciter. ⁊ tunc ſi pr̄ emācipat filiā. efficit̉ filie. Et dicit Uin. in. d. c. fi. ꝙ dos redit ad patrē. quādo filia p̄deceſſit. etiam ſi extant liberi ex ipſa filia. per. l. dos a patre. C. ſo. ma. Et cum hoc dicto Uin. cōmuniter tranſeunt Fo. LXIIII. canoniſte. Et idē videtur tenere glo. in. d. l. dos a patre. Sꝫ Bar. in. l. poſt dotē. ff. ſo. ma. poſt mul ta concludit opinionē. que videt̉ tenenda.ſ. ꝙ in dote ꝓfectitia. vbi nulla interuenit ſtipulatio. ⁊ fi lia in poteſtate: mortua eſt in matrimonio. ſuꝑſti tibus etiaꝫ liberis. ꝙ de iure dos debet reuerti ad patrem. licet de conſuetudine obſeruetur. opinio mar. antiqui. gloẜ. Ut ſcꝫ filij ſuccedant ſi extant. Et iſta diſputatio ẜm Bar. ibi. an de iure: an de conſuetudine. dos retineat̉. eſt vtilis ꝓpter multa. Ecce filiafa. habens filios ex primo matrimonio nupſit ſcd̓o viro. ⁊ habet dotem ꝓfecticiā. ⁊ morit̉ in ſecundo matrimonio ſine filijs. Certe ſi de iure eſt vera opinio Mar. ſuccedent in dotem filij pri mi matrimonij. quia prima cauſa in ſucceſſione ē liberoꝝ. Si de iure nō eſt vera. tunc ſecus. nā cum conſuetudo dictet ꝙ dos remaneat apud virum ꝓpter filios eiuſdeꝫ matrimonij. non extendet̉ ad alium caſum. vt. l. ſi v̓o.§. de viro. ff. ſo. ma. Ideꝫ tenet Iaco. bu. in. l. fi. C. co. v. iudi. Et hoc putat Bar. verum. quia de eodeꝫ matrimonio ꝯportet filios conſiſtere. caſus eſt in. l. ſi inter virum. ff. de ac. dota. Quid autē ſi filia conſumpſit dotē. an pater te neatur eam iterū dotare. Glo. in. l. ſi cum dotē̓.§. ſi poſt ſolutum. ff. ſo. ma. dicit ꝙ ſic. Sed Bar. pu tat ibi. dicendū ꝙ ſi filia perdit dotem ſine dolo et culpa eius. pater tenet̉ eam iterū dotare. al̓s ſecus Pro hoc. eſt caſus. C. de colla. autē. qd̓ locum ibi. filie poſſit imputari. Et ꝑ hoc dicit Bar. facit. ꝙ ſi pater dat filio legitimā pro ſoluenda condemna tione. ex forma ſtatuti. ꝙ iterū ei dare vel relinq̄re non teneat̉. Quando reſtituenda ſit dos? Rn̄. ꝙ ſi dos cō ſtet in rebus immobilibꝰ. debet ſtatim reddi ſolu to matrimonio. Si v̓o in rebꝰ mobilibꝰ vel ſe mo uentibus. vel etiā incorporalibꝰ. vt pecunia. veſti mentis. animalibꝰ infra annum. vt. C. de rei vxo. ac. l. vnica.§. cū autē. Quod tn̄ eſt ad funus neceſ ſariuꝫ. ſtatim exigitur. vt. ff. ſo. ma. ſi filia. Si ergo immobilia. ſtatim ſoluto matrimonio nō reſtitu untur. tenet̉ vir et eius heres ad fructꝰ ⁊ eius pen ſiones. In mobilibꝰ autē ⁊ ſe mouentibꝰ tenet̉ ad vſuras poſt annū. ⁊ vecturas nauiū ſiue iumēto rum ⁊ operas ſeruoꝝ. vt. d. l. vnica.§. exactio. hec Ho. Ad hoc nota. ꝙ vir totā dotem reddere de bet ſi poteſt. al̓s inquantuꝫ facere poteſt.i. habita rōne eius ne egeat. niſi dolo diminuerit ſuam ſub ſtantiam. Cauebunt tamen tā maritus qͣꝫ filij de reſtituēda dote. ſi ad pinguiorē fortunā venerint vt nota. in. d. l. vnica. Sed ſi vir paciſcatur. vt red dat totam. nō valet tale pactū. cū ſit cōtra bonos mores. Si tamē ſoluerit. repetere nō poteſt. ff. de condi. inde. nā et maritus. de hoc glo. in. c. mulie res. de do. inter vi. ⁊ vxo. Et tranſit dictum pͥuile gium etiam ad filios eiuſdē matrimonij. non au tem ad heredes extraneos. vt. l. maritum. ff. ſo. Sed pone ꝙ qn̄ fuit dos data. res erant immo biles. qͣs vendidit maritus ⁊ emit res mobiles. ex p̄cio eaꝝ? Rn̄. de hoc eſt caſus. ẜm Bar. in. l. cum

DoS in fundo.§. ſi fundus. ff. de iu. do. ꝙ nō computa buntur immobiles. ſed mobiles. Et dicit ꝙ ille.§. eſt contra glo. in. l. diuortio. ſo. ma. ⁊ contra glo. in d. l. vnica.§. exactio. Et ita ꝙ ſint mobiles vel im mobiles computabuntur tempore mortis. qd̓ no. Licet Ludo. ro. in ſuis ſingularibus. tenuerit opi nionem glo. ¶ Sed pone. Ecce mulier dedit dotē viro ſuo in anno. poſt mortē viri petit dotē: heredes dicunt. de iure non debere dari vſqꝫ ad annū mulier alle gat ꝙ eſt pauꝑ. ⁊ non habet vnde viuat interim. quid iuris? Rn̄. ꝙ extimabitur intereſſe heredis. et cōdemnabitur ad dandū ſtatim. De hoc videt̉ caſus. in. l. ſi conſtante.§. quotiens. ff. ſoluto ma trimonio. ¶Utrum maritus vel eius heres in reſtituenda dote poſſit detrahere impenſas? Rn̄. aut fuerunt neceſſarie: aut vtiles: aut voluntarie. Neceſſarie minuunt dotē. ipſo iure. Utiles nō minuunt do tem ipſo iure. ſꝫ petunt̉ actione mandati vel nego. cij geſti. vide tamē Bar. quo ad iſtas expēſas vti les. in. l. vtilium. ff. de īpenſis. vbi dicit ꝙ aut ſunt facte voluntate mulieris ⁊ tenet̉. aut ſine. ⁊ tunc: aut poteſt aliunde ſoluere. ⁊ idē. aut nō pōt aliūde ſoluere. ⁊ non tenet̉. vt in. d. l. vtilium. Non enim tunc vident̉ vtiles. cum non expediebat mulieri. Et hoc ideꝫ tenet Di. Voluntarie v̓o impenſe. ſic ſi mulier vult illas habere: debet reddere ea q̄ im penſa ſunt. ſꝫ ſi illa nō vult reddere. tunc ſi recipi ant ſeparationē tolli poſſunt. Sed ſi nō recipiunt relinquenda. Ita em̄ ꝑmittendū eſt viro auferre ornatū quē poſuit. vt ſi pictura facta eſt in plaſtis vel in panno affixo parieti poteſt pannuꝫ tollere. Secus ſi eſſet facta in ip̄o pariete immediate. quia tūc nō remanet ſeparatū. ff. de impen. l. j. ⁊. l. ꝓ vo luntarijs. Sed quas dicemus impenſas. neceſſa rias. vtiles vel voluntarias. Rn̄. neceſſarie ſunt q̄ ſi facte non fuiſſent. aut res ꝑijſſet. aut deterior fa cta fuiſſet. vt domus minabat̉ ruinaꝫ. ⁊ eam feci aptari vel tecta reſtaurauit. Utiles dicunt̉ que rē meliorē faciunt ⁊ deteriorē fieri non ſinunt. vt pa ſtinauit vineā et huiuſmodi. Volūtarie ſunt. que rem tm̄ ornant: ſꝫ fructū non augent vt viridaria ⁊ picture ⁊ incruſtationes. ff. de ver ſi. impēſe. Di cuntur autē cruſtationes. quedam cruſte ſubtilis marmoris. que extra murū ponunt̉. Quid ſi maritus tenet̉ de dote. ⁊ habet alia de bita? Rn̄. glo. in. c. ex litteris. de pigno. dicit ꝙ mu lier ꝓ dote p̄fertur omnibꝰ habentibꝰ actione per ſonalem vel ypothecam tacitaꝫ. C. qui po. in pig. ha. l. aſſiduis. ſꝫ non p̄fertur creditoribꝰ habentibꝰ expreſſas ypothecas. nā fiſcus ſimile habet priuile gium cuꝫ muliere. C. de priuil̓. fi. ꝙͣuis. Et tamen fiſcus non p̄fertur prioribꝰ creditoribus habenti bus expreſſas ypothecas. hanc opinionē ſequitur Accur. in. d. l. aſſiduis. ⁊ Bar. qui dicit ꝙ malum eſſet ſententiare contrarium. QQuid autē de donatione ꝓpter nup. Rn̄. Pa nor. poſt Inno. in. d. c. ex literis: dicit ꝙ aut muli er debet lucrari donationem ꝓpter nup. ⁊ eo reſpe ctu agit ꝓ iſta donatione. ⁊ tunc licet bona mariti ſint ſibi tacite obligata ꝓ illa donatione. nō tamē habet priuilegium vt p̄feratur anterioribꝰ credito ribus. nec donatio ꝓpter nup. eſt ita fauorabilis ſi cut dos. quia dos eſt quaſi patrimoniū mulieris. vt in. l. iij. ff. de minori. Et ſi remanerent indotate fieret p̄iudicium reipublice. que ratio ceſſat in do natione ꝓpter nup. Aut mulier agit ad donationē non vt eam lucretur. ſed tanꝙͣ ſpecialiter ſibi ypo thecatam pro dote. ⁊ tunc habet priuilegium do tis. quia hoc caſu. agit potius pro dote ꝙ pro do natione. Utrum bona mariti ſint obligata vxori ꝓ bo nis ꝑafrenalibus? Rn̄. Panor. vbi ſupra. dicit ꝙ aut maritus habet adminiſtrationem illorum bo norum. ⁊ tūc ſunt tacite ypothecata bona ſua. C. de pac. conuen. l. vlti. Aut vxor habet illa bona pe nes ſe. ⁊ nō ſunt obligata. ⁊ vide glo. in. d. c. ex lr̄is que vult ꝙ bona p̄lati ſunt tacite obligata eccleſie ꝓ mala adminiſtratione. ⁊ ſic poterit agere eccle ſia etiā contra terciū poſſeſſorem. ſicut agit mulier odote. Marito vergenti ad inopiam etiam ſine culpa poteſt vxor agere ad dotem reſtituendā. Iſta eſt cōmunis concluſio legiſtaꝝ. vt refert Panor. in. c. veſtras. extra de do. inter vi. et vxo. vbi nō pon deratur culpa iſtius mariti. ſed ſolum quia vide batur vergere ad inopiam. Et ſcias ꝙ varia iura emanauer̄t in hac materia. Primū fuit ius. ffoꝝ. vt in. l. ſi conſtante. ff. ſo. ma. vbi dicit̉ ꝙ ſi ſubſtan tia mariti non ſufficit ad ſatiſfactionē dotis ⁊ alio rum creditorum. poteſt vxor repetere dotem. Po ſtea emanauit ius. C. vt habetur. l. vbi. C. de iure do. vbi diſponitur. ꝙ ſi maritus ita ſe gerat ꝙ ver gat ad inopiam. poteſt vxor repetere dotem. ⁊ ſic ꝓuidit latius qͣꝫ ius. ffoꝝ. quia non requiritur vt ſubſtantia mariti non ſufficiat. ſed ſatis eſt ꝙ ver gat ad inopiam. vtputa. quia eſt nobilis. ⁊ vult fa cere ſumptus vltra ꝙͣ patiant̉ facultates ſue. Ter cium fuit ius autenticoꝝ. vt in auten. de equa. do tis. vbi dicit̉ ꝙ ſi maritus male incipit vti ſubſtan tia ſua. poteſt vxor repetere dotem. ⁊ prouidit ad huc latius. quia p̄ſupponendo ꝙ non vergat ad inopiam. vtputa. quia ditiſſimus eſt. exquo tamē male vtitur ſua ſubſtantia. poteſt vxor repetere do tem. Unde in quolibet iſtoꝝ caſuum poteſt vxor ad dotem agere. ⁊ fortius contra maritum peten tem dotem excipere. Et ſcias ꝙ vxor poteſt in his caſibus: nedum agere ad dotem. ſed etiā ad dona tionem a marito ſibi factā ꝓpter nup. vt eſt tex. no tabilis. in. d. l. vbi. Nam dos et donatio propter nup. ſubijciunt̉ hodie oneribus matrimonij. vt ibi. Nota tamen ẜm Panor. in. d. c. per veſtras. ꝙ ius canonicū prouidet de vno. quod nō reperi tur in iure ciuili. quia dimittitur dos penes mari tum vergentem ad inopiam. ſi p̄ſtat cautionē. Et ex hoc ſumitur vna ſingularis limitatio ad totum ti. C. ne fideiuſ. do. dentur. vbi dicit̉ ꝙ fideiuſſo res non poſſunt interuenire pro dote reſtituenda a maxito. ne notetur perfidia inter virum ⁊ vxorē

Dubia nam ꝓcedit. niſi maritus vergat ad inopiam. tūc em̄ licite poſſunt interuenire fideiuſſores pro dote ſoluēda. Ut eſt tex. in. d. c. per veſtras. nec ſufficit iuratoria vt voluit Ioan. an. ꝑ tex. ibi. vt p̄ſtet quā poteſt. Nam iuratoriam quilibet preſtare poteſt: ſit qͣntūcunqꝫ pauper. Immo. nō intelligitur de iuratoria. Quid autē ſi vxor a principio contraxit cū pau pere vel cum vergente ad inopiam. vel cum male vtente ſubſtantia ſua. nunqͥd poſſit agere ad repe titionem dotis. videtur ꝙ non. quia ſemel appro bauit mores illius. Contrariū tenet Bar. in. d. l. ſi conſtante. quia nō potuit vxor per tacitum pa ctum ſibi preiudicare. nam publice vtilitatis eſt vt dos remaneat integra mulieribus. vt. l. j. ff. ſo. matrimonio. Quero. Pone ꝙ maritus fuit bannitus ꝓpte maleficium de ciuitate ſua. vtrum tunc mulier po terit dotem repetere. remedio p̄dictarum legum. Bar. in. l. ſi conſtante. preall̓. dicit ꝙ aut ille eſt ta lis bannitus ꝙ perdit omnia bona ſua. quia pu blicantur. ⁊ tunc nō eſt dubium. ꝙ etiā habet lo cum remediuꝫ huius. l. quia tunc eſt imꝑfecta in opia. Idem credo parte bonorū publicata. vt. l. ſi marito. ff. ſo. ma. Si v̓o nihil eſt de bonis eius pu blicatum. ſed ſolum exulare iuſſus eſt. tunc eſt du bium. Finaliter credit ꝙ ſic. per remediū autentici de equa. do. vbi viro inchoante male vti ſubſtan tia ſua. habet locum repetitio. ſed ille queꝫ oportet ꝑegrinari. male vtit̉. quia ꝑegrinatio ducit euꝫ ad paupertatē ⁊ ad mortē. Quero. Pone ꝙ maritꝰ eſt diues hō ⁊ incipit face̓ mercantiā ⁊ ire per mare ẜm ꝙ alij in arte il la periti faciunt. ⁊ incipit perdere ⁊ depauperari. Ita ꝙ vulgi opinio eſt ꝙ vergit ad inopiam. An mulier poſſit petere dotem. Bar. in. d. l. ſi cōſtan te. concludit ꝙ ſic. Res enim dicitur male geri. quandoqꝫ reſpectu initij. quādoqꝫ reſpectu finis. vt in. l. et in totum. ff. de impen. Et fauore dotis. ne mulier poſſit perdere dotem. ſi vir perueniret ad extremam paupertatem. vtroqꝫ modo intelli ge. ſiue vir male inchoat reſpectu pͥncipij. ſiue ma do ꝙ non vergat̉ a lum exitum habeat. conſulatur mulieri. Et hoc vi detur ſentire glo. in dicta autētica. de equa. do.§. In quibꝰ autem caſibus dos poſſit ſolui mu lieri? Bar. in. l. ꝙͣuis. ſo. ma. dicit ꝙ pͥmo ſolui po teſt dos. vt es alienuꝫ ſoluat. vt. ff. de iu. do. l. vlti. Scd̓o vt p̄dia emat. ⁊ iſtud eſt regulare: quando ſitū pter nup. vt eſtictꝭ ex ſolutione que fit cauſa dotis. mulier fit melior. ⁊ vir nō efficitur pauperior poteſt fieri ſolutio. vt in. l. ita conſtante. ff. de iu. do. Tercio vt redimat ſuos conſanguineos ab hoſtibus. vel ꝙ eos egen in pmol in. d̓c. tes alat. Ex quo nota. ꝙ ſi mulieri ſoluit̉ pecunia. vt ſoluat votum factū per ſe. vel vt vadat in ꝑegri nationem pro anima ſua. vel alterius eius cōiun cti. ꝙ iuſte ſoluitur ⁊ minuit dotem. Si em̄ ꝑmit titur hoc fieri ad liberanda corpora. multomagis ad liberādas animas. l. ſancimus. C. de ſacroſan Fo. LXV. ¶ Pro delicto viri. non debet vxor dotem amitte re. extra de pigno. ex litteris. etiam ſi commiſit leſe maieſtatis crimen. C. ad. l. iul. ma. quiſquis. Exci pit Panor. vnuꝫ caſum in. d. c. ex literis. videlicet in vxore primipilarij. vide de hoc ſufficiēter ſupra Conſuetudo. ¶ Qui habet cognoſcere de matrimonio: habꝫ co gnoſcere ⁊ de dote tanqͣꝫ de acceſſorio. exͣ de dona. inter vi. c. j. ij. et. iij. Ubia in meliorē par d tem interpretanda ſunt. vt dicit glo. no tabilis. in. c. abſit. xj. q. iij. Et ideo dicit ſingulariter Inno. in. c. ad audientiā. de homi. ꝙ cū irregularitas ſit de iure poſitiuo. In dubio nō debet iudex reputare aliquem irregularem. quia pene molliēde ſunt. vt in regula. In penis. de re. iuris. li. vj. Et dicit Panormitanus ꝙ dictū In nocen. ſolet allegari ꝓ notabili. Sed tamē ſibi nō placet. Ideo aliter diſtinguit. ꝙ in foro contentio ſo. vbi agitur de pena imponenda pro irregulari tate contracta non debet in dubio reputari irre gularis. quia pure tunc agitur ad penam ⁊ hoc ca ſu procedit dictum Inno. ⁊ ita loquuntur iura al legata per eum. Aut agitur in foro penitentiali ad imponendum penitentiā. ⁊ in dubio debet potiꝰ reputari irregularis. quia in foro penitentie ſemꝑ pars tutior eſt eligēda. licet videatur durior: quia in illa parte. nullum ſubeſt periculum. ad hoc. c. ſi nificaſti. el. ij. de homi. Et idē dicit vbicunqꝫ du bitatur de aliquo delicto. Ad hoc vide glo. notabi lem in. c. vnico. de ſcru. in or. fa. Idem eſt vbi agi rur in foro quaſi penitentiali. vtputa. quia nō agi tur ad penam proprie. ſed vt ab altaris miniſterio abſtineat. vel vt abſtineat a contractu matrimo nij. vel ab aliquo actu exercendo in quo exercen do ſubeſt peccatum. tunc em̄ debemus intentare in partem ſecuriorem. licet illa ſit durior. Velluꝫ eſt ſingularis d pugna pro ꝓbatione virtutis. Ita vt qͥ vicerit probaſſe dicatur. et ſi non vicerit defeciſſe in ꝓbatione putetur. ⁊ dicitur duellum quaſi duoꝝ bellum. Dicitur aūt monarchia id eſt ſingularis pugna. ¶ Duellum facere non eſt licitum. quia eſt contra preceptum illud. Non tentabis domiuuꝫ deum tuum Mathei quarto. Item eſt expreſſe prohibi tum. C. de gla. l. vnica. libro vndecimo. nec etiam conſuetudo generalis aliquem excuſat. quia eſt dicenda potius corruptela. nec etiam excuſantur epiſcopi. nec alij prelati. qui a ſecularibus domi nis coguntur: aut ſubire duellum. aut res eccleſi aſticas perdere. Et ſi ſequitur mors. irregulares fiunt. ¶ Pena pugnantium in duello ẜm Raym̄. ſi ſunt clerici: eſt depoſitio. De ſuſpenſione aūt que incurritur in huiuſmodi duello ⁊ quis diſpenſare

Ebrietas poſſit in irregularitate contracta. vide ſupra. Di ſpenſatio. Grietas. Vtrum ſit peccatum mortale? Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cl. Immoderatus vſus vini poteſt contin gere tripliciter. Primo vt vtens neſciat potuꝫ im moderatū ⁊ inebriare potentē. ⁊ ſic ebrietas poteſt eſſe ſine peccato. Et ſic de Noe credit̉. Scd̓o mo do ꝙ quis ꝑ̄cipiat potū eſſe immoderatuꝫ. non tn̄ eſtimet poſſe inebriare. ⁊ ſic poteſt eſſe cuꝫ peccato veniali. Hoc ītellige niſi ebrietas ſit frequēs: ſiue aſſidua. quia ẜm Alex. de ales. in. ij. feu. diſ. xxxix. q. vj. ꝙ cuꝫ homo habeat ſufficiens tēpus delibe rationis. tenet̉ reprimere motus veniales. ne ꝓce dat regnū peccati ſiue dominiū. nō ergo ꝓ diutur nitate: ſeu aſſiduitate imputat̉ peccatū mortale. ſꝫ ꝑ manifeſtū datur intelligi occultū.ſ. ipſe contem ptus rōnis. Tercio modo. qn̄ quis bene aduertit potū eſſe immoderatū ⁊ inebriantē. ⁊ tamē magis vult ebrietateꝫ incurrere: qͣꝫ a potū abſtinere. ⁊ ta lis ꝓprie dicitur ebrius. ⁊ ſic ebrietas eſt peccatum mortale. ¶ Quid cū alicui infirmo datur immoderatꝰ po tus vel cibus cauſa medicine? Rn̄. ẜm Tho. vb. ſupra. In hoc caſu nō eſt peccatū. niſi det̉ vſqꝫ ad ebrietatē quia tūc eſt peccatū mortale. ¶ Ebrietas. vtrū excuſet hominē a peccato quod cōmittit? Rn̄. ẜm Rai. ſi quis in ebrietatē incidit ſine culpa. ⁊ fit omnino alienus a mente. Certe ex cuſatur. xv. q. j. ſane. Si autē culpa ſua inebriatus ſit. dicunt aliqui ꝙ excuſat̉ a tanto. ſed non a toto. Alij autē dicunt ꝙ excuſat̉ a toto ſi nullum habet iudicium rōnis. ⁊ hoc ꝓbabilius ⁊ verius. ⁊ con cor. cuꝫ hoc Ray. ⁊ ideo excuſat̉ penitus ab eo qd̓ fecit in omnimoda amentia. ſꝫ nō a cauſa amentie ꝓ qua debet puniri. Ecleſia.j. cōmuniter Eccleſia ſi fundata fuit in alieno ſolo quid fiet? Rn̄. ẜm Ray. et Hoſtien. ſi dominus ſoli laiciis erat ⁊ hoc ſciuit ⁊ nō contra dixit ſibi imputabitur. ⁊ eccleſia libera remanebit. ar. liiij. di. ſi ſeruus. Si v̓o ignorauit. eccleſia qͥppe remanebit conſtructa ⁊ libera: nec efficiet̉ laico cen ſualis. ſꝫ ille tamē qui conſtruxit tenet̉ dominū ſer uare indemnē vel etiā epiſcopus ſi ponendo pri marium lapidē. vel poſtea in cōſecratione eccleſie fuit negligens.ſ. in examinatione dotis vel māſi. Si v̓o ſolum erat alterius eccleſie vel collegij eccle ſiaſtici. debet ei reſtitui hoc modo ꝙ eccleſia con ſtructa fiet ſibi ſubdita quo ad ius patronatꝰ. xij. q. ij. apoſtolicos. xvij. q. iiij. queſti. ¶ Eccleſiam nemo edificare poteſt niſi auctorita te oyoceſani. qͥ debet ponere primariū lapidē. cru cem figere. ⁊ cymiteriū deſignare. ⁊ etiā petere do tem ſufficienteꝫ aſſignari. ſine qua conſecrari non debet. de ꝯſe. di. j. nemo. ⁊. c. placuit. Et hodie qͥdē ſufficit ꝙ aſſignet̉ ꝓ dote vnus manſus.i. vnum p̄dium ſufficiens ꝓ vno pari boum. totalit̓ liberū. Extra de cenſi. c. j. ¶ Exempti nō poſſunt cōſtruere oratoria: ſiue ec cleſias vel capellas in locis nō exemptis. ſine licen tia dyoceſanoꝝ. In locis etiaꝫ exēptis nō poſſunt exempti predicta facere. niſi de licentia vel priuile gio ſedis apoſtolice ſpeciali. vt in. c. auctoritate. de priui. li. vj. ¶ Relictū eccleſie vel ad pias cauſas in teſtamen to etiam minus ſolenni voluntarie facto. tenet. exͣ de teſta. c. relatum. el pͥmo. ⁊. c. cū eſſes. vbi conclu dit panor. ꝙ in relictis ad pias cauſas. valet queli bet vltima voluntas in p̄ſentia duoꝝ teſtiū etiam ſine p̄ſbytero. ⁊ iſte eſt proprie caſus. d. c. relatum. In alijs v̓o relictis requirit̉ p̄ſbyter vel duo loco ſui: cum alijs duobus teſtibus. ⁊ in his relictis ad pias cauſas non requiritur ꝙ teſtes ſint rogati. vel ꝙ omnes ſint maſculi vel ꝙ hereditas ſit adita Et generaliter ẜm Bar. in. l. j. C. de ſa. ſan. ec. in eis ceſſat omnis ſolennitas iure ciuilis. Io. tamē an. circa p̄dicta diſtinguit. ꝙ aut loquimur in re lictis ad pias cauſas. ⁊ tunc ſufficiunt duo teſtes idonei. ſiue in foro eccleſiaſtico: ſiue ſeculari. per di ctum capitulū relatum. Aut loquimur in relictis ad non pias cauſas. ⁊ tunc: aut loquimur in terrꝭ ſubiectis eccleſie. ⁊ ſaluanda eſt decre. cum eſſes. vt ſcilicet valeat teſtamentum cum duobus teſti bus et p̄ſbytero parochiali. Aut loquimur in ter ris imperij. ⁊ tunc teſtamentum non valet niſi ſer uetur ſolennitas requiſita per leges ciuiles. ⁊ hec opinio conſuetudine roborata ſeruanda videtur per. l. minime. ff. de legi. Et ẜm iſtam opinionem euitatur correctio legum. ⁊ ideo tenenda. Nota. tamen ꝙ ſi pia cauſa tractetur coram iudice ſecu lari. terminari debet ẜm canones. ⁊ non ẜm leges ẜm cōmuniter docto. ⁊ non ſolum in terris eccle ſie. ſed etiam imperij. Et Inno. ⁊. d. an. dicunt: ꝙ ſi ſtatuto cauetur. ꝙ non valeat teſtamentum. vel vltima voluntas. niſi fuerit poſitum in memoria libus vel regiſtratum. tale ſtatutum non habet lo cum in relictis ad pias cauſas. Similiter ſi ſtatu tum dicat. ꝙ mulier non poſſit teſtari ſine conſen ſu conſanguineorum. vt notat Panormitanus in dicto capitulo relatum. Et ex predictis patet ꝙ va let teſtamentum ad pias cauſas. licet in teſtamen to non fuerit inſtitutio heredis. vel non adita he reditate vel non facta inſinuatione teſtamenti. in fra tantū tempus: vel vbi defuerit alia ſolennitas iure poſitiui. nam ſufficit ſolennitas iuriſgentium diuini. Sicut in relictis ad pias cauſas ſufficiunt duo teſtes. Ita ad reuocandum tale relictum. Quod intelligitur ẜm aliquos. quando prius relictum: fuit etiam factum coram duobus teſtibus. ⁊ ſic de ſingulis. Item ſi voluntas fuit ꝑfecta. ratione vo luntatis. ſed non publicata prout teſtator voluit. vt quia teſtator teſtamentum manu ſua conſcri pſit. volens poſtea illud redigi in publicam for mam per tabellionem. ſed morte vel furore p̄uen tus eſt anteꝙͣ tabellio vel teſtes venirent. valebit teſtamentum tale quo ad pias cauſas. dummodo ꝯſtet illā fuiſſe ſcripturā dicti teſtantis. ẜm Bar. in. l. in teſtamēto. ff. de fideicō. lib̓. quia licet nō ſit

Eccleſia. ij. ꝑfecta voluntas. eſt tamen voluntas. ⁊ dicit ſe in facto conſuluiſſe. Et placet panor. in. c. j. de ſuc. ab inte. etiā in caſu quo teſtamentū adhuc nō fuiſſet perfectū. puta quia incepit facere teſtamentū etiā ꝑ tabellionē. ⁊ nō ꝑfecit: morte vel furore p̄uentus quia ſufficit ꝙ legatū vel diſpoſitio erat ꝑfecta. vt puta. quia tranſierat ad alia legata. nā non poteſt negari qͥn hic ſit cōſenſus naturalis. ⁊ ſic fuit ꝑfe cta rōne voluntatis. licet nō rōne ſolennitatis. Et panor. dicit forte ideꝫ poſſe teneri inter liberos. ꝑ l. fi. C. fami. her. Sed pone. teſtator qui multū reliquit deceſſit. deinde miraculoſe ſurrexit: an poſſit teſtamentuꝫ reuocare maxime ad pias cauſas? Rn̄. Bar. in. l. j. C. de ſa. ſan. ec. dicit ꝙ duplex ē reſurrectio. Qui dam em̄ ſurrexit: iterū moriturus. ſicut lazarus. et teſtamentū eius ꝑ reſurrectionē reuocat̉. ſicut per natiuitatē filij: quē nō putauit ſibi naſcituꝝ. vt di cit Augꝰ. xvij. q. iiij. c. fi. Scd̓o modo quidā reſur rexit glorificatus. iteꝝ nō moriturus. ſicut xp̄us. ⁊ ſic facient oēs in generali reſurrectione. tūc iſte nō poſſet reuocare. Et ꝓ hoc facit. qꝛ nō ceſſat cauſa ꝓpter quā facta ſunt relicta. nā quia qͥs nō poteſt vti bonis ſuis. ideo alijs legat. l. ſenatus.§. dona tio. ff. de do. cauſa mor. Sed hic ꝙͣuis reſurrexerit nō tamen illis bonis poteſt vti. quia tales non co medunt ⁊cͣ. ¶ Quicqͥd emptū ſuerit de pecunia eccleſie. eius erit. xij. q. iij. c. j. ⁊. q. v. c. fixū. qd̓ adeo veꝝ eſt: ꝙ ſi clericus hꝫ pecuniā de p̄benda ſiue eccleſia ſua. et inde emat prediū. licet illā pecuniā potuiſſet dare alijs intuitu pietatis. nō tn̄ dare pōt prediuꝫ. quia ſtatim acquiſitū fuit eccleſie. ſiue emptū fuerit no mine eccleſie: ſiue nomīe alieno. extra de pec. cleri. c. j. et. c. inqͥrendū. Et ꝓpter hoc non pōt clericus illud alienare. Eodeꝫ modo ſi quis de pecunia ec cleſie quam habuit furto vel rapina: ſeu depoſito: poſſeſſionē ſibi emit. quia eccleſie fit. vt dictum eſt Idē Panor. in. d. c. inquirendū. poſt glo. q̄ notat tres caſus in quibꝰ res empta ex pecunia alterius efficit̉ illius cuiꝰ erat pecunia. vt in milite: minore ⁊ eccleſia. licet Hoſti. dicat ꝙ in eccleſia. iure nō ꝓ betur. ſꝫ antiqua interp̄tatio magiſtroꝝ hoc habꝫ que minime eſt mutanda. l. minime. ff. de legi. Ta men hoc ſatis ꝓbari pōt in. d. c. j. ⁊ cōmuniter hoc tenet̉ etiam ꝑ glo. iuris ciuilis. qͥnimmo credereꝫ hoc ꝓcedere in quolibet clerico. quia priuilegium attributum militi ſeculari. extenditur ad militem dei. vt notat Bartolus. et glo. in. l. miles. ff. de re ¶ Eccleſia ꝓ alienis debitis non poteſt obligari. nec eius poſſeſſiones. Et ſiquis obligauerit. eſt ſu ſpenſus ab adminiſtratione temporaliū ⁊ ſpiritua lium. extra de ſo. c. ij. Poterit tamen hec ſententia relaxari. quia papa ſibi nō retinuit abſolutionem. extra de ſen. ex. nuper. hec tamen pena non com p̄hendit epiſcopos. extra de ſen. exco. quia pericu loſum. li. vvj. Ccleſia. ij.ſ. parochia lis. Collationes de eccleſijs parochiali Fo. LXVI. bus his qui nō attigerūt viceſimūquintū annum ipſo facto non valent. ⁊ tenet̉ qui aſſumit̉ fieri ſa cerdos infra annum a tempore cōmiſſionis. aliter priuatus eſt ea. Item tenet̉ perſonaliter reſidere. In hoc tamē epiſcopus diſpenſare poteſt ad tem pus ex cauſa. extra de elec. licet canon. li. vj. Et no ta h̓ ꝙ licet tātū de anno trāſierit ꝙ talis nō poſſit ad ſacerdotium ꝓmoueri. non tamen vacat eccle ſia ipſa. nec poteſt alteri conferri. niſi poſt elapſum annū. qui quidē annus incipit tunc poſtqͣꝫ poſſeſ ſionem illius pacificam habuit vel per eum ſtetit. quo minus haberet. nec currit ſi iuſto impedimē to detentus ordinari non potuit. Alioqͥn ſi ſic pri uatus ſit eccleſia ipſa ei reſtitui non poteſt.ſ. pro ea vice. vt in. c. cōmiſſa. de elec. li. vj. Contra p̄dicta facit. l. ſi ita ſtipulatus eſſem. ff. de v̓. ob. vbi dicit̉ ꝙ ſi ꝓmiſiſti mihi facere inſulam ad certum tem pus. ⁊ tātū tēpus tranſierit quodāmodo infra tē pus ſtatutum fieri nō poteſt. licet totum tempus non tranſierit. poſſum tamē agere contra te. quia ꝑinde eſt: ac ſi totū tēpus tranſiſſet. Vel forma. q. in alijs terminis. Puta. rector vniuerſitatis man dat doctoribus legentibꝰ. ſub pena in ſtatuto con tenta. vt infra paſcha ſuas feciſſe debeant repeti tiones. ante tēpus ſtatutū incipit eſſe certū ipſos nō poſſe repetere. quia incipiunt vacationes pa ſche. in quibꝰ nullus publicus actus celebrari po teſt ẜm formaꝫ ſtatuti. Queritur an incurrant pe nam ſtatuti. Bar. in. l. cum ſtipulatus ſum mihi a ꝓculo. ff. de v̓. ob. reſpondet ꝙ aut pena appoſi ta in ſtatuto trahit ſecum executionem. ⁊ tunc eo ipſo ꝙ incipit eſſe tempus certum ipſos nō poſſe repetere: incidunt in penā. vnde ſi per ſtatutū im ponatur doctoribus non repetētibus pena excō municationis vel infamie: que pene ſecum trahūt executionē. Eo ipſo ꝙ incipit eſſe certū ⁊cͣ. Incur runt in penā. quia lex facit ſuā executioneꝫ etiam ante diem ſtatutaꝫ. Aut pena appoſita in ſtatuto non trahit ſecum executionem. vt quia ſtatutum dicit ꝙ ſi non fecerint repetitiones ſuas in termi no. ſint periuri: vel puniantur in libris. x. Et tunc licet certum ſit ⁊cͣ. non incidunt in penam. Ang. autem quem ſequitur Rapha. cu. in. d. l. cum ſti pulatus. tenet contrarium dicens. ꝙ ſiue pena a ſtatuto impoſita trahat ſecum executionē ſiue nō: non cōmittitur ante tempus. licet certum eſſe in cipiat fieri non poſſe quod erat fiendum. Ratio. quia in ſententijs ꝓferendis eſt mens iudicis at tendenda. vt in. c. intelligentia. de ver. ſigni. Sed mens iudicis non fuit. ꝙ ante terminū ſtatutum docto. non repetētes incidant in penam. ergo nō incident. Actus enim agentium non debent ope rari vltra voluntatem eorum. Secundo de hoc vi detur eſſe caſus in dicto capitulo cōmiſſa. vbi pa tet ꝙ pena priuationis ab eccleſia parochiali non committitur ante annum. licet conſtet intra an num ordinatum ad illam eccleſiam non poſſe am plius ad ſacerdotium promoueri. ergo idem di cendum in caſu propoſito. Ad. l. autem cum ſti pulatus. dico ꝙ loquitur in pena conuentiona li que committitur cum incipit eſſe certum non

poſſe fieri quod erat fiendū. Secus in pena legali vt in. d. c. cōmiſſa. Et ratio eſt. quia mitius agitur cū lege ꝙͣ cuꝫ homine. l. celſus. ff. de arbi. Vel dic ẜm glo. in. d. c. cōmiſſa. ꝙ ante diem agi pōt qͣnti intereſt: opus inchoatum non eſſe. vt in iuribus allegatis. ſed ad penam non. vt in dicto capitulo cōmiſſa. ¶ Pone. Quidā dyaconus fuit ꝓmotus ad eccle ſiam parochialē qͥ vltima die ſeptēbris habuit pa cificam poſſeſſionē eccleſie. ⁊ neglexit vſqꝫ ad qͣtu or tꝑa ſeptēbris ꝓmoueri ad ſacerdotiū. In ſabba to qͣtuor tēpoꝝ ipſius mēſis nullo mō potuit pro moueri. Querit̉: an finito illo menſe ⁊ ꝑ cōſequēs anno ſit pͥuatus ꝑ cōſtitutionē. licet. de elec. li. vj. Rn̄. Io. an. in regula imputari. de re. iur. in. vj. in mercu. dicit ꝙ nō. cū in pͥmis ſabbatis non fue rit ī mora. Et hoc reſpectu pene de qua loquimur Et ſic in caſu quo nō p̄ceſſit mora vel culpa nō im putatur. Hoc etiā ꝓcedit qn̄ impedimentū ſuꝑ ueniens in vltimo ſabbato: nō fuit ex culpa ipſius Et fortius ſi ex iuſta cauſa a pͥncipio diſtulit. Et li cet dilatio recipiendi ſacerdotiū: potuerit induce re culpam ⁊ morā ⁊ leſionē conſcientie. nō tamen induxit morā vel culpā de qua loquimur. nec iſte dicit̉ ſe artare ⁊cͣ. quia ille nō dicit̉ ſe artare in veni endo qui iter arripuit: tempore quo pleriqꝫ illius conditionis homines ꝑuenire ſolent. ff. de v̓. ob. continuus. Nec eſt obligatus ad operā. qui ince pit eo tēpore quo ꝑfici poterat ẜm operā diligētis edificatoris. vt ea. l.§. item qui inſulam. Cū ergo veriſimiliter ẜm morā alioꝝ ordinandoꝝ ille dya conus infra tēpus ordinari poſſet. non debet dici ſe artaſſe. cum congruū ⁊ ſufficiens tēpus haberet Et licet quis p̄uidere teneat̉ interdū: qd̓ pōt acci dere. non tn̄ tenet̉ diuinare. Si ad eccleſiam parochialem p̄ſentet̉ qui non eſt in ſacris. dum tamen aliter ſit idoneus ⁊ poſſit infra tempus ſtatutū ordinari. admittēdus eſt. ex tra de inſti. ſi is. li. vj. ⁊ tamē ẜm Io. an. talis non p̄ſentatus nō poſſꝫ in tali eccleſia inſtitui. extra de eta. ⁊ qua. p̨̄terea. niſi diſpēſatiue. vt ibi. Lectio. j. Cōmuniter quid ſit. Dic ẜm Hoſti. electio eſt alicu ius ꝑſone idonee ad dignitatē vel frater nam ſocietatē. ſeruata forma canonica facta voca tio. Colligitur hoc. extra eo. cū in cunctis. ⁊. c. cum eccleſia vulterana. ⁊. c. quia ꝓpter. ¶ Ad quē ꝑtinet electio de iure cōmuni? Rn̄deo de iure cōmuni ſpectat ad collegiū etiā ſi duo ſolū vel tres fuerint. extra eo. c. j. Quandoqꝫ tn̄ laici ꝓ pace ſeruanda admittunt̉ ad electioneꝫ. ⁊ p̄cipue ncipes vt defendant ab oppreſſoribꝰ ẜm Gof. Quis non poteſt eligere: Rn̄. excōmunicatus maiori. vt nota. de ap. conſtitutis. el. j. Et glo. ibi dicit ꝙ excōmanicati vel ſuſpenfi: nec eligere: nec eligi poſſunt. Secus in minori. extra de cler̄. ex. c. fi. Item nec interdictus. extra eo. cum inter. Item nec ille qui ſcienter celebrauit in loco interdicto. de ſen. ex. is qui. li. vj. Itē nec ille cui interdictū eſt eli gere abſqꝫ ſuperioris licentia. extra eo. c. fi. Itē nec Electio. j. illi qui in ea vacatione elegerunt ſcienter indignū extra eo. cum in cunctis. ⁊. c. innotuit. nā tales ip̄o iure ſunt ea vice eligendi poteſtate pͥuati. ⁊ ab ec cleſiaſticis beneficijs per trienniū ſuſpenſi. Et idē dicendū ſi peccauerūt in poſtulando. extra eo. ſcri ptum. Et hoc verum. quando facta nominatione ſequitur electio vel poſtulatio. Secus ſi non ſequi tur. quia non eſſent ꝓpter hoc priuati. extra eo. ꝑ petue lib̓. vj. Et per. d. tex. ⁊ per. c. cum in cunctis. poſuit Io. an. vnū ſemper menti tenendū in regu la. odia. de re. iuris. li. vj. ꝙ vbi pena ponit̉ a iure ipſo facto ꝓpter aliquod delictū cōmiſſum. nunqͣꝫ eſt locus illi pene. niſi illud delictum ſit cōſumma tum. qͣnturcunqꝫ fuerit inchoatū. licet poſſet ex traordinarie puniri: qui delictum inchoauit. Pro hoc facit aliud ſingulare dictū Barto. in. l. j. ff. de ſica. vbi dicit ꝙ ſtatutum puniens delictum certa pena. non habet locum in eo qui inchoauit. ſi illd̓ non perfecit. quia ſtatutum eſt ſtrictiſſime inter pretandum. maxime penale. vt in dicta regula. Querit̉ in eo quod. d. c. cum in cunctis. non ſo lum priuat ea vice auctoritate eligendi. ſꝫ etiam ſu ſpendit ipſo facto ab eccleſiaſticis beneficijs ꝑ tri ennium. vt dictum eſt. Nunqͥd iſtud trienni m incipiet poſt electionem factam ſtatim. An debe at expectari finis triennij primi. Et hec queſtio po teſt contingere ſepenumero. Io. an. refert opinio nes multorum. Tandem concludit ꝙ indiſtincte ẜm trienniū incipit ſtatim poſt cōmiſſum delictū Ita ꝙ priora tempora confunduntur in ſecundis quia exquo pena imponit̉ ipſo iure. neceſſario de bet incipere ſtatim poſt commiſſum delictum. Et idem cōcludit ipſe in glo. ſua in cle. ij. de magi. vbi habetur ꝙ conferens inſignia doctoratus. non re cepto prius iuramento. ꝙ taxam trium. M. turo nenſium non excedet. al̓s a collatione doctoratus per ſex menſes ſequētes eſt ſuſpenſus. Querit mo do glo. quid ſi pendente primo ſemeſtri. iteꝝ vio let dictam conſtitutioneꝫ. An ſtatim currat ſcd̓m ſemeſtre. an tunc cum finitū fuerit primū. Reſpō dit ꝙ cōmuniter tenetur ꝙ non fit duplicatio to tius. ſed ſtatim poſt ſecundā tranſgreſſionem in choat ſecundū ſemeſtre. ff. ad. l. aquil̓. ita vulnera tus. ad turpil. l. in ſenatus. in fi. Sed nunqͣd ſuſpenſione pendente valeat: do ctoratus collatio facta per ſuſpenſum. Conſtat ꝙ ille nō eſt caſus quo imprimatur caracter. Itē nec datur hoc officium ex impreſſo caractere. ſꝫ ex po teſtate officij. ⁊ eſt quedā auctorizatio ⁊ declaratio que declarat illum dignū ad officium doctrine: et dat auctoritatē vt doceat. Puto igitur ꝙ ſi ſuſpen ſio erat occulta. hanc auctoritatis dationē non ſic neceſſe iterari. Secus ſi eſſꝫ publica. facit de re iu di. ad probandū. Eſt etiaꝫ ſciendum ꝙ aliqui con ferunt iſta inſignia. auctoritate apoſtolica. vt Ar chi. bononiē. Aliqui de iure cōmuni ẜm Hoſtiē. Sed quo ad principale Panor. plus placet opi. Bar. quā poſuit in. d. l. in ſenatus. vbi format. q. Statuto cauet̉ ꝙ cōmittēs homicidiū ſoluat. M. ⁊ ſtet ad ꝯfinia ꝑ decenniū. Demū durante pͥmo

Electio. j. decēnio: homicida cōmiſit aliud homicidiū. Que ritur nunc vtꝝ debeat expectari finis primi decen nij. an v̓o ſcd̓m decenniū debeat immediate cur rere. Et cōcludit ꝙ qn̄qꝫ ponit̉ pena vt ſpēs. puta dicit ſtatutū ꝙ ſtet ad cōfinia ꝑ decenniū a tꝑe de licti cōmiſſi. ⁊ ſic determinat tpus. Et ſic ſcd̓m de cennium debet incōtinēti currere. al̓s nō eſſet illd̓ decenniū. ſꝫ aliud. ar. bonū. in. l. ſi vſuffructus mi hi in bienniū. ff. de vſuf. le. Aut pena apponit̉ ge neralit̓ ⁊ indet̓minate. puta. ſtet ad cōfinia ꝑ decē niū ⁊ tūc īcipit ſcd̓m decēniū finito pͥmo. qꝛ al̓s nō ſoluēt pena delicti. hec Panor. in. d. c. cū in cūctis. An autē hec pena eligentium habeat locum in omnibꝰ electionibꝰ. Dic ẜm Panor. vbi sͣ. ꝙ non. Primo nō hꝫ locū in cardinalibꝰ eligentibꝰ papā. qꝛ nō eſt iure cautū. Itē nō hꝫ locuꝫ in p̄laturis ci tra ep̄atū. ſꝫ reſtringit̉ ad ep̄atū ⁊ ſuꝑiores dignita tes. vt in. c. ſi cōpromiſſarius de elec. li. vj. Item eli gere nō poſſunt. qͥ peccauerūt in electionis forma qꝛ debent pͥuari iure eligendi. exͣ eo. qꝛ ꝓpter. Iteꝫ nec illi qͥ neglexerūt vſqꝫ ad lapſum tꝑis. exͣ eo. ne ꝓ defectu. Itē qui ꝑ laicaleꝫ abuſum elegerunt. exͣ eo. quiſqͥs. Itē non pn̄t eligere pupilli. nec etiaꝫ in locis regularibꝰ qͥ nō ſunt ꝓfeſſi tacite vel exp̄ſſe. nec etiā ꝯuerſi. exͣ eo. ex eo. li. vj. Et ad maiorē huiꝰ declarationeꝫ querit Ludo. ro. in ſuis ſingularibꝰ Utrū laicus ſancti Franciſci ſeu cōuerſus qͥ ꝓfite tur tria ſubſtātialia habeat vocē in capl̓o. Et dicit ꝙ aut loqͥmur in electione p̄lati. ⁊ tūc dicenduꝫ ꝙ nō. Et caſus eſt ſingularis. in. d. c. ex eo. Fallit. niſi hoc acqͥſierint ex antiqͥſſima cōſuetudine. Iſta eſt ſingularis nota. Inno. in. c. ij. de inſti. Aut q̄ritur qn̄ capitulū tractat tꝑalia. Et fe. de ſe. tenet ꝙ nō. ⁊ de hoc videt̉ caſus notabilis. iuncto. c. cuꝫ ſupra ſcriptione pape. in. c. ⁊ ſi xp̄us de iureiur. in v̓. vos ⁊ cōuerſi veſtri. vbi pꝫ ꝙ cōuerſi nō ſunt de capl̓o qꝛ fruſtra diceret. ⁊ cōuerſi veſtri. ergo vocē nō ha bent. Itē in cathedralibꝰ collegiatis ſecularibꝰ vel regularibꝰ eccleſijs vocē nō habēt qͥ nō ſunt ſub dyaconi. nec in eligendo. nec in alijs factꝭ capituli etiam ſi ab alijs libere concedat̉. vt in cle. vt hij. de eta. et qua. Infra qd̓ tp̄us debet fieri electio. Rn̄. In eccle ſia cathedrali vel regulari habēt electores tp̄s triū menſiū infra qd̓ ſi iuſto īpedimēto ceſſante nō ele gerint ad ꝓximuꝫ ſuperiorē deuoluit̉. vt extra eo. ne ꝓ defectu. In alijs v̓o eccleſijs dꝫ ꝓuideri infra ſex mēſes. aliter ad ꝓximum ſuperiorē deuoluit̉. exͣ de p̄b. de multa. ⁊ de cōce. p̄. nulla. In quo loco debet fieri electio. Reſpon. poteſt fieri in eccleſia vel in capitulo vel ſimili loco hone ſto. et maxime iuxta conſuetudinem. extra eo. in cauſis. lviiii Otrū abſentes ſint vocandi ad electionē. Rn̄. ẜm panor. in. c. corā. extra eo. ꝙ illi vocari debent. d qui comode vocari poſſunt. ꝑ. c. quia ꝓpter. extra eo. vbi dicit̉ ꝙ admittunt̉ illi ad electionē qͥ debēt volunt ⁊ poſſunt cōmode intereſſe. Dicit. debent vt exeludat illos. qͥ de iure nō debent intereſſe ele ctioni. licet ſint de collegio. vt ſunt excōmunicati ⁊ ſuſpenſi. Itē excludunt qui nō ſunt in ſacris con Fo. LXVII. ſtituti. vt in. d. cle. hi qui. Item excludunt̉ impu beres et irregulares. vt in. d. c. ex eo. ⁊ in. c. is qͥ. de ſen. ex. li. vj. Secundo dicitur qui volunt intereſſe ⁊ ideo illi qui nolunt intereſſe nō debent compelli niſi interſit eccleſie. nam pro intereſſe eccleſie pote runt compelli. Ex quo infertur ꝙ iſti ſic vocati. qui nolunt intereſſe. non debent in numero computa ri duarum partium. Tercio requiritur ꝙ poſſint cōmode intereſſe ⁊ hec cōmoditas refertur ad co moditatem eccleſie. ⁊ non perſone ẜm doc. ⁊ bene quare ſi non poſſunt comode vocari propter ni miam diſtantiam. poteſt electio ſiue illoꝝ p̄ſentia Quomodo dicat̉ poſſe comode vocari? Dic ꝙ non poteſt dari certa regula. ſed bonus iudex ar bitrabitur. ẜm pericula imminentia ⁊ diſcrimina viarum vel timetur forte periculum ſciſmatis vel abuſus laice poteſtatis. vel ſunt imminētes guer re vel huiuſmodi propter que nō poteſt fieri defa cili vocatio. Ceſſantibꝰ tamen p̄dictis ⁊ conſuetu dine. abſentes ſunt vocandi per nunciū aut lr̄as. al̓s electio. eis contemptis venit irritanda per eos ſi voluerint. non ergo eſt irrita electio ipſo iure. ſed irritanda. contemptis ꝓſequentibꝰ iniuriam ſuā. al̓s non. extra eo. c. bone. Si autē omnes eſſent p̄ ſentes. puta in ciuitate. ſufficit cōgregare ꝑ ſonum campane. ſi hoc eſt de more in illo loco. vt in. c. in cauſis. eo. ti. An autē valeat conſuetudo. vt non vocent̉ ab ſentes ad electionē? Dic ẜm Panor. poſt Io. an. in. d. coram. ꝙ ſic. Item econuerſo valet conſuetu do. vt vocentur abſentes dūmodo non nimium tendat in damnū eccleſie. nam ſi conſuetudo eſſet vt etiā cū incōmoditate deberēt abſentes vocari. nō putarē illā cōſuetudinē valere. qꝛ nō valet con ſuetudo eccleſijs multū grauoſa vel ſaltē eſt tollen da. vt in. c. j. de conſue. Secus ſi haberet vt cū par ua incōmoditate deberent vocari. quia tunc va leret conſuetudo quo caſu intellige. c. in geneſi. ex tra eo. Utrū elector abſens poſſit cōſtituere ꝓcurato rem? Dic ẜm panor. in. d. c. quia ꝓpter. ꝙ ſi ē iuſto impedimēto detētus vt venire nō poſſit: pōt con ſtituere ꝓcuratorē. al̓s nō. ⁊ in hoc eſt ille tex. val de ſingularis in hoc negocio. In alijs autē nego cijs explicandis ꝑ capitulū vel vniuerſitatem. pōt etiā nō impeditꝰ ꝓcuratorē cōſtituere. Et eſt ſpāle in electione: ſiue ſit ſeruanda forma capl̓i. qꝛ ꝓpter ſiue nō. exquo tex. ſimpl̓r interdixit: nec retulit ſe ad caſum in quo ſit ſeruāda forma. d. capl̓i. videt̉ em̄ electa in electionis negocio induſtria perſone. ar. c. is cui. de of. dele. li. vj. Unū tn̄ ſcias. ꝙ ſi alij de capitulo volunt admittere ꝓcuratorē etiā non impediti ad electionē faciendā: poſſunt. nō ob. di ſpoſitione. d. c. quia ꝓpter. qꝛ licet tex. dicat inter dicimus. iſtud tn̄ interdictū emanauit in fauorem alioꝝ. qd̓ pꝫ ex eo. qꝛ illi de collegio poſſunt cōmu nicare ius eligendi penitus extraneo. extra eo. ſcri ptum. ergo fortius poſſunt admittere procurato res eorum qui ſunt de collegio. et hoc fuit ſatis de mente doc.

Scd̓o nota ꝑ tex. ibi. vni de collegio. ꝙ volens ꝓcuratorē cōſtituere. nō pōt extraneū deputare ſꝫ debet vices ſuas alicui de collegio cōmittere. vt in. d. c. quia ꝓpter. ⁊ in. c. pe. e. ti. li. vj. vbi tex. opti mus de iſto ꝓcuratore. Et hoc intellige niſi alij ele ctores velint iſti gratiā facere. nā eis volentibꝰ pōt conſtitui extraneus ad hoc. d. c. ſcriptū. Et facit. qꝛ poſſent de nouo aliquos extraneos admittere. for tius ꝓcuratorē extraneū. Et hoc fuit ſancitū in fa uorem collegioꝝ: ne cōpellerent̉ ſecreta ſua cōmu nicare extraneo. Et ꝑ hoc dico. ꝙ iſtud nō eſt ſpe ciale in electione. Sed generaliter non pōt aliquis cōſtituere ꝓcuratorē extraneum in explicandis in vniuerſitate. qd̓ ſentit Io. an. in regula. qd̓ alicui. de re. iurꝭ. li. vj. in mercu. licet quidā tenuerint op poſitum. Et tene hoc menti. hec Panor. in. d. c. qꝛ propter. Elector abſens iuſto impedimēto detentus. vt dictū eſt. poteſt nō ſolū vni. ſꝫ pluribꝰ cōmittere vi ces ſuas. dū tamē cuilibet inſolidū. ⁊ erit melior cō ditio occupantis. Et ſi ambo concurrant ⁊ petunt admitti. nō admittent̉ ambo. ſꝫ is quē capitulum vel maior pars elegerit. ⁊ ſi nō concordent. admit tetur ille qui in cōmiſſione pͥmo noīatus eſt. At ſi nullus ſit inſolidū nō valet. Quādo aūt ꝓcurator vnū nominat ꝓ ſe ⁊ aliū nomine eius qui cōmiſit nihil agit̉. niſi de certa ꝑſona habuerit ſpāle man datū quia tunc aliū nomine ſuo poterit nominar ꝑ tex. ſingularē in. c. pe. e. ti. li. vj. Nam eadē cōſci entia qua putat iuſtū nomine ſuo: eadē ⁊ nomine ſocij: ſiue delegantis. ⁊ hoc eſt dictum notabile. Et idē dicendū in ſimilibꝰ. Et factū ꝑ talem ꝓcurato rem ſeu cōmiſſariū. fingit̉ eſſe factū per ipſum co mittentē. ꝑ tex. notabilem in. c. in cauſis. extra eo. Et facit ẜm panor. ille tex. ad. q. notabilem de qua al̓s in facto fuit cōſultus. Quidā teſtator manda uit certa ſua bona diſtribui in pias cauſas ẜm ꝙ videret̉ ſuis executoribꝰ. Iſti executores elegerunt negocium priuilegiatuꝫ. vtputa. fabricam eccleſie. Ep̄s loci petebat quartā bonoꝝ legatoꝝ. Replica batur ꝙ teſtator non elegit fabricam. ſꝫ executores Querit̉ quid iur̄. Rn̄dit ꝙ non debet̉. iiij. qꝛ illud qd̓ fit per executores teſtamēti videt̉ factū ꝑ ipſum teſtatorē. vnde ꝑinde eſt ac ſi ipſe teſtator elegiſſet fabricam. ar. optimū in. d. c. in cauſis. ⁊ in. l. vnum ex familia. de le. ij.§. j. ⁊ ibi hoc firmat Bar. ꝑ illuꝫ tex. Et ex his habes bonaꝫ practicam impediendi quartā epiſcopo. quia vbi teſtator relinquit in ge nere ad pias cauſas. facias ꝙ executor teſtamenti eligat aliquā cauſam pͥuilegiatā. ex qua nō debeat̉ quarta. Et q̄ ſint cauſe pͥuilegiate? Dic vt nota. in c. fi. de teſta. Quot ſunt forme electionis? Rn̄. tres. nam aut fit ꝑ ſcrutiniū: aut ꝑ cōpromiſſum. aut ꝑ cōmuneꝫ inſpirationē. extra eo. c. quia ꝓpter. Quando ꝓce ditur ꝑ formā ſcrutinij debent eligi tres ſcrutato res. qui in ſecreto exquirant vota ſinguloꝝ. Et ip̄i qͥdē primo debēt ſeipſos de ſuis votis examinare nec ſeruent̉ in fine. quia cū alioꝝ vota ſint eis nota poſſet electio dependere ab eoꝝ poteſtate. ⁊ ē vtile vt capitulum hoc expͥmat a pͥncipio. vt duo ex eis Electio.j. ſcrutētur tercium. Per quē autē vota ſcribent̉. Dic ẜm Panor. in d. c. quia ꝓpter. ꝑ tabellionē etiam ſi ſit laicus. quia notarius ſcribendo: nullaꝫ auctoritatē exercet. nec aliquid ſpūale miniſtrat. ſꝫ ſolum p̄bet nudū mini ſterium. vel melius eſt ꝙ vnus de ſcrutatoribꝰ re digat vota in ſcriptis pͥuatis. non ergo requirit̉ ꝙ ſit notarius. Quid ſi electores pauci ſunt? Rn̄. ẜm Inno. ſi ſunt tm̄ tres. duo ex eis ſcrutabunt̉ terciū. Et ſic ꝓ cedent ad electionē. Si v̓o ſunt duo: vnus ſcruta bitur alium. ꝙ ſi vnus tm̄. ⁊ iſte ſolus. vocatꝭ teſti bus expͥmet votū ſuū. ⁊ eliget ⁊ publicabit. In electionibꝰ vota incerta ⁊ conditionata non valent. ⁊ debent haberi ꝓ nō adiectis. puta cōſen tio in quē talis cōſentit vel ſi petrū habere non po tero: cōſentio in Io. ⁊ ſimilia. extra eo. in. c. electio nibus. li. vj. Conſuetudo auferens libertatē eligendi. nō va let. Secus ſi reſtringit electores ad certū collegiuꝫ: vel certū genus ꝑſonaꝝ ſicut dicimus in matrimo nio: in quo requirit̉ plena libertas. ⁊ tamen reſtri ctum fuit ad certū genꝰ ꝑſonaꝝ: quia cū fidelibꝰ. hec Panor. in. c. cū terra. extra eo. vbi etiā dicit de mente Inno. ꝙ ex conſuetudine poteſt induci vt mortuo p̄lato capitulū non pͥus ꝓcedat ad electio nem: ꝙͣ nunciet̉ principi mors p̄lati. ⁊ petat̉ ab eo poteſtas eligendi. Sed potuit hec conſuetudo in duci ꝓpter intereſſe principis. vt ꝓponat aliquem ſibi fidelē. nam princeps poſſet opponere ꝯͣ electū exceptiones alias legitimas: maxime ſi dubitat de ꝑditione patrie vel reuelatione ſecretoꝝ vel conſi liorum. Si tamē non vult conſentire ſine rationa bili cauſa. non ꝓpter hoc caſſabitur electio. Et per hoc non valeret conſuetudo. vt per hoc electio de pendeat a voluntate principis vel alteriꝰ. quia tol leret libertatē eligendi. Secus ſi reſtringeret ipſam libertatē vt dictum eſt. Uide etiā Panor. in. c. ec cleſia veſtra. e. ti. ꝙ in diſponēdis per vniuerſitatē vel capitulum nō debent dari voces per lupinos: per tex. illum qui vult. ꝙ ad validitateꝫ electionis nō ſufficit ꝙ ſit facta a maiori ꝑte capituli. niſi etiā pars illa ſit ſanior. ſed cum dantur voces per lupi nos. nō poteſt apparere que ſit pars ſanior. ſꝫ ſolū que maior reſpectu numeri. ⁊ tn̄ maioritas ſine ſa nioritate nihil valet. vt ibi. An autē hoc habeat locum in vniuerſitate ſe culari. vt maior pars non conſiſtat in ſolo nume ro. ſed etiam in dignitate: auctoritate: ⁊ merito ꝑ ſonarum. Dic ꝙ ſic. vt notat Bar. in. l. pōponius ff. de re iudi. Et dicit Panor. ꝙ ad hoc cōmuniter nō aduertit̉. requirunt̉ em̄ illa duo cōpulatiue. ſcꝫ maior pars et ſanior. Publicato ſcrutinio electores neq̄unt variare voces. ſed facienda eſt collatio ⁊ electio celebranda extra eo. publicato. ergo a contrario ſenſu: ante pu blicationem ſcrutinij. poſſunt electores variare et alios nominare. vt per. c. qd̓ ſicut. eo. ti. quia per ta lem nominationē ante ſcrutinium factaꝫ. nullum ius acquiritur ipſi nominato. Collatio autem fiat poſt publicationē ſcrutinūj: que erit triplex. ſcilicet

numeri ad numerū: zeli ad zelū: ⁊ meriti ad meri tū. extra. e. In geneſi. Et etiā vbi vnus ſolus fue rit electus: debet fieri collatio. nō numeri ad nūe rū cū ceſſet alia electio: ſed fiet de numero: merito ⁊ ze o. nam pͥmo ꝯſiderabit̉ vtrum habuerit nu merū ſufficientē: qꝛ forte pn̄tes nō faciūt duas ꝑ tes: vel forte nō oēs hn̄t vocē. Iteꝫ fiet collatio de merito electi: an ſit idoneus ad illā dignitatē. Itē de zelo an bono aīo an ꝑ p̄ces illicitas in illū ꝯſen ſerint. Itē nota ꝙ in numero eligentiū nō dꝫ cō putari electꝰ: qꝛ nullus pōt eligere ſeip̄m. extra. e. cumana. ¶ Facta collatōe eligi dꝫ is in quē maior ꝑs ſani or capituli ꝯſenſerit. Et maior ꝑs dicet mīori. Cū ndllpenraibab talis ſit eligendus ſi placet vobis ip̄m cōiter eliga mus. Et ſi ꝯſenſerint: tunc is qui priorē auctorita tē hꝫ in capl̓o: ſurgens dicet. Ego ꝓ me ⁊ toto ca pitulo eligo talē ⁊c̄. ⁊ oēs acceptabūt. ꝙ ſi mīor ꝑs vel nō oēs conſenſerint: dicet. Ego ꝓ me ⁊ ꝓ illis natuqnūī ula qͥ mecū ꝯſentiunt eligo talē. ¶ Quid aūt cum ſcrutant̉ vota ſinguloꝝ an ele ctores debent dicere noīo talē. Dic ẜm panor. ī. d. c. qꝛ ꝑꝑ. ꝙ p̄t dici. Ego noīo talē: vl̓ ꝯſentio ī talē vl̓ eligo talē. Et ꝙ poſſit dici hoc vltimū adducit̉ c. in geneſi. extra. e. Sed poſtea facto ſcrutinio: de bet ſequi cōis electio: qꝛ vnus dꝫ eligere noīe oīm ꝑ verba ſingularis numeri. dicendo: Ego talis ex Sed potutꝭ. ꝯmiſſione capituli eligo talē noīe totius capituli. Panor. placet pͥma vel ſecūda forma: vt in ſcruti nio quilibet dicat. ꝯſentio vel nomino: nō aūt eli go. n̄ tn̄ putat ꝙ viciaret̉ electio ex tercia practica. exquo poſtea ſequit̉ cōis ⁊ vnica electio. ¶ Que aūt ſint neceſſaria de ſubſtātia electionis: Dic ẜm panor. multa ſunt. Primū ſubſtātiale eſt vt electio fiat ꝑ ꝯgregatos in vnū. Nō.n. ſuffice ret cōſenſus eligentiū ſimpliciter p̄ſtiti. puta ſi qͥli bet cōſentiret in camera ſua. Sꝫ oꝑtꝫ ꝙ collegiali ter cōſentiant. ad hoc. d. c. in geneſi. Secūdū ſub ſtantiale ē: vt aſſumant̉ tres ſcrutatores: nō plu res vel pauciores. ⁊ hoc cōiter tenet̉. ⁊ hoc cōgru it lr̄e in eo ꝙ ſpecifice mentōem facit de tribꝰ. licet aliqui aliter dixerint. Terciū ſubſtantiale ē: ꝙ iſti tres ſint de collegio eligentiū: nō de collegio eccle ſie vacātis tm̄. Et hoc tenuit Goſ. Inno. ⁊ Ho. lꝫ glo. Uin. ⁊ Tancre. teneant ꝯtrariū. Sed pͥmū magis cōgruit litere. nā fidelius ꝓſequētur nego eaxetetii ciū electōis illi ad quos ſpectat electio. Quartum ſubſtātiale eſt: vt vota ſinguloꝝ exquirāt̉ in ſecre na t iull to. vt quiſqꝫ liberius poſſit dicere votū ſuū. Quin pec xiaviiſ tū ſubſtātiale eſt: vt ſingillatim fiat iſta inquiſitio Non.n. debent vocari bini vel trini: ſed quilibet ſingulariter ꝑ ſe. Sextū ſubſtātiale ē: vt vota oīm exquirant̉. vt patet ibi: vota cunctoꝝ. Un̄ ſi vnꝰ ex pn̄tibꝰ nō ſcrutaret̉: vel aliquis ex ip̄is ſcrutato ribus omitteret̉: non valeret electio. Intellige qn̄ cōtemnit̉ ſeu p̄termittit̉ aliquis ex vocatis. Naꝫ ſi aliquis nō vocaret̉ ad electōem: cōtemptus illiꝰ non reddit electōem nullā: qꝛ vocatio oīm nō eſt de forma ſubſtātiali: vt dictū eſt sͣ. Septimū ſub ſtantiale eſt: vt vota exquiſita redigant̉ in ſcriptis publicis vel priuatis. Octauū ſubſtantiale eſt: vt Electio. j. Fo. LXVIII. poſtꝙͣ vota fuerint in ſcriptis redacta: publicent̉ in cōi.ſ. in capitulo. Nonū ſubſtātiale eſt: vt iſta publicatio votoꝝ fiat mox.i. nullo actu contrario interueniēte. Decimū ſubſtantiale ē: vt facta pub licatōe votoꝝ fiat collatio: vt dictuꝫ eſt. Undeci mū ſubſtātiale eſt: vt fiat iſta collatio mox pꝰ pu blicatzō nullo actu extraneo intermiſſo. Duode cimū ſubſtātiale ē. vt facta collatōe ſequat̉ cōmu nis electio: que fiat ꝑ vnū noīe capituli. ⁊ ꝑ verba ſingularis nūeri. vt in. c. quod ſicut. extra. e. De cimūterciū ſubſtātiale eſt: vt ip̄a electio fiat ſtatim poſt collatōem nullo.ſ. actu extraneo interueniē te. vt extra. e. cū poſt petitā. Decimūquartuꝫ ſub ſtantiale eſt: vt electio fiat d̓ illo: in quē maior ⁊ ſa nior pars capituli cōſenſerit. d. c. qꝛ propter. Deci mūquintū ſubſtātiale eſt: vt iſta electio ſit verba lis: vt in. d. c. ꝙ ſicut. Decimū ſextū ſubſtātiale eſt vt ip̄a electio ſolēniter publicet̉: non.n. debet eſſe clandeſtina. vt in dicto. c. qꝛ. ⁊ debet publicari in capitulo. ⁊ etiam eſt tutum: vt publicet̉ ppl̓o. pro hoc qd̓ notat̉ in. c. cum dilectus. extra. e. Idē In no. ⁊ cōpoſt. d. ꝙ iſta electio dꝫ ſolenniter publica ri.ſ. coram clero ⁊ populo. tn̄ ẜm panor. iſta publi catio nō eſt de ſubſtantia. Et iō ſatis eſt ꝙ electio nō ſit clandeſtina. Decimūſeptimū ſubſtātiale ē: vt ſeruetur ordo omniū p̄dictoꝝ. ⁊ ſucceſſiue oīa ſeruentur per ordinē: ſicut ſupra numerata ſunt. Locus aūt nō eſt de ſubſtantia. niſi al̓s ita ſe ha beret cōſuetudo. Addūt aliqui ꝙ fiat electio poſt qͣꝫ corpus p̄lati fuerit traditu ſepulture: ⁊ nō ante ſed hoc eſt de honeſtate: ⁊ nō de neceſſitate. vt dr̄ in. c. bone. el. ij. extra. e. Ex predictis vides difficultatē huiꝰ forme ſcru tinij. in qua multi etiaꝫ viri ꝑfecti deficiunt igno rantes practicā. vt dicit glo. extra. e. c. cum expedi at. libro. vj. Qualiter debeat intelligi iſta dictio mox ⁊ ſimi les. Dic ẜm panor. ꝙ vbi ius determinat. ſeruan da eſt ip̄a iuris diſpoſitio: ſed vbi ius nō determi nat. tunc ille dictōes ⁊ ſimiles verificant̉ in modi co tꝑe ẜm ꝙ arbitrabit̉ bonꝰ iudex. habito reſpe ctu ad ip̄ius circūſtantias. Queritur de. q. quotidiana. An in oībus electi onibꝰ fiendis habeat locū diſpoſitio. d. c. qꝛ ꝓpter. Rn̄. ẜm Panor. vbi sͣ. de mēte glo. ꝙ in electōni bus ep̄oꝝ ⁊ aliorū p̄latoꝝ eccleſiarū collegiataruꝫ qui habent generalē iuriſditōem in eccleſijs colle iatis: ſeruanda eſt dicta forma dumtaxat. uā epi ſcopi ſunt proprie ſponſi ecclefiarū. vij. q. j. ſicut. ⁊ iſti alij prelati rōne generalis iuriſditionis: quam habent in collegiatis eccleſijs: poſſunt quodam modo appellari ſponſi. Ideo per mortē iſtorū p̄la torū remanēt eccleſie viduate ⁊ ſine paſtore. Iſte autem textus intendit ꝓuidere ſolum eccleſijs vi duatis. vt ibi eccleſie viduate. ergo infertur ꝙ in electionibus canonicorū ⁊ in alijs dignitatibꝰ ſeu perſonatibus eccl̓ie cathedralis. nō habet locum diſpoſitio. d. c. quia propter. quia per illoꝝ mortē nō remanent eccleſie viduate: cum nō ſint ſpon ſi. ⁊ in hanc partem vidētur cōmuniter inclinare doct. licet aliqui contra: de quorum numero fuit

Ho. ſed cōmuniter nō tenetur. Item in electio nibus abbatum ⁊ abbatiſſarum ſeruari debet pre dicta forma. nam abbates dicuntur paſtores. vt ī c. officij. extra eo. ⁊ abbatiſſa dicitur habere digni tatem. vt in. c. idēnitatibus. extra eo. li. vj. Et ele ctiones abbatum equiparantur in multis electio nibus epiſcoporum. vt in. c. cupientes. eo. titu. li. bro. vj. Concludamus ergo ꝙ ſolum in electioni bus illorum prelatoꝝ per quoruꝫ mortem eccleſie remanent viduate ⁊ ſine paſtore habeat locuꝫ diſ poſitio. d. c. quia propter. nec arbitror ꝙ in quali bet eccl̓ia collegiata habeat locum. d. c. ſed oꝑtꝫ ꝙ prelatus habeat iuriſditōem generalem ꝓut ha bent abbates qui poſſunt cognoſcere d̓ cauſis cri minalibus ⁊ ciuilibus. ⁊ pro hoc optime facit tex. in. c. ne ꝓ defectu. extra. e. vbi papa equiparat ec cleſias cathedrales ⁊ regulares: ⁊ illaruꝫ prelatos appellat paſtores. ⁊ ꝑ illoꝝ mortem dicit eccleſias viduatas. vnde ibi aperte ꝯcluditur ꝙ in hac ma teria non debet iſtud verbum viduata capi ſtricte ꝙͣꝙͣ em̄ proprie ſolus epiſcopus dicatur ſponſus vel maritus. ⁊ per cōſequens per ip̄ius ſoliꝰ mor tem dicatur proprie viduata eccleſia. In electōni bus ergo aliorum beneficiatoꝝ: ſeu prelatoꝝ a ſu pradictis ſufficiunt ſingulares conſenſus illorum de capitulo. dūmodo preſtentur in cōmuni.i. col legiatis in ip̄o capitulo. Nec eſt de neceſſitate: ſe uanda aliqua iſtarum formarū. ſed electus ſimpli citer a maiori ⁊ ſaniori parte habebit ius. ad hoc bona glo. quam tene menti in. c. ſicut. eo. ti. li. vj. Ad hoc facit quod notat panor. ī. c. eccleſia. extra eo. vbi dicit ſingulariter. ꝙ in electionibꝰ in quibꝰ nō eſt neceſſario ſeruāda forma. d. c. quia propter nō ſunt neceſſaria verba: dūmodo cōſtet de con ſenſu eligētium: multo ergo minus neceſſaria eſt ſcriptura. quod nota pro electionibus que fiūt in ordine minoꝝ: exceptis electōibus vicarioꝝ gene raliū vel ꝓuincialiū ſeu miniſtroꝝ. In alijs auteꝫ electōibus.ſ. diffinitoꝝ: diſcreti ꝓuincie: ⁊ diſcreto rum locoꝝ nō eſt ſeruāda forma p̄dicta. immo nō bn̄ neceſſarium eſt vt fratres ad quos pertinet ele ctio ſint collegialiter cōgregati. vt dicit panor. Et ex hoc reprobatur cōſuetudo quorundā fratrum ſimplicium: qui cum nō fuerint preſentes electiōi fiēde: mittunt in ſcriptis vota ſua. que ẜm p̄dicta habētur ꝓ nō adiectis. per. c. ſi quis. extra. e. li. vj. in fi. vbi habetur ꝙ abſens nō poteſt aliquatenꝰ per literas exprimere votum ſuum: quod non eſt ante ſcrutiniū. ſed ī ip̄o ſcrutinio ſecreto ⁊ ſingilla tim tm̄ modo exprimēduꝫ. hec ibi. veniāt ergo ip̄i perſonaliter: vel in dicto caſu renūciēt votis ſuis: quod facere poſſunt per predicta. Et ſi nō eēt vo cati: vt moris eſt: poſſent poſtmodum agere d̓ cō temptu ⁊ irritare electiōem dūmodo cōmode int̓ eſſe poſſint electōi. al̓s aūt nō eēt neceſſe eos voca re. d. c. qꝛ propter. ¶ Sed queritur de queſtōe quotidiana. Emana( uit preconiū ꝑ preſidētem vniuerſitati cuiuſdā ca ſtri. vt audita campana venirēt om̄es ad electōeꝫ certam fiēdam. Demū pulſata campana: ex cētuꝫ Electio. j qui erāt in vniuerſitate caſtri: comparuerūt trigi ta dumtaxat. Queritur nūquid iſti ſoli poſſint ꝓ cedere ad electōem faciēdam. Rn̄. panor. in. c. in cauſis. extra eo. ꝙ quādo cōuocatio vniuerſitatis fit per eum ad quem de iure vel cōſuetudine ſpe ctat cōuocatio vniuerſitatis: tūc talis citatio cōſti tuit nō veniētes ī ꝯtumacia. adeo ꝙ veniētes dū taxat poſſunt explere ea que incumbebāt agēda. licet veniētes nō faciāt maiorem partem. ſed lon ge minorem. hoc ſenſit Inno. ī. c. j. d̓ maio. ⁊ obe. Et canoniſte cōmuniter vidētur trāſire cum di cto Inno. licet Bar. expreſſe teneat cōtrarium in l. om̄es populi. ff. de iu. ⁊ iur̄. vbi dicit ꝙ quātūcū qꝫ vniuerſitas vocetur ꝑ magiſtratū: oportet ta men ad hoc vt valeat quod fit in vniuerſitate: ꝙ veniāt ſaltem due partes. vt in. l. nominationuꝫ. C. de decuſ. li. x. ⁊ in. l. nulli. ff. qd̓ cuiuſqꝫ vni. Et ita hodie practicatur in tota tuſcia. Nuqͣꝫ em̄ ali quid tractarēt in cōſilio: niſi venirēt ſaltem due ꝑ tes cōſiliarioꝝ. Sed panor. plus placet dictum ca noniſtarum. ar. op. in. c. cum vobis. extra eo. vbi dicitur: ꝙ vocati nolētes venire faciūt ſe alienos. Adde glo. in cle. quod circa. e. ti. que dicit abſur dum eſſe in numero computare illos. qui vocati venire noluerūt. pro hoc: quia ſicut ius vniuerſi tatis poteſt reſidere in vno ſolo: alijs mortuis: vl̓ longe agentibus. vt notatur in. c. gratum. de po ſtu. prela. Ita dicēdum in alijs contumaciter no lentibus venire. Abſurdum nāqꝫ eſt ꝙ per con tumaciam particularium: debeāt impediri nego zocia vniuerſitatis. Quid ſi electio tenuit de iure naturali. puta: qͥa affuit cōſenſus eligētium: tamē fuit nulla propter ſolennitates iuris poſitiui nō ſeruatas. an tenea tur electus in foro conſcientie renunciare: Dic ꝙ non. Et hūc caſum vide ſupra. Alienatio. Et dic vt ibi. ¶ An autem talis electio que tenuit de iure na turali. nō ſeruatis ſolēnitatibus iuris poſitiui di catur canonica. Dic ẜm Inno. in. c. ꝙ ſicut. extra eſt neceſſaria ſcriptura: nec verba vt dictum eſt: ſꝫ eo. ꝙ electio poteſt dici canonica tripliciter.ſ. lar ge ſtricte ⁊ ſtrictius. large dicitur canonica: quā do de iure naturali tenuit. quia interuenit cōſen ſus eligētiū ⁊ electi. ſed nō de iure poſitiuo. Stri cte dicitur canonica: quādo tenet de iure natura li ⁊ interuenerūt ſubſtantialia etiam iurꝭ poſitiui ſed nō ſolēnia. Strictius dicitur canonica: quan do tenet de iure naturali: ⁊ interuenerūt oīa que requirūtur de iure poſitiuo: ſiue ſint ſubſtantialia ſiue de ſolēnitate nō ſubſtantiali. puta ꝙ vocētur abſentes. vel quid ſimile. Ita ꝙ nihil deficit d̓ re quiſitis. Per cōtrarium dicit̉ electio nō canonica Dic vt ſupra ecōtrario. ⁊ hec nota. ¶ Caſſanda eſt electio illius qui requiſitus ante ꝙ eſſet electus cōſenſit electioni de ſe faciende: qͥa preſumitur ambitioſus. extra eo. cum poſt petitā ⁊. c. officij. Nec quis poteſt eligere ſe ipſum etiaꝫ ſi iuraſſet eligere idoneorem. quia quiſqꝫ debet de ſeip̄o cognoſcere culpam. ⁊ de alio dꝫ p̄ſumere bo num. extra de p̄ſump. c. fi. ¶ Quid autem ſi conſcientia ſua dictat ſe eſſe me

Electio. j. liorem. an poterit ſeipſum eligere. Quidam dicūt ꝙ ſic. vt refert glo. in. c. cum in iure. de elect. quod tamen glo. eadeꝫ reprobat: quia ſic ambicioſus vi deretur: ⁊ ideo repellēdus per. c. ī ſcripturis. viij. q. j. Quid ergo habebit agere talis. Rn̄. glo. ꝙ de bet renunciare tali poteſtati: ⁊ fatuus eſſet qn̄ī ſic iuraret ſi credit ſe meliorem vt ſe eligat: vel dic ꝙ tunc ipſe intelligitur exceptus: quia ī generali ſer mone perſona loquens nō comprehēditur. Ideꝫ dic de eo cui precipitur per ſuꝑiorem ꝙ debeat eli gere idoneorem. quod no. Et ideo dicit bene pa nor. in. c. lꝫ. extra. e. ꝙ caſu quo vnus ſolus cardi nalis ſuꝑeſſet ⁊ alij mortui eſſent: ille habebit ele ctionem. iuxta no. in. c. gratum. de poſtu. p̄. Non tamen poterit eligere ſeip̄m. vt in. c. per veſtras. d̓ iu. pa. puto tamen ꝙ ille nomīe totius collegij po terit dare hanc poteſtatem alteri. ⁊ ille nomine to cius collegij poterit eligere iſtum. dummodo ceſ ſet fraus ⁊ ambitio. ¶ Quando maior pars capituli deliquit̉. electio deuoluitur ad pauciores. Item deuoluitur etiaꝫ ad vnum propter delictum omnium aliorum. d. f. gratum. Quis debꝫ eligi. Rn̄deo eligendus eſt doctior datin moſdbalio ⁊ ſanctior: cuius comꝑatōe ceteri grex dicāt̉. viij. ?vt notaturin. cō q. j. c. ſi ergo. Et qui ſit de legitimo matrīonio na tus. ⁊ etatis legitime. extra. e. cum in cunctis. De dulurdun nāpet ꝙper cou etate omniū prelatoꝝ. vide sͣ. Clericus. iiij. Sub dyaconus etiam pōt in ep̄m eligi. extra. de eta. et qua. a multis. Abbas quoqꝫ exemptus pōt eligi ut de iure naturali. puta: in ep̄m ſiue in abbatem eiuſdē regule ⁊ habitus: ſed non pōt tranſire niſi de licentia pape: vel lega ti de latere ſi ſit in prouincia. extra eo. ſi abbatem. in. vj. Religioſus quoqꝫ lꝫ nō expreſſe ꝓfeſſus qͥn etiam nouicius pōt eligi ad epiſcopatuꝫ. extra. e. nullus. li. vj. ſiue eligatur in ſecularibus: ſiue ī re is electio que tenuit de iure mn gularibus eccleſijs. ad prelaturam tamen ſue vel alterius religionis nō niſi expreſſe ꝓfeſſus. vt ibi. iuem M Nullus autem religioſus pōt eligi in abbateꝫ vel prelatū alterius religionis: vel habitus. quod ſi ſecus actum fuerit eo ip̄o eſt irritum ⁊ inane. vt in cle. j. extra. e. ¶ Quis nō poteſt eligi. Rn̄deo excōmunicatus excōmunicatōe maiori. Item nec ſuſpenſus. nec interdictus: nec qui interdictū nō ſeruauit. Ite nec illi de quibus ſupra in principio capituli. Ite nec excōmunicatus minori. qui ſi ſcienter electus fuerit: caſſanda eſt eius electio. extra de cler̄. excō. mi. c. fi. ¶ Quid autem fienduꝫ ſi in capitulo vel collegio ſunt aliqui excōmunicati vel ſuſpenſi: vel dubita tur. ⁊ ſine ſcandalo expelli nō poſſunt: vel dubita ii tur de aliquibus. an intereſſe debeāt electiōi. Dic ẜm panor. in. c. cumana. extra. e. ꝙ admittant̉ cū proteſtatōe. vt eoꝝ voces valeant: ſi ⁊ inquātum appareat eos poſtmoduꝫ debuiſſe intereſſe. Nō ergo nocet electioni al̓s legittime: ꝙ nō habentes vocem fuerint admiſſi vnacum alijs. Nec ſuffi cit ꝓbare ꝙ quis interfuerit electioni: niſi etiā ꝓ bet ꝙ habuerit vocem. nam potuit intereſſe: ⁊ ta men nō dare vocem. nam qn̄qꝫ ex gratia concedi Fo. LXIX. tur ſola ⁊ fuda intereſſentia. quia ē modici preiu dicij. Idem dicit Panor. quando excōmunicati o v ingerunt ſe electōi: ⁊ vbi īminet ſcandalū poſſunt admitti cum proteſtatōe: ne videant̉ ſcienter ad miſſi. Et ſic corrueret tota electio. per. c. fi. de pro cu. Uide tamen ſingulareꝫ teoricam Inno. in. c. illa. extra eo. quam ſequunt̉ om̄es docto. ꝙ ſi in habilis admittatur ad electōem ignoranter. valꝫ electio. etiam ſi vnus ſolus ſit habilis. Et loquit̉ ꝓprie de excōmunicatis. ſecus tn̄ ſi al̓s inhabilis admiſſus ſcienter fuiſſet. An religioſo acquiratur ius electiōis extra or dinem ſuum. Rn̄. nulli religioſo: p̄dicatoruꝫ: mi norum: heremitarum: ⁊ quorūlibet mendicantiū ex electione: poſtulatōe: ꝓuiſione. ſeu vocatōe ad prelaturam extra ſuum ordinē in diſcordia facta: ius aliquod acquiritur nec ip̄e conſentire poteſt etiam habita licentia. extra. e. quorundā. li. vj. Et debet intelligi de diſcordia: ſiue de iure ſiue de fa cto ſit exquo tex. loquitur indiſtīcte. vt in cle. qd̓ circa. e. t. Sed etiam alijs religioſis nō acquiritur ius in electionibꝰ nec cōſentire poſſunt ſi fuerint electi a minori parte numero. vt in. d. c. quorun dam. Et nota ꝙ ſi religioſus electōi de ſe facte ad p̄latōem aliquam extra ſuum monaſteriū vel ec cleſiam nō petita licentia ⁊ obtenta cōſenſerit: cō ſenſus nō valet. ⁊ electio ipſa iuribus euacuatur. Prelati tn̄ religioſoꝝ irrequiſitis cōuentibus poſ ſunt huiuſmodi licentiam dare. extra eo. c. ſi reli gioſus. li. vj. Non autem valeret licentia que cō cederetur ꝓ futura electōe. quam fieri cōtingeret vt in cle. cum conceſſa. eo. ti. Nec aliquis religio ſus poteſt prefici in aliqua eccleſia que clero care at ⁊ populo chriſtiano. vt in clemē. in pleriſqꝫ. ex tra. eo. An autem decretum electōis faciat plenam ꝓ bationem ꝓ electo. Inno. in. c. innotuit. eo. ti. di cit ꝙ nō. Quod intelligit. d. an̄. quādo fuit confe ctum manu priuata. Secus autem ſi fuit factum per publicam perſonam atteſtantē omnia fuiſſe geſta in preſentia ſua. quod etiam placet Panor. qui dicit hoc verum: dūmodo in tali ſcriptura in terueniant omnia requiſita ad ſcripture ſubſtan tiam publice. vt teſtium preſentia ⁊ ſimilia. ⁊ caſu quo decretum fit per publicam perſonam: nō eſt neceſſe ꝙ apponatur ſigillum capituli. qꝛ ſcriptu ra publica facit fidem ſine alio adminiculo. Sed ſigillum eſt neceſſarium quādo ſcriptura eſt pͥua ta. ⁊ decretum eſt quedam ſcriptura cōtinēs ſeri em electionis a principio vſqꝫ ad finē. ⁊ fit iſta ſcri ptura: vt appareat formā debitam fuiſſe ſeruataꝫ in electōe. ⁊ vt eligētes nō poſſint ampliꝰ negare: quin cōſenſerint electioni. Lectio. l. ſcꝫ per cōpromiſſuꝫ. Eſt ſciendum ꝙ iſtud compromiſſum poteſt fieri dupliciter. Primo ſimplici ter.ſ. vt illi de collegio vel de capitulo cōmittant alicui vel aliquibus eligēdi poteſtatem. quod fie ri poteſt. extra eo. eum in veteri. Sed competen tius fiet: ſi eligantur in numero impari. extra eo.

Electio. ij. In cauſis. Nec requiritur ꝙ hij quibꝰ cōmittitur ſint de collegio. extra. e. cauſam que. ibiqꝫ habetur ꝙ moniales poſſunt tranſferre poteſtatē eligendi abbatiſſam in maſculū etiaꝫ in illum qui habꝫ po teſtatem cōfirmandi ip̄am electōem. Si tamen in hac cōmiſſione que fit per tale cōpromiſſum: vnꝰ de capitulo vl̓ collegio diſſentiat: nihil fit. extra. e. quia propter. Et hoc no. ibi glo. quia nō cogitur quis renunciare iuri ſuo. vnde nō ſufficit hoc ca ſu maior pars capituli. Ratio. quia cuiuſlibet in tereſt ſingulariter vt eligat ꝑ ſe ⁊ nō per aliū. Id̓o quilibet poteſt contradicere: ne fiat cōpromiſſum ⁊ in re cōmuni: potior eſt cōditio ꝓhibentis. vt in regula iuris. In re cōmuni. li. vj. Talis tamē po teſtas re integra reuocari pōt. d. c. in cauſis. Et ibi patet ꝙ dicitur res nō integra. quādo cōpromiſ ſarij inceperunt habere tractatū. Ex quo pōt in ſtrui quādo negociū extraiudiciale deſinit eſſe in tegrum. nam exquo negociuꝫ cepit agitari ⁊ tra ctari: nō dicitur amplius integrum. Et latius ꝓſe quitur Inno. in. d. c. in cauſis. di. ꝙ cum attingū tur ſubſtantialia negocij: deſinit eſſe integrū. pu ta cum inceperunt tractare de perſona eligenda. Secus ſi ſolūmō ſint expleta aliqua pertinētia ad ſolēnitatem actus. vt quia dixerunt miſſam d̓ ſpi rituſan. ⁊ hmōi. Et omnibꝰ de capitulo conſentiē tibus: nō requirit̉ niſi vt eligant: ſic dicendo. Ego N. cōpromiſſarius de cōſenſu cōpromiſſariorum meoꝝ virtute cōpromiſſi in nos facti eligo in ep̄m N. Et ſi p̄dicti elegerint vel maior pars ipſorum elegerit ſcienter indignū: electio deuoluitur ad ca pitulū. Secūdo eſt aliud cōpromiſſum.ſ. limitatū de quo habetur in. c. cum expediat. iuncta glo. e. ti. li. vj. ⁊ in. c. cuꝫ dilectus. eo. ti. Et fit hoc modo. vt.ſ. cōpromiſſarij teneant̉ eligere illum in quem maior pars totius capituli: ſcrutatꝭ votis omniū de capitulo ſingillatim ⁊ ſecrete ab ip̄is cōſenſerit Et ẜm glo. in. d. c. cum expediat. iſta eſt melior et expeditior forma quam hodie habeamus. quia in hac forma electores non abdicant a ſe ptātem no minandi. Et in iſta forma nō requiritur de neceſ ſitate niſi primo ꝙ cōpromittentes ſint ſimul con gregati. et omnes qui debent ⁊ volunt intereſſe. Secundū ꝙ cōpromittant in vnum vel duos vl̓ tres aut quot volunt: ſiue ſint de collegio: ſiue nō dummodo ſint clerici: nō laici. extra de arbi. c. cō tingit. de hoc videsͣ. arbiter. Terciū ꝙ cōpromiſ ſarius vel cōpromiſſarij ſcrutentur vota ſingulo rum ſecrete ⁊ ſingillatim. Quartū ꝙ eligat illum ī quem maior pars totius capituli conſenſerit dicē do. Ego. N. cōpromiſſarius de cōſenſu ⁊ volun tate cōpromiſſarioꝝ meoꝝ ſi habet alios virtute cōpromiſſi in nos facti: eligo in ep̄m. N. in quem maior pars totius capituli conſenſit. Et ſi in pri mo ſcrutinio nō conſenſit maior pars totius capi tuli: neceſſe eſt replicare: donec conſentiant in ali quem. extra. e. cum terra. Et ſi dubitaretur d̓ frau de cōpromiſſarij: poſſent eligentes ſcripta facere: in quibus ſcribant nomen illius in quem cōſen tiunt ⁊ dare cōpromiſſario: qui in preſentia oīm recipiat. ⁊ poſtea ſimultaliter implicatꝭ ꝙ nō poſ ſit perpendi cuius ſit ſcriptum: ⁊ legat corā omni bus. ⁊ poſtmodum eligat in quem maior pars cō ſenſit. ¶ Dantes ptātem aliquibus cōpromiſſarijs eli gendi prelatum vel officialē: vident̉ intellexiſſe d̓ idoneo. vnde ſi electus nō eſt idoneus. nō tenent̉ vti electum reciꝑe. Et facit ad qōnem qn̄ cōmu nitas elegit duos ciues: vt vadant ad eligendum poteſtatem vel capitaneū: ſi illi eligunt indignuꝫ ciuitas non tenetur illum acceptare. nam in gene rali mandato non venit vt eligant indignū. Hec panor. in. d. c. cauſam que. Et nota ẜm panor. in c. in cauſis. extra. e. ꝙ capitulū non ſolum pōt cō promittere perſonis certis ptātem eligendi: ſꝫ etiā pōt aliquos eligere per quos eligantur cōpromiſ ſarij: qui habeant poſtmodum eligere vice capi An autem valeat cōpromiſſum factū ab vno: nomine omniū: alijs preſentibus ⁊ nō cōtradicē tibus. Dic ẜm Inno. ⁊ cōmuniter doct. in. d. c. in cauſis: ꝙ nō valet tale cōpromiſſum: quia cuꝫ iſta res nō ſit leuis: īmo magne importantie: debent ſingillatim omnes inquiri ⁊ expreſſe cōſentire. Et nota hoc dictum ſingulare nec tradas obliuioni. Ex quo pōt ſumi hec regula. ꝙ in arduis explicā dis in vniuerſitate debent omnes conſentire: nec ſufficit ꝙ actus explicetur per aliquos noīe alioꝝ licet illi taceant ⁊ non cōtradicant. quia in re one roſa ⁊ graui: debet interuenire conſenſus expreſ ſus: nec taciturnitas habetur pro conſenſu. Facit glo. in regula. qui tacet. li. vj. Secus poteſt dici in re leui: ⁊ maxime cōcupiſcibili: vt tunc taciturni tas habeatur ꝓ cōſenſu. Ex quibus pōt ſumi ſin gularis limitatio ad nota. per Innoc̄. in. c. j d̓ his que fi. a ma. ꝑte capi. vbi notanter dicit. ꝙ ſi in ca pitulo tractatur aliquod illicitum ⁊ damnabile: te nentur illi de vniuerſitate contradicere: al̓s ſi nō cōtradicant habentur ꝓ cōſentientibus. ⁊ ita in uoluunt̉ peccato ⁊ pena peccati: cum alijs expreſ ſe conſentientibus. vt illud dictuꝫ ꝓcedat quo ad obuiandum peccato: ne ſub velamine taciturni tatis peccatum nutriatur. ſed quo ad validitateꝫ actus tene quod ſupra dixi. Hec panor. in. d. c. in cauſis. An autem cōpromiſſarij poſſint eligere vnum ex ſeip̄is? Glo. in. c. cum in iure. extra. e. ponit du as opiniones. nam quidaꝫ tenuerunt ꝙ nō: quā opinionē ſequitur glo. ibi. quam dicit probari per l. nō licet. ⁊. l. ſi in emptōne. ff. de cōtrahen. empt. In quibus iuribus patet ꝙ tutor nō poteſt rem pupilli a ſeipſo emere. lꝫ ſit deputatus ad diſtribu endum. Sed aliam opinioneꝫ tenet Inno. Ho. ⁊ compo. ⁊ eſt quaſi cōmunis opinio. ⁊ videt̉ ſa tis probari hec opinio per dictum. c. cum in iure. ⁊. c. cum in veteri. extra. e. Item ex contraria opi nione poſſet ſequi fraus. Nam inter compromiſ ſarios poſſent fraudulenter poni illi de quibꝰ vti liter poſſet eccleſie ꝓuideri. Nec obſtant iura alle gata per glo. loquuntur em̄ quando poteſtas da tur vni. vbi defacili poteſt oriri fraus. hic autē lo quimur: cum poteſtas competit pluribus. vnde

Electio. ij. non pōt dici ꝙ electio oriatur a ſe: ſed potius vo catus a deo ⁊ a ſocijs. Et hec optime faciūt in ar. ꝙ plures deputati ad diſtribuendū aliqua bona in pias cauſas: poſſunt illa diſtribuere in aliqueꝫ ex ſeipſis: dūmodo al̓s egeant. Uide etiaꝫ eundē panor. de hoc in. c. j. de coha. cle. vbi dicit ꝑ illum tex. ꝙ executor deputatus ad diſtribuendū certa bona pauperibus: poteſt diſtribuere inter cōſan guineos pauperes. Nam clericus eſt executor: et debet diſtribuere ſuꝑflua in pauperes. xvj. q. j. c. fi. Et tamen poteſt diſtribuere inter ꝯſanguineos proprios. Predicta etiam faciunt ꝙ ſi certi officia les deputant̉ ad eligendū aliquos officiales: pn̄t aliqueꝫ ex ſeip̄is eligere: niſi forma ptātis eis tradi ta reſiſtat. prunluu io ¶ Quid autem ſi ſint ſeptem cōpromiſſarij. vt in opelenibus d. c. cum in iure: qui in duas partes diuiſi ſunt.ſ tres: ⁊ tres. an alius poſſit conſentire electioni d̓ ſe facte a tribus cōpromiſſarijs. Rn̄. panor. in. d. c. cum in iure. ẜm Ho. quem cōmuniter ſequūtur docto. ſequentes. dicit ꝙ vbi ꝓceditur per viam cōpromiſſi: vox electi auget numerū: ⁊ conſentiē do electioni ſue ꝑficit ip̄am electōem. Quo caſu ꝓ cedit. d. c. cum in iure. Aut proceditur ꝑ viā ſcru tinij. ⁊ non computatur in numero. vt in. c. cuma na. extra. e. Ratio diuerſitatis eſt: quia cum ꝓce ditur per formā cōpromiſſi: non debet eſſe cōpro miſſarijs officium damnoſum. Item quia electio non oritur a ſe: ſicut oriret̉ in forma ſcrutinij. Sed Io. an. in. c. per veſtras. de iu. pa. dat aliam rōneꝫ diuerſitatis di. ꝙ compromiſſum nō artat ad ſer uandum formā. c. quia propter. vt ibi patet. vnde poſſunt ⁊ ſolent compromiſſarij eligere palam. vt quiſqꝫ audiat vota aliorum. vnde cum quis non poſſit eligere quin ſciat ſe eſſe ab alijs electum con ſentiendo electioni de ſe facte a parte equali. nō vi detur ambitioſus: nec oriri a ſe: cuꝫ ſit prius voca tus a deo ⁊ a ſocijs. Merito conſentiendo auget numerum: cum ſit vnus de habentibus poteſta jus. vt illud tem. nec diſpoſuit principaliter in ſeip̄m. ſed potiꝰ diſpoſitioni ab alijs facte cōſentit: nec eſt hoc am bitioſum: ſed meritorium officiuꝫ charitatis. ſi bo no corde fit. viij. q. j. qui epiſcopatum. Sed quan itipppil i x hri pppetu do proceditur per viam ſcrutinij: cum in ſecreto quiſqꝫ cōſentiat: ⁊ ſic ignoret an fuerit ab alijs ele tra. ē. ponit du ctus: non pōt conſentire in ſeip̄m. quia ſic videre tur ambitioſus. ¶ Siue cōpromiſſum fiat vni vl̓ pluribus electio debet fieri ꝑ verba ſingularis numeri. al̓s nō va let. extra. e. c. ſicut. li. vj. ¶ An autem iſti cōpromiſſarij teneantur ſeruare xiiſ aliquam formam in electione per eos fienda. Dic ꝙ non. per dictionem: ſaltem: poſitam in dicto. c. ſ qꝛ ꝓpter. que importat illam formaꝫ cōpromiſſi eē ſubſidiariam. ¶ Utrū aūt valeat cōpromiſſum de eligendo cer tam ꝑſonā. doctores cōiter tenēt ꝙ nō. Quid ſi ex tribus cōpromiſſarijs: duo ſcienter eligunt indignum: tercius eligit idoneuꝫ: nunqͥd valeat electio vnius. Doct. ſunt varij. Quidaꝫ te Fo. LXX. nent ꝙ ſic: quia poteſtas duorum eligentiū ſcien ter indignum: deuoluitur ad illum vnuꝫ qui nō deliquit. Alij tenent contrarium: quia cōpromit tendo in tres vident̉ voluiſſe ꝙ nō valeat electio vnius. Sed vide panor. de hoc in. d. c. cum in iu re. vbi dicit ꝙ predicta qō dependet ab alia vicꝫ. nunquid poteſtas iſtorū cōpromiſſarioꝝ qui ele gerunt ſcienter indignū deuoluatur ad alios cō promiſſarios qui non deliquerunt. an redeat ad capitulum. Ho. dicit ꝙ talis electio nō valeret in terminis. d. c. cuꝫ in iure. per formā appoſitam in cōpromiſſo. Nam fuit dictum ibi ꝙ electio fieret ab omnibus. vel a maiori parte. Et ſic ſentit ꝙ ceſ ſante tali forma valeret electio facta a minori par te. Exquo alij ſunt priuati. Sed panor. nō placet hec conſideratio Ho. Nam ⁊ ſi nihil dictum fue rit in cōpromiſſo: tamen tacite intelligitur: vt fiat ab omnibꝰ: vel ſaltem a maiori parte. vnde quē admodum valeret electio facta a minori parte: ex quo alij cōpromiſſarij ſunt priuati: quia elegerūt ſcienter indignum. Ita deberet valere: cū fuit di ctum in cōpromiſſo vt fieret ab omnibꝰ vel a ma iori parte. Nam alijs priuatis: electio pōt dici fa cta ab oībus: quia fuit facta ab illis in quos tota poteſtas deuoluta eſt: vt habetur in ſimili in. c. cō gregato. extra. e. Nam certum eſt ꝙ etiam cōpro miſſarij eligentes ſciēter indignū: ſunt priuati po teſtate eligēdi. vt in. c. ſi cōpromiſſarius. e. ti. li. vj. Nec delictum maioris partis debet nocere mino ri parti. vt poteſtas redeat ad. c. Nam dictum. c. ſi cōpromiſſarius loquitur quando omnes cōpro miſſarij elegerunt ſcienter indignū. tunc.n. pote ſtas redit ad capitulum. ſecus ſi omnes coeligūt: ⁊ electio facta a minori parte reꝑitur facta de ido neo. Et predicta notabis. Faciunt em̄ nedum ad electiones que fiunt ad eccleſiaſtica officia: ſed eti am ſecularia. ¶ An autem electio facta: nō ſeruatis formis pre ſcriptis: ſiue aliqua earū ſit ip̄o iure nulla. Dic ẜm Inno. compo. ⁊ panor. ⁊ cōmuniter doc. ꝙ ip̄o iu re non valet. licet Ho. dicat ꝙ requirat̉ ſnīa. Sꝫ primū verius. Et ſic per iſta verba nō valeat. in ducitur nullitas ip̄o facto. Lectio. lij. ſcꝫ per inſpiratiōem Ad hoc vt valeat ẜm panor. in. c. quia propter. extra. e. duo requirūtur de ſub ſtantia. Primo ꝙ ſit facta ab omnibus. vno eniꝫ contradicente: non valet iſta electio: quia non vi detur tunc facta inſpirante deo. ar. viij. q. j. ſi ergo Secundo ꝙ ſit facta abſqꝫ vicio.ſ. ſymonie. vel ali cuius tractatus. Et iſtis non datur aliqua forma eligendi. ¶ Sed queritur. quare tex. dicit. quaſi per inſpi rationem. Quare poſuit iſtā dictōem. quaſi. Ho. dicit ꝙ tacite includuntur due forme inſpiratio nis. Illa em̄ electio ſit per veram inſpiratiōem: q̄ fit auctore deo. nec indiget alia confirmatione: vt fuit electio beati Nicolai. Ambroſij. ⁊ Seueri. de quibus. lxj. di.§. his omnibus. Fit autem electio mn iij

Elemoſyna. jͣ. ⁊. ij. per quaſi inſpirationem: qn̄ nō conſtat ꝙ auctore deo ſit facta. ſed preſumitur quādo omnes de col legio vno ore cōſentiunt in aliqueꝫ ſine aliquo tra ctatu precedenti. vnde dicitur tunc quaſi ꝑ inſpi tōem.i. ad ſimilitudinē vere aſpiratōis. Et qd̓ di ctum eſt quod non debet precedere tractatus in tellige ẜm Io. an. de tractatu ſpeciali. General̓ au tem poſſet fieri. puta. ſi vnus diceret. Rogemus deum ꝓ bono prelato: vel hortādo aliquos ad ele ctionem boni prelati. Nō autem debet fieri ꝑſua ſio reſpectu certe perſone: qꝛ ſic electio fieret ad ſu geſtionē alterius. Lemoſyna j. vtrū dare ele moſynā ſit in precepto. Rn̄. ẜm Tho. ſe cūda ſcd̓e. q. xxxij. dicendū ꝙ ſic. Omit tens.n. hoc eternaliter puniet̉: Math. xxv. Eſu riui em̄ ⁊cͣ. Et hoc intelligendū eſt ẜm ꝙ recta ra tio requirit ẜm quam conſideratur aliquid ex ꝑte dantis.ſ. vt illud ꝙ in elemoſynis erogandū ē nō ſit ei neceſſariū. ſed ſuperfluum: nō ſoluꝫ reſpectu ſuip̄ius ſed etiā reſpectu alioꝝ qͦrū cura ſibi incū bit. quia prius oportet ꝙ vnuſquiſqꝫ ſibip̄i ⁊ ſuis ꝓuideat: ⁊ de reſiduo pauperibus ſubueniat. Ex parte quoqꝫ recipientis requiritur ꝙ neceſſitatem habeat. Alioquin non eſſet ratio: quare ei elemo ſyna daretur. Sed cum non poſſit ab aliquo vno omnibus neceſſitatem habentibꝰ ſubueniri: non omnis neceſſitas obligat ad preceptum: ſed ſoluꝫ cum is qui neceſſitatē patitur ſuſtentari non pōt: tunc locuꝫ habet quod Ambro. dicit. Paſce fame morienteꝫ: ⁊ ſi non paueris occidiſti. Sic ergo da re elemoſynā de ſuperfluo eſt in precepto. ⁊ ſimili ter dare elemoſynā ei qui eſt in extrema neceſſita te. Aliter dare elemoſynā eſt de conſilio: ſicut ⁊ de quolibet meliori bono dantur conſilia. Et dico ꝙ ſuperflua de neceſſitate precepti ſunt eroganda. q̄ licet ſint iſtius qͣꝫtum ad proprietatem: ſunt tamē aliorum quo ad vſum.ſ. iſtorum qui ex eis ſuſten tari poſſent. Et tunc ẜm eundem Tho. intelligen dus ē caſus extreme neceſſitatis qn̄ apparēt ꝓba biliter ſigna extreme neceſſitatis future. niſi ei ſub ueniatur: vt cum aliquis videt aliquos impoten tes vel pigros ad ſubueniendū: ⁊ pauperē indigē teꝫ cibo ⁊ potū ⁊ alijs vite neceſſarijs: nec ſibi poſ ſe ſatiſfacere. non enim expectāda eſt vltima neceſ ſitas: quia tunc non poſſet iuuari natura: fame vl̓ ſiti conſumpta. Hec Tho. Ideꝫ panor. in. c. ſi v̓o. de iureiur̄. qui allegat dictam opi. Tho. ⁊ eam ſe quitur di. ꝙ tunc elemoſyna eſt in precepto. cum quis habet ſuperflua: non ſolum reſpectu ſuimet ſed illorum quoꝝ cura ſibi incumbit. ⁊ pauper eſt in tanta neceſſitate: ꝙ non pōt aliter ſuſtētari. al̓s eſt de ꝯſilio. Idē Nico. de ly. ſuꝑ iſto v̓. omni pete̓ ti te tribue Luce.vj. ¶ Utrum autem in elemoſyna preponendus ſit pater infidelis extraneo fideli. Rn̄. ẜm Ray. ī ex hibitōe nutrimenti preferendus eſt pater. lꝫ in di lectōne preponendus ſit extraneus niſi neceſſitas ex alia parte preponderet vel aliqua alia conditio. puta cōmunis vtilitas eccleſie: vel reipublice. vn de ⁊ in extrema neceſſitate magis eēt filij deſerē di ꝙͣ parentes. Lemoſyna. lj. quis pōt fa cere elemoſynā. Utrum religioſus poſ ſit facere elemoſynā. Rn̄. ẜm Ray. nō. quia nihil habet. xij. q. j. non dicatis. Si tamē mo nachus adminiſtratōeꝫ habet: poteſt dare elemo ſynā. Item ſi monachus videret aliquem indige re ad mortem debꝫ dare: quia in hoc caſu oīa ſunt cōmunia xlvij. diſ. ſicut hij. Nec ob. ſi abbas con tradiceret: quia magis debet obedire deo ꝙͣ homi nibus. concor. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xxxij. ⁊ in. iiij. di. xv. ꝙ citra extremā neceſſitateꝫ monachus aliqͥd modicum dare poteſt abſente abbate ſub ſpe rati habitionis. Quid ſi monachus de voluntate abbatis va dit romā: vel eſt in ſtudio: nunquid pōt facere ele moſynā? Rn̄. ẜm Ray. ſic. Nam eo ipſo ꝙ dedit ſibi licentiam eundi vel ſtandi: intelligitur ei con ceſſiſſe licentiā faciendi ea que honeſti ſcholares ⁊ peregrini ſolent facere. ar. extra de of. dele. p̄terea. ita tamē ꝙ moderate faciat. l. item ſi filiꝰ. nūquid dicitur. ff. ad mace. Nunquid vxor poteſt facere elemoſynā ſine li centia viri? Rn̄. ẜm Ray. ſi vxor habet res para frenales.i. proprias preter dotem. vbi huiuſmodi parafernalia de conſuetudine habēt locum ⁊ vxo ris ſunt: pōt de illis etiam inuito marito elemoſy nam facere. C. de pac. ꝯuen. hac lege. Item ſi vxor eſt lucroſa. ita ſcꝫ ꝙ exhibita gubernatiōe domus operis ſuis lucretur: poteſt de hoc elemo ſynā face re. Nec intelligo deducendas expēſas victus ſui: quia vir tenetur ad omnia eius onera propter do tem. ⁊ etiam propter obſequium ab vxore exhibi tum. Sed contra predicta videtur glo. in. l. ſic̄ pa tronus. ff. de ope. li. que vult vxorem operari viro Sed ꝙ mulier poſſit facere elemoſynā quando ē lucroſa ⁊ ſic non lucrari viro tenēt theologi ac eti am ſummiſte. Pro cōcordia tamē poteſt dici. ꝙ fi mulier habet dotem ſufficienteꝫ pro oneribꝰ ſup portandis: tunc adhibita debita adminiſtratōne domus: quod lucrabitur cedet lucro ſuo. Si autē non haberet dotem: vel ſi haberet: ſed non ſufficiē tem pro oneribus: tunc credo ꝙ debeat laborare viro vſqꝫ ad ſupplementum onerum. De eo autē quod ſupererit poterit facere elemoſynaꝫ: quia ce dit lucro ſuo: ⁊ non mariti. Et ſic intellige glo. ī. d. l. ſicut.ſ. quando vxor non habet dotem: vel non ſufficientem. Et ita videtur intelligere Bart. di ctam glo. in. l. gaio. ff. de ali. lega. Uide etiam ad predicta ſingularem limitationeꝫ quā dat Aſten̄. libro. v. titulo. xxvj. ẜm Guil̓. de mili. ꝙ aut de re bus illis vxor ſeip̄am ſuſtētat ⁊ viruꝫ. Aut ſuper abundat. In primo caſu non poteſt de his que lu cratur facere elemoſynam: ſi ſubtractio ſuſtentati onis viri debet inde ſequi: quia magis tenetur vi

Emancipatio ro qͣꝫ alij. In ſecundo vero caſu poteſt etiam viro inuito. De rebus quoqꝫ viri: vt de pane: vino: et huiuſmodi: que de approbato more ſolent ad di ſpenſatōnem vxoris pertinere: poteſt et debet ele moſynas facere. moderate tamē. ⁊ ẜm facultates viri ⁊ maiorem ⁊ minorem multitudinem ⁊ neceſ ſitatem pauperum. Et debet ſibi formare conſciē tiam ꝙ non diſpliceat viro. licet aliquando prohi buerit. quia quandoqꝫ prohibent: vt temperent vxores: non a toto ſed ab exceſſu. Poteſt etiam ſi bi formare conſcientiam ex miſeria pauperis: co zitans ꝙ ſi maritus videret illum: placeret ei ꝙ ſi bi fieret elemoſyna. Si autem omnino ſibi dictat conſcientia ꝙ viro diſpliceat. deponat eam ſi pōt ⁊ ſi n̄ pōt deponere. nō dꝫ dare: hoc dico niſi vide ret eum indigentem ad mortem. Et quod dixi de rebus viri etiam intelligas de rebus dotalibus. de poluntate a Nam illarum dominiū penes virum eſt. C. d̓ iu. do. in rebus. Addit etiam glo. Ray. ꝙ ſi etiā mu lier latenter moderatas det elemoſynas pro ſe ⁊ vi ro ſuo: vtiliter gerendo commune negocium non peccat: qͣꝫuis crederet ꝙ viro diſpliceret ſi ſciret. et ncirt ar atira deo ſufficit in hoc caſu ꝙ non veniat contra prohibiti onem mariti. ⁊ ꝙ eum non ſcandalizet. Et Pe. de pal̓. in. iiij. recolligendo hanc materiam dicit ꝙ in ſeptem caſibus vxor poteſt facere elemoſynam. Primo ſi habet bona parafrenalia. Secundo ſi ē lucroſa: cum limitatione tamen antedicta. Ter cio de pane ⁊ vino ⁊ alijs cōmunibus. Quarto ad euitandum damnum viri: ſicut fecit abigail: pri mo Regum. xxv. Unde ſi per negligentiam: vel maliciam viri videt imminere periculum: ipſa po teſt obuiare. Quinto ſi vir ſit fatuus. tunc enim diſpoſitio domus pertinet ad vxorem: niſi per ſu periorem aliter fuerit ordinatum. Sexto ſi vir ab ſcedens non poſuit alium diſpenſatorem domus ſue. Septimo ſi peregrinanti vir expenſas taxa tas dederit: ſi vxor vult ſibi ſubtrahere: pōt dare pauperibus. ¶ Nunquid auteꝫ filiuſfamilias poſſit facere ele moſynam? Reſpondeo ẜm Ray. Si habet pecu lium caſtrenſe vel quaſi poteſt. Nam qͣꝫtum ad il lud pater familias cenſetur. ff. ad macedonia. l. j. De peculio v̓o profecticio et aduenticio poteſt. ſi credit patrem permiſſurum. aliter non: quia pro fecticium: et quicquid ex eo acquiritur: patris eſt. Aduenticium v̓o patris eſt quo ad vſumfructū. 2 vt inſtitu. per quas perſonas no. acquiri.§. j. Si tamen eſſet in ſcholis de licentia patris vel in pe regrinatiōe: poſſet de profecticio ⁊ aduenticio ele alai moſynam facere. argumen. ff. de iudi. ſi longius. Idem ſi eſſet filius ſenatoris vel alicuius alterius dignitatis. Uide d̓ hoc sͣ. Donatio. j. in pͥncipio. nſix. iſ. ſepa. Utrum ſeruus vel ancilla poſſint facere elemo ſynam de rebus domini? Reſpondeo ẜm Tho. in. iiij. diſtinctione. xv. ſerui ancille ⁊ famuli etiaꝫ qͣꝫuis ſint libere conditionis: non poſſunt elemo ſynas dare de rebus dominorum ſine eorum con ſenſu: niſi panem ⁊ huiuſmodi: que non inferunt Fo. LXXI. ſenſibile nocumentum. Si etiam ipſe famulus ſit diſpenſator rerum: non tamen ponitur diſpenſa tor quaſi poteſtatem aliquam in rem domini ha bens. ſed quaſi tractans eam ad vtilitatem domi ni. de precio autem ſui ſeruitij cōſtat ꝙ pōt elemo ſynam dare. Mancipatio. quid ſit. Dic ꝙ eſt relaxatio patrie poteſtatis coram iudice competente: voluntate patris et voluntate filij concurrente. Dicta ex eo: ꝙ extra manum id eſt poteſtatem patris ponitur filius. hec habentur ex. l. non nudo. C. de emancipa. lib̓. ⁊ quod ibi notatur. et inſtitu. quibus modis ius patrie poteſtatis ſoluitur.§. preterea. Et per hoc quod dicitur: voluntate filij concurrente. Bart. in. l. quidam cum filium. de verborum obligatio. dicit ꝙ filius non poteſt cogi emancipari: niſi ex cā: vt ibi. Et ſicut pater cogit̉ emācipari filium ex cauſa: ita filius cogitur recipere. licet aliter dicat glo. ⁊ male. inſtitu. quibus modis ius patrie po teſta. ſoluitur. in fine. ⁊ in. l. nec auus. C. de eman cipa. libe. ⁊ in autenti. quibꝰ modis natu. effi. ſui. §. generaliter. An autem requiratur preſentia emancipandi in actu emancipationis? Reſpon. de hoc eſt tex. in. l. iubemus. C. e. vbi Bartolus ſumendo illaꝫ l. dicit ꝙ parentes poſſunt emancipare filios ab ſentes impetrato reſcripto principis ⁊ eorum acce dente conſenſu. Item infantes. ſed eorum cōſen ſus nō requiritur. Utrum autem pater in aliquo caſu teneatur emancipare filium? Reſpondeo ꝙ non regulari ter: quia patria poteſtas eſt inextimabilis. ff. de le ga. j. l. filiuſfamilias. Similiter nec filius poteſt cō pelli regulariter vt emancipetur a patre. Nam in his que ſunt voluntarie iuriſdictionis: nō poteſt quid fieri altero inuito. vt in autenti. quibus mo dis naturales efficiunt̉ ſui.§. ſi v̓o. Fallit hoc. Pri mo ſi pater male afficit filium verberibus contra pietatem. Item ſi compellat eum peccare in cor pus ſuum. Item ſi filius eſt arrogatus impubes. ⁊ pubes factus: probat non ſibi expedire eſſe arro gatum. Item ſi pater agnouit ſibi relictum lega tum. vt emanciparet filiuꝫ. ⁊ in iſtis caſibus tene tur pater filium emancipare. vt no. Azo in ſūma. C. de emanci. An autem emancipatio ſit pena vl̓ honor. Re ſpon. Bartolus in dicta. l. quidam. dicit ꝙ eman cipatio quo ad quid eſt honor. quia ſoluitur pa tria poteſtas. quo ad quid eſt pena cum filius ad optiuus ſpolietur totaliter a ſucceſſione. vt. l. cum in adoptiuis. C. de adop. ¶ An autem pater poſſit filium emancipare per procuratorem? Dic ꝙ ſic. vt notat Bartolus in .l. gaius.§. forſitan. de libe. ⁊ poſt. vide de hoc sͣ. Adoptio. Quero an filiꝰ emācipatꝰ reuocet̉ ī ptātē patriā ꝑꝑ alimēta nō p̄ſtita patri: ſicut libertꝰ reuocat̉ in m iiij

Emphiteoſis ſeruitutē ꝑꝑ alimēta denegata patrono. Rn̄. Cy. in. l. filios. L. de ingra. li. ꝙ ſic: qꝛ hoc ē magna in iuria: que atrociori manui equipollet. ff. de li. ac l. alimēta. immo plus: qꝛ necare dicit̉ qui alimēta denegat. vt. e. ti. l. necare. Mphiteoſis. quidē. Rn̄. emphiteoſis grece: latine dicit̉ meliora tio. Ab initio.n. ꝑ hunc cōtractū viles quedam terre cōcedebantur: quas recipiens me liorabat ⁊ melioratōes ſue erant. Quod poſtea ꝑ miſſum eſt etiam de fertilibus ⁊ fructuoſis. Et iu xta vulgare quorundā dicitur datio ad libellum. Et ẜm Bar. in. l. j. C. de iure emphi. nulla eſt dif ferentia inter emphiteoſim ⁊ libellū. Et de natu ra huius cōtractus ẜm pe. helye. in tractatu d̓ cō tractu emphiteotico eſt. primo ꝙ dn̄ium directuꝫ remanet apud dn̄m. Dominiū autem vtile penes emphiteotam: quia iura ciuilia ambos dn̄os vo cant. vtile autem certum eſt eſſe apud emphiteo tam. ergo aliud eſt apud dn̄m. Secundo de natu ra huius contractus eſt: ꝙ dn̄s dans rem in em phiteoſim habet poſſeſſionē ciuilem. quod patet quia emphiteota nō pōt rem emphiteoticariā p̄ ſcribere. C. d̓ p̄ſcri. xxx. an. l. male. Si ergo nō pōt p̄ſcribere ergo non habet poſſeſſionē ciuilem. cuꝫ poſſeſſio ciuilis ſit legitima cauſa vſucapionis in ducende. ff. de acqui. re. do. l. acquiritur.§. fi. Em phiteota v̓o habet poſſeſſionē naturalē: curi eqͥ paretur vſufructuario qui poſſidet naturalit̓ tm̄. inſti. loca.§. adeo. Item de natura huius contra ctus eſt qꝛ cōſiſtit in rebus ſoli. qꝛ in hoc cōtractu oportꝫ fieri diuiſionē vtilis ⁊ directi dominij. Sꝫ in re mobili nō pōt vnum dn̄ium ab altero ſeꝑa rari. Item de natura huius ꝯtractus eſt ꝙ fiat in ſcriptis de iure: tamē per cōſuetudinē eſt ſublatū Co ergo ſtemus conſuetudini: que eſt optima legum interpres. hoc etiaꝫ approbat Bar. in. d. l. j. Et iō dicendū ꝙ circa naturā huius cōtractus vel circa pacta ip̄ius nature nō requiritur ſcriptura. Sed circa pacta que fiunt extra naturam ꝯtractus em̄ phiteoticarij bene requirit̉ ſcriptura ẜm glo. in. d. l. j. ſuper ver. ſcriptura. cuius rō eſt quia ſcriptura nō eſt de eſſentia cōtractus: ſed fit ad eternam rei memoriā. ff. de pig. l. contrahitur. Contractꝰ autē ꝓbatur per ſe.ſ. probata ſolutione penſionis. Itē de natura huius cōtractus eſt: ꝙ detur aliquid in introitu: quia iſte cōtractus habet magnā ſimili tudinem cum emptione ⁊ locatōe. Hoc tamē nō eſt neceſſarium ẜm cōmuniter docto. pro hoc qd̓ habetur in auten. de alie. ⁊ emphi. circa principiū Item de natura huius cōtractus eſt: ꝙ ſi emphi teota nō ſoluit penſionē ſtatuto temꝑe: res cadat in cōmiſſum ip̄o iure. C. e. l. fi. ff. de pig. l. lex vecti galis. Requiritur tn̄ declaratio: ꝙ ip̄e fuerit ī mo ra ſoluendi. vt. d. l. lex. Item de natura huius cō tractus eſt: ꝙ ſi penſio non ſoluit̉ emphiteota po teſt expelli. Et ẜm glo. in. c. potuit. de loca. domi nus auctoritate propria poteſt eum expellere. Au ctoritate dicte Decretalis. ⁊. l. ij. C. e. Melius ta men facit: ſi autoritate iudicis hoc fecerit. Et hoc videtur tutius ꝓpter ſcandala que inde ſequi po terunt. Item ſine voluntate dn̄i nō poteſt emphi teota priuati: rem alienare nec vendendo nec per o mutando. Secus d̓ emphiteota fiſci qui pōt rem donare ſine voluntate domini. Sed de hoc. jͣ. Itē emphiteota poteſt rem emphiteoticā pignorare. Item qꝛ res emphiteotica nō pōt diuidi per regio nes. Item filia quecunqꝫ poteſt ſuccedere etiaꝫ in re emphiteotica. Item ꝙ penſio ſiue interpolatōe ſoluatur. Item ꝙ emphiteota nō poteſt rem em phiteoticā dimittere. Sed de hoc infra. Primo queritur. quid ſi emphiteota deteriora uit rem emphiteoticā. vt quia non coluit eam vt debuit. An cadat in ꝯmiſſuꝫ? Rn̄. idem pe. ꝙ ſic quia ceſſante cauſa finali alicuius cōtractus. ⁊ ip̄e contractus ceſſare debet. ff. de iu. pa. l. adigere.§. ꝙͣuis. Sed cauſa finalis quare datur ī emphiteo ſim eſt melioratio. C. e. l. fi. que ceſſat quando dete rioratur. ergo ⁊cͣ. Secundo quero an emphiteota ſine volunta te domini poſſit rem dimittere: vt ſic liberet̉ a ſo lutione penſionis. Et videtur ꝙ ſic: qꝛ habēdo rē ꝓ derelicta liberatur quis. ff. de dam. infec. l. eue nit. Item vſufructuarius dimittēdo rem vſufru ctuariam liberatur ab expenſis: quas ibi facere te nebatur. ff. de vſufru. l. cum fructuarius. ergo em phiteota dimittendo rem liberatur a p̄ſtatōe pen ſionis cum equiparentur. Ia. tamen tenet indi ſtincte cōtrariū: quia quod ab initio eſt voluntatꝭ expoſt facto eſt neceſſariū. C. de act. ⁊ ob. l. ſicut. et ꝑ. d. l. Spe. in ti. de loca. tenet ꝙ emphiteota non poteſt rem emphiteoticam dimittere dn̄o contra dicente. Idem tenet panor. in. c. indicatuꝫ. de im mū. eccle. Item quia emphiteota eſt domino ꝑſo naliter obligatus. ad preſtatōem penſionis: qꝛ te netur ex. l. zenonis. vt in. l. j. ⁊. ij. C. e. ergo tenetur perſonaliter cum omnes actiones ſint perſonales inſti. de act.§. appellamus. Et ſic dimittendo reꝫ non liberatur a penſione: cum omnes perſonales actiones ſint affixe oſſibus noſtris: ita ꝙ ab eis ſe parari nō poſſunt. Odo. dicit ſic. Aut emphiteo ta eſt obligatus ad penſionē rōne rei. ⁊ tūc dimit tendo rem quam noluit: liberatur. Aut eſt obliga tus rōne perſone. ⁊ tunc non liberatur dimitten do rem. Alij dicunt. ꝙ aut fuit actuꝫ inter partes ꝙ poſſet rem dimittere: ⁊ tunc poteſt. Aut nō fu it actum: et tunc aut vult dimittere ex iuſta cauſa ⁊ poteſt. Aut ſine iuſta cauſa: ⁊ nō poteſt. vide. jͣ. eudum. ¶ Tercio quero. predictus negat penſionem do mino petenti eam: ⁊ negat ſe emphiteotam illius: nunquid ex tali negatione res cadat in cōmiſſum Reſpondit qui sͣ. ꝙ per ſolam negationeꝫ res ca dit in cōmiſſum: quia licet in negando non repe riatur perfidus nec periurus quia non iurat do mino: ſicut facit vaſallus. habet tamen in domi num eum recognoſcere. vt. C. de fide inſtrumen. l. plures. ⁊ ideo ſi contra hoc reperiatur infidelis: res cadit in cōmiſſum. Item magis debꝫ operari

Emphiceoſis expreſſa contumacia ꝙͣ tacita. ff. de cōdi. ⁊ demō. l. ſi ita expreſſuꝫ. Sꝫ ſi emphiteota ceſſauerit dn̄o ſoluere per trienniū: res cadit in cōmiſſum: qꝛ taci te negat dominiū recognoſcere. ergo multo fortiꝰ vbi expreſſe negat. ¶ Quarto quero an emphiteota ſine cōſenſu do mini poſſit alium emphiteotā facere. Rn̄. qui sͣ. ꝙ ſic. inſti. loca.§. adeo. Nec obſtat ſi dicatur: ꝙ nō pōt alienare. quia verum eſt de vera alienatōe ſed datio ī emphiteoſim nō ē vera alienatio. Nec ob. ꝙ noīe alienatiōis cōtinet̉ emphiteoſis: qꝛ nō eſt verum ſimpliciter. Quinto quero. quid ſi emphiteota vendat rem ſine dn̄i voluntate: non tamen tradidit. nunquid res cadat in cōmiſſum. Rn̄. qui sͣ. ꝙ ſic. quia vbi pena locum habet: nō inſpicimus an res fuerit ſe cuta. C. ad. l. fauiam. de pla. l. in fuga. Hoc patet per proceſſum. d. l. fi. que requirit ꝙ anteqͣꝫ res vē datur: debeat adhiberi conſenſus dn̄i. al̓s res cō mittitur. Item qꝛ lꝫ ſine traditōe nō ſit alienatum eſt tamen venditum. Sed ſi vendatur ſine domi ni voluntate res cōmittitur: igitur ⁊cͣ. Sed ſpe. in ti. de locato. ⁊ Bar. in. l. ſequitur.§. Item labeo. de vſuca. ⁊ canoniſte in. c. potuit. de loca. ⁊ Imo. dicunt predicta vera: ſi res iam ſit tradita. Secus ſi vendita tm̄. Et hec opinio videtur communis quam approbat etiam Sali. in. l. fi. C. e. Iteꝫ hoc eſt verum: niſi res ſit tradita hac lege. vt ſi domi nus vellet emere: tantidem teneatur illi reſtituere emptor. vt notat Ang. in. l. voluntas. C. de fidei cōmiſſis. ¶ Sexto quero. nunquid emphiteota poſſit do tare filiam ſine domini voluntate: videtur ꝙ nō: quia non pōt vendere. ergo nec in dotem dare. .in. c. indicatuꝫ. de im Item quia omnis in doteꝫ datio eſt alienatio: pa tet exquo omnis actus ex quo tranſfertur domi nium: eſt alienatio. ſed per datōem dotis trāſfert̉ dominiū in maritum. C. de rei ven. l. doce. Econ tra videtur: quia vbi pater dat rem in dotem ꝓ fi lia: ibi nō eſt dominij tranſlatio. ergo nec aliena tio. vt in. l. j. C. de fun. do. Et hoc ē veꝝ ẜm quoſ dam: vbi res fuit data in dotem nō extimata: qͥa tunc operaretur. venditōem ⁊ vendere nō pōt. vt hic. Non. ob. c. vnicuꝫ.§. donare. in feu. qualiter olim ⁊cͣ. quia ibi hoc ideo eſt: quia filia non ſucce dit in feudum. Et ideo cum nō pōt directe ſucce dere nō poterit per obliquuꝫ.ſ. per datōem in do tem. Alij dicunt ꝙ ſi ipſe poteſt reperire eque bo eſt. Aut nō fi num maritum filie ſi aliam rem det in dotem: et tunc non poterit. al̓s ſic. quia pater debet indaga re filie meliorem virū quē poterit inuenire. Septimo quero. Pone ſunt duo domini: a qͥ bus emphiteota rem emphiteoticā tenet. ip̄e em phiteota vendit rem de conſenſu vnius. ⁊ ſine cō ggbalſ ſenſu alterius. an tota cadat in cōmiſſum. Dic ꝙ non cōmittitur niſi pro parte illius. quia nō debꝫ in plus puniri: ꝙͣ deliquerit. ff. de his qui. vt indi. l. heres. Octauo quero. quid ſi emphiteota ſine cōſen ſu domini rem emphiteoticam vendidit ⁊ tradi dit ⁊ poſtea redemit eam. nunquid cadat in ꝯmiſ Fo. LXXII. ſum. Dic ꝙ ſic: quia ius queſitum alicui ſine facto eius ſibi auferri nō pōt. Sed pena cōmiſſa ē que ſita dn̄o exquo emphiteota rem alienauit. vt hic: ergo ⁊cͣ. ¶ Nono quero. Pone ꝙ eſt ꝯtrouerſia int̓ dn̄m ⁊ emphiteotā ſuper re emphiteoticaria ⁊ pendēte cōtrouerſia emphiteota ſoluebat penſionē ſoluen do ⁊ ꝓteſtando. ꝙ nihil ſoluebat noīe penſionis. poſtea dn̄s obtinuit: nūquid res cadat in cōmiſ ſum. Uidetur ꝙ nō: quia licitū eſt ſibi variare. ff. de colla. bo. l. nonūqͣꝫ. Et ideo lꝫ ip̄e dixerit ꝙ nō ſoluebat nomine penſionis: tamē poterat varia re. ergo ⁊cͣ. Sed dico cōtrarium: quia vbi ip̄e ſol uit aliquid. ipſe pōt eligere in quaꝫ cauſam magꝭ ſoluere velit. ff. de ſolu. l. j. ergo cum p̄e ꝓteſtatus fuerit ſe nō ſoluere nomine penſionis: in aliā cau ſam videtur ſolutum quare ⁊cͣ. Et quia circa vnū idem nō eſt licitum variare. Decimo. Pone: Quidam eſt tutor cuiuſdā pu pilli: a quo pupillo idem tutor tenebat rem in em̄ phiteoſim. ⁊ ip̄e adminiſtrauit rem pupilli per. v. annos: nunqͣꝫ ſoluendo penſionē. an cadat in cō miſſum: Dico ꝙ res cadit in cōmiſſum. quia iſte tutor debuit exigere a ſeip̄o. ff. de ne. ge. l. ſi pupil li. Hec pe. Undecimo. Pone ꝙ emphiteota vendit rem deinde re integra diſceſſum eſt a contractu vendi tionis per conſenſum: quod poteſt. Nūquid de betur laudemium. Dico ꝙ ſic: quia illa venditio eſt inter contrahentes perfecta: cuꝫ ſolo conſenſu contrahatur obligatio. facit de acti. ⁊ obli. l. con ſenſu. Cum ergo venditio ſit perfecta: ⁊ ius que ſitum domino ſine facto ſuo per conſenſum par tium ſibi auferri non poteſt. Non ob. quia domi nus debet habere laudemium: quia mittit nouū emphiteotam in poſſeſſionem. C. eo. l. fina. Dico ꝙ non ſtetit per eum quominus mitteret. Ideo perinde haberi debet ac ſi eum miſiſſet. Idē pe. ¶ Duodecimo. Pone ꝙ res emphiteoticaria fu it vendita ⁊ tradita ⁊ debetur laudemium dein de fuit retradita. Nunquid debeatur aliud lau demium. Dic ꝙ aut fuit tradita ex noua cauſa. et tunc aliud debetur laudemium. quia iſta ſecūda traditio eſt ſimilis priori: ſed ex prima debetur lau demium: ergo ⁊ ex ſecunda. Et eſt ratio: quia ad multitudinem traditionum ſequitur multitudo laudemiorum. C. de ſer. fu. l. quicūqꝫ. aut fuit tra dita ex antiqua cauſa. ⁊ tunc nō debetur laudemi um. Idem pe. ¶ Terciodecimo. Quid ſi plures habentes fun dum emphiteoticū cōmunem: diuidunt inter ſe: vtruꝫ debeatur laudemiū. Rn̄. qui sͣ. ꝙ ſic: quia diuiſio eſt alterius partis abinuicem alienatio. Quod patet. quia in re cōmuni: ante diuiſionem non licet dare partem quin quilibet habeat par tem ſuam. licet poſt diuiſioneꝫ quilibet efficiatur dominus partis ſue diuiſe. ff. de le. ij. l. meuius.§. duobus. Item quia in diuiſione requiritur cau tio de euictōne. ergo eſt alienatio. ſed ex alienatio ne debetur laudemiū. ergo ⁊cͣ. Item quia in om̄i diuiſione eſt ꝑmutatio. ſed ꝑmutatio eſt de qua

Emphiteoſis debetur laudemiū. ergo ⁊cͣ. Iteꝫ diuiſio vicē ven ditōis habet ⁊ obtinet. ſed Bar. in. l. ⁊ ideo. ff. de cōdi. fur. dicit. ꝙ hanc. q. p̄cedit alia. vtrum predi cti poſſint diuidere domino irrequiſito. Et cōclu dit ꝙ ſic. per. l. voluntas. C. de fideicōmiſ. Quod videtur verum: quia ratio propter quam prohi betur alienari in extraneum eſt: quia ille extraneꝰ non habet neceſſe recognoſcere dn̄m: vt notāt do cto. in. l. fi. C. e. Que rō ceſſat quādo ille vendit al teri emphiteote ſocio ſuo. Nunc aūt ad qōnem ꝓ poſitam. An dominus debeat habere portōnem ſtatutam per. d. l. fi. Guil̓. indiſtincte videtur di cere: ꝙ dominus nihil debeat habere. optime fac̄ l. per diuerſas. C. mādati. hoc idē tenet Bar. qͥa iſta alienatio ē neceſſaria. ¶ Quartodecimo quero. nūquid ex aditiōe here ditatis debeatur laudemiū: vt quia emphiteota ē mortuus. ⁊ eius heres adit hereditatē: videtur ꝙ ſic: quia ex alienatione debetur laudemium: Sed aditio hereditatis eſt alienatio: patet. quia omīs actus per quem trāſfertur dominiū eſt alienatio ſed per aditōem tranſfertur dominiū: ergo ⁊cͣ. ſe cundo vbi quis de nouo adipiſcitur poſſeſſioneꝫ rei emphiteotice debetur laudemiū. vt. l. fi. C. eo. Sed per aditōem hereditatis adipiſcitur d̓ nouo poſſeſſio hereditatis. vt. ff. de acqui. poſ. l cum he redes. in prin. Dic cōtra. quia dominꝰ propter la borem habet laudemiū. quia laborat mittēdo no uum emphiteotam in poſſeſſionem. ſed in aditio ne nō requirit̉ talis labor: cum heres poſſit adire ꝓpria auctoritate. vt in aut̓. de here. ⁊ fal.§. in oī bus. Hec pe. ¶ Quintodecimo quero: pater habet in rebus ſi lij vſumfructū. C. de bo. mater. l. j. Pone ꝙ in re bus filij ſunt alique res quas pater dedit in em phiteoſim. nunquid talis datio valeat. videtur ꝙ ſic. quia pater in talibus bonis habet liberā admi niſtratōem. Ita ꝙ filius nō poteſt eum ꝓhibere ab adminiſtratōe: nec ab eo exigere rōnem. d̓ bo. que li. l. cum oportet.§. nō auteꝫ. Et ideo propter liberam eius adminiſtratiōem talia permittutur ſibi. Item quia datio in emphiteoſim nihil aliud eſt ꝙͣ melioratio. l. fi. C. eo. Sed pater poteſt bona filij meliorare. vt de bo. que li. l. fi.§. hoc ꝓculdu bio. ergo in emphiteoſim dare. Doct. dicūt indi ſtincte ꝙ non valet datio talis. immo filij mortuo patre poſſunt totum reuocare: quia certi ſunt ca ſus: in quibus patri permittitur d̓ bonis filij alie nare. d. l. fi. ſed iſte nō eſt de illis. ergo ⁊cͣ. Item qꝛ patri in talibus bonis ꝓhibetur alienatio temꝑa lis.ſ. pignoris obligatio. vt. d. l. fi. gͦ multo fortiꝰ ꝓ hibetur ꝑpetua. Hec pe. ¶ Decimoſexto. Pone ꝙ aliquis emphiteota fi liuſfa. in cuius bonis pater habet vſumfructū: rē emphiteoticā vendit. Quis debet laudare. An fi tius vel pater. Et videtur ꝙ pater: qꝛ dn̄s habet laudare. vt in. l. fi. C. e. Sed habens vſumfructū reputatur dn̄s: cum vſuffructus ſit pars dominij ergo ⁊cͣ. Dic cōtra: quia immo ip̄e filius habꝫ lau dare: quia dn̄s habet laudare. ergo intelligemus de vero domino. ff. ſi ager. vec. l. j. ſed ꝓprietarius eſt verus dn̄s. vt. ff. ad ſill̓. l. j. ergo ipſe filius pro prietarius debet laudare. Dico tn̄ ꝙ laudemium qd̓ filius habet debebit reſtituere patri. hec pe. ¶ Decimoſeptimo. Quid ſi emphiteota donauit re emphiteoticariā. Nūqͥd dn̄s hr̄e dꝫ laudemiū Rn̄. pe. dicit ꝙ ſic: qꝛ magis fauēdū ē illi: qͥ hꝫ reꝫ ex titulo oneroſo qͣꝫ illi qͥ hꝫ ex titulo lucͣtiuo. Sed ille qui habet rem ex titulo oneroſo.ſ. ex emptōne debet laudemiū. vt. l. fi. C. e. ergo multo fortius qͥ ex titulo lucratiuo. vicꝫ ex donatiōe. Iteꝫ qꝛ lega tum ⁊ donatio equiparātur. Sed ex legato debe tur laudemiuꝫ. ff. de le. iij. l. is qui. Nō ob. ꝙ ipſe emphiteota poſſit donare rē emphiteoticariā ſine dn̄i volūtate. qꝛ hoc ꝯceſſo: nō tn̄ ſequit̉ ꝙ nō de beat̉ laudemiū. hec pe. ¶ Decimooctauo. pone ꝙ emphiteota vult ſolue re vno anno ſil̓ penſionē triginta annoꝝ: nūquid dn̄s teneat̉ reciꝑe. Rn̄. Pe. dicit. ꝙ dn̄s vno an no ſimul ꝓ toto tꝑe ſuſciꝑe nō tenetur. Idem te net Cy. in. l. ij. C. eo. quia quod fauore alicuiꝰ in troductū eſt: nō debet in eius damnū retorqueri Sed ita eſſet hic: quia niſi penſio quolibet āno ſol ueretur: dn̄s nō recognoſceret̉ ꝑ emphiteotam. ⁊ ſic dn̄o ꝑ obligatōem adimeret̉ ius ſuum. qd̓ eſſe nō debet. Hec pe. Decimonono quero. quantum ſit laudemiuꝫ. Rn̄. dir. li. ij. dicit ꝙ nō licet dn̄o occaſione iſta vl tra quinquageſimā partem precij: vel extimatōis rei que in aliam ꝑſonā tranſfertur aliquid exige re. C. e. l. fi. Sed de cōſuetudine generali eſt. xiij. pars ẜm Ho. que in talibꝰ eſt ſeruāda. extra d̓ cō ſue. cū dilectus. Et ſi in alijs locis eēt alia cōſuetu do: illa ſeruāda eſſet. Uigeſimo quero. que requirant̉ ad hoc: vt em phiteota poſſit vendere ius ſibi competens ⁊ me liorationes ſuas. Rn̄. panor. in. c. fi. de loca. dicit: ꝙ ſeptem requirūtur. Primo vt requirat eccl̓iaꝫ ſi velit emere. Secundo denūciet preciuꝫ ab alijs oblatum: ⁊ ſic ſine cōſenſu domini pōt emphiteo ta ius ſuum exponere venale: qꝛ al̓s nō poſſet ſibi p̄ciuꝫ denunciare. Tercio ꝙ illud ſit verum ⁊ nō fictū p̄ciū. Quarto ꝙ ſi non dixerit ſe nolle emere expectet per ſpacium duoꝝ menſium. Quinto ꝙ vendat perſonis non prohibitis. non tamen eſt iure expreſſum que ſint ille perſone. Sed attendi tur ius municipale: vel pactum appoſituꝫ in ip̄o contractu. prohibite tamen perſone videntur. ſi cut ſunt perſone potentes: que defacili non poſ ſunt conueniri. vel alie perſone que nō ſunt ſoluē do. Et illum quidē cui ſic vēditur: tenetur domi nus ſuſcipere. Sexto ꝙ non vendat rem ipſam. ſed dominiū vtile ſibi competens ⁊ melioratōes. Septimo ꝙ non prius ceciderit a iure ſuo. puta: differendo ſolutionem vltra biennium: ⁊ ſic quo ad emphiteotam eccleſie: vel vltra triēnium quo ad priuatum. Uigeſimopͥmo quero. An in caſu quo emphi teota ceciderit a iure ſuo: nō ſoluēdo pēſionē tꝑe debito vel huiuſmodi: ꝑdat ſuas meliorationes. Rn̄. panor. in. c. fi. de loca. concludit ꝙ ſic. e. q. ij. hoc ius. ⁊ in. l. ij. C. eo.

Emphiteoſis ¶ Digeſimoſecundo pone. plures ſunt cohere des ⁊ omnes penſionem ſoluūt preter vnum nū quid p̄iudicetur ſoluentibꝰ. Rn̄. glo. in. d. c. fi. di cit ꝙ nō preiudicatur ſoluentibꝰ: dūmodo ſoluāt totam penſionem. ⁊ poſtea agent contra non ſol uentem. Digeſimotercio. Quid ſi emphiteota probet ꝑ duos ꝓximos annos in eccl̓iaſticis: vel per tres ī ſecularibꝰ penſionem ſoluiſſe. lꝫ antea ꝑ. x. annos nō ſoluerit. An poſſit expelli. Rn̄. Ho. dic̄ ꝙ nō. ¶Uigeſimoquarto quero. an ēphiteota ſine vo luntate dn̄i poſſit donare. Rn̄. glo. in. l. fi. C. e. di cit ꝙ ſic. vt. C. de fun. pr̄io. l. j. li. xj. ⁊. inſti. loca.§. adeo. Itē pōt ⁊ pignori dare. Idē tenet glo. ī. c. fi. de loca. Idē Ho. Idē Inno. quare aūt ēphiteo ta poſſit rem emphiteoticariā donare ſine volūta te dn̄i ⁊ nō vendere. Io. an. mouet̉ hac rōne. Nā venditor habet ſolum affectōem ad precium. vn̄ ſatis eſt ſibi ꝙ precium conſequat̉ a dn̄o. Et ideo cum nullum intereſſe poſſit p̄tendere: voluit ius: vt potius vendat dn̄o qͣꝫ extraneo. Sed in dona tione donator habet reſpectū ad ꝑſonā. Nā forte vult donare vni ꝓpter merita ſua: vel vt illum ob liget: que rō ceſſat in dn̄o: quia nō habet illam af fectōem ad dominū. Sed Bar. in. d. l. fi. tenet cō trariū. Dicit em̄ ꝙ lꝫ emphiteota fiſci ſeu reipubli ce poſſit donare: non tn̄ emphiteota priuati. Rō eſt. qꝛ fiſcus ius ſuum petere poteſt a quacunqꝫ ꝑ ſona. Sed priuata perſona nō pōt petere penſio nem a donatario: cum non cōtraxerit cum eo: ſed habet neceſſe agere rei vendicatōe. Et panor. ī. d. c. fi. dicit ꝙ tenedo hāc opinionē. Bar. poſſꝫ dici ꝙ emphiteota eccl̓ie poſſet alij donare: qꝛ eccleſia equiꝑatur fiſco in priuilegijs ſuis. Iuxta no. in. c. e requirant̉ ad hoc. vt en j. de in integ. reſti. ⁊ in. l. fi. C. d̓ ſacroſan. eccle. Sꝫ poſſet attentari generaliter ꝙ alia opinio ſit veri anor. in. c. fi. de loca. or: ſaltē qn̄ donatio fit ſaluo iure dn̄i. nā res trāſit cum onere ſuo. ad hoc. c. ex lr̄is. de pigno. Et em phiteota alienādo rem eccl̓ie: pōt alienare ſine iu ris ſolēnitate ẜm Io. an̄. quia hoc caſu nō alienat̉ ius eccl̓ie: ſed ius competens emphiteote. ¶ Digeſimoquinto. Quid ſi res ex toto perierit. an emphiteota teneatur ad penſioneꝫ. Rn̄. Pa nor. vbi ſupra dicit. ꝙ ꝓpter damnū rei emphiteo ticarie nō liberatur emphiteota a penſione niſito ta res perierit. ar. in. l. j. C. e. Et hec opinio eſt cō munior. licet aliqui teneant oppoſituꝫ. ⁊ rō eſt: qꝛ emphiteota ſoluit penſionē in recognitōeꝫ domi ii nij directi: quod remāſit penes dn̄m. Ideo qͣꝫdiu durat ſubſtantia rei. ſemꝑ ſubeſt cauſa ſoluēdi pē ſudl ſioneꝫ. lꝫ Bar. in. d. l. j. dicat ſe hoc intelligere: qn̄ .xeat emphiteota potuit tantū colligere ꝙ pōt penſio nem ſoluere. Sed hoc dictum nullo iure ꝓbatur ẜm Panor. Nec putat verum. nam ẜm hoc non eſſet differētia inter emphiteotam ⁊ colonū. Iteꝫ propter ſterilitatem cōtingēteꝫ in fructibus quā tumcūqꝫ maximam nō fit remiſſio emphiteote ꝓ parte damni. licet aliud ſit ī colono. Ratio diuer ſitatis: quia colonus videtur cōduxiſſe ſub qua dam tacita cōductiōe fructuum futurorū. Et id̓o illis deficientibus fit remiſſio pro rata. Sed em Fo. LXXIII. phiteota ſoluit in recognitiōem dominij. ⁊ ꝓpter hec pericula emphiteota ſolet longeminus ſolue re ꝙ colonus. x. q. ij. hoc ius. Et de hoc ſolent da ri verſus. Si res perit tota: liberabitur emphiteo ta. Sed ſi pro parte: nulla liberabitur arte. Et hec faciunt ad queſtiōem notabilem ⁊ quotidianam. Fundus datus in emphiteoſim nō poteſt coli ꝓ pter guerram. nūquid teneatur emphiteota hoc tempore ſoluere penſionem. Cōmunis opi. legi ſtarum ⁊ Bar. in dicta. l. j. eſt ꝙ non. qui equipa rant fundum inundatum eſſe: vel captum ab ho ſtibus. vt. l. cum vnus.§. fi. ff. de bo. au. iudi. poſ. Sed ſi fundus eſt inudatus: eſt deperditus. l. iij. §. labeo. ff. de acqui. poſ. ergo ⁊ captus ab hoſtibꝰ Contrarium in facto conſuluit. d. Car. padue. Et idem poſtea totum collegium paduanum: vt re fert Panor. in dicto. c. fi. Moti prīcipaliter per. l. j. in fi. C. e. que requirit ꝙ ſubſtantia ip̄ius rei pe nitus ledatur: quod nō cōtingit quādo nō poteſt coli propter timorem hoſtium: nam reperiret eo tempore emptorem. ⁊ ſic in recognitōem dominij debet ſoluere canonem: maxime cum guerre ſint temporales. Et hanc opinionē putat Panor. ve riorem. niſi eſſet totus fundus captus ab hoſtibꝰ ⁊ nō eēt ſpes de recuꝑatōe: quo caſu poſſet ꝓcede re opinio cōtraria. Uigeſimoſexto quero ecōtrario. quid ſi res em phiteoticaria augeatur. an augebitur pēſio. Rn̄. Bar. in. l. j. C. e. concludit ꝙ nō. immo putat ꝙ indiſtincte omne augmentū pertineat ad ip̄m em̄ phiteotam vt qd̓ iuris eſt de diminutōe. Ideꝫ de augmento. Uigeſimoſeptimo. nunquid deſtructa re em phiteotica. puta: domo ex igne fortuito: ſi poſtea reꝑaretur: teneatur emphiteota adhuc ſoluere ca nonem. Rn̄. Quidam dicunt ꝙ nō: quia illud di citur nouum. Quod videtur intelligendum ſi illa domus ex toto deſtructa ſit. al̓s ſecūs. vt dictū eſt qͣ. q. xxv. Uigeſimooctauo. Pone emphiteota nō ſoluit canonem per biēnium: dominꝰ dicit illum cecidiſ ſe a iure ſuo. Ille allegat ꝙ dominus tenebatur ſi bi in tāta vel maiori quātitate. nūquid incidat in penā. Dic ẜm panor. in. c. bonafides. de depo. ꝙ nō: nam ille qui cōpēſat dicit̉ ſoluere. vt in. l. am lius. ff. rem ra. ha. Uigeſimonono. Quid ſi ipſe emphiteota non ſoluit. ſed alius. an cadat a iure ſuo. Lu. ro. dic̄ ꝙ nō. per. l. forma.§. ſi cum ego. ff. de cēſi. Et plus di cit ꝙ tercio ſoluēte nō ſolum nomine emphiteote ſed etiam ſimpliciter vel nomine ſuo. emphiteota nō priuatur iure ſuo. d. l. forma. ad hoc facit quod notat Bar. in. l. cum ſeruus. de ver. obli. vbi dicit ꝙ ſi teſtator picturam certo loco fieri mādauit. re peritur pictura facta neſcitur ꝑ quem. dicit ꝙ ſuf ficit qͣꝫtum ad pene euitatōem. vt in aut̓. hoc am plius. C. de fideicōmiſ. ⁊ ad penam excōmunica tionis que conſueuit apponi ex conſtitutione epi ſcopi contra non implentes voluntates defun ctorum. ¶ Trigeſimo. qͥd ſi dn̄s fac̄ pactū: vt n̄ liceat ēphi

Emptio ceotā expellē: etiā ſi n̄ ſoluat. an valeat tale pactuꝫ tex. in. l. ij. C. e. videt̉ innuere ꝙ ſic. In contrariū facit. ff. de p̄ca. l. cum p̄cario. Dic ẜm Bar. in. d. l. ij. ꝙ pactu: qd̓ eſt ꝯtra ſubſtātialia cōtractus facit ꝯtractū ip̄o iure nullū. vt. d. l. cuꝫ p̄cario. Sicut ſi aliquis faceret pactū: ꝙ eſſet venditio ſine precio. Sed ſi pactū fiat ꝯtra accidētalia ꝯtractus: vel cō tra naturalia: tunc valet pactuꝫ. vt. l. paciſci. ff. de pact. Modo ad propoſitū. ſiquidē fieret pactum ꝙ non teneret̉ ad ſoluendū canonē: non valeret: qꝛ eſſet cōtra ſubſtantialia cōtractus. Si v̓o fitꝭ pa ctū ꝙ lꝫ nō ſoluat non poſſit aliter cogi. Iſtud pa ctum eſt cōtra naturalia ꝯtractus. ⁊ iō valet. ¶ Trigeſimoprimo. Quid ſi elapſo termino dn̄s recipiat penſionē oīm annoꝝ: quibꝰ eſt ceſſatum. An poſtea poterit deijci. glo. in. l. ij. C. e. dicit ꝙ n̄ Bar. v̓o ẜm Iacobū de are. dicit. Aut quis pͥmo expulit ⁊ poſtea vult petere penſionē ⁊ pōt. vtⁿ in aut̓. qui rem. C. de ſacroſan. eccle. Aut primo ꝑce pit penſionem ⁊ poſtea vult expellere. Et tūc aut ꝑcepit penſionē tꝑis p̄teriti tm̄: ⁊ adhuc pōt expel lere. vt. ff. loca. l. colonꝰ. Aut recepit penſionē etiā temꝑis futuri. ⁊ tunc nō pōt eū expellere: niſi fue rit ꝓteſtatus. Ita dꝫ intelligi. d. glo. he¶Bart. in d. l. ij. ¶ Trigeſimoſecundo. quid ſi emphiteota ꝓmiſit penā ſi nō ſoluerit pēſionē ꝯtractu ꝑmanēte ī ſua firmitate. Ille nō ſoluit. dn̄s vult eū expellere. ille offert penā: ⁊ dicit ſe nō eſſe expellēdum. Dic ẜm Azo. ⁊ Ho. nihilominus eum eē expellēdū: qꝛ pe na gr̄a ſeruātis pactū fuit appoſita. ¶ Trigeſimotercio. quid ſi ei qui debebat ſoluere penſionē ſucceſſit heres ignorans. ⁊ ꝑꝑ ignorātiā nō ſoluit. Glo. in. l. ij. C. eo. dicit. ꝙ reſtituit̉ heres de equitate. qd̓ placet Bar. ibi. idē tenet glo. ⁊ dy. in. l. cū filiꝰ.§. in hac. ff. de ver. ob. ¶ Trigeſimoqͣrto. Quid ſi dn̄s: cui ſoluēda erat penſio mortuꝰ ē. ⁊ ſic iacēte hereditate trāſiuit biē niū vel trienniū. Nunquid poſſit eijci emphiteo ta? Rn̄deo ꝑ p̄dicta ꝙ nō. ¶ Trigeſimoquinto quero. quid in minore. An currat ſibi tp̄s ſi nō ſoluat. qͥdā dicūt ꝙ nō ꝑ tex. in. l. fi. C. in qͥ. ca. in inte. re. nō eſt ne. ¶ Trigeſimoſexto quero. qͥs recepit ēphiteoſim ꝓ ſe ⁊ ſuis filijs ⁊ nepotibꝰ. ſi primus vel ſecūdus o deliquit circa ip̄m ꝯtractū emphiteoſis nō ſoluē do canonē: vel alienādo ſine licentia dn̄i. An no ceat ſequentibꝰ. Rn̄. Bar. in. l. eum qui. ff. de in terdic. dicit ꝙ ſic. Sꝫ ſi al̓s delinqueret: ꝑꝑ quod bona publicarent̉: iſta bona debet remanere. ap filios ⁊ nepotes: qꝛ nō trāſeūt ad eos vt ad hēdes ſꝫ hn̄t iure ſuo. vt. l. vt iureiurādi.§. ſi liberi. ff. de ope. libe. ¶ Trigeſimoſeptimo: qͥd ſi filius renūciauit he reditati pat̓ne. an pōt retinere ēphiteoſim. Bar. ī d.§. ſi liberi. dicit ꝙ ſic in caſu ꝓpoſito.ſ. qn̄ recipit emphiteoſim ꝓ ſe ⁊ ſuis filijs ⁊ nepotibꝰ: vt dictū eſt. Secus ſi poneret̉ etiā illud verbum heredibꝰ. nā tūc debetur filijs ita demū eſſe ſint heredes: qꝛ tūc cōceſſio requirit vtrunqꝫ.ſ. ꝙ ſit filius ⁊ heres Ita dicit text. in aut̓. de nō alie.§. emphiteoſim. Et ideo feuda que tranſeūt ad vt filios: ito ſi heredes ſint dicuntur venire in hereditatis pe titiōe. vt in. l. item vidēdum. de peti. here. Et ideꝫ dicedum in emphiteofi: que requirunt hoc.ſ. ali quem eē filium ⁊ heredem. ¶ Trigeſimooctauo pone. filia ē inſtituta heres in certa re. ⁊ eſt iuſſa eſſe contenta. ⁊ ꝙ plus d̓ bo nis ſuis petere nō poſſit. an nō obſtāte hoc poſſit habere regreſſum ad bōa emphiteoticaria. Rn̄. Bar. in. d.§. ſi liberi: dicit ꝙ dicta verba debent intelligi. ꝙ plus de bonis ſuis petere nō poſſit iu re hereditario. ſed nō debet priuari eo iure: qd̓ ha bet vt filia nō vt heres. vt de iure emphiteotico ⁊ patronatus. Et poſito ꝙ pater poſſet filiaꝫ pri uare ex diſpoſitōe ſua ab emphiteoſi: tamē illa ver ba hoc nō important. Et per predicta Bar. ibi in fert. ꝙ ſi pater inſtituit filiaꝫ in certis rebus: ⁊ iuſ ſit eſſe contētam. ⁊ ꝙ plus de ſuis bonis petere n̄ oſſit: pone ꝙ res ille ſint vltra legitimā: modo fi lia vult dotem maternā. An poſſit. Rn̄. ſe cōſu luiſſe ꝙ ſic. quia bona intelliguntur deducto ere alieno. pro hoc. l. bonorum. de verb̓. ſig. ⁊. l. ſubſi gnatum. eo. ti. Modo filia petit doteꝫ tāꝙͣ es alie num: nec petit d̓ bonis ſuis. quia illa intelligunt̉ deducto ere alieno. Ita etiam in precedēti. q. filia petit emphiteoſim: vt es alienuꝫ. nō vt de bonis defuncti. Hec Bar. Trigeſimonono pone. Aliquis accepit fundū in emphiteoſim pro ſe ſuiſqꝫ filijs. an intelligatur de naturalibus? Rn̄. Spec. videtur tenere ꝙ ſic Sed Bart. in. l. ex facto.§. ſi quis rogatus. ff. ad tre. dicit hoc poſſe eſſe verum in emphiteoſi data a priuato. Sed in emphiteoſi data ab eccleſia cre dit ꝙ non intelligatur de naturalibus aliquo ca ſu. De illis etiam non cogitauit eccleſia. nec preſu mendum eſt ꝙ cogitauerit propter dignitatem. ⁊ quia tales naturales nō poſſunt haberi ſine pec cato mortali. Quadrageſimo quero ad quātū tempus con trahatur cōtractus emphiteoticus. Rn̄. aliquan do contrahitur ad tempus. puta ad decem vel vi ginti annos. In quo etiaꝫ ſuccedit heres vſqꝫ ad illud tempus. Aliquādo cōtrahitur imperpetuū ⁊ tunc nō aufertur emphiteote nec etiam heredi bus eius: donec ſoluerīt canonē. Poſſeſſio tamē eccleſie nō poteſt de nouo dari in emphiteoſim ꝑ petuo. extra de re. eccle. nō ali. nulli. Et ẜm glo. in cle. j. de re. ec. nō ali. dicitur perpetuo ẜm iura cuꝫ datur ad. x. annos vel vltra. nam ad modicū tem pus dari pōt quod dicitur vſqꝫ ad nouem annos incluſiue. Si tn̄ poſſeſſio ip̄a erat prius emphiteo tica ⁊ peruenit libere ad eccleſiam: bene poterit in emphiteoſim dari etiam perpetuaꝫ ẜm quoſdā. Mptio et venditio. I De natura emptionis eſt. ꝙ exquo cō tractus initus eſt pertineat lucrum ⁊ periculum rei empte ad emptorem: lꝫ res tradita non ſit. inſti. e. ti.§. cum autem. ff. de peri. ⁊ cō. rei ven. l. id quod. Unde dat̉ regula talis. Cū ven ditio fit pure ⁊ ſine ſcriptis certe ſpeciei que degu

ſtationem non exigit: omne periculum ſpectat ad emptorem: excepto caſu publicatōnis: niſi pactuꝫ culpa: vel mora. int̓ueniat: vel calliditas. Pure io dicitur. quia ſi conditōnalis eſſet venditio an̄ euē tum conditōnis: periculum pertinet ad vendito rem. vt. ff. de peri. et co. l. illud. Sine ſcriptis. Id̓o dicitur: quia ſi in ſcriptis fiat: periculuꝫ ſpectat ad venditorem anteꝙͣ ſcriptura perficiatur: qꝛ quo uſqꝫ facta ſit: neuter agere poteſt. C. de fid̓. inſtru. l. contractus. Dicitur autem contractus fieri ī ſcri ptis: quando conuenitur ꝙ aliter nō valeat ꝙͣ fa cta ſit exinde ſcriptura. C. de proba. cum res. Se cus ſi a principio ſimpliciter ꝯtrahatur. et poſt ad probationem fiat inde ſcriptura. ff. de pig. l. cōtra hitur. Certe ideo dicitur: quia ſi ſub alternatione vendam tibi ſtichum vel ticium: periculuꝫ primi ſpectat ad venditorem: ſecundi ad emptorem: vt ſi ſtichus mortuus eſt dabitur ticius. ff. de cōtra hen. empti. l. ſi in emptione.§. ſi emptio. Speciei ideo dicitur: quia ſi in genere fiat venditio. puta: vendo tibi hominem: non dico quem: nunꝙͣ ad emptorem ſpectat periculum: quia quod in gene re debetur perire non poteſt. ff. ad. l. fal. l. in ratio ne. quia hic vendit̉ certū de incertis. ¶ Quid autem ſi venditur incertuꝫ de certis. pu ta: vendo tibi vnum de ſeruis meis: vel decē cor bas ex hoc dolio. vel. vj. ſextaria de iſto cāpo. Dic jͣ. Spec. videtur tenere ꝙ ſi ẜm Hoſtiē. et dir. ꝙ ſi omnia pereant emptor re petit precium: ſi ipſum dedit et ſic non pertinet pe cto.§. ſi quis rogatus. ffi. ac riculum ad eum. Que deguſtationem non exigit ideo dicitur. quia ſi deguſtationem exigat et ven hiteoſi data ab eccleſia cre datur in ſpecie: pertinet periculum ad emptorem de naturalibus poſt deguſtationem. ſed non ante. ff. de peri. ⁊ co. rei vendi. l. ſi vina. niſi vinum vendatur ad men ſuram in certa die quia tunc habet venditor pote ſtatem menſurare: vel offerre vt menſuret̉. ff. e. qd̓ ſepe.§. in his. uero ad quātū tempus co Quid ſi emptor nolit menſurare. Rn̄. ẜm Bir. li.j. ꝙ venditor poteſt menſurare et effundere co tempus. p ram teſtibus: ſi vaſa ſunt ſibi neceſſaria: vel ꝓpter vindemiam vel propter nouam rationem ⁊ iuſtā ff. de peri. et co. rei vendi. l. j.§. vltimo. ⁊. l. ij. Exce pto caſu publicatōnis. quia ſi fundus venditus: fuerit publicatus cauſa maleficij: periculum per tinet ad venditorem. ff. lo. l. ſi fundus. hec Goff. et Hoſti. Niſi pactum ideo dicitur. quia licꝫ vendi tor de natura contractus teneatur d̓ dolo lata cul pa. ⁊ leui: non tamen tenetur de caſu fortuito. ff. d̓ peri. et co. rei ven. l. cuſtodiam. et. l. ſi vendita. Sꝫ per pactum tenetur. ff. de peri. et co. l. ſi in venditi one. De caſibus ſpecificantis tm̄ de quo dictū eſt sͣ. Caſus fortuitus. Uel culpa ſcilicet precedente: inſti. e.§. cum auteꝫ. Uel mora: quia tunc ſpectat Io cępendi periculum ad moroſum. etiam ſi res peritura erat penes alium. de leg. j. cum res. hoc intellige in fo ro contentioſo. Secus in foro anime. Sed vltima mora ſemper nocet dicta l. illud. Vel calliditas. qꝛ ſi venditor affirmauit bonitatem duraturam im putatur ei: vel ſciebat bonitatem non duraturam et tacuit. ff. de peric. ⁊ co. l. ſiquis viam. Et hoc eſt Emptio Fo. LXXIIII. contra illos qui adulterāt vina ex admixtione ali cuius boni vini cum alio corrupto quod poſtmo dum vendunt tacentes huiuſmodi admixtioneꝫ Et per predicta tenentur ad reſtitutōnem de om ni damno vel intereſſe: quod ementes habuerūt: vel de eo plus quod habuerunt ex huiuſmodi ta citurnitate. Item de natura huius contractus eſt ꝙ ſicut periculum ad emptorem pertinet. Ita et emolumentum. vt extra de regu. iur. qui ſentit li. vj. Et ideo quod per alluuionem accreſcit: et fru ctus et partus ad ipſum emptorem ſpectat. C. de act. empt̓. l. fructus. et. l. penul. Alluuio autem di citur incrementuꝫ latens. Et quicquid agro meo per alluuionem flumen adiecerit: meum eſt. Se cus ſi incrementum eſt apparens. Quid ſi dolus dat cauſam contractui. Dic vt dictū eſt ſupra. Dolus. Adde tamen qd̓ notat pa nor. in. c. quia pleriqꝫ. de immu. eccl. ꝙ dato: ꝙ do lus non det cauſam contractui: nec incidat in cō tractum ſi emptor ſciebat rēplus valere et v endi tor ignorabat: ꝙ in foro anime tenetur reſtituere quod plus valebat: quia egit contra iuſticiam na turalem: decipiendo proximum: ſaltem re ipſa in precio. Quid autem ſi vterqꝫ fuit ignorans: ſed re ip ſa venit deceptio in precio an ſuperueniente ſciē tia: teneatur reſtituere illud in quo alius fuit dece ptus. Pone exemplum. Quidam ſimplex habet lapidem precioſum: quem vitreuꝫ eſſe credit. Itē ille qui emit ſimiliter credit eſſe vitreum. Quid iu ris. Quidam dicunt. ꝙ emens in aliquo nō tene tur ad reſtitutionem: quia per emptionem bona fide factam: talem lapidem acquiſiuit. Sed Pa nor. credit ꝙ teneatur ad reſtitutōeꝫ ſi a principio emiſſet pro vero valore: ſi illum ſciuiſſet. Secus ſi illam rem non emiſſet pro illo precio. debet tamē reſtituere rem: ſi alter vellet reſtituere precium. ex quo non vult ſupplere iuſtum precium. ar. bonū in. l. in fundo. ff. de rei vendi. et in. l. ſi quis. cuꝫ ali ter. ff. de ver. ob. vbi parificantur deceptio re ipſa et ex propoſito. Et propter hoc Bart. in dicta. l. ſiquis querit. Dicitur in inſtrumento venditiōis dedit rem pro tanto: et illud quod plus valet de dit et donauit. An propter hoc ceſſabit remediuꝫ dicta. l. ſiquis. et remedium. l. ij. C. de reſcin. ven. que loquitur. de deceptione ex propoſito. Barto. reſpondit ꝙ ſi venditor ſciebat valorem rei. tunc per talia verba ceſſant remedia dictarum legum. Sed ſi hoc ignorabat: tunc per talia verba habe bat animum donandi niſi modicum. vt. l. ſi liber tus. ff. de ope. li. et. l. hec adiectio. de verbo. ſignif. Et ideo ſi quantitas eſt magna apparet ꝙ in hoc contractu donationis eſt leſus: et ſic habebit re medium dictarum legum. Et Barto. dat caute lam. vt in inſtrumento dicatur. Et illud qd̓ plus valet: ſiue ſit quātitas modica: ſiue immodica de dit et donauit ⁊cͣ. vel renunciet beneficio dicta le ge ſecunda. et ſimilium: quod tantundem impo

¶ Sed an remedio dicta. l. ſiquis. poſſit renunci ari. ſcilicet exceptioni doli: qui dolus eſt in re ipſa. Reſpondit Bart. vbi sͣ. ꝙ ſic. non tamen ꝓpter hoc putat ꝙ ſufficiat ſimpliciter renunciare exce ptioni doli: niſi exprimatur ꝙ renunciat beneficō dicta. l. ſiquis. vel per alia verba que tantundē im portent. nam illud renunciare eſt donare. vt in. l. ſiqͥs. delegauerit. ff. d̓ noua. Et ſic ad modicā quā titatem refertur. ¶ Et per predicta apparet ſo. de alia qōne quam ponit Archi. floren. Pone. Creditori meo feci pu blicam donationem. c. floren. quia nihil inde ſpe rabam habere: vel ne incurrerem aliquod dam num. virum poſt hanc donatōnem: poſſim aliqͥd de bonis eius inuentis: vel ab alio oblatis recipe re. et ſi accepi an tenear eidem reſtituere? Dicēdū ꝙ poſſuꝫ recipere et retinere. De ratione eniꝫ do nantis eſt liberalis et voluntaria tranſlatō. quod non contingit in caſu poſito. Et ideo ſibi licebit ſa tiſfacere de bonis illius inuentis quemadmoduꝫ licet alijs damnificatis quaſi nō donaſſet. Utrum liceat aliquid vendere pluſꝙͣ valeat? Reſpon. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxvij. ꝙ cariꝰ ven dere vel vilius emere rem qͣꝫ valeat: eſt iniuſtum: niſi res que venditur cedat in detrimentum ven ditoris: qͥ multū re illa indiget. naꝫ in tali caſu iu ſtum precium eſt: vt non ſolum reſpiciatur ad reꝫ que venditur: ſed etiam ad damnum quod ven ditor incurrit ex venditione. et ſic licite poteſt ven dere plus ꝙͣ valeat ẜm ſe: ꝙͣuis non vendat̉ plus ꝙͣ valeat ip̄i venditori. Quod ſi emptor iuuetur ex re quam emit: ſed venditor non damnificatur: ca rendo re illa: non debet eam ſuperuendere: quia vtilitas que alteri accreſcit: non eſt ex vendente: ſꝫ ex conditione ementis. nullus autem debet ven dere alteri quod nō ē ſuum. Quod autem dicitur ꝙ licitum eſt contrahentibus ſe decipere vſqꝫ ad dimidiam iuſti precij. Dic ẜm Innocen. in. c. in ci uitate. de vſur. ꝙ illud procedit iure fori: non iure poli. et quo ad deum non procedit: ſed ius poſiti uum noluit dare actionem pro modica leſione in odium litium. Sed ſolum quando eſt magnꝰ ex ceſſus. puta. quando aliquis eſt deceptus vltra di midiam iuſti precij. Emitur autem ẜm Azonem res minus dimidio iuſti precij: ſi res valet decem et venditor pro quinqꝫ minus vno denario. et ſic decipitur venditor. Si autem valet decem ⁊ ema tur pro quidecim et vno denario. deceptio eſt vl tra dimidium iuſti precij. et ſic decipitur emptor. Alij dicūt ꝙ tunc ē deceptio vltra dimidiam iuſti precij. quando res valens decem emitur pro. xxj. Sed prima ſententia eſt verior ẜm Hoſt. ⁊ Ber. in. c. cum cauſa. extra eo. Idem Panormitanꝰ ibi. dicens ꝙ ẜm aliam opinionem non eſſet reperire caſum deceptionis in venditore. Nam ſi res va let decem oportet ꝙ daretur pro nihilo vel pro mi nus. quod non eſſet poſſibile nam emptio eſſet ſi ne precio. Ius autem diuinum nihil impunitum relinquit. vnde ẜm legem diuinam illicitum repu tatur. ſi in emptione et venditione nō ſit obſerua Emptio ta equalitas iuſticie. et tenetur ille qui plus habet recompenſare ei qui damnificatus eſt: ſi ſit nota bile damnum. quod ideo dico: quia iuſtum preci um rerum quandoqꝫ non eſt punctualiter deter minatum: ſed magis in quadam extimatōne con ſiſtit. Ita ꝙ modica additio vel diminutio non vi detur tollere equalitatem iuſticie. Ad predicta fa cit ꝙ quidam dicunt. ꝙ iſta equalitas iuſticie ha bet quandam latitudinem ⁊ tres gradus. Primꝰ dicitur pius. Scd̓us diſcretus. Tercius vero rigi dus. Uerbigratia. Sunt decem petie panni eiuſ dem bonitatis ⁊ expenſaꝝ harum tamen peciarū ꝓpter varia capita: circa illas a varijs varia extima tio fiet. et reperient̉ ipſi extimatores circa illas tri liciter variari. Quidā extimabunt quamlibet il larum precij. l. ducatorum. Et hic poteſt dici gra dus pius. Alij v̓o. l. cum dimidio: et talis poteſt dici gradus diſcretus. Alij v̓o. lj. ⁊ hic vocat̉ gra dus rigidus. Et tn̄ omnia iſta precia intra dictam equalitatem iuſticie ꝯprehendentur. Si auteꝫ vl tra iſtam equalitatem aliquid vendat̉: ſi notabile eſt: reſtitui debet: maxime ſi ex altero iſtoꝝ quatu or procedat. Primo. ſi ex ignorātia. Scd̓o. ſi ex mē tis leuitate aperta vel p̄ſumpta. Tercio. ex quacū qꝫ magna egeſtate. Quarto. ex quacunqꝫ magna neceſſitate ad hoc ꝯpellente. Ex quibꝰ comprehē di pōt. ꝙ talis contractus non procedit ex mera ⁊ gratuita voluntate. nam talis defraudatio in mi nus emendo: ꝯtra charitatem eſt: licet ex vtriuſqꝫ partis conſenſu talis ꝯtractus procedere videat̉. nam ẜm ph̓m. iij. ethi. Ignorantia ⁊ aliqualis cō actio excludunt voluntarium. Et ẜm hoc pōt in telligi id qd̓ notat do. an. in. d. c. quia pleriqꝫ. ⁊ pa nor. ibi vbi facit differentiam. An emens fuerit ꝑ ſona ſagax vel ignorans. vt primo caſu: venditor plus tunc vendens ꝙͣ valeat: nō teneatur ad reſti tutōnem. Scd̓o v̓o ſic. Et plus dicit Panor. in. c. cum cauſam. de teſti. ꝙ ſi tam venditor qͣꝫ emptor ſciebant naturam rei ⁊ valorem. tunc nullum ſub eſt peccatū. licet res ſit vendita pro maiori vel mi nori precio. Predicta intellige: ceſſante magna ne ceſſitate ⁊ nō aliter vt dictum eſt. Utrum quis compelli poſſit ad vendendum rem ſuam. Rn̄. ẜm Panor. in. c. j. e. ti. ẜm ꝯmuni orem opi. ꝙ aut qͥs expoſuit rem ſuā venalē: aut n̄ Primo caſu in his q̄ ſunt neceſſaria ad vitā hoīs: pōt ſuꝑior ſtatuere iuſtū preciū. Naꝫ intereſt ſu perioris ꝓuidere vtilitati ſubiectoꝝ et reipublice. Et in iſtis dꝫ intelligi. d. c. j. ⁊ iura ſil̓ia. Ex quo in fert Bal. in. l. j. C. de ep̄i. au. ꝙ cū vita homīs nō poſſit duci ſine veſtimentis et ſine hoſpitio. ꝙ eti am in domibus aptis ad locandum. et in pannis poteſt ſtatui certum precium. Et ita iam dudum actum fuit padue in domibus cōducēdis ꝑ ſcho lares. Nam quelibet domus apta fuit deſcripta in certo libro. ⁊ deſcripta penſio annalis. In alijs v̓o q̄ nō ſunt neceſſaria ad vitā habet locum. l. du dum. C. de contrahē. emp. et. l. nemo exterus. C. de iude. vbi habetur ꝙ nemo poteſt compelli ad vendendum rem ſuaꝫ: nec quis pōt apponere p̄

Emptio cium rei aliene. ſꝫ quiſqꝫ in re ſua erit moderator et arbiter. l. in re mandata. C. māͣ. ⁊ in dicta. l. dudū. Quod eſt valde notabile. Et facit ꝙ in iſtis iocali bus et gemmis et huiuſmodi que non ſunt neceſ ſaria ad vitam: ſed potius ad pompam et ornatū: que appreciantur communiter iuxta affectionem hominuꝫ: poſſit vnuſquiſqꝫ precium pro ſue libi to voluntatis apponere. Secundo caſu principa li ſcilicet cum quis rem ſuam non exponit venalē. Et tunc aūt ſubeſt neceſſitas. et poſſunt exuberan tes compelli ad vendenduꝫ iuſto precio ea q̄ ſunt neceſſaria ad vnam hominis. Et ſic ſeruatur tem pore cariſtie: quia tunc omnia victualia debēt eſſe communia. Ad hoc tex. cū glo. in. c. ſicut hi.xlvij. diſtinct. vbi concluditur. ꝙ licꝫ indigentibus age re contra diuites ad victualia ꝯmunicanda. Ta men cum imploratōne iudicis vt ꝯpellat. ¶ Utrum negociando liceat aliquid carius ven dere: ꝙͣ ſit emptum? Rn̄. ẜm Thomaꝫ. vbi ſupra nihil prohibet lucrum ordinari ad aliquem fineꝫ neceſſarium vel honeſtum. Et ſic negociatio lici ta reddetur. Sicut cum aliquis lucrum modera tum quod negociando querit: ordinat ad domus ſue ſuſtentatōnem: vel ad ſubueniendum indigē tibus. Aut etiam cum aliquis negociatōni inten dit propter publicam vtilitatem. ne ſcilicet res ne ceſſarie ad vitam: patrie deſint: et lucrum expetit: non quaſi finem: ſed quaſi ſtipendium ſui laboris de hoc dictum eſt ſupra. Auaricia. Et ſic poteſt qͥs carius vendere ꝙͣ emit. hoc tamen non poteſt re gulariter. niſi fuerit mutatum precium ratōne for me. temporis: vel loci. vt notat De. de ancha. in. c. j. de vſu. in. vj. Et inter mutatōnes forme videtur expreſſe comprehendi: ſi quis emerit merces ī ma gna quantitate: et minutim vendat. Solent enim res in magna quantitate communiter meliori fo ro vendi. Et pro hoc videtur facere quod dic̄ Cri ſoſto. ꝙ quicunqꝫ rem comparat. vt integrā ⁊ im mutatam vendendo lucretur: ille eſt mercator qui de templo dei eijcit̉. Tamen ad hoc rn̄det Aſten̄. s ſit vendita p ẜm Alexan. angli. ꝙ facienda eſt vis in hoc ꝙ di cit rem integram et immutatam. Loquitur enim npdlipeſit ia v de illo qui in negociando intendit lucrum tanꝙͣ fi Puptmncjc n nem vltimum et cupit ſine labore et ſollicitudin ex auaricia diuitias congregare. Unde predictuꝫ verbum non habet locum in eo qui negociatur ꝓ pter propriam neceſſitatem: vel reipublice vtilita tem: vel proximi pietatem. nec etiam in eo qui vē dit rem immutatam ꝙͣtum ad ſubſtantiam: mu tatam tamen ꝙͣtum ad locū: quia talis ratione la boris et periculi: vel expenſarum famulorum: vel apothece et huiuſmodi: licite poteſt querere mer cedem. nec etiam habet locum in eo qui in emēdo conſiderat empte rei periculum in ſeruando: quia poteſt deteriorari et cremari: vel furto perdi: ta lis enim poteſt mercedem querere ratōne incerti tudinis euentꝰ futuri et ſuſceptionis periculi. Un de in emendo non eſt certus. vt integram et īmu tatam vendendo lucretur. Et plus dicit archi. f. Pone mercator emit aliquid pro decem. ⁊ in eadē Fo. LXXV. ciuitate vel domo abſqꝫ vlla traiectione mercium. vel modica: ⁊ ſine aliqua melioratiōe rei empte et huiuſmodi: vendit pro. xij. An hoc liceat. Reſpō dit ꝙͣ ſic dummodo iuſtum pręcium non excedat. Item pone. vis mihi librum vendere ꝓ decem et ego n̄ intendo emere: niſi prius inueniā qͥ emat a me pro. xij. et poſtꝙͣ vendidi alteri. emo a te: ⁊ do tibi decem: et teneo duos. An poſſim: et cui tene or? Reſpondet Ar. f. ꝙ iuſtum precium rerū non conſiſtit in indiuiſibili: licet in quadam latitudine vt dictum eſt. Ideo ſi emens librum pro decē. Eū dem vendit pro duodecim. Iuſto tamē precio: vt quotidie contingit. non videtur condemnandus quinīmo ſi al̓s non erat empturus: niſi primo cer tificatus de lucrando duo fuiſſet: dūmodo: vt di ctum eſt: iuſtum preciū nō excedat de induſtria vi detur laudandus. ¶ Pone. dediſti mihi librum vel veſtem vt ven derem pro decem vendidi pro duodecim. An poſ ſim tenere illa duo: vel debeā tibi: vel emptori red dere. Reſpondit qͥ ſupra ꝙ vendēti ſufficere debꝫ lucruꝫ quod inde ꝯſequitur. puta tm̄ pro libra. vn de iſte medius vendens: cum purum miniſteriuꝫ gerat primi tradentis qui ſibi conſtituit certā mer cedem pro labore ſuo: quicquid ſuperuendit: totū tradere debet primo vendenti: et non ementi: niſi forte plus iuſto precio vendidiſſet. quia tunc reſti tuere tenetur emptori. et non primo venditori. Utrum venditio reddatur iniuſta propter de fectum rei vendite: vel etiam propter latentē eius bonitatem? Reſpondeo ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. qōne lxxvij. Circa rem que venditur triplex defectꝰ cō ſiderari poteſt. Primus quidem ẜm ſpeciem rei: vtputa. ſi venditur auricalcum pro auro: aut vi num mixtum aqua pro puro. Secundus defectꝰ eſt ẜm quantitateꝫ ponderis vel menſure: vt ſi qͥs vtatur ſcienter deficienti pondere vel menſura. Tercius eſt ex parte qualitatis puta ſi animal in firmum vendatur quaſi ſanum. In his tribus ca ſibus: ſi quis venditor ſcienter offenderit fraudeꝫ cōmittit. et illicita eſt venditio: et ad reſtitutionem tenetur. Si v̓o eo ignorante aliquis predictorum defectuum in re vendita fuerit: venditor quidem non peccauit. tamen cum ad eius noticiam perue nerit: tenetur damnuꝫ recompenſare emptori. Et ex his patet ꝙ illicitum eſt vendere aurum vel ar gentum alchimicum pro vero: quia non eſt adeo purum ſicut verum: nec habet omnino eaſdem ꝓ prietates: ſicut proprietatem letificandi aūt ꝙ va let contra certas infirmirates ⁊ huiuſmodi. Si au tem per alchimiam fieret verum aurum: non eſſet illicitum vendere pro vero. quia nihil prohibet ar tem vti aliquibus naturalibus cauſis ad producē dos naturales et veros effectus. vt dicit Auguſt. in libro de trini. Uide de hoc Panor. in. c. ex tua rum. de ſor. vbi ẜm Oldra. concludit. ꝙ ſcientia alchimie nō ē prohibita. et dic̄ ꝙ in hoc vna ſpeci es non tranſmutatur in aliam diuerſam: cum om nia metalla procedant ex eodem fonte ⁊ vno prin cipio. videlꝫ ex ſulphure et argento viuo. Sꝫ vbi

eſt melior influentia aſtrorum: ibi producitur me tallum precioſius vnde per influentiam aſtroruꝫ ⁊ cum lapidibus ⁊ cum herbis quibꝰ in ſunt mul te virtutes pōt naturaliter vna ſpecies metalli cō uerti in aliā magis p̄cioſaꝫ. ¶ Et circa defectuꝫ menſure queritur. an excuſen tur tabernarij dantes menſuras vini diminutas. ſcꝫ vſqꝫ ad collum dolij. vel alterius menſure cum hoc ſit de more tabernariorū. Rn̄. archi. f. dicit ꝙ non excuſantur. qꝛ ementes decipiunt̉: cum intē dant recipere plenam menſuram. ⁊ ꝯtra volunta tem ipſorum diminuit̉. Nec cōſuetudo excuſat q̄ dicenda eſt corruptela. niſi hoc faciant: vt ſe ſeruēt indemnes: vel cum aliquo lucro et rationabili: vt quia al̓s nō lucrarent̉ ſi plenas menſuras darent. quia oporteret precium augere: in quo nō inueni rentemptores: vel paucos. Sed verte caſuꝫ. quid de mulieribꝰ que ẜm morē patrie dant lanam vel linum ad nendū vel filandū: et ꝯputant filatū ad rationeꝫ. xiij. vnciarum ꝓ lb̓r. quando hoc ſcit qui laborat illa filando. ſi non ſoluit de. xiij. vncijs ni ſi pro vna lb̓r. Reſpondit qui ſupͣ. ꝙ proprie h̓ nō eſt fraus: quia non decipitur cum ſciat ſic debere ſolui. ⁊ ſic intelligitur pactum cum a principio ſibi datur opus. Scienti em̄ ⁊ ꝯſentienti nō fit iniuria vc qͣꝫuis turpis videat̉ mos. ¶Circa defectum qualitatis queritur. quid ſi qͦs vendat equum: ⁊ pꝰ paucos dies moritur. an ven dens teneatur reſtituere preciuꝫ? Rn̄. Panor: in t. iniuſtum. de rerum ꝑmuta. poſt Cy. dicit ꝙ aut morbus notus erat vtriqꝫ. et non cōpetit aliquod remediuꝫ. quia ſcienti ⁊cͣ. Aut vterqꝫ ignorabat ⁊ competit actio quanti minoris: nō autē ad totum damnū. Aut ſciebat alter tm̄. Et ſi emptor ſibi im putetur: ratōne predicta. Si venditor tenetur ad omne intereſſe: quod inde paſſus eſt emptor: non ſolum ad preciuꝫ. vt ī. l. Iulianꝰ. ff. de act. emp. ni ſi interueniſſet pactū: vt nō teneret̉. Sed quid ſi emptor fuit minus diligens? Rn̄. Ty. ꝙ nihilominus tenetur venditor: qꝛ licet em ptor fuiſſet in quadam culpa vel negligentia: tam̄ venditor fuit in dolo. qꝛ nō patefecit vicium. ⁊ do lus p̄ponderat culpe. vt in. l. Item ſi obſtetrix. ff. ad. l. aquil̓. Io. an. tamen poſt alios dicit ꝙ ſi equꝰ vēditus infra triduū moritur: et reperitur habere cor marcidum: preſumendum eſt illum morbum temꝑe venditōnis habuiſſe. et hoc preſumitur ex paruitate temporis. De eo auteꝫ qui vendit equū pro morboſo et vmbroſo: et alijs defectibꝰ. videsͣ. Arbiter. Quero de. q. quotidiana. Uendidi tibi fundū expreſſis ꝯfinibus ⁊ declarata menſura terre. pu ta dixi ꝙ erat duorum modiorum: nunc autem re peritur in maiori quantitate. an id quod plus eſt cedat venditori: vel emptori? Oldra. concludit ꝙ qn̄qꝫ loquens vtitur terminis denotantibus cer tum numerum vel menſuram: et agit ad ſupple mentum quando.ſ. exprimit conceptum ſuum: in cipiendo a numero vel menſura. Quandoqꝫ vti tur terminis denotantibus ſpeciem: ſeu corpus: Emptio licet adijciat certum numerum vel menſuraꝫ. Et tūc illud quod eſt plus cedit emptori: quia hoc ca ſu: numerus: vel menſura videtur adiunctus lo co demonſtratōnis que licet ſit falſa: nō viciat nec minuit id cui adijcitur. vt. l. falſa demonſtratō. ff. de ꝯdi. ⁊ demō. Exemplum ſecundi. vendo tibi ta le fundum: ſic ꝯfiniatuꝫ: qui eſt trium modiorum Exemplum primi. vt vendo tibi terram quatuor modiorū in talibus confinibus. hec Panor. in. c. per tuas. de dona. vel dic clarius ꝙ aut preciuꝫ ta xatur per modia. ⁊ tunc emptor non plus poterit habere. Secus ſi precium nō taxatur per modia. qꝛ tūc totū habebit. Utrū venditor teneatur dicere vicium rei vē dite? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. venditor qui rem vicio ſam exponit vendendam: ex hocipſo dat emptori damni vel periculi occaſionem. Damni quidem: ſi propter huiuſmodi vicium res ſit minoris pre cij. ⁊ ipſe de precio nihil minuit. Periculi autem: ſi propter huiuſmodi vicium: vſus rei reddatur im peditꝰ vel noxius. puta ſi quis alicui vendat equū claudicantem pro veloci: vel domum ruinoſam ꝓ firma: vel cibum corruptū aut venenoſum ꝓ bo no. vnde ſi huiuſmodi vicia ſint occulta: et vendi tor non detegat eſt doloſa ⁊ illicita venditio. ⁊ ven ditor tenetur ad damni recompenſatōneꝫ. Si v̓o vicium ſit manifeſtū. puta cuꝫ equus ſit monocu lus: vel vſus rei ⁊ ſi non competat vni: poteſt cō petere alij. ⁊ venditor propter huiuſmodi vicium ſubtrahat de precio qͣntum oportet: non tenet̉ ad manifeſtandum vicium rei. quia forte propter hu iuſmodi vicium emptor vellet plus ſubtrahi qͣꝫ eſ ſet ſubtrahendū. vnde venditor pōt licite vicium rei ſubticere. Idem dicenduꝫ eſt: ſi quis habeat li brum venalem: ſed corruptum. non tenetur dice re eius victum: dūmodo ſubtrahat de p̄cio ꝓpter hmōi viciū: vt dictū eſt. Quid ſi aliquis portans merces ad locum: vn de ſcit multos ſequi ſe cum ſimilibus qd̓ ſi diceret. non poſſet fuas adeo care vendere. Rn̄. ẜm Tho nam vbi sͣ. Uenditor qui vendit rem ẜm preciū quod inuenit: non videtur contra iuſticiam face re: ſi qd̓ futurum eſt nō dicit. Si tamen diceret: vl̓ de precio ſubtraheret: abundantioris eſſet virtu tis: ꝙͣuis ad hoc non videatur teneri ex debito iu ¶ Pone. quis intendens nocere alij: ſcribit literā dirigendam alicui ſuo amico: admonens vt emat multum de aliquo mercimonio: vt aromatibus: lana et huiuſmodi. quia erunt cara in futuruꝫ: qd̓ nouit eſſe falſum. et permittit ſibi cadere litteraꝫ in aliquo certo loco: vbi frequēter aliquis: queꝫ odio habet conuerſatur. vt eaꝫ inuentam legat: et talia emat: et multum inde perdat. et totum hoc ſequi tur. Reſpondet Archi. florenti. ꝙ talis mortaliter peccat intendens proximo ſuo nocere. non tamē tenetur ſatiſfacere de damno. quia non dedit occa ſionem damni efficaciter. extra de iniuri. ſi culpa. non enim ita leuiter debuit credere. Et ſibi impu tet leuitatem ſuam. licet aliqui alij teneant ꝙ talis

teneatur reſtituere. vt recitat ſanctus Bernardi. in tractatu reſtitutionum. ¶ Sed verte caſum de quodam caſu qui accidit venetijs. Cum quidaꝫ magnus mercator literas accepiſſet a partibus orientis: vt emeret aromata multa: quia futurum erat vt precium eorum mul tum creſceret: quia inde tranſmitti non poterant ab illis partibus. Ille ꝑlectam litteram dilacerauit et in terram fruſta proiecit: nihil alicui dicens in tendens illud facere: de quo cautus reddebatur. Sed alius tenuis mercator litere illius fruſta col legit: ⁊ inſimul ſuis partibꝰ coaptauit ⁊ legit. Quo facto: cum hoc a nullo ſciretur: acceſſit ad omnes apothecas: que habebant huiuſmodi venalia. et certo precio emit. Cūqꝫ mercator magnus iret ad emendum: inuenit omnia vendita. Interrogat d̓ ꝑſona emptoris: miratur neſciens factum: ſed de mum percepit. Sicqꝫ lucrum magnuꝫ qd̓ ille ſpe rabat ex huiuſmodi emptōne: alius ſua induſtria ſibi ꝓcurauit ſine iniuria eius: nec ſibi in aliqͦ tene batur. An autem in dicto caſu ille recolligens fru ſta literarum: et poſtea legēs peccauerit mortalit̓? Reſpondet qͥ sͣ. ꝙ ſi talis legat vt ſciat ſecreta eiꝰ: curioſitas eſt. Si vt ſibi prouideat: prouidētia hu mana eſt: nec peccatum. Cuilibet enim licituꝫ eſt ſibi accipere rem que habetur pro derelicta: cuiuſ modi eſt talis litera. ¶ Quid de mercatoribus qui inter ſe conueniūt: vt certo precio vendant: vel ꝙ vnus ſolus tales merces vendat. Rn̄. ẜm Hoſti. pactum illicitum eſt. Et ſimiliter ſiquis ī ciuitate impetret vt ſibi ſo li vēdere liceat. ꝙ ſi qͥs hmōi officiū exerceat: debꝫ ẜm leges ſuis bonis expoliari: ⁊ exilio ꝑpetuo dā nari. Sil̓r ⁊ ꝯcedētes puniri.i. officiales qͥ p̄dicta ꝯcedunt vel non puniunt. C. de mono. l. vna. vbi Azo per illam. l. concludit prohibitum eſſe: ne qͥs exerceat monopolium.i. ſingularem negociatōeꝫ quod accidit: cum aliqui inter ſe paciſcunt̉ ne ali quem inſtruant in arte ſua: niſi filios et nepotes: vel cum aliquo modo per pactum id facere uitun tur: niſi ſoli commodum alicuius artis vel nego ciatōnis faciant. Dicitur monopolium a monos quod eſt vnum: ⁊ pola quod eſt venditio: vl̓ a mo nos quod eſt vnus. ⁊ polis quod eſt ciuitas. In de monopolium. id eſt vnica negociatio in ciuita te. et ꝑ hoc vetita. Ideo monopolus dicit̉ qui ſo lus vult eſſe in ciuitate venditor vel emptor. Pro xip ijj alſ hibetur etiam illud pactum: quod inter ſe faciunt vendentes vel negociatores: niſi certo precio ven ri dant. Idem in balneatoribus: ſi cōueniant ne ali eaaſ ter balneent: ꝙͣ cum ea mercede: quā ſtatuūt. Idē in locatoribus rerum vel operarum ſuarum: ma xime in ſcriptoribus ſi paciſcuntur: ne opus ab al tero inchoatum: alius conſumet. Debꝫ igitur eſſe pea cuilibet libera facultas in emendo et vendendo: vel locando et conducendo. et circa precium ⁊ cir ca mercedem. Sed nec ordini ciuitatis grandia p̄ cia licet ſtatuere vel taxare. ff. ad. l. Iuliā. de anno. l. vltimo. hec Azo. Item poſtꝙͣ expoſuit quis fru mentū vel aliam rē venalem in foro: poteſt cōpel li vt amplius illam rem ad domum portare non Emptio Fo. LXXVI. poſſit: quouſqꝫ illam vendat. l. nemo. la ſecunda. C. de iudeis. Item pro fertilitate in communi ha benda et cariſtia vitanda. poteſt ſtatui ꝙ quilibet mercator teneatur ire vel mittere ad alienas par tes ad emendum granum in communi venden dum. et quilibet poteſt compelli ad hoc mutuare pecuniam. l. vnica. C. vt ne. li. in compera. ſpe. ſe. ex. libro. x. et ibi glo. Item poteſt ſtatui ne quis vl tra indigentiam ſuam emat: ne alijs res cariores vel incōmoditatem habendi reddat. l. j. C. de ep̄i. audi. ¶ Quid de his qui quonis modo faciunt vt āno na carius vendatur. puta: impediendo: vel impe diri faciendo: vel detinendo naues: vl̓ nautas an nonam conducentes. Dic ꝙ tenētur ad reſtitutio nem. vt ponant eam in bono foro: ac ſi ille naues veniſſent. et grauiter puniuntur. ſcilicet pena. xx. aureorum. l. ij. ff. ad. l. Iul̓. de anno. ⁊ etiam corpo raliter. l. annonaꝫ. ff. de extraor. cri. Idem in illo qͥ facit munitionem bladorum: vt emendo omnem quantitatem bladorum que inueniri poſſit. ⁊ con ſeruando: vt temporibus minus fructuoſis cariꝰ vendi poſſit. dicta. l. annonaꝫ. Aruſticis autē bla da ad ciuitatem conducentibus bene licet emere in groſſo: ad hunc finem: ne ipſi diu ſtantes ad vē dendum ad minutum: ſubducat̉ ab operibus ru ſticalibus. l. ij. ff. de nundi. Et non ſolum eſt pro hibita congregatio grani: vt poſtea carius venda tur: ſed etiam de quibuſcunqꝫ ſpeciebus: vel mate rialibus ꝑtinentibus ad victum: vel ad quemcū qꝫ vſum: per ipſos ſolum vendendis in cariſtiam reipublice. vt dicta. l. vnica. Qui ergo dat arras in emptionem omnium aromatum ciuitatis: vt ip̄e poſtea carius vendat: cum preſciuerit naues con ducentes fore ſummerſas dicitur facere monopo lion. et incidit in dictam penam dicte. l. vnice. Et tales tempore neceſſitatis et cariſtie poſſunt cogi: vt etiam minus iuſto precio vendant. l. ij.§. cum in eadem. ff. ad. l. ro. de iac. Quid de illis qui nec vendere: nec emere no uerunt: niſi cum mendacijs periurijs ⁊ iuramen tis. Rn̄. ẜm Ray. quotiens cauſa decipiendi per iurant: vel mentiunt̉ ſcienter: peccant mortaliter. et tenētur ad reſtitutōnem.ſ. inꝙͣtum deceperunt proximum. Et dicit gloſ. Ray. non diſtinguitur vtrum deceperit in modico: vel in magno. hoc ta men intellige quo ad periuria et iuramenta: quia falſum ſcienter iurauit. Quo v̓o ad mendacia ſine iuramento diſtingue. quia ſi in modicoleſit proxi mum quem in multo non leſiſſet mortale non de bet iudicari. Si autem in multo proximum dam nificauit: vel in modico cum praua intentōne. pu ta: quia etiam in multo leſiſſet ſi potuiſſet: tunc in vtroqꝫ caſu mortale eſt. Si autem quis ignorāter dicit falſuꝫ: credens dicere verū: vel etiā ſi dicit ſci enter non intendens nocere proximo: ſed ſe indē nem conſeruare: nec propter hoc rem amplius de bito ſuperuendit: tale mendacium poteſt dici ve niale. Et de huiuſmodi iuramentis vide infra iu ¶ Utrum liber homo vel ꝓprius filius poſſit ven

di? Rn̄. nō. nin ſolum: ꝙ pater poteſt vendere fi lium neceſſitate famis vrgente. l. j. et. ij. C. de pat̓. qui fi. di. Ita tamē ꝙ ſi reſtituat̉ em̄ptori preciuꝫ: ſiue a filio: ſiue ab alio quocunqꝫ: et quandocunqꝫ ipſe in ingenuitatem ꝑueniat. In nullo auteꝫ alio caſu licet patri filium vendere. Matri v̓o etiā vr gente neceſſitate famis. nō licet vendere filiuꝫ nec etiam maritus eo caſu poteſt vendere vxorem: qꝛ vxor non eſt ita in poteſtate viri: ſicut filius in po teſtate patris. Item liber homo efficitur ſeruus ſi patiatur ſe vendi ad precium participandum. in ſti. de iur. perſo.§. ſerui. Addit etiā archi.ſ. ꝙ chri ſtiani non poſſunt redigi in ſeruitutem ratōe bel li: vel etiam capti non poſſunt licite emi in ſeruos vel empti vendi: et ab alijs emi. Sed bene infide les rediguntur in ſeruitutem. ⁊ emi poſſunt ⁊ ven di: capti in bello iuſto ꝙ ſi poſtea efficiant̉ xp̄iani. nō tamen liberant̉ ex hoc a ſeruitute ꝙͣuis ſit piuꝫ hoc facere. ¶ Utrum vaſa ſacra poſſint vendi? Rn̄. ꝓpter neceſſitatem poſſunt vendi in eadem forma alte ri eccleſie. l. ſancimus. la prima. C. de ſa. ſan. ec. Sꝫ ꝯfracta poſſunt vendi cuicunqꝫ. de ꝯſe. di. j. ligna. x. q. ij. hoc ius. Munitas eccleſie. jͣ. Quā emunitatē habet eccleſia conſecra ta? Reſpon. ẜm Ray. habet primo. vt nullus inde per vim extrahatur niſi ī caſibus qͦs habes infra. c. proximo. Iteꝫ ea que in eccleſia po ſita ſunt: nec per vim nec per furtum ſunt auferē da. Aliter ſacrilegium committitur. xvij. queſtōe. iiij. quiſquis. Item ꝙ nullus mortuus in eccleſia ſepeliatur. niſi epiſcopi: abbates: aut digni preſby teri. Aut etiaꝫ fideles laici. xiij. q. ij. nullus. Quod intelligunt quidam de laicis qui miracula faciunt vel de fideli in dignitate ꝯſtituto: ſicut comite ⁊ re ge ẜm Hoſti. qui dicit. ꝙ ſic de facto ſeruatur. licꝫ glo. ibi intelligat generaliter de omni fideli laico.i. de omni chriſtiano. Sed primū videt̉ ꝯſonum te xtui. Si em̄ voluiſſet intelligere de omni xp̄iano: nō erat neceſſarium exprimere ep̄os: abbates ⁊ ali os. Item ꝙ in ſeculare habitaculum decetero nō ꝯuertatur: de conſe. di. j. ligna. ⁊ extra de re. do. ad hec. Item nec vaſa eccleſiaſtica. nec cortine. nec ce tera ornamenta debent pollui conuiuijs nuptiaꝝ vel alijs ſecularibus vſibus. Dicit tamen gl. Ray. ꝙ ſi legatus apoſtolice ſedis: vel epiſcopus: vel ar chiep̄s reciperet̉ ab ep̄o: vel monaſterio bene poſ ſet ornari domus eccleſiaſtica in qua reciperet̉ cor tinis ⁊ ornamentis eccleſie. Item nō poſſint ven di propter aliquam neceſſitatem. vt in autenti. de alie. et emphi.§. et quoniam. col̓. ix. Item ꝙ in ea: placita ſecularia non ſunt facienda. et omnis ſen tentia: ⁊ proceſſus omnis iudicis ſecularis ip̄o fa cto corruit. de īmu. ec. decet. li. vj. ¶An autem in domo eccleſie ſnīe late teneant. Reſpon. Panormita. in. c. primo. extra eo. dicit ꝙ licet iudex non debeat facere. ſi tamen facit credo valere proceſſum. quia cuꝫ dicta conſtitutio ſit pe nalis non debet extendi. Et intelligo ꝙ in domo Emunitas. j. eccleſie non debet iudex ſecularis ius reddere: qͣn do propria auc̓toritate: quaſi ex iure publico eligit ibi manſionem. Secus autem puto vbi haberet illam domum conductam ab eccleſia vel gratꝭ cō ceſſam. ¶ Quid de ꝯtraētibus initis in eccleſia. nunquid valebunt? Rn̄. glo. in dicto. c. decet. ꝙ non debēt fieri. ⁊ qui faciunt peccant. tamen ꝯtractus tenēt. nam cum tm̄ ꝓceſſus ⁊ ſententias iudicum irritet ⁊ penalis ſit ꝯſtitutio: penam non extendā. Item non fiant ibi ꝑlamenta. ⁊ gl. ibi dicit. ꝙ hoc eſt cō tra vniuerſitates italie: que frequenter faciunt in eccleſijs talia ꝑlamenta. Iteꝫ ꝓhibet̉ ne in eccl̓ijs et cimiterijs fiant ſeditiones: conclamatōnes: im petus vniuerſitatum. et quarumlibet ſocietatum contentiones: negociationes. et precipue nundi narum aut forma cuiuſcunqꝫ tumultus: ac ſtrepi tus iudiciorum ſecularium. Et glo. in verbo ſecu lariū dicit eccleſiaſtica ergo iudicia ibi tractari poſ Quid autem de vendentibus candelas in eccle ſia? Archi. f. dicit. ꝙ clerici vel religioſi qui hoc fa ciunt principaliter ad ſatiſfaciendum deuotōni fi delium excuſari poſſunt. Si aūt ad cupiditateꝫ et lucrum principaliter non vident̉ poſſe excuſari a lucro eis prohibito talis negociatōnis. Et p̄cipue in tali loco. Sicut nec ſacerdotes veteris teſtamē ti: in his que vendebant in templo. Et in caſu pre dicto qͣꝫuis ꝯſulendum ſit ꝙ lucrum factuꝫ in hu iuſmodi pauperibus erogetur: non tamen hoc vi detur eſſe de neceſſitate. Et ratio eſt: quia datio et receptio pecunie in huiuſmodi: de ſe nō ē prohibi ta. Sed actus negociandi. non ſimpliciter: ſꝫ in ta li loco: temꝑe: perſona vel fine. licet aliqui ꝯtrariū dicant. Non tamen inuenio aliquod ius: vl̓ doc. ſolenneꝫ hoc expreſſe dicentē.ſ. ꝙ de neceſſitate ſit pauꝑeribus dandū. ¶ Utrum eccleſia non conſecrata habeat predi ctas emunitates? Reſpon. Panormita. in. c. eccle ſie. eo. tit̓. dicit ꝙ ſic. de quo vide ſupra. Abſolutio primo. Idem dic de eccleſia interdicta: vt gaude at priuilegio eodem. Idem de cimiterio. Item lai ci in choro eſſent non debent. tn̄ Panor. in. c. j. de vi. ⁊ ho. cle. dicit ꝙ hoc nō eſt priuilegiū clericorū: ſꝫ vt pſallentes nō impediant̉. ¶ An aūt priuata oratoria gaudeant eadē īmuni tate. vide sͣ. Abſolutio primo. Quid ſi poſſeſſio aliqua ſiue domus tenebatur albergum facere alicui: et ipſa poſtea peruenit ad eccleſiam? Reſpon. ẜm Hoſtien̄. eccleſia tenebit̉ aut rei ſeruitium exhibere aut ipſam poſſeſſioneꝫ vendere. ¶ Que emunitas perſonarum eccleſie. et quam emunitatatem habeat eccleſia circa res tempora les. et quā emunitatē habeant p̄dia eccleſie. vide bitur in locis ſuis. QQue pena violantium emunitateꝫ eccleſie? Re ſpon. ẜm Goſ. Qui aliquo modo eccleſias violāt: ſeu ꝑſonas: ſeu ab ipſis rapiunt violenter: ſeu vſur pant bona ipſarum: ſacrilegium committūt. ⁊ ex communicandi ſunt. in certis v̓o caſibus ſunt ip

ſo iure: vt incendiarius ⁊ effractor eccleſie. vt dcm̄ eſt sͣ. Abſolutio primo. Uiolator v̓o eccleſiaſtice li bertatis excōicatus eſt ipſo iure. ¶ Quando aūt dicatur fieri ꝯtra libertatem eccle ſie. Dic quotiens tollitur: vel minuitur libertas ec cleſie: etiam particularis. quando vꝫ libertas talis non eſt minus eccleſie particularis: ſed eſt etiaꝫ ge neralis aliarum. vt in. c. j. e. ti. li. vj. Et hoc ex pꝫ ꝙ qui turbat iuriſditōeꝫ vnius ordinarij eccleſiaſtici turbat libertatem eccleſie et dicitur facere iniuriaꝫ eccleſie vniuerſali. Et ex his decidit̉ alia queſtio: q̄ fuit de facto de quodaꝫ ſtatuto quo cauebatur ꝙ nullus preſumeret allegare ꝙ prepoſitus praten. eccleſie non haberet iuriſditōnem quaſi epiſcopalē in loco. Dicitur ꝙ eſt ꝯtra libertatem eceleſie. nam per tale ſtatutum violater libertas epiſcopi dioct. in. Ec go in v qui in ſpirituali iuriſditione fundat intentionem de iure communi in tota dioceſi. xxv. di. perlectis. Eſt etiam violatio libertatis eccleſiaſtice: ſi laici di muupiullus ſponunt auctorizabiliter in aliquo de rebus eccle rn ltixigui ſie. vt in. c. bene. xcvj. di. ⁊. c. eccleſia ſancte Marie. de ꝯſti. Et ſic ꝯſuluit Lap. de caſti. ¶ Sed quid ſi eccleſie particulari: vel alicui ſpeci ali ordini competit aliquod particulare priuilegi um. et iſtud violetur: Pone exemplum de ipriui legio ciſtercienſis. de quo de reſcrip. cum ordinem vnde ſi aliqͥs delegatus apoſtolicus vrget ciſterci enſes ad reſpondendum coram ſe per reſcriptum non faciens de eoꝝ ordine mentionem. An faciat ꝯtra libertatem eccleſie? Rn̄. ꝙ non. Naꝫ hoc ca ſu oportet ꝙ citatus alleget priuilegiū ſuum. forte enim negabit̉ eſſe ciſtercienſem Et eſt verū ſic in tellectum: quod tenet̉ docere de his que ſunt facti Et hoc niſi ſit notoriū. de hoc tamen vide. jͣ. Exē ptus. Et ex p̄dictis ꝯclude ꝙ ſit ꝯtra libertateꝫ ec cleſie quandocunqꝫ violatur priuilegium ꝯceſſuꝫ ſuper generali libertate eccleſie. Et hoc ſiue violet̉ quo ad omnes eccleſias ſiue clericos: ſiue quo ad vnam eccleſiam vel clericum: quia omnes eccleſie ſunt vna. xxiiij. q. j. loquitur. Secus de libertate ꝑ ticularis eccleſie. id eſt non competenti generali ec Munitas. l. ſcꝫ cōfugientiuꝫ ad eccleſiam. Nullus ad eccleſiam ꝯfugiens inde per vim extrahi debet: preterqͣꝫ in quibuſdam ca ſibus. Primo ſi ille qui ꝯfugit ad eccleſiam ſit pu blicus latro. Publicus latro ẜm panor. in. c. inter alia. extra eo. dicitur qui palam et publice furatur vt ſunt iſti pirrate: vel qui publice ſtant in ſtratis vel qui ſtant in arce: vel caſtris. ⁊ derobant tranſ euntes. Scd̓o ſi ſit nocturnꝰ populator agrorum: qui dr̄ ille: qui obſidet ſtratam publicam deroban do tranſeuntes. Et differt a publico: qꝛ iſte clan deſtine furat̉: et in nocte ſegētes deſtruit duꝫ ī eis ſe abſcondit ⁊ iacet ⁊ latet: vl̓ quia p̄ter homicidia ⁊ rapinas que facit in ſtratis comburit et deſtruit agros illoꝝ qui ei non ſeruiūt. Iſti aūt duo caſus p̄cipue excipiunt̉ ẜm Io. an. qꝛ de alijs p̄ſumitur ꝙ non inſidioſe hoc fecerint. hoc eſt ꝙ non ex pro Emunitas. ij. Fo. LXXVII. poſito prius deliberato: ſicut in iſtis preſumit̉. Et licet leges plures ꝑſonas excipiant: per ius cano nicum in hac parte legibus derogatū eſt. vt in di cto. c. inter alia. Quid ſiquis in eccleſia ꝯmiſſit maleficiū. ſꝑans ſe ab eccleſia defendi. qd̓ ſemꝑ p̄ſumit̉ niſi ꝯtrariū ꝓbet̉. An debeat ꝑ eccleſiā detendi? Rn̄. Panor. in. c. īmunitatē. extra eo. dicit ꝙ nō. Et dicit ꝙ ille tex. loquit̉ de delicto in eccl̓ia ꝯmiſſo. dictū vero. c. inter alia. loquit̉ gnāliter de delicto extra eccleſiaꝫ cōmiſſo. ¶ Quid aūt ſi delinquens in eccleſia: ibi non deli quit eo animo vt defenderet̉ ab eccl̓ia. nunqͥd ex cludet̉ ab hac emunitate? Rn̄. Ho. dic̄ ꝙ p̄ſum ptio iuris ⁊ de iure videt̉ ꝯtra delinquentē in ec cleſia. tn̄ ꝯcludit ꝙ ſi poſſet ꝯſtare ꝙ nō ex ꝓpoſito ꝓpt̓ inimicitias: ſꝫ verb̓ nouiter ortꝭ homicidiū ibi ꝯmiſerit: qꝛ tūc hēbit hanc emunitatē. Et p̄ſumit̉ ille animꝰ: exqͦ nō hābat cum offenſo inimicitias Et cū hoc dicto tranſeunt cōiter doc. ¶ Quid ſi nō homicidiū vel membroꝝ mutilatō nem: ſꝫ alia delicta in eccl̓a qͥs ꝯmiſit. Nunqͥd ha bebit hāc emunitatē? Rn̄. panor. in. d. c. īmunita tem. dicit ꝙ in om̄ibꝰ delictꝭ grauibꝰ locuꝫ hꝫ d. c. īmunitateꝫ. puta ꝙ nō gaudebit emunitate: tum ꝓpter identitatē ratōnis tū ꝓpter rōnes que ponū tur: q̄ ſunt gnaͣles ad oīa delicta: ſaltē enormia. ¶ Quid ſi ſtans extra cimiteriū trahit eū qui ſtat intus ꝑ ꝑtem mantelli: q̄ manet exterius. An di cat̉ offendere eccl̓ie immunitatē? Rn̄. Uin. in. c. fi. e. t. tenet ꝙ ſic. Nā ⁊ qͥ trahēt clericū ſic incidēt in canonē. Secꝰ tn̄ ẜm Goſ. ſi volentē de loco im munitatis trahat eū ad mortē: vl̓ aliā penā eorꝑa lē ꝯdēnat. Rō qꝛ canon ſolā Violentiā ꝯdemnat. Sꝫ volenti nō fit iniuria ⁊cͣ. Idem panor. ¶ Quid ſi exn̄s in loco īmunitatꝭ ꝑcutiat enormi ter exn̄tem extra illū locū. An hēat locū. d. c. fr. ℟. panor. in. d. c. fi. dic̄ ſe credere ꝙ ſic: qꝛ delictū fuit principiatū in eccl̓a. lꝫ alibi ꝯſummatū. ¶ Pone. aliqͥs cepit aliquē ꝑ ꝑſonam in platea et portauit eū extra plateā. ⁊ ibi ꝑcuſſit eū. An puni atur tanꝙͣ ꝑcutiēs in platea. ℟. Bar. in. l. qd̓ ait. ff. de adul. ꝯcludit ꝙ nō. et ibi dic̄ ꝙ qn̄qꝫ inſpicit̉ initiū quo ad locū. ⁊ qͦ ad tempꝰ. ⁊ qn̄qꝫ inſpicit̉ fi nis. nam qn̄ initiū ⁊ finis ſunt illicita: tūc inſpici mus finem. ⁊ hoc fauore rei. ne de vtroqꝫ puniat̉. Sed qn̄ principiū eſt licitum ⁊ habet cauſam lici tam: tunc illud principiū inſpicimus. pro hoc fa cit optime. l. qui cū maior. ff. de bo. li. Et ꝑ hoc ſol uit̉ p̄dicta queſtio. ⁊ hec ſequens. Pone aliqͥs in ſultauit aliquem in platea. ⁊ fugauit eū vſqꝫ extra plateam. ⁊ ibi eum ꝑcuſſit. Non videtur eum ꝑ cutere in platea. Sed pone alium caſum. Statu to cauet̉ ꝙ quis poſſit offendere alium ingredien tem in poſſeſſionem ſuam: in ipſa poſſeſſione ſine pena. Modo aggredior vnum ingredientem in poſſeſſionem meam. ⁊ eum fugienteꝫ ꝑſequor ex tra poſſeſſionem meam. ⁊ ibi eū ꝑcutio. Certe lici te ꝑcutio: ſeu occido. Huiꝰ ratio eſt: qꝛ initiū fuit licitum. tene menti p̄dicta. hec Bar. in. dicta.l. qd̓ ait. vbi etiam ex illa. l. infert. ꝙ in maleficijs dicit̉

incōtinenti fieri: quod fit vno impetu licet duret per horas illa rixa. ¶ Quid de eo qui exiſtens in eccleſia mandauit delictum alibi cōmitti. vel econtra exiſtens extra eccleſiam mandauit delictuꝫ ī eccleſia ꝯmitti. An gaudeat immunitate ſecuto delicto ad eccleſiā cō fugiens. hec queſtio dependet ab illa. vbi dicatur delinquere mandator. an in loco vbi mandauit. an v̓o vbi delictū fuit conſummatuꝫ. Tex. in cle. paſtoralis. de re iudi. iuncta glo. videtur innuere. Y videt̉ delictū ꝯmittere vbi fuit ſecutum. ¶ An autem confugiens ad eccleſiam exceptis p̄ dictis caſibus conſequatur prorſus remiſſionē de licti. Rn̄. Panor. in dicto. c. inter alia. dicit ꝙ nō. Sed conſequitur principaliter duo. Primo vt in de non poſſit trahi violenter. Secundo vt nō poſ ſit amplius de illo delicto damnari ad mortem: vl̓ ad aliam penam corporis afflictiuam. Poteſt er go damnari pecunialiter: vel aliter ꝙͣ in perſonaꝫ. Ad hoc. c. conſtituimus. xvij. q. iiij. vbi dicitur ꝙ fugientes ad eccleſiam ſunt ab omni tormentorū genere ſecuri. Contra eos tamen etiam dum ſunt in eccleſia: poteſt agi non ſolum ciuiliter: ſed etiam criminaliter ẜm Panormitanum ibi. dummodo non ſequatur pena corporis afflictiua. poterit er go puniri ad omnem penam preter corporalem. ⁊ ſi non poteſt ſatiſfacere: ſeruiet ei imperpetuū quē l̓eſit. Sed qualiter mandabitur executioni illa pe na et quomodo procedetur contra iſtum exquo ē in eccleſia. Hic ꝙ poterit exire eccleſiam: naꝫ ex ſo lo confugere ad eccleſiam conſequitur emunitate vt in dicto. c. conſtituimus. et vbi timeretur de vi olentia: debent prelati recipere cautionem idone am: vel iuratoriam: de vita eiuſqꝫ membris ſaluā dis. Si v̓o nullo modo vult exire de eccleſia forte timens tyrannidem iudicis ſecularis: dic ꝙ nul lo modo debet extrahi per iudicem vel alium. per tex. qui innuit: ꝙ nullo modo extrahi debet. tamē ſi ipſe non vult comparere: poteſt conſtituere ꝓ curatorem. ¶ An autem hec immunitas ſit conceſſa clericis et religioſis: vt non poſſint per iudicem propriuꝫ in eccleſia arceri: ſeu violenter extrahi. Reſpondit Panor. in dicto. c. inter alia. dicit ꝙ ſalua meliori deliberatione: hec immunitas non habet locum in eis: ſi iudex eccleſiaſtiacus cauſa diſcipline vult eos in eccleſia arcere vl̓ extrahere vt duci faciat ad carcerem. hoc probatur apertiſſima ratione: p̄ſer tim in religioſis: qui raro aut nunꝙͣ exeunt clau ſtrum monaſterij. nam ẜm regulam eorum et iu ra ꝯmunia: poſſunt per eorum ſuperiores in mo naſterio arceri: verberari ⁊ incarcerari. Et ſi opus eſt de monaſterio expelli: ⁊ in alijs monaſterijs at tioribus intrudi. vt in. c. vniuerſitatis. de ſentent̓. excom. ¶ Quid ſi quis cōmiſit maleficium in vna eccle ſia nunquid defendetur confugiens ad aliā. Re ſpon. ẜm v̓ v̓. ꝙ non. quia cum vna ſit eccleſia ī to to orbe: licet multe ſint particulares eccleſie qui in iuriam facit vni: facit et omnibus. licet forte de cō ſuetudine apud aliquos aliter obſeruet̉: forte pu Emunitas. ij. tantes ꝙ ſicut minor vtit̉ priuilegio ſuo ꝯtra aliuꝫ minorē. Ita vna eccleſia ꝯtra aliā. ¶ An aūt ꝯfugiens ad eccleſiā ꝓ debito gaudeat hac immunitate? Rn̄. Panor. vbi sͣ. dicit ꝙ ſic ꝑ text. ibi. vbi ꝓhibet̉ generaliter extrahi de eccleſia inuitus. Et circa hanc materiā. cum querit̉. an ec cleſia p̄ſtet īmunitate ꝯfugientibꝰ ad eaꝫ. Panor. vbi sͣ. poſt Cy. in. l. pn̄ti. C. de his qui ad ec. ꝯfug. diſtinguit. ꝙ aut ille qui ꝯfugit ad eccleſiā non eſt catholicus: ⁊ ſic nō iuuatur ꝑ eccleſiā. vt. l. j. C. de his qui ad ecc. ꝯfu. Aut eſt catholicus. Et tūc. aut deliquit in eccleſia. aut extra. Si in eccleſia: tūc nō iuuat̉ niſi vt sͣ. dictuꝫ eſt. Aut deliquit extra eccle ſiam: et tūc. an liber vel ſeruus. Si ſeruus. aut fu git ꝓpter magnā atrocitatem dn̄i: qui ad mortem eius ſatagit: ⁊ tūc habet locū inſti. de his qui ſunt ſui vel ali. iur. hoc eſt ꝙ pinguiꝰ ſuccurritur ſeruo ꝙͣ dicat̉ in dicto. c. inter alia. Nam nō reddit̉ dn̄o ſicut dicitur in. d. c. inter. Sed exquo eius ſeuicia eſt intolerabilis: eſt cogendus ſeruū vendere. Ex pedit enim reipublice ne quis re ſua male vtatur. Aut fugit ꝓpter domini modicā ſeuiciam. Et tūc hꝫ locū qd̓ dr̄ in. d. c. inter.ſ. ꝙ preſtita a domino cautione de impunitate: ſi non velit exire: inuitus extrahit̉. Aut fugit ſine aliqua domini ſeuicia. Et tūc. aut ſine delicto. Et idem dicendum vt ſupra dictum eſt nunc. Aut propter delictum. Et ſi mo dicum deliquit ꝯtra dominum: vt quia forte ſur ripuit vnam menſuram vini: vel quid ſimile. Et tunc habet locum ꝙ dictuꝫ eſt. Aut fugit ſeruus propter delictum non facile. Et tunc aut timet pu niri a domino ſuo aūt ab alio. Si timet a domino puniri fiet ſibi reſtitutio preſtita cautione de im punitate. de qua in dicto. c. inter. Si v̓o timet pu niri ab alio. puta: a iudice. Et tunc idem dicendū eſt in eo quod in libero. Aut queritur d̓ libero ho mine. et tunc aut fugit propter debitum. aut pro pter delictum. Si propter debitum. aut fugit ꝓ pter debitum tributorum. aut propter aliud debi tum. Si propter tributum ſcilicet debitum prin cipi Pe. vt refert Cynus videtur in hoc dicere ꝙ debitores tributorum non extrahuntur de eccle ſia: ſed ibi citabuntur. et ſi defendent ſe: bene qui dem. Alioquin procedetur ad miſſionem in poſ ſeſſionem bonorum. Et ita intelligitur autenticū. de manda. princi.§. publicorum. col̓. tercia. quod Panormita. placet: quia non potuit imperator ꝑ ius ſuum nouiſſimuꝫ preiudicare immunitati ec cleſie per canones conceſſe. Aut fugit propter ali ud debitum. Et tunc ẜm omnes non debet extra hi inuitus. Si auteꝫ liber homo fugit propter de lictum. Dic vt dictū eſt sͣ. Quid autem ſi de facto fugiens ad eccleſiaꝫ fu it inde per violentiam extractꝰ indebite? Reſpō. Panormita. vbi ſupra ẜm Bartolum in dicta. l. preſenti. putat ꝙ de iure petere poſſit vt reſtitua tur priſtine libertati: cum ea ſit de facto priuatus. hoc apertiſſime probatur in. c. miror. xvij. qō. iiij. vbi dicitur. ꝙ eccleſia debet excommunicationeꝫ compellere extrahentem ad reſtitutionem: ac eti am interdicere: ne a tota domo ſua recipiantur

oblationes. et hoc procedit etiā in extrahente ſer uum. nec euitat dominus reſtitutōneꝫ. licet nunc velit preſtare iuramentū de impunitate. debet em̄ iniurie eccleſie ſatiſfieri. nam iuramentū dꝫ p̄ſtari an̄ extractōeꝫ ⁊ nō poſtea. ¶ Quis auteꝫ prouidebit ei de expenſis. ℟. Pa nor. vbi sͣ. poſt Archi. et Ug. diſtinguit ꝙ aūt ille habet ꝓpriū. ⁊ tunc faciet ſibi expenſas. Aut nihil habet. ⁊ debet laborare et victū manibus querere Aut neutrum poteſt. et tunc eccleſia prouidebit ei tanꝙͣ pauperi. Et talis nō ſolū n̄ eſt extrahendus ſed nec moleſtandus: nec veſtis: nec victualia de negari. d. l. preſenti. Hanc auteꝫ libertateꝫ habet ꝯfugiens ad eccleſiam. ⁊ non tm̄ intra eccleſiā. ſed etiaꝫ exͣ infra. xxx. paſſus. xvij. q. iiij. quiſquis. et. c. diffiniuit. Et ſi eſt eccleſia maior etiā īfra. xl. paſſus xvij. q. iiij. ſicut antiquitus. vt ad requiſita natuē: debitis exeat locis. Ita tamen ꝙ nō accedat ad ali as domos.ſ. extraneas. vt in. d. c. diffiniuit. Hoc v̓o priuilegiū. xxx. paſſuuꝫ: nō habent capelle que ſunt infra ambitū muroꝝ in caſtris. vt in dicto. c. quiſquis. Et hoc ꝓpter paruitatē loci. Paſſus au teꝫ ẜm Iſidoꝝ. vt dicit glo. in. d. c. ſicut. eſt menſu ra. v. pedū. pes aūt eſt menſura.xxv. digitoꝝ. An defendetur ꝯfugiens ad pallatium epiſco pi. Inno. refert quoſdam tenere ꝙ ſic per. d. c. con ſtituimus. et glo. ibi idem tenet: etiam ſi domꝰ ep̄i ſcopi ſit extra illos paſſus. quod placet panor. naꝫ videmus in ſimili ꝙ familia epiſcopi gaudet priui legio fori. Quid ſiquis ꝯfugiendo ad eccleſiam obuiauit ſacerdoti portanti corpus chriſti ⁊ ei adhereat. nū quid defendetur? Reſpon. ẜm Hoſtiē. ſic: ꝙͣuis itio preſtita cautione de im icto. c. inter. Si vo non ſit iure expreſſum: tamen quilibet catholicus hoc fouere debet. Si em̄ ſtatua p̄fecti ſaluat: mul tomagꝭ corpus xp̄i. Non ſic tamen ſaluat̉ damna tus ad mortem recipiens corpus xp̄i. quia nihilo minus occiditur. licet Hoſti. putet rationabiliter illa die iuſticiam differendā. Ratio autē ẜm Ho. eſt quia fugiens ad eccleſiam: ad eam liber venit: et ideo ratōnabile eſt ꝙ eccleſia eum in illa liberta te defendat in qua ipſum inuenit. Corpus autem xp̄i datur ducto in carcerem. Ideo libertatē: quaꝫ in eo non inuenit: nō defendit: ſed eum in captiui tate relinquit. ¶ Quid ſi excōicatus vel hereticus ad eccleſia cō fugerit: nunquid defendetur. Quidam credunt ꝙ non. cum ſit extra eccleſiam numero et merito. Item quia ẜm Ug. om̄es excōmunicati dicūtur nō catholici.i. heretici: et om̄es non excōmunicati catholici. ix. q. j. c. nos. Et hoc nota pro intellectu quando quis dicat̉ catholicus: vt multotiens di citur in priuilegijs ordinis. ꝙ fratres poſſint reci ere ordines a quocunqꝫ epiſcopo catholico. ¶ An īminente perſecutōne hoſtili: homines cuꝫ familijs ⁊ rebus poſſint ſe in eccleſijs reciperę. ℟. eccleſie cum omnibus ornamentis debent teneri munde: nec debent ibi fieri conuiuia vel homīes iacere: aut ſuppellectilia ſua mittere niſi ꝓpter ho ſtiles incurſus aut incendia repētina. aut alias ne ceſſitates vrgentes. Sic tamen ꝙ neceſſitate ceſſa Epiſcopus Fo. LXXVIII. te inde res in loca ſua pͥſtina reportentur. exͣ de cu. euch̓. relinqui. di. xlij. c. pe. ⁊ vltimo. ¶ An in eccleſia poſſint fieri ꝓpugnacula ⁊ inde pu gnari ꝯtra hoſtes. Rn̄. ẜm Ray. non debet eccle ſia incaſtellari vel muniri. Ita ꝙ inde fiat guerra. vel recipiantur qui guerram faciunt. ⁊ p̄cipue pre dones. Aliter ꝓpter mētū paganorū: hereticorum pirratarum. ſeu predonum poteſt muniri et poſ ſunt ibi habere recurſum non ſolū clerici: ſed etiaꝫ laici ⁊ defendere eccleſiam ⁊ que in ea ſunt. ar. dicti capl̓i relinqui. xiiij. q. vj. ſi res. et. c. hi qui. Ita tam̄ ꝙ ceſſante neceſſitate incaſtellatio ceſſet. Dicit ta men Hoſti. ꝙ iſta incaſtellatio debet fieri auctori tate epiſcopi. An auteꝫ liceat erigere noua caſtra. Rn̄. ẜm In no. in. c. piſanis. de reſti. ſpo. ꝙ ſicut non licet no ua caſtra facere cum alterius iniuria et emulatiōe ff. de ope. pub. l. opus. Ita nec incaſtellare vetera: vel inhabitata. Sed panor. ibi credit dictum In no. eſſe intelligendum in poſſeſſore iniuſto ſeu ty ranno. Si autem poſſeſſor eſt iuſtus. tunc diſtin guendum: quia aut vult reficere antiqua edificia vel inhabitare de nouo caſtra inhabitata: ad iniu riam vel emulationem alterius. Et ꝓcedit dictuꝫ Inno. quia non licet vti etiam re propria ad iniu riam vel emulationeꝫ alterius: vt alteri noceat: et ſibi non proſit. Aut hoc non facit ad iniuriam al terius: ſed ad conſeruatōnem vel augmentuꝫ pa trimonij: vel honoris ſui. ⁊ tunc putat hoc licere. nec poſſe per alium prohiberi. etiam ſi alijs infera tur timor ſeu damnum. ad hoc tex. optimus in. l. ſi in meo. ff. de aqua plu. ar. ⁊ in. c. cum eccleſia vul terana. de elec. et in. c. conſuluit. de iudeis. vbi pa tet ꝙ prohibitus ꝯſtruere de nouo: non ꝓhibetur reficere antiquuꝫ edificium in priſtinā formā. nec hoc caſu poſſet allegari preſcriptio etiam ſi longiſ ſimo temꝑe non refecerit: vel non inhabitauerit. quia cum ille ſit actus mere facultatis ⁊ nihil poſi tiue actum ſit in ſui iurꝭ preiudicium: non currit p̄ ſcriptio. vt in. c. Ioh̓es. de cler̄. coniu. vide de hoe sͣ. Conſuetudo. in fi. ¶ Enormia. videsͣ. Abſol̓o. ſecundo. Utꝝ ep̄alis digni Piſcopus. tas liberet a ꝯditō ne ſeruili vel aſcripticia. Rn̄. ab vtraqꝫ liberat etiā dignitas ſacerdotal̓. diſ. liiij. ſi ſeruꝰ. iūcta glo. Multo fortiꝰ a curiali. Uerūtam̉ nec ſeruꝰ. nec aſcripticiꝰ. nec curialis debēt ordina ri: niſi priꝰ fuerint a ſeruili: vel aſcripticia: vl̓ curia li abſoluti. ⁊ ab alijs irregularitatibꝰ ſint īmunes. Utrum epiſcopus poſſit diſpenſare in om̄i cri mine vbi expreſſela iure nō ꝓhibet̉. Iſta qō eſt q̄ tidiana ⁊ dubitabilis ꝓpter varietate doc. Sꝫ pa nor. in. c. at ſi clerici. de iudi. diſtinguit. Aut q̄ritur nunqͥd ep̄s poſſit diſpenſare ꝯͣ canonē ſuperioris aut ꝯtra canonem ꝓprium. Primo caſu. aut eſt ca non penitentiarius: ⁊ pōt. qꝛ penitentie hodie ſūt arbitrarię. vt in. c. deus qui. de pen̄. ⁊ re. niſi caſus appareat reſeruatus. Si v̓o eſt canon penalis et diſpoſitiuus. Si expreſſe indulget diſpenſatio. ⁊ nem inferiori: vel expreſſe negat caſus eſt planus.

Si v̓o expreſſe non indulget: nec expreſſe negat. Et tunc. aut dicit diſpenſationem poſſe fieri: licet aliter expreſſe nō indulgeat. Et poteſt ep̄s diſpen ſare. ar. c. nuper. de ſent. excō. Et fuit originale di ctū Inno. in. c. dilectus. de tem. or. Siue ſit ꝯſtitu tio pape: ſiue ꝯcilij. Naꝫ exquo dicit poſſe fieri: re ſpectu pape nō pōt intelligi. Et ſic diſpēſando: hͦ caſu facere nō dicit̉ ꝯtra ꝯcilium: ſed potius exeqͥ tur conciliū: indulgens diſpenſatōnem. Secus ſi concilium non indulgeret diſpenſatōeꝫ: ſed gene raliter loqueretur. Et pro predicta ꝯcluſione facit quia diſpenſatio nō eſt ſtricti iurꝭ reſpectu diſpen ſantis. immo eſt quid fauorabile. cum ſepe diſpen ſatio ſit neceſſaria. vt in. c. vt ꝯſtitueretur. l. diſ. Et hoc etiā intelligo verū: ſi ꝯſtitutio concilij eſſet ca non late ſnīe. Qn̄qꝫ ꝯſtitutio generaliter loquitui nec ꝑmittendo nec vetando diſpenſatōeꝫ. Et tūc in delictis diſpenſare pōt. In adulterio ⁊ minori bus: niſi reperiat̉ ꝓhibitum. In maioribꝰ v̓o non pōt niſi expreſſe reꝑiatur indultum. In alijs v̓o a delictis nō diſpenſat: niſi reꝑiat̉ ſibi indultuꝫ. hoc ꝓbat̉ in dicto. c. at ſi. ⁊ in. d. c. dilectus. Et cōiter te net̉. quia ꝑ diſpenſatōeꝫ vulnerantur iura ſuperi oris. xxiij. q. iiij. diſplicet. Et aduerte ad vnū dictū notabile in hac materia. ꝙ nō debemꝰ arguere in hac facultate diſpenſandi ab identitate vel maio ritate rōnis. vn̄ licet reꝑiat̉ diſpenſatio ī vno caſu. nō tn̄ debet extendi ad aliū ſimilē vel habentē ma ioritatē rōnis. qꝛ materia deuiat ⁊ ex orbitat a iure ꝯmuni. Et hoc tenet Fe. ⁊ Io. an. in regula q̄ a iu re. de reg. iu. in. vj. Et hoc tene. Contra hoc tamē videt̉ caſus expreſſus in. c. ꝑ venerabilē. qui fi. ſint le. in ver. qd̓ in maiori ꝯcedit̉. vbi videt̉ tex. ſingu laris ⁊ nō alibi. ꝙ in materia diſpenſandi licitū eſt arguere a maiori. Sed rn̄deri pōt ꝙ ibi papa loqͥ tur allegando. Poſſet tn̄ ſatis eque dici ꝙ ſi caſus ꝑmiſſus habet ratōnem ꝑmiſſionis expreſſam: ꝙ tūc extendat̉ vbi reperit̉ eadem ratio. qꝛ tūc nō fit extenſio: ſed potius includitur ex tacita mente ꝑ mittentis. ar. op. ex notatis per glo. in. c. j. de tem. or. in. vj. et in. c. qͣꝫuis. de elec. li. vj. Predicta tamē limita vt ep̄us non poſſit diſpenſare: niſi vbi repe ritur ꝑmiſſum: niſi ſubſit maxima ⁊ vrgens cauſa Ita reperio tenere dominos de rota. et Bal. in. l. om̄es populi. ff. de iu. ⁊ iur̄. per tex. notabileꝫ. in. l. ſi hominem. ff. mādati. qui dicit ex cauſa ep̄m poſ ſe ſtatuere contra iura. Et ſic fortiꝰ diſpēſare. Sed hoc intelligo quando ſuꝑuenit noua cauſa: vel an tiqua non veriſimiliter cogitata per papam. Et ſi hoc dictum eſt verum qd̓ videtur ſatis ratōnabi le. limitat notabiliter iſtam materiam ⁊ materiam ſtatutorū. Secundo membro principali. An epi ſcopus poſſit diſpenſare ꝯtra propriam ꝯſtitutio nem. Inno. in. d. c. dilectus. dicit ꝙ non: quem ſe quitur Arch. in. c. licet. de elect. li. vj. Contrarium tamen ſentit idem Innocen. in. c. cum ad mona ſterium. de ſta. mona. vbi tenet ꝙ conditori cano num licet contra ſuam cōſtitutōnem diſpenſare: etiam ſine cauſa. Idem Io. an. Do. an. limitat: ni ſi conſtitutō tranſierit in priuilegium vel contra ctum. Et ſic poteſt intelligi opinio contraria: vl̓ ni Euchariſtia ſi conſtitutio eſſet iurata. quia tunc ſtante cōſtitu tione: non poteſt diſpenſare: cum ſeipſum a iura mento abſoluere nō poſſit. Facit quod notat Io. an. poſt Hoſti. in. c. j. de ſup. ne. pre. in. vj. vbi po nit vnum notabile dictum: limitans predicta ꝙ vbi canones imponunt legem ipſis epiſcopis: nō diſpenſat: niſi hoc reperiatur conceſſum. Predi cta ergo reſtringunt̉ ad canones ſe dirigentes ad ſubditos. ¶ Quid autem ſi alicui datur poteſtas diſpenſa di cum adultero. Item poſtea et ſeparatim cuꝫ in ceſtuoſo. An poſſit diſpenſare cum adultero ⁊ in ceſtuoſo? Reſpon. Bart. in. l. ſtipulationum. de ver. ob. determinat ꝙ ẜm iurꝭ rigorem ſub ſimpli cibus non continentur mixta. ſed ex benignitate ſic. Cum ergo queſtio noſtra loquatur in benefi cijs: fiet largiſſima interpretatio. vt. l. fi. ff. de con ſti. prin. Iteꝫ ſub ſimplicibus continentur mixta cauſa vitande contrarietatis. vt in dicta. l. ſtipula tionum. Item vbi lex hoc exprimeret. Sed extra hos caſus diſpoſitio facta de adultero ⁊ inceſtuo ſo ſeparatim non porrigitur ad ſimul iuncta. vt. ff. de adul. l. vim paſſam.§. preſcriptione. Idem te net Bal. inſti. de act. Et vide eundem Bal. in di cta. l. omnes populi. vbi dicit ꝙ mixtum non ve nit appellatione ſimplicis. vt ſtante ſtatuto. ꝙ fe mina contrahat cum conſenſu propinquorū: non intelligitur de hermofrodita. De hac materia vi de. jͣ. Illegitimus. ¶ Epiſcopus non pōt reſtituere depoſitum: ſiue degradatum ſed tm̄ papa. di. l. c. j. et. ij. Nam nec reſes ꝓuincie pōt illum reſtituere quē damnauit ff. de queſti. l. j. ¶ Epiſcopi et ſuperiores nullam ſententiam ſu ſpenſionis vel interdicti incurrūt ipſo iure: niſi de eis expreſſe dicatur. extra de ſen. excom. quia peri culoſum. li. vj. Utrum liceat ep̄o ꝓpter aliquam ꝑſecutionem deſerere gregem? Rn̄. ẜm Tho. vbi ſubditorum ſalus exigit perſone paſtoris preſentiam: nō debet paſtor gregem ſuum deſerere. nec propter aliquod ſcandalum temporale. nec ꝓpter aliquod perſona le periculū īminens: cum bonus paſtor animam ſuā teneat̉ ponere ꝓ ouibꝰ ſuis. Si v̓o ſubditoruꝫ ſaluti poſſet ſufficienter in abſentia paſtoris ꝑ ali um prouideri: tunc licitum eſt paſtori propter ali quod eccleſie cōmodum vel propter perſone peri culum corporaliter gregem ſuum deſerere. Poſſet etiam deſerere plebem ꝓpter ipſius maliciam. vt ī c. niſi cū pridem. de renun. Ochariſtia.j. cōmu niter. Que eſt forma ſacr̄i euchariſtie. Rn̄. ẜm doct. Forma ꝯſecratōnis panis hec ē. Hoc eſt em̄ corpꝰ meū. Coniūctio aūt.n. nō eſt de ſub̓a for me: tn̄ apponi dꝫ ẜm vſum eccl̓ie. qui vſus a bea to petro initiū ſumpſit. Forma aūt ꝯſecratōis ſan guinis hec eſt. Hic ē.n. calix ſanguinis mei no. et eter. te. mi. fi. qͥ ꝓ vob̓ ⁊ ꝓ mul. et. in re. pec. Et ẜm Ry. in. iiij. di. viij. quibuſdā vr̄ ꝙ in his v̓bis cō

ſiſtat forma ꝯſecratōnis vini. hic eſt calix ſanguīs mei. qꝛ in illis verbis ſufficienter exprimit̉ tranſb̓ ſtantiatio vini in ſanguinē. Alijs aūt videt̉ ꝙ cuꝫ hec verba ſequentia vſqꝫ ibi. in remiſſioneꝫ pecca torum incluſiue: nō ꝯſtituant nouam oratōneꝫ: ſꝫ ſunt determinatio p̄dicati: ꝙ ſunt de eſſentia for me ꝯſecratōnis vini. Que auteꝫ p̄cedunt ꝑtinent ad ſacramenti vſum: ſeu reuerentiā. Ea etiā q̄ ſe cunt̉ ad reuerentiā ſacramēti ordinata ſunt. ¶ Quid ſi mutent̉ iſte forme. Rn̄. non debēt mu tari. aliter non ꝯficeretur: etiaꝫ ſi eundem ſenſum habere videant̉. Similiter non debet aliquid mi nui. quia ſi dicat̉. Hoc eſt meuꝫ: remanet indeter minatum: quid meum ſit. Et ſi dicat̉. Hoc eſt cor pus: nō ſignificat ꝓprium corpus xp̄i. ¶ Quid ſi aliquid addat̉ qd̓ ſignificatōeꝫ nō mu tet: nec errorem inducat. Dic ꝙ nihilominꝰ ſit cō ſecratio. vt ſi dicat̉. Hoc eſt corpus meū dilectum vel ſanctū: tamē qui hoc faceret: valde increpan dus eſſet. ¶ Utrum virtute verboꝝ poſſit ſacerdos quan tamcūqꝫ materiaꝫ ꝯſecrare. Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. di. xj. quantitas magna vel parua nihil ad hoc fa cit: ſꝫ tamen ipſa forma cum ꝓnomine demōſtra tiuo on̄dit ꝙ materia ꝯſecranda dꝫ eſſe corā ſacer dote. vn̄ ſacerdos exiſtens in domo ſua nō poſſet ꝯſecrare panem qui eſt in altari: aut etiam in foro: neqꝫ totū vinum qd̓ eſt in celario. Sꝫ quantacun pōtreſtituere qꝫ ſit quantitas panis vel vini: que ꝓponitur corā ſacerdote: poſſet ab ipſo ꝯſecrari. Ri. aūt hāc opi. nec approbat nec reprobat. ¶ Quid ſi alique hoſtie ex obliuione remanent in altari: aut aliqua pars vini. ⁊ ſacerdos ꝯficit. nun quid ſunt ꝯſecrate. Rn̄. ẜm Al. in libro de miſſa ꝙ non. qꝛ de eis non intendit: qꝛ in hoc ſacramen to ſine intentōne nihil agit̉: etiam ſi gutta vini ad hereat pedi calicis. Ochariſtia. ij. quo ad eiꝰ materiam. Que ſit materia huius ſacra menti. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xj. ꝙ ma teria ꝯpetens eſt panis triticeus ⁊ vinuꝫ vitis: qꝛ xp̄c de tali pane ⁊ vino ꝯfecit ⁊ ꝯficiendū inſtituit Utrum poſſit confici de pane facto de ſpelta vel farre vel ficali. Quibuſdam: vt dicit Ri. vide tur ꝙ poſſit confici de ſpelta: quia ſpelta non dif fert a tritico niſi in accidentibus. Alijs autem vi detur ꝙ non: quia ex tritico nunꝙͣ generat̉ ſpelta niſi qn̄qꝫ ꝑ degeneratōnem ꝓpter naturam terre. Sed ſi ſpelta eſſet eiuſdem ſpeciei cum tritico: poſ ſet ex tritico naſci. Idem dicendum de ſicali ⁊ far Ibpilia j. cōme re ꝙ de eis nō poſſit ꝯfici: licet ex tritico aliqn̄ na ſcatur ſicalis ꝑ degeneratōeꝫ ꝓpter naturaꝫ terre. tn̄ ſunt diuerſaꝝ ſpecierum. Et ẜm Ri. accipitur hic triticum ꝓ frumento dumtaxat. ¶ Quid ſi grana alterius generis admixta ſint tri aco. Dic ẜm doct. ſi tanta eſt permixtio: ꝙ trahat ad aliam ſpeciem vt qn̄ appoſitum eſt p̄dominās vel etiam ad ſpeciem mediā: vt qn̄ eſt equalis vir tus in vtroqꝫ miſcibilium: tūc non pōt ꝯfici. quia mutata eſt ſpecies panis triticei. Secus ſi nō tanEuchariſtia. ij. Fo. LXXIX. ta eſt additio: quin maneat ſpecies panis triticei: qꝛ tūc confici poteſt. Quid ſi panis fieret d̓ aqua roſacea ⁊ huiuſmo di. Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ nō poteſt ꝯfici: ſꝫ dꝫ ꝯfici de aqua naturali. Idem Tho. in. iiij. Alij autē di cunt ꝙ pōt ꝯfici: qꝛ aqua in pane non remanet: ſi cut dicimus de aqua q̄ apponit̉ vino: que in vinū cōuertitur. Et hanc opi. tenet Aſten. Sꝫ primam opi. dicit Tho. eſſe ꝓbabiliorem. Quid cum hoſtia cōſecranda tamdiu ſtetit ꝙ incipit corrumpi. Rn̄. ẜm Tho. ꝙ ſi ſit tanta cor ruptio. ꝙ ſpecies panis non remaneat. tunc non pōt ex ea cōfici. Si autem ſpecie manēte ſit aliqua diſpoſitio ad corruptiōeꝫ: pōt ꝯfici. qͣꝫuis grauiter peccet conficiens in tali ſcienter ꝓpter irreuerētiaꝫ ſacramenti. ⁊ ꝙ ſpecies remaneat pōt cognoſci ex hoc ꝙ continuitas nō eſt ſoluta: nec alia acciden tia oīno ablata. Utrum ꝯfici poſſit in fermentato. Rn̄. ꝙ ſic. ſꝫ confici non debet niſi in azimo. et qui ꝯtrafaceret grauiter peccaret: agens ꝯtra ſtatutum ⁊ conſue tudinem eccleſie. Addit aūt Tho. in tercia parte. q. lxxiiij. ꝙ ꝙͣuis ꝯſuetudo ꝯficiendi in azimo rati onabilior ſit. grecus tn̄ peccaret conficiendo in azi mo: quaſi ꝑuertens eccl̓ie ſue ritum. De quo vino poſſit ꝯfici. Dicendū vt dictū eſt: tm̄ de vino vitis. ⁊ qꝛ in eo xp̄c ꝯfecit. Et hoc ſolū ꝓprie eſt vinū. ⁊ cōius etiā in potum ſumit̉. Utrum ꝯfici poſſit de aceto et huiuſmodi. ℟. ẜm doc. ꝙ ſi vinum eſt factum oīno acetum: non pōt ꝯfici: qꝛ non eſt amplius vinum. Sꝫ ſi vinum eſſet in via aceſcendi. Idem eſt iudicium ſicut de pane qui eſt in via ad corruptōeꝫ. peccat tn̄ confi ciens ꝓpter irreuerentiā ſacramenti. Utrum poſſit ꝯfici de agreſto. Rn̄. ꝙ non: qͥa adhuc nō hꝫ ſpeciem vini. ¶ Utrum poſſit cōfici de muſto. Rn̄. ẜm Ri. ꝙ ſic. Naꝫ in eo ſaluat̉ forma vini. Om̄ia eniꝫ vina ſunt eiuſdem ſpeciei. lꝫ varient̉ qͣꝫtum ad ſubtilita tem ⁊ groſſitiē: albedinē ⁊ rubedinem. ¶ Utrum aqua debeat apponi vino ⁊ in quanta quātitate. ℟. ẜm Ri. ꝙ aqua eſt vino apponen da: nō de neceſſitate ſacr̄i: ſꝫ de ꝯgruitate. tn̄ pecca ret qui ſciēter omitteret aq̄ appoſitōeꝫ: qꝛ ageret ꝯͣ ꝯſtōnem eccleſie. Oꝫ aūt apponi ideo paꝝ vt in vi num totaliter ꝯuertat̉. al̓s nō ꝯficeret̉: vt infra di cetur. Et nō dꝫ apponi aqͣ roſacea: vel alia artifici alis. ſi tn̄ apponeret̉: nihilominꝰ ꝯficeret̉. naꝫ ipſa in vinū ꝯuerteret̉ ſicut aqͣ naturalis. Quid ſi apponeret̉ aqͣ qn̄ vinū adhuc ē ī dolio ℟. nō ſufficeret: qꝛ hͦ nō ſignificaret aliqͥd. Sꝫ oꝫ vt īminente oblatōne apponat̉ ad ſacr̄m. Utrū in terrꝭ vbi nō eſt vinū poſſit ꝯfici de aqͣ rubea: in qͣ lotus eſt pannꝰ vino rubeo intinctus. Rn̄. nō: qꝛ illud eſt magis aqͣ rubea ꝙͣ vinū. vnd̓ hoc damnat̉ de ꝯſe. di. ij. cum omne. Utruꝫ in euchariſtia poſſit aliquis liquor per miſceri ſpeciebus vini. Rn̄. ẜm Pe. in. iiij. diſtin. xij. Si additur res alterius nature et maioris vir tutis: tranſmutat ſpeciem vini in ſe. et ſi equalis virtutis tranſmutatur vtrunqꝫ in naturam ter

tiaꝫ. Et ſic vtroqꝫ modo deſinit ibi eſſe ſpecies vi ni. ⁊ ꝑ ꝯſequens ſanguinis xp̄i. Si v̓o ſit minoris virtutis. tranſmutat in naturā ſpeciei vini. verū tamē ſub ꝑtibus illis ad quas liquor additus pe netrat: cum nō ſint ibi accidentia ſine ſubiecto: de ſinit eſſe ſanguis. ꝙ ſi liquor additus ſit eiuſdē na ture ⁊ maior: tūc ad om̄es diuiſiones ſpeciei ꝑueīt ⁊ eius ꝯtinuitatē totaliter ſoluit: ⁊ ſic incipit eē ali us liquor: ⁊ ſanguis xp̄i ibi eſſe deſinit. Et idem ſi equalis ſit. Si v̓o ſit minor: tūc nō ꝑuenit ad om nes diuiſiones ſpeciei. Sub partibus ergo illis ad quas vinū additū ꝑuenit deſinit eſſe ſanguis: cuꝫ iam accidentia ſint ſine ſubiecto. ⁊ ꝯtinuitas ſpeci ei que erat ſine ſubiecto ſoluta ſit. Sub partibꝰ v̓o illis ad quas nō venit: manet xp̄i ſanguis. Ochariſtia. lij. quo ad mi niſtrum ⁊ eius miſſam. Et queritur primo vtrū ſacerdos cō ſecrans ſemꝑ debeat ſumere? Dic ꝙ ſic: hūc caſuꝫ vide sͣ. c. Cōmunicare. ⁊ ſolus ſacerdos hoc ſacra mentū ꝯficere poteſt. Utrum plures ſacerdotes poſſint ſimul eandē hoſtiam ꝯſecrare? Rn̄. Innoc̄. de officio miſſe di cens. ꝙ ꝯſueuerūt p̄ſbyteri cardinales circūſtare pontificem ⁊ cum eo pariter celebrare. Cunqꝫ cō ſummatū eſt ſacramentū: de manu eius ꝯmunio nem accipere ſignificantes apoſtolos: qui cum do mino pariter diſcumbentes: de manu eius eucha riſtiam acceperūt. Ri. autem in. iiij. diſt. xiij. dicit ꝙͣ de lege cōmuni non debet ſuꝑ eandem hoſtiaꝫ forma conſecratōis niſi ab vno ſacerdote proferri et ſemel tm̄. Ex cauſa tamen ſpeciali licitum eſt qͣn doqꝫ eam a pluribus ſacerdotibus ꝓferri. nec ta men a quolibet: niſi ſemel tm̄. ẜm em̄ morem qua rundam eccleſiarum ſacerdotes cum ordinantur epiſcopo celebranti celebrant. Alij v̓o dicūt vt re citat Ri. ꝙ epiſcopo concelebrante: illa verba nō debent dicere intentione conſecrandi: ſed tm̄ illa verba materialiter recitare ad repreſentanduꝫ. ꝙ quando diſcipuli a chriſto poteſtatem conſecran di acceperunt hanc formam conſecrādi dedit eis. Ri. autem nullam iſtarum opi. reprobat. Et ta les ſacerdotes concelebrantes ẜm Innocen. intē tionem ſuam debent referri ad illud inſtans in qͦ epiſcopus verba profert conſecratōnis. Siue pri us: ſiue poſterius verba proferāt. et ſic eſt vna tm̄ conſecratio. ¶ trum vno ſacerdote deficiente miſſa debeat per alium ſuppleri. Reſpō. ẜm Tho. in tercia par te. q. lxxxiij. Si ſacerdos morte: aut īfirmitate gra ui occupetur: ante conſecratōnem corporis chriſti non oportet vt per alium ſuppleatur. Si v̓o con ſecrato corpore: ante conſecrationem ſanguinis: vel etiam conſecrato vtroqꝫ: debet miſſe celebritas per alium expleri. ¶ Quid ſi ſacerdos poſt conſecratōnem corporis ſed ante conſecrationem ſanguinis percipiat vi num: aut aquam non eſſe in calice? Reſpon. ẜm Thomam vbi sͣ. debet ſtatim apponere et conſe crare. Si v̓o poſt ipſam conſecrationem percipit Euchariſtia. iij. ꝙ vinum non fuit appoſitum. ſi quidem hoc per cipiat ante ſumptionem corporis debet depoſita aqua ſi ibi fuerit: ponere vinū cum aqua. ⁊ reaſſu mere a verbis ꝯſecratōnis ſanguinis. Si v̓o hoc ꝑcipit poſt ſumptōeꝫ corꝑis: debet apponere aliā hoſtiā: iterū ſimul cū ſanguine ꝯſecrandaꝫ ⁊ in fi ne ſumere hoſtiā iterū ꝯſecrataꝫ ⁊ ſanguineꝫ. Nō obſtante etiā ſi prius ſumpſit aquam que erat ī ca lice: qꝛ p̄ceptum de ꝑfectiōe ſacramenti: maiorꝭ eſt ponderis: ꝙͣ p̄ceptuꝫ ꝙ hoc ſacr̄m a ieiunis ſuma tur. Sco. aut in. iiij. dicit ꝙ hoc vltimo cāu ſufficit incipere ab illo loco. Sil̓i modo poſtqͣꝫ ⁊cͣ. Et ſuf ficit ꝯſecrare ſanguinē. de hoc dictū eſt sͣ. Cōicare Alex. aūt de ales. in. vj. li. ꝯpendij theologie dicit. ꝙ vbi ſacerdos cognoſcit ante ſumptōneꝫ: ſolam aquam fuiſſe miniſtratā: ⁊ nō ſumpſerit: dꝫ vinuꝫ reponere: remouendo aquam primam de calice: ⁊ verba ꝯſecratōnis.ſ. Sil̓i modo ⁊cͣ. ſupͣ vinuꝫ ap poſitum dicere. Si v̓o aquam ſumpſerit: de negli gentia debet dolere ⁊ penitere. ⁊ qꝛ ieiunus nō eſt ꝓpter aquā ſumptam: non debet vinū ponere nec illud ſumere. Quid ſi ſacerdos nō recolit ſe dixiſſe ea q̄ in cō ſecratione dicunt̉. Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. nō debet ex hoc turbari. Non enim qui multa dicit: recolit omnium que dixit. Si tamen ſacerdoti ꝯſtet pro babiliter: ſe aliqua omiſiſſe. Si quideꝫ nō ſunt de neceſſitate ſacramenti: nō debet reaſſumere: ſꝫ de bet vlterius ꝓcedere. Si v̓o certificetur ſe omiſiſſe aliquid eorum que ſunt de neceſſitate ſacramenti. ſcꝫ formam ꝯſecratōnis: debet reaſſumi ipſa for̄a. Et ẜm Ri. in tali caſu dicat huiuſmodi verba cō ſecratōnis. Non abſolute: ſed cum ꝯditiōe.ſ. ſi nō eſt ante facta ꝯſecratio. Et hoc modo nulla fit in iuria ſacramento. Quid ſi ꝓpter frigus vel ex negligentia hoſtia dilabat̉ in calicem. Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. ꝙ ſola mi nima ꝑs mittatur in calicem: hoc reſpicit corpus chriſti myſticum. Et ideo hmōi pretermiſſio non facit imꝑfectioneꝫ ſacramenti. vt ꝑ hoc ſit neceſſe aliquid iterari. Quid ſi ſacerdos infra miſſam aduertit hoſtiā triticeam non eſſe: vel corruptaꝫ. Reſpō. ẜm Pe. Si an̄ conſecratōnem aduertit: remota illa aliam ponat et a canone reincipiat. Si v̓o poſt conſecra tionem. Idem faciat: ponendo aliam hoſtiam et eā ſumēdo. Sꝫ et nihilominus poſtea illā primaꝫ hoſtiam ſumat: aut alijs ſumenda tradat: aut re uerenter ꝯſeruet. Si v̓o aduertit poſtꝙͣ ſumpſit. In hoc caſu variant doct. Aliqͥ dicūt. ꝙ hoc caſu ſacerdos nō celebret iterū qꝛ nō eſt ieiunus. Tho. dicit ꝙ dꝫ ponere aliā hoſtiā: ⁊ ꝯſecrare: ⁊ ſumere: qꝛ p̄ceptuꝫ de ꝑfectōne ſacr̄i ⁊cͣ. De hoc dic: vt di ctum eſt sͣ. qn̄ quis ſumpſit aquā. Quid ſi muſca vel aranea in calicem ceciderit: vel venenum immixtū fuerit. Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. Si ſacerdos hoc ante conſecrationem deprehē derit: debet calix ablui ⁊ aliud vinum apponi. Si v̓o aliquid hoꝝ poſt ꝯſecratōem acciderit: dꝫ ani mal caute capi ⁊ diligenter lauari ⁊ ꝯburi: ⁊ ablu tio in ſacrariū mitti. ꝙ ſi venenū ibi eſſe deprehē

derit: nullo mō debet ſumere nec alijs dare: ne vi te calix ī mortē. vertat̉. Sꝫ debet diligēter ī vaſcu lo ꝯſeruari: et ne ſacr̄m remaneat imꝑfectū debet vinū apponi ⁊ ſacerdos denuo reſume̓ ꝯſecratio nē ſanguīs ⁊ ſacr̄m ꝑficere. nihil em̄ abhomīabile occaſione huiꝰ ſacr̄i ſumi debet. ¶ Quid agendū ſi ſtilla ſanguīs ceciderit extra? Rn̄. ſi ꝑ negligētiā aliqͥd de ſanguīe ceciderit. Sꝫ quidē ſuꝑ tabulā: ſīgua lābat̉ ⁊ tabula radat̉. Sꝫ ſi nō fuerit tabula: locus ille radat̉ ⁊ cōburat̉ ⁊ ci nis iuxta altare cōdet̉. ⁊ ſacerdos. xl. diebꝰ penite at. Si v̓o ceciderit ſuꝑ lapidē altaris: ſorbeat ſacer dos ſtillā ⁊ tribꝰ diebꝰ peniteat. Si v̓o ſuꝑ linteū altaris ⁊ ad aliud linteū ſtilla ꝑuenerit: qͣtuor die bus peniteat. Si ꝑuenerit vſqꝫ ad terciū. ix. diebꝰ peniteat. Si vſqꝫ ad qͣrtū. xx. diebꝰ peniteat. ⁊ ab luat tribꝰ vicibꝰ linteamina q̄ ſtilla tetigerit: calice ſuppoſito. ⁊ aqua ablutiōis iuxta altare cōdatur. de conſe. di. ij. Si ꝑ negligentiā. Poſſet tn̄ ſumi a ſacerdote niſi ꝓpter abhomīationē dimitteret̉. Et vt dicit Tho. in. iiij. cautuꝫ eſt vt ꝑs illa lintei ſeu palle poſt ablutionē abſcindat̉ ⁊ cōburat̉ ⁊ cinis in altari condatur. ¶ Quid ſi qͥs eūchariſtiā vomerit? Rn̄. ſi ſit lai cus. ⁊ ꝓpter ebrietatem vel voracitatē vomerit. xl. diebus peniteat. Clerici v̓o vl̓ monachi p̄ſb̓yteri ſeu diaconi. lxx. diebꝰ peniteant. Ep̄us v̓o. xc. Si v̓o cā infirmitatis vomerit. vij. diebꝰ peniteat. de ꝯſe. di. ij. ſiqͥs ꝑ ebrietatē. Et dꝫ vomitus cremari ⁊ cineres iuxta altare recōdi. Xcōmunicator. Sictu ¶eIri de excōicatiōe. Primo dicemꝰ aliqua de ip̄o excōicatore. vn̄ ſciendū ꝙ excōi catiōꝫ a iure facere pōt quicūqꝫ pōt ius cōdere: vt papa ī vniuerſali eccl̓ia ⁊ ſinguli ep̄i ī ſuis dioceſi bꝰ. xvj. q. ij. viſis. xxiiij. q. iij. corripiātur. nlirtirꝰ ¶An aūt ep̄us poſſit ſtatuē ſine ꝯſilio capl̓i ſui. Dic ꝑ no. in. c. quāto. de his q̄ fi. a p̄. ꝙ ſi reqͥſiuit ꝯſiliū capl̓i: valet tale ſtatutū. Si aūt nō reqͥſiuit. non valet. Quid aūt ſi capl̓m nō vult p̄ſtare ꝯſiliuꝫ. īmo diſſentit. Archi. ⁊ Io. an. in. c. j. d̓ ꝯſti. li. vj. cōclu dūt ſtatutū valere: ſi ꝑ capl̓m nihil rōnabile oppo nit̉. Et hoc ē panor. indubitabile in. d. c. quāto. qꝛ cū reqͥrat̉ ꝯſiliū et nō cōſenſus. ſatiſfactu ē iuri ex ſola petitiōe ⁊ expectatiōe rn̄ſi: cū nō teneat̉ ſequi conſiliuꝫ: vt in. c. cum olim. de arbi. vide d̓ hoc sͣ. Conſiliū. An aūt canonici eccl̓ie cathedralis poſſint ſta tuere ſine cōſenſu ep̄i vel etiā capellani aliaꝝ eccle ſiaꝝ? Dic ꝙ n̄ pn̄t ſtatuere ſuꝑ his q̄ tangūt ep̄m vel eiꝰ iura: aut cōem ſtatū eccl̓ie vel ſuꝑ magnis rebꝰ ⁊ negocijs eccl̓ie. Secus ſi ſtatuerent ſuꝑ ſua ſingularia negocia. puta ꝙ ſuas dietas certis mo dis diſtribuāt: vel ꝙ certo mō ad capl̓m vocētur ſuꝑ hmōi pn̄t ẜm glo. in. c. ij. de v̓. ſig. li. vj. ſtatuē ſine licentia ep̄i. ¶ An autē capellani aliaꝝ eccleſiarū poſſint ſta tuere cum ꝯſenſu p̄lati ſui ſine epiſcopo? Panor. in. c. cū oēs. de conſti. dicit ꝙ in arduis ⁊ magnis ¶ Excōmunicator. Fo. LXXX. nō poſſunt. Secus ergo ī paruis. ¶ Quis aūt poſſit excōmunicare? Rn̄. glo. in. c. cū in cūctis. de elec. dicit ꝙ omnes p̄lati etiā citra ep̄m poſſunt excōmunicare ſine tn̄ ſolēnitate. de qua. xj. q. iij. debent. Et intelligit panor. de p̄latis habētibus ſubditos actu: vt in. c. cū ab eccleſiarū de offi. or. Et no. ex dictis doctorū in dicto. c. cum ab eccleſiaꝝ. et in. c. decernimꝰ. de iudi. ꝙ p̄latus ſumit̉ tripliciter. Nā ꝓprie dicit̉ prelatus q̄ habet iuriſditionē ordinariā. Secundo ſumit̉ large. Et ſic habēs curā aīaꝝ dicit̉ p̄latus: vt in dicto. c. cuꝫ ab eccleſiarū. Tercio mō magis large. Et tūc ap pellatiōe p̄latoꝝ veniūt alij habētes p̄rogatiuam aliquam ſine iuriſditōne: vt plebanus. decanus. Archip̄ſbyter ⁊ cōſimiles. Itē eodē modo diffi nitores capituli generalis ⁊ ꝓuincialis et diſcreti dicunt̉ p̄lati. Item etiā nō ſacerdos poteſt excō municare ⁊ abſoluere quo ad forū ꝯtentioſum: ſꝫ in foro penitētiali ſolus ſacerdos. ſed ad poteſtate excōicandi requirit̉ iuriſditio eccleſiaſticā ordina ria vel delegata. ¶ An autē ſacerdotes parochiales poſſint excō municare. Dic ꝙ non: niſi vbi eſſet cōſuetudo: q̄ etiā tribuit iuriſditionē. ¶An aūt archidiaconus poſſit excōmunicare. Rn̄. Panor. in dicto. c. cum in cūctis. dicit ꝙ de iure cōmuni archidiaconus non habet curā ani marū: nec habet curam in foro cōtentioſo nec pe nitētiali. Tamē ẜm cōſuetudinē diuerſoꝝ locorū aliqn̄ habet parochiaꝫ diſtinctam: in qua exercet curam animaꝝ. Item inquirit ⁊ viſitat totā dio ceſim loco ep̄i. Ex iſtis cauſis merito excōmuni cat. hec Panor. In alijs ergo ſecus videtur dicē dum. trum excōmunicatio lata ab alieno epiſco po poſſit rata haberi a ꝓprio. Dic ꝙ non ẜm In nocē. in. c. prudentiam. de offi. del̓. Sed pone ꝙ ſit lata in territorio proprij epiſcopi ⁊ nomīe ip̄ius Dic ꝙ nō poteſt rata haberi exquo ab initio fuit nulla: quia qd̓ non eſt non poteſt ratificari: quia de natura excōmunicationis eſt: vt ſtatim liget vel ꝙ ſit nulla: vt notat Panor. in. c. paſtoralis. d̓ appel. Item alia ratione: quia qͣꝫuis non poſſim habere ratum quod non eſt geſtum nomine meo per regulam. ratum. de re. iurꝭ. lib. vj. tamen non omne quod eſt geſtum nomine meo: poſſum ha bere ratum. Pro hoc notabilis theorica Inno. vt recitat Panor. in dicto. c. prudentiā. ꝙ vbicunqꝫ actus eſt nullus ex defectu ſolēnitatis. et ſupple tio non dependet a voluntate mea. non poſſum tunc habere ratum quod eſt geſtum nomīe meo: quia actus eſt nullus ex facto non dependente a mea poteſtate. Secus autē vbi ſuppletio ſolēni tatis dependet a poteſtate volentis ratificare ſen tentiā nullam. Exemplū in papa. nam ip̄e poteſt ratificare ſententiā nullam: quia nō ſubijcitur di ſpoſitioni iuris cōmunis. Ita tamē vt quidā di cunt: vt talis ſententia valeat vt ex nunc. ⁊ nō vt ex tunc. Si v̓o actus eſt nullus ex defectu conſen ſus: tunc quod eſt geſtum nomine meo poſſum ratificare ꝑ nouum cōſenſum. ꝓ hoc tex. in. c. cuꝫ

nos. de his que fi. a pre. īmo quod non eſt geſtuꝫ nomine meo poſſum ꝑ nouum conſenſum ratifi care. pro hoc glo. in. c. cum ad ſedem. de reſti. ſpo. Et ad materiam ratihabitiōis vide Panor. in. c. j. de cōuer. infi. vbi dicit ꝙ ratihabitio retrotrahi tur ex fictione iuris. Sed ad hoc vt fictio ꝓcedat requirit̉ ꝙ ambo duo extrema ſint habilia ad illū actum perpetrādum. ſcꝫ tempus in quo actꝰ fuit geſtus ⁊ tempus ratihabitionis. Si enim deficit alterum iſtorū non ꝓcedit fictio: quia non cauſat̉ ſuꝑ impoſſibili. Pone exemplū. Quidam interfe cit hominē nomine infantis: demū infans maior factus habet ratum. Certe hec ratihabitio nō tra hitur retro: quia impoſſibile erat illum infantem tunc temporis mandare delictum. ergo nō poteſt retrotrahi: cum nō debeat plus poſſe fictio ꝙͣ ve ritas. Et iſtud appellatur extremū ad quod. Po ne exemplū in extremo a quo. Hebebam termi num ad certum quid agēdum: amicus meus no mine meo illud egit: ego poſt terminū habui ratū nūquid ſufficiat? Dic ꝙ non: cum poſt terminuꝫ nō potuiſſem ego vere facere. ergo nec ficte. Ideo ad hoc vt poſſim ratum habere quod eſt geſtum nomine meo. requirit̉ ꝙ illo tempore ego potuiſ ſem facere vere: quo fuit geſtum. Ad hoc vide qd̓ notat Ge. in. c. cum quis. de ſen. excō. li. vj. ꝙ non ſufficit ad hoc vt quis cenſeatur cōmiſiſſe malefi cium habeat ratum quod eſt geſtum nomine ſuo quādo lex requirit maleficiū ⁊ ꝑ prius tractatum. Pro hoc allegat glo. ⁊ ibi per Io. an. in dicto. c. j. Pone exemplum. Quis nomine mulieris ma chinatus eſt in mortē viri ſui: ⁊ mulier ratum ha buit. nūquid poterit cōtrahere matrimoniū cum illo qui machinatus eſt. Glo. ibi videtur dicere ꝙ ſic. Idem panor. qꝛ lex nō ſolū requirit maleficiū: ſed etiā ꝑ prius tractatum. Ideo qͣꝫuis ſit geſtum nomine mulieris: tamē habēdo ratum nō cenſet̉ cōmiſiſſe homicidiū quo ad impediendū matri moniū. Secus qn̄ lex requirit ſolum factum. Et tunc ratihabitio faceret incurrere penam ipſum ratificantem. Xcommunicatio. j. Cōmuniter quid ſit? Rn̄. ẜm Panor. extra eo. ſuꝑ ℟ica. ꝙ excōicatio eſt cen ſura a canone vel a iudice eccleſiaſtico ꝓlata: pri uans cōmunione ſacr̄oꝝ et qn̄qꝫ hominuꝫ. Et ſic ẜm materiā noſtrā due ſunt ſpecies excōicatiōis ſcꝫ maior: ⁊ illa priuat ꝑtici patiōe ſacr̄oꝝ ⁊ cōmu nione hoīm. Quedā eſt minor. ⁊ illa priuat ꝑtici patione ſacr̄oꝝ. nō aūt ꝯmuniōe fideliuꝫ. vt in. c. fi. de cle. ex. mi. Item minor excōicatio fert̉ qn̄qꝫ a iure. qn̄qꝫ poteſt ferri ab homīe. licꝫ nūc nō ſit in vſu. Itē excōicationū. Alia eſt iurꝭ.ſ. quā quis in currit ip̄o iure delicto cōmiſſo: vt ſi quis inijcia manus violētas in clericū. xvij. q. iiij. ſi qͥs. Alia ē iudicis.ſ. que irrogat̉ a iudice: poteſtatē habēte ꝑ ꝓceſſum iudiciariū. extra eo. nuꝑ. In quibus caſibus incidit quis excōmunica tionē maiorem ip̄o facto? Rn̄. in multis caſibus. Multos habes sͣ. Abſolutio pͥmo et ſcd̓o. Sunt Excōmunicatio. j. ⁊ alij caſus. Primus cum quis incidit in hereſim iam damnatā. xxiiij. q. j. c. j. et. ij. Et glo. ibi ī ſum mario dicit: ſiue veterē: ſiue nouam ſequat̉ here ſim eſt excōicatus. Item credens: receptator vel fautor hereticoꝝ. extra de here. excōicamus. Et h̓ caſus hodie eſt papalis per ꝓceſſum curie. Et in tellige predicta ẜm glo. ſingularē in cle. j. de here. etiā ſi ſit oīno occultus. Et facit regulā ꝙ eccleſia ligat crimen oīno occultum quo ad penas excōi cationis ⁊ ſuſpenſiōis. Et nota illud verbū oīno quod denotat ſolum actum interiorem ⁊ non ali quod ſignum exterius. De hoc vide diffuſe ſupra Abſolutio primo. Qui aūt dicant̉ credētes hereticoꝝ? Rn̄. do. An. ꝙ quidā ſunt credentes hereticos eē bonos ⁊ iſtis nō imponit̉ pena hereticoꝝ. Quidam ſunt credentes hereticoꝝ erroribꝰ. ⁊ tales ſunt heretici Pe. autē de anch. in. c. quicūqꝫ. de here. li. vj. dicit ꝙ credentes dicūtur qui ſe dicunt credere eorum erroribus. de pe. di. j. poteſt. Item qui in orationi bus ſequūtur eorum ritum: ⁊ cōmunionē ab he reticis recipiūt: vel ſimilia que ad eorū ritum ꝑti nent. Et ideo tales dicūtur credentes: quia p̄ſu mitur affectus ad eos eſſe quoꝝ opera ſequūtur. Defenſores autē ſunt qui ꝑſonam defendunt: vt aduocati p̄ſtando patrociniū. vel tabelliones fa ciendo inſtrumēta: vl̓ iuuando in cauſa. Qui aūt non ꝑſonam ſed hereſim defendit: hereſiarcha ē. Receptatores v̓o ſunt: qui in domo vel in terra ſua eos recipiūt. ſemel vel pluries: publice vel pri uate. Fautores ſunt qui aliqn̄ fauent facto: mittē do alimoniā vel huiuſmodi. Aliqn̄ verbo vt di cendo. Iſti ſunt boni homīes: ⁊ iniuſte agit̉ ꝯtra eos. Item omiſſione. qn̄ quis poteſtate fungitur in capiēdo. ⁊ al̓s non fauet inquiſitoribꝰ ſicut de bent. omnes iſti ſunt excōicati ip̄o facto. Iteꝫ qui in poteſtate exiſtens omittit facere qd̓ debet. licꝫ nihil exterius agat excōmunicationē incurrit: qͥa ad idem iudiciū ꝑtinet habitꝰ ⁊ pͥuatio. ¶ Secūdus caſus. Quicūqꝫ hereticos: creden tes: receptatores: vel fautores eorum ſcienter pre ſumpſerit eccleſiaſtice tradere ſepulture: vſqꝫ ad ſatiſfactionē idoneam. excōicationis ſententie ſe nouerit ſubiacere. nec abſolutiōis bn̄ficiū mereat̉ niſi ꝓprijs manibus extumulet publice ⁊ proijciat huiuſmodi corpora damnatoꝝ: ⁊ locus ille perpe tua careat ſepultura. extra de here. ca. Quicunqꝫ. libro. vj. Tercius rectores impediētes vel non iuuan tes epiſcopos ⁊ inquiſitores in inquiſitione here ticorū ⁊ credentiū eis ⁊ fautorū ⁊ receptatoꝝ: ſūt excōicati. extra eo. vt inquiſitionis. li. vj. Et quia pape nō reſeruat̉ abſolutio: ordinariꝰ poterit ab ſoluere. Nota ẜm Pe. de an. ſuper cle. de vſu. ex graui. ꝙ actus fenerādi non ſapit hereſim: nec ꝑ tinet ad inquiſitorem. ⁊ tamen ꝑtinaciter aſſerere hoc non eſſe peccatū: eſt hereticum. Rōnem col lige ex glo. ibi. Ex quo collige deciſionē huius. q. Quidam in publicis p̄dicationibus predicando ⁊ concitando turbam et ſeditionem contra clerū aſſeruit ꝙ laici non tenebantur ſoluere decimas:

nec eis confiteri: nec oblationes dare. et ꝙ pecca bant cōtrarium faciendo: cum eſſent omnes cleri ci mali ⁊ d̓ eccleſijs remouendi. Querebat̉ an iſta ⁊ plura alia eſſent heretica: ⁊ procedi poſſit contra eum tanqͣꝫ hereticum. et firmatū fuit per omnes theo. ⁊ doct. vtriuſqꝫ iuris ibi exiſtētes ꝙ ſic: quia ſapiebat hereſim ⁊ ꝑtinaciter tenebat diuerſas et friuolas opiniones reprobatas per ſacros cano nes. Et pau. clarius loquēs dicit hereticus eſt: nō ſolum qui male ſentit de articulis fidei ⁊ ſacramē tis eccleſie: ſed etiā qui falſam ⁊ extortam expoſiti onē in ſcripturis diuinis ponit cōtra id qd̓ tenet eccleſia. Et quia ſunt nōnulli caſus: in quibus ꝓ babiliter dubitatur vtrum in iſto vel in illo caſu ſit vſura. nō eſſet hereticus qui teneret opinionē etiā forte nō verā. Iudei aūt qͣꝫuis affirment vſu ram nō eſſe peccatu: nō poſſunt dici heretici: ne taliter ꝯtra eos procedi poteſt: qꝛ in eis non cadit hereſis. Et cum nō ſint de gremio eccleſie diuiſi onē ab ea facere nō poſſunt. Si tamē errorem ſuū dogmatizarent. ⁊ ſi nō vt cōtra hereticos: tamē ꝑ alios modos poſſent ꝑ eccleſiam puniri. ſicut ⁊ in alijs caſibus qn̄ offendunt fidem. Nota etiā ẜm Pau. ī dicta cle. ex graui. ꝙ dicere ꝑtinaciter vſu ram eſſe peccatum: ſed facta reſtitutiōe nō eſſe cō fitendū. Sicut qui eſt obligatus ex contractu lici to: eſt hereticū. ¶ Quartus dn̄i temꝑales qui cognoſcūt de offi cio inquiſitiōis: aut captos liberarent: excōmuni cati ſunt. extra eo. vt inquiſitiōis. li. vj. Et hoc in tellige: ſiue principaliter: ſiue incidēter cognoſcāt. puta qꝛ de cauſa principali cognoſcentes: faciunt capi hereticū. Incidēter. puta quia fecerant eum capi alia de cauſa. ſed incidenter de hoc inquiſie runt. Item nota. ꝙ dantes auxilium ꝯſilium vel fauorem eis ſunt excōmunicati: ſi ſcienter hoc fa ciunt ⁊ ordinarius abſoluere poterit. Quintꝰ inquiſitores: ⁊ ip̄oꝝ ſeu epiſcopoꝝ vl̓ canonicoꝝ ſede vacante: ſuꝑ hoc deputati cōmiſ ſarij: ſi ſub pretextu officij inquiſitiōis quibuſuis modis illicitis ab aliquibꝰ pecuniā extorquēt. aut ſcienter attēptant eccleſiarū bona ob clericoꝝ de lictum p̄dicti occaſione officij fiſco eccleſie applica re ſunt excōmunicati ⁊ abſolui nō poſſunt p̄terqͣꝫ in mortis articulo donec illis a quibꝰ extorſerint: plene ſatiſfecerint de extortis. ⁊ nullis priuilegijs pactis: aut remiſſionibꝰ ſuper hoc valituris. vt in cle. nolentes eo. ti. Et Io. an. ſuper verbo eccleſie dicit multominus ſibipſis: vel officialibus vel fi ſco ſeculari: cui applicata ſunt ipſo iure bona lai corū damnatoꝝ d̓ hereſi. SSextus eſt de quadā excōmunicatiōe que po .xr nitur in. c. primo. de ſciſ. Et ibi Panor. dicit ꝙ in tribus caſibus quis incurrit illam excōmunicati onem. Primus quādo quis emit rem eccleſiaſti cam: vel aliter acquirit a ſciſmatico. Et ſic nota ca ſum in quo emens rem eccleſiaſticā eſt ipſo facto excōmunicatus. Al̓s autē regulariter etiam occu pans rem eccleſiaſticā nō eſt excōmunicatus: ſed excōmunicādus. vt in. c. cōqueſtus. de fo. compe. Secūdus qn̄ quis tenet beneficium a ſciſmatico. ¶ Excōmunicatio. j. Fo. LXXXI. Tercius qn̄ quis īnititur ordinationi facte ꝑ euꝫ Et nota ẜm Hoſti. illos eſſe ſciſmaticos tm̄: qui ſe extollunt contra romanam eccleſiam ⁊ ab illa ſe ſeparant. Et iſti ſunt excōmunicati cum adheren tibus. Et dicūtur tales heretici. Illi v̓o qui volūt cōtra epiſcopū aliquem inſurgere: ⁊ epiſcopatum ſuum tollere: ⁊ clericos ſuos facere: excōmunicā di ſunt. Item nota. ꝙ ſciſmatici ꝓut in dicto. c. j. ſunt illi qui ſunt diuiſi ab vnitate eccleſie ⁊ qui co nantur ſibi epiſcopos: p̄ſbyteros ⁊ ꝯſtitutiōes fa cere. vij. q. j. nouacianꝰ. Sed nūquid omnes ta les ſint heretici? Hoſti. tenet ꝙ nō. dūmodo re cognoſcant romanā eccleſiā: qꝛ tunc non ſunt ab vnitate diuiſi. Unde duo licꝫ ꝯtendāt ſe eſſe pon tifices romanos: nō ꝓpter hoc heretici ſunt: qꝛ cre dunt vnam eccleſiā: licꝫ quilibet credat ſe eius ſpō ſum eſſe. Sꝫ ſiquis ſe papam ꝯtenderet: quia cre deret eccleſiam duos poſſe habere pontifices: eēt hereticꝰ quia crederet duas eccleſias. Et ex predi ctis patꝫ ꝙ greci hucuſqꝫ fuerunt excōmunicati: qui fuerūt diuiſi ab eo qd̓ eccleſia ꝓ articulis fidei determinauit. Septimꝰ. Qui aſſerit ꝯtumaciter romanā ec cleſiā nō eſſe caput eccleſiaꝝ: ⁊ nō poſſe cōdere ca nones: ⁊ ei etiam tanqͣꝫ capiti nō eſſe obediendū. excōmunicatꝰ eſt. xix. diſt. nulli. Et no. ꝙ illud. c. loquitur de contēptoribus canonū ⁊ tranſgreſſo ribus. Et ẜm Ug. ibideꝫ dupliciter dicitur quis ꝯtēptor canonū. Uno modo qui apoſtolicā ſedē contumaciter negat eſſe caput eccleſiaꝝ. ⁊ habere poteſtatē cōdendi canones ⁊ decreta: ⁊ ſtatuta eiꝰ nō eſſe obſeruanda. et talis eſt excōmunicatus et hereticꝰ ⁊ ſciſmaticus. ⁊ ſic intelligit̉ dictū capl̓m nulli. Et eſt canon late ſentētie. Idem dicūt In nocē. Io. an. ⁊ Hoſt. Secūdo mō dicitur qͥs cō tēptor ⁊ tranſgreſſor canonū: qui ipſa mandata canonū nō ſeruat qͣꝫuis credat ⁊ dicat eſſe ſeruan da. Et hic nō eſt ſciſmaticus ꝓprie nec excōmuni catus. Et ſic de huiuſmodi intelligendo eſt canō ferende ſentētie. ¶ Octauus excōicati ſunt oēs violatores eccle ſiaſtice libertatis. Et p̄ſertim qui contra ſacrorū canonū inſtituta eccleſijs ⁊ eccleſiaſticis perſonis ſine licētia ſpeciali romani pontificis collectas vl̓ alia onera aut queuis grauamina realia: vel ꝑſo nalia imponūt. aut exigunt. aut exigi faciunt vel ꝓcurant. ⁊ eſt hodie papalis ꝑ ꝓceſſum curie. Quero nūquid clerici teneātur ad aliqua one ra? Dic ꝙ perſone eccleſiaſtice nō debent grauari angarijs vel ꝑangarijs. puta ad foſſata facienda ⁊ huiuſmodi. vt in. c. nō minus. de īmu. eccle. nec ad collectas vel talleas. ſiue exactiones quaſcūqꝫ. vt in. c. aduerſus. de īmu. eccle. Nec pro domibꝰ predijs. vel quibuſcūqꝫ poſſeſſionibus ab eiſdem eccleſijs vel ꝑſonis eccleſiaſticis legitime hactenꝰ acqͥſitis vel impoſterū acquirendis. vt. c. j. de im mū. eccle. li. vj. Sed dubitat̉. nūquid eccleſia vel clerici tene antur ſoluere onera ꝓ poſſeſſionibus eis collatis que prius erant tributarie? Rn̄. Panor. in. c. fi. de vi. et hone. cle. poſt multa concludit ꝙ aut illa

bona habebāt onus ꝑpetuū: annexū ⁊ inuariabi le. ⁊ tūc tranſeūt ad ciericos cum oneribꝰ ſuis fa cit. cle. j. de cenſi. Aut onus non erat ꝑpetuū: an nexū ⁊ inuariabile. vt ſunt iſte deſcriptiōes q̄ fiūt hodie: qꝛ extimātur bona cuiuſcūqꝫ ⁊ ſoluūt plus vel minꝰ ẜm impoſitionē collecte. ⁊ ad iſta onera nō tenent̉ clerici. vel eccleſie: qꝛ non poteſt dici ꝙ hoc ſit onus annexū poſſeſſionibꝰ: cū nō ſit perpe tuū ſed variabile. Et qn̄qꝫ imponit̉ ꝑſone ꝓ rebꝰ. Si ergo perueniāt ad eccleſiam debent cenſeri iu re eccleſiaſtico. Et hanc opinionem tenet Ioh̓. de ligna. ⁊ Io. an. poſt archi. Idem do. An. ⁊ do. ¶ Quid auteꝫ ſi clericus habeat bona cōmunia cum fratribꝰ ⁊ vult eos defendere a collectis. An poſſit? Rn̄. Panor. vbi sͣ. refert Spe. in ti. de cle. ꝯiu. tenere ꝙ nō: qꝛ ſub obtentu priuilegij: nō de bet publica vtilitas vacillare. l. ij. C. de priui. ſco li xij. Unde ẜm eum iudex ex officio coget eū ad diuiſionē vel coget illos ad ſoluendū ꝓ rata ſua. Et idē dicit ſi frater clerici donet parte ſuā clerico vt ſic fiat īmunis a collectis. nam ſi hoc fiat ī frau dem ⁊ conſtet: cogetur ad collectas pro ſua parte. Preſumet̉ autem fraus qn̄ frater reperitur poſſi dere poſt donationem: ſicut prius poſſidebat. Et ſimiliter ſi omnia bona ſua donauit vel maiorem partem. per. l. omnes.§. lucius. ff. de his que in fraudem cre. Et hec tene menti quia ſunt quoti ¶ Sed an poſſit teneri modus ꝙ pro poſſeſſio nibus que deueniūt ad clericos poſſit imponi col lecta? Rn̄. Panor. vbi sͣ. dicit Bar. tenere in. l. reſcripto. de mu. et ho. ꝙ pro poſſeſſionibꝰ quas habent clerici tempore quo fieret ſtatutum: non poſſet ꝓuideri: cum collecta imponat̉ perſonis ꝓ rebus dicta. l. reſcripto. cum ibi notatꝭ. ⁊ perſona clerici nō ſit ſubiecta. Pro poſſeſſionibus autem que nōdum deuenerant ad clericos: dicit poſſe fi eri ſtatutum ꝙ omnia predia intelligātur tribu taria ⁊ obligata pro collectis. nam tūc poſtea trāſ eunt ad quecunqꝫ clericum etiā cum onere. Sed Bar. ibi dicit ꝙ Eugubini tenuerunt alium mo dum. ſcꝫ ꝙ omnes ciues ⁊ cōitatēſes donauerūt omnes eorum fundos ⁊ poſſeſſiones cōmuni. di ſtinguendo ſingulas per cōfines proprios. ⁊ illas poſſeſſiones receperūt a cōmuni ſub cenſu et tri buto collectarū. ⁊ quod ſemper in qualibꝫ aliena tione intelligat̉ exceptum hoc ius cōmunis. Iſte cautele fuerūt neceſſarie: quia eccleſie excreſcebāt tātū in poſſeſſionibꝰ. ꝙ poſſeſſiones nō remane bant ad ſubeūda onera ciuitatis. Predicta dicit Bar. vera ſalua correctiōe ſancte matris eccleſie. Sed Panor. vbi sͣ. dicit. qͣꝫ hec dicta ſibi non pla cent: maxime propter fraudem. nam indirecte ve nit contra priuilegiū cōceſſum eccleſie ꝑ impera torem. l. j. C. de ſa. ſan. ec. per quam quiſqꝫ habet facultatem liberam donādi eccleſijs. Et per hanc appoſitionē onerū eccleſie factam impeditur illa facultas donādi. Excōmunicatio. j. Quid ſi occurrit neceſſitas reipublice. puta in ſultus latronum: vel exercitus volens patriā de lere. vel comburere: quibus oportet obuiare ⁊ re ſiſtere: nec tempus conſulendi papam adeſt. Si grauetur eccleſia quid iuris? Rn̄. Pe. de anch. in ca. j. de immū. eccle. ẜm Oldra. ꝙ hoc caſu licet: ſi mora eſſet periculum allatura. Nec obſtat. c. re p̄henſibile. xxiij. q. viij. vbi dicitur ꝙ clerici non tenētur ad cuſtodiam ciuitatis: quia cum ſint mi lites chriſti: debent chriſto in diuinis deſeruire: qꝛ ẜm Panor. in. ca. peruenit. de immu. eccle. clerici non tenētur regulariter ad cuſtodiam ciuitatis ⁊ huiuſmodi. ⁊ ſic intellige. d. c. reprehenſibile. Se cus propter aliqueꝫ caſum inopinatum ⁊ impro uiſum. Unde propter cōmune ⁊ improuiſum pe riculum vult papa in dicto. c. peruenit. clericum non excuſari a cuſtodia ciuitatis. Quero. quia dicitur in. c. non minus. et in. c. aduerſus. de immu. eccle. ꝙ imponētes collectas clericis non poſſunt abſolui nec ſucceſſores: niſi ſatiſfecerint. de quo habet talis rector ſatiſfacere anteqͣꝫ abſoluatur? Rn̄. do. An. ꝙ de emendati on cuiuſcunqꝫ damni eccleſie propter hoc cōtin gentis: ſi nullum conſilium dedit de collecta im ponenda. Sed ſi conſilium dedit: tenetur. neduꝫ ad intereſſe. ſed etiam ad ipſius collecte reſtituti onem. Si v̓o conſilium non dediſſet: forte nō te neretur ad emendationem collecte: ſed ad alteri us intereſſe: quod obuenit eccleſie ob ipſius regi men ⁊ forte ſpiritualem vel pecuniariam oporte bit eum ſubire ẜm ꝙ forſitan bonus iudex arbi trabitur. Hec autem locum habent quādo quis ſuccedit in regimen eius qui eſt excōmunicatus ex predictis cauſis: vel aliter qualitercūqꝫ propter libertatem eccleſie violatam. Secus ſi ex alia cau ſa eſſet poteſtas excōmunicatꝰ vel conſiliarij vel vniuerſitas ſeu ciuitas interdicta: tunc enim ſuc ceſſor non eſſet excōicatus ẜm Inno. ¶ Quid ſi nouus ſucceſſor operam dedit quā tumcūqꝫ potuit. ꝙ hoc damnū collecte emenda retur: ſed vniuerſitate reſiſtente non potuit obti nere quod intendebat. An ſit excuſatus? Rn̄deo Panor. in. c. aduerſus. de immu. eccle. dicit ꝙ nō debet enim ſi non poteſt obtinere: relinquere re gimen. Nec timeat hoc caſu amiſſionem ſalarij: quia cum vniuerſitas ſit in culpa nihilominus tenetur ſibi ad ſalarium: cum per ipſum non ſte tit quo minus regat. Et idem dicendum eſt ſi cō tra expreſſam inhibitionem antiqui rectoris ex ceſſit vniuerſitas in predictis: quia nō excuſatur niſi officio renūciet. Quero: quia datur menſis huic ſucceſſori ad ſatiſfaciendum anteꝙͣ incurrat excōmunicatio nem. An etiam detur preceſſori qui erat tempore grauaminis? Rn̄. Panor. in dicto. c. aduerſus. dicit Hoſti. tenere ꝙ ſic. Et dicit cum opinione Hoſti. tranſire cōmuniter doct. Ipſe tamen di ſtinguit ꝙ aut preceſſor: dum inſtaret circa colle ctam extorquēdā fuit admonitus vt deſiſteret. et

ipſe non ſolum deſtitit. ſꝫ ꝓceſſit ad executionem faciendaꝫ. Et tunc illico menſe non expectato in cidit in excōmunicatiōꝫ. Sed alia rō eſt in ſucceſ ſore. qꝛ ſibi dat̉ menſis non vt deſiſtat: ſꝫ vt ſatiſfa ciat. vnde merito cum in hoc poſſit inter vtrunqꝫ notari diuerſitas: non dꝫ illa determinatio tēꝑis vtrūqꝫ pariter ꝯp̄hendere. ſꝫ vbi p̄ceſſor non ꝓceſ ſit ad actum ꝯͣrium: puta ad executionem: ſꝫ non deſiſtebat a petitione ⁊ executione. vel fuit admo nitus poſt executionem vt ſatiſfaceret. tunc cum in eis ſit eadem ratio. habebit locum in vtriſqꝫ il la menſis determinatio. Infert etiam Panor. ꝙ ſnīa cenſure lata in aliquem nomine officij non tranſit ipſo facto in ſucceſſorem: ſed tunc demum ſi ſatiſfacere noluerit de delicto commiſſo per pre tirci ceſſorem. ¶ Que autem dicantur angarie. perangarie. mu nera ordinaria. vel extraordinaria. perſonolia vel realia ⁊ huiuſmodi. Uide Panormit̓. in dicto. c. non minus. ¶ Nonus. exigentes vel exigi facientes pedagia vel gabellas a ꝑſonis eccleſiaſticꝭ ꝓ rebus ſuis vl̓ eccleſiaꝝ quas non cauſa negociationis deferunt ſunt excommunicati exͣ de cenſi. c. ꝙͣqͣꝫ. li. vj. Sed hodie ꝑ ꝓceſſum curie ſunt excommunicati excō municatione papali. Et in dicto ꝓceſſu dr̄ ꝙ excō municati ſunt non ſolum ꝓhibita exigentes. ſed etiam noua pedagia imponentes. īmo etiam ẜm archi. flo. excommunicati ſunt pedagia ſeu gabel las augmentantes. ad hoc allegat quendam pro ceſſum curie. Et nota. ꝙ in. d. c. ꝙͣꝙͣ. dr̄ ꝙ ꝯtrafa ciens: ſi eſt ꝑſona ſingularis excommunicatus eſt Si autem collegium. vel vniuerſitas. ciuitas. ca ſtrum. vel locus. Interdicti ſnīaꝫ ipſo facto incur runt. Et nota ẜm pe. de anch. varia ſunt nomina .ſ. vectigal. pedagium. tributum. cenſus ⁊ penſio. Pedagium ⁊ vectigal idem ſignificant. ⁊ ſoluit̉ ab itinerantibus de his que deferunt nō ſui vſus cauſa. Et qn̄qꝫ ſoluit̉ ꝓ tranſitu ꝑſonarum tm̄. vt ferrarie. Tributum v̓o eſt qd̓ preſtat̉ fiſco. Et idē importat qd̓ cenſus vel penſio. Item nota. ꝙ cle rici ſunt immunes a ſolutione pedagij ꝓ rebus quas deferunt vel tranſmittunt non cauſa nego ciandi. A ꝯtrario ergo ſenſu. ſi negociandi cauſa tenebunt̉. Sꝫ ad hoc vide notabilem glo. in. c. fi. de vi. ⁊ ho. cle. quam approbat Panor. ibi. ꝙ ſi cle ricus negociet̉ de bonis eccleſie non dꝫ ꝑdere pri dſilarum tump uilegium quo ad bona eccleſiaſtica. qꝛ delictū ꝑſo ne ⁊c̄. Et Federi. etiam ſentit ꝙ ſi bona eccleſiaꝝ peea iar iittii deferant̉ ad certum locum negociationis cauſa: non tenēt̉ clerici aliquid ſoluere ꝓ gabella. Ita ꝙ dictum. c. ꝙͣqͣꝫ. ⁊ cle. pn̄ti. eo. ti. non habent locum in bonis eccleſie nec ex delicto clerici eccleſia debet perdere priuilegiuꝫ in facultatibus ſuis. quod eſt gatiſ bene notabile. Et ſatis facit dictum. c. fi. in ar. hec pet t. ivii Panor. ¶ Quero. dicit̉ in di. c. ꝙͣqͣꝫ. ꝙ perſone eccleſiaſti ce non tenēt̉ ſoluere de rebus. quas non negociā di cauſa deferunt. qͥs dicat̉ ꝓprie negociator? Rn̄. Io. an. poſt archi. dic̄. ꝙ ille qui rem emit. ⁊ immu tatam vendendo lucrat̉. Ille v̓o qui emit vt ſibi ¶ Excōmunicatio. j. Fo. LXXXII. ſit materia aliquid inde operandi non eſt negocia tor. vt dicit Chryẜ. lxxxviij. di. c. eijciens. Et per hoc ꝯſuluit Fede. de ſe. in q̄ſtione monaſterij ſan cti Galgani: dyoceſis vulterane. qd̓ monaſteriuꝫ hꝫ venam ferri in inſula helbe. ⁊ facit illam fodere ⁊ venam deferri ꝑ territorium ſenen̄. vt faciat in de ferrum: vt vendat poſtea ⁊ lucret̉. Exactores gabellarum ſenenſium petebant pedagium. Ab bas dicebat ſe non teneri. Federi. ꝯſuluit ꝓ eo.ſ. ꝙ non tenebat̉. quia iſta nō eſt negociatio. Sicut cum faber emit ferrum. vt inde diuerſas formas educat. ſcilicet gladiorum ⁊ clauorum ⁊cͣ. Unde dixit ꝙ etiam ſi fratres emerent venam ferri: vt facerent exinde ferrum: non dicuntur ex hoc ne gociari. quia vt dictum eſt. negociari eſt rem em ptam non immutatam vendere. Emere enim ru dem materiam ⁊ illam ꝑ artificium ad aliquā for mam redigere: non eſt negociari. immo tales vo cant̉ potius artifices: ꝙͣ mercatores. Pe. de anch. dicit ꝙ quando non in ꝓprio ſolo venam ferri fo dere faciunt: ſꝫ emunt vt ferrum poſtea inde reda ctum vendant: conſultus. Reſpondit ꝙ eſt ne gociatio mixta artificio. Si per magiſtros ⁊ alios faciunt hoc fieri. tūc em̄ nulla verſat̉ induſtria cle ricorum. Ideo ſoluere tenēt̉. Secus ſi eccleſia ha bet venam ⁊ per operarios fieri facit ⁊ poſtea ven dit. Sicut enim in ſimili de frumento ⁊ alijs red ditibus collectis in ꝓprio ſolo non tenet̉ ſoluere. Ita nec de iſto ferro vel de alia materia. q̄ appella tione fructuū ꝯtineret̉. l. diuortio.§. ſi vir in fun do. ff. ſo. ma. Quid ſi fiat ſtatutum ꝙ ſiquis vendat tenea tur dare duos denarios regi vel cōmunitati. an clerici teneantur vina vendendo vel frumenta q̄ habent ex prebenda? Rn̄. Cy. in. l. omnis. C. de ep̄i. ⁊ cleri. ꝙ non. Idem pe. ꝑ. d. l. omnis. vbi di citur ꝙ melius eſt ꝙ bona in pauperes diſtribu ant: qͣꝫ in ſordidis muneribus. vel al̓s illicite con ſumant. vbi etiam dic̄ Pe. ⁊ Bal. ꝙ clerici de bo nis prebendarum ſuarum que vendunt vel ven di faciunt non tenētur ſoluere gabellam: nec eti am ad portam. Idem Iohan. de li. dicens quid de gabellis ⁊ datijs que leuantur in ciuitatibus Lombardie? Rn̄dit idem. xiiij. q. iij. putant qui dam. ⁊. c. pleriqꝫ. de priuileg. c. quanto. Et ſubdit ẜm hoc tota italia eſt interdicta ⁊ irregulares om nes clerici non obſeruantes. Idem Iohan. and̓. Sed hodie taliter excōmunicati non ſunt vitan di: nec tale interdictum obſeruandum vt dicetur infra in hoc titulo excommunicationum. Theo logi tamen.ſ. ſanctus Bon̄. ⁊ Ri. exponentes il lud Mathei. xvij. Quid tibi videtur Petre ⁊cͣ. ⁊ infra. ergo liberi ſunt filij. dicunt ꝙ ille tex. intel ligitur de Chriſto. quia Chriſtus non tenebatur reddere tributuꝫ. nec hi qui ſunt imitatores eius perfecti. puta apoſtoli. pro eo ꝙ naturaliter liberi erant. ⁊ omnia bona temporalia dimiſerant. Et ideo cenſum vel tributum ab eis reges terre acci pere non debebant. In alijs autē chriſtianis. vel qui ſunt ſeruilis conditionis. vel qui abundant temporalibꝰ bonis. illa auctoritas non debet in

telligi. Unde tenentur ſoluere vectigalia. Sed cō clude ꝙ theologi loquūt̉ de iure antiquo decreto rum. hodie v̓o de iure. vj. ⁊ clementinarum non tenētur. ¶ Quero nunqͥd coloni p̄dioꝝ eccleſiaſticoꝝ qui colunt predia ad medium vel affictū debeant ſol uere gabellam ⁊ collectam impoſitaꝫ ꝑ iudicem ſe cularem de ꝑte fructuum ꝯtingēte eos? Rn̄. Ge. in di. c. qͣꝫqͣꝫ. de mēte Federi. det̓minat ꝙ ſic. qꝛ ꝑs ruſtici eſt ſubiecta dn̄o tꝑali. qꝛ ſeꝑatoꝝ ſeꝑata eſt diſtinctio. Et addit ꝙ ſi clericus locat fructꝰ ad fir mā: emptor nō gaudet priuilegio eccl̓ie. īmo ſi por tat fructus ad ciuitatem: ſoluet gabellam. ¶ Quid de emptoribꝰ reddituum clericoꝝ. vel ec cleſie vel regis. vel baronis qͥ volūt in his gaude re illa immunitate qͣ clerici rex vel baro in ſua iu riſditione. volentes bladum vinum ⁊ alia ex hmōi emptionibꝰ obuenientia ſine ſolutōe pedagij trāſ ferre ſicut illi a quibus emerūt: an poſſint facere? Rn̄. Direct. li. iij. de mente archi. ꝯcludit ꝙ non. Pone ꝙ gabellarij non exigūt. nec extorq̄nt ab inuitis. ſꝫ ipſi clerici ſponte ſoluūt. An incidant in excommunicatōem. Rn̄. glo. ⁊ pau. in cle. qm̄. de īmu. ec. ꝙ nō. qꝛ exigere ē ab inuito extorq̄re. Tn̄ ẜm car. ibi clerici etiaꝫ ſpōte nō dn̄t ſoluere talleas vel hmōi ſine lnīa pape. Decimus. Cum quis non electus a duabus ꝑ tibus cardinalium gerit ſe ꝓ papa. extra de elect. QQuero. qͥd ſi cardinales vnanimiter dent ptā tem nominādi papam duobꝰ vel tribus. Et ip̄m noīatum ab alijs recipiūt. Rn̄. Aſten̄. ẜm Hoſt. ꝙ electio valet. vnde dicit. d. an. ꝙ duę ꝑtes colle gij ſunt neceſſarie. qd̓ eſt veꝝ: niſi cardinales aliter determinarēt. qꝛ ſi cardinales ordinarent int̓ ſe ꝙ electus a maiori ꝑte ſit electus tunc videbit̉ electꝰ ab omnibus ſicut electus per compromiſſum. vi detur electus a toto capitulo. extra de elect. quia QQuid ſi conſentiunt in illum: qui geſſit ſe ꝓ pa pa cum nō eſſet a duabus partibus electus? Rn̄. qui sͣ. ꝙ non valet: quia non poſſunt ꝯſentire in excommunicatum īmo omnes ei ꝯſentiētes ⁊ ad herentes ſunt excommunicati niſi forte eum peni tuiſſet. ⁊ abſolutus fuiſſet ꝑ illos cardinales qui et non adheſerant. Contrarium videt̉: quia in hoc caſu vident̉ tacite renunciare illi ꝯſtitutioni ⁊ de rogare: quia princeps agēs ꝯͣ legem. In dubio vi der diſpenſare de hoc vides. Diſpenſatio. Item nota. ꝙ non oportet papam elegi a duabus parti bus cardinalium omnium: ſꝫ tm̄ preſentium: niſi aliqui cardinales abſentes eſſent in loco vicino. vnde ꝯmode vocari poſſent. Et nota. ꝙ olim in electione pape admittebat̉ imꝑator vel eius nun cius. lxiij. di.§. veꝝ. hodie ſoli cardinales admit tunt̉. Et ſi de omnibus cardinalibus non eſſent niſi duo vbi debꝫ fieri electio: alijs legitimo temꝑe expectatis ipſi duo eligent. ⁊ vnꝰ poteſt alium eli gere. Ita ꝙ ſi vnus illoꝝ eligat alium valet. ⁊ alter electus tacere debet. ſi vnus tm̄ ſuꝑeſt: adhuc ille ſolus eligeret. de iu. pa. ꝑ veſtras. Omnibus v̓o Excōmunicatio. jͣ. deficientibus: clerus romanus eligere debet vt in c. j. xxiij. di. Alij dicūt ꝙ concilium generale. lxv. di. c. j. ⁊. iij. ⁊ conuocabitur per clerum ⁊ populuꝫ romanum. ea. diſt. ſi forte. Hoſt. tamen dicit. ꝙ li cet hoc ſcd̓m videat̉ iuſtius: primum eſt leuius et commodius ꝓpter periculum more. extra eo. ne ꝓ defectu. AAn autem ſit determinatus numerus cardina lium. zab. in cle. ne romani: de elect. dicit ẜm Ma theum ꝙ ſic.ſ. ad inſtar numeri diſcipulorum de quibus. xxj. di. In nouo. Refert tn̄ idem Math̓. ꝙ aliqn̄ fuerunt. ccxxxvj. temꝑe Pontiani pape. qui non ponit̉ in cathalago pontificum vt habet̉ in cronica. Quero an papa poſſit ſibi eligere ſucceſſorem: Rn̄. d. an̄. ꝙ non. Et hoc ꝯmuniter tenet̉ ꝑ doc. ⁊ eſt ratio ẜm Panor. in di. c. licet. quia effectꝰ hu ius electionis refert̉ ad tempus. quo non eſt fu turus papa. Sed conſtitutio quam facit ſuꝑ ele ctōne admittit̉ quia ꝓuidet futuris ſcandalis. Et in caſu quo alius p̄ter eum ꝓuidere non poteſt. poſſet tamen papa dare alicui prelato poteſtatem eligēdi ſibi ſucceſſorem. vt in. c. petiſti. vij. q. j. Et tunc fit electio aucͣte pape ⁊ non ꝓpria. Quero quid ſi vnus vel duo volunt ꝯpromit tere. An alij cogant̉? Rn̄. d. an. ꝙ non. īmo vno ꝯͣdicente nō pōt fieri ꝯpromiſſum: ſꝫ bene pōt ſta tui: ꝙ vno vel dūobꝰ ꝯdicentibꝰ: electus a maiori ꝑte ſit electus. Quero. dicit̉ hic. ꝙ electus a minori parte dua rum: ſi gerit ſe pro electo patit̉ has penas ⁊ euitat uide imrnipid aliquas ſi reſipuerit. An euitet penam excommu nicationis? Rn̄. idem ꝙ non: ſed penaꝫ dathan abyron. id eſt penam eterne damnatiōis ẜm In nocentium. QQuero an in numero duarum partium com putet̉ electus. Rn̄. idem. ꝙ qn̄qꝫ eligit̉ quis adec cleſiam in qua non habet vocem. ⁊ planum eſt ꝙ nō computat̉ eius vox. aut elegit̉ in illa in qua ha bet vocem ⁊ tunc ſi eligit̉ ꝑ formam ſcrutinūj reqͥ rit̉ vox cum certo ⁊ determinato tꝑe. ⁊ electus cō ſentit demum poſt ſcrutinium. ideo eius vox nō auget. Sed ſi ꝑ formam ꝯpromiſſi: nō requirit̉ de terminatio temꝑis. Ideo vox ſubſequens auget. ⁊ ẜm hoc vox electi deberet computari in nume ro cardinalium. Sed an cardinales poſſint tollere hanc conſti tutionem? Rn̄. glo. ꝙ ſic. qꝛ poſſunt inter ſe ordi nare cardīales ꝙ electio valeat que facta eſt a ma iori parte. cum cenſeat̉ ab omnibus electus. vt in di. c. quia ꝓpter. Et nota in tex. ibi abſqꝫ vlla exce ptione. ꝙ papa hic approbato ꝯſilio abſtuliſſe vi detur omne impedimentū iuris poſitiui. ⁊ ſic op poni non pōt ꝙ non ſit de collegio cardinalium. vel ꝙ ſit bigamus vel illiteratus vel laicꝰ vel vxo ratus. In alijs autem qͣꝫtumcūqꝫ p̄ciſe etiam ipſe papa ſcribat: legitima exceptio eſt admittenda de reſcriptis. ſi quando ⁊ de of. del̓. ex parte. ¶ Sꝫ an hoc caſu vxor poſſit repetere electum in papam. Glo. in. c. ſi quis pecunia. lxxix. di. dicit. ꝙ poteſt repetere. niſi vxor inducat̉ ad ꝯtinentiam.

Unde tunc papa habebit vxorem nec erit contra ſubſtantiam papatus. quia ⁊ ſanctus petrus ha buit vxorem. vnde poterit reddere debitum vxo ri. vt dicit glo. in di. c. ſi quis. QQuid ſi papa ſit hereticꝰ? Rn̄. d. an. ꝙ admit tit̉ exceptio. ꝑ glo. xl. di. ſi papa. qꝛ tunc ẜm docto. in hoc caſu deſinit eſſe caput eccleſie. Et ſufficerēt duo teſtes: ſi negatur eſſe papa ꝓpter hereſim in qͣ erat tempore electionis. vt in di. c. ſi qͥs. Inno. ta men ⁊ compo. ⁊ Io. an. tenent ꝙ licet papa poſſit accuſari de hereſi. non pōt tamen de hereſi excipi Et iſta lr̄a remouet omnem exceptionem. qꝛ ex ſo la electione electus conſequit̉ plenum ius. Ideo exceptio non eſt hoc caſu ꝓportionabilis. quia ex ceptio opponit̉ contra petentem cum ſit actionis excluſio. Sed electus in papaꝫ nihil petit: cū iam ſit adeptus plenum ius. Idem panor. in. d. c. licet dicit ꝙ obſtat exceptio anteꝙͣ adipiſcat̉ poſſeſſio nem. naꝫ poſtea non poſſet excipi: ſꝫ deberet accu ſari. Et idem eſt ſi eſſet mulier. quia non eſt capax ordinis. ¶ Quid aūt ſi ſit ſymoniacus? Rn̄. idem. ꝙ non repellit̉ ꝓpter hoc. vt in di. c. ſiqͥs. Quid de infante? Dic ꝙ non poteſt eſſe niſi a ſpirituſancto facta eſſet electio. quia nō eſt capax ordinis. QQuid ſi papa non ſit canonice electus? Rn̄. d. An. ꝙ ſi eſt occultum nō iudicat eccleſia exͣ de ſy. hic. ꝙ etetus a minori parte dna c. ſicut. Excuſat tn̄ ꝓbabilis ignorantia. licet non craſſa. de cle. ex. apl̓ice. ꝯ electo pant̉ has penas ⁊ euita. Quid de intronizato per ſeditionem. preſum rit. An euitet pen. ptionem: vel aliud ingenium. Rn̄. do. An. ꝙ eſt excommunicatus. Item nota ẜm doctō. in dicto ca. licet. ꝙ electus ex ſola electione conſequitur pa patū nec īdiget ad exercitiū pōtificatꝰ ꝯfirmatōe ſeu ꝯfecratōne vel ītronizatōe. vt probat aꝑte tex. ibi electus. Nota etiaꝫ ꝙ durante ſcrutinio pape ꝙͣtumcunqꝫ publicato pn̄t alij cardinales accede re ad electum per alios ⁊ reſilire ab electione quaꝫ fecerant: vt ſic habeatur concurſus duarum par tium. vnde ſi reperit̉ quis electus etiaꝫ ab vno ſo lo. exquo nemo reperit̉ electus a duabus ꝑtibus poſſunt cardinales accedere ad iſtum ⁊ augeri nu merum eligentium. Et hoc verum: niſi nomina tus a minori parte geſſerit ſe pro papa. quia cum tunc ſit excommunicatus non videtur de mente iat ſatiei huius tex. ꝙ poſſint alij ad iſtum accedere. Et no ſunt inter ſe d ta. ꝙ cardinales nō poſſunt ſimpliciter reſilire ab electione quam fecerant. etiam ſi reperiat̉ ab vno r ſolo electus. ſꝫ bene poſſunt per acceſſum variare xipanſ .i. accedendo ad electum per alios qd̓ non contin git in electione aliorum prelatorum. Hec Panor. ibi. Etiam dicit. ꝙ ſi iſte electus in ſcrutinio publi co vel priuato conſenſerit in alium ꝙ poſtea vi pſeiali dens ſe electum ab alijs. poteſt recedere ab electio petpali ne quam fecit. ⁊ accedere ad electōem de ſe factam qꝛ admittit̉ variatio in electōe pape ꝑ acceſſum. ¶ Undecimus. quicunqꝫ impugnat litteras electi in papam aut etiam anteꝙͣ coronetur: cum ꝑ ip̄aꝫ electionem canonice factam ſibi ius ſit acquiſituꝫ ¶ Excōmunicatio. j. Fo. LXXXIII. papatus. Et ex ipſa electione confirmatus. ⁊ exer cere poſſit officium ſuum ante coronationem. Ta lis ipſo facto eſt excōmunicatus vt in exͣuaganti. Benedicti. xj. qꝛ nulli. Duodecimus. excommunicatus eſt qui cardi nalibus in conclaui poſitis gratia electionis pape mittit nuncium vel epiſtolam. vel omnibꝰ. vel ali cui eorum ⁊ de loquente ſecum ſecrete. exͣ de elec. c. vbi. li. vj. Et nota ẜm glo. ꝙ hic excommunicatio eſt epiſcopalis. ¶ Terciuſdecimus. domini rectores ⁊ officiales qui imminente dicta electione non ẜuant conſti tutionem capituli. vbi periculū. de elec. li. vj. ſunt excommunicati dicto ca. vbi periculum. Et nota ꝙ quando moritur romanus pontifex ſtatim au dito romani pontificis obitu: rector ciuitatis in qͣ debet fieri electio. coram clero ⁊ populo vniuerſo ciuitatis. ad hoc ſpecialiter conuocatis: debet pre ſtare corporale iuramentum qd̓ totum ordinem il lius conſtitutionis diligenter obſeruabit. Et no ta penas quas incurrit ſi non faciat diligenter ob ſeruari aūt ſi fraudem committat. Primo eſt ipſo facto excommunicatus. Secūdo eſt perpetuo in famis. Tercio non poteſt habere dignitatem nec aliquod officium publicum. Quarto prebendis ⁊ bonis ceterꝭ que ab eadem romana eccleſia tenet. vel ab alijs eccleſijs eſt ipſo facto priuatus ⁊ reuer tunt̉ ad ipſas eccleſias cū pleno iure de eis diſpo nendi ꝓut placet eccleſiaꝝ p̄latis. Quinto ꝙ ipſa ciuitas in qͣ dꝫ electio p̄dicta fieri: ē int̓dicta. Sex to ꝙ pontificali careat dignitate. Quero que ſint illa que ſeruari debent pꝰ mor tem ſummi pontificis. ad que obſeruari faciēda te nent̉ domini ciuitatis: in qua moritur papa. Rn̄. ſunt plura. Primo ꝙ ſi papa moritur in ciuitate ī qua cum ſua curia reſidebat. Cardinales qui fue rint in ciuitate ip̄a pn̄tes teneant̉ expectare abſen tes tm̄ ꝑ. x. dies: quibus elapſis: ſiue abſentes ve nerint: ſiue nō: extunc oēs cōueniāt in pallacio: in qͦ idē pōtifex hītabat ꝯtēti ſinguli vno ẜuitore cle rico vel laico ꝓut elegerīt. Illi aūt qͥ manifeſta ne ceſſitate cogunt̉ pn̄t duos habere ſeruitores ꝓut elegerint: ſiue clericos ſiue laicos. Scd̓o ꝙ in eodē pallacio: vnū cōclaue: nullo interueniente medio pariete: ſiue alio velamine. puta cortinarū: omnes inhabitent in cōi. Tercio ꝙ dictū cōclaue ita clau datur ex oī parte: ꝙ nullus intrare valeat vel exi re niſi ꝙ relinquat̉ aditus ad ſecretam camerā ꝓ neceſſitatibus ip̄orum cardinaliū corporalibꝰ. pu ta pro ſuperfluo pondere deponendo. Quarto ꝙ nullus poſſit ad eos accedere: vl̓ ſecrete loqui. Et ipſi cardinales nō debent eos audire: niſi aliquis vellet aliquid loqui de his que pertinent ad ele ctionem. puta. ſi eſſet aduocatus iuriſperitus: re ligioſus vel tabellio ẜm glo. qui de voluntate om nium cardinalium ibi preſentiū vocaret̉. Quin to ꝙ nulli liceat cardinalibus mittere nuncium vel ſcripturam: vel ſecrete loqui al̓s ipſo facto eſt excommunicatus. Sexto reqͥrit̉ ꝙ in concla ui predicto vna feneſtra competens dimittaturꝫ

ꝑ quam ipſis cardinalibus ad victum neceſſaria poſſint ꝯmode miniſtrari: ꝯpetens dico ẜm glo. ita ꝙ nullus poſſit per eam intrare vel exire. Se ptimo ꝙ ſi infra tres dies poſtqͣꝫ ꝯclaue dicti car dinales intrauerint non fuerit facta pape electio ꝑ ſpacium dierum qͥnqꝫ immediate ſequentium. tam in prandio ꝙͣ in cena non habeant niſi vnuꝫ ſolum ferculum. Octauo. ꝙ ſi poſt iſtos qͥnqꝫ di es adhuc non fuerit facta electio. tunc tm̄ mini ſtret̉ eis panis vinum ⁊ aqua: donec ſit facta ele ctio. Nono ꝙ pendente dicta electione cardina les nihil poſſunt percipere lucri de camera pape: nec aliud lucrum vndecunqꝫ ꝓueniens ipſi eccle ſie. Sed ille euī eſt ꝯmiſſa cuſtodia camere pape: debet omnia lucra reſeruare futuro pontifici. ꝙ ſi aliquid lucri de camera pape pendente electione percipiant. extunc ſunt ſuſpenſi a perceptiōe fru ctuum ſuorum beneficiorum quouſqꝫ hmōi lucra reſtituant. Decimo ꝙ cardinales interim non de bent ſe de aliquo negocio impedire: niſi forte ſuꝑ ueniret adeo vrgens neceſſitas ꝙ oporteret ꝓui dere de defendendo aliquam terram eccleſie. vel niſi eueniret aliud tamenidens ⁊ tam graue peri culum: ꝙ omnes cardinales ꝯcorditer iudicarent ꝓuidendum eſſe. Undecimo. ꝙ ſi aliquis ex car dinalibꝰ dictum ꝯclaue non intrauerit infra. x. di es: aut poſtꝙͣ intrauit abſqꝫ manifeſta cauſa infir mitatis exierit: tunc non poſſit vlterius ad electio nem admitti. Duodecimo ꝙ ſi aliquis ex cardina libus infirmet̉: poteſt ſine eo ad electionem ꝓce di. ⁊ ceſſante infirmitate debet admitti. Tredeci mo. ꝙ ſi cardinales abſentes infra terminum. x. dierum ſuperuenerint anteqͣꝫ electio facta ſit: intꝰ admittant̉: cum moderamine ſeruientium ⁊ cum clauſura: cibo ⁊ potu vt p̄dictum eſt. Quartodeci mo ꝙ ſi papa moritur in comitatu ſiue territorio illius ciuitatis: in qua erat cum ſua curia. tūc car dinales in dicta ciuitate debent conuenire ꝓ ele ctione facienda: niſi forte eſſet interdicta vel rebeſ lis romane eccleſie: quo caſu in alia vicinori ꝯue niant. que nō ſit rebellis vel interdicta: cum clau ſura ⁊ alijs ſupradictis. Item nota ꝙ ꝯſtitutio ſi milis facta fuit per Celeſtinū q̄ fuit reuocata per Adrianum ſine conſenſu concilij quod facere po tuit papa de plenitudine poteſtatis. Cum ſit ſuꝑ omnia concilia. exͣ de elec. ſignificaſti. quam Gre go. confirmauit ẜm glo. Item nota ẜm glo. ꝙ eſt ſpeciale in electione pape. ꝙ cardinales abſentes non citant̉: ſꝫ expectant̉ per. x. dies. Secus eſt in alijs electionibus. quia abſentes de ꝓuincia ſunt vocandi de elect. coram. Sed pone ꝙ cardinales quidam ſunt abſentes ⁊ ita remoti ꝙ nullo mo do poſſunt venire infra. x. dies ad locum vbi dꝫ electio celebrari. Nūquid poterunt pn̄tes ſtatim ad electiōem ꝓcedere: vel ante lapſum horum. x. dierum. Rn̄. glo. ꝙ non. naꝫ poſſet eſſe ꝙ abn̄tes audiētes de infirmitate pape: vel alia cā venire ce perant ante mortem. Ita ꝙ. jͣ. x. dies a morte erūt in loco. ¶ Item pone ꝙ aliqͥs cardinalis nō debito tem pore expectatus vult agere de ꝯtemptu vtꝝ poſſit Excōmunicatio. jͣ. Rn̄dit glo. ꝙ non. ſi electio fuit facta ab omnibꝰ alijs vel a duabꝰ ꝑtibꝰ: eo non ꝯputato. Quero. dicit̉ hic ꝙ pn̄tes teneant̉ expectare ab ſentes per. x. dies: quibꝰ elapſis omnes pn̄tes de bent ingredi ad electionem. qͥd ergo ſi iſti pn̄tes eſ ſent pautiores ꝙͣ tercia ꝑs? Rn̄. glo. ꝙ pn̄t elige re. nam illud qd̓ dicit̉. ꝙ ſi electus a paucioribus ꝙͣ a duabꝰ ꝑtibꝰ cardinaliuꝫ gerit ſe ꝓ papa ꝙ ſit excōmunicatus. Intelligit̉ de duabus ꝑtibus.ſ. pn̄tium. Quero quid ſi cardinalis ꝓpter infirmitatē no lens incluſus ſtare renunciet voci ſue. nunqͥd va leat renūciatio. Et nūqͥd rediens admittet̉. Rn̄. glo. ẜm Hoſt. cui hoc de facto ꝯtigit ꝙ penitens ⁊ rediens admittendus eſt. De his tn̄ que medio tꝑe facta ſunt ꝯqueri non pōt. Pone ꝙ abſens cardinalis poſt diem octauuꝫ a die incluſure venit. Ita ꝙ cardinales incluſi: tuc nō hēbant niſi vinū. panem ⁊ aquam. nunqͥd iſte ſuꝑueniens ſtatim ꝯpellet̉ ſuſciꝑe ipſoꝝ vitam? Rn̄. glo. ꝙ ſic. lꝫ non fuerit in culpa. qꝛ ſepe qͥs ſi ne culpa punit̉ ex cā. Quid ſi papa morit̉ in mari vbi debent ꝯueni re cardinales? Rn̄. glo. ꝙ debent ꝯuenire in ciui tate per quam locus ille maris diſtinguit̉. puta. ſi vocat̉ mare piſanū: debent ꝯuenire piſis. Si aūt non diſtinguit̉ ꝑ aliquam ciuitatem debent ꝯue nire in viciniori. ¶ Quid ſi electio pape fuit facta in loco int̓dicto. Rn̄. glo. ꝙ nihilominꝰ valet. Quartuſdecimꝰ. cum qͥs mgr̄ vel ſcholaris tra ctat cum aliquo ciue bonon̄. de ꝯductione hoſpi cij. irreqͥſitis inqͥlinis: niſi tempus ꝯductionis fu erit elapſum excōicati ſunt. exͣ de loca. ex reſcripto Et notat ibi Panor. ex illo tex. ꝙ vbi ꝯſtitutio pe nalis edit̉ in fanorem vniꝰ. nō incidit ꝯͣfaciens in penam. ſi ille de cuiꝰ fauore agit̉ ꝯſentit. Nota eti am ẜm Io. an. ꝙ hec ꝯſtitutio nō ꝯtinet iniqͥtatē qꝛ imaginandū eſt ꝙ erat certum tp̄us in medio locationis: qd̓ erat determinatū ẜm ꝯſuetudineꝫ ad int̓pellādū locatores vt bononie in medio au minditi. Eęuuo guſti. Mō an̄ illud tp̄us locatōis faciende: nō di co facte: non erat licitū int̓pellare poſt hoc tp̄s ſic. Quero an hic ꝯſtitutio ſit in alijs ſcholaribꝰ ẜ uanda qͣꝫ bononie? Rn̄. Ho. dicit eſſe generaleꝫ. Nam qꝛ fauorabilis eſt. dicit eam extendendam. Sꝫ ꝯmunit̓ nō tenet̉ eiꝰ opinio: ſꝫ dicta ꝯſtitutio ⁊ excōicatio eſt localis. ⁊ hꝫ ſolum locū bononie. ⁊ eſt canon late ſnīe. Quero an hec ꝯſtitutio extendat̉ ad ſcriptores Rn̄. d. an. ꝙ non. qꝛ iſta ꝯſtitutio eſt penalis. ⁊ iō nō dꝫ extendi: qꝛ eadem rōne extenderet̉ ad carta rios ⁊ raſores cartaꝝ. Idē panor. in. d. c. ex reſcri pto. vbi q̄rit: an pena oppoſita in vno ex correlati uis: extendat̉ ad reliquum? Rn̄. ꝙ aut non ꝑ oīa eſt eadē rō in altero ex correlatiuis. ⁊ nō dꝫ extēdi vtꝫ ex notatꝭ in. c. ſuꝑ eo. de vſur. naꝫ pena appo nit̉ mutuanti ad vſuram: q̄ tn̄ non intelligit̉ repe tita in accipiente. qꝛ nō eſt eadem rō. Et hoc vo luit Bar. in. l. vlti. C. de int̓. vi. tol. Sic ergo di cendū in caſu noſtro. An locatores incidāt in ex

cōmunicationē: qꝛ tex. ſolū videt̉ dicere de cōdu cētibus. Et dico ꝙ nō. qꝛ nō eſt eadē ratio in loca tore que eſt in ꝯductore: qꝛ ſcholares debent inter ſe humaniꝰ tractare: ⁊ certāt de lucro captando. ⁊ qn̄qꝫ cōducunt ante tempꝰ hoſpitiū in odiū alte rius. Sed locator certat d̓ dāno vitando: qꝛ vult locare rem ſuā in tempore habili: nec facit in odiū alicuiꝰ: nec eſt ita ſtrictꝰ ſcholaribꝰ ſicut ſcholares inter ſe. Et ſic tolle opinionē illoꝝ qͥ voluerūt dice̓ iſtam penā ad locatores extendi ſicut fuit do. An. Aut eſt eadem ratio. puta frumentū nō extrahat̉ de ciuitate q̄ pena imponit̉ vendēti frumentū fo renſi. nūquid pena intelligat̉ repetita in emptore. Et eſt dubiū ſatis probabile. Et credit Panor. ꝙ extendetur diſpoſitio ſtatuti. ſed nō pena. Sicut in ſimili dicit Io. an. in. c. diſpendia. de ℟ptis li. vj. ꝙ ex idēptitate rationis debet extendi conſti tutio: ſed non pena conſtitutiōis. Sed Hoſti. di cit ꝙ locatores incidunt in excōmunicationē alio pa quſppe qbi reſpectu: quia cōmunicant criminoſo in crimine damnato. vt in. c. ſi cōcubine. de ſen. excō. Sꝫ hoc inunittiea dictum Hoſti. Panor. non approbat. nam com ap doguuutu municans in ipſo actu per quem quis incurrit ex cōmunicationē: non inuoluit̉ excōmunicatione: quia adhuc alius nō eſt excōmunicatꝰ. Sꝫ opor tet ꝙ prius actus perficiatur: ⁊ tunc cōmunicans illi in crimine damnato inuoluit̉ eadem excōmu to pape futfct in hocd intdas nicatōne. Dicit tamē ꝙ poteſt ſaluari dictū Ho quādo locator peruenit ad actum locationis: vel M cum qd ma. contractus: quia excōmunicatio ibi infligitur ꝓ iut bonon̄. de ſolo cōtractu. QQuintuſdecimus cum monachi. canonici re ixultabteltrtati gulares. archidiaconi. decani. prepoſiti. plebani. cantores ⁊ alij clerici ꝑſonatum habentes: aut eti am quicunqꝫ p̄ſbyteri audiunt leges vel phiſicā. uꝰ fauore agit̉ ꝯſentit. Nota extra ne cle. vel mo. ſuper ſpecula. Nota ẜm Pe. de Paruſio in dicto. c. ſuper ſpecula. ꝙ triplex eſt hec ꝯſtitutio nō ꝯtinet ini prohibitio ꝑſonarum quo ad audiendum leges eſt ꝙ erat certur vel phiſicam. Quidam em̄ ꝓhibentur ratione ꝓ feſſionis. Quidam ratione ordinis. Quidam ra tione beneficij. Ꝙͣtum ad primos. ſcꝫ de ꝓfeſſis expreſſe vel tacite patet ꝙ non poſſunt exire clau ſtrum ad audiēdum vel legendum leges vel phi ſicam. vt in dicto. c. ſuper ſpecula. et. c. nō magno opere. ne clerici vel monachi. contrafaciens ſi nō redit infra duos menſes ad clauſtrum excōmuni catus eſt ip̄o iure Quo ad ſecūdos. ſcꝫ ratiōe ordi nis. ꝓhibentur audire leges ⁊ phiſicam ſacerdo tes tm̄. vt in dicto. c. ſuper ſpecula. Conſtituti aūt in alijs ordinibus nō prohibētur huiuſmodi au dire. Quo ad tercios. ſcꝫ ratiōe beneficij prohibē demn rōne extenderet ade tur audire huiuſmodi ſciētias cōſtituti in digni ſipano. in. d c. ex j tate curata vel non curata: vt in dicto. c. ſuper ſpe ſtur patl cula. Si autē habeat eccleſiam parochialē et non jipuiſſ eſt ſacerdos: nō ꝓhibetur audire huiuſmodi ſciē tias: niſi talis eccleſia ſub ſe habeat capellam vl̓ ca n pellas: vt notatur in capitulo ſtatutū. ne cleri. vel mona. libro. vj. iūcta glo. QQuid auteꝫ ſit perſonatus. Dic ꝙ eſt eccleſia ſtica dignitas: vt primicerius. qui preeſt diacono extra de offi. primic. ca. j. Theſaurarius. extra de Excōmunicatio. jͣ. Fo. LXXXIIII. cōce. pre. c. cum noſtris. Cancellarius. extra ne ec. bene. c. vnico. Precentor ⁊ ſuccentor. extra de ex. pre. inter dilectos. Magiſter ſcholaruꝫ. de ex. pre. quanto. Cuſtos. extra de offi. cuſto. c. j. Sacriſta. de offi. ſacri. c. pͥmo. Archipreſbyter. de offi. archi pre. ca. ſecūdo ⁊ tercio. Idem intelligit̉ in alijs ꝑ ſonatum habentibꝰ: qͥ ẜm diuerſas ꝯſuetudines eccleſiaꝝ in eis habent̉. Queritur quādo incipiāt currere iſti duo mē ſes? Rn̄. glo. in dicto. c. ſuper ſpecula. dicit ꝙ a tē pore publicationis huius cōſtitutionis. Et ſic ex quo iam diu erit publicata: aperte innuit ꝙ ho die ſtudentes in predictis ſcientijs: ipſo facto ſine expectatione alicuiꝰ temporis ſunt excōmunicati ⁊ penis alijs ibi contentis obnoxij. Alij v̓o dicūt ꝙ etiam hodie tempus duorum menſium habet locum: et illud curret ab exitu ipſius monaſterij. hac cauſa: vt audiant has ſcientias interdictas. Et hoc quo ad religioſos. Quo v̓o ad ſeculares curret ab inceptione auditus. Et cum hac opini one tranſit Io. an. Idem do. car. et Pe. de anch. Tum vt euitetur iurium correctio: tum quia di. ca. ſuper ſpecula. venit ad declarationem et aug mētum pene di. capituli. non magno. diſpoſitio nes: vt excōmunicatio intelligat̉ inflicta ip̄o iure In alijs ergo remanet cōcilium turonenſe immu tatum. Non ergo incurritur excōmunicatio: niſi poſt lapſum duorum menſium etiaꝫ ſi certum ſit eos ad monaſterium redire non poſſe. ar. c. com miſſa. de elec. lib. vj. Hec Panor. in dicto. c. ſuper ſpecula. Duo ergo requirūtur ad hoc vt religioſi incurrant dictam excōmunicationem. Primū vt exierint clauſtrum ea intentione: vt dictas ſcien tias audiant vel legant. Secūdum ſi exierint ⁊ ad clauſtrum ſuum infra duorum menſium ſpaciuꝫ non redierint. ¶ Quid ergo ſi poſt exitum religioſus mutato ꝓpoſito vadat ad theologiam? Rn̄. Panor. vbi ſupra dicit Uincē. tenere. ꝙ non prodeſt: niſi pri mo huic cōſtitutioni ſatiſfaciat redeundo ad clau ſtrum: niſi abbas ſignificaret ei ꝙ iret ad theolo giam: quia tunc cenſetur reuerſus ad clauſtrum ff. de in ius voca. l. qͣꝫuis. ſicut purgatur vicium furti re apud furem remanēte: auctoritate domi ni. ff. de vſuca. ſi fur. Sed ſi poſtmodum abbatis mandato deſerto: iterum redit ad leges: incidit in dictam penam ip̄o facto ẜm eum. Sed panor. non placet primū dictum. Putat enim ꝙ licꝫ exi erit cauſa audiendi leges: exquo tamen mutato ꝓpoſito contulit ſe ad ſcientiā permiſſam: non in cidit in penam. licꝫ non redeat ad monaſterium. Mouetur quia ceſſat ratio hoc caſu ꝯſtitutionis de qua in dicto. c. nō magno. vbi dicitur hoc ſta tutuꝫ emanaſſe: ne viri ſpūales mūdanis rurſus actibꝰ inuoluantur. Que ratio prorſus ceſſat ſi ab his actionibꝰ mūdanis deſiſtāt. Et ad iſtum tex. qͥ reqͥrit ꝙ redeat. jͣ. duos mēſes. Dico ꝙ habuit reſpectū ad effectū: qn̄.ſ. dedit operā ſciētie inter dicte vel ſtat in iſto ꝓpoſito. nam verba debēt in telligi cum effectu. ¶ Querit̉ an omnes pene ſtatute contra religi

oſos habeant locum in clericis ſecularibus ibi ꝓ hibitis? Glo. in dicto. c. ſuper. dicit ꝙ ſic. Idem Hanor. dicens ꝙ hanc opinionē ſequūtur cōmu niter doc. ibi. Quero qͥd ſi religioſi non exeunt clauſtrū: ſed in clauſtro exiſtentes audiūt vel legunt dictas ſci entias ꝓhibitas? Rn̄. Panor. vbi sͣ. de mēte In nocē. dicit ꝙ tales nō ligant̉ penis ibi cōtentis ꝑ tex. in dicto. c. ſuꝑ. ⁊ in. c. nō magno. qui diſponūt ꝯtra exeuntes clauſtrū. Ideꝫ do. an. qꝛ pene ſunt odioſe. ergo reſtringēde. ergo nō debet habere lo cum in non exeūtibus: licꝫ tales legentes vel ſtu dentes in clauſtro male faciant. Nec obſtat ſi di catur eandē eſſe rōnem in non exeuntibus. Dico ꝙ hoc negari poteſt: cum magis delīquat religio ſus exeundo clauſtrū ex cauſa illicita: argu. xvj. q. j. c. placuit. Et ꝑ p̄dicta facilius decidunt̉ queſti ones ſequētes. ¶ Primo. qͥd ſi religioſus vadat ad principium amici incipiētis legere in legibus vel ph̓ica: cauſa honorandi amicū? Hoſt. dicit ꝙ non eſt ſuū hoc interp̄tari. Cū qͣꝫtum ad verba damnet̉ ibi lectio ⁊ auditus. tn̄ putat ꝙ papa rn̄deret talē ex mente non ligari. Sed panor. vbi sͣ. dicit: ꝙ etiā quo ad verba talis nō ligat̉. Nam tex. in dicto. c. ſuꝑ. ⁊ in c. nō magno. diſponūt de religioſis exeūtibus cā audiendi leges.ſ. vt principaliter in eis ſtudeant cauſa ꝓficiendi in eis.ſ. ſub p̄textu eccleſiaſtica ne gocia fidelius ꝑtractandi: ⁊ medicinaꝫ: occaſione languētiū fratrū que oīa ceſſant in. q. nr̄a. Secūdo querit̉ qͥd ſi ille qui incepit legere ha bet paucos ſcholares: ꝓpter qd̓ iſte religioſus vult eum cōtinue honorare? Hoſti. dicit ſe nō admit tere talē honorē. Sed panor. vbi sͣ. dicit: ꝙ hoc di ctū Hoſt. ſibi placeret: qn̄ iſte faceret in fraudē: ⁊ cū hoc exigerē: cōtinuationē duoꝝ mēſiū. Sꝫ vbi faceret ſine fraude. dico ſecus ꝑ predicta. Et ſatis videtur de mēte Hoſti. Fraus aūt poterit depre hendi ex cōiecturis. ¶ Tercio quero. nunquid ꝑſona eccleſiaſtica ibi ꝓhibita poſſit aliquibꝰ ſocijs priuatim in camera legere p̄dictas ſciētias? Ho. dicit ꝙ nō. ⁊ ꝙ talis nō euadet penas ibi poſitas: quia ſtudiū ꝓhibet̉ ⁊ lectio. Lex em̄ nō debet eē impoſita verbis: ſed rebus. Ut in. c. cōmiſſa. de elec. li. vj. Sed panor. vbi sͣ. dicit ꝙ aut legit in monaſterio ſuo: ⁊ nō in currit penas de quibꝰ ibi. Aut extra monaſteriū: ⁊ tūc pendet ab alia. q. An. c. Nō magno. habeat locum in legente ſeu docēte? Ho. videt̉ ſentire ꝙ ſic: et Io. an. in dicto. c. ſuꝑ. dicit ꝙ iſtis religioſis ꝓhibet̉ auditus: vt ibi. ⁊ lectio: vt in dicto. c. non magno. ⁊ ſtudiuꝫ vt in dicto. c. ſuꝑ. in v̓bo. verū. Sed panor. dicit ꝙ. d. c. non magno. nō loquitur de legētibus.i. docētibus: ſed de addiſcētibus. vn̄ ponitur ibi legere largo mō: qꝛ omnis qͥ ſtudet vt ꝓficiat legit. ꝓ quo facit ethymologia vocabuli. nā dicit̉ lectio a legendo. hoc aperte probat littera in dicto. c. non magno. Dicit̉ enim ibi ꝙ religioſi exibant ad audiendū leges ⁊ phiſicam ſub obten tu ⁊cͣ. ⁊ ſic vt poſſent ꝓficere: ⁊ edocti agerent pre dicta. Nec eſt verū ꝙ. d. c. ſuꝑ ſpecula. prohibeat Excōmunicatio. jͣ. auditum: ⁊ capitulū non magno. lectionem. quia dictū capitulū ſuper. venit ad declarandū. c. non magno. nihil aūt inducit de nouo: niſi qͣtenꝰ ꝙ re ligioſi incurrant excōicationē ip̄o facto: ⁊ ꝙ dicta ꝯſtitutio extendit̉ ad habētes ꝑſonatū ⁊ ad p̄ſby teros. Eodē mō dico de ſtudio. Nā ponit̉ ibi ſtu diū ꝓ ip̄is ſtudentibꝰ.ſ. addiſcētibꝰ. nam ſtudere magis cōuenit addiſcētibꝰ qͣꝫ docentibus. quare concludit Panor. ꝙ. d̓. c. non magno. ⁊. d. c. ſup. ſolum loquūtur in audientibus ſeu ſtudentibus addiſcēdo. Et iſti ſunt qui incurrunt penas pre dictas. Legentes autē. id eſt docentes non putat incurre has penas: nec in p̄dictis videt̉ procede re ratio q̄ ē in addiſcentibus. nā addiſcens videt̉ motus malo zelo: vt ſcꝫ inuoluat̉ rurſus actioni bus mūdanis. Sed ille qui prius ſcientiam iſtam didicit: ⁊ eam docet nō facit vt inuoluatur actio nibus mūdanis. īmo cōmunicat alijs ſcientiā in ſe bonam: ⁊ neceſſariam ad regimen orbis vel p̄ ſuppoſito ꝙ peccet: non tamē tantū quātum ille qui nūc incipit addiſcere. Et ꝑ hoc dicerem ꝙ pri uilegiatus: vt in his ſcientijs poſſit ſtudere vide tur priuilegiatꝰ ad id quod ſequitur ex ſtudio. ſcꝫ ad doctoratum aſſumendum ⁊ per conſequēs ad legendum: cum in doctoratu detur poteſtas legē di: vt notatur in clemētina ſecūda de magi. Hoc tamen eſt magis dubitabile. ⁊ ante factum ꝯſule rem abſtinendū. hec Panor. ltimo quero: quare facta ſit hec prohibitio: cū ſcientia canonica nō poſſit bene ſciri ſine legali Rn̄. Ho. ꝙ ſine principali ſtudio ⁊ auditu leguꝫ ꝓpter libros legales ſufficiens ſcientia haberi po teſt de materia legum in canonibꝰ cōtenta per ea que in libris canonicis apponūtur ⁊ qui dubitat querat. Nam hoc nō ꝓhibetur. ſcꝫ de dubijs cer tiorari. Etiā dicit Panor. ꝙ poterit ſtudere ꝑ ſtu dium camere ad hoc principaliter tamē non ordi natum: ſed ad finem melius intelligendi ſcientiā canonicā. Et ſic licitum eſt religioſis. ⁊ alijs ꝓhi xx. xiixx. 3 bitis habere libros ſciētie ciuilis. ⁊ in eis in came ynuarnt hmdi v ra ſtudere ad finē melius intelligēdi canones: nō autem principaliter propter iſtam ciuilem ſciētiā acquirendam. Nota etiam ꝙ iſtud quod inter dicitur clericis ſupra nomīatis ⁊cͣ. audire leges et phiſicam declarat per. c. ſtatutum ne cle. vel mo. li. vj. non extendi ad eos qui obtinent parochia les eccleſias ratione huiuſmodi eccleſiarum niſi eedem eccleſie fuerint plebanie ſub ſe capellas ha bentes: in quibus conſtituant̉ clerici perpetui ne queūtes ab ipſis abſqꝫ cauſa rationabili amoueri vbi dicit glo. ꝙ ideo dicitur ratione eccleſiarum: quia ſi haberent diſpenſatiue: vel alio modo per ſonatum cum illis eccleſijs: bene tenerent̉ conſti tutioni: vel ſi eſſent p̄ſbyteri tenerētur non ratio ne eccleſie: ſed ordinis. Item quia dicit capellas? Idem videtur dicendum ⁊ tutius ſi vnam habe ret capellam. Nec obſtat quod dicitur in tex. ca pellas: quia non dicitur vbi fuerit plebania ha bens capellas ſed dicitur in plurali. plebanie ſub ſe habentes capellas et pluralitatē capellaꝝ refertꝰ ad pluralitatē plebaniaꝝ.

¶ Sextuſdecimus ꝯͣ religioſos tacite vel exp̄ſſe ꝓfeſſos: ſi dimittūt hītū temerarie: vel ſi accedūt ad qͣuis ſtudia litterarū ſine licētia p̄latorū ſuorū: cū ꝯſilio ſui ꝯuentꝰ vl̓ maioris ꝑtis. extra ne cle. vl mo. vt ꝑiculoſa. li. vj. Nota ẜm glo. ꝙ ē ſpāle ī re ligioſo apoſtata: qꝛ al̓s apoſtata nō eſt excōicatus ſed excōicandus. 251 Quid ſi portat habitū hꝫabſcōſum. puta qꝛ co LF oꝑit habitū religionis hītu clericoꝝ ſeculariū. vel hmōi. Rn̄. glo. in cle. qm̄. de vi. ⁊ ho. cle. ꝙ ē apo ſtata ⁊ excōicatꝰ. Idē land̓. Et ſic nota quēlibꝫ re ligioſum obligatū ad habitū deferēdū extrinſecꝰ ⁊ ſuꝑ oēs alias veſtes: ſi velit euitare penā. d. c. vt ꝑiculoſa. niſi cā rōnabilis ſubſit. Idē pau. in dicta cle. qm̄. dicēs nūquid ſufficiat portare habitū ſub cappa vel tabarro? apparet ꝙ nō ꝑ dictū tex. īmo talis ē apoſtata ⁊ excōicatus. Et ita fuit determīa tū bononie. Idē tenet Frā. d̓ may. Sed panor. in c. deus qͥ. de vi. ⁊ ho. cle. ꝑ tex. illuꝫ icta glo. tenet oppoſitū. nā aliud ē ex toto dimittere hītu. et alid̓ ē ſuꝑius nō portare. Nā ꝑmittit̉ dimiſſio ī ſuꝑio ri: ⁊ tamen interiꝰ tenet̉ portare: vt ibi in glo. ergo pena. d. c. vt ꝑiculoſa. nō verificabit̉ in iſtis: quia aliud eſt dimittere oīno: ⁊ aliud in ſuꝑioribus tm̄ Nam cōſtitutio penalis nō dꝫ extendi ſaltem ad caſuꝫ nō habentē oīmodā rationē. vt no. Io. an. in regula odia. d̓ re. iur̄. li. vj. in mercu. hec panor. Prima tamē opinio videt̉ ꝯmunior ⁊ ſecurior. Et ideo ante factum ꝯſulenda. poſt factum v̓o poſſet teneri opinio Panor. Quero qn̄ dicat temere dimittere hītū? Rn̄. glo. ꝙ ex cā licꝫ habitum trāſformare ſi iuſta ſit. vt puta timor. zen. aūt dicit ꝙ rōnabilis cā dimitten di habitū vel trāſformādi arbitrio boni viri iudi cabit̉. Itē dicit ꝙ nō dicit̉ qͥs aſſumpſiſſe qd̓ ſta tim eſt dimiſſurꝰ. Unde ſi religioſus veſtem vir gatā vel ꝑtitā in momēto aſſumeret ſtatim eā di miſſurus. nō dicit̉ eā aſſumpſiſſe. ff. de diuor. l. di uortiū. vnd̓ dicit. zen. in dicta cle. qm̄. ꝙ ſi deferat non ꝯtinue hmōi veſtes partitas nec cauſa vſus ꝓprij: ſed ob feſtū ſocij qui militat vel doctorat̉ vel vxoratur. nō incidit in dictā penā qꝛ talia raro oc currunt et iura coaptant̉ his que ſepe fiunt. ff. de legi. l. ex his. Item ea q̄ cauſa feſti. iocarie fiūt: ob ligationē nō inducūt. ff. de ac. ⁊ ob. l. obligationū ſubſtantia. Sꝫ nūquid ī lectulo licet deferre habitū. Rn̄. De d̓an. ꝙ canon ſentit ꝙ ſic. xx. q. j. vidua. ⁊ di. xxiij. c. ſanctimonialis. vbi dicit̉ ꝙ eo habitu ſem per vti debent. ⁊ etiam habitus adeo eſt annexus oſſibus monachoꝝ ꝙ in quocūqꝫ loco ꝯſiſtentes ſiue in lecto quieſcētes. ꝯſtanter eo vti debēt. īmo peet ipiſ jxeitpitſtl̓ glo. in. d. c. ſanctimonialis. addit etiā in lecto cum infirmitate. Sed nūquid ita amare ſit intelligenduꝫ iſtud verbū: vt prima facie ſonare videt̉? Io. an. in no uella dicit non puto ꝙ monachus dimittens ha bitum in cella ſua: vel dum balneum intrat: vel in occulto iacens ſine habitu: ligetur dicta ꝯſtitutōe al̓s pauci inuenirentur non ligati: ſed quādo ex hibet ſe conſpectibus hominū ſine habitu: in ha¶ Excōmunicatio. j. Fo. LXXXV bitu laicali vel clericali: ſine iuſta cauſa: tunc ligat̉ tamen ex honeſtate deberet ſemper ſue religionis deferre habitum. non tamen videtur ꝙ incurrat excōmunicationē ẜm Arch. flo. in ſtando ſine eo ex aliqua cauſa rationabili. puta vt dormiēdo me lius quieſcat. vt induendo ſacras veſtes non ap pareat gibbus: vt querat pulices. vt ſe balneet: et vt aptius ſcindat aliquod lignum et huiuſmodi: quia ſic non videtur temerarie dimittere: tamen etiam in huiuſmodi eſſet cōuenientius nō dimit tere. Si autem aliquis dimittat habitum volens tranſire ad aliam religionem: vt ſic citius recipia tur etiam incideret in ſententiā. Dicit etiam Pe. de Pal. in. iiij. vt recitat idem Arch. florē. ꝙ qui iocoſa leuitate ad horam vt currat: vel lapidem proijciat deponat habitū non incidit in ſententiā quia non eſt veriſimile papam in his minutis tā tū laqueum poſuiſſe. hec Arch. flo. hoc tamē vlti mum eſt valde periculoſum. Et ideo reſpuendū. Quidam etiam dicunt ꝙ ad hoc: vt religioſus di mittens habitum incurrat excōmunicationem duo requirūtur. Primū ꝙ dimittat habitum in ſcholis vel alibi extra monaſteriū. Et ad hoc vi detur facere principiū dicti capituli. vt periculoſa ibi euagandi materia ſubtrahat̉. Secus ergo vbi dimitteret in monaſterio: nec extra egrederetur. Secūdum vt dimittat temere. id eſt ſine cauſa ra tionabili. Sed ꝑ dicta Io. an. ſupra ⁊ aliorū vide tur dicēdum ꝙ etiam dimittendo habitum ſine rationabili cauſa etiā in monaſterio eſt excōmu nicatus. Et hoc quādo ſe p̄ſentat cōſpectibus ſe cularium. Et ſic ante factum conſulēda eſt prima opinio. Sed poſt factū poteſt ſuſtentari alia opi nio. Nota etiā tex. in dicto. c. vt periculoſa. in v̓. queuis. ſcꝫ ſtudia. qui comp̄hendit etiā ſtudium theologie ſeu iuris canonici et huiuſmodi. Et ex hoc no. ꝙ religioſus egrediens monaſteriū ad au diendum ſcientias etiā non ꝓhibitas: vt theolo giam: ⁊ ius canonicū: ſi hoc facit ſine prelati ſui li centia ⁊ ſine conſilio conuentus vel maioris par tis excōmunicationem incurrit. Idem ſi cum li centia audit vel vadit: ſed habituꝫ non portat. et doctor qui ſcienter in huiuſmodi ꝑticipat talē do cendo vel retinendo in ſcholis. pari ſententia li gatur. Et glo. querit ſuꝑ v̓. dimiſſo. quid ſi nō di miſerit habitū. Uidet̉ ꝙ tunc non eſt excōicatus doctor: qꝛ hec pena nō eſt ampliāda. Dic ꝯtrariū: qꝛ cōicat in crimīe. Et ſic eadē ⁊ nō minori excōica tione ligat̉. extra de ſen. ex. ſi cōcubine. Et ab iſta excōicatiōe ordinariꝰ abſoluere pōt. Quid ſi monachus hꝫ domū iuxta ſcholas. et ſtando ī ea pōt audire lectionē. ⁊ doctor ſcit et le git. An ſit excōicatꝰ. Rn̄. glo. ꝙ nō. qꝛ non poſſet ꝓhibere qͥn ī domo ꝓpria moraret̉. Quid ſi talis monachus nō vult exire ſcholas an poſſit vi expelli. Glo. ſuꝑ v̓. retine̓. videt̉ īnue re ꝙ ſic. Nā dic̄ ꝙ officiū doctoris eſt ſcholarē de ſcholis expellere. Aliqͥbꝰ tn̄ videt̉ ꝙ nō: qꝛ etiam excōmunicatus gaudet priuilegio. vt eū ꝑcutiēs incidat ī excōicationē. Sed ꝓ prīa opinione facit tex. in. c. veniēs. de ſen. ex. vbi habet̉ ꝙ inijciens

manū in clericuꝫ: ſeu religioſum turbantē diuina officia: excōmunicatꝰ nō eſt: etiā ſi cōmotꝰ hoc fe cerit qꝛ ex iuſta cā hoc fecit. Et dicūt doct. ibidē ꝙ ille tex. intelligit̉ indiſtincte: qꝛ talis inijciens: ſiue habeat p̄lationē: ſiue nō excuſat̉ ab iniectiōe ma nuū ⁊ exquo turbat diuinū officiū in eccl̓ia: p̄t de ea expelli ſicut faciēs tumultū ī iudicio: vt eſt tex. bonꝰ in. c. in loco. v. q. iiij. Ita ꝑiformiter ē dicēdū de iſto religioſo qͥ turbat doctoreꝫ et ſcholares: ꝙ pōt licite expelli abſqꝫ metu excōicationis. Et pro hac opinione eſt Directoria li. ij. Et dicit ꝙ ẜm ar chi. pōt expelli violēter de ſcholis. ar. d. c. veniens vbi monialis quedaꝫ q̄ turbabat officiū. expulſa fuit de eccl̓ia ſine metu tn̄ excōicatiōis. Quid ſi nō poteſt expelli? Rn̄. glo. ꝙ doctor debet exire ſcholas ſicut dicimꝰ qn̄ excōmunicatꝰ intrat eccleſiam. Nūquid aūt abbas volens exire ad q̄uis ſtu dia litterarū teneatur petere licentiā ſeu conſiliuꝫ cōuentus ſui monaſterij. Et dimiſſis multis opi nionibꝰ maxime ꝑ illud relatiuū ſui: qd̓ ſequit̉ qd̓ videt̉ reſpicere īmediatū prelatū ip̄ius monaſte rij: ⁊ ſic nō ep̄m: pōt dici ꝙ qͣꝫuis abbas male fa ciat: ſi vadat p̄ter licentiā epiſcopi ad queuis ſtu dia litterarū: nō tn̄ videt̉ ligari hac pena cū ſit pe nalis. ⁊ reſtringi cōſueuit ẜm archi. Et qd̓ in fine dicit̉ de licentia ep̄i: videt̉ habere locum in mona ſterio nō exempto ab eius iuriſditione. Sed mo nachus ſen alius religioſus ſubditus non poteſt accedere ad queuis ſtudia litterarū niſi a ſuo pre lato cum cōſilio fratrū cōuentus vl̓ maioris ꝑtis eiuſdem: ſibi eundi ad ſtudia licentia primitus ſit cōceſſa. al̓s excōicatus eſt: vt in dicto. c. vt ꝑiculo ſa. Et tūc pōt omnia ſine quibꝰ in ſtudio cōmode eſſe nō poteſt. Et dicit archi. ꝙ ſi mutuū ꝯtraxit tenebitur monaſteriū niſi actum fuiſſet ꝙ aliūde ſumptus inueniret vt a ꝓpinquo vel amico. Si autē obligaret libros vel res alias ꝓ ſcholari: vel alio: nō valet obligatio: quia monachus ſeruꝰ eſt monaſterij. di. liiij. multos. Idē ſi fideiuſſerit pro aliquo qꝛ nō tenet̉. hec archi. Decimuſſeptimus. de eo qͥ ꝑticipat excōicato in crimīe ꝓpter qd̓ excōicatꝰ eſt dādo ei auxiliū. cō ſiliū vel fauorē. de ſentē. excō. nuꝑ. ⁊. ca. ſi cōcubi ne. Et no. ẜm Panor. in. d. c. nuꝑ. ꝙ hoc intelli git̉ qn̄ poſt excōicationē cōmunico ſibi in crimīe damnato: vtputa titiꝰ fuit excōicatus qꝛ tenebat vxorē alteriꝰ. Ego impēdo ſibi auxiliū. cōſiliū vel fauorē circa detentionē illiꝰ mulieris: tūc cōmu nico excōicato ī crimīe dānato: nec ſufficeret cōi care in illo actu ꝑ quē incurrit̉ excōicatio: ſꝫ opor tet ꝙ ille ꝑ pͥus inciderit ī excōicationē: vt notat̉ in. c. ꝯtingit. de ſen. excō. Poſſet tn̄ dici. ꝙ ex alio capite qͥs incurrat excōicationē iurꝭ: vt ſi ꝯſulo vl̓ auxiliū impēdo circa verberationē clerici. nā faci entē ⁊ ꝯſentiētē par pena ꝯſtringe dꝫ. vt in. c. mu lieres. de ſen. ex. Et p̄dicta faciūt ad. q. de qͣ in. d. c. cōtingit.ſ. de illo clerico qui ſubiecit ſe verberibꝰ An ſit excōmunicatꝰ exquo cōmunicat crimīoſo in crimīe ꝓpter qd̓ ille verberans fuit excōicatus. Panor. ibi dicit ꝙ hec q̄ſtio ſoluit̉ multifarie per Excōmunicatio. j. Io. an. Primo ꝙ ille clericus poterat excuſari ra tione cōſuetudinis. ⁊ ꝙ faciebat ratiōe ſatiſfacti onis: ⁊ non vt cōicaret in crimine. Secūdo ꝙ ad incurrendā illā excōicationē rōne ꝑticipij reqͥrit̉ ꝙ qͥs cōicet excōicato in crimīe: ſꝫ ante ꝑcuſſionē nō eſt adhuc ꝑcutiēs excōicatus. ergo non cōicat excōicato. qͣꝫqꝫ ergo mādans vel cooperans ante factū incurrat excōmunicationē ip̄o facto: vt ī di cto. c. mulieres. hoc tamē nō ꝯtingit ratiōe parti cipij ſed ligatur tanqͣꝫ principalis. Iſta tn̄ ſo. pōt impugnari ẜm Io. an. ⁊ bn̄ poſt primā ꝑcuſſionē ſi iterat̉ ſecūda. Nā poſt primā incidit in excōica tionē gͦ in ſcd̓a ⁊ tercia cōicauit excōicato ī crimīe Sed forte qͥs diceret ꝙ talis nō incurrit excōica tionē: niſi habito reſpectu ad oēs excōicatiōes eo dē impetu inflictas. Et tūc diceremꝰ iſtū nō cōi care excōicato: niſi poſt factū cōpletū. Et pro hoc facit qd̓ notat Io. an. in regula delictu. de re. iur̄. in.vj. in mercu. vbi querit an tot excōicatiōes ꝑ cutiens incurrat: quot inferunt̉ verbera. ⁊ cōclu dit ꝙ nō: qꝛ habent̉ ꝓ vno facto exquo vno im petu inſerunt̉. Hoc etiā tenet Bar. in. l. nūqͣꝫ. ff. de p̓ua. delic. vbi dicit ꝙ ſꝫ ego vulneraui te ex ꝓ poſito: nolens plus facere: tn̄ ꝑ aliqd̓ dictū vel fa ctum a te ſuꝑuenit mihi impetꝰ et occidi te tene bor de vulnerato ⁊ occiſo: qꝛ nō eodē impetu: licꝫ incōtinēti. Et ecōtra ſi te vulneraui ⁊ ſum ꝑſecutꝰ te ꝑ plures horas: ⁊ finaliter occidi te: d̓ occiſo tm̄ tenebor: licꝫ ex interuallo qꝛ eodē impetū. vt. l. qd̓ ait.§. fi. ff. de adul. Pat̉ alia ſo. ad. q. noſtrā prin cipalē.ſ. ꝙ aliud eſt ꝑticipare excōicato in crimine ⁊ aliud ſubmittere ſe miſericordie alicuiꝰ: cū poſ ſit cogitare illū remiſſurū: cum qͥs debeat defacili parcere ꝓſtratis. Itē nota ꝙ do. an. de bu. ⁊ In nocē. vident̉ tenere. ꝙ in iſta ꝑticipatōne dando ꝯſiliū. auxiliū vel fauorē. nō diſtinguit̉ an al̓s eēt facturus: vel nō: qꝛ ẜm ꝙ dicit glo. in dicto. c. nu per. nō refert an de bono malū vel de malo peſſi mū quis efficiat. licꝫ glo. videat̉ tenere ꝯtrariū: cū qua ꝯcordat Ri. in. iiij. QQuero an iſte cōicās directe excōicato ī crimīe incidat ī ſnīaꝫ hoīs vl̓ iuris. Rn̄. glo. in. d. c. nuꝑ. vult ꝙ talit̓ cōicans excōicato ī crimīe incidat in ſnīaꝫ hoīs: ⁊ nō canoniſ. Et mouet̉ glo. qꝛ abſolu tio ab hac excōicatiōe nō p̄t fieri niſi ꝑ excōicato rē aūt ſuꝑiorē vt pꝫ ī tex. ibi. Sꝫ panor. ibi dicit ꝙ cōiter doc. tenēt oppoſitū. Et ꝙ iſta ſit ſnīa cano nis ⁊ nō hoīs ꝓbat tex. ibi ī v̓. qͣꝫuis.n. ⁊ tūc. vult em̄ ꝙ ex ſolo ꝑticipio exͣ crimē ꝯͣhat̉ minor excōi catio. ⁊ ponit dictionē implicatiuā.ſ. etiā ꝑ quam innuit ꝙ etiā ī p̄cedēti caſu ꝯͣhat̉ excōicatio iuris ⁊ nō homīs. Et ſic ſi excōicatio minor ꝯͣhit̉ a iure fortiꝰ excōicatio maior. Et ſic habes caſum. ꝙ ex cōicatus ſnīa canonis nō p̄t abſolui ab ep̄o. ſꝫ dꝫ abſolui ab excōicatore vel a ſuꝑiore. Et hoc ē ẜm panor. ibi. qꝛ papa reſeruauit abſolutionē ip̄i ex cōicatori. qꝛ iſte cōicans in crimīe videtur directe deli qͥſſe in ꝑſonā excōicatoris. ¶ Decimū loctauꝰ. ꝯͣ obſeruātes vel faciētes ob ſeruari ſtatuta vel ꝯſuetudines ꝯͣ eccleſiaſticā lib̓ tatē. ⁊ ſcriptores eoꝝ et officiales iudicātes ẜm ea

extra de ſen. ex. nouerit. Nota ẜm Panor. ibi ꝙ qͥnqꝫ ſunt ſpēs ꝑſonaꝝ que ip̄o iure incurrunt ex ꝯmunicationē in dicto caſu. Prima qͥ fecerint ſer uari ſtatuta vel cōſuetudines ꝯͣ eccleſiaſticā liber tatem. Scd̓a ſtatutarij ⁊ ſcriptores ſtatutoꝝ ꝯtra eccleſiaſticā libertatē. Tercia ptātes: cōſules et re ctores ⁊ cōſiliarij locoꝝ. vbi hec ſtatuta edita fuer̄t Quarta qͥcunqꝫ iudicat ẜm dicta ſtatuta. Quinta qͥ iudicata redigūt in publicā formā. Scd̓o infert Panor. ex dicto tex. ibi fecerint amoueri. ꝙ p̄dicti non euitant excōicationē. licet in fine ſtatutoꝝ po natur ſtatutum: ꝙ ſiqua ſint ſtatuta edita ꝯͣ eccle ſiaſticam libertatē habeant̉ pro non ſcriptis. ſicut cōmuniter ſolet fieri. ꝑ hoc em̄ non eſt ſatiſfactum dicte cōſtitutōi. Exigit̉ em̄ ꝙ hec ſtatuta deleant̉ de libris. Et ita notat Bar. in autētica. caſſa. C. de ſa. ſan. ec. Sed quero que ſtatuta dicant̉ cōtra eccleſiaſti cam libertatē? Rn̄. panor. vbi ſupra de mente In tp mo hitū eiuo. no. cōcludit ꝙ ſunt illa q̄ veniunt ꝯͣ pͥuilegia con nūnatur puil ceſſa eccleſie vniuerſali vel a deo vel a papa vel im peratore. Secus ſi priu:i legiuꝫ eſſet cōceſſum eccle ſie ꝑticulari. ⁊ cum hac cōcluſione trāſeunt cōiter doc. Et a deo quidem cōceſſa ſunt multa. vt illud qd̓cunqꝫ ligaueris ⁊cͣ. Et hoc ꝙͣtum ad ꝑſonā pa pe extendit ad interp̄tationē omnium dubioꝝ. exͣ qui fi. ſint le. ꝑ venerabilē. Itē ꝙ decime ⁊ pͥmicie ad clericos ſpectant. xvj. q. j. reuertimini. Item ꝙ eccleſia ſolas res eccleſiaſticas adminiſtrat. xcvj. diſ. ſi imperator. Itē ꝙ de ſpūalibus ius condere ⁊ iudicare poteſt. A papa pͥuilegia cōceſſa ſunt. vt qui inijcit manū violentā ī clericū ſit excōmunica tus. Itē ꝙ in legatis ad pias cauſas ſufficiāt duo teſtes. extra de teſta. relatū. Et multa alia pͥuilegia ⁊cͣ. Itē ab imperatoribꝰ multa ſunt cōceſſa ſparſa in iure ciuili vt de īmu. eccleſiarum ⁊ hmōi. Adde etiā p̄dictis qd̓ notat Bar. in. d. autē. caſſa. ꝙ vbi cunqꝫ ꝑ ſtatuta clerici efficiunt̉ timidiores. ⁊ laici audaciores ad nocendū. dr̄ fieri cōtra libertatē ec cleſiaſticā. Exemplū. Eſt ſtatutū laicoꝝ ꝙ qͥcunqꝫ interfecerit laicū. puniat̉ grauit̓. Interficiens v̓o hoīs vl̓iuns. ſꝫ dericū puniat̉ in.x. flore. vel alia mitiori pena. Di cit etiam Bar. ibi. ꝙ hoc ſtatutuꝫ nō eſt contra li bertateꝫ eccleſiaſticā. videlicet ꝙ idem ius reddat̉ clericis in foro ſeculari. quod redditur laicis in fo ro eccleſiaſtico. Ratio eſt. quia nulla iniuria fit cle ricis. ſi redigantur ad diſpoſitionem iuris com munis. ¶ Quero. quia in. d. c. nouerit. fit mētio de duo bus mēſibus. An hodie expectetur lapſus ipſorū duoꝝ menſiū. Panor. vbi sͣ. de mente glo. ꝯcludit ꝙ nō. ⁊ dicit. ꝙ ſtatutarij ⁊ alij de quibꝰ ī tex. ſunt 4ſſ excōmunicati ipſo facto. ſꝫ ſucceſſores eoꝝ nō ſunt excōicati. niſi ꝙ primū ſciuerint. fecerint dicta ſta tuta deleri de libris. debet tamē eis dari aliquod caii tēpus. quia nō incontinenti poſt ſcientiā tenētur currere. Sed qͥd ſi ſciuerint p̄dicta ſtatuta. ⁊ ignoraue rint eſſe ꝯ eccleſiaſticā libertatē. Rn̄. Inno. dicit. ꝙ nō incidūt cū excōicatio nō liget niſi cōtumacē. xj. q. iij. certū. Sed Io. de lig. putat eos nō audien ¶ Excōicatio. j. Fo. LXXXVI. dos: qꝛ eſt ignorantia iuris. que nō excuſat de re. iuris. li. vj. ignorantia. Quero quando dicant̉ negligentes in delendo vel in faciendo non obſeruari. Reſpondit aſten̄. ꝙ exqͦ certificati ſunt cū obedire negligunt ligant̉ qd̓ referri pōt ad arbitriū boni viri. Quid ſi certificat̉ de nocte vel in die feſto quando generale concilium nō poteſt fieri: vel certificatur dū eſt infirmus. Rn̄. ꝙ hoc ad arbitriū boni viri relinquet̉. Quid ſi conſiliarius dedit conſiliū contrarium vt non ederetur ſtatutum. An ſit excōmunicatꝰ. Quidā dicunt ꝙ ſic. quia debet potius dimittere dignitatē. niſi deſtruat ſtatuta ſi habet poteſtateꝫ deſtruendi. vt in. c. aduerſus. de immu. ec. Secus ſi nō haberet. quia tunc nō ipſe. ſꝫ ſtatuto cōſentiē tes illaqueant̉. Quero. an per ſtatutū factum ꝑ aliquos princi O pales de vniuerſitate: ligetur vniuerſitas pena ex cōmunicationis. Reſpondit Aſten̄. ꝙ ſic. ſi tota vniuerſitas cōſenſit vel maior pars vel factum ra tum habuit. vel ſi monita non emendat. vel facit emendari. Nota etiam ẜm Aſten̄. ꝙ etiā impera tores ⁊ reges ligantur dicta conſtitutione ſi talia fecerint. Et ſimiliter omnes alij in quacūqꝫ digni tate conſtituti. Nota etiaꝫ ẜm quoſdaꝫ ꝙ ſi aliqui ſtatuunt: ꝙ nullus offerat niſi in magnis feſtiui tatibus. niſi tm̄: vel ꝙ ſuper mortuū non ſit niſi ta lis pannus vel tot cerei: ꝙ hoc eſt contra libertatē eccleſiaſticam. ¶ Decimuſnonus. de quadā excōmunicatione. que habetur in. c. quoniā. de of. or. vbi ꝓhibetur ꝙ in eadē ciuitate ſint plures epiſcopi. Sed ſi ꝓpt̓ diuerſitatē habitantium proprius epiſcopus non poſſet omnibus deſeruire. poteſt ⁊ debet quo ad hoc alium epiſcopum ſibi vicarium conſtituere. forte grecū qui valeat grecis ibi habitantibꝰ mini ſtrare: qui vicarius debet per omnia eſſe obediēs ⁊ ſubiectus principali epiſcopo. Et ſubdit̉. vnde ſi quis aliter ſe ingeſſerit. excōmunicatōnis ſe noue rit mucrone ꝑcuſſum. dicit glo. ⁊ ſic eſt canon late ſententie. ¶ Uiceſimus. contra clericos habentes officium prepoſiti ſecularis: ſi moniti nō deſiſtunt. vt in. c. clericis: ne cle. vel mo. Et ẜm glo. ibi eſt canon late ſententie poſt monitionem. Et nota. ẜm Panor. ibi ꝑ tex. illum ꝙ clericus non poteſt tenere vices principis in iuriſditione ſeculari exercenda. lꝫ non infligat penā mortis vel membroꝝ detruncatio nem. Quod intellige quādo hoc vult facere tanqͣꝫ officialis principis ſecularis. Secus ſi iuriſditio te poralis eſſet dignitati ſue annexa. quia tūc poteſt per ſe exercere. dūmodo non inferat penā mortis vel membroꝝ detruncationē. Idem dic ſi dictam iuriſditionem habet iure proprio. puta. ratōne pa trimonij. qd̓ videt̉ ꝓcedere etiā in p̄lato religioſo vt in. c. dilectus. de offi. or. ⁊. c. auditis. de p̄ſcrip. ⁊ c. inter dilectos. de fi. inſtru. ¶ Quero. quia tex. loquitur de cōſtitutis in ſacris Quid de ꝯſtitutis in minoribꝰ. Inno. dicit. ꝙ idē. Hoſtien̄. tamen dicit ꝙ his qui ſunt in ſacris ma

EExcōmunicatio. jͣ. gis imminet ꝑiculuꝫ. qꝛ nec ꝯͣhere poſſunt. ⁊ ſunt irregulares. Et hoc placet panor. ꝙ habeat locum in minoribꝰ pͥma ꝑs. c. q̄ in ſumma vult ꝙ clericꝰ iudiciū ſanguinis exercens: ab officio ⁊ beneficio deponat̉. quia ꝑ impoſitionē illaꝝ penaꝝ incurrit irregularitatē. Qua rōne debet deponi ita conſti tutus in minoribꝰ ſicut in maioribꝰ. vt nota. in. c. cum nō ab homine. de iudi. Et ad. d. c. clericis. dic ꝙ verbū. ſacris. ſumit̉ large. nā omnes ordines ec cleſiaſtici ſunt ſacri. Sed circa ſcd̓am partē capitu li. que in ſumma vult ꝙ excōicatus ē ſacerdos ha bens officiū p̄poſiti ſecularis. ſi monitus nō deſi ſtat. poteſt dubitari qͣliter ſumat̉ illud verbum. ſa cerdos. Hoſtiē. exponit multū large. exponit em̄ actus vel fiendus.i. clericus. de cohabi. cle. c. ij. Et cū hac expoſitione tranſeunt doct. cōmunit̓. Sed panor. putat ꝙ reſpectu clericoꝝ in minoribꝰ con ſtitutoꝝ qͥ ſunt ſine aliquo beneficio nō hꝫ locum ꝓ hoc facit qꝛ verbuꝫ ſce nō poteſt ad iſtos cōgrue adaptari. Seg aorerat̓ i. intelligenduꝫ in cōſtitutis in ſacris. qͥ ſargo mō pn̄t appellari ſa cerdotes. vt in. d. c. ij. Et licet hec ꝯſtitutio videat̉ penalis. ⁊ ſic reſtringēda tn̄ habito reſpectu quia excōicatio nō infligit/ p̄ſo facto: ſecus videt̉ dicen dum. Ex p̄dictis infert panor. ꝙ p̄lati poſſunt eē conſiliarij pͥncipis ſecularis. licet nō debeant eſſe officiales iuſticie exercēde. Nota vltimo ꝓ decla ratione huiꝰ verbi ſubiaceat. ẜm Panor. vbi sͣ. ꝙ qn̄qꝫ pena imponit̉ ꝑ verba futuri tꝑis denotan tia executōnē actus. ⁊ pena intelligit̉ impoſita ip̄o facto. Et in hoc caſu intellige. d. c. clericꝭ. ⁊. c. ſi qs. xvij. q. iiij. cū ſy. Nam verbū ſubiaceat. nō videt̉ ex ſua ſignificatione exigere miniſteriū alicuiꝰ: cū denotet executionē ſicut hoc verbū ſit. vnde ſi di catur: ſit excōicatus. Intelligit̉ ipſo iure. vt notat glo. in. c. qͥcunqꝫ. de here. li. vj. Aut pena imponit̉ ꝑ verba futuri tꝑis denotantia actus exercitium. ſeu facti miniſteriū. Et tunc venit imponēda ſententiā iudicis. Et hoc caſu ꝓcedit theorica cō munis. de qua vide in. c. ſi diligenti. de fo. compe. vbi dicit̉. ꝙ qn̄qꝫ lex ꝓmulgat̉ per verbuꝫ p̄terit. tꝑis. ⁊ regulariter eſt late ſentētie. de elec. cupiētes §. ceteꝝ in. vj. ⁊ in glo. in v̓. ſuſpenſos. Qn̄qꝫ v̓ba non ꝓferunt̉ in p̄teritū. Et tunc ſi ſunt verba de claratoria. ē canon late ſentētie. vt ſi dicat. decerni mus viribꝰ non carere. ꝓ hoc tex. cū glo. in. c. no uit. de his que fi. a pre. Si v̓o ſunt verba diſpoſiti ua. tunc ſi ſonant in futuꝝ ⁊ reſpiciunt actu iudi cis: vt priuet̉. excōmunicet̉. puniat̉. cauſam ꝑdat. ⁊ ſimilia. ⁊ in dubio eſt ferenda ſentētia. niſi adda tur verbū. ꝑ qd̓ appareat ꝙ ſit late ſentētie: vt ip̄o facto vel eoipſo. Idē dicendū de verbo omnino. nam intelligitur ipſo facto. Glo. eſt notabilis ẜm Bal. in. l. j.§. ſi pecunia. ff. depo. Idem de verbo. modis omnibꝰ.i. ipſo iure ꝑ glo. ſingularē in autē. defunc. ſeu fu.§. ſancimus. in v̓. modis omnibus Item licet verbū p̄ſentis tꝑis vel futuri nō intelli gatur ipſo iure. Tamē ſi diceret̉ tale quid caſſent et irritent. Intelligitur ipſo iure ẜm Bal. in ti. de pa. conſtan. c. j. coll̓. ix. Idē Ludo. ro. in ſuis ſingu laribus. Idem videtur dicendum de iſto verbo. mox. vt intelligat̉ ipſo iure per glo. in autētica. de inceſ. nup. Diceſimuſprimus contra ſpoliantes romipe tas aut alios xp̄ianos ꝓ negociatione vel alijs ho neſtis negocijs nauigio vectos aut capere aūt re bis ſuis ſpoliare p̄ſumunt. Illi etiā qui xp̄ianos nauiragin patientes ſpoliant rebus ſuis: niſi abla ta reddiderint excōmunicationi ſe nouerint ſub iacere. extra de rap. c. excommunicationi. Et nota ẜm Panor. ibi de mente Io. an. ꝙ primus caſus huius capituli eſt canon ferende ſentētie: exceptꝰ pirratis qui per ꝓceſſum annualem ſunt excom municati excōmunicatione papali. Secundꝰ v̓o caſus. d. c. eſt canon late ſententie. Ita tamen ꝙ p̄ cedat admonitio. vt dicit glo. ibi. Et ſic prima ꝑs intelligi poteſt de quoqꝫ nauigio. Idem Ioh̓. de lig. Et videtur cōmunis opinio ꝙͣuis Hoſtiē. re ſtringat ad maritimū. Nota tamen ꝙ ſpoliantes romipetas vel euntes ad curiā vel redeuntes pro cauſis agendis in curia. ſunt excōmunicati excō municatione papali per ꝓceſſum curie. Et nota. Panor. in. d. c. excommunicationi. vbi ex glo. vlti ma iuncto tex. dicit ꝙ vbi pena apponit̉ negatiue Ipſo iure pena non intelligit̉ inflicta: niſi p̄cedat admonitio vel ſaltē mora in nō faciendo. Et hoc idem tenet Io. an̄.ſ. admonitionē eſſe neceſſariā. licet glo. ibi in hoc nō firmet pedes. tamen ꝓ dicta opinione facit theorica Inno. in. c. extirpande.§. qui v̓o. de p̄ben. que ſolet multū allegari. ꝙ vbi pe na ponit̉ negatiue ſine appoſitione temporis ad hoc vt cōmittatur pena. requirit̉ admonitio p̄ce dens. Exemplū. dicit lex. Quicunqꝫ nō fecerit re ſidentiam ſit excōmunicatꝰ. hic requirit̉ admoni tio ẜm eum. quia nobis eſt occultum: an fecerit re ſidentiam ⁊ an habuerit iuſtā cauſam nō reſidēdi Sed per admonitōnē conuincit̉. Secus quando pena ponitur affirmatiue. vtputa. Quicunqꝫ tali hora intrauerit eccleſiam ſit excōmunicatus. nam non requirit̉ admonitio ẜm eum. quia licet nega ta lateant: facta tamē patent. Et valet multuꝫ iſta theorica ꝓ intellectu ſtatutoꝝ. Sed panor. dicit ſe nō ſecutū fuiſſe ſimpliciter iſtā theoricā in repeti tione illius.§. qui v̓o. Sed dicit ſe ibi cōcluſiſſe ꝙ quo ad deum pena eſt commiſſa. Ipſo facto ꝙ eſt in mora. Nam quo ad deū ceſſat ratio Inno. qͥa deo nihil latet. Et quicqͥd eſt certū nature eſt cer tum legi. ſed quo ad eccleſiā militantem poſſet iſta theorica ꝓcedere. Et hoc caſu requirit̉ admonitio Et ſic pōt iſta glo. reduci ad concordiā vt admoni tio ſit neceſſaria quo ad hoīes. ſꝫ ſola mora ſufficit quo ad deum. ¶ Uiceſimuſſecundus contra eos qͥ ledunt vel grauant aliquā perſonaꝫ eccleſiaſticam in ſe vel in ſuis: ſeu bonis ꝑ ſe vel ꝑ alios. eo ꝙ noluerint eli gere eos ꝓ quibꝰ rogabant̉. vt in. c. ſciant cuncti. de elec. li. vj. Sed nunqͥd huiuſmodi conſtitutio habeat lo cum in p̄ſentante patronū? Rn̄. glo. in. d. c. ſciant dicit ꝙ ſi patronus eſt clericus vel ꝑſona eccleſia ſtica: locū habebit dicta cōſtitutio. Si autē patro nus eſt laicus: locū non habebit pena: cū conſtitu

tio dicat clericos vel eccleſiaſticas ꝑſonas. Et glo. in v̓. eccleſiaſticas dicit. vt ſunt cōuerſi: templarij vel hoſpitalarij. qͥ licet nō ſint clerici: ſunt tn̄ eccle ſiaſtice ꝑſone. xvij. q. iiij. quiſquis. ¶ Uiceſimuſtercius cōtra vſurpantes ſibi de no uo iura vacantiū eccleſiaꝝ ac eaꝝ bona. vt in. c. ge nerali. de elec. li. vj. Quero qn̄ qͥs dicat̉ de nouo vſurpare. Rn̄dit glo. ibi de nouo.ſ. a. xl. annis citra. Quero an occupans iſta bona vacantia: ſit ex cōmunicatus ipſo facto. Rn̄dit panor. in. c. con queſtus. de fo. compe. poſt Io. an. ꝙ ad hoc vt qͥs incurrat iſtaꝫ excōicationē duo reqͥrunt̉. videlicet vt occupet cuſtodiā ſeu guardiam. ſcd̓o ꝙ virtute illius bona locoꝝ vacantiū occupet. altero defici ente locū habent iura antiqͣ. de fo. compe. cum ſit ⁊. d. c. conqueſtus. Et hec opinio eſt cōmunis. licꝫ aliqui contra. Uiceſimuſquartus cōtra electores ⁊ electos ad regimen vrbis rome. ꝯtra. c. fundamēta. de elec. li. vj. Et ibi ponit̉ ratio qͣre fuit facta iſta ꝯſtitutio et excōicatio.ſ. ꝙ nullus notabilis p̄eminentie pote ſtatis. ⁊ dignitatꝭ eligat̉ in ſenatorē.ſ. ne cū ſua po tentia poſſit ſibi dictā vrbē vſurpare ⁊ ſubiugare eccleſiā ⁊ romanū pontificē ſicut fecit Conradinꝰ: qͥ de venenoſa radice Federici quondā romani im peratoris exijt. Scd̓o ſtatuit̉ ibi. ꝙ nullus inferio ris dignitatis a p̄dictis eligatur vltra annū in ſe natore. ne habeat cauſam acquirendi in ea poten tiam et principatū: qua poſtea ſibi velit eius ſubiu none tempors ro gare dominiū. Diceſimuſquintus cōtra impedientes viſita tionē monialiū fiendā ꝑ ſuos ſuꝑiores: poſt moni tionē. vt in cle. attendētes. de ſta. mo. Nota ꝙ or dinarij debent viſitare monaſteria exempta et nō exempta. ⁊ illa q̄ non recognoſcunt ſuperiorē: niſi papā. Monaſteria v̓o exempta q̄ ſcꝫ ſunt ordinū exmptoꝝ. vt camaldulen̄. ciſtercien̄. mendicantiū ⁊ hmōi habent viſitare p̄lati eoꝝ. Et nota ar. per d. cle. ꝙ vbi papa vult ordinarios habere iuriſdi tionem in exemptos. exprimit ꝙ hoc faciāt aucto apoſtolica. ¶An autē ordinarij poſſint hanc viſitationē alte ri delegare. Car. dicit ꝙ ſic. ꝑ glo. notabilem in. c. fi. de of. or. ⁊ per. c. fi. de offi. del̓.§. his autē. a ꝯͣrio: quia ibi ꝓhibet̉ delegare is cui cōmittit̉ ꝙ ꝑſona liter viſitet. ¶ Quid ſi monaſterium ſubeſt abbatiſſe maioris monaſterij. Glo. cōcludit ꝙ ordinarius nō viſita bit. ſꝫ abbatiſſa. Et ſi illa nō poteſt exire. ꝑ aliū po terit viſitare. Quid de monaſterijs ſubiectis ſedi apoſtolice: xpea ſt que conſueuerūt ꝑ viſitatores capituloꝝ ꝓuincia lium ſingulis annis viſitari. ſicut monaſteriū mo nialium brachien̄. Dic ẜm Landul. ꝙ ꝑ ordinariū quia hec ſpālis ꝓuiſio viciat generalem. ¶ Querit̉ in eo qd̓ tex. dicit viſitationē fiendā ſin gulis annis. An ſufficiat ꝙ fiat in fine primi anni ⁊ in pͥncipio ſcd̓i. Dic per nota. in. c. in ſingulis. de ſta. mo. ꝙ nō. qꝛ ſic poſſet differri in caſu dicti capi tuli in ſingulis. vſqꝫ ad ſex annos in p̄iudiciū moExcōicatio. jͣ. Fo. LXXXVII. naſterij. Nec ſatiſfaceret iuri volēti ꝙ fieret de tri ennio in trienniū. Idē Ste. quia viſitatio fit ꝓpter cōmiſſa corrigenda. nō ꝓpter cōmittēda. Si ergo pͥma fuit ſufficiens. ſcd̓a nō habebit qͥd corrigat. Itē ſi in fine pͥmi anni ⁊ in pͥncipio ſcd̓i hoc fieret nō eſſet annus int̓ primā ⁊ ſecundā. ſꝫ biennium. Unde dr̄ ꝙ debeat eqͣliter diſtare. ar. de conſau. ⁊ affi. qd̓ dilectio. ⁊ ibi idē tenet panor. Exēplifican do de quodā ſtatuto padue. vt in ſingulis. qͣtuor menſibꝰ fieret cōſiliū ſuꝑ male ablatis. Fuit factuꝫ conſiliū in fine qͣtuor menſiū. querebat̉. nunquid in decima die ſequētis tꝑis. qͣtuor menſiuꝫ. poſſit fieri aliud conſiliū. Rn̄detur ꝙ nō. ne cōtingeret differri conſiliū ꝑ octo mēſes cōtra cōſuetudinem loci. Idē habet̉ in cle. ne in agro. eo. ti. ꝙ ſingulis menſibꝰ debent monachi cōmunicare. Nota etiā ẜm glo. ꝙ iſta viſitatio ex cauſa iterari poteſt etiaꝫ in exemptis. An autē iſte menſis habeat. xxx. aut. xxxj. dies? Dic ꝙ fieri debet cōputatio ẜm ꝙ mēſes occurrūt De hoc vide ſupra. Diſpenſatio. in fi. Et nota in verbo. impedire. ꝙ neceſſe eſt impedimentū p̄ce dere ⁊ admonitionē ſequi ad hoc. vt ſit locus pe ne dicte cle. attendētes. Hoc dico. quia qn̄qꝫ p̄la ti ſcribunt monialibꝰ ꝙ parent ſe certa die ad reci piendā viſitationē eoꝝ ⁊ in eiſdē lr̄is faciunt men tionē ꝙ nullus impediat. Talis em̄ monitio fieri debet vt deſiſtant ab illato impedimēto. vt locus ſit dicte pene. ꝓ hoc etiā facit qd̓ nota. in. c. in au dientia. de ſen. ex. vbi tex. dicit. ꝙ clericꝰ deponēs habitū ⁊ conſurā. ſi monitus ⁊cͣ. quia monitio p̄ ſupponit depoſitōnē habitus. ergo ſi fiat ante: nō eſt locus pene Sed nunqͥd ſi illato impedimēto fiat monitio nominatim: an v̓o ſufficiat generalis. Dici poteſt ꝙ ſufficit generalis. Nā vbi iura volunt fieri ſpe cialem monitionē expͥmunt vt in cle. j. de vj. ⁊ ho. cle. ⁊ in. c. ꝯſtitutionē. de ſen. ex. li. vj. Et optime fa cit qd̓ nota. ꝑ Car. in. d. cle. attendētes. vbi tradit hanc theoricā. ꝙ qn̄ iura reqͥrunt monitionē ⁊ nō fit exp̄ſſa mentio ꝙ fiat nominatim. ſufficit gene ralis. Et talis monitio debet fieri ꝑ viſitantē. Sin gularis autem perſone vel alterius non ſufficeret Et ſufficit vnica ex quo loquitur in ſingulari. Et hec nota. ¶ Sed querit̉ de quotidiana. q. Pone ep̄us ſta tuit ꝙ ingrediens monaſteria dyoceſis ſue ſit ex cōmunicatus. intrat quis monaſteriū monialiuꝫ exemptaꝝ. An incidat talis in excōmunicationeꝫ vigore dicti ſtatuti. Archi. ⁊ Federi. dicunt ꝙ ſic. Sed Io. de lig. dicit ꝙ non. Idem Io. an. ⁊ Cal. qui omnes diſputando. dicunt ꝙ ſubditus delin quens intra dyoceſim. ſꝫ in loco exempto nō liga tur ſtatuto epiſcopi infligentis. Pe. de an. in. c. vt animaꝝ. de conſti. li. vj. recitat vtramqꝫ opinionē Et reducit eas ad concordiaꝫ ſic. Aut p̄latus loci exempti habet iuriſditioneꝫ ep̄alem in dicto loco exempto. ⁊ tūc vera eſt opinio Io. cal. ⁊ ſequentiū Aut nō habet iuriſditionem ep̄alem. ⁊ ſic vera eſt opinio archi. ¶ Uiceſimuſſextus. Excōmunicati ſunt intran

tes monaſteria monialiū ordinis p̄dicatoꝝ in ca ſu nō conceſſo a cōſtitutionibꝰ eaꝝ vel ſine licētia miniſtri ordinis. aut alterius ab ipſo miniſtro ha bentis ſuꝑ hoc ptātem. a qua nō poſſunt abſolui p̄terqͣꝫ in articulo mortis: niſi a papa: vel miniſtro ordinis vel ab alio habente ſuꝑ hoc auctoritatem ſpālem ab aliquo p̄dictoꝝ. Ide de intrantibꝰ mo naſteria ſancte Clare ordinis minoꝝ in caſibꝰ nō conceſſis in regula ipſarū vel ſine licentia eoꝝ qui eam dare poſſunt. Nota tamen ꝙ in locis vbi ta les ſententie nunꝙͣ vel quaſi ſunt ꝓmulgate. ſi qͥs intraret talia monaſteria: neſciens talē ſententiaꝫ: ⁊ nō cauſa male faciendi: puto. ꝙ non incideret in ſententiā. cū ignorantia quaſi inuincibili laboret. Et hoc pōt trahi ex dictis. An. de bu. ⁊ Tho. Sꝫ ſi intrat laycus vel alia ꝑſona ad malefaciendum: tunc qͣꝫuis ignoraret ſententiā ⁊ etiā haberet iuſtā cauſam ignorandi nō excuſat̉ ẜm Pe. de pal̓. hec Archi. flo. ¶ Quid ſi monialis grauat̉ infirmitate euidenti Ita vt nō poſſit morari cū alijs ſine ſcandalo. An poſſit exire monaſteriū ſine licentia ſuperioris de conſenſu tn̄ monialiū. Uidet̉ ꝙ ſic ꝑ tex. ꝑiculoſo de ſta. re. li. vj. qui dū loquit̉ de eximitate ꝓpter in firmitatē nō facit mentionē de ſuꝑiore. ergo nō vi detur iſto caſu neceſſaria licentia. cū videat̉ ꝑ iſtd̓ ius conceſſa. Et ꝑ hoc ceſſat illud qd̓ poſſet in con trarium allegari: ꝙ monialis nō habeat velle ⁊ ſic nō poterit exire. quia qn̄ lex dat licentiā monacho aliquid faciendi: illo caſu habet velle: auctoritate illius iure licentiā dantis. vt notat glo. xij. q. j. nō dicatis. In contrariū facit. qꝛ ꝙ monachus exeat monaſteriū ſine licentia ſuperioris eſt ꝓhibitum. xx. q. iiij. monachū. Et ſic patꝫ ꝙ ex iure diſpoſitio ne requirit̉ licentia ſuperioris. ergo licet lex poſtea diſponat certo caſu. vt liceat exire monaſteriū. de bet intelligi cū licentia ſuperioris. ad hoc glo. no tabilis. in. c. apoſtolice. de dona. ⁊. xij. q. ij. bone rei vbi dicitur ꝙ licet ius det poteſtatē ep̄o donandi centeſimaꝫ intelligit̉ de conſenſu ſui capituli. licet hoc ibi non exprimat̉. cum ꝑ alia iura in alienatio nibus reruꝫ eccleſie talis conſenſus requirat̉. Ita dico in ꝓpoſito. licet ille tex. non dixerit de licentia ſuperioris. tamē intelligit̉: exquo ꝑ omnia iura in egreſſu talis licentia eſt neceſſaria. Sed Ge. in. d. c. periculoſo. dicit ꝙ ſi infirmitas eſt manifeſta: et ſcandaloſa. ⁊ poteſt haberi in breui conſenſus ſu perioris. tunc credit illū requiri debere ꝑ rōnes fa ctas. Si v̓o in breui nō poteſt obtineri. puta. quia erat in remotis. exquo talis erat infirmitas ꝙ po terat exire ad tēpus donec curaret̉ ⁊ poſtea redire ⁊ ſic iſta monialis exeat monaſteriū ꝓpter inſtan tem neceſſitatē. Et ꝓpter hoc credit Ge. ꝙ iſta mo nialis iſto caſu nō incurrat ſententiā excōmunica tionis latā per ſuperiorē ſimpliciter contra exeun tes monaſteria ſine licentia. quia nō eſt veriſimile ꝙ ꝓferens intelligeret iſto caſu iſtaꝫ ligari. Ad qd̓ facit dicto capitulo periculoſo. in.§. verum. vbi ſi nō pōt obtineri vt homagiū fiat ꝑ ꝓcuratorē po teſt abbatiſſa exire monaſteriū: donec homagiuꝫ preſtetur. ¶Excōicatio. j. iceſimuſſeptimus cōtra illos qui vocant̉ ad dirigendas moniales in electionibꝰ ab eis facien dis: niſi abſtineant ab his ꝑ que inter eas poſſꝫ in ipſis electionibꝰ oriri diſcordia: vel iam orta nutri ri. de elec. idēnitatibꝰ. li. vj. M8 Querit glo. qͥ ſunt iſti qͥ poſſunt incidere in hāc excōmunicationē. Rn̄dit. puta religioſi: cōſiliarij aduocati. diſcreti viri qui vocarentur ad dirigen das moniales circa modum electionis: ab ipſis fa ciende. ¶Sed quero: quia dicit̉ hi in maſculino genere. quid ſi vocarent mulieres religioſe vel alie diſcre te. An ſi contrafacerent: inciderent in excōmuni catōnē. Rn̄dit glo. ꝙ ſic. Itē nota ex tex. ꝙ hec pe naͣ locū habet nedū in his qui vocant̉ ad dirigen das moniales regulaꝝ approbataꝝ. ſꝫ etiaꝫ in his qui vocant̉ ad dirigendas illas: que non renunci ant proprijs: nec faciunt profeſſionē regularem in vna de religionibus approbatis. ſed viuunt ſicut canonici ſeculares in ſecularibꝰ eccleſijs: niſi abſti neant a p̄dictis incurrunt excōmunicationeꝫ. hec habent̉ in dicto capitulo īdemnitatibus. ⁊ ibi no tatur ꝙ abbatiſſa debet complere. xxx. annū. ⁊ de bet eſſe virgo. Nam ẜm Archi. ibi. Abſonum eſt ꝙ corrupta preſit virginibus. Et ſic nec etiam vi dua poteſt eſſe abbatiſſa qͣntumcunqꝫ caſte vixe rit in monaſterio. Itē debet eſſe de legitimo ma trimonio nata. Coη5ηoz6 S ¶ iceſimūſoctauus contra illos qui ꝓcurant ꝙ conſeruatores dati ſe intromittant de his q̄ eis non licent. de offic̄. deleg. hac conſtitutione. libro Quero qͥ dicunt̉ conſeruatores. Rn̄dit glo. in c. j. de df. del̓. li. vj. ꝙ ep̄i poſſunt dici cōſeruatores quia habēt conſeruare viduas ⁊ pupillos ⁊ orpha nos ab oppreſſionibꝰ ⁊ iniurijs. extra de fo. cōpe. ex ꝑte. interdū dant̉ iſti cōſeruatores. vt defendāt contra latrones ⁊ p̄dones. interdū ꝯͣ eos qui eoꝝ pͥuilegia infringunt. interdū latius. vt defendant ab iniurijs ⁊ offenſis. ⁊ in nullo dictoꝝ caſuū ha bent iudicialem indaginē.i. non poſſunt ꝓcedere per viam iudicij. De manifeſtis ergo ſolum ha bent cognoſcere. Et intellige manifeſta illa que no toria ſunt. ⁊ ita patentia: ꝙ nulla probabili tergi uerſatione celari poſſunt. de cohabitatione cleri corum. c. fi. Sed quid ſi negetur offenſa notoria. negacio ne em̄ videtur res fieri dubia. C. qui. ad liber. pro cla. non licet. l. iij. Dic ꝙ probationes bene recipi et conſeruator. ſcilicet an factum ſit notorium. vt ſic videat an ſua ſit iuriſditio. de reſcriptꝭ. ſuper li teris. al̓s enim iſtorum officium eſſet inutile. Et ſi inueniet factum notorium. procedet. al̓s deſiſtet Non enim habet poteſtatem defendendi ſimpli citer iniuriam. ſed qualificatam notoriam. Sic er zo conſeruator habet vocare reum. ⁊ ſi confiteat̉ factū. bene quidē. Et ſi negat ſuper notorio. ꝓba tiones recipiet. Si autē confiteat̉ factum. ſed dicit ſe illud ſuo iure feciſſe. dicunt quidam ꝙ vlterius ſe intromittere non debet. Alij contra. dicentes ꝙ probationes recipiet ſuper notoria offenſa. al̓s

facile eſſet conſeruatorum officium deludere. vn̄ ſi videat̉ cōſeruatori ꝓbabilis negatio non ꝓcedet. al̓s puniat ſicut notorium. ¶ Quero an conſeruator nedum offenſam iam fa ctam poſſit punire. ſed etiā inferendam? Rn̄. glo. ¶ Quero: qꝛ in. c. fi. de off. dele. li. vj. dr̄. ꝙ ſciēter ſe nō intromittāt: niſi de manifeſtis iniurijs. quid gͦ ſi ꝑ ignorantiam iuris hoc faciunt: vel ꝑ ignoranti am craſſam: vel affectatā? Rn̄. glo. ꝙ in excōicatio nem incidunt. de re. iur. ignorantia. li. vj. ¶ Quero: qꝛ hic dr̄ ꝙ ſi iſti conſeruatores ſe intro mittant p̄terqͣꝫ de manifeſtis iniurijs ſunt ſuſpen ſi ab officio ꝑ annum. Nunquid etiam a bn̄ficio? Rn̄. glo. ꝙ ſic: qꝛ eſt eius ſequela. xxxij. diſt. c. p̄ter. lxxxj. di. c. ſi qui. ¶ Quero: vtrū alius ꝙͣ papa poſſit dare iſtos con ſeruatores. Io. an. videt̉ concludere tales cōſerua tores ꝑ ſolos romanos pontifices dari poſſe. Qd̓ ꝓbat dictum. c. j. dum dicit concedimus. ⁊. d. c. fi. vbi a ſede apl̓ica concedit̉. EEt ſic legatus hoc non poteſt. ¶ Uiceſimuſnonus cōtra ꝓcurantes abſolutōeꝫ a cenſuris eccleſiaſticis ꝑ vim vel ꝑ metū extorquē tes. extra qd̓ me. cā. abſolutōis. li. vj. Quid ſi iniuſta erat excōicatio? Rn̄. glo. ꝙ etiā Il deber eſſede eſt excōicatus. quia humiliter debet petere abſolu tionem. Quero de qua ſuſpēſione hic loquit̉? Rn̄. glo. indiſtincte: ſi quis compellat: vel extorqueat abſo lutionem vel reuocationē ſuſpenſionis. ſiue ab of ficio: ſiue a beneficio: ſiue ab ingreſſu eccleſie. eſt ex onſeruatores. Rn̄dit glo. cōicatus. Quid ſi excōicatio eſt ꝑ metuꝫ extorta.i. ꝙ quis p̄i poſſunt dici compulerit iudicem vt aliquem excōicaret? Rn̄ glo. ꝙ valet excōicatio: pōt tn̄ ꝑ exceptionem elidi: extra de fo. cō vt ibi notat̉. Quid ſi quis intulit metum. tn̄ iudex ꝓpter hoc dones. interdū ꝯͣ eos. abſoluere noluit? Rn̄. glo. ꝙ talis inferens nō eſt jlatius. vt defend excōicatus. odictoꝝ caluū ha Quid ſi non excōicatus intulit metū ſed alius? Rn̄. glo. ꝙ inferens erit excōicatus. Sed nunquid in p̄dicto caſu ipſe excōicatus: ſu ſpēſus: vel interdictus incurrit hanc penam ſi ali us ꝓ eo: vel eius nomine metum intulit? Rn̄. glo ſa. ꝙ ſic. ſi mandauit: vel eius nomine factum ra tum habuit. de elec. ſciant. lib̓. vj. ⁊ de ſent. ex. cum quis. eo. li. Quid ſi abſolutor qui ꝑ metum abſoluerat. po ſtea ratum habuit id qd̓ ꝑ metū fecerat? Rn̄. glo. ꝙ nihilominus ſunt excōicati metū inferentes. qꝛ ſtatim ab initio ligati fuerūt. Sed quid ſi quis nō inferat metum in corꝑe. ſed ꝑ penā amiſſionis re rum cōpellit abſolui? Rn̄. glo. ꝙ eſt excōicatus. Sed quid ſi cōpulit ꝑ vanū metū. de quo time re nō debuit. nunquid locū habet hec pena? Rn̄. glo. ꝙ nō. qꝛ talis metus nō inducit reſciſſionem: nec ꝓprie appellat̉ metus. ff. qd̓ me. cā. l. metum. Il le ergo metus qui putat̉ iuſtus ad reuocandum ea que ꝓpter illum fiunt: facit incurrere excōicationē. alius ꝟo non. ¶ Excōicatio. j. Fo. LXXXVIII. Quis aūt dicat̉ iuſtus metus? Rn̄. Pe. de an. ꝙ metus mortis: vel cruciatus corꝑis: vl̓ talis qui poſſet cadere in conſtantē virum. qd̓ arbitrio iudi cis relinquit̉. Quero quō cognoſcet̉ vtrum metu publice po teſtatis aliquid gerat̉: Dic hoc relinqui iudicis ar bitrio. Quero an metus cōminate excōicationis ſit cē ſendus iuſtus? Dic ꝑ noͣ. ꝑ doct. in. c. cū dilectꝰ. qd̓ me. cā. ꝙ aut excōicatio eſt iuſta ⁊ nō excuſat. impu tandum em̄ eſt illi qui ſe talem reddidit: vt poſſet excōicari. Aut eſt iniuſta. ⁊ tunc excuſat. qꝛ eſt ma xima pena. ¶ An aūt hec conſtitutio habeat locum in excōica tione minori? Dic ꝙ nō. de qͦ videsͣ. Abſolutio. j. tem nota ẜm Pe. ꝙ ſicut requirit̉ metus qui poſ ſit cadere in conſtātem virum ad reſciſſionē actus Ita requirit̉ dolus qui poſſit cadere in prudentiſ ſimum. Si quis ergo inducit̉ fatuitate ad actum gerendū. ex hoc nō pōt p̄tēdere ſe deceptum dolo Quia fatuitas que eſt ſil̓is late culpe. cum dolo al terius compenſat̉. ¶ Quid auteꝫ ſit vis: ⁊ quid metus. Dic ꝙ vis eſt maioris rei impetus: cui reſiſti nō poteſt. ſcꝫ como dum. ff. eo. l. j. Metus aūt eſt inſtantis: vel futuri periculi cā iuſta mentis trepidatio. Et exigit̉ ꝙ p̄ ſens ſit metus. licet futurum periculuꝫ. Et dicitur metus. quaſi mentem tenēs. Uis tamen plus eſt ꝙͣ metus. Que aūt ſit differentia inter abſolutionem ⁊ re uocationem. Glo. dicit ꝙ pōt dici abſolutio ſolen nis que fit iuxta formam eccleſie. reuocatio verba lis ſine ſolennitate: vel vbi tenuit excōicatio locuꝫ habet abſolutio. vbi nō tenuit reuocatio. vel refert̉ euocatio ad abſolutionē ad cautelā. ¶ Triceſimus contra fingentes fraudulenter ca ſum ꝑ quē iudex ad aliquā muliereꝫ ꝓ teſtimonio mittat vel vadat: extra de iudi. c. mulieres. lib̓. vj. Et ab hac excōicatione ordinarius abſoluere pōt. Querit Ioh̓. an. vtrum hec pena locum habeat in iudice laico. Rn̄. ꝙ ſic. Item nota ẜm eum ꝙ ſi quis ꝓcurator: vel pars noīat aliquā mulierem in teſtem: vel fingit caſum aliquē. dicendo talem eſſe ſuum debitorem in centum: de qua re teſtis eſt ta lis mulier. Et hoc facit ad hunc finem. vt iudex va dat vel mittat ad eam pro teſtimonio excōmunica tus eſt. Quero an eo ipſo ꝙ quis fingit contra iſtam cō ſtitutionem. ſit excōicatus. Rn̄. Io. an̄. ꝙ nō. Im mo expedit ꝙ iudex ꝓduxerit eam ad effectū eun do vel mittendo ad eam. qꝛ verba ⁊cͣ. Triceſimuſprimus cōtra illos qui cōpellunt p̄ latos ſeu capitula ad ſubmittendū laicis vl̓alienā dum bona immobilia eccleſiaruꝫ ſeu iura. extra de re. ec. nō ali. c. hoc cōſultiſſimo. in. vj. No. ẜm Io. mo. ⁊ Pe. de an. ꝙ ꝓhibe̓t̉ h̓ qͥdā modi alienatōis vel donatōnis in rebꝰ īmobilibꝰ. Nā an̄ iſtā cōſti tutōꝫ p̄lati opp̄ſſi ꝯͣ opprimētes īuocabāt nobiles ad ſuā defēſionē ⁊ potētes: faciēdo eos aduocatos vel defenſores locoꝝ. E ꝓpt̓ hoc illi vendicabāt ſibi quoddā ius dn̄ij vel aduocatōnis in eccleſijs ſiue

Excōicatio. jͣ. locis defenſis. Et refert Guil̓. ſę vidiſſe multos p̄ latos faciles ad talia. Et qn̄ꝫ nobiles ſubmittebāt alios: vt opprimerent ad p̄dictum finem: a quo vt abſtineāt vidētes p̄latis ſubmiſſiones iſtas peni tus interdictas: ꝑ iſtam cōſtitutioneꝫ eſt ꝓuiſum. Primo ꝙ clerici nō audeantꝭ ſubmittere. Scd̓o ꝙ laici nō faciant eos ſibi ſubmittere a clericis ꝑ hāc viam directam vel indirectā. ſubmittēdo moleſta tores: vt poſtea ſub colore defenſionis ⁊ patrocinij illarū rerum ſibi ſubmiſſarū eccleſie defraudentur vendicando ſibi ius dn̄ij. Nam iſti ſubmittebant moleſtatores. Et poſtea dicebāt ſacerdoti ſubmit te mihi hanc rem. Et iſte non audebit me moleſta re. vn̄ ſacerdos fatebat̉ ſe habere ab illo talem rem et poſtea facta ſubmiſſione volebant verū ius ha bere: ⁊ dn̄ium rei vendicare. Nota ẜm glo. ⁊ Pe. ꝙ hec ꝓhibitio ſolum locū habet in rebus immo bilibus ⁊ iuribus eccleſiarum. Triceſimuſſecūdus. ꝯtra impediētes litigare in foro eccleſiaſtico corā delegato vel quocunqꝫ alio iu dice eccleſiaſtico in his cauſis que de iure vel cōſue tudine pn̄t ibi exerceri: extra de immu. ec. qm̄. li. vj ¶ Quero qꝛ dr̄ in tex. nullatenus abſoluat: niſi ſa tiſfecerit ⁊cͣ. Quid ſi an̄ ſatiſfactionē talis fuerit ab ſolutus? Rn̄. Archi. dicit ꝙ talis abſolutio nō te net. lr̄a ibi ſpāliter ꝓhibente. Sed Ge. in. d. c. qm̄: videt̉ tenere ꝯtrariū: dicens. ꝙ qn̄ ptās dat̉ al̓s nō habenti: ſi nō ſeruauerint formā nō valet actus: vt notat glo. ſingularis in cle. j. de iur̄. patro. Sed qn̄ al̓s habenti ptātem a lege abſoluendi fit ꝓhibitio licet nō ſeruet̉ forma valet ipſo iure abſolutio: vt in c. venerabilibꝰ.§. vbi de ſen. ex. in. vj. Cum igit̉ or dinarij habeant ptātem abſoluēdi a ſnīa canonis nō reſeruantis: vt in. c. nuꝑ. de ſent. ex. ergo videt̉ ꝙ valeat. Idem Panor. in. c. dilectus. el. ij. de pre ben. Predicta intellige: niſi apponeret̉ clauſula de creti irritās actum. Nam in hoc caſu: ſiue ordina rius: ſiue alius quicūqꝫ al̓s habeat ptātem: ſiue nō nihil facit abſoluendo: niſi ſeruet formam manda ti. Et hec nota. ¶ Triceſimuſtercius. cōtra dn̄os ꝓhibentes ſub ditis: ne clericis vendant: coquāt ⁊ hmōi: vt in. c. os. de immu. ec. li. vj. Quid ſi iſta ꝓhibitio ſit ꝑ illū qui nō habet dn̄i um: Be. dicit. ꝙ nō eſt locus pene ꝑ verbum. ſub ditis ſuis. Et exponit illud tēꝑale ꝓ ſeculari dn̄io. Et nota ꝙ licꝫ iſti quo ad verba nō videant̉ infrin gere libertatem: tn̄ infringunt quo ad mentem: fa ciendo fraudem de ꝑſona ad ꝑſonā. de quo vides. Donatio. j. ¶ Sed pone ꝙ de nouo fiat ſtatutū: ſicut in mul tis ciuitatibus ytalie: ne quis vendat vel donet rē immobilem alicui nō ſubeunti onera cōis ⁊cͣ. An ꝑ talia ſtatuta includant̉ clerici vel eccleſia: Ge. di cit ꝙ taliter ſtatuentes nō includunt̉ hac pena: ex quo non fuit in ſtatuto exp̄ſſum de eccleſia vel cle ricis. Secus ſi extenderet̉ ad eccleſiam. Et iudex ſe cularis poſſet illos ſtatuentes cogere ad declaran dum ſtatutum vt non reſpiceret cōtractus factos vel fiendos cū eccleſia. Io. an. in nouella. ⁊ Uin. ⁊ Abb. dicunt ꝙ ſtatuto laicorum facto ꝓ commu ni vtilitate: puta. ꝙ vadens de nocte ſoluat tantū: clerici nō ſunt ſubiecti: ſed ꝑ ſuum iudicem ſunt ar tandi. Secus dicunt in banno in paſcendis peco ribus: vel ad aquam ducēdis. tunc em̄ tenent̉ pa ſtores de damno propter mercedem quam accipi ¶Triceſimuſquartus. contra facientes: vel man dantes chriſtianum interfici ꝑ aſſaſinos: extra de homi. ꝓ humani. in. vj. Nota ꝙ aſſaſini fuerunt: et forte adhuc ſunt quidā infideles: qui ex quibuſ dam falſis opinionibus in quibus fuerunt enutri ti. defacili mittebantur ad occidēdum chriſtianos non curantes ſi ob hoc occidendi eſſent ipſi. Et cū de iſtis ſimpliciter loquat̉ ad alios homicidas nō extendetur ẜm Archi. Et nota glo. in verbo man dauerit: que vult ꝙ etiam ſi reuocauerit mandatū re integra. nihilominus incurrat penam: cum ex ſolo mandato iam prius ligatus eſſet. Item rece ptantes: vel defendentes: vel occultantes: eandeꝫ ſnīam excōicationis incurrunt. Et ſi fuerit p̄latus vel ꝑſona eccleſiaſtica: depoſitōnem a dignitate or dinis. honore: officio ⁊ bn̄ficio: incurrit ipſo facto: et ep̄os etiā comp̄hendit ẜm glo. Quid ſi mandat occidi iudeum vel paganum?: Rn̄. Pe. de mente Io. an̄. ꝙ nō eſt excōicatus. Et ideo dicit Io. an. ſe defendiſſe quendam p̄latum: cōtra quem fuerat ꝓbatum. ꝙ fecerat homines oc cidi ꝑ aſſaſinos. Sed cum homines illi potuiſſent non eſſe xp̄iani. non erat ſufficiens ꝓbatio. Nota etiam ẜm Io. de imo. ꝓut recitat Ge. ꝙ iſte tex. in telligit̉ indiſtincte de aſſaſinis: ſiue ſint liberi: ſiue ſerui. Siue ſint ſub dominio aliquorū ſiue nō. An autem ꝑcutiens clericum diffidatum ſit ex cōicatus? Dic ꝙ nō. de hoc videsͣ. Degradatio in ¶ Triceſimuſquintus. contra clericos locātes do mos manifeſtis vſurarijs alienigenis ad fenus ex ercendum. extra de vſur. in. vj. c. j. ¶ Nota ẜm glo. in verbo. alienigenas. ꝙ hec con ſtitutio nō extēdit̉ ad inde genitos: qꝛ nō eſt tantū ſcandalum. tamen ſunt al̓s puniendi. Et dato ꝙ iſti alienigene eſſent ciues: vel incole locum habet hec conſtitutio in eis. Et capit̉ hic alienigena ꝓ eo qui non eſt de terris illius dominij: ad cuius terri torium ſe tranſfert. Ideo ſi vſurarius manifeſtus tranſferat ſe de vna terra ad aliam eiuſdem domi nij immediati. non habet locum iſte tex. quia non dicit̉ alienigena: quia eſt penalis. Ideo debet ſtri cte intelligi. Et ideo ꝑ p̄dicta non comprehēdit in digenam.i. qui habet originem ibidem: vel eorum patrem. Et hoc ſecuti ſunt Guil̓. Bar. ⁊ Fran. re ferens ſe habuiſſe a cōpoſitoribꝰ huius cōſtitutōis apud lugdunū. Io. tn̄ an. in nouella videt̉ dicere ꝙ ſi talis oriundus ſit de vna ciuitate. ⁊ in alia ciui tate eiuſdem dn̄ij ꝑmittit̉ habitare. eſt locus huic Quis autem dicat̉ oriundus de ciuitate. Dic ꝙ ille dicitur. qui ibi. vel in vico ciuitatis illius ortus eſt. ff. ad munici. qui ex vico: vel etiam ſi pater eius inde originē duxit. ff. ad munici. l. aſſumptio. In cola v̓o dicitur qui venit ad habitandum ⁊ conſti

tuendum ſedem cum maiori parte fortunarum ſu arum in aliqua ciuitate: vel opido. dummodo ha bitauerit ibi ſpacio. x. annorum. hoc ꝓpoſito: vt in de non recedat. Iſte ꝓprie dicit̉ contrahere domici lium ⁊ incolatum ẜm legiſtas. Tamen ẜm canoni ſtas: exquo detulit res ſuas ad aliquem locū. cum ꝓpoſito manendi dr̄ adeptus domīcilium. De quo dic. vt sͣ. Confeſſio. iij. Quero: an iſte tex. babeat locū: ſi fuerit vniuer ſitas ſecularis. Clericus piſanus intelligit de vni uerſitate eccleſiaſtica. non ſeculari. Guil̓. et Archi. intelligunt de vtraqꝫ. Ut ſic generaliter dictum ge neraliter intelligatur. Ioh̓. an. dicit. ꝙ iſte intelle ctus eſt nimium rigoroſus. ⁊ includeret totum or bem iſtud interdictum. Ideo prior intellectus ſibi magis placet. Pe. tenet opinionem Archi. Hoſti tenet ꝙ loquitur de vniuerſitate eccleſiaſtica. Idē Pau. Idem Io. de li. Idem Io. de fan. dicens. ꝙ hoc probat verbo. ceterum. quod aduerſatur pre cedentibus. Io. de imo. dicit ꝙ iſta opinio eſt tenē da per regulam in penis. de reg. iur. Sed dicit. ꝙ de rigore iuris: forte alia eſt verior. Et nota Geme. ym. Fran. ꝙ requiritur monitio anteqͣꝫ laici com pellant̉. Et dicit. ꝙ ordinarij ſunt valde negligen ¶ Quero: qui dicantur vſurarij manifeſti? Rn̄. Glo. ꝙ illi de quibus eſt notorium de iure: vt quia confeſſi: vel condemnati: vel eſt notorium de facto vt quia habet operis euidentiam. quod nulla po teſt tergiuerſatōne celari. vt quia tenet altare para tum. Manifeſtus etiam vſurarius dicitur ille qui ex coniecturis probatus eſt vſurarius. licet directe non ſit probatum contra eum ẜm Bald. in. l. cum proponebatur. de le. ij. Uel ẜm Barto. dicit̉ ma a contra dericos locātes d nifeſtus vſurarius. ſcilicet eo ipſo ꝙ indifferenter in camera ſua mutuat ad vſuram cuilibet poſtulā nis ad fenuse ti. licet altare nullum teneat. Ita dicit in. l. iij. ff. de fur. vnde ſufficit hec probatio: ſine alia probatione per epiſcopum facienda. Adde etiam vnum. ꝙ di ſpoſitio huius capituli. vendicat ſibi locum in ex ercentibus vſuras etiam ſub colore alicuius con tractus: puta. vendendo vel emendo. Et hoc te net Ioh̓. an. in nouella. in. d. c. j. Et hoc idem tenet Ge. hic. Et nota pulcerrimum dictum Panor. in c. ad noſtram. de emp. ⁊ ven. qui querit. An teſta mentum iſtorum qui vendunt rem carius ꝓpter ſolutionem dilatam. ſit ipſo iure nullum per diſpo ſitionem capituli qͣꝫqͣꝫ. de vſur. in. vj. preſupponen do. ꝙ hoc ſit publicum et indubitatum: vtputa. quia eaſdem merces: precio incontinenti ſoluto vē dit pro certo precio. ſed cum vendit ad credentiam eaſdem merces: vendit pro maiori precio. Et Pa nor. dicit ſe conſuluiſſe ꝙ teſtamentum eſſet nullū quia tales ſunt vſurarij: vt eſt tex. ſimilis in. c. na īcipitate. ⁊ in pa aii uiganti. de vſur. Et publici ſunt exquo publice ex ercēt: vt patet in libris eorum. quod bene notabis Hec Panor. QQuero qn̄ currat tp̄us trium menſium? Rn̄. glo. ꝙ a tꝑe publicatōis: regulariter ligat conſtitu tio. de poſtu. pri. c. j. Interdū tn̄ auget̉: interdū mi nuit̉: vt hic. ſ Excōicatio. j. Fo. LXXXIX. Sed quid ſi ſimpliciter vnus denunciat dn̄o? Rn̄. glo. ꝙ ꝓpter ſimplicem vnius denunciationē non debet dominus terre illorum illum qui dr̄ eſſe vſurarius expellere. Sed tunc debet inquirere. Et ſi verum eſſe reperit: expellere. ¶ Sed quid ſi locauit vſurario: quem tamen vſu rarium ignorabat: vel non locauit ad exercendum fenus? Rn̄. glo. ꝙ probabilis ignorantia eum ex cuſat. Quod verum dic ẜm Archi. ſi homini igno to locauit: vel noto qui non conſueuit exercere vſu ras. Sed ſi homini noto ⁊ conſueto exercere publi ce vſuras locauit. preſumitur ꝙ ad hunc finē loca uerit. arg. de pig. illo vos. Idem dicas ſi titulo pi gnoris. commodati: vel precarij ⁊ huiuſmodi con cedat. vt ibi. ſub alio quocunqꝫ titulo concedat. Quid v̓o ſi donat vel vendit? Rn̄. ẜm Guil̓. dur. ⁊ Archi. ꝙ incurrit excōmunicationem. quia tales ſunt tituli. ff. pro dona. C. de vſuca. pro dona to. ⁊ pro emp. ⁊ verbum concedat: generale eſt vt accipiatur ẜm naturam contractus cui adijcitur. arg. ff. loca. ſi vno. Glo. v̓o dicit. ꝙ ſi donat: vēdit: vel permutat. non videtur habere locum hec con ſtitutio. per verbum. concedat. quod ſolum vſus cōceſſionem. non dominij tranſlationem denota re videtur. Sed Dir. lib̓. iij. tenet primum quod vi detur tutius. Quero hic dicitur ꝙ ſi iſti permittentes habita re vſurarios manifeſtos in terris ſuis. vel locātes domos ſuſtinuerint penam excommunicationis: vel ſuſpenſionis per menſem animo indurato: ꝙ qͣꝫdiu tales vſurarij ibi morantur. terre iplorum ec cleſiaſtico ſubiaceāt interdicto. Nunquid recedē tibus: vel expulſis vſurarijs. erūt interdicti? Re ſpon. Gloſa. ꝙ non. Et ſic non erit neceſſaria rela Quero. An predicte pene habeāt locum in vſu rarijs iudeis? Rn̄. Ge. in. d. c. j. ⁊ Laurē. de flo. in tractatu ſuo de vſurꝭ dicūt ꝙ ſic: cū tex. indiſtincte loqͣt̉. Sicut ⁊ cle. ex graui. e. ti. q̄ ꝯp̄hēdit etiā iude os vt pꝫ ꝑ glo. ibi. ſuꝑ v̓. cēſurā. Idē Pau. de elea. Idem Bal. in quodā cōſilio quod incipit inter iu deos: vbi dicit. ꝙ clericus locans domum iudeis ad publice fenerandū: ipſo facto eſt excōicatus. ꝑ d. c. j. Inuenit̉ tn̄ ꝙ papa Eugenius. iiij. declar a uit ꝙ omnes pene que ponūt̉ in. d. c. j. nō habent locum ſi ꝑmittant̉ iudei habitare ⁊cͣ. Cum Io. an. dicat in nouella. ꝙ hoc factum fuit ꝓpter florenti nōs. piſtorienſes: ⁊ aſtenſes. qui ibant circuiendo ciuitates et caſtra. ¶ Triceſimuſſextus: cōtra illos qui concedunt re p̄ſalias cōtra clericos: vel eorū bona: vel generali ter cōceſſas: extendētes ad eos: quā cōceſſionem ſi ue extēſionē ſi nō reuocauerint infra mēſem: a tꝑe cōceſſionis: vel extenſionis: ſingularis ꝑſona excō municationē: ⁊ vniuerſitas: interdictū incurrit: ex tra de iniur. c. vnico. li. vj. ¶ Quid ſi clericus principalis debitor. cuius occa ſione ſunt repreſalie conceſſe captus eſt. an hec de cre. habeat locum? Rn̄. glo. ꝙ nō. tum qꝛ idē gra uat̉ ꝓ ſeipſo. ⁊ ſic ceſſat rō tex. ibi. in quibꝰ alius ꝓ alio grauatur. Tum quia conſtitutio eſt penalis. ¶S iiij

Ideo reſtringenda. Et nota ẜm glo. in ver. eccleſi aſticis. ꝙ illud verbum. eccleſiaſticis. comprehēdit dericos: tēplarios: hoſpitalarios: conuerſos ⁊ deo deuotos. xij. q. j. duo. Iteꝫ nota ꝙ differētia eſt in ter extendere ⁊ concedere repreſalias. quia ciuitas vel ſuꝑior dr̄ concedere. Sed ille cui concedunt̉ dr̄ extendere. Puta. qꝛ ciuitas bononie dedit repreſa lias ciui ſuo contra florentios. qui extēdit illas ad clericos. hec Glo. QQuero. quia dicit̉ in text. ꝙ ſi infra menſem nō reuocauerint ⁊cͣ. quid ſi infra menſem iſtum ꝓceſ ſum fuit ad actuꝫ. quia fuit eccleſiaſtica perſona ꝓ alio pignorata. id eſt repreſalia facta contra eam? Nunquid hec pena habebit locum infra mēſem. Rn̄. glo. ẜm Barto. ꝙ in ſtatum priſtinum reuo candum erit infra menſem. de ſen. ex. quicunqꝫ. li. vj. vel ẜm Guil. reuocatio re integra fieri debet an teqͣꝫ ꝓcedat̉ ad actum. al̓s locum habet pena. ¶ Quero vtrum poſſint concedi ꝓ credito clerici vnius dyoceſis contra clericum alterius dyoceſis. Rn̄. glo. ꝙ non. Quero an per iſtam decre. corrigatur capituluꝫ dominus noſter. xxiij. q. ij. vbi concedunt̉ repreſa lie. quando ciuitas vindicare negligit. quod a ſuis improbe factum eſt. Rn̄. Glo. ꝙ non. Sed ſolum ſtatuit ꝙ ꝓ delicto: vel credito alterius contra ec cleſiaſticas perſonas concedi vel extendi non poſ ¶ Triceſimuſeptimus. quādo quis ab excōmuni catione abſolutus fuit in articulo mortis. vel alio impedimento. ſi ceſſante articulo mortis vel impe dimento non repreſentet ſe qͣꝫcitius poterit. ei a abſolui debebat. reincidit in eandem ſentētiam ex cōmunicationis. Item quando aliqui abſoluunt̉ a ſede apoſtolica vel legato. ⁊ iniungitur eis ꝙ ſe p̄ ſentent ordinarijs. vel alijs ſuſcepturi penitentiā et paſſis iniuriam ſatiſfaciant. Similiter ſi hoc nō faciant cum hoc cōmode poterunt. reincidunt in eandem ſententiam: vt in. c. eos. de ſent. ex. lib̓. vj. Et nota ẜm Panor. in. c. quod in dubijs. eo. ti. ꝙ detentus infirmitate: licet non ſit in articulo mor tis: poteſt abſolui ab inferiori. Satis eſt enim hūc teneri impedimento: vt non poſſit ire. Innoc̄. eti am declarat quoſdam caſus. in quibus abſoluen dus per ſedem apoſtolicam regulariter pro violen ta manuum iniectiōe. abſolui poteſt citra ſedē apo ſtolicam. Sed ceſſante impedimento tenetur ſe p̄ ſentare ſedi apoſtolice. Primus eſt infirmitas. Se cundus inimicicia. Tercius inopia. Quartus ſer uilis conditio. de his dictū eſt sͣ. Abſolutio. ij. Idē de eo qui tenet̉ in vinculis. Quero. quia dicit̉ in. c. ea noſcit̉. eo. ti. ꝙ abſolu ti tēpore neceſſitatis debēt: neceſſitate ceſſante adi re papam vel legatum. nunquid ſufficiat legatus dum eſt in tranſitu. Inno. ponit duas opiniones. Quidam dicunt ꝙ ſic. Sicut em̄ poſſunt abſolue re. Ita ⁊ hoc mandatum iniungere. Alij cōtra: qꝛ in tranſitu poſſunt abſoluere ꝓpter periculum mo re. ⁊ tunc acceſſorie iniungere mādatum. Sed mā dare principaliter non poſſunt. Sed debet recur ri ad legatum ꝓprium. nō ad tranſeuntem. Hoſt. ¶ Excōicatio. jͣ. placet primum dictum. Sed Panor. ibi dicit̉ ꝙ li cet primum equius. ſcd̓m tn̄ verius ẜm Ioh̓. an. ⁊ refert ſe ad nota. ꝑ Spe. in ti. de legato.§. nunc di camus vbi tenet primum. ¶ An aūt iſta p̄ſentatio poſſit fieri ꝑ ꝓcuratorem videt̉ ꝙ non. ꝑ tex. in. c. quod de his. eo. ti. ibi. in ꝓ pria ꝑſona debet viſitare. Alijs videt̉ ꝙ ſic: vt no tat Archi. flo. ⁊ ad tex. ꝙ de his. rn̄detur ꝙ nō re fert. an quis ſe p̄ſentet in ꝓpria ꝑſona: vel ꝑ ꝓcura torem idoneum: vt recitat Pe. de an. qui querit. cū quis ſemꝑ teneat̉ ſe p̄ſentare ꝑſonaliter ꝓ abſolu tione obtinenda. ceſſante impedimento ⁊cͣ. Utrū talem abſolutionem poſſit quis petere ꝑ ꝓcurato rem. Et recitat Hoſt. dicere ꝙ non poteſt interue nire ꝓcurator quo ad eccleſiam militantem. quia abſolutio requirit confeſſionem: cōtritionem et in troductionem in eccleſiam cum ſolennitate ⁊cͣ. In no. etiam dicit. ꝙ non. quia hec forma requirit pre ſentiam ꝑſone. Fatet̉ tamen ꝙ vbi ſubeſt iuſta cau ſa poterit ꝓcurator interuenire. Sed Spec. in tit. de ꝓcurat. dicit. ꝙ in curia romana hoc ſeruat̉. ſcꝫ ꝙ ꝓcurator cōſtitutus ſpāliter ad petendā abſolu tionem ſufficit. Et hoc videt̉ cōius. Quero: quia dicit̉ in. d. c. eos. cum cōmode po teſt. qualiter ſumi debeat hoc verbum cōmode. vi de tex. in. c. decetero. eo. ti. vbi dicit̉ ꝙͣcitius opor tunitatem habuerit. Quod exponit Hoſtiē. id eſt ceſſante impedimēto ⁊ aliquo modico tempore in dulto. quo ſibi de neceſſarijs valeat ꝓuidere. Et ꝑ hoc patet. ꝙ non credit̉ circa hoc abſoluto. Sed iu dex habebit hoc arbitrari. Nec obſtat ꝙ de occul ta re ⁊ de anime periculo querit̉. ⁊ ſit ſibi credendū de homi. ſignificaſti. el. ij. Fateor hoc verū in foro penitētiali. de ſpon. tua. quo ad vinculum occulte contrahendū. vnde exquo conſcīam habet de mo ra. ſcire ſe debet excōicatum. iudex tn̄ eum non de nunciabit. niſi prius eo vocato. ꝑ cōiecturas vide rit illum eſſe moroſum. cognitione ſuꝑ hoc p̄miſſa ſūmarie. Archi. v̓o ſuꝑ hoc. c. ⁊. c. cupientes. de ele cti. li. vj. ſuꝑ verbo cōmode. dicit ꝙ iudex inſpecta qualitate ꝑſonarum. viarum ⁊ temporū arbitrabi tur conſiderando dietas vulgares quas homines facere conſueuerunt ẜm notata in. c. ſtatutum. de reſcrip. li. vj. Si aūt diete vulgares nō appareant. Ipſe iudex referat ſe ad legales.ſ. computādo. xx. vel. xxiiij. miliaria ꝓ dieta. Et ſi facta cōputatione ſuꝑſit tm̄ vnum miliare. ꝓ illo dabit integram die tam. vt notat̉. ij. q. vj. ꝓpter. ꝙ ſi fuerit longa viarū diſtantia. equum eſt in ſeptimana vnum diem ꝓ quiete dari. nā mēſis dat̉ ad p̄parandū ſe. viginti v̓o dies ad expectanduꝫ. Non em̄ poſſet comode venire ꝑ. xx. vel. xxx. dietas ꝯtinue abſqꝫ aliqua in termedia quiete. Et iudex debet arbitrari benigne tp̄s itineris. Et computabunt̉ diete a loco in quo iter arripuit ſine fraude. Sufficit em̄ ẜm. hāc lr̄am ꝙ non ſit in negligētia: vel fraude. Item nota ibi. quibuſuis ſententijs excōicationis. ꝙ papa ⁊ lega tus abſoluunt a quibuſcūqꝫ ſententijs excōmuni cationis. Quod Io. mo. intelligit de ſententijs iu re. ⁊ nō hominis. Nam vt dicit. papa vel legatus non abſoluunt ab illis de ſtilo curie. ſed remittunt

Excōicatio. jͣ. niſi in caſu quo delegatus nō poſſet: vel mortuus eſſet: nec aliꝰ ſucceſſit in delegatione. ⁊ nō eſt ſpes de feſtina ꝓuiſione. Putat etiā Io. mo. ꝙ in caſi bus p̄dictis delegatoꝝ ſi abſolutus nō pareat: ꝙ nō reincidit ipſo iure. Sed hec omnia ceſſant: ſi la te recipis lr̄am. vt verbū ſonat hic ⁊ in pͥncipio ca pituli. qd̓ etiā loquit̉ generaliter de vtriſqꝫ. Et hoc tenet Io. an.ſ. ꝙ in qͥbuſcunqꝫ ſentētijs iurꝭ ⁊ ho minis locū habeat qd̓ hic dicitur ꝙ reincidit ipſo iure: niſi pareat ⁊ compareat poſt abſolutionē ꝓut hic dicit̉. Sed dn̄i de rota dicunt ꝙ ſi auditor ex cōmunicatū ab hoīe abſoluit: preſtita cautione de ſtando iuri. Si nō paret nō eſt ipſo iure excōmu nicatus. ſꝫ excōmunicandus ꝑ dictuꝫ Io. mo. Et ꝙ infra ānū poterit auditor eū reducere in eandē ſententiā ꝑ. c. q̄renti. de of. del̓. īmo etiā poſt annū ex quo cōditio nō implet̉. Hanc etiā opinionem Io. mo. tenet Pir. Addens ꝙ ſi excōicatus ab ho ſe pea gyec mine iurauit parere mādatis excōicatoris qn̄ fuit abſolutus in caſibꝰ ſupradictis. ſi nō paret nō rein cidit in eandē ſnīam. ſꝫ eſt reducēdus ꝑ ſententiaꝫ hoīs. ⁊ dictū. c. eos. intelligit̉ de qͥbuſuis ſentētijs atin decuas cun iurꝭ: non hoīs. Rō diuerſitatis eſt. qꝛ ſicut ius ex cōmunicauerat: ita fuit iuſtū. vt ius reduceret in ed ii. vbi didt ōn eandē excōicationē. Secūs in ſnīa hoīs. Nam ſi hō excōicat ⁊ abſoluit iuratoria cautione recepta. Iudex qui hoc fecit. de facto ſuo debet eſſe certus nō deferens iurāti ꝯͣ iuramentū ꝓprium. Nec iſte credet̉ abſolutꝰ ob factū ſibi iniunctū ꝑ iuramētū Al̓s ꝑ iudicē puniri pōt ⁊ dehet. ¶ An autē abſolutio ꝓpter impedimēta de quibꝰ in. c. ꝙͣuis. ⁊ decetero ⁊ hmōi. de ſen. ex. poſſit fieri a quacunqꝫ ſnīa excōicationis. videsͣ. de hoc ⁊ de multis alijs Abſolutio. ij. Nota tn̄ ꝓ declaratōe p̄dictoꝝ. ꝙ in caſibꝰ capituloꝝ. ea noſcit̉. qͣꝫuis. qd̓ de his. ⁊ hmōi. de ſen. ex. Ep̄s pōt abſolue̓. Hoc limita: niſi in caſibꝰ in quibꝰ nullus pōt abſoluere niſi in articulo mortis. vt in falſarijs lr̄arū pape et inſequentibꝰ hoſtiliter cardinalē. Itē in ꝑcutiente ep̄m vel banniente. ⁊ religioſis ⁊ clericis ſecularibꝰ inducentibꝰ ad vouendū ⁊cͣ. Itē in ꝑcutiente cle ricum grauiter. Itē de inqͥſitoribꝰ qui odio gr̄a ⁊cͣ. Itē de exenterantibꝰ ⁊cͣ. Itē in intrantibꝰ mona ſteria ſancte clare vel p̄dicatoꝝ. Itē aliū caſum vi de ſupra. Excōicatione. v. q̄ licet ſit ep̄alis. cū tales abſolui nō pn̄t niſi in articulo mortis niſi pͥus ple narie ſatiſfecerint. Itē in om̄ibꝰ caſibꝰ. qui ſunt in ꝑceſſu curie. ¶ Triceſimūſoctauus ꝯͣ ſepelientes in cymiterijs tꝑe interdicti: in caſibꝰ nō cōceſſis a iure vel excōi catos publice aut noīatim int̓dictos aut vſurari os manifeſtos. vt in cle. eos de ſepul. Quero. quia dicit̉ de ſepelientibꝰ in cymiterijs. quid ſi in campis vel locis priuatis eos ſepeliant. Rn̄dit glo. ꝙ nō eſt locus huic pene. etiā ſi locus ille eſſet vicinꝰ vel cōtiguus eccleſie vel cymiterio. qꝛ exqͦ ad vſum cymiterij nō eſt ꝑ ep̄m benedictꝰ. de cōſe. di. j. nemo. nō erit locus huic pene. Sed pone ꝙ religioſi āpliauerunt cymiteriū. ⁊ in illa ampliatione ſepelierūt. an ſit locus huic pe ne. Rn̄dit zab. de mēte Landul. ꝙ nō. ſi non eſt ꝑ Fo. XC. ep̄m ſolenniter benedictū. ¶ Querit zab. in. d. cle. Quid ſi religioſi habentes modicū clauſtrū ꝑ ep̄m dedicatū. longe ip̄m am pliauerūt. extendēdo locū vbi erant pͥus domus pͥuate. nō interueniēte aliqͣ ſolennitate. Contigit ꝙ in clauſtro addito nouiter fuit aliqͥs ſepultus. Landul. arguit ꝙ ſepeliētes incurrāt hanc penā. cū eccleſia gaudeat īmunitate etiā ſi nō ſit dedica ta. Et cymiteriū ⁊ eccleſia in talibꝰ pari paſſu am bulant. de ꝯſe. ec. cōſuluiſti. Sufficit em̄ ꝙ de con ſenſu ep̄i illa ꝑs: cui hec fuit addita: deputata erat ad vſum ſacrum. vt dicat̉ locus religioſus. de reli. do. ad hec. In ꝯͣriū facit. qꝛ in talibꝰ reqͥrit̉ deputa tio cum ſolēnitate. vt in autētico de monachis.§. illud. Ad id aūt qd̓ induci pōt de eccleſia nō conſe crata. Rn̄. illud ꝓcedere: ſi ibi fuerūt celebrata di uina: alit̓ nō vt nota. de īmu. ec. c. fi. de hoc videsͣ. Abſolutio.j. Ex qͥbus videt̉ ꝙ ꝑs addita nō cen ſeatur cymiteriū. ⁊ ꝙ ſepelientes ibi: puniēdi non ſint. Et idē eſt. ac ſi ſepeliſſent in loco ꝓphano. Et iſtud veꝝ ſi de hoc cōſtat. vt qꝛ nouiter factū fuit. Secus ſi longo tꝑe fuit obſeruatū. quia totus ille locus habet̉ ꝓ cymiterio. etiā ſi in veritate benedi ctum nō fuerit. QQuid ſi ſepeliant̉ corpora clericoꝝ qͥ ſeruauerūt Interdictū: in cymiterijs. Rn̄dit glo. ꝙ nō incidūt excōicationē. quia eis concedit̉ ſepultura. cū ſilen tio ⁊cͣ. de quo vide iufra Interdictū. ij. Et an tꝑe int̓dicti liceat ſepelire in qͣtuor feſtiuitatibꝰ ⁊ mul ta alia vide ibi. QQuid de his qui ſepeliuūt publice excōicatos minori. An incurrant dictaꝫ penā. Rn̄dit glo. ꝙ nō. Licet excōicati minori decedētes ſepeliēdi no ſint. vt in. c. ſacris. de ſepul. ⁊ ꝑticipans cum mor tuo excōicato minori. participatiōe fauorabili.ſ. la uando ſepeliendo. incidit in minorē excōicationē Itē nota ẜm Landul. qn̄ quis tꝑe interdicti ſepe lit excōicatos vel interdictos. eſt neceſſaria cymite rij reconciliatio. vt no. de ꝯſe. ec. cōſuluiſti. Quero quis dicat̉ publice excōmunicatus. vt habeat locū hec pena. Rn̄dit glo. ꝙ dicit̉ publice excōmunicatus ab homine. qn̄ ſit corā tot. ꝙ veri ſimiliter nō poteſt p̄tendi ignorantia. Uel dicitur publice excōmunicatus a iure: qn̄ caſus eſt ꝙ ſit ei imputandum ſi ignorabat: qd̓ publice ſciebatur. Secus ſi nō eſſet publice excōmunicatus. Ita ꝙ ſciri nō potuit. puta. ꝙ fuit excōmunicatus coraꝫ duobus vel tribus. licet iudice ſedente in bancho Et ſepeliens taliter talem occulte excōmunicatuꝫ etiam ſcienter. nō eſt locus huic pene. licet incide ret in minorem excōmunicationem vt dictum eſt. Item nota ẜm glo. ꝙ ꝑ hanc conſtitutionē nō tol litur pena decretalis ep̄orum. de priuil̓. lib̓. vj. vbi dicit̉ ꝙ ſi contrafecerint. interdicit̉ eis ingreſſus eccleſie. ¶ Quero qui dicant̉ nominatim interdicti. Rn̄. Inno. dicit. ꝙ ſi interdicit̉ ciuitas vel caſtrū. om nes de illo loco dicunt̉ nominatim int̓dicti. Ideꝫ ſi interdicunt̉ exp̄ſſis nominibꝰ proprijs. Secus ſi excōmunicat̉ petrus cum ſuis fautoribus. nam fautores nō dicunt̉ nominatiꝫ excōmunicati. ſed

¶Excōmunicatio. jͣ. oportet ꝙ prius facta fide de fauore denuncient̉ excōicati. niſi notorie cōſtaret de fauore. Sed Pa nor. in. c. in lateranēſi. de p̄ben. dicit ꝙ ꝯtra hoc di ctum Inno. eſt glo. notabilis in cle. j. de vi. ⁊ ho. cle. ſuꝑ verbo. nominatim.i. ꝓprijs noībus ipſorū exp̄ſſis. qͣſi nō ſufficiat dyoceſano monere in gene re clericos dyoceſis ſue. vel clericos talis plebana tus vel talis eccleſie. Sed monere debet expͥmēdo illius vel illoꝝ noīa. Et cōcordat glo. in. c. ꝯſtōnē. li. vj. de ſen. ex. ſuꝑ verbo. noīatim.ſ. ꝓprijs noībꝰ exp̄ſſis vel alijs indubitabilibꝰ circūſtantijs. que habeant vicem ꝓprij noīs. Idē ſi dicat: moneo fi lium petri. cū ille vnicū filiū habeat. Sed ꝓ cōcor dia dicit panor. ꝙ vbi agit̉ de pena incurrēda ip̄o iure. nō dicit̉ qͥd fieri noīatim. niſi expͥmant̉ noīa ꝓpria. qꝛ hoc importat ethimologia huiꝰ verbi no minatim. Nā in iſtis odioſis nō eſt recedenduꝫ a ꝓprio ſignificato verboꝝ. vt in. c. ſtatutuꝫ. de elec. li. vj. niſi forte circūſtantie ſint ita ſtricte. ꝙ ex toto teneant vicē ꝓprij noīs. Si v̓o agit̉ de pena nō in currenda ipſo facto. tūc ſufficiūt circūſtantie non ita ſtricte. Sic intellige Inno. dū ponit exemplū. qn̄ interdicit̉ ciuitas. Et intellige qn̄ interdicit̉ po pulus alicuiꝰ ciuitatis. nō interdicta ciuitate. Nā interdicta ciuitate nō eſt interdictus ppl̓us. quia poſſet alibi audire diuina: vt nota. in. c. ſi ciuitas. de ſen. ex. li. vj. Et idem videt̉ tenere Dir. li. iij. vbi dicit noīatim.i. noīe ꝓprio exp̄ſſo. vel generali: qd̓ nō habet niſi vnū ſuppoſitū. ¶ Sed valebit ne monitio. ſi iudex generalit̓ mo net oēs de collegio vel de vniuerſitate? Dic ꝙ nō. ẜm Guill̓. ꝑ. d. c. ꝯſtitutionē. Et eſt caſus ſpālis. ⁊ ſi ignorat noīa illoꝝ de cōuentu. coget rectorē con uentus ad indicandū nomina. An autē interdictus nō noīatim poſſet in cymi terio ſepeliri? Glo. dicit ꝙ ſic. dūmodo locus int̓ dictus nō ſit. Ste. dicit glo. verā. niſi pro certo qn̄ ſciret̉ eos tale qͥd feciſſe ꝓpter qd̓ erant interdicti. Tales em̄ non debent ſepeliri in cymiterio. Ubi v̓o nō ſit certū. hꝫ locū glo. ẜm eundē. Pro glo. tn̄ facit. vt nō ſufficiat facti notoriū: niſi adſit iſta qͣli tas noīatim.ſ. in denunciatione noīatim ſpāliter vel expreſſe. Qui autē dicant̉ manifeſti vſurarij. vide ſupra Excōmunicatione. xxxv. Quid ſi qͥs ſepeliat publice excōicatū ⁊ noīatim interdictū. ⁊ vſurariū manifeſtum tꝑe interdicti. Rn̄dit pau. ꝙ talis eſt ligatus qͣdruplici excōica tione. Et addit glo. ꝙ de om̄ibꝰ dꝫ ſatiſfacere ⁊ ab omnibꝰ abſolui. Quid ſi ſepeliens ignorabat iſtū quē ſepeliuit eſſe excōicatū vel vſurariū vel interdictū? Rn̄dit glo. ꝙ talis ſepeliens nō eſt excōicatus. qꝛ cōſtitu tio reqͥrit ſcīam. vt ibi in tex. ſcient̓. Itē dicit ꝓprie temeritatis audacia. Nā vbi eſt ignorātia: temeri tas dici nō poteſt ẜm Zen. De hac ignorātia vide infra. c. Ignorantia. ⁊. c. lex. Quero: an portantes ad ſepulcrū: qui tn̄ nō ſe peliunt: ſint excōicati. Itē quid de comitantibꝰ fu nus. Itē de fabricantibꝰ ⁊ fodientibꝰ vel aperien tibus ſepulcrū. Itē qͥd de p̄latis. clericis vel miniſtris eccleſiaꝝ in quaꝝ cymiterijs ſepeliuntur. qui illud nō ꝓhibent. ſꝫ patiunt̉. Itē quid de clericis. vel laicis qui portant cereos cruces ⁊ ſimilia. Glo. arguit ad partes. ⁊ nō determinat Lap. ⁊ Ste. te nent ꝙ iſti ſunt excōmunicati. Addit Pau. ꝙ ne dum actualiter ponentes corpus ſub terra. ſꝫ etia dicentes officiū ſupra funus. forte incurrūt hanc penā. īmo fortius incurrunt. quia plus cōtēnunt Addit etiā idē. intelligo de ſepelientibus de facto. abſentibꝰ clericis. Ide de ſepeliri facientibꝰ vel mā dantibus. de ſen. ex. mulieres. Tamē littera videt̉ ſepelientes in cymiterio punire. Et ſic dicētes offi cia qui nō ſunt ſepelientes nō incident: cum in pe nis ſit mitior interp̄tatio facienda. Sed Io. cal. in tractatu de eccleſiaſtico interdicto mouens predi ctum dubiū: ſic dicit. Mihi videt̉ ꝙ ſi nominatiꝫ interdictus vel etiā non nominatim. ſꝫ tꝑe interdi cti in caſu non ꝑmiſſo a iure: ſi cū diuino officio ſe pultus eſt. omnes p̄dicti etiā ſociantes cauſa ho noris vel clerici diuinū officiū facientes vel nō ꝓ hibētes cū poſſunt: oēs pena excōicationis ligan tur ꝑ iſtā cle. quia hoc caſu ſunt oēs participes cri minis: ſiue cooperantes. ad hoc de ſen. ex. nuper. Si v̓o ſine officio clericoꝝ talis defunctus ſepul tus eſt etiā in loco cymiteriato. licet tutius ſit dice re p̄dictos oēs fore ligatos pena de qua hic. tamē trepidus credo nō ligari dicta pena. Sed quia vi dentur contēnere generalem ꝓhibitionē: poterūt arbitraria pena puniri: etiā per iudicem eccleſiaſti cū. iij. q. iiij. engeltrudaꝫ. Ad hoc me mouet finis cle. vbi per quedā verba vident̉ remoueri priuile gia: que clericis ſolent concedi. ⁊ nō laicis. Ut au tem verba non videant̉ ſuꝑuacue appoſita: opor tet ꝙ intelligant̉ de his quibꝰ talia priuilegia ſolēt concedi. vt ſic intelligatur ẜm ꝙ clauſula adiūcta poteſt adaptari. Sed priuilegia exemptionis ſo ſent concedi clericis ⁊ eccleſiaſticis perſonis. De il lis ergo debet intelligi principale. d. capituli. Iteꝫ ſepultura eccleſiaſtica ꝓprie reſpicit clericos ad qͦs id pertinet. xvj. q. j. placuit.ſ. cum funera ad ſepul turam deferuntur diuina officia cantare. xiij. q. ij. qui diuina. Sed ſi clerici dicunt officiū ſepulture ſuꝑ funꝰ: ⁊ poſtea deponētes in loco ſecreto: nō ponūt ip̄m in ſepulcro ſeu cymiterio. nunqͥd ſunt excōmuni cati? Certe ẜm opinionē contrariā eſſet dicenduꝫ ꝙ nō. quia textus dicit ſepulture. qd̓ eſt humo vel tumulo condere mortuū. Et ſic per ſolam celebra tionem officij. non eſſet delictuꝫ conſummatū. er go non incidēt in penā. Sed non credo ꝙ aliquis hoc diceret. Sic em̄ fieret ſemper durante interdi cto. Et per conſequens cle. iſta eſſet ludibrio. hec Io. cal. Et hec omnia de interdictis poſſunt ap plicari ad manifeſtos vſurarios ⁊ publice excom municatos. Querit etiam. d. Lau. de ridol. in tractatu. de vſur̄. quid dicendum de clericis officiantibꝰ. por tantibꝰ cruces ⁊ cereos ⁊ aſſociantibus ⁊ portanti bus feretrum. tanꝙͣ ibi eſſet cadauer alicuius pre dictorum.ſ. manifeſti vſurarij ⁊cͣ. Cum tamen re aliter ibi non ſit? Reſpondit idem iudicandum

xcōicatio. j. ac ſi eſſet. Quid ſi in vſurario manifeſto appareant ſigna cōtritionis. ⁊ iubet ſatiſfieri de vſuris. ⁊ poſt mor tem p̄ſtatur cautio ab heredibꝰ de reſtituēdo. An poterit ſepeliri? Rn̄dit glo. ⁊ Io. de lig. ꝙ cautio valet. vt ſepeliri poſſit. licet nō vt recōualeſcat te ſtamentū. Et hoc dico qn̄ apparēt ſigna cōtritio nis. ⁊ iubet ſatiſfieri: al̓s ſecus. qꝛ nō ſufficeret cau tio heredū. cū deceſſerit in peccato. De hoc dic. vt infra. Reſt. ix. ¶ Triceſimuſnonus cōtra religioſos. qͥ decimas eccleſijs debitas ſibi vſurpant vel appropriant. vt in. c. religioſi. de deci. Et per hoc qd̓ dicit religioſi. patet ꝙ non habent locū he pene in ſecularibꝰ cle ricis vel laicis. qͥ delinquūt in iſtis. Itē in hoc qd̓ dicit. qͥcunqꝫ cōp̄hendit etiaꝫ feminas religioſas. Et etiā religioſum ad ſecularē eccleſiā tranſlatuꝫ. Itē in hoc qd̓ dicit eccleſie debitas. pꝫ ꝙ ſi decime deberent̉. nō eccleſijs ſꝫ pͥuatis ꝑſonis ꝑ pͥuilegiū: vel antiquū feudū. ⁊ religioſi ꝓhiberent ſolui. vel aidlacdepa aliter facerēt contra iſtā cōſtitutionē. nō inciderēt in has penas. Querit glo. quia tex. dicit ꝙ tales religioſi con trafacientes ſunt ſuſpenſi ab officijs. An intelliga tur de diuinis officijs. an de alijs. puta. ſi erat ſa criſta. elemoſynarius ⁊ hmōi? Glo. arguit ad par tes ⁊ non determinat. Pau. intelligit de diuinis. Idē Ste. vel pōt intelligi de officijs tꝑalibus que habent aliqn̄ religioſi vt ſunt ꝓcuratōes ⁊ caſtal dionatus.j. q. iij. ſaluator. Et hec ſcd̓a expoſitio ē benignior. Intelligi etiā poſſet qn̄ in eadeꝫ ꝑſona concurrunt officia diuina ⁊ alia. Al̓s ſi diuina offi cia tm̄ concurrūt: tunc illis ſit ſuſpenſus. vt vitet̉ maior pena.ſ. excōmunicationis. Nota etiaꝫ glo. in verbo. donec. ꝙ ſic ſuſpenſi indigent abſolutio ne. qꝛ de ſatiſfactione dubitari poſſet. Non ſic in ſuſpēſis ad tp̄s det̓minatū. puta. mēſem vel annū ẜm Inno. Addit tn̄ glo. ſatis ſe credere ꝙ ſufficiat iudicis declaratio ſuꝑ ſatiſfactione. ſine alia abſo lutione. in excommunicatis v̓o neceſſaria eſt abſo lutio poſt ſatiſfactionem. de hoc vide ſupra. Abſo lutio primo. ¶ Quadrageſimus ꝯtra monachos ⁊ canonicos regulares qͥ non habētes adminiſtrationē: curias principū intrant vt dānificent monaſteria vel pre latū eius. vt in cle. ne in agro. de ſta. mo. Nota. ꝙ ad hanc excōicatōnē ꝯͣhendā duo ſunt neceſſaria ſcꝫ ꝙ intrauerint curiā. ⁊ ꝙ cauſa dānificandi mo naſteriū vel p̄latū licentiā v̓o habere vel nō habe re: puto nō ponderandū. Hinc eſt ꝙ etiā de licē tia p̄lati intrans curiā: ſi ad hoc intrat ligatus eſt. i Ex ſolo igit̉ exitu clauſtri ob hanc cauſam. non li gatur. Itē exquo intrauit ob hanc cām. licet dānū etſ non intulerit: ſiue quia nō potuit. ſiue quia peni tuit: ligatꝰ eſt. hec glo. Hic notat Io. an xij. abui ſiones clauſtri.ſ. Prelatus negligens. Diſcipulus inobediens. Iuuenis ocioſus. Senex obſtinatꝰ. Monachus curialis. Monachꝰ cauſidicus. Ha bitus p̄cioſus. Cibus exqͥſitus. Rumor in clau ſtro. Lis in capitulo. Diſſolutio in choro. Irreue rentia circa altare. Fo. XCI. ¶ Quadrageſimuſprimus cōtra monachos tene tes arma infra ſepta monaſterij ſine licētia abba tum. in cle. ne in agro. de ſta. mon̄. Et nota glo. in verbo monachos. q̄ dicit. ꝙ tex. nō repetit canoni cos regulares. Pan. dicit. ꝙ cū loquat̉ generaliter videt̉ includere om̄s monachos albos ⁊ nigros. etiam ſi vocent̉ iuxta vulgare frēs. Prima opinio placet Car. ne fiat extenſio huiꝰ pene: que qͣꝫqͣꝫ vi deatur fauorabilis aīe: nō tn̄ debet extendi ad nō ſuos terminos. Et ẜm Pan. in caſu huiꝰ cle. non ſufficit petere licentiā. ſꝫ oportet vt obtineat̉. Sed ſi forte abbas eſt talis nature. cuiꝰ conſortiū eſt in tolerabile. vt quia iniungit ſubditis intolerabilia vel ꝑſequit̉ monachos odio capitali. poterūt tūc monachi ſine licentia arma ſumere: ſi non poteſt alijs remedijs ſuccurri. xj. queſt. iij. Iulianus. hec Car. Et nota tex. in v̓. jͣ. per quē patet ꝙ extra te nens arma. penā non incurrit. Quod dicit Lan. verū etiā ſi monachus teneat in alio monaſterio. licet hoc ei etiā non liceat. vt in. c. clerici. de vita et hone. cleri. Quero quid intelligat̉ hic ꝑ verbū. arma? Glo. Sicit. ꝙ licet al̓s armoruꝫ appellatio ſit generalis. Ita ꝙ etiā comp̄hendit. lapides ⁊ fuſtes ⁊ omne qd̓ arcu ⁊ manu mittit̉. tn̄ hic non ſumit̉ ita latiſſi me. Lan. dicit ꝙ hic comprehendit arma inuaſio nis. ſicut ſunt gladij: lancee ⁊ ſimiles. Itē defenſio nis. ſicut galee ⁊ lorice ⁊ ſimilia. Zen. autē dicit. ꝙ forte non fuit mens conditoris ꝙ ſi monachus te neat lapides vel fuſtes infra ſepta monaſterij ꝙ ſit locus pene. Nam videtur intellexiſſe de illis ar mis: que cōiter arma dicunt̉. vt ſunt ea que cōiter ad inuadendū vel defendēdū arma dicunt̉. Et ſic ad cōmunē modum loquendi ſe retulit. Dicit ta men: tutius eſſet abſtinere ab omnibꝰ. Et hoc pla cet zab. vt intelligamus arma ẜm cōmunē vſum loquendi. Et ſic illa ſola comprehendant̉. que cō muni vſu loquendi arma dicunt̉. nec monachus deforis veniens cum armis ad clauſtrum. incidit in hanc penam ẜm gloſam. quia non dicitur te nere cum effectu. Idem Pau. et Zenze. per ver bum tenere. quod denotat temporis continuatio QQuid ſi religioſus tenet arma: non ad offenſaꝫ ſed ad alium vſum. vt lapides ad edificandum. Cultellos ad vſum coquine vel menſe? Reſpon dit Pau. ꝙ non eſt locus huic pene. Si autē ha beret aceruum lapidum ad feneſtram vel ſuper portam ad impugnandū venientes. tunc accedit iſte textus. Quadrageſimuſſecundus contra quaſdā mu lieres que bighine vulgariter dicunt̉. Similiter ⁊ contra religioſos. qͥ eas in eo ſtatu fouent vel eas ad talem ſtatū adducūt. vt in cle. cum de qͥbuſdā. de re. do. Fran. Zab. ⁊ Pau. allegant extrauagan tem Ioh̓. xxij. que incipit. Sancta romana dicen tes. ꝙ hic reprobatur ſtatus quorundam qui vul gariter appellant̉ fratres de pauꝑe vita: aut bizo chi aut bighine aſſumētes nouē religiōis habitū ſuperiores ſibi eligētes: cōgregatōes ⁊ cōuēticula faciētes. nō obſtante ꝙ ordinē hūc a certis dican

¶Excōmunicatio. jͣ. tur epiſcopis habuiſſe. Cum talis viuēdi modus nullatenus ſit conceſſus. Et ẜm pau. ibi reprobat̉ ſtatus bighinalis. quia videt̉ quedā noua religio p̄ter auctoritatem ſedis apoſtolice inſtituta. Et ex hoc infert. ꝙ etiā ſi renunciarēt ꝓprijs. non ex hoc erunt approbate. nec religioſe exquo nō habēt re gulam a ſede apoſtolica confirmataꝫ. de re. do. c. j. li. vj. Dicit idē Fran. ꝙ in domo ſua pn̄t mulieres pn̄iam agentes vti qͦ habitu voluerint. ꝓ hoc em̄ ꝙ vtant̉ habitu etiā ſil̓i bighinis: nō ſunt bighine exquo nō cōgregant̉ cum eis. quia hec bighine: q̄ hic reprobant̉. nec obedientiā ꝓmittunt. nec regu lam aliquā approbatā ꝓfitent. ⁊ opiniones fidei catholice cōtrarias introducunt. vt dr̄ in tex. hec tn̄ cōſtitutio ſorores tercij ordinis minoꝝ non in cludit. cū iſte ꝓmittant obedientiam ⁊ habeant re gulam ſeu quendā modū viuendi a ſede apoſtoli ca approbatum. ¶ Quadrageſimuſtercius cōtra ꝯͣhentes ſcienter matrimoniū in gradibꝰ ꝓhibitis: vel cū moniali bus ⁊ cōtra religioſos ⁊ moniales ꝓfeſſos vel or dinatos in ſacris: cōtrahentes. vt in cle. eos. de cō ſan. ⁊ affi. ¶ Quid ſi ꝯͣhat qͥs cū habente maritū vel cuꝫ iu dea vel pagana vel cū cognata ſpūali vel legali vel contra impedimentū publice honeſtatis. Rn̄dit glo. ꝙ licet nō teneat matrimoniū. tn̄ non incidit in excōicationē. qꝛ in iſtis caſibꝰ nō eſt expreſſum. Itē nota qꝛ tex. dicit ſcienter. Ideo ſi quis ꝯͣheret ignorant̓.ſ. ignorātia facti ꝓbabili ⁊ nō affectata. puta. qꝛ neſciebat talē eſſe ſuū affinē vel cōſangui neum. nō eſt excōmunicatus. ¶ Sed qͥd ſi ignorabant: neſciētes vſqꝫ ad quotū gradū cōſanguinitatis vel affinitatis extenderet̉ ꝓhibitio iuris. Tamē bene ſciebāt in quo gradu erant. Rn̄dit glo. ꝙ incidūt in excōicatione. quia ignorantia facti ⁊ nō iuris excuſat. Si v̓o alter ſo lus ſciebat: ille ſolus ligat̉. ¶ Sed qͥd ſi ignorant̉ a pͥncipio cōtraxit. ſꝫ poſtea ſuꝑuenit ſibi ſcīa. ⁊ tn̄ cohabitauit cū ꝯſanguinea quā accepit. Rn̄dit glo. ꝙ nō eſt excōicatus. quia hec cōſtitutio nō punit cohabitationē vel inceſtū ſed ſolū ꝯͣctū mr̄imonij ꝓbat̉ hoc ſolūmodo ex eo ꝙ ſine iudicio eccleſie ab illa diuertere non poſſet. Fateor tn̄ ꝙ cognoſcēdo peccat. Sed qͥd ſi ꝯͣxit cū ea quā credebat cōſanguineā affinē vel monialē et in veritate non erat. Glo. re mittit ſe ad notata. de ſen. ex. ſi v̓o. el. ij. ⁊. c. in audi entia. Tamē ex illis capitulis trahi pōt rn̄ſio. ꝙ ta lis nō eſt excōicatus. ¶ Sed qͥd ſi impedimentū qd̓ erat tꝑe ꝯͣcti matri monij. fuit poſtea remotū. Rn̄. ſi remouet̉ per di ſpenſatione pape: verba ſunt inſpiciēda: an tollāt impedimentū etiā quo ad penā p̄teritā. an non: ſꝫ vt faciāt tm̄ valere mr̄imoniū. Primo caſu abſolu tio alia nō eſt neceſſaria. Scd̓o v̓o ſic. Si v̓o remo uetur impedimētū ꝑ cōſtitutionē reuocatoriā. tūc dic ẜm Pau. ꝙ ſi reuocatoria vult ꝯſtōnē: quā re uocat fulminatoriā excōicationis ꝓ infecta habe ri. tunc ligati ꝑ illā nō egent abſolutione. Si autē tm̄ reuocat. tūc ſic ligati indigent abſolutione. Et nota. glo. in v̓bo. mr̄imonialit̓. ꝑ hanc lr̄am videt̉ ꝙ coactus ad ꝯͣhendū non incurrit hāc penā. Et de abſoluta coactōne: certū eſt. De cōditionali v̓o licet tali q̄ cadere debuerat in cōſtantē viꝝ videat̉ ligari ꝑ. c. ſacris. de his q̄ vi me. Sed cū nō ſit ma trimoniū deficiente cōſenſu. de eqͥtate videt̉ talis non ligari. Et nota etiā glo. in verbo ꝯͣhere q̄ dicit Secus ſi ſponſalia tm̄ cōtrahat. niſi ſeqͣtur copula que cū inducat p̄ſumptā voluntatē mr̄imonij. de ſpon. is qͥ. inducit etiā penā. Et rō eſt. qꝛ cuꝫ iſtud ſit penale: eſt reſtringendū ⁊ negari non pōt. quia aliud eſt mr̄imoniū: aliud ſponſalia. Quadrageſimuſquartꝰ. ꝯtra mēdicātes qͥ ſine licentia pape recipiunt noua loca ad habitanduꝫ: vel mutāt vel alienāt hactenus recepta. vt in. c. cū ex eo. de ex. pre. lib̓. vj. ⁊ in cle. cupientes. de penis. Nota. ꝙ mēdicantes ſunt quibꝰ victū tribuit in certa medicitas. ⁊ qͥ redditus: aut poſſeſſiones ex regula: aut cōſtitutionibꝰ habere nō pn̄t. vt de re. do. c. vno. li. vj. Querit Ge. qn̄ dicant̉ acqͥrere loca noua? Dic ꝙ quo ad caſum huiꝰ decretalis: dr̄ de nouo fieri: qn̄ fit poſt ipſam decre. Et qͦt modis dicat̉ nouū. vide de elec. generali. li. vj. ſuꝑ verbo de nouo. Di cit tn̄ pau. ꝙ ſi domus corruat: cuius tamē ſolum cōtinue remanet in dominio ipſoꝝ mendicantiū: licet de nouo reedificare: nec incurrunt excōicatio nem. Secus ſi locus non diruptus deſierit eſſe de ipſoꝝ dominio ⁊ habitatione. ⁊ poſtea nouo iure acqͥrant illud. quia tūc incurrūt in penā. Et ꝑ hoc dici poſſet de cōuentibꝰ antiqͥs in auſtria. boemia ⁊ hmōi. de quibꝰ fratres minores ꝑ longa tempo ra de facto expulſi fuerūt. Qui quidem conuētus nunc inhabitari poſſunt per fratres p̄dictos ſine metu excōmunicationis. quia nunꝙͣ dicti cōuen tus deſierunt eſſe de dominio ipſoꝝ fratrū ſaltem de iure. Quero an iſte tex. hēat locū in feminis. Rn̄dit ap. abb̓. ꝙ ſic. Quero an iſti religioſi poſſint loca acqͥſita poſt iſtud capitulū mutare ſine licētia pape vel aliena re ſine metu excōicationis. Rn̄. Lap. queꝫ ſeqͥtur pe. de an. ⁊ Ge. in. d. c. cū ex eo. dicit ꝙ loca capta ante cōciliū. de quo in. d. c. cū ex eo: nō pn̄t dimit tere. aliter ſunt excōicati per. d. cle. cupiētes. Sed capta poſt illud cōciliū bene pn̄t dimittere. ꝓ hoc facit lr̄a in. d. c. cū ex eo. ⁊ in. d. cle. in v̓. hactenus. id eſt vſqꝫ nūc. qꝛ ẜm papiā. hactenꝰ ꝑ h. aſpiratū facit duas ꝑtes.ſ. hac ⁊ tenus.i. vſqꝫ nūc. Et vt re citat Ge. hoc de facto accidit bononie. qꝛ fratres de obſeruātia ceperūt edificare locū ſupra montē ſancte marie. ſpāli licētia pape. Et ceperunt ex ꝑte ſeptētrionali ſecus viā. Et qꝛ erat ventoſus ⁊ frigi dus: deliberauerūt mutare in eodē loco. ſꝫ ex alte ra ꝑte vie. vt ſic mons eos tegeret a vēto auſtrali. Et det̓minatū fuit ꝙ nō hēbat locū dictꝰ tex. qͦ ad mutatōnē. niſi de locis ante iſtud capl̓m acqͥſitis. Et ſic nō erat neceſſaria noua licentia quo ad di miſſionē. Licentiā autē qͦ ad habitandū. de nouo iam habuerant. Et ſic ex predictis infertur: ꝙ di ctus textus habet locum ſolum in duobus caſi

bus. ſcꝫ ſi loca de nouo ad habitandū recipiātur: vel ſi habita ante dictū capl̓m mutent̉ vel alienē tur: etiā ſi dimittant̉ antiqua loca: ꝓpter alia d̓ no uo ad habitandū querēda. non autē habet locum cū dimittunt̉ loca acquiſita poſt iſtud capl̓m. Sed pone. Fratres ſancti Aug. in ciuitate ca ſtelle habebant locuꝫ cōtiguū muro ciuitatis. Ci ues vt facerent viam ꝑ quā poſſent ire circūcirca muros ciuitatis deſtruxerūt partē. Et dederunt fratribus aliquas domos ex alio latere. Inter qͣs erat quoddam flumen paruū diuidens cōuentū ab illis domibus. Et dederunt eis licentiā facien di pontem ſupra flumen: per quem poſſent ire in illas domos. Querit̉ an poſſint? hanc. q. format Lapus. Et arguit ꝙ nō. per dictū tex. cum ex eo. vbi prohibētur acquirere nouas domos ad habi tandū. Nam intermediū flamen facit diſconti nuitatem ad primū locum. Et ſic mutationeꝫ in ducit. Contrariū tamē determinat: vt refert Ge. in dicto. c. cū ex eo. quia talis acquiſitio ⁊ poſt acqͥ ſitionem edificatio: eſt de actibus iam permiſſis. ff. de proba. ab ea ꝑte. Iſti ergo iuri antiquo opor tet ſtare: niſi quatenus ei derogatum eſt per. d. c. cum ex eo. Sed iſtud capl̓m īmutat in duobus ca ſibus tm̄. ſcꝫ in acquiſitiōe habitationis in loco de nouo. ⁊ in mutatione ⁊ tranſlatione ⁊cͣ. Sed ca ſus noſter in nullo iſtorū concluditur ergo ⁊cͣ. Et pro iſta parte facit: quia ille qui eſt prohibitus ac quirere nouū ius in re: non dicitur venire contra prohibitionē: licꝫ poſt prohibitionem augmentet priſtinū ius ante prohibitionē queſitum: vt eſt ca ſus in. c. fi. ij. Rn̄. de cōceſ. pre. li. vj. Sic eſt in pro poſito. Augmentant em̄ iſti primū ius. Et ſic de bet iudicari iſtud additamentū nature prioris iu ꝯnis quia nunꝙͣ dici ris. Et per p̄dicta videtur poſſe teneri ꝙ augmē tantes datia ⁊ gabellas: per hoc non dicūtur no ua pedagia ponere. pro hoc optime facit cle. vni ca. de ſuꝑͣ. ne. pre. ⁊. c. conſuluit. de iudeis. et. c. ꝓ hibemus. de cenſi. ligioſi poſſintloci ¶ Quero an dicti mēdicantes poſſint capere lo ca de nouo? Rn̄. ꝙ nō ad habitandū: que ſint ꝓ pinqua habitationibꝰ hominū: ſine licentia ſedis apl̓ice: q̄ de ꝯſtitutiōe Bonifa. exp̄ſſam faciat mē tionē. De locis aūt q̄ ſunt in heremis vbi non eſt ꝓpinqua hītatio hoīm: ſecus qꝛ illa de licētia ſuo rū p̄latoꝝ capere ⁊ mutare poſſunt. d. c. cū ex eo. Et nota ꝙ dictū. c. nō ꝓhibet tranſitū ſingulorū fratrū de loco ad locuꝫ: quia eſt ꝑmiſſus ex cauſa. vt in. c. licꝫ. de re. cū ſy. Sed ꝓhibet nouū cōuen tum capi: vel locū ad locum mutari. vt dicit Pe. de anch. Et ꝑ hoc patet ꝙ captio domūculaꝝ: vl̓ ſitureiotū ſupuan mutatio eaꝝ quas mēdicantes capiūt ad habitā 1 ſſſ dum ꝓ trāſitū vel ꝓ infirmaria ⁊ huiuſmodi: nō nū. Et q erat cadit ſub dicta ꝓhibitiōe. ¶ An autē legati de latere poſſint dare hanc licē tiā? Ge. dicit ꝙ nō. Quadrageſimuſqͥntus ꝯtra religioſos qui in p̄dicationibꝰ vel alibi dicūt aliquā ad retrahēdū homines a ſolutione decimarū: vt in cle. cupiētes de pe. Et nota ꝙ vt habeat locum hec pena duo requirūtur. Primo ꝙ talia dicant vt retrahāt au Excōmunicatio.. Fo. XCII. dientes a ſolutione decimarum debitarum eccle ſijs: ſecus ſi dicerent alia intentione: vel ſi debi te non eſſent eccleſijs: ſed alijs quibuſcunqꝫ. Se cūdum eſt ꝙ ꝓferant obligatis ad decimas ſol uendas. ſecus ſi non obligatis. Item nota ꝙ in hanc penam incidunt ſi hec verba dicant in ſer monibus ſuis. id eſt in p̄dicationibꝰ: vel alibi. id eſt priuatis locutionibꝰ: neqꝫ cle. iſta habet locum in clericis ſecularibꝰ: vel laicis qͥ ꝯtrafacerēt. Quadrageſimuſſextus de religioſis qui confi tentibꝰ ſibi nō faciant ꝯſcientiā de decimis. No ta ꝙ p̄dicatores vel cōfeſſores qͥ nō faciunt ꝯſciē tiā de decimis ſibi ꝯfitentibus: vel qui negligunt p̄dicare qn̄ fuerint requiſiti: non incurrunt excō municationē ſed ſuſpenſionem ab officio p̄dica tionis ⁊ cōfeſſionis. donec ꝯfitentibus ip̄is: ſi hoc ipſum eis dicendi cōmode facultatem habuerint cōſcientiam fecerint. Sed ſi in predicta ſuſpenſio ne p̄ſumpſerint p̄dicare: ip̄o facto ſententiā excō municationis incurrunt: vt in clemē. cupientes. de pe. ¶ Quero qꝛ dicit̉ ꝙ tenent̉ facere ꝯſcientiā quā do populo p̄dicabunt. An teneant̉ qn̄ clecicis p̄ dicant? Rn̄. glo. ꝙ nō. Item nota ẜm zen. ꝙ hic nō fit mētio de feſto natiuitatis domini ꝓpter ce lebrationē triū miſſarū. ꝓpter quod nō eſt forte co moditas p̄dicandi. Item nō fit mētio de feſto pa ſche ꝓpter cōmunionē. Sed fit mentio de aſſum ptōne. ⁊ natiuitate bęate Marie. ⁊ natiuitate Io. baptiſte. penthec. et aſcen̄. dn̄ice. In prima dn̄ica. quarta ⁊ vltima quadrageſime. Et hoc cū fuerint requiſiti ab eccleſiarū rectoribus vel vicarijs: aut locū tenētibꝰ eorūdē. Sed qͥd ſi reqͥrunt̉ in alijs tꝑidus: videt̉ dicē dū ꝙ nō teneant̉ p̄dicare: qꝛ hic ſoluꝫ dicit tex. qn̄ p̄dicant ī iſtis ſolēnitatibus. Quadrageſimuſſeptimꝰ. Officiales cōmuni tatum facientes: dictantes: vel ſcribentes ſtatuta ſuper vſuris ſoluendis. non repetendis: vel non reſtituendis: vel iudicantes ẜm illa: vel non delē tes illa ſi poſſunt infra tres menſes de libris com munitatū: vel illa ſeruātes excōmunicati ſunt: vt in cle. ex graui. de vſur. Quero: nūquid ſtatuentes ꝙ ſui ſubditi non poſſint ꝓ vſuris recipere vltra duos ſolidos pro libra in anno. Et hoc ſub pena. x. librarum. Non tamē ꝙ faciant vſuram: ſed ſi fecerint nō recipiāt vltra dictā ſummā. nūquid incidant in ſententiā excōmunicatiōis? Rn̄. Dir. li. iij. dicit ꝙ ſic. cum quodā modo audaciam ⁊ colorē dent; ſalteꝫ indi recte ad vſuras exercendas: vt in dicta cle. ex gra ui. ibi. diuerſis coloribus. Et quia denegando de maiori. indirecte videt̉ cōcedere de minori tacite. xxv. diſt. qualis. Quod verū eſt ſi hoc fit in frau dem: vt per hoc ſic poſſint vſuras exercere. Secq ſi nullo mō intēderēt ꝯcedere. licꝫ illud ꝑmitterēt vt maius malū euitetur. Et ſic nō ſolū de maiori ſumma: ſed etiaꝫ de duobus ſolidis denegars vi dentur. xiiij. q. iij. c. j. et. xxxj. q. j. c. hac ratione. Et ẜm hanc diſtinctionem concorda opiniones que videntur contrarię.

I Quid dicenduꝫ de rege Aragonie ⁊ eius offi cialibus qui leuant magnum tributum a iudeis: vel ſaracenis propter vſuras quas ꝑmittunt eis exercere ibidem: ſi repetitiones ab iſtis iudeis im pediant̉ per iſtos incidet ne ipſe rex vel eius offi cialis in ſententiā excōmunicationis? Rn̄. Dire ctoria vbi sͣ. ꝙ ſic: qꝛ nedum chriſtiani: ſed etiam iudei ſunt prohibiti vſuras exercere a lege veteri: que iudeis data ē. Ideꝫ ⁊ Land̓. zab. in dicta cle. ex graui. de hoc videsͣ. Excōicatiōe. xxxv. Quero quid de ſtatuto: quod eſt bergami ꝙ repetentes vſuras in foro eccleſiaſtico ꝑ poteſta tem cogūtur mutuare vſurario tantā pecuniam tanto tempore quāto tempore tenuerāt pecuniā vſurarij? Rn̄. glo. ꝙ hoc ſtatutum non valet. Et Pau. dicit ꝙ hoc ſtatuentes incidunt in excōmu nicationem. Quadrageſimuſoctauus religioſi etiā exem pti violantes interdictū poſitum per ſedem apo ſtolicam vel ordinariū loci: vel generalem ceſſati onē diuinorū factā ꝑ ꝓuinciale cōcilium: vel eum qui hoc poſſit: ſeruata per cathedralē: vel matricē eccleſiam loci: excōmunicati ſunt ipſo facto. vt in cle. ex frequētibꝰ. de ſen. ex. ¶ Quero an intelligat̉ de interdicto a iure. puta canon ponit interdictum ciuitati que inſecuta fu erit epiſcopum. vt de pe. li. vj. c. felicis.§. ciuitas? Rp̄. glo. ꝙ ſic. Quero quid ſi interdictū ſit poſitum a ſingu lari ꝑſona que hoc poteſt ſpeciali conſuetudine? Pau. dicit ꝙ non habet locum hec cle. cum talis non faciat auctoritate apoſtolica nec ſit ordinariꝰ Ex hoc videt̉ ꝙ ſi ex ꝯſuetudine haberet ordina riam qd̓ etiam poteſt eſſe: de fo. compe. cum ꝯtin gat. locus eſſet huic cle. Et hoc videt̉ verius. nam tex. non loquit̉ de interdicto lato a dioceſano: qͥa tunc ſolus epiſcopus intelligeret̉. de vi. ⁊ hone. c. vnico. li. vj. Sed dicit de interdicto lato ab ordi nario. Et ſic ſufficit ꝙ habeat ordinariam. Idem dic de legato apoſtolico: ꝙ ſi habet mandatū pōt Al̓s ſecus ſicut in delegato. Et ſic iſte tex. ꝓcedit in interdicto ſedis apoſtolice: vel ordinarij ſeu de legatoꝝ ſpecialiter ad hoc deputatorū vt interdi cant. al̓s ſecꝰ. Qn̄ autē dat̉ ſpecialit̓ ad interdicē dum: eſt potius miniſter ꝙͣ delegatus. de offi. de lę. c. fi. Et ip̄e ꝯmittēs dicit̉ facere. ¶ Quero que dicatur matrix eccleſia? Rn̄. glo. in verbo matricem. id eſt maiorem: vel baptiſma lem que dicitur matrix: quia ſicut mater generat: ſic ⁊ iſta regenerat per baptiſmum. Et quia inter dicūtur qn̄qꝫ loca non habentia intra ſe eccleſiam cathedralem habent tamen matricem. Ideo hoc expreſſit. et dico hoc locum habere etiam cum illa matrix eccleſia religioſis nō obſeruantibus ſubeſt qͣꝫtum ad pn̄tationē collationis: vel quia ſit ipſoꝝ vicaria: cū hic generaliter loquat̉. ¶ Quid ſi in loco non ſit cathedralis aliqua: vel matrix eccleſia: quia forte ē in alio loco: vel ibi ſunt plures equaliter ſuis parochianis baptiſmata et alia ſacramēta miniſtrantes? diſtinguendum eſt ¶ Excōmunicatio. j. ꝙ ſi omnes ille ſeruant locus eſt huic pene. Si v̓o alique ſeruant: alique non. tunc nō eſt locus huic pene. Sicut eſſet ſi in tali loco nō eſſet niſi vna ec cleſia religioſoꝝ. Dicitur autem hic eccleſia cathe dralis vel matrix eccleſia murorū ambitu compre henſa. Et ꝙ exquo in eccleſia celebrat̉ cōtinue ia nuis apertꝭ ⁊cͣ. ſiue per prelatū: ſiue ꝑ capitulū to tum: vel partem: ſiue per aliquos clericos eccleſie. non eſt locus huic pene: licꝫ pene irregularitatis ⁊ alie de quibꝰ infra poſſent habere locuꝫ ẜm Io. an. Et addit Pau. puto tamen ꝙ ſi in matrice ec cleſia celebrat̉ ab aliquibꝰ extraneis: inuitis p̄latis et capitulis: ꝙ non eſt locus huic pene. Et addit Pau. ꝙ interdicta metropolitana eccleſia nō in telligit̉ interdicta matrix eccl̓ia ꝓuīcie. Si interdicta ꝓuincia vel vna dioceſi in aliqͥ bus ciuitatibus: vel caſtris. matrix eccleſia ſeruat interdictum. In aliquibus non dicendum ꝙ in locis: in quibus ſeruatur locus eſt huic pene. In alijs non. Quero qualiter religioſi intelligant̉ ſcire ma tricem eccleſiam ſeruare interdictuꝫ. Rn̄. glo. qn̄ viderint: vel alio corporis ſenſu perceperint. puta audierint. Al̓s ꝓbabiliter ignorantes talem ob ſeruantiā non ligantur hac pena. Et nota gloſaꝫ in v̓. obſeruare. que dicit nota. quia in non obſer uando nō dicit ꝙ ſe cōforment. addere em̄ inten dit hec cōſtitutio. nō diminuere ad obſeruantiaꝫ interdictoꝝ. Et ar. a contrario ſenſu ceſſat. vbi il lius argumenti contrariū reperitur in iure. Item contrariorū non eſt eadem diſciplina: vbi verba ⁊ mens reſiſtunt. Exceſſus ergo clericorū matri cis eccleſie non dabit religioſis materiā delinquē di. Intelligo auteꝫ illos ſeruare. quādo abſtinent animo obſeruandi. hec glo. Sed per papā Pium ſecūdū facta eſt circa predicta magna reſtrictio vt patet in extrauaganti que incipit. Sciens inimi cus. vbi ſic diſtinguit ꝙ aut interdictum eccleſia ſticum emanat a ſede apoſtolica et eius cōmiſſa rijs. Aut ab inferioribus ſedibus ⁊ eoꝝ cōmiſſa rijs. Si primū tunc poſtqͣꝫ vobis qui loca interdi cta inhabitatis inſinuatio facta ē: ad illius inter dicti obſeruantiā nulla excuſatione aut exceptiōe admiſſa: etiam ſi ceteri religioſi: aut ſeculares ex quacunqꝫ cauſa deficerent: mox aſtringimini. Si v̓o interdictū ab inferioribus ſedibus emanaret: lꝫ ab illis exempti ſitis ad obdientiā tamē interdi cti eius obligamini: qn̄ matricē eccleſiaꝫ illud ob ſeruare videritis: cui tunc vos conformari debe tis: hec ibi. Et hec extrauagans dirigit̉ fratribus minoribꝰ. Et qd̓ hic dicit̉ de cōmiſſarijs inferioꝝ ſediū: pōt intelligi qn̄ ſpecialit̓ ad hoc ſt̓ deputati vt interdicant: vt hec dicta nō cōtrarient̉ ſuperiꝰ poſitis. Et nota ex glo. in v̓. ſubiacere. ꝙ ſi ſentē tia interdicti vere ligat: ⁊ matrix eccleſia illam nō obſeruat: religioſi non ſeruantes: non ligant̉ hac pena: ſed alijs que habent̉. de ex. pre. c. vltimo. et de priuil̓. c. epiſcopoꝝ. li. vj. de ſen. ex. is qui. eo. li. vbi habet̉ ꝙ clerici ſeculares et etiaꝫ religioſi ſunt ſuſpenſi. Itē eſt eis interdictus ingreſſus eccleſie.

Item ſunt irregulares ⁊ ineligibiles actiue ⁊ paſ ſiue. Si autem ſententia interdicti vere non ligat impediente appellatione: vel alia nullitate: cum matrix eccleſia illam ſeruat: religioſi ligantur hac pena ſed non alijs. Quādo v̓o tenet ⁊ ſeruat̉ per matricem eccleſiā tunc ligant̉ vtriſqꝫ. Quādo v̓o non tenet nec ſeruat̉ per matricem: tunc neutris ligantur. Sed hec dicta ꝑ diſtinctionē Pij factaꝫ ſunt limitanda. ¶ Quid ſi epiſcopus mandat ſeruari interdictū et capitulū mandat contrariū? Rn̄. zen. ꝙ prius obediendum eſt epiſcopo. Quadrageſimuſnonꝰ caſus eſt de quadaꝫ ex cōicatione que habet̉ in cle. vnica. de ſeq̄. poſ. Et qꝛ iſta excōicatio nihil vtilitatis ꝯfert ꝯfeſſoribus Ideo eā ſub ſilētio ꝑtranſeo. QQuīquageſimus. cōtra accedētes ad ſepulcrū dn̄i etiā ex cā deuotiōis ſine licēcia pape: ⁊ abſolu tio pape vel ſuo penitētiario reſeruat̉. ¶ Quīquageſimuſprimꝰ. Quicunqꝫ libellos fa moſos ī vulgari vel litterali ſermone: necnō can tilenas ⁊ ricmos edere: aut publicare p̄ſumunt ī infamiā ⁊ detractionē ſtatus ordinis p̄dicatorū ⁊ minorū ſunt excōicati. A qua nō poſſunt abſolui niſi ꝑſonaliter ſedi apl̓ice ſe p̄ſentent. Alexander. in priuilegio. Ex alto. Quīquageſimuſſecūdus. ꝯtra ſymoniacos d̓ quibꝰ. jͣ. Symonia. vj. Sententijs ꝑ ſtatuta ordinariorū quorūcūqꝫ nō ligantur ignorantes: niſi ignorātia fuerit craſ ſa aut ſupina. de cōſti. vt animaꝝ. li. vj. Et glo. ibi in v̓. ſtatuta. dicit de generalibus ergo ſtatutis ca nonum vel legum nō loquit̉ que ab omnibꝰ ſciri ⁊ cuſtodiri debent. Sed an ⁊ qn̄ ignorātia excuſet? Uide ſingula ria. jͣ. c. Ignorātia. ⁊. c. Lex. ro declaratiōe p̄cedentis.§. pͥmo quero nū quid ſtatutū certi loci apponens certam penam: afficiat nō ſubditos delinquētes in loco data ſciē tia ſtatuti. Rn̄. glo. in. c. a nobis. el pͥmo. de ſentē excō. dicit ꝙ nō ſubditi ligant̉: exquo delinquūt̉ in loco ſtatuētis. Idē cōmuniter tenent legiſte in l. cūctos populos. de ſum. tri. ⁊ fi. catho. Sed pa nor. ibi poſt Inno. cōcludit. ꝙ aut querimꝰ d̓ ſta tuto. aut de ſentētia. pͥmo caſu aut ſtatutū eſt ap tum cōprehendere ſubditos ⁊ nō ſubditos. vt in exemplo dicto. c. a nobis. vbi ſic dicit̉ quiſqͥs fur tum fecerit excōmunicatus ſit. Et tunc ⁊ nō ſub diti delinquētes in territorio ligantur. Nam lex ſemꝑ loquit̉. l. Arriani. C. de here. Ideo inconti nenti: cum nō ſubditus delinquit efficit̉ de iuriſ ditiōe ſtatuentꝭ: ⁊ ligat̉ ſuo ſtatuto. Aut ſtatutuꝫ nō poteſt cōprehendere niſi nō ſubditos: vt quia dicit ſtatutū archiep̄i. Quicūqꝫ archiep̄oꝝ fecerit ante ſe crucem deferri in dioceſi vel ꝓuincia mea ſit excōicatus. Et tunc ẜm Inno. non valet ſtatu tum quia archiep̄us non habet aliquē archiep̄m in ſubditū. Et ſic hoc ſtatutum non poteſt cōpre hendere niſi non ſubditos. Hoſt. hoc impugnat quia ẜm opi. Inno. ſequeret̉ ꝙ nō poſſet fieri ſta tutū ꝯtra ꝑegrinos in loco delinquētes. Panor. Excōmunicatio. jͣ. Fo. XCIII. dicit ꝙ iſte articulus eſt ſatis dubiꝰ ⁊ adheret opi. Hoſti. Nā cū ſtatutū habeat tractū ad futurū: ⁊ ſic lex territorij referat̉ ad tempus habile: videtur ſtatutū valere: cuꝫ dicat iuriſditionē in territorio ſuo. Aut fertur ſentētia generalis: ⁊ pōt habere lo cum qd̓ ſupradictū ē vt tm̄ extendat̉ ad ſubditos ſentētiantis reſpectu delicti cōmittēdi. Pone ex emplū. Ep̄us ꝑ ſentētiā ſuā generalē excōicat oēs ludētes ad azarrū. An forēſis ſciens hāc ſentētiā ⁊ ꝯtrafaciens incidat in penam. Et dic ꝙ nō. Et magna eſt differentia ẜm Panor. inter ſtatutum ⁊ ſentētiā: qꝛ ſentētia aſſumit vires incōtinenti in eū cōtra quē fertur. vn̄ habet tm̄ ꝯprehendere ſb̓ ditoſ. Secus in ſtatuto cū habeat actū ſucceſſiuū ⁊ vinculū ſumat tempore delicti. Et addit panor. ꝙ de ſentētia generali debet intelligi dictū capl̓m a nobis. vtputa ꝙ nō ſubditi delinquētes in loco ſentētiantis: nō afficiunt̉ illa pena. Et nō de ſta tuto. ꝓ quo tex. ibi pronūciauerit. Nec obſtat. c. romana.§. caueāt. d̓ ſen. ex. li. vj. vbi habet̉ ꝙ ſen tētia excōicationis non pōt ferri ꝓ futuris culpis niſi ſubſit aliqua cā de pn̄ti. puta mora. culpa. vel offenſa p̄ceſſerit ⁊cͣ. vnde Rn̄. panor. ꝙ licet non debeat talis ſentētia ſic ferri lata tamen tenet. Et ſic ſi iudex excōicat per modū ſentētie iniuſta eſt: niſi cā ꝓpter quaꝫ ꝓmulgat̉ in ſentētia exprimat̉. Poteſt gͦ ſic dicere. Cū in dioceſi mea omnes qui ſunt fures vel huiuſmodi: incorrigibiles ſint: nec p̄dicatio proſit. Et ideo neceſſe habemꝰ aliud re mediū adhibere. Et ideo quiſqͥs decetero furtuꝫ fecerit vel hmōi: excōicationē incurrat. Secūdo quero dato ꝙ nō ſubditi delinquētes ligētur ſtatuto: data ſciētia ſtatuti. qͥd de ignorā tibus ſtatutuꝫ? Glo. in dicto. c. a nobis. dicit ꝙ ſi ſtatutū punit factū al̓s damnatū. ligat etiā igno rātes. Idem videt̉ tenere Bar. in dicta. l. cūctos Idem do. An. Cōtrariū tenet Io. an. in dicto. c. a nobis. ⁊ in dicto. c. vt aīaꝝ. Et videt̉ ibi tex. pro eo. Nā ſtatutū ibi excōicabat cōmittētes furtum Et tn̄ nō ligat ignorātes ꝙͣꝙͣ factū ſit al̓s dānatū. Sꝫ panor. in dicto. c. a nobis. dicit ꝙ opinio glo. videt̉ verior de rigore iuris. licꝫ opinio Io. an. ſit equior. Nō em̄ licite pōt qͥs allegare ignorātiam. Cū ſcire debebat factū eē damnatū. Ubi aūt ſta tutū puniret factū al̓s nō dānatū: tūc ꝓbabiliter ignorātes nō ligant̉. Et ex cōiecturis ꝓbabit̉ ſcīa vel ignorātia. Et in dubio recurret̉ ad iuramētū iſtiꝰ delinquētis. ar. in. c. ſi v̓o. el. ij. de ſen. ex. ¶ ¶ Tercio quero nūquid ſubditus ſtatuētis de linquēs extra territoriū afficiat̉ pena ſtatuti. Rn̄. ꝙ nō liget̉ videt̉ tex. in dicto. c. vt aīaꝝ. in fi. ibi exͣ territoriū iuſdicēti nō paret̉ impune. Sed Bar. in dicta l. cūctos. diſtinguit ꝙ aut ſtatuēs exp̄ſſe intēdebat ligare ſubditos delinquētes etiā extra territoriū. Et tūc ligant̉ ſubditi. Exemplū. dicit ſtatutū. Quicūqͣꝫ cōmiſerit furtū: vbicūqꝫ ſit excō municatꝰ. aut ſtatutū ē generale. et tūc reſtringit̉ ad territoriū ſtatuētis. Sꝫ panor. in. d. c. a nobis. dicit ꝙ multi moderniores legiſte in. l. fi. ff. d̓ iurꝭ. om. iu. tenēt oppoſitū. Et hoc credit panor. veriꝰ vt nūqͣꝫ delīquētes exͣ territoriū afficiant̉ ſtatuto.

qꝛ dictū capitulū vt aīaꝝ. nō dicit illū nō ligari ex defectu volūtatis ſtatuētis: ſed potius ex defectu poteſtatis. vt patet ibi. qꝛ extra territoriū iuſdicēti ⁊cͣ. Et ꝑ hoc quidaꝫ dicūt. ꝙ ſi ſtatuto ep̄i caueret̉ ꝙ quicūqꝫ ludēs ad azarrū ſit excōicatus: ludens in loco exempto intra territoriū dicti ſtatuētis. nō incurrit excōicationē ꝓut tenet Io. an. in nouel la in dicto. c. vt aīarū. quia ẜm eum locꝰ extra dio ceſim ⁊ locꝰ exemptus eqͥperant̉. Sed quid ſi ſtatutū loqueret̉ ꝑ verba ſpecia lia. vtputa dicendo: vt nullus cōmittat furtum in aliquo monaſterio exempto: vel nō exempto vl̓ ꝙ nullus ſubditꝰ vadat ad monaſteria exempta vel non exempta. Rn̄. do. phi. de paruſio in dicto. c. vt animarū. ꝙ ex aliqua cauſa iuſta vel honeſta: poteſt epiſcopus ſtatuere ꝙ ſubditi ſui nō vadāt ad tale monaſteriū. etiam exemptū: vt ſi ſciret il los: vel illas de tali monaſterio ad malū prouoca re: vel quid ſimile. Et per predicta poteſt decidi alia queſtio quo tidiana a quo debeat petilicētia eundi ad mona ſteria exempta. An ab epiſcopo ꝓhibente talem exceſſum ſub pena excōmunicationis: vel ab illis qui habent curam taliū monaſteriorū exemptorū vt miniſtri minorū vel ꝓuinciales predicatorū et huiuſmodi. Et dici poteſt ꝙ in caſu quo epiſcopꝰ facere poteſt tale ſtatutū etiam de monaſterijs ex emptis: petenda eſt licētia a dicto epiſcopo. Secꝰ ſi ſtatutū ep̄i loqueret̉ generaliter: nō ſpecificādo dicta monaſteria exempta: qꝛ tūc debet peti licen tia ab illis qͥ curā habēt dictoꝝ monaſterioꝝ. Quero. Epiſcopus excōmunicat omnes qui furtū fecerint nō per viā ſtatuti. de quo dictū eſt. ſupra ſufficiēter: ſed per viam ſentētie. nūquid ſb̓ diti eius talia ꝯmittētes extra ſuam dioceſim ſint excōicati. Hoc. in. c. fi. de fo. cōpe. ⁊ in dicto. c. a no bis. concludūt ꝙ iudex poteſt excōicare ſuū ſub ditū contumacē extra territorū. An aūt hoc caſu ſufficiat ſentētia generalis. An v̓o requirat̉ ſentē tia ſpecialis. hoc ē ꝙ ſpecifice agatur ꝯtra eū. Di cunt quidam ꝙ non ſufficit ſentētia generalis: qꝛ ſentētia generalis ẜm eos equiꝑat̉ ſtatuto in duo bus. Nam ſicut ſtatutū non ligat ignorātes: nec exiſtētes extra territoriū ſtatuentis. Ita nec ſentē tia generalis vt notat Ge. poſt lap. ī dicto. c. vt ani marū. Limitat tamē ge. hoc vltimū verum in ſen tentia generali contra delinquētes ī futurū extra dioceſim: ſed bene ligat eos qui iam deliquerunt ante ſententiā: licꝫ extra territoriū exiſtentes tem pore ſentētie. Sicut ligaret ſentētia ſpecialis: cum ſit eadem ratio vtrobiqꝫ ẜm lap. hec Ge. Et hoc dictum Ge. aliqui credunt verū: ſi ſubditus ha beret noticiā illius ſentētie. Item ꝙ delictū fuiſſet cōmiſſum ī dioceſi iudicis domicilij. Nec obſtat qd̓ colligitur ex. c. apoſtolice. iuncta glo. de cle. ex. ꝙ ignorans poteſt excōmunicari: quia ille tex. lo quitur in ſentētia lata ſpecifice ꝯtra aliquē: qꝛ tūc etiam data ignorantia ligat. īmo plus lata contra non monitum: vel non citatum inducit vinculū ſicut dicunt quidā de Pau. qui excōicauit corin thum abſentem. ad hoc glo. in. c. romana. de ſen. Excōmunicatio. j. excō. li. vj. Conclude ergo ꝙ ſi epiſcopus mādat generaliter reſtitui res furtinas ſub pena excōica tionis late ſentētie ꝙ qui cōmiſit furtū extra dio ceſim: non incidit in penam. Secus ſi ſpecialiter ageret contra ſubditū: etiā ꝓ delicto cōmiſſo alibi qꝛ ꝯtrafaciēdo incurrit penā excōicatiōis. ¶ Quid ſi forenſis delinquens in alieno territo rio: ⁊ inde recedens: an poſſit excōmunicari. Dic ꝙ non. niſi fuerit citatione p̄uentus anteqͣꝫ rece deret a iuriſditiōe illius territorij. in quo deliquit vel niſi ad requiſitionem predicti iudicis iudex ſb̓ quo degit ipſum citaret prout de iure tenetur: vt notatur per doct. in. c. fi. de fo. cōpe. vt iret ad re ſpondendū ⁊ parendū. qd̓ ſi non faceret: poſſet ex cōmunicari. licꝫ exiſteret extra territoriuꝫ. Et hoc verum in illo: qui nō habet domicilium ſub iudi ce ſub quo deliquit. Secus ſi habet domiciliū: qͥa tunc poteſt citari et excōmunicari: etiā exiſtendo extra territoriū ẜm Panor. ibidem: qui etiaꝫ dicit ꝙ cum ſubditus ratiōe domicilij eſt abſens: con clude ẜm cōmunē opinionē ꝙ pōt citari ꝑ iudicē domicilij quo ad omnes effectus: ⁊ citatio decer nitur facta in proprio territorio ipſius iudicis. licꝫ nūcius exequat̉ extra proprium terricorium: quia illa excuſatio nūcij non eſt iudicialis. Ideo poteſt exerceri extra ꝓprium territoriū: licꝫ Pau. de eleaꝫ in cle. paſtoralis. de re iudi. teneat contrariū. Sꝫ doc. moderni tenent primū. Sed ſi poſt delictum cōmiſſum recederet: ⁊ alibi caꝑet domiciliū: eſſet ſecurꝰ dūmō nō eſſet citatiōe p̄uentꝰ. Quid ſi is qui ſententiā generalem ꝓmulga uit moritur: vel amouetur ab officio. nūquid qui poſtea contrafacit eſt excōmunicatus. Rn̄. Pa nor. in dicto. c. a nobis. diſtinguit. An hoc ſit per viam ſtatuti. An per viam ſentētie. Si per viam ſtatuti: cū ſtatutum ſit quedam lex: perpetuo du rat: niſi exp̄ſſe reuocet̉. vt in. c. fi. de offi. le. In ſen tētia v̓o dic concludendo notata in. l. fi. ff. de pe. et in. l. j. C. de poſtulando. et in. c. vnico de ma. et obe. li. vj. ꝙ aut ſentētia iniecit vinculuꝫ tempore ꝓferentis: aut non. Primo caſu: aut vinculuꝫ eſt momentaneū et tunc durat etiam vltra tempus ꝓferentis. Exemplū in excōmunicatiōe vel pu blicatione bonorū. vnde excōicatus ꝑ epiſcopum remanet etiā excōicatꝰ poſt mortē epiſcopi ad hoc c. paſtoralis. de offi. or. Aut habet cauſam ſucceſſi uam: ⁊ tūc. aut cū cauſe cognitiōe ſentētia fuit la ta ⁊ durat effectꝰ ſentētie vt in dicta. l. j. Aut ſine cauſe cognitiōe: ⁊ tūc nō durat vltra tp̄us ꝓferē tis. Et ſic loquit̉ dicta. l. fi. Et predictis adde glo. in. c. pe. de cle. nō reſi. q̄ notabilit̓ ſentit ſentētiam non expirare ⁊ p̄dicta ꝓcedunt quo ad effectū ex ſentētia ꝓductū: ſed reſpectu effectus ꝓducendi in futurū ſentētia tollit̉ ꝑ remotionē ſentētiantis qꝛ pendebat ex iuriſditiōe ſua. Et hoc caſu proce dit glo. in dicto. c. a nobis. que vult ꝙ interdictū ſiue ſentētia excōicatiōis ſimpliciter lata nō duret vltra tp̄us ꝓferentis: niſi ſucceſſor cōfirmet. Se cus ſi diffiniendo ſtatutum facit vel decretū. Itē dici poteſt ꝙ ſentētia excōicationis nō ligat vltra tempus p̄fixum in ſentētia. Et ꝑ p̄dicta pꝫ rn̄ſio

ad. q. quotidianā. Ecce ep̄us facit monitoriam ꝙ quicūqꝫ habꝫ inſtrumēta vel ſcripturas ticij infra xv. dies debeat manifeſtaſſe: alioqͥn ⁊cͣ. Petrus qͥ habebat huiuiſmodi ſcripturas infra dictū termi nū erat abſens ⁊ ſic ignorabat. Poſtmodū elapſo termino ep̄us fulminat excōicationē. Demū pe trus venit ad locum ⁊ certiorat̉ de dicta ſententia ⁊ nō reuelat. An ſit excōicatus. Dicendū eſt ꝑ pre dicta ꝙ non. qꝛ talis ſentētia vltra terminū vl̓ tē pus ſtatuētis nullū hꝫ vigorē. Sola ꝯſuetudo abſqꝫ ſentētia vl̓ ꝯſtiiutiōe nō reddit aliquē excōicatū. QQuibꝰ ex cauſis ſentētia excōicatiōis ſit feren da Rn̄. tres cauſe pn̄t eſſe. Prima eſt cōtumacia vt qn̄ qͥs fuit vocatus ſiue monitꝰ ꝑ iudiceꝫ tribꝰ edictis vel vno ꝓ omībꝰ: ⁊ ip̄e ſit ꝯtumax. Secū da qn̄ qͥs ex aliquo certo damno vel offenſa: ꝓ qͣ non vult ſatiſfacere: excōicat̉. Et ꝓbantar p̄dicta duo extra de lit. nō cōte. qm̄ frequēter. xj. q. iij. cer tū de v̓. ſig. ex ꝑte. Suꝑ iſtis caſibꝰ dicit Tho. nul lus debet excōicari: niſi ꝓ peccato mortali. Et qͥa in damnificādo aliquē corꝑaliter ſiue in rebꝰ tem poralibꝰ aliqͥs mortalit̓ peccat. ideo ꝓ dāno tem porali eccleſia excōicare pōt. Sed qꝛ excōicatio eſt grauiſſima penaꝝ: nō debet infligi etiā ꝓ pecca to mortali: nſi ꝯtumax quis fuerit. tunc em̄ poſtꝙͣ monitus fuerit excōicari poteſt. Tercia cauſa ſiue modus excōmunicatiōis eſt qn̄ ꝑſona ignorat̉: ſꝫ excōicat̉ in generali. vt quicūqꝫ furtum fecerit ⁊cͣ. Pro peccato v̓o alterius nemo debet excōmuni cari. xxiiij. q. iij. ſi habes. Quō debet ferri ſentētia excōicationis? Rn̄. de bet p̄mitti triplex monitio: vel vna ꝓ tribus. Ali ter eſt iniuſta ⁊ iudex eſt ſuſpenſus per mēſem ab ingreſſu eccleſie. extro eo. ſacra. Sed debet habe re temporis cōueniētia interualla: niſi facti neceſ ſitas aliud ſuaſerit ⁊ debet ferri in ſcriptis ꝯtinen tibus cauſam excōicationis. Aliter excōicans eſt ſuſpēſus nō ſolū ab ingreſſu eccleſie: ſed etiā a di uinis per mēſem. que ſi exequatur irregularis effi citur. nec niſi ꝑ papam poterit cum eo diſpenſari. unc durat etiam y extra eo. cum medicinalis. li. vj. Sed he pene nō tangunt ep̄os cū nō fiat ſpecialis mētio de eis ſic̄ oportꝫ. vt in. c. qꝛ ꝑiculoſum. d̓ ſen. ex. li. vj. ¶ An autē in huiuſmodi cenſuram incidāt pre lati regulares ſi non ſeruant ea q̄ dicta ſunt? Rn̄. per notata a doc. in dicto. c. cum medicinalis. ma xime per Ge. ꝙ quicūqꝫ ſit ille qui habet poteſta tem excōmunicandi eſt aſtrictus. vt ꝓbat tex. ibi quiſquis. Et ſic loquēdo vniuerſaliter nihil exclu dit. Lapus aūt tenet ꝙ huiuſmodi regulares nō incurrant in hanc penā. Dicit em̄ ꝙ durū eſſet ꝙ iſti prelati regulares qui quotidie habent monere monachos: ⁊ ſingulis horis diei corrigere: vt ſem per habeant calamū et cartā p̄ manibꝰ. Predicta intellige vt dictuꝫ eſt sͣ. Citatio. ẜm Panor. in. c. reprehēſibilis. de appel. vbi regula religioſorū ſe ꝯſuetudo daret certū modū in excōicando. Sed ſi ip̄e prelatus vellet ex nouo mandato excōmuni care aliquē ſubditū vltra expreſſe cōtenta ī regula ⁊ vltra ꝯſuetudines generales ordinis. tūc crede ¶ Excōmunicatio. j. Fo. XCIIII. rē in penam incidere p̄latū: niſi ſeruaret formam dicte ꝯſtitutiōis. Nā videt̉ tūc temerarie agere. Et nō ſolū debet intelligi iſte tex. de excōicatione effectuali: verū etiam ſi nō haberet effectū. Et ẜm glo. ibi. hec decretalis habet locuꝫ qn̄ ſentētia fert̉ etiā ꝯtra ꝑſonam incertā. Et ſic eſt ſentētia gene ralis. Dicit tn̄ directoria li. iij. ꝙ ſi ſentētia nō po tuit ſcribi: qꝛ ꝑiculum erat in mora. nō habet locū hec pena ẜm Io. an. qꝛ hoc caſu excōicator nō fuit in culpa. Et nota. ꝓ dictis sͣ. de regularibꝰ: ꝙ fra tres p̄dicatores habent priuilegiū: vt poſſint ob tinere abſolutionē a ſuis cōfeſſoribꝰ ſuꝑ ſuſpēſiōe ⁊ irregularitate qͣs ꝯtraxiſſent: ex eo ꝙ ꝓtuliſſent ſentētias excōicatōnis. ſuſpēſiōis. ⁊ interdicti ſine ſcriptis ex incautela. Clemēs. Exigentibꝰ. Et cuꝫ hoc priuilegiū ſit cōceſſum ordini p̄dicatoꝝ extē dit̉ ad minores ꝑ bullā aureā. Quid ſi metropolitanus. exiſtēs in dioceſi ſuf fraganei veniat ꝯtra ſententiā ab eo latam. Rn̄. Hoſti. dicit ꝙ ſicut ſentētia vel canon non ligat ꝓferentē: ſic nec ꝓferētis ſuperiorē. puta metro politanū ꝓpriū. extra de ma. ⁊ obe. cū inferior. Sꝫ hug. dicit hoc caſu metropolitanū ligari. nō ſen tētia homīs ſed iuris. Idem directoria. li. iij. Idē Bar. bri. ⁊ Archi. in. c. licꝫ. de elec. li. vj. ⁊ Gof. di cit ꝙ illa regula fallit q̄ habet ꝙ inferior ſuperiorē ligare nō poteſt. Cū maior deliquit in iuriſditiōe minoris. vj. q. iij. placuit. Nec ligatur ſentētia pu ri homīs ſed canonis cum incidat in factum iam damnatū. ⁊ epiſcopus auctoritate apl̓ica genera lem hēat auctoritatē canonē faciendi: a quo nullꝰ excludit̉. vnde talis dicit̉ ſentētia pape. Et idē di cit Archi. ꝙ ip̄e ep̄us qui ſtatutū fecit: ſi faciat cō tra factum damnatū ꝑ excōicationē ꝙ excōicati onē incurrit. īmo plus dicit ꝙ ep̄us nō pōt diſpē ſare ꝯͣ ꝓpriā cōſtitutionē: nec etiā ꝯͣ cōſuetudinem generalē: ex quibꝰ alijs ius iam ē acquiſitū. Sꝫ ſi vult ep̄us nō ligari deſtruat ipſa ſtatuta: alioqͥn ligabit̉. Sed Inno. in. c. cū ad monaſteriū. de ſta. mo. dicit ꝙ cōditori canonum licet contra ſuam diſpenſare conſtitutionē: etiā ſine cauſa. Quia ſi cut fuit motus ad condendū ita ad tollendū ſiue diſpenſandum. Et pro hoc eſt Io. an. in regula. Generi. in mer. ⁊ in regula. Cui licet. dicens: epi ſcopū poſſe tollere ⁊ diſpenſare cōtra ſuam cōſti tutionē. Et hoc dicit ſeruare vniuerſum. Et mi nime ſunt mutanda quicqͥd ſentiat Archi. in di cto. c. licꝫ. D. an. limitat: niſi conſtitutio tranſierit in priuilegiū vel cōtractū. Et ſic pōt intelligi opi. ꝯtraria. vel niſi ꝯſtitutio eſſet iurata: qꝛ tūc ſtante ꝯſtitutione nō poſſet diſpēſare. Cū ſeip̄m a iura mēto abſoluere nō poſſit. hanc etiam opi. vltimā tenet Panor. in. c. pͥmo de rap. Et hec opinio vi det̉ cōmunis ẜm Panor. Quid autē ſi ep̄us cōmunicat in damnato cri mine cum illo queꝫ ꝓpter crimen excōmunicauit Nūquid eandem ſententiā incurrat: ſicut ⁊ vnꝰ alius. Rn̄. ẜm Ray. ꝙ ſic. Et hoc auctoritate ca nonis. Et vt refert Aſten̄. li. vij. huius opinionis eſt Hoſti. et Inno. ꝙ talis ligatur a canone occa ſione ſententie ſue. Et iſte caſus multū differt ab

immediate p̄cedenti. Nā ibi: licꝫ ſtatutū epiſcopi habeat vim canonis: eſt tamē lex inferioris vel ſui ip̄ius. Et ideo ligare non poteſt directe ſuperiorē vel ſeipſum. Secus v̓o in iſta participatiōe ꝓpter quā talis non ligatur ſua ſententia: ſed ſentētia ca nonis vel papy. ¶ Sed pone ꝙ ep̄us excōmunicet aliqueꝫ: cum participibꝰ ſuis ſeu fautoribus in crimīe damna to. Et poſtea ꝑticipet cum tali in crimīe damnato nūquid incurrit eandē ſentētiā? Rn̄. Ray. dicit ꝙ ſic. Sed Gof. dicit ꝙ nō: qꝛ ꝑticipes ligant̉ ſen tētia homīs in hoc caſu. xj. q. iij. excellentiſſimus. Nemo aūt ꝓpria ſentētia ligacur. Hoſti v̓o dicit ꝙ ille qui ꝑticipat cum ſic excōicato: ſi ſit alius qͣꝫ ꝓferēs: duplici iure ſentētiā eandē incurrit: ⁊ du plici vinculo ligatur. vno auctoritate canonis. Et ſic verū dicit Ray. Alio auctoritate ſententiā ferē tis: ⁊ ſic verū dicit Goſ. Si autē ſit ꝓferens tunc ligabit̉ tm̄ vna.ſ. canonis. Sed quō is qui tulit ſententiā participabit in crimine cum criminoſo. Rn̄. Aſtenſis de mente Hoſt. ꝙ hoc poteſt quādoqꝫ accidere: vt ſi fratrē excōicauit ꝓ rapina mihi facta quē forte odit: ſed hoc fecit coactus ꝑ ſuꝑiorē. Et nihilominꝰ latēter fauet raptori: ⁊ cū eo ꝑticipat ⁊ eum receptat. Uel pone ꝙ cognouit mulierē quā excōicauerat ꝓpter fornicationem. Quid ſi iudex dicat. Excōico vnū de his duo bus. Rn̄. ẜm v̓ v̓. Credo ſine preiudicio. ꝙ ille eſt excōicatus: de quo iudex intellexit. Si tn̄ nō pōt ſciri neuter vitandus eſt. Similit̓ nec excōicatus eſt ſi vaga fuerit eiꝰ intētio. ¶ Quid ſi dicat excōmunico te ſi appellas. Io. an. ⁊ Inno. tenēt ꝙ ē excōicatꝰ ſi appellat. Primo qꝛ excōicatio ⁊ appellatio vident̉ in eodeꝫ momē to cōcurrere. ergo excōicatio tanqͣꝫ gladiꝰ ſpūalis ⁊ penetrabilior: debet cenſeri in dubio preceſſiſſe. Secūdo qꝛ excōicatio nō fundat̉ ſuꝑ appellatiōe ſed ſuꝑ ꝯtumacia ⁊ inobediētia in actu appellādi Sed ante appellationē p̄ceſſit cōtumacia valida. ergo ⁊cͣ. Sed Butriꝰ tenet ꝙ nullo mō iſte ſit ex cōmunicatꝰ qꝛ nō videtur purificata cōditio: vbi appellatio interceſſerit. Cū ante non dicat̉ appel lare ſed appellare velle. ergo cum nō ſit purificata cōditio anteꝙͣ appellet nō debet incidere in ſentē tiā excōmunicatiōis. Cū cōditio requirat imple mentū ꝑfectum. Secūdo iſta ſentētia eſt lata poſt appellationē: ergo cōtinet intolerabilem errorem. Uidet̉ em̄ excōmunicatꝰ ſi ſe defendat ꝙ fieri nō debet: cum defenſio ſit de iure naturali. Ad pͥmū ar. dico ꝙ excōmunicatio et appellatio nō cōcur rūt in eodem momēto: ſed ſucceſſiue.i. excōicatio poſt appellationē. Nō obſtat ꝙ gladiꝰ ſpūalisē penetrabilior. Dico ꝙ hoc fieri deberet ſi fieri poſ ſet ſalua rōne recti ſermonis. Sed hoc fieri nō po teſt ſalua rōne recti ſermonis ⁊ verbis iudicis: qui voluit ꝙ nō pͥus incidat in excōicationē qͣꝫ appel latio fuerit interpoſita. ergo ip̄aꝫ excōicationē nō cēſebimꝰ p̄ceſſiſſe. Nō ob. qꝫ ſcd̓o dicit̉ ꝙ excōica tio fundat̉ ſuꝑ ꝯtumacia nō ſuper appellatiōe: qꝛ dico ꝙ an̄ appellationē nulla ꝯtumacia ē cōmiſſa Excōmunicatio. j. cū nō dicat̉ appellare ſꝫ appellare velle. Uel dato ꝙ aliqualis ꝯtumacia p̄cederet: illa tn̄ ꝯtumacia ē facto appellatiōis annexa ꝑ iudicē. vn̄ ante factū cōpletuꝫ. nō debet in penā incidere ẜm Butriū. Sed ꝓpter cōfeſſores ſimplices dari pōt alia rn̄ſio clarior: q̄ tn̄ in effectu cōcordat cū opinione Bu. q̄ eſt Hoſt. videlicꝫ ꝙ ſi appellatio ē iuſta non te net ſentētia. Si v̓o ē friuola tenet ſentētia. Et hoc dꝫ ꝑ ſuꝑiorē iudicē determīari. Quid ſi iudex dicat. Excōmunico te ſi talē ele geris vel huiuſmodi. Rn̄. Dir. li. iij. ꝙ ī his ſequē da eſt intentio excōmunicantis: que ſi fuit vt tm̄ poſt electionē ſit excōicatus tūc tenec electio. Sed facta electione incidit ſtatim in excōmunicationē Si autē apparet ꝙ de intentione excōmunicātis ſit ꝙ velit ꝙ ſit excōmunicatus ſimul cum electio nem faciet de facto: tunc electio nō tenebit: ⁊ excō municatio tenebit. Et idem videt̉ ſi de intentōne excōmunicantis dubitet̉: qꝛ ꝙͣcito verba electio nis ꝓfert erit excōmunicatus ⁊ electio non tene bit. Penetrabilior em̄ eſt gladius domini.ſ. ſentē tia excōicatiōis qͣꝫ factū homīs.ſ. electio. ¶ Cum iudex dicit excōmunico illum vel ſimi lia verba. intelligit̉ de excōmunicatiōe maiori. exͣ eo. ſi quem. Et idem dicendū credit aſten̄. quādo index aggrauando ſententiā excōmunicat aliquē cum ꝑticipantibus ſibi. Et lꝫ quidā dixerint hoc eſſe reſtringenduꝫ ad illos ſolos qui ꝑticipant in crimine. Tamen credit ꝙ extendendū eſt ad ꝑti cipantes in cibo locutione. ⁊ ſimilibꝰ. ar. extra eo. quod in dubijs. Al̓s non eſſet aggrauatio ſenten tie: cum ſine hac aggrauatione ꝑticipantes in cri mine. maiorem excōmunicationē incurrāt. extra eo. nuꝑ. Per hanc autē aggrauationē non credit perſonas exceptas. xj. q. iij. qm̄ multos. ligari. niſi hoc a ꝓferente ſententiā exprimat̉. Sed illos ſo los qͥ ante huiuſmodi aggrauationē. excōicatōeꝫ minorē incurrebant ex huiuſmodi ꝑticipatione. ar. d. c. qd̓ in dubijs. ⁊. c. ꝯſtitutione. ⁊. c. ſtatuimꝰ eo. ti. li. vj. Idē Bar. ⁊ Rod̓. Addit etiaꝫ aſten̄. d̓ mēte Rod̓. ꝙ quecūqꝫ cā excuſat cōmunicātē cuꝫ excōicato ſine aggrauatōe ſentētie. excuſat̉ inquā ab excōicatione minori. excuſat ⁊ a maiori cōmu nicantē cū excōicato ⁊ cum ꝑticipantibꝰ ſibi: niſi a ꝓferēte ſentētiā: aliud ſit exp̄ſſum. Quid ſi iudex dicat. Excōmunico te cū oībus ꝑticipantibꝰ tuis. An ꝑticipātes in crimīe dum taxat: ſint excōicati maiori excōicatiōe. Rn̄. Pa nor. in dicto. c. qd̓ in dubijs. de mēte doct. dicit ꝙ aut qͥs ē excōicatꝰ cū ꝑticipantibꝰ ⁊ fautoribꝰ ſuis Et tūc ſiue ꝑticipet in crimīe: ſiue extra crimē in cidit in eandē excōicationē. vt in. d. c. qd̓ ī dubijs Aut ē excōicatꝰ cū ꝑticipantibꝰ tm̄ ⁊ nō cū fauto ribꝰ. Et tūc aūt qͥs cōicat in crimīe: ⁊ incidit ī ma iorē. Aut cōmunicat in or̄one ⁊ huiuſmodi. ⁊ tūc eſt excōicatꝰ minori. Et hoc vltimū mēbrū putat verū panor. et ꝓ hoc ar. in. d. 5. ſtatuimꝰ. vbi cōi cans ī oſculo ſeu comedēdo dicit̉ ꝑticeps: ſiue ꝑti cipare excōicato: vt includat̉ ſub illa ſentētia. Ex. cōmnnico te cū ꝑticipibꝰ tuis. ¶ Quid ſi p̄iatus dicat. Habeo te ꝓ excōicato

Excōmunicatio. j. et huiuſmodi. nūquid vere erit excōicatus? Rn̄. ẜm Guil. Si ꝑ talia verba agat̉ in foro iudicij. nō reputabit̉ excōmunicatus: niſi aliter cōſtiterit de intentiōe excōicantis: vt qꝛ ſemꝑ ſolitus eſt ita di cere ⁊ huiuſmodi. In foro autē penitētiali: eligen da eſt tutior via. ſcꝫ vt putet ſe excōicatum ⁊ abſo lutionē petat. Idē Hoſti. ¶ Quid ſi dicat̉. Excōmunico te ⁊ abſoluo? Rn̄. ẜm v̓ v̓. ſi voluit iudex ſimul excōicare ⁊ abſoluere nihil egit. Si auteꝫ voluit excōmunicare ⁊ poſtea abſoluere vtrūqꝫ valuit. Quid de duobus quibꝰ mandū eſt: vt aliqueꝫ excōicent. Et vterqꝫ eoꝝ eodē momēto dic̄. Excō munico te ſi ille nō excōicat te. Rn̄. ẜm Ug. vter qꝫ illoꝝ iudicū excōicat: qꝛ intētio eoꝝ eſt: ꝙ iſte ex cōmunicet̉. Et eſt ſenſus. excōico te ⁊cͣ. qͥa neſcio vtruꝫ ille excōicet te. Et ideo excōico te: vt ſic non euadas penā excōicatiōis. ¶ Quid de excōicatiōibꝰ que ꝓ furtis vel dānis occultis ꝓferūtur ſic. Excōicamus oēs illos qͥ ta le furtū vel damnū fecerunt: ⁊ oēs qui de hoc ali quid ſciuerunt: nec reuelanerint illud. nūquid ille qui ſciuerit hoc quocūqꝫ mō. reuelare teneat̉ dam na paſſo vel alij? Rn̄. ꝙ non tenet̉ reuelare dānū paſſo: qꝛ hec ſentētia intelligi debet de reuelatōne fienda p̄lato eccleſie nō damnū paſſo. Sed nec p̄ lato tenet̉ iſte qui ſolus ſcit: reuelare. īmo tenet̉ nō reuelare publice. Sicut notat Ugo. de teſtibꝰ ſy nodalibꝰ. xxxv. q. vj. ep̄s. in ſynodo. In hoc tamē caſu credo ꝙ teneat̉ reuelare p̄lato occulte. vt cor rigat occulte: nō publice. hec Rod̓. Sed ſi ille ſci at ꝙ poſſit ꝓbare. nō tn̄ tenet̉ in reuelādo publi ce ſuis expenſis ꝓducere teſtes ⁊ in iudicio trahe re reum. ¶ Quid de illis qui excōicati ordines recipiunt? Rn̄. ſi ſcientes ſe eſſe excōicatos receperūt a ſuſce ptis ordinibus ſunt imꝑpetuū deponendi: ſi ſunt clerici ſeculares. ſi v̓o nō recolentes factum: pro qͦ in excōicationē inciderunt vel factū quidē ſciētes ſed iuris ignari. neſciebant ſe eſſe excōicatos: tunc cum talibꝰ ſi ſunt ſeculares: archiep̄i: vel ep̄i diſpē ſare n̄ poſſunt abſqꝫ mādato ſedis apoſtolice. Si v̓o ſunt regulares: abbates ip̄oꝝ poſt iniūctā pe nitentiā ⁊ ꝑactam: poterūt cum eis diſpēſare: niſi graue fuerit ⁊ notabile factū: vel qui fecit adultus fuit ⁊ diſcretꝰ: vt violēter ꝯtra obliuionem ⁊ igno rantiam p̄ſumatur. probant̉ hec omnia. extra eo. cum illoꝝ in fi. Quid fiet de fructibꝰ eccleſie clerici excōmuni cati. Rn̄. ẜm Ber. debent aſſignari alicui qui ce lebret ꝓ eo donec ip̄e eſt excōmunicatus. extra de appel. ꝑuenit. Quod ſi iniuſte fuit excōmunicatꝰ: recuperabit fructus ſibi ſublatos. ij. q. v. ſuꝑ cau ſas. Idem Ray. ⁊ Goſ. Si v̓o iuſte nō poteſt. C. de re mili. l. cum allegatis. li. xij. Hoſti. tamē limi tat p̄dicta: vt refert aſten̄. li. vij. qͣꝫdiu excōmuni catus in ſententiā dormit. hoc eſt qͣꝫdiu eſt ī mora petende abſolutionis: quia non debet ꝑcipere be neficiū qui non facit ſeruitiū. extra de ap. paſtora lis. in fi. Secus ſi nō eſſet in mora. extra de cōceſ. pre. qꝛ diuerſitatem. Fo. XCV. Quid ſi non habet vnde viuat clerieus excōi catus. Rn̄. aſten̄. ẜm Io. ꝙ ꝓuidendū eſt ei inte rim de bonis eccleſie: qꝛ etiā depoſitis ꝓuidetur. l. diſt. ſtudeat. ne cogat̉ ī obprobriū cleri mēdicare ¶ Utrū ſentētia excōicationis lata ſub cōditiōe liget anteꝙͣ extet conditio. Rn̄. ẜm Hoſti. nō li gat. extra de ap. p̄terea. el. ij. et extͣ eo. a nobis. el. j. vn̄ ⁊ ſi pendēte ꝯditōne appellet̉. tenet appellatio Sed ſi pure fereret̉ ſentētia nō reuelaret̉ ꝑ appel lationē. d. c. paſtoralis. Trāſfert tn̄ cauſe cognitio nē in ſuꝑiore. extra eo. ꝑ tuas. Sed qͥd ſi pendēte ꝯditione deſinat eſſe eius ſubditꝰ. Rn̄. tenet ſentētia. niſi appellet. exͣ de fo. cōpe. c. pe. exͣ de offi. dele. gratū. ⁊. c. relatū. ¶Pone ꝙ aliquis excōicet̉ poſt appellationem. nō tamē ꝓſequit̉ eā. nūquid rata manebit ſenten tia. Rn̄. ꝙ no. Aut em̄ appellatio tenuit aut non. Si ſic: excōmunicatio poſtea nulla fuit ipſo iure. d. c. ꝑ tuas. Et ita ſiue ꝓſequat̉ appellationeꝫ ſiue nō: nō efficit̉ pͥma aliqua. Si non tenuit: ergo ex cōmunicatio pͥma facta ſtatim tenuit. hec Aſten̄. de hac materia videsͣ. Appellatio. Quid ſi iudex dicat excōico te ſi habes res fur tiuas. nūquid ꝑ appellationē ſuſpendet̉. Rn̄. ẜm Hoſti. nō ſuſpēdet̉ ſi habet res illas. Si tn̄ occul tū ē: eccl̓ia nō iudicat de occultis. ¶ Quid ſi dicat. Excōmunico te quia feciſti fur tum. Et tamē falſum eſt. Rn̄. ẜm v̓v̓. Hoſtiē. et Inno. Tutius eſt dicere ꝙ excōmunicatō teneat vt. xj. q. iij. c. j. ⁊. c. ſi epiſcopus. qꝛ non eſt error in tolerabilis exp̄ſſus. Et cauſa licꝫ ſit falſa. nō tamē eſt impoſſibilis. vn̄ ꝯſulendum eſt ꝙ abſoluat̉ ad cautelā: quo ad forū iudiciale. Sed quo ad deum non eſt ligatus: niſi forte ex ꝯtemptu. vide tamen ad predicta que notant docto. in. c. inter ceteras. de re iudi. et Panor. ibi. Quod aut ſententia con tinet cauſam falſam. Et tunc aut cauſa eſt notorie falſa ⁊ impoſſibilis. Et tunc non tenet ſententia. etiā ſi ſit ercōmunicatiōis. Exemplū. ſi iudex con demnauit vel excōmunicauit eunuchum vel in fantem: quia p̄gnantem reddidit monialeꝫ. Aut cauſa notorie eſt falſa. ſed nō impoſſibilis. vtputa iudex excōmunicauit aliqueꝫ quia ſpoliauit eccle ſiam cum incendio. ⁊ notorie cauſa eſt falſa. nō tn̄ impoſſibilis. quia hoc potuiſſet facere. Et Archi. in. c. venerabilibus. eo. ti. li. vj. dicit talem ſenten tiam valere. et loquitur in excōmunicatione. Et forte potuit moueri. quia iura ī nullitate excōmu nicationis loquūtur. qn̄ in ſententia fuit exp̄ſſus error intolerabilis. Et hanc opinioneꝫ tenet glo. ſaltē in excōicatione. in. d. c. ꝑ tuas. Sed do. An. tenet ꝙ ſententia excōicationis notorie falſa non valet qꝛ iniuſta ſentētia ſuſtinet̉ ꝓpter p̄ſumptio nē iuſticie que cadit ſuꝑ dubio. c. cauſaꝫ. d̓ re iudi. Secus dicit: in cauſa manifeſte falſa. Et hoc pu tat veriſſimū panor. Non ob. ꝙ iura in excōica tione faciunt mentionē de expreſſione erroris in tolerabilis: qꝛ dico ꝙ iura illa debent cā exēplificā di ſuꝑ nullitate. Et ea que dicūtur cā exempli: nō ſtringunt regulam. nam expreſſio erroris indu cit nullitatē: qꝛ apparet notoriā iniuſticia. Idem q iiij

ergo vbi factū: eſt re ip̄a notorie iniuſtuꝫ: vt in ca ſu noſtro. Et nō refert quid ex equipolentibꝰ fiat. Idem tenet Panor. in. c. ab excōmunicato. de re ſcriptis. Et no. p̄dicta qꝛ faciūt ad multa. Et nūquid ſi debitor impotens ad ſoluendū: impotentia notoria in ciuitate: qꝛ nihil penitus in bonis hꝫ: excōicatur ꝓpter debita. an teneat talis excōicatio? Dici pōt ꝑ p̄dicta ꝙ nō: nec qͦ ad deū: nec qͦ ad eccleſiā: vt al̓s diſputatū fuit per quēdā archidiaconū. Uide tamē qd̓ notat do. An. in. c. P. ⁊ G. de offi. dele. vbi querit. an ſententia liget impotentē? Et diſtinguit. ꝙ aut conſtat de mēte iudicis ꝙ voluerit ligare in omnē caſuꝫ. ⁊ tūc erit ille ligatus: licꝫ fuerit impotēs. Aut cōſtat de mē te iudicis ꝙ noluerit ligare in caſu impotētie: ⁊ nō erit ligatus. Aut dubitat̉ de mēte iudicis. et tunc excōicatio ligat ſaltem quo ad nos: licꝫ fuerit im potēs. Sed quo ad alios effectus. puta vt ille pu niatur: tunc ſentētia nō ligabit. Sed quo ad pri mū membrū huiꝰ diſtinctionis Panor. tenet op poſitū dicens. ꝙ ſi cōſtaret de mēte iudicis: ſentē tia ꝯtineret intolerabilē errorē. ⁊ ſic eſſet nulla. vi de etiā ad p̄dicta notabile. d. Fe. de ſe. in cōſi. ſuis: ꝙ ſi ſentētia excōicationis fuit lata generaliter. pu ta ꝯtra non ſoluentes cenſum: vel quid ſimile. illa ſentētia nō ligabit: niſi ſoluere nolentes: nō auteꝫ impotentes. Qd̓ placet Panor. qꝛ verba genera lia debēt intelligi ciuili mō. ar. in. l. ſi cui. ff. d̓ ſerui. ⁊ in. l. qd̓ dicimꝰ. ⁊ in. l. ratū. ff. de ſolū. Quid ſi epiſcopus vel iudex p̄cipiat alicui: vt det alteri ſuos libros: vel domuꝫ: vel huiuſmodi. Et ſi nō dederit: ſit excōmunicatus. nūquid dare tenet̉? Rn̄. Directoria li. iij. ꝙ nō. Sed agat cum ſuꝑiore: vt abſoluat̉. extra eo. facro. Et ille qui cō ſulit ei ꝙ non det: nō incidit in canonem maioris excōicationis: qꝛ non cōmunicat in crimīe: ſi non obedit. In minorē tamē excōicatōeꝫ incidit: qꝛ eā ſeruare debet: etiā ſi ſit iniuſta. xj. q. iij. c. j. ¶ Quid autē ſit cōtemnere? Dic ẜm Ste. ꝙ cō temere: eſt mandatū non curare. xj. q. iij. excellē tiſſimus. Quādo auteꝫ ꝓpter particularē cauſam inducit̉: nō dicit̉ ex ꝯtēptu peccare: niſi ex eadem cauſa frequēter iteret delictum ẜm Zab. in cle. j. d̓ ſepul. Et ſic ꝯtemnere ꝓprie dicit̉: qn̄ non propter aliquā cauſam. ſed ſolūmodo qꝛ nō vult p̄cipiēti parere. Secus ſi faceret ex ira. negligentia vel hu iuſmodi. Quid ſi iudex p̄cipiat alicui debitori ꝙ ſoluat infra certum terminū. Alioquin ſit excōmunica tus. Utrū creditor poſſit terminū ꝓrogare. Rn̄. Inno. ⁊ Hoſti. dicunt ꝙ nō poteſt ꝓrogare qͣꝫtū ad ſententiā excōicationis: niſi iudex ꝯſentiat pro rogationi: ⁊ tūc ſi adueniente ſecūdo termino nō ſoluerit erit excōmunicatꝰ: quia terminus videt̉ ꝓrogatus cum ſuis acceſſorijs. ar. ff. de p̄ca. l. ſed li manente. Si tamē ꝑs in pͥmo termino reputat ſibi vt ſatiſfactuꝫ: ceſſat tota excōmunicatio. vide doc. d̓ hoc in. c. p̄terea. el. ij. de appel. Nā do. An. an̄ factum. dicit tenendā opinionē Inno. ⁊ Ho. Sed poſt factū videt̉ ꝯtrarium dicendū. Et dicit ꝙ ſibr verior videt̉ alia opinio: qꝛ iudex videt̉ ful ¶ Excōmunicatio. jͣ. minare ſententiā in fauorē ꝑtis. ⁊ dato ꝑtis aſſen ſu: excludit̉ ꝯtumacia. Hanc opinionē putat pa nor. veriſſimā. Adducit optimū ſimile. Nā iura mentū ꝑti p̄ſtitum: pͥncipaliter obligat deo. de iu reiur̄. ſi debitores. Et tn̄ ſi ille in cuiꝰ fauorē iurat̉: obligationē remittit: nō indiget iurās aliqua ab ſolutione qꝛ deus videt̉ etiā remittere: cuꝫ ad vti litatē alterius iuramentū acceperit. ad hoc d̓ ſpō. c. ij. Secus ſi pͥncipaliter iuret̉ ꝯtemplatione dei. Nam tunc etiaꝫ papa non remittit ſine cauſa de iureiur̄. c. quāto. Ita in ꝓpoſito iudex excōmuni cat in fauorē ꝑtis. Si ꝑs vult differre terminum: etiā iudex videt̉ differre velle cum nihil alid̓ agat iudex: niſi vt ꝑtes ad cōcordiā reducat. l. j.§. pōt aūt quis. ff. de no. ope. nū. Et ꝓ hac opinione vi detur caſus exp̄ſſus in. c. j. de loca. De hoc videsͣ. Excōmunicatiōe. xiiij. Quid ergo dicemus ſi adueniente ſecūdo ter mino. iſte debitor non ſoluat creditori qui termi nū ꝓrogauit ſine conſenſu iudicis: tamē cum hoc pacto ꝙ ſi nō ſoluat in termino ꝓrogato ꝙ ſit ex cōmunicatꝰ. An terminꝰ videat ꝓrogatus cum acceſſorijs. Et an iſte debitor ſit excōicatus? Dic ꝙ non. exquo terminꝰ fuit ꝓrogatus abſqꝫ ꝯſen ſu dicti iudicis. Et hoc determinat Bal. in. l. tale pactum.§. qui ꝓuocauit. ff. de pac. dicēs ꝙ excō municatio nō poteſt naſci ex contractu: ſed ſoluꝫ naſcit̉ ex ſentētia. Sed tale pactum appoſitum ꝙ reincideret in eandē ſententiā non eſt ſententia. Et hoc dictū Brl. intellige quādo tale pactū eſſet appoſitū ꝑ debitorē cum ip̄o creditore extra ſentē tiam abſolutiōis: quia tūc non reuiuiſceret ſentē tia excōmunicatiōis: nec eſſet excōicatus ſi nō ſol ueret. Sed ſi tale pactum vel ꝯditio apponeretur in ſententia abſolutionis per ipſum iudicem. tūc certe dicendum eſt ꝙ reincideret in ſententiaꝫ ex cōmunicatiōis. c. ſignificauit. ⁊. c. ad reprimendā de offi. or. ¶ Excōmunicatus qui contemnit ſententiā ſer uare. ⁊ ingerit ſe cōmunioni fidelium: etiam ſi ſen tentia forſitan erat iniuſta: ſit iuſta ſcilicꝫ propter contemptum et poteſt iuſte excommunicari. xj. q. iij.§. cum ergo. Et talis etiam tardius abſolue tur. xj. q. iij. qui iubente. Unde talibus conſulen dum eſt: ꝙ etſi ſciant iniuſtaꝫ ſententiā: ipſam di ligenter obſeruent. In quibus caſibus ſententia excōmunicatio nis nulla eſt ipſo iure? Rn̄d. in ſeptem. Primus eſt ſi ille qui tulit eam nec habebat de hoc poteſta tem: vt quia non erat eius iudex. xj. q. iij. ſenten tia. vel erat publice excōmunicatus ⁊ huiuſmodi xxiiij. q. j. audiuimus. Secūdus quando eſt lata poſt appellationē legitimam. Tercius quādo cō tiuet intolerabilem errorem. Hij duo caſus ha bent̉ extra eo. per tuas. In quibꝰ caſibus ille qui eos ꝓponit etiā ſi non petat abſolutionē: debet au diri vt dicto. c. ꝑ tuas. Sed ⁊ ſi ad cautelam petat abſolutionem: non debet negari qͣꝫnis aduerſa rius eius vel excōmunicator ſe opponat niſi dice ret eum excōicatuꝫ pro manifeſta offenſa: qꝛ tunc

dabitur ſic dicenti terminus octo dieꝝ. Et ſi pro bauerit non abſoluet̉: niſi preſtet emendā: vel det cautionē de parendo iuri: ſi offenſa dubia ꝓpona tur. Si tamen pendente ꝓbatione pͥma. ſcꝫ illius qui ſic fuerat excōmunicatus: debꝫ euitari in illis omnibꝰ que vt actor in iudicijs attentauerit. Ex tra iudiciū v̓o in officijs. poſtulatiōibus. electio nibus ⁊ alijs legitimis actibꝰ debet admitti. extra eo. ſolet. li. vj. ꝙ ſi appellationē ſuꝑ hoc nō fuerit ꝓſecutus: vt debuit. jͣ. tempus ſtatutū a iure vel a iudice. Et ip̄e fuit excōicatas nominatim et ex preſſe: lapſo dicto tempore debet denūciari. Et tā in iudicialibꝰ ꝙͣ extraiudicialibꝰ actibus remoue ri donec d̓ ip̄ius ſentētie docuerit nullitate. extra eo. licet. li. vj. Quartꝰ caſus eſt. qn̄ aliquis excōica ret maiori excōmunicatiōe illos qui excōmunica to participarēt: non in crimine ſed in locutiōe ⁊ in alijs caſibꝰ in quibus incurrit̉ minor excōicatio. Et ratio eſt ẜm doc. qꝛ nemo debet excōmunicari niſi ꝓ peccato mortali. ⁊ ideo iſti participantes in locutione ⁊ huiuſmodi. de ſe non peccant morta liter niſi poſt monitionē. Et ideo talis ſentētia nō valet niſi p̄miſſa trina monitiōe: vel vna ꝓ tribꝰ. ⁊ niſi exprimant̉ nominatim ip̄i admonēdi. extra pitil. ſdepeb eo. ſtatuimus. et. c. ꝯſtitutionē. li. vj. Quidā tamē ad predicta dant duas reſtrictiōes. Nā ab. ⁊ Io. an. ꝓut recitat Panor. in. c. qd̓ in dubijs. extra eo. reſtringūt dictos tex. qn̄ quis excōmunicat parti cipantes excōicato a ſe. Secus ſi excōicat ꝑticipā tes excōicato ab alio. vtputa fecit ep̄us hanc ſentē tiam. Excōmunico omnes ꝑticipantes excōicato ab archiep̄o vel a papa. tūc em̄ hec ſentētia licꝫ for te ſit iniuſta: tenet abſqꝫ alia monitione cononica. Et hoc clare videt̉ ꝓbari in dicto. c. ſtatuimꝰ. ibi. excōicatis ab eo. Hoc etiā caſu non valet ſentētia ſuſpenſiōis vel interdicti: niſi p̄miſſa monitiōe ca nonica. vt in. c. ſtatutum. eo. ti. li. vj. Secūdo aliqͥ limitant predicta: ⁊ dicunt ꝙ dicta decretal̓. cōſti tutionē. ſolū habet locuꝫ qn̄ ſingulares: ⁊ nomīa te ꝑſone excōmunicant̉: qꝛ tunc requirit̉ monitio ſpecialis. Si aūt generaliter fereret̉ ſentētia: tunc dicunt ſufficere generalē. Et ſic adhuc remanent antiqua iura. Sed glo. in dicto. c. ꝯſtitutionē. dic ꝙ tucius eſt dicere ꝙ hodie in genere excōicatioī participantes ferri non poſſit. Et ſic ſublatum eſt d̓ dicit̉ in dicto. c. qd̓ in dubijs. Qui auteꝫ dicantur nomīatim moniti. Uide do inre: fnd inſcuem. 8. Excōicatione. xxxviij. ¶ Que aūt dicat̉ canonica monitio? Rn̄. glo. in petptl dicto. c. cōſtitutionē. ꝙ rribꝰ modis poteſt fieri. vt puta. iudex dicit. Monemus te ꝓ pͥma. Qua fini ralal ta: monet ſecūdo ꝓ ſecūda. Qua finita: tercio mo net ꝓ tercia. Interdum vna monitōne facit tres. .xii Sic. Monemꝰ te ꝙ vſqꝫ ad talem diem. ꝓ pͥmo talem. ꝓ ſecūdo talē. ꝓ tercio talē. Interdū vnaꝫ tm̄ dat dilationē di. Monemꝰ te ꝙ vſqꝫ ad talem diem ꝓ pͥmo. ſecūdo. ⁊ tercio ꝑemptorio a cōmu nione tal̓ abſtineas. Et hoc vitimo caſu eſt inter uallū inter monitione ⁊ ſententiaꝫ. Et ẜm glo. ibi ſuꝑ v̓bo ꝯpetētia.ſ. interualla. iudex arbitrabit̉ ꝓ ꝑſonarum ⁊ negocij qualitate. Et niſi facti neceſſi Excōmunicatio. j. Fo. XCVI. tas aliter ſuaſerit ⁊cͣ. vt qꝛ partes ſunt ad rixā vel arma parati: vel huiuſmodi. Quintꝰ quādo p̄lati interdicunt ſuis ſubditis ne exponant ſuis ſupe rioribus aut apoſtolice ſedis legatis: vel inqͥſitori bus ſtatum ſuarum eccleſiarū ſiue monaſteriorū. ⁊ de hoc ferrent ſententiā excōmunicatiōis. extra de offi. or. qꝛ pleriqꝫ. li. vj. Sextus cū quis ſuppo nit ſe protectiōi romane eccleſie nō tamē appellat ex ſimplicitate. extra de ap. ad audiētiā. hec aſten̄. Septimus cū excōmunicatio fertur cōtra aliquē poſtqͣꝫ iter arripuit ad papam. extra de ap. dilecti. el. ij. in tex. ⁊ in glo. Et hoc intelligit̉ ẜm Ber. qn̄ poſt litem motam iuit ad curiam. Secus ſi ante. hec Aſten̄. trum excōmunicatus obliget ſibi aliquem contrahendo? Rn̄. Hoſti. dicit ꝙ non. Sed ve rius videt̉ qd̓ Inno. dicit. ſcꝫ ꝙ omnes ꝯtractus initi cum excōicato nō ſolum ignorāter: ſed etiam ſcienter ⁊ etiā durante excōicatione: tenent. Et ex eis quidē agit̉ ꝯtra excōicatū. Ip̄e auteꝫ durante excōicatione agere nō poteſt. poterit tamen poſt abſolutionē etiā de cōtractu inito dum erat excō municatꝰ. xj. q. iij. qm̄ multos. et extra eo. ſi vere. Et cōclude ẜm cōmuniter modernos ꝓut recitat Panor. in dicto. c. ſi vere. ꝙ valent ꝯtractus ſuper temporalibꝰ initi cuꝫ excōicato ꝓ hoc. d. c. ſi vere. qd̓ loquit̉ indiſtincte. Item quia cōtractus eſt de iuregentiū. Excōicatio v̓o de iure poſitiuo. Item cōmunio nō prohibet̉ in odiū ꝯtractus: quo caſu ꝓcederet opinio Hoſti. Sed in odium ipſius ex cōmunicati. Utrum excōicatus poſſit intrare eccleſiam? Rn̄. ẜm Ray. Excōmunicati excōicatione maio ri: ſiue occulti ſiue manifeſti nō debēt intrare eccle ſiam qͣꝫdiu ſunt excōicati. Qd̓ intellige ẜm v̓ v̓. ad orandū: ſiue dū agūtur ibi diuina officia. Sed ad audiendū p̄dicationē admittunt̉: qua audita ſta tim exeāt. extra eo. rn̄ſo. vbi dicit Panor. ꝙ extra caſum p̄dicatiōis nō licet excōicato ingredi eccle ſiā. licꝫ Bar. bri. tenuerit oppoſitū. Idē dic de in dicto ⁊ ſuſpenſo ab ingreſſu eccl̓ie. ar. xxxiij. q. iiij. vir cū ꝓpria. Secꝰ ſi ſuſpēſus eēt ab officio tm̄: vel interdictꝰ a ſacramētis eccl̓ie: qꝛ tūc poſſet orare ī eccl̓ia ⁊ ibi audire diuina. Idē tenet Ho. in ſūma dicēs: ꝙ nullo mō excōicatꝰ dꝫ intrare eccleſiā: qꝛ nec interdictꝰ qd̓ ē minꝰ: hoc face̓ debet. De ꝯſue tudine tn̄ praua intrāt eccleſiā excōicati dūmō nō celebret̉ ibi. Sꝫ hoc nūqͣꝫ fit ſine peccato. Et qd̓ de teriꝰ eſt intelligit̉ de excōicato tā occultoqꝫ mani feſto. Idem aſten̄. Sed nūquid talis ad oſtiū eccleſie ſtare poſſit vt ibi miſſā vel aliud officiū diuinū audiat? Rn̄. aſten̄. ꝙ nō. qd̓ ex mēte v̓boꝝ decretalis pꝫ extra de pe. ⁊ re. qd̓ ī te. ibi voce ita demiſſa celebrēt: qd̓ exteriꝰ audiri nō poſſint. p̄ſbyter etiā qͥ ſic ſciēter celebrat. mortalit̓ peccat. ex de cle. excō. c. fi. ⁊ exͣ eo. nuꝑ. Addūt etiā Hoſt. ⁊ Inno. in. d. c. nuꝑ. ꝙ ſi clerici ſciūt excōicatū foris ſtare. ⁊ diuina audire: puniri debēt ſi celebrēt ac ſi intus audiret. vnde ſi excōicatus audit foris diuina: illi qui ſunt in eccle ſia recedere debēt. Idē aſten̄.

¶ Ptrū vniuerſitas vel collegium poſſit excō municari? Rn̄. Directoria li. iij. ẜm Ber. dicit ꝙ vniuerſitas vel collegium excōmunicari nō debꝫ tamē ſi lata fuerit ſententia tenet. Et hoc eſt tuciꝰ vt dicit Io. an. Sed directoria dicit: ꝙ ferri nō de bet. et ſi lata fuerit: non tenet extra eo. romana.§. fi. ibi penitus prohibemus. lib. lxj. Et quod papa ꝓhibet fieri non licet. xxviij. q. j. iam nunc. vnde non ſine myſterio dicit. penitus quaſi dicat ī hac parte omniū poteſtatem ſubtrahimus. Et ratio eſt: quia vniuerſitas nō eſt materia capax ad reci piendum talem ſententiaꝫ. Cum vniuerſitas vel collegium non faciat ꝑſonam verā: ſed fictam. et ſola ꝑſona vera que habꝫ animā rationalem ligat̉ excōicatiōe. extra eo. cū medicinalis. li. vj. Vtrum excōmunicatus poſſit amplius excō municari? Rn̄. poteſt: ſiue ꝓ eadeꝫ cauſa: ſiue pro diuerſis. iij. q. iiij. Engeltrudā. Quis eſt effectus maioris excōmunicatōnis? Rn̄. ẜm Hoſti. Primo quidē vt nullus cum eo participet nec loquēdo: nec orando. ſalutando. vl̓ cōmunicando. comedendo. vel bibendo. xj. q. iij. ſicut. ⁊ in tribus capitulis ſequētibꝰ. Item ꝙ non poſſit eligere vel eligi. extra de ap. cōſtitutis. Iteꝫ ꝙ nullum beneficiū eccleſiaſticū acquirere poſſit. extra de cle. ex. poſtulaſtꝭ. Item qͣꝫdiu excōmuni catus eſt de beneficijs ſuis nihil percipiat. extra d̓ ap. paſtoralis. vbi Panor. dicit. ꝙ excōmunicato nō eſt ꝓuidendum in aliquo niſi fame periret. de hoc dictum eſt ſupra in hoc. c. Et Panor. ibi red dit rationē diuerſitatis inter excōmunicatū ⁊ de poſitum: quia excōmunicatus poteſt ſibi ꝓuide re. ſcꝫ petendo abſolutionē ſed depoſitus non: qꝛ cum fuerit depoſitus propter crimen quātūcūqꝫ ſit emēdatus: non recuperat primū ſtatum. Me rito ſibi diſpenſatiue ꝓuidet eccleſia de temporali bus. Et ſic limitanda eſt glo. nota. in. c. cum vin tomenſis. de elec. que dicit. ꝓuidendū eſſe ſuſpen ſo a beneficio: ne cogatur mendicare. Intelligo il lam glo. quando ſuſpenſio eſt facta propter crimē Sed ſi propter contumaciam. non puto ſibi ī ali quo ſubueniendum cum poſſit ſibi prouidere ſa tiſfaciendo. Nam ſepe homines d̓ cibo ſecuri iu ſticiam negligunt. Idem dico de elemoſyna ꝙ ſi fame periret: tunc eſſet ſubueniendum. Secꝰ vbi non eſſet tanta neceſſitas. Item non poteſt con ſtitui ꝓcurator. extra de proba. poſt ceſſionē. Nec etiam poteſt conſtituere: niſi ad ſe defendendum vt in. c. intelleximus. de iudi. Quinīmo ſiqua cō munitas aliquem ꝓcuratorem inſtituit ⁊ ipſe ex communicatus inter conſtituentes fuit vt rector pͥncipalis ⁊ expreſſus: vel eius auctoritate factus eſſet ꝓcucator: vel ſi ipſa cōmunitas: ſciendo ip̄m talem vnacum eo feciſſet procuratorem: non va let. extra de procu. c. fi. Si tamen excōmunicatus ſit reus bene poteſt ſe in iudicio defendere. et ad hoc ꝓcuratorem conſtituere. vt dictum eſt per di ctum. c. intelleximus. vbi notat glo. ꝙ ſi non po teſt procuratorem habere: vel fidelem reperire: ꝙ poterit reſpondere etiam per ſeipſum. Secus ſi ſit actor: vel ſi reconueniat. extra de excep. cū inter ¶ Excōmunicatio. ij. Item conſtitutiones ⁊ ſententie que feruntur ab excōmunicato publico vel de eius mandato ſunt ip̄o iure irrite: ⁊ nullo vnꝙͣ tempore valebūt. Sꝫ de hoc vide diffuſe ſupra Abſolutio primo. Item excōmunicatio non ſuſpendit̉ per appellationem ſequētem. vt in dicto. c. paſtoralis.§. fi. Item qui cunqꝫ eſt excōmunicatus ſiue ſuſpenſus ſi ſe inge rat ſcienter diuinis fit irregularis. extra de cle. ex cō. apoſtolice. nec cum eo diſpenſari poteſt niſi ꝑ papam. extra de re iudi. cum eterni. ⁊ extra eo. cuꝫ medicinalis. libro. vj. Excōmunicatꝰ quoqꝫ ſi im petret aliquod reſcriptum ſuper aliquo articulo qͣꝫ appellationis vel excōmunicatiōis non valet. extra de reſcriptꝭ. Ip̄o iure. li. vj. ūquid excōmunicato baptizare liceat? Rn̄. ẜm Guil. dur. ſi excōmunicatus paratus ſolēni ter baptizat: irregularis efficitur. Secus ſi al̓s in neceſſitate hoc faciat. Sicut de malo miniſtro di ctum eſt sͣ. Baptiſmꝰ. iij. Iudices ſeculares cōpellendi ſunt ab eccleſia ſticis iudicibus repellere excōmunicatos ab agen do. patrocinādo et teſtificando in curijs ſuis. extͣ eo. decernimꝰ. li. vj. An autē excōicatus poſſit eſſe arbiter vel arbi trator: videsͣ. arbiter. Quādo rector aliquis fuit excōmunicatus ꝓ eo qd̓ fecit in ſuo regimīe: ſi poſtea āmotus ſit: ni hilominus excōicatus eſt: quintiā ſucceſſor eius nam vterqꝫ debet eccleſie ſatiſfacere ꝓ his que ſta tuit: vel in quibus ſuccedit. extra de īmu. eccle. ad uerſus. vide de hoc sͣ. Excōicatiōe. viij. Xcōmunicatio. ij. de ꝑcutientibus clericos. Uide sͣ. Abſolu tio. ij. per totum. ¶ Sunt caſus in quibus ꝑcutiens clericum nō eſt excōmunicatus. Primus qn̄ ignorabat ꝙ eēt clericus. puta quia comam nutriebat. extra eo. ſi v̓o. el. ij. Secūdo in clericis qui non ferūt habitū neqꝫ conſuram: neqꝫ aliquid de clericatu oſtēdūt ſi. iij. moniti: ſe nō correxerint. extra eo. contingit. el. ij. vbi ſingulariter notat Panor. ꝙ ex ſolo deli cto apoſtaſie. clericus etiā in minoribꝰ non perdit priuilegiū clericale. etiā ſi deprehendat̉ in delicto. Et ad hoc videt̉ tex. expreſſus in dicto. c. cōtingit ⁊ in. c. ſi iudex. eo. ti. lib. vj. Et pro hoc oportet re ſtringere. c. j. de apoſta. Itē nota ꝙ ad hoc vt cle ricus perdat priuilegium ratione apoſtaſie. debet tercio moneri vt reſipiſcat. Ut no. in dicto. c. con tingit. ibi. iij. Non ergo ſufficit ẜm Panor. vnica monitio ꝓ oībꝰ. exquo ad incurrendam penā ius requirit trinā monitionē iuxta theoricā glo. ī cle. j. d̓ vi. ⁊ ho. cle. Et Io. an. in. c. ex tue. de cle. nō re ſi. dicit ꝙ vbi ius reqͥrit primā ſecūdā ⁊ terciā. cita tionē ꝑ edictū ꝯͣ abſentē nō ſufficit vnica ꝑempto ria: qꝛ in penalibꝰ verba debent intelligi ſtricte et ꝓprie: non autem ficte ⁊ large. Adde etiā ꝙ notat Car. ī dicta cle. j. ꝙ nō ſufficeret vna monitio ſine ꝯgruis interuallis. Secꝰ ſi ꝯtineret interualla ali quorū dierū: ita ꝙ ſit vna monitio facta cum tri bus interuallis ꝑ. c. conſtitutioneꝫ. extra eo. li. vj.

vbi vnā monitionē cū tribus interuallis equiꝑat tribus monitionibꝰ. Sed hoc dictum dicit Pa nor. non eſſe vſqꝫquaqꝫ tutum. naꝫ dicit ꝙ faciliꝰ ꝑueniri pōt ad noticiaꝫ citati: qn̄ edictū fuerit tri plicatū qͣꝫ qn̄ fuit vnū. licꝫ fuerit ꝑemptoriū. ⁊ pro hoc allegat glo. in dicta cle. j. Iteꝫ no. ẜm Panor. in dicto. c. ꝯtingit. ꝑ tex. ibi a te moniti. ꝙ hic mo nitio nō poteſt fieri ꝑ iudicē ſecularē: neqꝫ ꝑ quē cūqꝫ: ſed debet fieri ꝑ dioceſanū. ibi in dioceſi tua: vel ꝑ quēcūqꝫ p̄latū habentē ep̄alem iuriſditionē in clericum. vt in. c. in audientia. extra eo. ¶ An autem ſufficiat monitio generalis: vtputa Epiſcopus facit edictū generale. ꝙ omnes clerici reaſſumāt habitū ⁊ conſurā infra mēſem. nūquid nō reaſſumētes ſint priuati ip̄o iure priuilegio ca nonis. Dic ꝙ tex. in dicto. c. ī audientia. nō requi rit ſpecialē monitionē: ergo ſufficit generalis. Nā vbi iura volunt fieri ſpecialē monitionē: illam ex primūt: vt in dicta cle. j. ⁊ in dicto. c. ꝯſtitutionem De hoc vide sͣ. Excōicatione. xxv. tercio in clerico qui contēpto habitu fert arma: ⁊ tercio. monitus niſi ſe correxerit: vt in dicto. c. in audientia. vbi pa ſſiſtabisa via nor. ex illo tex. infert ꝙ ex ſola dimiſſione habitus clericalis ⁊ delatiōe armoꝝ militarium: nō perdit ip̄o iure clericus priuilegiū clericale. Et ẜm Ge. in regimit ipoſte c. j. de cle. ꝯiu. li. vj. habitus clericalis quo ad hoc: vt clericus gaudeat pͥuilegio cōſiſtit in duobus.ſ. veſtibus ⁊ conſura. Et vt perfecte habeat̉ noticia quādo clericus habitu dimiſſo perdat priuilegiū canonis vel fori. inferentur quedam cōcluſiones. Prima. Clerici qui relicto habitu clericali efficiū qmunicatio. ij. de tur ſtipendiarij: ſeu armigeri: quātūcunqꝫ cogno ſcant̉ ⁊ notum ſit alijs iſtos eſſe clericos. perdunt priuilegiū īmunitatis ꝑſone. hec cōcluſio probat̉ per ca. cum non ab homine. extra eo. Et ibi eam approbat Panor. Idem poteſt dici ẜm panor. in c. ꝑpendimus. eo. ti. de clerico qui dimiſſo habitu ⁊ conſura īmiſcet ſe enormitatibus. Et ẜm panor. ibi clericus dicit̉ īmiſcere ſe enormitatibꝰ et ſeuis. qn̄ facit ſeditionē in populo et guerram. Secūda concluſio. Ꝙͣdiu clericus defert habitū et conſu ram. licꝫ īmiſceat ſe enormitatibus: non perdit pri uilegium fori: nec canonis. Hec concluſio appro batur ꝑ Io. an. ⁊ Panor. in dicto. c. ꝑpendimus. ltitititritirit Tercia concluſio. Clericus qui aſſumptis armis immiſcet ſe enormitatibꝰ dimiſſo habitu licꝫ per dat priuilegiū canonis. vt dictum eſt: ſed non pri peipula Iinat uilegium fori. Unde debet ſtatim reſtitui iudici eccleſiaſtico: niſi fuiſſet inueteratus in huiuſmo di aggreſſuris ſeu enormitatibus: vel eſſet incor rigibilis. ⁊ tunc ẜm dictū Io. an. et Hoſti. perdit pſali tam priuilegiū canonis qͣꝫ fori. Et ſic poterit ꝑ iu dicem ſecularem puniri. Sed quo ad hoc vltimū xiiii ſcꝫ priuilegium fori Panor. non recipit. nam per ar. a cōtrario. c. vnici. de vi. ⁊ ho. li. vj. certi ſunt ca ſus in quibus clericus ip̄o facto perdit priuilegiū dericale: nec iſte reperitur inter iſtos. ergo debe mus ſtare regule generali: vt clericus coram ſuo iudice conueniat̉ quātūcunqꝫ deliquerit. Et pro hoc optime facit. c. ſi iudex. extra eo. li. vj. vbi cleri cus captus in maleficio: dimiſſo habitū ⁊ conſura Excōmunicatio. ij. Fo. XCVII. debet remitti ad iudicem eccleſiaſticuꝫ ſi probat ſe clericum. Et pondera verbum maleficiū. Eſt em̄ verbum generale aptum comprehedere delictum quātumcūqꝫ graue. Nec expreſſe aliquod ius ꝓ bat opinionem Hoſtiē̓. et Io. an. Et ſumus ī pe nalibus. vbi fienda eſt benigna interpretatio. ma xime in fauorem ordinis clericalis. Et hanc opi nionem tenet dominꝰ Cardi. Sed dominꝰ Pe. ⁊ dominꝰ An. diſputando tennerunt opinioneꝫ Io. an. hec Panormi. in dicto. c. perpendimus. Quarta cōcluſio. Siquis percuſſerit clericum in habitu et conſura in bello iuſto ex parte percuti entis: percutiens non eſt excōmunicatus: preſer tim ſi clericus cauſam dederit aggreſſure. hanc cō cluſionem approbat archi. florē. ⁊ dicit eſſe de mē te Innoc̄. Item ẜm eum ſi tres contra terciuꝫ. et clericus temere ſe īmiſceat habitu depoſito: et tūc credit percutientes in limitibus aggreſſure: non fore excōmunicatos. Quarto in clerico exercente negocia ſecularia ⁊ tercio monitus: noluit deſiſte re a negociationibus perdit priuilegium quo ad negociationes et facultates ſuas patrimoniales dumtaxat ẜm glo. in. c. fi. de vita ⁊ hone. cleri. nō autem eccleſie: quia licꝫ res eccleſie deferantur ad certum locum negociationis cauſa: non debent ſoluere gabellam ẜm Panor. ibi. quia delictum perſone ⁊cͣ. Et ſic ẜm glo. ibi. talis clericus nego ciator non perdit priuilegiū fori. Nā illud eſt ma ioris preiudicij qͣꝫ priuilegium canonis: qd̓ etiam minime perdit. Quinto in clerico ꝯiugato ſi non fert habitum ⁊ tonſuram. nullum retinet priuile gium. Secus ſi defert habitum ⁊ tonſuram: ⁊ cō traxerit cum vnica ⁊ virgine: quia tūc retinet pri uilegiuꝫ clericale in duobus. ſcꝫ ꝙ percutiens eū eſt excōmunicatus. et ꝙ nō poteſt conſtringi per iudicem ſecularem. nec ciuiliter. nec criminaliter. In ceteris v̓o non retinet de cleri. coniu. c. clerici li. vj. Limita tamen predicta prout dictum eſt ſu pra Clericus ſcd̓o in fi. Sexto in clericis buffoni bus: ac etiam macelarijs et tabernarijs: qui talia officia publice et ꝑſonaliter faciunt. Et dic vt fu pra Clericus ſecundo. Septimo in illis qui nō ex ira ſed iocoſe ſe percutiunt. extra eo. ca. j. Octauo in magiſtro: qui tamen hoc facit leuiter cauſa di ſcipline. extra eo. cum volūtate.§. fi. Nono in eo qui incontinenti vim vi repellit temperate. extra eo. ſi v̓o. el pͥmo.§. ij. Decimo cum quis inuenit clericum turpiter agentem cum vxore. matre. ſo rore vel filia propria: vt in dicto. ca. ſi v̓o. Et nota glo. ibi ſuper ver. vxore. que dicit idem eſſe ī ſpon ſa de p̄ſenti. que etiam querit nunqͥd nomīe ma tris intelligantur omnes aſcendentes? Et dicit. ꝙ in iſto caſu non eſt extendēdum ad deſcenden tes vel aſcendentes cum minor fiat iniuria. Ideꝫ tenet dominꝰ An. quod placet Panor. Cum hec materia ſit odioſa ipſis clericis. ⁊ exorbitans a di ſpoſitione iuris: non debet extendi: ſed in pro prijs termīs intelligi debet. Et ẜm hoc intelligi tur de matre. filia. vel ſorore tam legitima qͣꝫ eti am naturali: ſed non adoptiua. Item appellatio ne filiorū non veniunt nepotes in materia ſtricta

maxime vbi non tractatur de fauore filiorum: vt hic. de hoc vide infra. c. Filius. et. c. Illegitimus. Et nota ẜm v̓v̓. ꝙ non ſolum ad coitum eſt re ſtringenduꝫ: ſed etiam ad amplexus ⁊ oſcula. Et quādo quis ſe preparat ad ꝯpus carnis. ſi tamen in loco non ſuſpecto: ſed in publico faciat. Sicut ſit quandoqꝫ ludendo: tunc verberans huiuſmo. di inciderūt in canonē. Item cum per ſigna aper ta ⁊ propinqua negocio conſtat a clerico turpitu dinem coitus ibi ante expletam ſtatim eſſe cū pre dictis: verberās huiuſmodi non incideret in ca nonem: ſi hoc faciat incontinenti anteqͣꝫ ad alia diuertat: nam poſtea verberans incideret. Item ſi quis inueniat clericum ſuſpectū et monitum in domo cum vxore: ⁊ ſi non turpiter conuerſantem ſedentem tamē vel confabulantem: licꝫ eum ẜm leges perimere: multo fortius capere ⁊ detinere ꝑ viginti horas. ⁊ iudici tradere: ⁊ teſtes conuocare ff. de adult̓. l. capite. hec Directoria li. iij. Et intel ligitur de monitione etiam facta a marito. de hoc vide ſingularia infra Impedimentum octauo. ⁊ ſupra. c. Dos. ¶ An autem in predicto caſu tali liceat predictas perſonas mutilare vel occidere? Rn̄dit v̓ v̓. Et ſi poſſit dici ꝙ tali parcit̉ quo ad excōmunicationē. Eo ꝙ decre. ſi v̓o. all̓. nō diſtinguit int̓ atrocē īin riā ⁊ nō atrocē: nihilominꝰ nō licebit ei occidere. Quid de illo qui ordinat cum vxore vt cleri cus vocetur ad turpitudinem: et ſic eum verbe rat? Rn̄deo ẜm v̓ v̓. ꝙ tam vir qͣꝫ vxor incidunt in canonem. Quid de muliere que percutit ſacerdotem im petentem eam de turpitudine? Rn̄. ẜm v̓ v̓. ſi ſo ium eam verbis impetat: incidit in canonem. Sꝫ autem tangit inuitam: ⁊ illa ſe defendens cū mo deramine inculpate tutele eum percuciat: nō cre do ꝙ incidat. Securius tamen eſt ꝙ faciat ſe ab ſolui ad cautelam. Undecimo. ſi fiat a prelaco: vl̓ de mandoto eius: cauſa correctionis. vt in. c. cum voluntate. et. ca. ex tenore. extra eo. Et ſi non fiat cauſa correctionis: tam verberans qͣꝫ precipiens incurrunt excōmunicationem. extra eo. vniuer ſitatis. Quod ſi cauſa ſubeſt: poteſt clericum ca pere et carcerare etiam per laicum. extra eo. ſi cle ricos. li. vj. ¶ An autem clericus poſſit torqueri per laicum etiam de mandato prelati? Rn̄. Panor. in. ca. vt fame. extra eo. poſt do. an. ibidem. ⁊ pe. de an. ꝙ non. Sicut nec verberari poteſt. Et ita refert do. An. ſe conſuluiſſe. licꝫ cōmunis obſeruātia habe at contrariū: ⁊ male. vide tamē glo. in. c. p̄ſbyteri. v. q. vj. que dicit clericum debere torqueri coram epiſcopo ſuo: nō a laico. Sed poſſꝫ intelligi ꝙ nō a laico. ſcꝫ diſponente ⁊ auctorizante. Secus ī lai co miniſtrante et obtemperāte mandato eccleſia ſtici iudicis. Sicut videmus in ſimili. nō enim po teſt laicus auctoritate ꝓpria capere ⁊ detinere cle ricum: ſeu detrudere ſine pena excōmnunicatiōis. vt in. c. nuper. eo. ti. Et tamē ad mandatū iudicis eccleſiaſtici: licite capit ⁊ detrudit ſine pena: vt in dicto. c. vt fame. Et cōmuniter dicit Panor. hoc ¶ Excōmunicatio. ij. ſeruat̉: ⁊ male. Et hoc ideo qꝛ hodie clerici torquē tur per laicos: et talis modus torquēdi nō poſſet fieri per clericos: quia forte nemo ī huiuſmodi ob temperaret: nec ſunt docti in hac arte torquendi: ſicut laici. Sed de iure non puto hoc poſſe fieri. Itē nota ꝙ qͣꝫꝙͣ clericus ſit incorrigibilis: niſi tra ditus fuerit curie ſeculari nō poteſt per ſecularem ꝓpria auctoritate detineri. Quod intellige niſi pre ceſſerit depoſitio: vt in. c. cum nō ab homīe. eo. ti. vel niſi capiat̉ incorrigibilis: vt reſtituat̉ prelato ꝓprio. ad hoc facit quod notat Panor. in. c. qm̄. de offi. or. ꝙ ſi timeret̉ de potentia clerici: vel de fuga eius ꝙ citra incorrigibilitatē: poteſt p̄latus inuo care brachium ſeculare. ⁊ illū capi facere ⁊ incarce rari. Secus aūt qn̄ inuocat̉ brachium ſeculare: vt puniat clericum iure ſuo. Et ſic ꝓcedunt iura al legata ꝑ glo. ibi. Nota etiā ẜm Panor. in dicto. c. vt fame. ꝙ familia poteſtatis pōt caꝑe clericū in uentū de nocte: qꝛ cū ſit p̄ſumptio fraudis: qꝛ qui male agit odit lucē: ⁊ etiā qꝛ veriſimilit̓ pōt timeri delictum cōmittendū nō incurrit excōicationem ſi illū capit: vt p̄ſentet ep̄o vel p̄lato ſuo: qꝛ hic nō poteſt notari dyabolica ſuaſio. Idē puto in capi ente clericū debitorē ſuū fugientē: qꝛ hic ceſſat do lus et ſuaſio dyabolica. Immo plus dicit Inno. ꝙ ſi laicus habet clericū ſeruientē quem habet ſu ſpectum de furto poſſet illum capere et detinere. Quod intellige ad tempus. vt.ſ. p̄ſentet epiſcopo vel prelato. Item qui ſine minis ⁊ terroribꝰ cleri cum dep̄henſum in aliquo facinore facit ſecū inui tum ad iudicem ire. ignorans tamē ꝙ vadat īui tus. nō eſt excōicatus ẜm quoſdaꝫ: niſi credat ꝙ inuitꝰ ille ducatur ⁊ ꝙ ꝓpter timore vadat. al̓s no iturus qꝛ tunc eſſet excōicatus. Et ideo ſi minis ⁊ terroribus facit eum ſtare in loco vel ducit ſecum quaſi captum excōicatus eſt ẜm Monal. Duode cimo in turbante diuina officia quē preſbyter vel alius ad quem ſpectat. pōt eijcere de eccleſia. extra eo. veniens. ⁊. c. cum volūtate. Similiter cū quis ratione officij quod in eccleſia obtinet ꝑcutit cle ricū. aut etiam cum ſenior cauſa deuotiōis hoc fa ciat. aut dominꝰ. aut parēs. ſiue ꝓpinquus qui fa miliam corrigit. hec omnia in hoc. xij. verſu dicta intellige cum ſint in minoribus ordinibꝰ: p̄terqͣꝫ de parēte. vt. jͣ. dicet̉. Sed quid ſi principalis magiſter ꝓhibeat ſb̓ magiſtro: vel alicui cōmittit aliquos pueros do cendos ne percutiat eos. et taliter ꝓhibitos per cutiat. nunquid incidat in canonem. Glo. Ray. credit ꝙ non. quia non poteſt magiſter per ꝓhi bitionem huiuſmodi auferre ei beneficiū iuris. ꝑ quod cōceditur decentius corrigere quos docet. Terciodecimo. Si clericus depoſitus ſit degra datus. extra de iudi. cum non ab homine. ⁊ d̓ pe nis. degradatio. li. vj. Nota tamē ẜm Panor. in ca. ex parte. de cle. cōiu. ꝙ duobus modis dicitur quis depoſitus. ſcꝫ actualiter et verbaliter. Depo ſitus actualiter: incōtinenti per degradationem actualem perdit priuilegiuꝫ clericale ⁊ efficitur de foro ſeculari. Sed in depoſitione verbali ſecus. ni ſi ſit incorrigibilis: quia tunc perdit incontinenti

Excōicatio. ij. priuilegium. ⁊ poteſt comprimi ꝑ iudicem ſecula rem. tex. eſt ẜm cōmunem lect. in. d. c. cum non ab homine. De hoc vide etiam sͣ. Degradatio. Quar todecimo. quando clericus tranſfert ſe ad actū ꝓ ſus contrarium: vtputa. erat in minoribus. et fa ctus eſt miles vel bigamus. lxxxiiij. diſt. quiſquis. Nota tn̄ Panor. in. c. vt ꝯſultatōi. de cler. ꝯiug. ꝙ iſte clericus aut ꝓmouet̉ ad militiā ſeculareꝫ. et fa cit actum omnino contrarium clericatui: vtputa. quia exercet ſeua: ſeu iuit ad bellum. ⁊ tunc imme diate ꝑdit priuilegium clericale. quia iſta ſunt con traria. Unde exquo elegit contrariam vitam: fu it a principio ipſo facto excluſus. xxxij. q. j. cum re nunciat̉. Aut tm̄ factus eſt miles. ſed non exercuit ſeua. nec alium actum ꝓrſus contra clericatum ele git. ſed viuit honeſte: vt clericus. ⁊ tunc gaudet pri uilegio. Ita ſentit Innoc̄. in. d. c. vt conſultationi. Dicit etiam Io. De ſan. ꝙ trina monitio requirit̉ in clericis conſtitutis in ſacris. Sed ſi clerici in mi noribus conſtituti. clericatum habent ꝓ derelicto conuertendo ſe ad militiā. vl̓ vxores ducunt. tunc ſine monitōe ꝑdunt priuilegium. Quid ſi pater fa. aliquos. de familia conſtitutos in ſacris verberat cauſa correctionis? Quidam di cunt ꝙ nō eſt excōicatus ſi ſint in minoribus. Se cus ſi in ſacris. vnde maiorem ptātem habet magi ſter in diſcipulo: qͣꝫ pater in filio. qꝛ magiſter poſ ſacrum ordinem adhuc habet diſcipulum in ptā te ſua. ſed pater nō. quia ſacer ordo liberat a patria poteſtate. hec Io. extra eo. cum voluntate. v̓ v̓. di cit ꝙ nec in maiorem: nec in minorem incidit excōi cationem. ſicut nec magiſter. qn̄ cauſa correctiōnis verberat clericum: ſiue ſit in ſacris. ſiue nō. Idem Tan. Nec eſt verum qd̓ dicit glo. in. d. c. cum vo luntate. videlicet ꝙ ſacer ordo liberat a patria pote ſtate. quia ẜm Panor. ibidem. ⁊ in. c. conſtitutus. de in integ. reſti. ſola dignitas ep̄alis eſt illa que li berat a patria ptāte. Et hoc ꝓpter ſublimem digni tatem: vt in. c. ꝑ venerabilem. qui fil̓. ſint le. vbi ſo lum fit mentio de dignitate ep̄ali. ergo ꝑ locū a ſpe ciali ſecus de alijs: nec dictuꝫ glo. ꝓbatur iure. Et etiam in patre nō poteſt notari dyabolica manus immo charitatiua. ⁊ vix poſſet ſe cōtinere: quin cor rigeret filium errantem. hanc opinionē etiā tene Io. de lig. Pe. de paru. ⁊ Pau. q̄ ẜm Archi. flo. vi det̉ rōnabilis. pincipulamqiſit pbbeat ſb Sed nunquid ſi quis non ob ſui tuitionem. ſed ob tuitionem patris: matris: vxoris: filijfa. vel etiā ppixi ſaſ extraneorum: clericum ledat? Rn̄. ẜm Innoc̄. ta lis nō incidit in canonem. arg. ff. quod me. cā. Iſti quidem.§. fi. Nam ⁊ ſocij iniuria propulſanda eſt xxiij. q. iij. fortitudo. ⁊. c. nō inferenda. Idem Dir. li. iij. tit. ij. Sed quid ſi ꝑſona eccleſiaſtica domum occupet alicuius. ⁊ non vult exire ſine violentia? Rn̄. ẜm Inno. eijciens non incidit in canonem. quod colligitur. extra de reſti. ſpo. olim cauſam. Et hoc intellige ſi fit cum moderamine inculpate tu Quid de non defendentibus clericos cum poſ ſint? Rn̄. ẜm Directoriam. lib̓. iij. ti. ij. ſiue ſit in po teſtate ſua ſiue non. ſemper incidunt in canonem. Fo. XCVIII. dummodo doloſe hoc patiantur. Secus ſi nō do loſe. ſed ex negligentia. vel quia nolunt ſe immiſce re rumoribus aliorum: tunc non incidunt in excō municationē. Idem Panor. in. c. quāte. extra eo. Idem Io. ⁊ Arch. xxiij. q. iij. c. oſtendit. Idem. d. An. in. d. c. quante. licet glo. ibi tenuerit cōtrarium Et dicit. d. An. ꝙ cōis opinio eſt ꝙ incidant in ca nonem. ſiue habeant in poteſtate verberantem ſi ue non. Quid ſi clericus volens ſatiſfacere alicui: ſpon te ſubijcit ſe verberibus? Rn̄. clericus debet excō municari. verberans eſt excōicatus. extra eo. con tingit. de hoc videsͣ. Excōicatio. xvij. Sed quid ſi clericus irato animo ꝑcutit ſe ip̄m. an ſit excommunicatus? Dic ẜm Directoriam. li. iij. titu. ij. ꝙ ſic. quia facit iniuriam ordini clericali. ſiue religioni. Idem Arch. xxiij. queſtione. v. ſi nō Sed quid ſi magiſter vel prelatus ex ira ꝑcutit? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. non incidit in canonem: exquo cau ſa correctionis hoc facit. Et ſi de correctione nō co itet actu: ſi tn̄ habet hunc finem in habitu ſufficit Nec diſtinguo: vtrum ſit in ſacris vel non. extra eo. cum voluntate. Sed quid ſi officiatus in eccleſia. p̄latus. magi ſter. dominus domus. vl̓ conſanguinei. excedant modum in corrigendo? Rn̄. ẜm Hoſti. niſi ex ꝓ poſito ⁊ irato animo multum excedant. non credo ꝙ incidāt in canonem. qui ſolummodo dolum ꝓ ſequit̉. Quid de illo qui a clerico grauiter tamen ꝑcuſ ſus. cum animo vindicandi grauiter repercutit? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. Exquo libidine vindicte. ⁊ non ioco ſa leuitate repercutit. incidit in canonem. Sed ⁊ ſi iocoſe percuſſus a clerico. grauiter tamen repercu tit. ſed tamen iocoſa leuitate. ⁊ ſine dolo. non inci dit. Similiter nec ſacerdos: qui clericum importu ne puerum ſecum ludentem iratus percutit. non iniuriandi animo. vel libidine vindicte. Hoc idē videtur ſentire Ri. in. iiij. diſ. xviij. vbi dicit. ꝙ nō incurrit̉ excōmunicatio maior. quando aliquis nō ex deliberatione ſocium ſuum leuiter impellit. qͣꝫ uis ſit turbatus. Mortale enim nō cōmittitur ni ſi ex deliberatione. vel poſt tempus humane fragi litatis. ſufficiens ad deliberādum. cum factum eſt tale ꝙ homo. non obſtante humana fragilitate. te netur de neceſſitate deliberare. vt ꝑ deliberationē ab illo opere illicito retrahatur. Nullus autem a iure excommunicat̉. niſi ꝓpter peccatum mortale. Dec Ri. Quid ſi aliquis non mittit manus in clericum: ſed ſpuit. aut aliquid effundit ſuper eum. aut clau dit ei oſtium: vel ponit cuſtodes ad capiēdum eū. ſi de domo exeat. vl̓ ei equitāti capit habenas equi vel rumpit cingulum ſelle? Rn̄. ẜm. Ray. ⁊ alios communiter: omnes tales ſunt excōmunicati. nec refert vtrū inijciat quis manus in eum. aut in rem ſibi coherentem. aut rem de manu eius rapiat. aut veſtes: quibus indutus eſt ſcindat. Secus tamen ſi ſolo metu cogit vt ſe redimat. vel aliqͥd det. Nā talis neqꝫ in perſonam. neqꝫ in res ſibi coherentes

mittit manum. ¶ Quid ſi quis areſtat clericum aſportantem res: quas ei furatus fuerat. et ꝑ violentiam aufert ei? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō credo ꝙ incidat in canoneꝫ. ſi res illas ei aufert. dum eſt in aſportando anteꝙͣ aſpor tans ſe recipiat ad locuꝫ determinatū. Secus ſi ex interuallo. qꝛ nō licet ſibi ius dicere. ¶ Quid ſi quis iratus vadat contra clericum leua to pugno enſe vel haſta quaſi percuſſurus? Rn̄. ẜm Ray. nō incidit. qꝛ manus nō iniecit. ¶ Quid de illo qui ꝑſequit̉ clericum fugiētem. vt ꝑcutiat: ⁊ clericus ſine percuſſione cadit ⁊ leditur? Rn̄. ẜm. v̓v̓. nō credo ꝙ incidat. Secus ſi ipſe fu giens ⁊ quaſi coactus p̄cipitat ſe in aquam. vel ali ud periculū ſe ingerit vt euadat. qꝛ tunc ꝑſequens incidit in canonem. Fugiens inimicos: vt facilius euaderet. eijciēs clericum de equo ⁊ ipſum aſcendens vt fugiat: ex cōicatus eſt ẜm quoſdam. nam hec eſt iniectio vio lenta. nec iure fit. ergo inſurgunt verba canonis ⁊ mens. Nec obſtat ꝙ licitū ſit ſe defendere hoc ve rum eſt ſine leſione tercij. hanc opi. tenet Barto. brix. ⁊ Tan. Sed Pe. in lib̓. de cenſuris eccleſiaſti cis tenet contrarium. ⁊ inter ceteras rationes hāc inducit. que notāda eſt etiam in alijs caſibus. Di cit enim non credo aliquem ſapientem dicturum talem peccare mortaliter. ergo neceſſe habebit dice re illum nō eſſe excōicatum. Nam cum excōicatio ſit eterne mortis damnatio. xj. q. iij. nemo. nō infli git̉ niſi ꝓ mortali. Quid ſi quis accipiens clericum per capillos et hmōi dicat: niſi eſſes clericus ꝑcuterē te? Rn̄. ẜm v̓ v̓. Si animo iniuriandi iratus hoc faciat. credo y jncidat: aliter nō. ¶ Quid ſi quis furto accipit corrigiaꝫ clerico qua accinctus erat: vel veſtem qua erat indutus? In noc̄. dicit ⁊ Hoſti. ꝙ eo dormiente: talis auferens non eſt excōicatus. quia nulla infertur violentia ꝑ ſone que non ſentit. Contrarium tamen credereꝫ ꝙ ſit de mente canonis. ꝙ qualitercunqꝫ quis tan gat perſonam clerici iniurioſe. ꝙ incidat in cano nem: vt notat Archi. in. c. ſi quis. xvij. q. iiij. et Io. Quid ſi verberet̉ conuerſus vel nouicius. vide s. Abſolutio. ij. F Quid ſi quis credens verberare clericum verbe rat laicum? Rn̄. ęm Ray. non eſt excommunica tus. hoc dico ꝓpter lr̄am canonis. que exigit actū: cum dicit. ſi quis iniecerit manus violētas in cleri ¶Quid de illo qui verberat clericum credens eſſe laicum? Rn̄. ẜm Hoſti. Si talis errauit in ꝑſona vt quia volens percutere. T. laicum: percuſſit. S. clericum cum vtrunqꝫ cognoſcat. tutior eſt ſenten tia ꝙ incidit: Nam in clericum manus violentas iniecit. Si v̓o errauit in qualitate. quia de iſto qui eſt clericus: putabat ꝙ eſſet laicus. quia videbat eū in habitu laicali ⁊ non gerentem ſe pro clerico. non incidit. extra eo. ſi v̓o. Secus auteꝫ ſi vidit eum in habitu dlericali ⁊ ꝓ clerico reputabat̉. qꝛ tunc inci dit in canonem. Excōicatio. iij. iiij. ⁊. v. Quid ſi aliquem clericum paratuꝫ facere aliqd̓ flagitium. teneo violenter zelo dei ne illud faciat? Rn̄. ẜm. v̓ ꝟ. ſi talem teneo modico tempore inui tum. ⁊ etiam renitentem. citra iniuriam tn̄ percuſ ſionis. non credo me incidere in canonem. concor. Inno. ⁊ Hoſti. Idem dicendum eſt ẜm Inno. ſi ſuperuenientibus inimicis clericus tenetur ne in cideret in manus eorum. quia tali iniuria non ir rogatur. Quid de illo qui mādat in clericū manus inij. ci?. Rn̄. ẜm Ray. ſi ſequat̉ effectus. tam mandās qͣꝫ is cui mandat̉ incidit in canonem. extra eo. mu lieres. Quid ſi mandator miſit ad reuocandum man datum? Tuuc diſtinguendum: qꝛ ſi mādatarius anteqͣꝫ reuocatio ꝑueniſſet ad eum iam verberaue rat. vterqꝫ eſt excōmunicatus. Sed glo. Ray. di cit contrarium. ſi mandatorem ſufficienter penitu it. ⁊ eſt in charitate. Nullum em̄ exiſtentem in cha ritate. ius ligare intendit vinculo excōmunicatio nis. Oīctum tn̄ Ray. cōiter tenet̉ ab alijs. Quod pōt intelligi quo ad forum cōtentioſum. Secus qͦ ad deum. Si v̓o reuocatio prius ꝑuenit. nō eſt ex cōicatus mandator. Eadem qō ⁊ ſolutio pōt fieri de eo qui conſuluit clericum verberari. ſi eius con ſilio fiat. Quid ſi mandās clericū verberari priuſqͣꝫ ver beret̉ decedat? Rn̄. ẜm Hoſt. ſi notoriū ſit. ⁊ talis in fine nō fuit abſolutus: vel ſigna pnīe non appa ruerint. haberi dꝫ ꝓ excōicato. nec debꝫ ſepeliri in cimiterio. Quid ſi non mandauit. ſed quod factum eſt ra tum habuit? Rn̄. Si iniecta eſt manus in clericuꝫ nomine tuo. licet ſine mādato. ⁊ tu hoc ratum ha bueris. excōmunicationem incurris. Si v̓o non fuit facta nomine tuo. peccas habendo ratum. ſed nō incurris excōmunicationem. extra eo. cū quis. bro. vj. Quid de illo qui dicit ſuis. ꝙ vellent vindicari de tali clerico. ⁊ ſic illi verberāt eum? Rn̄ ẜm. v̓v̓. Si ea dixi animo ꝓuocandi eos. ⁊ ipſi ob hoc mo ti fecerunt etiā nō noīe dicentis. Ipſe dicēs nihil ominus incidit in canonem. Xcommunicatio. iij. De excōicatiōe falſariorū. videsͣ. Abſo llutio. j. ⁊. jͣ. c. falſitas. Quid ſi quis fallis vtit̉ lr̄is ignorāter? Rn̄. ẜm Hoſti. non excuſat̉. qꝛ ꝑ alios inueſtigare debuit. Si tn̄ falſitas erat ita latens. ꝙ non bn̄ ꝑcipi pote rat. ⁊ ipſe adhibuit diligentiā quā potuit. nec ꝑce pit. excuſatus eſt. Alioquin no. extra de homi. Io hannes. ⁊. c. vlti. Xcommunicato. iiij. De excōicatōe incēdiariorū. videsͣ. Ab ſolutio. j. ⁊. jͣ. Incendiarius communicatio. v. De ſtatuentibus cōtra libertatem eccle ſie. vide sͣ. Excōicatio. xviij.

Excōicatio. vI. Xcommunicatio. vj. ¶ ¶ De participatōe cum excōicato: vbi ſciē dum ꝙ eſt quedā participatio illicita. q̄ quidem cōtingere pōt quadrupliciter. Primo qn̄ quis ꝑticipat cum excōicato in eodē crimine ꝓpter qd̓ excōicatus eſt.ſ. dando ei cōſiliū auxiliū: vel fa uorem. De hoc videsͣ. Excōicatiōe. xvij. Scd̓o qn̄ participat quidē in crimine mortali. ſed nō in illo ꝓpter qd̓ excōicatus eſt. Et talis mortaliter peccat licet nō incurrat eandem ſnīam. ſed incurrit mino rem excōicationem. Tercio qn̄ ꝑticipat ei in diui nis.ſ. recipiēdo eum ad diuina officia. ſeu eccleſia ſtica ſacr̄a: vel ad eccleſiaſticā ſepulturam. Et talis quidē licet nō ſit irregularis: vt extra eo. is cui. lib̓. vj. peccat tn̄ mortaliter. ⁊ eſt valde ꝓpinquis irre gularitati. Nam eſt ei interdictus ingreſſus eccle ſie donec de tranſgreſſione hmōi ad arbitriū eius: cuius ſnīam cōtempſit: ſatiſfecerit cōpetēter. extra de priui. c. ep̄orū. li. vj. Et ibi ſentit Arch. vt ponit Io. an. in nouella. ꝙ illud capl̓m videt̉ ſolum ha bere locum in celebrantibꝰ excōicatis ab hoīe. ⁊ nō a iure ꝓpter verba ibi poſita ad arbitrium eius ⁊cͣ. Et ſi poſtqͣꝫ eſt ſic interdictus ingerit ſe diuinis: in ſuo officio agens ſicut prius. Irregularis efficit̉. ꝙ ſi talis ꝑticipatio in diuinis fit ꝑ mētū. vt qꝛ tyran nus cogit metu mortis ſacerdotem ſibi celebrare. beatus eſſet ſacerdos ẜm Hoſti. ſi ſe ad martyriū p̄pararet. Metus em̄ ⁊ ſi culpam attenuet: ſimpl̓r non excuſat. xxxij. q. v. Ita ne. Tamen ẜm. v̓ v̓. et Hug. bene excuſat metus ille qui caderet in cōſtā tem virū. Et ꝓut habet̉ in ſum. confe. li. iij. Scd̓a opinio videt̉ humanior ⁊ verior. cum caſus neceſſi tatis excuſet in talibus. Et etiā caſus vtilitatis. qd̓ minus eſt. hec ibi. pͥmū tn̄ dictū p̄t intelligi qn̄ qͥs ex metu ꝑatus eſſet cōſentire etiā pctō. tunc em̄ nō dicit ſuis ꝙ vellent eēt excuſabilis. d. c. Ita ne. Quarto qn̄ ꝑticipat. nō in crimine. ſꝫ in loq̄ndo vel ſecū orādo. vel comedē do ⁊ hmōi. Et de taliter ꝑticipāte dicit Tho. in. iiij ꝙ quidā dicūt ꝙ peccat mortal̓r. Et ſubdit ꝙ hoc videt̉ valde graue. ꝙ homo ꝓ vno verbo leui. quo excōicato loquit̉. peccet mortaliter. Et idem tenet Panor. in. c. ſacris. qd̓ me. cā. dicens ꝙ eſt cōis opi communicatio. iij. nio doc. ꝙ cōicans excōicato nō peccat mortaliter. ſed venialiter. niſi in quinqꝫ caſibus. Primo qn̄ cō municat in contemptum clauium. Scd̓o qn̄ fit in contemptum ſuꝑioris. ſeu contra p̄ceptum ſuum. Tercio qn̄ cōicat in diuinis. Quarto qn̄ cōicat in crimine. Quinto ſi erat excōicatus cum ſibi partici pantibus. al̓s eſſet nimis durum. ꝙ quis regulari n nō extra de homi. ter incurreret mortale. ſalutando excōicatum: vel eum nō euitando in menſa. Hoſti. tn̄ extra eo. qd̓ in dubijs. ⁊ Ioh̓. ⁊ Arch. xj. q. iij. rogo. dicunt ꝙ ſi eddi quis participat cum excōicato cōtra ꝓhibitionem canonis. peccat venialiter. niſi forte nimis frequē ter hoc faciat in contemptuꝫ canonis. reputando excōicationem truffam. Si autem participat con tra ꝓhibitionem hoīs. mortaliter peccat. Et hoc ē qd̓ dici cōſueuit ꝙ mitius agit̉ cum lege qͣꝫ cum mi niſtro legis. l. celſus. ff. de arbi. ¶ Sed nunquid delegatus poteſt excōicare illos Fo. XCIX. qui in locutione ⁊ hmōi participant excōicatis ab eo? Rn̄. poteſt. Et ſic excōicati debent petere abſo lutionem ab eo vel a delegante: vtputa. a papa. ex tra de offi. dele. p̄te rea. ⁊. c. ſignificaſti. ⁊. c. pruden tiam. Hoc tn̄ intelligendum eſt ꝙ ipſi participan tes nō poſſunt excōicari niſi cum illa ſolēnitate de qua dictū eſt sͣ. Excōicatio. j.§. qui incipit. In qui bus caſibꝰ ver. quartus caſus. Et eſt ſciendū ꝙ ex cōicatio nō tranſit in terciā ꝑſonam. ¶ Sunt ⁊ alij caſus in quibus quis licite partici pat excōicato. Primo quidem qn̄ loquit̉ ei in his que ꝑtinent ad abſolutionem vel ſalutē anime. licꝫ alia verba incidenter interponat vt magis ꝓficiat Item Gre. xj. q. iij. qm̄ multos. ſubtrahit a minori excōicatione plures cōicantes. videlicet vxores: fi lios. ſeruos: ancillas: ſeu mancipia: ruſticos ⁊ ſerui entes. ⁊ omnes alios.ſ. eius familiares ⁊ ſubiectos qui nō adeo curiales ſunt: vt eorum cōſilio ſcelera ꝑpetrent̉. ⁊ omnes qui ignoranter cōicant excōica tis. ſiue illos qui cōicant cum illis qui excōicatis cō municant. Quicunqꝫ aūt orator.i. cauſa or̄onis va dens: aut ꝑegrinus: aut viator in terram excōicato rum deuenerint. vbi nō poſſunt emere vel nō ha bent vnde emant. dat licentiam ab excōicatis reci piendi. Et nota ꝙ circa p̄dictas ꝑſonas diſtinguē dum eſt inter illos qui ante erant obnoxij ſiue obli gati excōicatis: vt vxor: filij: ſerui: ⁊ iſti tenent̉ eis ſi cut primo tenebant̉. Qui v̓o nō erant eis obnoxij nec etiam nunc ſunt. poſſunt cum eis cōicare: pro ut ⁊ qn̄ neceſſe fuerit. extra eo. inter alia. Et de hac materia notāt̉ verſus. Utile. lex. humile. res igno rata. neceſſe. Hec anathema quidē faciunt ne poſ ſit obeſſe. vtile.i. ꝓpter excōicati vtilitatem. vel etiā participātis: vt. jͣ. dicet̉. Lex. ſcꝫ matrimonij excu ſat. Humile.ſ. ſerui ⁊ filij excuſant̉. Res ignorata id eſt qn̄ neſciuit eum etcōicatum. Neceſſe.i. ꝓpter neceſſitateꝫ cōicans excuſat̉: de quo. jͣ. Utilitas er go excuſat a participatione excōicatorum. Et hoc poteſt eſſe dupliciter. Nam poteſt eſſe vtilitas ex cōicati: vt qn̄ quis loquit̉ ei de his que ꝑtinent ad eius ſalutem. vnde ⁊ excuſant̉ hi qui cauſa p̄dicati onis ⁊ confeſſionis habitant inter illos. a quibus etiam licite petunt ⁊ recipiūt elemoſynas: extra eo. cum voluntate.§. predicatores. Et ẜm Dir. ſi alia verba in p̄dicatione vel confeſſione immiſceāt vt apud ipſos magis ꝓficiant. excuſantur. ergo ſi alia intentione hoc faciant. excōicationis minoris vin culo aſtringunt̉. Item poteſt eſſe vtilitas ex parte participātis: vt cum petit ab excōicato quod ei de bet: vt in. c. ſi vere. extra eo. vnde ⁊ ſi nolit ſoluere: poteſt in iudicio cōueniri. al̓s ex delicto ſuo cōmo dum reportaret: extra de iudi. intelleximus. Poſſꝫ etiam loqui licite de ſalute aīe ſue ꝓprie ſi neceſſitas eſt. et nō poſſet hr̄e recurſum ad aliū qui cōſulat et ẜm. v̓v̓. Et ẜm eundē. v̓ v̓. neceſſitate imminente poſſum petere ab excōicato cōſiliū etiā ſuꝑ tꝑalibꝰ Quanta aūt neceſſitate: vel vtilitate hoc liceat age re. arbitrio boni viri relinquet̉. ¶ Oxor excuſatur a participatione cum viro. ſcili cet qn̄ de matrimonio ꝑ eccleſiam approbato con ſtat. d. c. qm̄.

Sed nunquid econuerſo excuſet̉ vir participā do vxori? Dic ẜm Dir. ꝙ ſi mulier fuit excōicata ꝓ pter matrimonium: quod dicit̉ illicite contractuꝫ. tunc nō poteſt participare. Si v̓o alia de cauſa ſit excōicata. Diſtingue. Nam aūt vir ꝑticipat vxori quo ad debitum carnale reddendum. quia qͣꝫtum ad hoc vir ⁊ vxor nō ad imparia iudicant̉. extra de diuor. gaudemus. Et tūc excuſat̉. Aut participat vxori in ꝓuiſione victus ⁊ ſeruitio humano: ⁊ tūc non excuſat̉ vir. quia viris feminas ſubditas ⁊ pe ne famulas lex eſſe voluit. xxxiij. q. v. hec ymago. ⁊ c. ſe. Ideo imputat̉ marito: cum poſſit cogere vxo rem ad ſatiſfaciendū ⁊ ad petendū abſolutionem. Idem Io. xxvij. q. j. de filia. ⁊ Io. mo. extra eo. ſta tuimus. li. vj. ¶ Sed quid ſi vir vocet excōicatum ad menſam: nunquid vxor poſſit ad ipſam menſam comedere Rn̄. ẜm. v̓v̓. ꝙ nō. tn̄ poterit comedere ad aliam menſam in eadē domo ita remote ꝙ merito poſſit dici ꝙ nō comederunt ſimul. Itrum filij excuſent̉ a participatione patris? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Filij qui ſunt in patria poteſtate vel etiam emancipati qui ſunt cōmenſales patri. ⁊ ab eo habent neceſſaria. excuſant̉. Alij v̓o non. Item vt ſupra dictum eſt excuſant̉ ſerui: ancille: ruſtici: ſeruientes ⁊ alij ſubiecti: qui nō adeo curiales ſunt ⁊cͣ. Nam tales ꝑſone ſi ante ſnīam aſtricte erāt ad familiare obſequium: ⁊ ſic etiā nunc. tenent̉ et cōi care poſſunt. extra eo. Inter alia. Quod intelligit̉ ẜm. v̓ v̓. qn̄ ipſi ante excōicationem dn̄i: dn̄o obli gauerunt ſe ſeruire. ⁊ ſeruitiū intrauerunt. Si aūt poſt eius excōicationem intrauerunt. Diſtingue: qꝛ ſi ignorauerunt ⁊ poſtea ſciunt. nō tenent̉ diſce dere cum damno ſuo. Si v̓o ſciuerunt a principio tenent̉ diſcedere: niſi neceſſitas eos compuliſſet ꝙ fierent de eius familia. Et quod dicit̉ de ruſticis. intellige de his qui colunt terras dn̄orum ſuoruꝫ. Et ẜm eundem. v̓ v̓. extendit̉ etiaꝫ ad illos qui di cunt̉ medietarij. ⁊ ꝓpter culturam recipiunt certā portionem fructuū. Nam ⁊ poſſunt cōicare quā tum oportet ꝓpter culturam ⁊ hmōi. Idem intelli gendum eſt ẜm Hoſt. de nutricibus ⁊ ſimilibus. que ſi a dn̄o recederent. nō haberent vnde viuerēt ar. extra eo. ſi vere. vbi excuſant̉ etiam qui cum ex cōicatis nautis cōueniunt traſfretando contra ſa racenos. Sed nunquid patres ⁊ dn̄i excuſent̉ ſi ꝑticipāt cum filijs ſuis excōicatis? Rn̄. ẜm Ray. ꝙ nō ex cuſant̉. qꝛ tenēt̉ corrigere ſuos minores: ne incidāt in cauſam excōicationis. Tamen ẜm Tho. ad mi nus debent eis cōicare in his in quibꝰ obligati ſūt qꝛ ſicut inferiores obligant̉ ad obſequium ſuꝑiorū ita ⁊ ſuꝑiores ad ꝓuidentiam inferiorum. ⁊ eodeꝫ modo videt̉ dicendū de ſeruis excōicatis qui dn̄o ſubſunt. ſeruis ⁊ mercenarijs non poſſunt cōicare ẜm Hoſti. niſi ſine magno incomodo eos vitare nō poſſint. Et idem de ſocijs habeutibus aliquid cōe: vt in. d. c. ſi vere. vbi Panor. dicit ꝙ aut ſocie tas fuit contracta ante excōicationē: aut poſt. Pri mo caſu licite poſſum vti ſocietate: vt ibi. Scd̓o ca ſu. Aut ego contraxi ſocietatem. aut ſucceſſi in ius Excōicatio. vj. alterius. Primo caſu nō debeo vti illa ſocietate. qꝛ deliqui contrahendo ſecum. Scd̓o caſu ſic: qꝛ ego nō ſum in culpa: ⁊ ſocietas habuit originem ante excōicationem. licet ego ſucceſſerim in ius alterius tꝑe excōicationis. Et intellige p̄dicta. qn̄ damnuꝫ mihi cōtingeret ex abſtinentia ſocietatis. Secus ſi damnū cōtingeret excōicato. qꝛ nō teneor ſibi cōi care in fauorē ſui. Uide etiā Innoc̄. ⁊ Hoſti. in. c. nuꝑ. eo. ti. qui dicunt ꝙ in eadem camera poſſum excōicato cōicare. ſi ibi ſum ꝓ factis meis. Non eī tunc dicor cōicare ſibi. ſed potius vti iure meo. a qͦ ſine damno reſilire nō poſſum. debeo tn̄ vitare cōi onem oīno voluntariā: vt iacere ſecum in lecto: vel prandere in eadē menſa. Nec obſtant aliquā iura q̄ vident̉ cōtraria in hoc. qꝛ illa ꝓcedūt ex ſuꝑabū dante iuſticia. ⁊ ita loquit̉ tex. in. c. oīs qui. xxiiij. q. j. vbi quidā ſanctus fugit de balneo. ꝓpter ſuꝑueni entiā cuiuſdā excōicati. ſed ius meū dimittere non teneor. Poſſum ergo vti iure meo: pn̄tia excōicati nō obſtante. Nunquid armiger vel ſeruiēs militi pōt cōica re cum illis excōicatis. cum quibꝰ dn̄s ſuus cōicat Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō pōt. licet excuſet̉ cōicādo dn̄o ſuo excōicato: vt dictum eſt. ¶ Sed nūquid vaſalli pn̄t cōicare dn̄is ſuis excōi catis? Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xviij. ꝙ nō. Nam ex cōicatio publica qͣꝫdiu illa eſt innodatus princeps abſoluit milites ſuos a iuramēto fidelitatis quo te nebant̉ ei.i. effectum illius obligatōis ſuſpēdit. Et hoc cōſtitutum eſt in deteſtationem criminis. ⁊ vt magis principes timeant contemnere eccleſiaſtica p̄cepta. xv. q. vj. nos ſanctorū. ⁊. c. ſe. Si tn̄ dubiuꝫ eſt. vtrum princeps ſit excōicatus vel nō. obedire tenent̉. qꝛ in dubijs ſuꝑioribꝰ obediendū eſt. xxiij. q. j. quid culpat̉. An poſſit aliquid vendi ſeruienti excōicato vel ab eo emi? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. ſi emat vel vendat nomīe excōicati: nō eſt cōtrahendū cum eo: ſicut nec cum excōicato. Secus. ſi noīe ſuo aliquid tale faciat. dū tn̄ nō in fraudem. Poſito ꝙ aliquis videat aliquē afferentē vena lia de mercato publice excōicato. nunquid tenebit̉ illum vitare? Rn̄ ẜm. v̓ v̓. ꝓpter hoc ſolū ꝙ videā eos afferentes talia. nō teneor eos vitare. niſi aliter innoteſcat mihi ꝙ ibi ea emerint. De rebꝰ autē ibi emptis quilibet pōt comedere ⁊ vti. ſi non fuit in culpa emendi. Quid ſi p̄ſbyter locauit oꝑas ſuas alicui dn̄o: ⁊ dn̄s excōicatus eſt? Rn̄. ẜm Hoſt. Si tꝑe locatio nis excōicatus erat non valuit locatio. Si v̓o po ſtea fuit excōicatus caueat ne ei ſeruiat in diuinis. De contractu autē inito cum excōicato: an valeat. videsͣ. Excōicatio.j. cōiter. Utrum excōicatus peccet ſi ingerat ſe cōioni ali orū? Rn̄. ẜm Ray. ſic. de cler. ex. c. illud. Et excōi catus etiā alios excōicatos vitare debet. Utrum ſi excōicatus intrat eccleſiā alij exire te neant̉? Rn̄. ẜm Ray. Si manifeſtum eſt eum eſſe excōicatum. alij exire tenent̉: vel ꝓcurare ꝙ ille exe at. xj. q. iij. ſicut apl̓i. Si v̓o eſt occultū. tunc qui ſci unt exibunt ſecrete ⁊ caute. ita ꝙ nō ſequat̉ mani

Excōicatio. vj. feſtatio. ſi pn̄t. aliter nō exibunt. extra eo. cum non ab hoīe. Occulte nanqꝫ excōicatus occulte dꝫ mo neri vt exeat. ſed ſi nō vult exire: tunc fiat ꝙ dictuꝫ eſt. Si aūt excōicatus eſt in eccleſia: nō cā orandi. ſꝫ ꝓ alio negocio. nō video quare in eadē eccleſia ora re nō poſſim ẜm Inno. extra eo. c. nuꝑ. licet alij cō tra quibꝰ magis cōſentit Hoſt. ¶ Quid ſi qn̄ excōicatus intrat eccleſiaꝫ ſacerdos iam incepit miſſam? Rn̄. ẜm Ray. Si eſt occultū nō debet dimittere officiuꝫ. vij. q. j. nihil. Si v̓o eſt manifeſtum: moneat euꝫ in publico vt exeat. Et ſi quidem nō vult exire. ⁊ ſacerdos nondum inchoa uit canonē. debet dimittere. ar. xxiiij. q. j. oīs quis. Si v̓o prinſqͣꝫ ille intraret: vel poſtqͣꝫ ſacerdos euꝫ vidit. iam canonem inchoauit. debet ſacerdos ꝓce dere in officio ſil̓ cum eo qui aſſiſtit ei.i. ad miſſam ſeruit. Ita tn̄. ꝙ finito canone. ⁊ ſumpto ſacr̄o. an teqͣꝫ dicat̉ poſtcōio. moneat illum vt exeat. de cōſe. di. ij. relatum. Concor. Hoſt. ⁊ Goff. ꝙ ſi nō vult exire: pōt eum ſacerdos eijcere. etiam ſi clericus ſit Et ſi non pōt eijci. in ſacriſtam rediens dicat poſt cōionem. ⁊ or̄ones que reſtabant. ¶ Utrum aliqui poſſint eſſe in iudio coram iudici bus excōicatis: Rn̄ ẜm. v̓v̓. Si ſunt de iuriſditōe illorū ⁊ vocati ab eis ſtāt iuri videt̉ eſſe caſus neceſ ſitatis. Sil̓r et ſi coram eis cōueniunt iniuriatores ſuos. nam hoc caſu nō ſolum eſt neceſſitas. ſed ⁊ ta li cōicant in his que ꝑtinent ad ſalutem aīe ſue. ſcꝫ reddere vnicuiqꝫ ius ſuum. aliter aperiret̉ via liber tatis raptoribꝰ. Si aūt in alijs caſibus quis cōicet hmōi iudicibus: puta. comedendo: vel ſimilibus: nō excuſat̉. qꝛ nō ſunt de ꝑſonis exceptis ẜm eun dem. v̓v̓. Utrū clerici poſſint cōicare ep̄o ſuo publice ex cōicato? Rn̄. ẜm Hoſti. nō. xciij. di. miratus. ⁊ de ex. pre. c. fi. niſi forte eſſent eius ſeruicio deputati. qꝛ tunc eodē modo pn̄t ſicut alij ſeruientes. ¶ Sed quid de monacis. An teneant̉ cōicare ab bati publice excōicato? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. credo ꝙ poſ ſint ei cōicare. qꝛ quaſi de familia ſūt. Sed Ri. vbi sͣ. exp̄ſſe tenet ꝙ nō. allegato. c. ſacerdotes. ij. q. vij papiei ii ſuirſ iuncta glo. qꝛ talis abbas nō poteſt p̄cipere. Preci pere em̄ inferioribꝰ eſt actus legitimus. excōicatus aūt maiori excōicatione eſt ab omnibus actibꝰ legi timis ſuſpenſus. tum etiā qꝛ monachi non tenent ei cōicare. obedire aūt eſt cōicare illi. cuius p̄ceptis obeditur. ai ¶ Quid ſi ille qui clericuꝫ verberauit iaꝫ cōpoſuit cum eo. vel etiā vadit ꝓ abſolutione: vel ſi nondū ipſub alicui dn̄e eſt denuciatus? Rn̄. ẜm Ray. In omnibus p̄di aal ctis caſibus eum vitare tenet̉ quilibet. cum nondū ſit abſolutus. extra eo. cum deſideres. ⁊. c. a nobis. 5 pitii el. ij. ⁊. c. cum nō ab hoīe. Eunti tn̄ ad curiā ꝓ abſo lutione vendi pōt ⁊ recipi pōt. ⁊ cōicari in his que ad viam ꝑtinent. ¶ Quid ſi excōicatus iam iurauit ſtare mandato ep̄i. ⁊ epͣs cōicat ei. nunquid ꝑ hoc ep̄s intelligitur 1 eum abſoluere? Rn̄. ẜm Ray. nō: immo incidit in minorē ep̄s. ⁊ alij cōicantes. Utrum ſit orandum ꝓ excōicatis? Rn̄. ꝙ pro excōicato orari pōt in priuato. ſed nō publice inter Fo. C. oratiōes que fiunt ꝓ membris eccleſie. et ſuffragia eccleſie que ꝓ tota eccleſia fiūt. excōicato nō ꝓſunt Et addit Hoſti. ꝙ ꝓ excōicato nō eſt orandū ſpe cialiter. intellige publice. Nam ꝓ hereticis in gene re in paraſceue orat eccleſia. ¶ Quid ſi teneor iuramento aliquid ſoluere in cer to termino. ⁊ ille interim excōicat. nunquid die ter mini adueniēte tenear ſoluere excōicato? Rn̄. ẜm Ray. non debeo ſoluere. xv. q. vj. nos ſanctorum. Sꝫ debeo deponere in ede ſacra. Et ſic vtiliter age tur eius negociū: vt ꝑ hoc citius veniat ad ſatiſfa ctionem. Sed Inno. dicit. ꝙ ſi quis cum iuramen to ꝓmiſit aliquid dare excōicato. cōſulimus ꝙ det. Nā ⁊ ſeruiēs tenet̉ ei ſeruire: vt ꝓmiſit. xj. q. iij. qͥm̄ multos. Sed Panor. in. c. inter alia. extra eo. tenet primā opinionē ꝑ text. illum. ꝑ locū a ſpāli. Nam ſi ſpāle eſt in filijs ⁊ mercenarijs ⁊ ſil̓ibus de quibꝰ in. d. c. qm̄. ergo in alijs cōtrariū erit quantūcunqꝫ duret obligatio. qꝛ nō teneor cōicare excōicato. nec debeo incurrere periculuꝫ aīe. ex facto ſuo. Et glo. in. c. iuratos. xv. q. vj. idem tenet. ⁊ ꝙ dꝫ fieri depo ſitio in ede ſacra. ¶ Quid ſi quis recipit mutuum ab excōicato nun quid tenebit̉ reddere in termino. durāte adhuc ex cōicatione: vel ſi cōducit aliquid ab eo. ꝓ p̄cio red dendo tꝑe excōicationis ⁊ hmōi? Rn̄. ẜm Hoſti. qui cōtrahit cum excōicato. obligat̉ ei quo ad natu. ralem obligationē. ex qua ſi ſolutū ſit. nō pōt repe ti. ſed nō quo ad ciuilem obligationeꝫ ex qua actio naſcit̉. ⁊ pōt peti. Et ideo nō debet ei reddere. niſi poſt abſolutionē. Hic tn̄ caſus depēdet ab imme diate p̄cedēti. Utrum excōicatis poſſit aliquid da ri? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. pōt cā humanitatis ⁊ in ſuſtenta tionem. ſcꝫ qn̄ indigeret. nec expectanda eſt vltima neceſſitas. Et etiā ſi excōicatus petit hoſpitiū non tenet̉ quis expectare: donec ab alijs omnibꝰ ſit re pulſus. Et hoc intelligo ſolum quo ad neceſſaria vite: vt alimenta: veſtes: ⁊ hoſpitium. Secus ſi pe tat alia vtenſilia. vt ſecurim. foſſoriū. ⁊ hmōi. Ta men tantū poſſet indigere ſecuri ⁊ hmōi. ꝙ poſſēt ei dari. qd̓ arbitrio boni viri limitanduꝫ eſt. Tho. etiam dicit. ꝙ in illo caſu in qͦ homo ex p̄cepto cha ritatis cōmunicare tenetur communio non ꝓhi betur. Quid de illo qui amico ſuo excōicato venienti comedere ad domū ſuam dimittit ei domum ⁊ cla ues: vel ꝑmittit eum comedere ſeꝑatim. nunquid intelligit̉ ꝑticipare excōicato. Rn̄. v̓v̓. Si hoc faci at in fraudem: vt ſic eum nō offendat. ſed fauoreꝫ eius acquirat: incurrit minorē excōicatōnē. Si aūt faciat. qꝛ timet ne forte ille vim inferat: nō incurrit Si v̓o facit: qꝛ putat eum indigere hoſpitio. vel ali mentis. pōt eum cā humanitatis recipere facta de hoc ꝓteſtatione: ne vel receptus credat hoc fieri ꝓ pter aliud. ⁊ alij qui hoc viderēt ſcandalizarent̉. ¶ Sed nunquid ab vxore vel familia excōicati p̄t aliquid accipi? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. de bonis ꝓprijs vxo ris vel familiaris: ſi noīe ſuo dederit: reciꝑe poſſu mus. nō aūt de bonis cōibus. aut de his que dant̉ noīe mariti: aut dn̄i ⁊ ſuo ſil̓. niſi forte a marito con ceſſum eſſet vxori. ꝙ ſuo ꝓprio noīe poſſet dare: niſi

hoc fieret in fraudem canonis. Quid ſi hoſpitatus ſum in aliqua domo ad mē ſam. ⁊ ſuꝑueniat et ingerat ſe excōicatus. nūquid teneor ſurgere? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si eſt publice excōi catus: ſurgere teneor. nō obſtante quocūqꝫ ſcanda lo. Si v̓o eſt occultus ⁊ nō poſſum ſine eius nota: teneor nō ſurgere. ¶ Sed an ſuꝑueniēte publice excōicato tenear exi re de domo? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō. immo etiā lꝫ ſciā ali quem publice excōicatū receptuꝫ eſſe in aliqua do mo: poſſum ibi hoſpitari. ſi tante capacitatis ſit. ꝙ poſſim eius cōionem vitare. de hoc videsͣ. in hoc c. ꝙ ſi veniam inuitatus ad aliqd̓ feſtum vel cōui uium. ⁊ inueniā ibi aliquē excōicatum publice te neor recedere. nec debeo ibi epulari. licet ſedeat ad aliam menſam: qꝛ oēs taliter veniētes ad feſtū vel cōuiuiū. ſil̓ inuicem cōicare dicendi ſunt. INunquid poſſum recipere lr̄as excōicati: vel ei mittere. ſeu nuncios vel encenia? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nul lum eorū licet: niſi in caſu in qͦ licet ei loqui. Cum tn̄ ſcribit̉ nō eſt ſalutādus. ſed loco ſalutatōnis ſo let dici. Spiritū conſilij ſanioris. vn̄ ⁊ qui verbo ſa lutat̉ ab excōicato. nō dꝫ eum reſalutare. ſed p̄t di cere. deus emendet vos. ⁊ hmōi. Qui aūt munus ab eo recipit qͣꝫuis nō liceat. tn̄ nō tenet̉ reddere. ſꝫ inducendus eſt. ꝙ vel in pios vſus conuertat: vel etiam bn̄facere. ſi ad ruborē inducendū: excōicato remitteret. Quid ſi aliquis aſſurgat: vel reuerentiā exhibe at excōicato. aut inclinet ei ſalutāti ſe. aut moueat labia quaſi reſalutās eum. tn̄ nihil dicat? Rn̄. v̓v̓. dicit. ꝙ nō incurrit excōicationē. Sed Dir. lib̓. iij. dicit. ꝙ hō loquit̉ nō ſolum verbo. ſed ⁊ nutu ⁊ ſi gnis. Et ſic p̄dicta non vident̉ licere. excepto vlti Utrum familiaritas aut pudor excuſet ꝑticipā tes excōicato? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si ē familiaritas que exprimit̉ in. d. c. qm̄. excuſat ꝑticipantes. aliter nō. Utrum ignorātia excuſet. Rn̄. ẜm doc. ꝙ igno rātia ꝓbabilis facti excuſat. extra de cle. ex. mi. apo ſtolice. ſed ignorantia iuris nō. niſi illos. quibus li cet ius ignorare: vt pueros nondū doli capaces. et hmōi. ¶ Quid ſi ſciā aliqueꝫ habitu eſſe excōicatum. ſed actu non aduerto ⁊ cōico ei? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. ſi hoc fa cio ſubito. ⁊ nō aduerto. nō pecco nec in excōicati onem incido. Quō vitandi ſunt illi de quorū extōicatione du b̓itat̉? Rn̄. ẜm Tho. in quolibet. dubitatio de ex cōicatione aliquorum. Aut p̄cedit ſnīam iudicum aut ſequit̉. Si p̄cedit: puta. qꝛ nondum eſt declara tum ꝑ iudicum conſenſum. nō ſunt vitandi. quo uſqꝫ certo iudicio terminet̉. Sed ſi poſt concordeꝫ iudicum determinationem adhuc ambiguum ſit magis eſt ſtandum ſententie iudicum ⁊ illi vitan di ſunt. Quid ſi audiui ab aliquo dicente de ſeipſo ꝙ ſit excōicatus. nunquid teneor eum vitare? Rn̄. ẜm v̓ v̓. ſi audiui ab eo in confeſſione ſacramentali. nō teneor vitare. qꝛ neſcio ſicut homo. ſed ſicut deus. Si aūt extra cōfeſſionem quis ſe dicit excōicatum Excōicatio. vj. ẜm oēs. eum vitare teneor ſolū in occulto. niſi eſſet excōicatus publice. Quid ſi audiui ab ep̄o. ſeu eius parochiali ſacer diote. ꝙ talis ſit excōicatus? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. Si aliqͥs p̄dictorum dicat mihi denunciādo ſnīam. ⁊ talis eſt caſus de quo fieri ſolet excōicatio. debeo ei cre dere. ⁊ illuꝫ vitare. Secus ſi dicat mihi cōmuni lo cutione. qꝛ nō teneor credere. nec eum vitare. Quid ſi prelatus: vl̓ ſacerdos parochialis dicat mihi ꝙ vidit parochianū ſuū aliquid faciētem ꝓ pter qd̓ incidit in excōicationem. nō aūt eſt publi cum. Nunquid teneor eum vitare? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Siue credam: ſiue nō: non teneor eum vitare. nec in publico nec in occulto. ꝙͣtum ad vitandum pe riculum minoris excōicationis. Et multo minus ſi dicat mihi alius. Tamen ſi credaꝫ: nō debeo me ingerere cōioni illius ſi poſſuꝫ ſine ſcādalo. Et hoc ne dem illi materiā peccandi dum mihi ſe cōicat. Sed quid ſi eſt publica fama: vel audio a fidedi gnis aliquē eſſe publice excōicatū? Rn̄. ẜm Ray. Si publica fama eſt ꝙ ipſe ſit excōicatus publice: vel qꝛ notorie fecit aliquid ꝓpter qd̓ incidit in ma iorem excōicationem: teneor euꝫ vitare. Similiter ſi audio a fidedignis ꝙ eum audierunt denuncia ri: vel quia viderunt eum notorie feciſſe aliquid ex quo incidit in excōicationem: teneor inquirere ve ritatem. ⁊ interim eum vitare. ⁊ in occulto ⁊ in pu blico: donec certificatus fuerim. Et nota Panor. in. c. illud. de cle. ex. ꝙ habens noticiam ſnīe excōi cationis etiam ꝑ ſolam famā. debet abſtinere a cō munione fidelium ⁊ ſacramentorum. al̓s peccat. ⁊ incidit in irregularitatem celebrādo diuina. Et in hoc eſt ille tex. valde notabilis. ⁊ quotidie cōtingit ꝙ ep̄i excōicant̉ in curia. ⁊ nō habent noticiam ex cōicationis. niſi ꝑ ſolam famam. Et ex hoc eximit̉ vnus caſus in quo fama facit plenam ꝓbationem Hec Panor. Quid ſi pariſius audiui aliquem publicari ⁊ po ſtea inuenio eum Bononie vbi de hoc nihil ſcit̉? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Dicunt quidā ꝙ teneor eum vitare. vbiqꝫ. Poteſt tn̄ benignius dici. ꝙ ſi facile ꝓbare poſſum excōicationeꝫ. vt quia habeo teſtes: vel in ſtrumenta: teneor vitare. aliter non. niſi in illa dyo ceſi vbi eſt facta publicatio. vide tamen ſingularē teoricam limitantem multum p̄dicta. quam ponit Innoc̄. in. c. inquiſitioni. extra eo. quam approbat Panor. in. c. ad noſtram. el. iij. de iureiurā. et in. c. cū non ab hoīe. extra eo. ꝙ ſi in vna ꝓuincia quis eſſet excōicatus notorie. ⁊ in alia ꝓuincia mihi ſoli pateret. ꝙ debeo eum vitare ibi etiam in publico. quia non poteſt iſte dici ab eccleſia toleratus quod Quid ſi audiui aliquem excōicari vel vidi inci dere in excōicationem peſtea non vidi niſi poſt an num. Nunquid teneor eum vitare? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si homo eſt talis qui credat̉ timoroſus. ⁊ tunc ſer uabat excommunicationem. ⁊ modo non ſeruat: poſſum eum credere abſolutū. arg. extra de off. or. ex ꝑte. Si v̓o non eſt talis. debeo eum vitare. ſi oc cultum eſt: occulte. ſi manifeſtū. publice. Quid ſi ſacerdos videat aliquē qn̄ miſſa dr̄: au

dire eam ſtando extra eccleſiam ⁊ nolētem intrare nunquid debet p̄ſumere eum excōicatum ⁊ ſic eū vitare? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō eſt cā ſufficiens quare de beat talem reputare excōicatum vel interdictū. Sꝫ tn̄ eſt ꝓprius ſacerdos. qui tenet̉ cognoſcere vultū pecoris ſui. debet inquirere ab eo. ⁊ ei vt melius p̄t conſulere. Vtrum liceat mihi hoſpitari in domo excōicati ipſo abſente. aut ſumere inde neceſſaria. aut vinū ad celebrandū miſſam? Rn̄. ẜm Glo. Ray. ꝙ nō licet. niſi recipiā ab vxore vel diſpenſatore eius. ẜm ꝙ dictum eſt sͣ. ¶ Utrum liceat mihi hoſpitari: vel neceſſaria reci pere in domo excōicati. quam inuenio ſine cuſto dia: Rn̄. ẜm Glo. Ray. ſi ex confidentia amicicie hoc facio: nō licet. quia ſic quodammodo contra ho cum eo. ⁊ obligo me ad antidota ⁊ ei cōmunico al̓s ſi credo ei diſplicere cum ſciuerit: furtū aut ali ud peccatum cōmitto. ſed minorem excōicationeꝫ non incurro. ¶ Quid de illo qui ſolitus eſt dare fratribꝰ certam ſummam ſingulis ſeptimanis. Et cum ſciret ꝙ in breui excōicaret̉. rogauit vnum de amicis ꝙ dictā ſummam daret fratribus p̄dictis vſqꝫdum reuo caret̉ mandatum. ꝓmittens ſe ei ſuper hoc ſatiſfa cturum. nunquid fratres ſcientes hoc debeant re cipere illam ſummam ab illo? Rn̄. ẜm Glo. Ray. ſi fratres hoc non ꝓcurauerunt. nec peccabunt re cipiendo ab illo amico. dante nomine ſuo. nec ille peccabit: qui ita ſic ꝓuidit in futurum ꝓprio motu et pia intentione: ſciens ꝙ fratres non reciperent ab eo tempore excōicationis. Si aūt ꝓcurantibus fratribus eſſet hoc factum illicitū eſſet. licet ille ami cus ꝓprio nomine daret: ⁊ fratres in hoc caſu frau dem facerent canoni qui ꝓhibet cōicare cum excōi catis. Sed circa p̄dicta facta eſt magna modifica tio: ꝑ quandam cōſtitutionem factam cōſtantie. ⁊ etiam in concilio Baſilienſi. anteqͣꝫ ſciſſuram face ret: ꝓut recitat Archi. flo. in ſum. in tractatu de cē furis. quam dicit habuiſſe a fidedignis. ⁊ tenor ta lis eſt. Inſuꝑ ad euitanda ſcandala ⁊ multa ꝑicu la. que cōſcientijs timoratis cōtingere poſſunt. te nore p̄ſentiū miſericorditer indulgemus. ꝙ nemo deinceps a cōione alicuius ſacr̄orum adminiſtrati on. vel receptione. aut alijs quibuſcunqꝫ diuinis intus vel extra. p̄textu cuiuſcunqꝫ ſnīe. aut cenſu re eccleſiaſtice a iure vel ab homine generaliter ꝓ mulgate. teneat̉ abſtinere. vel aliquem vitare. aut interdictum eccleſiaſticum obſeruare: niſi ſentētia vel cenſura huiuſmodi fuerit in vel contra ꝑſonā: collegium: vel vniuerſitatem: eccleſiam: cōmunita tem: vel locum certum vel certam a iudice publica ta. vel denunciata ſpecialiter ⁊ exp̄ſſe. conſtitutio nibus apoſtolicis. ⁊ alijs incōtrarium facientibus nō obſtantibus quibuſcunqꝫ. Saluo ſi quem ꝓ ſa crilega manuum iniectione in clericum. ſnīam la tam a canone adeo notorie conſtiterit incidiſſe. ꝙ factum nō poſſit aliqua tergiuerſatione celari. nec aliquo ſuffragio excuſari. Nam a cōione illius. lꝫ denunciatus nō fuerit: volumus abſtineri. iuxta canonicas ſanctōes. hec in concilio Conſtantienſi Excōicatio. Vj. FO. CI. ſub Martino. v. Et ſic cōcluſiue fideles nō tenent̉ tales vitare in diuinis vel extra. niſi fuerint publi cati. ſeu denūciati ſpāliter ⁊ expreſſe. Excepto caſū de iniectōne manuū in ꝑſonas eccleſiaſticas noto rie. Et ex p̄dictis ptꝫ rn̄ſio ad. q. quotidianā. Ecce papa dicit. Excōico: vel interdico. N. ⁊. N. cū fau toribꝰ ⁊ ꝑticipantibꝰ ſibi: Hic. N. ⁊. N. ſunt noīa tim excōicati vel interdicti. Et iō ſunt vitandi. fau tores v̓o ſiue ꝑticipantes nō ſunt noīatim excōica ti: vl̓ interdicti. niſi tm̄ in genere. Et ideo nō tenet̉ quis eos vitare: quouſqꝫ ꝑ iudicē noīatim ſpecifi cent̉ ⁊ denūcient̉. facta ſibi prius fide de ꝑticipati on. ſiue fauore eorū. hec Aſten̄. li. vij. Querit Ri. in. iiij. di. xviij. vtrum abſolutus ab officiali ep̄i excōicati ſit vere abſolutus? Rº. ꝙ aut ep̄s inſtituit iſtū officialē poſtqͣꝫ iam erat excōicatꝰ aut nō. Si primo mō abſolutus ab illo officiali. ve re abſolutus nō eſt. qꝛ ep̄s excōicatus maiori excōi catōe ab omni actu legittimo eſt ſuſpēſus. Et iō nō potuit inſtituere officialē. Si aūt inſtituit eū an̄qͣꝫ eſſet excōicatus. tunc diſtingue: aut ceꝑat vti offi cio anteqͣꝫ ep̄s excōicaret̉: aut nō. Si ſic: tūc planū eſt ꝙ vere abſolutus eſt: niſi ſit aliud quod obſiſtat Si nō: tunc vt dicūt aliqui abſolutus ab illo non eſt vere abſolutus. qꝛ exqͣ nō cepit vti officio an̄ ep̄i excōicationē. ſuꝑueniente ep̄i excōicatione expirat iuriſditio. Qd̓ declarāt ꝑ hoc. qꝛ ſi ep̄us corꝑ aliter moreret̉. aut deponeret̉ anteqͣꝫ officialis inciperet vti officio ſuo. iuriſditio ab ep̄o ſibi ꝯmiſſa expira ret. extra de of. dele. lꝫ. in glo. A ſil̓i volunt iſti dice re de excōicatione ſuꝑueniēte. Sed iſta opi. nō pla cet Ri. ⁊ dicit nō eſſe ſil̓e qd̓ adducūt. qꝛ mors au fert ptātem. ⁊ depoſitio aufert imꝑpetuū ptātis ex ecutionē. Excōicatio autē nō. ſꝫ ſuſpēdit eā vſqꝫ ad tp̄s. vnde videt̉ dicendum ꝙ poſſit ꝓcedere. ⁊ ta lis ab illo abſolutus vere abſolutus eſt. hec proba ri poſſunt extra de offi. vj. romana. li. vj. in tex. ⁊ in zlo. ⁊ in. d̓ c. lꝫ. in glo. Querit etiā idem Ri. ea. diſt. xviij. Utrū iudex delegatus poſt reuocationē cōmiſſionis ſibi facre poſſit an̄qͣꝫ reuocatio cōmiſſionis ad eum ꝑuenire potuerit aliquē excōicare?: Rn̄. ꝙ ſic. qꝛ an̄ꝙͣ ad eū reuocatio cōmiſſionis ꝑueniat: remanet penes eū ptās. q̄ ſibi fuerat cōmiſſa. extra de ꝓcu. auditis. in glo. Ibi em̄ dr̄. ꝙ in iudice tenet qd̓ facit. donec in telligit iuriſditionē reuocatā. Alij autē ꝓbabiliter rn̄dēt ad. q. ꝙ aut ille qui reuocat cōmiſſionē intē dit ⁊ exprimit ꝙ ſit irritū ⁊ inane quicquid extūc ꝑ delegatū fuerit attentatū: aut non. Si primo mōꝫ nō tenebit ſententia lata poſtea a delegato. Si nō tenebit ſententia. Idem tenet Panor. in. c. audita de reſti. ſpol̓. vbi dicit. ꝙ ſi in litteris ſecundis reuo. catorijs papa apponit talia verba. per que clare pa tet eum voluiſſe geſta per priores iudices a tempo re date ſecundarū nō valere. Et tunc indubie: ſiue iuſte: ſiue iniuſte ꝓceſſerint iudices. nō dꝫ valere ꝓ ceſſus: vtputa. appoſuit clauſulam decernentē irri tum ⁊ inane quicquid geſtum fuerit ꝑ priores lr̄as ⁊cͣ. vt in. c. j. de conceſ. p̄ben. li. vj. Quandoqꝫ ſim pliciter reuocat iuriſditionem priorum iudicum: forte cōmittendo ſecūdis. ⁊ tunc ante noticiam ſe r iiij

Excōicatio. vij. cundarum lr̄arum valet proceſſus agitatus ꝑ pri mos tam in partes. qͣꝫ contra tercios impedientes iuriſditionem. ⁊ de hoc eſt caſus in dicto. c. audita Non em̄ videt̉ papam cum graui preiudicio par tis velle annullare proceſſum ignoranter factum. Et hoc intellige quando ex reuocatione preiudici um generatur tercio. al̓s aūt non valet actus. licet ignoranter geſtus: vt in dicto. c. j. Un̄ ſi papa dat priuilegium vni. vt non poſſit excōmunicari ab or dinario. nō valet excōmunicatio lata ab ordinario etiam ignoranter: vt in. d. c. j. Si autē verba eſſent ambigua ⁊ generalia: vt in. d. c. audita. quia man dabat̉ reuocari quicquid eſſet immutatum in cau ſa: a tꝑe miſſionis nuncij. ⁊ tunc non tenet reuoca tio proceſſus legitime attentati. Ratio: qꝛ cum fa ctum ſit odioſum ⁊ alteri parti p̄iudicatiuum. de bet fieri ſtricta interp̄tatio. Et ſic debet intelligi de mutatione facta ꝑ violentiā: ſeu quālibet p̄ſumpti onem. Et nota p̄dicta qꝛ faciunt ad multa. Ecommunicatō. vij. eſcꝫ minor. hec excōmunicatio eſt que ſe parat a ſacramentis percipiendis. extra de cle. ex. mi. ſi celebrat. Que quidem quo ad deuꝫ cōtingit qͣꝫcito peccatum mortale committit̉. xj. q. iij. audi. Et talis euchariſtiam et cetera ſacramēta recipit in ſui damnationem. Sed quo ad eccleſiaꝫ infligitur minor excōmunicatio ipſo iure. ⁊ prohi bentur ſacramenta. primo quidem ⁊ principaliter cum quis communicat excōmunicato: vt dictum eſt sͣ. Excōmunicatio. vj. Secūdo cum quis ſacri legium committit. xvij. q. iiij. ſi quis inuetus. Ter cio cum quis eſt notorius fornicator. qui ẜm Ho ſti. ⁊ Io. an celebrando efficit̉ irregularis. licet In no. in. d. c. ſi celebrat. teneat oppoſitum. Sed Pa nor. ibidem dicit. ꝙ tota difficultas conſiſtit in vi dendo. an notorius fornicator ſit directe ſuſpēſus ab homine vel canone in penam. An ſit illa ſuſpē ſio indirecta: vel quia alij ꝓhibentur audire ab eo diuina. vt facilius reſipiſcat. et refert ſe ad nota. in. c. veſtra. de coha. cle. vbi concludit ꝙ notorius for nicator ⁊ indubitabilis. celebrādo efficit̉ irregula ris. al̓s ſecus. de hac materia vide sͣ. Clericus. iij. ⁊ jͣ. Irregularitas. ij. et. c. Suſpenſus. Quarto. cum quis recipit eccleſiam de manu laici. ⁊ ſic eaꝫ tenet xvj. q. vij. ſi quis deinceps. Quinto. in diſſidenti bus pauperum: oppreſſoribus: manifeſtis raptori bus publicis vſurarijs meretribus. qui large dicū tur excōicati inquantum oblationes eorum ad al tare non recipiuntur. Sexto in illis quibus dene gatur eccleſiaſtica ſepultura. de quibus. jͣ. Sepul tura. iiij. Septimo in quolibet notorio peccatore. lxxxviij. diſt. neqꝫ. ⁊ di. xcv. illud. xiij. q. ij. ꝓ obeun tibus. et ibi glo. de conſe. di. ij. ꝓ dilectione. ¶ Quis eſt effectus minoris excōicationis? Rn̄. principalis effectus eſt ꝙ talis remouetur a perce ptione ſacramentorum. Et ſi ſe immiſceat: mortali ter peccat. non tamen incurrit irregularitatem eti am ſi celebret. Peccat etiam conferendo ſacramen ta. ſed ab eo collata non carent virtutis effectu nec prohibetur eligere. nec ea que iuriſditionis ratōne ſibi competūt: exercere. Si tamen talis electus fu rit ſcienter; eius eſt electio irritāda. d. c. ſi celebrat. Uide tamen quod dicit Panor. ibidem ꝙ vincu lum excōmunicationis minoris reddit ipſum ex cōmunicatum inhabilem ad officium conſequen dum: adeo. ꝙ ipſa electio ꝑ quam iniciatur matri monium ſpirituale de eo facta. non valet. vnde vt dicit Innoc̄. nec dignitatem: nec aliquem canoni catum excōmunicatus minori. conſequi poteſt ni ſi prius ipſum peniteat ⁊ abſoluatur. Ratio reddi tur in litera. quia excōmunicatio minor ſuſpendit a participatione ſacramentorum. Sed ille qui eli gitur vel promouetur ad aliquod beneficium. prī cipaliter eligitur: vt exerceat ſe in ſacramētis eccle ſie. vnde cum ille ſit priuatus ſacramentis. eligi nō poteſt. Ex hoc infertur. ꝙ prohibitio alicuius actꝰ impedit omne id. per quod ꝑuenit̉ ad illud. l. ora tio. ff. de ſpon. Ea tn̄ que ſunt iuriſditionis actiue: poteſt exercere. De irregulari tn̄ qui recipit benefi cium dum eſt irregularis. Glo. Ray. putat: ꝙ im petrata diſpenſatione ſuper irregularitate. non in digeat diſpenſatione alia. Nec eſt ſimile de excom municato: vel ſuſpenſo ſententia iuris vel homīs. Nam irregularitas non eſt niſi quoddam impedi mentum ex defectu ſacramenti: vel canonica con ſtitutione proueniens. Sed quibuſdaꝫ alijs vide tur eadē ratio in irregulari. que ⁊ in interdicto vel ſuſpenſo. quia ſimiliter eſt inhabilis ad executioni officij. ſine diſpenſatōe. extra eo. cum illorū. Et iſta rō videt̉ ponderari in. d. c. ſi celebrat. Et qꝛ officiū dat̉ ꝓpter beneficum. Utrum excōicatus minori poſſit intrare eccleſi am? Dic ꝙ ſic. ⁊ ad miſſam ⁊ ad oſculum pacis ad mitti pōt. qꝛ vt dictū eſt excōicatus minori eſt ſolū priuatus a ꝑceptione ſacr̄orum. Xemptus. Utrū ha abens priuilegiuꝫ. ꝙ non poſſit excōicari ab ordinario. poſſit ab eo excōmunicari Rn̄. Ri. in. iiij. di. xviij. ꝙ aut habēs tale priuilegi um allegat ip̄m in ſui defenſionē aūqͣꝫ contra ip̄m ferat̉ ſnīa. aut nō. Si primo mō. nō valet ſnīa ꝯtra ip̄m lata ab ordinario. Si ſcd̓o mō. aūt illud puile iū ē publicatū: aut nō. Si eſt publicatū: nō tenet ſnīa. Si nō eſt publicatū. aut ē notū iudici. aut nō. Si notū eſt iudici. credo ꝙ nō valet ſnīa ab ipſo ꝯͣ priuilegiatū lata. ar. ad hoc extra de ap. ſi duobꝰ. in tex. ⁊ in glo. Si aūt nō eſt iudici notū: nec priuilegi atus fuit in longo tenore libertatis. tunc tenet ſnīa ar. d. c. ſi duobꝰ. Et hoc intelligo. niſi in priuilegio eſſet clauſula irritans. quia tunc non valeret ſmīa. Si v̓o prinilegiatus allegat priuilegiū nō publica tum. nec iudici notum. nec fuit in longo tenore li bertatis illius. ⁊ iudici petenti priuilegiū ſibi oſten di. non vult illud oſtendere. nec clauſulā cōtinentē ſuā libertatē. tenebit ſnīa ſi ferat̉ contra eum. extra de priui. cum ꝑſone. li. vj. Nec ꝓpter oſtenſionem priuilegij ſequentē. iudicabit̉ ſnīam fuiſſe nullam. vel etiam reuocandam. hec Ri. Adde p̄dictis qd̓ notat Panormi. in. c. cum ordinem. de reſcript̉. ꝙ vbicunqꝫ notorium eſt citatum non teneri ad co

parendum non poteſt iudex procedere contra eū contumacem. Secus ſi non conſtat notorie. Et ꝓ hoc facit. ꝙ ſi epiſcopus citat iſtos fratres mendi cantes. qui notorie ſunt exempti. et iam ſunt tole rati in priuilegio exemptionis: ꝙ ipſi non tenen tur comparere etiam ad allegandum eorum priui legium. Et nota qꝛ in hoc multi ſimplices iudices decipiunt̉. hec Panor. Et ideo cum fratres mino res ex multis priuilegijs habeant: ꝙ ab ordinarijs excōicari. ſuſpendi. vel interdici non poſſint. cum clauſulis irritantibꝰ ⁊ annullantibꝰ quicquid ꝑ p̄ dictos ſecus factū fuerit Patet ꝙ nō tenet. vt patꝫ ꝑ mare magnum Cle. iiij. quod incipit virtute cō ſpicuos. Pone: papa conceſſit priuilegium cuidam mo naſteriorū monialium: vt nō tenerent̉ ad ꝓcura tionem legatorum. etiam ſi in lr̄is eorundem dicat̉ vt tam non exempti: qͣꝫ exempti teneantur ad hoc onus. niſi de iſto indulto conceſſo monaſterio. fiat mentio de verbo ad verbum. Demum papa con ceſſit legato: vt poſſit exigere ꝓcurationem a qui buſcunqꝫ ꝑſonis etiam exemptis. qͣꝫqͣꝫ talia ſint pri uilegia. ꝙ de eis ſit fienda mentio de verbo ad ver bum. que voluit in iſtis lr̄is haberi pro expreſſis. Querit. nunquid ꝑ has lr̄as legatorum ſit deroga tum illi priuilegio? Queſtio videt̉ ſatis dubia: vt refert Panor. in. c. cum inſtantia. de cenſi. Et dicit Fede. tenuiſſe primum non eſſe ſublatum ꝑ ſecun das lr̄as. quia de priuilegio debet fieri mentio. ad hoc vt ei deroget̉: vt in. c. veniens. de p̄ſcrip. ⁊ no tatur. xxv. q. ij. In ſumma. et in. c. j. de reſcriptis. Nec ſufficit mentio generalis. ſed requirit̉ ſpecifi ca: vt in. c. ij. de dolo ⁊ cōtu. Item ſi diceremus op poſitum. primum priuilegiū eſſet inutile. cum pa iptus. Btrū he pa ſemper concedat pleniſſimas lr̄as legatis. Sed poſtmodum idem Ffede. conſilio. xlvj. mutauit ſen tentiam tenendo contrarium. Nam per verba ge neralia pleniſſima reuocātur omnia priuilegia: ſta tuta. ⁊ conſuetudines. vt eſt bonus text. in cle. du dum. de ſepul. Item ſi diceremus cōtrarium. indi recte diminueretur poteſtas pape. nam cum priui legia conſiſtant in facto. ⁊ papa nō habeat omniū memoriaꝫ. impoſſibile foret ꝙ de omnibus huiuſ modi priuilegijs faceret mentionem de verbo ad verbum. Nam ſatis eſt ꝙ appareat de intentione ſua. volente reuocare talia priuilegia. Conclude er go. ꝙ tam in hac materia qͣꝫ in alia debemus ſem per cōcordare primi et ſecundi tenorem. Et ẜm eo rum vim iudicandum. vel ꝓ priuilegio. vel ꝓ re uocatione. Et faciunt predicta ad materiam teſta mentorum. hec Panor. Idem tenet Car. in cle. j. de ſepul. vbi dicit. ꝙ ſi in ſecūdo eſt aliqua ſpecia lis expreſſio. ꝑ quam aperte colligit̉ mens diſponē tis. hoc ſufficit ad reuocandum priorem diſpoſitō nem etiam ſi in primo diceret̉. ꝙ oporteat exprimi nomen talis ſancti ⁊ huiuſmodi. Et refert Bart. in. l. ſi quis in principio. de le. iij. tenere. ꝙ ſi teſtator dicit. nō obſtante quocunqꝫ alio teſtamento. etiaꝫ ſi in eo ſunt verba derogatoria. talis expreſſio dicit̉ ſpecialis. ⁊ ſufficit ad reuocandum. Hec Car. Et ad hoc bonus text. in cle. dudum. preall̓. ⁊ glo. ſuꝑ Exemptus Fo. CII. ver. verbo dicit. hic videt̉ expreſſum ꝙ valeat pri uilegium vel gratia apoſtolica de qua conſtat. licꝫ ſcriptura ſuꝑ ea confecta non ſit. Alius eſt bonus tex. in. c. alma. de ſen. ex. li. vj. EExempta eccleſia et monachi. vel canonici: vel conuerſi ⁊ perpetuo oblati intelliguntur exempti. non autem preſbyter qui parochianorum curam habet. quo ad ea que ad ipſam curam pertinent. nec ipſi parochiani. extra de priuil̓. per exemptio nem. li. vj. ¶ Si eximantur canonici alicuius eccleſie. nō pro pter hoc ſunt exempti clerici. ſed bene econuerſo. ſcilicet ꝙ exemptis clericis intelliguntur exempti: tam canonici. qͣꝫ alij clerici. d. c. per exemptionem. Sed ipſa eccleſia non eſt propter hoc exempta vt ibi. Ex quo habes ꝙ appellatiōe canonicorum nō veniunt clerici. ſed bene econuerſo. Item infertur ꝙ appellatione continentis. comprehenditur con tentum. non autem econuerſo: vt ibi. vbi dicitur. ꝙ exempto clerico alicuius eccleſie. non ꝓpter hoc eccleſia ipſa eſt exempta. Sed dubitatur. de. l. ciui bus. ff. de re. dub. vbi habetur ꝙ ſi legatum eſt fa ctum ciuibus alicuius ciuitatis. intelligitur lega tum eſſe factum ipſi ciuitati. ergo eodeꝫ modo hic exemptis clericis. debet ⁊ ipſa eccleſia eſſe exempta Reſpondetur ꝙ ideo legatum factum ciuibus in genere intelligitur eſſe factum ciuitati. quia eſt res fauorabilis. ⁊ conſequenter extendenda. Hic v̓o agitur de re odioſa. hoc eſt priuilegio per quod de rogatur potanti ordinarie. ideo reſtringenda. Per monaſterium ſeu locum exemptum intel ligi debet tam de ipſo ꝙͣ de cimiterio. ⁊ de domibꝰ monaſterij. pratis. ortis ⁊ areis que ſunt iuxta ec cleſiam. ar. xij. q. j. neceſſaria. ⁊. c. nulla. Fratres minores ſunt priuilegiati. Ita ꝙ ratiōe delicti. vel cōtractus. vel rei. nō poſſunt cōueniri. vt in dicto priuilegio. virtute conſpicuos. Et cum clauſulis irritantibꝰ ⁊cͣ. ¶ Legatus de latere ẜm Glo. in. c. quod tranſla tionem. de offi. le. poteſt cognoſcere de cauſis con tra exemptos. quia per priuilegium eximuntur a poteſtate epiſcoporum ⁊ huiuſmodi. ſed non pape vel legatorum eius. Secus tamen de alijs legatis. Fratres tamen minores ſunt exempti a iuriſditio ne dictorum legatorum de latere. vt patet in priui legio Bonifacij. quod incipit. inter ceteros. et in fra vbi dicit. Et ꝓpterea nolentes omnino. vt quiſ ꝙͣ cuiuſcunqꝫ ſit ordinis. dignitatis. conditionis. aut ſtatus. vos generaliter. aut ſpecialiter. ac prefa tum ordinem ſuper exemptione ipſius. ac alijs ve ſtris dictiqꝫ ordinis libertatibus ⁊ immunitatibꝰ. quibuſcunqꝫ ſub quauis forma. vel exp̄ſſione ver borum: vobis ⁊ eidem ordini ab apoſtolica ſede cō ceſſis impugnare. turbare. vel quomōlibet mole ſtare. vos ⁊ ordinem ipſum ab omnium ⁊ ſingulo rum quorumlibet prelatorum ⁊ perſonarum eccle ſiaſticarum omnimoda poteſtate ⁊ iuriſditiōe ꝓr ſus eximimꝰ de apoſtolice plenitudiue poteſtatis. Decernentes vos ⁊ ordinem ſupradictū immedia te: nulloqꝫ medio eidem ſedi ⁊ ſoli tantūmodo ro mane pontifici ſubiacere. Hec ibi.

¶ Falſitas Alſitas. Queritur an falſa latinitas viciet reſcriptum apoſtoli cum? Rn̄. Panor. in. c. ad audientiam. de reſcriptis ꝓ declaratione dicte. q. facit tres regu las. Prima eſt: ꝙ ad hoc ꝙ falſa latinitas viciet re ſcriptum pape: dꝫ eſſe manifeſta. Non aūt ſufficit ꝙ ſit dubitabilis. Scd̓a regula ꝙ ſi falſa latinitas pōt ſaluari ꝑ figurā. nō viciat̉ reſcriptū. Et de his figuris vide glo. in. c. forus. de ver. ſig. Et hoc facit ad. q. Dicebat̉ in quodā reſcripto apl̓ico. ꝙ recto res hoſpitalis ⁊ alie ꝑſone que degere contigerit in eodem poſſent ibi ſepeliri. nunquid reſcriptū illud viciet̉ ꝑ illam falſam latinitatem? Nam vbi dice bat q̄ debebat dicere. quas Io. an. conſuluit ꝙ nō viciat̉: qꝛ pōt ſaluari ꝑ ſilenſim. Nam illud verbū que. pōt eſſe neutri generis ⁊ pluralis numeri. ⁊ fa cere relationem ad verbū. ꝑſone. ⁊ ad verbū. recto res. ⁊ erit caſus accuſatiui. Itē p̄ſuppoſito. ꝙ ſim pliciter ſumat̉ illud verbum. que. vt faciat relatio nem ad verbū. ꝑſone. tn̄ cuꝫ ſit modicus defectus nō debet viciare reſcriptum. ar. in. c. ex parte. de fi. inſtru. Et ſic elice ſcd̓am regulā. ꝙ ſi falſa latinitas ſurgit ex modico defectu alicuius lr̄e vel tituli: nō viciat reſcriptum. ¶ Quare aūt falſa latinitas viciet reſcriptū? Glo. in. d. c. ad audientiā. dat rōnem dicēs: ꝙ reſcriptū pape: ꝑ multas manus tranſit. ⁊ cum multa matu ritate decoquit̉. Et ita nullum vicium cōtinere de bet. vn̄ contra iſtam p̄ſumptionē nō eſt admitten da ꝓbatio. Et Dir. li. iiij. tit. iiij. ſequit̉ glo. dicens. Secus eſſe in reſcriptis imꝑatoris ⁊ inferiorū lr̄is. vel actis indicum. q̄ nō cum tanta deliberatiōe ꝓ cedunt. Et in inſtr̄is tabellionū: quorum fides au ctoritati tabellionis innitit̉. vide etiā Panor. in. d. c. ex parte. vbi dicit ꝙ nō ſolum defectus lr̄e nō vi ciat reſcriptum. immo etiā ẜm Inno. defectus di ctionis vel or̄onis nō viciat: dumodo dep̄dendat̉ intellectus materie. ꝙͣuis aliqui dicant ẜm eum. ꝙ ſi eſt intolerabilis error in lr̄a: vel dictōe: ſecus. pri us tn̄ dictum plus placet Inno. Cum ꝑ bullā tol latur ſuſpicio ⁊ oculi officialiū ſepe fallunt̉: vel po ſet diſtingui ẜm Hoſt. inter reſcripta gratie ⁊ iuſti cie. d. Car. idem tenet in reſcriptis gratioſis: dum modo ſenſus nō mutet̉. Qd̓ plus placet Panor. ꝑ nota. in. c. cū venerabilis. de relig. do. Secus ſi ſen ſus mutaret̉: vel induceret̉ equiuocatō. Nam tūc defectus lr̄e viciaret: vt in. c. inter dilectos. de fi. in ſtru. Et ex p̄dictis pn̄t decidi multe qōnes. Quidam impetrauit eccleſiā ſancti Pancracij. In lr̄a v̓o dicebat̉ Paneracij. Ita ꝙ erat mutata lr̄a. c. in. e. An ex hoc viciet̉ reſcriptum? d. Car. vt refert Panor. vbi sͣ. dicit tenuiſſe ꝙ nō. Sicut em̄ defectus lr̄e nō viciat vbi conſtat de ſenſu: vt hic. Ita ⁊ ſi vna lr̄a ponat̉ loco alterius: vt in. q. noſtra dūmodo ex alijs appareat papam intellexiſſe de il la eccleſia ſancti Pancracij. Secus ſi induceretur equiuocatio. ¶ Alia queſtio. Papa mandat in reſcripto impe trantem debere mitti in corꝑalem: ⁊ fuit omiſſum verbum: poſſeſſionē. d. Car. dicit obtinuiſſe: ꝙ ꝓ pter hoc non viciat̉ reſcriptum: qꝛ ꝑ alia verba ap parebat de intentōe pape. qꝛ ſubmittebat. ⁊ defen das inductum. Idem dic ſi ꝑ poſitionē vnius lr̄e loco alterius induceret̉ falſa latinitas. Sicut acci dit in facto. Dicebat̉ em̄ in quadā indulgētia. ppe tuis tꝑibus duraturis. debebat em̄ dicere duratu ras. Et ſic. a. fuit mutata in. i. Refert em̄ ſe cōſulu iſſe ꝓ hoc nō viciari: tum qꝛ hodie curia nō admit tit exceptionē falſe latinitatis: tum per p̄dicta. qꝛ ſi cut defectus lr̄e non viciat. Ita ⁊ ſi vna lr̄a ponat̉ loco alterius. ¶ Pone ꝙ raſura ſit facta in loco ſuſpecto. nunqͥd viciabit totum inſtr̄m. An ſolum illā ꝑtem. cui co heret? Oldra. tenet ꝙ non viciet totum. Secus in dicto teſtium. nam illud viciat̉ totum rōne partis falſe. qꝛ teſtis ex hoc reddit̉ ꝑiurus. Et intellige qn̄ inſtr̄m habetꝭ plura capl̓a ſeꝑata. Vide ad p̄dicta c. ex lr̄is. extra de fi. inſtru. vbi habet̉ ꝙ reſcriptum apl̓icum ꝓpter raſuram in loco nō ſuſpecto nō cen ſetur vicioſum: nec tn̄ pars pōt corrigere. ſeu abra dere ſi dep̄hendit errorem. immo careret oīno co modo reſcripti. ⁊ vide glo. ſingularē in. d. c. cum ve nerabilis. ⁊ ibi Panor. ꝙ raſura reddit ſuſpectum inſtr̄m ſi eſt facta in loco ſuſpecto. etiā ſi videat̉ de poſita eadē manu: qꝛ reperiunt̉ multi ſciētes adul terare ſcripturas aliorū. Ideo ſume hanc cautelā. ꝙ vbicunqꝫ notarius errauit ita vt oporteat aliqͥd radere ⁊ iterum reponere: vel facere aliquā lr̄am in margine. debet notarius ad euitandā ſuſpitioneꝫ in fine inſtr̄i cōtinuando ſe facere mentionē quali ter ipſe raſit tale verbum: vel ꝙ fecit talem lineam in margine. hoc etiā voluit Arch.§. is ita. xxxv. q. j. videt̉ etiam ꝓbari in. l. in fraudem. ff. de te. mili. et ibi hoc tenet Bar. Et ita habet hodie ſtilus no tariorum qn̄ raſura eſt in loco ſuſpecto: tn̄ non eſt neceſſaria. ſi ex p̄cedentibus vel ſubſequentibꝰ p̄t elici veritas eorum q̄ cancelata ſunt: vt ibi notabi liter dicit glo. Item nota glo. in. c. licet. de cri. fal. ꝙ ſi lr̄e eſſent clauſe raſura non noceret. Et nota ẜm Hoſti. ꝙ in curia eſt canon late ſnīe in quemcun qꝫ alium ab officialibꝰ ſuꝑ hoc in curia deputatis. qui reſcripto bullato: vel notato mutat vnā figurā in aliā: ſiue lr̄am: vel etiā dimidiā abraſerit deleue rit cancelauerit vel mutauerit. ſine illorū: ad qͦs ſpe ctat: data licētia. Et dicit ꝙ ſepe publicat̉ in curia: vt nō poſſit quis p̄tendere ignorātiam. Poſſet tn̄ impetrans ſine aliqua pena totam lr̄am lacerare: ac etiam bullam. Nam licitum eſt cuilibet iuri ſuo renunciare. Et ex hoc habes ꝙ ſimplex notarius qui lr̄as apoſtolicas ſcripſit. nō poteſt illas corrige re ſine licentia officialis ad hoc deputati. Et vide Ri. in. iiij. di. xviij. vbi querit. vtrū inueniēs lr̄am pape cuius efficacia iam expirauit: vt qꝛ fuit data ad tp̄s qd̓ iam tranſijt. ⁊ ludo nō intentōne vtēdi et aliquam lr̄am in ea male formataꝫ reformat: vel punctum facit: vel ꝑ quēcunqꝫ alium modū aliqͥd in ea immutat: ſit excōicatus? ⁊ concludit ꝙ ſic. qꝛ qͣꝫuis illa lr̄a nō immutata ſit inutilis. tn̄ ꝑ raſurā ſic mutari poſſet vt vtilis appareret. Uerbi gratia Si ibi erat ſcriptum. Poſt triennium minime va liturus. Et pro triennio poneret̉ quinquennium:

Familia. iam appareret vtilis que ante erat inutilis. Cum ergo quecunqꝫ mutatio ſiue parua ſiue magna cir ca lr̄am pape. que ꝑ immutatōnem poteſt appare re vtilis pluſqͣꝫ erat: vel vtilis cum ante non eſſet. ſit ꝓhibita ſub pena excōicationis late ſnīe. videt̉ ꝙ immutās aliquid circa lr̄am de qua eſt qō ſit ex cōicatus. De lr̄is tn̄ que ꝑ nullam raſuraꝫ poſſent apparere vtiles: vtputa. lr̄a citatoria data a. cc. an nis. vel. ccc. Aliter eſſet iudicādum. quia ſi tota ra deretur ⁊ de nouo ſcriberetur. non poſſet appare re vtilis propter bullam. quia in creatione cuiuſli et pape. noui aliquid circa bullam mutat̉. An autem aperiēs lr̄as debeat puniri tanqͣꝫ fal ſarius? Rn̄. Panor. in. c. cum olim. el. ij. de offi. de le. dicit ꝙ aut iſte aperit lr̄as oſtendēdo eas aduer ſario mittentis. ⁊ poteſt puniri vt falſarius. ar. bo num in. l. j.§. is qui depoſita. ff. ad. l. cor. de fal. vbi dicitur. ꝙ is qui depoſita inſtrumenta oſtēdit ad uerſario incidit in crimen falſi. Et nota hoc cōtra aduocatos ⁊ procuratores. qui plerūqꝫ iura partis oſtendunt aduerſario. Nam poſſunt puniri pena falſi vt ibi notatur. Aut aperit quis litteras: ⁊ tamē non oſtendit aduerſario. ⁊ tunc nō punitur pena falſi. de quo videt̉ text. in. d. c. cum olim. Nam pa pa dixit. ꝙ voluit ipſum punire in quo deliquit. Et tamen nō puniuit eum pena falſi. Ad ideꝫ lex. qui teſtamentū. ff. de fal. nam ſpeciale eſt in eo qui aperuit teſtamientum clauſum: vt puniatur pena falſi: vt ibi. ergo aliud dicendum in eo qui aperuit alias litteras maxime priuatas. vnde debet puniri pena ſtellionatus. id eſt extraordinaria. Idē Bar tolus ibi. Et vide eundem Barto. in. l. j. ff. de pre uaricatoribus. vbi dicit idem eſſe de eo qui cogno uit iura vnius. ⁊ demum ſe contulit cum parte ad An autem aperiens litteras domini pape ſit ex communicatus? Rn̄. ꝙ non. quia nullo iure ca An autem ſcriptura confecta per falſum nota rium ſit nulla? Rn̄. Panor. in. c. fraternitatis. de hereti. de mente Inno. dicit ꝙ aut loquimur de in ſtrumentis confectis poſt falſitatem commiſſam. vel ante. Si ante. tunc exquo notarius tolerabat̉ in officio: valent. quia geſta ratione publici officij nō retractant̉ ꝓpter publicam vtilitatē. licꝫ poſtea ſequat̉ depoſitio ꝑ. l. barbarius. ff. de offi. pre. Sed inſtr̄a confecta poſt damnationē notarij. nō valēt vt in. d. c. fraternitatis. Sed dubium eſt: quando ante damnationem notarij reperitur inſtrumentum habens plura ca pitula. Et in vno eſt admixta falſitas: an reprobet̉ it no poteſt ill totum inſtrumentum? Barto. in. l. ſi ex falſis. C. de tranſac. diſtinguit. ꝙͣ aut falſitas procedit ex vi cio notarij. ⁊ tunc inſtrumentum corruit in totum Et hoc placet Panor. ſicut dr̄ in teſte: vt ſi aliquaꝫ falſitatem adijciat teſtimonio ſuo. dictum eius in totum reprobat̉. qꝛ reperit̉ ꝑiurus. Sic eſt in nota ait paat rio. qui dr̄ quidam teſtis. Et hoc verum ſi eſt falſi tas circa ſubſtātialia negocij. vel circa circūſtātias eius: vt qꝛ debebat ſcribere. ꝙͣ ticius ꝓmiſit. x. ⁊ ſcri pſit. xx. Sed ſi falſitas eſt orta circa alia accidētalia Fo. CIII. vel extrinſeca: vt qꝛ ſcripſit contrahētes eſſe cōſan guineos: vel aliquid aliud qd̓ nō facit ad negociū: licet hoc ſit falſum. nō reprobat̉ inſtr̄m ꝓpter hoc: qꝛ illud nō ꝑtinet ad officium notarij. Idem in te ſte. Aut defectus non ꝓuenit ex vicio notarij. Et tunc aut cōcernit ſubſtantialia inſtr̄i: vt quia fuit omiſſa indicio ⁊ dies. Et tunc inſtr̄m corruit in to tum: vt notat̉ in. c. inter. de fi. inſtru. Aut defectus nō concernit ſubſtātialia negocij. Et debet tunc fi eri illa diſtinctio. aut negocia ſunt connexa: aut ſe parata. primo caſu nō corruit in totum. ſcd̓o ſic. vt in. d. l. ſi ex falſis. Sed Bart. in. l. eadem lege. ff. ad l. iul̓. repe. dat vnam limitationē ad p̄dicta. videlꝫ ꝙ inſtr̄a confecta ꝑ notarium damnatū ſunt nul la: qn̄ fuit damnatus ꝓpter falſitatem cōmiſſam in officio tabellionatus. Secus dicit ſi al̓s fuiſſet dā natus de falſo cōmiſſo tn̄ extra officium: vel ſit effe ctus infamis ex alia cā. tunc em̄ cōcludit ꝙ ſi illud officiū nō habet in ſe dignitateꝫ: vt qꝛ nō eſt nota rius principis: vt. l. j. C. de man. prin. vel nō habꝫ officium de publico: vt qꝛ nō eſt notarius in ban cho. ſed eſt aſſumptus a partibꝰ volentibꝰ: vt faci at publicum inſtr̄m. tūc nō videt quin talia inſtr̄a confecta ꝑ iſtum non valeant. quantūcunqꝫ ſit in famis: Mouet̉ ꝑ. l. ſi aliquid. C. de ſuſcep. ⁊ arg. li. x. que facit tm̄ mentionē de falſitate cōmiſſa in offi cio. Itē qꝛ notariatus nō eſt dignitas. ſed quoddā munus. Iteꝫ infamis pōt eſſe ꝓcurator. Inſti. de excep. Uide glo. ad hoc. de ſen. excō. decernimus. in ſexto. ¶¶ Amilla. quō paterfa debet rege re ⁊ corrigere familiam ſuam? Dic ꝓut habet̉ in ſum. confe. li. iij. ti. xiij. q. j. ꝙ pa terfa. nō ſolum tenet̉ curam regiminis habere cir ca domeſticos.i. circa filios: vt exponit Augu. ſed etiā circa oēs ſuos ꝑ quos intelligunt̉ illi qui de fa milia ſua ſunt. ⁊ hec cura correctōnis. nō ſolum dꝫ eſſe verberū. ſed etiā exempli boni ⁊ verborū. quia eſt ſpēs elemoſyne: vt dicit Augu. Un̄ ſicut ad ele moſynā corꝑalem tenet̉ quis tēꝑe neceſſitatis: ita ad hanc. Si v̓o nec ſic corrigunt̉: tenet̉ eos abijce re a ſe. ſi credit ꝓbabiliter ꝑ hoc eos corrigi. Et ſine hoc in malicia ⁊ ꝑtinacia ꝑſeuerare: ne ſit patronꝰ criminis. ſicut ptꝫ in vxore fornicaria. ꝙ ſi credit ꝓ babiliter ꝑ hoc eos licentius peccare. ꝑ ſuā aūt cu ram ⁊ ꝑ ſuum timorē videt eos a multis. ⁊ ſi nō ab omnibꝰ malis ſe temperare. ei nno imputat̉ ꝑuer ſitas filiorum qd̓ tunc fieret ſi nō erit quod ſibi im putetur. Querit̉ ad dn̄s teneat̉ paſcere famulos ſuos tē bore infirmitatis. Et an teneat̉ ad omnes impen ſas: forte em̄ eget magna cura ⁊ diuturna. ⁊ in me dicinis eſt exponēda magna quātitas pecunie? de hac. q. vide ꝑ Bart. in. l. ſi cum dotē.§. ſin autē. ff. ſolu. matri. ⁊ in. l. in rebus. ff. como. Et cōcludit ꝙ ad magnas expēſas nō tenet̉. qd̓ intellige rōne fa mulatus. ſed alia rōne: vt qꝛ ꝓximus. ſi ille nō ha beat vnde ſibi ſubueniat: pōt implorare officium iudicis contra eum: vt ſibi ſubueniat. ſi eſt ſoluen do. Et idem poteſt facere pauper cum quocunqꝫ

diuite. vide text. cum glo. notabili in. c. ſicut. xlvij. diſtin. ¶ An aūt famulo infirmo debeat̉ ſalarium? Rn̄. cōiter tenet̉ ꝙ nō. quia caſus contingens in ꝑſonā illius qui locauit oꝑas ſuas liberat cōductorem a mercedis p̄ſtatione: vt. l. ſi vno.§. Item cum qui dam. ff. loca. Hoc tn̄ limita. qn̄ ſalarium debet ali cui rōne ꝑſone ſue dumtaxat. Secus aūt ſi dat̉ ſi bi etiam cōtemplatione aliorum ꝓut dat̉ ptāti. ha bet em̄ ſoluere ſuis iudicibus ⁊ alijs famulis. ad qͦ rum obligationem non liberat̉ ꝑ mortem. vide de hoc ſingularia sͣ. Aduocatus. ⁊. jͣ. Locatio. Quid de famulo qui cum dn̄o ſuo de ſalario nō conuenit. An poſſit poſtmodum petere ſalarium. Rn̄. Fede. conſilio. ccxviij. dicit. ꝙ ſi ille familiaris ꝯſueuerat oꝑas ſuas locare. ⁊ dn̄s cōducere oꝑas miniſtrorum. ꝙ ſalarium debet̉ eidem. ſaltem vſqꝫ ad ſummam. qua alterius oꝑa ⁊ miniſterio dn̄s fu iſſet conducturus. ar. l. ſi nō ſortem.§. libertus. ff. de condi. inde. Uide. j. q. j. ſunt nō nulli. ꝑ Archi. vbi dicit ꝙ de aduocato ſpāliter videt̉ dicere lex ꝙ poſſit petere ſalarium incertum. ff. de var. cogni. l. jͣ. Et ꝑ hoc dicebat. d. Nico. conta. ſcribēdo Fede. de hoc. ꝙ ſi in aduocato hoc eſt inductum. ergo in ceteris ius cōmune. tn̄ in hoc ſeruanda eſt conſue tudo patrie. vide etiam Bart. in. l. diuortio.§. qd̓ in anno. ff. ſolu. ma. ꝙ ſi famulus eſt cōductus ad laborandum in rure pro. xij. in anno. ⁊ exactis ſex menſibus in quibus minus laborat̉: vult diſcede re ⁊ petit medietatem p̄cij. ꝙ nō debet habere me dietatem. ꝑ. d.§. quod in anno. vbi Bar. dicit a ſi mili. ꝙ in poſſeſſionibꝰ lombardie. in quibus vno anno ſeminat̉ frumentum. In alio non. vel alia ſe ges minoris valoris. tunc totum biennium cōpu tabit̉ ⁊ inſpiciet̉. ſic in iſto famulo computabit̉ craſ ſum cum macro. Quid ſi promiſi tibi ſeruire ꝑ annum et aliquo tꝑe anni fui infirmus. nunquid teneor ſupplere tē pus quo fui infirmus? Rn̄. glo. in. c. ſi ꝓpter tua. de reſcriptis. li. vj. ꝙ nō. vt. l. cum heres.§. ſtichus ſi heredi. ff. de ſta. li. ¶ ℟nerit̉. Quidam dedit furnum. ſiue molendi num in emphiteoſim. hoc adiecto. ꝙ deberet reci piens gratis coquere. vel molere ꝓ iſto dante ⁊ fa milia ſua. demum excreuit multum familia iſtius vltra ſolitum. An teneat̉ coquere vel molere ꝓ om nibus. An ẜm numerum antiquum? Pe. ⁊ Abb. dicunt ꝙ ſic. Idem Panor. in. c. quanto. de cenſi. Et dicit ibi eſſe text. ẜm intellectum magis cōem. Nam exquo iſte recipiens poteſt ſe habere ad lu cra. ſcꝫ diminuta familia. Ita aucta: vt contrario rum eadem ſit diſciplina. niſi ſpeciem mutaſſet: vt puta. Effectus eſt ep̄s vel capitaneus. Et ſic tenet multam familiam. Quid de famulo ⁊ famula qui ſeruierunt dn̄o ſuo fideliter. ⁊ dn̄s non vult eis da re mercedem ꝓpriam ẜm conuentionem factam: nūquid poſſint occulte de bonis ſuis ſurripere vſ qꝫ ad debitum? Rn̄. Ri. in. iiij. di. xv. ꝙ licet tales peccent in modo accipiendi. tn̄ ad reſtitutionē nō tenent̉. Et ad p̄dicta facit quod notat Sco. in. iiij. diſ. xv. vbi querit an damnificatus ab aliquo poſ Familia ſit ſibi ſatiſfacere de bonis damnificatis? Et reſpō det ꝙ in duobꝰ caſibus pōt ſibi ſatiſfacere. Primo qn̄ ille damnificatus eſſet effectus diſpenſator bo norum damnificantis. ⁊ nō poſſet ſibi ẜm iuris for mam ꝓuidere. vt qꝛ nō habet teſtes. vel ꝓbatōes vel qꝛ eſt ꝑſona potes cōtra quam nō adminiſtra ret̉ ſibi iuſticia. Scd̓o qn̄ inueniret de bonis illius vel aliquid ſibi donatum fuiſſet. Tamen ẜm. S. Ber. ⁊ alios: volens ſibi ſatiſfacere de bonis debi toris auctoritate ꝓpria peccat in ſeptem caſibꝰ mor taliter. Primus eſt. qn̄ pōt ſibi ꝑ viam iuris dui dere ⁊ nihilominus ſibi facit ius. Scd̓s qn̄ eſſet iu dex publicus ⁊ in cauſa ſua vellet ipſemet iudicare quod eſt ꝓhibitum. C. ne quis in cauſa ſua iudi. l. vnica. Tercius quando debitum non eſt liquidū ſed dubium. ſcilicꝫ an debeat habere: vel nō. actori nanqꝫ probatio incumbit. Quartus eſt. quādo eſt periculum generandi ſcandalum contra aliuꝫ. vt quia alius culpatur de furto: vl̓ maleficio tuo. ⁊ ſic infamaretur indebite. Quintus eſt. quando eſſet periculum infamie proprie. vt quia reputaretur la tro vel vſurarius. ⁊ huiuſmodi. Sextus eſt. quan do poſſet eſſe periculum perſonale ſuipſius. vt qꝛ poſſet ſuſpendi pro latrone pro tali actu vel huiuſ modi. Septimus eſt. quando ſibi ſatiſfaciēdo mor taliter peccaret. poſtponēdo ſalutem anime ſue ꝓ recuperatione rei temporalis. quid enim prodeſt homini ⁊cͣ. Et Panor. concludendo predicta in. c. olim. el. j. de reſti. ſpo. de mente Inno. dicit. ꝙ etiā ſua auctoritate pōt quis accipere rem furtiue. dū modo ex hac acceptione nec malum. nec ſcandalū immineat. nec contra detinentem rem: puta. vxo rem. cui cuſtodiā illius rei cōmiſerat. vel contra fa miliarē ſuum vel quēcunqꝫ alium. tunc em̄ debe ret eam in locū priſtinū reſtituere. Quid ſi dominus faciat ſuos iurare ꝙͣ dicent ei ſi quem viderint. ſciuerint. vel audiuerint ſurripu iſſe aliquid de bonis ſuis? Rn̄. v̓ v̓. diſtinguendo ꝙ ſi iſte dominus probabiliter habetur truculen tus ⁊ ferus. nō tenentur ſeruare. quia illicitum fu it quod iuratum eſt. Si autem creditur manſue In po teneat̉. hoc tus. ⁊ non niſi rationabiliter ꝓceſſurus. diſtingue quia ſi res tales ſunt. ꝙ pertineant ad cuſtodiam illius qui iurauit. ſeruari debet. puta. Si quis vi derit furem exportantem res que eius cuſtodie cō mendate ſunt. poteſt proſequi res furtiuas. al̓s te netur damnum reſtituere. Si autem non tenetur ad cuſtodiam illarum rerum. tunc ſi poteſt proba re. tenetur reuelare. ſi v̓o non poteſt probare. non debet reuelare. niſi talibus perſonis que poſſent ꝓ deſſe. ⁊ non obeſſe. Et ſi alio modo iurauit. non fu it licitum iuramētum nec obligatorium. Idem in ſum. confe. lib̓. j. tit. ix. vbi dicitur ẜm Hugo. ꝙ ſi aliquis de teſtibus ſinodalibus ſciat ſolus crimen alicuius. non tenetur denunciare epiſcopo. licet iu rauerit dicere crimina que ſciret. niſi poſſet proba re. al̓s debet tacere. ne ſit proditor criminis. ij. q. j. ſi peccauerit. niſi hoc faciat ſecrete. cum ep̄s vel ali us cui reuelat ſecrete debeat corrigere huiuſmodi criminoſos. de hoc vide ſupra. Excommunicatio primo.

¶ Sed hic querit̉ de. q. quotidiana. An iſtis de nunciatoribꝰ ſinodalibꝰ plene credat̉? Rn̄. glo. in §. aliqn̄. iiij. q. iiij. ꝙ ſic. ſi denunciant notoria. Si v̓o aliud crimen: nō credit̉ eis niſi ꝓbent. ſꝫ Bar. in. l. diuus. ff. de cu. re. diſtinguit quedam eſſe ma leficia grauia. ⁊ in iſtis nō credit̉ eis. ⁊ ſic loquit̉. d. l. diuus. quedam ſunt maleficia nō grauia. ⁊ tunc qn̄qꝫ ꝯſtituit̉ denūciator ad denūciandum qd̓ re ipſa inuenit. Exemplum. Mittit̉ aliqͥs ꝑ ciuitatē ad accuſandum ludentes ⁊ portantes arma ⁊ ſimi lia leuia. ⁊ in iſtis credit̉ tali officiali referenti ſe ſic inueniſſe. Ita loquit̉ ẜm eum. l. j.§. quies. ff. d̓ of. p̄. vr̄. Si v̓o officialis non mittit̉ ad referendum id qd̓ videt. ſꝫ aliud qd̓ repperit ex auditu ⁊ fama alioꝝ. tunc talibꝰ officialibꝰ non creditur: ſed pro deſt vt perueniatur ad inquiſitionem. hec Bart. Et predicta vident̉ ſatis equa. ꝓ quibꝰ facit con renmpli ſuetudo generalis totius mundi. licet Panormi. in. c. preterea. d̓ teſti. co. deuiet a ſecūdo dicto. Quid autem dicendum de ſtatutis. ſeu conſue tudinibꝰ quarundam terrarum: que conſtituunt hmōi denunciatores. ſeu cāparios ad denuncian dum quoſcunqꝫ inuenerint in vineis vel hmōi: ſi ue damnum fecerint: ſiue non. etiam ſi nil omni no comederent vel auferent. immo qd̓ plus eſt te nent̉ denunciare ſi inuenerint canes intrantes di ctas vineas etiam ſi nil mali facerēt. qd̓ prima frō te videt̉ iniquitas. Sed dicendum ꝙ exquo dicte ꝯmunitates ꝯſenſerūt dictis ſtatutis. tales denū ciatores poterunt damnificantes denūciare. ⁊ me rito eis dici poteſt. Patere legem quam ipſe tu Quid autem de ſentētijs ep̄oꝝ que fiunt quoti die. puta. quis amiſit anulum. Epiſcopus ad in ſtantiam illius fecit edictum. ꝙ ſiquis inuenit di ctum anulum: teneat̉ ſibi pn̄tare ſub pena excom mūicatōis ⁊cͣ. Ticiꝰ inuenit dictū anulū. ſꝫ qꝛ tan tūdē dēbat hr̄e ab illo qͥ amiſit dictū anulū nō no tificat. Querit̉ an poſſit ſalua ꝯſciētia retinere di ctum anulum in recōpenſatōem illius qd̓ hr̄e dꝫ. An v̓o teneat̉: hoc non obſtante: manifeſtare p̄la to. Et dicendum ꝙ inſpiciēdus eſt tenor lr̄aꝝ ep̄i. ſeu iudicum. Sunt em̄ q̄dam lr̄e comminatorie q̄ ſunt valde generales. vt puta. ꝙ petrus amiſit ta lem rem. ⁊ ꝙ ei furata ſit ꝯͣ deum ⁊ ꝯſcīam ⁊ malo animo ⁊ hmōi. Et in hoc caſu: ille qui habuit talē rem ⁊ retinet in ꝯpenſatōeꝫ: non eſt obligatus re ſtituere: nec etiam manifeſtare: exquo talis non habuit talem rem malo animo: nec ꝯͣ ꝯſcientiam. Sunt etiam q̄dam lr̄e que loquunt̉ magis ſpālit̓ ttpſa etiam facientes mentionem: ꝙ in caſu recompen ſationis vel hmōi teneant̉ manifeſtare. Et in hoc caſu dicendum ꝙ tenēt̉: vel reſtituere vel ſaltem yliditirur ẜm ſ indicare prelato: exqͦ ꝯſtat de eius voluntate. CrlE. Feriaꝝ quedam dicunt̉ tem poranee. quedam repentine. quedaꝫ ſo lēnes. Temꝑanee ſunt que dant̉ ꝓ fru ctibꝰ colligendis: ⁊ ſunt duoꝝ menſium. gra meſ ſium ⁊ vindemiaꝝ.ſ. vnꝰ ꝓ meſſibꝰ ⁊ alius ꝓ vin demijs. Et in omni terra dande ſunt ferie ꝓ meſ Ferie Fo. CIIII. ſibus. etiam ſi non creſcat ibi annona. quia homi nes communiter grano indigent ⁊ habent neceſ ſe ſibi aliquo temꝑe ꝓuidere. Sed ꝓ vindemijs non dabuntur niſi vbi ſunt vinee. vel ſaltem vbi eſt communis vſus vini. Et in his non poteſt fi eri ꝓceſſus iudicialis: niſi de conſenſu partium. exͣ eo. conqueſtus. Repentine v̓o ferie ſunt quas im perator indicit. vel ꝓpter victoriam quam fecit. vl̓ quia vxorem duxit. vel quia filius ei natus eſt: et hmōi. Et dicuntur repentine: quia repente ſiue ſubito indicunt̉. Et nullus preter principem eas indicere poteſt. C. de ferijs. l. a nullo. Et has feri as populus tenet̉ obſeruare. ſaltem in publico. ex quo princeps poteſt eas indicere. Ferie v̓o ſolen nes: ſiue feſtiue. ſunt quedaꝫ ſolennitates que ha dentur in dicto. c. conqueſtus. ⁊ in. c. ꝓnuncian dum. de conſe. diſtī. iij..ſ. Natalis domini. ſancti Stephani. Iohannis euangeliſte. Innocentiuꝫ. ſan. Silueſtri. Circūciſionis. Epyphanie. Septē dies dominice paſſionis. ⁊ Reſurrectionis cum ſeptem diebus ſequentibus. Aſcenſio. Penthec̄. cum duobus diebus qui ſequunt̉. Natiuitatis Iohannis baptiſte. Annunciationis dominice. ⁊ aſſumptionis virginis. ⁊ natiuitatis ⁊ purifica tionis eiuſdem. Duodecim apoſtoloꝝ. beati Lau rentij. Omnium ſanctoꝝ. ſancti Martini: ac die bus dominicis. Dedicatio ſan. Michaelis. Item dedicatio cuiuſcunqꝫ oratorij. Item rogationes. tribus diebus ante aſcenſio. domini. Et ille feſti uitates quas ſinguli epiſcopi in ſuis epiſcopijs cū populo ⁊ clero duxerint venerandas. Item ſtatu it Euſebius. ꝙ feſtum inuentionis ſancte Crucis v. nonas Mayſolenniter celebret̉. de conſe. diſt. iij. Crucꝭ. Item feſtum corporis Chriſti. vt in cle. ſi dominum. de reli. ⁊ venera. ſanctorum. Et nota ꝙ inter predictos dies ſunt quidam qui de facto non feſtantur: ꝙͣtum ad ceſſationem ab operibꝰ: ſed videntur abrogati per contrariam conſuetu dinem que in eis habet locum: cum non ita ſint d̓ precepto: ſicut eſt dominica ⁊ maiores illa. Iſti au tem dies ſunt tres dies rogationum. Quidaꝫ eti am non ſeruant omnes ſepcem dies paſſionis. nec etiam totam octauam paſce. etiam quo ad ceſ ſationem ab operibus. quia quaſi vbiqꝫ conſuetu do eſt in contrarium. Nota tamen ꝙ conſuetu do non excuſaret qͣꝫtum ad feſta iure diuini. De fe ſto autem dedicationis cuiuſcunqꝫ oratorij ẜuan da eſt cōſuetudo terre vl̓ parochie. licet de iure ali ud ſit. Idem dicendum de feſtis euangeliſtarum ⁊ quatuor doctorum principalium: ſeruandam.ſ. fore conſuetudinem. Et archid̓. floren. dicit in di ctis feſtis: ſine dubio: ceſſante conſuetudine poſſe operari. An autem epiſcopus cū clero ſine populo poſ ſit indicere feſtum? D. an. in dicto. c. conqueſtus. vt refert Panormi. ibi dicit. olim obtinuiſſe ꝙ nō per illam literam. Sed poſtea mutauit ſententiaꝫ dicens. ꝙ ſolus epiſcopus cum clero ſeu capitulo hoc poſſit. quia in his que tendunt in anime fauo rem: quilibet eſt ſubiectus epiſcopo. de fo. compe. cum ſit. Sed Panor. ibi tenet oppoſitum. Nam

Ferie non ſine myſterio in dicto. c. conqueſtus. ⁊ in dic. ca. ꝓnunciandum. fuit facta mentio etiam de po pulo. vnde ſcias. ꝙ licet in ſpectātibꝰ ad iuriſditio nem epiſcopi. poſſit ipſe cum capitulo facere ſtatu ta. vt circa punitiones maleficioꝝ. vt in. c. vt ani maꝝ. de ꝯſti. li. vj. Sed in alijs in quibꝰ vertit̉ int̓ eſſe alioꝝ: non poteſt epiſcopus ſtatuere ſine con ſenſu illoꝝ. vel ſaltem debent eſſe p̄ſentes. vt no tabiliter dicit Inno. in. c. veſtra. de loca. Idem te net Federi. Idem archi. in di. c. ꝓnunciandum. Credit tn̄ Panor. ꝙ vbi populus non haberet le gitimam cāꝫ ꝯͣdicendi: non obſtaret ꝯͣdictio. Pu ta. Epiſcopus vult precipere feſtum ſancti alicu ius. qui traxit originem de illo loco: vel quid ſi Quando debemus feſtū incipere? Rn̄. ꝙͣtum ad feriationem a veſpera in veſperam. exͣ. e. om̄es. Et intellige veſperam.i. ſero.ſ. ab vltima parte di ei precedentis ſeu vigilie.ſ. immediate poſt. xxiiij. horam vſqꝫ ad vltimam partem diei feſti. Et hoc intelligendum videt̉ de iure. Secus vbi eſſet con ſuetudo in contrarium: ꝓut de facto eſt quaſi vbi qꝫ. Et ideo arch. flo. in ſum. dicit ꝙ oꝑātes in ſab batis. vel vigilijs feſtiuitatum vſqꝫ ad terciam ho ram noctis ⁊ vltra quaſi ad mediaꝫ noctem. ex eo ꝙ ꝯmuniter perſone plus eo tempore in hec vo lunt ſibi ẜuire ꝙͣ alio. Et niſi quis illo temꝑe labo raret: vt ceteri: amitteret in magna parte concur ſum ꝑſonaꝝ vnde ⁊ lucrum: videt̉ hoc poſſe tole rari. attento more generali patrie in hmōi. ꝙͣuis em̄ ſtatutum eccleſie in obẜuatione ceſſationis ab operibꝰ diebꝰ feſtiuis ſit de veſpera in veſperam. ſ. ſero. de conſe. diſt. iij. ꝓnunciandum. tamē mos patrie multum habet modificare inchoationem ⁊ terminationem feſtoꝝ. cum etiaꝫ habeat tollere ⁊ inſtituere ipſa feſta. ar. de conſe. diſt. iij. rogatio nes. Et precipue attento. ꝙ poſt ſero diei feſti poſ ſent laborare ẜm illud. c. ꝓnunciandum. cum ta men non operent̉ ꝯmuniter vſqꝫ ad mediam no ctem. ⁊ ſic videt̉ admittenda talis compenſatio Sero vigilie cū ſero feſtiuitatis. Si tamen ab offi cialibꝰ ad quos ſpectat talia regulare ordinaret̉. ꝙ poſt primam horam noctis. vel ſecundam ſub cer ta pena nullus oꝑaret̉ melius eſſet. ⁊ tunc omnes tenerent̉ ẜuare. ⁊ ẜuando nulli eoꝝ fieret preiudi iꝑi quibꝰ abſtinendum eſt in feſtis? Rn̄det̉ vt homines meliꝰ poſſint vacare diuinis. debent ab ſtinere ab omni opere ſeruili.i. non ſolum a pecca to. ſꝫ etiam a mechanicis ⁊ agricultura ⁊ hmōi. vt nec mercatum fiat. nec placitū. nec aliquis ad pe nam iudicet̉. vel ad mortem. nec iuramenta fiant niſi ꝓ pace. hec tn̄ intellige quo ad iuramēta iudi cialia. In alijs v̓o ꝯſilium eſt. QQuid autem intelligat̉ ꝑ opus ẜuile: quod eſt ꝓhibitum? Dic ẜm Ri. in. iij. diſt. xxxvij. ꝙ qd̓ dam eſt opus ſeruile materialiter. ſꝫ non formali ter ſeu finaliter. vt eſt ſcribere vel portare ligna vl̓ lapides. non ꝓpter lucrum ſꝫ ad edificationem ec cleſiarum. ⁊ tale opus ſeruile non ꝓhibet̉ hoc pre cepto. Quoddam eſt opus ẜuile formaliter ⁊ fina liter. ſed non materialiter. vt cū quis in corde ſuo meditatur aliquod ſcientiale. ordinatum vt ad ꝓ ximum ⁊ ꝓprium finem ad lucrum temporale. vt eſt in aduocato qui ſtudet ꝓpter lucrum conſeq̄n dum. Tale enim opus ſeruile non ꝓhibetur ſub pena peccati mortalis. Quoddam eſt opus ſerui le materialiter ⁊ finaliter ſeu formaliter. Quando ſcilicet ordinatur ad lucrum tanqͣꝫ ad ꝓximum ⁊ ꝓprium finē: vt portare ligna vel lapides. vel ſcri bere principaliter ꝓpter lucrum ⁊ huiuſmodi. Et hoc opus ſeruile prohibetur ꝓ pena peccati mor talis. Et hec diſtinctio facit ad multas queſtio ¶ Et primo an liceat laborare in feſtis ad edifica tionem eccleſiarum ⁊ piorum locorum ꝓprios red ditus non habentium. Et dicendum eſt per pre dictam diſtinctionem: ꝙ ſic. quia licet tale opus ſit ſeruile materialiter: non tamen finaliter. Et ꝓ pter hoc dic Monal. ꝙ diebus dominicis ⁊ pre cipuis feſtis etiam beate virginis er apoſtolorum Petri ⁊ Pauli. ⁊ etiam die paſſionis poſſunt ho mines arare agros pauperū: ⁊ laborare ad opus eorum. Et ſimiliter ſi non ſit prohibitum ad edifi cationem eccleſiarum ⁊ piorum locorum proprios redditus non habentium. vt ad portandum li gna ⁊ lapides ⁊ ſimilia. Dum tamen ꝓpter huiuſ modi laborem audire miſſam ⁊ diuina officia ad que homo tenetur: non dimittat. Non tamen p̄ dicta licet facere diebꝰ paſche ⁊ pentheco. niſi al̓s ꝯſuetudo eſſet ꝑ ep̄m approbata. ⁊ non licet tunc laborare ꝑ totam diem. vel vſqꝫ ad magnam fati ationem. Secundo queritur an liceat ſcholaribꝰ vel do ctoribus in feſtis ſtudere? Et patet reſponſio per predicta ꝙ ſic. quia dato ꝙ tale ſtudium ſit ſerui le finaliter. non tamen eſt ſeruile materialiter. im mo poteſt dici ꝙ in multis: tale ſtudium non eſt ſeruile etiam finaliter. quia multi ſtudent: nō pͥn cipaliter ꝓpter lucrum ſꝫ ꝓpter ſcientiam conſeq̄n dam. Et hoc eſt quod dicit Panormita. in. c. om nes. extra eo. ꝙ nullo iure ſtudium ꝓhibetur. im mo ſuadetur in. c. nunqͣꝫ. de conſe. diſtī. v. Et ma xime ſtudium ſuadendum eſt iuuenibus. quia re licto ſtudio: voluptatibus intendunt. immo ad eccleſias vadunt vt videant pulcras dn̄as. Tercio queritur. vtrum ſcholares legentes di ebus feſtiuis excuſentur. licet habeant aliquale ſalarium. Et patet reſponſio per predicta ꝙ ſic qꝛ principaliter non legunt ꝓpter lucrum. Quia le ctura datur eis potius vt doceantur qͣꝫ doceant: vt ſic ſe aſſuefaciant: nō tamen debent facere prin cipaliter propter lucrum. Sed in conſequentiam non nocet: dummodo legant illis horis: quibus neceſſario non inſtatur circa diuina. Doctores ta men legentes principaliter ꝓpter lucrum: neſcio a peccato excuſare. Idē de ſcholari. qꝛ tunt eēt opꝰ ẜuile ⁊ materialit̓ ⁊ finaliter. Quarto quero. an in p̄dictis diebus liceat ve nari. piſcari. vel aucupari. Reſponſio patet ex p̄ dictis. Nam ſi quis talia operatur principaliter ꝓpter lucrum: tunc ꝓhibetur. quia tunc eſt opus

ſeruile materialiter ⁊ finaliter. Secus ſi non prin cipaliter ꝓpter lucrum ſꝫ ad recreationem. Licet in conſequentiam ſibi reſultaret aliqua vtilitas tem poralis. vtputa. ꝓ vſu ſuo ⁊ familie. ¶ Quinto querit. An liceat ſcribere in feſtis? Re ſpōſio patet ex predictis. Nam locare oꝑas ⁊ pro precio facere vt faciūt ſcriptores conducti ad hoc. hoc nullo modo licet: quia eſſet opus ẜuile mate rialiter ⁊ finaliter: ſꝫ lectiones ſuas notare. vel ſer mones poſtillare. vel ſcribere. quos notant ſtilo. vel plumbo facere poſſunt. preſertim ſi al̓s nō poſ ſent memorie retinere. Et hoc patet: quia hoc ca ſu non eſt opus ẜuile finaliter. Secus ſi tales loca rent oꝑas ſuas ad p̄dicta facienda. vel ad corrigē dū libros alienos. nam tunc eſſet opus ẜuile vtro qꝫ modo. ¶ Sexto querit̉. quid de deſignatoribꝰ qͥ diebꝰ fe ſtiuis fere per totam diem morant̉ in eccleſijs de pingendo ſeu retrahendo in tabulis ſuis figuras pulcras: quas reperiunt in pariete. An liceat. Di ci poteſt per predicta ꝙ ſic. quia ibi non eſt opus ẜuile finaliter principaliter. ſꝫ principaliter hoc fa ciūt vt adiſcant. lꝫ in ꝯn̄tiaꝫ in futuꝝ ⁊ de longin qͦ lucꝝ ꝯſequant̉. ¶ Septimo. quid de citariſtis ⁊ alijs qui ſuis vtū tur inſtrumentis in feſtis. An liceat. Rn̄ſio patet ex predictis. Naꝫ ſi faciunt principaliter ꝓpter lu crum: videt̉ opus ẜuile vtroqꝫ modo. ⁊ ſic ꝓhibi tum. Et ſi hmōi inſtrumentis vtunt̉ in coreis et hmōi etiam ſine lucro: non licet. niſi cum circum ſtantijs que requirunt̉ in coreis: quas videsͣ. ca tur an liceat ſcholaribꝰ vel do pi. Corea. Nota tamen. ꝙ quatuor de cauſis licitum eſt operari in feſtis. Prima eſt neceſſitas. Unde ẜm v̓v̓. ſegetibꝰ iacentibꝰ in agro. aut fenis in prato. ſi īmineat tempeſtas vel pluuia: poſſunt inde re moueri. Item non credunt̉ peccare carnifices et pincerne: qui in feſtis preparant ea que comede re debent in craſtino. ſi non potuerunt in die pre cedenti comode preꝑare: aut preparata ſine peri culo reſeruare. Item ob neceſſitatem vident̉ excu ſari barberij. ⁊ minutores ac paratores equorum ſi in feſtis hoc faciunt principaliter ꝓpter neceſſita tem eoꝝ quibus ſeruiunt. Secus ſi ꝓpter cupidi tatem lucri. Sed ⁊ illi qui de talibꝰ requirunt̉ eos excuſant̉. ſi aliter ſibi non poterant cōmode prou dere. Alioquin non excuſant̉ ẜm. v̓ v̓. ⁊ Rod̓. ſed quo ad barbitonſores barbam radentes. non vi ei lepi. ptr ld pea i deo que cauſa rationabilis ⁊ excuſabilis poſſit oc pmnen debent facerep currere: ꝙ nō poſſint differre poſt feſta. Idem di xia ciſitaeſ cendum de vectoribꝰ peregrinoꝝ in vehiculis aut ax ſaliſ iumentis: qui non ꝓpter queſtum tm̄ ſꝫ principa liter ꝓpter neceſſitatem eoꝝ quibꝰ hmoi opera im pendunt ẜm Monal. Adde etiam predictis qd̓ notat Archi. floren. in ſum. ꝙ cuilibet licitum eſt laborare ꝓ ſuſtentatōe ſui ⁊ familie in feſtis quā do alio modo nō poteſt ſuſtentari. Ita tamen ꝙ non dimittant̉ diuina. Et hoc etiam licet in maio ribꝰ ſolennitatibꝰ. Erit tn̄ bona cautela hoc facere cum diſpenſatione ep̄i. Ferie Fo. CV. ¶ Sed quid de molēdinis? Rn̄. ẜm. v̓v̓. In mo lendinis ad ventum vel ad aquam: que abſqꝫ ma gna opera hominis exercent̉. Credo ẜuandaꝫ cō ſuetudinem regionis: non ꝓhibitam a prelatis. Molendina v̓o cum iumentis: debent conqui eſcęre. ¶ Quid de viatoribꝰ ⁊ curſoribꝰ. Rn̄. Aſten̄. de mente Rod̓. ꝙ ſiue hec faciunt ꝓ pecunia ſiue nō non audet eos condemnare. Secunda cauſa ope randi in feſtis dicit̉ raritas. Et ideo extra de ferijs ca. licet. dicit̉. ꝙ diebꝰ feſtiuis ⁊ dominicis licet ca pere allecia. quia non ſemꝑ piſcari poſſunt: ſꝫ tem poribꝰ determinatis. Tercia cauſa dicit̉ paucitas Non em̄ ꝓpter quodlibet modicum opus quis peccat mortaliter: operādo in feſtis. vt ſi in vinea vel in agro purget quid modicum quod reſtabat̉ per incuriam. vel reꝑet fracturam in ſepe ⁊ hu uſmodi. Sꝫ qͣntum opus homo ſine peccato facere poſ ſit: recurrēdum eſt ad arbitrium boni viri. Quar ta cauſa dicit̉ pietas. Pietas enim ſuadet dari tu tores ⁊ curatores pupillis. ⁊ alijs miſerabilis per ſonis etiam diebꝰ feſtinis. Suadet etiam pertinē tia ad pacem ⁊ concordiam. vt. C. e. l. fi. Poſſunt etiam omnibꝰ diebꝰ feriatis agi ea que ſunt volū tarie iuriſditionis: vt adoptio. emancipatio. excō municatio. abſolutio. vbi nō requirit cauſe cogni tionē. puta in criminibꝰ notorijs ⁊ manumiſſione C. e. l. actus.§. in his. ¶ Quid de illis qui in vigilijs feſtoꝝ feriandoruꝫ mittunt equos vel alia ad ferendum neceſſaria in die feſto. Rn̄. Rod̓. ꝙ ſi ea que afferunt ſunt ne ceſſaria ad diem feſti. Ita ꝙ ſine eis non poſſent ipſum comode tranſire nec ante ſuper his haben dis ſibi poterant ꝓuidere: poſſunt excuſari ꝓpter neceſſitatem. al̓s non: maxime ſi faciant hoc in fe ſto. vt habeāt ſua vehicula. ⁊ alia ad qͦtidiana ope ra exercenda. Per huiuſmodi enim neceſſitatem ſunt excuſabiles vectores mercium ⁊ vinoꝝ ad lo ca remota: cum ſine graui incomodo non poſſent in feſtis vacare ab eundo ⁊ quadrigando. Idem Iſten̄. ¶ Quid de illis qui a dominis ſuis operari cogū tur in feſtꝭ. Rn̄. ẜm. v̓ v̓. ſi iuſto metu inducti hoc faciunt excuſantur. al̓s tenent̉ non obedire niſi in licitis ⁊ˡ ꝓſtis. Qui v̓o debent dominis ſuis ve cturam gaꝝ ⁊ afferunt diebꝰ feriandis: vt die bus alijs acare ꝓprijs laboribꝰ liberiꝰ poſſint: nō ſt̓ excuſabiles: niſi forte ad hoc arta neceſſitas eos cogat. Idem Aſten̄. ¶ An autem predicti qui compelluntur laborare in feſtis: poſſint ꝑcipere mercedem ſuam? Dic ꝙ ſic: ne domini ꝓpter hoc ꝓcliuiores ad operari fa ciendum reddant̉. Et ne ob delictum ſuū como dum conſequant̉. ¶ Quid de euntibꝰ ad mercata: que fiunt in feſtꝭ. Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si aliquis hoc faciat non conſuetu dinarie: ſed ꝓ ſua neceſſitate: non credo ꝙ peccet̉ mortaliter. Secus ſi conſuetudinarie. ſeu lucran di cupiditate: maxime ſubtrahendo ſe a diuinis.

Feudum Aut etiam ſi hmōi mercata ꝓhibita ſunt a prelatꝭ illius loci. ſeu forſitan excommunicata. Bercata tamen que ex quadam neceſſitate fiunt de victua libꝰ ⁊ neceſſarijs ad diem aliquam: non credo illi cita eſſe. dum tamen ꝓpter hoc non ſe ſubtrahant a diuino officio. Fran. āt de may. in tractatu de. x. p̄ceptis dicit. ꝙ in duobꝰ caſibꝰ eſt peccatum mor tale. Primo ſi die dominica temꝑe quo debet miſ ſam audire intendat mercationi. qꝛ non ꝯpatiunt̉ ſimul ⁊ ſemel. miſſam audire ⁊ mercationem face re. Secundo eſſet peccatum mortale. quando epi ſcopus excōmunicaret omnes vendentes tali die quia in hoc ꝙ excōmunicat: ꝓhibet. Sed dicere ꝙ aliquis poſt miſſam vel comeſtionem veniens ad foꝝ ⁊ hmōi: peccet mortaliter: non dicerem. qꝛ illud non eſt a iure diuino ſꝫ ab eccleſia. Sed eccle ſia ſuſtinet. ⁊ non intendit ponere laqueum filijs ſuis. Et ideo credo ꝙ nō peccet mortaliter. ⁊ mul ti ſunt huius opi. Idem pe. de pal. Idem archi. floren. ¶ Quid de itinerantibꝰ die dominico. poteſt dici ꝙ itineratio tempore miſſe eſt periculoſa. niſi au dita miſſa. ſꝫ poſt miſſaꝫ vel comeſtionem pōt fieri ⁊ eccleſia ſic vtit̉: vt ep̄i ⁊ alij. nec credo ꝙ ſit morta le. hec Fran. vbi sͣ. ¶ Querit̉ de qōne quotidiana. Epiſcopus fulmi nauit ſententiam excōmunicatōis ꝯtra laborātes in feſtis ab eccleſia p̄ceptis. quidam ob neceſſitatē quandaꝫ imminentem. Puta. blada erant in cam pis. vel fena. imminebat tempeſtas ⁊ hmōi. Item cauſa pietatis circa edificatōem cuiuſdam mona ſterij aut eccleſie ſacerdotis pauperculi laborauit ⁊ hmōi. an p̄dicti incurrant excōmunicationem. Rn̄det̉. ꝙ aut iſte ep̄us expreſſit in tali ſententia. ꝙ nullus in feſtis laboret nec cauſa neceſſitatis vl̓ pietatis vel hmōi. ⁊ tūc dico ꝙ talis ſententia nō tenet ⁊ eſt omnino nulla. quia ꝯtinet intolerabi lem errorem. quia eſt ꝯͣ iura expreſſe. quia cōtra. c. fi. exͣ de fer̄. ibi niſi neceſſitas vrgeat. vel pietas ſua deat. ⁊ ꝯͣ. c. licet. eo. ti. vbi eccleſia indulget: circa ca ptionem alletioꝝ in diebꝰ dominicis ⁊ alijs feſtis non maioribꝰ. ſine quibꝰ tamē alletijs vita huma na etiaꝫ comode pertranſire poſſet. Si autem nō expreſſit cauſam neceſſitatis. nec pietatis. tunc di co ꝙ talis ſententia debet intelligi ẜm ius ꝯmune ⁊ interp̄tari. hoc eſt ꝙ ꝯfirmet ius ꝯmune ⁊ tunc intelligit̉. ꝙ non liceat laborare in feſtis: exceptis caſibꝰ de iure ꝯceſſis.ſ. neceſſitate. pietate ⁊ rarita te. Si tamen qͥs laboraret in feſtis: non exiſtente aliqua de p̄dictis cauſis. tunc incurreret excōmu nicationem. Per idem dici poteſt de excommuni catione lata ꝯͣ illos qui non audiunt miſſam in di ebꝰ dominicis in eccleſia parochiali: ſꝫ audiunt in eccleſijs mendicantium. dico ꝙ talis ſententia nō tenet. quia eſt ꝯͣ iura. vtꝫ in. c. vt dominicis. exͣ de paro. vbi nō inhibet̉ parochianis qͥn poſſint au dire miſſam in eccleſijs mendicantium. immo eis ꝯcedit̉. ſꝫ illud ca. ſolum ꝓhibet ꝙ parochiani di miſſa eoꝝ eccleſia parochiali: vadant ad aliam ec cleſiaꝫ parochialem. De hoc vide. jͣ. c. Miſſa. Itē ſicut attentatum contra ius eſt ipſo iure nullum. vt in. c. vides. x. di. ⁊ in. l. non dubium. C. de leg. Ita etiam attentatum contra conſuetudinem ge neralem totius orbis: eſt nullum. vt in. c. in his. ⁊ c. catholica. xj. di. Item ſicut ep̄us non pōt artare ius ꝯmune nec facere ꝯſtōneꝫ qͦ ius ꝯmune artet̉ Ita nec facere pōt ꝯſtitutōeꝫ qua ꝯſuetudo gene ralis arceat̉. Eudum eſt rei immo Abilis: facta ꝓ homagio: beniuola ꝯceſſio Et nota ẜm Pe. helie in tractatu ſuo d̓ feudis. ꝙ de natura huius ꝯͣctus eſt ꝙ dominus retinet ſibi directum dominium ⁊ ꝓprietatem. vt in li. feu. ti. Quibꝰ cauſis feu. amit. c. vnico. ſecun do. quia vtile dominium tranſit in vaſallum. Qd̓ patet. quia vaſallus pōt quaſi vendicare. vt in li. feudoꝝ titulo. de inueſtitura de re. ali. facta. c. vni co. Eſt ergo quaſi dominus. al̓s non vendicaret. ff. de au. ⁊ ar. le. l. qͥntꝰ. Tercio qꝛ dn̄s hꝫ ciuilē poſ ſeſſionē. Quarto qꝛ vaſallus hꝫ naͣlē poſſeſſionē qꝛ vaſallus appellat̉ fructuariꝰ. ſꝫ vſufructuariꝰ poſſi det naturalit̓. vt. ff. de acqͥr. poſ. l. naturalit̓. Dico tamen ꝙ ius vaſallicum poſſidet ciuiliter ⁊ natu raliter: quia p̄ſcribit. qd̓ non faceret niſi ciuilit̓ poſ ſideret. Quinto hmōi contractus ꝯſiſtit in īmobi libꝰ. Sexto. quia ſi vaſallus domino conſtitutum ſeruitium non preſtiterit: repellit̉ a fendo. Septi mo quia ſine voluntate domini feudum alienari non poteſt. Octauo quia feudatio regulariter fit in perpetuum. Nono quia dominus habet mit tere in poſſeſſionem vaſallum. Decimo quia ſi ſit controuerſia inter vaſallos dominus recognoſcit Sed ſecus eſt in emphiteota. Ratio diuerſitatis. quia in contractu feudali dominus habet vaſal lum: mediante iuramento perſonaliter obligatū. Et ideo cum habeat iuriſditionem in perſonam. multo fortius in rem. Sꝫ dominus habet emphi teotam obligatum ratione rei. nec habet aliquod ius ꝙͣdiu penſio ſoluatur. Ideo recognoſcere nō poteſt. Undecimo vaſallus non poteſt ſine domi ni voluntate feudum impignorare. ſed emphiteo ta bene poteſt. Ratio diuerſitatꝭ. quia ſi vaſallus rē pignori obligaret. creditor interim reciꝑet fru ctus. Et dominus interim ex hoc pateretur dam num. quia de fructibꝰ domino ſeruire tenetur. ſed vbi emphyteota rem pignori obligat. dominus ex hoc nullum damnum patitur. cum emphiteo ta teneatur domino preſtare penſionem in pecu nia conſiſtentem. Et ideo licet alius recipiat inte rim fructus. emphiteota ſoluendo dn̄o penſione ſatiſfacere pōt. Duodecimo. quia vaſallus alteri feudum dare non poteſt ſine domini voluntate. Sꝫ emphiteota bene poteſt donare. Ratio. quia magis eſt obligatus domino vaſallus ꝓpter fide litatem ꝙͣ emphiteota. Cum perſonam ipſius va ſalli elegerit. Ita ꝙ alium ſubrogare non poteſt: inuito domino. Sed licet emphiteota alium loco ſui ſubrogare non poſſit alienando: tamen hoc ſi bi permittitur ꝓpter liberalitatem. cum ita poſſit

aliꝰ rem meliorare: ſicut ipſe. Terciodecimo femi na non poteſt ſuccedere in feudum: niſi fuerit cō uentum. Sed femina in re emphiteotica ſuccede re poteſt. Ratio diuerſitatis. quia feudum dat̉ ꝓ pter ſeruitium. Sed mulier non pōt ita bene ẜui re: ſicut homo dn̄o. Sed res dat̉ in emphiteoſim ꝓpter melioratōeꝫ. ⁊ ita bene pōt meliorare ml̓r ſi cut homo. Aſten̄. tamen dicit. ꝙ hoc fallit in duo bus caſibꝰ. Unus eſt ſi ſit feudum femineū vel fe mine conceſſum. tūc em̄ deficientibꝰ maſculis ad feminas ꝑtinebit. vt in titulo de beneficio femine. Secūdus eſt ſi ſit tali pacto acqͥſitum. vt.ſ. defici entibꝰ maſculis ad feminas deuoluat̉. quia qd̓ fu it actum eſt ẜuandum. vt in tit. de ſuc. feu.§. filia. Quartodecimo vaſallus non poteſt alium vaſal lum facere ſine domini voluntate. ſꝫ emphiteota poteſt. Ratio diuerſitatis. quia res dat̉ in emphi teoſim ꝓpter melioratōem: ſꝫ ita bene poteſt melio rare. ſecundus: ſicut primꝰ. iō ꝯſenſus domini nō requirit̉. ſꝫ feudum dat̉ ꝓpter ẜuitium. Et qꝛ po teſt non eque bene ẜuire ſecūdus ſicut primus. iō requirit̉ ꝯſenſus domini. Quintodecimo quia pē ſio non preſtat̉. īmo preſtat̉ ẜuitium certum vel in certum ꝓut fuerit ꝯuentum. Item ꝙ non preſtat̉ aliquid ꝓ introitu. Sextodecimo. qꝛ vaſallus nō tenet̉ preſtare ẜuitium niſi fuerit reqͥſitus a dn̄o. Secus in emphiteota. Ratio diuerſitatis. qꝛ em phiteota tenet̉ preſtare certam penſionē certa die Dies autem interpellat ꝓ domino. vaſallus autē non tenet̉ domino. niſi ſciat ꝙ indigeat. Decimo ſeptimo vaſallus poteſt feudum dimittere ſine do mini voluntate. ſꝫ emphiteota non poteſt. Ratio diuerſitatis: qꝛ fendum dat amore vaſalli. ⁊ vt ali quaꝫ vtilitatem ꝯſequat̉. ideo nimiꝝ ſi ſine domi ni voluntate pōt renunciare. Sed res dat̉ in emphiteoſim ꝓpter melioratōꝫ ⁊ ꝓpter vtilitatē dn̄i.ſ. vt res melioret̉. iō nimiꝝ. ſi ſine dn̄i volūtate renū ciare non poteſt. ¶ Res īmobiles eccleſie de nouo non pn̄t dari in ſeudum. Nam ⁊ p̄lati hoc iurant. Sed res q̄ priꝰ erant feudales. poſſunt iteꝝ infeudari. puta ſi va ſallus ꝓpter aliquaꝫ cāꝫ p̄dat feudum: vel moriat̉. poterit p̄latus ꝯcedere filio eiꝰ vel alteri. exͣ de feu. ex parte. ¶ Quomodo acquirit̉ feudum? Rn̄. ẜm Hoſti. quadrupliciter. Primo ꝑ inueſtituraꝫ. puta. cum aliqͥs tradit alicui poſſeſſionem rei īmobilis cor poraliter. vel cum haſta. vel cū baculo. aut aliquo tali a domino qͥ dicit ſe ꝑ hoc inueſtire. Secundo acquirit̉ ꝑ id qd̓ loco inueſtiture habet̉ vt cum do minꝰ dicit alicui vade in poſſeſſionem illius feudi ⁊ teneas ꝓ feudo. Tercio acquirit̉ p̄ſcriptione. vt ſi. xxx. annis tenuit feudum ⁊ dn̄o ẜuiuit. licet in ueſtitus nō fuerit. Quarto acquirit̉ ꝑ ſucceſſionē. non quidem ex teſtamento ſꝫ potius ab inteſtato nec em̄ valet aliqua ordinatio defuncti in feudo fa cta. Natura autem huius ſucceſſionis talis eſt ꝙ aſcendentes non ſuccedunt in feudo. puta. pater filio. Deſcendentes autem ſic. Et primo qd̓ filius patri: ⁊ non filia. Item nepos ex filio: ⁊ nō neptis Feudum Fo. CVI. Et ſic in infinitum. Poſtea v̓o ſuccedunt collate rales. ⁊ iſti de ꝯſuetudine imperij non ſuccedunt. ſꝫ ſolus filius. quo deficiente reuertit̉ ad imperato rem: ⁊ ꝯfert cui vult. Et ẜm Hoſti. In omni feu do ſtatim facta inueſtitura. requirit̉ iuramentum fidelitatis. niſi ex pacto remiſſum ſit. Et fiet his v̓ bis vel ſimilibꝰ. Ego talis iuro ad ſancta dei euan gelia. ꝙ abhinc in antea ero fidelis tali. ſicut debet eſſe vaſallus domino ſuo: nec id: qd̓ mihi ſub no mine fidelitatis ꝯmiſit. pandam alij ad eius detri mentum: me ſciente. Et nota ꝙ vaſallus obligat̉ dn̄o ẜm ꝙ ꝯuentū eſt. ⁊ ẜm ꝙ feudi natura ⁊ cau ſa ⁊ regionis ipſius ⁊ vicinaꝝ ꝯſuetudo reqͥrit qͥbꝰ deficientibꝰ poterit vti iure ſcripto. ¶ In pluribꝰ autem obligat̉ vaſallus dn̄o. Pri mo ne ſit ei in aliqd̓ damnum de corpore ſuo: ſꝫ vi tabit ⁊ impediet. Secundo ne id qd̓ dominus fa cere intendit: ⁊ facile poteſt fieri reddat ei difficile vel impoſſibile.ſ. latenter ꝯtra ꝓcurando. Tercio ne reuelet ſecretum ſui domini alicui maxime qui poſſet obeſſe. Similiter nec illa ꝑ que minus tutꝰ fieret. Quarto ne ſit contra eius iuſticiam vel ho neſtatem.ſ. dehoneſtando filiam vel vxorem. ma culando eius famam dicto. facto vel ꝯſenſu. Quī h to ne aliqd̓ damnum in temꝑalibꝰ ei faciat. vel vti litatem impediat. Sexto vt fideliter p̄beat ei ꝯſili um quo ad verbum ⁊ auxilium.ſ. de rebꝰ ⁊ ꝑſona ſua ꝓbant̉ hec in li. feu. de forma fide. c. j. xxij. q. v. c. de forma. extra de iureiur̄. c. ego. Item licet va ſallus non debeat eſſe ꝓ alijs contra dominum ſu um. extra de poſtu. c. fi. tamen ꝓ ſe ⁊ ſuis homini bus. poteſt ⁊ petere ⁊ defendere ius ſuū. ar. de iu reiur̄. petitio. Qbꝰ to Quibꝰ ex cauſis amittat̉ feudum. Rn̄. Hoſti. Primo qd̓ amittit̉. ſi vaſallus fuerit clericꝰ vel re ligioſus. quia nec tales ſuccedūt in feudo. xxiij. q. viij.§. j. Secundo amittit̉ ſi heres vaſalli ſtetit ꝑ annum ⁊ diem ꝙ non petierit a domino inueſti turam feudi. Similiter ⁊ ſi ipſe vaſallus poſt mor tem domini non petierit ab heredibꝰ domini. vt in li. feudo. in quibꝰ cauſis feu. amit. c. j. Et hoc ve rum: niſi ipſe vaſallus fuerit minor annis. xiiij. qꝛ talis non cogitur fidelitatem facere. Item niſi ſit miles qui habet pro termino annum ⁊ menſem. Item niſi iuſta cauſa impedierit. vt in li. feudo. de ꝓhi. feu. alie. per lotarium. Et intelligitur iuſta cā vt per mortem. vel capitales inimicicias. vel aliaꝫ iuſtam abſentiam. Tercio amittitur. cum vaſal lus tribꝰ vicibꝰ coram paribus ⁊ huiuſmodi reqͥ ſitus fidelitatem iurare noluerit: qͣꝫuis dominus paratus ſit facere inueſtituram. Quarto ſi vaſal lus infeudauerit feudum alia lege ꝙ ea: quaꝫ ipſe habet. vel in talem vaſallum qui feudum ſeruare non poteſt. Quinto ſi vaſallus interfecit ſuum ꝓ prium germanum vel germani filium vel aliquid commiſerit qd̓ paricidij nomine cōtineat̉ ad hoc. vt totam hereditatem habeat. De paricidis ha bes. jͣ. Paricida. Sexto ſi vaſallus dimiſit domi num ſuum in prelio: non mortuum nec ad mor tem vulneratuꝫ. Similiter ꝓpter alias multas in

Feudum gratitudines: que enumerantur in li. feudo. in ti. qui. mo. feu. amit. c. j. ⁊. ij. Septimo ſi vaſallus ſci enter negauerit feudum aut partem. aut conditio nem eius. Secus ſi ignoranter. ꝙ ſi vaſallus non N vult oſtendere de parte feudi: preſumetur ꝙ totū teneat in feudum. Octauo ſi vaſallus feudum ali enauerit. Et ſi quidem ꝓ parte alienauerit: illam partem amittit. ⁊ libere ad dominū reuerte nul la p̄ſcriptione obſtante. Nec ꝓderit vaſallo ſi ptꝰ factam alienationem recuperauerit feudum ip̄m niſi ignoranter alienaſſet. Nono ſi vaſallus dn̄m accuſauerit. aut ſi teſtimonium contra ipſum tule rit in cauſa non tm̄ criminali ſꝫ etiam ciuili. Licet quidam dixerint ꝙ in ciuili poteſt. Decimo ſi va ſallus vocatus a domino: ꝙ ſecum vadat in expe ditione publica. puta. vocatus ab imꝑatore vt ſe cum veniat romam ꝓ ſuſcipienda corona ⁊ hmōi non venerit. nec alium ꝓ ſe domino ſuo acceptuꝫ miſerit. vel ei ſtipendia milicie non dederit. Et qͥ dem quando ꝓpter fidelitatem non ſeruataꝫ ami titur feudum: non intelligit̉ ipſo iure: ſed per ſen tentiam. Si v̓o alienatum fuerit: ipſo iure perdit̉ ẜm Inno. ¶ Quando dominus amittit ius qd̓ in feudo ha bet. Rn̄. ẜm Hoſtien̄. Sicut vaſallus amittit feu dum ꝓpter culpam. ita dominus ꝓprietatem feu di. vt in li. feu. ſi de feu. ꝯtro. fu. c. domino ꝯmittē te. Dominus enim vaſallo debet vicem repende re. vt in li. feudo. ti. de forma fide. c. j. in fi. Et ſi nō rependerit. merito cenſebit̉ malefidus. vt eſt ille qͥ contra vaſallum dep̄henſus fuerit perfidus. xxij. q. v. de forma. xcv. diſtin. eſto ſubiectus. extra de iureiuran. peruenit. Et talis etiam priuatur iure quod habet in vaſallum: ⁊ ſeudum tranſit ad ſu periorem. non tamen ipſo iure ſed per ſententi ¶ Quid ſi dominus moriens plures filios relin quat. nunquid vaſallus iurabit fidelitatem omni bus. Rn̄. ẜm Hoſti. non puto. quoniam vaſal lus non cogit̉ ꝓ vno feudo plures habere domi nos: maxime in comitatibꝰ. ducatibus. marchio natibus. qui hodie diuidi non poſſunt. Sed ſi va ſallus moriens plures filios reliqͥt omnes dn̄t iu rare fidelitatem: ſi feudum indiuiſum hn̄t. ſꝫ ſi ex diuiſione: totum feudum ad vnum peruenerit: il le ſolus iurabit. Utrum filius repudians hereditatem patris. poſſit retinere feudum. Rn̄. ẜm Hoſtien̄. non. ſꝫ aut totum debet retinere: aut totum repudiare. ni ſi forte eum dominus tanqͣꝫ de nouo beneficio in ueſtiat: agnatis conſentientibꝰ. tunc enim bene re tinet feudum ſine aliquo onere hereditarie. ⁊ di cuntur agnati qui per virilem ſexum deſcendunt Cognati v̓o qui per femineum. Agnati v̓o bene poſſunt aliquod feudum retinere repudiata here ditate. vt in conſtitutione Federici. an agnatꝰ vel filius defuncti: repudiata hereditate. poſſit feudū retinere. c. ſi ꝯtigerit. Utrum feudum poſſit per vaſallum legari ec cleſie? Rn̄. ẜm Hoſtien̄. Si feudum fuit de came ra domini ⁊ ad tempus datum: non poteſt legari nec etiam heres ſuccedit. Similiter etiam eccleſie non poteſt legari ſi de natura feudi eſt ꝙ vaſallus ẜuiat in ꝓpria ꝑſona. Et in tali non ſuccedit clericꝰ etiam ſi nit filius ẜm Hoſti. Si v̓o ſit paternum ⁊ perpetuum. tunc poteſt ꝓ anima legari: niſi con ſuetudo repugnet. Nota tn̄ ẜm Hoſtien̄. ꝙ libri antiqui non habent in illa lege imꝑialem de ꝓhi. feu. alie. ꝑ Federi. vbi de hoc dicit̉. Illam clauſulā ſcꝫ ꝓ anima iudicare. vnde vel illud v̓bum remo ue. vel intellige ꝙ eſt ꝑſonale vel tꝑale vel etiaꝫ qn̄ ſit in fraudem. Et de hoc qd̓ dicit Hoſtien̄. ꝙ tꝑa le feudum non pōt alienari. Secus ſi ꝑpetuum. quia tunc alienari poteſt. ⁊ in mortuario eccleſie dari. Panormitanus in. c. ex parte. de feu. appro bat hoc dictum. Et dicit ꝙ hoc non reperit̉ ibi ab aliquo reprobatum. Quid ſi vaſallus ꝯmittat crimen leſe maieſtatꝭ ꝯ principem: ꝓpter qd̓ publicant̉ omnia bona ſua nunquid ad principem ꝑuenient bona feudalia? Rn̄. Guil̓. dur. ꝙ ius in re qd̓ competebat vaſal lo.ſ. vtile dominium ꝑueniet ad pͥncipem. Sꝫ di rectum dominiū apud īmediatū domniū rema nebit. quia v̓o non decet principem ꝓ feudo ẜuire nec ꝑ ſe nec ꝑ ſubſtitutum. princeps p̄cium recipi et ꝓ extimatione vtilis dominij. Dominus v̓o im mediatus recipiet partem aliam precij ꝓ directo dominio. ff. de le. ij. qui ſolidum.§. j. Fiſcus em̄ po teſt vendere rem quam cum alio habet ꝯmunem reſtituendo alteri ꝓ rata precij: partem. C. de cōi. re. al. l. ij. Nunquid ob delictum patris filius ꝑdat feu dum. ſi tale fuit delictum ꝓpter qd̓ pater perderet feudū. Rn̄. Goſ. dicit ſtandū conſuetudinibꝰ lo coꝝ ⁊ ꝯſtitutionibꝰ feudoꝝ. Dy. in regula non dꝫ dicit ꝙ aut feudum eſt paternū id eſt quia habuit originem in ꝑſona patris. Et tunc filius priuat̉ iu re feudi. Aut eſt a genere vlteriori ⁊ tunc ſecus. Et cum hac opinione tranſeunt Io. an. ⁊. d. an. in. c. ex parte. de feu. Sꝫ Panor. ibi plenius diſtinguit. iuxta no. per Bart. in. l. eum qui. ff. de interdic. ⁊ in. l. vt iuriſiurandi.§. ſi liberi. ff. de oꝑ. li. ꝙ aut pater ꝯmiſit delictum ꝓpter qd̓ directe venit pri uandus feudo. vt quia alienauit feudum. vel cō miſit delictum ꝯͣ tenorem iuramenti. Et tunc no cet filio. etiam ſi ꝓceſſit a genere vlteriori. ar. in. l. j. ff. ſi quis ali. te. ꝓhi. ⁊ in. l. cum ratio naturalis. ff. de bo. p̄ſcrip. vbi patet. ꝙ delictum vniꝰ nocet om nibꝰ ꝓximioribꝰ qui ſunt inferioris gradus. vnde ſiquis interfecit ꝯſanguineum cui debet ſuccedere ab inteſtato: fiſcus occupat hereditatem. nec veni unt alij conſanguinei qui ſunt inferiores in gͣdu. vt in. d. l. cum ratio. ⁊ qd̓ ibi no. Si autem non eſt tale delictum ꝓpter qd̓ dominꝰ priuet̉ directe feu do. ſꝫ ꝑ quandaꝫ ꝯſequentiaꝫ. puta quia eſt dam natus: ob aliquod beneficium. Ita ꝙ bona veni ant publicanda. Et tunc procedit diſtinctio Dy. Nam ſi feudum eſt paternum nocet filio. Secus ſi eſt a genere vlteriori. Et nota ꝙ eadem queſtio poteſt formari in iure patronatus. Nunquid pu

Fides blicatis omnibꝰ bonis: perdant filij ius patrona tus quod deſcēdit a ſuis antiquioribꝰ. Uide glo notabilem. xvj. q. vij. filijs. que tractat. nunquid iudex ſecularis poſſit priuare laicuꝫ iure patrona tus eccleſie. Et nunqͥd veniat cum vniuerſali pu blicatione bonoꝝ. vide etiam bonam glo. in. c. ſa tis ꝑuerſum. lvj. diſtin. que dicit. ꝙ licet pater cō miſerit crimē leſe maieſtatis. ex quo filij efficiunt̉ infames: C. ad. l. iul̓. maie. l. quiſqͥs. Filij tn̄ clerici non incidunt in infamiaꝫ. Et ꝑ ꝯn̄s non dn̄t ꝑde re bona. qd̓ no. Vltimo querit̉ de qōne quotidiana. Pone ꝙ vaſallus alienauit feudum irrequiſito domino. ſꝫ appoſuit clauſulam. ſaluo iure domini. nunquid iſte nihilominus perdat feudum. Panor. vbi sͣ. dicit Bal. x. coll̓. que ſit cauſa bene amit. c. j. tene re ꝙ ſic: quia factum ſubſequens eſt contrarium ꝓteſtationi. Ad hoc. c. ea te. d̓ iureiū. Secus dicit ſi adieciſſet hec verba. ꝙ nec aliter. nec alio mō alie nare intendit. qd̓ no. Oꝑant̉ ergo hec v̓ba ꝙ dn̄o contradicente non videat̉ facta alienatio. Hec IdES. Utꝝ omnes teneant̉ habe re fidem explicitā.ſ. An quilibet teneat̉ credere ſeu ſcire omnes articulos fidei explicite. Rn̄. ẜm Dire. li. j. ꝙ eſt quedaꝫ fidei mē ſura ad quam quilibet tenet̉. ⁊ que ſufficit ſimpli cibꝰ. ⁊ forte omnibꝰ laicis.ſ. qꝛ oportet quēlibet di ſcernentem ⁊ maxime adultum ad fidem acceden tem: credere ꝙ deus eſt. ⁊ ꝙ eſt punitor omnium tum patris filius maloꝝ: ⁊ remunerator omniū bonoꝝ. Alios aūt articulos ſufficit ꝙ credat ſimpliciter ⁊ implicite. id eſt ꝙ credat veꝝ eſſe: quicquid credit eccleſia ca tholica. Sed hanc menſuram debent clerici exce dere: maxime prelati: ⁊ quicūqꝫ habent curaꝫ ani maꝝ. Nam tenent̉ ſcire explicite ⁊ diſtincte om nes articulos fidei qui ꝯtinent̉ in ſymbolis. Cre do. ⁊ quicūqꝫ vult. ⁊ in ꝯcilio generali edito. xxxvj. diſtin. c. j. ij. ⁊. iij. Epiſcopi v̓o tenent̉ plus ſcire. vt ſcꝫ ſciant circa predicta opponere ⁊ rn̄dere ⁊ here ticos ꝑſequi ⁊ confutare. ex de hereti. excōmunica mus. el primo. ¶ Sed quid ꝓdeſt laicis fides implicita? Rn̄. di rec. vbi sͣ. ꝙ ſi talis ratione naturali dicat ꝙ pater maior eſt filio: vel prior. vel ꝙ tres ꝑſone ſunt tres res diſtincte ab inuicem. vel aliud ſimile: dummo xptiſ jprertalſ do ſic credat. quia credit eccleſiam ſic credere. ⁊ ſu am opinionem fidei eccleſie ſupponat. nec ſuum defendat errorem: ſꝫ paratus ſit credere: ſicut cre pperm proſſ dit catholica eccleſia. nunꝙͣ hereticus iudicat̉. qꝛ li . ſaalaſ cet ſic male oppinet̉. tamen non eſt illa fides ſua. ſed eſt fides eccleſie. hoc etiam notat Innocen. de ſelet ſum. trini. ⁊ fi. ca. c. j. ⁊ Hoſtien̄. in ꝓhemio circa .pa fi. Idem panor. paaſſ ¶ An autem eccl̓ia vniuerſalis poſſit errare. Rn̄. Panor. in. c. a nobis. el. ij. de ſen. ex. dicit ꝙ eccleſia vniuerſalis non poteſt errare.ſ. in fide ſeu articu lis fidei. Et ꝓ hoc tantum orauit Chriſtus ad pa trem: vt in euangelio. Ego ꝓ te oraui petre ⁊cͣ. Et Fo. CVII. ſic intellige. c. a recta. xxiiij. q. j. In alijs autem nō ſolum eccleſia particularis veꝝ etiam vniuerſis.ſ. collectio fidelium: ſeu ꝯſilium generale pōt errare ⁊ de hoc eſt tex. clarus in. d. c. a nobis. vbi dicit̉. ꝙ iudicium dei: veritati que nunqͣꝫ fallit nec fallit̉ ſꝑ innitit̉. Iudicium aūt eccl̓ie non nunꝙͣ opinionē ſequit̉: quam fallere ſepe ꝯtingit ⁊ falli. Et ſic ẜm Panor. iſte tex. dꝫ intelligi indiſtincte. qꝛ eadeꝫ rō eſt in eccl̓ia vniuerſali. Nam ⁊ ꝯcilium generale ꝑ qd̓ rep̄ſentat̉ eccl̓ia vniuerſalis: bene poſſet errare excōmunicando de facto p̄latum: qui non erat ex cōmunicandus ex cā latenti: qꝛ non pōt diuinare licet locum dei teneat in terris. vt in. c. vt nr̄m. vt ec. bene. Sicut errauit ꝯcilium ſuꝑ mr̄imoniū ꝯͣ hendum inter raptorem ⁊ raptam. Et dictū Hie ronimi. melius ſentientis. poſtea fuit p̄latum ſta tuto ꝯcilij vt ꝓbat̉. xxxvj. q. ij. in. c. tria. Iuncto. c. placuit. Et adde ad p̄dicta glo. in. c. vnico. de reli. ⁊ ve. ſan. li. vj. que ſingulariter dicit. ꝙ in canoni zatione ſanctoꝝ non eſt credendū eccleſiaꝫ errare. lꝫ accidere poſſit vt eſt tex. in. d. c. a nobis. hec glo. ¶ Querit̉ an frangēs fidem frangenti ſibi: peccet mortaliter. de quo hr̄. xxiij. q. j. c. noli. Rn̄. ẜm Pa nor. in. c. ꝑuenit. el. ij. de iureiu. ꝙ illa autoritas dꝫ intelligi: qn̄ due obligationes reſpectiuant̉ adin uicem. vt qꝛ ego ꝓmiſi tibi certum quid: qꝛ ꝓmiſi ſti mihi aliqͥd aliud. Et tunc ſi nō adimples ex ꝑ te tua. nec ego teneor ex ꝑte mea. Et ita dꝫ intelligi dicta auctoritas. Qn̄qꝫ v̓o obligationes nō reſpe ctiuant̉ adinuicem.i. non flectunt̉ ad idem factū: ſꝫ ad diuerſum. puta. ꝓmiſi tibi ſimplicit̓ dare cer tum libꝝ: ⁊ iuraui. Tu etiaꝫ poſtea ſimpliciter iu raſti aliquid ꝓ me facere. Certe: licet ego nō adim pleam ꝓmiſſionem meam: tu tn̄ non euitas ꝑ iuri um. ſi difers adimplere ꝓmiſſionē tuaꝫ. qꝛ tu non ꝓmiſiſti rōne ꝓmiſſionis mee ſꝫ ſimpl̓r. Et de ſpē ad ſpēm non admittit̉ ꝯpenſatio. vt notat̉ in. c. ij. de depo. Ilius. Nota ex dictis Panor. in c. innotuit. de elec. ⁊ in. c. tanta. qͥ fi. ſunt le. ꝙ qͥdaꝫ ſunt filij legitimi tm̄: vt ado ptiui vel arrogati. ⁊ dicunt̉ legitimi tm̄. qꝛ ẜm naͣꝫ n̄ ſunt filij. ſꝫ ẜm leges dūtaxat. ⁊ iſti ſi ſunt emāci pati a pr̄e legitimo. in nullo ſuccedūt ipſi pr̄i. ſꝫ ſi n̄ ſunt emancipati: ſuccedūt pr̄i legitimo vnacū legi timis ⁊ naturalibꝰ. Qe hoc vide sͣ. Adoptio. Qui daꝫ ſt̓ filij legitimi ⁊ naturales vt ſt̓ nati ex ltīmo niriº vero vel putatiuo. Et dicūt̉ naturales. qꝛ ẜꝫ naturā ſt̓ geniti. dicunt̉ legitimi: qꝛ ꝯiūctio ꝑentu eſt approbata a lege. Iſti ſuccedūt ꝑentibꝰ ab inte ſtato. Un̄ oībꝰ excluſis ipſi p̄ferunt. vt in aut̓. de here. que ab inte. def. Et ſunt quaſi domini viuen tibꝰ ꝑentibꝰ. Solum em̄ deeſt eis ad mīſtratio. vt inſti. de here. qua. ⁊ dif.§. ſꝫ ſui. Et ideo ex conſuē tudine a lege inducta filij comitum appellant̉ co mites. etiam in vita parentum. vt no. xxiiij. q. j. c. fi. iuncta glo. Quidam ſunt filij ſpirituales ⁊ legi timi. vt ſuſcepti ex baptiſmate. vel confirmatio ne. Et iſti in nullo ſuccedunt parentibꝰ ſpiritua

Filius libus. Quidam ſunt filij naturales tm̄. ⁊ generali ter omnes nati ex coytu poſſunt dici naturales. ſꝫ aliquis eſt coytus non approbatus a lege. ſeu qui a lege nomen non ſumit. vt cum conſanguinea vl̓ coniugata. vel adultera. vel ex meretrice. vel ex cō cubina. cum quis habebat plures. vel ex concubi na: quaꝫ non habuit ex indubitato affectu. Et hi per legem ciuilem vocantur ſpurij. Eſt ⁊ alius co itus: qui eſt cum vnica concubina retenta in do mo. Et iſti filij nati ex hoc coytu vocantur per le gem ciuilem naturales tm̄. vt patet per Bar. in. l. in concubinatu. ff. de concubi. vbi querit. Quid ſi aliquis habet vnam mulierem extra domum ſu am. vtrum iſta dicatur concubina: adeo ꝙ filij na ti ex ea dicantur nati ex concubina? Glo. ibi dicit. ꝙ non. quia requiritur habitatio ſimul. Iſtud eti am tenet Dy. dicens. ꝙ in concubinatu requirit̉ indubitatꝰ affectus ſicut in vxore: cuiꝰ affectus p̄ ſumptus inducit̉ ꝑ cohītationem. ¶ An autem iſti filij tam ſpurij ꝙͣ naturales ſuc cedant parentibus. Dic concludendo dicta glo. in. l. ſi qua illuſtris. C. ad orphi. ⁊ Bar. ibi ⁊ in. l. ſi gener. ff. de his qui. vt indi. ⁊ Panormitanus in dicto. c. tanta. ꝙ ſpurij qui habent patrem incer tum. vt nati vulgo: ex coytu meretricali qui coytꝰ non eſt damnabilis ẜm Cy. in dicta. l. ſi qua. qui non accuſantur ꝓpter vilitatem vite. Iſti ſucce dunt matri equaliter cum legitimis. vt inſtitu. de ſucc. cogna.§. vulgo. Fallit in matre illuſtri. vt in dicta. l. ſi qua. Patri v̓o in nullo ſuccedunt. etiam non extantibus liberis. vel coniuge. Si v̓o eſt ſpu rius natus ex coytu reprobato. tunc iſti tales non ſuccedūt. neqꝫ patri. neqꝫ matri. vt in Autentica. qui. mo. na. effi. ie.§. fi. Ille autem dicitur ex dam nato coytu ẜm Cy. in autenti. ex complexu. C. de ince. nup. qui poteſt accuſari. vt adulterij. ſtupri. ⁊ generaliter natus ex muliere: quaꝫ quis non po teſt habere in vxorem ratione conſanguinitatis. affinitatis. religionis. vel ordinis. vel alterius ma trimonij. ſeu cum quis habet plures vel etiaꝫ du as concubinas ſimul. Et hi omnes nec a patre. nec a matre ẜm leges alende ſunt. Natus v̓o ex meretrice alendus eſt a matre. talis enim coytus licet ſit damnabilis in foro conſcientie: non tamē in foro ciuili. Idem dicit Cy. de nato ex muliere q̄ ſeruit in caupona. ⁊ miniſtrat vina intemperan tie: ꝙ alēdus eſt a matre. vt. l. ſi ea que. ⁊. l. que ad ulterium. C. de adulterꝭ. Nati v̓o ex concubina rio coytu ſuccedunt matri cum legitimis. vt in di cta. l. ſi qua. etiam ſi ſit illuſtris. Et iſti ſuccedunt patri ab inteſtato in duabus vncijs totius here ditatis: dummodo non extent filij legitimi. vel cō iunx legitima. vt in Autentica. licet parens. C. de na. li. Et ẜm glo. in dicto. c. tanta. ⁊ in. c. niſi cum pridem. de renunc. hoc procedit etiam de iure ca nomico. licet Goff. fuerit in contraria opinione. ſꝫ Hoſtien̄. tenet primam opinionem quam etiam ſequit̉ Panor. quia in hereditatibꝰ ſtanduꝫ eſt iu ri ciuili. exquo ius canonicum non diſponit in cō trarium. I Si autem queras. quare eſt ꝙ ſpurij qui habēt patrem incertum non ſuccedunt patri ſed matri. Glo. in dicta. l. ſi qua. dicit ꝙ huiuſmodi ſpurij ſuccedunt matri ⁊ non patri: cum habeat incer tum. naꝫ ſi haberet certum. tunc ſuccederet in du abus vncijs: eo modo quo dictum eſt. nec huiuſ modi ſpurij ſuccedunt matri: ſi eſt illuſtris. ꝑ tex. in dicta. l. ſi qua. ibi. Illuſtribꝰ: nominari ſpurios. ſatis iniurioſum eſt. Et hoc eſt qd̓ dicit Bar. in. l. ex facto. ff. ad trebel. ꝙ in priuilegijs legitimatio nis ꝑ imperatorem ſibi conceſſis excepit filios ſpu rios illuſtrium ⁊ ſpectabilium ꝑſonarum. Et hoc quia in illis omnibus illa ſoboles plus abhorre retur. ¶ An autem predictis ſpurijs ex damnato cortu poſſit aliquid relinqui? Rn̄. Bart. in Autenti. ex complexū. C. de ince. nup. dicit. ꝙ licet de iure ci uili per illam autenticaꝫ huiuſmodi ſpurij ſint in digni omni ſubſtantia. adeo ꝙ nihil poteſt eis do nari. nec teſtamento relinqui ab eorum patre. im mo nec alendi ſunt. Sed de iure canonico ſecus. vt extra de eo qui duxit in ma. c. cum haberet. Et per hoc dicit ſe conſuluiſſe: ꝙ vſqꝫ ad ſufficientem quantitatem pro alimentis pater poteſt huic filio ſpurio relinquere. Et eodem modo filie ſue ſpurie ꝓ dote ſua. quia ſine aliqua dote non poteſt ali neqꝫ nubere. ¶ Quero an ꝑentes iſtis ſpurijs ſuccedant. Rn̄. Bar. in dict. l. ſi gener. dicit ꝙ eodem modo. quo iſti filij ſuccedunt parentibus. ita parentes ipſis filijs. ¶ Quero vtrum ſit aliquis modus per quem pa ter poſſit relinquere filio ſpurio? Reſpondeo. Bart. in dicta. l. ſi gener. dicit. ꝙ eſt vnus clarus. Nam de iure canonico talis filius debet alia pa tre. vnde erit modus ꝙ relinquatur ſibi tantum ꝙ ſufficiat ad alimenta. hoc modo: relinquo filio ſpurio in vita ſua fundum pro alimentis. ⁊ poſt mortem ſit ſuorum filiorum: quibus poteſt relin qui. vt. l. fi. C. de natura. li. Idem dico in dote. qꝛ dotis fauor eſt ſicut alimentorum. Et ita dicit de facto ſe conſuluiſſe. Et hoc. niſi excedat magnam quantitatem. Nam tunc forte preſumeret̉ fraus ꝑ. l. j. C. de natura. li. Aliuꝫ caſum habes. jͣ. Socie tas. q. xxij. vide etiam eundem Bart. in. l. ſi is qͦ ex bonis. de vul. ⁊ pu. ſub. vbi notat ex illa. l. mira bili. ꝙ licet naturalis. vel ſpurius ꝓhibeatur ſuc cedere patri. tamen non prohibetur fratri ſuo pu pillo ſuccedere etiam ex iudicio patris. Caſus eſt ẜm eum de naturali filio in dicta. l. ſi is. De ſpurio v̓o notat glo. in Autenti. qui. mo. na. effi. ſui. in fi. coll̓. vij. que notabiliter dicit. ꝙ ſi vulgariter ſub ſtituat: non poſſit. quia patri heres eſſe videtur. Si pupillariter pōt. quaſi pupilli ſit heres. vt in ſti. de pu. ſub.§. j. ¶ Quero quid debeat facere ẜm ꝯſcientiam ille. in cuius ꝯſcientia ꝯmiſſum eſt de reſtituendo ſpu rio. Rn̄. Bar. in. d. l. ſi gener. ꝙ ſalua rōne theolo goꝝ legaliter loquendo: dꝫ dare fiſco: ⁊ nō ſpurio: nec retinere ꝓ ſe.

Filius ¶ An auteꝫ ipſe ſpurius teneatur reſtituere illud qd̓ accepit a patre ꝯͣ aut̓. licet. C. de na. li. Intelli go de eo. quod accepit vltra ſufficientem quanti tatem alimentoꝝ. Dici pōt ꝑ p̄dicta ꝙ reſtituere tenetur. Nunquid autem tali ſpurio ab extraneo poſ ſit relinqui. vel dari aliquid quocunqꝫ titulo inter viuos. Glo. in autentico qui. mo. na. effi. ſui in fi. dicit ꝙ ſic: cum illa lege non ꝓhibeatur. Omnia enim licent que expreſſe ꝓhibita non ſunt. Et per hoc etiam dicit Paulus de caſtro. ꝙ ſi pater eſſet executor vltimarum voluntatum: poterit dare filio ſuo naturali id quod eſſet daturus alij pan peri. quia non dicitur dare de ſuo ſed de alieno. iqut t. Sinu EEt eadem ratione poteſt dici. Idem ſi eſſet filius ſpurius. ¶ Quero an filius legittimatus per ſequens ma trimonium ſit legitimus quo ad omnia? Rn̄. pa normitanus in ca. tanta. qui fi. ſunt leg. poſt glo. dicit ꝙ ſic. ac etiaꝫ vt ſuccedat in feudum ⁊ ius pa tronatus. Et ſic habes inferre ꝙ etiam in mate ria reſtringibili appellatione legitime nati. venit legitimatus per ſequens matrimonium. Fingit̉ piſ popitiuo enim legitime natus. prout etiam tenet Iaco. de bel. ⁊ Hoſtien̄. ⁊ communiter docto. Nec ob. c. ſulit iiuu dt nū pulll naturales. in libro feudorum in titulo. ſi de feudo ienudiſis puriplacardunt. In. ⁊cͣ. vbi dicitur ꝙ naturalis ⁊ legitimatus non ſuc cedit in feudis. ſed ille textus intelligitur de legiti mato per reſcriptum principis. quia cum illa legi timatio ſit ſtricti iuris: tanꝙͣ diſpoſitio contra ius eſt reſtringenda. vt in ca. ꝙ dilectio. de conſang. ⁊ affi. Sed matrimonium tanꝙͣ fauorabile pur gat omnia precedentia. Item ſi reſcriptum prin cipis poteſt ipſum habilitare ad feuduꝫ. ſi de hoc fecit ibi mentionem. vt notabiliter vult ibi glo. er go fortius matrimoniū ſequens. qd̓ trahit̉ retro ⁊ fingitur contractum ante natiuitatem filiorum Et ſic ſunt iſti habendi: ac ſi legitime deſcēdiſſent fauore matrimonij. pro hoc bonus tex. in. c. cum in cunctis. de elect. vbi dicitur ꝙ promouendus in epiſcopum: debet eſſe legitime natꝰ. ⁊ de legiti mo matrimonio. ⁊ tamen legitimatus per ſequēs matrimoniū. pōt eligi in ep̄m. vt notat glo. ⁊ cōit̓ doc. in. c. innotuit. de elec. Utrum malicia parentis noceat filio ⁊ econtra Rn̄. ꝙ non nocet quo ad deum. Sed nocet inter dum quo ad penam temporalem. lvj. diſt. nunqͣꝫ. Et vide Directoriam. lib. j. titu. lxxxv. vbi vult ꝙ in quatuor caſibus malicia parentum nocet filijs quo ad ſucceſſionem: etiam ſi filij ſunt legitimi. Primus eſt in crimine leſe maieſtatis ſpiritualis. vt crimine hereſis. extra de here. vergentis. Se cundus in crimine leſe maieſtatis temporalis. xpttiſ vbi filij non ſuccedunt. vj. q. j. ſi quis. C. ad. l. iul̓. maie. quiquis. Tercius quando pater non ẜuat fidelitatem domino a quo tenet feudum occiden do. vel mutilādo ⁊ hmōi. exͣ de penis in qͥbuſdaꝫ vbi hec notant Ber. ⁊ Hoſtien̄. Quartus ſi pr̄. inſecutus fuerit cardinalem. vel ꝑcuſſerit ⁊cͣ. filij non habebūt ex eiuſdem hereditate. exͣ de penis. Fo. CVIII. felicis libro. vj. ¶ Queritur. quidaꝫ habuit filium ex concubina ea dimiſſa duxit vxorem: ex qua ſuſcepit filios: vxore mortua contraxit cum concubina: ⁊ ita legi timatus eſt filius. d. c. tanta. Conſuetudo autem eſt in partibus illis ꝙ primogenitus ſuccedat pa tri. vel in toto vel in maiori parte. natus ex concu bina vult ſuccedere quaſi primogenitus natus ex vxore prima. econtra. quia licet iſte primogenitus ſit: non tamen primo legitimatus eſt. ſed qui eſt natus ex matrimonio primo. Queritur quis de beat ſuccedere? Et videtur ꝙ natus ex concubi na quia conſtat ꝙ primogenitus eſt. ⁊ ꝙ legitimꝰ eſt. Et ꝙ talis filius ſuccedat manifeſte ꝓbatur. C. de natura. li. auten. Item ſi quis. Item talis fi lius admittitur ad ſpiritualia. d. c. per venerabi lem. Et ſpiritualia maiora ſunt temporalibus. xcvj. diſt. duo. Item legitimatio iſta: de beneficio iuris ꝓuenit. ergo largiſſime eſt interpretanda. ex tra de dona. cum dilectus. Item cum aliquis ex teſtamento ſuccedit: ſufficit ꝙ ſit capax tempore teſtamenti ⁊ mortis. ⁊ tempore adite hereditatis Inſti. de here. qua. ⁊ dif.§. in extraneis. Dic ẜm Hoſtien̄. ⁊ Bar. brix. ꝙ qui primo fuit legitima tus.ſ. de primo matrimonio natus obtinebit. qꝛ non ſufficit ꝙ ſit primogenitus ad hoc vt patri ſuccedat: quoniam dum erat illegitimus ſi pater deceſſiſſet: non ei ſucceſſiſſet. d. c. tanta. Item non debet eſſe melioris conditionis: natus in fornica tione: qͣꝫ legittime natus. extra de fi. preſby. ad abo lendam. Hec Directoria. lib. j. titu. lxxxv. Nota Panormitanus in ca. licet. de voto. ꝙ licet in rebꝰ priuatis fiat diuiſio regulariter inter filios. tamen in dignitate primogenitus alijs prefertur. Et ſic alij ſine cauſa eoruꝫ priuabuntur etiam legitima: caſu quo pater non haberet niſi dignitatem ſecu larem. Et hoc fuit inductum ꝓpter bonum publi cum ne diminueretur dignitas. Eſſet etiam mul titudo principatuū: que eſt noxia Et ẜm beatum Ber. meliꝰ eſt alioꝝ filioꝝ diſꝑſio ꝙͣ hereditatis diuiſio inter nobiles. ¶ Quero. Poſito ꝙ ille: qui eſt primo natus ſuc cedat in regno: quid erit ſi duo inſimul nati ſunt ⁊ quis ſuccedet? Dices tu. Hoc eſt impoſſibile: ꝙ duo infantes ſimul vno impetu de vtero mr̄is procedant. vt eſt tex. in. l. Arethuſa. de ſta. ho. Di co ꝙ ſatis eſt poſſibile in caſu mulieris mortue p̄ gnantis: que habeat in vtero duos infantes vi uos: ſi ſcindatur. Dic ergo. ꝙ cum hic ſit magna vtilitas: vterqꝫ ſuccedet. vt. l. in rebꝰ. ff. de conſti. princi. Nam ſi ambo ſuccedent fiet tranſitus ad priſtinum ſtatum. Et ſic non videtur mutatio. Nam nō videtur mutatum: quod ad ſtatum ſu um priſtinum reuertitur. vt. l. attilicinꝰ. ff. de pac. do. Uel dicam ꝙ recurretur ad imperatorem. et expectabitur quicquid dixerit. vt. ff. de. ll. l. nam ad ea. vel ẜm alios ponentur ſortes. A ſimili que rit Bart. in. l. gallus. de lib. ⁊ poſtu. in. iiij. col̓. Pone ꝙ mulier per duos dies poſt mortem pri mi viri accepit ſcd̓m ⁊ peperit in nono mēſe. Ita

ꝙ partus poteſt eſſe primi viri: ac etiam ſecundi. Iaco. de bel. diſputauit hanc queſtionem ⁊ dixit ꝙ primo debet inſpici cui aſſimilat̉. Si non ap paret cui aſſimiletur. Inſpici tunc debet in cuius domo natus eſt. vt. l. ſi vicinis. C. d̓ nuptijs. Al̓s nullius filius dicetur. Sed Bar. dicit. ꝙ illud qd̓ dicit de aſſimilatione: non placet: quia de cogita tione mulieris tempore conceptionis contingit partum alteri aſſimilari. vt. l. queret aliquis. de v̓ bo. ſigni. ⁊ ibi notat̉. Putat ergo Bar. ꝙ prius in ſpicienda ſunt ſigna conceptōnis. vt quando mu lier pallet vel faſtidit cibos ⁊ ſimilia. Si iſta ſigna non apparent tūc ſtandum eſt conſuetudini mu lieris. In quanto tempore conſueuit parere. Sed ſi iſta non apparent. tunc eſſet ꝯmittendum me dicis. vel obſtetricibꝰ peritis in arte illa. vt. l. j. ff. d̓ ven. inſpi. Sed ſi iſtud non apparet: recurrendū eſt ad illud ꝙ frequentius accidit. Uide etiaꝫ ad predicta quod notat Bar. in auten. poſt fratres. C. de leg. here. ꝙ filij ſuccedunt in locum patris ſui tm̄. quando tractatur de ſucceſſione patrui vl̓ aui. vt in autenti. In ſucceſſione. C. de ſuis ⁊ legi. Si tractatur de ſucceſſiōe aliorum. ſecus vt in di. auten. poſt fratres. Et ex hoc poteſt dici ad qōem que fuit inter regem vngarie. ⁊ regem Robertū. Rex vngarie fuit filius Karoli martelli qui erat primogenitus. Rex Robertus erat ſequens ptꝰ eum. Querebat̉ vtrum regnum debebat̉ filio pri mogenito vel regi Roberto: qui nunc nitebat̉ pri mogenitus legitime. Et certe dicit Bar. ꝙ cū re gnum Apulie ſit feudum eccleſie romane non ha bet a iure ſucceſſionem. Sed ex conceſſione domi nica ideo cum nō tractet̉ de ſucceſſione aui vel pa trui. Ille nepos non aſſumit locum patris ſui. vt dict. Auten: poſt fratres. Merito debitum fuit re i Roberto. ¶ Querit̉. An filius legitimatus per reſcriptum principis ſuccedat cum alijs filijs etiam naturali bus. hec queſtio format̉ ꝑ legiſtas in. l. ex facto. ff. de vul̓. ⁊ pu. Puta quidaꝫ habens filios natura les tm̄: fecit eos ꝑ principem legitimari: tractu tē poris duxit vxorē: ex qua ſuſcepit filios legittimos Dubitat̉. nunqͥd filij legitimati debeant ꝑiter ſuc cedere cum filijs legittime genitis. Dubium facit: quia ceſſante cauſa priuilegij: ceſſat ipſum priuile gium. xvj. q. j. generaliter. Et hāc opinionē ſeqͥt̉. Oy. Contrarium tenet Ray. de for. quem ſequit̉ Bar. in di. l. ex facto. ꝑ regulaꝫ. Factum legitime. de re. iur̄. li. vj. quia exquo legitimatio fuit perfe cta non debet ex facto ſuꝑuenienti retractari. Id tenet Panormita. in. c. per venerabilem qui filij ſint legi. ¶ An aūt ingratitudo ſit ſufficiens cā reducendi legitimatū ad illegitimatōꝫ. Bal. tenet ꝙ aūt ſu mꝰ in reſcripto principis: legitimatōeꝫ inducente. aut ſumꝰ ī legitimitate ꝑ ſeq̄ns mr̄imoniū vt pͥmo caſu ſic. ſcd̓o nō. vt in. c. ſi filij nati. ſi de feu. fu. ꝯtº. in vſi. feu. Idem Lud. ro. in ſingularibꝰ ſuis. ¶ Quero an filius ſpurius dicat̉ de familia patrꝭ Rn̄. Bar. in. l. Item in ptāte. ff. de his qͥ ſunt ſui Filius vel ali. iur. dicit ꝙ filius naturalis tm̄: non eſt in ptāte patris: nec ſpuriꝰ. īmo nec dicit̉ filius: vt in auteū. qͥ. mo. na. effi. ſui.§. fi. Et hoc facit ad ſtatu tum: dicens. ꝙ ſi quis caperet aliquem de aliqua familia. vel de eoꝝ filijs ꝙ habeat mille. Captus fuit qͥdam baſthardus. Dico ꝙ capiens nō debet hr̄e p̄mium: qm̄ ſpurius nō dicit̉ filiꝰ. Et vide ad p̄dicta qd̓ notat idē Bar. in. l. ex facto.§. ex facto. ff. ad tre. vbi q̄rit. An nati poſt deportatōꝫ patris ſint in patria ptāte. ⁊ an vocent̉ legitimi. Et dicit ꝙ ꝑ deportatōeꝫ: pat̓ ꝑdit ea que ſunt iurꝭ ciuilis. vt. l. qͥdam. ff. de penis. ſꝫ patria ptās eſt de iureci uili. vt inſti. de pa. po. in pͥn. Et iſti nati ptꝰ depor tatōꝫ ſunt legitimi qꝛ mr̄imoniū durat vt. l. j. C. d̓ diuor. ⁊ ſic dic̄ Iac. de are. hēs caſum in qͦ filij na ſcunt̉ legitimi: ⁊ nō ſunt in ptāte patris. ¶ Quid in bannitis nr̄i tꝑis. Iac. de are. dicit no tabile v̓bum: ꝙ exbanniti ꝑdunt ꝓprie ea q̄ ſunt iurꝭ ciuilis ꝓprij illiꝰ ciuitatis vnde ſunt banniti. ⁊ hoc intellige dicit Bar. vbi sͣ. in illis exdannitis: qͥbꝰ ciuitas bellum indixit vt poſſint impune of fendi. vt. l. amiſſione. ff. de capi. di. iura gͦ ꝯmunia nō ꝑdunt. Bar. tn̄ in d. l. amiſſiōe. dicit ꝙ ad hoc vt talis exbannitꝰ ꝑdat ea q̄ ſunt ciuitatꝭ illiꝰ. duo reqͥrunt̉.ſ. ꝙ fuerit inobediēs ⁊ aufugerit ab illiꝰ imꝑio. cui ſubeſt. ⁊ ſic eſt exbānitꝰ. Item ꝙ in ho ſtium numero ſe ꝯferat. ⁊ iſta duo ponunt̉ in. d. l. amiſſione. Conferre aūt ſe in numero hoſtium in telligo vbicūqꝫ eſt talis exbannitꝰ: qͥ ꝑ formaꝫ ſtā tuti pōt impune offendi. Naꝫ cum ſtatutū ꝑmit tit eum offendi impune indicit ſibi bellum. Et hꝫ eum ꝓ hoſte. vt in. l. hoſtes. ff. de capti. Sꝫ ſi eſſet bannitꝰ: nō tn̄ haberet̉ vt hoſtis. nec poſſet offen di ex forma ſtatuti. tūc non dicerem eum ꝑdidiſſe ea q̄ ſunt ciuitatis ſue. Et ex p̄dictis ſequit̉ deciſio multaꝝ qōnum: de qͥbꝰ ꝯſueuit dubitari. An ex bannitꝰ poſſit facere teſtm̄. An poſſit inſtitui ⁊ an ſuccedat ab inteſtato ⁊ ſimilia. Nam ſi loqͥmur de exbannito qͥ non pōt offendi impune: non eſt du bium qꝛ nihil ꝑdit. Si de alio. Et tunc ſi quidem vellet facere teſtamentum: vel inſtituere in te ſtamento valido tm̄ ẜm ſtatutum illius ciuita tis ſue cuius iura perdidit: ⁊ non valeret. Sed ſi faceret de iure ꝯmuni valeret. qꝛ iura cōia nō ꝑdit Eodeꝫ mō: ſi hereditas ab inteſtato delata ſit ẜm formam illoꝝ ſtatutoꝝ non capit. Secus ſi de iur̄ ꝯmuni. An aūt exbannitus equiꝑet̉ deportato. Bar. in. d. l. amiſſione. dicit ꝙ in qͣdam qōne diſputa ta ꝑ eum piẜ. que incipit. Lucane ciuitatꝭ. Sic de terminauit. ꝙ ille qui eſt exbannitus imperij: eqͥ parat̉ deportato. ⁊ perdit ea que ſunt iurꝭ ciuilis vt in dicta. l. amiſſione. Sed ille qui eſt exbannitꝰ alicuius ciuitatis. vel regni non perdit ea q̄ ſunt iuris ciuilis: ciuium romanorum: ſed ea que ſunt ꝓpria illius ciuitatis: vel regni. Hec Bar. in dic. l. amiſſione. Et per hoc ꝙ iſti exbanniti alicuius ciuitatis nō ꝑdāt iura ꝯmunia. dicit Bar. in. d. l. ex facto. ꝙ filij nati poſt bannimentū faciunt defi cere ꝯditionem fideicōmiſſi.

¶ Quid autem in deportato. Bart. in dict.§. ex facto: dicit per illuꝫ.§. ꝙ filij concepti ante depor tationem faciunt deficere conditionem fideicom miſſi relicti: ſi deceſſerit ſiue liberis. Secus ſi poſt concepti fuerint. Hoc intellige: expectata morte naturali ipſius deportati. Addit etiam Bar. in. l. tutelas. ff. de capi. di. ꝙ licet exbannitus perdat iura ciuitatis ſue: qͣꝫtum ad ſuum ꝯmodum: non tamen hoc quo ad ſuum incōmodum: quin obli getur ex his que poſtea facit. ⁊ licet non poſſit con ueniri pro geſtis antea. Secus pro his que gerun tur poſtea. Uide etiam Bart. in. l. tutelas. p̄alle. vbi querit. Pone ſtatutum dicit. ꝙ nobilis de pa trimonio puniatur in plus ꝙͣ popularis delin quens. Querebatur. vtrum baſthardus diceret̉ nobilis de patrimonio. Quidam allegabant illa iura que dicunt ꝙ baſthardus nō dicitur de fami lia. vt. l. pronunciatio. de verbo. ſig. ⁊ inſti. de leg. g. ſuc.§. vulgo. Sed Bar. dicit ꝙ dicte leges ni hil faciunt. quia diſponunt per nomen iurꝭ. vt eſt agnatio ⁊ ſimilia. Sed ſtatutuꝫ predictum diſpo nit per noīa naturalia: que ita cadūt in baſthar dum: ſicut in legitimū. Nomina v̓o familie. ſunt nomina ciuilia. que non cadūt in baſthardum vt dicta. l. tutelas. et intelligitur nobilis de patrimo nio.i. de nobili patre natus: in quo non attendit̉ atria poteſtas. Sed quid ſi ſtatutum dicit. Omnes de tali do mo. An ꝯtineat̉ baſthardus. Et dicit aduertēdū. vtꝝ hec appellatio: de domo ſiue baſthardus ſit iurꝭ ciuilis: vel naturalis. Et ꝙͣtum ad ꝓpoſitum eſt iuris ciuilis. quia appellatio naturalis apud omnes eſt vniformis: vt pater ⁊ mater ⁊cͣ. Appel latio v̓o ciuilis eſt difformis ẜm diuerſitatem gen tium ciuitatum. vt in. l. omnes de iu. ⁊ iur̄. Sed hec appellatio de domo: aſſumitur diuerſimode. Nam quandoqꝫ domus aſſumitur ꝓ agnatione vt. l. cum vnus. ff. de ali. le. ⁊. ff. ad ſill̓. l. j. Quando qꝫ aſſumitur domus pro omnibus habitantibus in eadem domo. vt. C. ne. li. po. l. j. Item hoc vide mus hodie conſuetudine inductum in quibuſdā tum: vel inſtituere in te locis: ꝙ dicantur de eadem domo omnes qui por ido tm̄ ẜm tant eadem inſignia ſeu arma. Et qui volunt diui dere domum diuidūt inſignia: ſeu arma. eſt gͦ hec ꝑpellatio ciuilis. An auteꝫ hec appellatio cadat in baſthardum Rn̄. ẜm diuerſos modos intelligendi poteſt ca dere. ⁊ non. cadere. Aut enim accipis eandem do iunitis eqpiptt deportato. Bar. mum pro eadem agnatione. ⁊ in eum non cadit vt ſupra. Aut accipis eandem domum pro omni bus deſcendentibus ex eodem ſanguine. Et tunc in baſthardo caderet. Et de hoc videt̉ tex. in dic. qooditta que ſunt iu l. ꝓnunciatio. Aut accipis eandem domum pro ſcle Sͣddile qui eſt omnibus habitantibus. Et tunc ſit vel nō ſit ba ii ſthardus: nō attendit̉: ſꝫ ſolum habitatio. Aut ac cipis eandem domum ꝓ omnibꝰ qui portant ea dem inſignia. ⁊ ẜm hoc poſſet ꝯp̄hendi. vt notat̉ ꝑ p̄dictas leges. An autem nomine liberorum veniant natura les. Glo. in clemen. vnica de baptiſmo concludit ꝙ non. Pau. v̓o diſtinguit ꝙ aut a lege profertur Furtum Fo. CIX. verbum filij. Et tunc intelligitur de iuſta ſobole. Aut ab homine. Et intelliguntur naturales: niſi coniectura dignitatis ſit in contrarium. vt nota tur. C. de inſti. ⁊ ſubſti. generaliter. vbi apoſtilla. Iac. de are. dicit ꝙ aut filij naturales naſcunt̉ in facie matrimonij. Et comprehenduntur nomine filiorum. Aut non naſcuntur ſub velamine ma trimonij: hoc eſt ẜm formam. c. cum inhibitio. de clan. deſpon. Et tunc nō comprehendunt̉. Hec Car. in dict. clem̄. vnica. Addit etiam glo. in dict. clem̄. vnica. ꝙ appellatione liberorum comp̄hen duntur nepotes ex filijs ⁊ alij deſcendentes. ff. de verbo. ſig. liberorum. Secus ſi dixiſſet filij. Ap pellatio enim filioꝝ regulariter non comprehen dit nepotes. inſti. qͥ. da. tu. in te. poſ. Idem pau. ⁊ car. in. d. cle. vnica. Vrtum eſt cōtrecta tio rei aliene frauduloſa: inuito domi no lucrifaciendi gratia: ſiue ipſius rei: ſi ue etiam vſus poſſeſſioniſue. ff. e. l. j. Sūmiſte ta men addunt mobilis ⁊ corporalis. Contrectatio ponit̉ in dicta diffinitione: quia ſine ea non eſt fur tum etiam ſi interueniat voluntas vel verbum. Rei aliene dicit̉: quia in re ꝓpria non ꝯmittit̉ fur tum. Intellige niſi alius habeat in re aliquod ius Puta. ille cui erat res pignorata vel cōmodata. Mobilis ⁊ corporalis dicit̉. qꝛ in rebꝰ immobilibꝰ vt in agro vel in incorꝑalibꝰ. vt ſunt actōes ⁊ ẜui tutes: non ꝯmittit̉ furtum: eo ꝙ talia non pn̄t ꝯͣ ctari. Frauduloſa. dicit̉: quia ſi aliquis credebat rem eſſe ſuam que nō erat. vel ſi erat ſua: credebat ꝙ etiam ab eo qui habebat ius ibi: poſſet accipe re: non ꝯmittit̉ furtum: licet al̓s teneacur. Inuitō domino. dicitur: quia ſi credebat dominum per miſſurum: ⁊ ſuberat iuſta cauſa credendi: non te netur. Secus ſi non ſuberat. ff. e. ſi is qui rem. In dubio tamen preſumitur dominus inuitus. l. qui vas.§. vetare. ff. eo. Et dicitur dominus inuitus etiam ſi videat rem auferre: qͣꝫuis non contradi cat. ff. e. l. penul. Et ibi videtur colligi hoc eſſe ve rum. quando ratione timoris. vel verecundie nō contradixit. Al̓s non contradicendo cum potue rit: videtur conſentire. lxxxiij. diſt. error. Si auteꝫ putauit facere inuito domino. ⁊ tamen dominus vult. Furtum quidem facit qͣꝫtum ad intentionē. ſed non tenetur ad reſtitutionem. nec dominus poteſt petere: obſtante ſua voluntate. ff. eod̓. inter omnes.§ penul. Uide tamen Bar. in. l. Item q̄ rit̉. ff. loca. vbi dicit. ꝙ ſi ſcholaris retinet ratioci num poſt tp̄us ꝯductōis vr̄ recōduxiſſe: ſi ille rō cinꝰ erat ꝯſuetus dari ad vecturam. Sꝫ ſi accepiſ ſet vnum pulcꝝ parafrenum quem dn̄s non de diſſet niſi ꝓ modicis diebꝰ: tunc faceret furtum. niſi crederet dn̄m ꝑmiſſuꝝ. d. l. inter. Lucrifacien di gr̄a dicit̉. qꝛ ſi aliquis alienam ancillam rapue rit. non cā lucri ſꝫ libidinis: non ꝯmittit̉ furtum. ff. eo. verum. la. ij. Ipſius rei vſus poſſeſſioniſue. qꝛ non ſolum ꝯmittit furtū. qͥ rei dn̄ium vult ſibi lucrari. ſꝫ etiā qͥ vult in re ipſa lucrari vſum ⁊ poſ ſeſſionem. l. di. qͥ ſaccum.

Furtum ¶ Due ſunt ſpēs furti. Aliud manifeſtum: cum quo dep̄hendit̉ fur. prius qͣꝫ veniat ad locum de ſtinatum. Aliud non manifeſtum. cum quo non deprehendit̉. ff. e. l. ij. ⁊. iij. Item nota. ꝙ quedam remanent in nomine generali. Quedam in ſpāli. veluti ſacrilegium: qd̓ eſt furtum rei ſacre ſeu non ſacre. ſed de loco ſacro. Peculatus: qd̓ eſt furtum de republica. xxiij. q. iiij. quid ergo. Abigeatus qd̓ eſt furtum. qn̄ qͥs diſꝑgit gregem ⁊ inde furat̉. ff. de abi. l. j. Plagium: qd̓ dicit̉ furtum hominis.ſ. qn̄ quis ſcienter libeꝝ hoīem vendit vel emit. vel donat. ff. de pla. l. j. ⁊. iiij. Quomodo auteꝫ cognoſcet̉ plagiarius a fure? Rn̄. Bar. in. l. nō ſtatim. ff. ad. l. fa. de pia. de mē te Azo. dicit ꝙ aut habet animum celandi domi no. Et tunc dicit̉ plagiarius. Aut non habet ani mum celandi domino: ſꝫ tm̄ ſibi vult habere. Et tunc non eſt plagiarius: ſed fur. vt dicta. l. nō ſta tim. Et hec opinio ꝯmuniter tenet̉. Notat etiam idem Bar. ꝑ. l. ſi libeꝝ. e. ti. ꝙ emptor ⁊ venditor liberi hominis tenet̉ illa. l. fauia. Idem qui ſciens libeꝝ hominem donauerit vel in dotem dederit. Idem ſi permutauerit. d. l. iiij. Et per hoc querit Bar. ibi. Quid de cardinalibꝰ. vel magnis domi nis qui vnum nānum. vnum cantoreꝫ. vnum ẜ uitorem ſibinuiceꝫ donant. An incidant in hanc l. Dicit ꝙ non. quia nō donant eos vt illos ſua li bertate priuent: ſꝫ donant: vt ita ſint liberi. ⁊ libe re ſtent apud alium: ſicut ſtabant libere apud do nantem. Et ſic illo volente. Et ſic cum non faciāt dolo non tenet̉. d. l. Similiter qui libeꝝ hominem celat ⁊ ſubtrahit: dicit̉ plagiarius. Et dicit ꝙ tem pore quo erat in ſtudio. fuerunt aliqui condem nati lege fauia. ex eo ꝙ vnum iuuenem ſubtraxe Qua autem pena puniāt̉ p. d. l. fauiam. Dic ſi eſt nobilis: ꝯdemnat̉ in metallū. ſi ignobilis gla dio. Si ẜuus vel libertus beſtijs ſubijcitur. vt. C. eo. I. fi. ¶ Quid ſiquis ꝓpter neceſſitatem famis. aut nu ditatis furatus fuerit cibaria. veſtem vel pecus. Rn̄. Dire. li. iij. ꝙ non tenet̉ dum tamē fuerit ni mia neceſſitas nuditatis. vel famis. nec peniten tia imponit̉. de conſe. di. v. diſcipulos. nec furtuꝫ ꝯmittit̉. quia furtum non cōmittit̉ ſine dolo. qui hic eſſe non poteſt. quia in tanto periculo reduci debet ad ius naturale qd̓ vult omnia eſſe commu nia. Inſti. de iu. na. gen. ⁊ci. Et debet credere do minum ꝑmiſſurum. qͣꝫuis non permittat. Sed ſi eſſet modica neceſſicas non excuſatur ſed tenetur reddere. vel tribus ebdomadis ieiunare. extra eo. ſi quis. Pone. qͥs furatus fuit in extrema neceſſitate. poſtea deuenit ad pinguiorem fortunam. An te neat̉ ad reſtitutōem. Rn̄. Dire. ꝙ non. maxime ſi talis res ſit ꝯſumpta. ꝑ no. in. c. ſuggeſtū. de deci. vbi habet̉: ꝙ vbi res habet perfectionem ſuam. nec ꝯtinet actum ſucceſſiuum: non reuocat̉: licet poſtea ceſſet cā talis rei. Sic in ꝓpoſito:r licet in iſto ceſſet cā: tamē quia ſemel huic de iure naturali ac qͥſitum eſt ius ꝑfectum in re capta. lꝫ ceſſet cā. pu ta. extrema neceſſitas non ꝓpter hoc obligat̉ ad re ſtitutōꝫ. Hoc idē tenet Sco. in. iiij. Et videt̉ cōis opinio. licet panor. ꝯͣ. Sed quare non excuſat̉ eodē mō mulier a for nicatione ꝓpt̓ famis neceſſitatē. ſicut a furto. Rn̄. Direc. vbi sͣ. ꝙ ꝓpter neceſſitatem res factaeſt cō munis. Et quia ius naturale ſubuenit. ⁊ excuſat ratio naturalis. Sed foruicationi ius diuinum ꝯͣ dicit ⁊ accuſat turpitudo. ⁊ error ꝓueniens ex pec cato. īmo potius debet omnia mala pati: ꝙͣ pecca to ꝯſentire. Item querit̉: quare excuſat̉ qͥs ab homicidio ꝓpter neceſſitatem ſue defenſionis. vt in cle. ſi furi oſus. de homici. Et non excuſat̉ mulier a fornica tōe. Rn̄. Dire: vbi sͣ. ꝙ is qͥ aliuꝫ aggredit̉ aīo oc cidēdi niſi occidat̉: ipſe qd̓ammo ſe occidit. ſꝫ mu lier improba nō defendit ſe ſꝫ impugnat. vtꝫ exͣ de eo qͥ co. vxo. c. iordane. iō cum mulier peccet volū tarie non excuſat̉. Quid ſi qͥs rem vſurario vel auaro furat̉. vt in de el̓ ynam faciat. Rn̄. ẜm Ray. talis furtum vel rapinam ꝯmittit. qꝛ nō ſunt facienda mala vt ve niant bona. In caſū tn̄ in quo periculum īmine ret ꝑſone. nec poſſet aliter ſubueniri: poſſet etiam aliqͥs ẜm Tho. occulte rem alienaꝫ acciꝑe vt ſub ueniat ꝓximo ſic indigenti. ¶ Quid ſiquis furet̉ vt reſtituat dn̄o: ⁊ hoc faciat Rn̄. ẜm Hoſti. talis videt̉ excuſatus. ar. ff. depo. bona fides. Nam etiam vtiliter gerit negocium furis. ergo cogitur ratum habere. ff. de neg. geſt. zan vltro. Qui rem alienaꝫ inuenit: niſi publice denūciet rē inuentaꝫ: vt ille cuiꝰ eſt inueniat eaꝫ furtū ꝯmit tat. ff. d̓ fur. l. falſus.§. qͥ alienū. niſi acceꝑit eo aīo vt dn̄o reſtituat. Quid d̓ theſauro inuēto. Rn̄. ſi qͥs inuenit the ſauꝝ in loco ꝓprio. ſtatim fit inuentoris. Si v̓o in alieno: caſu fortuito inuenit: dimidiꝰ eſt inuentorꝭ ⁊ dimidiꝰ dn̄i loci. Si v̓o ſtudioſe queſiuit ⁊ inue nit eum in loco alterius totus erit dn̄i loci. Si aūt ī ſacro vel religioſo loco: caſu fortuito īuenerit the ſauꝝ totus erit inuentoris. Sꝫ ſi in loco publico fiſci. vel ciuitatis inuenit. dimidius eius erit. ⁊ di midius fiſci. vel ciuitatis. Inſti de re. di.§. theſau ros. hec notat Io. xiiij. di. q. v. ſi qͥd inueniſti. Querit̉ an in volucribꝰ ⁊ animalibꝰ. ac piſcibꝰ committatur furtum. Rn̄. Directo. vbi sͣ. ꝙ vo lucres ⁊ piſces ⁊ hmōi quia in nullius bonis ſunt ⁊ que vadunt quo volunt. ideo naturali ratione capienti conceduntur. Nec diſtinguitur vtruꝫ predicta quis capiat in ſuo fundo vel alieno li cetis qui alienum fundum ingreditur. venan di aūt aucupandi gratia: poſſet a domino fundi ꝓhiberi ne ingrediat̉. ⁊ eſt capientis. ꝙͣdiu ſua cu ſtodia cohercet: ſꝫ in libertatem reddit̉. qn̄ oculos effugit capientis. dicta inſti.§. fere. Sed quid ſi beſtia fera ſit ita vulnerata vt capi poſſit. Rn̄. qui ſupra ſtatim eſſe intelligit̉ vulne rantis. dum tamen eam perſequatur. qui ſi deſie rit perſequi: deſinit illius eſſe. ⁊ rurſus fit occu pantis.

Furtum ¶ Apumvo et pationum et columbarum natu ra fera eſt: licet ex conſuetudine aduolare et reuo lare ſoleant. Et ideo tm̄ reputantur ſub dominio alicuius: qͣꝫdiu ſunt in loco eius. Uerū ſi quis au cupet examen apum in arboribus cuiuſcunqꝫ et etiam fauum. furtum non committit: licet domi nus arboris poſſit ingredienteꝫ prohibere: niſi ex amen fuerit in ſuo alueo recolectum: vel ipſum ꝑ ſequatur. ſicut de pauonibus ⁊ columbis dicta in ſti.§. apum. ¶ Quid de ceruis: cuniculis et alijs feris: que ha bent de conſuetudine ire et redire ad certum locū Reſpondit qui ſupra. ꝙ talis regula approbata ē vt eius vſqꝫ adeo eſſe intelligantur qͣꝫdiu habeant animum reuertendi et non vltra. Et animum re uertendi videntur deſinere habere: cum reuerten di conſuetudinem deſeruerint: dicta inſtitu.§. cer nos. Si autem ſunt incluſa in pratis: vel in alijs locis: furtum committeretur. Et idem de piſcibꝰ. xnūi mn Aupio arg. dicto.§. apum. Fere autem priuate: ſeu man ſuete: vt galline. anſeres. et huiuſmodi. q̄ etiaꝫ ali quo caſu turbate euolauerint: ⁊ a conſpectu domi ni ſui effugerint. quocunqꝫ loco ſunt domini ſui eſ ſe intelligunt̉. et qui animo lucrandi retinet: furtū lauꝫatape ntſi ꝯmittit. d. inſti.§. gallinaꝝ. ¶ Quid de lignis: que vis fluminis impulſit in agros aliquorum. An rapiens ea committat fur tum? Reſpon. Fede. conſilio. cvij. dicit ꝙ vulga re eſt laicorum: lucrifacere ligna et alias res quas fluminis impetus impulit in agros eoruꝫ. Quod ſibi non videtur verum: niſi habeantur pro dere uſi publice denūcie licto: nec fiunt occupantium. immo furtum com mittit qui talia occupat. ff. de acquirē. re. do. l. qua ratione.§. fi. nec ius preſumit ꝙ habeantur ꝓ de relictis: niſi per qualitatem rei et actus. vel aliter iqͥs inuenitihbꝰ de voluntate domini appareat. cum nemo preſu matur iactare ſuum. Et communis conſuetudo: ꝙ occupans lucrifaciat videtur expreſſe reproba ta per legem. ff. ad. l. ro. de iact. l. de precario. et ibi notat̉ in gloſa. Et licet ibi loquatur de rebus iactꝭ cauſa nauis alleuiande: tamen idem videt̉ in iſtis flumine ablatis: cum parum differant ab illis ia ctis: cum non interueniat factū hominis: ſicut in illis iactis. ¶ Sed quid habet dominus fundi facere infra quem appullerūt tales illate res. Et ſatis videtur ꝙ ſufficiat denunciare domino: ꝙ tollat vel ꝓ de relicto habeat. Et caſu quo dominus vel alius ꝓ eo non apparet: videtur ſufficere libellum publi ce proponere. Et ſi infra tempus ſtatutum a iudi re: non fuerint alleuate: tunc pleno iure accipiat. Et ſi non vult conſeruare: et ſuum fundum impe ditum vult euacuare: poteſt proijcere. Crederem tamen ꝙ ſi dominus taceat: nec per ſe. nec per ali um vadat perquirendo: ꝙ videatur eam pro de relicto habere. et occupanti concedatur. ⁊ videtur textus. ff. ad. l. ro. de iact. l. qui leuande. in princi pio. videtuer enim illa. l. ſtatim ſibi neceſſitatē im ponere perquirendi res amiſſas. Al̓s ſi taceat: pri ma p̄ſumptio q̄ erat ꝙ nō dimiſerit derelinquen do tollitur per vltimaꝫ ſcilicet negligentie non ꝑFo. CX. quirendo. Hec Federi. Uide etiam Panor. in. c. cum dilecti. de accu. vbi dicit. An quis debeat pre ſumere ꝙ proijciens habeat rem pro derelicta: vel ne: recurrendum eſt ad cōiecturas. Si enim quis proijcit librum apertum in mari: preſumēdum eſt ꝙͣ animo derelinquendi. Secus ſi clauſum ⁊ pan nis inuolutum. ⁊ ſic de ſimilibus. Addit etiā vnū ſingulare de mente Barto. in. l. falſus. ff. de fur. ꝙ ſi quis inuenit rem alterius. ⁊ non reperiat domi num. ſi putauit eam rem eſſe ꝓ derelicta. licet nō eſ ſet. poteſt eam vſucapere. ff. pro derelicto per totū. Si autem hoc non putauerit. Si tunc nō reperit dominum: facta proclamatione debet eam dare auperibus. ¶ Utrum in re parua committatur furtum. ſicut magna? Rn̄. ſic. quia in furto non quod ablatum eſt. ſed mens furātis attendit̉. xiiij. q. vj. c. vltimo. Et hoc intelligendum. quando voluntas eſt talis ꝙ etiam maiora ſubtraheret. vl̓ qn̄ ex ablatiōe par ue rei dn̄s intelligit̉ grauari. ¶ Quicūqꝫ vtit̉ re apud eum depoſita: vel re ei cō modata: ad alium vſum vel vtit̉ pignore cōmittit furtum. ¶ Quid ſi mulier fecit furtum: ſiue ante matrimo nium ſiue poſt. et vir participauit. aut ee xt. et vxor participauit. Nunquid liceat vxori de rebus cōmunibus ſatiſfacere? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. vbi eſt de cō ſuetudine regionis: ꝙ vir ⁊ vxor cōmunicant ſibi credita et debita ex contractu vel maleficio. et res furtiua adhuc exiſtit in poteſtate eorum. vxor po teſt illam reſtituere. etiam contradicente marito. Idem forte eſſet dicendum: ſi inter eos nō eſſet ta lis cōmunio. Nam quicunqꝫ habet rem furtiuaꝫ debet illam dn̄o reſtituere. C. e. l. in ciuilem. Si au tem conſumpta eſt. poteſt vxor ſi ¶ ſſe vir nō con tradicit negocia mariti gerendo. ⁊ ie liberando. ex timationem reſtituere de cōmunibus bonis. Pro hibente autem marito. non credo ꝙ debeat facere huiuſmodi reſtitutionem. cum nō habeat admini ſtrationem rerum. ſed maritus. Si tamen reſtitue ret de bonis cōmunibus bona fide. non credo ꝙ eſſet ei iniungenda pnīa. quaſi ꝓ mortali: ſi hoc fa cit latenter: ⁊ ſine aliorū ſcandalo. ¶ Contra quem dat̉ actio furti? Rn̄. ẜm Hoſti. contra furem: etiam ſi impubes ſit: dummodo ſit doli capax. ff. e. l. impuberem. Pater etiam agit cō tra filium ſuuꝫ. ſi peculium caſtrēſe habeat. aīs nō eſſet iudicium inter eos. ff. eo. l. ne cum filio. Eodē modo aget filius. ſi pater ei aliquid ſurripiatꝭ de pe culio caſtrenſi. Item vir contra vxorem. vel econ tra nō agit furti. matrimonio conſtante. ſed datur actio in factum. Sed qui ei opem tulerit. furti te netur. ff. eo. ſi quis vxori. Item datur actio furti cō tra eum. qui dedit opem. vel conſilium ei qui fur tim fecit. ff. eo. ſi is qui. ¶ Que eſt pena furti? Rn̄det̉. ꝙ quando agitur criminaliter. ſcꝫ ad penam corporalem. licet ẜm iu ra fur nō ſit ſuſpendendus. vel demembrandus. ſed aliter puniendus: puta fuſtigandus. vel exulā dus. tamen hodie in multis locis etiaꝫ ſimplex fur ſuſpenditur de cōſuetudine. quam facit rationabi

Gloria pana lem neceſſitas pacis ꝯmunis. ⁊ frequens incorri gibilitas. Si auteꝫ agatur ciuiliter: pena furꝭ ma nifeſti ē quadruplum. Nō manifeſti eſt duplum vt inſti. de ob. que ex deli. na.§. pena. ⁊ ibi patet ꝙ illud duplum: ſeu quadruplum exigitur vltra reꝫ ſublatam. Et hec pena poteſt peti etiam poſt an num. Et ſi aliquis egit criminaliter: poteſt iterum agere ciuiliter et econuerſo. C. quando ci. act. pre. cri. l. vnica. ¶ Querit̉ aliquis ꝯmiſit hic furtum: ⁊ cum ip̄a re furtiua tranſtulit ſe poſtea ad alienū territorium. Nunqͥd poſſit puniri ꝑ illum iudicem: vbi repe ritur cū re furtiua? Rn̄. Panor. in. c. j. de rap. dic̄. ꝙ vſqꝫ ad tp̄s Bar. Cōmunis opinio erat. ꝙ nō: qꝛ ex aſſidua ꝯtractatōne: nō oritur noua actio fur ti. Sed Bar. in. l. ſi dominiū. ff. de fur. tenet ꝯtra riū. Sicut em̄ ex interuentu noue ꝑſone oritur no ua actio furti. vt in. d. l. ſi dominiū. Ita ex ꝯtracta tione noua: facta in nouo territorio. Et ꝑ illaꝫ opi nionem Bar. plurimi homines ſunt ſuſpēſi. Sꝫ moderniores adhuc dicunt: ꝙ de ſtricto iure: illa opinio Bar. non ꝓcedit Franc. tamē de are. illam opinione fuit ſecutus. Sꝫ non Accur. hec panor. vbi ſupra vide etiā eundem panor. in. c. j. de peīs. vbi dicit de mente Bar in. l. ſi cui. in fi. ff. de accu. ꝙ ſi quis ꝯmiſit plura delicta in vno loco. ⁊ in hoc territorio aliud: vel illud reiterauit nō poteſt h̓ pu niri ꝓ delictis alibi ꝯmiſſis: vbi alia ratōne h̓ ſor tiatur forum. Sed pena bene poteſt aggrauari ex delictis alibi ꝯmiſſis. Exemplū in fure qui ꝯmiſit diuerſa et varia furta in vno territorio. nūc in alio territorio ꝯmittit vnū furtum: tūc qꝛ habito reſpe ctu ad alia poteſt dici famoſus latro: poterit ſuſpe di vbi commiſit tm̄ vnum furtum tanꝙͣ famoſus latro. l. capitalium.§. famoſos. ff. de pe. licet dire cte non poſſit ibi puniri pro delictis alibi commiſ ſis. Nota ẜm directoriam li. ij. ti. xlij. ꝙ ad vſuca pionem quatuor requiruntur. Primo. ꝙ res non ſit vicioſa: nec furtiua et huiuſmodi: nec liber ho mo: nec res ſacra vel religioſa poſſunt vſucapi: nec decima: nec preſcribi. Item nec ſeruus fugitiuus. vt inſti. de vſuca.§. ſed aliquando. et ſe. Item nec via publica: nec aqueductus. ff. de vſucapio. l. vſu capionem. C. de aqueduc. l. diligenter. lib̓. ij. ff. de via pub. l. viam publicam. Secundo requiritur. ꝙ ille qui vſucapit habeat bonam fidem. id eſt ꝙͣ credat venditorem eſſe dominum: vel habere ius diſtrahendi. ff. de verbo. ſigni. l. bonefidei. Nota tamen ꝙ ignorantia iuris non excuſat: vt quis ſit bonefidei. ff. de vſucapi. l. nunꝙͣ. Et requiritur fi des bona et continua in principio. medio et fine. Al̓s quicquid dicant docto. vſucapio non proce dit: vt preſcriptio. Tercio requiritur. ꝙ res trada tur: vel quaſi. quia poſſeſſio nō acquiritur ſine tra ditione vel quaſi. C. de pac. l. traditionibꝰ. Quar to requiritur iuſtus titulus verus: non putatiuꝰ. nec falſo. C. de vſucap. pro herede. l. finali. Et no ta ꝙ in vſucapione requiritur tempus trium an norum. Que quidē fuit introducta pro bono pu blico: ne dominia rerum ſint incerta. ff. de vſuca pio. lege prima. Et omnia que poſſunt preſcribi: poſſunt ⁊ vſucapi. niſi quia in rebus mobilibus ē vſucapio. Preſcriptio in immobilibꝰ. Preſcriptio aūt retinet nomen ſuum generale. vſucapio auteꝫ tranſit in nomen ſpāle: qd̓ vocatur vſucapio. Sil̓e habes sͣ. Adoptio. ¶ Quid ſi quis furet̉ chriſtianos detentos a paga nis: vt eos liberet? Rn̄. ẜm Ray. ⁊ Hoſti. ſi eſt tē pus guerre: in nullo tenet̉. xxiij. q. ij. dn̄s. Si v̓o eſt tp̄s treuge. tenet̉ ipſi pagano reſtituere. non homi nem ꝓpter periculum anime. ſed extimationē. Si militer tenet̉ de alijs ablatis: vt. xxiij. q. j. noli. Ta men hoc caſu dicit Ray. ipſum furātem nullo mo do peccaſſe ꝙͣtum ad hominem. quem furatus eſt ſi rectam habuit intentionem: dummodo al̓s ſatiſ faciat. Quidam tn̄ dicūt. ꝙ etiam ad nullam ſatiſ factionem tenet̉. qn̄ paganus chriſtianum iniuſte detinebat. quod eſt regulare: vt in Rubrica. C. ne xp̄i. man. hr̄. vel pa. vel iu. ha. vl̓ poſ. ⁊ in. l. vna ibi poſita. Si tamen pagani compellerent eum ad cir cūciſionem: vel ydolatriā: vel aliquod mortale pec catum. tunc ille penitus liber factus eſt. ⁊ ſic furās eum non peccat. Nunquid chriſtiano qui detinetur a ſaracenor liceat furari ei? Rn̄. ẜm Hoſtiē. Si iſte xp̄ianus. dum eſſet treuga. frangeret eam: ⁊ ſic erat in culpa et fuit captus: nec ei imminet periculum neceſſita tis. non licet furari. ſed tenetur ad reſtitutionem. Nam talis iuſte detinebatur. Si auteꝫ iniuſte de tinebatur. vt quia tēpore belli captus eſt. vl̓ immi neat neceſſitas. nō tenet̉ ad reſtitutionem. Coria vVana. Vtrum appeti tus inanis glorie: ſit peccatum mortaleˡ 8 Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxxxij. pōt eē mortale dupliciter. Primo ratiōe materie. cū quis gloriat̉ de aliquo falſo. quod contrariat̉ diuine re uerentie: vel cum quis bonum temporale. de quo gloriatur prefert deo. Seu cum quis prefert teſti monium hominum teſtimonio dei. videlicet cum quis verecundatur confiteri. ſeu ſequi quod deus ꝑ ſacram ſcripturam docet. ꝓpter contrariam ho minum opinionem. contra quos dicitur. Qui me erubuerit ⁊cͣ. Secundo modo ex parte ipſius glo riantis. qui intentionem ſuam refert ad gloriam. tanqͣꝫ ad vltimū finem. ad quē ordinat etiā virtu tis oꝑa. Et ꝓ quo non p̄termittit etiam que ſunt contra deum. His ergo modis eſt mortale. Aliter non. Ratla. Nunquid gratia ꝑ ſum ¶ S I mum pontificem facta. expiret per eius mortem etiaꝫ re integra? Dic. ꝙ aut gra tia eſt facta ⁊ perfecte conceſſa per romanum pon tificem. Et tunc non expirat per eius mortem. licet executio dicte gratie nondum fuerit complete fa cta. Aut gratia nondum eſt facta. ſed facienda. Et tunc expirat ꝑ eius mortem. Et de primo membro caſus eſt ſingularis. in. c. ſi ſuꝑ. de offi. dele. lib̓. vj. De ſecundo eſt tex. clarus. in. c. ſi cui. de p̄ben. lib̓. vj. Et ibi de hoc eſt glo. ſingularis: que cōcordat ū dictos duos tex. qui vident cōtrarij.

¶ Gula Quid de illo qui ꝓpter numerum filiorum da ta ſibi fuit īmunitas licet poſtea aliqui de numero illo perierint. Nunqͥd durabit īmunitas. ℟. Io. an. in regula decet. de re. iu. in. vj. in mercu. dic̄ ꝙ ꝑ multos doc. ſolēnes in facto fuit ꝯſultū. ꝙ duret talis īmunitas. ¶ Gratia nō reuocat̉: quando ius eſt alteri que ſitum. et ſic intelligitur regula. Mutare. de re. iu. Vla. Utrū ſit pctm̄ mortale? Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxlviij. ꝙ ſi delectatōni gule inhereat hō tanqͣꝫ fini: ꝓpter quem deū ꝯtemnit paratꝰ cō tra precepta dei agere: vt delectatōnes hmōi aſſe quatur. ſic eſt pctm̄ mortale. Si v̓o in gula ſit inor dinatio ẜm ea q̄ ſunt ad fineꝫ: vtpote. qꝛ nimis cō cupiſcit delectatōes ciboꝝ: ſꝫ ꝓpter hoc nō faceret aliqͥd ꝯtra legem dei: ſic eſt veniale. Que ſunt gule? Rn̄. Greg. ij. li. moraliū ponit quinqꝫ ſpecies que notant̉ in hoc ver. Proꝑe. lau te. nimis. ardenter. ſtudioſe. de conſe. di. v. Quin qꝫ modis. Quid eſt hereditas. Ereditas. Bar. in ℟ica. de ac qui. her̄. dicit ꝙ hereditas nihil aliud ē. qꝫ ſucceſſio in vniuerſum ius: qd̓ defun ctus habuit. vt. l. nihil. de ver. ſig. Et iſto mō ſum pta eſt de iure ciuili romanoꝝ tm̄. diſ. j.§. ius qui rituꝫ. ⁊ nulliꝰ alteriꝰ gentis. Et hoc apparet: qꝛ de portati qui nō ſunt capaces eoꝝ: q̄ ſunt iuris ciui yia vana. lis: nō ſunt capaces hereditatꝭ. vt. l. j. C. de hr̄. in ſti. Et ex hoc infert̉. ꝙ in foro ꝯſcīe heres nō tenet̉ ad debita vltra vires hereditatis: qꝛ in foro cōſcīe Tho ſcd̓a ſ nō ſumit̉ hereditas iſto mō quo ſumit̉ de iure ci uili. Et ideo n̄ tenet̉ niſi qͣtenꝰ patiunt̉ facultates hereditatis. Et ẜm Bar. in. l. gerit. de acqui. her̄. poſt glo. ibi ſingularē dicit. ꝙ ad adeundā heredi tatem ſufficit animꝰ qͣlitercunqꝫ declaratus quod cunqꝫ ſit illud: ſiue factū. ſiue nō factū: ſiue dictum ſiue ſcriptū. Et diuidit̉ iſta hereditas in. xij. ꝑtes. que appellant̉. xij. vncie. Et habent iſta nomina. Sextaus. id eſt ſexta pars hereditatis.ſ. due vncie Quadrans. id eſt quarta pars.ſ. tres vncie. Tri ens. id eſt tercia pars.ſ. quatuor vncie. Quincuns id eſt quinqꝫ vncie. Semis. id eſt medietas here ditatis.ſ. ſex vncie. Septons. id eſt ſeptem vncie. Bes. id eſt octo vncie. Dodrans.i. nouem vncie. Dextans.i. deceꝫ vncie. Deuns.i. xj. vncie. As. qd̓ ſignat pondus. xij. vnciaꝝ. licꝫ aliqn̄. As: aſis po Ilid. pumpud pratmuplun natur ꝓ obolo. vn̄ ver. As obolus. pondus. As ē poſſeſſio tota. hec ꝓbant̉. inſti. de here. inſti. nfacia. expiret perent Bona defunctoꝝ ad heredes deuoluunt̉: eti am illoꝝ qui damnati fuerūt. C. de bo. dam. autē. bona. ⁊ ibi pꝫ ꝙ hoc eſt verū quo ad aſcendentes ⁊ deſcendentes. Ex latere v̓o vſqꝫ ad terciū gradū Ium fuert c In quatuor tn̄ caſibꝰ filij excludunt̉ ab heredita te pr̄is: quos habes sͣ. Filius. Quatuordecim ſunt cauſe quibus pater vl̓ ma ter. Auus. vel Auia. filios et nepotes exheredare pn̄t. Prima eſt: ſi filiꝰ manꝰ iniecerit in patrē. Se cunda. ſi grauem iniuriam ei fecerit ⁊ ꝯtumeliam. Fo. CXI. Tercia. ſi patreꝫ accuſauit in criminalibus cauſis. p̄terqͣꝫ de crimine leſe maieſtatis: vel de offenſa cō tra cōitatem ſue ciuitatis facta: vl̓ de hereſi. Quar ta ſi filius maleficus cū maleficis cōuerſat̉. Quin ta. ſi filius machinet̉ vel inſidiet̉ in necem patris. Sexta. ſi filius calumnioſe litem mouerit patri. A qua ſi pater defecerit. oportet eum damna grauia ſuſtinere. Septima. ſi filius rogatus a patre ob de bitum in carcere detruſo: vt fideiubeat ꝓ eo. ⁊ nō vult fideiubere. in illo ꝓ quo creditores eius fide iuſſorem recipere volunt. Quod tm̄ in filijs maſcu lis locum habet. Nam femine impediuntur fide iubere. ff. ad vel̓. l. j. ⁊. ij. Octaua. ſi filius prohibue rit patrem teſtari. Nona. ſi filius ſit ioculator pre ter voluntatem patris. niſi pater eandeꝫ habuerit profeſſionem. Decima. ſi filia non cōſenſerit patri volenti eam honeſte maritare. ⁊ dotare ẜm vires patrimonij. Sed potius vult luxuriari. Undeci ma. ſi filius miſceat̉ cum ſua nouerca aut concubi na patris ſui. Duodecima. ſi parentibus furioſis debitam curam non impenderit. Et hoc obtinet. non ſolum in filijs. ſed etiam in quibuſcunqꝫ alijs qui poſſunt ab inteſtato ſuccedere: vl̓ etiam qui in ſtamento ſunt heredes inſtituti. qꝛ predicti non ſo lum poſſunt exheredari. ſed etiam a quocunqꝫ ex traneo in ſcriptis admoneri: vt eum ꝓcurare feſti nent. Si aūt poſt huiuſmodi atteſtationem negle xerint. Et extraneus in ſua domo furioſum ſuſce ptum. ſumptibus ſuis vſqꝫ in finem vite ſue ꝓcu rauerit. eius debet habere ſucceſſionem. euacuata inſtitutione ipſorum. qui curam neglexerunt. Ita tn̄: vt cetera teſtamenti capitula. in ſua maneāt fir mitate: vt in aut̓. vt cū de ap. co.§. cauſas. vbi etiā glo. dicit. Quid ſi non faciat teſtamentum. nec ali quis extraneus eum ꝓcurauit? Rn̄. ꝙ in hoc ca ſu: eis deneget̉ hereditas ex ſuo delicto. Et in hoc videt̉ inclinari glo. Tredecima. ſi parentem de car cere educere neglexerit. Intelligo de captiuitate. ſi ue fuerit in carcere. ſiue non. Decimaquarta. ſi pa ter ſit catholicus. et filius hereticus. He oēs cau ſe habent̉ in. d.§. cauſas. Sunt tamē tres alie cau ſe. ꝓpter quas pater etiam poteſt exheredare filiuꝫ. Prima. ſi non exheredetur malo animo. ſed vt ſe acuratius det virtutibus. vel creditoribus ſatiſfa ciat. l. multi. ff. de li. ⁊ po. ⁊ ibi Barto. illam legem ſummando dicit ꝙ exheredatio fit quandoqꝫ pro pter bonum. ⁊ in. l. cum ex filio. de vul. ⁊ pu. dicit. ꝙ dicta lex multi. non eſt correcta. Secunda. ſi fili us tempore teſtamēti dixit patri. Nolo quicqͣꝫ de tuo. ⁊ exheredet̉. legitīa erit exheredatio ẜm Bar to. in. l. ſi quando. C. de inoffi. te. vbi querit. Quid ſi pater non inſtituit filium. ideo quia filius dixit. quod nolebat inſtitui. An poſſit filius rumpere te ſtamentum? dicit ꝙ aut pater talem filium prete rijt: vel exheredauit: nulla cauſa inſerta tunc teſta mentum eſt nullum. nec potuit filius ſua volunta te iſtam ſolennitatem omittere: vt. l. paulus.§. pa troni. ff. de bo. lib. Si v̓o fuit exheredatus adiecta cauſa. quia voluit exheredari. tūc ſi cauſa eſt vera: putat Barto. ꝙ teſtamentum valeat. Nec ob. d. §. cauſas. quia loquit̉ de exheredatione. que ſit eo

nolente. Poſſet tamen apparere ꝙ licet filius il la verba dixerit tamen noluit exheredari. vtputa. ſi hoc dixit propter dolorem mortis patris: dicēs. Poſtꝙͣ tu decedis: nolo. aliquid: vel alia ratione turbatus. ar. de reg. iur. quicquid calore. Quaꝫ ra tionem fige menti. qꝛ occurrit de facto. hec Bart. tercia cauſa eſt. ſi filius ſit furioſus: nepos v̓o ex eo ſanus. legitime poterit exheredari: modo inſtitua tur nepos. l. fi. ff. de cu. fu. ¶ Cauſe aūt propter quas filij et nepotes. paren tes. auuꝫ. et auiam exheredare poſſunt: ſunt octo. Prima ſi pater filiū de crimine accuſauit: preterqͣꝫ de crimine leſe maieſtatꝭ. Scd̓a ſi pater vite filij ꝑ venenum. vel aliter inſidiatus fuerit. Tercia ſi pa ter vxori. vel concubine filij ſe immiſcuerit. Quar ta ſi pater prohibuerit filium teſtari de his: de qui bus poterat teſtari. Quinta ſi pater non redeme rit filium captum a ſaracenis ſubueniendo ſibi. qꝛ tunc ſi filius in captiuitate decedat: bona de qui bus ipſe poterat teſtari: debent eſſe eccleſie: vl̓ da ri pro captiuorum redemptione. Si v̓o redeat: ri te patrem exheredare poteſt. Sexta ſi pater negle xerit curam filij furioſi. vide de hoc ſupra. Dos. Septima ſi pater ſit hereticus et filius catholicus Octaua ſi pater vxori filij dederit venenū ad mor tem. vel mentis alienationem: vel aliter inſidiatꝰ fuerit vite eius. Et eodem modo ſi mater marito filie. hec omnia probantur in dicto.§. cauſas. ⁊.§. ſiue igitur omnes. Et omnes iſte cauſe ingratitu dinis tollunt̉ per ingreſſum religionis. xix. q. vlti. non liceat. ¶ Cauſe propter quas frater fratrem exheredare poteſt ſunt tres. Prima. ſi morteꝫ voluit fratri in ferre. Scd̓a. ſi fratrem criminaliter accuſauit. Ter cia. ſi in ſubſtantia molitꝰ fuerit iacturam: vt in au ten. de nup.§. ingratitudinem. Et nota. ꝙ fratrū duplex eſt differentia. Quidam enim ſunt vterini quaſi ex eodem vtero nati: et non ex eodem patre. Et iſti non habent querelam inofficioſi teſtamen ti contra fratrem etiam ſi perſona turpis eſſet in ſtituta. Quidam ſunt conſanguinei qui ex eodem patre: ſed matre eadem: vel non. vt inſti. de le. agͣ. ſuc. Et iſti fratres habent querelam ꝯtra teſtamē tum fratris turpem ꝑſonam inſtituentis niſi ſer uum neceſſariū inſtituat. Querela v̓o nulli alij ex tranſuerſalibꝰ ꝯpetit. vt. l. fratres. C. de inoffi. te. et ibi Bar. Quid autem ſi frater inſtituit aliquam turpem ꝑſonam: ⁊ aliquā non turpem. Guil. de cu. prout recitat Bar. in. d. l. fratres. dicit ꝙ ꝯtra illam tur pem ꝑſonam ꝯpetit querela ⁊ pro ſua parte reſcin detur. Nota etiam glo. in. d.§. ingratitudineꝫ. ꝙ frater poteſt exheredare fratrem in teſtamento: et turpem ꝑſonam inſtituere ſi in aliquo predictorū trium caſuū eum inuenerit ingratum. Similiter dici poteſt ꝙ ſi frater exheredatus: vel preteritus eſſet infamis vel turpis perſona: nō poſſet oppo nere ꝯtra perſonam etiam infamen inſtitutaꝫ: vt patet per Bar. in. l. ī arena. C. de inoffi. te. vbi di cit ꝑ illam legeꝫ ꝙ aliquis non poteſt obijcere tur pitudinem in quā ipſe incurrit obijciens. Et hoc He reditas facit ꝙ ſi aliquis eſt infamis: non poſſit opponere teſti ꝙ ſit infamis: vt. l. iij.§. lege iulia. ff. de teſtibꝰ. Sed iudex forte poterit euꝫ repellere ex ſuo officio ẜm Guil̓. Et ſic facit ꝙ ſi mater fuerit meretrix. ꝓ pter meretriciū nō poterit filiā exheredare. Quod eſt ſingulare ẜm Bar. ibi. ¶ Quid antē: ſi etiā ipſe pater luxuriet̉? Dici p̄t ꝙ non eſt idem quod in matre. quia minor caſtitas requirit̉ in maſculo. l. j. C. de adul. Nota etiam ſin gulare dictum Barto. in. l. ſi quis ita. de adi. le. ꝙ ſi pater exheredauit filium ex iuſta cauſa. ſi poſt re conciliauit ſe cum illo: illa exheredatio videt̉ adem pta. Nota etiam ꝙ exheredatio filiorum a paren tibus: vel econtra. non tenet niſi aliqua cauſa de p̄ dictis nominatim exprimat̉ in teſtamento. heres autem tenetur probare. Quando autem frater ex heredat fratrem. non oportet de neceſſitate: vt in ſerat̉ cauſa exheredationis: vt voluit Bar. in. d. l. fratres. ¶ Querit̉ an filia incurrat vicium ingratitudinis vt poſſit exheredari ſi contraxit ſine voluntate pa tris? Rn̄. Gof. dicit ꝙ ſic Hoſti. tn̄ hoc nō appro bat: niſi filia eligeret turpem vitam. Et hoc vltimū dictum cōiter approbat̉. ar. de ſecūdis nup. c. pe. ⁊ vlti. Exquo em̄ filia vtit̉ ꝑmiſſione canonica non debet viciū incurrere ingratitudinis. Sed nūquid pater teneat̉ filiam dotare. exquo contraxit matrimoniū ſine ſuo cōſenſu? Rn̄. Pa nor. in. c. tua. de deſpon. impub̓. dicit ꝙ aut filia cō traxit ante. xxv. annum. Et tunc eſt dubiū an pa ter teneat̉ dotare: tamen credit ꝙ ſic. qm̄ pater te neat̉ alere filiam: nec ex contractu illius matrimo nij poteſt ſibi denegere alimenta. cum in iſtis ſpiri tualibus filia non ſit in poteſtate paterna. de iudi. ſi annum. li. vj. Fortius ergo tenet̉ dotare. quia cā dotis eſt fauorabilior cauſa alimentorum: vt notat Cy. in. l. non omni. C. de admi. tu. Et hoc intellige quando nupſit ꝓmittendo dotem. De hoc ſupra. iiorꝫ ſm Ilit polt. Adulterium. Vide etiā eundē Panor. in. c. quin tauallis. de iureiur. vbi addit notabile dictū Spe. titulo. qui fi. ſint le. ꝙ ſi filia vult penitere de pecca to: que luxurie erat dedita. pater debet eam alere. Et ꝑ conſequens dico ꝙ tenet̉ eam dotare. qꝛ cau ſa dotis ⁊cͣ. Et dicit Io. an. ꝙ in omnibus caſibus in quibus pater poteſt filium exheredare. fortius poteſt alimenta denegare. Idem tenet Barto. in. l. diuus. ff. ad. l. pon. de pari. Vide etiam Panor. in. c. accedens. de procur. vbi dicit ꝙ quando filia nupſit ſine dote: tenet̉ maritus eaꝫ alere de ſuo ho norifice. vt in auten. qui. mo. na. effi. le.§. qm̄ autē. Nec ꝑ hoc filia excludit̉ a bonis paternis. ſed poſt morte patris debet ſuccedere. ⁊ habere ad minus legitimā ſuam. Et putat Panor. ꝙ ſi ſtatuto caue tur. ꝙ filia dotata nō ſuccedat cum maſculis. non habet locum in hac muliere. que nupſit ſine dote inuito patre. Oſqꝫ ad quotum gradum durat ſucceſſio in he reditate? Rn̄. non terminatur in quarto gradu. ſi cut quo ad impedimentum matrimonij. Sed du rat vſqꝫ ad decimum. xxxv. q. v. ad ſedē. Quod ta men ẜm aliquos dicitur de decimo. ex eo ꝙ vix eſt

ꝙ memoria vltra extendatur. Et ſic de vlteriori: ⁊ vſqꝫ in infinitum quouſqꝫ memoria de cognatio ne haberi poſſit. poteſt intelligi. qꝛ. d. c. ad ſedeꝫ q̄ ad ſucceſſiones non facit aliquā gradus determi nationem. Utrum heredes teneant̉ ad debita defuncti? Dic ẜm canones: ⁊ ꝯſcientiā. heres: ſiue filius ſiue extraneus tenet̉ ad om̄ia debita: ſiue fuerint ex cō tractu vel quaſi: ſiue maleficio: vel quaſi. ⁊ ſine res ꝑuenerint ad heredeꝫ ſiue non. ⁊ ſiue lis fuerit cō teſtata ſiue non. Et hoc tenent Inno. Lau. Io. et Ray. Et hoc intelligo ſi hereditas ſufficiat. quia ſi non ſufficeret: in iudicio anime non teneret̉: etiam ſi nō feciſſet inuentarium. Sic tamen ꝙ debita te netur ſoluere ſine diminutōne: de legatis v̓o ſi tot ſunt ꝙ non remaneat ei legitima: poteſt detrahe re ſuā legitimā. ⁊ iterū quartā. ẜm quoſdam ſi fuit hęres inſtitutus. De hoc vide. jͣ. Legitima. ¶ Quis ordo autem ſit tenendus in ſoluendo cre ditoribus aut legatarijs? Rn̄. ẜm Ray. Si credi tores et legatarij ſimul veniant. primo eſt ſatiſfaci endum creditoribus. Sed ſi veniant ſeparatim: li beratur heres ſoluendo per illuꝫ ordinem quo ve nerunt dum tamen nihil faciat in dolo. Et credi tores poſtmodum venientes: non debent inquie tare heredem. niſi remanſerit ei de hereditate: ſed habent ius ſuum ſaluum ꝯtra legatarios. Si tam̄ heres ſcit vel credit vel dubitat ꝙ hereditas non extendatur vltra debita: ſiue fuerint ex contractu ſiue ex maleficio vel quaſi: nihil debet dare legata rijs: donec ſatiſfecerit creditoribus. Et idem mo dus tenendus eſt in ſatiſfaciendo prius creditori bus prioribus: et in iure potioribꝰ. Et ſi heres hūc ordinem mutauerit. primo.ſ. ſoluendo legatarijs: vel ſecundarijs creditoribus: priuſꝙͣ potioribus. non abſoluitur in foro ꝯſcientie: niſi hoc faciat igͦ ranter reputans ſcilicet hereditatem ad om̄ia ſol uenda ſufficere. vel neſciens hunc eſſe potiorē cre ditoreꝫ ẜm Ul. et Hoſti. Et nota ꝙ heres poteſt deducere ante omnia expenſas funeris ⁊ etiaꝫ ali as neceſſarias quas fecit cauſa hereditatis: vt ī te ſtamento et inuentario. Et breuiter quando debi ta totam hereditatem hauriunt: heres debet eſſe immunis a lucro: ſicut et a grauamine. C. de iur. deli. l. ſcimus. Inuentariū autem dicitur ſcriptu imnfenet Barto. in. ra: quam debet heres inchoare ẜm leges infra tri ginta dies a morte teſtatoris: vel poſtꝙͣ ſcit heredē vipnur rli dioti ſe eſſe inſtitutum et deſcribere ibi omnes res de xxietilil functi ſub teſtibus. et debet illā perficere infra ſex aginta dies. vel infra annum: ſi remote ſunt res. y quina mn eti. Et tunc non tenetur creditoribus vltra quod in aii uentum fuerit in hereditate. Aliter ſi nō fecerit in pa xiitt lati uentarium tenebitur inſolidū dicta. l. ſcimus. hoc j ſtlli intellige in foro contentioſo. Secus in foro anime atd Item nota: ꝙ licet obligatio teſtamenti tranſeat aecil ad heredem: non tamen periculum periurij ⁊ hu iuſmodi: que non poſſunt excedere ſingularem ꝑ 3 ſonam ẜm Hoſti. Quid ſi plures ſint heredes quomodo tenētur Ad debita vel legata? Rn̄. regulariter quilibet he res tenet̉ ꝓ hereditaria ꝑte. C. de act. here. l. ſcd̓a. He reticus Fo. CXII. Excipiunt̉ quinqꝫ caſus. Primus. ſi aliquid ſit in obligatione faciendi: vel non faciendi. tunc enim quilibet tenet̉ inſolidum. ff. de ver. obli. l. in executi onibus. vt ſi teſtator ꝓmiſit ſe aliquod opus factu rum: vel promiſit per ſe et heredem non fieri. quo minus per fundum ſuum ire liceat. quilibet here dum ad hoc inſoſidum obligat̉. Secundus. ſi res que debet reſtitui inſolidum. poſſideat̉ ab vno. di cta. l. ij. ⁊. ff. como. l. ſed mihi.§. heres. Tercius. in alimentis legatis quia pro voluntate defuncti: vel iudicis vel ab vno inſolidum: vel a pluribus pro partibꝰ deſignatis petunt̉. ff. de ali. leg. l. iij. Quar tus. ſi teſtator ab vno heredū legauit creditori he reditario. compenſandi aīo. Tunc ille heres onus ſuſtinebit vſqꝫ ad quantitatem legati. videlicet: vt heres ſoluat ſibi integrum legatum vel ſi creditor noluerit legatum. heres ſoluat ſibi de portione ſua tantam quantitatem. ad quātam aſcendit legatū. ff. dele. ij. cum ab vno. Quintus. in expenſa fune ris vxoris. que non tm̄ aſtringit heredes pro here ditarijs portionibus. ſed etiam virum pro portiōe que ꝑuenitꝭ ad eū. de dote vxoris: vtputa. Si ꝑue nerunt ad eum centum. ⁊ in hereditate ſunt ducē ta. Ipſe vir tenet̉ ꝓ tercia. et heredes pro duabus artibus: vt in. l. veluti. ff. de re. ⁊ ſump. fu. Quid ſi heres eſt pupillus: nunquid poterit dif ferri debitorum ſolutio. pretextu pupillaris etatis. Rn̄. non. C. de ac. here. l. ſub p̄textu. Et ſi heredes vel executores nolūt ſoluere legata ad pias cauſas ep̄s p̄miſſa monitōe ad hoc cogere debet. extra de te. tua. ⁊.c. Iohannes. etiā ſi a teſtatore id ꝯtigerit interdici. Peremita. An gaudeat priuilegio clericali? Ui de sͣ. Abſolutio. ij. Ereticus. Quid pro prie faciat quem hereticum. Dic ꝙ duo. ſcꝫ error in fide. et pertinacia. Et hoc eſt ꝙ dicit Car. in cle. de ſum. tri. ꝙ errans ꝑ ſimplici tatem: nullo modo poteſt dici hereticus. ⁊ ꝑ conſe quens nec excōicatus. ꝑ verbum ꝑtinaciter. poſi tum in. d. cle. Nam qui ꝑ ſimplicitatem errat. non ꝑtinaciter credit. immo talis poſſet mereri. Pone exemplum: vt qꝛ aliquis ſimplex audiens p̄dicati onem ſui ep̄i: qui p̄dicat aliquid cōtra fidem. illud credit animo obediendi fidei. paratus tn̄ corrigi: talis meret̉. quia iudicat̉ ex intentione. Et etiā ẜm Inno. quia hec non eſt fides eius. ſed ſua fides eſt fides eccleſie. Uult dicere ꝙ cum credat hoc. quia credit eccleſiam ſic tenere. infert̉ ꝙ non credit. niſi eccleſia ſic teneat. Potius ergo credit quod tenet eccleſia. cum non p̄ciſe inhereat. niſi ſub hac tacita conditione. Hoc tn̄ intellige: uiſi erraret in talibꝰ. in quibꝰ nullatenus ignorātia excuſat: vt in his q̄ ſunt de iure naturali. Quero: nunquid dubius in fide ſeu nō credēs firmiter. ſit hereticus? Rn̄. ẜm Lan. aliqn̄ quis nō firmiter credit ex infirmitate animi. nō tamen per tinaciter inſiſtit. tunc nō eſt hereticus. immo ſi re cedit ab illa dubietate. reſiſtando ei. meret̉. Si aūt ꝑtinaciter inſiſtit eſt hereticus: vt in. c. dubius. de

hereticis. Pro hoc caſus ſingularis in. c. damna mus. de ſum. trini. vbi non damnatur Ioachim: licet dixerit erroneum: quia paratus fuit corrigi: ⁊ ſe ſubiecit determinationi eccleſie. Et ille tm̄ dicit̉ pertinaciter inherere hereſi: qui non eſt paratꝰ cor rigi ad mandatum ſuperioris. Et ſic nota: ꝙ ſola pertinacia eſt que facit hominem hereticū. Idem Cardi. Licet large quilibet errans in fide poſſit di ci hereticus: ſed talis nō eſt excommunicatus: ni ſi ſit cum pertinatia. de hoc vide sͣ. Fides. ¶ Quid ſi aliquis idiota publice dicat trufando. ſi non habeo vxorem in hoc ſeculo habebo in alio An inquiſitor poterit contra eum procedere. vide tur ꝙ ſic: quia dixit contra euangelium: quod di cit non nubent ⁊cͣ. Contrarium tenet Land̓. duꝫ tamen pertinaciter ille non perſiſtat. Idem Car dinalis. ¶ Officium inquiſitoris hereticorum ꝑdurat ptꝰ mortem ſummi pontificis: etiam quo ad negocia non cepta: vel que nōdum emerſerant. extra eod̓. ne aliqui. li. vj. Sed non poſſunt procedere cōtra epiſcopum et ſuperiores: niſi in litteris ſit expreſſuꝫ Si tamen de eis aliquid intellexerint: debent pa pe nunciare. extra eo. inquiſitores. li. vj. Item nō poſſunt ſe intromittere de diuinationibus: ſeu ſor tilegijs: nec de queſtionibus vſurarum: etiam cō tra illos: quibus reſtitutioneꝫ vſurarum ī penitē tia iniunxerunt pro hereſi: et illi ſe et ſua ad hoc ob ligauerunt. extra eo. accuſatus. li. vj. vbi etiam ha betur ſingulariter. ꝙ inquiſitores heretice prauita tis: non debent ſe intromittere de diuinatōnibus ſortilegijs et huiuſmodi: niſi ſaperent hereſim ma nifeſte. Et glo. in ver. ſaperent. dicit. Sicut eſt cir ca aras idoīorum: nepharias preces emittere: ſa crificia offerre: demones conſulere: vel eorum re ſponſa ſuſcipere. vel aſſociant ſibi: propter ſortes exercendas: hereticos: vel predicta faciunt cū cor pore et ſanguine chriſti: vel in ſortibus: vt poſſint habere reſponſa: puerum rebaptizant: et his ſimi lia. Uide etiam Panormita. ad hoc in. c. primo. d̓ ſor. vbi dicit ꝙ conſulere demones: ⁊ expectare eo rum reſponſa: facere eis preces et ſacrificia: cōmit titur idolatria. Idem cum fiunt cum hoſtia con ſecrata: vel rebaptizando aliquem. Secus autem vbi iſta: vel ſimilia non accidunt. licet inuocentur demones: vt prouocent animum mulieris in pec catum. Nam licet iſtud ſit in ſe grauiſſimum pec catum: non tamen ſapit hereſim: quia propriū de monis eſt tentare creaturam. Nec poteſt inqui ſitor ſe impedire: etiaꝫ ſi ſapiant hereſim: dummo do non manifeſte. Nec poteſt recognoſcere: an ſa piat hereſim: quia iuriſditio eſt ſibi tributa: exiſtē te. ſcilicet illa qualitate notorietatis: vt dicit glo. in ditco. c. accuſatus. Secus dico. vbi ipſe vellet co gnoſcere an ſapiat manifeſte. Et ita intellige glo. ī c. primo. de of. deleg. lib̓. vj. que videtur contraria glo. allegate. Idem tenet Oldra. dicens ꝙ ſi quis inuocat demōes: vt ſciat futura: ſapit hereſim ma nifeſtam: quia quod eſt proprium creatoris: attri huitur creature. Si autem ad prouocandum ten tationem carnis: non ſapit hereſim manifeſtam. etiam verbo. At verbo tripliciter. ſcilicet precepto. He reticus hoc verū qn̄ facit ꝑ modū imperij: vt̓ vicꝫ ſibi p̄ci piat. Secus ſi vt ipſum adoraret tunc ſaperet here ſim manifeſtam. Quid de illo: qui oſculat̉ ſepulcrum machome ti: vel aliquid facit ad eius venerationem ſicut alij infideles? Rn̄. Alex. de ales. dicit. ꝙ ſi ille facit qꝛ ita credit. ⁊ ideo ꝓfitet̉: ſic ē apoſtata ⁊ hereticus ⁊ excōicatus. Si v̓o hoc facit ſolo verbo vl̓ ꝓpter me tum. nō in corde. tunc peccat mortaliter. non tn̄ eſt hereticus nec excōicatus. Idem dicendum de eo: qui abnegauit fidem timore mortis: vel metu tor mentorum. nam talis licꝫ peccauerit mortaliſſime tn̄ ꝓprie nō eſt hereticus. nec ꝑ ꝯn̄s excōicatus. nec eſt neceſſe ꝓpter hoc ꝙ vadat ad papā. vel ep̄m ꝓ abſolutione obtinenda. ¶ Quid ſi inuocator demonū in iudicio coram in quiſitore abiurauit hereſim. ſi poſtea inuocauit ſit dicēdus relapſus. ⁊ pena relapſi puniri? Ge. in. d. c. accuſatus. dicit ꝙ fuit conſultum ꝙ nō. Sed di ſtinguit ipſe. ꝙ aut ille inuocabat demones. putās ipſos poſſe facere id ad qd̓ inuocabant̉. ex ipſoruꝫ ptāte actiua. Et tunc ẜm Lap. talis eſt hereticus: cum illis attribuat qd̓ eſt dei. ꝑ quem oīa facta ſūt Io. j. xxvj. q. v. Ep̄i. vbi tex. exp̄ſſe appellat hereti cos querentes a dyabolo occulta. Aut inuocabat demones. non tn̄ credens eos poſſe operari ex ſua ptāte actiua totaliter. ſed ad id. quod eſt eius natu re: ſicut eſſet vt tentaret mulierem ad concupiſcen tiam. Et tunc licet ſit malum. non tn̄ videt̉ hereti cus. qꝛ dn̄s vocat eum tentatorem. ¶ Quid ſi ſi aliquis contrahat cum vna legitime matrimonium per verba de preſenti. Et poſtea il la viuente contrahat auctoritate propria cum alia. An poſſit inquiſitor contra taliter contrahentē in quirere. qualiter ſentiat de ſacramento matrimo nij? So. Lapus dicit ꝙ fuit conſultum ꝙ ſic. Et ꝓ hoc facit. quia hereticus dicitur. qui committit in vno ex ſacramentis eccleſie. ſed illa facit contra ſa cramentum matrimonij. quod habet de ſua ſub ſtantia vt retineat indiuiduam vitam. cum illa cū qua contraxit: vt in. c. fi. de conditionibus appoſi tis. Uide sͣ. de hoc. Excōicatione. iij. ¶ Si heretici conuertantur. nunquid reſtituētur eis vel eorū filijs bona? Rn̄. non. ſed ipſo iure om nia confiſcata ſunt. extra eo. vergētis. ⁊. c. cū ſcd̓m. in.vj. eo. ti. niſi eis ad cor reuertentibꝰ. ⁊ abnegan bus hereticorum conſortium. miſereri aliquis vo luerit. d. c. vergentis. Sed lꝫ ꝑſo iure bona hereti corum ſint cōfiſcata. tn̄ occupari nō pn̄t. niſi p̄cedē te declaratione. vr̄ dictum eſt ſupra. Abſolutio pri Nunquid poſt mortem heretici poterunt occu pari bona eius. ſi de hereſi non fuit in eius vita de claratum? Rn̄. poterunt ſi poſtea declaret̉. d. c. ac cuſatus. Hiſtrio. vide sͣ. Adulatio. Omicidium. Primo cōiter quid eſt: Rn̄. eſt hoīs occiſio ab hoīe facta et nō ſolū facto cōmittit̉. ſed

Homicidium. jͣ. conſilio. ⁊ defenſione.i. defendendo homicidam ſuis verbis: ab illis qui volebant ipſum retrahere vel impedire. l. diſtin. ſi quis viduam. Vel defen ſione. vt cum aduocatus defendit reum in cauſa criminali: vbi accuſator ſi non ꝓbauerit tenetur ad talionem ẜm glo. Ray. Uel defenſione. id eſt diſſuaſione. vt ſi qͥs diſſuadendo retrahit a bono ꝓpoſito hominem volentem alium a morte libera re ẜm Ray. Et hoc intelligit eius glo. quando cor rupta intentione fit. Nam ſi mater filium volen tem aliquem liberare a periculo mortis retrahat vel diſſuadeat. quia timet ne filius ibi int̓ficiat̉. pa rum vel nihil peccat. ¶ Utrum liceat clericis interficere ſuum inuaſo rem? Rn̄. clerici qͥdeꝫ poſſunt ſicut ⁊ laici vim vi repellere defendendo ſe ⁊ ſua. ar. extra eo. ſignifi caſti. el. ij. Quod ſi clericus ita inuadatur ꝙ aliter mortem vitare non poſſit. niſi occidat vel mutilet inuaſorem: hoc faciendo non eſt irregularis. vt in cle. ſi furioſus. exͣ eo. ¶ Quid ſi aliquis ſe defendendo exceſſerit modū in defendendo: quia cum euadere poſſet vulnerā do occiſorem: voluit eum occidere. Nunquid ve niat puniendus. Queſtio eſt notabilis ⁊ quotidia na. Bal. in. c. j. de pa. te. in v̓ſi. feu. dicit ſingulari ter. ꝙ licet ille non veniat puniendus pena mortꝭ puniet̉ tn̄ de exceſſu arbitrio iudicis. qd̓ eſt val de notandum. ¶ An autem ꝓ rebꝰ ſaluandis liceat clerico occi dere? Rn̄. ẜm Panormitanum in. c. ſuſcepimus. ꝙ non: licet aliter res ſaluari non poſſint. īmo po tius debet ſuſtinere omnē iacturam rerum. ⁊ nul libi ita bene ꝓbat̉ hoc dictum: vt ibi ẜm Panor mitanum. Defendendo tamen ipſas res: non ꝓ hibetur. vt in. c. olim. el. j. de re. ſpon. tamen ꝓ de fenſione rerum licet clerico manus inijcere ⁊ de fendere cum baculo ⁊ gladio: non tamen: vt ꝓce dat ad ſeua. vt ad occiſionem. Uide ad predicta quod notat idem Panormitanus in. c. ij. extra eo. ꝓpter verba tex. ibi ſe ⁊ ſua. ꝙ tunc excuſat̉ ab occi ſione furis etiam nocturni. quando fecit vt libera ret ſe ⁊ ſua. ergo ꝓ rebꝰ tm̄ liberandis non licet oc cidere furem etiam nocturnum. Nam iſta ponū tur copulatiue. Non ſufficit ergo altera pars. Et ita tenet glo. xxiij. q. iij. in pͥncipio. Et aduerte ꝙ nemo ponderat iſtum tex. ꝙ ſit contra opinioneꝫ legiſtarum. vt in. l. furem. ff. de ſic. Et maxime cō tra Bar. in. l. j. C. vnde vi. Dicunt enim commu niter. ꝙ ſi bona aliter ſaluari non poſſunt: licitum eſt occidere furem. Sed poſſumus dicere. ſaluan do opinionem legiſtarum ꝙ loquunt̉ in foro con tentioſo ſeculari. ſꝫ ꝓpter hoc non euitatur pecca tum. Nota etiam ex dicto. c. ij. ꝙ vbi latro vel fui poteſt comprehendi: non poteſt impune occidi. Et ex hoc debet limitari tex. iuris ciuilis. in. l. itaqꝫ ff. ad. l. acqͥ. ⁊. c. ſi perfodiens. extra eo. vt noctur nus latro poſſit occidi. quando.ſ. non poteſt com prehendi ſine occiſione. Et multum pondera lite raꝫ ibi comprehendi poterat: que non refertur ad illum. cui damnum fur conabat̉ inferre: ſꝫ loquit̉ generaliter. Fo. CXIII. ¶ Quid aūt ſi clericus poſſit aliter mortē vitare. puta fugiendo. an clericus teneatur fugere. an v̓o poſſit arma mouere? Pro hoc tex. in dicto. c. olim Nam ꝓ defenſiōe rerū licitum eſt arma mouere. vt ibi. ergo fortius ꝓ repulſione iniurie ꝑſonalis. Nam iniuria eſt fugari. ⁊ iniuria quelibet ꝑſona lis videtur maior qualibet iactura rerū. l. in ſeruo rum. ff. de pe. Aliqui tamē diſtinguūt inter qua litatem ꝑſonarum. vt dicit Panor. in. c. ſicut di gnum. extro eo. vt ſi miles aggrediat̉ ruſticū. de bet ruſticus fugere: ſi poteſt quia non eſt verecū dia militem fugare ruſticum. Alij vt Bar. viden tur tenere: ꝙ non teneatur fugere quia ſemꝑ fugi endo eſt verecūdia. Sed Panor. dicit. ꝙ iſta ꝑs forte eſt vera de iuris rigore. licꝫ in foro anime alia pars ſit tutior. ¶ Utrū liceat perſone priuate hominē peccato rem occidere? Rn̄. ꝙ non. vnde Augu. primo de ciui. dei. Qui ſine aliqua publica adminiſtratione maleficum interfecerit: velut homicida reputabi tur. Nam occidere malefactorem licet: inquātuꝫ ardinat̉ ad ſalutem totius cōmunitatis. Et ideo ad illos tm̄ pertinet quibꝰ cura cōmittit̉ cōmuni tatis ſeruande. Utrum alicui liceat ſe occidere? Rn̄. ꝙ non. vnde Augu. vbi ſupra. Quod dictū eſt. Nō occi des. intelligitur de homine. Nec ergo alterum: nec te. Nec enim aliud qͣꝫ hominem occidit qui ſe occidit. Nec obſtat ꝙ Sanſon ſe cum hoſtibus occidit: vt habetur iudi. xvj. qui tamen numerat̉ int̓ ſanctos. Ad hebre. xj. qꝛ vt dicit Augu. hoc ſi bi ſpiritꝰ dei latenter ſuggeſſit. Et eandeꝫ rōnem reddit de quibuſdam feminis ſanctis. Nō obſtat etiam ꝙ Razias qui ſe occidit laudatur: quia ex hoc non laudat̉: ſed propter zelum legis. ij. Ma chab̓. xiiij. Utrū liceat mulieri ſe occidere ne ab alio cor rupat̉? Rn̄. ꝙ nō. De hoc vide sͣ. Furtū. Omīcidium. ij. quod cōmittit̉ ꝯſilio vel mandato. Homici da qͥdē ꝯſilio intelligit̉ ẜm v̓ v̓. de ꝯſilio exhortatiōis: vel approbatiōis ꝙ homicidiū fieri debeat. Non aūt de rn̄ſione ſua generali ſue opi niōis. vn̄ ſi querēti. An chriſtiano liceat occidere paganū vl̓ iudici malefactorē. Rn̄deat̉ ꝙ ſic. Sic tamē rn̄dens nō peccat: nec fit irregularis: niſi ta lis ꝓbabiliter videat ꝙ iudex ille vel bellator ẜm eius cōſilium velit agere. Et ſic fecit. Et ẜm Hu. pōt dici ꝙ puniat eū ẜm ꝙ ius dictauerit: dūmō nō expͥmat ꝙ puniat eum ad ſanguinē vel mortē Sed archi. in. c. oīs. iij. diſt. dicit hoc verū on̄ cri men nō īminet puniendū. Alioqͥn ſi ex ꝯſilio ſuo ſcꝫ rn̄dendo: ſiue in ſpeciali: ſiue ī generali ſequit̉ pinquū homicidiū: irregularis ē ẜm Ho. ¶ Quid ſi quis non conſuluit homicidium. ſed conſuluit aliquid vnde ſecutum eſt homicidiū? Rū̄. ẜm Inno. ſi veriſimiliter potuit extimari ꝙ inde ſequeret̉ mors: irregularis eſt. vt ſi ſuaſit ia ctum machine: vel baliſte: vel ꝙ eat̉ ad capiendū caſtrū: quod non poterat defacili capi: ſine morte t iiij

Homicidium. iij. hominuꝫ. Et ſic mors ſecuta eſt. Si v̓o non erat veriſimile ꝙ mors ſequeret̉: tunc quidē ſi ꝯſuluit rem licitam. non eſt irregularis etiā ſi mors fuerit inde ſecuta. Si v̓o illicitam irregularis eſt. extra d̓ homici. continebat̉. Et eodeꝫ mō diſtinguit̉: ſi is cui conſulit̉. nō occidit: ſꝫ occidit̉. Quid ſi quis conſuluit homicidiū fieri. Et an teꝙͣ ſequeret̉ effectus reuocauit. Rn̄. ẜm Inno. ſi expreſſe ⁊ ſine vlla fictione prohibuit: immunis eſt ab homicidio. Ita tamē ꝙ ſi non firmiter cre dit ꝙ reuocatio locū habeat: tenetur indicare illi vt ſibi caueat. Si autem per ſolam reuocationem firmiter credit ſufficere. non erit irregularis ẜm Innoc̄. Quid ſi quis mandauit homicidiuꝫ fieri no mine ſuo. Et ante effectum reuocauit. Rn̄d̓. ẜm Inno. Idem eſt quod de conſulente nunc dictū eſt: niſt ꝙ hic ſufficit reuocatio tm̄. ſcꝫ ꝙ etiam ſi non indicet illi qui ſibi caueat: non fit irregularis Ratio diuerſitatis eſt qꝛ ille cui conſulit̉ agit pro ſe. Et ideo plus requirit̉ ad remouendū effectuꝫ conſilij: qui concernit ipſum operantē. Sed man datarius agit pro mandante. Et ideo ſufficit ꝙ ei conſtet de contraria voluntate mandantis: non ſolum expreſſe ſed etiam tacite: vt ſi paceminiret cum occidendo: vel parentelam vel aliam amici ciam contraheret ſciente eo cui mandatū erat de occidendo ẜm eūdem Inno. Quid ſi quis mādauit aliquem verberari: in hibens expreſſe: ne occideretur vel mutilaretur. ⁊ ille nihilominus mutilat vel occidit. Rn̄. māda tor irregularis efficitur: quia mandando in cul pa fuit. Et hoc euenire poſſe cogitare debuit. extͣ eo. is qui. li. vj. An aūt clericus vel alius ratū habens homi cidiū ſit irregularis. Dic ꝙ de hoc eſt caſus clarꝰ ꝙ ſic. in regula ratihabitionē. de re. iu. li. vj. vbi di citur ratihabitionē retrotrahi: ⁊ mādato non eſt dubiū ꝯparari. Modo ꝯſtat ꝙ ſi quis mandaſſet homicidiū: eo ſecuto eſſet irregularis. ergo idem ī ratihabitiōe exquo ꝑ dictā regulam ratihabitio mandato comꝑatur. hoc tn̄ intellige ſi is qui ratū habuit: eo tempore quo cōmiſſum eſt homicidiū potuiſſet mandare tale delictū. Nam ẜm panor. poſt Io. an. in. c. j. de conuer. infide. ad hoc vt fi ctio ꝓcedat. requirit̉ ꝙ duo extrema ſint habilia ad illum actum ꝑpetrandum. ſcꝫ tempus in quo actus fuit geſtus: ⁊ tempus ratihabitiōis. Si em̄ alterum iſtorū deficit. non ꝓcedit ratihabitio: qͥa fictio non cauſatur ſuper impoſſibili. Exempluꝫ Quidam interfecit hominē nomine infantis. de mum infans maior factus. habetratum certe hec ratihabitio non trahitur retro. quia impoſſibile erat illum infantem tunc temporis mandare de lictum. non ergo poteſt trahi retro cum non de beat plus poſſe fictio qͣꝫ veritas. Hec Panormi. Et ſic ex dictis ſupra habes ꝙ in iſto ratū haben te ſufficit: ꝙ tunc temporis poſſit mandare homi cidium. licꝫ forte non poſſet perpetrare dictū ho micidiū. vt quia eſt infirmus vel truncatus ma nibus ⁊ huiuſmodi. Sed quid ſi per nulla ſigna exteriora poteſt ap parere ꝙ ratum habuerit. Immo illum homici dam expulit. ſed tamen in veritare ratum habuit in corde. nunquid eſt irregularꝭ retento caſu pͥori. Dic ꝙ ſic quo ad deum iuxͣ notata ꝑ glo. in. c. cum qͥs de ſen. excō. li. vj. Quid ſi quis ſuadet alicui ꝙ exponat ſe ꝑiculo ꝓ patria vel iure ſuo. Rn̄. ẜm Innocen. non eſt irregularis: etiam ſi iſte cui conſultum eſt: moriat̉ xxiij. q. iij. ꝓ membris. ⁊. c. ſe. ij. q. viij. c. igit̉. ⁊. c. ſe. Sed ſi ſciret veriſimiliter eum morituꝝ: irregula ris fieret. Idem Ho. Quid ſi ſuadet ꝙ indubitanter exponat ſe mor ti ꝓ Chriſto: vel eccleſia? Rn̄. ẜm Innoc̄. non eſt irregularis: etiam ſi ſequat̉ mors: quia Chriſtus mortem ſubijt ꝓ nobis. Idem Hoſti. Et iſte ca ſus multum differt ab immediate p̄cedenti. Naꝫ in iſto caſu licet ortari directe ad mortem. In alio aūt caſu non. Quid de illo qui volenti fugere inimicos ꝓpt̓ timorem mortꝭ: conſulit ꝙ remaneret ⁊ ꝓcuraret pacem: ⁊ remanſit. ⁊ occiſus eſt. Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si ille: qui conſuluit habuit ꝓbabilem cauſam cre dendi ꝙ illi non īmineret periculum. puta. qꝛ ini mici illius adeo erant conſanguinei. vel amici ꝙ merito potuit p̄ſumere ꝙ eos poſſet cohibere: nō eſt irregularis. al̓s ſic. Quid ſi aliquis conſuluit: vt infirmus verta tur: vt citius moreretur? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. Si ex tali tranſuerſione citius moritur: irregularis eſt qui conſuluit. ⁊ qui fecit: nec pōt ꝑ ep̄m diſpenſari: lꝫ a peccato abſolui poſſit. Quid de illo: qui diſſuadet homicidium. ſed nihilominus aſſociat homicidam. vt eum ſi opor tet offendat? Rn̄. ẜm Hoſtien̄. homicida eſt: nec poterit ꝓmoueri. ⁊ ſic defenſione committitur ho micidium. Omicidium tercio. ſcꝫ de caſuali: qd̓ fit p̄ter intentionem. ⁊ ꝓ clara euidentia huius materie po nent̉ tres regule. Prima regula. Qui dat oꝑaꝫ rei licite ⁊ adhibet diligentiam quam dꝫ: non tenet̉ de caſu fortuito inde ſecuto: nec d̓ aliquo alio. hec regula ꝓbat̉ ꝑ. c. lator. ⁊. c. dilectus filiꝰ. ⁊. c. ex lr̄is. el. ij. ⁊. c. ſignificaſti. el. l. ⁊. c. Ioh̓es. ⁊. c. fi. exͣ. e. Se cunda regula. Qui dat oꝑam rei licite: ſi nō adhi bet diligentiam quā dꝫ: tenet̉ d̓ caſu ſeq̄nti. hec re gula ꝓbat̉ ꝑ. c. p̄ſbyteꝝ. ⁊. c. ꝯtinebat̉. ẜm vnū in tellectum. ⁊. c. ad audientiam. exͣ. e. Tercia regula. Qui dat oꝑam rei illicite: qͣꝫtūcunqꝫ adhibeat dili gentiam quam pōt: tenet̉ de omni caſu fortuito. hec regula ꝓbat̉ ꝑ. c. ſuſcepimꝰ. c. de cetero. c. tua. ⁊. c. ſicut ex lr̄aꝝ. ex. e. Et ex p̄dictꝭ regulis patebit deciſio multaꝝ queſtionum. Primo quid de cleri co qui rixam faciebat cum alio. ⁊ ab amicis ſeu cō ſanguineis eius ſuperuenientibus alius fuit int̓ fectus. nunquid talis clericus ſit irregularis. Re ſponſio patet ex predictis regulis. vt notabiliter dicit. Panormi. in. c. Petrus. exͣ. e. Nam ſi iſte cle ricus non fuit in culpa exercendo rixaꝫ: tūc factū

aliorum non eſt ſibi imputandum. Et hoc per pri mam regulam. Si autem dictꝰ clericus illicite fa ciebat rixam. tunc eſt irregularis per terciaꝫ regu Iam. Panormitanus tamen dicit ꝙ tale homici dium imputatur clerico vbi amici vel conſangui nei eius interfeciſſent inimicum illius clerici. Se cus ſi ſuperueniſſent inimici illius cum quo cleri cus diſceptabat. quia tunc homicidium per illos commiſſum non imputatur clerico. Ratio diuer ſitatis quia primo caſu homicidium commiſſum fuit intuitu clerici. ſꝫ ſecūdo caſu commiſſum fuit ꝓpter inimiciciam que erat inter illos. Et hoc no. qꝛ factum amicoꝝ ſibi imputat̉ ſeu ꝯſanguin eoꝝ ad irregularitatem. Et ꝓpter hoc caueat ſibi cleri cus a rixa. Secundo quero quid de magiſtro qui cauſa di ſcipline verberat diſcipulum: qui ex verberatione illa mortuus eſt. An talis magiſter ſit irregularis Quidam dicunt ꝙ ſic quando ex illo vulnere eſt mortuus. Ad hoc. d. c. preſbyteꝝ. Sed qͥbuſdam alijs videt̉ ꝙ ſi iſte adhibuit diligentiam debitaꝫ ⁊ non exceſſit modum in ꝑcutiendo non videt̉ ir regularis ꝑ primam regulam. Naꝫ hoc eſt indu bitatum. ꝙ mgr̄ pater ⁊ hmōi pn̄t verberare ſibi ſubditos. vt dicit Aſten̄. li. j. ti. xxvj. ꝙ verberare aliquem non licet niſi habenti aliquā ptātem ſuꝑ eum qui verberat̉. Et qꝛ filius ſubdit̉ poteſtati pa tris. ⁊ ẜuus poteſtati domini. ideo licite verberare pōt pater filium. ⁊ dn̄s ẜuum cauſa correctionis. Eodem modo mgr̄ diſcipulum. vt quotidie vide mus. Si ergo iſti dant oꝑam rei licite verberādo ⁊ adhibent diligentiam quam debent: nō excedē do modum ⁊ non ꝑcutiendo in capite vel hmōi locis periculoſis. vt fuit in caſu di. c. preſbyteꝝ. pa tet ꝑ primam regulam ꝙ talis non eſt irregularis Non obſtat. c. ſi qͥs non iratus. xv. q. j. vbi textꝰ loquit̉ de illo qui ꝓpter diſciplinam aliquem v̓be cidium tercio rauit. vel alicui palmam dedit. ⁊ caſu mortuus eſt ⁊ ꝙ talis eſt irregularis. Nam glo. ibi rn̄det. ꝙ il le tex debet intelligi: quando ille exceſſet modum in corrigendo. Secus ergo ſi non exceſſiſſet modū vt ponimus in caſu noſtro. licet ꝑ incuriam diſci puli. vel ignorantiam. vel negligentiam medici mortuus ſit. Secus dicendum de illo qui aliū per cutit vulnere non mortifero ⁊ dabat oꝑam rei illi cite ſi inde mors ſequit̉ ex impericia medici. vel in curia infirmi ⁊ huiuſmodi irregularis enim eſt ꝑ terciam regulam. Non ob. glo. in. c. exhibita. eo. ti. quia loquitur in caſu illius capituli.ſ. de puero iaciente lapideꝫ. de quo infra. q. xj. Et ibi Panor. dicit ꝙ talis puer nō erat in culpa. ⁊ iō non impu tat̉ ei mors ſeq̄ns. p̄ſertim cū imꝑitia medici ⁊ in curia patris ille mortuꝰ ſit. Tercio quero. Pone quidam clericus vicinam pregnantē ꝑ tectū. vel ꝑ diſcenſum parietis ad ſe venire fecit cauſa libidinis ⁊ dū recederet cadens ꝑ deſcenſum parietis abortiuit. an ſit irregularis. Dic ꝑ terciam regulam. qꝛ dabat oꝑam rei illicite tenetur de omni caſu fortuito ſecuto. vt dicto ca. de cetero. Idem tenet Guil̓. de laud̓. in ſuo ſacra mentali. Homicidium. iij. Fo. CXIIII. ¶ Quarta queſtio. Quid de caſu qui habet̉ in di cto. c. tua. vbi quidā monachꝰ qͥ quādā mulierē a tumore gutturis curare volēs. cum ferro eundeꝫ tumorē aperuit. eā inſtruēdo ne ſe vento expone ret vllo mō: ſed mulier mādato eius contempto: expoſuit ſe incaute vento ⁊ mortua eſt. An dictus monachus ſit irregularis? Dic ꝙ ſic ꝑ terciā regu lā: qꝛ dabat operā rei illicite.ſ. cirugie. Nā clericis prohibet̉ dicta ars vbi interuenit inciſio vel adu ſtio. vt in. c. ſentētiā. ne cle. vel mo. Et id̓o quātū cūqꝫ ille monachus de contigetibꝰ nihil omiſerit irregularis efficit̉. Et ideo dicit Panor. in dicto. c. tua. ꝙ quatuor debent cōcurrere: vt mors infirmi non imputet̉ medico. Primo ꝙ iſtud officiū ciru gie ſibi cōueniat: vt ꝙ ſit laicus. non ergo clericus vel religioſus. Et licet dictū capl̓m tua. loquat̉ in monacho qꝛ fuit in facto: tamē etiā intelligit̉ in qͦ libet clerico ſeculari: eadē ratiōe. Secūdo requirit̉ ꝙ ſit peritꝰ. vnde nō ſufficit ꝙ appellet ſe medicū Tercio requirit̉ ꝙ exhibeat omnē diligentiā ẜm artem ſuā. Quarto ꝙ informet egrū d̓ his q̄ ſunt ꝯͣria egritudini. His ergo ſeruatis euentꝰ mortis nō imputat̉ medico. al̓s ſecꝰ. Si gͦ clericꝰ vel religi oſus quātūcūqꝫ ꝑitꝰ ⁊ quātūcūqꝫ ceſſet culpa: exer ceat artē cirugīe. et ſeqͣt̉ mors irregularis ē: qꝛ da bat operam rei illicite: etiā ſi pietatis intuitu illam exerceat. Et panor. in dicto. c. ſententiaꝫ. intelligit non ſolū de clericis exiſtentibꝰ in ſacris: verū etiā in minoribꝰ ſufficienter bn̄ficiatis. Caueant ergo clerici vel religioſi ne exerceant artem cirugie: que aduſtionem vel inciſionē adducit: quia ſi inde ſe quatur mors etiam ſine culpa eorum efficientur irregulares Quinta queſtio. Quid de monacho qui ludē do arripuit mulierē pregnantē: etiam leuiter per zonam que occaſione huius abortiuit. An ſit irre gularis. Dic per terciā regulā ꝙ ſic. Et pꝫ in. d. c. ſicut ea̓ lr̄aꝝ. Et dicit ibi panor. ſingulare v̓bū qd̓ in dicto caſu: ſi fuiſſet maritꝰ mulieris vl̓ frater vl̓ ꝑſona ꝯiūcta. ⁊ ludus fuiſſet leuis. tunc mors eis non imputaret̉. Et ſic concludit. ꝙ ludus leuis etiā cuꝫ muliere pregnāte: nō eſt ꝓhibitꝰ ſi ꝑſona eſt honeſta ⁊ ꝯiūcta. Et tūc nō imputaret̉ aborſꝰ ſequēs. ⁊ hoc ē valde mirabile. ꝙ ex eodem facto vnꝰ fiat irregularis. aliꝰ nō. Et hoc iō eſt qꝛ vnus dabat operā rei illicite. Aliꝰ licite. Idē dicendū eēt de ducētę coreas vel huiuſmōi cū p̄gnāte ſi ſequa tur aborſus. Nā ſi talis eēt clericꝰ vel religioſus. tūc eſſet irregularis ꝑ terciā regulā. Si aūt ſecula ris cōcurrētibꝰ circūſtantijs q̄ requirūt̉ ad coreas nō eēt irregularis. al̓s ſecus. Sexta quid de eo qͥ incidit arborē. nihil de cō tingētibus omittēdo. dicēdo cane fortiter et tem peſtiue clamādo. ⁊ vndiqͣ circūſpiciēdo. tamē ſe quit̉ homicidiuꝫ. An ſit irregularis. Dic ꝙ ſi iſte dabat operā rei licite. vt qꝛ arbor erat ſua. non eſt irregularis ꝑ primā regulā. Secus ſi erat aliena ⁊ tunc eſt irregularis per terciā regulā qꝛ dabat ope ram rei illicite. ¶ Septima. Quid de ſacerdote qui pulſando

Homicidium. iij. campanas ꝓ officio diuino: tintīnabulū cadens ꝑcuſſit quēdam puerū: ⁊ mortuus eſt. an talis ſit irregularis? Dic ꝙ ſi iſte ſacerdos fecit hoc ex offi cio ſacriſte vel eius ꝑmiſſiōe: vel ꝯſuetudine ꝙ qͥ libet ſacerdos vel clericus poſſit pulſare cāpanas horis debitis: ſi adhibuit diligentiā debitā: nō ſi bi imputat̉ homicidiū ſequēs. Secus ſi iſte nō fe cit ex officio ſacriſte: nec eius mandato: nec cōſue tudine. De hoc habes in dicto. c. Ioh̓es. Caueāt gͦ clerici vel religioſi pulſantes cāpanas ad matu tinas vel alia officia: nō habētes ex officio vel cō ſuetudine: qꝛ ſi inde ſeq̄ret̉ homicidiū eſſent irre gulares quātūcūqꝫ nihil de ꝯtingētibꝰ omiſiſſent qꝛ darēt operā rei illicite. ¶ Octaua. Quid de p̄ſb̓ytero qͥ cauſa diſcipline ꝑcuſſit clericū in capite ⁊ mortuus eſt: De hoc tn̄ aliquatenus dictū eſt sͣ. Tamē dic ꝑ ſecūdam re gulam. ꝙ iſte eſt irregularis: quia licꝫ daret operā rei licite: tamē nō adhibuit diligentiā debitam: qꝛ non licet ꝑcutere in capite de hoc eſt tex. in dicto c. p̄ſbyterum. ¶ Quid autē ſi poſtqͣꝫ ꝯualuit recidiuauit? Rn̄. glo. ibi. ꝙ nihilominus magiſter tenetur: nā ſem per cauſa ſuffuit. ¶ Nona. Quid de diacono qui ludēdo cū alijs clericis: nō amouit falcē qua accitꝰ erat: ⁊ quidam in eū eqͥtaturus inſilijt: ⁊ a falce illiꝰ diaconi mor tale vulnus accepit ⁊ poſtmodū expirauit. An ta lis diaconus ſit irregularis. Dic ꝙ ſic: ꝑ ſecūdam regulā: qꝛ licꝫ daret operā rei licite: tamē nō adhi buit diligentiā debitaꝫ: qꝛ debebat amouere falcē exquo ſciebat ꝯſuetudinē ludi. et de hoc eſt caſus in dicto. c. cōtinebat̉. Et ibi Panor. infert ꝙ cleri cis ꝑmiſſus ē ludus. alleuiandi gratia. Et glo. ibi dicit ludum: al̓s clericis licitum inter ſe: effici illici tum ꝓpter īmixtionē laici. ¶ Decima. Quid de clerico qui ludendo cū alio clerico: quē ille alius clericꝰ ad terram ꝓijciens a cultello quē ad latus habebat: grauiter vulneratꝰ occubuit. An iſte clericus ſit irregularis. Tex. in dicto. c. lator. dicit ꝙ non. Sed cum iſte caſus vi deatur idem cū caſu īmediate p̄cedenti. Et tamē ille eſt irregularis. iſte nō. vnde hoc. Dic ꝙ habe mꝰ neceſſario p̄ſupponere ꝓ cōſtanti: ꝙ iſte ſecū dus clericus q̄ habebat cuitellū dabat operaꝫ rei licite: ac etiā debemꝰ p̄ſupponere ꝙ non fuerit in aliqua culpa. al̓s imputaret̉ ſibi homicihiū ꝑ pre dictas regulas. Sed dices tu: quō nō erat iſte cle ricus in culpa ludens: habendo cultellū ad latus Caſus em̄ ſequēs poterat leuiter p̄uideri nō ſolū a diligētiſſimo: ſed etiā a quolibet diligēti. Sicut imputat̉ clerico habēti falcē. Sꝫ glo. in. d. c. ad au dientiā. ſingulariſſime concordat hos tex. quam approbat panor. Dicit em̄ ꝙ iſte ſecūdus clericus in nulla fuit culpa: ⁊ ꝙ ip̄e nihil fecit: ſed paſſus ē tm̄: ⁊ ſibi factū fuit. nec iſte clericus fecit alteri in ſultum: ſed alius clericꝰ in p̄dictum clericū irruit. ideo caſus contingens nō imputat̉ ſibi. Et hoc ꝑ primā regulam. ¶ Undecima. Quid ſi qͥs lapidē ꝓijciat: ludēdo pͥoſt aliquē: ⁊ ille volēs declinare lapidē illū impīgit in lapidem alium. vel al̓s cadit ⁊ morit̉. Inno cen. in. c. exhibita. extra eo. dicit. ꝙ ſi iactus lapi dis fuit cauſa leſionis: tunc ꝓijciens tenet̉. Ideꝫ Ab. ⁊ Uin. Et ſic vident̉ ſentire. ꝙ ſi iſte cecidiſſet in alium lapidem fugiendo ꝑcuſſionem lapidis ꝓiecti: imputaretur ꝓijcienti. Et Panormi. ibi dicit. ꝙ poteſt adaptari tex. ad hhunc intellectum in eo ꝙ dicit ꝙ ille fugiebat. ⁊ iſte inſequendo la pidem ꝓiecit. ſed idem Panormi. dicit ꝙ ibi non ponderat̉ iactus lapidis: ſi non incidiſſet in aliuꝫ vt fugeret iſtum. Item ſicut inſecutio non impu tatur: que fuit cauſa leſionis. ita non debet iactus lapidis imputari. Et ideo intelligenduꝫ eſt: ꝙ iſte corruit in alium lapidem: vt fugeret etiam percuſ ſionem. dummodo percuſſio non fuiſſet grauis. vel forte remote ꝓiecit lapidem. ⁊ ille pauefactus corruit in alium lapidem. Secus autem ſi lapis ꝓiectus fuiſſet magnus ⁊ inflixiſſet percuſſioneꝫ magnam. ſi ille non cepiſſet fugaꝫ: quia tunc poſ ſet dictum Innocen̄. ꝓcedere. Nam talis ludus eſſet noxius etiam inter pueros. Et Panormita. dicit ꝙ iſte ludus lapidum paruoꝝ eſt licitus pu eris. Et hoc beneficio etatis. ſꝫ inter maiores non eſſet licitus. Et ſic Panor. cōcludit. ꝙ caſus inde contingens in iſto puero: ei non imputatur. ex qͦ non fuit in culpa. licet veniam ad cautelaꝫ poſtu lauerit. ¶ Duodecima. quid de clerico qui iaciendo ſapi dem ad expellendū porcos de agro: interfecit pu erum. An ſit irregularis? Dic ꝙ non. vt in. c. cle rico. l. diſtin. Et hoc ideo ẜm glo. quia dabat ope ram rei licite. Ac etiam debemus preſupponere ꝙ adhibuit diligentiam debitam circumſpici endo. Al̓s fuiſſet irregularis per ſecundam regu An autem huiuſmodi teneantur clamare. Pa normita. in. c. ex literis. el. ij. eo. titu. dicit. quando quis ꝓijcit aliquit ad locum inſolitum. ⁊ ꝑ quem non conſueuit quis tranſire: non tenetur clama re. vt in. l. ſi putatur. ff. ad. l. aquil̓. Al̓s ſecus. Et vide ipſum Panormita. de hoc in. c. fi. eo. tit. vbi dicit ꝙ clamantes ſubmiſſa voce. vel poſt caſum contingentem non excuſantur. Et in hoc peccāt plurimum ruſtici ducentes mullas. Nam poſt percuſſionem dicunt. Caue. Nam debent pre monere ita tempeſtiue ⁊ fortiter clamare vt illi quibus īminet periculum poſſint preuidere ⁊ fu ¶ Terciadecima. qͥd de eo qui videt exercitū ve nientem ad obſidendum caſtꝝ. intruſit ſe intra caſtrum: ⁊ cum impugnaretur ab aduerſarijs. et quaſi neceſſitate ineuitabili compulſus: non va lens fugere: aliquem interfecit. An ſit irregularꝭ. Glo. in. c. de his. l. diſtinc. dicit ꝙ eſt irregularis. quia iſta neceſſitas fuit euitabilis. qꝛ poterat exi uiſſe caſtrum ante aduentum inimicoꝝ. Et ideo quia poterat p̄cauere: ne in talem neceſſitatem in cideret: ei imputatur. Et hoc limitat Rod̓. vt re citat Aſten̄. li. vj. ti. xiiij. quando ꝓpria volunta te ſe ingeſſit in illud caſtrum. Secus ſi domicili um. vel res ſuas ibi habuiſſet: quas ſeruare vo

Homicidium. iij. lebat. quia tunc ſi neceſſitate ineuitabili occidat non eſt irregularis. Et hoc ꝑ primā regulam. ¶ Quartadecima. quid de puero qui veſicaꝫ por ciinflatam ⁊ fortiter frangens: ex terremotu pre gnans pauefacta abortit. An ſit irregularis? Di ci poteſt ꝙ non. Et idem videt̉ dicendum de hoc ſicut de caſu ſupra poſito. q. xj. Nec quelibet cau ſa debet attendi ad hoc vt quis ſit irregularis. vt notat glo. in di. c. decetero. Et ibi Panor. dicit ꝙ appellatōe cauſe ītelligīꝰ de ꝓpinqͣ n̄ d̓ remota. Et cā ꝓpinqͣ imputat̉: ⁊ nō remota. Pone exemplū in remota. Feci feneſtram in domo. Aliquis ſpō te ſe precipitauit de ea. ego ſum cauſa remota: nec ſum in aliqua culpa. Sed cauſa propinqua fuit fa tuitas illius ſe precipitantis. Similiter faber non ideo quia facit cultellum eſt homicida. Si tamen animo nocendi facit. ⁊ minorem diligentiam ad hibet tūc ꝯſiderat̉ cā remota: ẜm glo. ibi. Sed quis diſpenſabit circa huiuſmodi homi mū g. juamo cidas? Rn̄. Panormita. in. c. ad audientiam. e. t. dicit ꝙ cum homicida voluntario nunqͣꝫ diſpen ſat̉ in aliquo ordine. Papa tamen poſſet diſpenſa re. licet glo. in. c. ſicut dignum. extra eod̓. videatur tenere contrarium. Et ꝓ ea facit. quia irregulari tas tanta ex homicidio voluntario videt̉ de iure diuino: iuxta illud. Non edificabis mihi templū Sed papa non diſpenſat contra legem diuinam. xxv. q. j. ſunt quidam. Sed Hoſt. in dicto. c. ſicut dignum. ⁊ ꝯmuniter docto. vt recitat Panor. ibi tenent oppoſitū: dicētes ꝙ iura dicētia: ꝙ cuꝫ ho micida non diſpenſat̉ debent referri ad difficulta tem. quia de difficili diſpenſat̉: tamen papa diſpē ſarę poteſt ſi vult. quia videtur ſibi ꝑmiſſum a le ge diuina. vt notat in. c. ꝓpoſuit. de conceſ. p̄. Iteꝫ in veteri teſtamento reperitur diſpenſatum cum phinees nepote Aaron. qui ꝯmiſerat duplex ho micidiū. ⁊ poſtea fuit permiſſum miniſtrare diui na. Item Paulus apl̓us fuit homicida. ⁊ tamen poſtea miniſtrauit ⁊ aſſumptus fuit ad apoſtola atur. ff. ad. l. a tum. vnde preſumendum eſt deū voluiſſe: vt eti am vicarius ſuus: poſſit ex cauſa diſpenſare. He Panor. in dicto. c. ſicut dignum. Et ex dictis Pa nor. videtur elici. ꝙ etiaꝫ dato ꝙ irregularitas ſit nuls. Vam poſt de iure diuino: tamen papa poteſt diſpenſare ex dicunt. Cant. vim cauſa. ⁊ ſic habes ꝙ papa poteſt diſpenſare ex cau ſa contra ius diuinum. Idem tenet Panormita. in. c. ꝑ venerabilem. qui fi. ſint le. vbi ex dictis Io. and̓. elicit ſingularem theoricaꝫ ꝙ nullibi expreſſe . iiatiſi ꝓhibetur. ꝙ papa ex cauſa non poſſit diſpenſare Ciii in gradibus diuina lege prohibitis. Quo tamen 2 ad irregularitatem. an ſit de iure diuino vel poſi tiuo. Panormitanus in multis locis tenet ꝙ eſt de iure poſitiuo. quia eſt pena. Et hoc idem vidē atiti tur ſentire communiter docto. Cum homicida autem caſuali in ſacris ordinibus: ſolus papa di ſpenſat vt notat Hoſtien̄. in dicto. c. ad audien tiam. Idem Panormi. ibi per. c. continebatur. e. ti. In minoribus autem poteſt epiſcopus ſuo iu re diſpenſare. Et pro hoc facit tex. in dicto. c. ad au dientiam. ibi poteris concedere vt minoribus ⁊cͣ. Fo. CXV. Et hoc intellige in homicidio caſuali vbi interue nit aliqua culpa ſeu negligentia. Nam ſi nulla cul pa fuiſſet de iure cōmuni iſte promoueretur: quia nullam irregularitatem incurreret ẜm primum intellectum glo. in. c. lator. eo. ti. quem approbat Panor. ibi. Et pro hoc facit littera ibi. libere per mittas. Naꝫ non libere ꝓmoueretur ſi egeret di ſpenſatione. ¶ Quid ſi quis flebotomat aliquem cauſa medi cine. Et inde ſequatur mors. An ſit irregularis? Rn̄. ẜm v̓ v̓. ſi inciſorerat peritus artis. et adhi buit diligentiam debitam: non tenetur in aliquo. Similiter ſi incidendus non habet cōſuetam di ſpoſitionem membrorū vel neruorum vel venaꝝ ⁊ propter inciſionem moritur: non tenetur in ali quo inciſor ẜm Inno. ſi in hoc non errauit ꝓpter ſuam inexperiētiam: non eſt irregularis. Potius enim caſu qͣꝫ culpa in huiuſmodi preſumit mors accidere. xxiij. q. v. de occidendis. Secus vbi pro pter imperitiā accidiſſet: vel propter negligentiaꝫ Et ideo phiſici et cirugici: ſi erant periti in arte: et nihil de ꝯtingentibus omiſerunt: ⁊ habent ſuper hoc probabilem conſcientiaꝫ: non prohibentur a ꝓmotione: qͣꝫuis mortui ſint infirmi. Secus autē quando ſunt imperiti vel negligentes circa infir mos. Et ex hoc probabiliter credunt: vel dubitāt infirmos mortuos vel membris deperditos: qͥa ſunt irregulares. extra de eta. et qͣ. ad aures. ¶ Item cuſtodientes infirmum: vel ſeruitores eius qui vocauerunt minutorem: vel porrexerūt ei vinum vel aquam: vel non bene cuſtodierunt vnde ex freneſi ſe interfecit ⁊ huiuſmodi ẜm. v̓v̓. in omnibus his vbi bona fide fiat: non debet de facili quis habere conſcientiam ſcrupuloſam: niſi ſit lata culpa: et negligentia diſſoluta. puta ſi cu ſtos infirmi: vel frenetici: vel furioſi dimiſit eum vt iret in plateam ad ludendum: vel al̓s dat ope ram rei illicite: aut ex nimia crapula: vel ebrietate vigilare non potuit: maxime cum eſſet deputa tus ad cuſtodiam infirmi. Nam ſi certum eſt ꝙ inde ex hac culpa: mors ſecuta eſt. talis erit irregu laris: al̓s non. Et ſi habet quis conſcientiam ſcru puloſam: deponat ad conſilium boni viri. Hec Archi. florē. Quid de parentibus in quorum lectis parui filij inueniūtur mortui? Rn̄. ẜm Ray. ſi mors in teruenit graui eorum culpa precedente: aut negli gentia: grauis eſt eis penitentia iniūgenda. extra de peni. ⁊ re. queſitum. Et panor. ibi infer. ſingu larem theoricam ex illo tex. ꝙ leuiſſima culpa in homicidio. non inducit irregularitatem. Quod tene menti. Et procedit ille tex. quādo ſine tactu. ⁊ alia occaſione homicidium ſecutum eſt. hec pa nor. Et ſic ex dictis panor. iuncto tex. ibi ſi ex incu ria ipſorum mortui inueniuntur in cunis ⁊cͣ. iſte caſus nō debet extendi vltra terminos proprios. dicto. c. Secus ſi quis eſſet in leuiſſima culpa ali qͥd agēdo. nā tūc ex leuiſſima culpa fieret irregula ris: vel dando occaſionē ad hoc. Si v̓o leuis cul pa parentū preceſſit in mortē puerorum: nō tam

grauis penitentia eſt imponēda. extra d̓ his qͥ fi. oc. de infantibꝰ. ¶ An autē iſtis penitētia publica vel occulta da ri debeat. Uide sͣ. Cōfeſſor. j. in pͥn. ¶ Quid ſi quis habeat ceruum vel leonem qui aliquem occidit. Rn̄. ẜm Innoc̄. non videtur ir regularis: dūmodo maliciam vel culpam in mor te non habuerit. ar. l. diſt. hij qui arborē. ⁊. c. ſepe. O micidium. iiij. de pena et irregularitate homicidarū. Rn̄. ẜm Ray. Si homicidium cōmittitur verbo. ſcꝫ pre cepto. conſilio. vel defenſione: pena eſt irregulari tatis que etiam poſt peractam penitentiā impe dit ꝓmouendum: ⁊ deijcit ꝓmotum. l. diſt. ſi qͥs viduam. Et intellige deſenſionem: quādo homi cidam defendit: vel etiam diſſuadendo eis qͥ vo lebant defendere occiſum. Si tamen corrupta in tentione hoc fecit. De pena vero homicidij facto cōmiſſi. Diſtingue. Nam quatuor modis poteſt cōmitti. Primo quidem ſi eſt cōmiſſum pro iuſti cia ⁊ recto proceſſu ⁊ intentione. Et tunc non cō mittitur culpa: ſed potius faciēs meretur: nihilo minus irregularitas contrahitur que ſimilit̓ im pedit promonēdum et deijcit promotum. li. diſt. aliquātos. niſi hoc fuiſſet factum ante baptiſmū de quo vid̓ ſupra Bigamia. Quicūqꝫ ergo in tali caſu fuerit iudex aut aduocatꝰ: ſiue ꝓ actore: ſiue pro reo. ſcꝫ cum actor obligetur ad talioneꝫ: quia agendo pro reo agitur contra actorem ẜm quoſ dam. vnde ſi ſequitur effectus eſt irregularis. et indiſpenſabilis: niſi per papam. Item affeſſor. te ſtis. notariꝰ ſcribens ſententiā. vel proferens ſen tentiam. vel ſcribens atteſtationes. vel legens dū publicantur. vel ſcribens: vel dictans litteras ꝓ vindicta ſanguinis. omnes hij irregulares ſunt: quia cooperant̉ in mandato ſententie ẜm docto. in. c. ſententiam. ne cleri. vel mona. Et hoc ſi ſecu tus eſt effectus. ſcꝫ mors vel detruncatio mēbro rum. Aliter tales nullam irregularitatē incurrūt etiam epiſcopalem: prout voluit. v̓ v̓. Et hoc ex preſſe voluit Panor. in dicto. c. ſententiā. ⁊ in ca. clericis. ne cleri. vel mona. vbi facit vnam pulcra theoricam. ꝙ per ſolam mortem ſeu membroruꝫ detruncationem quis incurrit irregularitatem. Secus ergo ſi ſequatur alia vindicta ſanguinis. Et in. c. ſi aliquis. de homi. dicit. ꝙ nunꝙͣ contra hitur irregularitas niſi actu homo interficiatur: vel mutilet. Ex ſola enim voluntate non eſt quis irregularis. Quod etiaꝫ tenet Goſ. Ex quo ſequi tur. ꝙ ſiquis voluit interficere hominē vel vene nare. ⁊ etiā ꝓpinauerit venenum ⁊ fecit quod po tuit ad mortem: ſi mors non eſt ſecuta: non eſt ir regularis. licꝫ glo. in hoc vltimo in. c. periculoſe. de pe. diſt. j. dicat. ꝙ talis eſt irregularis. Sꝫ Pa nor. ad dictam glo. reſpondet ꝙ ioquitur in irre gularitate que contrahit̉ ex peccato: non autem in irregularitate indiſpenſabili. Ad v̓ v̓. dic ꝙ di ctum ſuum nullo iure cauetur. Item omnes de familia rectoris qui vadunt ad aſſociandū maleHomicidium. iiij. factorem: cum ducit̉ ad mortem. ſiue equeſtres. ſi ue pedeſtres. cum vadunt ꝓ defenſione ſi oporte ret: vtiqꝫ ſunt irregulares. Qui etiam trahit ad cordam vel torturam reum ad fatendum male ficium. Et ex hoc fatet̉ ⁊ occiditur: irregularis eſt. Qui etiam acuit vel porlat magnariam: cum qua quis eſt decapitādus. vel portat ſcalas. vel funes. ꝓ aliquo ſuſpendendo: ſimiliter eſt irregularis. qꝛ quilibet hoꝝ dat cām ꝓpinquam morti alterius. di. c. ſi quis viduam. Secus de eo qui fecit ſcalas vel funes vel gladium: nō ad mortem inferendaꝫ ſꝫ ad om̄es vſus. Et caſu poſtea aliquis vtit̉ ipſis ad occiſionem. xxiij. q. v. de occidendis. Item ſi quis aliquid facit vel dicit: vnde acceleretur alicui mors: licet omnino eſſet moriturus: efficitur irre gularis. ſi hoc eſt certum. puta. voluit infirmum vt citiꝰ moriat̉. vel dic̄ decapitādo. vt ponat ca put in cippo ⁊ ex hoc citiꝰ ponit. vl̓ dicit ſatelliti vt aptet magnariā: ne recipiat plures ictꝰ. ⁊ fit vl̓ ꝙ cito expediat ⁊ hmōi ar. d. c. ſi quis viduam. ſecu do principaliter ſi homicidium factum ſit neceſſi tate. Et tunc dupliciter. quia aut neceſſitas eſt in euitabilis. aut euitabilis. Si quis occidit vel mu tilat ex neceſſitate ineuitabili. id eſt ita artatus. vl̓ anguſtatus. ꝙ nec fugere. nec clamare. nec aliter poterat ſe iuuare: niſi occidat vel mutilet non eſt talis irregularis. extra eo. ſi furioſus in clem̄. Sed ſi hoc faceret ad defenſionem parentum. vel ſocio rum. vel aliorum non euaderet irregularitatem. ⁊ hoc videtur expreſſum per tex. in dicta clemen. vbi dicitur. Si furioſus. aut infans. ſeu dormiēs. hominem mutilet vel occidat: nullam in hoc irre gularitatem incurrit. Et idem in illo cenſemus qͥ mortem aliter vitare nō valens. ſuum occidit vi mutilat inuaſorem. hec ibi. Nota ibi mortem ꝓpri am: non ergo alienam. ¶ Quid autem ſi poterat euitare mortem: ſed nō mutilationem alicuius membri. An ſit irregula ris: occidendo vel mutilando inuaſorem. Lap. te net ꝙ ſit irregularis. ſed cardinalis in. d. clemū. te net verius ꝙ non. quia ibi equiparantur mutila tio ⁊ occiſio: quo ad contrahendam irregularita tem Et ſic idem debet eſſe quo ad eam euitandaꝫ Item ſi fugere poſſet: ſed fugienti poterat īmine re periculū. puta caſure. vel velocioris curſus ini mici ſequentis: qui audacior factus ꝓpter fugam: poteſt defacili fugientem a tergo vulnerare ⁊ occi dere. Et ſic tali periculo: non tenetur fugiēs ſe ex ponere. Nam qualitas temporis ⁊ loci non pati tur plenius deliberandi conſilium. ff. de exerci. l. j. ⁊ qd̓ dictū eſt de infante ꝙ nō eſt irregularꝭ pe. de an. dicit ꝙ idem eſt de maiori ſeptennio: ſi nō eſt poli capax. ¶ Quid autem ſi quis mortem vel mutilationeꝫ ꝓpriam euitare non valens occidit vel mutilat. ſꝫ dabat operam rei illicite. puta inuentus eſt de no cte: cum quadam muliere vel huiuſmodi. ⁊ affi nes illius mulieris reppererūt eum in domo. qui eum armis aggreſſi ſunt. ⁊ ille ſe defendendo oc cidit vnum ex illis. An ſit irregularis. Dubium facit: quia ille dabat operam rei illicite. ⁊ ſic per re

Homicidiū. iiij. gulas poſitas in precedenti capitulo: debet impu tari ſibi caſus ſequens. Et huius opini. eſt Aſten̄. li. j. ti. xxv. vbi dicit ꝙ cōtingere poteſt. ꝙ illud qd̓ non eſt actu: et per ſe volitum: vel intentum: po teſt eſſe per accidens volitum et intentum ẜm ꝙ cauſa per accidens dicitur remouens prohibens. vnde quando quis non remouet ea: ex quibus ſe quitur homicidiuꝫ: dicitur quodammodo homi cidium voluntarium. Hoc autem contingit du pliciter. vno modo quando dat operam rei illicite Alio modo quando non adhibet debitam curaꝫ. Et his caſibus: ſi ſequatur inde homicidium: nō euadet homicidij reatum. l. diſtinc. ſepe. Quibuſ dam tamen peritis videtur ꝙ talis non ſit irregu laris: exquo dicta cle. non diſtinguit: ſed loquitur tum. puta. vela. pt uoputia. n generaliter. ergo nec nos diſtinguere debemꝰ ad audientiam. de deci. Item: quia illa cauſa videtur voccuꝰ penit. vj valde remota: nec ordinata ad talem caſum. ¶ Quid de dormiente: qui dormiendo percuſſit: vel interfecit alium. An teneatur. Panormitanꝰ in dicta cle. tangit hanc queſtionem. ſed eam non in qumtutiſtuctin ſoluit. Sed Bar. in. l. pena. ff. de parici. ẜm Guil̓. reſpondet. ꝙ aut iſte talis ſciebat hoc euenire ſibi. et tunc debet ſibi preuidere: vt iaceat ſolus. vel ne mo ſit in camera ſua. et ſi non fecit: eſt in culpa: et propter culpam tenetur: ſicut putator arboris qui non admonuit tranſeuntes. vt. l. ſi putator. ff. ad l. aqui. Si v̓o hoc neſciebat ſibi euenire: tūc ei pa citur. Naꝫ dormiens equiperatur furioſo. vt. l. j. §. primo. ff. de acqui. poſſ. Sed furioſus nō tenet̉ ergo ⁊cͣ. hec Bar. ¶ Sed quid ſi ideo in nocte habuit tale ſomniuꝫ. quia cogitauit tale quid in die? Reſpondent qui dam a ſimili. ꝙ aut fuit laceſcitus ſine ſui culpa: et tunc nō tenetur: cum ſit viciū nature. Al̓s ſecus. . l. pena. Quid autē de ebrio: ſi occidat vel mutilet. Dic ẜm Mat. zen. et Car. in dicta cle. ꝙ eſt irregularꝭ ius membri. An ſit quia ſi voluiſſet papa expreſſiſſet. Sequitur de ſe cundo membro ſupra dicte diſtinctōnis. ſcꝫ quan do neceſſitas fuit euitabilis. Puta. quia aliter eua dere poterat. puta claudendo oſtia domus. vel in turri ſe includendo: vel recedere de loco vbi expe ctabat inimicos venturos: tunc efficitur irregula pixiietſ ris nec ad maiores ordines aſcendet. immo nec in .ſpactbi ſuſceptis: niſi ex magna diſpenſatione permittat̉ x miniſtrare. Et ꝙͣuis Zen. dicat: ꝙ ſi fugiendo: fu pueeeeee?xiſ ga erat ſibi periculoſa: vel vituperoſa: et ad dede cus: et ſi non ad periculum perſone. et propter hͦ 5 non fugit. et occidit talis euadit irregularitatem. Pe. de an. non credit hoc verum. Idem Car. licꝫ dicat ꝙ opi. zen. ſit equior. Tercio prīcipaliter ſi ſit homicidium caſuale. Diſtingue: vt dictū eſt sͣ. ca. īmediate p̄cedenti. Quarto ſi homicidium ſit voluntate ſponta nea factum ſiue in opere: ſiue etiam in verbo: etiaꝫ ſine peccato inducit irregularitatem. et talis non ſolum nō debet promoueri: ſꝫ ſi promotus eſt: im perpetuum deponi dicto. c. ſiquis viduam. etiam ſi interficiat ſaracenum vel paganum. l. diſtincti. Fo. CXVI. clericum. Et cum tali nunꝙͣ diſpenſatur in ordi ne: vel officio. l. diſtinc. miror. Et etiam ſi ſit occul tum: miniſtrare in ordine ſuo nō pōt. extra de tē. or. c. fi. ¶ Poterit tamē cū tali diſpenſari in beneficio. de cle. pu. in du. c. ij. Similiter non euitant irregularitatem qui iurꝭ ignari. zelo fidei et propter indulgentiam haben dam: que datur ferentibus ligna ad combuſtio nem hereticorum: attulerunt ligna ad cremandū hereticos ſi illa materia cooperata ē ad combuſti onem hereticorum ẜm v̓ v̓. Sꝫ ſi illa materia: non eſt cooperata. puta. quia iam mortui erant: quan do ligna attulerūt: vel anteqͣꝫ accenderet̉ ignis in illa materia: non ſunt irregulares. Si autē de hoc dubitatur melius eſt tenere certum: et ſe reputa re vt irregularem: extra de temporibꝰ ordi. ad au ¶ Princeps qui legem condit: cuius legis aucto ritate homines ſunt traditi morti: non efficit̉ pro pter hoc irregularis. quia in certam perſonaꝫ nō animaduertit. vt notat Archi. xxiij. queſtione. v. officia. ¶ Epiſcopus vel alius prelatus: qui habet iuriſ ditionem temporalem debet conſtituere iudicent ſecularem: qui audiat cauſas precipue ſanguinis Et illi poteſt precipere ꝙ faciat vnicuiqꝫ iuſtici am. Si autem talis iudex interroget eum in ſpeci ali. Quid agendum in tali: qui ſcilicet meretur pe nam ſanguinis: poteſt reſpondere. conſule peri tos. Et caueat ne propter ſuam reſponſionem di rectam vel indirectam ille intelligat: ꝙ debeat euꝫ ſanguine punire ẜm Ray. Nam ſi ex tali reſpon ſione reus occideretur: vel mutilaretur: eſſet irre gularis. Poteſt etiam prelatus talis delegare ali cui etiam ſpecialiter ſuper aliquo maleficio: vt ho micidio et huiuſmodi in ſua iuriſditione commiſ ſo: vt inquiſita veritate: iuſticiam exequatur. Et ſi cui committitur: ſic exequatur et occidat: nō pro pterea ille prelatus eſt irregularis. extra ne cle. vel mo. ep̄s. li. vj. ¶ Licitum eſt prelatis eccleſiaſticis ob defenſio nem rerum eccleſie: vel fidei inuocare contra vio lentos brachium ſeculare: et hortari tales: nō qui dem vt occidant. vulnerent vel mutilent. hoc.n. eſſet directe ad homīcidium prouocare. Sꝫ vt ec cleſiam vel patriam liberent et terram ab infideli bus occupatam reducāt ad chriſtum. Et ſuꝑ hoc eccleſia facit remiſſiones magnas. Et licet hincin de aliqui occidantur: non eſt prelato hoc imputā dum. immo peccaret niſi contra tales ſe oppone ret. xxiij. qōne. v. de occidendis. ij. q. viij. c. igitur. et. c. ſcire. et. c. omni. et. c. hortatu. et. c. vt pridem. Etiam ad clericos pertinet diſponere et induce re alium ad bellandum legitima bella. Et licet nō debeant exercere bella manu propria: poſſunt ta men intereſſe: et iuſte pugnantibus ſpiritualiter ſubuenire ſuis exhortationibus ⁊ abſolutōnibus ⁊ alijs ſpūalibꝰ ſubuentōnibꝰ. Vtrum prelati et alij qui interſunt vindicte

ſanguinis ſint irregulares? Reſpon. panormita. in. c. ſententiam. ne cleri. vel mo. de mente Inno. dicit ꝙ intereſſentia non facit quem irregularem: niſi intereſſet auctoritatem preſtando. Idem ſi p̄ ſtaret auxilium. conſilium. vel fauorem: aut operā vt patet ex notatis in. c. ſicut dignum. extra eodē. Dicit etiam Hoſti. ꝙ ſi ad clericum ſpectat iuriſ ditio: nullo modo debet intereſſe vindicte ſangui nis: ne videatur preſtare auctoritatem: vt in. c. ex literis. de ex. pre. Hoc tamen Panormita. reſtrin git in clericis intereſſentibus ex ſola libidine: ſeu voluntate. Non enim debent preſtare preſentiaꝫ iſtis eis prohibitis: ſicut nec alijs ſpectaculis: vel conuiuijs coniugiorum: vt in. c. preſbyteri. xxxiiij. diſ. et in. c. non oportet. de conſe. di. v. Secus aut puto in intereſſentibus ex iuſta cauſa. puta. quia ſociant iuſticiādū ad ꝯfortandū: ne incidat in de ſperatōnem: ⁊ vt ꝯfortent eum ad patientiā: ſicut obſeruat̉ in multis locis. ¶ Sed nunquid iudex ſi non liberatꝭ hominem a morte iniuſta: cum poteſt. et prelatus ſi nō paſcat fame morientem cū poteſt erit irregularis: ſi mors inde ſequatur? Reſpondit v̓ v̓. ꝙ non. licet gra uiſſime peccent. quia lex promotionis factum re quirit. xv. qōne.j. ſi quis non iratus. Sed quibuſ dam alijs videtur ꝙ predicti non euitent irregu laritatem. quia in dictis caſibus: non ſolū eſt omiſ ſio: ſed etiam commiſſio. Et ad hoc facit: quod no tat Aſten̄. li. vj. tit̓. xiiij. vbi dicit: ꝙ ille qui homi nem a morte liberare potuit: ſed noluit: nō eſt im munis a culpa homicidij. allegat. c. ſicut dignum. §. illi autem. extra eo. ar. di. lxxxvj. faciētis. ⁊. xxiij. dōne. iij. nō inferenda. et. c. qui poteſt. Et hoc qͣn do conſtat illum iniuſte occidi. de peni. diſ. j. peri culoſe. Et licꝫ aliqui intelligant hoc de iudice: qui debet ex officio defendere: quia ille ſolus ad hoc te netur ex precepto. xxiij. qōne. v. Qui malos. et. q. iiij. forte. Conſilium tamen ſanum eſt ẜm Goff. ⁊ Hoſtien̄. ꝙ quilibet etiam priuatus hoc faciat: ſi ſine periculo ſuo hoc poſſit facere propter premiſ ſa iura. Quid ſi clericus tradat latronem iudici ſecula ri: petens etiam cum proteſtatōne ꝙ eum puniat citra ſanguinis effuſionem: et poſtea iudex proce dat vſqꝫ ad ſanguinis effuſionem. An ſit irregula ris? Reſpondit Aſten̄. lib̓. vj. ti. xiiij. ꝙ non fit ex hoc irregularis. Aliter daretur pluribus materia ciericos expoliandi et trucidandi: ſi propter metū illum non auderent conqueri: nec etiā nocet ſi cle ricus ad conuincendum latronem dederit ſigna. de hoc eſt tex. in. c. prelatis. extra eo. lib̓. vj. Predi cta tamen quidam limitant: quādo alio modo ta lis clericus res ſuas non poteſt recuperare. Et qͣn do mortem non intendebat: ⁊ premiſſa proteſta tione. Et ſi ſua intentio erat maculata fieret irre gularis: ſi mors vel mutilatio membri inde ſequa QQuid ſi poſt occiſionem letetur ⁊ ratū habeat?: Rn̄. Hoſti. vt recitat Aſten̄. vbi sͣ. ꝙ ratihabitio retrotrahit̉: ⁊ mandato equiꝑatur: q̄ in malificijs Homicidiū. iiij. generaliter attendit̉. Et hoc intelligit Aſten̄. ver eſſe ſi gaudeat de morte ꝑſone. Secūs ſi de malefi cij punitōne letetur: et deo regratietur ⁊ ꝑſone cō patiatur. ¶ Utrum nō reuelans tractatū homicidij: ſit ho micidia ſi ſequat̉. Rn̄. Panor. in. c. petrus. e. t. re fert aliquos dicere ꝙ no: ſed ſufficit ꝙ ꝓhibuerit. Io. an. diſtinguit. ꝙ aut doloſe nō reuelat: et tunc imputat̉ ei homicidiū. Aut nō doloſe nō reuelat. Et tūc non erit homicida. Panor. tn̄ ꝯſulit: vt re uelet. Nam ꝓpter opiniones diuerſas in hac ma teria: ſaltē in foro anime: imputaretur culpabilis. Quid ſi clericus ſcribat ꝙ aliquis capiat̉. et ex illa captione ſequit̉ mors: vel truncatio membro rum. Ipſo tn̄ ignorante ⁊ factū ⁊ cauſam. An ſit ip regularis. Rn̄. Hoſti. dicit ꝙ ſic: qꝛ debuit ſuſpi cari hoc poſſe euenire. An aūt ex qualibet mutilatiōe inducat̉ irregu laritas. Rn̄. Card. in cle. ſi furioſus. extra eo. poſt Land̓. dicit ꝙ non. Sꝫ ſolum cū mutilat̉ aliquod de principalibꝰ membris. Et ẜm Panor. in. c. j. qͦ cle. vel vo. ex ſola effuſione ſanguinis nō cauſatur irregularitas. An aūt digitus ſit membrum. Rn̄. Bar. in. l. ij. ff. de pu. iudi. ꝯcludit membꝝ appellari: qd̓ ha bet officiū ſeparatū et diſtinctū ab alijs. vt oculus lv. di. ſi euangelica. vel manus: aut pes: vt in aut̓. ſꝫ nouo iure. C. de ſer. fu. Digitus aūt nō eſt mem brum. ſꝫ ꝑs membri. Ad hoc tex. bonus. lxxxix. di. ſingula. vbi appellat̉ membrū: qd̓ hꝫ officiū diſti ctum. Et ſic incidens alicui digitū: nō eſt irregula ris. Secus ſi totā manū: vel pedē: vel oculum. Quid aūt ſi quis debilitauerit membruꝫ: ita vt quaſi ſit inutile: nō tn̄ detruncauit. nunqͥd effectꝰ ſit irregularis. Dubiū facit: quia paria vident̉ nō eſſe: ⁊ inutile eſſe. Rn̄. Panor. in. c. cum illorū. de ſen. excom. dicit ꝙ differentia eſt inter truncatōeꝫ membri ⁊ mutilationeꝫ. Et vt diuerſa ponunt̉ in d. cle. ſi furioſus. Et truncatio dicit̉: totalis mem bri abſciſſio: ſeu diminutio. Mutilatio v̓o: quan do in totū membꝝ non abſcidit̉: ſed ex ꝑcuſſione impedit̉ eius officiū vtputa. in tibia ꝑcuſſus: nō valet mouere pedem: ⁊ quodlibet iſtoꝝ inducit ir regularitatem ẜm eū. Sed idem Panor. in. c. cle ricis. ne cle. vel mo. ⁊ in. d. c. j. tenet expreſſe contra rium: dicens. ꝙ membꝝ debilitatuꝫ valet ſaltem ad decorem. ⁊ in penis fienda eſt mitior interpre tatio. Ideꝫ ſentit Cal. ẜm eū. Sed Guil̓. de land̓. in ſuo ſacramentali dicit ꝙ nō ſoluꝫ occidens: vel mutilans membrū eſt irregularis: ſed etiam red dens membꝝ inutile: dūmodo ſit de principalibꝰ Et de illis qui redderent hominem deturpatum et inutilem pro diuinis officijs exercendis. Et id̓o ſi quis faciem alterius deturpet: vel verberet: licꝫ al̓s vere non ſit mutilatus: ſi tamen ex huiuſmodi deturpatione efficiatur inhabilis ad premiſſa ꝓ pter ſcandalum: ipſum credit eſſe irregulareꝫ. Et idē ſi ſibi faceret maculam: vel aliud impedimen tum in oculo: etiam ſine eruitione. Secus ſi mem brum omnino occultum ſibi auferret. puta. digi

Homicidiū. iiij. tum vnius pedis: vel teſticulum: ſine alia magna debilitate: vel deformitate. Hec omnia ꝓbantur lv. diſtinctōne. per totuꝫ. hec Guil. Et hec opinio videt̉ valde ratōnabilis. Qui percutit mulierem pregnantem: vel dat ei aliquid vt faciat aborſum. Si ex huiuſmodi ꝑcuſ ſione: vel rei datione illa abortitur: ſi iam erat for matus fetus: eſt irregularis. Secus ſi nōduꝫ erat formatū puerperiū. Quid ſi dubitetur. Utrum ex percuſſione: vel rei ſumptione ſecutus fuit aborſus: vel ex alia cau ſa: vel vtrum eſſet puerperium formatum vel nō. Si probabiliter dubitat: debet a promotōne ⁊ mi niſterio abſtinere: ne periculo ſe cōmittat. Si au tem habeat temerariam opinionem: eam depo QQuid ſi plures reperiūtur in pugna: in qua ali qui ſunt interfecti: vel mutilati et neſcitur a quibꝰ Reſpon. ẜm Ray. qͣꝫtum ad irregularitatem om nes cenſentur irregulares. Et qui ſunt ex parte in iuriantium. et qui ſunt ex parte recipientium: ſi il li erant clerici: et ſic illicite mouerunt arma. diſtin. lj. ſi quis poſt. Sed Archi. xxiij. queſtione vltima. c. fi. dicit ꝙ iſtud dictum Ray. quidam intelligūt quando clerici erant in culpa. Nam ſi defenderēt ſe vel ſocios neceſſario: licet aliquis a defendenti bus ſit intefectus: ex alia parte: reliqui qui non in terfeciſſent: nec interfectores iuuaſſent: non eſſent irregulares: licet voluntatem occidendi habuerīt quia lex promotione factum requirit. Ip̄e tamen Archi. diſtinguit inter repellentem et inferentem vim: vt repellens: ex diſpenſatione promoueatur: ⁊ tolleretur in ſuſceptis: dum tamen conſtet eum non percuſſiſſe. Inferens ſecus: quia in culpa eſt. Dicit etiam Archi. ẜm Inno. et Hoſti. ꝙ ſi quis ꝑcuſſit aliquem in belio iuſto. ſi non ſit inde mor tuus vel mutilatus ſuis ictibus: non efficitur irre gularis: etiam ſi alij occidant: dūmodo non ꝓuo cauerit eos. extra eo. ſignificaſti. el. ij. Addit tamē Inno. ꝙ ſi animo occidendi ꝑcuſſit aliquem: licet non letaliter: ſꝫ alij poſtea occidunt: eſt irregularꝭ. ⁊ de hoc videt̉ caſus in dicto. c. ſignificaſti. ex quo eliguntur tres caſus ſingulares. Primus ꝙ ſi qͥs ꝑcuſſit non letaliter: ſi animum occidendi habuit: et ex alioꝝ vulneribus ꝑcuſſus expirauit irregula ris eſt. Secundus qui alium letaliter ꝑcuſſit: licet ab alijs fuerit extinctus multo fortius irregularis eſt. Tercius ſi nō apparet: an letaliter: ſed etiā per cuſſus ab alijs obijt: ⁊ nō apparet ex cuiꝰ vulnere deceſſerit irregularis eſt. id turſ ¶ Quid autem ſi quis percuſſit non letaliter. ap paret tamen ꝙ ex percuſſione ſua non poterat iſte fugere: vnde fuit occiſus a parochianis. nunquid ſit irregularis? Hoſti. dicit ꝙ ſic. quia p̄ſtitit cau ſam homicidio. Et ita communiter tranſeūt doc. Sed de hoc Panormitanus dubitat in dicto. ca. ſignificaſti. Nam cum liceat clerico pro defenſio ne rerum percutere. licet non letaliter: tūc ſi iſte in ſiſtit rei licite non debet euentus mortalitatis ſibi imputari: cum ipſe in homicidio non reperiatur. Fo. CXVII. vnde poſſet dici. ꝙ quo ad penam: nō debeat iſte teneri: ſed quo ad ceſſatōnem a diuinis. Poteſt gͦ ſaluari opinio Hoſti. tanꝙͣ tutior. QQuomodo autem et quando bellatores efficiā tur irregulares: maxime quo ad clericos. Io. cal. et Io. an. in nouella in. c. petitio. extra eo. ſic diſtī guunt. Clericus aut vtitur armis incōtinenti re pellendo vim vi: et cuꝫ debito moderamine. Aut aliter. Si primo modo: etiam ſi occidat: vel muti let. non eſt irregularis: cum ſcilicet facit ad ſui de fenſionē. di. j. ius naturale. Si aliter facit. aut agit de licentia pape. aut proprio motu. Si de licentia pape: puto ꝙ in bello iuſto vti poteſt armis offen ſibilibus. Naꝫ inter alia que faciunt bellum iuſtū eſt auctoritas pape vel principis. Et tūc ſi occidit̉ vel mutilat: non eſt irregularis: exquo papa dedit̉ ſibi licentiam. Nam cum irregularitas ſit pena: ꝑ cōſtitutiones canonicas introducta. exquo papa potuit dare licentiā clerico: ⁊ auctoritatem vtendi armis quibuſcūqꝫ: etiaꝫ ſine metu irregularitatis dando hmōi licentiā: videt̉ ꝙ abſtulit ab eo incur ſionem irregularitatis. Hoc quidaꝫ dicūt verum qn̄ papa hoc exprimeret. Al̓s ſecus. Sed quibuſ dam alijs videt̉ ꝙ etiam ſine expreſſione nō fieret irregularis. ſi motu ꝓprio clericus vtit̉ armis. tūc aut in bello iniuſto: aut iuſto. Si in bello iniuſto? planū eſt ꝙ nō eſt ſibi licitum: ſiue ſuis fauorē pre ſtet: ſiue vt timorem incutiat aduerſarijs. Et ſi ibi aliqui ſunt occiſi vel mutilati: irregularis eſt. xxiij q. viij. c. j. et. ij. Si in bello iuſto. puta. pro defenſi on patrie vel alioꝝ. xxiij. q. iij. fortitudo. Et tunc poterit intereſſe etiam cū armis defenſionis. Nō tn̄ debet pugnare: ſed hortari poterit. xxiij. q. viij. vt pridē. Sꝫ cū armis offenſibilibꝰ nō debꝫ ibi eē: niſi ea intentōne vt defendat: nō vt pugnet. xxiij. q. viij. clerici. Et ſi in tali bello eſt aliqͥs occiſus vel mutilatus ab ipſo clerico eſt irregularis. Si auteꝫ ipſe neminem occiderit vel mutilauerit: nō eſt irre zularis licet quis ab alijs occiſus ſit vel mutilatꝰ. Ad tollendū tamē duplicitatis ambiguū ad cau telam hoc caſu: poteſt ſibi imponi pnīa. Et ſic in telligitur. extra de cle. ꝑcuſ. p̄ſentium. Si v̓o in ta li bello clericus vulnerauit aliqueꝫ: ſed nō occidit. vel mutilauit: diſtingue. Aut talis vulneratus: fu it poſtea occiſus ab alijs. ⁊ tūc ſubdiſtingue. vt ſu pra dictū eſt. aut habuit animū occidendi: ⁊ eſt ir regularis. aut non. Et tūc etiam diſtingue. ꝙ aut vulnus ipſius clerici pōt diſcerni ab alijs vulneri bus et tūc nō eſt irregularis: ſi vulnus nō eſt mor tale. Aut nō pōt diſcerni. Et tūc ꝓpter dubium iu dicatur irregularis. Nota tamē ꝙ ex hoc ꝙ papa dat licentiaꝫ clericis ꝙ interſint bello: non tamen videt̉ ex hoc licere clericis vti armis niſi ad defen ſandū. nō aūt ad occidendū aggrediendo nec etiā paganū. Sed pn̄t tm̄ intereſſe ad hortandū alios xxiij. q. viij. omi. ⁊. c. ſe. hec Archi. fl. Qui etiam ſe mutilat ex impatientia vel etiaꝫ ſi hoc facit zelo caſtitatis ſibi virilia amputando: ir regularis eſt. lv. diſtinc. ſi quis abſciderit. et. c. qui partem.

Ore canonice̓. Utrū cleri ci teneāt̉ ad horas canonicas. Rn̄. ẜm Panor. in. c. j. de cele. miſ. Et Car. in cle men. prima: eo. ti. ꝙ quilibet promotus ad ſacros ordines tenetur ad diuinum officium. Secundo. quilibet beneficiatus quātumcūqꝫ modicū ſit be neficium: etiam ſi beneficiū ſit de patrimonio. Et hoc ſi patrimoniū factum eſt beneficiū. Al̓s non. Adde tercium ẜm Aſten̄. ꝙ licet religioſus nō te neatur ad horas ratōne qua religioſus. vt patꝫ in religioſis laicis: tn̄ tenetur ſi eſt ordinatus in ſacrꝭ vel etiam ex ſtatuto religionis. poſſunt om̄s cleri ci obligari etiā non ordinati. Et ꝑ hoc patet quid dicendū de fratribꝰ ꝓfeſſis in ordine minorū: qui ex ꝯſuetudine ordinis vocantur clerici. licꝫ nō ſint in ſacris: nec etiam habeant primā tonſuram. An teneantur ad officiū? Et ꝑ predicta patꝫ ꝙ ſic. Et hoc etiā tenet magiſter Bar. de piẜ. ſuper. iij. c. re gule. vbi dicit ꝙ in ordine mi. ſunt fratres in du plici differentia. Quidā ſunt diuino cultui depu tati ⁊ literati. Et alij illiterati: ſeruitio prefatoꝝ de putati. Et ſic expreſſe innuit: ꝙ tales fratres pro feſſi: licet nō hēant primā tonſurā: ex cōſuetudine ordinis nominant̉ clerici: ⁊ ſic obligantur ad offi cium clericoꝝ. Al̓s ad nullum officiū tenerentur. qd̓ non eſt dicendū. Nec ob. ſi dicat̉ ꝙ appellatio ne clericoꝝ: ſaltem in materia penali nō veniūt illi qui ſaltem non habent primam conſuram. Nam patet reſponſio ex p̄dictis: qꝛ illud verum: niſi ali ter conſtaret de mente fundatoris regule: qui po tuit et voluit etiam non ordinatos obligare. ad di uinum officum. Idem credo ſit in alijs religioni ¶ An autem clericus in minoribus releuetur ab officio diuino: ſi eſt abſens ab eccleſia: in qua ē be neficiatus ex cauſa ratōnabili: et deſeruit eccleſie ꝑ vicarium. Pe. et Ab. dicunt in dicto. c. j. ꝙ ſic. Et hanc differentiā aſſignant inter clericum conſtitu tum in ſacris: et conſtitutum in minoribus bene ficiatum. Allegant. c. peruenit. de ap. Facit. c. cum ex eo. de elec. li. vj. Sed Panor. ibi non placet hec opinio. nec illa iura hoc probant. Nam loquūtur quo ad officiandum eccleſiam. nam ex iuſta cauſa quis excuſat̉ non tamen releuat̉: quin teneat̉ dice re in priuato. ¶ Sed dubitatur. An iſti beneficiati exiſtentes in minoribꝰ: exquo deſeruiūt ꝑ vicarium: teneantur dicere officium? Et videt̉ ꝙ nō: qꝛ p̄dicti vidētur teneri ad officium ratione beneficij: ſed beneficio ſatiſfactum eſt: exquo deſeruiūt per vicariū. hanc opinionem refert Io. an. in dicto. c. j. ⁊ non repro bat: nec expreſſe approbat. Et idem facit Io. de li gna. in dicta cle. j. Sed ipſe Io. an. in fi. d. c. j. dicit vnum dictum: per quod tacite videtur recedere a dicto Pe. ⁊ Ab. Dicit eniꝫ ſe libenter vidiſſe ꝙ ec cleſia feciſſet ſtatutum: vt clerici ſaltem in minori bus beneficiati: non curati: excuſarentur occaſio ne ſtudij ab officio dicendo deſeruiendo eccleſie ꝑ vicarium: et dicendo officium beate virginis. Et Hore canonice ſic aꝑte vr̄ ſentire ꝙ ceſſante ſtatuto eccleſie: ꝙ cle ricus in minoribus beneficiatus nō excuſatur: qͣꝫ uis deſeruiat per vicarium: ⁊ ipſe dicat officiū be ate virginis. Etiam ſi ipſe ſit abſens ex probabili cauſa: vt ſtudiorum. Et Panormita. credit hanc opinionem veriorem et tutiorem. Ex predictis in fertur: ꝙ clericus in minoribus non beneficiatus ad nullum officium diuinuꝫ tenetur. nec ad ſeptē pſalmos nec aliud. Exquo nullo iure cauetur. Et Panormitanus in dicto. c. primo dicit ꝙ hoc ha bet generalis conſuetudo: que non dicentes excu Utrū clericus non dicendo horas peccet mor taliter? Rn̄. ẜm Ul. qui ex aliqua neceſſitate ẜm formam eccleſie non dicit. puta. propter defectum viſus. vel infirmitatem: vel paupertatem: vt quia libro caret. recompenſat tamen per equiualēs. pu ta. per pſal. vel oratōnem dominicam non peccat Similiter nō peccat mortaliter qͥ verba quidē di cit: licet ad illa nō attendit: qꝛ cum p̄ceptū de dicē do horas ſit de iur̄ poſitiuo: nō refert̉ niſi ad ea: q̄ ſub iudicio humano cadere pn̄t. Et iſta ſunt q̄ ex ercentur per actus exteriores: non autem interio res. Et ſequentes hanc opinionem dant tale exē plum de illo. vicꝫ qui vult ire ad ſanctū Iacobum ⁊ poſuit ſe in itinere animo ꝯplendi votum: quia non eſt neceſſe ꝙ ſemꝑ habeat in animo ſanctum Iacobuꝫ ſed ſufficit ꝙ ab initio intendat. Et hoc idem videtur voluiſſe Scot̓. in. iiij. vbi dicit ꝙ in conferendis ſacramentis: non ſufficit intentio ha bitualis nec requiritur actualis: ſed bene requiri tur virtualis: quia in virtute illius intentōnis pri us habite actualiter.ſ. in principio facit om̄ia q̄ fa cit: tanꝙͣ ex radice. Sic in ꝓpoſito. vide de hoc ſupͣ Baptiſmus. iij. Hoſti. etiam dicit vt notat. Ar chi. fl. in ſum. ꝙ in p̄cepto eſt horas dicere: ſed alia que in deuotōne conſiſtunt: ſuadendo dicunt̉. Et hoc eſt qd̓ dicit tex. in. c. dolentes. extra eo. ibi: qͥn̄ tum deus dederit. per que verba appoſuit ꝯſiliuꝫ fragilitati humane ꝯpatiendo: quaſi dicat precipi mus vt vnuſquiſqꝫ dicat horas ſuas: attentōnem autem et deuotōnem in p̄cepto nō ponimus: ſed gratie dei ẜm ꝙ ipſam dare voluerit duximus re linquēdum. Et hunc intellectum teneas: quia be nignior eſt. ⁊ quia non debet eccleſia alicui laqueū imponere. xxvij. q. j. de viduis. hec Archi. f. ⁊ hen. boych. Idem Pet. de pal̓. dicens ꝙ euagatio que eſt preter intentōnem: ⁊ propter occupatōneꝫ pre cedentem licitam peccatū nō eſt. Secus ſi ꝓpter il licitaꝫ. Sꝫ ſi euagatōeꝫ aduerteret: et ſolū ẜm actū exteriorem. licꝫ ſit temeraria ⁊ grauis: forte non ta men mortale: niſi propter ꝯtemptum. Et ideo licꝫ dicendo officium cogitet aliud: non videtur tranſ greſſor precepti ex natura facti. Si autem euaga tio mentis fit ex hoc ꝙ aliquis ſcienter ſe occupat in actu exteriori qui non ſecum. patitur attentio nem: vt exercitium manuale: tunc videtur eſſe cul pa mortalis: ⁊ directe contra preceptū dicto. c. do lentes. Sed ſi dicens officium aliqua verba pre termittit: non oportet ꝙ propter hoc a capite re

Bore canonice ſumat diſturbando officiuꝫ: immo etiam ſi dicen do in choro cum alijs: ex aliqua neceſſitate preter miſit pſalmū: vel lectionē. vel aliquid huiuſmod ⁊ nō aliter poteſt omiſſum ſupplere: niſi ſubtrahē do vocem ab adiutorio chori: melius eſt pertran ſire: ꝙͣ officium chori diminuere. At ſi is qui tene tur ad horas: ex induſtria: vel negligētia ſola omit tat: mortaliter peccat dicto. c. dolentes. Et ẜm eū deꝫ Ul. non ſunt tot peccata: quot ſunt hore omiſ ſe: quia totum officium vnius diei eſt totum vnū integratum ex ſuis partibus. Et ideo p̄cepto vno precipitur: et tranſgreſſor non tranſgreditur niſi vnum preceptum. Et hoc tanto amplius quanto plures partes eius omittit: quotiens autem recor datur de officio dicendo: ⁊ ꝓponit nō dicere: toti ens mortaliter peccat. ¶ Utrum ſcholaris. qui tenetur ad horas canoni cas dimittens eas dicere vna die propter ſtudiū: ⁊ lectiones ex ꝓpoſito et ſpe dicendi in alio die pec cet mortaliter? Rn̄. ẜm Hen. d̓ gan. Si dimittat hoc abſqꝫ legittimo impedimento: peccat mortali ter. Sed queſtio noſtra querit vtrum ſtudiū poſ ſit eſſe ita legitimū impedimentum omittendi ho ras: ſicut grauis infirmitas? Et ideo dicenduꝫ: ꝙ ſi clericus habet talem neceſſitatem ſtuſtij: ꝙ dice do horas īmineret crimen ⁊ ſcandalū mortale cui poteſt occurrere dimittendo horas: nec iſtam ne ceſſitatem potuit p̄uidere rationabili coniectura: nec per ꝯn̄s p̄uenire: tūc nō peccat omittendo ho ras: quia licet dimittere ſit de ſe peccatum: tn̄ pro pter maius malum euitandum amittit rationem peccati. Plus em̄ tenet̉ occurrere ſcandalo: ad qd̓ tenet̉ ex diuino p̄cepto: qͣꝫ dicere horas ad quas te netur ex p̄cepto eccleſie. vnde in hoc poteſt eccl̓ia diſpenſare: non in primo. īmo peccat dicendo ho ras: ⁊ nō occurrendo illi ſcandalo. Si aūt nō ſit ta lis neceſſitas: ſꝫ poteſt dimitti lectio ⁊ ſtudiuꝫ ſine tali diſcrimine: vel ſcandalo mortali aut potuit p̄ uidere rationabili coniectura qd̓ vēturū erat. ⁊ p̄ uenire dicendo horas: rūc omittēdo peccaret mor taliter. hec Hen. Cauſa autē rōnabilis eſſet ſi po pulus moueret̉ ad arma vel ſcādalū magnū vētu rum eſſet quibꝰ veriſimiliter poſſet obuiari. Poſ ſet etiā dici ꝙ cauſa ratōnabilis omittendi eſſet: ſi talis clericus eſſet ſolennis p̄dicator vel lector. Et ꝓpter caſum inopinatum neceſſe eſſꝫ omittere p̄di cationem: vel lectionē ſi haberet dicere officiū: tūc enim omittendo officium: nō eſſet iudicanduꝫ de mortali: cum ꝓpoſito tamen alia die ſatiſfaciendi. Simile habes infra. c. ieiuniū. de p̄dicatore ſolen ni qui omittit ieiuniū eccleſie ꝓpter predicatōnem a cum non poteſt facere vtrunqꝫ: et non peccat: cuꝫ non ſit intentio eccleſie ſtatuentis ieiunia perꝭ hoc impedire alias magis pias ⁊ neceſſarias cauſas. prri iſ ¶ An autem clericus infirmus excuſetur ab offi cio? Rn̄. ẜm Inno. ꝙ aūt talis eſt infirmitas que multum noceret ſibi ꝓpter officium dicendum: et tūc excuſat̉. Secus ſi nō multū noceret. vt in febre quartana vel febricula. ¶ An autem clericus infirmus non valens dice Fo. CXVIII. re officiū: ſaltem teneatur audire: Dic ꝙ hoc nul lo iure cauetur. ¶ An aūt nō valens dicere officiū ꝓpter infirmi tatem: teneat̉ poſtmodū ceſſante infirmitate illud reſumere? Rn̄. Inno. ꝙ non. Et Panor. in. c. ex parte. de obſer. ie. dat exemplū a ſimili: de nō valē te ieiunare in quadrageſima. cui nō iniungit̉ vt ie iunet alio temꝑe: vt in. c. ij. de obẜ. ie. Item ſi tene or p̄ſtare operas certo tꝑe: ⁊ impedior: nō ſum ob ligatus in alio temꝑe. vt eſt tex. in. l. ſi non ſortem. §. libertus. ff. de ꝯdit. inde. Et ſi mihi relinquitur vſuffructus biennij futuri: ſi impedior: nō poſſuꝫ petere vſumfructum alterius biennij: quia nō eſt idem vſuffructus. vt in. l. ſi vſuſfructus mihi ī bi ennium. ff. de vſufru. le. ¶ An aūt ille qui tenet̉ ad officium: teneat̉ dicere antiph̓as ⁊ reſponſoria: vl̓ ſufficiat audire. Dic ꝙ antiph̓as quilibet tenetur dicere: qꝛ cantant̉ vni uerſaliter ab omnibꝰ fratibus. Secus v̓o de reſpō ſorijs: q̄ cantātur vt plurimum a cantoribus dū taxat. Quid in clerico qui diu dimiſit officium ſine cā legitima ⁊ confitetur. An cōfeſſor debeat dare pe nitentiam: ꝙ iteret totum officium omiſſum. An mutare poſſit penitentiam. Dic ẜm Inno. ꝙ mu tare poteſt. An autē clericus nō dicens officium ſine cauſa rōnabili teneat̉ reſtituere fructus. ℟. ꝙ non. vide diffuſe sͣ. Clericus. iiij. An autem officiū beate virginis ſit in precepto Io. de ligna. in. d. cle. j. dicit ꝙ hoc iure nō proba tur. Tamen ꝯmunis ꝯſuetudo eſt vt ꝯputet̉ inter horas canonicas. Et hoc veriſſimuꝫ putat panor. Nam ordo antiquus eſt ab eccleſia traditꝰ: vt eti am publice dicatur in eccleſia certis temporibus: qd̓ nō eſſet: ſi nō eſſet in precepto. Nam multa ꝑ traditionem antiquoꝝ patrum: ſunt in precepto. que nō reperiunt̉. ſcripta. xj. di. eccleſiaſticaꝝ. et. jͣ. e. cum marthe. Quid ſi cleriens ſit p̄bendatus in duabꝰ eccle ſijs: cuiꝰ officiū dicet. ℟. ẜm Tho. in quolibet ſuf ficit quidē ꝙ ſemel officiū dicat ẜm ꝯſuetudinem alicuiꝰ eccleſiaꝝ: in quibꝰ hꝫ p̄bendā. ⁊ videt̉ ꝙ de beat dicere officiū illius eccl̓ie: in qua maiorē habꝫ radum: ꝙͣuis forte in alia pinguiorem obtineat p̄bendam. ¶ Clericus de iure diuino tenet̉ ad ſeptem horas canonicas: ſꝫ nō ſunt de iure diuino: qͦ ad determi nationē. vn̄ officiuꝫ ſeu determinatio ⁊ diſtinctio officij eſt de iure poſitiuo. Sꝫ ſepties laudare deū eſt de iure diuino. Exqͦ infert Panor. ꝙ papa lici te pōt diſpenſare circa mutatiōeꝫ officij: ſꝫ nō pōt̓ diſpenſare vt clericus nō teneat̉ dicere aliqd̓ offici um. Licet land̓. ⁊ Io. de li. in. d. cle. j. aliter ſenſerīt Quaꝝ horaꝝ: tres ſub nocturno officio ꝯp̄hendū tur.ſ. matutinū prima ⁊ ꝯpletoriū. Alie v̓o quatu orhore dicunt̉ officiū diurnum. Utrum liceat dicere matutinas de ſero. Reſp. ẜm Thomam in quoli. Si quis diceret matuti nas propter neceſſitatem honeſtaꝝ occupationū:

Ieiunium no malefaceret. Nam et hoc etiam in ſolennibus eccleſijs fieri ſolet. Si aūt hoc faceret vt quietiꝰ ſō no ⁊ voluptati vacaret: nō eſt abſqꝫ peccato. Nō tamen videtur de ſe mortale: quandocunqꝫ tarde quis dicat officiū: dūmodo nō tranſeat dies: qui qͣꝫtum ad hoc videt̉ terminari circa mediā nocteꝫ Non em̄ iſtud preceptū de horis dicendis refert̉ ad tp̄s ẜm Archi. f. in ſum. Tamen vt hr̄ in dicta cle. j. ibi. horis debitis. hoc eſt ẜm Pau. qn̄ hora of ficij rn̄det hore diei. Que autē ſit hora dicendi matutinas? Rn̄. di verſaꝝ eccleſiaꝝ diuerſa cōſuetudo ſeruat̉. tamen ſi ꝓprie dicamus matutinuꝫ eſt quarta ſeu vltima vigilia noctis. vicꝫ poſt tres partes noctis vſqꝫ ad auroram. An aūt in principio officij debeat dicỉ pr̄ noſter Dic ẜm Lu. ro. in ſuis ſingularibꝰ. ꝙ dꝫ dici in fi ne ⁊ nō an̄: qꝛ hoc nullo iur cauet̉. Et ꝙ debeat di ci in fine ex tex. in. c. id ſꝑ placuit. de ꝯſe. di. v. An aūt liceat de mane om̄s horas ſimul dicere? Lar. in. d. cle. j. dicit ꝙ itinerantes ⁊ p̄lati occupa ti pn̄t omnes horas ſimul dicere: ſicut faciūt cardi nales. Et eſt melius p̄uenire ꝙͣ p̄ueniri: maxime qꝛ prima pars diei eſt aptior ⁊ deuotior ad orādū: ꝙ ſuprema. ¶ An aūt veſpere debeat dici an̄ prandiū temꝑe quadrageſimali. Archi. f. dicit ꝙ veſꝑe debeant di ci temꝑe quadrageſimali ante prandiū: canon in ſinuat de ꝯſe. di. j. ſolent. Sed ille tex. videt̉ loqͥ de officio eccleſiaꝝ. Ideo ſi qͥs priuatim veſꝑas dicat poſt ꝯmeſtionē in quadrageſima: nō ꝯdemnareꝫ de mortali: qꝛ nō reperio ſcriptum. Nulli tn̄ ꝯſule rem hoc agere: qꝛ videt̉ eſſe de ꝯmuni more timo ratoꝝ non prandere ante veſperas dictas. Illud etiam decretū magis ibi ponit̉ ratōne temꝑis cō grui obſeruandi in ꝯmeſtione ieiunij quadrageſi malis: qͣꝫ ratione officij. Et de nona dicenda ante prandium in ieiunijs eccleſie extra quadrageſimā multo minus: quia nihil ſuꝑ hoc inuenitur deter minatum. QQuid ſi monachus p̄ficitur eccleſie parochiali. Qd̓ officiū ſequet̉? Rn̄. ẜm Ho. ſeruabit ꝯſuetu dinem eccleſie ad quā tranſit. Quid ſi quis omiſſa vna hora dicat ſequenteꝫ? Rn̄. ẜm v̓ v̓. Credo ꝙ ſufficit ꝙ caute ſuppleat il lud tm̄ qd̓ omiſſum eſt: ⁊ agat pnīam de negligen tia. Penitentia qͦꝫ de omiſſis horis eſt arbitraria: ſic̄ ⁊ alie de pe. ⁊ re. deus qui. Utrum clericus excōicatus teneatur dicere ho ras. Rn̄. ſi eſt excōicatus minori: non eſt dubium Si v̓o eſt excōicatus maiori: dic ẜm Hoſt. ⁊ alios ꝙ tenet̉ quidē dicere: ſꝫ nō in eccleſia: vel cum alio aut qͣſi in officio ſuo: ſed ſolus: et quaſi ꝑ modum oratōnis.i. vt nō dicat. dn̄s vobiſcū. An aūt degradati teneant̉ ad officium? Dic ꝙ ſic. Uide de hoc sͣ. Degradatio. ¶ Clerici et religioſi commorantes cum cardinali bus: aut cum quibuſcunqꝫ pontificibus: gratiam et communionem ſedis apoſtolice habentibꝰ. vt ī cie. dignum. eo. ti. poſſunt ſe coaptare illis in diui nis officijs: nec ad alia tenent̉. Eiunium. Quid ſit ie iunium? Rn̄. ẜm Goſ. et Panor. ſuper ℟ica extra eo. ꝙ ieiunium de quo hic: eſt abſtinentia a cibis ẜm ordinatōnem: ſeu ꝯſue tudinem eccleſie. Et ieiunium dicitur a quodā in teſtino ſic vocato. quia vt plurimū eſt vacuū et ex inanitum. trum ieiunium cadat ſub precepto. Reſpō. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxlvij. ꝙ ieiunium inqͣtum pertinet ad neceſſitatem coertionis peccati: vel ſa tiſfactōnis in penitentia: vel ad eleuatōnem men tis ad ſpiritualia: ſic in ꝯmuni cadit ſub p̄cepto le gis nature: ſꝫ determinatio tꝑis ⁊ modi ieiunādi: cadit ſub precepto iuris poſitiui: qꝛ ab eccleſia ſic ē ſtatutū. Nec tamē quilibet tranſgrediens peccat mortaliter: ſꝫ tm̄ qui tranſgredit̉ ex cōtemptu: vel ſic ꝙ impediatur finis: quem intendit legiſlator. Sed qui ex cauſa ratōnabili frangit ieiunium: nō peccat mortaliter: nec eſt tranſgreſſor p̄cepti. Glo. autem.xxv. diſ. in.§. al̓s ea demum. dicit ꝙ tranſ grediens ieiunium ſolenne obligatur ad mortale. Panor. autem vbi sͣ. dicit. ꝙ. d. ſuus Car. dicit hͦ procedere quando ieiuniuꝫ omittitur ex contem ptu: vel inobedientia: vt quia non vult ſe ſubijce re precepto ſuperioris. Secus ſi ſine ꝯtemptu: qͥa tunc tranſgreſſio ſolum obligat ad veniale. Et di cit hoc tenere Archi. in dicto.§. al̓s ea demuꝫ. Sꝫ certe Archi. ibi ſolum refert opinionē Io. de fon. et tranſit. Sed aliter dicit in. c. vtinam. lxxvj. diſt. Ibi enim dicit ꝙ ſi ex aliqua cauſa quis tranſgre ditur ieiunium: non peccat mortaliter. Quod po teſt intelligi: quādo forte eſſet debilis: nec curat ire ad ſuperiorem pro licentia. Secus ſentit quando nulla ſubeſſet licita cauſa. Sed pro prima opinio one facit notabile dictū collec. in. c. j. de conſti. vbi dicit ꝙ trāſgreſſio canonis obligat ad mortale: qn̄ fit ex contemptu: ſeu inobedientia. Et ꝯtemptus ꝓprie eſt: quādo ex ſola voluntate non vult ſe ſub ijcere ſtatuto ſuperioris. Et iſte ꝯtemptus clare ap parere non poteſt: niſi pꝰ monitōnem ẜm eū. Sed ſi quis tranſgreditur ex ꝯcupiſcentia. ira vel negli gentia. tunc obligatur ad veniale. Quod dictū pri ma fronte videt̉ notabile. Et hoc dictum Panor. putat. verum vbi ſuperior aliqͥd iniungeret ꝑ ver bum ꝯmune. puta. ꝑ verbum ſtatuimꝰ. vel ordīa mus. vel ſimile. Secus vbi ꝓcederet ꝑ verba p̄ce ptiua: ſeu equipollentia. Nam tranſgreſſio prece pti ſuperioris obligat ad mortale. licet fiat ſine cō temptu. xiiij. q. j. c. quod precipit̉. et in. c. ij. de ma. ⁊ obēdi. Et fuit illud iudiciū beati Tho. ꝙ vbi ſta tutum fit ꝑ verba cōia: tranſgreſſio nō eſt ad mor tale. Qd̓ intellige qn̄ fit ſine ꝯtemptu. Nam ſicut nō omnis tranſgreſſio legis obligat ad temꝑalem mortem. Ita nec eternam: que prouenit ex pecca to mortali. Et ideo ponderanda ſunt verba ſtatu ti: ſeu canonis quibus indicitur ieiuniuꝫ. An ſint verba preceptiua: ſeu equipollentia: ſeu ꝯmunia. Et predicta notabis: qͥa materia eſt ꝑegrina. Qn̄ aūt tranſgreſſio ſtatuti: vel regule obliget ad mor tale. Uide Panor. in. c. nam concupiſcentiam. de

Ieiuniū conſti. et in. c. deus. de vi. et hone. cle. et in toto iu re canonico non eſt tex. qui ad hoc faciat: vt facit cle. exiui. de ver. ſigni. Archi. auteꝫ. floren. in ſum. dicit ẜm Tho. in. iiij. di. xv. ꝙ ſi quis ieiunia inſti tuta ab eccleſia fregit libenter: vel ſcienterꝭ ⁊ ſine cā ratōnabili peccauit mortaliter: poſtqͣꝫ peruenit ad etatem: in qua obligatur. Secus ſi non aduerte bat eſſe diem ieiunij: vel etiam quando ſibi vide batur non poſſe ieiunare ratōne debilis complexi onis: cum tamen poſſet: ꝙͣuis peccet forte nō mor taliter: ſi habebat aliquam cauſam dubitādi. debꝫ tamen induci ad ieiunium. Pe. autem de pal̓. cir ca hoc ſic dicit. ieiuniū cadit ſub iure poſitiuo. vn de eius tranſgreſſio ſine cauſa eſt peccatū mortale Quando v̓o fractio eius eſt cum cauſa: non ex to to ſufficiente: eſt veniale: vt in his qui legunt inſti tutam in completorio. Quando v̓o ſufficiens eſt ſimpliciter: tunc nulla eſt culpa. Qui autē non ad uertens de ieiunio comedit in mane: ſi quideꝫ ſci re tenebatur ꝙ eſſet ieiunium: non excuſat̉a fracti one ieiunij. non tamen tenetur poſtea eo die ieiu nare: cum iam ſit obligatus ad alium diē. Et ſi nō liceret ſibi plus comedere: nimis grauaretur: nec cum toto hoc eſſet ieiunium: propter nimiam an ticipationeꝫ. Iteꝫ ſi non ieiunando cum poſſet: in diebus ieiuniorum comedit pluries: ẜm Io. An. neapolitanuꝫ in quolibet totiens peccat mortali rer: quotiens comedit vltra vnam vicem: quia re ducitur iſtud peccatum ad preceptum negatiuū. Purandus tamen in iiij. tenet ꝙ ſit tm̄ vnuꝫ pec catum: ſed tanto grauius quanto pluries cōmitti tur. Et iſtud communius tenetur. Et hoc niſi co medens: nouo contemptu: pluries incideret in il lud. hec Archi. f. In quibus diebus tenetur quis ieiunare. Re ſpondeo quantum ex precepto eccleſie. tenetur pri mo totam quadrageſimam. de conſecra. diſtincti one. iij. non liceat. c. non oportet. ⁊. c. placuit. Iteꝫ quatuor tempora. lxxvj. diſtinctōne ſtatuimꝰ. It in vigilia natalis domini. extra eo. c. j. et in vigilia aſſumptionis virgi. d. c. primo. et in omnibus vi gilijs apoſtolorum preterqͣꝫ Philippi et Iacobi: quia venit tempore paſchali. et Iohannis euange liſte: quia venit infra octauas natinitatis. extra eo dem conſilium. De feſto etiam beati Bartholo mei conſuetudo ſeruanda eſt: non de ieiunando: quia hec eſt firma et vniuerſalis: ſed de die cele brandi feſtum: vt in dicto. ca. conſilium. Item ex vniuerſali conſuetudine eccleſie: preceptum eſt de vigilia Iohan. baptiſte. omnium ſanctoꝝ. et beati Laurentij. Item vigilia penthe. eſt ieiunanda: de qua habes duas glo. prima in.§. neceſſario. lxxvj. diſtinctōe. Aliam. Ber. in dicto. c. ij. Et tene eam menti. Nam Gratianus viſus eſt ſentire contra rium in dicto.§. neceſſario. In vigilijs autem ro gationum ẜm Panor. in hoc ſeruanda eſt ꝯſuetu do loci. Idem dicit de aduentu. Nunquid autem ieiunium poſſit differri d̓ die in diem. Dicit Inno. ꝙ ſic: exiſtente cauſa. Nam videmus ꝙ ſi feſtū accidit ſcd̓a feria nō ieiunatur Fo. CXIX. die ominica: ſed tranſfertur ad diem ſabbati pre cedentis: vt extra eo. c. j. Ita dicendū pari ratōne. ꝙ ſi vigilia accidat in aliquo feſto ſolenni: ꝙ tunc ꝓpter venerationem feſti: poteſt ieiunium explica ri dię precedenti. Et ponunt doct. in multis locis francie exempluꝫ. vbi ꝯmuniter feſtum ſancti qͥn tini quod accidit in vigilia omniū ſanctorum. nō enim illi homines ieiunant propter feſtum ſolen ne: ſed tranſferunt ieiunium in aliam dieꝫ. Et idē poſſet fieri qn̄ ieiunium accidit in feſto principali alicuius ciuitatis vel loci: vt ieiunium trāſferatur in precedentē diem: ⁊ placeret: vt iſta tranſlatio fi eret ꝑ ep̄m. hec Panor. vbi ſupra. An aūt conſuetudo nō ieiunandi excuſet non ieiunantes. Hoſti. in. c. ij. extra eo. dicit ꝙ in ieiu nijs ſolēnibus.i. indictis per eccleſiaꝫ: nihil pōt fa cere ꝯſuetudo. Qd̓ intelligit Panor. verum: quā do cōſuetudo ex toto vult illd̓ ieiuniū tollere. Se cus autem ſi illud interpretat̉ qualiter ſit explen dum. puta. quo ad cibos. horam. collationeꝫ. ⁊ hit Coꝝſxtado ē opha̓ iuſmodi. Nam conſuetudo eſt optima legum in graxa xterderce terpres. Et Panor. in dicto. c. ij. limitat adhuc for tius dictum Hoſti. ꝙ vicꝫ in ieiunijs ſolennibus non valet ꝯſuetudo. Hoc intellige: niſi papa ſci ret et toleraret. vide tamen glo. ſingularem in. d. c. ij. ꝙ valet conſuetudo ieiunioruꝫ relaxatiua; de qͣ glo. Panor. ibi facit magnum feſtū propter eiꝰ au ctoritatem. Utrum liceat ieiunare in dominica. Dic pront habetur de cōſe. di. v. c. quadrageſima. ꝙ dies do minicales ſunt ſubtracti ab obſeruantia ieiunij tē pore quadrageſime: fortius alijs temporibꝰ: quia dies eſt leticie. Si quis tamen abſqꝫ ſcandalo alio rum et abſqꝫ alia ſuperſtitione ieiunaret: non pec ¶ Due hora ſit competens comedendi in diebus ieiunioꝝ. Glo. in. d.§. al̓s. dicit ꝙ comedere ante horam comedendi ē mortale. allegat. c. ſolet. de cō ſe. di. j. Sed Panor. ſuper Rubrica eodem tit̉. di cit ꝙ aut loquimur d̓ ieiunijs quadrageſimalibus Et tunc hora veſpertina eſt competens.i. poſt cō pletas veſperas in eccleſijs: que temꝑe quadrage ſimali dicuntur. et peccatum eſt āticipare illaꝫ ho ram. de hoc eſt tex. in. c. ſolent. Et ratio illius ſta tuti fuit: quia ī ieiunio quadrageſimali imitamur veſtigia chriſti. qui abſtinuit a cibo quadraginta diebus et quadraginta noctibus. Nos ita debe remus agere ſi natura pateretur. Sed quia hoc n̄ ē poſſibile in humanis: ſtatuit eccleſia: vt ſaltē per om̄es quadraginta dies ficte ſumptos homines ieiunarent. nam poſt veſperas expletas dies ficte dicitur expletus cum non reſtet aliud officium di urnum. In alijs v̓o ieiunijs non eſt hora ab eccle ſia prefixa. Et ideo communiter tenetur: vt in no nis licite ſumatur cibus. Et ita habetur in obſer uantia generali. Nam exquo non habemus ius ſpecificum: recurrendum eſt ad conſuetudinem loci. ad hoc textus in. c. vtinam. lxxvj. diſtinctōne Ri. tn̄ in. iiij. diſt. xv. dicit ꝙ iam inualuit ꝯſuetu do in multꝭlocis comedere qͣi ſtatim pꝰ horam ſex

tam: vel ipſa hora ſexta. Non enim tante neceſſi tatis eſt in obſeruatione ieiunij hora ſexta ſicut co medere ſemel tm̄. Circa tamen horam comedēdi pōt diſpenſari: vel ꝓpter debilitatem: vel ꝓpter le ctōnem: vel propter iter: vel alias pias cauſas ẜm Pe. de palu. ¶ Que aūt requirant̉ ad integritatē ieiunij. Ri. vbi ſupra dicit. ꝙ ſub determinatōne precepti ec cleſiaſtici d̓ ieiunio cadit ſemel comedere in die na turali. Et hora determinata. Et abſtinētia ab eſu carniū. ⁊ ouis. et caſeo in quadrageſimali ieiunio. Adde etiā ſagimē.i. lardū. In alijs aūt nō ꝓhibē tur oua ⁊ lacticinia nec vllus tex. ſpecifice diſponit de hoc. Iō ſequēda ē ꝯſuetudo. loci. d. c. vtinam. ¶ Quid aūt n quis excuſet̉ a ieiunio qͣdrageſima li ꝓpter aliquā cām legitimā. An peccet comeden do lacticinia. Rn̄. Archi. f. in ſum. ꝙ ſi qͥs excuſa tus a ieiunio ꝓpter defectū etatis: vel ꝓpter laborē: vel aliā ratōnabileꝫ cām: pōt in quadrageſima vti cibis quadrageſimalibꝰ. et ex voluptate: vel incu ria vtit̉ iacticinijs ouis: vel carne mortalit̓ peccat. qꝛ facit ꝯtra p̄ceptum eccleſie q̄ ordinauit vti debe re cibis quadrageſimalibꝰ. iiij. di. deniqꝫ. Iteꝫ ad dit. ꝙ ſi quis in ieiunijs ab eccl̓ia inſtitutꝭ in qͣdra geſima. vel quatuor tꝑibꝰ: vel vigilijs ſanctoꝝ co medit carnes ex delectatōne gule: vel ſine cauſa in firm. tatis peccat mortaliter: cum ſit cōtra morem vniuerſalem eccleſie. Quid de collatiōe que ſit in ſero? Rn̄. Panor. dicit ꝙ aliqͥd ſumere ꝓ collatōne d̓ ſero magis ad ſuſtentōeꝫ nature qͣꝫ ad delicias: non eſt pctm̄: nec frangere ieiuniū: dumodo hoc fiat ẜm cōſuetudi nem loci ⁊ temꝑate. Nam exqͦ nō habemꝰ in hoc ius ſpecificū recurrendū eſt ad ꝯſuetudinē loci. ꝓ hoc. d. c. vtinā. ⁊. c. illa. xij. di. Uidemꝰ em̄ in ſimili religioſos p̄cipue ciſtercien̄. ſtatuiſſe: vt hi qui mi niſtrant reliquis temꝑe ieiunij aliquid ſumāt: vt ſic melius poſſint differre prandiū. Idem de lecto ribus menſe inter religioſos ⁊ hmoi. Et ẜm Inn. iſti nō dicunt̉ frangere ieiuniuꝫ. Idem dic de illis qui ſurgūt a menſa: vt portent encenium alicui. ⁊ poſtea reuertunt̉ ad comedenduꝫ ⁊ hmōi. Idem dic de miniſtrantibꝰ dn̄is qui preguſtant cibos ex ſuſpitōne veneni: nec etiā iſti peccarent. ſi p̄guſta rent in quadrageſima carnes: dūmodo nō faciāt ex voluptate. Et ꝑ predicta pꝫ error dicentium: ꝙ comedere panem in ſero ꝓ collatōne: etiā in modi ca quantitate frangit ieiuniū. Iſtud em̄ nullo iu re cauet̉. ieiuniuꝫ em̄ ſaltem quo ad circūſtantias temꝑis. modi ⁊ ſepius. vel ſemel cōmedendi eſt de iure poſitiuo: vt dictū eſt sͣ. Et exqͦ nō habemꝰ ius ſpecificū quo ad collatōeꝫ: recurrēdū eſt ad cōſue tudinē loci que eſt optima legum interpres. Et ſic vbi eſt ꝯſuetudo comedēdi modicū panis in col latōne nullo mō credendū eſt frangi ieiuniū: ma xime in illis qui non habent aliud quod ſumant: Adde etiam ꝙ dicit Pe. de pal̓. in iiij. di. xv. ꝙ ſi quis: non propter famem: vel voluptateꝫ: ſed pre timore ne deficiat pͦ anxietate die ieiunij ficus: aut porretā prelibaret: vel huiuſmodi.ſ. ante ꝯmeſtioIeiunium nem ꝑ modum medicine: ſic nō eſt fractio ieiunij. Et dicit directo. ẜm quoſdaꝫ circa ieiunia eccleſie poteſt ſtatui ꝙ bis: ſꝫ parū comedat̉ in die. Sicut faciūt ciſtercienſes: qͥ ad remouendū ſcandaluꝫ et charitatem obſeruandam ſtatuerunt: ꝙ illi qui le gunt: aut miniſtrant aliqͥd p̄guſtent an alios: nec ſoluunt ieiuniū ab eccl̓ia indictū. In qua aūt etate teneat̉ quis ieiunare? Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxlvij. ꝙ ꝙͣdiu aliqͥ ſunt in ſtatu augmenti.ſ. vſqꝫ ad finē tercij ſeptēnij.ſ. xxj. anni nō tenet̉ ieiunare. Conueniēs aūt eſt: vt etiam in hoc tꝑe ſe ad ieiunandū exerceāt plus vel minus ẜm modū ſue etatis ⁊ poſſibilitatis. Nouicij quo qꝫ ⁊ iuniores religioſi ẜm v̓ v̓. ſuꝑ ſoluēdo ieiunio. iuxta diſcretōneꝫ prelatoꝝ ſe gerere debent. Et ex dictꝭ Thome ⁊ v̓ v̓. poteſt nō irrōnabiliter dici: ꝙ etiā ꝓfeſſi in ordine minoꝝ ante dīctam etatē. xxj. annoꝝ: nō teneant̉ niſi ad ieiunia: q̄ expreſſe in re gula ꝯtinent̉. Ad alia v̓o ieiunia eccleſie nō tenen tur ex regula: nec etiā ex p̄cepto eccleſie: vt dictum eſt ante dictam etatem. An autem dari poſſit prouectis tempus vltra qd̓ ieiunare nō teneant̉. ſicut datur tp̄s anterius Rn̄. in ſenibꝰ nulluꝫ tp̄s determinatū eſt ab aliqͦ vſqꝫ ad quot annos quis teneat̉ ieiunare. In ni mium aut ſenibꝰ ſecus videt̉ vt patet ꝑ Ri. in. iiij. diſ. xv. vbi dicit ꝙ nimiū ſenes nō tenent̉ ad ieiu nium: qꝛ in eis virtus ⁊ calor eſt debilis. Et ideo ſe pius alendi ſunt. Nemiū aūt ſenes dicunt̉ decre piti. Et ẜm medicos regulariter hoc eſt a. lxx. an nis vltra. Et ẜm glo. in ꝓhemio ſexti: a. lxx. annis vltra nō dicit̉ eſſe quis in ſenectute: ſꝫ in ſenio: qd̓ eſt aliaꝝ etatum terminus. Ad hoc facit pſal. An ni noſtri. lxx. ⁊cͣ. pro hoc facit. l. fi. C. qui eta. lib̓. x. iuncta. l. ij.§. fi. ff. de decur. vbi maior. lxx. annis. vltra excuſat̉ quo ad excuſatōeꝫ munerū ꝑſonali um ergo magꝭ excuſabit̉ a ieiunio qd̓ eſt maximū onus. nō ſolū ſenibꝰ: verū etiā iuuenibꝰ. An autem peregrini teneantur ad ieiunia ter rarum: ad quas tranſeūt. Pe. de palu. prout reci tat Archi. flo. dicit ſi conſuetū eſt in aliqua dioce ſi: ꝙ ieiunetur certo die. Illi de dioceſi tenentur ie iunare. Sicut ſi epiſcopus indiceret. de ꝯſe. diſ. v. ieiunia. Conſuetudo em̄ ratōnabilis et preſcripta obligat. Et hoc quo ad indigenas. xij. di. illa. Ali enigene v̓o ſi veniunt gratia habitandi; ex tunc li gantur ieiunio conſuetudinario ſicut et ſcpͥto. Si autem tranſeunt ꝑ terram non ligantur conſuetu dinibus nec ſtatutis dicte terre: tenent̉ tamen nō ſcandalizare. vnde occulte comedere pn̄t ẜm ꝯſue tudinem terre ſue. Uidet̉ tn̄ ꝙ ꝯſuetudo laicoruꝫ nō ligat clericos: nec ſeculariū clericoꝝ religioſos: quia diſtincti ſunt modi abſtinētie inter hos tres ſtatus. Item excuſant̉ alienigene: ꝙͣuis in terra eo rum ieiunetur exquo veniunt animo remanendi Sed qui tranſitum faciūt per terram ſicut nō ob ligantur ad ieiunia illins terre: ſic non liberantur a ieiunijs terre ſue. Hec Pe. idem glo. viij. diſt. c. que contra. ¶ Quid de pregnantibꝰ? Rn̄. ẜm Ri. vbi ſupra

Ieiuniū ꝙ non tenentur ad ieiunium duplici ratōne. Pri ma. qꝛ debent accipere cibum: non tm̄ ꝓ ſe: ſed eti am pro nutrimento fetus. Scd̓a. quia pregnātes cōſueuerunt habere varia et inordinata deſideria ciborum diuerſoꝝ. Et qn̄qꝫ ita intenſa: ꝙ niſi ali quo modo poſſent appetitui ſatiſfacere poſſet eſſe periculum periclitatōnis fetus. Et ꝓpter primam ratōnem lactantes etiam non tenent̉ ad ieiuniuꝫ Et vbi predicte. maxime pregnantes de ſe vellent ieiunare per longum tempus. puta. per totā qua drageſimam: vel medietatē ꝓhibende ſunt. ¶ Quid d̓ egrotantibus vel debilibꝰ? Reſpōdit qui sͣ. ꝙ licet in eis aliqn̄ abſtinentia ſit vtilis. non tm̄ ad ieiuniuꝫ qꝛ in eis natura eſt debilis. Et ideo ſi daretur eis vna vice ſimul totuꝫ quod eſt neceſ ſarium ꝯuenienti ſue ſuſtentationi: natura graua retur. et ſi datur pluribꝰ vicibus: natura ꝯfortatur ⁊ vigoratur. ¶ Quid de laboratoribꝰ? Reſpondit̉ qui sͣ. qͥ cuꝫ graui labore victum neceſſariū lucrant̉: nō tenen tur. qꝛ in eis fit magna humidi ꝯſumptio: nec cuꝫ ieiunio poſſent comede efficaciter oꝑari. Debent tn̄ ſi adſit facultas: a ſuo ſacerdote petere diſpenſa tionē nō ieiunandi: ⁊ ille dꝫ eis ꝯcedere. Qui tam̄ oꝑarios ꝯducere nolunt: niſi ſub hac cōditōne: ꝙ nō ieiunent: a pctō nō excuſant̉. hoc aliqui limitāt niſi forte ſit cauſa neceſſaria: q̄ feſtinatōeꝫ oꝑis ex poſcat. Si aūt victū neceſſariū poſſunt acquirere cum labore: cum quo ꝯuenienter exercere poſſunt opus ſuū cum ieiunio: tūc a fractōne ieiunij nō ex cuſant̉. Circa hoc tn̄ facta eſt magna modificatio. ꝑ. d. Eu. papā quartū. Mccccxl. qͥ indulſit: ꝙ arti fices laborioſa oꝑa exercentes: ⁊ ruſtici: ſiue ſint di uites. ſiue pauꝑes: nō tenent̉ ad ieiunandū ſub p̄ cepto peccati: ⁊ ꝙ abſolui poſſunt: ⁊ ꝙ inducatur ad el̓ynas: ⁊ ad alia bona ſpūalia. ¶ Quid auteꝫ de pauperibꝰ mendicantibꝰ. Rn̄. Ri. vbi sͣ. ꝙ victū neceſſariū hoſtiatim mēdican tes: qn̄ ſil̓ tantū habere nō poſſunt de elemoſyna hora ꝯmeſtionis: ꝙ ad victuꝫ totius diei cōmode ſufficiat: vel qn̄ ex p̄cedenti inedia debilitati ieiuni um ſufferre cōmode nō pn̄t: reiunare nō tenent̉. ¶ Utrum peregrinantes ⁊ viatores teneant̉ ad ieiunia eccleſie? Rn̄. Aſten̄. ꝙ ſi ſit talis peregrina tio vel viatio q̄ differri poſſit ſine incōmodo: debꝫ differri ſi ſimul cum ea nō poſſit ieiunari ſi aūt nō poteſt differri vt qꝛ tempꝰ ieiunij p̄occupat homi nem in via: vel quia dies feſtus alicui imminet ad quem ex deuotione homo pergere cupit: vel quia mora in patria periculum habet: vel ſpirituale: vl̓ corporale poteſt ẜm diſpoſitōeꝫ ſui ſuperioris ſol uere ieiunium: vbi ita eſt ꝯſuetum: quia ex hoc ip lo ꝙ prelati diſſimulant: annuere vident̉ ẜm tho. Nec ob. ꝙ conſilio preceptum debet preponi. qͥa intentio dantis huiuſmodi preceptum: nō eſt ex cludere alias pias et magꝭ neceſſarias cauſas. Se cus eſt de preceptis legis nature: que prohibent hoc: quod ẜm ſe ſemper eſt malum. Si tamen iſti peregrinantes indiſcrete iter aggreſſi ſunt tempo re quo ieiunare debebant: nec ꝓpter illud iter ieiuFo. CXX. nare poſſunt: ne ꝑplexi ſint licite frangūt. ſicut qͣꝫ uis ꝓpter culpana quis ſit infirmus: durante infir mitate nō tenetur ẜm Pe. de pal̓. Et ſi iſti ꝑegri ni: vel viatores: ꝓpter cāꝫ piam: pn̄t omittere ieiu nia eccleſie multo fortiꝰ ẜm tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxlvij. ⁊ Arch. f. vbi adeſſet aliqͣ publica vtilitas quā ali quis ieiunādo implere nō poſſet ſicut eſt aliqͣ bōa p̄dicatio ⁊ neceſſaria ⁊ diſcurſus ꝓpter eam: vl̓ di ſcurſus aliꝰ ꝓpter neceſſitateꝫ: vel vtlitatē eccl̓ie et hmōi: cum quibꝰ nō poſſet ieiunare: qꝛ non videt̉ fuiſſe intentio eccleſie ſtatuentis ieiuniū ꝑ hoc im pedire alias magis pias et neceſſarias cauſas. de hoc vide sͣ. Hore canonice. Quid de curſoribꝰ. Rn̄. ꝙ curſores: quoꝝ vſus eſt neceſſarius dn̄is vel ciuitatibꝰ: ſi nō pn̄t cuꝫ ie iunio iter agere: excuſant̉. Secūs cū modicuꝫ va dunt ⁊ quieſcūt. niſi indigerent ex labore p̄ceden ti: vel etiā in ꝓximo debentes magnuꝫ iter facere: oꝑtet ꝙ reficiant̉ ẜm Pe. de pal̓. vident̉ excuſari. nō ſolū ſi ſine tali officio nō pn̄t viuere: qꝛ tūc pau pertas excuſaret: ſꝫ etiaꝫ ſi aliter pn̄t viuere: ſꝫ non eque bene: qꝛ aliud eſt de illis qui ad certā diem ſe locant: qꝛ nō debent ſe locare: niſi poſſint tūc ieiu nare: ſi habent al̓s vn̄ viuant. Aliud eſt de iſto qͦ locat ſe ad totū annū: ⁊ ad totale ſeruitiū: qͥ ſi exci peret ꝙ nollet itinerare in die ieiunij: nunqꝫ inue niret qui eum reciperet. Quid de vxoribꝰ. an ꝓpter ꝓhibitiones mari torū debeant dimittere ieiunia? Reſpon. ẜm Pa normita. ſuꝑ Rubrica. eo. ti. ꝙ ieiunia voluntaria nō debent explere ſine licentia maritoꝝ. xxxiij. qō. v. noluit. ⁊. c. manifeſtum. Sed ad ieiunia neceſſa ria indicta: ꝑ eccleſiam obligantur: nec excuſat ma ritorum ꝓhibitio: quia magis obediendum ē deo ⁊ vicario ſuo: ꝙͣ maritis iniuſte precipientibus. xj. qōe. iij. c. iulianus. niſi orietur ſcandalum inter ip ſas ⁊ maritos: tūc enim ſaltem cum licentia ſacer dotis poterūt ieiunium omittere. ꝙ nota. pro hoc facit: quia preceptum poſitiuum eccleſie non obli gat quem cum ſcandalo. vt in. c. ij. de no. ope. nū. de hoc dictum eſt sͣ. Adulterium. Scandaluꝫ au tem dicitur oriri: ſi propter hoc vir ꝓcederet ad fa cta. puta. ad verba vel prouocaretur ad blaſphe mandum deum et ſanctos et huiuſmodi quod ſci ri poſſet ex retroactis eius factis: tūc em̄ ⁊ in ſimili bus caſibus: pōt ſalua ꝯſciētia dicta ieiunia omit tere: ⁊ obedire marito. ¶ Utrū nō ieiunās vna die teneat̉ alia die ieiuna re. Rn̄. panor. in. c. ij. de obſer. ie. ꝙ nō tenet̉: quia ibi nō impouit̉ frangēti ieiuniū: vt alia die ieiunet De hoc vide diffuſe sͣ. Hore canonice. ¶ Utrū ieiunia poſſint redimi. Rn̄. ẜm Inno. ⁊ Panor. sͣ. ℟ica. e. ti. ꝙ in ieiunijs indictis ꝑ eccle ſiam nō pōt aliquis diſpenſare citra papaꝫ: niſi cā ſit in debente ieiunare. Ex cauſa enim poteſt epi ſcopus diſpenſare. ⁊ talia ieiunia in aliud bonum compenſare. Et cauſa ſatis ſufficiens eſt debilitas perſone: ſiue proueniat ex defectu nature. ſiue ex exercitio exteriori. Exemplum in agrimeſſoribus et alijs artificibꝰ. qꝛ ex diutino ⁊ lōgo labore debili

tant̉: ita ꝙ cōmode ieiuniū tolerare non poſſunt. licita eſt in iſtis commutatio. ar. lxxxiij. diſt. c. pre ſbyter. in fi. Non tamen intelligas: ꝙ quis ꝓpria auctoritate poſſit ſibi hoc ieiunium commutare. arg. in. c. j. de voto. vnde glo. in dicto. c. preſbyter. debet reſtringi ad caſum illius capituli. Nam ibi redemptio ieiunij permittitur auctoritate illiꝰ ca nonis: vnde non debet trahi ad alia ieiunia. Et multos decipit illa glo. hoc idem tenet ibi Archi. In ieiunijs v̓o ad que quis ſe obligauit ex voto poteſt epiſcopus diſpenſare etiaꝫ ſine cauſa exiſtē te in vouente dummodo illud in quod fit cōmu tatio ſit melius. id eſt deo acceptius: vt in dicto. c. primo. Et hoc videtur prima fronte mirabile: vt magis ſtringat ieiunium indictum per eccleſiam ꝙͣ ieiunium ex voto. Et ratio poteſt eſſe: quia pri mum fuit ab initio neceſſarium: nec eſt obuiandū precepto ſuperioris ſine cauſa. ſcd̓m v̓o a principio fuit voluntarium: et apparet ſatis de voluntate dei: cui acquiritur obligatio: qui vult commutati onem fieri in melius. ieiunia autem que in penitē tia imponuntur: redimi poſſunt auctoritate ſupe rioris: vel etiā equalis ꝯfeſſoris. De hoc vide ſupͣ. Confeſſio. ij. trum ſuper ſolutōne ieiunij ſit petenda di ſpenſatio? Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ aut cōſtat omnibꝰ vici nis cauſam eſſe ſufficientem ꝓpter quam ſoluēdū ſit ieiunium. Et tūc non oportet petere diſpenſati onem. Si aūt ꝯſtat infirmo de ſufficientia cauſe: ſed alijs nō: tunc ſi timet̉ probabiliter ſcandalum alioꝝ: petere debet licentiā: al̓s non. Si auteꝫ du bitat ille qui ſoluere vult ieiuniū. An cauſa ſit ſuf ficiens: tūc petere debet diſpenſatōnem ab epiſco poſi haberi poteſt: vel ſaltem a proprio ſacerdote. Hec v̓ v̓. vel ſaltem a proprio confeſſore. Et cauſa ſufficiens ad diſpenſandum ẜm Hoſti. eſt infir mitas nature et debilitas. ciboruꝫ cariſtia pauper tas. peregrinatio. labor. et protractio nimia men ſe: vt in ſeruientibus menſis nobilium et huiuſ modi. An auteꝫ religioſi: ſeu clerici teneantur ieiunia ſua inchoare a quinqͣgeſima. Dic ẜm Directoriaꝫ ꝙ non quinquageſima: ſed quadrageſima eſt eis indicenda. de ꝯſe. di. iij. a ſacerdotibus. Nec ob. c. ſtatuimus. et. c. ſequentia. diſ. iiij. que loquunt̉ de ſpeciali ieiunio clericoꝝ qd̓ ipſis ſuadet̉. ſed nō pre cipitur. Ideꝫ Io. ⁊ Archi. Si feſtū natiuitatis occurrit ſexta feria: licitum eſt comedere carnes: exceptis profeſſis et vouenti bus. extra eo. c. fi. Ex quo infertur: ꝙ propter ex cellentiam diei detrahitur abſtinentie et macerati oni carnis. Et ſic videtur ꝙ in die feſto: nō ſolum ſpiritualiter homines gaudere debent: ſed etiam cum honeſtate poſſunt aliquam delectatōnem ca pere. Et tene menti dictum text̉. facit enim vt ceſ ſante iactantia: poſſint homines: vti licite veſtibꝰ magis p̄cioſis in veneratōeꝫ feſti. ¶ An autem ſit licitum comedere carnes in ſab bato. Dic ẜm doc. et Panormitanuꝫ in. c. ij. extra eod̓. ꝙ attendi debet conſuetudo regionis. Et ad Ieiunium c. ſabbato. de conſe. di. iij. dic ꝙ loquitur de cōſilio ſicut cauetur de die mercurij. Idem dici poteſt de c. quia dies. de cōſe. diſ. v. Et vide de hoc glo. in. c. de eſu. de conſe. diſ. iij. et in eadem glo. habetur ꝙ illud quod ibi dicitur de eſu carnium: ꝙ dies vigi lie incipit a cene termino. dicit ꝙ illud eſt conſiliū. Et ẜm directoriam. li. iiij. dic ꝙ dies: quo ad eſum carnium: eſt a media nocte.ſ. precedente vigiliam vſqꝫ ad aliam mediam noctem ſequenteꝫ. Et hoc teneas. ¶ An autem illi qui ꝯſueuerunt comedere carnes in partibus ſuis die ſabbati: vel huiuſmodi peccēt comedendo in alijs partibus. vbi hoc non eſt cō ſuetum? Rn̄. ẜm directoriam. ꝙ ſic. d. c. quia dies et. xij. di. illa a ꝯtrario ſenſu. Sed illi qui ſunt d̓ pa tria: vbi non conſueuerūt comedere ſi veniant ad locum vbi conſuetum eſt: ad habitandum intelli ge totaliter: non peccant niſi al̓s voto: vel abſtinē tia regulari ad abſtinendum ſpāliter ſint aſtricti. extra eo. c. fi. Quid ſi quis vouit in vigilia alicuius ſancti. vt puta. Laurentij non comedere panem: poſtea vel ante vouit die veneris: vel ſabbati non comede re niſi panem ⁊ aquam. ⁊ accidit ꝙ vigilia venit il la die. Ad qd̓ votum teneat̉: ſeu ieiunium. vel an ad vtrunqꝫ: Diſtingue ẜm directoriā. ꝙ aut in vo uendo ſcd̓m non recoluit de primo. Et ſi recoluiſ ſet excepiſſet: tunc tm̄ tenetur ad primum ar. ff. de act. et ob. l. obligationuꝫ. la ſcd̓a. Aut recoluit: ſed non excepit. Et tūc diſtinguitur vtrū poſſit vtrū qꝫ adimplere: et tunc ad vtrunqꝫ tenetur. argu. de ſpō. cōmiſſum. et extra eo. c. fi. quia que ſine condi tione vouentur. ſine conditione ſoluātur. Aut nō poteſt vtrunqꝫ adimplere: tunc tenetur ad primū et non ad ſecundū. extra de voto. c. fi. quia ad im poſſibile non potuit obligari. Et in hoc caſu licitū eſſet commutare aliquod iſtoruꝫ per epiſcopū. Ex precedenti qōne ſoluitur alia queſtio. Quidaꝫ vo uit non comedere carnes in die mercurij. nunqͥd poſſit comedere ferculum: vel brodium in quo co cte ſunt carnes? Dic ꝙ ſi in vouendo recoluit de ferculo et brodio: tunc aut intendebat ſe obligare. Et tunc tenetur non comedere. Si etiam non in tendebat ſe obligare. et tunc poteſt comedere. Si nutnta triſa et ſut autem quando vouit de predictis non cogitabat tunc diſtinguendum ꝙ iſte qui vouit et non reco luit: aut excepiſſet ſi cogitaſſet: aut non. Si excepiſ ſet: tunc non tenetur. ſi auteꝫ non excepiſſet: tunc tenetur non comedere predicta. Ad hoc facit ſin gulariter. c. quemadmodū. de iureiur̄. vbi iuramē tum non fertur ad nō veriſimiliter cogitata. Ideꝫ dic de voto. An autem in diebus ieiunij liceat comedere ſa gimen. id eſt lardum. Reſpon. Panormita. in. c. conſulit. de iudeis ẜm gloſas. xxxiij. qōne. ij. ad monere. ⁊. c. propoſuiſti. lxxxij. di. dicit. ꝙ licitū eſt comedere ſagimē illis diebꝰ: quibꝰ licitū eſt come dere oua: licet tunc nō licitū ſit vti carnibus: quia quaſi mutando formam. videatur rei ſubſtantia mutata.

Gnorantia. Utrum quili bet teneatur ſcire articulos fidei ⁊ prece pta legis? Uide ſupra. Fides. Singuli tamen tenentur ſcire ea que ad eoꝝ ſtatum ⁊ offi cium ſpectant. Utrum ignorantia excuſet a peccato? Rn̄. ẜm Ul. duplex eſt ignorantia. Quedam eſt iuris: vt ſi neſcit furtum eſſe peccatum. Quedam eſt facti: vt ſi neſcit hanc rem quam accepit eſſe alienam: ſꝫ pu tat ſuam. ignorantia autem iuris: aut eſt omnino inuincibilis et inuoluntaria: et dicitur inuincibi lis que ſtudio ſuperari non poteſt: vt quia ſcilicet aliquis ſine ſua culpa ſcire non poteſt: ſicut in in fantibus: vel amentibus: a natiuitate. Et tunc ex cuſat a toto. Et eodem modo ſi aliquis de aliquo caſu dubitans conſuluit peritos: a quibus tamen aliter habuit: ꝙͣ veritas ſe haberet: excuſatur pro pter talem ignorantiam. Nam in ſe fecit quod po tuit. Si v̓o in hanc inuincibilem ignorantiam in cidit culpa ſua: tunc aut hoc fuit per opus licituꝫ: vt ſi per vigilias et abſtinentiam deuenit ad amē tiam: et tunc excuſatur a toto: etiam ſi feruoris ex teſſus peccatuꝫ veniale fuerit. Aut fuit per opus illicitum. Et tunc ẜm opinionem veriorem etiam excuſatur a toto: ſi nullum habuit vſum ratōnis. Quo v̓o ad ea ſine quibus non eſt ſalus. nulla igͦ rantia eſt inuincibilis ſimpliciter et omnino: quia ſi non inueniret homineꝫ a quo doceretur: vnctō doceret eum: niſi ſtaret per ipſum. Si v̓o ignoran tia iuris ſit vincibilis et voluntaria: tunc ſi fuit af fectata: in nullo excuſat. immo eſt ſpeciale peccatū Si v̓o non fuit affectata: ſed ſolum quia neglexit adiſcere: excuſat a tanto: ſed non a toto. Si v̓o ſit ignorantia facti: hoc poteſt eſſe dupliciter. Nam vel ignorantia eſt cauſa agendi. ita ꝙ ſi ſciret illam circumſtantiam: que trahit in peccatum non face ret et ſe feciſſe doleret. Et hec excuſat a toto: ſi tam̄ debita diligentia premiſſa fuerit. Que ſi premiſſa non fuit: excuſat ſolum a tanto. vel ignorantia eſt comitans actum. ſcilicet ꝙ etiam ſi ſciret circūſtan tiam peccati. nihilominus faceret. Et hec non ex cuſat. Ignorantia craſſa et ſupina dicitur per meta ph̓oram hominis craſſi et ſupini: qui non videt ſte qui vouit et non rec etiam ea que coram eo ſunt ſicut qui publica ⁊ ma nifeſta ſe dicit ignorare. Cui nō facile creditur. de ꝯſtu. pre. c. j. Et vt plene habeatur noticia huius materie ſt̓ aliqua notanda. Primo. ꝙ quedam eſt ignoran tia iuris naturalis et diuini. Et ignorantia in iſtis non excuſat. Et per hoc patet quid dicendum de puellis que ſe tangunt impudice: nec confitentur de predictis: poſtmodum aſſerentes neſciſſe eſſe peccata. Sed dico: vt dictum eſt ꝙ talis ignoran tia nō excuſat. Et ideo ſi per longa tempora ſtete runt in huiuſmodi tenentur reiterare confeſſiōeꝫ. preſertim ſi habebant facti memoriam. Sed ſi fa eti memoriam non haberent: et tamen diligentiā ante fecerūt: vt ad memoriam reducerent ſua pec Ignorātia Fo. CXXI. cata: et poſtea confitentur qd̓ memorantur: ⁊ do lent de his ſic excuſantur: vt nō teneantur iterare ꝯfeſſionem. Idem dicendū in ſimilibꝰ. Quedam v̓o eſt ignorantia iuris poſitiui. Et hec eſt duplex: ſicut duplex eſt ius poſitiuum. ſcili cet vniuerſale. et commune. Et quo ad hoc regu lariter ignorantia non excuſat. vt eſt glo. ſingularꝭ in. c. vt animaꝝ. de ꝯſti. li. vj. vbi ex illo tex. elicit ꝙ licet ignorantia excuſet a ſententijs prolatis ꝑ ſta tuta quorumcunqꝫ ordinariorum. Secus ē de ſta tutis generalibus canonum vel legum: q̄ ab om̄i bus ſciri ⁊ cuſtodiri debent. Quoddam v̓o eſt po ſitiuuꝫ ius ꝑticulare ſeu municipale. Et qͦ ad hoc: vt dictū eſt: regulariter ignorantes excuſat: niſi ſit ignorantia craſſa vel ſupina que vocari poteſt la ta culpa. Et que ſit lata culpa vide Bar. in. l. quod ner ua. ff. depo. vbi ponit quīqꝫ ſpecies culpe. Prima eſt latiſſima: que eſt dolus verus et manifeſtꝰ. Se cunda vocatur latior: que eſt dolus preſumptus. Item lata. lenis et leuiſſima. Et ꝙ ſit dare culpam latiſſimam et latiorem Bar. reducit in practicam Quidam ſcholaris accepit famulum. et pro eo ac cepit expromiſſorem qui promiſit reficere ſcholari omne damnum qd̓ enim continget culpa famuli. Nemum famulus fecit furtū: queritur vtrum ex promiſſor teneatur? Et videt̉ ꝙ non ẜm commu nem modum loquendi gloſaꝝ. Nam aliud ē cul pa: aliud dolus. de quo dolo non fuit hic promiſ ſum. In ꝯtrarium eſt veritas. ſcilicet ꝙ expromiſ ſor tenebit̉. quia dolus eſt culpa latiſſima: vt etiaꝫ pdatet ex diffinitōne culpe latiſſime. quam Bart. diffiniendo dicit. ꝙ cum iſta latiſſima culpa non ſit aliud: qͣꝫ dolus manifeſtus diffinitōnem eiꝰ ha bemus ſicut de dolo. Dolus autē eſt machinatio: ad decipiendū: fallendumqꝫ alterū: adhibita ma nifeſte. Et addit̉ manifeſti: ad differentiaꝫ doli p̄ ſumpti: qui eſt culpa latior. Culpa aūt latior ē ma chinatio: ad decipiendū fallendūqꝫ alterū: adhibi ta p̄ſumptiue. Et hoc ad differentiā doli manife ſte. Sed Bar. arguit ꝯtra. Nam cū dolus ꝯſiſtat ex animo: nō poteſt ꝓbari: ſed indicijs p̄ſumitur. vt. C. de dolo. l. dolum. Omnis gͦ dolus eſt p̄ſum ptus: nullꝰ manifeſtus? Rn̄. ꝙ quedam ſunt indi cia manifeſta. ⁊ illa ꝓbata inducunt dolū manife ſtum: vt. d. l. dolum. Quedaꝫ ſunt indicia nō ma nifeſta ſeu p̄ſumptōnes nō ita manifeſte nec om nino dolū ꝯcludūt. Et iſta de neceſſitate nō indu cunt dolum ſed preſumptiue. Et differentia ē in ter dolum verum et preſumptum. Nam primo differunt: quia minor a vero dolo non excuſatur. A dolo preſumpto ſic. Item a vero dolo nulla eſt excuſatio. A preſumpto ſic. Item qꝛ in cauſis cri minalibus requiruntur probationes luce meridi ana clariores. vt. l. ſciant. C. de probat. Preſum ptus v̓o dolus non ſufficit: quia non debet quis ex preſumptionibus damnari: niſi hoc exprimere tur: forte ex aliqua cauſa. vt. C. de adulterijs. lege ſi qui adulterij. et in autentic. ſi quis ei. Lata cul pa eſt deuiatio incircumſpecta ab ea diligentia:

¶ Illegitimus. quam communiter habent homines qui ſūt eiuſ dem profeſſionis. Et dicitur. incircūſpecta. ad dif ferentiam doli veri ⁊ p̄ſumpti. hoc eſt ad differen tiam culpe latiſſime et latioris: que veniunt ex ani mo manifeſte et p̄ſumptiue. Et ex hoc patet quid dicendū. An lata culpa ſit dolus ſaltem p̄ſumptꝰ. Et concludit Bar. ꝙ non: quia diffinitōnes doli veri ⁊ preſumpti ⁊ late culpe ſunt diſtincte. ergo ⁊ diffinita erunt diſtincta ⁊ diſꝑata. Et ſic vnuꝫ nō predicabitur de alio. Item hoc patet ex alia diffi nitione late culpe: que ponitur in. l. late. de verbo. ſigni. vbi ſic diffinit. ꝙ lata culpa eſt nō intelligere qd̓ om̄es intelligunt. Et ſi ſic ergo lata culpa venit ex ignorantia. ergo neceſſario ſequitur ꝙ lata cul pa non eſt fraus preſumpta ſeu dolus p̄ſumptus qui prouenit ex animo. tercia ratō ẜm Bar. Nul lum ſimile eſt idem. et allegat ph̓m ad hoc ſed lata culpa equiperatur dolo p̄ſumpto. gͦ nō eſt dolus p̄ſumptus. ¶ An autē hoc verum ſit ꝙ lata culpa equiperat̉ dolo. Glo. in. l. in actōnibus. ff. de in lit. iu. facit re gulam. ꝙ regulariter lata culpa equiperatur dolo. Fallit vbi pena corꝑaliter afflictiua eſſet imponē da. Item Bar. in. d. l. in actōnibꝰ. dicit ꝙ vbi reqͥ ritur verus dolus nunqͣꝫ lata culpa equiperat̉ do lo. Idem vult Bal. in. l. ſi quis. ff. de iu. om. iudi. vbi dicit. ꝙ qn̄ delictū circumſcribit̉ ꝑ dolum: nō ſufficit culpa. Secus in his vbi venit culpa puni ¶ Sed dices tu: quando ſtatutum vel lex requirit dolum? Reſpondit panor. in. c. cognoſcentes. de conſti. ꝙ aliquando lex vel ſtatutum requirit do lum expreſſe. Aliquando tacite. Dicitur requirere dolum expreſſe: quando verba ſtatuti hoc impor tant: vt in. c. ſiquis ſuadente dyabolo. xvij. q. iiij Nota verba ſuadente dyabolo. Ecce dolus exp̄ſ ſus. Tacite v̓o lex requirit dolum: quando punit actum qui fit in perſona alterius. Exemplum di cit ſtatutum ſi quis percutit clericum vel aliuꝫ: pu niatur pena tali. Nam iniuria non poterit eſſe ſi ne dolo. Idem eſt dicenduꝫ in caſibus in quibus lata culpa non equiperat̉ dolo.ſ. quando pena cor poraliter eſt afflictiua: vt dictum eſt. Si v̓o ſumꝰ extra caſus predictos: tunc ignorās lata culpa pu nit̉: ſicut ſi doloſe feciſſet. quia regulariter lata cul pa equiperatur dolo. hec Panormita. Similiter dici poſſet ꝙ lex requireret dolum etiam expreſſuꝫ quando in lege poneretur hoc verbum p̄ſumunt vt in cle. religioſi. de priuileg. Et ibi zab. dicit ꝙ il lud verbum. preſumunt. dolum et temeritatem ſi gnat. Idem de hoc verbo: proprie temeritatis au dacia. ⁊ hmōi. vt in cle. j. de ſepul. Et per predicta patet ſo. ad aliam. q. quotidia nam. An quis poſſit incidere in ſententiam excō municationis ſine dolo. Et patet ſol̓. ex predictis ꝙ ſic. vt patꝫ in dicto. c. vt animarum. Naꝫ ibi re gulariter igͦrantia excuſat: niſi ſit ſuppina vel craſ ſa: que eſt lata culpa. Cum ergo lata culpa ẜm bar tholum non ſit dolus verus nec preſumptus. er go ⁊ cetera. Et Bar. in. d. l. qd̓ nerua. dicit ꝙ huiꝰ opinionis eſt Pe. ¶ Sed queritur de alia queſtione notabili. An igͣ rare iura communia ſit late culpe. Reſpon. Bar. in dicta. l. quod nerua. et Panormitanꝰ in. c. con ſideranimus. de elect̓. dicunt ꝙ ſic. Ubi ergo ius requireret doluꝫ expreſſe vel tacite: poſſet dici ſine preiudicio veritatis ꝙ talis ignorans non incide ret in penam legis: niſi quis incideret in factū al̓s damnatum. Et hoc videtur veriſſimum vt notat glo. ſingularis in. c. a nobis. el primo. de ſenten. ex com. quam ſequitur do. An. Idem videtur ſenti re Bart. in. l. cunctos populos. C. de ſumma tri. dem Panormitanus in dicto. c. a nobis. Et licꝫ Io. an. in dicto. c. vt animaꝝ. reprobet dictaꝫ glo. in caſu. d. c. vt animarum. ſcilicet reſpectu ſtatuto rum ordinariorum: vel iurium municipaliū. Se cus tamen ẜm eum reſpectu iurium communiuꝫ et canonum generalium. Immo etiā ẜm eum ve niens ꝯtra dictos canones generales incurrēt di ctas ſententias: etiam ſi ibi nō eſſet factū damna tum: vt dictū eſt ſupra. in glo. ſua. Et panor. in. d. c. a nobis. dicit ꝙ talis non poteſt licite allegare igͦ rantiam cum ſcire debebat factum eſſe damnat. vbi aūt ſtatutum puniret factum al̓s nō damna tum: tunc probabiliter ignorantes non ligantur. hec Panor. Et ſic a contrario ſenſu: ſi lex punit fa ctum al̓s damnatū: tūc nulla eſt excuſatio ignorā tie: preſertim in lege vniuerſali ſeu communi. Et hoc videtur indubitatum. licet Panormitanꝰ ibi etiam loquatur in ſtatuto ordinarioꝝ: vt etiaꝫ vo luit glo. ibi. ¶ Et per predicta patere poteſt reſponſio. Quid de pirratis et alijs qui veniunt contra proceſſum annualem. Nam dici poteſt ꝙ licet dictus ꝓceſ ſus curie non ſit incluſus in corpore iuris: tamen quia dictus proceſſus omni anno in curia ter pu blicatur et notorius videtur per totū mundū: nō excuſant̉. Exquo faciūt factū al̓s damnatū. Llegitimus. Ilegitime na ti multipliciter dicuntur. Nam aliꝰ di citur manſer: qui proprie natus eſt de ſcorto. Alius ſpurius vel notus: qui de adultera. Et ẜm glo. Ray. Spuriꝰ dr̄ natꝰ ex ꝯcubina pro ſpurcicia incōtinentie. Notus v̓o natus de adul tera. videt̉ em̄ filius eſſe de mr̄imonio cum nō ſit. Sicut et notas febres dicimꝰ: que vere quartane ⁊ hmōi vident̉: ⁊ non ſunt. Sed veritas eſt ꝙ de adulterio natus dicit̉ etiam ſpuriꝰ: vt in. c. tanta. qui fi. ſint le. Alius naturalis qͥ de ſoluto ⁊ ſoluta. Et tales om̄es ꝓhibent̉ ordinari: quia ꝑ antiquā legem manſeres ꝓhibiti ſunt intrare templū dei vſqꝫ in decimā generatōeꝫ Deute. xxiij. c. de elect. innotuit. extra qui fi. ſint le. ꝑ venerabileꝫ. Cauſa aūt ꝓhibitiōis triplex eſt.ſ. dignitas clericalis que hmōi vilibꝰ ꝯferri non dꝫ: extra de ex. p̄. inter dile ctos. Item deteſtatio pr̄ni crimīs. extra de here. vergentis. Item qꝛ tales filij ſolent eſſe imitatores pr̄ni ſceleris. vj. q. j. ſi quis cū militibꝰ. In ſeculari bus tn̄ dignitatibꝰ tales non ſemꝑ ꝓhibent̉. ff. de

Illegitimus decur. l. ſpurij. ⁊. l. generaliter.§. ſpurios. In quo §. dicitur ꝙ ſi ille illegitimus habeat competitorē legittime natum: ei p̄fertur in officio dignitatis. ¶ Quid ſi illegitime nati ꝑ ignorantiā ꝓmoti fue Ant? Rn̄. ẜm Ho. hoc caſu ẜm omnes ꝓbabilis ignorantia excuſat. Si ergo nihil ſcit: excuſatus ē Secus ergo qn̄ hoc ad eius noticiā ꝑuenerit. ¶ Sed nunqͥd filius debeat credere verbis mr̄is cuius filius ſit. vide sͣ. Adulterium. ¶ Quid ſi aliquis cōtraxit cum aliqua ꝑ verba d̓ pn̄ti: vel de futuro in pn̄tia teſtium? Et idem in telligas in foro conſcientie: ſi nulli ſunt teſtes: non ſolum in hoc caſu: ſed in omnibus alijs: quia non deficit ius: ſed ꝓbatio iuris: ⁊ cōgnouit eam: ⁊ con cepit poſtea cōtraxit publice cum alia: ⁊ habuit fi lium. Nūquid filius prime erit heres? Rn̄. Dir. li. j. dicit ꝙ ſic. extra qui fi. ſint legi. per tuas. qꝛ per carnalem copulam ꝯſummatū fuit matrimoniū. intantū ꝙ nulla ꝓbatio incōtrarium admittetur extra de ſpon. is qui. Al̓s ſi ſimpliciter ꝓbaſſet ꝙ eam affidaſſet: non determinando tempus ante matrimoniū cōtractum cum alia non ſufficeret ī foro contentioſo ad hoc vt ſuccederet. extra de ꝓ ba. in pn̄tia. Idem Ho. ⁊ Ber. in. d. c. ꝑ tuas. et Ber. ibi in. ver. affidauit. dicit.i. fidem dedit ꝙ eā duceret in vxorem. ¶ Pone. Titius tenebat duas vxores in domo ſua. vnam affidauit ⁊ cognouit ⁊ cum alia cōtra xit in facie eccleſie que hoc ignorabat. Eadem no cte vtranqꝫ cognouit ⁊ impregnauit. Querit̉ quis ſuccedet? Rn̄. Dir. vbi sͣ. ẜm Ho. ꝙ vtriuſqꝫ ꝓ tere poteſt reſponſio. Qui. les ſuccedet titio tāqͣꝫ legitima. Quod ꝓbatur ſic. Prima eſt ſua cum qua prius ꝯtraxit clandeſtine lꝫ coram teſtibus: ꝑ quos ꝓbatur contractū ma trimoniū: nec aliquod impedimentū erat int̓ eos quo caſu ꝓles ſuccedit. d. c. per tuas. ⁊. c. ſe. Secū da v̓o ignorans: fuit in facie eccleſie deſponſata. Et ſic proles ſuccedit: ⁊ veritas opinioui cedit. exͣ qui fi. ſint legi. ex tenore. Qd̓ mirabile videtur. hec Dir. Quibuſdam tamen videtur ꝙ in dicto caſu primus filius prime vxoris ſuccedet ⁊ nō ſecūdus lꝫ ſecunda vxor cōtraxerit publice in facie eccleſie: ⁊ non prima: quia ſufficit ꝙ contraxerit in preſen tia duorum teſtium. Et ſic tale matrimoniuꝫ erit matrimouiū non ſolum quo ad deū. ſed etiā quo mnio cum nō ſit ad eccleſiam. Sed difficultas eſt maxima: ſi quis contraheret matrimoniū cum vna clandeſtine ſo nuluūi. Sid veritis eſt q lus cum ſola: ex qua haberet filium. ⁊ cum alia cō traheret publice in facie eccleſie: ex qua etiam ha beret filium: quis eorum diceret̉ legitimus? Rn̄. Hen. d̓ gan. in ſuis quolibetis dicit. ꝙ edicta ec cleſie penalia: ſunt cōtra illos maxime qui faciunt contra edicta eccleſie vt fortius obſeruent̉. Et ma xime ad illa cuſtodienda que nouit eccleſia: de qͥ bus habet iudicare. Unde cum eccleſia ponit edi ctum penale ꝙ nullus illegitimus ad curam ani marum accedat: hoc eſt in odiuꝫ copule extra ma trimoniū ab eccleſia nō approbate. propter quod illi qui ſunt geniti ex matrimonio nō approbato. ꝑ eccl̓iam quantūcunqꝫ ſit ratum coram deo: con tra eos eſt edictum precedens: ⁊ nō contra illos qͥ Fo. CXXII. ſunt ex matrimonio approbato per eccleſiaꝫ quā tumcunqꝫ non ſit ratum coram deo. Quare dicē dum eſt: ꝙ ſi ille primus ex legitimo matrimonio coram deo: non tamen approbato per eccleſiam: ſuſcipiat curam animarū cōtra interdictū eccleſie ſuſcipit: ⁊ eſt irregularis. Aliter non. hec Hen. ¶ Quid ſi aliqui cōtraxerūt clandeſtine: ⁊ poſtea matrimoniū approbatur ab eccleſia. ⁊ poſt ꝓbat̉ impedimētū: ⁊ ſeparatur matrimoniū. nunquid filij ſunt legitimi. Rn̄. glo. in. c. quod nobis. qͥ fi. ſint legi. dicit. ꝙ aut nullum impedimentū ꝓbat̉ cōtra matrimoniū: ⁊ omnes indiſtincte ſunt legi timi. ⁊ hoc omnes ſequunt̉: vt dicit Panor. ibi. ⁊ videtur hoc ꝓbari in. c. ij. de clan. deſpon. Nam approbatio retrotrahitur. ⁊ perinde eſt ac ſi a pͥn cipio in conſpectu eccleſie fuiſſet matrimoniū con tractum. Aut impedimentū ꝓbatur poſtmodū cōtra matrimoniū. Et tunc ẜm glo. geniti pꝰ ap probatōem ſunt legitimi: ſed ante probationē nō Io. an. tenet indiſtincte ꝙ oēs legitimantur: licet poſtmodū matrimoniū ſeꝑaretur detecto impe dimento. Mouetur: quia matrimoniū oīa prece dentia purgat. vt. c. tāta. qͥ fi. ſint legi. Et hoc pla cet etiā. d. An. Sed Io. cal. tenet opi. glo. quia ad hoc vt matrimoniū ſequens legitimet filios p̄ce dentes: oꝑtꝫ ꝙ potuerit eſſe tꝑe cōceptiōis. quod non eſt in caſu nr̄o: obſtāte impedimēto. Panor. v̓o dicit aliqn̄ tenuiſſe opinionē Io. an. Sed nn̄c tenet opinionē glo. ꝑ. c. fi.§. ſi quis. d̓ clan. deſpō. vbi dicitur ꝙ ꝓles ſuſcepta de clādeſtino matri monio prorſus eſt illegitima detecto impedimēto Et hāc opinionē putat veriorē. Idē Ho. ⁊ Dir. Quidam in facie eccleſie cum quadā cōtraxit fa cta ſolenni denunciatōe: vtroqꝫ vel altero ignorā te parentela: ſeu impedimentū. Poſt cum accuſa rentur d̓ parentela ꝑemptorie citati venire nolue runt: tandē excōmunicant̉ ꝑſeuerantes in excōi catōe tres filios ſuſceperunt. deinde eis recōcilia tis ⁊ parentela ꝓbata celebratū eſt diuortium int̓ ip̄os. Queritur an filij nati tꝑe excōicatōis ſint le gitimi. Rn̄. ẜm Dir. ⁊ Bar. bri. ⁊ Tancre. ꝙ filij omnes nati vel cōcepti ante ſnīam ſunt legitimi. c. cum inter. qui fi. ſint le. ſi in facie eccleſie contra xerunt ſolenni denunciatōe premiſſa. ⁊ ambo vel alter eorum bonam fidem habuit tempore con tractus. ¶ Quid de filijs ſacerdotum: quos ſuſceperūt de legitima vxore ante ſacruꝫ ordinē. Rn̄. ẜm Ray. tales de iure cōmuni ꝓmoueri poſſunt ad omnes ordines ⁊ dignitates: niſi in illa eccleſia vbi patres eorum immediate fuerūt prelati ſeu canonici. vbi non poſſunt canonicari vel ꝓmoueri. Hoc intel lige ad eaſdē dignitates ⁊ p̄bendas: quas patres eoꝝ tenuerunt. Ad alias aūt etiā in eadeꝫ eccleſia poterunt canonicari ⁊ ꝓmoueri: etiam viuentibꝰ eoꝝ patribꝰ: ⁊ in eadem eccleſia in officio ſuo ma nentibus. extra de fi. p̄ſby. ad hec. ⁊. c. ad extirpan das. ⁊. c. ad abolendā. Idem Ho. Ber. ⁊ Goſ. ⁊ addit Gof. nota. ꝙ cū pr̄ habuit ꝑſonatū: vel vi cariā ꝑpetuā in aliqua eccl̓ia: filius īmediate ip̄m vel ip̄am habere nō pōt. d. c. ad extirpandas. ⁊. c.

Illegitimus qm̄. eo. ti. Item ſi pater habuit perſonatū: filiꝰ nō pōt habere vicariā: nec ecōuerſo. c. michael. ⁊. c. cō ſtitutus. de fi. p̄ſby. Iſtud ecōuerſo intellige: ꝙ ſi pater habuit vicariā ꝑpetuā: filius immediate ꝑ ſonatū habere nō pōt. d. c. conſtitutus. ⁊ rō eſt: qͥa ꝑpetuus vicarius curā habet eccl̓ie: cuius vicariꝰ exiſtit. extra de of. vi. ex parte. Quod ſi filius diſpē ſatiue ſuccedat patri: frater iſtius bene poterit po ſtea ſuccedere patri: vt ponit Ho. quia in hoc nō ſuccedit patri immediate. Sed ſecus ſi prius ha buiſſet ip̄am eccl̓iam ſolum de facto.ſ. primꝰ frater qꝛ tunc ſecundus nō poterit ſuccedere. ¶ Sed nunquid hec prohibitio extēdatur ad ne potes. Rn̄. Ho. ⁊ Ber. in. d. c. ad extirpādas. di cunt ꝙ extendit̉ ad nepotas: de iure in hereditate ſuccedētes: vt ſunt nepotes ꝑ rectā lineam deſcen dentes. ar. inſti. de here. qua.§. ſui. Secus autē in collateralibus: in quibus ſucceſſio nō habet locū. Nōͣ tn̄ ẜm Ho. ꝙ viuēte patre: nepos immedia te pōt poni in eccleſia: quaꝫ auus tenuit: patre v̓o mortuo nō pōt. Rō eſt. qꝛ in primo caſu ceſſat rō ꝓhibitiōis.ſ. ſucceſſionis: qꝛ ſi iure ſucceſſionis ha beretur: non nepos: ſed pater ſuccederet auo. In ſecundo v̓o caſu nepos tanqͣꝫ proximior admitte retur. ¶ Et ex predictis queritur de. q. vtili ⁊ quotidia na. an appellatione nepotis veniat filius fratris Rn̄. Panor. in. c. non ſine. de arbi. dicit ex illo tex. ꝙ appellatōe nepotis venit filius fratris ⁊ ſororis Et hoc ex cōi vſu loquēdi. ⁊ ſic capit̉ ī. c. vnico. qͥ. mo. feu. amit. col. x. vbi tex. exponit nepotes.i. fili os fratris: ꝓprie tamen dicitur nepos ex filio vel filia ꝓcreatꝰ. vt. in. l. iuriſcōſultus.§. at nepos. ff. de gra. ⁊ ẜm Catholicon. nepos dicitur a naſcor. ris. Ideo dicitur nepos.i. natus poſt.ſ. filium. Et ſic ergo bene dicitur: ꝙ ex proprio ſignificato vo cabuli: appellatōe nepotis: venit natus ex filio vl̓ filia. Et de hac materia vide Io. an. in. c. fundamē ta. de elect. in. vj. vbi noluit: ꝙ lꝫ in materia odioſa appellatōe nepotis: nō veniat filius fratris: mero iure inſpecto: tn̄ ꝑꝑ cōmunē vſum loquēdi comp̄ henditur talis nepos: quātūcūqꝫ materia ſit odio ſa. ⁊ hoc dictū placet panor. ꝙͣqͣꝫ Fede. d̓ ſe. in ſuis cōſilijs tenuerit contrariū. Nam in omni diſpoſi tōe quātumcunqꝫ odioſa ⁊ reſtringibili debemus facere interp̄tatōem ẜm cōem vſum loquendi. vt no. glo. in. c. nōnulli. de reſcrip. ⁊ doct. in. c. olim. d̓ ver. ſig. et Bar. in. l. om̄es populi. ff. de iuſti. ⁊ iu. vide etiā Panor. de hoc in ꝓhemio decre. vbi con cludit. ꝙ vſus loquendi prefertur ꝓprio ſignifica to vocabuli. vt in. l. labeo. ff. de ſup. le. etiam in ma teria ſtricta. hoc etiam voluit Bar. in. l. nō dubiū C. de legi. vbi notabiliter dicit. Statuta intelligē da ẜm cōmunē vſum loquendi. Et dicit Butri. hoc ꝓcedere: etiam ſi ſtatutū dictaret ſtatuta debe re intelligi ꝓut iacent. Secus dicit in legibus cō ditis a iure peritis. quare tunc ẜm eum verba nō regulantur ab vſu loquendi: ſed a proprietate vo cabuli. hoc intelligit verū. d. An. niſi eſſet vſus lo ci condite legis: quia tunc debent intelligi verba ẜm cōmunem vſum loquendi. Secus autem vbi lex cōp̄henderet multa loca: vbi non eſt talis vſus loquendi: quia tunc verba intelligūtur proprie. et nō regulantur ab vſu loquendi. Iteꝫ addit aliud notabile. ꝙ ſi ſtatutum dictaret ſtatuta debere in telligi: nullo extrinſecus addito: vel ſubintellecto: ꝙ tunc debent intelligi: nō ẜm vſum loquendi: qꝛ ille intellectus eſt extrinſecus: ſed ẜm proprium ſi gnificatū vocabuli. Idem tenet Panor. in. c. per tuas. de proba. vbi dicit. ꝙ in diſpoſitiōe ſtatuta ria: cōis vſus loquendi p̄fertur ꝓprio ſignificato vocabuli. Quid ſi quis ſit natus de damnato coitu: ⁊ po ſtea pater ducat matrem in vxorem. nunquid ille de iure cōmuni poteſt tanqͣꝫ legitimus ꝓmoueri? Rn̄. ſi pater potuit illam in legitimā vxorē habe re tꝑe ꝯceptōis: qꝛ nullum impedimētū erat. ⁊ po ſtea duxit eam in vxorem: legitimatꝰ eſt filius an tea genitus per ſequēs matrimoniū. ⁊ ita ſuccede ret in hereditate tanqͣꝫ legitimus. et ad oēs actus legitimos admittetur. Secus ſi propter aliqd̓ im pedimentū nō poterat eſſe matrimoniū inter eos temꝑe ꝯceptiōis. ¶ Quid ſi p̄ſb̓r filium generet ex vxore legitima: cum qua ꝯtraxit dum erat laicus. vel in minoribꝰ nunquid filius erit legitimus. Rn̄. Hoſti. diſtin guit. ꝙ ſi inuita vel ignorante vxore fuit ꝓmotus tunc talis erit legitimus fauore ꝓlis. Si v̓o ea cō ſentiente: tunc talis nō erit legitimus. xxxij. di. ſe riatim. ⁊ ſic ẜm hanc diſtinct. cōcordāt opiniones Ray. ⁊ Gof. que vidētur cōtrarie. Idem dic ſi ea ſciente ⁊ nō cōtradicente. ar. liiij. di. ſi ſeruus ſcien te. Et ideo talis de iure nō poterit ꝓmoueri. vide etiam glo. ſingularē in. c. miniſtri. lxxxj. di. q̄ dicit. ꝙ ſi vir poſt ſuā ordinatōem cognoſcat vxorē cuꝫ qua votum emiſit: cōmittit inceſtum: ⁊ filij erunt illegitimi. ¶ Quis poteſt diſpenſare cum illegitimo? Rn̄. epiſcopus poteſt diſpenſare qͣꝫtum ad ordines mi nores ⁊ beneficiū ſine cura. Aliter non. nec ad di gnitates ſeu perſonatus: niſi papa. extra de filijs preſbyte. is qui. libro. vj. vbi etiam patet ꝙ ſi per papam fuerit cum tali diſpenſatum: vt poſſit be neficium curatum obtinere. intelligitur ſolum de Quid ſi a papa diſpenſatōnem obtinuit: ⁊ po ſtea impetrauit: ꝙ duo aut plura beneficia cū cu ra poſſit habere. Tacuit aut p̄dictum defectum. Dic ꝙ nō valet hec ſecunda gratia. c. ſi is cū quo. de fi. p̄ſby. li. vj. Que eſt diſpenſatio circa illegitimos. Dic ẜm Ray. ſi tales intrantmonaſteriū de iure cōmuni poſſunt ꝓmoueri ad omnes ordines. lvj. diſt.§. j. extra de fi. preſby. c. j. Religionis enim ingreſſus tollit irregularitatem. ſicut etiam ingratitudineꝫ xix. q. vlti. nō liceat. Ad prelatōem tn̄ nō poſſunt ꝓmoueri abſqꝫ diſpenſatōe pape. d. c. j. Et Pe. de palu. in. iiij. dicit ꝙ illegitimus etiam ingreſſus re ligionem: curam animarū iure ordinario ſiue per electōem ſiue per cōmiſſionem: habere nō poteſt. Et no. glo. in. c. ij. de apoſta. ꝙ ingreſſus religio uis tollit omnē irregularitatem: que ſurgit ex ꝓ

Illegtimus prio delicto. ita ꝙ ſine diſpenſatōe pōt ad ordines ꝓmoueri: ſed nō ad dignitates. illam v̓o que ſur git: nō ex ꝓprio delicto nō tollit. Panor. aut ibi di cit ꝙ de hoc nō pōt dari certa regula. quia in qui buſdam caſibus tollit̉: in quibuſdā nō. Et credit ꝙ tm̄ in iure expreſſis caſibꝰ tollat̉ irregularitas ꝑ ingreſſum religionis. Si v̓o remanent in ſeculo: nec ad ordines nec ad prelaturā poſſunt abſqꝫ di ſpenſatōe ꝓmoueri. Sed circa eos qn̄qꝫ adhibet̉ diſpenſatio magna. vicꝫ vt ordinētur ⁊ inſtituant̉ ī eccleſijs alijs a paterna. Dico ſi ſunt filij p̄ſbyteri Aliter v̓o in quibuſcūqꝫ eccleſijs. ar. extra de fi. p̄ ſby. pn̄tium. Maior: vt etiam in paterna aliquo tamen medio. extra de fi. preſbyte. ex tranſmiſſa. Maxima: vt in paterna: nullo medio. exͣ de fil̓. p̄ ſby. ex tua. ¶ Quid ſi cum illegitimo diſpenſet̉ quo ad ordi nes ⁊ eccleſiaſticū beneficium. Rn̄. ſi ab ep̄o facta eſt diſpenſatio: non extenditur niſi ad ea que pōt. vt dictuꝫ eſt. Si v̓o a papa poterit promoueri ad parochialem eccleſiam non ad perſonatum vel re ctoriam: ad quam per electionē ꝓcedi cōſueuit. exͣ nerit latus vo de p̄ben. c. fi. ¶ Queritur an papa poſſit legitimare quo ad tē poralia ⁊ ſucceſſiones. Rn̄. Panor. in. c. ꝑ venera bilem. qui fi. ſint le. recolligendo ſūmarie dicta do cto. dicit ꝙ aut queritur de legitimatōe fienda per papam. Aut per imꝑatorem: ſeu habētē ab eo po teſtatem. Primo caſu ſi vult legittimare in patrīo nio eccleſie: libere poteſt. vt in. d. c. per venerabilē. Sed in terris alienis: aut ſubeſt maxima ⁊ ardua cauſa. ⁊ credit ꝙ poſſit: licꝫ legitimandus cogno ſcat alium in dn̄m. Mouetur per tex. in. d. c. ꝑ ve nerabilem. in v̓. rōnibus. Nam ſi ille auctoritates veteris ⁊ noui teſtamenti nō cōcluderent in actu legitimationis: fruſtra papa eas adduxiſſet. Fin ge ergo: ꝙ ex legitimatione filij alicuius principis ſequat̉ fidei magna dilatatio. Nam tunc ob eam cauſam: vel ſimilē papa poterit exercere iuriſditi onem temꝑalem: vt ibi ⁊ in. c. ꝓ hūani. de homi. li. vj. Aut ceſſat arduitas cauſe. ⁊ ſi vult legitimare nō recognoſcentē ſuperioreꝫ ſeu eius filios. ⁊ pōt. Aut vult legitimare recognoſcentem ſuꝑiorem. ⁊ nō pōt niſi ſuperior cōſentiat: niſi velit legitimare in ſpūalibus. vt extra de fi. p̄ſby. c. j. ⁊. ij. li. vj. vl̓ ni ſi velit inciꝑe a radice matrimonij. vt in. c. tanta. qui fi. ſint legi. ⁊ in. c. qꝛ circa. de ꝯſan. ⁊ affi. In im peratore dicendū: ꝙ incipiendo a radice matrimo nij nō pōt legittimare: quia nō pōt ip̄e diſponere ſuꝑ matrimonio. vt in. c. tuam. de or. cogni. Aut ꝑ reſcriptum vult legittimare: ⁊ tūc in ſpūalibꝰ nō pōt. In tꝑalibꝰ v̓o pōt in terris ſibi ſubiectis: me diate vel immediate. immo de iure ipſe ſolus pōt in toto imꝑio. Unde reges ⁊ alij principes qui re cognoſcunt imperatorē in dominū: d̓ iure nō poſ ſunt legitimare: qꝛ legittimatio ſicut ⁊ fame reſtitu tio et ſil̓ia vident̉ reſeruata ſoli principi. Secus ſi eſſent principes: vel ciuitates non recognoſcētes ſuꝑiorem. Nam iſti habent tantam ptātem quā tam habet imperator in imꝑio ſuo. Ad hoc. d. c. ꝑ venerabilem. in v̓. inſuꝑ. ⁊ facit glo. ibi in ver. re Fo. CXXIII. cognoſcat. Ex quo habes: ꝙ rex francie d̓ iure nō eſt exemptus a romano imꝑio. lꝫ Innoc̄. dicat ꝙ de iure ſubeſt pape ⁊ nō imperio. Hoſti. v̓o tenet primū: quia omnes principes ſeculares debent re cognoſcere imperatorē in dn̄m: vt in. c. adrianus. lxiij. di. Et ex hoc dicit. ꝙ reges hyſpanie: anglie: ⁊ francie tenent̉ de iure obedire imꝑatori: lꝫ defa cto nō obediant. Nunquid autē peccent nō obe diendo. ⁊ nunquid potuerint p̄ſcribere cōtra im perium. Reſpectu preſcriptōis ſentit ꝙ nō: niſi p̄ ſcripſiſſent paſſiue.i. nomine romane eccl̓ie. Re ſpectu peccati dicit: ꝙ forte excuſantur a peccato: interim dum imperator nō exigit ab eis obedien tiā. Sicut in ſimili notatur in decimis. ⁊ cum hoc dicto tranſit in. d. c. ꝑ venerabilem. Io. an. Sꝫ do minus Anto. dicit poſſe defendi: ꝙ iſti p̄ſcripſe runt cōtra imperium. Nam plures poſſunt eſſe imperatores: quēadmodū qn̄ plures eliguntur in diſcordia. Et de cōſuetudine vterqꝫ miniſtrat: vt notat glo. in clemen. romani. de iureiurā. Et Pa nor. putat ꝙ iſti principes poſſunt p̄ſcribere iura imperij in eorum regnis. Ad hoc facit quod no. Io. an. in. c. cum epiſcopus. de offi. ord. li. vj. vbi dicit ꝙ prelatus inferior epiſcopo pōt preſcribere iura epiſcopalia in certa ꝑte dyoceſis. Sed ꝙ prin ceps poſſit preſcribere: vt ip̄e non ſit ſub imperio: non videt hoc poſſibile in iure: quia ſine poſſeſſio ne preſcriptio nō ꝓcedit. Sed quis non pōt poſſi dere ſeip̄m. Et ideo lꝫ papa vel alius potuiſſet p̄ ſcribere contra imꝑatorem: tamen actiue nō ꝓce dit p̄ſcriptio. Aut vult legitimare in terris eccl̓ie. Et tūc nō pōt. Idē ⁊ fortius dicendū de habente ab eo ptātem. Et ex predictis pōt correlarie inferri ꝙ papa qͦ ad terras eccl̓ie pōt legitimare: tam quo ad tꝑalia qͣꝫ quo ad ſpūalia. Quo v̓o ad terras imperij: pōt quo ad ſpūalia ſed nō quo ad tꝑalia. vt etiā volu it Bar. in autenti. ex cōplexu. C. de ince. nup. Et hoc niſi ex maxima ⁊ ardua cauſa. vt dicit panor. Nam tunc etiaꝫ in terris imperij poſſet legitima re quo ad tꝑalia. Secundo infertur ꝙ imperator: vel alius ab eo habens ptātem nō pōt legittimare quo ad ſpūalia. Et ideo nec ad ordīes: nec ad alia ſpūalia admittentur. vt etiam vult Bart. vbi sͣ. Nec etiam erunt legitimi in dominio illoruꝫ qui non recognoſcunt imperatorē: qͣꝫtum ad ea ꝑ que fieret alteri preiudicium. puta ad ſucceſſioneꝫ bo norum ab inteſtato. vt notatur in dicto. c. per ve nerabilem. Utrum autem comites palatini habentes po teſtatem legitimādi ab imꝑatore poſſint legitima re in p̄iudicium agnatorum. d. An. in. d. c. ꝑ vene rabilem: dicit ꝙ non: niſi pater ⁊ agnati cōſentiāt quia hec poteſtas tanqͣꝫ alteri preiudicialis eſt re ſtringenda. vt. l. j.§. ſi quis a principe. ff. ne quid ī lo. publi. Sed Panor. in. d. c. per venerabileꝫ. di cit fore inſpiciēda verba poteſtatis collate. Et vbi ſimpliciter eēt data poteſtas: credo ꝙ poſſent legi timare: etiam in preiudiciū agnatorū quēadmo dum imꝑator: quia in hac legitimatōe iura nō fa ciunt mentiōem niſi de patre. quia agnatis nō p̄

Illegitimus iudicat̉ niſi reſpectu ſpei. Sed poſſet dici ꝙ quan do iſtis comitibus ſimpliciter eſt conceſſa aucto ritas legitimandi: ꝙ poſſunt legitimare. etiam in preiudicium agnatorum. Et hoc quo ad filios na turales tm̄. Secus in ſpurijs ⁊ alijs ex damnato coytu: niſi expreſſe concedatur. facit qd̓ notat Io. an. in addi. ad ſpec. in ti. qui fi. ſint legi. vbi dicit. ꝙ ſi ſpurius dupliciter.ſ. ex patre vxorato ⁊ matre maritata impetrat a papa. vel ab imꝑatore reſcri ptum legitimationis ꝙ non valet: ſi non expreſſit vtrunqꝫ Quid ſi pater fecit legitimari filium naturalem poſt teſtamentum. An rumpatur teſtamentum. Dic ꝙ ſic: quia filius fictus rumperet. vt in auten ti. ſi qua mulier. C. de ſa. ſan. ec. ⁊ arrogatus rum pit. ad hoc facit inſti. qͥ. mo. te. infir. in princ. Hec ac. de bel. His premiſſis. Quero de ſolennitate adhiben da in actu legitimationis. Dic ꝙ primo debet qua litas legitimatōnis reſerari principi. vtputa. quia eſt inceſtuoſus. vel adulterinus. vel inceſtuoſus ⁊ adulterinus ſimul. Al̓s autem legitimatio eēt ſur repticia: vt dictum eſt. Et regulariter dicendum. ꝙ omne tacitum: quo expreſlo. princeps nō ita de facili conceſſiſſet legitimationem: habet ipſam vi ciare. Ad hoc. c. poſtulaſti. de reſcriptis. Et ꝑ hoc dico. ꝙ ſi habēs fratres legittimos ⁊ naturales im petrauit legitimationem: ⁊ non fecit mentōneꝫ ꝙ haberet legitimos. non valet legitimatio. qꝛ prin ceps non ſolet legitimare. quando legitimandus habet fratres legittimos. vel ſaltem non ita defaci li. vt ſentit Io. an. in addi. ſpecu. ti. de ſuc. ab inte. Secundo requirit̉ ꝙ legiti mandus conſentiat. ⁊ hoc vult Bar. in. l. inuiti. ff. de his qui ſunt ſui vl̓ alie. iu. vbi concludit per illaꝫ legem ꝙ pater non poteſt legit/ mare filios baſthardos: ipſis inuitis. Idem dicit de naturalibꝰ: natis ex ꝯcubinis. hoc verum dicit: niſi filius ſit infans. vt. l. iubemꝰ. C. de eman. li. Et eſt ratio ẜm ludo. ro. quia non pōt liber homo nolēs alteriꝰ ſubijci poteſtati. Sed pone ꝙ filius ſcit patrem impetrare ſuam legitimationem: ⁊ non ꝯͣdicit. An habeat̉ ꝓ ꝯſen tiente. Fuit al̓s magna queſtio. Et communit̓ te nebatur ꝙ non: quia in p̄iudicialibꝰ taciturnitas non habetur ꝓ conſenſu. Sed contrarium eſt ve rum. Glo. eſt ſingularis in. l. in adoptionibꝰ. ff. de adop. Item oportet ꝙ pater conſentiat. vt in au ten. qui. mo. na. effi. ſui.§. generaliter. De agnatis dubitat̉ vtrum debeant vocari ⁊ conſentire. Pa normita. in dicto. c. per venerabilem. recitat Iac. de bel. ſentire ꝙ ſic. Al̓s non valebit in preiudici um eorum. Sed dicit communiter teneri oppoſi tum. vt notat Io. an. vbi ſupra. Idem Bar. in. l. gallus.§. ⁊ quid ſi tm̄ de li. ⁊ po. vnde Panormita nus concludit ꝙ aut pater viuit. Et ſatis eſt ꝙ pa ter conſentiat adeo ꝙ etiam agnatis ab inteſtato iſte legitimatus ſuccedet. Nam princeps qui ab ſtulit iſtis baſthardis ius agnationis ⁊ cognatio nis: poteſt eos reſtituere ſine alterius iniuria ad ius nature primeuum. vt in di.§. generaliter. Si vo pater eſt mortuns. tunc aut pater diſpoſuit ty iſte legittimaret̉: ⁊ tunc nō eſt neceſſe vocare agna tos. ar. in Autenti. Item ſi quis. C. de naturali. li. Aut pater nihil diſpoſuit. Et tunc eſt opus vt vo cent̉ agnati: quibꝰ hereditas paterna acquiſita eſt argu. l. j. ⁊ fi. ff. de nata. re. Al̓s non valeret reſcri ptum legitimationis: ſeu ſaltē non haberet regreſ ſum ad bona paterna. hec vera: niſi pͥnceps ex cer ta ſcientia vellet legitimare agnatis non vocatis vt notabiliter dicit Bart. in di.§. ⁊ quid ſi tantū. Poteſt enim princeps ex certa ſcientia reſtituere in integrum cum preiudicio alterius. ad hoc facit quod notat̉ in. l. fi. C. de ſen. paſſis. ⁊. l. in cauſe. ff. de mino. Adde predictis quod notat Panormi. in. c. referente. qui fi. ſint leg. ꝙ papa diſpenſando ſuper matrimonio: per conſequentiam diſpenſat ſuꝑ legitimatione filioꝝ. etiam reſpectu heredita tis. Et hoc intellige de filijs poſtea genitis quia vt dicit idem Panormitanus in. c. tanta. qui fi. ſint le. Si inceſtuoſus contrahat matrimonium ꝑ di ſpenſationem eccleſie. non tamen filij ante geni ti legitimantur: niſi aliud dicatur in diſpenſatio trum is quē papa legitimat poſſit in epiſco pum ꝓmoueri? Rn̄. Goff. ⁊ Hoſtien̄. dicunt ꝙ non: quia cum hec indulgentia ſit odioſa: eſt re ſtringenda. extra de conſang. ꝙ dilectio. Et ideo ad perſonatus ⁊ alias dignitates minores epiſco patu tm̄ eſt extendenda. extra de conceſ. pre. dile ctus. Idem Aſten̄. Nunquid autem is quem papa legitimat ſim pliciter: ⁊ in fors communi intelligatur legitima tus quo ad dignitates? Rn̄. Goff. ꝙ non. ſꝫ Ho ſtien̄. dicit ꝙ ſic. quia talis eſt perinde ac ſi ab ini cio fuiſſet ex legitimo matrimonio natus. hoc em̄ facit lex mortua. d. c. tanta. Multo fortiꝰ lex viua. ff. de ꝯſti. prin. beneficium. Sicut em̄ ſimplicit̓ re ſtitutus: ad oīa reſtituit̉. C. de ſen. paſ. l. j. Sic ſim pliciter legitimatꝰ intelligi dꝫ ad oīa legitimatꝰ. exͣ de pri. qꝛ circa. hec Aſten. li. viij. An autem filij preſbyteroꝝ poſſint ſaltem ſuc cedere matri. Dic ẜm Panormi. in dicto. c. ꝑ vene rabilem de mente glo. ꝙ filij preſbyteroꝝ dicunt̉ adulterini. Et ſic infert̉ ꝙ matri ſuccedere nō pn̄t quia tales nati ex damnato coytu repellunt̉ ab he reditate parentum. vt in Auten. ex complexu. C. de inceſ. nupt. Idem dic de natis ex alijs clericis: conſtitutis in ſacris. quod ꝓcedit etiam ſi ſint na ti ex vnica concubina clerici. vt notat Bar. in. l. ſi gener. ff. de his qui. vt indig. quia concubinatus eſt ſpecifice damnatus in clericꝭ. vt extra de coha. cle. per totum. Sed dubitari pōt quid de natis ex clericis non conſtitutis in ſacris beneficiatis. Bar. in. l. in con cubinatu. ff. de ꝯcu. format. q. in terminis. Pone. qͥdam clericus in minoribꝰ ordinibꝰ ꝯſtitutus re tinuit ꝯcubinam. ⁊ ex ea habuit filios poſtea eam duxit in vxorem. An filij legitiment̉. Et dicit Ri. malum. diſputauit hanc qōem ⁊ tenuit ꝙ non le gitimentur: quia coytus concubinarius in dericꝭ

eſt totaliter reprobatus a lege. vt in auten. de ſan ctiſ. epiſcopis.§. clericos. vnde nō pn̄t dici filij na turales: nec ꝑ ꝯn̄s legitimant̉ ꝑ ſequens mr̄imo nium. Io. an. ponit iſtam qōem in mercū. in regu la ſine culpa. Et facit mentōꝫ de dicto Ricardi. ⁊ determinat ꝯͣrium ꝑ regulaꝫ. ꝙ ex quocūqꝫ coytu ſint nati: dūmodo potuerit eſſe vxoriꝰ. ſi ꝯſenſus affuiſſet. legitimant̉ ꝑ ſequens matrimoniū. Se cus ſi tunc non poterat eſſe vxorius. Bar. autem diſtinguit. an ille clericus ſit beneficiatus vel ne. ſꝫ tamen hoc nihil facit ꝯͣ opi. Io. an. quia dato qd̓ ille clericus in minoribꝰ eſſet beneficiatus nihilo minus ſi ꝯͣheret teneret matrimonium. Et ſic filij ante nati legitimarent̉ ꝑ dict. c. tanta. Et per p̄di ctam regulam patet. ꝙ ſi ſaracenus habuit filium ex xp̄iana ⁊ poſtea efficiat̉ xp̄ianus. ⁊ cum illa ꝯͣ hat: nō ꝓpter hoc filius legitimat̉: quia temꝑe na tiuitatis non poterat eſſe matrimoniū. vt in. c. ca ue. xxviij. q. j. Ideꝫ dicit Uin. in natꝭ ex coytu in ceſtuoſo. qꝛ licet poſtmodum ꝯtrahat̉ matrimoni um ꝑ diſpenſationem eccl̓ie: non tn̄ filij ante geni ti legitimant̉. qꝛ tunc nō poterat eſſe matrimoniū ilat obſtante impedimento ꝯſanguinitatis vel affini tatis: niſi aliud dicat̉ in diſpenſatione. Et ſic Pa normi. in di. c. tanta. ꝯcludit. ꝙ vbi coytus nō po terat eſſe vxorius obſtante impedimento perpe ridecunſang. ꝙ tuo: non remouibili ſine diſpenſatione eccleſie. filij non legitimantur per ſequens matrimoni ¶ An autē quis poſſit petere ſe ꝓnunciari legiti mum. Inno. ꝯcludit ꝙ non: niſi ad aliquem effe ctum. vtputa. ſi agit̉ de ſucceſſione: ⁊ imputat̉ ſibi ꝙ non eſt legitimus: tunc poteſt petere ꝓnuncia ri ſe legitimum. vt in. c. j. qui fi. ſint legi. Vel ſi dif famat̉ de illegitimitate. Idē Panor. in. c. cauſaꝫ. qui fi. ſint le. Mpedimentum pri mo ꝯmuniter. Circa impedimenta ma trimonij. Primo agemꝰ de impedimen to in genere. Secūdo de impedimentis in ſpecie. que in his verſibꝰ ꝯtinent̉. Error. ꝯditio. votum. cognatio. crimen. Cultus diſparitas. vis. ordo. li gamen honeſtas. Si ſis affinis. ſi forte coyre ne quibis. Hec ſocianda vetāt: ꝯnubia iuncta retra ctant. Eccleſie vetitū: necnō tp̄s feriaꝝ. Impedi unt fieri. ꝑmittūt facta teneri. QQue impediunt matrimoniū iaꝫ ꝯͣctum. Rn̄. xij. ſunt que impediunt: nō ſolum matrimoniuꝫ pt ſſ ꝯͣhendum ſꝫ etiam dirimūt ꝯtractum. que ꝯtinē tur in tribꝰ primis verſi. Et intelligas ꝙ dirimūt xtextra detu ꝯtractum: ſi p̄ceſſerunt matrimoniuꝫ. Si autem veniunt poſt matrimoniū rite factum. vt affini paalſ tas vel crimen ⁊ hmōi: non dirimūt: p̄ter vnum. ſ. votum religionis cum effectu. quando quis ꝯͣ cto matrimonio ſꝫ ante carnalem copulam ingre dit̉ religionem. extra de conuer. coniu. veꝝ. ⁊. c. ex parte. el. ij. ⁊ de ſpon. commiſſum. Expectari ta men debet vſqꝫ ad ꝓfeſſionem. nam ante non di rimit̉. Impedimentū. j. Fo. CXXIIII. Quid aūt dicendum ſi quis aliquaꝫ mulierem cognouit carnaliter ⁊ poſtea ꝯͣhat cum ea ꝑ verba de pn̄ti. ſꝫ poſt ꝯͣctum matrimoniū eaꝫ nō cogno uit carnaliter: nūquid poterit alter eoꝝ intrare re ligionem. Queſtio eſt pulcra: ⁊ de facto his diebꝰ accidit. Rn̄di p̄t ꝙ ſic: nō obſtante tali copula p̄ cedēte. Primo ꝑ. c. veꝝ. ⁊. c. ex publico. ⁊. c. ex ꝑte. ij. de ꝯuerſati. ꝯiu. Que qͥdeꝫ capitula dicūt ꝙ an̄ ꝯſummatōꝫ mr̄imonij alter ꝯiugum pōt intrare religionem. Et nota illud v̓bum ꝯſummatōꝫ. qd̓ importat ꝯpletōem. Illud aūt qd̓ ꝯplet aliqd̓ opꝰ videt̉ ſequi ⁊ nō antecedere. Secūdo in caſu p̄di cto: iſte nō incurrit bigamiam. etiam dato ꝙ talis mulier fuiſſet prius ab alio viro cognita. de quo vi desͣ. bigamia. vbi iura reqͥrunt ꝙ ad incurrēdaꝫ bigamiaꝫ nō ſufficit ꝙ qͥs ꝯͣhat cum corrupta niſi poſt tale ꝯͣctum matrimoniū ſequat̉ copula carna lis. Non ergo ſufficit antecedens. Ad hoc etiam facit. c. veniens. de ſpon. vbi copula p̄cedens non facit tranſire ſponſalia de futuro in mr̄imoniū. ſꝫ bene copula ſequens. Quid aūt ſi ſponſus cognouit ſponſam violen ter. nūquid poterit ſpōſa intrare religionē inuito ſponſo. Dubiū facit. qꝛ effecti ſunt vna caro: lꝫ vio lent̓. In hoc ſunt varie opiones Io. an. in mercū. in regula. Ea q̄ ꝯͣ. de re. iu. in. vj. vr̄ ſeqͥ opi. Bar. bri. qͥ tenuit talē ſpōſam cognitaꝫ poſſe ingredi re ligionē: ſponſo inuito: ne delinq̄ns ſit melioris cō ditōis ꝙͣ ſapiens. Itē nō vr̄ ꝯmunicaſſe corpꝰ ſuū exqͦ inuita fuit cognita. Panor. in. d. c. veꝝ. vr̄ ad herere huic opi. Quidā tn̄ diſtinguūt. ꝙ ſi ē ſpōſa de futuro pōt trāſire ad religionē: nō obſtante car nis copula violēta. ſi aūt eſt ſpōſa de pn̄ti. nō pōt trāſire ꝯdicēte marito. huiꝰ opi. ē Monal. ⁊ Rod̓. que vr̄ valde equa. ¶ Quid aūt ſi vir vxorē ſuaꝫ quam nōdum cogͦ uit tradidit adulterādam ꝯſanguin eo ꝓprio inui tam: An poſſit poſtea ꝯͣ illiꝰ volūtatem religionē ingredi? Rn̄. Ri. in. iiij. diſ. xxxv. dicit ꝙ attenta iure natural̓ eqͥtate ⁊ viri iniqͥtate. ⁊ ꝯſiderato ꝙ corruptōꝰ vxoris vir eſt pͥncipalis cā. ꝑ illaꝫ corru ptōꝫ acqͥſiuit vxor tantam ptātem in corpus viri vt ꝯͣ eius volūtatē: religionē nō poſſit intrare. vn̄ exͣ de eo. qͥ co. ꝯſan. vx. c. diſcretōꝫ: dr̄ de qͣdaꝫ mu liere q̄ nōdū a viro cognita. ab eo fuit tradita in uita ꝯſanguineo viri: qͥ cū ipſa inuita ꝯcubuit. Et ꝙͣcito fuit r̄ddita lib̓tati: fugit ab eo. ⁊ ſe pͥori viro reſtitui poſtulauit. qd̓ ſi monita vt ꝯtinētiaꝫ ẜuet ad hoc induci nō potuerit. vir prior cogat̉ redire ad ipſam. ⁊ maritali affectione tractare. ¶ An ꝑ ſuſceptōꝫ ſacri ordinis diſſoluant̉ ſpōſa lia prius ꝯͣcta de pn̄ti? Rn̄. Glo. in. c. ꝙ votuꝫ. de voto ⁊ voti re. li. vj. dicit ꝙ hodie eſt approbatū ꝑ ꝯſtitutōꝫ Io. q̄ incipit antique.ſ. ſpōſalia de pn̄ti nō diſſolui ꝑ receptiōem ſacri ordinis. ꝑ. c. ex ꝑte. el. ij. de ꝯuer. ꝯiu. Et ſi diceremꝰ ꝯͣrium: iaꝫ nō eēt eqͣlitas. qꝛ iaꝫ duplici remedio poſſet vir diſſolue re ſponſalia: ⁊ mulier vnico. qꝛ ꝓpter fragilitatem ſexus. mulier ordines reciꝑe nō pōt. Et ſic habes caſum in quo ſacerdos poteſt habere vxorē. Secꝰ

Impedimentum. j. tamen eſſet dicenduꝫ: ſi eſſent ſolum ſponſalia de futuro. quia tūc ꝑ ſuſceptionem ſacri ordinis diſ ſoluerent̉. Que ſunt illa que impediunt matrimonium ꝯͣ hen̄. ſꝫ tamen nō dirimūt ꝯtractum. Rn̄. Primo qͥdeꝫ ſunt duo p̄dicta in. v. v̓.ſ. ꝓhibitio eccl̓ie ⁊ tē pus feriarum. Item ſunt quedam crimina de qui bus habet̉..jͣ. impedimētum. viij. Itē impediunt matrimonium contrahen̄. ſponſalia. que ſunt pri us cum alia cōtracta. de quo. jͣ. Sponſalia. Item catheciſmus. de quo. jͣ. Impedimētum. vj. Item impedit votum ſimplex. de quo. jͣ. Impedimen tum. iiij. Utrum aliqua cōſuetudo impediat matrimo nium ꝯͣhen̄. vel dirimat cōtractum. Rn̄. Panor. in. c. ſuꝑ eo. de cogna. ſpū. ꝙ aut ꝯſuetudo habili tat al̓s ihīles ꝑ ius canonicū. Puta vt in tercio gͣ du poſſit mr̄imoniū ꝯͣhi vel vt frater poſſit ꝯͣhere cum ſorore ſpirituali: ⁊ non valet conſuetudo. ⁊ vi detur tex. in dicto. c. ſuper eo. Idem tenet Hoſti. quaſi ꝯſuetudo non ſit rationabilis: cum ſit cōtra omnem honeſtateꝫ. ex quo infert̉ ꝯſuetudinem a papa non approbataꝫ nō poſſe tollere impedimē tum publice honeſtatis. quia nō valet ꝯſuetudo ꝯtra honeſtatem eccleſie. vt in. c. cum decorem. de vi. ⁊ ho. clerico. Aut ꝯſuetudo inhabilitat al̓s ha biles. vt in filijs duoꝝ compatrum. per quoꝝ neu trum deuētum eſt ad compaternitatem. Et tunc aut habet ſolum ꝯſuetudo vt impediat: nō vt di rimat. ⁊ valet ar. d. c. ſuper eo. Aut habet vt diſſol uat̉ ꝯiugium. Et ſi ad tempus valet vt dicit In no. in dicto. c. ſuper eo. Nam peccarēt ꝯtrahendo ꝯtra ꝯſuetudinem patrie. xxx q. v. c. aliter. Aut ha bet vt diſſoluat̉ imperpetuum. Et ſi eſt approba ta per papam: ſaltem tacite. valet. vt ꝓbat in dict. c. ſuꝑ eo. ẜm lecturam Hoſti. Aut nō apparet de approbatione pape. ⁊ videt̉ Hoſti. velle ꝯſuetu dinem nō valere. Dicit em̄ caſum. d. c. ſuꝑ eo. non eſſe extendendum. Sed Panor. putat oppoſituꝫ vbi cum ꝯſuetudine ꝯcurrit ſcandalum. Unde ſi cut papa poteſt ius diuinum interp̄tari. ⁊ addere ⁊ diminuere. vt notat Innoc̄. in. c. que in eccl̓iaꝝ. de conſti. vt dictum eſt sͣ. Conſuetudo. Ita ⁊ con ſuetudo. vt notat idem Inno. in. c. fi. de ꝯſuetud̓. Item videmus ꝙ ꝯſuetudo que generat ſcanda cum inhabilitat queꝫ ad matrimonium ſpūale. vt in. c. cum olim. de cle. coniū. ergo pari ratione de bet poſſe inhabilitare ad matrimonium carnale. ad hoc facit qd̓ notat glo. in dicto. c. ſuꝑ eo. que eſt ſingularis. ꝙ ſi in aliquo loco eſſet hodie cōſuetu do. vt in. v. gradu non poſſit contrahi matrimo nium ⁊ ex ꝯͣctu generaret̉ ſcandalum. ꝙ nō vale ret matrimoniū. Licet. c. non debet. de ꝯſang. hoc ꝑmittat. Et poteſt eſſe duplex rō. Prima quia hec ꝯſuetudo ꝯcurrit cū iure antiquo: nec cenſet̉ ſub lata ꝑ ius nouum: exquo nō reprobat̉ ꝑ illud ius. ⁊ ꝯcurrit ſecum ſcandalum. Secunda ratio colli git̉ ex predictis. quia ꝯſuetudo ꝯtinens in ſe ſcan dalum ex p̄teritione: poteſt inhabilitare al̓s habi les: ſꝫ vbi a principio nullum fuiſſet impedimentū tunc ſolum ſcandalum ſuꝑueniēs non poſſet diſ ſoluere matrimonium. vt dicit glo. in dicto. c. ſuꝑ eo. quam notabis. quia ꝓpter ſcandalum nō eſt recedendū a veritate iurꝭ diuini: vt in. d. c. ij. d̓ op. no. nū. hec Panor. in. d. c. ſuꝑ eo. Uide ad p̄dicta que notat idem Panor. poſt glo. in. c. qd̓ ſuper. de ꝯſan. ꝙ ꝯſuetudo inhabilitans pōt eſſe rationabi lis: habilitans v̓o non. quia prima eſt inducta ad charitatem ampliandam: vt homines potius ꝯͣ hant cum extraneis ꝙͣ cū ꝯſanguineis. Sꝫ in ſecū do caſu ꝯſuetudo eſt ꝯͣ bonos mores: ⁊ ꝯͣ bonum charitatis: eo ꝙ relaxat ꝓhibitionē inter ꝯſangui neos. Conſuetudo aūt ꝯſtatutum. vel legem nu trientē bonos mores: nō valet. vt in. c. fi. de ꝯſue. ⁊ notat Bar. in. l. omnes populi. ff. d̓ iuſti. ⁊ iure. Opinio tn̄ Hoſt. videt̉ ꝯmunior ⁊ ſecurior. vt di cit Aſten̄. li. viij. titu.xviij. dicens. ꝙ Ber. ſibipſi aperte ꝯͣdicit in duabꝰ ſuis glo. ſ. in. c. j. ⁊. in. c. ſuꝑ eo. de co. ſpi. Naꝫ in. d. c. j. dicit ꝙ ſi ſit ꝯſuetudo. ꝙ ſi fiat ꝯͣrium eius generet̉ ex hoc ſcandalum: nō tamē dirimeret ꝓpter hoc matrimoniū iaꝫ ꝯͣctum In dicto aūt. c. ſuꝑ eo. dicit ꝙ ſi ſit ſcandalum ma gnum alicui: ꝙ tales ꝯiungant̉ vel remaneant cō iuncti. non ſolum impediet̉ inter eos ꝯtrahi ma trimonium: ſed etiam dirimet̉ iam ꝯͣctum. Sed Aſten̄. dicit. ꝙ magis eſt aſſentiendū prime glo. ⁊ huius opi. eſt Hug. ⁊ Goff. ꝓ qua facit ſingulare dictum Hoſti. ꝙ tolerabilius eſt aliquos ꝯtra ſta tuta hominū copulatos dimittere ſimul. qꝫ ſic cō iunctos ꝯtra ſtatuta dei ſeparare. exͣ de teſti. licet. Pro hoc etiam facit ſingularis theorica dicti Ho ſi. ꝙ vbicunqꝫ mgr̄i ꝑ ſuas glo. matrimoniū ſol uunt. nec ius exp̄ſſum adducunt. ſi inueneris ali quem doct. ſcribētem ꝯtrarium.ſ. matrimonium nō debere diſſolui: ſequaris eum. Ad hoc facit qd̓ notat Panor. in. c. ſi vir. de co. ſpiri. ꝙ vbi agit̉ de matrimonio ſuſtinendo: ſingularis opinio eſt p̄fe renda ꝯmuni. Quod bene notabis: niſi cōmunis opinio hr̄et quaſi textum ꝓ ſe. In alijs autē vbi doct. in aliquo articulo ſunt varij: ſeq̄nda eſt opi nio humanior.i. rōnabilior ⁊ equior. Si v̓o vtraqꝫ opinio eſt rationabilis: eſt ſeq̄ndū plurimoꝝ iudi cium ẜm Hoſti. ⁊ Ber. Ad hoc bonus tex. in ſil̓i xix. di. in canonicis. Quid ſi eccleſia p̄cipiat alicui ꝯiugum cohabi tare cum altero: ⁊ ille cui p̄cipit̉ ſcit eſſe impedimē tum? Rn̄. ẜm Hug. in hoc caſu qͣꝫtum ad reddē dum debitum non tenetur obedire. tamen incō habitatione. ⁊ neceſſariorum exhibitione obedire debet. Quō ante matrimoniū ſit inqͥrendū an ſit ali qd̓ impedimentū. Rn̄. dn̄t in eccleſijs banna. pu blice ꝑ p̄ſbyceros ꝓpōni vt..jͣ. ꝯpetentem terminū qͥ ſcit impedimentū ꝓponat. Et ſi apꝑuerit ꝓbabi lis ꝯiectura ꝯͣ copulam futuram: intdicat̉ exp̄ſſe. donec ꝯſtet qͥd fieri debeat. Aliter ſi ꝯͣherent ſine bānis. aut poſt ꝓhibitōꝫ ⁊ extiterit impedimentū vtputa. gradus ꝓhibiti: tūc filij dicent̉ illegitimi. ⁊ nō excuſabunt̉ ꝓpter ignorantiaꝫ parentum. de hoc tn̄. jͣ. Sacerdos qͦꝫ qui tales ꝯiunctiōes inhi

bere ꝯtempſerit. vel regularis qui int̓eſſe preſum pſerit ꝑ trienniū ab officio ſuſpendat̉. Qui v̓o fal ſum impedimentū malicioſe obiecerit. canonicaꝫ non effugiet vltōem. extra de clā. deſpon. cum in hibitio. In aliquibꝰ v̓o locis nō fiunt hec banna: ſꝫ ſolum ꝯtrahunt̉ ſponſalia ſolēnit̓ ⁊ publice: mul tum an̄ mr̄imoniū ⁊ interim p̄t manifeſtari: an ſit impedimentum. Nūquid autem peccent reges. principes ⁊ mi lites qui ꝯtrahūt hodie ſine bannis? Rn̄. Aſten̄. li. viij. ti. xij. de mente Rod̓. dicit ꝙ non peccant mortaliter: vbi non eſt ꝯſuetum eoꝝ matrimonia banniri. Et qd̓ dicit̉ in dicto ca. cum inhibitio. nō extendit̉ ad matrimonia nobilium que in eccleſia non conſueuerunt banniri. Scd̓m etiam Hoſti. nō eſt neceſſe banna ꝓponi. quando quis vxorem vocat a remotis ⁊ publice mittit nuncios. Sic em̄ in facie eccleſie dicuntur contrahere matrimonia. nec erit contra mentem dicte conſtitutionis. Tu tius tamen eſt vt in eccleſia ꝓponant̉ publice ho die in hoc caſu. Sed nunquid regulariter hoc ſit preceptum.ſ. ꝙ hmōi ſolennizatio fiat in ꝯtrahendo matrimo nio. Rn̄. Aſten̄. de mente Rod̓. ꝙ banna ⁊ ſolen nitates p̄dicte ꝯſuete: dimitti nō debent ſine cau ſa. Et qͥ hoc facit: peccat mortalit̓. Et hoc veꝝ ẜm Pe. qn̄ illi non ſunt ignari iuris. maxime vbi eccle ſie ꝓhibitō ꝯmuniter ẜuat̉. Secus aūt ſi ſunt iurꝭ ignari. Ex cauſa aūt pn̄t dimitti ẜm Hug. puta. quia forte vir eſt ſenex ⁊ erubeſcit ꝯtrahere cū tan ta ſolennitate. Aut accipit ignobilem: cum ipſe ſit nobilis. Aut nobilem: cum ipſe ſit ignobilis. ⁊ ti met eius parentes. vel forte diu manſerunt: ſicut vir ⁊ vxor. Et erubeſcunt modo adhibere ſolēni xiealitata tatem bannoꝝ ⁊ benedictionis nuptialis. Credit̉ autem ꝙ in talibꝰ poſſit ex cauſa ꝑ ep̄m diſpenſa ri: nec ſufficit diſpenſatio minoris p̄lati. Quidam tamen quo ad benedictionem nuptiaꝝ dicunt. ꝙ xtum ꝓſe. In alijs anti vb cauſa rationabilis eſſet euitatio fornicationis. vt quia ꝯtinere non poſſet maxime vir: quia diu cō tractum erat matrimoniū ⁊ nō poteſt ducere vxo rem. quia dotem hr̄e non poteſt: tunc videret̉ ꝙ poſſent ſine tali benedictione ſe adinuicem cogno ſcere. Et hoc niſi eſſet ſcandalum in patria. Idem dicendum eſſet ſi terra eſſet interdicta vel hmōi. d̓ hoc videsͣ. Debitum. Sed quero an mortaliter peccēt ꝯiuges: totiēs quotiēs alter ab altero exigit debitū ſine cā ratio nabili ante benedictionem nuptialem. Reſpon det̉ ꝙ non: niſi prima vice niſi nouo ꝯtemptu hoc nqͥrendū an ſit faceret. Querit̉ an diſpoſitio dicti capituli cū inhibitio habeat locum in ſponſalibꝰ de futuro? Rn̄. Pa nor. in dicto. c. cum inhibitio. dicit doctores ꝯclu dere ex mēte lr̄e idem eſſe dicendum. nam ſponſa peat. Allterꝭ lia in multis caſibꝰ trāſeūt in matrimoniū ipſo fa cto. vt in. c. is qͥ. de ſpō. Ideo ne occurrat difficul tas ꝯtra ꝓhibitōem eccleſie: debet etiam in ſpōſa libꝰ adhiberi hec ſolēnitas. facit. l. oratio. ff. de ſpō. vbi dicit̉ ꝙ ꝓhibito matrimonio: vident̉ ꝓhibi Impedimētum. j. Fo. CXXV ta ſponſalia. Ex quo nota. ꝙ contrahentes ſpon ſalia clandeſtine: peccant: ⁊ ꝙ iudex loci poteſt illa interdicere. Quid in laicis p̄ſtantibꝰ pn̄tiaꝫ mr̄imonijs clā deſtinis. Doct. dicūt vt refert Panor. vbi sͣ. ꝙ ex verbis lr̄e nō ꝯp̄hendunt̉ ſꝫ ex mente ſic. Eſt gͦ eis imponēda pnīa ſicut ⁊ clericis. Peccāt gͦ tam ipſi ꝯͣhentes clādeſtine ꝙͣ int̓eſſentes. ſiue ſint clerici ſi ue religioſi. ſiue laici. Utꝝ aūt hec edicta debeāt ꝓponi in multis ec cleſijs. Rn̄. Panor. vbi sͣ. dicit ꝙ ſi volētes ꝯtra here. ⁊ eoꝝ antiqui traxerūt moram in certa paro chia: ſatꝭ ē in illa eccl̓ia edicta ꝓponi. Si v̓o ī diuer ſis parochijs traxerūt moram: tūc in diuerſis eccle ſijs dn̄t ꝓponi vel in locis publicis. puta. in p̄dica tionibꝰ vt veriſimilit̓ poſſint ꝑuenire in noticiam eoꝝ: qͥ de impedimētis informati ſunt. Un̄ refert Abb. ꝙ qͥdaꝫ ep̄i hoc ẜuant: vt forenſis nō admit tat̉ ad ꝯhendum mr̄imoniū: niſi habeat lr̄as teſti moniales ſui p̄lati. ⁊ eſt valde optimū hoc ẜuare. Nam ſepe ꝯtingit ꝙ hn̄tes vxores in ꝑtibꝰ ſuis: ſe ꝯferunt ad ꝑtes reinotas: ⁊ ibi denuo mr̄imo nium ꝯtrahūt. In multis tn̄ locis nō ẜuat̉ hmōi denūciatio. Et ꝓpter hoc quero. nūquid dicat̉ clā deſtinum matrimoniū. Rn̄. Panor. vbi sͣ. de mē te Io. an. in addi. Spe. e. t. ⁊ Oldra. ꝯcludit. ꝙ dū modo matrimoniū ſit ꝯtractū in facie eccleſie: nō poteſt matrimoniū appellari clādeſtinum. Et licꝫ hoc verbū. eccleſia. ſumatur multipliciter vt no. in. c. fi. ne p̄. vi. ſuas. tn̄ in ꝓpoſito ſumit̉ eccleſia ꝓ ꝯgregatione fidelium. ꝯtrahens ergo coram mul titudine ẜm patrie ꝯſuetudinem nō dicit̉ clande ſtine ꝯtrahere ſꝫ in facie eccleſie. Et hoc habet Pa nor. ꝓ indubitato vbi nō eſt ꝯſuetudo ꝙ mittan tur edicta: ſed vbi eſſet conſuetudo: dubium eſt utrum habeat locum pena. dict. c. cum inhibitio. Si quis contraxerit in facie eccleſie non premiſſis iſtis denūciationibus: credit tamen ꝙ non. Licet glo. in dicto ca. cum inhibitio. ſentiat contrarium quia pena eſt appoſita contra contrahentes clan deſtine. ⁊ non contra contrahentes edictis non premiſſis. Et non poteſt dici clandeſtine: exquo in facie eccleſie nemine prohibente contraxit. ma xime: cum illud ſit officium ſacerdotis. ⁊ non con trahentium. Quid aūt dicat̉ mr̄imoniū clādeſtinū. Glo. in di. c. cū inhibitio dicit ꝙ triplicit̓ dr̄ mr̄imoniū clā deſtinū. Primo cū n̄ habe̓t̉ teſtes. exͣ eo. c. ij. Secū do qn̄ nō ſit cum ſolēnitate: q̄ hr̄. xxx. q. v. alit̓. Ter cio qd̓ fit ꝯͣ tenorem huiꝰ ꝯſtōnis. vicꝫ nō p̄miſſa denūciatōe. Hoſt. aūt vltra p̄dictos tres modos dat regulam generalē dicēs. ꝙ mr̄imoniū ꝯͣctum ꝯͣ ꝓhibitōꝫ eccl̓ie generalem vel ſpālem. explicitā vel tacitam dr̄ clādeſtinū ⁊ hꝫ locum pena. d. c. cū inhibitio. Quid ſi quis audiuit perpetuum impedimē tum eſſe inter ſe ⁊ vxorem. nunquid tenetur in quirere? Reſpondeo ẜm. v̓ v̓. ſi audiuit a fidedi gnis: ⁊ non ſuſpectis: cum non debeat eſſe ne gligens ſue ſaluti: tenetur inquirere. Al̓s eſſet x iiij

affectata ignorantia que non excuſat. Et ſi conci piat ꝓbabilem opinionem de dicto alicuiꝰ nō de bet exigere debitum: licet reddere teneat̉. Secus ſi ita inuenerit.ſ. ꝙ eſſet impedimētuꝫ. tunc enim nec exigere nec reddere debet. Facit. c. inqͥſitioni. de ſen. ex. Porro qͥ tale impedimētum audit a vi ro fidedigno. etiam iurato. aut cōpatre ſuo. aut a ꝓprio ſacerdote. aut publica fama. nō ita tenet̉ cre dere ꝙ peccet mortaliter ſi non credat: ſed veniali ter. Sicut etiam peccare poteſt qui nimis defaci li credit. ¶ Nunquid aūt peccat ſacerdos vel alius quicū qꝫ ſciens impedimentū: inſinuando hoc alteri cō iugum. vel ambobꝰ. vel alter alteri. Rn̄. ẜm. v̓ v̓. Si ꝓbari non poteſt: dicendo agit indiſcrete: niſi credat ꝙ audiens paratus ſit in hac parte ꝑitoꝝ ꝯſilio obedire. Si v̓o poſſit ꝓbare ⁊ ſciat hoc ſacer dos parochialis. vel alter ꝯiugum: tenet̉ ſolenni ter ad diuortium agere. niſi de conſenſu velint cō habitare tanqͣꝫ germani. hūc caſum habes sͣ. Cō feſſio ſecundo. Mpedimētum ſecū do.ſ. de errore ꝑſone. Sciendū ẜm Dir. ſcꝫ fortune. qualitatis. perſone ⁊ ꝯditionis. Erro li.j. ꝙ error in mr̄imoio eſt quadruplex fortune. vtpote. cum putatur diues ⁊ eſt pauper ⁊ econuerſo. non impedit mr̄imoniū. Similiter nec error qualitatis. vt cum putat̉ nobilis ⁊ eſt ru ſticus. vel ꝙ duxit in vxorem meretricem vel cor ruptam. quam putabat caſtam vel virginem. ta lia matrimoniū non impediunt. xxix. q. j.§. error. Error v̓o ꝑſone eſt vt ſi credam ꝯͣhere cum gēma ⁊ ꝯtrahaꝫ cum berta. Et hic nullum eſt matrimo nium. Nec hoc ꝓcedit ex ꝯſtitutiōe eccl̓ie ſꝫ ex ſui natura. cum in mr̄imonio ꝯſenſus liber deſideret̉ exͣ de ſpon. cum locum. Ita ꝙ ſine ipſo: cetera fru ſtrant̉. de ſpon. tua. quia errans non ꝯſentit. ff. de iuriſdi. o. iudi. l. ſi ꝑ errorē. Sed ad hoc vt error im pediat matrimonium: neceſſe eſt ex ꝯſtitutione ec cleſie. ꝙ is qui errat habeat aliquam noticiaꝫ ꝑſo ne: cum qua ꝯtrahere intendit. aut ꝑ viſum. aut ꝑ famam. aut ꝑ auditum. quia in penitus incogni tum nec amorem nec ꝯſenſum dirigere poſſumꝰ. vnde ſi quis conſentiat in ꝑſonaꝫ abſentem non ſibi notam. quam putat eſſe p̄ſentem. ꝯſtat ꝙ nō conſentit in pn̄tem. ſꝫ in illam quaꝫ pn̄tem eſſe pu tat. Et ſic deficiente conſenſu: deficit ⁊ matrimo nium: quia errare eſt alium ꝓ alio accipere. xxij. q. ij. in quibꝰ. Ideo oportet ꝙ aliquam noticiam ꝑ ſone habeat. al̓s non errat in ea. ſꝫ decipit̉ in p̄ſen tem. de quo ponunt doct. tale exemplum. Quidā ruſticus gallicanus iuit ad quandā mulierem ro manam dicens ſe eſſe filium regis anglie ⁊ cōtra hit cum illo: credens eum filium regis ⁊ dicunt ꝙ tenet matrimoniū: quia non errauit ſꝫ potius de cepta fuit. vel non fuit error perſone ſꝫ qualitatis. Sed certe dicit Hoſtien̄. Cum vbiqꝫ terraꝝ ha beatur noticia regis anglie. ſaltem per famam: vi detur ꝙ hic ſit error perſone: nec in p̄ſentem ꝑſoImpedimētū. ij. et. iij. nam ſed in ꝑſonam filij regis anglie conſentire vi detur: quod non refert vtrum nomine ꝓprio vel alio equiualenti nominet̉. Sed ſi in generali dice ret ſe eſſe filium regis. vel comitis ⁊ non diceret cu ius. tunc non eſſet error perſone. ſꝫ fortune. aut qͣ litatis qui non impedit. dicto.§. error. vel etiam ſi ſpecificauit. nulla tamen habet̉ noticia patris vel filij. Adde predictis qd̓ notat Tho. in. iiij. diſtin. xxx. ꝙ error nobilitatis inquātum hmōi: non eua cuat matrimonium: ſicut nec error qualitatis. Sꝫ ſi error nobilitatis vel dignitatis redundat in er rorem perſone tunc impedit matrimoniuꝫ. vnde ſi conſenſus mulieris ferat̉ in iſtam ꝑſonam dire cte. Error de nobilitate ipſius non impedit matri monium. Si autem directe intendit conſentire in filium regis: quicunqꝫ ſit ille: tūc ſi alius preſente tur ei ꝙͣ filius regis: eſt error ꝑſone ⁊ impedit ma trimonium. Et eodem modo videtur dicendum ſi quis dicat ſe primogenitum ⁊ nō eſt. Et hoc eſt ſingulare dictum. Pone quis ꝯſentit in aliquem qui eſt mortuus ⁊ alius p̄ſentat̉ ſibi loco eius. An talis error impe diat matrimonium. Rn̄. Dir. ẜm Io. ꝙ ſic. quia cum ille non ſit in reꝝ natura: non eſt ibi. ergo eſt error ꝑſone. ¶ Quid ſi aliquis habeat tres filios: ⁊ quedam mulier conſenſit in maiorem. poſtea p̄ſentat̉ mi nor. nunquid tenet matrimonium cum minore? Rn̄. Dir. ẜm Io. ꝙ non. xxix. q. j.§. his ita. Ideꝫ Ray. ⁊ Hoſti mpedimentum ter cio. de errore ꝯditionis.ſ. ẜuilis. Talis em̄ error ẜm Dir. li. j. impedit matrimo. nium ꝯͣhendum ⁊ dirimit ꝯͣctum: ſi ignoranter ꝯͣ hat̉. quia ſi ſcienter contraheret̉ non dirimeret ꝯ ctum. Hoc aūt intellige quando eſt error deterio ris ꝯditionis. ſecus aūt quando eſt paris vel me lioris ẜm Hoſti. ⁊ Inno. Et ideo licitum eſt ẜuis ꝯͣhere etiam dn̄s ꝯͣdicentibꝰ. exͣ eo. c. j. Sed dn̄i nō dn̄t ꝓpter hoc ẜuicijs debitis defraudari: vt ibi dr̄ Si tn̄ liber poſtqͣꝫ ꝯtraxit ſciuit eius ꝯditionem ⁊ eam poſtea carnaliter cognoſcat. tenet mr̄imoniū vt in. c. ſi quis ingenuus. ⁊. c. ſi femina. xxix. q. ij. ⁊ c. ꝓpoſuit. exͣ eo. ¶ Sed nunquid error ꝯditōis libertine vel aſcri pticie. vel originarie impedit mr̄imoniū: ſicut ⁊ cō ditionis ẜuilis? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō. qꝛ omnes tales ſunt liberi licet ad qͣſdaꝫ oꝑas plus ceteris teneāt̉ Qui dicāt̉ aſcripticij ⁊ originarij: vide. jͣ. Seruꝰ. j. ¶ Quid ſi qͥs ignorāter ꝯxit cū ancilla: quaꝫ dn̄s viro ignorāte poſtea manumittit. ⁊ ipſe cognoſcit eam poſt manumiſſionē: querit̉ an poſſit eam di mittē. Rº. ẜm dir. li. j. ꝙ ſic: qꝛ nullū fuit mr̄imoni um. qꝛ ſꝑ ei ſe ꝯmiſcuit ex pͥmo ꝯſeuſu qͥ nullus fu it. idem Goff. ⁊ Ho. Quid ſi dn̄s ancillam tanqͣꝫ liberam alicui tra didit. vel tacuit ſcienter. Dic ẜm Dir. vbi sͣ. ꝙ in telligitur ei libertatem dediſſe. Idem Hoſtien̄. ⁊

¶ Quid ſi liber contraxit cum ancilla ignoranter: ⁊ illa durante ignorantia contraxit cum alio non ignorante conditionem eius. Rn̄. ẜm. v̓ v̓. tenet matrimonium cum ſecundo. cum nullum fuerit primum. ¶ Quid ſi libera contraxit ignoranter cum ſeruo ⁊ poſtea ſcita ſeruitute nihilominus vult eſſe cum eo. ⁊ ille vult diſcedere. Rn̄. Dire. ẜm Io. ⁊ Ber. ꝙ nō eſt matrimoniū. tn̄ ipſe dꝫ ꝯpelli: exquo ipſa cum eo vult eſſe. Quid ſiquis contraxit ignoranter cum ancilla ſꝫ poſtꝙͣ ſciuit exigit ab ea debitum. nunquid po ſtea poterit ab ea ſeparari. Rn̄. ẜm. v̓ v̓. Si ex his q̄ prius audiuit: habuit ꝓbabilem opi. de ẜuitute eius. ⁊ nihilominus exigit debitum non pōt eam relinquere. Si v̓o habuit opinionem leuem ⁊ te meriam: tunc non obſtante ꝙ exigat debituꝫ: po terit: cum veritatem certius ſciuerit: ſeparationeꝫ petere. ar. capituli inquiſitioni. de ſentē. ex. Nam dubitans ꝓ ignorante habendus eſt. C. de condi. inde. l. fi. QQuid de illo qui mouit queſtionem conditio nis contra vxorem: ⁊ illa lite pendente: petit debi tum? Ri. in. iiij. diſtin. xxxvj. dicit. ꝙ ſi copula ſe quit̉ certam cognitionem in libero de ẜuitute alte rius: tunc ẜm omnes: ſiue commiſceatur cum ea per compulſionem eccleſie: ſiue non. Illa copula ſemper ratificat matrimonium in conſpectu dei. ſi illa commixtio fit affectu matrimoniali. Si au tem affectu fornicario qͣꝫuis non ratificet in con ſpectu dei: ratificat tamen in cōſpectu eccleſie. Si nentum ſ autem copula ſequit̉ ꝓbabilem p̄ſumptionem ſi ue fiat ad p̄ceptuꝫ eccleſie ſiue non. ſemꝑ ratificat matrimoniū: ſi facta ſit affectu matrimoniali. niſi aliter coniux: qui eſt conditiōis ẜuilis: prius a ſuo ꝯſenſu priſtino receſſiſſet. Si autem facta ſit affe ctu fornicario. matrimonium non ratificat̉ in cō ſpectu dei: qͣꝫuis ratum preſumeret̉ ẜm iudicium eccleſie. Si autem copula ſequit̉ leuem ſuſpitionē ⁊ temerariam: cui credi non debet: tunc ẜm om nes ei non preiudicat etiam ad mandatum eccle ſie. titubans enim ꝓ ignorante habendus eſt. hec Ric. Sed Ber. in dicto. c. ꝓpoſuit. ⁊ Ho. in ſum. dicūt ꝙ ad mādatū eccl̓ie: in p̄dicto ſecūdo caſu. poteſt cognoſcere ſine p̄iudicio. vt ex primo con ſenſu ei coniungat̉: qͣꝫdiu conſtat per ſententiam de impedimento conditionis. Et ſi queratur quo affectu. Hoſtien̄. dicit. ꝙ coniugali non tanqͣꝫ li beram. nec tanqͣꝫ ẜuam: ſꝫ tanꝙͣ illam cui mouet̉ queſtio ẜuitutis. Et ſic euentus iudicij declarabit vtrum cogatur eam retinere vel ne. Sed Panor mitanus in dicto ca. ꝓpoſuit: videt̉ tenere opinio nem Ri. quia exquo credit illam eſſe ſeruam. mo uendo ſibi litem. non debet eam aliquo modo co gnoſcere carnaliter. quia oportet neceſſario ꝙ ex aliquo affectu eam cognoſcat. Si vxorio: confir mat matrimonium. Si fornicario. peccat mortali ter. Nec ꝓpter preceptum eccleſie debet venire cō tra ſuam conſcientiam iuſte informatam. vt in. c. literas. de reſti. ſpo. Et dicit Panormitanꝰ ꝙ hu ius opinio. eſt Inno. Io. an. Tan. ⁊ multi alij. licꝫ Impedimentū. iiij. Fo. CXXVI. Hoſtien̄. ſequat̉ vltimam opi. glo. ſ. Ber. Aſten̄. tn̄ li. viij. dicit. ꝙ Ho. in. d. c. ꝓpoſuit. corrigit ſuū primuꝫ dictū. Et ſic vr̄ ſeqͥ opi. Inno. ⁊ ſe. que. vr̄ communis. Mpedimētum quar to.ſ. de impedimento voti. Utrum vo tum de ꝯtinentia impediat matrimoni um. Rn̄. duplex eſt votum. Quoddaꝫ eſt ſolēne: qd̓ fit ꝑ ſuſceptionem ſacri ordinis. aut ꝓfeſſiōem exp̄ſſam vel tacitam facta alicui de regilionibꝰ ap probatis. ⁊ tale votum impedit matrimonium ꝯͣ hendum. ⁊ dirimit ꝯͣctum. Quoddaꝫ eſt votū nō ſolenne ſꝫ ſimplex. ⁊ hoc ſi fiat de non ꝯͣhendo. vl̓ de caſtitate ⁊ hmōi: impedit mr̄imoniū ꝯͣhendū. ⁊ qͣnto manifeſtiꝰ eſt emiſſum: tanto maior pnīa debet̉ tranſgreſſori: tn̄ nō dirimit mr̄imonium ꝯͣ ctum. exͣ eo. qd̓ votum. li. vj. Quare aūt votū ſolēne dirimat mr̄imoniū: nō aūt ſimplex. cū apud deū non minꝰ obliget vnum ꝙͣ aliud: qꝛ violatio vtriuſqꝫ inducit pctm̄ morta le. vt in. c. rurſus. qͥ cle. vel vo. Dic ẜm Panor. in di. c. rurſus. ꝙ hoc facit ꝯſtō eccl̓ie. Et iō ibi dicit glo. ꝙ ſi ꝯſtō eccl̓ie nō eēt: teneret mr̄imoniū ꝯͣctū a religioſo vel p̄ſbytero ſeculari. Et cōit̓ doct. hoc ſequunt̉. Naꝫ vt Ho. dicit de iure diuino q̄dam ꝑſone ꝓhibent̉ ad ꝯͣhēdū mr̄imoniū. vt in. c. lr̄as de reſti. ſpo. int̓ qͣs vouens ꝓhibitꝰ nō reꝑit̉. Un̄ oꝫ dicere. ꝙ aut eccl̓ia errat in ẜuando mr̄imoniū poſt votum ſimplex. Aut ꝙ etiaꝫ hodie poſſit ſta tuere: vt mr̄imoniū ꝯͣctum poſt ſolēne votum te neat. naꝫ ſi vtrūqꝫ eqͣlit̓ obligat apud deū. ſicut ẜ uat̉ in ſimplici ita poſſet ẜuari in ſolēni. nec ē dd̓m ꝙ eccl̓ia erret. qꝛ nō longe eſſet ab hereſi. xxiiij. q. j. hec eſt fides. Quō dꝫ intelligi ꝙ votū ſimplex impedit mr̄i moniū ꝯͣhendum. Rn̄. ẜm Ray. Intantū impe dit ꝙ ſi iſte qͥ fecit tale votū: poſtea ꝑſtiterit iura mentū alicui ꝙ eam duceret: dꝫ votum implere. ⁊ agere pnīaꝫ de iuramento illicito. d. c. rurſus. Idē Ho. ꝙ ſi pͥmo iurauit: ⁊ poſtea vouit ẜm Hoſt. ⁊ Goff. in hoc caſu p̄ualet iuramentum. Poteſt tn̄ intrare religionem. exͣ de ſpon. ꝯmiſſum. nec te net̉ prius exequi iuramentum ẜm Panor. in. d. c. ꝯmiſſum. qꝛ in ꝯͣhendo matrimouium: intelligi tur ſi res in eodem ſtatu ꝑmanſerit. vt in. c. quē admodum. de iureiur̄. Sed hic non ꝑmāſit in eo dem ſtatu. Nam ſi poſt matrimonium ꝯͣctum ꝑ verba de pn̄ti: licet intrare religionem: ſponſa in uita. vt ī. c. ij. ⁊. c. ex publico. d̓ ꝯuer. ꝯiu. Fortiꝰ hoc fieri poterit ꝑ ſponſalia de futuro. qꝛ turpius eijci tur: qͣꝫ non admittit̉ hoſpes di. c. quēadmodum. Non ob. dictum. c. ꝯmiſſum. qd̓ vult ꝙ qͥ primo iurauit cum aliqua ꝯͣhere: ſi vult religione ingre di. dꝫ primo ꝯͣhere vt iuramentum ẜuet. quia ẜm Panor. contrahere eſt de conſilio: ⁊ non de neceſ ſitate. ⁊ ꝯſilium fit ne notet̉ ꝑiurus quo ad vulgi opinionem. ꝙ ſi poſt tale votum contrahat ꝑ ver ba de preſenti: non pōt vxorem cognoſcere ſin peccato mortali. quia adhuc poteſt iurare religio nem.

¶ Quid autem ſi quis contraxit ſponſalia de fu turo: ⁊ poſtea vouit cōtinētiam. nunquid tenea tur ad votum. d. An. in. c. veniens. qui cle. vl̓ vo. videtur velle ꝙ votum caſtitatis ſit fortius. ⁊ ſic ꝙ ſponſalia tollantur ꝑ tale votum. quod etiam ſen tit Gaſ. Sed contrariū aperte ſentit Ho. in dicto c. rurſus. Dicit enim ꝙ ſi votum p̄cedit ſponſalia non valent ſponſalia: vt ibi. Si autem ſpōſalia p̄ cedunt votum: tunc cōpellitur vouens: aut ſolen nizare votum aut perficere ſponſalia. ⁊ hec opinio videtur verior. Nam cum ſit orta obligatio ſpon ſe: non videtur ꝙ in ip̄ius preiudicium poſſit vo uere caſtitatem. Hec Panormi. in dicto. c. veniēs Idem Dir. ¶ Sed queritur de queſtione notabili. Pone qͥs iurauit vel vouit: ꝙ nunqͣꝫ cognoſcet aliquaꝫ mu lierem. ⁊ poſtea ducit vxorem: bene tenet matrīo nium. ſed nunquid peccat cognoſcēdo? Rn̄. glo. in. c. de viduis.xxvij. q. j. refert quoſdam dicere ꝙ prima vice peccat: ſed poſtea non. Et ideo dicunt ꝙ poſt votum ſimplex: prima vice cognoſcēs vxo rem peccat: quia ſi ſemper peccaret cognoſcendo: tale matrimoniū illicitum eſſet. Sed Directoria li bro. j. diſtinguit: ꝙ aut queritur de voto ſimplici emiſſo poſt matrimonium contractum. ⁊ tūc exi gere nō poteſt. ſed reddere tantū quod nō erat in eius ſed mulieris poteſtate. vt in. c. quidam. de cō uer. ꝯiu. Et ratio eſt quare exigere nō poteſt: quia nihil inde maius ſequitur: quod illud votum re moueat. Aut queritur de voto p̄cedente matrīo nium. ⁊ tunc dic: ꝙ lꝫ peccet prima vice: pōt tamē poſtea exigere ⁊ reddere. ⁊ ratio eſt: quia bonū ma trimonij remouet quicquid eſt contrariuꝫ matri monio: quia fortius vinculum ꝙͣ ſit ſimplex votū d. c. rurſus. ⁊. d. c. ꝙ votuꝫ. ⁊ ſic per hanc diſtincti onem Directoria concordat opiniones que viden tur contrarie. Idem poteſt dici de iuramento qd̓ de voto. ⁊ ſic habes concluſiue ex hac opinione: ꝙ ille qui vouit vel iurauit ante matrimoniū: peccat prima vice exigendo mortaliter. Deinceps poteſt reddere ⁊ exigere ſine peccato. Ri. tamen in. iiij. diſtinc.xxxviij. ar. vij. q. j. tenet indiſtincte tam de vouente poſt matrimonium qͣꝫ etiam ante ꝙ nul lo modo poteſt exigere. ⁊ hec opinio videtur tuti or. ⁊ bona cautela eſſet petere diſpenſatiōꝫ ab ep̄o. ¶ Utrū aūt talis ſimpliciter vouēs qͥ cōtraxit: te neatur cōtinere mortua vxore. Rn̄. cōmunis opi nio docto. eſt ꝙ ſic: quia per matrimoniū prius cō tractum votum non erat ablatum. ſed ſolū execu tio voti. ¶ Sed pone ꝙ ambo qui fecerant votum caſtita tis ſimplex cōtrahant ſimul. nūquid tenet matri moniū. Rn̄. Io. xxvij. q. j. de viduis: tenet ꝙ nō: Alij v̓o cōmuniter dicunt ꝙ ſic: ſed neuter poterit exigere nec reddere. Multo minus poterunt exi gere vel reddere ſi ambo fecerunt votum poſt ma trimoniū. Tamen etiam in dicto caſu conſulen dum eſſet eis: vt petant diſpenſatiōem ab epiſco pormaxime vbi timeretur de incōtinentia ambo rum vel alterius. ¶ Sed pone ambos vouiſſe ꝙ nunꝙͣ exigent. Impedimentū. iiij. Reſpon. Io. vbi ſupra: dicit ꝙ bene tenet matri monium: quia vterqꝫ poteſt reddere. Sed quo modo: cū reliquus non exigat: vterqꝫ ſi ſciat alte rum indigere: nec poſſe exigere relinquo. dꝫ cōmi ſceri: ⁊ vterqꝫ reddere dicetur. ¶ Sed quid ſi quis vouit ꝙ nūqͣ redderet: ſi vxo rem eum contingeret ducere: ſi poſtea ducit: quid iuris. Rn̄. Io. vbi sͣ. ꝙ nō tenet̉ tale votum ẜua re: qꝛ p̄ceptū eſt apl̓i de reddendo. ¶ Utrum contrahens poſt votum ſimplex pec cet mortaliter. Rn̄. Gaſ. cal. in. c. rurſus. qui cleri. vel vo. dicit ꝙ quando contrahit: aut habet ani mū conſūmandi matrimoniū. ⁊ tunc peccat mor taliter: quia facit contra votum. aut non habuit animū conſūmādi: ſed religionem intrandi ante conſumatōem. ⁊ tunc non peccat mortaliter: quia in nullo fecit contra votum. Et per hanc diſtincti onem videntur concordari opiniones que viden tur contrarie. Ri. tamē vbi sͣ. tenet indiſtincte ꝙ contrahens poſt votum continentie ſimplex: niſi certificatus per ſpiritūſanctū ſit: ꝙ deus ſic ordīa bit ꝙ nūqͣꝫ ſequetur carnalis copula: peccat: quia alia iura prohibent tales cōtrahere: etiam ſi ille qͥ vouit intendat religionem intrare ante matrimo nij conſūmatōem. Et hoc ꝓhibitum eſt ad vitan dum periculum fractionis voti. Periculū em̄ eēt: ne per contractum illum mutaret ꝓpoſituꝫ quod ante habebat. ⁊ ad vitandum confuſionem alteri us coniugis qui quodammodo confunderetur: ſi alter coniunx cum eo matrimonium renueret cō ſūmare. Hec Rich. ⁊ hec opinio videtur equiſſi ma. ⁊ iō tenēda. ⁊ credo ꝙ tal̓ peccaret mortalit̓. ¶ Circa tamen queſtionē ſupͣpoſitaꝫ. vicꝫ an ha bens votum ſimplex caſtitatis: ſi poſtea cōtrahat: poſſit conſūmare ſine peccato mortali. Quidā di cunt ꝙ ſi contraxit animo nō conſūmandi: ſed in trandi religionem: ſed poſtꝙͣ contraxit mutat ꝓ poſitum ⁊ alter exigit debitum: reddendo nō pec cat mortaliter: nec etiam mutando propoſitū pec cat mortaliter. quia illud propoſitum nō erat fir matum ſub voto. ⁊ ſic poterit eſſe ꝙ poſt votum ſimplex caſtitatis: qui contrahit matrimoniū con ſūmare pōt ſine peccato mortali. Secus ſi feciſſet votum religionis: quia lꝫ poſſit ꝯtrahere ſine pec cato mortali cum ꝓpoſito nō conſūmandi: nō ta men poterit cōſūmare ſine mortali. quia ante con ſūmatōem pōt illud implere. ſed nō ſic in predicto caſu: quia in religioneꝫ talis nō tenetur intrare: et non intrans tenetur reddere exactus. tamen ex di ctis Rich. sͣ. patet cōfutatio huius opi. que videt̉ valde periculoſa. Queritur de queſtōe quotidiana. An epiſcopꝰ poſſit diſpēſare in voto ꝯtinentie. Rn̄. Ri. in. iiij. di.xxxviij. dic̄ ꝙ ī votis maioribꝰ: cuiuſmodi ſunt votū ꝯtinētie: religiōis: ⁊ crucis: ſolus papa diſpē ſare pōt. ⁊ lꝫ Spe. in ti. de leg. dicat ep̄m diſpēſare poſſe circa votū ſimplex. ad hoc. c. veniēs. qͥ cle. vl̓ vo. Panor. tn̄ ibi dic̄ ꝙ exͣ caſus. d. c. ep̄s n̄ pōt di ſpenſare. immo talis caſus ē ita arduus ⁊ dubius ꝙ multi dicunt etiaꝫ papam nō poſſe. Et tria fue rūt q̄ īduxer̄t papā ad diſpēſandū circa illā ml̓ierē

Primo fuit perturbatio mentis: quia votum emi ſit: nō inſpirata: ſꝫ in fraudē ſpōſi. Scd̓o ꝑꝑ maiꝰ ꝑiculū euitādū: qꝛ mulier videbat̉ incōtinēs. Ter cio quia erat inuenis ⁊ ſuſpecta. Et ſic papa acce pit a non idoneo debitore quod potuit. hodie tn̄ ꝑ extrauagantē Sixti que incipit. Et ſi dominici gregis eſt excōicatio late ſententie cōtra diſpēſan tes in voto caſtitatis: vel religionis. Et iō ampliꝰ de iſtis nō eſt diſputandū. ¶ Quid aūt: ſi quis nouit nō nubere. an ep̄s poſ ſit diſpenſare: Dicendū ꝙ ſic. nā ẜm ar. f. in ſum. Aliud eſt vouere caſtitatē. aliud vouere nō cōtra here matrimoniū. quia ſecundus.ſ. vouens nō cō trahere: fornicando non frangit votum. Primus v̓o ſic: quia vouendo vnum: vouet qd̓ implicatur in alio. Item ſi quis voueret caſtitatē ad tp̄s: ep̄s diſpenſare poſſet. ſecus de voto ꝑpetue caſtitatis. ⁊ ſic intellige p̄dicta. Pone aliquis ꝓmiſit caſtitatē reſpectu certe re ligionis: ſed nō vouit omnia ſubſtantialia regule nunqͥd matrimoniū poſtea cōtractū teneat. Rn̄. d. an. in. c. rurſus. qui cle. vel vo. vt refert Panor. ibi. poſt multa cōcludit. ꝙ aut vouit oīa ſubſtan tialia religionis: ſed non reſpectu certe religionis: ⁊ tunc votum dicit̉ ſimplex. vnde nō dirimit ma trimoniū poſt contractū per. c. vnicuꝫ. de voto. li. vj. Aut vouit omnia ſubſtantialia reſpectu certe religionis: Ita ꝙ efficaciter eſt obligatus religiōi. ⁊ tunc eſt certum ꝙ matrimoniuꝫ non tenet: vt in dicto. c. vnico. Aut vouit tm̄ caſtitatē reſpectu cer te religionis: ⁊ tunc dicit ꝙ votum eſt ſolennizatū ⁊ non tenebit matrimoniū ſequens: licet iſte nō ſit vere ⁊ ſtricte religioſus: vt quia nō obligauit ſe ad paupertatem ⁊ obedientiā. ⁊ hoc ꝑ. d. c. vnicum. Sed panor. dicit ſe ſemper tenuiſſe oppoſitum: qꝛ illud. c. vnicum requirit ad ſolēnitatē voti: ꝙ ꝓfeſ ſio fiat alicui de religionibus approbatis. Et ſic ꝙ quis profiteatur religionē approbatam. Ita vt ve re ſit religioſus illius religionis. Et hoc videt̉ vel le litera illius. c. vnici. hec Panor. Et ſi obijciatur de capitulo fi. qui cle. vel vo.ſ. de illa muliere q̄ fe cit votuꝫ caſtitatis in manu cuiuſdā mōachi. hoc adiecto: ꝙ remaneret in domo ſua cum omni ſub ſtantia ſua: ⁊ nō intrauit aliquod monaſteriū mo uialium: nec viroꝝ. Et tn̄ dicitur ibi ꝙ tale votuꝫ erat ſolenne. ⁊ dirimebat matrimoniū poſtea con tractum per talem mulierē. Poteſt reſponderi ex dictis panor. ibi. ꝙ ꝓmiſſio alicuius de ſubſtantia libus regule vnacum ſuſceptōe habitus religiōis inducit plenam ꝓfeſſionem: ⁊ obligat quo ad oīa ſubſtantialia: ꝓut fecit iſta mulier: que vt dictum eſt fecit votum continentie: ⁊ ꝓfeſſionē fecit ī ma nibus cuiuſdā fratris ſancti Aug. qui habuit mā datum ad hoc a ſuperiore. Al̓s nō potuiſſet iſtam mulierē incorporare religioni. vt in. c. porrectum. de regula. ⁊ ex tex. iuncta glo. infert Panor. ꝙ fe ſuina poteſt ꝓfiteri religionē maſculoꝝ in manibꝰ eorum ⁊ erit vere religioſa: lꝫ non intret monaſte rium monialiū: ſed moratur in domo olim ſua. et inquantū glo. ponderat ſuſceptōem habitus pro feſſoꝝ. Idem dic ſiue ſuſceptōe habitus dūmodo Impedimētū. v. Fo. CXXVII. fecerit profeſſionem expreſſam. vt in. d. c. porrectū Sed ponderatur ſuſceptio habitus ad inducen dam profeſſionem tacitā: vt in. d. c. vnico. Quod autem dicitur: cum omni ſubſtantia ſua remane at ⁊cͣ. Glo. exponit.i. cum vſufructu ſue ſubſtan tie olim ante monachatū. vt de vſufructu illarum rerum victum ⁊ veſtitū haberet in vita ſua: ⁊ qͥc quid ſupererit deberet eſſe mōaſterij. ⁊ ſic iſta mu lier habebat adminiſtratōnem: nec hoc eſt contra ſubſtantiā monachatus: cum poſſit eſſe ſine pro prio ⁊ in obedientia ſuꝑioris. Hec panor. ⁊ idem Panor. innuit: ꝙ licet iſta mulier expreſſe tm̄ vo uerit caſtitatē: tamen tacite vouit votum pauꝑta tis ⁊ obedientie. ¶ An auteꝫ pactum quod fecit iſta mulier: vt ha beret bona ſua in adminiſtratōnem ſit licitum. d. An. dicit ꝙ non: quia videretur ſibi ex debito illā adminiſtratōem appropriare ⁊ ſic eſſet proprieta ria. Sed Panor. vbi ſupra ſuſtinēdo predicta di cit. ꝙ hoc poteſt procedere: non ex iure acquiſito illi monache: ſed ex pollicitatione obligante abba tem. Et dicit ꝙ hoc dictum eſt ſatis coloratum. de hac materia vide pulcra sͣ. Abbas. Quid reſpondendū cum perſona que fecit vo tum ſimplex querit an poſſit matrimoniū contra here? Reſpon. ẜm Ho. debꝫ reſponderi: ꝙ non. ⁊ ſi vltra querat dicens: quid ſi contraxero: nun quid tenebit matrimoniū: non debet reſpondere. Al̓s peccat: quia dat occaſionem peccandi morta liter ẜm Ho. Credo tamen ꝙ dicens: tibi non lꝫ cōtrahere: ⁊ ſi cōtrahas: lꝫ matrimoniū teneat: tn̄ peccabis mortaliter cōtrahendo: nō peccat ſaltem mortaliter. Mpedimentum. v. De cognatione carnali primo ſcienduꝫ ꝙ triplex eſt cognatio.ſ. carnalis: q̄ dicit̉ conſanguinitas. Spūalis: que dicit̉ compaterni tas. ⁊ legalis que dicit̉ adoptio. Quid eſt conſanguinitas. Rn̄. ẜm Ho. eſt vin culum perſonarum ab eodem ſtipite deſcenden tium: carnali propagine contractuꝫ. Stipitem di co illam perſonam a qua aliqui duxerunt originē. vnde ⁊ conſanguinei dicuntur quaſi de vno ſan guine procedentes. vnde ſpurij etiam conſangui neos habere dicuntur. Conſanguinitas autē ha bet tres lineas.i. ꝓcedit triplici ordine. Prima nā qꝫ linea dicitur aſcendētium: vt pater: auus: ⁊ hu iuſmodi. Secunda deſcendentium. vt filius: ne pos. Tercia collateralium: vt fratres ⁊ fratrū filij. qui ⁊ patrueles dicuntur. ⁊ hec eadem intellige in feminis: vt in matre ⁊ auia: in filia ⁊ nepte: ⁊ dua bus ſororibꝰ: aut filijs earum qui dicunt̉ conſobri ni: quaſi cōſororini. Quid autem ſit linea cōſanguinitatis? Dic ẜm Hoſtien̄. ꝙ eſt ordinata collectio perſonarū con ſanguinitate cōiunctarū: ab eodem ſtipite deſcen dentium diuerſos gradus cōtinens: ⁊ eos a ſtipi te ẜm numeros diſtinguens. Quid eſt gradꝰ. Rn̄. ẜm Io. an. ē q̄dā hītudo diſtantiū ꝑſonaꝝ: qua cognoſcit̉ qͦta agnatōis vl̓

Impedimentū. v. cognationis diſtantia: due ꝑſone inter ſe differūt. ⁊ dicunt̉ gradus ad ſimilitudinē graduum ſcala rum vel locoꝝ ꝓcliuiū: qꝛ ita gradimur de ꝓximo in ꝓximū. Qualiter cōputantur gradus? Rn̄. ẜm Dir. li. j. ẜm leges ⁊ ẜm canones: in linea aſcendenti ⁊ de ſcendēti: eodē modo cōputant̉ ẜm hanc regulam qꝛ quelibet ꝑſona addita ꝑſone facit gradū. xxxv. q. v. ad ſedem. Sic. None aliquem ꝓ trunco: qui non computatur. vtpote Ioachim: ⁊ tunc cōpu ta aſcendendo. pater ⁊ mater ioachim ſunt in pri mo gradu. Auus ⁊ auia in ſecundo. Proauus et proauia ī tercio. Abauus ⁊ abauia in quarto. In deſcendēti v̓o ſic cōputant̉. Filius ⁊ filia Ioachiꝫ ſunt in primo gradu ⁊cͣ. vel a ſtipite deſcendentes p̄ter ip̄m ſtipitem: quotus eſt numerus cōi parē te detracto: tottus eſt gradus. Stipes autem ẜm panor. in. c. fi. extra. e. demit̉: quia filius eſt ex ſan guine patris. vnde non ſit deſcēſus per duos gra dus: ſed tm̄ per vnum. Et ẜm Monal. cū vis ſci re de conſanguinitate aliquoꝝ quantū inter ſe dif ferant: recurre ad cōmunē perſonā a qua traxerūt originem. vt Petrus generauit. S. ⁊. T. qui fue runt fratres. Ecce primus gradus. Si v̓o nō po teris ſcire quis fuerit pater eorum: dicas ſic. S. et T. fuerunt fratres. Hoc id̓o dico: quia fratres ſꝑ ſunt ponendi in primo gradu: vl̓ frater ⁊ ſoror: vl̓ due ſorores: ⁊ tunc procede. S. ⁊. T. fuerunt fra tres: qui faciunt primū gradū. S. genuit. A. Ecce ſecundus gradus. A. genuit. B. Ecce tercius. et ſic de alijs. Idem eſt dicendum de alio fratre. In tranſuerſali vero linea aliter cōputantur ẜm leges aliter ẜm canones. ẜm leges cōputantur ẜm hāc regulam: ꝙ perſone numerant̉ hinc inde a cōmu ni parente vel ſtipite deſcendentes: preter ip̄m ſti pitem. Quotus eſt numerus cōmuni parente de tracto: tottus eſt gradus. vnde ſi vna perſona di ſtat a cōmuni parente per quatuor perſonas: alia per tres: cōputato cōmuni parente: ſunt octo. De trahe ſtipitem remanent ſeptem. Sic ergo attinēt inter ſe gradu ſeptimo. Et hoc obtinet: ſiue equa liter diſtent: ſiue inequaliter. Ideo ẜm leges frater ⁊ ſoror ſunt in ſecundo gradu. Filij duoꝝ fratrum in quarto: ⁊ ſic d̓ alijs. Ratio diuerſitatis eſt: qua re tranſuerſales duplicantur ẜm leges: quia here ditates nequeunt deferri: niſi de vna perſona ad alteram. Iccirco curauit ſecularis imperator ſin gulis perſonis: ſingulos ꝑficere gradus. Sed qͥa nuptie ſine duabus perſonis nō poſſunt fieri. Iō ſacri canones duas perſonas in vno gradu cōſti tuerunt. d. c. ad ſedem. Qualiter autem fiat cōpu tatio ẜm canones. Rn̄. ẜm Dir. ꝙ in tranſuerſa libus lineis: ſi due perſone inueniuntur equaliter deſcendētes a cōmuni ſtipite: totto gradu attinēt inter ſe. Et ſic non diſtant gradu: ſed ſunt in eodē gradu. xxxv. q. v. parentele. ergo filij in eodē gra du attinent ſibi: ⁊ filij duoꝝ fratrū ⁊ hmōi: qꝛ eqͣli ter deſcendunt. Si v̓o inequaliter deſcēdūt: quo to gradu remotior illorum diſtat a ſtipite cōmuni totto gradu attinent ſibi: ⁊ ſic remotior addit gra dum. vnde nō ſunt in eodē gradu: ſed diſtāt gra du ẜm regulam approbatam.ſ. quoto gradu re motior diſtat a ſtipite: totto differt ⁊ a quolibet de ſcendentiū ab eodem per aliam lineā. d. c. fi. Hu ius autem ratio eſt. quia ratio cōſanguinitatis in ter aliquos in linea tranſuerſali: ortum habet ab il la que eſt ad ſtipitem. vnde ph̓s dicit. Omnis co gnata amicicia dependere videtur ex paterna. Et ideo in linea tranſuerſali: vnus nō poteſt eſſe ꝓ pinquior alij ꝙͣ ſtipiti. Itē predicta regula ẜm do cto. habet intelligi ſolum vſqꝫ ad lineam equalita tis: quia poſt illam quelibet deſcendentiū perſona rum adijcit graduꝫ. vnde ꝓnepos alicuius: ſicut tercio gradu diſtat ab eo: ita ab omnibus deſcen dentibus ab eodem: vſqꝫ ad tercium graduꝫ: ſed plus diſtat ab illis qui tranſcendunt tercium gra dum. Aſten̄. tn̄ lib. viij. ti. xvij. limitat dictā regu lam per. cqd̓ dilectio. de conſan. ꝙ lꝫ gradus con ſanguinitatis cōputari debeat a remotiori: tamē ſi conſuetudo eſſet alicubi computari a propinqͥo ri: ſtandum eſt conſuetudini propter ſcandalum euitandum. ¶ Queritur: vſqꝫ ad quem gradum matrimoniū contrahi ꝓhibeatur? Rn̄. Dir. vbi sͣ. ẜm legē mo ſaicam. xiij. perſone ꝓhibentur tm̄ in lege diuina quarum alique ſibi in ſecundo gradu attinēt. vn̄ v̓. Nata ſoror neptis matertera fratris ⁊ vxor. Et patrui cōiunx mater priuigna nouerca. Uxoriſqꝫ ſoror: priuigni nata vtriuſqꝫ. Atqꝫ ſoror patris: cō iungi lege vetantur. Liquet igitur ꝙ ſecundꝰ gra dus eſt in nepte ⁊ in matertera. ⁊ in ſorore patris: que amita dicitur. Et cum illis papa nō poſſet di Ipedmnent ſpenſare. intellige ſine magna cauſa. vt. jͣ. c. papa. Et qd̓ dicitur ꝙ prohibetur de vxore fratris. In telligas ſi prolem habuit. Al̓s ẜm legem moſaicaꝫ duci debet ad ſemē eidem mortuo ſuſcitanduꝫ. vt extra de diuor. c. fi. Idem Ho. ⁊ Ber. extra de re ſti. ſpo. literas. Poſt v̓o fuit facta ꝓhibitio vſqꝫ ad ſeptimū gradū. d. c. ad ſedem. Sed hodie ꝓhibi tio coniugalis quartum gradum conſanguinita tis ⁊ affinitatis decetero non excedit. extra. e. non debet. ¶ Quid de aſcendentibus ⁊ deſcendentibꝰ: vide tur ꝙ in infinitum extendatur. ita ꝙ ẜm quoſdā Si adam viueret hodie non poſſet aliquam du cere ẜm Ho. ⁊ Io. an. Idem panor. in. o. c. nō dꝫ Et putat opinionē p̄dictam veriſſimā: cum textꝰ iuris ciuilis indiſtincte ꝓhibeat matrimoniuꝫ int̓ aſcendentes ⁊ deſcendentes. vt in. l. nuptie. ff. de ritu nup. Et hoc in infinitū. Et cum ius ciuile nō reperiatur expreſſe correctum: ⁊ ſit fundatū ſuper honeſtate maxima: nō debemus propter genera lem diſpoſitōem canonum dicere cōtrariū: hec tn̄ queſtio propter breuem hoīm vitam raro practi catur. Sed Goſ. ⁊ Dir. tenēt indiſtincte: ꝙ hodie tam in aſcendentibus ꝙͣ in deſcendentibꝰ: ⁊ colla teralibus quartum gradū non excedit prohibitio qͣꝫtum ad matrimoniū contrahendū. d. c. non de bet. quod loquitur generaliter ⁊ indiſtincte. Et ſic videtur ꝙ ius ciuile ſit correctum expreſſe per di ctum. c. ¶ Sed queritur: an hodie in quinto gradu ⁊ ſup̄

ſit conſanguinitas. Rn̄. ẜm Goffre. ⁊ Ho. ꝙͣ ſic. ꝙͣtū ad ius ſuccedendi. vſqꝫ ad decimū gradū le galem. d. c. ad ſedē circa principiū. de hoc dictū eſt ſupra Hereditas. Non obſtat qd̓ dicit̉ in. d. c. ad ſedē. in fi. ꝙ vltra ſeptimū gradū nō eſt ꝯſanguini tas. ⁊ hodie pōt dici vltra quartū. d. c. non debet. Rn̄dit Dir. ꝙ non eſt gradus impediens matri monium. Sed bene eſt gradus inducens ſucceſ ſionem. ¶ An aūt cōmittat̉ inceſtus in qͥnto gradu. Rn̄. ẜm Goff. ⁊ Ho. ꝙ nō. qꝛ ꝙ inceſtus cōmittatur. hoc nō ꝓcedit ex natura coitus. ſꝫ potius ex eccle ſie cōſtitutione: que ſtatuit certos gradus ⁊ conſti tuit in eis eſſe inceſtuoſum coitum. Sic et prohi bitio matrimonij non ex natura matrimonij. ſec ex conſtitutione ꝓcedit eccleſie. xxxv. queſtio.j. cū ¶Duid ſi aliqͥs contraxit in qͣnto ⁊ qͣrto gradu. vel in ſcd̓o. ẜm ſtipites. Rn̄. ẜm Dir. valet matri monium. qꝛ tales attinent ſibi in qͥnto gradū ſiue vrineedid̓ diſtant qͥnto. Sed nunquid in qͥnto ⁊ pͥmo poſſit contrahi. poueitiriū Hoſti. dicit ꝙ nō extra eo. qd̓ dilectio. vbi ſibi be ne cauit lr̄a q̄ nō fecit mentionē de pͥmo gradu. qͥ immediate deſcendit a ſtipite. quia cum eo nullo modo pōt eſſe. ſꝫ de ſcd̓o ⁊ tercio. qꝛ illud concedit̉ ẜm regulā approbatā. extra e. c. fi. Ratio eſt. quia ſtipes ⁊ germani filij ſtipitis faciunt vnum ⁊ eun dem gradum. xxxv. q. iij.§. hac auctoritate. Sec Dir. vbi ſupra expreſſe tenet contrarium. Idem Goffre. Mpedimentum. vj. De cognatione ſpūali: que cōmunit̓ eſt cōpaternitas. Ubi ſciendū ꝙ cognatio dem Ho. ⁊ Ber extra ſpūalis ꝓuenit ex hoc. ꝙ qͥs confert ſacramentuꝫ baptiſmi ſeu cōfirmationis vel ſuſcipit. ſiue tenet illum: cui tale ſacr̄m confertur. Inter quas ꝑſonas cōtrahit̉ cognatio ſpūalis. Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. di. xlij. ꝙ cognationis ſpiri tualis tres ſunt ſpēs.ſ. paternitas. cōpaternitas. ⁊ fraternitas. Prima contrahit̉ inter regenerantē ⁊ regeneratum. Et ſicut in generatione carnali duo ſunt.ſ. pater ⁊ mater. ſic in ſpūali. adminiſtrans ſa cramentū eſt pater. qꝛ ꝑſonā dei rep̄ſentat: tenen tes autē ſunt ſicut mater. qꝛ rep̄ſentant ꝑſonā ec xet cleſie. Et ita inter regeneratū ⁊ dantē ſacrm ꝯtra hitur paternitas ſpūalis. Similit̓ inter euꝫ ⁊ ip̄m tenentē. Si tn̄ ſacr̄m miniſtrans vel tenens bapti zati ſunt. aliter nō. quia omnium ſacramentoꝝ et xeuaaſ cognationū ſpiritualium que ꝑ ſacramenta con trahuntur baptiſmus eſt fundamentum. ſed de hoc. jͣ. xixit piſtiſt ſo ¶ Compaternitas contrahit̉ inter regenerantē ⁊ generantē. tā em̄ ſacr̄m miniſtrans qͣꝫ tenētes effi ciunt̉ cōpatres vel cōmatres ꝑentū carnaliū illiꝰ qͥ regenerat̉. Et qn̄qꝫ tranſit ad vnū coniugū alio mediante. aliqn̄ nō. Si em̄ alter coniugū inter qͦs cōſummatū eſt mr̄imoniū ſuſcipit filiuꝫ alicuiꝰ de ſacro fonte vel tenet in ꝯfirmatione. alter cōiunx efficit̉ compater parentū carnalium regenerati. exͣ Impedimentū. vj. Fo. CXXVIII. eo. martinus. ¶ Fraternitas v̓o contrahit̉ inter regeneratum ⁊ carnales filios regenerātis. Et hoc ſiue hmōi filij nati ſint an̄ ꝯpaternitateꝫ. ſiue poſt. exͣ eo. tua. ſiue dicti filij ſint legitimi ſiue illegitimi. Secus ſi ado ptiui ẜm Inno. Int̓ has ꝑſonas ꝓhibet̉ mr̄imo nium. Inter alios nō ꝓhibet̉. quia iſtd̓ eſt edictū ꝓhibitoriū. ⁊ oēs qui nō excludunt̉: admittuntur Et hec cognatio impedit ⁊ dirimit matrimoniuꝫ poſt ꝯtractū. Et idē de ſacr̄o cōfirmationis. exͣ eo. nedum. lib̓. vj. vnde v̓. Dirimitur frater. compa ter. atqꝫ pater. In alijs autem ſacr̄is nulla ſpūalis cognatio contrahitur. extra eo. qͣꝫuis. li. vj. Per ca theciſmum v̓o contrahitur ſpiritualis cognatio. que tm̄ impedit matrimoniū contrahendum. ſed nō dirimit contractū. extra eo. per catheciſmum. Quid ſi plures ſunt ſuſcipientes. ꝓhibetur ne fiat. de conſe. di. iiij. nō plures. Et ſimiliter in con firmatione. vt in. d. c. nō plures. Si tamē fiat: cuꝫ omnibꝰ ꝯtrahit̉ cognatio ſpūalis. Sed tamen iſti ſuſcipientes bene poſſunt ꝯtrahere inter ſe. vt po nit Inno. ⁊ Hoſti. ¶ An aūt ep̄s poſſit diſpenſare vt plures poſſint leuare de ſacro fonte. Glo. in. d. c. ꝙͣuis. facit ꝙ ſic que dicit. ꝙ ep̄i diſpenſant ꝯtra ius. vbi nō eſt eis ꝓhibitū. vt in. c. at ſi clerici. de iudi. Cum igit̉ nō reperiat̉ ꝓhibituꝫ. videt̉ ꝙ poſſit. hec Ge. in. d. c. qͣꝫuis. de hoc videsͣ. Ep̄s. Si tn̄ ſunt plures: ſine licentia peccant. Sed Io. an. ⁊ Archi. putant ꝙ vbi cōſuetudo nō reſiſtit. ⁊ fortius ſi aſſiſtit. ꝙ illa ſit leuis culpa. ¶ Quid ſi quis baptizat ſeu tenet ad baptiſmum ꝓprium filiū. Rn̄. licet doc. in hoc ſint varij. videt̉ tamē ſic dicendū. ꝙ ſi vir vel mulier hoc fecit in ne ceſſitate ſeu ꝑ ignorantiā. aut ꝑ errorē. tunc poteſt exigere ⁊ reddere debitū. Si ſcienter. ſꝫ ex quadaꝫ ſimplicitate ignorando ius in talibꝰ: tunc etiā exi gere poteſt. vt videt̉ tenere Ber. in. c. ſi vir. eo ti. Si autē hoc fecit in fraudē ⁊ ex induſtria.ſ. inſidi ando matrimonio. vt ſic poſſet vxorē priuare de bito coniugali. tunc incurrit duo mala. Primo ꝙ nō poteſt exigere. Scd̓o ꝙ ſi ſuperuixerit: mortua vxore: ſine ſpe cōiugij remanere debet ⁊ de hoc eſt tex. in. c. de eo. xxx. q. j. ibi hac cauſa. vt diſcidiū fie ret coniugij. ⁊ ibi grauis pnīa inſidiatori iniunga tur. Si autē vterqꝫ fraudulentus fuerit ẜm Ho. neuter debet debitū exigere. nec neuter ſubtrahe re. quaſi dicat non debet quis eoꝝ exigere. Si ta men exigit. tenet̉ alter reddere debitū. Et hoc eſt mirabile dictū: ꝙ ille nō poſſit exigere ſine pecca to mortali. ⁊ tamē ſi exigit. alter tenet̉ reddere. di cit tamē Hoſtien. ꝙ ſi nō poteſt cōtinere. de licen tia eccleſie hoc eſt epiſcopi poteſt petere. cū etiā de licentia eius poſſet ꝯͣhere. de hoc ⁊ ſimilibꝰ vide. jͣ. Impedimentū. viij. Utrum ſpūalis cognatio tranſeat ad nepotes Rn̄. ꝙ non. quia nō habet gradus. Filia quippe mea ſpūalis. licet nō poſſit ꝯtrahere cuꝫ filio meo. poteſt tamē contrahere cū filio filij mei. Item pa ter poteſt cōtrahere cū filia ſpirituali filij. vt notat

Panor. extra eo. c. vtrum. quia cognatio ſpūalis deſcendit de patre in filiū. ſed nō aſcendit de filio in patrem. de hoc glo. in. c. j. e. ti. li. vj. Item pater ſpualis licite poteſt ducere in vxorē carnalem ſoro rem filij ſui ſpūalis. ⁊ etiā filiā eius. Ac etiā vxorē filij ſpūalis. Et ex p̄dictis patet abrogatū eſſe: qd̓ dicit̉ in. c. poſt ſuſceptum. xxx. q. iij. vſqꝫ ibi quia le ges. Dicit̉ em̄ ibi. ꝙ qui ex cōpatre ⁊ comatre fue rint nati. mr̄imonio nō poſſunt cōiungi. qd̓ patet ex dictis eſſe falſum. ¶ Otrum vxor ⁊ vir ſimul leuare poſſint puerū de ſacro fonte. Rn̄. aſten̄. li. viij. ti. xviij. dicit. Int̓ patrē ⁊ matrē ſpūalem nulla cognatio ſpūalis con trahitur. ⁊ ideo vterqꝫ cōiunx puerū ſimul tenere nō impedit̉ de neceſſitate. ſꝫ ex quadaꝫ honeſtate. Quando v̓o vterqꝫ cōiunx ſimul tenet duplex cō gnatio ſpūalis contrahit̉ in vtroqꝫ. vna directa ꝑ factū ſuum. altera indirecta ꝑ factū alterius. Nec eſt hoc incōueniens. ſicut nec ꝙ vna mulier alicui cōſanguinea ſimul ⁊ affinis inueniat̉. ¶ Utrum aliquis ſucceſſiue poſſit habere in vxo res duas cōmatres. Rn̄ſio patet ex dictꝭ ſupra. ꝙ ſi pͥma tua vxor tenuit filiū alteriꝰ anteqͣꝫ tu miſce reris ei. poteris habere illam alterā. Si v̓o tenuit poſtꝙͣ a te fuit cognita. nō poteris ſecundā habe re. Eo ꝙ cōpater eius factus es. Si autē alia mu lier tenuit filiū vxoris tue: quē de alio viro habuit Illa mulier eſt cōmater vxoris tue. ſꝫ tua nō. Siue illa tenuerit anteꝙͣ inter vos eſſet carnalis copula ſiue poſt. Ideo poteſt illam habere. Et ſimiliter fi lius tuus: quē de alia genuiſti. ſi ab aliquo ſuſcipi atur: tunc ſuſcipiens eſt compater tuus: non autē vxoris tue. vnde ſi caſus tue mortis euenerit. ſuſci piens poſſet cōtrahere cū illa que fuerat tua vxor. Ratio autē p̄dictoꝝ ẜm Ri. vbi ſupra eſt. quia et ſi ꝙͣtum ad contrahendū compaternitatē. coniu ges inter quos cōſummatū eſt matrimoniū com municent ſibi ſuas actiones. nō tamē ſuas paſſio nes. quia hoc induceret nimiū onus ⁊ ꝑiculoſum matrimonio. Et dicit̉ quis cōmunicare actiones ſuas. qn̄ ille tenet aliquā ꝑſonā. ⁊ hanc cōmunicat alteri cōiugum carnaliter cognito. Pati v̓o dicit̉: qn̄ eius filius ab alio tenet̉. vnde tenēs filiū vxorꝭ mee quē habuit ex alio viro: ē cōpater vxoris mee ⁊ nō meus. Idem econūerſo. vnde v̓. Que mihi: vel cuius mea natū fonte leuauit. Hec mea cōma ter fieri mea nō valet vxor. Si qua mee natū: non ex me fonte leuauit. Hanc poſt fata mee nō inde vetabor hr̄e. Ambos cōpatres facit actio: paſſio nunqͣꝫ. ¶ Quero: an huiuſmodi cognatio ſpūalis con trahatur cū concubina. Pone exempluꝫ. habens concubinā leuauit pueꝝ de ſacro fonte. nunquid concubina ſua efficiatur cōmater parentibꝰ bapti zati. ſicut dicimus in vxorē. Rn̄. Panor. in. c. mar tinus. extra eo. de mente Archi. ⁊ Io. an. cōcludit ꝙ non. Et dicit ꝙ hec eſt communis opinio. ne iſta cognatio ſpiritualis: ad illicitum coitum ex tendatur. ¶ An autē iſta cognatio extendatur ad filiū illegi timum ipſius leuantis ſeu baptizantis. Docto. di Impedimentū. vj. cunt ꝙ ſic. vt refert Panor. vbi sͣ. Et videt̉ tex. in c. fi. extra eo. Utrum ille qui baptizauit aliquā: poſito ꝙ ſit laicus vel in minoribꝰ ordinibus: poſſit contrahe re cum illa. Rn̄. non. quia eſt eius filia ſpūalis. ex tra eo. nedum. li. vj. Similiter nec ille quē p̄ſbyter baptizauit. poteſt ducere filiam carnalem ipſius preſbyteri. extra eo. c. fi. nec filius p̄ſbyteri poteſt illam ducere: quā preſbyter ille baptizauit. Et idē de criſmante ſeu confirmante dicendum per pre dicta. Sed querit̉ de. q. notabili ⁊ qͦtidiana. Pone vt in p̄dicto caſu. laicus aliquē baptizauit in neceſſi tate vel mulier ſine aliqua ſolennitate. Poſtmodū p̄dicti putantes talem nō eſſe baptizatum iterato faciunt eum rebaptizari. Eadē queſtio fieri poſſet de expoſito quibis baptizatur: aut ignorant̓: aut ſcienter. an in iſta ſcd̓a rebaptizatione contrahat̉ huiuſmodi cognatio ſpiritualis. Reſpon. Sol̓. huius queſtionis dependet ex alia queſtione: vi delicet an huiuſmodi ſcd̓o baptizati vel cōfirma ti de nouo accipiant caractere. Et ſi ſic. tunc de no uo contraheret̉ cognatio ſpūalis. Al̓s ſecus. Na Tan. vt recitat glo. in.§. qd̓ v̓o. lxviij. diſ. dicit. ꝙ ſi milies quis ordinetur p̄ſbyter. tot p̄ſbyterales ordines recipit. Ideꝫ dicit de baptiſmo. Aliter em̄ quomodo fieret iniuria ſacramēto. vt de cōſe. diſ. iiij. oſtendit̉. vel quomodo diceret̉ quis bis bapti zari. vt de cōſe. di. iiij. qui bis. ⁊. c. eos. Itē cum di catur. accedit verbū ad elementū ⁊ ſit ſacramentū j. q. j. detrahe. ergo quotiens dicunt̉ verba illa. et apponitur elementū: ſit nouuꝫ ſacramentū. Sed gio. ibi tenet contrariū: dicens. ꝙ ibi non iteratur niſi vnctio exterior. Et hanc opinionem dicit glo. ibi eſſe veriorem. Glo. tamē in. c. ij. de apoſta. vide tur tenere opinionem Tan. Pan. tamen ibi dicit Goff. tenere. ꝙ ex iteratione nō imprimit̉ nonus caracter. nec in veritate obfuſcatur primum ſacra mentum ſeu caracter iam impreſſus. Sꝫ obfuſca tio: ſeu iniuria fit quo ad animū facientis. quia qͣꝫ tum in ſe fuit intulit iniuriam ſacramento. Et te nendo iſtā opinionē que videt̉ verior. nulla cogna tio ſpūalis contraheret̉. al̓s ſecus. ¶ An autē lauantes criſma poſt confirmationē contrahant cognationē ſpūalem. Rn̄deo nō. Ex quo nō interfuerūt in actu confirmationis ⁊ con firmatus nō eſt leuatus ꝑ ipſos. Utrum filij duoꝝ compatrū poſſint matrimo nialiter copulari. Reſpondeo ſic. Siue ſint geniti ante compaternitatē: ſiue poſtea: excepta ſoluꝫ illa perſona. per quā compaternitas eſt cōtracta. que nunqͣꝫ poteſt copulari alicui filioꝝ ſui patris ſpiri tualis. xxx. q. iij. ſuper his. ⁊ extra eo. c. j. niſi cōſue tudo eccleſie que ſcandalum generaret. aliter ſe ha beret. vt. d. c. j. De hoc dictū eſt ſupra. Impedimē tum.j. Et nota ẜm Ri. vbi ſupra. ꝙ nō ſolum eſt attendenda cōſuetudo eccleſie ꝓprie. ſꝫ etiā metro politane vel aliaꝝ circūpoſitarū Idem tenet glo. in. c. ſuꝑ eo. extra eo. Quid ſi quis poſt ſponſalia de futuro ⁊ iurata. tenet ad baptiſmū filiuꝫ ſponſe. An diſſoluantur

Impedimentū. vj. ſponſalia. Rn̄. ẜm Hoſti. ꝙ ſic. Sicut ⁊ propter affinitatē ſubſecutā. Idē Dir. Querit̉ de. q. notabili. Maritus poſt cognitio nem carnalem vxoris leuauit puerū de ſacrofonte Ita ꝙ vxor eſt effecta mater ſpūalis ipſius. Dein de moritur maritus. ⁊ illa tranſit ad ſecunda vo ta. Et ex ſecūdo marito habet filiaꝫ. An illa poſſit contrahere cum illo puero. Rn̄. Ge. in. c. nedum. eo. ti. li. vj. refert. d. An. tenuiſſe bononie cū de fa cto iſta queſtio ibi accidiſſet: ꝙ ſic. quia iſta ꝓhibi tio eſt exorbitans. ⁊ non reperit̉ exp̄ſſum. ſꝫ ſolum ꝓhibitio reperitur in cōiuge leuātis. inquantum vellet cōtrahere cū patre leuati vel parente. vnde nō debet addi iſte caſus ẜm eum. licet ſit eadē rō. quia ſufficit ꝙ non reperitur exp̄ſſum. nec reperit̉ iſte caſus expreſſus ꝑ ſcribentes. nec ꝑ ſummiſtas Sed Ge. dicit ſe tunc tenuiſſe oppoſitum. quia ſa tis eſt in iure expreſſum. ſaltē ſub regula generali. videlicet ꝙ filij duoꝝ compatrū. per quoꝝ alterū deuentū eſt ad compaternitatē nō poſſunt cōtra here. vt extra eo. c. j. Sed negari non poteſt: quin illa fuerit filia carnalis matris ſpiritualis illius. ex quo erat mater ſpūalis mediante marito. Et ſuffi cit ꝙ caſus reperiat̉ in genere. licet nō reperiatur in ſpecie. hec Ge. Iſte caſus nō eſt totaliter certus Et ideo ante factū poſſet teneri opinio Ge. ſꝫ poſt factū opinio. d. An. Et hoc ꝑ regulā Ho. poſitā ſupra Impedimentū.j. ¶ Querit̉ de alia. q. quotidiana. Nunqͥd ꝑ pro curatorē poſſit cōtrahi cōpaternitas. Mar. doct. Io. an. vt refert Panormi. in. c. veniēs. extra eo. diſputādo tenuit ꝙ ſic. quia realiter quilibet actꝰ poteſt explicari per ꝓcuratorē: niſi expreſſe ſit pro hibitum a iure. vt. l. j.§. vſus. ff. de ꝓcu. ⁊ in regu la poteſt quis. de reg. iurꝭ. in. vj. Sed nullibi hoc ſpecialiter ꝓhibetur. ergo ⁊cͣ. Io. an. in dicta regu la poteſt quis. in mercū dicit ꝙ nō. Et fundamen tum ſuū principale eſt ſuꝑ. c. de his. ⁊. c. ad limina. xxx. q. j. vbi vidiet̉ requiri actus corporalis. Idem tenet Archi. in. c. j. eo. ti. li. vj. Panor. aūt in dicto capitulo veniens. dicit ꝙ. d. p̄ceptor ſuus. d. Car. tenuit opinionē Mar. Et ad iura allegata incon trarium. Rn̄dit ꝙ loquunt̉ qn̄ quis ꝑ ſe vult con trahere iſtam cognationeꝫ ſpūalem. Quo caſu nō ſufficit ſola p̄ſentia: niſi ſuſtentet pueꝝ: ſeu eū tan gat tempore ſacramēti. Et ꝯcludit Panor. ꝙ ante factum ſeruanda eſt opinio Io. an. vt nō admitta tur quis ꝑ ꝓcuratorē. ſed poſt factū placet ſibi opi nio contraria. Bal. autem in. l. poſt mortem. ff. de adop. tenet opinionē Io. an. Idem Bar. in. l. gal lus.§. forſitan. de li. ⁊ po. Et dat rationē quare hu iuſmodi compaternitas nō poſſit cōtrahi ꝑ ꝓcu ratorē. quā vide ſupra Adoptio. q̄ eſt ſingularis. paaſ Et facit ad multa. ¶ Sed p̄ſuppoſito. ꝙ nō poſſit contrahi per ꝓcu ratorem. nunqͥd ſaltē contrahat̉ cum ipſo ꝓcura tore. Panor. vbi ſupra refert Io. an. in dicta regu la: tenuiſſe ꝙ ſic. quia re ipſa. ipſe ꝓcurator inter uenit ⁊ licet nō intenderet ſe obligare. tamen mul tociens extra id qd̓ agitur naſcit̉ obligatio. vt in l. ſi is qui. ff. cōmo. Contrariaꝫ opinionem tenuit Fo. CXXIX. Federi. conſilio. xv. Et iſtam opinionē putat Pa nor. veriorē. quia vbi nō eſt cōſenſus alterius. nō naſcitur obligatio. vt in. l. in omnibꝰ. ⁊ in. l. cōſen ſu. ff. de ac. ⁊ ob. Itē ibi deficit animus ⁊ intentio. que in huiuſmodi ſacramētis requirunt̉. vt in. c. ij. extra eo. Nec ob. iura allegata ꝑ Io. an. vt no tat Ge. in dicto capitulo nedum. quia dicta iura bene ꝓbant. ꝙ ſepe aliquid inducitur extra id qd̓ intendit̉. Sed illa loquunt̉ quando habebat ani mum obligandi ſe. ⁊ ſic nō deficit animus. licet er ror fuerit in materia. Hic autē defuit animꝰ ⁊ in tentio que requirunt̉ in huiuſmodi ſacramentis. vt dictū eſt. Ex quo poteſt inferri ꝙ ſi aliquis te net filium alterius. quē credebat eſſe filium vnius cum quo intendebat contrahere. ꝙ non contrahi tur compaternitas illius: cum ſit filiꝰ alterius. Et ita tenet Anch. Nunqͥd autē vniuerſitas poſſit cōtrahere iſtā compaternitatē. nā ſepe ciuitates cōſtituunt ſin dicos ad hos actꝰ. Panor. vbi ſupra refert Fede. in dicto cōſilio. xv. cōſuluiſſe ꝙ no. Nam nemo qͥ nō eſt baptizatꝰ poteſt alium tenere in baptiſmo. vt nota. in. c. baptiſmate. de cōſe. diſ. iiij. Sed vni uerſitas nō habet animā. ergo nō eſt capax huius cognationis ſpūalis. ꝓ hoc capituluꝫ romana.§. vniuerſitatē. ⁊. c. ſi ſententia. de ſen. ex. lib̓. vj. Sed Panor. credit poſſe attentari. vt ipſi conſtituen tes ſindicuꝫ. efficiant̉ compatres. quia diſpoſitio cōcepta in vniuerſitate reſoluit̉ vt cōcernat ſingu los de vniuerſitate: ſi actus nō cadit in vniuerſita tem. vt res nō careat effectu. Iſte eſt textus nota bilis qui facit ad multa in dicto capitulo ſi ſenten tia. ⁊. c. nouerit. ⁊. c. grauem. de ſen. ex. vbi excom municantur ſinguli ſtatuentes contra libertatem eccleſiaſticam. licet ſtatuant nomine vniuerſita tis. Opinio tamen Federi. videtur verior per prē Quero an cōtrahatur compaternitas ſi leuans nō reſpondet. Archi. dicit ꝙ ſic. vt probat textus in dicto capitulo nedū. qui loquit̉ de ſuſcipiente. vnde ponderat ſuſcipientē. nō reſponſione. Ho. cōtra. Et dicit Io. an̄. ꝙ ꝓ Hoſti. facit. vt ſicut in baptizante requirit̉ verbum. ſic in leuāte: qui de bet reſpōdere. de cōſe. diſ. iiij. paruuli. Sed nec de bet annuere. ſꝫ debet dicere volo. Ita vt ſit emiſſa cautio. Ex hoc infert̉ ꝙ ſicut mutus nō poteſt ba ptizare. Ita nec puerum tenere. vt dicto capitulo paruuli. Nam reſpōſio ꝑtinet ad celebritatē ſacra menti. de cōſe. diſ. iiij. cū ꝓ paruulis. Sed Archi. dicit ꝙ Hug. intelligit illud verbū. celebritatē ꝓ ſolēnitate. non em̄ omnia que dicunt̉ vel fiunt in celebratione ſacramētoꝝ ſunt de ipſoꝝ ſubſtātia. Subſtantia autē baptiſmi eſt aqua ⁊ forma euan gelica.j. q. j. detrahe. Sed Ge. vbi ſupra reducit p̄ dictas opiniones ad cōcordiā dicēs. ꝙ aut leuans nihil reſpōdet verbo vel ſigno. ⁊ tunc ꝓcedit opi nio Hoſti. Aut nō rn̄det verbo ſed ſignis. ⁊ tunc̄ ꝓcedit opinio Archi. ꝙ autē nutu vel ſignis dica tur quis loqui. facit de ſpon. cum apud. Multi ta men ſummiſte tenent. ꝙ reſponſio patrinoꝝ non ſit de ſubſtantia quo ad cōpaternitatē ꝯtrahenda

Similiter nec ſigna vel nutus. De tactu v̓o ſecus Dicunt em̄ ꝙ nō efficit̉ patrinꝰ niſi tangat puerū vel teneat dū baptizat̉. vel leuando de ſacro fonte vel tenendo ad ꝯfirmationē: licet nō rn̄deat. ¶ Quid autē: ſi teneat. ⁊ non rn̄deat cum alijs pa trinis. intendēs ꝑ hoc facere. ne cōpater efficiatur vt ſic poſſit cuꝫ minori peccato poſtea cognoſcere matre pueri vel eā ducere in vxorē. Iſta eſt alia qō̓ a p̄cedentibꝰ. Dubiū facit. qꝛ vt dictuꝫ eſt in hmoi ſacr̄is ad hoc vt inducat̉ obligatio: requirit̉ animꝰ ⁊ intentio volentis ſe obligare. ſicut in baptizante ⁊ baptizato. Et hoc videt̉ voluiſſe Panor. in. c. ij. exͣ eo. Qd̓ veꝝ dicit in tenente vel leuante. Secus tamē dicit in baptizante. Et de hoc videtur caſus ẜm eū in. c. fi. exͣ eo. vbi habet̉ de quodā ſacerdote qͥ ex debito officij baptizabat ⁊ nō habebat animū ꝯͣhendi iſtā cōpaternitatē. Et dicit panor. in. d. c. fi. ꝙ cōtrariū ibi decidit̉. Nā exquo fecit eū xp̄ia num: effectꝰ eſt pater illius ſpūalis. velit ergo no lit eius pater eſt. ſicut dicimꝰ in patre carnali. vbi cōſiderat̉ factū ⁊ non voluntas. Quid gͦ dicemus ad caſum noſtrū. Caſus videt̉ dubius. tamē ſum miſte vident̉ tenere. ꝙ talis efficit̉ cōpater. exquo ipſe tenet pueꝝ vel tangit. ⁊ facit ea q̄ agit vere pa trinus. licet nō intēdat eſſe patrinꝰ nec rn̄deat. ¶ Quid autē ſi leuans nō tangit pueꝝ. ſꝫ linteum quo eſt inuolutꝰ. an ꝯtrahat ꝯpaternitatē. Archi. tenet ꝙ ſic ꝑ tex. in. c. qͣꝫuis. eo. ti. li. vj. qͥ dicit. acceſ ſerint. ⁊ ſic non requirit̉ tactus pueri. Idē Io. an. Et dicit hoc eſſe veꝝ: ſi in linted tenet̉ puer dū ba ptizatur. Idē Ge. in. d. c. ꝙͣuis. Idē tenet Dir. q̄ etiā dicit. ꝙ ſi multi tenēt linteū circūquaqꝫ ⁊ puer ponit̉ in medio. Et ideo ſuſcipiunt eum in linteo. hoc ſufficit ẜm eum. Utrū aūt in pluribꝰ actibꝰ ſacr̄alibꝰ reqͥrant̉ di uerſi patrini. Rn̄. In catheciſmo. baptiſmo ⁊ con firmatione. vnus ⁊ idē patrinus eſſe poteſt ſi ne ceſſitas cogit. ſꝫ nō eſt conſuetudo romana qͥn po tius ꝑ plures actus ſinguli ſuſcipiant. de ꝯſe. diſt. iiij. In catheciſmo. Utrū religioſus poſſit fieri patrinus vel cōpa ter. Rn̄. ꝓhibitū eſt abbatibꝰ ⁊ monachis puerū de baptiſmo ſuſcipere. aut baptizare ⁊ hmoi. xvj. q. j. placuit. de ꝯſe. diſ. iiij. nō licet. Idē intelligēdū eſt de omnibus religioſis. Non em̄ licet religioſis cōmatres facere ꝓpter familiaritatē que ſolet inde ꝓuenire. Utrū ille qui nō eſt baptizatus poſſit aliquem fuſcipere in baptiſmo. Rn̄. Tho. ⁊ Pe. et Ri. te nent ꝙ nō. qꝛ talis nō eſt membꝝ eccleſie. Et ideo ſiue de facto: ſiue neceſſitate leuat vel tenet: ſeu etiā baptizat nō ꝯͣhit aliquā cognationē ſpūalem. ex qͦ nō eſt baptizatus. ⁊ baptiſmus eſt fundamētum hmōi cognationū ſpūalium. Glo. autē in. c. in ba ptiſmate. de ꝯſe. di. iiij. dicit. ꝙ baptizans ꝯͣhit cō paternitatē ſecus ſuſcipiens. Guil. autē de Land̓. in ſuo ſacr̄ali tenet totū oppoſitū glo. Dicit em̄ ꝙ baptizando nō cōtrahit̉ cōpaternitas: ſuſcipiēdo ſic. Et rō diuerſitatis eſt ẜm eū. quia qͥ miniſtrat. iura alterius.ſ. ſpūſſancti exercet: ⁊ parū ponit de ſuo. vt in. c. aliud. ⁊ in. c. cū tm̄. de cōſe. diſ. iiij. ⁊ in Impedimentū. vij. d. c. in baptiſmate. Sed qͥ ſuſcipit: multum de ſuo ponit. qꝛ vice ſua hoc facit. Et hanc opinionem vi detur tenere glo. in. c. j. xxx. q. j. que glo. cōiter ap. probat̉ a doc. Et ideo dicit Archi. flo. ꝑ glo. illam. ꝙ ſi baptizatus teneat filiū non baptizati ſeu infi delis: ꝙ bene ꝯtrahit cōpaternitatē. Et ideo ſi iu deus baptizet̉. oritur cōpaternitas inter leuantes iudeū baptizatū ⁊ ꝑentes ⁊ etiā filios iudei bapti zati ⁊ filios leuātis. Et iō ſi pater infidelis veniat ad baptiſmū. nō pōt ꝯtrahere cū ea q̄ filiū ſuuꝫ in baptiſmo prius tenuit. ¶ An autē nō ꝯfirmatꝰ baptizando vel ſuſcipien do in baptiſmo vel tenēdo in ꝯfirmatōe: ꝯtrabat hmōi cognationē. Rn̄. ꝙ ſic. ſi eſt baptizatus. licꝫ male faciat. Mpedimentum. vij. de cognatione legali q̄ fit ꝑ adoptioneꝫ vbi ſciendū ꝙ ꝑ adoptionē ꝓueniunt tres ſpēs legalis cognationis. Prima eſt aſcendē tium ⁊ deſcendētiū: q̄ attendit̉ inter patrē adopta tem ⁊ filiū ſeu filiaꝫ nepotē vel neptē ⁊ hmōi ado ptatos. Et hec indiſtincte impedit matrimoniū: qm̄ pr̄ adoptator nō pōt ꝯͣhere cuꝫ filia adoptiua: nepte ⁊ hmōi. xxx. q. iij. ita diligere. etiā poſt eman cipationē. Inſti. de nup.§. ergo. Scd̓a ſpēs ē col lateraliū.ſ. int̓ filiū meū naturalē ⁊ adoptiuuꝫ. Et hec īpedit mr̄imoniū qͣꝫdiu durat adoptio vel ſūt in eiuſdē patris ptāte. Ea v̓o ſoluta.ſ. morte pr̄is. vel emācipatione filij naturalis vel adoptiui. nō impedit. ex eo. c. vnico. Si qͥs gͦ vult filiū ſuū natu ralem tradere in virū filie adoptiue: remediū eſt: vt emācipet filiā adoptiuā vel ecōuerſo. Ita dicit tex. in. c. ꝑ adoptionē. xxx. q. iij. Tercia ſpes eſt qͣſi legalis affinitas int̓ patrē adoptantē ⁊ vxoreꝫ filij adoptiui. Et hec ꝓhibitio introducta eſt rōne re uerentie. Sil̓r int̓ filiū adoptiuū ⁊ vxorē pr̄is ado ptantis. Et hec iteꝝ omni tꝑe impedit mr̄imoniū qm̄ pr̄ adoptator nunqͣꝫ pōt ꝯͣhere cū illa: que fuit vxor filij adoptiui. etiā poſt emācipationē. ff. de ri. nup. l. adoptinus. Sil̓r filiꝰ adoptiuus poſt mortē patris nō pōt ꝯͣhere cū vxore patris adoptantis. vt. d. l. adoptiuus. etiā ſi ante mortē fuiſſet eman cipatus. vt ibi. Pone. Aliqͥs corā vicinis ſeu honeſtis viris re cipit aliquē in filiū. nunqͥd ex iſta adoptōne impe diatur mr̄imoniū. Et nunqͥd filiꝰ acqͥrat iura legi time adoptati. Rn̄. panor. in. d. c. vnico. de mēte Bo. dicit ꝙ nō. qm̄ non ſeruata forma: corruit ex toto ipſe actus. Debet em̄ adoptio fieri coram ma giſtratu ⁊cͣ. Quero nunqͥd p̄ſbyter poſſit legittime adopta re. Rn̄. panor. vbi sͣ. de mēte Hoſtiē. ſentit ꝙ ſic. Nec ob. inſti. de adop.§. Sed ⁊ illud. qꝛ loquit̉ in caſtratis ⁊ in ſpādonibꝰ. qͥ naturalit̓ generare non pn̄t. vnde ſicut nō pn̄t hr̄e filios naturales: ita nec adoptiuos. qꝛ iſta cognatio legalis eſt inducta ad inſtar carnalis. vn̄ imitat̉ naturā inqͣtū pōt. hinc eſt ꝙ niſi qͥs p̄cedat adoptatū. xviij. ānis.i. in ple na pubertate: non valet adoptio. vt dicta inſti.§. minorē. Sacerdos v̓o de facto generare pōt ⁊ na

turaliter. vide tn̄ ad p̄dicta qd̓ notat Aſten̄. li. viij ti. xix. de mēte Ho. ꝙ ille qͥ nō pōt generare ꝓpter defectū nature nō pōt adoptare. Secꝰ ſi nō poſſet generare ꝓpt̓ aliqd̓ accidēs ſuꝑueniēs. vn̄ caſtratꝰ .i. caſte natꝰ.i. naturalit̓ frigidus nō p̄t adoptare. Sed ſpado qͥ cū gladio teſticulos amiſit. pōt. Qd̓ eſt notandū. ⁊ declarat p̄cedentia. ¶ Utꝝ cognatio legalis trāſeat ad nepotē.i. filiij filij adoptiui. Rn̄. Aſten̄. vbi sͣ. ꝙ ſic.ſ. ꝓpt̓ coha bitationē. Nec tn̄ ꝓpt̓ hoc hmōi cognatio hꝫ gͣdꝰ. qꝛ in eodē gradu attinet pr̄ filio ⁊ nepoti. Utꝝ adoptiuus qͥ nō trāſit in ptātē adoptātis poſſit ꝯͣhere cū filia naturali legitima pr̄is adoptā tis. Rn̄. Aſten̄. vbi sͣ. dicit Hu. tenere. xxx. q. iij. in pͥncipio. ꝙ adoptio q̄ nō eſt arrogatio. nō impe dit mr̄imoniū int̓ filios. Inno. etiaꝫ videt̉ in hoc ꝯſentire. Arrogatio v̓o īpedit dū durat. ſꝫ ea ſolu ta nō impedit. Sꝫ Panor. vbi sͣ. dicit. ꝙ cōit̓ doc. ⁊ Spe. eo. ti. tenēt ꝙ nō. Et ꝯcludit panor. ꝙ int̓ filios naturales adoptātis ⁊ adoptatā nō pōt cō ſiſtere mr̄imoniū. qͣꝫqͣꝫ adoptata nō trāſierit in po teſtatē adoptātis. qꝛ nihilominꝰ filia ē durante illa adoptōe. Hoc etiā tenet glo. in. d. c. vnico. qd̓ in diſtincte loqͥt̉ de adoptōe: nō diſtinguēdo int̓ ar rogatū ⁊ adoptatū. Itē qꝛ etſi nō tranſeat talis in ptātē adoptātꝭ. acqͥrūt̉ tn̄ ei q̄dā iura ex adoptōe q̄ diſſoluunt̉ ꝑ emācipationē. C. de adop. l. pe. Utꝝ filiꝰ alicuiꝰ natural̓ ⁊ legitimꝰ ꝯͣhere poſſit cū filia mulieris arrogate a ſuo pr̄e. Rn̄dit aſten̄. rulis vel adopani. no vbi sͣ. ꝙ ſic. Cū em̄ ml̓r neminē hēat in ptāte ſua. filia filie arrogate trāſire nō p̄t in ptātē arrogātis. Et iō nulla cognatio orta ē int̓ ip̄m ⁊ illā ex arroga tione mr̄is ſue. ff. de adop. l. ſi pr̄. Nō poſſet tn̄ tal̓ ꝯͣhere cū filia viri arrogati a ſuo pr̄e. ſi habebat eā in ptāte ſua qn̄ fuit arrogatus. Idē Ho. ¶ Utꝝ filij adoptiui poſſint ꝯͣhere int̓ ſe. Rn̄dit Aſten̄. vbi sͣ. ꝙ ſic. ſicut notat Hu. xxx. q. iij. Ita Sicut ⁊ ſpūales filij alicuiꝰ int̓ ſe ꝯͣhere pn̄t. ⁊ etiā ſpūales cuꝫ adoptiuis. ꝑ glo. in. d. c. vnico. qꝛ hoc nō inuenit̉ ꝓhibitū. Scd̓m v̓o Ho. diſtinguēdū eſt int̓ arrogatos ⁊ adoptatos ꝓprie dictos. Nam int̓ oēs illos qͥ ſunt in ptāte adoptātis ꝓhibentur nuprie celebrari vſqꝫ ad gradū ꝑ legē ꝓhibitū. Et iō int duos arrogatos ab eodē nō pōt ꝯͣhi matri pdipti: xitatipſſ moniū. ſꝫ int̓ duos adoptiuos filios eiuſdē patris adoptātis pōt cōtrahi. Ber. tn̄. ⁊ Dir. vident̉ te nere indiſtincte primā opinionē. ¶ Quid ſi adoptiuus durāte adoptōe ꝯͣhat ma . l xiaaldli .ixxx ipmu pomi trimoniū cū filia legitima adoptātis. nunqͥd ma trimoniū ſoluet̉. Rn̄. qͥdā dicūt ꝙ nō. eo ꝙ impe dimētū eſt tꝑale. vt notat glo. in. d. c. vnico. Et hꝰ xe opi. eſt Inno. vt refert panor. in. d. c. vnico. Sed ip̄e tenet opinionē ꝯͣriā. quā dicit ſeqͥ cōiter doc. ⁊ Spe. Nec ob. ꝙ impedimētū ſit tꝑale. qꝛ lꝫ illud īpedimentū ſit tꝑale ẜm ſe. inducit tn̄ ꝑpetuū effe idatiti ctū. Et ponit̉ exēpluꝫ in glo. in. d. c. vnico.ſ. ꝙ iſte nō pōt hodie ꝯtrahere cū hac cōiugata: cras viro mortuo poterit cōtrahere cum ea. ¶ Utꝝ filiꝰ adoptiuus ꝯͣhere poſſit cū filia illegi tima pr̄is adoptiui. Rn̄. panor. vbi sͣ. dicit ꝙ nō. vt qͣꝫadmodū filius illegitimꝰ nō pōt ꝯͣhere cū ſo rore carnali legitima vel cuꝫ alia ꝯſanguinea. Ita Impedimentū. viij. Fo. CXXX. nec cū filia adoptiua. ſicut nec etiā cuꝫ filia ſpūali. Sꝫ Aſten̄. tꝫ ꝯͣriū. ex eo ꝙ filiꝰ illegitimꝰ non eſt in ptāte pr̄is. ⁊ iō pōt copulari filie adoptiue patris. Cōcor. ho. Inno. Ri. ⁊ v̓v̓. ⁊ hec vr̄ cōior opinio. ¶ Utꝝ int̓ matrē adoptātē. ⁊ patrē adoptati: ſiue matrē. aliqͣ cogͣtio ꝯͣhat̉. Rn̄. ẜm Tho. ⁊ pe. nulla De maͣ adoptōis ⁊ arrogatōis videsͣ. Adoptio. Mpedimentuꝫ. viij. De īpedimēto crimīs. Sciendū ꝙ q̄dā crimina īpediūt mr̄imoniū ꝯͣhendū. ſꝫ nō dirimūt ꝯͣctū. ⁊ ſunt ſeptē. Primū ē inceſtꝰ. exͣ de eo qͥ co. ꝯſan. c. j. Scd̓m ē de illo qͥ int̓fecit ꝓpriā vxorē. xxxiij. q. ij. admonere. ⁊. c. int̓fectores. Ter ciū qn̄ qͥs rapuit ſpōſaꝫ alteriꝰ. xxvij. q. ij. ſtatutū. Quartū qn̄ qͥs inſidiādo mr̄imonio ꝓpriū filiū de ſacro fonte ſuſcepit. vt poſſet vxorē puare debito ꝯiugali. xxx. q. j. de eo. de hoc dictū eſt sͣ. Impedi mentū. vj. Quintū qn̄ qͥs int̓fecit ſacerdotē. exͣ de pe. ⁊ remi. qͥ p̄ſbyteꝝ. ⁊ ibi panor. in verbo ꝯuictꝰ. dicit ẜm vnā expoſitionē: ꝙ int̓ficiēs ſacerdotē nō impedit̉ ꝯͣhere. niſi pͥus ſit ꝯuictꝰ in foro ꝯtētioſo. Sextū eſt ſolennit̓ penitēs. xxxiij. q. ij. de his. ⁊. c. antiqͥ. Septimū cū qͥs monialē ſcient in vxorē ac cepit. xxvij. q. j. hi v̓o. Si tn̄ timeret̉ de incōtinen tia. dꝫ eis ep̄s ꝯcedere licētiā nubēdi. Tn̄ ẜm v̓ v̓. ſufficit licētia ꝓprij ſacerdotis. Immo de ꝯſuetu dine nō ſeruat̉ iſte rigor petendi licētiā. Idē mo nal. Archi. tn̄ flo. ⁊ Pe. de pal̓. in. iiij. ponunt p̄di ctam opinionē. ſꝫ magis declināt in hāc. videlicet ꝙ ſine diſpēſatōe nō lꝫ inuoluto aliqͦ dictoꝝ crimi nū ꝯͣhere vel debitū petere: niſi ep̄s diſpēſet. Nec valet ꝯſuetudo in ꝯͣriū: niſi conſtaret ꝙ ep̄i longo tꝑe hoc ſciētes diſſimularēt. Al̓s ꝯͣriū faciētes pec cant mortalit̓. Et de his ſeptē extāt v̓. Preſbyteꝝ. vxorēqꝫ necans. natiqꝫ patrinꝰ. Inceſtus. raptor. ſolennis nō ſociant̉. ¶ Que ſunt crimīa q̄ dirimūt mr̄imoniū iā ꝯͣctū Rn̄. ſolum duo. Primū ſi vxor fuit machinata in mortē alteriꝰ cōiugis. vt ipſiꝰ efficiat̉ vxor. ⁊ cū effe ctu occiderit virū vel econuerſo. Scd̓m ſi viuente vxore dederit fidē alteri vt illam duceret. mortua vxore vel ecōuerſo. Sꝫ ꝓ declaratōe p̄dictoꝝ Pa nor. in. c. j. de eo qui du. in ma. dicit. ꝙ iura vario mō loquunt̉. Sꝫ ꝯcludēdo veritatē dicit. ꝙ aut ſo lūmodo p̄ceſſit adulteriū ⁊ nō impedit̉ mr̄imoniū ſequēs. vn̄ alio nō interueniēte. qͥs pōt ducere in vxorē illā. quā pͥus polluit in adulterio. vt eſt tex. in. c. ſignificaſti. de eo qͥ duxit in ma. Aut qͥs ꝯͣxit cū muliere. ſuꝑſtite pͥma vxore. nec ad alia fuit ꝓ ceſſum ⁊ ſolus ꝯͣctus mr̄imonij nō impedit matri moniū ꝯͣhi mortua vxore. Et idē eſſet ſi nō ꝯͣxiſſet de pn̄ti. ſꝫ dediſſet fidē de ꝯͣhendo poſt mortē ꝯiu gis. vt ē tex. in. c. fi. de eo qͥ du. in ma. Aut cū ꝯͣctu mr̄imonij fuit mixtū adulteriū. Et tūc. aut fuit cū ignorāte. ⁊ tūc pōt int̓ eos eē mr̄imoniū pꝰ mortē ꝯiugis. vt ē caſus in. d. c. j. Et ītellige hoc qn̄ ſuꝑ inducta toto tꝑe ante morteꝫ vxoris pͥme ignora uit. Si aūt cerciorata de vita pͥme ꝯiugis ꝑmiſit ſe cognoſci ab illo. non pn̄t āplius eū hr̄e in maritū. Ad hoc. d. c. fi. Et ſequunt̉ doc. in. d. c. j. Idē ꝑ oīa

dicendū eſt qn̄ p̄ceſſit fides de ducendo ſcd̓am ſe quuto adulterio. Quo v̓o ad machinationē: doc. varie ſentiūt. Sꝫ panor. placet opinio Io. an. quā ponit in. c. fi. de ꝯuer. infi. ꝙ aut int̓ceſſit in mortē machinatio vtriuſqꝫ. Et tūc nō reqͥrit̉ adulteriuꝫ: vt pꝫ ꝑ illū tex. Aut ſolū int̓ceſſit machinatio vniꝰ puta. qꝛ maritꝰ int̓fecit vxorē ſuā: vt ducēt Bertā an vxorē. Et tūc reqͥrit̉ adulteriū p̄cedēs ad impe diendū ⁊ dirimendū tale mr̄imoniū ꝯͣctū. Si aūt nō int̓ceſſit pͥus adulteriū. lꝫ impediat̉ mr̄imoniū ꝯͣhi. nō tn̄ dirimit̉ ꝯͣctū. hec Panor. in. d. c. j. Sed pone ꝙ adulter dedit nudā ꝓmiſſionem adultere de ꝯͣhendo pꝰ mortē mariti. nunqͥd mor tuo eiꝰ marito tenebit mr̄imoniū int̓ eos. Quidaꝫ dicūt ꝙ ſic. vt refert Ri. in. iiij. diſ. xxxv. qꝛ cū ꝓhi bitoriū ſit edictū de mr̄imonio ꝯͣhendo. q̄cūqꝫ nō ꝓhibet̉. ꝑ ꝯn̄tiā admittit̉. Nō aūt inuenit̉ in iure ꝓhibitū adulteꝝ ꝯͣhere cū adultera pꝰ mortē ma riti: niſi viuēte marito fidē dederit vel iuramentū fecerit de ꝯͣhendo vel niſi alter eoꝝ in mortē mari ti ad hoc fuerit machinatꝰ. Alij dicūt ꝯͣriū. qꝛ illd̓ idē ꝑiculū videt̉ cauſari ex tali nuda ꝓmiſſione cū adulterio. ꝓ quo fuit ꝓhibitio facta. Eſto ꝙ P. ſollicitat Ber. At illa ꝯſentiat ſibi: tali pacto: ꝙ ipſe ꝑ fidē ꝓmittat. Martine ipſius Berte ꝯſanguinee: ꝙ poſt mortē viri eiꝰ accipiet ī vxorē illā: de qͣ cōſulet ei Martina: intēdēs ⁊ ꝓba biliter credens ꝙ Martina ei conſulet de ipſamet Berta: cui Pe. ꝯſentit. ⁊ poſtea ꝑficiēs illud qd̓ ꝓ miſit: Bertā: de ꝯſilio martine pꝰ mortē viri Ber te: in vxorē accipit. Modo q̄rit̉. Utꝝ illud matri moniū teneat. Rn̄dit Aſten̄. ꝙ nō: qꝛ berta ſciēs ꝙ ille ſi daret ſibi fidē poſtea nō poſſet eam hr̄e in vxorē: fraudulent̓ fecit illā ꝑſuaſionē. Et fraus dꝫ nemini procinari. Si tn̄ Berta p̄dictā ꝓmiſſionē ꝓcuraſſet: nō intēdēs ſupradictā fraude. ſꝫ potius ꝙ De. vtiliorē ⁊ honorabiliorē vxoreꝫ hr̄et. Si de ꝯſilio Martine vxorē acciꝑet. ⁊ ꝙ accipiēdo vxorē de ꝯſilio martine pꝰ morte viri ſui. ſibi ſolacioſior eſſet: mr̄imoniū int̓ eā ⁊ pe. ꝯͣctū teneret. Idē Ri. Pone ꝙ viuēte legitima ꝯiuge: qͥs dedit fidem ſcd̓e ⁊ eā nō cognouit. Demū mortua ꝯiuge non illā cui fidē dedit. ſꝫ aliā duxit in vxorē. Et ꝯſtante illo ſcd̓o mr̄imonio: cognouit illā cui pͥmo fidē de derat. Nunqͥd mortua ſcd̓a vxore poſſit ꝯͣhere cū illa cui fidē dedit. ꝯſtāte pͥmo mr̄imonio legitimo ⁊ cognouit eā ꝯſtante ſcd̓o. Rn̄. panor. in. c. ſi qͥs. exͣ de eo qͥ du. in mr̄imoniū. refert Io. an. ibi tene re ꝙ nō. qꝛ veꝝ eſt dice̓ ẜm eū ꝙ ꝯſtāte mr̄imonio legitimo dedit illi fidē ⁊ eā cognouit. vn̄ ſcd̓m ma trimoniū nō hꝫ remouere īpedimentū. facit. l. ſin gularia. ff. ſi cer. pe. Sꝫ Cal. tenet ꝯͣriū. cuiꝰ opi. pa nor. putat veriorē. qꝛ ꝯͣhendo cū ſcd̓a. vr̄ receſſiſſe a fide illi data ⁊ ꝑ ꝯn̄s nūc reꝑit̉ ſolū adulteriū. qd̓ nō hꝫ īpedire mr̄ioniū. vt in. d. c. ſignificaſti. Itē iura induxer̄t īpedimētū. ne ꝓpt̓ ſpem ꝯͣhendi ma trimoniū inducat̉ machinatio in mortē alterius. q̄ rō hic ceſſat. exquo mortua pͥma noluit cōtrahē cū illa cui fidem dederat. ¶ Quid ſi qͥs occidit maritū adultere. non aīo: vt vxorē illiꝰ habeat. ſꝫ in bello vel caſu vel odio. Rn̄. nō dirimet̉ mr̄imoniū ꝯͣctū. niſi ad hoc int̓fecerit: vt eā daceret. exͣ de ꝯuerſi. infi. c. laudabilem. Impedimentū. viij. ¶ Sꝫ qͥd ſi qͥs p̄cepit. mādauit vel cōſuluit int̓fiti ⁊ int̓fectꝰ ē. Rn̄. ẜm v̓v̓. ⁊ Hu. Idē eſt ac ſi int̓fe ciſſet. Sꝫ ſi nō mādauit nec ꝯſuluit. ſꝫ hoſtꝙͣ fuit interfectꝰ ratū habuerit: dicendū ꝙ lꝫ al̓s in male ficijs ratihabitio retrotrahat̉. tn̄ nō ꝓpter hoc diri mitur matrimoniū ſequens. Idē Lau. ⁊ Ber. de hoc vide pulcre sͣ. c. Excōmunicator. Sꝫ qͥd ſi aliqͣ ꝯͣxit cū aliqͦ quē credebat libeꝝ et ſolutū. ⁊ mortua vxore pͥma cognoſcit ſcd̓aꝫ inſcia de pͥma vxore. nūqͥd ratificat̉ mr̄imoniū. Rn̄dit Ber. Inno. ⁊ Ho. ꝙ nō. qꝛ lꝫ iſta credēt eū libeꝝ tn̄ ligatꝰ erat. Et ī pͥmo ꝯſenſu qͥ nullꝰ fuit. ītelligit̉ ꝑdurare. Sil̓em caſum hēs sͣ. Impedimentū. iij. Quid ſi ab initio fuit ignorās. poſtea pͥma viuē te fuit certificata. Rn̄. ẜm Ho. nō debet pati ꝙ a viro cognoſcatur. ¶ Quid ſi mortua pͥma: anteqͣꝫ ſcd̓am cognouit: ducat terciā. Rn̄. ẜm Goſ. ⁊ Ho. ꝙ dꝫ cū t̓cia re manere: qͣꝫuis poſtea cōguoſcat ſcd̓am. exͣ de eo qͥ du. in ma. c. veniēs. Nullꝰ em̄ fuit ꝯſenſus habitꝰ cū ſcd̓a: legitima viuēte. Et ſic nō pōt impedire cō ſenſum tercie. hec Dir. ¶ Quid ſi terciā ducit: cū iā cognouiſſet ſcd̓am pꝰ mortē pͥme. Rn̄. ẜm Hoſt. ꝙ cū ipſa ſcd̓a ignoret mortē ⁊ mr̄imoniū pͥme: cuꝫ tercia remanebit. ar. de cōiū. ſer. c. ꝓpoſuit. Idē Dir. Quid ſi ſcd̓a mulier agat ꝯͣ viꝝ. Et durāte iudi tio ꝯͣhit cū alia. Rn̄. ẜm Aſten̄. ꝙ tercia erit vxor. ſi aliud impedimentū nō ſubſit. qꝛ ſcd̓a nō cenſet̉ vxor. niſi ex nouo conſenſu. d. c. veniens. Quid ſi cū. x. inſcijs ꝯͣhat: pͥore viuēte. Rn̄. ẜm Ho. ꝙ pͥma vxore legitīa mortua ⁊ ignorātia du rante: poterit gratificare cui voluerit. qꝛ quācūqꝫ certificatā de morte pͥoris. pͥmo cogͦuerit pꝰ mortē legitime: illā tenebit. d. c. veniēs. Idem Dir. Sed qͣliter intelligit̉ inſcia. Rn̄. ẜm Ho. qn̄ hꝫ iuſtā cām ignorādi. vt qꝛ vir de remotꝭ veniēs aſſe rebat ſe nō hr̄e vxorē. ex de ſpon. cū in apoſtolica. Ideo aūt inſcia nō cōmittit adulteriū. qꝛ nō com mittitur ſine dolo. ff. de adul. l. pe. ¶ Utꝝ vxor adulterās de licētia viri: n̄ tn̄ ab eo co acta. poſſit ab eo qͦ ad thoꝝ ⁊ cohītationē dimitti. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xxv. ꝙ vxor adulterans de licētia māriti. ſi ab eo nō cōpellit̉. nec ꝑ metū. neqꝫ alio mō. ꝓpt̓ tale adulteriū: pōt qͣꝫtū ad cohītatōeꝫ ⁊ thoꝝ a viro ꝑ iudiciū eccleſie dimitti. ar. exͣ de eo qͥ cogno. ꝯſan. vxo. ſue. c. diſcretionē. vbi dr̄ ꝙ vir vxori adulteriū nō p̄t obijcē: qͥ eā adulterādā tra didit. p̄ſertim īuitā. ꝑ hoc em̄ ꝙ dicit. p̄ſertim īui tā. vr̄ dare intelligi. ꝙ ſi ad hoc non fuiſſet tradita īuita. ꝙ vir illud adulteriū ſibi obijcē poſſet. Sꝫ ꝯͣ Ri. exp̄ſſe ē panor. in. d. c. diſcretionē. vbi dicit. ꝙ ibi ē caſus aꝑtus. ꝙ maritꝰ nō p̄t vxori obijce adul teriū. ſi ipſe fuit cā adulterij. lꝫ vxor fuerit ſponta nea. Nā dictio p̄ſertim ꝓprie ſumpta. ponit idē in caſu ꝯͣrio. vt noͣ. in. c. auditis. de elec. ⁊ in. c. qm̄. vt lit. nō ꝯte. Et dat panor. exēplū de qͦdā egrotante ad cuiꝰ p̄ces vxor ꝯcubuit cū medico. Et cōcludit ꝙ talis nō pōt vxori adulteriū obijce̓. exqͦ ipſe fuit cā. Idē tꝫ Io. an. Addit tn̄ Panor. ꝙ aut vir fuit cā īmediata iſtiꝰ adulterij mulierꝭ. ⁊ tūc nō p̄t ſibi obijcē adulteriū. Aut fuit cā mediata. puta. quia vxor deſerta a viro ꝯmiſit adulteriū. ⁊ tūc nō ſuffi

Impedimentū. ix. cit ſola occaſio. qꝛ eſt nimis remota. tꝝ vxor poſſit pete debitū a marito qͥ eā tra didit adulterandam ꝯſanguineo mariti. Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ aut illa ml̓r fuit a ꝯſanguineo mariti cognita ꝑ coactionē abſolutā. Et ſic nullū factū ē p̄iudiciū ml̓ieri. d. c. diſcretōꝫ. vbi hr̄ ꝙ ſine culpa ſua non dꝫ ſuo iure pͥuari. Aut ꝑ coactionē q̄ eſt ꝑ mētū cadentē in ꝯſtantē viꝝ. tūc mortal̓r peccauit ⁊ inceſtū ꝯmiſit. Credo tn̄ ꝙ ī deteſtōnē: iniqͥtatꝭ viri. mulieri nō ē int̓dictū a viro debitū petē. ⁊ vir petēti tenet̉ reddere. Si aūt nō fuit inducta: niſi ꝑ leuē metū. credo ꝙ nō ē ſibi licitū debitū petē. Si vir petat. n̄ tenet̉ r̄dde̓. qꝛ p̄t ei illd̓ adulteriū obijcē UUtꝝ aūt vir poſſit ab vxore p̄dicta petē debitū Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ nō. ꝓpt̓ ꝯͣctā affinitatē inter ip̄m ⁊ vxorē. de ſua volūtate ⁊ p̄cepto. Et ipſo ad hoc eā cogēte. vn̄ nō minꝰ vr̄ ſibi p̄iudicare illa af finitas ꝙͣ ſi cōcubuiſſet cū ꝯſanguinea vxoris ſue. qꝛ nec hoc faciēdo. tātū p̄iudiciū vxori feciſſꝫ qͣntū ſibi fec̄ ip̄aꝫ īuitā ꝓpͥo ꝯſāguīeo adulterādā tͣdēdo ¶ An aūt vxor poſſit denegare marito inceſtuoſo petenti debitū. Rn̄. panor. in. c. trāſmiſſe. de eo qͥ co. ꝯſan. vxo. refert Ho. dice̓ ꝙ ſic. freta aucͣte dn̄i xxxij. q. j. c. dixit. Dicit tn̄ ꝙ ſi vxor ſemel petit de bitū: tenet̉ poſtea redde̓ qͣſi videat̉ recōciliatio fa cta. Sꝫ. d. An. ⁊. d. Car. tenēt oppoſitū. Et meliꝰ ẜm panor. nā in calu iſto nō pͥuat̉ exactōne debiti cōtēplatōe vxoris ſꝫ ꝓpt̓ attrocitatē delicti. Iō nō pōt ſibi hāc penā remittē. nec etiā exigendo debi tum videt̉ ſibi velle remittere. ¶ An aūt inceſtꝰ cū ꝯſanguinea vxoris impediat mr̄imoniū. Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ talis inceſtꝰ non ſoluit vinculuꝫ mr̄imonij. tn̄ inceſtuoſus amittit ius petēdi debitū ab vxore: attinēte illi cū qͣ ꝯmiſit inceſtū. exͣ de eo qͥ co. ꝯſan. c. j. Et etiā ab vxore nō attinēte illi. cū qͣ cōmiſit inceſtū. d. c. trāſmiſſe. Te net̉ tn̄ reddē debitū. Poſt mortē tn̄ vxoris nō licꝫ ſibi aliud mr̄imoniū ꝯͣhere. d. c. j. ⁊. d. c. trāſmiſſe. Diſpēſat̉ tn̄ cū eis. ſi eſſent iuuenes. Et ſi dicat̉ cū maius pctm̄ ſit cognoſce̓ ꝯſanguineā ꝓpriā qͣꝫ vxo ris. qͣre inceſtꝰ cū ꝯſanguinea ꝓpria nō īpedit mr̄i moniū nec exactionē debiti. Rn̄dit Ri. ꝙ nō tm̄ iniuriat̉ mr̄ionio maritꝰ ꝑ inceſtū cū ꝯſanguinea ꝓpria qͣꝫ cū ꝯſanguinea vxoris. Nec ꝑ inceſtū cuꝫ ꝯſanguinea ꝯͣhit affinitatē cū vxore. ſicut ꝯͣhit per ſcd̓m. Et iō nō ſic pͥuat̉ iure petēdi debitū ab vxo nē. vbi dr̄ ꝙ vir re: ꝯgnoſcēdo ꝯſanguineā ꝓpriā ſicut ꝯſanguineā vxoris. hec Ri. Et ſic ex dictis eiꝰ elicit̉. ꝙ nec etiā cōmittēs inceſtū cū ꝯſanguinea ꝓpria ꝓhibet̉ ma trimoniū ꝯͣhere. Sicut nec ꝓhibet̉ exigē debitum Idē Archi. flo. Sil̓r ſi qͥs cognoſceret affines vxo ris: poterit exigere: ac etiā poſſet poſt mortē vxorꝭ contrahere matrimoniū. ¶ Querit̉. nūqͥd poſſit diſpēſari cū inceſtuoſo ſuꝑ exactōe d̓biti. Rn̄. doc. dicūt ꝙ ſic. vt r̄fert panor. ī. d. c. trāſmiſſe. Nā ſi eccl̓ia diſpēſat vt poſſit ꝯͣhē de nouo. vt noͣ. in. d. c. j. fortiꝰ poterit diſpēſare. vt poſt ꝯͣctū poſſit exige. Et hoc ſubſiſtente cā. puta. Iuuētutis. hec panor. Idē videret̉ etiā vbi al̓s ti meret̉ de incōtinētia. Et loqͥt̉ de ep̄o. qꝛ de papa nō eſſet dubitādū. Et ſic p̄t fieri rl̓a general̓. ꝙ tā in inceſtu qͣꝫ in voto vel ī hmōi vbi timeret̉ de in cōtinētia qͦ ad exactionē debiti ep̄s p̄t diſpenſare. Fo. CXXXI. Et ex p̄dictꝭ infert panor. vnū mirabile in. d. c. diſcretōꝫ ꝙ maritꝰ ⁊ vxor ſt̓ affines. ⁊ nihilominꝰ exercet̉ mr̄ioniū ad petitionē illiꝰ qͥ nō fuit affini tatis ꝯſcius. Utꝝ liceat viro vxorē adulterā oc cidē. Rn̄. hoc p̄t ꝯtingē dupl̓r. Primo mō qꝛ ꝑ iu diciū iudicis ꝓcurat occidi. Et hoc licꝫ face̓ amore iuſticie nō liuore vindicte. Scd̓o mō qꝛ exͣ iudiciū occidit eā vel facit occidi. Et hoc nunqͣꝫ lꝫ ẜm legē diuinā. ẜm aūt leges ciuiles. pr̄i lꝫ occidere filiā in adulterio dep̄henſā. ſꝫ nō marito. lꝫ forte dolor ma riti ſit maior. vt ī. l. nec ī ea. ff. de adul. q̄ lex reddit rōnē diuerſitatis. Dicit em̄. Iō aūt pr̄i. nō marito mulierē ⁊ oēm adulterū ꝑmiſſum ē occide̓. qꝛ ple runqꝫ pietas pr̄ni noīs ꝯſiliū ꝓ liberꝭ capit. Ceteꝝ mariti calor ⁊ īpetꝰ facile deſeuiētis fuerat refrenā dus. Et ex illa lege infert̉ ꝙ qͥ p̄t int̓ficē: multoma gis p̄t ꝯtumelijs affice̓ ⁊ v̓berare. Qd̓ facit ad ſta tuta q̄ ꝑmittūt aliqͦs occidi īpune. Et vide Bar. in. l. qd̓ ait. ff. de adul. vbi dic̄. ꝙ in aliqͥbꝰ locꝭ ē ſta tutū ꝙ liceat viro occide adulteꝝ dep̄henſum cū vxore ſua. Et nō ſolū lꝫ pr̄i occide adulteꝝ. ſi inue niat̉ ī ip̄a turpitudīe. ſꝫ etiā ſiſīueniat̉ ī rebꝰ venerꝭ ꝑ. l. qd̓ ait. sͣ. all̓. Et glo. ſingularꝭ ibi dicit. ꝙ res ve neris ſt̓ an̄cedētia ip̄m ſcelꝰ.ſ. apparatꝰ. colloquia locꝰ cōſtitutꝰ. cōuiuia. baſia. tactꝰ. Nā ab ipſis. ar. ſceleris indicit̉. vn̄ v̓. Uiſus ⁊ alloquiū. tactꝰ poſt oſcula factū. hec glo. Ex qͣ glo. Bar. dicit. ꝙ ſtāte p̄dicto ſtatuto. Certe intelligit̉ dep̄hēſus ī adulte rio ſi reꝑiat̉ cū vxore r̄ camera ī p̄dictꝭ rebꝰ venerꝭ Et noͣ illa talia p̄ꝑatoria venerꝭ. qꝛ ꝑ illa ⁊ ꝑ alia ve riſil̓ia ꝓbat̉ adulteriū. Et ex illa. l. qd̓ ait. Bar. in fert. ꝙ ī maleficijs dicit̉ fieri incōtinēti. qd̓ fit vno īpetu. lꝫ duret ꝑ horas illa rixa. de hoc videsͣ. ſin gularia Excōicatōe. xvij. ⁊. c. Dos. vide etiā Bar. in. l. imꝑator. ff. de ſta. ho. vbi dicit. ꝙ pr̄i lꝫ int̓fice̓ filiā adulterā etiā p̄gnātē. Ita tn̄ pr̄i lꝫ occidere in hoc caſu vt adulteꝝ occidat ⁊ filiā ſuā ſecū in do mo ſua vel domo viri. vt. d. l. qd̓ ait. ⁊. l. nihil. ff. de adulte. ⁊ ſic ī vno releuat̉ ⁊ ī alio gͣuat̉. nec curatur hoc caſu. vtꝝ qͥ occidit̉ ſit vilis nec ne. vt noͣt Cy. in. l. graccꝰ. C. e. ti. Secꝰ ī eo qͥ occidit̉ a marito. oꝫ em̄ ꝙ ſit vilis ꝯditōis ⁊ īuētus ī rebꝰ venerꝭ in do mo ꝓpria ſua. vt. ff. e. l. marito. Et ſic dꝫ ītelligi. d. l. graccꝰ. Hec vera nulla denūciatōe p̄miſſa. al̓s ſe cus. vt no. ī autē. ſi qͥs. C. e. vbi Cy. dicit ꝙ pꝰ de nūciationē maritꝰ p̄t occidē adulteꝝ etiā ſi nō in ueniat eū ī rebꝰ venerꝭ. dūmō ſit vilis ꝑſona al̓s n̄. Nā ſi nō vilē ꝑſonā īuētā in actu venerꝭ nō lꝫ oc cidē̓: minꝰ licebit ꝓpt̓ colloquiū ⁊ denūciationē. q̄ ter inſcpͥtꝭ fieri dꝫ ī pn̄tia triū teſtiū fidedignoꝝ: ⁊ poſtmodū ſi maritꝰ īuenerit adulteꝝ cū vxore ſua vel vxorꝭ vel adulteri aut in popina in domo ſua aut in ſuburbijs ſine periculo eū perimat. Mpedimētū. ix. De diſꝑi cultu.ſ. qn̄ fi del̓ ꝯͣhit cū īfideli. vt iudeo vel pagano Et int̓ iſtos nō p̄t eē mr̄ioniū. Sponſa lia tn̄ poſſet fidelis cū īfideli ꝯͣhē ſub ꝯditōne. vt ſi infidelis ꝯuertat̉ ad fidem. xxviij. q. j. caue. ⁊. c. ſę. Hec Directoria. ¶ Sed nunqͥd int̓ xp̄ianos diſpar cultus īpediat mr̄imoniū. Rn̄. ẜm Ho. ꝙ no. qꝛ pōt eſſe matri montū int̓ excōicatū ⁊ catholicū ⁊ qͣlemcūqꝫ here y iiij

Impedimentū. x. ticū ⁊ apoſtatā vel ficte baptizatū. Hoc aꝑte colli gitur ex dicto. c. Ceue. Idē Dir. Si tn̄ aliqͥs cathe cuminꝰ ſꝫ nondū baptizatꝰ cū aliqͣ baptizata ꝯͣhe ret. nō eſſet veꝝ matrimoniū ẜm Ray. ¶ Utrū int̓ infideles poſſit eſſe mr̄imoniū. Rn̄. ẜm Tho. Int̓ infideles pōt eē mr̄imoniū: inqͣtū eſt ordinatū ad ꝓlem ẜm ꝑfectionē nature. Non autē inqͣntū eſt ordinatū ad ip̄am ẜm ꝑfectioneꝫ gr̄e. Et ideo mr̄imoniū qͥdē eſt. ſꝫ nō ꝑfectū. vnde infidelis cognoſcēs vxorē nō peccat: ſi ꝓpter bonū ꝓlis: aut illiꝰ fidei. qͣ tenet̉ vxori: debitū reddat. ¶ Utꝝ cōiunx cōuerſus ad fidē poſſit remanere cū vxore infideli nolente conuerti. Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. di. xxxix. Fidelis cōuerſus pōt cū infideli re manere ſub ſpe cōuerſionis. ſi eā in infidelitate ob ſtinatā nō viderit. ⁊ bene facit cōmanēdo. Et de hoc eſt ꝯſiliū apl̓i. j. ad cor. vij. Nō tn̄ tenet̉. ſꝫ pōt dimittere eā: etiā ſi ipſa velit ei cohabitare ſine cō tumelia creatoris. ſi cōuerti nō vult. ¶ Quid ſi iudei vel pagani ꝯͣxer̄t cū ꝯſanguineis ẜm ritus ſuos. nunqͥd poſt cōuerſionē poterūt re manere. Rn̄. ẜm Tho. Si ꝯͣxerūt in gradibꝰ diui na lege ꝓhibitis Leui xviij. tūc ſiue vterqꝫ ſiue al ter ad fidē cōuertat̉: nō pn̄t in tali mr̄imonio com manere. Si autē ꝯͣxerūt in gradibꝰ ꝓhibitis ꝑ ſta tutū eccleſie pn̄t cōmanere. ſi vterqꝫ conuertat̉ vel ſi vno cōuerſo: ſit ſpes de cōuerſione alterius. ¶ Quid ſi infidelis qͥ cōuertit̉ habeat plures vxo res. Rn̄. ẜm Tho. nō fuit veꝝ mr̄imoniū niſi cū pͥma. qꝛ eſſet ꝯͣ legē nature. vn̄ ſi talis cū oībꝰ vxo ribus cōuertat̉. pōt cū pͥma cohabitare ⁊ alias dꝫ abijcere tāqͣꝫ penitꝰ exͣneas. Et ſi pͥma ꝯuerti nollꝫ nō ꝓpt̓ hoc ē mr̄imoniū cū aliqͣ iſtaꝝ. ſꝫ pōt cū aliqͣ iſtaꝝ de nouo ꝯͣhere ẜm modū qͥ in ſeq̄nti.§. dr̄. ¶ Quid ſi infidelis repudiata pͥma vxore: aliā du xerit ⁊ cōuertat̉. Rn̄. ẜm Tho. dicendū ꝙ repu diū vxoris ē ꝯͣ legē nature. vn̄ infideli nō lꝫ repu diare. Et iō ſi cōuertat̉ poſtꝙͣ ipſe vna repudiata alterā duxit. Idē eſt iudiciū: ſic̄ de illo qͥ plures ſi mul vxores hēbat. qꝛ tenet̉ pͥmā quā repudiaue rat accipere ſi conuerti voluerit. ⁊ aliā abijcere. vt dictū eſt sͣ.§. ꝓximo. Quid ſi ipſa ꝯuerti noluerit. Rn̄. ẜm Tho. Si ipſa infidelis vult cohītare viro fideli ſine cōtume lia creatoris. ⁊ ſine hoc ꝙ ad infidelitatē inducat. pōt quidē vir fidelis ab ea diſcedere. ſꝫ diſcedens. nō pōt aliā acciꝑe. Si autē hec vxor infidelis nolit ei cohītare vel nō ſine contumelia creatoris. aut ſi ad infidelitatē ꝑtrahere nitat̉. In his tribꝰ caſibꝰ vir fidel̓ diſcēdes: p̄t alteri ꝑ mr̄imoniū copulari. ¶ Quid autē ſi maritꝰ fidelis conat̉ ducere vxorē ad aliud delictū p̄ter hereſim. nunqͥd vxor poſſit petere ſeꝑationē qͦ ad mutuā cohītationē. Inno. in. c. q̄ſiuit. de diuor. tenet ꝙ ſic. Et idē tenet in. c. j. de adul. lꝫ glo. in. c. vxor. xxviij. q. j. teneat ꝯtrariū Pan. autē in. d. c. q̄ſiuit. dicit ꝙ ſi non pōt cōpeſci ab iſta inſolētia: poterit fieri ſeꝑatio. nā p̄ſumptio eſt cuiuſdā infidelitatꝭ. ſi ꝑſiſtit cōiunx in trahēdo ꝯiugē ad d̓lictū: nec ab hac prauitate ꝯpeſci poſſit ¶ Quid autē ſi ſeꝑet̉ mr̄imoniū int̓ fideles ꝓpter fornicationē ſpūale. nunqͥd innocēs ſit abſolutus a redditione debiti carnalis. Quidā tenēt ꝙ non. ſꝫ tm̄ a mutua ẜuitute. Cōtrariū tenet Ho. ⁊ me lius. qꝛ licet xp̄s exceperit fornicationē. nō tamē di ſtinxit int̓ carnalē ⁊ ſpūalē. vnde fauore fidei debe mus etiā intelligere de ſpūali. Et nota hoc dictuꝫ ẜm Panor. vbi s. ꝙ in materia penali verbū gene rale intelligit̉ largo modo. ſi diſpoſitō tendit ad fa uorem fidei. ¶ Utꝝ autē ꝓpt̓ viciū ſodomiticū cōmiſſuꝫ a ma rito. poſſit vxor petere ſeꝑationē mr̄imonij qͣꝫad modū adulterij. Inno. dicit ꝙ nō. Nā ꝓpt̓ nullū crimen ſeparari debet matrimoniuꝫ quo ad tho rum: niſi propter crimen adulterij. niſi maritus ad illud pctm̄ trahere vellet vxorem. Sed Hu. et Lau. tenēt oppoſitum. ⁊ Io. cal. ⁊. d. an. dicunt ꝙ noīe adulterij ſeu fornicatōis cōp̄hendit̉ oīs illici tus coitus. xxxij. q. vij. nō ſolū. xxxij. q. iiij. c. mere trices. Et hanc opinionē Panor. in. c. maritꝰ. de adul. putat veriorē. Nā maior iniuria infert̉ mr̄i monio ex nephando crimīe ꝯͣ naturā. qͣꝫ ex crimīe naͣliter cōmiſſo. de hac materia vide sͣ. Diuortiū. ¶ Sed nunqͥd liceat viro ad fidē conuerſo: vxore exiſtēte in infidelitate: emittē votū cōtinētie. Rn̄. ẜm Tho. Si poſt cōuerſionē viri ſit aliqͣ ꝓbabilis ſpes de cōuerſione vxoris. nō dꝫ vir votū ꝯtinen tie emittere: nec ad alid̓ mr̄imoniū trāſire. qꝛ vxor difficilius cōuerteret̉: ſciens ſe ſic pͥuatā eſſe. Si āt nō ſit ſpes de ꝯuerſione. pōt ad ordines ſacros vel ad religionē accede̓ pͥus reqͥſita vxore ꝙ ꝯuertat̉. Et tūc ſi poſtꝙͣ vir ſacros ordiōēs acceperit vxor ꝯuertat̉. nō eſt ſibi vir ſuꝰ reddēdus. ſꝫ dꝫ ſibi īpu tari ꝙ in penā tarde ꝯuerſionis ſue pͥuat viro ſuo ¶ Quid ſi alter coniugū ꝯuertat̉ ꝓles quē dꝫ ſeqͥ. ntrt ſats ꝓbrturiuſtꝰ. Rn̄. ẜm Tho. Si ꝓles ꝑuenit ad etatē ꝑfectā. li bere poterit ſeqͥ ꝑentē quē voluerit. Si aūt in mi nori etate. tūc debꝫ dari fideli. nō obſtante ꝙ indi geat matris obſequio ad educationē. Quid ſi vterqꝫ cōiugū tꝑe ꝯͣcti mr̄imonij erat fi delis. nūc aūt labit̉ in infidelitatē. Rn̄. ẜm Ray. Alter nō pōt ꝯͣhere. nec diſtinguo vtꝝ interuenit copula carnalis vel nō. Nā in vtroqꝫ caſu tunc fi delis tenet̉ continere. Utꝝ infidelis vniꝰ ritus poſſit ꝯͣhere cū infide li alterius ritus. Rn̄. ẜm Tho. pōt niſi ꝓpt̓ aliqd̓ ius poſitiuū eoꝝ ꝓhibeant̉. qꝛ tunc cultus diſꝑi tas impedit matrimoniū. Mpedimentum. x. De violētia ſiue metu. vbi ſciendū pͥmo ꝙ violētia ſiue metus ex ſui naͣ etiā ſine ꝯſtōne eccleſie mr̄imoniū excludit qꝛ excludit con ſenſum. ſine qͦ mr̄imoniuꝫ eſſe nō pōt. exͣ de ſpon. c. cū locū. Et nota ꝓ declaratōe p̄dictoꝝ ⁊ huiꝰ ca pituli. ꝙ dr̄ia eſt int̓ metū ⁊ coactionē. Nā metus ꝓprie ẜm Inno. ē. qn̄ p̄ter violētiā corporalem ſeu captionē: metꝰ infert̉. Coactio v̓o eſt qn̄ fit cū ca ptura ſeu violentia corporali. vis autē eſt maioris rei īpetꝰ qͥ repelli nō p̄t. ff. qd̓ me. cā. l. ij. Metꝰ āt ē inſtātis vel futuri ꝑiculi cā: iuſta mētis trepidatio ¶ Utrum coactio impediat mr̄imoniū. Rn̄. du plex eſt coactio. quedā abſoluta q̄ fit ꝑ vim. Et iſta nō hꝫ cōſenſum animi. in queꝫ nō cadit coactio. ſꝫ pōt eſſe coactio ad copulā carnis vel aliud extrin

Impedimentū. x. ſecum: ad qd̓ trahit̉ ꝑſona inuita. Et talis coactio qn̄ nō ꝯſentit̉ in mr̄imoniū: nō efficit illd̓. Quedā autē eſt coactio ꝯditionalis. Et iſta fit ꝑ mētū: qn̄ ſcꝫ qͥs ꝯſentit timore alicuiꝰ mali. Suꝑ qͥ ſic diſtin guit̉. Nā duplex eſt metus. Quidā cadit in ꝯſtan tem virū. ⁊ iſte excludit mr̄imoniū. exͣ eo. ꝑlatum. ⁊. c. ad audiētiā. ⁊ exͣ de ſpon. veniēs. el. ij. Quidaꝫ v̓o metus eſt inſufficiēs.ſ. qͥ nō cadit in ꝯſtantem virū. Et iſte non excludit matrimoniū. ff. eo. neq timorem. ¶ Quis aūt eſt metus qͥ cadat in ꝯſtantē virum. Rn̄. qͣdruplex. Primꝰ metus mortꝭ. Scd̓s crucia tus corporis. exͣ eo. cū dilectꝰ. Tercius metꝰ ſtupri Et qͣrtus ſeruitutis. d. l. neqꝫ timorē. Et ibi addit̉ ꝙ idē eſt de metu vinculoꝝ. Secus de metu infa mie: ſeu vexationis.ſ. ꝙ nō cōp̄hendant̉ ſub aliqͦ p̄dictoꝝ. Addēdo ꝙ nō differt vtrū p̄dicta qͣtuor fiant. ſiue in perſona ꝓpria. ſiue liberoꝝ. vt in. l. iſti quidē. ff. e. Siue vxoris. vnde v̓. Excuſare metus hos poſſe puta. qꝛ neſcis. Stupri: ſiue ſtatꝰ. v̓berū atqꝫ necis. Nota tn̄ glo. in. d. c. cū locū: q̄ eſt mul tū notanda. ꝙ minor metꝰ excuſat mulierē ꝙͣ ma ſculū. qꝛ fragilior eſt rōne ſexus. Ideo dicendū ꝙ ex ꝑte mulieris requirit̉ metus. q̄ poteſt cadere in cōſtantē mulierē. ¶ An autē teneat matrimoniū ſi mulier cōtraxit ex imperio vel p̄cibus pͥncipis. Glo. ſingularis in c. fi. qͥ cle. vel vo. iuncto tex. dicit ꝙ regis vel princi pis īperiū nō īducit iuſtū mētū. In cōtrariū tn̄ fa cit. l. fi. C. qd̓ me. cauſa. Io. an. dicit. ꝙ ſi rex ꝯſue uit tyrānice tractare nō ꝑentes ſuis ꝑceptis ſeu p̄ cibus. ⁊ tunc ſatis ꝓbatur iuſtꝰ metus. Qd̓ nota ſingularit̓ ẜm Panor. in. d. c. fi. Et idē ſentit Bar. in tractatu de tyranno. ¶ An aūt matrimoniū ſit nullū: ſi int̓uenit metꝰ: vel coactio qͥ poſſet cadere in cōſtantē virū. Glo. cōiter tenuerunt ꝙ in p̄dicto caſu ipſo iure: matri moniū eſt nullū. vt recitat Panor. in. d. c. cū locuꝫ quā dicit eſſe cōem opinionē doctoꝝ: p̄ter Car. qͥ in. c. abbas. qd̓ me. cā dicit. ꝙ mero iure tenet. licet veniat reſcindendū actione qd̓ metus cā ꝑ regulā generalē. qꝛ oīa q̄ fiunt ꝑ mētū tenēt. Sed panor. dicit. ꝙ ſemꝑ ſecutꝰ fuit opinionē cōem. ꝓ hoc vi detur tex. apertꝰ. in. c. ſignificauit. de eo qui du. in ma. vbi tenet ſcd̓m mr̄imoniū non obſtante pͥmo ꝑ mētū cōtracto. nulla petita reſciſſione pͥoris. ad hoc facit. d. c. cuꝫ locū. dum dicit. ꝙ plena debet ſe curitate gaudere. Nā verbū. debet. de ſui natura importat neceſſitatē: vt dicit glo. in cle. attendētes de ſta. re. ¶ Quare aūt regularit̓ teneant q̄ fiunt ꝑ metū et non ſic in matrimonio. Panor. poſt Gaſ. dicit. ꝙ in matrimonio reperiunt̉ tria bona.ſ. fides. ꝓles ⁊ ſacr̄m: que oīa metus intercedens hꝫ excludere. Nam pͥmo matrimoniū eſt ſacr̄m quia ſignificat vnionē int̓ xp̄m ⁊ eccleſiā. vnde ſicut xp̄s volunta rie aſſumpſit carnē humanā. ita ⁊ mr̄imoniū illa vnionē ſignificans. debet eſſe volūtariū. vt ſignū correſpondeat ſignato. Scd̓o metꝰ impedit ꝓcrea tionē ſobolis. qꝛ ꝓpter diſplicentiā nō intēdūt ad ꝓcreationē ꝓlis. Tercio eſt ꝯͣ bonū fidei. nā ꝓpter Fo. CXXXII. metū ⁊ inuitas nuptias defacili coniuges labunt̉ in adulterium. Et ſic in ſumma omnia clamant li bertatem. ¶ An autem in captiuitate poſitus vel in carcere poſſit ꝯͣhere matrimoniū. vide sͣ. Accuſatus. Quid ſi mulier poſt ꝯſenſum coactū: morā tra hit in domo mariti. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ ſi mulier que allegat metū ſteterit ꝑ annū ⁊ dimidiū cū marito. aut etiā minori tꝑe. dū tn̄ tātū ſit: ꝙ iuxta arbitriū boni viri p̄ſumendū ſit ꝓ ꝯſenſu: nō dꝫ poſtea au diri. exͣ de ſpon. ad id. vbi hr̄ ex illo tex. ꝙ mr̄imo niū ꝑ vim ꝯͣctū: cohabitatōe ſpontanea ꝯualeſcit. Et loquit̉ de qͣdā puella. xj. annoꝝ. q̄ ꝑ ſuū nutri ciū cuidā thentonico fuerat tradita. ⁊ ibi papa di cit. ꝙ qͣꝫuis. xj. ānos hn̄s: ab initio īuita fuiſſet tra dita ⁊ renitēs. tn̄ qꝛ poſtmodū ꝑ annū ⁊ dimidiuꝫ ſibi cohabitās ꝯſenſiſſe videt̉ ad ip̄m eſt cogenda redire: nec decetero recipiēdi ſunt teſtes. vbi dicit Panor. ẜm Ho. ꝙ lꝫ in tex. fiat mētio de āno cuꝫ dimidio. tn̄ nō eſt neceſſaria tanta cohabitatio. qꝛ ibi narrat̉ facti ꝯtingentia. ſꝫ ſufficit ſi ꝑueniatꝭ ad etatē legitimā. ⁊ captata opportunitate fugiendi: non fugerit: nec reqͥrit̉ copula carnalis. vn̄ exquo ſponte cohītauit cū viro videt̉ approbaſſe matri moniū. ꝓ hoc. c. vnicū. de de ſpo. impu. li. vj. Iu dex tn̄ hꝫ ꝯſiderare qͣntitatē more ⁊ opportunita tem fugiēdi. Et ſi interim interceſſit copula: oīno p̄ſumit̉ ꝓ ꝯſenſu: niſi ꝓbaret̉ ꝑ vim extorta. vt in c. cōſultationi. de ſpon. Et addit Dir. ꝙ hoc veruꝫ niſi ante ⁊ poſt carnis copulā reclamaſſet. qꝛ tunc nō eſſet ſibi audiētia denegāda. d. c. ꝯſultatōi. Sꝫ vbi nō apparēt de reclamatōe: ꝯſenſiſſe p̄ſumitur in fauorē mr̄imonij ſi carnalit̓ cognita fuit. Sic in tellige. exͣ qͥ ma. ac. poſ. c. inſuꝑ. vn̄ v̓. Effuge cū po terꝭ: ne ꝯſenſiſſe puterꝭ. Si tn̄ talis coacta fuerit ꝑ vim abſolutā: ſiue metū ſufficientē. nō eſt mr̄imo niū. Sꝫ ſi nō ſufficiēs fuerit: tunc in iudicio quidē exteriori p̄ſumet̉ ꝓ matrimonio. Si tn̄ vere non ꝯſentit: nō eſt matrimoniū. Quid āt ſi dolus dat cām mr̄imonio: an teneat Glo. in. c. cū dilectꝰ. qd̓ me. cā dicit. ꝙ tenet matri moniū. lꝫ dolus det cām ꝯͣctui. Sed Panor. dicit. hoc limitandū niſi tantus ⁊ talis eſſet dolus ꝙ ha buiſſet tollere cōſenſum. Et facit ꝓ hoc. c. cū locū. de ſpon. Et Inno. in. d. c. cū dilectus. poſt glo. illā ſingularē. q̄ qͦtidie allegat̉ dicit. ꝙ dolus qͥ nō ca dit in cōſtantē viꝝ: nō hꝫ impedire religionis in greſſum. Et de tali loqͥt̉ ibi tex. Secus vbi int̓ue niret dolus qͥ ꝑitiſſimos hr̄et fallere. Qd̓ nota. Et facit ꝓ limitatōne eoꝝ q̄ dicta ſunt sͣ. Diuortiū.ſ. An cā falſa habeat viciare religionis ingreſſum. Quid ſi ad ꝯſenſuꝫ coactū apponat̉ iuramētū. Rn̄. ẜm Pe. tale iuramētū in foro qͥdem iudiciali dicit̉ nō fuiſſe obligatoriū. tn̄ in foro ꝯſcīe cōſulen dum eſt qd̓ impleat iuramentū vel ſaltē ꝑ ſuꝑiorē impetret abſolutionē. Utrū cōſenſus coactus: ex ꝑte cogentis faciat̉ mrimoniū. Rn̄. ẜm doc. ꝙ nō. qꝛ mr̄imoniū clau dicare nō pōt. Si tn̄ poſtmodū ꝯſentiret: eſſꝫ ma trimoniū. dūmō cogens adhuc in ſuo ꝯſenſu ma neret. Secus ſi mutauit voluntatē.

Impedimentū. xj. ¶ Utrum pater poſſit cogere liberos ad contra hendum. Rn̄. non poteſt. nec generaliter. nec in ſpeciali cum aliqua. quia in matrimonio requirit̉ cōſenſus maxime liber. Non tamē ꝓpter hoc pa rentes temere iurant matrimonia filioruꝫ. quia ex natura ipſius cōtractus intelligit̉ iſta conditio.ſ. ſi liberi cōſenſerint. ⁊ ipſi parentes obligantur ad inducendū eos. extra de ſpon. ex literis. el. ij. iun cta glo. Mpedimentum. xj. De impedimento ordinis. Ordo ſacer impedit ⁊ dirimit matrimoniū ſequēs extra de voto. ꝙ votum. li. vj. Al̓s nō. Sed vt ꝑ fecte habeat̉ materia huiꝰ capituli: quando.ſ. alter coniugū poſſit intrare religionē vel ꝓmoueri ad ordines vel vouere. Dic ẜm Panor. in. c. j. de con uer. cōiu. poſt Io. an. ⁊ Cal. Aut em̄ matrimoniū non eſt conſummatū. Aut ſic. Primo caſu: aut al ter coniugū vult intrare religionē ꝓfitendo. ⁊ tūc pōt etiaꝫ inuita vxore. vt in. c. veꝝ. ⁊. c. ex publico. extra eo. Aut vult vouere continentiā: ſeu intrare monaſteriū. ⁊ non ꝓfiteri. ⁊ tunc nō poteſt inuita coniuge. vt in dicto capitulo ex publico. Aut vult ꝓmoueri ad ordines. Et cōmuniter tenet̉ ꝙ non poteſt inuita vxore. vnde in hoc caſu magis defer tur religioni ꝙͣ ordini. quia per ingreſſum religio nis ſoluit̉ matrimoniū non cōſummatū. nō autē ꝑ ſuſceptionē ſacri ordinis. vt habetur in extraua ganti Ioh̓. xxij. que incipit. Antique. Si v̓o ma trimoniū eſt cōſummatū. Et tunc aut volunt vo uere cōtinentiā: ſtatu non mutato. et poſſunt. Et talia matrimonia dicunt̉ ſanctiora. vt in. c. qd̓ deo pari. xxxiij. q. v. Aut alter tm̄ vult vouere. ⁊ poteſt in ſui p̄iudiciū. nō autē in p̄iudiciū alterius coniu gis. vnde nō poteſt exigere debitū. ſꝫ tenet̉ redde re. Et ſi alter cōſenſit alteri. non obligat̉ cōſentiēs ẜm Inno. quo minus poſſit exigere. niſi etiaꝫ ipfe vouiſſet. Nam ſi ambo vouerunt. non tenet̉ am plius alter alteri reddere debitū. vt in dicto capi tulo qd̓ deo. ⁊ nota. in. c. chariſſimꝰ. extra eo. Aut volunt mutare ſtatum. Et hoc multipliciter. Aut maritus vult effici ep̄us. Et tunc requirit̉ ꝙ vxor intret religionē. etiā ſi nō ſit ſuſpecta de incōtinen tia. vt in. ca. ſane. extra eo. Et eſt caſus ſpālis. Aut vult ꝓmoueri ad ordines. Et tūc ſi vxor eſt ſuſpe cta de incontinentia: debet intrare monaſterium. Al̓s autē ſi nō ſit ſuſpecta: ſufficit ꝙ voueat conti nentiam: remanendo in ſeculo. vt in. c. coniugatꝰ extra eo. Aut vult intrare religionē. Et tunc ſi al ter cōmiſit adulteriū. poteſt etiā eo inuito. vt in ca pitulo agatoſa.xxvij. q. ij. quia cōmittendo adul terium perdidit ius qd̓ habebat in altero: quo ad mutuā ſeruitutē. Aut alter non cōmiſit adulteriū Et tunc aut intrat altero ignorante. Aut ſciente ⁊ contradicente. Aut eo diſſimulante. Aut conſen tiente per mētū. Aut ꝑ dolum. Iteꝫ aūt conſenſit ſimpliciter. Aut conſenſit: votū continentie emit tendo. Primo caſu quando intrauit altero igno rante: poteſt reuocari ad petitionē ignorantis. vt In. c. placet. extra eo. Si v̓o altero ſciente ⁊ contradicente. idē dicendū. vt in. c. quidā. extra eo. Idē ſi alter ſciuit ⁊ diſſimulauit. vt in. c. cōſuluit. extra eo. Si tamen in vita nō reuocauit. nō poteſt ẜm Cal. poſt mortē remanētis in ſeculo. ꝓfeſſus exire monaſteriū. vt in dicto capitulo cōſuluit. Et ideꝫ dicit Cal. in caſibus p̄cedentibus ⁊ ſequentibꝰ. in quibus poteſt fieri reuocatio. Si em̄ non reuocat̉ in vita cōiugis. nō poteſt ingreſſus poſt illiꝰ mor tem exire monaſteriuꝫ: quaſi ceſſauerit cauſa que inualidabat illiꝰ ingreſſum. Et hoc tene. licet In no. in dicto capitulo quidā. variauerit. Aut alter cōſenſit inuitus. ⁊ tunc fit reuocatio ad ipſius pe titionem. vt in. c. accedens. extra eo. Idem ſi con ſenſit per dolum. ar. capituli veniens. extra eo. Si v̓o cōſenſit ſponte ingreſſui alterius. non tamen emittendo votū continētie: tunc ſunt opiniones. Nam quidam. vt Ab. ⁊ Inno. in dicto capitulo quidā volunt ꝙ ſi remanens in ſeculo eſt iuuenis debꝫ ad petitionē ipſius: ingreſſus reuocari. Cal. tenet ꝙ ſolum ex officio iudicis. Qd̓ placet panor. Nam preſtando conſenſum renunciauit iuri. qd̓ habebat in altero. Nō ergo habet amplius actio nem. ſꝫ iudex ex officio ſuo: ne cōmittat̉ adulteriū per remanentē in ſeculo educet illum de monaſte rio. Et credit Panor. ꝙ hoc caſu. ille ſit verus re ligioſus exquo vxor cōſenſit. vnde poſt mortē vxo ris compellit̉ ad redeundū ad monaſteriū ſuum. Et credit ꝙ ſi dans licentiaꝫ eſt iuris conſcius. ꝙ tunc nō fiet iſta reductio. quia dando licentiā: ta cite videtur vouere. vt nota. in iuribꝰ ſupra allege tis. Aut cōſenſit ingreſſui alterius. ꝓmittendo cō tinentiam. Et ſi eſt ſenex. poteſt intrare religionē. vnde remanebit in ſeculo. ⁊ alter remanebit in re ligione. vt in. c. cū ſis. ⁊ in. c. vxoratus. ⁊. c. ad apo ſtolicam. extra eo. Aut remanens in ſeculo eſt iu uenis ⁊ ſuſpectus de incontinētia. ⁊ tunc non de bet ſuperior pati alium ingredi. niſi alter quoqꝫ re ligionem ingrediat̉. Sed ſi de facto ingredit̉: te net ingreſſus ẜm omnes: quia profeſſio coniugis non eſt de ſubſtantia ꝓfeſſionis alterius. vt in. c. ſignificauit. extra eo. Idem tenet Federi. Sed re manens in ſeculo. exquo eſt ſuſpectus ⁊ vouit: cō pellitur ingredi monaſteriū. vt in. d. c. ſignificauit Sed an teneatur profiteri: in hoc ſunt opiniones. Inno. tenet ꝙ nō cogitur ꝓfiteri. ſed debet inclu di in monaſteriū vt arceatur a vagatione. quia vl̓ tra ꝓprium conſenſum nō compellit̉ quis ꝓfiteri. xxxij. q. j. integritas. Hoſtiē. tenet cōtrariū. quia nō eſt licita cōmunio in monaſterio ꝓfeſſorū cum non ꝓfeſſis. Itē quia vouendo: tacite ſe obligauit ad religionem exquo nō poteſt ſtare in ſeculo ſine ſuſpitione incōtinētie. Io. cal. dicit ſatis eque poſ ſe diſtingui. quia aut vouit intrare religionē ⁊ cō pellitur ꝓfiteri. vt in dicto capitulo agatoſa. Aut ſimpliciter vouit cōtinentiā: dando licentiā mari to de intrando monaſteriū. Et ſi erat iuris ꝯſcius compellitur profiteri triceſimatercia q̄ſtione quin ta. qui vxorem. Aut erat iuris inſcius. Et ſit ta lis ꝙ ignorantia iurꝭ euꝫ excuſet. puta ſi eſt miles. mulier. et agricultor. non compellitur profiteri. ſed eſſe in monaſterio. Aut non erat talis. ⁊ tunc

Impedimentū. xj. compellitur profiteri. Id quod dixi in muliere. qͥ dam non admittunt. quia mulier non excuſatur ab ignorantia iuris vltra maſculos. niſi in caſibꝰ a iure expreſſis. vt eſt textꝰ ſatis notabilis in. l. fi. C. de iur̄. ⁊ fac. ignoran. Panormitano tamen plus placet dictum Cal. ar. dicti. c. j. extra eo. ⁊ eoꝝ que ſupra dicta ſunt. Nam videmus ꝙ mulier ſolum modo dando licentiā. non compellitur continere vt in dicto capitulo primo. Secus in maſculo. vt in dicto capitulo qui vxorē. Nam ille tex. non di cit ꝙ maritus ibi vouiſſet continentiā. ſed ꝙ ſolū ꝑ̄miſit intrare monaſteriū. Et per hoc compellit̉ etiam ipſe intrare. exquo eſt iuuenis ⁊ ſuſpectꝰ de incōtinentia. hec Panor. in dicto capitulo pͥmo. Nota etiam Panormita. in dicto capitulo quidā ꝙ ſi quis intrauit religionē. ⁊ etiā ꝓfitendo vxore inuita. ⁊ ei fuit poſtea reſtitutus: non compellitur mortua vxore: monaſteriū intrare. matrimoniuꝫ tamē contrahere nō debet. Si tamē contraheret: tenet matrimoniū. licet peccaret mortaliter. Si ta men in vita vxoris nō reuocat̉. non pōt poſt eius mortē exire. vt dictū eſt ſupra. Ex quo infert Pa nor. in dicto capitulo quidaꝫ. glo. ibi male dicere eo ꝙ dicit iſtum peccare. ſi nō perficit votum poſt mortē vxoris. Nam votū fuit nullum reſpectu in greſſus monaſterij. cū tunc non haberet habilem conſenſum ad ſe obligandū. Requirit̉ ergo con ſenſus de nouo. Et hec opinio plus placet panor. qͣꝫ opinio. d. An. qui dicit tutius eſſe tenere ꝙ ma trimoniū iſtius contractū poſt mortē vxoris: non teneat. quia licet hoc votuꝫ dicat̉ ſimplex. tamē ex quo fuit determinatū ad certā religionē approba lo. ⁊ alter remanebit in re tam. videtur ſolennizatū. Et ſic poſſꝫ limitari ẜm .c. vxoratus. ⁊. c. ad apo eum. c. vnicū. de voto. li. vj. vt intelligatur de vo ranens in ſeculo eſt i to omnino ſimplici: nō determinato ad certam re tinētia. ⁊ tur ligionem. Sed hoc nō placet Panor. quia dictum c. requirit vt votū ſolennizet̉ per ꝓfeſſionē tacitā vel expreſſam. Et ſic requirit̉: ꝙ iſte vouens ſit effe ctus religioſus. Sed in caſu noſtro votū iſtius re ſpectu ꝓfeſſionis fuit nullū: nec fuit effectus reii gioſus. Al̓s papa mandaſſet poſt mortem vxoris eum debere compelli ad repetendū monaſterium vt facit extra eo. ex parte. Secus tamē dicendum ſi vxor dediſſet licentiā marito vt intraret religio nem. Nam tunc teneret ingreſſus. vt dictum eſt. Si v̓o vxor non contradixit. ſꝫ diſſimulauit. neqꝫ maritū reuocauit. Merito poſt mortē vxoris non poteſt maritus redire ad ſeculū. Sed in pͥmo caſu vxor contradixit ⁊ reuocauit maritū Et ſic ſoluta fuit obligatio: ſi qua erat cū monaſterio. ¶ Et quia votū ex cōſtitutione eccleſie eſt annexū ordini. vt in dicto capitulo vnico. Querit̉. vtrum omnes ordinati etiā cōiugati teneant̉ ad iſtud vo tum. Rn̄. ẜm Dir. li. j. ꝙ differentia eſt inter eccle ſiam occidentalē et orientalem. In hoc ꝙ in duo bus cōueniunt. ⁊ in duobꝰ differunt. Conueniū: pͥmo in hoc. quia vtriqꝫ poſſunt cōtrahere matri moniū in minoribꝰ ordinibꝰ cōſtituti. xxxij. diſt. ſi quis. Scd̓o ꝯueniūt. quia nec apud nos nec apd̓ grecos in ſacris ordinibꝰ conſtituti poſſunt ꝯͣhere matrimoniū. Nec potuerūt a tꝑe apoſtoloꝝ. Et Fo. CXXXIII. ſi contrahant: nō eſt matrimoniū. Hoc patet ex ſexto ſynodo: que in oriente fuit celebrata ⁊ regulā ſtatuit eis. xxxj. di. nicena. ⁊. d. c. ſi quis. ⁊. lxxxiiij. diſ. cū in p̄terito. Differūt autē greci a nobis. quia ipſi ſiue ſint cōiugati ſiue nō. ꝓmouent̉ ad ſacros ordines. non ꝓmiſſa cōtinentia. xxxj. diſ. quoniā. Sed occidentales nunqͣꝫ ꝓmouent̉ niſi promiſſa cōtinentia tacite vel exp̄ſſe. xxviij. di. c. j. Secundo differunt. quia orientales in ſacris ordinibꝰ conſti tuti licite vtunt̉ matrimonio cōtracto ante ſacros ordines. Sed in ſacris ordinibꝰ contrahere non li cet. extra de cleric̄. coniu. cum olim. Occidentales vero non poſſunt contrahere matrimonium: ex quo ſunt in ſacro ordine. extra de clerico coin. ca. pͥmo. Quare greci nō peccant. non obſeruando con tinentiam: licet ſint xp̄iani ⁊ ſub poteſtate pape. qͥ vnacum concilio voluit dictis grecis ⁊ alijs indi cere continentiaꝫ. Dic ẜm Panor. de mente doc. in dicto capitulo cū olim. ꝙ papa approbauit: ta cendo mores eoꝝ. quia exquo illa lex non erat de neceſſitate ſalutis. nō fuit recepta ab iſtis grecis ꝑ longa tempora: papa ſciente: ⁊ tranſgrediētes no puniente. Illa lex nō ligauit eos. pro hoc facit qd̓ notat glo. ſingularis in capitulo quia circa. de con ſang. ꝙ tolerantia ⁊ diſſimulatio principis in actu de iure prohibito: inducit diſpenſatōnem. Et hoc intelligit. d. An. quando conſtitutio pape a princi pio non recipitur. ipſo pape ſciente ⁊ tolerante. Et tunc tolerantia excuſat a peccato. Si v̓o a qui buſdam a principio recipitur. ⁊ a quibuſdaꝫ non. tunc tolerantia nō excuſat a peccato. Sed panor. limitat hoc dictū. quando maior pars populi reet pit. Nam tunc minor pars peccat. Secus ecōtra Et ex hoc nota pulcrā theoricā ꝙ vbicunqꝫ lex ge neralis recipitur in vſu a certo genere perſonarū: ab alio v̓o nō. Non recipientes nō peccant. ſaltē per longa tempora. Ad hoc. iiij. diſ. leges. Secus dic̄. ſi in eodem genere perſonaꝝ maior pars reci pit. Nam minor pars. non videtur tunc excuſa bilis per taciturnitatē ſuperioris. ſed poteſt habe re locum. quod dicit̉. extra de p̄ben. cum iam du dum. Ibi multa per patientiam tolerātur ⁊cͣ. Ex his etiam poteſt colligi alia theorica. ꝙ etiā lex pre cepti tollitur. ſi moribus vtentium non recipitur. licet aliud ſentiat Hoſtien̄. Sed intellige dictum Hoſtien̄. quando eſt lex principis: inducens ex natura ſua peccatum ex contrauentione. vt quia concurrit cum lege diuina. Alia ſolutio notabilis dari poteſt. vt dicamus ꝙ papa etiam cum maio ri parte concilij. non potuit indicere continentiaꝫ certo generi perſonarum poſt promotionem: eis reſiſtentibus. quia continentia eſt res que poteſt perſuaderi: imperari autem non. xxxij. queſtio. j. integritas. Fuiſſet em̄ indicere vitam valde artio rem ⁊ ſtrictiorem clericis promotis contra nota. in. c. geſta. lxxiiij. diſtin. ⁊ in regula. qd̓ omnes tan git. de reg. iuris. libro ſexto. Et ita eſt. nam eccleſia orientalis non emiſit. ſed nec admiſit votum con tinentie. et non ſe voluerunt obligare voto. nec voluerunt approbare. vt ſupra in dicto capituld̓

Impedimentū. xij. nicena. ¶ An autem clerici occidētales teneantur ad con tinentiam ex voto vel ex ꝯſtitutione eccleſie. Glo. ſingularis in dicto capitulo: cum olim. dicit ẜm Uincentium ꝙ vbi clericus in ordinum promo tione exprimit votum. tenetur ad illud. Et ſi pa pa diſpenſaret in hoc. contra votum diſpenſaret. Si v̓o non exprimit. Si ꝑmouendus eſt iuriſpe ritus: eodē modo tenet̉. Si v̓o iuris inſcius: nō te netur ex voto. ſꝫ ex conſtitutione eccleſie. Et ſi pa pa diſpenſat cū tali: non inteſligitur contra votuꝫ diſpenſare: ſed contra conſtitutionē eccleſie. vnde non diſpenſat ꝙ aliquis in ſacro ordine cōtrahat. Illud tamen verum eſt ꝙ ex cōſtitutione eccleſie introductū eſt. vt qui ad ſacros ordines ꝓmoueri vult. prius continentiam debeat profiteri expreſſe xxviij. di. nullum. Aut tacite. ea. diſt. diaconi. Eo em̄ ipſo ꝙ aliquis ꝓmouet̉ ad ſacros ordines: ta cite videtur vouere continentiā. etiaꝫ ſi nulla fiat mentio de voto continentie. hec glo. Ex qua glo. poteſt inferri ad deciſionē huius. q. nunqͥd hodie eccleſia poſſit ſtatuere: vt clerici poſſint contrahe re matrimoniū quēadmodū faciunt greci. panor. in dicto capitulo cum olim. dicit ꝙ ſic. Et dicit ꝙ hoc eſt indubitatū penes eū reſpectu poſterioruꝫ: qui nō ſunt obligati ex voto tacito vel exp̄ſſo. Et ſic intelligit glo. notabilem in. c. que ad ꝑpetuam. xxv. q. j. Nam cōtinentia nō eſt clericis ſecularibꝰ de ſubſtantia ordinis vt dicit Inno. in. ca. placet. de conuer. coniu. Nec eſt de iure diuino. al̓s greci peccarent. nec eos cōſuetudo excuſaret. Et credit panor. ꝙ pro bono animaꝝ eſſet ſalubre ſtatutum ꝙ volentes continere relinquerent̉ voluntati eoꝝ ⁊ nolentes continere: poſſent contrahere. quia ex perientia teſte contrarius prorſus effectus elicitur ex illa lege. vt non viuant ſpiritualiter. ſed macu lantur illicito coitu. cum grauiſſimo eorum pecca to: vbi cum propria vxore eſſet caſtitas dicto capi tulo nicena. Mpedimentum. xij. De impedimento ligationis. videlicet qn̄ eſt alteri coniugi colligatus. Si qͥdē alligatus vxori: ea viuente: aliā accipere nō poteſt Al̓s adulteriū cōmittit. extra de ſpon. duo. c. licet. Sed nec antiquo tempore potuit: niſi diuina reue latione ⁊ inſtinctu. vt in patriarchis. de diuor. gau demus. ¶ Quid ſi vxor credat virū mortuū ⁊ contrahat cum alio. Rn̄. ẜm no. ꝑ. d. an. in. c. in preſentia. de ſpon. ⁊. c. dn̄s. de ſecundis nup. ꝙ ad hoc. vt excu ſetur mulier a peccato. ſufficit ꝙ veriſimilit̓ credat maritū mortuū. Et ẜm Ray. hoc caſu filij ſi quos ſuſceperit iudicabunt̉ legitimi. Sed quo ad hoc vt eccleſia det licentiā cōtrahendi. requirit̉ aꝑtior ꝓbatio. vt in. d. c. in p̄ſentia. hoc eſt vt mulier reci piat certū nuncium de morte viri. Et ſic ẜm. d. an. eccleſia nō dat auctoritatē cōtrahendi: niſi certifi catū fuerit de morte viri. Si tn̄ veriſimilit̓ crede bat virū mortuū: mulier excuſat̉ a peccato. Et hāc opi. do. An. videt̉ ſequi Inno. in. d. c. dn̄s. lꝫ Panor. in. d. c. in p̄ſentia ſit contrarius. vide etiā glo. ſingularē. xxxiiij. q. ij. in ſumma. que dicit ꝙ ſi mu lier credit maritū ſuū mortuū. ⁊ habꝫ iuſtā cauſaꝫ credendi: licite pōt contrahere. Si auteꝫ dubitat de morte viri ⁊ cōtraxit. licet nō debeat cōtrahere tenet̉ tn̄ reddere debitū petenti. ſꝫ ipſa nō pōt exi gere. Et hoc caſu vir poteſt eā refutare ꝓpter adul terium. cum nō habuerit ꝓbabilem cauſam mor tis ſue. Sed ſi audiuit eum mortuū. licet ꝑ falſum rumorē. ⁊ tunc nupſit. vir non poteſt eam de tali adulterio accuſare. niſi ipſa ꝓcurauerit ipſum ru morem. ff. de adul. l. miles.§. mulier. Idem tenet Dir. li. j. Quod eſt valde notandū. Et que ſit diffe rentia inter ſcientiā. opinionē ⁊ dubitationē. vide ſupra Confeſſio.j. Si tamē ipſa mulier poſt con tractum matrimoniū certificata ſit de vita prioris viri. tunc nō debet exigere nec reddere debitum. Si autē credat ex leui ⁊ temeraria credulitate. tūc dimiſſa tali opinione: ad iudiciū paſtoris ſui. exi gat ⁊ reddat. vt extra de ſen. exco. inquiſitioni. Si tamē pͥmus reuertat̉ vel aliter ſibi de vita conſti terit: ſtatim debet recedere a ſcd̓o ⁊ redire ad pͥmū Al̓s adultera iudicabit̉. ¶ Sed qualiter iſta mulier dicet̉ eſſe certa de mor te viri. Glo. ſingularis. in. c. quoniā frequēter. vt lit. nō conteſta. ponit tres modos ꝓbandi mortē ad hoc vt vxori ſit licitū tranſire ad alia vota. Pri mus eſt per famā. Secundus. quia ſenex erat ⁊ in acie fuit nec redijt vel ſi recepit litteras illoꝝ cū qui bus militauit. C. de repu. autentica hodie. His caſibus p̄ſumit̉ ꝙ ſit mortuus. Et ſi contrahit cre dens ita eſſe. excuſatur ab adulterio. etiaꝫ ſi viuat ꝓpter ignorantiā. xxxiiij. q. ij. cum ꝑ bellicam. Ho die tamē dicit̉ ꝙ non debet contrahere niſi primo certa ſit de morte ipſius. vt in. d. c. in p̄ſentia. ⁊. d. c. dominus. Sed tamē ſatis certū eſt de illis. dicit glo. per huiuſmodi violētas p̄ſumptiones. poſtꝙͣ aliquanto tēpore duxerit expectandū.ſ. per annu. vt in dicta autentica hodie. Et ꝓ glo. facit qd̓ no tat Bar. in. l. ſi quis ita. ff. de teſta. tu. vbi dicit. ꝙ quis dicit̉ eſſe certus qn̄ habet vehementē opinio nem de aliqua re. ¶ An autē fama ſufficiat ad contrahendū matri moniū. Do. an. dicit. ꝙ aut ē de longinquo. ⁊ tūc videtur ſufficiens maxime. cū maritus fuerit lon go tempore abſens. Aut dicit̉ mortuus in vicinis partibus. ⁊ ſola fama nō ſufficit. Panor. autem in dicto capitulo in preſentia dicit. ꝙ licet opinio. d. an. videatur multū equa: tamē iudicio ſuo reſiſtit multū. d. c. in p̄ſentia. dum requirit certū nunciū. Nam fama ꝓcedit ex auctore incerto ⁊ plerunqꝫ fallaci. ⁊ etiā in perſona nuncij. debet inſpici qua litas perſone. ⁊ vtrū deponat per verba veriſimi lia. nam agimus nō de modico p̄iudicio abſentis. Et in dubio hec materia relinquenda eſſet arbi trio iudicis. vt diligenter omnibꝰ conſideratis. cō ſideret vtrum de morte ſit facta certificatio. Et iō per p̄dicta patet. ꝙ hodie de iure canonico nō eſt ſeruanda ſolennitas illius autētice hodie. vbi dici tur. ꝙ ſi maritus dicat̉ mortuus in bello. dꝫ vxo ꝑ ſe vel aliū adire ducē belli. ⁊ facere recipi ſuꝑ hoc

dicta aliquoꝝ. Et ſi deponūt mortem: debet vxor expectare ꝑ annū ⁊ poſtea contrahere. Aliter con trahens poteſt puniri de adulterio. Tamē Tan. phi. ⁊ Goſ. dicunt nō eſſe neceſſe: ſed ſatis eſt ẜm eos ꝙ de morte mariti cōſtet vere vel veriſimilit̓. puta qꝛ nauis in qua erat maritus paſſa eſt nau fragiū ⁊ omnes dicunt̉ mortui. Ideꝫ ſentit Uin. dicens: ꝙ non ſolum ꝑ nunciū: ſed etiam per litte ras ⁊ alias ꝓbationes pōt mulier certificari. No ta tamē ꝙ ꝑ quātācūqꝫ abſentiā maritorum non diſſoluit̉ matrimoniū ꝯtractum per verba de pre ſenti: etiā ſi ignoret̉ de vita: vel morte eorū: ac etiā cōcurrente iuuenili etate cōiugū. Secus in ſpon ſalibus de futuro. vt in. c. de illis. de ſpō. nec quis p̄ſumitur mortuus: licꝫ habita diligenti inquiſi tione ignoretur vbi ſit. Nam quis p̄ſumitur vi uere poſſe ꝑ. C. annos. vt in. l. fi. C. de ſa. ſan. ec. Quid ſi primo reuerſo: mulier permittit ſe co gnoſci a ſecūdo ſcienter. nūquid primꝰ compellit̉ ip̄am recipere inuitus? Ug. dicit. ꝙ non: ſiue fa ciat hoc ex iure ignorantia credens hoc ſibi licere: ſiue ſcienter. Quid ſi cōtrahat cū aliquo credens virū ſuū muler diti eſetm viuere: qui reuera mortuus eſt. nūquid eſt matri moniū? Rn̄. Ug. diſtinguit. ꝙ ſi illa credebat ſi bi licere ⁊ contraxit cum alio: primo mortuo. ma trimoniū eſt. Si nō credebat ſibi licere: nō eſt ma trimoniū: qꝛ nō maritali affectu: ſed adulterino ſi bi copulauit ſecūdū. Idē de illo qui contraxit cuꝫ aliqua quā putabat cōſanguineā: et nō erat. Alij tamē dicūt matrimoniū eſe in hoc caſu: nō diſtin guēdo vtrum cōtrahentes credant ſibi licere: vel ne. hanc vltimā opi. ſequit̉ Dir. li. j. Idem Io. et Archi. Et hoc quidā intelligunt verū: niſi cōſtet as. vt in. d. c. ꝙ ꝯiunx credens impedimentū eſſe: nō intende bat contrahere. Nam ſi non ſit intentio: non eſt nēſatis certū eſt d matrimoniū. extra de ſpon. tua. Mpedimentuꝫ. xiij. De publice honeſtatis iuſticia. Quid ſit? Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. diſt. xlj. eſt ꝓpinquitas ex ſponſalibꝰ ꝓueniens: robur trahens ab eccleſie inſtitutione propter eius ho neſtatem. ¶ Quādo aliqui inter ſe ſponſalia contraxerunt nullus de cōſanguinitate ſponſi pōt habere ſpon ſam illā in vxorē: nec aliqua de ꝯſanguinitate ſpō ſe: pōt habere ſpōſum illū in virū. extra de deſpō. impu. ꝯtinebat̉. extra de ſpon. iuuenis. ⁊. c. ad au dientiā. Et durat hec ꝓhibitio vſqꝫ ad quartum gradū ip̄oꝝ ꝯſanguineoꝝ. extra de ſpon. c. ſpōſaꝫ vbi dicit Panor. ꝙ hoc ꝓcedit tā in ſponſalibꝰ de futuro qͣꝫ etiā de p̄ſenti. ⁊ fortius ẜm doct. Nam maior honeſtas eſt vt nō ducat̉ ſponſa de p̄ſenti: cū qͣ vinculū matrimoniale cōtractū eſt ꝙͣ ſponſa de futuro. Superueniēte v̓o carnis copula inter eos oritur aliud vinculū.ſ. affinitatis. vn̄ omnes ꝯſanguinei mariti ſunt affines vxoris ⁊ ecōuerſo extra de conſan. ꝙ ſuꝑ his. Et durant hec vincu la etiā poſt mortē alteriꝰ. vt in. c. j. eo. ti. li. vj. Sis ergo cautꝰ maxime ī impetrāda diſpēſatiōe. Nā Impedimentū. xiij. Fo CXXXIIII. qn̄qꝫ orit̉ pb̓lica honeſtas ſine affinitate. Qn̄qꝫ aſ finitas ſimul cū honeſtate publica: vt pꝫ ex dictis Qn̄qꝫ affinitas ſine publica honeſtate: vt ſi citra ſponſalia ſen matrimoniū quis cognoſcat mulie rē. Nā inter eū ⁊ ꝯſanguineos mulieris affinitas oritur ⁊ ecōuerſo. vt in. c. diſcretionē. de eo qui co. ꝯſan. vx. Nec orit̉ hoc caſu publica honeſtas. An autem in diſpenſatiōe ſit facienda mentio ſpecifica de affinitate et publica honeſtate vbi ſil̓ coincidūt. An v̓o ſufficiat facere mentionē de af finitate? Rn̄. Panor. in. c. nō debet. de ꝯſan. con cordando opiniones dicit. ꝙ ſi publica honeſtas neceſſario ꝯprehenditur ſub affinitate: ſatis eſt de affinitate feciſſe mentionē. Et ſic procedit glo. in dicto. c. nō debet. Exemplū. Si impetro diſpenſa tionē: vt liceat mihi ducere vxorē ꝯſanguinei me defuncti: non obſtante affinitate in tercio gradu. nā exquo feci mentionē ꝙ fuerat vxor conſangui nei mei: cōſequēter feci mentionē de publica ho neſtate. Et ſic ꝑ ꝯſequentiā videt̉ ſublata virtute diſpenſotiōis. Si v̓o nō cōprehēdit̉ ex narratiōe verboꝝ. vtputa. Impetraui diſpenſationē: vt li ceat mihi ducere. T. vxorē. nō obſtante ꝙ ſit mi hi affinis in tercio gradu: nō valet diſpenſatio ſi vltra affinitatē erat publica honeſtas: exquo d̓ ea nō fuit facta mētio exp̄ſſe vel tacite. Nā affinitas pōt ꝯtrahi ſine matrimonio: vt dictū ē. Nota tn̄ ꝙ antiquitus fuerūt due ſpēs huiꝰ iuſticie publi ce honeſtatis. vna que cōtrahebat̉ ex ſecūdis nu ptijs. v̓bi gr̄a. Petrꝰ habebat vxorē quo mortuo eius relicta cum alio ꝯtraxit: ꝓles nata de ſecūdo viro. olim nulli ꝯſanguineo primi viri poterat cō iungi. Et hec ſpēs eſt hodie ſublata de medio di cto. c. nō debet. Alia eſt que ꝯtrahit̉ ex ſponſalibꝰ e futuro. de qͣ dictū eſt s. Et hec remanet. Quid ſi ſpōſalia de iure nō tenuerūt? Rn̄. Si ſpōſalia fuerūt pura ⁊ certa. etiā ſi fuer̄t nll̓a rōne ꝯſanguītatis. affinitatꝭ. religiōis. frigiditatis. au alia quis rōne. orit̉ publice honeſtatis iuſticia ad dirimēdū ſequētia ſpōſalia vl̓ mr̄imonia niſi fuiſ ſent nulla rōne ꝯſenſus. vtputa qꝛ ambo vl̓ vnꝰ ē infans vel furioſus. exͣ de ſpon. c. vnico. li. vj. Ex quibꝰ habes ꝙ monachus p̄t impedire ꝯſangui neos ſuos ne ꝯtrahāt cū aliqua ꝯſanguineaꝝ cuꝫ qua ip̄e monachus ꝯtraxit̓ ſpōſalia de fac̓to. No ta etiā Pe. de pal̓. limitantē id qd̓ dictū eſt d̓ defe ctu ꝯſenſus qꝛ hoc verū quādo defectus ꝯſenſus eſt apparens: vt in pueris ⁊ amētibꝰ. Secus eſſet qn̄ eſſet latēs ſic̄ in illo qͥ ꝯtrahit nō aīo ꝯtrahēdi. ſꝫ decipiēdi: qꝛ tūc orit̉ publice honeſtatis iuſticia qꝛ eccleſia inſtituit iſtud impedimentū ꝓpter ap parentiam honeſtatis. Et ideo impediet quia de intentiōe non poteſt ſciri. Nota etiā glo. ſingula rem in dicto. c. vnico. ꝙ licꝫ ſuꝑueniens affinitas diſſoluat ſponſalia de futuro. Suꝑueniens tamē iuſticia publice honeſtatis. ipſa ſponſalia nō diſ ſoluit ⁊ merito. ſecunda em̄ ſponſalia tollūtur per publice honeſtatis iuſticiam ex primis inductam Non ergo ex ſecundis poteſt eſſe honeſtas: que tollat pͥma ſpōſalia. ¶ Quid autem ſi ſunt nulla ratione confeſus in

his qui habent etatem legitimā de contrahendo ſponſalia. An inducant publice honeſtatis iuſti ciam. Dic ẜm Ioh̓. de ſan. li. j. ꝑticula. viij. diſtin guendo. ꝙ aut ſponſalia cōtracta ſunt ante ſēptē nium. Et ſic non generat publice honeſtatis iuſti ciā. Sed de hoc. jͣ. Aut ſunt cōtracta poſt ſepten nium. ⁊ tunc aut cōſenſus deficit vt in furioſo vel ebrio. Et tunc nō generant publice honeſtatis iu ſticiam. Si autē nō deficit cōſenſus. Et tunc aut ſunt pura ⁊ incerta vt ſi dicatur accipiam vnaꝫ de filiabus tuis. Et tunc non generant ⁊cͣ. vt etiam tenet glo. in. c. vnico. Aut ſūt pura ⁊ certa. Et tūc generant. Aut ſunt conditionata. Et tunc aut ap ponitur honeſta conditio. Et tunc non generant niſi poſt euentum conditōnis. Et hoc ẜm glo. ibi niſi interueniat interim carnalis copula. Aut ap ponitur conditio inhoneſta. Et tunc aut eſt con tra ſubſtantiā. Et tunc nō generat. Aut nō eſt cō tra ſubſtantiam matrimonij. ⁊ tunc generat: quia calis ꝯditio habet̉ ꝓ nō adiecta ẜm Ho. ⁊ Io. an. Quid autem dicendum quādo apponit̉ con ditio que ineſt ip̄i matrimonio ſiue ſponſalibus. puta ſi deo placuerit vel eccleſie: vel ſi poſſum te d̓ iure habere vxorem. Si poſt comꝑtū impedimen tum ⁊ ſponſalia ſoluta. contrahat ſponſalia pure cum alia prioris cōſanguinea. An teneant ſecūda ſponſalia. videtur ꝙ non: quia conditiones que inſunt non faciunt legatum cōditionale. ff. de cō di. et de. l. conditiones. Sed Io. mo. ⁊ Io. an. in dicto. c. vnico. dicunt ꝙ matrimoniū cōtractum cum prioris cōſanguinea tenet. Et ſic cum prima nō eſt contracta publica iuſticia: licꝫ conditio iſta intelligat̉ etiam ſi nō apponatur: tamen quando non exprimitur conſenſus purus remanet. condi tiones em̄ tacite non faciunt obligationem condi tionalē. dicta. l. conditiōes. tacitum tamē ſi expri matur facit rem conditionalē. ff. dele. primo. ſi ita legatum. Idem Panor. in. c. ſignificaſti. de elect. vbi per iſtam. l. ſi ita. dicit ꝙ ſi relinquo alicui. C. ſi volet. legatum eſt cōditionale. Secus ſi relīquo ſimpliciter. Et tamē illa ꝯditio ſi volet: tacite ineſt legato cum legatarius poſſit repudiare legatum. Nam quādo relinquo. ſi volet. ſuſpendo virtutē legati in euētum cōditionis. vnde nō acquiritur legatario: niſi declaret volūtatem ſuā. vt ibi. Sed quādo ſimpliciter fit relictum: acquirit̉ legatum: etiam ignoranti: licꝫ cōcomitetur cōditio ſi volue rit acceptare: quia tūc cōditio eſt pura ⁊ non cōdi tionalis. Hanc opi. etiā tenet Directoria li. j. Idē Io. de ſan. Monal. ⁊ Hoſti. ¶ Pone ꝙ frater meus ioco aliquam deſponſa uerit. nūquid impedior cōtrahere cum cōſangui nea illius. Archi. videtur tenere ꝙ nō. ſi iocus pa tens eſt. Nam taliter deſponſans. nullo mō con ſentire intēdit. ergo ⁊cͣ. ¶ Quid ſi ſpōſalia ſint facta ſub conditiōe. ⁊ pen dente cōditione. vir cum alia cōſanguinea illius cōtrahit per verba de p̄ſenti. Rn̄. cum ſecūda de bet remanere: quia ex ſponſalibus cōditionalibꝰ ſicut ex nō habentibꝰ ꝯſenſum et incertis. nō orit̉ Impedimentū. xiij. publice honeſtatis iuſticia. d. c. vnico. Quid ſi duo infantes vel vnus maior ſepten nio. alter minor cōtraxerūt ſponſalia ip̄i vel parē tes pro eis. Rn̄. Si facti maiores ſeptēnio per co habitationeꝫ mutuam ſeu aliter verbo. quia poſt ſeptēnium ad inuicem vocant ſe ſponſos vel fa cto vt quia poſt ſeptennium ſecum iacet. vel eam oſculatur. vt ſponſus vel his ſimilia. per que liqui do appareat ꝙ in eadem volūtate perdurauerūt ſponſalia cōualeſcūt. al̓s non. Nam ab initio nul la fuerunt ex defectu cōſenſus. Et ideo non indu cunt publice honeſtatis iuſticiā. extra de deſpon. impu. ſi infantes. li. vj. Quero pro declaratiōe p̄dictorum. An ad cō trahenda ſponſalia futura requirat̉ ſeptimus an nus completus. Rn̄. glo. in. c. Iuuenis. de ſpon. videtur ſentire ꝙ diſcretio ſuppleat etatē. Et Pa nor. ibi dicit. ꝙ dictam glo. cōmuniter ſequūtur docto. Archi. etiam ſequēdo dictam opinionē di cit. ꝙ ſi ꝓximus ſeptēnio plus intelligit ꝙͣ cōſue uerūt intelligere nouēnes nō videtur ratio qua re non debeat malicia ſupplere etatem in ꝓximo ſeptēnio quo ad ſponſalia. Sicut ſupplet pruden tia in contractu matrimonij. Sed Panor. in di cto. c. Iuuenis. dicit ꝙ hoc. nullo iure ꝓbatur. vt patet in. c. litteras. ⁊ in. c. acceſſit. d̓ deſpon. impu. vbi tex. loquūtur de ſeptimo anno completo. Et bene faciūt illi tex. ꝙ etas iſta perueniri nō poſſit al̓s papa diſtinxiſſet pront fecit in minore. xij. an norū in. c. cōtinebatur. de deſpon. impu. pro hoc etiam facit. d. c. ſi infantes. quod loquitur de mi nore ſeptēnio n̄ diſtinguēdo. an malicia ſuppleat vel ne. Et Panor. ad hoc dat talem ratione. Naꝫ vbi requiritur certa etas reſpectu diſcretiōis. non poteſt p̄ueniri. vt patet in etate ad cōficiendum teſtamentū. vt in. l. qua etate. ff. de teſta. Nec ob ſtat ẜm Panor. d. c. Inuenis. quod multum fa cit pro alia opinione. Nam ille tex. fundauit ſe ſu per dubio attentatus. quia forte attētauit ⁊cͣ. Nā puellam iſtam iam traduxerat ad domum. Item textus fundat ſe ſuper honeſtate eccleſie. quia illa dicebatur cōiunx iſtius. vnde hic fuit cōtractum matrimonium per verba de p̄ſenti. licꝫ de facto. Sed caſus magis dubius eſt ẜm Panormi. ſi fue runt contracta ſponſalia cum minore ſeptēnio. et interuenit temptatus. vel ſaltem ſit dubium. vt quia ſecuꝫ cohabitabat ſpōſus. Et videtur ꝙ hic oriatur publica honeſtas. ex quadam honeſtate. tamen hoc iure nō probatur. hec Panor. vtraqꝫ opinio eſt probabilis. Et ideo vnuſquiſqꝫ ample ctat̉ opinionē quā maluerit. An ex ſponſalibus que parētes pro filijs pu beribus vel impuberibus contrahunt. filij obli gentur. Rn̄. ſi conſenſerūt expreſſe vel tacite. vel ſi preſentes fuerunt. nec contradixerunt. obliga tur. et in eis oritur publica boneſtas. Idem dicē dum ſi abſentes fuerūt. et poſtqͣꝫ ſciuerunt rauſi cauerunt tacite vel expreſſe. Al̓s ex ſponſalibus factis a parentibus. filij nō obligantur. nec oritur publice honeſtatis iuſticia. d. c. j. infantes.

Mpedimentuꝫ. xiiij. De affinitate. ⁊ ꝯtrahitur affinitas etiā per fornicariam copulam. extra de eo qͥ to. ꝯſan. vx. ſue. c. diſcretionē. Quid ē affinitas? Rn̄. ẜm Hoſti. eſt ꝓximi tas ſiue attinētia vniꝰ ꝑſone ad aliā ꝓueniens ex carnali copula: omni carēs parētela. ſcꝫ ꝑ ſe: licꝫ ꝑ accidēs alit̓ eē poſſet qꝛ ꝑ accidēs p̄t licite et illicite ꝑmiſceri cōſanguinitas ꝯſanguinitati. ⁊ affinitas affinitati. ⁊ cōſanguinitas affinitati: vt in inceſtu Loth cum filiabus. ⁊ Caroli magni cum ſorore ex qua genuit Rolandum filium ⁊ nepotem. Et ip̄e pater ⁊ auūculus quia frater matris. Hec Pe. de pal̓. Qui etiam addit: ꝙ affinitas eſt tanti vincu li: adeo ꝙ ſi reſurgeret frater meus qui fuerat vxo ratus ꝙͣuis ip̄e non ſit maritus amplius ip̄iꝰ mu lieris: tamē illa mulier eſt mihi affinis. vnde et in patria erūt cōſanguinitates ⁊ affinitates. Et ideo Panor. in. c. fraternitatis. extra de fri. querit. nun quid Lazarus reſuſcitatus recuperet vxorem ⁊ fi lios ⁊ alia bona. Idem queritur: an prius bapti zatus reſuſcitatus iterum debeat baptizari. Ideꝫ de ordine ⁊ ꝓfeſſione religionis. Item ſi aliqua re liquerūt eccleſijs. nūquid poſſint repetere. de quo vide per glo. et Archi. xxxij. q. vij. c. ij. et per Io. an. in dicto. c. fraternitatꝭ. poſt Bar. bri. Et videt̉ cōcludere ꝙ ea que imprimūtur anime nō perdi derint. Et ſic non eſt opus tractare de recupera tione. Exemplum. In ordine. Baptiſmo. ⁊ alijs ſacramētis: in quibus caracter imprimit̉ anime. Idem in profeſſione: non quia profeſſioni impri matur caracter: ſed quia obligatio inde orta: deo acquirit̉. In alijs v̓o que inherent corpori: tenet ꝙ ſi vere fuit mortuus nō recuperat bona de rigo re. Secus ſi credebat̉ mortuus ⁊ nō erat: vt quia reperitur viuus in monumēto. Idem in caſu du bij. Bar. tamē in. l. j. C. de ſa. ſanc. eccle. dicit ꝙ ta lis mortuus d̓ iure recuꝑat bona. vide sͣ. Eccleſia pͥmo. ⁊ dic vt ibi. ¶ Quot ſunt genera affinitatis? Rn̄. ẜm Dire ctoriam li. primo. tria ſunt. Sed primum genus hodie tm̄ habet ꝓhibitionem. extra eo. nō debet. Sed nota quatuor regulas pro declaratōne huiꝰ impedimēti. Prima eſt. ꝙ ꝑſona de qua queritur poſt carnalem copulam facit primū genus ⁊ gra dum affinitatis. Iuxt ⁊ gradum cōſanguinitatis inter virum ⁊ cōſanguineos vxoris. Et inter vxo rem ⁊ cōſanguineos viri. extra eo. ꝙ ſuꝑ his. Se cunda regula ꝙ quoto gradu quis diſtat a ꝯſan guineo ſuo vel ꝯſanguinea: totto gradu diſtat ab eius vxore vel a marito ip̄ius. xxxv. q. iij. de ꝓpin quis. ⁊. c. equaliter. Tercia regula eſt ꝙ ꝑſona ad dita ꝑſone per carnalem copulam mutat genus ⁊ non gradum. xxxv. q. iij. hac auctoritate. Quarta regula. ꝙ ꝑſona addita ꝑſone per carnalem ꝓpa ginem mutat gradū ⁊ nō genus. xxxv. q. v. porro vnde v̓. Mutat nupta genus: ſed generata gra ¶ Qualiter genera affinitatis computent̉: Rn̄. Directoria ẜm regulas predictas. Primū genus Impedimentū. xiiij. Fo. CXXXV. ſic computat̉. Ego et ſoror mea attinemus nobis in primo gradu generis conſanguinitatis. P. co gnoſcit ſororem meā carnaliter. Et ſic perſona pe tri ſociatur ꝑſone ſororis mee per carnis copulam Hic ergo per carnis copulam mutat̉ genus at tinentie: quia alio genere attinet mihi ſoror mea. ſcꝫ genere cōſanguinitatis. Alio. P. quia in gene re affinitatis. Sed nō mutat gradum: quia in eo dem gradu cōſanguinitatis in quo ego ſum ſoro ri mee. ſcꝫ in primo. Et in eodem gradu affinita tis ſum. P. ſcꝫ in primo. Et quod dixi de ſorore mea hoc idem intelligas de quacunqꝫ cōſangui nea mea in quocunqꝫ gradu: quia omnes mariti cōſanguinearū meaꝝ ſunt mihi affines in primo genere. ⁊ in illis gradibus affinitatis: in quibus gradibus conſanguinitatis vxores eorū attinent mihi: quia ſi qua eſt mihi in ſecūdo gradu cōſan guinitatis: maritus ip̄ius eſt mihi in primo gene re affinitatis ⁊ in ſecūdo gradu. Et ſi qua eſt mi hi in tercio gradu cōſanguitatis: maritus eſt mi hi in primo genere affinitatis. ⁊ tercio gradu. Et ſic de quarto. quia gradus ꝯputant̉ inter affines reſpectu ꝯſanguinitatis tm̄. dicto. c. porro. Et qd̓ dictum eſt de maritis conſanguinearū mearum. Idem intelligas ꝑ omnia de vxoribus cōſangui neorū meorū. Secūdum genus per eādem regu lam inuenitur. Fone ꝙ Petrus maritus ſororis mee: qui eſt mihi in primo genere affinitatis ⁊ pri mo gradu: mortua ſorore mea: ꝯtrahit cum Ber ta. hec Ber. Petro quōdam ſorori mee marito: ꝑ carnis copulam ſociata mutat genus: quia cum Petrus attineret mihi primo genere affinitatis. Berta attinet mihi ſecūdo genere: ſed nō mutat graduꝫ: quia attinet mihi primo gradu ſecūdi ge neris affinitatis: ſicut Petrꝰ attinebat primo gra du primi generis. vnde mortuo Petro: inter me ⁊ Bertam matrimoniū olim cōtrahi nō poterat Et ẜm hoc cōtrahitur tm̄ ex vna parte: ſed aliqn̄ cōtrahitur ex vtroqꝫ latere: vt. P. et. M. ſunt fra ter et ſoror. Ego accipio. M. in vxorem. Et ſic. P. eſt mihi in primo genere affinis. P. accipit Ber. in vxorem. Illa eſt mihi affinis in ſecūdo genere et primo gradu. Et hoc genus contractum eſt ex vtroqꝫ latere: quia vterqꝫ cōſanguineorū cōtraxit ſcꝫ P. et. M. Idem eſt ꝑ omnia inter vxorē meā. ⁊ maritū ſororis mee. Idem inter maritos duarū ſororū vel duarum cōſanguinearū. Et inter vxo res duorū ꝯſanguineoꝝ. Item pater ⁊ filius poſ ſunt ꝯtrahere cum matre ⁊ filia. ⁊ duo cognati cū duabus cognatis. ⁊ auūculus ⁊ nepos cum dua bus ſororibus. extra eo. c. j. ⁊ dicto. c. qd̓ ſuper his. Iſtud ſecūdum genus poſui: vt primū meliꝰ ap pareret. Terciū non pono: quia nullius vtilitatis Si vis videre. vide Ber. in dicto. c. nō debet. Et ex p̄dictis patꝫ veritas multaꝝ ꝯcluſionū. Pone mortua vxore: vir vult acciꝑe in vxoreꝫ illam que quōdam fuit vxor alicuius de ꝯſanguinitate vxo ris prime. nūquid poteſt? Rn̄. per p̄dicta. ꝙ licꝫ nullā feminā de ꝯſanguinitate prime vxoris poſ ſit accipere: quia ibi ē affinitas. tamē feminā olim vxorem alicuiꝰ de ip̄a ꝯſanguinitate: bene poteſt

accipere. Et idem dicendū ſi ponat̉ ſimilis caſus ex parte vxoris. Item pone. Petrus accepit Ber tam in vxorem ex qua habuit filiam. que nupſit ſempronio. demum. P. mortua Berta vxore ſua: accepit ſecūdam vxorē. poſtmodū moritur. P. et etiam filia ſua vxor dicti ſempronij. modo dictus Sempronius vult accipere in vxorē illam mulie rem que fuit ſecūda vxor dicti Petri. Queritur an poſſit. Hec queſtio nūc accidit de facto. Et dicen dum eſt per p̄dicta ꝙ ſic: quia licꝫ iſte Semproni non poſſit accipere in vxorem aliquā de ꝯſangui nitate ſue vxoris vſqꝫ ad quartū gradum: tamen feminā olim vxorē alicuius de ip̄a ꝯſanguinitate bene poteſt accipere. vt eſt in caſu noſtro: ⁊ ſic erit caſus ꝙ gener poteſt accipere in vxorem mulierē que fuit vxor Soceri ſui. quod eſt mirabile. Item olim qͥs nō poterat ducere ſucceſſiue vxores duo rum fratrū: quia ibi inerat terciū genus affinita tis cum ſecūda. nam duorū fratrum vxores ſunt in ſecūdo genere affinitatis. Sed ſi altera pꝰ mor tem mariti nupſit Sempronio. Ille Semproniꝰ attinet vxori alterius fratris in tercio genere: qꝛ ē ꝑſona addita ſecundo generi. Ideo mortua vxore ſua ⁊ marito alterius non poterat olim ducere illā obſtante tercio genere affinitatis. ⁊ vltra impedi mentū affinitatis ſuberat impedimentuꝫ publice honeſtatis. Sed cum ſecundū genus ⁊ terciū ſint ſublata: videt̉ ꝙ publica honeſtas tanqͣꝫ acceſſo ria ſit hodie ſublata. hec Panor. in dicto. c. nō de bet. vide etiam glo. ſingulareꝫ ibi: que notabiliter concludit: ꝙ illa publica honeſtas que veniebat acceſſorie ad ſecūdum et tercium genus affinita tis eſt hodie ſublata: quia ſublato pͥncipali: remo uetur acceſſorium. Sed publica honeſtas que nō venit ſic acceſſorie: vt in ea que oritur ex cōtractu ſponſalioruꝫ ſeu matrimonij cum conſanguineo meo. non eſt hodie ſublata: cuꝫ de ea nulla fiat ibi mentio. Et ꝙ hoc ſit verum aperte probatur in. c. vnico. de ſpon. li. vj. Et Panor. in dicto. c. non de bet. ex dicta glo. infert vnam regulam in materia extenſionis. ꝙ vbi duo ſic ſe habent: ꝙ vnum ve nit cōſecutiue ad reliquum. vno ſublato vel mu tato: etiam conſecutiuū intelligitur ſublatum vel mutatum. ad hoc tex. optimus in. c. miramur. de ſer. non or. De diſpenſatiōe circa iſtam publicam honeſtatem. videsͣ. c. īmediate p̄cedenti. Iteꝫ in fertur ꝙ relicta viri qui fuit germanꝰ vxoris mee vxore mea mortua poteſt mihi eſſe vxor. Item co gnatā vxoris defuncte: licite quis ducit in vxoreꝫ Aut em̄ erat cognata: qꝛ fuerat vxor fratris vxo ris. ⁊ tūc eſt in ſecūdo genere affinitatis. et ſic poſ ſunt ꝯtrahere. Aut erat cognata vxoris: quia am be fuerūt cōiuges duoꝝ fratrū. Et tūc ſunt in ſe cūdo genere. Et ſic pn̄t ꝯͣhere. ¶ Quādo vir carnaliter cōiungit̉ vxori: omnes ꝯſanguinei vxoris efficiūtur affines viro. ⁊ econ uerſo. oēs ꝯſanguinei viri efficiūtur affines vxori ⁊ in eiſdem gradibus cōſanguinitatis et affinita tis attinent: tamē altero gene affinitatis. Sed int̓ cognatos viri ⁊ cognatos vxoris. nulla ex illo maImpedimentū. xiiij. trimonio orit̉ attinētia. d. c. qd̓ ſuꝑ his. Quid ſi aliquis polluit aliquā extraordinarie id eſt extra naturalia? Rn̄. ẜm Dir. ꝙ etiam ſi cir ca clauſtrū pudoris fiat: non facit affinitatem: nec matrimoniū ꝯſūmatū: niſi ex conſenſu fiat matri moniali. ⁊ ſi mulier ſemen emittat: ſed vir non: nō contrahit̉ affinitas. Et eſt ad hoc ar. de frigido: qͥ palpando mulierē poteſt ꝓuocare ad ſemīs emiſ ſionem. ⁊ ecōuerſo. Et tamē nō eſt matrimoniuꝫ: vel cōmixtio ſeminis. Et ideo nec affinitas. Sed ſi vir emittit in mēbro mulieris: et nō mulier. du bitari poteſt. verūtamē ſiue emittat ſiue nō: ⁊ etiā neutro emittente ſponſalia prius facta ratificant̉ propter cōſenſum matrimonialē qui ineſſe preſu mitur. ar. c. extraordinaria. xxxv. q. iij. dūmō ſint matrimonio apti vel ꝓximi. extra de deſpon. im pu. cōtinebatur. Idem tenent Uin. Io. ⁊ Archi. ī dicto. c. exͣordinaria. ¶ Sed pro declaratione p̄dictorum queritur an ad cōtrahendam affinitatem requirat ſeminum vtriuſqꝫ cōmixtio? Reſpondeo. Panor. in. c. fra ternitati. de eo qui co. conſan. refert Inno. tenere ꝙ niſi detur cōmixtio ſeminis vtriuſqꝫ intra clau ſtra pudoris: non cauſatur affinitas: nec cōſūma tur matrimoniū. vnde nō ſufficeret emiſſio ſemi nis vnius. Et ponit exemplū in frigido ⁊cͣ. Sed Panor. dicit ꝙ cōmunis opinio medicoꝝ ē incō trariū. ſcꝫ vt ſemen mulieris neceſſario nō cōcur rat ad generationē. Secus de ſemine viri. Idem tenet Fed̓. de ſe. in cōſilijs ſuis. vbi dicit: ꝙ ad cau ſandam affinitatē ſeu ad matrimoniū cōſūman dum: neceſſario non requirit̉. ꝙ mulier emittat: ſed ſatis eſt ꝙ viri ſemen ſit cōmixtū materie vxo ris. Ex cōtrario em̄ ſequeret̉ magna abſurditas. Nam pone. ꝙ per annū mulier non emiſerit: tn̄ concepit ex ſemine viri ⁊ peperit. Abſurdum em̄ eſſet dicere ꝙ matrimoniū non ſit cōſūmatuꝫ: vel ꝙ affinitas nō ſit ꝯtracta. Immo plus dicit Pe. de Pal. in. iiij. ꝙ ſine copula poteſt cauſari affini tas: ſi fiat ſeminis receptio. Sicut dicunt quidam de antichriſto qui naſcetur ſemine tranſfuſo ꝑ de nonem incubum ⁊ ſuccubum. Idem dicunt qui dam medici de quadā muliere que impregnata ē ex ſemine tranſfuſo dum balnearet̉ in balneo. vbi mali homīes ſpermatizauerant: quātūcūqꝫ etiam quis inuadat vel frangat vaſa pudoris. nō in ip̄o vaſe tamen ſemen effundatur. non contrahitur affinitas. Pone ꝙ iuuenis deflorauit ſpōſaꝫ: et aperuit ſeras eius: ſed nō emiſit ſemē. Nūquid tenet ma trimoniū cū ſecūda? Quidā dicūt ꝙ ſic: vt refert Directoria. vbi sͣ. quo ad rei veritatem. vt notat Io. in dicto. c. extraordinaria. Et ita deberet ſer uari: ſi conſtaret ꝙ nō ſpermatizauit. Sed aliter p̄ſumitur.ſ. ꝙ eam cognouerit: ⁊ ſic cōpellet̉ ſtare cū pͥma. Similit̓ ſi aliqͥs ſolutus cuꝫ ſoluta aꝑiret ſeras: ⁊ nō ſꝑmatizaret. ⁊ cōſtare poſſet. ꝯſangui neꝰ defloratoris nō impediret̉ ꝯͣhere cū illa. Ideꝫ dicendū ſi maritus deflorauit vxorē: ⁊ an̄ ſeminis emiſſionē velit intrare monaſteriū. poſſet intrare

Sed eccleſia ſe opponeret ex p̄ſumptōne. extra de deſpon. impu. ſi infantes. li. vj. vbi hoc etiam no tat Archi. flo. Quid ſi moritur ꝑſona: mediante qua contra hitur affinitas: puta moritur maritus vel vxor vl̓ cōcubina: vel cōcubitor. Rn̄. nihilominus rema net affinitas que erat ad cōſanguineos eius: nec poteſt eſſe inter eos matrimonium. xxxv. q. x. fra ternitatis. Mpedimentum. xv. De impotentia coeundi. quid ſit. Rn̄. ẜm Ray. eſt viciū anime vel corꝑis vel Vtriuſqꝫ quo quis impeditur alteri carnaliter cō miſceri. Quot ſunt ſpecies impotentie. Rn̄. ẜm Ray. Sunt pͥncipaliter due. Naꝫ alia eſt naturalis: vt impotentia pueri: vel frigiditas ſenis: ſeu etiā fri giditas ꝯplexionis. Aut artatio ml̓ieris. Alia nō naturalis: ſꝫ accidētalis vt caſtratio ⁊ maleficiū. ¶ Utrum naturalis impotētia impediat matri moniū. Rn̄. illa que eſt in puero vel puella impe dit ad tempus: quia ꝙͣdiu ineſt non poteſt cōtra here. extra eo. quod ſedē. vbi habet̉ ꝙ impotēs ad copulā: eſt impotens ad matrimoniū ꝯtrahendū Sed illa naturalis impotētia que eſt in frigido: ſi eſt perpetua impedit matrimoniū cōtrahendum ⁊ dirimit contractū. extra eo. laudabilē. Illa tamē que eſt in ſene nō impedit: qꝛ habet habituꝫ qn̄qꝫ reducibilē ad exercitium: aut cōſilio medicoꝝ: aut artificio. Et ideo dicit glo. in. c. nuptiarū. xxvij. q. j. ꝙ nemo ē adeo ſenex qͥn calere poſſit natura vel artificio. qd̓ nō eſt ī frigido vel ī puero. Quid ſi vir nō eſt oīno frigidus: ſed vel mem brū non erigitur: ſeu diuerſimode ineptū eſt. Ita ꝙ nō poteſt vxori cōmiſceri: vel ſtatim ſpergit ſe men ⁊ huiuſmodi. Rn̄. ẜm Hoſti. Si poteſt iu uari medicinis: planum eſt ꝙ tenet. Aliter expe ctandum eſt trienniū. ⁊ poſtea forſan ſeꝑari pote rit: ſicut poterit naturaliter frigidus. Expectatio tamē triennij fienda eſt: niſi ꝑ prius poſſit de im pedimento conſtare. De hoc triennio vide ſupra Diuortium. Utrū caliditas impediat ſicut frigiditas. Rn̄. Aſten̄. ꝙ caliditas ſuꝑflua vix poteſt eſſe impedi mentū perpetuū. Si tamē inueniret̉ ꝙ per trien niū copulam impediret carnis: iudicaret̉ ꝑpetuū qꝛ tn̄ frigiditas magis ⁊ ſepius impedit: tollit em̄ nō tm̄ cōmixtionem ſeminū: ſed etiam rigorē mē broꝝ quo fit cōmixtio corpoꝝ. Iō frigiditas ma gis ponit̉ impedimētū qͣꝫ caliditas. Quid ſi mulier dicit virū impotentē ꝓpter de fectum membri. Rn̄ ẜm Hoſti. vir eſt inſpicien dus per honeſtos viros ſicut de muliere arta. Sꝫ v̓o alleget exceſſuꝫ mēbri. dicit Hoſti. ꝙ papa eſt ꝯſulēdus. Quidā tn̄ dicūt hoc caſu idem dicendū quod de arta que poteſt contrahere cuꝫ vno ⁊ nō cum alio. Dicit em̄ Auicena. ꝙ mulier quandoqꝫ nō eſt arta: ſed vir eius nō ꝯuenit ei. vnde vterqꝫ indiget ꝑmutatione. ¶ Quid ſi vir habet membrū multū carnoſum. Impedimentū. xv. Fo. CXXXVI. Rn̄. Hoſti. ſe audiuiſſe ab exꝑtis: ꝙ hec pōt eſſe iuſta cauſa dirimendi matrimoniū. Nam infir mitas ellefancie occaſio poſſet eſſe que reddit etiā naſum groſſuꝫ. id eſt membrū. Et hoc ip̄e Hoſti. de facto fuit exꝑtus: vt ip̄e dicit. ¶ Quid ſi quis non poteſt copulari cum virgi ne: ſed cuꝫ corrupta ſic. Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. poſ ſunt medicinaliter cum aliquo inſtrumēto clau ſtra pudoris frangi: nec hoc eſſet contra naturam quia non fieret ad delectationem: ſed ad medici nam. Quid ſi quis mouetur ad pulcram: ⁊ non ad turpem. Rn̄. ẜm Tho. huiuſmodi abhominatio mulieris non eſt cauſa naturalis: ſed accidentalis Et ideo idem iudicium eſt quod de maleficio: de quo infra. Quid ſi vir ſciat ſe frigidum ⁊ ineptū. ⁊ tamen ſcienter contrahit cum aliqua. Rn̄. ẜm Ray. Si mulier vult cohabitare non poteſt vir ab ea rece dere. ar. extra d̓ eo. qui du. in ma. c. j. ⁊ extra eo. cō ſultatiōi. ⁊ quas tanqͣꝫ vxores habere nō poſſunt habeant vt ſorores. Et idem dicendū ſi mulier ſci ens ſe eſſe artā ꝯtraxit cū aliquo qꝛ ſi vir cohabita re velit nō poterit illa diſcedere. Quid ſi aliquis ſciēter ꝯtrahit cū arta. Rn̄. ẜm Inno. tenetur cuꝫ ea ſtare: vt frater ⁊ ſoror. Si tn̄ cōtrahat cū alia tenet matrimoniū ꝙͣuis primam vt ſororē tenere ⁊ alere teneatur. Et eodem modo ſiqua mulier ſciēter ꝯtrahit cū frigido: vel impo tente. Et idem dicendū: ſi frigidus ⁊ arta: ſcienterꝭ cōtraxerint. Utrū artatio mulieris ſit ſemper impedimē tum ꝯtracti matrimonij. Rn̄. ẜm Ray. Si abſqꝫ ꝑiculo poteſt ſubueniri beneficio medicine: vel ꝑ futurū vſum viri ꝓportionati: nō impedit̉ matri moniū ꝯtrahere. extra eo. ex litteris. Si v̓o nō po teſt aliquo mō ſubueniri ſine graui periculo: certe ſeꝑabit̉. vide de hac materia sͣ. Diuortiū. Quō conſtabit ꝙ illa que fuit ſeꝑata a primo ꝓpter artitudinē ſit facta idonea ei ꝑ vſum cū ſe cūdo. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝑ iuramētū matronaꝝ. A qͥbꝰ inſpiciet̉ ip̄a: vel forſitan vterqꝫ. Quid fiet ſi reddita primo cognoſci nō poſſit. Rn̄. ẜm Hoſti. remanebit ꝑ trienniū cum ipſo: quaſi p̄ſumatur maleficiatus. ⁊ ſi interim eaꝫ co gnoſcere poteſt: cū illo ſtabit. al̓s elapſo triennio reſtituetur. ſecūdo ſine ſpe ꝙ iterū reddatur pͥmo licet glo. Ray. dixerit ꝙ iſta reſtitutio poteſt fieri vſqꝫ in infinitū. Sed nūquid poſſit ꝯtrahi matrimoniū cū illa que eſt arta: ſed ꝑ inciſionē poteſt fieri apta. Rn̄. ẜm v̓v̓. dicit Hu. ꝙ nō credit niſi facta inciſione ꝙ ſi ante inciſionē ducat eam: tūc ſi facta inciſione adhuc duret. pͥmus ꝯſenſus ſufficit ad matrimo niū. Si v̓o nō duret: vel nō de nouo ꝯſentiat ī eā aut nō carnaliter cognoſcat eā: pōt ab ea recedere ⁊ aliā ſuꝑducere. ꝙ ſi nolit pati inciſionē. non eſt cogēda: maxime cū ti meat̉ ꝑiculū. Pone ꝙ eſt vni arta ⁊ apta alteri. nūquid po teſt cōtrahēre. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ ſic: cum illo cui po teſt ſine ꝑiculo cōmiſceri. cum alio autē non tenet z iij

matrimoniū. ¶ Circa impotētiā coeundi: qn̄ eſt ꝓpter impedi mentū accidētale. puta ꝓpter craſtatōeꝫ. An tales poſſint ꝯͣhere? Rn̄. Panor. in. s. qd̓ ſedē. extra eo. de mēte doc. dicit. ꝙ ſpado vtroqꝫ teſticulo carēs: nō poteſt ꝯtrahere mr̄imoniū. Secꝰ autē ſi careat vno tm̄. Et ſic p̄t intelligi. l. ſi ẜua.§. ſi ſpadoni. ff. de iur̄. dotiū. Et vide glo. in. c. hi qui. xxxij. q. vij. q̄ tractat de eo qͥ habet virgā erectā: ſed nō poteſt emittere ſemē: ꝓpter impedimētū naturale vel ac cidētale. Et tenet ibi glo. ꝙ talis pōt matrimoniū ꝯtrahere: cuꝫ poſſit mulierē ꝓuocare. Sed cōiter tenet̉ ꝯtrariū: qd̓ putat Panor. veriꝰ: qꝛ ex quo nō pōt generare: pōt vxor dicere. Ego volo eſſe mat̓. vt extra eo. c. accepiſti. Et ꝓpter hāc rōnem dicūt aliqui vt recitat Ri. in. iiij. de ſene. ꝙ ſi eſſet talis frigiditas rōne ſenectutis: ꝙ nullo mō iuuari poſ ſet natura vel arte. Idē eſſe dicendū ſicut de natu rali frigiditate: quia talis cōtrahendo ſe obligaret ad impoſſibile. ¶ De impotentia v̓o coeundi ꝓpter maleficium Dic vt sͣ. Diuortium. ¶ Utrū aūt maleficiū ꝑ aliud maleficiū ſit tollē dum? Rn̄. ẜm Hen. de gan. in quolꝫ. v. ꝙ male ficia virtutē nullā: aut efficaciam habēt ex natura ꝓpria: ſed cūcta q̄ apparēt fieri ꝯpoſitis maleficijs īmediate fiūt a demonibꝰ: vt homīes decipiāt. Et ex qͣdaꝫ pactōne eoꝝ ad quos ꝑtinēt oīa molimīa artiū magicaꝝ. Nec debet homo eis fidē adhibē ꝙ aliqͥd ex ſe agant. Et ideo ꝑnitioſum ē ea facere vel ꝯſiliū p̄ſtare quēadmodū illicitū eſt idolotitū comedere. Lic et etiā ꝑnitioſum ſit oꝑbꝰ ſuꝑſtiti oſis cōmunicare: catholicū tamē eſt deſtruere opꝰ ſuꝑſtitioſum: ſeu demonis. Et in hoc ei cōtrariari Et ſic dico ꝙ licitū eſt maleficiū deponere: ſicut li citū eſt idolotitū in cloachā ꝓijcere. Et etiā vt cu retur infirmus maleficiatꝰ. Non tn̄ credendo. ꝙ virtute illius maleficij morbus ille contingat. hoc em̄ eſſet infidelitatis. Sed ꝙ fiat ex pactiōe demo nū: ex diuina ꝑmiſſione: qꝛ nō cōſueuerūt ẜm pa ctionē ſuā maleficiatū vexare niſi cōſtante illo ma leficio. Idem Sco. in. iiij. Et ex p̄dictis videt̉ con cludēdū ꝙ licꝫ maleficiū tollere ꝑ aliud maleficiū: dūmodo fides nō adhibeat̉ vel ſortilegia vel incā tatiōes non fiant. Et hec nota. De hoc vide infra Maleficiatus. Mpedimentuꝫ. xvj. De matrimonio ꝯtracto cōtra interdi ¶ctū eccleſie. Sciendū ꝙ matrimoniū cō tra interdictū eccleſie vel iudicis ꝯtractū: licꝫ ꝯtra hi nō debeat: tamē ꝯtractū nō dirimit̉. Imponē da eſt tn̄ ꝯͣhentibꝰ penitētia: et ſeꝑari debēt donec cognoſcat̉ de cauſa interdicti. exͣ eo. ꝑ totū. Nota etiā ꝙ ſponſalia ꝯtracta cū aliqua ꝑ verba de futu ro: cū interdicto eccleſie: nō habēt dirimere matri moniū poſtea cum alia cōtractū ꝑ verba de p̄ſen ti. extra eo. c. ij. ¶ Quid aūt ſi papa interdiceret oībꝰ generaliter v̓t nō ꝯtrahāt mr̄imoniū. An teneant mr̄imonia poſtea ꝯtracta. Dic ex notatis ꝑ Car. in cle. vnica Impedimentū. xvj. de re. ꝑmu. vbi quo ad ſpūalia mr̄imonia ꝯcludit ex illo tex. ꝙ tanta ē poteſtas pape ꝙ reddit ſpūa lia mr̄imonia nll̓a. Quid aūt de carnali: vt ſi dicat papa oretenꝰ. Nolumꝰ ꝙ ꝯtrahatis. Et ſi contra feceritis ꝓnūciamus nullū. Dicit Land̓. ꝙ ſi vo lūtas pape eſt rōnabilis nō tenebit mr̄imoniū: qꝛ potuit inhabilitare: ⁊ eius volūtati ſtatur quo ad hoc.ſ. inhabilitatē ꝑſonaꝝ. Et hoc dicit ſe tenuiſſe ꝑ. c. ad diſſoluendū. extra de deſpon. impu. Ideꝫ dicit Land̓. de ſacramento penitētie. qꝛ hoc ſacr̄m pendet a diſpoſitiōe eiꝰ. hec Car. Idē Dir. li. j. di cens ꝙ vbi volūtas pape rōnabilis eſt et iuſta in ꝓmulgatiōe legis: efficaciā mr̄imonij impedit. vt pꝫ de impedimēto publice honeſtatis. Nā ī ſacr̄o. mr̄imonij ꝑſone legitime quo ad talia ſpūalia: ſūt oīno in diſpoſitiōe pape. Et idē in ſacr̄o penitētie vt notant doc. in dicto. c. ad diſſoluendū. vbi hoc notat Inno. ⁊ Hoſti. qͥ addit ꝙ idem eſt etiam ſi oretenꝰ viua voce: ſine aliqua ꝯſtitutiōe hec ꝓhi beat. Secus dicit in ſacramētis in quibꝰ materia nō ſpectat ad diſpoſitionē pape: ſicut aqua in ba ptiſmo. panis ⁊ vinū in euchariſtia et ſimilibꝰ: qͥa in illis volūtas eius quātūcūqꝫ exp̄ſſa: efficaciam ſacramēti nō poſſet īpedire: debita materia et de bita forma cū intentōe ꝯcurrētibꝰ. De hoc ꝑ hug. xxviij. diſt. nullū. facit qd̓ notat̉ de ꝯſue. quāto. vi de sͣ. Cōfirmatio ſacr̄i. Idem Hoſti. in. c. tua. de ſpō. duo. dicēs ꝙ interdictū pape ē fortius qͣꝫ mr̄i moniū n̄ ꝯſummatū cū ſuꝑ illo poſſit ſtatuere ad libitū. vt in. c. ex publico. de ꝯuer. cōiu. Glo. tn̄ in dicto. c. ad diſſoluendū. ſingularit̓ dicit ꝙ mr̄imo niū ꝯtractū ꝯͣ interdictū pape: etiā cū clauſula de creti irritantis: tenet mero iure: alio impedimēto nō ſuppoſito. Idem videt̉ tenere Inno. ſentiens aliud eſſe in ſpōſalibꝰ.ſ. ꝙ irritant̉. Et ẜm Hoſti. pn̄t ꝯcordari opiniōes ẜm Dir. li. j. Sed ī mr̄imo nio nō. Et ſic intelligo opinionē. v̓ v̓. et Goſ. Alij aūt diſtinguūt int̓ clauſulā generalē et ſpālem: vt pͥmo caſu nō irritet̉ mr̄imoniū. ſecūdo ſic. Exquo cōſtat de intentiōe pape. Panor. aūt in dicto. c. ad diſſoluendū. diſtinguit. ꝙ aut interdictū pape hꝫ ꝑpetuā cauſaꝫ ꝓhibitiōis. ⁊ dicit̉ ꝑpetua ẜm glo. in dicto. c. tua. qn̄ nō eſt reſtricta ad certū tempus puta ſi ꝓhibetur aliquid fieri ꝓpter malū qd̓ inde ſequi pōt: vel ꝓhibet̉ mr̄imoniū ꝓpter ꝯſanguini tatē vel qͥd ſil̓e. tūc v̓o dicit̉ hr̄e cauſam temporalē qn̄ cauſa eſt reſtricta ad certū tempus. puta ꝓhi betur matrimoniū ꝓpter veneratiōꝫ diei. Qn̄ aūt habet ꝑpetuā cauſam: tūc matrimoniū eſt nullū. Qn̄ v̓o temporalē: tūc matrimoniū tenet. ⁊ decre tum debet referri ad factū: vt ſic durāte cauſa: de beat matrimoniū ſeꝑari. Mpedimentū. xvij. De impedimēto feriaꝝ. Sciēduꝫ ꝙ tꝑe EI feriaꝝ ꝯͣhi pn̄t ſpōſalia: ⁊ etiā matrimo niū qd̓ ſit ſolo ꝯſenſu: ſꝫ traductio vxoris. nuptia rū ſolēnitas. ⁊ carnalis copula: ꝓhibent̉ ẜm Mo nal. in ti. de mr̄imonio. Idē panor. in. c. capellanꝰ de fer. vbi dic̄ ꝙ nuptialia ꝯuiuia ſeu nuptiales fo lēnitates ⁊ ſolēnes traductiōes: ⁊ carnis cōmixtio

ꝓhibent̉ his diebꝰ feriatis: licꝫ mr̄imoniū ꝯtrahi poſſit omni tꝑe etiā qͣdrageſimali. ꝓ hoc glo. no. xxxiij. q. iiij. hinc etiā. Ite. c. nec vxorē duce̓. ea. cā ⁊. q. vbi ſimplicit̓ dr̄: nec vxorē ducē̓. Et ſic ſimpli citer nō ꝓhibet ſolēnitatē. ſꝫ etiā ducē.ſ. ad domū. Et ꝑ hoc infero. ꝙ nō ſolū hec ꝓhibitio ꝓcedit in virginibꝰ: ſꝫ etiā in viduis q̄ etiā ſine ſolēnitate nō debēt ꝯiūgi viris hoc tꝑe: nec duci ad domū. ¶ Que aūt ſint iſta tꝑa feriata quo ad nuptias? Dic primū eſſe ab aduētu vſqꝫ ad eph̓iam. ſecūdū a. lxx. vſqꝫ ad octauā paſche. vt in. c. non oportet. xxxiij. q. iiij. terciū a pͥma die rogationum vſqꝫ ad octauam penthe. Nūquid aūt in ip̄a die octanaꝝ paſche ⁊ pen the.ſ. in pͥma dn̄ica poſt ip̄a feſta poſſint nuptie ce lebrari vel ꝯtrahi. Ho. dicit ꝙ nō. ꝓ hoc lr̄a in. c. capellanꝰ. extra de ferijs. dū dicit poſt octauas pa ſche. ergo nō octaua: qꝛ tex. dicit poſt ſeptē dies pꝰ pēthe. Nō em̄ eſſent. vij. dies poſt feſtū: ſi ī dn̄ica ſequēti feſtū: nuptie celebrarent̉. ¶ An aūt includat̉ octaua eph̓ie: ſicut includūt̉ alie predicte octaue. Hoſti. dicit ꝙ durat vſqꝫ ad octauā eph̓ie incluſiue. Io. an. dicit. ꝙ lꝫ hoc mul torū locoꝝ approbet ꝯſuetudo: non tn̄ videt̉ iure ꝓbari. vnde ſatis putat. ꝙ poſt primū diem licite ꝯtrahant̉ nuptie. Cū in dicto. c. nō oportet. nihil dicat̉ de octaua. Nā ſi voluiſſet dicere de octaua: exp̄ſſiſſet: ſicut expreſſit in. c. j. de tre. ⁊ pa. vel di xiſſet in pl̓i. Nō ergo recedemꝰ a lr̄a: ⁊ maxīe poſt factū: nō debent ꝯͣhentes iudicari culpabiles. Et ſtandū eſt ꝯſuetudini q̄ eſt optima legū interpres Ceſſante aūt ꝯſuetudine: tenenda eſt opinio Io. an. videlicꝫ ꝙ trāſacto feſto eph̓ie dūtaxat: nuptie licite celebrari poſſunt. Nota etiā ẜm Arch. flo. ꝙ feſta ẜm nouā ⁊ veterē legē a veſꝑa in veſperā ce lebrant̉: tn̄ in ſeptuageſima eſt hoc ſibi ꝓpriū ꝙ ab dicat cātica leticie. Nō incipit tn̄ in velꝑis: ſed in cōpletorio. Et in primo p̄termittit̉ all̓a. vnde vſqꝫ ad cōpletoriū excluſiue licet ꝯͣhere. Sed officiū ad uētus ꝓpriū ꝑfecte incipit in veſꝑis ſabbati p̄cedē tis. vnde extuc nō licet ꝯͣhere. In diebꝰ v̓o alijs n̄ ſolū veſꝑe. īmo cōpletoriū ſunt de tꝑe p̄cedente ꝑ ſe loquēdo: licꝫ ꝑ accidēs ſuꝑueniēte maiori feſto: nihil fiat de illo cōpletorio vel ſolū memoria in ve ſperis. tn̄ in oībꝰ p̄dictis eſt ꝯſuetudo obſeruāda. vn̄ in multis terris etiā de nocte ꝓfunda ī vigilia aduētus. ⁊. lxx. nuptias faciūt. Sed ſi poſt mediā noctē facerēt eſſet corruptela: quia a media nocte more romano nox incipit: vt. ff. de fer. l. more. vn̄ ſicut nulla cōſuetudo excuſaret ī mane diei: ſic nec poſt mediā noctē. Sed certe peccatū eſſet: qꝛ ꝯtra ſanctoꝝ canones: ꝯͣhentes etiā nuptias iſtis tem poribꝰ ꝓhibitis. debent puniri in quo deliquerūt ſcꝫ vt vſqꝫ ad tp̄us ſeꝑent̉ niſi ſit ꝑiculū incōtinē tie. Sacerdos aūt qͥ dedit bn̄dictiōꝫ his graui pe ne: licꝫ arbitraria ē puniēdus. nō aut ē mortale exi gere talibꝰ temporibus ab vxore pͥus rite bn̄dicta ẜm Pe. de pal. Qui etiā tenet ꝙ his diebꝰ: nō licet ꝯͣhere mr̄imonia ꝑ v̓ba de pn̄ti: qꝛ iſte cōtractꝰ dꝫ fieri in facie eccl̓ie. In facie aūt eccl̓ie nō videt̉ fa ciendū ſicut nec bn̄dictio nuptialis. Credit tamē Impubes Fo. CXXXVII. Archi. flo. ꝙ in hoc ſtandū ſit cōſuetudini. Itē ei ſi ſit mortale ꝯſummare matrimoniū his diebꝰ. tn̄ poſt primā copulam iterū recognoſcendo nō pec cat mortaliter. Mpubes ꝯmuniter dicit̉ puer. jͣ. xiiij. annū ꝯpletū. puella. jͣ. xij. ex de deſpō. impu. ex lr̄is. No. bar. in. l. talis. C. d̓ his qͥ. vt īdi. ꝙ licꝫ īpuberes nō ſint idonei teſtes ī maleficijs: vt. l. in teſtimoniū. ff. de teſti. hoc ē verū ad plenā ꝓbationeꝫ: ſꝫ ad indiciū bn̄ poſſunt exaīari. Et ſic no. ꝙ dictū impuberis eſt ſufficiēs indiciū. Acarceratus. Vtrū cōde te abire ſi tp̄us ⁊ locū habeat? Rn̄. ẜm natus ad mortē ⁊ incarceratꝰ poſſit lici Hen. de gan. quolibeto. ix. ꝙ licꝫ damnato morti effugere: ſꝫ nō carcerē frāgere. vtputa ſi iudex dā natuꝫ dimittat in carcere ſine vinculis. ⁊ negligit firmare carcerē: tunc abſqꝫ omni iniuria iudicis: qui nullū ius habet in ſubſtantiā corporis: poteſt corpus ſuum abducere quēadmoduꝫ ſi qͥs ſepiat agrū ſuū: nō licꝫ quēqͣꝫ tranſire ꝑ agrū illiꝰ: ſepem rupendo. Si tn̄ ſepis nō fuerit: licitū ē ꝑ agꝝ trāſi re. ⁊ qd̓ plus eſt ſi p̄cipiat ei iudex ne carcerē exeat ſi tn̄ nō oporteat ꝙ vincula aut carcerem dirūpat vel quicqͣꝫ ſil̓e faciat: in quo circa ip̄m ius habeat. In illo ei obedire non debet. Et ſi fugit: iudex ſue negligentie imputet. De hoc vide ſupra pulcra. c. Accuſatus. Acendiarius eſt qui auctoritate ꝓpria ciuitatē. villā. māſum. ſegētem. domū. vel arbores incēdit vel ſil̓ia. igne appoſito ex odio vel vindicta. xxiij. q. vl tima peſſimā. ⁊ xij. q. ij. cū deuotiſſimā. Sed qͥd ſi incendiū ſit ortum in vico vel ciui tate. Et cauſa defendendi edificium meū: diſſipo edificium vicini mei. nūquid teneor? Rn̄. diſtin guendo. Aut erat iuſtus metus: ne ignis occaſio ne domus vicini mei: meum edificium cōbureret puta qͥa iam ignis peruenerat ad domum vicini mei: vel iuſte et ꝓbabiliter dubitabam an perue niret: qꝛ forte tempus ventoſum erat: tunc nō te neor ei. ff. de incen. ru. nau. l. j.§. ex incendio. neqꝫ em̄ damnū dare videor eque ꝑituris edibꝰ. ff. qd̓ vi aut clam. l. ſi alius.§. eſt ⁊ alia. Et qͣꝫuis nō ꝑue nerit: iuſte tamē putabam ignē ꝑuenturū. Et id̓o nihil a me pōt repetere. ff. ad legem aquil̓. l. ſi quis fumo.§. quod dicitur. Aut non fuit iuſtus me tus. puta quia adhuc non peruenerat ignis vſqꝫ ad domum vicini quam deſtruxi: nec iuſte du bitabam: tunc teneor ad ſimplum damnum ẜm Hoſtien. ¶ Sed pone ꝙ vicini dubitātes de igne: petunt ꝙ talis domus deſtruat̉. nunquid debet domus emēdari vicino a vicinitate? Rn̄. ꝙ ſic ex ſumma equitate. vnde conſulendum eſt iudici: vt hoc ex officio ſuo fieri faciat. argu. ff. ad. l. rodiam de ia ctu. l. ſi laborante. et hoc eſt equiſſimum. De ma

teria incendiariorum ⁊ effractorum. videsͣ. Abſo lutio primo. Ndulgentia. Quid eſt. Dic ꝙ eſt pene relaxatio quā quis iuſte pro culpis ꝓprijs facere debuiſſet: de theſau ro eccleſie ad diuinaꝫ iuſticiam perſoluendā: ſum pta. Dicitur in predicta diffinitione. relaxatio pe ne. ad differentiā relaxationis culpe: que fit ꝑ gra tiam dei in contritione. Et ſic gratia formaliter la uat in contritiōe. Deus aūt effectiue dimittit cul pam. d̓ pe. diſt. j. c. verbū. Ex quo infertur ꝙ nul la indulgentia directe poteſt eſſe a pena et culpa. licꝫ vulgus hoc affirmet. Nam culpa directe di mittit̉ in ꝯtritione et ꝯfeſſione. Et propter hoc di cūt qͥdam ꝙ eccleſia nunqͣꝫ vtitur tali forma. vt.ſ. dicatur indulgētiā dari a pena ⁊ a culpa: quoniā ſi tali vteretur forma: videret̉ euacuari ſacramen tū cōfeſſionis. quod eſſe non poteſt. ſcꝫ de neceſſi tate ſalutis: qꝛ eſſet ꝯtra omnē theologicā diſcipli nā. ⁊ ꝯtra. c. oīs. de pe. ⁊ remiſ. ¶ Quis poteſt concedere indulgētias? Rn̄. ẜm docto. in. c. qd̓ autē. et. c. cum ex eo. de pe. et remiſ. Primo papa qui habet plenariam poteſtatem: et cui theſaurus eccleſie ex meritis chriſti ⁊ martyrū ⁊ aliorum ſanctorū aggregatus: eſt cōmiſſus. po teſt indulgentias facere cui vult ⁊ quando. cauſa tamen exiſtente legitima. Archiepiſcopus quoqꝫ licꝫ non ſit iudex ordinarius omniū de ſua ꝓuin cia: vt dictum ē ſupra. Archiepiſcopus. poteſt nō ſolum in dioceſi ſua: ſed etiam in tota ſua prouin cia indulgentias concedere: dummodo non exce dat ſtatutum concilij generalis. extra de pe. et re miſ. noſtro. ¶ Quātam auteꝫ induigentiam concedere poſ ſint prelati eccleſiarum citra papam. Rn̄. Panor. in dicto. c. cum ex eo. ex illo tex. concludit. ꝙ in de dicatōnibus eccleſiarū dūtaxat poſſunt concede re annum. Sed pro alijs quibuſcūqꝫ cauſis non poſſunt concedere vltra. xl. dies. Et hoc teneas: quicqͥd dicant alij. Et ſic omnes prelati cuiuſcūqꝫ dignitatis ſint: non poſſunt concedere indulgen tias: niſi vt dictum eſt. Et licꝫ littera loquatur ge neraliter de prelatis. non tamē intelligas de infe rioribus epiſcopis: quia inferiores prelati nō poſ ſunt concedere indulgētias: qꝛ hoc eſt dignitatis epiſcopalis. vt eſt tex. ſingularis in. c. accedētibus de ex. pre. AAn auteꝫ electus et cōfirmatus in epiſcopum non cōſecratus poſſit cōcedere indulgentias: ma xime ſi non ſit ſacerdos? ⁊ ſepe iſta queſtio accidit in legato apoſtolico nō p̄ſbytero. Hoſti. in dicto c. accedentibus. tenet ꝙ ſi eſt p̄ſbyter poteſt con cedere. al̓s ſecus. Io. autē Cal. poſt Tho. tenet ꝙ etiam ſi non ſit ſacerdos: hoc poſſit. Et hoc idem in legato. Idem Panor. quia cōcedere has indul gentias procedit ex diſpenſatiōe bonorū eccleſie: ⁊ ſic ex iuriſditione. ergo iſti pooſſunt: cum habeant iuriſditionem licꝫ non ſint cōſecrati in epiſcopos vel ſacerdotes: vt in. c. ex traſmiſſa. de elec. Et per peccatum nō tollitur predictis poteſtas iſta ꝙͣdiu Induigentia tamen ab eccleſia tolerantur ẜm Ray. ⁊ Hoſtiē. Inferiores tamē prelati poſſunt cōcedere partici pationē bonorum cōgregatiōis ſibi cōmiſſe. nam hec ꝑ̄ticipatio fit ꝑ mutuā charitatē. Quid ſi epiſcopus vel archiepiſcopus excedit indulgentiā vltra predictā taxam. nūquid ſaltem valebit pro numero dierum quam poſſunt dare? Rn̄. Ge. in. c. fi. de pe. ⁊ remiſ. li. vj. ẜm Io. mo. di cit. ꝙ talis indulgentia eſt oīno nulla per tex. qui dicit. Ita tamē ꝙ ſtatutum generalis concilij non excedas. ergo videt̉ poteſtas eorū limitata intātū ꝙ ſi excederent: poteſtatē nō haberent. Et ſic totū videret̉ factum ab illo qui poteſtatem nō habet. ergo nō valet. Ideꝫ Hu. Io. autē an dicit. ꝙ va let vſqꝫ ad ſummā. quia hec eſt quedam liberali tas. Et in his ⁊ donationibꝰ dicimus ꝙ valent ꝓ parte vſqꝫ ad legitimū modum: et in reſiduo non Hanc opinione videtur approbare Panor. in ſi mili de qͥnquageſima ep̄i. Aut centeſima. de quo videsͣ. Ponatio primo. Pone ꝙ epiſcopus dedit. xl. dies indulgentie Succeſſor eius iterū dat. xl. dies. An vtraqꝫ vale at? Rn̄. Ge. vbi ſupra ex mente Io. an. in additi onibꝰ Spe. dicit ꝙ non: quia per talem multipli cationē poſſet veniri contra conciliū cum ex eo. sͣ. allegatum. An autē tales indulgentie cōceſſe per legatos ⁊ alios prelatos ſint perpetue. Rn̄. glo. ſingularis in. c. fi. de offi. le. dicit. ꝙ indulgentie quas ſepe le gati cōcedunt: ſubueniētibus ad reꝑationē pon tiū: vel loci religioſi: durant poſt finitā legationeꝫ quēadmodū ⁊ eorum ſtatuta: etiam ſi in eis conti neat̉ pena excōicatōnis. Idem dic de indulgētijs aliorum prelatorū. Et hoc eſt contra multos: cre dentes indulgentias reuocari per mortem conce dentis. ¶ Quid aūt de reuocatione indulgentie: an no ceat ante certificationē. Exemplū olim per papaꝫ Calixtum cōceſſa fuit indulgētia plenaria omni bus qͥ dabāt ſubſidiū ⁊cͣ. Poſtea ꝑ ſucceſſorē fuit reuocata. nūquid illi qui exburſauerūt pecunias ſuas illo intermedio tꝑe. puta a die reuocatiōis et noticie. An habuerint dictā indulgentiā. Dic ẜm docto. in. c. j. de cōceſ. p̄. li. vj. ꝙ ſic. Et Ge. ibi dicit ꝙ talis indulgentia valet quouſqꝫ certificati fue rint illi: quibꝰ cōceſſa eſt: niſi in dicta reuocatione eſſet clauſula decreti: vel qͥd ſimile. per qd̓ expreſſe appareret de volūtate pape contraria. Ita ꝙ vel let ꝙ a die bullatōnis nō ampliꝰ valeret. qd̓ tamē cōmuniter non fit. QQuid aūt dicendū ecōtra. An pͥuilegiū ſumat vires ſuas ſtatim cū papa ꝯceſſit illud. puta papa cōceſſit alicui pͥuilegium vt nō poſſit excōicari vel huiuſmodi. An cenſeat̉ adempta poteſtas ordi nario ꝑ tale pͥuilegiū. Ge. vbi sͣ. refert quoſdā di centes ꝙ ſtatim bullato pͥuilegio. Et hoc quidam intelligūt: qn̄ qͥs ꝑ ſe vel ꝓcuratorē ad hoc datum impetrat taleꝫ indulgentiā ꝙ excōmunicari non poſſit. Nā exquo cōcurrit volūtas ꝯcedentis in dulgētiā et impetrātis ſtatim habet efficaciā: etiā ſi tales ius habentes in priuilegio: hoc ignorent:

quia poſſent eſſe plures. Et ſi papa ī priuilegio di ceret: preſenti: per ſe vel per nūcium: prohibemus omnibus ne quis eum excōmunicet. Idem eſſet. Statim em̄ effectum habet: quia concurrūt volū tates predicte. Si v̓o nec per ſe: nec ꝑ nūcium qͥs impetrat talem indulgētiā: ſed papa proprio mo tu vel ad inſtantiā alterius dicūt ꝙ niſi appareat de voluntate contraria cōcedentis. priuilegiatus nō gaudebit beneficio indulgentie niſi poſtqͣꝫ ad eū peruenerit. Idem videt̉ tenere Inno. ⁊ Ho. Et hec faciunt ad ea que dicta ſunt s. Excōmuni catio. vj. in fi. ¶ Quid aūt ſi in ꝯſecratiōe ep̄us ⁊ archiep̄us cō turrant. ⁊ quilibet dat annum? Rn̄. Dir. li. j. ẜm Hoſtiē. dicit ꝙ cōprouinciales habebunt annū. Subditi v̓o ep̄i bienniū. ¶ Nūquid auteꝫ concedens indulgentiā habe bit eam: ſi facit ea ꝓpter que cōcedit? Rn̄. Dir. re fert quoſdam theo. tenere ꝙ ſic. Idem Uin. in di cto. c. cum ex eo. Ad hoc faciūt nota. ꝑ doc. in. c. ꝑ Iiptibit venerabilem. qui fi. ſint le. vbi princeps poteſt le gitimare filios ſuos. nō tanqͣꝫ pater: ſed tanqͣꝫ prin ceps. Et ſic gaudet pͥuilegio: quo ceteri participes gaudent. ¶ An aūt vnus poſſit alteri indulgentiā mereri ſeipt ſepiee ciriij Rn̄. nō poteſt niſi ꝓcedat ex intentiōe dantis. vn̄ poſſet ſi indulgētia fieret hoc modo dicēdo. ꝙ ille qui facit vel pro quo fit habeat talem indulgentiā Et ratio eſt ẜm theo. quia licꝫ ꝓprium opus poſſit quis ꝑ intentionē cuicūqꝫ voluerit applicare. Et ſic cum ſatiſfactio ſit ꝓpriuꝫ opus. poterit quis cui voluerit ꝑ intentionē ſuam applicare: ⁊ ſic ꝓ alio ſatiſfacere. Indulgentia autē nō eſt ꝓprium opus ſed eius qui dat indulgētiam. quod opus ip̄e ap plicat ꝑ intentionē ad hunc: vel illum qui ſic fece rit ⁊cͣ. Et ꝑ ꝯſequēs nō poteſt quis hāc intentiōeꝫ ad alterū tranſferre. ¶ Quid ſi quis faciat pluries ī die illud ꝓpter qd̓ tionē. Etempꝰ indulgentia eſt cōceſſa: vel cum vadit ad locū vbi indulget̉ remiſſio. nūquid habebit tociens indul gentiā: quotiēs vadit. Rn̄. aliqui dicūt ꝙ quādo indulgentia ad determinatū tempꝰ datur: vt cuꝫ dicitur. Quicūqꝫ iuerit vſqꝫ ad tale tempus ad ec cleſiam talē: habebit tantū de indulgētia. Intelli gitur tm̄ ſemel. Sed ſi in aliqua eccleſia ſit ꝑpetua indulgentia ſicut in eccleſia beati petri eſt indulgē tia..xl. dierū. tunc quotiēs aliquis vadit totiens in dulgentiā cōſequitur. Et huius ſentētie eſt Tho. ẜm vo Inno. ⁊ Guil̓. in Spe. quādo indulgētia cōſiſtit in viſitatione alicuius eccleſie: tūc pro qua libet vice quā quis ad eccleſiā vadit indulgentiaꝫ habebit. ¶ Sed quid de his qui deferunt multas litteras ep̄oꝝ: ⁊ legūt oēs ī vno loco: aſſerētes ꝙ talis ep̄s facit talē indulgētiā: ⁊ talis talē. nūquid ꝓdeſt cō ferenti. Ita ꝙ omnes indulgentias capiat? Rn̄. ẜm Dir. ꝙ non. ſed illi tm̄ qui ſubeſt ep̄o indulgē tias facienti: niſi forte ⁊ is qui cōfert: habeat licen tiā a ſuo iudice ꝙ tales indulgētie illi ꝓſint. ar. extͣ de fo. cōpe. ſignificaſti. vel ſuus cōfeſſor ei induiſe Indulgentia Fo. CXXXVIII. rit: ꝙ poſſit ꝑ tales indulgētias redimere peniten tiā. extra de pe. ⁊ re. qd̓ aūt. vbi Panor. dicit ꝙ tu tiſſimū eſt ⁊ valde expediens vt volens ꝑegrinari ⁊ viſitare loca pia: habeat licētiam a proprio iudi ce: ⁊ gratiaꝫ ꝑticipandi indulgentijs alienis. hoc tamē intellige de indulgētijs conceſſis ab alio qͣꝫ a papa. Nam reſpectu pape quilibet eſt ſubditus. vt in. c. cūcta per mūdum. ix. q. iij. hoc etiā verum niſi indulgentia eſſet reſtricta ad habitatores certi loci: que tamen ſic cōmuniter non cōceditur: ſed generaliter. ¶ Quibus ꝓſint indulgentie? Rn̄. ẜm Hoſti. ꝓſunt tm̄ viuis ⁊ non mortuis: ſicut em̄ membrū corporale putridū vel reſecatū vel mortuū nō pōt nutriri: vel viuificari cibo corporali: ſic nec mēbrū ſpirituale: cibo iſto ſpirituali. Ideo excōmunica tis. hereticis ⁊ ſciſmaticis ſic exiſtentibꝰ nō ꝓſunt orationes. nec ieiunia. nec elemoſyne. nec indulgē tie quo ad effectum ſpūalis nutrimēti: ſꝫ nec mor tuis ꝓſunt huiuſmodi remiſſiones. licꝫ alia ſuffra gia eccleſie ꝓſunt: qꝛ charitas ſola prodeſt in pur zatorio. Cum ẜm ꝓſperum. Sit in omnibꝰ fide libus operoſa. de pe. di. ij. charitas. Sed poteſtas clauiū nō habet ibi locū. Pro predictis facit quod notat Ri. in. iiij. di. xx. vbi querit. An valeant in dulgentie exiſtentibꝰ in peccato mortali. Et cōclu dit ꝙ non hac ratione: qꝛ non poteſt fieri remiſſio pene manēte culpa. Et ideo cum ꝑ indulgentias nō remittatur exiſtentibus in mortali peccato cul pa: nō remittetur eis per indulgentias aliquid de pena. Bona tamē facta in mortali diſponunt de cōgruo ad penitētiam. Et illa mediante ad ſuſce ptionem remiſſionis peccatorū per diuinā miſeri cordiam. Quo tamen ad exiſtentes in purgatorio dicit Ri. ꝙ illi qui ſunt in purgatorio: cum eccle ſia militante. aliquo modo cōmunicant in pena. Cum triūphante ī impoſſibilitate peccādi: tamē cū vtraqꝫ in charitate. Et ideo quia cōiuncti ſunt cum militāte eccleſia per charitatem: maximo au xilio indigent: quia non ſunt in ſtatu in quo poſ ſint penam aſſumere volūtariam: per quaꝫ citius admitterētur ad viſionē beatā. Ideo eccleſia pōt eos iuuare: cōicādo eis merita viuoꝝ nō tn̄ ꝑ mo dū auctoritatꝭ vl̓ iudicij: ꝑ q̄ directe iuuant̉ illi qͥbꝰ directe proſunt indulgentie. Et per p̄dicta ſoluit̉ queſtio: que de facto accidit de indulgētia plena ria cōceſſa olim per Calixtū papam patribꝰ ⁊ ma tribus defunctis fratrum minorū: ſi qui in purga torio reꝑiebantur. An valeat dicta indulgentiaˡ: Dic per p̄dicta ꝙ ſic: per viam cōicationis bono rum ſpiritualiū eccleſie. Et ſic indirecte. non autē directe ꝑ viā auctoritatis ſeu iudicij. quia ſic illos nec ligare nec abſoluere pōt. Utrum ille cui iniuncta eſt penitentia. vij. an norū: ⁊ poſtea ꝯſecutus eſt indulgentiā. Septem annoruꝫ teneatur poſtea agere penitentiā illam Rn̄. ꝙ nō tenetur ampliꝰ penitētiā illā agere: dū tamē peccatū oīno ꝑ cōtritionē dimiſſum ſit: qꝛ ꝓ omni peccato mortali duplex pena debet̉. ſcꝫ eter na et temporalis. de peni. diſt. j. ſi peccatum. Sꝫd

per cōtritionē pena eterna dimittitur ſeu in tem poralem cōmutat̉. de pe. di. j. verbū. Temporalis v̓o ꝑ ſatiſfactionē. vt in dicto. c. ſi peccatū. Et per iſtā penā qualitercūqꝫ ſatiſfaciat eccleſie: dū tamē nō decipiat̉ eccleſia ſufficit: ⁊ abſolutꝰ eſt. xxiiij. q. j. quodcūqꝫ. nec tenet̉ amplius de neceſſitate ieiu nare: vt bene ꝓbatur in dicto. c. qd̓ aūt. vbi dicit̉ ꝙ ꝑ tales remiſſiones eneruat̉ penitētialis ſatiſfa ctio. Et Panor. ibi reprobat opinionē dicentium ꝙ huiuſmodi indulgētie ꝓſunt quo ad penitētiā hic iniunctā: dūmodo ſacerdos qui pͥus indulſit penitētiā: hoc cōcedat vt poſſit cōpenſare penitē tiā cum indulgētia. al̓s ſecus. Sed hec opinio ni mis reſtringit poteſtatē ⁊ effectum indulgentiaꝝ Nam cū hec indulgētia ꝓficiſcat̉ ex theſuaro ec cleſie: cuius poteſtatē habet papa cōpenſandi: de bet ꝓdeſſe quibꝰ papa cōcedit: vel alius prelatus habens ad hoc poteſtatem. vnde non eſt neceſſa ria licentia ſacerdotis licꝫ ſit conſilium vt habeat̉ licentia. ¶ Quid valent iſte indulgentie? Rn̄. ẜm Gof. Hoſti. ⁊ theo. ꝙ tantū valet quātū ſonant. vide licꝫ. xl. dies indulgētie valent quātū. xl. dies peni tentie ẜm taxationem factam: ſiue a iure ſiue a ſa cerdote: ſiue a iuſticia diuina. Dies em̄ iſti ſiue an ni: non ſunt anni celi nec purgatorij: ſed mūdi. Et ſicut in mundo. xl. dies penitentie plus valent ꝑ ficienti cum maiori feruore qͣꝫ valeant alteri. Ita xl. dies indulgentie plus valent illi qui cum maio ri charitate vel rei date quātitate: accedit. Scien dum tamē ꝙ aliquādo indulgentie ſonant nume rum dieꝝ vt quando dicitur. Quicunqꝫ ierit ⁊c̄. habeat. xl. dies de indulgentia. Aliquādo ſonant numerum annorum: vt cum dicit̉. Quicūqꝫ ierit ⁊cͣ. habeat duos annos ⁊cͣ. Aliquādo ſonāt partē peccatorum: vt cum dicitur. Quicūqꝫ ierit vel ſic fecerit: habeat ſuorum peccatorū tercie vel quarte partis remiſſionem. Aliquādo ſonant plenariaꝫ remiſſionem. Si indulgentie ſonant numerū die rum: tunc talis indulgentia debet ſic intelligi ꝙ ſi alicui eſſent. xl. dies de penitentia iniuncti. xl. dies de indulgētia. Ipſam penitentiā euacuāt. Et ſic ſi quis tenebat̉ ieiunare. xl. diebus. habita indulgē tia. xl. dierum: non tenetur amplius ieiunare. Ita em̄ dicit̉ in forma litterarū. xl. dies de iniūctis ſibi penitentijs: miſericorditer relaxamus. Si ſonant numerum annorū: tunc ſimiliter intelligendū eſt. videlicꝫ ꝙ penitentiā in cōfeſſione vnius anni in iūctam: vnus annus indulgētiarum ſoluit. Et ſi dicitur. ponamus. tanta mihi non fuit aſſignata penitētia: vt cōmuniter fit. Quid dicendū? Dico ꝙ tibi in purgatorio recompēſabitur ac ſi illam fe ciſſes. et tibi iniūcta fuiſſet. vnde poſito ꝙ quis ꝑ decenniū in purgatorio ſtare deberet. Et ip̄e. vij. annos de indulgentia in vita habuiſſet: certe ſolū per trienniū in purgatorio puniret̉: quia quod ſe mel fuit relaxatum: amplius a chriſto non repetit̉ Si autem indulgentie partem peccatorū ſonant: tunc tantū valent ac ſi quis penitentiā illius ꝑtis ſuorum peccatoꝝ feciſſet. Et ſi talis in gratia deceIndulgentia deret: manifeſtum eſt ꝙ in purgatorio: niſi ꝓ re ſiduo puniretur. Si plenariam indulgentiam ſo nant. Claruꝫ eſt ꝙ ei plenaria pena relaxatur. Et ſi in illo inſtanti moreretur abſqꝫ additione noue culpe: ꝓculdubio ſi fuiſſet peccatorum maximus ad celos euolaret. Nota tamen ẜm Augu. de an cho. prout recitat Archi. flo. in ſumma: ꝙ quatu or ſunt que faciunt retardare ne ſtatim euolēt: nō obſtante ꝙ in litteris papalibus dicatur plenaria indulgētiam cōcedimus. Primū eſt forme indul gentie taxatio: vt ſi dicatur. Tibi indulgētiā ple nariam omniū peccatorum tuorū de penitētia ti bi iniuncta indulgemus: tunc ſi moreret̉: non ſta tim euolaret: ſi maior ſibi penitentia fuerat iniun genda. Et vigore indulgētie non ſibi remittitur: niſi pena iniūcta a ꝯfeſſore. Pro illa ergo parte pe ne que ſibi debebat iniūgi in foro penitentieluet in purgatorio. Secūdum eſt alicuiꝰ peccati omiſ ſio per obliuionem vel ignorantiam. ſcꝫ ꝙ nō fuit de eo confeſſus. Et hoc precipue videtur habere locum: quādo dicitur in forma indulgentie: ꝙ ha beat remiſſionem omniū peccatorum: de quibus corde cōtritus ⁊ ore confeſſus eſt: quia non valet quo ad peccata nō ꝯfeſſa. Sed de hoc infra. Ter cium eſt alicuius mortalis peccati poſt cōſecutio nem indulgentie perpetratio. De illo enim licꝫ cō fiteatur ⁊ ſatiſfaciat. non tamē habet indulgentiā quo ad illud ſequens. Quartum eſt culpe venia lis inexpurgatio. id eſt qꝛ decedit cū aliquo pecca to veniali: de quo non eſt contritus: ſed fixus in affectu eius. ſtant enim venialia cum gratia et nō poteſt remitti pena remanente culpa. vnde indul gentia quo ad talia quibus eſt affectu fixus: non valet. Sed ſi iſta non impediāt: cum alijs que cō curre̓ debent: puto ꝙ papa a tota pena ⁊ culpa ab ſoluere pōt: ita ꝙ talis euolabit. Sed que ſunt alia que concurrere debent ad huiuſmodi indulgentias conſequendas? Dic ꝙ quatuor requirūtur. Duo ex parte dantis. ſcꝫ au ctoritas et cauſa rationabilis. Alia duo ex ꝑte ſu ſcipientis. ſcꝫ ꝙ ſit in ſtatu merendi. ⁊ vt faciat il lud pro quo induigentia datur. Et ob defectum huius vltimi indulgentie non valent his qui li benter facerent illud pro quo indulgentia datur: ſed non poſſunt: exquo indulgētia datur ſub hac forma. vt faciat vel det hoc vel illud. vtputa eſt in dulgentia mediolani certis temporibus plenaria his qui porrexerint manꝰ adiutrices: licet fratres minores ⁊ alij religioſi nihil habentes illuc acceſ ſerint ⁊ deuotiſſime: non cōſequētur illam indul gentiam virtute talis priuilegij. Quid ergo habe rent facere in hoc caſu: vt ⁊ ipſi dictam indulgen tiam conſequātur. Debent facere vt alius pro eis aliquid tribuat. Et hoc nota. ¶Et per predicta patet quid ſonat remitto tibi vnum annum de penitentia iniuncta. Nam iſte eſt ſenſus ẜm Inno. ⁊ Hoſti. id eſt tāto minꝰ pu nieris in purgatorio: quātū eſſet: ſi vno anno coi egiſſes penitētiā in hac vita. Nec ꝓpt̓ has genera les indulgētias: nō minꝰ debes agē pnīaꝫ in hac

vita qͣꝫuis de neceſſitate non tenearis: tū qꝛ neſcis vtrū ſacerdos iniūxerit tibi penitētiā quā debuiſ ſet. Nam hodie vix iuſte imponit̉: cū pro quolibꝫ peccato mortali: ſeptēnis penitētia debeat̉. xxxiij. q. ij. hocip̄m. Et cū illud qd̓ nō eſt purgatū ī hac vita: debeat purgari in purgatorio: fatuus eſt et ſimplex qui ibidē huiuſmodi indulgētias non re ſeruat cū ſi ip̄as reſeruauerit tot diebꝰ quot hic re miſſe ſunt: ſit minus in purgatorio puniendus ꝙͣ fuiſſet. Sed illis tm̄ ꝓſunt: quibꝰ dū viuerent fa cta fuit remiſſio. Et hoc intelligas de ꝑticularibꝰ remiſſionibꝰ que fiūt per papam vel alios inferio res dicentes tm̄ de iniūcta penitentia relaxamus. Secus de generali ⁊ vniuerſali: per quā oīs ſatiſ factio remittit̉ que a ſolo papa fieri cōſueuit. Idē Dir. Et hoc de papa intelligendū eſt: qn̄ in tali re miſſione generali nō refert ſe ad penitētiā iniūctā ſed abſolute et generaliter remittit. Al̓s ſecus ẜm Augu. de anch. ⁊ arch. flo. vt dictū eſt. ¶ An autē iſti dies ſint vtiles vel cōtinui? Rn̄. Panor. poſt Hoſti. extra de pe. ⁊ re. cum ex eo. di cit ꝙ dies debent eſſe vtiles. Annus v̓o eſt ẜm ꝙ iniugit̉ in penitētia: hoc eſt ꝙ ſi debeo ieiunare in anno per. xl. dies: licꝫ interpolatim vt qꝛ forte qua libet ſeptimana debeo ieiunare ſemel: valet illa in dulgētia.xl. dieꝝ ad tollendū omnes iſtoſ. xl. dies vnde nō currunt quotidie: ſed ſunt vtiles. De an no v̓o ſic intellige. debeo agere penitentiā ꝑ annū qualiſcūqꝫ ſit illa penitētia. puta ieiunādo ꝑ annū ſemel in ſeptimana tollit̉ iſte annꝰ ꝑ hāc indulgē tiā annalē. Ita ꝙ indulgentia anni nō diuidit ꝑ dies: ſed valet reſpectu anni integri: ꝓut peniten tia eſt annalis. Querit̉ de. q. quotidiana. An indulgētia con ceſſa vere penitētibus ⁊ cōfeſſis: ꝓſit illis qui fue runt cōfeſſi ſemel in anno ⁊ habet ꝓpoſitū cōfiten di: ⁊ ꝯtritionē de peccato p̄terito?: Rn̄. ẜm panor. in. c. oīs. de pe. ⁊ re. ꝙ ſic. nam iſti dicūtur vere pe nitētes: exquo hn̄t cōtritionē ⁊ vere cōfeſſi: exquo fuerūt cōfeſſi tempore determinato: ⁊ habēt ꝓpo ſitum ꝯfitendi. Naꝫ cōtritio eſt illa: q̄ multū ope ratur apud deum. Idem Car. in cle. j. de reli. ⁊ ve. ſanctoruꝫ. vbi etiam querit de alia. q. quotidiana. Datur indulgentia ꝑ totaꝫ octauam corporis xp̄i intereſſentibꝰ diuinis officijs in eccl̓ia. Quid ſi ob multitudinē populi omnes nō poſſunt intrare ec cleſiā: ſed pars populi audit diuina extra eccleſiaꝫ An tales habebūt talē indulgētiā? videt̉ ꝙ non ꝑ p̄dicta: quia exquo indulgentia eſt data ſub hac forma dutaxat qui audierint in eccleſia. Glo. ſol uit ꝙ non gaudebit hac indulgētia. Pau. dicit ꝙ ſi ex neceſſitate celebretur extra eccleſiā ſub tētorio gaudebūt preſentes indulgentia. Cōcludit tamē ꝙ propter verbū in eccleſia. tutiꝰ eſt tenere ꝙ non ſufficiat horis intereſſe extra eccleſiaꝫ. Dicit tamē ꝙ ſi propter turbam omnes non poſſunt ingredi eccleſiam: ſtantes extra ambitum murorū: gaude bunt indulgentia: quia ſufficit voluntas intrādi. ⁊ ꝙ ꝑ eos nō ſtat. ꝑ regulā Imputari. ¶ Utrum autem vicini eccleſie: vt clerici vel re Infidelis Fo. CXXXIX. ligioſi illius loci vbi indulgentie concedūtur: con ſequātur tantam indulgentiam quātam remoti. Rn̄. ꝙ ſic: quia remiſſio non ꝓportionatur labori. ſed meritis que diſpenſantur: ſed qui plus labo rat: de merito plus acqͥrit. Nora tamē ẜm aſten̄. ꝙ propter indulgentias diſſolui non debet obſer uantia regularis: quia religioſi magis merentur religionem ſeruando: quo ad premium vite eter ne ꝙ indulgentias exquirendo. licet minus quo ad dimiſſionē pene: quod eſt minus bonuꝫ. Nec iterum per indulgentias dimittūtur pene iniun cte in capitulo: quia ibi agitur quaſi forum iudici ale magis ꝙͣ penitentiale. vnde non ſacerdotes: quādoqꝫ capitulū tenent: ſed abſoluūtur a pena iniuncta: vel debita pro peccato in foro peniten Sed querit̉ de. q. quotidiana. Pone quidam habet priuilegium a papa: ꝙ ſemel poſſit abſolui plenarie ī articulo mortis. Et fecit ſe abſolui: poſt ea liberatus eſt. An virtute dicti priuilegij poſſit iterū in alio articulo mortis abſolui? Rn̄. Archi. flo. in ſum. dicit. non putet aliquis ꝙ qn̄ ſemel in articulo mortis fuit: ⁊ vſus fuit tali gr̄a ꝙ poſtea ī alio articulo mortis vti valeat: niſi papa latiorem auctoritatem daret qͣꝫ dat: qn̄ ponit ꝙ in articulo mortis dūtaxat ſemel. Et ita rn̄ſum fuit ẜm eum in cōcilio cōſtancienſi a litteratiſſimis viris. Nec mirū: quia priuilegiuꝫ de indulgentijs tantū dat quātū ſonat. nō aūt extēdi dꝫ vltra. Utrū indulgētie faciēde ſint ꝓ ſubſidio tēpo rali? Rn̄. ẜm Ri. ꝙ ꝓ tꝑalibꝰ pͥncipaliter nō de bent dari ſpūalia. Nā cū dant̉ indulgētie ꝓ eccle ſijs vel hoſpitalibꝰ cōſtruēdis: nō dant̉: vt in illis tꝑalibꝰ ſiſtat̉: ſed ꝓpter vtilitatē ſpūalem cōſequē tem. Et ideo nō dant̉ ꝓ tꝑalibus: niſi inquātum ordinant̉ ad ſpūalia. An aūt ꝓ edificatione pontiū licitum ſit dare indulgentias? Dic ẜm Panor. in dicto. c. qd̓ aūt. ꝙ qn̄ pons ſit: aut reficit̉ in aliquo loco ꝑiculoſo: vbi ꝑegrini ⁊ pauꝑes ſepe patiebant̉ mortis peri culū in trāſitū: tūc licitū ē. al̓s ſecꝰ. Utrū cruce ſignatus qui morit̉ anteqͣꝫ iter ar ripiat: hebeat indulgentiā. Rn̄. ẜm Tho. Forma priuilegij ꝯſiderāda eſt. Nfidelis. Strā liceat rū infide libꝰ cōicare? Rn̄. ẜm Tho. qͥ in fide fir mi ſunt ita ꝙ ex eorū cōicatione cū infi delibꝰ ſperat̉ magis illoꝝ cōuerſio qͣꝫ hoꝝ ſubuer ſio: nō ſunt ꝓhibendi cōicare cū infidelibꝰ. Sim plices aūt et infirmi ꝓhibēdi ſunt ne ſiue magna neceſſitate cū eis cōuerſent̉. Utrū cū infidelibꝰ ſit diſputādū. Rn̄. ꝙ nll̓i laice ꝑſone licet diſputare d̓ fide cū īfidelibꝰ ꝑ tex. in. c. q̄cūqꝫ. de here. li. vj. vbi ſic habet̉. Inhibemꝰ quoqꝫ ne cuiqͣꝫ laice ꝑſone liceat publice vel priua tim de fide catholica diſputare. qui v̓o cōtrafece rit: excōicationis laqueo innodet̉. Glo. in v̓. laice. forte intendit de laico ad moduꝫ vltramōtanorū qui illitteratos laicos vocāt. Quid em̄ ē dicere: ꝙ

ruralis clericus diſputādo de fide catholica nō in cidat in hanc penā: ⁊ doctor decretorū laicus inci dat? Tamē ſufficit ita eſſe ſcriptū. Et ſolum duo ſunt chriſtianorum genera. Clerici et laici. xij. q. j. Duo ſunt. Aquiſitio. Sciendū ꝙ tribus modis principaliter ꝓcedit̉ ꝯtra aliquē A de crimīe. videlicꝫ ꝑ accuſationē. denū ciationē. ⁊ inquiſitionē. Et quidē quō debeat fie ri accuſatio. vide sͣ. Accuſatꝰ. ⁊ Accuſare. Ad de nūciationē v̓o an debeat p̄cedere charitatiua ad monitio? Dic ẜm Ri. in. iiij. diſt. xix. ar. iij. ꝙ pec catū ꝓximi: aut eſt publicū aut ſecretū. Si publi cū nō eſt neceſſe ſecretam monitionē p̄cedere de nūciationē. de pe. ⁊ re. c. manifeſta. Et illud Thi. v. peccantes corā omnibꝰ argue. Si autē eſt ſecre tum: tūc diſtinguendū ꝙ aut tardatio denūciati onis eius ꝓbabiliter videt̉ eſſe in notabile nocu mentū ꝓximorū corporale ſeu ſpūale: vt ſi aliquis tractaret occulte ꝙ ciuitas hoſtibus traderet̉: vel occulte homines auerteret a fide vel moribꝰ. Aut nō īminet tale ꝑiculum. Si ſic: feſtinandū eſſet ꝓ cedere ad denuciationē. nec eſt neceſſariū expecta re quouſqꝫ precedat ſecreta monitio: quia magis cauendum eſt detrimēto boni corporalis et ſpūa lis reipublice qͣꝫ fame ip̄ius peccatoris. Si v̓o pec catum eſt occultum: nec pro tardatione denūcia tionis īminet tale ꝑiculum. adhuc diſtinguendū eſt ꝙ aut prob̓abiliter creditur per conditionē et ſigna peccatoris ⁊ alia que probabilitateꝫ poſſunt generare: ꝙ homo circa eum per ſecretam moni tionem non proficeret: ſed ille magis exaſꝑaretur contra corrigentem ⁊ p̄monitus ſubterfugia que reret: vt corrigi non poſſet: tunc non debet ſecre ta monitio precedere denunciationē. Aut ſperat̉ ꝙ ſecreta monitio proficeret contra ipſum quod ſemper credendū eſt: niſi per ſigna probabilia con trarium videatur. Et tunc dico ꝙ ex precepto di uino debet ſecreta monitio publicam denunciati onem precedere. non tamen eſt neceſſariū: vt pre cedat ſecretam denūciatiōem: que fit ſoli prelato: maxime quādo denuncians ad hoc compellitur per ſui prelati obedientiā. Et ſi frater ad ſecretam monitionem ſe corrigat: debeo deſiſtere a publica denūciatione. Et ſic intelligitur quod dicitur. ij. q. vij. accuſatio. vbi dicitur. ꝙ ſi aliqui ſacerdotes ante ſecretam monitionem lacerare: accuſare: vel infamare p̄ſumpſerint: excōmunicent̉. Si enim poſſum ſine detrimēto ſpiritualis boni illius quē corrigo ⁊ cōmunitatis: cuſtodire famam fratris: teneor ex precepto dei famam ipſius non ledere: qꝛ precioſior quidē eſt inter temporalia: ⁊ multum vtilis ad ſpiritualia: ⁊ multi timore infamie a ma lo retrahunt̉. Et homīes quādo ſe infamatos cō ſiderant: magis ſine freno peccant: nō tamen pro pter fratris correctionē factam per ſecretā admo nitionem: teneor deſiſtere a ſecreta denūciatione: prelato fienda: quia valet ad precauendum fratri a recidiuo: nec eſt in fame fratris p̄iudiciū. Si taInquiſitio lis eſt prelatus qualis eſſe debet. Si tamen per ſi gna valde probabilia: et p̄ſumptiones quaſi vio lentas crederet ꝙ ex illa denunciatione: fratrem correctum infamare vellet: tunc crimen occultuꝫ fratris iam veraciter correcti: ſibi denūciare non deberet. hec Ri. ¶ Ad inqͥſitionē v̓o p̄cedere debet fama publi ca: vel clamoroſa inſinuatio. nec inquiſitio debet fieri niſi precedat diffamatio a viris honeſtis: nō maliuolis: non ſemel ſed pluries. Et pro huius ca ſus declaratiōe. Dic ẜm nota. per docto. in. c. qua liter ⁊ quādo. el. ij. de accuſa. ꝙ quedam eſt inqui ſitio generaliſſima: vt quādo p̄latus inquirit ſuꝑ ſtatu tocius prouincie: vt in. c. romana. de cenſꝫ. lib. vj. Et in hac non eſt opus infamiam p̄cedere īmo tenetur quolibet anno generalem inquiſitio nem facere. Quedam eſt inquiſitio generalis: vt quādo inquirit̉ ſuper ſtatu ciuitatis caſtri vel lo ci. Et tunc etiam nō exigitur ꝙ infamia precedat ad hoc. c. j. de offi. or. facit. l. cōgruit. ff. de offi. p̄ſi. Et ita patet per hoc ꝙ ſindicatores rectorum qui ſindicant caput ⁊ eius membra. puta poteſtatem capitaneum et eius officiales poſſunt contra eos inquirere in genere de delictis ꝯmiſſis per eos in eorum officio non p̄cedente fama publica vel cla moroſa inſinuationē. Et ita de ꝯſuetudine ſerua tur. Quedam eſt inquiſitio ſpecialis: que ſit cōtra certam perſonā: ⁊ ſi fit non ad penam imponen dam: ſed ex debito officij: vt matrimoniū carnale non contrahat̉ propter aliquod impedimentum vel vt non ꝓmoueatur quis ad prelaturā ſeu nō confirmet̉ electio: ſi reꝑitur promouendus vicio ſus: ⁊ etiam non exigitur infamia: quia vt dictum eſt non agitur ad penā: ⁊ fit ex debito officij. Idē cum iudex inquirit ex mero et puro officio et non ad inſtigationē alterius: vt ī dicto. c. j. Et per hoc ſint cauti rectores terraruꝫ ꝙ ad hoc: vt ab eis nō poſſit peti copia diffamationis: ſemper cum for mant inquiſitiones dicant. hec eſt inquiſitio quā facit talis contra talem ex ſuo mero officio. Quā doqꝫ iſta ſpecialis inquiſitio fit ad penam impo nendā. Et tunc ſi ad denūciationem publici offi cialis: non eſt opus ꝙ infamia precedat: vt. l. ea quidē. C. de accuſa. et. c. preterea. de teſti. co. Sed tamen non denunciantur hoc caſu: niſi notoria. al̓s non creditur denūciatoribus: de quo vide ſu pra Familia. Quandoqꝫ fit inquiſitio ſpecialis: in famia deferente. Et tunc ſi proceditur contra pre latum ſecularem: non debet fieri inquiſitio: niſi p̄ cedat tanta infamia ꝙ ſine ſcandalo non poſſit tolerari. vt in dicto. c. qualiter. Si autem ſit in quiſitio contra priuatum ſecularem: non requiri tur ſcandalum vel periculum. Sed ſatis eſt infa miam clamoroſam preceſſiſſe. Si autem fit inqui ſitio contra ſubditum regularem: et ſi agitur ad penitentiam ſeu ad correcictionem: tunc non eſt neceſſe ſeruare ordinem poſitam in dicto capitu lo qualiter. ſed de plano ⁊ ſine ſtrepitu poteſt pro cedi. vt in capitulo. reprehenſibilis. de appellati. Si vero contra prelatum regulare̓. tunc ant ꝯtra

Inſcriptio abbatem: aut contra priorem ꝯuentualem: vel ali um habentem curam auctoritate ep̄i. Et tūc debꝫ ordo ſeruari poſitus in. d. c. qualiter. ſed nō ad vn guem. Debet tamen ſeruari aliquis ordo. Hic.n. remouet̉ ordo quo ad ſubtilitatem: nō quo ad ve ritatem. Si ꝯtra aliuꝫ regularem obedientiariuꝫ. tunc nō ſeruatur iſte ordo: qꝛ poteſt remoueri ad li bitum abbatis ab adminiſtratōne: vt in. c. cuꝫ ad monaſteriū. de ſta. mo. Idem fallit ẜm quoſdam: vbi inquiſitio fit preſente parte: ⁊ non opponente ſe diffamatam eſſe: vel diffamatōnē preceſſiſſe nō legitime: vt in. c. ij. de accu. li. vj. Item fallit vbi in quiſitio formatur ꝯtra confeſſum crimen. vt in. c. primo. de ꝯfeſſis. li. vj. In criminali v̓o in quo iu dex ꝓcedit ex neceſſitate officij: non eſt neceſſaria diffamatio. quod eſt notandum ꝓ inquiſitionibꝰ que fiunt hodie per rectores terraꝝ. An ſit neceſſe diffamatōnem p̄cedere. Nam ſi de neceſſitate of ficij inquirere tenentur: nō eſt neceſſaria diffama tio. Sed ſi inquirunt ex voluntate non neceſſita te: tunc ſi inquirūt ad petitōnem alterius: neceſſa ria eſt diffamatio. Si v̓o ex mero officio: vel ad de nunciatōeꝫ publici officialis: nō eſt neceſſariū dif famatōeꝫ p̄cedere. vt dictū eſt. ¶ An autem inquiſitus teneatur de omnibus re ſpondere veritatem de quibꝰ fuerit interrogatus? Diſtinguendū eſt ẜm Pe. de palu. in. iiij. Aut cer tuꝫ eſt ꝙ iudex inquirit de crimine in caſu in quo poteſt de iure. et tunc tenetur homo ſibi dicere taꝫ de ſe: ꝙͣ de alio: quia mentiri in iudicio eſt mortale Aut certum eſt ꝙ ipſe iniuſte inquirit. vtputa. qͥa non preceſſit accuſatio: nec denuciatio: nec clamo roſa inſinuatio: nec infamia illius: nec factum ē di uulgatum: nec denunciatum in generali: nec ī ſpe ciali. tunc enim nō tenetur: nec de ſe: nec de aliquo alio reſpondere: quia ille in hoc nō eſt ſuus iudex. Et ẜm Lu. de ro. in ſuis ſingularibus: talis confeſ ſio ſine indicijs precedentibꝰ non valet. Ac etiam indicia: ſi ſuperueniant poſt queſtionem habitam illam ꝯfeſſionem nō ꝯfirmāt. vt dictū eſt sͣ. Con feſſio iudicialis. ¶ An autem ꝯfitens proprium delictum: debeat interrogari de alijs criminoſis? Rn̄. Bar. in. l. re peti. ff. de queſti. diſtinguit. ꝙ quedam ſunt deli cta: que non ꝯmittuntur principaliter in offenſaꝫ vel odium alicuius: ſed ꝓpter cōmodum commit tentium: vt falſare monētam: ſeu eā fabricare. Itē latrocinia facere. Nam latrones non odiunt ali quem: ſed diligunt es alterius. Et in iſto caſu poſ ſunt interrogari de ſocijs. vt probatur in. l. diuus ff. de cuſto. re. et in. l. prouinciaꝝ. C. de ferijs. Que dam ſunt delicta: que ꝯmittuntur principaliter in odium offenſi. Et in iſtis ꝯfeſſis de ſe: non debent interrogari de alijs: vt in dicta. l. repeti. ⁊. l. vltima C. de accuſ. Fallit in caſu. l. prius. ff. ad ſill̓. Et ẜm Panor. in. c. primo. de confe. etiam fallit in crimi ne leſe maieſtatis. Et ex predictis infert Barto. ꝙ fures poſſunt interrogari de ſocijs ⁊ de recepta toribus et ſimilibus ar. dicte. l. diuus. Ratio p̄di ctoruꝫ eſt: quia quando delictum committitur in alterius iniuriam: eſt qui alios poteſt accuiare: ſed Fo. CXL. non ita in delictis que non committuntur princi paliter in alterius iniuriā. Ideo magis ꝑmittitur iudici inquirere. ¶ Quero. An fama faciat plenam fidem? Reſp. Bar. in. l. de minore. ff. de queſti. refertꝭ Dy. ⁊ Cy. tenere. ꝙ fama cum vno teſte faciat plenam ꝓba tionem in ciuilibus: non in criminalibus: in qui bus requiruntur probationes luce clariores. Sꝫ ſibi videtur dicendum ꝙ quedam ſunt in quibus ſufficit famam ſic eſſe: licet in veritate ſic non ſit: et tunc ſufficit probatio fame. vt. l. barbarius. ff. de offi. preto. Quandoqꝫ requiritur probatio verita tis: ꝙ ita ſit. Et tunc quedam ſunt in quibus ipſa fama ſeu communis opinio facit veritatem et in ducit. Et tunc ſufficit probatio fame. vt. l. j.§. j. ff. de flu. Facit. l. cuꝫ de lanionis.§. aſinā. ff. de fun. inſtruc. Quedam ſunt in quibus ipſa fama ſeu cō munis opinio non inducit veritatē. Et in hoc di co. ꝙ ſi quidem eſt fama probata ſolum ex voce populi non probata aliqua preſumptione: ex qua dicta fama et opinio trahat originem. tunc ꝙ iſta non probat: ſed magis dicetur vana vox populi: que non eſt audienda. Sed licet nō ꝓbet: tn̄ adiu uaret probationem iam factam. vt. l. iij.§. eiuſdeꝫ. ff. de teſti. Si v̓o iſta fama eſſet probata: que tra xit originem ex aliquibus preſumptionibus legiti mis precedentibus: tunc dico ꝙ in quibuſdaꝫ ca ſibus facit plenaꝫ probatōnem. vtputa. in cauſis breuioribꝰ: vel modici preiudicij. Sed an faciat ſe miplenam: ita ꝙ probet cuꝫ vno teſte? Dico ꝙ de bemus ꝯſiderare illa indicia et illas p̄ſumptōnes: ex quibus fama traxit originem: qualiter vrgeāt. Et ẜm qualitates illas dicam iſtam famam facere ſemiplenam probationem: vel non facere. Ita de bet intelligi glo. in. l. excuſantur.§. j. de excu. tu. et dicta. l. iij. Et ex hoc habes etiam perpendere vtꝝ fama ſit ſufficiens indicium ad tormenta: vel non hec Bar. vide etiam eū eo. ti. in. l. ex libero. vbi di cit ꝙ licet minor non poſſit torqueri: vt ex eius di cto aliquis ꝯdemnetur vt ibi: poteſt tamē torque ri: vt ex eius dicto ſumat̉ indicium ꝓpter qd̓ veri tas inquiratur. Torquebit̉ autem ferula vel zona vt notat̉ in. l. talis. in prima glo. C. de his qͥ. vt in dig. Nota etiā panor. in. d. c. j. ꝙ illud qd̓ dicit̉. ꝙ vnus teſtis facit indicium ſufficiens ad torturam dꝫ intelligi in teſte integro. Aſcriptio. Qui accuſat ali quem: debet ſe inſcribere. id eſt ad pena talionis: ſi non probauerit ſe obligare: vtisͣ. Accuſare. Utrum inſcriptio ſemper ſit neceſſaria? Re ſpon. quando crimen non opponitur directe per modum accuſatōnis vel denunciationis: ſed per modum exceptōnis. vt cum obijcitur accuſatori. vel teſti ad hoc vt ab accuſatōne: vel teſtificatione repellatur: vel electo: vt a promotione excludatur non eſt neceſſaria inſcriptio. Sed ſi obijciatur iaꝫ confirmato. puta. in conſecratione: obijciens de bet ſe obligare ad penam extraordinariam ad ar bitrium indicis circa vinculum inſcriptionis. naꝫ

Interdictū. j. electus crimine ſic probato perdit quod per electi onem ⁊ ꝯfirmatōneꝫ ei fuerat acquiſitū: ſed prius habita nō amittit. extra de accu. ſuꝑ his. ⁊. c. quali ter ⁊ qn̄. el ſecundo. Aterdictum primo. Quid ſit ⁊ quot ſunt eius ſpecies? Quo ad primum dic ꝙ interdictū eſt priua tio quo ad aliqua eccleſiaſtica per ſentētia iuris vl̓ iudicis facta. Quo ad ſecūdū dic ꝙ due ſunt ſpeci es.ſ. loci: aut ꝑſone. Interdictū loci: aut eſt genera le: aut ſpeciale: aut particulare. Et ſimili modo di uiditur interdictū perſone: ſiue hominis. Et de qͦ libet iſtorum eſt dicendū. Interdictum loci gene rale dicitur: nō tm̄ quando regnū vel ꝓuincia in terdicitur: ſed etiaꝫ ſi ciuitas: vel villa: vel caſtrum vnum: ſolum interdicatur. extra de ver. ſig. cuꝫ in partibꝰ. quia dicitur generale qͣꝫtum ad locū illuꝫ: cum nullus excipiatur: vt ibi dicit glo. Et cum in terdicitur terra alicuius domini intelligitur de ea que eſt ſua quo ad dominiū iuriſditōnale. Et mul to fortius ſi terra illius domini: eſſet ſimpliciter et abſolute propria. Item intelligitur de terra. quaꝫ hꝫ ab alio in feudum. vel emphiteoſim. Item in telligitur de terra: que pertinet ad ipſum dominū ratione dotis vxoris: quia maritus: conſtante ma trimonio: eſt dominus dotis vxoris. Item intelli git̉ de terra ſibi pignorata: ſi proferens dixit Int̓ dico terram quaꝫ talis tenet. Secus ſi dixerit. In terdico terrā ſuā ẜm Io. an. Item ſi talis dominꝰ cuius terra interdicitur habet terram in diuerſis ꝓuincijs: vel diuerſis locis. Si habet eam ꝓ par te ⁊ pro diuiſo: omnes ille partes ſubiacent inter dicto. Sed ſi pro indiuiſo ſecus: ne innocens pu niatur. Si autem poſtea dn̄s acquirat nouam ter ram: talis terra non ſubiacet interdicto: niſi lator ſententie expreſſiſſet: vel intenderet tam de ea quā habebat: ꝙͣ de ea quam habiturus eſſet. Si auteꝫ vendit terram interdictam: vel perdit eam: nō ꝓ pter hoc tollitur interdictum: cum onus rei tranſ eat cum ipſa re. ¶ Nunquid aūt ciuitate interdicta: ſint ciues eiꝰ interdicti? Rn̄. qn̄ ꝓpter delictum dn̄i: vel rectorꝭ eſt ciuitas interdicta: ciues eiꝰ qui culpabiles non exiſtūt: nō ſunt interdicti: dūmodo ⁊ ipſi ꝓpter do minū: vel rectorē in eis puniendū: non fuerint in terdicti: vnde poterūt in alijs locis nō interdictis intereſſe diuinis. c. ſt ſnīa. extra de ſen. ex. li. vj. Quid de hominibꝰ nō interdictis venientibus aliunde ad terrā interdictam. nunqͥd ibi poterūt audire diuina? Rn̄. Aſten̄. vbi sͣ. de mente Hoſ. dicit. ꝙ nec poterūt celebrare: nec audire diuina qꝛ loco interdicto: intelligit̉ om̄ibꝰ interdictū ibi au dire diuina: niſi ſuꝑ hoc ſint priuilegiati. puta. ſi ac cipientes ſignuꝫ crucis ꝓ ſubſidio terre ſancte vel quiuis alij. Et hoc nunc eſt expreſſum de priuil. li cet. primo Rn̄. li. vj. Interdictū aūt loci ſpeciale: ſeu ꝑticulare dicit̉: qn̄ vna certa eccleſia: vel etiam plures certe eccl̓ie nō omnes alicuius ciuitatis ſupponunt̉ interdi cto: vt extra de ſen. ex. ſi ciuitas. li. vj. Et intellige: ꝙ nec in capella nec in cimiterio eccleſie interdicte ꝯtiguis pōt celebrari: niſi ꝓut a iure ꝑmittit̉ vel ſe peliri. Secus ſi nō ſint ei ꝯtigua. vnde ꝯtigua ſūt: quoꝝ vltima ſe ꝯtingunt. Sciendū etiaꝫ ꝙ inter dicta eccleſia: nō ꝓpter hoc intelligit̉ clerus illiꝰ ec cleſie interdictus. vn̄ licite: clerici illius eccleſie cele brare poſſent in alia eccleſia ar. li. vj. de priui. ꝑ ex emptōnem. ⁊ ſimiliter interdicto clero alicuiꝰ eccle ſie: nō ꝓpter hoc intelligit̉ eccleſia interdicta. vnde alij clerici licite celebrarent in ea ẜm Io. an. in. d. c ſi ſnīa. Item qn̄ interdicit̉ clerus alicuiꝰ loci: nō ex hoc intelligit̉ populus illiꝰ loci interdictus: qꝛ hec ſunt diuerſa. Et ecōuerſo. d. c. ſi ſnīa. Et ẜm Ioh̓. cal. appellatōne cleri: intelligit ꝯtineri. non ſolum ꝓmotos ad ordines: ſed etiā religioſos. ꝯuerſos ⁊ ꝯuerſas: qui ita ſunt ad eccl̓iam tranſlati: ꝙ de po pulo ꝓprie dici nō pn̄t. xij. q. j. duo ſunt. ¶ Interdictū aūt ꝑſone: ſiue hominis. aliud ē ge nerale. aliud eſt ſpāle: ſiue ꝑticulare. Generale eſt: quando interdicunt̉ homines regni: vel prouin cie: ciuitatis vel ville: vel caſtri etiam vnius tm̄. ar. dicto. c. cum in partibꝰ. Aliud eſt enim interdice re locum tm̄. Aliud locum et homines loci. Si em̄ locus eſt tm̄ interdictus: homines loci: qui nō de derunt cauſam interdicto: alibi poſſunt audire di uina: et eccleſiaſtica recipere ſacramenta. Si v̓o lo cus ⁊ homines loci ſunt interdicti: nō poſſunt ali bi: niſi in caſibus expreſſis a iure. vt colligitur ī di cto. c. ſi ſententia. in tex. ⁊ glo. Particulare v̓o: vel ſpeciale interdictum hominis. qd̓ ꝓprie dicitur ſu ſpenſio eſt: qn̄ ſuſpenditur: vel interdicit̉ certa per ſona: vl̓ etiā incerta: vt cū dr̄. Qui fecit ſic vel ſic: ſit interdictus ipſo facto. Et iſti quocūqꝫ vadūt: ſem per ſunt interdicti: niſi abſoluant̉: vel niſi interdi ctum ſit ad tempus. vnde interdicti ſiue generali ter: ſiue gnaͣlit̓ ſiue ſpālit̓: ſiue ſingularit̓ nō pn̄t ex ercere aliquē actuꝫ qui ꝑtineat ad ordines: aut ad celebratōeꝫ diuinoꝝ. Al̓s eſſent irregulares vel ſu ſpenſi ẜm ꝙ infligit̉ pena violantibꝰ interdictum t. jͣ. dicetur. An auteꝫ huiuſmodi interdicti ſint vitandi ab alijs? Reſpon. de hoc dicendum eſt: ſicut de excō municatis ⁊ ſuſpenſis. vicꝫ an ſint nominatim et expreſſe interdicti: vel ve: ſicut dicitur in concilio Baſilienſi. ¶Pone ꝙ homines alicuiꝰ loci ſint interdicti. nū quid ſi quis ex eis ſe tranſferat ad aliud domicilū remanebit interdictꝰ? Rn̄. Aſten̄. ꝙ ſic: donec ſen tentia ſaltem circa eū relaxet̉. Si tn̄ iudex nō intē debat ligare ſubditos illius domini: niſi ꝙͣdin eſ ſent ſub dominio eius: tūc qͣꝫcito deſinunt eſſe ſub dominio eius deſinunt eſſe etiā interdicti: nec egēt alia relaxatione ſpeciali ẜm quoſdam Ioh̓. tamen caldri. tenet indiſtincte ꝙ ſi domicilium tranſtule runt: non amplius ſint interdicti. Item abſentes ignorantes excuſantur. extra de cleri. excom. apo ſtolice. Item populus non interdictus ſi fiat d̓ po pulo interdicto: efficitur interdictus ẜm Caldri. Item ſi interdicitur populus: vel vniuerſitas. col legium. vel commune alicuius loci: non intelligi tur per hoc locus ille interdictus ẜm Io. an. iij. d.

Inter dictū. j. c. ſi ſententia. quia aliud eſt interdictum loci aliud vniuerſitatis. vel collegij. poterit ergo celebrari al ta voce in illo loco vt prius: interdictis tn̄ excluſis ⁊ poterunt admitti om̄es qui non ſunt de populo illo. Sed ẜm Io. cal. licet hoc dictū Io. an. proce dat de iure ſcripto: tn̄ preſtare videtur occaſionem periculi Audient̉ enim voces publice celebrantiū ab interdictis. ⁊ ꝑ hoc vilipenderet̉ cenſura eccle ſie. vnde ꝯſulenduꝫ eſſet clericis: vt tali interdicto durante abſtinerent a publica celebratōne. Iteꝫ ſi exiſtens de populo interdicto: vel vniuerſitate. ſi banniat̉ ſimpliciter ⁊ non ad tempus: ceſſat inter dictum: quia non cenſet̉ amplius de vniuerſitate vel populo illo: ſed ꝯfiniatus vel relegatus bn̄ ꝑ manet interdictus: quia adhuc cenſet̉ de corpore vniuerſitatis ẜm Cal. Item ſi talis de populo vel vniuerſitate interdictis ingrediat̉ monaſteriū ptꝰ ꝓfeſſionem: indubitanter poterit ordinari: qꝛ deſi nit eſſe de populo totaliter. Sed ante ꝓfeſſionem: ꝯſiliū eſt ꝙ nō ordinetur: tali interdicto durante: ſi tamen fuerit ordinatus: putat Io. cal. illam ordi natōnem tenere. Item de abſentibus tempore la te ſententie interdicti: ⁊ d̓ p̄ſentibꝰ non ꝯſentienti bus: ſed ꝯtradicentibꝰ aliorum culpe ꝓpter quam latum eſt interdictum: an ligentur? Io. an. refert quoſdam religioſos tenere: tales non ligari: etiam quo ad eccleſiam: quia abſens ⁊ ignorans ex male ficio nō obligatur. Sed dicit ipſe ꝙ iſti nō ponde rant: ꝙ pena interdicti etiam puniunt̉ qui nō pec cauerūt: de ſpō. nō eſt. vn̄ tenet abſentes et contra dicentes ligari quod probat dicta decre. ſi ſnīa. Et per idem dici poteſt. Quid de mulieribus q̄ viris ꝯtradicūt inꝙͣtum pn̄t? ⁊ nihilominꝰ dicen dum ꝙ ſunt interdicte: licet ferat̉ Io. de deo dixiſ ſe ꝯtrarium. QQuid autem de impuberibus: Ad hoc fertur Io. de deo reſpondiſſe. ꝙ ſi ſint doli capaces. Id dicendum de eis quod de alijs: quia etas illa ē ple na malicijs ⁊ mendacijs. extra de delic. pue. c. pu. ris. Si v̓o nō ſunt doli capaces audire poſſunt di uina in locis alijs non interdictis: in terra v̓o in terdicta non: quia non eſt eis a iure ꝯceſſum. Iteꝫ ſi talis abſens eſt de alia ciuitate vel populo: lꝫ gra tioſe receptus fuerit in ciueꝫ vel popularem popu li interdicti: vt faciunt veneti: ⁊ forte ibi nunꝙͣ ha bitauit: credo ꝙ cuꝫ tali populo interdicto talis in telligatur interdictus. Item habitantes in ciuita te non ciues: nec de populo illius: non includunt̉ interdicto illius vniuerſitatis vel populi. vt in di cto. c. ſi ſententia. Si tamen eciaꝫ locus eſſet inter dictus: in eo non poſſent audire diuina: ſed extra locum illum ſic ẜm Cal. Iteꝫ ſi interdicitur locus ſub appellatōne regni ꝓuincie. ciuitatis. caſtri vel ville. ſuburbia. ⁊ ꝯtinentia edificia loci illius inter dicta intelliguntur. de ſen. excōm. ſi ciuitas. lib. vj. etiam ſi dicta ſuburbia et ꝯtinentia edificia in nul lo eſſent ſubiecta dicto loco interdicto: vel vniuer ſitati. Si tamen ꝓferens interdictum habeat iu riſditionem ſpiritualeꝫ in dictis ſuburbijs. Si au tem non haberet iuriſditioneꝫ licet de iure ſcripto Fo. CXLI. non videantur interdicta dicta ſuburbia: tamen ponderata ratōne dicte decre. ſi ciuitas. Poſſet di ci ꝙ etiam tūc intelligāt̉ interdicta: nō ab hominē ſꝫ a iure. extra de ſen. ex. nuꝑ. ¶ Quid autem intelligatur nomine ſuburbij aut continentis edificij? Reſpon. Io. de deo dicit. ꝙ ſuburbia intelliguntur illa que ſunt infra vltimaꝫ portam ciuitatis: et faciunt cum ciuitate publicas functiones. et vocantur ad conſilia ⁊ huiuſmodi. Ge. autem in dicto. ca. ſi ciuitas. dicit ꝙ dicuntur burgi extra et prope ciuitatem: in quibus domus ſunt contigue. Uel dic ꝙ ſuburbia dicuntur do mus per quas eſt iter rectum eundi ad ciuitatem vel locum. Continentia auteꝫ edificia ſunt domꝰ circa ciuitatem non intra ſuburbia. Et nō directe introducentes ad ciuitatem. Glo. tamen in dicto. c. ſi ciuitas. dicit. ꝙ arbitrio iudicis eſt relinquen dum que dicantur continentia edificia. nec tex. lo quitur de contiguis. Et ſic ẜm hanc glo. iūcto tex. poſſumus dicere: om̄ia illa dici ꝯtinentia edificia: que ſunt ita prope ciuitatatem: ꝙ in illis celebran do vilipenderet̉ cenſura eccleſiaſtica. puta. qꝛ qua ſi ita cōmode ibi ꝯuenire poſſent: ſicut ſi non eſſet interdictum. Secus vbi nō ꝯtēneret̉ ꝓpter hoc ec cleſiaſtica cenſura. Item ciues habitantes ꝯtinuo extra ciuitatē ⁊ ſuburbia ⁊ ꝯtinētia edificia: inter dicto populo: vel ciuibus ciuitatis. Intelliguntur ⁊ ipſi interdicti etiā vbicūqꝫ habitent: exqͦ ponun tur ciues: vel de vniuerſitate interdicta: ẜm Cal. Iteꝫ nobiles. Marchiones. Comites. ⁊ barones. ⁊ hmōi habitātes in tali ciuitate: ſi ſt̓ d̓ populo in terdicto: vel de dicta vniuerſitate. Qd̓ patꝫ ex hoc qꝛ ſubeunt onera ⁊ hn̄t honores: ſicut alij ligantur ſnīa interdicti. Et idem ſi ꝑ priuilegiū eſſent exem pti ab oneribꝰ. Secus aūt ſi eſſent ſui iuris: vel ex ꝯſuetudine: vel ex priuilegio imꝑiali. Ita ꝙ dicte vniuerſitati: tanqͣꝫ de eius corꝑe in nullo partici arent ẜm Cal. Quid autem ſi ciuitate interdicta: aliqui ſatiſfa cere volunt. An in eis interdictum intelligat̉ rela xatum. Reſpon. Tan. dicit ꝙ ſic. Sed Hoſti. di cit ꝙ nō. quia ſic rigor eccleſie diſſolueretur. Hoc idem tenent Ber. Io. et Inno. extra de pe. et re. qd̓ in te. pro eo ꝙ ibidem hoc ꝯceditur: ſpecialiter ſumentibus ſignū crucis ⁊ ꝑegrinis. gͦ hoc intelli itur ꝓhiberi alijs. Quid de cruce ſignatis contra hereticos: qͥ ha bent ex priuilegio. ꝙ tꝑe interdicti in terra inter dicta: poſſunt admitti ad diuina: nunquid ſi non ꝯtradicūt poteſtati ⁊ ꝯſiliarijs: habebūt illius pri uilegij beneficiuꝫ. Rn̄. ad hoc fertur Ioh̓. de deo dixiſſe. ꝙ tales qͥ ꝯtradicere pn̄t: ⁊ nō ꝯtradicunt: ꝯſentire vident̉. Et ideo nec ad dīna: nec ad ſepul turam eccleſiaſticā debent admitti. Si tn̄ de taci turnitate poſtea doleant ⁊ ꝯtradicāt: reuiuiſcit eo rum priuilegiū ꝑ decre. extra de ſen. ex. duobus. a mo eiꝰ intellectu. Quid aūt ſi ꝯcedat̉ alicui ſingulari ꝑſone: vt co miti ep̄o ⁊ hmōi: ꝙ tꝑe interdicti poſſint celebra re vel audire dīna. An eiꝰ familiares domeſtici ad aa ij

Interdictū. ij. audiendū cum eo ⁊ celebrandū ſibi diuinum offi cium licite admittant̉. Rn̄. ꝙ ſic dūmodo nō ſint ob iſtam cām in fraudē aſſumpti: vtꝫ in. c. fi. de v̓. ſigni. li. vj. Secus aūt de familiaribꝰ alicuiꝰ ꝯuen tus ſeu collegij illiꝰ. extra de priuil. c. licet. li. vj. Illi em̄ nō debent admitti: niſi ſint priuilegiati. Ratō diuerſitatis eſt: qꝛ in primo caſu priuilegiū illd̓ poſ ſet eſſe inutile: qd̓ eſſe nō dꝫ. extra de priuil. in his. In ſcd̓o aūt caſu ꝯuenientius pōt ꝑ ſe: ſine famili aribus celebrare diuina. Et ideo priuilegiuꝫ eſt re ſtringendum. Sed quid ſi in cōuentu ſunt tm̄ tres: et duo in firmi. nunqͥd tercius celebrare poſſet cum familia ri? Rn̄. Hoſti. in. c. qd̓ nōnullis. de priuile. dicit. ꝙ ſic: ne priuilegiuꝫ inutile eſſet: adinſtar eius qd̓ de perſona dicitur ſingulari. in dicto. c. licet. Intel lige tamen ꝙ hoc non conceditur illis familiaribꝰ qui dederunt aliquo mō cauſam interdicto. vt in dicto. c. licet.§. vltimo. ¶ Quid ſi interdicatur familia alicuius. nunquid clerici de eius familia erūt interdicti. Rn̄. Rod̓. ꝙ ſic: niſi ſpāliter excipiant̉. Idem Aſten̄. ¶ Quid ſi interdicant̉ doctores om̄s alicuiꝰ ciuita tis. An intelligant̉ interdicti clerici qui ſūt docto res. Rn̄. ꝙ nō: ẜm nota. ꝑ glo. in. d. c. ſi ſententia. ⁊ bene ꝑ nota. sͣ. Clericus. j. Nterdictum ſecūdo. ſcilicet quo ad eius effectuꝫ. Sciendum Nprimo. ꝙ in loco ſuppoſito eccleſiaſtico interdicto ẜm antiqua iura: nulla ꝑmittebant̉ ec cleſiaſtica officia celebrari: vel audiri. extra de pe. ⁊ re. qd̓ in te. et de ſpon. nō eſt. niſi ſemel in ebdoma da celebrari cauſa ꝯficiendi corpus xp̄i. de ſen. exc̄. ꝑmittimus. Sed ꝑ noua iura extitit moderatum de ſen. excom. alma. li. vj. ꝑ iſtum modū: ꝙ ſingu lis diebus in tali loco poſſint in eccleſijs et mona ſterijs miſſe et alia officia celebrari ſicut prius. Sꝫ cum his quatuor ꝯditionibꝰ.ſ. voce ſubmiſſa. Ia nuis clauſis. non pulſatis campanis. excommuni catis et interdictis excluſis. vnde per quodlibet horum quatuor de per ſe: ſi non ſeruetur: etiā alijs tribus ſeruatis violatur interdictum. ⁊ eſt irregu laris ibi. ſic celebrans vel aliquid agens alicuiꝰ or dinis. vt in officio ſuo. puta. ſi pulſatis campanis celebrat vel etiam ſi alia voce tm̄ et hmōi ẜm Ho. Io. an. et Cal. Item ſi clericus in loco interdicto facit tm̄ vnum predictorum: alijs celebrantibus. puta. ſonat campanas: vel aperit ianuas eccleſie ⁊ huiuſmodi credo ipſum irregularem: quia parti cipat in crimine criminoſo. de ſent̓. excom. nuper. Secus ſi facit alterum predictorum: vt celebretur diuina: que tamen non celebrantur de facto: cum irregularitas requirat actum perfectum. Nota ta men ẜm glo. in. d. c. alma. ꝙ ſi huiuſmodi eccleſie. vel monaſteria eſſent ſpāliter interdicta: tunc nul lo mō poſſent ibi celebrari diuina: etiaꝫ cum dicta moderatōne. Sil̓iter idem dicendū in quatuor ſo lennitatibꝰ. de quibꝰ infra. qꝛ ſi eſſet aliqͣ eccl̓ia ſpe cialiter interdicta: nll̓o mō poſſent ibi celebrari diuina: nec alta: nec ſubmiſſa voce. Et in his duobꝰ caſibus pauci aduertunt. ¶ Utrū aūt predicta ꝓhibeant̉ ita in eccleſijs ex emptis ſicut nō exemptis. Dic ꝙ ſic. Et ita ſerua bunt ſicut faciūt alie eccleſie: celebrando ẜm modi ficatōeꝫ capl̓i alma. niſi hmōi eccleſie eēnt interdi cte ſpāliter: vt dictū eſt. Item nota. ꝙ dicta mode ratio interdicti ⁊ effectus interdicti nō hꝫ locuꝫ in interdicto populi: ſeu vniuerſitatis: non expreſſo loco in ſnīa interdicti. ꝙͣuis em̄ ⁊ illud dicat̉ inter dictum generale: tn̄ decre. alma. cū ſua moderatō ne loquit de interdicto generali loci: vt ciuitatꝭ. ca ſtri. ville. regni. ⁊ huiuſmodi. Nota tn̄. ꝙ interdi cto loco generaliter: vel ſpāliter: aut ſingulariter: non ſunt interdicti homines vel clerici talis loci. vnde extra illa loca: pn̄t audire diuina et ſepeliri: ſi ibi elegerint ſepulturam: qꝛ nō ſunt interdicti niſi fuerint in culpa. Item laici qui nō ſunt interdicti: nō pn̄t admitti ad diuina que celebrant̉ cuꝫ dicta moderatōne in loco interdicto: niſi ſint ſuper hoc ſpecialiter priuilegiati. De clericis v̓o extraneis ſeu alibi beneficiatis. An poſſint admitti in eccleſia ſita in loco interdicti ad celebrandū: ſeu ꝯcelebran dum. Archi. tenet ꝙ nō. Io. an. dicit. ꝙ hoc ē du rum. Et ſic videt̉ tenere ꝯtrariū. qd̓ ꝯtrarium Io. Cald. ꝓbat ꝑ multas rōnes. Et idem dicendū de religioſis. Item taꝫ canonici: qͣꝫ clerici eccleſiaꝝ: in quibꝰ diſtributōes qͦtidiane tribuunt̉ illis qͥ inter ſt̓ horis: ſi nō veniūt amittūt eas ſicut amitterēt ſi nō eſſet interdictū. d. c. alma. Iteꝫ miſſe nō ꝯuen tuales ſeu peculiares celebrari pn̄t tꝑe interdicti ī eccleſijs ꝯuentualibꝰ: ſeruata moderatōne p̄dicta qꝛ licet Io. mo. in. d. c. alma. teneat ꝙ monachꝰ ce lebrans miſſam peculiarē in eccleſia ſua interdicta a iure vel ab hoīe ſit irregularis: tn̄ Dire. etiam te net primū. Item ꝑ. d. c. alma. extat moderatio cir ca interdictu. vicꝫ in feſtiuitatibꝰ natiuitatꝭ. reſur rectōnis. penthe. ⁊ aſſumptōnis btē Marie. Iteꝫ p̄dictis quatuor feſtiuitatibꝰ addita eſt ſolennitas corꝑis xp̄i. ꝑ extrauagantē. Martini. v. in qua in terrumpit̉ interdictū ſeu ſuſpēdi videt̉ in quibꝰ oī bus ꝯcedit̉ vt campane pulſent̉. ⁊ ianuis apertis. alta voce diuina celebrent̉ in locis interdictꝭ: excō municatis excluſis: ſꝫ interdictis admiſſis. Ita tn̄ ꝙ illi ꝓpter quos ꝓlatum eſt interdictū: altari non appropinquēt: nō obſtantibꝰ quibuſcūqꝫ priuile ijs q̄ reuocant̉ ꝑ. d. decre. alma. Que tn̄ decre. re ſpicit priuilegia p̄terita ⁊ nō futura. QQuid gͦ ſi aliqui ſint priuilegiati. ꝙ tꝑe interdi cti celebrare poſſint in ſuis feſtis. nunqͥd alij cele brare pn̄t in eoꝝ eccleſijs. ℟. Inno. ⁊ Ho. in. d. c. vt priuilegia. ꝙ nō ſi ſit eis priuilegium ꝑſonaliter datum. puta. Concedimꝰ vobis ꝙ poſſitꝭ celebra re. Pn̄t aūt ſi nō ſit ꝑſonaliter datū. puta. Conce dimus: vt in vr̄is eccl̓ijs celebret̉. Nota tn̄ ꝙ fra tres minores ꝑ priuilegiuꝫ Alexandri. qd̓ incipit. Pro reuerentia. tꝑe generalis interdicti: pn̄t in vi gilijs ⁊ feſtiuitatibꝰ btī Fran. Antonij ⁊ btē Cla re: ⁊ octo diebꝰ īmedietate ſequētibꝰ: vnacū religi oſis ⁊ clericis ſecularibꝰ qui tūc in eorum eccleſijs

conuenerint apertis ianuis: excōmunicatis dum taxat excluſis: diuina officia ſolenniter celebrare: dummodo ijdem fratres minores: ac etiaꝫ ijdem religioſi ⁊ clerici cām non dederint interdicto: nec id eis ⁊ alijs ꝯtingat ſpecialiter interdici. Iteꝫ fra tres minoris habent ex mari magno Sixti quarti vt poſſint recipere ad diuina fratres ⁊ ſorores ter tij ordinis beati Fran. necnō ꝓcuratores. ⁊ nego cia gerentes vtriuſqꝫ ſexus dicti ordinis: ac beate Clare. Item nota ꝙ illud qd̓ dictū eſt de dictis qͣ tuor feſtiuitatibꝰ: intelligi debet de vna die tm̄ pro qualibet feſtiuitate. Unde doc. querūt quando in cipiat talis dies. Et qͣꝫtum ad principium diei con cordant quaſi omnes.ſ. ꝙ incipit in veſperis vigi lie. Sad ꝙͣtum ad finem: Archi. tenet: ꝙ termine tur in ꝯpletorio feſtiuitatis incluſiue: quia in bene ficijs eſt larga interpretatio facienda. Io. an. in di cto. c. alma. dicit ꝙ terminat̉ in veſperis ipſius fe ſti. Et ſic excludit ꝯpletorium. que opinio etiā pla cet Cal. Item notandum: ꝙ in predictis feſtiuita tibus nō poteſt licite dari corpus xp̄i in loco inter dicto: niſi ſicut ⁊ alijs diebus.ſ. infirmis deceden tibus. de ſen. ex. reſponſo. Et idem dicendū de ex trema vnctōne ẜm Archi.ſ. ꝙ non eſt danda iſtis diebus. Item et ſi in dictis feſtiuitatibus: honeſti us ſit ſaltem ꝙͣtum ad principalem miſſaꝫ: que in ipſa eccleſia celebratur: de ipſo ꝓprio feſto dicere quia id eſt inductum in honoreꝫ ipſarum ſolenni tatum. Et ideo de eis celebrandum. Pōt tamen ⁊ alia miſſa dici ꝙͣ de ipſo feſto. Item in dictis fe ſtiuitatibus credo ꝙ poſſunt aque ſolenniter be nedici: ⁊ aſperſio fieri: panes ⁊ fructus benedici. e laicis etiaꝫ interdictis miniſtrari: quia iſta de ſe nō ꝓhibentur temꝑe interdicti. ⁊ ipſorum benedictō eſt officium diuinum: qd̓ generaliter in p̄dictis fe ſtiuitatibus permittit̉ ẜm Cal. Itē in feſto aſſum ptionis virginis ſemper temꝑe interdicti nuptie poſſunt ſolenniter benedici: quod alijs diebꝰ tem pore interdicti non poteſt fieri ẜm Hoſti. Et hoc ideo: quia talis benedictio pertinet ad diuinū offi cium: qd̓ illa die permittit̉ ſolenniter celebrari. De alijs tribus feſtiuitatibus non oportet quere: quia in his feſtiuitatibus prohibentur celebrari in om ni loco: et ab omnibus fidelibus. Item in iſtis fe ſtiuitatibus poſſunt virgines ⁊ altaria conſecrari vel benedici. et calices. ⁊ paramenta. ⁊ abbates. et abbatiſſe: quia huiuſmodi benedictōnes nō ſunt ſacramenta ꝓprie: ſed orationes et certa officia ẜm Cal. Item dictis diebus in loco interdicto vtrum poſſint admitti mortui ad eccleſiaſticaꝫ ſepulturā. Io. an. putat ꝙ nō: licet multotiens fuerit contra rium obſeruatum. Sꝫ Io. Cal. dicit ꝙ licet videa tur temerarium reſiſtere opi. Io. an. maxime cum non viderit ꝑ aliquem contrarium ſcriptum: tam̄ non obſtante interdicto: putat poſſe publice ⁊ ſo lenniter mortuos ſepeliri. vbi aliud nō obſtat. pu ta. qꝛ eſt ſpāliter: aut nominatim interdictus. Aut qꝛ fuit in culpa: vel ad hoc dedit ꝯſilium. auxiliuꝫ. vel fauorē. Mouet̉ ad hoc dicendū. ꝙ ꝑ gnāͣle in terdictuꝫ ꝓhibetur eccleſiaſtica ſepultura: qꝛ ipſa accedit ad diuinum officium: nam cum officio di Interdictū. ij. Fo. CXLII. uino dꝫ ferri funns ad eccleſiā. xiij. q. ij. qui diuīa. Sed officiū diuinū ꝑmittit̉ his diebus ſolenniter celebrari. ergo ⁊cͣ. Temꝑe interdicti: et ſi prohibita ſit adminiſtra tio ſacramentoꝝ: illud tamen habetꝭ multas exce ptiones. Nam primo excipit̉ baptiſma nō ſolum ꝑuuloꝝ: ſed etiā adultorum. extra de ſen. ex. qm̄. li. vj. Et ẜm Cal. ſi quis baptizaret in eccleſia inter dicta ſpāliter nō incurreret irregularitatem: ꝙͣuis ſi honeſte alibi poſſet fieri melius eſſet. Item exci pitur ꝯfirmat io. de ſen. ex. reſponſo. Item excipit̉ penitentia: nō ſolum morientiū: ſed etiam ſanoꝝ: dūmodo nō fuerint excōmunicati. qui nō poſſūt admitti niſi in morte: et exceptis ill̓: ꝓpter qͦruꝫ cul pam vel dolū: lata eſt ſententia interdicti: vel p̄bu erint auxiliū. ꝯſilium. vel fauorem: niſi primo ſatiſ fecerint: vel de ſatiſfaciendo dederint idoneā cau tionem. aut ſi hoc nō poſſunt: niſi iurauerīt ꝙ cuꝫ potuerint ſatiſfacient: ⁊ ad ſatiſfactōeꝫ faciendam per illos qui tenentur: dabunt conſilium auxiliū: et pro poſſe laborabunt: nec ꝓpter aliquod predi ctorum fieri debet relaxatio interdicti. d. ca. alma. Item ⁊ catheciſmus qͥ p̄cedit baptiſmū pōt fieri: qꝛ ꝑmiſſo baptiſmo: intelligunt̉ ꝑmiſſa ⁊ cet̓a. Itē ꝑmittit̉ ꝯfectio criſmatis in die cene: qͦ vtendū eſt in baptiſmo ⁊ ꝯfirmatōne. extra eo. rn̄ſo. Item ꝑ mittit̉ euchariſtia dari decedentibꝰ. de pe. et re. qd̓ in te. Sanis etiā dannatꝭ ad mortē dari pōt tem pore interdicti: qꝛ cenſent̉ tūc in articulo mortis. Sed laicis ⁊ clericis nō interdictis: ſed loco inter dicto ſuppoſitis: an poſſit dari euchariſtia p̄terꝙͣ in mortis articulo?: dubiū eſt. Exceptis tn̄ p̄ſbyte ris miſſam celebrantibꝰ: cum forma ſeruata decre. alma. Celebrantes em̄ tenent̉ ſumere corpus xp̄i. De alijs ergo dicit Cal. trepido ferre ſnīaꝫ: cum vi derim gnāliter religioſos ſuis fratribꝰ ⁊ ſororibus vl̓ monialiabꝰ: quaꝝ curā gerūt: tꝑe interdicti in differenter ꝯcedere euchariſtie ſacra. Sꝫ qͦ iure fa ciant ipſi diſcernāt: cū cōtrariū videat̉ de iure ſcri pto. In edictis em̄ p̄miſſorijs certoꝝ caſuū. qd̓ nō inuenit̉ exp̄ſſe ꝑmiſſuꝫ: ſubiacet regule ꝓhibitiue vt in cle. exiui. de ver. ſi. Cum gͦ ſit ꝑmiſſum tꝑe in terdicti ſpāliter corpꝰ xp̄i inqͣꝫtum dicit̉ viaticuꝫ.i. inꝙͣtum datur decedentibꝰ gͦ ⁊cͣ. Ge. autē in. d. c. alma. dicit ꝙ clericꝭ eccleſie interdicte pōt ꝯcedi cor pus xp̄i: qꝛ nō eſt eis ꝓhibita ꝑticipatio ſacr̄orum: nec diuinoꝝ officioꝝ: qꝛ pn̄t ſecrete celebrare: et ſic ſumere corpus xp̄i. Utrum autem debeat dari corpus chriſti ſecu laribus: quibus conceditur audire diuina per di ctum. c. alma. Archi. in. d. c. alma. dicit ꝙ nō. licet aliqui dicant ꝯtrarium. Utrū p̄gnantibꝰ appropinquantibꝰ partui poſ ſit dari viaticum? Panor. in. c. quod in te. d̓ peni. et remiſ. refert Io. an. ſepe in facto dubitatū. Sed ſibi placet ꝙ non dicantur decedere: et ſic ꝙ eis da ri non debeat. Sed Panormitanus dicit. ꝙ debꝫ conſiderari qualitas mulieris et eius conſuetudo vt ſic vbi veriſimiliter dubitaretur de morte: ſit lo cus indulgentie dicto. c. quod in te. al̓s ſecus. Cal. tamen tenet opinionē Io. an. Idem ꝑ om̄ia putat

Interdictū. ij. de intrantibꝰ mare: vel bellum campeſtre: vel ob ſeſſis. ⁊ facit quod notatur de offi. or. paſtoralis. in glo. Item cum portat̉ eūchariſtia ad infirmū: de bet portari cum pulſatōne campanelle. ⁊ lumīe p̄ cedente. ⁊ alijs ꝯſuetis: qꝛ cum aliquid ꝑmittitur: vbi aliud nō apparet: intelligit̉ fore ꝑmiſſum: ẜm ꝙ ius diſponit illud fieri ⁊ vſus obſeruat. Poterit aūt dari tale viaticū infirmo in pn̄tia ſtantiū ⁊ ve nientium: vt ꝑmiſſio intelligat̉ ẜm ꝯditōem ſtatꝰ perſone infirme. ¶ Extrema v̓o vnctio incōſtāter eſt ꝓhibita tem pore interdicti. Sed an clericis vel religioſis tem pore interdicti ſit exhibenda. Rn̄. Panor. in. d. c. qd̓ in te. dicit ẜm doc. cōiter ꝙ non. licet in facto qͥ dam nō aduertant. Nam ibi ex duobꝰ denegatis cōceditur vnum dūtaxat eis. vicꝫ ſepultura. ergo videtur aliud denegatum. Idem Cal. qui etiam hoc intelligit in clericis non interdictis: licet de lo co interdicto etiam poſito ꝙ ſeruauerint interdi ctum. ¶ Sed nunquid officium recōmendatōnis aīme ſit ꝑmiſſum. Rn̄. Cal. dicit ꝙ ſic: qꝛ videtur anne xum ſacr̄o penitentie. Matrimonium v̓o in dicto tempore. ꝑmittitur. qd̓ ꝯtrahi pōt quocunqꝫ tem pore ꝑ legitimū ꝯſenſum viri ⁊ mulieris: etiā ſi cō trahentes eſſent interdicti ẜm Inno. Sed ſolēnis benedictio nuptiaꝝ fieri nō pōt ẜm Hoſti. etiam ſi alter tm̄ vir vel mulier eſſet interdictus: et in lo co nō interdicto fieret. Idem Cal. Panor. in. c. nō eſt. de ſpon. de hoc dubitat. Et ideo ī hoc tenēda ē pars tutior. ¶ De ſacramento aūt ordinis ſciendū ꝙ nullꝰ or do conferri pōt in loco interdicto clericis vel laicꝭ. Et ratio eſt: qꝛ ꝓhibentur eccleſiaſtica ſacramenta miniſtrari ibi. exceptis quibuſdam caſibꝰ de quibꝰ iſte nō eſt. vt in. d. c. nō eſt. Si auteꝫ populus ē in terdictus: cum ꝓpter hoc nō ſit clerus interdictus poterūt clerici illius loci extra locū interdictuꝫ ad ordines ꝓmoueri: ab eo tū qui hoc de iure poſſit. Item ſi locus tm̄ eſt interdictus: licet ibi nullꝰ va leat ordinari: laici tamen qui nō fuerūt culpabiles extra locum interdictum: poterūt ordinari: niſi ꝓ pter delictum vniuerſitatis lata fuiſſet ſentētia in terdicti in loco: qꝛ tūc nullus de dicta vniuerſitate poſſet ordinari ẜm Cal. Idem Panor. in. d. c. non eſt. Secus tamen dicit. quando ꝑſone eſſent inter dicte: qꝛ tunc quocūqꝫ ſe ꝯferant. Interdictum ſe quitur eaſdem ꝑſonas. Addit etiā vnuꝫ ſingulare ꝙ ex neceſſitate poter̄t etiā laici ordīari in loco īter dicto: ſicut de ꝯfectōne criſmatis: arguit tex. in. ca. qm̄. de ſen. ex. li. vj. cum nō fiat baptiſmus ſine eo: qꝛ exquo ꝯcedunt̉ aliqua ſacr̄a: que nō pn̄t cōferri niſi ꝑ clericos: ergo indirecte ꝑmittitur ordinatio clericorum. Sed ſine neceſſitate: nec clerici: nec lai ci poterunt ordinari in loco interdicto. Sed alibi ordinabuntur: ſi ipſi non ſunt interdicti: vt dictuꝫ Item temꝑe generalis interdicti denegat̉ laicꝭ eccleſiaſtica ſepultura: etiam ſi pnīam egerint ẜm Inno. in. d. c. qd̓ in te. Ratio eſt: qꝛ interdicti ſunt tales ēt ſi peccatores n̄ ſint. xvij. q. iiij. miror. Sꝫ et illi interdicti qui tunc abſoluunt̉ ab aliqua excōmri municatōne: remanent tn̄ adhuc interdicti donec ſoluat̉ interdictū. Et ſi in morientibꝰ interdictꝭ ap paruerint ſigna pnīe: ⁊ poſtmodū fuerit ſolutum interdictum tūc talium corꝑa erunt apud eccleſi am tranſferenda. Et ſi apud eccleſiam: ſtante ad huc interdictor ſepulti fuerint: nō erūt poſtmodū. exhumandi: cum ad eū ſtatum venerit res: a quo incipere potuit. Et ꝓ hmōi interdictis: cum peni tuerint: licet mortuaria reciꝑe: ac ꝓ eis oranduꝫ e: Et ſi nō penituerint: nec ꝓ eis orandū eſt: nec mor tuaria recipienda. lxxxviij. di. c. fi. Clericis v̓o: qui in tali generalitate nō ſunt interdicti: nō negat̉ ec cleſiaſtica ſepultura. Ita tamen ꝙ fiat ſine pulſati on campanaꝝ ⁊ ceſſante om̄i ſolennitate. vt ī di cto. c. qd̓ in te. Et qd̓ ibi dicit̉. cum ſilentio. non vi detur hoc intelligendū de ſilentio funeralis officij qꝛ cum ꝯcedatur quod maius eſt.ſ. dicere horas ⁊ miſſam ſubmiſſe ⁊ de officio funerali ꝯcedi videt̉. Et ſic poterūt ſepeliri cum officio ſine nota dicto. Et ſic ẜm moderatōneꝫ dicti. c. alma. ẜm Fede. in diebꝰ in quibꝰ pōt publice celebrari: pōt ſepeliri cū campanis ⁊ alijs ꝯſuetis. ¶ Quid autē ſi eccleſia ſit ſpāliter interdicta. nun quid clerici poterūt ibi ſepeliri? Rn̄. panor. in. d. c. qd̓ in te. refert quoſdam tenere ꝙ non. Hoſti. v̓o tenet ꝯtrariū: qꝛ tantū valet generale quo ad om̄ia qͣntum ſpāle quo ad quedam. Sicut gͦ ꝑmittit̉ ſe pultura in loco generali interdicto. Ita ꝑmitti de bet in ſpeciali. Io. an. in. d. c. qd̓ in te. tenet contra rium: qꝛ textus ille loquitur de generali interdicto Et panor. videt̉ qō dubia. Nam ꝓ opinione Io. an. facit. d. c. qd̓ in te. qd̓ in duplici loco ſemper fa cit mentōnem de generali interdicto. Item tūc ſb̓ eſt ratio: quia niſi poſſit ſepeliri in cimiterio alicu ius eccleſie: tunc oporteret eum ſepeliri: extra cimi terium in campis. Sed pro contraria opinione facit. c. vt priuilegia. de priuil. Iteꝫ quia poſito ge nerali interdicto: quelibet eccleſia cenſet̉ interdicta valde equū eſſet dicere: ꝙ in ſpeciali interdicto poſ ſint clerici illius eccleſie ibideꝫ ſepeliri: ſꝫ alij nō: cū habeant in loco eccleſias nō interdictas. ¶ Utrum confratres: qui ex priuilegio religioſo rum quorum ſunt confratres admittuntur ad di uina: poſſint ſepeliri in eccleſia interdicta. Reſpō ꝙ non licet in alijs eccleſijs libere poſſint eligere ſe pulturā. extra de priuile. c. vt priuilegia. Utrum priuilegiatus tempore interdicti ſuper admiſſione ad diuina et receptione ſacramentorū poſſit ſepeliri in cimiterio. Reſpon. ẜm Calde. ꝙ ſic. Et idem videtur dicendum etiam ſi ſolum eēt priuilegiatus ſuper auditione diuinorum dumta xat: non facta mentione ſacramentorum: per regū lam. Cui cōmunicamus viuo et mortuo. Iteꝫ qn̄ do aliqua eccleſia eſt interdicta ſingulariter: ſi qui dem eſt interdicta propter delictum clericoruꝫ tm̄: vel quia fuit violata: tunc poſſunt parochiani in alia eccl̓ia nō interdicta eligē ſepulturā ⁊ audire di uina. Sed ſi ſit interdicta in penam populi: etiam ſi multi ex eis non deliquerunt: ſed forte vniuerſi tas vel magna pars: vel forte quia deliquit domi

nus. et in hoc punitur: tunc parochiani non poſ ſunt in alia eccl̓ia eligere ſepulturā: etiā ſi nō ſit in terdicta: niſi forte ex priuilegio ẜm Inno. ¶ An autem laici tempore interdicti poſſint ſepe liri in cimiterio per epiſcopum non benedicto: licꝫ ſit deputatum ad ſepulturam: Io. an. dicit. ꝙ oꝑ tet ꝙ ſit locus ad vſum cimiterij per epiſcopuꝫ be nedictus. Idem Io. cal. qui dicit ꝙ hoc oportet fa teri: qͣꝫtum ad penam excōmunicationis: que po nitur in cle. eos. de ſepul. De hoc videsͣ. Excōmū nicatōne. xxxviij. Item ſepeliendo extra eccleſiam ⁊ cimiterium interdictam perſonam vel nō inter dictam: ſed in loco interdicto. cum officio diuino: clerici illud officium celebrantes ſunt irregulares. Sed ſine officio diuino bene poſſunt interdicti ex tra eccleſiam ⁊ cimiterium ſepeliri. nec enim debe̓t corpora remanere inhumata ẜm Calde. Et ſi laici de facto ſepeliunt in cimiterio clerici peccant: dan do eis crucem et aquam benedictam ⁊ incenſum. Nterdictum tercio. De pena nō ſeruantis interdictū. Pri mo. ſi clericus eſt: eſt iſta ẜm Hoſtiē. qꝛ ſcienter celebrans in loco interdicto: vndecūqꝫ ſit: efficitur irregularis: ⁊ ſuſpenſus eſt. extra d̓ cle. ex. miſ. poſtulaſtis. ⁊ de ſen. ex. is qui. li. vj. Iteꝫ talis nō poteſt eligi: nec eligere. d. c. is qui. Item nec po teſt poſtulari. extra de poſt. p̄. c. j. Item qui nō ſer uat interdictū: remouendus eſt ab officio. d. c. po ſtulaſtis. Si aūt talis ſit religioſus ⁊ ad nullu or dinem ordinatus. Et ſi irregularitatē nō incurrat qꝛ non eſt expreſſuꝫ in iure. Nā decre. is qui. agit de ſola irregularitate: que ꝓcedit ob celebratōnem dininoꝝ: et executōnem ordinum: poterit tamen aliter puniri. Et idem videt̉ dicendum de monia li: nō ſeruante interdictum: quilibet tamen horuꝫ ſcꝫ religioſus et religioſa ſi non habent ordinem: ſi violat interdictum: ſunt ineligibiles actiue ⁊ paſſi ue. Nam et ſi nō habent ordinem clericalem: rati on tn̄ ſtatus ipſoꝝ: habent officiuꝫ celebrandi di uina ẜm ꝯditōnem ipſoꝝ. vnde violando interdi ctum: illam penaꝫ incurrerent: cuius ſunt capaces purus v̓o laicus violans interdictum: qͣꝫuis irre gularitatem non incurrat vel ſuſpenſioneꝫ ẜm In no. grauiter tamen peccat: et puniendus eſt pena arbitraria per eccleſiaſticum iudicem. Item om̄is qui ſcienter celebrat in loco interdicto: ſiue ꝑſonis interdictis a iure: vel a iudice: vel recipiens publi ce interdictos ad diuina vel ſacramenta: vel ſepul turam: etiam ſi nō ſit irregularis: eſt interdictꝰ ab ingreſſu eccleſie. extra de priuil. c. ep̄oꝝ. li. vj. Et ſi ī ea ſe ingerit in officio ſuo fit irregularis. de ſen. ex. is cui. li. vj. Nota tn̄ ꝙ ꝯceditur ep̄is ⁊ alijs ſupe rioribus: vt vbilibet poſſint cum altari portatili ce lebrare ⁊ celebrari facere: ⁊ audire diuina qͣꝫuis ſit interdicta terra: ciuitas: vel caſtrū: ſeruato tamen qd̓ dictū eſt sͣ. Ianuis.ſ. clauſis ⁊cͣ. vt in. c. fi. de pri uile. li. vj. Et ſimile priuilegiū habent fratres mīo res ⁊ p̄dicatores. vt extra de priuil. c. in his. Et no tat glo. in. d. c. fi. Si tn̄ eſſet interdicta eccleſia: vel alius locus ſingularꝭ: tūc ſecus: qꝛ nec ep̄s nec fra Interdictū. iij. Fo. CXLIII. tres p̄dicti poſſent ibi celebrare ẜm Io. an. ¶ Quid aūt ſi quis celebrat in loco nō interdicto: nec ipſe eſt interdictus. ſed tn̄ ꝑſonis interdictis? Rn̄. nō eſt irregularis: eſt tn̄ ei interdictus ingreſ ſus eccleſie ⁊cͣ. d. c. ep̄oꝝ. Ideꝫ ẜm Fede. qn̄ admit̓ tunt̉ laici aliunde veniētes ad diuina in eccl̓ia nō interdicta: exn̄te in loco interdicto generaliter vel ſpecialiter. Item nota. ꝙ clericus licet nō ſit inter dictus: tamen ſi exercet aliquod deputatum certo ordini in loco interdicto: niſi ẜm qd̓ ꝑmittit̉ a iure eſt irregularis. hoc tamen intelligit Fede. verum: qn̄ publice ⁊ palam more ſolito celebrat̉: ſicut dici mus de excōmunicato: vel interdicto ſicut priꝰ ce lebrante. Similiter exiſtentes interdicti: ſi exercēt aliquod deputatum certo ordini: vbicūqꝫ ſunt ir regulares. c. is qui. ⁊. c. is cui. de ſenten. excōmuni. Quid aūt ſi talis clericꝰ exercet ea q̄ nō ſūt depu tata certo ordini? Rn̄. ẜm panor. in. c. ij. de cle. ex. ⁊ in. c. fi. de ex. pre. vbi ꝯcludendo dicta doc. dicit. ꝙ illi incidūt in irregularitatē nō ſeruando inter dictū: qͥ exercēt aliqd̓ deputatū alicui ordini eccl̓ia ſtico. ⁊ hoc faciūt tanꝙͣ clerici: ſiue ſint p̄ſbyteri: ſi ue in minoribꝰ. vn̄ ſi diaconus diceret euāgelium vel ſubdiaconꝰ epl̓am vel acolitꝰ exercet officiū ſu um tanqͣꝫ clericus om̄s efficiunt̉ irregulares: vt in d. c. ij. Secꝰ aūt vbi exercet̉ aliqͥd nō deputatū cer to ordini: vt cantans rn̄ſoria vel dicens pſalmos: nō officians principal̓r eccleſiā. forte hoc intelligit panor. ſi eēt ebdomadariꝰ: qꝛ tūc incurrēt irregula ritatē. Secus aūt ſi dicit officiū vt qͥlibet aliꝰ. nam tūc nō efficit̉ irregularis ẜm Inno. Sꝫ ſi ſuſpēſus vel excōicatus: vel interdictus ſine apparatu dice ret epl̓am: nō incurreret irregularitatē. de quo vi de. jͣ. Irregularitas ſcd̓o. Ideꝫ ſi p̄dicti exercēt ali qua q̄ ſunt iuriſditōis. vn̄ tꝑe interdicti nō eſt irre gularis aliū excōicans vel abſoluēs: dūmodo non abſoluat tanqͣꝫ ſacerdos: ⁊ cū ſolēnitate: que habe tur in. c. a nobis. el ſcd̓o. de ſen. ex. hmōi enim non ſunt ꝓhibita tꝑe interdicti: nec ea exercens tꝑe ex cōicatōnis efficit̉ irregularis. hec panor. Idem te nent Inn. Ho. ⁊ Guil̓. dur. Et ſic ex dictꝭ panor. videt̉ dicendū. ꝙ ſi interdictꝰ vel ſuſpēſus exercēt hmōi iuriſditōnalia: nō cū dicta ſolēnitate: nō effi ciunt̉ irregulares. al̓s ſecus. nec ſequit̉. pn̄t abſol uere ab excōicatōne: gͦ etiā poterūt abſolue̓ cū ſolē nitate illa: qꝛ illa ſolennitas potiꝰ ē de iuſticia: ꝙͣ de neceſſitate. Interdicti aūt ſuſpenſi ⁊ hmōi ſūt im pediti ab executōe ordinū. vt exͣ de cle. ex. ꝑ totum ¶An autem in benedictōne aque cōtrahat̉ irre gularitas. ℟. ẜm Inno. ꝙ ſic: qꝛ eſt annexa ordi. ni. de ꝯſe. di. iij. aquaꝫ. qn̄.ſ. interdictus clericꝰ hoc ageret. Sed ſi nō eſt ipſe interdictus: ex eo ꝙ facit talem bn̄dictionē aque in loco interdicto: ſeruata moderatōne: q̄ tradit̉ de alijs officijs nō incurrit irregularitatem. Aqua autem benedicta nō debꝫ aſpergi laicis loci interdicti: a ſacerdote. Et hoc p̄ terqͣꝫ in quatuor feſtiuitatibus. de quibus in. c. al ma. Si tamen aſpergeret: putat Io. Cal. ꝙ nō eſ ſet irregularis. ¶er benedictionem aūt menſe etiā ab interdi aa iiij

cto clerico: nō ꝯtrahit̉ irregularitas: qꝛ nulli eſt or dini deputata. A benedictōne etiā: quā ꝯſueuerunt ep̄i vel alij p̄lati itinerando obuiantibꝰ eis in ſua dioceſi dare dixerūt quidā tutū eſſe in loco interdicto: abſtine re. Si tn̄ ꝯtrafaciūt: nō erunt irregulares. Qd̓ pu tat Io. cal. verū de ſimplici benedictione. Secꝰ de ſolenni: ad quā p̄mittit̉. Sit nomē dn̄i benedictū talis em̄ benedictio ꝯpetit ep̄o ratōne ordinis. xcv di. ecce. ¶ De benedictōne aūt calicis: vel ꝑamentoꝝ: vel corporaliū: vel candelaꝝ in feſto purificatōnis: vel cinerū in die cineris. vel oliuarum in feſto palma rum. Io. cal. dicit. non poſſe fieri a clericis interdi ctis: vel nō interdictis in loco interdicto: niſi ſerua ta moderatōe: que tradit̉ de officijs diuinis in di cto. c. alma. Et idem dicit tenendū de facientibus officium ꝓ baptiſmo in ſabbato ſancto: vel ꝓ con fectōne criſmatis in cena dn̄i: vel pro anniuerſario defuncti. Benedictio etiā pere ⁊ baculi ꝑegrinoꝝ videt̉ eſſe ꝯceſſa: cum nō ſit ꝓhibita ẜm Rod̓. Item de purificatōne poſt partū. dicit Io. cal. ꝙ nō poteſt mulier pꝰ ꝑtum introduci in eccleſiā in loco inter dicto ꝑ ſacerdotē cū pſalmis ⁊ oratōnibꝰ ⁊ ſolenni introductōne. Al̓s incurreret irregularitatē: qꝛ illd̓ eſt officiū diuinū: ordini clericali ꝯpetens. Sꝫ ſine officio. facta ſolū ꝯfeſſione vt moris eſt: poterit mu lier intrare ꝑ ſe. Iteꝫ in loco interdicto: ⁊ interdictꝭ ⁊ excōicatōnis pōt p̄dicari verbū dei. exͣ de ſen. ex. rn̄ſo. Et pōt etiā interdictis fieri ꝯfeſſio generalis in fine p̄dicatōnis: qꝛ ẜm eū nō videt̉ officiū diui nū. Sꝫ ẜm aliquos iſta non eſt bona rn̄ſio: qꝛ hoc etiam ꝑtinet ad ordinem. vn̄ ſi talis faciens eēt in terdictus efficeret̉ irregularis. Sed ideo licet: quia ſicut pnīa omnibꝰ cōcedit̉. ita ⁊ abſolutio: ſiue ge neralis ſiue ꝑticularis. Item pōt pro predicatōne campana pulſari: qꝛ cum dicta pulſatio ſit ſignum et preambulum actus permiſſi: vt habet genera lis conſuetudo: intelligitur ⁊ ipſa pulſatio permiſ ſa Cal. Pro miſſis v̓o et horis canonicis dicendis nullo modo debent pulſari campane tempore in terdicti. Al̓s incurrētur irregularitas: Exceptis qͣ tuor feſtiuitatibus: de quibꝰ ſupra: etiā ſi campane ipſe eſſent extra eccleſiam ⁊ ꝓcul ab ea: non licet ꝓ p̄dictis pulſare. al̓s fieret fraus legi: nec etiam par uas campanellas licet pulſare tempore interdicti: pro diuinis officijs celebrandis. Nam prohibitio pulſatōnis campanaꝝ temꝑe interdicti: vtiqꝫ etiā minores campanellas includit. cum de facto ſonꝰ audiatur extra muros ⁊ interdum ſatis ꝓcul: vn de tales ſibi caueant ⁊ ſufficiet eis: ꝙ aliquo ſigno. puta. tabula poſſint ꝯuenire ad diuina eorū. Sed pulſare campanas temꝑe interdicti ꝓ horis noti ficandis. puta tercia. ſexta. nona. ⁊ hmōi. nō credo illicitū laicis: ſꝫ clericis nō credo hoc licere. licet em̄ de facto celebrent diuina: tamen exqͦ dicto temꝑe ſolēt diuina celebrare: p̄ſumeret̉ veriſimiliter ꝙ ꝓ celebratione diuinoꝝ ſonarent. Fateor tamen pro pter hoc tm̄ ipſos nō incurrere irregularitatē ẜm Cal. Pulſare aūt campanam pro aue Maria ī ſe Interdictum. iij. ro vel in mane temꝑe interdicti: nō inducit irregn laritateꝫ. Item pulſare campanas pro oſtenſione literarum aliquaꝝ vel in aduentu alicuius prelati ⁊ hmōi temꝑe interdicti: nec laicis: nec clericis ꝓ hibetur ẜm Cal. Conſuluit etiaꝫ ꝙ itinerantes ꝑ loca interdicta: ſi ſunt duo vel plures: ꝙ nō dicāt horas canonicas in via: qꝛ exqͦ ab alijs audiri poſ ſunt: dicit ipſe ꝙ nō audet dicere ꝙ hoc facere poſ ſint ſine violatione interdicti. Secus ſi eſſet vnus ſolus: quia ita ſubmiſſe dicere poſſet ꝙ non audi retur. Sed Aſten̄. lib. vij. ti. xvj. de mente Ber. et Hoſti. in. c. quod nonnullis. de priuil. dicit ꝙ nō licet interdictis et multomagis nec excōicatis au dire extra eccleſiam diuina officia que dicuntur in eccleſia. que v̓o dicunt̉ in domo vel in via: non ꝓ hibentur audire ẜm quoſdam: vt dicit Rod̓. Si militer non licet clericis ita alte dicere ꝙ audiātur deforis. Intellige: ſtudioſe. Poſſunt enim ita alte dicere ꝙ audiātur in choro: etiaꝫ ſi ſic dicendo au direntur abextra ar. dicti. c. alma. in.§. adijcimus vbi permittitur ꝙ in monaſterijs miſſe celebren tur et alia diuina officia. Et ſic per hoc datur intel ligi ꝙ debent ita alte dicere: ꝙ religioſi exiſtentes ī choro poſſint audire. Et ẜm Aſten. debēt celebra re diuina officia voce demiſſa.i. ꝙ videantur poti us legere: ꝙͣ cantare. Et ẜm Rod̓. nō eſt laicis ape rienda feneſtra: vel oſtium vt videant eleuatōneꝫ corꝑis xp̄i: nec pax extra portanda: nec admittēdi ad offerendū poſt euangeliū. Nota etiā ẜm eun dem Rod̓. ꝙ interdicti poſſunt in eccleſia oratiōe priuata orare: etiā ſi eccleſia ſit interdicta: niſi ſit ſi bi interdictus ingreſſus eccleſie Aliqͥ tn̄ circa dicē tes officiū ꝑ viam vel extra eccleſiā temꝑe interdi xx ii ij cti: dicūt. ꝙ ſi hoc faciūt ſtudioſe: vt ſeculares au diant: ſic violant interdictū ar. c. fi. de priuil. li. vj. vbi habet̉ ꝙ etiā celebratio diuinoꝝ extra eccleſiā phibetur tali temꝑe. Secus aūt ſi ſic dicēdo: a ca ſu ſeculares tranſentes audiunt: qꝛ hoc modicum eſt. Excōicatis tn̄ ⁊ interdictis nō licet audire diui na officia: q̄ etiā dicunt̉ extra eccleſiā. Item lꝫ cleri deſen excom.c. j.li. cis ⁊ laicis in loco interdicto legere euangeliuꝫ vel ſalmos ⁊ hmōi Quid autem hic ꝯtineatur nomine diuini offi cij? Dici poteſt ꝙ ſolummodo ordinatum in bre uiario vel miſſali. Item nota. ꝙ auditio diuinorū non pertinet ad certū ordinē. Et ideo talia exercē tes temꝑe interdicti: nō erunt irregulares: niſi au ctorizando audirent diuina. vt notat panor. in. c. fi. de ex. prela. Utrū auteꝫ habentes priuilegia vt in ſuis feſti uitatibꝰ celebrare poſſint ⁊ aliquos admittere: vt dicit̉ in. c. vt priuilegia. de priuii. poſſint celebrare: non ẜuata moderatiōe dicti. c. alma. Rn̄. ẜm Io. an. ⁊ Archi. ꝙ nō: quia eorum priuilegia. ꝑ. d. c. al ma. reuocantur quo ad hoc. Secꝰ ſi prinilegia ob tinuiſſet poſt. An autē laici teneant̉ de eccl̓ia exire: ſi ſacerdos recipit interdictū ad dīna. ℟. ẜm Monal. ꝙ non. nec peccāt audiendo: ſꝫ ſolus ſacerdos. Quid autem ſi ille: cui eſt interdictus ingreſſus eccleſie ingerat ſe dininis extra eccleſiam. puta ſub vtcpmma

diuo vel ſub tentorio. Rn̄. ẜm gloſ. in. c. is qui. de ſen. ex. li. vj. ꝙ nō eſt irregularis. qꝛ dictū limitatū ẜm ſuam limitatōeꝫ debet intelligi. ¶ Quid aūt ſi celebrat in oratorio: qd̓ ꝯſtrui nō po teſt ſine dioceſani licentia. Dic ꝙ ſi ſtricte eſt orato rium: ita ꝙ nō eccleſia: nō eſt irregularis: Sꝫ ſi ce lebrat in eccleſia nō ꝯſecrata: que ꝓprie dicitur baſi lica: eſt irregularis. Satis eſt em̄ ꝙ auctoritate pō tificis ſit dedicata. Item p̄ſbytero celebrante miſ ſam in eccleſia: ſi ſubdiaconus cui eſt interdictꝰ in greſſus eccleſie: dicit epiſtolam extra eccleſiaꝫ in il la miſſa: vel diaconus ſic interdictus euangelium tales.ſ. ſubdiaconus ⁊ diaconus ſunt irregulares qꝛ vnum eſt officiū: qd̓ tamen in eccleſia principa liter celebratur: cui cooperant̉ in actu ſibi ꝓbibito. l. di. ſi quis viduam. Preſbyter v̓o: ſi celebrans in eccleſia admiſit ſcienter dictū ſubdiaconuꝫ: vel di aconum ad lectionē epiſtole: vel euangelij etiaꝫ ex tra eccleſiam: eſt irregularis: qꝛ participat crimini criminoſo. Immo videt̉ tale participiū factum in eccleſia: ꝑ proxime dicta. Sꝫ ecōuerſo: ſi ſubdiaco nus: cui eſt interdictus ingreſſus eccleſie: dicit epi ſtolam in eccleſia in miſſa: quam ſacerdos celebrat extra eccleſiam: irregularꝭ ē: qꝛ in eccleſia vere et de facto id fecit ⁊ ſic in loco ꝓhibito dicto. c. is qui. et idem dicenduꝫ de diacono in tali caſu dicente euā gelium. p̄ſbyterum autem talem celebranteꝫ extra eccleſiam: non audeo dicere irregularem: quia licꝫ videat̉ participare in culpa cum miniſtris: tamen nō eſt dignuꝫ ꝙ principale: vel dignius trahat̉ ad acceſſorium: vel minus dignum. Item non prohi bent̉ laici temꝑe interdicti dicere letanias: vel lau des ſuas: vt faciūt ꝯfraterie. Nterdictum quarto. de forma ſeu modo ponendi interdictū ⁊ quomodo relaxetur: vbi ſcienduꝫ ẜm Cal. ꝙ cum ab homine profert̉ ⁊ ꝓpter ꝯtumaciaꝫ ſemꝑ eſt neceſſaria monitio ⁊ forma: que traditur de ſen. excom. c. j. li. vj. Et ſic intelligit̉ de ap. repre henſibilis. Sed ſi propter delictum fertur: non eſt eſt neceſſaria monitio. v. q. iiij. in loco. Cum v̓o a iure ꝓfertur ꝓpter exceſſum ſiue delictum: ſine mo nitione fit: ſiue ſit ſpāle interdictum: ſiue generale ſiue ſingulare. Sub hac autem forma verboꝝ pro fertur. Nos ꝓpter talem cauſam: eccleſiam vel ter ram talem ſupponimus interdicto. extra de verb. ſignifi. cum in partibꝰ. ⁊ additur etiā cōiter eccl̓ia ſtico. ad dr̄iam interdicti legalis. ¶ Poteſt etiam ſnīa interdicti ad voluntatem iu dicis determinari. puta. vt interdicat miſſam cuꝫ cantu: vel horas vel ſepulturas vel hmōi. Poteſt etiā iudex ab interdicto exciꝑe ⁊ ſubijcere qͦs vult ⁊ qn̄ vult. puta qn̄ dn̄s terre eſt ibi pn̄s ⁊ hmōi. d̓ ſpon. nō eſt. Ad hoc aūt vt obliget ſnīa interdicti: ſufficit eam publice ꝓmulgari: nec poſtea neceſſe ē eam ſinguloꝝ auribꝰ inculcari. Sufficit etiaꝫ cum quis ſcit vicinos ſuos: maxime metropolitanā ec cleſiaꝫ recepiſſe ſententiā ⁊ ſeruare. extra de poſtu. pre. c. primo. Interdictū. iiij. Fo. CXLIIII. An aūt interdictū poſſit ad cautelam relaxari? Rn̄. ꝙ generale interdictū nō pōt. vt in. c. p̄ſenti. de ſen. ex. li. vj. Sed ſi interdictū ſit ſpāle ꝯtra ꝑſo nam: ſic pōt relaxari ad cautelam ar. a ꝯtrario illiꝰ c. p̄ſenti. vt notat glo. ibi. qꝛ ſpāliter interdicto oīa ſacramenta negant̉ ante abſolutōneꝫ. Et ſic idem eſt ꝙ in excōmunicato: qui pōt abſolui ſub ꝯditio ne. Hoc tamen verū ſi penitet: al̓s non: qꝛ ſic rela xatio daret cām peccandi: niſi forte in caſu: ſic̄ cum abſoluit̉ inuitus ab excōicatōne. ¶ Utrū ep̄s vel alius poſſit ſuū interdictuꝫ ſuſpē uere? Uidetur dicendū ꝑ predicta ꝙ ſic. Quod te nent Lau. Tan. ⁊ Uin. vt notat̉ in. c. ad hec. el. iij de ap. ⁊. c. directe. ⁊. c. p̄terea. ¶ Utrum ꝑ appellatōneꝫ ſequentē ſuſpendat̉ in terdictū? Rn̄. ꝙ nō: niſi eiꝰ effectus ſit ſuſpenſus ad tempꝰ: qꝛ ſic pōt appellari a ſnīa ſuſpenſa: ſicut a ꝯditionali dicto. c. p̄terea. Et hoc veruꝫ de inter dicto vel ſuſpenſione. nō aūt de ſententia excōmu nicatōnis cuiꝰ effectus nunqͣꝫ poteſt relaxari: niſi ī toto abſoluat̉. vt in. c. cum deſideres. de ſen. excō. Hoc idem tenet Ho. in. d. c. ad hec. Hoc etiā in tellige de interdicto a diuinis ⁊ ſacr̄is ⁊ alijs ſpūa libus. Secꝰ in interdicto a tꝑalibꝰ. vtputa. ꝙ qͥs n̄ ingrediat̉ poſſeſſioneꝫ. P. Un̄ Io. an. in. c. is cui. de ſen. ex. li. vj. reſtringit ſolū in mere ſpūalibꝰ: per que ligat̉ anima vide eū ibi in glo. vbi ſingulariter declarat hanc materiā. Utrum priuilegiū ꝯceſſum a legato de latere: qͦ interdicti tꝑe valeat celebrari: interdictꝭ ⁊ excōica tis excluſis: valeat ꝙͣtum ad ſuas ſnīas ⁊ ſuoꝝ ſuc ceſſoꝝ ordinarioꝝ? Rn̄. ꝙ ſic: niſi ſpāliter a ſucceſ ſore reuocetur. Utrū papa dante licentiaꝫ celebrandi in eccl̓ia ſpāliter interdicta: relaxet̉ eo ipſo interdictū? Rn̄. ẜm Hoſti. ꝙ non. Sꝫ nunqͥd ep̄s poſſit dare priuilegiū celebran di in eccl̓ia ab eo interdicta. ℟. Ber. extra de ap. ad hec qm̄. ꝙ nō: qꝛ hoc ꝑtinet tm̄ ad papā. Inn. v̓o dicit ꝙ lꝫ locus ſit interdictꝰ: pōt tn̄ celebrari: ⁊ de lnīa iuris. extra de priui. vt pͥuilegia. Et de lnīa hoīs. vt in. c. dilectis. de ap. qꝛ nihil aliud ē interdi cere: ꝙͣ interdicē celebrantes in ea: a qͣ ſnīa pōt ep̄s qͦs vult exciꝑe. Sꝫ ſi ꝑſona ſit interdicta vel ſuſpē ſa: nō pōt celebrare de alicuiꝰ lnīa: nec pōt interdi ctum ſuſpēdi in ꝑſona ſuſpēſa: niſi ꝓ delicto alteri us ſit ſuſpenſa. Idem panor. in. d. c. vt priuilegia. Item nota. ꝙ qn̄ interdictū eſt latū ꝓpter aliqͦs: ⁊ ipſi nō ſeruant illud. Alij nō tenent̉ ſeruare. vt in c. petiſtis. de p̓uil. Nota tn̄ ẜm Ho. ibidē. ꝙ ſi ci uitas vel eccl̓ia eſt interditta ꝓpter aliqͦs.i. ꝓpter eo rum delictum: tūc licet ipſi violent interdictū: alij tamen ſeruare tenent̉. Si aūt ſit poſitū ꝓ eoꝝ que rela ⁊ ad eorum vtilitatem: tunc ſi ipſi nō ſeruant: nec alij ſeruare tenent̉: ⁊ ſic efficit̉ nullum. d. c. peti ſtis. vbi panor. querit qn̄ tales dicant̉ violare int̓ dictū. nuqͥd ſufficiat vna ꝑſona. ℟. ẜm doc. ꝙ nō ſꝫ requiritur ꝙ maiores violent: ſeu maior ꝑs eorū arg. in. c. fi. de procu. Et oportet ꝙ habeant perſe uerandi animū. Et hoc poteſt ꝑcipi ex actibus eo

rum. Et hoc nota: qꝛ ſingulare. Quis autem poſſit relaxare interdictum? Rn̄. ẜm Directoriam. Aut cōditor canonis reſeruauit ſibi relaxationem interdicti expreſſe. Et tūc ille ſo lus poteſt relaxare. Al̓s epiſcopus poſſꝫ. ar. de ſen ten. ex. nuper. Aut reſeruauit ſibi abſolutioneꝫ ex communicatōnis late ꝯtra ſingulares perſonas ⁊ ex eodem delicto ſequitur interdictum contra vni uerſitatem vel loca ꝓlatum a iure: licet abſolutio nem interdicti expreſſe nō reſeruet. videt̉ tamen ꝑ ꝯſequens relaxatōneꝫ interdicti ſibi reſeruaſſe ẜm Archi. nam quotiens viciū ex vna radice naſcitur ꝯſequens eſt vt eadem lege tollat̉. C. de nupt̓. ſi li bertam. Facit huiꝰ ſimilitudo ratōnis. Etem̄ excō municatio. ⁊ interdictū nomine cenſure ꝯtinētur. de ver. ſig. querenti. ⁊ qd̓ de vno dicitur: de alio in telligendum eſt. Nota tamen ꝙ nullus alius mi nor ep̄o pōt relaxare interdictū a iure qd̓ ſic ꝓbat̉. Conſtat enim ꝙ fortius ⁊ maius impedimentuꝫ ſeu vinculū interdicti eſt ꝓlatio: ſeu inflictio: quaꝫ ſeminis pollutio vel ſanguinis effuſio. Et inde eſt ꝙ magis punit̉ celebrans in eccleſia interdicta ab homine: vel a iure: ꝙͣ celebrans in eccleſia: ſemine aut ſanguine polluta. Nam in primo incurrit̉ irre gularitas: non autem in ſcd̓o. vt in. c. is qui. d̓ ſen. excom. li. vj. Sed impedimentū ſeu vinculuꝫ pre fate pollutōnis nō pōt reconciliari: ſaltem ſi eſt cō ſecrata: ꝑ minorem ep̄o: ergo multo minus et alia. Dictum tamen Archi. sͣ. non placet Ioh̓. an. hac ratione: quia de duobus ſuppoſitis vno ſolo reſer uato: alterum videtur ꝯceſſum. Et hoc videt̉ pla cere glo. in cle. j. de hereti. Quibus tamen adde. ꝙ ſi interdictum eſſet terminatum ad certum tempꝰ a iure: tunc ante illud tempus nō poſſet ꝑ ordina rium tolli. ꝑ nota. in glo. in. c. cupientes. in.§. cete rum. in ver. ſuſpenſos. de elect. li. vj. Ex quo infert̉ limitatio ad. c. nuper. de ſen. excom. quod eſt vald̓ notandum. A ſententia tamē interdicti vel ſuſpē ſionis ab homine: non poteſt inferior illo qui tulit abſoluere: ſed ſuperior. vt dicitur de excōmunica tione: quia iſta quo ad hoc pari mō ꝯcurrunt. De hac materia vide. jͣ. Suſpenſus. ¶ Qualiter autem debeat fieri ceſſatio a diuinis ꝑ canonicos. capitula vel ꝯuentus. Directo. ẜm Io. an. dicit. ꝙ ad hoc. ꝙ fiat ceſſatio: neceſſe eſt iſta in teruenire. Primo. ꝙ hi qui ceſſant hoc habeāt de ꝯſuetudine vel a iure: vt ceſſare poſſint. Secūdo. ꝙ vocent̉ abſentes ad tractanduꝫ de ceſſatōne: ac ſi de electōne ageret̉. Tercio. ꝙ de illa ceſſatōe tra ctent diligenter. Quarto. ꝙ de ceſſando deliberēt. Quinto. ꝙ ſit manifeſta offenſa ꝓpter quā ceſſant Sexto. ꝙ cauſa ſit ratōnabilis. Septimo. ꝙ an̄ ceſ ſatōnem inſtrumento publico: vel patentibus li teris: autentico ſigillo munitis: cām ceſſatōnis ex primant. Octauo. ꝙ illud inſtrumentū vel literas tradant ei ꝯtra quē ceſſant. Nono. ꝙ requirant il lum ꝙ emendet ꝯpetenter iniuriam vel offenſam ꝓpter quam ceſſare volunt. Ꝙ ſi non fecerit: tunc locū habeat ceſſatio. Decimo. ꝙ poſt ceſſationem: vtraqꝫ pars iter debet arripere ad ſedem apoſtoli Interdictum. iiij. cam infra menſem per ſe vel per ꝓcuartores: ſuffi cienter inſtructos. ⁊ cōtinuatis diebus ꝙͣcito po terunt: ſedi apoſtolice ſe repreſentent: vt diſcutiat̉ quid ſuper hoc ſit agendum. his nō ſeruatis: non ſeruatur ceſſatio. Et ſi pars que poſuit ceſſatōneꝫ: eam non ſeruauerit: ab alijs non ſeruetur. Et ſi cā ceſſationis fuerit iniuſta: ponentes ceſſatōneꝫ: du rante tempore: nihil percipient: et ſi perceperint re ſtituere tenentur et parti ſatiſfacere de iniurijs et damnis. Et ẜm Inno. ⁊ Hoſti. cauſa ceſſationis debet eſſe notoria. ꝙ ſi non eſſet: nulla cōſuetudo prodeſſet: quia eſſet eccleſijs oneroſa. Et ille cōtra quem ceſſatur: non debet conuinci ex probabilibꝰ ſed apertis ⁊ notorijs: maxime in cultu diuino tol lendo. vt notat Io. mo. et Archi. in. c. ſi canonici. de offi. or. li. vj. Adde etiam predictis quod notat Panor. in. ca. dilictis. de ap. ꝙ differentia eſt inter ceſſationem a diuinis: et ſententiā interdicti. Na ceſſatio a diuinis: eſt quid facti: non eniꝫ eſt aliud ꝙͣ ſuſpendere organa miniſtrorum: vt ibi non cele brent diuina. Sententia v̓o interdicti eſt quid iu ris. vnde quando ſupponit̉ locus interdicto. Ibi celebrans quandocunqꝫ etiam forenſis incurrit ir regularitatem: vt in. c. is qui. de ſen. ex. li. vj. Secꝰ aut in ceſſatōne a diuinis: vt volunt doc. in. c. irre igabili. de offi. or. Sed dubium remanet ſi ceſſatio a diuinis eſt generalis. puta reſpectu totius ciuitatis. Nunqͥd ibi celebrans ſit irregularis. Io. an. in dicto. c. ſi ca nonici. concludit ꝙ ſic: quia talis ceſſatio genera lis equiperatur interdicto. per cle. j. de ſen. excom. Sed. d. An. dicit forte ꝙ ex toto non procedit iſta equiperatio. Et hoc forte verius putat Panor. ꝙ celebrās in ceſſatiōe generali: non efficitur irregu laris. per regulam. vt nunqͣꝫ quis irregularitatem incurrat: niſi in caſibus a iure expreſſis. vt in dicto c. is qui. Sed iure non cauetur niſi in celebratōne in loco interdicto. Nec ob. dicta clem̄ j. quia facit equiperationem tm̄ in illo caſu. et pene non debēt extendi. Nota tamen ꝙ fratres minores et predi catores habent priuilegium. ꝙ quando in ciuita tibus vel locis vbi habitant contingit interdictuꝫ poni: et prohiberi omnia eccleſiaſtica ſacramenta excepto paruulorū baptiſmate. et penitentijs mo rientium: non obſtantibus quibuſcunqꝫ priuile gijs: religioſis quibuſcunqꝫ: ab apoſtolica ſede cō ceſſis: nihilominus tempore talis interdicti poſ ſunt confiteri peccata ſua: et abſolui. et temporibꝰ conſuetis iuxta morem ordinis ſui: ſacre commu nionis: et vnctionis extreme recipere ſacramenta: et diuina officia celebrare ſimul ianuis clauſis: nō pulſatis campanis et voce ſubmiſſa: excommuni catis et interdictis: ac omnibus perſonis que non ſunt de ordine ſuo excluſis: non obſtantibus pro hibitionibus huiuſmodi: ſeu aliquibus litteris a ſe de apoſtolica impetratis vel impetrādis q̄ de ordi ne ſuo: ⁊ de hac indulgētia ſpālem nō fecerint mē tionē. Honoriꝰ in priuilegio qd̓ incipit. Meritis vr̄e. Excipiunt̉ tamen tres caſus. Primꝰ ſi cauſaꝫ dederūt int̓dicto. Scd̓s ſi cōtingat eos ſpecialiter

Inuenta interdici. Tercius ſi eccleſia illa vbi volunt celebra re eſt interdicta ſpecialiter hec habentur in priuile gio Bonifacij. qd̓ incipit virtute ꝯſpicuos. Auenta. Quid ſit agē dum de inuentis? Rn̄. quedā ſunt que nunqͣꝫ fuerūt in bonis alicuiꝰ. ſicut ſunt lapilli ⁊ gēme: que inueniunt̉ ī littore maris. ⁊ talia occupanti ꝯcedunt̉. Et eadem eſt ratio de theſau ris antiquo tempe ſub terra occultatis: quoꝝ non eſt aliquis poſſeſſor: niſi ꝙ ẜm leges tenet̉ medie tatem dare dn̄o agri. ⁊ hoc ſi inuenit in alieno: nō data oꝑa. Sed ſi data oꝑa inuenit totū tenet̉ dare vt in. l. vnica. C. de theſau. li. x. Et notat glo. inſti. de re. di.§. theſauros. Et hoc verum: etiā ſi cū vo luntate dn̄i requireret: qꝛ etiam cuꝫ voluntate dn̄i nō debet querere in alieno theſaurū ſuo nomine: vt in. d. l. vnica. vbi etiā patꝫ ꝙ theſaurus dicitur coadunatio rerū mobiliū abſcondita: quaꝝ igno rantur poſſeſſores: ſeu dn̄i ꝓpter vetuſtatem tem poris. Ibi etiam patet ꝙ nec in ſuo ſolo pōt quis querere theſaurū arte magica: diuinatōnibus vel alijs illicitis modis. al̓s theſaurꝰ erit fiſci. De hac materia videsͣ. Furtum. Quedam v̓o res inuen te fuerūt de ꝓpinquo in alicuius bonis. Et tunc ſi quis eas accipiat: nō animo detinendi: ſꝫ reſtituē di dn̄o: nō ꝯmittit furtum: al̓s ſecus. Utrum emens domuꝫ pro mille: in qua poſtea inuenit theſaurū valentem. x. milia: teneat̉ reſtitu ¶ Io an. in dicio c. ere venditori? Quidā dicunt ꝙ ſic. Et circa hoc ha betur remediuꝫ capl̓i. cum cā. de emp. ⁊ ven. Sed ꝯtrarium videt: poſito ꝙ iſte theſaurus ſit recon ditus ab ignotis dominis temꝑe vetuſto: vt in di cta. l. vnica. gͦ non erat reconditus. ab illo vendito re: ſed caſus eſt in dicta. l. vnica. ꝙ theſaurus reꝑ tus efficitur eius cuius eſt ſolum: ⁊ iſte emptor eſt dn̄s. ergo eius erit. Idem ꝯfirmat̉ per. l. a tutore: iuncta gloſ. ff. de rei ven. vbi pecunia inuenta per modum theſauri cedit emptori. Secus ſi nō eſſet inuenta ꝑ modū theſauri: vt murata in muro: qͥa tunc non cederet. Nec ob. ꝙ venditor non vēdit theſaurum: qd̓ conceditur tamen ꝑ iura commu nia cedet dn̄o ſoli. Quid ſi res ab aliquo inuenta ſit: que fuit a ꝓ prio dn̄o habita ꝓ dēlicta? Rn̄. res que habet̉ ꝓ derelicta occupanti ꝯceditur: ſiue ſit mobilis ⁊ ab ijciatur: ſiue immobilis. vt ſi ex cauſa de fundo ex eo hac intentōne: vt pro derelicto habeam. fff. pro derelicto. l. j. Sed ſi in mari iactauero res meas: n̄ habeo pro derelicto. vide de hac materia ſupͣ. Fur tum. Rregularitas primo de irregularitate homicidaruꝫ. Omnes qui habuerūt officium vindicte ſangui nis.ſ. mortis vel truncationis membroꝝ ſunt irre gulares. vt dictū eſt sͣ. homicidiū. iiij. Quid ſi clerieus ſcribat ꝙ aliquis capiatur ⁊ ex illa captione ſequitur mors: vel truncatio: ipſo ta men ignorante ⁊ factum ⁊ cauſam? Rn̄. ẜm Ho. videtur irregularis: quia debuit ſuſpicari hoc poſ Fo. CXLV. ſe euenire. Quid de illis clericis qui cum alijs trahunt ad maganelas: vnde aliquis ꝓbabiliter creditur int̓ fectus. ℟. ẜm v̓ v̓. credit̉ irregularis. Quid de preſbytero qui miſit puerum ad ada quandū equum: monens vt caueret a flumine. et tamen ſubmerſus eſt. Rn̄. ẜm Hoſti. hūc p̄ſbyte rum culpabilem eſſe: ſicut ⁊ ſacedoteꝫ qui nō amo uit cultellum a corrigia: cum qua verberabat famu lum. extra de homici. c. ad audientiam. hoc qͥdam intelligunt: ⁊ bene: quādo de periculo pueri miſſi poterat rationabiliter dubitari: vt qꝛ erat infans: vt patet in ſum. confe. Quid ſi aliquis clamet latrones latrones. Rn̄. ẜm Inno. Siue ſic clamet: ſiue aliud agat: per qd̓ potuerit intelligere: ꝙ ex clamore vel actu ſuo po terat ſequi homicidiuꝫ: irregularis eſt: niſi faceret propter timorē corporis ſui. Nam ſi timeret ꝙ ali quis vellet eum occidere: bene poſſet clamare pro auxilio: qꝛ non intendit in alicuius mortem: ſed in ſuam liberatōnem. Idem Ho. qui addit. Secus ſi clamaret ꝓ ſolis rebus. Quid de illo clerico qui cum latro duceret̉ dixit claudite ei os ne clamet: nunquid ſit irregularis ſt mors inde ſequat̉. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ ſic: qͥa iuuit du centes: dando eis ꝯſilium. Et eodem modo ſi que rentibꝰ malefactorē indicauit eum: niſi forte igno rauerit: ⁊ ignorare ꝓbabiliter potuit: neſciēs ꝙ ad mortem quereret̉. Quid ſi ꝯſului amico: vt occideret aliquē inimi cum ſuū: Ille incōtinenti nō fecit: ſꝫ longo tꝑe int̓ poſito. Rn̄. Panor. in. d. c. ad audientiā. de mente Inno. dicit. ꝙ ꝯſulens eſt irregularis: qꝛ debebat reuocare ꝯſilium. Et ſi putabat ſibi amicuꝫ nō ob temꝑaturū in reuocatione: debebat hoc intimare illi ꝯtra quē ꝯſuluit. Et ſic caueret: al̓s non euadit irregularitatem. Quid ſi clericus cōmodat baliſtam: et inde ali quis occiditur. Rn̄. ſi conceſſit in bello iniuſto. Ir regularis eſt et eodem modo ſi bellum ſit iuſtum: quia ars ſagittandi eſt ꝓhibita. extra de ſagit. artē. Glo. tamen ibi videtur reſtringere tex. ⁊ bene ẜm Panor. ibi quando bellum eſt iniuſtum. Naꝫ da ta iuſticia belli: licitum eſt pugnare cū quibuſcun qꝫ armis. Immo licitū eſt decipere inimicum per ſeditionem: parando inſidias. vt in. c. dominus. xxiij. qōne. ij. Quid de eo qui miniſtrat enſem vel lanceam: et inde aliquis moritur. Rn̄. ẜm directo. lib̓. iij. ꝙ ſi quis in bello miniſtrat baliſtam vel huiuſmodi ad ſui defenſionem: non ad impugnatōnem alte rius: dato ꝙ baliſtarius occidat aliquem: dūmo do tradens vel miniſtrans nō intendat principa liter. ꝙ baliſtarius occidat: nec credebat ipſum tē dere ad occidendum: ſed ſolum ꝙ ſe et ſua defen deret vel recuperaret: non eſt irregularis. l. diſtin ctione. ſi quis viduam. Secus ſi alterum p̄dicto rum interueniſſet. In bello autem iniuſto: etiam ad ſui defenſionē. nō licet miniſtrare predicta. Ali oquin miniſtrans homicide: eſt irregularis. ar. di cto. c. ad audientiam. ⁊. c. Iohānes. et. c. fi. eodē ti.

De hac materia vide ſingularia sͣ. Homicidium. ij. et. iij. ⁊. iiij. Rregularitas ſecun do ſcꝫ de illo: qui exn̄s irregularis mini ſtrat. Et primo ſciendū ẜm Spe. ꝙ irre gularitas eſt nota ſeu impedimentū canonicuꝫ: ex facto: ſeu defectu proueniens: qua quis ꝓhibetur ad eccleſiaſticos ordines ꝓmoueri: ⁊ in eiſdem mi niſtrare. Et ad ſciendū qn̄ incurrat quis irregula ritatem ex indebita celebratōne vel executione or dinū Io. cal. ponit hanc diſtinctioneꝫ. Celebrans aut vtens officio ordinis. aut eſt femia vel maſcu lus. Si eſt femina: ſiue laica: ſiue religioſa: nō effici tur irregularis: qꝛ cum nō ſit capax ordinis clerica lis: nō cadit in ea irregularitas: ꝑ quaꝫ quis impe ditur in ordine: vel ordinis officium celebrare. Si aūt eſt vir. aut furioſus. ⁊ tunc ꝑ quamcunqꝫ cele bratōneꝫ: nō efficitur irregularis: nec peccat. Ideꝫ de infante. cle. ſi furioſus. de homici. Aut eſt ſan mentis. Tūc aut talis eſt laicus vel clericꝰ. Si lai cus: ⁊ cum ſolenni apparatu alicuius ordinis cele brauit.ſ. exequendo actū alicuiꝰ ordinis: ſiue ꝯuer ſus ſit alicuiꝰ religionis: ſiue ſecularꝭ: videt̉ ꝙ ſit ir regularis. extra de cle. ex. c. ij. Nec cum tali: vt va leat ꝓmoueri alius ꝙͣ papa pōt diſpenſare. Dire ctoria tn̄ li. iij. dicit ꝙ laici ꝓpter talia: irregularita tem vel ſuſpenſionē nō incurrūt: cum nec ordineꝫ nec officiuꝫ habeant. vn̄ aliter puniunt̉ laici: ſi con trāfaciūt: vt in dicto. c. ij. Et hoc videt̉ verius. Si v̓o eſt clericus. aut celebrat in ordine quem nō ha bet. aut in eo quem habet. Si primo mō: hoc agēs in ordinibꝰ ſacris: eſt irregularis. De ſubdiacona tu tamen dicit v̓v̓. ꝙ ſi eſt in minoribꝰ poteſt can tare epiſtolam: dūmodo ſine ſolennitate. Et addit Inno. ꝙ hoc eſt licitū: quando deeſt ſubdiaconꝰ. Sed ſolennis apparatus ſubdiaconi videtur eſſe manipulus. Dicit enim Petrus de palu. in quar to. ꝙ tunicellam licet etiam nō ſubdiacono porta re: quia non eſt ei propria veſtis: ſicut manipulus quem nullus inferior ſubdiacono portare debet. hec Pe. vnde ſi talis cantet epiſtolam cuꝫ tunicel la ſine manipulo: et non porrigendo calicem dia cono ⁊cͣ. Dic prout habetur sͣ. Diſpenſatio. Si v̓o celericus celebrat in ordine quem habet: tunc aut eſt excommunicatus maiori: vel celebrans: vel of ficium exercens in loco interdicto ab homine vel a iure. Aut eſt ſuſpenſus. Si primo mō: tūc vtro qꝫ caſu efficitur irregularis. et indiſpenſabilis: niſi per papam. de ſent̓. excom. is qui li. vj. Dicit tamē v̓ v̓. ꝙ in minoribus conſtitutus miniſtrando ſeu exercendo officium ſuum etiam cum ſolennitate cum eſt excommunicatus: non efficitur irregula ris: quia illa duo capitula ſi quis epiſcopus. el pri mo. ⁊ ſcd̓o. xj. qōne. iij. non loquuntur de his. Sꝫ Hoſti. ſentit ꝙ talis oīno irregularitatem incur rat per. c. cum medicinalis. de ſenten. excom li. vj. Et ſic non poteſt diſpenſari niſi per papam. Ideꝫ Panor. in dicto. c. ſcd̓o. qui dicit ꝙ hec opinio eſt vera ⁊ communis: quia iura loquuntur indiſtin cte. Idem directo. li. iij. quo ad incurrendam irre Irregularitas. ij. gularitatem. Sed quo ad diſpenſationeꝫ: videtur tenere ꝙ epiſcopꝰ poſſit diſpenſare ẜm Ray. Ho ſti. ⁊ Archi. Sed Panor. in. c. clerici. de cle. exc̄. ſal uando opiniones dicit. ꝙ aut queritur: nunquid per inferiorem a papa poſſit iſte talis celebrans li berari ab irregularitate iaꝫ cauſata. Et dicit ꝙ nō Et ita loquitur. c. j. de re iudi. in. vj. ⁊ dicto. c. cum medicinalis: que iura dicunt indiſtincte: ſoluꝫ pa pam ab hac irregularitate poſſe liberare. Aut que ritur de pena depoſitōnis imponenda ꝑ iudicem et tunc ꝓcedit alia opinio: vt etiam ep̄s diſpenſet cum parato ſe corrigi. ne duplici pena conteratur. Si autem clericus eſt ſuſpenſus: ſumendo ꝓſtri cta ſuſpenſione.ſ. quo ad ſe et quo ad alios. aut eſt ſuſpenſus a canone: aut ab homine. Si ab homi ne: tūc aut ignorauit igͦrantia ꝓbabili. et tūc nō eſt irregularis. vt in. c. apoſtolice. de cle. ex. Aut igno rantia craſſa et ſupina. ⁊ tūc eſt irregularis et mul to magis ſi ſciuit ſe ſuſpenſuꝫ. Et hoc quomodo cunqꝫ ſit ſuſpēſus ſimpliciter: ſiue ad tempus de terminatum: aut indeterminatū: etiam ſi ratione defectus vel infamie puto talem: durante ſuſpen ſione: celebrantem eſſe irregularem. nec ſecuꝫ poſ ſe diſpenſari: niſi per papam dicto. c. cum medici nalis. Si v̓o eſt ſuſpenſus a canone. tunc aut ratō ne criminis: aut ratione defectus: aut ratione in famie vel ſcandali. Si primo modo. tunc aut ſim pliciter eſt ſuſpenſus: et ſic celebrando eſt irregula ris dicto. c. ſi quis ep̄s. Aut eſt ſuſpenſus ad tem pus: et tunc. aut ad tempus determinatū. et ſic in terim celebrando eſt irregularis. Aut ad tempus indeterminatum: et tunc. aut cum conditōne: do nec ſatiſfaciat: vt in cle. j. de deci. Et tunc licet qui dam contra. puto ſi ſic ſuſpenſus ante abſolutiōeꝫ celebrat: eſt irregularis: quia in hoc: factum iudici eſt neceſſarium: vt habeatur pro abſoluto. Et ſic: cum factum hominis ſit neceſſarium: ſequitur ꝙ ad ſuſpenſionem dei: canon aliquid addat. Si v̓o eſt ſuſpenſus cum conditione: donec peniteat: vt de elect. Oſius. et tunc equum eſt tenere: ꝙ interi celebrando non efficitur irregularis: quia talis ſu ſpenſio videtur eſſe dei: ad quam nihil addit canō nec vt habeatur pro ſublata aliquod factum iudi cis eſt neceſſarium. Et ideo dicendum eſt de ea vt de ſuſpenſione dei tm̄. Si ſecundo modo ſit ſuſpē ſus a canone. id eſt ratione defectus. tunc aut rati on defectus ordinis: aut alterius defectus. Et ſi ratione defectus ordinis. vt clericus per ſaltuꝫ ꝓ motus ꝙͣtum ad ordinem omiſſum: in quo ſi exer cet officium anteqͣꝫ recipiat: eſt irregularꝭ. Sed ce lebrando in ordine ad quem eſt per ſaltum pro motus quem habet: non eſt irregularis. lij. diſtin ctione ſollicitudo. Si v̓o ratōne alterius defectus vt bigamus. Illegitimus. corpore viciatus. ordi natus ante legitimam etatē. vel a nō ſuo epiſcopo: hoc caſu ꝯcordant omnes ꝙ celebrando non eſt it regularis: quia hoc non eſt iure expreſſum. Et qͥa qn̄ curia mandat cū ſupͣdictis patiētibꝰ dictos de fectꝰ diſpēſari: nihil dr̄ de irregl̓aritate. Stilus aūt curie eſt attendendꝰ de cri. fal. ꝙͣ graui. Nec ob. ꝙ ordinatio facta ante legitimā etatem: vel a nō ſuo

Irregularitas. ij. epiſcopo fuerit cū peccato: qꝛ pͥncipalis cauſa: ꝓ pter quā dicimus tales ſuſpēſos: eſt defectus: nō peccatū. ergo rōne defectꝰ nō crimīs: talis cenſeri debet ſuſpēſus. Et hac rōne puto ꝙ licꝫ irregula ris ex celebratiōe diuinorū ſit ſuſpenſus a canone ppter hāc irregularitatē. Si tamē al̓s nō ſit ſuſpē ſus a iure vel ab homīe. puta qꝛ abſolutus ab ex cōicatione. ⁊ ſuſpēſione: ſed nō eſt ſecū diſpenſatū ſuꝑ irregularitate. vel nō ſuſpēſus ꝯtrahit irregu laritatē: talis nō ꝯtrahit nouā irregularitatem: qꝛ nō eſt in iure exp̄ſſum. Si ē tercio mō ſuſpēſus a canone.ſ. rōne ſcandali vel infamie. tūc celebrādo nō eſt irregularis de cle. ꝑcuſ. c. j. Sed bn̄ facit ab ſtinēdo. Et ꝑ hoc infert Inno. ꝙ illi quoꝝ crimi na ſunt notoriā: qui etiā poſt penitentiā ꝓhibent̉ celebrare ꝓpter ſcandalū ⁊ infamiā. vt de coha. cle. c. fi. ſi ante abſolutionē celebrant nō incurrūt no uaꝫ irregularitatē. ⁊ ex allegatiōe quā facit Inno. videt̉ intelligere de notorio fornicatore qd̓ piū eſt tenere. ⁊ qd̓ notat̉ in. c. j. de ſen. ex. li. vj. intelligat̉ de notorio fornicatore ante penitētiā celebrāte: ne videat̉ ſibi ꝯͣrius. tn̄ de rigore iuris ſola penitentia nō tollit ſuſpēſionē canonis in notorio fornicato re: vt videt̉ exp̄ſſum. l. diſt. ꝑuenit. qꝛ requirit̉ fa ctū iudicis: vt dictū eſt de ſuſpēſo a canone donec ſatiſfaciat. vide de hac materia sͣ. Clericus. iij. Et nota ẜm v̓ v̓. ꝙ irregularis celebrās: nō ꝓpter hoc aliā irregularitatē ꝯtrahit. Alioqͥn totiens nouā irregularitatem ꝯͣheret: quotiēs celebraret. Nota tamē ꝙ ex p̄cedētibꝰ videt̉. ꝙ ordinatus ante legi timā etatē ſit ip̄o iure ſuſpēſus ab executiōe ordi nis ſic recepti. Sed ſolēnes doc. cōiter tenēt ꝯͣriū. videlicꝫ Ray. v̓ v̓. Archi. An. de butrio. Pau. de eleaꝫ. ⁊ Fran. zab̓. in cle. generalē. de eta. et qua. hi oēs dicūt. ꝙ talis nō eſt ip̄o iure ſuſpēſus ſꝫ ſuſpē dendus. ⁊ interdicēda eſt ei executio ordinis rece pti ante legitimāa etatē vſqꝫ ad legitimā etatē. Et ſi poſtqͣꝫ fuerit ei interdicta a iudice ſuo: vſus fuerit ordine tali an̄ legitimā etatem erit irregularis. Si aūt nō fuerit ei interdicta: ⁊ ſic vtat̉ ordine an̄ legi timam etatem recepto: non eſt irregularis. Hec Archi. flo. ¶ Recipiēs ordines etiā minores ī maiori excōi catione: incurrit irregularitatē indiſpēſabilē: niſi per papā. de ſen. ex. cū illoꝝ. vbi nō diſtinguit̉ int̓ ordines minores vel maiores ẜm Guil. dur. Re cipiens autē ordines in minori excōmunicatione nō incurrit irregularitatem: quia non eſt iure ex reſſum. An aūt excōicatus extra eccleſiā officians po pulo: efficiat̉ irregularis. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. diſt. xviij. ꝙ aliquibꝰ ꝓbabilit̓ videt̉ ꝙ ſi excōicatꝰ etiā ex eccleſiā dicat horas ſuas. officiādo populū ī ex ercitu vl̓ naui. incurrit irregularitatē. Si tn̄ dicat horas ſuas cū vno ſocio vel pluribꝰ. nō tn̄ officiā do eccleſiā vel populū irregl̓aritatē nō ꝯͣhit. Quo v̓o ad baptizādū dic̄ idē Ri. ꝙ ſi excōicatꝰ bapti zaret nō ſolēniter. vt faciunt vetule in caſu neceſſi tatis nō eſſet irregularis. Quid autem ſi excōmunicatus in choro cum alijs clericis dicat officium. an efficiatur irregula Fo. CXLVI. ris? Rn̄. Ge. in. c. cum medicinalis. de ſentē. ex li. vj. dicit. ꝙ clericus ſuſpenſus de quo loquit̉. d. c. ſi intereſt diuinis auctorizando. vtputa. ſi legit et cantat cum alijs. ⁊ vltro hoc facit actum principa lem chori: vt qꝛ dicit capitulum ⁊ orationem vel fa cit officium cantoris in choro: tūc incurrit irregu laritatem. Secus ſi auctoritatem non p̄ſtat. puta. ſi legit ⁊ cantat in choro: nō exercendo aliquod oſ ficium chori. nec auctorizando. tunc nō eſt irregu laris. Et vt plene habeat̉ hec materia: ꝯcludendo dicta docto. ⁊ Panormita. in. c. fi. de ex. pre. poteſt dici ꝙ preſbyter vel alius clericus exercens aliqd̓ officium deputatū alicui ordini eccleſiaſtico. ⁊ hoc facit tanꝙͣ clericus: efficit̉ irregularis. Secus autē vbi exercet aliquid non deputatum certo ordini. vnde cantans rn̄ſoria vel dicens pſalmos: non of ficiando principaliter ſꝫ tanqͣꝫ quilibet alius laicꝰ non efficit̉ irregularis ẜm Inno. etiam dato ꝙ il lud eſſet deputatum certo ordini. tamen de con ſuetudine exercet̉ per quemcunqꝫ indiſtincte. eti am a non ordinatis. tunc talis exercens. non eſſet irregularis. Et per predicta patet reſponſio. quid de ebdomadario cantore. dicente antiphonas ⁊ reſponſoria. legente lectiones. ⁊ de exercente actuꝫ minoꝝ ordinū. Et quo ad ebdomadarium. ſi ſo lenniter officiat eccleſiam in matutinis. veſperis. vel alijs horis excommunicatus: incurrit irregu laritatem. Et hoc eſt indubitatum ẜm Aſten̄. Sꝫ dubium eſt quando iſte ſacerdos non ſolenniter officiaret eccleſiam: vt faciunt communiter ebdo madarij: tamen per predicta idem videtur dicen dum: quia ſaltem de conſuetudine tale officiū ex ercetur ꝑ ſacerdotem dumtaxat: ⁊ cum habeat di cere. dominus vobiſcum. qd̓ eſt deputatum certo ordini. De alijs autem ſupradictis dici poteſt. ꝙ ⁊ ſi officium cantoris ⁊ quedam alia ſupradicta. de iure ſint deputata certo ordini. tamen de conſue tudine quaſi generali exercent̉ indiſtincte a quo cunqꝫ ordinato ⁊ non ordinato etiam a nouicijs ⁊ laicis. Et per conſequens tales etiam excommu nicati non incurrerent irregularitatem. Item ẜm Aſten̄. ſi excōmunicatus actum minoꝝ ordinum etiaꝫ ſolēniter exerceat. cū hoc etiaꝫ ꝑ nō ordinatū licite fieri poſſit: nō incurrit irregularitatē hoc ptꝫ ex p̄dictis. Quid aūt de ſimplici clerico ſi in officio cantat. Rn̄. Dir. tenēdo ꝙ tonſura ſiue pſalmiſtatꝰ ſit or do. tunc incurrit irregularitatem. Tenendo autē ꝙ tonſura nō ſit ordo: dic ꝙ non. Similiter ſi pre ſbyter excōmunicatꝰ vel ſuſpenſus ſi in officio ac colitatus miniſtrat: eſt irregularis. qꝛ ꝑ ſuſceptōꝫ alicꝰ ordinis non abſoluit̉ a minori. hoc tn̄ limita vt dictum eſt sͣ. ¶ An aūt excōicatꝰ audiens diuina: iucurrat irre gularitatem. Dic ꝙ ſic anctorizādo. Et iō panor. in. d. c. fi. dicit. ꝙ caueat p̄latus tꝑe excōicationis. ſuſpenſionis. vl̓ int̓dicti. ne faciat corā ſe celebrari aut ne int̓ſit celebrationi: qꝛ tunc vr̄ auctorizare. An aūt excōmunicatꝰ dicens officium in eccle ſia cum alijs: peccet mortaliter. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ ſic cōmunicando cum alijs. īmo etiam videt̉ tenere

ꝙ dicendo officium extra eccleſiam cum vno vel duobꝰ ſocijs peccet mortaliter eadem rōne. Et mi nus malum faceret. ſi ab alio etiā: nō ſacerdote fa ceret horas inciꝑe. Quid aūt de ſuſpenſo a ꝯfeſſionibꝰ. nunquid ſi celebrat ante reconciliatōꝫ ſit irregularis. Rn̄. ẜm Inn. ⁊ Io. an̄. ꝙ nō. qꝛ hoc nō inuenit̉ iure cautū De hoc vide. jͣ. Suſpenſus. Udeus primo. com muniter iudei dicunt̉ qui legem moſay cam ad lrām tenent: ſic dicti a noīe prin ccipalis tribꝰ.ſ. iude qͥ etiam prius hebrei dicebant̉ ab heber: cuiꝰ familia cultū dei tenuit: ceterꝭ idola tria fedatis. Quomodo xp̄iani ſe dn̄t habere circa iudeos?: Rn̄. non dn̄t cum eis comedere. aut eos ad cōui mia recipere. nec cum eis cohabitare. Item ꝓhibe tur omnibꝰ xp̄ianis: ne in infirmitatibꝰ ſuis iude os vocent. aut medicinam ab eis recipiant. aut cū eis in balneo ſe lauent. vt in. c. omnes. ⁊. c. nullus. xxviij. q. j. Et ſic videt̉ p̄ceptū. ita ꝙ ꝯtrarium fa ciens peccat mortalit̓ niſi ꝓbabilis ignorātia iurꝭ eum excuſet. Dicit tn̄ Hug. ꝙ neceſſitas excuſat eum. qn̄.ſ. alium nō habet medicum. Et idem vi det̉ quādo nō habet ſufficientē. Item dicit Hu. ⁊ Lau. ꝙ medicinalia pn̄t ab eis emi: ⁊ facere ꝑ ali um p̄parari. Dicit etiaꝫ Hu. in. d. c. omnes. ibi ad ꝯuiuia non vocent̉. ꝙ hoc intelligit ſi volūt diſcer nere cibos comedendo nobiſcum. Sed ſi indiffe renter volunt vti cibis noſtris. credit ꝙ tunc lici te poſſumꝰ eos inuitare. ⁊ habere nobiſcuꝫ in co meſtiōe. īmo plus credit ꝙ in hoc caſu eoꝝ cibis vti poſſemus. puta. ſi ipſi nolēt cibos ſuos diſcer nere: ceſſante enim cauſa ceſſare debet id qd̓ ꝓpter cauſam ſtatutum eſt. Secus ergo ſi ipſi cibos no ſtros diſcernūt ⁊ vitant. quia ⁊ nos ab eoꝝ cibis abſtinere debemus. ne videamur eoꝝ factum ve nerari. ⁊ etiaꝫ ne xp̄iani videant̉ inferiores iudeis Et ſic ꝯcludit Hu. ꝙ non tm̄ azima eoꝝ comede re non debemus hoc caſu. īmo credit ꝙ nomine azimorum quilibet eorum cibꝰ intelligatur. Glo. etiam in dicto ca. omnes. dicit. idem eſſe in genti libꝰ. Cum ⁊ ipſi hodie cibos diſcernant. licet enim gentiles non contineantur verbis edicti. vt. xj. q. iij. c. ad menſam vbi dicitur. Ad menſam quippe paganorum ſi volueritis ire: ſine vlla ꝓhibitione permittimus. hec ibi. Tamen mens ⁊ ratio non deficit. vt patet in dicto ca. omnes. Mens enim illius. c. eſt. quia cum apud xp̄ianos ꝯmunibꝰ ci bis non vtantur. indignum atqꝫ ſacrilegum eſt: eorum cibos a xp̄ianis aſſumi cum ea que ab apo ſtolo permittente nos ſumimus: ab illis iudicen tur immunda. hec ibi. Idem dicit. glo. in dicto. c. ad menſam. ꝙ hodie ſicut nec cum iudeis. ita nec cum paganis comedere licet. cum ⁊ ipſi diſcernāt cibos. ſicut ⁊ iudei. hec glo. Sic ergo ex predictis patet ꝙ opinio Hug. videtur vera. ꝙ vbi iudei nō diſcernerēt cibos: licite poſſemus cum eis co Iudeus. j. medere. Idem de gentilibus. Sed cum iudei ho die dicernant cibos. peccant mortaliter chriſtiani qui eos vocant ad conuiuia: vel ſi ipſi chriſtiani vadunt ad eorum conuiuia. Et valde reprehen dendi ſunt chriſtiani illi: qui ad eorum ſolennita tes inuitant mulieres iudeas ⁊ ad choreas. et ecō uerſo. viri chriſtiani et eorum vxores vadunt ad ſolennitates iudeorum. Et poſtmodum vadunt per ciuitatem aſtricti chriſtiani cū iudeis brachio ad brachium. Tales enim chriſtiani huiuſmodi facientes ratione ſcandali: videntur mortalit̓ pec care. Euntes tamen ad predicandum ſaracenis ⁊ alijs infidelibus: cibis eorum vti poſſunt: dum modo non de his que fuerūt idolis immolata. in neceſſitate tamen extrema vti poſſunt idolotito: dūmodo non in venerationem idoli. Item non debent admitti ad officia publica: ne occaſionem habeant ſeniendi. liiij. diſt. nulla. xvij. q. iiij. con ſtituit. ¶ An autem iudei poſſint admitti ad ſtudia lit terarum: et per conſequēs ad doctoratum? Rn̄. Panor. in. c. j. de iudeis. dicit ꝙ de hac queſtione ſepius fuit interrogatus. Et concludit. ꝙ de rigo re iuris non poſſunt intrare ſcholas cauſa addi ſcendi: quia dictū. c. nullus. prohibet a iudeis re cipi medicinam: nec cum eis eſſe in balneo: nec la uari propter periculum corruptionis. vbi tamen contrahitur conſortium: et quedam cohabitatio temporalis: ⁊ quaſi momentanea. fortius ergo de bet prohiberi ingreſſus ſcholarum: vbi inter ſcho lares nedum conſortium contrahitur: ſed etiam intrinſeca amicicia. Iteꝫ quia iuuenes habēt eta tes molles ⁊ defacili poſſent ſubuerti ex aſtucia iu deorum. Conſuetudo tamen eſt incontrarium. illud tamen eſt verum ꝙ iudei non debent docto rari: quia cum doctoratus ſit dignitas non cadit in iudeū. vt notat Bar. in. l. fi. C. de iudeis. Iteꝫ nullus poteſt congregationi iudeorum: ſeu alicui iudeo vel pagano aliquid relinquere in teſtamen to. ⁊ ſi fecerit etiam poſt mortem iudicabitur ana thema. extra de hereti. ſi quis epiſcopus. xxiiij. q. ij. ſane. Hoſti. dicit ꝙ vniuerſitati iudeorum lega ri nō poteſt. C. e. l. j. Sed ſingulari forte ſic ad ſuc currendum neceſſitati eorum: non ad ditandum eos. Item non debent permitti iudei nouas eri gere ſynagogas: ſed antiquas reficere poſſunt: vt in. c. iudei. et. c. conſuluit. extra eo. vbi Panor. di cit hoc verum: ita tamen ꝙ noua edificatio non amittat antiquam formam: vt videlicet non fiat edificium magis precioſum vel maius. Naꝫ vbi cunqꝫ mutatur priſtina forma: videtur nouū edi ficiū: ⁊ cadit ſub ꝓhibitiōe. Sed quid ſi antiqua ſynagoga funditꝰ cor ruit: nūquid licitum ſit de nono edificare in loco vbi fuit antiqua? Et poteſt dici ꝙ non: quia vi detur omnīo nouum edificium: exquo funditus deſtructum eſt. Intelligatur ergo iſte tex. quādo antiqua ſynagoga minatur ruinaꝫ ſeu corruit: nō tamen ex toto. ¶ Sed quare indei tolerant̉ in antiquis ſynago

gis? Rn̄. Panor. de mente Io. an. ꝙ ſpes eſt de eorum cōuerſione. Et vt facilius trahantur ad fi dem. ideo eccleſia permittit eorum ritus ⁊ ſolenni tates ſeruare. vt in dicto. c. iudei. ⁊. c. cōſuluit. Itē etiam in ſabbatis eorum nō debent trahi ad iudi cia. nec ip̄i alios trahere: ſed nec in alijs feſtiuita tibus ſuis debent turbari: nec ſepulcra eorum ob tentu forte pecunie effodi. C. eo. ti. die ſabbato. et extra eo. ſicut. Item in diebus lamētationis ⁊ do minice paſſionis non debent in publicū prodire. extra eo. in nōnullis. qͥnetiam in die veneris ſan cta nō debent iudei tenere oſtia vel fenſtras aper tas. extra eo. quia ſuper. Item cogendi ſunt iudei ⁊ ſaraceni vtriuſqꝫ ſexus: in terris chriſtianorum vti habitu per quem a chriſtianis diſcernātur di cto. c. in nonnullis. Quod intelligit Panormi. ibi hoc verū nedum de nocte: ſed etiam de die: ⁊ om ni tempori. Nec debent portare ſignum diſtincti onis occulte ſed publice. Non eſt ergo ſatiſfactuꝫ huic cōſtitutioni ſi portant illud ſignum ſub mā tello vel implicatura mantelli. Sicut a multis fie ri videmus: ſed palam ⁊ publice: vt ab omnibus diſcernātur. Item cogēdi ſunt chriſtianos teſtes recipere contra ſe. ſed iudeus nō poteſt ferre teſti monium contra chriſtianum. extra de teſti. c. iu An autem in mercimonijs chriſtianus poſſit cōmunicare cuꝫ iudeo. Rn̄. ẜm Panor. in. c. poſt miſerabilem. de vſu. per argumentuꝫ a contrario illius tex. ꝙ chriſtiani non peccant ꝯmunicantes iudeis in mercimonijs. Nam in penam interdi citur eis hec cōmunio. ergo regulariter nō eſt in terdicta. ſed nimia familiaritas ⁊ cōuerſatio bene interdicit̉. vt extra eo. c. ad hec. ⁊. c. finali. Et ideo in dicto. c. ad hec. dicitur ꝙ in familiari ſeruitio iu deorum chriſtiani eſſe non debent. nec chriſtianꝰ debet ſe exponere ſeruitio iudei: per id quod con trahit familiaritatem intrinſecam cum ip̄o iudeo Et ideo prohibetur aſſidua mora ⁊ ſeruitiū in do mo. Et due ſunt principales cauſe huius ꝓhibi tionis. vna ne propter nimiam cōuerſationem et aſſiduam familiaritatem ſubuertātur anime ſim plicium. Secunda ne iudei videantur ſuperiores ſi iudeis chriſtiani famularent̉ cum potius iudei debeant recogͦſcere ſe ſeruos chriſtianorū. vt extra eo. et ſi iudeos. Et ſic quelibet iſtarum rationum militat in ſeruitio cōtinuo extra domū: cum et ibi cōtraht̉ familiaritas: et denotetur quedam ſupe rioritas. Item dictus tex. ad hec. facit mentionem de domibꝰ quādo loquitur de nutricibus: ſed in p̄cedenti caſu nullam facit mentionem de domo. Intelligo tamē predicta ⁊ tex. quādo chriſtianus vult ſeruire perſone ipſius iudei. Secus videtur ſi aliquod edificium vl̓ aliquid aliud fabricet ī do mo iudei ad vtilitatem eius mercede conſtituta. Hoſti. tamē videtur tenere ꝙ extra domum po teſt chriſtianus ſeruire iudeo. ſed in domo ipſius iudei non. Et ſic videtur intelligere dictum tex. ad hec. quando in domibus iudeorum chriſtiani ſe exponebant ſeruitio. Sed Panor. putat ꝙ alia ſit mens dicti tex. ſcꝫ ꝙ extra domum non debet Iudeus Fo. CXLVII. chriſtianus aſſidue ſeruire iudeo: nec etiam in do mo eorum licet nutrire infantes eorum. vnde ille tex. voluit equiꝑare aſſiduum ẜuitium extra do mum. ⁊ ẜuicium qd̓ fit in domo. Et certe illa dicū tur paria. habito reſpectu ad cauſas ꝓhibitionis. nam ſi bene omnia huius materie ponderentur. due predicte cauſe ſunt principales huius ꝓhi bitionis. An autem epiſcopi poſſint diſpenſare: vt iu dei poſſint habere nutrices xp̄ianas in domo. Ut det̉ concludendum ꝙ non: quia epiſcopus nō di ſpenſat contra ius: niſi expreſſe vel tacite permit tatur: maxime: quia illa ꝓhibitio tendit in decus fidei. Et ꝓ hac parte cōſuluit. d. Car. quod placet Panor. Utꝝ dominis terraꝝ liceat exactionem facere in iudeos? Rn̄. ẜm Tho. in quadam epiſtola ad duciſſam Lothoringie. Ꝙͣuis ſicut iura dicūt iu dei merito ſue culpe ẜuituti ſint addicti: ⁊ ſic eoꝝ res poſſint domini accipere tanqͣꝫ ſuas ita tamen ꝙ non ſubtrahant̉ neceſſaria vite. quia tamē opor tet nos ambulare honeſte etiam ad eos qui foris ſunt. ne nomen dei blaſphemet̉: hoc obẜuādum eſt. vt exactionibus quas facere non conſueuerūt nullatenus pregrauentur. ſed ad conſueta cogi poſſunt. Quid ſi iudei nihil habent niſi vſuras: cui re ſtituent̉ ea que male accepta fuerunt ab eis? Rn̄. Tho̓. vbi sͣ. cum ea que iudei per vſuram extorſe runt non poſſint licite retinere: ꝯn̄s eſt ꝙ ſi vos il la ab eis receperitis: nec vos licite retinere poſſitꝭ niſi forſan eſſent talia: que a vobis vel anteceſſori bus veſtris hactenus extorſiſſent. Siqua v̓o ha bent que extorſerunt ab alijs: debent reſtitui illis quibꝰ iudei tenebant̉ reſtituere: ſi inueniunt̉. Ali oquin in pios vſus ẜm ꝯſilium dioceſani ⁊ alioꝝ ꝓboꝝ. vel in ꝯmunem vtilitatē terre ſi neceſſe eſt. nec eſſet illicitum. ſi vos de nouo exigeritis talia a iudeis ſeruata tamen conſuetudine predeceſſo rum veſtrorum. hac intētione: vt in pios vſus ex pendant̉. Utꝝ iudeus qui nihil habet p̄ter vſuras poſ ſit puniri pecunialiter. Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. ꝙ ex pedit omnes pecunialiter puniri: ne ex ſua iniqui tate commodum reportent. ⁊ maiori pena ꝙͣ quicū qꝫ alius non vſurarius in ſimili caſu: quanto pe cunia que eis aufert̉: minus ad eos pertinet. po teſt ſuperaddi etiam alia pena. ne ad penam ſuffi cere videat̉. ꝙ pecuniam alijs debitam deſinunt poſſidere. Pecunia tamē: pene nomine ab eis ab lata. retineri non poteſt. ſed debet de ea fieri vt sͣ. dictum eſt. ¶Utꝝ liceat recipere donum vel precium labo ris ⁊ hmōi a iudeis vſurarijs. Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si iu deus habet aliquid aliud qͣꝫ vſuras: poteſt accipi ab eo. Si v̓o nihil habet preter vſuras: tunc aut recipiens certat de damno ſuo vitando. Et ſic ac cipiendo non peccat. Sicut qui a fure: vel rapto re damnificatus eſt. puta. per incendium ⁊ huiuſ modi non peccaret ſi recuperaret ab eo damnum ſuum: licet ipſe fur vel raptor nihil haberet niſi ꝙ

acquiſitum eſſet ex furto. vel rapina. dummodo non reciperet ꝓ damno ſuo in ſpecie ipſas res alie nas. Addit etiam Tho. ꝙ ſi iudeus vltro confert pecuniam vel encennium: expedit accipere. vt pe cunia ſic recepta reddatur his qͥbus de iure de betur. Quid ſi iudei occupant totam aliquam paro chiam emendo que a xp̄ianis ſolebant poſſideri. nunquid poteſt eccleſia. hac occaſione petere ali qquid ab eis. Reſpon. petere poteſt ⁊ ſoluere tene tur decimas prediales. ⁊ omnes cenſus ⁊ alia que xp̄iani de predictis ſoluere tenebāt̉. extra de vſur. quanto. Secus de decimis ſeu oblationibus per ſonalibꝰ. cum non recipiant eccleſiaſtica ſacramē ta. nec audiant diuina. Udeus ſecundo. De ꝯuerſione iudeoꝝ. iudei nolentes: non ſunt inuiti baptizandi nec ad hoc cogē ui extra eo. ſicut. Siue ſint adulti. ſiue paruuli ẜm Panor. ibi. licet quidam de paruis teneant ꝙ par uuli inuitis parentibꝰ baptizari poſſint. quaꝫ opi. ſentit Io. an. ⁊ Archi. xlv. diſtin. qui ſincera. quia cum ſint iudei ẜui xp̄ianoꝝ. non habent filios in poteſtate. Sꝫ Panor. dubitat de hoc. an.ſ. ſint ẜ ui. īmo ſtricte ⁊ ꝓprie non ſunt ẜui. īmo nec ab eis pn̄t coacta ẜuicia exigi. ¶ Quid fiet de poſſeſſionibꝰ ⁊ bonis iudeoꝝ ſeu alioꝝ infidelium ad fidem ꝯuerſoꝝ. Rn̄. Panor. in. c. iudei. extra eo. ꝙ iudei cōuerſi ad fidem: non perdunt eoꝝ bona nec tenentur illa diſtribuere in pauperes: ꝯtra communem opinionem vulgari um. ſꝫ inualuit illa opinio. quia iudei vt plurimuꝫ habent bona ex vſuraria prauitate acquiſita ⁊ ta lia tenent̉ dimittere. nec etiam perdunt agnatio nem poſt ꝯuerſionem ad fidem. vnde debent ſuc cedere ſuis attinentibꝰ ⁊ parentibus ſicut primo. Non em̄ debent eſſe deterioris ꝯditionis ꝯuerſi ad fidem ꝙͣ qn̄ erant in iudaiſmo. An autem eccleſia peccet ꝑmittendo iudeos ri tus ſuos obẜuare. Reſpond̓. ẜm Directoriam li. iij. ꝙ non. quia non approbat ſꝫ permittit. Quod autem permittimus nolentes concedimus. īmo ſi eccleſia eos nō toleraret quo ad ſuas cōſuetudi nes obẜuādas videret̉ eos ad fidē velle cogere qd̓ fieri nō dꝫ. d. c. ſicut. An autem peccent xp̄iani vendentes ramos palmaꝝ ⁊ cedros ⁊ huiuſmodi iudeis ac alijs infi delibꝰ quibꝰ vtunt̉ in ſacrificijs eoꝝ. Pro quo du bio ſoluendo notandum eſt ẜm theolo. ⁊ canoni ſtas. ⁊ notat Io. an. in regula peccatum: ꝙ triplex eſt ꝯceſſio ſiue permiſſio. Quedam eſt ſimplex to lerantia. vt quia delinquētes nō puniunt̉. Et hoc quandoqꝫ fit ꝓpter maius malum vitandum. vt ca. deniqꝫ. iuncta glo. iiij. di. Quedam eſt permiſ ſio: nō ſolum penam indulgens ſꝫ etiam impedi mentum fieri ꝓhibens. Et iſto modo tolerantur iudei in ſuis ritibꝰ ꝓpter bonū ſpūale: qd̓ inde ſe quit̉. Quedam eſt permiſſio que p̄ſtat iuuamē ve ꝯſenſum ad actū perficiendū. ⁊ iſta nullo mō pōt Iudeus. ij. fieri: quia nō licet̉ conſentire malo vel preſtare au xilium ad faciendū malū. īmo nudus conſenſus: qui nullū iuuamen preſtat ad facienduꝫ malū eſt damnabilis. vt in. c. felicis. de pe. li. vj. Modo per predicta patet reſponſio ad queſtionē noſtrā. Cū̄ iudei peccent mortaliter in faciendo ⁊ obſeruādo ſuas cerimonias: vt notat glo. ſingularis in dicto c. qui ſincera. dantes illis iuuamē ad ea facienda: ſuo malo cōſentiunt. Et ſic peccant mortalit̓. Etia vt patet per predicta: eccleſia quo ad iſtam terciaꝫ ꝑmiſſionem omnino eſt aliena licꝫ quo ad ſecūda permiſſionē que eſt auferre impedimēta tolleret. Secus vt dictū eſt quo ad iuuamen. Multo for tius ergo peccant vendētes p̄dicta alijs infidelibꝰ Et hec nota. Udex primo cōmu niter. Quātam ſcientiaꝫ debeat habere ¶iudex? Rn̄. ẜm v̓ v̓. debet eſſe peritus. nec debet querere ab alijs quid eum loqui opor teat: vt in auten. de iudi. in principio. coll̓. vj. Et tamē etiam ſi illitteratus ſit ⁊ habeat conſuetudi nem ⁊ peritiā iudicandi poteſt ei cauſa committi. C. de iudi. certi iurꝭ. Sed iudex maxime eccleſiaſti cus eſſe nō poteſt: niſi ſit ꝑitus. Et hoc etiā videt̉ velle glo. in. c. ſciſcitatus. de reſcriptis. Ex qua in fert ibi Panor. ꝙ contra iudicē delegatum poteſt excipi ꝙ iudex eſſe non poteſt: quia eſt illitteratus ⁊ non habet peritiam iudicandi. Secus autē vbi haberet peritiam iudicandi ex conſuetudine. licꝫ ſit illitteratus: vt eſt bonus tex. in dicta. l. certi iu ris. Es ſic ẜm Panor. nō eſt differētia inter iudi cem ſecularē ⁊ eccleſiaſticū quo ad ſcientiā. Suffi cit em̄ in vtriſqꝫ ꝙ aūt ſit litteratus ex ꝑitia littera rū: aut ex conſuetudine. Nota tamē predicta: qͥa ſepe cauſa cōmittitur per ſedem apoſtolicā religi oſis prelatis qui nō habent peritiā: nec practicam nec theoricā iudicandi vt cōtra tales poſſit excipi ꝙ iudices eſſe non poſſunt. Non tamen requirit̉ iudicem eſſe ꝑitiſſimū. cum ex defectu ſcientie ſibi concedat̉: vt poſſit aſſumere aſſeſſorē expēſis ꝑtiū vt in. c. ſtatutū.§. aſſeſſorē. de reſcpͥtis. li. vj. ¶ Utrum quis poſſit ſuper ſe cōſtituere extra neum iudicem? Rn̄. laicus poteſt conſtituere ſuū iudicem quēcunqꝫ: qui al̓s iuriſditioni preeſt. nō alium. C. de iuriſdi. om. iudi. l. j. ⁊. l. priuatorum. Clerici v̓o non poſſunt in non ſuum iudicem cō ſentire: niſi ſit perſona eccleſiaſtica: et de conſeuſu epiſcopi ſui. vt de fo. compe. ſignificaſti. ⁊ ibi Pa nor. Nam et ſecularis iudex: nullam in eo poteſt habere iuriſditionem: neqꝫ in criminalibus: neqꝫ in ciuilibꝰ. C. de ep̄i. ⁊ cle. auten. ſtatuimus. Adde etiaꝫ qd̓ notat Panor. in dicto. c. ſignificaſti. ꝙ ex emptus non poteſt renunciare priuilegio exem ptionis: contra federi. quia exemptio nō fuit in dulta in merum fauorem exempti: ſed etiam in fa uorem ſuperioris. Et per hoc infert ibi Panor. ꝙ epiſcopus non poteſt abſoluere a ſententia excō municationis religioſos exemptos: etiam ſi reuu ciarent pͥuilegio exemptiōis. ¶ Utrum iudex poſſit aliquē iudicare ſine acto

Iudex. j. re: vel accuſatore? Dic ꝙ non. interdum tamen infamia habet locum accuſatoris: vt in. c. euiden tia. de accuſu. ¶ An autem delegatus principis ſufficienter be neficiatus poſſit petere expenſas cum proficiſci tur extra domicilium. Et nunquid debeat com putare expenſas quas fuiſſet domi facturus. Itē nūquid veniant expenſe victualium. et victura rum equorum ⁊ ſimilium? Rn̄. Panor. in. c. cum ab omni. de vi. et hone. cleri. diſtinguit. aut loqui mur in ordinario: aut delegato. primo caſu: ordi narius expenſas nec aliud petere poteſt: cum ta lis capiat redditus ſui beneficij vt ſuſtineat ip̄ius onera: excepto caſu poſito ibi in glo. Delegatꝰ v̓o quātūcunqꝫ ſit ſufficienter benericiatus licite pe uimo cōn tit expenſas: tam pro victualibus qͣꝫ pro vecturis equorum ⁊ conſimilium. argumento dicto. c. cum ab omni: ⁊ dicto. c. ſtatutum.§. inſuper. Nā pre dicta iura loquūtur indiſtincte. Nam beneficia non conferuntur iſtis cum hoc onere: cum nō ha beant ordinariam iuriſditionem annexam. Ideo non coguntur tales proficiſci extra domicilium proprijs ſumptibus: nec tenentur computare ex penſas quas feciſſent domi cum iura iſta indiſtin cte permittant eis expenſas: nec diſtinguūt vt fa ciunt in ordinario. In delegato autem inferioris a principe eſt magis dubium. Glo. in dicto.§. in ſuper. diſtinguit. ꝙ aut deputatur ad vniuerſita tem cauſarum. Et tunc ipſe ordinarius habet ꝓ uidere. Aut deputaturꝭ ad vnam cauſam et ordi narius ei cauſam cōmittit malicioſe: ⁊ tunc idem. Sed ceſſante malicia tunc ipſe etiam poterit pete re a partibus expenſas. ar. dicto. c. cum ab omni. Et hoc plus placet Panormi. qͣꝫ dictum gloſe ibi. que voluit ꝙ ordinarius delegans debeat ſibi ꝓ uidere. Nūquid autem ordinarius poſſit petere ſala rium pro aſſeſſore? Panor. in dicto. c. cum ab om ni. videtur concludere ꝙ non: quia ordinariꝰ de bet ſcire canones in quibus verſatur. ad hoc. c. j. de cōſang. Item quia ad hoc habet redditus vt ſubeat omnia onera. Item non reperitur iure cau tum: ꝙ ordinarius hoc caſu poſſit ſuos ſubditos collectare. Et qͣꝫqͣꝫ accidere poſſit: ꝙ cauſa non ſit decidibilis ẜm ius canonicum: tamē hoc raro cō tingit. ideo prouideat de ſuo: quando hoc contin git. Et hoc ꝯmuniter tenetur a docto. Delegatus tamen licite petit ſalarium pro aſſeſſore: dūmodo fraudulēter nō faciat. ¶ An autem pro notario poſſit aliquid peti a de legato. Panor. vbi ſupra dicit ꝙ ſic. vt in dicto. c. ſtatutum.§. notarios. Sed in ordinario poteſt dubitari: quia ipſe debet prouidere ſuis officiali ¶An autem iudex eccleſiaſticus. ordinarius vel delegatus poſſit recipere a partibus ſportulas: ſi cut poteſt iudex ſecularis. Sportule dicūtur que dam vaſa in quibus ſolent deferri munera iudi cibus. ⁊ qualia debeant eſſe iſta munera ſeu quā ta non eſt lege diffinitum. Panormi. vbi ſupra di Fo. CXLVIII. cit. ꝙ nec ordinarius nec delegatus poteſt petere dictas ſportulas. licet textus in dicto ca. cum ab omni. tm̄ loquatur de delegato. Sed eadem ra tio. immo fortior eſt in ordinario: cum beneficia dentur eis vt ius reddant: ꝙͣ ſit in delegato. Glo. autem in dicto ca. ſtatutum dicit. ꝙ ẜm leges de legatus habet ſportulas.ſ. duos aureos in princi pio. ⁊ duos in fine. vt in dicto Autentico. de iudi cibus.§. ne autem. Et hoc ſi cauſa maior ſit. c. au reis. Sꝫ ẜm ius canonicū vt patet per dictum. c. ſtatutum. delegatus nihil debet habere: cū ſic ge neraliter loquatur. Iudex tamen delegatus po teſt a partibꝰ recipere eſculentum. vel poculentuꝫ ex mera liberalitate oblatū. quod paucis diebus conſumi poſſit dicto ca. ſtatutum. Idem tamen poteſt dici de iudice ordinario ſeculari. vt nihil re cipiat a partihus: cum ꝓpter iuſticiam tenendam habeat ſuas ꝓuiſiones. poteſt tamen ⁊ ipſe reci pere eſculentum ⁊ poculentum. eo modo vt di ctum eſt. Quid autem ſi iudex zelo conſcientie reſtituit quod ſibi a parte datum fuerat. ⁊ pars ei donat. nunquid poteſt retinere. Glo. in dicto. c. ſtatutū. credit ꝙ ſic. quia hoc ibi non prohibetur. ſicut nec alia bona ſua donare ꝓhibetur. Et eſt ratio. quia aliud eſt in remiſſione. aliud in donatiōe. Remiſ ſio enim facilius preſumitur fraudulenter fieri qͣꝫ donatio. quia faciliꝰ remitteret quis multa ꝙͣ do naret pauca. Sic ſimile. ff. ad vel̓. l. ſed ſi ego. vbi dicit̉ ꝙ ſenatuſconſultus velleianus mulieri inter cedenti ſuccurrere voluit: non donāti: iō quia fa cilius ſe obligat mulier ꝙͣ alicui donet. Hoc tn̄ in telligendum: dummodo contractus iſte in frau dem non fiat: quia tunc non credo iudicem abſo lutum. ¶ An autem delegatus pape delinquens in le zatione ſua poſſit conueniri coram ordinario loci Legiſte hanc queſtionem tractauerunt in Autē tica. qua in ꝓuincia. C. vbi. de cri. agi. oportet. Et Io. an. in. c. fi. de reſcriptis. ⁊ idem Panormitanꝰ ibi. Et concluſio ẜm eum eſt hec. ꝙ aut delegatus delinquit in ꝓcedendo. ⁊ tunc quia ſolum delin quit contra papam in non parendo mandatis eius: non poteſt per alium inferiorem puniri. aut delinquit peruerſe agendo. Et tunc poteſt puniri per ordinarium loci. quia non conuenitur vt de legatus. ſed vt criminoſus. Sed Io. an. dicit ſe non credere: ꝙ pendente cauſa coram eo. poſſit cō ueniri coram ordinario: ſaltem vbi impediretur ꝓcedere in cauſa ſibi delegata. Nam reſpectu illi us cauſe dumtaxat eſt maior ordinario vt in. c. ſtu duiſti. de offi. le. Hoſtien̄. tamen in ſum. dicit. ꝙ ratione peccati poterit puniri per ordinariū. Pa normitanus autem in. c. prudentiaꝫ. de offi. dele. concludit ꝙ aut queritur. An ordinarius poſſit compellere delegatum ad exequendum. Et eſt di cendum ꝙ non. quia non ſpectat ad eius officiū. ſed pape. Aut queritur. nunquid ordinarius poſ ſit eum punire ratione peccati. quia contempſit exequi mandatum ſuperioris. Et poteſt dici ꝙ ſic bb iij

quia hoc caſu non punit eum vt delegatum: ſꝫ vt perſeuerantem in crimine. Et ſic ceſſat maioritas Dicit tamē glo. ibi. ꝙ quis non tenetur exequi de legationem ſibi iniuctam per papam: cum graui damno rerum ſuarum: ſiuꝫ cauſa ſit commiſſa cū clauſula impotētie: ſiue ſimplicit̓. vt dicit Panor mitanus. quia non eſt veriſimile ꝙ papa velit ar tare delegatum ad executionem mādati: cum gra ni periculo rei familiaris. Sed ſi appareret de pre ciſa intentione pape: tunc ſecus. Dicit etiam ibi glo. ꝙ delegatus qui debet proficiſci extra domici lium ſuum. poteſt a principio petere expenſasᶠ a partibus. Hoc limitat Panormitanus quando iudex eſſet ita impotens ꝙ non poſſet ſuis expen ſis itinerare. ¶ Quid ſi iudex iniuſte iudicauit. Reſpon. Im Ray. Si ſcienter male iudicauit. puta. timore. cu piditate. odio. amore. vel alia quacunqꝫ cauſa: te netur leſo preciſe ad omne intereſſe: niſi poſſet in ducere illum ꝓ quo tulit ſententiam ad plenari am reſtitutionē. xj. q. iij. quatuor. Idem ẜm Mo nal. ſi iuſtam noluit dare. aut iuſticiaꝫ viduis. aut huiuſmodi noluit admīſtrare. Si v̓o ꝑ ignoran tiam iniuſte iudicauit. tunc aut ex ſe iudicauit ſi ne aſſeſſore. aut de ꝯſilio aſſeſſoris. Si ex ſe. ⁊ igno rantia illa eſt craſſa ⁊ ſuppina. quia nec per ſe ſcie bat qd̓ communiter ſcire debebat. nec ab alijs cu rauit inueſtigare: tunc ẜm Ray. ⁊ Ul. ẜm. ll. tene tur leſo inquantum equum videbitur iudicio iu dicantis. ff. de var. co. l. vltima. In iudicio autem anime credo: vt inquit Ray. ꝙ teneatur ad reſti tutionem. vt in primo caſu: quia in culpa fuit. cū ſciuit vel ſcire debuit ſe inſufficientem. ⁊ tamen iu dicare preſumpſit. extra de iniur. c. fi. Si autem fu it ignorantia ꝓbabilis in eo: vt quia facta debita diligentia ad inueſtigandum a peritis: de conſi lio eorum. tulit iniuſtam ſententiam ꝓ iuſta. ſiue quia materia erat variarum opinionum. Et illi ẜm ſuam opinionem: quam rectam putabant: cō ſuluerunt: excuſatur tunc iudex precipue delega tus ẜm Ul. ⁊ etiam vt videtur ordinarius nilo mittendo de contingentibus ad inueſtigandum rei veritatem. Si v̓o iudex hoc facit de conſilio aſ ſeſſoris. qui aſſerebat talem ſententiam iuſtam. ex cuſatur. quia in eo eſt ignorantia ꝓbabilis que ex cuſat. Dantur enim aſſeſſores iudicibus ꝓpter ſci entiam eorum. vt conſulant ignorantibus iura. qͣꝫuis enim non poſſit eſſe eccleſiaſticus iudex. niſi habeat ſaltem mediocrem ſcientiam. extra de elec. cum nobis. ⁊. xx. diſtin. c. j. in glo. tamen in ſecula ri iudice: ſi habet conſuetudinem cauſarum: ſiue peritiam iudicandi: cauſa committi poteſt iura agnoranti ⁊ etiam ordinario. C. de iudi. l. certi iu ris. vbi dicitur ꝙ milites poſſunt eſſe iudices. De iudice aūt delegato dicit Ul. ꝙ ſepe eſt iuris igna rus: quod etiam nouit delegans. Sed ratione bo nitatis delegat ſibi cauſam. Et talis ſi ſic tulit iniu ſtam ſententiam bona fide ⁊ conſilio peritorum. non tenetur ad ſatiſfaciendum. Et idem dicendū Iudex. j. videtur de arbitris quo ad ſententias iniuſtas. Idem Archi. florē. Si v̓o iudex tulit iniuſtā ſen tentiam: ſiue ordinarius ſiue delegatus ſiue arbi ter. Et ſi erat ſciens: tamen neglexit reuoluere li bros et ſtudere in materia: vel ſi neſciebat per ſe: ⁊ neglexit querere conſilia peritorum: etiam ſi eſſet delegatus non excuſaretur ab obligatione reſtitu tionis parti leſe propter iniquam ſuam ſententiā: etiam ſi credebat iuſtam fore ẜm Raimū. et Ul. Item ſi fuit negligens ad ſumendum idoneum aſſeſſorem: quia elegit ignorantem: aut hominem male ꝯſcientie ẜm cōmunem opinionē. Siue hoc fecerit ex auaricia: vt minus expenderet in ſalario dando: ſiue ex amicicia: vt ſeruiret amico pro illo roganti: ſiue ex incuria vel alia cauſa. non excuſat̉ a reſtitutione: quia in culpa fuit. dicto. c. finali. Sꝫ autem aſſumpſit qui cōmuniter credebatur bo nus vel ſufficiens vel datus ſibi aſuperiore. Ita ꝙ de eius conſilio haberet iudicare. tunc excuſa tur a peccato. ⁊ a reſtitutione ferendo iniquā ſen tentiam quam credebat iuſtam: ex conſilio ipſius aſſeſſoris. Sed ipſe aſſeſſor tenetur inſolidum par ti leſe conſulendo ſententiam fore iuſtam. ſi hoc facit mala fide et contra conſcientiam: vel etiam bona fide: ſed ex craſſa ignorantia vel negligen tia. ff. quod quiſqꝫ iuris. l. ij. Et hoc ẜm Hoſtien. Ray. et Ul. Item ſi iudex accepit pecuniam: vt iudicet: ſiue vt bene iudicet. peccat grauiter cum teneatur gratis officium exercere. argu. xiiij. q. v. c. non ſane. Pecuniam autem illam retinere non poteſt. Sed ẜm Ray. tenetur reſtituere ei qui de dit. Nota ad predicta ſingulare dictum Bar. in l. j. ff. de fal. ꝙ iudex qui accepit pecuniam: vt ve ram ſententiam det. tenetur pena falſi. vt. l. ij. ff. de condi. ob turpem cauſam. Idem de eo qui ac cepit pecuniam vt verum teſtimonium dicat. vt notat glo. in dicta. l. j. quia teſtes debēt facere gra tis: nō ob pecuniā. Quid autem ſi iudex accepit pecuniam vt ma le iudicaret? Reſpondeo ẜm Raymū. pecuniam ſic receptam tenetur reſtituere. non ei qui dedit cum turpiter dederit. ſed ei in cuius iniuriam re cepit.j. q. j. iubemus. Hoc tamen verum in foro iudiciali. Secus in penitentiali. in quo non ſucce dit obligatio niſi ad ſolum intereſſe. et non ad pe nam. niſi preceſſerit iudicialis ſententia. al̓s pena non debetur in foro penitentie. vt dicit glo. xij. q. ij. fraternitas. Quid ſi iudex tenetur et nullo modo vult iu dicare et propter hoc amittit aliquis ius ſuum? Reſpondeo ẜm Raymūdum. tenetur reſtitue re totam litis extimationem ei qui propter hoc eſt leſus. xxiij. q. ij. dominus. xxiij. q. v. admini ſtratores. Utrum iudex poſſit penam reo totaliter rela xare? Rn̄deo ẜm Tho. ſecunda ſecūde. q. clxvij. duplici ratione impeditur iudex ne reum a pena abſoluere poſſit. Primo quidem ex parte accuſa toris: ad cuius ius quādoqꝫ pertinet vt reus pu

Iudex. j. niatur: puta. propter aliquam iniuriam in ipſum commiſſam. et huiuſmodi relaxatio non eſt in ar bitrio iudicis. quia tenetur vnicuiqꝫ ius ſuum red dere. Secūdo modo impedit̉ ex parte rei publice ad cuius bonum pertinet ꝙ malefactores puniā tur. Sed tn̄ ꝙͣtum ad hoc eſt dr̄ia inter inferiorem iudicem et ſupremuꝫ.ſ. principem: cui eſt plenarie poteſtas publica commiſſa. Iudex enim inferior non habet poteſtateꝫ abſoluendi reum a pena cō tra leges a ſuperiore ſuo impoſitas. ſed princeps qui habet plenam poteſtatem in republica. pote rit reum licite abſoluere. Si hoc reipublice vide rit expedire: et paſſus iniuriam voluerit remitte Utrum iudex poſſit penam diminuere? Rn̄. paſut diro. ẜm Hoſti. Reo conuicto: ſi in iure certa pena in re ſti llippa ueniat̉: illa imponi debet. al̓s arbitrio ſuo cōmitti tur. C. de vi pu. vel pri. l. ſeruos. ⁊ extra de tranſ. c. fi. tamen in humaniorē partem debet ſemꝑ decli nare: ⁊ ſic mittigare: maxime cum cā ſubeſt. puta qꝛ non ex ꝓpoſito: ſed caſu culpa ꝯmiſſa fuit: vel qꝛ iniuria effectum nō habuit: vel ꝓpter etatem ꝑue rileꝫ: aut ſenilē ⁊ hmōi. Et ẜm Tho. miſcd̓ia iudi cis habet locum ſolum in his que eiꝰ arbitrio relin quunt̉. Adde p̄dictis qd̓ ſingulariter dicit panor. in. d. c. fi. ꝙ iudex poteſt et dꝫ in penis imponēdis interdum detrahere ſeueritati: recedendo a penis in iure ſtatutis ſi cā legitima ſubeſt. vt puta. quan do multitudo delinquentiuꝫ eſt in cauſa. Et ſic ſi ne ſcandalo plecti non pōt. Idem vbi ſubeſt alia legitima cauſa. vide glo. ibi. Utrum iudex poſſit penaꝫ augere? Rn̄. augē eſt pena aliqn̄ ad terroreꝫ alioꝝ: qui proni ſunt ad culpaꝫ: qꝛ multis craſſantibꝰ opus eſt exemplo. ff. de pe. l. aut facta.§. fi. Utrum iudex indiſtincte poſſit eum bona cō ſcientia partes reducere ad compoſitionem. Re ſpon. Panor. in dicto. c. fi. refert Specu. dicere ꝙ ſi iura partiū ſunt ignota pōt. Si v̓o iam ſunt cla ra. vt quia ꝯcluſum eſt in cauſa: et ſic iudici liquet ꝓ qua parte debeat ferre ſententiam. Spe. hoc di ſputatōni relinquit. Sed Ioh̓. an. dicit ꝙ niſi ali que circumſtantie ſuadeant. abſtinere debet a tali Hoctamen venrimin fo compoſitione: quia non debet de iure vnius dare alteri ſine cauſa. Sed ex circumſtantijs poſſet hoc facere. et ceteris paribꝰ magis debet ſuadere acto ri vincenti: ꝙͣ reo abſoluendo. Ratio: quia ſenten tia ferenda: pro actore eſt mandanda executioni: et in executionis actu poſſet fieri longum litigium que ratio ceſſat ex parte rei tamen in eo poſſet ſub eſſe cauſa. vt puta. quia actor eſt pecunioſus ⁊ pa ratus appellare qͣntuꝫ iura ſibi permittent. Debꝫ ergo his ⁊ ſimilibꝰ cauſis ꝯſideratis iudex abſtine re vel reducere ad ꝯcordiam. ¶ An autem iudex debeat ſequi ius vel equitatē. Reſpon. Panorminate. in dicto. c. finali. ẜm glo. dicit ꝙ ius ſemper eſt proferendum equitati: etiaꝫ vult ꝙ propter equitatem non ſcriptam: non de bet iudex recedere a iure ſcripto: quia non debꝫ iu dex velle clementior lege videri. vt dicit textus in Fo. CXLIX. autentico. de iudi.§. oportet. Sed docto. faciunt tria membra. ꝙ aut neutrum eſt ſcriptum. ſcilicet nec ius: nec equitas. Et tunc iudex debet ſeruare equitatem: vt in dicto. c. fi. Ad hoc adde notabile verbum Inno. in. c. j. de conſti. quod ſequit̉ Bar. in. l. j. C. de. ll. ꝙ in his que relinquuntur arbitrio iudicis. debet ſemper ſeruare equitatem. Aut alte rum tm̄ eſt ſcriptum. ⁊ illud eſt ſeruādum. Tercio aut vtrunqꝫ eſt ſcriptum. Et tunc: aut ius eſt ſcri ptum in genere ⁊ equitas in ſpecie: vel ecōtra ⁊ ſer uandum eſt quod in ſpecie reperitur ſcriptum. qꝛ ſpecies derogat generi. Aut ambo ſunt ſcripta ſpe cialiter. ſeu generaliter ⁊ tunc cōiter tenet̉ ꝙ equi tas eſt p̄ferenda. ¶ Utrum liceat iudici iudicare propter probata cōtra veritatem quam ipſe nouit? Rn̄. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxvij. dicit ꝙ iudex in iudicando magis dꝫ ſequi legitima documenta per inſtrumēta ⁊ teſtes et alia huiuſmodi. qͣꝫ id quod ipſe nouit tanqͣꝫ per ſona priuata. Ex hac tamen priuata cognitōne po teſt iuuari: vt diſtrictius diſcutiat probationes in ductas: vt poſſit eorum defectus inueſtigare. Qd̓ ſi eas non poteſt de iure repellere. debet eas in iu dicando ſequi. Dicit etiam Thomas ꝙ ſi aliquis. quem ſcit iudex innocentem. falſis teſtibus cōuin citur vt occidatur: ſi iudex non poteſt inuenire oc caſionem liberandi innoxium: debet eum ad ſupe riorem mittere iudicādum. Si autem nec hoc po teſt. non peccat ẜm allegata ferendo ſententiam. quia non ipſe occidit eum. ſed illi qui eum aſſerunt nocentem. Concor. Pe. ⁊ Ray. Sed legiſte ⁊ cano niſte videntur ſentire contrarium. Nam Ange. ⁊ Imol̓. in. l. a diuo pio. ff. de re iudic̄. formant hanc queſtionem. An iudex in criminalibus ſciens ſen tentiam iniuſtam exequi debeat? Et Ange. indi ſtincte determinat ꝙ non: allegando Inno. ita te nuiſſe in. c. paſtoralis. de offi. deleg. Sed Imol̓. di cit diſtinguendum: aut talis ſententia eſt abſoluto ria. ⁊ cum habeat executioneꝫ paratam. l. miles.§. qui iudicati. ff. de re iudi. ⁊ de ea nō tractatur. Aut eſt cōdemnatoria. quo caſu: aut eſt pecuniaria: aut corporalis. Si pecuniaria ⁊ veniat applicanda fi ſco. exequetur. ⁊ tranſibit in rem iudicatam ſicut ci uilis. licet ſit criminalis. Et ſic habes ꝙ pena pecu niaria dicitur criminalis. quando applicatur fiſco Aut eſt pena corporalis affixa corpori. Et tūc ſi iu dex ſciat cauſam iniuſtam. ſeu ſententiam. non de bet exequi ẜm Innocen. in dicto. c. paſtoralis.§. ſi vero. ⁊ Angelus in dicta. l. a diuo pio. ⁊ Iohannē calde. in dicto.§. ſi vero. vbi dixit. ꝙ ſi iudici. non vt iudici. ſed vt priuate perſone liqueat accuſatum innocentem eſſe. licet ex actis contrarium appare at. non debet eum condemnare. ſed debet de veri tate inueſtigare. vel ſcribere principi. argumento. l. j.§. fi. ff. de queſtionibus. Et ſi veritatem non po terit inuenire: vel princeps non reſcribat. potius abſoluat. cum ſciat in ſua conſcientia ipſum eſſe in nocentem. licet ſit probatum contra. Quod eſt ve rum. ſi iudex propter talem abſolutionem non puniretur aliqua pena. Vel ſolum pecuniaria. bb iiij

qꝛ tunc magis debet pati puniri pena pecuniaria ꝙ conſentire in mortem hominis: ſaltem ẜm cano niſtas. arg. notatorum. in. c. ſuſcepimus. de homi ci. Si v̓o iudex veniret puniendus perſonaliter: potius etiam ſalua conſcientia: debet condemna re et condemnationem exequi. ꝙͣ pati propriaꝫ pe nam corporalem: quia prima charitas incipit a ſe ipſo. Et hec opinio approbata per tot doct. famo ſos vtriuſqꝫ iuris videtur tenenda: maxime cū ſit valde pia. ¶ An autem iudex poſſit interpretari ſententiā ſuam poſtqͣꝫ eam tulit. ſi de nouo circa eaꝫ oriretur aliquod dubium. Glo. in. ca. primo. de poſtu. pre. arguit ꝙ ſic. Et in hoc tene eam menti. Sed tu vi de Panormitanū in dicto. c. primo. et in. c. ex par te. el tercio. de verbo. ſigni. vbi poſt Bar. et glo. in lege ab executore. ff. de appella. dicit. ꝙ ſi eſt delega tus non poteſt per. c. in literis. de offi. delega. ſi eſt ordinarius et inferior: et non poteſt. vt in dicta. l. ab executore. vbi textus notabilis. Maiores autē iudices poſſunt: et videtur tex. in dicta. l. ab execu tore. Et ita debet interpretari vt non corrigat: vel mutet: ſꝫ declaret tm̄. Qd̓ tene menti. ¶ An autem arbiter poſſit ſuam ſententiam inter pretari poſtqͣꝫ eam tulit. Uide per Specula. in ti tulo de arbi. et videtur ꝙ non poſſit per textuꝫ. in c. cum olim. de arbi. et Panormita. ibi. Et p̄dicta faciunt ad queſtionem. nunquid ſtatutarij depu tati a populo poſſint interpretari ſtatuta per ſe edi ta: ſi oriretur aliqua dubitatio. Iohannes and. in dicto. c. ex parte. et Bar. et communiter legiſte in lege omnes populi. ff. de iuſticia et iure. concludūt ꝙ non. exquo functi ſunt eoruꝫ officio. Immo eti am nec legatus poteſt interpretari ſuam conſtitu tionem poſtꝙͣ functus eſt officio ſuo ẜm Panor mita. in dicto. ca. ex parte. Nec ob. ſi dicatur ꝙ eiꝰ eſt interpretari: cuius eſt condere: quia in veritate non videntur iſti condidiſſe ſtatuta: ſed populus qui dedit auctoritatem: quia is dicitur facere cuiꝰ auctoritate fit: vt in. c. ſi diligenti. de p̄ſcri. Et ideo recurrendum eſt ad populum: ſeu ad conſiliū ge nerale. Et intellige ꝙ debet recurri ad populū ſeu conſilium: quando interpretatio eſt valde dubia. Secus ſi eſt clara et iuri conſona: quia tunc iudex coram quo vertitur queſtio poteſt interpretari ſta tutum. Sicut dicimus in. l. communi. et priuile gijs principis: vt notat Inno. in. ca. cum ſpeciali. de ap. facit. l. vnica. C. de profe. in vr. conſtan. lib̓. xij. vbi datur inferioribus et doctoribus poteſtas interpretandi. Adde tamē quod notat Ludo. ro. in ſuis ſingularibus per. l. paulꝰ. la prima. de re iu dic̄. ꝙ iudex poteſt eadem die poſt ſententiam la tam ſupplere circa acceſſoria. Idem in arbitro. per glo. ſingularem in. l. qꝛ arbiter. et ſi errauerit. ff. de Utrum miniſter peccet exequendo ſententias iudicis contra innocentem. Reſpon. ẜm Thomā ſecunda ſecunde. qōne. lxiiij. ſi ſententia continet intolerabilem errorem: miniſter non debet obedi re. Al̓s excuſarentur carnifices qui martyres occi derunt. Si autem non contineat manifeſtam in Iudex. ij. iuſticiam: non peccat preceptum exequēdo: quia ipſe non habet diſcutere ſentētiam ſuperioris. nec ipſe occidit ſed iudex. cui miniſterium adhibet. Et intelligit Ray. ꝙ ſi ipſe miniſter ſciat ꝙ cōdemna tus innocens eſt. non debet exequi mandatum iu dicis. Secus ſi dubitat. tunc enim excuſat̉ obediē do. xxiij. q. j. quid culpat̉. ¶ An autem iudex puniens principaliter propter pecuniam peccet mortaliter? Uide. jͣ. Matrimo nium.j. Udex. ij. Iudex eccle i ſiaſticus ordinarius ſiue delegatus. qui contra iuſticiā ⁊ grauamen alterius par tis in iudicio quicqͣꝫ facit per gratiam. vel per ſor des: puta per pecuniam: ſuſpenſus eſt per annum ab executione officij. Et debet condemnari ad ex timationem litis parti quam leſit. Et ſi ſuſpēſione durante ingeſſerit ſe diuinis: ſit irregularis. ⁊ non niſi ꝑ papam poterit diſpenſari. c. cum eterni. de re iudi. li. vj. Nunquid ꝑtineat cognitio ad iudicem eccleſia ſticum. ſi iudex laicus tenet malefactoreꝫ qui dicit ſe clericum. ⁊ petit remitti ad curiā eccleſiaſticā: vel ip̄a curia petit eum. ⁊ iudex denegat? Rn̄. ad iudi cem eccleſiaſticum ſpectat cognoſcere: qꝛ de re agit̉ ſpūali. ſiue eccleſiaſtica. ſed debet vocari index ſecu laris aut alius cuius intereſt. extra de ſent. ex. ſi iu dex. li. vj. Sed quō ꝓcedet̉ in dicta. q. Rn̄. ſi eſt notoriuꝫ ꝙ ille ſit clericus: ſtatim abſqꝫ alia cognitōe dꝫ red di. Qd̓ ſi fama publica de hoc eſt: vel ipſe ꝓ clerico cōiter habeat̉: vel ſe prius nō gerebat ꝓ laico. ⁊ de p̄hēſus fuit cum tonſura ⁊ habitu clericali. dꝫ etiā reddi incōtinēti. Non dico ſine cauſe cognitiōe. ſꝫ an̄ cauſe cognitionē de clericatu. Ita tn̄ ꝙ ꝓbandi neceſſitate. nō ipſe ſed aduerſarius aſtringat̉. ſi v̓o ante dep̄henſionē ꝓ laico publice ſe gerebat. ⁊ pro tali cōiter habebat̉. etiā ſi tꝑe dep̄henſionis erat in clericali habitu: nō eſt reſtituēdus quouſqꝫ fidē fe cerit de clericatu. Sed tn̄ interim cōtra eum ꝓceſ ſus iudicialis quieſcet. d. c. ſi iudex. Sed querit̉ de. q. quotidiana. Pone aliquis eſt effectus clericus poſt delictum: puta. poſt homici dium. A quo debꝫ puniri. An a iudice ſeculari: vl̓ Vuidiuꝫ. eccleſiaſtico? Rn̄. Barto. in. l. j. ff. de penis refert Dy. determinaſſe hanc. qō. in. l. Item vulpianus ff. de ex. tu. diſtinguendo. ꝙ aut fecit ſe clericum in fraudem. Et tunc iſta allegatio ꝙ eſt clericus: non ꝓdeſt: vt. l. ſi maritꝰ.§. j. ff. de adul. ⁊. l. hos accuſa re. ff. de accu. Aut eſt certum ꝙ fecit hoc ſine fran de. ⁊ tunc prodeſt ſibi iſta allegatio. vt dicta. l. hos accuſare.§. hoc beneficio. Aut eſt dubium. Et tūc ſi quidem erat accuſatus: vel infamatus de crimi ne. preſumitur hoc feciſſe in fraudem. Concordat Guido de ſu. ⁊ Specu. in titulo de reo. Sed Bar tolus dicit ꝙ tota iſta determinatio Dy. loquitur anteꝙͣ proceſſus ſit inchoatus contra eum. Sed ſi ꝓceſſus eſſet inchoatꝰ. tūc quid iurꝭ? Uel qͥd eſſet lata ſnīa. ⁊ poſt ſnīam efficiat̉ clericus. Uidet̉ tex. cū gl. ꝙ n̄ ꝓſit iſta allegatō: vt. l. ſi qͥs poſtea. ff.

de iudi. ⁊. l. cum quedam. ff. de iuriſd. om. iu. Sed Io. an. in. c. j. de obli. ad ratio. vt refert Bar. in. d. l. j. dicit. ꝙ predicta ſunt vera qͣꝫtum ad executiōeꝫ faciendam in rebus. Sed ꝙ perſona poſſit capi ⁊ detineri in carceribus: vel decapitari: hoc fieri nō poteſt: cum perſona clerici ſit exempta a manu iu dicis ſecularis. Et quod de clerico dicit. Idem dic de monacho: ſeu alio qui regulam profeſſionis fe ciſſet: quia qͣꝫtum ad mundum eſt mortuus. vt. l. deo nobis. C. de epiſco. et cleri. Et idem concludit Bart. dicens ꝙ iudex ſecularis non poteſt puni re: niſi prius degradetur. Et quia epiſcopi iſtā de gratōeꝫ non facerent. Ex iſto incōuenienti ſequit̉ aliud inconueniēs: ꝙ iudices ſeculares contra iu ſticiam faciunt iuſticiam de eis et eos puniūt. Pre dicta vera: niſi facerent profeſſionem exiſtentes in carceribus. vt notat Iohan. an. ibi. Item predicta vera in illis qui efficiuntur clerici vel faciunt pro feſſionem. ita ꝙ efficiuntur religioſi. Sed in illis qͦ mutant habitum et efficiuntur bigini: ſeu milites gaudentes: poſito ꝙ habeant priuilegia ꝙ ſint ex empti a curia ſeculari: mutatio talis habitus ſibi non prodeſt: quia illa regula non facit eum cleri cum: nec religioſum. Idem Guil. de laude. Utrum iudex eccleſiaſticus poſſit iudicare de ſubditis laicorum principum: et de ipſis princi pibus. Reſpon. omnis chriſtianis ratione pecca ti efficitur de foro eccleſie. extra de iudi. nouit. Iō ſi iudex laicus negligit facere iuſticiam de ſubditꝭ: poteſt eccleſiaſticus iudex illum compellere ad te nendum iuſticiam vel ſupplere defectum eius: cō gnoſcendo de cauſa. et ſic de illius ſubditis iudica re. extra de foro compet̓. ex tranſmiſſa. et. c. licet. et ca. ex tenore. xxiij. queſtōne. v. adminiſtratores. et in dicto. c. adminiſtratores. habetur ꝙ ſi iudex ſe cularis ab epiſcopis et eccleſiaſticis viris conuen tus fuerit vt faciat iuſticiam et neglexerit: poſt. j. ij. et. iij. monitionem: communione eſt priuatus. Et dicit ibi glo. et ſic eſt excommunicatus ipſo iure. Utrum iudex eccleſiaſticus poſſit iudicare de infidelibus? Reſpon. ẜm Ray. directe non iudi cat de his qui foris ſunt. ſcilicet aliquas eis religio nis regulas apponendo. ſed indirecte iudicat chri ſtianos: ab eoꝝ ꝯmunione ſubtrahendo. vt sͣ. Iu deus primo. Vdiciuꝫ. Quid eſt di cere: debet procedi ſimpliciter. ⁊ ſine ſtre pitu et figura iudicij? Rn̄. tūc nō opor tet ꝙ neceſſario exigatur libellus vel litis ꝯteſtatō Poteſt etiam iudex procedere tempore feriarū ob neceſſitates hominum indultarum. et multa alia ſucciduntur. vt in cle. ſepe. de verb. ſigni. verbum ſummarie. circa ordinē procedendi. id eſt breuiter. Ita tamen ꝙ totam ſubſtantiam comprehendat. Unde in proceſſu: nihil de ſubſtantialibus debet omitti. vnde libellus ita bene debet eſſe formatus ſicut cum ordinarie proceditur. Item conteſtatur lis. Item ſententia diffinitiua datur. verbū de fa cto. intelligit̉ manu regia. l. ij. in prin. ff. de ori. iur̄. Et ſic omiſſa omni iurꝭ ſolennitate. non autem ꝙ Iudicium Fo. CL. iura alterius vllo modo ledant̉ contra naturalem equitatē. Uerbum omni ſolennitate omiſſa: tollit̉ omnis ſolennitas iuris ciuilis. Ea v̓o que ſunt de iuregentium. naturali: vel diuino ablata nō ſunt: puta. ꝙ in ore duorum ⁊cͣ. nec poterit tollere defen ſionem. nec poterit examinare teſtes parte abſente ſed bene poterit reciꝑe abſqꝫ iuramento. ⁊ diebus feriatis in honorem dei. cum hec ſolennitas indu cta ſit de iure ciuili ẜm Bart. in. l. filiuſfa. ff. de do na. Item poterit vigore talium verborum admit tere teſtes ⁊ ꝑſonas a iure reprobatas: puta. relega tas vel infames. ff. de teſta. l. cum. lege. Verbū bo na equitate ⁊ omiſſis ſolennitatibꝰ iuris. Dicas ꝙ nō debet intelligi de bona equitate. hoc eſt nō ha bito reſpectu ad ciuilia iura. qꝛ hoc eſt contra. l. bo na fides. ff. depoſi. Sed debet intelligi. hoc eſt non illis iuribus. q̄ ponunt quaſdā ſolēnitates ſen ſub tilitates. q̄ veritatem negocij nō tangunt. Et iſta vocant̉ apices iuris ẜm Bart. in. l. ſi fideiuſſor.§. quedam. ff. mandati Negocium v̓o principale de bet decidi ꝑ iura. vn̄ ſeruandum eſt ius cōe. Item nota ꝙ cum in priuilegijs religioſorum dr̄. ꝙ poſt poſitis rimulis ⁊ apicibus iuris libere ꝓcedere poſ ſint p̄lati ad correctionē viciorum. nō ꝑ hec verba tollit̉. nec ꝑ hmōi eximunt̉ a iure cōi. ad quod oēs catholici tenent̉. extra de conſti. c. j. Sed nō tenent̉ ad ea que nō ſunt de ſubſtātia iuris. ſeu ordinis iu diciarij. ſine quibus nō poteſt ꝓcedi in iudicio cō tentioſo. Sicut etiam cum dr̄ in conſtitutionibus fratrum p̄dicatorum. ꝙ electiones fiant ẜm formā canonicā alijs iuris ſolennitatibus relegatis. ſi ali quid dimitteretur cum procedit̉ ꝑ ſcrutinium. qd̓ ſit de ſubſtantia forme. caſſaretur electō. ſed ea que non ſunt de ſubſtantia forme: vt collatio zeli ad ze lum ⁊ huiuſmodi. per illa verba tolluntur ẜm Ar chi. flo. verbum ſola rei veritate inſpecta. ꝑ hec ver ba tollitur omnis ſolennitas iuris. ⁊ relaxate ſunt omnes habene iuris ciuilis. et ſolum remanet id quod eſt de iure naturali. Ita ꝙ error formularuꝫ ſeu ſolennitatum iuris. ſeu earum omiſſio non no cet propter illud verbum. ſola. Quod denotat ſin gularitatem ⁊ vnitatem. Ita ꝙ ſola veritas inſpi ciatur. ⁊ nō ad aliud habeatur reſpectus. Item in cauſis plenarijs requirit̉ citatio ꝑemptoriā. In ſū marijs autem non. vt notat Panor. in. c. conſulu it. de offi. dele. Item vbi nō requirit̉ ordo iudiciari us. ineptitudo libelli nō viciat ꝓceſſum. de elec. c. bone. el. j. ¶ Quatuor modis ꝑuertit̉ iudicium. xj. q. iij. qua tuor. que continent̉ in his verſibꝰ. Quatuor iſta. ti mor. odium. dilectio. cenſus. Spe ſolent hoīm re ctos ꝑuertere ſenſus. Prare. Quid ſit. Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxix. iurare eſt de um in teſteꝫ vocare. ⁊ eſt actus latrie. vn̄ Hiero. ſuꝑ Math̓. Qui iurat: aut venerat̉: aut di git eum ꝑ quem iurat. Utrū liceat iurare ꝑ creaturas? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. iuramentū principaliter refert̉ ad ip̄m deū. cuius teſtimoniū inuocat̉. Scd̓ario aūt aſſumunt̉.

alique creature: non ẜm ſe: ſed inꝙͣtum in eis diui na veritas manifeſtatur. Sicut iuramus per euā gelium. id eſt per deum: cuius veritas in euange lio manifeſtatur. et per ſanctos qui hanc veritateꝫ crediderunt. Alius quoqꝫ eſt modus iurandi per execrationem: quando inducitur creatura aliqua in qua diuinum iudiciuꝫ exerceatur: ſicut ſolet qͥs iurare per caput ſuum: aut per filium ſuum: ⁊ hu iuſmodi. ꝙ autem dominus prohibuerit iurare ꝑ creaturas Mat. v. intelligitur prohibitum: ita ꝙ eis exhibeatur reuerentia diuina. Sicut iudei per angelos et creaturas iurabant. Et eodē modo pu nitur clericus iurans per creaturam. xxij. qōne.j. clericum. et. c. ſi quis per capillum. Bon̄. auteꝫ in iij. diſtinctione. xxxix. dicit. ꝙ dominus prohibet iurare ꝑ creaturas: ẜm ꝙ ip̄e creature ẜm ſe ꝯſide rate in veritatis teſtimonium inuocant̉: qꝛ ſic cre deretur ꝙ aliquid numīs eſſet in eis. Et hoc mo do eſſet ibi ſuperſtitio: quia ei vltra debitum reue rentia exhiberetur. Sed iurare per creaturam re latam ad creatorem: hoc eſt prout relucet in ea ve ſtigiū diuine veritatis: ſic licitū eſt. ¶ An iurans: non neceſſitate: ſed ioco aut leuita te peccet mortaliter? videtur ꝙ ſic: quia facit cōtrꝫ preceptum ſecunduꝫ decalogi ſcilicet. Non aſ. nō men dei inuanum. Sed omnis qui neceſſitate ceſ ſante: vel vtilitate iurat: aſſumit nomen dei inua num. ergo ⁊cͣ. Item iuramentū debet habere tres comites. ſcilicet veritatem. iuſticiā. et iudiciū. xxij. qōne.j. et iurabunt. Sed iurans ex ioco: vel leuita te non habet iudicium in ſe. id eſt diſcretaꝫ delibe rationem. vt ſcilicet non iuret etiam verum niſi ꝓ pter neceſſitatem et vtilitatem. xxij. qōne. j. Ita et go. Ergo tale iuramentum eſt illicitum: et periuri um vocatur. xxij. qōne. ij. animaduertendū. Om ne autem periurium eſt mortale peccatum. ergo mortaliter peccat. Reſpon. ex notatis per Bon̄. vbi ſupra. ꝙ iurans verum: ꝙͣuis leuitate et ioco vel huiuſmodi. non peccat mortaliter: nec dicitur inuanum iurare ẜm eum: quia inuanuꝫ iurare eſ ſet: quando non ad finem illum propter quē prin cipaliter inſtitutum eſt iuramentum quis iuraſſꝫ. Finis autem eius eſt cōfirmatio veritatis: vel ẜm Thomam iuramentum ordinatur principaliter ad confirmationem dicti humani: quod idem eſt cum dicto Bon̄. Sic ergo quotienſcunqꝫ verum iuratur: non inuanum dicitur iurari. Et ſic patet ſol̓. ad primum. Ad ſcd̓m dicitur concedendo. ꝙ omne iuramentuꝫ debet habere tres comites. Et ſi non habet dicitur periurium: ſed nego ꝙ omne periuriū taliter acceptuꝫ: ſit peccatum mortale. vt dicit ideꝫ Bon̄. vbi sͣ. aticulo..j. q. iij. in corꝑe que ſtionis. Ibi em̄ ꝯcludit ꝙ nō omne periurium eſt peccatum mortale: ſicut id quod nō eſt deliberatū Sicut eſt in caſu noſtro. Deficit eniꝫ iudicium: vt dictum eſt. Si tamen iuramento deſit primus co mes. tūc regulariter talis iurans dicit̉ periurus. ⁊ tale ꝑiurium eſt peccatum mortale. Secus autem vbi iuramento adſit veritas: licet abſit iudicium. Nam tunc non ſemꝑ iudicandum eſt de peccato mortali. vt infra diffuſius dicetur. Idem tenet pa Iurare nor. in. c. ſicut noſtris. extra eo. vbi dicit ꝙ ſi qͥs iu rat temere. id eſt ſine neceſſitate: vel vtilitate: ſeu io cōſe: tunc peccat venialiter. licet hoc caſu videat̉ te mere iurare. Et ſic nō omne temerarium iuramen tum eſt peccatum mortale. Secus ſi iuraſſet illici ¶ Quid de illis qui iurant per membra dn̄i hone ſta. vt per corpus vel caput. Aut inhoneſta: vt faci unt ribaldi. an ſemꝑ peccent mortaliter? Rn̄. ꝓ de clarat ione predictorum. ⁊ totius materie iuramē ti. ponent̉ concluſiones quatuor. Prima cōcluſio. ꝙ ꝓferens blaſphemiam in deum vel ſanctos. ſcꝫ dicendo deum nō eſſe iuſtum. omnia non bene di ſponere: vel eſſe partialem: vel ꝓditorem: vel deuꝫ eſſe maledictum: vel ſanctos ⁊ huiuſmodi. quodli bet iſtorum eſt mortale. ſi aduertit quod dicit ⁊ in telligit. extra de male. c. ſtatuimus. vbi ꝓpter gra uitatem criminis debet imponi penitētia publica Secunda concluſio. nominare mēbra dei: vel bea te virginis: aut ſanctorum vel ſanctarum in contē ptum: vel nominando eorum membra anteriora: vel poſteriora. vt faciunt ribaldi. etiam peccāt gra uiſſime ⁊ mortaliter. ſi aduertunt que dicunt ⁊ in telligunt. d. c. ſtatuimus. ⁊ xxij. q. j ſi quis ꝑ capil lum. Tercia concluſio. ꝙ ꝑiurans. etiam in cōi ſer mone. ⁊ extra iudiciū quacūqꝫ ex cā: vel vtilitate vl̓ iocoſitate. vel leuitate. ⁊ qualicūqꝫ mō. nō ſolum ꝑ ſancta dei euangelia: vel per corpus xp̄i. ſed etiā ꝑ fidem meam: vel ſi deus me adiuuet. per virgineꝫ Mariam. per crucem. per animam meam. ꝑ ſan ctum Anthonium. vel conſcientiam meam. in pre dictis caſibus. ſemꝑ eſt mortale. quādo aduertit ſe iurare ⁊ falſum dicere. ⁊ totiens quotiēs intat. hec concluſio patet ex predictis. quia talis directe facit contra ſcd̓m p̄ceptum decalogi. Inuanum em̄ iu rat. Et ſic indubitanter peccat mortaliter. Quarta concluſio infertur correlarie ex predictis. ꝙ ſi quis iurat per membra dei: vel ſanctorum. que in homi nibus non cenſent̉ turpia: vel inhoneſta. vt ꝑ cor pus xp̄i. vel ſanguinem eius. caput: vel oculos: vl̓ ventrem ⁊ huiuſmodi. vel ſancta dei euangelia. fi dem dei. crucem ſanctam. ꝑ ſanctum Anthomium et quecunqꝫ ſimilia iuramenta. non peccat morta liter veritatem dicendo. Hec concluſio patet. quia talis nō dicit̉ inuanum iurare. exquo tali iuramē to nō deeſt primus comes ⁊ principalis. qui eſt ve ritas. dato ꝙ deſit iudicium. Predictis tn̄ non ob ſtat. d. c. ſi quis ꝑ capillum. vbi dicit̉ ꝙ ſi quis ꝑ ca pillum dei: vel caput iurauerit. ſi eſt clericus dꝫ de poni. ſi laicus excōicet̉. Et ꝑ ꝯn̄s talis peccat mor taliter. cum nullus debeat excōmunicari. niſi pro pter peccatum mortale. ⁊ tn̄ dicta membra nō ſunt turpia nec inhoneſta. Ad hoc reſpōdet Bon̄. vbi ſupra. ꝙ canon loquitur contra illos qui credebāt deum ẜm diuinitatem habere caput ⁊ capillos. et tales erant blaſphemi. aut certe contra illos qui in reuerenter nominant mēbra chriſti. ⁊ quodam ex quiſito modo iurandi. diuidunt ipſum quaſi mē bratim. Secus aūt in caſu nr̄o. Adde etiā p̄dictis qd̓ notat Archi. flor̄. in ſum. ꝙ ſi quis etiā cū iura mento ꝓmittat ſe aliquid facturū. qd̓ nō eſt alicuiꝰ

Iurare importantie boni vel mali: vt mater de verberan do filium: vel de bibendo: vel non. et huiuſmodi: videtur veniale iuratio et periuratio. Hec archi. floren. Hoc intellige verum: maxime ſi quādo iu rabat habebat intentionem faciendi illud qd̓ iura bat: licet poſtmodum mutauerit intentōeꝫ aliqua de cauſa. Quid ſi quis ex impetu iurauit id quod delibe rate nō iuraſſet? v̓ v̓. dicit ꝙ debet ſeruare: ſi licitū eſt. Sed ꝯtra hoc eſt. d. An. in. c. ſicut ex litteris. de iureiū. vbi dicit ꝙ ſi fuit tanta iracundia: ꝙ id de liberate nō iuraſſet: tale iuramētū nō eſt obligato rium. Nam ꝓcedunt a pari votum ⁊ iuramentū vt notat in. c. j. et. ij. de iureiuran. Et ita ibi deter minat. d. An. per illud quod dicit Tho. ꝙ in vo to tria ſuat neceſſaria.ſ. deliberatio. ꝓpoſitum vo luntatis. ⁊ promiſſio. gͦ idem in iuramento. Idem tenet glo. ſingularis. in. c. dudum. de ꝯuer. coniu. ꝙ votum factum calore iracundie nō obligat. Et ibi tenet Panor. ꝙͣ vbi tantus fuit iracūdie calor ꝙ ſedato calore non feciſſet votū: nō obliget apud deū: qꝛ deus vult militem omnino voluntarium. c. nō eſt. xv. q. j. ar. in. d. c. ſicut. Tamen qꝛ difficile eſt talem calorem ꝓbare: ſeruaret̉ in practica opi nio Iohan. an. qui voluit̉ ꝙ votum factum calo re iracundie obligat: niſi eſſet tantꝰ ꝙ ſaperet quā dam mentis alienatōnem ex multo furore. Et ſic intelligit glo. sͣ. Et ſic panor. videtur dicere. ꝙ vbi ꝯſtaret de eiꝰ voluntate. puta. ꝙ ſedato calore non feciſſet tale votum: nō obligaret in foro ꝯtentioſo. In foro autem anime ſtabitur dicto eius. Ideꝫ in ſimili videt̉ dicere glo. in. c. ex litteris. de diuor. vbi quotiēs intat. he dicitur ꝙ ꝯfeſſio facta calore iracundie: non preiu dicat: niſi detur perſeuerantia. Ideꝫ tenet panor. in. c. ſi v̓o. de iureiur. ⁊ allegat. d. An. ꝓ hac opi. in c. ſicut. Et credit ꝙ huius opinionis ſit etiam Io. an. ꝙ ſi calor iracundie fuit tantus: ꝙ illud delibe rate non iuraſſet. non eſt obligatoriū tale iuramē tum: qꝛ deficit iudiciū ſeu diſcretio. Quid dicendum de iuramentis in quibus de ficit alius comes. puta. iuſticia an talia ſint obliga toria. ⁊ talis iurans peccet mortaliter. Qō eſt val de pulcra. Dicendum primo. prout hr̄ ꝑ Archi. in c. ſi aliquid. xxij. qōne. iiij. ⁊ per Panor. in dicto. c. ſi v̓o. ꝙ quicunqꝫ iurat ſe aliquid facturum: obli gatur ad illud faciendum: niſi illud vergat in inte ritum ſalutis ſpiritualis: vel corporalis: vel in di ſpendium ſalutis eterne: vel in peioreꝫ exitum: vl̓ contra bonos mores naturales. et dicitur vergere in interituꝫ ſalutis ſpiritualis: quando obligat ad peccatum mortale: quod eſt mors anime. Uergit autem in interitum ſalutis corporalis: quando ob ligat ad id qd̓ eſt mors corporis. Dicitur autē ver gere in diſpendiuꝫ ſalutis eterne: quando obligat ad veniale: quaſi diſponat ad mortale: et ſic ad in teritum ſalutis eterne. Quarto caſu. qn̄ tendit in peiorem exitum. Et hic caſus eſt multum genera lis. et poteſt in ſe comprehendere peccatum mor tale. et veniale. Et textus in dicto. c. ſi aliquid. dicit tale iuramentum non ſeruandum. Et Archi. ibi dicit. ꝙ iuramentum vergit in peiorem exitum ſex Fo. CLI. modis. Primo. quando iuratur aliquid quod eſt mortale. Secundo. quando iuratur aliquid quod eſt veniale in ſe. Tercio. quando iurat̉ aliqui qd̓ ex ſe eſt indifferens. tamen ex circunſtantia efficit̉ ve niale vel mortale. Exemplum. vt ſi quis iurauit ꝙ nunqͣꝫ erit negociator: vel miles: vel ꝙ non recipi et feudum a tali domino: vel ꝙ non recipiet mutu um: vel quid ſimile. certe ſi res venit ad caſum in quo non poteſt aliter viuere niſi veniat contra iu ramentum. nō tenet̉ illud obſeruare. quia ſi a prin cipio fuiſſet iſte caſus. iuramētū fuiſſet temerariū. Et ideo poteſt propria auctoritate contrauenire. quod eſt notandum. Quarto. cum iuramentum excludit opus faciendum ax charitate. vt quando iurat ꝙ nihil ex charitate dabit tali: vel quid ſimi le. quia non eſt veriſimile ꝙ deus recipiat talia. cū ipſe mandet opera charitatis exerceri. ⁊ iuramen tum non debet eſſe iniquitatis vinculum. extra. e. quanto. Quinto. cum excludit opus de genere bo norum. vt cum quis iurat ꝙ nunqͣꝫ erit epiſcopus vel clericus: vel monachus: vel non celebrabit vſ qꝫ ad menſem. vel ꝙ non ieiunabit pro peccatis ſu is in pane et aqua. vel nō dicet pſalmos: vel ꝙ nō ieiunabit in licitis ⁊ honeſtis vſqꝫ ad certū tēpus. Hu. tamen notauit. xxij. q. iiij. in principio. ꝙ ta lia iuramenta. ſcꝫ ꝙ nunqͣꝫ erit epiſcopus: vel reli gioſus et generaliter omnia quibus iurat̉ aliquid quod non eſt mortale nec veniale. ſunt ſeruanda. Idem Gratianus. xxij. q. iiij.§. vlti. Sed Archi. lxxxv. diſt. florentinū. improbat opinionem illam ꝑ tex. illum. ꝑ quem habetur ꝙ qui iurauit ꝙ nun qͣꝫ erit ep̄s. repellitur ab epiſcopatu. Sed poteſt dr ci ꝙ hoc non eſt. quia iuramentum ſit obligatoriū ſed quia mortaliter peccauit temere iurādo. Cum aūt ſint due partes iniuſticie. ſcꝫ facere malum ⁊ de clinare a bono. Sicut iuramentum nō obligat ad faciendū maluꝫ. ita nec obligat ad declinandum a bono. cum nulla ſit vtilitas in obſeruatiōe talis iu ramenti. Et hoc dico ꝓpter obedientiam: propter quam ⁊ ſi non ſit faciendum malum. eſt tamen di mittendum bonum. cuius dimiſſio compenſatur cum bono humilitatis. que ſeruatur in obediētia. Preterea: cum dominus conſulat opera perfectio nis. contra ius quoddammodo eſſet: ſi vellet ꝙ oc caſione iuramenti a talibus aliquis abſtineret. Se xto. cum excludit opus indifferens. pia intentio ne pro deo vel proximo faciendum. vt ſi quis iuret ꝙ non loquetur Martino. vel ꝙ non intrabit do mum eius. vel non coquet ad furnum eius. vel ad eius molendinū non molet. vel non vendet ei rem pro minori precio qͣꝫ tali ⁊ ſimilia. Non tenetur iu rans ad obſeruantiam talis iuramenti. ſi vult con trarium facere pia intentione propter deum vel ꝓ ximum: vel ſaltem ad tollendum ſcandalum pro ximi. contra quem ſic iurauit. Unde ẜm Monal. in primis tribus caſibus. poteſt quilibet ſic iurans propria auctoritate contrauenire. ſed imponenda eſt ei penitētia de temerario iuramēto. in reliquis autem tribus qͣꝫuis huiuſmodi iuramenta nō ſint obligatoria. nec imponenda ſit penitentia propter tranſgreſſionem ipſorum tanqͣꝫ pro mortali: non

expedit tamen propria auctoritate contrauenire: niſi propter vrgentem neceſſitatem: tum propter reuerentiam ſacramenti tum propter ſcandalum ſimplicium. ¶ Ex predictis decidit̉ qō. an valeat iuramentuꝫ qd̓ quis preſtat de non fideiubendo pro alio. Io. an. dicit ꝙ aut ſalus ꝓximi periclitat̉ niſi fideiube atur. Et tunc nō tenet̉ ad obſeruantiā talis iura menti: quia iuramentū nō extenditur ad hunc ca ſum incogitatum. Et ſi tūc cogitaſſet: iuramentuꝫ fuiſſet temerariū. Et ſic nō obſeruandum. Et hoc habet Panor. ꝓ indubitato in. c. ſi v̓o. de iureiur̄. qꝛ in tanta neceſſitate tenetur quis ſubuenire pro ximo. lxxxvj. di. paſce. īmo panor. ſentit. ꝙ tale in ramentum nō obligat: vbicunqꝫ ꝓximus vere in diget tali fideiuſſione: licet nō periclitet̉ ſalus pro pria: etiā tenendo ꝙ dare elemoſynā nō ſit in pre cepto: niſi in extrema neceſſitate. qꝛ licet fideiuſſio hoc caſu nō ſit in precepto: tn̄ eſt de cōſilio. ⁊ ē opꝰ ex piētate faciendū ꝓpter deum et amorē proximi. Sed nō pōt quis obligari: vt nō faciat opera pie tatis ⁊ ꝑfectōnis: qꝛ nō eſt veriſimile ꝙ deus talia iuramenta recipiat ꝯtra ꝯſilium ſuum. Et idem ꝑ omnia dicendū: qn̄ quis iurauit non mutuare pe cuniā eadem ratōne. Et videtur innuere Panor. ꝙ in p̄dictis iuramentis: iurans poteſt auctorita te propria ꝯtrauenire: exquo expreſſe dicit. ꝙ talia iuramenta nō ſunt obligatoria. Idem videt̉ innu ere glo. Ray. que dicit ꝙ petēda eſt abſolutio a ſu periore: qui hmōi iuramenta debet defacili relaxa re. vel potius oſtendere obligatoria nō fuiſſe. Pro predictis facit ſingulare dictū monal. in ti. de iura mento vbi facit regulam generalem: ꝙ vbicunqꝫ quid iuratur faciendū vel vitandum: qd̓ facere vl̓ vitare circumſcripto iuramento eſſet mortale vel veniale: non eſt ſeruandū huiuſmodi iuramentū ſed poteſt auctoritate propria contraueniri. Hec monal̓. Diſpenſatio enim requiritur in iuramen to licito: aut quando dubium eſt an ſit licitū. Sed vbi conſtat ꝙ tale iuramētum eſt illicitū: nulla re quiritur diſpenſatio. Et ſatis videtur illicitū quā do eſt contra charitatem ꝓximi. Pro hoc facit ſin gularis theorica Inno. in. c. venerabilem. de elec. ꝙ non ſolum in temerarijs iuramentis: ſed etiam in licitis et honeſtis poteſt quis venire contra ꝓ pria auctoritate: inſtante neceſſitate: ſi ſuperior nō poſſit adiri. xj. qōne. iij. anteceſſor. Idem putat: ſi magna vtilitas ſpiritualis hoc exigat. Sed hoc vl̓ timum non placet Hoſti. quia proprer vtilitateꝫ non eſt periurium cōmittendum. Sed. d. Cardi. placet dictum Inno. quia magna vtilitas equipe ratur neceſſitati: vt notat idem Inno. in. c. cū om nes. de conſti. Et hoc etiam placet Panormi. Et hoc quando immineret talis vtilitas pro qua ſu perior ipſum: ſi potuiſſet adiri: veriſimiliter abſol uiſſet a iuramento. Idem tenet Directoria. lib̓. ij. De hac materia vide ſingularia ſupra. Aliena ¶ Quid ſi quis: quia iurauit facere aliquid quod eſt veniale peccatum: ideo committit illud? Rn̄. ẜm Guil. Hu. notauit ꝙ talis mortaliter peccat. Iurare nam impia eſt ꝓmiſſio que ſcelere adimplet̉. xxij. q. iiij. in malis. vt ſi quis ꝓpter hoc ꝙ iurauit ſuꝑ flue comedere: vel dicere verbum ocioſum. ſuper flue comedit: vel loquit̉ ocioſe. talis mortaliter pec cat. nō qꝛ ſuꝑflue comedit: vel loquit̉ ocioſe. qd̓ in ſe veniale eſt. ſed qꝛ tranſgredit̉ p̄ceptum in malis ꝓmiſſis ⁊cͣ. Quidam tn̄ dicunt vt. v̓ v̓. ꝙ ſic tranſ grediendo non peccat: niſi venialiter. qꝛ p̄dicta au ctoritas. nō intelligit̉ ita generaliter. ꝙ extēdat̉ ad mala venialia. qꝛ qͣꝫtum ad illa nō eſt p̄ceptum. ſed cōſilium tm̄. Idem monal̓. ¶ Quid ſi iuramentum nō poſſit ſeruari ſine inte ritu ſalutis corꝑalis. an ſit ſeruandum? Panor. in d. c. ſi vero. dicit ꝙ iuramentum nō eſt ſeruanduꝫ qn̄ ſine interitu ſalutis corꝑalis ſeruari nō p̄t. hac rōne. Sicut em̄ nō valet iuramentum tendens in mortem alterius. xxij. q. iiij. c. j. ita ⁊ fortius. nō de bet valere tendit in mortem ꝓpriam: vt in. c. ſi non licꝫ. xxiij. q. v. Glo. tn̄ in. d. c. ſi v̓o. hoc intelligit ve rum qn̄ directe vergit in mortem. Secus ſi occaſio naliter. Ponit exemplum in vltramontano qui iu rat trahere moram de menſe auguſti. rome. Nam ſic iurans debet iuramentū ſeruare ẜm gloſam qͣſi velit dicere ꝙ licet aliqn̄ ex tali mora ꝓpter intempe riem aeris cōtingat vltramontanis mors: tn̄ hoc nō ſemꝑ accidit. Et ſic directe non tendit ad mor tem. ſed occaſionaliter. Sed Io. an. dicit dictū glo ſe verum. niſi ex imminēte infirmitate: vel cōplexi one iudicaret̉ ſic iurās moriturus ex tali mora. qd̓ eſt valde notandum. Et ꝓbatur rōne. nam ex his circūſtantijs iuramētum apparet temerariū. ideo nō eſt veriſimile ꝙ deus recipiat tale iuramentum ꝑ qd̓ creatura incurrat mortem. Et ꝑ hoc dicerem ꝙ ſi a peritis medicis diceret̉ fratrem cartuſienſis ordinis nō poſſe aliter mortem euadere. niſi ꝑ eſuꝫ carnium. ꝙ non obſtante regula ſeu voto. deberet carnes comodere. Sicut em̄ iuramentū non ligat pter ꝑiculum mortis ita nec votū. cum paribꝰ paſ ſibus ambulēt: vt notat̉ in. c. j. ⁊. c. debitores. extra eo. ⁊. c. licꝫ. ⁊. c. magne. de voto. Fert̉ tn̄ ꝙ magiſter Ray. de villa noua ſummus medicus fecit tracta tum. in quo concluſit vitā poſſe reſtaurari ſine eſu carnium. Dicit enim ꝙ vinum mediocre: maxime aromaticum. ⁊ vitella ouorum mediocriter mollla que acutiſſima digeſtione conuertunt̉ in laudabi lem ⁊ multum ſanguinem ſunt ad hec magis com potentia qͣꝫ carnes. Et certe ſi hoc eſt verum ceſſat primum dictū. Sed vbi ex circūſtantijs medici di cerent cōtrarium. ꝓcederet dictū meū. Item poſſꝫ contingere ꝙ infirmo oua eſſent faſtidio. Item ꝙ non poſſet illa caꝑe vt plures exiſtunt quo caſu in dubie illud eſſet tenendū. Naꝫ neceſſitas excuſat ab omni precepto. vt in. c. ij. de obſer. ie. Hec Pa normitanus. ¶ An aūt iurans redire ad carcerem teneat̉ redire Dic ẜm doct. ꝙ ſi carcer erat iniurioſus: hoc eſt. ꝙ iniuſte detinebat̉. non tenet̉ redire. Secus ſi iuſte vide hunc caſum diffuſe sͣ. Accuſatus. ⁊. c. Incar ceratus. ¶ Qui ſunt illi qui admittuntur ad iurandum? Rn̄. ẜm Directoriam. vbi sͣ. ꝙ oīs qui eſt doli ca

pax: ⁊ talis ex iuramento obligat̉. ſed vſqꝫ ad. xiiij. annos pater pōt reuocare ꝙͣcito ſcit. xxij. q. v. par uuli. Sed votum religionis nō tenet̉ ſtatim reuo care cum ſcit. ſed tm̄ ad annum et diem contradi cere. dumtamen nō conſenſerit. xx. q. ij. puella. Itē clericus iurare non debet nec compelli poteſt. niſi in ſex caſibꝰ. extra de elec. ſignificaſti. qui in his ver ſibus continent̉. Pax ⁊ fama. fides. reuerētia. cau tio damni. Defectus veri. ſibi poſcunt magna ca ueri. Pro pace iurare licet. xxij. q. j. omne. extra de iudi. nouit. Fama. ꝓ fama conſeruanda ꝑ purga tionem: licet. extra de pur. ca. quotiens. Fides. ꝓ fi de retinēda ſi ſuſpectus eſt in fide. de cō. diſ. ij. ego berēgarius. Reuerētia ꝓ reuerētia ſeu obediētia exhibēda ſuꝑiori. xxiij. di. qͣꝫqͣꝫ. Cautio dāni. ꝓ dā no dato iurat. ij. q. j. in primis. Defectus veri. ꝓ ve ritate habēda vel inquirēda vbi alij deſunt. d. c. ſi gnificaſti. ⁊. d. c. omne. Utrum ſiquis ſimpliciter iuret intelligatur ali qua conditio? Rn̄. ẜm Hoſti. multe conditiones etiam ſi taceant̉ intelligunt̉. Primo intelligitur. ſi deo placuerit. Scd̓o ſi pape placuerit. extra eo. ve nientes. quia in omni iuramēto excipit̉ auctoritas ſuperioris cuiuſcunqꝫ. extra eo. ea te. Et ꝓpter hoc Fede. cōſilio. cxcj. format hanc. q. Quidaꝫ clericus ſcholaris in minoribus filiuſfa. exiſtens in ſtudio de voluntate patris obligatus eſt ꝑ iuramentum non exire diſtrictum bon̄. niſi prius ſolueret debi tum. reuocatus a patre ad certam diem. petita licē tia a creditore. ſed nō obtenta redijt ad patrem vel ep̄m. nunquid ſit ꝑiurus? Et concludit. ꝙ primo excuſat̉ ꝓpter p̄ceptum patris. ad quod multiplici ter ex lege filius eſt obligatus. ergo videt̉ ꝙ omnis obligatio. etiam facta cum iuramento ꝑ filium. in telligatur: ſaluo iure patris. Et inter alias conditi ones quas habet iuramentum iſta eſt potior. ꝙ in eo intelligit̉ ſaluum ius alterius: vt extra eo. c. cum contingat. ⁊. c. quanto. ⁊. d. c. venientes. hinc eſt ꝙ filiuſfa. nō poteſt vouere ſine conſenſu patris. exce pto voto religionis. ꝑ quod ſoluit̉ patria poteſtas etiam cum iuramēto: vt. xxij. q. v. c. pueri. Et licet ille canon videat̉ loqui de impuberibus. Idem eſt de puberibus. Naꝫ in impuberibus obligat etas in puberibus patria poteſtas. Et concludit Fede. ꝙ iſte ſcholaris excuſaret̉ a periurio. etiam ꝓpter iuſſum ep̄i. Addit tamen ꝙ p̄dicta intelligunt ve ra. vbi filius non procurauit ſe reuocari. al̓s ſecus. Tercio ſubintelligit̉. ſi res in eodem ſtatu ꝑmanſe rit. extra eo. quēadmodum. ideo ſi quis iurauerit acciꝑe Bertā in vxorē. ſi ipſa poſtmodū fuerit for nicata: vel ſuꝑuenerit lepra. vel alia infirmitas in curabilis. non tenet̉ obſeruare iuramentum. d. c. quēadmodum. Et ob hoc Bar. in. l. qui ſeruum. de verb. obli. determinat hanc. q. Feci pacem cum meo inimico. ⁊ ꝓmiſi eum non offendere. Demū ipſe fuit exbannitus. Et ex forma ſtatuti quis pōt impune occidere eum. An eum occidendo videar frangere pacem? Oldra. determinauit ꝙ non. arg. d. l. qui ſeruum. iuncta. l. ſi ſeruum. de ver. ob. Idē tenet Bart. Et ꝓbat hac rōne. quia ꝓmittendo Iurare Fo. CLII. non offendere intelligit̉. niſi lege permittente vt. l. quero.§. inter locatorem. ff. loca. Item quia ita vi detur facta pax. ſcꝫ rebus ſic ſtantibus. d. c. quem admodum. Idē videt̉ tenere Ioh̓. an. in. c. fruſtra in mercu. de re. iur. in. vj. Item promiſiſti me non offendere ſub pena. c. duca. Offendis conſociū me um. id eſt qui me inſectat̉ gratia defenſionis: vt ni hilominus tenearis ac ſi me offendiſſes. de quo ꝑ Spec. ⁊ Io. an. in titulo de pace ⁊ treuga. Quarto intelligit. ſi ſeruet̉ mihi fides ſeu promiſſum. extra eo. ꝑuenit. Et ob hanc conditionem dicit Barto. in. l. ſi cum venerit. ff. ꝓ ſocio. ꝙ ſi ꝓmiſi non diui dere ſocietatem. intelligit̉ ſi ſeruet̉ mihi ꝓmiſſum. Et addit ꝙ iſta conuentio habet etiam iſtam con ditionem. niſi ſocius ſit rixoſus vel moleſtus. Qd̓ eſt vtile ad. q. ꝙ pupillus non poteſt ꝓuocare ad diuiſionem ſocium: vt. l. ſi pupillorum. ff. de re. eo rum. Quod intelligit̉. niſi habeat ſocium odioſuꝫ vel moleſtum. Et hoc etiam facit ad teſtatores qui ſepe apponunt in teſtamēto. ꝙ fratres nō poſſint diuidere. Intelligit̉ em̄ ſub dictis conditionibus. Et qn̄ huiuſmodi ꝓmiſſiones obligent. videsͣ. Fi des. Quinto. intelligit̉ ſi res ſit honeſta et poſſibi lis. d. c. quēadmodum. ⁊. c. quintauallis. extra eo. Sexto. ſi iuraueris mihi reddere pecuniam ſubin telligit̉. ſi ego tibi numerauero. C. de non nu. pe. l. indubitati. Septimo. ſi iuro dare tibi dotem intel ligit̉ ſi nuptie fuerint ſubſecute: vt. ff. de iu. do. ſti pulationem. Octauo. ſi non immoderatum quid p̄cipiat̉ a ſuꝑiore vel ab arbitro: vt filios exhereda re: vel vxorem expellere. d. c. quintauallis. vel curi am principis non intrare ſi erat conſiliarius vel ad aduocatus. extra eo. veniens. Pro hoc facit. quia iuramentum non extendit̉ ad veriſimiliter non co gitata: vt in. d. c. quemadmodum. Nec obligat vl̓ tra conſenſum. facit dicto. c. quintauallis. ⁊. c. veni ens. Et notat Panor. in. c. cum gratia. de comod̓. Nono. ſi facultas ſubſit. extra eo. c. querelam. ⁊. c. breui. vbi habetur ꝙ difficultas excuſat a periurio licet ẜm glo. ibi non liberet a pena conuentionali. Decimo. ſi iuraui tibi reddere. C. libras vſqꝫ ap cer tum tempus. ſubintelligitur niſi iudex interdicat arg. extra de cenſi. ſignificauit. Undecimo. ſi iuro tibi reddere granum: vel vinum ⁊ hūiſmodi. intel ligitur eiuſdem bonitatis. ff. ſi cer. pe. cum quid. Duodecimo cum quis iurat factum alterius. ſub intelligitur. ꝙ ad hoc perficiendum bona fide la borabit. extra de ſpon. ex litteris. el. ij. Tredecimo. qn̄ iuro tibi fidelitatē. vel ꝙ non ero tibi cōtrarius ſubintelligitur niſi ius meum. vel meorū petendo vel defendēdo extra. e. petitio. Decimoquarto. ſub intelligitur ſi ab illo cui iuraui fuero abſolutus. d. c. quintauallis. Quindecimo. ſi vir ⁊ mulier iurēt contrahere. ſubintelligitur. niſi alteri quid turpe accidat ⁊ huiuſmodi: vt dictum eſt: vel niſi per al terum ſtet. extra de ſpon. de illis: vel niſi ex mutuo conſenſu inuicē ſe abſoluant. etiam ſi eſſent iurata extra de ſpon. c. ij. Sedecimo. ſi iuro tibi tanqͣꝫ re gi vel epiſcopo. te depoſito non obligor. Idem vi detur ſi tu tāqͣꝫ epiſcopus iures mihi reſtituere pe

Iurare cuniam quam mutuaui. nam depoſitus non tene beris. Quod credo verum ſi in vtilitatem eccleſie pecunia verſa eſt. xv. q. vj. alius. Item ſpeciales cō ditiones nō ſubintelligunt̉ in iuramento ſi non ex primant̉. ꝙͣuis mente concipiant̉. xxxij. q. vltima. c. vltimo: niſi vbi lex exprimit aliquid agi tacite in ter contrahentes. tunc illud pro expreſſo habetur. d. l. cum quid. Et hec vera ſunt in ꝓmiſſorijs iura mentis: ſed in aſſertorijs iuramentis nulla condi tio ſubintelligitur. ⁊ de tali loquitur. d. c. vltimum Non tn̄ dr̄ iuramentum conditionale. qͣꝫuis om nes p̄miſſe cōditiones intelligant̉. ff. de cōdi. ⁊ de. l. conditiones. QQuid aūt ſit iuramentū ꝓmiſſoriū. vel aſſerto rium? Dic ẜm Ray. ꝙ aſſertoriū eſt cum iurat̉ de pn̄ti aut de p̄terito: puta. ſic eſſe vel non eſſe. Pro miſſoriū v̓o eſt de futuro: vt cum aliquis iurat ali quid ſe dicturū vel facturum. Pone. Quidam alij fecit iniuriam. ⁊ pro illa in iuria petebatur quedam ſumma pecunie in iudi cio. poſtea compromiſerunt in arbitros ꝑ iuramē tum. qui condemnauerunt eum vt exiret ciuitatē: nec rediret donec alter duceret reuocandum. nun quid tenet̉ exire? Rn̄. ẜm Pir. ꝙ non. d. c. veniēs. et. d. c. quintauallis. qꝛ illa eſt pena corporalis que eſt maior om̄i pecuniaria. ff. de his qui no. infa. qͥd ergo.§. pena. Et hic agebatur pecunialiter. Sed pone ꝙ cōdemnauerunt eum ne litigaret ꝑ ꝓcura rem. nunquid pōt cōtrauenire? Hoſt. dicit ꝙ ſic. qꝛ vſus ꝓcuratoris eſt valde neceſſarius. ff. de pro ¶ Sed pone ꝙ ꝓcurator iurauit nomine dn̄i ⁊ ꝑ iurauit. An ipſe ꝓcurator ſit ꝑiurus? Dic ẜm quoſ dam et bene. ꝙ is qui taliter ad iurandum conſti tuit̉ procurator non eſt periurus. licet ſcienter fal ſum iuret. cum non intendat propriam animā ob ligare. puniri tamen debet cum ſit cooperator per iurij. de offi. dele. c. j. Is tamen in cuius animam p̄ſtatur. incurrit periurium. Et hoc nota. quia ſin Quid ſi iuraui tibi dare. x. Et tu mihi debes alia x. nunquid poſſim compēſare? Rn̄. Panor. in. c. ad noſtram. el. j. extra eo. dicit ꝙ non. quia iuramē tum eſt obſeruandū in forma ſpecifica. nec ſufficit illud adimplere in effectu. patet ibi per text. illum. quia iurans tenet̉ prius actualiter ſoluere. nec ſuf ficit compenſare qͣꝫqͣꝫ compenſatio ſit ficta ſolutio l. ſi peculium.§. j. ff. de ſtatu lib̓. Et dicit Panor. ꝙ doc. noſtri communiter ſentiunt quod dictum eſt Sed contrarium dicit ſenſiſſe Bart. in. l. amplius ff. rem ra. ha. vbi ponit talem. q. Quidam tibi pro miſit ſoluere certam quantitatem. ⁊ hoc iurat. po ſtea compenſat tecum. nunquid ꝑ hoc ſit ꝑiurus? Et concludit ꝙ non. Nam conditiōes debent im pleri in forma ſpecifica. ſicut iuramentum. vt in. l. qui heredi. in principio. ⁊. l. meuius. ff. de condi. et de. Sed iuſſus dare implet conditionem compen ſando: vt. d. l. ſi peculium. ergo ⁊cͣ. Preterea: ſi ego impedior iuſta de cauſa facere quod promiſi. non ſum ꝑiurus: vt in. l. fi. ff. qui ſatiſda. co. Sed ſi ego non ſoluo tibi. quando tu debes mihi tantūdem. ego impedior a te. quia ideo nō tibi ſoluo: quia tu non ſoluis mihi: vnde quaſi facto tuo impeditus non debeo eſſe periurus. hanc rationem facit ter. in. l. iij. ver. Item queritur. ff. de ſta. lib̓. Et conclu dit Panor. ob rationes Barto. que videntur val de efficaces. ꝙ ante factum eſt ſequēda opinio pri ma. quam tenet Ioh̓. an. ⁊ Inno. ſed poſt factum vt quis excuſetur a periurio. ſequenda eſt opinio Sarxtoli. Quid ſi quis iurauit tenere obſtagia in certo lo co. Et non habet ibi quod comedat. nec vnde ſol uat? Rn̄. ẜm Hoſti. ſi tempore obligationis. iam erat non ſoluendo. tenetur obſtagia ſeruare. quia videt̉ ad hoc ſe obligaſſe vt victuꝫ querat manibꝰ ſuis. vel mendicando. Sed ſi tempore obligatiōis erat ſoluendo. ⁊ nunc deuenit ad pauꝑtatem. tūc diſtinguo. quia ſi eſt talis ꝙ poſſit mendicare ſine verecundia. dico idem quod prius. Sed ſi eſt no bilis. ⁊ in dignitate. tali ſubueniēdum eſt iuris be neficio. extra eo. querelam. ⁊. c. breui. Quid ſi debitor iurauit creditori ſe ſoluturuꝫ in certo termino ⁊ impeditus nō pōt? Rn̄. ẜm Ho ſti. Si quando iurauit credebat ſe non poſſe ſolue re. vel non habebat probabilem cauſam credendi tunc in vtroqꝫ caſu periurat. quia in primo deerat veritas. In ſecundo iudicium. Si v̓o ab inicio cre debat probabiliter ſe poſſe. ſoluere nō periurabat. Et ſi poſtea fecit poſſe ſuum. nō eſt periurus. Sed et multo magis excuſatur ſi miſit pecuniam tem pore debito. ſed caſu perdita fuit. extra de iureiur. querelam. ꝙ ſi poſtea lapſo termino poſſet. et non ſolueret. ꝑiurus eſſet. lapſus em̄ termini non ſub ſtulit obligationē iuramēti. extra de dolo ⁊ contu. cum dilecti. Quid ſi iuro aliquid generaliter. nūquid ad ſpe ciale teneor? Rn̄. ẜm Hoſti. Cum generalitas ob ſcuritatem pariat. nō videor cogitaſſe de his ſuper quibꝰ ſpecialiter iuraturus nō fuiſſem. Et ſic inter p̄tatum eſt iuramentum ẜm intentionem iurātis quando ſine dolo quis iurat. Secus autem quan do ipſe cum dolo eſt. ⁊ ille cui iuratur eſt ſine dolo. Ideo ſi emergat caſus inopinatus de quo ſi cogi iitari. E vide Bo taſſem nullo modo iuraſſem. nō teneor. Adde ſin gulare dictum Panor. in. c. veniens. extra eo. vbi habetur ẜm Inno. ꝙ ſi iuramentum fuit genera liter preſtitum. tunc nō extēditur niſi ad ea de qui bus cogitatuꝫ eſt: vel debuit merito cogitari. extra eo. quintauallis. Si autem iuramentum fuit ſpeci aliter preſtitum. tunc dicit ꝙ iuramemtum recipit interpretationem ẜm ius in foro contēcioſo. Sed in penitentiali ẜm intentōnem iurantis. Et ꝑ hoc ſoluitur qō. Quidam clericus iurauit ſtare māda to ep̄i: qui p̄cepit ei vt beneficio renūciaret ⁊ ꝙ nō appellaret. Certe exquo non erat veriſimile ꝙ de his cogitaſſet. poterit p̄cepto nō obſtante appella re. Et ita fuit determinatū ꝑ doc. de ro. ¶ Et ꝑ p̄dicta ſoluit̉ notabilis qō de mercatore de robato in nemore. qui timore mortis iurauit latro nibus. ꝙ eiſdem portaret certam ſummam deua

riorum. Querit̉ an ſit obligatus ad obſeruandum qd̓ ꝓmiſit? Rn̄. ẜm Panor. in. c. ſi v̓o. extra eo. ꝙ aut metum paſſus nō habuit animū ſe obligand et tunc nō indiget quo ad deum abſolutōne. qꝛ de us iuramentum accipit ꝓut ex corde ꝓcedit: vt in c. humane aures. xxij. q. v. Peccauit tn̄ iurādo. q aſſumpſit nomen dei ſine effectu. Erit tn̄ peccatū veniale ⁊ forte hoc ꝓcedit ſolum in homīe ꝑfecto. Sed in alio nullum erit peccatum. cum excuſetur rōne metus. ꝓ hoc qd̓ hr̄ in ſil̓i. xxij. q. ij. ne quis. Aut habuit animum ſe obligādi. Et tunc puto ꝙ contraueniendo peccet mortaliter. qꝛ affuit conſen ſus. Sed rōne metus non puniretur ita acriter. ſi cut ſi veniſſet contra iuramentum libere p̄ſtitum. Et dicerem ꝙ vbi conſtaret de hoc. ſcꝫ ꝙ habuerit animum ſe obligandi. deberet puniri ꝓ mortali. li cet nō ita acriter. Et ſic reſtringo. c. verum.§. cete rum. extra. e. aut ſumus indubio: an habuerit ani mum ſe obligandi vel ne. Et dico ꝙ ſic ꝓprie loqui tur. d. c. verum. Nam indubio. p̄ſumēdum eſt ꝙ nō habuerit animum ſe obligandi. Sed qꝛ poſſet accidere contrarium. ideo ne eccleſia daret materi am deierandi: voluit ꝙ in dubio obſeruaret̉. Sed poſt factum reſpectu pene. que eſt reſtringenda. p̄ ſumit in mitiorem partem: vt.ſ. non puniat̉ tanqͣꝫ ꝓ mortali. hec Panor. Quo tn̄ ad primum. ſcꝫ qn̄ nō habuit animū ſe obligandi. tenent theologi. ꝗ talis metum paſſus peccaret mortaliter ꝑiurādo. Et hoc videt̉ tutius ⁊ rationabilius. Idem dicen dum ẜm Bon̄. in. iij. di. xxxix. de eo qui doloſe iu rauit. cum tn̄ animū non haberet ſe obligandi. ꝙ licet in foro contentioſo talis iurans teneat̉ nō tn̄ in foro conſcīe: hac rōne. qm̄ obligatio iuramenti nō eſt fortior obligatōe voti: vel matrimonij. Sed matrimoniū non eſt verum mat̓rimoniū: niſi ad ſit conſenſus interior: nec votum eſt obligatorium niſi adſit intentio obligādi. Sic ergo nec ipſum iu ramentū doloſum. Nec obſtat auctoritas Iſidor ꝙ quacunqꝫ arte verborū quis iuret: deus ſic acci pit: ſicut ille cui iuratur intelligit. Rn̄. Bon̄. ꝙ iſte ſermo cauſaliter intelligit̉: vt dicat̉ ꝙ deus ſic acci pit: qꝛ ſic vult accipi ab ipſa eccleſia. Et ſic vult etiā iudicari. Et vide Bon̄. vbi sͣ. vbi querit: an iura mentum coactum ſit obligatorium. Quidā diſtin gunt inter iuramentum aſſertorium. ⁊ ꝓmiſſoriū Reſpectu aſſertorij coactio nō excuſat a toto: ſed a tanto. Si quis coactus iurat ⁊ aſſerit falſum eſſe ve rum: incurrit crimen ꝑiurij. In iuramento v̓o ꝓ miſſorio: coactio que ſurgit ex metu qui pōt cadere in conſtantem virum excuſat a toto: tale em̄ iura mentum licitum eſt. ⁊ nō eſt contra deū. quo quis ꝓmittit aliquid alicui ſe facturum. Et ideo reſpe ctu talis iuramēti pōt interuenire coactio ſufficiēs .patai ad inclinandum etiam cōſtantem virum. ergo ⁊cͣ. Sed qꝛ Aug. videt̉ tenere tale iuramētum eſſe ob ligatorium: vt de quodam qui coactus iurauit du cere quandā in vxorem. Ideo eſt alius modus di cendi: vt diſtinguat̉ inter forum eccleſiaſticum. et forū conſcīe. Ita ꝙ obligatio iuramenti coacti ecō trario ſe habet obligationi iuramēti doloſi. Nam in foro eccleſie iuramentum coactum non eſt obli. Iurare Fo. CLIII. gatorium. Nam eccleſia p̄ſumit ꝙ iurauerit non voluntate implendi iuramentum. ſed potius eua dendi periculum. etiam in odium violēti. qui nul lum habet ius repetendi. In foro aūt dei iuramē tum coactum obligatorium eſt. cum deus reſpici at voluntatem interiorem. ⁊ voluntas nō poſſit co gi coactione ſufficienti ſed inducente? Et ita cum talis voluntas coacta: volūtas ſit. iudicat deus ta lem hominem obligari: etiam in foro conſcientie. Et ẜm theo. eſt conſulendum ei vt iuramentū im pleat: niſi relaxatōnem inueniat. Et hoc ſi iuramē tum fuit reſpectu rei licite. Nec obſtat de voto. ſcꝫ ꝙ vota coacta. non obligant. quia dico ꝙ non eſt ſimile. quia votum reſpicit obligationem ad deuꝫ: qui vult ſacrificia nō coacta. Si quis tn̄ coactione inducente cogat̉: vt votum emittat: vicꝫ. vt in pe riculo mortis exiſtens a dn̄o liberet̉. non videt̉ ab ſurdum dicere eum eſſet obligatū. Nec etiā eſt ſil̓e de matrimonio: vt dictū eſt. Quid de duobus habentibus menſuram cōita tis: vel ſtateram quam conſuerunt portare ad ven dentes ⁊ mercedem recipere. ſi iurauerunt ſibinui cem decetero nō portare? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si ex hoc multum damnificati ſunt: puta. quia ꝓuiſum eſt de alia menſura. nō poſſunt auctoritate ꝓpria veni re contra iuramētum. niſi forte ex hoc ad extremā neceſſitatem deuenirent: vel nullo modo poſſent habere vnde viurent. Epiſcopus tn̄ abſqꝫ tanta neceſſitate poſſet huiuſmodi iuramentum in meli us cōmutare. cum nulli. ſit vtile ⁊ aliquibus dam noſum. Sed ſi vnus p̄dictorum ꝑiurat. nunquid alter poterit venire contra iuramentum? Dicēdum ꝙ ſi intendebat iurare ſub conditione. ſcꝫ ſi alter non portaret. tunc altero portante nō tenebit̉. Si autē abſolute iurauit tenebit̉. ꝙ ſi neſcit quō iurauit vel intenderit. tunc ſi emolumentum eſt cōmune am bobus. vno ꝑiurante: reliquus nihilominus tene bitur. cum nullum ex hoc fiat ei p̄iudicium. Si au tem emolumentū eſt ſolum eius qui portat. tūc be nignius eſt interp̄tandum.ſ. ꝙ nō ſeruanti fidem. nō ꝓmiſerit cum dāno ſuo ⁊ lucro alterius. Nam generaliter ẜm Hoſtiē. ⁊ Ber. ſi duo ſibi aliquid ad inuicem iurauerunt. vno nō ſeruante. alius nō tenet̉. extra eo. ſicut. el. iij. niſi ꝙ iuratuꝫ eſt. eſſet in honorem dei. vt ſi iurauimus ꝙ diceremus pſalte rium ꝓ inuicem. vel ad certam elemoſynam dare Nnnquid paganus qui iurat ꝑ falſos deos nō conceſſos: teneat̉? Rn̄. ẜm Ray. ꝙ cū iurauit pec catum cōmiſit in iurando. Sed ſi modo nō ſeruat fidem ꝓmiſſam: addit peccatum peccato. Concor dat Tho. et addit ꝙ licitum eſt accipere iuramen tum eius qui paratus eſt ꝑ falſos deos iurare. non tn̄ licet eum inducere ad hoc. Quid ſi quis audit aliquē iurare id: qd̓ audiens ſcit falſum eſſe? Rn̄. ẜm Ray. ſufficit audiēti. ⁊ te net̉ vt indicet illis qui pn̄t ꝓficere. ⁊ nō obeſſe ꝑiu ro ſiue eum corripiēdo. ſiue ꝓ eo orando. xxij. q. v. hoc. videt̉. QQuid ſi quis iurauit non reuelare ſecretum: an

Iurare Andiſtincte teneatur tenere ſecretum? Rn̄. ẜm Pa nor. de mente Glo. in. c. ego. extra eo. ꝙ ſi quis iu rauit non reuelare ſecretum. debet intelligi de ho neſto: ⁊ nō alteri nociuo. ⁊ ꝙ tunc poſſum reuela re. non tamen omnibus. ſed illis qui poſſunt pro deſſe. ꝓ hoc vide tex. iuncta glo. ſingulari. in. c. ner ui. xiij. diſ. ¶Quid ſi elericus iurauit ſe ſeruaturum ſtatuta in eccleſia ſua edita. ⁊ poſtea fit nouum ſtatutum? Rn̄. ẜm doc. in. c. clericus. extra eo. diſtinguendo. ꝙ ſi in ſtatuto fuit appoſitum iſtud verbum. edita et non edenda. ꝙ tunc non extendit̉ ad futura. qꝛ non debet extendi ad ea de quibus non fuit veriſi militer cogitatum. ſi autem nō fuit appoſitn̄ iſtud verbum. edita. ſed ſimpliciter iurauit ſo e ſtatu ta Io. an. ⁊ clarius. d. Car. dicunt. ꝙ tum bliga retur etiam ad edenda. Quod non placet Panor quia propter periculum periurij: iuramentum eſt grauis preiudicij et ſtricte interpretationis. Ideo non extendendum. immo potius reſtringendum vt nō comprehēdat etiam quod ex lata verborum ſignificatione poſſet comp̄hendere. hoc vult Ar chi. in. c. ne quis. xxij. q. ij. Poſſet tamen ſic diſtin gui. ꝙ aut iſta ſtatuta que poſtmodum fiunt non ſunt multi p̄iudicij: ⁊ tunc extenditur iuramentū ad illa. argu. in. l. fi. C. que res pi. ob. po. ⁊ quod ibi notatur. qͣꝫqͣꝫ enim periurium ſit in ſe grauiſſimi p̄ iudicij. tamen debemus attendere. nō ad id quod venit acceſſorie. ſed ad id quod iuramentum obli gat principaliter. Sic ad ſtatuta fienda q̄ ſunt mo dici p̄iudicij. ſicut cum obligo bona mea ſimplici ter. veniunt etiam futura: quia in obligatione agi tur de modico preiudicio. Et hoc expreſſe voluit Bar. in. l. ſi ſtipulatus fuerim.§. cum ſtipulamur de ver. oblig. Aut ſunt grauis preiudicij. ⁊ tunc iu ramentum ad illa non extenditur. ar. in. d.§. cum ſtipulamur. ⁊ in. l. ſi mandauero.§. is cuius. ff. mā dati. ⁊. c. felicis. de penis. lib̓. vj. vbi habetur ꝙ pu blicatis bonis alicuius ſimpliciter. nō veniunt bo na futura. Et hoc propter grauitatem preiudicij. Et ſic reducitur ad concordiam cum. d. l. fi. Et hec notabis. ꝙ ſi talis clericus promiſit per prius p̄ſti tum iuramētum ſeruare illud ſtatutum quod po ſtea factum eſt. iterum nō eſt obligatus ex iuramē to ẜm quoſdam. Sed Panor. vbi sͣ. cōcludit poſt dicta doc. ꝙ ſi poteſt conſtare in foro anime vel iu diciali ꝙ ille intendebat nouiter iurare: obligabit̉ de iuramento. ar. extra eo. ⁊ ſi xp̄s. Et ſic in dubio videtur ſatis voluiſſe iurare: ſi expreſſit verbum. Iuro. vel conſimile. Idem intelligendū de eo qui fit nouus ciuis alicuius ciuitatꝭ ⁊ iurat ſeruare ſta Quid ſi aliqui domini temporales: vel clerici: vl̓ prelati iurant ſeruare ſtatuta ⁊ conſuetudines ali cuius loci: vel eccleſie. ⁊ inter illa ſunt aliqua illicita vel impoſſibilia: vel libertati eccleſiaſtice obuiātia. Rn̄. ſi iurantes hoc ſciuerunt. non debuerunt ſic generaliter iurare: nec ſunt aliquatenus huiuſmo di iuramenta ſeruanda. ſed ſolum alia. Sil̓r etiam ſi neſciunt nō ſunt ſeruanda. qꝛ non tenent̉ ad illa extra eo. contingit. li. vj. Utrum ille: cui iurando aliquid promittit̉. poſ ſit relaxare iuramētum? Rn̄. ẜm Dir. vbi sͣ. ꝙ aut quis iurat ſe facturum aliquid alteri: quod ꝑtinet ad cultam diuinum. aut ad comodum temporale Si iurat aliquid. quod ꝑtinet ad cultum diuinū aut ad religionem vel pietatem. non poſſunt ſibi remittere talia iuramenta: vt ſi duo iurāt tria pſal teria pro inuicē dicere: vel ſi piſcatores: vel alij me chanici iurant de lucro ſuo certam portionem pre ſtare fabrice eccl̓ie: vel in alios pios vſus: vel ſi duo iurant ire vltra mare: ⁊ ibi deo militare: poſſunt ta men ſibi remittere ꝙ ſimul non vadant. Si v̓o iu rant ſe facturos aliquid quod reſpicitꝭ cōmodum temporale. Diſtinguitur. ꝙ aut p̄ter illud iuramē tum tenentur al̓s illud facere. aut non. Si tenent̉ preter iuramentum al̓s illud facere: puta. quia car nifices iurant non vendere carnes infectas pro ſa nis. Uel mercatores. ꝙ non ſophiſticabunt mer ces ſuas: vel ob prolixiorem terminum carius nō vendent. Et tunc nequeunt ſibi remittere: quia ꝓ pter ſalutem animarum ſic iuratum videtur. Aut non tenentur ſine iuramento ſeruare quod iurāt: ſed ſolum ex iuramento. Tunc diſtingue. aut ob ſeruantia iuramenti ſpectat tm̄ ad comodum: vel incomodum iurantium. vt ſcribere librum vel do mū edificare. ⁊ huiuſmodi. tunc remittere ſibi poſ ſunt. aut obligatio iuramēti reſpicit deum: vel ter cium. vt iuro tibi ꝙ dabo. x. Petro. ⁊ tunc iuramē tum: qd̓ tangit deum: vel terciū remittere nō pn̄t. Hec Directoria. ⁊ eſt notabilis diſtinctio. Et facit ad multa. ¶ Quid ſi venditor iurauit non venire contra vē ditionem. ⁊ nunc dicit ſe deceptum vltra dimidiū iuſti precij. nunquid debet audiri? Rn̄. Glo. in. c. cum cauſa. de emp. ⁊ vendi. dicit ꝙ ſi maior eſt. nō auditur. Secus ſi minor: quia per tale iuramentū non excluditur. niſi beneficium etatis. Non autē ꝙ renunciet iuri communi. vnde poteſt agere ad ſupplementum precij: vel ad reſcindendum ven ditionem. tale enim iuramentum repreſentat eum maiorem: niſi iuraſſet rem non repetere vel preciū eo ꝙ deceptus eſſet vltra dimidiā. quia tunc vtra qꝫ via eſſet ei precluſa propter iuramētum. Addit tamen Pauor. ibi. ꝙ ſi minor eſſet enormiter leſus poſſet petere abſolutionem a iuramēto. etiam ſi in terueniſſent verba magis ſpecifica: vt quia dixit ſe velle donare totum quod plus valebat etiā in ma gna quantitate. quia in minore p̄ſumitur deceptio arg. l. ſi quis cum ſciret. ff. pro emp. Et idem credit dicendum de maiore: vt poſſit petere abſolutione a iuramento. ratione enormiſſime leſionis: intelli gendo ꝙ nō donauerit qd̓ plus valebat. quia non preſumitur in tanta quantitate donatio. ſed dece ptio. hec Panor. in. d. c. cum cauſa. vbi etiaꝫ refert Pe. de belap. tenuiſſe. ꝙ per tale iuramentum ge neraliter factum a minori. minoreꝫ excludi ab om ni beneficio ſibi competenti. ⁊ vide ibi. an requira tur ſpecifica mentio de tali beneficio. ad talē renu ciationē faciendam? ¶Quid ſi puella q̄ iurauit non habere regreſſum ad bona paterna: ſed ꝙ eſſet dote cōtenta. An ob

ſtante iuramento: poſſit habere regreſſum? Dic ꝙ non: ſed debet ſeruare iuramentum. vide sͣ. Dos. Adde p̄dictis quod ſingulariter notat Panor. in c. non ſine. de arbi. vbi ponit iſtam regulam quaꝫ dicit eſſe veriſſimam. ꝙ quantumcuūqꝫ iuramen tum prohibeatur a quacunqꝫ lege etiam canonica vel diuina. tamen ſi nō continet in ſe peccatum. te netur iurans obſeruare iuramentum. licet pecca uerit in iurando. pro hoc facit. c. ⁊ ſi chriſtus. extra eodem. ¶ An autem mulier que fecit donationem. ⁊ iura uit non contrauenire. ſuperueniētibus liberis poſ ſit reuocare? Uide sͣ. Donatio. j. ⁊. c. Emptio. Pramentum. j. Que eſt forma inrandi? Multe ſunt. Nam olim in teſtamento veteri aliter iurabat̉ aliter in teſtamento nouo. Et ẜm Bon̄. in. iij. diſ. xxxix. duplex eſt modus iurandi. ſcꝫ per prepoſitio nem. per. ⁊ per prepoſitionem. in. Que autē ſit dif. ferentia. dicit ꝙ. per. magis dicit ipſam veritatem ſub ratione teſtificantis ⁊ principantis. Prepoſitio autem. in. importat habitudinem diuine veritatis ſub ratione teſtificantis et exemplantis. vnde ẜm rem idem eſt iurare in deum ⁊ per deum. Et dice re teſtis eſt mihi deus. Et ideo pōt dici. ꝙ dicere in conſcīa mea ſic eſt: vel in anima mea: eſt iuramen tum. Et idem eſt in re. ſicut dicere ꝑ conſcīam meā et ꝑ animā meam. ¶ Que exiguntur in iuramento vt recte fiat? Rn̄. tria. ſcꝫ veritas. iuſticia. ⁊ iudicium. Ueritas enim ſemper debet adeſſe: vt ſcꝫ ſciat quis firmiter verū ixtreli eſſe quod iurat. Iuſticia: vt ſcꝫ quod iuratur licitū ſit ⁊ honeſtum. Iudicium. id eſt diſcreta delibera tio. vt ſcꝫ non iuret etiam verum: niſi ꝓpter neceſ ſitatem. ⁊ vtilitatē. de hoc dictū eſt sͣ. Iurare. Que cium etatis. Ve dam tn̄ alia magis ſpecialiter requiruntur. que his verſibus continent̉. Si iuramentum licitū vis di ſcere: cerne. Quis. cui. quando. quid. ꝑ quod. cur. Que eſt maior obligatio voti. vel iuramenti? Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxix. Uotum ex ſui ra tione eſt magis obligatorium. Nam obligatio vo ti cauſatur ex fidelitate. quaꝫ deo debemus. cuius tranſgreſſio infidelitatem ⁊ per conſequēs irreue rentiam continet. Obligatio autem iuramēti cau rel ſatur ex reuerentia. quam debemus ei. ex qua tene mur ꝙ verificemus id quod per nomen eius pro mittimus. cuius tranſgreſſio continet irreuerenti am tm̄. ¶ An autem viri poſſint irritare iuramenta vxo rum? Rn̄. ẜm. v̓v̓. nō: niſi ſint talia que vxor non pōt implere ſine ſcandalo ⁊ p̄iudicio viri. de hoc vi de sͣ. Ieiunium. Utrum in iuramentis poſſit diſpenſari? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. In iuramentis promiſſorijs diſpē ſari poteſt. ſicut in votis. vbi notandum. ꝙ illud quod cadit ſub iuramento promiſſorio. aliquando eſt manifeſte peccatum. vel maioris boni impediti uum. Et tale iuramentum diſpenſatōne non indi get. Aliquādo eſt dubium. Utrum ſit licitum: vel Iuramentum. j. Fo. CLIIII. illicitum. proficuum: vel nociuum. aut ſimpliciter aut in aliquo caſu. Et in hoc poteſt quilibet epiſco pus diſpenſare. Cum v̓o promittitur aliquid ſub iuramento: quod eſt manifeſte licitum ⁊ vtile. In tali iuramento non videt̉ habere locum diſpenſa tio: vel cōmutatio: niſi aliquid melius occurrat fa ciendum ad communem vtilitatem. Quod maxi me videtur pertinere ad poteſtatem pape. qui ha bet curam vniuerſalis eccleſie. Similiter etiam et iuramenti abſoluta relaxatio. Adde qd̓ notat Di rectoria. li. ij. ꝙ papa quemlibet abſoluere poteſt a iuramento ex cauſa iuſta: puta. propter ſcandaluꝫ intolerabile: vel ſi malum exemplum prorogetur. in multos claue nō errante. xv. q. vj. auctoritatem. Et diſpēſare poteſt in voto ⁊ illud cōmutare in ali ud. quod magis ſit deo acceptum. ⁊ etiam in iura mento ex eiſdem cauſis. quia auctoritas ſuperioris in omni iuramento eſt excepta. extra eo. venientes Sed ſi aliquis vouet vel iurat aliquid quod licite et honeſte ſeruari poteſt. nec ſubeſt cauſa. papa illd̓ mutare non debet. Si tamen abſoluat aliquem te net abſolutio. quia eſt ſupra ius poſitiuū. Et etiaꝫ contra ius diuinum poteſt diſpenſare. dum tamē contra euangelium: vel articulos fidei non diſpen Que autem ſit differentia inter papam et ep̄m quo ad diſpenſationem voti ⁊ iuramēti? Rn̄. ẜm Panor. in. c. propoſuit. de conceſ. preben. ꝙ epiſco pus non liberat ex toto a voto. ſed cōmutat in cau ſam magis acceptam: vt extra de voto. c. j. Sed pa pa ex cauſa poteſt ex toto liberare: quemadmoduꝫ poteſt ipſe deus. quia veriſimile eſt ꝙ deus ex cau ſa dederit poteſtatem ſuam inter homines vicario ſuo. al̓s non fuiſſet bonus pater fa. ſi dimiſiſſet gre gem ſuum ſine paſtore. qui ex cauſa poſſet omnibꝰ conſulere. Unde Ho. in. c. qͣꝫto. de tranſla. p̄la. di cit. Cum idem ſit dei ⁊ vicarij ſui conſiſtorum. po teſt papa fere omnia facere. que deus poteſt. claue non errante. Nam generaliter dixit xp̄us Petro. Quodcunqꝫ liga. ⁊cͣ. Et qui totum dicit nihil exci pit. Et idem dic circa iuramentum. Illud tamen papa nō relaxat ſine cauſa: vt notabiliter dicit In no. in. c. cum inter. de renun. ⁊ glo. in. c. qͣꝫto. de iu reiuran. Ex quo infertur ꝙ cum papa ſine cā non poſſit alium a iuramento abſoluere: fortius nec ſe ipſum. hec Panor. Qualiter intelligitur illa auctoritas. xxij. q. v. c. iuramenti. ꝙ deus nō facit differentiam inter iura mentum. et ſimplicem loquelam? Rn̄. Panor. in ꝓhemio decre. dicit ꝙ. deus nō facit differentiam inter illa duo. quando ſimplex loquela continet ꝑ fidiam: vel mendacium: vt quia venit ad decipien dum. Et ſic proprie loquitur ille tex. iuramenti: vt puta. quia alius aliunde ſibi ꝓuidiſſet: niſi ipſe et ꝓmiſiſſet ⁊ hmōi: vel qn̄ ꝓmittens ex cā alia habe bat illud facere ex debito. Oramentum. ij. De iuramento vniuerſitatis ſiue alicuius ſocietatis. Aduertendum eſt ꝙ quan do vniuerſitas alicnius cinitatis vel collegij iura

Iuramentum. ij. mento ſe obligauit ⁊ iurantes iam mortui ſunt. ſuc ceſſores facientes contranon ſunt propter hoc per iuri. Nam obligatio iuramenti eſt ꝑſonalis. et nō tranſit ad ſucceſſores. tenent̉ tn̄ ex quadā fidelita te adimplere qd̓ iuratum eſt. ¶ Quando multitudo iurat aliquid facere vel nō facere. nunquid aliquibus contraueniētibus poſ ſint alij contrauenire? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si abſolute ⁊ in omnem euentum iuratum eſt. quilibet obſerua re tenet̉. Si v̓o ſub conditione vel ob determinatā cauſam: puta. ſi alij ſeruarent ⁊ hmōi. non tenetur quis niſi exiſtente conditōe. ar. extra de condi. ap. verum. extra eo. ꝑuenit. vnde ſi oēs alij vel plures non ſeruent: in hoc caſu abſoluti videntur alij. Si v̓o pauci ſunt qui nō ſeruarent: recurrendū eſt ad intentionē iurantiū. vicꝫ ꝙ ſi intendebant ꝙ quo cunqꝫ nō obſeruāte: ipſi nō tenerent̉. Aut ſolum ſi multi eſſent illi qui nō ſeruarent. Et ſi de intentiōe neſcit̉: tutius eſt ſeruare. ¶ Quid aūt dicendum de iuramentis ſcholariū: vniuerſitatū: collegiorū: verberatorū ⁊ hmōi: qui iurauerūt multa in eorum ſtatutis cōtenta: an ſint ꝑiuri cōtraueniendo? Paul. in cle. j. de reg. diſtin guit. ꝙ aut illi de vniuerſitate: aut collegio iuraue runt ſeruare ſtatuta. aut cōtenta in eis. Primo ca ſu ſi cōtraueniunt collegialiter. nō incidunt in per iurium. qꝛ tollunt ſtatutum. ⁊ ꝑ ꝯn̄s tollit̉ iuramē tum: ſtatuto acceſſorium. Si aut iurant ſeruare cō tenta in ſtatuto. tunc incidunt in ꝑiurium: venien do cōtra: ſine cā rōnabili. Et hoc intelligit Panor. in. c. dilecto. de p̄ben. qn̄ iurauerunt cōtenta in ſta tuto ſeruare: nulla habita mentione de ſtatuto: vt puta. ſi dixerunt. iuramus nō reciꝑe aliquē qui nō ſit gradatus. Secus ſi dixiſſent. iuramus nō reci ꝓere aliquem qui nō ſit graduatus ſicut continet̉ in ſtatuto: quia hoc caſu vident̉ iuraſſe ſeruare ſta tutum. Idem ſentit. do. Car. in. d. cle. j. Et dicit ꝙ nō ſolum exp̄ſſe. ſed etiam tacite remoueri pōt. qꝛ tale ſtatutum obligat tanꝙͣ ſingulos et non tanꝙͣꝫ collegium. Et ideo conſulit ꝙ tales tollant ſtatutū anteqͣꝫ contraueniant: quo ſublato. iuramentum ſublatum eſt. Et ita ſeruat̉. Sed ſi contrauenerint non ſublato ſtatuto: adhuc ꝓbabiliter videt̉ poſſe defendi: ꝙ intelligunt̉ deſtruxiſſe ſtatutum. Et ſic nō ſunt ꝑiuri. qꝛ cum poſſint tollere ſtatutum exp̄ſ ſe. ergo ⁊ tacite intelliguntur ſuſtuliſſe. exquo appa ret de voluntate cōtraria. Nec eſt verum ꝙ ſint ꝑ iuri. eo ipſo ꝙ incipiunt ꝯtrauenire. qꝛ iuramentu obligat ſingulos ⁊ nō collegium. cum non ſit ſuſce ptibile ꝑiurij. ar. extra de ſen. ex. romana. in. vj. hāc opi. viciet̉ etiaꝫ ſentire Io. an. in. c. j. de his que fi. a ma. par. ca. Sed Io. de lig. in. d. cle. j. dicit. ꝙ in pri mo membro cōtraueniendo etiā collegialiter inci dunt in ꝑiurium. Panor. autē in. d. c. dilecto. dicit ꝙ hec materia ſemꝑ ſibi fuit viſa difficilis. Et ꝓ cō cordia dicit. ꝙ aut ſingulares de collegio iurāt ſer uare ſtatuta ſingulariter: ita ꝙ habito reſpectu ad formā ⁊ ſubſtantiā iuramenti: potius ligat eos ſin gulariter. Et tunc ſublato ſtatuto collegialiter. nul lum ꝑiuriū incurrunt cōtraueniendo. Et hoc caſu intelligerē primā opi. veram. Exemplū. ſtatutum eſt vt nullus vocem habeat. niſi ſit matriculatus Iurarunt ſinguli ſeruare ſtatutum. Certe iuramē tum hoc caſu cōcernit obſeruātiā ſingulorū. Ideo ſi collegium deliberat tollere ſtatutum. nō peccant ſinguli poſtmodum cōtraueniēdo. Sed ſi iuramē tum ſtringit eos ad obſeruandū collegialiter. tunc habet locum alia opinio. vt ſine metu periurij nō poſſint etiam collegialiter cōtrauenire. cauſa rōna bili non ſubſiſtente. Pone exemplum in caſu. d. c. dilecto. Nam canonici iurādo nō recipere aliquē vltra numerum ſtatutum: iuramentū videt̉ habu iſſe reſpectum: vt etiam collegialiter nō recipiant: qꝛ nulli dubium ꝙ ſingulares nō poſſunt ſingula riter eligere canonicos. vnde ex forma ⁊ materia iu ramenti poteris cōprehendere vtrum iuramentū ſtringat tm̄ ſingulos ſingulariter: an v̓o ſingulos collegialiter. Et ad ꝑpetuationem ſtatuti adhibe as hanc cautelam. vt ſinguli iurent cōtenta in ſta tuto. nō habita mentione de ſtatuto. Et vt iurent ꝙ etiam collegialiter nō contrauenient. Subſiſtē te poſtmodum cā concernente fauorem publicum pn̄t cōtrauenire. vide de hoc glo. notabilem. xj. di. in his. ¶ Quid autē dicendum de ſtatutis cōitatum: vel vniuerſitatum: aut collegiorum. ſeu fraternitatū. q̄ quidē ſtatuta multotiēs ſunt cōfirmata ab ep̄is aut principibꝰ ciuitatum: vel terrarū. An nō obſtā te hac confirmatōe poſſint contrauenire eo tn̄ mo do vt dictum eſt? Dic ꝙ ſi ſuꝑior confirmauit p̄di cta ſtatuta ex certa ſcīa. ⁊ cum cauſe cognitōe: ſic in feriores abſoluere: nec diſpēſare poterūt: al̓s ſecus Bar. tn̄ in. l. oīm. C. de teſta. videt̉ tenere indiſtin cte. ꝙ inferiores poſſint cōtrauenire. Dicit em̄ ꝙ lꝫ teſtm̄ ſit factum de cōſenſu principis. tn̄ pōt reuo cari ſine eius cōſenſu. Qd̓ facit ad ſtatuta ẜm eum q̄ ſunt in ducatu ſpoletano cōfirmata ꝑ ſuꝑiorem. Et ſic pn̄t ſine eius cōſenſu reuocari. Adde tn̄ p̄di ctis ꝙ notat Panor. in. c. cum acceſſiſſent. de cōſti. ꝙ ſtatuētes pn̄t recedere a ſtatuto confirmato a ſe de apoſtolica vel alio ſuperiore. ⁊ redire ad ius cōe. nō obtenta alia licētia a ſuꝑiore. Et idē tenet Bal. in. l. oēs ppl̓i. ff. de iu. ⁊ iure. Sed Bar. in cōtrariū eſt in. d. l. oīm. Solet Panor. ſic cōcordare. Aut ſta tutum cōcernit principal̓r fauorē ſtatuentiū. ⁊ ꝓce dit pͥma opi. Nam cōfirmatio habet vim cuiuſdā priuilegij. cui pn̄t ſtatuētes tanqͣꝫ priuilegio renun ciare. Si v̓o ſtatutū cōcernit fauorē aliorū vel ius publicum. ita ꝙ nō mere ipſos ſtatuentes. tunc ꝓ cedit alia opi. qꝛ exquo ſuꝑior confirmat. videt̉ di ſpoſitionē facere ſuā. qꝛ oīa noſtra facimus ⁊cͣ. In ferior aūt nō poteſt tollere legem ſuꝑioris. facit di ctum Inno. in. c. accedentibꝰ. de priui. vbi dicit ꝙ ſi ſtatutū concernit principal̓r fauorem eccleſie. nō pn̄t canonici exp̄ſſe: vel tacite illi renūciare. Aliud notabile Panor. ꝙ ſi ſtatuētes vel eorū ſucceſſores veniūt ſciēter cōtra ſtatutū. vident̉ tollere ſtatutū Ita ꝙ ꝑ vnicū actum cōtra ſtatutū factum. tollit̉ ip̄m ſtatutū. Idem Ho. ⁊ Io. an. Quid aūt dicendū de ſtatutis quarūdā terrarū vt in ripꝑia ianue. que nō ꝑmittunt vinū aliunde apportatu vendi in ſuo territorio. ꝙͣdiu vinū illius

Ius terre inueniat̉ venale ꝓ tanto vel tanto precio. Et multociēs talia ſtatuta ſunt cōfirmata iuramento An ſit obſeruāda? Rn̄. ẜm Monal̓. ꝙ hmōi ſtatu ta ⁊ iuramēta ſunt illicita ⁊ nō obſeruāda. cum etiā circūſcripto ſtatuto vel iuramēto: talia obſeruare vel facere intētōe corrupta: illicitū ſit. Et hoc videt̉ rōnabile. Secus aūt ſi aliqua bona intentiōe. ⁊ ad bonū reipublice: vtputa. habēt vina valde debilia et corruptiōi obnoxia. q̄ longo tꝑe ſeruari nō pn̄t. Et ſi vina aliunde portarent. ſua vina vendi non poſſent. ⁊ ſic terra illa graue damnū incurreret. Os. Quid ē ius. quid rigor: quid equitas: et quid diſpēſatio? Rn̄. ẜm Ho. ius eſt ars boni ⁊ equi: cu ius merito quis nos ſacerdotes appellat.i. ſacrorū p̄ceptorū miniſtros. Rigor v̓o eſt exceſſus vel au ſteritas iuris. aliquotiēs ad terrorem ſcriptus. qui quidē nō eſt ſeruandus: niſi vbi timet̉ ne pctm̄ re ducat̉ ad alios ꝑ exemplū: vt in. c. ſed illud. xlv. di. Qn̄qꝫ tn̄ rigor idem eſt qd̓ ſubtilitas iuris. ⁊ ſeruā dus eſt. extra de reſti. ſpoli. in lr̄is. Equitas v̓o eſt mediū inter rigorē ⁊ diſpenſationē. Et ſic diffinit̉. Equitas ē iuſticia: dulcore miſcd̓ie tēperata. Quid ſit diſpēſatio dictū eſt sͣ. Diſpenſatio. de hac mate ria videsͣ. Iudex j. vbi determinat̉. An iudex de beat ſequi ius: an equitatē. Utrum ea q̄ contra ius fiunt valeant? Rn̄. ẜm Panor. in. c. in noīe dn̄i. de teſti. diſtinguēdo. aut diſpoſitio nō eſt penalis: aut ſic. Si nō. regulariter actus eſt nullus: vt in regula q̄ cōtra ius. ⁊ in. l. nō dubium. C. de legi. Et hoc intellige qn̄ lex habet ꝑ petuā cām ꝓhibitōnis.i. rō ꝓhibendi eſt ꝑpetua. Secus ſi tꝑalis. de hoc vides. Impedimentū. xvj ⁊ in. c. vides. x. di. ⁊ ibi bona glo. Aut diſpoſitio eſt penalis. Et hic eſt maxima difficultas. Quidā di xerunt ꝙ ꝑ appoſitionē pene ſuſtinet̉ actus. qꝛ lex nō videt̉ tunc ſimpliciter ꝓhibere. ſed vltra ꝓceſ ſit apponendo penā. Hoc verum: niſi lex inducat vltra penā actus nullitatem: vt in. l. iubemus. C. de ſa. ſan. eccl̓. ⁊ in. c. qꝛ ꝓpter. de elec. hec tn̄ opinio nō videt̉ placere Bar. in. l. p̄tor. ff. de no. ope. nun. allegat. d. l. iubemus. ⁊ multa iura q̄ vltra penā in ducunt nullitatē actus. Sed certe poſſet rn̄deri ꝙ in illis iuribus lex nō fuit cōtenta pena extrinſeca: ſed etiam voluit inducere nullitatē actus. Panor. tn̄ aliqualiter limitat predicta: dicens ꝙ non ſemꝑ ex non obſeruantia legis inducit̉ nullitas ipſo iu re. ſed quandoqꝫ p̄ſtat cauſam irritandi. quando qꝫ v̓o ipſo facto irritat. Scire enim debes ꝙ quan doqꝫ lex iubet aliquam ſolennitatem adhiberi tem pore cōtractus. ⁊ tunc ſi aliter fiat. actus eſt nullus ipſo iure: vt in. c. ſine exceptione. xij. q. ij. et in. d. l. non dubium. ⁊. c. auditis. de elec. ⁊. C. de teſta. hac conſultiſſima. Quandoqꝫ lex iubet aliquam ſolēni tatem adhiberi poſt contractum vel alium actum perfectum. ⁊ tunc ſi illa ſolennitas non interuenit. nō inducit̉ actus nullitatis ipſo iure. ſed non valet in effectum. quia debet annullari niſi aliud expreſ ſe caueretur in diſpoſitione. Et hoc videt̉ probari in. l. vniuerſa. C. de preci. impera. offe. Pone exem Fo. CLV. plum: ſtatutum dicit de quolibet contractu ſoluat̉ gabella decem ſolidis ꝓ libra. certe ſi non ſoluitur cōtractus remanet validus: licet poſſit annullari: Quod ꝓcedit etiā ſi lex dicat. al̓s nō valeat. Debet em̄ intelligi non valeat. ſcꝫ in effectu: vt in. d. l. vni uerſa. Secus ſi diceret: nō valeat ipſo iure. vel ipſo facto. Egare. Quid ſi lega tor legauit rem alienam: Rn̄. Panor. in. c. filius. de teſta. dicit ꝙ aut quis le gat rem alienam in qua habet aliquod ius. Et in dubio videtur ſolum ius legare. quod habet in re Et ſic nou debetur extimatio totius rei: vt in. l. ſer ui electione. de le. j. Idem ſi teſtator putabat aliqd̓ ius habere in ea re: quod tamen extinguebat̉ mor te: vt in. l. vxor patrui. ẜm vnum intellectuꝫ. C. de le. Et per hoc poſſet attentari ꝙ ſi teſtator legauit rem alienam ſibi pignoratam: videatur legaſſe ius pignoris quod habebat in re. Aut legat rem ſibi ⁊ alteri cōmunem. ⁊ tunc videt̉ legare partem ſuam tm̄. licet dixerit rem meam: vt in. d. l. ſerui. Et hoc verum. niſi teſtator dixiſſet. lego totam rem vl̓ ver ba ſimilia. quia tunc debetur extimatio totius: vt l. iulianus. de le. iij. Et nota Bar. in. l. cum alienā. C. de leg. Aut legat rem omnino alienam. Et tūc aut eſt heredis. ⁊ tunc omnino debetur. nec ſuffi cit dare extimationem. quia teſtator poteſt legare rem heredis ſicut ꝓpriā: vt eſt pulcer text. in. l. vnū ex familia.§. ſi rem. ff. delleg. ij. Aut legat rem alte rius qͣꝫ heredis. Et tunc aut ſcienter. ⁊ debetur illa res vel eius extimatio: vt. d. l. cum alienam. Dum mō ſit talis res cuiꝰ cōmerciū poſſit haberi: al̓s in utile eſt legatum: puta. ſi legatur res ſacra: vel res principis. l. apud iul̓. in fi. ff. de le. j. Si v̓o legauit ignoranter: tunc aut extraneo: ⁊ non valet legatū. d. l. cum alienam. Aut coniuncte perſone. cui al̓s fuiſſet relicturus. etiā ſi ſciuiſſet. rem alienā ⁊ debet̉ extimatio. d. l. cum alienam. Et ex predictis ſoluitur queſtio que nunc de fa cto accidit. Quedam mulier legauit quandam ve ſtem alienam. ſcilicet ſoceri cuidam monaſterio ꝓ ſalute anime ſue. An valeat: Et dicendum eſt per predicta ꝙ ſic. Nec obſtat dictū. c. filius. quia licet ibi ponantur plures lecture. tamen illa Innocen. eſt verior ⁊ communior: vt intelligatur tex. quan do filius legat rē eccleſie alteri eccleſie. Secus quā do legaret in pios vſus rem alienam. que non eſſꝫ alicuius eccleſie: vt in caſu noſtro. Et hunc intelle ctum tenet Glo. in. c. ſi epiſcopus. xij. q. v. vbi Ar chi. videtur dicere ꝙ ī hoc caſu legatarius poterit agere ad extimationem. Et ꝙ ſaltem debeat̉ exti matio ⁊ valeat legatum: tenent cōiter doctores in d. l. cum alienam. ¶ An autem hoc habeat locum in foro canonico et anime? Panormitanus in dicto. c. filius. dicit. ꝙ communiter doctores tenent ꝙ ſic. licet ipſe te neat contrarium. Sed exquo ipſe dicit. ꝙ commu niter docto. aliā tenent opinionem. ⁊ ideo videtur tenenda: preſertim quando cōſtat de mente defun cti: puta. quia ſciebat diſpoſitionem iuris ciuilis: cc iiij

Legare quia ꝑinde eſt: ac ſi legaſſet rem illam. ſi emi potuiſ ſet: vel ſaltem extimationem. Pone. Quidam legauit fratribus predicatori bus. C. ſi eum ſepelirent in eccleſia ſua. ille occidit ſeipſum: vel eſt repertus excommunicatus. ita ꝙ non poteſt ſepeliri in ſacro. An fratres debeāt ha bere legatum: licet eum non ſepeliant? Rn̄. Bar. in. l. miles. ff. de adul. refert Di. determinaſſe ꝙͣ ſic per. d. l. miles. in.§. ream. cum facto defuncti ⁊ eiꝰ culpa acciderit hoc. Nec obſtat. ꝙ non ſit impleta conditio ſub qua legatum eſt relictum. quia illa eſt conditio impoſſibilis que legatuꝫ non viciat: vt. l. obtinuit. ff. de condi. ⁊ de. Pone. teſtator legat mihi. x. ſi faciam vnum al tare in capella ſancti Bernardini. ego antea illud feceram mei contemplatione: an cōſequar legatū? Rn̄dent quidam ꝙ non per text. expreſſum in. l. conditionum. ff. de condi. ⁊ demon. Et hoc videt̉ tenere Bar. ibi. vbi dicit ꝙ ad actionem conſequē dam non ſufficit aliquid fieri fato. ⁊ videt̉ eſſe tex ibi. in fi. vbi dicitur. Nam ſi fato fecerit. non vide tur obtemperaſſe voluntati. ſed ad penam euitan dam. dicit Barto. de mente Dy. ꝙ non refert qua liter fiat: vt. l. ea quidem. ſi man. ita fue. alie. Et no ta hanc diſtinctionem Barto. que facit ad multa. Et vide ſupra in. c. Emphiteoſis. in fi. de pictura fienda per heredem. ⁊ ibi ſoluitur illa queſtio quo ad penam incurrendam. hic autem loquimur quo ad actionem conſequendā. Et ſic nulla eſt contra rietas hic ⁊ ibi. Pone. Quidaꝫ parochianus eccleſie ſancti Pe tri reliquit ſimpliciter eccleſie ſancti Petri decem. Sunt in ciuitate alie eccleſie ſub eodem vocabulo Cui dabitur tale legatum? Rn̄. ẜm Panor. in. c. iudicante. de teſta. ꝙ in dubio dabitur non eccle ſie pauperiori. ſed eccleſie parochiali: quia de illa in dubio videtur ſenſiſſe. Si autem teſtator dicat re linquo eccleſie ſancte Marie: ⁊ eccleſia ſua parochi alis non vocaretur eccleſia ſancte Marie. et in illa ciuitate eſſent multe eccleſie ſub illo vocabulo. tūc ẜm Doct. dabit̉ eccleſie pauperiori. Sed dubium. eſt quando monaſteria ſunt equalia. Dic ẜm com muniorem opinioneꝫ ꝙ dabitur epiſcopo: vt ipſe diſtribuat vel gratificet alteri. Si v̓o quis ſimplici ter relinquit eccleſie. vt faciunt ruſtici. Dic ꝙ dabū tuꝝ eccleſie parochiali teſtatoris. eadem rōne. Quid autem ſi teſtator legauit vnum calicem: vel vnam planetam eccleſie ſancte marie. An da bitur de meliori: puta. de argēto. An de ſtagno ⁊cͣ. Rn̄. ẜm Panor. vbi ſupra ꝙ in legatꝭ ad pias cau ſas generaliter factis: illud quod eſt melius dabit̉ fauore pie cauſe. ꝓ hoc eſt tex. notablis. ⁊ ibi Bar to. in. l. ticia.§. ſeia. ff. de auro ⁊ argen. qꝫ le. Ex quo decidit ibi Barto. ꝙ ſi teſtator legauit eccleſie cali cem. intelligitur de argento. Si reliquit planetam intelligitur de ſerico. ⁊ ſic de ſimilibus. Item dicit Bartolus ſe vidiſſe defacto ꝙ quidam reliquerat fieri in quadam capella figuram chriſti. cum apo ſtolis. Certe debet intelligi cum duodecim apo ſtolis. ¶ Pone. Quidam legauit filie ſue nupte. C. pro ſingulo anno. pro veſtimentis et huiuſmodi. qu filia ſtetit per annos quatuor. ꝙ non induit ſe. nec pecuniam ipſam a fratribus petijt. An poſſit pete re pecuniam dictorum annorū preteritorum? Rn̄ dent quidam ꝙ non. arg. l. quidam. ff. de vſufru. Quid autem ſi legatarius moritur ante legan tem? Rn̄. ꝙ legatum deficit et remanebit heredi bus legantis. Secus ſi moreretur poſt mortem te ſtantis. ſed anteqͣꝫ heres adijſſet hereditateꝫ. quia tunc debetur heredibus legatarij. l. vnica.§. ſed vt manifeſtet̉. C. de cadu. tol. Uerbum. relinquo. additum vniuerſitati bo norum trahitur ad inſtitutōnem. Et hoc quando nullus alius heres ē inſtitutus. Et hoc voluit glo. notabilis in. l. his verbis. in principio. ff. de hered. inſti. ⁊ ibi Bar. Sed vbi verbum. relinquo. vel le go. ſit adiectum certe rei. tunc enim nunꝙͣ trahi tur ad inſtitutionem. l. cogi.§. et generaliter. ff. ad trebel. Pone ſtatuto cauetur ꝙ de quolibet legato pro libra debeat legatarius ſoluere. vnum ſol̓. ⁊ tali le gato eſt iniunctum certum onus. nunquid ratio ne iniuncti oneris debeat ſolui gabella? Dic ꝙ le gatum fuit cum onere relictum: vt tāto minus te neatur ſoluere quanta eſt extimatio oneris iniun ti. Et ita videtur voluiſſe Dy. ⁊ Bald. per. l. ſed ſi hoc. ff. de condi. ⁊ demon. Et ſic facit contra gabel larios. quibus debentur quatuor ſol̓. pro ſacco fru menti vt non debeat ſolui de eo quod recipit mo lendinarius ꝓ molitura. licet ſit conſuetudo incō trarium. Utrum legata domo: veniat hortus vel area: Rn̄. Panor. in. c. Raynucius. de teſta. dicit. ꝙ ap pellatōe domꝰ nō venit hortus vel area: niſi qn̄ ſūt cōiuncta de hoc. c. ſancitum de cenſi. qꝛ ibi ponunt̉ vt diuerſa. Vtrum legatis aliquibus rebus. ⁊ poſtea ven ditis per teſtatorem: teneatur heres? Rn̄detur ꝙ ſic. niſi vendendo teſtator habuerit animum adi mendi legatum: vt inſti. de lega.§. ſi rem. Et in du bio probabit heres voluntatem defuncti eſſe mu tatam: vt notat Glo. in dicto.§. ſi rem. Idem dicē dum ſi rem legataꝫ pignori tradidit. qꝛ niſi habue tur defuloſ. C. rit animum adimendi legatum. tenet̉ heres eam redimere. ⁊ legatario tradere dicta inſti.§. ſed et ſi Quid autem valeat vxori legatum. quo ei lega tur ſua dos? Rn̄. Aſten̄. libro. iij. titu. xxij: dicit. ꝙ tale legatum eſt ſibi vtile. etiam ſi nihil vltra doteꝫ ei reliquerit teſtator. quia plenior eſt actio ex legato qͣꝫ de dote inſti. dele.§. Et ſi vxori. quia vt ibi dicit̉ glo. legatum ſtatim debetur. dos vero ſi conſiſtat in mobilibus debetur poſt annum ⁊cͣ. Item de do te agitur inquantum poteſt facere vir: vel alius he res ſuus. De legato vero inſolidum: niſi obſtet fal cidia: vel beneficium inuentarij. Item valet. quia non habebit probare dotem fuiſſe tante quantita tis. ſi exprimatur. al̓s ſic. C. de falſa cauſa adiecta. ¶trum legatis veſtibus vxoris. veniantanres

vel argentea ornamenta dictarum veſtiumᶜ vide tur ꝙ non. quia acceſſoriā precioſiora: ſuo princi pali non veniunt. Lud. autem ro. tenet ꝙ veniāt etiam precioſiora ⁊ accedunt principali: vt. l. ⁊ ſi nō ſunt.§. perueniamus. ff. de auro et ar. le. Et Bar to. in. l. ij. ff. de pecu. le. dicit Glo. ibi eſſe falſam. q̄ vult ꝙ acceſſoria p̄cioſiora non extinguant̉ deſtru cto principali. ¶ An autem legans creditori ſuo indubio videa tur legaſſe animo compenſandi? Rn̄. Panor. in c. officij. de teſta. dicit ꝙ ſic. per. l. ſi cum dotem.§. ſi pater. ff. ſo. matri. vbi dicitur ꝙ ſi pater teneba tur dotem dare filie. ⁊ reliquit aliquid filie in teſta mento. non poteſt filia petere legatum integrum et repetere dotem. quia videtur teſtator legaſſe ani mo compenſandi cum dote debita. Et Bartolus et doctores moderni. in dicto.§. ſi pater. limitant hoc verum: quando relictum fit per debitorem neceſſarium. qui ex neceſſitate iuris tenetur ad de bitum. Secus quando fit per debitorem volun tarium. qui ex voluntate ſua obligauit ſe ad debi tum. Nam hoc caſu non videtur factum animo cōpenſandi: niſi ſit expreſſum: vt in dicto. c. officij. vbi legatum epiſcopo ſimpliciter factum: non mi nuit portionem ſibi debitam ex relictis factis eccle ſijs. Licet Panormi. ibi dicat ꝙ teſtator non eſt de bitor epiſcopi: nec neceſſarius nec voluntarius. qꝛ portio debetur epiſcopo. non a teſtatore. ſed ab ec cleſijs. quibus factum eſt relictum. vnde ſi teſtator aliquid relinquit ſimpliciter epiſcopo: non poteſt dici ꝙ reliquerit animo compenſandi cum debito cum ipſe non ſit debitor epiſcopi. Oportet ergo ꝙ apponat modum in legato. ſi vult compenſationē fieri vt ep̄s ſit contentus illa portione. Et hoc vult ſingulariter. d. c. officij. qd̓ nota. Utrum minor prodigus: vel furioius intrans religionem poſſit legare: vel teſtari: vel aliter de bo nis ſuis diſponere. etiaꝫ ſine auctoritate curatoris. Rn̄. Panormi. in. c. in p̄ſentia. de probat̉. dicit ẜm communiter docto. ꝙ ſic dummodo tempore di ſpoſitionis ⁊ ingreſſus non ſit furioſus. Et hoc aꝑ te ſentit Io. an. ibi. quia in iſtis ſpūalibus. non cū ramus de patria vel curatoris auctoritate: vt in. c. ſi annum. de iudi. li. vj. Sed dubitatur de filiofa. Cy. in autentica. in greſſi. C. de ſa. ſan. eccle. dicit. ꝙ de bonis caſtrenſi bus vel quaſi. non eſt dubium. nec de profecticijs quia illa ſunt patris. Dubium ergo remanet in bo nis aduēticijs. Panormi. ibi putat ꝙ de bonis ad uenientibus ingreſſo. ꝙ illa indiſtincte acquirun tur monaſterio. Tum: quia amplius nō eſt filius in poteſtate patris. ⁊ ſic nō acquiritur vſuffructus patri. tum quia clerici ⁊ perſone religioſe ſunt pri uilegiati ſuper bonis aduēticijs. ita vt plenam ha beant ipſorum adminiſtrationem. ita quod eſt lai cis aduenticium: clericis reputatur caſtrenſe: vel quaſi. Et hac ratione. forte idem dici poteſt de bo nis acquiſitis prius: vt ſtatim per ingreſſum gau deant illo priuilegio. de hoc vide videsͣ. Clericus. iiij. ⁊ Donatio. j. Quid autem de legatis: que fiunt mendicanti Legare Fo. CLVI. bus: maxime minoribus: puta. Fratres minores non poſſunt habere annuos redditus per clemē. exiui.§. cunqꝫ annui redditus. de ver. ſig. Quidaꝫ indirecte relinquūt hoſpitalibus: aut collegijs ter rarum cum onere ꝙ omni anno dent duas petias panni. vel huiuſmodi fratribus montis. An fra tres minores poſſint recipere? Rn̄. Panormi. in dicto. c. in preſentia. ⁊ in. c. nimis praua. de ex. pre. dicit. ꝙ talia legata non valent: quia eſſet habere quandam proprietatem. Et tot poſſent eſſe annui redditus. ꝙ non oporteret eos mendicare. qd̓ eſſet contra eorum regulam. Predicatores tamen non ſunt incapaces ex eorum regula. ſed ex conſtitutio nibus. ¶ Quid autem de anniuerſarijs perpetuis: an li ceat mendicantibus recipere? Rn̄. ẜm Pe. de pa lu. in epiſtola ad magiſtrum ordinis. ꝙ ſicut non eſt cōtra ordinem. Immo de ordine recipere quo tidianas elemoſynas. ita etiam anniuerſaria per petua. nec hoc eſt habere redditus in recipiendo gratis. ⁊ in petendo extra iudicium. nec in hoc eſt neceſſaria diſpenſatio. ſicut nec in quotidie mendi cando. Sed repetere ea in iudicio tanqͣꝫ redditus ſibi debitos. non licet abſqꝫ diſpenſatione. que di ſpenſatio fieri non debet. nec illud diſſimulari. niſi ex cauſa neceſſitatis: puta. in locis. vbi ita refrigu it charitas ꝙ fratres ſeminantes ſpiritualia. non poſſunt aliter metere temporalia. Hec Pe. Et idē videtur dicendum. immo fortius de certis elemo ſinis annualibus quas principes aliquando ordi nant dari fratribus de gabella ⁊ alijs introitibus. Nam talia ſunt pure elemoſyne. Nam ipſe conce dens ad placitum. poteſt reuocare talem dationeꝫ cum ſponte det. ⁊ non ex aliqua obligatione ad il los. Non obſtante ꝙ illi qui ſunt ſuper illis gabel lis teneantur ex debito dare fratribus ratione ordi nationis domini. Addit etiam ipſe Pet̓. de palu. ꝙ de annuis cenſibus. ac etiam de redditibus fra trum ad vitam. non licet exigere ea abqꝫ diſpenſa tione. que fieri non debet vt dictum eſt: niſi ꝓpter neceſſitatem. Sed oblata licet recipere. Idem Ar chi. flo. Et per predicta patet. ꝙ ſi quis legaret fra tribus minoribus prouentus aliquorum locorum aut redditus alicuius poſſeſſiōis. vel certum quid annuum. non licet dictis fratribus illos redditus petere in iudicio. nec etiam extra iudicium exigere Si tamen heres ipſe vellet ſponte fratribus dare: hoe caſu liceret fratribus recipere. maxime ꝑ mo dum elemoſyne. An autem indiſtincte fratribus minoribus ꝓ hibeantur annui redditus? Rn̄. Car. in dicta cle men. exiui. poſt Federi. ꝙ aut annuus redditus re linquitur ad certum vſum diuini cultus: puta. vi num pro ſacrificio. frumentum pro hoſtijs. ⁊ con uentus eſt capax. Aut redditus deputātur victui vel veſtitui: vel indiſtincte relinquitur. ⁊ ad modi cum tempus. ⁊ conuentus eſt capax. quia videtur vnum legatum. cuius ſumma eſt diuiſa quo ad ſo lutionem. nec per hoc tollitur mendicitas. ſed ſub leuatur. Aut relinquit̉ ad tp̄s non modicū. Et nō valet: qꝛ tunc cōputant̉ inter immobilia: vt. in. d.

Legare F. cunqꝫ annui. Et hec diſtinctio eſt equa. Et dic non modicum tempus eſſe decenniū vel vltra: vt notatur in cle. j. de re. ec. nō alie. in glo. Et bene fa cit. d. cle. quia ibi locatio reddituum ad modicum tempus: non ꝓhibetur tanqͣꝫ alienatio. Addit eti am ipſe Car. ꝙ non repugnat mendicitati ſeruare victualia. quando timet̉ ꝙ alio modo haberi non poterunt. Pone. Quidā in teſtamēto fratres minores: vl̓ vnum eorū heredes vniuerſales inſtituit. Primo queritur an valet teſtamentum? Bar. in tractatu minoricarum. di. j. per. d. clemen. exiui. vbi dicitur ꝙ fratres minores ſucceſſionum nō ſunt capaces. Dicit ꝙ ſi fratres minores ſunt inſtituti heredes. et nullum habēt ſubſtitutum: vel coheredem. tūc teſtamentum eſt nullum. ⁊ hereditas pertinet ab inteſtato venientibus. Secus ſi in teſtamento fra tres inſtituti habent ſubſtitutum: vel coheredem: quia tunc teſtamentum pōt valere: ſubſtituto ade unte hereditatem. ad quē primo ꝑtinet: vel adeun te coherede: cui acreſcit portō relicta fratribus: vbi ſubſtitutus nō eſt. Secundo queritur nunquid predicti veniētes ab inteſtato ſubſtituti: vel coheredes. ad quos di cta hereditas remanet ẜm iuris rigorem: poſſint eam retinere licite in foro conſcientie? Rn̄. Bart. vbi sͣ. ꝙ ille apud quem hereditas remanet de iu ris rigore: debet de voluntate defuncti ſollicite in ueſtigare. ⁊ tunc ex illa inueſtigatione: aut ipſe re manet certus ꝙ teſtator voluit illud ſuū teſtamen tum valere iure directo. ſcꝫ teſtamenti tm̄. Aut re manet certus ꝙ teſtator voluit ꝙ valeret etiam de iure codicillorum. ⁊ omni modo quo pōt: aut non poteſt eſſe certus. nec applicat animuꝫ ad aliquod predictorum. ſed remanet in eo quod ius p̄ſumit. Primo caſu: quando cōſtat ꝙ teſtator voluerit ꝙ valeret iure directo. ſcꝫ teſtamenti tm̄. Et tunc ille apud queꝫ p̄dicta hereditas remanet: licite poteſt eam retinere in foro conſcientie. Secūdo caſu. quā do ille apud quē remanet hereditas credit defun ctum voluiſſe teſtamentum valere omni modo qͦ melius poteſt et tunc tenet̉ in foro conſcīe. Tercio v̓o caſu qn̄ ille apud quem remanet. nō poteſt eſſe certus: nec applicat animū ſuum ad aliqd̓ p̄dicto rum. ſed eſt cōtentus eo qd̓ ius preſumit. Et tunc idem puto ꝙ in primo caſu. vix puto tn̄ reꝑiri ali quem qui nolit valere omni modo quo melius p̄t Et ideo in foro conſciētie tutius eſt nō tenere. Et ita dixerunt multi mgr̄i theologie. Et p̄dicta vera in venientibus ab inteſtato. ⁊ in coheredibus. In ſubſtitutis aūt nō eſt dubium ꝙ voluntas defun cti teneret. nam voluit defunctus ꝙ herede inſtitu to nō adeunte: vel quia nō vult: vel qꝛ non poteſt: ſubſtitutus admittat̉: vt. l. cum ꝓponas. C. de he re. inſti. ¶ Sed querit̉ de. q. notabili. Quid ſi teſtator de dit ſubſtitutū ſub conditōe. ſi inſtitutus decederet ſine liberis ex ſe legitime deſcendentibꝰ vel ex corꝑe ſuo naſcentibꝰ. nunquid euaneſcat ſubſtitutio per religionis ingreſſum: vel qn̄ teſtator ꝑ alia verba continentia naturalitatē fecit ſubſtitutionē? Doc. ſummi varij fuerunt. Nam Iac. de bel. conſuluit ſubſtitutionem dicto modo conceptam nō expira re per religionis ingreſſum. qꝛ teſtator ꝑ illa verba eligit naturalitatem nec reliquit voluntatem ſuaꝫ interp̄tationi iuris. Secus quando locutus fuiſſꝫ generaliter: vt ſi ſine liberis deceſſerit ⁊cͣ. tunc ſuc cedit iuris interpretatio. q̄ ceſſat in caſu certo. hāc opinionem videt̉ tenere Mar. Hoſt. et Io. an. in c. Raynaldus. de teſta. Contrarium tenet Rich. mal̓. ⁊ Barto. in auten. niſi rogati. ad treb̓. ⁊ in. l. ſi ita quis. deleg. ij. Expreſſio enim eorum que tacite inſunt nihil operat̉. c. ſignificaſti. de elec. Sed hec verba ex ſuo corpore vel ex ſe legittime natis inſunt in illis verbis: ſi ſine liberis deceſſerit ⁊cͣ. veniunt filij legitimi tm̄: vt in. d. l. ſi ita. ergo ſolū intelligun tur de naturalibus. Et tamen fauore monaſterij expirat talis ſubſtitutio per religionis ingreſſum. Et ſic iſta cōditio. ſi deceſſerit ſine liberis ⁊cͣ. repro batur. ⁊ pro non ſcripta habet̉. non ideo quia mo naſterium habeatur loco filij. ſed quia prebet impe dimentum vite contemplatiue: ſeu retrahit a vita contemplatiua eligenda. Nam inſtitutus timens ne bona ſua cogatur reſtituere ſi deceſſerit ſine libe ris inducitur ad contrahendum matrimonium: ⁊ ſic remouetur a propoſito religionis. Et ideo im perator tale grauamen voluit haberi ꝓ non adie cto: vt in.§. ſed ⁊ hec p̄ſenti. in auten. de ſan. ep̄is. Sed ⁊ hec conditio de qua in. q. noſtra eſt multo plus contraria vite contemplatiue ⁊ religioni. qͣꝫ il la de qua in. d.§. ergo fortius debet haberi pro nō adiecta. Et hec opinio placet. d. An. non tn̄ euane ſcit ſubſtitutio ẜm doct. communiter ſi inſtitutus non ingreditur monaſterium. licet ipſum heredē inſtituat. hoc enim caſu ceſſat ratio dicti.§. cuꝫ nō impeditur vita contemplatiua. Si autem ſubſti tutio eſt facta de aliquo ſub conditioneſi non in grediatur monaſterium. communiter tenetur ꝙ talis conditio habeatur pro non adiecta. Nam ſi conditio indirecte impediens: ſeu retrahens a vi ta contemplatiua habetur pro non adiecta: vt di ctum eſt fortius iſta que directe impedit religionis ingreſſum. Quid autem ſi rogatus reſtituere hereditatem Vel legatum fiat clericus. nunquid euaneſcat ſub ſtitutio? Gloſa dicit ꝙ ſic. duobus tamen interue nientibus: vicꝫ. ꝙ perpetuo maneat in eccleſia. et relictum expendatur in pias cauſas. Sed nota. ꝙ tex. in dicto.§. ſed ⁊ hec. loquitur de intrante reli gionem ⁊ de eo qui ſit clericus. vnde inſurgit vnꝰ intellectus ad illum tex. vt loquatur de ingredien te monaſterium: vt ibi ſit mōachus ⁊ clericus. ⁊ ſic ſit ſenſus ꝙ ſiue ingrediatur vt ſit conuerſus mo naſterij. ſiue vt ſit monachus ⁊ clericus: ſemꝑ eua neſcit ſubſtitutio. exquo in eccleſia ꝑpetuo eſt mā ſurus. ⁊ bona expendentur in pias cauſas. Et iſte intellectus placet gloſe. ⁊ Panor. Ad quid em̄ pō deraret: vt ꝑpetuo maneret in eccleſia. ſi efficeretur clericus ſecularis? ¶ Quid autē ſi inſtitutus ingredit̉ monaſteriū: ſꝫ monachatus nō tenuit? Rn̄. glo. ꝙ ꝑ hoc nō eua neſcit ſubſtitutio. Oꝑtet em̄ ꝙ fiat monachus. Et

Legatus per hoc dicit Uin. ꝙ ſi moriatur anteqͣꝫ teneat mo nachatus. ſubſtitutio nō euaneſcit. Idem ſi intra uit. ⁊ ante tp̄s ꝓbationis exiuit. Idem ſi intrauit. et monachatus tenuit. ſi hec fecit in fraudem ſub ſtituti ẜm cōiter doc. qꝛ fraus ⁊ dolus equiperant̉. Et ꝓbatur fraus. ꝓbando cōminatōnes factas ꝑ heredem ipſi ſubſtituto. Ad hoc tex. ſingularis in c. fi. xx. q. iij. Predicta fallunt in fratribus minori Et per p̄dicta videt̉ ſolui queſtio de puella. cui. relicta ſunt. c. ſi nupſerit. ſi v̓o religionem intraue rit. l. ꝙ nihilominus ſi intrabit habebit. c. quia ta lis conditio videtur prebere impedimentum vite contemplatiue. ⁊ ſic debet haberi pro non adiecta Idem videtur tenere Ri. mal. indiſtincte. nec di ſtinguit: an ſit filia vel extranea: vt quidam faciūt. immo etiam conditio indicens viduitatem. ſper nitur: vt notatur. C. de indic. vidui. per totuꝫ. Et glo. ibi. in. l. fi. querit de eo quod quotidie relinqui tur mulieribus. videlꝫ: qͣꝫdiu in domo mea reman ſerit. ⁊ ad ſcd̓a vota non tranſierit. An per hanc cō ditionem videatur indici viduitas? Bart. ibi ẜm doc. Rn̄. ꝙ per hec verba nō indicit̉ viduitas. im mo dictum legatum ꝓ p̄ſenti eſt purum. ꝓ ſequē ti conditionale: vt donec erit vidua capiat ſine ſa tiſdatione cum deſierit eſſe vidua. deſinat caꝑe. ¶ Pone. Quidam ſimpliciter legauit ticie puelle maritande. C. Morit̉ illa puella anteꝙͣ conſequa tur relictum. dubitatur an expiret relictū. An v̓o ſit conuertendum in aliam puellam maritandam Rn̄. Panor. in. c. nos quidem. de teſta. dicit ꝙ ex varijs coniecturis iudex coniecturabit. An teſta tor habuerit reſpectum ad animam. An ad fauo rem illius puelle. Forte quia ſibi diu ſeruierat. naꝫ tunc preſumptio eſt ꝙ voluit potius eam remune rare. Secus ergo ſi ex coniecturis hoc non poteſt conſtare. quia debet tunc conuerti ad aliam puel lam maritandam. quia videtur factum contēpla tione aīe. Utrum autem heres ſubſtitutione grauatus: vel rogatus reſtituere hereditatem. poſſit alienare vel obligare res que reſtitutioni ſubiacent? Rn̄. re gulariter nō niſi quatenus contingit heredem ra tione tercie vel quarte: vt. l. fi. C. co. delega. Fallit tn̄ ẜm doc. in aliquibus caſibus: vt notat in autē. res que. C. cōmunia dele. fallit em̄ in dote ⁊ dona tione propter nuptias. Tales enim res alienare et obligare poteſt. pro modo perſonarum honeſtati congruo. Quid autem ſi pater vult ponere filiam in mo naſterio. An poſſit alienare de rebus que ſubiacēt reſtitutioni: Rn̄. Bar. vbi sͣ. dicit. ꝙ ſic: qꝛ introi tus monaſterij eſt fauorabilior dote: vt apparet in aut̓. de ſan. ep̄i.§. ſed ⁊ hac pn̄ti. An autem pro alimētis poſſit fieri alienatio de rebus que ſubiacent reſtitutioni: ſi aliunde nō ha bentur. Bar. vbi sͣ. ẜm cōiter doct. dicit ꝙ pro ali mentis poteſt fieri alienatio. ſicut pro dote. Nam ſicut eſt officium paternum dotare. ita eſt paternū alere. Et idem putat Barto. qn̄ filius caperet̉ a la Fo. CLVII. tronibus: vt ꝓ eo redimendo poſſint alienari bo na ipſa q̄ ſubiacent reſtitutioni. Sed quid ſi propter delictum: filius eſt condem natus: an pro redimendo ſibi vitam vel membrū poſſint alienari res q̄ ſubiacent reſtitutōni: Iſtud eſt dubium. quia ſua culpa incidit in hoc. Barto. reſpondet ꝑ iſtud verbum. cogitabitis. Sed Ang. et Inno. in. l. marcellus.§. res que. ff. ad tre. vidēt̉ tenere. ꝙ hoc caſu nō poſſint alienari. Et hoc. quia culpa ſua ⁊cͣ. Egatus. Quid eſt le gatus? Rn̄. ẜm Directoriam. li. iiij. eſt is cui certa patria: ſeu prouincia regen da cōmittitur. extra eo. c. j. ⁊. c. nouit. et. c. legatos. li. vj. Et eſt ordinarius in ꝓuincia ſibi decreta. nec credit̉ alicui aſſerēti ſe legatum. niſi hoc in ſcriptis probauerit. ⁊ de mandato apoſtolico fidem fecerit lxiij. diſt. lectis. C. de man. prin. l. vnica. Ad hoc fa cit quod notat glo. in. c. ſicut nobis. de ſen. excō. ꝙ non creditur cardinali aſſerenti aliquid in p̄iudici um alterius. Et dicit ibi Panor. ꝙ ſi cardinalis di cat papā ſibi aliquid cōmiſiſſe oraculo viue vocis tendens in p̄indicium alterius: non credit̉ ſibi niſi aliter ꝓbaret. Sed quid ſi legatus ꝑdidit lr̄as. ⁊ vult probare amiſſionem litterarū ſue legationis? Rn̄. ꝙ nō au ditur. extra de offi. deleg. cum in iure. ⁊. d. l. vnica. qꝛ nō eſt aliquis ibi corā quo fieret ꝓbatio. al̓s tn̄ ſi eſt honeſtus ⁊ notus pōt ⁊ debet ei credi. xcvij. di. nobiliſſimus. Sed lꝫ legatus ſit recipiēdus ⁊ ei cre di debeat ſi eſt notus: vt in p̄all̓. c. non tn̄ ſine lr̄is. ẜm Tan. et Archi. vt ſic audeat aliquid iudicare. Nec dr̄ in. d. c. nobiliſſimus. ꝙ aliquid iudicaue rit. quia bene nuncio ſine lr̄is creditur propter ho neſtam ꝑſone. cum nulli p̄iudicetur per hoc. Se cus ſi p̄iudicaretur. ⁊ legatus nō ſine periculo reci pit̉. ideo maior eſt in eo examinatio facienda. xlij. di. quieſcamus. Quot ſunt genera legatorum? Rn̄. tria. ſcilꝫ lę gati de latere. Et ẜm Ioh̓. an. ſolum cardinales di cunt̉ de latere. Alij a ſede apoſtolica dantur nō de latere. Alij ſunt qui pretextu eccleſiarum ſuarū ha bent legationem. vide multa de his sͣ. Abſolutio ſcd̓o. Quero in quibꝰ legatus de latere nō pōt? Rn̄. in illis q̄ ſedi apl̓ice ſpāliter reſeruātur. extra eo. qd̓ tranſlationē. vbi Ber. xiij. caſus reſeruauit. Sed Hoſt. ponit. lx. qͦs in his verſibꝰ declarauit. Si ſit catholicus papā nō iudicat vllus. Erigit ⁊ ſubijcit cathedras ⁊ diuidit. vnit. Mutat vota crucis. re ſtaurat. eximit ad ſe. Maiores cauſe referunt̉. legi timatqꝫ. Promouet. appellare vetat. ꝓhibet ꝓfite ri. Deponit. trāſfert. ſuppletqꝫ. renūciat illi. Preſul et exēptus. ſymon. iurās. anathema. Uel ꝓpriū. vl̓ legati: vl̓ ex vtriuſqꝫ. Neqͣꝫ ꝑticipās. ⁊ ſi quē ſpōte ſalutat. Quem canon damnat. ſibi ſoli qn̄ reſeruat Soluit̉ a papa. nec nō quem regula damnat. Ad das ſuſpēſum. cām cum fert̉ ad ipſum. Reſcriptū. fidei dubium. confert bona plurā. Irritat infectū

legem condit generalem. Approbat imperium. fit mat. deponit ⁊ vngit. Conciliū generale facit. ſan ctit quoqꝫ ſanctos. Ens non eſſe facit. non ens fo re palia ſemper. Portat. concedit. legi nō ſubiacet vlli. Appellatur ad hunc medio ſine. iudiciumqꝫ. Eſt pro lege ſuum. monachum reuocat renitentē. Maius adulterio ſoluit. generaliter artat. Et la xat quicquid ſpōſis nocet. ordinat extra: Tempo ra dando ſacrum. promotum promouet idem. Or dinat atqꝫ die. qua conſecratur ⁊ ipſe. Uiuentiſqꝫ locum concedit. iureqꝫ priuat. Inſignit. laico ſacra dat. criſma miniſtro. Summa ſede ſedet. plenuſqꝫ vicarius extat. Si ſit catholicus ⁊cͣ. Non enim ac cuſari: vel iudicari poteſt ab vllo: niſi de hereſi. xl. diſt. ſi papa. Erigit. ſcꝫ cathedras. xvj. q. j. felix. id eſt ꝙ ſolus facit epiſcopos. Et ideo dicitur ꝙ ab ec cleſia romana omnis dignitas originem ſumpſit. xxij. diſt. c. j. Et ſubijcit cathedras. ſcilicet epiſcopa les. extra eo. quod tranſlationem. Et diuidit. ſcili cet cathedras epiſcopales. Et vnit. ſcilicet eaſdem xvj. q. j. ⁊ temporis qualitas. ⁊ extra de ex. pre. ſicut vnire. Mutat. ſcilicet eaſdem cathedras. extra de tranſla. prela. c. j. Mutat vota crucis. Nullus mu tat votum terre ſancte niſi ipſe. extra de voto. c. ex multa. ⁊. c. quod ſuper his. ⁊. c. magne. Reſtaurat ſcilicet ab ordine degradatos reſtituit. extra de cle. non re. ex tue. Eximit. id eſt epiſcopos ⁊ alios. xvj. q. j. frater noſter. Ad ſe maiores cauſe referuntur. extra de tranſla. prela. c. j. et. c. maiores. de bap. Le gitimatqꝫ. extra qui filij ſint legi. per venerabilem. Promouet. ſcilicet inſufficientes. ſiue defectus pa tientes: puta. illegitimos. extra de fi. preſby. c. pe. ⁊ fi. Itē bigamos. xxxiiij. di. lector. Itē promouet ad epiſcopatus. qui nō ſunt in ſacris. Idem poteſt di ci in alijs defectibꝰ. quia ſacrilegij inſtar eſt diſpu tare. Utrum dignus ſit quem princeps elegerit. xvij. q. iiij.§. qui autē. Apellare vetat duobus mo dis intelligitur. Primo. quia nullus alius. excepto principe poteſt cōmittere cauſam appellatione re mota. nec hoc legatus poteſt facere. nec etiam po teſt concedere vt procedatur ſimpliciter et de pla no. ẜm Panor. in. dicto. c. quod tranſlationem. et extra de offi. dele. ſuper queſtionum. Secundo. qꝛ ab ipſo non appellatur cum ſuperiorem non habe at. extra de elect. licet. Et hoc ſpecialiſſimum eſt in papa licet primum vtriqꝫ principi ſit cōmune. Pro hibet ꝓfiteri. citra. xiiij. annum regulariter. In in ſulis autem citra.xviij. annum. extra de regula. qꝛ in inſulis. Deponit. ſcilꝫ epiſcopos. iij. q. vj. ꝙͣuis. Tranſfert. ſcilicet epiſcopos. dicto. c. quod tranſla tionem. Suppletqꝫ defectū. ſi qui eſt. extra de trāſ la. prela. c. j. ideo tota die in confirmationibus be neficiorum apponitur hec clauſula. ſcilicet ſupplē tes defectum. ſi qui eſt de plenitudine poteſtatis. et cum probatur. extra de elec. illa. Nam poteſt de iure ſupra ius diſpēſare. Et ita poteſt ſupplere om nem defectum iuris poſitiui. extra de conceſ. preb. propoſuit. ſuppletqꝫ defectum regis vacāte regno extra de elec. cum inter. ⁊ defectum imperatoris va cante imperio. extra de foro compe. c. licet. Renū Legatus ciat illi preſul. vbi etiam ſcriptura exigatur. vij. q. j. §. ecce. Et exemptus. repete illi renūciat. ſcilicet pa pe. extra de renun. dilectus filius. Secus in tranſ latione que poteſt fieri per legatum. extra de con ſue. cum venerabilis. ⁊ de elect̓. ſi abbatem. lib̓. vi. Symon. ſcilicet ſoluitur a papa. quia ipſe ſolus di ſpenſat cuꝫ ſymoniacis in ordine ⁊ in beneficio: vt patet vltra iura communia per multas extrauaga tes. Iurans. ſcilicet ſoluitur a papa. intellige vt di ctum eſt ſupra Iuramentum primo. quia nullus citra eum totaliter abſoluit a iuramento ſi licitum eſt. Anathema vel proprium. ſcilicet ſoluitur a pa pa. quaſi dicat nullus poteſt abſoluere excommu nicatum a papa. niſi ipſe ſolus. vel cui ipſe ſpeciali ter demandauerit. vnde in hoc caſu petitur abſo lutio excommunicatiōis a ſucceſſore. extra de elec. venerabilem. Uel legati. repete anathema. et iun e ſoluitur a papa. ⁊ ſubaudi vel delegati. cuius ſci licꝫ legati vel delegati iuriſditio expirauit. ⁊ cui nul lus ſucceſſit. Nam excommunicatuꝫ a tali. nullus abſoluere poteſt. niſi papa: vt patet extra de off. de le. querenti. vnde nec legatus poteſt ſentētiam de legati. d. pape reuocare vel relaxare vel impedire: licet eam poſſit confirmare. Sic exponitur illud ex tra de tre. ⁊ pace. c. j. Poteſt etiaꝫ exequi. extra de offi. leg. ſtuduiſti. Et eſt ratio. quia par non habet imperium in parem. Uel lex vtriuſqꝫ. ſcilicet tam pape qͣꝫ legati. Supple ſoluitur a papa. quaſi dicat ſi lex iſtius vel illius obſcura ſit. ⁊ legatio finita ſit. nec aliquis legatus miſſus eſt in eandem prouinci am. vel ſi queratur de diſpenſatiōe in caſibus illis. qui ſunt ſedi apoſtolice reſeruati ad ſolum papam pertinet declaratio ⁊ diſpēſatio. Ne qͣꝫ participās ſcilicet excōmunicato a papa ex certa ſcientia et in diuinis officijs. ſupple non ſoluitur niſi a papa de ſen. ex. ſignificauit. Et ſi quem ſponte ſalutat. ſcili cet ſoluitur a papa. Si enim ex certa ſciētia aliquē excommunicatum ſalutauerit: vel al̓s eidem par ticipauerit. preſumendum eſt ꝙ eo ipſo ipſum ab ſoluere velit. quia princeps ſola voluntate abſoluit Sicut ⁊ ſola voluntate manumittit. ff. de manu miſ. l. apud eum. intellige ergo ꝙ ipſe papa ſola ſa lutatione poteſt excommunicatum abſoluere: vt in cle. ſi ſummus. de ſen. ex. Quem canon damnat id eſt ſuſpendit vel excommunicat. ſibi ſoli quan do reſeruat. ſoluitur a papa. al̓s aūt alijs abſoluti onem conceſſiſſe videtur. de ſen. excō. nuper. Nec non quem regula damnat. id eſt ſi quis irregulari tatem incurrit. non poteſt cum eo diſpenſari niſi papaꝫ. de hoc habes multos caſus. vide ſupra. Ir regularitas. et. c. diſpenſatio. Addas ſuſpenſun Et hoc in caſu ſpecialiſſimo. Si enim aliquis ſuſ pendatur pro eo ꝙ hereticis ſacramenta miniſtra uit talis citra ſedem apoſtolicam abſolui non po teſt. extra de hereti. excōmunicamus. Cauſam cuꝫ fertur ad ipſum. ſcilicet papam. ſoluit̉ a papa. Ad papam tunc pertinet examinatio ⁊ determinatio. extra eo. licet. ⁊ de app. intimaſti. Reſcriptum ad das. Si de reſcripto apoſtolico dubitetur: ſoluit a papa. extra de off. dele. c. ij. Idem eſt de priuilegijs

Legatus Et hoc intellige de reſcripto cōtentioſo. vt dicitur ibidē. Et de gratioſo.ſ. priuilegio. extra de iudi. cū veniſſent. Siue diffinitiuo extra corpꝰ iurꝭ cano nici vagante. extra de fi. inſtru. paſtoralis: ſiue in cluſo. Et ſic pōt hoc exponi de reſcripto qͣdruplici Fidei dubium. ſi de fide dubitet̉: ſoluitur a papa. xxiiij. q. j. quotiens. Etiā ſi indubitatuꝫ ſit. exquo indubium vertitur. C. de ſum. tri. l. fi. Confert bo na plura.i. plura beneficia cū cura. vel plures ꝑſo natus cū cura. extra de elec. dudū. el. ij. Irritat in fectum. ꝓnuncians electionē ſeu ꝓuiſionem. que nondū facta eſt ſi cōtingat fieri irritam ⁊ inanē. exͣ de elec. innotuit. Qd̓ alius facere nō pōt. quia tra ctus futuri tꝑis non ꝑtinet ad inferioreꝫ iudicem hoc caſu. ff. de vſur̄. l. j.§. j. Legē condit generaleꝫ extra de cōſti. c. j. Approbat imperiū.i. electum in imperatorē. Firmat.i. cōfirmat electionē vel infir mat. Deponit.ſ. imperatorē. Et vngit.ſ. imperato rem. extra de elec. venerabilem. Et ex hoc quidaꝫ ſumpſerūt ar. ꝙ imperator recipit ordinē ſubdia conatus. Qd̓ reprobat glo. in. c. valentinianꝰ. lxiij diſ. Et cōmuniter doc. Et glo. ibi addit. ꝙ impe rator gerit officiū ſubdiaconi cū miniſtrat ep̄o. Et ob hoc etiā puto ꝙ vulgares ſumpſerint occaſio nem credendi ꝙ imperator ſit ſubdiaconꝰ. qd̓ ta men eſt falſum. vt notant doc. in. d. c. venerabilē. vnde improprie dicit̉ imperator cōſecrari. ſꝫ debet inungi. Et de vnctione imperatoꝝ ⁊ regum vide qd̓ notat̉ in. c. vnico de ſacra vnc. imperator autē coronat̉ triplici corona.ſ. ferrea. argentea ⁊ aurea. Et a quibꝰ coronet̉. ⁊ de ſignificato iſtoꝝ metallo rum. Uide glo. in cle. romani. de iureiurādo. Cō cilium generale facit. xvij. di. per totū. Sanctit qͦꝫ ſanctos.i. ꝯfirmat ⁊ approbat ⁊ canonizat ſanctos ⁊ in cathalago ſanctoꝝ aſcribi facit. neqꝫ ſine eius licentia debet aliqͥs ſanctus venerari. quātūcunqꝫ dicat̉ miraculis choruſcare. extra de reli. ⁊ venera. ſanctoꝝ. c. j. Ens nō eſſe facit.i. de aliquo facit ni hil: mutando etiā naturā rei. extra de ex. p̄la. tāta Nō ens fore.i. de nihilo aliqͥd facit. exͣ d̓ trāſla. p̄ c. j. Pallia ſemꝑ portat.ſ. vbiqꝫ. extra de vſu pa. ad honorē. Concedit.ſ. palliū. Et nullus alius etiam legatus. extra de elec. ſignificaſti. Legi nec ſubiacꝫ vlli. quia princeps ſolutus eſt legibus. ff. de legi. l. princeps. Appellat̉ ad hunc medio ſine.i. imme diate.i. omiſſlo medio. de ap. c. dilecti. Iudiciūqꝫ ē pro lege ſuū. Nam eius ſentētia facit ius. extra de re. iudi. In cauſis. Monachū reuocat renitentē. Nam abbate ⁊ monacho renitentibꝰ ⁊ contradi centibus: poteſt monachū trahere de monaſterio ⁊ alicui epiſcopo vel principi in ſociū aſſignare. ix. q. iij. per principalem. Nec mirū. nam de mona cho poteſt facere non monachū. extra de ſta. mo. cum ad monaſteriū. Maius adulterio ſoluit ge neraliter. Secꝰ de epiſcopis. extra de iudi. at ſi cle rici. Artat ⁊ laxat quicqͥd ſponſis nocet.i. impedi menta matrimonij canonica: aliquotiens reſtrin git ⁊ ānihilat. Aliquotiēs dilatat. vt extra de con ſang. non debet. xxxv. q. iij. quedaꝫ lex. ⁊ capitulo qd̓ ſcripſi. Ordinat extra tempora.ſ. dando ſacrū Fo. CLVIII. ordinem. ⁊ ipſe ſolus poteſt ſubdiaconū facere ex tra quatuor tempora. puta. in dominicis. extra de tempo. or. c. j. Promotū ſcilicet ſubdiaconum per papam. ſcilicet idem papa ꝓmouet ⁊ nō alius niſi de mandato ſuo. extra de tem. or. cum in diſtribu endis. Ordinat atqꝫ die quā conſecrat̉ ⁊ ipſe. ex tra de elec. quod ſicut. Uiuentiſqꝫ locum cōcedit. Nullus em̄ alius poteſt conferre beneficiuꝫ non dum vacans. extra de conceſ. pre. c. j. Iureqꝫ pͥuat̉ Auferendo vni ⁊ conferendo alij. vnde etiam po teſt venire cōtra concilia. extra de elec. ſignificaſti. quod nō poteſt legatus. extra de p̄ben. dilectus. el. j. Inſignit.i. inſignia epiſcopalia concedat aliqͦ tiens abbatibus ⁊ alijs inferioribus. puta. mitrā baculum paſtoralem. anulum. ſandalia ⁊ hmōi. extra de priuil̓. c. abbates. ⁊ capitulo vt apoſtolice li. vj. Laico ſacra dat. id eſt ſpiritualia concedit. ſic̄ ius eligēdi. exͣ de iure patro. nobis. A decimis exi mendo ipſum. extra de deci. a nobis. Quod alius facere non poteſt. Et poteſt laicis ſpiritualia dele are que tamē ſunt eis al̓s interdicta. extra de cō ſti. eccleſia ſancte marie. Criſma miniſtro. id eſt cō cedit p̄ſbytero ꝙ poſſit infantes chriſmare in fron te. xcv. diſt. peruenit. Quod a nullo alio fieri pōt. extra de conſue. quanto. Summa ſede ſedet. ſcili cet in illa: quā ſibi dominus in petri perſona ſpe cialiter elegit. extra qui fi. ſint le. per venerabilem. Plenuſqꝫ vicarius extat. qͣꝫuis em̄ quilibet epiſco pus poſſit dici vicarius xp̄i. tamē eſt particularis ſed papa eſt vicarius generalis vnde omnia regit ⁊ de omnibꝰ vt ſibi placet iudicat ⁊ diſponit. ix. q. iij. cuncta per mundū. ⁊ capitulo per principalem Legatus v̓o p̄dicta vſurpare non debet niſi velit confundi. extra de vſu pallij. c. niſi. ⁊ de tranſ. p̄la c. j. ij. et. iij. Sed que poteſt facere legatus in ꝓuincia ſibi decreta. Rn̄. ẜm Directoriā poteſt omnia exerce re que faceret ipſe qui eū tranſmiſit: p̄ter ea q̄ ſum mo pontifici reſeruant̉: que poſita ſunt in prece denti.§. Nam ad ipſum ſpectat ꝓuinciā ſibi cō miſſam malis hominibꝰ purgare. ff. de of. p̄ſi. l. iij. Item audire cauſas ꝓuincialiū que per appella tionem vel querimoniaꝫ ad eum deferunt̉. extra eo. capitulo pͥmo. Item poteſt facere conciliū par ticulare. puta. ꝓuinciale cum epiſcopis prouincie ſibi decrete. Item ⁊ eius indulgentie: ſicut ⁊ indul gentie epiſcopoꝝ ſunt perpetue. Itē legatus de la tere archiepiſcopoꝝ. epiſcopoꝝ ⁊ exemptoꝝ electi ones poteſt ex officio confirmare. Sed alij legati hoc nequeūt: niſi eis a ſede apoſtica ſpecialiter ſit conceſſum. extra de elec. ſi abbatē. li. vj. Legatus de latere dūtaxat poteſt de exemptis ſe impedire. etiā qui immediate ſubſunt pape. Et de cauſis que contra ipſos mouent̉ ſaluis tamen que ſedi apoſtolice ſpecialiter per priuilegia eoꝝ re ſeruantur. non obſtantibus priuilegijs. quia ẜm glo. in capitulo quod tranſlationē. de of. le. priui legiā eximunt eos a iuriſditione epiſcopoꝝ. ſecus a iuriſditione pape vel legatorum. de alijs ſecus. niſi hoc eis ſpecialiter cōmittat̉: De ordine tamen

Legatus fratrum minoꝝ videtur aliud dicendū. de qͦ vide ſupra Exemptus. Item exemptus a iuriſditione cuiuſlibet ordinarij: non intelligit̉ exemptus a iu riſditione legati. Ipſum eximentis. ¶ An autē legatus de latere poſſit alterare legata facta ad certum vſum pium. ⁊ cōmutare in alium vſum. Reſpon. pe. de peruſio videt̉ diſtinguere. ꝙ aūt ille vſus poteſt impleri de iure ⁊ de facto. pu ta. quia legauit quis. vt monaſterium fieret in tali dioceſi. Epiſcopꝰ eſt contentus. Et ſic tenet de iu re: ⁊ nullum aliud impedimentū eſt in facto. quia pecunia eſt parata ⁊ cetera alia neceſſaria: nec eſt qui aduerſetur. Et ſic poteſt fieri de facto. Et tūc dico ꝙ nō pōt ꝯuerti in aliū vſum. Et iſte ē caſus c. nos quidē. de teſta. Aut ille vſus poteſt impleri de iure. ſꝫ non de facto. puta. ꝓpter guerram vel qꝛ pecunia eſt modica vel nō eſt locus in eccleſia vbi legauit pro capella fienda ⁊ huiuſmodi. Et iſte eſt caſus. l. legatam. ff. de admi. rerum ad ci. perti. Et tunc poteſt fieri cōmutatio auctoritate ſuperioris etiā ſi in teſtamento ſit clauſula ꝙ nō poſſit cōuer ti ad alium vſum ꝙͣ deputatū. Ratio. quia volun tas teſtatoris debꝫ interp̄tari ẜm ius cōmune. vt res magis valeat qͣꝫ pereat. Et ideo cū de iure cō muni poſſit in alium vſum cōuerti. non obſtat ta lis clauſula ergo ⁊cͣ. Et ex his dicit Spe. ꝙ ſi mihi legatur vt vadā vltra mare ⁊ nullus audet ire. ꝙ cōſeqͣr legatū licet nō vadā dūmō vadā ad ſimilē locum. Similiter ſi teſtator legat ꝓ labore itineris vel penitentie ſibi iniuncte vt vadam romam: et propter impedimentuꝫ non poſſum ire: cōſequat legatum. dumodo ad locū conſimilem vadam. d. l. legatam. Excipitur tamen qd̓ legatur pro ſubſi dio terre ſancte: quia ſi nunc nō poſſum. expecta bo tempus. ⁊ ſeruabit̉ legatum capitulo magne. extra de voto. Aut vſus poteſt impleri de facto ſꝫ non de iure. Et tunc aut hoc eſt quia nō eſt ad ali quem finē honeſtum. puta. legat quis capitulo vt fiat ludus theatralis in eccleſia qui eſt illicitus. Et ſic legatum eſt inutile. ⁊ non fiet conuerſio. vel nō poteſt fieri de iure. Non quia nō ſit ad finem ho neſtū. ſed quia ius prohibet. Et ſic fiet cōuerſio in alium vſum honeſtum. vt eſt caſus in. l. legatū. ff. de vſufru. le. Et ſic intellige dictū capitulum. nos in v̓. non poteſt impleri.ſ. de iure. Exemplū. teſta tor legat ꝙ p̄dicatores vel minores ſe conferant ad habitandū in domībꝰ ſuis. ⁊ celebrent ibi diuina ꝓ ſalute anime ſue. hoc de iure fieri non poteſt ꝑ capitulum vnicū. de ex. prela. li. vj. tamen vſus eſt honeſtus. quia ꝓ anima ⁊ cultū diuino. Similit̓ legat vt fiat eccleſia in tali loco nō poteſt fieri ꝓpter priuilegiū quod habent p̄dicatores ⁊ minores de diſtantia canaꝝ ⁊ hmōi. Et id̓o fiet in alio loco cō gruo ⁊ honeſto. Cuius auctoritate fiet talis cōmutatio. Reſpō dit dictus pe. ꝙ ſi non ſubeſt cauſa. puta. quia po teſt de iure ⁊ de facto impleri. tunc ſolus papa po teſt. d. l. legatam. ⁊ cle. quia contingit. de reli. do. Si ſubeſt cauſa legitima: poteſt dioceſanus: etiaꝫ ſi poſſet impleri de iure ⁊ de facto. niſi teſtator pro uidiſſet quid fiendum de legato: vſu non impleto quia ſi prouidiſſet nō poſſet fieri cōmutatio. Seq Bar. in. d. l. legatam. dat optimaꝫ diſtinctionem trimēbrem per illam. l. dicens. ꝙ quando relinqͥ tur vt fiat aliquod opus non licitum. tunc cōuer titur in aliud opus licitum auctoritate ꝓximi ſu perioris: cauſa cognita vocatis his quoꝝ interelūe poteſt. vt. l. legatum. ff. de vſufru. le. Si v̓o poteſt licite fieri: tunc ſi pecunia ꝓ hoc relicta ſufficit: nō poteſt conuerti in alium vſum niſi anctoritate pͥn cipis. vt. d. l. legatam. in principio. Aut nō ſufficit ⁊ tunc poteſt conuerti in alium vſum abſqꝫ princi pis auctoritate. vt. d. l. legatam. in fi. hec Barto. Et hec diſtinctio euacuat queſtionē noſtram prin cipalem ⁊ omnes alias. Et vide ad hoc nota. per Bal. Ang. ⁊ Sali. in. l. ſi teſtamentū. C. de teſta. vbi ſtrictius dicunt ꝙ nō licet pape alterare vſum illarum rerum que per fideles ſunt relicte. Et hoc intellige de potentia ordinaria. ſed de potentia ab ſoluta bene poteſt ipſe ſolus. d. cle. quia contingit d. l. legatam. et. d. l. legatum. dūtamen in ipſa alte ratione: quam facit papa ſeu imperator: appareat de cauſa. Nam debet conſtare principem velle vti ſuprema poteſtate ẜm Inno. capitulo innotuit. de electi. Et dicit Bal. ꝙ raro debet princeps vti plenitudine poteſtatis. Omnis tamen ratio mo tiua principis habetur pro cauſa ẜm Bal. in. l. re ſcripta. C. de p̄cibus imperatori offerendis. Et ſo li principi conuenit dicere. ſic fiat. Alij autē debēt dicere. fiat iuſticia. ¶ Utrum autē quando debet fieri cōmutatio re quiratur conſenſus heredis grauati. Reſpondit pe. de peru. ꝙ ſi nō poteſt impleri de iure vel de fa cto. requirit̉ conſenſus heredis ⁊ eccleſie cui fit le gatum ⁊ ita loquit̉. d. l. legatum. Idē dic qn̄cunqꝫ ex cauſa legitima debet fieri cōmutatio. Quid autē ſi dubitetur: an ſit cauſa legitima vt fiat cōmutatio vel eccleſia cui legatur vel heredes non conſentiunt. Reſpondit dictus Pe. ꝙ ſolus epiſcopus poterit. Et ſi eccleſia cui legatur conſen tit vt fiat commutatio. ⁊ heredes contradicāt: ni hilominus epiſcopus fauebit eccleſie legatarie: fa uore voluntatis adimplende ⁊ non heredi. Uide etiam Ludo. ro. in ſuis ſingularibus. vbi dicit ꝙ ſi teſtator legauit eccleſie decem conuertenda in ca licem vel mille vt conſtruatur eccleſia. Si non eſt opus eccleſie illud fieri. de cōſenſu epiſcopi poteſt in aliud conuerti. quia vbicunqꝫ aliquid relinqui tur in vſum pium: quo nō eſt opus. poteſt ꝑ ep̄m ſolum fieri tranſlatio nihil tamē allegat. Legatus quātūcunqꝫ plenam legationem ha beat. ſiue etiā habeat p̄textū eccleſie ſue. nō habet ex hoc poteſtatem cōferendi beneficia. niſi ei ſpe cialiter ſit cōceſſum vel niſi ſit cardinalis. extra eo. is fili. officij. li. vj. Quod ſi eccleſia habet patronū laicu. non poteſt conferri per legatum: niſi ei quē patro nus p̄ſentaret. Eodē modo ſi habet patronū cleri cum: cui patronatus cōpetit ratione ſui patrimo nij. extra de iure pa. cum dilectus. Secus ſi dericꝰ ſit patronus rōne eccleſie. vel etiā ſi ſit collegium.

quia tunc eo irrequiſito poteſt legatus conferre. quia poteſt qd̓ maius eſt.ſ. ipſas eccleſias cōferre. non requiſito ep̄o. facit extra de of. le. dilectus ⁊ ibi hoc notat glo. OOmnes reſeruationes quorūcunqꝫ beneficioꝝ facte a quocunqꝫ legato auctoritate legationis vel ab executoribus deputatis ꝑ ipſum. ⁊ omnia de creta ſiue denūciationes ⁊ ꝓceſſus carent viribus finita legationē. Quintiā ſi durante legatione: le gatus in aliqua eccleſia facit aliquā reſeruationeꝫ. nō poteſt illa pendente facere aliam in illa eccleſia Similiter etiā poſtqͣꝫ reſeruauit vnū beneficiū ꝑti nens ad collationē cuiuſcunqꝫ. ipſa reſeruatione pendēte nō poterint aliud reſeruare qd̓ ad eundē ꝑtinet. extra eo. p̄ſenti. li. vj. ¶ Nullus legatus poteſt facere aliquā reſeruatio nem de eccleſijs ⁊ dignitatibꝰ eaꝝ. vbi illi qui p̄fi ciuntur habēt ꝑ electionē aſſumi: nec ſe intromit tere. qͥn eligere ⁊ poſtulare valeant. extra eo. deli beratione. li. vj. Nullus legatus poteſt cōcedere alicui in gene rali vel ſpeciali. vt recepta reſignatione illoꝝ q̄ ha bent beneficia poſſint illa alteri cōferre. aliter non valet. exͣ eo. deliberatione. li. vj. Conſtitutiones legatoꝝ durant ⁊ ſunt ꝑpetue Secus ſi cauſas delegant. quia egreſſis illis de ꝓ uincia non durat iuriſditio delegatorum. niſi an te legatorum diſceſſum citatio p̄ceſſerit. extra eo. nemini. AAn aūt ſolus legatus poſſit ſtatuta edere. Dic ẜm noͣ. in. c. fi. extra eo. ꝙ in ſpectantibꝰ ad iuriſdi tionem ſolus legatus poteſt facere ſtatuta. dum modo illa ſtatuta nō ſint contra canones genera les. quibꝰ legatus non poteſt in aliquo derogare. Idem dicimus in ep̄o. vt notat Io. an̄. in. c. fi. de of. archipreſ. Idē dicit Ge. ⁊ plus. videlicet. ꝙ ep̄s nō poteſt facere ſtatutū: quo ius cōmune artetur Si tamen legatus vellet ſtatuere in concernenti bus aliorum preiudicium. tunc debet habere illo rum conſenſum ſeu p̄ſentiam. vt notat Inno. in ¶ Legatus non pōt ꝓceſſum delegati impedire. aut eius ſententiā irritare. ſꝫ poteſt eam confirma re ⁊ exequi. extra eo. ſtuduiſti. Quot modis finitur legatio. Rn̄. ẜm Io. an̄. qͣ tuor modis. Primo. ſi datus fuit legatus ad tem pus: finito tēpore finita eſt legatio. extra de offi. de le. de cauſis. Secundo. quādo reuocatus eſt. ff. de iudi. l. iudicium. Tercio. quando egreſſus eſt lega tionem animo non redeundi. Secus ſi animo re deundi. extra eo. nouit. Quarto. ꝑ mortem ipſius legati. nō tamen morte cōſtituentis. extra eo. lega tos. li. vj. Egitimus filius quis eſt. Reſpon. ẜm Ray. qui de legitimo matrimonio natus eſt vel de eo qd̓ leg timum reputabat̉. vnde ſi vir ⁊ mulier cōtraxerūt in facie eccleſie bona fide. credentes ſe legitime cō pulatos. cū tamē nō eſſent vel etiā ſi alter eoꝝ tan Legitimus Fo. CLIX. tum hoc credebat. puta. quia cōtraxit cū eo quem neſciebat habere vxorem. talis reputat̉ legitimus ⁊ vtriqꝫ parenti ſuccedit. extra eo. ex tenore. Secꝰ ſi clamdeſtine cōtraxiſſent. quia videt̉ fuiſſe igno rantia affectata. Et multomagis ſi contraxerunt publice. ſcientes ambo impedimentū. exͣ de clam. deſpon. cū inhibitio. ¶ Quot modis qͥs legitimat̉. Rn̄. tripl̓r. Primo ꝑ ſequens matrimoniū. Et hoc ſi inter illos pote rat tunc qn̄ habuerūt illum filiū eſſe matrimoniū etiā ſi ille vel illa anteqͣꝫ ſumeret talem coniugem: prius cum altero cōtraxiſſet qͥ poſtea moreret̉. de hoc vide ſupra Filius. ⁊. c. illegitimus. Scd̓o mo do ꝑ ſpecialem indulgentiaꝫ pape. de hoc videsͣ. d. c. Illegitimus. Si aūt fiat per ep̄m legittimatio valebit ad hoc vt minores ordines ſuſciꝑe poſſit. ⁊ beneficium ſine cura vbicūqꝫ. ⁊ ad ſucceſſionem bonoꝝ ⁊ actus legitimos ſeculares in terris tem poraliter eccleſie ſubiectꝭ. ⁊ etiā in alijs terris. qͣꝫtū ad ea ꝑ q̄ nō fieret alteri p̄iudiciū. Et multo magꝭ valet ad hoc legitimatio ꝑ papaꝫ. Sed in his per que fit alteri p̄iudiciū. puta. ꝙ ſuccedat ab inteſta to. nō valet legitimatio. nec ꝑ papā. nec ꝑ ep̄m in terris que eis tēporaliter nō ſubſunt ẜm Inno. et Ber. extra eo. ꝑ venerabilē. de hoc vides. Illegi timus. Tercio modo legitimat̉ qͥs per leges ſecu lares multꝭ modis. qͥ reduci poſſunt ad tres. Pri mo. ſi pater filiū naturalē offerat curie imꝑatoris efficiaturqꝫ curialis. vt in autētico qͥ. modis natu ra. effi. ſui.§. ſi qͥs igit̉. coll̓. vij. Idē ſi offerat eum curie ciuitatis. de qua vel de cuius vico ſit oriun dus. vt in inſti. de nup.§. vltimo. Secundus mo dus ſi pater decedēs in teſtamēto filiū naturalem nominet legitimū heredem. Et ipſe poſtea offerat teſtamentū principi vel ſi pater in inſtrumēto per publicā manū confecto vel ꝓpria manu ſcripto. cū ſb̓ſcriptione triū teſtiū. eū filiū nominet nec adie cit naturalē. vt in autentico vt liceat ma. ⁊ auie.§. ad hec. Tercius modus. ſi nullo filio legitimo ex iſtente. ipſe naturalis filius ſeipſuꝫ offert curie. vt in autētico. qͥ. mo. na. effi. le.§. j. Hec legitimatio ꝑ leges facta. valet ad ſecularia ⁊ tꝑalia quo ad ſue ceſſionē ⁊ dignitates in terris tm̄ ſubiectꝭ poteſta ti legitimātis ⁊ in alijs vbi nō fit alteri p̄iudicium Ad ordinē tn̄ vel dignitatē eccleſie nō ſe extendit ẜm Inno. ⁊ Ber. Spurij v̓o non poſſunt legiti mari qͣntū eſt ꝑ leges. Sed imꝑator vel aliꝰ aucto ritate eius aliquādo de gratia legitimat ⁊ ſimiliter Quid ſi imꝑator legē faceret vel reſcriptū cōce cederet ꝙ ſpurius ſuccederet nō obſtantibꝰ legibꝰ cōtrarijs. Rn̄dit Aſten̄. li. viij. ti. xxxviij. de mēte Ho. ꝙ licet imꝑator illegitimos poſſit ad heredi tatē admittere tanqͣꝫ legitimos. tn̄ nō poteſt ſuper hoc legē generalē cōdere. qꝛ multi nō curarent vn̄ filios haberēt. dūmodo ſibi ſuccederent. Et ſic lex talis eſſet cauſa multoꝝ mortaliuꝫ pectatoꝝ. ergo holenda. exͣ de p̄ſcrip. c. fi. Nunqͥd autē legitimatio vel emācipatio poſſit fieri de filio quo ad certū actū. ⁊ quo ad alios nō ⁊ d̓ d ij

Legitima portio Rn̄. Bar. in. l. j.§. in filij. ff. ad trebel. relinqͥt ſub dubio. Sed Ang. in. l. ſi ab eo. C. de le. hr̄. conclu dit. ꝙ ſic. Et Paulus de caſtro dicit ſe al̓s conſu luiſſe ꝙ pater poteſt legitimare filiuꝫ ſpuriū: cum hac cōditione: ne ſuccedat. ⁊ ita dicit ſe poſtmodū inueniſſe. Rai. de for. qͥ ita cōſuluerat: in ciuitate piſana. Quō tamē ad legitimationē reſpectu vniꝰ actus Bal. in. l. ſenium. C. de teſta. tenet ꝙ nō. qꝛ libertas eſt indiuiſibilis. l. j.§. j. C. de lati. li. tol. Et ad hoc facit tex. in. l. queſitum. ff. de adop. Et hec opinio videt̉ cōmunior. Sed dictū Pau. ⁊ aliorū ẜm Ber. cep. in tractatu ſuo de cautel̓. poteſt ꝓce dere ꝙ per viā diſpenſationis fieri poſſit. vt ꝓ cer to actu tantū diſpenſet̉ ꝙ fiat ſtatus mutatio. vt notatur in. l. ſi pariter. ff. de libe. cā. Et ideo caute la eſt ꝑentibus qͥ habent filios legittimos ⁊ natura les. ⁊ ſpurios. qͥ vellent ipſos ſpurios legitimari fa cere. ſꝫ nollent ꝙ ſuccederent cū legitimis pariter: niſi certo modo ꝓut eis parentibꝰ placuerit. Naꝫ comes palatinus vel alius qͥ habet poteſtatē legi timandi licet nō poſſit legitimare qͣꝫtuꝫ ad vnum actum tm̄ quia legitimatio eſt reintegratio totius ſtatus. d. l. queſitū. ⁊. d. l. ſi pariter. tamē poteſt di ſpenſare vt poſſit ſuccedere certo modo. quia iſta non eſt proprie legitimatio. ſꝫ diſpenſatio. Et licet iſte comes nō poſſit plus facere qͣꝫ ſibi cōmiſſum ſit: minus tamē facere poteſt. quia non habet ſer uare formaꝫ ſui priuilegij: ſicut facere debet iudex delegatus. Egitima portio. Sci endum ꝙ olim fuit licitū cuilibet totam hereditatē ſuam relinquere alteri. Sed falcidius ſtatuit: ꝙ quarta deberet relinqui legit mis heredibus. Et triplex eſt legitima portio: qͦrū vna eſt debita iure nature. Et dicit̉ debitū bono rum ſubſidiū. Et hec debet̉ filijs tm̄: qui ſine cau ſa exheredari nō poſſunt. Et huic portioni nullū grauamen vel dilatio poteſt imponi. C. de inoffi. teſta. omnimodo ⁊ duabꝰ. ll. ſequen. Et hec eſt ta lis ſi ſunt quatuor filij. ⁊ infra debēt habere terciā partem. Si ſunt quinqꝫ vel vltra debent habere medietatē. C. de inofficio. te. auten. nouiſſima. Et intellige terciā partem vel medietatem eius ꝙ eis deferebat̉ ab inteſtato. vt notat glo. in. l. ſi arroga tor. de ado. ⁊ ibi Bar. ꝓ hoc allegat. l. papinianꝰ. §. qd̓ autē. ff. de inoffi. te. Et intellige detractis de bitis: ſiqͣ eſſent. Iteꝫ eſt alia portio.ſ. qͣrta falcidie: que debet̉ iure inſtitutionis. vt cū aliquis eſt inſti tutus heres. ⁊ illa hereditas eſt exhauſta ꝑ legata: tunc inſtitutus poteſt detrahere ſibi vſqꝫ ad quar tam partē hereditatis: detrahendo de ſingulis le gatis.ſ. de qͦcunqꝫ legato ꝓ rata tātū qͣntū eidem eſt legatū ad quartā habendā. inſti. eo. primo Re ſponſo. Fallit primo in his que ad pias cauſas re linquuntur eccleſie vel pio loco. vt in auten. ſimi liter. C. ad. l. fal. Nota tamē ꝙ ſi eccleſia vel alius pius locus inſtitueret̉ heres: tunc detraheret fal cidiam de legatis factis alij eccleſie vel pio loco: qꝛ concurrit priuilegiū cum priuilegio. Et ſic concur rentibus priuilegijs vtentur iure cōmuni. facit. j. aſſiduis. C. qui po. in pig. ha. Et dy. in. l. ſi qͥs ad declinandā. C. de epiſ. ⁊ cle. idem tenet. Et qd̓ di ctum ē ꝙ quarta debet̉ delegatis ad pias cauſas. Bal. in. l. auia.§. ticio. ff. de condi. ⁊ de. Idē dicit etiā ſi indirecte relinquat̉. vt ſi mihi relinquit̉ fun dus cum pacto ꝙ reſtituam eccleſie. nam tunc nō deducitur falcidia. ſicut nō deduceretur ſi directo eſſet relictus eccleſie. Item ceſſat falcidia: quando teſtator ſciens quantitatē patrimonij ſui expreſſe illam ꝓhibuit vel ſi heres nō fecit inuentariū tem pore ⁊ modis a iure ſtatutis. vt in auten. ſꝫ cum te ſtator. C. ad. l. fal. vel ſi heres īfra tp̄s legitimū vo luntati nō paruerit teſtatoris. extra de te. Rainal dus in fi. Et ibi dicit glo. ꝙ tempus legitimuꝫ eſt tēpus anni cōputandum a iuſſu iudicis infra qd̓ tempus ſi non ꝑuenerit dicit ꝙ etiam perdit om nia. excepto ꝙ ſibi d̓bet̉ ex fideicōmiſſo. Itē ceſſat. falcidia quando aliqua ſunt ita relicta vt non alie nentur: ſꝫ remaneant apud ſucceſſores eius cui re ipmupt linquunt̉. vt in autentica. ſꝫ et in ea. C. eo. Iteꝫ eſt tercia que dicit̉ trebellianica: vt cum aliqͥs inſtitu tus heres rogatur vt alij reſtituat hereditatem. Nam talis inſtitutus poteſt retinere quartā par tem de tota hereditate. vt inſtitu. de fideicō. here. .§. ſed quia. Et hec detrahitur de tota heredita te. Et in hac computant̉ legata ⁊ donationes. Et ꝑ hoc infert Panor. in. c. rainucius. de teſta. ꝙ qͣr ta que debet̉ iure inſtitutionis.ſ. cum hereditas ē exhauſta legatis eſt magis priuilegiata qͣꝫ quarta trebellianica. Et quarta trebellianica eſt magꝭ pri uilegiata qͣꝫ legitima que debet̉ filio. Nā in quar ta que debet̉ iure inſtitutionis nō computantur niſi ea q̄ obueniunt heredi iure inſtitutōnis. Nō autē legata vel alio titulo ꝓuenientia: Sed in qͣr ta trebellianica computant̉ non ſolum eaque ꝓ ueniunt heredi iure inſtitutionis. ſꝫ etiaꝫ omnia q̄ ꝓueniunt ex teſtamēto. puta. iure legati vel dona tionis. Alia v̓o venientia extra teſtamentuꝫ non computant̉. In legitima v̓o debita iure nature: computant̉ non ſolū ea que ꝓueniunt ex teſtamē to quocunqꝫ titulo. ſꝫ etiā vndecunqꝫ ſint ꝓfecta. ſcꝫ a defuncto. Secus ſi aliquid caperet̉ extra pa trimoniū defuncti. quia illud in quartā nō impu tatur. vt. l. ſcimus.§. repletionem. C. de inoffi. te. Et hoc etiā vult Bar. in. l. in quartā. ff. ad trebel lia. Aduertendū tamen circa hoc vltimū ẜm Pa normi. in. c. rainucius. p̄allegato. ꝙ aut pater filio niuedatpſic vti donauit ob cām. puta. dotis vel donationis ꝓpter nupti. Et illud imputat̉ in ſuam legitimam. vt in auten. ex teſtamēto. C. de colla. Aut fuit facta do it nit. Bar. natio ſimpliciter. ⁊ tunc ſi tenuit. vt quia fuit facta filio emancipato vel filio vt benemerito: ⁊ tunc il lud non imputat̉ in quartā. quia valet hec dona tio ac ſi fuiſſet facta extraneo. Aut donatio nō te nuit in vita. ⁊ tunc computat̉ in legitimā. etiam ſi confirmet̉ morte. ¶ Queritur. an filio ſufficiat habere legitimā quo cunqꝫ relicti titulo. Reſpon. Bar. in autē. nouiſſi ma. C. de inoffi. teſtamen. dicit ꝙ hodie debet ha

Legitima portio bere iure inſtitutionis. vt in auten. vt cum de ap pella. cognoſcitur.§. aliud. Ratio quia eſt titulus magis honorabilis. Item quia habet ius accre ſcendi in hereditate. vt notat̉ in. l. quotiens. C. de here. inſti. Item debet habere dictā legitimā cum vſufructu. vt in auten. de trien. ⁊ ſemi.§. ꝓhibe mus. Et ſic lex vxori mee. de vſufru. lega. eſt corre cta in filijs. Uide etiā glo. in. d.§. aliud. que dicit. ꝙ in vno nummo facta inſtitutio. excludit quere lam. vt in. d. auten. vt cuꝫ de appella. cognoſcitur §. ceterū ſi qui. Agetur tamē ad ſupplementū. vt C. de inofficio. teſtamen. l. omni modo. nec ſuffice ret ſi filio relinqueret̉ fideicommiſſum vniuerſale. vt vult Bar. in. l. ita tamen.§. qui rogatus. ff. ad trebellia. Idem Bar. in. l. ſcimus.§. cum autem. C. de inofficio. teſtamen. ⁊ ibi reprobat glo. quia tex. in corpore vnde ſumit̉ autētica nouiſſima pre alle. expreſſaꝫ mentionē facit ꝙ nō valet iure fidei cōmiſ. Hoc etiam videtur expreſſum in. d.§. qui rogatus. Quero an parentes debeant habere hodie legi timam iure inſtitutionis. Rn̄. Bar. in. d. auten. nouiſſima. dicit ꝙ glo. in. l. j.§. j. ff. ſi a pa. qͥs fue. ma. tangit iſtam. q. in patrono. Et cōcludit ꝙ pa tronus poteſt habere quocunqꝫ relicti titulo. Sꝫ pater ⁊ patronus equiperant̉ ad omnia. exceptis quibuſdā que notant̉ in. d. l. j. inter que non repe ritur iſta diuerſitas. ergo ⁊cͣ. Preterea qd̓ nō mu tatur expreſſe remanet incorrectū. vt. l. recipimus C. de ap. hec Bar. Bal. tamē videt̉ tenere cōtra rium in. l. j. C. de bo. poſ. cōtra tab. li. vbi dicit ꝙ fi lius debet relinquere parentibꝰ iure inſtitutionis Et fundat ſe ꝑ tex. expreſſum. in. d. l. omni modo. circa principiuꝫ. Et ibi hoc idem tenet. idē Ia. de bel. ⁊ hec opinio eſt tenēda. Et hoc veꝝ vbi filius teſtans nullos filios reliquit. quoniā vbi filij ſuꝑ eſſent: nulla legitima videt̉ debita patri. Immo in nihilū ſuccedit. vt eſt glo. valde notabilis. iuſti. qui mo. ius pa. po. ſol.§. noſtra autē. in ver. patro no. Et non mirū. quia in ſucceſſione. prima cauſa eſt liberoꝝ. vt in autē. de ſuc. ab inte. circa pͥncipiū Glo. tn̄ in. l. pater filiū. ff. de inoffi. te. tenet debere inſtitui patrē etiā extantibꝰ liberis. Sed primum videt̉ cōmunius. Quero. vtrū in aſcendentibꝰ ſit aucta portio le gitima ſicut eſt aucta in filijs vſqꝫ ad trientem ⁊ ſe miſſem. Rn̄. Bar. in dicta autentica nouiſſima. de mente glo. ⁊ doc. dicit ꝙ ſic. vt in auten. de tri. ⁊ ſe.§. j. trū ꝑ nō confectionē inuentarij ꝑdat̉ legiti ma debita iure nature. Rn̄. Bar. in autē. ſꝫ cum teſtator. C. e. refert glo. tenere ꝙ nō in auten. hoc amplius. C. de fideicō. An autē in male ablatis incertis ceſſet falcidia. Rn̄. Bar. in. l. j. C. de ſa. ſan. ec. videtur tenere ꝙ ſic. ſi ſint incerta ita ꝙ veniant diſtribuenda inter pauperes. nā tunc dicit̉ relictuꝫ ad pias cauſas.ſ. ꝓ anima illius cuiꝰ fuit. Sed ſi relinquit qͥs debi ta vel male ablata certa illis perſonis quibꝰ deben tur: tunc non videt̉ ꝓprie relictum ad pias canſas Fo. CLX. ꝓxima em̄ cauſa relicti tunc eſt. quia debitum. nō ipſa pia cauſa. tunc em̄ proprie eſt ad pias cauſas: quādo nulla neceſſitas ſubeſt. ſꝫ ſolum ipſa religio ⁊ ipſa liberalitas. erga deū. Et in iſtis videtur con cludere ꝙ poſſit detrahi falcidia. niſi ille cui relin quitur vere ꝓbaret ſibi debitū aliunde qͣꝫ ex teſta mento. vt. ff. de auro. et argento lega. l. qui vxori. hec Bar. vide etiā ad p̄dicta que notat Aſten̄. li. iij. ti. xxv. poſt monal. ꝙ ꝓpter male ablata in certa ſi nō poſſunt ꝓbari. nō credit ꝙ liberi vel paren tes ſi cōſentire nolint: poſſint legitima ſibi debita iure nature defraudari. Al̓s em̄ poſſet teſtator de leui fingere male ablata multa. vt predictos legiti ma defraudaret. Quod iniquum eſſꝫ quia ſi talia male ablata nō poſſent ꝓbari non tenet̉ heres ſol uere vt debitū: ſeu vt es alienū. ſꝫ vt legatum. alie gat legem ſecundā ⁊ terciā. C. de fal. mo. Et ideo bonū conſiliū eſt ꝙ ipſe teſtator ſatiſfaciat de illis dum viuit vel faciat ꝙ filius obliget ſe ad ſoluen dum inſolidū illa. legitima nō detracta. in quo ca ſu tenebit̉. Si autē nō poſſit ad hoc filiū induce re: nō faciat teſtamētū. ſꝫ codicillū: in quo ordinet ꝙ omnia bona diſtribuant̉ pauperibꝰ ꝓ male ab latis incertis: aſſerens ꝙ plura ſunt ſua male ab lata qͣꝫ omnia bona ſua. Similit̓ mala ablata cer ta: que tn̄ ꝓbari nō poſſunt: relinqͣt illis ꝑſonis a quibꝰ habuit. ⁊ male ablata certa q̄ ꝓhari nō pn̄tꝭ ſunt ſicut es alienū. Quero. in iſtis legatis ad pias cauſas ceſſat fal cidia. An ꝑ hoc ꝑtineat ad onus heredis. An alio rum. Rn̄. Bar. in autē. ſꝫ et in ea. C. ad. l. fal. dicit ꝙ onerāt heredes ⁊ legatarios. quia iſta legata de bent ante omnia detrahi vt es alienuꝫ. vt. ff. ad. l. fal. l. eris alieni. Et ſic ex hoc heres habebit mino rem quartam ⁊ alij legatarij habebunt minus de legato. An autē ꝑ nō confectionē inuētarij ꝑdatur tre bellianica. Rn̄. Bar. ī. d. autē. ſꝫ cū teſtator. tenet ꝙ nō. qꝛ nō debet induci correctio legis niſi in ca ſu legis corrigētis. vt. l. p̄cipimus. C. de app. Idē tenet Iac. de bel. Utꝝ de fideicōmiſſo vniuerſali relicto ad pias cauſas detrahat̉ trebellianica. Bar. in. d. auten. ſꝫ ⁊ in ea. dicit ſe pluries cōſuluiſſe ꝙ ceſſat trebellia nica. licet glo. in. c. j. de teſta. li. vj. teneat contrariū p̄cipue ꝑ hanc rōnē. qꝛ nō videt̉ eadē ratio in falci dia ⁊ trebellianica. qꝛ licet in relictis ꝑticularibus nō detrahat heres. habet tn̄ de alio qd̓ eſt in here ditate. ſꝫ in fideicommiſſo vniuerſali nō detrahat. tunc fruſtra erit heres. Sed Bar. in. l. marcellus ff. ad trebel. dicit hoc eſſe ꝯͣ tex. in corpore. vnde ſu mitur autē. ſimilit̓. C. ad. l. fal. vbi loquit̉ quando tota ſubſtātia eſt exhauſta nec eſt inuacuū heres quia tex. in autē. de here. ⁊ fal.§. ſi v̓o exp̄ſſum. di cit ꝙ habet meritū quo ad deū. quia exercuit actū Due aūt ſit differētia inter legatum ⁊ fideicom miſſum. Rn̄. Panor. in. c. raynaldus. de teſta. di cit ꝙ legatū dicit̉ qn̄ diſpoſitiones vel teſtamenta cōferunt̉ in legatariū. Fideicōmiſſum v̓o dicitur dd̓ iij

Legitima portio qn̄ qͥs capit de manu alterius: puta. relinquo tibi fundū. ⁊ volo vt illū reſtituas ſempronio. nam re ſpectu tui eſt legatū. ſꝫ reſpectu ſempronij eſt fidei cōmiſſum. Sic appellatū. quia fidei tue cōmittit̉. vt reſtituas ſempronio. Sed hodie fideicōmiſſa ⁊ legata ſunt adequata. vt. l. j. ⁊. ij. C. cōmunia del̓. Et dicit̉ fideicōmiſſum particulare qn̄ nō heredi tas. ſed certa bona particularia veniunt reſtituen da. Et per hoc habes quid ſit fideicōmiſſum vni uerſale. ¶ Quero. legata minuunt̉ quandoqꝫ ꝓpter defe ctum patrimonij. vt ſi teſtator legat plus qͣꝫ habe at. Ite minuunt̉ qn̄qꝫ ꝓpter falcidiā. vt. l. in quar tam. ff. ad. l. fal. An legata ad pias cauſas recipiāt diminutionē ꝓpter defectuꝫ patrimonij: ſicut alia legata ad nō pias cauſas. Bar. in. d. auten. ſed et in ea. dicit ꝙ ſic. Nec obſtat. qd̓ poſſet dici ꝙ de trahitur vt es alienum. Intellige quo ad quid.ſ. quo ad computationem falcidie. nō quo ad alia. quod apparet in eo. quia talia relicta ad pias cau ſas minuuntur ꝓpter legitimā debitam iure na ture. vt notatur in. l. ſi quis ad declinandam. C. de ep̄i. ⁊ cle. Quero an teſtator poſſit ꝓhibere trebellianicā. Bar. in. d. l. marcellus concludit ꝙ ſic. Et dicit ꝙ Odofr. Iac. de are. ⁊ Cy. tenent idē. Quero quid ſi eccleſia vel aliqd̓ hoſpitale inſti tuitur heres. ⁊ adeat abſqꝫ beneficio inuentarij. An teneat̉ inſolidū. Bar. in. d. auten. ſꝫ cum teſta tor. Rn̄dit per verbū. cogitabitis. Sed in. l. j. C. de ſac. ſan. ec. tenet ꝙ nō. quia iura ciuilia nō pn̄t obligare eccl̓iam ⁊ pia loca vltra vires hēditarias cū talis obligatio nō ſit de iure naͣli ⁊ in legatis ad pias cauſas ceſſat omnis ſolennitas iuris ciuilis. Si tamē aliquis ſacerdos inſtituat̉ heres rōne cō ſanguinitatis vel amicicie. nō reſpectu religionis diuine. tunc putat teneri inſolidū. vt in autentico de here. ⁊ fal.§. pe. Secus ſi amore dei vel pro ani ma ſua. Nunqͥd autē quis poſſit deducere duas qͣrtas ſcꝫ debitā iure nature ⁊ trebellianicam. Rn̄. olim fuerunt opiniones. vt patet in. l. qͣꝫqͣꝫ. C. ad. l. fal. Sed hodie dic cum Bar. in. l. papinianus.§. me miniſſe. ff. de inoffi. teſ. vbi diſtinguit ꝙ ſi ſubſti tutio: aut rogatio ſit pure facta. Et tunc nō detra hit niſi vnā quartā. Aut ſit rogatio de reſtituēdo ſub cōditione. puta. ſi decedat ſine liberis vel poſt certū tempus. Et tunc detrahet duas. Et iſta opi nio eſt approbata de iure canonico in. c. rainuciꝰ. ⁊ in. c. raynaldus. de teſta. licet nō videat̉ vera de iure ciuili. vt in auten. de reſti.§. quā obrem. tamē ita obſeruat̉. vt decre. dicunt. Sed vbi quis eſſet rogatus de reſtituendo incōtinēti vel pure. Bar. dicit. ꝙ illas decre. non obſeruaret. Et ſic dicit ſe pluries cōſuluiſſe. quod ſepe accidit. qn̄ diſpoſitio nō valet iure teſtamēti. ⁊ eſt appoſita clauſula. ꝙ ſi nō valet iure teſtamēti valeat iure codicilloꝝ ⁊c̄ͣ. tunc em̄ ſi teſtamentū non valet aliqua rōne. quia in eo nō ſunt teſtes debiti vel alia rōne nō valeat teſtator videt̉ voluiſſe. ꝙ hereditas reſtituat̉ ve nientibus ab inteſtato ſtatim. vt notat̉ in auten tica ex cauſa. C. de li. prete. Et ſic non detraherer niſi vna quarta. hec Bar. de hac clauſula cōdicil lari. vide ſingularia infra Teſtamentū. ij. Ratio v̓o diuerſitatis eſt ẜm doc. vt refert Aſten̄. lib̓. iii. ti.xxv. qꝛ vbi quis eſt rogatus reſtituere heredita tem poſt tempꝰ certū vel ſi decedat ſine liberꝭ: po teſt incontinenti deducere quartā debitā iure na ture. quia illam ſine omni grauamine debet habe re. vt dictū eſt ſupra. In ꝓceſſu autē temporis de ducet trebellianicā: in qua cū fructus ꝑcepti com putentur. minus diminuit̉ ſubſtantia hereditatꝭ qͣꝫ ſi reſtitueret incōtinenti. Et ideo tunc non de duceret. quia tunc ſubſtantia defalcaretur. nō aūt fructus. Que autē ſit ratio ꝙ in falcidia imputat̉ ſolum quod iure hereditario capitur. ⁊ aliud in trebellia nica. Gloſa in. l. in quartam. ff. ad. l. fal. dicit. ꝙ ra tio eſt. quia in falcidia plus grauat̉ heres. qꝛ one ra hereditaria remanent penes eū inſolidū. Ideo releuat̉ in hoc. vt ſolum qd̓ iure hereditario capit gei imputet in falcidiā. ſꝫ in trebellianica non ſuſtinet onera niſi ꝓ parte. ideo plus grauat̉. Que autē ſit ratio ꝙ illud qd̓ extra teſtamentū capitur: in quartā trebellianicā non imputat̉. vt l. pater filium. ff. ad. l. fal. Et tamen imputatur in quartā iure nature. Bar. in. d. l. in quartā dicit ꝙ ratio eſt. quia falcidia ⁊ trebellianica debent̉ occa ſione teſtamenti. Ideo in eam nō imputatur niſi qd̓ venit ex teſtamēto. debitū v̓o iure nature venit aliunde non em̄ proprie ꝓuenit ex voluntate pa tris. ſed ex diſpoſitione legis. Nam velit nolit pa ter. oportet ꝙ filius habeat legitimaꝫ ſuam. Et ex p̄dictis habes ꝙ in alijs quartis que debentur ex alijs diſpoſitionibus. vt mulieri vel viro ex forma ſtatuti. tunc ſibi imputatur quicquid extrinſecus venit. vt in autentica preterea. C. vnde vir ⁊ vxor Nota etiam ẜm Aſten̄. ꝙ quo ad modū inchoan di huiuſmodi quartas ſi heres inſtitutus ſit de li beris teſtatoris. ad quem pertinet portio natura lis. primo ex tota hereditate deducet ipſam legiti mam portionem.ſ. terciam.i. quatuor vncias. Ex reliquis v̓o octo vncijs defalcabit per. l. falcidiam iure inſtitutionis quartā. id eſt duas vncias. Re ia facit autē de her liquas v̓o ſex vncias. id eſt medietatem heredita tis diuidet inter legatarios pro rata. Inſti. ad. l. fal.§. cum autem. Differt autem falcidia a trebel lianica. quia per falcidiam deducitur quarta. non ex tota hereditate. ſed ex ſingularibus relictis. vt dictum eſt. Sed trebellianica detrahitur ex tota hereditate. Item nota ẜm eundem. ꝙ ſi quis in ſtitutus ſponte adierit hereditatem. tunc defalca ta ⁊ retenta ſibi portione trebellianica. ſcilicet qua drante: reliquas tres partes hereditatis reſtituet ſubſtituto. Si v̓o iudicis officio compulſus adie rit totam hereditatem reſtituet. Inſtitu. de fidei commiſſa. heredi.§. in primis. Nota etiam ẜm Panormi. vnuꝫ ſingulare. ꝙ quarta trebellianica nō detrabit̉ per heredē inſtitutū in re certa. ſꝫ per heredē vniuerſalem. Et ita cōſuluit Bal. p. l.j. it.

Legitima portio ad. l. fal. Et intelligo heredē vniuerſalē. nō ſolum eum qui inſolidū eſt inſtitutus heres. ſꝫ etiā qui in certa quota hereditatis. Sicut videmꝰ in falcidia que detrahi pōt per heredē inſtitutū in dimidia. vt ꝓbatur in. d. c. raynaldus. ¶ An autē inſtitutus in re certa habeat̉ ꝑ omnia loco legatarij. Rn̄. Panor. poſt glo. in. d. c. raynu cius. dicit ꝙ quo ad quedā habet loco legatarij. et quo ad quedā loco heredis. de quo dicendū vt in .I. quociens. C. de here. inſti. Et inter ceteros effe ctus operat̉ vnū notabilē in inſtituto in re certa. quia coherede vniuerſali nolente adire heredita tem: iſte inſtitutus in re certa habebit hereditateꝫ in totū. quia nō pōt teſtator ꝓ parte decedere te ſtatus: ⁊ pro parte inteſtatus. l. j.§. ſi ex fundo. ff. de here. inſti. quā vtilitatē non conſequeret̉ iſte ſ foret purus legatarius. Immo ꝑderet legatū exqͦ ex teſtamēto nō aditur hereditas. C. ſi omiſ. cā te. qͣſi per totū. Hoc tamē intellige de legatis nō ad pias cauſas. quia legata ad pias cauſas debentur etiam non adita hereditate. vt voluit Bart̓. in. l. pͥma. C. de ſa. ſan. eccle. de quo vide ſupra. Eccle ſia primo. Nunqͥd autē filius inſtitutꝰ heres poſſit repu diare hereditatē paternā retenta ſibi legitima. Di cenduꝫ eſt ꝙ nō. quia cū in legitima etiā fuerit in ſtitutus. nō pōt pro parte acceptare ⁊ ꝓ parte re pudiare. Et hanc opinionē tenet Bar. in. l. gerit. ff. de acqͥ. here. ⁊ Bal. ī. l. vnica. C. qn̄ nō pe. par. Et eadē rōne idē dicendū ē patre decedēte ab in teſtato. quia nō poteſt agnoſcere hereditatem pa ternam. ⁊ ꝓ parte abſtinere. ¶ An autē legitima portio que debetur iure natu re amittatur ꝓpter delictum patris cōmiſſum con tra legem leſe maieſtatis. Reſpon. Car. in cle. pa ſtoralis. de re. iudi. refert Land̓. tenere ꝙ non. Et dicit ꝙ filij audita condēnatione patris: ſi furtim capiunt ſuam legitimā: non tenent̉ ſaltem in foro anime ad reſtitutionem faciendam principi. quia poſſunt tenere de iure nature. que per ius poſiti uum non poteſt tolli pro hoc de teſ. Raynucius. quia pater non poteſt priuare filium legitima: niſi in caſu ingratitudinis. C. de inoffi. te. quoniaꝫ in prioribus. Facit autē. de here. ⁊ fal.§. ſi quis autē non implens. vbi dicitur. ꝙ etiam propter reatuꝫ inobedientie nō poteſt priuari filius legitima. Sꝫ ritſſ Zen. tenet contrariū. quia per contractum poteſt tolli legitima. Debetur em̄ deducto ere alieno. vt l. papinianus.§. quarta. ff. de inoffi. te. Sed in de lictis quaſi cōtrahimus. quia per quaſi contractū aatatpe ſ ſ quis ſe obligat ad penam. ff. de iure fi. l. imperato res. Io. de lig. dicit opinionem Zen. eſſe veriorem quia legitima eſt quota bonorum: quam habebat pater tempore mortis. nihil autem habet quando ſunt confiſcata. ff. de interdic. ⁊ rele. l. iij. Et ꝓ iſta opinione facit ꝙ notat Bar. in autentica. ſi qua mulier. C. de ſa. ſan. ec. vbi dicit ꝙ portio legitima filio debita. non debetur niſi poſt mortem natura lem. vt. l. j.§. ſi impuberi. ff. de coll̓. bo. vbi Bar. dicit. ꝙ ille.§. facit ad. q. Filius eſt condemnatus Fo. CLXI. pro maleficio. an pater debeat ſoluere condemna tionem vſqꝫ ad legitimam que filio debetur in bo nis eius. Et dicit. ꝙ videtur tex. ibi ꝙ non. quia in vita patris non debet legitima ſperari: nec eius ſpes eſt viuo patre. vt in dicto.§. ſi impuberi. Et plus ꝯcludit Bar. in. l. fi. ff. de li. agno. vbi dicit. ꝙ filius nullum ius habet in debito bonorū ſubſi dio viuente patre. Et dicit ꝙ de hoc videtur caſus in dicta. l. fi. quia patronus nullum ius habet in bonis liberti. ⁊ pro hoc. l. ij. ff. ſi a patrono. qͥs fue. ma. Et quod dictum eſt per Bar. ꝙ legitima nō debetur filio niſi poſt mortem naturalem: intelli ge vel per mortem ſibi equiualentē. puta. per mo tem ciuilem. vtputa. per ingreſſum religionis. Et hoc quando iſta mors ciuilis que introducitur ꝑ ingreſſum monaſterij. habet omnino quo ad bo na eundem effectum quem haberet mors natura lis. vtputa ſi ingrediatur religionem fratrum mi norum. vt notat idem Bar. in dicta autentica. ſi qua mulier. pro hoc facit capitulo cum ſimus. de regula. An autem conſuetudo vel ſtatutum poſſit tol lere legitimam debitam filio. Cy. in. l. ſancimus. C. de nup. ⁊ Di. in regula indultum. ⁊ Bar. in. l. titio.§. fi. ff. de condi. ⁊ demon. tenent ꝙ poteſt in totum tolli: mouentur. quia iſta portio eſt de iure ciuili. quia olim non erat. ergo poteſt tolli per ius ciuile. Statutum autem eſt pars iuris ciuilis: nec eſt verum vt quidam dicunt ꝙ iſta portio ſucce dit loco alimentorum. que debentur de iure natu rali. quia ſi hoc eſſet verū: ſequeretur ꝙ mater nō teneretur aliquid dimittere filio. ⁊ fortiꝰ nec auia. cum pater teneatur alere filios. l. ſi quis a liberis. ff. de li. agno. Item pater tenetur maritare filias. ⁊ non mater. l. fi. C. de dotis promiſ. Item pone ꝙ filius ſit induſtrioſus. ita ꝙ poteſt ſibi querere alimenta: quo caſu pater non tenetur alere filium dicta. l. ſi quis. ſequeretur ergo ꝙ pater vel mater non teneretur aliquid dimittere filio. quia ceſſat cauſa alimentorum. Et ſic concludunt iſti ꝙ de ri zore iuris. conſuetudo vel ſtatutum poſſit tollere legitimam. Et ſic fortius valebit ſtatutum. vt filia dote contenta non ſuccedat cum fratribus ſuis. Panormitanus autē in dicto capitulo raynucius dicit ſe credere ꝙ vbi filius non haberet aliquid vnde viueret: non valeret ſtatutum in totum ab ſorbens. Mouetur. nam de iure ciuili ſpurio ni hil debetur. vt in autentica ex complexū. C. de in ceſ. nup. Et tamen ius canonicum ſequendo equi tatem naturalem diſponit vt ſpurio debeant̉ ali menta. vt in capitulo cum haberet. de eo. qui du. in ma. ergo fortius hoc dicendum in legitimis. vt ſi ius ciuile vult excludere. poſſit ius canonicum illum rigorem tollere ⁊ temperare. Sed vbi filius haberet aliter vnde viueret procederet opinio cō traria. ſcilicet vt valeat ſtatutum vel conſuetudo in totū abſorbēs legitimā. quia ceſſat illa equitas naturalis. quia tunc licet patri ſicut ⁊ cuilibet di ſponere de re ꝓpria. Queritur de. q. quotidiana. nam communiter dd̓ iiij

teſtatores dicunt in teſtamentis ſuis. ꝙ ſi filij eoꝝ non exequent̉ eoꝝ voluntates ꝙ eos exheredant ac etiam eos priuant legitima debita iure nature. An autē non exequēdo eoꝝ voluntates: maxime ad pias cauſas: incurrāt dictas penas. Glo. in. c. ſi heredes. de teſta. limitat autenticā hoc amplius C. de fideicō. dicēs. ꝙ filius inſtitutus nō implēs voluntatē defuncti in relictis ad nō pias cauſas: ſolum priuatur ſucceſſione defuncti ⁊ non debito iure nature. Sed ſi relicta ſunt ad pias cauſas: pri uatur etiā debito iure nature. Et licet glo. in fi. nō videatur hanc opinionē firmare: eam tamē ſequi tur Hoſti. Fatetur tamē ꝙ ſi filiū peniteret: eccle ſia poſſet ſibi facere aliquā elemoſynam. Sed Pa nor. dubitat de hoc. quia iura loquunt̉ de relictis in teſtamēto. Sed portio debita filio debet̉ etiam extra omne teſtamentū. Eſt em̄ quaſi debitū na ture. vnde iura ſolum voluerūt excludere a como do habito per defunctū: quia exquo noluit onus: nō debet habere honorē: ſeu emolumentū: que ra tio ceſſat in debito iure nature. quia iſta portio de betur ſine aliquo onere. vt. l. quoniā in prioribus. C. de inofficio. teſta. Item negare nō poſſumus quin res ſit dubia. Et in dubijs benigniorē partē ſequi debemus. vt in regula odia. de regulis iuris in.vj. ¶ Circa tamen predicta diuerſarum terrarum va ria eſt cōſuetudo: que ſi rationabilis ſit ⁊ p̄ſcripta ſeruari debet. Ex et ꝯſtitutio. Quid eſt lex. Rn̄. eſt cōſtitutio populi. in qua maiores uatu: ſimul cū plebibꝰ aliquid ſanxerūt. di. ij. lex. Quis poteſt facere legem. Rn̄deo. lex principa liter reſpicit bonū cōmune. ordinare autē aliquid ad bonū cōmune eſt vel totius multitudinis. vel alicuius gerentis vicem totius multitudinis. Et ideo cōdere legē vel pertinet ad totā multitudinē vel ad perſonā publicam que totiꝰ multitudinis curam habet. Quis aūt in ſpeciali poſſit facere ſtatuta. Uide ſupra Excōmunicator. Sunt autē tria neceſſaria ad legem ſeu conſtitutionē ad hoc vt lex liget. Pri mo. ꝙ ſit facta ꝑ eum qui habet poteſtatē conden di. Secundo. ꝙ ſit publice ꝓmulgata aut ſolenni ter edita. de poſtu. prela. c. j. Tercio. ꝙ per inferio res ſit ſuſcepta ⁊ approbata. iiij. diſ. leges. Et ſi tu opponas ꝙ hoc videt̉ abſurdum. quia tunc pote ſtas principis condentis legem penderet ab arbi trio ſubditoꝝ. Rn̄. ꝙ hoc nō ob. quia poteſt ſupe rior deputare executoreꝫ. qui compellat ſubditos ad obſeruantiā legis vel cōſtitutionis. nam tunc eo caſu neceſſaria erit ſuſceptio talis per ſubditos. Immo cōpellent̉ ſeruare velint nolint. ¶ Sed queritur de. q. notabili ⁊ quotidiana. Epi ſcopus tudertinus facit ſtatutum: excōmunicās mulieres portantes perias: quod a nulla muliere fuit ſeruatuꝫ. querebat̉ an omnes mulieres eſſent excōmunicate. Quod nō. inducebatur. iiij. diſt. in Lex iſtis. ⁊. c. ſe. que ꝓbant legem vel conſtitutionē ad hoc vt liget debere eſſe receptam moribus vtentiū Per quod videtur dicendum ꝙ dicte mulieres poſſent cogi vt reciperent ⁊ obſeruarent dictā cō ſtitutionem. quia ſtatuta epiſcopi debent ſeruari. de ma. ⁊ obedi. c. ij. Rn̄. Car. in ꝓhemio cle. dicit ꝙ cum querit̉ de receptione legis. videndū eſt an ſit talis abuſio que inducat conſuetudinē. Et dic non receptionem legis tunc excuſare nō recipien tes. quando per conſuetudinē contrariā eſt nō re cepta. quā conſuetudinē generalem princeps ſcit ⁊ tollerat. Ita loquit̉ dicto capitulo in iſtis. ⁊ capi tulo ſe. Al̓s non vſus: ſeu nō receptio indiſtincte nibil operant̉. Uide etiam aliam queſtionē in regula. ea que fiunt. de re. iu. in. vj. per Io. an. in mercu. ꝑ quam ſoluetur ⁊ clarius queſtio p̄cedens. Epiſcopꝰ vel ſuperior precipit ꝙ ꝓpter honeſtatē melius ſeruan dam: nulla mulier in loco ſue iuriſditionis vtatur ornamētis. fucati coloris: ſiue auri: argenti vel gē marum vltra certam quantitatē vel menſuram. ⁊ contrafacientes excōmunicauit. Queritur an con trafaciens incurrat penam. Ad partem affirmati uam arguitur primo ſic. Iuſta epiſcopoꝝ p̄cepta quemlibet obligant. ſed iſtud eſt iuſtum: ergo ⁊cͣ. Maior patet per dictū capitulum. ij. Minor pro batur primo: quia illud eſt iuſtū quod diuine ſcri pture concordat. ſed iſtud eſt tale. prime petri. iij. capl̓o. ergo ⁊cͣ. Secundo illud eſt iuſtum: qd̓ pro hibet inhoneſtatem ⁊ ad honeſtatem reducit. ſed iſtud eſt tale. ergo ⁊cͣ. Tercio. illud eſt iuſtū quod ꝓhibet illud quod eſt peccatum vel ꝓuocatiuum peccati. ſed iſtud eſt tale. ergo ⁊cͣ. In contrariū ar guitur. nō valet ſtatutum neqꝫ ſententia alicuius ſuper eo quod ad eum ſeu eius officium nō perti net. ſed ornatus mulierū vel modus ornandi nō pertinet ad epiſcopuꝫ. ſed ad virum. ergo ⁊cͣ. Se cundo. ſtatuta epiſcoporuꝫ que abſorbent iuriſdi tionem alioꝝ: non valent. Sed iſtud eſt huiuſmo di. quia abſorbet ius maritoꝝ. ergo ⁊cͣ. Tercio. lex nō debet alijs ſcandalum inferre. Sed huiuſmo di ſtatutum eſt tale. quia marito ſcandalum gene rat. cum contra voluntatē ſuam mulier deponat ornamenta ⁊ mulier manet perplexa. neſciens cui deheat obedire. Quarto. ꝓprium votum eſt ma gis obligatoriuꝫ. ꝙͣ ſuperioris p̄ceptum. ſꝫ mulier ꝓprium votum factuꝫ etiam de licentia ſui mariti nō poteſt iuſte contra voluntatē mariti exequi. er go nec p̄ceptum ſuperioris. So. diſtinguendū eſt vtrum ornatus talis ſit peccatum. Ad quod ſcien dum diſtinguendum eſt inter ornamentum fuca tionis et veſtium. Primus cū ſit ſpecies fictionis ⁊ adulterina fictio non poteſt eſſe ſine peccato. Et hoc ſi fucis vult fingere pulcritudinem quam nō habet. quia hoc non licet. Secus ſi vult occultare turpitudinem ex aliqua cauſa maxime extrinſeca. Ornatus autē ſuꝑfluus vt veſtiū ⁊ hmōi. in non nuptis mulieribꝰ ē mortale vel veniale vel ſine ẜm intentionē. Ex quibꝰ dico ꝙ ſtatutum epiſcopi ex cauſa factū. de ſui natura bonū eſt. Et iō q̄cunqꝫ

Lex fucis vtitur: ſaltem ad fingenduꝫ pulcritudinem quā non habet. incidit in penā. quia cum fucatio de ſui natura ſit mala: merito poteſt prohiberi in quo nec vxor debet obedire marito. Circa autem alia ornamenta dico. ꝙ innupta tenetur p̄ciſe obe dire ſtatuto epiſcopi. viij. q. j. ſciendum. ⁊ capitulo quid culpatur. xxiij. q. j. Circa auteꝫ nuptā dic: ꝙ aut vir conſentit expreſſe vel tacite. non precipien do contrarium. Aut expreſſe ꝓhibet. Primo caſu debet mulier ſeruare ſtatutum. al̓s incideret in pe nam. quia tunc nō infertur impedimētum ſupra poſitum: ꝙ ad ſtatuti obſeruantiā non teneatur. In ſecundo caſu quando ſcꝫ vir contrariū p̄cipit qͣntuꝫ in affectu ꝓprio: debet velle obedire ſtatuto ſed in effectu potius obediat viro: contra cuiꝰ viri voluntatē tale ſtatutū in his nō potuit eam obli gare. hec Io. an. Et ꝑ p̄dicta patet rn̄ſio ad argu menta hincinde. ¶ Quid autē de monialibꝰ. An eis imponi poſſit clauſura. Reſpon. Dir. li. ij. dicit. ꝙ licet nulli reli gioſo vel religioſe poſſit imponi regula artior.ſ. cō tra eius voluntate. lxxiiij. diſ. geſta. ⁊ nōͣt Ber. ne cle. vel mo. capitulo relatum. poteſt tamē imponi modus per quē regula melius ⁊ honeſtius obſer uetur: ſicut etiā vt omnes mulieres religioſe inclu dantur. extra de ſta. re. periculoſo. li. vj. vbi dicūt Io. mo. ⁊ Archi. ꝙ modus in cohabitando taxat̉ ⁊ ẜm naturā rei fit cura: cuꝫ non deceat mulieres euagari. extra de iudi. mulieres. li. vj. Et licet non poſſit ſuperior ſine voluntate omniū mutare ſtri ctius ordinē. extra qd̓ me. cauſa cum dilectus. po teſt tamē facere ꝯſtitutiones auſteriores. vt notat Inno. ⁊ Hoſti. extra de regula. ſuper eo. vbi Pa normi. querit. nunqͥd maior pars ꝯuentus poſſit reformare regulā antiqͥtus inſtitutam. inuita mi nori parte. ⁊ allegat Inno. tenentē ꝙ ſic. īmo plus ſentit Inno. ꝙ maior pars poteſt facere ſtatutum artando ſingulos ad ſtrictiorem regulaꝫ qͣꝫ fuerit antiqͥtus inſtituta. licet em̄ ẜm eum nō poſſit ma ior pars mutare religionē. inuita minori parte. vt in dicto capitulo cuꝫ dilectus. Tamen ſtante reli gione poteſt indicere vitam auſteriorem. De hoc tamen ſcd̓o videtur. d. pe. multum dubitare. quia hec auſteritas nouiter indicta cōcernit illos de re ligione vt ſingulos. nō vt vniuerſos. Et ſic nō vi detur ꝙ ſtrictior modus viuendi poſſit indici per maiorē: inuita minori. Uide etiā glo. in regula. ꝙ omnes. que format. q. in papa. nunqͥd poſſit indi cere ſtrictiorem vitā religioſis. qͣꝫ eorum regula exi gat. ⁊ concludit ꝙ ſic vt nō poſſint religioſi reſiſte re. exquo ſemel voluntatē eorum tranſtulerunt in ſuperiorem. Et hoc videtur probari in dicto capi tulo periculoſo. Et idem poſſet hodie facere. vt etiam notat Io. an. de regula. c. Ioh̓es. ¶ Sed infra qd̓ tempus incipit artare cōſtitutio. Reſpon. ẜm panor. in capitulo cognoſcentes. ex tra eo. cōcludendo dicta doc. ꝙ aut cōſtitutio po nit tempus poſt cuiꝰ lapſum vult ligari. Et ſtan dum eſt tempori determinato. Et ſic intellige. ca. cum ſingula. de p̄ben. li. vj. Adeo ꝙ ſi conſtitutio Fo. CLXII. dicat. ꝙ exnunc vult ligare ꝙ īmediate ligat. Qd̓ intellige reſpectu retractatōis actus nō autē pene quia abſurdum eſſet ad penā obligari ignorantē vt in dicto capitulo cognoſcentes. Nam verba ge neralia debent reſtringi ad hoc vt abſurditatē nō includant. Aut conſtitutio non apponit tempus ſed ſimpliciter loquit̉. Et tunc. aut eſt conſtitutio inferioris a principe. puta. alicuius collegij vel ci uitatis aut epiſcopi ⁊ hmōi. ⁊ immediate ligat om nes facta ꝓmulgatione: niſi forte abſentes ⁊ igno rantes quibꝰ nec tempus dabo: nec limitabo. ſed iudicis arbitrio relinquo. tamē in conſtitutionibꝰ inferioꝝ a principe opinio eſt determinata. extra eo. vt animaꝝ. li. vj. videlicet ꝙ tales ꝯſtitutiones nō ligant ignorantes. Aut v̓o loquimur in conſti tutione principis. Et ẜm oēs dant̉ duo menſes ꝑ autē. vt facte no. cōſti. Sed dubium eſt inter doc. quid ſi ante lapſum duoꝝ menſiū cōſtitutio veniat ad noticiā. An im mediate liget. Glo. notabilis in. c. ij. de re. ec. non alie. in vj. tenet ꝙ ſic. Idē Pau. in dicto capitulo ij. Idē tenet Hoſti. Et hec opinio placet Panor. quā etiam ſequit̉ Io. de lig. Nam fruſtra ſpectat̉ euentus: cuiꝰ nullus eſt effectus. vt in. c. cū cōtin gat. de of. del̓. ¶ Sed dubiū eſt quādo incipiant currere iſti duo menſes. tex. in. d. auten. videt̉ velle ꝙ a tempore publicationis facte in ꝓuincia: Alij dicunt ſuffice re generalem publicationem in curia romana. Et vide glo. ſuꝑ data. li. vj. ſuper qua dicit Io. an. ꝙ aut loquimur in cōſtitutione imꝑatoris. Et habꝫ locū prima opinio. Aut pape. ⁊ ſic ꝓcedit ſecunda opinio. Ratio diuerſitatis: quia imperator diſcur rit ꝑ ꝓuincias. nō autē ſic papa. hanc opi. Io. an. expreſſe tenet Panor. in. c. nouerit de ſen. ex. vbi dicit ꝙ opinio Io. an. ſibi videt̉ verior. quia cōſti tutio pape nō eſt neceſſario publicanda in qͣlibet ꝑuincia ſꝫ ſatis eſt ꝙ publicetur in curia romana Et hoc teneas. licet panor. in. d. c. cognoſcētes di cat ſe dubitare de opi. Io. an. Papa em̄ nō hꝫ pe des plumeos. ſꝫ plumbeos ⁊ eſt qͣſi immobilis. ſta biliſqꝫ manens dat cuncta moueri. Ideo eius ſta tuta nō ſunt ſinguloꝝ auribꝰ conculcanda. c. j. de poſtu. prela. An autē ſit indiſtincte veꝝ ꝙ lex ſiue ſtatutum nō afficiat vere ignorantes. licet ſtatutū p̄ceſſerit? Dic ẜm Panor. in. d. c. cognoſcētes. ꝙ hec eſt vera cōcluſio ꝙ aut ignorātia eſt ſine omni culpa. ⁊ tūc euitat oēm penā legis. ꝑ tex. clarū. in. c. cū in tua. qͦ ma. ac. poſ. Aut ignorantia non excludit omnem culpā. ſed ſolum dolum tamen fuit in lata culpa. Et hoc caſu dic vt habes sͣ. c. ignorantia vbi ha bes ſingularia de hac maͣ. Et an lata culpa equi paretur dolo. Et an qͥs poſſit inciderę in excōmu nicationē ſine dolo. An autē allegans ignorantiā ſit admittendus ad probandum ignorantiā. Reſpon. ẜm panor. ꝙ indubie admittitur ꝓbatio ignorātie. vt in di cto capitulo. cū ī tua. ⁊ in capitulo pͥmo de poſtu. pre. vbi dicit̉ ꝙ non facile admittit̉. ergo ſequitur

ꝙ admitti poteſt. Qualiter autē admittat̉ ꝓbatio. Rn̄dit Dir. li. iiij. ẜm Io. ꝙ ꝓprio iuramēto. extra de ſen. ex. ſi v̓o el. ij. vel alio modo ſi poteſt: probando ſe fuiſſe in alio loco vel exͣ dyoceſim ẜm Ber. Inno. ⁊ Hoſt. in. d. cum in tua. niſi preſumptio aliqua ſit contra eum. quia tunc nō crederet̉ iuramento ſuo. ꝓ hoc ꝙ in dependentibꝰ a cōſcientia alicuiꝰ. non ſtatur iuramento illius vbi ſint alique cōiecture in con trariū. vt dicit Panor. in. c. vidua. de regula. Pre dicta vera ſunt in foro cōtentioſo. Secus autē di cendum in foro anime. vbi conſcientie ſue ſtatur. Et vt dictuꝫ eſt vbi quis eſſet. ine omni culpa. ibi nullo modo poteſt eſſe pena. Quid em̄ peccat qui p̄ſentis legis inſcius priſtinā ſequit̉ obſeruantiā? C. de teſta. l. iubemus in fi. trū conſtitutio reſpiciat p̄terita. Rn̄. futura tm̄ reſpicit: non p̄terita. d. c. cognoſcentes. niſi in ea nominatim de p̄teritis caueat̉. extra eo. c. fi. Sꝫ adde ſingulariſſimū dictū ſemper menti tenendū Panor. in. c. quoniā ſymoniaca. de ſy. ꝙ ꝯſtitutio iuris antiqui declaratoria: addens nouaꝫ penam nō extenditur reſpectu pene ad p̄terita. Et ſic re ſpectu illius pene cenſet̉ noua conſtitutio: qd̓ opti me ꝓbat̉ ibi. Nam licet ante illā cōſtitutionē con cilij ſymonia cōmitteret̉ in receptione monialiuꝫ p̄cio dato: tn̄ iſta pena nō erat ſic ſtatuta.ſ. ꝙ mo niales cōmittentes ſymoniā in eaꝝ receptione: ex pellerent̉ de monaſterio ⁊ in artioribus monaſte rijs ad agendū penitentiā detruderent̉: que pena nō extendit̉ ad moniales ꝑ ſymoniā ante iſtā con ſtitutionē receptas. Hanc opinionē tenet Pau. de eleaꝫ. in ꝓhemio clementinaꝝ. Idē Car. ꝑ glo. in cle. ex graui. de vſur. vbi dicit̉ ꝙ cōſtitutio quo ad penā concernit futura. Et ſic vult ꝙ cōſtitutio penalis habens etiā rōnes de p̄terito: quo ad pe nam concernit futura tm̄. Idē Land̓. Idem Pa nor. in. d. c. fi. vbi dicit ſingulariter ꝙ cōſtitutio iu ris naturalis declaratoria extenditur ad preterita Ratio quia ille qui declarat: nihil de nouo indu cit. l. heredes palā. ff. de teſta. vnde potius ligat cō ſtitutio antiqua ꝙͣ noua declaratoria. Et per hoc ceſſat ratio. c. cū tu. de vſur. vbi videtur declarare ius naturale ⁊ diuinū. Non em̄ de nouo damnat vſurarios. ſꝫ potius declarat eos de iure diuino re probatos. Et plus dicit Panor. ꝙ vbi conſtitutio eſt ꝑtim declaratoria ⁊ partim noui iurꝭ edictoria licet concernat p̄terita inqͣntū eſt declaratoria: nō tamē inquantū eſt noui iurꝭ edictoria. Pone ex emplum. Dicit cōſtitutio ꝙ nemo audeat vſuras exercere. ⁊ quicunqꝫ exercuerit puniat̉ publicatio ne omniū bonoꝝ. Nam certe licet factū ſit dāna tum de p̄terito: tamen pena publicatōnis cum ſit de nouo. nō extendet̉ ad eos qͥ vſuras exercuerūt ante iſtā conſtitutionē. Et per p̄dicta ſoluit̉ queſtio q̄ quotidie acccidit De iure cōmuni: exigētes pedagia a clericis: ſunt excōmunicati excōicatione papali dūtaxat. vt in c. qͣꝫqͣꝫ. de cēſi. li. vj. Sed ꝑ quaſdā extrauagātes. ⁊ ꝓceſſum curie a tꝑe pauli ſcd̓i ſunt excōicati excōi Lex catione papali. Pone qͥdā gabellarij ante dictas extͣuagantes. ⁊ dictū ꝓceſſum: exegerunt pedagia a clericis: qui gabellarij indurati ꝑmanſerūt in di cta excōmunicatione ep̄ali. d. c. ꝙ qͣꝫ. Et etiaꝫ poſt dictas extrauagantes. ⁊ ꝓceſſum. Querit̉ an̄ non obſtantibꝰ dictis extrauagantibꝰ ⁊ ꝓceſſu: poſſint abſolui ab ep̄o de dicta excōicatione. An v̓o ꝓpter hmōi extrauagātes ſint ⁊ ipſi excōicati excōicatio ne papali. Rn̄. patet ex dictis: ꝙ licet hmōi conſti tutiones ſequētes ſint iurꝭ veteris declaratorie. tn̄ ꝙͣtū ad penas excōicationis vel alias penas in eis cōtentas: nō extendunt̉ ad p̄terita. ⁊ ſic nec ad il los: quare optime ep̄s poterit eos abſoluere. Idē ic in ſimilibꝰ caſibus. Utrū poſterior cōſtitutio toliat priorē. Rn̄. tol ſit etiā ſi de p̓ori nullā faciat mentionē. exͣ de ꝯgna. ſpi. c. j. licet ſecus ſit in reſcriptis. extra de reſcriptꝭ ceterum. ⁊. c. ex parte. Nunqͥd autē cōſtitutio de nouo edita tollat cō ſuetudines ⁊ ſtatuta particularia locoꝝ vel perſo narum ſingulariū. Rn̄. ẜm doc. ꝙ no. dū tamen ſint rōnabilia. cuꝫ ſint facti ⁊ in facto conſiſtant. et ea poteſt papa ꝓbabiliter ignorare. niſi de hoc ex preſſam mentionē cōſtitutio fecerit. extra de cōſti. c. licet. li. vj. Quid ſi ep̄s fecit ſtatutū ⁊ papa fecit poſtea cō ſtitutionē nouā contrariā ſtatuto. quo ſolū cauet̉ ius commune. vt extra de eta. ⁊ quali. p̄terea. que ꝙͣtū ad p̄ſentationes patronoꝝ eſt hodie reuoca ta. extra de inſti. ſi is. li. vj. Nunqͥd ſublatū eſt ſta tutum ep̄i quo id ſimplicit̓ continebat̉ qd̓ dicit di cta decre. preterea. Et ſic de multis alijs. Rn̄. ẜm Directoriā ꝙ ſicut ſublatum eſt ius cōmune: ita ⁊ ſtatutū qd̓ ſimplicit̓ continebat ius cōmune. cum illud nō ſit facti. nec cōſiſtat in facto. immo ſit iure ⁊ conſiſtit in iure. cum hoc caſu ceſſet ratio. d. c. li cet. ẜm Inno. ⁊ Hoſtien̄. Et ſi contrariū diceret̉: iam epiſcopi poſſent tollere poteſtatem ſummo pontifici faciendi iura in dyoceſibus ſuis in ſtatu endo ſimplicit̓ que iure cauent̉. hec notāt Archi. ⁊ Io. an. in. d. c. licet. Vtrum leges humane obligent in foro conſci entie? Reſpon. ẜm Tho. pͥma ſecunde queſtione xcvj. leges humane ſi iuſte ſint habent vim obli gationis in foro conſcientie a lege eterna a qua de riuantur ẜm illud Prouerb̓. viij. per me reges re gnant ⁊cͣ. Dicunt̉ autē leges iuſte. Primo ex fine quando ſcilicet ordinant̉ ad bonum cōmune. Se cundo ex auctoritate ſcilicet quando lex lata non excedit poteſtatē ferentis. Tercio ex forma quan do ſcilicet ẜm equalitateꝫ proportionis imponun tur ſubditis onera ad bonum commune. Et ẜm hoc leges huiuſmodi onera imponētes iuſte ſunt ⁊ obligant in foro conſcientie diſtinc. ix. quicunqꝫ: leges v̓o iniuſte non obligant. Sed ad ſciendum quando leges humane ligant in foro conſcientie ponunt̉ due regule ſingulares: ꝑ quas ſoluuntur queſtiones infinite: quas format Panor. ex men te docto. in capitulo. quia pleriqꝫ. de immu. eccle. Prima regula eſt. vbicunqꝫ ius poſitiuū habens

Libertus concurſum legis ſeu equitatis naturalis diſponit ſuper reſtitutione vel retentione: ſeruanda eſt ta lis lex etiā in foro cōſcientie. hec regula ꝓbatur. qꝛ lex poſitiua peccati nō nutritiua eſt ſeruanda etiā in foro conſcientie. exquo nulla alia lex diſtinguit illo caſu inter foꝝ iudiciale ⁊ penitentiale. nec ſub eſt cauſa diſtinguendi. Sunt em̄ ſuperiorū leges obſeruande. exquo nō occurrit aliqua equitas na turalis in contrariū. Scd̓a regula vbicunqꝫ inter legem poſitiuam ⁊ legem naturalem datur diſcre pantia: ſeruanda eſt lex: ſeu equitas naturalis in foro anime: niſi lex poſitiua ex aliqua iuſta ⁊ vera cauſa diſponat contra illam. l. naturaleꝫ. tunc em̄ nō eſt equitas naturalis ſeruanda. Exemplū hu ius vltime regule ponit Panor. quando quis eſt obligatus ad debitū de iure naturali tm̄ quale eſt qd̓ debetur ſeruo. Nam ſeruus nō obligatur ali cui nec aliquis ſibi niſi naturaliter vt in.i. natura liter. ff. de cōdi. inde. Nam qͣntū ad ius naturale attinet: omnes homines equales ſunt. id̓o Inno. dicit ꝙ tale debitū eſt ſoluendū ſeruo in foro con ſcientie. Ita ꝙ de tali nō poteſt inde fieri elemoſy na per obligatū. Scd̓o iſta queſtio deciditur ꝑ re gulam p̄cedentē. Nam licet ius poſitiuū tali debi to naturali nō aſſiſtat. tamen non tollit obligatio nem ex ſufficienti cauſa. Ideo equitas iurꝭ natu ralis eſt in foro penitentiali ſeruanda. Et pone ex emplum. Cum quis promiſit aliquid dare ſeruo. nam ex conſenſu ſuo obligatur naturaliter. Qua liter ius poſitiuum ex aliqua cauſa iuſta poſſit di ſponere etiā contra ius naturale. vide ſupra. Con ſuetudo. ¶ Que autē ſint leges iniuſte. Rn̄. ẜm Tho. vbi ſupra. iniuſte ſunt. Primo per contrarietatē ad bo num humanū. Et hoc triplicit̓.ſ. ꝯͣrijs modis ſu pradictis. Nam vno ſunt iniuſte ex fine.ſ. cum ali quis p̄ſidens leges imponit oneroſas ſubditꝭ nō ꝑtinentes ad vtilitatē cōmunē. ſed magis ad pro prium cōmodū aūt gloriaꝫ. Scd̓o ex auctoritate.ſ. cum aliquis fert lege vltra cōmiſſam ſibi poteſta tem. Tercio ex forma. puta. cū inequaliter onera multitudinis diſpenſant̉. etiā ſi ordinētur ad bo uum cōmune. Et tales magis ſunt violentie qͣꝫ le ges. vnde non obligant in foro cōſcientie: niſi for te ꝓpter vitandū ſcandalū. Itē iniuſte ſunt ꝓpter contrarietatē ad bonū diuinum: ſicut leges tyran noꝝ inducentes ad idolatriā vel ad qd̓libet aliud qd̓ eſt contra legē diuinā. ¶ Sed nunqͥd inter leges imperiales que nūc vi gent ſint aliqui caſus illiciti. ⁊ ẜm animā non ſer uandi. Rn̄. ſunt multi quos habes in hoc opere hincinde. Sed adde theoricam doc. ad p̄dicta. ꝙ vbi ius ciuile nō reprobat̉ ab eccleſia nec continet in ſe peccatū. debet obſeruari in foro anime. Sed Panor. limitat dictā theoricā: dūmodo talis lex ci uilis nō foueat lucrū ꝓximo damnoſum nec rigo rem: tunc in foro anime ſeruāda eſt. Adde etiam aliam limitationē quā ponit idem Panor. in capi tulo raynaldus. de teſta. ꝙ vbicunqꝫ ius humanū eſt fundatū ſuper p̄ſumptione: non eſt obſeruan Fo. CLXIII. dum in foro anime: ſi veritas eſt contra p̄ſumptio nem. vt de inuentario nō confecto ab herede. qͥa tunc non poteſt detrahere falcidiā. quia tunc ius non p̄ſumit ꝙ hereditas nō ſit exhauſta legatis. ſꝫ potius ꝙ bona hereditatis vſurpauerit. Et id̓o etiam tenet̉ vltra vires hereditatis. Et huic iuri ius canonicū non reſiſtit. immo videt̉ approbare in. d. c. raynaldus. Et tn̄ in conſcientia non tenet̉ vltra vires hereditatis. Utrum in conſtitutōnibꝰ intelligant̉ conceſſa quecunqꝫ nō ſunt ꝓhibita. Reſpon. ẜm Hoſti. ſi cōſtitutio ꝓmulgata eſt affirmatiue: omnia que continet ⁊ ex eis ſequentia vident̉ conceſſa niſi re periantur ꝓhibita. puta. conceſſum eſt contrahe re matrimoniū. ergo ⁊ cuilibet ⁊ ſemper. niſi repe riatur ꝓhibitum. Si v̓o ꝓmulgata ſit negatiue: omnia ex ea ſequentia intelligunt̉ ꝓhibita: niſi re periantur conceſſa. Sicut ꝓhibetur ne quis occi dat. ergo ſemꝑ ⁊ omnibꝰ ꝓhibetur: niſi qn̄ inueni tur conceſſum. Quid de condentibꝰ leges iniquas? Reſpon. ſi leges inique ſunt contra libertatē eccleſie: tunc cōdentes ⁊ ſeruantes ſunt excōicati ipſo facto. vt dictuꝫ eſt sͣ. Excōicatio. xviij. Si v̓o ſint ſimplicit̓ cōtra aliqua dei ⁊ eccleſie mādata. vtputa. ꝙ lice at ſic ⁊ ſic facere ſymonias vel alienare fendū preci pue eccleſiaſticū ⁊ hmōi. Ipſo iure nō valent. diſ. viij. que cōtra. Et faciētes ⁊ ſeruātes peccant mor taliter. exͣ de ſy. cū in eccleſie. ⁊. c. nō ſatis. Et ſi qui damnati ſunt occaſione talis legis: cōditores ⁊ he redes eoꝝ tenent̉ ad reſtitutionē. Illi etiā qui in duxerunt cōditorē ad talem legē faciendā tenent̉ inſolidū. Et ſimilit̓ oēs ſeruātes tenent̉ ad reſtitu tionē omniū eoꝝ: que taliū occaſione legū lucrati ſunt: vel alios dānificauerūt. Et eodem modo illi multo magis peccant. ⁊ tenent̉ qui leges cōdunt directe contra deū. Ibertꝰ eſt ille qui ex ſeruo factus eſt liber ꝑ manumiſſioneꝫ. Manumiſſor autē patronꝰ dr̄. ⁊ ſemꝑ libertꝰ patrono tenet̉ ad q̄dā obſequia. Ingenu aūt vocat̉ qͥ liber natus ē. Et ſic nulli tenet̉ obſed Eſt aūt caſus qͦ libertus eripit̉ in ingenuitatē.ſ. ſt a dn̄o fuerit expoſitus languidus cuiuſcūqꝫ etatꝭ: vel ſi ei alimēta impie denegari cōtigerit: hocipſo libertus fit ingenuus. ⁊ ſeruus liber. Idē ſi pater filiū exponat languidū: hoc ip̄o filiꝰ a patria ptāte liberatus eſt. Illi tn̄ qͥ hos ſuſcipiūt. nō pn̄t ꝓpter hoc in eoꝝ ꝑſonis ius aliqd̓ vendicare. ex de expo. ⁊ lan. c. vnico. ¶ Utꝝ libertus poſſit reuocari in ẜuitutē. Rn̄. li bertus in ẜuitute reuocat̉ ꝓpt̓ ingratitudinē.ſ. cū manus iniecerit in patronū aut atrocem iniuriā: ſeu graue damnū rerū vel vite ꝑiculum inferre p̄ ſumpſerit. vt in glo. exͣ de dona. c. fi. ¶ Que eſt differentia inter libertum eccleſie ⁊ pri uatorum. Reſpon. ẜm Hoſtien̄. eſt multiplex. Prima. quia liberti eccleſie reuocant̉ in ſeruitutē. propter operas non preſtitas. xij. queſtio. ij. diaco

Locatio ni. Secus in liberto priuati. C. de liber. cauſa. ſol̓o Inno. tamen intelligit hoc de obſequijs impoſi tis: nō de alijs. Secunda quia filij libertorum ec cleſie etiā nati poſt manumiſſionē ſunt obnoxij ec cleſie. xij. q. ij. de libertꝭ. Secus in alijs. C. de liber tis. ⁊ eoꝝ li. l. j. et. ij. Tercia quia liberti eccleſie te nent̉ ſeruire eccleſie etiā ſi nulla opera ſint eis im poſita. d. c. diaconi. Secꝰ in alijs ẜm Inno. Quar ta quia liberti eccleſie ſi iniurient̉ eccleſie vel accu ſent illā vel teſtificent̉ contra illā reuocant̉ in ſerui tutem. etiā ſi ordinati fuerint. liiij. di. qui ex famul̓ Quinta quia liberti eccleſie manumiſſi ad hoc vt ordinentur. non poſſunt de acquiſitis quocunqꝫ modo ad alios tranſmittere ẜm quoſdā: quin po tius omnia ad eccleſiā ꝑtinebunt. Sed verius pu to ꝙ hoc verū ſit: ſolum qn̄ in manumiſſione fuit dictū. al̓s etiā teſtamentū poſſunt cōdere de his q̄ acquiſierūt ẜm Tan. Ray. Ul. ⁊ Hoſti. Ocatio vel cōductio Ilocator dicit̉ qui rei ſue vſum alteri pro p̄cio concedit. vt cū loco tibi domū meā ego ſum locator: tu v̓o conductor. Et qn̄qꝫ etiā di citur quis locare operas ſuas quando offert ſe ad faciendū aliquid pro p̄cio vel etiā quando accipit rem vt faciat in ea aliquid. qd̓ dicit̉ innominatus contractus. Quo tempore debet ſolui merces pro re locata. Rn̄. ẜm Panor. ⁊ cōmuniter doc. in. c. ꝓpter ſteri litatem. extra eo. ꝙ ſi fuit conuentum de tempore: ſtandū eſt conuentioni. Aut nihil eſt dictū ⁊ con ſideratur conſuetudo loci: ſeu lex municipalis. Si autē non apparet de cōſuetudine vel mos eſt va rius. tunc fienda eſt ſolutio in fine anni. Sed du bium eſt quid in alio contractu vbi quis ſe obliga uit ad aliquid faciendū ꝓ certa mercede. nunqͣd ſolutio mercedis ſit differēda in fine. exquo nihil fuit actum. Dic ẜm panor. vbi ſupra ꝙ inſpicien da eſt cauſa quare dari debeat ſolutio. nam ſi pro ſumptibus tunc debet fieri ſolutio in principio. quia videt̉ hoc tacite actū. Si autē ſoluit̉ ꝓ labore ſeu remuneratione: debet conſiderari qͣlitas per ſone. Nam ſi domificator obligat ſe ꝓ me edifica re palacium. veriſimile eſt ꝙ ſucceſſiue habeat cer tam quantitatē pecunie. aliter nō poſſꝫ ſe cōmode ſuſtentare. vbi autē ceſſaret hec conſideratio vel ſi milis eſt facienda in fine. Et nota ẜm Panor. in c. ꝑuenit. de arbi. ꝙ differentia eſt inter ſoluere an nuatim ⁊ quolibet anno. Nam ſi ꝓmiſi tibi ſolue re annuatim: teneor in principio anni ſoluere. Si autē ꝓmiſi ſoluere quolibet anno: tunc in fine an ni fiet ſolutio. vnde verſus. Anno ſi debes: in fine teneberis anni. Annuo ſi debes: tunc reſpicias ca ut anni. Quid autem dicendūi de architectore dui acte pit ad edificandum aliquod palatium vel domū expenſis ſuis ꝑ certo p̄cio ⁊ in fine laboritij mul tum perdidit. An dominus in conſcientia teneat̉ compenſare. Reſpon. ẜm Archi. flo. ꝙ dominus non tenet̉ in aliquo ſibi compenſare. ⁊ talis archi tector tenetur diligenter operari. etiam ſi paruum ſalarium inde recipiat. quia debebat ipſe in princi pio hoc aduertere. Uerum eſt tamen ꝙ quando conductor talium percipit ꝙ iſte nimis parum lu cratur ex tali pacto eo non obſtante. debet ſupple re ad competentē mercedē. ⁊ p̄cipue quando in ta li opere ſuꝑuenit caſus qui bene nō potuit p̄uide ri. Hoc tamē dictum videtur limitandum per. l. marcius. ff. loca. iūcta glo. ⁊. l. fi. eo. ti. vbi fit ſingu laris diſtinctio circa hoc ꝙ aut hoc perijt caſu for tuito vel vi naturali. vt terremotu et huiuſmodi. Et iſtud periculum eſt domini. Idem ſi vicio ſoli Secus ſi vicio operis. quia tunc ꝑtinet ꝑiculum architectori. Et nota hanc diſtinctioneꝫ qꝛ valde ſingularis eſt. ¶ In quibus caſibus poteſt dominus expellere inquilinuꝫ. Et inquilinus dicit̉ proprie cōductor rei vrbane. Colonus v̓o ruſtice. Reſpon. ẜm do ctores in dicto capitulo propter. ꝙ in qͣtuor. Pri mus. ſi domus locata neceſſaria facta ſue habita tioni ſit. puta. ſi domus quā inhabitabat caſu de Frcundo caſupu ſtructa eſt. hoc intelligit Directoria qn̄ aliam do mum que ſua erat habebat locator tempore loca tionis. ſed caſu perijt. Nam ſi tunc nullam habu iſſet niſi illam quā locauit. etiam ad ſuam habita tionem illam recuperare nō poteſt. quia hoc a pͥn cipio ꝓſpicere debuit. Aut ſi poſtea duxit vxoreꝫ vel alia ſimilis neceſſitas ſuperuenit. intellige ẜm Hoſtien̄. ⁊ Panormi. quando tempore locatio nis iſta neceſſitas non imminebat. Et ideo dicit Panormi. ex textu dicto capitulo propter. ibi non imminebat. ꝙ contrahens cum homine parū di uite vel qui labitur in facultatibꝰ ſeu male vtitur ſubſtantia ſua. non poteſt poſtmodū eum facere capi tanꝙͣ ſuſpectum de fuga cum conditio illius eſſet ſibi ſatis nota tēpore contractus. Secundus caſus eſt. ſi domus babet neceſſitatē reparationis Et intellige de neceſſitate orta poſt locationeꝫ. Et cum tempore locationis refectio illa neceſſaria nō erat vel ꝓuidebit dominus inquilino de alia do mo. ff. e. cum in plures. ⁊ eque idonea ẜm Directo riam. Et his duobus caſibus remittenda eſt pen ſio ꝓ rata temporis. Tercius ſi conductor ꝑuerſe in domo verſetur. vt ſi tenet porcos in ſolario vel non habitat in ea ẜm pactum conductionis vel ſi deteriorem facit vel feminas malas ibi tenet: aut etiam ꝑuerſos homines vt lenones ⁊ huiuſmodi ar. in autent̓. de leno.§. ſancimus. An autem hoc caſu ſit remittenda penſio. Dixerunt aliqui vt nō tat glo. in dicto capitulo propter. ẜm quoſdam nō eſſe remittendam partem penſionis pro rata tem poris quaſi compenſando. Sed glo. ibi dicit non eſſe verum. quia dominus tenet̉ remittere. poteſt autem agere contra inquilinum ꝓ damno dato actione legis acquilie: vel ex locato. Sed Panor. dicit hoc procedere ẜm Ioh̓. an. quando peruerſe verſatur dando damnū. vt ſi tenet porcos in ſola rio vel aliter dānificat domū. vt ſpargendo aqua ſuꝑ lignis. nā tunc dn̄s poteſt expellere ſatiſfacien do ꝓ rata penſionis. qꝛ tūc agit ad dānū. Sed re

miſſio fit ꝓ reſiduo temporis. Sꝫ ſi peruerſe ſe ha beret in domo ſine damno. puta tenendo ꝓſtibu lum. vel ludum. vel exercendo vſuram: tunc pōt expelli nō remiſſa ſibi penſione ꝓ rata. quia domi nus nō debet ſuſtinere hoc damnum ex culpa in quilini. Et intellige hoc quando dominus igno. rabat ꝯditionem inquilini. Al̓s damnum eſt ſuū. qꝛ nō poterit expelli an̄ tp̄us. Quarto cū in qͥlinus ꝑ biēniū nō ſoluit penſionē: qꝛ p̄t expelli. Sꝫ circa hoc Panor. ꝯcludit. ꝙ aut locatio fuit facta ad lō gum tempus. Et dicit̉ longum tp̄us. x. annoꝝ ⁊ non minus. Uide sͣ. legare. Aut ad modicū. Pri mo caſu. aut fuit ꝯſtituta vna penſio ꝓ toto tem pore ⁊ poteſt expelli ſi non ſoluit tempore ꝯuento. quia ſi non ẜuat ꝯtractum: non eſt ſibi ẜuanda fi des. aut penſio eſt ꝯſtituta ſingulis annis. Et tūc habet locum dict. c. ꝓpter. vt ſi per biennium non ſoluit: expelli poſſit. Et ꝓcedit etiam ſi fuit actum inter contrahentes. vt non poſſit expelli durante tempore. Nam debet intelligi: eo ſoluente penſio nem. vt eſt tex. in. l. quero.§. inter locatorem. ff. e. Secundo caſu principali. quando eſt ad modicū tempus: tunc non eſt neceſſe expectare biennium Sed ſi non ſoluit penſionem tempore debito po teſt expelli: etiam ꝓpria auctoritate. Et eſt ratio di uerſitatis inter hunc caſum ⁊ precedentem. quia hoc caſu nō habet inquilinus ius in re. vnde ſi ex pellitur non competit ſibi aliquod interdictum ꝯͣ dominum. ar. in. l. colonus. ff. de vi ⁊ vi. ar. Sed in precedenti caſu colonus poſſidet naturaliter: habet piguius ius. Ad hoc. l. ij. ſi ager vec. Ideo n̄ poteſt ſic repente expelli: ſed expectatur biennium Poteſt tn̄ dominus agere actione locati ad recipi endum penſionem tꝑe debito. ¶ An autem inquilinus poſſit ex cauſa dimittere domuꝫ inuito domino. Rn̄. Uin. ⁊ Io. an. dicūt ꝙ ſic. vide glo. que hoc tenet in. l. ſi in lege. ff. loca. Exemplum dat Panor.ſ. ꝓpter ſuperuenientem peſtē. Naꝫ ſi ꝓpter neceſſitatē ſuꝑueniētē poterit dn̄s expellere inquilinum: ita inquilinus domuꝫ dimittere. nam magna videt̉ neceſſitas timor mor tis. Intellige ꝙ hoc caſu tenet̉ ſibi remittere pen ſionem ꝓ rata. al̓s parum ſibi ꝓdeſſet hec facul tas. Dicit tamen Panormitanus. ꝙ vix in practi ca poteſt obtineri: licet quod dictum eſt ſit ſatis ra tionabile. An ſcholaris contrahens ſocietatem cum ſcho lari: ſi vult recedere ⁊ alium ponere loco ſui poſſit. Reſpon. Panor. in. c. inter dilectos. de fi. inſtru. dicit ꝙ ſic. Ideꝫ tenet Bal. in. l. nemo. C. loca. ni ſi ſocius vellet locare partem ſuam perſone inho neſte: quia tūc non poſſet. vel niſi inter eos aliud eſſet conuentum. vt dicta. l. nemo. Sed an poſſit hoc facere inuitis ſocijs. Glo. inſti. loca.§. fi. dicit ꝙ licet poſſit alteri locare iure conductionis. ratio tamen ſocietatis ꝓhibet: que preualet iuri locatio nis. Bal. tamen videt̉ tenere. ꝙ etiam inuito ſo cio poſſit locare ex cauſa: niſi vt dictum eſt velit lo care perſone inhoneſte. Idem videt̉ tenere Cy. in l. viam. C. locati. Locatio Fo. CLXIIII. Et per hoc queritur: quid de duobus ſocijs: qͥ habent domum communem. vnus vult penſio nare ⁊ alius habitare. quis preferetur? Dic ꝙ ille qui vult habitare. Et de hoc videt̉ glo. in. l. Sabi nus. ff. communi diui. Et nota etiaꝫ ꝙ ſocius ꝑe gre ꝓfectus non poteſt petere penſionem a ſocio: ſi totam domum ſocius habitauit. ſed bene poſſet petere ſi ſocius domum alteri locaſſet ſub penſio ne ẜm Bal. ⁊ Imolaꝫ. in. l. duo fratres. ff. de acqͥ. here. Quod Pau. de caſtro. dicit ſe habuiſſe de fa cto. Nota etiam ꝙ illod quod eſt commune: non eſt ꝓprie meum. vt. l. qͣꝫqͣꝫ. C. qui. te. fa. po. Per qd̓ infert Bal. ad queſtionem. Statuto cauet̉. ꝙ ſi quis alium vulnerauerit in domo percuſſi. ꝙ am putetur ei manus. ꝙ non intelligitur de domo cō muni. Cum verba in ſtatutis debeant ꝓprie intel ligi. l. ille aūt ille. ⁊. l. nō alit̓. de le. iij. Utrum doctor poſſit expellere fabrum qui mo ratur iuxta ſcholas. Reſpo. Bar. in. l. j. ff. ſo. ma. refert Ia. de are. diſtinguere. ꝙ aut doctor preue nit fabrum. Et tuuc doctor prefertur. vt. l. ij.§. ſi quis. ff. ne quid in loco publico. Aut faber preue nit doctorem: ⁊ tunc aut doctor nō poteſt aliquo modo alibi cōmode ſtare: ⁊ tunc prefertur doctor quia ꝓpter neceſſitatem frangitur diuina reueren tia vt. l. omnes. C. de fer. Aut potes cōmode ſcho las alibi facere: ⁊ tūc ſecus. Eo ꝙ preuenit. vt. l. ſi pluribus. de leg. primo. Si v̓o ſimul concurrunt: prefertur doctor. quia maior prefert̉ minori. Bar. autem dicit. ꝙ hoc totum pendet ex officio iudicꝭ conſiderata diſpoſitione locoꝝ ⁊ antiqua conſue tudine ꝯtracte. quia forte ibi eſt conſuetum ſemꝑ legi ⁊ ex alijs circūſtantijs iudex preferet doctoreꝫ vel fabrum. Idem in duabus ſcholis ita ꝓpinqͥs ꝙ ſeinuicem impediant. vt. l. j. C. de ſtu. li. vr. ro. li. xj. Et in ambiguis prefertur doctor fabro. quia in doctore verſatur publica vtilitas. ⁊ in commu ni ⁊ in quolibet particulari: qꝛ quilibet poteſt au dire doctorē ⁊ addiſcere. Ideꝫ puto ſi faber ſtat iu xta domum vnius ſcholaris vel pluriuꝫ. Ad hoc ꝓprie facit dicta. l. j. ſo. ma. Et quia verſat̉ hec vti litas reſpectu vniuerſi ⁊ eſt apta afferre in quoli bet particulari. quia per ſcientiam efficitur doctor ⁊ forte papa vel cardinalis vt tota die videmus. hec Bar. Et per hoc etiam dici poteſt ꝙ ſcholaris vel doctor poteſt inhibere alij ſcholari vel doctori vt legat voce demiſſa. In quibus caſibus remittat̉ cenſus vel penſio rei locate. Reſpon. ſi conductor expellit̉ fit remiſ ſio ꝓ rata temporis: vt dictum eſt ſupra. Item ꝓ pter id quod preter conſuetudinem euenit. vtpu ta. tempeſtas vel alia aeris intemperies in deua ſtatione fructuum. vt. l. ex conducto. ff. eo. Direc. hoc intelligit quando ex vicio terre inſolito ⁊ for tuito hoc accidit. ſꝫ ſi vicio ⁊ debilitate terre hoc ac cidit: nulla fit remiſſio. vt quia vinum coacuit. vl̓ herbis ſegetes corrupte ſunt. quia hoc poteſt co lono imputari. quia nō remouit herbas ⁊ alia im pedimenta. Item fit remiſſio non ex inundatio ne fluminis inſolita. ſed per terremotum. vel cau

Locatio ma: aut ꝓpter incurſum hoſtium fructꝰ eſt amiſ ſus. vel magnum damnū datum. Idem Innoc̄. ⁊ Ber. Idem ꝓpter ſterilitatem afficientem ꝯdu ctores magno incomodo: niſi ſterilitas valeat cō penſari cum vbertate precedentis vel ſequentis anni. Et fiet hec remiſſio ꝓ rata ſterilitatis. d. c. ꝓ pter. Ex ẜm Goff. ſterilitas intelligitur ẜm vulgi opinionem. Et ẜm Panor. iſta opinio. poteſt ſu ſtentari: exquo lex nō determinat. Ipſe tn̄ ponit aliam opinionem Bar. in. l. licet. C. loca. vbi dic̄. ꝙ ſi vltra dimidiam iuſti precij eſt leſus ꝯͣductor: fit remiſſio ꝓ rata. Si ergo ſunt recollecti ita modi ci fructus ꝙ ſoluendo penſionem quis remane ret deceptus vltra dimidiam iuſti precij: debet fie ri defalcatio. ¶ An aūt debeat augmentari penſio ꝓpter vber tatem. ſicut fit remiſſio ꝓpter ſterilitatem. Conclu de per Panor. in dicto. c. ꝓpter. ꝙ aut vbertas cō tigit quia fructus multum valent vltra ſolitum. ⁊ tūc nō debet fieri augmētatio. nec diminutio ꝓ pter vilitatem precij. Aut vbertas ꝯtingit ꝓpter induſtriam coloni. ⁊ nō debet augmentari: ne ſua diligentia ſit ſibi damnoſa. Aut ꝯtingit ꝓpter bo nitatem rei. ⁊ etiam nō fit augmentatio: quia dn̄s locauit bonitatē rei meliori p̄cio quo potuit. Aut ꝯtingit caſu fortuito. puta. Locaui molendinum: de quo conductor ſolebat percipere. l. nunc au tem qꝛ alia molendina ſunt deſtructa percipit. C. hoc em̄ caſu eſt fienda augmentatio penſionis ꝓ rata. Nam ſicut per caſum fortuitum ꝯtingenteꝫ ſterilitatem fit remiſſio. vt in dicto. c. ꝓpter. Ita de bet fieri augmentatio ꝓpter vbertatem ꝯtingentē caſu fortuito. vt ꝯtrarioꝝ eadem ſit diſciplina. Et ſcd̓m glo. in. d. c. ꝓpter. debet intelligi de eo colono qui certam pecuniam annuatim debet: vel certas corbes: ⁊ non de partiario qui cum domino lucꝝ ⁊ damnū partit̉. Et dicit Panor. ꝙ iſte ꝓprie nō di cit̉ ꝯductor. ſꝫ potius accedit ad naturam ſocieta tis. vnde iura loquentia de ſocietate diſſoluenda habēt locum in iſto. vt notat Bar. in. l. ſi merces §. vis maior. ff. e. qd̓ eſt notandum vt ꝑ mortē al terius diſſoluat̉ ſocietas. nec tranſeat in heredem l. iiij. ⁊. l. nemo pōt. ff. ꝓ ſocio. ¶ Et vt perfecte habeat̉ materia circa contractuꝫ locationis ⁊ ꝯductionis.ſ. vtrum merces vel pen ſio ſit minuenda. vel etiam totaliter remittenda vl̓ augenda. Dic ꝙ ipſe locans: aut locat agros. aut res. aut operas. Si agros: ſic nocet locatori caſus fortuitus.ſ. vt non habeat mercedem niſi ꝓ rata. vnde ꝓpter ſterilitatem remittit̉ penſio. Si v̓o lo cet res aut ſtat per locatoreꝫ quominus re condlu cta vtatur: aut per conductorem. Si per locatorē: aut ſtat per eum pure ⁊ ſic tenetur ad intereſſe. vt l. ſi de feudo. C. locati. Si v̓o nō ex volūtate ſꝫ per caſum fortuitum ex parte eius vel ex parte rei lo cate contingentem. ⁊ tunc penſio remittitur ꝓ ra ta. Exemplum ex parte locatoris. puta. quia ꝓpter delictum eius fundus locatus publicatus eſt. Ex emplum ex parte rei. Sicut ſi edes locate: exuſte fuerunt. Uel ager terremotū corruit. vt. l. ſi quis domum. ⁊. l. ex conducto. ⁊. l. ſed addes. ff. locatī Idem dic quando ex neceſſitate adueniente loca tori oportuit conductorem expellere. vt. l. qui in ſu lam. ⁊. l. ſi fundus. ff. eo. Si v̓o ſtat per conducto rem. vel per eius culpam quominus re locata vta tur nihilominus totam penſionem ſoluere tenex vt. l. colonus.§. nauem. ff. eo. Si v̓o ex caſu fortui to ex parte conductoris contingente: re locaca vtr non potuit: ſimiliter tenetur ad totaꝫ penſionem Idem dic quando quis locauit operas. nec ꝑ euꝫ ſtetit quominus eas ſoluat. ſed per conductorem vel econtrario ſi ſtetit per locatorem ⁊ non per cō ductorem. vt ſic teneatur ad totam mercedem to tius temporis ẜm dictaꝫ diſtinctionem. Et ſic ha bes quid dicendum de ſcriptore qui locauit ope ras. Nam ſi per eum ſtetit vel per caſum fortuitū in eius perſonam contingentem: tunc liberat̉ con ductor a preſtatione mercedis. Si v̓o ſtetit per cō ductorem vel per caſum in eius perſona contingē tem: tūc ſecūs. Et ſic per has duas regulas habes r concordare iura que videntur contraria in titulo de locato. l. ſi vno.§. Item cum quidam. ⁊. d. l. ſed addes.§. cum quidam. ⁊. l. qͥ oꝑas. ⁊. d. l. colonus §. nauem. Et vide glo. mgr̄aꝫ in di.§. Item cum pa quidam. ¶ Utrum conductor teneat̉ locatori de damno quod in re locata tontingit. Reſpondeo ẜm Ho ſtien̄. tenetur: ſi ſua culpa contingit: vel illoꝝ quo rum opera vtit̉. Et in hoc contractu venit dolus lata culpa. ⁊ leuis: cum gratia vtriuſqꝫ celebretur. vnde ſi auriga: dum ceteros curru ſuo tranſire cō tendit currum euertit. ⁊ ſeruum qui conduxerat quaſſauit. vel occidit tenetur. d. l. Item queritur. Sed ſi fecit quod quicunqꝫ diligens feciſſet: ſecus erit. vt. ff. e. ſi merces.§. qui columnam. De dam no v̓o dato ab alio: cui obuiare non potuit non te netur. ff. eodem. ſed de damno. Similiter etiam non tenetur de caſu fortuito: niſi vt dictum eſt ſu pra. Comodatum. Caſus fortuitus. et Depoſi Utrum ille qui locat operas ſuas faciendas in re aliqua teneatur de damno illius rei. Reſpō deo ẜm Hoſtien̄. ſicut ⁊ in ſuperiori queſtione. Si damnum contingit culpa ipſius: tenetur. ali ter non. vnde ſi columnam tranſferendam acce pit vel dolia ⁊ huiuſmodi. ⁊ fracta ſunt culpa ſua: vel illorum quorum opera vtitur: tenetur etiam de culpa leui. Secus ſi diligentiam adhibuit dic. §. qui columnam. Et licet de damno ab alio dato non teneatur: tenetur tamen de cuſtodia. ff. eod̓. qui mercedem. Nam ⁊ qui mercedem ꝓ ſola cu ſtodia accipit: tenetur etiam de leuiſſima culpa. ex tra de depo. bona fides. Quidam etiam voluerūt tenere locatorem operarum ad tranſuehendas cō lumnas ⁊ ſimilia que faciliter franguntur: teneri etiam de leuiſſima per tex. in dicto.§. qui colum nam. vbi dicitur. culpa autem abeſt ſi omnia fa cta ſunt que diligentiſſimus quiſqꝫ obẜuaturus fuiſſet. Glo. tamen ibidem tenet contrarium. Sꝫ poteſt dici. ꝙ aut aliquis locat operas in re que

requirit diligentiſſimam curam. ⁊ tunc tenebitur de leuiſſima. dict.§. qui columnam. aut non locat operas in re talis importātie. ⁊ ſic vera eſt opinio glo. quia tenet̉ ſolum de leui. Item illi qui locant operas ſuas ad cuſtodiendum res alicuiꝰ. vel in cidendum ligna ꝓ domo edificanda. vel hmnōi. te nentur de damno dato. Iteꝫ qui recipit pallium meum. ⁊ poſtea per errorem dedit alteri: tenetur: quia non toleratur error in facto ꝓprio. d. l. Item querit̉.§. Item ſi pallium. Item ſi veſtimēta pol lienda accepit ⁊ mures roſerunt: de culpa tenet̉. d. l. Item querit̉.§. ſi fullo. Item ſi aliquid ſartien dum. vel polliendum. vel gemmam ſculpendam. vel includendaꝫ accepit: tenetur. excepto ſi res vi cio ſuo frangat̉. nam tunc non tenet̉ niſi per ſpeci ale pactum. Et eodeꝫ modo ſi vitulos paſcendos accepit. vel pecora. ff. eo. ſi quis fundum.§. ſi quis vitulos. ⁊. d. l. Item querit̉.§. ſi gemma. Item ſi nauta me inuito ponat res meas in alia naui. ꝙͣ vbi poſuerim. ⁊ perijt: tenetur. d. l. Item querit̉. §. j. Et ibi patet ꝙ ſi tranſtulit non inuito domi nō ſꝫ bona fide. ⁊ ſine culpa non tenet̉. vel etiam ſi mala fide tranſtulit. ſed in eadem nauigatione. vtraqꝫ nauis perijt. ff. ad. l. ro. de iac. l. j.§. j. Pone ꝙ locatori operis. vt paſtori res perijt. ⁊ dominus dicat ꝙ perijt culpa ſeu dolo illius ⁊ pa ſtor negat. cui incumbit ꝓbatio. Reſpō. ẜm Ho ſtien̄. ꝙ paſtori. Nam cum ipſe ratione officij de beat cuſtodiam habere: ſi dicit amiſſam ouem. ꝓ bet abfuiſſe culpaꝫ ſiue dolum. ſicut argentarius ꝓbare debet amiſiſſe rōnes. cum ruina vel incen dio. ff. de edendo. ſi quis ex argentarijs.§. fi. Idē in cuſtode carceris. ff. de cuſto. reorum. l. finali. Nam qui dolum allegat. dolum probare de ¶ Qui ſi conductor fundi aliquid expendit in re conducta. Reſpon. ẜm Hoſtien̄. ſi expendit ne ceſſario vel vtiliter auxit vel edificauit. vel inſtitu it aget contra locatorem. vt expenſas recipiat. ff. e. l. dominus. ¶ An autem conductor in ſoluendo penſionem teneatur ipſe perquirere dominum. Reſpon. ẜm Panormitanum. in. c. ſignificante de pig. ex men te Bar. in. l. Item illa. ff. de conſti. pe. ꝙ aut ſolu tio debet fieri reſpectu alicuius rei ⁊ ꝓ aliqua re. ⁊ tunc ſi creditor eſt eiuſdeꝫ fori in quo eſt illa res ſi tuata. ⁊ debet ire debitor ad domum creditoris. ſi v̓o ſunt diuerſi fori nō tenet̉ ire ad domū credito ris ſꝫ ſatꝭ ē ꝙ dicat in domo ſua: ſum ꝑatꝰ facere ſi aliquis eſſet qui reciperet. Ideo infert Panor mitanus ꝙ ſi emphiteota non eſt de foro domini non tenetur ꝓ canone ſoluendo perquirere domi num. Secus ſi eſt eiuſdem fori. Sic intellige. c. ꝓ pter. de loca. hec Panormitanus. Quod bene no tabis. ¶ Utrum conductor agri vel domus vel alteri us rei poſſit rem ipſam alteri locare. Reſpon. po teſt. C. eo. l. nemo. Et tunc res poſterioris condu ctoris ſunt obligate pͥncipali dn̄o. vſqꝫ ad illā quā titatem qͣ iſte ꝯductor ſecundus tenet̉ priori. ff. e. l. Ludus Fo. CLXV. ſi in lege.§. ſi colonus. Nullus prelatus religioſus poteſt concedere ad vitam. nec ad certum tempus redditus. vel ꝑ tem eorum alicui. etiam ꝓ quacunqꝫ pecunia niſi neceſſitas vel vtilitas ꝯuentus. ſine loci expoſcat ⁊ accedente conſenſu conuentus. Aut ſi conuen tum non habet: accedente conſenſu ſuperioris. ⁊ qui contrafecerit incurrit ſententiaꝫ ſuſpenſionis nec recipienti acqͥrit̉ aliqd̓ ius. tn̄ hoc non exten dit̉ ad locationes. vel reddituum aut fructuum venditiones ad modicum tp̄s. vt in cle. monaſte rioꝝ. de re. ec. non alie. Udus. Tres ſūt ſpe cies ludi. Nam quidam eſt conſiſtens in ingenio. vt ludus ſcachorum. Qui dam eſt ꝯſiſtens in fortuna. vt ludus azarri. Qui dam eſt mixtus ꝑticipans de vtroqꝫ. vt ludus ta bulaꝝ cum taxillis. Utrum ludus alee ſit mortale peccatum. Rn̄. ẜm. v̓v̓. etiam ſi homo non ducit in conſuetudi nē mortaliter peccat. qn̄ ex auaricia ludit vel prin cipaliter cā ſpoliandi ꝓximum. An autem inſpectores ludorum. torneamen toꝝ. vel huiuſmodi peccant mortaliter. Reſpon deo ẜm Monal. ꝙ qui ludo interſunt ⁊ inſpecto res ludi peccant ſaltem venialiter ſi hoc ducunt in conſuetudineꝫ: maxime ſi ſunt clerici. Nec ob. ſi dicat̉ ꝙ quicunqꝫ delectat̉ de re que eſt mortale peccatum. peccat mortaliter. ſed iſti delectant̉ de huiuſmodi que ſunt mortalia peccata. ſicut torne amenta ⁊ ludi aliarum. maxime ex cupiditate. er go peccāt mortaliter. Reſpondeo ꝙ maior eſt ve ra de his que ſunt peccata mortalia de ſe ⁊ ex ſua natura: ſed huiuſmodi ſpectacula ⁊ ludi de ſe non ſunt mortalia. ſed ſolum. aut ex conſtitutione eccle ſie. aut ex praua intentione. vt dicit Ri. in. iiij. di. xv. loquendo de torneamentis. ꝙ ſi homines illa exercerent temperate ⁊ bona intentione ⁊ non eſ ſet ꝓhibitum per eccleſiam. non eſſet peccatū tor neare. eo ꝙ ludus talis eſſet vtilis ꝓ defenſione rei publice. vnde iure ciuili ꝓhibitus non eſt. Sꝫ ius canonicum illum prohibuit ꝓpter abuſum lu dentium. ¶ An autem illud quod quis lucratur in torne amētis poſſit licite retinere. Reſpondeo ẜm Ri. vbi ſupra. ꝙ quidam ſunt ludi ita ꝓhibiti: ꝙ ta men non precipit̉ reſtitui quod homo lucrat ẜm legem illius ludi. ſicut ſunt torneamenta. vnde il li qui lucrant̉ in tali ludo ꝙͣuis peccent qꝛ faciunt contra conſtitutionem eccleſie. tn̄ reſtituere non tenent̉. Quid autem dicendum de illo: qui lucrat̉ in ludo alee ludente cum voluntario valente aliena re. ⁊ cum illo: qui non eſt tractus ⁊ ſine fraude. ſꝫ ex cupiditate. an de neceſſitate teneat̉ reſtituere? Reſpondeo ẜm Ric. vbi ſupra. ꝙ licet ludus for tune. tamen iure ciuili qͣꝫ canonico ſit ꝓhibitus. lucrantes tamen per talem ludum non obligant̉ de neceſſitate ad reſtitutionem niſi perius ciuile.

Ludus Quo tamen ad iura ciuilia ꝓhibentia huiuſmodi ludos. Dicit Alex. lon. in ti. de vſuris. ꝙ qͣꝫuis ali que leges olim condite fuerint contra nimis im probum ludum. hodie tamen per contrariam cō ſuetudineꝫ abolite reputant̉. quod patet. quia re petenti perdita per ludum in foro ciuili ⁊ iudicia li non datur actio: nec ſententia reſtitutionis ſibi fiende. Idem tenet Sco. in. iiij. diſtinc. xv. vbi di cit. ꝙ lex ciuilis que permittit perdita in ludo repe ti. ⁊ per conſeques reſtitui: ligat ſolum illos qui ei ſubſunt. Et forte nulli ſunt hodie: quia vbi lex illa conſueuit habere locum. municipalia preiudicant imperialibꝰ. Et plus aliqui dicūt ꝙ dato qd̓ leges ille abrogate non eſſent qd̓ tamen falſum eſt. tamē adhuc tales reſtituere non tenent̉. niſi per iudicis ſententiaꝫ ſint condemnati: ſicut patet de alijs pe nis iuris. Et ꝓ hac opinione ceſſante iure ciuili vt ꝓbatum eſt. vident̉ Thom̄. ⁊ Ri. qui in hoc caſu nihil dicunt de erogatione pauperibꝰ fienda. Idē Iohan. and̓. ⁊ Iohannes calderi. in. c. clerici offi cia. de vita ⁊ honeſtate clericoꝝ. qui dicunt tutum eſſe talia pauperibꝰ erogare: non tamen dicunt fo re neceſſarium. Idem Monal. Idem Aſten̄. Frā ciſcus Zabare. Raimū. Petrus de palude. ⁊ Ar chiepiſcopus floren. Ad hoc facit theorica Guil ꝙ vbi reſtitutio non eſt fienda certe perſone. ſꝫ eſt fienda pauperibꝰ. talis reſtitutio eſt de conſilio. ex ceptis tamen quibuſdam caſibꝰ in quibus ius ex preſſe precipit reſtitutionem fieri. vt infra dicetur in titulo Reſtitutionum. Sunt tamen quidaꝫ ca ſus in quibus ludēs tenet̉ reſtituere ea que lucra tus eſt. vt ſi vicit ab eo qui alienare nō potuit. vt puta filiofami. ẜuo. monacho. ꝓdigo. furioſo. vxo re nil habente preter dotem. tunc fatendum eſt ꝙ talis tenet̉ reſtituere. patri. domino. prelato. cura tori. marito. ⁊ huiuſmodi. Idem ſi fraudem com miſit. puta fingēdo ſe inſcium in arte ludendi. ⁊ qͣ ſi hominem qui defacili poſſet decipi ſicut faciunt barri: ſiue commiſit fraudem in ipſo ludo ſubmit tendo taxillos falſos. ſeu etiam fraudulenter iactā do. ſeu malicioſe pecuniam numerando ⁊ huiuſ modi tunc perdenti in predictis caſibꝰ reſtituere tenetur ſi ſit perſona que alienare poſſit. Si auteꝫ alienare non potuit reſtituet illis perſonis predi ctis. Si quis autem attraxit aliquem ad ludum ꝑ vim aut nimiam importunitatem ⁊ vicit. ẜm In nocen. in ca. quia pleriqꝫ. de immu. ec. tenetur re ſtituere attracto ⁊ inducto. quia attrahens fuit in turpitudine. Secus econtra. puta. quia attractus vicit. quia tunc non illi qui attraxit. ſed pauperibꝰ eſt reſtituendum. Et intellige de iſta attractione: ſiue facta fuerit in principio. ſiue in medio vel fine Et his tribꝰ caſibꝰ competit reſtitutio ſiue repeti tio ẜm iura. In alijs autem caſibus dicit Archi epiſcopus floren. ꝙ eſt pauperibus iſtud lucrum erogandum de honeſtate. licet alia opinio ſit ſecu rior ⁊ conſulenda. non tamen videtur de neceſſita te imponenda. vt per hoc deneget̉ abſolutio nolē ti hoc facere. Exquo ꝓ hac opinione ſunt tot ſan cti ⁊ doc. p̄allegati. Utrum aūt in mutuo facto in ludo oriat̉ actio Rn̄. ẜm Panor. in. d. c. clerici. ꝙ ſi mutuat̉ collu denti. non ꝯpetit repetitio mutuate pecunie. Se cus ſi alteri: licet in ludo. ad hoc vide tex. cum glo. in. l. j. ff. de alea. ⁊ in. l. penultima. ⁊ vltima eodem titulo. ¶ An valeat tranſactio facta in ludo. Reſpond̓. Ganormi. vbi ſupra. ẜm ꝯmuniter doct. ꝙ nō. qꝛ ibi non poteſt eſſe lis. īmo eſt euidens calumnia. ergo non valet tranſactio. l. in ſumma. ff. de cōdi. ¶ Utꝝ vendens rem in ludo teneat̉ de euictio ne. Rn̄. glo. in. l. ij.§. j. ff. quaꝝ reꝝ ac. non da. dic̄ ꝙ non. intellige hoc. ꝙ emens rem ludentis non poteſt contra vendentem agere ſi ab eo euinca ¶ Utrum ille qui aliquando perdit. aliquando vincit poſſit facere recompenſationem. Reſpon. ꝙ aut ludus eſt cum eadem perſona. Et idem lu dus. ⁊ eodem tempore. Et tunc poteſt fieri com penſatio. Idem videtur dicendum etiam ſi ſit di uerſus ludus. dummodo ſit cum eadem perſona ⁊ eodeꝫ tempore. licet aliqui contra. Si autem nō eſt cum eadem perſona: ſed diuerſa. vel diuerſo tē pore. tunc non fit compenſatio. quia per interituꝫ rei moroſus debitor non liberatur. l. in re furtiua. ff. de condi. fur. Ideo dictum eſt ſupra. eodē tem pore. quia ẜm quoſdam ⁊ non irrationabiliter qͥs illud lucrum dicitur viciſſe in ludo. quod in fine ludi ſecum reportat. ergo ſi quis altera die. vel al tera vice cum eodem. aut cum altero id quod vice rat ludendo amittat. nihilominus quod prius vi cerat. ⁊ pauperibꝰ dandū erat: qꝛ iſte non paupe rum bona: ſꝫ ſua ludendo amiſit. Ideꝫ dic de par ticipantibꝰ in ludo. vel concedētibꝰ eis domos ad luden̄. vel taxillos. Et de tali lucro ſic participato: tenētur eodē modo quo dictum eſt ſupra. de prin ciꝑalibus. Sed circa predicta querit̉ de queſtione quoti diana. Pone ſtatutum epiſcopi dicit ꝙ quicunqꝫ luſerit ad azarrum ſit excommunicatus. vel puni atur intantum. Modo luſi vno ſero cum pluribꝰ ⁊ pluries vici ⁊ perdidi. An videantur plures lu di ⁊ plura delicta. Et an ſim pluribus excommu nicationibꝰ ligatus: an vna tm̄. Reſpond̓. Bart. in. l. inficiando. ff. de fur. dicit ꝙ totum illud vide tur vnus ludus: donec ſit habitus ꝓ completo ⁊ ſoluto recedentibus luſoribus. vt. l. contractus. C. de fide inſtrumen. Nec poteſt dici perfecte vi ciſſe donec ludus non ſit perfecte completus. qꝛ adhuc ſupereſt ſpes perditionis. Item circa lucꝝ dico ꝙ pluralitas perſonarum cum quibus vna ſimul ego luſi non dicuntur facere plura delicta. ſatus Nam ille perſone cum quibus ego ludo non di cuntur offenſe a me. ſed magis offenditur reſpu blica. ideo vnum eſt delictum. vt. l. ſi plures. ff. ar. fur. ce. Et per hoc dici poſſet ad aliud ſtatutum dicens. ꝙ nullus poſſit ducere vltra tres famulos Aliquis duxit. xx. Reſpon. Bar. ꝙ eſt vnum tm̄ delictum. nec eſt ꝓ quolibet famulo vltra dictum

Maleficiatus numeꝝ vnum delictum: ſed ꝓ omnibꝰ vnum. cū ipſi non offendantur ex tali ductione. ſed magis reſpublica que eſt vna offendit̉ ab vno ducente contra numerum. Eadem ratione ſi ſtatutum di ceret. ꝙ nemo poſſit habere ad conuiuium vltra decem perſonas ſub certa pena. Certe ſi habuit. xxx. vel. xl. vnum delictum eſt ꝓ omnibus vt di ctum eſt. Iuſta hoc quero de queſtione quā dicit Bar. ſe vidiſſe de facto piſis. Dicebat ſtatutum. Ad nu ptias nō poſſint inuitari vltra. xij. dominas. Mo do quidaꝫ ducebat vxorem ipſe ⁊ filius ſuus. vtꝝ poſſint inuitari. xxiiij. domine tanꝙͣ ſint due nu ptie. an. xij. tm̄. Reſpond̓. ꝙ licet duo ſint matri monia. ⁊ ex iſto reſpectu poſſint dici due nuptie. tamen quia hoc fit vna ſimul quo ad ſolennitatē. vnice nuptie dicuntur. vt. l. patris ⁊ filij. ff. de vul. ⁊ pub. hec Bart. Sed hoc Ang. non admittit. qꝛ dicta. l. nihil facit ad hoc. nam ibi teſtamentum fi lij ſine paterno eſſe non poteſt. Et ideo dependet teſtamentum filij a paterno. Et ideo dicitur eſſe vnum. ſed nuptie patris ⁊ filij: non ſunt depen dentes vel inſeparabiles. Et ideo forte ꝯͣrium eſſet dicendum. Utrum autem ludus qui innitit̉ induſtrie vt ludus ſcachoꝝ. baliſte. pile. ⁊ hmōi ſit licitus. Ita ꝙ lucrans ex his ludis non teneat̉ ad reſtitutione Reſpon. ẜm docto. ꝙ hmōi ludi non ſunt ꝓhibi ti de ſe: vt eſt tex. in. l. penul. ⁊ vl. ff. de alea. vbi cō ig altera die. vdli ceſſus videt̉ omnis ludus qui fit gratia virtutis exꝑientie. Et dicunt quidaꝫ vt recitat Panormi. vbi sͣ. ꝙ in hoc caſu id qd̓ vincit̉ non ſubiacet re ſtitutioni. cum non ſubmittant ſe homines fortu ne. Immo bonum exinde ꝓuenit: cum exerceant ſe ingenio non tn̄ debet ludi magna quātitas. Et Panormitanus dicit. ꝙ non debet quis ſe exerce re principaliter ꝓpter lucrum. Al̓s credit ꝙ idem eſſet dicendum. ſicut dictum eſt ſupra de ludo fortune. ¶ An auteꝫ liceat clericis ludere ad ſcachos cau ſa recreationis. Glo. in auten. interdicimus. C. de epiſ. ⁊ cle. dicit ꝙ ſic. Sed Ia. ⁊ Pe. vt recitat Cy ibi tenent contrarium: quia ratio ꝓhibitionis fu it vacatio a diuinis officijs: que magis ꝯtingit ꝑ ludum ſcachoꝝ qͣꝫ per ludum fortune. Et ſi ẜm p̄ dictos doct. ludus ſcachoꝝ eſt ꝓhibitus clericis: multo fortiꝰ eſt ꝓhibitus religioſis. quia ꝑ Hiero. de conſ. di. v. in. c. nunqͣꝫ. dicit̉ religioſis. Nunqͣꝫ de manu tua vel oculis tuis liber pſalterij diſce dat ⁊cͣ. Et hec opinio tanqͣꝫ honeſtior videtur te nenda p̄ſertim in religioſis. ⁊ ne det̉ ei materia re laxationis. Aleficiatus. De hoc pet li dictum eſt sͣ. Impedimentū. xv. Et an maleficium poſſit tolli ꝑ aliud vide ibi. Et ſi queras qualiter demones poſſint vexare ho mines: ꝙ nō poſſint adinuicē hre copulam. Rn̄. Pe. de palud̓. in. iiij. ꝙ hoc poteſt fieri multiplicit̓ Primo ex hoc. ꝙ demon eſt ſpūs habens ptātem Fo. CLXVI. ſuꝑ creaturam corporalem: ad motum localem ꝓ hibendum vel faciendū. vnde poteſt corpora im pedire: ne ſibi mutuo appropinquent directe vel indirecte: ſe interponendo inter eos corꝑe aſſum pto. Secundo poteſt inflamare ad factum illum: vel refrigerare ab actu illo. adhibendo oculte vir tutes: quas optime nouit ad hoc validas. Tercio turbando imaginatiuam. fantaſiam. ⁊ extimati uam que reddat mulierem exoſam. Quarto. ꝓhi bendo directe rigorem membri: ſicut ⁊ motum lo calem cuiuſcūqꝫ organi. Quinto. ꝓhibēdo miſſio nem ſpirituum ad membra in quibus eſt virtus motiua. quaſi intercludendo vias ſeminis. ne ad vaſa generationis deſcendat. vel ne ab eis rece dat: vel ne excidatur. vel ne emittatur. Idem Ar chi. floren. Atrimonium primo ꝯmuniter quid ſit. Rn̄. eſt viri ⁊ mulie ris ꝯiunctio indiuiduam vite ꝯſuetudi nem retinens. Dicit̉ ꝯiunctio.ſ. animoꝝ ⁊ matri monialis. Indiuiduaꝫ ⁊cͣ. Itelligit̉ ẜm v̓ v̓. de ma trimonio ꝯſummato ꝑ copulam carnalem. quia ante poſſunt ſeparari vt dictum eſt sͣ. Impedimē tum primo. Iteꝫ intelligit̉ de matrimonio fideliū: qꝛ mr̄imoniū infideliū poteſt ſeꝑari: vt dictū eſt sͣ. Impedimentum. ix. An autem papa poſſit diſſoluere mr̄imoniuꝫ ꝯſummatum per copulaꝫ inter fideles. vide infra Papa. Unde dr̄ mr̄imoniū. Rn̄. ẜm Ray. dr̄ qͣſi ma tris muniū.i. officiū. qꝛ dat mulieribꝰ eſſe mr̄es. ⁊ iō magis denoīat̉ a mr̄e ꝙͣ a pr̄e. qm̄ in eo plus ap aret mr̄is officiū qͣꝫ patris. Utꝝ mr̄imoniū ſit ſacr̄m. Rn̄d̓. ẜm Tho. in iiij. Sacramentū importat remediū ꝯͣ pctm̄ ꝑ ſen ſibilia ſigna. ⁊ cum hoc inueniat̉ in mr̄imonio. int ſacr̄a ꝯputat̉. Et forma huiꝰ ſacr̄i ſunt v̓ba. ſeu ſi na. qͥbꝰ ꝯſenſus mr̄imonialis exprimit̉. Qn̄ mr̄imoniū fuit inſtitutū. Rn̄. ẜm Tho. Matrimoniū ẜm ꝙ ordinat̉ ad ꝓcreatōeꝫ ꝓlis q̄ erat neceſſaria etiaꝫ peccato nō exn̄te: inſtitutum fuit an̄ pctm̄ Ade. ſꝫ ẜm ꝙ mr̄imoniū p̄bet reme dium ꝯͣ vulnꝰ peccati. ſic inſtitutū fuit poſt pctm̄ tꝑe legis nature. ẜm aūt determinatōꝫ ꝑſonaꝝ in ſtitutōꝫ habuit in lege moyſi. Que ſunt cauſe inſtitutōis mr̄imonij. Rn̄. ẜm Ray. due ſunt pͥncipales.ſ. ſuſceptio ſobolis edu cande ad cultū dei. Gen̄. j. Creſcite ⁊cͣ. Et vitatio fornicationis: pͥme Cor̄. vij. Secundarie v̓o mul te ſunt. vt qn̄qꝫ pacis reformatio. pulcritudo vxo ris. diuitie ⁊ hmōi. Nunqͥd tenet mr̄imoniū non factū cauſa ꝓlis ſꝫ ꝓpt̓ ſecūdarias cās nūc dictas. puta. ꝓpt̓ pulcri tudinem diuitias ⁊ hmōi. Rn̄. ẜm Ray. ſic. Suf ficit em̄ ꝙ ꝯͣhere intendunt. ⁊ ꝯſentiunt ꝑ v̓ba de pn̄ti. xxxij. q. ij. ſolet. Deutº. xxj. Si videris mulie rem pulcram ⁊cͣ. ¶ An aūt talis ꝯͣhens pͥncipaliter ꝓpter p̄dictas cauſas. puta. pulcritudinem. diuitias ⁊ hmōi pec

Matrimonium. j cet mortaliter. Quidam dicunt ꝙ ſic. ſicut ſi quis principaliter baptizaret̉ ꝓpter ſanitatem. vel que ſtum faciendum: nō curans de gratia baptiſmali non eſſet hoc ſine ꝯtemptu ⁊ iniuria ⁊ irreueren tia: ⁊ ab vſu ſacramenti. Sed Archi. floren. dicit. ꝙ iſta ſententia eſt multū dura ⁊ multos inuolue ret. ⁊ videt̉ eſſe ꝯͣ illud qd̓ habet̉. iij. Regū. j. c. vbi dauid. Abiſac ſunamite duxit in vxorem vt ſoluꝫ calefaceret eum. ⁊ nō ſpe ꝓlis. nec timore fornica tionis. qꝛ nō cognouit eaꝫ. nec tn̄ peccauit. Addit tn̄ Archi. flor̄. ꝙ dato ꝙ ꝯͣhere ꝓpter voluptatem principaliter eſſet pctm̄ mortale: non tn̄ cognoſce re ꝓpter voluptatē eſſet mortale. dūmodo nō eſſet facturꝰ cum alia. qꝛ nō eſt ita damnabilis abuſus rei ꝯmunis: ſicut rei ſacre: ſicut bibens cum cipho ꝯmuni ꝓpter voluptatem nō eſt in ſe niſi veniale: ſꝫ nō ꝓpter hoc ſequit̉ ꝙ portans calicem ad taber nam ad bibendū ꝓpter voluptatē qͥn peccet mor taliter. Et hoc ꝓpter abuſum rei ſacre. Qui autem ꝯͣhit matrimoniū ꝑ verba de pn̄ti ꝓpter finem in debitum abutit̉ re ſacra: qꝛ eſſentia ſacramenti ibi ꝯſiſtit. Sed qͥ cognoſcit vxorem ſuam fine indebi to abutit̉ re nō ſacra.i. muliere. qꝛ eſſentia ſacramē ti tranſijt. vnde nō adeo peccat. Et eſt ar. ꝙ ſi iu dex pena pecuniaria punit malefactores: dum tn̄ eſſet al̓s puniturus. licet querat pecuniaꝫ nihil co gitans de actu ⁊ de iuſticia: dum tn̄ non ſit factu rus iniuſte: non eſt niſi veniale. Nam ſi prepone ret exp̄ſſe vel explicite pecuniam. nō eſſet excuſatꝰ a mortali. Et nota hoc ꝓ iſtis dominis tꝑalibꝰ qͥ puniunt pecunialiter delicta ſuoꝝ ſubditoꝝ. nam ſi hoc faciunt principaliter ꝓpter cupiditatem. al̓s non facturi nec punituri per predicta peccāt mor taliter. ¶ An aūt ꝯtrahens matrimoniū in peccato mor tali peccet mortaliter. Rn̄. Pe. de pal̓. in. iiij. dicit ꝙ ſic. dato etiaꝫ ꝙ eſſet ꝯtritꝰ. ⁊ ſic ẜm eum reqͥrit̉ vltra ꝯtritōem etiam ꝯfeſſio. Alijs tn̄ videt̉ ꝯͣriū. qd̓ eſt ꝯmunius. ¶ Que ſunt bona matrimonij? Rn̄d̓. ſunt princi paliter tria.ſ. fides. ꝓles ⁊ ſacramentum. In fide attendit̉ ne cum alio vel alia ꝯmiſceat̉. In ꝓle. vt amanter ſuſcipiat̉: ⁊ religioſe educet̉. In ſacramē to: vt matrimoniū nō ſeperet̉. Et p̄dicta tria adeo ſunt ſubſtātialia ꝯiugio ꝙ ꝯditio ꝯͣ aliqd̓ iſtoꝝ ap poſita viciat ꝯͣctum matrimonij. extra de ꝯdi. ap po. c. fi. ⁊ ibi Panor. ponit regulam in materia ma trimonij. ꝙ oīs ꝯditio appoſita ꝯͣ ſubſtantiā mr̄i monij viciat mr̄imoniū ⁊ n̄ viciat̉. Et ponit exem plum de eo qd̓ accidit in facto. Quidaꝫ hn̄s ſuſpi tionem de incōtinentia futura mulieris ꝯͣxit ſecū cum ꝯditione. ꝙ ſi ꝯmitteret adulteriū liceret ſibi recedere a mr̄imonio ⁊ aliaꝫ ducere. Certe non eſt ibi matrimoniū. ¶ Utrum intentio non ẜuandi fidem viciet ma trimoniū. Rn̄. ẜm Guili. ſi aliquis ꝯtrahit matri moniū: non habens ꝓpoſitū ẜuandi fidem ſꝫ adul teraadi. nihilominus tenet matrimonium. dum tamen hoc nō deducat̉ in pactum. Si autem de ducat̉ in pactum vt ꝙ liceat adulterari. vel ꝙ pro ſtituat vxorem. non contrahitur matrimonium. c. fi. de condi. appo. Sed de hoc dicet̉. jͣ. ¶ Utrum intentio non exigendi debitum vici et matrimoniuꝫ. Reſpon. Panormitanus in ca. cōmiſſum. extra eo. ꝙ non. dummodo hoc ꝓpoſi tum non deducat̉ in pactum expreſſum. Et ſic in tellige. d. c. fi. Et ex hoc innuit̉ ꝙ inter beatam vir ginem ⁊ ioſeph fuit veꝝ matrimonium. licet bea ta virgo animo in copulam non conſenſerit. Et hoc facit ad queſtionem quotidianaꝫ. Nam mul ti habentes filios ex concubinis: ⁊ amore ꝓlis legi timande inducunt̉ in articulo mortis cum omni nō deſperent de ſalute ⁊ de morte ſint ſecuri ad cō trahendum cum illis matrimoniuꝫ. nunqͥd inter eos ſit veꝝ matrimoniū cum non videat̉ ꝯſenſus in copulaꝫ. Et certe per predicta videt̉ dicendum Utrum intentio non habendi ꝓlem excludat matrimoniū. Rn̄. ẜm Pe. firma intentio ꝓlē eui tandi excludit mr̄imoniū. Dico maxime ſi dedu cat̉ in pactum. ſꝫ tamen intentio nō educandi ꝓ lem non excludit. ¶ Que eſt differentia inter matrimonium legiti mū ⁊ ratum. Reſpon. ẜm Ray. matrimoniū legi timum ⁊ non ratum eſt. quod legali tm̄ inſtitutio ne vel ꝓuincie moribꝰ inter infideles contrahitur quod ideo dicit̉ non ratum. quia ſine fide tm̄. Ra tum v̓o ⁊ non legitimum eſt: quod inter fideles ⁊ legitimas perſonas: ſꝫ ſine legitima ſolennitate cō trahit̉. Quoddaꝫ v̓o eſt legitimū ⁊ ratū: qd̓ inter fideles ⁊ legitimas perſonas ⁊ cū legitima ſolenni tate ꝯtrahit̉. Otrum ꝯcubitus ſit de integritate matrimo nij. Reſpon. ẜm Ri. in. iiij. ꝙ matrimoniū dupli citer poteſt ꝯſiderari. Aut qͣꝫtuꝫ ad eius perfectōꝫ primam: que eſt perfectio eſſentialis. Et ſic carna lis copula: non eſt de eius integritate. quia ſine ea eſt mr̄imoniū ratum. Aut ꝙͣtum ad eius ꝑfectōꝫ ſcd̓aꝫ q̄ eſt ꝑfectio aliqͦ mō accidental̓. Et ſic cōpu la carnalis eſt de eius integritate: ꝑ illaꝫ em̄ efficit̉ matrimonium conſummatū. Sicut dicit̉ ꝙ puer per eius deductōꝫ ad quantitatem perfectam. effi cit̉ vir ꝯſummatus qui tn̄ puer exiſtens totam hꝫ ſuam perfectionem in eſſe primo: que reſpicit ho minis eſſentiam. An aūt appellatōe viri ⁊ vxoris veniant ſpon ſi qͥ ſolum ꝯͣxerunt matrimoniū per verba de pn̄ ti abſqꝫ carnali copula. Reſpondeo. Panormita nus in ca. ex publico. de ꝯuerſione ꝯiug. ꝑ tex. illū dicit. ꝙ appellatione viri ⁊ vxoris intelligit̉ de his qͥ matrimoniū ꝯſummauerūt: non aūt de his qui ſolū ꝯͣxerunt per verba de pn̄ti. Quod facit ad. q. in qua al̓s in ciuitate ſenaꝝ dicit ſe ꝯſuluiſſe. Sta tuto illiꝰ ciuitatis cauet̉. ꝙ vxore decedente ſine fi lijs maritus lucret̉ dimidiam ꝑtem dotis. Contigit iuuenem ꝯͣxiſſe matrimonium ꝑ ver ba de pn̄ti cum qͣdam puella ⁊ matrimonio non ꝯſummato puella deceſſit: querebat̉. vtꝝ ſponſus deberet lucrari dimidiam dotis. Multi dixerunt ꝙ ſic: fundantes ſe. qꝛ matrimoniū dicit̉. ⁊ ꝯiuges

appellant̉ interueniente conſenſu de preſenti. naꝫ ꝯſenſus facit matrimoniū.xxvij. q. ſecunda. ſuffi ciat. Item nō poſſunt tales dici ſi onſi cū reſiſtat ethimologia vocabuli. Dicunt̉ em̄ ſponſi quaſi ꝓ miſſi a ſpondeo. es. ſꝫ ea que ꝯtraxit ꝑ verba de pn̄ ti nō poteſt dici ꝓmiſſa. Et ꝑ ꝯn̄s non ꝯgrue ap pellat̉ ſponſa. Sed in ꝯͣrium facit ſingulariter ille tex. ex publico. naꝫ cum appellatione mr̄imonij⁊ ꝯiugum qn̄qꝫ intelligat̉ de mr̄imonio ꝯſummato Et de his qͥ mr̄moniū ꝯſummauerūt. ⁊ tale mr̄i moniū dicit̉ magis firmū. gͦ in hac materia odioſa vbi ſponſa ſine cā ꝑdit dimidiū dotis: debemꝰ in telligere verba in potiori ſignificato. ar.§. ſꝫ quoti ens. inſti. de iure naturali. Item ex ꝯmuni vſu lo quendi niſi ſi ſponſa ſit cognita: nō amittit nomē ſponſe. ꝓ hoc tex. in. d. c. ex publico. ibi a viro de ſponſata. Ad hoc etiam facit: ꝙ vbi in lege nō ex primit̉ cā debemus cāꝫ legis ꝯiecturari. ⁊ ad eius lites reſtringere ⁊ ampliare diſpoſitōꝫ legis. iuxta theoricam doct. in. l. non dubium. C. de legi. Sed cauſa deferendi tale lucrum marito nō potuit eſſe alia ꝙͣꝓpter nimiū ſumptū quem maritus facit in ducendo vxorem ad domū. que cā ceſſat in ſponſa nondū traducta ad domū viri. ⁊ ꝑ ꝯn̄s debet ceſ ſare diſpoſitio ſtatuti. Nam ſi lucꝝ ꝯtingeret ꝓp affectum ꝯiugalem. ſtatutū dediſſet ꝯſimile lucrū vxori ꝑ mortem mariti. vnde ſi lucrum eſſet pari ter vtriqꝫ ꝯmune: tunc bene crederem ꝙ ꝯp̄hen derent̉ ſub v̓bis ſtatuti ſponſus ⁊ ſponſa ꝑ verba de pn̄ti. Et ſic intelligerem. l. deo nobis. C. de epi ⁊ cle. Unum tn̄ ſemꝑ notabis ꝙ in materia larga appellatione mariti ⁊ vxoris veniunt etiaꝫ ſponſi ꝑ verba de futuro vt ſingulariter ꝓbat̉ in. l. non line. C. de bo. q̄ li. ſꝫ Bar. in. l. nihil. ff. reꝝ amo. in terminis queſtionis. ꝓpoſite tenet contrarium: dū modo matrimoniū fuerit contractum ꝑ verba de p̄ſenti: etiam ſi cum ea non habitauerit allegat ad hoc. d. l. nihil. Ideꝫ videt̉ tenere Bal. in. l. deo no bis. C. de ep̄i. ⁊ cle. licet contrarium teneat in. l. nō ſine. C. de bo. que. li. Cy. autē. in. l. vnica. C. de rei vxo. actio. videt̉ tenere opinionē Panor. ⁊ dicit ꝙ tale ſtatutum eſt ferrarie. ⁊ hoc factū fuit ꝓpter ex penſas qͣs facit maritus in vxore ⁊ ꝓpter nuptias ⁊ hec opinio videt̉ rationabilior. ¶ Et ꝑ p̄dicta determinat̉ alia queſtio. Statutū dicit. Mulier maritata nō admittat̉ cum fratribꝰ ad ſucceſſionem patris. Quidaꝫ deceſſit relictis fi lijs maſculis ⁊ filia deſponſata ꝑ verba de futuro Querit̉ nunqͥd iſta debeat excludi a ſucceſſiōe pa terna. Rn̄d̓. Panor. ſuꝑ rubrica de ſpon. dicit. ꝙ nō. exquo agit̉ de odio. appellatione maritate no venit ſponſa. Secus ſi ageret̉ de fauore. ꝓ hoc bo nus tex. in. d. l. nō ſine. ⁊ vide bonam glo. inſti. de nup.§. ſi vxor. Ideꝫ tenet Cy. in. d. l. nō ſine. Idē Ia. de are. ⁊ Pe. ¶ Querit̉ de alia qōne notabili. Statutum ciui tatis diſponit ꝙ ꝯͣhens mr̄imoniū cū filiafa. ſine ꝯſenſu patris incurrat certam penaꝫ. Titius ꝯͣhit ꝯͣ ſtatutū. ꝯuenit̉ ad penaꝫ. An iudex eccleſiaſticꝰ poſſit inhibere ne ꝓcedat. So. hec. q. fuit diſputa Matrimonium. j. Fo. CLXVII. ta bononie ⁊ determinatum fuit ꝙ non: ꝓut reci tat Ge. in. c. ſtatutū. el. j. de hereti. li. vj. qꝛ iuriſdi tiones ſunt diſtincte de iudi. nouit. Item qꝛ ſtatu tum eſt vtriqꝫ iuri ꝯſonū. xxxij. q. ij. honorant̉. nec eſt ſuꝑ ſubſtantiam matrimonij: ſꝫ ſuꝑ formaꝫ ꝯͣ hendi. Item licet lex poſitiua legem diuinaꝫ tolle re non poſſit: illaꝫ tn̄ diſtinguit ⁊ modificat. Item hoc ſtatutū viget quaſi in omnibꝰ ciuitatibꝰ italie. Incōtrariū facit: qꝛ poſſet filiafa. v̓go vel vidua eſ ſe quadragenaria vel vltra. vnde videret̉ abſur dum ꝙ ſine patris ꝯſenſu non poſſet habere viꝝ metu pene. Et negari nō poteſt qͥn iſte metus im pediat matrimoniū ꝯtrahendum directę vel indi recte: ergo non debet valere. ⁊ iſtam opinionē te net ibi gemini. Et ꝓ hac opinione facit qd̓ notat Panor. in. c. j. de ſponſa. in ſimili qōne. Statuto cauet̉ ꝙ ꝯͣhens matrimoniū cum puella an̄.xxv. annū ſine ꝯſenſu duoꝝ agnatoꝝ incidat in certaꝫ penam. vel ꝯtrahens matrimoniū abſqꝫ pn̄tia. x. ꝑſonaꝝ. incurrat certam penā: nunqͥd valeat ſta tutum. Et ꝯcludit Panor. de mente Io. an. ꝙ ta lia ſtatuta non tenent. qꝛ ꝑ hoc intimidat̉ mr̄imo nium qd̓ debet eſſe libeꝝ. licet Gaſpar de cal. tenu erit ꝯtrarium. ¶ An aūt ꝯſuetudo patrie poſſit diſponere circa matrimoniū. Reſpon. Panor. vbi sͣ. refert Inn. tenere ꝙ circa ſubſtantiaꝫ matrimonij diſponere nō poteſt. ſꝫ circa dotem forte ꝙ ſic. O. an. latiꝰ dic̄ ꝙ aut ſtatutuꝫ patrie diſponit circa ſubſtantialia matrimonij. Puta. inualidando ꝯͣctum. vel inua lidando ꝑſonas. ⁊ non valet ſtatutum vt in. d. c. j. Ex quo poteſt notari ꝙ leges ciuiles ꝓhibentes matrimoniū inter tutorem ⁊ pupillam. rectorē ꝓ uincie ⁊ ꝓuincialem ⁊ inter ſimiles ꝑſonas: nō te nent. Idem tenet Fed̓. de ſe. dicens. ꝙ ſtatuta ⁊ le ges laicoꝝ circa matrimoniū: nullius ſunt momē ti. qꝛ hec materia nō eſt d̓ foro ſeculari: ſꝫ eccleſiaſti co. Qn̄qꝫ ſtatutū diſponit circa penaꝫ erga ſubſtā tialia matrimonij. Et ſi hoc facit apponendo pe nam de nouo. ⁊ ſic inferendo damnū: non tenet. vt in exemplo sͣ. poſito. Qn̄qꝫ v̓o ſtatutū imponit penam auferendo lucꝝ: qd̓ lex ſecularis attulerat. Et tunc tenet. d. An. ꝙ valeat ſtatutum. Et hoc ſequendo glo. ordinariaꝫ Io. an. in ca. cum ẜm le ges. de hereti. li. vj. Sꝫ glo. eſt incontrariū. xxxvj. q. ij. de puellis. Hoc idem ſentit fede. Et hoc plꝰ placet Panor. Qn̄qꝫ ſtatutum laicoꝝ diſponit cir ca dotem. ⁊ valet sͣ. dicit Innoc̄. Quandoqꝫ circa ſolennitates. Et tenet etiam. d. an. tunc valere ſta tutum. Et peccant non ẜuantes illam ſolennita tem. Sed Panormitanus dicit ꝙ doc. ibi non lo quunt̉ de ſtatuto: ſꝫ de conſuetudine patrie. vnde dicit ꝙ ſtatutum tale laicoꝝ eſt nullum. quia ma teria non pertinet ad laicos. Secus de conſuetu dine. quia in ea interuenit conſenſus epiſcopi ⁊ cle ricoꝝ. vnde non ẜuantes talem ꝯſuetudinē ſalteꝫ qn̄ eſt talis ꝙ ex eius p̄teritione eccl̓a reddat̉ incer ta de ꝯͣctu: peccant mortalit̓. Et ſic intellige dicta doctoꝝ in. d. c. j. ¶ Sed dubitat̉ circa predicta. Quid ſi conſue ee iiij

tudo mariti ⁊ vxoris eſt diuerſa. Pone. florentinꝰ ꝯtraxit matrimoniū cum ſenenſi ſenis. Et eſt alia ꝯſuetudo ſenenſis a florētina. nunqͥd attendemꝰ ꝯſuetudinem vbi mr̄imoniū eſt ꝯͣctum. vel ꝯſue tudinem mariti. Rn̄. Panor. in. d. c. j. dicit. ꝙ aut ꝯſuetudo diſponit ſuꝑ ſolennitate ꝯͣhendi. ⁊ dꝫ ſꝑ obẜuari ꝯſuetudo patrie vbi matrimoniū ꝯtrahi tur. etiam ſi ambo ꝯͣhentes ſint floren̄. qꝛ non dn̄t ꝑegrini violare ꝯſuetudinē patrie cū ſcandalo ali oꝝ. viij. di. que ꝯͣ. Aut ꝯſuetudo ſeu ſtatutum di ſponit ſuꝑ executione. vel ſuꝑ alijs obẜuandis pꝰ ꝯtractum. Et debet attendi conſuetudo domicilij ipſius mariti. l. fi.§. Item reſcripſerunt. ff. ad mu ni. vnde animi deſtinatione matrimoniū ꝯͣctum videt̉ in domicilio mariti. ar. in. c. romana.§. con trahentes. de fo. ꝯpe. li. vj. vnde ſi conſuetudo vel ſtatutum domicilij mariti habet. ꝙ maritus ſuꝑ uiuens debeat lucrari dimidiam dotis. ẜuabit̉ ibi illa conſuetudo. licet in loco vbi fuit ꝯͣctum matri moniū ſit alia ꝯſuetudo. vel ſtatutuꝫ. Et hec ſunt de mente Bar. in. l. exigere. ff. de iudi. Idem ſeqͥ tur in effectu. d. an. in. d. c. j. qui dicit ſe putare. ꝙ ſi maritus mutaret domicilium poſt contractum matrimonium. ꝙ attendet̉ conſuetudo domicilij tempore contractus ⁊ non domicilij vbi diſſolui tur matrimonium. quia debet attendi locus vbi orta eſt obligatio. et nō vbi recepit purificatio nem. Atrimoniū ſecundo. Quis poſſit ꝯͣhere. Reſpondent doct. etas apta in puero eſt annoꝝ. xiiij. ⁊ in puella.xij. extra de deſpon. impu. c. puberes. ⁊. c. ꝯtinebat̉. Et ſi ante ꝯͣhunt non eſt matrimoniū: niſi eēt ꝓximi pubertati ⁊ malicia ſuppleret eta tem. exͣ de deſpon. impu. c. de illis. el. ij. ¶ Sꝫ querit̉: qꝛ. d. c. de illis. reqͥrit duo.ſ. ꝙ ſint ꝓximi pubertati. ⁊ malicia ſuppleat etatē. an am bo reqͥrant̉ de neceſſitate. Rn̄d̓. Panor. in. d. c. de illis. dicit. Si incipit̉ a primo.ſ. a ꝓximitate puber tatis neceſſario requirit̉. Scd̓m. qꝛ ꝓximitas eta tis ſola non ſufficit ad ꝯͣhendum matrimonium. ſꝫ etiam neceſſario reqͥrit̉ ſcd̓m.ſ. malicia. Et quo ad hoc exponit̉ malicia.i. vigor naturalis ſeu potē tia coeundi. vt colligit̉ ex dicto tex. Ibi potuerint ꝯiungi. nō em̄ ſufficeret malicia in rebꝰ agēdis. vt in. c. puberes. de deſpō. impu. Sꝫ ſcd̓m bene ſuffi cit ſine pͥmo. dūmodo ſint doli capaces. ita ꝙ po tuerint diſcernere vires mr̄imonij ſic̄ d̓ illo puero ix. annoꝝ qͥ reddidit nutricē ſuam p̄gnante. vt di cit glo. xx. q. j. in ſumma. Sꝫ diſceptatio nō modi ca eſt int̓ doc. quō dep̄hendat̉ potētia iſta coeūdi q̄ hēat ſupplere defectū etatis. Quidaꝫ em̄ dicunt ꝙ reqͥrit̉. ꝙ vere int̓ eos copula int̓ceſſerit. qd̓ etiā ſeqͥt̉ Ho. ſꝫ Goff. Inno. Abb. ⁊ Io. an. tenēt op poſitū dicētes ſatis eſſe ꝙ potuerint ꝯiūgi. Quid em̄ ſi minor ānis. xiiij. alias mulieres cognouit. vl̓ ſi femina mīor. xij. ab alijs fuerit cognita. certe ne mo negabit mr̄imoniū nō ꝯſiſtere inter iſtos. ex qͦ apparet eos potētes ad copulā. Et ꝓ hac ſnīa hēs Matrimonium. ij. glo. in. c. vnico. de deſpon. impu. li. vj. ¶ Sꝫ maius dubium eſt qn̄ non ꝯſtat clare: ſꝫ tm̄ ꝑ ſigna. puta. ex aſpectu corꝑis. vel ex alijs ſignis extrinſecis. mulier vel maſculus vr̄ aptꝰ ad cōpu lam. ⁊ ſentit Inno. hec ſigna ſufficere. Qd̓ placet Panor. ar. c. atteſtationes. de deſpon. impu. vbi nixus ad copulam cū ꝯſenſu adhibito ꝓpe etateꝫ legitimam ſufficit ad mr̄imoniū. Sꝫ ad p̄dicta vi de Nico. de lyra. Exo. xxj. c. vbi dicit ẜm ra. Sal. ꝙ ortus piloꝝ ⁊ mēſtruoꝝ ſunt ſigna pubertatis īmo mēſtrua dūtaxat ſufficiunt ad indicandum pubertatem in muliere ẜm medicos. Et vbicūqꝫ ⁊ qn̄cunqꝫ mulier incipit hr̄e mēſtrua: ſemper eſt apta ad generatōꝫ. A contrario. ſi non habet mē ſtrua nunqͣꝫ poſſet generare. Et ꝑ ꝯn̄s tunc mali cia non ſuppleret etatem. puer v̓o ſi eſt potens ad emiſſionem ſeminis. dr̄ aptus ad matrimoniū ꝯͣ hendum. Et hoc nota. Qualiter aūt dꝫ intelligi. ꝙ qͥs ſit ꝓximus pu bertati. Glo. in. d. c. continebat̉. dicit qn̄ tm̄ diſtat ꝑ ſex menſes. Et Panor. dicit. ꝙ hec glo. facit ad ſtatuta. vt dicat̉ qͥs ꝓximꝰ alicui etati. cum ab illa diſtat ꝑ ſex meuſes vel minꝰ. Et bene facit. l. non tm̄. ff. de excu. tu. q̄ ꝓbat ꝙ diſtans ꝑ ſex mēſes dr̄ ꝓpe illam etatem. Idem Ho. ⁊ Inno. ſꝫ Panor. dicit. ꝙ hoc ꝯmuniter nō tenet̉. vt eſt glo. in.§. fu rioſus. Inſti. de inuti. ſtip. ⁊ in.§. ī ſumma. Inſti. de ob. qͥ ex delic. naſ. q̄ dicunt. ꝙ maſculus dr̄ ꝓxi mus pubertati. cū eſt in. x. anno cū dimidio. Femi na v̓o: cum eſt in nono cū dimidio. Et eſt ro: quia poſt puericiam q̄ ꝯtingit in.vij. anno. reſtant. vij. anni vſqꝫ ad pubertate in maſculo. vnde exqͦ exce dit medietatem huiꝰ tꝑis. vr̄ magis ꝓximꝰ puber tati qͣꝫ infantie. ⁊ idem dic de femina. Utꝝ aūt in vltima die. xiiij. anni. vel. xij. valeat mr̄imoniū ꝯͣctū. Rn̄. Panor. in. d. c. atteſtationes dicit ſe credere ꝙ ſic: ſic̄ dicimꝰ in teſtamēto. l. qͣ eta te. ff. de teſta. Et hoc fauore matrimonij. ¶ Quid aūt ſi minor ſeptēnio fuit cognita a ſpōſo nūqͥd erit mr̄imoniū ꝯſūmatū. Rº. Io. d̓ deo dic̄ ꝙ ſic. ſꝫ Panor. in. d. c. ꝯtinebat̉ dic̄. ꝙ ſi puella fue rit minor ſeptennio ꝙ qͣntūcunqꝫ fuerit cognita nō erit matrimoniū. qꝛ nō vr̄ hr̄e ꝯſenſum aptum ad diſcernendū qͥd ſit mr̄imoniū. niſi eſſet multū doli capax ⁊ diſcreta. ¶ An aūt habilis etate. puta. xiiij. ānoꝝ in puero vel xij. in femina impotēs tn̄ ad coeūdum valide ꝯͣhat mr̄imoniū. Rn̄. glo. in. c. puberes. de deſpō. impu. dicit. ꝙ habilis etate. impotens tn̄ ad coeu dum valide non ꝯtrahit matrimoniū. ⁊ refert al̓s tenuiſſe ꝯͣrium. Et hanc opinionem doc. ibi ꝯmu niter ſequūt̉: vt refert Panor. ibi reprobādo glo. Exquo em̄ hꝫ etatem legitimaꝫ ad ꝯͣhendum ma trimoniū. nec apꝑet de impedimento ꝑpetuo: te net matrimoniū. Al̓s ſequeret̉ ꝙ impotens ad co eundum ꝓpter infirmitatem non poſſet ꝯtrahere matrimoniū. vnde iſte adoleſcens dꝫ expectare vſ qꝫ ad plenam pubertatem. ſcilicet. xviij. annorum que vocatur plena pubertas. Et ſi adueniente tali etate non poteſt generare. ⁊ mulier inſtaret

ꝓ diſſolutione: poſſet fieri diſſolutio. quia tunc p̄ ſumeret̉ eſſe impedimentum ꝑpetuū. Et hec opi nio doct. videt̉ equior ẜm Panormi. Sed opinio glo. forte eſt verior reſtringendo eam ad minorem ꝓut loquit̉. Nam etas ⁊ matrimonium ꝯſideran tur ex eo ꝙ ꝯmuniter accidere ſolet. Sꝫ exquo cla rum eſt ꝙ non poteſt generare: ergo nō eſt pubes reſpectu matrimonij. Poteſt ergo iſte aſſimilari impuberi. Utꝝ frurioſus poſſit ꝯͣhere. Rn̄. ſi non hꝫ lu cidū interuallum ꝯͣhere non pōt. qꝛ ibi nō eſt ꝯſen ſus. Idem dic de ebrio. Nunqͥd autem abſentes poſſint ꝑ ꝓcuratorē ꝯͣbere matrimoniū. Rn̄. poſſunt. Sicut Iſaac cū rebecca. xxxij. q. ij.§. cum dr̄. ſꝫ ⁊ non eſt idoneꝰ ꝓ curator: niſi ſuꝑ hoc hēat ſpecialiſſimū mandatū. vt exprimat̉ ꝑſona cum qua dꝫ ꝯͣhi matrimoniū. vt in. l. generali. ff. de ri. nup. ⁊ ī. c. fi. de ꝓcu. li. vj. Nec poteſt alium ſubſtituere. niſi ſit ei ſpāliter co miſſum. Quid ſi aliquis ꝯſentit in abſentem per verba de p̄ſenti. deinde mittit ꝓcuratorem ad eam. ⁊ an teqͣꝫ illa ſimiliter ꝯſentiat ipſe diſſentit. Et poſtea illa ꝯſentit: credens eum in primo durare ꝯſenſu. Reſpond̓. Aſten̄. li. viij. dicit. ꝙ ſi ille qui reuoca uit mandatum ⁊ reuocatio peruenit ad ꝓcurato rem anteꝙͣ illa cōſentiat: nihil actum eſt. ⁊ hoc eſt clarum. Si v̓o peruenit poſtꝙͣ illa iam ꝯſenſerat. ⁊ de hoc poteſt fieri eccleſie fides: ſimiliter non te net matrimonium. quia nec vere nec interp̄tatiue ꝯcurrunt ꝯſenſus. Si tamen ꝯſtaret eccl̓ie de pri mo ꝯſenſu viri. ⁊ de mandato ꝓcuratoris. ⁊ de cō ſenſu mulieris ſubſecuto. ⁊ non ꝯſtaret de diſſen ſu priuato. cogetur vir ꝓpter ꝓbationis defectum anni. vel. xij. valeꝫ ꝯſummare matrimonium. qꝛ eccleſia non iudicat de occultis. Et ſic ẜm hoc diuerſimode diuerſa iu ra loquunt̉ de hoc. Et aliqua loquunt̉ in pͥmo ca ſu. aliqua in ſecundo. Si autem poſtqͣꝫ miſit ꝓcu ratorem non ꝯſenſit nec diſſenſit. tradens forte fa ctum hmōi obliuioni ꝓpter occupatiōeꝫ vel aliam cām. videt̉ ſimpl̓r ſtandum ꝓ matrimonio: tum ꝓpter eius fauorem. tum qꝛ nō hꝫ obicem ꝯtrarie voluntatis. exͣ de re iud. duobꝰ. ⁊ exͣ de bap. maio res. Idem Ray. ¶ Quid ſi eum qui ꝯͣxit peniteat anteꝙͣ abſens ꝯſentiat. reuocatio tn̄ ad ꝓcuratorem vel abſentē nō venit cum quo ꝯͣxit. nunqͥd tenebit factum ꝓ curatoris. Rn̄. Aſten̄. vbi sͣ. ꝙ non. qꝛ ibi deficit ꝯſenſus in idem tempus ꝯcurrens. ſine quo mr̄i moniū non tenet. xxvij. q. ij. ſufficiat. ar. aūt in ꝯͣri um eſt. exͣ de ꝓcu. in pn̄tia. Sed hoc eſſe credimꝰ ſpāle in matrimonio.ſ. ꝙ matrimoniū non tenet. etiaꝫ ſi reuocatio non ꝑueniat ad ꝓcuratorem. dn̄ mō de diſſenſu ꝯͣhentis conſtet. hec Innoc̄. exͣ de ſpon. Iuuenis. ⁊ hr̄ exͣ de ꝓcur. c. fi. li. vj. vbi dicit̉ ꝙ ſi ꝓcurator anteqͣꝫ ꝯͣxerit matrimonium a dn̄o fuerit reuocatus: matrimoniū poſtea ꝯͣctum a ꝓ curatore non tenet. licet reuocationem hmōi tam ꝓcurator. qͣꝫ illa cum qua contraxit prorſus igno Matrimonium. ij. Fo. CLXVIII. ¶ Sed cum non ſufficiat conſentire niſi conſen ſus exprimat̉ ⁊ notificet̉ inter ꝯtrahentes. quomo do poteſt eſſe matrimoniū inter abn̄tes ꝑ epl̓am vel nuncium: donec ille ad quem mittit̉ epl̓a vel nuncius renotificauerit cōſenſum ſuum abſenti. Reſpon. Aſten̄. ꝙ quando ille cui mittit̉ nuncius ꝓcuratoriꝰ renotificat ipſi nuncio ſuum ꝯſenſum idem eſt ac ſi renotificaret mittenti. Quando aūt lr̄a mittit̉ per nuncium qui nihil ſcit de facto. ſed nudum miniſterium portandi lrām eſt ei com miſſum. tunc ſi ille vel illa cui mittit̉ hmōi lr̄a nul li notificat ꝯſenſum ſuum. Rod̓. credit ꝙ ꝙͣtum/ cunqꝫ ꝯſentiat: non eſt matrimonium ꝯͣctum: ſed tunc demum cum nuncio notificauit cōſenſum. vel abſenti qui lrām miſit: vel etiam alij. ar. xxxij. q. ij. honorant̉. Et ſic habes ex p̄dictis. ꝙ ꝯtrahit̉ matrimonium per ꝓcuratorem. licet adhuc non venerit ad noticiam alterius.ſ. abſentis. Statim enim vt expreſſit conſenſum ſuum ꝓcuratori vel alij eſt matrimonium. quia ibi ſunt ſub̓alia ma trimonij.ſ. ꝯſenſus expreſſus amboꝝ. Quid ſi dn̄s nuncij vel ꝓcuratoris iurauit nō reuocare: nunqͥd tenet reuocatio. Rn̄. Dir. li. j. ꝙ ſic. licet ſit ꝑiurus. Quot aūt modis ꝯͣhant̉ ſponſalia. Rn̄. Dire. ꝙ octo modis ꝯͣhunt̉ ſponſalia de futuro. Primo nuda ⁊ ſimplici ꝓmiſſione: vt cū vir dicit mulieri. Ego accipiaꝫ te in meā. ⁊ econuerſo. exͣ eo. ſi inter. Scd̓o ꝑ fidei datōꝫ: ſeu iuramenti intpoſitōeꝫ. qd̓ idem eſt ẜm Tho. Tercio ſub ꝯditiōe: vt cū dicit vir. Accipiam te in vxorem ſi pr̄i meo placuerit. exͣ de ꝯdi. ap. de illis. Quarto anuli ſubarratōe. xxvij q. ij. ſi qͥs vxorem deſponſauerit. Quinto datione arraꝝ vel pecunia. vel alijs rebꝰ datis loco arraꝝ. C. de ſpon. l. arris. Sexto ꝑ nunciū vel ꝓcuratorē de hoc dictum eſt. Septimo ꝑ epl̓aꝫ ſiue lrāꝫ. ff. e. l. fi. ⁊ de hoc dictum eſt. Octauo ꝑ parentes: ſi fue rint filij pn̄tes ⁊ non ꝯͣdicant. vel ſi fuerint abſen tes ⁊ ignorantes: dūmodo poſtea ſcientes ratificat uerint tacite vel exp̄ſſe. exͣ de deſpon. īpu. ſi infan tes. li. vj. al̓s filij non obligant̉. Sꝫ qͥd ſi ſponſalia ꝯͣhant̉ ꝑ alios. vtpote ꝑ frēs vel auunculos. vel amicos. Io. an. ⁊ Ho. dicunt̉ ꝙ eadem rōne ꝯͣhunt̉ ꝑ tales. ſicut ꝑ parentes. exͣ eo. ad id. Sꝫ Direct. dicit ꝙ non ẜm Inno. de re ſti. ſpoli. ex ꝑte. Ideꝫ Al. Uin. Tan. Ber. ⁊ Gof. Nec ob. d. c. ad id. ẜm Innoc̄. quia ibi ad ꝑſuaſio nem viri mulier alij nupſit. vel quia interuenit copula carnalis. Et ſic ratum habuit: licet ꝯͣ ꝓpriā voluntatem. Quam em̄ ptātem habet frater meꝰ vel patruus. vel quicūqꝫ alius me obligandi ſine mea expreſſa voluntate. vel ratificatiōe potiſſime vbi eſt caſus in quo verba reqͥrunt̉. ſicut eſt in ſpō ſalibꝰ ⁊ matrimonijs. exͣ eo. ſi int̓. Sed de hoc dic vt in ſe. ca. ¶ Nota ẜm Iohan. and̓. in ca. ꝓcurator. de ꝓ cura. li. vj. modum contrahendi ſponſalia ⁊ mri monium ꝑ ꝓcuratorem. Si ſponſalia: debent di cere. ꝓmitto tibi de mandato talis domini mei. et nomine eiuſdem. ꝙ ipſe te ducet in vxorem.

⁊ hoc in animam ſuam iuro. Et verſa vice puella reſpondebit. ꝓmitto tibi nomine domini tui reci pienti. ⁊ ſibi ꝑ te. ꝙ ego ducam ipſum in viꝝ: niſi ſteterit per ipſum. ⁊ hoc iuro. In matrimonio de preſenti dicet. talis dominus meus mandat tibi. ꝙ ipſe per me: ſiue mediante me: ⁊ tibi nuncian te accipit te: ⁊ ꝯſentit in te tanqͣꝫ in vxorem ſuaꝫ. ⁊ econuerſo rn̄debit puella. ⁊ ego te mediāte: domi num tuum recipio in viꝝ meum. cum ipſe te me diante me in ſuam recipiat. ⁊ in eum ꝯſentio tan qͣꝫ in dn̄m ⁊ maritum. Atrimonium tercio. Quō ꝯtrahit̉. Et querit̉ primo. vtrum per ꝯſenſum cōtrahat̉ matrimonium. Reſpon. ꝙ ad ꝯͣhendū mr̄imoniū reqͥrit̉ mutuꝰ ꝯſenſus. Exquo em̄ vir ꝯſentit ꝑ verba de p̄ſenti in mulierem ⁊ econuerſo ſeu alia equipollētia ver bis: ſtatim eſt matrimoniū. ¶ Sꝫ vtrum verba ipſa ſint neceſſaria. Rn̄. Pa nor. in. c. tue fraternitatis. extra eo. ꝙ ſolo ꝯſenſu legittimo ꝯtrahit̉ matrimoniū. Sed verba requi runt̉ quo ad ꝓbatiōem. Et intellige vel alia ſigna equipollentia. Et dicit ẜm Hoſtien̄. ⁊ ꝯmuniter moderniores verba nō eſſe de ſubſtantia etiam qͦ ad eccleſiaꝫ. ſꝫ ſatis eſt ꝙ qualitercūqꝫ appareat de pſenſu ꝑ ſigna. etiam in loqui valentibꝰ. Nam v̓ ba ſolum exigunt̉ ad on̄dendum ꝯſenſum. Ideo ſatis eſſe dꝫ ꝙ per ſigna appareat de ipſo ꝯſenſu. ad hoc facit. exͣ eo. cū apud. vbi dicit̉ ꝙ ſufficit cō ſenſus. Naꝫ illud dicit̉ ſufficere: quo poſito nihil aliud reqͥrit̉ ad ſubſtantiam actus. vt no. in. c. ſta tutum. de reſcriptis. li. vj. Item nullus tex. p̄ciſe requirit verba. Nec ob. d. c. tue. quia papa reſpō det ꝯſultationi. Et ſic nō ponit ius de nouo. Et ꝑ hoc tollit̉ motiuū Inno. dum dicit ꝙ eccleſia hoc ſtatuit. Nam hoc ſtatutū nullibi habet̉. Nec ob. ꝙ matrimonium eſt ſacramētum: qd̓ requirit ali quod ſignum exterius. quia dico ꝙ bene habet ſi gnum vel nutum ⁊ hoc ſufficit. Et ſi obiciat̉ ꝑ pre dicta. ꝙ ſolus conſenſus ſufficit: ergo non requi rit̉ aliquid aliud. Et ſic nec verbum. nec ſignum: ex virtute ſignificati dicti verbi ſufficit: vt dictum eſt. Reſpon. Panor. in. c. tua nos. extra eo. ꝙ hoc non obſtat. quoniaꝫ ꝯſenſus nō poteſt haberi ni ſi mediantibꝰ verbis vel ſignis. nam ſi vir ignorat mentem mulieris. ⁊ econuerſo. ibi nō eſt ꝯſenſus. id eſt ſimul aſſenſus ſꝫ diſſenſus ⁊ ſeparatus aſſen ſus. Glo. etiam Ray. dicit ꝙ ſi puella loqui vere cundat̉. ⁊ tn̄ patit̉ ſe ſubarrari. vel patit̉ ſe dotari. ipſa taciturnitate ⁊ patientia ꝯſenſus eius expri mit̉: qͣꝫuis lingua taceat. Tho. etiam dicit ſuffice re in hoc caſu ꝙ non contradicat. Si autem nul la ſint indicia de conſenſu eius. non eſt preſumen dum de matrimonio. Dicit etiam Thomas ꝙ ſi quis ſcribat voluntatem ſuam ſine verbis videt̉ ſufficere. Quid ſi qͥs dicat. volo te decetero hr̄e in vxorē: vel volo ꝙ tu ſis mea vxor. Reſpon. ẜm Panor. in. c. ex parte. extra eo. ꝙ qn̄qꝫ verba in ꝯͣctu confe latrimonium. iij. runt̉ de preſenti. ⁊ tunc indubie illico contrahit̉. matrimonium. vt ſi vir dicat: accipio te in vxorē. ⁊ econuerſo. vt in. c. pe. exͣ eo. Quandoqꝫ verba ſo nant in futuꝝ. Et tunc: aut denotant principium actus. ⁊ tunc ſoluꝫ ꝯͣhunt̉ ſponſalia de futuro. vt ſi dicit̉. Promitto ꝙ te ducam in vxorem. vel me ductuꝝ talem. vel quid ſimile. ⁊ iſte eſt caſus capi tuli de illis. extra eo. Quandoqꝫ verba ſonant in futuꝝ: ſꝫ denotant executōem actus ꝯſummati vl̓ perfecti. Exemplum. ꝓmitto ꝙ habebo te ꝓ legi tima vxore. nam nō poteſt haberi ꝓ legitima vxo re: niſi precedat matrimonium. Hec enim verba ⁊ ſimilia denotant executionem matrimonij. vn de tacite exquo ſe obligat ad executionem: videt̉ de preſenti contrahere. ꝓ hoc facit qd̓ notant do cto. in. c. cum. M. de conſti. vbi dicunt. ꝙ ſi p̄ben da que ſolet conferri tm̄ canonico. ſi confert̉ extra neo: videt̉ tacite collatus canonicatus. Et hoc ꝓ cedit. maxime ſi apponatur hoc verbum. ab hoc tempore. vel decetero. nam immediate ſe obligat ad executionem matrimonij. ergo tacite tunc con trahit de preſenti. Sed idem eſt etiam ſi non ap ponantur illa verba denotantia extremitatem tē poris. quoniam ſi in obligatione non apponatur dies videt̉ incōtinenti obligatio ꝯͣcta. l. in omnibꝰ ff. de re. iu. Et iſte eſt ꝓprie caſus. d. c. ex ꝑte. Et hec ꝓcedunt niſi hec v̓ba denotātia executōꝫ. ſequan tur ſponſalia de futuro. vtputa. Promitto ꝙ du cam te in vxorem. ⁊ tenebo te ꝓ legitima coniuge. Nam ꝑ v̓ba p̄cedentia reſtringunt̉ ſeq̄ntia in tē us matrimonij ꝯͣcti.ſ. cū mr̄imoniū ꝯͣctum erit. ¶ Et ꝑ hec p̄t decidi qō ſatis dubia. Quidaꝫ dixit mulieri. ꝓmitto tibi ꝙ non hēbo aliaꝫ mulierē in vxorem niſi te. nunqͥd ſit mr̄imoniū. Io. an. in ad di. ſpe. ſentit mr̄imoniū eſſe ꝯͣctum. qꝛ dictio: niſi: cum ſequit̉ negatiuam facit poſitōꝫ. vt notat glo. in regula pctm̄. de re. iu. li. vj. O. an. videt̉ ſentire oppoſitum dicens ꝙ dictio: niſi: facit qn̄qꝫ poſitio nem ẜm habitum. qn̄qꝫ ẜm actum. vn̄ cum illa v̓ ba ſint de futuro. ꝙ non habebo aliaꝫ niſi te. vr̄ ſe diſponere ꝙ in futuꝝ ſi eſt ꝯͣcturus: ꝯͣhet cum illa Sꝫ ſi v̓ba fuiſſent ꝓlata de pn̄ti. vt qꝛ dixit. nolo aliam hr̄e in vxorem niſi te. tūc dictio niſi: denotat actum de pn̄ti. ſꝫ ꝑ p̄dicta videt̉ ꝯcludēdum ꝓ pri ma opinione. Nam ſi dixiſſet ꝓmitto ꝙ te hēbo in vxorem: ſtatim eēt mr̄imoniū. ergo idem ſi dico ꝙ non hēbo aliam niſi te. Naꝫ vr̄ velle ꝙ iſtaꝫ hē bit in vxorem. gͦ incōtinenti: cū non ſit appoſita di es. hec Panor. Opinio tn̄. d. an. vr̄ ſatis rōnabil̓. Quid ſi dicat vir. ꝓmitto tibi ꝙ ſemper proui debo ſicut vxori. ⁊ illa ſimilia reſpondet. Reſpon deo ẜm Hoſtien̄. niſi aliud ꝓteſtentur ꝓ matri monio iudicabo. Quid ſi dicat. ꝓmitto ꝙ nō dimittam te ꝓ me liori vel peiori. Rn̄. ẜm Hoſti. ꝓ matrimonio iu dicabo. tamen ẜm conſcientiam intentioni eoruꝫ ſtandum eſt. In foro autem ꝯtentioſo. ſtandum eſt ꝯmimi ſignificationi verboꝝ. ſeu iurꝭ interp̄ta tioni. vt in. c. j. exͣ eo. ¶ Quid de illis qui poſt datam fidem de ꝯͣhen

do dicunt. Bibamus in nomine matrimonij. vel oſculemur nos inuicem. nunqͥd ꝯtrahit̉ mr̄imo nium. Rn̄. ẜm. v̓v̓. Credo ꝙ non. niſi hoc agēdo voluerint recedere a ſponſalibꝰ de futuro ⁊ ꝯͣhere de pn̄ti. nam qd̓ dicunt noīe mr̄imonij intelligen dum eſt ꝯͣhendi potius qͣꝫ ꝯtracti. cū ante actu nō ſit de mr̄imonio ſꝫ de ſponſalibꝰ. ⁊ hoc niſi de ꝯͣria intentione ꝯſtet. ¶ Quid ſi nihil actum ſit de ſponſalibꝰ ſꝫ ſimplici ter vterqꝫ dicat dicta v̓ba ⁊ ſeqt̉ oſculum de cōi cō ſenſu. Rn̄. ẜm v̓ v̓. credo ꝙ ſi ꝯͣhētes ꝑ hoc intēde bant ꝯͣhere: matrimoniū ꝯͣctum eſt. Ad iudican dum aūt de intentione: recurrendum eſt ad circū ſtantias v̓boꝝ p̄cedentium ⁊ ſubſeq̄ntiū ⁊ hmōi iudicia. ꝙ ſi nulla appareant: non credo ꝙ ſit ma trimonium. ⁊ preſertim ſi vterqꝫ vel alter negat ſe intentionem habuiſſe ꝯtrahendi. aut ſi alter ad ſe cunda vota tranſierit. ¶ Pone ꝙ qͥdaꝫ in pn̄tia plurium ſoroꝝ dicat eis Promitto vobis: ꝙ vnam ex vobis ducaꝫ in vxo rem. ⁊ omnes rn̄dent placet ⁊ ita iurat̉. poſtea co gnoſcit vnam: nunqͥd eſt matrimoniū? Rn̄. Ho ſti. ꝙ ſic. qꝛ ip̄o facto ꝯſentit. ſꝫ glo. in. c. ex lr̄is. el. ij. de ſpon. tenet ꝯͣrium. vt nec v̓tute ſponſalioꝝ. nec virtute mr̄imonij cogat̉ illam ducere. Sponſalia em̄ ſꝑ fuerunt nulla. Cum em̄ nō poſſint ꝯſiſtere ex ꝑte vnius tm̄: oportet dicere ꝙ cum omnibꝰ ſo roribꝰ ſponſalia eēt ꝯͣcta. ⁊ ſic nullam poſſet duce re obſtante publica honeſtate. Et hanc opi. glo. te net Io. an. Sꝫ hec omnia tollunt̉ ẜm Ho. qꝛ fatē dum eſt ſpōſalia a principio fuiſſe incerta ⁊ ſub qͣ dam tacita ꝯditione ꝙ ꝓmittit acciꝑe quam elege rit. ⁊ iō nō naſcit̉ publica honeſtas. nec eſt veꝝ di cere etiam ꝯſenſum de pn̄ti adeſſe: ſꝫ copula ſubſe cuta oꝑat̉ purificatōꝫ illius tacite ꝯditionis. qꝛ vi cit poſitōꝫ. det̉ tunc ꝯſentire ⁊ eligere iſtam. Et hāc opi. Ho. ſequit̉ Panor. in. d. c. ex lr̄is. Nam in dubio non dꝫ p̄ſumi duplex pctm̄.ſ. ſtupri ⁊ ꝑiurij. ſꝫ potiꝰ in fauorem matrimonij debemꝰ p̄ſumere copulam fuiſſe licitaꝫ. Et ꝙ voluerit ille adimplere iuramē tum ſuum. Naꝫ in dubio ſꝑ iudicamus ꝓ matri monio. vt in. c. licet ex qͣdam. de teſti. Secus ẜm Ho. ſi qͥs iurat ſe ducere vnam de certo loco. nā tunc cognoſcendo certam vel vnam. nō videt̉ cū illa ꝯͣhere: cum poſſit hoc caſu cū alia ꝯͣhendo ad implere iuramentū. Idem Panor. ſꝫ Car. in. d. c. ex lr̄is vt no. d. Io. an. ibi tenet. ꝙ nec p̄textu iura menti. nec ſpōſalioꝝ. nec mr̄imonij iſta mulier co gnita poterit petere hunc in viꝝ. qꝛ non int̓uenit xipa ꝯſenſus mutuꝰ. nec v̓ba ꝯͣctus directe ſunt certa ad eam. copula aūt vbi ꝯͣctus non p̄cedit non in ducit ꝯͣctum. qꝛ tn̄ iuramentū dirigit obligatōꝫ in deum. poſſet dici ꝙ iſto caſu. ex officio iudex cā ꝑ iurij vitandi: poſſet cogere hunc ad ꝯͣhendū. Opi nio tn̄ Ho. videt̉ ſatis tolerabilis fauore mr̄imo nij. Et ꝑ p̄dicta patꝫ rn̄ſio ad qōem. Quis ꝓmiſit duci Ml̓i. accipere vnam ex ſuis ſubiectis. ⁊ ita iurauit. ꝯſummauit copulam cū vna. Dic ꝙ hoc caſu nō eſt mr̄imoniū. vt dictā eſt sͣ. Et iō eſt dr̄ia a p̄cedenti. q. qꝛ ibi ꝓpter ꝯſummataꝫ copulaꝫ erat Matrimonium. iiij. Fo. CLXIX. nata affinitas cum alijs ſororibꝰ. ⁊ ideo cogi dꝫ ꝯͣ here cū illa. Secus in caſu nr̄o: qꝛ licet ꝯſūmet co pulam cum vna ſubdita ducis. non ꝓpter hoc im pedit̉ acciꝑe aliaꝫ. ¶ Quid ſi qͥs ꝓmittit acciꝑe vnam ex filiabꝰ ticij quam elegerit: ⁊ ipſe ꝯſentiunt. ⁊ interuenit iura mentū: poſtea ſequit̉ copula cū vna. An erit ma trimoniū. Hoſti. dicit ꝙ ſic. Et ita ꝯmuniter te net̉ ẜm. d. Io. anto. in. d. c. ex lr̄is. qꝛ veꝝ eſt dicere ſingulas iſtas mulieres ꝯſenſiſſe ſub hac ꝯditione ſi eam elegerit. Sed copula habet vim purificatio nis ꝯditionis. c. de illis. de ꝯdi. ap. ergo tenet ma trimoniū. Et ſi dicat̉. quare ſecus in qōne glo. D. anto. aſſignat rōnem. qꝛ ibi ꝯſenſus fuit nudus ⁊ purus. Et ideo rōne incertitudinis viciat̉. hic au tem fuit ſub cōditione ſubſpenſus. ⁊ ꝯͣctus refert̉ ad tempus purificate ꝯditiōis. qꝛ ipſa purificatio ꝯditionis videt̉ ineſſe in ꝯͣctu. ergo exquo poſtea certaꝫ elegit. videt̉ ꝯſenſus ille fuiſſe certus a prin cipio. Et iō reſtaurat matrimonium per copulam q̄ ꝯditōꝫ purificat. d. c. de illis. Vtꝝ ꝯſenſus ad tp̄s faciat matrimoniū. Rn̄. ẜm Pe. cum inſeꝑabilitas ſit eſſentialitas mr̄imo nij: iō ad mr̄imoniū reqͥrit̉ ꝯſenſus ad inſeꝑabili tatem. ⁊ ſi fit ad tp̄us nō facit mr̄imoniū. ex de cō di. ap. c. fi. Hoc intellige ſi deducat̉ in pactum ex preſſum ab ambobꝰ. Secꝰ ſi in corde retenta ſit ta lis ꝯditio. nam ꝯditio in corde retenta nihil oꝑat̉. Et hoc ſingulariter voluit Inno. vt dicit Panor. in. d. c. fi. vbi ſingularit̓ diſtiuguit. ꝙ ſi vterqꝫ ꝯiu gum ꝯſenſit ꝯditioni appoſite ꝯſb̓am mr̄imonij tūc mr̄imoniū nō tenet. Si aūt alter ꝯͣdixit: tenet matrimoniū ſi fuit ꝓceſſum ad ꝯſummatōꝫ ipſiꝰ. Idem dicit fauore mr̄imonij ſi alter tacuit. ⁊ ſic ta cens hēbit̉ ꝓ ꝯͣdicente. Et no. bene hoc dictū In no. videt̉ em̄ ꝑ hoc velle ꝙ in alijs actibꝰ tacēs vi deat̉ ꝯſentire ꝯͣctui ẜm ꝓteſtatōꝫ alteriꝰ: licet ꝓte ſtatio ſit oneroſa ⁊ odioſa. vt dictū eſt sͣ. Electio ſe cundo. Et dicit Ho. ꝙ hoc ſepe eſt p̄dicandū. ne ſimplices mulieres decipiant̉. De. q. tn̄ principali vide. jͣ. Papa. Atrimoniū quarto. ſi fiat contra intentionem. Et querit̉: ſi qͥ ꝯtrahunt verbo ⁊ diſſentiunt animo nunqͥd ſit mr̄imoniū. Rn̄. ẜm. v̓ v̓. ſi vterqꝫ vel al ter animo diſſentiat: nō eſt mr̄imoniū. Si tn̄ de il lo ꝯſtiterit: eccleſia ꝯpellet eos ſimul eſſe: cū de intē tione ꝯſtare nō poſſit. vn̄ nec crederet̉ ei qͥ dicit ſe nō intendiſſe. qꝛ qͥlibet ſic poſſet dicere: ⁊ ſeꝑaret̉ matrimonium. qꝛ vt dr̄ exͣ de ꝓba. ꝑ tuas. nimis indignū eſt iuxta legitimas ſanctiones. vt qd̓ qͥſqꝫ ſua voce lucide ꝓteſtatus eſt in eum caſum ꝓprio valeat teſtimonio infirmare. Si tn̄ ſignis euiden tibꝰ appareat de ſil̓atione: eccleſia non iudicabit matrimonium eſſe. al̓s verbis ſtabit. hoc poſſet in telligi. quando vterqꝫ vel alter eoꝝ reclamaret ſta tim poſt tale matrimoniū ꝯͣctum ſe non ꝯſenſiſſe. vel fuiſſe deceptum. Secꝰ ſi ꝑ aliqd̓ tꝑis interual lum notabile etiaꝫ iuraret ſe nunqͣꝫ corde conſen

ſiſſe. vt dicit Ric. in. iiij. diſtinc. xxix. ar. primo. Et addit ꝙ tali perſone que conſenſit non eſt licitum cum alia contrahere illa viuente. quia ſi contrahe ret ſe periculo ꝓbabili exponeret. niſi in caſu ſu pradicto: cum non conſentiens: qui verbis ſigni ficauit ſe conſenſiſſe: incontinenti reuocat. Et tūc perſona que conſenſit ſtare poterit verbis ſecun do prolatis. Nam hoc caſu credo quod perſone que conſenſit licitum eſt cum alia contrahere etiā priore viuente. ¶ Quid conſulendum eſt alteri coniugum. cum alter affirmat ꝙ nunqͣꝫ ꝯſenſit. Reſpon. ẜm Ri. in. iiij. diſtin.xxvij. ar. j. conſulendum eſt ei ꝙ hoc non credat. quia nec alteri coniugum in hoc tene tur credere dicto. c. per tuas. Si autem temerarie credat ꝙ alter coniunx verum dicat: durante iſta crudelitate. non licet ei cum illo carnaliter commi ſceri. nec ad petitionem ꝓpriam. quia credit ꝙ nō ſit coniūx nec ad petitionem alterius. quia ſibi in hoc preiudicat ꝙͣdiu affirmat ſe coniugem nō eſſe Si autem poſtea affirmet ſe eſſe mentitum ⁊ pe tat debitum. ſi alter coniunx remaneat in priſtina credulitate: perplexus eſt qͣꝫdiu durat illa creduli tas. quia illa credulitate durante: non credit alte rum ſuum coniugem eſſe ⁊ ſi redderet debitum: contra conſcientiam faceret. ſi autem non reddit etiam peccat. quia ꝙͣuis alter coniunx in dicendo ſe non eſſe coniugem preiudicaſſet ſibi quo ad po teſtatem exigendi debitum ꝙͣdiu hoc non reuoca bat. tn̄ poſtqͣꝫ reuocat credo ꝙ expirat illud p̄iudi ciuꝫ. quia reuocatio ꝯcordat verbis quibꝰ in ꝯͣctu exp̄ſſit ſuum. ¶ Quid ſi ille qͥ ꝯtrahit ſponſalia vel etiam con trahit per verba de preſenti non habet intentio nem contrahendi. ſed extorquendi copulam. de inde cognoſcit eam: nunquid eſt matrimonium? Reſpō. Ric. dicit debere preſumi ꝓ matrimonio extra eo. tua. ⁊ ita iudicaretur in foro iudiciali. ſed in foro conſcientie. ſi ille non ꝓpoſuit illam ducere nec vnqͣꝫ aſſenſit in eam: nō debet ex illo facto ma trimonium iudicari. quando ex altera parte do lus affuit ⁊ defuit omnino cōſenſus: ſine quo ne queunt cetera fedus efficere coniugale dict. c. tua. Et illa ex parte cuius non affuit dolus excuſatur a peccato. Alius autem ſi interim cum alia ꝯtraxe rit. tenet matrimonium ẜm docto. communiter. licet quidaꝫ ꝯtradixerint: tenetur tamē deceptor: ſi nondum ꝯtraxit cum alia: illam ducere de no no in vxorem. ſi eſt ſibi equalis vel paulominus. Et ſi alteri de facto nupſerit. ⁊ illa ex tali deceptio ne patitur notabile damnum. vel diminutionem ſui honoris. puta: quia tale quid eſt factum publi cum vel ſimile. tenetur de neceſſitate ſibi ſatiſface re iuxta damnum paſſum. niſi fuerit multo melio ris ꝯditiōis. vel ſi aliud ſignum euidens fraudis apparuit. qd̓ poteſt ꝓbabiliter preſumi ꝙ ſponſa nō fuerit decepta ſꝫ ſe decipi finxerit. quia tunc nō tenetur ad predicta. vt quidam dicunt. tn̄ altera que ꝯfenſit nō poteſt alteri nubere. vt dictum eſt ẜm Ri. Matrimonium. iiij. Utrum autem copula carnalis poſt contra cta ſponſalia de futuro. faciat talia ſponſalia om nino tranſire in matrimonium. Reſpō. ẜm Pa nor. in. c. is qui. extra eo. ꝙ aut vir cognouit ſpon ſam de futuro affectu maritali: ita ꝙ tanꝙͣ vxorē cognouit. ⁊ tunc non eſt dubium ꝙ eſt matrimo nium. ⁊ poſt ꝯtractum eſt nullum. cum primū in veritate teneat ex ꝯſenſu tacite preſtito in copula. Aut cognouit ſponſam nō affectu vxorio. nec ha bens animum conſentiendi in eam tanꝙͣ in vxo rem: tunc quo ad foꝝ iudiciale. ſcd̓m iudicabitur nullum: ⁊ primū erit validum. vnde tūc filij erūt legitimi. ꝓ hoc tex. in. d. c. is qui. Quo v̓o ad deū tenet Uin. ꝙ ſcd̓m matrimoniū teneat ⁊ nō pri mum vnde potius debet pati excōmunicatiōem qͣꝫ adherere prime ſponſe. cū ſponſalia prima ſint ſoluta per ſequens matrimonium. Sed Hoſtiē. dicit ꝙ in vtroqꝫ foro parendum eſt pape qui po tuit ſtatuere quicquid voluit in matrimonio non conſummato. Sed aliā opinio. approbat. d. an. ⁊ illa videtur veriſſima. Naꝫ papa non poteſt ſup plere conſenſum quo matrimonium contrahit̉. Item tex. in. d. c. is qui. ānullat ſecundum matri monium: non diſpoſitiue. ſꝫ illatiue.ſ. ſi primum eſt preſumptū de iure: ergo ſequit̉ ꝙ ſcd̓m eſt nul lum. Ita ꝙ illatio nullitatꝭ eſt fundata ſuꝑ p̄ſum ptione. ſꝫ ſi p̄ſumptio eſt falſa: ergo quicqͥd ſequit̉ corruit. Idem tenet Ri. in. iiij. Sꝫ circa hoc Mo nal. clarius ⁊ breuius declarat. puta. de eo qͥ poſt datam fidem de ꝯͣhendo cum aliqͣ: cognoſcit eaꝫ dicēs vtꝝ faciat aīo ꝯſummandi mr̄imoniū vtē do ea vt iā ſua. ⁊ tūc ꝯſummat̉ mr̄imoniū: dū tn̄ ⁊ illa ſil̓em intentōꝫ hēat. tam ẜm iudicium eccl̓ie ꝙͣ dei. Aut vtit̉ ea intentōe fornicaria. vel vt ſua ī fu tuꝝ. nō vt ſua in pn̄ti. ⁊ tūc nō eſt iudicandum in foro pnīali mr̄imoniū eſſe ꝯſummatū. Et ſi ſecū dam acceꝑit de pn̄ti: dꝫ remanere cum ſecunda. hec Monal. An aūt papa poſſit voluere ꝯſenſum hoīs: vt faciat ip̄m ꝯſenſiſſe in illam in quā nō ꝯſenſit. vel impediat ip̄m ꝯſenſiſſe in eā in quaꝫ pͥus ꝯſenſit. intantū ꝙ iſte hō hēat ꝯſcīaꝫ ſuaꝫ dimittere ⁊ ſeq̄ motū pape. v̓bigͣ. Cōtraxi ſpōſalia ⁊ cognoui eaꝫ ꝯcubinario affectu: poſtea ꝯͣho cū ſecūda ꝑ v̓ba d̓ pn̄ti. Cum qͣ remanebo. papa dicit ꝙ cū pͥma. d. c. is qͥ. Rn̄. Guil̓. de lau. in ſuo ſacr̄ali. ꝙ poſſet pa pa ſtatuere ꝙ poſt carnalē copulaꝫ ſponſe nō poſ ſet ꝯͣhere cū alia: decernēs irritū ⁊c̄. Et tūc mr̄imo niū ſeq̄ns nō teneret. ⁊ eſſet cā iuſtior qͣꝫ cognatio legalis. al̓s nō eſt obediendū pape. niſi in foro co tentioſo. ⁊ nō pōt facere ꝯſenſum qͣꝫtū ad veritate vbi nō eſt. vt no. Ho. in. d. c. is qui. ¶ Nunquid autem alijs modis ſponſalia de fu turo poſſint tranſire in matrimonium de pn̄ti ꝙ per copulam carnalem. Rn̄. ꝙ ſic. vt habet̉ ꝑ do cto. ⁊ Ge. in. c. ſi infantes. de deſpon. impu. li. vj. vbi habetur ꝙ ſponſalia que verbis ⁊ mente con trahentium ſunt de p̄ſenti. tamen iuris interpre tatione ſunt de futuro: tranſeunt in matrimoni um p̄ter copulam. per oſcula. amplexus. munera

interuenientia: vel modū alium: vt quia ſimul co habitauerunt vel ſe ꝯiuges nominabant ẜm glo. in dicto. c. ſi infantes. Et hoc ſi poſt tempus pu bertatis euenerunt. Sponſalia v̓o de futuro ver bis ⁊ mente contrahentiū per amplexus ⁊ oſcula ⁊cͣ. nō tranſeunt in matrimoniū. Nec hoc miruꝫ quia nec per nexum carnalis copule: vt ī dicto. c. is qui. Idem Panormi. in. c. adoleſcens. de ſpon. Do. An. aſſignat rationeꝫ: quia actus ſuperueni ens declarans ꝯſenſum: intelligitur declarare ẜm naturā verboꝝ precedentiū: vt ſi ſit de p̄ſenti: in telligat̉ de p̄ſenti. Si de futuro: intelligat̉ de futu ro ẜm eum. Sed pone ꝙ ambo infantes: vl̓ vnus infans ⁊ alius non: contrahūt ſponſalia per verba de pre ſenti. Et poſt infantiam apparuit illos in eadem voluntate permanere: ita ꝙ ratificata ſunt ſpon ſalia poſt completam pubertatem: ⁊ al̓s qͣꝫ per co pulam apparet durare voluntatem: an ſit matri monium: an ſolum ſponſalia? videtur ꝙ ſint ſpō ſalia ſola: quia tex. in dicto. c. ſi infantes. loquit̉ de verbis prolatis ab impubere. vnde abſurdum vi detur extendere ad verba prolata per infantē: cuꝫ illa a principio fuerint nulla. Incontrarium facit ratio ſuprapoſita. ꝙ actus ſuperueniens ⁊cͣ. Iteꝫ cum nūc poſſint cōtrahere de p̄ſenti: ſi oſculantur ſe adinuicem vt maritus ⁊ vxor: non video quare iſtę actus non faciat matrimoniū: ſicut facit ſpon ſalia de futuro. vt dicit glo. ſuper verbo vel facto. in dicto. c. ſi infantes. vt quia poſt ſeptenniū ſecū iacet: vel eam oſculatur vt ſponſam et his ſimilia. Conſtat em̄ ꝙ iſti actus inducunt matrimoniuꝫ vt ex nunc. non vt ex tunc ergo exquo ſunt habi les: ⁊ oſculantur ſe vt vir ⁊ vxor iſte conſenſus ita nicaria. vel vt ſuaʳ debet validare ſpōſalia de pn̄ti nulla ſicut validat pōſalia d̓ futuro nll̓a. Idē. d. an. in. d. c. adoleſcēs Quid ſi quis proteſtet̉ corā pluribꝰ ꝙ quicqͥd facit nō facit animo cōtrahēdi. poſtea verbo con traxit ⁊ cognouit eam carnaliter. nūquid iudica bitur matrimoniū. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ ſic: qꝛ recurren dum eſt ad cōmunē intelligentiā verborū. ⁊ quia interp̄tatio facienda eſt contra eum qui dolū ad hibuit. ⁊ licꝫ proteſtatus prius fuerit. potuit tamē poſtea volūtatem mutare. Et ſi quādo contrahit non vtitur forma conſueta verborū. ſed dicit mu tato ſuo nomine. Io. vel Pe. deſponſat te: ſicut in caſu capl̓i tua. extra eo. tunc cōtra huiuſmodi pre ſumptū matrimoniū propter carnalem copulam ſubſecutā admitti poteſt probatio incontrariū ad probandū fraudem. licꝫ difficile ſit eam probare. qua probata ꝓnunciabitur nullū fuiſſe matrimo niu. ⁊ poterit ad ſecūda vota tranſire. nec negatur in illo. c. tua. ꝙ de fraude huiuſmodi cōſtare non poſſit ſed dicit̉ tm̄ qualit̓ tibi cōſtiterit nō videmꝰ ⁊ nō qualit̓ ꝯſtare potuerit. Si tn̄ ī ꝯtrahēdo ſpō ſalia aīo deipiēdi tm̄ vtit̉ verbis cōſuetis. ⁊ ſequit̉ poſtea carnalis copula aīo fornicandi. contra hu iuſmodi p̄ſumptionē nō admittit̉ ꝓbatio incōtra riū. d. c. is qui. hec Ul. ¶¶ Atrimoniū. v. ſub cō Matrimoniū. v. Fo. CLXX ditione. Querit̉ vtrō matrimoniū factum ſub cō ditione teneat? Rn̄. diſtinguendū eſt de ꝯditiōi bus. Nam quedā ſunt cōditiones generales que ſemper debēt intelligi: vt ſi deus voluerit ⁊ huiuſ modi. Et hę nullum contractū ſuſpendunt. Que dam ſunt de his que in matrimonio ſunt omnīo neceſſarie. ⁊ al̓s impediret̉ matrimonium. vt ſi es chriſtiana. vel ſi nō es affinis ⁊ huiuſmodi. Et iſte etiam cōditiones intelligi debent. nec appoſite vi ciant contractū. Tercia eſt conditio de futuro ne ceſſaria vt ſolem oruri cras. vnde ſi dicat̉. cōtraho tecum ſi ſol oriet̉ cras. contractū eſt matrimoniuꝫ quia ẜm Tho. talia futura iam ſunt p̄ſentia ī ſuis cauſis. ſed de hoc. jͣ. Quarta eſt cōtingens ⁊ hone ſta que pōt apponi ⁊ nō apponi. vt ſi pater meus voluerit aūt ſi dederis mihi. C. hec ſi apponat̉ ſu ſpendit matrimoniū vſqꝫ ad euentū ip̄ius condi tionis. niſi interim ꝯſenſus de p̄ſenti. vel carnalis copula fuerit ſubſecuta. quia tunc videt̉ receſſum a cōditione. extra eo. c. de illis. ⁊. c. ſuper eo. et. c. ꝑ tuas. Alij tamē dicunt ꝙ ſi animo fornicandi cō gnouit eam nō eſt matrimoniū in foro penitētiali Quinta cōditio eſt inhoneſta. ſed tamē nō cōtra ſubſtantiā matrimonij vt ſi furtum feceris. vel ſi hominē interfeceris. hec ſi apponat̉. fauore matri monij debet haberi ꝓ nō adiecta. et tenent ſpon ſalia ſiue etiam matrimoniū. extra eo. c. fi. Idē in telligendum de cōditione impoſſibili.ſ. ꝙ habeat̉ pro nō adiecta. vt ſi digito celū tetigeris. hoc intel ligit Archi. verū in. c. ſolet. xxxij. q. ij. ſi eſt impoſſi bilis de iure. vel ẜm naturā. Secus ſi ſit impoſſi bilis ꝓpter difficultatē preſtandi. vt ſi mihi domū auream dederis. ff. de ſtatuli. l. cum heres. qꝛ tunc viciat contractum. Sexta eſt inhoneſta et contra ſubſtantiā ⁊ bona matrimonij. vt ſi dicit̉. ꝯtraho tecum ad tempus ⁊ donec inueniā aliam dignio rem. qꝛ hec eſt cōtra ſubſtantiā inſeꝑabilitatis. vel vt prolē euites. quia hec eſt contra bonum prolis vel ſi ꝓ queſtu te adulterandam exponas. qꝛ hec eſt contra bonum fidei. ⁊ tales cōditiones ſi appo nātur annullant matrimoniū. xxij. q. iiij. inter ce tera. xxxij. q. ij. aliquādo. ⁊ extra eo. c. fi. Si tamen talis cōditio remittat̉ ⁊ ſequatur copula. tunc iu dicabitur ꝓ matrimonio. Et ſi vnus tm̄ coniugū ponit talem cōdtionem. ⁊ alter ꝯtradicit vel tacet iudicabitur ꝓ matrimonio. Et ſic tacēs habetur ꝯtradicente. et hoc Panor. intelligit in dicto. c. fi. ſi fuit proceſſum ad ꝯſummatione ip̄ius matri monij. de hoc videsͣ. Matrimonium. iij. Quo tn̄ ad cōditionē neceſſario venturā. vt cōtraho tecū ſi ſol orietur cras. vel ſi ſol erit in cancro. difficul tas magna eſt inter docto. an ſit matrimonium. Nā glo. in dicto. c. ꝑ tuas. vult ꝙ ſi pendēte cōdi tione ꝯtrahat̉ matrimoniū cū alia. ꝙ tenet ſecun dū matrimoniū. Ideꝫ Io. an. Sed Hoſti. et do. An. tenēt ꝯtrariū. qꝛ exquo cōditio eſt oīno exitu ra nō habet ſuſpendere actū vel ꝯtractū. nec ꝓprie eſt cōditio. Idem Panor. in dicto. c. ꝑ tuas. tamē hec. q. eſt dubia. ⁊ in hoc caſu et in ſil̓ibꝰ. Monal. dat optimū documentū ꝙ in huiuſmodi caſibus qui non ſunt oīno expreſſe a iure non eſt omnins

p̄cipitanda ſentētia: alterutro ꝑtinaciter aſſerente ꝯtrariū. Et ſi poſt huiuſmodi ꝯtractus conditio nales tranſeat̉ ad ſecūda vota ſolēniter. forte tutiꝰ eſt diſſil̓are: aut papā conſulere qͣꝫ matrimoniū cū ſecūda ſolēniter iam contractum dirimere. Idem Rod̓. Fortius ergo ſi tranſiſſet ad religioneꝫ eſſet diſſil̓andum. Quid ſi quis ſignificat patri abſenti ꝙ ꝯtraxit tale matrimoniū: ſi ip̄i patri placuerit: ⁊ anteqͣꝫ pa ter cōſentiat penitet: ſed pater cōſentit. nūquid eſt matrimoniū? Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ non. qꝛ nō videtur ꝙ debeat dici conſenſus: niſi duret quouſqꝫ pater cōſentiat. Quero cōtractū eſt mr̄imoniū ꝑ filiū ſub con ditione. ſi patri ſuo placuerit. Reꝑit̉ patrē illo tē pore eē mortuū. An valeat mr̄imoniū. Rn̄ Uin. ꝙ nō: qꝛ mortui nō eſt aliqͥs ꝯſenſus neqꝫ placitū. c. ſi gratioſe. de reſcriptis. lib̓. vj. Io. an. diſtinguit an iſte ſciebat patrem ſuuꝫ eſſe mortuū. ⁊ tunc hec cōditio habet̉ ꝓ impoſſibili ⁊ nō adiecta: ideo va ſet matrimoniū. extra de cōdi. ap. c. fi. Aut ignora bat patrē mortuū. ⁊ tūc cū animꝰ ſuus nō eſſet ꝯͣ here de pn̄ti: ſed arbitriū ſuum cōferre in alienum arbitriū. Et ſic non erit matrimoniū. Et ſic ſaluat̉ opinio Uin. Sed pone ꝙ pater diſſenſit: ⁊ poſtea mutauit volūtatem: denuo cōſentit an erit matrimonium purificatū ⁊ ꝯtractum. Rn̄. d. Io. an. in. c. ſuꝑ eo. de cōdi. ap. dicit ꝙ nō. ꝑ. l. boues.§. hoc ſermone. ff. de v̓. ſig. qꝛ iſta ꝯditio. ſi patri meo placuerit. de bet verificari de pͥmo ꝯſenſu. Pone ꝙ pater nō ꝯtradicat exp̄ſſe: an erit ma trimoniū. Rn̄. Car. in dicto. c. ſuꝑ eo. ꝓut recitat dictus. d. Io. an. de mēte Hoſti. tenet ꝙ ſic: qꝛ ta citurnitas habet̉ ꝓ cōſenſu fauore matrimonij. et ſic erit ſpāle fauore mr̄imonij. Pone Ber. accepit Martinū ſub cōditōne. ſi dederit ei. C. deinde accipit Petrū ſil̓r ſub eadem ꝯditiōe ſi dederit ei. C. M. et. P. eodem tempore dant. C. cuiꝰ mr̄imoniuꝫ p̄ualebit. Rn̄. d. Io. an. in. c. j. de cōdi. ap. reiectis tribꝰ opinionibꝰ ponit quartā opi. quam tenet Gaſꝑ Cal. ⁊ Iac. zochus. ꝙ neutrū valet rōne incertitudinis. facit. c. ex lit teris. el. ij. de ſpō. vbi cōmuniter cōcludit̉. ꝙ incer titudo viciat matrimoniū. Et nota Panor. in. c. de illis. de cōdi. ap. ꝙ hec cōditio eſt honeſta. Ac cipiam te in vxorem ſi tale quid mihi donaueris. Et hoc qn̄ ſubeſt cauſa honeſta petendi donum. Nam tūc valet cōditio ſeu ſtipulatio. vtputa qn̄ petitur ratiōe dotis: vl̓ alterius cauſe honeſte. Et ſic non obſtat. l. ſi ita ſtipulatus fuero. in.§. ſi tibi nupſero. ff. de ver. obli. Et per hoc dicit ibi Bar. ꝙ ſi nobilis ꝯtraheret cum plebea: nō eſſet inho neſtum ꝙ aliquid ꝓmitteret̉ ip̄i nobili in recom penſationē nobilitatis. Nam tūc ceſſat ratio libi dinis. Et idem dic vbi ſubeſſet alia ꝯſimilis cauſa ꝓ hoc facit. d. c. de illis. vbi talis cōditio ſi. C. mi hi donaueris. ſuſpēdit ſpōſalia. vbi tn̄ fuiſſet inho neſta: habita fuiſſet ꝓ nō adiecta. ¶ Quid ſi qͥs ꝯtrahit ſpōſalia cū hac ꝯditiōe: ſi ꝑ miſerit coitū: vel ducā te poſt annū ſi ꝑmittas coi Matrimoniū. v. re tecū: ⁊ ſubſequat̉ copula. nūquid eſt mr̄imoniū Rn̄. ẜm Inno. ⁊ Ber. ꝙ ſic: qꝛ ſi de fornicario coi tu intelligit̉. turpis ē ꝯditio: ⁊ ꝓ nō adiecta habe ri debet. extra eo. c. j. ⁊ vltīo. Et ideo ſecuta copula ſtatim eſt mr̄imoniū. ſaltē p̄ſumptū. Si aūt intel ligat̉ de legitimo coitu: multo fortius eſt p̄ſumen du ꝓ mr̄imonio. Et eodē mō ſi dixerit. ꝯtrahā te cū li vnqͣꝫ ꝯtraxero ſi ꝑmiſeris ⁊cͣ. Quid ſi dicat accipiā te: vel accipio ſi inuenia te virginē: poſtea ſequat̉ cōitus: nec inuenitur vir go. Rn̄m ẜm Ber. Inno. ⁊ Ho. Iudicandū eſt ꝓ mr̄imonio ſicut ⁊ ī.§. p̄cedēti. Et addit Ho. ꝙ licꝫ ſic oporteat iudicare ī foro iudiciali: ꝓpter hoc ꝙ nō poſſunt haberi alie ꝓbatōnes: tn̄ in iudicio aīe nō eſt mr̄imoniū. extra de ꝯdi. ap. de illis. et. c. ſuper eo. ⁊. c. ꝑ tuas. Nam bn̄ eſt ꝙ mulier que in fraudē mētita fuit decepta ꝑmaneat. ⁊ viro ſubue niat̉. qui forte intendit bigamiā vitare. Et ſic ꝯdi tio fuit honeſta: licꝫ actus inhoneſtus. Et ſic ſi pro bare poſſet ꝑ cōfeſſionē ꝓpriam. vel al̓s ꝙ nō fue rit virgo: etiā in foro iudiciali nō teneret mr̄imo niū. D. tn̄ Car. ꝓut recitat. d. Io. Anto. ī dicto. c. per tuas. dicit ꝙ iſta ꝯditio. ſi tu es virgo. vel ſi te virginē inuenero: dūmodo nō referat̉ ad copula nō eſt turpis: ſed ſuſpendit mr̄imoniū. vtputa ꝑ aſpectū matronarū. Que eſt differētia inter ꝯtrahere matrimoniū ſub̓ ꝯditiōe: vel ꝯtrahere ſub modo. Rn̄. ẜm v̓v̓. generaliter ſciēdum. ꝙ ꝯtractus qui nō fit abſolu te ⁊ libere. pōt aliqn̄ eſſe ſub ꝯditione: vt dono vel vendo tibi hoc ſi hoc feceris: vel ſi hoc fuerit. Itē pōt eſſe ſub mō vt ſi dicat̉. dono vel vendo: vt fa cias hoc vel illud. alioqͥn reuocet̉ quod donaui vl̓ vendidi. Item pōt eſſe cum appoſitiōe cauſe: vt ſi dicat̉: qꝛ hoc vel hoc eſt: ſiue fuit. Et cōditio ſit per ſi. modus ꝑ vt. cauſa ꝑ qꝛ. vn̄ ver. Scito ꝙ. vt. mo dus eſt..ſi. ꝯditio. qꝛ. cauſa. Et ſi quidē contractus fiat ſub ꝯditiōe: nō tenet niſi extante cōditiōe. Sꝫ cut ⁊ de matrimonio dictū eſt. Si v̓o fiat ſub mō: ſtatim tenet. Sed ſi nō ſeruetur modus poterit re uocari. Credo ergo ꝙ licꝫ matrimoniū ſiue ſpon ſalia poſſint ꝯtrahi ſub cōditiōe: nō tamē ſub mō Ita ꝙ illo modo non ſeruato. diſſoluatur matri moniū ſicut fit ī alijs contractibꝰ: qꝛ matrimoniū . Et ſic nullū era rite factum non diſſoluitur: nec etiam ſponſalia. Matrimoniū v̓o factum ex cauſa. tenet. ſiue cau ſa ſit vera: ſiue falſa. vt cōtraho tecū quia diues es vel qꝛ feciſti ſic: niſi ip̄a falſa cauſa ꝯtineret in ſe ali quod impedimentū. vt cōtraho tecū qꝛ liberes: ⁊ non eſſet. Quid ſi dicat ſi ꝑmiſerꝭ me tecū cōire accipiā te ī vxorē: vl̓ dabo tibi. C. vl̓ maritabo te. Et ſequit̉ copula carnalis. nūqͥd p̄ſumet̉ ꝓ mr̄imonio. hec q. accidit de facto. Et ꝓpter hoc diſputata fuit pu blice ī ſtudio taurinēſi. ⁊ defenſata fuit pro vtraqꝫ ꝑte. tn̄ dicēdū videt̉ ẜm cōem opi. nō eſſe p̄ſumē dū ꝓ mr̄imonio. nā ille qͥ ſic dixit hēbat optioneꝫ ꝙ liberare ſe poſſet vtrūlibet faciendo: nec recolo p̄ſumptionē inductā eſſe a iure: ꝙ intelligat̉ rece derę ab optiōe ꝓpter carnalē copulā. QQuid ſi dicat. ꝓmitto ꝙ nunqͣꝫ deficiā tibi in

vita mea ⁊ ſecuta eſt carnalis copula? Rn̄deo ẜm Monal. niſi ꝯtrahētes ꝑ huiuſmodi verba inten derēt ſpōſalia cōtrahere: ⁊ niſi de hoc cōſtet iudici nō debet p̄ſumi ꝓ matrimonio ex illis verbis ꝓpt carnalē copulā ſubſecutā: cum ꝑ huiuſmodi v̓ba negatiua. nō deficiā tibi ⁊ huiuſmodi nō ꝯſueue rint ꝯͣhi ſpōſalia vel mr̄imoniū. ¶ Quid ſi qͥs ꝯͣhit cū aliqͣ ſub ꝯditiōe: ⁊ poſtea cū alia pure ⁊ ſine ꝯditōe ꝯͣhat? Rn̄. dꝫ remanere cū ſecūda: etiā ſi ſit ꝯſanguinea pͥme: qꝛ nulla publice honeſtatꝭ iuſticia orta eſt: vt sͣ. Impedimētū. xiij. Querit̉ de. q. quotidiana. Pone duo inter qͦs obſtante impedimēto canonico nō potuit eſſe ma trimoniū ꝯtraxerūt ſub cōditiōe: ſi papa diſpenſa ret. Demū papa diſpēſauit: nūquid ſit mr̄imoniū ſine alio ꝯſenſu. Rn̄. Inno. vt refert Panor. in di cto. c. ſuꝑ eo. dicit quoſdā tenere ꝙ ſic. Secūdo re fert alios tenere ꝯtrariū: quos ip̄e ſequit̉. Mouē tur iſti: qꝛ primꝰ ꝯſenſus erat oīno a iure reproba tus. de hoc in. l. inter ſtipulantē.§. ſacrā. ff. de ver. obli. Primā opi. ſequūt̉ ibi Cal. ⁊. d. An. Secun dam opi. ſequit̉ ibi do. Car. Et dicit ſe ſic in facto cōſuluiſſe. Mouet̉ pͥncipaliter: qꝛ illud qd̓ depen det pͥncipaliter a poteſtate alterius: dicit̉ impoſſi bile. l. apud iul. de le. j. Item qd̓ fit per remediū ex traordinariū: dicit̉ fieri nō poſſe: vt notat Inno. in. c. paſtoralis. de cā poſ. ⁊ ꝓprie. Iſtud ergo mr̄i moniū videt̉ fuiſſe cōtractum ſub cōditiōe impoſ ſibili. Et panor. aſſignat ibi aliā rōnem. Nam ad ria: vel ſiboc ſu. hoc vt actus retrotrahat̉: oportet ꝙ potuerit int̓ cedere a pͥncipio: vt notat̉ in. l. ſi is qui ꝓ emptore ff. de vſuca. ſed mr̄imoniū nō poterat eſſe a pͥnci pio tempore cōtractus obſtāte impedimēto. ergo nō poterat retrotrahi. Et hanc opi. videt̉ tenere Ri. in. iiij. vbi querit: an ſit neceſſariū ī iſto nouo cōſenſu: vt interueniant verba: ſicut ſi nunqͣꝫ ad inuicem ꝯtraxiſſent. Rn̄. Rich. in ſil̓i de illis qui ante cōciliū generale capituli nō debet. de cōſang. ⁊ affi. in quo reſtricta fuit linea conſanguinitatis vſqꝫ ad quartū gradū ꝯtraxerūt in quinto gradu vel ſexto vel ſeptimo. ⁊ petit an debeant adhuc de nouo ꝯͣhere: exquo tales qn̄ ꝯtraxerūt erāt ꝑſone illegitime. Et ſic nullū erat matrimoniū inter eos nec ꝑ reuocationē iſtoꝝ ſtatutoꝝ fuerunt illa ma trimonia cōfirmata: qꝛ conſtitutiōes matrimonij ad p̄terita matrimonia nō trahunt̉: maxime per tex. ibi. decetero libere cōpulent̉. Et cōcludit ꝙ cū talia matrimonia fuerūt nulla. ⁊ ſic cōiuncti ſeꝑa ri potuerūt ſi voluiſſent: nec debuerūt ſimul habi tare carnaliter: niſi illi qui de nouo ꝯtraxerunt ex preſſe vel tacite. ⁊ dicit tacite: quia ſi poſt publica tionē huiuſmodi ſimul ſteterūt intelligunt̉ ratifi caſſe mr̄imoniū nō tamē ꝑ hoc fuit ratificatū quo ad deū: niſi de nouo interuenerit mutuus interi or cōſenſus: nec fuit neceſſaria noua expreſſio ver borū: qꝛ cum interiori cōſenſu expreſſio cōfenſus: qn̄ ꝯtraxerunt de facto: ſufficit ob mr̄imonij fauo rē. vt dicit glo. in. c. nō debet. Et ꝑ idē in oībꝰ dicē dū eſt in caſu noſtro. ¶ Quid aūt de tactibꝰ ⁊ oſculis. que faciūt inter ſe huiuſmodi ſpōſi: an̄ habitā diſpēſationē: nūqͥd Matrimoniū. vj. Fo. CLXXI. ſit licita? Dic ꝙ ſi intētiōe corrupta ⁊ cā volupta tis vel libidinis hec faciūt: peccant mortaliter. Se cus ſi ſine libidine: ſed ſicut faceret cōſanguineus cū ꝯſanguinea: ⁊ ſic̄ antea feciſſent. Atrimoniū. vj. Quo adde bitum cōiugale. Querit̉ vtrū cōtractis ſpōſalibꝰ ante ſecutas ſolēnitātes carnalis cōmixtio ſit peccatū? Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. diſt. xxviij. Si ſpōſa credēs ſpōſum velle ꝯſummare matrimoniū admittit eū excuſat̉ a peccato: niſi aliqua fraudis ſigna appa reant exp̄ſſe: ſicut multū diſtātis ꝯditiōis: vl̓ qͣꝫtū ad nobilitateꝫ: vel qͣꝫtū ad fortunam: vel aliud ſi gnum euidēs appareat: ⁊ eodem modo intelligit̉ ꝙ excuſatur vir ſi ꝓpter hoc intendebat matrimo niū cōſummare. Sed ẜm v̓ v̓. in illis locis vbi eſt cōſuetum ꝙ prius adhibeat̉ nuptiarū benedictio ſi abſqꝫ eccleſie diſpenſatōne ⁊ ſine iuſta cauſa hoc faciant: peccant mortaliter: vt dictū eſt sͣ. Debitū in principio. Et iuſta cauſa poſſet eſſe ſi longo tꝑe ꝑmanſiſſent ſpōſi: ⁊ ꝓpter aliquod impedimentū maritus nō poſſet ducere ſponſaꝫ: vt qꝛ ſocer nol let dare dotē ⁊ huiuſmodi. Atrimoniū. vlj. ꝯn̄cōtra cto matrimonio accuſat̉ ꝯiunx de adul terio: in quibꝰ caſibꝰ nō poſſit adultera a viro accuſari vel dimitti? Rn̄. ẜm Ray. in ſeptē caſibꝰ. Primus ſi vir ꝯuincit̉ de fornicatiōe. extra de diuor. ſignificaſti. Secūdus ſi ip̄e ꝓſtituit eam extra de eo. qui co. cōſang. vxo. ſue. diſcretionem. Tercius cuꝫ ip̄a credebat virū defunctū ⁊ nupſit alij. qꝛ maritus rediens tenet̉ eam acciꝑe. Quartꝰ ſi fuit cognita latenter ab aliquo quem credebat eſſe virū ſuum. ar. xxxiiij. q. ij. in lectū. Quintus ſi fuit vi oppreſſa. Qd̓ intelligo de vi abſoluta. Alit̓ non excuſaretur. xxxij. q. vij. omnes cauſationes. Sextus quādo recōciliauit eam ſibi poſt adulte rium: vel eam publice adulterantē retinet in ꝯſor tio maritali. C. de adul. l. crimen adulterij. Septi mus ſi aliquis infidelis ꝯiugem repudiauit. ⁊ illa nubat alteri: poſtea vir cōuertat̉ ad fidem. Simi liter ⁊ mulier tenetur eam recipere. extra de diuor. gaudemus. Nota tn̄ ꝓ declaratiōe p̄dictorū ſin gularem regulam quā ponit Panor. in. c. queſiuit de diuor. ꝙ qualecūqꝫ delictum cōmittat alter cō iugum: nō poteſt reliquus ob hoc petere ſeparati onem cōiugij etiam quo ad thorū. Fallit tamē in delicto fornicatiōis tā carnalis ꝙͣ ſpūalis. An autē propter delictum ſodomiticum com miſſum a marito poſſit vxor petere ſeparationem matrimonij ⁊ econtra. Dic ꝙ ſic. dicto. c. omnes. et. c. adulterij. ea. cauſa et. q. Idē ſi vir polluat ali quā extra clauſtra. Nam hoc caſu fornicationem cōmiſit. ar. xxxij. q. iiij. meretrices. Quid ſi quis tale quid egit cum propria vxore Rn̄. Lau. ⁊ Guil̓. dicunt ꝙ vxor poteſt virum di mittere. Et hoc ſi vxor non fuit in culpa: ſed violē tata: vel ſomno decepta. Sed glo. in dicto. e. om nes. ſentit ꝙ propter huiuſmodi extraordinariaꝫ

pollutionē cum vxore: vir nō poſſit dimitti. Sed poteſt diſtingui ẜm Panor. Si vir vult ꝑſeuerare in tali peccato: poteſt dimitti: al̓s ſecus. Cum hoc caſu nō diuiſerit carnem ſuā in plures. Sicut nec ſi alter ꝯiugū ſeip̄m polluit. Pone ꝙ vir ꝓpter fornicationē vxoris ſeꝑatus eſt ꝑ ſentētiam. Modo vult eam recōciliare ſibi: ⁊ illa non vult. nūquid eſt cōgenda? Rn̄. ẜm Ray. vir qui nō peccauit poteſt petere cogi eam etiā in uitam: nō obſtante ſententia: quia qd̓ fauore meo introductuꝫ eſt: in damnū retorqueri non debet. Hoc verum niſi vir poſt ſententiā fuiſſet fornica tus: vel niſi mulier ſtatum mutaſſet intrando re ligionem. Pone ꝙ vir adulteratus eſt occulte: ſed vxor manifeſte: nūquid poteſt illam accuſare ⁊ ſine pec cato dimittere. Rn̄. ẜm Ray. Credo ꝙ nō: qꝛ nō deficit vxori ius excipiendi: ſed probādi ẜm Tho. Al. Goſ. ⁊ Hoſti. Si tamē vir egiſſet penitentiā ⁊ vxor monita nolit agere: ſed in adulterio ꝑſeue rare: ſine peccato poſſet eam ꝑ ſententiā dimittere ẜm Goſ. ⁊ Hoſti. ¶ Sed vtrū vxor adultera poſt penitentiā poſſit repellere virum ab accuſatione. Rn̄. ẜm Ray. cre do ꝙ nō: qꝛ penitētia nō tollit ius accuſandi in fo ro iudiciali. xxxiij. q. ij. admonere. De hac materia vide sͣ. Diuortiū in fine. Edicus vel cirugicꝰ. Preceptū eſt medicis: vt cū eos ad in firmos vocari cōtigerit: ipſos ante oīa moneant ⁊ inducant ꝙ vocent medicos animaꝝ: vt poſtqͣꝫ fuerit infirmo de ſpūali ſalute prouiſum ad corporalis medicine remedia ſalubrius ꝓceda tur. Si quis autem medicorū huius cōſtitutōnis tranſgreſſor extiterit ab ingreſſu eccleſie arceatur. ſcꝫ per ſententiā ẜm glo. donec de tranſgreſſione huiuſmodi ſatiſfecerit competenter. extra de pe. et remiſ. cum infirmitas. Et ẜm Hoſtiē. exquo tex. dicit. p̄cipimus. trāſgreſſor peccat mortaliter. Itē in eo. c. ſub pena excōmunicatōnis ꝓhibetur me dicis ne pro corporali ſalute aliquid ſuadeant qd̓ ī periculum aīe cōuertatur. Et ẜm Hoſtiē. contra huiuſmodi ſtatutum preſcribi nō poteſt: nec ali qua cōſuetudine tolli: cum ꝓ ſalute animaꝝ indu ctum ſit. Idem panor. ibi dicēs. ꝙ cōſuetudo iuri nō p̄iudicat: niſi ſit rōnabilis. Sed iſta cōſuetudo nō hꝫ in ſe aliquā rōnem. Immo ex ea ꝓueniunt multa mala vt in tex. ¶ Quid auteꝫ ſi medicus monet ⁊ inducit infir mū quātū poteſt ad vocandū p̄ſbyterum: ⁊ tamē ille non vult acquieſcere. nūquid medicus teneat̉ totaliter illius curam dimittere. Rn̄. Panormit. in dicto. c. cum infirmitas. dicit. ꝙ illa verba. mo neas ⁊ inducas. debent intelligi cum effectu: ita ꝙ vocet ſacerdotem. al̓s nō ſatiſfacit p̄cepto dicti ca pituli. Et in hoc ꝑſiſtit. Quidā tamē nō irrationa biliter dicunt. ꝙ vbi medicus quātum in ſe eſt fe cerit ⁊ induxerit etiam cōminando: ꝙ eum dere linquet. Et ille nihilominus obſtinatus ꝑſeueraBedicus ret. ⁊ nollet aduocare p̄ſbyterum: ꝙ eo caſu poſſet ꝓcedere in cura: quia ſi in tali infirmitate decede ret: deſꝑatus moreret̉. vbi aūt de ꝑiculo euaderet poſſet adhuc conuerti. Ad hoc facit. c. fi. de eo qui co. conſang. vxoris. vbi dicit̉. moneas ⁊ inducas. poſtea ſubditur ꝙ ſi induci nequiuerit. Ecce quō illa verba nō intelligūtur cuꝫ effectu. al̓s nō addi diſſet. ꝙ ſi induci ⁊c̄. ¶ Quid autē intelligat tex. ibi. ante omnia mo neant. Rn̄. Panor. ẜm Hoſti. ꝙ anteqͣꝫ recipiat curā corꝑis: vl̓ ꝯueniat de ſalario: debꝫ ſeruare qd̓ ibi dicit̉. al̓s aūt ſalariū poſſet repeti: quia contra legē. C. de legi. l. nō dubiū. An autē illa decre. ſit intelligenda generaliter de omnibꝰ infirmitatibus: vel reſtringēda ad ali quas. Dicendū videtur ſaluo ſemper meliori iudi cio. ꝙ debet inte ligi de infirmitatibus ꝑiculoſis ⁊ dubijs. nimis em̄ durum eſſet: vt ꝓ quolibet acci dente: vel dolore capitis ſuꝑueniente infirmo: ꝙ medicus teneret̉ inducere iſtum ad confeſſionem ſub pena peccati mortalis: ſed debet intelligi de egritudine tali: que ẜm ſe eſt periculoſa: ſicut ſunt febres cōtinue pleureſes. ſquinācia. dolores colici renum ⁊ huiuſmodi. Ideo credendum eſt medi cum tunc teneri ad inducendū infirmum ad con feſſionem: quādo infirmus ip̄e teneretur cōfiteri in dicto caſu. ſcꝫ quādo eſt in articulo neceſſitatis ſeu in ꝑiculo mortis: vt dictum eſt ſupra Cōfeſſio ſecūdo. Secus vbi quis haberet febrem ephime ram ⁊ huiuſmodi. Utrum aūt medicus prenoſcens mortem in firmi vicinam: cuius curā habet teneatur ei nun ciare. Circa hoc Io. nea. diſtinguit. aut talis me dicus credit veriſimiliter ꝙ talis ꝓnūciatio mor tis multum proderit infirmo ꝙͣtum ad ſalutem anime. ⁊ ordinationem de rebus ſuis. Aut credit oppoſitum. ſcꝫ ꝙ nihil proderit. Aut dubitat de vtroqꝫ. Primo caſu: quia ſcꝫ credit ꝙ proderit. vt puta quia credit ꝙ talis infirmus ſit ī ſtatu pecca ti mortalis: ⁊ nihil ordinauit de rebus ſuis que di Inin ſ. marcius fi.iloca. ſtribuerētur poſt mortem eius: ⁊ grauis diſſenſio eueniet inter heredes ꝓpter eas. Audita v̓o mor te vicina: infirmus bene ſe diſponeret ad bn̄ mo riendum: et bene ordinandum de rebus ſuis. Et in tali caſu tenetur manifeſtare per ſe vel ꝑ alium infirmo ex precepto charitatis. ⁊ non faciēdo pec cat mortaliter. Si tamē ſunt plures habentes cu ram vnius infirmi: vno p̄dicente alij ſunt libera ti. Si v̓o medicus credit veriſimiliter oppoſitum ſcꝫ ꝙ talis ꝓnūciatio mortis parū vel nihil ꝓde rit infirmo. ⁊ ꝑ oppoſitū credit ꝙ taciturnitas pa rum vel nihil oberit: quia credit eum eſſe in bono ſtatu: et bn̄ ordinaſſe de rebus ſuis tunc nō tenet medicus p̄dicere mortem. Ita ꝙ nō predicendo peccet grauiter: qꝛ ceſſante cauſa ⁊cͣ. Tamē meliꝰ faceret predicēdo. Cuius ratio eſt quia quātūcu qꝫ infirmus credatur eſſe in bono ſtatu anime et rerum: tamē ꝙͣtum ad vtrūqꝫ poſſet ꝓficere ⁊ ꝓ babile eſt. ꝙ audita morte vicina magis ſe diſpo neret. Si aūt medicꝰ nihil credit de p̄dictis duobꝰ

ſed eſt in dubio: tūc etiā tenetur mortē vicinā nū ciare: quia in dubio tenetur homo vitare notabi le damnū ꝓximi ſi poteſt. In dicto autē caſu po teſt ſequi damnū damnationis eterne ⁊ rerū tem poralium. ¶ Quō ſe debet habere medicus ī medicinis cō ferendis? Rn̄. ẜm Inno. diligenter attendere de bet ne illas medicinas cōferat: de quibus ẜm artē ei nō conſtat. Nam ſi dubitationē habet ꝙ noce ant: cōferendo peccat: quia in tutiorem partē ten dendum eſt. Et ſecurius eſt egrum nature relin quere ꝙͣ medico imperito cōmittere. Et ſi propter imperitiā medici vel cirugici infirmus morit̉: aut remanet inutilis. puta qui habebat tibiam fractā vel brachium ⁊ huiuſmodi. ⁊ ꝓpter eius imperitiā remanſit deſtructus: tenetur de damno qd̓ inde ſequitur. nam forte habebat aliquā artem: ex qua alebat filios vel vxorem ⁊ huiuſmodi. ⁊ nūc parū vel nihil lucratur: tenetur ad equinalēs ẜm doc. Idem Rich. in. iiij. diſt. xv. exquo directe nō po teſt reſarcire principale. Idem ſi ex eius negligen tia: quia nō viſitauit infirmum temporibꝰ debitis vt debebat: vel dato ꝙ eſſet peritus: noluit proce dere ẜm canones medicine: ſed iuxta ſuū ſenſum In omnibꝰ p̄dictis et ſimilibꝰ tenetur ad arbitriū bonorum virorū. Et predicta intellige quādo ta lis predicabat ſe peritum verbis vel ex doctoratu. Secus de illo qui dicebat ſe imꝑituꝫ: et ex defectu bonorū medicorū fecit quod potuit bona fide. tūc non videtur ſibi imputādum. ſed potius ſibi im putet qui talem elegit. Idem dictum eſt de aduo habet teneatur ei nu cato sͣ. Aduocatus. ¶ Pone medicus promiſit curare infirmū libe guit. aut talis me ratus eſt. ſed poſtea recidiuauit. An teneatur pro eodem ſalario curare egrotum? Spe. diſtinguit. an incōtinenti eger recidiuauit vt tunc teneatur. Aut ex interuallo. ⁊ tūc non teneatur. vel dic̄ ꝙ ſi culpa egroti. nō tenetur. al̓s ſecus. Et hec reſpon ſio eſt valde rationabilis. hanc queſtionē format glo. in. l. marcius. ff. loca. de medico qui promiſit ticio liberare eum a pōdagra. ⁊ ip̄m liberaſſe vide batur. tempore autem tranſacto. ticius in eandeꝫ infirmitatem decidit. T. agit contra medicum vt liberet eum. quia nō extraxit anguſtias infirmita tis ſeu radicem. ſed ceſſare fecit. Item quia nō vi detur curaſſe. exquo non durat curatio. Item qͥa promittēdo curationem. videtur ꝓmiſiſſe ꝙ eum ꝑfecte curaret. qm̄ verba cum effectu ⁊cͣ. Item qͥa huic reſtituit̉ infirmitas. ergo et illi debet reſtitu ſollicitudo curandi. Incōtrarium facit qꝛ de p̄ſen riptſaſ ti tm̄ infirmitate videtur cogitatum. Et ideo illa ſublata. videtur ſublata obligatio curādi ⁊cͣ. Nā in infinitum non debet obligari: quia infinitas euitatur. hec glo. Tamen quo ad hunc vltimum caſum recurrendum eſt ad verba et intentionem medici ⁊ infirmi. Nam ſi ꝯuentum eſt ꝙ deberet eum curare oīno. et a totali infirmitate pōdagre. tunc medicus teneret̉ quo ad recidiuam. Si v̓o actum eſt ſolum de infirmitate: tunc imminenti. tunc ſecus. ¶ Utrum medicus teneatur potius gratis cu Bedicus Fo. CLXXII. rare qͣꝫ infirmū permittere mori? Rn̄. ẜm Ray. medicus tenetur curam et conſilium impendere pauperi languido: vt habetur. lxxxiij. diſt. in prin cipio. vbi dicit glo. ꝙ medicus debet potius gra tis curare qͣꝫ permittere mori: non ſolum paupe rem: ſed etiam diuitem. Immo medicus hoc ca ſu debet curare nō ſolum gratis: ſed ⁊ ſuis expen ſis: etiam diuitem qui nolet aliquid dare: prius ꝙͣ permittere eum mori. Et ſi cōualuerit repetet im penſas: quia vtiliter geſſit negocium eius. Etiam ſi moriat̉ eger poteſt repetere: quia ſufficit ꝙ vti liter cepit gerere: licꝫ euentus nō ſit ſecutus. ff. de nego. ge. l. ſed an vltro. nec poteſt ei obijci ꝙ cauſa pietatis fecerit ſumptus: niſi eſſet ꝓpinquus infir mo. vt. C. de nego. ge. alimenta. Et poteſt medi cus predicta facere et repetere: etiam ſi infirmus prohibuerit. Sicut ⁊ virum poſſumus extrahere de domo ruitura: ⁊ beneficium inferre īuito. xxiij. q. iiij. ip̄a pietas. Immo preſumitur ꝙ infirmus talia dicendo fuerit furioſus. ff. de condi. inſti. qui dam. Et per p̄dicta ſoluitur queſtio: quotidiana. Quidam cirugicus curauit quēdam infirmū in uitum qui habebat pedem putrefactum. ⁊ niſi cu raſſet eum neceſſe fuiſſet ei incidi pedē: ne reliquū corporis ad putrefactioneꝫ deueniſſet. et ad talem pedem curādum facte ſunt multe expenſe. Quo curato cirugicus petit expēſas factas. Infirmus dicit ſe nihil ei velle dare: ⁊ ꝙ potius voluiſſet ab ſciſionē pedis ꝙͣ tantam pecuniam ſoluere. Quid iuris? Rn̄. ẜm nota. per Bar. in. l. ſtichus. ff. de pec. le. pro omni eo quod tangit ꝑſonam vel liber tatem vel vitam vel ciuitatē: ꝙ ille pro quo ſoluit̉ nō poteſt dicere nō eſſe vtiliter geſtum: vt in caſu noſtro. Quod tene mēti. Et pro hoc dicit Bar. ꝙ ſi quis fuit cōdemnatus: adeo ꝙ ſi ille nō ſolueret amputaret̉ ſibi pes vel aliud deberet fieri in ꝑſo nam. Modo aliquis amicus ſoluit cōdemnatio nē: animo repetēdi. Ille nō vult reddere: qꝛ dicit melius eſſet mihi ꝙ pes amputaret̉ qͣꝫ ꝙ tanta pe cunia ſolueret̉. Certe non poſſet dicere: vt eſt tex. ẜm Bar. in. d. l. ſtichus. ⁊ ibi glo. notabilis. Ideꝫ dicenduꝫ ſi aliquis fuit cōdemnatus in. C. et niſi ſolueret eſſet exbānitus. Si aliquis ſoluit pro eo: nō poteſt dicere: nō expediebat ſoluere: qꝛ potius expediebat eſſe bānitum. hec Bar. Et hec nota. qꝛ ſingularia. Pone. Statuto ep̄i cauet̉. ꝙ nullus ſub pena excōicationis poſſit intrare monaſteria monialiū niſi ſit medicus. Modo intrauit quidaꝫ qui erat medicus non ꝯuentatus. an ſit excōicatus? Rn̄. Bar. in. l. ſciēdum. ff. de edil. edic. refert ſe habu iſſe hanc. q. de facto. ⁊ reſpōdiſſe ꝙ nō erat excōi catus. qꝛ qͣꝫuis nō ſit cōuentatus. tn̄ medicus eſt. ⁊ ita a vulgo nomīat̉. Item nō dicitur medicus a dignitate ſꝫ a medicādo. vn̄ nō refert an ſit doctor dumodo medicet̉. ¶ An autem licētiatus dicatur doctor? Bal. di cit ꝙ nō. Et dicit ꝙ ſi ep̄ns excōicat omnes doct. nō diſputātes. nō dicitur excōmunicaſſe licentia tos. Et hoc voluit ipſe Bal. in. l. j. ff. ſo. ma. Et in l. pe. de teſta. mili. dixit ꝙ poteſtas qui debet du

Mendacium cere ſecum aſſeſſorem doctorē non ſatiſfacit ducē do licentiatū. ¶ An auteꝫ iudex teneatur dare ſuſpenſum pro notomia: Bar. hoc relinquit ſub dubio in. l. fi. de cāda. puni. tamē caſus eſt ꝙ ſic: in. l. quod reipu blice. ff. de iniur̄. quam. l. ad hoc allegat Ludo. in dicta. l. j. ſo. ma. Quid ſi propter defectum vel corruptionē aut ſophiſticationē rerum in medicina poſitarū infir mus incurrit ꝑiculum? Rn̄. ẜm Inno. Si medi cus diligētiam quam debuit adhibuit in rebꝰ eli gendis: inculpabilis erit. Otrū peccet infirmus nō obediēdo medico? Rn̄. ẜm Inno. videtur ꝙ nō. quia medicus nec p̄latus eſt nec homo: cuius mandatis obedire te neatur: tamē bonum eſt ꝙ ei credat tanqͣꝫ perito ī arte. Et ẜm Archi. flo. ſi infirmus ſumat cibū vel potum qͣꝫuis credat infirmitatē aliqualiter auge ri: non peccat mortaliter. vel ſaltem non ita graui ter: ſicut ſi ſumpſiſſet cibū vel potum vnde ſeque ret̉ mors. Peccāt tn̄ ſeruiētes ei talia mīſtrantes. Y nonom ⁊ eſlra xe ¶ Utrum medici vl̓ cirugici poſſint ad ordines. promoueri? Rn̄. ẜm Ray. ſi periti erant in arte. ⁊ Hωλβιωω nihil de cōtingentibus omiſerūt. ⁊ habent de hoc ꝓbabilem conſcientiā poterūt promoueri. al̓s nō extra de eta. ⁊ qua. ad aures. Eſt tamē cōſulendū ẜm Hoſti. ⁊ Goſ. ꝙ ꝓmouendus a practica me dicine abſtineat: que aduſtionem vel inciſionē re quirit: quia hoc eſt oīno clericis interdictuꝫ. extra de homicidio. c. tua. ⁊ extra ne cle. vel mo. c. ſentē tiam. Et licꝫ ibi non videat̉ dici niſi de exiſtentibꝰ in ſacris: tamē ẜm Panor. idem poteſt dici de exi ſtentibus in minoribꝰ qn̄ ſunt beneficiati. vide de hoc sͣ. Homicidiū. iij. ¶ Utrum liceat clericis operari in ph̓ica? Rn̄. ẜm Ray. ſi ſunt in ſacris vel minoribꝰ: duꝫ tn̄ ſint ſufficienter bn̄ficiati: nō licet: niſi gratis ꝓ miſera bilibus ꝑſonis vel cōſanguineis ſuis: nec tūc vbi poſſet eſſe ꝑiculum: quod etiam in clauſtralibus diſtrictius eſt obſeruandum. extra ne cle. vel mo. multa. Endaciuꝫ eſt falſa ſi gnificatio vocis: cū intentōne fallendi. ¶ I Quid de Abraā. Iacob ⁊ alijs ſanctꝭ veteris teſtamēti qui vidētur mentiti fuiſſe? Rn̄. Nico. de lyra gen̄. xxvij. ꝙ licꝫ excuſari poſſint. tn̄ nō videtur ſibi magna neceſſitas excuſandi eos a mēdatio. maxīe officioſo ſicut ibi. Ego ſum Eſau ⁊ ī pluribus alijs locis: quia certum eſt ꝙ apoſto l fuerunt multo perfectiores: ⁊ tamē non fuerunt immunes a peccato veniali. ergo ⁊ multo minus patres veteris teſtamēti: qꝛ plures eorum legun tur peccaſſe mortaliter. vt dauid ⁊ patriarche qui ex odio vendiderūt Ioſeph. ¶ Metus videsͣ. Impedimentū. x. IA. Utrum miſſa debeat dici ſolum de die. Rn̄. cōiter loquēdo debꝫ miſſa dici in die ⁊ non in nocte. qͥa hoc ſacramētū ad tempus gratie ꝑtinet ꝙ ꝑ diē ſignificat̉. Dies autem iudicat̉ non ſolū ab ortu ſolis. ſed etiā exquo incipiūt oriri ſigna manifeſta ꝑ ali quā aeris illuſtrationē. Qua aūt hora debeāt miſſe celebrari? Rn̄. ẜm Sco. in. iiij di. xiij. ꝙ a principio diei vſqꝫ ad nona miſſa cōgrue celebrat̉: cōputando principiū diei: non ab aſcenſu ſolis ſuꝑ orizōtem noſtrū: ſꝫ ab illa hora ex qua radij ſolares illumināt emiſperiū no ſtrū qd̓ vocat̉ principiū aurore. ⁊ incipit qn̄ ſol eſt ſub orizōte ad. xij. gradus: quoꝝ aſcenſus nō con tinet vltra ſpacium vnius hore ⁊ quintā alterius. Ratio eſt ẜm aſtrologos: qͥa omni hora aſcendūt xv. gradus zodiaci ſuꝑ noſtrū orizōtem. Et tunc adde tres qui ſunt quinta ꝑs.xv. graduum. Et ſic erit hora cū qͥnta parte alterius in ꝯſtitutione au rore. ⁊ ante ortum ſolis licite poterit celebrari ꝑ ſpa cium vnius hore: ⁊ quintā partē alterius. Et facit qn̄ tempus eſſet nebuloſuꝫ: nec aurora videri poſ ſet. Iſte eſt terminus celebrādi a ꝑte ante: excepta nocte natiuitatis: ⁊ nocte reſurrectiōis ī primitiua eccleſia. Licꝫ nūc non obſeruet̉. de ꝯſe. diſt. j. nocte Terminus autē celebratiōis a parte poſt: eſt hora nona. Et colligit̉ ex vſu eccl̓ie. Et ille terminꝰ ma xime attingit̉ ī diebꝰ ieiunioꝝ. Quid autem dicendū de illis qui celebrāt ante aurorā credētes eſſe aurorā: vel nō eſſe meridiem: et tamē iam tranſiuit hora nona? Rn̄. ẜm Pe. de Pal̓. ꝙ qͣꝫuis ex vna ꝑte videant̉ accuſari: qꝛ ſe di ſcrimini exponūt. Ex alia tamē: qꝛ homo in talibꝰ decipitur. vnde ſi deuotio expoſcat. ⁊ aliter miſſaꝫ audire nō poteſt videt̉ excuſari: qꝛ quod parū de eſt nihil deeſſe videtur. Idem dicit ꝓ cōmunicā do infirmo: ſi aliter viaticum nō habeat̉: videtur eſſe bona cauſa anticipandi vel poſtponēdi. Sil̓r ep̄i itinerātes: ante diē celebrare poſſunt: ne impe diant̉ in via ẜm Archi. flo. Quid de illis qui nōdum dictis matutinis ce lebrant? Rn̄. ẜm v̓ v̓. mortaliter peccant: cum hoc ſit contra generalē ⁊ approbatā cōſuetudinē. Qui autem celebrat anteꝙͣ dicat primā nō peccat mor taliter: niſi ſit ꝯtra preceptū vl̓ ſtatutū ſiue ꝯſuetu dinē loci ẜm eūdem v̓ v̓. Ubi debet miſſa celebrari. Rn̄. ẜm Ray. In eccleſia cōſecrata vel ſaltem in altari cōſecrato: vel ſi non ſit altare cōſecratum: habeatur ſaltem alta re paruulum. id eſt portatile. videsͣ. Altare. ⁊ Cō ſecratio ſecūdo. Utrum vno ſolo p̄ſente vel ſine lumīe poſſit Inẜm Rich. vbiō miſſa celebrari. Rn̄. ẜm Hoſti. ꝙͣuis ẜm illud. de cōſe. diſt. j. hoc quoqꝫ. duo debeant eſſe p̄ſentes qͥ ſacerdoti reſpondeant: tamē vnus ſufficit. Muli er autē ī miſſa miniſtrare nō poteſt: nec palas nec veſtes cōtingere. Sine lumīe v̓o non licet celebra re. vt in. c. fi. de cele. miſ. vbi p̄ſbyter deponitur ab officio ⁊ beneficio: qui ſine igne. aqua. vel in pane fermētato. vel ī vaſe ligneo celebrat. vbi notat pa nor. ꝙ ad depoſitionē p̄ſbyteri non ſemꝑ requirit̉ dolus. ſed ſufficit qn̄qꝫ nimia deſipiētia ⁊ craſſa et ſuꝑina ignorātia. vt ibi. Quid ſi ſacerdos celebrans. jͣ. canonē recolit ſe ꝯmiſiſſe aliquod mortale. Rn̄deo ẜm Ray. credo

tutiorē viam eſſe: vt peniteat et doleat ꝙ ita tarde penitet ⁊ ꝓponat cōfiteri qͣꝫcito habuerit oportu nitatē. Et ſic ꝯficiat ⁊ ſumat. ¶ Utrum liceat vni plures miſſas celebrare in die. Rn̄. ẜm Dir. Sufficit ſemel in die celebrare. nam valde felix eſt qui celebrat digne vnam. extra eo. te referēte. Excipit̉ primo dies natalis domini in quo poſſunt celebrari tres miſſe. extra eo. cōſu luiſti. Secūdus caſus eſt neceſſitas. Sed quaꝫ di cis neceſſitatem. Rn̄dit Dir. ſi celebrauit primā ⁊ poſtea morit̉ quis: vel cauſa honeſtatis ſiue vtili tatis: vt ſi dicta miſſa ſuꝑueniat aliqua magna ꝑ ſona que velit miſſam audire: vel ꝓpter ꝑegrinos hoſpites cōmeantes. ⁊ infirmos. extra eo. c. j. ⁊. ij. Et forte ꝓpter neceſſitatem nuptiarū vbi tempus laberet̉. Item ꝓpter raritatē p̄ſbyterorū: vel ꝓpter paupertatē eccleſiarū: qn̄ quis poteſt duabus cō mēdatis eccleſijs deſeruire. Item ꝓpter duas miſ ſas ꝓprias que qn̄qꝫ occurrūt. extra eo. cum creatu ra. Et qͣꝫtum ad hoc nunqͣꝫ licet: niſi vbi extiterit carētia alterius ſacerdotis. Nota tamē ꝙ quādo p̄ſbyter debet aliā miſſam celebrare: nō debet vi num ꝑfuſionis ſumere: ſeu nō debet manus vino ꝑfundere in prima: qꝛ illud celebrationē aliā impe diret. exͣ eo. ex parte. Quid ſi omittat̉ aliquid de his que ad ritū ce lebrationis ꝑtinent. Rn̄. ẜm omnes theo. quilibꝫ omittens aliquid tale puta tempus debitū. altare veſtes ⁊ huiuſmodi. nihilominus conſecrat ſi eſt ordinatus ⁊ adſit intentio. ⁊ debita materia ⁊ for ma. Sed grauiſſime peccat ſi ſciēter hoc faciat. Et ideo Rich. in. iiij. diſt. xiij. dicit ꝙ ſine veſtimēcis benedictis nō debet qͥs celebrare: al̓s grauiter pec cat ſi ſciēter hoc faciat. Que autem ſint iſte veſtes. Inno. in li. de offi cio miſſe dicit. ꝙ ſex ſunt indumēta. videlicꝫ ami tus. alba. cingulū. ſtola. manipulus ⁊ planeta. In multis tn̄ locis inoleuit ꝯſuetudo vt cingulū non benedicat̉. Rationabiliꝰ tn̄ eſſet ip̄m bn̄dici. Cal ciamēta etiā ſacerdotis ſpecialeꝫ habent ſignifica tionē: nec tamen ſotulares benedicūtur. De calci amētis tamē nullus tex. reꝑitur in iure. Sed hoc habet genera. is ꝯſuetudo. Et ſic in hoc ſeruanda eſt ꝯſuetudo. vbi ergo cōſuetum eſt portare calcia menta: que vulgari modo botas appellamus hu iuſmodi deferētes vident̉ excuſari. ¶ An autem celebrans ſine veſtibus bn̄dictis ſit irregularis. Rn̄. ẜm Rich. vbi sͣ. ꝙ ſiue hoc faciat ſcienter ſiue ignoranter non eſt irregularis: qꝛ hoc nō inuenit̉ iure cautum. tamē ſcienter celebrans: vel ignorātia craſſa grauiter peccat vt dictum eſt. Et ẜm Archi. flo. ſi quis celebraret ſine miſſali vl̓ ſaltem ſine libro: vbi nō eſſet miſſa: peccaret morta liter. etiā ſi omnia haberet in memoria. Et hoc ꝓpt̓ ꝑiculū obliuionis. Utruꝫ hymnus angelicus debeat cantari qn̄ miſſa de ſpirituſancto vel de v̓gine celebrat̉. Rn̄. ex priuilegio Alex. iiij. quod incipit. Paſſi grauio ra. licꝫ in miſſis ſpūſſancti. ⁊ beate vir. dictu hym nū dicere et eorum ſequētias: non ſolum in miſſis Miſſa Fo. CLXXIII. ſolēnibus: ſed etiam priuatis. licꝫ etiaꝫ dicere pro prias p̄fatiōes ī miſſis de cruce et huiuſmodi. Utrum quilibet teneatur audire miſſā. Rn̄. ẜm Hoſti. die dominico quilibet tenetur audire miſſam ex precepto: ⁊ totam. Ita ꝙ accipiat bene dictionē ſacerdotis. de conſe. diſt. j. miſſas. et. c. ſe. et. c. omnes fideles. niſi excuſentur magna neceſſi tate. Et nō ſolum omnes fideles tam laici qͣꝫ cleri ci. tenētur audire miſſaꝫ diebus dominicis. verū etiā alijs diebus feſtiuis ex precepto eccleſie. Ra tio eſt: quia vbi eſt eadem ratio: ibi debet eſſe idem ius. Ratio autem quare fuit hoc ſtatutum. ſcꝫ de auditu miſſe. videtur fuiſſe: vt ſaltem in hoc mo dico tempore vacetur diuinis: ſed non alia de cau ſa fuerūt addita alia feſta ad dies dominicos ſub precepto: niſi vt vacetur diuinis: ergo videtur ꝙ iſte modus determinatus per eccleſiam in vacan do diuinis die dominico per auditionē miſſe: de bet extendi etiā ad alia feſta. Alijs aūt temporibꝰ nullus etiam religioſus vel clericus tenetur audi re miſſam de p̄cepto. Nec obſtat. c. ſolet. de conſe. diſt j. qd̓ videt̉ velle ꝙ in quadrageſima quis nō dicatur ieiunare niſi audita miſſa ⁊cͣ. quia dico ꝙ illud capitulū loquit̉ de conſilio: vel ſi eſt p̄ceptuꝫ ogatū ē ꝑ ꝯtrariā ꝯſuetudinē. Utrum quis teneat̉ audire miſſam propriam diei. puta miſſam dominice in aduentu in. lxx. et huiuſmodi. Rn̄. Archi. flo. ꝙ nō tenetur quis ex neceſſitate ad propriā miſſaꝫ: quia nec. d. c. miſſas hoc dicit ſed indiſtincte loquitur: ſed audire debꝫ propriam ex cōgruitate. Et ẜm hanc congruentiā loquitur. c. j. extra eo. Neqꝫ em̄ muliercule vel idi ote ſcirent diſcernere ſi eſt miſſa propria vel alia. et nimis oneroſum eſſet ꝙ vnuſquiſqꝫ deberet inter rogare ſi eſſet miſſa propria vel alia. Et in multis eccleſijs eadem die occurrunt plures miſſe dicen de. vtputa de octaua alicuius ſancti: ⁊ de domini ca que occurrit. Utrum autem ſit neceſſarium ſenſim ⁊ diſtin cte audire verba miſſe. Dubium facit: quia dictū capl̓m miſſas. dicit. ꝙ debeat audire ⁊cͣ. Rn̄dit Archi. florē. ꝙ non eſt neceſſe. nam tunc ſequeret̉ hoc incōueniens. ꝙ qui audirent miſſam abhis qui ſubmiſſe dicunt. cū multitudo populi adeſſet ſi remoti eſſent: non implerent preceptum. Simi liter qui ſurdi ſunt: vel hebetem auditum habent non implerent p̄ceptum. Intentio ergo eccleſie in illo decreto eſt ꝙ p̄ſens ſit in miſſa et vacet. Si etiam intelligens eſt: dignum et iuſtum eſt vt in tendat ⁊ conetur intelligere que dicunt̉ in miſſa. ¶ An autem peccet quis audiendo miſſam a no torio fornicatore. vide sͣ. Clericus. iij. ¶ Quid autem de eo qui dimittit aliquam par tem miſſe. puta introitum. Rn̄dit Archi. floren. quod modicum eſt pro nihilo reputatur. Secus autem ſi dimitteret notabilem partem. puta me diam: vel terciam partem. Seruitores auteꝫ miſ ſe: ſeu miniſtri qui diſcurrunt hinc inde pro his que expediunt: vt in miſſis ſolennibus pro thu re. vino et huiuſmodi intelligendi ſunt miſſe ff iiii

adeſſe ꝓ illo tempore. ¶ Sed que dicenda eſt neceſſitas que excuſet ab auditione miſſe? Rn̄. Archi. flo. ꝙ a tranſgreſſio ne huius precepti excuſat neceſſitas. vnde infirmi qui non poſſunt ſine periculo exire ad audiendū: excuſantur. Idem in his qui ſeruiūt illis. Simili ter habentes paruulos quos non poſſunt cōgru enter dimittere ſine periculo. ar. extra de regū. iu. Quod non eſt. Similiter qui aliquod arduum et iuſtum negociū haberent facere ⁊ audiendo miſ ſam impedirent̉: vidētur excuſari. Officiales qui ratione officij nō poſſunt exire: vt caſtellani. ⁊ alij ſeruientes dominis: videntur excuſari. Domini etiam ⁊ conſiliarij qui tempore miſſe ſuper vrgen tibus cauſis occupati ſunt: vident̉ excuſari. Puel le nubiles que. ſcꝫ volunt nubere: videntur excu ſari ſi earum parentes non permittunt: ignoran tes tale preceptum: vel facientes quod in ſe eſt: vt vadant non enim eſſet decens vt ſole irent: paren tes autem inducēdi ſunt ad mittendum. Si autē nolunt. excuſantes ⁊ allegantes conſuetudinē in contrarium: quia ſic ſolent ſtare quaſi clauſe in do mo ob honeſtatem. videtur tolerandum. arg. de conſue. c. fi. niſi parentes ad choreas ⁊ huiuſmodi mitterent eas. quia tunc non excuſarētur: vl̓ quā do permittunt eas morari in vijs vel ad feneſtras vt videant̉. Uidue diu ſtantes ratione viduita tis: vt quaſi pro honore mariti: non vidētur bene poſſe excuſari. diſt. viij. conſuetudo. niſi forte per brene tempus: vt vnius ebdomade vel menſis. Coniugate que non poſſunt ſine magno ſcanda lo virorum: quia ſcilicet cum hoc non poſſunt ita bene preparare neceſſaria familie: videntur poſſe excuſari. xxxiij. q. v. noluit. Secus ſi mariti facerēt ſtudioſe ad impediēdum eas a bono. Patroni tn̄ ⁊ patrone debent ſic ordinare iuxta poſſe de famu lis ⁊ famulabus ſuis: vt audiant miſſam in feſtis. vnde dicit Pe. de pal̓. ꝙ ab hoc precepto nō ſerui plus qͣꝫ domini. Immo ſeruus ⁊ ancilla ita debēt vacare ⁊ quieſcere deo: ſicut dn̄i. Tenentur etiam filios inducere ad hoc. Tenētur etiam omnes au dire miſſam qui hn̄t vſum ratiōis ẜm Pe. de pal̓. Quod intelligo qn̄ ſciūt vel ſcire cōmode poſſunt. hec Archi. flo. Itinerantes etiam ẜm Archi. flo. non excuſantur ab hoc precepto ſi comode audire poſſunt. al̓s ſecus. puta aliquis eſt in ſocietate ali orū qui nolūt expectare miſſam ⁊ ſine ſocietate illa nō poteſt bene iter facere: vel qꝛ ignorat viam: vel quia difficilis ⁊ ꝑiculoſa: vel quia nō eſt tuta a la tronibus: vel quia ab illis habet expēſas ⁊ huiuſ modi: excuſatur ab auditione miſſe ẜm eū. Uide tamē ad p̄dicta quod notat Rich. angli. in quolꝫ et Aſten̄. li. iiij. vbi diſtinguūt ꝙ ſecularibus non audire miſſam in dominica aliquādo eſt peccatuꝫ mortale. aliquando veniale. aliquando nullum. Tūc enim eſt peccatū mortale: quādo quis omit tit ex contemptu vero vel interpretatiuo. Uoco autem contemptū interpretatiuū quādo ſine cau ſa legitima miſſam non audire in diebus domini cis aſſueſcit. Cauſam auteꝫ legitimam voco quā Miſſa do corporali infirmitate detinetur: vel inimicoruꝫ timore: vel aliquo alio ſimili quod ẜm rectum iu dicium: excuſatio legitima debeat reputari. Et ta lis non audiens/ miſſam ex contemptu vero vel interpretatiuo ab epiſcopo debet confundi. dicto c. miſſas. ⁊ etiam peccat mortaliter. Quod patꝫ qꝛ talis debet excōmunicari. de conſe. diſt. j. qui die. Tunc auteꝫ eſt peccatum veniale cum omittit: nō ex cauſa legitima: ſed ex aliqua mentis infirmitate ſicut ex aliqua paſſione: vel ex aliqua pigricia ſi ta men ad hoc non fuerit aſſuetus. Tūc autem nul lum eſt peccatum cum omittit ex aliqua cauſa legi tima. Et ex predictis patet quid ſit dicendum de illis pauperculis mulieribus que aliquando non habent veſtes: aut velamina: aut alia neceſſaria ad corporis tegumētum: tum ob paupertatē: tum quia maritꝰ ea impignorauit vel huiuſmodi: que ſi irent ad eccleſiam ſine conſuetis veſtibus: deri derentur ab alijs. hoc dico in locis vbi mulieres aſſuete ſunt portare veſtes ⁊ huiuſmodi: tales vi dentur excuſari a peccato mortali. Idem dic in ſi milibus caſibus. An autem ſeculares teneantur audire miſſaꝫ diebus dominicis in eccleſijs ſuis parochialibus qꝛ de diebus priuatis non eſt dubitatio quin qui libet vbiqꝫ poſſit audire miſſam? Rn̄. Panor. in c. vt dominicis. de parochijs. dicit. ꝙ aut qͥs hoc facit ex contemptu proprij preſbyteri ſine cauſa le gitima. ⁊ tunc peccat: quia venit contra p̄ceptum ſuperioris. ⁊ ip̄e ſacerdos qui admittit parochia num alienum ſupradicto caſu cōmittit quodam/ modo furtum ⁊ rapinam. Si tamen ex cauſa legi tima contēneret proprium ſacerdotem. puta quia eſt notorius fornicator vel preciſus ab eccleſia. tūc non peccaret: quia hoc caſu non cadit proprie cō temptus: ſed iuris auctoritate facit. aut deſerit ꝓ prium preſbyterū fine contemptu. ⁊ tunc nō pec cat. pro hoc tex. in dicto. c. vt dominicis. qui pon derat contemptū. Sed hodie videmus cōmuni vrꝙp ſic. de cōſe diſt.vj ter populum cōfluere ad eccleſias fratrum mēdi cantiuꝫ derelicto proprio preſbytero. Et credo ꝙ ſi hoc faciunt bono zelor non peccant. puta quia deuotius ibi celebratur. Item quia audiūt ibi pre dicationeꝫ. ⁊ īmediate ante vel poſt audiunt miſ ſam. Quidā etiam non irrationabiliter dicunt ꝙ dictū. c. vt dominicis. nihil ip̄is parochianis pre nſic videtur de cipit: ſed ſolum ipſis preſbyteris. Ibi em̄ dicitur. vt dominicis vel feſtiuis diebus preſbyteri ante qͣꝫ celebrent plebem interrogent: ſi alterius paro chianus in eccleſia ſit qui proprio contempto pre ſbytero ibi miſſam velit audire: quem ſi inuene rit: ſtatim ab eccleſia abijciat. hec ibi. Manifeſtuꝫ eſt autem ꝙ ibi nihil precipitur laicis parochia nis: ſed ſolum preſbyteris. ⁊ non alijs preſbyteris niſi parochialibus. nam alij preſbyteri qui non ſunt parochiales: ſiue ſint ſeculares ſiue regula res: quando volunt celebrare in ſuis eccleſijs. nō oportet ꝙ interrogent plebem: cum tales preſup ponantur non habere plebem. Nec oportet ꝙ fa ciant illam diſtinctionem: ſi alterius parochia

nus ibi ſit: cum omnes ibi exiſtentes alterius pa rochiani ſint. nec p̄cipitur eis ꝙ nō pulſent cam panas: aut ꝙ claudāt portas eccleſie: qn̄ volūt ce lebrare ne aliquis intret: nec p̄cipitur eis ꝙ non ce lebrent: aut dicant officia: niſi certis horis anteqͣꝫ omnes parochiales ⁊ cathedrales eccleſie comple uiſſent officia: aut miſſas. Sicut a pͥncipio dictoꝝ ordinum p̄lati ſeculares faciebāt. qd̓ eccleſia ꝓhi buit ⁊ ꝯtraria p̄cepit. que quidē ꝓhibendo ⁊ con traria p̄cipiendo: quid aliud ſignat: niſi ꝙ ex certa ſciētia vult ꝙ poſſint adlibitū ire ad quaſcūqꝫ ec cleſias voluerint: vbi cōmodius et deuotius poſ ſint audire diuina. Et dato ꝙ. d. decre. vt dn̄icis. cōtineret p̄ceptum ip̄is parochianis. eſt tamē per cōtrariā ꝯſuetudinē generaliſſimā et vbilibet ab rogata: cui optime derogari pōt: maxime qꝛ nun qͣꝫ fuit nec eſt: moribꝰ vtentiū approbata. Et quā cōſuetudinem papa ſcit. tolerat. ⁊ totus mundus obſeruat. ¶ An autē fratribus minoribus liceat celebrare in domibus ſecularium vel alibi: cum altari viati co hoc eſt portatili? Rn̄. ꝙ ſic ꝑ tex. in. c. in his. de priuil̓. qui dicit. vbicūqꝫ. quod eſt verbū generale. Caueant tamē celebrare extra loca eoꝝ: niſi exiſtē te neceſſitate: ꝓpter ſcandala que eueniūt cum dio ceſanis ⁊ ſacerdotibus parochialibus. ⁊ multoti ens ꝑ dioceſanos eſt excōmunicatio ſynodalis: lꝫ eos nō aſtringat. Idem priuilegium habent fra tres p̄dicatores. vt notat glo. in. c. fi. de priuil̓. lib̓. vj. De hac materia vide ſupra. Altare. et. Conſe cratio ſecūdo. Utrum miſſa de vno ſancto pro defuncto tm̄ ei proficiat ſicut ſi diceret̉ de mortuis. Rn̄. Dir. li. j. ẜm Hoſti. ꝙ ſic. ⁊ ecōuerſo. Et cōſueuit dicere. d. Ugo. Car. ꝙ ip̄e celebrādo ꝓ dn̄a noſtra: ſcie bat celebrare ꝓ defunctis. ⁊ ecōuerſo. Sed nūquid tantū valet miſſa dicta ꝓ pluri bus cuilibet eorū quātum valet ſi diceret̉ pro quo libet eorū ſingillatim. Directoria refert quoſdā di cere ꝙ ſic. de cōſe. diſt. v. nō mediocriter. Et ē hoc ſpeciale in ſacramētis ꝑ ſpm̄ſanctū qui nō dat̉ ad mēſuram. Et hoc ē verum ẜm Hoſti. de pſalmis ⁊ miſſis que generaliter cantant̉ ꝓ omnibꝰ: licꝫ ꝓ aliquibꝰ ſpecialiter videātur dici. Et ideo non va lent ei minꝰ qͣꝫ ſi ſpecialiter ꝓ quolibet eorum can tarētur. Sed non ſic videtur de elemoſynis. et ie iunijs. et precibus: ſiue orationibus que alios nō tangunt: quia non proſunt mortuis. niſi eis pro quibus fiunt ſpecialiter. Alij v̓o dicunt ꝙ hoc eſt verum. ſi pro omnibus equaliter dicatur. Sed ſi intuitu vnius dicitur: licꝫ pro omnibus dicatur: plus ẜm eos ꝓficit ei pro quo ſpecialius intēditur Et hec eſt vera ſentētia ẜm theo. Nō obſtat. d. c. non mediocriter. quia loquit̉ in caſu illo. ſcꝫ qͣꝫtuꝫ ad meritum celebrātis: cum hilaritate mentis no minus valet miſſa dicta pro vno qͣꝫ ſi pro quolibꝫ diceretur cum anxietate. Idem Io. ⁊ Archi. in di cto. c. non mediocriter. huiꝰ opi. expreſſe eſt Sco tus in quolibꝫ. vbi querit: an ſacerdos qui promi ſit dicere. xxx. miſſas beati Gre. x. perſonis ſepara tim: ſatiſfaciat dicendo ſolum xxx. An v̓o teneat̉ Miſſa Fo. CLXXIIII. dicere pro quolibet iſtorum. x. quibus ꝓmiſit. xxx. Et ſi dicat ſolum. xxx. pro omnibꝰ. x. teneat̉ ad re ſtitutionē ⁊ ſatiſfactionē ⁊ ſupplementū omnium aliarum. Reſpondet ꝙ meritū miſſe in tres ꝑtes diſtinguitur. vna attribuitur chriſto. alia eccieſie. tercia v̓o ſacerdoti. Primas duas ꝑtes. ſcꝫ chriſti ⁊ eccleſie ſacerdos celebrans nō poteſt diſpenſare: ſed ſolum terciā ſuam. Et ideo ſi illud particulare meritū quod eſt ſibi attributū. ſcꝫ dictam terciam partem attribuit alicui determinate perſone: illud meritū non poſſet alicui alteri attribuere. Qd̓ cla riſſime demōſtratur. Nam licet in tali ſacramen to ſit meritum infinitū: tamen meritum ip̄i ſacer doti participatum et cōmunicatū ratiōe talis cele bratiōis eſt finitum. terminatū ⁊ limitatum: quia ſi diceret̉ contrariū. ſcꝫ ꝙ meritū ip̄ius ſacerdotis eſſet infinitum: ſequeret̉ hoc abſurdum. ꝙ ex vni ca celebratiōe quis poſſet liberare omnes animas que ſunt in purgatorio quod eſt hereticum. pro batur hoc clariſſime. Nam ẜm theo. ⁊ canoniſtas in. c. quod autem. de pe. ⁊ remiſ. licꝫ peccato mor tali debeat̉ pena eterna tamē per cōtritionem illa pena eterna cōmutatur in temporalē ⁊ limitatam ergo pena que debetur pro quolibet peccato mor tali eſt finita: ergo ⁊. c. peccatoꝝ. ⁊. M. et. X. M. ⁊ ſic multiplicando pena ſemper erit finita. Nā ẜm philoſophos ex multis finitis et limitatis: nunqͣꝫ fiet infinitum. Si ergo pena que debet̉ vni exiſtē ti ī purgatorio: quātacūqꝫ ⁊ quotcūqꝫ habeat pec cata. eſt finita: ergo pena que debetur omnibꝰ exi ſtentibus in purgatorio ſimul pro omnibus ſuis peccatis: erit finita et limitata eadem ratione qua prius: quia finita nunqͣꝫ faciūt infinitū. Et ex alia parte merituꝫ vnius miſſe eſt infinitum quod in tendis cōmunicare omnibus exiſtentibus ī pur gatorio: ſed infinitum excedit finitum: ergo ꝑ vni cā miſſam omnes anime liberabūtur: etiā ſi eſſent in centuplo plures qͣꝫ ſint: cum etiam tunc eſſent finite anime ⁊ finita pena: ⁊ oīa alia finitat ergo ſe quitur concluſio noſtra. ꝙ eſſet hereticum dicere. Dicamus ergo ſicut eſt rei veritas. ꝙ meritū miſ ſe cōmunicatum ip̄i ſacerdoti eſt finitum ⁊ limita tum: ſed ẜm philoſophum omne finitum per ab lationem partiū ⁊ cōmunicationem alteri factam ſemper redditur minus. et intātum poſſet minui ꝙ ad nihilum redigeretur: ergo ſic dicendum in propoſito. ſcilicet ꝙ celebranti ⁊ cōmunicanti par tem ſui meriti alicui: minus remanet de tota ſum ma. Et ſi totum meritum vni communicat. alius nihil habet. Idem tenet Panormi. poſt Io. an. ⁊ Cal. in. c. fraternitatem. de ſepul. vbi concludit. ꝙ ſi conſiderantur ſuffragia reſpectu ſatiſfactionis. tunc magis proſunt his pro quibus ſpecialiter fi unt ꝙͣ ſi generaliter. Ratio quia habent efficaciā finitam: ⁊ ex diuina inſtitutione diſtribuitur inter illos pro quibus fiunt: ergo tanto minus operan tur quanto pro pluribus fiunt. Hec Panormi. Idem Tho. et Petrꝰ in quarto. quia cum ſuffra gium ſit virtutis finite: et deriuetur per intentio nem facientis quo voluerit: valet ei pro quo fit ꝙͣ tum ad liberationem a pena: tamen ꝙͣtum ad cō

gratulationē ⁊ ad interiorem conſolationeꝫ ẜm ꝙ vnus in charitate exiſtens de bonis alterius gau det: ſic valet omnibus exiſtentibus in charitate. ⁊ plus ei qui eſt in maiori charitate. Et hec ſentētia eſt cōmunis ẜm Nico. de auſmo. Idē Aſten̄. Et per predicta ſoluitur queſtio. nūquid ſuffragia fa cta ꝓ multis: equalit̓ ꝓſint ſingulis? Pe. ⁊ Tho. dicunt. ꝙ ſi valor ſuffragioꝝ conſideratur ẜm qd̓ valet ex virtute charitatis: ſic tantū ꝓſunt ſingu lis: ac ſi pro vno tm̄ fierent. Si autem cōſideratur valor ſuffragiorum inquātum ſunt quedam ſatiſ factiones per intentionē facientis tranſlate ī mor tuos: ſic magis valent ei pro quo ſpecialiter fiunt. Sic em̄ effectus ſuffragiorū: diuidit̉ diuina iuſti cia inter eos pro quibus fiunt. Quare concludūt quidam. ꝙ ſi quis ſacerdos promiſiſſet deſeruire vni capelle: ⁊ quotidie ibi celebrare. ꝙ talis nō poſ ſet dicere miſſas beati Gre. pro aliquo alio. Et ſic non poſſet acceptare aliquas miſſas ad dicenduꝫ nec trinitatis nec crucis ⁊cͣ. Hoc patet per predi cta. Et idem dicendum de quibuſcūqꝫ alijs ſacer dotibus tam ſecularibus qͣꝫ religioſis: ꝙ ſi promi ſerunt dicere. xxx. miſſas pro vno tales miſſas nō poſſunt appropriare alteri. al̓s tenentur ad reſtitu tionem ẜm Sco. Ideo cautela eſt vt ſacerdos nō ꝓmittat ī ſpeciali alicui. Sed poterit dicere. Nos rogabimus deum pro te: vel pro illo defuncto in xxx. miſſis: vel. M. Et ſic promittendo pluribus perſonis. poterit ſatiſfacere. Immo tot quot pro miſit. Unum tamen eſt quod poſſet excuſare hu iuſmodi ſacerdotes promittendo pluribus dicere xxx. miſſas. ſcꝫ conſuetudo omniū ſacerdotum: qͥ indifferenter acceptant plura trigeſima ſimul. et ſimul dicunt: ⁊ omnibꝰ promittunt ꝙ dicent. xxx. miſſas. Et ſeculares ſciunt hanc conſuetudinem fore inter religioſos et alios ſacerdotes. Et ſic vi dentur eſſe contenti ꝙ in triginta miſſis oret̉ pro eis: aut defunctis eorum. Sꝫ tamen eſſet aliquis ſecularis qui expreſſe diceret. volo. xxx. miſſas pro me. ⁊ nolo vt acceptetis alias miſſas in eis: vel hu iuſmodi vt multos vidi. tunc dico ꝙ eſt neceſſe: aut non receptare: aut acceptando velis nolis di cere pro eo dumtaxat. licꝫ tamen in omnibꝰ miſſis quātūcunqꝫ appropriatis rogare deum pro toto mūdo ⁊ deuotis ⁊ viuis ⁊ detunctis: dūmodo nō approprient̉ eis. hāc etiam opinionē tenet Archi. flo. ⁊ Io. de capi. ¶ Utrum propter miſſam peculiarem: vt de ali quo ſancto: vel aliam debeat quis dimittere quin audiat miſſam propriam illius diei? Miſſa pecu liaris idem eſt qd̓ miſſa ſpecialis de aliquo ſancto: quaſi ſpecialis ſicut peculium alicui. Rn̄. ẜm v̓ v̓. Si dies habet propriam miſſam quam ⁊ quis al̓s audire tenetur: non debet dimitti propter aliam. extra eo. c. ij. Sed ꝙ quidam laicorum omni die volūt miſſam de trinitate vel de ſancto Michae le ⁊ huiuſmodi: non debent hoc facere niſi in ſuis diebus: vt in dicto. c. ij. Et ibi patet ꝙ tam pro vi uis qͣꝫ mortuis vtilior miſſa que poteſt dici ē miſſa de die. Et ꝙ etiam in diebus profeſtis. id eſt feria libus propter miſſas peculiares: ſeu votiuas: ſeu Monachus etiam mortuorū: non debet derogari miſſe de die Hoc intelligunt docto. quādo in eccleſia nō eſſet niſi vnus ſacerdos. Si em̄ eſſent plures bene poſ ſet vnus dicere miſſam occurrētem: ⁊ alius ob de uotionē dicere miſſam peculiarem. Onachus. Ote poſſit fie ri canonicus ſecularis? Rn̄. ẜm Ho. ꝙ non. quia non eſt arandum cum bo ue ⁊ aſino: nec homines diuerſe profeſſiōis debēt ſic eſſe ſil̓. de elec. cū cauſam. ¶ Utruꝫ poſſit fieri canonicus regularis? Rn̄. ẜm Tho. ſecūda ſecūde. q. clxxxix. vtraqꝫ religio.ſ. canonicorū regulariū ⁊ monachorū ordinatur ad opera vite cōtemplatiue: inter que precipue ſunt ea que agunt̉ in diuinis miniſterijs: ad que ordi natur directe ordo canonicoꝝ regulariū: quibus per ſe competit ꝙ ſint clerici religioſi: ſed religioni aitaſ monachoꝝ nō ꝑ ſe competit ꝙ ſint clerici. vt. xvj. q. j. alia cauſa. Et ideo ꝙͣuis ordo monachoruꝫ ſit artioris obſeruātie: tamē ſi monachi eſſent laici li ceret eis tranſire ad ordinē canonicorū regulariū: non autē econuerſo. xix. q. iij. mandamus. Sed ſi monachi ſint clerici ſacris miniſterijs obſequētes habent id qd̓ eſt canonicorū regulariū. ⁊ cum ma iori artitudine: ⁊ ideo licitum erit tranſire de ordi ne canonicorū regulariū ad ordinem monachorū petita tamē licentia ſuperioris: et non econuerſo. xix. q. iij. ſtatuimus. Utrum liceat monacho habere locum in di uerſis monaſterijs? Rn̄. nullo modo licet. de reli. do. c. finali. ¶ Utrū monacho vel religioſo poſſit cōmitti re gimen eccleſie ſecularis parochialis? Rn̄. Panor. in. c. ꝙ dei timorē. de ſta. mo. ꝑ tex. illuꝫ dicit ꝙ ſic: ſed debet habere ſocium ſui ordinis ſi comode fie ri poteſt. Panor. tamē hoc declarat in. c. monachi extra eo. dicens. ꝙ monachus nō debet conſtitui ſine ſocio ſui ordinis in eccleſia parochiali: quādo eccleſia parochialis eſt ſb̓iecta monaſterio. Ita ꝙ iſte nō deſinit eſſe obediētiarius monaſterij. Se cus ſi religioſus ꝓmoueret̉ tanqͣꝫ quilibet clericus ſecularis ad eccleſiā parochialē. nam tūc cum deſi nat eſſe monachus monaſterij. nullā habebitam plius cōnexionē cum primo monaſterio. vide ad predicta quod notatur ꝑ Car. et docto. in cle. j. de elec. vbi dicit̉ ꝙ eccleſia nō curata nō poteſt ſibi cō mitti: ſed de curata diſtinguūt ꝙ duplex eſt cura quedā ꝓprie: vt cura quā habet eccleſia parochia lis circa ſuos parochianos. ⁊ de hac omnes cōcor dant ꝙ monachus ad illā poteſt eligi. Alia v̓o eſt improprie. vt cura quā hꝫ p̄latus eccl̓ie collegiate ī illos d̓ collegio. ⁊ de hac: glo. ibi dubitat. ⁊ dic̄ hoc indige deciaratiōe. Pau. tn̄ dicit. ꝙ etiā ad hāc p̄t aſſumi: qꝛ nō pōt talis p̄latus nō hr̄e curā ſui colle gij. Car. etiā tenet hāc opi. dicēſ cōiter teneri ꝙ in diſtincte ꝑ diſpēſationeꝫ ep̄i poſſit monachꝰ p̄fici eccleſie curate etiā non hn̄ti aliā curā niſi collegiū qd̓ tenet Io. Cal. ⁊ Fe. d̓ ſe. Intellige. ꝙ ep̄us poſ ſit diſpēſare d̓ eccl̓ijs q̄ pleno iure ad mōachos nō

ꝑtinent. hoc tamē cum conſenſu abbatis. ⁊ ſic in tellige. xvj. q. j. per totum. In eccleſijs autē que ad monachos ꝑtinent mero iure: ſufficit ſola aucto ritas abbatis ⁊ cōuentus. xvj. q. ij. viſis. vel etiam ſolius abbatis: ſi ad ip̄m pertinet eccleſie prouiſio Adde tamē qd̓ notat Panor. in dicto. c. qd̓ dei ti morē. ꝙ regulares poſſunt ꝓmoueri ad eccleſias ſeculares curatas principaliter propter officiū pre dicandi. Et ſic propter bonū cure. Ex quo infert̉. ꝙ ſi religioſus non eſt ad iſta aptus nō poteſt lici te ꝓmoueri. Et pro maiori declaratione p̄dictorū querit Panor. vbi sͣ. an predicta habeant locum de iure cōi: an v̓o ex diſpenſatione. puta ꝙ tam ca nonicus regularis ꝙͣ monachus de iure cōmuni ſuadente neceſſitate vel vtilitate poſſint ꝓmoue ri ad eccleſias ſeculares curatas. Quidam tenent ꝙ de iure cōmuni poſſunt ꝓmoueri: ſed debent habere ſociū. Alij ꝯtra dicentes ꝙ ex diſpenſatiōe Panor. autem diſtinguit. ꝙ aūt queritur nūquid regulares poſſint ꝓmoueri ad dignitatem epiſco palem. ⁊ ſic ẜm omnes ꝓmoueri poſſunt.ſ. d̓ iure cōmuni. tex. eſt in. c. vnico. xviij. q. j. ⁊ in dicta cle. j. ⁊ aꝑtius patꝫ in. c. ſi religioſus. et. c. quorūdā. de elec. li. vj. naꝫ ibi eligunt̉ ꝑ canonicos in ep̄os. Sꝫ em̄ nō eſſent habiles de iure: nō eligerent̉ ſꝫ poſtu larent̉. vt in. c. fi. de poſtu. p̄. Unde etiā abbas nō obſtante vinculo dignitatis pōt eligi in epiſcopū vt in. c. ſi abbatē. de elec. li. vj. Et hoc cōcedit̉ ꝓpter excellentiā ep̄alis dignitatis. naꝫ ⁊ ep̄us appellat̉ religioſus. vt in. c. ex multa. d̓ voto. Aut loqͥmur de eccleſia inferiori. ⁊ tunc aut eccleſia eſt collegia ta aut nō. Primo caſu: aut queritur de ꝓmotōne ad canonicatū vel ad aliud beneficiū ſimplex ip̄iꝰ eccleſie collegiate. ⁊ tunc promoueri non poſſunt: oſopoſſit cōmitti vt in. c. ſuper eo. de regula. adeo ꝙ etiā ep̄us diſpē ſare nō poteſt ẜm Cal. vt religioſus ſit canonicus in eccleſia ſeculari. Nam hoc caſu ceſſat priuilegiū cure: ratiōe cuius ꝑmittitur ꝓmotio ad eccleſiam ſecularē. vt in dicto. e. qd̓ dei timorē. hoc intellige niſi eccleſia cathedralis eſſet regularis. nā tūc mo nachus vnius monaſterij poteſt ꝓmoueri: vt ſit canonicus in eccleſia cathedrali. Et largo mō mo nachi in tali eccleſia pn̄t appellari canonici. Aut q̄ ritur nūquid poſſint promoueri ad ip̄am dignita tem eccleſie collegiate. puta vt ſit p̄poſitus. Hoſt. tenet ꝙ nō poteſt fieri ſine diſpenſatiōe: niſi ꝓpter neceſſitatem cure. Alij tenēt oppoſitū: qꝛ ſicut pōt ꝓmoueri in ep̄m in eccleſia ſeculari: ita ⁊ in p̄poſi tum in eccleſia collegiata eadem rōne. Et Panor. tenet hanc opi. cum nōͣ reꝑiatur hoc iure ꝓhibitū nam eadem ratio eſt in ep̄o: cum ep̄us faciat vnū corpus cum canonicis ſuis. Itē ratio cure ⁊ predi cationis militat in hoc caſu. vt in dicto. c. qd̓ dei ti morē. Si aūt loquamur de eccleſia non collegiata aut eſt nō curata: ⁊ nō poteſt religioſus eam obti nere: quia ceſſat ratio cure. Aut eſt curata: ⁊ ꝯmu niter tenet̉ ꝙ de iure cōi poſſit promoueri: licꝫ dn̄i de ro. teneant ꝯtrariū. Utrum huiuſmodi monachus qui factus eſt rector alicuius eccleſie ſecularis teneatur ad ſtatu ta ſui ordinis? Rn̄deo ẜm Hoſti. ſi talis eccleſia Monachus Fo. CLXXV. pleno iure pertinet ad monachos: prefatus mona chus in ea remanet ſubiectus abbati: et ſeruabit omnia ſicut prius p̄ter tria. ſcꝫ ieiunium. ſilentiū. ⁊ vigilias que comode ſeruari nō poſſunt in eccle ſia ſeculari. Si v̓o eccleſia non pertinet ad mona chos ſed ad epiſcopū. tūc monachus inſtitutus a tribus ſubſtantialibꝰ nō abſoluit̉ ſimpliciter. Nā ⁊ cōtinentiam ſeruare tenetur. Ab obedientia ab batis abſoluit̉ quidem: ſed imperio epiſcopi ſubij citur: qui decetero erit abbas ſuus. temporalia di ſpenſabit ratione cōmiſſe adminiſtrationis. Et ſi habet ſocium monachū: nō excuſatur ab eſu car nium. dicto. c. quod dei. niſi ſit infirmus de conſe. diſt. v. carnem. vel niſi imꝑante epiſcopo: qui ab bas ſuus eſt. Si autē ſociū nō habet poteſt ſe his cum quibus viuit cōformare. xlj. diſt. quiſquis. exͣ de ſta. mo. recolentes. In omni tamē caſu habitū deferre debꝫ: nec debet temerarie dimittere al̓s ex cōmunicatus eſſet. de quo videsͣ. Excōmunica tione. xvj. Quo v̓o ad officiuꝫ: monachus factus curatus abſoluit̉ ab officio monachali: quia debꝫ ſe cōformare officio clericoruꝫ ſecularium. dicto. c. quiſquis. An v̓o religioſus poſſit promoueri ad eccleſiā ſecularem in caſibus ꝑmiſſis ſine licentia ſui abba tis? Rn̄. Panor. in dicto. c. qd̓ dei. dicit. ꝙ nō. vt habetur in. c. ſi religioſus. de elec. li. vj. Immo nec in papā: vt notat glo. in. c. qͣꝫ ſit. xviij. q. ij. Si autē abbas nō vult cōſentire: et vtilitas ſeu neceſſitas ſuggerit. tunc poteſt cōpelli ad cōſentiendum ẜm docto. propter bonum publicum. Et hoc facit ad q. quotidianā. Statuto cauetur vt puella minor. xxv. annis nō poſſit ſe maritare ſine ꝯſenſu duoꝝ agnatorū. Puella elegit ſibi ſponſum cōdignum ſed agnati ſine cauſa legitima nolunt conſentire. Certe ꝑ p̄dicta poſſunt ꝯpelli ꝑ ſuꝑiorē ad cōſen tiendū: vel ip̄e ſuperior dabit licentiā cōtrahendi. hoc idē tenet Bar. in. l. ſi cū dotē. ff. ſo. ma. trū ex ꝯtractu monachi obliget̉ abbas vel monaſteriū? Rn̄. ẜm Inno. ſi monacho cōmiſſa eſt admīſtratio: abbas ⁊ cōuentꝰ tantū obligātur quātū admīſtratio ſe extēdit. Si v̓o nō hꝫ admi niſtrationē: obligat̉ monachus. Sed nō tenetur ſoluere: qꝛ nō habet vnde. ¶ Sed qͥd de obligatiōibꝰ ſeu ꝓmiſſiōibꝰ ab ali quo factis monacho vel abbati. nūquid acqͥrunt̉ monaſterio? Rn̄. ẜm Inno. ⁊ Ho. ex ꝯtractibus initis cū monacho vel abbate obligat̉ qͥs mona ſterio: qꝛ pōt monachus monaſterio actionē acqͥ rere. nō tn̄ pōt obligare monaſteriū. vn̄ ꝙͣuis ab bas ſiue monaſteriū poſſit agē. nō tn̄ tenet̉ reſpō dere niſi de eo qd̓ ad ip̄m ꝑtinet. Et licꝫ oīs ꝯͣctus ꝓhibitꝰ ſit monacho: niſi imꝑante abbate. vt. xij. q. j. nō dicatis. Hoc intelligit inquātū monaſte riū obliget̉: ſed obligatio alteriꝰ ad monaſteriū po teſt ꝑ monachū acquiri. Similiter ⁊ poſſeſſio etiā per monachū fugitiuum monaſterio acquirit̉. ff. de acqͥ. poſ. l. j. ¶ Quid de rebꝰ ablatꝭ monacho? ℟. ẜm Inno. ⁊ hō. Si res erāt mōaſterij vl̓ etiā alteriꝰ ⁊ mona ſteriū ad reſtōeꝫ tenebat̉. tūc aget mōaſteriū, ſi v̓o

nō erant eius: nec de eis tenebat̉ monaſteriū: tūc aget ille qui dn̄s eſt rerum: ita tamē ꝙ ſi tales res erant depoſite apud monachū: ⁊ abbas videt eas ſubtrahi: ⁊ facile eſſet abbati eas liberare: ſatis cre dit Innoc̄. ꝙ abbas teneatur depoſiti inſolidum propter dolum. Sed ſi nō vidit nec prohibere po tuit non tenetur: etiam ſi monachus eas abſtuliſ ſet: qꝛ non eſt obligatus ex eius maleficio: vt in.§. ſequē. dicitur. QQuid de maleficio cōmiſſo per monachuꝫ vel abbatem? Rn̄. ẜm Innoc̄. ⁊ Hoſti. non tenetur monaſteriū: quia delictum ꝑſone ⁊cͣ. niſi quātum ad monaſterium ꝑueniſſet: ⁊ in eius vtilitatē ver ſum fuiſſet. ¶ Quid autē ſi quis profitet̉ ea ꝯditiōe: vt poſſit retinere bona ſua. Et quid de relicto facto mona cho ea conditione vt nihil acquirat̉ monaſterio? Uide diffuſesͣ. Abbas. Et an tale pactum indu cat ꝓprietatem ip̄i monacho. vide ſupra Impedi mētum. iiij. Onialis. In monaſterijs moni aliū non mendicantiū non debent reci pi niſi quot poſſunt de ꝓuentibus mo naſterij abſqꝫ penuria ſuſtentari: aliter nulla eſſet receptio. exͣ de ſta. re. ꝑiculoſo. li. vj. ¶ Omnes moniales debent manere ſub perpe tua clauſura monaſterij. niſi pro tali ⁊ tanto mor bo ꝙ nō poſſent cum alijs abſqꝫ graui ꝑiculo ſiue ſcandalo morari. d. c. ꝑiculoſo. De hac materia vi de sͣ. Excōicatiōe. xxvj. ⁊. c. Lex. Egociatio illicita red dit̉ multiplicit̓ ẜm Ray. Primo qͥdem ex cauſa vt qn̄ fit ꝓpter auariciā.ſ. ꝓpte īprobā cupiditatē diuitiaꝝ ⁊ nō ad neceſſitatē: ſed ad aliū finem malū. Et quādo ſit peccatū mortale quo ad hoc videsͣ. Auaricia. Secūdo ex tempore vt ſi fiat in diebus feſtiuis. Tercio ex ꝑſona: quia clericis ⁊ religioſis talia ꝓhibita ſunt: quia nemo militans deo ⁊cͣ. Quarto ex loco: quia ī eccleſia vel loco ſacro hiuiſmodi fieri non debent: vt dictū eſt sͣ. Emunitas pͥmo. Quinto ex mō vt ſi fiat cū mē dacijs. deceptiōibꝰ ⁊ ſil̓ibꝰ. Negocia quedā ſunt que ſine peccato vix fie ri poſſunt. de pe. diſt. v. Negotiū. Et gratia exem pli ponūtur quinqꝫ.ſ. Cura rei familiaris. Mili tia. Mercatio. Procuratio ⁊ adminiſtratio. de pe. di. v. qͣlitas. et. c. falſas. di. xxv. qualis. di. lxxxviij. ꝯſequēs. Hoſti. addit. vj. qd̓ quaſi ꝑiculoſius eſt omnibꝰ. ſcꝫ aduocotio. Sed et. vij. nō dimittas.ſ. ep̄atus officiuꝫ quo nihil miſerius ⁊ ꝑiculoſius ſi ꝑfunctorie agat̉. xl. di. Ante oīa. Utrū negociatores poſſint licite lucra reciꝑe? Rn̄. ẜm v̓ v̓. Cum laborēt pro omnibꝰ ⁊ quaſi cō mune negociū in mercibꝰ gerant: poſſunt mode ratū lucrū reciꝑe. de hoc vide sͣ. Emptio. ¶ Quid de artificibus qui faciunt vel vendunt gladios. ſagittas. baliſtas. bōbardas. aut venena ⁊ huiuſmodi. Rn̄. ẜm Ray. Si ꝓpter hoc faciunt Monialis vel vendūt: vt homīes habeant talia ad abuſum aut etiam ſi ſcienter vendūt illis ſeu donant quos extimant talibus abuſuros: mortaliter peccant. et omnia peccata que inde ſequūtur eis imputant̉. Si autē tales negociatores dicant ſe bonā inten tioneꝫ habuiſſe: quia credebant ꝙ emerent̉ ꝓpter licitum vſum: vel nihil ſuper hoc cogitabant ſeu ignorabāt ꝙ eſſet illicitum talia facere vel vende re: in omnibꝰ dictis caſibus diſtinguo: qꝛ ſi ille res poſſunt eſſe vtiles: vt arma in bello iuſto: aurifri gium ad ornamenta eccleſiaſtica: quedam etiā ve nena ad aliquid medicinale: vel cōtra alia nociua qui talia vendunt nō peccant: niſi forte probabili ter dictaret ſibi conſcientia. ꝙ emptor talem rem querit ad malū. tunc em̄ non debet vendere. v.o v: nō omnis. Si v̓o ille res ad nullum vſum ſint vtiles niſi ad peccandū: ſicut ſunt quedam morti fera: tunc indubitanter peccant faciendo. tenēdo vtendo ſeu alijs donando. xxj. q. j. c. j. ff. de ꝯͣhen̄. emp. l. quod ſepe.§. veneni. quia flagitioſe rei: nec emptio: nec mandatū: nec ſocietas valere poteſt. ⁊ omnia mala ſequentia iſtis imputabunt̉. extra de xiiai. vſſ iniurijs. c. ſi culpa. Dicit etiam Archi. flo. ꝙ reſpe ctu artis armorū poteſt eē vſus licitus de ſe: ergo ars non erit illlcita: quia in bello iuſto: ſi licet occi dere: multomagis et his vti. xxiij. q. ij. dn̄s. xxiij. q. j. quid culpatur. Nec obſtat de ſagi. c. j. quia co muniter intelligit̉ de bello iniuſto. Sed cum ma nifeſtum eſt bellum eſſe iniuſtū: tunc talibus iniu ſte bellantibus manifeſte vendentes videntur co operari peccato eorum: precipue quo ad arma of fenſiua: vt gladios. lanceas. baliſtas. bombardas ⁊ huiuſmodi. Forte nō ſic de defenſiuis tm̄: vt ga lea. torace ⁊ huiuſmodi. vbi etiā dubiū eſſet de iu ſticia belli: forte poſſent excuſari. ¶ Quid de his qui faciunt vel vendunt ornamē ta mulieruꝫ: aut ſotulares pictos: aut veſtes cum īmoderata ſumptuoſitate conſutas? Rn̄deo ẜm Tho. ſecūda ſecūde. q. clxix. quia mulieres licite ſe poſſunt ornare: vel vt conſeruent decentiā ſtatus ſui: vel etiam aliquid ſuperaddere vt placeant vi ris proprijs: conſequens eſt ꝙ artifices talium or namentorum non peccant in vſu talis artis: niſi forte inueniendo aliqua curioſa ⁊ ſuꝑflua. ¶ Quid de factoribus taxillorum. ſcachorum. alearum et huiuſmodi. Rn̄deo ẜm v̓ v̓. quia lu dus taxillorum vt frequentius peccatum morta le eſt: ideo non eſt licitum viuere de artificio faxil lorum. Sed de facientibus ſcachos: vel tabulas: quibus frequentius luditur ad ſubleuationem tedij vel laboris: non videtur illicitum. Facientēs autem chartas: an excuſentur. videtur dicenduꝫ ꝙ non. Et videtur eſſe eadem ratio: ſicut ⁊ de ta xillis: quia frequentius homines illis abutuntur ludendo pro maiori parte principaliter ratione lu cri: ⁊ nō ad recreationē. ¶ Quid de facientibus ſerta de floribus in die bus feſtiuis? Reſpondeo non credo eos eſſe excu ſabiles: quia preter periculum quod defacili po teſt contingere ex abuſu huiuſmodi: que ſunt in citamenta vanitatis et laſcinie. violatur obſerua

Notoriū tia diei ſabbati in operando. hec v̓v̓. Poſſet tamē eſſe labor tammodicus ⁊ ſine precio: nec ad inten tionem laſciuam: ſꝫ moderatā recreationeꝫ ꝙ non eſſet peccatum: aut nō mortale. Sicut faciūt puel le: potius ex quadā recreatōne ⁊ quaſi animi leui tate: qͣꝫ corrupta intentōne. Et ſic hoc caſu nō con demnande. Immo forte minus malum. qͣꝫ ire ad choreas. Utrum aliqua negociatio ſit clericis licita? Re ſpon. ẜm Ray. Si clericus indiget: pōt aliquo ho neſto exercitio vel artificio ſibi neceſſaria acquire re. Item poteſt recipere poſſeſſiones excolendas ad quartam vel quintam ꝑtem ⁊ hmōi: ſeu cōdu cere ipſas ad ſuſtentatōeꝫ ſuam ⁊ ſuoꝝ. Quod qui dam intelligunt ſi habeat ipſas de ſuis decimis: vel de ſucceſſione parentū: vel aliunde ſibi datas: ⁊ etiā ſi habet multa paſcua et emat pecora: vt pa ſcant̉ ibi ad neceſſariam ſuſtentatōeꝫ ſui ⁊ ſuorum Si aūt emat pecora vt tradat ad crementū: vel vt aliquid agat in fraudem negociatōnis: illicituꝫ eſt ẜm glo. Ray. Poteſt etiam emere: vt ea meliorata carius vendat: vt pullum. equum et huiuſmodi. De hac materia vide ſupra. Excommunicatione octaua ⁊ nona. ¶ Que ſit pena clericoꝝ qui al̓s negocijs ſeculari bus ſe immiſcent? Rn̄. debent excōicari. ar. xj. qō. iij. c. nemo ep̄oruꝫ. Et ſi ſe non correxerint: debent deponi di. xcj. clericus. Otorium eſt duplex. ſcꝫ iuris ⁊ facti. Notoriuꝫ iuris eſt de qͦ quis canonice eſt ꝯdemnatꝰ: vel in iudi cio ꝯfeſſus: vel legitime ꝯuictus. extra de cohabi. cleri. c. veſtra. ⁊. c. queſitū. Notoriū v̓o facti ē cum populus eſt teſtis ⁊ diſſimulatōni non eſt locꝰ. ex tra de coha. cle. tua. Et hoc intelligit̉: ſiue crimē ſit notū omnibꝰ qui ſunt in illo loco.ſ. villa vl̓ ꝑochia etiam ſi in illo loco non ſint niſi decē: qꝛ decē homi nes faciūt populū. x. q. iij. vnio. ẜm glo. Ray. que etiam addit. ꝙ ſi etiam parochia habeat mille pa rochianos. ⁊ ſolum ex illis decem graues et hone ſte ꝑſone ſcandalizentur de focaria ſacerdotis: pōt dici ꝙ populus ſcandalizet̉: cum decem homines populū faciant: vt dictū eſt. De hac materia vide sͣ. Clericus. iij. Et dic vt ibi. Et tale notoriuꝫ facti iterum diuidit̉: qꝛ aliud eſt notoriū facti actus per manentis: vt cū quis tenet adulterā publice in do mo. Aliud eſt notoriū facti tranſeūtis: vt cum ali quis publice hominē interfecit. Sꝫ ⁊ eſt terciū no toriū facti p̄ſumpti: vt ſi aliquis publice habitꝰ eſt ꝓ filio vel affine ⁊ hmōi. In notorio igitur iurꝭexi gitur qn̄qꝫ probatio ꝯtra negantem extra de re iu di. c. ſicut. In notorio v̓o facti nō requirit̉ ordo iu ris: qui al̓s etiam regulariter obſeruandus eſt. ex tra de iureiur̄. ad noſtram. el ſcd̓o. Euidentia nan qꝫ patrati criminis: nō indiget clamore accuſatorꝭ extra de accu. Euidentia. Ouitius. trum impubes.ſ. an̄. xiiij. annū quo ad maſculuꝫ: quo v̓o ad feminā an̄. xij. annum poſſit intrare Fo. CLXXVI. religionem: vt ſit ibi nouicius? Rn̄. ẜm Dire. li. ij. ꝙ aut offert̉ a parentibꝰ vel tutoribus. Aut intrat ꝓpria auctoritate. Si primo mō: tenet ingreſſus ſi ipſe cōſentit. ⁊ licet cōſenſus qui fit ante annos di ſcretionis nō teneat: tn̄ ipſe exire nō pōt priuſqͣꝫ ve niat ad legitimam etatem ad inſtar carnalis matri monij. extra de deſpon. impu. de illis. xx. q. j. illud. Sed ꝙ primū ꝑuenerit ad ꝑfectam etatem p̄t egr di. xx. q. iij. pn̄s. extra de reg. cum ſimus. Si v̓o nō conſenſit: pōt egredi qn̄ voluerit. xx. q. j. puelle. Si v̓o impubes intrat ꝓpria auctoritate. extrahi pōt a patre vel tutore vſqꝫ ad annum ⁊ diem. xx. q. ij. pu ella. Et ibi habetur ꝙ ſi in fortiori etate: puta. in an nis pubertatis adoleſcentula vel adoleſcens ſerui re deo elegerit. nō eſt poteſtas parentibꝰ ꝓhibēdi. Et ẜm Glo. ibi. iſte annus ⁊ dies incipit currere a die ſcientie. Sed ſi ex cōſenſu eorum intrauit. exp̄ſ ſe vel tacite: vlterius reuocare nō poterunt. xx. q. j. c. addidiſtis. ⁊. c. quicunqꝫ. ¶ Sed nunquid mater pōt offerre filium ⁊ reuo care Inno. dicit. ꝙ ſic allegat. d. c. addidiſtis. Sꝫ Io. Lau. ⁊ Archi. cōtra. cum nō habeat ipſum in ptāte. Inſti. de adopt̓.§. femine. Et ꝑ ꝯn̄s ſi pater obtulit filium. mater non pōt reuocare: niſi dicat̉. ꝙ eque ſit in ptāte matris ſicut pr̄is qͣꝫtum ad hūc caſum. Opinio tn̄ Inno. videt̉ verior ẜm iura. tn̄ alia teneret̉ niſi mater eſſet tutrix. hec Dir. ¶ Quid ſi plures ſunt tutores. nunquid vnus ſo lus offerre pōt: videt̉ ꝙ ſic. qꝛ eandem ptātem ha bet quo ad hoc ſicut parentes. xx. q. ij. puella. Dic ꝙ conditio prohibentis erit melior ẜm Innocē. et Directoriam. Per quantū tp̄s debet quis eſſe nouicius? Rº. regulariter ꝑ annum. tn̄ qꝛ iſtud tp̄s dat̉ in fauorē nouicij: vt experiat̉ regule auſteritates. ⁊ monaſte rij mores. extra de regula. ad apl̓icam. ideo prelato cum cōuentu cōſentiente ⁊ interueniente volunta te nouicij. p̄t ante annum ꝓfiteri. Et tenet ꝓfeſſio Fallit in ordine mēdicantiū: in quibꝰ ꝓfeſſio facta ante annum ꝓbationis non obligat illi religioni: vt extra de regula. c. nō ſolum. ⁊. c. conſtitutionem li. vj. vbi habet̉ ꝙ in ordine mendicantiū infra an num ꝓbationis nullus debet ad ꝓfeſſionē recipi: qui annus datus eſt ei in ſubſidiū fragilitatis hu mane: nec ad renunciationē ſeculi faciendam nec conſtitutū infra hmōi annum aliquatenus impe dire: quo minus infra ipſum ad aliam religionem quā maluerit tranſeat: niſi maior tn̄. xiiij. annis exi ſtens ꝓfeſſus ſit tacite vel exp̄ſſe: aut euidenter cō ſtet illum vitam voluiſſe mutare. quod tn̄ nō p̄ſu mit̉ niſi clara ꝓbatione: vel competentibꝰ indicijs oſtendat̉. Et ſi quis contra hanc ꝓhibitionem re ceptus fuerit: taliter ꝓfeſſus non eſt obligatus illi religioni. In alijs aut ordinibus ꝓfeſſio exp̄ſſa vel tacita fieri poteſt licite infra annum. Et ſi fiat exp̄ſ ſe etiam ſeculari habitu nō mutato: illi religioni p̄ ciſe obligat̉. quam ꝓfeſſus eſt. Si v̓o tacite ꝑ ſuſce ptionem habitus ꝓfeſſorum infra annū: tunc nō obligat̉ illi religioni ſpāliter: ſed generaliter religio ni. dummodo recipiēs ſit etatis aꝑte ⁊cͣ. de quo in fra. Recipiens aūt ad ꝓfeſſionem de ordine men

dicantiū infra ānum: incurrit tres penas. Prima eſt: quia peccat mortaliter. Eo quia precipitur in virtute ſancte obedientie: ⁊ ſub pena excommuni cationis. Secunda quia omnes qui recipiunt ad profeſſionem ſunt ſuſpenſi a receptione cuiuſcun qꝫ ad profeſſionem. Tercia. quia a ſuis fratribus debēt puniri pena que ſolet infligi pro culpis gra nibus vt ibi. ¶ An autem dictum. c. non ſolum. habeat locum in monialibus ordinum mendicantium. Reſpō. ẜm Ge. in dicto. c. non ſolum. ꝙ ſic et ita dicit ſe cō ſuluiſſe cum. d. Recupero in quadam cauſa florē tie monialium ordinis predicatorum que mendi cantes ſunt: licet ex pͥuilegio apoſtolico poſſint ha bere proprium. Et concludit ẜm Lap. ꝙ monia les ſancte Clare vel ordinis predicatorum compre henduntur ſupradicta decret̉. Nec ob. ꝙ habent poſſeſſiones: ⁊ non querunt victum per queſtum quia ꝓpter hoc non tollit̉ quin ſint de ordine men dicantium: ſicut multi religioſi ſunt in mūdo nūc qui non habent poſſeſſiones ⁊ de facto mendicāt ⁊ tamen non dicunt̉ mendicantes: nec prohiben tur poſſeſſiones habere: vt notat Pau. in cle. vt ꝓ feſſores. eo. tit̓. Ita dicamus in illis qui de iure vel inſtitutōne ſue regule ſunt mendicantes: licꝫ non mendicent de facto: vt quia ꝯtra prohibitōnem re tinent poſſeſſiones: vel quia ſuper hoc habent pri uilegium a papa vt poſſint habere poſſeſſiones et recipere fructus. ⁊ quo ad alia retinent priuilegiuꝫ mendicantium. ⁊ tollens vnū nō tollit aliud. ff. de ſer. vr. pre. ſi domus. de vſu pallij. ex tuarum. Da to ergo ꝙ priuilegio ſint habilitate ad poſſeſſiōes ex hoc nō ſunt habilitate ad alia: nec a iuribus lo quentibus de mendicantibus eximuntur. Et qd̓ dictum eſt de monialibus ſancte Clare veruꝫ eſt. Secus de minoriſſis: cum ex regula habeant pro prium. Et ſic quo ad talia habemus reſpicere ad eorum regulam vel inſtitutionem: an habeant ꝓ prium: et ſic non extendetur ad eas. An non poſ ſint habere: et ſic extendetur: qͣꝫuis ex priuilegio habeant poſſeſſiones vel de facto nō mendicent. ¶ Quid autem dicendum de illo qui recipit̉ ali quem ad profeſſionem infra annum probationis de ordine mendicantium. An poſt ſuſpenſionem talem ſi alium recipiat ad profeſſioneꝫ incurrat in regularitatem? Reſpon. ẜm Ge. in dicto. c. nō ſo lum. ꝙ nō: quia oportet ꝙ actus qui ſit pꝰ ſuſpen ſionem: ſit actus de attributis certo ordini eccleſia ſtico ad hoc vt exercens incurrat irregularitatem ſed recipere ad profeſſionem nō eſt attributum or dini: vt patet de abbatiſſa que recipit ad profeſſio nem. et etiam abbas diſpenſatiue poteſt eſſe qͥ nō ſit in ſacris de eta. ⁊ qua. tuā. Et tn̄ ad eum de iur̄ cōi cum cōuentu ſuo ſpectatꝭ monachoꝝ receptio. Sed de hoc. jͣ. ¶ Quis autem poſſit abſoluere ab hac ſuſpēſione Rn̄. ẜm Gemi. vbi sͣ. ꝙ licet iſtam ſuſpenſionem papa nō ſibi reſeruauerit: tamen nullus inferior a papa abſoluere poteſt: quia. c. nuper. de ſent̓. excō. non habet locum in inferioribus epiſcopis. vt eti am tenet Fede. de ſe. Et ſic prelatus iſtorum religiNouicius oſorum non poterit abſoluere: nec etiam ep̄us exqͥ iſti mendicātes ſunt exempti. ⁊ papa eſt ep̄s exem ptorum. ergo ſolus papa abſoluet. Idem Io. an̄. ⁊ Archi. ¶ Utrum nouicio ingredienti religionem ſuffici at ꝙ attigerit. xiiij. annū? Rn̄. nō ſufficit. ſed opor tet ꝙ perfecerit: vt expreſſe habetur. extra de regu la. ad noſtram. ⁊ in. c. ſignificatum. et ibi dicit Pa nor. concludendo per illum tex. ꝙ ad validitatem profeſſionis requiritur. ꝙ. xiiij. annus ſit comple tus. nec malicia ſupplet etatem ad ꝓfeſſionem in ducendam: ſicut ſupplet in matrimonio. Et ratio diuerſitatis eſt. quia de maiori preiudicio ⁊ obliga tione agitur in profeſſione: qͣꝫ in matrimonio. In fert etiam Panor. aliud ſingulare ex illo tex. ꝙ vo tum religionis emiſſum ante aduentum puberta tis. non obligat vouentem. Ex quo vide poteſtatē quam habet eccleſia circa ea que ſunt de iure diui no. nam per conſtitutiones ſuas impedit vires vo ti ⁊ limitat etates. Nam licet non poſſit tollere ius diuinum. pōt tn̄ illud interp̄tari ⁊ diſtinguere. de quo vides. Conſuetudo. Quod eſt tempus probatōnis in nouicio. Rn̄. ꝙ eſt. xv. annus. Nam cum nō poſſit ingredi niſi completo. xiiij. anno: ſequitur ꝙ tunc incipiat an nus ꝓbationis. Et hoc expreſſe tenet Io. an. extra de regula. beneficium. li. vj. ⁊. c. j. eo. tit. Sed ⁊ hoc rationabile eſt. quia tempus ꝓbationis datur ad probandum auſteritatem religionis: vt extra de re gula. ad apoſtolicam. Inter quas p̄cipua eſt cuſto dia caſtitatis. quam cōmuniter loquendo non eſt aptus antea probare. Et ſi ante. xiiij. annum fece rit ꝓfeſſionem: profeſſio eſt nulla: vt in. d. c. ad no ſtram. ⁊. c. ſignificatum. Et hoc in quacunqꝫ religi on. Fallit in monachis habitantibus in inſulis: vbi eſt dura cōgregatio religioſorum: vt in. c. quia in inſulis. de regula. vbi habet̉. ꝙ vbi eſt dura con gregatio requiritur in profitente plena pubertas. ſcꝫ tēpus. xviij. annorum. Io. tamen an. vt recitat Panor. ibi. dicit ꝙ quantū potuit inueſtigare nun qͣꝫ reperit ꝙ. d. c. quia in inſulis. ſeruaret̉ in aliqua inſula. vnde doc. pleriqꝫ arguēdo rōne lr̄e dicunt. ꝙ ſi in inſula nō eſt durior congregatio qͣꝫ alibi: nō habet locum diſpoſitio dicti capituli. Et ſi in alijs locis ab inſulis eſſet durior cōgregatio: tunc habe ret locū diſpoſitio. d. c. vnde Pe. dicit ꝙ cum apud minores ⁊ predicatores ſit dura congregatio. debꝫ obſeruari quod dicitur in. d. c. quia in inſulis. Qd̓ placet Panor. quia quelibet diſpoſitio debet am pliari ⁊ reſtringi ad limites rationis expreſſe. etiaꝫ ſi verba non patiantur: vt in. l. adigere.§. ꝙͣuis. ff. de iurepatro. ⁊ in. l. cum pater.§. dulciſſimis. de leg. ij. Pro hoc facit. quia papa non intendit proui dere locis: ſed perſonis. Et forte tex. loquitur quā do vnicus locus ſolitarius eſt mari circundatus ⁊ territorio anguſtatus: non autem credo papā hoc intellexiſſe de inſulis maioribꝰ: vt de inſula anglie. Cicilie. ⁊ cipri. que ſunt ita ample vt nulla prorſus ſit differentia inter eas ⁊ alias prouincias. Immo ſunt iocundiores in fructibꝰ ⁊ fertilitate terre. ¶¶ Nunquid autem profeſſio facta cōtra prohibra

Nouicius tionem. d. c. quia in inſulis. ſit nulla? Hoſti. vide tur dicere ꝙ ſic. Sed panor. in. d. c. qꝛ in inſulis. te net ꝯtrariū: qꝛ cum papa ibi nō annullet profeſſio nem: ſed ſimpliciter ꝓhibet ꝓfeſſionem recipi: cre dit ꝙ non impedit̉ virtus ꝓfeſſionis: qm̄ hec pro uiſio principaliter ꝯcernit fauorem ipſoꝝ ꝓfitenti um: qui poſſunt renunciare fauori eoꝝ. ꝓ hoc tex. quaſi expreſſus in. d. c. ad apoſtolicaꝫ. vbi patet ꝙ non ſolū papa: ſed regula ꝓhibet ꝓfeſſionem fieri ante annū probatōnis. Et tamen ꝓfeſſio in cōtra rium facta tenet: licet abbates recipientes taleꝫ ꝓ feſſionem ſint puniendi. Item cum obligatio hec queratur deo ꝑ miniſteriū abbatis: nō impeditur ex ſimplici ꝓhibitōne ꝯſtitutōnis humane. Cape inſtantiā in ꝓhibitōne matrimonij carnalis. Nā ex ſimplici ꝓhibitōne nō impeditur vinculū ma trimoniale: licet ꝯtrahentes veniant puniendi ex tranſgreſſione p̄cepti: cum prohibitio non habeat ꝑpetuam ꝓhibitōnis cauſam: ſed temꝑaleꝫ: vt ꝓ batur. extra de ma. ꝯtracto contra inter. ec. per to tum. Et per hoc pꝫ reſponſio ad. l. non dubiū. C de leg. ⁊ ad regulam que ꝯtra ius. de re. iur. lib̓. vj. hec Panor. ¶ An autem nouicius infra annū. libere poſſit re dire ad ſeculū? Rn̄. Panor. in. c. ſtatuimus. de re gula. per illum tex. facit regulam ⁊ quatuor fallen tias. Regula eſt ꝙ nouitiꝰ libere pōt redire ad ſe culum infra annum ꝓbationis. Et pondera ver bum. libere exquo infertur ꝙ de neceſſitate non te netur petere licentiā ab aliquo. Nam de ſignifica to huius verbi. libere eſt: vt non requirat̉ alterius licentia. vt notat̉ in. c. de multa. de preben. Nō er go poteſt dici nouitiꝰ fugitiuus ſi receſſit a mona ſterio ſine licentia abbatis: dūmodo nihil abſtule rit a monaſterio: nec etiam tenetur ſatiſfacere d̓ ex penſis factis ſibi a monaſterio. vt probat tex. in di cto. c. non ſolū. Ibi aliquatenus impedire. Et id̓o dicit Gęmi. ibi. ꝙ inuitum nullo modo debent re tinere infra annum probationis: niſi fecerit ꝓfeſſi onem ⁊cͣ. ¶ Sed quid ſi nouitius exiſtēs in nouitiatu et de lnquens taliter ꝙ ſi eſſet ꝓfeſſus deberet puniri pena carceris ꝑpetui. An poſſit a regulari prelato puniri ad perpetuum carcerem. Rn̄. Ge. vbi ſupͣ ꝙy nō per ratōnem allegatam in tex. qui prohibet iſtos nullo modo poſſe impediri quin redeant ad ſeculum. Poſſet tamen ad tp̄s damnari nouitius et hoc ſi velit. Al̓r non. Caſus excepti ſunt qͣtuor. Primus. ſi ꝓfeſſionem fecit infra annū. hūc tamē caſum diſtingue ꝓut habetur in. d. c. non ſolum. ⁊ in. d. c. ꝯſtitutōnem. puta. an fecerit ꝓfeſſionem in ordine mendicantiū: vel nō. de quo dictum eſt sͣ. ⁊ infra etiā dicet̉. Hoc etiaꝫ intellige qn̄ ꝯpleto anno. xiiij. fecit ꝓfeſſionē: quia minor annis. xiiij. ꝓfitendo non obligat̉ religioni. vt eſt text. clarꝰ in c. ſignificatum. de regula. niſi factus maior: ratam expreſſe ꝓfeſſionem habuerit. vt eſt tex. expreſſus in. c. j. de regula. li. vj. Et eadem rōne dicit panor. in. c. ſicut tenor. de regula. ꝙ ꝓfeſſio facta tempo re alienatōnis mentis pōt rata haberi ſana mente redennte. Et hoc intelligit ſi expreſſe rataꝫ habuit: Fo. CLXXVII. licet Hoſti. vt recitat Panor. ibi dicat ꝙ tacita ſuf ficiat: quem cōiter ſequunt̉ doc. Dicit em̄ ꝙ ſi furi oſus factus mentis cōpos certificatus de ꝓfeſſio ne facta in furore: non contradicit. ſed ꝑſeuerat in monaſterio videt̉ cōſentire. Sed Panormi. putat hanc opi. nō eſſe veram ꝑ. d. c. j. vbi patꝫ ꝙ ꝓfeſſio facta in minori etate: nō ratificat̉ tacite ſuꝑueniēte maiori etate: niſi ꝑ annum portet habitū indiſtin ctum. ergo fortius idem dicenduꝫ eſt in ꝓfeſſione facta a furioſo qui nihil intellexit de his que egit. Scd̓us caſus eſt: ſi infra annum ſuſceꝑit habitum ꝓfeſſorum: vt in. d. c. cōſtitutioneꝫ. Sed ꝓ huius caſus declaratōe videndum eſt qn̄ quis ex aſſum ptione ⁊ delatōe habitus cenſeat̉ ꝓfeſſus. Et Pa nor. in. c. ex ꝑte. de regula. dicit. ꝙ triplex eſt habitꝰ Quidam eſt diſtinctus: vt qꝛ alio habitu vtuntur nouicij. alio ꝓfeſſi. Quidā eſt indiſtinctus: vt qꝛ ꝓ feſſi ⁊ nouicij vtunt̉ eodem habitu. Quidā eſt ha bitus indiſtinctiſſimus: vt qꝛ non ſolum nouicij ⁊ ꝓfeſſi. ſed etiam ducentes cōem vitam cum eis de ferunt eundem habitum. ⁊ pōt poni exemplum in iſtis fratribꝰ ſancti Anthonij: vel in alijs qui ſolū ferunt crucem in pectore. Hanc diſtinctionem ha bes in cle. eos. de regula. iuncta gloſa. Primo caſu cum habitus eſt diſtinctus. Subdiſtingue. nam q̄ dam eſt diſtinctio latens: vt qꝛ habitus ꝓfeſſorū ſo lum benedicit̉. Quedā eſt diſtinctio patens: vt in colore: ſciſſura: vel forma. Primo caſu deferēs illuꝫ habitum in religione ꝑ annum: ipſo facto cenſetur profeſſus ſi erat maior. xiiij. annis: vt eſt text. in. d. cle. eos. Scd̓o caſu. cum diſtinctio eſt patens. ſcꝫ in ſciſſura: colore: vel forma: nō obligat̉ religioni quā tocunqꝫ tꝑe talem habitum quis portauerit. ar. d. cle. eos. Et in hoc caſu intellige dictū Inno. ⁊ Ab batis in. d. c. ex parte. qui dicūt ꝙ etiam ſi ꝑ. xx. an nos. quis deferat talem habitum. non cenſet̉ ꝓfeſ ſus. Scd̓o caſu principali. cuꝫ habitus eſt indiſtin ctus ꝓcedit ꝓprie text. in. d. c. ex parte: vt deferens ꝑ annum cenſeat̉ ꝓfeſſus. niſi p̄cedat proteſtatio: vt in. d. c. j. Idem dic in tercio caſu. cum habitus eſt indiſtinctiſſimus. dummō fuerit aſſumptus a maiore. xiiij. annis. Nam ſi a minore non obligat̉ quia pōt p̄ſumere ſe illum habitum portare ſicut alij qui nō ſunt religioni obligati. ſed ducunt vitā cōem cum religioſis: vt ꝓbatur in. d. c. j. ⁊ plenius notat̉ in. d. cle. eos. vbi v̓o habitus ꝓfeſſorum eſt diſtinctus tunc ꝑ ipſius delatōnem ꝑ triduum ſci enter factam. cenſet̉ quis ꝓfeſſus. ſed obligat̉ reli gioni in genere: ſi talem habitū aſſumpſit infra an num ꝓbationis: vt in. d. c. conſtitutionem. Terci us caſus eſt. ſi completo. xiiij. anno: ꝑ annum inte grum in habitu indiſtincto cum alijs religioſis vi tam duxerit. Et ſic. xv. annū ibi ꝯpleuerit. De hoc dic vt sͣ. dictū eſt. Quartus caſus. ſi apparet eū ab ſolute euidenter voluiſſe vitam mutare: vt in. d. c. nō ſolum. An auteꝫ hoc ſit verum ꝙ aſſumptio habitus nouiciorū. cum ꝓpoſito mutandi vitā ⁊ relinquen di ſeculū obliget quē religioni ſaltē in genere. ita ꝙ amplius non poſſit redire ad ſeculum? difficultas eſt magna inter doc. Nam Inno. in. c. conſulti. de

regula. tenet ꝙ iſte eſt verus religioſus. ⁊ ꝙ matri monium poſt ꝯtractuꝫ nō tenet. Mouetur: quia iſtud ꝓpoſitum mutandi vitam cum ſit quoddaꝫ votū: ſolennizat̉ per ſuſceptōnem ipſius habitus. Idem Hoſti. ⁊ Uin. qui dicūt ꝙ ſi iſte habuiſſet vxorē incognitaꝫ: potuiſſet vxor incōtinenti alteri nubere: quaſi ꝑ hoc ꝓpoſitum ſolennizatū: cum ſu ſceptōne habitus fuerit diſſolutum illud mr̄imo nium nō ꝯſummatū: ac ſi religionem exp̄ſſe fuiſſꝫ ꝓfeſſus. Et dicit Io. an. hoc probari in. c. benefici um. de regula. li. vj. vbi dicit̉ beneficium illius qui ſuſcepit habitum nouicioꝝ poſſe alteri ꝯferri ſi ap paret euidenter eū voluiſſe vitā abſolute mutare. Idem dicit Inno. in eo qui renūciauit ſeculo ſuſci piendo habitū religionis: vel ſi renūciauit ꝓprijs: vel emiſit votū religionis ſuſcipiendo habituꝫ no uicioꝝ: votum eſt ſolennizatuꝫ ẜm eum. Secus ſi vouiſſet nō comedere carnes: vel facere aliā abſti nentiam. Nam hoc caſu ꝑ ſuſceptōnem habitus nouicioꝝ nō ſolennizaret̉ votū. Et ſic ſentit in ef fectu. ꝙ votum alterius ex tribus ſubſtantialibus regule: ſolennizatur ex ſuſceptōne habitus nouici orum: vt ſic amplius non poſſit redire ad ſeculum Et cum hac opinione tranſit. d. an. in. d. c. conſul ti. ⁊ fere omnes ſcribentes: vt recitat Panor. ibi. p̄ ter. d. Car. qui tenet iſtos nō eſſe veros religioſos: qͣꝫqͣꝫ non poſſint redire ad ſeculum. Et per conſe quens teneret matrimoniū contractum per iſtos Mouetur: quia per ſuſceptioneꝫ huius habitꝰ nō ſit profeſſio tacita vel expreſſa: ergo votū nō eſt ſo lennizatū quo ad dirimendū matrimonium poſt ꝯtractum. ꝑ. c. vnicum. de voto. li. vj. Et ita refert ſe ꝯſuluiſſe in facto. Nec ob. d. c. non ſolū. vbi tex. multū ſtringēs in materia equiperat profeſſuꝫ ta cite vel expreſſe. Et iſtum qui propoſuit vitam ab ſolute mutare: quia ille tex. ſoluꝫ equiperat quo ad hoc vt neuter poſſit redire ad ſeculum. vnde fatē dum eſt iſtum de quo queritur non poſſe ſine pe riculo anime ſue redire ad ſeculū: ſed debet intra re religionem: ſaltem latiorem. vt dicitur in dicto. c. conſulti. Non tamen per hoc ſequit̉ quin matri monium ꝯtractum teneat: licet penitentia ſit ſibi imponenda de tranſgreſſione voti. Tollitur eniꝫ primū votum: tanꝙͣ ſimplex ꝑ matrimonium ſe quens: tanqͣꝫ fortius vinculū. vt in dicto. c. vnico. Et hec opinio ſatis placet Panor. ꝓ qua adducit vnam rōnem. Ad quam dicit ſe nō videre reſpō ſionem. Uotū non ſolennizatum quo ad dirimen dum mr̄imoniū poſt ꝯtractum niſi per profeſſio nem exp̄ſſam vel tacitā factam alicui de religioni bus approbatis. vt in. d. c. vnico. Sed certū eſt ꝙ iſte qui ſuſcepit habitū nouicioꝝ nō fecit hanc ꝓ feſſionem: gͦ votū nō eſt ſolennizatū. Minor ꝓba tur: qꝛ ꝓfeſſio nō pōt fieri ſine cōſenſu monaſterij ⁊ ꝯuerſi. vt in. c. ad apl̓icam. de regula. Naꝫ opor tet ꝙ interueniat ꝯſenſus illius qui poteſt iſtu in corꝑare religioni. Sꝫ monaſteriū dando habitum nouicioꝝ nō intendit iſtū recipere ad ꝓfeſſionem Immo vult experiri prius eiꝰ mores: gͦ nō pōt di ci iſtum feciſſe ꝓfeſſionem etiā tacitaꝫ ex illo ꝓpoſi to: qꝛ cū iſta ꝓfeſſio ſit quaſi quidam ꝯtractus. Et Nouicius hincinde oriat̉ reciproca obligatio: nō pōt cōſiſte re ex ꝑte vnius tm̄. l. in om̄ibꝰ. ff. de ac. ⁊ ob. Hinc eſt ꝙ tex. in. d. c. nō ſolum ponit iſtum caſum de qͦ querit̉ ſeꝑatum ab eo: in quo quis fecit ꝓfeſſioneꝫ exp̄ſſam vel tacitam. Et ꝑ hoc infert̉ ꝙ iſte non ſit verus religioſus exquo ꝓfeſſio ſua tacite: vel exp̄ſ ſe nō fuit recepta a ſuꝑiore: peccat tn̄ mortaliter ſtā do in ſeculo. ⁊ nō intrando religionē. exquo habu it animum ꝑpetuo mutandi vitam. Ratio eſt. qꝛ ex tali ꝓpoſito videt̉ deo vouiſſe. non tn̄ obligatur ad intrandum eandem religionem. ſed pōt intra re etiam latiorem. hec Panor. Sed inuenio eundē Panor. in. c. lr̄aturam. extra de voto ſingulariter li mitantem hunc tex. conſulti. Et hoc ẜm theoricaꝫ ſancti Tho. quam etiā ſequit̉ Archi. in. c. qui bo na agunt. xvij. q. j. videlꝫ ꝙ ad obligationem voti tria ſunt neceſſaria. vicꝫ deliberatio: ꝓpoſitum: ⁊ ꝓ miſſio. Et dicit Panormi. ꝙ hec theorica deſtruit multas theoricas canoniſtarum: vel ſaltem optet eas reſtringere. Nam Hoſti. in. d. c. lr̄aturam. et in. d. c. conſulti. dixit ꝙ ſi quis ꝓpoſito mutandi vi tam ſuſcepit habitum religionis. efficaciter eſt ob ligatus quo ad deum. ꝓpter ꝓpoſitum mutandi vi tam. Nam cōtrarium pōt elici ex dictis be. Tho. vt nō ſufficiat ſolum ꝓpoſitum etiā p̄cedente deli berationē. niſi ſequat̉ ꝓmiſſio ſaltē corde facta. Et hoc multū placet Panor. ibi. naꝫ nō ſequit̉. ꝓpoſui firmiter in aīo aliquid deo dare: vel homini ꝙ ob hoc ſim obligatus ad dandū. exquo illam rem nō ꝓmiſi deo. vel homini. Et hec dicta beati Tho. te net ⁊ refert Archi. in. d. c. qui bona. Oportet ergo reſtringere iura q̄ firmant ſuꝑ ꝓpoſito obligationē vt intelligant̉ de ꝓpoſito cum animi promiſſione. Etiā notabis ꝙ ſola ꝓmiſſio nō valet. niſi p̄cedat deliberatio cum ꝓpoſito. etiā reſpectu religionis. lꝫ contrariū ſenſerit Io. an. in. c. dudum. de cōuer. cō iu. Et ad hoc facit glo. ſingularis in. d. c. lr̄aturam. que vult ꝙ nemo ad aliquid ſe obligat. niſi habeat animū ſe obligandi. In voto em̄ deus vult hoīem voluntariū: nec votū obligat quē vltra cōſenſum: ſic iſte qui intrat religionē. ſi nō habet animū obli gandi ſe. abſurdū eſſet dicere ꝙ eſſet obligatus. Quot autē modis inducat̉ ꝓfeſſio tacita? Rn̄. Panor. in. c. ad noſtrā. de regula. dicit. ꝙ profeſſio tacita qn̄qꝫ inducit̉ ꝑ delationē: habitus indiſtin cti. dummodo portet̉ ꝑ annum. Et talis ꝓfeſſio ta cita obligat illi religioni in ſpecie: vt in. d. cle. eos. Qn̄qꝫ fit ꝓfeſſio tacita ꝑ ſuſceptionem habitus ꝓ feſſorum que inducit̉ quinqꝫ cōcurrētibꝰ. Primo debet eſſe diſtinctus ab habitu nouicioruꝫ. Scd̓o ꝙ ſcienter fiat. hoc eſt ꝙ ſciat illum habitum ſoluꝫ competere ꝓfeſſis. Tercio. ꝙ volūtarius. Secus. ſi inuitus vel ex metu. Quarto. etas legitima. ſcili cet. xiiij. annorū. Quinto. ꝙ ꝑſeueret triduo in de latione talis habitus. ⁊ talis ꝓfeſſio non obligat iſ li regligioni in ſpecie. ſed in genere. quia poteſt trā ſire ad aliam religionē etiā latiorē: vt ꝓbat̉ in. d. c. conſtitutionem. Sed ſi querat̉: quare eccleſia dat iſtud triduum Rn̄. Panor. in. d. c. ad noſtram. ꝙ hoc ideo eſt: qꝛ poſſet dubitari quo animo fiat talis habitus ſuſer

Nouicius ptio. Ideo iura voluerunt prefigere terminū triū dierum. Sed in ꝓfeſſione verbali nō requirit̉ per ſeuerantia tridui: quemadmodū nec in alijs votꝭ. vt ꝓbatur in dicto. c. ꝯſtitutōnem. Et notat Pa nor. vbi ſupra ꝙ doc. excipiunt alios caſus in qui bus non requirit̉ ꝑſeuerantia tridui ad inducen dam ꝓfeſſionem tacitaꝫ. Primus eſt ſi in infirmi tate quis recipit habitum ꝓfeſſorum. nam videt̉ deliberate habitum ſuſcepiſſe. allegant. c. ſicut no bis. de regula. Secundus caſus qn̄ prius quis vo uit intrare religionem. Et demum intrat recipien do incōtinenti habitum ꝓfeſſoꝝ. nam videtur de liberate feciſſe. Sed panor. dubitat de vtroqꝫ caſu ꝑ dictum. c. ꝯſtitutōnem. vbi ponit̉ ius nouuꝫ cir ca iſtam tacitaꝫ ꝓfeſſionem. Et ad hoc vt obliget requirunt̉ illa quinqꝫ de quibus ſupra. Et potius putat panor. requiri ꝑſeuerantiam tridui in infir mitate ꝙͣ temꝑe ſanitatis: cū infirmus turbet̉ pro pter moleſtiam morbi. ar. bonū in. l. cum antiqui tas. C. de teſta. ¶ An auteꝫ reperiat̉ alius modus a predictis per quem inducat̉ tacita ꝓfeſſio? Rn̄. de hoc videtur caſus ꝙ ſic in. c. vidua. de regula. Sed Panor. ibi hoc limitat dicens. ꝙ ad hoc vt per exercitium ali quorum actuum quis dicatur ꝓfiteri requirūtur plura. Primo ꝙ ſit nouicius.i. ꝙ intrauerit mōa ſterium animo vt efficeret̉ religioſus. Secundo ꝙ ſciebat illum actum ꝑtinere ad profeſſos tm̄. Naꝫ data ignorantia ceſſat preſumptio. Tercio ꝙ ſpō te ſe ingeſſerit. Secus ſi per mētū: vt in. c. j. qd̓ me. cauſa. Quarto ꝙ ꝑſeuerauerit poſtmoduꝫ triduo in eo ꝓpoſito. Et hoc videtur requirere Io. an. ar. dicto. c. ad noſtram. vbi dicitur ꝙ aſſumptio habi tus profeſſorum inducit ꝓfeſſionem cum ꝑſeuerā tia tridui: ergo idem eadem ratione dicendum in caſu noſtro. Sed. d. an. dicit ꝙ in caſu. d. c. vidua. non requirit̉ perſeuerantia tridui: quia de eo nul la fit mentio. Sed procedit text. quando duo con currunt. vicꝫ aſſumptio habitus profeſſoruꝫ. et ex ercitium actus conuenientis profeſſis. vnde hec duo ſimul iuncta ſufficiunt per ſe abſqꝫ perſeuerā tia tridui. Sed dictum Io. an. ꝓcederet vbi con curreret alterum tm̄. Et iſte intellectus placet Pa ¶ An autem deferens habitum profeſſorum ſi ꝓ teſtetur ꝙ ob hoc nō intendit profiteri: valeat ta lis ꝓteſtatio? Rn̄. Hoſti. dicit ꝙ hic inducitur pͥ ſumptio iuris ⁊ de iure: que nō admittit probatio nem in ꝯtrarium. Idem Archi. ⁊ Io. mo. Cuꝫ ta lis ꝓteſtatio ſit ꝯtraria facto. ⁊ ſic non iuuat. Sed Io. an. vt refert Ge. in. c. j. de regula. li. vj. tenet ꝙ ꝓteſtatio iuuet ſi fiat ex iuſta cauſa. Ideꝫ Io. de li pu gna. Et opinio ꝯtraria ꝓcedit. vbi ꝓteſtatio eſſet facto cōtraria: ſed hic eſt declaratoria. vt in. c. cum M. de conſti. Et hoc credit Ge. verum: qꝛ vbi fa ctum eſt multipliciter intelligibile. ⁊ agens ꝓteſta tur ꝙ nō facit actum ad finem illius: ſed alterius: iuuat. Nam iſtud recipere habitum pōt intelligi dupliciter.ſ. ꝙ facit animo profitendi. Scd̓o ꝙ re manet ex proteſtatōne animo probandi. Idem te net Panor. in. ca. ex parte. de regula. Secus dicit Fo. CLXXVIII. Panor. in. c. poſtulaſti. eo. ti. in aſſumptione habi tus nouiciorum ꝓteſtationem nō fore neceſſariaꝫ vt in. c. ſtatuimus. de regula. Et ſic habes concluſi ue. ꝙ vbi habitus eſt indiſtinctus nouiciorū ⁊ pro feſſorum. ꝓteſtatio iuuat. Idem quando habitis eſt indiſtinctiſſimus. vbi autem habitus eſt diſtin ctus. ꝓteſtatio non eſt neceſſaria. Ex quo infertur ꝙ in ordine minorum nouicius deferens habiti nouiciorum vbi eſt diſtinctus ab habitu ꝓfeſſo. ū̄ in ſciſſura ⁊ forma: puta. in bauarola. quantocun qꝫ tempore detulerit. nunqͣꝫ dicitur expreſſe vel taci te ꝓfeſſus. etiam ſi lapſo anno nullam proteſtatio nem fecerit. Et ſic libere ad ſeculum redire poſſet. Et ſatis nouicius talis videtur proteſtari deferen do probationem. Ipſa enim bauarola pro ipſo ꝓ teſtatur. ꝙ ꝙͣdiu illaꝫ portauerit. erit nouicius. Et ſic non eſt obligatus religioni poſtmodum. eſt eti am aliud quod impedit. ſcilꝫ diſtinctio habitus in ſeſſiura. ⁊ vtrunqꝫ iſtorum per ſe ſufficit ad impedi endum ꝓfeſſionem. Utrum ad validitatem ꝓfeſſionis tacite requi ratur vt interueniat ꝑſona que ipſum recipiat. An v̓o ipſe nouicius ꝑ ſe ſoluꝫ poſſit ꝓfiteri? Queſtio eſt pulcra ⁊ quotidiana. Rn̄. Ge. in. d. conſtitutio nem. dicit ꝙ tota difficultas huius dubij videt̉ cō ſiſtere in hoc. An in ꝓfeſſione que obligat in gene re requirat̉ ꝑſona que poſſit incorporare in illā. In no. ⁊ Hoſt. vident̉ tenere ꝙ ſic. Sed Ge. videt̉ ca ſus in contrariū in. d. c. cōſtitutionē. qꝛ ſi recipitur habitus ꝓfeſſorum in religione nō mendicantiuꝫ infra annum ꝓbatiōis. Iſta obligat in genere: vt ibi patet. Et tn̄ nullus dubitat ꝙ iſte dans habitū iſti nō p̄t incorporare in religione diuerſa a ſua. Et ſic videt̉ ꝙ dictum Inno. ⁊ Hoſt. debeat reſtrin gi qn̄ agit de obligatione in ſpecie. ⁊ tunc requirat̉ ꝑſona habens ptātem incorporandi. Si autē fiat actus inducens obligationē in genere. ſufficit ꝙ fi at in manibꝰ alicuius habentis adminiſtrationeꝫ religioſam. Et iſtud videt̉ ſenſiſſe Lap. Abbas. Et poſſet aſſignari rō diuerſitatis. qꝛ qn̄ agit̉ de obli gatione in ſpecie. monaſterium eſt obligatum ꝓfi tenti ad alimēta ⁊ alia ſibi neceſſaria de accu. ex ꝑte et qd̓ ibi notat̉. vnde oportet ꝙ illa obligatio cōtra hatur ꝑ habentē ptātem. de reſcriptis edoceri. Sꝫ qn̄ obligatio fit in genere. tunc ex parte ꝓmittētis qui poteſt ſe obligare ſurgit ligamē. ſed ex parte re cipientis nō quo ad ſpēm. ſed in genere. vnde po ſtea requirit̉ ꝙ alius habens ptātem recipiat illuꝫ in ſpecie. Et ſic recipiens in genere non incorporat in ſpecie. In incorporatōne autem generis ſufficit ꝙ p̄ſit alicui adminiſtrationi. Hec Ge. Prima tn̄ opinio videt̉ rōnabilior ⁊ cōior. quam videt̉ appro bare Panor. in. c. porrectum. de regula. Et ꝑ p̄di cta pōt ſolui queſtio quotidiana. Quid de illo no uicio qui ignorante p̄lato geſtauit habitum ꝓfeſſo rum: vbi eſt diſtinctus ab habitu nouiciorum. ⁊ il lum portauit ⁊ ſuſcepit ſponte ac ſcienter. cum eti am eſſet etatis debite: vel talem habitum ſuſcepit. vt ſupra ab aliquo fratre priuato ignorante p̄lato. et illum portauit per triduum ⁊ plus. An ꝑ huiuſ modi delationem inducatur profeſſio tacita? Et ꝑ gg iij

predicta dicendum ꝙ noͣ. vt notat Panor. in. d. c. porrectum. quia quis nō poteſt ſeipſum incorꝑare religioni. Sed oportet ꝙ ꝑ habentem poteſtatem incorporet̉. Sicut nō poteſt quis baptizare ſeip̄m nec ſibipſi ꝯferre bn̄ficia: nec monachi pn̄t aliqueꝫ recipere ad ꝓfeſſioneꝫ tacitā vel expreſſam. Sil̓iter nec alia ꝑſona priuata. Conclude gͦ ꝙ ad validita tem ꝓfeſſionis requiritur vt ſit qui poſſit et velit ꝓfeſſionem recipere ⁊ eā de facto recipiat. ¶ Sed querit̉ de alia qōne quotidiana. An ꝓfeſ ſio expreſſa facta infra annuꝫ ꝓbatōnis in regula mendicantium obliget religioni in genere. intan tum ꝙ ꝯtrahens mr̄imoniuꝫ poſtea non teneat?: Rn̄. Glo. in dicto. c. ꝯſtitutiōeꝫ. dicit ꝙ votum eſt ſolennizatū in genere. Sed Lap. ab. vt refert Ge. in. d. c. ꝯſtitutōneꝫ. dicit. hoc veruꝫ quando is qui in gredit̉: vel vouet intendit in genere: nō auteꝫ in ſpecie ſe certo loco ⁊ ordini obligare: quia tunc ſecꝰ nam tūc ſi vellet poſſet etiam mr̄imoniū ꝯtrahere vel ſaltem ſi ꝯtraheret nō dirimeret̉ poſt ꝯtractuꝫ Et de hoc crederetur ſibi ẜm Ioh̓. an. de regula. c. conſulti. ⁊ Guil̓. ⁊ Archi. vnde ꝯclude ꝙ ſi temꝑe emiſſi voti vel facte ꝓfeſſionis: expreſſit vouēs vel ꝓffitens pecerto loco ⁊ orcline ſtabitur expreſſioni ſi probetur. Ita ꝙ ſi ibi eſſe non poterit: nec in ſpe cie: nec in genere ordini erit obligatus. ⁊ matrimo nium contrahere poterit. ⁊ cōtractum tenebit. Si autem aliud non expreſſit: vel ſi expreſſit non ꝓba tur: ſtabitur dicto ſuo in foro anime: non auteꝫ in foro ꝯtētioſo: niſi forte hoc iuraret delato ſibi iura mento: ⁊ aliter ꝓbari nō poſſet. vnde tūc nec con trahere poterit: ⁊ ſi ꝯtraxerit non tenebit. hec Ge. Et ſic ex predictis patet ꝙ ꝓfeſſus expreſſe in reli gione mendicantium infra annum: ſi non inten debat ſe obligare: niſi illi quam profeſſus eſt: non tenetur nec illi quam profeſſus eſt: nec alteri: ſed li bere poteſt redire ad ſeculum. Si v̓o intēdebat ſe obligare ſaltem vni in genere: ſic non poteſt redi re ad ſeculum. Si tamen contrahit ẜm quoſdam tenet matrimonium: quia tacita profeſſio nō pro hibetur in religionibus etiam mendicantium: vt in dicto. c. non ſolum. ſed ſolum expreſſa. Igitur quando habentes poteſtatem incorporandi ſunt paſſi vt tacite profiteretur: ſe obligauerunt illi: li cet ipſe ex beneficio iure non ſit preciſe obligatus illis. Sed quando expreſſe profeſſus eſt in religio ne mendicantiuꝫ: non fuit qui poſſet eum recipe re. contradicente dicto. c. non ſolum. ergo nō erit religioſus: cum nullum habeat monaſterium ſibi obligatum. Communiter tamen a docto. tenetur quando quis non ſe obligauit per talem profeſſio nem certo loco vel ordini: ſed in genere ſic. ꝙ talis non poteſt contrahere matrimonium. et ſi cōtra bit: matrimonium eſt nullum. Et hoc idem vide tur tenere Panormita. in. c. qꝛ in inſulis. de regu la. vbi dicit ꝙ ſi papa aliter non prouidiſſꝫ: ille nō tm̄ fuiſſet obligatus religioni in genere: ſꝫ etiaꝫ in ſpecie. Et hoc videtur tutius. ¶ An autem ſolus abbas ſine conſenſu ſui capi uli poſſit aliquem recipere ad profeſſioneꝫ? Rn̄. Nouicius Panor. in. c. ad apoſtolicam. de regula. dicit inſpi ciendam eſſe primo conſuetudinem. vt dicit tex. iu c. fi. de regula. li. vj. Sed vbi conſuetudo ceſſaret. credit ꝙ abbas debeat hoc facere cū conſilio capl̓i ꝑ id quod habetur in regula monachorum: vbi di citur ꝙ precipua debet abbas explicare cum conſi lio capituli. Sed negari nō poteſt ꝙ creatio mona chorum non ſit quid precipnum. Ex quo infertur ꝙ de iure cōmuni non valet monachi creatio ꝑ ab batem facta ſine conſilio cōuentus. nam vbi requi ritur a iure cōſilium. niſi adhibeatur: actus eſt nul lus. vt eſt text. notabilis iuncta glo. in. c. nouit. de his que fi. a p̄la. Fateor tamen ꝙ non tenet̉ abbas ſequi conſilium eorum: ſed ſatis eſt requirere ⁊ ex ectare reſponſum. de hoc vide sͣ. Conſilium. ¶ Sed dubitatur de ep̄o: an poſſit aliquem recipe re ad profeſſionem? Rn̄. In noc̄. tenet ꝙ ſic: adeo ꝙ iſte erit verus religioſus: licet non intret mona ſterium: nec profiteatur certam religionem. ſed po terit ſtare in domo priuata ſub obediētia ep̄i. et ab eo p̄figetur certa regula: vel certus modus viuēdi Allegat. c. ſi vir.xxvij. q. ij. Secus dicit in alijs p̄la tis inferioribꝰ. fatet̉ tn̄ ꝙ faciens ꝓfeſſionē in ma nū alterius: aut qui ſe obligat ad intrandū religio nem. nō tn̄ adhuc votum eſt ſolennizatū: ſed ſim plex. Et cum his dictis cōiter tranſeunt doct. in. c. porrectum. de regula. vt notat Panor. ibi. Sed. d. An. ſentit ꝙ cum recipit̉ talis ꝓfeſſio ab ep̄o: ꝙ vo tum nō eſt ſolennizatu: adeo ꝙ impediat ⁊ dirimat matrimoniū poſt contractū ꝑ. c. vnicū. de voto. li. vj. qd̓ placet Panor. Item Panormi. dicit ſe non videre ꝙ iſte ſit verus religioſus: ⁊ putat ꝙ omne votū dr̄ ſimplex reſpectu dirimendi matrimoniuꝫ xixiiſ poſt contractū: niſi ꝓfeſſio fiat in aliqua de religio nibꝰ approbatis: vt in. d. c. vnico. Nec videt ꝙ il la poſſit fieri niſi ab abbate: ⁊ fratribus recipiatur Nam ſolus ep̄s nō pōt quē incorꝑare alicui religi oni inuitis fratribꝰ. qꝛ regula approbata ꝑ eccleſiā contradicit. vn̄ putat Panor. ꝙ in materia ſtricta appellatōe religioſorū non venirent iſti qui ꝓfeſſi ſunt in manibꝰ ep̄i tm̄. hec Panor. Et in p̄dicto ca ſu debemꝰ attēdere. an iſte qui facit ꝓfeſſionē eſſet exemptus a iuriſditiōe ep̄i. ⁊ tunc talis ꝓfeſſio nō valeret. Secus ſi nō eſſet exēptus. qꝛ tunc valeret: qꝛ reciꝑe ad ꝓfeſſionē depēdet a ptāte ſuꝑioritatis nō a ptāte clauiū: vt notat Ge. in. d. e. cōſtitutionē An aūt in actu ꝓfeſſionis requirat̉ certa forma ꝓfitēdi. qua nō ẜuata corruat actus? Rn̄. Panor. in. d. c. porrectū. dicit ꝙ lꝫ in regula monachoruna vel aliorū religioſorū ponat̉ certa forma circa ꝓfeſ ſionis actū. tn̄ valet ꝓfeſſio ꝑ quecūqꝫ verba facta. nō ſeruata forma regulari. cū em̄ obligatio dirigat in deū: defectꝰ forme nō d̓ꝫ viciare actū. Sicut dici mus in excōicatōne. nec de neceſſitate requirit̉ ali qua ſcriptura. ¶ An aūt ꝓfeſſio poſſit fieri ꝑ ꝓcuratorē? Hec. q. de facto accidit. Et cōcludendū videt̉ ꝙ ſic. nā qui libet actus explicari pōt ꝑ ꝓcuratorē: niſi exp̄ſſe ſit a iure ꝓhibitus: vt in. l. j.§. vſus. ff. de ꝓcur. ⁊ in re gula. Pōt quis. in. vj. Sed hoc nullibi ſpaliter ꝓ

dibet̉ ergo ⁊cͣ. Minor ptꝫ diſcurrendo dicta iura. ac. l. pomponius. ff. de ꝓeu. ac. c. qui ad agendum de ꝓcu. li. vj: vbi per gloſas multi caſus excipiunt̉ Inter quos noſter caſus minime reperit̉. Excipi unt tamen pnīam. quaꝫ per ſe quiſqꝫ ſuſcipere dꝫ de pe. di. j. quem penitet. Idem de adulto qui ba ptizat̉. qui non poteſt conſtituere ꝓcuratorem ad rn̄dendum ꝓ eo. ſicut fit in paruulis. ſꝫ debet per ſeipſum rn̄dere per tex. ſingularem in. c. cum ꝓ ꝑ uulis. de ꝯſe. di. iiij. Idem puto in omnibꝰ ſacr̄is: maxime vbi imprimit̉ caracter. q̄ quilibet xp̄ianꝰ ꝑ ſeipſum ſuſciꝑe dꝫ. ¶ An aūt ꝓfeſſio poſſit rata haberi. puta. Quis frater recepit aliquem ad ꝓfeſſionem nō habens mandatum a ſuperiore. An ſufficiat ratihabitio ipſius ſuperioris. Reſpond̓. d. Io. anto. in. c. inſi nuante. qui cle. vel vo. ẜm. d. Car. concludit ꝙ ſic. Idem tenet Aſten̄. li. j. ti. xx. ⁊ refert Inno. tenere extra de regula. ca. porrectum. ꝙ de mandato ab batis: ſecularis clericus: vel laicus ſufficeret. Et idem etiam eſſet ſi ſine mandato: nomine tamen eius fecit ⁊ poſtea ratum habuit. Sed anteꝙͣ rati ficet: votum ſolenne non erit: nec matrimoniū po ſtea ꝯͣctum dirimit. Et per predicta ſoluit̉ queſtio quotidiana. qui dam religioſus induit quoſdam iuuenes ad reli gionem: non habens licentiam recipiendi fratres ad ordineꝫ. Nunqͥd predicti ſint reinduendi a ſu periore. vel ab eo qͥ habet licentiam recipiendi ad religionem. An v̓o ſufficiat ratihabitio ſuperiorꝭ. Et dicendum videtur a ſimili ꝙ ſufficiat ratiha Pone. eſt conſuetudo in aliquibus monaſte rijs ꝙ non fiat aliqua ꝓfeſſio. niſi ꝙ in ſuo ingreſ ſu ꝓmittit ſuo prelato obedientiam inter manus Reſpond̓. ẜm Directo. ꝙ non dicit̉ expreſſe pro feſſus. extra de ſta. mona. cum ad monaſterium. Idem Guil̓. in Specu. licet Inno. dicat contrari um in ca. conſuluit. qui cle. vel vo. vbi dicit ꝙ ſi ta lis renunciat ꝓprie voluntati. ⁊ omnia in volunta te abbatis committit: obedientia talis ꝓ ꝓfeſſio ne ſufficeret. xij. q. j. nō dicatis. de hoc videsͣ. Im edimentum. iiij. ⁊ dic vt ibi. Quid dicemus de fratribus minoribus. qui bus regula ſua precipit. vt dicant volentibus in gredi eorum religionem: vt vendant omnia bona ſua. ⁊ ea ſtudeant pauperibus erogare. ⁊ per con ſequens renunciare ſeculo. Et ſic omnino vt vi tam mutent. quod videtur contra dictum ca. nō ſolum. Quidam dicunt ꝙ dicta verba regule non ſunt ſic accipienda vt ex his volentes ingredi co gantur vel inducantur ad diſtributionem facien dam infra annum. al̓s locum haberent pene dict. ca. non ſolum. Sed vt eis oſtendatur ꝙ illud de bent agere ante ꝓfeſſionem omnino. ſi per prius ꝓprio motu non fecerint. Poſſet tamen aliter dici ꝙ dictum ca. non ſolum. loquitur de eo qui iam ingreſſus eſt religionem vt patet ibi. nec conſtitu tum infra huiuſmodi annum aliquatenus impe dire. nam poſtꝙͣ ingreſſus eſt. nihil infra annum debet fieri de predictis. Secus credo ante ingreſ Nouicius Fo. CLXXIX. ſum: vt tales poſſint induci ad diſtribuendū bo na ſua ⁊ ordinare facta ſua. Et hoc intendit regu la cum dicit. Dicant eis verbū ſancti euangelij. ꝙ vadant ⁊cͣ. ⁊ poſtea debent ingredi religioneꝫ. Et ſic nulla eſt contrarietas inter regulam ⁊ dictuꝫ. c. non ſolum. ¶ An autē in fine anni poſſint induci ad condē dum teſtamentū. et diſponēdum de factis ſuis et rebus? Credo ꝙ ſic: ſi bene inſpicitur mens. d. c. non ſolū. que mens ⁊ ratio ceſſant in fine anni: cū oīno ille ſi diſponat velle permanere in ordine mi norū: illud idē eſt executurꝰ. Pone aliquis nouicius ſtetit ī monaſterio per ſex mēſes: deinde exiuit ⁊ facto aliquo interuallo: iterū redijt ⁊ ſtetit per alios ſex menſes: querit̉ nū quid dicatur cōpleuiſſe annū: vt ſic licite poſſit re cipi ad profeſſionem. Et hec queſtio habet dubita tionem reſpectu mendicantiū. nam ꝓfeſſus apud eos ante annum ꝓbationis non obligatur eoruꝫ religioni: ſed religioni in genere. vt in dicto. c. non ſolum. Et ſic oritur dubiū: nūquid talis profeſſus poſt annū fit obligatus eoꝝ religioni? Rn̄. Bar. bri. vt refert Panor. in. c. ad apoſtolicā. de regula. diſputauit ⁊ tenuit hoc ſufficere. Et eum ſequitur glo. in regula eum qui. de re. iuris in.vj. Nam vi detur ſatiſfactuꝫ iuri: exquo ſtetit per annum. licꝫ nō continuū. Et hanc opinionē ſequitur Spe. in ti. de ſta. regula. Sed Io. de ligna. tenet contrariū quoniā intermiſſio temporis minuit aſꝑitatem re gule. nam certum eſt grauius eſſe abſtinētiam du cere ꝑ annum continuū qͣꝫ per annū interpollatū ergo nō perfecte expertus eſt illaꝫ regulam. Item iura que faciūt mentionē de certo tempore: debēt intelligi de tempore ꝯtinuo: quia regulariter om̄e tempus debet eſſe cōtinuū: vt notat glo. ſuꝑ ℟ica de va. ⁊ tē. pͥſ. Et hanc opinionē Panor. putat ve riorem: ⁊ eaꝫ aꝑte tenet Bar. in. l. interdū.§. quo tiens. ff. de publi. per illum tex. Nam ſeruus dicit̉ ibi nouicius qui non ſtetit in vrbe ꝑ annū ꝯtinuū. Facit qd̓ notatur in. l. vbi fideiuſſor. ff. de ſolu. vbi format̉ queſtio notabilis. Pone. Statuto cauet̉ ꝙ bannitus a. C. libris. sͣ. poſſit impune offendi. nūquid bānitus pro. l. libris reſpectu vnius debi ti ⁊ ꝓ alijs. l. reſpectu alterius debiti poſſit impu ne offendi. Et concludit̉ ibi ꝙ nō: qꝛ exquo ſunt diuerſa debita nō debent ꝯiūgi ad faciendū vnū totum. Et ſic eſt ibi caſus in quo. l. et. l. non faciūt C. Ita videtur dicendū in materia nr̄a. naꝫ ꝓpter intermiſſionē temporis diuerſificant̉ mores ⁊ oꝑa hominū: vt in. l. ſi nō ſortem.§. libertus. ff. de ꝯdi. inde. Et hec notabis: qꝛ faciūt ad multa. Idē etiā dicendū ſi talis nouicius nunqͣꝫ depoſuiſſet habi tum religionis. ⁊ quotidie ieiunaſſet. exquo in illo interuallo non ſtetit ſub iugo obediētie: quod eſt potiſſimum inter auſteritates regule. Sed potiꝰ ſtetit in ſpiritu libertatis. Et potuiſſet cōmittere multa mala. Otrū nouicius poſſit eligi in prelatū? Rn̄. ad abbatiā: vel p̄laturam religionis eligi nō pōt: niſi expreſſe ꝓfeſſus. Ad epiſcopatū v̓o dūmodo al̓s ſit idoneus eligi poteſt etiā nouicius. extra de elec. gg iiij

Quptie c. nullus. li. vj. Que autem ſit ratio diuerſitatis in ter expreſſe ꝓfeſſum: ⁊ tacite quo ad primū caſum Dic ẜm Dir. qꝛ profeſſus expreſſe facit ꝓfeſſioneꝫ ſed ꝓfeſſio tacite fit a iure. extra de regula. vidua. et. c. j. eo. ti. li. vj. vnde magis nobile eſt qd̓ facit ſi bi homo ꝙͣ illud quod ſibi fit. Sicut ē magis meū quod acquiro me oꝑante qͣꝫ quod habeo ex alio. vnde ꝓfeſſio tacita eſt iuris. Et ſic ab alio habita. ꝓfeſſio v̓o expreſſa eſt homīs: quā habet homo ex ſuo actu que habetur ex regula quam profitet̉. Et ſic exp̄ſſe ꝓfeſſus poteſt eligere et eligi. Sed tacite ꝓfeſſus pōt eligere ⁊ nō eligi. vt dicto. c. nullꝰ. ⁊. c. indēnitatibꝰ. de elec. li. vj. Utꝝ nouicius poſſit ordinari. Rn̄. ẜm Ray. ⁊ Goſ. nec primā tonſurā: nec aliquem minorem ordinem debet reciꝑe. Utrum nouicius obligetur ad precepta regui le. Reſpondeo ꝙ non: niſi eo modo quo alij chri tiani. Optle. Utrum ſecūde nuptie I ſint benedicēde. Rn̄. ẜm Panor. in. c. vir. extra eo. per tex. illū. ꝙ ſi alter ex cō fugibus fuit al̓s benedietus. non debent cōiuges de nouo benedici. Et ſic videt̉ ar. optimū. ꝙ ꝯiūx al̓s benedictus in primo matrimonio: cōmunicat benedictionē ſuā ſecūde vxori. vnde tex. ibi dicit. qꝫ ſunt bn̄dicti: licꝫ alter eorū tm̄ fuerit benedictꝰ: ſicut in ſimili dicit̉ de oleo benedicto ⁊cͣ. Incōtra rium tamē facit: quia maritus. licꝫ cōmunicet vxo ri actiones ſuas: non tamen paſſiones: ſed verio. ratio videtur ꝙ cuꝫ iſta bn̄dictio ſit cōmunis ma rito ⁊ vxori: exquo alter fuit benedictus. nō debet benedictio iterari: quia iteraret̉ in perſona al̓s be nedicta. ¶ Quid autem ſi virgo ducit̉ in vxorem a tranſ eunte ad ſecūdas nuptias. An tales nuptie debe ant benedicti. Rn̄deo ẜm Panor. ꝙ nō. niſi ſub ſit conſuetudo quā papa ſcit ⁊ tolerat. Et hoc pro cedit in ſacramētalibus: vt ad inducendā conſue tudinē requiratur tacitus ꝯſenſus pape. In alijs ſecus vt dictum eſt sͣ. Conſuetudo. Idem tenet Bir. li. j. vbi dicit ꝙ nō obſtat. ſi quis dicat ꝙ ī di cto caſu bn̄dictio cadit tm̄ ſuper muliereꝫ: qͥa quo ad hoc nō ad imparia iudicantur: nec mulier ſine viro benedicit̉. Immo benedicit̉ ꝓpter fragilitatē qꝛ viro copulatur. Ideo dicit. d. c. vir. ſiue vir ſiue mulier al̓s accepit bn̄dictionē: nō debet bn̄dictio iterari. Cōmunis eſt em̄ vtriqꝫ: nec vnus ſine alte ro eam reciꝑe pōt. Et ideo ſi alter eorū ſecūdo con trahat non dabit̉ bn̄dictio: qꝛ caro bn̄dicta trahit ad ſe nō bn̄dictā vt ſit tota ſil̓ effecta ꝑ carnis copu lā. Sed de hoc dic vt dictū ē ꝑ Panor. ¶ Quid ſi duo ꝯtrahāt matrimoniū ⁊ bn̄dicant̉ ambo: deinde ante ꝯſummatū mr̄imoniū fert̉ di uortiū ꝓpter impedimētū ꝯſanguinitatis vl̓ aliud canonicū ⁊ vterqꝫ ip̄oꝝ ꝯuolat ad ſecūda vota. nū quid bn̄dictio dabit̉ in iſtis ſecūdis nuptijs. dicit Ho. ꝙ nō: qꝛ bn̄dictio ſpūalis eſt tāte efficacie ꝙ ſemꝑ trāſit: niſi inueniat obicem ꝯtrarie volunta tis. ex de bap. maiores. etiā ſi ꝑ riſum vel iocū fiat benedictio. ergo ſemel recepta amitti non poteſt. exͣ de diuor. quanto. Quid autem ſi duo ad ſecunda vota tranſeūt qui tn̄ nunqͣꝫ fuerūt benedicti. Rn̄. Dir. ꝙ tales poterūt benedici: vt apparet ex p̄dictis. qꝛ non eſt vis in bigamia ſꝫ potius in benedictione ne iteret̉ Et vt habes ſūmarie noticiam de p̄dictis. dic̄ ꝙ qn̄ ſecunde nuptie ſunt ſecūde ex ꝑte vtriuſqꝫ. vel ex ꝑte mulieris tm̄. nullo modo debent benedici ſi vterqꝫ vel ſaltem mulier al̓s fuit benedicta. Sꝫ qn̄ ſunt ſecūde ex ꝑte viri: tunc pn̄t benedici. qꝛ ali quo modo ibi ẜuat̉ ſignificatio. quia xp̄c ⁊ ſi habe at vnam eccl̓iam tm̄: ⁊ ſic vnam ſponſam: hꝫ tn̄ in vna eccl̓ia plures ꝑſonas deſponſatas. Sꝫ anima non poteſt eſſe alterius ſponſa qͣꝫ xp̄i. Et ideo qn̄ nuptie ſunt ſecunde tm̄ ex parte viri benedicunt̉. non autem quando ſunt ſecunde ex parte mulie ris ꝓpter defectum ſacramenti. Et hanc opinio nem tenet Thomas. Et credo ꝙ ꝯmuniter ẜuat̉ Cui opi. ꝯſentit glo. in dicto ca. vir. dicens. ꝙ ta les ſecunde nuptie benedici poſſunt ſi hoc habeat ꝯſuetudo loci. Et iō in p̄dictis tute poſſumus ſe qͥ ꝯſuetudinem loci. Sacerdos benedicens ſecūdas nuptias ſuſpē di dꝫ ab officio ⁊ beneficio ⁊ mittendus eſt ad ſe dem apl̓icam. Et ẜm communiter doct. iſta pena non infligit̉ ipſo facto. Et dicit Panormi. ꝙ ho die attentis circūſtantijs ⁊ loci ꝯſuecudine. dꝫ im poni pena arbitraria. Mulier nubens infra annum lugubrem infa miam non incurrit. vt exͣ de ſecundis nuptijs. c. ſuper. Et illico poſt mortem mariti ſoluit̉ mulier a lege ipſius. vnde in alio ſeculo non recognoſcēt ſe ꝓ ꝯiugibꝰ. nec ſi reſurgeret maritus eſſet ampli us maritus ſuus. Et hoc nō obſtante poſſet alteri nubere. d. c. ſuꝑ. Vtrum pene que apponūt̉ per leges ciuiſes mu lieri tranſeunti ad ſecunda vota ſint correcte ꝑ ius canonicum. Reſpond̓. Bart. in. l. ſi qua mulier. C. de ſecundis nuptijs. dicit. ꝙ pene que impo nunt̉ mulieri: qꝛ nubit nimis feſtinanter: ſunt cor recte. hoc eſt: qꝛ nubit infra annum luctus. ſꝫ pene que imponunt̉. ideo quia nubit ſecundo. iſte non ſunt correcte. Idem tenet Panormita. in ca. fi. de ſecundis nuptijs. vbi dicit. ꝙ pene appoſite fauo re filioꝝ. vt ſunt ille que apponunt̉ mulieri trāſe unti ad ſecundas nuptias non ſunt ſublate. qꝛ nō ſunt appoſite in odium ipſius matrimonij: ſꝫ fa uore filioꝝ. Blatio. In parochi anus ex precepto eccl̓ie teneat̉ ſub aliqͣ pena diebꝰ ſolēnibꝰ ⁊ dn̄icis facere obla tionem ſuo p̄ſbytero. Et an ad hoc poſſit cogi. Et vr̄ ꝙ ſic. de ꝯſe. di. j. omnis xp̄ianus. iuxͣ illud Ex odi. Non apparebis in conſpectu meo vacuus. hoc etiam tenet Hoſt. in ſum. Idem Innoc̄. ſuꝑ rubrica de parochijs. Et ſic videt̉ parochianos poſſe cogi ad oblationem: maxime ſi facerdos eſt pauper. Sed contrarium arbitror. nec illa iura

allegata continēt in ſe preceptum: ſed ſolum con ſilium. vt tenet glo. in. d. c. omnis. Ibi non appa rebis in ꝯſpectu meo vacuꝰ.ſ. a bonis operibꝰ. vl̓ ſi illa auctoritas intelligat̉ vt iacet: dicit glo. ꝙ eſt conſilium. Et hoc ideꝫ tenet Archi. ibi. In aliquo ramen caſu oblatio eſſet de p̄cepto.ſ. quando ſacer dos eſt pauper. ita ꝙ de eius redditibꝰ viuere non poſſet. Et hoc tenet glo. ibi. ⁊ ẜm Ray. oblatōnes que ex deuotione ⁊ voluntate fiunt in feſtiuis die bus non ſunt debite nec poſſunt de iure peti. Idē Io. an. qui refert opinionem ſan. Tho. ſcd̓a ſcd̓e q. lxxxvj. vbi ꝓbat oblationes fore voluntarias. non ex neceſſitate indictas. Idem videtur tenere Io. de li. Et vbi ſacerdos egeret: non poteſt etiam ſacerdos ſubtrahere diuina ſacramenta parochi anis ſuis nolentibus offerre quando egēt. ſed ſu perioris officium implorare debet. videlicet epi ¶ Quid autem ſi ciuitas eſt ſolita oblationem fa cere. vel certum quid dare alicui eccleſie. An ꝑ ſta tutum poſſit illud mutare. Reſpon. Panor. in. c. abolende. de ſepul. de mente Bar. in. l. priuilegia C. de ſa. ſan. ec. dicit per tex. illum ꝙ non vbi dicit̉ ꝙ ea que ab antiquo ſolita ſunt eccleſijs ⁊ mīſtris tribui: non debent aliquo modo immutari. Ex qͦ infert Panor. ꝙ ſenenſes non poſſunt tollere per ſtatutum quominus oblatio ſolennis ſolita in aſ ſumptione beate Marie fieri tollat̉. Idem quaſi in ſimilibꝰ terminis ſentit Ludo. ro. in ſuis ſingu laribꝰ. vbi querit pone ꝙ populus huius ciuitatꝭ ꝓpter deuotionem conſueuit a longo tempore: cu ius ꝯͣrium memoria hominum non exiſtit relicta ꝓ male ablatis conuertere in vtilitatem alicuiꝰ ec cleſie. An ciuitas poſſit facere ſtatutum ꝙ talia re licta conuertant̉ in vtilitatem alterius eccleſie. Et concludit ꝙ nō. Et duplex eſt caſus ẜm eum. Pri mus in. c. ad apl̓icam. de ſy. Secundus in. c. vr̄a. de loca. Allegat Bart. ad hoc in. d. l. priuilegia. ⁊ Io. an. in addi. Spe. Nota etiam vnum ſingula re ẜm Panor. ſuꝑ rubrica. de parochijs. ⁊ in. c. pa ſtoralis. de his que fiunt a prelatis. ꝙ eccleſia pa rochialis fundat intentionem ſuam de iure com muni ſuper omnibꝰ obuentionibꝰ ⁊ oblationibus ſpūalibus contingentibꝰ infra parochiam ſuam. Ex quo infert̉ ẜm Hoſti. ꝙ omnes decime ⁊ ob lationes: que fiunt infra parochiam. cedunt eccle ſie parochiali. Ex quo infert̉ ꝙ ſi capella vel altare eſt infra parochiam alicuiꝰ eccleſie: oblationes ibi facte nō cedunt capelle: ſed eccleſie parochiali. In fert etiam. d. an. ꝙ ſi oblatio fit imagini depicte in aliquo muro infra limites alicuiꝰ parochie: cedet pul preſb̓ro parochiali. Naꝫ ſi oblationes facte capel le ſeu altari cedunt eccleſie parochiali. ⁊ nō preſby tero capelle. fortius oblationes facte imagini que eſt depicta in muro priuati. nam locus non eſt ca pax horum iurium ſpiritualium. nec fiunt domi ni priuati. Et per hoc etiam poteſt dici ꝙ ſi celebrā ti intra eccleſiam alterius vel parochiam fiant ob lationes: cedunt rectori eccleſie ⁊ nō celebranti. Et hec no. qꝛ quotidie accidunt. Oleum ſanctū Fo. CLXXX. ¶ An autem laici poſſint preſcribere. ꝙ in feſto purificationis preſbyter debeat eis dare candelas benedictas ⁊ de cera noua? Uidetur ꝙ non: quia per eam videtur grauamen eccleſijs indici. vt de cōſue. c. j. Et videtur eccleſia ſubmitti laicis. quod eſt ꝓhibitum. de re. eccle. nō alie. c. ij. in ſexto. Cō peſcenda quidem ſunt iura laicorum ⁊ reſtringen da: cum ſunt eccleſijs ⁊ clericis iniurioſa. extra de īmu. eccleſiarū. clericis laicos. li. vj. Et quia ſoli pa troni vident̉ eſſe priuilegiati. vt cenſus. ſeruitus. vel tributum eis ab eccleſia reddatur de iure pa tro. c. preterea. Sed contrarium tenet Fede. con ſilio. clv. quia talis conſuetudo eſt modicum pre iudicialis. et per eam inuitant̉ ⁊ animant̉ feruen tius laici ad deuotionem eccleſiarum ⁊ diuini cul tus ⁊ iura eccleſie fauorabiliter ꝓſequēdum: ergo tanꝙͣ fauorabilis amplectāda eſt ⁊ amplianda. de conſue. cum olim. de teſta. c. j. Et de priuil. iii his. Et prima facie credo ꝙ talis conſuetudo ſit p̄ſcri ptibilis ſpacio. xl. annorū cū titulo vel ſpacio tan ti temporis ꝙ non ſit memoria incontrarium ſine titulo: iuxta illud quod notat Archi. et Io. an. in nouella. de elect. c. generali. lib̓. vj. Nam video ꝙ parochiani poſſunt p̄ſcribere ius patronatus. qd̓ plus eſt: vt notat Io. an. de regu. inr̄. quod alicui. libro. vj. Conſuetudo eſt in eccleſia ſancti Laurencij. ꝙ archipreſbyter habeat oblationes dn̄icales. et ſa criſta eas que fiunt in feſto ſancti Laurencij. Cō tingit ꝙ feſtum ſancti Laurencij venit die domi nico. Quis habebit oblationes? Rn̄. Bar. in. l. ꝓconſul. ff. de off. ꝓconſul̓. per. l. illam concludit. ꝙ oblationes ſunt archipreſbyteri. Nam maior ē dominica qͣꝫ aliud feſtum. ⁊ inſpicit̉ potius qd̓ eſt naturale qͣꝫ accidētale. Et ſic potius inſpicit̉ dies dominica ꝙͣ feſtum ſancti Lau. Facit ad idem. l. dies feſtos. C. de ferijs. Leū ſanctū ſiue chri o ſma. In die cene dn̄i ꝑ epiſcopos triplex oleum conſecrat̉. Primū ⁊ principale ē ſacrum chriſma.ſ. ex oleo ⁊ balſamo. ⁊ cum iſto be nedicūtur fontes baptiſmales. Item calix ⁊ pate na. Itē ꝯſecratur eccleſia ⁊ etiaꝫ altare. Item puer poſtqͣꝫ baptizatus eſt iungitur in vertice ⁊ ī fron te. Item īungunt̉ epiſcopi qn̄ cōſecrant̉ in capite ⁊ in manibꝰ. Itē omnes fideles qn̄ recipiūt ſacra mentū cōfirmatiōis. Et iſtud chriſma annuatim renouari debet. Secūdū dicit̉ oleum cathecumi norū: ſiue oleū benedictū: ſiue oleum ſanctum. Et iſto vngitur puer qui debet baptizari in pectore ⁊ inter ſcapulas. Item vngūtur manꝰ eius qui or dinatur ſacerdos. Iteꝫ inungūtur tam eccleſia ꝙͣ altare ante chriſmationē et confirmationē. Item inungūtur reges ⁊ principes in brachio ſiue ī hu mero. Terciū eſt oleum infirmorū quo vngūtur infirmi in extrema vnctiōe. vt extra de ſacra vnc. c. vnico. ¶ Sed nūquid poſſint hec olea alio tꝑe ꝯſecrari Rn̄. ſanctū oleū ⁊ chriſma debet ī die cene confici de alijs aūt nō inuenit̉ ꝓhibitū.

Pinio. Utrum auditores diuei ſorum magiſtrorum tenentiū diuerſas opiniones excuſentur a peccato: ſi tene rant ꝯpi. ſuorum magiſtrorū? Rn̄deo ẜm Tho. in quolꝫ. Si diuerſe opiniones doctorum ſacre ſcri pture non ꝑtineant ad fidē ⁊ bonos mores: abſqꝫ periculo auditores vtranqꝫ opi. ſequi poſſunt. In his v̓o que pertinent ad fidem et bonos mores. nullus excuſatur ſi ſequatur erroneam opinionē alicuius magiſtri. In talibus em̄ ignorantia non excuſat: alioquin immunes fuiſſent a peccato: qui ſecuti ſunt opi. hereticorum. concordat Monal. qui addit ꝙ in dubijs non generatur aliquod pre iudicium veritati: cum inter diuerſas opiniones a magiſtris approbatas: illam quis amplectit̉ que ſibi magis videtur conſona rationi. hoc etiam ad dit. ꝙ quādo ſunt diuerſa iura et opiniones.ſ. nō contra deum ⁊ bonos mores: humanior ſententia eſt p̄ferenda ceteris paribus. extra de tranſac. c. fi. ff. de legi. l. benignius. Al̓s v̓o ſtanduꝫ eſt illi que meliori innititur rationi. extra de fer. capellanus. vbi ſingulariter dicit Panor. ꝙ inter plures opi niones illa ſequēda eſt: que innititur meliori ⁊ ſb̓ tiliori rationi. Non ergo debet haberi reſpectus ad qualitatem perſone. illam opinionem fouen tis: ſed ad illam ratōnem. Quod facit contra illos qui dicunt in receptione opinionū ſequēdam ſem per eſſe opinionē glo. quod nō placet Panor. pro hoc eſt tex. notabilis in. l. j. C. de ve. iu. enu. dum dicit ꝙ ſepe vnius ⁊ deterioris ſententia poteſt et multos ⁊ maiores in aliqua parte ſuperare. Sic gͦ non ſequēdam multitudinem ſequētium vnam opinionem vt dicit ibi tex. ꝓ hoc vide notabiliter Io. an. in. c. j. de cōſti. vbi dicit cōmunē opi. ſequē dam: niſi notorie male dicat: vel rationabiliter cō uinci poſſit. qd̓ bonus iudex acutiſſimi ingenij ex timabit. et facit. d. l. j. vbi videtur hoc probari. Et hoc ſemper tene menti. Nam iudex poteſt inter pretari legem ſeu canonē: quo ad cauſam coraꝫ eo vertentē. Et notabiliter dicit Inno. in. c. cum ſpe ciali. de ap. Item nota ẜm Imolam in. l. ſi finita. §. illud. ff. de dā. infec. ꝙ in difficultatibus et opi nionibus docto. plurimū cōferunt diſtinctiones Ideo in dubijs ſtatur doct. diſtinguēti. l. adeo.§. cuꝫ quis. ff. de acqui. re. do. et. c. litteras. de re. ſpo. et. c. querenti. de offi. dele. vide etiam notabile di ctū Hoſtiē. ⁊ Io. an. in. c. j. de priuil̓. li. vj. vbi di cunt ꝙ ſi quis referat opiniones cōtrarias: prout cōſueuit: videtur vltimaꝫ ſequi ſi aliter nō firmat aliam opi. Idem Bal. addens ꝙ vltima opinio corrigit primā correctione probabili: non neceſſa ria. Et predicta cōcludendo ſemper habemus ſe qui opinionē cōmunē. Nam ſi quis iudex ſpreta opinione cōmuni: ſecutꝰ fuiſſet opinionē aliquo rū aliorū doc. nō bene intelligētium: puniretur in ſindicatu: ſed mitius: vt notat Bar. in. l. fi. C. de pe. iudi. qui male in. Si v̓o neutra earn̄ opi. ſit cō muniter approbata: qꝛ pro vtraqꝫ ꝑte ſunt opi. fa moſiſſimoꝝ doc. tūc iudex ſequēdo aliquam ip̄aꝝ opi. nō tenebit̉ ī ſindicatu ẜm ꝙ voluit Inno. in Opinio .c. ne innitarꝭ. de conſti. quem ſequit̉ Bar. in. d. l. fi. Quod dic veꝝ ẜm Inno. ad hoc vt iudex non puniat̉ in foro ſeculari. Secus in foro conſcientie quia licet ſint varie opiniones: tn̄ debet eligere eqͥ orem ẜm eius ꝯſcientiam. Al̓s quo ad deum pu niret̉. Et vide qd̓ notanter dicit Bal. in. d. l. fi. ꝙ iudex qui tenet nouas opiniones. dicit̉ facere ꝓpt̓ impericiam ⁊ punit̉ de imperitia. Et hoc facit ꝯͣ illos: qui querunt ſibi adimplere capita de caſibꝰ ſingularibꝰ ⁊ dimittunt regularia. quia cadunt in latam culpam ẜm Sali. per ea que habent̉ in. l. la te culpe. ff. de verbo. ſig. Et ẜm Iac. but. quando cum opi. glo. eſt aliquis ſolennis doctor. tunc illa opinio dr̄ ꝯmunis. Et poteſt cum bona ꝯſcientia ſequi. Et ſic faciunt iudices eccleſiaſtici maxime in cauſis matrimonialibꝰ. Ado primo. commu o niter. Quid ſit. Rn̄. ẜm magiſtrum ſen ten. eſt ſignaculum quoddam in quo ſpiritualis poteſtas traditur ordinato ad offici Utꝝ prima tonſura ſiue corona ſit ordo. Rn̄. ſi loqͣmur de ordine inqͣntū eſt ſacr̄m ⁊ imprimit caracterem: ſic conſura nō eſt ordo. Si v̓o loqua mur de ordine nō vt eſt ſacr̄m: ſꝫ largo modo ꝓ de putatione ad diuinum cultū. ſic ordo eſt ⁊ ita no minat̉. extra de eta. ⁊ quali. cum ꝯtingat. Non eſt ergo prima conſura ꝓprie ordo: ſꝫ diſpoſitio ad or dines. Utꝝ pſalmiſtatus ſit ordo. Rn̄d̓. in. c. cleros. xxj. di. pſalmiſtatꝰ ſecūdus ab oſtiario int̓ ordines ponit̉: nō ꝙ ſit ſpālis ordo ſꝫ qꝛ eſt officium ordini ſcꝫ lectoratui annexum. xxiij. di. pſalmiſta. Naꝫ qꝛ pſalmi cū cantu ꝓnūciant̉. iō lector dr̄ pſalmiſta ⁊ cantor. qd̓ eſt qͦddaꝫ offm̄ inter ordines. ¶ Quot ſunt ordines. Rn̄. ẜm Tho. ſi ꝓprie ac cipiamꝰ ordines inqͣntū ſunt ſacr̄a: ſepteꝫ ſunt. qͣ tuor.ſ. mīores. vt oſtiariꝰ. lector. acolitꝰ ⁊ exorciſta. ⁊ tres ſacri.ſ. ſubdyaconꝰ. dyaconꝰ. ⁊ p̄ſb̓r. Si v̓o largo mō ſumamꝰ. addet̉ minoribꝰ prima tonſu ra. ſiue pſalmiſtatus ẜm quoſdam. Sacris v̓o ad uſi de lnūa papeſmhe det̉ epiſcopatus. Qui tamen vtrum ſit ordo ha bes in.§. ſe. Aulbꝰ aūt tꝑibꝰ deb ¶ Utꝝ ep̄atus ſit ordo. Rn̄. ẜm Tho. ordo pōt accipi duplicit̓. vno mō ẜm ꝙ eſt ſacr̄m. ⁊ ſic om nis ordo ordinat̉ ad ſacr̄m euchariſtie. vn̄ cū ep̄s nō hēat ꝙͣtū ad hoc ptātem ſuꝑiorē ſacerdote: ep̄a tus nō eſt ordo. Alio mō p̄t ꝯſiderari ordo ẜm ꝙ eſt offm̄ qͦddaꝫ reſpectu qͣrūdaꝫ actionū ſacraꝝ. ⁊ ſic cum ep̄us hēat ptātem in actionibꝰ ierarchicis r̄ſpectu corꝑis myſtici.sͣ. ſacerdotē: ep̄atꝰ erit ordo Et iſto mō loquunt̉ quandoqꝫ iura. vt cum dicit̉ ꝙ non poteſt ꝯmittere ea que ſunt ep̄alis ordinis niſi ep̄o. exͣ de ꝯſe. ec. aqua. Utrum ordo ſit vnum ſacramentum. Re ſpon. ẜm Pe. vnum eſt non vnitate indiuiſibili tatis ſicut punctus. nec continuitatis ſicut linea. nec perfectione vniꝰ forme ſicut corpus animatu ſꝫ eſt vnum ꝑfectione vnius finis. qꝛ cum conſti

Ordo. ij. tuatur extra diuerſis ordinibus ſpecialibus om nes ordinant̉ ad vnum actum.ſ. conſecrationis euchariſtie. Utrum in ordine conferatur gratia. Reſpon. ẜm Tho. in ordine confertur gratia gratum faci ens: que neceſſaria eſt non ſolum ad digne ſuſci piendum ſacramentum: ſed etiam ad digne mi niſtrandum. Utꝝ ordo libēt a fortuna ẜuili. Rn̄. ẜm Ray. no ſolum ep̄alis dignitas ſꝫ etiaꝫ ſacerdotalis libe rat a ꝯditione vel fortuna ẜuili. vel aſcripticia. di. iiiij. ſi ẜuus ſciente. Et ẜm canones etiam a curia li fortuna ſiue vinculo: qꝛ vt dictū eſt liberat a ẜui li q̄ fortior eſt. liiij. diſt. freq̄ns. ⁊. c. ex antiqͥs. vnde ꝙͣtuꝫ ad hoc nō tenet. d. c. ſi ẜuus. qꝛ illud. c. eſt q̄ dam lex: que reuocat̉ ꝑ ius canonicū ẜm glo. ibi. Utꝝ votū caſtitatis ſit annexuꝫ ordini ſacro? Uide sͣ. Impedimētum. xj. Rdo ſecūdo. quo ad ritum ⁊ tempꝰ. vtꝝ neceſſe ſit inſtr̄m in ordinatōe exhibitū corꝑalit̓ tangi. Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. di. xxiiij. Quidam dicunt ꝯtactū inſtr̄oꝝ materialiū ab eo qͥ ſuſcipit ſacr̄m non eſſe de neceſſitate ſacramenti: ſꝫ ſolum porrectionem. tn̄ ipſa verba forme vident̉ on̄dere ꝙ ꝯtactus ma terie ſit de eſſentia ſacramenti: quia dr̄ accipe hoc vel illud. Utꝝ aūt in ordinatione ſit nccͣia manꝰ impoſi tio: cū tactu corꝑali. Quidam dicūt ꝙ non: ſꝫ ſuffi xit ſola manus extenſio. ar. ff. de acqͥ. poſ. l. qd̓ meo Alij dicunt ꝙ neceſſarius eſt ibi tactus corꝑalis. ydo. Rn̄d in. c. dlero extra de ſacra. non ite. c. fi. huius opinio. eſt Goff. ⁊ Hoſti. Utꝝ plures ordines eodem die poſſint ꝯferri Rn̄. ordines minores ꝯferri pn̄t om̄es vni ꝑſone eodem die. niſi ꝯͣrium obtineat ꝯſuetudo eccl̓ie. q̄ nō ẜuata ſcandalū generet. Prima v̓o tonſura ⁊ qͣtuor ordines minores eidē eadem die ꝯferri nō dn̄t. vt dicit Ho. ⁊ Inno. exͣ de tem. or. de eo. Cō trariū tn̄ dr̄ fieri in alamania. Unus aūt ordo ſa cer cū minoribꝰ. vel duo ſacri: nullo mō dn̄t ꝯferri eadem die vni ꝑſone. nec in hoc diſpenſari pōt cū aliquo. niſi de lnīa pape ẜm Ho. ⁊ Inno. ex de tē. or. dilectus. ¶ Quibꝰ aūt tꝑibꝰ debeant ordines ꝯferri. Rn̄. ẜm Aſten̄. ꝙ ordines ꝯferri pn̄t tm̄ in ſex tꝑibꝰ an ni.ſ. in ſabb̓is ieiunioꝝ qͣtuor tꝑm. ⁊ in ſabb̓o me diante ebdomade quadrageſime. In quo cantat̉ ad introitum. Sitientes. ⁊ in ſabbato ſancto. Pa pa tn̄ ꝯferre pōt ſubdyaconatuꝫ in omnibꝰ dn̄icꝭ. ⁊ in alijs feſtis p̄cipuis. Quinīmo vt dicit Hoſti. videt̉ ꝙ quolibet tꝑe ꝯferre poſſit quemlibet ordi nem. Sicut etiaꝫ quolibet tꝑe pallio poteſt vti. exͣ de vſu pallij ad honorem. Minores aūt ordines licet cuilibet epiſcopo cōferre in dominicis ⁊ alijs feſtis precipuis vni vel duobꝰ. Et etiam ẜm Gof. Ray. ⁊ Ber. pluribꝰ ꝙͣ duobꝰ dūmodo non vide at̉ ordinatōꝫ generalē facere. exͣ de tem. or. c. j. ⁊. ij. Prima tn̄ conſura omni die ꝯferri pōt ẜm Ho. d̓ tem. or. ꝯſultationi. Fo. CLXXXI. Utrū aliquo mō ordines ſacri poſſint cōferri in dn̄ica? Rn̄. ẜm Ray. Si in ſabbato ordinatio nū tam ordinās ꝙͣ ordinādus ꝯtinuarēt ieiuniū: nec comederēt niſi forte celebrādo. tūc in mane ſe quētis dn̄ice poſſet ſacer ordo cōferri: qꝛ tūc mane diei dn̄ice intelligit̉ trahi ad ſabbatū ꝓpter ꝯtinua tionē ieiunij. Et idē intelligendū ē de nocte an̄ diē paſche: ſi tūc celebraret̉: vt erat mos antiqͥtus. por ro talē cōtinuationē ieiunij nō expedit facere niſi in neceſſitate. Que pena eſt eoꝝ qͥ extra ſtatuta tꝑa ſacrū or dinē ſuſceperūt. Rn̄. nō debēt ꝑmitti in ſuſceptis ordinibꝰ miniſtrare. extra de tem. or. c. ij. tn̄ cara cterem ſuſcipiūt. Et ep̄us impoſita eis pͥmo peni tentia cōpetēti ſuſtinere poterit: vt poſtea in ſuſce ptis ordinibꝰ minutrēt. dicto. c. cōſultationi. Sed ſecus ē in ordinibꝰ ſuſcipiendis ẜm Inno. ⁊ Ber. De hoc vide ſupra Diſpenſatio. et Irregularitas ſecūdo. Quid ſi aliqͥd de forma omittat̉ in ordinatiōe Rn̄. ẜm Ray. Si aliqͥd omittat̉ qd̓ ſit de ſubſtā tia: aut etiā dubitat̉. vtrū ſit de ſubſtātia: tota ordi natio debet iterari: quaſi nihil ſit factum. nō enim dicit̉ iteratū quod neſcit̉ eſſe factū. de conſe. diſt. j. ſolēnitates. Si autem omiſſum. eſt id de quo ex preſſum eſt ꝙ nō eſt de ſubſtantia: nō debet ordi natio iterari. Sed qd̓ omiſſum eſt: debet ſtatuto tempore caute ſuppleri. extra de ſacra. ite. c. j. et. c. preſbyter. Que ſunt illa q̄ nō ſunt de ſubſtātia? Rn̄. ẜm Ray. Exp̄ſſum ē ꝙ nō eſt de ſubſtātia tp̄us ordi nationū. exͣ de tē. or. ſane. Item nec etas ordinādi. lxxvij. di. ſubdiaconus. Itē nec vnctio. exͣ de ſacra vnc. c. j. ⁊ de ſacra. nō ite. c. j. Itē ꝙ ordinandus in p̄ſbyterū vel diaconum recipiat impoſitionē ma nus ep̄i. extra de ſacra. nō ite. c. fi. Itē ꝙ ordo reci piat̉ a ꝓprio ep̄o: vel ꝙ nō recipiat quis omnes or dines ſimul: ſed ſeruatis debitis interſtitijs. extra de tem. or. qd̓ trāſlationē. ⁊. c. lr̄as. ⁊. ix. q. ij. lugdo nēſis. Et ẜm Hoſti. ⁊ Hu. ⁊ v̓ v̓. nō eſt de ſubſtā tia. ꝙ ordinās ⁊ ordinādus ſint ieiuni. Et hoc cōi ter tenet̉. Sunt alia de quibꝰ neſcit̉: an ſint de ſub ſtātia vel ne vt miſſa: tamē videt̉ cōmunius ꝙ nō ſit de ſubſtātia: vt notatur per docto. in. c. ꝙ ſicut. de elec. Itē no. ꝙ vbi diuiſi ⁊ diuerſi ſunt actus nō eſt iterādum: ſed ſupplendū. ſicut in ordinatiōe ſa cerdotis. Aliꝰ actus ē tenē manꝰ ſupra caput. Aliꝰ ei dare calicē ⁊ patenā: quoꝝ ſi aliqͥd defuerit legi time factū: nō eſt poſtea iterādū. Quidā tn̄ dicūt ꝙ hec duo.ſ. de calice ⁊ patena: nō ſunt ſupplēda: quia nō ſunt de ſubſtātia. tamen ſecurius eſt ſup plere. de hoc. jͣ. Item ſi ꝑs alicuius oratiōis omiſ ſa eſſet a capite inchoanda foret ẜm quoſdā tamē in ordinibꝰ multe oratōnes poſſunt eſſe que non ſunt de ſubſtantia ordinis. vnde ſi talis ordo legi time collatus eſſet: nō propter hoc reiteraret̉. Itē ſi tm̄ vna manus inuncta eſt. poſtea ſolius alte rius manus inunctio ſupplenda eſt. Et vbi ī ora tionibus dicitur manus in plurali dicetur ma nus in ſingulari. Et ſi eſt facta vnctio in aliquo ⁊ non dicta oratio: vel econuerſo repetendum erit

vtrūqꝫ: qꝛ actus nōͣ ſunt diuiſi: cum in or̄onibus fiat mētio de vnctiōe. Itemqd̓ omiſſum eſt debet ſuppleri ꝑ eū qui ordinauit. Qd̓ ſi fieri nō poteſt: per aliū ſuppleri pōt. Item ſi ep̄us in ordinādo ex infirmitate deficiat: ꝑ eum poſtea vel ꝑ alium in inchoabit̉ vbi ip̄e dimiſerat: niſi ſint aliqua cohe rentia: vt vnctio et oratio vt dictū eſt: vel niſi vnꝰ ſit actus: vt patꝫ in forma cōſecratiōis euchariſtie ⁊ in forma baptiſmi: cuius ꝑte iam dicta ſi deficiat miniſter: per aliū reincipit̉ forma in baptiſmo ⁊ in miſſa ab illo loco qui pridie ⁊cͣ. Item qd̓ dictuꝫ eſt omiſſum caute ſuppleri. Hoſti. dicit. ꝙ fiat ſup pletio tꝑe ordinatiōis. Et veniat patiens defectū quaſi miniſtrās ep̄o: nec erit intētio ep̄i: nec ip̄ius ꝙ oratiōes ſuꝑ ip̄m iterent̉. Et cum venerit ep̄us ad id quod omiſſum eſt ſuppleat: et pōt fieri vlti mo poſt alios eiuſdē ordinis vt magis celet̉. Pōt etiaꝫ ep̄us ei dicere: vade ⁊ porta mihi librum vel aliam rem: quaſi credāt circūſtātes. ꝙ ꝓpter man datū ſibi iniuctum impoſuerit manu: vel etiam in capella ſua paucis vocatis priuatim poterit ordi nes celebrare: quouſqꝫ aūt hoc ſupplementū rece perit: executiōꝫ ſuſcepti ordinis nō habebit. lij. di. ſollicitudo. ⁊ exͣ de ſacra. ite. c. j. ⁊ ibi glo. Rdo. iij. quo ad cara o cterem. Utrū in quolibet ordine impri matur ſpecialis caracter. Et an caracter vnius ordinis p̄ſupponat caracterē alterius ordi nis. Rn̄. ẜm Tho. diſt. xxiiij. in. iiij. In quolibet ordine ſicut cōfertur ſpecialis poteſtas: ita impri mitur ſpecialis caracter: nec caracter vnius ordi nis p̄ſupponit caracterem alterius. Naꝫ recepto ordine poſteriori. ⁊ p̄termiſſo p̄cedēti: nō ꝓpt̓ hoc debꝫ reordinari in ip̄o poſteriori. extra d̓ cle. ꝑ ſal. ꝓmo. c. vnic. oDe hoc videsͣ. Diſpēſatio. ¶ Utrum ante caracterem ordinis preexigat̉ ca racter baptiſmi ⁊ ꝯfirmatiōis. Rn̄. ẜm Tho. vbi ſupra. Caracter baptiſmi p̄exigitur de neceſſitate qꝛ eſt fundamentū omniū ſacramentoꝝ. extra de p̄ſbytero non bap. c. j. et. c. veniens. Sed caracter cōfirmationis nō p̄exigitur de neceſſitate: qꝛ ſine illo recipit quis caracterem ordinis: tamen de cō gruo p̄exigitur. In quo actu imprimit̉ caracter in ſingulis or dinibus. Rn̄. ẜm Tho. ſacerdotalis caracter im primit̉ quādo datur ei ab epiſcopo calix cuꝫ vino ⁊ patena cum hoſtia: ⁊ ſub debita forma verborū qꝛ tunc ꝯfertur ei poteſtas ad principalē eius actū qui eſt cōſecrare corpus chriſti ⁊ ſanguinē. Et no ta ẜm Sco. in. iiij. ꝙ ſacerdos habet duos actus. vnum principalem ſupra corpus chriſti veruꝫ. de quo dictum eſt. Alium ſecūdarium ſupra corpus chriſti myſticum. Secūdus autem actus depen det a primo: ſed non cōuertitur. Et ideo aliqui ad ſacerdotium promouētur: quibus cōmittitur pri mus actus tm̄: ſicut religioſis quibꝰ cura anima ram non cōmittitur. Alij autem promouētur ad alium actum qui eſt ſupra corpus chriſti myſticuꝫ Dominꝰ autem dedit diſcipulis ſacerdotalem po Ordo. iij. teſtatē qͣꝫtū ad principalē actum an̄ paſſionē in ce na quando dixit. Accipite ⁊ manducate. Sꝫ poſt reſurrectionem dedit eis poteſtatem ſacerdotali ꝙͣtum ad actum ſecundarium qui eſt ligare ⁊ ſol uere. hec Sco. Et ideo ſint cauti ſacerdotes. ꝙ ſi intendunt confeſſiones audire vel abſoluere ꝙ in ſacerdotio quando accipiunt ordinem ſacerdota lem expletis neceſſarijs ad talem ordinem: accipi ant poſtmodum per impoſitionem manuū ipſiꝰ epiſcopi ſpm̄ſanctum: dicentis. Accipite ſpm̄ſan ctum quoꝝ remiſ. peccata ⁊cͣ. Al̓s non poſſent au dire confeſſiones. Dyacono v̓o imprimit̉ in dati one libri euangelioꝝ. tunc em̄ ei datur poteſtas le gendi euangelia in eccleſia. quod eſt eius ſecunda rius actus. in quo includitur principalis.ſ. diſpen ſatio ſacramenti. de quo vide ſupra. Dyaconus. Subdyacono v̓o in porrectione calicis vacui. qꝛ habet portare vaſa dominici corporis ⁊ ſanguinis Acholito in acceptione vrceoli ⁊ candelabri. Sꝫ p̄cipue vrceoli. quia eius eſt preparare vinum ⁊ aquam ad miniſterium ⁊ accipit hec ab archidy acono. non ꝙ archidyaconus conferat ſacramen tum ordinis. qui confertur virtute verboꝝ que di cit epiſcopus. Exorciſte: cum recipit librum exor ciſmorum. Eius enim officiuꝫ eſt exorciſmos me morie ꝯmendare. ⁊ manus ſuper cathecuminos ⁊ energuminos ponere. Energuminus eſt demo niacus ẜm catholicon. Lectori: cum dat̉ liber ꝓ phetaꝝ. quia eius officium eſt ꝓphetias legere. et cethecuminos prima erudimenta fidei docere. Oſtiario: cum conferuntur ei claues oſtiorum eccleſie. quia eius officium eſt dignos ad ſacramē ta reciꝑe ⁊ indignos excludē. Et nota ẜm Aſten̄. omnia illa intelligas eſſe de ſubſtantia ordinum. de quibꝰ non eſt expreſſum in ture ꝙ non ſint de ſubſtantia. Idem Ray. Et nota ad predicta qd̓ notat Guil̓. de laud̓. in ſuo ſacramentali. ꝙ Dyo niſius has formas ordinandi adinuenit ex fami liari conſilio ſpūſſancti. qui fere totam ierarchiaꝫ ordinauit. Tales em̄ forme a deo perhibentur ex iſſe de cele. miſ. cum marthe. Nota tamen ꝙ ſi epi ſcopus ꝓpter ſenectutem vel debilitatem in con ferendo ordines tradat per ordinem archidyaco no dicta inſtrumenta: ſicut de facto contingit: nō videtur talis ordinatus rite. Credit tamen ꝙ ſuf ficiat ſicut in alijs ordinibꝰ ſuppleri quod non ri te factum eſt. nec erit totaliter reordinandus. Et eſt ratio. quia licet alij aſſerant in vno actu caracte rem eſſe imprimendum. Alij in alio. hoc non po teſt ab homine plene ſciri nec eſt veriſimile. opera tionem diuinam ſuum effectum amittere ex tali modico defectu. ¶ Sꝫ nunqͥd laicus qui omnino neſcit lr̄as reci piat caracterem ſi ordinet̉. Reſpon. ꝙ ſic ſi eſt ba ptizatus. Et de hoc eſt glo. ſingularis in. c. ſollici tudo. lij. diſtinct. que dicit. ꝙ laicus baptizatus recipit ordinem ſacerdotij. vel epiſcopatus. Utꝝ qͥ coactus ordinat̉ recipiat caracterem. Reſpon. ẜm Ray. ſi coactio fuit ꝯditiōalis. vt ꝑ aliquam ꝯminationem vel cruciatum. vtiqꝫ red pit caracterē. In tali em̄ caſu: cum voluntas ſaltē

indirecta ibi concurrat de qua dicit Augu. voluit facere: quia voluit viuere: talis recipit caracterem. Sed ſi fuit coactō abſoluta. puta. quia omnino in uitus tenebatur ſub manibus ordinantis: tūc nō recipit ordinē. Sicut nec in tali caſu recipit baptiſ mum. extra de bap. maiores. ¶ Sed nunquid tenetur continere qui ſacruꝫ or dinem recipit coactus coactione conditionali. Re ſpon. Quidam dicunt ꝙ ſic: qꝛ licet talis nō debu erit cogi ordinem recipere: receptum tamen etiam coactus tenetur ſeruare. Io. v̓o dicit ꝙ non: ſi me tus vel coactio ſit talis: qui cadere poſſet in ꝯſtan tem virū. extra qd̓ me. cā. ꝑlatum. onatur ergo ꝙ non teneatur continere: quia fuit talis metus qui potuit cadere in conſtantem virum: nunquid vtetur primilegio clericali? Re ſpon. videtur ꝙ ſic ẜm Ray. Si vult al̓s clericali ter viuere. Et hoc verum eſſe credit: niſi penitus ſit obligatus ad contrarium actuꝫ: vt ſi duxerit vt duam: aut ſecundam vxorem. diſtin. lxxxiiij. quiſ quis. vel dicendum eſt aliter. ꝙ ſi prius legit: maꝫ vxorem habuit: illa ſine peccato poterit vti. Si ta men ipſa continere vellet et ipſe nollet: priuilegiuꝫ clericale non haberet. Si autem ipſa nolet: ſed ip̄e vellet quantum in ſe eſſet: priuilegium haberet: ſi al̓s clericaliter viueret. Si v̓o legitimam vxorem non habebat: preciſe tenetur continere. ar diſtin ctione. xlv. d̓ iudeis. Scd̓m tamē Rod̓ prima ſol̓. eſt potior et benignior. Et ideo tenēda. hec Aſten̄. ur ei danes eſtiori Rdinādus. Quales ¶o eſſe debeant ordinandi quibus regimē animarum cōmitti debet: oſtendit apo ſtolus prime Thi. iij. Primo. oportet epiſcopum eſſe irreprehenſibilem. Secundo. vnius vxoris vi rum. Tercio. ſobrium et infra dicit vel nō vinolē tum. Quarto. prudentem. Quinto. pudicuꝫ. Se xto. ornatum. Septimo. hoſpitalem. Octauo. do ctorem. Nono. non percuſſorem. Decimo. non li tigioſum. Undecimo. nō cupidum. Duodecimo domui ſue bene prepoſitum. Terciodecimo. non neophitum. Et hec regula extenditur ad omnes ordinandos: vt probat Aug. diſtinctione. xxxiiij. cognoſcamus. Sunt et alia impedimenta ordinandoruꝫ iure poſitiuo inducta. Primum. ꝙ nō ſit ſolenniter pe nitēs: quia non ſunt digni recipere vaſa ſacramē. torum: qui dudum fuerunt vaſa viciorum. l. diſt. illud. Scd̓m nō curialis. Et dicitur tripliciter ẜm Ray. primo large dicunt̉ curiales illi qui quacun qꝫ ꝯditione obligati ſunt curie alicuius publice po teſtatis: ſiue ſint milites: ſiue aduocati: ſiue iudiceſ ſiue officiales: ſiue etiā hyſtriones. Et breuiter. qui cunqꝫ habentes officium honeſtū vel inhoneſtuꝫ: dūmodo curie obligati ſint. Scd̓o ſtricte dicūtur curiales: qui curant ⁊ gerunt honeſta curie officia vt decuriones. iudices ⁊ ſimiles. Tercō. ſtrictiꝰ di cuntur: qui in cā ſanguinis ſunt officiales. Et qui dum poteſtatibꝰ obedirent: ſanguinē humanum effuderunt. Et dicuntur iſti curiales a cruore. Alij Ordinandus Fo. CLXXXII. dicunt̉ a curia. Omnes aūt curiales indiſtincte ꝓ hibentur ordinari ẜm Ray. niſi prius ſint abſolu ti a curia di. lj. c. ij. ⁊. iij. Sꝫ poſtꝙͣ a curia ſt̓ abſolu ti. diſtingue: qꝛ ſi exercuerūt ſeua: vt officiales vel milites qui ſanguinē humanū effuderūt: ſiue tur pia ⁊ inhoneſta: vt hyſtriones: nō poſſūt ꝓmoue ri. c. j. ⁊. iij. di. lj. ⁊ de ꝯſe. di. ij. pro dilectōne. Sꝫ v̓o honeſta officia exercuerunt: vt iudices. aduocati. tabelliones et hmōi admittunt̉ in cauſa ciuili ſiue pecuniaria. diſt. lxj. oſius. Sed in cauſa ſanguinis repelluntur. Cauſe aūt ẜm Ray. quare curiales ordinari ꝓ hibentur ſūt tres. Prima eſt: quia frequenter irre gularitatem incurrūt ex predictis officijs. Iteꝫ qꝛ tales quandoqꝫ repetunt̉: et ſic eccleſia ꝑturbatur Tercia. quia preſumit̉ ꝙ nō tranſeant ad clerica tum voto religionis: ſed vt ratiocinia ſuorum do minorum fugiant. di. lj. c. j. ij. ⁊. iij. iiij. di. legē. Ter cium eſt non ratiocinijs obligatus. Sicut ſunt tu tores. curatores. ꝓcuratores et huiuſmōi. Et hoc intelligit Ray. ſi hec officia exercent ꝓ perſona ſe culari: ⁊ nō miſerabili. Secus ſi ꝓ ꝑſona eccleſiaſti ca: vel ſeculari miſerabili: vt eſt cecus. pauꝑ. pupil lus ⁊ vidua: tūc poſſunt ꝓmoueri ſi aliud nō im ędiat. di. lxxxix. iudicatu. Sed quid ſi officiū qd̓ geſſerūt finitū eſt: et tam̄ obligati ſunt ad ratiociniuꝫ. Dic ẜm Ray. Si nō moueatur eis queſtio: bene pn̄t ꝓmoueri: niſi ma nifeſtum ſit aliquē talem teneri de dolo. Si v̓o in ipſa ꝓmotōne mouet̉ eis queſtio: vel ante mota ē diſtingue: qꝛ ſi qō mouet̉ de dolo: nō debent pro moueri an̄ deciſam litem. lxxxj. diſt. tantis. Si v̓o queſtio moueat̉ de culpa tm̄: talis pōt ꝓmoueri: nō obſtante actoris reclamatiōe. Tame lis poſtea ꝓcedit ſicut prius. ⁊ ſub eodem iudice. Illi autem qui ſunt obligati reipublice ex adminiſtratōe quā geſſerūt: nō debent ꝓmoueri ante reddita ratioci nia. di. lj. preterea. Secus ſi al̓s ſint reipublice de bitores. Quartū principale impedimentū eſt non ſeruus de quo. jͣ. Seruꝰ. ij. Quintū. nō corꝑe vici atus. de quo. jͣ. Uiciatꝰ corꝑe. Sextuꝫ. n̄ illegitime natus. videsͣ. Illegitimꝰ. Septimū nō qui diſtu lit baptiſmū vſqꝫ ad egritudinem mortalē: qꝛ p̄ſu mitur nō vere ꝯtritus. di. lvij. ſiquis. Octauū. nō ꝑegrinus non ignotus. Nonum nō minor in eta te. Decimū. non femina. Rdinacor. Quidſi ep̄s nō ba o O ptizatus ordinat? Rn̄. non baptizatus nullū ordineꝫ reciꝑe pōt: nec ꝯferre: nec ꝯfice̓: nec abſoluē: nec ordīare. tn̄ ordinati ab iſto: vel abſoluti ſaluant̉ ꝓpter fidem ſacr̄i. de hoc vide sͣ. Baptiſmus. iiij. in fi. Que pena ordinantis aliquem infra legitimaꝫ elatem. ℟. primo quidem ꝙ in eius ꝯtumeliaꝫ: il le qui ſic ordinatus fuit: debet ſuſpendi ab executi on illius ordinis vſqꝫ ad legitimā etatem. vide de hoc sͣ. Irregularitas. ij. Et ipſe ordinans debꝫ ſu ſpendi a collatōne ordinū. ⁊ ꝯpelli ꝓuidere taliter ordinato in bn̄ficio ꝯpetenti. exͣ de tē. or. vel nō eſt

¶ Que pena eiꝰ qui minores ordines cum ſubdi aconatu: vel duos ſacros ordines ꝯfert ſimul. Re ſpon. ſi hoc faciat ex certa ſcientia: debet deponi. lj. di. qui in aliquo. Si v̓o ex negligentia: debet pri uari poteſtate ꝯferendi talem ordineꝫ. extra de tē. or. literas. ⁊. c. dilectus. Nullus ep̄s: vel quinis alius infanti: niſi forte religioneꝫ intraret: ſeu illiterato: ſed neqꝫ abſqꝫ ſui ſuperioris licentia: homini dioceſis aliene: clerica lem preſumat conferre tonſuram: nec etiam cōiu gato: niſi volenti religioneꝫ intrare. aut ad ſacros ordines promoueri: prout eſt ſacris canonibꝰ dif finitum. vt notatur extra de ꝯuer. coniu. ꝯiugatꝰ. Qui v̓o contrafecerit: vt in quo peccauerit punia tur: per vnum annum a collatione clericalis tonſu re dumtaxat nouerit ſe ſuſpenſum. extra de tē. or. c. fi. libro. vj. Et glo. in verbo ſuſpenſum. dicit ipſo Utrum ep̄s ſcienter ordinans indignum: pec cet mortaliter. Rn̄. ẜm Tho. ſic: quia infidelis eſt domino ſuo cum hoc vergat in detrimentū eccle ſie ⁊ honoris diuini. Et ſi non poſſunt tot boni in ueniri miniſtri: meliꝰ eſt habere paucos miniſtros bonos: ꝙͣ multos malos. xxiij. di. tales. ¶ A quo debeant ⁊ poſſint ordines conferri. Re ſpon. ẜm Ray. preſbyteri et omnes inferiores re gulariter debent ordinari a ſuis epiſcopis. lxvij. di ſtinctōne. c. vno. ¶ Utrum alienus ēpiſcopus poſſit ordinare alie num clericum. Reſpon. nullum debet ordinare p̄ ter licentiaꝫ ſuperioris ipſius. Et intelligitur ſupe rior in hoc caſu: epiſcopus de cuius dioceſi: iſte qͥ ordinari vult eſt oriundus: vel in cuius dioceſi ec cleſiaſticum habet beneficiuꝫ: vel vbi habet domi cilium licet alibi natus fuerit. Inferiores autē pre lati: ſiue religioſi: ſiue alij non poſſunt talem licen tiam dare: niſi haberent a ſede apoſtolica ꝙ poſ ſint ſubditos ſuos a quo voluerint epiſcopo face re ordinari. Item non poteſt talem licentiam da re officialis epiſcopi: ſed epiſcopo in remotis agen te vicarius eius in ſpiritualibus generalis: vel ſe de vacante: capitulum ſeu is ad quem tunc admi niſtratio ſpiritualium pertinet: poſſunt licentiam dare. Religioſi quoqꝫ qui a ſuis prelatis ſunt in non exemptis prioratibus deputati: priores et eorum ſocij poſſunt a locorum dioceſanis qͣꝫdiu ibi morantur licite ordinari: licet non ſint de ipſis dioceſibus oriundi. Et hec omnia habentur extra de tempo. ordi. c. cum nullus. libro ſexto. Quicun qꝫ autem alienum ſine licentia: ſcienter ſeu affecta ta ignorantia ordinauerit: per annum a collatōne ordinum eſt ſuſpenſus. Et poſtꝙͣ ſuſpenſio fuerit manifeſta: poterunt ſubditi ſine eius licentia a vi cinis epiſcopis ordinari. de tempo. ordi. c. eos. lib̓. vj. Et glo. in verbo manifeſta dicit per euidentiaꝫ facti: vel qꝛ eſt iuris notoriū. Al̓s in dubio a ꝓprio relato nō recedant. ¶ Utrum epiſcopus ytalie poſſit ordinare vltra montanum clericum. Reſpondeo non: niſi habe at licentiam a papa: vel ab epiſcopo vnde eſt oriū Ordinatus. jͣ. dus: vel in cuius dioceſi eſt beneficiatus. Et ꝑ pa tentes ipſius epiſcopi litteras: continentes cauſam rationabilem quare ipſuꝫ nolit: vel non poſſit or dinare. Et qui contra hoc ordinati fuerint ſuſpen ſi ſunt abſqꝫ ſpe diſpenſationis. et ordinantes de bent condigne puniri. extra de tempo. ordi. ſepe. li bro ſexto. ¶ Utrum epiſcopus qui reſignauit epiſcopatui poſſit ordines conferre. Reſpon. ſi renunciauit lo co tm̄. poteſt ordines conferre ſicut ante: ſi rogetur a proprio epiſcopo loci. Si v̓o renunciauit loco et dignitati: poteſt nihilominus conferre omnes mi nores: ſed ſacros non poteſt. Et quicūqꝫ ab eo ſci enter receperit minores ſine licentia ſui epiſcopi: d̓ iure communi debet deponi. vij. qōe.j. epiſcopus in dioceſi. Diſpenſatiue tamen poteſt in ordinibꝰ deſeruire. Si v̓o a tali receperit ſacros ſcienter: nō recipit executioneꝫ. Si v̓o ignoranter: poterit epi ſcopus cū eo diſpenſare: niſi ignorantia fuerit craſ ſa et ſupina. extra de or. ab eo qui re. ep̄a. c. j. Quid ſi ſciam epiſcopum meum hereticum: vl̓ ſciſmaticū occultuꝫ. ⁊ compellit me ad ordines ſu ſcipiendos: vel etiā eſt manifeſtus. vides. Excōi catio. vj. ꝑ extrauagantē ibi poſitam. Adinatus. j. Cōmu niter. Queritur quid ſi aliquis in pctō mortali exiſtens fuerit ordinatus. Rn̄. ẜm Ray. Siue ſit occultum: ſiue manifeſtum: ille qui cum hoc recipit ordinem: vel quecunqꝫ alia ſa cramenta: mortaliter peccat. di. xl. multi. Idē tho. in. iiij. Quod poteſt intelligi. quando nō eſſꝫ ꝯtri tus de tali peccato. Secus autem ſi eſſet cōtritus cum propoſito confitendi. Nam tunc non videt̉ iudicandum de peccato mortali: quia ẜm Ri. in. iiij. videtur ſpeciale in ſacramento euchariſtie: vt ad eius ſuſceptionem non ſolum requiratur con tritio: ſed etiam ꝯfeſſio. Secus in alijs ſacramentꝭ Et hoc videt̉ equius. Utrum ordinatus exiſtens in peccato morta li: poſſit ſine peccato vti ordine ſuſcepto. Reſpon deo ẜm Tho. in. iiij. diſtinctōne. xxiiij. nō poteſt. Adinatus indigne enim ſacramentum pertractat: nec ī hoc aliquis poteſt diſpenſare: quia eſt de iure naturali vt homo ſancta ſancte pertractet. vnde talis quo tiens actum alicuius ordinis ꝑtractat peccat mor taliter: vt qui tangit res ſacras qͣſi ſuo officio vtēs Secus autem eſſet ſi aliqua neceſſitate ſacrum ali quod contingeret: vel exequeret̉ in illo caſu ī quo etiam laicis liceret. puta ſi baptizaret in articulo. mortis: vel corpus chriſti de terra colligeret. Sed poteſt dici de hoc vt in precedenti.§. quando de peccato non eēt contritus. Idem in confeſſione ſa cramentali. videtur enim ſufficere ꝙ talis confeſ ſor habeat contritionem de peccato mortali cum propoſito confitendi: dum comode poterit: ſed di cere ꝙ talis confeſſor: cum habet ſtimulum pecca ti mortalis non poſſit audire confeſſiones niſi pri us confiteatur nimis durum videtur. Utrum auteꝫ a tali liceat recipere ſacramenta.

vide ſupra Clericus tercio. De eo aūt qui furtiue eſt ordinatus. vide sͣ. Diſpenſatio. QQuid de ordinatis ab alieno ep̄o ſine licentia ꝓ prij. Rn̄. ẜm Ray. priuant̉ executōne. Poterit tn̄ ep̄s diſpenſare. extra de tem. or. qd̓ tranſlatōeꝫ. qd̓ c. ẜm aliquos videt̉ innuere ꝙ nō ſit ſuſpenſus ip ſo iure: ſꝫ ſuſpendendus ibi. interdicenda eſt ei or dinis executio. Sed hoc nō ob. qꝛ nō intelligit̉ de interdictōne diſpoſitiua. Hoc eſt qꝛ nō ſuſpenſuꝫ ſuſpendat: ſꝫ intelligitur de interdictōne ⁊ ſenten tia declaratoria ⁊ executiua. vicꝫ q̄ declarat ſic ordi natum a iure ſuſpenſum. Quid de ordinato ab hereticis. excommunica tis. ſuſpenſis. apoſtatis ⁊ huiuſmodi? Rn̄. ⁊ tali bus nō debet quis recipere ordines. Si tn̄ aliqueꝫ ordinent: tenendum eſt vt dicit Ray. ꝙ om̄es ta les vere ꝯferant ſacramenta. dūmodo in forma ec cleſie ꝯferant. ⁊ ꝯferens peccat mortaliter. De reci piente autem dic vt habet̉ sͣ. Clericꝰ. iij. ꝑ extraua gantem baſilien̄. Sed nunquid ſic ordinati poterūt miniſtrare? Rn̄. ẜm Ray. Si ordinati ſunt a tali: qui ſuſcepit vltimam manus impoſitōneꝫ in eccleſia.i. ordinē ep̄alem: ⁊ nūc eſt hereticus vel excōmunicatus et huiuſmodi: dicendum ꝙ ſiue iſti ordinati ſciebāt: ſiue ignorabant: tolerant̉ diſpenſatiue in ordini bus ſuſceptis miniſtrare. Ad ſuperiores v̓o nō de bent promoueri niſi eſſet neceſſitas magna. ⁊ con uerſatio ſancta. ix. qō. j. c. j. ij. et. iij. Si v̓o ordinati fuerunt a tali qui recepit vltimam manus impoſi tionem extra eccleſiaꝫ: et ipſi ſcienter a tali ordines ſuſceperūt: nunꝙͣ tolerant̉. Si ignoranter toleran tur. ix. q. j. ordinatōnes. Xdinatus. l. per ſaltū. id eſt aliquo ordine pretermiſſo ad ſuperiorē aſcendendo: ꝙͣuis caracterem recipiat: tamen eſt ſuſpenſus ab executione ipſius ordinis ſic recepti di. lij. ſollicitudo. extra de cle. ꝑ ſal. ꝓmo. c. j. De hoc videsͣ. Diſpenſatio. Rdinatus. lij. negatiue. ſci ¶o Iicet qui non eſt ordinatus. et tamen ali quid tale exercet. Quid de talibus? Re ſpondeo ẜm Ray. Laici qui nullum ordinem ha bentes diuinum officiū exercent indebite: niſi ceſ ſare velint: debent excommunicari. Poſſunt tam̄ licite facere officia minorum ordinū: ꝙͣuis ad hoc non habeant officium. Sicut in domo non conſe crata poteſt dici miſſa: licet conſecratio ad hoc or dinetur: vt in ea miſſa dicatur. Clerici v̓o qui exer cent officium illius ordinis quem non habēt ſunt deponendi: vel perpetuo ſuſpendendi ab ordine) quem habebant. Glo. tamen Ray. nō credit iſtuꝫ rigorem extendendum eſſe ad clericos minorum ordinum: vel qui in miſſis nouis miniſtrant in of ficio ſubdiaconatus cauſa cuiuſdam gaudij et ſo lennitatis faciende: non mentientes de ordinibus ſuis: cum fere omnes exiſtentes ſciant veritatem. tales tamen grauiter peccant: huiuſmodi etiam ſi Ordinatus. ij. Fo. CLXXXIII. ne malicia tentando. Idem videtur tenere Ho ſti. quia voluntas ⁊ ꝓpoſitum diſtinguunt malefi cia. de ſen. ex. cum voluntate. RNAtus. Utrum ornatus mu perforatas. lingulatas. polimitas. ſeu racamatas. caudatas. deauratas: ſeu etiaꝫ ornamenta capitis vel capillaturas varias vel capillos mortuos: vel zonas aureas: planellas altas: ⁊ fucos ⁊ huiuſmo di ſit peccatum mortale. Reſpondeo ꝙ in iſto or natu duo ſunt cōſideranda. Primum eſt intentio ipſius ornantis. Secūdū. ipſe ornatus in ſe. Quo ad primum ponentur quedam cōcluſiones. Qua rum prima eſt iſta. Mulier ornans ſe intentiōe vt trahat homines ad ſui concupiſcentiam: indubi tanter peccat mortaliter: quia agit ꝯtra charitateꝫ proximi intendens mortem anime eius: etiā ſi nō ſequatur ruina alicuius. Et hoc eſt proprie ⁊ per ſe ſcandalum actiuum et mortale ẜm Tho. ¶Secunda ꝯcluſio. Mulier ornans ſe predictis veſtimentis: nō ad ꝓuocandum homines ad ſui ꝯcupiſcētiā: ſꝫ ad iactantiā ⁊ humanā laudē: ibi cō ſtituens finē ſuū vltimū: indubie peccat mortalit̓. Mortalia em̄ ex fine trahunt ſpēm ẜm ph̓m: etiaꝫ quia in hoc caſu fruit̉ creatura: in ea ponendo fi nem ſuuꝫ: qd̓ eſt peccatū maximū ẜm Aug. Nul la maior peruerſitas ꝙͣ frui vtēdis ⁊ vti fruendis. ¶ Tercia cōcluſio. Si talis mulier vtatur p̄dictis ornamentis ob quandā ꝯplacentiā ⁊ iactantiam: ita tn̄ inordinate afficitur ad talem ornatū: ꝙ etiā ſi crederet certitudinaliter ꝓximum ex illo ornatu ad ruinam trahi: nō curaret: dūmodo ꝯſequatur illā ꝯcupiſcentiā. Sic em̄ eſt mortale ratōne depra uate intentōnis. Nullū eſt em̄ adeo veniale: quin fiat mortale dum placet: ꝯplacentia.ſ. fruitōnis. QQuarta ꝯcluſio. Mulier ſe ornans vt ſupͣ ſi ali quod p̄dictorū trium nō intendit: nō obſtante ꝙ aliquā inanē gloriā: vel iactantiā: vel ꝯplacentiam ex huiuſmodi ornatū querat citra tn̄ ſalutē anime ſue et proximi. ⁊ conſiſtat infra limites dei: erit ve niale. ẜm Tho. Pro iſtis duabus concluſionibus immediate poſitis optime facit quod dictum ē sͣ. Auaricia. Quinta ꝯcluſio. Mulier ornans ſe vt sͣ. vt viro ſuo placeat: ne reddat̉ ei odioſa. Et ſic inclinet̉ ad aliaꝝ ꝯcupiſcentiā: vel qꝛ imꝑat̉ hoc a viro ſuo. nō eſt mortale. īmo forte nec veniale: ſꝫ meritū: ſi eſt in ſtatu merēdi: niſi exceſſus ſit in ipſo ornatu in qͣn titate vel qualitate. Et ad hoc facit qd̓ dicit apl̓us j. Thi. ij. Et mulieres in habitu ornate: cū ſobrie tate ⁊ verecundia. Similiter ſi ex hoc intendāt vi tare obprobriū hominum: ne omiſſo ornamento ẜm morem patrie deſpiciantur a ceteris: aut vt cō iugio tradant̉: nullū videt̉ vel leue peccatū. ꝘꝘtum v̓o ad ſecundum. ſcilicet ipſum ornatū in ſe duo poſſunt ibi vicia inueniri ſcilicet ſuper fluitas expenſe. et incentiuum libidinis ad quod illud inducit. Et ꝙͣtum ad ſuperfluitatem: que ꝑ hh ij

tinet ad prodigalitatem dico ꝙ cuꝫ non omnis ꝓ digalitas ſit mortale: ſed frequenter veniale. Et iō iſto reſpectu non poterit iſtud iudicari mortale: ni ſi ſit valde enormis ⁊ euidens exceſſus. In quo cō ſiderandum eſt: quia qd̓ eſt vni magnus exceſſus vt vxori ruſticani vel pauperis artificis: veſtis ve luti vel auro texta vel gēmata: alteri paruꝰ vel nul lus eſt: vt vxori militis vel principis. quantꝰ auteꝫ ſit iſte exceſſus quo ad ſuꝑfluitatem: ſeu prodigali tatem ornatus: ꝙ facit mortale Archi. f. fatetur ſe neſcire dare regulā: nec defacili poſſe dari: nec rep perit: vt ipſe dicit aliquem dediſſe regulam in hoc ideo relinquendum eſt vnctioni. Inꝙͣtum v̓o or natus mulieris eſt prouocatiuus ad laſciuiam vi detur diſtinguendum de occaſione data vel acce pta. Si enim mulier ornat ſe ẜm decentiaꝫ ſui ſta tus ⁊ morem patrie ⁊ non ſit ibi multus exceſſus. Et ex hoc aſpicientes rapiantur ad ꝯcupiſcentiaꝫ eius: erit ibi potius occaſio accepta ꝙ data. vn̄ no mulieri: ſed ei ſoli qui ruit ex aſpectu eius imputa bitur ad peccatum ſaltem mortale. Poterit auteꝫ eſſe tantus exceſſus ꝙ erit occaſio: data etiā ex par te mulieris ſe ornantis. quantꝰ autem ſit iſte exceſ ſus: vt mortale valeat iudicari. ad arbitrium boni viri videtur dimittendum. non ſolum in conſciē tia: ſed etiam in ſufficienti peritia circa huiuſmodi Sed et Alexan. de Ales. dicit non defacili debent huiuſmodi mulieres de mortali condemnari. Di cit eniꝫ ꝙ licet viris et mulieribus ſe ornare ẜm cō ſuetudinem patrie et ſtatum et conditionem per ſone ornantis ſe. Ita tamen ꝙ non ſit libido in vo luntate: nec ſit ibi ſcandalum in exteriori opere. Qd̓ pertinere videtur ad nimium exceſſuꝫ: nec ta men aſſerit contrariuꝫ faciendo eſſe mortale: quia non ſemper. Sed et fucis vti: quod preceteris va nitatibus videtur magis pulcritudinem oſtenta re: et per conſequens magis ad laſciuiam incitare. Tho. dicit non eſſe mortale de ſe. Sed mortale: vl̓ veniale ẜm intentionem vtentis: vel conditōnem perſone: vt ſi non ſit in ſtatu nubendi precipue re ligioſa: in quibus forte eſſet mortale. quinimmo et turpitudinem non naturalem: ſed ex aliqua ſuꝑ ueniente egritudine accidēti per hec occultare his que nupte ſunt ⁊ in ſtatu nubēdi ſine peccato fieri oſſe ẜm Tho. Ex predictis igitur dicendum videtur ꝙ vbi in huiuſmodi ornatibus confeſſor inueniat clare et indubitanter mortale non abſoluat talem niſi ꝓ ponat abſtinere: et interim ſequatur arbitrium iu dicis. Quando v̓o in his reperitur eſſe veniale nō deneget abſolutionem etiam ſi nolit dimittere: ſed in illo perſeuerare: quia venialia non ſunt de neceſ ſitate confeſſionis. Si v̓o non poteſt clare percipe re vtrum ſit mortale: vel veniale: ſeu ex intentione eius quam neſcit intelligere: vel illa exprimere: vel ex qualitate vel quantitate ipſius ornatus: non vi detur tunc precipitanda ſententia. vt ſcilicet dene get propter hoc abſolutionem vt illi faciat conſciē tiam de mortali: quia faciendo poſtea contra illud etiam ſi illud in ſe non eſſet mortale: erit ei mortale Pactum quia omne quod eſt contra conſcientiam edificat ad gehennam. Et etiam iura ſunt promptiora ad abſoluendum ꝙ ad ligandum. l. diſtinctōne. pon deret. Et melius eſt domino reddere rationem de nimia miſericordia: qͣꝫ de nimia ſeneritate. Fateor tamen ꝙ predicatores in predicando. et confeſſo res in audientia confeſſionum debēt talia deteſta ri et reprehendere. ⁊ ꝑſuadere ad dimittendū que ſunt nimiū exceſſiua. vt cōiter accidit. Nō tamen debent indiſtincte aſſerere eſſe mortale. ¶ Et ex predictis patet quid ſit dicendum de faci entibus vel vendentibus huiuſmodi ornamenta Si eniꝫ huiuſmodi ornamētis non poſſet vti mu lier niſi cum mortali: tunc ſine dubio ⁊ illi artifices et venditores peccarent mortaliter: dantes occaſi onē ruine alijs. Sed qꝛ vt dictuꝫ eſt de ſe iſte orna natus non eſt mortale. Et ſi vt in pluribus fiat ſal tem cum veniali: aliquando etiam ſine peccato nō tenentur dimittere talem artem. ex quo frequenti us committuntur venialia: quia ſic etiam oporte ret dimittere omnes artes: cum difficile ſit int̓ ven dentem et ementem non interuenire peccatū. Il lam ergo artem vel artificium vel negociationem oportet de neceſſitate dimittere: qua vel quo ſine mortali vti non poteſt. al̓s non eſt abſoluendus. Si ergo artifex certitudinaliter crederet muliereꝫ talia querere: vel emere ad prouocandum laſciuiā vel alio modo criminali: vtiqꝫ talis non poſſet fa cere vel vendere abſqꝫ mortali. Et tunc habet lo cum. Qui occaſioneꝫ damni dat dam. de. videtur c. ſi culpa. de iniurijs. et dam. da. Sed non defaci li debet ſibi formare conſcientiam: niſi ſigna mani feſta appareant. Exquo em̄ poſſunt mulieres hu iuſmodi vti cum mortali: vel veniali vel nullo pec cato. Et dubia ſint in meliorem partem interpre tanda. vt in. c. eſtote. de regū. iur̄. Credere debent ſeu ſibi perſuadere poſſunt: non ad mortalē vſum talium querere. cum nemo ſit arbitrandus imme mor ſalutis eterne: non ergo huiuſmodi denegan da videtur abſolutio in foro penitentie: vbi credi tur pro ſe et ꝯtra ſe: ſed admonendi ſunt. vt qͣꝫpau tiores poſſunt faciant ſuperfluitates et vendant. Inuentores autem harum vanitatum et ornamē torum ſuperfluorum primi: tot mortibus digni ſi quot ꝑditionis cauſas huiuſmodi inuentores ad oſteros tranſmittūt. xj. q. iij. c. p̄cipue. Et ex p̄dictis pꝫ reſponſio ad argumenta q̄ hīc inde fieri poſſunt. Actum. Pacta que faciūt priores vel guardiani conuētua les religioſorum mendicantium de ſuo rum conuetuum aſſenſu cum prelatis vel perſo nis eccleſiarum in illis locis vbi habitant: debent perpetuo ſeruari: non obſtante: ꝙ nō fuerit aſſen ſus magiſtri vel miniſtri prouincialis: aut genera lis: aut ꝙ ſedes apoſtolica quo ad fratres minoe̓s auctoritatem nō preſtiterint. extra de pactis. quia ex eo. li. vj. ¶ Pactum patri factum a filia duꝫ nuptui trade

Palla retur ⁊cͣ. Uide sͣ. Dos. Alla dicitur lineꝯ pā nus conſecratus qui extenditur ſuꝑ al tare: ſuꝑ quo extendit̉ corꝑale. ⁊ de pal la aliqͥd dictū eſt sͣ. Cōſecratio. iiij. Alliū vt hic ſumitur eſt ſpeciale ornamentū archiepiſcopo rum: in quo plenitudo pontificalis offi cij ꝯfertur. extra eo. niſi. Et dicit panor. in. c. anti qua. de priuil. ꝙ eſt quoddam ornamentū habēs multas cruces: quod ponitur ſuper humeros pre lati quādo celebrat. d. c. niſi: debet autem pallium peti a papa infra tres menſes a tempore cōſecrati onis: ſiue ꝯfirmatōnis: ſi ante fuerat conſecratus Aliter ſi accuſetur poteſt remoueri. diſ. c. quoniaꝫ Et debet peti cum inſtantia. di. c. priſca. Item re cepto pallio ⁊ non ante poteſt ſe archiep̄m nomi nare. d. c. niſi. nec ante poteſt concilium conuoca re. cōficere criſma: dedicare baſilicas. ordinare cle ricos: ſiue epiſcopos ꝯſecrare. de elect. quod ſicut. Item archiepiſcopus non poteſt pallium ſuuꝫ al teri cōmodare: quia pallium perſonam eius non tranſit. vnde ⁊ debet cum eo ſepeliri. extra eod̓. ad hec. ⁊. c. ex tuarum. Item ſolus romanus pōtifex ſemper ⁊ vbiqꝫ vtitur pallio. Ceteri autē infra miſ ſarum ſolennia in qualibet eccleſia ſue ꝓuincie nō autem ſi egrediatur eccleſiaꝫ: vt in proceſſione. ex tra eo. c. j. Et hoc in diebus in quibus ꝯceditur in ſuo priuilegio. aliter nō pōt. Sed bene pōt qn̄qꝫ ſi ne pallio celebr are. extra eo. c. fi. Apa eſt ſummus in p ter omnes. Ipſe em̄ habet plenitudineꝫ poteſtatis. Alij v̓o partem ſollicitudīs. q. vj. decreto. ¶ Quot ſunt caſus qui ad ſolum papam ꝑtinent Reſpon. ſunt multi. de quibus habes. lxj. ſupͣ le gatus. vide etiam glo. ſingularem in. c. propoſuit. de conceſ. preben. que attingit multos caſus: in qͥ bus papa diſpenſat: ⁊ ibi panormitanus. Naꝫ in voto diſpenſat ex cauſa. Item in iuramento: duꝫ cauſa adſit. Et eſt differentia inter diſpenſationeꝫ pape ⁊ epiſcopi: quia epiſcopus non liberat ex to to a voto: ſed commutat in cauſam magis acce ptam. hoc intellige quando nulla cauſa eſt in vo uente. Si autem adeſſet cauſa commutandi in vo uente: tunc ſufficeret ꝙ ꝯmutaret in equale: vt no tat idem Panor. in. c. j. de voto. Sed papa poteſt ex toto liberare quemadmoduꝫ poteſt ipſe deus: quia veriſimile eſt ꝙ deus ex cauſa dederit pote ſtatem ſuam inter homines vicario ſuo. al̓s nō fu iſſet bonus paterfa. ſi dimiſiſſet gregem ſuuꝫ ſine paſtore: qui ex cauſa poſſet omnibus conſulere. vt dicit Inno. in. c. qd̓ ſuper his. de voto. vnde Ho ſti. in. c. quanto. de tranſla. pre. dicit. ꝙ cum idem ſit dei ⁊ vicarij ſui ꝯſiſtorium: poteſt papa fere om nia facere que deus poteſt: claue non errante. Nā generaliter xp̄c dixit Petro. Quodcūqꝫ ligaueris Fo. CLXXXIIII. ⁊cͣ. Et dicendo quodcūqꝫ. nihil excipit. Idem dic in iuramento. Item papa poteſt diſpenſare ꝯtra vniuerſalem ſtatum eccleſie: vt in. c. non debet. de conſan. Qd̓ intelligit Panor. quādo nō decolora tur ſtatus eccleſie. vt puta. quia ſubeſt cauſa mu tandi ⁊ diſpenſandi. Secus autē vbi ſtatus eccle ſie decoloraretur. ſcilicet vbi nō ſubeſſet cauſa. Et ſic intellige. d. ca. propoſuit. Item papa diſpenſat in ſecundo gradu conſanguinitatis vel affinitatꝭ In collateralibus in linea equali:: vt cum duobuſ filijs fratrū. Non autem in linea inequali. vtpu ta. ꝙ patruus poſſit ducere neptem in vxorē. Re peritur tamen ꝙ olim papa diſpenſauit etiaꝫ in li nea inequali. vt puta. ꝙ patruus poſſit ducere ne ptem in vxorem. Et dicit Panor. in. c. per venera bilem. qui fi. ſint le. ꝙ talis diſpenſatio fieri nō po teſt niſi maxima ⁊ ardua cauſa. ad hoc facit quod notat Io. and. in dicto. c. per venerabilē. vbi dicit papā ex cauſa poſſe diſpenſare etiam in gradibus diuina lege prohibitis. nec alicubi expreſſe reperi tur prohibitum ꝙ papa ex cauſa nō poſſit diſpen ſare in gradibus diuina lege prohibitis. Et vnaꝫ tm̄ facit differentiā inter iſtos gradus ⁊ alios hu mana legeⁱ ꝓhibitos. Dicit em̄ ꝙ in iſtis gradibꝰ qui ſunt humana lege ꝓhibiti: pōt diſpenſare cir ca mr̄imoniū iam de facto ꝯtractum: vt valeat: vt extunc. In illis v̓o qui ſunt diuina lege ꝓhibiti: nō diſpenſat niſi vt valeat. vt ex nūc. quaſi nō poſ ſet facere ꝙ illi qͥ iam ſunt nati ꝯtra legem diuinā cenſeant̉ ltīmi: vt extūc. Et tene mente ſemꝑ hoc dictū ẜm panor. in. c. lr̄as. de reſti. ſpo. An aūt papa poſſit diſſoluere mr̄imoniū con tractū ꝑ verba de pn̄ti? Rn̄. panor. in. c. ex publi co. de ꝯuer. ꝯiu. de mente Ho. dicit. ꝙ in mr̄imo nio nō ꝯſūmato ꝑ copulā carnalē papa pōt diſpē ſare. Sꝫ circa ꝯſummatū: papa nō diſpēſat inter fideles. Et circa nō ꝯſummatū Ho. dicit mirabi le verbū: ꝙ ex ꝯſenſu vtriuſqꝫ ſponſi pōt papa ex ptāte abſoluta diſſoluere illud mr̄imoniuꝫ: nulla alia cā exiſtente. Sꝫ ex ptāte ordinata pōt ex cau ſa diſſoluē tale mr̄ioniū. vt in. d. c. ex publico. Pe trus tn̄ ibi recitat. ꝙ dum quidā princeps peteret ab Inno. papa: vt diſſolueret mr̄imoniū nō ꝯſū matū ꝑ eum ꝯtractum. Papa rn̄dit ſe non poſſe. Et principe allegante glo. in. d. c. ex publico. Rn̄ dit papa. Maledictꝰ qͥ te docuit. Non tn̄ refert qͣ re papa maledixerit docenteꝫ: ſꝫ forte ex eo: qꝛ ſine maxima cā nō deberet hoc papa facere. Et cū his dictis Ho. tranſeūt vere cōiter doc. An aūt papa ex cā poſſit ꝯcedere ꝙ mr̄imoniū ꝯtrahat̉ ad tp̄s duraturū ſolū vſqꝫ qͦ filius maſcu lus habeat̉ ex mr̄imonio: Io. an. in regula. Actꝰ ltīmi. de reg. iur. li. vj. in mercu. refert ſe diſputaſſe hanc. q. nunqͥd papa poſſit diſpenſare cū vnico fi lio regis religioſo: vt ꝯtraheret mr̄imoniū ad tp̄s ſcꝫ donec ſuſciperet filiū maſculū et poſtea rediret ad monaſteriū. Et reſpondet: ꝙ ipſe papa de cu ius potentia queritur: queſtionem ſoluat. Conſu lendum tn̄ eſt ſibi ꝙ abſtineat. Sed ſi diſpenſa ret multis videtur ꝙ teneat diſpēſatio. ẜm quos hh iij

non vetatur papam ꝯtra euangelia diſpenſare ex cauſa: ſed vetatur euangelia deſtruere. Et hoc ma xime ꝓcedit ſi ipſe filius magis ꝯtentaretur de cō trahendo ad tempꝰ ꝙͣ imperpetuum. Et hoc caſu ſufficeret ꝙ matrimoniū poſſet eſſe perpetuū. hec Io. an. Ideꝫ videtur tenere. d. Io. anto. in. c. ex li teris. de ſpon. Et dicit idem tenere Bal. ⁊ Fulgo. licet Panormita. in dicto. ca. ex publico. teneat ꝙ nullo caſu papa poſſit diſſoluere matrimoniū con ſummatum inter fideles. ¶ Sed poſito ꝙ papa nō poſſit diſpenſare vt reli gioſus ꝯtrahat ad tempus. Queritur an poſſit di ſpenſare vt ꝯtrahat imperpetuū. Rn̄. Ri. in. iiij. di. xxxviij. ar. ix. qō. j. dicit ꝙ omne votū qd̓ eſt de his que ſunt ſuꝑerogatōnis diſpenſabile eſt. quia in quolibet tali voto poteſt inueniri cauſa rōnabi lis diſpenſandi.ſ. profectus maioris boni: vel vi tatio mali: ſiue per comparatōnem ad rem publi cam: ſiue per comparatōnem ad vouentem. Re formatio enim pacis inter regna: magis bonū eſt ꝯmunitati: ꝙͣ continentia vnius perſone. In tali etiam caſu ſi perſona que continentiam vouerat nubat per obedientiam pape: ſua obedientia ma gis eſt meritoria ſibi: ꝙͣ continentia ꝙͣtum ad pre mium ſubſtantiale. Uitatio enim cōmunis mali. vt vitatio diſcordie inter regna que ſunt in pace: ⁊ vitatio probabilis tranſgreſſionis voti ſi probabi litas ſit vehemens poſſunt eſſe ratōnabilis cauſa diſpenſandi in quocunqꝫ ſupererogationis voto. Aliter.n. nō video: qͥn obligatio ꝓ charitate facta quandoqꝫ cōtra charitatem militaret. Et ſi dicas ꝙ hoc nō ē per ſe: ſed per accidens. ſcilicet propter infirmitatem perſone. hoc non obſtat. Recta em̄ ratio dictare videtur aliquem eſſe loco dei in eccle ſia: qui periculis ꝯmunitatum ⁊ perſonarum pen ſatis infirmitatibꝰ vtilitatibꝰ ⁊ damnis: poſſit ra tionabiliter obuiare. Nec ob. illud eccl̓iaſtici. Om nis ponderatio non eſt digna anime continentis quia ẜm glo. ibi. Illa ponderatio de qua ibi loqui tur ſcriptura eſt opes mundi. et ſapīe ſecularis: et per ꝯtinentem animaꝫ: intelligitur anima xp̄o de ſponſata in ſpūali ſcientia. Et hanc opi. tenent ca noniſte ꝯmuniter vt refert Panor. in. c. cū ad mo naſterium. de ſta. mo. Et ibi Innoc̄. inter ceteros ꝯcludit. ꝙ ex magna cauſa papa pōt diſpenſare ꝯͣ votum religionis. Exemplū. ſi rex infidelis vellet venire ad fidem cū toto ſuo regno: ſi poſſet ducere monialē: filiā forte alicuius regis in vxorem. Nā credendū eſt hoc eſſe deo charius: qͣꝫ ꝯtinētiā vni us mulieris. Item quia religio ſumpſit ſubſtanti am ſuam ex auctoritate romani pontificis. Ille er go qui cōceſſit: poterit diſpenſare. Nec ob. d. c. cū ad monaſterium. in fi. vbi dicitur ꝙ abdicatio ꝓ prietatis et caſtitas adeo ſunt annexa regule mo nachali: vt nec ꝯtra illa ſummꝰ pontifex valeat li centiam dare. Reſpon. Inno. ꝙ verbū. licētia. in telligitur quando hoc facit ſine cauſa.i. ex ſola vo luntate. Et dicit panor. hoc dictū eſſe notandū ꝓ intellectu huiꝰ verbi. licentia. vt nō referat̉ ad arbi trium boni viri. Et licet doc. communiter tranſePapa ant cum hoc dicto. tamen Bar. aperte tenet op poſitum in. l. alio. ff. de ali. le. ⁊ in extrauaganti. ad reprimenda. vbi dicit ꝙ cum verbū. licentia veni at a verbo licet: debet intelligi: non de nuda vo luntate: ſꝫ ratōne regulata. Et ad iſtum tex. tenen do opinionem Inno. poteſt reſponderi: ꝙ ex faci li cauſa nō debet dare licentiam. Item loquit̉ qͣn do ſimpliciter vult dare licentiā. non ꝯmutando in aliud bonum deo acceptius. Et hec reſponſio plus placet panor. Sed Ri. vbi sͣ. dat aliā reſpon ſionem. ꝙ qͣꝫuis ſummus pontifex nō poſſit face re ꝙ ſit monachus abſqꝫ renunciatōne proprieta tis: quia hoc eſſet facere ꝯtradictoria ſimul: tamen poteſt de monacho facere non monachum ſi cau ſa rationabilis affuerit. Et ꝑ hoc ſoluit̉ alia q̄ſtio. Nunquid papa poſſit diſpenſare ꝙ monachꝰ ha beat proprium? Et ẜm Ri. papa non poteſt face re ꝙ ſit monachus ⁊ habeat proprium. Sed faciē do primo nō monachū. puta. clericum ſecularem: aut totaliter eum ſecularem. Et ſic mutādo rei na turam: ſic poteſt. Aliter non ẜm eum: licet forte ca noniſte tenerent ꝙ etiam non mutata rei natura papa poſſet facere ꝙ quis eſſet monachus: vel re ligioſus ⁊ haberet proprium. nec hoc videret̉ im plicare contradictionem ẜm eos. Et vide Io. an. in mercū. in regula. Semel deo dicatum. de regu. iur. in. vj. ¶ An aūt papa poſſit diſpenſare: vt fidelis ꝯtra hat matrimoniuꝫ cum infideli? do. Io. anto. in. c. fi. de condi. ap. dicit Gaſparē tenuiſſe ꝙ ſic ex ma gna cā. puta. ꝙ vna regina: vel alia fidelis et apta ad ꝯuertendum virum ad fidem acciꝑet turchuꝫ vel huiuſmodi. Et aſſignat ratōnem: quia hec ꝓ hibitio eſt de iure poſitiuo. Car. auteꝫ dicit ꝙ non credit papam poſſe diſpenſare. Et iſtam prohibi tionem habere originem a iure diuino: dum in te ſtamento veteri ꝓhibebantur habere vxores alie nigenas. Sed tamen pro opinione Gaſp. facit ꝙ Raab que erat de genere chananeoruꝫ fuit cōiun cta Salmon principi tribus iuda in matrimoniū per Ioſue. Et papa nō videtur eſſe minoris aucto ritatis qͣꝫ tūc erat Ioſue. Utrum papa poſſit tollere leges ciuiles? Re ſpon. ẜm Io. an. vbi non habet iuriſditionem tē poralem: non poteſt tollere legem quo ad foruꝫ ci uile: niſi in his in quibus vertitur periculum ani me: cum poteſtates diſtincte ſint. xcvj. diſtinctōe. cum ad verum. In illis autē in quibus anime pe riculum vertitur quo ad vtrunqꝫ forum tollit le gem. extra de iudi. nouit. et de preſcrip. c. fi. ⁊ de ſe cundis nup. c. pe. et vltimo. et de fo. compe. c. fi. li. vj. et de iureiur̄. c. ij. li. vj. ⁊ de excep. c. ij. li. vj. et de ſen. ex. c. decernimꝰ. li. vj. Nā in his: leges ſacros canones imitari nō dedignāt̉. extra de iudi. cleri ci. ⁊ in auten. vt cle. apd̓ ꝓ. ep̄os. coll̓. vj. Utrum papa poſſit abſoluere aliquem ab obli gatōne qua tenetur homini? Reſpon. ẜm Inno. poteſt hoc facere de plenitudine poteſtatis: ar. ix. queſtione. iij. per principalem. C. de qua. preſcrip. l. bene a zenone. C. de preci. imꝑa. of. l. quotiens.

Parafrena Idem Hoſti. ⁊ Ber. hoc intellige ex cauſa: Naꝫ apa non eſt dominus mundi quo ad ꝓprietateꝫ: ſed ſolum quo ad iuriſditōnem ⁊ protectōnem. vt tenet glo. ⁊ ꝯmuniter doc. in ꝓhemio digeſtorum immo plus ibi Bar. dicit. ꝙ imperator ibi etiam legem ꝯdendo: non poteſt auferre dominium rei mee ſine cauſa. Et ſic intellige. l. venditor.§. ſi con ſtat. ff. ꝯmunia pre. qui.§. eo. ſingularis qͣꝫtum ad hanc materiam ẜm Bart. magꝭ ꝙͣ alia lex que ſit in mundo. Et ſi imꝑator hoc facere nō poteſt: ml̓ tominus ciuitas: vniuerſitas: vel aliquod collegi um hoc facere poteſt.ſ. ꝙ aliquid minuatur de pa trimonio ſine cauſa. Et ſic conclude. ꝙ ciuitas ſi ne cā non poteſt auferre dominiū rei mee. Ex ma gna tamen cauſa papa poſſet exigere a ſecularibꝰ ſubſidium temꝑale. vt puta ſi eccleſia vel chriſtia nitas inuaderet ab infidelibꝰ. vel hereticis vel hu iuſmodi. Et aliter non haberet papa vnde poſſet habere ſubſidium: tunc enim eſſet cauſa rationabi lis collectandi ſeculares. Et ipſi tenerent̉ obedire. ¶ An autem ad ſolum papam pertineat deſtina ta ad vnum vſum pium ꝯuertere in alium vſum. Reſpon. zab. in cle. quia contingit. de reli. do. di cit ꝙ ſic. qd̓ non poteſt etiam legatus de latere. Et hoc intelligit zab. quādo poſſunt conuerti ad vſū deſtinatum. Si autem legata huiuſmodi nō poſ ſent ꝯuerti ad vſum deſtinatum: tunc bene ad ali ſit diſpenſare vtndels. um vſum ꝯuerti pn̄t etiā ꝑ inferioreꝫ. De hac ma teria vide ſingularia sͣ. Legatus. ¶ Querit etiam zab. ibi. Pone teſtator legauit fie ri hoſpitale per executores in fundo ſuo ⁊ ad vſuꝫ pauperum dotari. et ꝙ rector poneretur et remo ueretur ꝑ quendam p̄latum. Executores autē vo lunt auctoritate dioceſani facere monaſterium re ligioſorum. An poſſint maxime ꝯtradicente illo p̄ lato. Io. an. conſuluit ꝙ ſic cum quibuſdam alijs: vt refert Lapijs. Mouetur quia qui melius ⁊ ma gis facit nō facit aliud: ſed idem. plus autem ē ec cleſiā religioſorum facere ꝙͣ hoſpitale. Facit de vo to. c. ſcripture. ⁊ regula plus. li. vj. de re. iur. In cō trarium videtur: qꝛ voluntas defuncti ꝓ lege ſer uanda eſt. de teſta. tua. Sicut et forma mandati. Nec plus hoc caſu continet minus. d̓ preben. cui non in.vj. Et in hoc videtur reſidere lapus. quod placet zab. Ad argumentum quando dicitur ꝙ il le qui facit plus et magis ⁊cͣ. Dic illud procedere: quando minus continetur ſub maiori. ⁊ ſic loqui tur. ca. ſcripture. al̓s ſecus. vt in qōne noſtra. nam minus non continetur ſub maiori. Item non eſt verum ſimpliciter ꝙ facere eccleſiam religioſoruꝫ ſit plus qͣꝫ facere hoſpitale: ſed potius hec ſunt di uerſa opera pietatis: que ſe habent ẜm excedentia ⁊ exceſſa. Arafrena ē quicquid mulier hꝫ p̄ter dotem. Et dicitur a pa ra quod eſt iuxta. ⁊ frena quod eſt dos. quaſi iuxta dotem. licet in quibuſdaꝫ regionibus talia nō habeāt locuꝫ. vbi ẜm ꝯſuetudine vir om nia immobilia mulieris recipit in dotem ⁊ omnia mobilia ſunt cōia. Habet aūt parafrena priuilegi Fo. CLXXXV. um ad inſtar dotis. An aūt bona mariti ſint tacite obligata pro hu iuſmodi parafrenalibꝰ. vide sͣ. Dos. Addit tamē Hoſti. ꝙ ſi parafrenalia inferant̉ in domum viri eo ſciente: ꝯuenitur maritus depoſiti vel manda ti: niſi dominiū tranſlatum fuerit in maritum: qd̓ non p̄ſumitur: niſi expreſſe appareat ẜm eundem Ho. qꝛ tunc agitur conditōne certi vel ſine cauſa vel ob cauſam. Et iſta nomina important ꝙ quis habet ius petendi actione ꝑſonali.i. iure quod re picit obligatōnem ꝑſone. ⁊ nō rei. De parafrena libus non debet ſe maritus intromittere muliere inuita: ꝙͣuis bonum videretur: vt ſicut mulier ſe ip̄am viro ꝯmittit: ſic etiā ꝯmitteret res ſuas. Arentes. Utrum fi lij teneantur alere parentes? Reſpon. filij locupletes tenentur nutrire paren tes egenos. Sicut ⁊ econuerſo. Et nomine paren tum ⁊ filioꝝ ⁊ liberoꝝ: intellige omnes aſcenden tes ⁊ deſcendentes. vt in aut̓. vt liceat ma. et auie. §. illud qͦꝫ. coll̓. viij. Ceſſat tamē hec obligatio ẜm Ho. ſi pn̄t illi ſuſtentari de bonis ꝓprijs: vel d̓ ſuo artificio. Intellige qn̄ nō ſunt tales reſpectu digni tatis: aut nobilitatis ꝙ eos dedeceret laborare. Et intellige niſi filij vel ꝑentes ꝯmiſiſſent tale crimen y merito exheredari deberent. Et eiꝰ cauſas vide s. Hereditas. Item ſocer tenet̉ alere nurū ſuam. Sil̓iter ⁊ frater frēm vel ſororē. Item tutor pupil li tenet̉ alere mr̄em pupilli: vel ſororē egentem ẜm Bar. in. l. ſi qͥs a liberis. ff. de li. agno. De hac maͣ videsͣ. Alimenta. Et quid ꝯtineat̉ appellatōe ali mentoꝝ vide ibi. ꝓprie dicit̉ qͥ ꝑentē oc MCida. cidit qͣſi parenticida. pSꝫ tn̄ lex q̄ punit ꝑicidas locū hꝫ in oī bus aſcendentibꝰ ⁊ deſcendentibꝰ in in rinitū. Item locū hꝫ in vxore. viro. nuru. genero. vitrico. ſocero. patruo. auunculo. amita. ꝯſobrina. patruele. pr̄ono. nouerca. ſponſa. pr̄e ⁊ mr̄e ſponſi ⁊ ſponſe. Et ſil̓iter intelligas ſi femina p̄dictas ꝑ ſonas ꝯiunctas occiderit: vel ab eis occidat̉. Iteꝫ qui emit venenū vt hoc fieret. ff. e. l. j. iij. ⁊. iiij. Si militer om̄s ꝯſcij tenent̉. ff. e. l. vtrum. ¶ Que eſt pena ꝑicide? Rn̄. ẜm leges eſt: vt prīo virgis cedat̉: deinde ſacco corij ꝯſutus cū cane. et gallo gallinacio. vipera ⁊ ſimia in mari iactet̉ vel ī amne ꝓximū: vt omniū elementoꝝ vſu careat et celū ſuꝑſtiti: ⁊ terrā mortuo auferat̉. Et ſi mare vl̓ amnis nō ſit ꝓximus beſtijs ſubijcit̉. C. eo. l. j. ff. e. l. penul. Atriarcha ⁊ primas p ſunt diuerſa noīa: ſꝫ cōiter idem ſunt in re. xcix. di. ꝓuincie. Proprie tn̄ dicūtur patriarche quatuor principales.ſ. Conſtātinopo litanus. Alexandrinꝰ. Antiocenꝰ. ⁊ Ieroſolomi tanus. Et ẜm ordinē hic poſitū: eſt etiā eoꝝ maio ritas. extra de priui. antiqua. Alij v̓o ꝓprie dicun tur primates: vt Aquilegienſis. Gradenſis. Can tuarienſis ⁊ huiuſmodi. bh iiij

¶ Que ſunt priuilegia quatuor principalium pa triarcharum? Reſpond. quatuor ſunt. Primum eſt quia poſtqͣꝫ receperunt pallium a ſede apoſto lica: conferunt pallium metropolitanis qui ſunt ſub eis. Secundum eſt. ꝙ recipiunt fidelitatis et obedientie iuramentum pro ſe et romana eccleſia Tercium quia faciunt ante ſe deferri vbiqꝫ crucē: niſi papa ibi fuerit: vel eius legatꝰ vtens inſignijs papalibus. id eſt apoſtolice legationis: vt in dicto c. antiqua. et niſi in vrbe roma. Quartum quia ap pellatur ad eos omiſſis medijs. hec omnia haben tur in dicto. c. antiqua. in tex. Sed glo. ibi tenet ꝙ ad patriarchas de quibus ibi non poſſit appella ri in ꝓuincijs ſibi ſubiectꝭ: omiſſo medio. Et ideo de epiſcopo non poteſt appellari ad patriarcham Sed primo ad archiepiſcopum. Sed Innocen. ⁊ Hoſti. et multi alij tenent contrarium. Et idem Specula. Et dicit Panormitanus ꝙ hec opinio Inno. eſt magis communis. licet do. an. dicat ali am eſſe magis communem. Et multum facit di. c. antiqua. Nam hoc datur eis in priuilegiū. Sed ſi non poſſet appellari omiſſis medijs: nullum eſ ſet priuilegiuꝫ: quia de iure communi appellatur ab archiepiſcopis ad patriarchas. ix. qōne. iiij. c. ſi inter. Sed que eſt iuriſditō ipſius patriarche. ſiue pri matis in ſubditos ſuorum ſuffraganeorum? Re ſpon. ẜm Ray. habent iuriſditionem in octo caſi bus. Primus eſt. cum appellatur ad eos dicto. c. prouincie. Et hoc intelligit Panormitanus. de ar chiepiſcopis exiſtētibus in prouincijs deputatis ipſi patriarche. naꝫ quilibet patriarcha habꝫ plu res prouincias. De alijs autem archiepiſcopis nō habet ſe intromittere. et ſuorum archiepiſcoporuꝫ patriarche ſunt ordinarij: ſicut archiepiſcopi epi ſcoporum. Secundus. cum vacat eceleſia metro politana et poſtulatur primas: vt diſponat de re bus ad metropolitanum pertinentibus ſcilicꝫ cu ſtodiendis. extra de offi. ordi. preſenti. li. ix. Terci us ex conſuetudine vel priuilegio. ix. qōne. iij. con queſtus. Quartus. ſi ſuper arduo negocio dubita tur: nec poteſt in prouinciali concilio terminari: tunc enim metropolitanus debet primatem con ſulere. xviij. diſtinctōne de concilijs. Quintus. cū metropolitanus eſt negligēs vel remiſſus poteſt ſupplere defectum eius. ix. queſtio. iij. cum ſimus Sextus. quando aliquis conqueritur de archiepi ſcopo: primas eſt iudex. xj. qōne.j. ſi clericus. Se ptimus. ſi ſubditus metropolitani cōquerat̉ pri mati ꝙ iniuſte ipſum excommunicauit: ⁊ primas remittat eum ad metropolitanum vt abſoluat. et ille non poſſit abſolutionem obtinere: poterit ab ſoluere patriarcha. Ita ꝙ precipiat ei ꝙ metropo litano ſatiſfaciat. Aliter reducet ipſe eum in ean dem ſententiam: niſi conſtiterit eum iniuſte fuiſſe excommunicatum. vt in. c. ad reprimendaꝫ. de of fi. ordi. Octauus eſt ꝙ ſi archiepiſcopꝰ: vel epiſco pus fecit mandatum illicitum vel iniuſtuꝫ: ⁊ ſub ditus appellauit ad papam: poteſt patriarcha de clarare ꝙ ſubditus legittime appellauit. ar. extra d̓ Patronus ap. ſollicitudinem. Nota tn̄ ẜm Panormita. in dicto. c. antiqua. ꝙ quedaꝫ ſunt inſignia dignitatis: denotantia ſu perioritatē ſeu poteſtateꝫ in loco. Et iſtis inſignijs non poteſt quis vti extra territorium ſuum. Ita poteſt intelligi dictuꝫ. c. antiqua. vt patet etiam in c. ij. vt li. pen. vbi non poteſt archiepiſcopus vti il lis inſignijs extra prouinciam ſuam: quia hoc vi detur tendere in preiudicium aliorum: ne in eodē loco videantur plures eſſe prelati. Ex quo infertur ꝙ patriarcha. archiepiſcopus. vel epiſcopus non poteſt ſolenniter benedicere populum extra ſuaꝫ dioceſim vel prouinciam: quia per talem benedi ctionem dimittuntur peccata venialia: que dimit ti non poſſunt niſi per ſuperiorem. de penit̓. et re miſ. quod autem. Quedam ſunt inſignia denotā tia dignitatem in perſona inſignita: vel ꝑfectōneꝫ Et iſtis inſignijs poteſt quis vti extra prouinci am ſuam et iuriſditionem ſuam: vt portare anu lum: vel celebrare in pontificalibus et ſimilia. Et idem forte poſſet dici de cauda quaꝫ portari faciūt epiſcopi: cum non denotet ſuperioritatem in loco ſed quandam grauitatem. Atronus. ſiue ius patronatus. Ius patronatus ẜm Ho vdelipint pra ſtūt. I ſtien. eſt poteſtas preſentandi inſtituen dum ad beneficium eccleſiaſticum: ſimplex tamē et vacans ẜm Ray. Goſ. Inno. et Ber. Et pro uenit vt Goſ dic̄ de eccl̓ie fundatōe dotatiōe: aut ſoli collatione. xvj. queſtione. vij. filijs. et. c. quicū qꝫ. vnde verſ. Patronum faciunt dos. edificatio. fundus. Et ius patronatꝰ ẜm diuerſas regiones diuerſimode nominatur. Quandoqꝫ dicitur ad uocatio. extra eodem. quia clerici. Quandoqꝫ vin cedominatus: vel cuſtodia: ſiue guardia. extra eo. p̄terea. et. c. quoniam. Quādoqꝫ dicitur ius freq̄n tationis: vel ꝓceſſionis. xvj. q. vij. pie mētis. Hec em̄ omnia ꝓ eodem ſupponut. ¶ Quod ius competit patrono eccleſie? Reſpon. quadmuplex ius competit ei. vnde ver. Patrono debetur honor. onus. emolumentum. Preſentet. preſit defendat: alatur egenus. Primum ergo eſt ꝙ habet preſentare inſtituendum ad prebendas: ſiue eccleſias non collegiatas. extra eodeꝫ. fere per totum. In collegiatis vero: non electioni fiende: ſed iaꝫ facte poſtulatur aſſenſus patroni. extra eo dem nobis. Secundum eſt ꝙ quaſi principalis et primus in proceſſione incedit dictū. c. pie mentis. ⁊. c. frigentius. xvj. q. vij. Tercium eſt ꝙ defenſor precipuus eſt eccleſie. Et ideo tenetur eam defen dere ab omnibus oppreſſoribus. xvj. q. vij. filijs. Quartum eſt ꝙ ſi vergat ad inopiam: alendus eſt de bonis eccleſie dicto. c. filijs. Item in ipſa funda tione poteſt patronus laicus de cōſenſu epiſcopi certum cenſum retinere. extra eo. preterea. el ſcd̓o. Secus autem ſi poſt fundationem vellet exigere aliqd̓ ſeruitiū: vel aliud grauamen inferre: qꝛ hoc nō pōt: vt ibi dicit panor. niſi fuerit reſeruatū per ep̄m temꝑe fundatōis eccleſie: vel al̓s ſit iure cau

Patronus tum. Et dicit per illū tex. al̓s conſuluiſſe. ꝙ popu lus habens ius patronatus: nō poterat exigere a p̄ſbytero certos cereos in recognitiōeꝫ iurꝭ patro natus: exquo illud nō fuit reſeruatū temꝑe funda tionis: nec pōt ipſe patronus reſeruare ſibi ꝓpria aucͣte aliqd̓ ſeruitiuꝫ. vel aliud temꝑale in eccleſia: ſꝫ hoc debet facere ep̄s ad petitōeꝫ patroni. Et in fert ex illo tex. ꝙ ſi pronus in teſtamēto mandauit eccleſiā ꝯſtrui: ⁊ reſeruauit aliquā penſionē annu atim filijs ſoluendā ꝙ niſi ep̄s illud reſeruet pr̄o no ꝑ ſtatutum: nō poterūt filij illam penſione exi gere. Infert tercio. ꝙ patronꝰ nō pōt donare ius patronatus ſine conſenſu epiſcopi. Et intellige cū vult donare laico vel clerico ratōne pr̄imonij. Se cus ſi vult donare eccleſie. vt extra. e. c. illud. vltra etiam cenſum ꝯſtitutum a principio per ep̄m: ni hil aliud debet exigere. Immo ſentiūt doc. ꝙ ſi epi ſcopus ſtatuiſſet patrono penſionem q̄ erat īmo derata reſpectu alioꝝ reddituū eccleſie: vl̓ ex poſt facto incipit multuꝫ grauare: ꝙ poterit reduci ad debitam moderatōnem. Sed qn̄ eſt locus religio ſus: vt ſi aliqui monachi in ꝓprio ſolo et proprijs expenſis eccleſiam edificanerūt: habent in ea om nia temꝑalia bona. ſicut ep̄s omnia ſpiritualia. ex tra de priui. cum et plantare.§. ī eccleſijs. ⁊ de cap. mo. c. j. Et habent nihilominus ius p̄ſentandi. ex tra de ſuꝑ. ne. pre. ſicut. Nota tamen ẜm Panor. in. c. quoniaꝫ. extra eo. ꝙ patronus conſequit̉ ius patronatꝰ ex gratia ⁊ quadam ꝑmiſſione ⁊ tolerā tia eccleſie. Nam de iure communi ex ſola funda tione nō poſſet patronus acquirere ius patronatꝰ cum illud ſit annexum iuri ſpirituali. vt in. c. quā to. de iudi. Et per hoc infertur ꝙ papa poſſitᶠ pro uidere de eccleſia patronata laicorum ſine preſen tatione patronorum. Licet ſecus ſit in alijs prela tis citra papam: vt notatur in. c. cum dilectus. eo dem titulo. ¶ Sed infra qd̓ tempus debet patronus p̄ſenta re? Rn̄. ſi eſt patronus laicus: tenet̉ infra quatu or menſes. Si eſt eccleſia vel monaſteriuꝫ: tenetur infra ſex menſes: etiaꝫ ſi ius patronatus habuit ex collatōne laici. extra eo. ſi laicus. li. vj. Aliter ep̄us ordinabit de eccleſia. ar. extra eo. d. c. qm̄. ⁊. c. cū ꝓ pter. eo. titulo. ¶ Quid aūt ſi eccleſia et patronꝰ laicus ſimul hn̄t preſentare: nunqͥd habebūt ſex menſes: vel qͣtuor tm̄: vel alter ſex. ⁊ alter qͣtuor? Glo. in. d. c. ſi laicus dicit ꝙ habebūt ſex menſes. Ita ꝙ ratōne ꝯmuni onis priuilegiū eccleſie tranſeat ad laicū. Nota eti am panor. in. d. c. qm̄. ꝙ duo ſunt caſus in quibus ep̄s inſtituit rectorē ſine p̄ſentatōne patroni. Pri mus. qn̄ ſine ſcandalo ꝑ patronū p̄ſentatus inſti tui nō pōt. Secundꝰ. qn̄ ꝯtentio ſuꝑ pr̄onatu nō deciditur infra tempus pronis ad p̄ſentandū pre fixum. Et ex hoc vltimo habes caſum: in qͦ nō va lenti agere currit xp̄s. Et hec adducunt̉ ad. q. Po ne ꝙ inter electores ꝯtendit̉ de ptāte eligendi ⁊ nō decidit̉ qō infra tp̄s p̄fixum ad eligendū. Querit̉: nunqͥd ptās libere ordinādi eccleſiaꝫ deuoluat̉ ad ſuꝑiorem? Hoſ. ⁊ Io. an. tenēt ꝙ nō: qꝛ nō eſt qd̓ Fo. CLXXXVI. imputet̉ habentibꝰ ius eligendi. Cū ꝑ eos nō defi ciat quin eligāt: ſed ꝑ litem ſibi motam. vn̄ cū con trariū nō ſit ſtatutū niſi in p̄ſentatōne nō debemꝰ hoc ius extendere ad ꝯtentōeꝫ ſuꝑ electōne. Et ꝓ hoc videt̉ tex. in. c. ij. de in inte. reſti. vbi longo tꝑe fuit certatuꝫ. ſuꝑ iure eligendi: nec ptās fuit ad ſu periorem deuoluta. Iteꝫ pinguius ius hn̄t electo res ꝙͣ pn̄tatores. Iteꝫ tractat̉ de modico p̄iudicio patronorū: ſi pendente lite alius inſtituat̉ ꝑ ep̄m. Sed electoribꝰ fieret magnū p̄iudiciuꝫ: cum forte hr̄ent ſuperiorē: quē nō vellent vel non expediret Merito gͦ aliud ſtatuit̉: cum ꝯtendit̉ de iure p̄ſen tandi: ⁊ aliud cū de iure eligendi. Nunqͥd aūt ſemeſtre qd̓ datur ſuperiori: cum facta eſt deuolutio ad eum in beneficio ꝯferendo: habeat locū in habente inſtituere p̄ſentatum ꝑ pa tronum? Rn̄. do. de rota vt refert panor. in. c. nul la. de ꝯceſ. p̄ben. tenent ꝙ nō. Dicunt enim ꝙ ille tex. loquitur in eo qui habet ꝯferre. Non autē ex tenditur ad habentē inſtituere. Et reſpectu inſti tutionis fiende nō reperit̉ tempus a iure limitatū Remediū eſt ergo vt recurratur ad ſuperiorē qui p̄figat terminū debenti inſtituere. Et ſi nō inſtitu et infra tp̄s: ipſe ſupplebit. Et pōt eē ratio. Nā de bens inſtituere nō hꝫ tp̄s ita ꝓlixū ſicut is qui hꝫ ꝯferre cū inſtitutio fiat de ꝑſona pn̄tata: cuꝫ ſuꝑior nō habeat niſi illū examinare. Al̓s ſequeret̉ ꝙ bn̄ ficiū longo tꝑe poſſet vacare: cū pr̄onus eccl̓iaſticꝰ habeat ſex menſes ad pn̄tandū. d. c. ſi laicꝰ. Si ſu perior hr̄et alios ſex menſes ad inſtituendū: vaca ret bn̄ficiū ꝑ annū anteqͣꝫ deuolueret̉ ad ꝓximuꝫ ſuꝑioreꝫ. Et idem puto dicendū in eo qͥ hꝫ ꝯfirma re electōeꝫ: vt tp̄s ſibi p̄figat̉ ꝑ ſuꝑiorē: ſi electꝰ dif fert̉ infra tp̄s debitū ꝯfirmari. hec panor. Nunqͥd autem patrono ignoranti currat tp̄s. Panor in. c. cum ꝓpter. extra eodeꝫ refert qͦſdaꝫ te nere ꝑ illū tex. ꝙ ſic. Naꝫ litigās impedit̉ pn̄tare. vt in. c. ex lr̄is. extra. e. ⁊. d. c. ij. de in integ. re. Et tn̄ ſibi tp̄s currit: facit qꝛ hoc tp̄s videt̉ p̄fixuꝫ pr̄ono potiꝰ in fauorē eccleſie qͣꝫ in ſui odium: gͦ tp̄s currit ignoranti ꝓ hoc tex. iuncta glo. notabili in. c. ſtatu tum. de p̄ben. li. vj. Item quia agitur de modico p̄iudicio patroni: cum in ceteris recognoſcatur in patronum per inſtitutū ab ep̄o: vt in dicto. c. cum ꝓpter. Sed panor. dicit ſemꝑ ſe tenuiſſe contrariū Et ita poſtmoduꝫ reperit tenere Fede. de ſe. ⁊ Io. an. in. c. ij. de ſup. neg. pre. Nam regulariter tpus p̄fixum ad eligendū vel ꝯferendū nō currit igͦran ti: vt in. c. qꝛ diuerſitatē. de ꝯceſ. p̄. Nec eſt verū ꝙ tp̄s ſit ſtatutū nō in odiū pr̄oni: ſꝫ in fauorē eccl̓ie. Nam ſi hoc eſſet verū: nō eſſet diuerſitas inter pa tronum laicum ⁊ clericum in temꝑe p̄ſentatōnis: qd̓ tn̄ eſt falſum. Quid ſi patronus preſentet primo vnum: ⁊ po ſtea alium. Reſpon. ꝙ ſi patronus eſt laicus: iudi cio epiſcopi relinquitur queꝫ velit acceptare. vt ex tra eo. cum autem. Et dicit ibi Panormitanus ꝙ licet patronus laicus poſſit variare cū pn̄tat ſecun dum accumulatiue: nō tn̄ pōt ex toto recede̓ a pri ori. hoc probatur ar. d. c. cum autem. Naꝫ ſi poſſet

recedere ex toto a priori non daretur facultas ep̄o inſtituendi quem vellet: cuiꝰ ꝯtrarium ibi cauetur Et ideo inter plures p̄ſentatos a pr̄ono laico. ep̄s debet eligere idoneorem. Si v̓o eſt collegiū: vel ec cleſiaſtica ꝑſona variare nō pōt: ſed primus eſt p̄ ferendus. Et addit panor. de mente Inno. ꝙ pre ſentatio ipſius hꝫ vim electionis: qꝛ ſicut electores variare neq̄unt. vt in. c. publicato. de elec. Ita nec preſentantes. Et intellige de patrono eccleſiaſtico cui competit preſentatio iuris eccleſie. Secus ſi iu re patrimonij: quia tunc idem eſt per omnia in eo quod in laico. Et vide bonam glo. in clemē. ij. e. ti. ¶ Sed pone ꝙ ſint duo patroni vnus clericus et alius laicus qui primo p̄ſentauerūt vnū. Deinde variando laicus preſentauit aliū. nunquid habe at locū diſpoſitio. d. c. cum autem. vt ſic ep̄s poſſit gratificare? Panor. in. d. c. cum autem. dicit ꝙ nō quia primus eſt potior: cum fuerit preſentatus ab vtroqꝫ: ſecundus v̓o tm̄ a patrono laico. Iteꝫ licꝫ patronus poſſit variare in p̄iudiciū p̄ſentati: non tn̄ in p̄iudicium ꝯpatroni. Quid aūt ſi ſcd̓o p̄ſentatus eſt idoneor primo vel ecōtra. nunqͥd ep̄us habebit optionem. Ioh̓. an. videt̉ ſentire ꝙ ſic. Sed panor. in. d. c. cum au tem. tenet oppoſitū per. c. ſi forte. lxiij. di vbi dicit̉. ꝙ vbi vota ſunt paria: preferendus eſt qui maiori bus iuuat̉ meritis. Et. d. c. cum autem. facit ꝓ hac opinione: dum ponderat ꝙ ſecundus erat eq̄ ido neus. Secus ergo ſi magis idoneus. Et putat pa nor. ꝙ ſi magis idoneus poſtergaret̉ poſſet appel lare: quia id ꝯmittitur iudicio ep̄i tanqͣꝫ bono viro Nam verbum. iudiciū. ſapit diſcretōnem ⁊ arbi trium boni viri. ¶ Sed querit̉ de queſtōne quotidiana. Pone ꝙ patroni variant in pari numero. vt puta. qꝛ vnus preſentat vnum ⁊ aliter aliuꝫ. nunquid ep̄s habe bit optionem inſtituendi quem voluerit? Io. an. adducit. d. c. cum autem. in ar. ꝙͣ ſic. Quidā tenue runt oppoſitum. Sed Panor. in. d. c. cum autem. tenet primum dictum. ⁊ allegat glo. notabilē. xvj. q. vij. ſi plures. ⁊ Inno. in. c. j. extra eo. Et hāc op nionem tenuit Gaſ. de cal. et. d. Car. Quinimmo de iuris rigore poſſet attentari ꝙ epiſcopꝰ poteſt etiam inſtituere extraneum. exqͦ patroni nō cōcor dant. hec panor. An aūt ep̄s inſtituendo ſcd̓m ſit puniendꝰ aliqͣ pena: quia poſtergauit primum. Rn̄. Panor. ī. d. c. cum aūt. dicit ꝙ aut ſpreuit inſtituere primuꝫ ſi ne cauſa: ⁊ tunc hꝫ locū pena. c. paſtoralis. e. ti. aut nō ſpreuit inſtituere: ſed diſtulit vt hr̄et cāꝫ exami nandi: ⁊ ante inſtitutionē patronꝰ p̄ſentauit aliū: ⁊ tūc nō debet puniri aliqua pena: qꝛ vſus eſt au ctoritate legis. ¶ Quid ſi vnus ꝯſtruat eccleſiam ⁊ plures ei ſuc cedunt: nunqͥd omnes erunt patroni. Rn̄. glo. in c. j. extra eo. dicit ꝙ ius patronatꝰ apud quemlibꝫ heredum eſt inſolidū etiam ſi ex inequalibꝰ parti bus ſint heredes. Et ꝯpetit cuilibet patrono quo ad om̄es effectus preter ſacerdotis preſentatōem. que eſt ita apud omnes cōiter ꝙ apud nullum ſin Patronus gulariter. Et hoc ꝯmuniter tenet̉ a doc. Licet for ſan vt dicit Inno. pinguior ſit vox illius qui plus habet in hereditate. Et ratio eſt ẜm glo. quia cum iſtud ius ſit indiuiſibile: nō poſſumus dicere vnū habere duas partes in hoc iure: ſicut habet in he reditate. An auteꝫ ius patronatus tranſeat ad heredes extraneos. An tm̄ ad ſuos. Rn̄. Panor. in. c. cum ſeculum. extra eo. dicit de mente Inno. ⁊ Io. and. ꝙ tranſfertur etiam in extraneos: quia ſi filij ſoluꝫ ſuccederent: non poſſet patronus tranſferre in ali am perſonam etiam cum vniuerſitate. Cuius cō trarium apparet in dicto. c. cum ſeculuꝫ. et ī. c. illd̓. extra eo. Et ideo dic ꝙ ius patronatꝰ tranſfertur ī quoſcunqꝫ heredes. Hoc idem ſentit. Fede. de ſe. in conſi. ſuis dicens ꝙ ſi filia dotata non ſuccedit patri: quia renunciauit hereditati: non ſuccedit in iure patronatus cum filijs maſculis. Et ex hoc col lige duo. Primo. ꝙ ſi filia ē heres ſuccedit ſic̄ ma ſculus in ture patronatus. Secundo habes ꝙ ius patronatus regulatur ab hereditate etiam inter fi lios. Et ſic filius qui non eſt heres non ſuccedit in iure patronatus. Et hoc etiam ſentit Io. an. in. c. ji ſi v̓o. eo. ti. vbi dicit. ꝙ vbi eſt ꝯſuetudo: vt in an glia: ꝙ ſolum primogenitus ſuccedat alij filij non ſuccedent in iure patronatus. De hac materia vi de ſingularia sͣ. Emphiteoſis. ⁊. c. Feudū. AAn āt ius pr̄onatꝰ poſſit titl̓o legati trāſferri. ℟. Panor. in. d. c. cum ſeculū. refert Io. an. dicere ꝙ quēadmodū ius pr̄onatus pōt donari. Ita ⁊ lega ri. nam legatū eſt quedā donatio a teſtatore facta. vt inſti. de lega. in prin. Et ideo infert ꝙ ſi legatur eccleſie nō eſt neceſſe interuenire ꝯſenſuꝫ ep̄i: ſicut nec in donatiōe inter viuos. Si aūt legat̉ laico vel clerico noīe ꝓprio: tūc dꝫ interuenire ꝯſenſus ep̄i: ſicut in donatōe. Dicit tn̄ hoc ſpāle fauore vltime volūtatis vt ꝯſenſus ep̄i poſſit interuenire etiā ex poſtfacto. Sꝫ ꝯſiliū eſt vt hēat̉ ꝯſenſus tꝑe teſtam̄ ti: vel an̄ mortē teſtatoris. Sꝫ Fed. fuit in ſingulari iari debet. Ettīniur opi. ꝙ poſſit tranſferri titulo legati ſine ꝯſenſu ep̄i Mouet̉: qꝛ iura indiſtincte dicūt ꝙ tranſfert̉ ſuc ceſſione: nec diſtinguūt inter legatū ⁊ hereditateꝫ. Nam is qͥ hꝫ ex legato: hꝫ ex ſucceſſione. Sed alij moderniores doc. cōiter tenent oppoſitū: ⁊ maxīe Cal. qͥ dicit. ꝙ an̄ ꝯſenſuꝫ ep̄i ius pr̄onatus ꝯſiſtit apud heredē: qꝛ ex ordinatiōe laici ius pr̄onatꝰ nō pōt in aliuꝫ trāſferri. qd̓ plus placet panor. qꝛ iura cōiter loquunt̉ de filijs vel heredibꝰ: non aut de le atarijs. vt in. c. filijs. xvj. q. vij. ⁊ extra eo. c. j. An aūt heredes ſuccedāt ꝑ ſtirpes vel ꝑ capita. ℟. panor. in. d. c. j. exͣ. e. dicit hodie eē determīatuꝫ ꝙ ꝑ ſtirpes. vt in cle. fi. extra. e. Et iō ſi plures ſuc cedūt vni ex duobꝰ pr̄onis eccl̓ie: om̄s habent̉ lo co vniꝰ. Et nota panor. ibi ꝙ ſi pr̄ inſtituit filiū vl̓ filia in re certa ⁊ exͣneū vl̓em heredē. ius pr̄onatꝰ n̄ trāſit in filiū vel filiā: ſꝫ in heredē vl̓em. Si plures ſunt heredes: om̄s efficiunt̉ pr̄oni. Quid ſi patroni ſint plures ⁊ nō concordant in preſentando? Rn̄. ille debet p̄fici: qui maioribꝰ iu natur meritis ⁊ a pluribꝰ eligit̉. extra eo. quonſaꝫ.

Patronus ꝙ ſi numerus eſt equalis: recurrenduꝫ ē ad merita lxiij. di. ſi forte. Si omnia ſunt equalia: pōt epiſco pus dicere ꝙ ꝯcordent ⁊ iterum p̄ſentent. lxix. di. ſi duo. Si nō ꝯcordant: locus eſt gratificatōni. ex tra de elec. venerabilem. Sed ſi neuter poteſt po ni ſine ſcandalo: tūc epiſcopus eccleſiaꝫ ordinabit̉ prout melius viderit expedire. vt in dicto. c. quoni am. Idem Hoſti. qui addit. ꝙ ſi epiſcopus talem eccleſiam ordinare non poteſt: tunc eccleſiaꝫ inter dicere deb et ⁊ reliquias extrahere in patronorum verecundiam. extra eo. c. j. et. ij. Et ẜm doc. intelli gendum eſt de reliquijs que ſunt extra altare in ca pſis: ſecus de reliquijs que ſunt ſub tabula altaris Nam ex matione illarum execraretur altare. Qd̓ ſi nec ſic poſſint ꝯpeſci: vel ad concordiam reuoca ri: tunc putat recurrendum ad brachium ſeculare extra de offi. or. c. j. Et hoc verum: niſi ex his maiꝰ ſcandalum oriretur: tunc enim omittenda forent. i. di. vt conſtitueretur. Et interim durante diſcor dia ponetur in eccleſia ab epiſcopo yconomus ap pellatōne ceſſante: qui eius fructus: aut expendet in vtilitatem eccleſie: aut inſtituendo fideliter reẜ nabit. extra de offi. or. cum vos. ¶ Nunquid patroni poſſint inter ſe paciſci vt al ternis vicibꝰ preſentent? Rn̄. ẜm Ber. et Hoſti. ꝙ ſic. Sꝫ Inno. nō placet. Qd̓ pōt intelligi. ꝙ ho neſtius eſſet ſi ſe ꝯcordarēt ſemꝑ. ¶ Quid ſi inter preſentantes ſit queſtio. quis ſit patronus? Reſpon. ſi finita nō fuerit infra termi num de quo dictum eſt ſupra. Epiſcopus inſtitu at: ſaluo iure eius qui euicerit. extra eo. quoniam. ⁊. c. ſi v̓o. Quid ſi patronus preſentet non idoneum: ſeu indignum. Reſpon. ſi patronus ſit collegium: vel perſona eccleſiaſtica priuatus eſt ꝓ ea vice iure p̄ ſentandi. extra de elec. cum in cunctis. extra d̓ ſup. neg. pre. c. ſicut. Similiter etiam ẜm quoſdaꝫ ſi pa tronus laicus ſit: priuatus eſt iure preſentandi ꝓ ea vice: ⁊ deuolutum eſt ad ſuperiorem: vel ſaltem priuari debet. Et tn̄ vt addit Inno. bn̄ facit epiſco pus ſi interim remittat prouiſionem patrono lai trum patronus poſſit preſentare ſeipſum? Rn̄. non: quantumcunqꝫ ſit idoneus. extra eo. ꝑ veſtras. Si tamen plures ſunt patroni: bene pn̄t vnum de ſe p̄ſentare. hoc Ho. Gof. ⁊ Ber. Ideꝫ Panor. in. d. c. per veſtras. vbi etiaꝫ querit. Quid ſi ep̄s confert ſponte ⁊ motu proprio beneficiū ip̄i patrono. Nunquid valeat collatio? Uidet̉ ꝙ nō quia inſtitutio facta ſine pn̄tatione patroni: eſt ir rita vel irritanda. vt in. c. illud. extra eo. Contrari um tn̄ tenet̉ ꝯmuniter ꝑ doc. Nec ob. qd̓ dictum eſt: qꝛ patronus acceptando collationē videt̉ con ſentire. nec hoc caſu videtur ſe ingerere: quia non habet originem a ſe: ſed a ſuperiore. Item preſenta tio interdum interuenit ex poſtfacto: vt in. c. ſi v̓o. extra eodem. Utrum pater poſſit pn̄tare filiū vel nepotem? Rn̄. pōt: dumodo ſit idoneus: quīpotiꝰ videtur pn̄tandus qͣꝫ alius ẜm Inno. Goſ. ⁊ Ber. Fo. CLXXXVII. ¶ Utrum ius patronatus ſit ſpūale. Rn̄. ius pa tronatus directe nō dicitur ius ſpirituale. eo ꝙ ca dit in laicum: tn̄ ẜm quid. pōt dici ſpirituale: eo ꝙ ꝑ ipſum preſtatur via ad conſequendum ſpiritus le beneficium. Ideo etiam vocatur annexuꝫ ſpiri tuali. extra eo. de iure. Qualiter ius patronatus tranſferatur in aliuꝫ. Rn̄. ẜm Hoſti. quatuor modis. Primo. quidem per ſucceſſionem hereditariam. de quo dictum eſt ſupra. Secundo. ex ꝑmutatōne: quia cum alio ſpi rituali permutari poteſt. extra de rerum ꝑmū. ad queſtiones. ⁊. c. fi. Tercio. ex donatōne. extra eo. pͦ terea. Quarto. ex venditōne. quia licet non poſſit vendi ſpecialiter. extra eo. de iure: tamē tranſit cuꝫ vniuerſitate: niſi de ipſo ſpecialiter excipiatur. ex tra eodem. ex litteris. et. c. cum ſeculum. Similiter tranſit cum vniuerſitate in conductione ad firmā ſeu ad penſionē. d. c. ex litteris. Utrum poſſitⁱ pignori obligari. Reſpō. de hoc ſunt opiniones. Quidam dicunt ꝙ poteſt obliga ri cum vniuerſitate. verior tamen videtur opinio Inno. ꝙ nec ſimpliciter: nec cum vniuerſitate po teſt pignori obligari. Et hec opinio Innoc̄. poteſt verificari ex eo ꝙ creditor non poteſt vti re pigno rata: nec debitor quando tranſtulit in creditorem. Et ſic cum neuter poſſit preſentare fieret detrimē tum eccleſie. quod non debet eſſe. d. c. cum ſeculū. ¶ Utrum poſſit in fendum dari. Rn̄. cum vni uerſitate dari poteſt. d. c. cum ſeculuꝫ. Sꝫ ſpāliter et expreſſe ẜm Hoſti. nō pōt: qꝛ feudum requirit homagiū: qd̓ eſt rei temꝑalis. Queritur de queſtione notabili. Supradictum eſt ꝙ valet p̄ſentatio facta a pluribus. nunquid ſit neceſſe vt conueniatꝭ maior pars habito reſpectu ad omnes patronos. An ſufficiat maior pars: ha bita comparatione ad minorem parteꝫ. Exemplū quatuor ſunt patroni. Duo p̄ſentāt vnum. terciꝰ preſentat alium. quartus alium. Preſentatꝰ a du obus: non habet maiorem partem omniū: ſed ha bet maiorē partem habito reſpectu ad alias p̄ſen tationes. Panor. in. c. qm̄. extra eo. refert Io. and. dice̓: ꝙ aut p̄ſentatio ſit ab iſtis vt a collegio: et tūc requiritur maior pars reſpectu totius collegij: aut iſti preſentant tanꝙͣ ſinguli: vt communiter faci unt laici qui ex patrimonio habent ius patronatꝰ et tunc ſufficit maior pars reſpectu aliarum ꝑtiuꝫ. Et ſic intelligit. d. c. quoniaꝫ. Et nota ſingulariter hoc dictum: quia facit ad multa. vbi enim plures habent explicare aliquem actum: ſꝑ debes anim aduertere vtrum habeant hanc poteſtatem vt col legium: vel vt ſinguli. vt primo caſu requirat̉ ma ior ꝑs totius collegij. Secūdo v̓o ſufficit maior ꝑs reſpectu aliarum partium. Et ꝑ hoc dicit Panor. ꝙ ceſſante iure ſpeciali non valet electio rectorꝭ fa cta per ſcholares: niſi interueniat maior pars totiꝰ vniuerſitatis: nec ſufficit maior pars cōparatione minorum partium. Et ideo ſi in vniuerſitate ſunt C. ⁊. l. eligunt vnū. et.xxv. alium: ⁊ reliqui alium: nll̓a ē electio: qꝛ n̄ reꝑit̉ facta a maiori ꝑte vniuerſi tatꝭ: qꝛ ſcholares eligūt vt collegiū ⁊ n̄ vt ſingl̓i. Et

ex his deciditur alia queſtio nō minus notabilis. Nunquid patroni debeant ſimul conuenire in p̄ ſentationis actu. An v̓o quiſqꝫ poſſit per ſe preſen tare: vel aliqui eorum alijs non vocatis? Iohan. an. ex predictis infert. ꝙ ſi habent p̄ſentare vt col legium: debent omnes vocari. al̓s non vocatꝰ poſ ſet agere de contemptu: vt in. c. quod ſicut. et in. c. bone. de elect. Sed ſi preſentant vt ſinguli: hoc nō eſt neceſſe. Et hoc dictum etiam ſequitur Federi. de ſe. Sed Panormita. dubitat an hoc dictum ſit verum per notabilem theoricam Bart. in. l. om nes populi. ff. de iuſticia et iure. vbi dicit ꝙ ſiue a collegio conſenſus ſit explicandus ſiue a pluribus vt ſingulis: dummodo in actu maior pars preiu dicet minori parti: ſemper debent iſti eſſe ſimul per legem iuriſgentium. ff. de pactis. Et hoc plus pla cet Panormitano. Naꝫ ex contrario dicto maior pars patronorum poſſet negligere minorem par tem: que ſi fuiſſet preſens potuiſſet inducere mīo rem ad aliam partem. Et pro predictis facit quod notat Barto. in. l. duo ex tribus. ff. de re iudicata. vbi dicit ꝙ ſi vnus ex tribus: vel pluribus iudici bus dixit opinionem ſuam in preſentia aliorum: nec potuit illos trahere ad ſuam opinionem: ſꝫ re ceſſit et noluit eſſe preſens in ſententia ferenda: et alij poſtea ferant ſententiam: ſententia eſt nulla. contrarium tamen tenet Inno. in. c. Raynaldus de teſta. quia ẜm eum in predicto caſu perinde eſt ac ſi ille eſſet preſens et contradiceret: quo caſu va let ſententia plurium: vt in. c. fina. de re iudica. et in dicta. l. duo. Sed Panormitanus in. c. cauſam. el primo. de offi. dele. putat verius dictum Bart. quia preſentia exigitur omnium: quia habent iu riſditōnis exercitium pro parte. vnde reperit̉ nūc ſententia lata a non habentibus poteſtatem inſo lidum. Ad idem allegat textum in. c. cum ab vno. de re iudica. libro ſexto. vbi dicitur ꝙ vnus ex plu ribus debet ferre ſententiam alijs mandantibus. al̓s nō tenet ſententia ſi ille tercius non mandaue rit. nec ſnīam dixerit. Eculium eſt quadru plex. Quoddam eſt caſtrenſe: quod fili uſfamilias acqͥrit occaſione militie a pa rentibus: vel ab alijs donatur: vel ipſe acquirit in militia. Sed queritur quid ſi relinquatur predium vt vendatur. ⁊ inde ſibi emat equos. arma ⁊cͣ. an enu merabitur in caſtrenſi peculio? Rn̄. Bart. in. l. ſi forte. ff. de caſtren. pecu. dicit ꝙ ſic. Tamen vt ple nius iſta materia liqueat diſtinguit. ꝙ quandoqꝫ donatur: vel relinquitur filiofa. ab eo qui ſibi erat notus per militiam: ⁊ tunc indiſtincte in caſtrenſi peculio aggregatur. vt. ff. eodem. l. quinta. Quan doqꝫ donatur ab alio. Et tūc diſtingue. Quedam enim ſunt res nullo modo apte ad caſtrenſe pecu lium: vt immobilia. Et iſta non ſunt caſtrenſis pe culū: etiam ſi fuiſſet expreſſum: vt eſt caſus in dcā. l. ſi forte. niſi fuiſſet dictum ꝙ vendātur. vt dictuꝫ Peculium eſt ſupra. Quedā ſunt res omnimode aꝑte ad ca ſtrenſe peculium: vt equi. et arma et tunc erunt ca ſtrenſis peculij. vt. ff. eo. l. quarta. Quedā ſunt res que poſſunt eſſe apte ad caſtrenſe peculium et ad alia: vt ſerui. Et tunc in iſtis diſtinguit̉. aut fuerūt relicte: vel donate nominatī ad hoc: ⁊ erūt caſtren ſis peculij. Aut fuerunt ſimpliciter donate vel reli cte: ⁊ tunc ſecus. vt. ff. eodē. l. ſi militi. Et nota hāc diſtinctōnem: quia eſt valde ſingularis. et facit ad multa. Quoddam eſt quaſi caſtrenſe. Et dicitur qͣ ſi caſtrenſe omne quod acquirit filius ex publico: ⁊ ex publica cauſa. vt puta. ex officio aduocatōnis ⁊ notariatus. Secus autem ſi et officio ꝓcuratio nis: quia non eſt officium publicum. Item illud: quod querunt carpentarij: ſeu muratores labora tes in publico non dicitur eſſe quaſi caſtrenſe: qͥa non habent ex publica cauſa: licet ſit ſalariū publi cum. Secus tamen eſt in ingenierijs communis ẜm Sal. in. l. fi. C. de inofficio. teſtamen. Et idem in clericis: quia que querunt ex beneficijs dicūtur quaſi caſtrenſia. ⁊ de eis poſſunt teſtari. l. ſacroſā cte. C. de epiſco. ⁊ cleri. Quod verum intellige ī̄be neficijs ſine cura. Secus ſi cū cura. vt eſt glo. in. c. fi. de offi. ordi. li. vj. Et idem dic de eo quod obue nit preſbyteris ⁊ clericis de officio ſuo. ⁊ ī quolibet dicto peculio pater nihil iuris habet. quin potius ipſe filius in eo pater fami. cenſet̉. vt dicta. l. fi. Et ibi etiam habetur. ꝙ id quod lucratur medicus in quaſi caſtrenſi imputat̉. Ideꝫ de magiſtris libera lium artium. ¶ Sed quid dicemus de aduocatis et huiuſmo di: qui nunc non habent ſalarium ex publico: ſed ſi habent: habent a clientulis: nunquid tale lucrū computabitur in quaſi caſtrenſi? Reſpon. Bart. in lege fori tui. C. de aduocat̉. di. iudi. dicit ꝙ ſala ria: que percipiunt aduocati a clientulis ſuccedūt in locum ſalarioruꝫ: que olim recipiebant a publi co. Et ſic poterūt teſtari ⁊ facere om̄ia. Quid autem ſi aliquis relinquit filiofami. ad uocato aliquid ad emendum libros: vel forte aliqͣ domina dat ſibi equū cauſa eundi per officia. nun quid iſtud enumerabitur in quaſi caſtrenſi? Re ſpondeo. Barto. in. l. ſi mulier. ff. de ca. pecc. dicit. Quero. Pone. pater emit filio libros. vtꝝ com putentur in quaſi caſtrenſi an vero veniant con ferendi fratribus? Reſpon. Bart. in. l. prima.§. nec caſtrenſe. ff. de colla. bo. poſt multa diſtinguit. ꝙ quandoqꝫ pater emit libros ſolum nomine fi iij: non tamen tradidit: nec expreſſit ſe donare vel le tunc ille res ſunt proprie patris. vt. C. de caſtrē ſi peculio. l. prima. libro duodecimo. Nam tradi tio requitur vt videatur donare. vt. C. de donati. inter virum et vxorem. l. ſi filij. Quandoqꝫ pater emit nomine filij et ſibi tradidit: vel dixit ſe illos li bros donare. Et hic aduerte. Nam ſi iſte filiꝰ erat iam aduocatus vel doctor: tunc tanꝙͣ ſit quali ca ſtrenſe peculium non venit in collationem. vt di cta. l. prima. C. de caſtren. pecu. et. ff. de caſtren. pe cu. l. caſtrenfe. Et hoc caſu pater non poteſt iſtam

donationem reuocare. tanqͣꝫ incontinenti validā nec veniet in collationem: vt dicto.§. nec caſtrenſe Sed ſi filius ille non erat doctor: nec aduocatus. ſed ſcholaris. ſi quidem compleuit ſtudium ſuum ante patris morteꝫ. ⁊ ſic incepit quaſi militare. ⁊ ſic efficiuntur iſti libri quaſi caſtrenſis peculij. et con firmatur donatio. arg. C. de donatio. l. ſiue eman cipatis. Similiter non venirent in collationem: vt dicto.§. nec caſtrenſe. Si v̓o pater eſt mortuus an teqͣꝫ ſtudium compleatur. tunc nō poteſt dici qua ſi caſtrenſe peculium. quia qualitas ꝑſone hoc nō permittit. quia non habet aliquam ex illis dignita tibus que ponuntur in dicta. l. fi. C. de inoffi. teſt. Licet enim reperiamus ꝙ doctores poſſint habe re peculium quaſi caſtrenſe ⁊ aduocati. tamen hoc non reperitur in ſcholaribus. nec debent gaudere eodem priuilegio quo magiſtri: vt. l. j. C. de excu. arti. li. x. Et ideo iſto caſu debemus dicere ſicut de alia ſimplici donatione. que ſi morte patris confir matur. non venit in collationem. ⁊ ſpecialiter hoc fauore ſtudentium. Tercium eſt profectitium. Et ẜm Barto. in. l. cum oportet. C. de bo. que libe. ꝓ fectitium dicitur quod ex ſubſtātia patris ꝓficiſci tur. Et glo. ibi dicit. ꝙ hec dictio: ex. large accipitur vt comp̄hēdat omne id quod occaſione patris ob uenit. vt. l. aditio. ff. de acquirend̓. hereditate. ⁊ de vul. ⁊ pu. l. ſed ſi plures.§. in arrogato. ¶ Sed quero. Pone ꝙͣ pater dedit filio fundum vt inde ſe aleret. ⁊ ipſe ex fructibus fundi lucratus eſt. An iſtud dicatur profectitium? Glo. in dicta. l. cum oportet: vt refert ibi Bart. dicit ꝙ ſic. quia di cuntur ex re patris proficiſci. ff. ad trebel. l. baliſta. Sed Barto. dicit ſe intelligere illam glo. in fundo qui datur colono. nam ſi filius ipſe ſuis manibus coleret. pars quam ipſe lucraretur ex fructibus: vt exopera ſua eſſet aduētitium dicta. l. cum oportet. Preterea predicta intelligo de eo quod filius que rit ex fructibus ſimpliciter. Si enim de fructibus illis quandam negociationem faciat ⁊ ex hoc lucra tus eſt. tunc eſſet lucratus ex ſua induſtria. nec di ceretur profectitium: vt. l. iij. ff. ad. l. fal. Et ita intel lige hic. Quero. Quid ſi pater deditꝭ filio pecuniam. et ipſe filius inde fecit vſuras: an hoc dicatur profecti tium?: Glo. in dicta. l. cuꝫ oportet videtur dicere ꝙ ſic. Sed Barto. dicit. ꝙ glo. iſta poſſet procedere ẜm illa iura. ẜm que vſura erat permiſſa. Sed ẜm iura hodierna. ẜm que iura vſura eſt prohibita. ni hil acquiritur patri. quia de his quę acquiruntur ex delicto ꝑ filium. nihil queritur patri. vt. l. quod ſeruus. ff. de acquren. poſſeſſi. ff. pro ſocio. l. ꝙ au tem ex furto. niſi poneres filium feciſſe vſuras iuſ ſu patris: tunc enim cum vterqꝫ teneatur ad reſti tutionem queritur patri. ſemper tamen dico dedu cto eo quod ipſi filio debetur pro operis. Et idem dico in alia mercantia quam filius feciſſet de pecu nia patris. Nam lucrum quod attribuitur pecu nie eſt profectitium. vide tamen eundem Barto. in dicto.§. nec caſtrenſe. vbi circa hoc dicit. quod ſi filius lucratus eſt cuꝫ pecunia patris ſine aliquo Peculiū Fo. CLXXXVIII. onere ſuo. tunc dicitur profectitium. Sed ſi lucra tur cum pecunia paterna ⁊ onere ſuo. tunc dic. ꝙ aliquod lucrum attribuitur pecunie tanqͣꝫ profecti tium. ⁊ debebit communicari. Aliud vero quod fi lius querit ex opera ſua eſt aduenticium. dicta. l. cū oportet. Et communis conſuetudo eſt ꝙ medie tas lucri detur perſone. alia medietas pecunie at tribuatur. pro hoc facit. C. pro ſocio. l.j. Hec Bar tolus. Quero. Quid ſi filius faciens mercantiam iuit in franciam pro mercantia cum pecunijs patris. ⁊ occaſione huius captauit beniuolētiam regis. qui ſibi donauit quedam. An hoc erit profectitium? Specu. videtur tenere ꝙ ſic. Sed Bartolus in di cta. l. cum oportet. dicit hoc dictum Spec. eſſe con tra caſum. l. ſocium qui in eo. ff. pro ſocio. Sed ideꝫ Bart. in dicto.§. in arrogato. dicit ꝙ quicquid fi lius habet beneficio patris. ſeu eius occaſione. dici tur profectitium. Hoc tamen limitari debꝫ ſic. qd̓ filius habet beneficio patris. intellige quando be neficium patris eſt cauſa proxima: vel immediata Sicut verbi gratia. Reperis filium meum in an glia. ⁊ das ſibi aliquid quod non dares niſi ꝓpter me. vnde ſum cauſa proxima. Secus ſi pater eſſet cauſa remota. quia propter patrem meum habui noticiam cum quodam domino. diligit me plus ꝙͣ patrem meum. Certe illud quod daretur mihi ab illo domino. non erit profectitium ſed aduenti tium. hanc diſtinctionem ponit text. in dicta. l. ſo trum autem pecunia data a patre filiofa. di catur profectitia vel aduentitia? Dicꝭ ẜm Bart. ꝙ aut preceſſerunt merita filij. que ſi quilibet extrane us feciſſet idem habuiſſet: et tunc erit aduentitia. Et per conſequens non cōmunicanda. ⁊ tenet do natio etiam a principio. nec poteſt reuocari. Aut non donat ꝓpter merita ſed vt filio. Et ſic eſt ſim plex donatio. De hoc vide ſupra diffuſe. Donatio primo. Et an pater vſuffructuarius ſi monachat̉ extinguatur vſuſfructus quem habet in aduenti tijs filij. Et an pater teneatur facere inuentarium de dictis aduentitijs. ⁊ de donatione facta a patre filio in actu emancipationis. an ſit ſimplex vel ob cauſā ⁊ multis alijs vide ibi ſingulariter. Quartū peculiū eſt aduentitiū. qd̓ acquirit̉ ex induſtria vel donatione facta aliunde ꝙͣ intuitu patris: vel ali ter aliunde proueniat ex euentu vel fortuna. Fallit tamen in rebus que ab imperatore vel auguſta do nantur per. l. cum multa. circa fineꝫ. ibi. ſed ad ſimi litudinem caſtrenſis peculij. C. de bo. que libe. Ex quo infert Ludo. ꝙ idem eſt in donatis filio ꝑ ali quem regem: quia quod ſtatutum eſt generaliter de maieſtate imperiali. Idem intelligitur ſtatutuꝫ particulariter de regali maieſtate. allegat notata ꝑ Innocen. in. c. ſuper quibuſdam. de verbo. ſigni. In aduenticijs tamen filiuſfami. acquirit proprie tatem. ſed pater habet vſumfructum donec vixe rit. niſi ſibi remittat vſumfructum: vel niſi ab ali quo ſibi detur: vel relinquatur hoc pacto: vt ad pa trem non pertineat vſuffructus. vel niſi ſuccedat

Pedagium Afilius vna cum patre in hereditate fratris vel ſoro ris: vel niſi quando pater noluit aſſentire filio ade unti aliquam hereditatem: vel niſi patre matrimo nium minus legittime ſoluente: bona filijs applicē tur. vt in autentica. vt nulli iudi.§. quia vero. De predictis vide ſupra diffuſe Donatio primo. No ta tamen ꝙ in bonis paternis filius non habet ali quam poteſtatem. niſi quia debet ali: etiam ſi eſſet emancipatus vbi egeret. ⁊ aliter ſibi commode ⁊ ho neſte prouidere non poſſet ſicut ⁊ econuerſo. vide ſupra Alimenta. ⁊. c. Parentes. Et ſi preter volun tatem patris acciperet de bonis eius. rem alienam contractaret. ⁊ ſic furtum cōmitteret. Et ſi in futu rū vel poſt morteꝫ patris haberet vnde reſtituere teneretur in conſcientia. Nota etiam ẜm Panor. in rubrica de pec. cle. ꝙ quo ad clericos ⁊ laicos iſta peculia non videntur differre niſi in aduētitio. Et intellige de clericis filijſfa. Nam ꝑ clericatum nō eximuntur a patria poteſtate in temporalibus. li ret glo. aliud ſenſerit ⁊ minus bene in. c. indecorū. de eta. ⁊ quali. Sed Inno. tenet ibi primū. ⁊ cōiter doc. ⁊ ꝓbatur in. c. ꝑ venerabilem. qui fil̓. ſint legi. vbi eſt ſpāle in ep̄o. An autem illud quod eſt laicis aduentitium ſit clericis caſtrenſe vel quaſi? Uide ſupra. Clericus quarto. ¶ Queritur de queſtione notabili. Pone: filiuſfa mi. commiſit crimen propter quod ſi eſſet pater fa milias. omnia eius bona publicari deberent. ⁊ ha bet bona aduentitia. An proprietas bonorum ad uentitiorum veniant publicanda. vſufructu ipſo rum bonorum apud patrem dimiſſo. ẜm ꝙ de iu re dimitti debet? Rn̄. Quidam dicūt ꝙ ſic. Nam iſte filiuſfami. tale delictum commiſit. exquo de iu re veniunt publicanda. ergo publicabitur proprie tas bonorum aduētitiorum que eſt propria ipſius filij. vt in dicta.l. cum oportet. Item delicta nō de bent remanere impunita. l. ita vulneratus. ff. ad. l. aquil̓. ergo dicendum eſt ꝙ publicabitur proprie tas bonorum aduentitiorum: ne delictum filijfa mi. remaneat impunitum. Sed in contrarium eſt communis opinio doctorum. Et pro hac opinio ne eſt Bar. in. l. ſi finita.§. ſi de vectigalibus. ff. de dam. infec. Idem Ange. ⁊ Sali. Et ratio eſt. quia ex delicto filij pater non tenetur de peculio. l. j.§. ſi filius. ff. de his qui deie. vl̓ effu. l. iij.§. idem ſcribit ff. de pec. ergo non publicabitur proprietas bono rum aduentitiorum. Nec obſtat quod dictum eſt primo. ꝙ iſte filiuſfami. tale delictum commiſit ⁊cͣ. Dico ꝙ non ſequitur proprietas bonorum aduen titiorum eſt filij. ⁊ filius tale delictum commiſit. ex quo de iure bona veniunt publicanda. ergo publi cabitur proprietas bonorum aduentitiorū. Nan ſic videmus in muliere. que licet tale delictum cō mittat. exquo de iure veniunt publicāda bona ſua non tamen dos publicabitur auten. contra ſi filij: C. de repu. Si ergo non publicatur dos que eſt ꝓ prium patrimoniuꝫ mulieris. l. iij.§. ſed vtrum. ff. de mino. ergo eadem ratione non publicabitur ꝓ prietas bonorum aduentitiorum. licꝫ ſit filij. Non obſtat ſi dicatur. ꝙ dicta proprietas non eſt patris ergo eius non intereſt vtrum publicetur vel non: quia reſpōdeo ꝙ hoc non ſequitur. Nam ſicut eti am vides in filio habente peculium profecticium: quod licet non ſit ſuum. ſed patris. tamen eius in tereſt ne illud peculium publicet̉. dicto.§. ſed vtrū Sic etiam videmus in dote que licet ſit proprium patrimonium mulieris. tamen intereſt patris ne publicetur. Non obſtat ꝙ delicta non debent re manere impunita. hoc fateor. Sed licet in caſu no ſtro filius non habeat bona in quibus poſſit fieri publicatio. non tamen delicta remanebunt impu nita. ſed in ꝑſona grauius puniet̉. Et fundamētū doctorum tenētium hanc opinionem eſt. qꝛ filinſ fa. prohibetur alienare fauore patris. et propterea publicatio eſt etiam a iure ꝓhibita ne delictum fi lij noceat patri. Et ſic alienatio ē interdicta filio in fauorem patris. vt probatur in.§. filijs autem. in cta glo. que eſt ſuper ver. ſentiant in. l. fi. C. de bo. que li. De iſtis peculijs vide valde pulcra. jͣ. Reſti tutio. xij. Utrum expenſe facte a patre in peculio filij ad uentitio ſint inter fratres communicaude? Rn̄. Barto. ꝙ aut fuerunt neceſſarie. vel ad perpetuā vtilitatem. et tunc filio imputabūtur: vt. l. fi. C. de bo. que li. Et hoc verum ſi pater fecit animo repe tendi. Secus ſi fecit animo non repetendi. ꝙ ſi de animo neſcitur. tunc ſi ſunt parui ſumptus videt̉ donare. l. vtrum. ff. de do. inter vi. ⁊ vxo. Si vero ſunt magni. Ita ꝙ excedant fructuum quantita tem. tunc videtur habuiſſe animum repetendi. ni ſi in cauſa alimentorum vel ſimili expendiſſet. l. ali menta. ff. de ne. geſt. Secus ſi non excedunt quan titatem fructuum. quia tunc etiam videtur donaſ ſe. arg. d. l. fi. Si v̓o dicti ſumptus non fuerunt ne ceſſarij. nec ad perpetuam vtilitatem. ſed ſolum ad fructuum vtilitatem. tunc non ſunt cōmunicandi quia onera pertinent ad eum. Et idem dicendum de eo quod expēditur in dacijs ⁊ collectis cum ha beat vſumfructuꝫ. Nec obſtat illud de viro. l. vni ca. C. de rei vxo. ac.§. ſed nec ob impēſas. quia ha bet dotem ꝓpter onera matrimonij. Ideo non de bet grauari onere impenſarum. ¶ An autem fratres teneantur emēdare damnuꝫ quod pater intulit in bonis aduentitijs filij? Rn̄. Bald. ꝙ aut illa dilapidatio eſt ſolum fructuum. et tunc non tenentur. d. l. cum oportet. Hoc verū quando pater habet vſumfructum dicti peculij. Si v̓o dilapidatio cōcernit rei ꝑpetuam deteriora tionem vel intolerabilem leſionē. ſic tenent̉. d. l. cū oportet.§. ſed cum tacitas. Edagium vel gͣuida gium ⁊ exactio. Pedagiū quid ſit? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. pedagia dicuntur que dantur a tranſeuntibꝰ in locis cōſtitutis a principe. Guida gia v̓o que dant̉ ꝓ cōductu ꝑ terrā alicuius vt ſe cuxius vadant. Quot autem modis poſſint poni iſta pedaga: Rn̄. ẜm Panor. in. c. ſuꝑ quibuſdam. de verb. ſigꝫ

ꝙ quatuor modis. Primo quidem ꝑ conceſſioneꝫ imperatoris. Scd̓o regum. Tercio lateranēſis cō cilij. Ex quo infert Panor. ꝙ conciliū generale ha bet iura principis. ꝓ hoc facit. quia in concilio ge nerali preeſt papa. vnde dicit ibi Io. an. ⁊ bene. ꝙ ille tex. nō excludit conceſſionē ſolius pape. Nam ſi concilium habet hanc poteſtatem. ergo et papa. quia concilium recipit robur et ptātem a papa. vt notatur in. c. ſignificaſti. de elec. Quarto vigore cō ſuetudinis de cuius inicio nō eſt memoria. Et ta lis conſuetudo habet vim tituli. quando datur ca pacitas poſſidēdi. al̓s ſecus. In propria tamen cō ſuetudine. non requiritur titulus. ſed quandoqꝫ conſuetudo capitur pro preſcriptione. Ex quo in fert Panor. vnum valde notabile. ꝙ reſeruata prī cipi in ſignum ſpecialis priuilegij poſſunt acquiri conſuetudine tanti temporis. de cuius inicio non eſt memoria. Ex quo etiam infertur ꝙ dn̄i inferio res ⁊ ciuitates poſſunt preſcribere poteſtatem legi timandi ſpurios. Item reſtituere fame. Item cre andi tabelliones ⁊ ſil̓ia. que ſunt reſeruata principi ſi ſubeſt tantū tēpus. de quo in. d. c. ſuper quibuſ dam. Et predicta quatuor eliciuntur ex. d. c. ſuper quibuſdam. Et ẜm Panor. nō eſt alibi textus ita clarus. Nunquid autem reges citra imperatorem poſ ſint iſta pedagia ſeu guidagia imponere?: Hoſtiē. dicit ꝙ non. ſed ſolus imperator poteſt. Et text. in dicto. c. ſuper quibuſdam. Ibi regum. intelligunt quidam de rege romanorum qui eſt electus in im peratoreꝫ: ⁊ adhuc non eſt coronatus. Nam poſt electionem ⁊ ante coronationem non appellat̉ im perator. ſed rex romanorum. Et pro dicto Hoſti. facit tex. in. l. vectigalia. ff. de publi. Hodie tamen ſaltem de facto omnes reges ⁊ ciuitates ytalie. ⁊ qd̓ peius eſt omnes caſtellani imponūt. quod fieri nō debet. Idem tenet Panor. in. c. innouamus. de cē ſi. dicens ꝙ hodie reges inferiores preſcripſerunt in eorum regnis iura imperatorum. quo caſu poſ ſunt predicta exercere vt imperator. Et ſic videmꝰ hodie in aliquibus cōmunitatibus ytalie: que vi dentur hoc preſcribere. licet in hoc Barto. fuerit contrarius in dicta. l. vectigalia. vbi per illam. l. di cit ꝙ ſi quis fraudat gabellam ſine permiſſu prin cipis impoſitam non tenetur deo neqꝫ mundo. qꝛ gabelle ſine ꝑmiſſu principis ſunt extorſiones. Et hoc in forenſibus ſecus in ciuibus. qui poſſunt ſi bipſis grauamen imponere. ⁊ burſam commune facere. ſed idem Bart. in dicta. l. ſi publicanus. eo. tit. tenet expreſſe. ꝙ vectigaliū exactio p̄ſcribit̉ tꝑe cuius nō extat memoria. allegat ad hoc. d. c. ſuper quibuſdā. ¶ Sed dubitari poteſt de guidagio. quod eſt quā do datur aliquid alicui vt tute ducatur per terram alterius. nunquid peccat ruſticus aliquid recipiē do: vt tute tranſeuntem ducat? Io. an. in dicto. c. ſuper quibuſdaꝫ. dicit ꝙ licite poteſt accipere. quia iſte locat operas ſuas. Intelligitur ergo text. de eo qui tenet̉ ad hoc. Nam dn̄i terrarū tenent̉ territo rium ſuum cuſtodire ſecure. vnde ipſi nō debent Pedagiū Fo. CLXXXIX. reciꝑe p̄cium. Secus ergo in alijs oꝑas ſuas locan ¶ Utrum auteꝫ pedagia ⁊ guidagia licite poſſint peti? Rn̄deo ẜm Ray. Si pedagium eſt antiquū et fuit impoſitum ab his qui potuerunt. Et ex iu ſta cauſa: vt defenſione tranſeuntium. vel nauigā tium: vel patrie ⁊ huiuſmodi ⁊ recipiens facit id ꝓ pter quod fuit impoſitum. ſine ſcrupulo conſcien tie poteſt recipere. Et eodem modo ſi neſcit a qui bus fuerit inſtitutum. Putat tamē ab illis qui po terant. ⁊ ex predictis cauſis. Et hoc verum ſi adeſt conſuetudo. cuius inicij nō eſt memoria. al̓s ſecus vt in dicto. c. ſuper quibuſdam. Idem ſi iſte recipi ens non laborat modo. nec facit expēſas. quia nō eſt neceſſe. paratus tamē eſt ſi neceſſe eſſet labores et expenſas impendere. non ſolum quas tunc ac ciperet. ſed etiam prius acceptas ⁊ amplius ſi opor teret. Si v̓o pedagium ſit nouum. non poteſt ali quis ab aduenientibus vel tranſeuntibus aliquid accipere. niſi certum ſit illud a principe vel rege ſta tutum: vel alijs de quibus ſupra propter imminē tem neceſſitatem. Et ſi aliquid contra formam pre dictam acceptum eſt. reſtituendum puto illi a quo acceptum eſt. ſi ſciri non poteſt in pias cauſas. Di cit etiam Hoſti. ꝙ ſi dominus terte qui recipit pe dagium non defendat ſoluentem in rebus ⁊ per ſona propoſſe ſuo. licet non teneatur ad reſtitutio nem pedagij niſi conſtaret ꝙ hac de cauſa inſtitu tum eſſet. tenet̉ tamen ad ſatiſfactionē plenariam qd̓ plus eſt. et etiam ſi inueniat̉ in defectu iuſticie. xxiij. q. ij. dn̄s. Quot autem requirātur ad hoc vt pedagia ſint licita? Dic ꝙͣ ſicut ad condendū legem tria requi runtur. vt dictum eſt ſupra Lex. ita ad imponen dum iſta onera. Primum. cauſa efficiēs. vt ſint po ſita ab his qui habent poteſtatē. vno quatuor mo dorum ſupra poſitoruꝫ. Scd̓m eſt cauſa finalis. vt ſcꝫ imponātur propter bonum cōmune: vel iuſtaꝫ cauſam: vt dictum eſt. Sic tamen ꝙ ſint modera ta ⁊ non ad grauamen ſubditorum. vt cōmuniter fit in ytalia. quia non ſolum pauperes ex huiuſmo di collectis immoderatis grauantur. verum etiaꝫ nobiles ⁊ boni mercatores. Tercium quod requi ritur eſt cauſa materialis: vt ſcꝫ inſtituantur ſuper his que cauſa negociationis deferuntur. ⁊ non ꝓ his que pertinent ad neceſſitatem humanam. ſcꝫ victum eius. Sed de hoc infra dicetur. Iſtis igit̉ cauſis exiſtentibꝰ licite dn̄i terraruꝫ exigunt hmōi collectas etiā ſi tales dn̄i non laborarent ⁊cͣ. vt di ctum eſt. Nunquid autem qui faciunt portari bladū vel vinum ad vſum ſuum vel familie teneātur ad pe dagia? Hoſti. tenet ꝙ de predictis nihil debet ſol ui. etiam ſi conſuetudo ſit incontrarium. quia eſt irrationabilis ⁊ iniqua. quia non debet ſolui peda gium. niſi de rebus que cauſa negociatiōis ⁊ mer cimonij vehunt̉. C. de vecti. l. vniuerſi. vbi cōtra ueniens decapitari mandatur. Et ſic defraudādo huiuſmodi pedagia occulte portando talia nō eſſꝫ peccatum. dumnido ceſſent periuria. mēdacia.

Pedagium et ſcandala. Sed Arch. flo. dicit. ꝙ contrarium de facto ſeruatur in ciuitatibus tuſcie: florētie. ⁊ alijs multis locis. immo poteſt dici ꝙ per totam ytaliā quia de omnibus predictis ſoluitur gabella. et cuꝫ dicta gabella ſit impoſita per ſtatuta ciuitatis per modum cuiuſdam talee. ſeu collecte pro expenſis fiendis in vtilitatem communitatis: dicendum ꝙ ciuitas exigens dictam gabellam pro victualibus ſiue regatur per vnum vt Ducem. Marchionem Principem. ⁊ huiuſmodi. ſiue per plures de popu lo vt priores: conſules: ancianos: ſi habent poteſta tem condendi legem ⁊ imponendi collectas. quod eſt preſumendum. ſi ex more antiquo hoc faciant: cuius non eſſet memoria in contrarium. videntur etiam poſſe imponere ſolutionem dictarum gabel larum pro ſui adiutorio et defenſione. qͣꝫuis enim populus aliquis non poſſet facere legem genera lem. quia hoc eſt imperatoris. ſpecialem tamen fa cere poteſt. Et hoc ſine conſenſu principis. Sic eti am ⁊ collectam ſpecialem facere poteſt pro ſuis ne ceſſitatibus. Et ſi nō generalem: vt exactionem pe dagiorum ſine licentia principis. quinimmo per le gem municipalem: derogatur legi cōmuni: vt pa tet in materia dotium: ſucceſſionum ⁊ huiuſmodi Et ſic ſi gabella includatur ſub nomīe pedagij: vel ſit idem non obſtabit ꝙ lex communis prohibeat exigi pedagiū: vel gabellam de victualibus et hu iuſmodi: cum vel lex municipalis vel conſuetudo preſcripta habeat contrarium: cum conſuetudo ra tionabilis ⁊ preſcripta tollat legem. extra de cōſue. c. fi. Nec videtur irrationabilis conſuetudo: cum ſit neceſſarium pro expenſis ſupplendis commu nitatis ⁊ ciuitatis defenſiōe: quia omnes ciues de bent ſe ⁊ ſua exponere pro defenſione patrie. Re quiritur tamen licentia principis ad imponendū pedagium: que videtur obtenta ſi extat conſuetū: nec eſt memoria in contrarium. Preſuppoſita igi tur licentia. ſi gabella nomine pedagij intelligitur: et multo magis ſi gabella ſit non pedagium. ſed vt collecta videtur ꝙ teneantur homines ſoluere ga bellam de victualibus ⁊ quibuſcunqꝫ. ⁊ contrafaci entes commitunt furtum: ⁊ tenentur reſtituere cō munitati: vel ementibus eas niſi iſta exactio gabel larum fieret ab his qui non habent legitimum do minium. ſeu iuſtum titulum: vel niſi illi qui frau darent alijs impoſitionibus ⁊ modis: eſſent vltra ꝓportionem grauati nimis: vel ſine neceſſitate im poſite ⁊ vtilitate cōmunis: ſed ad nutriendam pō pam ⁊ auariciam aliquorum principum vel ciuiū: ad hoc facit. c. que contra. viij. diſt. hec Archi. flo. Et hec vltimo dicta optime declarant quando hu iuſmodi gabelle ſint licite vel non: non obſtante ꝙ pro victualibus et huiuſmodi ad victum neceſſa rijs de iure nihil ſolui deberet. Et nota ꝙ hodie ꝑ proceſſum curie imponentes noua pedagia in ter ris ſuis: vel prohibita exigentes ſunt excommuni cati excōmunicatione papali. Et idem dicendum ẜm Archi. flo. de augumētantibꝰ. ꝑ quandam ex trauagantem. ¶ Utrum autem defraudantes gabellas: vel pedagia et huiuſmodi teneantur ad reſtitutionem: Dicendum ꝙ ſic: ſi ſunt licita: vt dictum eſt. ſed ad penam taxatam non tenentur in foro conſcientie: niſi poſtqͣꝫ fuiſſent inde condemnati per ſententi am: ꝙ ſi petitor pedagij non illud faciat ꝓpter qd̓ fuit inſtitutū cum neceſſe ſit. tunc tranſeuntes poſ ſunt negare pedagium. nam cauſa ceſſante in reci piente. ceſſat obligatio in dante. extra de iureiur ꝑuenit. el. ij. vel tales pn̄t ſuꝑ hoc adire iudiceꝫ. qd̓ tutius videt̉. Quid de ſtatutis multarum terrarum que im ponunt magnam penam defraudantibus huiuſ modi pedagia. nunquid licite exigi poſſint? Rn̄. ẜm Monal. ꝙ ſic. Nam huiuſmodi ſtatuta ſunt facta pro communi vtilitate. ⁊ ſic depredantes ta les res contra bannum portantes ⁊ contra edictū poteſtatis. non tenentur reſtituere. ita tamē ꝙ po teſtas hoc edictum fecerit. cum conſilio regentiuꝫ ciuitatem et ꝓ communi vtilitate. nam in talibus amittenti non competit repetitio. ⁊ per conſequēs accipiens reddere non tenetur. quia melior eſt con ditio poſſidentis: tamen melius facerēt quo ad de um ſi redderent: ne ex auaricia rapere videantur. Addit etiam Monal. ꝙ hanna etiam iuſta nō ſūt de iure diuino. ſed ciuili tm̄: quia penalia ſūt. et nō artāt animum per ſe. ſed manum. Et ideo poſt fa ctum non anguſtant conſcientiam. ſed burſam vl̓ carnem. Pone. Quidam impetrauit licentiam conducē di. x. modios frumēti ⁊ conduxit. xx. vel. x. porcos vel equos: ⁊ cōduxit. xx. vel pone ſtatuto ciuitatis continet̉ ꝙ nullus poſſit extrahere de ciuitate: vel eius diſtrictu res pertinentes ad quotidianum vi ctum: accidit ꝙ quis portabat res licitas ⁊ illicitas Queritur nunquid omnia ſint applicanda fiſco? Rn̄. Cy. in. l. cum ꝓponas. C. de nau. fe. in addi. ẜm moderniores dicit. ꝙ non publicantur licite ꝑ illicitas. Nec obſtat. dicta. l. cum proponas. quia ibi non venit publicatio mercium licitarum ex cō ſequentia illicitarum. ſed ex cōſequentia delicti. cū ius cauſa publicant̉ omnia. ⁊ capite puniūtur: vt C. que res expor. nō poſſunt. per totum. Idem te net Bart. in. l. cōtem.§. dominus. ff. de publi. vbi etiam querit pone. ſtatuto cauetur ꝙ ſi aliquis re pertus fuerit aliquid portare contra deuentum ꝑ dat illud ⁊ animal ſuper quo portatur. ⁊ reperitur portare quedam licita. et quedam illicita? Rn̄deo recurrendum eſſe ad diſtinctionem dicti.§. domi nus. ſcꝫ an dominus animalis fuerit ſciens vel ig norans. dicit tn̄ ꝙ in quibuſdā ciuitatibꝰ eſt cōſue tudo. ꝙ cuiuſcunqꝫ ſit aīal ꝑdat̉. ſed tn̄ dn̄s habe bit regreſſum cōtra ducentē. Quid aūt ſi res que illicite portantur deprehen dantur in via priuſꝙͣ perueniatur ad locum queꝫ nō licet exire. nunquid ſint in cauſa confiſcationis Rn̄. Cy. in. d. l. cum proponas. ꝙ non: quia redi re poterat ⁊ penitere: vt. ff. de fal. l. qui falſam. De hac materia pedagiorum vide ſingularia sͣ. Excōi catio. viij. ⁊. ix. ¶ Quid de illis dominis qui tali vtuntur conſue

tudine in hominibus ſuis: ꝙ de mobilibus eoruꝫ capiunt quantum ⁊ quando volunt: ⁊ cum ſuſpi cantur eos velle tranſire ad alium dominum: ſpo liant eos: nunquid exeuſari poſſunt per conſuetu dinem an teneantur ad reſtitutionem. Et an ſint abſoluendi ſi nolunt reſtituere? Rn̄. ẜm Monal. ſi certum eſt ꝙ ab inicio fuit impoſitum tale onus terre ſine fraude: credendum eſt ꝙ dominus poſ ſit ab habitatoribus quando ⁊ quātum vult cape re. et ꝙ poſſit retinere omnia mobilia ſi receſſerint cū quilibet poſſit imponere rei ſue onus quod vo luerit. videtur etiam tolerari poſſe: ꝙ intantū vta tur huiuſmodi conſtitutione ꝙ non grauet eos vl tra modum: aut manentes: aut recedentes. Si au tem non eſt certum aut ſi creditur ꝙ non fuerit ab inicio legittime inſtitutum: credendum eſt ꝙ cum huiuſmodi ſpoliatōnes ipſo genere facti male ſint peccant qui hec faciunt ⁊ tenentur ad reſtitutionē In hoc tamen caſu ⁊ conſimilibus qui tolerantur ab eccleſia pro eo ꝙ aliqua poteſt eſſe ibi dubitatio de iure. aut de facto: non crederem ſimpliciter eſſe denegandam abſolutionem. ſed facienda eſt tamē cum quadam dubitatione ⁊ proteſtatione ſic̄. Ab ſoluo te de hoc inquantū poſſum: ſed timeo vel cre do ꝙ nō ſufficit tibi ad ſalutem: niſi te aliter habue ris in hoc caſu. hec Monal. Quid autem de illis principibus qui cōueniūt cum nautis ꝙ reddāt eis certam ſummam ſingu lis annis pro ſingulis nauibus currentibus ꝑ ter minos eorū pro quietando eis huiuſmodi abuſuꝫ Quid iuris? Rn̄. Monal. ꝙ tenētur reſtituere to tam illam ſummam pecunie acceptam. quia cum gratis debeant hoc quietare. non poſſunt ꝓ quie tatione huiuſmodi aliquid accipere. ⁊ tenentur ſic acceptum reddere. cum naute penſionē hmōi nō cōſtituerint ſimpliciter ⁊ ſpontanee. ſed ne deteriꝰ ſuſtinerent. QQuid ſi mercatores alicuius loci faciunt pactuꝫ pro metu eis comminato de certa pecunia ſoluen da alicui domino terre. vt ipſos ſaluet ⁊ defendat? Rn̄. Dire. ꝙ ſi dominus hunc metum mercatori bus intulit: iniuſte recipit. ⁊ tenetur ad reſtitutio nem: nec iſtud pactum debet dici pedagium. quia non tenet niſi inter illos: inter quos habitum eſt. Et Monal. dat optimam cautelam confeſſoribus principū: qui multa extorſerūt. et difficiles ob hoc ſe reddunt ad reſtituēdum ſimul de preſenti. ꝙ re mittant cōmunitatibus vel villis de eorundem aſ ſenſu ⁊ libera volūtate aliquam ſeruitutem. ſeu an nuam preſtationem imperpetuum vel ad tempus Ita ꝙ pleniſſime videretur eis ſatiſfactum: vel eti am facerent in remiſſionem peccatorū illorum qui bus tenētur. aliquod hoſpitale: vel opus ſimile pie tatis cauſa cum conſenſu tamen eorundem. ſi ha beri pōt. Qn̄ aūt dn̄s poſſit exactionē facere vltra ſolitum. videsͣ. Dn̄s. ¶ Sed nunquid exigentes taleas: vel huiuſmodi pedagia in caſu illicito: teneantur ad reſtitutioneꝫ Rn̄. ꝙ ſi clare conſtat ꝙ huiuſmodi pedagia ſunt illicita: tunc tales homines ementes ⁊ exigētes hu Pedagium Fo. CXC. iuſmodi ad portas ciuitatis: tenentur ad reſtituti onem: quia preſtant cauſam efficacem ad hoc. Si v̓o dubitatur: an ſint illicita vel licita. tunc diſtin guendū eſt prout in ſimili notat s. Bernardinus in tractatu reſtitutionum. quia aūt iſti ſunt ſubdi ti talis domini. ⁊ compelluntur ab eo ad huiuſmo di pedagia exigenda. Et tunc propter bonū obedi entie excuſantur in iſto dubio. xxiij. q. j. quid culpa tur. Et hoc intelligit Hoſt. quia quantum potuit inquiſiuit ⁊ peritiores confuluit: ⁊ tamen ſemꝑ du bius in ſe remanſit. Alioquin tanqͣꝫ ignorantie af fectator nō excuſatur. Si v̓o talis ſubditus ad hu iuſmodi exactiones non compellitur. ſed ipſe ſpō te ſe ingerit. ⁊ dictas gabellas emit: vel talis emēs non eſt ſubditus talis domini: ⁊ tunc non excuſa tur. ſicut non excuſantur ẜm Rod̓. ſtipēdiarij ſeu cognati vl̓ amici alicuius domini iniuſte indicētis bellum: cum non ſint ſubditi eius nec excuſet eos obedientie bonum. nec ſe diſcrimini cōmittere de bent in preiudicium alterius. Si autem huiuſmo di: pedagia exp̄ſſe ſunt licita: tūc in nullo caſu pec cant hmōi exigētes. ſiue ſint eius ſubditi: ſiue noͣ. Pone ꝙ vna ciuitas debitis ſit grauata. et deli berant conſules ꝙ modus expeditior ſoluendi illa debita eſt quod fiat quoddam aſſiſum ſuꝑ venali hoc modo. ſcꝫ ꝙ vendens fextarium vini ſoluat dē narium cōitati in adiutorium ſolutionis debitorū eius. ⁊ ſic de alijs venalibus proportione ſeruara. Modo querit̉. vtrum eis liceat hoc facere. cum ex hoc facto ſequatur ꝙ clerici emant venalia cariora Et ſic indirecte iuuabunt ad ſolutionem debitorū cōmunitatis. cum tamen nihil ſoluere teneantur? Rn̄. Aſten̄. li. vj. tit. xxx. dicit. ꝙ aut illa debita ſūt contracta propter exceſſum ⁊ abuſum conſulū. Et tunc non licet eis aſſiſum. ſeu collectam ſuper ve nalia ponere. ſed proprijs ſumptibus debēt illa de bita ſoluere. Aut ꝓpter cōmunem vtlitatem tam laicorum qͣꝫ clericorum. Et ſic licet eis. Aut propter vtilitatem cōmunem laicorum directe: nō autem clericorum niſi indirecte. ſcꝫ inquantum tempora lis ꝓſperitas ciuium quandoqꝫ redundat in vtili tatem clericorum. Et tunc diſtinguo: quia aut faci unt animo iniuriandi clericis: vt ſic ab eis pecuni am extorqueant: quam aliter habere non poterāt. Et ſic nō licet. Aut nō animo iniuriandi. quia etiā ſi nō eſſent aliqui clerici qui aliquid emerent. nihil ominus hoc feciſſent. Et ſic licet eis: ſeruato mode ramine ꝑ comparationem ad neceſſitatem cōmu nitatis. Ita tamen ꝙ fiat auctoritate domini tem poralis. ⁊ etiam obſeruata proportione. ſcꝫ ꝙ ꝓpor tionabiliter loquendo: non ponant magis aſſiſuꝫ ſuper ea que ſepius emunt̉ a clericis. qͣꝫ ſuꝑ ea q̄ a laicis. Nec maius ſuꝑ ea q̄ ſepius emunt̉ ab extra neis ꝙͣ ſuꝑ ea q̄ a ciuibꝰ nec maius ſuꝑ ea q̄ ſepius emunt̉ a pauperibꝰ: qͣꝫ ſuper ea q̄ a diuitibꝰ. al̓s nō liceret. Si autem ponatur aſſiſum predicto modo. clerici vt videtur non poterunt iuſte cōqueri. ma xime cum nō cogant̉ emere in ciuitate illa. cū eme re poſſint in alia licet nō ita comode. Ideꝫ Ry. in quadam. q. de quolibet.

Pena Utrum xp̄iani tenent̉ ſoluere pedagia ſarace nis? Rn̄. ẜm Ray. Si tranſeant ꝑ terras eorū tē pore treuge. Et ipſi ſaraceni defendant eos a latro nibus ⁊ huiuſmodi: xp̄iani tenent̉ eis ẜm ſtatutū ⁊ pactum: ⁊ ſubtrahendo tenerent̉ ad reſtitutioneꝫ Nam fides hoſti ſeruanda eſt. Addit tamen. v̓ v̓. ꝙ de pacto. ſi interueniat: planum eſt. Sed de ſta tuto eſt diſtinguēdum. nam ꝑ ſtatuta illorum qui ꝑ vim occupauerunt. ⁊ tenent terram que aliquā do fuit xp̄ianorum: cum ipſi ſint malefidei poſſeſ ſores: non obligant̉ fideles: niſi ſponte ꝯſenſerint: vel ſe ſubiecerint huiuſmodi ſtatutis. Secus de il lis ſaracenis qui non ſunt violenti poſſeſſores ter rarum quas tenent: quia ab huiuſmodi pedagijs fraudari nō debēt ab aliquo etiā xp̄iano tranſeun te. Si v̓o tranſeant tempore guerre. aut quando cunqꝫ cum mercibus prohibitis. non tenentur eis ad pedagia. Hoſti. tamen dicit. non puto ꝙ chri ſtiani teneant̉ ad ſoluenduꝫ hec paganis. Et hoc videt̉ verius: niſi pactum preceſſiſſet: nō coacte fa ctum vel metu. veruntamen ſi volunt xp̄iani ha bere cōmoditatem terre ſaracenorū: oportet ꝙ ſol uant: quia nec aliter ſaraceni ipſorum trāſitum ſu ſtinerent. De imponentibus vel exigentibus pe dagia clericis. ⁊ de multis alijs circa hanc materiā vide ſingularia sͣ. Excōicatione. ix. ⁊. jͣ. Priuilegiū Et quis poſſit concedere immunitatem in his. vi de ibi. Ena. Utrū iudex ec cleſiaſticus poſſit imponere penam pe cuniariam? Rn̄. ẜm Panor. in. c. licet de penis diſtinguendo ꝙ aut iudex eccleſiaſticus vult facere hoc mulctando: aut penam diffinitiue imponendo. Primo caſu. dicendum eſt ꝙ ſic: quia illa magis timet̉: maxime quia pena certa non eſt ſtatuta a iure pro contumacia arcenda. vnde pōt imponere prout ſibi videtur: vt in. c. de cauſis. de offi. deleg. Secundo caſu. quando vult imponere diffiniendo. Aut ſubeſt ſtatutum: vel conſuetudo vt pro quolibet delicto imponatur pena pecunia ria. ⁊ non valet quia inſurgit diſſolutio. Nullam enim delinquens pertimeſcit culpam: cum ſperat eam nūmis redimere. xj. q. iij. pauper. Aut ſubeſt ſtatutum ſeu conſuetudo vt vltra penam iuris im ponat̉ pena pecuniaria: ⁊ valet: dummodo non ꝓ cedat ex radice cupiditatis. poteſt enim ep̄s adiu uare canonem apponēdo nouam penam: vt in. c. ij. de conſti. li. vj. Aut non ſubeſt ſtatutum vel con ſuetudo. Et tunc: aut extra iudicium p̄latus vult exigere pecuniam ꝓ delicto. ⁊ non poteſt: quia cer ti modi ſunt in iure ſtatuti procedendi cōtra delin quenteꝫ. ſicut faciebant illi archidyaconi de quibꝰ in. d. c. licet. qui extra iudicium ſine cauſe cognitio ne exigebant pecuniam pro delicto commiſſo. ⁊ ſu ſtinebant eriminoſos in delictis recepta pecunia. Ant vult iudex ꝓcedere iudicialiter. Et tunc ſi cer ta pena non eſt impoſita: poteſt imponere pecuni ariam. Si v̓o eſt certa pena ſtatuta. ⁊ tūc ſi cū cau ſe cognitione voluit illam temperare ꝓnunciādo et poteſt. Nam hoc videt̉ conceſſum cuilibet iudi ci cognoſcenti de crimine vt ex cauſa poſſit tēpera re penam dum ꝓnunciat: ſed poſtqͣꝫ ꝓnunciauit hoc nō poteſt: vt in.§. notandum. ij. q. iij. et in. l. j. ff. ad turpil. niſi poſſet diſpenſare ſuꝑ illo crimine: vt in. c. atſi clerici. de iudi. niſi eſſet mulcta impoſi ta. que poteſt ꝓpter inopiam rei etiaꝫ ex poſtfacto temperari vt eſt tex. notabilis in. l. illicitas. ff. de of fi. preſi. Adde p̄dictis aliud dictum Panor. ꝙ vbi pena nō eſt in iure exp̄ſſa. debet apponi ꝯſuetudi naria. Et ſi iudex excedit conſuetudinem dicit̉ ex cedere modum. ad hoc text. cum glo. in. l. hodie. ff. de penis. Sed ceſſante conſuetudine venit arbi traria. ¶ Sed nunquid ep̄s poſſit imponere penam pe cuniariam laico ſibi temporaliter nō ſubiecto? Io. an. poſt Hoſt. ſentit ꝙ nō. ſed debet eam facere in fligi ꝑ iudicem ſecularē. Sed hoc dictuꝫ nō placet Panor. in. d. c. licꝫ. exquo eſt caſus in quo iudexec cleſiaſticus vendicat ſibi iuriſditionem in laicum: nō apparet rō quare in caſibꝰ p̄dictis non poſſit ſi bi imponere penaꝫ pecuniariā: vt in. c. ſtatuimus. xvj. q. j. ⁊. xvij. q. iiij. quiſquis. ¶ Quid aūt fiet de p̄dicta pecunia quam iudex ec cleſiaſticus exigit in caſu licito? Hoſti. dicit ꝙ aut ex ſtatuto imponit̉ pena pecuniaria in caſibus ꝑ miſſis. Et tūc poteſt iudex illam ſibi retinere. Aut non ſubeſt ſtatutum. ſed iudex ex officio ſuo in ca ſibus in quibꝰ pōt. imponit penā pecuniariā. ⁊ tūc licet poſſit ſibi retinere. tamen ſi vult euitare ſuſpi tionem cupiditatis. debet deputare in piam cau ¶ Utrum pena appoſita in contractibus: poſſit exigi a parte ſeruante cōtractum? Rn̄. Panormi. poſt Innoc̄. in. c. ſuam. extra de penis ꝙ ſic. etiam in foro penitentiali. etiam ſi excedat intereſſe. dum modo nō fiat in fraudem vſurarum de quo infra. Uſura.j. ¶ Querit̉: pone. Quis eſt obligatus ad certā quā titatem pecunie: certo die ſub pena ſoluendā. Sol uit partem talis debiti infra talem terminum. nū quid ad penam integram teneatur? Rn̄. Panor. vbi sͣ. ꝙ aut obligatio eſt diuidua: aut indiuidua. Et que dicat̉ obligatio diuidua. ⁊ que indiuidua vide Bart. plene in. l. ſtipulationes non diuidun tur. ff. de ver. obli. Et ꝓprie illa obligatio dicitur di uidua. quando ſolutio partis affert tantam como ditatem reſpectu partis. ſicut ſolutio totius reſpe ctu totius obligatōnis. Exemplum ꝓmiſi tibi ſcri bere duos libros ſub certa pena. ⁊ ſcripſi tibi vnū. In hoc caſu pena tm̄ committitur pro parte: quia iſta obligatio eſt diuidua. cum reſpectu partis ha beas omnem cōmoditatem ipſius. Indiuidua v̓o dicitur obligatio. quando ſolutō partis non affert tantam cōmoditatem reſpectu partis. ſicut tota re ſpectu totius. Exemplum ꝓmiſi tibi ſcribere vnu librum ſub pena. ſcripſi tibi medietatem hic pena committit̉ in totum. quia ſcriptura medietatis no affert tantam cōmoditatem reſpectu partis. ſicut tota ſcriptura reſpectu totius. Ita dic in ſimilibꝰ.

¶ An aūt de iure canonico poſſit peti pena reſpe ctu ꝑtis non ſolute? Rn̄. Panor. vbi s. ẜm cōiter doct. ꝙ ſic. nam eadē dꝫ eſſe rō de ꝑte qͦ ad ꝑtem: q̄ eſt de toto qͦ ad totū: vt in. c. paſtoralis. de of. dele. Sicut ergo de iure canonico p̄t peti pena in totuꝫ ſi nō adimplet̉ cōtractus vel mandatū penale. Eo dem mō rōne ꝑtis nō implete. Pōt ergo exigi pro rata. Et hoc intellige qn̄ obligatio cōſiſtit in dādo ſen ſoluēdo. Ita ꝙ ſolutio ꝑtis affert cōmoditateꝫ ẜm ꝙ dictū eſt. al̓s ſi obligatio eſſet indiuidua. tūc pena cōmitteret̉ in totū. etiā de iure canonico. ¶ Pone. Quidā ſub certa pena cōtraxerunt adin uicem. Sꝫ vnus eorū cōtradixit. ⁊ noluit ſtare cō tractui. qui quidē cōtractus locū habuit. nō obſtā te illius cōtradictōe. nunquid ille incurrat dictam penā. Exquo oīno ille cōtractus habuit effectum? Rn̄. ẜm Panor. in. d. c. rainaldus. de teſta. ꝙ ſic ꝑ tex. illum. ꝑ quē infert hoc notabile. ꝙ pena appo ſita ex cōtrauentione. cōmittit̉ ex ſola cōtradictiōe facti. qͣꝫꝙͣ cōtradictio n̄ habuerit iuris effectū. Nā vides ibi ꝙ cōtradictio patrui nō habuit impedi re legatū factuꝫ anunculis. Et nihilominus pena appoſita ex cōtrauentōe habuit locū. Et facit hoc ꝓpena appoſita in cōpromiſſis cōtra ⁊ aduerſus cōtrauenientem. vt cōmittat̉ pena. lꝫ cōtrauentio non habuerit aliquē effectum. Sil̓r cōmittit̉ pena ex cōtrauentione iuris. ſeu de iure facta: vt in. l. nu da. C. de cōtrahen. ⁊ cōmit. ſti. Et hec nota. qꝛ faci unt ad multa. Utrum qui cōmittit furtū: vl̓ defraudat gabel las vel hmōi. ſuꝑ quibꝰ eſt ſtatuta grauis pena pe cuniaria: vel forte alia. teneat̉ ſoluere penā illam in foro conſcīe? Rn̄. ẜm cōiter doc. Siue pena illa fu erit ſtatuta ꝑ quācunqꝫ legē. ſiue ꝑ canones. nō eſt in foro penitētiali iniungendū ꝙ ſoluat. niſi fuerit cōdemnatus ad illam. Alioquin ſufficit ꝙ ſoluat intereſſe: vel ſi fuerit iniuria. ſatiſfaciat ad arbitriū boni viri. vt ē glo. ſingularis. xij. q. ij. c. fraternitas Nec obſtat theorica canoniſtaruꝫ. ꝙ lex humana nō cōtinens in ſe peccatū eſt ſeruanda in foro con ſcīe. qꝛ eſt intelligenda. qn̄ nō ceſſat rō legis in foro aīe. ſeu qn̄ eſt eadē rō in vtroqꝫ foro. Et qd̓ dictum eſt de pena nō ſoluenda niſi poſt condēnationē. in tellige etiā ſi lex vel ſtatutuꝫ imponeret ipſo facto: vel ipſo iure penā. qꝛ ẜm doct. adhuc requirit̉ ſnīa declaratiua. vt dictū eſt sͣ. Abſolutio. j. ¶ Querit̉ de. q. notabili. Certū eſt ꝙ vbi duo alter natiue mandant̉. ſufficit alterum adimpleri. Sed nūc q̄rit̉. Cui det̉ optio ſpecifice qn̄ pena ponit̉ ali natiue ꝑ legē. vel ꝑ ſtatutū. vt ſi dicat̉ ſuſpēdāt̉: vel excōicet: vel puniat̉ ī mille: vel āputet̉ ei pes: vl̓ ali qͥd ſil̓e. Rn̄. Panor. in. c. int̓ ceteras. de Reſcriptꝭ de hoc eſſe tres glo. notabiles. vnā in. c. ſicut. de iu deis. Aliam. in. c. a crapula. de vita ⁊ ho. cle. Aliam in. c. fraternitatis. xxxiiij. di. q̄ cōiter dicūt ꝙ optio dat̉ iudici. vn̄ p̄t iudex imponere penā ex illis quā vult. Sed in cōtrariū facit. l. quicūqꝫ. C. de ſer. fu gi. ⁊ qd̓ ibi notat̉ vbi optio dat̉ reo. Sed ꝓ concor dia diſtingue poſt Cy. ibi. ⁊ poſt Bart. in. l. j. ff. de effrac. ꝙ aut verba alternatiua dirigunt̉ ad iudicē Periurium Fo. CXCI. et tunc iudex habet eligere. vt ſi dicat̉. puniat eū iu dex tali aūt tali pena. Ad hoc. l. ſi fugitiui. C. d̓ ſer. fugi. Aut verba dirigunt̉ in reū: vt qꝛ dr̄ ſoluat. C. vel recedat a ciuitate. ⁊ tūc optio dat̉ reo. Et ita lo quit̉. d. l. quicūqꝫ. Aut verba ſunt imꝑſonaliter ꝓ lata: vel aliter dubitat̉. ⁊ tūc Bar. dicit ſe dubitare videt̉ tn̄ inclinari vt optio det̉ reo: vt ſic eligat̉ ꝑs mitior: vt in regula odiā. Contrariū arbitrat̉ Pa nor. in hoc vltimo eſſe verū. Nam iura canonica ſuperius allegata cōiter loquunt̉ imperſonaliter. Et tamen glo. cōiter ſentiunt vt optio det̉ iudici. Et vltra auctoritates glo. probat̉ per. c. qm̄. vt lite nō conteſt. Nam regulariter iudex tanꝙͣ miniſter habet eligere ⁊ apponere penam ẜm circumſtanti as loci: temporis: ⁊ perſone. vt in. l. reſpiciendum. ff. de penis. Item reus ſemper eligeret mitiorē pe nam. ⁊ ſic quaſi fruſtraret̉ alternatiua legis. Pre dicta tamen limita ſingulariter. niſi vna pena eſſet tranſlata in aliā. quia tunc iudex non haberet am plius electionem. Pone exemplum quotidianum Dicit ſtatutum: vel ſententia iudicis. ꝙ pro tali de licto reus ſoluat mille: vel ſi non ſoluerit infra. x. di es amputetur ſibi pes. Queritur nunquid poſt la pſum. x. dierum: pena pecuniaria fuerit tranſlata in corporalem? Et dicit Bar. ſe conſuluiſſe in que ſtione facti ꝙ ſic in. l. cum duobus.§. idem reſpon dit. ff. pro ſocio. Et ſic poteſtas amplius non pote rit facere executioneꝫ in bonis condemnati. Item quod ſupra dictum eſt. ꝙ ſi verba dirigantur in re um: ipſe habet electionem. limita hoc verum quā do verba dirigunt̉ in eum actiue: vt in exemplo p̄ allegato. Secus ſi paſſiue. Exemplum. dicit ſtatu tum. Patiat̉ penā iſtā vel illam. ⁊ de hoc eſt bonus tex. cum glo. in. d. c. ſicut. Itē dubito ſi conſuetudo habet ab olim vt imponat̉ p̄ciſe altera pena: vtpu ta dictat ſtatutum. ꝙ puniat̉ pena pecuniaria vel corꝑali. tn̄ ſemꝑ eſt obſeruatū vt imponat̉ pena pe cuniaria. nūqͥd ex hoc ſit inducta ꝯſuetudo. vt iu dex nō habeat optionē: De eqͥtate videt̉ ꝙ ꝯſuetu do ſit ſeruāda. ar. in. l. hodie iucta glo. ff. de penis. vbi dr̄ ꝙ in īpoſitōe pene iudex n̄ dꝫ venire ꝯͣ ꝯſue tudinē qd̓ noͣ. Sꝫ de ſubtilitate poſſet argui ī p̄riū Nam in his q̄ ſunt mere facultaris ex obſeruātia vnius. non eſt inducta ꝯſuetudo. nā forte ſꝑ pla cuit iudici eligere alterā penaꝫ. ex qͦ nihil eſt actū ꝯͣ legē. ergo nō ē inducta ꝯſuetudo legꝭ derogatoria Eriurium. Utrū per iurium ſemꝑ ſit peccatum mortale. vide ſupra Iurare. Utrū oēs ꝑiuri ſint infames. Rn̄. ẜm Panor. in. c. teſtimoniū. de teſti. ꝙ triplex ē infamia. Que dam iuris: q̄ irrogat̉ ꝑ leges. Quedā canonica: et quedā eſt infamia facti: qͥ potius dicit̉ infamatio. Prima.ſ. iuris indiſtincte repellit ẜm oēs a teſti monio. quia fundamentum teſtimonij eſt fides. ſed iſte caret fide. ergo ⁊cͣ. Et dicunt doct. hoc eſſe verum etiam poſt emendationem. Secus tamen in alijs criminibus etiam grauioribus. Sufficit er ꝙ de talibus criminibus quis ſit emendatus. vn

Permutatio de autem ſit iſta ſpecialitas in periurio: dicit Ioh̓. an. poſt Goff. ꝙ in teſte requiritur pura ⁊ ſimplex veritas. iiij. q. iiij. c. j. ⁊ iuramentum eſt cōfirmatio veritatis de iureiur. ⁊ ſi chriſtus. Sed nihil magis contrarium eſt veritati qͣꝫ falſitas. que eſt eius im mutatio. Item dicit hoc maxime procedere in teſti ficando quando quis commiſit periurium in teſti ficando. nam exquo ſemel deliquit in illo officio ſu ſpectus eſt ſemper. non ſic in alijs criminibus quo ad teſtificandum. Et de hoc eſt caſus in. c. quicun qꝫ ſciens. vj. q. j. Dicitur autem infamia iuris illa q̄ irrogatur per ſententiam. vel ipſo facto in caſibus in quibus iure cauetur dumtaxat. de quibus vide text. ⁊ glo. bonam. iij. q. vij.§. porro. Et tene hanc regulam ꝙ omnes infames ẜm leges: ſūt infames ẜm canones. hoc probat tex. notabilis in. c. omnes vj. q. j. Secunda infamia. ſcilicet canonica eſt illa q̄ cauſatur ex quolibet peccato mortali: vt in. c. infa mes. vj q. j. ⁊ ibi per glo. ſumme. Et illa: ſi datur ꝑ ſeuerantia: repellit ab accuſatione ⁊ teſtimonio de iure canonico. Nam ſolum crimen continuatum ſufficit: vt in dicto. c. teſtimonium. Sed an ſubla to peccato remaneat effectus illius infamie? Com muniter tenetur ꝙ non. Tercia eſt infamīa facti. In criminali indubie repellit. Et idē in cauſis gra uioribus ⁊ in quibus requiruntur teſtes omni ex ceptione maiores. In alijs v̓o puto ꝙ admittant̉ ẜm plus vel minus: vel nihil credetur ẜm qualita tem ⁊ quantitatem infamie. Rumor v̓o in minus ſe habet ꝙͣ infamia ſeu fama. Et Panor. concludē do an periurus ſit infamis. dicit ꝙ ẜm canones ſic quia vt dictū eſt: canones omnes mortalibus cri minibus irreptitos appellant infames. ſed ẜm le ges dic prout notat Bart. in. l. lucius. ff. de his qui no. infa. de mente glo. ꝙ aut quis iurat de preteri to: ⁊ non eſt infamis ſi deierat: vt in dicta l. lucius. Aut quis iurat de futuro. Et tūc: aut iurat alij cuꝫ quo contraxit. ⁊ infamatur ſi deierat. Aut iurat ſi bipſi vel deo tm̄. Et tunc non infamatur. Et hec eſt ſingularis diſtinctio. vide tamen quod dictum eſt. Abſolutio primo. in excommunicatione de in ſecutoribus cardinaliuꝫ. de qua in. c. Felicis. de p nis libro. vj. vbi habes ſingularem theoricam. vi delicet ꝙ qͣꝫtum ad infamiam irrogandam. ⁊ bo norum confiſcationem effectualem: et penam cor poralem infligendam neceſſaria eſt ſaltem ſentētia generalis. Et ideo licet notarius ſit periurus. nihil ominus acta per eum valent: donec ſequatur talis ſententia ſaltem declaratoria. vide etiā Ri. ad hoc in tercio. diſt. xxxix. ꝙ ſi quis periurat ſolēniter in preſentia iudicis. non ſolum peccat mortaliter. ſed etiam ſi pro tali periurio feratur diffinitiua ſenten tia contra ipſum in cauſa accuſationis: infamis eſt Et ſic intelliguntur iura que dicunt periurum eſſe infamem. Ermutatio. Qualiter debet fieri permutatio de beneficijs ec cleſiaſticis? Rn̄det Panor. in. c. queſitū extra eo. ẜm Hoſtiē. ꝙ ipſi beneficiati inter ſe non poſſunt tractare de tali permutatōne fienda. Sed ipſa permutatio debꝫ procedere auctoritate epiſco pi: qͣꝫuis tractatus non includat deliberatum con ſenſum: vt in. c. tua. de his q̄ fi. a prela. Et Panor in. c. cum vniuerſorum. extra eo. dicit ꝙ clerici di cuntur ꝑmutare quando inter ſe deliberant de p mutando. licet poſtea vadant ad ſuperiorem. Et Hoſti. dat remedium habenti cauſam permutan di: vt conferat ſe ad epiſcopum ⁊ narret cauſam p mutationis. ſupplicando vt dignetur ſibi prouide re in alio loco. Poſſet etiam ẜm eum dicere. Bene ficium meum competeret vtilius tali perſone. ⁊ ſu um mihi. non autē debet de hoc tractare cum alio beneficiato. Panormitanus autē dicit. ꝙ hec opi nio eſt multum periculoſa: quia pauci ſunt qui ad inuicem non habeant tractatum. Et contrarium ſentit Io. an. in dicto. c. cum vniuerſorum. Idem Goff. Idem Glo. in clemen. vnica. eo. ti. ⁊ hec opi nio videtur verior: vt poſſint habere inuicem tra ctatum non autem concludere permutationem: ſꝫ ſubmittere ſe diſpoſitioni ſuperioris. Permuta tio v̓o poſſeſſionum per ſe nō eſt inhibita. quia da tur ibi temporale pro temporali. extra eo. ad queſti ones. ita tamen ꝙ ſi altera pars preponderet: pote rit pecunia refundi: vt ſic ad equalitatem permu tationis perueniatur. Nota tamen ꝙ hec permu tatio eſt alienatio quedam. extra de re. ecc. non ali. nulli. Et ideo ſeruandus eſt modus qui habetur sͣ. Alienatio. Adde etiaꝫ quod notat Panor. in di cto. c. ad queſtiones. ꝙ eccleſia pinguior nō poteſt permutari cum alia minus pingui: interueniente ſimpliciter pecunia ex alia parte. quia videretur pe cunia data pro redditibus ſpūalibus: vel ꝓ re ſpū ali obtinenda. ſed iſto caſu ſerua cautelam quā tra dit tex. in. d. c. ad qōnes. vt pecunia ſuppleat̉. non ꝓpter redditus ſpūales. ſꝫ ꝓpter redditus amplio res tꝑales alterius eccleſie. ¶ Nunquid aūt dicat̉ ꝑmutatio: aut emptio qn̄ ex vna ꝑte interuenit ſpes cum certa quātitate pe cunie? Panor. vbi sͣ. cōcludēdo dicit. ꝙ primo de bemus inſpicere animum contrahentiū. Si enim principaliter intendunt ꝑmutare: erit ꝑmutatio. li cet pecunia acceſſorie accedat vt ꝑueniat̉ ad equa litatem. Et ita debꝫ intelligi. d. c. ad qōnes. Si aūt nō apparet de aīo cōtrahentiū: recurrendū eſt ad cōiecturas. Si em̄ p̄ciū eſt maius qͣꝫ ſit ſpecies da ta: p̄ſumēdū eſt ꝙ ſit emptio. Si aūt ſpēs eſt maio ris p̄cij ꝙͣ ſit pecunia. erit ꝑmutatio. ar. in. c. qd̓ in dubijs. de conſe. ec. Et hoc facit ad. q. Papa cōceſ ſit cuidam abbati vt poſſit vendere de poſſeſſioni bus monaſterij vſqꝫ ad certā quantitatē pecunie. Abbas vendidit recepta pecunia cum certa petia terre. Dicebat̉ ꝙ nihil egerat. qꝛ iſta eſt ꝑmutatio. exqͦ recepit petiā terre cum certa quātitate pecunie Et ipſe nō habebat facultatē niſi vendēdi. nō aūt ꝑmutādi. Sed cōtrariū eſt dicendū ꝑ ſupradicta. qꝛ interuētio ſpeciei q̄ acceſſorie venit: non alterat naturā emptōis. ſicut interuētio pecunie acceſſorie nō alterat naturā ꝑmutatōnis. Et hoc facit ad ſta tuta: que exigunt gabellam ꝓ contractu emptōis.

Dignus Pone. eſt ſtatutum in ciuitate ꝙ quicunqꝫ vendi derit rem immobilem: domum: aut poſſeſſionem: teneatur dare tm̄ pro centenario. Quidam permu tauit domum vnam valoris librarum mille: cum alia valoris ſex centum. Sed quia altera preponde rat: alius refudit pecuniam vſqꝫ ad equalitatem. puta. vſqꝫ ad. M. libras. que erunt. cccc. libre. Ga bellarij petūt gabellam pro pecunia exburſata: pu ta. pro dictis. cccc. lib̓. quia in hoc videtur eſſe con tractus venditionis ⁊ emptionis. Queritur quid iuris? Et patet per predicta ꝙ p̄dictus contractus eſt contractus permutationis ⁊ non emptōnis: qꝛ interuentio pecunie acceſſorie. non alterat natu ram permutationis. exquo maior eſt ſpecies qͣꝫ pre cium datum. Quod nota. qꝛ facit ad multa. ¶ Aliam queſtionem ponit Panormi. in. c. fi. eo. tit. Quidam non multum abundans dedit alicui loco religioſo poſſeſſionem: vl̓ certum fundum cū pactione. ꝙ alatur a dicto loco per totum tempus vite ſue. Demum fundus perijt caſu fortuito. nun quid debeat habere alimenta? Dic ꝙ ſic. qꝛ ꝓprie tas tranſiuit in locum pium. Et ſic damnū ceſſit ſi bi ⁊ nō alteri. Et hoc exp̄ſſe voluit Cy. in. l. ij. C. de iure emphitheotico. ¶ Quando duo volentes ſua beneficia permuta re libere ⁊ ſine fraude reſignant in manu epiſcopi. non poſſunt impediri per illos qui habent litteras apoſtolicas de beneficijs vacaturis. extra eodem. c. licet. libro ſexto. Et ſi talia beneficia conferantur alijs non valet: vt in clemen. ne cōceſſione. eodē ti Ignus. Quid ſit. Rn̄. ẜm Hoſti. eſt obligatio rei licite pro de bito facta. fit autem ad maiorem ſecuri tatem creditoris. quia tutius eſt pignori incūbere: qͣꝫ agere in perſonam: inſti. de ob. que ex delict̓. na. §. furti. vnde quando tranſit in poteſtatem credi toris dicitur pignus. ſed qn̄ remanet apud debito rem dicitur hypotheca. Sed qͣꝫtum ad actionem nō differunt. Unde dicitur pignus? Rn̄. a pugno. vn̄ ꝓprie di pignꝰ res mobilis tradita de pugno vel manu. hypotheca v̓o eſt obligatio rei immobilis. inſti. de ac.§. inter. ¶ Quot modis et qualiter contrahitur pignus? Rn̄. Directoria libro. ij. dicit. ꝙ duobus modis.ſ. tacite ⁊ exp̄ſſe. Tacite: vt in rebus eccleſie: quia bo na miniſtri intelliguntur obligata eccleſie pro ad miniſtratione rerum. argu. xiij. q. ij. illud. Et ſi pro ſua neceſſitate obligauerit librum: vel aliud: nō te net obligatio. C. ſi ali. res pignor̄. da. ſit. l. curator. Et ipſe eſt obligatus ad reſtituendum. et eius he res ſi aliquid de bonis eius ad eum inde venerit. al̓s non. extra eodem. ex p̄ſentium. Et eccleſia po teſt a quocunqꝫ repetere libere. x. q. ij. hoc ius. Ide Ber. in dicto. c. ex preſentium. Item bona mariti tacite obligantur pro dote. extra eodem ex literis. etiam ſi extraneus. ſcilicet qui mulierem non habꝫ in poteſtate. dotem conferat. C. de rei vxo. actio. l. Fo. CXCII. vnica. Sed non habet tacitam hypothecam in pa rafrenalibus. niſi ſibi ſpecialiter ⁊ expreſſe prouide rit. C. de pac. conuen. ſuper dote. l. vltima. Nec in donatione propter nuptias. C. qui pot̓. in pigno. habe. l. fi. De his vide ſupra Dos. Item nec ꝓpter delictum viri ſui debet vxor amittere dotem ſuam etiam ſi commiſerit crimen leſe maieſtatis. C. ad. l. Iuli. ma. l. quiſquis.§. vxores. niſi ſciuerit eum he reticum quando cōtraxit cum eo: quia tunc amit tit dotem. extra de hereticis. decreuit. lib̓. vj. Item ſi quis tibi dotem pro aliqua promiſit. omnia bo na ſua tacite obligātur. Item qui cum fiſco contra hit: fiſco tacite bona illius obligātur. C. in quibus cau. pi. ta. contraha. l. j. ⁊. ij. Item bona conducto ris illata ⁊ inuecta in ruſtico predio domino ſcien te: niſi ad tempus inferantur. tacite obligata ſunt domino. qͣꝫuis empta ſint ex fructuum precio. C. in quibus cauſis pig. tacite contrahatur. l. qͣꝫuis. Sed in vrbano non diſtinguitur. Utrum domi nus ſciat: vel non. C. locati. l. certi. Item bona tu torum et curatorum tacite obligantur minoribus pro eorum officio: aut ſi nō adminiſtrauerūt. C. de adminiſtratōe tutorū. l. ꝓ officio. Itē bona patris tacite obligant̉ filijs ꝓ rebꝰ aduētitijs ⁊ p̄cijs earū C. de bo. que libe. l. cum oportet. Item bona ma tris conuolantis ad ſecundas nuptias ſunt filijs prioris matrimonij obligata tacite. vt eis reſtituat que a priore marito lucrata fuit. C. de ſecundis nu ptijs. hac edictꝭali. Item bona defuncti tacite obli gantur pro legatis ⁊ fideicommiſſis. C. cō. dele. l. j. Item bona primipilarij fiſco tacite obligant̉ in ca ſu quo fiſcus vxori prefertur. Nam ſi bona mariti deficiunt. etiam de rebus dotalibus ſatiſfiet. C. in quibus cau. pi. taci. contra. l. ſatis ergo multo forti us in clerico coniugato obligato eccleſie. ſcꝫ erunt obligata bona eius vxoris. ſi bona mariti deficiāt ẜm Bir. Expreſſa v̓o obligatio dr̄ cōuentionalis. iō dic ꝙ alia eſt cōuentionalis alia p̄toria. Alia iu dicialis. Conuētionalis dr̄ q̄ ſola cōuentiōe conſti tuit̉. ff. de pig. ac. l. j. Pretoria v̓o eſt que ſit p̄tore iu bente: puta. vt caueatur pro legatis. vel pro dam no infecto: vel opere demoliendo. Et hec conſtitu itur per miſſionem in poſſeſſionem: non aliter. ff. de pig. ac. non eſt mirum.§. ſciendum. Iudicialis eſt: cum iudex iubet aliquem poni in poſſeſſioneꝫ ex officio ſuo: vt mandetur executioni ſententia ſua diffinitiua. Et primo capiuntur mobilia. ſecun do immobilia. tercio. peruenitur ad nomina debi torum. extra de re iudic̄. cum aliquibus. Et de hoc videtur textus. extra eodeꝫ. lator. vbi dicit Pano mitanus ꝙ ſi debitor habet in facultatibus vn̄ poſ ſit ſoluere. nō debet incarcerari. ſed iudex debet ex ecutionem facere in bona ſua ⁊ procedere per ordi nem in bonis ſuis: vt dictum eſt: vt habetur in. l. a diuo pio. ff. de re iudic. Multo ergo fortius non debet extendi manus ad capturam perſone. pro qͦ bonus tex. cum glo. in. l. iij.§. tutores. ff. de ſuſpec. tuto. ⁊ ibi etiam per Barto. licꝫ ſtatuta municipa lia aliter prouideant in multis locis. Et maxime verſatur dubium. Nunquid debitor poſſit ſe obli

Pignus gare ad carceres renunciando beneficio ceſſionis? Et Spe. concludit ꝙ non: licet quidā contra. Sed primum ſequitur. Barto. in. l. alia.§. eleganter. ff. ſo. matri. Nam hoc pactum videtur cōtra bonos mores. ⁊ inducit quandam ſeruitutē. Ex quo poſ ſet inferri. ꝙ etiam iuramētum non obligaret hoc caſu. argu. in regula. non eſt obligatorium ⁊cͣ. licet in caſu iuramenti Fede. tenuerit cōtrarium. Sed prima opinio videt̉ equior. Si tamen eſſet aliquis ſcriptor qui eſſet ſuſpectus de fuga. qui obligauit ſe ad ſcribendum certum librum. poſſet capi et in carcerem retrudi: vt ſic cogatur ꝑficere quod pro miſit. Et hoc etiam ſi nō renunciaſſet beneficio ceſ ſionis. quaſi videatur electa induſtria ꝑſone. ⁊ nō ſuccedat obligatio ad intereſſe. Idem tenuit Cy. in. l. j. C. qui bo. ce. poſſunt. ⁊ glo. iuris ciuilis dicit hoc tenendum in fauorem publice vtilitatis. in. l. ſtipulatio.§. ſiue autem. ff. de no. ope. nun. Et cō cludit Panor. ibi ꝙ ꝓ debito ciuili regulariter nō debet quis incarcerari niſi prius condemnetur. et nolit cedere bonis: vt in. d. l. j. Et lꝫ ſit condēnatus de debito: non debet tamen iudex incontinenti eū muſipulare. Sed primo executionem facere in bo nis. Fallit quando eſt ſuſpectus de fuga. ⁊ dubita tur an bona illius ſint ſufficientia: vt notatur in di cto.§. tutores. Fallit etiam ſi nondum venit dies ſolutionis. ⁊ debitor eſt ſuſpectus de fuga: tunc em̄ poteſt incarcerari: vt faciat tutum creditorem: pu ta. preſtando fideiuſſores: aut pignora. Et intelli ge hoc. quādo ſuſpicio fuge accidit poſt contractū debitum. Secus ſi erat tempore cōtractus. Nam tunc de ſe conqueratur. Notat etiam ibi Panor. aliud notabile ꝙ in cauſa ciuili non debet quis de domo capi. qꝛ domus ꝓpria debet cuiqꝫ eſſe tutiſſi mum refugiū: vt in. l. pleriqꝫ. de in ius vo. ⁊ in. l. qͥ in domum. ff. de iniur. Que res pignori obligari poſſunt vl̓ non? Rn̄. ym Hoſtie. obligari poſſunt tam res preſentes qͣꝫ future: vt fructus pendentes. partus ancillarum. fetus pecorum. et ea que naſcentur. ff. e. l. ⁊ que nō dum. Item res corporales ⁊ incorporales: vt cauti ones et nomina debitorum. ff. eo. cum coneunit. Item vſuſfructus. ff. eo. ſi is. Item ſeruitutes ruſti ce: vt. ſcꝫ qͣꝫdin pecunia ſoluta non ſit: his ſeruituti bus creditor vtatur. Et ſi infra certum diem non fuerit reddita creditori vendere vicino valeat. ff. e. ſed an vie. ſed hic caue ab vſura. quia quo ad vſuꝫ talis conuentio non valet: quia eſt feneraticia. licꝫ lex ꝑmiſerit in dicta. l. ſed an vie. vrbane autem ſer uitutes nō debent ſic pignorari. Et ratio eſt: ne ex varietate vſus vtentium. edificia deſtruātur ⁊ in utilia fiant dicta. l. ſi is.§. fi. Pignori autē obligari non poſſunt res ſacre: vt vaſa ⁊ ornamenta eccleſie vt. C. de ſa. ſan. eccle. l. ſancimus nemini. niſi eccle ſia ſuꝑflua vaſa habeat. ⁊ debitum vrgeat: nec ali unde ex rebus mobilibꝰ ſolui poſſit: vt. x. q. ij. hoc ius: vel niſi in alijs cauſis neceſſarijs in quibꝰ res eccleſie alienari poſſunt. xij. q. ij. aurū. videsͣ. Alie natio. Item res eccleſie non poſſunt pignori obli gari. vt in autentica. de ali. ⁊ emphi.§. ⁊ quoniam collatōne. ix. Item liberi hominis nulla eſt obliga tio. quia cōtraria eſt libertati. dicto. c. lator. ⁊ ibi di cit Panormitanus ꝙ ſi quis de facto reciperet ho minem liberum in pignus perdit debitum. ⁊ aliaꝫ tantam quantitatem tenetur ſoluere ac etiam de bet relegari. vt in autētica. vt nulli iudi.§. quia ve ro. In caſu tamen tenet obligatio liberi hominis: vt in redempto ab hoſtibus. C. de cap. ⁊ poſtli. re. l. fi. Item ob neceſſitatem famis pater filium obli gare poteſt. vide ſupra Emptio in fi. Non ſic ecō tra: quia magis obligat̉ filius patri. qͣꝫ pater filio vn̄ ⁊ in extrema neceſſitate eſſent magis deferēdi fi lij qͣꝫ parentes ẜm doc. An quando quis res ſuas obligat: intelligātur futura? Rn̄. de preſentibus ⁊ futuris ſenſiſſe pre ſumitur. C. que res pigno. oblig. poſſunt. l. fi. quia hic agitur de modico preiudicio. Secus ſi de ma gno preiudicio: vt in confiſcatione bonorum ali cuius. quia non veniunt futura. vide ſupra Iura re in fine. intelligitur tamen etiam in primo caſu ex ceptum omne illud qd̓ ſpecialiter obligaturus nō erat. vt veſtis ſuppellectilia que in vſu habebat. et ſimilia. C. que res pigno. obli. poſ. l. j. ⁊. l. obligatio ne. cum ſe. ff. de pig. Sed bene intelliguntur obli gata iura ⁊ actiōes. C. de ſen. paſſ. l. ſi ademptis. et l. caſus. Si v̓o dicat mobilia ⁊ immobilia ⁊ ſe mo uentia. Non ob hoc intelliguntur actiones et no mina ſeu credita. C. de pac. pig. l. j. Idem dicendū de his qui offerunt eccleſie omnia bona ſua. Item qui obligat inſtrumenta ⁊ de agris. ⁊ de omnibus que ibi continentur ſenſiſſe videtur. C. que res pi gno. obliga. poſſ. l. ij. De iſtis actionibus et nomi nibus debitorum. vide ſupra. Alienatio. et dic vt Ꝙdiu pignus remanet obligatū? Rn̄deo ẜm Dir. ꝙͣdiu etiā vnus denarius remanet ad ſoluen dum. C. de diſtrac. pig. l. qͣꝫdiu. trum eccleſiaſtici redditus ſiue ſtipendia poſ ſint pignorari vel obligari? Reſpōdeo ẜm Inno. non p̄n̄t obligari ſpāli conuentiōe. ſed a iudice pro debito canonici. et ex cauſa iudicati poſſunt obli Utrum pignore ſibi obligato vti ſit vſura? Re ſpondeo ẜm Tho. ſecunda ſecunde. q. lxxviij. ſi pi gnus ſit res aliqua: cuius vſus precio extimari po teſt: debet ille qui mutuauit computare vſum illi us rei in extimationem eius quod mutuauit. Alio quin idem eſt ac ſi pecuniam acciperet pro mutuo qd̓ eſt vſurariū. niſi forte eſſet talis res: cuius vſus ſine precio ſolet concedi inter amicos. Sicut patet de libro cōmodato. Et hoc intellige ꝙ ſit vſura ſi vtat̉ pignore conſentiente debitore. ſi v̓o eo nolēte eſſet furtum. ff. de fur. l. ſi pignore. Quid de expenſis factis a creditore in pignore? Reſpondeo ẜm Raynūcium. Creditor poteſt exi gere vel compenſare non ſolum expenſas quas fe cit colligendo fructus: ſed etiam quas fecit bona fide circa rem pignoratam: puta colendo fundum t vel paſcendo iumentum. Et hoc niſi fuerint im moderate. ff. de pigno. ac. l. ſi ſeruos. Sed fructus

quos percepit vel percipere debuit computabit in ſortem. extra eo. cum contra. ¶ Quid ſi pignus perijt vel deterioratur? Rn̄. ſi ſi ne culpa creditoris perijt vel deterioratum eſt: non tenetur. Et nihilominus debitor tenet̉ ſoluere de bitum. niſi actum ſit ꝙ amiſſio pignoris liberet de bitorem. Si v̓o culpa creditoris tenetur creditor. C. de pigno. ac. l. ij. iiij. ⁊. v. Regulariter tamen cre ditor non tenetur niſi de dolo. lata. ⁊ leui culpa nō aūt leuiſſima. nec etiam tenet̉ de caſu fortuito: niſi ex pacto. vel niſi ſit in mora. ¶ Quid aget creditor habens pignus. ſi paratus computare fructus in ſortem petit reſiduum debi ti? Rn̄deo ẜm Ray. poteſt quidem pecuniā mu tuatam per actionem ꝑſonalem petere. C. de pig. l. qͣꝫuis. ⁊. l. diſtractis. Item p̄t pignus alteri pigno rare. C. ſi pignus pig. l. j. ⁊. ij. ¶ Utrum creditor cui non ſoluitur poſſit pignus vendere? Rn̄deo ẜm Ray. ſi pactum fuit ꝙ poſ ſit vendere certo tempore vel modo vel perſone vl̓ precio. debet creditor denūciare debitori. et poſtea vendere poterit ẜm formam conuentā. Aliter nō. Si v̓o pactum fuit de non vendendo. non poterit vendere. niſi poſt trinam denunciationem factaꝫ debitori vt ſoluat. Et ſi non ſoluat: poſtea poterit vendere. Sed ſi venderet ante. teneretur furti. Si v̓o nullum pactum fuit. ſufficit vna denunciatio. et poſtea elapſo biennio. ſcꝫ a denunciatione. vel a ſnīa iudiciali numerādo. poterit fieri venditio. hec ꝓbantur. ff. de pig. ac. l. ſi cōuenit. ⁊. C. de iure do. impe. l. fi. ¶ Quid ſi pignore vēdito creditor minus accepit qͣꝫ erat debitū? Rn̄. ſi hoc vendidit bona fide. po teſt agere ad reſiduum. Et ſi plus accepit tenet̉ re tituere debitori. C. de iure do. impe. l. fi. ¶ Cui et contra quem datur actio perſecutiua pi gnoris: ſiue hypothecaria? Rn̄. ẜm Hoſti. datur creditori contra quemlibet poſſeſſorem. ff. eo. l. pi gnoris. Ita quidem ꝙ ſi poſſeſſor habꝫ titulum lu cratiuum. tunc creditor habet electionem vtrum agat perſonaliter cōtra debitorem. vel hypotheca rie contra poſſidentem. C. eo. diſtractis. ⁊. l. perſe cutione. Et idem ſi habet titulum oneroſum. ſi fu it fraudis conſcius. ſcꝫ quia ſciebat rem alijs obli gatam. Sed ſi non fuit fraudis conſcius. non po teſt creditor contra eum agere quduſqꝫ egerit con tra debitorem ⁊ fideiuſſore. ⁊ mandatorē ⁊ poſtea agi poterit cōtra pignorū poſſeſſores. ¶ Cui ⁊ cōtra quē datur actio pignoratitia? Rn̄. ẜm Ray. poteſt agere debtor vel heres eius con tra creditorem vel heredem eius vel alium: ſi forte creditor rem ſibi pignoratam in alium tranſtulit. Nam ⁊ iſte poſſeſſor tenetur computare in ſorteꝫ. non ſolum fructus quos ipſe percepit. ſed etiā om nes quos anteriores ꝑceperunt a tꝑe primi cōtra ctus. ⁊ ſic ſoluto reſiduo. reſtituere debet pignus. extra eo. cum cōtra. Opulus. Quot homi nes faciunt vnum populum? Rn̄deo. Populus Fo. CXCIII. decem. x. q. iij. vnio. in glo. ſicut duo faciunt cōgre gationem. extra de elect. c. j. ⁊ tres collegium. ff. de verbo. ſigni. neratius. Et tamen retinetur in vno. ff. quod cuiuſqꝫ vni. l. ſicut. vide glo. ſingulareꝫ de hoc in. c. j. de poſt. pre. quam approbant communi ter doct. que dicit ꝙ ius vniuerſitatis poteſt rema nere in vno ſolo omnibus alijs mortuis. vel priua tis. Iſte tamen ſolus non poſſet ſeipſum eligere. quia notaretur ambitione: Glo. tamen dicit ꝙ col legium non eſt in vno. Nam deeſt ſignificatū vo cis. ſed ius collegij bn̄ conſeruat̉ in vno. Quid autem ſi omnes mortui ſunt. nūquid ex tinguatur collegium? vide ibi. Decem autem. aut quindecim faciunt turbam. ff. de vi. bo. rap. l. pre tor. la. ij. Quatuor autem vel quinqꝫ porci vel decē ones faciunt gregem. ff. de abigeis. l. oues. Ex qui bus infertur. ꝙ poteſt dici populum ſcandalizari qn̄. x. graues ⁊ honeſti de ppl̓o ſcadālizant̉. licet in ppl̓o ſint etiā mille. Oſtulatio quid ſit. Rn̄. p ẜm Panor. extra eo. ſuper rubrica. Po ſtulatio eſt quedam gratie petitio a ſupe riore facta de ꝓmouendo aliquem ad prelationem ad quam de iure communi propter defectum ali quem. vel impedimentum eligi ſeu promoueri nō poterat. Et ex hoc tacite infertur differentia inter electionem ⁊ poſtulationem. Nam poſtulatio in nititur gratie. extra eo. c. pe. Electio v̓o innitit̉ iuri vnde ille qui de iure pōt eligi. non debet poſtulari Et ſi electores illū poſtulant nihil agunt. qꝛ debēt ꝓuidere eccleſie de meliori quem poſſunt. ⁊ melio ri modo. vnde illi qui eligunt cōſentiunt in electū: vt in ſponſum ⁊ ꝑ electionem iniciatur vinculum matrimoniale: vt in. c. fi. de tranſla. p̄lato. Sed illi qui poſtulāt nō cōſentiūt in poſtulatū: vt in ſpōſū nec iniciat̉ aliqd̓ cōiugiū ſꝫ vota ſua dirigūt in ſuꝑi prē: vt ſuꝑior de gr̄a debeat admittere poſtulatū. Quis ſit poſtulandus vel nō? Rn̄. ẜm Hoſti. In primis quidē nō pōt poſtulari criminoſus: pu ta ꝑiurus: homicida: vel nobediens. Tales enim nec eligi nec poſtulari poſſunt. extra. e. c. j. ⁊. ij. Itē nō ꝓfeſſus tacite veī exp̄ſſe. nō poſtulat̉ in regula rem p̄latum. ſicut nec eligit̉. extra de elec. cum cau ſam. ⁊. c. cum ad noſtram. niſi neceſſitate inſtante. qꝛ tunc poſſet dummodo in regula fuerit cōpeten ter inſtructus. ſicut colligit̉ extra de elect̓. cum mo naſterium. ⁊. c. officij. Item non poſtulat̉ epilenti cus ſicut nec eligitur. extra de elect. cum inter. niſi forte ſit liberatus. ita ꝙ iam per annuꝫ fuerit liber xxxiij. di. cōmuniter. Sed de hoc vide. jͣ. Suſpen ſus. Item nec mutilatus. qꝛ talis omnino inhabi lis eſt. extra de cor. vici. expoſuiſti. Item nec biga gamus: vel irregularis: qꝛ talia ⁊ ſil̓ia omnino in habilem reddūt. Quod ſi talis defectus eſt qui nō reddit omnino inhabilem. admittitur poſtulatio. Ideo poſtulari pōt ſi defectus ſit in etate. extra de elec. cum nobis olim. Itē ſi defectus ſit in ordinibꝰ Nā ad oēs dignitates hn̄tes curā poſtulādus eſt qui nō eſt in ſacris. extra de elec. dudū. el. j. ⁊ de eta.

Poſtulatio et qua. a multis. Item ſi ſit defectus in natalibꝰ. ex tra de elect. innotuit. Item ſi ſit ep̄us. extra eo. c. fi. Et ſi talis eligeret̉. nō valeret vt ibi. trum clericus aliene dyoceſis ſit poſtulādus vel poſſit eligi? Rn̄. ẜm Ber̄. Ꝙͣuis clerici nō poſ ſint dimittere eccleſias ſuas ſine conſenſu ep̄orum ſuorū: nihilominus eligi pn̄t: ſiue in ſua: ſiue in ali ena dyoceſi. extra de elec. cum inter. ¶ Otrū religioſus debeat poſtulari vel eligi. Rn̄. hactenus fuerunt diuerſe opi. Hodie tenet̉ indi ſtincte ꝙ ſiue in ſuo monaſterio. ſiue extra. ſiue etiā ad ep̄alem dignitatē eligi debet: vt notat̉ ꝑ Io. an. extra de elec. nullus in.vj. A quo ſit aliquis poſtulandus? Rn̄. ſi ſit epiſco pus: a papa poſtulandus eſt. extra eo. c. fi Si vero patiatur defectum in ordine: vel etate debet poſtu lari ab eo qui in hac parte diſpenſare poteſt. vnde ſi aliquis. xx. annorum poſtuletur ad dignitateꝫ ſi ne cura ab epiſcopo poteſt poſtulari. Si cum cura a papa. Si v̓o ſit defectus qꝛ eſt clericus aliene dyo ceſis. vel ſubeſt alteri: vt religioſus et huiuſmodi non oportet ꝙ poſtuletur. ſed eligi poteſt: vt dictū Quis poteſt poſtulare? Rn̄. ẜm Hoſti. Qui et eligere poteſt. extra eo. bone. el. ij. extra de elect̓. in notuit. Et valet ſi admittitur poſtulatio: ſi concors fuerit. ſcꝫ ſi ab omnibus fiat: vel ſi due partes con ſentiunt: quia tunc idem eſt ac ſi omnes concorda rent. al̓s non facile admittitur. extra de elect̓. ſcri ptum. An autem in poſtulatione ſit ſeruāda forma. c. quia propter. de elec. vt ſcꝫ procedatur per viā ſcru tinij ⁊ alijs requiſitis. de quibus sͣ. Electio. j. Rn̄. ẜm Panor. in. d. c. quia propter. ꝙ duplex eſt po ſtulatio. Quedam minus ſolennis. per cuius ad miſſionem non conſequitur poſtulatus ius prela ture. ſed habilitatur vt poſſit eligi. Et tunc non eſt ſeruanda forma. d. c. cum debeat ſeruari poſtmo dum in electione fienda. Exemplum. Cum poſtu latur laicus vt faciat ſe promoueri ad ordinem ſa crum: vt poſſit eligi: vel poſtulatur monachus ab abbate: vt poſſit eligi. Quedam eſt poſtulatio ſolē nis per cuius admiſſionem conſequitur poſtula tus plenum ius. Ita ꝙ admiſſio facta per ſuperio rem habet vim electionis ⁊ cōfirmationis. Et tūc debet ſeruari forma. d. c. quia ſatis. talis videtur ele ctus habito reſpectu ad ius futurum. Pone exem plum in. d. c. ſcriptum. ¶ Quis autem ſit effectus poſtulationis? Rn̄det Panor. in. c. j. extra eo. ẜm doct. ꝙ de iure videtur poſtulatus habilitatus vt poſſit eligi. Sed curia romana: vt euitetur circuitus. ⁊ eccleſiarum diſpē dium. ſeruat ꝙ admiſſa poſtulatōe: poſtulatus cō ſequitur ius ac ſi fuiſſet electus ⁊ confirmatus. vn de non indiget alia confirmatione: vel electiōe. Et hoc ꝓbatur extra eo. c. ij. Et intellige hoc in poſtu latione ſolenni. Nam duplex eſt poſtulatio. ſcꝫ ſo lennis. ⁊ non ſolennis. Solennis dicitur quando poſtulatur ab eo qui poteſt ſuper omni impedimē to poſtulati diſpenſare. Non ſolennis v̓o dicitur quando poſtulatur ab eo qui non poteſt diſpenſa re ſuper impedimento. requiritur tamen eius con ſenſus in promotione ratione ſui intereſſe. Exem plum. Canonici volunt eligere monachum in epi ſcopum. Sed quia non poteſt monachus conſen tire ſine licētia abbatis: vt in. c. ſi religioſus. de elec. li. vj. Canonici poſtulant ab abbate vt cōcedat eis illum monachum. Si enim abbas conſentit. hec admiſſio poſtulationis non habet vim electionis ſed debet de nouo eligi ⁊ peti confirmatio electōis quia abbas non habet poteſtatem ꝓuidendi eccle ſie cathedrali. Idem dic quando canonici petunt filiumfami. a patre: quia volūt eum petere in ep̄m dem in ſimilibꝰ. Poſtulantes ſcienter indignum: ſunt priuati ip ſo iure poteſtate eligendi ⁊ poſtulandi. extra eo. c. ij. Ex quo infert Panor. ibi. ꝙ ſicut habentes pote ſtatem eligendi ⁊ poſtulandi a iure communi. pri uantur ipſo facto poteſtate eligendi poſtulādo in dignum. ita priuātur habentes poteſtatem eligen di ex priuilegio: ſi poſtulant ſcienter indignum. Et ſicut poteſtas partis delinquentis reſidet in aliam partem quando eligentes habent poteſtatem a iu re communi: vt in. c. cum in cunctis. ⁊. c. cum vin tonienſis. de elec. Ita deuoluitur poteſtas quādo eligentes habent poteſtatem ex priuilegio vt in. d. c. ij. Ex quo infertur ad queſtionem. Pone ꝙ po teſtas eligendi fuit data per canonicos tribus cō promiſſarijs: quorum duo ſcienter elegerunt indi gnum: tercius elegit idoneum. Queritur: nūquid valeat electio iſtius tercij? videtur ꝙ ſic: quia pote ſtas duorum reſedit in illum tercium. Sed contra rium eſt veruꝫ: quia iſtud capitulum ſcd̓m loquit̉ quando aliqui eligunt collegialiter. ideo tota pote ſtas reſidet penes eligentes idoneum. Sed in caſu premiſſo compromiſſarij non eligunt vt collegiuꝫ. ſed vt ſinguli habentes poteſtatem a collegio. vn de poteſtas compromiſſariorum eligentium indi gnum deuoluit̉ ad compromittentes: vt in. c. ſi cō peſiūā ⁊ tigim alu promiſſarius. de elec. lib̓. vj. vide de hoc ſupra. Ele ctio ſcd̓o. Utrum per poſtulationem aliquod ius acqui ratur poſtulato? Rn̄deo ẜm Panor. in. c. bone. el. ij. extra eode. ꝙ poſtqͣꝫ poſtulatio eſt preſentata ro mano pontifici: non poſſunt poſtulantes ab ea re cedere ⁊ alium eligere vel poſtulare. Sed debēt po ſtulantes expectare iudicium pape ſuper admittē do. vel improbando illam poſtulationem. Et ideꝫ dicunt docto. cum preſentatur alteri ſuperiori qui poteſt illam admittere. Quod placet Panormi. ex idemptitate rationis. ne ſcilicet contrarium agen do videantur illudere ſuperiori. Et ex hoc infertur a contrario ſenſu ꝙ anteqͣꝫ poſtulatio ſit preſenta ta ſuperiori. poſſunt poſtulātes variare inuito po ſtulato. Adeo ꝙ dicit Inno. ⁊ ſequunt̉ cōiter doc. ꝙ nuncius miſſus ad poſtulationē pn̄tandā ſuꝑi ori. poteſt reuocari anteqͣꝫ poſtulatio ſit preſenta ta. tum quia ſufficit ꝙ reuocatio ꝑuenerit ad ipſuꝫ nuncium vel procuratorem. tum exquo poſtulatio non eſt preſentata admittitur variatio. Et ex hoc

Poſtulatio habes vnam dr̄iam quo ad facultatem variandi inter poſtulatōꝫ ⁊ electiōem. Naꝫ in electione nō admittit̉ variatio poſt publicatōeꝫ ſcrutinij. vt in ca. publicato. de elec. Sed in poſtulatione admit tit̉ variatio ꝙͣtumcūqꝫ ſcrutinium ſit publicatum ⁊ poſtulatio inde ſit ſecuta. Satis eſt em̄ ꝙ nō ſit ſuꝑiori pn̄tata. Ratio diuerſitatis eſt: qꝛ ꝑ poſtula tionem nulluꝫ ius acqͥrit̉ poſtulato: cum ſit inha bilis. vnde non hꝫ de quo ꝯquerat̉. nec ſuꝑior pōt ꝯqueri: exquo ſibi nō eſt facta pn̄tatio. Et ex p̄di ctis pōt aliud inferri. ꝙ qͥs poteſt ſepe variare an teꝙͣ alteri ſit ius q̄ſitum. Secus ſi ius eſt alteri q̄ſi tum: vt in electione. Et in hoc caſu hꝫ locum regu la. Mutare. de re. iurꝭ. li. vj. Idem habes per Pa nor. in. c. cum inter. de elec. ꝙ gr̄a non reuocat qn̄ ius eſt alteri queſitum. Secus ſi nō eſt queſitum. Limitat tn̄ Panor. dictum correlarium dicens. ꝙ ſi ſuꝑior ⁊ poſtulantes ꝯueniūt: admittit̉ variatio etiam ſi poſtulatio ſit pn̄tata ſuꝑiori: nec hꝫ poſtu latus de quo conquerat̉: cum ius non ſit ſibi que ſitum. ¶ Quid aūt ſi feciſſet aliquas expenſas: p̄ſertim cum ꝯſenſu poſtulantiū. nunqͥd poſſit illas repe tere ſecuta variatōe. Inno. ⁊ ꝯmuniter doc. ſeq̄n tes dicunt ꝙ nō: qꝛ cū non hret ius fecit illas non ſine nota ambitionis. Et no. bene hoc dictū. facit em̄ ad. q. Amicꝰ tuus expendit aliqͥd ſymoniace: vt tibi ꝯferret̉ certum beneficiū. nunqͥd poſſit a te illas expenſas repetere. Dicendū ꝙ nō. qꝛ iniuſte illas fecit. nec etiaꝫ hrēt actōꝫ mandati: ſi tu mādaſ ſes illi vt illas expenſas faceret. qꝛ ex turpi manda to nō orit̉ actio. vt in. l. ſi remunerādi.§. rei turpis ff. mādati. ſꝫ reſpectu expenſaꝝ poſtulati. vide qd̓ no. in. c. cupiētes. de elec. li. vj. Et diſtingue vt ibi. Dir. tn̄. li. ij. quo ad expēſas tenet ꝯͣrium. ⁊ format q. Pone ꝙ canonici poſtulauerūt aliquem qͥ p̄ꝑa uit ſarcinulas ſuas: ⁊ emit equos vt iret romaꝫ. ⁊ facit maximas expenſas. Et poſtea canonici dixe runt ſidi. Amice nō eas romam: nos mutauimus ꝓpoſitū ⁊ eligimꝰ alium. Nunqͥd poterit repetere ab illis expenſas iſtas. Et ꝯcludit ꝙ ſic: qꝛ nō po tuerūt mutare ꝯſilium in alteriꝰ p̄iudiciū. vt in. d. regula mutare. Et dicit hoc tenere Pe. de ſapīa. exͣ eo. c. pe. ⁊ Io. lxj. di.§. ſꝫ aliud. Et plus dic̄. ꝙ ſi po ſtulantes anteqͣꝫ electio ſit pn̄tata eligāt vel poſtu lent alium: licet teneat electio: ſi tn̄ fecerūt eum or dinari: tenent̉ ad int̓eſſe: ſi ꝓpter poſtulatiōeꝫ eoꝝ fuit ordinatꝰ. ⁊ pōt eos ꝯuenire: vt ei ꝓuideant de beneficio ꝯuenienti. exͣ de iure patro. paſtoralis. ⁊ hoc vr̄ ſentire glo. exͣ eo. c. bone. el. j. Sꝫ panor. dic̄. ꝙ hoc doc. nō approbant. qꝛ illud. c. paſtoralis. lo quit̉ in pn̄tato a pr̄ono: cui acqͥrit̉ ius ex pn̄tatōe. Sꝫ nos loqͥmur in poſtulato cui nullum ius acqͥ rit̉: cuꝫ ſit inhabilis. ſꝫ poſſet ſaluari glo. qͦ ad iſtos poſtulātes. vt ſi fecerūt aliquē ordinari. vt eū elige rent. ⁊ poſtmodū ipſo ordinato alium elegerūt: te net tn̄ iſta electio: cunullū ius ſit illi acqͥſitum. Sꝫ iſti ſic eligentes poterūt ꝯueniri vt ꝓuideant pri mo de ſtipendio ꝯpetēti: vt hēat vnde viue̓ poſſit exqͦ fecerunt eū ordinari. ⁊ hoc voluit glo. in. d.§. ſꝫ aliud. Fo. CXCIIII. ¶ Eſt etiam alius modus ꝓuidendi eccleſijs va cantibꝰ vltra duos modos iaꝫ dictos. Naꝫ pͥmꝰ ē ꝑ electōꝫ. Scd̓s ꝑ poſtulatōꝫ: q̄ dꝫ eē ꝯcors. ⁊ poſt qͣꝫ eſt pn̄tata ſuꝑiori nō lꝫ poſtulātibꝰ reſilire. Ter cius eſt ꝑ noīationē: q̄ dꝫ eſſe ſolēnis. Et ẜm Ho. fit qn̄ duo vel tres qͥ ſunt excellentiores in capitu lo. vel alibi noīant̉ pape. ⁊ petit̉ ꝑ collegiū. vt pa pa ꝓuideat eccl̓ie de aliquo illoꝝ. Et ꝑ hanc noīa tionem qͦdam mō ius acqͥrit̉ noīatis: nec pn̄t no minantes recedere a noīatione poſtqͣꝫ facta eſt ſu ꝑiori. ſicut dicimꝰ in poſtulatione. Et ꝓprie poſtu latio fit de vno: noīatio v̓o de pluribꝰ. ⁊ hoc de no minatōe ſolēni q̄ fit vt dictum eſt. Nam eſt q̄daꝫ noīatio non ſolēnis.ſ. qn̄ ante ſcrutiniū fiendum aliqͥs noīat̉ inter canonicos tanqͣꝫ bonus ⁊ ſuffici ens. Iſta tn̄ nomīatio non tribuit ius noīato: ſꝫ ſo lum ꝓponit̉ in collegio. vt eligat̉ ſi placet collegio. ¶ Utꝝ ep̄us poſtulatꝰ debeat ꝯſentire. Rn̄. ẜm Io. an. Ep̄us poſtulatꝰ ad aliam eccl̓iaꝫ ſic dꝫ rn̄ dere. Nec ꝯſentio. nec diſſentio: ſꝫ in hoc volūtati d. pape me ſuppono. An aūt cardinalis eligat̉ vel poſtulet̉. Rn̄. ẜm Panor. in. d. c. bone. ꝙ poſtulat̉. Nam cū ſit eccl̓e romane alligatꝰ: nō hꝫ libeꝝ volatum. vnde ſicut ep̄us nō pōt eligi ad aliam ſedē: ſꝫ dꝫ poſtulari. ita etiam cardinalis. Et hāc opi. etiaꝫ tenuit Ho. licꝫ Ab. ⁊ Egi. tenuerint ꝯͣrium: dicētes ꝙ cardinalis non ep̄s pōt eligi. Et panor. ſe refert ad notata in c. eccl̓ia. el. ij. de elec. vbi querit an electꝰ in cardina lem retineat pͥora bn̄ficia. Et diſtinguit. ꝙ aut ꝓ motꝰ in cardinalē hēbat pͥus beneficiū curatū: vel aliam dignitatē inferiorē ſeu offm̄. ⁊ vacat ipſo fa cto ꝙ aſſumit̉ in cardinalē ꝑ ca. de multa. de p̄bē. Nam cardinalatꝰ eſt dignitas ſeu offm̄ maximū. gͦ ꝑ adeptōꝫ ipſiꝰ dn̄t vacare beneficia curata pͥus adepta. vel dignitates ſeu ꝑſonatꝰ inferiores. Aut hēbat beneficia minora. vtputa. canonicatū. Et il la non vacant ꝑ adeptōꝫ cardinalatꝰ. etiam ſi exi gerent reſidentiā. Et hoc intelligo in p̄ſbytero. vl̓ dyacono cardinali. Nam ep̄us cardinalis rōne ep̄atus ꝑdit ipſo facto oīa pͥora beneficia. ſicut ſta tuit̉ in ſimplici ep̄o. exͣ de elec. cū in cunctis.§. cum v̓o. Aut querit̉ nunqͥd ꝓmotꝰ in cardinalē poſſit de nouo acqͥrere beneficia in titulum. Et puto ꝙ nō ſi ſunt curata. ar. d. c. de multa. Idē ſi eēt mi nora beneficia: exigerent tn̄ reſidentiaꝫ. qꝛ nō dn̄t ꝯferri beneficia ei qͥ reſidere nō pōt. ſꝫ beneficia mi nora: reſidentiaꝫ nō reqͥrentia: poterit p̄ſbyter. vl̓ dyaconus cardinalis acqͥrere mero iure. inſpecta generali ꝯſuetudine. Sꝫ ep̄us cardinalis acqͥrere non pōt: ſicut nec alius ſimplex ep̄us. nam ſi ꝑdit pͥora beneficia vt in. d. c. cum in cūctis. Fortiꝰ non pōt de nouo acqͥrere. qꝛ turpiꝰ eijcit̉ ⁊cͣ. hoc intelli ge niſi acqͥſitio admittat̉ ex cā rōnabili. Et panor. in. c. bone. el. j. exͣ. e. dicit ꝙ. c. de multa. hꝫ locuꝫ in ep̄atibꝰ ⁊ cardinalatibꝰ. ⁊ hoc qͦ ad mentē. d. c. licꝫ quo ad v̓ba ſecus ſit. qꝛ potiꝰ dꝫ vacare ipſo facto vnꝰ ep̄atus ꝑ adeptōeꝫ alteriꝰ. vel cardinalatꝰ: qͣꝫ vacet vnꝰ archidyaconatus ꝑ adeptōeꝫ alteriꝰ di gnitatis inferioris. Nouiſſime v̓o ẜuat̉: vt ep̄us ꝓmotus in cardinalē nō ꝑdat ipſo iure ep̄atum.

Predicator immo retinet illum in titulum vt prius. niſi papa aliter diſponat. Et hoc: qꝛ pleriqꝫ conſuluerunt ꝙ dictum ca. de multa. non habet locum in epiſcopa tibꝰ ⁊ cardinalatibꝰ ⁊ ſimilibꝰ. vide de hoc ſupͣ Be neficium.j. ¶ A quo aūt ſuꝑiore ſit peten̄. vt poſtulatio ad mittat̉. Rn̄d̓. ẜm Panor. in. c. fi. exͣ eo. poſt glo. ꝙ aut poſtulat̉ quis in ep̄m. ⁊ tunc ad ſolum papaꝫ ꝑtinet poſtulatōꝫ admittere. Aut ſit poſtulatio ad inferiores dignitates ſeu eccl̓ias. Et tunc ad eum ad quem ſpectat poſtulationis admiſſio. qꝛ admiſ ſio poſtulationis hꝫ vim ꝯfirmationis. vt exͣ. e. c. j. Hoc intellige dummodo apud iſtum ꝯfirmato rem ꝯcurrant duo. Primum. ꝙ poſſit diſpenſare in illa dignitate: rōne cuius fit poſtulatio. Naꝫ ſi non poteſt diſpenſare: non poteſt poſtulationem admittere: cū ibi reqͥrat̉ diſpenſatio. Et ideo ſi ca nonici poſtularēt in archidiaconum aliquem ha bentem. xviij. annos dūtaxat: nō poterūt ab ep̄o petere: vt iſta poſtulatio admittat̉: licet ad eū al̓s ſpectet ꝯfirmatio electionis. Ratio qꝛ ſuꝑ iſto de fectu etatis nō poteſt ep̄us diſpenſare. vt in. c. vni co de eta. ⁊ qua. li. vj. Secundo requirit̉ ꝙ iſte ad quem ſpectat ꝯfirmatio ſit ep̄us. Nam vt dicunt docto. ⁊ originaliter fuit dictum Innoc̄. in. c. ij. de eo qui fur. re. or. inferiores prelati citra epiſcopos non poſſunt diſpenſare: niſi in caſibꝰ ſpecifice eis ꝑmiſſis. Redicator. Sciēduꝫ pꝙ officium p̄dicationis omnibꝰ laicis ē int̓dictum. exͣ de hereti. ſic̄ in vno. Item non dꝫ admitti ad p̄dicandum qͥ dicit ſe ꝑ viſionē miſſus a deo: niſi ꝓbet ſicut moyſes ꝓbauit mira culo. de ꝯſe. di. ij. re vera. Sufficit tn̄ ad ꝓbatōem lrāꝝ teſtimoniū. vnde nec clericꝰ admittit̉ niſi mit tat̉. exͣ de hereti. cum ex iniūcto. Ep̄i v̓o vbiqꝫ p̄di care pn̄t: niſi ab alieno ep̄o in eius dioceſi ꝓhibeāt̉ Nullus alius pōt niſi ab apl̓ica ſede vel ep̄o loci hanc habeat auctoritatem. extra de hereti. excom municamus. ¶ An āt ſi p̄dicator p̄dicet in pctō mortali peccet mortalit̓. Tho. in. iiij. videt̉ dicē ꝙ ſic. Quo tn̄ ad hoc ſufficeret contritio. licet actu tunc non confi teretur. ¶ An aūt frēs mendicātes pͥuilegiati ꝑ cle. dudū de ſepul. poſſint libere p̄dicare in plateis ⁊ alijs lo cis ꝯmunibꝰ. Rº. ꝙ ſic. ⁊ de hoc eſt tex. in. d. cle. du dum. in.§. nos āt. ⁊. jͣ. vbi dr̄. Statuimꝰ ⁊ ordina mus vt dictoꝝ ordinum frēs in eccl̓ijs ⁊ locis eoꝝ ac in plateis ꝯmunibꝰ libere valeant clero ⁊ popu lo p̄dicare ac ꝓponere vbum dei. illa hora dutaxat excepta: in qͣ locoꝝ p̄lati p̄dicare voluerīt. vel corā ſe facere ſolennit̓ p̄dicari. in qͣ p̄dicare ceſſabunt. p̄terqͣꝫ ſi aliud de p̄latoꝝ ipſoꝝ voluntate ꝓceſſerit ac licentia ſpāli hec ibi. ¶ Querit̉ pͥmo qͥd intelligat̉ ſeu ꝯp̄hendat̉ ſub ill̓is v̓bis locis eoꝝ. Glo. dicit quicqͥd eſt infra ſe pta vel ambitum etiam in pratis vel ortis ⁊ alijs ſpatijs. Idem Land̓. ⁊ Zen̄. Et dicit Land̓. hoc ꝓ cedere etiam ſi loca ſint lōge a domibꝰ eoꝝ. cū in difinite dicat de locis. ¶ Secundo quero qͥd importat verbum. In pla teis cōibꝰ. Soluit Xen. intelligendū de plateis lo coꝝ in qͥbꝰ morant̉. Dicit tn̄ ꝙ hec lr̄a etiam hꝫ lo cū in plateis alioꝝ locoꝝ ꝙͣ ſuoꝝ. Al̓s hec v̓ba plo teis cōibꝰ nihil adderēt: cū p̄miſerat de locis eoꝝ: maxīe. qꝛ h̓ de fauore agit̉ qͥ nō dꝫ reſtrīgi: ſꝫ āplia ri ꝑ regulā odia. Ex eo āt ꝙ his ꝑmittit̉ in his locꝭ libere p̄dicare: dicunt Land̓. ⁊ Zen. ꝙ hoc faciēt abſqꝫ cuiuſcūqꝫ ꝯͣdictione: vel licentia. Idem in ſi mili dicit glo. jͣ. in hac cle. in.§. ſi v̓o. in v. libere di cens ꝙ denotat ꝙ non eſt neceſſe lnīaꝫ ſacerdotis parochialis hr̄i. cuiꝰ ꝯͣrium vr̄ velle Io. mo. Ideꝫ tenet Panor. in. c. fi. de po. p̄la. vbi dicit ꝙ qͣs dr̄ hr̄e liberam ptātem qn̄ qͥs poteſt ſine aſſenſu alte rius diſponere. Idem dicit in. c. ſtatuimꝰ. de regu la. ⁊ dicit hoc eſſe de mente cōiter docto. Item ẜm Land̓. iſti mendicantes ſunt exempti ⁊ ſic nō ſub ſunt ordinarijs: qͦ ad eccl̓ias ⁊ loca ipſoꝝ: ſꝫ quo ad plateas q̄ ſunt iuris publici. pͥnceps.ſ. papa potu it diſponere vt voluit. nulli p̄iudicium faciendo. Secus tn̄ de plateis priuatis ẜm glo. Naꝫ in pri uatis plateis p̄dicare non pn̄t inuitis eis: qͦꝝ ſunt Idem Pau. ⁊ Car. Exquo tn̄ infert̉: ꝙ qͦ ad hoc non eſt neceſſe petere lnīaꝫ ab ep̄o. vel preſbytero parochiali vt valeant p̄dicare in hmōi plateis pri uatis. vel alijs locis. ſꝫ ſufficit petere licentiam ab his: quoꝝ ſunt hmōi platee priuate: vel loca. Tercio quero an liceat eis p̄dicare tꝑe interdi cti in p̄dictis locis. Glo. ſoluit ꝙ ſic. Idem pau. Quarto. quero in eo ꝙ ꝑmittit̉ hic fratribꝰ p̄ dicare. dum tn̄ nō ꝯcurrant cum p̄latis. de qͥbꝰ p̄ latis hic loquit̉. Glo. dicit ꝙ locum hꝫ: ſiue ſint p̄ lati iure ꝯmuni: ſiue ꝯſuetudinario. ¶ Quinto q̄ro. an ſub verbo p̄lati ꝯp̄hendant̉ re ctores eccl̓iaꝝ. Glo. dicit ꝙ non. Idem Pau. Ex hoc videt̉ ꝙ hoc nomen p̄lati ſtricte ſumat̉: qd̓ te net Land̓. Ste. aūt accipit largo modo: vt ꝯp̄hen dant̉ etiam ipſi curati: qͥ ſuo mō ſunt p̄lati. ſꝫ Car. dicit ꝙ ſibi placet opinio glo. Nam ob honorem p̄latoꝝ reẜuat̉ eis. ꝙ hora qua p̄dicāt nō poſſunt frēs p̄dicare. Prelatos etiam intelligo eos qui hn̄t dignitatem cum adminiſtratione. qͣꝫtum ad hanc cle. Et puto ꝙ ſit eius mens loqͥ de p̄lato qͥ habet iuriſditionem quaſi ep̄alem. quaſi ob hanc ſuperi oritatem deferat̉ ei in toto loco. etiam quo ad eos qui ſunt exempti. ⁊ qui habent priuilegium predi candi. ¶ Sexto quero qͥd ſi p̄latus velit totam horam matutinalem tenere tam ꝓ miſſa. ꝙͣ ꝓ ẜmone. Et ſic frēs in toto impedire. Uidet̉ ꝙ nō. poſſit. qꝛ hic dr̄ in ſingulari. de hora n̄ de horis. Itē illa hora tm̄ qͣ ipſe p̄dicat: nō de alia. ꝓ hoc: qꝛ fauor eſt in mul tiplicatione p̄dicantium. xxj. di. In nouo. Paria tn̄ ſunt qͦ ad hoc. An p̄latus p̄dicet. an coram ſe fa ciat p̄dicari ſolenniter: qꝛ nō refert. an ꝑ ſe: an per alium faciat. de ſen. ex. mulieres. Et no. ẜm Pau. In eo ꝙ dicit. ſolenniter. Si enim faceret p̄dicari clam coram paucis. ceſſaret hec littera. qꝛ tūc nō de rogaret̉ ſue dignitati. Idem pe. de an. ¶ Septimo quero. qͥd de vicario. Dic ẜm glo. ꝙ

Preſcriptio idem eſt ꝙ de p̄lato. Idem pau. Et hoc ſi vult p̄di care vt vicariꝰ: nō vt alius p̄latus cui ꝯpetit ex offi cio. vt qꝛ hēbat aliquaꝫ p̄laturam. Item ẜm pau. ſecus etiam ſi vt vicariꝰ vult facere coram ſe p̄dica ri. qꝛ in hoc non repn̄tat ꝑſonam ep̄i. ¶ Octauo q̄ro an ea hora qͣ predicat p̄latus ceſſa bunt iſti p̄dicare quo ad omnia loca. Pau. dicit ꝙ ceſſabunt p̄dicare: qͦ ad loca de qͥbꝰ p̄miſit.ſ. in ſu is eccleſijs. ⁊ locis eoꝝ ⁊ plateis cōibꝰ exn̄tibꝰ in ci uitate. vel caſtro vel villa vbi ordinariꝰ vult p̄dica re. vel ante ſe facere p̄dicari. nō in alijs nec in pla teis priuatis. Ceſſant tn̄ in caſu capituli. vt offm̄. §. cōpeſcendi. li. vj. de hereti. hoc eſt qn̄ in qͥſitores ipſi vellent ꝓ negocio fidei ꝯgregatōꝫ facere. tunc pn̄t impedire ne p̄dicatores. aut queſtuarij predi cent ꝑ cenſuram eccleſiaſticam. Nono q̄ro. in eo ꝙ diem. In v̓. p̄terꝙͣ. ꝑmittit ꝙ p̄dicent hora qͣ predicat p̄latus. ſi eſt de volūta te prelati. an ſufficiat voluntas. Pau. dicit ꝙ nō. ſꝫ reqͥrit̉ lnīa ſpālis ꝑ tex. ibi lnīa ſpāli. et ſic hes ca ſum in quo p̄dicare pn̄t ea hora q̄ predicat p̄latus cum hn̄t lnīaꝫ ſpālem eius. ¶ Decimo q̄ro an ſacerdotes parochiales poſſint dare licentiaꝫ p̄dicandi. Rn̄. Pe. de an. ꝙ ſic ⁊ nō ſolum ſacerdotes curati: verū etiam vicarij ꝑpetui Et idem de tꝑalibꝰ datis in caſibꝰ licitis. Et addit ꝙ ep̄us ⁊ p̄latus ſuꝑior pōt ꝯcedere frībꝰ vt predi cent in eccl̓ijs parochialibꝰ. qd̓ intelligit Pau. pn̄ tibꝰ vel abn̄tibꝰ ipſis ep̄is vel p̄latis mandantibꝰ. Et etiam ſi vocati vel inuitati nō fuerint ab ipſis ſacerdotibꝰ. ⁊ ꝯͣ beneplacitū ipſoꝝ ⁊ nulla petita vl̓ obtenta lnīa ab eis. qꝛ ex officio ep̄us ⁊ alius p̄latꝰ ipſiꝰ ſacerdotis gerit curam in ipſis eccl̓ijs maio rem qͣꝫ ſacerdotes. Item ꝑ p̄latum ſuꝑiorem de qͦ tex. loquit̉. Lau. ⁊ Zen. intelligūt archiep̄m. Ex qͦ intelligit Lau. archiep̄m hr̄e mandatū ⁊ diſpoſiti onem plenariaꝫ in eccl̓ijs. ⁊ locis ſuoꝝ inferioꝝ p̄ latoꝝ ⁊ ordinare de p̄dicatōibꝰ faciendis. ⁊ mittē di queſtores ⁊cͣ. hec Pe. Undecimo q̄ro. qͥd ſi qͥs predicat ſine lnīa p̄la ti. An teneat̉ reſtituere bona q̄ ei collata ſunt gͣtiꝫ zab. dicit. ꝙ non. nec etiam ẜm eum pōt cogi ad re ſtitutōeꝫ: lꝫ iniuſte fecerit: non tn̄ turpit̉ acqͣſiuit a volentibꝰ ei gratis tribuere. Poteſt tn̄ aliter puni ri: ꝓ eo ꝙ ſe īmiſcuit officio ſibi non ꝑtinenti. No ta tn̄ glo. in. c. adijcimꝰ. xvj. q. j. q̄ dicit. ꝙ tenet̉ re ſtituere. illa tn̄ glo. loqͥt̉ de falſis p̄dicatoribꝰ. zab. tenet primam opinionem. Duodecimo q̄ro q̄ ſunt ſtudia generalia d̓ qͥbꝰ jͣ. Glo. intelligit de locis hn̄tibꝰ ſtudiū ex pͥuilegio vel ꝯſuetudine: cuiꝰ inicij nō eſt memoria. Et Ia. de are. ponit exemplū de ciuitate padue. q̄ ex ꝯſue tudine longiſſima ſtudiū hūit: qd̓ dicit ſufficere ēt ceſſante pͥuilegio. qꝛ talis ꝯſuetudo facit aliqd̓ lici tum ſicut p̓uilegium. exͣ de v̓.ſi. ſuꝑ qͥbuſdam. naꝫ pͥnceps ꝑmittēdo tanto tꝑe: vr̄ ꝯceſſiſſe ⁊ reuocaſ ſe ꝓhibitōꝫ. ff. de exerci. l. j. ſꝫ zab. dicit ꝙ q̄ dicant̉ ſtudia generalia relīqͥt̉ arbitrio iudicꝭ: vt videat ſi generalit̓ ſacra ſcriptura. iura ⁊ artes ibi doceant̉. Terciodecimo q̄ro de ſtudio nouello ſenenſi. ita querit Pau. cuiꝰ tꝑe nouiter fuit ſtudiuꝫ ſenis Fo. CXCV. ⁊ poſtea deſtructum ⁊ nouiter a xij. annis citra re formatū: ⁊ iteꝝ deſtructum. Idem dicit Pau. Ui deri cū ſit generale ẜm modū p̄miſſū: ⁊ in regia ci uitate ꝯſtitutum. qꝛ non in caſtro. nō in villa. Quartodecimo q̄ro de qͥbꝰ ẜmonibꝰ loquit̉ ibi in v̓. ẜmones ad cleꝝ. dicit Math̓. in ẜmonibꝰ de natiuitate dn̄i. paſche. ⁊ penth̓. ꝓut ī ſtudijs ꝯſue uit fieri attendendam ſtudioꝝ ꝯſuetudinē. qd̓ ꝓ bat v̓bum. ſolent. Quintodecimo q̄ro quō intelligit̉ qd̓ hic dr̄ de p̄dicatōe ad funera mortuoꝝ. ſoluit pau. ⁊ math̓. ꝙ intelligit̉ de funeribꝰ magnatū. vel alioꝝ ad q̄ gregat̉ ppl̓us: ⁊ tunc p̄dicat̉. ⁊ dicit Pe. de an. ꝙ ī iſtis tribꝰ caſibꝰ.ſ. ī funeribꝰ defunctoꝝ. In feſtis peculiaribꝰ eorundē fratꝝ: ⁊ in generalibꝰ ſtudijs cum fit ẜmo: pn̄t frēs libere p̄dicare. qd̓ intelligit zen. veꝝ. etiā exͣ eccl̓ias ⁊ loca ipſoꝝ ⁊ plateas cōes Al̓s.§. in ſtudijs. nihil adderet ad p̄cedentia. nec aliqͥd ſpālitatis induceret. ⁊ forte dictꝭ tribꝰ tꝑibꝰ pn̄t ꝯcurrere cū ep̄o ſolēniter p̄dicante. Sextodecimo q̄ro de qͦ p̄lato intelligit̉ ibi vel p̄ latus ſuꝑior. Glo. dicit ꝙ loquit̉ de ſuꝑiore reſpe ctu ſubditoꝝ clericoꝝ: nō reſpectu ep̄i. idem Pau. ſꝫ Ste. dicit. ꝙ loquit̉ de ſuꝑiore reſpectu ep̄i. ⁊ ꝙ inferior in hoc nō hꝫ ptāteꝫ. ſꝫ Car. dicit ꝙ ſuꝑior dꝫ intelligi de eo qͥ hꝫ iuriſditōꝫ quaſi ep̄alem in lo co. Talis em̄ etiam ſi ſit inferior ep̄o pōt generali ter ꝯuocare cleꝝ. Decimoſeptimo q̄ro ſi p̄latus ꝯuocat aliqͦs de ciero. vtputa. doct. vel p̄latos. Glo. dicit ſecus. qꝛ hec vocatio nō impedit frēs. nam hic loquit̉ de ge nerali vocatione. idem̄ zen. ¶Decimooctauo q̄ro q̄ poſſit eſſe cā ꝯuocandi ge neraliter cleꝝ. Land̓. exemplificat. vt qꝛ forte fit cā excōicandi aliquos hereticos. vel forte fuit ꝯgrega ta ſynodus vel hmōi. ¶ ecimonono. qͥd ſi generalit̓ a prelato ꝯuocat̉ ppl̓us. dicit Pau. non eſſe locum huic lr̄e. qꝛ aliud clerus. aliud ppl̓us. Et nota ꝙ iſta cle. fuit ꝓroga ta ꝑ cle. v. ad fratres S. aug. ⁊ ꝑ Io. xxij. ad carme litas. Reſcriptio. Quid eſt p̄ſcriptio vel vſucapio. Rn̄. eſt acqͥſitio dn̄ij ꝑ ꝯtinuā poſſeſſionē tꝑis a lege dif finiti: aucͣte legum vim capiens: penam negligen tibꝰ inferens. ⁊ finē litibꝰ imponens. nec eſt ꝯͣ ius naturale. ex qͦ infert penā negligētibꝰ ⁊ finē litibꝰ. qd̓ eſt rōne naturali ꝯſonū. vn̄ nō ſimpl̓r recedit̉ a iure naturali. qꝛ nō ſine cā locupletat̉ qͥs ex p̄ſcri ptione cū alteriꝰ iactura. Uſucapio v̓o eſt in rebꝰ mobilibꝰ: ⁊ ꝯplet̉ triennio. Preſcriptio v̓o in im mobilibꝰ. vt domo. agro. ⁊ hmōi. ⁊ hꝫ etiā locū in incorꝑalibꝰ vt in ẜuitutibꝰ actionibꝰ ⁊ hmōi. vt exͣ de cā ꝓprie. ⁊ poſ. cum eccl̓ia. ¶ Que res p̄ſcribi pn̄t. ⁊ q̄ non. Rº. general̓r oēs res ⁊ omne ius p̄ſcribi pōt. exͣ eo. ad aures. ⁊. C. d̓ p̄ſcrip. xxx. vel. xl. an. ſicut in rem. Excipiūt̉ q̄daꝫ. Primo decime a laico. exͣ eo. cāꝫ. qꝛ laicus non pōt in eis hr̄e titulū ſicut clericus. In alimoniā tn̄ pn̄t ꝯcedi pauꝑibꝰ. x. q. j. c. pe. ⁊. vl. Item in criminibꝰ kk ij

¶ Preſcriptio nullo vnꝙͣ tꝑe p̄ſcribit̉. ſꝫ potiꝰ ex diuturnitate au gent̉. exͣ de ſym. cum in eccl̓ie. Item nō p̄ſcribit̉ ꝯͣ obedientiam. viſitatōꝫ. ⁊ ꝯͣ ꝓcuratōeꝫ q̄ rōne viſi tatōis debet̉. exͣ eo. cum nō liceat. ⁊. c. cū ex officij. ⁊ exͣ de cenſi. cū inſtantia. Et talia qͥdem nō p̄ſcribit ſubditus qꝛ ea dꝫ p̄lato. Alius tn̄ pōt talia p̄ſcribē vtputa. Abbas vel alius p̄latus p̄ſcribet ꝯͣ ep̄m circa ſubditos eius. Et ſicut dicit Innoc̄. In hoc caſu lꝫ ſubditꝰ aliqͣliter p̄ſcribat. n̄ tn̄ p̄ſcribit noīe ſuo: ſꝫ potiꝰ noīe alteriꝰ cui de ſubiectione rn̄det vt in. d. c. cum ex officij. Item eccl̓ie ⁊ cetera ſacra vel loca religioſa. decime. pͥmitie. ⁊ oblatōes nullo iu re pn̄t a laicis p̄ſcribi vel poſſideri. xvj. q. iij.§. pōt ⁊ exͣ de p̄ſcrip. c. cām q̄. ⁊. c. ſi diligenti. Item nec ꝯͣ votum: qͥn vouens teneat̉ ad finē illud obẜuare. exͣ de regula. c. ſicut. Et ſic ꝯͣ votum religionis nō ꝓdeſt ꝯſuetudo nec ꝯ religionem. īmo etiaꝫ potiꝰ qͥdam corruptela. exͣ de elec. cum cāꝫ. ⁊ de p̄ben. cū iam dudum. Item nec ꝯͣ neruū eccl̓iaſtice diſcipli ne. vt ꝙ qͥs poſſit celebrare pulſatꝭ campanis ⁊ al ta voce tꝑe int̓dicti generalis. exͣ de ꝯſue. cū inter. ⁊ de ſen. ex. alma. li. vj. vl̓ pn̄tibꝰ excōicatꝭ vl̓ int̓di ctis publice. exͣ de pͥuil̓. c. ep̄oꝝ. li. vj. ⁊ ī cle. gͣnis. d̓ ſen. ex. Itē nec fines ſeu limites ꝓuīciaꝝ l̓ parochi aꝝ. exͣ d̓ ꝑo. c. ſr̄ eo. vbi dic̄ pan. limitādo. ꝙ fines parochiaꝝ de qͥbꝰ ꝯſtat. vel finibꝰ coherētia p̄ſcri bi non pn̄t. Et idem in limitibꝰ ep̄atuū. vt glo. ibi. Et cum tex. loquat̉ generalit̓. intelligam ꝓcedere in omni p̄ſcriptione. ſiue ſit cū titulo. ſiue ſine titu lo. vel ꝑ tantum tp̄s de cuiꝰ inicio nō eſt memoria vbi tn̄ non ꝯſtat legitime de finibꝰ valet p̄ſcriptio. In iſtis tn̄ factis antiqͥs non pōt hr̄i defacili ꝓba tio neceſſario ꝯcludēs. Ideo admittit̉ p̄ſumptiua ꝓbatio. Facit. l. ſi arbiter. ff. de ꝓba. Nota tn̄ glo. in. d. c. ſuꝑ eo. ꝙ non. oīa coherentia limitibꝰ ſunt imp̄ſcriptibilia: ſꝫ tm̄ ea q̄ coherent pͥncipalit̓. Ex emplū. ꝓpe limites eſt p̄dium ampliſſimum. certe nō intelligit̉ ꝙ totum p̄dium ſit imp̄ſcriptibile. ſ tm̄ illa pars que pͥncipalit̓ coheret finibꝰ. vnde dic̄ Io. an̄. ꝙ de hoc nō pōt dari certa regula. ſꝫ boni iudicis arbitrio erit ꝓcedendum. ¶ Quid aūt ſit limes. dic ẜm Panor. ꝙ eſt longi tudo ſeu latitudo ſpacium a ſpacio diſtinguens. Et qn̄qꝫ in limite nihil pōt ꝯſiſtere vt qn̄ eſt valde ſtrictus. nam ſolet qn̄qꝫ apponi vnus lapis ꝓ limi te. ſꝫ in ep̄atibꝰ ⁊ ꝓuincijs nō fiunt ita ſtricte. ſꝫ aſ ſignat̉ qn̄qꝫ flumen ꝓ limite: vel aliqͥs mons. Et tunc vertit̉ aliud dubium cuiꝰ eſt ꝓprietas iſtius li mitis. Nam pōt ꝯtingere ꝙ flumen ſit exiccatum vel ꝙ in monte ꝯſtruat̉ eccl̓ia. vel alia domus. vn̄ dubitat̉ ad cuiꝰ iuriſditōeꝫ iſta ꝑtineant. Rn̄. pa nor. ẜm opi. doc. q̄ ſibi melior videt̉ ꝙ ꝑ longitudi nem ⁊ latitudinem ep̄atuū limes cenſet̉ ipſo facto diuiſus. licet actu ꝑ hominem diuiſus non fuerit ꝓ hoc bonus tex. in.§. Inſula. Inſti. de reꝝ diui. vbi dr̄ ꝙ ſi inſula naſcit̉ in flumine diſtinguente agros ꝑtinet ad ꝓprietatem vtriuſqꝫ dn̄i ꝓut acce dit ad dictos agros. ⁊ ſi magis accedit alteri: eſt il lius dn̄i tm̄. Si aūt res eſt indiuiſibilis vt eccl̓ia. tunc vterqꝫ ep̄oꝝ hēbit ibi iuriſditionem ꝓ indi uiſo. ⁊ pariter hēbunt ibi comoda. ⁊ hanc opi. te neas. lꝫ alij aliter. Facit. l. arbor. ff. cōi. di. vbi peꝫ ꝙ arbor que naſcit̉ in confinibus eſt vtriuſqꝫ dn̄i. Pone ꝙ aliqͥs poſſidebat eccl̓iam iuxta dioce ſim alterius ep̄i remotam a limite. ⁊ fluuiꝰ qͥdam erat limes. ſꝫ fluuius paulatim accedit ad illam ec cleſiam ita ꝙ efficit̉ vicina limiti. Dic ꝙ nihilomi nus ꝓcedit p̄ſcriptio. nec em̄ ep̄atus variant̉ ꝓpt̓ hoc. hec Direc. Idem Panor. vbi sͣ. ꝯcludit ꝙ ea q̄ ſunt infra limites: limitibꝰ nō coherentia pn̄t p̄ ſcribi ẜm doc. Et ſatis ꝓbat. d. c. ſuꝑ eo. ꝑ locum a ſpāli. Nā ꝓhibito vno reliquū ꝯceſſum eē vr̄. vt in. c. nō ne. p̄ſump. An aūt reſpectu iurium ep̄alium ſeu parochia lium poſſit vnus ep̄us p̄ſcribere ius ep̄ale in aliqͥ bus eccl̓ijs ſitis in dioceſi alterius. Rn̄. panor. cum titulo pn̄t p̄ſcribi. vel ꝑ tantum tp̄us de cuiꝰ inicio nō eſt memoria. Et facit ꝓ ep̄o feſulano: qui hꝫ in ciuitate florentina vnam eccl̓iaꝫ ſibi ſubiecta cum toto populo illius parochie. ad hoc. c. cū olim ⁊. c. auditis. de p̄ſcript. vbi abbas p̄ſcripſit ꝯͣ ep̄m omnia iura ep̄alia in certis eccl̓ijs. ⁊ ꝑ hoc dico ꝙ remanentibꝰ limitibꝰ pōt p̄ſcribi etiā certa ꝑs dio ceſis. qd̓ etiam ſenſit Io. an. An aūt limites dignitatum ſecularium poſſin p̄ſcribi: vt ſunt ducatus. comitatus ⁊ ſimilia. Ho ſti. tenet ꝙ non. licet dn̄i ⁊ pͥncipes male obẜuent Nam qͦtidie occupant aliena territoria cum gra ui p̄iudicio animaꝝ ſuaꝝ. Rō aūt quare p̄dicti li mites nō preſcribunt̉ eſt: ne termini ep̄atuum ve parochiaꝝ. vel ꝓuinciaꝝ. vel hmōi ꝯfundant̉. Li mes tn̄ predioꝝ pōt preſcribi ꝑ locum a ſpāli. xvj. q. iiij. volumus. exͣ eo. qꝛ indicante. Item nec liber homo pōt preſcribi. xvj. q. iij.§. pōt. Item reſpu blice q̄ ſunt in vſu populi romani. vel aliaꝝ ciuita tum. vt vie. platee. pontes. aqueductus ⁊ hmōi. Et hec fauore publici vſus nō preſcribunt̉. nec in toto. nec in ꝑte. vt. ff. de vſuca. l. vſucapionē. ⁊. C. de oꝑi. pub. i. preſcriptio. Item in tributis ⁊ publi cis functionibꝰ nō currit preſcriptio. d.§. pōt. Et glo. ea. cā. ⁊. q.§. porro. dicit. ꝙ functōes ſunt pen ſiones agroꝝ. Nec ciuilis canon. qͥ.ſ. ſolui dꝫ rei publice ꝓ agris: preſcribit̉ a colonis. vt in. d.§. po teſt. Itē poſſeſſiones agroꝝ nō preſcribunt̉ a colo nis. vt. C. d̓ preſcrip. xxx. vl̓. xl. an. l. male agit̉. Itē res furtiue vel vi poſſeſſe. ſeu etiam que naſcunt̉ ex eis: non preſcribuntur. vt inſti. de vſuca.§. fur ¶ Due autem requirant̉ ad vſucapionem. vide ſupra. Furtum. Quot ſunt ſpēs p̄ſcriptiōis. Rn̄. ẜm Ray. due ſunt. vna eſt em̄ longi tꝑis. vt. x. annoꝝ int̓ pn̄tes vel xx. int̓ abſentes. ⁊ intelligunt̉ pn̄tes qͥ ſunt in eadē ꝓuincia. ſꝫ hodie dn̄t intelligi in ciuitate ẜm Accurſium. vt no. C. de preſcript. lon. tem. l. cū in longi. in glo. q̄ etiaꝫ aſſignat rōem. qꝛ hodie ſingu le ciuitates hn̄t ſua regimina: ſicut olim ſingule ꝓ uincie. De re v̓o non differt vbicūqꝫ ſit vt in. d. l. cum in longi. Alia preſcriptio eſt longiſſimi tꝑis. vt. xxx. vl̓. xl. annoꝝ. Et hec hꝫ locum inter laicos vel priuatas ꝑſonas regularit̓. d.§. pōt. Contra eccl̓ias v̓o quaſcūqꝫ neceſſaria eſt p̄ſcriptio. xl. an

Preſcriptio noꝝ. ſiue priuata ꝑſona. ſiue eccleſia contra eccleſi am p̄ſcribat. xvj. q. iij.§. quas actiones. Excipitur romana eccl̓ia ꝯͣ quam non p̄ſcribit̉ niſi ſpacio. c. annoꝝ. exͣ eo. cum vobis. ⁊ Zab. intelligit noīe ro mane eccl̓ie de eccl̓ia lateranenſi. ¶ Quid ſi poſſedi rem tuam te pn̄te ꝑ. v. annos. ⁊ de inde te abn̄te ꝑ alios. v. Rn̄. nō eſt ꝯpleta pre ſcriptio. Sꝫ ſicut duplicat̉ decenniū vbi nullo tꝑe fuiſti pn̄s: ſic te abn̄te dꝫ duplicari qͥcqͥd de decen nio reſtabat. vt. C. de p̄ſcrip. lon. tem. autentica ꝙ ſi in qͥbuſdam. ¶ Que exigant̉ in preſcriptione canonica. Rn̄. qͣ tuor.ſ. bonafides. iuſtus titulus. ꝯtinuata poſſeſ ſio. ⁊ quartum. ꝙ res ſit p̄ſcriptibilis. Primum dr̄ bonafides. ⁊ hoc eſt generaliter veꝝ: ꝙ ẜm cano nes bonafides preſcribentis neceſſaria eſt. ſiue de ſpūali iure agat̉. ſiue ciuili. exͣ eo. vigilanti. ⁊. c. fi. ⁊ xxxiiij. q. ij. ſi virgo. ⁊ requirit̉ bonafides: non ſo lum ab inicio ſꝫ etiam in qualibet parte p̄ſcriptio nis. vt. d. c. fi. ⁊. c. vigilanti. Scd̓m autem leges re quirit̉ bonafides in p̄ſcriptione. x. vel. xx. annoꝝ. vt. C. de preſcrip. lon. tem. auten. malefidei. Sꝫ in p̄ſcriptione. xxx. vel. xl. annoꝝ nō requirit̉. xvj. q iij.§. poteſt. ⁊. d. c. vigilanti. ⁊. C. de p̄ſcrip. xxx. vl̓ xl. an. l. cum notiſſimi. ⁊. l. ſi quis emptōis. niſi ve lis dicere leges illas eſſe correctas. extra eo. c. fi. Sꝫ cut eſt rei veritas. Et ẜm. v̓ v̓. vbi reqͥrebat̉ bona fides: ſufficiebat eaꝫ tantū ab inicio habuiſſe vt in dic.§. poteſt. ⁊ in. d. l. cum notiſſimi. que ꝓpter pe riculum animaꝝ non habet locum. Et ſi aliqͥ do cto. videant̉ dicere ꝙ preſcribatur debitum ſpa cio. xl. annoꝝ. etiam ab eo qui ſciebat ſe debitorem poteſt intelligi verum quando ex hac ſcientia non conſtituit̉ malefidei. puta. qꝛ ex rōnabili cauſa co gitabat creditorem ſibi remiſiſſe: non petendo per iam longum tempus: cum potuiſſet petere ſi vo luiſſet. ſꝫ in dubio remittere non preſumit̉: niſi ex amicicia. vel parentela. vel alia coniectura aliud oſtendat̉: cum nemo extimet̉ rem ſuam iactare. ff. de ꝓba. l. cum de indebito. Item iuris ignorantia non facit aliquem bonefidei poſſeſſorem: vt ſi qͥs credat pupillum vel illum qͥ curatorem habet poſ ſe rem ſuam alienare ſine tutoris vel curatoris ar ctoritate. ff. de vſuca. l. nunꝙͣ. ẜm Ray. glo. eius ⁊ Oldri. ¶ An autem malafides tradentis noceat ipſi ac cipienti. dicit Direc. li. ij. ꝙ in p̄ſcriptione. xxx. vel xl. annoꝝ non nocet. d.§. poteſt. ⁊. d. l. ſi quis em ptionis. Secus in preſcriptione. x. vel. xx. annoꝝ. nam tūc malafides venditoris. ſeu principalis au ctoris nocet. vt in auten. malefidei. sͣ. all̓. Item qn̄ res fuit furto. vel vi poſſeſſa: niſi redierit poſtea in liberam poteſtatem domini. al̓s autem malafides auctoris nō nocet preſcribenti. vt inſti. de vſucap. §. furtiue. cum ſe. Item ſi quis habeat conſcienti am dubiam non videt̉ bonefidei. qꝛ hec eſt bona fides ꝙ recipiens credat tradentem eſſe dn̄m. vel habere ꝓbabiliter ius alienandi.ſ. ꝙ ſit ꝓcurator vel tutor. vt dictum eſt ſupra: niſi fuiſſet dubium ſcrupuloſum ⁊ non rationabile. quia ſi ei non con ſentiatur: non obſiſtit bonefidei. vt extra de ſen. Fo. CXCVI. ex. inquiſitioni. Et Direct. ad predicta querit. Pone. quis du bitat an̄ res ſit ſua. ⁊ habet iuſtam cām dubitatio nis. Reſpon. ꝙ adhuc dicit̉ bonefidei. qꝛ hoc caſu preſcribit. licet habeat ꝯſcientiam dubiam. qꝛ ne ſcit adhuc an ſit aliena. Debet tamen inquirere ab alijs diligenter de re illa. vt ſic perueniat ad verita tem. ⁊ ſi inuenerit rem illam eſſe alienaꝫ: ſtatim re ſtituat. Idē glo. in. c. fi. exͣ eo. Idē tenet Bar. in. l. naturalit̓. ff. de vſuc. d. ꝙ talis a pͥncipio nō p̄ſcri beret. qꝛ nō hꝫ bonamfide̓: lꝫ nō hēat malāfidē. ſꝫ talis defectus ſuperueniens nō extinguit vſuca pionem. quia requirit̉ ꝙ firmiter credat ſe malefi dei poſſeſſorem. allegat Inno. in. d. c. fi. ſꝫ glo. in. c. qm̄ frequenter.§. ꝙ ſi ſuꝑ. vt lite non ꝯtem. in v̓. reẜuata. ſentit ꝙ dubitans non p̄ſcribit. Sed pa nor. in. d. c. fi. ſaluando opinionem glo. ibi quam dicit eſſe ꝯmunem: adducit tex. optimū in. c. ſi vir go. xxxiiij. q. ij. vbi dicit̉ ꝙ bonefidei poſſeſſor re ctiſſime quiſqꝫ dicit̉ ꝙͣdiu ſe poſſidere ignorat alie nū: cum v̓o ſcierit nec ab aliena poſſeſſione receſ ſerit: tunc malefidei ꝑhibet̉. ¶ Quid ſi quis temꝑe p̄ſcriptionis habuit ꝯſci entiam leſam: poſtea incipiat hr̄e non leſam: nun quid ꝑ hoc eſt interrupta p̄ſcriptio. Reſpon. Dir. ꝙ non: quia erronea fuit ꝯſcientia: vnde eam de bet deponere. extra de ſy. ꝑ tuas. hec no. glo. in. d. c. fi. Idem Inno. Uin. ⁊ Phi. ſꝫ Hoſti. tenet cō trarium. ſꝫ Bar. in. d. l. naturaliter. ſequit̉ opinio nem Inno. d. ꝙ ad hoc vt ſuꝑueniens malafides interrumpat p̄ſcriptionem: oportet ꝙ ſuꝑueniat irreuocabiliter. ſi em̄ in medio temꝑe putaui rem alienaꝫ. poſtea melius informatus putaui eaꝫ me am: illa malafides que fuit illo medio temꝑe: vſu capionem nō impedit ẜm ꝙ etiam iura ciuilia vo lunt. Sed Panormi. in. d. c. fi. tenet ꝙ per ſuper uenientiam malefidei fuerit conquaſſata preſcri ptio. hoc ꝓbat per dictum ca. fi. qd̓ dicit oportere vt preſcribens in nulla parte temporis habuerit conſcientiam rei aliene. facit ad hoc. d. c. ſi virgo. nec poteſt dici ꝙ conſcientia fuerit erronea. immo iuſtiſſima cum habuerit concurſum cum veritate nam ſi fuiſſet ſua non eſſet opus preſcribere. ⁊ poſ ſet attentari ꝙ ẜm canones iſte talis nunꝙͣ preſcri bere poſſit. per. d. c. fi. vel ſaltem oportet dicere ꝙ incepit p̄ſcribere a tꝑe quo ꝑ legitima indicia ſuꝑ uenit bonafides. ¶ Utrum ille qui ꝯpleta p̄ſcriptione incipit hr̄e malam fidem teneat̉ reſtituere. Theo. dicūt ꝙ ſic quia ſcit ꝙ res ſua non eſt: ⁊ non dimittit̉ pecca tum ⁊cͣ. Et nullus numerus defendit annoꝝ. Ca noniſte v̓o tenent ꝯtrarium: qm̄ non eſt iam alie na. īmo ſua ⁊ iuſte eam poſſidet: quia iure. xiiij. q. iiij. qͥd dicam. nam iura faciūt hoc meū. hoc tun. viij. di. quo iure. Item ꝯditor canonis vl̓ legis po teſt mihi dare rem alienam ⁊ tutus ero. ff. de euic. lucius. C. de quadri. p̄ſcrip. bene a zenone. Mul to fortius potuit inducere hanc p̄ſcriptionē in odi um negligentium. Et hec opinio eſt tenenda. cuꝫ ex legitima cauſa hoc ſit inſtitutū. Si quis tn̄ ha beret ꝯſcīam in ꝯͣriū: ⁊ nō poſſet eā deponē. tenet̉ kk iij

ad reſtitutionem. Et ꝑ predicta ſoluit̉ queſtio quo tidiana quam ponit Monal. in titulo. reſtitutio nū. Quid aūt de filijs illiꝰ qͥ viuente vxore ſua du xit aliam: tam ipſo ꝙͣ ſuꝑducta ſciente impedimē tum de filijs ſuſceptis de ſecūdo mr̄imonio. Nū quid pn̄t ſuccedere in hereditatē patris. an teneāt̉ totum reſtituere filijs pͥmi mr̄imonij. aut alijs ve ris heredibus. An ſufficiat ꝙ tm̄ reddant eis ꝙ teneant ſe ꝓ pacatis: cum paꝝ ſufficiet eis: cū iam pauperes ſint. Et credūt iam totum amiſiſſe. Et reſpondet. ſi p̄ſcripſerūt cum bonafide: non tenē̓t̉ aliqͥd reſtituere. maxime ſi adhuc poſt ꝯpletam pͦ ſcriptōem retinent bonāfidem. Si aūt non eſt cō pleta legitima p̄ſcriptio. tenent̉ totam hereditatē cum fructibꝰ malafide ꝯſumptis reſtituere qͣntū cunqꝫ oporteat eos mendicare. niſi inqͣntū fuerit eis datum vel remiſſum a veris heredibꝰ. Et hoc qn̄ ꝑati ſunt hmōi poſſeſſores ſine dolo ⁊ fraude totū eis reſtituere: ſi velīt reciꝑe. ⁊ idē dic in ſil̓ibꝰ. SSꝫ qͥs dr̄ poſſeſſor bonefidei. Rn̄. Bonafides intelligit̉ cum qͥs credit tradentē eſſe dn̄m: vel hr̄e ius diſtrahendi: lꝫ erret in facto. ff. de v̓. ſig. bone fidei. Et hec bonafides p̄ſumit̉: niſi ꝓbet̉ ꝯrium. Qn̄qꝫ tn̄ p̄ſumit̉ ꝯͣriuꝫ ꝑ denūciatōꝫ. C. de rei vē. ſi fundum. vel qꝛ mercat̉ ꝯͣ leges. C. de agri. ⁊ cē. l. quēadmodū. li. xj. vel ſi emit a ꝓcuratore meo per colluſionem. vel qꝛ emit a ꝓdigo vel luxurioſo: cui bonoꝝ adminiſtratio interdicta eſt. vt. ff. ꝓ emp. l. qui fundum.§. qui ſciens. ⁊. l. ſi quis. ⁊ ibi dr̄ ꝙ emens ab eo qͥ ſtatim ꝯſumpturꝰ eſt p̄ſumit̉ male fidei. nec ibi diſtinguit̉ vtꝝ interdicta ſit ei admi niſtratio. vel non. tꝝ autem in p̄ſcriptione requirat̉ iuſtus titu lus. Et dicit̉ iuſtus titulus omnis actus per queꝫ ſolet tranſferri dn̄ium. Rn̄. ſi ius ꝯmune vel p̄ſcri ptio nō eſt ꝯͣ poſſeſſorē. ſufficit bonafides. al̓s ne ceſſe eſt allegare titulū ⁊ ꝓbare. niſi allegaret̉ p̄ſcri ptio tanti tꝑis: cuiꝰ inicij memoria nō exiſtit in ꝯͣ rium. exͣ eo. ep̄m. li. vj. de hoc vide Ber. in. d. c. ſi diligenti. ⁊. c. ſe. Utꝝ in p̄ſcriptione reqͥrat̉ poſſeſſio. Rn̄. ẜm Pir. ꝙ ſic. ⁊ dꝫ eſſe ꝯtinua: qꝛ ſi int̓rumpat̉ poſſeſ ſio: intrupta eſt p̄ſcriptio. xvj. q. iij.§. pōt. exͣ eo. il lud. Sed ⁊ ſi fiat int̓ruptio ciuilis ꝑ litis ꝯteſtatōꝫ nō currit amodo p̄ſcriptio: qꝛ preſumit̉ titubare ⁊ malam fidē hr̄e. Ideꝫ Io. an. de re. iu. c. ſine poſſeſ ſione. li. vj. Et p̄dicta ꝓbant̉ in. d.§. poteſt. ⁊ vide glo. ſingularē quā approbant cōiter doc. in. c. vo lumus. xvj. q. iiij. vbi querit an ille qui ꝓbat p̄ſcri ptionem teneat̉ ꝓbare ſe ꝯtinue poſſediſſe. ⁊ dicit ꝙ hoc certe impoſſibile eſſet ꝓbare. ſꝫ ſufficit ꝓba re ꝙ a principio poſſedit ⁊ in fine. ⁊ qn̄qꝫ in medio Nam extrema temꝑa ſunt qn̄qꝫ ꝯſideranda in p̄ ſcriptione. ſꝫ Bar. in. l. celſus. ff. de vſuca. dicit ſuf ficere ꝙ ꝓbet̉ inicium poſſeſſionis. ⁊ alleget̉ nunc poſſeſſio de preſenti. quia qui ſemel poſſidet preſu mit̉ poſſidere. exquo allegat poſſeſſionem ad co modum ꝓprium. hec Panormi. in. c. accedentibꝰ. de priui. ¶ Qualit̓ aūt int̓rumpit̉ poſſeſſio naturalit̓. Rn̄. ẜm Ray. Primo ꝑ inundationem maris vel fluPreſcriptio minis occupantis fundū. Item ꝑ violentam de iectōꝫ. vel etiaꝫ ſi res ſit a poſſeſſore furto ſublata. ff. de vſuc. l. naturalit̓. Item ſi quocūqꝫ mō amiſit poſſeſſionem ſeu aīm deſerēdi habuit. ff. de ẜ. vr. p̄. ſi edes. Cōcor. Inno. ⁊ Dl. ⁊ glo. Ray. in ſum. ꝯfeſ. e. t. q. cxxvij. que addit ꝙ ſolo animo pōt qͥs deſinere poſſidere. lꝫ nō poſſit qͥs ſolo aīo acqͥrere poſſeſſionem. Quō aūt int̓rumpat̉ p̄ſcriptio ciuilit̓. Rn̄. ẜm Dir. pluribꝰ modis. Primo ꝑ libellum pͥncipi ob latum. ⁊ hoc valet in actiōe annali tm̄. qꝛ poſt an num nō pn̄t moueri: ſicut eſt actio iniuriaꝝ ⁊ q̄dā alie. vt inſti. de ꝑpe. ⁊ tem. ac. in pͥnº. Scd̓o ꝑ litꝭ cō teſtatōꝫ. qd̓ hꝫ locum in ꝑpetuis actiōibꝰ. ⁊ coram ſuo iudice. C. ne de ſta. defunc. l. pe. Et hoc ꝓdeſt ei tm̄ qͥ eaꝫ fecit. ⁊ obeſt illi tm̄ ꝯͣ quem fit. ff. de di. ⁊ tem. p̄ſcrip. l. ij. Ray. tn̄ dicit ꝙ valet in omnibꝰ actōibꝰ ꝑ. l. fi. C. de p̄ſcrip. xxx. vel. xl. an. Tercio ſi non pōt litem ꝯteſtari. ſufficit iudicem adire ⁊ ſi bellum offerre ꝯͣ abn̄tem. vel eum qͥ ꝯueniri non pōt aliqua de cā ⁊ in querimoniam deducere ius ſuum. vel coram iudice ordinario vel coram publi cis ꝑſonis. exͣ de offi. or. c. paſtoralis. ⁊ exͣ de ap. ſi iu ſtus. xvj. q. iij.§. pōt. in dicto tamen ca. ſi iuſtus dicit̉ ꝙ dicta ꝓteſtatio: qn̄ non pōt haberi iudex pōt fieri coraꝫ bonis viris. nec diſtinguit vtꝝ ſint ꝑſone publice. vel non. Et hoc videt̉ equiꝰ. vel ad net domicilium rei: cū iudex hr̄i non pōt: ꝓponat. ⁊ ſic eſt int̓rupta p̄ſcriptio. d.§. poteſt. Quarto ꝑ ſacꝝ oraculum oblatum principi. ⁊ ꝑ executoreꝫ poſtea ſubſecuta fuerit ꝯuentio. C. de p̄ſcri. xxx. an. ſicut in rem. Quinto ꝑ ſolutōꝫ vſuraꝝ. C. de p̄ſcri. xxx. an. ſi qͥs emptionis. per quaꝝſolutionem int̓rum pit̉ p̄ſcriptio: que currere videbat̉ ꝯͣ creditorem nō petentem debitum. C. de p̄ſcrip. xxx. an. l. cum no tiſſimi. Sexto ꝑ ſecūdam cautōeꝫ qn̄ debitor facit nouaꝫ cautionem. d. l. cum notiſſimi. Septimo ꝑ denūciatōꝫ factam colono. exͣ vt li. nō ꝯte. c. qm̄. ⁊ ẜm glo. Ray. Iſta denūciatio fit ꝑcitatōꝫ factam de ꝑendo iuri coram iudice ſuꝑ re quam poſſidet nomine alieno. Octauo ꝑ ſynodalem ꝓclamatōꝫ pbe. vnde eſt y puta aliqͥs ſacerdos ꝓclamat in generali ſynodo vel ꝓuinciali ꝙ alius ſacerdos tenet rem eccl̓ie ſue Vta curratpſcuptiuꝫ. extra eo. ſanctoꝝ. line cā. Rn̄. nō cum Utꝝ om̄es poſſint p̄ſcribere. Rn̄. ẜm Pir. om de iure. etiam ſi diu nis qͥ noīe ſuo pōt poſſidere: pōt p̄ſcribere. ſꝫ qͥ no mine alieno poſſidet nō p̄ſcribit. exͣ. e. ſi diligenti. Iō q̄dam ſunt q̄ p̄ſcribi non pn̄t: vt p̄carie poſſi dentes. x. q. iij. qꝛ cognouimꝰ. Nam per qd̓cunqꝫ tp̄us poſſideant nō p̄ſcribent. xvj. q. iij. clerici. Itē coloni. vt in. d. c. clerici. ⁊ ſe. Idem vſufructuariꝰ inſti. ꝑ qͣs ꝑ. no. acqͥ.§. fructuariꝰ. Nec creditor p̄ ſcribit pignꝰ. C. d̓ pig. ac. l. nec creditores. ⁊ hoc io eſt. qꝛ iſti noīe alieno poſſident. vnde illi tm̄ dicūt poſſidere: quoꝝ noīe poſſidet̉. exͣ de reſti. ſpo. cum veniſſet. Si gͦ vſqꝫ ad. c. annos poſſes ꝓbare inici um poſſeſſionis.i. ꝙ tuo noīe poſſeſſuꝫ eſt: nō ob ſtaret aliqͣ p̄ſcriptio. d. ca. clerici. niſi ille qͥ poſſidet alieno noīe. alij poſtea tradat poſſeſſionē. ff. de ac qͥ. poſ. l. poſſideri.§. ꝙ ſi ẜuus. Item poſſent tales p̄ſcribi. nō ab ipſo qͥ malam fidem hꝫ. ſꝫ ab illo cui

tradidit. hec no. Io. d. c. clerici. ⁊ Ber. extra eod̓. cum non liceat. In qͥbꝰ caſibꝰ noͣ currit p̄ſcriptio licet nō inter ruꝑat̉. Rn̄. ẜm Ray. in ſeptem. Primo tꝑe p̄lati qͥ male alienauit rem eccl̓ie. nam qͣꝫdiu ipſe viuit ⁊ tenet eccl̓iam nō currit p̄ſcriptio ꝯͣ eccl̓iam. xvj. q. iij. ſi ſacerdotes. Secundo tꝑe vacationis eccl̓ie q̄ petere pōt. exͣ eo. c. j. ⁊. c. de qͣrta. Tercio ſi p̄latꝰ eiꝰ hereticus fuerit. qꝛ tūc quaſi vacare intelligit̉. nec hyconomꝰ ſiue ꝓcurator: a p̄lato ꝯſtitutꝰ ſede va cante agere pōt. vt in cle. ꝓcuratorem. de ꝓcura. Quarto tꝑe ſciſmatis. extra eo. cum vobis. Dire. autem intelligit tꝑe ſciſmatici p̄lati. extra de elect. quia diligentia. Quinto tꝑe excōicationis ipſius p̄lati: vel ſuſpenſionis. extra de ꝯceſ. p̄. qꝛ diuerſi tatem. Sꝫ idem tp̄us in quo nō potuit agere ſub ducit̉: dūmodo negligens nō fuerit in petēda ab ſolutione vel relaxatione vt ibi. Sexto ꝯͣ eum qui eſt in etate pupillari. vt. C. in qͥ. ca. reſti. in integ. non eſt nec. l. fi. In. d. tn̄. l. fi. generaliter dr̄ de om nibꝰ minoribꝰ. vt ꝯͣ eos non currat p̄ſcriptio. niſi xxx. vel. xl. annoꝝ. licꝫ dicta. l. ſicut in rem. dicat ꝙ ꝯpupilluꝫ nulla currat p̄ſcriptio. Item nō currit qͣꝫdiu qͥs eſt in ptāte patris. C. de bo. que. li. l. que cunqꝫ. C. d̓ bo. mr̄. l. j. cum auten. ibi poſita. Item nō currit tꝑe matrimonij ꝯͣ vxorem: q̄ agere non poteſt quo ad dotem repetendam: niſi ſoluto ma trimonio vel marito v̓gente ad inopiaꝫ. C. de iu. do. in rebꝰ. Item qn̄ quis inſta cā impeditus non poteſt agere. extra de ap. ex rōne. Et Dir. facit re gulaꝫ generalem ꝙ ad hoc vt p̄ſcriptio locum ha beat neceſſe eſt vt is cui ꝯpetit actio: mouere poſ ſit ipſam ⁊ agere. al̓s non currit p̄ſcriptio. Iō va cante eccleſia non currit p̄ſcriptio. extra eod. c. j. qꝛ tunc eccleſia caret legitimo defenſore. extra ne ſe. va. c. j. ⁊ fi. quia nō currit p̄ſcriptio ſꝫ bene ꝯtinuat̉ a p̄lato incepta infirmo. ⁊ illud tempus ſubducit̉ de p̄ſcriptione. extra eod̓. auditis. ⁊. c. cum vobis. Item ẜm Dir. non currit p̄ſcriptio. ſi ius nō red dit̉ ꝓpter defectum iudicis rei. ſꝫ nccͣium eſt ꝙ hoc ꝓbet. vnde eſt vtile ꝙ hoc ꝓteſtet̉. exͣ de of. or. pa ſtoralis. Vtꝝ currat p̄ſcriptio ꝯͣ eum qui aliquid ſoluit diu ſine cā. Rn̄. nō currit: ſꝫ poteſt retinere qd̓ nō p̄ſtitit de iure. etiam ſi diu ſoluerit illud. vt. C. de agricolis ⁊ cen. l. litibꝰ. li. xj. ⁊ extra de cen. ꝑuenit. Item filiofa. non currit p̄ſcriptio in rebꝰ aduenti cijs. niſi exquo fuerit liberatus a patria poteſtate nec creditori: niſi exiſtente debiti petendi ꝯditōne vel adueniēte die. Ex quo no. ꝙ ſi credidi tibi. C. vſqꝫ ad. x. annos: non incipit currere p̄ſcriptio ꝯͣ me. niſi poſt illos. x. annos. d. l. cum notiſſimi.§. il Riuilegium quid ſit. Rn̄. priuilegium eſt priuatū ius indul tum ꝯ ius ꝯmune: nam niſi aliqͥd indul geret: nō eſſet priuilegium. de v̓. ſi. abbate. ⁊ extra eo. in his. Utꝝ priuilegium aliqͥd ꝓſit qd̓ ſolum cōtinet is ꝯmune. Rn̄. priuilegium tale qn̄qꝫ ꝯcedit̉. vt Priuilegium Fo. CXCVII. extra de ꝓcu. quia in cauſis: ⁊ non eſt fruſtra. ſꝫ po tius dat̉ multis ex cauſis. Primo qꝛ ſolet magis ti meri qd̓ ſpāliter ꝓhibet̉: qͣꝫ quod generaliter. xxiij. di. c. qͣꝫqͣꝫ. Iteꝫ multi qn̄qꝫ ſciunt priuilegia ⁊ igno rant iura. Item cum freq̄nter iura male obẜuent̉ ipſa per priuilegia innouant̉. extra de tren. ⁊ pa. Quis poſſit ꝯcedere priuilegium. Rn̄. quicūqꝫ poteſt legem facere. ⁊ in qͥbꝰ pōt. poteſt priuilegiū indulgere vt papa in ſpūalibꝰ. ⁊ qn̄qꝫ etiam in tꝑa libꝰ vt in terris ſue tꝑalis iuriſditionis. vel qn̄ in riſditio ad euꝫ deuolueret̉. De hoc videsͣ. Illegiti mus. Et no. ẜm Ber. ꝙ eccleſia romana. ſiue pa pa nunꝙͣ ꝯſueuit aliquem ꝯͣ ſe priuilegiare. ar. C. de ſac. fan. ec. l. iubemus nullam. Quod eſt ꝯͣ eos qͥ dicunt: vel potiꝰ fingunt ſe hr̄e priuilegia ꝙ poſ ſint iudicare de reſcriptis pape. ⁊ ꝙ abſqꝫ eoꝝ ap probatione nō ſit ꝓcedendum ẜm reſcripta pape ⁊ hmōi. Item pōt ꝯcedere priuilegiuꝫ imꝑator in tꝑalibꝰ. ſꝫ nunꝙͣ in ſpūalibꝰ. Item pōt ꝯcedere pͥ uilegium ep̄us. exͣ de reli. do. ꝯſtitutus. exͣ de cen. cum venerabilis. dum tn̄ faciat de volūtate ſui ca pituli. extra de iurepat. paſtoralis. de exce. p̄. ſicut vnire. Multo fortiꝰ patriarcha. extra d̓ cle. nō reſi. cum ad hoc. Quis poſſit p̓uilegiū interp̄tari. Rn̄. ẜm Ho. ſi v̓ba ſunt obſcura. ſiue ambigua: tūc eius eſt int̓ p̄tari cuiꝰ eſt ꝯdere. Et interī negocium ſuſpēdet̉. de ſen. ex. inter alia. ⁊ extra de iudi. cum veniſſent. Si v̓o non ſunt verba obſcura vel ambigua. de bet tunc diligēter tenor ꝯſiderari. vt extra eo. por ro. ⁊. c. recepimus. Et potius inſiſtendum eſt in tentioni priuilegij ꝙͣ verbis. extra de verbo. ſig. in telligentia. ⁊. c. in his. Et qͣntum fieri poteſt latiſ ſime eſt interpretanduꝫ. vt extra de dona. cum di lectus. niſi preiudicet iuri alieno: quia tunc reduci tur ad ius commune. extra de conſue. c. cum dile ctus: dum tamen aliquid operetur. Et ob hoc pa nor. ſuper rubrica de regula. querit de notabili. q. que in facto accidit. Statuto ciuitatis ſenenſis ca uet̉ ꝙ religioſi non poſſint aſſumi ad officium cō munitatis. Demum quidaꝫ qui erat rector hoſpi talis de miſericordia: portans veſtem certi coloris cuꝫ cruce in pectore fuit extractus de prioribꝰ. qui prius ante aſſumptiōem illius regiminis fuit no minatus ⁊ imbuſſulatus. Dubitabatur nunquid ad id officium potuiſſet aſſumi. Et hec queſtio vi ſa fuit ſetis difficilis. Domino pe. de parū. qui tūc legebat in dicta ciuitate. Sed tamen viſus eſt re ſpondiſſe ꝙ exiſtendo in illo habitu non poterat aſſumi ad illud officium. quia verba ſtatuti debēt aliquid operari. vnde ſi intelligeretur ſtatutum de religioſis ſtricte ſumptis. nihil operaret̉. cum ſatis ſit iure cautum ꝙ nec religioſi nec clerici poſ C7171 ſunt habere officia ſecularia. extra ne cleri. vel mo. quaſi per totum. Et ſic ſtatutum debebat intelli gi de religioſis largo modo ſumptis. Panormita nus dubitat: an hec deciſio ſit vera. Nam ſtatu tū inhabilitans ad officia eſt ſtricti iuris. ergo de bet intelligi in ſtricta ſignificatione. ar. in dicto. c. cum dilectus. de conſue. ⁊ in ca. in nr̄a. de iniurijs kk iiij

Sed certum eſt ꝙ in ſtricta ſignificatione illi dicū tur religioſi qui ꝓmiſerunt tria ſubſtantialia regu le. vide glo. Io. an. in cle. j. de deci. vbi cōcludit ꝙ in materia odioſa hoc verbum religioſi debet capi multum ſtricte: niſi addat̉ aliquod verbum gene rale. vt quicūqꝫ vel hmōi. Nam tunc comprehen derent̉ hoſpitalarij ẜm glo. illam. Et intellige de hoſpitalarijs Hieroſolimitanis qui largo modo ſunt religioſe perſone. cum non poſſint ꝯtrahere matrimonium ⁊ ꝓmittunt obedientiam ſuperio ri. nec poſſunt retrocedere ab illo ſtatu. vnde iſtis vel eoꝝ ordini conferunt̉ decime ⁊ eccleſie vt nota tur in. c. qͣꝫuis. de deci. Sed iſti rectores hoſpitali um vtentes matrimonio ⁊ deferentes certum ha bitum non ſunt religioſi: nec large nec ſtricte. vn de tenent Land̓. ⁊ Io. de li. in cle. ij. de preben. ꝙ iſti non gaudent priuilegio clericali. nec in rebꝰ pa trimonialibꝰ: nec in perſona. Et ſic non video ꝙ tales hoſpitalarij vel alij religioſi improprie dicti comp̄hendant̉ in ſtatutis odioſis. Nec ob. moti uum. d. pe.ſ. ne ꝓuiſio ſit inutilis. quia dico ꝙ vbi ſtatutum loquit̉ in materia iuris ꝯmunis non de bent verba ampliari. vt ſtatutum aliquid operet̉. ſꝫ ſatis eſt ꝙ inducat aliud remedium p̄ter ius cō mune. vt notabiliter ſentit Bar. in. l. j. ff. ad. l. fal. niſi ius ꝯmune loqueret̉ improprie. nam ſi tūc ſta tutum loquat̉ improprie ſicut ius ꝯmune. dꝫ tūc ſtatutum ꝓprie intelligi vt aliquid addat iuri cōi. vt notabiliter videt̉ elici ex dictis Bar. in. l. iiij.§. p̄tor. ff. de dam. infec. Infert tn̄ Panor. ad qōem quotidianam. ꝙ diſpoſitio odioſa ꝯcepta ꝯͣ regu lares. nō ꝯp̄hendit illos qui nō ꝓmiſerūt illa tria ſubſtantialia. Et ſic iſti fratres ſan. Franciſ. de ter cio ordine. vel iſti ieſuati. vel iſte mulieres mātella te nō dicunt̉ ꝓprie regulares. Ideo non ꝯprehen dunt̉ in diſpoſitōe odioſa. Secus videt̉ in diſpo ſitione fanorabili: qꝛ largo modo vident̉ ſub regu la rōne ꝓmiſſiōis facte ſuꝑiori eoꝝ. ⁊ hec notabis. hec Panor. Utꝝ re deſtructa deſtruant̉ pͥuilegia illi rei cō ceſſa. videt̉ ꝙ ſic. extra de ver. ſig. abb̓e. xvj. q. vij. ⁊ hec diximus. Quod veꝝ eſt ſi eccl̓ia vel ciuitas. aut alia loca: ſiue ſacra. ſiue ꝓphana aucͣte ſuperio ris deſtruant̉ ꝓpter delictum inhabitantiū. Et de cetero nullus dꝫ vocari clericus illius eccleſie: vel municeps illius loci. ⁊ ille locus priuilegium per dit. extra de no. oꝑ. nū. c. ij. d̓ ꝯſe. di. j. placuit. ⁊. d. ca. ⁊ hec diximus. Si autem ab hoſtibꝰ deſtruat̉: tunc retinet omnia priuilegia ſua. ⁊ antiqui clerici remanent ibi clerici. vij. q. j. paſtoralis. xix. q. iij. q̄ ſemel. Et idem eſt ſi anctoritate ſuperioris tranſ ferat̉ ad alium locum vel alij vniat̉. extra ne ſe. va. ca. j. ⁊ de reli. do. quia monaſterium. Et ſi expedi at eccleſie vel clericis illius eccleſie facere aliquem ꝯtractum. vel prelatuꝫ. vel quicquid aliud: eſſent facienda in eccleſia. extra de elec. quod ſicut. tamē ꝓpter neceſſitatē fient alibi. hec no. Inno. ⁊ Ho. in. d. c. ij. Utrum priuilegium amittat̉ ꝑ actum ꝯͣrium. Rn̄deo ẜm Panor. in. c. cum acceſſiſſent. de ꝯſti. ꝙ in hac materia tot ſunt opiniones quot ſunt ca Priuilegiū pita. ſꝫ ſibi placet diſtinctio Io. an. aliquibꝰ addi tis. ꝙ aut priuilegium hꝫ tempus annexum. ⁊ ſta dum eſt tempori determinato. vt. l. quotiens. C. de p̄ci. imꝑa. offe. Quod intelligo niſi ꝯtraueniat̉ ante tempus Quo caſu dic vt jͣ. Quandoqꝫ priui legium habet in ſe cām tacitam vel exp̄ſſam. vt ea ceſſante: ceſſet priuilegium. vt in. c. ſuggeſtum. de deci. vbi habet̉ ꝙ reuocat̉ pͥuilegium ſi ex poſt fa cto incipit eſſe enormiter nociuum: nec reducit̉ ad debitam moderatōem: ſꝫ reuocat̉ in totum. qꝛ nō apparet ratio quare magis debeat ꝯſiſtere in vna parte ꝙͣ in alia. Aut ſumus extra iſtos caſus. ⁊ tnc aut priuilegium ꝯcedit̉ circa iudicia. aut circa ne gocia. Primo caſu. aut ad agendū. aut ad excipiē dum. Primo caſu durat tanto temꝑe quanto du rat actio. vt in. l. ſi euꝫ. ff. ſi qͥs cau.§. iniuriaꝝ. Si v̓o dat̉ ad excipiendum tunc eſt ꝑpetuum. niſi de p̄hendat̉ in dolo in nō excipiendo temꝑe quo agi tur ꝯͣ eum. Secūdo caſu principali: aut priuilegiū dat̉ ad aliquid oꝑandum: ⁊ perdit̉ ſpacio. x. anno rum ſi priuilegiatus eo non vtitur. vt in. l. j. ff. de nūdi. vbi dicit̉ ꝙ ſi princeps concedit priuilegiuꝫ ciuitati nundinaꝝ. ⁊ ciuitas non vtit̉ eo ꝑ decen nium: illud perdit. Et per hoc dicit Bart. ibi ꝙ ſi princeps det priuilegium ſtudio generali docto randi. quo ciuitas non vtit̉ per decennium: illud perdit. Hoc tamen non ꝓcedit ſi confertur eccle ſie. vt. jͣ. dicetur. Aut dat̉ ad non faciendum. Et ſi aliquid reſeruauerit ſibi princeps. non poteſt pri uilegiatus illi renunciare: niſi quatenus ſingula riter eum tangit. vt in cap̄. cum tempore. de arbi. Aut princeps nihil reſeruauit ſibi: tūc aut fuit cō ceſſum priuate ꝑſone: ⁊ perdit̉ per vnicam ꝯtra uentionē. Intellige ſi directe obuiat̉ illi. Et iſte eſt caſus. d. c. cum acceſſiſſent. Et pondera quod dixi ſi directe obuiet̉: quia ſecus ſi non directe. vnde ſi quis habeat priuilegium generale: ne ſubeat aliqͣ munera publica. vel honores. ⁊ ſpōte acceptauit vnum: nō preiudicat ſibi in alijs. nec etiam in illo ſi denuo eligat̉ ad illud. vt in. l. voluntarie. C. de lij xl. vacuats. C excu. tu. niſi acceptauerit decurionatuꝫ. quia ex il lo officio aſſumit̉ ad alia officia. Ideo acceptando illud vr̄ ſibi p̄iudicare. Aut v̓o fuit ꝯceſſum cōi vl̓ eccl̓ie. Et tūc non ꝑdit̉ niſi legitimo tꝑe p̄ſcribat̉. Et iſte eſt caſus capituli ſi de terra. ⁊. c. accedētibꝰ de pͥuil̓. Et eſt rō. qꝛ ſingulares ꝑſone nō pn̄t ꝑ ꝯͣ uentōꝫ eoꝝ renūciare pͥuilegio ꝯceſſo eccl̓ie. Iō ex pectat̉ legitima p̄ſcriptio. Idem dic vbi dat̉ pͥuile gium reſpectu pluriū ꝑſonaꝝ vel pluriū reꝝ. qꝛ lꝫ qͥs veniat ꝯͣ vnū: nō videt̉ renūciare ꝯͣ reliquum Infert etiam panor. aliud notabile ex illo tex. ꝙ ſi ſtatuentes. vel eoꝝ ſucceſſores veniunt ſcienter ꝯͣ ſtatutum: vident̉ tollere ſtatutū. Ita ꝙ ꝑ vnicum actum ꝯͣ ſtatutū collegial̓r factū tollit̉ ip̄m ſtatutu Quod vident̉ velle Ho. ⁊ Io. an. in. c. ad audiē tiaꝫ. de cle. nō re. Facit ad. q. Bar. in. l. omnes po puli. ff. de Iuſti. ⁊ iu. vbi querit an ꝑ ſcd̓m ſtatu tum tollat̉ primum ſi in ſecundo nō fit mentio de primo. Et ꝯcludit ꝙ ſic. niſi primū hr̄et clauſulam derogatoriam ad ſcd̓m. tūc em̄ opus eſt facere me tionem de primo.

¶ Utrum ille qui eſt factus ciuis alicuius ciuita tis eo pacto vt collectas ⁊ munera non ſubiret. ſit in ſuo priuilegio manutenendus. Io. an. in. c. per uenit. de īmu. ec. ꝯcludit poſt Goff. ꝙ ſic. l. j. C. de his qͥ ſpon. mu. ſuſce. li. x. Et dicit panor. ꝙ hoc pͥ uilegium eſt irreuocabile cum tranſierit in ꝯͣctum vel qͣſi. de quo vide qd̓ no. Bart. in. l. qd̓ ſemel. ff. de decre. ab or. fa. ¶ An autem domini tꝑales poſſint ſuis ſubditis concedere priuilegia immunitatis talleaꝝ ⁊ exacti onum. Rn̄. Panor. in. d. c. peruenit. ſingulariter tractat iſtam materiam: ponendo quaſdam ꝯclu ſiones: quaꝝ prima eſt. Domini tꝑales citra impe ratorem poſſunt ab omnibꝰ ſuis ſubditis talleas exigere in caſibꝰ licitis de iure vel ꝯſuetudine ap probatis. de cuiꝰ inicio nō ſit memoria. In ꝯͣrium patꝫ hec ꝯcluſio ꝑ dicta sͣ. in. c. Pedagium. Secū da ꝯcluſio. non ſolum imꝑator ſꝫ etiaꝫ dn̄i inferio res poſſunt immunitatem talleaꝝ ⁊ exactionum ꝯcedere ſubditis ſuis. Differunt tn̄ in hoc ẜm Io an. Nam ſi aliqͥs citra principem ꝯceſſerit hanc ī munitatem: nō eſt occaſione huius priuilegij vni uerſitas grauanda. vnde ẜm eum ſi locus aliquis ꝯſueuit dn̄o dare. C. libras annuatī. ⁊ dominus terre qͥbuſdam habitantibꝰ ibidem immunitateꝫ preſtitit dicēdum ꝙ ſibi p̄iudicare potuit: nō vni uerſitati. Debet ergo detrahi d̓ ſumma. C. libraꝝ. illa pars q̄ in hoc priuilegiatū ꝯtingebat ſi priuile gium non hrēt. Quod aut reſtat ꝓportionabiliter lingulis alijs imponat̉. de quo remittit ſe ad nota ta in ſpe. in ti. de cenſi. Nam ſi diceremus ꝯͣrium ſequeret̉ iniuſtum. quia ſi ſinguli ſic priuilegiaren tur: paucis exceptis: ſequeret̉ ꝙ totum onus illis paucis remaneret. qd̓ eſt iniuſtum ⁊ qn̄qꝫ foret eis impoſſibile. Si aūt talia priuilegia ab imꝑatoribꝰ ꝯcedant̉: ſunt omnino ẜuanda ſicut ſonant: dum modo motu ꝓprio pͥncipis ſint ꝯceſſa. ſecus ſi am bitione vel importunitate petentium ſint obtenta Et hoc caſu ẜm eum pn̄t iura intelligi. que viden tur hmōi priuilegia ānullare. C. ſi ꝯͣ ius vl̓ vti. pu. l. fi. ⁊. l. vacuatis. C. de decu. li. x. cum ſy. Si tamē ꝑ priuilegium principis motu ꝓprio ꝯceſſum vni uerſitatem aliquam ledi ꝯtingeret: eſt ſuꝑ hoc ipſi us principis remedium implorandū. ꝑ no. in. c. ſuggeſtum. d̓ deci. vniuerſitas tn̄ equanimiter de bet ferre modicam leſionem. qꝛ nec ꝓ modico eſt reſtitutio facienda. vt in. c. pe. de re. ec. non ali. per hoc tamen non derogat̉ principi. ⁊ maxime pote ſtati pape. que quanta ſit videsͣ. Papa. Et ex hac concluſione inferunt̉ plura. Primo. ꝙ conceſſio ſeu priuilegium inferioris non preiudicat vniuer ſitati: ſꝫ concedenti. Secus in priuilegio per prin cipem conceſſo. Secundo infertur ꝙ priuilegium concedens immunitatem non valet: niſi ſit motu ꝓprio conceſſum. Tu dic hoc verum: niſi ſit in re ſcripto appoſita clauſula. tali lege non obſtante. quia cum ſit contra legem non valet: niſi in eo de ea fiat mētio. vt no. Bar. in. d. l. vacuatis. ⁊ in. d. l. fi. Tercio infert̉ ꝙ inferior a pͥncipe poteſt in ſui preiudicium immunitatem a collectis concedere. ſed non in vniuerſitatis preiudicium. Idem ⁊ for Priuilegium Fo. CXCVIII. tius dic quando veniret priuilegium in preiudi cium imperatoris. vt in dicta. l. vacuatis. ⁊ quod ibi no. glo. Ex his infero ad queſtionem. An ciui tas poſſit hoc priuilegium immunitatis alicui cō cedere. Et qͥd in decurionibus ciuitatis. Sol̓. di ſtingue pꝰ Bar. ī. l. ij. ff. de iure īmu. ⁊. d. l. vacua tis. ꝙ aūt querit̉ de ipſis decurionibus: ⁊ dicen dum vt habet̉ in. l. j. C. de decre. decu. li. x. ꝙ docto ribus. ⁊ medicis poteſt per eos concedi. Alijs v̓o non. Et dic vt ibi. Reſpectu v̓o ciuitatis diſtin gue. ꝙ aut vult concedere in preiudicium domini ſuperioris: ⁊ non poteſt vt notat glo. in. d. l. vacua tis. Aut vult concedere in ſui preiudicium. ⁊ tunc ſi vult concedere iam ſubditis non poteſt. vt in di cta. l. ij. niſi fieret conceſſio aliquibus ex cauſa. pu ta. doctoribus. vel medicis. vt in. d. l. j. Aut vult ꝯcedere non ſubditis venientibus ad habitandū de nouo in ciuitate ⁊ poteſt. vt. d. l. ij. ⁊. l. pe. ff. de decre. ab or. fa. hoc intellige in ciuitate non haben te iura principis. nam illa poteſt ſicut imperator. vt notat̉ in ca. ſuper quibuſdam. de v̓. ſig. An aūt poſſit ciuitas imponere collectam. Dic ꝙ nō ꝓ vtilitate publica. vt. l. vna. C. de ſuꝑindi. li. x. ſꝫ ꝓ neceſſitate ipſius ciuitatis ſic. Et idem dic de ꝓuincia vt notat Bart. in. d. l. vna. ⁊ vide glo. notabilem in. l. j. ff. qd̓ cuiuſqꝫ vni. Item qd̓ dixi ꝙ nullus citra principem poteſt remittere collectā in preiudicium ipſius principis dic hoc veꝝ: niſi ob nimiam pauꝑtatem. tunc em̄ officiales ſuꝑ ex actione deputati pn̄t remiſſionem facere. Ita no tabiliter poſuit Bart. poſt glo. in. l. omnes. C. de annonis. li. x. Vltimo no. remediū ꝯͣ pͥuilegiū pͥn cipis. vt imploret̉ remediū ipſiꝰ pͥncipis. ⁊ ponde ra. ꝙ Io. an. nō dicit ꝙ ſubditi poſſint reſiſtere. ſꝫ pͥncipi ſupplicare. Tercia ꝯcluſio ꝙ īmunitas ſub generalitate cō ceſſa nulla ſpecificatione facta: neminē excuſat ab oneribꝰ patrimonialibꝰ ſupportandis. Tu v̓o di ſtingue. vt latiꝰ no. Bar. in. d. l. ij. vbi dicit. ꝙ vbi qͥs vult plenam īmunitatē ꝯſeqͥ dꝫ eam hr̄e ſpāli ter. ⁊ diſtincte. vt fiat mentio de oībꝰ oneribꝰ reali bus. ⁊ ꝑſonalibꝰ. ordinarijs ⁊ exͣordinarijs. Si em̄ alicui ꝯcederet̉ īmunitas a muneribꝰ ſimpl̓r. non hrēt īmunitatē a patrimonialibꝰ. vt in. l. qͥ immu nitatem. C. de mu. pat. li. x. ⁊ ibi bona glo. Nec in telligeret̉ de muneribꝰ ordinarijs. ſꝫ exͣordinarijs. vt in. l. hi qͥ. ⁊. l. ſunt munera. ff. de va. ⁊ excu. mu. Item nō porrigunt̉ ad honores. vt. l. cui munerꝭ. ff. de mu. ⁊ ho. Iō ſit cautus qͥ habet priuilegium impetrare. ¶ Quarta ꝯcluſio. qͥcūqꝫ dic̄ collectas ſeu exactio nes licitas: hoc ꝓbare tenet̉. vl̓ ꝑ legē. vel ſenatuſ conſultū. vel ꝯſtōem p̓ncipis. C. de va. mu. pu. l. vnica. li. x. vel ꝑ ꝯceſſiōꝫ a pͥncipe ex cā ⁊ ſpāl̓r im petratā. C. de ſuꝑindic. l. vnica. l. x. vel ꝑ ꝯſuetudi nem diuturnaꝫ nō ꝑ violētiam. ſꝫ ſponte cōiter ab omnibꝰ approbatam. C. de cano. lar. ti. l. p̄cipit. li. x. Et intellige hoc vltimū qn̄ cōſuetudo tendit in fauorem principis. vt ibi acquiratur collecta. tunc enim valet conſuetudo diuturna modo predi cto. Unde dicebatur in quadam. l. Conradi.

quam hodie non habemus. qd̓ noſtri anteceſſo res habuerunt: hr̄e volumꝰ. Illud v̓o qd̓ non ha buerunt nullo mō exigemus. vnde aliud puto. cū qͥs citra imꝑatorē velit ſibi vendicare ius imponē di talleas ⁊ collectas ꝑ ꝯſuetudinē. Nā tunc cum velit p̄ſcribere iura reẜuata pͥncipi reqͥrit̉ tp̄us. de cuiꝰ inicio nō eſt memoria. vt in. d. c. ſuꝑ qͥbuſdaꝫ. ⁊ hec faciunt ad no. sͣ. Pedagium. Quinta ꝯcluſio. omnes tallee ⁊ exactōnes gene ralit̓ ſunt dānate ꝑ noua iura quo ad clericos. vt ī l. Federici. hac edictali.§. illicitas. ⁊ eſt iſta lex in li. feudoꝝ. De iſta materia clericoꝝ vide diffuſes. ex cōmunicatione. ix. An aūt ad ꝯſtruendam ciuitatem reqͥrat̉ pͥuile giū pͥncipis. Rn̄. ꝑ no. a doc. in. c. j. de pͥuil̓. ⁊ Pa nor. ibi. qͥ dicit ẜm Bar. in. l. fi. ff. de colle. Illi. ⁊ ij. ff. de v̓. ſig. ꝙ non reqͥrit̉ pͥuilegiū pͥncipis. ſꝫ po puli de ſe p̄n̄t ꝯſtruere ciuitatem. qꝛ hoc ẜm eum ē de iure gentium. ⁊ hoc vr̄ veꝝ. Nam ante funda tōem eccl̓ie. vel creatōꝫ imꝑatoꝝ erant hmōi ciui tates etiam apud infideles. Et iō infert Panor. ex illo tex. ꝙ ad eſſe ciuitatis nō reqͥrit̉ etiam ep̄s. p̄t em̄ eſſe ciuitas lꝫ nō hēat ep̄m. nam vt dictum eſt anteqͣꝫ creata eēt hec dignitas ep̄alis: ciuitates iaꝫ ꝯſtructe erāt. Nam ante aduentū xp̄i erāt ciuita tes ⁊ ꝓuincie. xxj. di. cleros: Hoc etiam clare patꝫ ex. d. c. j. vbi hr̄ ꝙ maiores ciuitates dumtaxat pri uilegio ep̄atus ſunt honorande: gͦ ſequit̉ ꝙ digni tas ep̄alis non dꝫ ꝯcedi omnibꝰ ciuitatibꝰ: ſꝫ ſoluꝫ maioribꝰ ⁊ populoſis dumtaxat: gͦ alique erunt ci uitates q̄ non hēbunt ep̄m. Et ex predictis infert̉ ad. q. q̄ de facto accidit in ciuitate ſenaꝝ. vbi ppl̓s ſponte ampliauit ⁊ pluries ciuitatem. An illi qͥ ve niunt ad loca uouiter incluſa gaudeant illomet pͥ nilegio ſicut anti qͥ: extendendo illam opi. Bart ꝙ non reqͥrit̉ ſpālis lnīa principis. Satis pōt dici ꝙ ſic. Inno. tn̄ in. c. cum ab eccl̓iaꝝ. de of. or. tenet oppoſitum.ſ. ꝙ ad eſſe ciuitatis reqͥrat̉ lnīa princi pis. ſꝫ primū dictum forte verius. hec Panor. poſ ſet intelligi opi. Inno. vbi talis ciuitas eſſet hono randa ep̄ali dignitate. vt ꝯmuniter nunc obẜuat̉ in italia nō em̄ nunc ꝯſtituit̉ ciuitas ſine noua cre atione ep̄alis dignitatis. ad quam creandam ne ceſſario requirit̉ aucͣtas pape. Secus tn̄ dd̓m ſiqͥs dn̄s vellet ꝯſtituere ciuitatem abſqꝫ ep̄o. qꝛ credo ꝙ poſſet. Nam xp̄iani non debent eſſe minoris auctoritatis ꝙͣ infideles. ar. c. cū qui. de preben. An autem cuilibet libeꝝ ſit renunciare priuile gio ſuo. Reſpond̓. ẜm Panor. exͣ eo. ſi de terra. ꝙ libeꝝ eſt cuiqꝫ renunciare priuilegio ſuo. dummo do non tangatius ſuperioris vel tercij. vnde pͥui legio exemptionis non pōt pͥuilegiatus renuncia re ſine licentia pape. vt in. c. cum tꝑe. de arbi. Iteꝫ priuilegium perdit̉ per ſnīam ꝯtrariam. ꝑ preſcri ptionem. ꝑ reuocatōem ⁊ ꝑ abuſum. xj. q. iij. priui legium. ¶ An aūt bullatio ſit de eſſentia priuilegij apl̓ici? Rn̄. ẜm Inno. in. c. ꝯſtitutus. de reſcrip. ⁊ archi. ⁊ Io. an. in ꝓhemio. vj. ꝙ nec ſcriptura nec bulla tio eſt de eſſentia. tamen ſine bullis non poteſt ꝓ Priuilegiū bari ſepe apud peritiſſimos ⁊ ſubeſt rō. ꝓpter mul ta abſurda que ſequerent̉ ꝑmittendo ꝓbationem ꝑ teſtes. apud quos difficillimum: īmo quaſi im poſſibile eſſet ſcire omnem continentiam gratie. ⁊ omnem formalitatem tamen non eſt omnino im poſſibile. al̓s in nullo priuilegio ꝑmitteret̉ ꝓbatio tenoris ꝑ teſtes. qd̓ tamen ꝑmittit̉. extra eo. cum olim. el. j. vbi ex tex. illo habet̉. ꝙ contēta in inſtru mento perdito ꝓbari poſſunt ꝑ teſtes qͥ illud per legerunt. ſi deponant de tenore ⁊ ꝙ erat ſine vicio nec eſt neceſſe ꝓbare de veritate inſtrumenti. F dicit Panor. ꝙ non eſt alibi tex. ita clarus. vide eti am eudem Panor. in. c. in noſtra. de reſcriptꝭ. vbi tenet opi. dictoꝝ Io. an. ⁊ archi. ⁊cͣ. d. ꝙ licet ſcri ptura requirat̉ ad ꝓbationem gratie. non eſt ta men de ſubſtantia gratie. vnde mortuo papa qui fecit gratiam: litteris nondum extractis. non expi rat gratia. ſꝫ ſucceſſor debet dare lrās faciendo mē tionem de p̄deceſſore. Et ex hoc dicit Bal. in. l. hu manum. C. de. ll. ꝙ ſi papa verbo ꝓnunciat ali quem ep̄m vel abbatem: ꝙ ſtatim facta ꝓnuncia tione: ille ſic ꝓnunciatus: ep̄us eſt ſeu abbas: non tamen debent iſti recipi ꝓ prelatis: niſi gratiam ꝓ bent per lrās apl̓icas. al̓s tam gerens qͣꝫ canonici eum recipientes: incurrunt penas graues. vt ha bet̉ in extrauaganti Bonifa. que incipit. Iniun cte. ⁊ in hoc multi errant. Idem Cal. Infert etiaꝫ Panorm̄. in. d. c. cum olim. ex illo tex. aliud valde ſingulare. ꝙ ꝯtra petentem innouationem alicu ius priuilegij ſeu inſtrumenti. poteſt quis de cuiꝰ preiudicio agit̉ ſe opponere. ⁊ impedire innoua tionem ſi ꝓbet de iure ſuo. Et quia hoc tendit in p̄iudicium alterius. nunꝙͣ debet innouari priuile gium. ſiue inſtrumentum. niſi citatis illis quoruꝫ intereſt. ⁊ ſi non apparet de intereſſe alicuius. de bet fieri edictum generale. vt quicunqꝫ putauerit ſua intereſſe. compareat ad contradicendum. Di cit tamē Panor. in. c. ex parte. extra eo. ex illo tex. ꝙ quando innouatio priuilegij fit ꝑ eum qui po teſt de nouo illud concedere: non eſt neceſſe citare aliquem ad contradicendum ipſi innouationi. ni ſi hoc velit facere ad cautelam. ſicut communiter fit in curia: non ſolū in innouatōne priuilegioꝝ. ſꝫ etiam quando fit tranſumptio alicuius priuilegij Secus autem ſi innouatio fit per inferioreꝫ. quia non valet tunc tranſumptio. ſeu innouatio niſi ci tata parte. ſeu premiſſo edicto generali. de quo vi de in. c. Albricus. de teſti. Iſta tamen innouatio nullum ius tribuit de nouo. etiam ſi fiat ab habe te poteſtatem de nouo concedendi. quia in dubio non videt̉ de nouo velle concedere: ſꝫ ius nouum ſi quod competit confirmare. vt in. c. cum dilecta. de confir. vti. Et ideo ſi originale erat ſublatum. ita ⁊ innouatum. Et predicta nota. quia veniunt multotiens in practica. Nam multotiens fiunt tranſumpta ex originalibus bullis apoſtolicis. ⁊ nullam fidem in iudicio faciunt. niſi fuerit citata pars. vel niſi p̄miſſum fuerit edictuꝫ generale. ſal tem in valuis eccl̓ie. Et ideo neceſſe eſt vt in hmoi tranſumpto fiat mentio de hmōi citatione. vel edicto.

¶ Quare aūt reqͥrat̉ hmōi citatio. Rn̄. panor. in di. c. albricus. ꝙ hoc eſt: qꝛ in hac innouatōne ſub eſt magnum ꝑiculū: ⁊ nō minꝰ ꝙͣ qn̄ teſtes exami nant̉. īmo maius cū inſtr̄m vel puilegiū poſſet eē falſum latent̓. ⁊ iudex ⁊ notariꝰ defacili nō ꝑpende rent: cū nō ſint de materia informati. Iō dꝫ voca ri is cuiꝰ int̓eſt: vt ſe opponat ſi velit. al̓s exemplū nō valebit. Hoc tenent doct. cōiter in. d. c. albricꝰ ⁊ legiſte maxime. Bar. in aut̓. ſi qͥs. C. de edendo ⁊ Spe. in ti. de inſtru. edic. Et doct. de rota. Et in hoc multi errant. facientes ſolum exemplari ꝑ no tarium aucͣte iudicis. Et plus dicit Inno. in. d. c. albricus. ꝙ etiam ſi ſit inſtr̄m qd̓ alium ſpālit̓ non tangat: vt p̓uilegiū vel indulgentia ⁊ ſic nō eſt ſpā lis aduerſariꝰ. dn̄t tn̄ ꝑ edictum ſolēniter citari qͦ rum int̓eſſe poſſit. Al̓s nō valebit exemplatio. ni ſi fieret ꝑ illum qͥ ip̄m ꝯceſſit. Sꝫ qͣro. nunqͥd facta publicatione p̄ſumat̉ ꝙ ps fuerit citata. vel ꝙ edictum emanauerit: cū tra ctu tꝑis obijciat̉ ꝙ nō fuerīt vocati quoꝝ int̓erat. Quidam dicūt ꝙ dn̄t p̄ſumi omnia ſolēnit̓ facta. l. j. ⁊. l. optimam. C. de ꝯͣhen. ſtip. Alij dicūt ꝙ ſi in publicatione ꝯtineat̉ eos vocatos p̄ſumit̉. Al̓s ſe cus. Hoſt. ponit terciā opinionem diſtinguētem int̓ tp̄us ⁊ tꝑa. Nam ſi publicatio fuit facta ita de recenti ꝙ vtens ea pōt defacili ſolēnitatem ꝓbare ſibi incūbit onus ꝓbandi: niſi exprimat̉ in publi catōne. ꝙ ſolēnitas fuit ẜuata. Si aūt factū eſt ita antiquū vt impoſſibilis reddat̉ ꝓbatio. tūc oīa p̄ ſumunt̉ ſolēnit acta. ſꝫ Panor. dic̄ ſe putare ꝙ nul lus hoꝝ bene dicat. Primo em̄ dic̄. ꝙ ꝙͣtumcūqꝫ in publicatione dicat̉. ꝙ ꝑs fuit citata. nō ſtat̉ his v̓bis enunciatiuis: qꝛ qn̄ aliqͥd enunciat̉ in inſtr̄o qd̓ non pōt int̓uenire tꝑe ꝯfecti inſtr̄i: v̓ba enūcia tiua nō faciūt fidem. vt in. d. aut̓. ſi qͥs. Item ſolē nitas extrinſeca nō p̄ſumit̉. etiam ſi longiſſimum tp̄s ſit p̄teritū: niſi alia p̄ſumptio adſit. l. quecūqꝫ. ff. de publicia. Potuit em̄ clam qͥs facere publica ri inſtr̄m falſum. ⁊ ſꝑ illud tenuiſſe in archa. Non eſt em̄ qͥd ꝑti imputet̉ ſi non ꝯͣdixit. Non ob. d. l. optimam. qꝛ loquit̉ qn̄ aliqͥd enunciat̉ inter ꝑtes. tunc em̄ in p̄iudicium ꝑtium illud enūciatum ꝓ bat: exquo eſt de ſubſtātia actus qͥ agit̉. ſꝫ in caſu nr̄o alteram ꝑtem nō apꝑet fuiſſe pn̄tem. Secus ſi in publicatione diceret̉ ꝙ ꝑs fuerit pn̄s. qꝛ tunc tractu tꝑis p̄ſumeret̉ citatio: ex qͦ fuit pn̄s publi cationi ⁊ nō ꝯͣdixit. Non ob. rō Ho. qꝛ debuit de reqͥſitione facere ꝯfici inſtr̄m. vt in. c. ſignificauit. de teſti. ⁊ tenere illud ſicut exemplare. vidi tamē in hmōi exemplatione ſolum fieri mentōeꝫ de hmōi citatione ſeu edicto. ⁊ hoc videt̉ ſufficere. licet tuti us eſſet vltra hoc etiam fieri de hmōi citatione pu blicum inſtrumentum. ¶ Sꝫ querit̉ qͥs poſſit p̄ſtare hanc aucͣtem ad ex emplandum hmōi pͥnilegia. Panor. in. c. ſi inſtr̄a de fi. inſtru. ẜm Io. an. dicit. ꝙ vicarius generalis epiſcopi hoc poterit. exquo hꝫ ordinariam iuriſdi tionem. vt in. c. tua. de off. vica. Multo ergo forti us ep̄us. An aūt officialis foraneꝰ qͥ hꝫ delegatā. vt no. in cle. ij. de reſcriptis tn̄ hꝫ eam ad vniuerſitatem Priuilegium Fo. CXCIX. cauſaꝝ: hoc poſſit. Dicit Panor. quo ad hunc ca ſum hoc non poteſt. ¶ An aūt oporteat ordinarium hr̄e adminiſtratō nem. Hoſt. dicit ꝙ ſic. ſꝫ ipſe Hoſt. aliter ſentit in ſumma ⁊ refert Spe. dicere publicatiōem inſtru menti poſſe fieri coram defenſore ciuitatꝭ. vt in au ten. de defen. ci.§. ſꝫ neqꝫ. coll̓. iij. ⁊ coraꝫ ordinario etiam adminiſtratōem nō hn̄te. ⁊ coram delegato ab ordinario adminiſtratōem habente. ſꝫ Io. an. in addi. ſpe. dicit ꝙ vbi hoc fieret de ꝯcordia ꝑtiū ꝓcederet illud dictum Hoſti. vt ſufficiat aucͣtas ordinarij adminiſtratōem non hn̄tis. Al̓s ſecus. Cum ſit neceſſaria citatio. d. c. ſignificauit. q̄ fieri nō p̄t ꝑ ordinarium admīſtratōꝫ nō hn̄tem. ¶ Quis aūt debeat hmōi pͥuilegia inſpicere ⁊ te ſtificari ꝙ dictū priuilegiū omni vicio careat. Rº. ẜm panor. ꝙ iudex dꝫ diligenter inſpicere dicta pͥ uilegia ⁊ ſi in nulla ꝑte vicioſa repꝑerit. dꝫ manda re ꝑ ꝑſonam publicaꝫ exemplari. Et ex hoc infert ꝯͣ practicam hodiernam. Naꝫ tabellio qͥ tranſcri bit atteſtat̉ ꝙ ipſe diligenter inſpexit. ⁊ nullum vi cium repperit: qd̓ eſt officiuꝫ iudicis ⁊ nō tabellio nis. vt colligit̉ ī. d. c. ſi inſtrumēta. Et iō debēt di cere ꝙ iudex diligenter inſpexit. ⁊ nullo vicio re perto mandauit ſibi vt exemplet. ⁊ eſt vtile ſi no tarius vult. etiam atteſtari de ſuo ſenſu. ꝙ etiam ſibi videbat̉ omni vicio carere. Et ita ſeruat̉ de cō ſuetudine. An aūt ad hmōi exemplatōem requirant̉ plu res notarij. Rn̄. ẜm panor. in. d. c. ſi inſtr̄a. ꝙ vnꝰ ſolus ſufficit cum aucͣte iudicis vt dictum eſt. Et hoc ꝓbat̉ ꝑ tex. in. d. c. ſi inſtr̄a. ibi ꝑ publicam ꝑ ſonam in ſingulari. ⁊ ꝑ illum tex. Io. an. ⁊ Spe. re probant opinionem quorūdam q̄ tenuerūt reqͥri quatuor ſeu tres tabelliones. qd̓ eſt falſum: vt ibi vides. licet hoc ſit cōmendan̄. ad maiorem caute lam. maxime qn̄ fit in abn̄tia ꝑtis. Et p̄dicta no. qꝛ pulcra. Dicit tn̄ panor. in. d. c. albricꝰ. ꝙ p̄dicta intelligunt̉ qn̄ alius notariꝰ.ſ. qͥ nō ſcripſit pͥuile gium vel inſtr̄m. vult exemplare. nam tūc reqͥrit̉ p̄dicta ſolēnitas. Secꝰ ſi ille notarius qͥ fuit roga tus de inſtr̄o vult exemplare. nam tunc nō reqͥrit̉ alia ſolēnitas: qꝛ vnū vr̄ inſtr̄m. licet multa ſint ex empla. vt no. doc. in. d. c. ſi inſtr̄a. ¶ Qualiter aūt ꝯp̄hendat̉ falſitas ipſius pͥuilegij leu bulle apoſtolice. Dic multis modis. Primo ſi bulla falſis lr̄is apponat̉. Scd̓o ſi filum ex vera bulla exͣhat̉ ex toto. ⁊ ꝑ aliud filum immiſſum fal ſis lr̄is inſerat̉. Nam foramen vere bulle ſubleuat̉ ſuꝑius ⁊ inferius cum ſubtili inſtr̄o: ⁊ ſic exͣhit̉ fi lum de vera bulla ⁊ immittit̉ filum falſis lr̄is ⁊ vt nihil apꝑeat falſitatis: foramina ſubleuata cū par uo malleo leuit̓ ꝑtūdunt̉. Tercio ſcindit̉ filum ſb̓ plicatura vere bulle. ⁊ ſic extrahit̉ filum de vera li tera. quo facto ipſum filum ſcarpit̉ ⁊ poſtea immit tit̉ filum falſis literis ad modum primaꝝ replica tis. ⁊ filo ſimilis canapis reſtaurat̉ ſciſſura. Quar to. quaſi ſimile ſecundo ſubleuatur foramen vere bulle ex ſuperiori parte tm̄. ſed vt inferiori non tā git̉. ſubleuato v̓o foramine ſuperiori bulle. ſcindi tur altera pars fili pendens quaſi in medio bulle.

Probatio quo facto pars ſciſſa de bulla extrahit̉. ipſa bulla ſuſtentata cū altera ꝑte fili que remanet integra. ⁊ immiſſo ſummo ꝑtis inciſe ꝑ foramina plicature falſe lr̄e reuertit̉ ad locū vnde exiuit. ⁊ poſtea fora men bulle cū malleo ꝯtūdit̉. Quinto cū lr̄is bulla tis ⁊ redditis in eis aliqͥd ꝑ raſuram tenuem īmu tat̉. Sexto cū vera carta vniuerſal̓r abolita cū vi nō ⁊ aqͣ ⁊ hmōi. ⁊ eadem carta cum calce. furfure ⁊ alijs ſimilibꝰ dealbata: de nouo reſcribit̉ ẜm artifi cium ꝯſuetū. Septimo. cū carte: cui fuerat appoſi ta vera bulla: totalit̓ abolite ⁊ abraſe. alia ſubtiliſſi ma carta eiuſdem quātitatis: ꝯſcripta cū tenaciſſi mo glutino ꝯiungit̉. Octauo qn̄ qͥs apud ſedem apl̓icam ꝯſtitutus nō de manibꝰ. d. pape. vel bul latoris ſui vel alterius ad hoc officiū deputati lrās recipit. Nono. cū qͥs accedit ad bullatorem ⁊ fal ſas lrās caute ꝓijcit: vt dicte falſe littere cum alijs ſigillent̉. An aūt p̓uilegium ꝯceſſum pr̄i trāſeat in filios. Rº ẜm panor. in. c. licet. d̓ cenſi. poſt Cy. in. l. ij. C. de ep̄i. ⁊ cle. ꝙ qn̄qꝫ pͥuilegiū ꝯcedit̉ rōne dignita tis innate. qn̄qꝫ reſpectu officij ſeu ꝓfeſſiōis. qn̄qꝫ reſpectu neceſſitatis. Primo caſu trāſit in filios vt in. l. femine. ff. de ſena. Nam ſi vr̄ nobilitat̉ rōe di gnitatis. hoc pͥuilegiū trāſit in filios. de qͦ dd̓m vt no. in. l. j. C. d̓ digni. li. xij. ⁊ in. d. l. femine. ⁊ ibi gl dat exēplū d̓ vxore q̄ corruſcat radijs mariti qͣꝫdiu maritꝰ viuit. vl̓ donec trāſeat ad ſcd̓as nuptias vt ſi efficiat̉ vxor ſenatoris efficit̉ nobil̓. lꝫ pͥus fuerit igͦbil̓. Vl̓tofortiꝰ filij nobilitāt̉ ex nobilitate pr̄is Secundo caſu trāſit in filios legitimos pr̄e viuen te. Tercio caſu nō tranſit in filios etiaꝫ pr̄e viuēte vt dicit glo. in. d. c. licꝫ. Exemplū eſt in tex. de ceco qͥ non tenet̉ ad collectas ſeu munera ꝑſonalia. nec extraordinaria. ſecus ordinaria. de qͦ vide in. d. c. licet. Ludo. aūt ro. in ſuis ſingularibꝰ querit an ci uilitas vni ꝯceſſa ꝑ pͥuilegiū tranſeat ad heredes. Et dicit ꝙ aut ciuilitas eſt variabilis ⁊ nō tranſit. aut inuariabilis ⁊ tranſit. vt. l. libertus.§. pr̄is. ad munici. Item immunitas ꝯceſſa tibi ⁊ filijs tuis intelligit̉ vt etiam filij illam habeant viuente pa tre. vt no. Bart. in. l. gallus.§. Quidam recte. de li. ⁊ po. Concedo tibi ius hauriendi aquam vel portan di ad fundum tuum: vel vbi vis. An hec qō ẜui tutis tranſeat ad heredes. Ludo. ro. dicit ꝙ non. quia eſt ꝑſonale. ⁊ non reale. vide tex. vnicum in iure in. l. pe. ff. d̓ ẜ. ru. p̄. Cuiꝰ ꝯͣrium dicit ibi Bal. ſe rn̄diſſe anteꝙͣ vidiſſet tex. illum. ¶ Pone puteus ẜuit toti vicinie. indiget reꝑatio ne. vnus nō vult ꝯtribuere. renūcians ꝯmodita ti dicti putei vt euitet ꝯtributōꝫ. An hoc non ob ſtante ꝯpellat̉ ꝯtribuere. Ludo. dicit ꝙ ſic. Ita mi rabilit̓ det̓minat ſpe. in ti. de cenſi. Idem Bal. in l. cum fructuariꝰ. ff. de vſufr. Sꝫ qͥd cum aliqͥs allegat ⁊ on̄dit pͥuilegium. ſꝫ non ẜuat̉ ei. Rn̄. ẜm Ho. nō dꝫ iſti imputari. vt ff. cōmo. l. ad eos. Non ob. ſi obijciat̉ ꝙ non fuit vſus. vel ꝙ ꝯͣrium factum eſt. Quō em̄ vtet̉ qͥs pͥ uilegio. ſi eo vti non ꝑmittit̉. niſi forte ſnīa ferret̉ contra eum: ⁊ non appellaret. vt extra de re iudi. ſuborta. ¶ Quando priuilegium debeat reuocari. Rn̄d̓. ẜm Hoſti. Non decet ꝙ reuocet̉ ſine cā. Sꝫ cuꝫ cā ⁊ pōt ⁊ dꝫ reuocari. vtputa. ſi aliqͥbꝰ religioſis ꝯceſſum ſit p̓uilegiū de non dandis decimis ꝓpter eoꝝ pauꝑtatem. deinde ditati ſunt. ita ꝙ etiaꝫ dā do decimas poſſunt comode ſuſtentari. ⁊ nō dan do enormit̓ ledunt̉ parochiales eccleſie: debet ceſ ſare priuilegium. extra de deci. ca. ſuggeſtum. ⁊. c. nuper. Item ſi quis non ſeruat priuilegia ſuperio ris conceſſa ſubditis. etiaꝫ ipſius priuilegium me rito reuocat̉. extra de priuil̓. dilecti. Sed nota hic. ꝙ ſi ſuperior ex certa ſcientia confirmauit priuile gium ꝯceſſum ab inferiori: non poterit reuocari ꝑ inferiorem. xxv. q. ij. priuilegia. el. j. ⁊. ij. ⁊. c. ſe. Ite ẜm Hoſtien̄. imperator vel rex: priuilegium con ceſſum eccleſie. ⁊ per. d. papam quem conſtat ſu periorem eſſe omnibꝰ ex certa ſcientia confirma tum. non poterit reuocare. De hoc vides. Iura mentum. ij. ¶ Quando autem priuilegia habeant effectum ſuum: vel ſtatim cum bullata ſunt. vel cum ad no ticiam priuilegiati peruenerit. vide ſupra. Indul gentia. Robatio. Vtꝝ ſcriptura an ptiquoꝝ libroꝝ faciat fidem. Reſpond̓. Panor. in. c. cum cām. de ꝓba. de men te Io. an. ⁊ Hoſti. ꝙ ſic. Et hoc in libris reẜuatis in cuſtodia publica ⁊ fideli. ꝓ hoc optime facit ca. ad audientiam. de p̄ſcrip. ⁊ ibi doct. ꝙ ſatis tales ſcripture faciunt fidem ſi reperiunt̉ in camera car dinalis. vel epiſcopi. Sed Panor. hec dicta non admittit indiſtincte. Quid em̄ ſi ep̄s p̄tendēs ali quod caſtrum per alium detentum pertinere ad eccl̓iam ſuam: ſcripſit in aliquo libro eccl̓ie illud ca ſtrum ꝑtinere ad eccl̓iam ⁊ ſucceſſiue multis tem ꝑibꝰ ille liber fuit detentus in camera ep̄i: dicemꝰ ne ꝙ ꝓbabit dominiū caſtri cū grauiſſimo p̄iudi cio poſſeſſoris. ꝯͣ. c. Inter dilectos de fi. inſtru. vbi nō credit̉ antiqͥſſimis pͥuilegijs eccl̓ie ſi ſigilla con ſumpta ſunt. aut al̓s enormē fracturam patiunt̉. Dico gͦ ꝙ aut agit̉ de nulliꝰ p̄iudicio. ⁊ tūc ſcriptu re libroꝝ antiquoꝝ. vel ſcripture lapidum faciūt fidem: qꝛ tunc ſufficiūt ꝓbationes nō plene. Po ne exemplum ſi dubitat̉ an eccl̓ia ſit ꝯſecrata. vel infans baptizatus. vel ſimile. Idem puto vbi fa ctum eſt antiqͥſſimum. ⁊ agit̉ de modico p̄iudicio ar. optimū ex dicto tex. ad audiētiam. Et pōt dici expreſſum. Non em̄ tm̄ dicit̉ ibi de libris reꝑtis ſub cuſtodia publica ⁊ fideli. ſꝫ indiſtincte ꝑ libros antiquos: qꝛ cum agat̉ de modico p̄iudicio. necv ſet̉ intereſſe burſale. nō eſt veriſimile ꝙ qͥs ſcripſiſ ſet falſum. vel ꝙ iſta ſcriptura tanto temꝑe fuiſſet tolerata ſi non ꝯtinuiſſet veritatem. Modicum aūt eſt p̄iudicium ꝙ iſte ep̄atꝰ hēat: vel ille. Qn̄qꝫ agit̉ de magno p̄iudicio: ⁊ tunc. aut eſt talis liber vel ſcriptura: cui ab antiqͥs nr̄is cōiter creditū eſt vel reperit̉ in loco vbi ſolū ẜuant̉ ſcripture auten tice. ⁊ facit plenam fidē. Et eſt tex. notabilis in. d. c. ad audientiam. Ex his infero ꝙ iſtis libris hl

Queſtuarij ſtorialibus ſeu cronicis quibꝰ a maioribꝰ noſtris fides cōmuniter adhibita eſt: credere debemꝰ. vt notat Bar. in. l. j. ff. ſi cer. pe. Hinc etiaꝫ eſt ꝙ di cta Ariſtotilis Ipoeritis ⁊ ſimiliū: fidē faciunt. qꝛ cōmuniter in omnibꝰ ſtudijs recepta ſunt. Idem de libro feudoꝝ prout notat Panor. in. c. fi. de feu. Aut eſt talis liber ſeu ſcriptura: cui cōiter a maio ribus noſtrꝭ creditū nō eſt. nec reperit̉ in loco vbi ſeruant̉ ſcripture autentice. ⁊ talis ſcriptura ſeu li ber facit adminiculū ſeu p̄ſumptionē: nō autē ple nam ꝓbationē. Hoc ꝓbatur a contrario in. d. c. ad audientiā. ⁊ fuit de mēte Inno. ſuꝑ Rubrica. de ꝯſe. ec. Itē dicit glo. in. d. c. cū cauſam. ꝙ credit̉ inſtrumēto ꝓducto ex archiuo publico. Et eſt ar chiuus locus in quo reponunt̉ ſcripture publice. Et ẜm Panor. ꝓ hoc dicto facit. d. c. ad audientiā Itē dicit glo. ꝙ credit̉ ſcripture ſculpte in aliqͣ co lumna vel lapide. Panor. hoc intelligit in nō ten dentibus in alicuiꝰ p̄iudiciū. Nam aliqn̄ faciunt plenā fidē. aliqn̄ adminiculant̉ ẜm qualitatē loci vbi reperiunt̉ ⁊ ẜm quantitatē p̄iudicij. vide in. l. monumētoꝝ. C. de reli. ⁊ ſump. fu. vbi dicitur ꝙ ſculpture monumentoꝝ ſeu ſepulcri minime pro bant ꝓprietatē ipſius. Glo. etiā ibi colligit ꝙ admi nicula ⁊ ſi non plene ꝓbent. coadunata tn̄ faciunt plenas ꝓbationes. ꝑ illud qd̓ ſi nō ꝓſunt ſingula multa iuuant. ¶ An autē hoc ſit verū indiſtincte vt ꝓbationes imꝑfecte cōiungant̉ ad faciendā plenā ꝓbationē Uidet̉ em̄ ꝙ nō. Nā ſingulares teſtes nihil pro bant. vt in. c. licet. extra de ꝓba. ⁊ multa imꝑfecta nō faciunt vnū ꝑfectū. vt in. c. quorundā. cū gl xxiij. diſt. So. aūt ꝓbationes diuerſe tendunt ad vnū. aut ad diuerſa. Primo caſu ſunt commiſcibi les. ⁊ ſi ſunt ſufficientes ad iudicis animū inducē dum ad plenā credulitatē: inducūt etiā plenā pro bationē. Et hoc ꝓcedit ſiue ſint eiuſdē generꝭ ſiue diuerſi. vt vnꝰ teſtis cū fama. iuxta nota. in. c. j. de appe. Idē dic in alijs p̄ſumptionibꝰ ⁊ adminicul̓. cu vno teſte de viſu vel pluribꝰ de credulitate pro bant. Scd̓o caſu cū tendunt ad diuerſa: tunc non ſunt cōmiſcibiles. Exemplū in pluribꝰ teſtibꝰ ſin gularibꝰ. Idē videt̉ ſi aliqui teſtes deponāt de mu tuo. ſꝫ nō ꝑfecte. ⁊ aliqui de cōfeſſione mutui. ⁊ nō ꝑfecte. vt nō coniungant̉ ad faciendā plenā ꝓba tionē. quia mutuū ⁊ cōfeſſio ſunt diuerſa. nec ten dunt ad vnū totū faciendū. cum ſepe ſit vnū ſine reliquo. ¶ An autē priuata ſcriptura q̄ ſcribit̉ inter pn̄tes que vocat̉ apoca: vel apodiſia faciat fidē. Panor. in. c. ij. de fi. inſtru. cōcludit ꝙ ſi talis apodiſia h ſubſcriptionē ꝑtiū ⁊ teſtiū. tūc facit fidē. Secus gͦ ſi tm̄ habeat ſubſcriptionē partiū aut teſtium. aut nullum iſtoꝝ. ¶ An autē dicta ſcriptura debeat cōtinere diē. lo cum. annos dn̄i. ⁊ hmōi. Bar. in. l. cū taberna.§. idem queſijt. ff. de pig. tenet ꝙ nō. Et hoc limitat Panormita. quādo agitur de ſolo preiudicio ſcri bentis. ¶ An antem litera miſſiua: aut libri rationū mer Fo. CC. catoris faciant fidē. vide in. d. c. ij. ꝑ Panor. ⁊ mul ta ſimilia. ¶ Promiſſio. vide ſupra iurare in fi. Orgatio poſt partū. Utrū poſt partū debeant mulieres ab ſtinere ab ingreſſu eccleſie. Rn̄. ſi intra re velint eccleſiā ad agenduꝫ gratias: nō peccantꝭ nec ſunt ꝓhibende. Si tn̄ ex veneratione volunt̉ aliquantulū abſtinere: deuotio eaꝝ nō eſt impro banda. exͣ eo. c. vno. Deſtuarij. Vtrū ſacerdos teneat̉ admittere iſtos queſtores elemo ſynarum. vt ſancti Anthonij vel ſancti Ber. ⁊ hmōi. Rn̄. ẜm panor. in. c. cū ex eo. de pe. ⁊ re. vbi cōcludit poſt doc. ꝙ aut nō habēt litteras apoſtolicas vel dyoceſani. ⁊ tunc nō tenet̉. nec de bet eos recipere ꝑ tex. ibi admitti ꝓhibemus. Aut habent literas ⁊ tunc ſi ſunt vere ⁊ non ſuſpecte: tenetur eos admittere. Secus ſi ſunt falſe vel ſu ſpecte. quia tunc pōt conſulere ep̄m. Et idē dic de ep̄o qn̄ iſti deferunt litteras apoſtolicas. vnde ep̄i poſſunt illas examinare: an ſint falſe. Et id̓o ſolēt ep̄i facere ſtatuta. vt nulla lr̄a apoſtolica admitta tur ſine ipſoꝝ cōſcientia ⁊ examinatione. Caueat̉ tn̄ ep̄s ne hoc faciat in fraudē. Al̓s puniret̉. vt in c. dilecti ⁊ in. c. qͣnto. de priuil̓. Et p̄dicta ꝓcedūt in iſtis queſtoribꝰ qͣꝫtūcūqꝫ ſint etiā exempti. Et hoc intellige qn̄ volunt petere noīe hoſpitaliū: aut mo naſterioꝝ. ſecus ſi ꝓ ſeipſis. Nā tunc pn̄t admitti ſine literis. Itē iſti queſtores non pn̄t p̄dicare nec aliquid ꝓponere. petēdo elemoſynas. niſi qd̓ in li teris cōtinet̉. Et hoc fuit ſtatutū. qꝛ ipſi ſolebant ꝓponere multas abuſiones ⁊ dicere multa mēda cia. Et maxime cōmutādo vota ⁊ abſoluēdo a pe na ⁊ a culpa. Et hodie ꝓuiſum eſt ꝙ excedētes in talibus ꝑ ep̄m loci puniri pn̄t. vt in cle. ij. ⁊ de pe. ⁊ re. Itē iſti queſtores elemoſynaꝝ debent eſſe mo deſti ⁊ diſcreti. nec debēt hoſpitari in locis incon gruis. nec portare falſe religionis hītū. Et ſi tales ſunt: ep̄s pōt eos punire tanqͣꝫ excedētes in eius territorio. vt in. d. cle. ij. Et ſi ꝓpter eos impediret̉ inqͥſitionis officiū: poſſunt ꝑ inquiſitores cōpeſci a p̄dicatione. vt in. c. vt officiū. de hereti. li. vj. Eligio. j. cōmuniter. Utrū religioſus peccet trāſgrediendo Sea q̄ ſunt in regula. Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxvj. votū ꝓfeſſionis reſpicit pͥncipaliter tria.ſ. obedientiā. pauꝑtatē ⁊ caſtitatē. Et horum trāſgreſſio obligat ad mortale. Alioꝝ aūt trāſgreſ ſio nō: niſi ꝓpter cōtemptū regule vel ꝓpt̓ p̄ceptuꝫ a p̄lato oretenus factū: ſiue in regula exp̄ſſum. qͥa hoc eſſet facere ꝯͣ votū obediētie. ſicut reperit̉ in re gula fratrū minoꝝ. vbi p̄ter illa tria ſubſtantialia ſunt multa alia p̄cepta. ⁊ quedā alia eqͥpollentia p̄ceptis. q̄ oīa obligant ad mortale. vt patet in cle. exiui. de v̓. ſi. Nō ſic in alijs regulis. Ille autē qui ꝓfitet̉ nō vouet ſeruare oīa q̄ ſunt in regula tāqͣꝫ

obligatoria. quia qͣſi obligaret̉ ad impoſſibile. ſed vouet regularē vitā: que eſſentialit̓ cōſiſtit in p̄di ctis tribꝰ vel ẜm ꝙ in regula ponunt̉. ꝓut dicit cle mens in. d. cle. ꝙ ad ꝯſilia euāgelica fratres mino res tenent̉ vt ad p̄cepta vel vt ad conſilia ꝓut po nuntur in dicta regula. ¶ Quid de his que lucrat̉ monachus fugitiuus ſeu apoſtata. Rn̄. totū monaſterio ſuo lucratur. xviij. q. ij. abbates. etiaꝫ ẜm Inno. ſi vetante mo naſterio acquirit. vt. ff. de acquir. re. do. l. etiā. Sꝫ ẜm eundē ſi monachꝰ ſit eiectus: ea q̄ lucrat̉: nulli acqͥrit. nec valet contractus eius. Et addit. poſſet tamē dici ꝙ acquirit ep̄o: a cuiꝰ iuriſditione nō eſt abſolutus. ¶ Utꝝ religioſi ſuccedāt in bonis parentū. Rn̄. quo ad frēs minores nō. per cle. exiui. de v̓. ſi. Alij v̓o ſic. aut ex regula. aut ex priuilegio. nec ꝑentes poſſunt eos exheredare: qͣꝫuis duꝫ laici fuerint in cauſam ingratitudinis incidiſſent. vt. C. de ep̄i. ⁊ cle. l. deo nobis. xix. q. iij. c. fi. Religioſis p̄cipit̉ in virtute obediētie. vt ſub interminatione maledi ctionis eterne ne in ſermonibꝰ detrahant p̄latis: vel retrahant aliquos ab eccleſiaꝝ ſuaꝝ frequētia vel indulgētias indiſcretas ꝓnuncient. ⁊ ne retra hant teſtatores a reſtitutionibꝰ vel legatis matri cibus eccleſijs fiēdis. nec legata vel debita aut ma le ablata incerta: ſibi vel ſui ordinis fratribꝰ vel cō uentibus in p̄iudiciū alioꝝ fieri vel erogari ꝓcu rent. Nec abſoluāt quēqͣꝫ in caſibꝰ reſeruatis pa pe vel ep̄o. hec in cle. religioſi. de priuil̓. ⁊ ibi dicit glo. ſuꝑ v̓. alioꝝ p̄iudiciuꝫ.i. quibꝰ dare debebant vel dare volebant. Archi. auteꝫ flo. in ſum. hoc li mitat: qn̄ religioſus hoc facit ex odio vel maliuolē tia. Secus ſi facit vt ſibi vel amico ſuo magis ꝓui deatur ꝙͣ illi. puta. teſtator voluit legare tibi. C. et ego rogo vt leget magis mihi vel alteri ꝑſone mi hi dilecte. ⁊ ille ſic facit: talis ẜm Pe. de pal̓. in qͣr. to. nulli tenet̉. quia nulli aufert̉ ſuū. Nā illi nullū ius erat acquiſitū. quia nemini facit iniuriā qͥ vti tur iure ſuo. hec ille. licet frater Aluarus teneat ꝙ peccet mortalit̓ ⁊ ꝙ teneat̉ ad reſtitutionē. ¶ An autē papa poſſit diſpēſare in voto cōtinen tie vel religionis. vide sͣ. Papa ¶ Utrū religioſus factus ep̄s abſoluatur a voto pauꝑtatis ⁊ obediētie. Rn̄. ẜm Tho. ſicut nō ab ſoluitur a voto cōtinētie: ita nec a voto pauꝑtatꝭ. quia nihil debet hr̄e tanqͣꝫ ꝓpriū: ſꝫ ſicut diſpēſator bonoꝝ eccleſie. Sil̓r nō abſoluit̉ a voto obediētie ſꝫ ꝑ accidens obedire nō tenet̉. ſi ſuperiorē nō ha beat. ſicut ⁊ abbas monaſterij. qͥ tn̄ nō eſt a voto obedientie abſolutus. ¶ Utrū religiolus poſſit eſſe iudex. Rn̄. ſimplex religioſus iudex eē nō pōt. vt. ff. de iudi. l. cū p̄tor. in glo. Guardiani aūt minoꝝ vel pͥores p̄dicatoꝝ bene pn̄t eſſe iudices delegati. Iuxta noͣ. ꝑ doc. in c. ſtatutū. de reſcriptis. li. vj. ¶ An autē religioſi poſſint eſſe arbitri vel arbitra tores. vide sͣ. Arbiter. Utꝝ religioſus poſſit eſſe executor teſtamētoꝝ Rn̄. ſi eſt ordinis minoꝝ nō pōt eſſe executor te Religio. j. ſtamentoꝝ ſꝫ bene pōt cōſulere. vt in cle. exiui. de v̓. ſi. Si autē eſt alterius ordinis nō pōt niſi ſuper hoc petita licentia ⁊ obtenta a ſuꝑiore ſuo. vt extra de teſta. religioſus. li. vj. talis qͦꝫ etiā ſi ſit exemptꝰ vel p̄latus tenet̉ reddere rōnē ordinario. ⁊ ordina rius tenet̉ exigere. vt in cle. religioſis. de teſtamen tis. Adde tn̄ p̄dictis qͦ ad frēs minores qd̓ notat Bar. in tractatu minoricaꝝ. vbi dicit. ꝙ frēs mi nores nō pn̄t eſſe executores qn̄ vicē heredū ſuſti nent. Idē quādo diſtributio pecunie eſt fienda in alios a ſuis ordinibꝰ. Secus gͦ ſi relinqueret̉ pecu nia diſtribuēda in neceſſitates fratrū arbitrio tal̓ fratris. qꝛ tale executionis officiū implere pōt he rede ſponte ſoluēte. Fiet em̄ adminiſtratio pecu uie ꝑ executores alios vel heredes. Et ipſe frat̓ ar bitrabit̉. Hoc em̄ ſtatui eoꝝ nō repugnat. Et ra tiones cle. exiui. ceſſant. Idem dic ſi pecunia ſit di ſtribuenda in ſorores ⁊ moniales monaſterioꝝ q̄ regunt̉ ꝑ ipſos frēs. Et benedictus. xij. in cōſtitu tionibꝰ ordinis hoc videt̉ expͥmere. Idē dicendū eſt qn̄ ſola ꝑſonaꝝ electio ē fienda. Nā qn̄qꝫ com mittit̉ eis aliqd̓ executōnis officiū. in quo nullum litigiū ⁊ nulla pecunie diſpēſatio: ſeu adminiſtra tio vertit̉. Uerbi gr̄a. ꝙ. x. flore. expendant̉ in. x. pauperibꝰ. videlicet vnꝰ florenus ꝓ qͦlibet. ⁊ ꝙ ta les pauperes eligant̉ ꝑ frēs minores. Hic em̄ nul lum fiet litigiū. Itē nulla diſtributio pecunie. Na teſtator ipſe diſtribuit. ſꝫ ꝑ fratrē fiet ſola electio ꝑ ſonaꝝ. Et in hoc caſu etiā ceſſant rōnes cle. Item ex hoc nullū ius fratribꝰ ipſis acquiritur. Iſta em̄ noīatio eſt meri facti. Qd̓ pꝫ quia cadit in depor tatū. qͥ non eſt capax eoꝝ q̄ ſunt iuris ciuilis. vt in xt ſtygriti l. cū pr̄.§. pr̄. ff. de le. ij. Hoc em̄ ſi fidelit̓ fit tutiꝰ ē. Ipſi em̄ ꝓpter ſecreta q̄ audiūt in ꝯfeſſionibꝰ me lius cognoſcūt pauꝑes verecūdos qͣꝫ alij. nec hoc eſt malū: nec hꝫ ſpēm mali. In alijs aūt executio nibus pn̄t frēs dare cōſiliū: ſiue determinate: ſiue indet̓minate petat̉ ſiue de ꝑſenis ſiue de qͣntitate niſi talis eſſet ingreſſurus religionē eoꝝ. qꝛ ꝑ regu lam eoꝝ nō pn̄t eis dare cōſiliū. ſꝫ ad deū timētes eum mittant. An autē cui executio ⁊ diſtributōnis officiū eſt iniunctū in teſtamēto cū cōſilio fratrū minoꝝ de beat eoꝝ ꝯſiliū inqͥrere. Rn̄. ꝙ aut teſtator iniūxit ꝙ fiat cū cōſilio fratrū. eo caſu qͦ ipſi frēs nō pn̄t eē executores. ⁊ de vrbanitate dꝫ eorū cōſiliū requiri non de neceſſitate. Aut eo caſu qͦ ipſi frēs pn̄t eſſe executores: tūc debet eoꝝ cōſiliū reqͥri. Non ob. l. ticiū ⁊ meuiū. ff. de admi. tu. qꝛ ibi loquit̉ in tutore cuiꝰ ptās eſt a lege. lꝫ a teſtatore det̉. hic loqͥmur in executore cuiꝰ ptās eſt ab hoīe ſicut ptās ꝓcurato ris. hec Bar. vbi sͣ. Uide sͣ. in. c. Conſiliū. de hac materia. ¶ Quid autē ſi religioſus fuit creatus executor. et executus eſt abſqꝫ cōſenſu ſuꝑioris. An geſta ꝑ eu valeant. Dic ẜm Fede. de ſe. ꝙ valent. licet nō con ſentiat ſuperior. dūmodo nō ꝯdicat. Mirabile di ctum. Et dn̄s an. de hoc facit maximū feſtū. Ideꝫ Ludo. ro. in ſuis ſingularibꝰ. Sed hoc videt̉ ꝯtra determinata ꝑ doc. in. c. ij. de teſta. li. vj. vbi habet

Religio. ij. ꝙ acceptatio officij executionis vel executio facta ꝑ religioſum nō petita ⁊ obtenta licentia ſuꝑioris eſt ipſo iure nulla. Nā negatiua p̄cedens verbuꝫ poteſt ꝓut eſt ibi reddit actū de iure impoſſibilē. ⁊ neceſſitatē importat. vt vult glo. in regula. pōt. in. vj. Nec ẜm glo. in cle. j. de teſta. ſufficit licentia tacita. Bar. tn̄ in. l. vniuerſis. C. de cu. li. x. videt̉ tenere dictā opinioneꝫ. videlicet ꝙ facta executio teneat. De hac materia vide infra Reſtitutio. xv. ⁊ Teſtamentū. iij. ¶ An autē guardianus vel prior qͥ ſuis ſubditis poſſunt dare hanc licentiā: teneant̉ ipſi ſi deputēt̉ executores petere licentiaꝫ a ſuis ſuꝑioribꝰ. Uide ſupra in ſimili Excōicatione. xvj. Et eadē queſtio formari pōt qn̄ p̄dicti guardiani minoꝝ ꝯſtituun tur arbitratores ſine licētia ſuoꝝ ſuperioꝝ. An ge ſta ꝑ eos teneant. Et per p̄dicta pōt dici ꝙ ſic. ex qͦ ſubditis ſuis p̄dicti guardiani pn̄t dare licentiā. Nā ſi alijs tribuunt velle: etiā ipſi habebūt velle Ideo em̄ religioſus ſubditus p̄dicta non pōt ẜm doc. p̄cipue ẜm dictū Ludo. qꝛ nō habet velle. ſed velle ſuū dependet a voluntate p̄lati ſui. xij. q. j. c. nō dicatis. ⁊ ẜm Zab. in cle. j. de teſta. ſuperior ibi accipit̉ pro ſuꝑiore in mediato. Eligio. ij. quo ad in greſſum. Utrū adultus ingreſſus re ligionē poſſit ad ſeculū redire. videsͣ. Nouicius. Et multa alia que pertinent ad hanc materiam. ¶ Utrū ſeruus poſſit ingredi vel recipi in religio nem. Rn̄. nō pōt ingredi nec debet recipi ſiue ſcia tur ꝙ ſit ſeruus: ſiue ſit ꝑſona incognita. ⁊ neſciat̉ vtrum ſit ſeruus vel liber. Et ſi ingreſſus fuerit. ⁊ infra trienniū petit̉ a dn̄o ſuo. debet reddi cū oībꝰ que attulit. Fide tn̄ accepta de impunitate ipſius Poſt v̓o trienniū repeti nō pōt: niſi eſſet tā longe ꝙ inueniri nō poſſet. xvij. q. ij. ſi qͥs incognitꝰ. Et currit dictū tēpus a tꝑe ſcīe dn̄i. Et hec intellige ve ra in omni genere ſeruoꝝ etiaꝫ ſi ſint coloni. origi narij. ſiue aſcripticij. de quibꝰ infra dicet̉ Seruus primo. ¶ Quid ſi ſeruus ingreſſus monaſteriū recipitur ad ꝓfeſſionē ante dictuꝫ terminū. Rn̄. ẜm Ray. credo ꝙ debet remanere in ordine. ⁊ monaſteriuꝫ debet ſatiſfacere dn̄o. qꝛ fuit in culpa in recipiēdo. vel dic ꝙ ſi nō erat incognitꝰ ⁊ ꝓbabat forte ꝑ fal ſos teſtes ꝙ eſſet liber. dꝫ reſtitui dn̄o ſi petat. vt exͣ de ſer. nō or. c. de ſeruoꝝ. cōcor. Ho. ⁊ idem ẜm eoſdē ſi al̓s doloſe intrauit religionē. ſciens ſe ẜuū Sęcus ſi bona fide putabat ſe liberū. ¶ Quid ſi talis poſt factā ꝓfeſſionē fuerit dn̄o re ſtitutus ⁊ poſtea manumiſſus ſit. nunqͥd teneat̉ redire ad monaſteriū. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ ſic. qꝛ qͣntuꝫ in eo ē monachus fuit. vide ſupra Impedimentū tercio. ¶ Utrū obligati ad rōcinia poſſint recipi ad reli gionē. Rn̄. ſi ſunt obligati ad rōcinia reipublice. nō ſunt recipiendi. di. iiij. legē. Sꝫ ſi obligati ſunt ad rōcinia priuatoꝝ. honeſtū eſt ꝙ prius de rōci Fo. CCI. nijs ſe expediant. nō autē eſt neceſſarium ẜm glo. Utrū ille qͥ eſt obligatus ad aliqͥd ſoluendum poſſit ingredi religionē. Rn̄. ẜm Ray. pōt. nō ob ſtante obligatione vel iuramēto. dūmodo non ex leuitate vel intentione ſubtrahendi debitū hoc fa ciat. ſꝫ ex charitatꝭ feruore. Nec facit iniuriā credi tori. qꝛ excuſat̉ aucͣte ſpūſſancti: cui nemo reſiſtere pōt. exͣ de regula. c. licet. ſꝫ monaſteriū tenet̉ ſatiſfa cere de his que cōtulit monaſterio. xix. q. iij. ſi qua mulier. Si tn̄ poſt ingreſſum religionis: monaſtē riū occaſione eius aliqͥd acqͥreret. puta. ꝑ ſucceſſio nem hereditariā vel donationē. ſiue ex teſtamēto teneret̉ monaſteriū qͣntū illud eſſꝫ. ⁊ non plus. ar. d. c. ſi qͣ. cōcor. Inno. ⁊ Hoſtiē. Poterit etiā vt ait̉ Ray. in monaſterio exiſtens ſcribere. vel aliud hō neſtum opus facere ad liberandū ſe: dūmodo nō negligat ꝓpter hoc diuinū officiū. xij. q. j. clericus. nec impediat̉ in aliqͦ ab obſeruantia regulari.i. ab obſequijs regule: cui ſemꝑ eſt aſtrictus. Ideo ad p̄dictā ſolutionē nō tenet̉ ẜm Ul. Et hoc vltimū videt̉ verius vt ad aliquā oꝑationē nō teneat̉. niſi forte ꝓpter vitanduꝫ ſcandalū. Idē dic̄ de eo qͥ eſt obligatus ad aliqͥd faciendū. ſi aliqͥd detulit mo naſterio ſatiſfaciat. Aliter nō videt̉ obligari ad la borandū. vt dictū ē. Idē tenet Archi. flo. De hoc infra Reſtitutio vltimo. ¶ Utrū rector qͥ iurauit regere ciuitatē ꝑ annum ſiue magiſter qͥ iurauit legere vel capellanꝰ qͥ iura uit ſeruire in capellania poſſint ingredi religionē. Rn̄. ẜm Ray. ſic. Nō em̄ iuramētū violat. qͥ illd̓: in melius cōmutat: exͣ de iureiur̄. ꝑuenit. el. ij. Idē Inno. ⁊ Goſ. Ho. qͦꝫ addit cōſulo ꝙ prius īpleat̉ qd̓ ꝓmiſit. ex de iureiur̄. c. debitores. hoc em̄ tutiꝰ eſſet niſi ab illo vel illis quibꝰ iurauit poſſit licētiā obtinere. tn̄ hoc videt̉ conſiliū. Nā ſtatim pōt in trare religionē nō obſtante iuramēto. vt notat pa nor. in. c. cōmiſſuꝫ. de ſpon. vbi dicit de illo qͥ iura uit ꝯͣhere ꝑ verba de p̄ſenti: ꝙ ſine peccato pōt nō ꝯͣhere ⁊ intrare religionē. ſꝫ ꝯͣhere eſt de cōſilio ne notet̉ ꝑiurio quo ad vulgi opinionē. ¶ Utrū ꝓpter obſequia ꝑentū debeat qͥs retrahi ab ingreſſu religionis. Rn̄. ẜm Tho. in quolibet. Alit̓ dicendū eſt de illo qͥ nondū religionē intra uit. ⁊ alit̓ de illo qͥ iam in religione ꝓfeſſus eſt. qui em̄ nōdū intrauit ſi videt patrē ſuū in magna ne ceſſitate ⁊ cui ꝑ aliū ſubueniri nō poſſit. nō debet̉ religionē intrare. ſꝫ debet miniſtrare ꝑentibꝰ: ma xime ſi abſqꝫ ꝑiculo peccati poſſit in ſeculo rema nere. Si v̓o ꝑ aliū poſſit ꝑentibꝰ ſuis miniſtrare. pōt ſi vult religioneꝫ intrare. Poſtqͣꝫ v̓o aliqͥs eſt in religione ꝓfeſſus mortuus ē mundo. vn̄ ꝑ ſpi ritualē mortē deobligat̉ a cura impēdēda ꝑentibꝰ ſicut etiā deobligaret̉ ꝑ mortē corporalem. Et id̓o nō peccat. nec ꝯp̄ceptū aliqͥd agit ſi ī clauſtro ma neat ſub p̄cepto p̄lati. ꝑentū adminiſtratōe p̄ter miſſa. Etem̄ factꝰ ē impotēs ad reddēdū debitum miniſteriū abſqꝫ ꝓpria culpa. dꝫ tn̄ qͣntū pōt ſalua ordinis obediētia ſathagere. vt ꝑ ſe vel ꝑ aliū ſuis ꝑentibꝰ ſubueniat̉ ſi in neceſſitate fuerint. Il ij

¶ Utrū ep̄i. archidiaconi vel p̄ſbyteri curati poſ ſint ingredi religionē. Rn̄. ẜm Panor. in. c. qd̓ dei timore. de ſta. mo. ꝙ cuilibet p̄lato citra ep̄m ꝑmit titur intrare religionē ⁊ dimittere p̄laturā. Et ẜm Tho. Archidiaconi ⁊ p̄ſbyteri curati hoc pūt etiā ꝯͣdicente ep̄o. xix. q. ij. due ſunt. Ep̄us aūt nō pōt trāſire niſi de licentia pape. vt in. c. licꝫ. de regula. ẜm doc. ¶ Utrū ꝑ ingreſſum religionis cōſequat̉ quis re miſſionē oīm peccatoꝝ. Rn̄. ẜm Tho. rōnabilit̓ dici pōt ꝙ ſic. Sicut ꝑ aſſumptionē crucis. Si em̄ aliquibꝰ elemoſynis factis hō pōt ſtatim ſatiſface re de peccatis ſuis iuxta illud Daniel̓. iiij. peccata tua elemoſynis redime. multo fortiꝰ in ſatiſfactio ne ꝓ omnibꝰ peccatis ſufficit ꝙ aliqͥs diuinis offi cijs ſe mancipet ꝑ religionis ingreſſum: q̄ excedit omne genus ſatiſfactōis ⁊ pnīe publice. vt habet̉ xxxiij. q. ij. admonere. vnde in vitaſpatrū legit̉ ꝙ eandē gratiā cōſequūt̉ ingrediētes religionē: quā cōſequunt̉ baptizati. Si tn̄ ꝑ ingreſſum nō abſol ueret̉ ab omni reatu pene: nihilominꝰ ingreſſus religionis vtilior eſſet qͣꝫ peregrinatio terre ſancte ad ꝓmouendū in bonū qd̓ p̄ponderat abſolutio ni a pena. ¶ Quid de illo qͥ dolo inductꝰ intrauit religioneꝫ Rn̄. ẜm Ray. nō pōt allegare deceptionē: cuius cōditio melior facta ē. vt exͣ de cōuer. cōiu. ex parte el. ij. concor. Ho. ⁊ addit. ꝙ idē eſt etiā ſi qͥs ex fal ſa cauſa intrauit: vt ſi putauit ſponſam ſuā lepro ſam. ⁊ non erat. d. c. ex ꝑte. Vide de hoc sͣ. Diuor tium. Uide tn̄ Inno. in. c. cuꝫ dilectus. qd̓ me. cā vbi dicit ꝙ dolus qͥ cadit in ꝯſtantē virū nō hꝫ vi ciare religionis ingreſſum. Secus vbi int̓ueniret dolus qͥ peritiſſimos haberet fallere. ¶ Quid ſi qͥs ingrediat̉ religionē ſub conditione aliqͣ. Rn̄. Panor. in. c. fi. de condi. ap. ponit duas opiniones p̓ncipales. Una fuit Inno. Hoſtiē. ⁊ Io. an. ꝙ ſi fuit appoſita aliqͣ cōditio ꝯͣ ſubſtantiā religionis. puta. ꝙ ei liceat habere ꝓpriū. ꝙ hac cō ditione nō obſtante tenet ꝓfeſſio. Idē tenet glo. in. c. ſolet. xxxij. q. ij. Licet ſecꝰ ſit in mr̄imonio ẜm Io. an. qꝛ in mr̄imonio tractat̉ de fauore ipſoꝝ ꝯͣ hentiū. Un̄ exquo alter acceptauit cōditionē po tuit ſibi p̄iudicare. ſꝫ in ꝓfeſſione obligatio acqui ritur deo ꝑ miniſteriū abbatis vel alteriꝰ p̄lati. Fa ctum gͦ miniſtri acceptātis illā cōditionē nō debet obeſſe deo. qͥ videt̉ velle ꝓfeſſionē recipere. Con trariā opi. tenet glo. in. d. c. fi. Gaſ. autē de cal. dic̄. ꝙ in foro iudiciali ꝓcederet pͥma opinio. ſꝫ in foro aīe opinio glo. Sed. d. Car. tenet ꝙ ꝓfeſſio ſit nul la. exqͦ p̄ciſe ille ſtetit in ſua volūtate. Aliter noluit ſe obligare. Et hec opinio plus placet panor. qꝛ re mota ꝑte ſubſtātiali actus: remouet̉ ipſe actus. vt in. c. tua de ſpon. Sꝫ intētio ꝓprij eſt ꝯͣ ſubſtantiā religionis. vt in. c. cū ad monaſteriū. de ſta. mo. gͦ talis cōditio ſiue modus hꝫ viciare actū. Nec ob. ſi dicat̉ ꝙ p̄latus ad ꝓfeſſionē recipiēs nō potuit p̄iudicare deo. qꝛ dico illud ꝓcedere in obligatiōe q̄ſita. ſꝫ nos ſumꝰ in q̄renda. Nam ⁊ ſeruus nocet dn̄o in q̄rendis. lꝫ nō in acqͥſitis. Sic ⁊ p̄latus nō Religio. ij. poteſt p̄iudicare eccleſie in acqͥſitis. ſꝫ bene in acq̄ rendis. Itē deus nō recipit obligationē niſi a vo luntario. xv. q. ij. nō eſt. hinc ē ꝙ votū emiſſum ꝑ metū nō obligat vt in. c. j. ꝙ me. ca. Sꝫ iſte noluit aliter obligari. niſi poſſet tenere ꝓpriū. gͦ ⁊cͣ. Inno. tū dicit ꝙ ſi ingrediēti diceret̉. tū debes ꝓfiteri re gulam beati Auguſtini. ⁊ bene pōt comedere car nes. ⁊ in illo monaſterio eſſent cōſtōnes ꝙ nō co mederēt carnes. bene poſſet comedē carnes. cum nec regula hoc habeat. nec vniuerſalis cōſtitutio. nec ei poſſet aliqͥd imputari: niſi eſſet ſcandalum. ⁊ tūc poſſet ad aliū locū mutari. Sed ſecūs ſi dice retur ſibi volenti ꝓfiteri regulā beati Benedicti. Nā ẜm eū oēs generalit̓ abſtinere debēt a carni bus. ⁊ tūc fatuitati eius imputandū eſt. ſi credit ei qͥ ꝓmittebat ſibi ꝙ liceret comede carnes. Idem Dir. Addit tn̄ idē Inno. ẜm aliqͦs: ꝙ exquo ſub mittit ſe obediētie alicuiꝰ. nō obſtantibꝰ talibꝰ ꝓ miſſionibꝰ: tenet̉ ſeruare regulā ⁊ conſtōnes eius xij. q. j. nō dicatis. De hac maͣ vides. Abbas. Et an liceat monacho hr̄e vſumfructū alicuiꝰ rei. vi de ibi. Et an pactū de habēdo vſūfructū inducat prietatē. vides. Impedimentū. iiij. ¶ Quid ſi aliqͥs videns aliqd̓ monaſteriū vbi mo nachi ſplendide viuūt. cogitat: hūc ordinem bene poſſum ſuſtinere ⁊ ſic ingredit̉. Uel pone ꝙ aliqͥs intrauit religionē vbi nō ſeruat̉ regula antiqͥtus inſtituta. Deinde reformat̉ monaſteriuꝫ. nunqͥd is qͥ fuit ingreſſus tꝑe diſſolutōis poſſit cōpelli ad obſeruantiaꝫ regule reformate. Rn̄. Panor. in. c. ſuꝑ eo. de regula. dicit qͦſdā diſtinguere int̓ diſcre tum ⁊ indiſcretū. Alia opinio: quā videtur ſequi Inno. eſt vt indiſtincte cōpellat̉ eſſe in illo mona ſterio. qꝛ aut intrauit intuitu dei. ⁊ nō debet poſſe allegare ꝙ nō vult obſeruare regulam reformatā. Si aūt dicit ſe intraſſe non bono aīo. ſꝫ vt viueret ẜm regulā ibi vigentē. ⁊ nō debꝫ audiri tanꝙͣ alle gans turpitudinē ſuā. Sed panor. dicit p̄dicta ꝓ cedere qͦ ad eccleſiā militante. q̄ non iudicat de oc cultis. Sed in foro aīe putat aīaduertēdā intētio nem iſtiꝰ ingreſſi. Nā votū oīno dꝫ eſſe volunta rium. vt in. c. licet. de regula. Id̓o ſi qͥs nō habuit animū ſe obligādi niſi reſpectu regule q̄ ibi obſer nabat̉. nō putat ꝙ iſte apud deū ſit obligatus. ma xime qꝛ tria ſunt ſubſtātialia religionis. Alia acci dentalia ⁊ ordinata ad fineꝫ illoꝝ triū. vnde ſi per tantū tp̄us. de cuiꝰ inicio nō eſt memoria: aliqͣ acci dentalia regule nō fuerūt in illo monaſterio obſer nata ſatis potuit ingrediens cogitare ꝙ ex aliqͣ cā illud ꝓuenerit: cū iſtā accidētalia poſſint eſſe ⁊ ab eſſe: ſtante religione in illis tribꝰ ſubſtātialibꝰ. vn̄ ſaltē anteqͣꝫ regula reformet̉ ꝑ ſuꝑiorē. illi qͥ fuerūt ingreſſi tꝑe quo remiſſius ibi viuebat̉. nō vident peccare. Et ita cōſuluit. d. ſuus Car. vt refert Pa nor. Dir. aūt. li. ij. plus dicit ꝙ ſi qͥs intrat mona ſteriū in qͦ eſt certa regula ab antiqͦ inſtituta. ſꝫ nō ſeruat̉ etiā qͣꝫtū ad habitum. Nec etiā intrās obli gat ſe ad ipſaꝫ antiquā ſeruandā: ſꝫ ad illā q̄ ibi de facto ſeruat̉: ⁊ ſic in hoc caſu ille qͥ ingredit̉. etiaꝫ ſi ꝑ plures annos ibi remāſerit. nō cenſet̉ religioſus

Religio. iij. ſed tamē monaſterio reformato: neceſſe habet ex ire: aut regulam profiteri ⁊ ſeruare. d. c. ſuper eo. Et hoc facit ꝓ iſtis conuentualibus ⁊ monialibꝰ large vite. ¶ An autē maior pars cōuentus poſſit reforma re regulā antiquitus inſtitutā inuita minori ꝑte? Uide ſupra Lex. Eligio. iij. quo ad vo tum ingrediendi. Utrū pueri poſſint ſe obligare voto religionis. Uide sͣ. Nouicius. Et an tale votum factū ab impubere ante ānos pubertatis teneat? ibi vide. ⁊ alia ſingularia circa hoc. Quid ſi qͥs vouit intrare certā religionē ⁊ ipſi nolūt eū reciꝑe. Rn̄. ẜꝫ Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxviij. Siquidē intētio ſua fuit ſe obligare ad religionis ingreſſum pͥncipalit̓. ⁊ ex ꝯn̄ti elegit hāc religionē vel hunc locū qͣſi ſibi magis cōgruentē. tenet̉ ſi ibi recipi nō pōt aliā religionē intrare. Si aūt princi paliter intēdit ſe obligare ad hanc religionē vel ad hunc locū qͣſi ſibi magis cōgruenteꝫ ꝓpter ſpālem cōplacentiā huiꝰ religionis vel illiꝰ loci. nō tenetur aliā religionē intrare ſi illi nolunt eū reciꝑe. Idem Ri. in. iiij. Si aūt incidit in īpoſſibilitatē īplendi votū ex ꝓpria culpa: tenet̉ facere qd̓ pōt. ⁊ inſuper agere pnīam de culpa. Si autē dubitat quā inten tionē habuerit. dꝫ tutiorē viā eligere. ¶ Utrū ille qͥ vouit vnā determinatā religioneꝫ intrare licite poſſit induci ad aliā. Rn̄. ẜm Tho. qꝛ in maiori intelligit̉ minꝰ. Ideo ille qͥ obligatus eſt voto vel iuramēto ad ingreſſum religionis mi noris pōt licite induci ad hoc ꝙ ad maiorē religio nem trāſeat niſi ſit aliqͥd ſpāle qd̓ impediat. puta. infirmitas vel etiā ſpes maioris ꝓfectꝰ in minori religione. Ille v̓o qͥ obligat̉ voto vel iuramēto ad ingreſſū maioris religiōis nō pōt licite induci ad minorē religionē niſi ex aliqͣ euidēti cauſa ⁊ diſpen ſatione ſuꝑioris. Si tn̄ ingredit̉ ⁊ ꝓfiteat̉. tenet ꝓ feſſio. exͣ de regula. qͥ poſt votū. li. vj. De hoc vide sͣ. Abbas. ⁊ infra Religio. iiij. Utrū ille qͥ vouit ingredi religionē teneat̉ ibi ꝑpetuo remanere. Rn̄. ſꝫm Tho. Si vouēs intē dit ſe obligare nō ſoluꝫ ad ingreſſum religionis. ſꝫ ad ꝑpetuo ibi manendū tenet̉ ꝑpetuo ibi remane re. Si aūt intēdit ſe obligare ſolū quo ad ingreſſū cauſa experiēdi cū libertate remanēdi vel no. ma nifeſtū eſt ꝙ remanere nō tenet̉. Si aūt in vouen do de hoc nihil cogitauit. videt̉ obligari ad īgreſ ſum ẜm formā iurꝭ. q̄ eſt vt ingrediēti det̉ annꝰ ꝓ bationis. vn̄ nō tenet ibi ꝑmanere. Si tn̄ tali intē tione intraret vt ſtatim exiret. nō videt̉ ſatiſfactū voto. qꝛ in vouēdo hoc nō intēdebat. Et iō tenet̉ vt ſaltē velit exꝑiri. an ei expediat manere. Eligio. iiij. quo ad tra ſitum ad aliam. Utrū liceat trāſire de vna religione ad aliā. Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. vltīa. trāſire de vna religione ad aliā niſi ꝓpter magnā vtilitatem vel neceſſitatē nō eſt laudabile. tū quia ex hoc ple Fo. CCII. runqꝫ ſcandalizant̉ illi qͥ relinquūt̉. tū etiā qꝛ faci lius aliqͥs ꝓficit in religione quā cōſueuit qͣꝫ in illa quā nō cōſueuit ceteris paribꝰ. Pōt tn̄ aliqͥs lau dabiliter trāſire de vna religionē ad aliā triplici ex cauſa. Prima ex zelo ꝑfectioris religionis in qͣ nō attendit̉ excellētia ẜm ſolā artitudinē vite. ſꝫ princi paliter ẜm illud ad qd̓ religio ordinat̉. ⁊ ꝯn̄ter ẜm diſcretionē obſeruātiarū fini ꝓportionataꝝ. Scd̓a cā ꝓpter declinationē religionis a debita ſua pro feſſione ẜm quā fuerat inſtituta. Tercia cā ꝓpt̓ in firmitatē vel debilitatē. ex qͣ interdū ꝓuenit ꝙ nō pōt aliquis artioris religionis ſtatuta ſeruare. qui poſſet ſtatuta latioris ſeruare. Et in hoc caſu ne ceſſaria eſt diſpēſatio. In ſcd̓a etiā eſt neceſſariun ſuꝑioris iudiciū. In pͥma aūt. an reqͥrat̉ licētia ſu periorꝭ. Panor. in. c. licet de regula. dicit. ꝙ ad hoc vt religioſus licite poſſit trāſire ad aliā religionem duo reqͥrunt̉. Primo ꝙ religio ſit ſtrictior. Scd̓o ꝙ nō trāſeat ex temeritate vel leuitate. ſꝫ zeio ſtri ctioris vite. nō gͦ licet trāſire in odium primi p̄lati ad religionē ſtrictiorē. Tercio extrinſecus reqͥrit̉ vt petat licentiā trāſeundi a p̄lato ſuo. Sed querit̉. Pone. dubitat̉ an religio ad quaꝫ trāſitꝰ fit ſit ſtrictior. qͥs habebit iudicare. Rn̄dit Panor. ꝙ nō ſtatur verbo volētis trāſire nec p̄la ti denegātis. ſꝫ ſuꝑioris iudiciuꝫ eſt reqͥrendū. Et dicit Inno. illo caſu dici ſuꝑiorē: illū ad quē appel laretur ſi iſte religioſus grauaret̉. Non em̄ ẜm eū debet ꝓprius p̄latus eſſe iudex in cā ſua. Et nota bene ex iſto dicto. ꝙ vbi orit̉ cōtentio int̓ religioſū ⁊ ſuperiorē ſuuꝫ. nō debet ſuperior eſſe iudex in cā ſua. ſꝫ debet adiri ſuperior immediatus. Quid ſi p̄latus deneget vel nō rn̄deat ſeu alle at cām denegatōnis iniuſtā. Rn̄dit Panor. ẜm Inno. ꝙ in his caſibꝰ ⁊ ſimilibus pōt ſubditus in cōtinenti trāſire nō expectato alio tꝑe. exqͦ conſtat de ꝑpetua denegatione p̄lati: ſꝫ ſi p̄latus allegaret̉ aliquā iuſtā cām vel veriſimilē denegādi licentiaꝫ nō debet ſubditus tranſire. ſꝫ inſtare apud ſuꝑio rem vt decernat an prelatus habeat iuſtā cauſam denegandi. Quid autē ſi trāſiuit ad aliā nō petita licētia an ſit reuocādus. Glo. in. d. c. licet. dicit. ꝙ licet repeti poſſit. tn̄ ſi nō repetit̉ reuocādus nō eſt. exqͦ iuſta cā motus trāſiuit. Idē Goſ. Pe. ⁊ Ab. ſꝫ ꝯͣriuꝫ te net glo. in. c. intelleximꝰ. de eta. ⁊ qͣli. Idē Hoſt. ⁊ Io. an. ⁊ cōiter moderniores p̄ter Cal. Et panor. tenet hāc vltimā opi.ſ. ꝙ ſit reuocandus hac rōne fundata ex tex. nā tex. dicit petēdā eſſe licētiam: ne bonū obediētie cōtēnere videat̉. Si gͦ ex nō poſtu lata licētia p̄ſumit̉ cōtēnere bonū obediētie. gͦ nō pōt dici ꝙ inſtinctu ſpūſſancti trāſierit. ſꝫ potius p̄ſumit̉ ꝙ cā leuitatis. Cōclude gͦ iſtū reuocandū ad primū monaſteriū. Et ex p̄dictis ⁊ ex tex. noͣ. ꝙͣ vbi in aliqͦ actu reqͥrit̉ licētia non ſufficit petere ex poſtfacto. ſꝫ dꝫ peti a pͥncipio. qd̓ noͣ. quia facit ad multa. hn̄s tn̄ pete cōſiliū. dꝫ debito tꝑe expectare rn̄ſum. de quo videsͣ. Conſiliū. Quid aūt ſi ex illo trāſitū infamat̉ pͥmū mona ſteriū. Rn̄dit panor. ẜm doc. ꝙ ſi ex trāſitu iſtius grauit̓ lederet̉ vel infamaret̉ primū monaſterium ll iij

debet reſtitui primo monaſterio. ꝓ hoc tex. in. d. c. licet. in v̓. in iacturā ⁊cͣ. Nā ſi eccieſia petit reſti tutionē cū grauiter ledit̉ in tꝑalibꝰ. vt in. c. j. de in inte. reſti. Fortius dꝫ reſtitui dū ledit̉ in ſpūalibus .i. in alienatōe ꝑſone. Sed panor. dubitat an hoc dictū ſit veꝝ ꝑ rōnē litere in fi. ibi. qꝛ charitas eſt fons ⁊cͣ. Non em̄ ꝓpter leſionē monaſterij dꝫ im pediri ꝓpoſitū diuinitꝰ inſpiratū nec multū tenet̉ in practica dictū hoc doc. qꝛ multū reſtringit hanc literam. ¶ Sed quid de abbate ⁊ alijs prelatis exemptis. nunqͥd poſſint tranſire ad aliā religionē p̄laturis dimiſſis petita licentia ⁊ nō obtenta. Ho. dicit. ꝙ neceſſe eſt petere licētiā. Sꝫ Io. an. in mercū. in re gula cū nō ſtat. de re. iurꝭ. li. vj. cōcludit ꝙ ſi iſti p̄ lati in ſe habēt ſuꝑiorē citra papā: ſufficit petere li centiā. licet nō obtineat̉. Nam hec lr̄a ponit ſpāle in ep̄o. gͦ ſecus in p̄latis inferioribꝰ. ar. c. nō ne. de p̄ſump. Sꝫ ſi ſunt īmediate ſubiecti pape: nō pn̄t tranſire papa denegante. eo v̓o nō rn̄dente valet tranſitus in eoꝝ p̄iudicium. Papa v̓o poteſt eos reuocare. ¶ Sed q̄ro ꝓ declaratione p̄dictoꝝ. Pone ꝙ reli gioſus exiſtens in monaſterio vbi nō ſeruat̉ regu la: vult intrare ad aliā religionē latiorē. vbi tn̄ ſer uatur regula. Ita ꝙ habito reſpectu ad pn̄tem vi uendi modū. ſcd̓m monaſteriuꝫ qd̓ eſt religionis latioris ducit vitaꝫ ſtrictiorē. nunqͥd hoc ſit licitū. Panor. in. c. ſane. de regula. ex dictis Inno. ibi di cit ꝙ ad validitatē ingreſſus nō debemꝰ cōſidera re regulā antiqͥtus inſtitutā. ſꝫ modū viuendi de pn̄ti. vnde ſi ſcd̓m monaſteriū hꝫ regulā ſtrictiorē ab antiquo. q̄ tn̄ de pn̄ti in multis locis nō ſeruat̉ nō eſt licitū trāſire de vno monaſterio qd̓ hꝫ regu lam latiorē bene ibi ſeruatā ad ſcd̓m monaſteriuꝫ vbi regula nō ſeruat̉. Oportet em̄ ꝙ ſcd̓m mona ſteriū exiſtat de pn̄ti ī maiori obſeruātia ⁊ eſt v̓bū valde notabile ⁊ multi in hoc decipiunt̉: aduertē tes ſolū ad regulam vtriuſqꝫ monaſterij antiqͥtus inſtitutā ⁊ nō ad modū viuēdi de pn̄ti coexiſtētē. Et ꝓ hoc facit rō naͣlis. Nā trāſitus ē ꝑmiſſus vt qͥs ducat vitaꝫ ſtrictiorē. Si gͦ in ſcd̓o monaſterio nō ducit̉ vita ſtrictior ꝙͣ in pͥmo. licet regula ſit ſtri ctior nō videt̉ trāſitus licitus. qꝛ videt̉ iſte moueri cauſa diſſolutōis ⁊ nō maioris religionis. Et per hoc habes ꝙ licet regula canonicoꝝ regulariū ſit regula monachoꝝ latior. tn̄ poſſibile eſt ꝙ ꝑ cōſti tutiones ipſoꝝ eoꝝ regula ſit ſtrictior. ſicut ē vide re in fratribꝰ p̄dicatoribꝰ qͥ licet habeant regulam Auguſtini latiorē regula benedicti. tn̄ ꝑ cōſtōnes ſuas intātū ſe artauert vt eoꝝ vita ſit ſtrictior vita monachoꝝ. vnde putat Guil. naſo. ꝙ p̄dicatores trāſeuntes ad monaſteria monachoꝝ apoſtaſiam incurrūt. Nō ob. ſi dicat̉ ꝙ cōſtōnes pn̄t tolli per aliā ꝯͣriā ꝯſtōnē. ſꝫ regula tolli nō poteſt ꝑ ꝯſtōnē. Dic ꝙ licet poſſint tolli: tn̄ ſatis ē ꝙ de pn̄ti in pri mo monaſterio viuūt ſtrictius. Nā ꝓpter ſtrictio rem vitā dūtaxat iura ꝑmittūt trāſitū. Et iō bene dicit panor. ꝙ in hoc nō cōſiderat̉ q̄ religio ſit ꝑfe ctior vel melior. ſꝫ ſolū q̄ artior. ¶ Pone ꝙ aliqͥs regularis impetrauit licentiam Religio. iiij. trāſeundi ad artiorē religionē poſtea penitet. nn̄ qͥd pͥmi tenent̉ eū reciꝑe. Rn̄. ẜm v̓v̓. ſi nō inue nit artiorē religionē vbi recipiat̉ vel ſi nō poterat ſuſtinere auſteritatē illius ⁊ reuerti vult ante facta ꝓfeſſionē. nō pōt repelli p̄textu pͥoris licētie vel re nunciationis cū facta fuerit ex cā.ſ. vt tranſiret ad ſcd̓am religionē ⁊ cauſa ſecuta nō ſit. Secus ſi ꝓ feſſionē fecit in ſecunda. ¶ Quid ſi abbas vel cōuentꝰ licētiauerūt aliqueꝫ ſimpl̓r ⁊ ipſe renūciat ſimpl̓r. nō ex aliqͣ cā. niſi for te ex odio. Rn̄. ẜm v̓ v̓. non valet licētia. qꝛ hoc eſt dare licentiā vagandi. ¶ Utrū bona q̄ monachus cōtulit ſuo monaſte rio ſequāt̉ eū ſi trāſeat ad ſcd̓m monaſteriū. Rn̄. ẜm panor. in. c. qd̓ a te. de cle. cōiu. ꝙ aūt talis pro feſſionē nō fecit. qꝛ inde receſſit. ⁊ tūc aut donauit bona exp̄ſſe. ⁊ indubie videt̉ donaſſe rōne ꝑſone. qꝛ nō eſt veriſimile ꝙ ſpoliaſſet ſe oībꝰ bonis inde trāſeundo. Ideo reuocat inde recedēdo ⁊ videtur donaſſe cā mortis mūdane. vn̄ tali morte nō ſecu ta ꝑ ꝓfeſſionē pōt reuocari. ſicut reuocat̉ in dona tione cā mortis. Si autē donauit aliqͣ tūc videtur donaſſe cā ingreſſus. Et ſic bona non trāſeunt in monaſteriū. ſꝫ remanēt penes eū exquo nō eſt ꝓ feſſus. ar. in. c. beneficiū. de regula. in. vj. Sed pa nor. in. c. cām. de ꝓba. dicit. ꝙ aut dedit in pucto ingreſſus. ⁊ tūc videt̉ donaſſe rōne ingreſſus. Se cus ſi ex int̓uallo vel ſi ex alijs cōiecturis p̄ſumi p̄t ꝙ nō cā ingreſſus donauerit qꝛ tunc ꝑfecta dona tio nō reuocat̉. Aut intrat monaſteriū faciēdo ꝓ feſſionē. ⁊ tūc aūt ꝓfeſſio nō tenuit: aut ſic. Primo caſu. bona q̄ tacite trāſierāt redeunt ad ꝑſonā ſuā qꝛ acceſſoriū ſequit̉ pͥncipale. Aut exp̄ſſe contulit. qꝛ credebat ꝓfeſſionē tenere ⁊ reuocat iſta bona: qꝛ videt̉ donaſſe cā mortis mundane vt dictū eſt. Facit. l. ſi pr̄. C. de here. inſti. vbi patꝫ ꝙ ſi inſtitui aliquē: credendo illū filiū meū. auferent̉ demū illi bona. ſi cōſtat eū nō eſſe filiū. Si v̓o ſciebat ꝓfeſſi onē nō tenere: nō reuocat. qꝛ videt̉ in oēm caſum donaſſe. Si v̓o ꝓfeſſio tenuit. Aut tūc egreditur ꝓpter peccatū ſuum. vt qꝛ collocat̉ in alio monaſte rio ad agendū pnīam. Et dant̉ bona ſcd̓o mona atu in qͦ erat an̄. ſterio qͦ ad vſum. vide tex. cū glo. notabili in. c. de lapſis. xvj. q. vj. Sed poſt mortē naturalē vſuſfru ctus redibit ad primū monaſteriū. ⁊ conſolidabit̉ cū ꝓprietate bonoꝝ vt ibi. Aut inde egredit̉ capi endo fugā. ⁊ bona nō recuperat. immo qͦeunqꝫ at ceſſerit pōt eū abbas vendicare cū omnibꝰ bonis ꝑ eū acquiſitis. xviij. q. ij. abbates. ¶ Exquo nota ꝙ quicqͥd acqͥrit monachus etiaꝫ fugitiuus: acqͥrit monaſterio: qͣꝫtūcunqꝫ ſit in ꝑti bus remotis vt in. d. c. abbates. Aut inde egredit̉ licite. puta. trāſeundo ad monaſteriū ſtrictius vel ꝓmouet̉ in p̄latū alterius eccleſie. Nā tūc dubiū eſt pulcrū. qͥd de bonis q̄ trāſierāt in primū mona ſteriū ſeu dignitatē. Nā aliqͥ moderni voluerunt ꝙ debēt remanere penes primū. ⁊ quicqͥd acqͥrit cedit ſcd̓o monaſterio ſeu dignitati. ⁊ ꝓ hoc videt̉ tex. in. c. vno. xviij. q. j. Alij dicūt ꝙ indiſtincte de bent bona cū ꝑſona trāſire ⁊ ꝙ illud. c. vnicū vidi tur ꝓcedere in bonis acqͥſitis induſtria monachi

Reliquie quia illa remanēt penes ſcd̓m monaſteriuꝫ. Secꝰ in bonis patrimonialibꝰ. qꝛ illa vident̉ ſemꝑ acce dere ad ꝑſonā monachi licet exp̄ſſe fuerint collata tꝑe ingreſſus rōue p̄dicta. Et hanc vltimā opi. te nuit. d. Car. P. aūt Pe. de ꝑu. tenuit primū. ⁊ qō al̓s fuit ardua in facto. Panor. placet ſcd̓a opinio vt bona patrimonialia ſequant̉ ꝑſonā. Et ꝓ hoc adducit ſubtilit̓ in ar. tex. illiꝰ. c. vnici. vbi dicit̉ ꝙ monachus factꝰ ep̄s pōt adire hereditatē pat̓naꝫ ſibi delatā. quā acqͥret ep̄atui ⁊ nō pͥmo monaſte rio. Ecce gͦ ꝙ illa ſpes ſuccedēdi patri q̄ tranſierat in primū monaſteriuꝫ. Iuxta no. ꝑ Inno. in. c. in pn̄tia. de ꝓba. ſequit̉ ꝑſonā monachi. Hoc auteꝫ intelligo qn̄ donatio fuit facta tacite vel expreſſe. Ita vt ex cōiecturis appareat ꝙ ex rōne ingreſſus fuerit facta. Sꝫ vbi nō habita rōne ad ingreſſum puta. qꝛ ante ingreſſum vel ſit alia cōiectura. non fiet reuocatio. lꝫ trāſferat̉ inde ꝑſona niſi de miſe ricordia. Idē dic in laico intrante eccleſiā ſecularē. Si em̄ ſunt acceſſoria ad ꝑſonā tacite vel expreſſe. pn̄t reuocari inde recedēte ꝑſona. Secus vbi non eſſent acceſſoria niſi de miſcd̓ia fiat reſtitutio. ¶ Querit̉ de notabili. q. An p̄dicta etiā habeant locū in fratribꝰ minoribꝰ vt factus ep̄s poſſit recu perare bona ſua iā alteri acqͥſita ſicut ⁊ alij religio ſi. Bar. in tractatu minorichaꝝ. li. iiij. dicit. ꝙ ſiue frater minor fiat ep̄s ſiue trāſeat ad aliā religioneꝫ q̄ pōt in cōi hr̄e. nō recuꝑat bona ſua iā alteri acqͥ ſita ſiue dicas ꝙ hec ſit reſtitutio in pͥſtinū ſtatum ſiue ꝙ ſit indulgētia ſiue ꝑmiſſio trāſenndi ad aliū ſtatu ſeꝑatū. vt. C. de ſen. paſ. l. ij. ⁊. l. tutor. ¶ Quid autē ſi talis frater minor factꝰ ep̄s vel ad aliā religionē ſit legitime tranſlatus. An ſuccedat ab inteſtato parentibꝰ ⁊ alijs agnatis ⁊ cognatis. Rn̄dit Bar. ꝙ aut iſte liberat̉ ab ordine auctori tate ſummi pontificis. ⁊ putat ꝙ iura ſuccedēdi re cuꝑet. vt ī. l. j. C. de ſen. paſ. Idē putat ſi al̓s legiti me ab aliqͦ archiep̄o vel alio prelato ꝓmoueret ad aliquā dignitatē. Per hāc em̄ cōceſſionē beneficij intelligo eū ad oīa r̄ſtitutū. vt. d. l. j. ⁊. ff. ad tercul. l. j.§. o mortis. Cū ius ſuccedēdi reperiat eū nunc in eo ſtatu in qͦ erat an̄ ingreſſuꝫ. Et hūc articulū d. Fran. de aſſiſio diſputauit. ⁊ ita determinauit. Si v̓o reperiret̉ aliꝰ modus licitꝰ qͣꝫ ex dicta con ceſſione beneficij vel dignitatis. ꝑ quē a dicto ordi ne abſolueret̉: tūc ius ſuccedēdi nō recuperat. vt d. l. j. ⁊. d.§. qͥ mortis. vbi tex. facit hāc diſtinctōnē Hoc autē pōt cōtingere ſi aliqͥs frat̓ ꝓpter eiꝰ de merita ab ordine licentiet̉. ⁊ ei ꝑmittat̉ vt tranſeat ad aliā religionē ꝙ eo caſu ei licet. nō al̓s. vt pꝫ per multa pͥuilegia eo. pon. Et hoc caſu nō puto eos recuperare ius ſuccedēdi per iura p̄dicta. Illa em̄ abſolutio magꝭ ē ad penā qͣꝫ ad p̄miū. De hac maͣ vide diffuſe ꝑ panor. in. c. in pn̄tia. de ꝓba. Religioſi mēdicātes ſi trāſeant ad ordinē non mēdicantiū etiā de licētia pape: nō habēt vocē vel locū in capl̓o: etiā ſi ab alijs eis cōcedat̉. Nec pn̄t hr̄e prioratū nec aliquā adminiſtrationē vel q̄cūqꝫ officia etiā ānua: nec tanꝙͣ vicarij vel miniſtri vel loca eoꝝ tenentes: nec pn̄t qd̓cunqꝫ aīaꝝ regimen exercere. vt in cle. vt ꝓfeſſores. de regula. Fo. CCIII. Eliquie et corpora ſanctoꝝ. Antique reliquie nō debent̓ exͣ capſam on̄di nec exponi venales. Rō ꝓhibitōis ē ẜm panor. exͣ eo. c. j. qꝛ cū dn̄dunt̉ oſſa nuda multoꝝ deuotio tēpeſcit. ⁊ detractoribꝰ cā obloquēdi dat̉. Dicūt em̄ ꝙ ſi fuiſſet ſanctꝰ oſſa nō fuiſſent ſic diſꝑſa. nō aduertētes ꝙ oībꝰ genera liter dictū eſt. Cinis es ⁊ in ci. re. his exceptis qͥbꝰ deꝰ grām ſingularē face̓ voluit. vt in corpore btē vir. ⁊ Io. euāgeliſte ⁊ ſimiliū. Reliquie etiā ſctōrū nō debēt exponi venales. qd̓ fieri pōt duobꝰ mo dis. Primo cum vere vendunt̉ inde accepto p̄cio. Nā ſacra ⁊ religioſa nō ſunt in dn̄io alicuiꝰ: nec ca ꝑiunt extimationē. vt inſti. de re. diui.§. nullius. Scd̓o qn̄ exponūt̉ paſſim cauſa q̄ſtus. vt habean tur large oblationes. Eſt em̄ hec quedā larga ven ditio. hec Panor. Non licet aliquē venerari ꝓ ſancto etiā ſi in vi ta feciſſet miracula ſine aucͣte romani pon. Intel lige hoc. qn̄ qͥs vult publice aliquē venerari ꝓ ſcō Secus autē ſi in occulto qͥs emittit p̄ces apud eū quē fore credit ſanctū. Utꝝ ſanctoꝝ reliquie poſſint furtiue ſubtrahi vt honorabiliꝰ reponant̉. Rn̄. ẜm v̓ v̓. nō. Nā ſa crilegiū eſt quociens aufert̉ ſacrū de ſacro. xvij. q. iiij. quiſqͥs. Concordat Dl. ¶ Cuiꝰ aucͣte reliquie ſeu corpora ſanctoꝝ ſt̓ trāſfe renda. Rn̄. nō ſt̓ trāfferēda ſine aucͣte pͥncipis.ſ. pape vel ſine ep̄oꝝ licētia ⁊ ſynodi. de conſe. diſ. j. corpora. al̓s incipit de loco. Et hoc ſicut ibi nota. veꝝ ē. cū corpꝰ traditū eſt ſepulture ꝑpetue. vt. C. de reli. ⁊ ſump. fu. l. fi. niſi neceſſitas occurrat. Et tūc ſufficit aucͣtas preſidis ꝓuincie. vt. C. e. ti. i. j. Si aūt nō ē traditu ꝑpetue ſepulture: pōt trāſfer ri ſine aucͣte alicuiꝰ. vt. C. de reli. l. ſꝫ nec dū. Et p̄ allegate. ll. vident̉ loqͥ de omnibꝰ corporibꝰ. ¶ Utrū liceat portare reliqͥas ad collū. Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xcvj. eadē rō eſt ſicut de verbis ſcriptis. qꝛ ſi portent̉ ex fiducia dei et ſanctoꝝ. qͦrū ſunt reliq̄e nō erit illicitū. Si autē circa hoc atten deretur ad aliqd̓ vanū. puta. qꝛ vas eſſet triangu lare ⁊ hmōi quod non pertinet ad reuerentiā dei ⁊ ſanctorum eſſet ſuperſticioſum et vanum et illi citum. Enunciatio quid ſit. Rn̄. eſt iuris ꝓprij ſpontanea refutatio Nā iuri alieno renuciari nō poteſt. Ex quibꝰ cauſis petēda eſt renūciatio ep̄atus. Rn̄. due ſunt ꝓbabiles ſine apparētes. ſꝫ nō ſuffi cientes. Prima ꝓpter frugem melioris vite. Scd̓a cauſa ꝓprie humilitatis. hee aūt cauſe nō fuerunt acceptate. vt in. c. niſi cū pride̓. de renūcia. Sunt alie cauſe ſufficientes ſex. vt in p̄all̓. c. Prima con ſcientia criminis talis ꝑ qd̓ ipſius officij executio: etiā poſt ꝑactaꝫ penitentiā impeditur. Secunda eſt debilitas corporis ex infirmitate vel ſenectute. per quam impotens redderetur ad exequendum officium paſtorale. Tercia cauſa ex defectu ſcien tie. qͣꝫqͣꝫ autem deſideranda ſit eminens ſcientia li iiij

Repreſalie in paſtore: eſt tamē competens toleranda. Quar ta eſt malicia plebis. non ꝙ pro qualibet culpa de beat gregem deſerere: ne mercennario compare tur. ſꝫ de ſuperioris licentia. tunc demū: poteſt nō tam timide fugere ꝙͣ ꝓuide declinare: cū oues cō uertuntur in lupos. Et qui debuerunt humiliter obedire: iam irreuocabiliter contradicunt. Quin ta. graue ſcandalum: cum aliter ſedare nō poteſt. Sexta eſt ꝑſone irregularitas. vtputa. ſi ſit biga mus. Non tamē ꝓpter quālibet irregularitatē de bet ei dari licentia. vt ſi non ſit natus de legitimo matrimonio: ſi ſit occultū. ⁊ ille laudabilit̓ impleat officiū ſuum. dūmodo non ſit de adulterio vel de ſcorto. nam tales omnino repellunt̉. vt per glo. in d. c. niſi. ¶ Nota. ꝙ renūciatio fieri debet in manibꝰ eius a quo habet̉ inſtitutio vel cōfirmatio. extra eo. ad monet. Fallit in ep̄o qui nō poteſt renunciare epi ſcopatui. niſi in manibꝰ pape. vt in. d. c. niſi. etiam nō conſecratus dūmodo electus ⁊ cōfirmatus. exͣ de tranſla. inter corporalia. Fieri autē debet renū ciatio cōmuniter in ſcriptis. forte in alijs ab epiſco patu: ſcriptura nō eſt neceſſaria. Scd̓o nota. ꝙ re nunciatio officij aut beneficij eccleſiaſtici debet eē voluntaria. nam inuitus nō cogitur renunciare. Item debet fieri pure ⁊ abſolute. extra de of. del̓. ex parte. Nam ſi quis renunciat alicui beneficio vel rei ſpūali vel reſignat aliqd̓ ſpūale. aliquo dato vel ꝓmiſſo: ſymonia eſt. ẜm Goſ. ⁊ Hoſtien̄. ꝙ ſi nō p̄cedat datio vel ꝓmiſſio. ſꝫ ſola intentio. vt.ſ renunciet beneficio: hac intentione. vt detur ſibi aliquod tēporale. aliter non renunciaturus. ſymo nia men talis eſt: que ꝑ ſolam penitentiā aboletur extra de ſy. c. fi. Sꝫ exquo nulla pactio interuenit ab eccleſia nō punitur. Sed ſi quis renunciat be neficio ea intentione. vt detur nepoti vel alteri: nulla tamē de hoc facta pactione vel cōuentione: nullam incurrit ſymoniā. Renunciare em̄ benefi cio vt detur alteri eſt ſymoniacū. quia ꝓhibitū eſt iure poſitiuo. ſed nō eſt hoc ꝓhibitū ſimpliciter. ſꝫ ẜm iſtū modū: cum videlicet hoc ducit̉ in pactuꝫ j. q. ij. qͣꝫpio. ẜm v̓ v̓. Inno. ⁊ Goſ. Similiter ſi qͥs habet voluntateꝫ deliberatā renunciandi benefi cio cū intentione ⁊ animo paciſcendi. vt alteri det̉ in hoc eſt ſymonia mētalis. effectualis autem ⁊ ab eccleſia punienda eſt. cū ꝓceditur ad actū ipſum paciſcendi in renunciatōne. Tercio noͣ ẜm. d. an. in. c. nō ſine. de arbi. ꝙ licet valeat compoſitio au ctoritate ſuperioris. vt ꝓ beneficio qd̓ dimittitur: detur aliquid tēporale. extra de p̄ben. niſi. non ta men valet vt detur aliquid auctoritate inferioris vel partis. Et ſicut cōmittitur ſymonia ꝑ dationē pecunie pro beneficio cōſequendo. ita ⁊ pro eo ce dendo. Et quia nō valet renunciatio litis ſuꝑ be neficiali: pecunia ſuſcepta: pro renūciatōne. Dicit tamē idem. d. an. ẜm Inno. ꝙ ſi detur pecunia ꝓ renunciatione litis non ſemꝑ eſt ſymonia. ſꝫ aliqn̄ Sed quia hoc tenet ſpeciē ſymonie. ideo reproba tur. Nam ſi daret̉ pecunia nō habenti ius. vt ce deret liti hoc nō eſſet ſymoniacū nec iniquū. Ideꝫ ſi daretur ꝓ bono pacis. nō ex pacto partium ſed ꝓmiſſione arbitroꝝ. nō in reſpectu ad beneficinꝫ extra de tranſac. ſuꝑ eo. Sed ſi daretur ius haben ti ꝓ redimenda iuſta lite a nō habente ius. ⁊ reſpe ctu ad ſpirituale: eſſet ſymonia. Quarto noͣ. ꝙ epi ſcopus vel alius qui ſymoniace tenet beneficium. veniens ad morte. ſi vult ſaluari ẜm Ho. debet re nunciare vel etiam in mente ſua: ſi alius deficiat: omnino renunciet: ⁊ ſub hac cōditione renuncia bit. ſi placuerit pape vel alteri ad quē ſpectat colla tio. Et ſi cōualuerit: vadat ꝙͣcitius poteſt ad eum et pareat ei. ⁊ caueat ne morā faciat nec fructus ſi bi appropriet. īmo fidelit̓ cuſtodiat vel in vtilitatē eccleſie expendat. Poteſt tn̄ vite neceſſaria ſtricte recipere. lxxxvj. di. paſce. Epreſalie dicuntur. quando vnus oriundus de vna terra: Oſpoliatur vel damnificat̉ ab oriundo de alia terra. vel etiā ſi debitū non ſoluit̉ ei: tūc da tur poteſtas iſti ſpoliato ꝙ ſaciſfaciat ſibi: contra quemlibet de terra illa vnde eſt ſpoliator vel de trū ſint licite. Rn̄. ẜm Bar. in tractatu rep̄ ſaliarum. ꝙ ad hoc ꝙ ſint licite in foro conſcientie requirunt̉ tria. Primo auctoritas ſuperioris. Se cundo cauſa iuſta concedendi. quia denegat̉ iuſti cia. Tercio ꝙ intentio eius qui habet rep̄ſalias ſit iuſta ⁊ recta. his concurrentibꝰ licite ſunt. vt in. c. dn̄s. xxiij. q. ij. vbi Auguſtinus dicit. iuſta bella ſo lent diffiniri q̄ vlciſcunt̉ iniurias ſi gens vel ciui tas plectenda eſt que vindicare neglexit: qd̓ a ſuis improbe factū eſt. Et dicit Bar. ꝙ ſibi videtur ꝙ ius concedendi repreſalias nō videtur iure ciuili vel canonico inductū. ſꝫ magis iure diuino. vt in dicto capitulo. dominus. ⁊ de iure gentiuꝫ quod p̄mittit bella iuſta. ⁊ bellum licitum eſt ex cauſis dictis. ¶ Que autē ſit cauſa ſufficiens cōcedendi repreſa lias. Rn̄dit qui sͣ. ꝙ non debet eſſe circa modicū Iſtud em̄ remediū rep̄ſaliaꝝ. cū ſit odioſum. vt in c. et ſi pignorationes. de iniur. li. vj. ⁊ cum ſit ſubſi diarium contra ius cōmune. nō debet dari ꝓ mo dico. Item ꝙ per dictā iniuſticiaꝫ pereat ius ꝑtis totaliter: ſecus ſi aliqualiter ledatur. Et ꝓ declara tione huius materie ſcienduꝫ ẜm cōmuniter doc. ⁊ Bar. vbi ſupra ꝙ ſiquidē contra illum homine gentē vel populum qui iuſticiaꝫ facere ⁊ debitum reddere negligit. poteſt haberi recurſus: tunc rep ſalie: ita in foro ciuili ſicut in foro ꝯſcientie nō ſunt licite. Si v̓o nō poteſt haberi recurſus ad ſuperio rem. tunc ſunt licite: duobꝰ interuenientibꝰ. Pr mo requirit̉ auctoritas ſuperioris. nō em̄ licet ali cui ſibi ius dicere vt dicūt iura vulgaria. Scd̓o ꝙ auctoritas ſuperiorꝭ interponat̉ ſibi ex cauſa iuſta naꝫ niſi ex cauſa iuſta interponatur ſunt ipſo iure nulle. vt. l. cū v̓o.§. ſubuentū. ff. de fideico. li. Cau ſa autē iuſta dicta eſt in. d. c. dn̄s. ⁊ ita tenet Inno. extra de reſti. ſpo. c. olim. Quis autē habeat requirere dominum vel po pulum vel gentē. Rn̄. ptās eius qͥ concedit repre ſalias ſuccedit in locum ſuperioris deficientis ſed

Reſcriptum ſuperiorē: ſi eſſet: quis nō poſſet adire ⁊ conqueri de iniuſticia iudicis. niſi pͥmo ip̄m iudicem requi ſiſſet. ergo ⁊ mō ipſa ꝑs ad hoc vt poſſit petere re preſalias. debet pͥus adire iudicē primū ⁊ ab eo pe tere iuſticiā. Immo dico ꝙ ſi ꝑs iret ad iudicē ſuū ⁊ diceret: dn̄e ſcribatis tali iudici ꝙ faciat mihi iu ſticiam. al̓s cōcedatis mihi rep̄ſalias: ꝙ iudex euꝫ audire nō debet. Dico etiā ꝙ ciuitas nō pōt face re de hoc ſtatutū. videlicet ꝙ ſufficiat reqͥſitio per lr̄as ⁊ ſil̓ia. vt faciat iuſticiā. Nā anteqͣꝫ iuſticia ſit denegata nō ꝑtinet ad cognitionē ſuꝑioris. ⁊ per ꝯn̄s nec alterius ciuitatis vbi deficit ſuꝑior. Et ex p̄dictis apparet qͣliter fieri dꝫ dicta reqͥſitio. Debꝫ em̄ actor offerre libellū. cū omnibꝰ ſolēnitatibꝰ de bitis qn̄ cauſa reqͥrit libellū vel implorare officiuꝫ iudicis ꝓ executione. qn̄ cauſa hꝫ paratā executio nē vel reus dꝫ mō debito exceptionē opponere in cauſa. Qn̄qꝫ requirit̉ ꝙ vnꝰ iudex ſcribat alteri iu dici ꝓ exequēda ſnīa ab eo lata. ¶ Qualiter aūt intelligat̉ nō poſſe haberi ſuꝑiorꝭ copia. Rn̄. qn̄qꝫ nō habet̉ ſuꝑioris copia de iure: nec de facto quia nō eſt. ⁊ tūc eſt claꝝ. vt. d. c. dn̄s. Qn̄qꝫ pōt haberi copia de iure ſꝫ nō de facto. exē plum. Imperator ē modo in alamania: eſt de iure ſuꝑior tn̄ de facto in ꝑtibus iſtis ei non paret̉. vel pone in Marchia eſt rector ꝓ eccleſia. tn̄ nihil pōt de facto ꝓpter occupationē tyrannoꝝ. ⁊ tūc videt ſuꝑioris copia non haberi. Qn̄qꝫ pōt hr̄i copia de facto nō tn̄ de iure. Exemplū. aliqͥs tyrānus occu pauit multas terras de facto: qͥ de iure nō eſt dn̄s tūc puto recurrendū ad ea q̄ notat Inno. in. c. ni hil. de elec. videlicet ꝙ aut tyrānus ille ſua auctori tate occupauit. ⁊ tūc nō habet̉ ꝓ ſuꝑiore. ⁊ nō va leret qd̓ ab eo fieret. vt. C. de ſac. ſan. ec. l. decerni mus. Aut fuit electus ab habentibꝰ ptāteꝫ ꝑ vim vel metū. ⁊ tūc aut hoc nō eſt notoriū. ſꝫ pro vero dn̄o ſe gerit ⁊ ſic reputat̉ cōiter. ⁊ tūc habet̉ ꝓ ſu periore. vt. l. Barbarius. ff. de of. p̄to. Aut eſt pu blice notū ꝙ eſt tyrānus nō dn̄s. ⁊ tunc nō habet̉ ꝓ ſuꝑiore nec debet reqͥri tūc. Qn̄qꝫ copia ſuꝑiorꝭ pōt haberi de iure ⁊ de facto ſꝫ haberi nō expedit. qꝛ forte expenderet̉ plus qͣꝫ ſit id de qͦ contenderet̉ vel forte paſſus iniuriā eſt pauꝑ. ⁊ tūc etiā puto ꝙ nō ſit neceſſe ꝙ adeat̉ ſuꝑior. īmo ſit ꝓcedendum tanqͣꝫ ſi ſuꝑioris copia nō haberet̉. ¶ Quis eſt autē ille iudex cuiꝰ officiū implorat̉ vt det hmōi licentiā. Rn̄. ſi quidē ꝑ ſtatuta edita ab his qͥ habēt auctoritatē. hoc aliquibꝰ eſt cōceſſum illi adeundi ſunt. Sed ſi de iure cōmuni loqͣmur: tunc ſicut ex ꝑte eius ꝯͣ quē rep̄ſalie cōcedunt̉ reqͥ ritur ꝙ ſuꝑioris copia haberi nō poſſit vt dictū ē. Sic ex ꝑte cōcedentis rep̄ſalias reqͥrit̉ ꝙ ſit talis qͥ ſuꝑiorē non habeat. qd̓ ꝓbat̉. Nā cōcedere rep̄ ſalias eſt indicere bellū licet qn̄qꝫ iſtud bellum nō indicat̉ vniuerſalit̓ ex parte indicentis vel eius ꝯͣ quē indicit̉. ꝙ vni ꝑmittit̉ alios capere.ſ. ꝑticula res homines. ⁊ ſic indubie eſt ꝑticulare ex vtraqꝫ parte. poſſet etiā eſſe vniuerſale ex vtraqꝫ ꝑte. Sꝫ bellum iuſtū nō poteſt indicere niſi ille qͥ ſuperio rem nō habet. vt. ff. de capti. l. hoſtes. ergo nec cōFo. CCIIII. cedere repreſalias. ⁊ ita tenet Inno. extra de reſti. ſpol̓. c. olim. Ex hoc ſequit̉: ꝙ ſi eſt aliqua ciuitas ſaltē de facto que nō recognoſcat ſuperiorē. ⁊ rega tur ꝑ populū ẜm ſuos ordines: ꝙ poteſtas vel re ctor nō poteſt cōcedere rep̄ſalias niſi aliquo ſtatu to eſſet ei ꝑmiſſum ſpāliter. deberet igit̉ adiri ꝓ re preſalijs cōcedēdis: ipſe populus ſiue ordo vel cō ſilium apud quē eſt omnis poteſtas. Itē ex predi ctis ſequit̉. ꝙ ſi eſt aliqua ciuitas que ſubeſt alicui principi: ſeu regi: ꝙ nec ipſa ciuitas: nec aliqͥs offi cialis regis poteſt concedere rep̄ſalias. ſꝫ ip̄e ſolus princeps. rex vel dn̄s. Dico tn̄ ꝙ in omnibꝰ caſibꝰ de quibꝰ dictū eſt sͣ. ꝙ ſuꝑioris copia nō intelligit̉ haberi ex parte eius cōtra quē concedunt̉: in illis intelligendū eſt ſuperioris copia nō haberi ex ꝑte concedentis. ⁊ in illis caſibus ciuitas ſubdita regi vel comes regi ſubditus poſſet cōcedere rep̄ſalias Sicut em̄ in quibuſdā caſibus ꝓpter vrgentē ne ceſſitatem. ꝑmittitur aliquibꝰ ꝙ ius ſibi vendicēt. vt. l. ait̓ p̄tor.§. ſi debitorem. ff. de his que in frau. cre. Ita in ꝓpoſito ex dictis cauſis pōt ciuitas vel dn̄s ſubditꝭ rep̄ſalias cōcedere. qn̄ ſuꝑioris copia nō poteſt haberi. hec Bar. Quero de. q. quotidiana. Conceſſe fuerūt rep̄ ſalie in ciuitate lucana cōtra florentinos. Modo quidā origine florentinꝰ habitabat luce. An poſſit ibi capi. Rn̄. Bar. in. l. prouinciales. de ver. fi. re fert. d. Lanb̓. de rampo. diſputaſſe hanc. q. ⁊ tenu iſſe ꝙ nō. quia florētinus ſiue de florentia dicitur qui ibi cōuerſat̉ ⁊ morat̉. vt. l. j.§. beſtias. ff. de po ſtulando. quia magis inſpicimꝰ accidēs qͣꝫ originē Bar. tamē ibi relinquit hoc ſub dubio ⁊ refert ſe ad notata ꝑ eum in tractatu rep̄ſaliarū. ⁊ ibi tenet opinionē predictam. dicens ꝙ florentinus ſiue de florentia dicit̉ qui inde eſt municeps. Et intellige de municipe ꝓprie qͥ munera ſubit. Aut ergo ha bitat alibi. ⁊ florentie nō ſubit ꝑ ſe vel patrem aut fratres munera. Et tūc ſi alibi moratur. tunc non dicit̉ florentinus. Et ſic nō poterit capi: nec mole ſtari. Secus autē ſi florentie ſubiret onera. Et aliā rōneꝫ aſſignat Bar. ad hoc in. d. l. ꝓuinciales. qͥa rep̄ſalie concedunt̉ ꝓpter delictum populi. Et id̓o nō poſſunt concedi niſi contra illos de populo qͥ deliquerunt. Idē tenet Iac. de bel. in autentico vt nō fi. pig. Ad p̄dicta facit. quia qui non ſentit cō modū patrie: nō debet ſentire incomodū. Eſcriptum quid ſit. Rn̄. ẜm Panor. in rubrica. extra eo. ꝙ reſcriptum ẜm ꝙ capitur in illo titulo. comp̄hendit priuilegiū ⁊ beneficium p̄cipue prin cipis. ⁊ alia reſcripta que emanant ad iuris obſer uantiam. Quandoqꝫ tamē ſumit̉ ꝓprie. ⁊ tunc re ſcriptum eſt illud quod princeps ſcribit ad iuris obſeruantiā. vt quādo cōmittit cauſam deciden dam inter aliquos. Priuilegiū v̓o cū princeps ali quid reſcribit cōtra ius. ¶ Qualiter autem cognoſcatur reſcriptum a pri uilegio. Dic ꝙ ex forma vtriuſqꝫ. ⁊ ex forma dicta minis.

¶ Quis poteſt impetrare reſcriptū. Rn̄. ẜm Dir. li. iiij. ti. iiij. tā actor ꝙͣ reus ⁊ qͥcunqꝫ nō ꝓhibetur impetrare pōt. Immo ⁊ ſeruus impetrat. C. de p̄ci. imꝑa. offe. l. vniuerſis. etiā cōtra dn̄m in caſu. ff. de his qͥ ſunt ſui vel ali. iuris. l. ij. Prohibet̉ aūt hereticus impetrare. C. de ſum. tri. l. ij. Itē excōi catus extra eo. dilectus. ⁊ de ꝓcu. c. fi. niſi de excōi catione ſua ⁊ cauſa eiuſdem mentionē faciat in re ſcripto. exͣ eo. ab excōicato. Nec valet ipſo iure re ſcriptum vel ꝓceſſus ꝑ eū habitus: ſi ab excōmu nicato ſuꝑ alio qͣꝫ excōmunicationis vel appella tionis articulo fuerit impetratū. extra eo. ip̄o iure Quid ſi ꝓcurator excōicatus impetrauit lr̄as ꝓ aliquo. nunqͥd valeat reſcriptum. Rn̄. ẜm Io. mo. ⁊ Io. an. ꝙ nō. extra de ꝓba. poſt ceſſionē. qͥa ſi nō licet principali excōicato ꝓ ſe impetrare: nec ꝓ alio. Sed Archi. intelligit de excōicato publice īpetrante reſcriptū. ar. de re iudi. ad ꝓbandū. ꝙ ſi erat occultus valet ⁊ tenet impetratio. ff. de offi. p̄to. l. barbarius. ⁊ extra de ꝓcura. cōſulti. vbi hoc tenet Ho. Ideꝫ Inno. in. c. ſi vere. de ſen. ex. Dic ẜm Io. mo. ꝙ excōicatus excludit̉ ab omni parti cipatione cōmunionis ſicut deportatus. ff. de pe. quidā. Ideo ſatis eſt ꝙ detegi poſſit ꝑſona infecta excōicatione. qꝛ. d. ca. ipſo iure. loquit̉ indiſtincte. Et ideo generaliter intelligi debet. Et alij loquun tur ẜm antiqua iura qn̄ reſcriptū nō erat nullum ſꝫ annullandū ꝑ exceptioneꝫ. Et ſic intellexerūt. c. pia. de excep. lib̓. vj. vel qn̄ erat ita ſecretū ꝙ nullo modo poterat ꝓbari. Qd̓ veꝝ eſſet in iudicio con tentioſo ⁊ nō in foro pnīe. quia tale reſcriptū in ve ritate nō valet. hec Dir. An autē reſcriptū emanans contra ius debeat facere mentionē de illo iure cōtrario. Panor. in. c. nōnulli. de reſcrip. ponit opi. Io. an. que talis eſt. Aut reſcriptū habet clauſulā derogatoriā ad ius: vt quia faci: mentionē de iure illo. Et valet ẜm eū etiā ſi faciat mentionē ꝑ verba generalia. Aut re ſcriptum nō facit mentionē de iure. Et ſic: aut illd̓ ius habet clauſulam derogatoriam. Exemplū ibi Et tenet nō valere reſcriptum. Aut ius nō habet clauſulam derogatoriā. Et tunc ſi emanat reſcri ptum in forma priuilegij valet. licet nō faciat men tionem de iure. Aut emanat ꝑ formā reſcripti. Et tunc: aut motu ꝓprio principis. Et valet ẜm eum per. c. ſi motu ꝓprio. de p̄ben. li. vj. Aut ad inſtan tiam partis. Et tunc ſi ex certa ſciētia principis va let. Al̓s ſecus. Sed hec diſtinctio nō placꝫ panor. Nam quo ad primū dū dicit ꝙ valet reſcriptum contra ius etiā ſi faciat generalē mentionē. Nam hoc videt̉ contra illum tex. vbi requirit expreſſam mentionē. Et ideo dicerē ſic. ꝙ aut ius habet clau ſulam derogatoriā: Et tunc ſerua formā datam in illo iure. Nam ſi requirit ſpecialem mentionē. nō ſufficit generalis. ſꝫ debet eſſe ſpecialis: ſaltē ꝑ ver ba equipollentia. Etiā limitat Panor. vt notabili ter. voluit Bal. poſt Cy. iu. l. humanū. C. de legi bus. vt ꝓcedat in reſcripto. Secus in conſtitutio ne. Nam conſtitutio cōtra conſtitutionē valet: fa Reſcriptum cta mentione generali de conſtitutione contraria. vt ſi dicatur. nō obſtante quacunqꝫ cōſtitutione in contrariū. ad hoc cle. dudum. de ſepul. quia cō ſtitutio emanat cū maiori maturitate ꝙͣ reſcriptū Aut ius nō habet clauſulā derogatoriā. Et tūc eo caſu quo eſt fienda mentio. Quod quādo ſit: ſta tim dicet̉. Et tunc nō ſufficit mentio multū gene ralis. vtputa. nō obſtante quacunqꝫ lege. nec reqͥ ritur mentio omnino ſpecialis. ſꝫ ſatis eſt ꝙ dicat̉ Non obſtante quacunqꝫ lege que in contrarium loquitur. Ita voluit Bar. concordando multas glo. iuris ciuilis in. l. fi. C. ſi cōtra ius. Et hoc quo ad primū. In ſecundo mēbro voluit Io. an̄. ꝙ ſi ius habet clauſulam derogatoriā. non valet reſcri ptum ſub quacunqꝫ forma conceſſum: niſi faciat de illo iure mentionē quod eſt notandū. Terciuꝫ membꝝ eſt. ꝙ priuilegium contra ius nō habens clauſulam derogatoriā valet. Dubitat Panor. an hoc ſit verum. Et potius credit oppoſituꝫ. ꝑ. c. ex parte. de capel. mo. vbi dicit̉ ꝙ ſi papa confirmat prioratum religioſo clauſtrali nō valet. non facta mentione de iure contrario. Nam ſepe priuilegia emanant contra ius ex nimia occupatione princi pis. vel propter nimiā importunitatē petentium. Et ideo niſi fiat mentio de iure ſaltem in genere. non p̄ſumitur princeps velle concedere cōtra ius Et hoc ſentit Bar. in extrauaganti. ad reprimen da. Et ideo alibi dicit glo. ꝙ nō valet legittimatio ſpurij facta per principem. nō facta mentione de iure. Quartum membꝝ. ꝙ reſcriptum emanans contra ius motu ꝓprio valet. licet non faciat men tionem de iure. Dubitat Panor. an hoc ſit verum quia motus proprius ſolum excludit ſurreptionē non autē ampliat gratiā contra intentione conce dentis. vt notatur in dicto capitulo ſi motu ꝓprio Sed de mente principis nō eſt concedere aliquid contra ius: nō facta mentione de iure. vt in dicto rea ⁊ de p̄ben npir capitulo ex parte. Oīctū tamen Io. an. forte ſerua retur in practica. Predictis obſtare videtur. ff. de excu. tu. l. idem vulpianus. vbi dicit tex. ꝙ ſi prin ceps ſciens aliquē eſſe rutorem dedit ſibi licentiaꝫ mutandi domiciliū. videtur eū abſoluere a tutela licet de ea nō fecerit mentionē. Et ex illa. l. colligit notabiliter ibi Bar. ꝙ tantū valet certa ſcīa qͣntū diſpenſatio. Et pondera ꝙ non loquitur. qn̄ in re ſcripto fiebat mentio de certa ſcientia ſꝫ ſatis eſt ꝙ princeps ſciebat illum eſſe tutorē. Et multi legiſte per illum tex. ſolent dicere ꝙ ſi princeps ſcient ꝓ mouet indignū. vel aliqͥd facit cōtra ius. videtur diſpenſare. Et ꝓfecto illa lex nō facit ad qd̓ allega tur. Non em̄ loquit̉ in priuilegio contra ius. ſed quādo abſoluit aliqueꝫ ab onere tutele. ⁊ in facto particulari. Et ſic eſt illud potius quoddā benefi cium abſolutionis ab onere qͣꝫ priuilegiuꝫ contra ius. Et hunc intellectū ſentit Bar. in dicta extra uaganti. Aliud mēbꝝ eſt qn̄ reſcriptū emanat ex certa ſcientia. Et tunc valet contra ius ẜm Io. an̄. Sed Panormitanus multipliciter limitat vt ap paret ex ſupradictis. Et addit notabile dictum Bar. in dicta extranaganti ꝙ vbi reſcriptū ema

Reſcriptum nat contra ius ⁊ in fauorem reipublice. valet. licet non faciat mentionem de iure. Et tunc videt̉ di ſpenſatum contra ius. Secus ſi emanat in fauo rem priuate perſone. Ratio diuerſitatis eſt. quia iura habent clauſulam derogatoriam in reſcriptꝭ quando emanant in fauorem priuati. vt in. l. re ſcripta. C. de p̄ci. impera. of. Item p̄ſumit̉ tunc re ſcriptū ſurrepticiū vel emanaſſe ex nimia occupa tione principis. Secus ſi in fauorē publicū. Et p̄ dicta bene notabis. qꝛ nō habes in aliquo loco ita bene diſcuſſa. hec Panor. ¶ Quid ſi princeps mādat reuocari quicqͥd factū eſt vel immutatū in tali cauſa. An legitime factū reuocari debet. Rn̄det̉ ꝙ tale reſcriptū dꝫ intelli gi in facto minꝰ legitime nō de eo qd̓ erat factū le gitime. ꝓ hoc tex. notabilis in. ca. audita. de reſti. ſpo. Nā etſi nō liceat de ptāte cōcedentis reſcpͥtū diſputare. qꝛ eſſet crimen ſacrilegij.§. qͥ autē. xvij. q. iiij. tn̄ de ſcīa ⁊ voluntate ipſiꝰ ſcribentis licitū ē diſputare ⁊ in hoc pōt haberi interp̄tatio. qꝛ impe rator qn̄qꝫ errat. l. ij. ff. de ſup. le. vide ad hoc gloſā ſingularē. in. cp̄terea. xxiij. di. Et ad. c. j. de conſti. li. vj. rn̄det̉ ꝙ illud eſt veꝝ ꝑ interp̄tationē. qꝛ oīa iura princeps pōt interp̄tari. Et ſic reſcripta reci piunt aliqn̄ interp̄tationē iuſtificatiuā. vt in caſu p̄dicto. aliter videret̉ ip̄m ſenſiſſe iniquū. ¶ Qn̄ autē reſcriptū valeat. ⁊ que opponi poſſint cōtra illud Dir. dicit ꝙ ad hoc ꝙ reſcriptū teneat nihil dꝫ ſupprimi ex his q̄ mouere pn̄t animū pͥn cipis ad dandū reſcriptū vel denegādū. Et pͥmo quidē ſeries facti ē exprimēda. exͣ de coha. cle. ſuꝑ eo. Itē ꝓceſſus cauſe. exͣ de re iudi. Inter monaſte rium. Et ſi ꝑ ſuggeſtionē falſi vel ſuppreſſionē ve ri reſcriptū fuit impetratū: tollit̉ exͣ eo. ſuꝑ litteris. vbi pe. de ſap. notat ſex regulas. Prima ē. ꝙ ille qͥ ꝑ fraudē ⁊ maliciā litteras impetrauit. ⁊ exp̄ſſit fal ſitatē. nullū cōmmodū ex ipſis lr̄is ꝯſequit̉. vt in. d. c. ſuꝑ lr̄is. Scd̓a eſt ꝙ qͥ ꝑ fraudē ⁊ maliciā ſuppri mit veritatē. careat penitꝰ impetratis. exͣ eo. ad au res. ⁊ de p̄ben. nō pōt. li. vj. Tercia ē. ꝙ ille qͥ per ſimplicitatē ⁊ ignorantiā impetrat ⁊ expͥmit talem falſitatē q̄ ſi eſſꝫ ſuppreſſa. papa in forma cōmuni nihilominꝰ lr̄as cōceſſiſſet pōt petere. vt iudex de legatus ẜm ordinē iurꝭ in cauſa ꝓcedat. licet non ẜm formaꝫ in lr̄is conceſſam. extra eo. ex inſinua tione. Quarta ꝙ qui ſupprimit veritatē vel occul tat. Iudex poteſt ꝓcedere ẜm formā iurꝭ. non ẜm formam litterarū. liiij. diſtinc. ex antiqͥs. quia ſi ex preſſiſſet: papa nihilominꝰ lr̄as cōceſſiſſet. Quinta ꝙ ſi aliqͥs lr̄as impetrauit ꝑ exp̄ſſionē falſitatis qͣ tacita: papa nunqͣꝫ lr̄as cōceſſiſſet. ꝑ eas iudex nul latenus ꝓcedat. ex eo. ſi ꝓponēte. Sexta ē ꝙ qͥ im petrat lr̄as ⁊ ſupprimit veritatē. qua exp̄ſſa nō de diſſet lr̄as. delegatꝰ nō ꝓcedat ꝑ eaſdē. quia eadeꝫ ratio q̄ mouet delegantē: dꝫ mouere ⁊ delegatum Et ſicut delegans ſuas lr̄as denegaret. Ita dele gatus ſue cognitōis effectū nō interponat. exͣ eo. ſuꝑ literis. ⁊. c. ſciſcitatus. ¶ Sed quō poteris ſcire qn̄ tacita veritate. qͣ ſuꝑ preſſa lr̄e nullatenꝰ haberēt̉. Rn̄ ẜm Ho. xxviij. Fo. CCV. caſus ex his verſibꝰ cōp̄hende. Si lex pͥuata. ſi di ſpenſatio pactū. Vel ſi reſcriptū: ſentētia: ſiue ſta tutū. Gaze nobilitas: ac appellatio cauſa. At ho minis meta: vel cōfirmatio pape. Proceſſus. titu lus. ſeries ꝓfeſſio certa. Paupertas. facti poſſeſſio liſqꝫ pendens: grauamē. Gratia. venditio. pater. ac exceptio ciuis. Clauſula. firma fides. ſꝫ his iun es anathema. Finis tolletur: niſi mentio facta ꝓ betur. Si lex priuatā.i. priuilegiū qd̓ habet ille cō tra quē impetrat̉ reſcriptū tollit reſcriptū niſi faci at mentionē de priuilegio primo. extra de p̄ſcrip. veniens. Si diſpenſatio ſit facta ſuꝑ hoc. extra de filijs p̄ſby. ex tua. Pactum. ſi p̄ceſſit reſcriptū vel priuilegiū. extra de deci. ex multiplici. vel pactū ſit ſecutū. de pac. quia ex eo. li. vj. Uel ſi reſcriptum. aliud fuit primo impetratuꝫ ⁊ oſtenſum. extra eo. c. ij. et. iij. Sententia fuit lata ſuꝑ hoc. ſuꝑ quo im petrauit reſcriptū. ar. extra de fide inſtru. inter di lectos. Siue ſtatutū. ſit ſuꝑ hoc factū. extra de con ſti. cuꝫ acceſſiſſent. Gaze nobilitas. extra eo. ſedes Ac appellatio. ſit ſuꝑ hoc facta ex ꝑte ſua. exͣ eo. ex ꝑte: vel ex ꝑte aduerſarij. exͣ de confir. vti. c. bone. Cauſa.ſ. excōmunicationis. Et ſi plures ſunt. om nes debent exprimi. extra de offi. or. ex parte. Aut hominis meta.i. terminus appellationis ꝓſequē de appoſitus a parte. qui p̄ueniri nō poteſt. extra de ap. ſepe. Uel cōfirmatio pape. extra de cōſtitu. ex parte. Proceſſus cauſe. qui exprimi debet. extra de re iudi. inter monaſteriū. Titulus. ſcꝫ beneficij quē tacuit. quātumcunqꝫ minimū eſſet. extra eo. poſtulaſti. Series.ſ. ſeriem facti ⁊ totum ꝓceſſum debet reſcriptum continere extra eo. dilectus filiꝰ. Profeſſio certa.i. vtrum ſit clericus vel laicus. ex tra eo. cuꝫ ordinem. Paupertas.ſ. an ſit diues vel in dignitate poſitus. extra eo. ad aures. Facti poſ ſeſſio.i. cum alius de facto. nō de iure poſſidet. ex tra de ꝯceſ. pre. literas. Liſqꝫ pendens. extra ne lit. pen. dilectus. Grauamen. quia exquo auctoritate d. pape aliquis receptus eſt in aliqua eccleſia. ob ſtat exceptio ſecūdo impetranti: niſi de receptione primi fecerit mentione ẜm Ber. ⁊ Hoſtie. extra eo. mandatum. Gratia.i. ſi iam receptus eſt in ali qua eccleſia dicto capitulo mandatuꝫ. Uenditio. ſcꝫ reſcripti ſibi conceſſi a ſede apoſtolica: pro pen ſione quā rexit. extra eo. ad audientiā. Pater. id ē qui miniſtrauit in eccleſia quā filius impetrauit. extra de fi. preſby. c. ij. Ac exceptio.ſ. propoſita in iudicio. extra de ꝓcu. in noſtra. Ciuis. quia de ci uitate ⁊ dyoceſi fienda eſt mentio. extra eo. ſignifi cante. ⁊ capitulo rudulſus. Clauſula. extra eo. cuꝫ dilecta. vbi non valet reſcriptum. ij. quia nō facit mentionem ꝙ articulus fuiſſet in primo reſcripto inſertus. Firma fides.ſ. ſacramentū de quo nō fa cit mentionem. extra eo. conſtitutus. Item fides interpoſita. ar. extra de conſti. ex literis. Sed his iunges anathema. quia ſi tacet excōicatōnē ſuam nō valet. extra de ꝓcu. c. fi. niſi ſuꝑ defenſione vel appellatione ꝓ excōicatione impetretur. extra eo. ipſo iure. li. vj. Finis tolletur: niſi mentio facta ꝓ betur. id eſt reſcriptum poſt predicta impetratum

non valebit: niſi de predictis faciat mentionem. Adde p̄dictis vnū ſemꝑ menti tenendū. ⁊ nō eſt alibi ita expreſſum qd̓ notat Panor. in. c. conſtitu tus. extra eo. vbi ꝑ tex. illum cōcludit ꝙ ſurreptio viciat gratiam ipſo facto etiā ſi cōſiſtat in tacendo factum alienū. qd̓ impetrans ꝓbabiliter ignorat. Nā impetrans de quo ibi poterat ꝓbabilit igno rare ſtatutū numeruꝫ eccleſie maxime ſi ſtatutum emanauit: dū ipſe fuiſſet abſens. Et ratio huiꝰ di cti poteſt eſſe. qꝛ in cōſideranda validitate gratie: nō aduertimus ad culpā impetrantis. ſed potius ad intentionē concedētis. vt in. c. poſtulaſti. extra eo. Si autē papa ſciuiſſet ſtatutū p̄ceſſiſſe etiam ꝑ momentū. nō dediſſet ſaltē ita defacili literas per quas infringeret̉ ſtatutuꝫ eccleſie. hec Panor. ibi. Poteſt ergo fieri cōcluſio ꝙ omne tacitū: quo ex preſſo papa nō conceſſiſſet vel non ita de facili: vi ciat gratiā vel priuilegiū. licet ſecus ſit in literis ad lites ẜm eundē Panor. in. c. quia circa. de cōſang. quia ex ſurreptione nō ſunt ipſo iure nulle. ſꝫ ꝑ ex ceptionē ānullande. vt in. c. ceteꝝ. ⁊ in. c. plerūqꝫ. ⁊ in. c. ſi autē. extra eo. Adde p̄dictis qd̓ notat ge. in c. ſi motu ꝓprio. de p̄ben. li. vj. ꝙ licet motus ꝓpriꝰ excludat oēm ſurreptionē. non tamen tollit vicia. nec ad beneficia perſonā illegitimā habilitat. vn de nō tollit defectū nataliū vel etatis viciū ⁊ ſimi lia. que licet ꝑ viā ſurreptionis nō poſſint opponi tamē per viam iuris cōmunis bene poſſunt: cum ꝓprius motus nō faciat diſpenſationē talium. Et dicit aliud notabile ꝙ certa ſcientia principis. per teſtes ꝓbari poteſt etiā ſi non exprimat̉ in literis. Secus dicit de motu ꝓprio. vt ꝓbari nō poſſit per teſtes. licet aduerſarius velit probare ꝙ ad inſtan tiam alterius hoc fecerit papa. nō audietur. quia illud eſſet arguere papā de mendacio. ¶ Quid autē ſi papa motu proprio diſpenſat vel aliam gratiā concedit nunqͥd falſitas ꝑ impetran tem expreſſa. habeat viciare gratiā. Rn̄. panor. in d. c. quia circa. refert aliquos dubitaſſe. Sed ipſe ſimplicit̓ tenet ꝙ ſi eſt tale quid. quo tacito vel nō exiſtente: papa gratiā nō conceſſiſſet: tunc viciat̉: quia licet motus ꝓprius excludat ſurreptionem vt dictū eſt. non tamē confirmat gratiā cōtra inten tionem cōcedentis. vt notabiliter ſentit Io. an. in d. c. ſi motu proprio. ⁊ vide glo. notabilem ad hoc. in cle. ſi romanus. de preben. que dicit ꝙ motus proprius nihil operatur vltra caſus in iure ex preſſos. Eſtitutio..j. cōmuni ẜm Sco. in. iiij. diſt. xv. ꝙ ſic. quia ſicut ter. Utrū ſit de neceſſitate ſalutis. Rn̄. auferre alienū eſt peccatū mortale. quia contra p̄ ceptum diuinū negatiuū.ſ. Non furtum facias. Ita ⁊ tenere alienū. Et ita ſicut eſt neceſſariuꝫ ſer nare p̄cepta negatiua. ita neceſſariū eſt nō tenere alienū domino inuito. Et per cōſequens vel actu ſtatim reſtituere vel ſaltē velle reddere: cum fuerit opportunitas. ſic tn̄ ꝙ dilationē petat ab eo qͥ po teſt vſum rei concedere ẜm Tho. Reſtitutio. j. ¶ Et pro p̄dictoꝝ declaratione diſtinguendum eſt ꝙ aut debitor eſt in articulo extreme neceſſita tis. aut nō. Primo caſu. non tenet̉ ad reſtitutionē quia in extrema neceſſitate omnia ſunt cōmunia. l. j.§. cum in eadē. ff. ad legem ro. de iac. Id̓o dicit Sco. vbi ſupra ꝙ ſi detinens rem alienā eſt in ex trema neceſſitate. ⁊ ille cuiꝰ res eſt nō. ſꝫ habet ali qua citra extremā neceſſitatem: ꝙ iſta res eſt deti nentis iure poli: quo in etreme neceſſitatꝭ articn lo. ad ꝓuidendū neceſſitati nature via omnibꝰ ex trema neceſſitate detentis eſt cōceſſa. vt in. c. exut. de v̓. ſi. li. vj. Si autē ambo ſunt in extrema neceſ ſitate. Si prius deuenit dn̄s ad eam: debet reddi domino duplici iure: tū quia prius ſuū. tum quia ex iſta neceſſitate factū eſt ſuū. Si v̓o prius deue nit detinens: factū eſt ſuum. Et tūc domino poſt deuenienti ad iſtā neceſſitatem nō debet reddi. qꝛ ceſſauit dominiū eius in re iſta ⁊ factū eſt alterius iure poli. Si autē ambo ſimul deueniāt: dicimus ꝙ debꝫ reddi domino. quia nunꝙͣ excidit a domi nio. ꝓ hoc facit quia duobꝰ concurrentibꝰ. p̄ualet qd̓ potius eſt. vt. ff. de ſta. ho. l. querit̉. Subiungit Sco. ꝙ ſi detentor deueniat ad pinguiorem fortu nam tenet̉ reſtituere: quādo occupauit ceſſante ex trema neceſſitate. ſed ſi nunꝙͣ ante extremā neceſ ſitatem occupaſſet: tunc iuſte ſimplicit̓ occupauit ſcꝫ rem ſuā. nec ad aliquā tenetur reſtitutionē: hec ille. Idem habes ſupra Furtū. licet quidaꝫ dicant contra. Sed dictuꝫ Sco. videtur equius: p̄ſertim quando talis res eſt conſumpta. Secundo caſu. quādo debitor nō eſt in articulo extreme neceſſita tis. Et tunc: aut reſtitutio eſt certa aut incerta. Si incerta. vt quia non inuenit̉ creditor vel eius he res: reſtitutio eſt fienda pauperibꝰ vt in. c. cum tu. de vſuris. Et tunc debitor impotens poterit libe re ſe ponere in manu epiſcopi vel penitētiarij ẜm multos: qui poterunt ſi eis ẜm deū videbit̉ expe dire relaxare debitum in totum vel in partem. vel p̄bere dilationem vt paulatim eroget pauperibꝰ. Si auteꝫ reſtitutio eſt certa. vt quia ſcitur vel ſciri poteſt perſona cui debet fieri. tunc ſi debitor eſt in tanta neceſſitate ⁊ creditor in tanta facultate ꝙ te neretur debitori per elemoſynā ſubuenire: debitor non tenet̉ ad reſtitutionē. Nam hoc caſu ipſe cre ditor teneret̉ retroreddere. Itē generalit̓ debitor non tenetur ad reſtitutioneꝫ: eo caſu quo creditor deberet ſibi nolle fieri reſtitutioneꝫ. vt dicit Sco vbi ſupra vbi ſubiungēs exempla dicit. debet em̄ velle quilibet ſibi reſtitutionē non fieri quādo eſſꝫ in p̄iudicium cōmunitatis vel recipientis reſtitu tionem. quia debet velle bonum ſuū ⁊ bonū com mune. Debet em̄ velle non fieri reſtitutionē quan do eſſet in diffamationeꝫ reſtituentis. quia debet velle magis famā proximi: qͣꝫ illud modicū ſuum ſtatim. Conſimiliter debet magis velle ꝙ vitetur magnū incomodū proximi reſtituentis ꝙͣ modi cū incomodū ſuū vel nullū in illa modica dilatio ne reſtituentis. Ex his ſequit̉. ꝙ qn̄ eſſꝫ reſtitutio dānoſa reipublice vel ei cui ſit vel diffamatiua re ſtituētis vel nimis notabilit̓ dānoſa. nō tenet̉ ad

ſtatim reſtituendū: ſed ſufficit ꝙ ſtatim ex affectu reſtituat: ⁊ ꝙ actu reſtituat ceſſantibus incōueni entijs hincinde. Et ex predictis etiaꝫ ſubinfert ꝙ quādo ablatio fuit occulta: tunc nō tenetur abla tor ſe prodere. nec ꝑ cōſequēs per ſeip̄m reſtituere ſed per aliam ꝑſonam ſecretam ⁊ fidelem. Et expe dit ꝙ per confeſſorē quia ſibi eſt crimen detectum per ꝯfeſſionem. vide diffuſe de iſta materia infra. Reſtitutio vltimo. Quid ſi precipit̉ a cōfeſſore ꝙ ſtatim reſtituat. An nō parens peccet mortaliter? Fran. de May. in iiij. dicit ꝙ ſic. quia preceptū de non retinendo alienum obligat ſemper ⁊ ad ſemper: quia eſt pre ceptum negatiuū. Hoc dictum poteſt intelligi ꝙ peccet mortaliter nō ratione iniūctōnis facte a cō feſſore: ſed reſpectu precepti diuini ratione cuius tenetur reſtituere: etiam ceſſante mandato ꝯfeſſo ris. Non autē eſt intelligendū ꝙ ratione iniūcti onis a cōfeſſore facte ille incurrat nouum peccatū mortale vt dicit Pe. de pal̓. in. iiij. ⁊ archi. flo. Nā ẜm eos tripliciter poteſt cōfeſſor aliquid iniūgere penitenti. vno modo ꝑ modū cōſilij ⁊ exhortatio nis. vt ꝙ quotidie oret et elemoſynas faciat: et ad hoc nō tenetur. Secūdo modo per modū declara tionis cōmunis obligatiōis. vt ꝙ omni anno cō fiteat̉: cōmunicet in paſchate reſtituat alienuꝫ. Et ſic non incurrit nouū peccatū inobedientie. Ter cio per modū ſatiſfactionis ſpecialis pro cōmiſſis Et ad iſtam tenetur ex precepto. Et hoc verū pro peccatis mortalibus. non autē venialibus: niſi for te ex contemptu. Quis autē teneat̉ ad reſtitutionē. Rn̄deo ẜm Sco. vbi sͣ. ꝙ dānificans tam principalis qͣꝫ fau tor: tam bonorū anime qͣꝫ corporis ꝙͣ fortune ⁊ in famie. vnde pͥmo dicet̉ de damnificātibus in bo nis anime. ſecūdo in bonis corꝑis. tercio in bonis fortune. De damnificantibꝰ autē in bonis fame. videsͣ. Detractio. Eſtitutio. I. De damnificanti bus in bonis anime. Quid ſi quis retraxit aliquē a religi onis ingreſſu. Rn̄. ẜm Sco. in. iiij. di. xv. ꝙ ſi qͦs retraxerit aliquem iam obligatum ad religionē ex ꝓfeſſione: tenetur ad reſtitutionē. ſcꝫ agere debet ꝙ ille redeat. Si non pōt tenetur ipſe intrare: ſi eſt perſona idonea religioni: vt ſic ſatiſfaciat bene vi uendo religioni. ⁊ orare pro conuerſione auerſi: vt Ray. fecit. Si v̓o aliquem diſpoſitum ad intran dum retraxit ne intraret. ſi hoc fecit animo conſu lendi proprie vtilitati. puta quia filius ⁊ ſuſtenta bat eum. vel quia intrans dabat omnia ſua religi oni que al̓s ſperabat ipſe habere vel huiuſmodi. Et tuc nō tenetur religioni: ſi hoc facit ſine fraude vel ſuggeſtione alicuius falſitatis. Si v̓o hoc facit animo nocendi religioni: tunc tenetur etiam reli gioni nō ad equiualens: ſed ad aliqualem inducti onem alterius equiualentis. ſcꝫ ad ingreſſum reli gionis alterius. quia intereſt inter habere ⁊ prope eſſe. Concor. Rich. in. iiij. diſt. xv. dicens ꝙ retra hens perſonam vtilem religioni ab ingreſſu reli Reſtitutio. ij. Fo. CCVI. gionis intentiōe damnificādi religioneꝫ tenet̉ illi religioni ad intereſſe ad arbitrium bonorum viro rum. Si autem hoc faciat non propter hoc ſed vt conſulat proprie vtilitati non tenetur religioni ad aliquam reſtitutioneꝫ: ſed ꝑſone cuius profectum ſpiritualiter impediuit tenetur in ſpiritualibꝰ face re reſtitutionē quā pōt. trum inducens aliquem ad peccandum cō ſulendo. ſuadendo. ⁊cͣ. teneatur reſtitutioni. Rn̄. ẜm Sco. vbi ſupra ꝙ ſic modo ſibi poſſibili. ſcꝫ in ducendo eum ad penitentiā efficaciter ⁊ actus vir tuoſos. Et ſi ſola inductio non ſufficit quia faciliꝰ eſt peruertere ꝙͣ cōuertere: tenetur et ꝓ ſe orando ⁊ per orationes aliorum impetrare ſibi conuerſio nem: dūmodo illis peccatum non pandat. Et licꝫ talis non poſſit digne ſatiſfacere tamē iuxta iudi ciū ꝯfeſſoris ei eſt aliqua ſatiſfactio iniūgēda. Utrum ſeducens vel deflorans virginem: te neatur ad reſtitutioneꝫ eam ducendo. vide ſupra Adulterium. Utrum damnificans alium in bonis anime vel corporis ex fraudulento conſilio: teneatur ad reſtitutionem. Rn̄. ẜm Rich. vbi sͣ. ꝙ ſic. Et di cit ꝙ appellatiōe fraudulēti conſilij continet̉ ma lum conſiliū datum ex ignorantia qͣꝫuis bonū cō ſilium dare crederet: ſi debitā diligentiā non adhi buit ad ſciendū: qꝛ negligētia craſſa ꝓpe dolū ē. de hoc videsͣ. Aduocatꝰ ⁊ Iudex. j. An autē ſacerdos abſoluens aliquem a pecca to a quo nō pōt abſolui. teneatur ad reſtitutioneꝫ Rn̄. v̓v̓. dicit ꝙ non tenetur tamē ei notificare ꝙ non potuit eum abſoluere. Peccat tamē mortali ter ẜm Rich. de quo videsͣ. Confeſſor. j. Intelli ge tamē predicta ſi talis confeſſor ex ignorantia ab ſolueret. Secus ſi ſcienter et penitens patus fuiſ ſet reſtituere: ſi quid reſtituendū erat. Nā exquo dat cauſam efficacem ad non reſtituendū videtur teneri. Idem ſi abſoluiſſet ex ignorantia craſſa vl̓ ſupina vel affectata. Eſtitutio. lij. De damnificati Ibus in bonis corporis: et ad quid tene ant̉. Dic ẜm Sco. in. iiij. diſt. xv. ꝙ aut intulit vltimū damnū. ſcꝫ mortē aut citra morteꝫ. Et iſtud eſt duplex. ſcꝫ remediabile ⁊ irremediabi le. Exemplū mutilatio eſt irremediabile: qꝛ impe dit ex toto actum humanū: qui cōpetit homī ẜm illud membrū. puta abſcidit manū dexteraꝫ. Re mediabile v̓o ſiue curabile eſt: vt vulneratio vel alia leſio curabilis. Si in mutilatōe hoc dupliciter vel qꝛ enormis qꝛ ex toto impedit aliquē actū hūa nū qui cōpeteret homini ẜm iſtam partē amputa tam: vt in amputatiōe manus dextere: vt dictū ē vel non enormis.i. nō impediēs actum humanū vt eſt amputatio digiti vel ꝑtis eius. Pro primo damno.ſ. vite ablatiōe regularit̓ in multis cōitati bus ſecuta eſt lex talionis: vt homicida moriatur. Et rōnabiliter qꝛ hoc nō ſolum cōpetit ẜm legem moyſi. ſꝫ etiā rōne naturali approbatū in. l. euāge lica. Math̓.xxvj. Oēs qͥ gladiū accep. ⁊cͣ. Si aūt hec pena nō ſit ſibi ſtatuta vl̓ forte aufugit. vel eſt

Reſtitutio. iij. occultū: vel habuit gratiā a principe: tenet̉ ad re ſtitutionē faciendā ſpecialē eqͥualentē vite quam abſtulit. Sicut pōt eē eqͥualētia ī talibꝰ. Nec hoc ſolū ſufficit ſed ſi interfectꝰ ſuſtētabat aliquē.ſ. pa trē ⁊ matrē vel ꝓpinquos: tenet̉ interfector omībꝰ illis ad tantā reſtitutionē quātum illis abſtulit ꝓ interfectiōe illius ꝑſone. Et qꝛ vix poſſet aliqͥs cō penſare digne ꝑ actiones id qd̓ abſtulit homicida expediret ſil̓r aīe talis ꝙ ſolueret ꝑ paſſiōes volū tarias ⁊ huiuſmodi. In alia v̓o damnificatōe.ſ. ꝓ mutilatiōe enormi vel non enormi. cōmunit̉ non eſt inſtituta ī eccleſia reſtitutio niſi pecuniaria. Et illa debet correſpondere nō ſolū damno qd̓ incur rit quis ꝑ mutilationē ꝓ toto tꝑe futuro quo vſu rus eſſet qͥs mēbro iſto abſciſo. ſed etiaꝫ expenſas expoſitas in curatione. extra de iniur̄. c. j. et ſumit̉ Exo. xxj. Itē debet correſpōdere reſtitutio cōſola tioni ip̄iꝰ afflicti qꝛ ꝑpetua eſt ſibi deſolatio de tali mutilatiōe. Plus aut ē ponderāda mutilatio pau peris qͣꝫ diuitis: qꝛ magis indigebat ꝑte abſciſa ad victū neceſſariū acquirendū. Et ideo plus fuiſſet vſus ꝑte illa ad neceſſaria ꝓcurāda. licꝫ ex alia ꝑte ſit aliqͣ ꝯditio p̄ponderās.ſ. dignitas ꝑſone. Sed hoc paꝝ ē reſpectu pͥme ꝯditiōis. Quid aūt ſi ſtatim obijt ⁊ nulle facte ſunt expē ſe? Rn̄. Spe. in ti. de iniur̄. dic̄ ꝙ tūc extimabunt̉ oꝑe: quibꝰ heres cariturus eſt. Nā forte erat pelli parius vel mercator: ſed ſi ꝑcuſſus mortuus: vel mutilatus nō fuerit: in lecto tamē iacuerit. operas eius amiſſas ⁊ expenſas ī medicos factas ⁊ medi cinas reſtituet qͥ ꝑcuſſit. d. c. j. ¶ Sed vſqꝫ ad quod tempus extimabunt̉ ope re quibꝰ cariturus eſt? Rn. idem ꝙ vſqꝫ ad tem pus quo veriſimile ē illū occiſum viuere potuiſſe: iuxta extimatōeꝫ legis. ff. ad. l. fal. l. hereditatū cō utatione. ¶ Quid autem ſi nullam habebat artem? Rn̄. Spe. vbi sͣ. ꝙ extimabit̉ intereſſe. Idem dic de eo qui alium leſit in bonis naturalibus. vt quia eum deduxit ad amentiā. vel infatuationeꝫ vel huiuſ modi. Nam tenetur primo veniam petere: per ſe vel per alium: ſi eſt occultum. Poſtea tenetur ſa tiſfacere plus vel minus ẜm culpam offendentis ⁊ damna q̄ leſo vel alijs ꝓueniūt ad arbitriū boni vtri. iuxta notata in. c. de cauſis. de offi. del̓. vbi ha bet̉ ꝙ vbi pena nō ē taxata a iure ꝓ aliquo crimīe ſtandū ē arbitrio boni viri. qd̓ facit ad multa. Sed quid ſi aliqͥs occidit aliquē neceſſitate in euitabili? Rn̄. ẜm doc. in cle. ſi furioſus de hōi. ꝙ ſi neceſſitate ineuitabili qͥs mutilat vl̓ occidit: nul lam penā meret̉ nec irregularitatē incurrit. d̓ hoc videsͣ. Homicidiū ꝑ totū. vbi multa que faciunt ad hoc. Si autē nō fuit neceſſitas ineuitabilis: qͥa al̓s fugere poterat ſine ꝑiculo vite ſue: ⁊ tn̄ occidit illū qui aggreſſus ē eū. tūc nō tenet̉ ad tantū ſicut dictū eſt pus de malicioſe occidēte vel mutilante. ſed ad arbitriū boni viri ẜm quātitatē culpe ⁊ mo duꝫ ⁊ an ip̄e dederit cām iſti inſultui. puta qꝛ iue rat de nocte ad querendū quādā iuuenē ⁊ inuen tus a parētibꝰ puelle aggreſſus ē. Nam hoc caſu ad plus tenetur ad arbitrium boni viri ꝙͣſi non fuiſſet in culpa. Idem dic in primo membro huiꝰ queſtiōis. Nam licꝫ coanguſtatꝰ ⁊ aggreſſus ne ceſſitate ineuitabili aggreſſorē ſuum occidat tamē ſi ob culpā ſuam venit ad hoc: vt quia ibat de no cte tenetur ad reſarciendū damnū datum heredi bus ꝓpter mortē occiſi ad arbitriū boni viri. Quid cum in crimine leſe maieſtatis ex ſola ſci entia quis teneatur niſi renelauerit: vt in. l. quiſ quis. C. ad. l. iul̓. maie. Pone ꝙ quis ſciat tamen non poteſt ꝓbare. An eum puniens ſit homicida Hec queſtio his diebus accidit in facto. Rn̄. ẜm Ioh̓. de pla. in inſti. de pu. iudi. ꝙ ſic. Nam illud quod dicit̉ ꝙ ex ſola ſcientia quis teneat̉. intelligi tur quādo ſcientia ē probabilis. per. l. qui accuſare C. de edendo. Ad quid em̄ tenetur quis reuelare quod nō poteſt ꝓbare. Certe nemo tenetur ſubij cere ſe tormentis que hoc caſu delatori infligūtur. l. iij. C. ad. l. iul̓. maie. nec ſubijcere ſe ſqualori car ceris. C. de accu. l. fi. Nulla eſt em̄ culpa in diſcri mine vite ſe nō ponere. Qui ergo ſolum audiuit ⁊ non reuelauit: qꝛ probare nō poterat īmunis eſt a delicto per tex. in. l. noſtris. C. de calum. Et idem dicit conſuluiſſe Bal. in quodam ſuo ꝯſilio quod incipit. Ꝙͣꝙͣ allegata ſint multa ⁊cͣ. Qui etiam di cit ꝙ officiales euntes per officia ⁊ occidentes ho mines propter ſolum non reuelare ſecretum non probabile: omnes ſunt homicide. Et per ꝯſequēs tenentur ad reſtitutionē. de qua ſupra in ꝓximo caſu. Item homicide ſunt officiales et tenent̉ ad reſtitutionem omniū damnorū qui ſine indicijs ponunt ad torturam homines qui metu tormen torum confitent̉ delicta per eos perpetrata ex qua confeſſione poſtmnodū ſuſpendunt̉. De hoc vide sͣ. diffuſe. Cōfeſſio iudicialis. ¶ Quid autem de confiſcatione bonorū cōmit tentium crimen leſe maieſtatis tam diuine ꝙͣ hu mane. quia ip̄o facto bona eorum ſunt confiſcata. An talia cōmittentes poſſint bona ſua retinere: preſertim ſi talia delicta ſunt occulta? Dic ꝙ cum bona conſcientia poſſunt illa retinere donec ſen tentia ſecuta fuerit ſuper facto ꝑ iudices competē tes: vel donec fuerit ſecuta ſententia: ſaltem decla ratiua. De hoc vide diffuſe sͣ. Abſolutio primo. in excōicatione de inſecutoribꝰ cardinaliū. Quid de ſeditionibus ⁊ conſpiratōnibus que fiunt quotidie in ciuitatibus vbi ſunt partialita tes per quas vna pars conſpirat aduerſus aliam deponendā: ⁊ ſtatum aſſumendum. An cadat in crimen leſe maieſtatis vt ſic bona publicentur et alie pene. dicta. l. quiſquis vendicent ſibi locum: Sali. in. l. fallaciter. C. de aboli. dicit ꝙ ſi hoc fit vt eruatur ciuitas de ſubiectione imperij aut pape: tunc eſt crimen leſe maieſtatis. Si autem fiat pro pter deponendū regentes. tunc eſt crimen ſediti onis. Et licꝫ ſit capitale naturaliter vel ciuilit̓ ẜm conditionem ꝑſonarum. vt notatur in. l. j. C. de ſedi. tamen non infligit omnes penas pro crimi ne leſe maieſtatis impoſitas niſi fieret in vrbe ro mana. vt voluit glo. in. l. j. ff. ad. l. iul̓. maie. in ver. in vrbe. Et per hanc diſtinctionē concorda. glo. videntur contrarie. Quādo autem ciuitas dicat̉

pelinquere vel homines ciuitatis. vide notabilit̓ ſupra Abſolutio.j. in excōmunicatōne de inſecu toribꝰ epiſcopoꝝ. ¶ Quid autē ſi quis cōmittit proditionē contra vnum ex iſtis tyrannis italie: qui hodie regnant. Nūquid habet locum pena leſe maieſtatis? Re ſpondet̉. ꝙ aut non recognoſcit ſuꝑiorem. Et tūc habet locum ⁊ de eo vt de principe eſt iudicandū. Aut recognoſcit: vt quia ē vicarius imperij. ⁊ tūc licꝫ crimen leſe maieſtatis habeat locum. vt dicta l. j. in ver. cuiuſue opera. nō tamē pena incapacita tis extēditur ad filios ẜm Sali. in dicta. l. quiſqͥs Nota tamen ꝙ crimen leſe maieſtatis cōmittit̉ a ſubdito tm̄. iuxta notata in clemen. paſtoralis. de re iudi. Sed querit̉ cum quis poſſidet iniuſte aliquā ciulitatem vel caſtrū: quia vſurpauit a vero ⁊ legi timo domino: ſi ſubditus talis iniuſte poſſeſſoris vel alius occulte operet̉ vt amittat talem ciuitatē vel caſtrum vt verus dominus illam vel illud ha beat. an peccet vel incurrat crimen leſe maieſtatis Rn̄det Archi. flo. in ſum. ꝙ aut hoc facit ex cupi ditate vel odio aut zelo iuſticie. Si primo caſu: qͥa inde conſequit̉ premiū temporale vt fieri cōſueuit in huiuſmodi. nulli dubium quin peccet mortali ter: quia procedit ex radice infecta: ⁊ ideo non pōt ſequi niſi fructus mortiferus damnatōnis. Non tamē tenebitur ei qui iniuſte poſſidebat. Si auteꝫ ex zelo iuſto mouetur totaliter: vel etiam principa liter: ſecūdario tamen ſperat inde conſequi aliquā remunerationē temporalē nō videtur peccare: qͥa quilibet debet ꝓximum iuuare ex charitate ſicut in ꝑſona ita ⁊ in rebus. Et hoc quādo verus ⁊ le gitimus dominꝰ nō poteſt alio modo recuperare ciuitatem ſuam vel caſtrū ꝑ alium ſuꝑiorem. et ex tali ꝓditione veriſimiliter creditur nō ſequi ſcan dalum vel mortē alicuius. Sed ſi hoc fieri nō po teſt ſine mortibus hominū ⁊ perturbationibus ⁊ ſcandalis aliorum. nullo modo hoc attemptāduꝫ eſt. Unde Ambro. ſi nō poteſt alteri ſb̓ueniri: niſi alter ledat̉. melius eſt neutrum iuuare ꝙͣ grauare alteruꝫ. xiiij. q. v. deniqꝫ. Sed quia quaſi raro vel nunꝙͣ iſta fieri poſſunt ſine morte hominū ⁊ hu iuſmodi. ideo nemini ꝯſulendū. nec p̄dicādū. Quid de dominis terrarū qui excecant vl̓ mu tilant homines ꝓpter lepores. ceruos ⁊ huiuſmo di que capiunt contra eorum volūtatem? Reſpō det Aſten̄. li. v. ti. xxix. ꝙ mortaliter peccant ſi fa ciunt libidine vindicte aut amore huiuſmodi ani malium aut libidine venandi huiuſmodi anima lia que nullius hominis ſunt. aut ſi ꝓpter vnicum actum hoc faciant: cum nō debeāt ita ſeuere ꝓce dere niſi contra cōſuetos ad talia. Credo etiā ꝙ ſi ſit ꝯſuetudo loci illius ꝙ pro vno actu tanta pena infligat̉: conſuetudo eſt iniqua: nec obſeruanda. ⁊ obſeruātes eā mortalit̓ peccāt. OEſtitutio. iiij. De reſtitutione rHdominoꝝ ⁊ officialiū. Utrum is qui ex aſſumpto officio te detur alios defendere. teneat̉ ad ſatiſfaciendum Reſtitutio. iiij. Fo. CCVII. damna eueniētia eo ꝙ notabili incuria vel negli gentia eos nō defendat? Rn̄det̉ ꝙ ſic: vt ſunt do mini terrarū: quibꝰ diſtribuūtur redditus ſui do minij vt ſubditos ſuos defendant. Similiter ca pitanei ⁊ ſtipendiarij ſalariati qui in iuſto bello ſu os nō defendūt: ⁊ qui etiam ex officio ſuo tenētur pupillos ⁊ viduas tueri. Medici etiam nō ſolum corporum ſed animaꝝ: vt confeſſores ignari. ⁊ vl tro ſe offerentes ad tale officium. Notarij etiā ob quorum negligentiā cauſe multotiens amittunt̉ ⁊ iura. Iudices quoqꝫ ⁊ aſſeſſores ꝓferentes iniu ſtas ſentētias ex ignorantia: vel incuria ſtudendi. Aduocati etiā ⁊ ꝓcuratores qͥ ex defectu ſuo cau ſas amittunt. Naute quoqꝫ architectores ⁊ om̄es his ſimiles quos notabilis ignorantia ſiue ſciētie ſiue artis ſue nō excuſat. arg. ad hoc extra de iniu rijs. c. ſi culpa. Intellige predicta de medicis. iudi cibus. aſſeſſoribꝰ. ꝓcuratoribꝰ ⁊ alijs qui locant ſe ꝓ medico. iudice. aduocato ⁊ huiuſmodi. Secus ſi ſe ad huiuſmodi nō locant. Et qui eos vocaret ad predicta officia: licꝫ conſtaret ei de eorum impe ritia: ⁊ ip̄i promitterent ſe facturos quod poſſent: vel ex quadam pietate conſulūt requiſiti iuxta qd̓ melius ſciunt: tunc non tenētur niſi de dolo ⁊ la ta culpa: ⁊ ei qui tales elegit imputet̉. videsͣ. Ad uocatus. et. c. Medicus. Ad predicta facit tex. ſin gularis cum glo. in. c. adminiſtratores. xxiij. q. v. vbi habet̉ ꝙ officiales et alij adminiſtratores qui negligunt facere iuſticiam ⁊ defendere oppreſſos. eccleſiaſticos. viduas ⁊ pupillos ſunt ip̄o iure ex cōmunicati poſt trinā monitionē. nec poſſunt ab ſolui. niſi pͥus de damno ſatiſfaciāt. Predictis cō cordat ſan. Bernardinus. Utrum ille cui princeps ciuitatis vel cōmune ꝯmiſit vt imponat collectā ciuibus. tamē qꝛ quoſ dam ibi habet amicos eos generaliter nō grauat vnde ⁊ oportet alios plus grauare. An teneatur ſatiſfacere. Rn̄detur ꝙ ſic: nam tenetur ad omne damnū ex hoc eis illatum quos ſi inuenire nō po terit tantūdem pauperibus erogabit. quibꝰ etiaꝫ tenetur erogare munera ſique a dictꝭ amicis ſuis accepit. Idem Monal. in tractatu reſtitutionuꝫ. Addens ꝙ ſi collecta eſt antiqͣ ⁊ debita: ⁊ eam im ponens ſe alleuiat: intantū tenet̉ dn̄o vel cōmu nitati. Si v̓o amicū alleuiauit. tūc tenet̉ etiā domi no vel cōmuni: niſi pͥus amicꝰ reſtituerit. Si aūt ē collecta de nouo iniuſte impoſita a domino. pu ta ad ꝓpriam vtilitatē. tunc domino obedire non debet cōtra ꝓpriam conſciētiam in collecta iniuſta ⁊ ſi aliquē grauat illi debet reſtituere. Et ẜm iura exactores tributorū ⁊ collectarū qui aliquid etiam tenent de eo qd̓ exigunt tenētur ad duplum: vt ē tex. in. l. miſſi oppinatores. C. de exact. tri. li. x. Et tenētur furti ſi plus debito exigunt ſub terrore et p̄eminentia dignitatis. etiam ꝓ alimētis ſuis ⁊ fa milie vel equorum. l. ij. C. de lucris aduo. Et ẜm do. An. de bu. in. c. ij. de īmu. eccle. collecta regula riter illicita eſt: vt. l. hac edictali.§. illicitas. de pa. iura. fir. videsͣ. Priuilegiū. Quid de his qui ſine vite ſue ꝑiculo vel ſui ſta tijs: vel aliquo al diſcrimine poſſūt ꝯtradicēdo mi i ij

Reſtitutio. iiij. prohibere iniuriam a ꝓximo ſuo: ⁊ non ꝓhibent ſed tacendo ꝑmittunt? Rn̄det ſanctꝰ Bernardi nus ꝙ ſi tales ex officio ſuo contradicere ⁊ ꝓhibe re tenentur: ⁊ ex aliquo timore non excuſabili vel puſillanimitate tacent tenētur de toto damno: qd̓ ab alijs illatum eſt. Exempli gratia: ſi in conſilio cōmunitatis vbi de imponendis collectis clericis tractatur: conſiliarius ibi exiſtens: ex officio tene tur contradicere ⁊ non contradicit. Multomagis ſi propter aliquod lucrum burſale in talibus tace ret: in totum ſatiſfacere obligatur. Hoc intelliga ſi non fuiſſet tale damnū: ſi contradixiſſet. ſecus ſa omnino ſecutum fuiſſet. nam tunc in nullo tenet̉ Qui v̓o ex officio non tenetur ⁊ talia videt: ſi non contradicit cum ſine ſuo ꝑiculo poſſit: peccat mor taliter. tamen reſtituere nō tenetur. Et facit regu lam generalem que facit ad multa infra dicenda ī furtis vel rapinis vel ad quecunqꝫ alia: ꝙ qui ex officio nō tenetur obuiare damno inferendo ꝓxi mo cum tamen poſſit obuiare etiam ſine periculo vite ſue: ⁊ tamen malicioſe non obuiat: licꝫ peccet mortaliter: non tamen tenetur ad reſtitutionem ẜm docto. Secundo obligant̉ ſimiliter qui cōſen tiunt. videlicꝫ quādo ſine tali conſenſu: talis dam nificatio ſecuta non eſſet ẜm Inno. ⁊ Hoſti. In tellige vbi cooperationis effectus in opere demō ſtratur. Idem dicendum ẜm Ray. quādo dam num tuo nomine illatum: ratum habes. xj. q. iij. qui conſentit. Et ẜm Sco. talis conſenſus inter pretatiuus dicitur. Addit tamen Sco. ꝙ habens ex officio obuiare damno proximi: et non obuiat ex aliqua cauſa rationabili. puta quia vergit in dā num reipublice: vel in periculum proprie perſone vel huiuſmodi. nō peccat mortaliter. nec tenet̉ ſa tiſfacere in aliquo. Quid de officijs vel dignitatibus ſecularibus ſi appetantur ⁊ petantur ⁊ procurent̉ per preces ⁊ obſequia. vt officia poteſtatis. ſenatoris. capitanei vexilliferi ⁊ huiuſmodi. nūquid eſt peccatuꝫ? Re ſpondeo ẜm Archi. flo. ſi quis huiuſmodi querat vel petat magis ſollicitus de honore ⁊ lucro qͣꝫ de iuſticia conſeruanda. vnde ⁊ paratus ſeruire ami cis ī licitis ⁊ illicitis ⁊ lucrari per phas ⁊ nephas ⁊ deuiare a iure: ne diſpliceat illis: nec punire crimi na vt debet: peccat mortaliter. Similiter ſi ignorat ea que ſpectant ad executionem debitam ſui offi cij. nec curet iuuari per aliuꝫ: vt per aſſeſſorem. vel ſi eſt paratus ſe intromittere de his ad que ſua po teſtas non ſe extendit qͣꝫuis ibi conſueuerit fieri. puta ſi laicꝰ velit de clericis iudicare vl̓ de eccleſia ſticis diſponere quod ei prohibetur. Si autem in tendit in omnibus ſeruare ⁊ adminiſtrare iuſtici am in agendis ſaltem per practicaꝫ. competenter edoctus ⁊ in dubijs intendit cōſilia querere. Illa tamē querit propter honorem mūdi ne deſpicabi lis habeat̉. non participando officia ciuitatis: vt ceteri vel vt inde lucrum conſequat̉ quo ſe ⁊ ſuam familiam valeat ſuſtentare: et hoc per ſalariuꝫ de putatum ⁊ alia conſueta: vt de penis pecuniarijs ſed de litigijs nihil extorquēdo a ſubditis vltra cō ſtitutum. ſcꝫ apportione lignorum ⁊ victualium ⁊ huiuſmodi humana temptatio eſt: non eſt conde nandus. Et multominus cum iſta querit ne pri uatꝰ his conculcetur a ceteris ⁊ imponant̉ ei one ra grauia. Si quis autem hoc faceret ad obuian dum malis zelo iuſticie deum nō homines timēs quis eſt hic et laudabimus eum? Cōmendandus Quid de vendentibus officia publica ⁊ digni tates. Rn̄deo ꝙ tenentur ad reſtitutionem pecu nie: non illis qui dederunt ſed pauperibus: cum gratis ea cōmittere deberent. Et ẜm Monal. te nentur domini qui dicta officia vendiderunt ad intereſſe illis qui per huiuſmodi prepoſituros ta liter ſunt expoliati. Et taliter ementes debent gra uiter puniri edicto legis iulie. d̓ ambitu. vel. l. vni ce. ff. ad. l. iuliā. ambitus. ⁊ inſti. de publi. iudic̄.§. ſunt preterea.ſ. in. C. aureis. ⁊ ſunt infames. San ctus autem Tho. in quadam epiſtola ad duciſſaꝫ brabancie querentem ab eo. vtrum liceret ei ven dere officia temporalia. Reſpondet ꝙ ſic. di. cum autem baluinis ⁊ officialibus veſtris nihil cōmit tatis niſi temporalis officij poteſtatem non video quare non liceat vobis vendere officia. dū tamen talibus vendatis d̓ quibus poſſit preſumi: ꝙ ſin vtiles ad huiuſmodi officia exercenda. ⁊ non tan to precio vendatur officiū. vt recuperare non poſ ſint ſine grauamine ſubditorum. Sed tamen ta lis venditio omnino expediens nō videtur: quia frequenter contingit ꝙ illi qui eſſent magis ido nei ad huiuſmodi officia ſunt pauperes vt officiū emere non poſſint. quintiam ſi tales diuites ſint tamē quia boni ſunt non ambiunt officia. nec in hiant ad lucra. Et ſic quia vt plurimuꝫ illi officia emūt qui ſunt peiores ⁊ ſubditos opprimētes ma gis expediens videtur: vt bonos et idoneos ad officia veſtra eligatis ⁊cͣ. hec Tho. Clarum tamē eſt ꝙ dicta officiā regiminis vendi ſtrictiſſime ꝓ hibentur et taliter aſſumpti nihil debent pro hu iuſmodi officijs dare. maxime hodiernis tempori bus. et exꝑientia teſte quaſi infinita mala et extor ſiones a ſubditis proueniant ex huiuſmodi ven ditiōibus officiorū. ¶ An autē liceat dominis recipere mutuū a tali bus officialibus: ita ꝙ ſatiſfaciant ſibi de officio? Reſpondeo ẜm Tho. vbi ſupra ꝙ ſi pacto mutuū detur vt officium recipiant: abſqꝫ dubio pactum eſt vſurarium: quia pro mutuo accipiūt officij po teſtatem. vnde in hoc datur eis occaſio peccandi. Et ipſi etiam tenentur reſignare officio taliter ac quiſito. Si tamē officium gratis datur. ⁊ poſtmo dum mutuum accipitur ab eis quod de officio re cipere poſſent. hoc abſqꝫ omni peccato poſſet fie ri. Alijs tamen videtur ꝙ liceat mutuare cōmu ni vel alicui domino pro aliquo officio habendo licet conſequat̉ magnum honorem vel lucruꝫ. Et hoc quando ex tali officio talis non habet cōſequi niſi lucrum quod debito modo debetur tali exer citio. Et hoc quando non poſſet habere illud niſi mediante mutuo. ſi tamē ille ſit aptus ad tale offi cium exercendum. Et hoc ſine vicio vſure. Rato eſt. quia quod accipio lucri non reſpicit mutuum

ſed exercitium principaliter: licꝫ ſecūdario ſperem ex mutuo illo aliquod lucrum conſequi ſine peri culo vſure. Si tamen ex ſtatuto vel antiqua con ſuetudine volens habere tale officium teneretur aliquid ſoluere: ⁊ vt talem ſolutionē euitaret. mu tuū daret vſurariꝰ eſſet. Quid de dominis temporalibus qui vtuntur male ſuis officialibus: et negligunt eos corrigere: vel officio priuare cum male agant in talibus offi cijs? Dic ꝙ tenētur de omni damnno inde ſecuto p̄textu talis officij. vel quādo eſt negligens in cer tiorando: an ſui officiales bene vel male ſe gerant. De hoc videsͣ. Dominꝰ. Quid de officiali qui negligit punire crimino ſos? Reſpondet Io. de pla. in. l. precipit. C. de ca no. lar. tri. li. x. ꝙ debet puniri eadem pena qua cri minoſus. Nam iudex qui repertum facinus non iudicat. tegere vt conſcius criminoſa feſtinat. Nā eſt quidam tacitus cōſenſus. l. placet. C. de execu. mu. li. x. ¶ An autem iudex qui iniuſte ſententiam tulit: teneatur inſolidum. vide ſupra Aduocatus. ⁊ In dex primo. Adde tamē ſingulare dictum Io. an. in. c. cum eterni. de re. iur̄. li. vj. in glo. in ver. con demnādus. ꝙ ſi iudex per cupiditatem. odiū. vel amorem iniuſte iudicauit: ⁊ cauſa eſt ciuilis. tenet̉ ad reſtitutionem damni: quod ex hoc euenit illi. ⁊ vltra hoc punitur in triplo. Si auteꝫ cauſa eſt cri minalis: non tm̄ tenetur ad ſatiſfaciendum dam num a ſe illatum: ſed etiam eius bona confiſcāda ſunt. vt in auten. vt litigantes iurent.§. ſi qͥs aūt. Si v̓o iudex per ignorantiam ſeu imprudentiam iniuſte iudicauit non tenetur inſolidum: ſed tm̄ arbitrio iudicis punitur ex quaſi delicto. vt. l. fi. ff. de va. et extraor. co. hec glo. Sed ſi per metum ca dentem in conſtantem virum iudicauit: iniuſte tamen mortaliter peccauit: ⁊ non tenetur ad reſti tutionem: niſi a tempore accepti officij dubitaſſet de hoc metu. tunc enim ẜm Bal. in. l. fi. C. de pe. iudi. qui. ma. iu. ſatiſfacere tenetur parti leſe. Ideꝫ ſanctus Bernardinus qui etiam dicte glo. inhe rere videtur: que eſt valde notanda. quia facit ꝓ theorica Inno. poſita ſupra Aduocatus. ꝙ in fo ro conſcientie non teneatur quis niſi de dolo ⁊ la ta culpa. Et hoc facit ad notata ſupra in hoc capi tulo ⁊ ī toto iſto opere. Aliud ſingulare notat ideꝫ ſanctus Bernardinus de eo pro quo iniuſte ſen tentia lata eſt: ꝙ ſi ante ſentētiam non habuit con ſcientiam malam: ſed poſt incepit habere malam: a qua ſententia aduerſarius non appellauit: ⁊ co gnoſcens rem eſſe alienam ẜm Hoſtiē. ſententia eum defendit: niſi haberet conſcientiā remorden tem quam remouere non poſſet: qꝛ tūc reſtituere obligat̉. Et hec nota. ¶ Quid de iudice qui omittit condemnationeꝫ expenſarum. Reſpondet Io. de pla. in. l. obſerua re. C. de decu. li. x. ꝙ tenetur de ſuo refundere eas parti. l. properandum.§. ſin autem. C. de iudicijs ⁊ ibi glo. ⁊ in dicta. l. obſeruare. Quod intellige ſi fuerint petite. al̓s in pari cauſa negligentie. ſcilicet Reſtitutio. iiij. Fo. CCVIII. partis non petentis ⁊ iudicis non condemnātis: melior eſt cauſa conuenti. l. ſi ſeruum.§. ſequitur. ff. de verborum obliga. poteſt tamen condemna re ſi vult: licꝫ non ſit petitum. Cum hoc emergit poſt litem conteſtatam. ⁊ ſic ad eius officium ſpe ctet. l. ediles.§. Itē ſciēdū. de edi. edic. Utrum cuſtodes ⁊ vigiles qui non accuſant quos in ciuitate reperiunt euntes poſt ſtatutum campane ſonum ſoluere teneantur illam penam quam predicti tranſgreſſores ſoluiſſent ſi eos accu ſaſſent? Reſpondet ſanctus Bernardinus. ꝙ qͣꝫ uis mortaliter peccent ⁊ periuri ſint: ſi tales accu ſare iurauerint: non tamen tenentur penam ſtatu ti ſoluere: quia illi nōdum condemnati fuerunt a quibus tamen ſi aliquod munus acceperunt: te nentur pauperibus erogare. Ceterum ſi predicti cuſtodes vidiſſent tales aliquem damnificare: et non reuelant: tenētur huiuſmodi damnificato re ſarcire: ſi ideo a cōmunitate ſalariati ſunt: ſicut qn̄ cuſtodes vinearum ⁊ poſſeſſionum: qui ſimiliter per hanc eorum cuſtodiam mercedem aliquā re cipiūt: tenent̉ damnificatꝭ de dāno dato. De iſtis campanarijs. videsͣ. Familia. Quid de officialibus ⁊ aduocatis qui ſecūtur doctrinam Spe. in ti. de aduo.§. ꝯſequēter. et.§. ſequitur. ⁊.§. vtriuſqꝫ. vbi deſcribit cautelas quaſ debēt habere aduocati tam actoris qͣꝫ rei. Reſpō det̉. ꝙ tenentur parti de omni damno et intereſſe quod conſecuta eſt dicta pars propter eius verſu cias ⁊ cauillationes. Hoc verum ſi cauſa eſt iniu ſta. Si aūt ē iuſta videsͣ. Aduocatꝰ. Quid ſi officialis ciuitatis vel domini qui ſo let dici camerarius vel theſaurarius recipiens pe cunias in introitu ipſius ciuitatis de gabellis et collectis: ⁊ predictas pecunias aſſignans tempo re debito alijs officialibus vel ꝑſonis determina tis a domino: vel cōmunitate. puta ſtipendiarijs ⁊ alijs ſeruientibus eis. Utrum pecunia ſibi tra dita per modum depoſiti ſi in ea negociet̉: vel eaꝫ cōmutet: cambiendo florenos ad monetam ver econuerſo: vel mutuo tradens vſuram cōmittat. Et vtrum lucrum inde ſuſceptum faciat ſuum? Rn̄. Archi. flo. ꝙ ſi dominꝰ vel cōmunitas inde nil ledatur: nec etiam ꝑſone que recipere debent ſalaria ſua: quia ſtatuto tempore eis ſoluitur ⁊ in tegre. illud lucrum ſuum facit ratiōe ſue induſtrie Et precipue cum ſubſtet amiſſio eius periculo ſui vnde ⁊ fideiuſſores tales ſolent dare: ⁊ cōmunita tes hoc ſciunt: ac etiam domini tolerant. Et quia res eſt conſiſtens in numero et pondere. nō obſi gnata. Et ſic nō eſt proprie depoſitum. Secꝰ autē eſſet ſi pecunie amiſſio ſubſtaret periculo cōmuni tatis ſeu domini: quia tunc lucrum eſſet cōmuni tatis ſeu domini: deducta tamen mercede laboris illius eam exercentis. Item ſi ex hoc exercitio ſeqͥ tur damnum creditoribus domini vel cōmunita tis: quia eis nō ſoluitur ſtatuto tempore: ex eo ꝙ cam erarius pecuniam cōmunitatis in alijs tenet occupatam: tunc tenetur illis de danno et peccat grauiter. Si autem in vſuris exercet talē pecunia mi iij

peccant grauiter talia permittentes ad quos ſpe ctat cum participes ſint peccati: ⁊ tenentur ad re ſtitutionem. Et cōmunitas ſeu dominus ſi inde aliquid lucri haberet quo ad illam parteꝫ tenetur etiā ad reſtitutionē. ¶ Sed qͥd d̓ camerarijs vel depoſitarijs cōmu nitatis in diuerſis officijs vt montis vel gabella rum ⁊ huiuſmodi habentibus recipere pecunias a perſonis vel tradere varijs hominibus pro cō munitate: a quolibet dante vel recipiente pecuni am ab eis exigunt aliquid. puta vnum denarium pro flor̄. nūquid eſt licitum ſi hoc habet conſuetu do loci et diu ſeruata? Archi. flo. diſtinguit. quia aut tales ſunt ſalariati a cōmunitate ⁊ ſufficienter aut diminute. In primo caſu. non putat poſſe eos exigere aliquid vel recipere: quia ibi non videtur habere locum conſuetudo cum videat̉ introdu cta ex īmenſa cupiditate: et ſic potius dicenda eſt corruptela. Et ſic credit talia ſic extorta ex debito pauperibus eroganda. xiiij. q. v. non ſane. In ſe cūdo caſu videtur eas poſſe exigere ⁊ conſuetudi nem eos excuſare que rationabilis eſt cum ſeruiat illis perſonis. et nemo cogitur de ſuo beneficium facere. ¶ Queritur vltimo. vtrum interceſſores apud poteſtatem ciuitatis: pro accuſatis vel incarcera tis: reſtituere teneātur ꝙ ſua interceſſione adepti ſunt cum predictis? Reſpondet ſanctꝰ Ber. ꝙ ſi predicti incarcerati vel accuſati erant innocentes ipſi interceſſores erant officiales ſalariati a domi no ciuitatis vel cōmunitate: tenentur reſtituere eiſdem. Sed ſi non erant officiales ſalariati ſatiſfa cere non tenentur. īmo etiam apud deum meren tur. Si v̓o predicti accuſati vel incarcerati erant culpabiles ⁊ merito condemnandi: tūc huiuſmo di interceſſores pecuniam ab eis receptam paupe ribus erogare tenentur. Etenim ip̄i iniuſte accu ſati dederunt. ⁊ interceſſores turpiter acceperunt. vnde regulare eſt quando ex parte vtriuſqꝫ. ſcilicꝫ dantis ⁊ recipientis turpitudo: et culpa verſatur. illud eſt pauperibꝰ erogādū. Eſtitutio. V. De falūificantibꝰ monetam. ¶ Pro huius materie declaratiōe que ritur quis poſſit facere vel cudere monetam? Re ſpondet Panor. in. c. quāto. de iureiur. ẜm glo. in l. ij. C. de fal. mo. ꝙ nulli licet cudere monetaꝫ niſi principi. Inferiori autem a principe non licet ſine eius conceſſione. Et hoc ſequit̉ ibi Bar. P. ⁊ Ci. Intellige niſi ciuitas vel princeps inferior hoc p̄ ſcripſiſſet per tantuꝫ tempus de cuius initio non extat memoria. vt in. c. ſuper quibuſdam. de ver borum ſigni. ¶ Secūdo quero qua pena punit̉ falſarius mo nete? Reſpondet Panor. ẜm glo. in dicto. c. quā to. ꝙ aut falſat quis monetā principis: intellige de nouo adulterando. ſcꝫ fundendo. et comburi de bet. l. ij. ſupra allegata. Ant falſat monetam ciuita Reſtitutio. v. tis ſeu alterius inferioris ab imꝑatore: ⁊ capite pri nitur. Sic intellige glo. in. l. j. C. eo. Aut non fabri cat monetam de nouo: ſed fabricataꝫ radit. ſcꝫ mi nuendo vel tingit. puta monetam eream vt appa reat aurea. Et punit̉ vltimo ſupplicio: vel datur ad beſtias ẜm conditionē ꝑſone. vt in. l. quicunqꝫ ff. de fal. Et hūc intellectuꝫ ſequit̉ Bar. in dicta. l. quicūqꝫ. Et glo. in. l. ij. p̄alle. Tercio quero qua pena punit̉ qui ſcienter ex pendit falſam monetam? Reſpondet Panor. ꝙ liber videtur teneri pena legis cornelie de fal. que regulariter eſt deportatio. ⁊ omniū bonorum pu blicatio. Seruus v̓o vltimo ſupplicio afficitur: de quo dicendum vt in. l. j. in fi. de fal. Et ꝙ talis ex penditor teneatur hac pena. videtur tex. in. l. lege cornelia. ff. ad. l. cor. de falſa. Sed Bar. dicit hoc ꝓcedere quando expendit numos plumbeos vel ſtanneos: quia de eis tm̄ facit mētionē illa lex. al̓s dꝫ puniri pena extraordinaria. Et ſic dicit ſe mul tos defendiſſe a pena legis cornelie. de fal. Quod eſt notandum. Quarto quero quia dictum eſt falſarium mo nete inferioris a pͥncipe vel monete eree ip̄ius pͥn cipis ẜm alium intellectū debere capite puniri. nū quid debeat intelligi de pena mortis? So. Goff. ⁊ Hoſti. referunt Io. cre. defendiſſe quēdam qͥ fal ſauerat monetam ciuitatis Bononie. vt non pu niretur pena mortis naturalis ſed ciuilis: quia pe na capitalis eſt triplex. vt in. l. ij. ff. de publi. iudic̄. Debet ergo intelligi de mitiori. Hodie tamē ſta tuta terrarum cōmuniter prouident. Et cum illa opi. Io. tranſeunt cōmuniter doc. Et de illa pena triplici capitali. videsͣ. Degradatio. Quinto quero de. q. quotidiana. tempore ali cuius contractus certi debiti: currebat certa mo neta que curſu temporis eſt minorata ſeu deterio rata. Nāquid ſolutio debeat fieri ẜm eſtimationē antiquam vel vt currit. Panor. vbi sͣ. concluden do dicta doct. dicit. ꝙ duobus modis principalit̓ moneta deteriorat̉ vel minuitur. Primo reſpectu curſus: quia ſtante eadem bonitate intrinſeca nō valet tantū ſicut valere ſolebat. Secūdo reſpectu pecunie quia eſt diminuta ī pondere: vt quia fuit muiſi fuiſſet tēp. tonſa circūcirca. ⁊ per longū vſum eſt effecta groſ ſa. vtputa quia erat de ere: ſed in ſuꝑficie erat arge tea: quod ex longo vſu corruit. Primo caſu diſtin gue. quia aut moneta eſt reſpectu curſus in totuꝫ reprobata. vtputa quia princeps interdixit in to tum illius curſum. ⁊ tunc ẜm Ia. ⁊ Odo. et Bar. in. l. paulus. al̓s incipit creditoreꝫ. ff. de ſolu. et do. An. in dicto. c. quāto. ⁊ cōmuniter doct. hoc tenet ſcꝫ ꝙ debet ſolui ẜm extimationē antiquaꝫ. Et de hoc videt̉ tex. in. c. olim. de cenſi. Nec ob. motiuū tenentiū ꝯͣriū.ſ. Ho. ⁊ aliquoꝝ alioꝝ di. ꝙ poteſt ſolui de antiqua moneta: qꝛ ſatis eſt mutun reſti tui in eadē ſpē ⁊ bonitate intrinſeca. Et hoc ſi de bitor nō fuit in mora. Sed panor. dicit ꝙ nō ē ve rū ꝙ moneta iſta reprobata habeat eādem bonita tē intrinſecā cuꝫ moneta magis ꝯſideret̉ reſpectu curſus ⁊ vſus ꝙͣ reſpectu materie. Aut non eſt la

totum reprobata: ſed tm̄ alterata in valore: qꝛ non valet tantū ſicut valere ſolebat. Subdiſtīgue. aut hec alteratio ꝯtingit imꝑpetuū: vt qꝛ princeps in terdixit ne tantū valeret. forte ꝓpter lucrū: vt poſ ſit recolligere pecuniā. et faciat conflari ⁊ de nouo cudi. Et tūc ẜm do. An. ⁊ Odo. debet ſolui ad ex timationem antique monete ratione predicta. licꝫ Hoſti. ꝯtra. Ia. de are. ⁊ Bar. in dicta. l. paulus. dicūt em̄ ꝙ damnū ꝑtinet ad creditorē: exquo de bitor nō fuit ī mora: ⁊ pecunia iſta hꝫ ſuā bonitate intrinſecā. Sed Panor. pͥmū tenet: qꝛ bonitas pe cunie eſt reſpectu vſus pͥncipaliter. Ideo debet in illa bonitate fieri reſtitutio. l. cuꝫ quid. ff. ſi cer. pe Itē ſi in totū vſus pecunie eſſꝫ reprobatꝰ: deberet̉ extimatio: vt in p̄cedenti mēbro dictū eſt. ergo idē ſi in ꝑte diminuta eſt ar. l. que de tota. ff. de rei vē. Hoc probari videt̉ in dicto. c. olim. Et hoc placet Panor. ne iſte creditor ex ſuo bn̄ficio damnū ſen tiat. Secūdo caſu quādo alteratio nō eſt imperpe tuū: ſed ad tempus ſicut cōtingit quotidie vnum flor̄. magis valere vno die qͣꝫ alio: qꝛ creſcit ⁊ decre ſcit valor ẜm tꝑa. Et cōiter tenet̉ hanc variationē nō debere attendi. ar. optimū. in. l. p̄cia rerū. ff. ad l. fal. Sicut em̄ creditor vellet vt ſibi ſolueret̉ plus ſi nūc plus valeret ita debet recipere eandē mone tam ſi minus valeat: ſicut voluit Bar. in dicta. l. paulus. ⁊ alij. Qd̓ ſatis eſt equū. Putat tamē Pa nor. ꝙ ſi nō eſſet ſpes ꝙ de ꝓximo haberet augmē tum ꝙ deberet haberi reſpectus ad extimationeꝫ que erant tꝑe mutui: qꝛ verum eſt dicere ꝙ hodie nō habet illam bonitatē reſpectu curſus quā tunc habebat. Et ſic militat ratio p̄cedens. maxime qꝛ poteſt eſſe ꝙ nunqͣꝫ creſcet. Quo v̓o ad ſecūdū ca ſum principalē. ſcꝫ qn̄ reſpectu ip̄ius monēte con tingit deterioratio. Et cōmuniter tenet̉ per cano niſtas ⁊ legiſtas ꝙ damnū ꝑtinet ad debitoreꝫ: qꝛ moneta nō habet ſuam bonitatē intrinſecā quam habebat tꝑe cōtractus mutui. Et predicta proce dunt etiam ſi debitor nō fuit in mora. Nam ſi fu iſſet in mora: dubiū nō eſt cōmuniter ẜm doc. qͥn omne ꝑiculum ſpectet ad ip̄m debitorem. Debet em̄ reddere ẜm extimationē q̄ erat tꝑe quo debe bat ſoluere: niſi fuiſſet tēporalis ⁊ momētanea. ¶ Sexto quero quid ſi quis ex teſtamēto reliquit C. ⁊ tempore teſtamēti plus vel minus valebant qͣꝫ hodie valeant. Et intellige de ꝑpetua alteratio ne? Dic ꝙ debet attēdi valor exiſtēs tꝑe teſtamēti qꝛ de eo videt̉ teſtator ſenſiſſe. vt in. l. vxoreꝫ.§. te ſtamēto. ff. de le. iij. Idē Io. an. in Spe. et Oldo. in p̄cepto arbitrorū eadem ratiōe. Idem dic in iu dice cōdemnāte ad certam quātitatē. Et per illā. l. vxorem. Idem Ol. ꝯſuluit ꝙ ſi teſtator legauit. C. flor̄. demum ſuꝑuixit ⁊ mutata eſt iterū moneta: ꝙ ſoluēdū eſt legatū ad extimatōeꝫ monete q̄ erat tempore teſtamēti: qꝛ de illa teſtator ſenſit. hec Pa nor. in dicto. c. olim. Lu. tamē ro. dicit ꝙ ſi legant̉ x. flor̄. qͥ tꝑe teſtamēti valent minus ꝙͣ tꝑe ſolutꝭ onis: ꝙ tp̄us ſolutionis attendat̉: et dicit ꝙ d̓ hoc eſt caſus ſingularis in. l. cum certū. ff. de auro ⁊ ar. le. niſi heres fuerit in mora. vide etiaꝫ Bar. in di Fo. CCIX. Reſtitutio. v. cta. l. cum certū. vbi dicit. ꝙ ſi ego ꝓmiſi tibi dare C. flor̄. iam ſunt duo anni. Et modo volo dare ex timationē ẜm preciū quo nūc valet florenꝰ. Cre ditor vult ẜm eſtimationem qua valebat tempore ꝓmiſſionis. Certe debet debitor ſoluere ẜm exti mationē qua valet nūc: niſi eſſet in mora. Contra riū tn̄ videt̉ tenere Spe. in ti. de ſolu. Septimo. quid in ſtatuto. Pone ꝙ pro tali de licto ſoluātur. x. libre. vel ꝙ tot libre dent̉ officiali. demū alterat̉ moneta perpetuo. Dicit notabiliter Spe. in ti. de ſo.§. nunc. ꝙ debet ſolui de pecunia currēti: qꝛ de tali videt̉ ſtatutū ſenſiſſe. vnde mu tata pecunia videt̉ mutatū ſtatutuꝫ. De quo Pa nor. multum dubitat. Quid em̄ ſi tempore ſtatuti florenus valebat longe plus qͣꝫ hodie. Dicemꝰ ne ꝙ debeat ſolui ita modicū cum ſtatutuꝫ voluerit mēſurare penam delicto qd̓ fieri debet. Et idē di co in ſalario conſtituto officiali. Et caſus videt̉ in cōtrarium. in dicto. c. olim. Nec ob. cle. ij. de deci. vbi ſolutio fit de pecunia currenti: quia ibi nō alte ratur diſpoſitio. ¶ Octauo. Quid in gratia conceſſa per aliquem dominū: vt qꝛ cōceſſit princeps alicui. C. flor. an nuatim ſuꝑ certis redditibꝰ. Demū alterat̉ perpe tuo valor floreni. Dicit do. An. ꝙ ſi ignorabat pͥn ceps valoreꝫ monete debet intelligi ꝙ fiat ſolutio de monēta currēti. Satis placet Panor. dū pōde rat ignorātiā pͥncipis. al̓s putat ſecꝰ. ar. d. c. olim. Nono quero de. q. quotidiana. Mutuaui ti bi. x. in auro: nūquid teneor reciꝑe ī argēto vl̓ ī pe cunia minuta: vel ecōuerſo mutuaui tibi in argē to ⁊ in minuto: an poſſis ſoluere in auro me inui to: vel etiā in eadē materia ſed alterius forme. pu ta mutuaui tibi flor̄. renenſes. vis reſtituere flor̄. florētinos in eodē valore. Dic cōcludendo mentē Bar. in dicta. l. paulꝰ. ꝙ aut mutuaui. C. lib̓. ī flo renis. Et tūc ſatis ē reſtitui. C. lib̓. etiā ī alia mone ta: qꝛ videorī extimādo illos flor̄. ꝓ. C. lib̓. illos ſic vendidiſſe. Sicut dicimus in dote: cū tradita eſt extimata. l. cum dotē. C. de iu. do. Et idē dico ī de poſito. Aut fuit dictū mutuo vel depono. C. lib̓. in florenis. Et volo mihi reſtitutionē fieri in flore nis. Et tunc ꝑiculum ⁊ cōmodum diminutionis vel augmēti ꝑtinet ad debitorem ſeu depoſitariū. vnde tenetur reſtituere in florenis ẜm extimatio nem exiſtentē tempore ſolutōnis fiende. Aut fuit ſimpliciter factuꝫ mutuum. vtputa. Mutuo tibi C. florenos. Et tunc: aut ſum paſſurus aliquod damnum recipiendo in alia forma. Et tunc non teneor recipere: vt dicta. l. paulꝰ. Aut nullū dam num patior. Et tunc in alia materia non teneor re cipere. puta argentū ꝓ auro: qꝛ mutuū debet reſti tui in eodē genere ⁊ eadē bonitate. dicta. l. cū qͥd. Et aliud ꝓ alio. inuito creditore ſolui non poteſt vt. l. ij. ff. ſi certū pe. Aut vult reſtituere in eadem materia ſed in alia forma. puta florentinos pro ſe nenſibus. Et cōmuniter tenetur ꝙ teneor reciꝑe. dicta. l. paulus. Conſuetudo tamē eſt in aliquibꝰ partibus: vt in alia materia poſſit reſtitui: que ſer uāda eſt: qꝛ tacite videt̉ ꝯtrahi ẜm loci ꝯſuetudinē mm iiij

vt. l. ꝙ ſi nolit.§. quia aſſidua. ff. de edili. edic. ẜm Bar. vbi ſupra. Et ſic conſuluit Oldra. In depo ſito autem vide tex. notabilem in. l. in naue ſaufeli ff. locati. Et ſatis videtur conſiderandum qͥd fuit tacite actum. ſcꝫ an pecuniam depoſitam confun deret cum ſua: vel teneret ſeꝑatam. hec Panor. in dicto. c. quāto. ¶ecimo quero. quid de electoribus vel dimi nutoribus monete. Sunt nanqꝫ pleriqꝫ qui groſ ſos argenteos vltra debituꝫ grauiores diminuūt vſqꝫ ad iuſti ponderis quātitatem: aut maiori pre cio alienant? Rn̄deo ẜm Tho. ꝙ ſi talis ſumma tim emiſſet groſſos ⁊ aliqui deficerēt a debito pō dere ⁊ menſura. tunc quidem illicitum eſſet peio res cōmuni precio alienare. Nam quod deficit in peioribus: in melioribus ſuꝑhabūdat. propterea ementes peiores iniuſte damnificātur. Si tamen deteriores groſſi iuſti ponderis ſunt: periculum non videtur: ſi emptor de grauioribus et meliori bus lucraretur. Quod tamen raro cōtingit. No ta tamen ẜm Archi. flo. ꝙ vbi quis in aliquo loco vbi monete diminuti ponderis minꝰ valent ẜm illam diminutionem emit debito precio. et poſtea portat ad alium locum vbi tantum valēt quātuꝫ integre monēte. Et ita indifferenter expendūtur. Et tantum eas computant quātum integras: vt in quibuſdam ciuitatibus. Sicut eſt de flor̄. renē ſibus qui in alamania expendūtur ſine aliqua pō deratione. ⁊ ibi mercator pluri eos vendit qͣꝫ eme rit. Non videtur in hoc peccare: cum nulli dam num inferat. ⁊ ſibi ex ſua induſtria ⁊ labore lucruꝫ querat. Sed qui bonas et integras monetas di minueret. Et ſic diminutas portaret ad talem lo cum: faceret fraudem. ⁊ contra legem. Et tenetur tale lucrum pauperibus erogare. quartadecima. q. v. non ſane. Sicut etiam non excuſatur a pecca to qui monetas malas ⁊ diminutas ſcienter daret pro bonis. ⁊ poſtea perpendit de diminutione va loris. non enim poteſt abſqꝫ peccato fraudis alteri dare ꝓ bonis ⁊ integris. ¶ Undecimo quero. Utrum ille qui ſingulos denarios ponderat ⁊ grauiores retinet ⁊ conflari facit: peccet? Rn̄deo. prout colligit̉ ex dictis Ho. Io. an. ⁊ Io. de Imo. ſi illi qui cudunt pecuniam: quia aliqui denarij ſunt qn̄qꝫ maioris ponderis ꝓpterea diminuūt alios in pondere: quia nō poſ ſunt equaliter omnes ſculpere. tunc tales dicūtur falſarij: ⁊ tenētur ad reſtitutionem cōmunitati. qꝛ corpus pecunie damnificarunt. Si auteꝫ omnes denarij ſunt iuſti ponderis: ſed aliqui ſunt graui ores. Et illos conflant: non credo condemnādos Secus ſi raderent eos etiam vſqꝫ ad debitā ſum mam: quia puniri debent vt dictū eſt ſupra. Sed Bar. in. l. cornelia. ff. de fal. dicit ꝙ qͥ ꝯflat. id eſt factos ⁊ bonos deſtruit. debet puniri de falſo. et hoc ſi fecit doloſeʳ: vt illos nūmos occultaret. Et hoc videt̉ verius. ¶ Duodecimo. an falſificantes monetam ſint ex cōmunicati ip̄o iure? Dic ꝙ non de iure cōmuni. licꝫ in quibuſdaꝫ locis forte aliud reꝑiat̉ ꝑ aliquas Reſtitutio. vI. conſtitutiōes ſynodales. Terciodecimo. Utrum recipiens falſam mo netam ignoranter a ſuo debitore poſſit illā expen dere? Reſpondeo ẜm Giral. oldo. ꝙ non: quia ta lis non debet locupletari cum aliena iactura. nec etiam debet miſcere illam malam monetam cum bona. ¶ Quartodecimo. An princeps ſine cōſenſu po puli poſſit diminuere. vel diminutam iubere ex pendi pro legitima? Reſpondet Inno. in dicto. c. quāto. ꝙ aut rex vult ex hoc modicum lucrari. et tunc poteſt cum bona conſcientia ⁊ ſine conſenſu populi: ex eo ꝙ ip̄e rex prebet auctoritatem mone te. Aut vult multum lucrari. Et tuuc non poteſt hoc facere ſine conſenſu populi. Sed hoc caſu re quiritur conſenſus: ſaltem maioris partis illorum qui regnum rep̄ſentant. vt in dicto. c. quāto. et. l. qd̓ maior. ff. ad municip̄. Talis tamen conſenſus non operatur. vt extra territoriū poſſit eodem va lore expendi. vt. l. fi. ff. de iuriſdi. om. iudi. Bar. tn̄ in. l. j. ff. de auro ⁊ argē. le. dicit ꝙ princeps in pre dictis nihil debet lucrari. Et expenſa ceche debet fieri de publico: ẜm eum. Allegat ad hoc tex. cum glo. in. l. j. C. de contrahen. emptio. Et ſic vult ꝙ moneta debet eſſe eiuſdem extimationis in mate ria prout ⁊ in forma. Et dicit ꝙ Inno. in hoc ma le dixit. Eſtitutio. V. quo ad falſiſica tes inſtrumenta vt ſunt notarij ⁊ huiꝰ/ modi. Et ſciendum primo. ꝙ tabellio nes in principio ſui officij ſex iurant de conſuetu dine ẜm Hoſti. prout recitat Panor. in. c. ſicut. ne cle. vel mona. Primo ꝙ de his que videbit et au diet ⁊ requiſitus fuerit: ſine diminutione verita tis ⁊ cōmixtione falſitatis conficiet inſtrumentuꝫ ideo ſi requiſitus non conficit inſtrumentū eſt ꝑ iurus. Et ſic ẜm eum ſuo inſtrumēto non poſtea creditur. ar. de teſti. teſtimoniū. nota hoc dictum. Sentit em̄ per hoc ꝙ notarius periurus non po teſt conficere inſtrumentū etiam ſi rogatur a par tibus. Similiter ex hoc ſunt infames quibus om nes actus legitimi ſunt interdicti. extra de teſti. li cet ex quadum. Hec tamen dic vera quādo eſt ſe cuta ſaltē ſentētia declaratiua de tali ꝑiurio. Ante v̓o talem declarationē inſtrumēta per eum confe cta tenēt. vide de hoc ſingulariter s. Abſolutio. j. et. c. Falſitas. ⁊. c. Periuriū. Secūdo iurat ꝙ ſecre ta ſibi iniūcta tenebit. intellige quādo ex iuſta cau ſa iniūgitur ſilentium. al̓s autem cum ſit perſona publica. debet palam ⁊ nō latēter conficere inſtru menta. Tercio ꝙ ſuper vſurario conctractu vel in fraudē vſurarū nullū ſcienter conficiet inſtrumē tū. Dic tu ꝙ ſuꝑ nullo illicito contractu debet cō ficere inſtrumentum. al̓s debet puniri ⁊ ab officio r̄moueri. vt notat Bar. in. l. iubemꝰ. C. de ſa. ſan. ec. Quarto ꝙ de oībꝰ inſtrumētꝭ q̄ tradit: tenebit penes ſe ꝓthocolū. Quīto ꝙ fidelis erit illi a qͦ fuit ꝯſtitutꝰ.ſ. ꝙ ſi ſciret dānū ſuū tractari illi reuelabis ꝑ ſe vel ꝑ aliū. Sexto ꝙ officiū ſibi iniūctum exex

cebit: cupiditate. amore. odio. timore. remotis ẜm bonā ꝯſcientiā. Primo quero. Quid ſi is qui exercebat publi ce officium tabellionatus nō erat in veritate tabel lio. nūquid valebunt inſtrumenta? Spe. in ti. de inſtru. edic. concludit ꝙ non: ſi a nemine habuit poteſtatem. Secus ſi habuit poteſtatem a ſuꝑiore ſed ꝓpter aliquem defectū non poterat habere vel exercere illud officium. Et hoc caſu loquit̉. l. bar bariꝰ. ff. de. offi. p̄. De hoc vide sͣ. Cōfeſſio. iij. Secūdo quero. an notarius debeat ſcire iura. Spe. vbi sͣ. dicit ꝙ ſic: ne cōmittat aliquē errorem Bar. tamē in. l. generali. C. de tab. li. x. dicit ꝙ nō tenetur eſſe doctor vel legiſta: ſed ſatis eſt ꝙ ſciat ſcientiaꝫ notarie: ⁊ alia que requirūtur ad ꝑitiam illius artis. Et vide Inno. in. c. cum in cūctis. de elec. vbi dicit et bene. ꝙ quilibet tenetur ſcire ea q̄ requirūtur ad officium ſuum exercendū. Al̓s aūt tenetur ſi cōmittit ꝑ ignorantiā aliquem errorem. vt in. l. illicitas. ff. de offi. p̄ſi. et in regula. Non eſt ſine culpa. de regū. iu. li. vj. Tercio quero. An notarij falſificantes inſtru mēta: vel alias ſcripturas teneant̉ inſolidū? Rn̄. generaliter. ꝙ tam notarij ꝙͣ alij quicūqꝫ falſificā tes inſtrumēta. teſtamenta. libros mercantiarū. et quaſcūqꝫ alias ſcripturas: tenent̉ ad omne inter eſſe ꝑtis de omni damno inde ſecuto per regulam pͥus datam: ſumptam extra de iniurijs. c. ſi culpa. qꝛ omnes tales dant cauſam efficacē ad tale dam num. Idem dic de ſcienter vtentibus talibus ſcri pturis. Eodem mō tenent̉ vtētes falſis mēſuris. onderibꝰ ⁊ ſil̓ibꝰ eadē rōne. ¶ Quarto quero. de notarijs et alijs ſcribis qui conficiūt cartas de debito vſurarū vel in fraudeꝫ earum. An teneātur inſolidum? Rn̄. ẜm Girar. oldo. ꝙ ſi ſcienter faciunt cartas vel inſtrumenta de debito vſurarū: ac ſi ſit debitū legitimū ⁊ abſqꝫ vſura: ſicut cartas de duplo vel triplo ⁊cͣ. tunc qui dem tenētur reddere vſuram acceptam: ſi ip̄i vſu rarij nō reſtituant. Nam ſi hoc facerent in fauorē receptoris mutui ẜm quoſdā: inter quos eſt Alex. de ales. qui dicit ꝙ notarij qui ſolum ſtant ꝓ illis qui volunt reciꝑe mutuū ab vſurario nō tenētu Qui v̓o ſtant pro ꝑte ⁊ lucro vſurarij tenent̉: ſi tn̄ ſic cooꝑati ſunt ad hoc ꝙ abſqꝫ eorum cooꝑatione illa vſuraria p̄ſtatio non eſſet facta. Et placet ſan. Ber. Ratio eſt: quia eorū inſtrumētum eſt effica citer cooꝑatiuū ad hoc vt vſurario talis ſoluatur vſura. Si v̓o in inſtrumēto facta eſt expreſſa men tio de vſura. tunc ſiquidē nō tenent̉: quia tūc non efficaciter operant̉. Quod tamē intellige niſi vbi eſſet cōſuetudo: ꝑ talia inſtrumēta cogere in iudi cio debitores ad ſoluēdas vſuras. quia tūc etiam obligarent̉. Quinto quero. quid de falſe accuſantibꝰ. Rn̄. ſanc. Ber. ꝙ ſi falſe accuſauerūt vel calūnioſe ali quem denūciauerunt: tenētur ad damni dati re ſtitutionem: ⁊ ſunt grauiter puniendi. vt extra de calū. c. fi. ¶ Sexto quero. quid de falſe teſtificantibꝰ. Rn̄. Reſtitutio. vj. Fo. CCX. Idem. ꝙ ſi per dictū falſoꝝ teſtiū aliqua partium amiſit cauſam ſuā: tenent̉ reſtituere totum dam nū ei qui damnificatus eſt. ar. xvij. q. iiij. ſi quis ī atrio. xiiij. q. v. nō ſane. Quidā tamē circa hoc di ſtinguūt dicentes. ꝙ ſi teſtes fuerint diligēter ex aminati: ⁊ falſum teſtimoniū ſciēter ⁊ voluntarie tulerūt: tenent̉ ſicut dictum eſt. Si aūt nō fuerūt diligēter examinati: licꝫ mortaliter peccauerint: tn̄ ad reſtitutionē nō obligantur: quia ſi diligēter ex aminati fuiſſent forte dixiſſent veritatē: vel eoruꝫ falſitas patuiſſet. Ratio autē iſtorum eſt: quia iſte non eſt principalis in damnificando: ſicut iudex ⁊ aduocatus: ſed magis ſecūdario ⁊ occaſionaliter: ſicut de illo qui dat ignem volenti alienam domū cōburere. Et ſic hec nō eſt cauſa ſed magis occaſio quia non ꝓpterea ip̄e domū comburit: ſed magis in poteſtate eſt iſtius velle vel nolle cōburere. Si cut de illo qui docet furari: vel monetam falſari: qꝛ hec non eſt cauſa nec voluntas faciendi: ſed potiꝰ occaſio: ⁊ inclinatiuū inducens. Nota tamen ꝙ ſi teſtis propter teſtimoniū verum ferēdum aliquid accepit: tenetur dare pauperibꝰ. Quod intelligit Monal. ſi illud datum fuit a volente corrumpere teſtem. Secus ſi dans volebat per hoc ſibi iuſticiā miniſtrari: quia tūc ei reddendum eſt. dicto. c. nō ſane. Poteſt tamē teſtis percipere moderatas ex penſas pro ſumptibus quos fecit in eundo. ſtan do. ⁊ redeūdo. vt notat glo. in. c. ſtatutū. de reſcri. li. vj. Immo etiā mercedē dierū quibus ſtetit oc cupatus ꝓ teſtimonio reddendo: ⁊ quibus ami ſit oꝑas ſuas. Et ẜm Bar. in. l. p̄ſbyteri. de ep̄i. et cle. non ſolum falſus teſtis ille eſt qui loquit̉ falſuꝫ ſed etiā qͥ veritatē nouit ⁊ tacet. Septimo. quid de his qui ſunt teſtes ſcienter in inſtrumentis vſurarijs: vel in fraudem? Dic ꝙ idem dicendū eſt de eis quod de notarijs dictū ē. Dant em̄ cām efficace̓ impio lucro: cū certū ſit in ſtrumēta ſine teſtibꝰ nō valere. Octauo. quid de notarijs qui prece vel precio teſtamenta deſtruxerunt vel occultant. vnde non ſoluūt̉ legata ad pias cauſas: nec alia debita? Rn̄. ſanc. Ber. ꝙ quādo a notarijs ſeu a quibuſcunqꝫ alijs teſtamenta taliter deſtruunt̉: ꝙ nunqͣꝫ reꝑiri poſſunt: tenentur ad reſtitutionem omniū perdi torum. Si autem ſolum occultant illa: ſeu occulte conſeruāt: grauiſſime peccant: nec abſolui poſſūt niſi illa publice vel priuate reuelent. Tamen non credo eos ad reſtitutionem teneri: cum heredes creditoribus ⁊ legatarijs ſemper remaneant obli gati. Idem intelligas de quibuſcunqꝫ alijs ſcri pturis: ſiue mercatorum: ſiue vſurariorum libris et conſimilibus. Hec ſanc. Ber. Quod videtur intelligendum in his qui ſolum occultant: non re quiſiti manifeſtare. Secus autem dicendum vi detur in illis qui requiſiti an talia habeant inſtru menta: manifeſtare nolunt: ſed potius mentiun tur ſe illa non habere: quia tales tenentur ad om ne damnū qd̓ dicti legatarij: vel alij ex defectu hu iuſmodi ſcripturaꝝ incurrūt: ſi ex hmōi occultati one creditores ī futurū ſua hr̄e nō poſſūt: qꝛ dan

cauſam efficacē̓ ad tale damnū. ¶ Nono. Quid de prelatis qui ſubſcribunt et ſi gillant cedulas vſurariorū? Rn̄. ẜm Hoſtiē. ꝙ ſi prelatus non legit tenores: vel etiam ſi legit ⁊ vſu ra non appareat ibi: quia forte maior quātitas ibi poſita eſt ꝙ fuerit mutuata: atqꝫ ip̄e prelatus non diligenter conſiderat: fatue facit. ſed tamen in ve ritate non conſentit. Si v̓o legit ⁊ percipit verita tem particeps eſt peccati. ⁊ ſi non cōmodi vſuraꝝ Nam ſubſcriptio in multis probationem facit et inducit. extra de re iudi. cū inter vos. Idē Goff. O Eſtitutio. vij. quo ad raptores. Sciendum ẜm Rich. in. iiij. di. xv. ꝙ non tm̄ ille qui eſt executor dā ni tenetur ad reſtitutioneꝫ: ſed etiam participātes in illo crimine tenent̉ ad reſtitutioneꝫ. Participa re autem contingit nouem modis: vt infraſcriptꝭ verſibus continet̉. Iuſſio. conſilium. conſenſus. palpo. recurſus. Participans. mutus. nō obſtās. nō manifeſtans. ¶PPrimus dicitur iuſſio. Ille em̄ qui iubet fieri principalior cauſa videtur qͣꝫ exequens. vnde pͥn ceps qui precipit ſubditis: vt faciant furtum vel rapinam: tenetur ad reſtitutionem: niſi ille qui ra puit reſtituat. quia ille facit cuius auctoritate fit. Nec valet argumentū. nihil habet de furto vl̓ ra pina: ergo nō tenet̉. qꝛ licꝫ nihil habeat: tn̄ tenetur qꝛ fuit in cauſa furti vel rapine. ¶ Quid ſi pater precipiat filio: et magiſter diſci pulo. ꝙ rapiat vel furetur? Rn̄deo. ꝙ tenetur re ſtituere: nec filius vel diſcipulꝰ tenent̉ obedire. Quid ſi amicus precipit amico pauperi ꝙ fu retur. an teneatur ad reſtitutionē? Rn̄deo ꝙ non ratione precepti: quia non habet auctoritatem pre cipiendi. vnde preceptum ſuum non habet vim precepti: ſed potius interp̄tandum eſt conſilium: vbi abſqꝫ conſilio al̓s non feciſſet. Hij etiam qui non iuſſione ſed cōminatione aliquem inducunt ad rapinam: tenētur inſolidum. puta cū quis ver bis ⁊ modis cōminatorijs inducit aliquem ad in ferendum damnū quod al̓s non dediſſet: tenetur qꝛ p̄ſtat cām efficacē ad hoc. Conſiliū. id eſt quādo quis alicui conſuluit vt furetur vel rapiat tenetur ad reſtitutionē. vt inſti. de ob. que ex delic. na.§. interdū. ſi ille al̓s ſine ſuo conſilio nō fuiſſet facturus ẜm Rich. ⁊ Sco. Se cus ſi fuiſſet al̓s factarus. id eſt fuiſſet in firmo ꝓ poſito furandi illud: nec plus nec minꝰ fecit ꝓpter conſiliū ſibi datum. Et hec habent locum tam in cōtractibus qͣꝫ in delictis quādo ꝯſilium eſt frau dulentum: vt quo ad reſtitutionē fiendaꝫ ſemper fiat diſtinctio. An al̓s eſſet facturus: vel ne. vt pri mo caſu non teneat̉ ad reſtitutionē: licꝫ al̓s teneat̉ de crimine. Secūdo v̓o caſu teneat̉ ad reſtitutōeꝫ In alijs v̓o a delictis: ſi cōſilium nō eſt fraudulen tum: nunqͣꝫ tenetur ad reſtitutionē. nec fienda eſt p̄dicta diſtinctio in hoc caſu. ſcꝫ an ille al̓s eſſet fa cturus: vel ne. ꝓut voluit Panor. in. c. nuper. de ſen. excō. licꝫ Io. an. tenuerit oppoſitū. voluit em̄ Reſtitutio. vij. ꝙ etiā ī hoc caſu fiēda foret p̄dicta diſtinctio.ſ. an ille al̓s eſſet facturus: vel ne. Sed primū tene. Cō ſiliuꝫ em̄ non obligat nec neceſſitat. Et ideo apud ſemetip̄m debebat exꝑiri. vtruꝫ conſiliū eſſet ſibi vtile. hoc etiā patet ꝑ regulam. Nullus. de re. iur̄. li. vj. vbi regula ponit̉ negatiue. ⁊ excipit̉ tm̄ qua do cōſilium fuit fraudulentū. Ratio predictoruꝫ colligit̉ ex tex. xiiij. q. j. quod precipit̉. ⁊ inſti. man. .§. tua gratia. vnde poſſunt poni plura exempla. quādo quis obligat̉ ex conſilio fraudulento. vt pꝫ per glo. in dicta regula. Nullus. Pone exempluꝫ in contractibꝰ. puta cum ſcires eum cui mutuaba facultatibꝰ labi: tu cauſa tui lucri. idoneū fore affir maſti. cōſulendo vt mutuarē. quod eſt notanduꝫ contra ꝑſonas que ſepe fraudulenter inducūt ad emendū ⁊ vendēdum ſui lucri cauſa. Nam tenē tur de ſuo ꝯſilio fraudulēto. Item in eo qui como dauit vaſa vicioſa: ⁊ fraudulēter ꝯſuluit: vt pone rem vinū in eis. Et hoc fecit aīo vt deſtrueret̉ vel effunderet̉. vt. ff. como. l. in cōmodato. In malefi cijs autē ſemꝑ eſt fraudulentū. Et ideo tenet̉ con ſulens nō tm̄ illi cui cōſuluit: ſed etiā illi ꝯtra queꝫ conſiliū dedit. Nam ſi cōſuluit occidi: homicida ē Item ſi cōſuluit ſeruo vt fugeret vel furtum face ret: tenetur furti vel ſerui corrupti. ff. de ſer. cor. l. j. Item ſi conſuluit vt mihi fieret iniuria: tenet̉ mi hi actiōe iniuriaꝝ. Idem vbicūqꝫ cadit nomē ma leficij. hec notant̉ per glo. in dicta regula. Nullus Itē conſiliarij ciuitatum quorum conſilio epiſco pus bannit̉. vel ꝑcutitur. vel ꝑſecutioneꝫ patitur tenentur ad reſtitutionē totius damni. vt in cle. ſi quis. de pe. Item conſiliarij ciuitatum in quibus fiunt ſtatuta ꝙ vſure ſoluant̉: vel ſolute non repe tantur. vt in cle. ex graui. de vſuris. de hoc tamen vide infra. Reſtitutio. ix. Item conſiliarij ciuita tum in quibus fiunt ſtatuta contra libertatem ec eleſie: vltra excōmunicationeꝫ tenent̉ ad damnū quod alij incurrunt. Idem dic d̓ iniquis ſtatutis ibi factis: ꝓpter que iuſticia impedit̉. et pauperes opprimūtur tenentur ad omne damnū: quod cō tingit propter illa ſtatuta: eodem modo proponē tes in conſilio. Inducentes. obſeruantes. ⁊ ẜm ea iudicantes. ⁊ ſcribentes. dictantes. ⁊ illa exequen tes. Et etiā officiales valentes illis obuiareꝫ ⁊ non Inriut net tenētur nlli obuiant. Conſenſus.i. quādo quis cōſentit furi in fur to al̓s nō furaturo: expreſſo conſenſu ſine quo dā nificatio nō fuiſſet ſecuta. Quid ergo dicenduꝫ eſt de indicātibꝰ. puta de illis qui in guerris iniuſtis ⁊ ꝓditionibꝰ ſeu rapi nis ſtatuūtur in aliqͦ locor vt dato ſigno fumi: vel campane: aut alterius rei: gentes ad predā parate currant: ingrediant̉ ⁊ dep̄dent̉ ciuitates ⁊ caſtra. An teneant ad reſtitutionē? Rn̄. ẜm ſanc. Ber. ꝙ predicti tenentur inſolidum: quia preſtant cau ſam efficacem ad tale damnū. Secundo ad reſti tutionem tenetur ille qui aliquid operatur: vt pre ditio vel aliquod malum perpetret̉ in ciuitate. vt puta cū ignē in aliqua domo accendit: vt cū gētes ad ignē extinguēdū currunt: ꝓditio ꝯſequat̉ effe ctū. Aut cū vnꝰ in capta ciuitute vel t̓ra ad ſacho

manū incipit ponere vnam domū: vel eam incen dit: vt ad idem operari alij inducātur. Et ſic de ſi milibus. Tercio idem de incitantibus: ſicut ſepe cōtingit: quādo gentes deficiētes animo: non au dent impia ꝑpetrare: ⁊ damna dare niſi ab aliquo verbis incitatiuis inducant̉. In talibus autē ẜm Inno. ⁊ Hoſti. incitationis efficacia conſideran da eſt. Nam quanto in aliquo fuerit efficacior in ductiua ad malū tanto amplius ſatiſfacere obliga tur. Quarto idem dicendū de animātibus ad ra pinam facto: ſicut euenit his qͥ in guerris iniuſtis inſtrumētis bellicis ſolent vti. Nam ſi tube ⁊ alia inſtrumēta in talibus nil valerent ad quid porta rent̉ ad illas? Sed quia plurimū valēt ad animā dum ⁊ dirigendum equos ⁊ gentem: ꝑperā non immerito vtens in iniuſto bello talibus inſtrumē tis: tantū reſtituere obligatur quātum ad malum efficacem dedit occaſionē. hec ſanctus Ber. Quī to idem dicendum eſt de illis qui faciunt foueas ſubter terram ad intrandum ciuitatem vel caſtrū vel faciūt ſcalas et funes ad ſupragradiendū mu rum: vt ſic poſſint intrare caſtrum: vel faciūt ſcor tam alijs de nocte ⁊ huiuſmodi. omnes em̄ predi cti ⁊ ſimiles tenent̉ ad tantū quātū eoꝝ maleficijs ⁊ artificijs damnū datū fuit: etiā ſi nil habuiſſent de rapina vel ſachomano. ¶ Quid auteꝫ de his qui aut verbo aut facto ad rapinam cōſenſerunt. Pone exemplū. Quis rapi nam diſſuaſit: nec aliquid rapuit: ſed tm̄ cum ra ptoribus iuit vt ꝑſonas rapientiū liberaret. vtrū ad reſtitutionē teneatur? Rn̄. ẜm Inno. et Ho. non tenetur: niſi forte raptor nullatenus iuiſſet: ſi comitatuꝫ illius non habuiſſet. Nam in caſu iſto ſemper tenetur: quia ⁊ ſi verbo diſſuaſerit: tamen facto ⁊ auxilio opem p̄ſtat. ¶ Quid auteꝫ ſi multi comitati ſunt aliquos ad rapinam ſeu deuaſtationē bonoruꝫ: ſiue ad defen dendum eos: ne ledi poſſent vel ibant vt aduer ſarios compeſcerent ſi vellent ꝓhibere rapinam: ſeu deuaſtationē. Rn̄. ẜm Inno. ⁊ Hoſt. ꝙ tales in foro penitentie nō tenent̉ niſi de ea rapina quā quilibet fecit: vel que auxilio eorum facta eſt vnde ſi multi alij principales raptores rapuerunt et de ſtruxerunt ſine iſtorū auxilio: licꝫ hij cum illis co mitati ſint: in nullo tamē iſti tenetur: qꝛ nec ip̄orū facto: nec conſilio rapinam vel vaſtum principa les fecerunt: nec tenētur niſi de illis damnis que facta non eſſent: ſi tales nō iuiſſent cum eis. Naꝫ tunc tenētur in virilem portionē: ſi eoꝝ fauore alij rapuerūt. Et in hoc apparet ratio diuerſitatis in ter auxiliū. ⁊ conſiliū quia auxiliū reſtringit̉ ſoluꝫ ad illa in quibꝰ datur auxilium. Conſilium v̓o ex tendit̉ ad omnia damna que vigore talis conſilij data ſunt. Tenētur etiam ſi aduerſarij crederent ꝙ illi in auxiliū raptoꝝ veniſſent. Et propter hoc rapinam nō auderēt defendere. Idem quoqꝫ de illis qui pacificandi cauſa vadunt: niſi hoc ſignifi cent aduerſarijs. al̓s rapine vident̉ p̄ſtare cauſaꝫ efficacem: cum illi timore eorū res ſuas defendere nullatenus auſi eſſent. Et dicit Monal. illum te aeri inſolidum quādo alij ſine ipſo non auderent Reſtitutio. vij. Fo. CCXI. vel non poſſent damnū inferre: quia tunc omnes dicūtur quaſi vnus. al̓s autē quilibet tenet̉ ꝓ ꝑte damni qd̓ intulit. Quid autē de eo cuius nomine facta eſt rapi na. et dum ſciuit ratum habuit. an teneatur reſti tuere? Rn̄. Monal. ꝙ ſi talis ratum habuit rapi nam vel furtum qd̓ eius nomine geſtum eſt: tene tur reſtituere inſolidum: quādo ꝓpter huiuſmodi ratihabitionem impediūtur damnificati recupe rare damna. Palpo. id eſt adulator quādo intantū laudat ⁊ ſtrēnuum reputat rapientem: vel iniuſte dam nificantem. ⁊ ſibi ſe familiarē exhibet ꝙ multū ꝓ babiliter preſumit̉ ꝙ ex hoc motus fuerit ad dam nificandum. vel ad non reſtituenduꝫ damnū: qd̓ intendebat reſtituere. quia talis adulatio ē quidā ꝯſenſus. xciij. diſt. ſi inimicus. ¶ An autem generaliter adulator teneatur reſti tuere? Dici poteſt per regulam generalem: quia ſi per huiuſmodi adulationē ille damnū intulit. al̓s non facturus: tunc adulator tenet̉. al̓s ſecus. Idē intelligas de detractore ⁊ vituperatore. Nam ſi ꝑ huiuſmodi vituꝑationem. puta dicendo alicui ꝙ eſt homo de nihilo: vel ꝙ eſt homo puſillanimis. et propter hoc ille mouetur ad malū ꝑpetranduꝫ al̓s non facturus. talis vituperator tenet̉ ad dam num datum. Recurſus. id eſt receptator. ſcꝫ ille apud queꝫ latet latro cum ſpolijs ⁊ dūmodo habeat ſpolia in poteſtate ſua: tenetur illa reſtituere vero domino. nec eſt crimine ꝓditionis redarguendus ſi ſpolia furto habita reſtituat. Immo potius exequit̉ qd̓ iuſticia requirit. Nec ex hoc fidem violat: quia in turpi cauſa debet fides reſcindi. Immo ſi illa reci peret animo cōſeruandi furi: vel ſibip̄i: eſſet furti ꝑticeps ⁊ reus mortis ẜm legē humanā. ꝓpter qd̓ neceſſe habet illa reſtituere. Quod intellige veruꝫ ſine ꝓditiōe ꝑſone. Et ſi īmineret aliquod pericu lum ſibi: vt ſi timeret ne crimen furti ſibi impone retur. poſſet illa ꝯmittere alicui ꝑſone eccleſiaſtice ſub ſigillo ꝯfeſſionis vt illa reſtituat. Concor. Ri. qui dicit ꝙ ille apud quē eſt damnificantiū recur ſus: ſicut ad patrociniū p̄ſtantē tenet̉ inſolidum. vel qui recipit latrones ⁊ tuetur eos: vl̓ rem raptā doloſe celat: ita ꝙ impedit̉ reſtitutio. omnes iſti ī caſu noſtro dicūtur receptatores et tenent̉ inſoli dum. Idem dicit Monal. de his qui defendunt raptores. ⁊ recipiūt eos in caſtris ſuis qn̄ ꝑ huiuſ modi defenſionē vel receptionē impediunt̉ dam nificati recuꝑare damna tenent̉ ad reſtitutioneꝫ. Idē dicit ſanc. Ber. de eo qui receptat res ꝑ rapi nā habitas. ⁊ cōſeruat taliter ꝙ ex tali ꝯſeruatiōe res ille a dn̄o haberi nō poſſunt: ſatiſfacere obliga tur. qꝛ talis tūc cōſeruans dat cauſam efficace̓. al̓s ſecus. Et ſic in p̄dictis ⁊ alijs infra dicēdis ī mate ria reſtitutionū recurras ad dictā regulā generalē ſcꝫ an dederint cām efficace̓ ad tale dānū: vl̓ fuerīt cā: ſine qͣ nō fuiſſet illatū damnū vl̓ īpedita reſtō. Participās.i. qͥ in inferēdo damnū aſſiſtit co adiuuās damnificantē. ⁊ ꝑticipat in p̄da. talis em̄ maximū p̄ſtat fauorem. Ideo tenetur ẜm Rich.

Idē de eo qui preſtat ſcalas vel ferramēta ad fur tu faciendū tenet̉ ad reſtitutionē. ¶ Quid ſi plures raptores ſunt quaſi pares: quia nullus inducit alium ad eūdem: nec eſt dominus aliquis alterius: ſed quilibet per ſe vadit? Reſpō det Monal. ꝙ ſi vadūt inſimul quaſi vnus exerci tus: quilibet tenetur inſolidum: quādo vnus ſine alio non auderet ire. vel nō poſſet damnū inferre: quia in tali caſu quilibet iuuat alios ⁊ facit eos for tiores. ⁊ ſunt quaſi ſquame ſeſe p̄mentes: et om̄es ſunt cooꝑatores. Si v̓o nō iuerūt ſimul ſed quili bet per ſe faciebat damnū: non ꝓuocans alios ad damnū dandū. tunc tenetur quilibet pro eo qd̓ fe cit: vel etiam dato ꝙ iuiſſent ſimul. recurrendum eſt ad regulam generalem nunc dictam. Et ſi vnꝰ non intuliſſet damnū ſine alio vel p̄ſentia alioruꝫ tunc quilibet tenetur inſolidum. al̓s pro rata dam ni dati. Et per p̄dicta patet ſo. ad. q. quotidianam Plures furati ſunt vnū lignū quod ſinguli tolle re non potuerūt. An teneant̉ inſolidum? Rn̄det Io. de ſan. ꝙ ſic: quādo illud cōtrectare vel tollere vnꝰ ſolus nō poſſet. ff. de fur. l. vulgaris.§. ſi duo. Sed ſi vnus potuiſſet furtum facere ⁊ feciſſet ſine alio. tūc tenet̉ ꝓ ꝑte ip̄m ꝯtingēte. Mutus.i. ille qui videns alium damnificari iniuſte. ⁊ ſcit ꝙ verbo ſuo ſine ꝑiculo ſuo: auxiliuꝫ preſtare poſſet iniuriā patienti: ⁊ tacet. talis quidē hoc damnū ſatiſfacere obligatur ſi tali malo obui are ex officio tenebatur. Si autē talis ex officio nō tenetur obuiare: licꝫ mortaliter peccet nō obuiādo non tamē reſtituere obligat̉. De hac materia vide sͣ. Dn̄s. ⁊ Reſtitutio. iiij. Non obſtans.i. qui nō obſtat damnificātibꝰ iniuſte cum poſſit ⁊ ſibi ex officio incūbat. ⁊ ſit ſibi manifeſta iniuria: ad reſtitutionem tenetur: ſicut ſunt principes ⁊ rectores qui ex officio tenent̉ iuſti ciam cōſeruare: quia redditus quos habent ſunt ſtipendia ad hoc inſtituta vt iuſticiā cōſeruēt. vn̄ tenent̉ reſtituere. ¶ Non manifeſtans.i. qui ſcit vbi res rapta vel furtiua eſt: ⁊ non indicat cum de hoc interrogat̉. hic ſimiliter nō tenetur reſtituere: niſi ex officio ad hoc teneatur. Poſſet tamē ꝑſona priuata ī hoc ca ſu teneri ad reſtitutionē quādo legitime producta in teſtem occultaret veritatē: quia tūc ex officio te netur. Et hoc voluit Sco. in. iiij. diſt. xv. ꝙ requi ſitus in iudicio: vbi poſſet ſententialit̓ reſtitui res domino ſuo: et tamē dicendo veritateꝫ nō īminet ſibi ꝑiculum ſui ſtatus vel ꝑſone: quia tūc tenetur inſolidū ad reſtitutionē. al̓s ſecus vbi tali teſti im mineret ꝑiculum ⁊cͣ. ¶ Utrū autem ementes de rebus ex rapina te neant̉ ad reſtitutionē? Rn̄det. S. Ber. ꝙ aūt ta lia quis emit mala fide aut bona. Si pͥmo modo tunc aut ſciebat: aut credebat eſſe rapinam: aut non probabiliter credebat eſſe rem iuſtam: aut ni hil de hoc cogitabat. Primo caſu ſi ſciebat vl̓ pro babiliter credebat illam eſſe rapinam: tūc ſex mo dis grauat̉ emptor. Primo quia ſemper rem reſti tuere obligatur. nec liberatur vendendo vel qua litercunqꝫ alienando. nec amiſſione vel morte rei: Reſtitutio. vij. nec ſi auferat̉ violēter aut inſcienter de vſu caclaꝫ ſeu quocūqꝫ alio interueniente caſu: quin reſtitue re teneatur precium. vnde emens furtum: ſemper tenetur de caſu fortuito: niſi in vno caſu. puta ſi rē domino tempore ⁊ loco congruo obtulerit. et ille reciꝑe noluiſſet. tūc quideꝫ emptor purgaſſet mo ram. ff. de cōdi. fur. l. in re furtiua. Secūdo tenet̉ reſtituere omnes fructus perceptos. et qui inter medio tempore percipi potuerunt. extra de reſti ſpo. grauis. Et ẜm Ray. intellige fructus qui ſuꝑ ſunt deductis expēſis que fiunt gratia fructuum querēdorum congregandorū. ⁊ conſeruandorum que deducunt̉ tam a male qͣꝫ a bone fidei poſſeſſo. re. ff. de peti. here. l. ſi a domino. Tercio quia reſti. tuenda eſt res ẜm optimum eius ſtatum. putaſi tempore emptionis vel venditionis vel interme dio tempore plus valuit: iuxta illud preciuꝫ debet reſtitui. dicto. c. grauis. Hoc tamen ẜm quoſdaꝫ intelligendum eſt quādo res non habetur: ſed di cunt ſufficere: ſi res habetur ꝙ reſtituat eque bo nam ſicut erat quando fuit ablata. Quod intelli gunt quidaꝫ verum: niſi medio tempore res plus valuerit. ⁊ illo tempore interfuerit domino rem ſi bi traditam fuiſſe: quia forte vendidiſſet vel vſus fuiſſet. Ex cuius carentia oportuit eum aliaꝫ eme re. nam tunc tenetur ad omne intereſſe domino. Et ideo non liberatur dando rem eiuſdem boni tatis qualis erat tempore quo abſtulit. Quod eſt rationabile ⁊ notandū. Item ẜm Ray. ſi res me lior facta eſt poſtꝙͣ illam alteri vendidit. tenetur etiam ad reſtitutionem pluris. dicta. l. in re furti ua. Et hoc etiam intelligi debet de ſecūdo ⁊ tercio ⁊ vltra emptore malefidei. Quarto quia nō poteſt a domino ret repetere precium: quod etiam de re dedit: poſtqͣꝫ deprehendit rem eſſe ip̄ius. C. d̓ fur. in ciuilem. Nec ſe poteſt defendere ratōne ſtatuti ſuper hoc editi. Cum tale ſtatutum ſit contra deū viij. diſt. que contra. Quinto quia nō poteſt age re contra venditorem de precio ſibi dato. Obſtat enim ſibi turpitudo ſua. Et hoc niſi expreſſe caue rit. x. q. ij. hoc ius. Tamen ẜm Alexā. de alexand̓. talis poteſt rem emptam reſtituere vendenti: vt recipiat precium quod de illa dedit. Sexto qꝛ per dit expenſas factas voluntarias. nam talis cōtra ctando rem alienam: furtum cōmittit. Et fur ſem per eſt in mora. ff. de condi. fur. ſi pro fure. Et ẜm hoc. equus furto ſublatus: quātūcunqꝫ ⁊ quātiſ cunqꝫ expenſis a fure melioratus: reſtituēdus eſt. Quibuſdam tamē ⁊ ſatis diſcrete apparet ꝙ licet in forinſeco foro ⁊ ciuili equus talis ſit taliter reſti tuendus. tamen de equitate naturalis iuris ⁊ ꝯſci entie bone videtur dicendum ꝙ iſte reſtituere de beat furi intereſſe rationabilium expenſaruꝫ. per quas equus melioratus eſt: niſi pro quanto per ci uile iudiciū eſſet inflictum furi illi in penam. Ide quoqꝫ de conſimilibus dicendum eſt. Concordat Ray. Secundo autem ſi rapine emptor non pro babiliter credebat eſſe rem iuſtam cum p̄cedenti bus: in predictis ſex ſociandus eſt. verbi gratia. fuit ductus ignorantia iuris. ſcilicet quia licꝫ cre deret rem eſſe raptā. nō tamē credebat ꝙ illā eme

Reſtitutio. vij. re eſſet peccatum. et talis ignorantia non excuſat: nec etiam excuſat ignorantia facti craſſa et ſupina vtputa cum quis tempore belli emit a quodaꝫ ſti pendiario calicem. miſſale. ꝑamenta ⁊ huiuſmodi Ideo omnes tales in conſcientia reſtituere obli gātur. Tercio caſu ſi de hoc nihil cogitabat: ⁊ hoc propter fatuam ſimplicitatē in foro conſciētie etiā ſatiſfacere obligatur ẜm Hoſti. ⁊ Raymū. Idem quoqꝫ dicenduꝫ ſi de hoc dubitabat: quia ſecurior pars eligenda eſt. Secūdo autē caſu principali.ſ. quādo emptor emit bona fide. Et tunc eſt diſtin guēdum: ꝙ aut predam emit vt eam domino red deret: aut ſcꝫ vt pro cōmodo ſuo haberet. Si pͥmo ſcꝫ vt eam domino redderet. ſcꝫ recepto precio: et intereſſe ſuo: cum al̓s dominus rei eam nullo mō recuꝑare poſſet. vel nō tam faciliter rehabere: tūc cum vtiliter geſſerit negocium domini rei totum poterit recuꝑare preciū ⁊ intereſſe ſuū. Hoc qui dam dicunt verum ⁊ bene: quādo res redempta fuit paruo precio. al̓s ceſſat ratio huius redempti onis: ⁊ cōſequēter effectus. Et vbi quis illam rem emit paruo precio: et expoliatus veriſimilit̓ illam rem nō erat rehabiturus. tunc poteſt cōſequi pre cium rei ⁊ cetera vt dictum eſt. In foro tamē con tentioſo non creditur tali emptori ꝙ illā rem eme rit illa intentiōe: niſi publice hoc proteſtet̉: et tunc ſi res ſine culpa ſua amittatur: vel ꝑire contingat: nō tenetur. Et breuiter quicquid ſibi adeſt exiilla re: vt penſio. merces. fructus vel ſimile reſtituere obligatur. Et quicquid ſibi abeſt: vt precium. mo derate expenſe repetere poteſt vel cum eo quod ex ip̄a re ſibi aduenit vſqꝫ ad concurrentē quātitateꝫ poterit cōpenſare. Si autē talis emptor poſtqͣꝫ fe cit diligenter queri: non potuit reperire cuius res erat: tunc quicqͥd res ip̄a valet vltra id quod em ptori ip̄i debetur pro anima illius cuius extiterat: pauperibus erogandum eſt. Conſulendū tamen eſt ei ẜm Ray. ꝙ hoc publice fiat vt omnis ſuſpi tio euitetur. ⁊ ſic liberatus erit: quia in hoc vtiliter illiꝰ negociū geſſit. Con. Ho. Quid autē dicendū ſi poſt denūciationem pu blice factam de huiuſmodi re empta: aut inuenta ⁊ non inuēto domino data eſt pauperibus. ⁊ poſt modū reꝑitur dominꝰ illius rei qui petit rem ſuā. An ille qui dedit huiuſmodi rem pauperibus te neatur refundere de ſuo. Dici poteſt ꝙ ſi fecit pu blice denūciari bis et ter. ⁊ fecit diligentiam ſuam ad inquirendū verum dominū ⁊ non inuenit: et illam rem cum conſilio alicuius boni viri paupe ribus dedit: in nullo tenetur eidem. Et hoc quaſi in ꝓprijs terminis videt̉ ſentire Fede. ꝓut allegat Lau. de ridol. in tractatu vſuraruꝫ. vbi querit qͥd iurꝭ. Premiſſo generali edicto. ꝙ quicūqꝫ dederit vſurarū nomīe aliquid veniat infra tot dies. et ſi nemo venit: nec etiā vſurariꝰ aliquas certas per ſonas aſſignauit infra terminū ſibi ad id ſtatutuꝫ faciendū. Statimqꝫ lata eſt ſententia ꝑ epiſcopuꝫ elapſo termino declarās illas fore incertas. vtruꝫ vſurarius ſit tutus: ſi poſtea appareāt certe ꝑſone quibꝰ eſt reſtitutio facienda. Et ſentit ꝙ ſic: etiam quo ad illos qͥ tūc erāt exͣ dioceſim. Fatet̉ tamē ꝙ Fo. CCXII. talibꝰ ꝯpetit remedium ꝯͣ ep̄m vel pauꝑes. Et plꝰ dicit. ꝙ ſi vſurarius cautōꝫ faciens. fuit ꝯfeſſus ſe hr̄e mille in vſuris reſtituenda ꝑſonis deſcriptꝭ in quodam libro quē ep̄o aſſignauit: tractu tꝑis vult cogere vſurarium ad dandū ſibi illam pecuniam: tanꝙͣ incertam. vſurariꝰ dicit. on̄datis libꝝ: qꝛ vo lo ſoluere illis: qͦꝝ ſum debitor. ⁊ qͥ in libro deſcri pti ſunt: ne bis ſoluam: ſi deinde veniant ⁊ petant vt certas. vel dic̄. Ego iam reſtitui ꝑſonis deſcri ptis in illo libro. ⁊ ecce plura inſtrumēta remiſſio num. Dicit ep̄us: libꝝ ꝑdidi: ⁊ ſic paratus ſum iu rare. Quid iuris. Soluet ne illa vt incerta. Feder. finaliter inclinat ad ꝑtem ꝙ ſoluat illa vt incerta. Secundo aūt caſu.ſ. qn̄ rapinam emit. vt ꝓ como do ſuo hrēt. ⁊ tunc ſi ꝓbabiliter non credebat illaꝫ rem fuiſſe raptam. puta. qꝛ omnes vicini vel ma ior ꝑs ita credebant. nec aliud veriſimilit̓ extima ri debebat. tunc hec bona fides qͣtuor ſibi confert. Primo. qꝛ durante bona fide: rem illam reſtituere non tenet̉. Sed ſi poſtea nouerit rem illam fuiſſe raptam. qꝛ bellum credebat̉ iuſtum ⁊ reperit̉ iniu ſtum: tunc reſtituere obligat̉. C. de fur. l. alienum nec pōt petere a dn̄o p̄cium ipſiꝰ rei. C. de fur. l. in ciuilem. Tenet̉ etiam exn̄tes reſtituere fructꝰ. De ꝯſumptis aūt nō tenet̉ ꝓpter bonam fidem. vt. l. fructus. ⁊. l. ex diuerſo. ff. de rei ven. Scd̓o pōt reꝫ vendere ⁊ alienare: bona fide durante. ſꝫ ſi aliqd̓ ln crum ex rei venditione ꝯſecutus eſt. dꝫ illud reſti tuere dn̄o venienti. ff. de ꝯdi. inde. l. nam hoc na tura. Tercio qꝛ nō tenet̉ reſtituere in caſu fortuito durāte bona fide. Si em̄ res interim ꝑeat ſine cul pa ſua: nullo mō tenebit̉ dn̄o reſtituere. Quarto. qꝛ poſt reſtitutōꝫ rei: ſi eam fecit iudice ſnīante de p̄cio qd̓ dedit ꝯͣ venditorem agere pōt: vt ip̄m ẜ uet indemnem. xij. q. ij. vulterane. Al̓r aūt mini me pōt. vnde dicat emptor dn̄o rei ꝙ illum ad iu dicium trahat. ⁊ poſtqͣꝫ citatus fuerit denūciet vē ditori ꝙ ꝯpareat atꝫ defendat rē ipſaꝫ. Et ſi res tc̄ ab eo deuincit̉. venditor tenet̉ de euictione. niſi tē pore date ſnīe: emptor ꝑ ꝯtumaciam fuiſſet abn̄s. vel niſi ꝑ iniuriā iudicis fuiſſet ſnīallata. exͣ d̓ emp. ⁊ ven. c. fi. Si aūt ad ſacerdotis p̄ceptum hoc fece rit in foro ꝯſcīe: venditor inducēdus eſt vt ip̄m cō ẜuet indēnem. ar. d. c. fi. Et qd̓ dictum eſt de eui ctione: idem dicendū eſt ſi ꝑ plures emptores ſuc ceſſiue res tranſierit. qꝛ vnus pōt agere ꝯͣ aliuꝫ. ff. de mino. l. ſꝫ vbi. Quo tn̄ ad fructus ꝑceptos an poſſit bonefidei poſſeſſor illos retinere. clarius di cendum eſt ẜm Io. de pla. inſti. de re. di.§. ſi qͥs a nō dn̄o. vbi dicit. ꝙ nullus poſſeſſor.ſ. nec bonefi dei. nec male. facit fructus ſuos naturales ex re ali ena. l. fructus. ff. de vſur. Ideo eos extantes dn̄s vendicat a quocūqꝫ: ſꝫ de ꝯſumptis nō tenet̉ poſ ſeſſor bonefidei niſi inqͣꝫtum factꝰ ē locupletior. qꝛ tunc tenet̉ ex eqͥtate. l. ſi ⁊ me ⁊ ticum. ff. ſi cer. pe. ſꝫ fructus induſtriales qͥ exigunt induſtriam ⁊ mi niſterium hominis. vt ſegetes. lac. lana. ⁊ ſimilia. bonefidei poſſeſſor cum titulo ⁊ ſine titulo facit ſu os. Et eos lucrat̉ ꝓpter induſtriam ⁊ culturam vt nō poſſint ab eo aduocari.ſ. poſtqͣꝫ ſunt ꝯſumpti. nec ad eoꝝ p̄cium tenet̉. d.§. ſi qͥs a non dn̄o. ⁊. l.

Reſtitutio. viij. bonefidei. ff. de acqͥ. re. do. Sed ſi non ſunt ꝯſum pti: ſꝫ extant: tenetur reſtituere. vt inſti. de offi. iu di.§. illoꝝ. Sed malefidei poſſeſſor: ſi non habet titulum tenet̉ de ꝯſumptis ⁊ de extantibꝰ. l. pe. C. de condi. ex. l. Et de percipiēdis. d.§. illorum. Sꝫ ſi habet titulum. puta per venditionem. donatio nem ⁊ huiuſmodi. tunc tenetur de conſumptis ⁊ extantibus: ſed excuſatur a percipiendis ꝓpter ti tulum. niſi in quatuor caſibus notatꝭ in glo. in di cto.§. ſi quis. in quibus tenetur de percipiendis etiam ſi habet titulum. Primo. ſi quis compulit aliquem per metum ſibi vendere. Item ſi quis e mit in fraudem creditoꝝ. Item in eo qui ſcienter emit contra ꝓhibitionem legis vel ſtatuti. Item ⁊ qͣrto in eo qui emit ſcienter a fiſco: non ſolenni ter. l. j. C. de fi. inſtru. li. x. Con. Monal. in ſum. in ver. fructuum. dicens. Fructuum alij induſtria les: vt frumentum. vinum. oleum. ⁊ ſimilia. Alij naturales: vt poma. ficus. ⁊ ſimilia. Fructus natu rales non facit ſuos poſſeſſor etiam bonefidei. vn de tenetur reddere vniuerſos poſtqͣꝫ incipit habe re conſcientiam rei aliene. d. l. fructus. Quo tamē ad bonefidei poſſeſſorem fac regulam generalem ꝙ nunꝙͣ tenetur vltra qͣꝫ ſit factus locupletior. l. vtrum. ff. de peti. heredi. De fructibus. damno. ⁊ intereſſe reſtituendis. vide infra. Reſtitutio vl timo. Sed quid ſi vnus dictorum raptorum ſatiſ fecerit. nunquid alij liberabuntur. Reſpond̓. ẜm Ray. ſi vnus ſatiſfecerit integraliter de omni dā no ⁊ expenſis ⁊ incomodo: ſiue intereſſe. omnes alij liberantur. quia non tenentur damnificato. Nam bonafides non patitur: vt idem debitum bis exigatur. Idem Hoſti. Addit etiam Ray. ꝙ ille. cui ſic ſatiſfit. debet qͣꝫtum ad iudicium ani me. cedere actionem illi qui totum ſoluit. non qui dem vt ab vno totum exigat: niſi forte a principa li. ſed ꝓ partibus petat a ſingulis: ſed qͣꝫtum ad fo rum contentioſum non tenetur cedere. Naꝫ qua fronte poteſt petere ceſſionem: qui ex culpa ſua damnatur. ff. de admi. tu. ſi plures. la. ij. tamen vt ſicut dicit Hoſtien̄. ſiue ſit facta ceſſio: ſiue non. alij qui nihil ſoluerunt tenentur in conſcientia ad releuandum illum qui in ſolidum ſatiſfecit quili bet ꝓ ſuis partibus. Nam ſoluens vtiliter geſſit eorum negocium. vnde tenentur habere ratum. ⁊ ei ſatiſfacere. ar. ff. de neg. ge. l. cum pecuniam. ⁊ l. pomponius. Thomas quoqꝫ ſecunda ſecunde. q. lxij. quaſi declarans dicit. ꝙ ſi ille qui fuit princi palis. vtputa. precipiens ſoluit: omnes alij libera ti ſunt qui fuerunt ab eo ad damnum faciendum inducti. Si v̓o alius reſtituit: tūc illi qui ſunt pͥn cipales. ⁊ illi ad quos res deuenit. tenetur reſtitue re illi qui reſtituit. Et intellige ꝙ ſi iſti tales nō re ſtituant ei: ceteri tenent̉ ꝓ partibꝰ ſuis: vt priꝰ di ctū eſt reſtituere. Quid ſi ſpoliatus liberaliter remittat reſtōem. Rn̄. ẜm Inno. Si dimittit principali vt raptori vel p̄cipienti. liberatus eſt ꝯſiliator ⁊ hmōi. qꝛ libe ratus eſt is qui principaliter tenebat̉: ⁊ qui res ha buerat. Sed ſi dimittat ꝯſiliatori: non credo libe ratos alios eſſe ad quos res ꝑuenerunt: niſi exp̄ſſe intellexerit eos liberare. Neqꝫ etiam illum qui ra pinam fecit: etiaꝫ ſi de rapina nihil habuerit: quia de iure naturali ⁊ diuino cōueniens eſt ꝙ ſublato principali: tollatur acceſſorium. ⁊ non econtrario. Immo plus ꝙ ſi liberaliter abſolueret̉ principa lis: non propter hoc abſolutus eſſet conſiliarius ſi aliquid ad eum ꝑuenit de rapina: niſi alius pro eo ſatiſfeciſſet. Et tunc iſte cōſiliarius in caſu aīe tene tur ei qͥ ſatiſfecit ꝓ eo. ¶ Nūquid autē in reſtitutōne poteſt a predictis omnibꝰ exigi pena. vt de rapina et de omni furto manifeſto pena quadrupli: ⁊ d̓ alio furto pena du pli? Rn̄. huiuſmodi pene non debētur niſi poſtꝙͣ adiudicate fuerint. quo caſu pena vniꝰ nō liberat iliū. De hoc videsͣ. Pena. An auteꝫ quis teneatur indicare furem? Rn̄. Panor. in. c. qui cum fure. extra de fur. de mente Bar. in. l. ciuile. C. de fur. concludit ꝙ furtū quis indicare debet. Et ſic ꝓprie loquitur. d. tex. qui cuꝫ fure. ſi bene ponderet̉. Nihil em̄ dicit de fure: ſed de furto. Sed iudex: vel ex officio implorato: vel dum procedit: ꝑ inquiſitionē generalem poteſt cō pellere ad indicandum furem. Recte ergo poſſūt. epiſcopi admonere ⁊ excōmunicare nō indicātes fures vel furtum: quia ſuperiores tenent̉ omnibꝰ modis purgare ꝓuinciam malis hominibꝰ. vnd̓ ex hac cauſa poſſunt compellere ad manifeſtan dum. Non obſtat p̄dictis: ſi dicatur ꝙ ad inſtan tiam ꝑtis quis tenetur ꝑhibere teſtimoniū contra furem. ar. l. nullum. C. de teſti. ergo tenetur indi care. dico ꝙ aliud eſt ꝑhibere teſtimoniū. et aliud indicare ſine teſtimonio. Nam quādo quis teſti ficatur: iam fur fuerat detectus per accuſationem Secꝰ qn̄ oīno ē occultꝰ: qꝛ tūc ad inſtantiā partis nō tenet̉ indicare furē. Et hec faciūt ad. q. Quidā perdidit libruꝫ vel aliam rem. Suſpicat̉ ꝙ ſit in domo Ticij. Petit ꝑ iudicem vt querat̉ domus illius. ⁊ vt aperiātur ſcrinia et loca ſecreta Ticij. nūquid iudex debeat hoc facere. Uidetur ꝙ ſic ꝑ. l. requirēdi. C. de ſer. fu. Cōmuniter tamē concludit̉ ꝑ doct. ꝙ ſpeciale ſit in ſeruo ⁊ in alia re ſeu ꝑſona: que poteſt comit tere dolum in ſe occultando. vt tunc poſſit inſpi ci domus alterius. vnde ſi quis ſuſpicat̉ ne vxor ſua ſit in domo alterius: tunc poteſt pete a iudice vt querat̉ ī domo illius. Secus in alijs rebꝰ q̄ nō poſſunt cōmittere fraudem: tunc nō debet iudex facere queri domum alterius: qꝛ ꝑiculoſum eſt: vt paterfa. habeat pandere alijs ſuū patrimonium: niſi eſſet vehemēs ſuſpicio ꝙ eſſet in domo illius. ar. in. l. j. ff. de queſtio. Eſtitutio. vllꝭj. qno adedem tes ⁊ recipientes de rapina. Utrū edentes de rapina. furto. vſu ra ⁊ hutuſmodi teneant̉ ad reſtitutionē. Rn̄deo ẜm Aex. de ales. ꝙ qui cōmedūt vel in alios vſus cōuertūt aliquid de vſura. furto vel rapina ſciēter ſiue ſint religioſi: ſiue alij. Et ſimiliter ſi dubitant an ſit huiuſmodi: tenentur ad reſtitutionem: ut

cōmittant ſe diſcrimini. habetur em̄ pro regula ꝙ quicūqꝫ habet cōſcientiā de re ꝙ ſit aliena: tenetur eam reſtituere. In hoc tn̄ videt̉ diſtinguēduꝫ. an talis raptor ſit ſoluēdo: vel ne. vt in primo caſu nō teneat̉ comedens. Hoc tamē limita. An ſit res in qua dominiū tranſferat̉: vel ne. vt in rapina ⁊ fur to: in quibꝰ non tranſfert̉ dominiū. Et de talibus edere non licet. Si autē nō eſt ſoluendo: tunc aut ſcienter comedit. Et tunc niſi in caſu extreme ne ceſſitatis tenet̉ ad reſtitutionē. Si autē ignorāter ⁊ bonafide: tunc nō tenet̉ de ꝯſumptis. ꝑ regulaꝫ poſitā in p̄cedenti. c. ¶ Quid autē de vxore et familia que ſcienter co mēdit ⁊ bibit et induit̉ de talibꝰ? Rn̄. ſanc. Ber. ẜm Ale. lom. ꝙ aut maritus eſt ſoluēdo: aut non. Si eſt ſoluendo. tūc ſi ſunt ibi aliqua bona de iu ſto acquiſita ⁊ ſeꝑata: de illis viuere poteſt. Sed ſi ibi ſunt aliqua bona de iuſto: ſed intermixta cum impie acquiſitis ita ꝙ non pōt diſcernere: adhuc de illis viuere poteſt. dūmodo in mēte habeat vi uere de iuſto. Con. Rod̓. Idem etiā addit ꝙ licꝫ talis vxor de oue vel de boue: ſiue de quacunqꝫ re habita de vſuris vel rapina comedere non poſſit vltra caſuꝫ neceſſitatis extreme: ſi tamē res ſit em pta de vſura: pōt inde comedere ſine caſu extreme neceſſitatis. Cuiꝰ ratio eſt ẜm quoſdam: quia cuꝫ in vſura dominiū tranſferat̉: non eſt neceſſe reſti tuere rem habitam ꝓ vſura: ſed ſolum vſurariuꝫ ad ſatiſfaciendum nō facere impotentē. Secūdo caſu quādo raptor vel vſurarius nō eſt ſoluendo puta qꝛ nihil habet niſi de vſura: vel qꝛ oīa bona ſua ꝓ vſuris reſtituendis obligata ſunt: licꝫ de bn̄ acquiſitis habeat quedā. tūc ẜm Girar. oldo. etiā eſt diſtinguēdum. ꝙ ſi talis vſurarius habeat ali qua que non ſunt empta: vel habita de vſuris. et dos vxoris fuit ibi prius qͣꝫ p̄dicte vſure: poteſt et debet inde ſolui: etiam dato ꝙ vir eius nō habeat ſufficientiā ad ſoluēdas vſuras. Si v̓o nō ſunt̓ ibi niſi empta vel habita de vſura atqꝫ predicte vſure ibi primo fuerūt ꝙͣ ip̄ius vxoris dotes. tūc ip̄a re ſtituere obligat̉ quicquid ꝓ victu ſuo ſeu quocū qꝫ alio modo accepit inde: qꝛ ei ad non reſtituēdū preſtat cauſam efficacem. Sed omnia predicta in tellige niſi in caſu dum cauſam expoliatorū agit ſ monēdo: ⁊ inducēdo virū pro poſſe ad reſtituēdi quia tūc non tenetur de his que expendit ſeu con ſumpſit eo tempore: quo circa eius emendationē fideliter laborauit: etiaꝫ ſi reſtitutio non ſequatur. nam qui gerit alterius negociū vtiliter etiā abſen tis ⁊ ignorantis: licite recipit expenſas. non tamē ẜm Rod̓. de talibus pōt viuere per annū ꝑ vnaꝫ admonitionē vel duas: ſed ꝙͣdiu continue inſtat opportunis horis. Cō. his etiā Ho. et Ray. Ul. ⁊ Guil. Si aūt de correctiōe vſurarij nō remane at ſpes. ⁊ in vxorē ſuā crudelis eſt. ⁊ de impie acqͥ ſitis eam viuere cogit. qͥd habet agere talis vxor? dicendū ꝙ triplex habet remediū ẜm Ray. Pri mū ꝙ ſibi victū aliūde querat vel ab amicis vel a conſanguineis ſuis. aut proprijs manibus laborā do ſiue alio modo honeſto victum querat. Secū dum vt denunciet his qui prodeſſe poſſunt. vel Reſtitutio. viij. Fo. CCXIII. etiam ſi ꝓbare poteſt denunciet epiſcopo. vt com pellat eum paſcere ſuam vxorem de iuſto. Sꝫ ẜm Hoſtien̄. hoc remedium inane eſt. ſi vxor habet ſuum maritum crudelem. Terciū remedium. vbi aliud non poſſit agere. nec per elemoſynam hone ſte querere. nec alio modo licito inuenire. Exquo ita artata eſt: poterit inde comedere. quia tempore tante neceſſitatis etiaꝫ a furto excuſaret̉ in totum. Neceſſitas enim non habet legem. Si autem pe riculum mortis non īmineat manifeſte aliqd̓ pec catum ꝯmittere videt̉. ꝓpterea aliqua penitentia ei ad cautelam iniungēda eſt. ar. extra de fur. ſi qͥs. Quicunqꝫ tamen talia ſumit: cum magna parcita te ſumere obligat̉. Et interim dolere dꝫ atqꝫ ꝓpone re. ꝙ ſi poterit in futurum reſtituet quicquid in de expendit. Et hoc ſatis ſecurum eſt. Quartum remedium poteſt addi. ꝙ talis vxor res domꝰ mo do licito augmentet atqꝫ conſeruet. quia hoc etiaꝫ cedit in creditoꝝ vtilitatem. maxime in conſeruā do res habitas ex vſura ⁊ hmōi. vt ſunt veſtes. ſuꝑpellectilia. ⁊ iocalia: ne corrodantur a vermibꝰ ⁊ hmōi. Quintum quoqꝫ ſuperaddatur. ꝙ ſi vir eius habeat plura incerta: vbi ſufficiat ad ſatiſfaci endum certis. poteſt tali vxori per ep̄m ꝓuideri. Omnibꝰ autem ſupradictis remedijs poteſt vti vxor vſurarij ſi de vſuris habeat dotem. ⁊ vir ni hil habet niſi reſtitutioni obligatum. Et vbi vxor poſſet rehabere dotem ſuam. vel parafrenalia a vi ro. ⁊ illa tradere poteſt alicui honeſte perſone. que de honeſto lucro pecunie: de qua negociabitur il la perſona cui committetur: viuere poterit. extra de dona. inter virum ⁊ vxorem. c. per veſtras. Ta men inter iſta quinqꝫ remedia: valde precipuum eſt quod dictum eſt ſupra.ſ. ꝙ inſtet circa eius cor rectionem temporibus oportunis. Et licet aliquā do videat̉ deſperatus. nihilominus nunqͣꝫ eſt de. ſperandum de homine in hac vita quia accidit in puncto. quod non peruenit in anno. In omni bus tamen caſibꝰ p̄dictis tenet̉ vxor reddere debi tum viro ſuo ⁊ econuerſo: niſi ſubſiſtat aliud in pedimentum. Quid autem de filijs ⁊ familia vſurarij. Re ſpondeo ẜm Girar. oldo. ꝙ aut vſurarius eſt ſol. uendo aut non. Primo caſu: ſi eſt ſoluendo. ⁊ ha beat alia vltra ea que ſatiſfacere ⁊ ſoluere obligat̉. de illis viuere poſſunt. Secundo autem caſu quā do non eſt ſoluendo. quicunqꝫ de familia eius. quicquid ꝓ ſuo victu. vel quomodocunqꝫ aliter acceperint: ſatiſfacere obligantur. quia illum ad ſatiſfaciendum faciunt impotentem. ⁊ ad hoc p̄ ſtant cauſam efficacem. Excuſari autem tales ⁊ conſimiles poſſunt ꝓpter. v. Primo. ꝓpter ꝓcura tionem.ſ. ſi cauſam expoliatorum agunt. vt ſupra dictum eſt de vxore. Secundo. ꝓpter recompen ſationem. quia ſi tantum ei reſtituunt quantum de ſuo receperunt: ſicut contingit in emptionibꝰ. in operis. mercantijs. commutationibus. ⁊ con ſimilibus. nam ſi huiuſmodi ſeruirent vſurarijs in rebus licitis ad augmentum ſubſtantie vſura rij. merito talis merces cum expenſis per eos fa ctis compenſatur. Tercio ꝓpter reſtaurationem. nn ij

Reſtitutio. viij. Id eſt ſi ſe reſtauraturum ꝓponat. ⁊ ad hoc faculta gem ſe habituruꝫ ꝓbabiliter credit. Quarto ꝓpter ignorantiam. quia ſi neſcit rem eſſe vſurariaꝫ. nec cauſam habeat hoc ſciendi illum vicꝫ eſſe talem. Quinto ꝓpter neceſſitatem. puta ꝙͣtum ad hoc. qꝛ filij ⁊ filie in tali etate ſunt ꝙ aliter cōmode viuere non poſſunt. ¶ Poteſt etiaꝫ queri: ſi dum viueret pater ticij ex pendit. ccc. lib. in ſtudio ꝓ filio ſuo vt doctor effice ret̉: cum nihil niſi de vſuris hrēt. Cunqꝫ de vſuris habuiſſet. M. poſt mortem non dimiſit filio ſuo niſi. ccccc. lib. Querit̉ vtrum de illis. ccc. ticius ad reſtitutōem ſit obligatus. Ad qd̓ rn̄dit. S. Ber. Si pater ticij nō erat ſoluendo quando filium in ſtudio nutriebat: tunc diſtinguendum eſt. Nam ſi ticius credebat ꝙ pater ſuus ſibi d̓ licitis bonis ꝓuideret: rōne bonefidei: de bonis iam ꝯſumptꝭ ſatiſfacere non tenet̉: ſꝫ ſolum de extantibꝰ. Si au tem nouiſſet patrem ſuum de vſuris omnia poſſi dere: ꝓpter conſcientiam leſam quam habebat in vtendo alienis rebꝰ: debet illas. ccc. libr. reſtituere ẜm diuinum ius. Et idem iudicium de ꝯſimilibꝰ Ffieri poteſt. ¶ Quid autem de filia que habuit dotem de vſu ra. Reſpondet ſan. Ber. ꝙ ſi quis accepit filiam vſurarij in vxorem. qui nihil tunc temporis habe bat niſi reddendum: tunc ẜm quoſdam: dotem quam inde accepit cum filia: reddere non tenet̉. ſi non craſſa: ſꝫ ꝓbabili ignorantia ductus fuit. quia ſcilicet ꝓbabiliter credebat ſocerum non eſſe vſu rarium. Aut preter illam dotem habere ſufficien tia ad ſoluendum. Uerius tamen cum diſtinctio ne dicendum eſt. ꝙ quando pater dotauit filiam. aut non erat ſoluendo. aut ſic. Primo caſu ſi pater non erat ſoluendo: tunc ẜm Girar. ol. alioſqꝫ ſolē nes docto. talis gener. exquo ſcit ꝙ dos accepta quando eam accepit erat neceſſaria ad ſoluenda debita: non poteſt talem dotem cum bona conſci entia retinere. ſi certi ſunt hi quibꝰ primo talia de bebant̉. Cuius ratio eſt. quia de alioꝝ rebus. nul latenus ẜm deum illa potuit dotari. Si tamen vſurarij filia talem dotem vult reſtitui. ⁊ eius ma ritus obſtat. culpa erit mariti ⁊ nō vxoris. Et hoc ſi illa ꝓponat dotem illam reſtituere ſi vir eius an te ipſam obiret. Si autem econuerſo vir eius vult illam reſtitui: ſꝫ vxor eius obſiſtit: nec patit̉ illam reddi. tunc forte illi ſufficit: ꝙ ipſe non percipiat de bonis illis ⁊ ꝓponat quando poſſet reſtituere illam. Si v̓o vtriqꝫ in non ſatiſfaciendo ex mala voluntate ꝯcordant tūc in ſtatu damnationis am bo viuunt. In remedium tamen periculi dici poſ ſet ꝙ ſi pater talis vxoris ſeu eius heredes habe rent ſufficientia ad ſatiſfaciendum certa: tūc ſi ta lis dos ſit parua in totum. Si auteꝫ magna: in ꝑ tem. De incertis dioceſanus poſſet cum tali muli ere ẜm diſcretum iudicium diſpenſare. Conſulen dum eſt autem tali mulieri de bonis certis vſure habenti dotem: cum ſibi non poteſt aliter ꝓuide re: ꝙ ſi ꝯtingeret eam premori viro: debet in fineꝫ vocare virum ⁊ filios ſi illos habet. ac eis ꝓteſtari dotem ſuaꝫ fuiſſe de vſuris. obſecrans ⁊ obteſtās quatenus reſtituant: quia illam nullo modo doſ ſunt licite retinere. qd̓ ſi nō fecerint: non ei: ſed im putabitur illis. Secūdo autem ſi pater vſurarius dotauit filiam ſuam eo tempore quo etiam rema nebat ſoluendo. ⁊ per conſequēs non propter do tes illas factus eſt impotens ad ſoluendum: non tenetur recipiens ſatiſfacere quod recepit: qꝛ quā do vſurarius verus dominꝰ dedit: ⁊ ſine ip̄a erat potens ſatiſfacere. ꝓpterea non dedit ei recipiens ad non reſtituenduꝫ cauſam efficacem. Si autem impotens poſtea factus eſt: nō eſt culpa recipien tis. vide tamē Panor. in. c. cum tu. de vſur̄. vbi for mat. q. de vſurario non habente pecuniā niſi vſu rariam: qui ſine fraude maritauit filiā: ⁊ dedit do tem genero reſtituendam filie in caſu ſoluti matri monij. Queritur nūquid poſt ſolutum matrimo nium et dotem ſibi traditam teneatur ſatiſfacere creditoribus: exquo non adſunt alie facultates? Federi. conſilio. lxiij. conſuluit. ꝙ ſi nō in fraudeꝫ conſtituta fuit dos: non tenetur filia reſtituere. k habeat ex cauſa lucratiua: quia illa nō eſt pecunia vſuraria. Nam pecunia vſuraria tranſiuit in do miniū mariti. ⁊ illa eſt alia pecunia que proficiſcit̉ ex bonis mariti. Sed do. An. dubitat de hac deei ſione cum dos ſit quid vniuerſale. vt notat Bar. in. l. j. ff. ſol̓. ma. Et in vniuerſali vna res ſuccedit loco alterius. vt. l. imꝑator. ff. de le. ij. Itē ſi filia in poteſtate erat: ergo heres: et prius reſtitui debent omnia debita. Sed aduerte ꝙ Fede. loquit̉ quā do filia non erat heres. Sed poſſet dici ꝙ licꝫ non ſit heres: non debet habere quartā ſuam: niſi pͥus deductis oneribus ⁊ debitis. hec deciſio videtur ſatis dubia. Forte de rigore iuris procedit opinio. Fede. Sed de eqͥtate ꝓcederet alia opinio. Utrum famuli vſurariorū teneantur ad reſti tutionem ſalariorum perceptorū et expenſarum: Rn̄deo ẜm ſan. Ber. ꝙ aut iſti ſunt famuli: qui ī domo eius morant̉: nō ad exercendum fenns: ſed ei ſeruiūt. puta ad menſam vl̓ eum aſſociant hinc inde ⁊ huiuſmodi: ⁊ de talibus dicenduꝫ eſt ſicut de vxoribus: quia ſi vſurarius nō eſt ſoluēdo: nul lo modo de bonis vſurarij viuere poſſunt: nec in ſuper ſalarium ſuum ab eis ſuſcipere niſi duo ibi cōcurrant. Primo ꝙ ſit ibi aliquid de licite acqui ſitis. non autem empta vel habita de vſuris. Se cūdo ꝙ tale ſalarium prius fuerit ibi qͣꝫ vſure. his autem duobus cōcurrentibus: predicti ſalarium ſuum ẜm aliquos ſuſcipere poſſunt: etiaꝫ dato ꝙ vſurarius non haberet ſufficientia ad ſoluendas vſuras. hoc tamē nō eſt vſqꝫquaqꝫ tutum. de bo nis auteꝫ illius viuere eis nequaqꝫ licet. Aliter da rent ei ad non ſoluendum cauſam efficacem: vbi vſurarius nō eſt ſaluendo. Si autem dicti fama li ſunt proprie ſeruientes ⁊ mercenarij. tunc dicen dum ꝙ ſi vſurarius non eſt ſoluendo. autiſti ſer uiunt in rebus licitis ⁊ honeſtis. ⁊ tunc ſi propter diminutioneꝫ ſubſtantie vſurarius non fiat ma gis impotens ad ſoluendum: licite poſſunt condi gnam ſuſcipere mercedem. Et hoc: quia vtilitas quam conſequit̉ inde vſurarius talis ex illo ope re cum mercede merito compenſat̉. et ꝓpter mer

tedem mercēnarijs datam pauperior minime di ci poteſt cum loco mercedis habeat cōmodū ope rarū: vt ſunt qui agros eius colunt ⁊ vineas ⁊ hu iuſmodi. Et forte dicendū idem de illis ſeruitori bus qui haberent curam veſtium ⁊ aliarū rerum ip̄ius vſurarij: vt recipere valeant expenſas et ſa larium vſqꝫ ad tantā ſummā ad quātam aſcendit iſta vtilitas: ſed plus recipere nequeūt. Idem dic de vxore vt ſupra dictū eſt: quādo haberet curam p̄dictarū rerum: ꝙ poteſt reciꝑe expenſas vſqꝫ ad dictam quātitatē ad quam ſe confert dicta ſua vti litas. Si autem ſunt alij ſeruitores ſeruiētes vſu rario in illis in quibus eum ad ſatiſfaciēdum: duꝫ recipiūt ſalarium faciūt impotentē. ⁊ tunc licꝫ ſer uiant ei ī rebus licitis ⁊ honeſtis nō peccent: īmo apud deum qn̄qꝫ merētur: tamē ſalariū ẜm quoſ dam minime ſuſcipere poſſunt: cum ex hoc ad ſa tiſfaciendum eum faciūt impotentē. Sicut medi ci. barbitōſores. baile. Et licꝫ tales ab vſurarijs ſa lariū acceptare nō poſſint: tamen illis in extrema neceſſitate ſubuenire tenentur. Et ob p̄dicta infe runt quidam. ꝙ cum iudei cōmuniter viuant ex vſuris. nec ſint potentes reſtituere: accipiētes per donationē: vel alio titulo lucratiuo aliquid ab eis tenent̉ ad reſtitutionem accepti: faciendam illis a quibus iudeus accepit vſuras: etiam ſi aliquid ab eis acceptum ſit pro pena: vt sͣ. Iudeus pͥmo. Si autē quis aliquid ab eo habuerit qͥ nō eſt ſoluen do titulo oneroſo. puta qͥa emit vel habuit ꝓpter operas ſuas: vel ꝑmutationem: vel aliam onero ſam cauſam: nō tenetur ad reſtitutionē: niſi illud ſciuerit fieri in fraudem creditorū. Et dicitur ſcire ſi creditores ſunt ſibi proteſtati ꝙ ſit in eorum pre iudiciuꝫ. vt in. l. ait pretor.§. ſi quis ꝑticeps. ff. de his que in frau. cre. Item quādo ſcit eum habere creditores et alienauit omnia bona ſimul. Ex illa em̄ vniuerſali alienatiōe preſumit̉ fraus. vt. ff. e. l. omnes.§. lucius. Item tercio quādo hoc euiden ter apparet: vt qꝛ ſcit aliqueꝫ impotentē reſtituere ⁊ aliquid vendere: vel emere ad ludum. luxuriam guloſitatem. vel aliter inutiliter conſumēdum. Et ſic in fraudem creditoruꝫ. Et ex p̄dictis colligit̉ ꝙ cū iudei ⁊ alij vſurarij cōiter ꝓpter vſuras nō ſint ſoluendo: accipiens aliquid ab eis etiā titulo one roſo. puta locatione. venditione vel ſimili: exquo manifeſte fiūt impotentiores ad ſatiſfaciendū: te netur reſtituere illis a quibus accepte ſunt vſure: ſicut ꝯtingit in vendēte eis gallinas: vl̓ alia ad gu loſitatē ꝑtinentia: vel pulcra veſtimenta: ⁊ alia ſi milia ad pompoſitateꝫ: vel qui ad talia locant ſibi operas: vel ad radendum: vel ad polienduꝫ ⁊ hu iuſmodi. Quid aūt de ꝯſanguineis ſeu amicis. domeſti cis. ſocijs. ⁊ quibuſcūqꝫ alijs qui de bonis ipſius vſurarij comedūt. bibunt. ſiue dono ſiue quocūqꝫ alio modo recipiūt? Rn̄. ſan. Ber. ꝙ ſi vſurarius nō eſt ſoluēdo.i. ꝙ omnia bona que habet vix ſa tiſfactioni ſufficiūt. licꝫ habeat aliqua de licite acqͥ ſitis: tales inquā quicquid predictis modis ſuſci piunt ſatiſfacere obligant̉: qꝛ etiam ad non ſatiſfa ciendū p̄ſtant cauſam efficacē. Si aūt eſt ſoluēdo: Reſtitutio. ix. Fo. CCXIIII. tunc non tenent̉. Si autem de hoc dubitant. ⁊ ad huc extat res: ſatiſfacere obligant̉ ne ꝓ re tempo rali in diſcrimine animam ſuam ponant ẜm regū lam ſupra poſitam. Si tamen habuiſſent bonafi de tales ab vſurario: credentes illas res eſſe ſuas: durante tali bonafide: de conſumptis non tenen tur. Caueant tamen vt dictum eſt ſupra. ne ducā tur bonafide lupi que.ſ. ſit ignorantia craſſa ⁊ ſuꝑ pina. que etiam eos de conſumptis non excuſa Vtrum debētes aliquid recipere ab vſurario ex contractu vel quaſi. aut ex maleficio vel quaſi poſſint acciꝑe ab eo qd̓ debet̉. Rn̄dit Alexā. lom. ꝙ ſic. dum tamen rem vſurariam. furtiuam. vel raptam non recipiāt in ſpecie ſua. Quod quidem in vſura eſt veꝝ ẜm eos qui tenent ꝙ in vſura nō tranſfertur dominium. Scd̓m autem alios poſ ſunt recipere etiam ipſam rem in ſpecie habitam ex vſura. hunc tamen caſum quidam limitant ſi cut ſupra dictum eſt. dummodo non ſit in fraudē creditoꝝ. Utrum autem mutuantes denarios vſura rijs poſſint repetere. Rn̄dit ſan. Ber. ꝙ ſi bona fide creditor vſurario pecuniam mutuauit. vt ex illa comodum ſuum licite faceret. ⁊ lucrando forte ex ea ſe liberaret. Et tunc recipere poteſt qd̓ libera liter mutuauit. etiam ſi aliter ille non ſufficeret ad vſuras ſoluendas. aut alia ⁊ non iuſta cauſa illam mutuo ei dedit. puta. ad ludendum. aut ad mere trices. vel hyſtriones. ⁊ tūc non pōt debitum ab il lo reciꝑe qͥ alit̓ nō eſt ſoluendo. Con. Guil. Utrum locantes domos vſurarijs ad fenus exercēdum teneant̉ reſtituere penſionē. Rn̄. ſan. Ber. ꝙ licet ſint ꝑticipes oīm peccatoꝝ q̄ in eis ex fenore ꝑpetrant̉. nihilominus rōne ꝯͣctus locatio nis. in quo lucꝝ tranſfert̉ in locantem. pn̄t tale lu crum nō illicite retinere. niſi vſurariꝰ tunc impo tens eſſet reſtituere acqͥſitas vſuras. qꝛ tūc nō pn̄t recipere penſionem niſi prius debuiſſent hr̄e. Utrum p̄dicatores qui vadūt ad raptores vt eos inducant ad pnīam ⁊ ad reſtōem poſſint co medere de rapina. Rn̄d̓. ẜm Ray. ſiue inducant eos in p̄dicatione generali. ſiue in ꝑſuaſione ſpāli excuſant̉. maxime ſi apud alios non pn̄t comode inuenire. extra de ſent. ex. cum voluntate. Et hoc intellige cum moderamine. ⁊ ſi ſit ſpes ꝓbabilis de illoꝝ correctione. Item ſi ꝓpter eoꝝ expenſas n̄ ſubtrahat̉ facultas reſtituendi in toto vel in ꝑte. Sed ſan. Ber. dicit vel in magna ꝑte. ⁊ hoc ratio nabilius. Eſtitutio nono. Quo ad cooperatores vſuraꝝ. Et hi quidem multiplices ſunt. Ex quibꝰ primi ſunt ad vſuram mutuum accipientes. Circa qd̓ aduer tendum ẜm ſanc. Ber. ꝙ duo neceſſaria ſunt ad hoc ꝙ ſine mortali culpa homo tale mutuū ſuſci pere poſſit. Primo ꝙ qui mutuum p̄ſtat nō ſit in ductus ab alio. ſꝫ a ſeipſo ad tale mutuum dandū cundo ꝙ qui mutuum ſuſcipit ad paratus ſit. nn iij

Reſtitutio. ix. hoc ob legitimam cauſaꝫ ex neceſſitate cogat̉. vno iſtoꝝ deficiente ſemꝑ accipiens mutuum ſub vſu ra: mortaliter peccat. Et ꝯcludit ꝙ etiam in neceſ ſitate extrema nō licet aliquem renitentē inducere dare mutuū ad vſuram. īmo potius liceret ẜm eū neceſſaria ꝓ ꝯẜuanda vita raꝑe violenter: qͣꝫ illuꝫ inducere ad tale mutuum. ⁊ ſi facit mortaliter pec cat. Fortius ergo peccant ẜm eum qͥ tale mutuum ſuſcipiunt ad voluptates explendas in vanitatibꝰ laſciuijs. atꝫ ludis. vel vt homo lucret̉ ampliꝰ. vel ditet̉ qꝛ ſemꝑ mortale peccatum eſt. ſꝫ hec opi. ni mis dura videt̉. ideo Dire. li. iij. aliter dicit ponēs tres opi. circa hoc. Quidam em̄ dicunt ꝙ cuilibet licet acciꝑe ꝓ quolibet oꝑe virtutis: vt ſi velit inde facere elemoſynam vel edificare eccl̓iam. ſꝫ non licꝫ acciꝑe ſub vſuris. vt luxurioſe viuat. Alij dicunt ꝙ diſtinguendum eſt de oꝑe virtutis vtꝝ ſit neceſ ſariū vel non. Tu v̓o dicas ꝙ ſi accipiens ſub vſu ra pecuniam ſi dans erat paratus dare alteri. ⁊ ac cipiens indigeat non peccat. ar. xxij. q. j. mouet. li cet non accipiat ꝓ oꝑe virtutis: ſꝫ ꝓ opere indiffe renti. Sed ſi cauſam dedit qꝛ al̓s non diſpoſuerat tradere ſub vſura: quando accipiens ad hoc eum induxit: tunc peccat accipiens. Poſſet tamen eſſe caſus in quo non peccaret inducens: vt ſi īmine ret neceſſitas famis. ⁊ aliquis haberet pecuniam. vel granum. vel ſpeciem aliam. ⁊ tunc nō vult vē dere. vel mutuare gratis: tunc ſuaderi poteſt ei vt illam ſpeciem mutuet ſub vſuris. quia minus pec cat ſi ſub vſuris mutuet ꝙͣ ſi teneat eam abſconſaꝫ : in tanta neceſſitate: quia inter duo peccata: ſuadē dum eſt ꝙ maius vitet. xiij. di. nerui. hoc idem te nent Inno. ⁊ Hoſtien̄. extra de vſur̄. c. ſuꝑ eod̓. ⁊ Archi. xiiij. q. iiij. ſi quis vſuraꝫ. Ri. etiam in. iiij. di. xv. dicit. ꝙ non ſolum in neceſſitate extrema. ſi etiam quando homo notabiliter damnificaretur vel notabilem penuriam pateret̉ licet recipere ad vſuram. vel etiam latius intelligit non ſolum de neceſſitate abſoluta. ſed etiam de neceſſitate vtili quam aliquis ꝯſequit̉ agendo negocia ſua. ſꝫ acci pere ꝓpter alee ludum ⁊ hmōi eſt peccatum mor IQuid autem de inducentibus aliquem ad fe nerandum. vel de mutuantibus alicui pecunias ad exercendum vſuras an teneantur ad reſtitutio nem. Reſpondet ſanctus Bern̄. ꝙ de hoc ſunt opiniones. Quidam enim dicunt ꝙ qui alios ad fenerandum inducunt qui feneraturi al̓s non fu iſſent: inſolidum reſtituere obligantur. Si autem al̓s feneraturi erant. tunc non obligantur. niſi in quantum peruenit ad eos. Alij autem ⁊ rationa biliter moti dicunt ꝙ in caſu mutui non obligan tur niſi inemuantum peruenit ad eos: nec inſuper in duobus alijs caſibus. Primo. cum quis ſocie tatem contrahit cum aliquo ad exercendum fe nus. Secundo. cum quis vſurario pecuniam dat pro lucro participando. Mouentur propter dif ferentiam que eſt inter rapinam ⁊ furtum ex vna parte. ⁊ vſuram ex alia parte. ⁊ penes voluntari am ⁊ non voluntarium. Ex qua quidem differentia ortum habet: ꝙ in his caſibus potior ē con ditio vſurarij qͣꝫ raptoris vel furis. Nam in rapi na ⁊ furto reſtituere obligat̉ qui p̄ſtat ad hoc can ſam efficacem: etiam ſi nihil perueniat ad eum. Et hoc eſt: quia rapina ⁊ furtum contra voluntatem dn̄i ꝑpetrant̉. non ſic aūt in vſura: vbi interuenit voluntariū mixtū. Preterea in rapina ⁊ furto: iu ra ſpoliatis tribuūt actionē ꝯtra eos qui rapine et furto dederūt cām efficacē: licꝫ ad eos non ꝑuene rit quicqͣꝫ. Non ſic autē in vſura: qꝛ non dat̉ actio ꝯtra tales taliter inducētes: cū ad eos nō ꝑuenerit quicꝙͣ de tali lucro. ¶ Querit̉ an is qui extorſit vſuras nomīe alteriꝰ ſicut ſunt ꝓſonete. ꝓcuratores. tutores. curatores ⁊ huiuſmodi teneant̉ ad reſtitutionē? Rn̄. glo. in l. ſi ſciēte. ff. ad. l. pō. de ꝑici. tenet indiſtincte ꝙ ꝓ ſonete vel huiuſmodi: quibus mediantibus cele brant̉ cōtractus vſurarij: tenent̉ ad reſtitutioneꝫ vſurarū. Hanc glo. ibidem ſequit̉ Bar. et in. l. j. .§. incidit. ff. ad turpil. Sed glo. in. c. Michael. de vſur̄. tenet totaliter oppoſitū. Dicit em̄ ꝙ is qͥ ex torſit vſuras nomīe alterius: non tenet̉ ad reſtitu tionē. nec pōt cōtra eū excipi. Hoſti. autē. ⁊ Gof. in eorum ſummis: quos ſequit̉ Io. an. in dicto. c. Michael. vt refert Panor. ibi ꝯcludūt. ꝙ aut pͥn cipalis eſt ſoluēdo. ⁊ tūc talis non tenet̉ ad reſtitu tionē. al̓s ſecus. Et hec opi. placet Panor. exquo dedit cauſam delicto teneat̉ alio nō valente ſatiſfa cere. Quidā tamē ſummiſte dicūt ꝙ ꝓſonete ⁊ hu iuſmodi tenent̉ in ſubſidiū. puta qn̄ vſurarius vl̓ principalis non eſt ſoluēdo: vel non vult ſoluere. Scd̓m autē opinionē īmediate p̄cedentem qͣꝫdiu vſurarius eſt ſoluēdo: ꝓſonete ⁊ huiuſmodi nō te nētur ad reſtitutionē. Ultima tamē opinio videt̉ practicāda in foro aīe: que cedit in fauorem credi torū. ⁊ ad deonerationem cōfeſſorum. licꝫ alia opi niſtrilmilitt intimūt nio ſit probabilis: fulta auctoritate famoſorum do ctorum. An aūt huiuſmodi ꝓſonete exercētes ſe ī hu iuſmodi ꝯtractibꝰ vſurarijs poſſint excuſari a pec cato? Rn̄. ſan. Ber. ꝙ de p̄dictis pōt hr̄i duplex ꝯſideratio. Prīa ꝑ reſpectu ad mutuo indigētes. Secūda ꝑ reſpectu ad mutuū dantes. Reſpectu pͥme duplicit̓ peccare pn̄t. Prīo ſi mutuū q̄rūt ꝓ his qͥ nō indigēt: ſic̄ quotidie ī depoſitis ⁊ ꝯͣctibꝰ fieri ſolet. Nā qꝛ mutuū recipiēs peccat. iō neceſſe eſt vt qͥ ei ī hoc cooꝑat̉ fiat etiā ꝑticeps eius culpe ambo vtētes malo vſurarij male. Secūdo etiā peccant ſi neceſſitate cogente vel nō cogente ꝓximū ad vſuram mutuū tribuere re nitentē inducūt. De hoc dic vt dictū eſt sͣ. Secū da ꝯtractio fieri poteſt ꝑ reſpectū ad mutuū dan tes ẜm Girar. ol. Et dupliciter mediatores in hoc eſſe pn̄t. Prīo em̄ cū ſtant ꝓ illis qui mutuo indi gent ⁊ ꝓcurant ab illis qui ꝑati ſunt dare. Tales inquā nec peccant ⁊ minus ſatiſfacere obligantur cum malo vſurarij vtant̉ bene. Secūdo v̓o cum ſtant pro parte et lucro vſurarij. Tales inquā non tm̄ peccant: ſed etiam inſolidum ſatiſfacere obſi gantur. Si tamen ſunt ad hoc ſic cooperatꝭ ꝙ

abſqꝫ cooperatione eorum illa vſuraria preſtatio minime facta eſſet. Addit tn̄ Archi.f. vnū notabi le de iſtis mediatoribꝰ. ꝙ ſi ſunt mediatores in cā bijs illicitis ⁊ vſurarijs: exercere nō valent illaꝫ ar tem: niſi cum damnatōne. niſi forte cū facerent: in tendendo vt ꝓuideat̉ neceſſitatibꝰ accipiētis ſub cambio. Secꝰ ſi in ſuipſius vtilitatē vt inde lucrē tur. vt cōiter fit. ¶ Utrum aūt ſocij ad vſuram: vel factores ſtan tes ad mutuandū in ꝑſonam vſurariorum: ita ꝙ apud eos reſidet quaſi principalis auctoritas dn̄o rum ſuoꝝ: reſtituere teneant̉? Rn̄. de huiuſmodi factoribꝰ ⁊ principalibꝰ dicendū eſt vt sͣ. de ꝓſone tis. Et hoc ſi cooꝑati ſūt ad exactiōeꝫ vſuraꝝ. Se cus autē ſi ſolum cooꝑati ſunt vt mutuum detur: qꝛ in mutuo damnū nō datur ꝓximo: ſꝫ in exacti on vſurarum. Et ideo ſeruitores qui ad ſolā actu alem ⁊ manualeꝫ traditōnem mancipati ſunt: ita ꝙ ipſi nō taxāt precium vſuraꝝ: aut ꝯtractuū im piorum: nec cum eis ꝯtrahitur pactum vel vſura. qͣꝫuis ipſis p̄ſentibus et pecuniaꝫ tradentibꝰ fiat: mortaliter peccant: ⁊ tenent̉ ad id qd̓ de vſuris ha buer̄t. Adde tn̄ quod ſingulariter notat Monal. in ſum. ꝙ dantes pecuniam. d. ſui ad vſurā de eiꝰ generali mandato. vicꝫ. ꝙ mutuent pecuniam ad vſuram ſub eius nomine: tales quidem miniſtri. tanꝙͣ principales in hoc reſtituere tenent̉ domīo nō reſtituente: eo ꝙ in eoꝝ optione erat mutuare ⁊ nō mutuare. Sed ſi tales de ſpeciali mādato do mini dicentis. Mutuate Petro ad vſuram. x. lib. nomine meo: licet peccent: nō tamen tenent̉ ad re ſtitutōneꝫ. Et hāc opi. ſequit̉ Io. de li. ⁊ Lap. Io. tn̄ an. dicit ꝙ iſti puri miniſtri vſurarioꝝ ſalariuꝫ qd̓ habent ex tali exercitio pauperibꝰ debēt eroga re: cum ſit turpe lucrum: niſi vſurarius nō eēt ſol uendo: quia tūc dꝫ dari creditoribus. Et dicti mi niſtri ſimiliter incurrūt penas. c. qꝛ in om̄ibus. ex tra de vſur. Nihil em̄ refert: ſiue ꝓprio nomine ſi ue alieno quis exerceat vſuraꝫ. Hoc idem voluit Lap. Pene tn̄ que imponunt̉ ꝓpter negligentiam reſtituendi vſuras. puta. ꝙ eoꝝ ꝯfeſſiones nō au diant̉: ⁊ ꝙ nō ſepeliant̉ et ꝙ nō valeat teſtm̄ eoruꝫ nō ligant. Idem Ge. trum aūt aduocati ⁊ ꝓcuratores fauētes vſu rarijs in iudicio vel extra reſtituere teneant̉. Rn̄. Inno. ⁊ Ho. in. c. Michael. de vſur. et Archi. in c. ſi quis oblitus. xiiij. q. iiij. ꝙ ſic: qn̄ ſcientes eē cō tractus vſurarios fauet eis cū effectu. Debent em̄ eſſe exꝑti in talibꝰ: cū multotiens eis porrigantur carte apꝑentes iuſte ⁊ non de ꝯtractibꝰ vſurarijs: cum tn̄ ſint. Idem Sco. in. iiij. qui addit ꝙ defen dentes ſciēter cām iniuſtā: nō ſolū tenent̉ parti le ſe: ſꝫ etiā tenent̉ parti quā defendūt ſalariū reſtitu ere. Qd̓ verū eſt etiā qn̄ ꝑ ignorantiā: vel negligē tiam ꝑs damnificat̉. Et idem de iudice. Utrū inducens volentē gratis mutuare vl̓ iu ſte ꝯtrahere. vt mutuet ſub vſuris. et illicite cōtra hat reſtituere teneat̉. Rn̄. ẜm Rod̓. ꝙ ſic: cū inde bite impediat vtilitatē ꝓximi. Utrū ſocij vſurarioꝝ. famuli ſeruitores. filij qͥ ꝑpatribus. dominis. aut ſocijs exercuerūt fenus Reſtitutio. ix. Fo. CCXV. poſſint illis inuitis ad quantitatē acquiſite vſure: pecuniā ſurripe ⁊ reſtituere? Rn̄. s. Ber̄. ꝙ ſic ẜm quoſdā. qꝛ iuſtū eſſe videt̉: vt q̄ illorū cā iniuſte ab lata ſunt ꝑ fenus: de lege nature licentiā hēant illa ſatiſfacere: ne ipſi de ꝓprio ſatiſfacere teneant̉. Et intelligit. s. Ber. hoc verū in foro ꝯſcīe. dūmō nul lum de illis ſeptē inconuenientibꝰ ſequat̉ q̄ poſita ſunt sͣ. Familia. Ad hoc facit qd̓ notat Ale. lom. ꝙͣ vxor viuēte viro pōt ip̄o igͦrāte reſtituere qd̓ ille te net̉. qꝛ lꝫ nō ſit dn̄a rerū mariti. tn̄ eſt data in adiu toriū viro. cuius ſaluteꝫ ꝓcurare tenet̉. Et iō ſicut de bonis ꝓprijs viri tanqͣꝫ de bonis ꝓprijs pōt face re elemoſynam ignorāte viro ⁊ nō ꝓhibente. qꝛ ſic agit cām viri: ita eodē mō facere p̄t reſtōꝫ. Et ſi re ſtituat viro ſciēte ⁊ nō cōtradicēte. tutius facit. Si aūt vir ſciat ⁊ cōtradicat vxor tenet̉ non reſtituere qꝛ etiā al̓s nō tenet̉ ad illud bonum ex neceſſitate. bro furto aūt viri an̄ teneat̉: vide sͣ. Furtū. Pro p̄dictis optime facit qd̓ notat Bal. in. l. etiā. C. de fideicō. vbi tenet ꝙ tutor ⁊ executor teſtamēti pn̄ſ reſtituere vſurā: vel alia mala ablata ſine ſpāli mā dato. qꝛ dicūt̉ facere ex neceſſitate. allegat glo. quā dicit ſingularē in. l. p̄ſes. C. de tranſact. qꝛ intereſt upilli talē pecuniā nō habere. Quid aūt de mercatoribꝰ vnius ciuitatis qͥ fre quēter ſolent eſſe mediatores mercatorū aliarū ci uitatū ad ꝓcurandū venditionē ſuarū merciū: qͣs ad eos tranſmittūt. Et cōiter tales mediatores ſi bi retinēt vnū florenū ꝓ centenario qͣſi ꝓ ſuo labo re ſine alia cōuentōe facta inter eos. Et ſic verſa vi ce. An liceat? Rn̄. Archi. flo. ꝙ cum hoc ſit de cōi more mercatorū in rōne fundatū nō apparet illici tum. veruꝫ ſi on̄dunt tales mediatores ꝑ lr̄as: vel verba velle gratis ⁊ rōne amicicie in hmōi ſeruire mercatoribꝰ aliorum locorum. cum ⁊ ipſi eis ſerui ant verſa vice gratis in ſil̓ibus. tunc non liceret oc culte aliquid vel p̄cium laboris acciperputa. dicen do eorum mercimonia vēdidiſſe centū ⁊ vno flor̄. et illum vnū ſibi retinēdo ꝓ ſuo labore. Fraus eſt em̄ ⁊ dolus ex amicitia oſtendere velle gratis ſerui re. et occulte exinde precium laboris extorquere. trum lucrum factum ex pecunia: quaꝫ quis mutuo accepit nomine domini ſui ſit ipſius dn̄i: aut famuli accipiētis? Rn̄. s. Ber. ẜm Sco. ꝙ eſt domini ⁊ nō famuli: cui tamen dominus tenetur prouidere de competenti ſalario pro induſtria ſua Et hoc veruꝫ qn̄ ille famulus ita pauper eſt ꝙ nō poſſet reſtituere creditoribus ſi pecuniam acceptā nomine. d. ſui amiſiſſet. Secus ſi diues eſſet. ⁊ non intendiſſet dominum ſuuꝫ damnificari debere ex amiſſione dicte pecunie. ſeu periculo ſibi proueni ente quōcunqꝫ. quam pecuniam ſub nomine. d. ſui ideo accepit mutuo. quia ſub nomine ſuo non reperiſſet. Hoc autem caſu dictum lucrum ſuū ē: qꝛ pecunia non ſic ſtat ſui dn̄i periculo ſicut in pri mo caſu. Quid aūt de cōmunitatibus vel collegijs dan tibus pecuniam ad vſuram. Nunquid omnes et̓ ſinguli ſunt vſurarij ⁊ teneantur ad reſtitutionem Rn̄. ẜm Ray. ꝙ ſic.ſ. oēs illi quorū aucͣtate vel cō ſenſu fit: arg. extra de vſur. conqueſtus. ⁊. vij. q. j. nn iiij

ſent vir. Et ẜm Hoſti. omnes illi quibus hec in mente ſua placent et ratum habent ⁊ conſentiunt ⁊ ꝓhibere poſſunt et non faciunt: tenent̉. extra de len. ex. quante. ¶ Runquid aūt ſinguli de collegio vel ciuitate re Etituere teneant̉ inſolidū qd̓ habuit collegiū ex vſu ris: ℟. Rod̓. ꝙ lꝫ illi quoꝝ aucͣte ⁊ ꝯſenſu talia fi tant ſint vſurarij ⁊ mortaliter peccēt: nō tn̄ tenent̉ ad reſtōneꝫ niſi ꝙͣtum ad eos ꝑuenit de vſura: vl̓ quantū releuati ſt̓ ab expenſis qͣs feciſſent de ſuo in ſuſtinendis oneribꝰ cōitatis: niſi forte p̄ſtiterīt aucͣtem ꝯpellendo: aut p̄cipiendo cōitati taliter fe verari: q̄ al̓s nō eſſet hoc factura. In qͦ caſu inſoli dum tenent̉. Et Monal. intelligit p̄dicta vera de regentibꝰ ⁊ ꝓhibere valentibꝰ: vel p̄cipientibꝰ tali ter fenerari. Secus d̓ alijs: niſi participauerint de cōmodo burſali: vel releuati ſunt ab oneribus vt dictum eſt: quia tunc de tanto reſtituere obligan ¶ Quid aūt de regibꝰ ⁊ alijs dn̄is: qui cogūt debi tores dare vſuras. Rn̄. Rod̓. ꝙ tenent̉ ad reſtitu tionē: etiā ſi nihil ad eos ꝑuenerit. Scd̓m v̓o alex. lom. dn̄i: qui vſurarijs fauēt: vel eos in terris ſuis retinēt: nihil̓ reſtituere tenent̉: ſi nihil ad eos d̓ bo nis eoꝝ ꝑuenit: licet al̓s peccent. Et huic opinio ui videt̉ adherere Aſten. li. iij. ti. xj. Hanc etiam opi. tenet. S. Ber. dicens de mente dicti Alex. lō. ꝙ nō eſt ſil̓e de auctoribꝰ mali qͥ ſunt cā ꝑ ſe eiuſdē mali. ⁊ de iſtis qui ſunt magis cauſa per accidens mali. puta. ꝙ tale maluꝫ ꝯſeruetur in patria vel li bere fiat. ¶ Quid de illis dn̄is qui multa recipiunt a iudeis cū ſciant eos nihil hr̄e niſi vſuras: ⁊ ꝙ bona eoꝝ q̄ poſſidēt ad reſtōeꝫ nō ſufficerēt. Rn̄. ẜm Rod̓. ꝙ tenent̉ ad reſtōneꝫ taliū ꝑceptoꝝ: ſi ex cā lucratiua ꝑceperūt. Poſſunt tn̄ ab eis accipere qd̓ ſibi debēt. ſicut ⁊ alij creditores. ¶ Utrū recipientes el̓ynas ab vſurarijs reſtitue re teneant̉. Rn̄. S. Ber. ꝙ nō: ſi vſurarij pn̄t de certis ſatiſfacere: licet non valeant de incertis. Et hoc facit ad. q. quotidianam. An liceat reciꝑe ele moſynas ab iſtis dominis temꝑalibus qui multa debent reſtituere licet quaſi incerta. Et pꝫ reſpon ſio. Naꝫ ſi p̄dicti dn̄i ſaltē hēant tātū de bonis ꝙ valeant ſatiſfacere pro certis: licite poterūt ab eis elemoſyne recipi. Ab vſurarijs tn̄ manifeſtis non licet recipere oblatōnes que fiunt publice: nec re cipi debent ad ꝯmunionem altaris. Qd̓ intelligit panor. in. c. quia in omnibus. extra de vſur. vt nō admittant̉ ad eccleſiā qn̄ celebrant̉ diuina: vt vſu rarius rubore ꝯfuſus facilius reſipiſcat: nec debet admitti ad eccleſiaſticam ſepulturam. Et clerici re cipientes oblatōnes ab vſurarijs manifeſtis red dere tenent̉. Et donec ad arbitrium dioceſani ſa tiſfecerint: ſui officij executōne ſuſpenſi ꝑmaneāt. Et dicit panor. ꝙ eſt late ſnīe. Et ideo ẜm Hoſti. ſi interim celebret ſunt irregulares. Secus tamen dicendū de vſurarijs nō manifeſtis: quia tunc ſa cerdos recipiendo oblatōes a talibus vſurarijs n̄ incurrit ſuſpenſionem: nec ipſi vſurarij nō mani feſtrincurrūt dictas penas poſitas ī. d̓. c. qꝛ in omReſtitutio. ix. nibus: nec etiam penas. c. qͣꝫqͣꝫ. de vſur. lib. vj. ẜnr doc. Qui aūt dicant̉ vſurarij manifeſti. vide sͣ. Ex cōicatione. xxxviij. Item glo. in. c. ij. de vſur. li. vj. addit alium caſum ꝓbandi publicitatē qn̄ coram ſacerdote ⁊ teſtibus confeſſus eſt ſe vſurarium. et mandauit reſtitui vſuras ⁊ reſignauit libros. Sed Fed̓: de ſe. dicit ꝙ ſola confeſſio extraiudicialis nō facit quem vſurarium manifeſtū. Immo plus di cit. ꝙ ſi vſurarius mandauit in genere vſuras re ſtitui: vel illis ꝑſonis que ꝓbauerint vſuras dediſ ſe. ꝑ hoc non videt̉ vſurarius manifeſtus. qꝛ ſim pliciter nō confitet̉ ſe vſurarium. ſed mandat reſti tui ſi apparuerint ⁊cͣ. Fatet̉ tamen illam glo. ꝓce dere ſi omnia ibi poſita concurrerent. videlꝫ ꝙ vl tra confeſſionem reſtitueret libros in quibꝰ appa ret qualiter vſuras extorſit. Idem tenet Ange. de peruſio in conſilio qd̓ incipit Aſten̄. miles. Immo plus dicit. ꝙ ſi quis confeſſus fuerit publice ſe eſſe vſurarium manifeſtum in teſtō. tamen illa confeſ ſio nō inducit notorium iuris nec facti. nec poteſt dici ꝙ illo tunc cum teſtat̉ aut ſepelit̉ fuerit vſura rius manifeſtus ex illa cōfeſſione. ¶ Quero. quid ſi aliquis in pnīa confeſſus eſt ſa cerdoti ſe vſuras extorſiſſe. ſed ē occultum. nūquid ſacerdos illi debeat denegare ſepulturaꝫ heredibꝰ ad dictum eius nolentibꝰ ſatiſfacere. Rn̄. Ge. Fm Guil. ꝙ nō: quia nō debet illum publicare. Item illo hoc dicēte. ſibi nō crederet̉. ergo taceat. debuit aūt ſacerdos illū inducere: vt corā teſtibꝰ cōfiteret̉ pro dedaritont. et caueret. ita ꝙ ab heredibꝰ exactio fieri poſſet. Et hec eſt cōis opi. ꝙ nō debet denegare ſepulturam: nec publicare. cum manifeſtus nō eſt. Quero. quid ſi aliquis mutuauit ad vſuras: nō nt recepit vſuras. An habeat locū pena. d. c. ꝙͣqͣꝫ. ꝙ niſi cauerit ante mortem iuxta formā de qua. x. ⁊cͣ. Rn̄. Ge. in. d. c. qͣꝫqͣꝫ. ꝙ non ꝑ tex. ibi qui dicit. de vſuris quas receꝑant. Et ideo debꝫ eſſe cautus aduocatus qui vult vti iſta conſtitutōe ad vician dum teſtm̄ vel ſepulturā impediendā: vt non ſim pliciter formet articulū ꝙ mutuauerit ad vſurā ⁊cͣ. ¶ Que autem ſit forma dicte cautiōis? Dic ꝙ vſu rarius debet ſatiſfacere de vſuris ꝑceptis: ꝓut pa tiunt̉ facultates eius. ſi pōt. illis a quibus extorſit. Si autē non pōt. debet cauere idonee eis. ſi pn̄tes ſunt. de ſatiſfaciendo integre. Si nō pn̄tes. debet cauere ꝑſonis. ꝑ quas ipſis creditoribꝰ actio acqui rat̉. vel ſi tales nō reꝑiant̉. debet cauere ordinario: vel eius vicario: vel rectori parochie in qua habe tat. pn̄tibꝰ aliquibꝰ parochianis fidedignis: vel dꝫ cauere notario de mandato ordinarij. Et nō debꝫ credere vſurario dicenti de quātitate certa. ſed dili genter debet indagare: vt in. d. c. qͣꝫqͣꝫ. No. etiā ẜm Car. in clemē. eos. de ſepul. ꝙ ſi vſurarius cauit de vſuris reſtituendis. poteſt ſepeliri ſine pena dicte Clemen. quia per penitentiam deſinit eſſe vſura ¶ Quero. ſi vſurarius iuſſit ſatiſfieri. non tn̄ cauit ſed poſt mortē cauet̉: Glo. in. d. cle. eos. dicit ſuffi cere quo ad ſepulturā. nō quo ad validandā teſta mentum. qꝛ fuit nullū ab inicio ex ꝑſona teſtantis Sicnt nō conualeſcit teſtm̄ impuberis aduenien

te pubertate. vel ſi erat ſeruus ⁊ efficitur liber: vel ſi erat captus ab hoſtibus et reuertitur. ff. de teſta. ſi filius. Quid ſi dedit ꝓcuratorem ſpālem ad cauendū duraturum poſt morteꝫ: qui mortuo vſurario ca uit. Diſputando determinatū fuit ꝙ ex hoc teſta mentū valeat ꝑ glo. in. d. c. qͣꝫqͣꝫ. que tenet ꝙ vali datur teſtamentū ex cautōne poſtea p̄ſtita ꝑ vſu rarium. ꝓ hoc qꝛ in. d. ca. qͣꝫꝙͣ. dicit̉ ꝙ teſtamenta vſurarioꝝ alit̓ facta.i. cautone nō p̄ſtita nō valeāt Idem Ang. de ꝑu. Opponit̉ tamen de dicta glo. qꝛ videt̉ ꝙ oporteat cautōeꝫ preſtari ante ꝯditum teſtamentuꝫ. Sed poteſt dici ꝙ hoc ꝓcedit in alio qui non ita ſpecifice caueri mandauit. Quādo em̄ ſpecialiter mandauit: tūc quando cauebitur retro fingitur vſurariū cauiſſe temꝑe quo mandauit: et mandatū durat poſt mortē: qꝛ ꝯfertur poſt mortē ff. man. l. ſi v̓o. Opponitur adhuc qꝛ vidt̉ teſtamē tum eſſe irritum: cautone nō preſtita dicto. c. ꝙͣꝙͣ. vbi dicitur ꝙ teſtamenta ſunt irrita ipſo iure. vn de cum temꝑe obitus: fuerit teſtamentuꝫ inuali dum: non ꝯualeſcit. al̓s poſſet diu pendere. an te ſtamentū valeat ſi diu ſtaretur ad cauendū. Que ſtio eſt dubia: tamen tenendo glo. in dicto. c. ꝙͣqͣꝫ dicendū eſt teſtamentū valere. vt ſit equitas. Nā ꝯtingere poſſet ꝙ vſurarius volens cauere in for ma. d. c. qͣꝫqͣꝫ. nō potuit: qꝛ nō habuit cui. Et abſo num eſſet nullū eſſe remediū. Et hoc videt̉ veruꝫ: qꝛ ſatiſſit menti illius capituli que eſt vt reddant̉ vſure. Sed pro declaratōne p̄dictoꝝ vide Bart. in. l. filio pt̓o. ff. d̓ iniu. rup. ⁊ ir. te. vbi dicit. ꝙ Io an. cum gloſaret ſextum librum: dixit. ꝙ per cauti onem poſtea p̄ſtitam teſtamentū recōualeſcit. po ſtea videns ꝙ multi reprobabant opinioneꝫ ſuā ꝑ l. j.§. ſi filius. de le. iij. ⁊ per. d. l. ſi filius. quādo glo ſauit clemētinas: in cle. j. de ſepul. dixit ꝙ teſtamē tum reconualeſcit quo ad ſepulturam: ⁊ ita intelle xit dictum ſuū in dicto. ca. qͣꝫqͣꝫ. D. Ni. de Mata. anteqͣꝫ fierent iſte glo. diſputauit hanc queſtōneꝫ: ⁊ determinauit ꝙ teſtamentum reconualeſcit. Et vt tollant̉ omnia ꝯtraria dixit ſic. qn̄qꝫ teſtamen tum ab initio non valet: qꝛ ille qui facit eſt inteſta bilis: ⁊ ex poſtfacto nō reconualeſcit: vt. d.§. ſi fili us. quandoqꝫ teſtamentum non valet ab initō ꝓ pter defectum heredis: ⁊ tunc idem. quandoqꝫ de ficit ab initio ratōne ſolennitatis: ⁊ tunc ideꝫ. vno enim ꝯtextu debent adhiberi ſolennitates. vt. C. de teſta. l. antiquitas. Eſt quartꝰ caſus in quo te ſtamentum non deficit propter defectuꝫ perſone teſtantis heredis inſtituti: vel ſolēnitatis: ſed defi cit ꝓpter creditores qui fraudant̉ ⁊cͣ. Nunc ad ꝓ poſitum. c. ꝙͣꝙͣ. non facit vſurariū inteſtabilem: ſꝫ ꝓhibet ꝑſonas intereſſe tali teſtamento: dum di cit. nullus teſtamentis vſurariorum interſit. Iteꝫ preſtatio cautionis non eſt de ſolennitate teſtamē ti. quod patet: quia poteſt preſtari cautio ante te ſtamentum per plures dies. vt dicto. c. qͣꝫqͣꝫ. ſi eniꝫ eſſet de ſolennitate: deberet fieri vno ꝯtextu vt di ctum eſt. determinat ergo ꝙ dictum teſtamentuꝫ ꝯfirmetur cautōne poſtea preſtita. et hoc reperit̉: ꝙ hͦ poſtea Io. an. poſuerit in nouella ī. d. c. ꝙͣqͣꝫ. Reſtitutio. ix. Fo. CCXVI. hec Bar. Et ſic limita p̄cedentia. ⁊ dicta sͣ. Excōi catione. xxxviij. Et ſic habes non eſſe opus ꝙ vſu rarius caueat ꝑ ſeipſum. ſed ſufficit ꝙ ꝑ aliū haben tem ſpāle mandatū ad cauendum. ¶ Quero. ſi primo fecit teſtm̄. poſtea fit vſurarius manifeſtus:? Dicit Pau. ꝙ infirmat̉ teſtm̄ ex ſeq̄n ti delicto. ¶ Quid ſi vſurarius manifeſtus p̄ſtita ſolenniter cautione condidit teſtm̄. Deinde cōtinuauit viciū vſurarū. ſed non manifeſte. Deinde decedit nulla alia cautione facta. valebit ne eius teſtm̄? Fede. de ſe. determinauit ꝙ nō. Paulus aūt formauit. q. in eo qui condito teſtō cum non mutuauerit ad vſu ras. deinde manifeſte mutuauit. Et ponit in cle. j. de ſepul. Et ibidem determinauit ꝓpter ſuperue niens delictum ꝙ infirmat̉. allegat inſti. qui. mo. te. infir. in principio. ⁊.§. hoc aūt. ⁊. l. furioſū. C. te. fa. nō poſ. ⁊ inſti. e. ti.§. Itē furioſi qͥ loqͥt̉ in furi oſo qͥ fingit̉ mortuꝰ ⁊ in eadē volūtate manere. ad hoc de bap. maiores. d. Io. de fan. al̓s diſputauit ⁊ determinauit cōtrarium. Lau. de ridol. dicit ſe vi diſſe conſilia plurima concludentia cum Pau. Et hoc credit verius. ¶ Quid aūt de eo qui cauere voluit. ſed morte pre uentus ante horā ſperatā nō potuit. nec tn̄ ꝑ eum ſtetit? Conſultus Bal. rn̄dit. ꝙ de equitate cano nica putat teſtm̄ valere. Idē Ang. de paru. ¶ Quero an. d. c. qͣꝫqͣꝫ. ꝓcedat etiā ſi nō eſt ciuis vl̓ incola vſurarius loci vbi morit̉? Rn̄. Ge. ꝙ ſic: vt vult ibi tex. qui dicit habitat. Et ſic ponderat ſola habitationem. Quero. Pone fenerator occultus nō fuit cōfeſ ſus. nec cauit ⁊ mortuus ſepultus eſt in cimiterio. An ſi poſtea cum patꝫ vſurarius ſit exhumādus. Rn̄. Ge. in. d. c. qͣꝫqͣꝫ. ꝙ aut vſurarius mortuus ē ſine cōfeſſione ⁊ nō apparētibꝰ alijs ſignis cōtritio nis. ⁊ tunc ſi pn̄t diſcerni oſſa ſua ab alijs. dꝫ exhu mari. Aut fuit cōfeſſus aut ſigna ꝯtritōis in eo ap paruerūt. ⁊ tuuc nō exhumabit̉ ꝑ. c. a nobis. el. ij. de ſen. ex. Et heredes ꝯpellent̉ fatiſfacere. ¶ Sed quid ſi in terminis p̄dicte. q. veniāt credi tores an̄ ſepulturā debētes reciꝑe. ſꝫ heredes vſura rij negāt. An impedietur ſepultura? Rn̄. Ge. ẜm Guil. ꝙ niſi probatio ſit ꝓmpta: ſepeliet̉: ⁊ poſtea lis poſt fepulturā ꝓcedet: al̓s cuiqꝫ facile eſſet ſepul turā alicuius impedire: ⁊ illū vituꝑare. Quero: pone ꝙ poſt terminū edicti ꝯparuit ille tui debent reſtitui vſure. An debeat audiri? Rn̄. Ge. ẜm Lap. Ab. ꝙ aūt ſciuit ⁊ nō cōparuit in ter mino. ⁊ imputabit̉ ei. Secus ſi ignorauit. vide tn̄ do. ſingularē in. d. c. qͣꝫꝙͣ. ꝙ ſi aliqui veniūt quibꝰ fides ſit adhibēda: potius reſtituat̉ illis qͣꝫ pauperi bus eroget̉. Quero: quid de ſacerdotibꝰ vel alijs qui multo ciēs tꝑe infirmitatis recipiūt cautōes ab vſurarijs et poſtea p̄ce vel p̄cio amicorū relaxant hmōi cau tiones: an teneant̉ ad ſatiſfaciendum? Dicendum ꝙ aut recipiēs talē cautionē eſt eius ſuperior. ita ꝙ ſuper talem vſurarium vel heredem habeat pote ſtatem coactionis. Et tunc relaxando tenetur ad reſtitutionem. quia per regulam ſupra poſitam

Preſtat cauſam efficacem ad nō reſtituenduꝫ exc ex officio etiā tenet̉. Secus ſi nō habet ptāteꝫ ſuꝑ eum vel eos: qꝛ par in parem nō hꝫ imperiū. vt in e. innotuit. de elec. ¶ Quero. vtrum ꝯfeſſor qui recipit ad ꝯfeſſioneꝫ manifeſtū vſurariū: ⁊ eum abſoluit ꝯtra formam dicti. c. ꝙͣqͣꝫ. teneat̉ ad reſtitutōeꝫ? Rn̄det̉ ꝙ ſi ille vſurarius al̓s cautōneꝫ feciſſet vel ſatiſfeciſſet niſi iſte ſacerdos eum abſoluiſſet: ſaltē ad euitandum ꝯfuſionē: tūc tenet̉. qꝛ p̄ſtat cām efficacē ad nō re ſtituendū. Secus aūt ſi ille nullo mō ccutōneꝫ fe ciſſet. Et ẜm aliquos ille qui cautōeꝫ ſcienter rece pit ꝓ minori quantitate ꝙ debebat vſurariꝰ: tene tur de reſiduo: de quo nō fecit cautōeꝫ. Si quis ta men in articulo extreme neceſſitatꝭ poſitꝰ nō poſ ſet cautōnem facere: vel in mari eſſet: tūc licite poſ ſeꝫ abſolui. de pe. di. vij. c. ſi quis. Sic tamen vt di ctum eſt ꝙ extra ꝯfeſſionem inducat eum: vt corā teſtibus ꝯfiteatur debitū: vt ſic heredes cogi poſ ſint. Item idem dicendū eſſet quando vſurarius manifeſtus effectus eſſet pauꝑ. ⁊ non haberet vn de reſtitueret: nec cautōneꝫ per ꝯſequens idoneā facere poſſet: tunc abſolui poſſet: non ſeruata for predicta tamē ad euitandū ſcandalū bonū eēt vt hoc fieret de licētia ep̄i: vt dicit Arch. flo. in ſum. Quid ſi vſurarius manifeſtus impetret a papa ꝙ poſſit libere teſtari: facta mentione ꝙ ſit vſura rius manifeſtus. vtrum per hoc poſſit libere teſta ri: non ſeruata forma dicti. c. qͣꝫqͣꝫ. Bal. in. l. ſi quā do. C. de inoffi. te. dicit ꝙ non. per illum tex. quia non eſt veriſimile ꝙ papa voluerit tollere totalem diſpoſitōeꝫ iuris cōis. Idem Lau. ¶ Quero. nunquid manifeſtos ſepelientes vſura rios qui nō cauerunt vt ſupra teneantur ad reſti tutionem? Dic ꝙ ſi heredes ſatiſfeciſſent: aut ſaltē cauiſſent: aut promiſiſſent ſaltem ad confuſioneꝫ euitandam: vt dictum eſt: niſi ſacerdotes illum vl̓ illos ſepeliſſent: tunc quia dant cauſam efficacem ad nō reſtituendū: tenent̉. Secus econtra. Et di cit Ge. ꝙ etiam ſi nō ſepeliūt: ſꝫ fingūt ꝙ tales in currūt penas dicti. c. quia hec ſil̓atio eſt in deluſuꝫ ſtitutōnis. Quid aūt de notarijs qui ꝯficiunt teſtamenta vſurarioꝝ manifeſtoꝝ ꝯtra formā p̄dictam. an te neant̉ ad reſtitutōeꝫ? Et ideꝫ queri pōt de teſtibꝰ. Et dic ꝙ licet peccēt mortaliter: nō tn̄ tenent̉ ad re ſtitutōeꝫ. qꝛ ut dictū eſt: talia teſtamenta ſunt ip̄o iure irrita. Et ideo nō p̄ſtant cauſam efficacem ad non reſtituendum: ita determinat Lau. Tales ta men notarij ſunt ꝑiuri. ¶ An aūt vſurariꝰ manifeſtus poſſit eſſe teſtis in teſtamēto? Bal. in. l. j. C. de teſta. dicit ꝙ nō. Se cus ſi eſt occultus: qꝛ viciū teſtis: occultum nō vi ciat teſtamētū. ¶ Quero. qꝛ dictum eſt ꝙ nō valet teſtm̄ vſurarij manifeſti niſi ẜuata forma p̄dicta. nunqͥd valeat codicillus aut donatio cā mortis. An ſaltē valeat teſtm̄ qͦ ad legata ⁊ pias cauſas. Glo. in. d. c. ꝙͣqͣꝫ. dicit ꝙ licet teſtm̄ et codicillus videant̉ diuerſa et ꝯſtitutio ſit penalis: tn̄ ẜm Guil̓. ⁊ Bar. etiam co dicillus forma p̄dicta nō ſeruata. non tenet. ꝑ tex. Reſtitutio. x. in principio qui dicit in vltima volūtate. Et quiq large codicillus eſt teſtamētum. quia mentis teſta tio. al̓s facile eſſet illam conſtitutionem in hoc elu dere. Et idem dicit glo. in qualibet vltima volun tate. Quo autē ad legata ad pias cauſas dicit Ge vbi sͣ. ẜm. d. An. ⁊ Pet̓. de an. ꝙ in terminis. d. c. qͣꝫqͣꝫ. valet teſtm̄. dum tamē apparuerint ſigna cō tritionis in dicto vſurario manifeſto. Idem tenet Lap. de caſte. Ex quo infert̉ ꝙ in caſu. d. c. qͣꝫqͣꝫ. vbi vſurarius manifeſtus feciſſꝫ legata ad pias cauſas et deceſſiſſet penitens. qꝛ in eo apparuiſſent ſigni contritōnis. licet nō cauiſſet. valent tn̄ relicta tunc ad pias cauſas. licet teſtm̄ ſit nullum. quia nō erat p̄ſtita cautio. Aduerte tn̄ ꝙ ſi donatio cauſa mor tis fuerit in actu ſeparato ab ipſo teſtamento. ita ꝙ tranſiſſet in ſpēm contractus. tunc forſan dicen dum eſſet ꝙ bene valeret nō ſeruata forma. d. c. qd̓ loquit̉ de vltima voluntate. Nam ⁊ donatio cau ſa mortis in multis accedit cōtractui vt. l. ij. de le. j. In quo tn̄ eſſet aduertendum. an hec donatio cau ſa mortis eſſet facta de omnibus bonis vel maiori ꝑte. qꝛ tūc p̄ſumeret̉ facta ī fraudē dicte ꝯſtitutōis Eſtitutio. x. Quo ad impedientes aliquem a conſecutiōe ali cuius beneficij. Et primo querit̉. vtrū impediens aliquem a conſecutōne alicuius benefi cij teneat̉ ad reſtitutionem? Rn̄. ẜm Sco. et Ri. in. iiij. di. xv. ꝙ aut hoc fecit intentōe damnificādi alium. aut conſulendi vtilitati ꝓprie. Primo caſu qͣꝫuis nō teneat̉ ad reſtituendū valorem bn̄ficij in totum. qꝛ multum intereſt inter habere ⁊ ꝓpe eſſe. maxime qn̄ poterat impediri. tenet̉ tn̄ damnifica to ad intereſſe ad arbitriū boni viri. Scd̓o aūt caſu nō tenet̉ ad aliquā reſtitutionē ſi illud bn̄ficiū ꝓcu rauit ꝓ ſe ꝑ viam licitā ⁊ honeſtā. Exemplū. ſi p̄ci do venas in fundo meo ꝑ quas deriuabat̉ aqua ad puteū alterius intentōne nocēdi ſibi. teneor ad reſtitutionē damni. Si autē hoc facio ſine fraude intendens cōſulere vtilitati mee: vtputa. qꝛ mihi eſt multū vtile facere murū. ⁊ nō pōt conueniēter pſi vera eſſet. vicꝫ q fundamentū fieri ſine p̄dictarū venarū p̄ciſione. nō teneor ad aliquā reſtitutionē. qꝛ tunc non dam nifico alium iniuſte. qꝛ ius habeo faciendi vtilitatē meā in fundo meo. Et ſicut dr̄. ff. de re. iur. l. nemo Nemo damnū facit. niſi qui id facit qd̓ facere ius nō habet. Iſte aūt habet ius ꝓcurādi ſibi bn̄ficiū: ſeruatis circūſtātijs iuſtis atꝫ honeſtis. Tho. aūt ꝑ alia verba dicit. ꝙ aut impediuit eū iuſte: vt intē dens honorē dei vel vtilitateꝫ eccl̓ie ꝓcurat ꝙ det̉ ninit aloc alteri digniori. Et tūc in nullo tenet̉. Aut impedi uit iniuſte ex odio vel ꝓpt̓ vindictā ⁊ hmōi. Et tūc ſi impediuit ne det̉ digno an̄qͣ firmatū ſit ꝙ det̉ ei tenet̉ ad aliquā ꝯpēſatōnē iuxta arbitriū boni viri nō tn̄ ad equalē. qꝛ illud nōdū fuerat adeptꝰ. ⁊ po terat multipl̓r impediri. Si v̓o īpedit ne det̉ poſt qͣꝫ iā determinatū ē ꝙ det̉: ꝓcurās īdebite reuoca ri tenet̉ ad reſtōem equalis. Et idē dicēdū ē de eo qui impedit aliquē a cōſecutione cuiuſcūqꝫ mune ris. qd̓ honeſte habuiſſet. ¶ Quid autem ſi quis impediat alium a

ꝯſecutione alicuius beneficij: non vt ꝯſulat ꝓprie vtilitati: ſed vtilitati amici ſui. Rn̄. Archi. flor. de mēte Pe. de palu. in. iiij ꝙ ſi hoc nō ex odio facit: ſed vt conſulat vtilitati amici: in nullo tenet̉. Idē dicit de eo qui volebat legare vni eccleſie: ⁊ aliquis non ex odio: ſed vt conſuleret proprie vtilitati vel amici prohibuit: in nullo tenet̉: quia nulli aufert ius ſuum. Nam illi adhuc nullum ius erat acqui ſitum. et iniuriam nulli facit: qui vtitur iure ſuo: licet frater Aluarus quo ad religioſos talia facien tes: teneat ꝙ peccant mortaliter. et ꝙ teneant̉ ad reſtitutionem per cle. religioſi. de priuile. que vult ꝙ non retrahant teſtatores a legatis que facere vo lebant matricibꝰ eccleſijs. nec legata: vel male ab lata procurent fieri illis vel eorum eccleſijs ⁊ cet̓a. Uide ſupra. Religio primo. Dico enim per p̄di cta. ꝙ quo reſtitutōnem hoc non eſt verum ſi hoc fecerunt non ex odio: ſed cauſa conſulendi proprie vtilitati vel monaſteriorum ſuorum. Si autē hoc facerent vt melius conſulerent ſaluti teſtatoris vl̓ huiuſmodi. puta. quia forte volebat legare vni ec cleſie que non indigebat. ⁊ in illa eccleſia erant cle rici diſſoluti. ⁊ parum vel nil boni fiebat in illa ec cleſia. Conſuluerūt vt legaret alicui ex ſuis eccle ſijs. per quod ſperabant multum prodeſſe anme ſue. tūc hoc caſu nō eſt iudicandū de mortali: licet tutius ſit a p̄dictis abſtinere. Quid autem ſi quis non ſolum ex odio aliqueꝫ impediuit ⁊cͣ. ſed vt etiam conſuleret proprie vtili tati vel amici. An hoc caſu teneatur ad reſtitutio nem. Dici poteſt ꝙ attendenda eſt intentio iſtius Nam ſi principaliter fecit vt cōſuleret proprie vti litati vel amici: tamen ſecundario ex odio illiꝰ. al̓s tamen omnino queſiturus dictum beneficiū pro ſe vel amico. etiam ſi non fuiſſet odium illius. Et tunc dicendum ꝙ licet peccet mortaliter: nō tamē tenetur ad reſtitutōnem: quia odium illius nō fu it cauſa ſine qua non. Si autem principalis cauſa ad impediendum illum fuit odium illius. al̓s nō facturus: tunc videtur teneri ad reſtitutionem eo modo quo dictum eſt ſupra. Gir. tamen Ol. circa predicta facit regulaꝫ generalē que faceret ad mul ta ſi vera eſſet. vicꝫ ꝙ damnificato in eo quod nō dum erat ſuum: aut ſui iuris: non eſt id ſibi neceſ ſario reſtituendum. Cuius ratio eſt: quia per hoc nō abſtuli ſibi aliquid ſuū: nec feci auferri. Nō em̄ teneor ei quem impediui ne ſibi prebenda eccleſia ſtica traderetur: aut cui eam abſqꝫ falſi crimīs im poſitōne feci iam datam auferri per eum ꝑ quem ẜm iura canonica ⁊ diuina: inre ſibi potuit aufer ri: ſicut ꝑ papā: vel alios qui ſuꝑ hoc habent pote ſtatem. Naꝫ ꝓ futuro temꝑe ꝓ quo ſibi aufertur nondum ſic erat ſua vel etiam ſui iuris: quin ſaltē diuino iure poſſet ſibi auferri. Preterea illud ius potiꝰ eſt ſpūale atqꝫ cōe ⁊ a ſuperioris ptāte depen dens qͣꝫ ſit corꝑale. ⁊ reſtituibile atqꝫ ꝓpriū poſſidē tis. Si v̓o inſtet̉ ꝙ ruſticū detinens violēter ne ſu as oꝑas exequat̉ tenet̉ ad ſalariū qd̓ amittit. Et ſi militer impediēs piſcatorē: ſeu aucupē a captione piſciū ⁊ auiuꝫ q̄ ſunt cōis iuris: niſi rōne rippe vel terre q̄ ſunt ſpāliū dn̄oꝝ. ſeu cōitatuꝫ: tenet̉ eis ad Reſtitutio. xj. Fo. CCXVII. damnū datū. Dicendū ꝙ hec non ſunt ſil̓ia caſibꝰ antedictis. qꝛ hic aufert̉ ruſtico. aucupi. ⁊ piſcatori ſuus ꝓprius vſus qui erat vtiqꝫ ſui iuris. Aufertur eti ā fructꝰ in eorū vſu cāliter ⁊ qͣſi ſeminaliter ꝯten tus. Impediunt̉ etiā ab his q̄ eis ꝯpetunt de iure cōi. hec Girar. oldo. Huic etiā ſnīe cōcordare vi det̉.s. Ber. Opinio tn̄ Sco. ⁊ Ri. sͣ. poſita videt̉ tutior. licet iſta videat̉ ꝓbabilis. Pone. Quis volebat legare vel donare pupillo tutor impediuit dicēs. lega vel dona mihi. Glo. in l. pupillorū. C. de admi. tu. et in. l. quicquid. C. ar bi. tu. ponit hanc. q. ſꝫ nō ſoluit. ⁊ etiā Bar. ibi ſub ſilentio ꝑtrāſit. Sed dici pōt ẜm quoſdā ꝙ aut tu tor ꝓhibuit ne relinqueret̉ pupillo. ⁊ tunc tenetur Si aūt ſuadendo teſtatori ⁊ blandis verbis hoc fe cit. ⁊ vt cōſuleret ꝓprie vtilitati. ⁊ nō ex odio. nō vi det̉ teneri. Idem Cy. in. d. l. quicquid. Quid de illo qui ſemina alicuius agri effodit: vl̓ qui dānificauit aliū. eo ꝙ tꝑe ſuo non ſoluit? Rn̄. ẜm. Vl. p̄dicti nō tenent̉ ad reſtitutionem totalis dāni. qꝛ dubiū eſt qualiter fructus agri ꝓfeciſſent. vel an mercator dānū vel lucrū in mercatōe habu iſſet. Sed reſtituent tantū quantū agri fructus in illo dubio vendi potuiſſent: vel quantū mercator in illo dubio lucrū ſuū vendidiſſet. Con. Tho. de hoc. jͣ. Reſtitutio. xiij. Idē. s. Ber. de eo qui rapu it pecuniā vel equū: non tenet̉ reſtituere quicquid dn̄s ꝑ illa poſſꝫ eſſe lucratus. Sed ſolū tenet̉ ad id qd̓ ꝓbabiliter ꝑ hoc lucratus eſſet. ex eo qd̓ iā erat actualiter ad lucra hmōi ordinatus. Sicut de eo ꝙͦ trūcauit manus alterius nō tenet̉ reſtituere id qd̓ potuiſſet eſſe lucratus. ſed ſolū tenet̉ ad id qd̓ ꝓba biliter omnibꝰ penſatis potuiſſet lucrari. Qui aūt de illo qui eximit: vrī corꝑaliter ſubtra hit vel arripit: vel aufugere facit debitorē detentū ꝓ debito fiſci: vel priuati: Rn̄. Io. de pla. in. l. quo tiens. de exac. tri. li. x. ꝙ tenet̉ ſoluere illud totū. qd̓ ille debebat fiſco vel priuato: vt in. d. l. quotiens. QQuid de occultante officialē tꝑe ſindicatus: vel hmōi? Rn̄. idē vbi sͣ. ꝙ tenet̉ ad reſtitutionē dam ni ẜm Bar. C. de aſſe. l. ſi poſt. Eſtitutio. xj. Quo ad r negociorum geſtores. Utrū negociorū geſtor teneat̉ reſtituere omna damnuꝫ illius cuius negocia geſſit? Rn̄. tenetur reſtituere omne damnū qd̓ ꝓceſſit dolo ſuo vl̓ lata culpa: vl̓ leui: vel etiā leuiſſima q̄ alius diligētior erat geſtu rus vt inſti. de ob. que ex quaſi cōtractu naſ. in prī An aūt teneat̉ de caſu fortuito?. Glo. ibi in ver. obligatum. enumerat ſex caſus in quibꝰ tenet̉. Et ecōtra tenet̉ ad expenſas quas fecit negociorū ge ſtor ille cuius negocia geſta ſunt. Fallit in pluribꝰ caſibꝰ. Primo: qn̄ p̄ceſſit ꝓteſtatio. ꝙ nō gerat: vt in. l. nenſennius. ff. de ne. geſt. Scd̓o. quādo geſſit paterna affectione: vt ſi vitricus preſtitit alimenta preuigno. vel in eum erudienduꝫ expendit. l. ſi pa terno. C. de ne. geſt. Secus ſi alimenta preſtitit vt repeteret. Quod ꝓbare dꝫ ẜm quoſdā ex ꝓteſtati on: vel ẜm Bar. in. d. l. ſi paterno. qn̄ de eo quod

expendebat faciebat librum rationum in quo con tinebat̉: talis debet mihi intantū qd̓ ꝓ eo expēdi. Tercio qn̄ maritus geſſit erga vxoreꝫ maritali af fectōne. puta. fecit expenſas in curando vxorē ce cam. Nam ſocer nō tenetur eas ſatiſfacere: nec cō putant̉ in reſtitutōne dotis. naꝫ maritus tenetur facere curari vxorē ſuis expenſis: niſi qn̄ nō habe̓t dotem: vel eſſet expenſa magna vltra dotē et vxor haberet pr̄em: qui tenet̉ ad hoc: vel ipſa hr̄et aliū de alia bona: ex quibꝰ poſſet curari. nō tenet̉ tamē maritꝰ qn̄ ex culpa vxoris nō hꝫ eaꝫ in ſuo obſeqͥo ẜm Iac. de are. Et Bal. in. l. ſi donaturꝰ. ff. de cō di. ob cām. dicit ꝙ ſi pater nō ſoluit dotē ꝓmiſſaꝫ. ꝙ maritꝰ pōt eaꝫ expellere remittēdo eā ad domū pr̄is: qꝛ maritꝰ nō dꝫ hr̄e vxorem ſine dote. Sꝫ ad expenſas vxoris tenet̉ ille cui remanet dos pro ea parte ꝓ qua venit dos ad eū. vt. l. qd̓ in vxorē. C. de ne. ge. Quarto. qn̄ ꝓpter domeſticā affectōnem ⁊ pietatē. vt ſi mr̄ expendat in faciendo dari tuto rem pupillo. vt. l. j. C. de ne. ge. ⁊. l. is qͥ. ff. eo. Glo. tn̄ in. d. l. j. dicit ꝙ nō quicqͥd mr̄ impēdit p̄ſumi tur donare. Sꝫ hoc iudicabit̉ ex qualitate ⁊ quan titate impenſaꝝ ⁊ facultate matrꝭ ⁊ filij. Uide tn̄ ad p̄dicta qd̓ notat Bart. in. l. alimenta. C. de ne. ge. ꝙ qn̄qꝫ mater expendit circa ꝑſonam filij d̓ ne ceſſitate p̄ciſa. vt qꝛ filius eſt intra cunā. vel qꝛ filiꝰ al̓s nō hꝫ vn̄ viuere. vel qꝛ mr̄imoniū ē ſolutuꝫ di uortio. ⁊ onus filioꝝ ſpectat ad matrē. vt. l. nec fili um. C. de pa. pote. Et hoc caſu mater nō hꝫ repe tionē: etiā ſi fuerit ꝓteſtata ꝙ faceret aīo repeten di. vt etiā dicit glo. in. d. l. alimenta. Qn̄qꝫ expen dit ī neceſſitate cauſatiua: vt ī impetrādo tutores ⁊ in hoc fiūt expenſe triplicis generis. vt notat idē Bar. in. d. l. nēſenniꝰ. Qn̄qꝫ ei fiunt circa ꝑſonam pupilli: vt ducendo eum romā vel ad aliam ciuita tem cā petendi tutoreꝫ. Et tūc iſte repetunt̉. Que dam fiunt expenſe in ꝑſonā ipſius mr̄is euntꝭ ad petendū tutorē. Et iſte nō poſſunt repeti. Cū eniꝫ matri hoc iniungitur: intelligitur ſuo victu. vt. l. ſuo victu. ff. de ope. li. Quedam expenſe fiūt in ꝓ curatoribus. aduocatis. ſcripturis ⁊ ſimilibus. Et iſto caſu dico ꝙ expenſe repetuntur a filio quicqͥd dicatur per alios. hec Bar. in. dicta. l. nēſennius. Qn̄qꝫ mater expendit ex voluntate. Et tunc dicit Bar. in. d. l. alimenta. ꝙ aut onus alimētandi ſpe ctat ad aliū. puta. ad patrem. Et tūc poterit mater repetere ab illo patre. vt. d. l. nēſenniꝰ. Finge eī pa trem ꝑegre iuiſſe. Ab ipſo v̓o filio nō poterit repe tere. etiaꝫ ſi fuerit ꝓteſtata: qꝛ alius erat facturus. Et iſtud etiā tenet gl. in. d. l. nēſenniꝰ. Ex qͦ nota. ꝙ iſta ꝓteſtatio declaratoria volūtatis: nullum hꝫ effectu in his q̄ ex volūtate nr̄a nō dependēt ſꝫ ſūt deciſa ⁊ determinata ꝑ legē. Qn̄qꝫ onꝰ alimentan di ſpectat ad ip̄m filiū. tūc ſi quidē mater gerebat alia negocia filij: in dubio videt̉ expendiſſe de bo nis filij. vt. d. l. nēſēniꝰ. Si negocia filij n̄ gerebat. ī dubio videt̉ facere aīo nō repetendi. vt. d. l. alimē ta. ī principio. niſi fuiſſet proteſtata dicta. l. nēſen nius. hec Bar. ¶ Quid aūt de tutore. An teneat̉ de damno da to pupillo? Dic ꝙ reſtituere tenetur tutor vel cu Reſtitutio. xij. rator omne damnum qd̓ pupillo vel adulto ꝓcet ſit eorum dolo. lata culpa: vel leui: vel negligentia. nō aūt leuiſſima: vt. l. quicquid. C. ar. tu. vbi dicū quicquid tutoris dolo vel lata culpa: vel leui. ſin curatoris minores amiſerunt: vel cum poſſent nō acquiſierūt. in hoc iudicio venit. ¶ Quid ſi ſine mādato meo ſoluiſti creditori meo et me liberaſti ſoluēdo noīe meo? Rn̄. Io. de pla. inſti. de ac.§. actionū. ꝙͣ cogor habere ratum. ⁊ ob ligor tibi actione negociorū geſtorū ad reſtitutionē pecunie: quā ꝓ me ſoluiſti. Secus ſi nō vtiliter ſol uiſti: vt qꝛ mea intererat. vt nō ſolueres. l. cū pecu niā. ff. de ne. geſ. ¶ Quid ſi tutor more ciuitatis mittit encenia no mine pupilli mgr̄o ⁊ ſuis cōiunctis? Rn̄. quisͣ. ꝗ pupillus tenet̉ tutori rōne negociorū geſtorū. l. cū plures. ff. de admini. tu. Nam talia encenia exquo ſunt conſueta. dicunt̉ qͣſi debita: vt dicit glo. in. l. j. §. ſed nō nullos. ff. de tu. ⁊ ra. diſ. ¶ Quid ſi tui contemplatōe ſine mādato tuo redi mo ab hoſtibꝰ vel latronibꝰ filium tuuꝫ: vel aliam rem tuā neceſſariā. quā redimere tenebaris? Rn̄. qui sͣ. ꝙ mihi teneris actōe negociorū geſtorū. Im mo hoc caſu pōt vir expendere dotem ꝓ redimen pptal dis ꝓprijs filijs vxoris. l. ſed ⁊ ſi ideo. ff. ſo. ma. Na im. fi de candi. ſi pater filiū captiuū: vel ecōtrario vel alius ſucceſ ſurus redimere negligat priuat̉ ſucceſſione: vt in aut̓. ſi captiui. C. de ep̄i. ⁊ cle. De hac materia nego ciorū geſtorū. vide sͣ. Bellum. Quid ſi fiat alienatio in fraudē creditorū: puta. debitor donat vt creditores ſibi debito priuentur: Rn̄. Io. de pla. inſti de ac.§. rurſus. ꝙ talis dona tio reuocat̉. ⁊ ꝑ ꝯn̄s accipiens tenet̉ ad reſtitutio nem. l. qui aūt.§. ſil̓i mō. ⁊. l. ait p̄tor. ſcd̓o rn̄ſo. ff. q̄ in frau. cre. Et hoc facit ad. q. quotidianā q̄ accidit nunc de facto. Quidam mercator nō habes vnde ſolueret creditoribꝰ ⁊ volens arripere fugā dat vxo ri ſue. M. ducatos dicens: tene eos ⁊ ſi fulminare tur ſnīa excōicationis cōtra occultantes vel nō re uelātes bona mea: exnunc ego dono tibi. nūquid ſecuta hac comminatoria teneat̉ illa vxor: vel ſoror vel amicus reuelare tale creditū non obſtante illa donatione ſub illa conditiōe facta? Per p̄dicta pꝫ rn̄ſio ꝙ omnino tenetur reuelareˡ. quia illa donato nō eſt vera donatio. ſed ficta ⁊ facta in fraudē cre upſitibi dedi vt ſeraum ditorum. Eſtitutio. xij. ſcꝫ con trahentiū. Primo q̄ro. ad quid teneant̉ cōtrahētes? Dic ẜm doc. ꝙ ſi cōtractus celebratur gratia dantis tm̄. vt in depoſito. tūc re cipiens tenet̉ de dolo ⁊ lata culpa. Si gratia recipi entis tm̄. vt in cōmodato: tenetur de dolo ⁊ omni culpa. Si gratia vtriuſqꝫ vt in locatione. tunc rene tur de dolo ⁊ lata culpa ⁊ leui. vt. l. ſi vt certo.§. ij. ff. como. In mutuo aūt quia tranſfert̉ dn̄ium. iō recipiens mutuum tenetur de dolo et omni culpa et de caſu fortuito. vt inſti. qui. mo. re contra. ob. § j. De cōmodato. ⁊ depoſito ⁊ locato. vide ſupra in locis ſuis. Nota tamen ꝙ in rebus comoda tis debet adhiberilexactiſſims diligentia. Et idyo

ſi in rebus ſuis erat diligentiſſimus: pariter debet eſſe in cōmodatis. ſꝫ ſi in ſuis erat diligentior. Ce te in cōmodatis dꝫ eſſe diligentiſſimus. Et iō tūc dꝫ adhibere maiorē cuſtodiam rebꝰ cōmodatis qͣꝫ ſuis. Nam tūc in ſuis culpa culpanda ē: ſꝫ in alie nis eſt puniēda. d. l. ſi vt certo. Sꝫ quid qn̄ ⁊ in ſuis erat diligentiſſimus: ⁊ nō pōt niſi vnā rem ſaluare. Rn̄det Io. de pla. ꝙ tūc locus eſt gratificatōni: qꝛ pōt ſaluare quam vult. de quo ꝑ glo. in. d. l. ſi vt certo. Qd̓ facit ad multa. Pone em̄ ꝙ nauta vel caupo timore naufragij vl̓ incendū non pōt ſaluare res depoſitas aut cōmo datas ⁊ ſuas. tūc hoc caſu in ſuo arbitrio ē ſaluare res ſuas ſi vult. etiā ſi eſſent viliores. Quero. ad quid teneat̉ ſocius? Dic ꝙ tenet̉ ad reſtitutōeꝫ damni emergētis dolo ſuo: lata culpa: ⁊ leui: q̄ leuis culpa eſtimat̉ ſi nō adhibet tantam diligentiā in ꝯmunibus rebus: quantā adhibere ſolebat ī proprijs temꝑe ſocietatis. vt inſtit̉. de ſo cie.§. fi. ¶ Quid de eo qui accepit aliquid ob cauſam ⁊ cā nō eſt ſecuta. vt puta. Si dedi vt ꝓ me ires ad ſan ctū Iac. ⁊ nō iuiſti? Rn̄. ꝙ reſtituere tenet̉: ſi ꝑ eū ſterit. Secus ſi per eum nō ſtetit. vt in. l. ſi pecuni am. ff. de condi. cā. da. in principio. vbi dicit̉ ſi pe cuniam ideo acceꝑis: vt capuam eas. Deinde pa rato tibi ad ꝓficiſcendū ꝯditio temꝑis vel valitu dinis impedimento fuerit quominus ꝓficiſceris. An ꝯdici poſſit: Uidendū eſt ꝙ cum ꝑ te nō ſte terit: pōt dici repetitōeꝫ ceſſare. Sed cum liceat pe nitere ei qui dedit: ꝓculdubio repetere pōt id qd̓ datum eſt: niſi forte tua interſit nō accepiſſe te ob hanc cauſam pecuniam. Nam ſi ita res ſe habet: vt licet nondum ꝓfectus ſis: ita tamen rem ꝯpo ſueris: vt neceſſe habeas proficiſci: vel ſumptus qͥ neceſſarij ſunt ad profectionem iam feciſti: vt ma nifeſtum ſit te plus forte ꝙͣ accepiſti erogaſſe: con ditio ceſſabit. Sed ſi minus erogatuꝫ ſit: conditio locum habebit. Ita tamen vt indēnitas tibi p̄ſte tur eius qd̓ expendiſti. ¶ Quid ſi dedi pecuniam viro: cui nuptura erat mulier. Deinde non ſunt ſecute nuptie. Dic ꝙ ad reſtitutionem tenetur. l. ſi mulier. ff. de condi. cau ſa. da. ¶ Quid ſi tibi dedi vt ſeruum manumittas ⁊ nō manumiſiſti: vel me penitet anteꝙͣ māumitteres Dic ꝙ mihi teneris ad reſtitutōnem. l. iij.§. j. ff. d̓ condi. ob cauſam. ¶ Quid ſi duo ſt̓ ſocij habentes rem ꝯmunē. ⁊ al ter in ea fecit expenſas? Rn̄det Io. de pla. inſti. d̓ ob. que ex quaſi ꝯtrac.§. Item ſi inter aliquos. ꝙ alter tenetur ꝯtribuere partem ſuā reſtituendo ei qui fecit expenſas deſuꝑ. vt. l. ſi inter fratres. ff. ꝓ ſocio. Item dicit idem ꝙ vbi vnus ex ſocijs ē rixo ſus ⁊ deuius. ⁊ non curat laborare terram cōmu nem et locare domum communem: poteſt ſocius accipere ſibi partem ſuam quo ad vſum: ⁊ labora re. ⁊ locare. ⁊ ſibi fructus recipere. vt dicit glo. in. l. iubemꝰ in ver. diuidere. C. de ſa. ſan. ec. ⁊ alia gl. in. l. lucius. ff. famil̓. her. Reſtitutio. xij. Fo. CCXVIII. ¶ Quid de ſoluente indebitum ignoranter? Rn̄ deo. ꝙ accipiens tenetur ei ad reſtitutionem ꝑin de ac ſi mutuo accepiſſet ex quaſi contractu: vt in ſti. de ob. que ex quaſi contrac. naſ.§. fi. Idem ſi ꝑ errorem. Secus ſi ſoluat ſcienter: qꝛ tūc donare vr in. l. campanus. ff. de oper. li. ¶ Utrum pater teneatur ex contractu filij facto cum extraneo ſi eſt verſum in vtilitatem patris? Reſpondet Io. de pla. in inſti. quod cuꝫ eo. ꝙ ſic: quantū eſt verſum in vtilitateꝫ patris. vnde ſi to tum eſt verſum in vtilitatem patris: in totum te netur pater. Si pro parte: pro parte tenetur. Et ideo quando conuertit in rem neceſſariam patri? pater tenetur. puta. ſi recepit pecuniam mutuo ꝓ ſoluendo creditori paterno vero vel putatiuo. vt l. iij.§. in rem autem. ff. de in rem verſo. vel vt reꝫ patris vel domum ruentē repararet. Secus ſi do mum exornauit expenſis voluntarijs: quia non dicitur verſum: niſi ex mandato domini fecerit: ſꝫ pater tenetur dimittere auferri ſi ſine leſione do mus poſſunt. vt dicta. l. iij.§. ſed ſi mutua. Item tenetur pater ſi recepit frumentum ad alimoniaꝫ familie: vel veſtimēta comparauit pro familia pa tris: vel pro ſe ẜm conſuetudinē patris: ẜm ꝙ pa ter conſueuit eum induere. vt dicto.§. in rem. eti am ſi illud frumentum emptum: repoſituꝫ in hor reo patris corruptum ſit: quia ſufficit ꝙ vtiliter emit. vt dicta. l. iij.§. idem labeo. vel ſi filius mu tuam pecuniam accepit pro dotanda filia ſua vel ſorore: quatenus auus pro filia vel nepte datu rus ſit et creditor hoc animo mutuauit: vt patris negocium gereret. vt. ff. de in rem verſo. lege. vij. Uide de hoc doc. ⁊ Panormitanum in. c. qꝛ ple riqꝫ. de immu. ecc. vbi dicitur. ꝙ vbi creditor non fuit in culpa in mutuando: tunc exceptio macedo niani non competit in foro iudiciali. Et per conſe quens fortius non competit in iudicio anime. Si autem creditor fuit in culpa: tunc exceptio compe tet. ⁊ operabitur effectum ſuuꝫ in vtroqꝫ foro. Di cit tamen Panormitanus ꝙ cum hodie ſalteꝫ in ter chriſtianos non ſoleat ſequi parentum mors ex mutuo facto filioſa. propter quam cauſam illa lex prohibuit omnino mutuum fieri filiofa. vide tur ꝙ debeat ceſſare ſenatuſconſul. ⁊ ceſſante cau ſa debet ceſſare effectus. Et ſic in vtroqꝫ foro fili us ſfa. ex mutuo ſibi facto debebit obligari ad re ſtitutionem. quod ſatis videtur de mente Inno. in dicto. c. quia pleriqꝫ. vltra tamē hoc ſi tale mu tuum verſum eſt in vtilitatē patris: pater tenetur ẜm ꝙ dictū ē. Quid ſi filius vel ſeruus decepit creditoreꝫ. aſ ſerendo ſe velle vertere in vtilitatem patris vl̓ do mini: non tamen conuertit. Reſpondet Ioh̓. de pla. ꝙ pater vel dominus non tenetur. etiā ſi ſer uus vel filius ſic accipiens fuerit conſuetus con uertere. vt. ff. de in rem ver. l. ꝙ ſi ſeruus.§. ſꝫ ſi ac cepit. ne calliditas vel malicia filij vel ſerui noceat patri: vel domino. ¶ Quid ſi mutuaui frumentum patri vel mari to ex quo nutriuit filios vel vxorem. An vxor ⁊ fi

lij in ſubſidium teneantur: quaſi in eorum vtilita tem verſum ſit? Reſpondet qui ſupra ꝙ non. Sꝫ Bar. tenet ꝯtrarium in. l. his ſolis. ff. de condi. in de. vbi format. q. de patre paupere accipiente mu tus pecuniam. ⁊ illam conuertit in alimētis filioꝝ qui poſtea effecti ſunt diuites ex aduēticijs. Et co cludit ꝙ filij teneant̉ ad illud debitū patris. Ideꝫ Lud. ro. in ſuis ſingularibꝰ. ¶ Quid ſi mutuaui. x. filiofa. in rem patris con uertenda ⁊ ipſe luſit. deinde reuicit ⁊ in rem patrꝭ conuertit. An mihi teneatur pater de in rem ver ſo? Reſpondet qui ſupra ꝙ non. per gl. in. l. ſi mi nor. xxv. annis. ff. de mino. quaſi ex noua acquiſi tione: non ex mutuo dicatur facta verſio. Hoc ve rum dicit Bart. in. d. l. ſi minor. ſi in alio ludo ex interuallo vicit. Secus ſi incontinenti in eodem ludit. Quero. an pater teneatur pro filio condemna to in iudicio ex delicto ſoluere condemnationē de ſua legitima? Reſpondet Io. de pla. inſti. de ob. que ex quaſi delic. naſ.§. ſi filius. ꝙ non: vt eſt ca ſus in. l. ⁊ ſi ꝯdemnatus. ff. de noxa. ac. De hac le itima vide sͣ. c. Legitima. Quid autem ſi pater obligauit ſe pro delicto fi lij. An totum debeat ſolui de parte filij. An v̓o de tota hereditate poſt mortem patris? Reſpondeo ẜm Bal. ꝙ ſi pater ſuſcepit obligationem pro de licto filij ductus paterna pietate. Et tunc omnes fratres debēt pro parte ſua ſuſtinere. Sed ſi neceſ ſitate. puta. dictante hoc ſtatuto: tūc naſcitur na turalis obligatio inter patrem et filium ex tali ge ſtione negocioꝝ eiꝰ que non tranſit ad heredes. et ideo ſoluet de ſua parte. ¶Quid autem ſi filius ſit captus a latrunculis vel ab hoſtibus ⁊ pater redemit eum. An filiꝰ ſol uet de parte ſua? Reſpondet Bart. in. l. ſtichus. ff. de pec. le. ꝙ cum pater videatur feciſſe officio pi etatis: non imputabit̉ ipſi filio. vt. l. liber captus. C. de capti. quicquid dicat Guil̓. in. l. frater a fra tre. ff. de ꝯdi. inde. ¶ Quid ſi pater conſentit in decurionatum filij. Dic ꝙ tenetur pro eo inſoliduꝫ de īdemnitate rei publice. ⁊ etiam ipſius patris heredis. Facta tam̄ prius excuſſione de ipſo filio principali debitore. l. 1. C. de decu. li. x. Et dicunt̉ decuriones ꝯſiliarij: qͥ habent deliberare cum prioribus cuiuſcunqꝫ ciui tatis. Quid autem de eo quod donat̉ filio in vita pa tris. An teneatur cōmunicare fratribꝰ poſt mortē patris. Reſpondet Io. de pla. inſti. per quas per. no. acqui. ꝙ ſi donatur filio occaſione vel contem platione patris: tanꝙͣ ex cauſa patris propria ⁊ im mediata: tunc cenſetur peculium profectitiuꝫ. ⁊ te netur cōmunicare fratribus poſt mortem patris. Secus ſi pater ſit cauſa remota ⁊ mediata. Hanc diſtinctōeꝫ facit tex. in. l. ſociū. ff. ꝓ ſocio. Uide sͣ. de hoc Peculium. Quid de ambaſiatoribꝰ. an ſibi donata tenean tur reſtituere. Reſpondet Bar. in dicta. l. ſociuꝫ. ꝙ non. Panormitanus v̓o in. c. poſtulaſtis. de cō Reſtitutio. xij. ceſ. preben. dicit ꝙ attendenda eſt qualitas douo rum. Nam quedam conueniunt magis mittenti ꝙͣ ipſis ambaſiatoribus. vt puta. ſi daret̉ leo. Que dam conueniūt potius ipſis ambaſiatoribus. pu ta. ſi darentur eis veſtes congruentes. Et ſic dicit ꝙ in caſu dubij aduertenda eſt qualitas donoruꝫ Secus ergo vbi conſtaret de voluntate donātis. Et dicit Panormitanus ꝙ illa. l. ſocium. loquitur de ſocietate. vicꝫ. ꝙſi aliquid donatur ſocio occaſi one ſocietatis. ex quo tamen donatur perſone ⁊ n̄ ſocietati: cedit ipſi ſoli donatario et non ſocietati. Et non mirum: quia idem eſt in damno. Nam ſi ſocius extra ſocietatem: occaſione tamen ſocietatꝭ damnum paſſus eſt: ſibi imputat̉ ⁊ non ſocietati. vt eſt tex. in. d. l. ſocium. Quid de dote quaꝫ lucratur filius ex forma ſta tutorum. An dicatur de peculio aduenticio: vt ſic non veniat fratribus conferēda. Reſpondet ideꝫ Io. ꝙ ſic. Bart. v̓o in tractatu de duobus fratri bus dicit ꝙ aut pater ſuſtinet onera matrimonij: et tunc erit profectitium. ⁊ communicabit. Si au tem filius ſuſtinet onera de lucro ſue perſone: tūc erit aduenticium. ⁊ non communicabit. Si auteꝫ partim pater. ⁊ partim filius ſuſtinent: tunc par tim erit profecticium ⁊ partim aduenticium ꝓ ra ta oneris. Quid autem de lucro quod acquirit filius mer cando cum pecunia patris. An pars que attribu itur perſone dicetur aduenticium. Rn̄. idem Io. ꝙ dicetur aduenticium. Et ideo medietas lucri: cuꝫ vnus ponit rem. alt̓ induſtriā: ei cedet: qͥa lu crum debet eſſe commune. l. j. C. pro ſocio. Ideo ſi filius ex. C. habitis a patre lucratus fuit alia. C. debet primo de. C. lucratis habere. l. et de alijs. l. et de. C. pro ſorte debet diuidere equaliter cuꝫ fra tre: quando equaliter ſunt heredes patris. Et ſic illa. l. que lucratus eſt pro induſtria proprie perſo ne: ſunt ſua propria. nec tenetur diuidere cum fra tre. Ideꝫ Bart. vbi ſupra. De hoc dic vt ſupͣ. Pe culium. bus. fi. fam. her li. An autem acquiſituꝫ per filium ſit preſumen dum ex bonis patris. et ſic ꝯmunicandū. Reſpō. Bar. vbi ſupra. ꝙ aut reſultat ſuſpicio delicti niſi p̄ſumatur ex bonis patris. puta. quia filia p̄ſume ret̉ turpiter acquiſiſſe. Et tūc credit̉ ex bonis pr̄is acquiſitū. Aut p̄ſumptio dilicti euitat̉. et tūc p̄ſu met̉ ex bonis filij. Aut nec euitat̉. nec oritur ſuſpi cio. et tunc recurrendū eſt ad ꝯiecturas. Et ꝑ om nia idem dicendum eſt in prelato. tutore. oxore et huinſmodi. ¶ An autem donatum filio ab extraneo ſub tali ꝯditione. vt habeat illud in caſtrenſe vel quaſi: ſit ꝯmunicandum. Reſpon. qui ſupͣ. ꝙ aut filius eſt miles. vel aduocatus: vel habet aliquas dignita tes de illis que ponuntur in. l. fi. C. de inoff. te. Et certū eſt ꝙ non dediſſet niſi ratione militie. Et ſic erit caſtrenſe vel quaſi. ⁊ non ꝯmunicabit. Si au tem non erat miles nec aduocatus et huiuſmodi: tunc erit aduenticium. ⁊ ꝯmunicabit. De hoc dic vt sͣ. Peculium.

¶ Quid aūt ſi pater miſit pecuniā filio exiſtēti in ſtudio vt inde libros emeret. Deinde cauit in ſuo libro rationū. ꝙ ipſe filius debeat ꝯferre eos. ⁊ po ſtea valor eoꝝ decreuit. Cuiꝰ erit damnū? Rn̄. ꝙ nō debet ꝯferri niſi tantū quantū valent. nō illud qd̓ ꝯſtiterūt. Et hoc ꝑ glo. in. l. illud. C. de colla. in ver. poterat. Si autem ſuꝑcreuit valor bn̄ficio for tune. tunc dicit Raph. in dicta. l. illud. ꝙ iſtud in crementum tanqͣꝫ aduenticium: debet eſſe p̄cipu um filij. vt. l. fi. C. de colla. Dato ꝙ Ludo. in dicta l. illud. dixerit ꝯtrarium. ꝑ text. in. l. ẜm naturam. ff. de re. iur̄. ¶ Quero. quid ſi duo frates vel alij habent bona ꝯmunia ex aliqͣ hereditate. Manente aūt cōione ꝯtractū eſt es alienū: poſtmodū veniūt ad diuiſio nem. Nunqͥd es alienū ꝑ alterū eoꝝ ꝯtractuꝫ ſol uetur de cōibus bonis: Spe. tit̓. de iudicijs dicit. ꝙ es alienū. aut fuit ab om̄ibꝰ ꝯtractū. Et tunc ab om̄ibꝰ ſolui dꝫ indubitanter. Aut ab vno tm̄. Et tūc. aut eſt ꝯtractū occaſione ꝯmuniū bonoꝝ: ⁊ in cōem vtilitateꝫ ꝓfectum. qd̓ ꝓbari dꝫ a ꝯtrahente debitum. Et tūc etiaꝫ de bonis cōibus eſt ſoluen dum. ar. ff. pro ſocio. l. omne es. Aut non probat hoc. ⁊ tunc per eum tm̄ ſolui debet abſqꝫ grauami ne alterius. ar. ff. de reg. iu. non debet. Non enim ſufficit ꝯtractum eſſe manente cōione. Immo eſt neceſſe ꝓbare ꝙ occaſione cōis vtilitatis. ff. ꝓ ſo cio. iure ſocietatis. Quid ſi alter ex coheredibꝰ ꝯdēnatus eſt ob ma leficiū a ſe ꝯmiſſum? Rn̄. qui sͣ. ꝙ licet ipſe al̓s bn̄ tractauerit hereditateꝫ: tn̄ de parte ſua tm̄ ſoluen da erit ꝯdemnatio. nec fiet cōpenſatio eiꝰ qd̓ bene egit. vt. ff. ꝓ ſocio. cum duobꝰ. Quid ſi vnus ex coheredibus fecit ſumptus ob honorem ſuum. puta. in militia ſua vel nuptijs ſu is vel dignitate aliqua. Rn̄. qui sͣ. ſi cōmunis pa ter id fecit: hꝫ ipſe hoc precipuum. ff. de colla. l. j.§. nec caſtrenſe. Si v̓o ipſe poſt mortē patris ſui hoc fecit: de ſorte ſua tm̄ hoc erit: non de bonis cōmu nibus. ff. fami. her. l. ſi filia.§. idem ſcribit. niſi ſpe cialiter inter coheredes pactuꝫ fuerit vt huiuſmo di ſumptus ꝯmunes eſſent. Idem tenet Bar. in dicto.§. nec caſtrenſe. vbi querit de alia. q. Pater incepit expendere ꝓ filio in ſtudio. Utrum patre mortuo debeat ſtudiū ꝑfici de ꝯmuni inuitis fra tribus. Uidet̉ ꝙ ſic: qꝛ munera cepta debēt ꝑfici de ꝯmuni: licet nō poſſint noua inchoari. vt. d.§. idem ſcribit. Et hoc videt̉ tenere Dy. Cōtrarium tn̄ credit Bar. ſalua reuerentia Dy. Nam factuꝫ pr̄is initiatū erga filiū: eatenus obligat heredem: quatenus ipſe pater erat obligatus de neceſſitate. vt. ff. de mu. ⁊ ho. l. et ſi filiū. Sꝫ pater nō tenebat̉ de neceſſitate inchoare: nec ꝓſequi: ergo nec here ¶ Quid ſi vnus ex fratribꝰ coheredibꝰ hꝫ filiam nunquid dotanda eſt de cōibus bonis. ℟. Spec̄. ſi auus puelle pater cohereduꝫ viueret: ipſe habet neptē dotare. vt. ff. de iure do. l. ꝓfecticia.§. ſi filiꝰ. Si aūt nō viuit anus: tūc de bonis patris ſui tm̄ dotanda eſt: niſi coheredes inter ſe ſpāliter alit̓ pa Reſtitutio. xij. Fo. CCXIX. cti fuiſſent. Pro declaratōne huiꝰ nota. ꝙ cum de functo patre plures filij remanent in domo pater na: quorum alij ſunt minores. Alij maiores. Alij lucrantur. Alij non. Et eis ad diuiſionem venire volentibus minores petunt ꝯmunicari lucra ma iorum. Dic an inter iſtos fratres ſunt bona diuiſa aut indiuiſa. Primo quilibꝫ ſibi acquirit qd̓ lucra tur: nec peti pōt ꝯmunicatio ab alijs fratribus: ni ſi hoc fuerit in diuiſione ſpecialiter actum. Si aūt indiuiſa. Et aliqui fratres lucrantur et tunc: aut certum eſt vnde acquirunt aut non. aut eſt dubi um. Si certum eſt tunc ſtatuendum eſt ẜm quod acquiſiuit. Si autem non eſt certum: nec eſſe pōt. vel dubitatur: aut in facto: aut in iure. Si in facto puta. acquirit ex operis ſuis: quia forte eſt ſcriptor vel artifex: tunc ſibi acquirit. ne quod ei ſuis labo ribus et proſpera fortuna acceſſit: hoc ad fratres proueniens luctuoſum ei accedat. vt inſti. ꝑ quas per. no. acqui.§. igitur liberi. licet ſi ſit male cōuer ſationis homo nullius artificij: p̄ſumitur omnia habere de ꝯmuni: aut de patrimonio patris: ſicut al̓s vxor p̄ſumit̉ habere de bonis mariti. Sed ⁊ ſi quis fratrū patre viuente aliquid lucratus eſt: licꝫ acquiſierit patri. vt. l. cum oportet. C. de bo. qꝫ li. Si tn̄ pater nō app̄henderit: videt̉ ꝙ filiꝰ tūc poſ ſit ſibi illud retinere. nec hꝫ neceſſe fratribꝰ ꝯmuni care. Si aūt pꝰ mortē patris acquiſierit: p̄ſumitur de cōi habere: ⁊ ideo cōicandū. Indubio eī preſu mitur de cōi habere: niſi ꝯtrarium ꝓbet̉. Si aūt ſit bone ꝯuerſatōnis: qꝛ artifex ē. ⁊ bn̄ lucrat̉: nō ē p̄ ſumendū habuiſſe de cōi: niſi exp̄ſſe ꝓbet̉. īmo p̄ ſumit̉ ex ſuis oꝑis habuiſſe. C. de arbi. tu. ſi defun ctus. Adde tn̄ p̄dictis qd̓ notat Bal. in. l. illd̓. C. de colla. vbi ex. l. fi. e. ti. dicit ꝙ ſi duo fratres remā ſerūt in cōione poſt morteꝫ patris. ⁊ vnus plures fructꝰ poſuit tanꝙͣ ditior: ꝙ in diuiſione non pōt petere ab alio fratre illā pluralitatē fructuū: qꝛ da to ꝙ nō dicat̉ ꝯtracta ſocietas bonoꝝ: dicit̉ tn̄ con tracta ſocietas fructuū ꝑceptoꝝ ⁊ ꝯſumptoꝝ. ⁊ al legat caſum optimū in. c. ſi duo fratres. de fra. de no. feu. inue. Et nimirū ẜm glo. ibi: qꝛ fundus: ſeu fendum de quo in dicto. c. ſi duo. fuit acquiſitum de ꝯmuni pecunia. licet noīe vniꝰ fratris qui poſt mortē pr̄is remanſerat in cōica cum altero fratre. Et ideo fructꝰ talis fundi erūt cōes donec habita uerint ſimul vt ibi. Secus tn̄ dicendū ẜm eundeꝫ Bal. in tractatu de duo. fratribꝰ in caſu quo eēt duo fratres quorū vnus hꝫ duos filios laborato res: qͥ laborāt poſſeſſionē cōeꝫ cū alio fr̄e ſuo qͥ nul lum filiū habet. Non enim diuident̉ fructꝰ equa liter: qꝛ hec ſocietas reſpicit capita eoruꝫ qui oꝑas ponūt. Nam ex ſuis laboribus ſibi acquirere poſ ſunt. d. l. cuꝫ oportet. Et idem dixit Pau. de caſtro in. d. l. illud. in duobꝰ frībꝰ quoꝝ vnꝰ hēbat ml̓tos filios. alter v̓o ſolus erat: ꝙ ſi ille qui habebat mul tos filios gubernabat bona. Ille v̓o ſolus nihil fa ciebat: niſi ꝙ lotis manibus ibat ad menſam. ꝙ n̄ poteſt poſtea in diuiſione petere ꝙ ſibi aſſignētur fructus quos conſumpſerunt filij fratris. quod

¶ An aūt frater qui gubernat bona cōia cum fra tribꝰ paruis poſſit in diuiſione petere ſalarium ſue adminiſtratōnis: ſicut tutor pōt petere ẜm Bar. in. l. ī eos. ff. de tutel̓. Dic ꝙ nō pōt petere ſalariuꝫ ſed certa portio fructuū aſſignatur eius induſtrie. Ita dicit Ludo. qui hunc caſum dicit nunꝙͣ vidiſ ſe deciſum. ¶ Quid de mercatoribꝰ ⁊ alijs artificibus qui pre ponūt inſtitores ſuis apothecis. An ex eorū ꝯtra ctibꝰ teneant̉? ℟. Io. de pla. inſti. qd̓ cū eo.§. inſti toria. ꝙ ſic: ſi ꝯtractꝰ noīe dn̄i facti ſunt. et maxime qn̄ in eiꝰ vtilitatē eſt verſum. vt. l. qͥcunqꝫ.§. j. ⁊. ij. ff. de inſti. et. l. iij. eo. ti. vn̄ ſi ſcribat in libro. ꝙ apd̓ menſaꝫ domini ſui ticius habet. C. in depoſito. te netur dominus. Quero an dn̄s ⁊ pater teneant̉ ex ꝯtractu geſto ꝑ ſeruū ⁊ filiū eoꝝ iuſſu. Rn̄. idem qui sͣ. ꝙ ſic. vt l. j. ff. qd̓ iuſſu. Nam pr̄ ⁊ dn̄s vident̉ ꝯtrahere cū ꝑ alios ꝯtrahūt. vt in regula qui ꝑ aliū. Et cōtra hentes ſil̓iter vident̉ ꝯtrahere cū p̄ponēte: qn̄ con trahūt cū p̄poſito. vt. l. ſi inſtitorē. ff. ſi cer. pe. Idē in exercitore nauis. l. j. in prīcipio. ff. de exerci. Idē qn̄ verſum ē in vtilitatē aliquoꝝ iſtoꝝ dn̄oꝝ. l. j. in principio. ff. de in rem verſo. ¶ Quid de fideiuſſore. An principalis teneat̉ ad reſtitutōneꝫ eiꝰ qd̓ ille ſoluit? Rn̄. Io. de pla. ꝙ ſic inſti. de fideiuſ.§. ſi quid aūt. ¶ Sꝫ nunqͥd fideiuſſor pōt ſponte ſoluere. ⁊ non expectare ꝙ ſibi fiat mandatū. Rn̄. qui sͣ. ꝙ ſic. vt dicit glo in. d.§. ſi quid aūt. Nam tenet̉ agnoſce re bonam fidem. l. idemqꝫ.§. fideiuſſores. ff. man. ¶ Sed quid ſi iudex eum ꝯdemnauit ꝑ iniuriam An poſſit agere mandati. Rn̄. idem ꝙ nō: ſi non appellauit. l. ſi ꝓ ea. C. mandati. Eſtitutio. Xlij. quo ad dam na data ab animalibꝰ. Quid ſi quadrupes tuus. puta equꝰ vel aſinus naturali feritate mihi damnuꝫ intulit. puta. fregit vaſa mea: vel vegetem: ⁊ vinū effuſuꝫ eſt. Rn̄. Spe. in ti. de iniurijs. ꝙ mihi teneris vel reficere damnū: vel dare animal ꝓ noxa. vt inſtit. ſi quadrū. pau. fe. di. in principio. ¶ Quid ſi equꝰ tuus calce me ꝑcuſſit ⁊ crus fregit vel oculū effodit: vl̓ aurē dentibꝰ ſcidit: vl̓ me vul neranit ꝓpter quā plagā oportuit me dare.x. me dico. ⁊ alia. x. expendi ꝓ curatōne. An petere poſ ſum. xx. ⁊ oꝑas quibꝰ carui ⁊ chariturus ſuꝫ. Rn̄. Spe. vbi. sͣ. ꝙ ſic: vel ꝙ des animal ꝓ noxa. vt. ff. ſi qua. pau. fe. di. l. ex hac lege. ¶ Quid ſi tuū animal incitauit meū: ita ꝙ meum animal dedit alteri damnū. An tenearis. Rn̄. qui sͣ. ꝙ ſic. Idem dicit glo. in p̄alleg. inſti. in pͥncipio. Siue animal tuū moueat̉ ad danduꝫ damnū ſui laſciuia ⁊ facilitate: ſiue incentiuo amore: vel perſe cutione alteriꝰ animalis. vt ſi equꝰ tuus ꝑſequēdo equā meā fregit oſtiū domus mee: vel mea blada immatura ꝯtriuit: vel aliud damnū mihi dat ſiue ſuo corꝑe: ſiue alio inſtrumēto: vt ſi bos vel equus ſine culpa ꝯducentis plauſtrū obtriuit aīal meuꝫ Reſtitutio. xiij. vel aliud damnū dedit. vt. ff. e. l. j.§. ſiue aūt. ¶ Quid ſi bos tuus comedit herbā meaꝫ: vel ca nis tuus carnes meas: vel muricꝰ lardū: vel mu ſtela corrodit pānos. An mihi tenearis ad emen dam damni: vel ad dandū animal ꝓ noxa. Rn̄. Spe. vbi sͣ. ꝙ ſic. vt. l. quintꝰ. ff. ad. l. aqui. ¶ Quid ſi oues vel aīalia qͥs mittit in prediū me um ⁊ frumentū: ordeū: vel glandes depaſcuntur. Rn̄. Spe. vbi sͣ. ꝙ mihi tenet̉. Quid ſi ꝑ ſe pecora intrauerūt campum ⁊ depa ſta ſunt frumentū. Rn̄. idem ꝙ mihi teneris. Sꝫ quomodo extimabit̉ damnū datum in frumento dum eſt in herba? Rn̄det. ꝙ vel expectabit̉ tem pus meſſium. vt ſciat̉ quantū ex tanto vel ſil̓i fru mento habebit̉: vel ꝯſiderabitur quantus fructꝰ in anno p̄terito ex tanto ⁊ ſimili habitus eſt. ar. ff. ad. l. aquil̓. l. ī lege aquilia. Et hec opi. videt̉ valde equa. Uide tamen de hoc ſupra. Reſtitutio deci mo. in fi. ¶ Sꝫ nunquid dn̄s ſe liberat dando animal pro noxa. Rn̄. idem ꝙ nō: ſi ipſe illud īmiſit. vt. d. in ſti. Secus ſi caſualiter intrauit. Quid ſi leo. vrſus. vel aper quem tenes ligatuꝫ iuxta viam publicaꝫ dānū dedit. Rn̄. Spe. in ti. de emp. ⁊ ven. ꝙ teneberis ꝑ. d. inſti. Caueant gͦ ſi bi qui tenent canes mordaces. vrſos et ſimias et huiuſmodi in locis publicis: qꝛ ſi ledunt homineꝫ liberum: ꝯdemnatur tenens in expenſis curatio nis ⁊ operaꝝ amiſſaꝝ et amittendaꝝ: inꝙͣtum iu dici equum videbit̉. facta extimatōne quantuꝫ le ſus viuere poterat ẜm diſtinctōnem etatum. vt. l. hereditatum. ff. ad. l. fal. vt dicit glo. in. d. l. ex hac lege. Et id̓o nō liberat̉ dn̄s dādo ferā beſtiā dānū dantem pro noxa. Sed pone. Inuenio pecudem tuam in ſegete mea damnum dantem. nunquid ꝓpria auctorita te illam capere poſſum et tenere donec ꝓ damno mihi ſatiſfeceris? Rn̄det Spec̄. in ti. de actore. ꝙ nō poſſum capere vt teneam quaſi loco pignoris donec mihi ſatiſfactum ſit: poſſum tamen capere ⁊ tenere donec ſciatur dominus ꝯtra quem agere poſſum. ¶ Quid de his qui cum iumento: vel igne malici oſe appoſito: vel al̓s ledunt agrum: ſiue domū al terius. Reſpōdet Monal. in ti. reſtitutōnū ꝙ ta les tenent̉ ad reſtitutōeꝫ totiꝰ damni. ¶ Quid ſi bos alicuius cornupeta erat. ⁊ dominꝰ eum non cuſtodiuit: nec diligentiam adhibuit. et egreſſus boueꝫ vicini occidit. Rn̄. Monal. ꝙ do minꝰ bouis cornupete tenet̉ dare aliū bouē viuū equiualentem. ⁊ mortuū acciꝑe. vt dicit tex. in. c. ſi bos. extra de iniurijs. ⁊ exo. xxj. hoc tn̄ verum qn dn̄s ſciuit eum cornupetam: qd̓ p̄ſumit̉ infra tres dies ſcire. Et ꝓpterea dicit tex. ꝙ ſi cornupeta erat ab heri et nudiuſtercius. Quando v̓o ignorauit. puta. quia contra naturam ſui generis inſurrexit. et contra naturam ſuam. puta. quia conſueuit eſ ſe domeſticus. tunc non tenetur ex edicto legis a quilie: ſed ex edicto legis. ſi qua. pau. fe. di. ẜm ho ſtien. et Goſ. Idem intellige ẜm glo. in dicto. c. ſi

bos. cum iſte qui damnū dedit aggreſſus eſt aliuꝫ ⁊ occidit. Sꝫ econtra nō tenet̉.i. qn̄ bos mortuus incitauerat aggrediēdo bouem cornupetā. ff. ſi qͣ. pau. fe. di. l. j. Seu cum dubiū eſt quis bos primo aggreſſus eſt. ff. ad. l. aqui. l. ſcientiā.§. cū ſtramen ta. Et ad intelligentiā predictoꝝ ſciendū: vt ex di ctis Ho. colligi pōt: ꝙ duplex eſt actio: qua tenet̉ dn̄s animalis damnum dantis.ſ. legis aquilie: et hac tenet̉ dominꝰ aīalis damnuꝫ dantis qn̄ culpa ſua: aut negligentia animal damnū dedit. puta. ſi te inſtigante equū: ipſe dolore ꝯcitatus recalcitra uit: vel damnū dedit: aut ſi quadrupes plus iuſto onerata damnū dedit: vel ſi animal tuū in ſegeteꝫ meam miſiſti: teneris ad totius damni extimatio nem. Alia eſt actio que vocat̉ de pauperie: qͣ mihi teneris qn̄ nō culpa tua quadrupes damnum de dit. puta. qn̄ damnū dedit ꝯtra naturaꝫ: aut ꝯſue tudinem ſui generis. licꝫ ſua ꝯſuetudo talis ſit. pu ta. ſi ſit equus recalcitrans. Nam maior ꝑs nō re calcitrat: vel bos cornupeta. Nam maior pars nō cornupetat. Et tūc liberaris dando animal dam nificans ꝓ noxa. licet damnū excedat quadrupe dis extimationeꝫ. Si aūt ſit fera beſtia: tūc dando illud aīal ꝓ noxa nō liberaris: ſꝫ teneris ad totius damni extimationē: qꝛ hmōi aīalia nō debēt tene ri in publico: ſiue ſoluta: ſiue ligata vbi publicum iter eſt. Al̓s dn̄s tenet̉ in duplum. Et nihilominꝰ actio de pauperie.i. ꝓ damno dato locū hꝫ. ⁊ etiaꝫ tenetur ad impenſas in curatōne factas. ⁊ ad ope ras amiſſas: vel quas amiſſurus eſt ꝓpter debilita tem. Nam ꝓhibetur quis verrem. aprum. caneꝫ. vrſum. leonem. ⁊ generaliter omne animal qd̓ no cere poſſit: tenere ẜm Ho. Quid ſi equus tuus inſidiando mulam meam olphaciat: ⁊ mula mea calcitrans crus meū fran gat? Rn̄. ẜm Ho. ꝙ ꝯtra te agere poſſum de pau perie. vt. ff. ſi quadru. l. agaſo. ¶ Quid de tenentibꝰ columbaria. Rn̄. Aſten̄. in ſum. ẜm aliquos ꝙ ſi nō poſſunt teneri ſine preiu dicio ⁊ damno alterius: mortaliter peccant qui te nent. Quidam tamen credūt ꝙ columbe plus ꝓ ficiunt terris quas ſtercorizant: ⁊ mala ſemina co medendo: qͣꝫ noceant. Hoc videt̉ poſſe tolerari: ſi tenentes colūbaria tꝑibus debitis dant eis ad co medendum. Al̓s ſecus. ¶ Quid de venatoribus qui cōculcant vineas et agros alioruꝫ: quoꝝ canes occidūt anſeres ⁊ oues ⁊ agnos pauperū? Rn̄. idem. credo ꝙ tenent̉ re ſtituere extimatōeꝫ damni. ⁊ peccant mortaliter ſi nō reſtituant: niſi ita modicū damnū eſſet ꝙ pro habiliter non curarent illi quibus damnū dat̉. ¶ Quero. an quis poſſit prohibere piſcari in flu minibꝰ publicis et ꝑpetuis ſicut eſt padus ⁊ renꝰ. Rn̄. Io. de pla. inſtit. de re. di.§. flumina. ꝙ non. Similiter nō pōt prohiberi quis applicare naues ad portum ⁊ ligare naues ad rippas: ſiue ad arbo res exiſtentes ſuꝑ rippas. licet tamen rippe ⁊ arbo res ſint publice quo ad vſum: ſiue ſint in commu ni vſu: tamen proprietas ripparum ⁊ arbores na te in eis ſunt eorum quorum ſunt predia quibus Reſtitutio. xiiij. Fo. CCXX. adherent. Et ideo ſi concurrant dominus agri vo lens incidere arborem exiſtentem in rippa flumi nis: et extraneus piſcator vel nauta volens ligare nauem ad illam arborem vel appendere rhecia ſic canda prefertur dominus: quia nemini debet ius ſuum detrahi. Sed vbi concurrunt extranei: tunc ſi vnus pretendit publicam vtilitatem ⁊ alius pri uatam: prefertur p̄tendens publicaꝫ. Sed ſi vter qꝫ pretendit publicam: vel vterqꝫ priuatam: p̄fer tur qui primo occupauit ẜm Iac. but. Sed ſi vter qꝫ pariter occupauit: locus eſt gratificatōni vel ſor ti: ſicut dicit glo. de plauſtris inuicem obuiantibꝰ in arta via: dum querit quod plauſtrum retroce dere debeat in. l. j.§. hoc interdictuꝫ. ff. ne quid in lo. pu. Nota tamen ꝙ omnia ſupradicta in hoc. c. obtinent locum in foro iudiciali: vt damnificans alium etiam teneat̉ de leuiſſima culpa actōne legꝭ aquilie. l. j. ff. ad. l. aqui. vel actione de pauperie. vt inſti. ſi quadrū. vel huiuſmodi. Secus in foro con ſcientie ẜm Inn. Dir. d. An. de but. S. Ber. Ni co. de auſ. Nam in foro anime ſolū quis tenet̉ di dolo ⁊ lata culpa. De hac materia videsͣ. Aduoca tus in fi. ⁊ Reſtitutio. iiij. Cui faciēda Eſtitutio. Xliij. ex. Primo quero cui dꝫ fieri reſtitutō rei rapte ſeu al̓s male accepte. Rn̄. ẜm ray ꝙ ei cui res ſubtracta fuit: etiā ſi nō ſit dn̄s rei: ſed ſua interſit ex cā honeſta reꝫ eſſe ſurreptā: vt quia habebat in ea ius pignoris vel vſum: aut aliquid hmōi. ff. de fur. l. is cui. Si v̓o ipſe cui nūc res ab lata ſit: furatus fuerit eā: nō ſibi: ſꝫ dn̄o erit reſtitu enda: vel illi cui prior fur vel raptor ſurripuerat: ſi ſua vt dictū eſt intererat ex cā honeſta et fiat caute quantū pōt ꝑ religioſum ⁊ hmōi: ita ꝙ nullo mo do ꝑſona furis ꝓdat̉. Itaqꝫ regularit̓ reſtō ſpolia tis facienda ē. extra de reſti. ſpo. ꝑ totū. Fallit tam̄ qn̄ non tm̄ iſte male accepit: ſꝫ alius etiā turpit̓ de dit. de quo. jͣ. Monal. aut in ſum. dicit ꝙ reſtō re gulariter eſt ſemꝑ facienda ſpoliatis vel eoꝝ here dibus: ſi inueniri pn̄t. Et hoc qn̄ fecit teſtm̄. Si āt mandauit in teſtamēto diſtribui ꝑ executores qͥc quid ad ip̄m ſpectabat de mobilibꝰ et debitis: tūc facienda eſt executoribꝰ reſtitutio eiꝰ ꝓ rata ⁊ vxo ri ꝓ rata: ſi ipſa ⁊ liberi debeant hr̄e aliquā parteꝫ in rebꝰ teſtatoris: aut d̓ iure: aut ex diſpōne teſta toris. Si aūt ꝯtempſit facere teſtm̄: tūc dꝫ fieri re ſtitutio heredi ab inteſtato. Idem Dir li. j. ¶ Secundo quero. Pone ꝙ illi cui reſtitutio fien da eſt agat in remotis. cuius expenſis mittet̉ pecu nia debita vel huiuſmodi. Reſpon. Panor. in. c. cum tu. de vſur. poſt doc. ꝙ aut vſurarius receſſit de loco vbi extorſit vſuras. Et tunc cum ipſe ſit in malafide tenetur ipſe expenſis ſuis ad locum mit tere vbi extorſit vſuras. Aut hi a quibus vſure fu erunt extorte receſſerunt. Et tunc procedit dictuꝫ glo. in dicto. c. cum tu. vt expenſis creditorū mit tantur. Similis diſtinctio fit in re legata. vt in. l. cum res. de le. j. Et hoc verum niſi reperiatur ali quis fidelis qui vellet gratis ferre creditoribꝰ. ar. oo iij

in. c. ſignificante. de pig. Hoc. tn̄ excipiūt vnuꝫ ca ſum in quo debitor nō tenet̉ mittere debitū credi toribus. puta. qn̄ maiores ſumptus fierent in mit tendo: ꝙͣ valeat res reſtituenda: vel etiā vbi quā titas que debet̉ eſſet modica reſpectu debentꝭ ha bere: qꝛ forte eſt potens ⁊ facultatibꝰ abundans. qͥ bus caſibus pauperibꝰ eroganda eſt ꝓ anima cre ditoris: vt ſic reſtituat̉ illi ſpiritualiter qn̄ non pōt reddi temꝑaliter. Qd̓ dictum eſt de vſurario. ideꝫ intelligas de bonis raptis: vel furatis: legatis: vel al̓s debitis. Si autē neſcitur vbi habitet creditor: tūc non tenet̉ euagari euꝫ querendo: ſꝫ dabit̉ pau peribꝰ: niſi veriſil̓iter expectet̉ ut redeat. qꝛ tunc ex pectabit̉: vel reponet̉ in ede ſacra. ¶ Tercio. quid de illo qui pluribus tenet̉ et vult ꝑtem ſoluere: cum totum nō poſſit: nunqͥd poſſit gratificare vni: ſoluendo ei inſolidū. An teneatur ſingulis ſoluere ꝓ rata. Et ſi teneat̉ ex ꝯtractu vel maleficio. nunquid plus ſoluendū ſit in hāc cām ꝙͣ in illam: Rn̄. Monal. ꝙ ſi creditor vigilauit ex igendo debitū in iudicio: vel extra: pōt ei debitor ſoluere debitum anteqͣꝫ bona debitoris auctorita te iudicis incipiant poſſideri: qꝛ poſtea iura paria facta ſunt omniū creditoꝝ qui nō habent pigno ra vel hypothecas: vel nō ſunt priuilegiate ꝑſone. Item ſi debitor vult vni creditori gratificare: debꝫ illud om̄ibꝰ ꝯmunicare: ⁊ ab eis licentiā obtinere. Similiter ſi vnus creditor denūciauerit alteri ne recipiat a debitore: in fraudē videt̉ ille verſari ſi ac cipiat̉. vbi aūt nō vigilauit creditor exigendo de bitum: non videt̉ ꝙ debitor teneat̉ ei gratificare. Iure tn̄ poli et ſi nō iure fori excuſaret̉: vt dicūt qͥ daꝫ: debitor: ſi pietate motus gratificaret plurimū indigenti creditori. Et non eſt dicendum ꝙ aliud priuilegium plus conueniat illis quibus tenet̉ ex maleficio: vel quaſi: qͣꝫ illis quibus tenetur ex con ¶ Quarto quero. an predo ſit reſtituendus. Rn̄. tractu vel quaſi. Monal. ꝙ de rigore iuris predo eſt reſtituendus niſi ſit talis p̄do: cui nullus parcere debeat. De hͦ vide panor. in. c. in lr̄is. de reſti. ſpo. vbi dicit ꝙ qͥ dam ſunt latrones famoſi qui morant̉ in ſtratꝭ pu blicis ad dep̄dandū: ⁊ iſti debēt ſuſpendi. ⁊ iſte p̄ do nō eſt reſtituendꝰ. Alio mō accipit̉ de eo p̄do ne qui aliū eadē re ſpoliauit: ⁊ iſte p̄do eſt reſtituē dus: quātumcūqꝫ ꝯſtet illū eſſe p̄donem. exqͦ dn̄s nō ꝯcurrit ſecū ad petēdū. vtꝫ in. l. j.§. ſi p̄do. ff. de poſiti. vbi tex. dicit ꝙ ſi p̄do depoſuit poteſt agere depoſiti: reddēs rōneꝫ. qꝛ eius intereſt cū alteri te neat̉ et hēat depoſitarios obligatos ex ꝯͣctu. Que ratio hꝫ hcū quātumcūqꝫ ꝯſtet eum eſſe predonē. In beneficialibꝰ tn̄ nō dꝫ fieri reſtitutio. ex qͦ con ſtat eū eſſe p̄donē: ne det̉ vicioſus ingreſſus. Nō em̄ dꝫ ſe intrudere in bn̄ficio vt alij reſtituat. Exci piunt̉ tn̄ aliqͥ caſus in quibꝰ p̄do nō eſt reſtituen dus. Primo ſi dn̄s eodem tꝑe repetat cum p̄done Scd̓o niſi p̄do depoſuerit rem ablatā apud illum cui abſtulit. ff. depo. bonafides. Tercio. niſi ſit ta lis p̄do: cuius vite nullus parcere dꝫ: vt dictuꝫ eſt Quarto. niſi ſit inuaſor rerū ſpūalium qui nō deReſtitutio. xiiij. bet reſtitui: niſi ꝓbet poſſeſſionem illaꝝ rerū legiti me adeptam eſſe. Fur aūt ẜm panor. vbi sͣ. nō eſt reſtituendus regulariter. Idem Io. de ſan. Vn de ſi aliquis furtū faciat. ⁊ illud qd̓ ſurripuit alter furat̉: dn̄s pōt agere ꝯtra furem poſteriorem: non fur. ff. de fur. l. qui vas.§. ſi ego. Fallit qn̄ quis ha buit iuſtum initiū. ⁊ poſtea furtū ꝯmittit alijs co modando: vl̓ ꝯcedendo. puta. reꝫ ſibi comodataꝫ alteri cōcedit. talis pōt agere furti: qꝛ eius intereſt ex cauſa honeſta. Et addit Io. de ſan. ꝙ maritus ꝯtra vxorē nō hn̄t actōneꝫ furti: qꝛ lex ita atrocem actōeꝫ dare in ꝑſona ꝯiuncta erubuit. C. de fur. l. manifeſtiſſimi. Item nec dn̄s ꝯtra ſeruū: niſi poſt manumiſſioneꝫ: nec pater ꝯtra filium. ff. de fur. l. ſerui. Ille autem qui his perſonis opem vel auri lium preſtat tenetur furti. ff. de furt. l. ſiquis vxo QQuinto. quid de prelatis ⁊ alijs clericis haben tibus adminiſtrationem eccleſiafticam ⁊ male ad miniſtrantibꝰ. Nunquid teneant̉ ad reſtitutiōeꝫ ⁊ cui? Rn̄. ẜm Hoſti. ꝙ tenēt̉ talem eccleſiā ſerua re indēnem. Et hoc ſiue prelatus expendat in me liorationē pr̄imonij: vel ſi ꝓpter nimiā diligentiaꝫ ꝓprioꝝ negocioꝝ neglexit negocia eccl̓ie ꝓcurare: ſꝫ etiā de culpa ſeu negligentia ꝓcuratoris: ſeu ſui vicarij videt̉ teneri. de offi. ar. c. ea que. Sed ſi de ſuo aliqua expendit in negocijs eccleſie: illa poteſt recuꝑare: vel etiā heres ſuus: vt ſic fiat quedaꝫ re compenſatio hincinde. Hoc autem intelligas qn̄ grauis eſt leſio: vel etiam quo ad alienatiōeꝫ reruꝫ īmobilium: vel mancipioꝝ eccleſie: vel etiam red dituum ſuoꝝ. Non em̄ ꝓhibetur p̄latis quo mi nus poſſint de fructibꝰ ⁊ ꝑceptis redditibꝰ aliqua erogare. ¶ Sexto. quid de his qui donant inhoneſtis mu lieribus: vel mimis et ioculatoribus ꝓpter peccata que ꝯmittunt: vel propter fauoreꝫ ſeculi. Rn̄. ẜm Hoſti. ꝙ peccant mortaliter. lxxxvj. di. donare. et tenentur reſtituere eccleſie ſi ꝓprium habent. De his aūt qui talia acceperunt non eſt dubiū ꝙ tenē tur ad reſtōnem. xiiij. qō. vj. ſi res. Secus ſi cauſa elemoſyne ⁊ ſuſtentatōnis. ¶ Septimo. cui fiet reſtitutio de p̄dictis. Rn̄. ẜm Ho. ꝙ nō illi danti: ſꝫ ſucceſſori ſuo qͥ hoc in vtili tatē eccleſie expēdat. Et ſi forte nō curaret dare ſuc ceſſori: vel tantū expectare pauꝑibꝰ loci illiꝰ eroga bit. Et ẜm gl. Ray. hoc meliꝰ: cū pauꝑes indigēt vel eccl̓ia ſatꝭ abūdat. Itē ẜm Monal. reſtituē te nent̉ p̄lati dātes de bonis eccl̓ie ꝯſanguineis potē tibꝰ. nō ꝓpter naturā ſuſtētandā: vel aliā cāꝫ hone qͥ dedit:. qꝛ ꝯ ſtam: ſꝫ vt faciāt eos diuites notabil̓r vltra ſtatuꝫ ꝯditōis generꝭ eoꝝ: vel ꝑentele. vt cū ep̄i vel clerici de vili genere nati ꝯſanguineas ſuas maritāt ba ronibꝰ ⁊ ſil̓ia. Et iō tenent̉: qꝛ ꝯtractāt rē alienam inuito dn̄o. Bona.n. eccleſiaꝝ: pauperū ſunt ẜm Aug. ⁊ Hiero. Uide aūt terribile dcm̄ Archi. p Ug. in. c. nō liceat. xij. q. ij. papā peccare mortal̓r ſi bona eccl̓e alienat ſine cā rōnabili ⁊ honeſta: vt qꝛ ꝯſumit ī turpes vſus. ⁊ dat ꝯſanguineis vt eos di uites faciat p̄ alijs: vl̓ ꝯſtruāt ſibi palatia. Et ſi pa

pa in hoc excederet notorie et eēt incorrigibilis: cū nō poſſet ex hoc eccl̓ia nō ſcandalizari: poterit de hoc accuſari in ꝯcilio ꝑ glo. ſingularē. in. c. ſi papa. xl. di. In dubio tn̄ p̄ſumendū eſt ꝙ faciat ex cā rō nabili. Idem panor. in. c. ꝯſtitutus. de reli. do. ¶ Octauo quero. an p̄dicti teneant̉ hāc reſtōnem facere de bonis pr̄ionialibꝰ. An v̓o ſufficiat ꝙ ſa tiſfaciant de fructibꝰ ꝑcipiendis. Rn̄. ꝙ cuꝫ qͥcqͥd ſuꝑeſt eoꝝ vſibꝰ de ꝓuentibꝰ debeat̉ pauꝑibꝰ: nō ſufficit facere reſtōnem de talibꝰ fructibꝰ: ſi hn̄t pr̄i monialia vel aliūde qͣꝫ de eccleſia q̄ſita: niſi qͣtenus ſubtraherēt ſibi de neceſſarijs: vel qn̄ expēdiſſent circa vtilitatē eccleſie de bonis pr̄ionialibꝰ: aut ali unde ꝙͣ ꝑ eccleſiā q̄ſitis. Item diuites et potentes ſil̓iter tenent̉ qn̄ ꝑ fraudes vel minas vel importu nitatē nimiā: vel al̓s recipiūt ſine iuſta cā. Secꝰ tn̄ ſi ꝓpter neceſſitatē: vel hoſpitalitatē recipiūt. Sil̓r ſi ſunt bn̄ meriti: vel honeſti ⁊ ſpūales viri: p̄ſertiꝫ qꝛ iaꝫ impenderūt eccleſie ſuū ſeruitiū vel defende runt eam ꝯtra p̄dones: vel p̄ſtiterūt prociniuꝫ in cā vel hmōi. Talibꝰ eniꝫ tenet̉ eccleſia rependere vices. xij. q. ij. quicūqꝫ. De materia clericorū. vide ſingularia sͣ. Clericus. iiij. ¶ Nono. quid de p̄latis eccleſiaꝝ qͥ ꝓcuratōeꝫ vl̓ ſeruitiū aliqd̓ impendūt legato vel alij: ⁊ plꝰ a ſub ditis extorquēt qͣꝫ ſoluāt. Rn̄. Monal. ꝙ ſic extor ta reſtituere debēt: ⁊ tm̄dem pauꝑibꝰ erogare. ¶ Decimo. vtrū qui ſil̓atione religionis aliqͥd ac quirit: ſic̄ facit hypocrita teneat̉ ad reſtōneꝫ. Rn̄. Alex. de Alexā. ꝙ ſic: qꝛ ille qui dat aliqͥd hypocri te: quē extimat bonū ⁊ religioſuꝫ nō dat ꝑ ſe loq̄n do: ſꝫ interpretatiue viro religioſo. vn̄ nō tranſfer tur dominiū rei date hypocrite: ꝓpter qd̓ tenetur ad reſtōnem. Non ob. ꝙ ille cui ꝯfert̉ p̄benda ab ep̄o: qui creditur eſſe bonus: licet nō ſit non tenet̉ ad reſtitutōnem: qꝛ reſpondet ꝙ non eſt ſimile: qꝛ licet ille qui ꝯfert illi p̄bendam credat illum eſſe ca ſtum: tn̄ ille cui ꝯfertur: fraudē nullam ꝯmittit: ꝓ pter quam illi ꝯfertur: qꝛ nō ſil̓at ſe caſtum tali in tentōne: vn̄ licet ingrediēs ſit malus. vtputa. for nicator. licitꝰ tn̄ ē ingreſſus in p̄bendam. vnd̓ nō tenet̉ reſtituere. Sꝫ acquirens aliqͥd per hypocri ſim tenet̉. qꝛ ingrediens eſt vicioſus ⁊ vicioſus in greſſus. qꝛ fraude ⁊ dolo ingredit̉. Sꝫ ſi ingrede ret̉ ꝑ fornicatōeꝫ: ſicut ſi ep̄s matrē vel ſorore cleri ci cognoſceret: ⁊ ob hoc ei daret: tenetur clericꝰ reſi gnare cognita veritate. Cui auteꝫ debeāt reſtitui habita ab hypocrita? Rn̄. Inno. in. c. qꝛ pleriqꝫ. de īmu. ec. ꝙ forte non tenet̉ reſtituere illi qͥ dedit: qꝛ ꝯſecutus eſt merce dem ſuā. Et dicit ibi panor. ꝙ hoc ē notabile dcm̄ Debet gͦ dari pauꝑibꝰ: niſi eſſet datuꝫ aliqͣ ſpāli cā expreſſa. puta. in calicē: vel altare vel hmōi. Caue ant gͦ ſibi om̄s clerici. ⁊ laici religioſi et heremite. qͥ oſtendūt bonā vitā vt recipiant el̓ ynas. ¶ Undecimo. quid ſi diues mentiendo ſe paupe rem acquirat aliquid. an teneatur ad reſtitutōem Rn̄. idem Ale. ꝙ tenet̉ ad reſtōnem eius quod ꝑ ſil̓ationem acquiſiuit: ſꝫ non tenet̉ reſtituere ei a qͦ accepit. quia ille meritum ⁊cͣ. Sed tenet̉ dare pau Reſtitutio. xiiij. Fo CCXXI. peribus: quibus ille dediſſet. ſi nō erraſſet. ſi ꝯſtet illi qui ſunt. ¶ Duodecimo. quid de mendicantibꝰ validis qͥ fingūt ſe infirmos: ⁊ nō ſunt. Et ſicut dicit glo. in l. vnica. de mendi. vali. lib. xj. poſſunt fingere cum herbis ⁊ alijs medicamentis deformitates mem brorum ⁊ egritudines corpoꝝ. Rn̄. Io. de pla. ꝙ inſpicienda eſt ꝯditio eorum. vt ſi in eis fuerit cor porum integritas ⁊ annoꝝ robuſtitas: eoꝝ inher tia ſine miſeratōne puniāt̉. hoc modo. vt ſi fuerīt ſerui ſubdant̉ dominio accuſatoris. Si v̓o liberi: efficiunt̉ coloni aſcripticij. Et hoc quando fingūt infirmitatem. Qn̄ v̓o fingunt debilitatem: tunc ſi eſt forenſis expellitur: ⁊ ad ſuas remittitur partes Si autem de vrbe. debet compelli ad opera. et ar tes. ⁊ exercitia publica operanda: vt. d. l. vnica. Tercidecimo. quid ſi meretrix dolo. fraude. vel ꝑſuaſionibꝰ inducit aliquē vt ei donet. An tenea tur reſtituere in foro ꝯſcientie. Et cui? Rn̄. panor. in. d. c. qꝛ pleriqꝫ. ẜm Inno. ꝙ nō ꝯpetit repetitio qꝛ hincinde verſat̉ turpitudo. vn̄ potior eſt ꝯditō poſſidentis. ff. de ꝯdi. ob turp. cām. l. vbi aūt. In foro aūt pnīali eſt vtriqꝫ pnīa iniu̓genda ẜm eum qd̓ eſt notabile. qꝛ aꝑte ſentit ꝙ talis non tenet̉ ad reſtōnem in foro aīe. Ideꝫ tenet Io. an. vt iſta nō teneat̉ erogare pauꝑibꝰ. Prīo. qꝛ ius poſitiuuꝫ eſt ꝓ ea. Dicit em̄ ꝙ meretrix turpiter facit: ſꝫ nō tur piter accipit: cuꝫ ſit meretrix: vt. l. iiij. ff. de ꝯdi. ob tur. cām. videt̉ em̄ ꝯcurrere equitas naͣlis. Si em̄ nō turpiter accipit: exqͦ eſt meretrix: gͦ nō tenet̉ re ſtituere. Preterea fauet ſibi ius naturale in reten tione ꝓpter voluntatē dn̄i tradentis. Nā nil tam naturale ꝙͣ vt acqͥſitio fiat ẜm volūtatē dn̄i tͣdentꝭ vt dictū eſt sͣ. Ideꝫ tenet Cy. ⁊ dicit ſe rn̄diſſe cui dam ep̄o ꝙ meretrix de eo ꝙ lucratur in meretri cio pōt facere teſtm̄: ⁊ diſponere ꝓut vult nec ep̄s pōt illis taliter acqͥſitis apponere manū: etiā poſt mortē meretricis. Secꝰ dicit Cy. in ea q̄ nō eſt me retrix. Dicit em̄ ꝙ lꝫ dūium reꝝ donataꝝ tranſeat in illam mulierem: tn̄ fiſcus tanꝙͣ ablator iniuſte q̄ſiti: illud aufert ꝑ. l. j. ff. de iure fiſci. Et dicit ꝙ ta les mulieres tenent̉ in foro aīe: hec turpiter acqui ſita reſtituere. Qd̓ placet panor. qꝛ iſte turpiter ac ceperunt: exqͦ nō erant meretrices: in palā queſtū facientes. Ceſſat em̄ diſpoſitio. d. l. iiij. ⁊ etiā equi tas naͣlis. Et iō Cy. etiā dicit ꝙ peccat ille qͥ mere tricibꝰ nō ſeruat fidē ꝓmiſſam ꝑ rōneꝫ allegatam qꝛ ſic̄ nō turpiter recipit: ita nec turpit̉ ſtipulat̉ ſeu recipit ꝓmiſſionē. Et hanc opi. videt̉ approbare Bar. in. d. l. iiij. Concludit gͦ Panor. ꝙ meretrix turpitur nō recipit bona: vel ꝓmiſſionem. ⁊ ꝙ de illis pōt ad libitū diſponere licet ꝯſultius agat dā do pauperibꝰ: maxīe de his q̄ ꝑ īmoderatā impro bitatē lucrata eſt. Secus in alijs mulieribꝰ nō me retricibꝰ: quia iſte turpiter recipiunt dona vel ꝓ miſſionem. vn̄ ꝓmiſſione nō pn̄t agere. ⁊ recepta tenentur reſtituere ⁊ fiſcus pōt illa bona occupare Adde tn̄ predictis ꝙ notat Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxij. ꝙ ſi meretrix aliqͥd ſuꝑflue: vel fraude: vl̓ dolo ex torſiſſet tenetur eidē reſtituere. Et hoc vr̄ equum: oo iiij

Reſtitutio. xv. quia quo ad hoc iniuſte recipit. et ſic retinere non pōt. Qd̓ nota. Quid aūt de alijs mulieribꝰ que non cauſa que ſtus: ſed libidinis male operant̉: ⁊ multa munera ob hoc recipiūt ⁊ dant. An huiuſmōi male ablata hincinde debeant dari pauperibꝰ. An poſſint re ſtitui turpiter danti? Quidam dicūt ꝙ vbi huiuſ modi turpiter data ipſo iure non applicant̉ fiſco: nec priuato: licet turpiter accipiens nō cogatur re ſtituere turpiter danti: tamen ſi vellet: poſſet reſti tuere eidem danti. Nam nullo iure hoc prohibe tur: et pene ſunt reſtringende. Alijs videt̉ ꝙ non turpiter danti: ſed pauperibꝰ talia eroganda ſint: niſi ille turpiter dans eſſet pauper: ⁊ illi per ꝯfeſſo rem darent̉ tanꝙͣ pauperi. Tamen tenendo opi. v̓v̓. ꝙ vbi reſtitutio nō eſt fienda certe ꝑſone: ſed pauperibus eroganda iſta reſtitutio eſt de cōſilio: nō de neceſſitate: preterqͣꝫ in furto. rapina. vſura. ſymonia ⁊ hmōi: tūc prima opi. tolerari poſſet. Et hoc facit ad multa. ¶ Quid autem ſi ſit indebitum iure ciuili tm̄: vt ſi legatum de quo potui detrahere falcidiam ẜm leges: illud integre ſolui credens ſufficere heredi tatem ad omnia. An teneatur legatarius mihi re ſtituere? Inno. in. c. qꝛ pleriqꝫ. de immu. ecc. tenet ꝙ non: quia licet ius poſitiuum diſponat ſuꝑ hu iuſmodi falcidia: equitas tn̄ naturalis q̄ oritur ex diſpoſitōne teſtatoris eſt ꝓ legatario. Hoſti. dicit hoc dictū Inno. ꝓcedere in herede qͥ ſoluit ꝑ iurꝭ ignorantiā. Si eī errauit ī facto: ꝯpetit repetitō ꝑ l. error. C. ad. l. fal. idem tenet Bar. in. d. l. error. et in aut̓. ſꝫ cum teſtator. eo. ti. vbi dicit ꝙ ſi heres ſol uit ignoranter ignorantia facti in nullo ſibi preiu dicat. quia etiam ſolutū repetit. d. l. error. Si v̓o ſol uit indebitum ignorantia iuris: nocet in eo quod ſoluit. d. An. dicit illam. l. ꝓcedere in foro ꝯtentio ſo: ſed in foro anime loquit̉ Inno. Ipſe tamen ſic diſtinguit. ꝙ aut teſtator vetat in teſtamento falci diam detrahi. ⁊ tūc legatariꝰ tenet cū bona ꝯſcien tia illa bona: etiaꝫ ſi teſtator fuiſſet ignarꝰ ſui patri monij: licet aliud dicat lex fori ꝯtentioſi. vt in dcā aut̓. ſꝫ cum teſtator. Mouet̉: qꝛ habemus certum fundamentū.ſ. voluntatem defuncti: nec aliqͥs er ror cadere pōt voluntate defuncti impleta. Si au tem teſtator nō vetuit: tūc ſi ꝑſona ē ignara ⁊ groſ ſa veriſil̓iter ignorans detractōeꝫ falcidie: idem di cendū.ſ. legatariū iuſte tenere in foro anime: quaſi tūc ꝯſenſus teſtatoris ꝯcurrat in ſolutōne totiꝰ le gati. Si aūt teſtator erat perſona inſtructa in iure: ſeu certificata de lege falcidia. tūc dicit ſe credere ꝙ legatarius teneat̉ reſtituere qd̓ habuit ꝯtra legem falcidiam: ſiue errore facti: ſiue iuris heres ſoluerit legatū integrum: qꝛ cum poſſibile ſit teſtatoreꝫ vo luiſſe vt falcidia detrahat̉: exquo erat ſciens et nō ꝓhibuit: ꝯſultiꝰ eſt vt legatariꝰ reſtituat: vt ſic ſatiſ faciat volūtati defuncti. Naꝫ in dubijs tutior via eſt eligenda. Et panor. in. d. c. qꝛ pleriqꝫ. dic̄. d. An toni. hāc. q. decidiſſe ẜm tacitā voluntateꝫ defun cti: ex qͣ inſurgit obligatio naͣlis. lꝫ lex poſitiua al̓r diſponat in foro ꝯtentioſo. Et ſic vult indiſtincte vt illa eqͥtas nālis p̄ferat̉ in foro aīe diſpōni iuris poſitiui. Qd̓ eſt notanduꝫ. Glo. tn̄ in. c. fi. de ſolu. videt̉ diſtinguere. ꝙ aut fuit debituꝫ naturale tm̄ ſꝫ ciuiliter indebitū. Et tūc: aut errore iuris fuit fa cta ſolutio: ⁊ nō ꝯpetit repetitio. Aut errore facti: ⁊ pōt repeti. Exemplū. heres volēs retinere falcidia ſoluit legata integra credēs ſe teneri: certe nō pōt repetere: qꝛ errauit in iure. Si autē credebat here ditatem eſſe ſufficientē: tūc repetit: qꝛ errauit in fa cto. vn̄ error iuris nō excuſat: vbi debitū naturale p̄ceſſit. Secus in errore facti ꝓbabilis. Aliud ē in debitum tm̄ iure naturali: vt eſt illud quo per cy rographum quis obligatur ſpe future numeratō nis. qui tale indebitum ſoluit: repetit. Aliud ē in debitum naturaliter ⁊ ciuiliter. et taliter ſolutuꝫ cunqꝫ ignorantia: repetitur. vt. C. de ꝯdi. inde. l. j. Si ſciens ſe nō debere: ſoluit: non repetit: quia do nare videtur. ff. de ꝯdi. inde. l. j. Quo tamen ad q̄ ſtionem noſtrā principalē: opinio. d. Antonij vi detur tenenda: quia fundata ſuꝑ ratione naturali Eſtitutio. Ev. ſcꝫ incertoruꝫ. Primo querit̉ Pone expoliati igͦrā Vter ac heredes eorū. talia ſunt incerta et debent diſtribui in pias cauſas. An debeāt diſtri bui in loco: vbi rapina vel vſura facta eſt. Ho. di cit reſtōneꝫ fiendā pauꝑibꝰ illiꝰ loci: vbi pecuīa fu it extorta: qꝛ inter illos faciliꝰ poterūt reꝑiri hr̄des illoꝝ: vel is cui damnū datū eſt. Fede. aut dicit ꝙ lꝫ hoc ſit ꝯſiliū: nō tn̄ de neceſſitate eſt. vn̄ ſatis eſt ꝙ reſtituat̉ pauperibꝰ. Qd̓ placet panor. in. c. cum tu. de vſur. Idem v̓v̓. Scd̓o q̄ro. nunqͥd iſta reſtitutō incertoꝝ ꝑtine at ad ep̄m. an ad alios ꝯfeſſores. ℟. Ge. in. c. reli gioſus. de teſta. li. vj. q̄rit an executores deputati ꝑ teſtatorē poſſint diſpenſare male ablata incerta? ℟. ẜm Archi. ꝙ ſic: ꝑ tex. illū. īmo plus ꝙ teſtator hoc idē potuiſſet. ꝓ hoc all̓at. c. cuꝫ tu. de vſur. Et Ug. dic̄ ſe nō dubitare ꝙ ep̄i nō hn̄t ſeˡ de his in tromittere: niſi in defectuꝫ: vicꝫ qn̄ nō ē a teſtatore aliqͥs deputatꝰ ad hoc. Idē Lap. ab. qͥ dicit ep̄m ſi bi poſſe reſeruare abſolutōeꝫ pctī: nō aūt diſpenſa tionē incertoꝝ. Ideꝫ Io. cal. ⁊ Dn̄icus de ſctō mi niate. Io. de lig. dicit ꝙ opi. Archi. de iurꝭrigore ē vera: ſꝫ alia opi. Hoſ. qͥ voluit ꝙ talis diſtributio ptineret ad ep̄m: ſeruāda ē de eqͥtate. Lap. ab. duc̄ p̄dictas opi. ad ꝯcor. ꝑ hāc via. ꝙ quedā ſūt male ablata incerta. in qͥbꝰ tranſfert̉ dn̄iuꝫ in poſſeſſorē nec ꝯpetit repetito. vt. xiiij. q. v. nō ſane. Et tūc ꝓ cedit opi. Archi. Quedā ſt̓ in qͥbꝰ dn̄iuꝫ nō tranſ fert̉: ⁊ ꝯpetit repetitō. vt exͣ d̓ deci. ex trāſmiſſa. Et tūc hꝫ locū opi. Ho. Rō diuerſitatꝭ ē. qꝛ in primo caſu: ille qͥ hꝫ male ablata pōt facere el̓ynam: et hꝫ ius dn̄ij: licet illicite. Et ideo d̓ ſuo pōt elemoſyna ꝑ ſe vel ꝑ aliū facere: diſtribuendo p̄ſertim paupe ribus. vt in. d. c. nō ſane. In ſcd̓o v̓o caſu: nō pōt inde elemoſynā facere: nec hꝫ ius dn̄ij: vel ſi hꝫ nō hꝫ ꝑfecte: quia ꝯpetit eis repetitio: vel eoꝝ heredi bus: quoꝝ fuerūt male ablata. Sꝫ Ge. dicit ꝙ iſta diſtinctionem Lapi deſtruit text. in. c. ſic̄ dignuꝫ.

de homi.§. eos. qui loquit̉ in rapina: et ſic in caſu quo ꝯpetit repetitio. Et tamen text. dicit ꝙ diſtri butio ibi facta pauperibꝰ ꝑ eos qui extorſerūt: eis nō ꝓdeſt cuꝫ extarent illi quibꝰ debebat fieri reſti tutio. ergo ſi illi nō extarent videt̉ velle tex. ꝙ pro fuiſſet illis talis diſtributio. Unde credit Ge. ꝙ ſi in veritate apparēt illū diſpenſaſſe ſine fraude: ꝙ valeret talis diſtributio. Sco. etiam in. iiij. diſ. xv. loquens de incertis dicit. nō inueni quis neceſſa rio ſit determinatus mediator in iſtis incertis di ſpenſandis pauperibꝰ. Sibi tn̄ videt̉ ꝙ quis talia ꝑ ſeip̄m: ꝯſilio nihilominus boni viri pōt paupe ribus erogare. Idem tenet Tho. Quidā tamē ex cipiunt alium caſum vltra p̄dictum. vicꝫ in incer tis publicoꝝ vſurarioꝝ. Item et tercio pōt excipi tercius caſus. qn̄ executores: vel ſacerdotes paro chiales: aut religioſi male diſpenſarent talia incer ta. qꝛ vt dictū eſt sͣ. Religio primo. Ep̄s hꝫ iuriſ ditionem etiā in exemptos. vt dicit zab. in cle. j. de teſta. Et ẜm pau. ep̄s pōt executoreꝫ ab officio re mouere ꝓpter ſuſpitōeꝫ: etiā ẜm zen. ⁊ Land̓. ſi ex empti eſſent rōne delicti: etiā ſi teſtm̄ eſſet factū in loco exempto: qꝛ ordinarius hoc caſu ꝓcedit vice pape. Et dicit zab. ꝙ illa cle. loquit̉ de quacūqꝫ vl tima voluntate: etiā ſi eſſet donatio cauſa mortis. Quo tn̄ ad incerta manifeſtoꝝ vſurarioꝝ. an ꝯpe tat ep̄is illorum diſtributio. Panor. in. c. cū ſit. de iudeis dicit non modicū animaduerter ꝙ nullꝰ tex. facit mētōeꝫ de ep̄o: niſi. d. c. cuꝫ ſit. Sꝫ ille tex. ſi bn̄ pōderet̉ nō dicit ꝙ ep̄s debeat diſtribuere: ſꝫ ẜm ꝓuidentiā ſuam. Et ideo dicit ꝙ diſpenſatio male ablatoꝝ: pōt fieri ꝑ eum qui tenet̉ reſtituere: vel ꝑ eum de quo ſibi ꝓuidit. ſꝫ ẜm ꝯſilium et pro uidentiaꝫ ep̄i. Et ſic ſaluant̉ om̄es opi. hec panor Nota ergo panor. in eo qd̓ dicit ꝙ nullus tex. fac̄ mentione de ep̄o: niſi. d. c. cuꝫ ſit. ergo ſequitur ꝙ ꝑ. c. ꝙͣꝙͣ. de vſur. li. vj. nō pōt ꝯcludi ꝙ diſtributō incertoꝝ manifeſtoꝝ vſurariorū ꝑtineat ad ep̄m. Suꝑ quo. c. quidam ſe fundare nitunt̉. Ad dictū tn̄. c. eum ſit. aliter rn̄det panor. ꝙ loquit̉ de iudeo qui erat ſuſpectus de reſtōne: maxime q̄ erat fiēda inter pauperes xp̄ianos. Et Io. cal. in quodā cō ſilio. dicit exp̄ſſe ꝙ ep̄s nō pōt ꝑ ſtatuta ſynodalia ſibi reſeruare diſpenſatōeꝫ incertoꝝ. Idem Ug. ⁊ frater Clarus. dicentes ꝙ nō pōt ep̄s excōicare d̓ iure ſacerdotes: qui ſe intromittūt de diſpenſatōe incertoꝝ. Idem Archi f. qui addit ꝙ caueat dili genter qui ꝑ alium reſtituit: ⁊ ita caute faciat: vt re cipiat qui debet: et nō ille retineat ſibi. qꝛ ꝑ hoc nō eſſet liberatus. Hoc intellige duꝫ ſciuerit. Al̓s igͦ rantia ꝓbabilis bene illū excuſaret. Tercio quero. nunquid ep̄us poſſit talia male ablata diſpenſare in reꝑatione eccleſie parochialis Ge. vbi sͣ. dicit ẜm ꝙ refert Io. an̄. ꝙ iſta queſtio fuit diſputata bononie ꝑ fratrem Bētium ſancti Martini de ſenis. qui allegabat ad negatiuam: ꝙ cum iſta ſint diſpenſanda in pauperes. vt d̓ vſur. cum tu. ſi alteri ſoluatur: debitum nō remittit̉. de iureiuran. ea te. ⁊ qui tenet eroganda pauperibus retinet aliena.xlvij. di. ſicut. Item qꝛ nemini ē con Reſtitutio. xv. Fo. CCXXII. ſulendum cum alterius iactura: per regulam iurꝭ locupletari. Nec p̄textu pietatis: eſt impietas faci enda. xxx. q. j. noſſe. vnd̓ licet eccleſias reparare ſit opus pietatis: nō tamen eſt cum iactura pauperū hoc exercendū. Item ſoli principi licet cum alteriꝰ iactura alteri ꝯferre. de reli. do. ꝯſtitutus. Item qꝛ requiritur ꝯſenſus omniū illorum: quorū iuri de trahitur. de reg. iur. quod omnes. In cōtrarium quia epiſcopo equalis cura īminet de tribus ſcili cet pauperibꝰ. eccleſijs edificandis et reparandis. ⁊ de alendis miniſtris eccleſiaꝝ. lxxxij. di. c. j. xij. q. ij. aurum. Item quia expedit pauperibꝰ: eccleſias reparari in quibus oblatōnes recipiūtur ad pau perum alimoniā. xij. q. j. habebat. Item quia ī eis ꝯueniunt fideles. ⁊ inuitant̉ ad pauperum ſubuē tiones: ⁊ alia pia opera. ⁊ ſic reparari illas paupe ribus expedit. Et maxime: quia ſi eccleſie pauꝑes ſint in pauperum numero: cum ipſius miniſtris computabunt̉: maxime ne deſit populo ſpirituale alimentū.ſ. verbum dei. viij. q. j. audacter. Et ſol uendo. q. tenuit ꝙ ſi eccl̓ia reꝑatōne vel augmen to indiget. vt qꝛ ad eam nō pōt ꝯuenire ppl̓us ad diuina: nec facultates ipſius eccl̓ie ad reꝑatōnem ſufficiūt: ep̄s ſine pauperuꝫ graui dāno: ad talem vſum illa licite poterit deputare. ⁊ al̓s non poterit ẜm eū. vicꝫ qn̄ facultates eccl̓ie ſufficiūt: vel repa ratio nō ē neceſſaria: ſꝫ volūtaria: vel nimia fames que tūc īminet pauperibꝰ. lxxxvj. di. paſce. Et idē dicit Io. an. ſe vidiſſe diſputare ꝑ. d. Recuperum de ſancto miniate. Quarto quero. an iſti executores deputati per teſtatorem ad diſtribuendum iſta incerta: poſſint exequi ꝑ alium. Rn̄. Ge. ꝙ nō: ſed implere debēt ꝑ ſe. ad hoc. c. tua. extra de teſta. Ibi ꝑ manꝰ eoruꝫ Idem Ol. Et intelligit hoc verū niſi certa eroga tio certe rei: ⁊ certo loco fienda cōmiſſa eſſet. qꝛ tūc forte poſſet alij ꝯmitti. ad hoc de offi. dele. is cui. li. vj. Idem Io. an. ¶ Quinto quero. Pone teſtator dedit quatuor ex ecutores: vt om̄s vel maior pars ipſorum vnacuꝫ Io. qui erat de numero qͣtuor diſtribuerēt: poſtea mortui ſunt duo ſuꝑſtite Io. ⁊ alio. An poſſint ex equi Io. calltenet ꝙ ſic. ꝑ. d. c. religioſus. qd̓ lꝫ ad lr̄am loquat̉ in duobꝰ: altero mortuo: vel abſente: tn̄ idem videt̉ ſi eſſent plures: ⁊ maior pars defece rit. quia tunc ad minorem ſpectat diſpenſatio per ratōnem dicti tex. ¶ Sexto q̄ro. an mortuo executore ſuccedat ſucceſ ſor: vt qꝛ forte executor erat p̄latꝰ. Rn̄. zab. ī cle. j. d̓ teſta. ꝙ mortuo executore dato ſb̓ noīe dignitatis ſuccedit ſucceſſor. Quō aūt cognoſcetur hoc: dicit Math. ꝙ ſi fuit deputatus executor anteꝙͣ eēt in dignitate. dicetur datus ratōne ꝑſone: ⁊ nō tranſi bit in ſucceſſoreꝫ. Si aūt poſt. Aut adiecit nomen appellatiuū tm̄. aut ꝓprium: ⁊ appellatiuum. Pri mo caſu. preſumitur ratōne officij. et ſuccedit ſuc ceſſor. Secundo caſu. ſecus. Olo. tamen Ioh̓. an. in. c. ij. de teſta. in. vj. dicit. ꝙ predicta diſtinctio ꝓ cedit in extraneo: ſed in propinquo videtur ꝙ licꝫ nomen non fuerit exp̄ſſum: cum affectōne hoc fa

Reſtitutio. xvj. ctum fuerit: nō tranſibit ad ſucceſſorem. vide de hac materia Panor. in. c. qm̄. de offi. dele. Dicta ta men diſtinctio Mat. facit ad multa. Nam ſi dici tur in bulla apoſtolica. prepoſito. S. martini. abſ qꝫ expreſſione nominis proprij: tūc tranſit in ſuc ceſſorem. Si autem diceret̉. Pe. p̄poſito. S. mar. tūc n̄ tranſit in ſucceſſorē. ¶ Septimo quero. an executor poſſit aliquid ero gare in ſpuriuꝫ defuncti. Reſpon. zab. ẜm Mat. ꝙ non: quia nec ꝑ ſe: nec alio mediante capere po teſt. ff. de vul. ⁊ pu. ſi pater. Et hoc dicit Math. ve rum: etiam ſi datum ſit executori arbitrium diſpo nendi. quia debet intelligi ſibi datum prout a iure ⁊ nō ꝯtra ius. hec zab. Hoc pōt intelligi de rigore iuris ciuilis. Secus tn̄ de iure canonico. vt in. ca. cum hr̄et de eo qui du. in ma. ¶ Octauo quero. an executor religioſus poſſit ero gare aliquid ſuo ꝓprio monaſterio: vel ſibi: vel cō ſanguineo? Et videt̉ ꝙ ſic: Nam ẜm regulā cha ritatis. Primo nobis et noſtris debemus ſubue nire. In cōtrariū videt̉. qꝛ tal̓ erogatio videtur ſu ſpecta. Pau. diſtinguit. aut eſt ſolus. et nō pōt: vt ſit differentia inter dantē ⁊ recipientē. de iure pa tro. per vr̄as. niſi ꝯiunctio eſſet euidens ratio pie tatis. Aut eſt cum alijs: ⁊ pōt. tn̄ dicit Pau. ꝙ mo naſterio etiaꝫ dare pōt de his que poteſt ſuo arbi trio diſtribuere: etiam ſi ſit ſolus qꝛ ibi eſt euidens diſtinctio ꝑſonarum. de teſti. inſuꝑ. Idem dic de ꝯſanguineo: ceſſante fraude. Sibi autem nō pōt: niſi eſſet in ſumma neceſſitate. qꝛ tūc etiaꝫ ei liceret capere aliena. Quid aūt ſi teſtator voluit omnia diſtribui de voluntate: vel ꝯſilio religioſi? Rn̄. zab. ẜm Pau. ꝙ primo caſu. eſt quaſi executor. Et hoc ideꝫ dicē dum qd̓ de executore. Scd̓o caſu. dic ſecus. niſi he res vel ꝯmiſſarius ꝯſilium eius ſequi teneatur: ex mandato teſtatoris. hec zab. Et ſic primo mō. frat minor nō pōt ſe impedire: cum nō poſſit eē execu tor. De iſta materia vide sͣ. Religio prīo. et. jͣ. Te ſtamentum tercio. ¶ Quero. an qd̓ dictum eſt de reddenda rōne ꝑ executoreꝫ: locū habeat ſi teſtator hoc vetuit. Rn̄. Pau. vt refert zab. in. d. cle. j. dicit. ꝙ ſi executor ex indebita adminiſtratōne delinquit: non valet re miſſio: qꝛ nō eſt veriſimile teſtatorē poſuiſſe illam clauſulam in eluſionē ſue voluntatis: ⁊ pontifica tis officij: nec etiā poſſet teſtator officiuꝫ ordinarij impedire hoc caſu. vt. d. cle. j. ⁊. c. nos quidem. eo. ti. Al̓s ſi ex diſtributōne: vel retentōne nō ꝯmittit delictum: nec offenditur teſtatoris voluntas: qui vtrunqꝫ poſuit in voluntate executoris: valet re miſſio. hec zab. Eſtitutio. xvj. de mō reſtitu endi. Sciendū primo ẜm Archi.f. ī tra Uctatu reſtitutionū de mō reſtituendi ta lis fit diſtinctio: colligendo mentē doct. ⁊ aliqͣliter colligendo totā iſtā materia. ꝙ aut is qui hꝫ reſti tuere: vel pauperibꝰ erogare. aut ē manifeſtus vſu rarius. aut no. Si manifeſtus. tūc ꝯfeſſor nō pōt: nec dꝫ eū audire ad ꝯfeſſioneꝫ: nec alia ſacr̄a trade re: niſi ſeruet̉ forma q̄ habet̉. extra de vſur. c. ꝙͣqꝫ. li. vj. quā habes sͣ. Reſtitutio. ix. Credo tn̄ ꝙ ī ca ſu extreme neceſſitatis vbi.ſ. talia nō poſſent ẜua ri: qꝛ nec ordinarius: nec vicarius eiꝰ: nec curatus poſſent hr̄i vel alij et vſurariꝰ manifeſtus: eſſet in mortis articulo petens confeſſioneꝫ: paratꝰ facere om̄ia ad q̄ tenet̉. cautōeꝫ facere ⁊ reſtitutōem: ſiue in mari ſit talis: pōt audiri ⁊ abſolui a quocūqꝫ ſa cerdote: exquo vere penitet. et ſacerdos qui talem audit: licentia habita ab eo: exponet poſtea ꝓmiſſi onem ep̄o. ⁊ ep̄s cogere pōt eum ſi ſuꝑuixerit: vel heredes eius: mortuo eo: ad reſtitutōeꝫ. In ſecun do caſu.ſ. qn̄ is qui habet reſtituere non ē manife ſtus vſurarius. ſubdiſtīgue tripliciter. qꝛ aut reſtō eſt fienda preciſe ſuꝑ certis: aut ſuꝑ incertꝭ. aut ſu per vtriſqꝫ. Si ſuꝑ certis vt cum ſciunt̉ ꝑſone: ⁊ re periunt̉ quibus fienda ē reſtitutio. regulare ē vt fi at damnificatis: vel eorū heredibꝰ: veī alijs ad qͦs deuenire debent bona reſtituenda. ꝙ ſi non repe rirent̉: facta diligenti inquiſitōne ipſoꝝ: debet iſta res vel precium eius deponi apud aliquem locuꝫ religioſum. vt illis reſtituatur: ſi in futurū reperi rentur. vel ſi creditor ꝙ nō reperirent̉ debet pau peribus erogari ꝓ animabꝰ ipſoꝝ. Nec ſufficit ta lia ablata certa dari pauperibꝰ ꝓ animabꝰ illorum qꝛ nemo de ſuo cogitur facere donū. x. q. ij. p̄carie. vn̄ talis qui aliena pauperibꝰ dediſſet adhuc tene ret̉ ad reſtitutōeꝫ ꝓprijs ꝑſonis. ar. extra de homi. ſicut dignuꝫ. Si tn̄ illi ratificauerīt poſt factum: qͦ rum res ē ſufficeret ꝑ regulā. rati. li. vj. Sꝫ iterum circa talem qui hꝫ reſtituere certa fienda ē trimem bris diſtinctio. qꝛ aut pōt reſtituere certa integrali ter: ſine ſui notabili incōmoditate: ⁊ ſine ſue ꝯditi onis deſtructōne: ⁊ familie ſue. Aut nihil. pōt re ſtituere. Aut tercio. nō pōt reſtituere ſine notabili incōmoditate: ⁊ deſtructōne ſue ſub̓e. Primo cāu debet totū reſtituere: exquo pōt: ſtatim ẜm Tho. Ueruꝫ qꝛ modicū ꝓ nihilo reputat̉: ſi talis differ ret ꝑ ebdomadā: vel quindenā vel hmōi reſtitue re: nō intentōne detinendi alienū: ſꝫ vt aptius ne gociū illud ꝑficeret: nō videt̉ in hoc ꝯtra iuſticiaꝫ agere ſeu peccare: niſi ille cui tenebat̉ in illo inter Cqnibo. e. poſ. Ad̓i uallo in aliqͣ magna neceſſitate reperiret̉. Et ſi di cit ſe velle hoc facere. ⁊ ī foro ꝯſcientie credatur cui libet non ſolū ꝓ ſe: ſꝫ etiā ꝯtra ſe cōfeſſor abſoluere lu. Sed vide pōt abſqꝫ exactōne iuramēti: vel alteriꝰ cautōis: et eū admittere ad cōioneꝫ: niſi ſit vehemens p̄ſum ptio in cōtrariū.ſ. ꝙ nō reſtituet. puta. pluries cō feſſus ē ſibi: vel alij ꝓponēs celerem reſtōneꝫ: ⁊ ni hil fecit. tūc em̄ non videt̉ abſoluendꝰ: ſꝫ ſibi dicat vt reſtituat prius: ⁊ poſtea abſoluat et cōmunicet verum quia p̄ſumptio p̄ſumptione elidit̉. poſſet ita efficaciter ꝑ ſigna etiam exteriora apparere qd̓ dicit ſe facturū. ꝙ merito poſſet ſibi credi: nec ē ad mittēda ratio hec: ſi allegaret. qꝛ recipit inde incō moditatē aliquā dūmō non nimis notabilē: ⁊ qͣſi ānihilatōeꝫ ſue ſub̓e. In ſcd̓o caſu. qn̄ nihil pōt re ſtituere: qꝛ nihil hꝫ. tūc nō debet denegari abſolu tio: nec cōio: ſi ꝓponat reſtituere cū poterit. nec dꝫ

ꝓpter debitum vrgens ex contractu incarcerari: ſꝫ ſufficit ꝙ cedat bonis: cum iutentione ſatiſfacien di. cum venerit ad pinguiorem fortunam. vt in. c. Odoardus. de ſolū. niſi extimarent ipſi creditoēs veriſimiliter illum poſſe reſtituere ꝑ ſe: vel per ami cos: tunc: vel certo temꝑe. Sed ꝓpter debituꝫ con tractum ex maleficio. puta. ꝯmiſit crimen: propter quod incurrit penaꝫ. C. floreno. pōt vtiqꝫ incaree rari: ſi non eſt ſoluendo. ⁊ pena pecuniaria pōt in corporalem ꝯmutari. Iſta tamen ceſſio ẜm docto. non debet fieri cum aliquo cruciatu: nec pena ali qua: nec vituperio. vt. C. qui bo. ce. poſ. l. fi. in prī cipio. Et ideo valde reprehendende ſunt conſue tudines aliquarum ciuitatum ⁊ terraruꝫ: quibus pauperes bonis cedentes aliquem cruciatuꝫ: ſeu vituperium patiunt̉. nam iſta ē quedā fruſtrato ria: ⁊ irratōnabilis ⁊ inhumana ſeuicia. vt dic̄ Au guſ. xiiij. q. vj. ſi res. Et ideo nulla ꝯſuetudine vel lege pōt firmari. Naꝫ lex dꝫ eſſe iuſta ⁊ ſancta. iiij. di. Erit aūt lex. ¶ Sed queritur. nunquid cedenti tollentur om nia bona? Rn̄. nec per ceſſionem: nec ꝑ quamcun qꝫ aliam exactōneꝫ: debitori auferenda ſunt veſti menta a dorſo: ſeu a lecto: ⁊ quibus neceſſario vti tur ipſe ⁊ familia ſua. vt dicit̉ Exo. xxij. Et ſi offici ales ꝯtrarium fecerint grauiter peccant: ⁊ tenētur ꝓximo ſatiſfacere. Et iſtud ceſſionis remediuꝫ vi detur de melioribus: quod dari poſſit his qui ſupͣ moduꝫ ſunt obligati: ſicut ſunt tyranni. capitanei ſtipendiarij. quia licite poſtea poſſunt retinere ſuf ficientia ſibi ⁊ familie ſue. licet eſſent in immenſuꝫ obligati. ſed exinde ſupra tenētur ad reſtitutōneꝫ ẜm cōmodam facultatem. Et ſi quidē ſunt credi tores certi: ceſſio debet fieri in manibꝰ eorum. Al̓s cum reſtitutio ſit fienda pauperibꝰ: ceſſio poteſt fi eri in manibus ep̄i. Et nota ẜm Ang. et Imol. in l. miles. ff. de re in. ꝙ clericis: ⁊ aduocatis nō eſt no ceſſarium beneficium ceſſionis bonoꝝ: cum habe ant beneficiuꝫ dicta. l. miles. qd̓ beneficium ceſſio nis eſt. vt nō poſſit poſt ceſſionē incarcerari. tamē non liberatur a debito: quia cum ꝑuenerit ad pin guiorem fortunam: tenetur ſatiſfacere. l. j. et per to tum ti. C. qui bo. ce. poſ. Qd̓ intellige. niſi inꝙͣtuꝫ facere poſſit. l. is qui bonis prīo rn̄ſo. ff. de ceſ. bo. Quod intelligit̉: deducto ne egeat. l. in ꝯdemnati one. ff. de re. iur̄. Sed vide glo. ſingularē. in. c. cuꝫ tu. d̓ vſur. que dicit ꝙ etiam ſi vſurarius ceſſit bo nis: tenetur ad reſtitutōnem in integrū: nec habe bitur ratio ne egeat. Qd̓ intelligit Panor. in foro pnīali. qd̓ eſt valde notandum ẜm Panor. licꝫ in foro ꝯtentioſo debeat haberi ratio ne egeat pꝰ ceſ ſionem bonoꝝ. Et ẜm glo. ibi vſurarius tenet̉ re ſtituere vſuras: etiam ſi poſt reſtitutōeꝫ in integꝝ remaneat pauꝑ quia nō dꝫ viuere de alieno. Ideꝫ tenet Alanus. ⁊ Ho. di. ꝙ inſolidū ꝯueniunt de tētores vſuraꝝ: ⁊ nō ſolū quantum facere pn̄t. Et ſic ẜm eos videt̉ ſpāle in vſurario. Multi tn̄ tenēt ꝙ tales tenent̉ ſoluere quantū pn̄t. retenta ſibi vi te cōmoda. Et hoc videt̉ equiꝰ: licet de rigore iurꝭ poſſet ꝓcedere alia opinio. In nullo tn̄ caſu tenet̉ Reſtitutio. xvj. Fo. CCXXIII. debitor talis habitare in loco vbi capiatur. Item ſi talis debitor qui nō eſt ſoluendo habeat exerciti um aliquod vel artem: dꝫ fideliter laborare vt de eo qd̓ ſuperlucrat̉ vltra victum ⁊ veſtitū ſuū com petentem ⁊ familie ſue: ſatiſfaciat creditoribꝰ ſuis: vel menſatim: vel annuatim: ẜm ꝙ melius pote rit. Non tn̄ tenetur laborare vltra poſſe propter hoc: nec ſibi ſubtrahere ſuam neceſſitatē vel fami lie ſue. Item ſi talis ſpiritu ductus ⁊ nō animo vi tandi labores ſeculi: ⁊ onera creditorum vellet reli gionem ingredi: libere poſſet ẜm Ray. Nec ad re quiſitōnem creditoruꝫ tenentur religioſi illū eijce re: ſi debita declarauit monaſterio ante eiꝰ ingreſ ſum. nec tenetur monaſterium illis ſatiſfacere: ni ſi de his que ꝑuenerūt ad ipſum monaſteriū. nec tenetur facere artem in monaſterio. nec dꝫ dimit tere operas cōmunes religionis: vt per aliqd̓ tem pus ſatiſfaciat illis. In tercio caſu ſcilicet cum non poteſt reſtituere ſine notabili incōmoditate: et de ſtructōne ſue cōditionis: ita ꝙ quaſi reduceret̉ ad nihilum: ⁊ multa pericula ⁊ diſturbia ei ſequeren tur. Hic eſt tota difficultas materie. vn̄ ſcienduꝫ. ꝙ talis pōt triplici mō ſibi ꝓuidere. Primus ē pe tendo remiſſioneꝫ talis debiti ab eo: cui dꝫ ꝑ ſe vel ꝑ interpoſitā ꝑſonā: ⁊ p̄cipue qn̄ nec tūc: nec in fu turum ſperat poſſe reſtituere: ſine hꝰ mōi notabili incōmoditate. Qui caſus nō videt̉ habere locum vbi is cui debet eſſet eque egens vt ipſe vel magis Sed vbi creditor ſit abundans: vel ꝯpetēter trāſ eat: nec multū indigeat eo qd̓ ſibi debetur. ſi debi tor petendo huiuſmodi remiſſionem ſine metu: ſi ne fraude: ſine coactione: ſed libere ⁊ ſponte a cre ditore faciendo ſe ſuum debitorem: et velle ſibi ad plenuꝫ reſtituere quod debet in caſu quo velit. ni hilominus rogat ꝙ attenta incōmoditate ſua re mittat ſibi totum vel partem. tunc dico ẜm doct. ꝙ ſi remittat in totum vel in partem: valebit. Si gnanter autem dico ſine metu. quia ſi peteret debi tor remiſſionem per talem modum locutōnis: vel per talem perſonam mediā: ꝙ timeret creditor ali quod periculū vel damnū ſibi ꝓuenturū ſi nō fa ciat talem remiſſionē: ⁊ poſtea faciat ad id euitan dum: nō valet remiſſio. Similiter ſi faciat cū frau de. puta. quia dicit nil poſſe: cum tamen poſſit ſal tem partē. ⁊ ſi non in pecunia: vel dando ad intel ligendum ꝙ nō ſit multum qd̓ debet. cum tamen ſit ⁊ huiuſmodi: non valet remiſſio. Debet em̄ cla re exprimere totam quantitatē debitam: ⁊ totum poſſe ſuum ſine diminutione. Item ſi fiat cū coa ctione: non ſolum abſoluta: ſed etiā conditionata. puta. dicit ꝑ ſe vel ꝑ mediatorē ꝙ de. C. que debet dabit. l. vel. lx. ſi vult remittere reſiduū: ⁊ non al̓s. Creditor quia ꝓbare nō pōt debitum: vel nō pōt obtinere iuſticiam propter potentiam illius: ideo remittit: quia quaſi cogitur. Iudicat eniꝫ melius ſibi fore habere. l. ꝙͣ nihil. vnde non valet talis re miſſio. Sed ſi ceſſantibus his: pure et ſimpliciter petitur remiſſio: ⁊ libere: ⁊ ſponte ⁊ gratuita volū tate fiat: valet. etiā ſi nō hēat pecuniā ꝑatā reſtitu tioni in actu. vt quidā dicūt eſſe neceſſarium. Tn̄

Reſtitutio. xvj. Archi. f. Lau. et fere omnes doc. dicunt ꝙ hoc nō eſt neceſſarium: nec tenetur id quod ſponte eſt ſi bi remiſſum in elemoſynas erogare: verūtamen ſi ille qui petit remiſſioneꝫ: ꝙͣuis locutus fuerit libe re ſcilicet ꝙ paratus erat ad reſtitutōnem: ſi id nō gerebat in animo: ſed intendebat nil dare ſi repe tiſſet. remiſſio facta in tali caſu libero animo a cre ditore valet ad hoc debitori. quia illi nō tenet̉ am plius ad ſatiſfaciendum: exquo in omni caſu cre ditor intendit remittere: ſiue poſſit: ſiue non. Et q̄ cunqꝫ intentione petat faciendi: vel non faciendi. Non autem deobligatur debitor talis ſi creditor remiſit: quia nil credebat illum poſſe dare: cum tā men poſſet: vel alio modo deceptus: vnde nō va let ſibi quo ad deum talis remiſſio quia permanet in peccato vnde penitere debet: et confiteri de tali ſua fictione: et diſponere ꝙ ſi deberet iterum face re: pura intentione faceret: et reſtitueret ſi teneret̉: et remiſſionem habere non poſſet. Si autem du bitatur vtrum ille intenderit libere dimittere: exqͦ ceſſauit omnis fraus. ⁊ dolus. vis et metus ex par te petentis remiſſionem: ⁊ non apparent circum ſtantie in contrarium: debet preſumi ꝙ libere re miſerit. ar. ad hoc. xxij. queſtione. v. humane. Si autem remiſſionem obtinere non poteſt libere et ſimpliciter. tunc recurrat talis ad ſecundam viaꝫ. ſcilicet petendo dilationem. Et hoc niſi infra tem pus illius dilationis is cui ſatiſfacere debet incur reret notabile damnum vel incōmoditatem. Si cut non debet quis cum alterius iactura locuple tari: ita nec damnū euitare differendo reſtituere: quod alterius eſt. Et ſicut dictum eſt de petēdo re miſſionem: ita intelligitur de modo petendi dilati onem. ſcꝫ ꝙ fiat libere: ſine fraude: ſine coactione: vel metu: al̓s non valeret. Sed is ceſſantibꝰ: ſi pe titam dilationeꝫ obtineat libere: licite poteſt ea vti Si v̓o non libere obtineat dilationem: ſed cū qua dam modificatione et cautōe. puta. ꝙ det ſibi tātū in menſe vel anno: tunc tenetur facere quod pro miſit: etiam ſi cum aliqua incōmoditate. Et ſi dā num illatum per furtum: vel frandeꝫ: vel aliū mo dum eſt occultum ei cui eſt factum: non tenet̉ ꝓ dere crimen ſuum nec in petendo dilationeꝫ ſicut nec in petendo remiſſionem: īmo nec debet vbi ti metur ſcandalum. Tenetur tamen ita agere ꝙ il le creditor nō amittat quod ſuū eſt: per caſuꝫ mor tis inopinatum: vel al̓s. vnde faciat aliquam ſcri pturā autenticā ꝑ talem modum: vt temꝑe ſuo re ſtituatur quod debitū eſt. ⁊ deponat ſcripturā pe nes taleꝫ ꝙ nō fruſtretur eius intentio. Petat er go dilatōeꝫ per ſe vel per aliū tacito nomine perſo ne debitricis: ⁊ cum talibꝰ circūſtantijs ꝙ non ha beat illū ſuſpectū. Et ſi aliam ꝑſonam mediatriceꝫ ponit: ponat talem q̄ fideliter agat negociū nō vtē do fraude: nec metu: vel coactōne. ſꝫ libere vt dcm̄ eſt. Al̓s non ſibi valeret remiſſio vel dilatio data: nec excuſaret̉ debitor ab obligatōne ꝯtracta quan tumcūqꝫ ſibi impoſuiſſet ꝙ libere ⁊ ſimpliciter ⁊cͣ. talem remiſſionē vel dilationeꝫ peteret: et ille non ſeruaſſet ſibi iniuncta. Et ideo certificet̉ de facto: ſi vacillat in aliquo. Poſſet tamen eſſe talis: et ita fi dedignus mediator ꝙ debitor audiens ab eo to tum remiſiſſe: vel dilationem obtinuiſſe excuſare tur ignorantia facti ẜm regulam iuris ignorantia ⁊ interim obligaretur mediator. Sed poſtea noti ficata ſibi rei veritate: extunc tenebitur primꝰ. Si v̓o eſt abſens is cui tenetur: ſi credatur in breui re. uerſurus: poteſt expectari reuerſio eius vt reſtitu atur ſibi quod ſuum eſt: vel petatur remiſſio. vel dilatio: ſi reſtitui non poteſt ſine magno incōmo do. Et ſi paratus eſt facere totum quod debet: po teſt ⁊ abſolui ⁊ ꝯmunicari: niſi al̓s illuſerit confeſ ſorem. Si v̓o nō expectatur cito reuerſurus: mit tat is qui debet: ſi modum habet. ſcilicet per fiduꝫ nuncium. al̓s etiā teneretur illi teſtituere ſi illi cre ditori non aſſignaretur: vel ſcribat quid velit fie ri de illa pecunia: vel de re ſua agi: ⁊ ſic faciat vt il le diſponit. cauto tamen modo agendum eſt ſi pe cunia debetur ex peccato. puta. furti vel fraudis. vt ſcilicet non manifeſtetur peccatum vel ꝑſona: ſed ſibi ſolum aliquem eſſe obligatum: ⁊ huiuſmo di. ⁊ interim pecunia ponatur in ede ſacra ẜm Io an. vel alio ſecuro loco. Sed ſi pecunia debetur ex contractu licito. puta. mutuo. venditōne ⁊ huiuſ modi: vel ex cōtractu illicito: ſꝫ quaſi licito reputa to per errorem: ſicut ſepiſſime fit in dantibus mer catoribꝰ pecuniā vel artificibus ad diſcretiōeꝫ: tūc poteſt ⁊ debet aperte dici obligatio debiti ꝯtracti: ⁊ ꝑ quā viam. Sed ſi nō pōt ille tranſmittere pro pter notabilē incōmoditatē: tunc ſcribat petendo dilationeꝫ: ſeu remiſſionē. ⁊ potius quis eligat pri mum ꝙͣ ſcd̓m. niſi neceſſitas cogat: qꝛ qd̓ differtur nō aufertur. vt ſic fiat reſtitutio. et ſic expectando reſponſionē paratus facere qd̓ dꝫ: poteritꝭ abſolui ⁊ ꝯmunicari. Si autē nec dilationeꝫ: nec remiſſio nē pōt inuenire vllā: tūc faciat reſtitutōneꝫ vel ce dat bonis creditoribꝰ ſuis: etiam ſi deberet mēdi care. ẜm Ray. Nec em̄ habendus eſt reſpectꝰ ẜm eum ne egeat. Ul. dicit. ꝙ pōt tenere extreme vite neceſſitate. Durus eſt eniꝫ hic ſermo. Et ideo Io. de neap. in quolibet. diſtinguit. ꝙ aut creditor eſt egēs eo qd̓ iſte detinet: aut ē abundans: ſeu ꝯpetē ter tranſire pōt cum carentia illiꝰ qd̓ ſibi debetur. In primo caſu. hꝫ locū dictū Ray. vt ſtatim reſti tutio fiat: vel cedat bonis. etiam ſi incurrat maxi mam incōmoditatē. Non em̄ licet de alieno vita re incōmodū ſuum: cū incōmodo illiꝰ cuius ē res. In ſecundo non tenetur ad ſtatim: cum ipſe debi tor incurrat notabile detrimentuꝫ: ⁊ quaſi ſui ſta tus ⁊ conditōnis deſtructōnem: ⁊ ex ꝯſequenti de ueniat vſqꝫ ad quaſi extremā neceſſitatem: ⁊ mul ta pericula anime ⁊ corporis poſſint ſibi ꝯtingere: ſꝫ annuatim: vel menſatim reſtituere pōt ꝓut me lius poterit: cauendo ſibi a ſuꝑfluis expenſis ꝓſe ⁊ familia ⁊ victu ⁊ veſtitu ⁊ alijs: vt poſſit citiꝰ re ſtituere. Naꝫ nō lꝫ tenere alienū ꝯtra voluntateꝫ dn̄i: vt qͥs viuat cū honore ⁊ ꝯdecētia ſui ſtatꝰ ⁊ di mittendo ꝑ teſtm̄ ꝙ plene ſatiſfiat creditoribꝰ. Si aūt vt dc̄m ē debituꝫ reſtituēdo incurrēt tot dāna ⁊ pericula: ⁊ creditor non vult facere remiſſionem

nec dilationē: nec eſt creditor indigens vt dictū eſt tunc debitor nō tenet̉ reſtituere totū ſil̓. ſed eo mō vt dictum eſt. Ratio eſt ẜm. d. Io. qꝛ volūtas cre ditoris in hoc irrōnabilis eſt. cū ſine ſua multa in cōmoditate nollit ꝓximum ſuū expectare ad ſatiſ faciendum. cum ẜm deū ipſi indigēti deberet ſub uenire ꝓut etiā dictū eſt ẜm Sco. sͣ. Reſtitutio.j. Et ẜm eundē Sco. in. iiij. ſunt tres caſus: in quibꝰ nō tenet̉ quis ſtatim reſtituere qd̓ debet. Primus eſt ex ꝑte recipiētis: puta ſi quis in furiā cōuerſus petat gladium quē apud aliuꝫ depoſuerat. Scd̓s qn̄ ſtatim reſtituere alienum reſultat in euidens et notabile damnū ppl̓i. vtpote ſi debitor eſt notabi lis ꝑſona: ⁊ rei publice multū neceſſaria. Creditor aūt ſine re illa pōt tranſire. que res oīno illi neceſſa ria eſt ad talem rei publice ſtatum cōſeruandum. Tercius. qn̄ reſtituenti vel alicui ex ſuis ſtatim re ſtituendo imminet grauis infamia. aut ſcandaluꝫ plurimorū vel paucorum: vt ꝑiculum mortis. In quibꝰ caſibꝰ ⁊ ſil̓ibus debet creditor magis velle ꝓ ximū differēdo aliquātulū reſtitutōꝫ aliqd̓ p̄dicto rū incomodorū euitare qͣꝫ incomodū ſuū modicū vl̓ nullū ſtatiꝫ reſtituēdo ſibi ſatiſfieri. Et Sco. ad dit ꝙ hoc caſu. debitor detinēs alienū inuito dn̄o nō eſt detētor iniuſtus. qꝛ ille volēdo ſtatim ſibi re ſtitui. dum videlicet aliqd̓ p̄dictorū imminet vult ſuum rehabere: cōtra rectaꝫ intentionem facit. qd̓ nequaqͣꝫ licitum eſt. Concor. Archi. flor̄. qui dicit. ꝙ ſi quis habet aliquā artem. ⁊ cum inſtr̄is artis il lius lucrat̉ vnde ſuſtentat ſe ⁊ familiā ſuā. q̄ inſtr̄a ſi vellet vendere: vt ſatiſfaceret creditoribꝰ ſuis. nō poſſet exercere illam artem vn̄ viuit. vn̄ ſi aliqn̄ ex reſiduo expenſarum vite ſue poterit forte ſatiſface re nō tenet̉ vendere vt ſatiſfaciat vel reſtituat. niſi poſſet et ſine illis lucrari cum alijs: puta. operādo et hmōi. vn̄ ſi quis doctor iuris. qui cōiter indiget libris: habet tm̄ libros ⁊ veſtes competentes ſtatui ſuo. ſine quibus cōparere nō poſſet in ſtatu conde centi. nec conſulere: nō credo ꝙ teneat̉ vendere vt ſatiſfaciat. ſed de lucro artis ſue inde ꝑcepto: paula tim reſtituere debet. Hec equitas ⁊ hec humani tas nō cum omnibꝰ indifferenter exercenda eſt: ne paret̉ via furtis. ⁊ detentionibꝰ iniuſtis. ⁊ vſuris. Sed cum timoratis qui multū laborant ⁊ ſolliciti ſunt ꝓ ſalute aīe ſue: forte nō eſſet iniuſtū. cum me lius ſit deo reddere rōnē de nimia miſericordia: qͣꝫ de nimia ſeueritate. xxvj. q. vij. alligant. Nec iſtud eſt p̄dicandum: ne paret̉ via rapinis. ⁊ detentione rei aliene. Ideꝫ qͦꝫ dicendū eſt de artifice qui habe ret inſtr̄a artis ſue quibꝰ ſe ſuſtentat ⁊ familiā ſuā: et laborādo vltra ſuſtentationē ſuam poterit pau latim ſatiſfacere creditoribꝰ: vt dictuꝫ eſt. Quo v̓o ad reſtitutionem incertorū fienda eſt triplex diſtin ctio. qꝛ aut habens incerta: pōt reſtituere: aut nul lo modo pōt. Aut p̄t: ſed nō ſine notabili incomo ditate ſui ⁊ familie. Primo caſu. tenet̉ oīa reſtitue re qͣꝫcitius. ſicut ⁊ certa. Et dicunt̉ incerta ea q̄ nō pōt quis retinere ſibi. ſiue qꝛ vel rapinam vel vſu ram vel fraudem vel damnū: vel rem alienam in uentam nō habitam ꝓ derelicto accepit. et ꝑſona cuius eſt res ignorat̉: vel ſi ſcit̉. non inuenit̉. nec ip Reſtitutio. xvj. Fo. CCXXIIII. ſe: nec eius heres. Similiter dici poſſunt incerta: q̄ quis recipit ꝑ vicium ſymonie in ſacramentis. et alijs ſpūalibus. Non dico de fructibus beneficij ꝑceptis ſymoniace accepti. quia illa ſunt certa. de bent em̄ eccleſie illius beneficij reſtitui: vel camere apoſtolice. etiam dicunt̉ incerta vbicunqꝫ eſt turpi tudo ex parte dantis ⁊ accipientis. ꝙ ſi dyoceſanꝰ vel quis alius ei qui habet reſtituere certa ⁊ incer ta: ⁊ bene poteſt reſtituere dimittit ſimpliciter abſ qꝫ cauſa rōnabili: vel componit cum eo: vt fieri ſo let cum vſurarijs ſuꝑ incertis: puta. ꝙ det ſibi cen tum. cū tn̄ poſſit ⁊ alia reſtituere: vel tunc. vel in fu turum ſine hoc ꝙ vadat mendicando. ⁊ ſi cum in comoditate ſui nō nimia: puto talem remiſſioneꝫ in foro dei nō valere. nec cōpoſitionem: ⁊ ſi valeat in foro eccleſie: vt.ſ. nō vexet̉. Nam ep̄i ſunt poſiti diſpenſatores bonorū pauperum. nō diſſipatores Secus aūt ſi fiat hoc ex cā rōnabili: puta. qꝛ ille nō poſſet etiā ꝑtem pauperibꝰ erogare eius qd̓ debet ſine notabili detrimento ſui ⁊ familie. tunc poſſet tanqͣꝫ pauperi totuꝫ. vel ꝑtem ſibi remittere. ita tn̄ ꝙ ille ſit paratus totum qd̓ debet erogare. ad qd̓ te net̉. In ſcd̓o caſu.ſ. cum non ſtatim pōt reſtituere incerta ſine magno detrimento ſui. faciat ꝑtem. et de tꝑe in tp̄s reſiduum. Et bonū eſt ꝙ ep̄s vel cō feſſor aſſignet ſibi tp̄s infra qd̓ reſtituat. ⁊ ſi reperit̉ pluries p̄teriſſe tp̄s ſtatutum ſuꝑ hoc. cum tn̄ po tuiſſet facere diſtributionē. nō de facili eſt abſoluē dus. niſi vel faciat prius diſtributionē quā dꝫ: vel credat̉ oīno facturus in breui. In dādo aūt hmōi dilationem. debet attendi modus ⁊ cā illicite acce ptionis rei aliene. vt quanto fuerit turpior ⁊ obno xior reſtitutioni tanto tp̄s breuiet̉. Maior em̄ vio lentia eſt in furto ⁊ rapina. ⁊ fraude. ⁊ damno illa to: qͣꝫ in vſura. Et maior obligatio in vſura reſtitu enda ꝙͣ in pecunia ſymoniace accepta. vel ꝑ corru ptionem iudicis. Et magis in p̄dictis caſibus. qͣꝫ acquiſitis ꝑ ludum. Debet etiā attendi familie eiꝰ conditio. Caueat tn̄ ſummoꝑe cōfeſſor. ſi ipſe ſe im pedit de hmōi diſtributōnibꝰ incertis. vt taliter ſe habeat ꝙ euiter oēm notam cupiditatis. Item ꝙ que pauperibꝰ debent dari. non faciat ex eis para menta fieri. calices vel edificia: niſi in magna neceſ ſitate. ⁊ moderatione. ad que auidi ſunt religioſi. ⁊ fame ſue ꝓuidebit. ſi aliqui ſciant. vt teſtes hmōi erogationem. In tercio caſu. ſi nihil pōt. ſufficit ꝙ ꝓponat cum poterit erogare. Et ſi credit̉ nō poſſe etiam in futurum. pōt ſibi remitti tanqͣꝫ pauperi. Quo v̓o ad tercium principale.ſ. reſtitutionē cer torum ⁊ incertorum diſtinguendū eſt. qꝛ aut vtra qꝫ pōt reſtituere. aut neutra pōt. Aut vnuꝫ poteſt reſtituere. ⁊ nō alterum. Primo caſu. totum debet reſtituere. Scd̓o caſu excuſat̉ ab vtraqꝫ reſtitutiōe Tercio caſu.ſ. cum nō pōt vtrunqꝫ reſtituere. ſed alterum eorum. tūc reſtituat potius certa ꝙͣ incer ta. Nam retinendo certa: iniuriam facit illis ꝑſo nis quarum ſunt illa bona. detinendo v̓o incerta nō facit iniuriam alicui. Et in hoc frequēter delin quunt vſurarij. qui cum habeant reſtituere certa ⁊ incerta. prius ſe cōponunt cum ep̄is de incertis. et poſtmodum certa reſtituunt de tꝑe in tp̄s. ⁊ dimi

nute. nō querentes diligenter libros computoruꝫ: nec querentes eos quibꝰ ſunt obligati. vt tenentur In quolibet autem caſu reſtitutionis fiēde: queri poteſt. vtrum ſufficiat reſtituere illud tm̄ quod in iuſte accepit. aut etiam teneatur ad amplius. Ad quod reſpōdet̉. ꝙ aut res iniuſte accepta: puta per rapinā: vſurā. ⁊ huiuſmodi. eſt res ex ſe fructificās ſiue immobilis: vt ager. ⁊ huiuſmodi. Aut mobi lis: vt bos: equus: veſtis. ⁊ huiuſmodi. Aut eſt res ex ſe nō fructificans: vt pecunia: frumētum: vinū. et huiuſmodi. In primo caſu. tenetur de rebus et fructibus perceptis. ⁊ que potuiſſent percipi a do mino. deductꝭ expēſis debite factis ẜm Ray. Nec ſufficit ꝙ reſtituat rem ipſam iniuſte acceptā ſi eſt deteriorata. tenet̉ etiā ſi perijt. An autem moroſus teneat̉ de re perdita. ſi eodē modo fuiſſet peritura apud eum cui debebat̉. Po teſt dici ꝙ licet in foro contentioſo iſte teneatur. ta men in foro anime debemus inſpicere intereſſe ip ſius creditoris. Et ideo ſi apud eum eodem modo fuiſſet peritura. debitor in conſcientia non teneret̉ Et hec theorica facit ad totam materiam reſtituti onum. In ſecundo v̓o caſu principali. ſcꝫ quando res non eſt fructificans eſt triplex opinio. Alij di cunt ꝙ tenetur reſtituere pecuniam. ⁊ omnia iniu ſte acquiſita. Ratio. quia ex radice infecta proue nerunt. Alij dicunt. ꝙ debet partem retinere. par tem dare illi cuius eſt pecunia. partem pauperibꝰ. Tercij dicunt: vt Tho. ⁊ Ri. in. iiij. ꝙ tenetur tm̄ reſtituere ipſam pecuniam. ſeu frumentum. ⁊ hu iuſmodi. niſi creditor incurriſſet damnum. Et tūc ad arbitrium boni viri ſatiſfaciat. Ale. tn̄ lom. cla rius declarat hoc intereſſe dicens ꝙ damnum qd̓ accidit iniuriam paſſo dupliciter euenire poteſt. ꝑ ſe ⁊ directe. ſcd̓o ꝑ accidens ⁊ indirecte. Primo. cū ꝑ ſe ⁊ directe datur ab vſurario iniuriam paſſo. tūc vſurarius ſaciſfacere obligat̉. verbi gratiā. paſſus eſt aliquis damnū ꝓpter pecuniā ſibi ꝑ vſuram ab latam. qꝛ ex ea volebat emere ſibi neceſſaria pro ſu ſtentatiōe nature. ⁊ ſoluere debita. ⁊ in expoliatiōe talis pecunie incurrit damnū. qꝛ neceſſe fuit ſibi vē dere poſſeſſioneꝫ. vel acciꝑe ab alio pecuniam ſub vſuris. vel qꝛ domū ſuam ꝓpter hoc minus vendi dit. aut aliam conduxit ⁊ ſil̓ia. tunc in tali caſu hoc damnū vſurarius reſtituere obligat̉. qꝛ dat cauſaꝫ efficacē. Scd̓o modo dat vſurarius damnū iniuri am paſſo ꝑ accidens ⁊ indirecte.ſ. qꝛ nō eſt cōſecu tus homo lucrum. qd̓ ex pecunia intendebat: vel conſequi potuiſſet. Et tale damnū reſtituere nō te net̉. Et hec diſtinctio fieri pōt in omnibꝰ habitis ꝑ vſuram. ſiue ſint res ex ſe fructificantes. ſiue nō: et maxime apud illos qui tenent ꝙ in vſura tranſ feratur dn̄ium. Adde tn̄ p̄dictis qd̓ notat.s. Ber. ẜm quoſdam de fructibꝰ reſtituendis et intereſſe. vicꝫ ꝙ talia reſpectu vſurarū nō hn̄t locū. Primo. rōne volūtarij. qꝛ ⁊ ſi nō ſit volūtariū ſimpl̓r ē ſal tē voluntariū mixtū ⁊ ꝯdicionatū ex parte mutu um accipientis. Propterea ad nullum damnū in de ſibi ꝓueniens p̄terqͣꝫ ad ſolam vſuram redden dam. ẜm eos: tenet̉. Scd̓o. rōne dn̄ij. Nam vt di cunt dn̄ium vſurariarum rerum vere vſurarij eſt Reſtitutio. xvj. vnde non tenet̉ ad idem numero ſatiſfaciendum ſed ad equiualens ſolum. Fur vero vel raptor. aut mutui retentor. exquo tranſit tempus ſibi conceſ ſum. nō habet dn̄ium in re quam debet ⁊ tenet in uito dn̄o. Et ideo tenet̉ ad intereſſe. quia dn̄m ve re damnificat in re ſua. et in cōmoditatibus quas ex re ſua traxiſſet. Tercio. rōne conſueti modi. ſcꝫ qui cōiter obſeruat̉ in vſurarum ſatiſfactiōe. quia nunqͣꝫ vidimus vſurarios compulſos ad reſtituē dum. niſi ſolum certum vſure. hec. s. Ber. Quod videtūr valde notabile. qͣꝫqͣꝫ diſtinctio Ale. lom. ſit valde rōnabilis. ⁊ vſurarios ad illam ſeruandam inducendos. Si aūt induci non poſſent. ſeruetur iſta vltima. Nota etiam ſingularē theorica Guil̓ que facit ad totum iſtum titulum ⁊ ad alia. ꝙ in fo ro penitentiali qn̄ reſtitutio non eſt facienda certe ꝑſone. de conſilio eſt. ꝙ omnia illicite acquiſita ero gentur in pios vſus. De neceſſitate autem non eſt niſi iudicialis cōdemnatio facta fuerit. vl̓ niſi inꝙͣ tum confeſſori videbit̉. Nam in foro penitentiali quis reſtituere ꝓximo non tenet̉ niſi inqͣꝫtū ipſuꝫ damnificauerit. ſeu condemnatus fuerit. xij. q. ij. fraternitas. Deo autem ſatiſfacere debet ꝓ turpi cā ẜm arbitrium cōfeſſoris. Quidam tn̄ hoc dictū limitant. ⁊ bn̄. ꝙ in foro pnīali quis nō tenet̉ reſti tuere niſi qn̄ ius ſpāliter hoc exprimeret: vt eſt in fuxto. rapina. vſura. ⁊ ſymonia. ⁊ hmōi. ¶ Quo aūt ordine ſoluendum ſit creditoribꝰ ex cō tractibus vel quaſi? Rn̄. s. Ber. qui ponit caſum in terminis. Quidam mercator ex diuerſis cauſis pluribus obligatus erat. ſed cū talis fregerit ⁊ au fugerit veniunt deponentes qui apud euꝫ aliqua depoſuerant. veniunt vendentes qui ei merces ſu as tradiderant. ⁊ hypothecarij. ⁊ vxores. ⁊ nurus pro ſuis dotibus. ⁊ ſimplices cyrographarij. ⁊ alij ſimplices priuilegiatarij qui omnes volunt ſibi re ſtitui. Querit̉ ergo quibus primo ſatiſfaciendum ſit? Rn̄. ẜm Bal. ꝙ hoc ordine reſtituendum eſt: Primo dn̄is rerum. verbi gratia. deponenti. ſi ſuū extat depoſitum. Scd̓o reſtituentur merces. ſi ex tant. ei qui illas ꝓ precio nondum habito ſibi tra diderat. ꝙ ſi tamen nūc plus valerent. id plus red datur ad comodum aliorum creditorum. ff. de ac emp. l. iulianus.§. offerri. ꝙ ſi iam merces vendite eſſent. atqꝫ ex precio illarum alie empte. Iſte nō re ſtituentur. quia non ſunt ꝓ precio obligate. ff. de in rem verſo. l. quidam. Et ratio eſt. quia precium ex illis primis mercibus redactum. non erat obli gatum ei qui tradiderat. ergo nec merces ex eo em pte. Idem dic in ꝑmutatione. quia vbi ſpecies eſt in obligatione. nō ſuccedit alia loco alterius. ff. de ver. ſig. l. labeo. Tercio. ceteris paribus prefertur dos vxoris. que cenſetur habere hypothecā in bo nis mariti. Ideo prefert̉ nedum pretendentibus ꝑſonalem obligationem. ſed etiam p̄tendentibus tacitam hypothecaꝫ: vt. l. aſſiduis. C. qui po. in pi. ha. Quarto. poſt hypothecas veniunt deponētes ſi nō extat eorum depoſitū. ff. depo. l. ſi hoīem. vbi patet ꝙ tali priuilegio nō gaudent qui ſub noīe de poſiti mutuāt ad vſuram. Hypotheca ideo potior eſt. qꝛ ꝑtinet ad rem ipſam. ff. de pac. l. reſcriptum.

Quinto. veniunt ſimplices priuilegiatarij.i. habē tes priuilegia ꝑſonalia. nō realia. Sexto. veniunt omnes cyrographarij ꝓ rata nō attenta prioritate ꝯͣctuū. qꝛ licitū eſt debitori ꝓpter cumulū creditorū facere cām pͥoꝝ creditorū deteriorē. nō tn̄ dn̄ium: nechypothecā: nec pͥuilegiū hn̄tiū: vt. ff. de ſeꝑa. l. j.§. ex ꝯrio. Sꝫ no. ẜm Ray. ꝙ heres an̄ oīa p̄t de ducere expēſas neceſſarias quas cā hereditatis fe cit: ſiue ꝓ funere ſiue in teſtō vel hmōi. Et breuiter ſi tota hereditas exhauriat̉ debitꝭ. dꝫ eē immunis a grauamine ſicut a lucro. C. de iure deli. l. ſcimus §. ⁊ ſi p̄fatam. Predicta vera ſunt de iure cōi. Ta men ſecus ẜm Archi. flor̄. vbi lex municipalis vel ſtatutum ciuitatis aliter diſponeret. Nam tunc il lis eſt ſtandum etiam in foro conſcīe. ſi non ſit exp̄ſ ſe contra ius diuinum. qd̓ non defacili iudicandū eſt: niſi euidenter appareret contrariū. vnde in ali quibus ciuitatibus: vt florentie: fallēte aliquo mer catore ꝑ ſindicos inſtitutos a comitate ſuꝑ hmōi: vbi non ſufficiunt bona debitoris fallentis ad ple ne reſtituendum omnibꝰ: ſatiſſit vnicuiqꝫ ꝓ rata ẜm facultates bonorum illius. ⁊ nō plus vni ꝙͣ al teri. niſi aliquibus priuilegiatis: vt mulieribus ꝓ dotibus ⁊ hmōi. quibus plene ſatiſfit ante quēqꝫ illorum. Nota etiam ꝓ declaratione ti. reſtitutio num. ꝙ quedam ſunt actiones ꝑſonales: quedam reales: ꝑſonales dicunt̉ que ꝑſonam tenēt obliga tam ex contractu: vt in mutuo: locatione ⁊ hmōi: vel quaſi contractu: vt negociorum geſtio. tutele ⁊ huiuſmodi. Aut maleficio: vt furti: et huiuſmodi vel qͣſi maleficio: vt in iudice male iudicante ex im peritia ⁊ ꝓijciente de cenaculo qd̓ nocuit: vt inſti. de obli. Reales v̓o dicunt̉ q̄ ſequūt̉ rē ⁊ nō ꝑſonā nec ꝑ eas dr̄ ꝑſona obligata: vt rei vēdicatio publi cianā. ⁊ ſil̓es. Noͣ etiā ꝙ qͥs dr̄ eſſe obligatꝰ ex ꝯͣctu qͥ conſurgit ex voluntate ⁊ conſenſu partiū: vt em̄ ptio. conductio: locatio: ⁊ ſimilia. Ex quaſi contra ctu qui eſt obligatō qua quis alteri tenet̉ ex officio vel facto aliquo licito: licet non interueniat exp̄ſſa voluntas amborum: vt tutela: cura: negociorum geſtio. Ex maleficio dicit̉: vt rapina: furtum. ⁊ hu iuſmodi. vel ex quaſi maleficio. quod dicit̉ quādo nocumentum dat̉ preter propoſitum. vt de medi co qui ex imperitia male curat vulnus. vel iudice qui ex imperitia ⁊cͣ. vel cum aliquis effundit ex fe neſtra ⁊cͣ. inſti. de oblig. que ex quaſi deli. na. ¶ An autem prius debeant reſtitui habita ex vſu ra ꝙͣ alia debita licito modo contractu: puta. hone ſti mutui vel emptionis: vel alicuius alterius liciti contractus? Rn̄det Archi. flo. ꝙ non. Sed prius ſatiſfaciendum eſt pro contractibus licite ⁊ volun tarie factis. Et eſt ratio: quia in reſtitutione debi torum non ſolum ſeruatur iuſticia. ſed etiam iniu ria deo facta ⁊ proximo amouetur. Si ergo nō po teſt reſtituere vſuraꝫ niſi ſubtrahatur ius alterius protunc excuſatur a reſtitutōe. Propterea hoc eſt magis violentum ſeu contra voluntatem eius cui debetur aliquid ratione liciti cōtractus. ſcꝫ ſubtra here ſuum creditum. qͣꝫ fuerit recipere vſuram ab alio. propter hoc non videtur rationabile: vt de iu ſto obſequio quod facit proximo in mutuādo. ſeu Reſtitutio. xvj. Fo. CCXXV. expectando preciū rei vendite reportet incomodū et damnum quod contingeret hoc ſeruando. Itē qui dedit vſuram iam recepit comodum magnuꝫ ex mutuo ſibi facto. Et ideo debet ſibi ſufficere: vt vſurarius reſtituat ſibi vſuraꝫ cum poterit de ſuo et non de alieno. Et hoc niſi iura municipalia ali ter diſponerent. quia in huiuſmodi ſeruanda ſūt. Sanctus autem Ber. tenet oppoſitum dicens. ꝙ prius tenetur reſtituere que habuit per vſuram. ꝙ que habuit per alios contractus volūtarie factos. Idem Ale. lom. Et dicit ꝙ hec voluntas vocatur conformata. Alia v̓o condicionata. Sed dici pō ꝙ licet in contractibus ſit voluntas conformata qͦ ad contrahendum. non tn̄ quo ad retinendum id quod debet̉. Et prima opinio videt̉ equior. Simi liter ſi heres habens legatarios ⁊ creditores. ⁊ nō valens omnibus ſatiſfacere. tunc ſi debita ſunt cō tracta ꝑ eum qui fecit legata. debꝫ ſatiſfacere prius creditoribus. ſiue ſint ex cōtractu vel quaſi. ſiue ma leficio vel quaſi. Si v̓o debita fuerunt contracta ꝑ heredem. tunc prius ſatiſfaciat legatis. qꝛ potiores hoc caſu ſunt legatarij qͣꝫ creditores. de hoc etiā vi de sͣ. Hereditas. ¶ Quid cū debitori petēti dilationeꝫ. Alius credi tor vult dare. Alius non: ſed vult ꝙ cedat bonis? Dic ẜm Bar. in. l. cum ſolito. C. qui bo. ce. poſſ. ꝑ l. illam. ꝙ an det̉ dilatio: vel admittat̉ ceſſio: ſtatur maiori parti creditorum: inſpecto cumulo debiti: vel numero ꝑſonarū. ꝙ ſi vtriuſqꝫ eſt paritas. ſen tentia benignior eſt ſequenda. ſcꝫ ꝙ dilatio detur. Dire. tamen li. j. addit ꝙ reſpectu illoruꝫ qui nolūt dare dilatōꝫ tenet̉. ſtatiꝫ ſatiſfacere vl̓ cedere bonis maxime vbi leſi egent. ⁊ fame pereunt. Secus er go dicendum eſt vbi leſi non eſſent in tanta neceſſi Querit etiam Barto. in. d. l. cum ſolito. vtrum debitor poſſit cedere bonis ſi vult. nō obſtante ꝙ creditores velint concedere dilationem quinque nalem. Azo in ſum. vt recitat idem Barto. vide tur tenere ꝙ electio datur ipſi debitori ſi vult. aliter ¶ Sed an obligatus ex maleficio: vt ex furto vl̓ ra pina poſſit liberari ceſſione? Rn̄. videtur ꝙ nō de iure ciuili. Sed loco pecunie quam non poteſt ſol uere ſuſtineat penam corporalē: vt. l. fi. ff. de in ius vo. Et hoc poteſt intelligi quādo agit̉ de comodo reipublice. Secus autem ſi ageret̉ de comodo ꝑſo ne priuate. quia non debet homo fruſtra ſeuire in hominem ꝑ penam corporalem. qn̄ non poteſt ſol uere. Nam tunc ſufficit ꝙ liberet̉ ceſſione. ꝓ quo videtur tex. in. c. ſi res. xiiij. q. vj. et in. c. non ſatis. lxxxvj. diſt. ⁊ ibi Glo. dicit. ꝙ hodie ſi aliquis con uenitur ex maleficio. ⁊ nō eſt ſoluendo puniri pōt ſcꝫ pena corꝑali. allegat. d. c. ſi res. ⁊. ff. d̓ pe. l. j.§. j. Et hoc caſu nō eſt ſubueniendum ei. nec redimen da eſt pena eius. qꝛ eius pena p̄cio redimi prohibe tur.j. q. j. iubemus. Si autē conuenit̉ ex contractu nō eſt cruciandus. ſed ſufficit ꝙ cedat bonis. C. qͥ bo. ce. poſ. l. j. Sed pone ꝙ creditores nō ſunt in arta neceſſi late. ⁊ is qui tenet̉ reſtituere non poteſt induci ad

Sarcerdlos reſtitutionē ſtatim faciendā: nec creditores ad di lationē dandā? Rn̄. Dir. vbi sͣ. ꝙ diſcretus ſacer dos pōt conſcīam ſuam firmare ex eo ꝙ intendat vtiliter gerere negociū creditoris. eo qꝛ videt ꝙ ali ter nō pōt recuꝑare imꝑpetuū vel nō ita cito rem ſuā. pōt ſi ꝓmittat bona fide ſatiſfacere infra certū diem cōcedere dilationē. ⁊ peccatorē abſoluere: vel aliam reciꝑe pōt cautionē. Non tn̄ conſulo vt acci piat iuramentū: vt ſic creditor recuꝑet qd̓ ei debet̉ et peccator nō recedat a p̄ſbytero deſꝑatus. ¶ Querit vlt mo Pir. Utrum in aliquo caſu poſ ſit diſpenſare eccleſia cum aliquo: vtpote ꝓ ſuccur ſu terre ſancte vel hmōi ꝙ nō reſtituat qd̓ alteri re ſtituere tenet̉? Ho. dicit. ꝙ in his in quibꝰ eſt pec catum mortale ẜm p̄ceptum diuinū vt in furto vel rapina ⁊ hmōi: vt. xiiij. q. v. penale. nō pōt diſpen ſare ep̄s nec etiā papa vt dicūt aliqui. quin pnīam agat ⁊ reſtitutio fiat. extra de vſur. cum tu. xiiij. q. v. ſi quid. ⁊. c. multi. Et hoc dicūt theo. In his v̓o in quibꝰ eſt peccatum mortale ẜm poſitiuū ius. et eſt cōiter ep̄is ⁊ inferioribꝰ pape interdicta diſpen ſatio. vt in excōicato: vel irregulari: qui recipit bn̄fi cium. extra de cle. ex. mi. poſtulaſtis. nullus diſpen ſare p̄t. vel pnīam p̄ſtare: niſi ſolus papa. vel is cui ſpāliter cōmiſerit. Si v̓o nō eſt interdicta diſpēſa tio. tunc pōt ep̄s diſpenſare: vt notat Archi. xiiij. q. v. nō ſane. Qd̓ intelligas verum de bonis eccle ſiaſticis. Hec Dir. De hoc videsͣ. Papa. Acerdos. qualiter ſacerdotes dicant̉ ligare et ſoluere? Rn̄. ẜm Ray. tribꝰ modis. Primo ligant ⁊ ſoluūt.i. on̄ dunt aliquē ligatū vel ſolutū eſſe a deo. Nam et ſi quis apud deū ſolutus ſit. tn̄ in facie eccleſie nō al̓s ſolutus habet̉: niſi ꝑ iudiciū ſacerdotis. de pe. di. j. quātumlibet. Scd̓o ligant cum ſatiſfactionē peni tentibꝰ imponūt. vel ſoluūt cū de ea aliquid dimit tunt. vl̓ ꝑ eam purgatos ad ſacr̄orum cōionem ad mittūt. de pe. diſ. j. multiplex. Tercio ꝑ executionē vel abſolutionē. de qua dictum eſt ſatis sͣ. in titulo Excōicationum. ¶ Utrū quēcūqꝫ ſacerdos ligat vl̓ ſoluit liget ⁊ ſol uat deus? Rn̄. ẜm Ray. illa aucͣtas. qd̓cunqꝫ liga ueris ⁊cͣ. nō ſimpliciter intelligēda eſt. ſed tunc de mum cum ſacerdos iuſte ligat vel ſoluit. Nam iu dicium triplex eſt. Primū eſt dei quo.ſ. deus mun dat aīam in contritione. Scd̓m eſt ſacerdotis. qui aucͣtate clauiū ligat vel ſoluit. Terciū eſt curie cele ſtis.ſ. approbantis. Itaqꝫ ꝙ qd̓cunqꝫ ligaueris ⁊cͣ. exponit̉.ſ. iuſte: vel claue non errante. erit ligatū et in celis.ſ. ꝑ approbationē. xj. q. iij. tunc vera. ¶ Utrum ſit melior miſſa boni ſacerdotis ꝙͣ ma li? Rn̄. loqui poſſumus dupliciter de miſſa. Aut qͣꝫtum ad id qd̓ eſt eſſentiale in ea.ſ. corpus xp̄i. Et ſic a quocunqꝫ dicat̉ equaliter bona eſt. Uel qͣꝫtuꝫ ad id qd̓ eſt annexum ſacr̄o. ⁊ quaſi ſcd̓ario. Et ſic miſſa boni ſacerdotis melior eſt. qꝛ nō ſolum habꝫ efficatiā ex oꝑato. ſed etiā ex deuotione celebrantis Et ideo ceteris paribꝰ: melius eſt audire miſſaꝫ bo ni ſacerdotis. ¶ Quō aūt ſacerdos habeat duplicem actū. Unū ſuꝑ corpus xp̄i verum. Alium ſuꝑ corpus xp̄i mo ſticum. Et quō dicti actus ſint diſtincti. ⁊ vterqꝫ re quirat̉ ad confeſſiones audiendas vide ſupra. Or do. iij. Acramentum. quid ſit?. Rn̄. ẜm mgr̄m ſnīarum. Sacr̄m eſt ſa cre rei ſignum. vel ẜm Aug. Sacr̄m eſt inuiſibilis gratie viſibis forma. Et de ſubſtātia cu iuſſibet ſacri noue legis neceſſaria ſunt tria.ſ. mate ria elementuꝫ. ⁊ forma.ſ. verbi ⁊ intentio miniſtri copulans formā materie. j. q. j. detrahe. ¶ Quot ſunt ſacr̄a neceſſitatis? Rn̄. ẜm doc. v. ſ. baptiſmus. Confirmatio. Euchariſtia. Penitētia et Extrema vnctio. Et dicunt̉ eſſe neceſſitatis. o ſunt in p̄cepto. Et tenet̉ quilibet ad ea ſuſcipienda ꝓ loco ⁊ tꝑe. Reliqua duo ſacr̄a ſunt voluntatis. ſcꝫ ordo ⁊ matrimoniū. ¶ Utrū ſacr̄a poſſint iterari? Rn̄. tria ſunt ſacr̄a que nō poſſunt iterari.ſ. baptiſmus. ordo. ⁊ confir matio.j. q. j. qd̓ quidā. Nulli em̄ ſacr̄o fienda eſt in iuria. que dr̄ fieri qn̄ iteratum iterat̉. qͣſi prima col latio nō valuerit.j. q. j. ſacr̄a. In collatione em̄ cu iuſſibet p̄dictorum trium imprimit̉ caracter aīe. qͥ etiā poſt mortē non pōt ab eo ſeꝑari. vnde ſi quis reſuſcitaret̉ nō eſſet rebaptizandus: aut recōfirmā dus. aut reordinādus. ſecus in alijs quatuor ſacra mentis. ¶ An v̓o reſuſcitatus recuperet vxorem vel bona videsͣ. Eccleſia. j. ⁊ Impedimētum. xiiij. Et adde ẜn Ug. ꝙ reſuſcitatus contrahens denuo cū alia nō eſſet bigamus: qꝛ nō diuideret carnē ſuā ꝓpter hoc in duas. De materia hmōi ſacr̄orum vide ſin gularia sͣ. Confirmatio ſacr̄i. Quod autē iſtorū ſit maius: dr̄ in his verſibꝰ. Maior in effectu: baptiſ mus: corpus in eſſe. Coniugium ſigno. maiori cri ſma miniſtro. ¶ Acrilegium. quiaſit?. Rn̄. eſt ſacre rei violatio vel vſurpatio. Et di quaſi ſacrum ledens. ¶ Quibꝰ modis committit̉ ſacrilegium? Rn̄. ẜm Ray. Committit̉ qn̄qꝫ rōne ꝑſone: vt cū quis ver berat clericum: vel rapit monialē. Qn̄qꝫ rōne loci: vt cum quis violat immunitatē eccleſie: vel cimite rij. Qn̄qꝫ rōne rei: vt cum res ſacra: vel ſacro vſui deputata vſurpat̉. Et hoc diuidit̉.ſ. auferendo ſa crum de ſacro: vel ſacrū de nō ſacro. vel nō ſacruꝫ de ſacro. xvij. q. iiij. quiſquis. M Agittarius. vtruꝫ liceat vti arte ſagittariorū vel baliſtarioruꝫ? Rn̄. xp̄iani pn̄t hoc exercere officiū cōtra pa ganos ⁊ fidei ꝑſecutores. ⁊ etiam cōtra xp̄ianos ex ꝑte iuſte bellantiū ⁊ in bello iuſto. qꝛ in tali bello vt dicit Aug. xxiij. q. ij. dn̄s. ⁊. q. viij. vt pridē. vtrum aꝑte quis pugnat. aut ex inſidijs: nihil ad iuſticiā intereſt. Que aūt ſit pena exercentiū artem mō ꝓhibito Rn̄. pena eorum eſt ꝙ ſub anathemate ꝓhibetur extra eo. c. vnico.

Aracenus. Saraceni dicunt̉ qui nec nouū nec vetus recipiūt teſtm̄. qui nō ab Agar ancilla Abra: de qͣ orti ſunt noluerūt ſe noīari: ſꝫ potius a ſara vxore libe ra ſaracenos ſe appellauerunt. Et inter eos ſunt quidā ſamaritani a ſamaria ciuitate ⁊ ꝓuincia qui receperūt ſolū. v. libros moyſi. alios reſpuerūt ẜm Utrū ritus gentiliū ſeu paganorū ſint tolerādi. Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. x. lꝫ eccīa ritꝰ et feſta iu deorū agi toleret. Ritus tn̄ gentiliū nō tolerat. ni ſi forte ꝓpter ſcandalū vitādū: vel ſciſma: aut hmōi ſint aliqn̄ ad tp̄us tolerādi ritus paganorū aut he reticorum. Atiſfactio. quidſit. Rn̄. eſt cās pctōrū excidere. ⁊ eaꝝ ſuggeſtionibꝰ aditū nō indulgē. de pe. di. iij. ſatiſfactio ¶ Utꝝ ſatiſfactionē iniunctā. ſed in pctō mortali expletā: neceſſe ſit iterare? Dic ẜm Ri. in quolibe. ꝙ ſacerdos iniungēs penitenti pnīam penam ad quā obligat̉ in purgatorio. mutat in illā penā quā penitenti iniūgit ꝓ ſuis peccatis in hac vita ſoluē dam. ſi penā condignā ẜm dei iudiciū iniungit pe nitēti. ⁊ ita penitēs remanet ligatus ad iſtā penaꝫ ſoluendā. ꝙ ſi eam nō ſoluit. nouū peccatū cōmit cit. Si aūt illam ſoluit in charitate exn̄s quietatur ab illa pena purgatoria q̄ ꝑ ſacerdotē in iſtam fue rat cōmutata. qꝛ hec pena in charitate ſoluta. eſt ſa tiſfactoria. Si aūt ſoluit eaꝫ in peccato mortali. tūc nō abſoluit̉ a pena purgatoria: que in iſtam ꝑ ſacer dotem fuerat cōmutata. vn̄ quo ad hoc ſatiſfacto ria nō eſt. Aligamine tn̄ quo ligauerat eum ſacer dos: iſtam pena ſibi iniungēdo abſoluit̉. vn̄ ſoluē do illam in peccato mortali. trangreſſor illius p̄ce pti nō efficit̉. nec illā penā de neceſſitate ſalutis ite rum facere tenet̉. Candalum. Quid ſit? Reẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xliij. qd̓ greci ſcādaluꝫ dicunt nos offenſionē vel iniuriam: vel impactionē pedis poſſumus dicere. Contingit eī qn̄qꝫ ꝙ aliquis obes ponit̉ alicui in via corporali. cui impingens diſponit̉ ad ruinā. ⁊ dr̄ talis obes ſcandalū. Et ſil̓r in ꝓceſſu vie ſpūalis cōtingit ali quē diſponi ad ruinā ſpūalem: vel ꝑ dictum vel fa ctum alterius. Inqͣꝫtum.ſ. aliquis ſua admonitōe vel inductōe. aut exēplo trahit alterū ad pctm̄. Et hoc ꝓprie dr̄ ſcandalū. Nihil aūt ẜm ꝓpriam rōnē diſponit ad ſpūalem ruinā. niſi qd̓ habet aliquem defectū rectitudinis: qꝛ id qd̓ eſt ꝑfecte rectū magꝭ munit hoīem cōtra caſum. qͣꝫ ad ruinam inducat. Et iō cōueniēter dr̄ ꝙ ſcandalū eſt dictū vel factū minus rectū: p̄bens alteri occaſionē ruine. ¶ Utrū ſcandalū ſit peccatū? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. ꝙ duplex eſt ſcandalū.ſ. paſſinuꝫ. vicꝫ in eo qui ſcandalizat̉. ⁊ illud eſt ſemꝑ pctm̄. Non em̄ ſcāda lizat̉ niſi inqͣꝫtum aliqualiter ruit ſpūali ruina. que pctm̄ eſt. Aliud eſt ſcandalū actiuū.ſ. qd̓ eſt in eo qͥ ſcādalizat. Et hoc ſemꝑ eſt etiā peccatū. qꝛ vel opꝰ Saracenus Fo. CCXXVI. qd̓ facit eſt peccatū: vel etiā ſi nō eſt peccatū: ſalteꝫ habet peccati. vel mali ſpēm. Ideo dimittendū eſt ꝓpter ꝓximi charitatē. ex qua vnuſquiſqꝫ conat̉ ſa luti ꝓximi ꝓuidere. Et ſic qui nō dimittit. contra charitatē agit. facit de vi. ⁊ ho. cle. cū ab omni. Sꝫ tn̄ ſcandalū paciētis pōt eſſe ſine pctō agentis: vt puta. cum aliquis ſcādalizat̉ de his q̄ aliquis bn̄ fa cit. ⁊ q̄ ſpēm mali nō habēt. Itē ſcandalū agētis p̄t eſſe ſine pctō patiētis: vt cū quis inducit aliū ver bo vel facto ad peccandū. Iſte quidē quantū eſt d̓ ſe ſcandalizat. ſed ſi alius nō cōſentit immunis eſt a peccato. Utrū ſcandaluꝫ ſit ſpāle pctm̄? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. ſcandalū paſſiuū.ſ. in eo qui ſcādalizat̉. non pōt eſſe ſpāle pctm̄: qꝛ ex dicto vel facto alterius ali quē ruere ꝯtingit ẜm qd̓cūqꝫ genus peccati. nec ip ſa ſumptio occaſionis dat ſpālem rōnem peccati. Scādalū v̓o actiuū p̄t eſſe dupl̓r.ſ. ꝑ ſe ⁊ ꝑ accidēs ꝑſaccn̄s qͥdē qn̄ eſt p̄ter intentionē agentis. Et ſic nō eſt ſpāle pctm̄. qꝛ qd̓ eſt ꝑ accidēs nō conſtituit ſpēm. ſꝫ eſt circūſtantia aggrauās.ſ. qd̓ in publico fit. Per ſe v̓o eſt ſcandalū actiuū. qn̄ aliquis inor dinato ſuo dicto: vel facto intēdit aliū trahere ad pctm̄. Et ſic ex intentōne ſpālis finis ſortit̉ rōnem ſpālis peccati. Finis em̄ dat ſpēm in moralibꝰ. Utrū ſcādalū ſit pctm̄ mortale? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. Scandalū paſſiuuꝫ pōt eſſe veniale qͣſi hn̄s impactionē tm̄: puta. cū quis ex inordinato dicto vel facto alterius ꝯmouet̉ motu peccati venialis. Qn̄qꝫ v̓o eſt pctm̄ mortale: qͣſi hn̄s cū impactōne ruinā: puta. cū aliqͥs ex inordinato dicto vel facto alterius. ꝓcedit vſqꝫ ad mortale pctm̄. Scandalū v̓o actiuū ſi ſit ꝑ accidēs pōt eſſe qn̄qꝫ veniale: pu ta. cū aliqͥs vel actuꝫ peccati venialis cōmittit: vel actū qui nō eſt in ſe pctm̄. ſꝫ habet aliquā ſpēm ma li: cū aliqua leui indiſcretōe. Qn̄qꝫ v̓o ē pctm̄ mor tale. ſiue qꝛ ꝯmittit actū peccati mortalis. ſiue qꝛ cō temit ſalutē ꝓximi: vt ꝓ ea ꝯſeruāda nō p̄termit tat facere qd̓ ſibi libuerit. Si v̓o ſit ꝑ ſe: puta. cū in tendit inducere aliū ad peccandū: ſi quidē intēdit inducere ad peccandū mortal̓r. eſt mortale. Et ſil̓r ſi intendat inducere ad peccandū venialiter ꝑ actū peccati mortalis. Si v̓o intendat inducere ad pec candū venialiter ꝑ actū venialis: eſt veniale. ¶ Utrum bona ſpūalia ſint ꝓpter ſcandalū dimit tenda? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. Quedā ſūt bona ſpū alia de neceſſitate ſalutis: q̄ p̄termitti non pn̄t ſine peccato mortali. ⁊ talia ꝓpter ſcādalū p̄termitti nō debent. Quedā v̓o ſunt bona ſpūalia q̄ non ſunt de neceſſitae ſalutis. Et tunc diſtinguendū: qꝛ ſcā dalum qd̓ ex eis aliqn̄ orit̉. qn̄qꝫ ex malicia ꝓcedit. ſcꝫ cū aliqui volunt impedire hmōi bona ſpūalia: ſcandalū ꝯcitādo. Et hoc eſt ſcandaluꝫ ph̓eorum. Qn̄qꝫ v̓o ſcandalū ꝓcedit ex infirmitate vel igno rantia. ⁊ hmōi ſcandalū eſt puſillorū: ꝓpter qd̓ ſpū alia oꝑa ſunt occultāda: vel etiā interdū differēda vbi ꝑiculum non imminet quouſqꝫ reddita rōne hmōi ſcādalum ceſſet. Si aūt poſt redditā rōnem duret: iam videt̉ ꝙ qui inde ſcandalū ſumit nō ex ignorātia. ſꝫ potius ex malicia ꝓcedat. Et ſic ꝓpter ip̄m nō ſunt ſpūalia oꝑa dimittenda. pp iij

Utrū punitio pctōꝝ ſit ꝓpter ſcandalū dimittē ba? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. penaꝝ inflictio intantuꝫ hꝫ rōeꝫ iuſticie. inqͣtū ꝑ eas pctā cohibent̉. Si aut ꝑ inflictiōeꝫ penaꝝ manifeſtū ſit pl̓a ⁊ maiora pctā ſequi. tunc penaꝝ inflictio nō ꝯtinebit̉ ſub iuſticia Et in hoc caſu a pctōꝝ punitiōe ceſſandum eſt: vt ait Aug. l. di. vt cōſtitueret̉. ¶ Utrū impletio ꝯſilioꝝ. largitio elemoſynaꝝ. et hmōi oꝑa miſcd̓ie ſint p̄termittēda ꝓpter ſcādaluꝫ Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. Qn̄ talia nō ſunt de neceſſita te ſalutis. lꝫ ꝓpter ſcādalū n̄ ſint ſimpl̓r dimittēda ſunt tn̄ interdū occultāda: vel differēda ꝓpter ſcā dalū puſilloꝝ. qͦuſqꝫ reddita rōne. ſcandalū ceſſet. Qn̄qꝫ tn̄ ꝯſilioꝝ obſeruatio ⁊ īpletio opeꝝ miſcd̓ie ſunt de neceſſitate ſalutis. vtp̄ꝫ in his qͥ vouerunt ꝯſil̓ia. ⁊ in his qͥbꝰ ex debito īminet defectibꝰ alioꝝ ſubuenire. vt in tꝑalibꝰ: puta. paſcēdo eſuriētes vl̓ in ſpūalibꝰ: puta. docendo ignorātes. Et hoc ſiue hmōi fiant debita ꝓpter iniunctū offm̄: vtꝫ in p̄la tis. ſiue ꝓpter neceſſitatē indigētis. tunc eadē rō eſt de hmōi ſicut de alijs q̄ ſunt de neceſſitate ſalutis. Utrū correctio fraterna ſit ꝓpt̓ ſcādalū dimittē da? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. correctō fraterna ordinat̉ ad emēdationē fratris. Et iō intantū ꝯputāda eſt inter ſpūalia bona. inqͣꝫtū hec ꝯſequi p̄t. Qd̓ nō cō tingit ſi ex correctōe fr̄ ſcādalizet̉. Et iō ſi ꝓpter ſcā dalū correctio dimittat̉. nō dimittit̉ ſpūale bonū. Otrū pctm̄ veniale ſit ꝯmittendū ꝓpter vitādū ſcādalū? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. pctm̄ veniale ꝓpter vitandū ſcādalū nunꝙͣ ē faciendū. Si eī faciēduꝫ eſſet. iā nō eēt pctm̄. ſꝫ bn̄ ꝯtingit interdū ꝙ aliqͥd qd̓ eſſet de ſe pctm̄. ſi fiat ꝓpter vitādum ſcandaluꝫ nullum eſſet pctm̄. Sicut verbū ocioſum eſt pctm̄ veniale qn̄ abſqꝫ vtilitate dr̄. ſi aūt ex cā rōnabili ꝓ ferat̉ nō eſt ocioſum. nec pctm̄ ſimpl̓r. Utrū tꝑalia ſint ꝓpter ſcādalū dimittēda? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. diſtinguendū ē. qꝛ ſi tꝑalia ſint no bis ad ꝯſeruandū ꝯmiſſa. ſicut bona eccīe ꝯmittūt̉ p̄latis. ⁊ bona cōia reipublice ꝯmittunt̉ rectoribꝰ: taliū ꝯſeruatio. ſicut ⁊ depoſitoꝝ īminet his quibꝰ ꝯmiſſa ſunt ex neceſſitate. ⁊ iō nō ſunt ꝓpter ſcāda lum dimittēda. ſicut nec alia q̄ ſunt de ncc̄itate ſalu tis. vn̄ ⁊ be. Tho. cātū. repetijt res eccīe cū ſcādalo regis. Si v̓o tꝑalia ſunt talia. qͦꝝ nos ſumꝰ dn̄i. di mittere ea tribuēdo ſi penes nos hēamus. vel nō repetēdo ſi apud alios ſint. ꝓpter ſcādalū qn̄qꝫ de bemus. qn̄qꝫ nō. Si em̄ ex hoc ſcandalū oriat̉ ꝓpt̓ igͦrantiā vel ꝓpter infirmitatē alioꝝ. qd̓ diximꝰ eſſe ſcādalū puſilloꝝ. tūc vl̓ total̓r dimittēda ſūt tꝑalia vel aliter ſcādalū ſedandū.ſ. ꝑ aliquā admonitiōꝫ. Si v̓o ſcādalū oriat̉ ex malicia. qd̓ ē ſcādalū ph̓yſe orū. tunc ꝓpt̓ eos qͥ ſcādalū ſic concitāt. nō ſūt tꝑa lia dimittēda: qꝛ hoc etiā noceret bono cōi: eo ꝙ da ret̉ occaſio malis delinq̄ndi. ⁊ noceret ipſis rapien tibꝰ. qui detinendo aliena. in pctō remanerent. CleNtla. cundē ep̄atum: qͦꝝ vnꝰ Pone duo ſūt electi ad eſt theologꝰ. Alter canoniſta. Quis eoꝝ ſit p̄ferendus. in alijs data ꝑitate? Rn̄. Panor. ẜm Ho. in. c. j. de ꝯſan. ꝙ ſi in loco verſat̉ magis cāꝝ ventilatio: p̄ferēdus ē canoniſta. Si at̄ Scientia ibi pullulāt hereſes vel locꝰ eſt vicinꝰ hereticis. tnc p̄ferēdus eſt theologus. Mixtus tn̄ eēt p̄ferēdus vtriqꝫ. Dicit etiā ꝙ nō eſt neceſſariū ꝙ ep̄s ſit mor̄ canonū. Satis eſt eī ꝙ hēat ſcīam ꝯpetentē. qꝛ cō petēs ſcīa tolerat̉ in p̄lato. lꝫ emines deſideret̉: vt in. c. pe. de p̄ben. ⁊ in. c. cum nobis. de elec. Qn̄ꝫ dr̄ ſnīa lata a iu Ententia. re. An̄qꝫ a iudice. A iure qn̄ ē de hoc factū ſtatutū ab eo qͥ cō dere p̄t. Snīa v̓o a iudice eſt: qn̄ aliqͥs iu dex iudicat int̓ ꝑtes: vel qn̄ excōicat: vt ꝓpt̓ ꝯtuma ciā ⁊ hmōi. Sil̓r etiā dr̄ a iudice fieri. qn̄ non ꝑ mo dum ꝯſtōis. ſꝫ in odium alicuius maltiā ꝯmiſſi fer tur excōicatio. ſiue generalis ſiue ſpālis. Et ſil̓r di co etiā ſi fiat in odium cōmittentiū in futuro. dum tn̄ nō intendat facere ꝑpetuā ꝯſtōem. Que eſt ſnīa interlocutoria? Rn̄. ē illa q̄ nō ſup pͥncipali. ſꝫ ſuꝑ alijs qōnibꝰ ꝓfert̉.ſ. inter pͥncipiuꝫ cāe ⁊ finē. vt eſt de aliqͦ teſte repellēdo. vel recipien do. d̓ dilatōe dāda: vel nō vl̓ p̄t dici interlocutoria qꝛ int̓ ꝑtes loq̄ndo ꝓfert̉ ſine ſcripture ſolēnitate. ex eo. ⁊ ſi. li. vj. Bn̄ tn̄ dꝫ redigi in ſcpͥtis. ſꝫ nō ē ꝓpt̓ hoc neceſſe ꝙ in ſcpͥtis ꝓferat. vt ex de ꝓba. c. qm̄. Que eſt ſnīa diffinitiua. Rn̄. diffinitiua ſnīa eſt qn̄ pͥncipalis qō diffinit̉. ff. de re iudi. l. j. Et dꝫ ꝓ ferri ab ipſo iudice. ⁊ nō ab alio. Aliter nō valet: n ſi iudex ſit ep̄s qui pōt ꝑ aliū recitare ad inſtar illu ſtrium. C. de ſen. ex ꝑi. re. l. ij. ⁊. d. c. ⁊ ſi. UOtrū ſnīa diffinitiua ſine ſcripto valeat in aliqͦ caſu? Rn̄. ſūt caſus in quibꝰ valet ẜm Io. an. Pri mo qn̄ breues ſunt cāe. ⁊ maxīe viliuꝫ ꝑſonaꝝ. Et p̄t dici breuis duoꝝ aureoꝝ. tn̄ in his attēdat̉ ꝯſue tudo. q̄ ſi nō apparet relinqͣt̉ iudicis arbitrio. Itē valet cū ep̄s in cā ciuili inter clericos iudicat. xj. q. j. ſi qͥs cū clerico. Itē cuꝫ p̄ſes depoſito officio ꝯue nit̉ vt reddat adminiſtratōꝫ: vt in aut̓. vt iudi. ſine qͦqͦ ſuffra.§. neceſſitatē coll̓. ij. Itē cuꝫ papa ꝑ ſe ꝓ nunciat: valet. lꝫ nō tulerit eā in ſcriptis. Ipſe eī ſo lutus ē legibꝰ. C. de legi. l. digna vox. Itē ẜm qͦſdā valet ſi ſit lata in cā mrimoniali. exͣ de teſti. Albricꝰ Et idē in oībꝰ cauſis in quibꝰ ꝓcedit̉ de plano ſine ſtrępitu ⁊ figura iudicij: vt in cle. ſepe. de ver. ſig. ¶ Snīa dꝫ ferri ſedendo. Item in loco publico et honeſto. iij. q. iij.§. ſpacium. Item dꝫ ferri de die ⁊ nō in tenebris. Item nec diebꝰ feriatis. maxīe ſolē nibꝰ ⁊ feſtiuis. Item nō dꝫ ferri ꝑ venalitatē. ij. q vj.§. diffinitiua. Utrū ſnīa lata a nō ſuo iudice teneat? Rn̄. nul la ē. extra de iudi. at ſi. vide de hoc sͣ. Excōicator. j. QQuid ſi duo ſint iudices ⁊ ꝓferāt diuerſas ſnīas Rn̄. ſi ꝓceſſerunt ex iuriſditōe ordinaria. tenet ꝓ reo. ⁊ nō ꝓ actore. niſi in cā fauorabili: puta. matri monio. dote. vel libertate. ſiue teſtō ſi ꝓ his fuerit lata. Si v̓o ꝓceſſerunt ex ptāte delegata. pēdet ex arbitrio delegātis. ꝙ ſi ex cōpromiſſo. neutra. debꝫ hr̄e vigorem. extra de iudi. duobꝰ. Utruꝫ ſnīa lata inter aliqͦs p̄iudicet alijs? Rn̄. rel̓r: nec ſnīa: nec res int̓ alios acta vel iudicata p̄iu dicat alijs. extra de fide inſtru. int̓ dilectos. ⁊ extra eo. qͣꝫuis. Fallit tn̄ in multis caſibꝰ.ſ. cū cāe ſunt cō nexe. lxxxj. di. tantis. iij. q. vj. hoc qͥppe. extra deaꝫ

cu. ad petitōꝫ. extra de pur. ca. c. pe. Itē in cā liber tatis. ff. de ſta. ho. l. ingenuū. Itē in cā filiatiōis. ff. de li. agno. l. j. in fi. ij. ⁊. iij. Item fallit ſi actio vel de fenſio pͥmo loco ꝑtineat ad aliquē. ⁊ ipſe ſciēter pa tiat̉ ſeq̄ntē exꝑiri de re illa. qꝛ intelligit̉ iuri ſuo re nunciare. vt ſi debitor paſſus ſit exꝑiri creditorem de ꝓprietate pignoris qui ſuccubuit. ſi debitor po ſtea vellet agere. obſtabit ei res iudicata. vel etiam econuerſo creditor paſſus ſit debitorem agere. ff. d̓ re iudi. l. ſepe. ⁊ extra eo. c. pe Utrū ſnīa lata inter aliqͦs alteri ꝓſit. Rn̄. regl̓r nec ſnīa: nec alia res int̓ alios acta alteri ꝓdeſt. Fal lit in certis caſibꝰ. Primo quidē in qͣrela inofficioſi teſtamēti: vt. ff. de inof. te. l. papinianus.§. memi niſſe. Itē in re indiuiſibili: vt. ff. ſi ſer. ven. l. loci.§. ſi fundus. Item in re cōi cum pupillo: vt. ff. ꝙͣad. ſer. amit. l. ſi cōem. Itē ꝓdeſt vbi res ē cōis cū fiſco ar. C. de co. re. ali. l. ij. Notāt̉ hec exͣ eo. c. pe. in glo. Quibꝰ auxilijs ſubleuat̉ ſnīa? Rn̄. qͣtuor.ſ. ꝑ ap pellatiōꝫ q̄ dꝫ fieri infra. x. dies a tꝑe late ſnīe. ij. q. vj. c. j. ⁊. c. anterioꝝ. Scd̓o. ꝑ ſupplicatōeꝫ. vt cum lata ē a pͥncipe: vl̓ ab alio: a qͣ nō lꝫ appellare. xxxv. q. ix. c. veniā. ⁊. c. ſnīam. Tercio. ꝑ querelā falſi: vt ſi dicat̉ lata ꝑ falſos teſtes: vel alias falſas ꝓbatōes vt extra de teſti. c. ſicut nobis. ⁊ extra de ꝓcu. ī nr̄a et de ꝓba. c. lꝫ. ⁊. C. de fal. l. querela. Quarto ꝑ reſti tutionē in integrū: vt extra de reſti. in inte. ꝑ totū. Epultura primo cōi M ter. Sepultura ẜm Goſ. qn̄qꝫ accipit̉ ꝓ officio qd̓ īpendit̉ corꝑibꝰ ſepeliēdis. Et hec vendi nō p̄t. extra de ſy. nō ſatis. ¶An aūt ꝓ ea poſſit aliqͥd exigi? Dic ẜm Panor. in. c. ad apl̓ica. extra de ſy. poſt Inno. ⁊ Hoſt. vbi format tres cōcluſiones. Quaꝝ pͥma ē. ꝙ nō valet ꝯſuetudo: vt tꝑe ſacr̄i aliqͥd ꝯferat̉ ab inicio. Scd̓a ꝙ nō p̄t ꝯſuetudo introduci: vt aliqͥd det̉ ꝓ ſacr̄is vbi p̄ceſſit exactio: qꝛ iniciū fuit ſymoniacuꝫ. Et in iſtis duobꝰ caſibꝰ annullat̉ ꝯſuetudo. Tercia ꝯclu ſio. ꝙ valet ꝯſuetudo: vt aliqͥd det̉ tꝑe collatōis ſeu ex poſtfacto: vbi ex mera liberalitate ppl̓i fuit intro ducta. Ita tn̄ vt ſacr̄a prius liberaliter ꝯferāt̉. Aut gͦ voluit libere dare tꝑe ſacr̄i. ⁊ pōt reciꝑe. Aut no luit. Et tunc ne videant̉ ſacr̄a vendi: debent libere ꝯferri. ſꝫ poſtea fiat ꝯpulſio ad obſeruandā ꝯſuetu dinē. Et de hoc videt̉ ſonare dictum. c. ad apl̓icā. No. tn̄ Panor. in. c. abolēde. extra eo. poſt glo. ꝙ eſt faciēda vis in mō petēdi. Nā ſi clerici dicūt peti mus hoc ꝓ ſepultura. ſuccūbunt etiā ſi alllegāt cō ſuetudinē. d. c. nō ſatis. Sed debēt dicere. Conſue tudo eſt: vt ꝓ mortuis aliqͥd det̉ eccl̓ie. ſeu clericis qͣſi velit dicere glo. ꝙ nō dꝫ clericus ſe fundare: vt aliqͥd det̉ ꝓ officio. ſꝫ ꝙ teneat̉ rōne laudabilis cō ſuetudinis. Et hoc mō nō dr̄ dari immediate ꝓ oſ ficio. Et idē puto dicēdū qn̄ eſt ꝯſuetudo: vt aliqͥd det̉ eccleſie ꝓ loco ſepulture. Debent tn̄ prius iſta officia impēdi. ⁊ poſtmodū dꝫ fieri ꝯpulſio ad ob ſeruandā cōſuetudinē: vt notat̉ in. d. c. ad apl̓icaꝫ. qd̓ reputat̉ ſingulare in iſta materia. ⁊ eſt etiam bo nus tex. de iure ciuili. in. l. priuilegia. C. de ſa. ſanc. ec. vbi dr̄ ꝙ ea q̄ ab antiqͦ ſunt ſolita eccleſie. ⁊ mini Sepultura. j. Fo. CCXXVII. ſtris tribui. nō debēt aliquo mō impediri. vide de hoc sͣ. Oblatio. ¶ An aūt poſſit introduci cōſuetudo ex libera do natōe. vel ex his q̄ ſunt mere facultatis. Pone exē plum. Ruſticus ſoluit omni anno vnum par ca ponum dn̄o ſuo. an ꝑ hoc ſit inducta conſuetudo. Rn̄. Bart. in. l. cum de in rem verſo. ff. de vſur. ꝙ ſi quidē ruſticꝰ ſoluit ſimpliciter nō adiecta aliqua cauſa. tunc p̄ſumit̉ titulus donationis. Et ſic non inducit̉ conſuetudo ꝓ futuro tꝑe. Si aūt nō ſoluit ſimpliciter. ſed reſpectu certe cauſe. verbi gratia. ꝓ laborerio qd̓ teneo a te dn̄o: dono vnum par capo num: tūc p̄ſumit̉ titulus etiā ꝓ futuro tꝑe.ſ. qua tenus tenebit laboreriū. Et ſic coget̉ ad ſoluendū. Idem dic in ſil̓ibus. Scd̓o principaliter ſepultura dicit̉ ipſa terra. Pro quo eſt notandū ẜm Panor. in. d. c. abolende poſt Gloſaꝫ. ꝙ quidam eſt locus oīno priuatus. Et talis licite pōt vendi ⁊ vt ibi fiat cimiterium vel eccleſia. xij. q. ij. aurum. ſcd̓o eſt da re locum religioſum. ſed non ſacrum. vt ſi corpus alicuius ſit ibi ſepultum de voluntate dn̄i. l. ij. C. de reli. ⁊ ſump. fu. Et talis locus vendi non poteſt vt dicit ibi tex. Et hoc eſt indubitatum de iure ci uili. qꝛ immediate qt̉s corpus tangit illum locum deſinit eſſe in dn̄io alicuius. l. ꝙͣqͣꝫ. ff. de aqua plu. ar. Sed Inno. in. d. c. abolende. dicit hoc ꝓcedere de iure ciuili. nō aūt de iure canonico. vnde putat ꝙ locus non efficit̉ religioſus niſi auctoritate pon tificis deputet̉ ad talem vſum. ꝓ hoc. c. ad hec. de relig. do. Et hec opinio originaliter fuit gloſatoris decreti: vt habet̉. xiij. q. ij. in eccleſiaſtico. Et nota illam glo. Nam ex hoc infert̉ ꝙ talis locus poteſt vendi. Sed Panor. dicit ſaluando dictam Glo. in d. c. abolende. ⁊ diſpoſitionem iuris ciuilis. ꝙ licet ſtricto modo locus nō fiat religioſus quo ad hoc: vt ille locus gaudeat priuilegio loci religioſi ⁊ pu blici. tn̄ largo mō efficit̉ religioſus. Nā deputatꝰ eſt ad vſū piū. Sicut dicimꝰ ꝙ laici valde honeſti poſſunt appellari religioſi. Tercio eſt dare locū re ligioſum ⁊ ſacrum: vt eſt locus cimiteriatus.i. de putatus ꝓ cimiterio eccleſie aucͣtate ep̄i. ⁊ iſte indu bie nō pōt vendi. qꝛ nō eſt in bonis alicuius. Et lꝫ doc. appellēt cimiteriū ſacrum. Stricte tn̄ nō pōt dici ſacrum. qꝛ eccleſia cōſecrat̉. cimiteriū aūt ſoluꝫ bn̄dicit̉: vt in. c. nemo. de conſe. di. j. Scd̓o quero: quid eſt ius ſepulture? Rn̄. ẜm Ray. Ius ſepulture eſt qd̓ cōpetit eccleſie ad ſepe liendū aliqͦs in cimiterio ſuo. Et ꝓuenit ex ponti ficis aucͣtate ⁊ aſſignatōe. Competit aūt general̓r eccleſijs parochialibꝰ: vel etiā illis quibꝰ a iure vel priuilegio cōceſſum eſt nō aūt alijs. ¶ Tercio quero. An laici poſſint habere ſepultu ram: ſeu ius ſepeliendi? Rn̄. ẜm Hoſt. ⁊ Goff. ꝙ non. reſpectu ꝓprietatis. quia vt dictū eſt: loca ſa cra ⁊ religioſa nō poſſunt eſſe in dn̄io alicuius. ſed quo ad vſum poſſunt habere. vt ipſi ⁊ ſui ibi ſepeli ant̉. nec eis inuitis pōt extranens ibi ſepeliri. Ad hoc. l. ij.§. ſi vſumfructuꝫ. ff. de reli. ⁊ ſump. fu. Di cit tamen Uin. ꝙ propter neceſſitatem poterit ibi extraneus ſepeliri. Nam ob hanc cauſam poſſūt vendi calices et alia ſacra donata eccleſie a laicis. pp iiij

SSepultura j. d. c. aurū. hec notat Panor. in. d. c. abolēde. Addit etiā Lu. ro. in ſuis ſingularibus. ꝙ prelatus ex iu ſta cā pōt in ſepulcrum vnius aliquē immittē ali inuito ẜm canones. Secus ẜm leges. Et idē videt̉ dicendū ẜm Panor. ⁊ Ho. in ſedilibꝰ ſeu bāchis: qꝛ laici tale ius ſibi in eccleſia acqͥrere nō pn̄t. ſꝫ to lerāt̉ ex gr̄a ſolūmō in hmōi ſicut in iure patrona tus: vt in. c. iij. de iurepa. ¶ Quarto q̄ro: an vas lapideū ſeu ligneū aptū ad recipiēdū corpꝰ defuncti licite poſſit vēdi? ℟. Pa nor. pꝰ Inno. vbi sͣ. ꝙ ſi ē deputatuꝫ ad hunc vſū aucͣtate pōtificis. nō p̄t vendi. qꝛ eſt religioſuꝫ. ar. d. c. ad hec. Eccl̓ia tn̄ ex ncc̄itate p̄t alteri eccīe ven dere ſicut vēdit alia vaſa. Si aūt nō ē deputatum aucͣte pōtificꝭ: licite p̄t vēdi: vt dictū ē d̓ loco pͥuato ¶ Quinto q̄ro: vtꝝ alibi qͣꝫ apud eccl̓iā poſſit eē ſe pultura? Rn̄. ẜm Inno. Cimiteriū dꝫ eē circa ec cleſiā. xvij. q. iiij. ſicut. Sꝫ tn̄ bn̄ p̄t eē cimiteriū ali qͣꝫtulū remotū ab eccl̓ia. nō tn̄ credimꝰ ꝙ alicui lo co etiā religioſo: hoſpitali vel hmōi poſſet accedere ſepultura. niſi hēat eccleſiaꝫ. Iteꝫ in vno cimiterio ml̓te eccīe pn̄t hr̄e ius ibi ſepeliēdi ꝑochianos ſuos ¶ Sexto qͣro. vtꝝ pactū p̄iudicet ſepulture? Rn̄. pactū qd̓ fit cū rectorei ꝑochial̓ eccīe de n̄ recipiēdo aliqͦs ꝑochianos eiꝰ ad ſepulturā ſeruari dꝫ etiam ab his quibꝰ a ſede apl̓ica ſepultura libera ꝯceſſa ē lꝫ illi apud eos elegerint ſepeliri: vt extra de pac. c. pactū. li. vj. De hoc vides. Pactum. ¶ Septimo quero. vbi dꝫ ſepeliri qͥ decedit nulla ſepultura electa? Rn̄. ẜm Ioh̓. an. in. c. aīaꝝ. de ſe pul. li. vj. ꝙ dꝫ ſepeliri in ſepulcro maioꝝ ſuoꝝ. ex emplo pr̄iarchaꝝ. xiij. q. ij. c. ebron. ⁊ extra eo. nos inſtituta. ⁊. c. fraternitatem. ¶ Octauo q̄ro. Pone: pr̄ ⁊ auus alicuiꝰ ſunt ſepul ti apud frēs p̄dicatores. Maiores v̓o vt abauus ⁊ ſuꝑiores ſunt ſepulti in eccl̓ia ꝑochiali. Iſte nūc de ceſſit nō electa ſepultura. Querit̉ vbi debeat ſepeli ri? Pro eccīa ꝑochiali facit. d. c. nos. dū dicit. ꝙ in ſepulcro maioꝝ. Nā maioꝝ appellatio. ꝓprie ⁊ ſtri cte ſumpta: ꝯp̄hedit tm̄ ſuꝑiores vltra tritauū: vt in. l. iuriſcōſultꝰ.§. ꝑentes. ff. de gradi. Itē ꝓ eccīa ꝑochiali ſunt duo iura ſeu vincula.ſ. ius pochiale et ſepultura maioꝝ. Contrariū det̓minat Ol. Int̓ cetera mouet̉ his rōnibꝰ. Sicut domiciliū eſt inter viuos. ita ius ſepulture eſt int̓ mortuos. Sꝫ quis cōſequit̉ domicilium ſeu originē pr̄is ⁊ aui. ⁊ non ſuꝑioꝝ: vt notat̉ in. l. aſſumptio. ff. ad municip. et in. c. fi. extra de pochijs. gͦ idē dicēdū in iure ſepul ture. ſcd̓o vnio ſepulture ꝓcedit ex quadā mutua dilectōe q̄ fuit int̓ viuos. Sꝫ maior ē charitas int̓ filiū ⁊ patrē ⁊ auū. qͣꝫ inter eū ⁊ ſuꝑiores. cū illi ſint remotiores in gradu. gͦ potius dꝫ ſepeliri in ſepul cro pr̄is ⁊ aui. qͣꝫ alioꝝ maioꝝ. Sꝫ ꝯͣ hanc determi nationē Ol. dicit Panor. in. d. c. nos. reꝑiſſe glo. qͣi exp̄ſſam in. c. is qͥ. e. ti. li. vj. q̄ dicit ꝙ ſi in vna eccīa eſt ſepultus pr̄: in alia reliqͥ maiores. ſepeliēdus eſt in ſepulcro maioꝝ. Et qͣꝫqͣꝫ rōnes Ol. multū vrge ant. tn̄ tex. in. c. ij. ⁊. iij. eo. ti. li. vj. multū facit ꝓ opi nione glo. dum pōderat ſepulcꝝ maioꝝ ab antiqͦ. et bis exprimit illud verbū. ab antiquo. SNono q̄ro. vbi forēſes ⁊ ꝑegrini debeāt ſepeliri Glo. in. c. in nr̄a. e. ti. vt refert Panor. in. d. c. noq. tenet ꝙ debēt ſepeliri apud eccuīaꝫ maiorē. Ideꝫ ta Inno. Pro qͦ facit. c. vbicūqꝫ. xiij. q. ij. ⁊. c. officium de of. archip̄ſbyteri. Nā eccl̓ia cathedralis admi niſtrat talibꝰ ſacr̄a. Archi. aūt in. c. j. e. ti. li. vj. ꝯclu dit. ꝙ debēt ſepeliri apud eccl̓iā ꝑochialē vbi dece dunt. ꝑ. c. j. xvj. q. j. Nec ob. ẜm eū. d. c. offin̄. qꝛ lo quit̉ in adminiſtratōne ſacr̄oꝝ: ⁊ nō in ſepultura. d. Car. tꝫ pͥmā opi. Mouet̉: qꝛ trāſeuntes ⁊ ꝑegri ni nō pn̄t de pochia alicuiꝰ dici. vn̄ eccl̓ia cathedra lis q̄ ꝑ totā dyoceſiin hꝫ ptātem. dꝫ iſtos ad ſepul turā reciꝑe. d. An. diſtinguit. ꝙ aut iſte qͥ morit̉ eſt religioſus. ⁊ tūc dꝫ ſepeliri in mōaſterio ſui ordīs vt ī. d. c. j. xvj. q. j. In laicis at̄ dic̄. ꝙ aut traxer̄t mora in ꝑochia: vel venerūt ibi aīo trahēdi morā ad ali qd̓ tp̄s. vt ſunt ſcholares. Et tūc ſepeliēdi ſunt in eccl̓ia ꝑochiali in qͣ decedūt. qꝛ illa dr̄ eoꝝ eccīa po chialis. Et hoc placet Panor. ꝑ noͣ. in. c. oīs. de pe. et re. ⁊ ꝑ glo. in cle. j. de p̓uil̓. Aut nō traxerunt ibi morā. nec venerūt eo aīo: vtputa. qꝛ ſunt trāſeūtes et tūc tꝫ ꝙ in eccl̓ia cathedrali ſunt ſepeliēdi. Dicit tn̄ ꝙ ſi receperūt ſacr̄a a p̄ſbytero ꝑochiali. vident̉ tacite ibi elegiſſe ſepulturā. Sꝫ Panor. dicit ꝙ hoc dictū cū reuerētia nō fuit bn̄ pōderatū. Nā ſi po terāt reciꝑe ſacr̄a a p̄ſbytero ꝑochiali cēſenda ē illa eccl̓ia ꝑochialis trāſeuntiū. Et ſic idē erit dicendū in iure funerādi: cū oīa iſta ſint d̓ iure ꝑochiali. Et Panor. ſatis dubitat de iſta. q. qꝛ iura vario mō lo quunt̉. Sꝫ dicit ꝙ de hoc videt̉ pulcerrimꝰ tex. in c. j. de. cele. miſ. qͥ videt̉ velle ꝙ ſacerdos ꝑochialis pōt adminiſtrare ſacr̄a ꝑegrinis ⁊ trāſeūtibꝰ ꝑ ſuā pochiā in caſu neceſſitatꝭ. hec Panor. Et in hoc cō ſiſtit tn̄ vt dicit Inno. ī. c. j. exͣ eo. hec diſcreto iudi ci cōmittant̉. Et vbi eſſet cōſuetudo in loco: illa ob ſeruāda eēt. cū ſit optīa legū interpres. Ubi aūt nō appareret de ꝯſuetudine: opinio. d. an. videt̉ rōna bilis. Et optīe vr̄ cōcordare iura iuribꝰ. Et qꝛ rel̓i opinioni diſtinguenti ſtādum ē. Clerici v̓o q̇ non eligūt ſepulturā: ſepeliri debēt in eccīa vbi ſunt cle rici. vt in ſum. ꝯfe. e. ti. Itē qͥ hꝫ domiciliū in ciuita te vl̓ caſtro ſi qn̄ꝫ ad villā ruralē ſe trāſfert recreati onis cā: vel vt ruralia exerceat. ⁊ nō electa ſepultu ra decedat. nō dꝫ ſepeliri in eccīa dicte ville. ſꝫ in ec cleſia ſua ꝑochiali. vel potiꝰ in ea in qͣ maioꝝ ſuoꝝ ab antiqͦ extitit ſepultura. dūmō abſqꝫ ꝑiculo vale at deportari. exͣ de ſepul. c. is qͥ. lib. vj. De hoc vide Iinca hoc cadit alia qd sͣ. Confeſſio. iij. in fi. ¶ Decimo q̄ro. An pr̄ poſſit eligere ſepl̓turā filio. Rn̄. ẜm Ge. extra eo. c. lꝫ. li. vj. ꝙ vbi eſt conſuetu do ⁊ filius eſt impubes. pater pōt dicto impuberi eligere ſepulturā. ⁊ de hoc eſt tex. in. d. c. lꝫ. Secus ſi ꝯſuetudo obſtaret. qꝛ tūc cū ſuis maioribꝰ vel in eccleſia ꝑochiali tumulādus eſt. Et Io. an. ibi ſuꝑ ver. ꝑochiali. q̄rit nunqͥd det̉ electio. qꝛ ibi eſt diſiū cta. Et ꝯcludit ꝙ ordo ſcripture ſeruādus eſt. xliij. di. ſit rector. Et hoc tutius. Conſuetudo tn̄ habet ꝙ parentes vel amici tales ſepeliunt in alterutra. Et graue videt̉ puerū. viij. annoruꝫ ſemꝑ in anti quis tumulis ſepelire. ¶ Undecimo quero. An mr̄ eodem modo poſſit eligere ſepulturam filio: Zen. dicit ꝙ nō. quia tex.

in. d. c. licet. loquit̉ de patre. Et ratio eſt. quia iſtud concernit p̄iudiciū alterius. vnde tria ibi exigunt̉ ad hoc vt valeat electio. Primo. ꝙ ſit pr̄. Scd̓o. ꝙ filius ſit impubes. Nam adueniēte pubertate ip̄e filius p̄t ſibi eligere ſepulturā. d. c. lꝫ. Tercio. ꝙ ſit cōſuetudo. Ge. aūt dicit hoc verū qn̄ ꝯſuetudo ſic diſponeret. Sꝫ ſi ꝯſuetudo ſil̓r de mr̄e diſponeret: nō videt̉ qͣre ſil̓r in matre nō poſſit hoc oꝑari. ¶ Duodecimo. qͥd de vxore vbi ſepeliet̉? Rn̄. Pa nor. in. c. de vxore. extra eo. ꝑ tex. illū ꝙ ſi eſt nupta libere p̄t ſibi eligere ſepulturā. Sed difficultas eſt ſi deceſſit nō electa ſepultura. Glo. ibi ſentit ꝙ dꝫ ſe peliri in ſepulcro mariti. Et hodie ē text. clarus in d. c. is qͥ. vbi plus decidit ꝙ ſi mulier habuit pl̓es maritos ſucceſſiue ⁊ deceſſit nō electa ſepultura. dꝫ ſepeliri in ſepulcro vltimi mariti. cuius retinet do miciliū ⁊ honorē. Et dic̄ ibi Io. an. notabile v̓bū. ꝙ hoc ꝓcedit etiā ſi poſtꝙͣ fuit vidua reuerſa eſt ad domū pr̄is. Non em̄ hec priuilegia cōferunt̉ loco. ſed ꝑſone. Ideꝫ tenet Ge. in. d. c. is qui. Addēs ꝙ honor acqͥſitus vxori ex qualitatibꝰ mariti nō extī guit̉ morte mariti: ipſa tn̄ manēte in viduitate. Et ſic facit ꝙ vxor regis q̄ acqͥſiuit nomē regine ꝓpter maritū: nō ꝑdit hoc nomen ꝑ mortē mariti. ¶ Sed qͥd ſi mulier tranſfert ſe ad aliū locuꝫ poſt mortē viri. An retineat domiciliū viri? Ge. dicitꝗ ſic ꝑ. d. c. is qͦ. qd̓ loquit̉ indiſtincte: lꝫ mirū videat̉ Et hoc aꝑte vult. l. filij.§. j. ff. ad municip. Sed hic cadit difficilis qō. Pone ꝙ vxor prede ceſſit. An debeat ſepeliri in ſepulcro maiorū ſuorū. An ī ſepulcro maioꝝ mariti? Nā ſi diceremꝰ ꝙ in ſe pulcro mariti: poſſet ſeqͥ abſurdū. qꝛ cū maritus poſſit alibi eligere ſepulturaꝫ reꝑiret̉ iſta mulier ſe pulta inter alienos cuꝫ quibꝰ forte nō vellet iacere. cum quiſqꝫ cupiat poſt mortē iacere inter ſuos: ſic̄ fecerūt patriarche. Panor. in. d. c. de vxore. dicit ꝙ deciſio ſibi videt̉ dubia. ⁊ ꝙ egeret declaratōe. Sꝫ inquit poſſe dici vt papa ibi dicit. ꝙ ſtet̉ ꝯſuetudi ni: qua ceſſante: ſatis putat poſſe dici. ꝙ ſi maritus p̄parauit ſibi ſepulcrum. ꝙ vxor ſit in eo ſepeliēda Ad hoc.§. ſoror. xiij. q. ij. Et qꝛ animi deſtinatōe vi det̉ maritus ſepultus ibi. Idē vbi maritus nō ha bet ꝓpriū ſepulcrū. Sed dicit ꝙ intendit ſepeliri in ſepulcro maiorū ſuorū. Et ſi maritus eſſet abſens: ita ꝙ volūtas eius nō poſſet declarari: videt̉ ſepe lienda in ſepulcro maiorū ipſius mulieris. ¶ Circa hoc cadit alia qō. Quid ſi vxor predece dens elegit ſibi ſepulturā. poſtea maritus decedit nō electa ſibi ſepultura. An ſepeliet̉ cuꝫ vxore. An cum ſuis maioribꝰ? Rō dubij pōt elici ex. d. c. is qͥ §. mulier. Et rōnes ibi exp̄ſſe ceſſant ī marito. Sꝫ Panor. vbi sͣ. putat ꝯͣriū. Nam ꝓpter vnionē q̄ fu it inter eos in vita: ius diſponit: vt vxor debeat ſe peliri cū marito ſuo. ergo idē ecōtra. Sed Panor. dicit ꝙ eū multū facit dubitare. d.§. mulier: vbi dr̄ ꝙ mulier dꝫ ſequi maritū ſuū. Et nihil dicit ecōtra Item indecens eſt vt vir lequat̉ diſpoſitionē muli eris. Et forte hec ꝑs verior. Terciodecimo. qͥd de illis qui recipiūt aliquē in caſu nō ꝯceſſo ad ſepulturā? Rn̄. tenent̉ ad reſtōꝫ corꝑis. ſi petat̉. Itē tenent̉ reſtituere quicqͥd occaſi Sepultura. j. Fo. CCXXVIII. one illius ꝑceperūt.ſ. de iure. Et hoc rōe malefidei ẜm glo. in. c. cū liberū. extra eo. ⁊ in. c. ex ꝑte. Et in d. c. cum liberū. dicit Panor ꝙ nō ſolū p̄t peti cor pus de recēti ſepultū. ſꝫ etiā ꝑ tꝑa: ita vt ſola oſſa ſu ꝑeſſe videāt̉. No. etiā ẜm Panor. in. d. c. ex ꝑte. ꝙ ius funerādi eſt de iure parochiali. Habet ergo ec cleſia parochialis fundatā intentionē ſuā ſuꝑ fune re ſui parochiani. aſſerēti ergo ꝙ alibi dꝫ ſepeliri in cumbit onus ꝓbandi. ¶ Quartodecimo. q̄ro de. q. qͦtidiana. Pone ꝙ pa rochianus alicuius curati elegit ſepulturam apud frēs minores. qͥ volūt ire ꝓceſſionalit̓ cū crucibꝰ ⁊ ſil̓ibꝰ ꝯſuetis ad deferendū funus ad eoꝝ eccleſiā. Opponit ſe ꝑochianꝰ p̄ſbyter dicēdo ꝙ nō debēt ꝓceſſional̓r intrare pochiā ſuā. Querit̉ qͥd iuris? Oldra. ꝯcludit. ꝙ nō obſtāte ꝓhibitōe curati. pn̄t frēs ꝓceſſional̓r intrare ꝑochiā ſuā. Mouet̉. qꝛ cō ceſſo fine ꝯceſſa vident̉ oīa p̄paratoria ⁊ neceſſaria ad finē: vt in. c. prudentiā. ⁊. c. p̄terea. de off. deleg. Sed iura ꝯcedūt fratribꝰ liberā ſepulturā. vt ī cle. dudū. e. ti. ergo vident̉ ꝯceſſa oīa ꝑ q̄ ꝑuenit̉ ad ſe pulturā. ꝓ hoc etiā facit. Nā in ꝯͣctibꝰ videt̉ tacite actū vt ẜuet̉ ꝯſuetudo loci: vt ī. l. ꝙ ſi nolit.§. qꝛ aſ ſidua. ff. de edil̓. edic. gͦ idē dicēdū ī pͥuilegio: vt cō ceſſa ſepultura videat̉ tacite ꝯceſſum: vt ſeruet̉ ſo lēnitas ſolita in executōe ſepulture. Idē tenet Pe. de an. in. d. cle. dudū. Et cū ſit libera ſepultura. niſi aliud hēat ꝯſuetudo. nō tenent̉ pͥmo portare funꝰ ad eccleſiā curatā. qꝛ nō eſſet libera ſepultura. ſi im pediret̉ etiā ad tp̄s. Nā de ſignificato huius verbi libere. ē ꝙ nō reqͥrat̉ ꝯſenſus alicuiꝰ vt notat̉ in. c. de multa. de p̄bē. ⁊ in. c. lꝫ ep̄s. e. ti. li. vj. Nota etiā ſingulare dictū Panor. in. c. in nr̄a. exͣ eo. ꝙ pͥuilegi ati pn̄t ſuꝑ ſepultura corpoꝝ ſepeliēdoꝝ d̓ pochia vbi iacēt caꝑe. Et ſic non tenent̉ reciꝑe de manibꝰ curati. vel ad mādatū ipſiꝰ. Hodie etiā vltra iura cōia ē. Mare magnū Sixti. iiij. qd̓ īcipit Regimi ni vniuerſalis eccīe: vbi hr̄ ꝙ frēs ipſi.ſ. mēdicātes nulliꝰ ſuꝑ hoc petita ln̄ia ꝑochias in quibꝰ corꝑa p̄ dicta fuerīt. cū cruce ꝓceſſional̓r ingredi. ac corꝑa ipſa leuare ⁊ ad eoꝝ eccl̓ias ſepelienda deferre poſ ſint. vbi hoc fieri ꝯſuetū foret. vel p̄ſbyteri de leua tōe reqͥſiti. id facere recuſarēt. nec cogant̉ inuiti et̄ p̄textu cuiuſuis ꝯſuetudinis. ipſi vl̓ defunctoꝝ cō ſanguinei. vel heredes illa ad parochiales eccl̓ias aut alia loca deferre ⁊ cū illis: vel ſine inibi celebra re vel celebrari facere ꝓ eiſdē defunctis aliqͣ diuina officia. an̄ vel poſt ſepulturā eorundē. hec ibi. Quintodecimo q̄ro. Pone ꝙ frēs mēdicātes ⁊ alij exēpti ſepeliūt de facto vſurarios manifeſtos. excōicatos. ⁊ interdictos. nūqͥd ep̄s loci poſſit face re defacto corꝑa iſtorū exhumari: ⁊ ꝓcul ꝓijci? Pa nor. in. c. ſacris. extra eo. credit ꝙ in p̄dictis caſibꝰ de quibus in cle. eos. eo. ti. puta in excōmunicatis publice. manifeſtis vſurarijs ⁊cͣ. ꝙ nō poſſit. quia perinde eſt: ac ſi non eſſent in dyoceſi ſua. Poſſet tamen dari remedium. vt impediat ſepulturam anteqͣꝫ corpus ducatur ad locum exemptū. Nam cum delinquatur in territorio ſuo. poteſt obuiare: et illos in loco priuato facere ſepeliri. Et hoc maxi me ꝓcedit in iſtis religioſis qui habēt priuilegium

SSepultura. ij. vt etiā rōne delicti cōmiſſi extra locū exemptū nō poſſint puniri ꝑ ordinariū loci. Sextodecimo. nūquid leproſus debeat ſepeliri cū alijs in cimiterio: Ab. in. d. c. ſacris. tenet ꝙ nō. Nam cui nō cōicamus in vita. nec etiā in morte. e. de an. tenet cōtrariū. Motus: qꝛ cā ꝓhibitōis qͥ fuit in vita: ceſſat in morte. Nā nō eſt timenduꝫ ꝙ inficiat aliorū defunctoruꝫ corꝑa. Sed Panor. ibi tenet primū. qꝛ eſt timor in actu ſepulture. Iteꝫ fetor inficitaerē. Et ꝓ hoc adducit bonū tex. in. ar. in. c. cū dicat. de ec. edi. vbi ꝑmittit̉ leproſis hr̄e ec cleſias cū cimiterio. ⁊ vt gaudeant ꝓprio ſacerdote Si em̄ poſſēt ſepeliri cū alijs nō ꝑmitteret̉ eis cimi terium cum iniuria eccleſie parochialis. ¶ Decimoſeptimo. quero quis teneat̉ expēſas ſe pulture facere? Rn̄. heres tenet̉ ⁊ ab ipſo peti pn̄t qꝛ videt̉ qͣſi contractū cū defuncto. ff. de reli. do. l. j. Itē ſi ml̓ier habeat dotē: de ipſa dote fieri debēt ex penſe funeris. Si non habet dotē. tunc pater oēm impēſam p̄ſtare dꝫ. aut heredes dicte mulieris ſi ē emācipata. ꝙ ſi neqꝫ heredes habeat: neqꝫ pr̄ ſoluē do ſit. maritus conuenit̉ inqͣꝫtū facere pōt. ne iniu ria eius videat̉ quondā vxorē eius inſepultā relin qui: vt. l. ꝙ ſi nulla. ff. de reli. ⁊ ſump. fu. ¶ Decimooctauo. quid de his qui morientē mole ſtant. ſepulturā impediunt. aut funeri iniuriant̉: Rn̄. Qui ad domū moribundi accedit: vel ipſum vel alios moleſtat: vel rebꝰ eius ſigna ponit. cadit ab actōne. ⁊ in tantūdē cōdemnat heredibꝰ defun cti. ⁊ publicat̉ tercia ꝑs bonorū eius. ⁊ eſt infamis. Et idem in eo qui circa funus peccat. C. de ſepul. vio. autentica. Itē qui domū. Nec dꝫ impediri ſe pultura p̄textu debiti: vel cuiuſcūqꝫ obligatōis: vt C. de ſepul. vio. l. cū ſit. Nec dꝫ inferri moleſtia in fra. ix. dies ab obitu. al̓s ꝓtūc eſt inutile: vt ibi in autētica. Sꝫ nec an̄. Bene tn̄ impediret̉ ſepultu ra in multis caſibꝰ aīe. de quibꝰ. jͣ. Sepultura. iiij. Decimonono. vtrū liceat ſpoliare mortuos. Rͨ nō. Immo grauiſſime punit̉. ff. de ſepul. vio. l. iij. Epultura. i. qͦ ad electionem Eligere p̄t qͥs ſepulturā nouaꝫ dimiſſa antiq. etiā in loco minus religioſo: vt exͣ eo. cum quis. li. vj. Utrū religioſi poſſint ſibi eligere ſepulturā. Rº. no. ſed ſunt apud ſuū monaſteriū tumulandi. pn̄t tn̄ eligere. ſi qn̄ moriunt̉ eſſent adeo remoti ꝙ co mode portari nō poſſent ad monaſteriū. extra eo. religioſi. li. vj. ¶ An aūt abbas vl̓ p̄latus poſſit ſibi eligere ſepul turā? Et videt̉ ꝙ ſic ꝑ rōnem. d. c. religioſi. vbi dr̄: cū velle vel nolle nō habeāt ⁊cͣ. q̄ verba nō adaptā tur ad ꝑſonā p̄lati. cū ipſe habeat ſubditos in ptā te. ⁊ ipſe nō ſit in ptāte alterius. ꝓ hoc facit. Nam cōſtitutio capit intellectū ⁊ reſtrictionē ad limites cauſe exp̄ſſe. l. cū pr̄.§. dulciſſimis. ff. dele. ij. ¶ Quid aūt in ſeruo? Rn̄. ẜm Ho. ꝙ pōt ſibi eli gere ſepulturā. Nam in iſtis ſpūalibꝰ dn̄ica ptās ceſſat. vt in. c. j. de coniu. ſer. ¶ Quid ſi ꝓprius ſacerdos corpus eius qui alibi degerat ſepeliri: violēter capit? Rn̄. ẜm Hoſtien. amittit ius qd̓ in eius mortuario habet. ⁊ oſſa reſti tuet. vt extra eo. ti. cū liberū. Idē ſi aliquis cōuen tus totus: vl̓ maior ꝑs eius hoc fecerit. Secus cre derē ſi minor ꝑs: vel ſolus p̄latus hoc feciſſet. ¶ Quid ſi aliquis mādat corpus ſuum nō ſepeliri Rn̄. nō eſt adimplendū. xxj. di. nunc aūt in glo. Epultura. lij. quo ad cano Iu cō poltionē q̄ quis eligit alibi ſepul. turā de omnibꝰ q̄ illi loco obueniūt rōe funeris eccleſia ſua parochialis dꝫ hr̄e canonicam portionē: q̄ varia eſt ẜm cōſuetudines. Alicubi em̄ eſt medietas. Alicubi tercia. Alicubi qͣrta. EEt ideo ſtandū eſt cōſuetudini. extra eo. certificari. Et ſi cō ſuetudo ibi nō appareat. dicit Ho. ſpectanda eſſe cōſuetudinē metropolitane eccleſie. ⁊ ſi nec illa ap pareat: ſpectandā eſſe cōſuetudinē vicinarū. Et ſi varia ſit. ẜm Gof. quarta debetur. In hac em̄ iura magis cōcordare vident̉: vt extra eo. in nr̄a. Fallit tn̄ in multis caſibꝰ. ẜm Pe. de an. Primo. qn̄ ꝑ cō ſuetudinē: vl̓ p̄ſcriptionē nihil ſoluit̉. Idē panor in. d. c. certificari. vbi poſt multa cōcludit circa hoc ꝙ portio ep̄o debita vel eccleſie parochiali. pōt pro ꝑte ⁊ ī totū p̄ſcribi. Et ſufficit tp̄s ſine titulo. de cu ius inicio nō eſt memoria. qꝛ illud habet vim tituli vt in. c. j. de p̄ſcrip. li. vj. Et dicit ſe in facto ſic cōſu luiſſe. Scd̓o fallit qn̄ ꝑ pͥuilegiū pape quis eximit̉ a p̄ſtatōe qͣrte. Et de hoc habes plura priuilegia. q̄ eximūt frēs minores. Et credo alij medicātes ha beāt idē priuilegiū: puta. ꝙ dicti frēs nō teneāt̉ ad qͣrtā. de his q̄ relinquunt̉ ad certos determinatos vſus eiſdē fratribꝰ in genere. aut in ſpē. etiā de bo nis eorū quorū cadauera apud eos cōtigerit ſepe liri. hec habent̉ in pͥuilegio pape Sixti. iiij. qd̓ inci pit Regimini. Per priuilegiū Alex. iiij. qd̓ incipit Virtute cōſpicuos. hr̄ ꝙ de his q̄ fratribꝰ minori bus abſolute conferunt. vel in vltima volūtate le gant̉. nulla portio canonica debetur. Et ſic ex iſtis duobꝰ pͥuilegijs hr̄ ꝙ de his q̄ abſolute: vel ad cer tos determinatos vſus relinquunt̉ dictis fratribꝰ pici. de offi. vr. li. vj nulla qͣrta debet̉. Tercio fallit. qn̄ legat̉ ad vſus pͥ uilegiatos. d̓ quibꝰ hēs in. c. de his. ex de teſta. vbi dr̄ ꝙ de his q̄ in ornamētis vel ꝓ eis: ſeu fabrica: lu minaribꝰ. anniuerſario. vij. xx. xxx. ſiue alijs ad ꝑ bem̄. ⁊ in. c. in nr̄a. e. ii. j. petuū cultū diuinū legant̉ eccleſijs vel pijs locis: nulla portio canonica debet̉. Quarto. qn̄ eccīe do nat̉ donatōe inter viuos. extra eo. c. de his.§. ſi v̓o Idē dicēdū qn̄ a teſtatore fit legatū eccīe vel hmōi qd̓ ipſe teſtator in vita ſoluit. Nā eo caſu. nec falci dia debet̉. nec qͣrta eccīe parochiali. qꝛ tale legatuꝫ amittit nomē legati. ⁊ trāſit in donatōꝫ ſimplicē ⁊ in ſpēm donatōis inter viuos. Et de hoc ē glo. ſin gularis. de qͣ Dy. facit magnū feſtū in.l. legatū. de le. ij. Et de hͦ vide sͣ. Donatio. ij..ſ. cā mortis. Quī to qn̄ qͥs poſt electōꝫ ſepulture in aliqͦ monaſterio illud intrat ⁊ in eo ꝓfitet̉. Et idē ſi intrauit cū ꝓpo ſito abſolute mutādi vitā. qꝛ deſinit eē parochianꝰ pͥme eccl̓ie. ar. c. bn̄ficiū. de regula. lib. vj. qꝛ religio ſus cenſet̉ ꝯͣhere domiciliū in monaſterio facta ꝓ feſſione. tacite vel expreſſe. Adde tamen predictis quod notat Panor. in. c. relatum. extra eodē. poſt

glo. ibi: q̄ ẜm eum cōiter approbat̉. ꝙ de bonis in grediētis religionē in ſanitate nihil debet̉ eccl̓ie pa rochiali. Sed ſi intrauit in egritudine: de qua de ceſſit debet̉ portio. Secus ergo ſi in egritudine. de qua nō deceſſit. lꝫ Inno. fuerit in ſingulari opinio ne. Dixit eī ꝙ ſi ingredit̉ religionē vt ſit ibi ꝓfeſſus ꝙ tūc debet̉ portio eccleſie parochiali de bonis ſu is q̄ acquiruntur mōaſterio. Sed Panor. dicit ꝙ hoc ſibi nō placet. qꝛ iura loquunt̉ de relictis occa ſione ſepulture. Itē loquunt̉ de morte naturali: ſꝫ intrans monaſteriū. naturaliter nō morit̉. Immo retinet cognationē. Itē ſi iſte mutaret domiciliuꝫ nō teneret̉ dare aliquid eccl̓ie parochiali. ergo nec ingrediēdo monaſteriū. cū tunc ſolū habeat domi ciliū in monaſterio: vt notat idē Inno. in. c. ex ore. de priuil̓. Et idē videt̉ dicēdū de leproſo qui intra uit domū leproſorū. ꝙ nō debet̉ quarta ẜm Guil. Et vide glo. in. d. c. de his. exͣ eo. q̄ dicit. ꝙ nō lꝫ ali cui in morte. qd̓ in vita liceret. nec mirū. qꝛ p̄t qͥ ſa nus eſt oīa bona ſua ꝯſumere. In morte tn̄ nō pōt filios ſuos vel nepotes p̄terire. Et hoc intelligit pa nor. verū. niſi faceret in fraudē filiorū. qͦ caſu reuo caret̉ vēditio. ⁊ bonatio vſqꝫ ad portionē eis debi tam. Sexto. qn̄ quis legat eccleſie in qua nō eliget ſepulturā. nec ſepelit̉ ibidē. ẜm glo. in. c. j. de ſepul. Idē tenet Inno. ⁊ Archi. Idē Io. an̄. in. d. c. certi ficari. ⁊ in cle. dudū.§. veru. e. ti. vbi reprobat opi. Ho. tenētis ꝯͣriū. Et hec opi. eſt tenēda: reproba ta opinione Hoſt. Et ceſſante iure cōi habet̉ in di cto priuilegio Sixti. iiij. p̄allegato. Septimo fallit. qn̄ de facto ſepelit̉: vtputa. qꝛ erat ibi interdicta ec cleſia. vel ciuitas. tn̄ fuit de facto ⁊ ꝯͣ voluntatē fra trū ſepultus in eorū eccleſia. ⁊ multa oblata. Nam ẜm Fed̓. quē ſequit̉ Ge. in. c. j. de ſepul. li. vj. nō de bet̉ quarta. Rō. qꝛ talis tꝑs interdicti nō pōt elige re ſepulturā apud mendicātes. qͣꝫuis liceat ipſis re ciꝑe mortuaria. vt orent ꝓ defunctis: ſi cū pnīa de ceſſerūt. Et plus dicit idē Fe. ꝙ ſi mendicātes ſpō te eū tali tꝑe ſepeliūt. nō debet̉ quarta. Sed tenēt̉ tāꝙͣ violatores interdicti cle. j. de ſepul. ⁊. c. ſi cano nici. de offi. or. li. vj. tunc em̄ ſolū debet̉ quarta. qn̄ ſepeliunt in caſu a iure cōceſſo. Secus ſi ſepeliūt in caſu a iure ꝓhibito: vt in. c. ex ꝑte. el. j. ⁊ in. c. cum li berū. ⁊ in. c. in nr̄a. e. ti. Et ibi dicit Inno. ꝙ qn̄ de facto nō iure ſepelit̉. debent̉ corpus ⁊ oblatōnes q̄ rōne ſepulture ſunt facte. ſꝫ nō qͣrta de legatꝭ factꝭ nō rōne ſepulture. vel occaſione ipſiꝰ. Et ita ptꝫ ꝙ ſi de facto ſepelit̉ ꝯͣ voluntatē illius cuiꝰ eſt eccleſia ꝙ nō tenet̉ ad aliquā qͣrtā. ſꝫ tenet̉. ⁊ corpus. et oīa q̄ rōne ſepulture habuit reſtituere. ſꝫ nō quartā de legatis factis nō rōne ſepulture. vl̓ eius occaſione Sil̓r nō debet̉ de his q̄ amici de bonis ipſoꝝ tunc offerūt. Octauo fallit. qn̄ eccl̓ia parochialis eſt in terdicta. ſꝫ nō parochiani. ꝙ tunc parochianꝰ alibi ſepultus. vel ex electōne: vel in ſepulcro maiorū di cto caſu eccl̓ia parochialis nō habebit quartā. qd̓ eſt notādū: vt ipſe Pe. notat in. d. c. in nr̄a. in vlti mo q̄ſito. Sed ſi alibi eſſet ſepultꝰ de facto. ⁊ nō de iure. qꝛ nec in eccleſia electa. nec in eccleſia maioruꝫ ſuoꝝ. tunc ſi eccleſia ſua parochialis dedit cām in terdicto. idē ꝙ nihil recipiet. Secꝰ ſi nō dedit cām Sepultura. iij. Fo CCXXIX. interdicto. ſꝫ ꝓpter delictū dn̄i. vel alia de cā. qꝛ tūc exqͦ nō fuit in culpa nō debuit ſuo iure priuari ẜm Pe. de an. hec Ge. in. c. j. de ſepul. li. vj. Nono. qn̄ reuocat electionē ſepulture. quā fecit legādo. ⁊ ali bi elegit ſepulturā. ⁊ ſepelit̉. qꝛ paria ſūt nō eligere. et electā mutare. ff. de adi. le. l. j. ⁊. ij. Sed pͥmo caſu nō debet̉. vt dictū eſt. gͦ nec ī ſcd̓o. Et hoc tenet Fe de. ꝯſi. x. vbi format. q. de eo qͥ elegit ſepulturā apd̓ frēs minores. ⁊ eis aliquid reliqͥt intuitu ſepulture et aliquid reliquit ſimpl̓r ꝓ aīa. Accidit ꝙ ſine cul pa fratrū minoꝝ iſte alibi ſepultus eſt. puta. caſu: qꝛ nō potuit comode ad illā ſepulturā fratrū defer ri. vel alibi elegit. mutādo primaꝫ. Querit̉ nunqͥd parochialis eccl̓ia debeat habere quartā de relicto ſimpl̓r fratribꝰ minoribꝰ. qd̓ relictuꝫ frēs minores ꝯſecuti ſuntꝭ. ſiue in vita teſtātis. ſiue poſt mortem Et rn̄det ꝙ frēs minores nō debēt ſoluere quartā exqͦ ille nō eſt ſepultus apud eos. Rō eſt. qꝛ ſi hoc teneremus ſeq̄ret̉ ꝙ eccleſia de relictis ⁊ funeralibꝰ factis duabꝰ eccleſijs peteret qͣrtā. Sꝫ tn̄ verū ē ꝙ ſolū petet qͣrtā eius qd̓ habuit eccleſia apud quā ſe pultus eſt. nā nō p̄t negari qͥn eccleſia parochialis debeat hr̄e qͣrtā de mortuarijs q̄ habuit eccl̓ia. vbi ille. caſu vel certa ſcīa ſepultus eſt. gͦ nō a minoribꝰ qꝛ hic minores nullā iniuriā faciūt eccl̓ie parochia li. Et poſito ꝓ ꝯſtāti ꝙ iſte nō fuiſſet relicturus mi noribꝰ. niſi intuitu ſepulture. nō tn̄ ſequit̉ ꝙ paro chialis eccl̓ia debeat hr̄e qͣrtā. Nō ob. iura q̄ dicūt ꝙ parochialis eccl̓ia debeat hr̄e qͣrtā illiꝰ qd̓ reliqͥtꝰ eccl̓ie. vbi elegit ſepulturā. qꝛ hoc dꝫ intelligi de ele ctiōe ſepulture cū effectu. al̓s ſeq̄ret̉ ꝙ ſi ſucceſſiue eligeret ſepulturā apud. xx. eccleſias. ꝙ de oībꝰ reli ctis illis factis peteret qͣrtā. Ultima igit̉ electio. vl̓ ſepultura ſine electōne inducit petitionē qͣrte. xiij. q. ij. vltima volūtas. hec Fed̓. Sed Ge. in. d. c. j. vi det̉ tenere ꝙ reuocata electōe ſepulture. reuocet̉ et legatū. ⁊ dabit̉ illi eccleſie. vbi elegit ſepeliri. qꝛ ſub rogatū dꝫ intelligi cum omnibꝰ qualitatibꝰ. onere et honore. Et iō onus etiā emolumentū ꝯco mitat̉ vt notat̉ in. l. alūne.§. ſeia. ff. de adi. le. vide de hoc ſingulariter sͣ. Abſolutio.j. in excōicatōne de indu centibꝰ ad vouendū ⁊cͣ. Et ex p̄dictis pōt induci decima fallentia qn̄ quis licet elegerit ſepulturam. tn̄ non ſepelit̉ ex facto heredū. vel ex facto continꝰ genti circa ꝑſonā defuncti: puta. q morit̉ nimis lō ge. vel heredes nolunt ad eccleſiam deferri corpus quia verba ſunt intelligenda cuum effectu. Tex. eſt in. c. relatū. de cle. nō re. ergo ceſſabit canonica por tio. exquo ibi non ſepelitur. Ita tenet Fede. vbi ſu pra. ⁊. d. Pe. Ge. tamen in. dic to. c. j. videtur ſenti re ꝙ iſto caſu eccleſia non priuabitur legatis factis gratia ſepulture. vt notat̉ in. c. in noſtra de ſepul. Et ideo forte nec ſua qͣrica. Ideo cogita. Undecīo cum legatur pro incericis male ablatis. ẜm. d. Pet̓. Sed an de huiuſmādi incertꝭ detrahatur falcidia vide ſupra Legitima. Duodecimo. quando lega tum eſt eccleſie parochiali tantū quātū eſt qͣrta ꝑs legatorū factorū eccleſie electe. ẜm Hoſti. ⁊. d. Pe. Idē tenet Panor. in. d. c. de his. extra eo. vbi dicit ibi eſſe argumentum ſingulare a contrario ſenſu. ꝙ ſi parochianus electa alibi ſepultura tacite: vel

exp̄ſſe aliquid reliquit eccl̓ie parochiali tenet̉ talis eccleſia illud relictū ſibi cōputare in canonicā porti onem. Sicut dicimus in filio qui cōputat ſibi in le gitimā quicquid a pr̄e ſibi relictū eſt. vt. l. ſcimus. C. de inof. te. al̓s fruſtra ponderaret̉ ibi. ꝙ nihil fu erat relictū eccleſie parochiali. lꝫ aliud ſit in ep̄o: vt extra de teſta. c. officij. Et hoc videt̉ tenēdū niſi cō ſuetudo obſtaret. lꝫ aliqui ꝯtra. Terciodecimo. qn̄ tꝑe teſtamēti. ⁊ legati non elegit ſepeliri. ſed poſtea tꝑe mortis elegit ſepulturā. Facit. c. relatū. d̓ ſepul. in glo. Et hoc videt̉ tenendū niſi fiat in fraudem. Quartodecimo. qn̄ parochianus nō potuit audi re diuina: nec ꝑciꝑe eccleſiaſtica ſacr̄a in ſua paro chiali eccleſia ꝓpter vacationē longo tꝑe. ⁊ alibi ele git ſepulturā. ẜm Bal. in ſuo tractatu d̓ hoc. Rō. Nam p̄dicta legant̉ ꝓ labore. ⁊ eo ceſſante. dꝫ ceſ ſare ⁊ legatū. l. ſeio. ff. de annu. le. Cuꝫ ergo quarta det̉ ꝓ adminiſtratōe ſacr̄orum. ⁊ celebratōe: vt pꝫ in. d. cle. dudū.§. verū. Ibi cū mercedis exhibitio. ergo ⁊cͣ. Hoſt. tn̄ ⁊ Inno. in. c. relatum. de ſepul. ⁊ Pe. de an. tenēt. ꝙ immo debet̉. qꝛ viciū p̄lati non dꝫ nocere eccleſie. Sed opi. Bal. pōt ſuſtētari. Et poſſumus dicere ꝙ viciū p̄lati nocet eccleſie. in ac quirendis p̄ſertim qͦ ad res mobiles. vel modici p̄ cij: vt tenet Hoſt. de qͦ habes sͣ. Alienatio. in fine Quintodecimo. fallit in candelis q̄ dant̉ ad manꝰ Et ceſſante iure cōi. hoc habet̉ in. d. priuilegio Si xti. iiij. Aliū caſum ponit Nico. de li. Gen̄. l. c. vicꝫ qn̄ fit repoſitio funeris ī aliqͦ loco vſqꝫ ad tp̄s. vt ali bi tranſferat̉ ad remanendū. tunc nō eſt portio ca nonica ꝑſoluēda. qꝛ eo caſu nō dr̄. nec eſt ſepultura ¶Quero. nūquid hec portio debeat̉ eccleſie paro chiali. de relictis iure inſtitutōis? Quidā voluerūt ꝙ nō. ſed ſolū delegatis. ꝑ. c. requiſiſti. de teſta. Io. an. in. c. j. extra eo. tenet ꝯtrariū. ꝑ tex. illum. qui ge neraliter dicit terciā ꝑtē ſui iudicij. Idē tenet Pa nor. ibi. niſi ſit donatu inter viuos. qꝛ de hmoi nō debet̉ quarta. Et de hoc dicit Panor. eſſe tex. rotū dū in. d. c. de his. extra. e.ſ. ꝙ de oblatis ſeu relictis alicui eccleſie in vita nō debet̉ canonica portio. ¶ Qn̄ aliquis cuius maiores ſolent ab antiquo in aliqua eccleſia ſepeliri. ea dimiſſa eligit alibi ſepul turā. vtrum canonica portio debeat eccleſie dimiſ ſe? Rn̄. nō. ſꝫ potius illi eccleſie in qua cōſueuit au dire diuina. ⁊ reciꝑe ſacr̄a. extra. e. cū quis. in. vj. ¶ Quid ſi in vna ſolet audire diuina. ⁊ in alia reci pere ſacr̄a? videt̉ ꝙ canonica portō debebit̉ ei: vbi cōſueuit reciꝑe ſacra. extra eo. c. j. In cōtrariū facit qd̓ notat Inno. in. c. de his. extra eo. vbi querit qͥd ſiquis in capella audiuit diuina. ⁊ in plebe ꝑcepit eccleſiaſtica ſacr̄a? Et cōcludit ꝙ fiet diuiſio inter plebē ⁊ capellā. Idē tenet Panor. ibi ꝑ. c. ij. e. tit. li. vj. vbi in ꝑceptōe huius portōis ponderant̉ duo. vicꝫ ꝙ in illa eccleſia audierat diuina. et ꝑceꝑat ec cleſiaſtica ſacr̄a. ¶ Quis aūt poſſit cōcedere priuilegiū libere ſepul ture? Et primo ſcias ꝙ de iure cōi ſoluꝫ eccleſie ha bentes ppl̓m habent ius ſepeliendi. Et ad. q. Io. an. in. c. certificari. extra eo. cōcludit. vt etiam ep̄s poſſit hoc priuilegiū cōcedere. ꝓ hoc. c. bone. xij. q. ij. ⁊. c. apl̓ice. de dona. Panor. etiā dic̄ ꝙ hec ſnīa vi Sepultura. iij. detur ſibi certiſſima ꝑ tex. in. c. ſicut vnire. de ex n̄ la. Et ſic cōclude. ꝙ ep̄i ⁊ ſuꝑiores pn̄t tale priuile gium concedere. Idem dic de inferioribꝰ p̄latis ha bentibꝰ in loco ius ep̄ale. hec Panor. in. d. c. certifi ¶ Sed quero. quid ſi in priuilegio libere ſepulture nō apponat̉ hec clauſula. Salua iuſticia ⁊cͣ. Ioh̓. an. cōcludit. idem eſſe ac ſi fuiſſet appoſita. qꝛ non eſt veriſil̓e. ꝙ prīceps voluerit cōcedere priuilegiū cum graui p̄iudicio eccleſie parochialis. ar. in. l. ij. §. ſi quis a principe. ff. ne quid in loco pu. vn̄ priui legium ſolū videt̉ cōcedere: vt habeāt iſti ſepultu ram. ſicut illi quibꝰ competit de iure cōi. Et ꝓ hoc Ponor. in. d. c. certificari. adducit tex. notabilem. ⁊ quaſi exp̄ſſum in ſil̓i. in. l. ſi qn̄. C. de inof. te. vbi dr̄ ꝙ ſi alicui inhabili princeps cōcedit liberā faculta tem teſtandi. nō intelligit̉ cōcedere. vt ſine ſolenni tatibꝰ al̓s debitis poſſit condere teſtm̄. Sed videt̉ eum reſtituiſſe ad ius cōe. Nam ſatis eſt ꝙ priuile gium aliquid cōcedat. exquo tractat̉ de preiudicio tercij. vel de derogatōne iuris. ita in ꝓpoſito. Sed ad maiorē cautelā. ⁊ ad tollendā dubitationē ſolet apponi illa clauſula vel ſil̓is: puta. Saluo iure pa rochialis eccleſie. Et ſic nō ob. ſi opponeret̉ de. c. ſi papa. de priuil̓. li. vj. vbi dr̄ ꝙ verba debēt aliquid operari. Nam operantur in eo ꝙ tollunt dubita tionem. Quid ſi morit̉ rex: dux vel alia ꝑſona. q̄ ꝑ anni circulū in diuerſis eccleſijs audiebat diuina ⁊ ꝑci piebat ſacr̄a. qͣſi habēs duo vel plura domicilia in quibꝰ ꝑiter ſe collocabat. ⁊ elegit ſepulturā in alio loco. cui eccleſie dabit̉ canonica portio? Rn̄. eccl̓ie domiciliorū diuidēt eam inter ſe. extra eo. cū quis. Quid de quibuſdā regionibꝰ vbi de om̄ibꝰ mo bilibꝰ q̄ defunctꝰ pōt in teſtō relinq̄re. ſiue legare: eccleſia exigit terciā ꝑtē. ⁊ moriēti iniūgit ſacerdos ꝙ reuelet oīa mobilia ſua. ſicut dr̄ fieri in britania minori? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō credo ꝙ hec cōſuetudo p̄ iudicaret iuri cōi. niſi legitime fuerit p̄ſcripta. et in cōtradictorio iudicio obtēta. vel aucͣtate ſedis apl̓i ce cōfirmata. nec archiep̄orum vel ep̄orū illius loci xij. di. nerui.. d. cōſtitutionē ad hoc ſufficere. niſi adſit volūtas vel cōſenſus ſubditorū quos tangit. Et idē credo de p̄ dicto p̄cepto.ſ. ꝙ nō teneant̉ morientes in hoc ca ſu obedire eis. niſi in dictis caſibꝰ. Quid ſi quis elegit ſepulturā in ꝓpria eccleſia. et ei nihil legauit. alijs v̓o eccleſijs ml̓ta legauit. Nū quid poterit eccleſia p̄dicta petere aliquā portionē Rn̄. ẜm Ray. Si cōſuetudo eſt ꝙ eligentes ſepul turā in ꝓpria eccleſia ſꝑ aliquid relinquāt. p̄t eccl̓ia illud petere ab hęredibꝰ. nō iure actōis. nec differē do ꝓpter hoc ſepulturā. ſꝫ implorādo ſuꝑioris offi ciū. extra de ſy. ad apl̓icaꝫ. Si v̓o nō eſt cōſuetudo nihil p̄t petere. ſed ſolis funeralibꝰ dꝫ eſſe contenta Poſſet tn̄ hoc caſu implorari officiū iudicis aduer ſus heredes. ſi dep̄hendat̉ dolus teſtatoris vel he redū. ceſſante tn̄ dolo nihil habere pōt. Quid ſi aliquis recipiat̉ in fratrem alicnius loci religioſi. non tamen oblatis ſuis bonis. ſed ſibi re tentis. ⁊ ibi eligat ſepulturam? Rn̄deo ẜm Goff.

Sepultura. iiij. nō liberat̉ a canonica portōne ſicut nec eximit̉ ab ep̄ali iuriſditōe etiā ſi ipſi religioſi ſint exempti. exͣ de pͥuil̓. cū ⁊ plātare. ⁊. c. vt pͥuilegia. Idē Ho. ¶ Quid ſi infirmꝰ in vna parochia faciat ſe defer ri ad aliā ⁊ ibi moriat̉. Rn̄. ẜm Ray. pͥma eccleſia nō ꝓpter hoc priuat̉ canonica portione. Idē Ho. Epultura. iiij. ſcꝫ qn̄ ꝓhibeat̉. Prohibent̉ generalit̓ in cymi terio ſepeliri oēs decedētes in pctō mor ali ẜm glo. in. c. ex ꝑte. exͣ eo. Qui caſus generalis cōtinet multos caſus ſpāles. vt iudeū paganū. he reticū. exͣ de here. c. ſicut. etiā ſi poſt mortē appare at de hereſi. xxiiij. q. ij. ſane. Itē excōicati ꝓhibent̉ interdicti ⁊ publici vſurarij. de quibꝰ in cle. j. eo. ti. De hoc videsͣ. Excōicatōe. xxxviij. Et ẜm Guil. idē eſt de excōicatis minori. ſi notorie excōicati ſūt Idē de excōicatis etiā iniuſte. vt noͣt glo. extra de reſti. ſpo. lr̄as. Itē ꝓhibent̉ qͥ in torneamētis mo riunt̉. Et exponit Ho. etiā ſi qͥs ibi letale vulnus acceperit. lꝫ poſtea ſuꝑuixerit. qͥ qͣꝫuis peniteat ⁊ ei euchariſtia nō neget̉: carebit tn̄ eccleſiaſtica ſepul tura. exͣ de tornea. c. j. Hoc intellige ẜm Guil. tam de militibꝰ qͣꝫ de armigeris eoꝝ qͥ ibideꝫ in armis ſe exercent. Secus de illis qͥ illuc vadūt cā curioſi tatis vel ad videndū vel alia qͣcunqꝫ de cā. Adde etiā p̄dictis qd̓ noͣt Ri. in tercio. di. xxxvij. ꝙ illi qͥ haſtiludia faciunt: peccant mortalit̓ cū ſimili rōne videantur eſſe ꝓhibita. vt torneamēta. Et ex hoc innuit̉ ꝙ moriētes in illis nō ſepelient̉ in ſacrato. Et hoc videt̉ veꝝ ꝑ rōnē. d. c. j. Ibi. vnde mortes hoīm ⁊ aīaꝝ ꝑicula ſepe ꝓueniūt. Nam in talibꝰ haſtiludijs ſepe p̄dicta ꝓueniūt. Secus dicendū videt̉ in currentibꝰ ad brauiū. vt florētie ⁊ multis ciuitatibꝰ. Nā raro vel nunqͣꝫ eueniūt in tali cur ſu mortes hoīm. Qd̓ noͣ. Itē ꝓhibent̉ illi qͥ ſe occi dunt. xiij. q. ij. quibꝰ. xxiij. q. v. placuit. Et hoc in telligendū ẜm Guil. ſi ſe ꝑimerūt ex deſperatione vel iracūdia. Secus ſi ex furore vel a caſu. vnde ſi qͥs ꝓpter fugā p̄cipitaret ſe in aquā. qꝛ ſic credebat euadere poſſe nō imputat̉ ei: ſi ꝯrium eueniat. ar. xiij. di. nerui. ⁊. d. c. ex ꝑte. in glo. Con. Hoſt. Noͣ tn̄ ẜm quoſdā ꝙ ſi ille q̄ occidit ſe ex deſperatione aliqͣꝫdiu poſt vulnus viueret: ita ꝙ eū peniteret ⁊ cōfiteret̉ ⁊ on̄deret ſigna cōtritionis in morte: tali nō ē denegāda eccleſiaſtica ſepultura. exqͦ n̄ dece dit in pctō mortali. Itē ꝓhibet̉ blaſphemꝰ dei. exͣ de male. c. ſtatuimꝰ. Itē monachus ꝓpriū habēs. exͣ de ſta. mo. ſuꝑ qͦdā. Et general̓r nullꝰ notorius decedēs in ipſo notorio mortali pctō ſepeliēdus ē. d. c. quibꝰ. ⁊. c. nō extimemus. ⁊. c. ꝓ obeuntibꝰ. ea cā. ⁊. q. Et etiā ſepultura ꝓhibet̉ ei de qͦ certū eſt ⁊ maniteſtū nō fuiſſe cōfeſſum vel nō cōicaſſe ſemel in āno. Et p̄dicta ītellige: niſi ſe ſuꝑ hoc emēdaſſꝫ in articulo mortis cōfitendo ⁊ cōicando. vel ſalteꝫ ſigna cōtritōis on̄diſſet in fine. qꝛ tūc nō negabit̉ ſepultura ẜm doc. Ad qd̓ ꝓbanduꝫ ſufficit vnus teſtis.xxvj. q. vj. qͥ recedūt. Sed heredes tenent̉ ſatiſface̓ ꝓ eis. ex eo. parochiano. Excepto tn̄ illo qͥ morit̉ in torneamētis vt dictū ē. Adde tn̄ p̄dictis qd̓ notat Panor. in. c. ex ꝑte. p̄all̓. ꝙ decedens ſine Fo. CCXXX. cōfeſſione exteriori in extremo vite facta. dꝫ ſepeli ri in cymiterio eccleſie. exqͦ cōfeſſionē nō contepſit̉ ſꝫ morte p̄uētus ē. Nō eſt em̄ credendū ꝙ deceſſe rit in pctō mortali. De qͦlibet em̄ p̄ſumēdū ē bonū niſi cōtēpſiſſet ꝑ annū ꝯfeſſionē ⁊cͣ. vt dictū ē. etiā ſi mors fuiſſet caſualis. De raptore aūt Archi. flo. dicit ꝙ ſi poiuit reſtitue̓ ⁊ nō reſtituit nec ſecurita tem dedit: denegabūt̉ ei ſacr̄a ⁊ ſepultura. Si v̓o cū hr̄et vnde redderet diſtulit vſqꝫ ad mortē peni tere. ⁊ tūc eſt impotēs ad reſtituendū. Si al̓s ē cō tritus ⁊ diſpoſitꝰ ad reſtituendū ſi poſſet: dabunt̉ ei ſacr̄a ſꝫ pͥuabitur eccleſiaſtica ſepultura ad t̓rorē alioꝝ niſi ꝑentes vel amici eius vellēt reſtituere ꝓ eo qꝛ tūc ſepeliet̉ in ſacrato. Et intelligit̉ iſte rigor de raptoribꝰ manifeſtis nō occultꝭ ẜm Inno. Idē dr̄ de eo qͥ nō eſt cōfeſſus infra ānū. ſi eſt occultuꝫ nō negabit̉ ſepultura. qꝛ exqͦ eſt occultū nō debet publicari pctm̄. Aut ſi dubitet̉ qꝛ forte cōfeſſus eſt alicui mēdicantiū ⁊ de eiꝰ conſilio abſtinuit ab eu chariſtia. Idē dici pōt de qͦcunqꝫ alio peccatore oc culto: eadē rōne: niſi forte eſſet aliqͥs hereticus vel excōicatus. quia cui nō cōicamꝰ viuo nec mortuo cōicare debemꝰ. Quo tn̄ ad raptores dicit panor. in. c. ſuꝑ eo. exͣ de rap. de mēte glo. q̄ cōiter tenet̉ ꝙ aut deceſſit qͥs in pctō rapine nec penituit ⁊ tunc etiā cymiteriū ſibi denegat̉. qꝛ deceſſit in mortali. Aut penituit in morte ⁊ ſatiſfecit. Et tunc ex toto cōcedit̉ ſepultura ⁊ clerici debēt int̓eſſe. Aut peni tuit in morte ſꝫ nō potuit ſatiſface̓. Et tūc terra cy miterij nō denegat̉. ſꝫ clerici nō debēt int̓eſſe ſepul ture. Et ita ꝓprie loquit̉ t̓cius caſus. d. c. ſuꝑ eo. Et iſta interp̄tatio tanꝙ benignior tenēda eſt. ¶ Quid ſi tales qͥ dicti ſunt fuerūt ſepulti. Rn̄. ſi corpora eoꝝ diſcerni pn̄t: exhumādi ſunt. Al̓s ſecꝰ exͣ eo. ſacris. Et eccleſia ſiue cymiteriuꝫ recōciliāda eſt. extra de cōſe. ec. cōſuluiſti. ¶ Quid fiet ſi dubitet̉ de cadauere. vtrū fuerit cu iuſdā xp̄iaui pagani vel excōicati. Rn̄. videtur in meliore ꝑtē interp̄tandū. d. c. ſacris. Utrū ſuſpēſi ⁊ hmōi ſint ſepeliendi. Rn̄. ẜm panor. in. c. ex ꝑte. el. ij. extra eo. ꝙ ſic: qͣcunqꝫ pena moriant̉: dūmo penituerint. Et pn̄t ſepeliri in cy miterio cū ſolennitate miſſe ⁊ alioꝝ officioꝝ. Nec ſacr̄a eccleſie talibꝰ ſunt deneganda. vt in. c. fi. xiij. q. ij. Tales tn̄ nō ſunt deponēdi de furcis ſine lice tia pͥncipis. qͥ tn̄ dꝫ ſe in hoc facilē reddē vt in. l. j. et. ij. ff. de cada. pu. Utꝝ mulier p̄gnans defuncta debeat ſepeliri. Rn̄. ẜm Ho. Si certū ē ꝙ partꝰ mortuus ſit: tūc mulier cū partū ſepeliet̉. Si v̓o certum eſt ꝙ viuit̉ vel dubitat̉ de hoc. tunc mulier dꝫ pͥus ſcindi. ⁊ ſi partus viuus ſit dꝫ baptizari. ſi v̓o mortuus debꝫ extra cymiteriū ſepeliri. Eruus. j. cōmuniter. Serui multis modis efficiunt̉. Nā ſta tim quidā cū naſcunt̉ ſunt ſerui vt qͥ de matre ancilla naſcunt̉. ſꝫ de hoc infra. Quidā fiūt iure gentiū. vt qͥ in bello iuſto capiunt̉. Quidam fiunt iure ciuili. vt qͥ maior. xx. ānis paſſus ē ſe ve nundari ad p̄ciū ꝑticipandū. De his tribꝰ habet̉

Seruus. ij. inſti. de iure ꝑſo.§. ſerui autē. Itē ſunt aliqͥ ſerui. qꝛ ius ciuile eos in penā ſubijcit ſeruituti. vt liber tus ꝓpter ingratitudinē. Itē iure canonico raptor mulierꝭ: efficit̉ ſeruus rapte. Itē deferētes auxiliū ſaracenis: efficiunt̉ ſerui capientiū ꝑ exͣua. Boni facij. viij. Sunt ⁊ alij ſerui magis largo mō dicti: vt aſcripticij ſiue originarij qd̓ idē eſt.ſ. qͥdā hoīes qͥ ita aſcripti ſt̓ terris colendis ꝙ nō pn̄t a cultura recedere ſine dn̄oꝝ voluntate: nec pn̄t vendi ſine gleba nec gleba ſine illis. Et dicunt̉ aſſcripticij. qꝛ aſcripti ſiue deputati ſunt ad culturā ⁊ originarij: qꝛ a ſuā origine tales ſunt. Hi etiā ſerui qn̄qꝫ colo ni dicunt̉. Iſti tn̄ ꝓprie ſerui nō ſunt nec repelli de bent a legitimis actibꝰ niſi ꝙ ad ordines nō debēt admitti. vt di. liiij. qͥs aut leges. ¶ Cuiꝰ ꝑentis cōditionē filiꝰ debeat ſeqͥ. Rn̄. ẜm glo. in. c. j. de con. ſer. ꝙ ꝑtus ſeqͥt̉ ventrē. lꝫ Guil. naſo. teneat ꝯͣriū dicēs ꝙ filij nati ex legitimo ma trimonio ſequunt̉ patrē. vt in. l. cū legitime. ff. de ſta. ho. qͣſi velit ꝙ ꝑtus ſequat̉ cōditionē ventris. vbi nullum p̄ceſſit mr̄imoniū. Sed doc. in. d. c. j. cōiter ſequūt̉ glo. hec panor. ibi. Idē Tho. in. iiij. vbi dicit ꝙ ꝓles in libertate ⁊ ſeruitute ſequit̉ ma trem. qꝛ ꝓles hꝫ a patre complemētū formale. ſꝫ a matre ſubſtātiā corporis. Seruitꝰ aūt eſt conditio corporalis: cū ſeruus ſit qͣſi inſtrumētū dn̄i in ope rando. Sꝫ in alijs q̄ ꝑtinēt ad dignitatē q̄ ē forma rei ſequit̉ patrē. Sicut in honoribꝰ. muneribꝰ. mu nicipijs ⁊ nobilitate ⁊ hmōi. In qͥbuſdā tn̄ terris q̄ iure ciuili nō regunt̉. ꝑtus ſequit̉ deteriorē cōdi tionē vt ſi pr̄ ſit ſeruus ꝙͣuis mater ſit libera erūt filij ſerui. Non tn̄ ſi poſt ꝑactū mr̄imoniū pr̄ ſe in ſeruū dedit: nolente vxore ⁊ ſil̓r ſi ſit ecōtrario. Si autē vterqꝫ ſit ſeruilis cōditōis ⁊ ꝑtineāt ad diuer ſos dn̄os. tunc diuidant filios. ſi plures ſunt vel ſi vnꝰ tm̄: vnꝰ alteri recompēſabit de p̄cio. ⁊ accipiet natū in ſui ſeruiciū. tn̄ nō eſt credibile ꝙ talis con ſuetudo poſſit eē ita rōnabilis ſicut illud qd̓ mul toꝝ ſapientiū diuturno ſtudio determinatū ē. Et nota. ꝙ ẜm leges ſiue mr̄ fuerit libera ſolū qn̄ con cepit vel ſolū qn̄ peperit vel etiā medio tꝑe: ſuffi cit ad libertatē ꝓlis. vt. ff. de ſta. ho. l. ⁊ ſeruoꝝ. ¶ Qualit̓ liber hō qͥ patit̉ ſe venūdari fit ſeruus. Rn̄. ſex reqͥrunt̉. Primuꝫ ꝙ ſit maior. xx. ānis. vt C. de li. cā. l. ſi miniſteriū. Scd̓m ꝙ intēdat p̄cium ꝑticipare. vt. C. de li. cā. l. nō ideo. Terciū ꝙ in ve ritate ꝑticipet. vt. ff. qͥ ad li. ꝓcla. nō li. l. j. Quartū ꝙ emptor credat ip̄m ſeruū eſſe. vt. ff. de li. cā. l. lib̓ tis. Quintū vt ille qͥ vendit̉ ſciat cōditionē ſuam. Sextuꝫ ꝙ venditor ſciat ip̄m eſſe libeꝝ. ff. qͥ ad li. ꝓcla. nō lꝫ. l. iiij. Si aliqͥd iſtoꝝ deficiat: iure cōi re uocat̉ in ingenuitatē. Sed ſi nihil deficiat etiā po ſtea ſi manumittat̉ nō fit ingenuus. ſꝫ libertus. vt ff. de ſta. ho. l. hō liber. niſi reddat dn̄o p̄cium. ff. ſi inge. ma. l. ij. Qd̓ tn̄ p̄ciū dn̄s inuitus nō cogit̉ ſu ſcipere ẜm quoſdā. ¶ Qualit̓ ſerui efficiant̉ liberi. Rn̄. ẜm Ho. mul tis modis. vno mō ꝑ manumiſſionē. Itē ſi ſeruū languidum dn̄s expoſuit vel ei alimēta negauit. Itē qn̄ aliqͥs vendit ancillā ne ꝓſtituat̉ ⁊ emptor facit ꝯͣ: fit libera. Itē ſi ſeruus pilleatꝰ incedit ante cadauer dn̄i dū defert̉ ad ſepulturā. Itē ſi poſtqꝫ lata eſt ſnīa ꝯͣ illū qͥ dicebat̉ ſeruus: dn̄s poſtea ꝓ ipſo p̄ciū recipiat. Itē ſi dn̄s ancillā in mr̄imonio collocauit: ſcribēs ꝓ ea dotē. Itē ſi ſeruū appella uit filiū actis interuenientibꝰ qͣſi in figura iudicij. Itē ſi dedit ſeruo inſtrumentū ꝑ qd̓ ſeruitus eius ꝓbabat̉. ⁊ alijs caſibꝰ qͥ habent̉. C. ex qui. ca. ſer ꝓ p̄cio li. ac. ꝑ totū. Ite ſi iudeꝰ xp̄ianū mancipiū emerit. extra de iudeis. c. fi. Eruus. ij. Quo ad or dinationē. Nullꝰ ſeruus ſiue pͥuati ſiue eccleſie ordinari dꝫ niſi prius manumit tatur. di. liiij. c. j. ij. et. iij. Et rō eſt ſeruilis vilitas: atqꝫ clericalis dignitas. di. liiij. admittunt̉. Et hoc veꝝ eſt in omni genere ſeruoꝝ: etiā de qͥbꝰ habes ſupra. c. ꝓximo. Infra qd̓ tp̄s poſſit dn̄s ſeruū ordinatū reuoca re. Rn̄. ẜm Ray. reuocari poterit infra ānū a tꝑe ſcientie dn̄i. Idē Gof. ⁊ Ho. Pone ꝙ ſeruus qͥ ordinatꝰ fuit: reſtitutꝰ ē dn̄o ſuo. nunqͥd licebit dn̄o inijcē manꝰ in eū. Rn̄. ẜm Inno. no. Al̓s incideret in canonem. xvij. q. iiij. ſi quis. Sed nec tali ſeruo licebit ꝯͣhere mr̄imoniū. alijs autē priuilegijs clericalibꝰ nō gaudebit. extra de cle. cōiu. c. Ioh̓es. Idē in omni genere ſeruorū liiij. di. frequens. Eruus. iij. quo ad ma trimoniū. Utrū ſeruus ſine ꝯſenſu dn̄i poſſit mr̄imonium ꝯͣhere. Rn̄. ꝙ ſic. vt exͣ eo. c. j. vbi habet̉ ꝙ ſeruus etiā ꝯͣdicēte dn̄o ꝯͣhe re pōt matrimoniū. ſꝫ ꝓpter hoc nō liberat̉ a ſerui cijs domino debitis. Pone ꝙ dn̄s aliqͥd p̄cipit ſeruo cōiugato. ⁊ eo tꝑe vxor petit debitu vel ecōuerſo. Hoſti. dicit. ꝙ aūt ꝯͣxit cū volūtate dn̄i ⁊ tenet̉ pͥus obedire vxo ri qͦ ad neceſſaria impendenda. qꝛ exqͦ dn̄s ꝑmiſit mr̄imoniū ꝯͣhi videt̉ aſſenſum p̄buiſſe acceſſorijs ad ip̄m matrimoniū. vt in. c. p̄terea. de of. del̓. Si v̓o dn̄s nō ꝯſenſit. debet pͥus obedire dn̄o: niſi ti meatur de incōtinentia. ¶ Quid ſi cōiuges.ſ. ſerui habeāt diuerſos dn̄os diuerſaꝝ regionū: ita ꝙ nō pn̄t ꝯuenire ad officiū coniugale. Rn̄. ẜm Goſ. vt euitet̉ fornicatōis maͣ coget̉ ꝑ eccleſiā alter dn̄oꝝ vendere alteri volenti emere vel ſi neuter vult emere: cogant̉ vende̓ cui libet exͣneo in ꝓuincia cōſerui vel venalē exponē. ⁊ ſi nullus appareat emptor emat eccleſia. ¶ Quid ſi dn̄s ſeruuꝫ cōiugatū vult vendē in re motā regionē. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝓhibēda eſt talis ven ditio. ſꝫ cogi dꝫ dn̄s alij vendē ei bonas cōditōes afferēti. Intereſt em̄ reipublice ne qͥs re ſua male vtat̉. vt inſti. de his qͥ ſt̓ ſui vel ali. iu.§. pe. Sed et Ho. addit ꝙ ſi mr̄ioniū fuit factū ſine licētia dn̄i ⁊ nō habeat in alio loco iuſtū emptorē: poſſet eunt vendē in ręmotis. Aliter nō dꝫ hoc facere. Imonia. j. communi ter. Symonia cōiter diffinit̉ ꝙ ē ſtudio ſa voluntas emēdi vel vēdendi aliquid

Simonia. j. ſpūale vel ſpūali annexū: oꝑe ſubſequuto. Ita dif finit panor. in. c. nemo. exͣ eo. Dicit̉ ſtudioſa.i. deli berata. Nā ſola deliberatōe rōnis cōmittit̉ pctm̄. ſꝫ nō punit̉ in iudicio eccleſie q̄ nō iudicat d̓ occul tis niſi ꝓcedāt adexͣ. Id̓o bene additū eſt oꝑe ſub ſequuto. Noīe aūt veditōis cōp̄hendit̉ oīs ꝯͣctus no gratuitꝰ. vt trāſactōis. renūciatōis ⁊ hmōi. Ex cepta ꝑmutatōe q̄ eſt licita ſeruatis debitis circū ſtantijs vt dictū ē sͣ. Permutatio. Spūale aūt dr̄ ẜm Ri. in. iiij. tripl̓r.ſ. eſſentialit̓. vt gr̄e ⁊ v̓tutes. Scd̓o cauſalit̓. vt ſacr̄a q̄ cauſant gratiaꝫ. Tercio actualit̓ ſiue effectiue vt p̄dicare ſeu corrige̓. viſita re orare ⁊ hmōi. qͥ ſunt actus ſpūales. Spūali an nexum dr̄ dupl̓r ẜm Tho. in. iiij. Uno mō ſicut a ſpūalibꝰ dependēs. vt hr̄e eccleſiaſtica bn̄ficia. Qd̓ dr̄ ſpūali ānexū. qꝛ nō cōpetit niſi habēti officium clericale. Alio mō dr̄ ſpūali ānexum qd̓ ad ſpūalia ordinat̉ ſicut ius pr̄onatꝰ qd̓ ordinat̉ ad pn̄tandū clericos ad beneficia. Sil̓r vaſa ſacra q̄ ordinant̉ ad ſacr̄oꝝ vſum. Sub p̄cio aūt cōp̄hendit̉ omne tꝑale qd̓ pecunia extimari pōt. Ponit em̄ Gre. tri plex genꝰ muneris qͦ cōmittit̉ ſymonia.ſ. a manu .i. pecunia. a lingua vt preces. ⁊ ab obſequio.j. q. j. Sunt nōnulli. Et de ſingulis infra Uidebit̉. ¶ An ſymonia ſit pctm̄ mortale. Dicendū ꝙ ſic. qꝛ eſt ꝯͣ iuſticiā ⁊ ꝯͣ diuinā legē ⁊ ꝯͣ legē naͣleꝫ. Nec in hoc excuſat ignorātia. qꝛ iuris diuini q̄ neminē excuſat. ⁊ qꝛ papa eſt ſubditꝰ p̄dictis legibꝰ. vt alij hoīes. Nec in illis ſe nec aliū pōt diſpēſare. Ideo Tho. dicit. ꝙ iſta opinio q̄ dicit ꝙ in papā nō ca dit ſymonia eſt erronea. Nā ſi papa ꝓ aliqͦ ſpūali munꝰ acciꝑet ſymoniā cōmittēt. ſicut ⁊ aliꝰ hō. qꝛ et in ip̄o petro: cui papa ſuccedit ſymonie vicium damnationeꝫ inchoauit in nouo teſtō. Ꝙͣuis em̄ res eccleſie ſint aliqͦ mō pape nō tn̄ ſt̓ eius oībꝰ mo dis habēdi. vn̄ ſi reciꝑet ꝓ aliqͣ re ſpūali pecuniaꝫ de redditibꝰ alicuiꝰ eccleſie nō carēt vicio ſymonie Et idē ſi reciꝑet pecuniā ab aliqͦ laico nō de bonis eccleſie ꝓ re ſpūali. Idē Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. c. ꝙ aūt dr̄ ſymoniā nō cade̓ in papā. dicit. d. an. poſt Ho. in his q̄ ſymoniaca ſt̓. qꝛ ꝓhibita ex iure poſitiuo hr̄e locū. Nā ꝯſtō nō ligat ꝓmulgātes. puta. ven dendo vicariā. caſteldionatū. aduocatiam. ycono matū ⁊ hmōi.j. q. iij. ſaluator. Et de hoc videt̉ in telligendū qd̓ dicit Io. de lig. exͣ eo. c. j. ꝙ nec papa nec alij exiſtētes in curia ꝯmittūt ſymoniā ſi papa ſcit ⁊ ex certa ſcīa tolerat. Nam certa ſcīa pͥncipis purgat hoc viciū. Et pe. de pal̓. in. iiij. dicit. ꝙ ⁊ in qͥbuſcunqꝫ ſymonijs ⁊ ſi pctm̄ non euiter penā tn̄ iuris poſitiui cui nō ſubeſt ſꝑ euadit. vn̄ nec ſuſpē ſionē nec hmōi penas iuris poſitiui timet. Sicut nec eſt etiā excōicatꝰ ſi ꝑcutiat clericū. Dicit etiam pe. ꝙ ille qͥ emeret ſymoniace bn̄ficiū vel ordinē a papa penas iurꝭ nō incurrēt. qꝛ ſicut p̄t diſpēſare in penis iam incurſis. ita etiā ꝙ nō incurrat̉. ſicut poſſet alicui pͥuilegiū ꝯcedē ꝙ ꝑcutiēdo clericum. nō eſſet excōicatꝰ. Qn̄ autē dat aliqd̓ bn̄ficiū ꝓ pe cunia videt̉ diſpēſare ꝙ liceat retine ſicut qn̄ ſcien ter dat irregulari. diſpēſat cū eo. vn̄ qͥ habuit bene ficiū ꝑ ſymoniā in curia ſi hꝫ ꝯſcīam ꝙ emanaue rit de ſcīa pape ꝯferētis. penitēdo d̓ pctō nō tenet̉ Fo. CCXXXI. reſignare. ſꝫ p̄t retinē. hec Pe. Panor. v̓o in. d. c. j. diſtinguit. ꝙ ſi beneficium hꝫ admīſtrationē ordi nis veī executionē clauiū. etiā papa inuoluit̉ vicio ⁊ pctō ſymonie. Secus ſi nō hꝫ admīſtrationē or dinis nec executionē clauium. vt ſt̓ iſta hoſpitalia vel alie admīſtratōes tꝑales. Primū ꝓbat. Nam lꝫ titulus bn̄ficij ſit de iure poſitiuo. tn̄ executio or dinis ſeu ptās clauiū ē de iure diuino. Nā ⁊ ordo erat in veteri teſtō. ⁊ vendēs executioneꝫ ordinis. videt̉ vendē ordinē ip̄m ⁊ gratiā dei. Et iſta ſunt ſymoniaca in ſe. Et id̓o ꝓhibita.j. q. j. qͥ ſtudet. Et id̓o in collatōe ep̄atus nulli dubiū ē: ꝙ papa ꝯmit̉ teret ſymoniā. qꝛ ep̄atus ē ordo. Et cū iſta ſint con nexa nō excuſaret̉ dicēdo ſe reciꝑe pecuniā ꝓ tꝑali bus. qꝛ vendito vno ex cōnexis vendit̉ ⁊ reliquū: vt.j. q. iij. ſi qͥs obiecerit. Sed in alijs bn̄ficijs non habentibꝰ executionē ordinis vel clauiū papa nō cōmittēt ſymoniā. qꝛ ꝓhibitio ē tm̄ in illis iure po ſitiuo qͦ papa nō ligat̉. Et in oībꝰ caſibꝰ p̄dictꝭ pu to ꝙ ille qͥ dedit ex pacto pecuniā nō ſit tutꝰ q̄ ad deū nec pōt ſine pctō admīſtrare in tali beneficio: etiā in caſu vbi papa nō cōmittēt ſymoniā. qꝛ exta bat ꝯſtō ꝓhibitiua. Id̓o ſubditꝰ incidit in penam ſicut in ſil̓i diſputat Io. an. qōneꝫ. Statuto cauet̉ ep̄i ꝙ ludēs ad azarrū ſit excōicatꝰ. An ludēs cuꝫ ep̄o qͥ fecit excōicationē ſit excōicatꝰ. Et ꝯcludit ꝙ ſic. lꝫ ipſe ep̄s nō ſit excōicatꝰ. qꝛ nō potuit ip̄e liga ri ſua ꝯſtōe. Ita ad ꝓpoſitū vbi papa nō cōmittēt ſymoniā. exqͣ recipiēdo pecuniā ex pacto nō ſuſpē dit ꝯſtōnē ꝓhibitiuā. dās pecuniā cōmittit ſymo niā. Et ſic nō pōt agē pnīam retēto bn̄ficio. Hec̄ Panor. Tn̄ ꝓ cōcordātia poſſet dici ꝙ in his q̄ ſy moniaca ſūt. qꝛ ꝓhibita ex iure poſitiuo nec papa nec dās incurrit penas iurꝭ poſitiui. Nā ẜm In no. in. c. cū ad monaſteriū. de ſta. re. lꝫ cōditori ca nonū ꝯͣ ſuā diſpēſare ꝯſtōneꝫ etiā ſine cā. Idē Io an. in regula generi. in mercū. ⁊ in regula cui licet: dicēs ep̄m poſſe tollere ⁊ diſpēſare ꝯͣ ſuā ꝯſtōnem Et hoc dicit ſeruare vniuerſum. Et ſi hoc pōt ep̄s Indubie poterit papa. In his v̓o q̄ ſt̓ ꝓhibita qꝛ ſymoniaca. ⁊ de iure diuino. Dic ꝙ tā papa eo ca ſu ꝙͣ alij dātes vel ꝑticipes incurrūt viciū ⁊ pctm̄ ſymonie. tn̄ penas iurꝭ poſitiui adhuc nō īcurrūt. Et hec diſtinctio vr̄ rōnabilis ⁊ cōſona iuribꝰ. Utꝝ ſymonia ſit hereſis. Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. ꝙ ſymoniaci nō ſt̓ ꝓprie heretici cū nō habeant ali quā falſam opinionē. ſꝫ dicunt̉ heretici ꝓpt̓ ſil̓itu dinē actꝰ qꝛ ita oꝑant̉ ac ſi extimarēt donū ſpūſſcī: pecunia poſſideri q̄ extimatio eſſet heretica. Quare ſymoniaci potiꝰ dicunt̉ a ſymone qͥ vo luit emere donuꝫ dei quā giezite a giezi qͥ vēdidit̉ donū dei. Rn̄. qꝛ magis fuit cōpleta rō huiꝰ pctī in ſymone qͣꝫ in giezi q̄ ſolū vēdidit donū dei. At ſymon voluit emere ⁊ vende.j. q. iij. ſaluator. Utꝝ āt ſit ſymonia ſi aliqͥd det̉ ꝓ ſpūalibꝰ gͣtis vel recipiat̉. Rn̄. ſi ſponte offerat̉ nō eſt ſymonia: j. q. j. quicqͥd. vbi ſciendū ꝙ p̄poſitio ꝓ. cū dr̄ ali quid dari ꝓ ſpūali. ſi īportat app̄ciationeꝫ vel cō mutatione vel cām pͥncipal̓r mouentē ita ꝙ illud 5 tꝑale ſit vt p̄ciū ſpūalis vel ꝓpt̓ hoc p̄ciuꝫ dat ip̄m ſpūale. tūc eſt ſymonia. Sꝫ ſi ꝓ. nō importat cām qq ij

Simonia. j. finalē. ſꝫ adminiculatiuā vt ſi det̉ in collatōe tꝑale ꝓ collatōe ſpūaliū ob reuerentiā ſacr̄oꝝ vel ad ſu ſtentationē miniſtroꝝ vel ad obſeruādū pias con ſuetudines ⁊ hmōi. nō vt p̄ciū ipſoꝝ. nō eſt ibi ſy monia. Ita tn̄ ꝙ ceſſet oīs pactio ⁊ oīs conuentio i. q. ij. qͣꝫpio. Sed et ſine pacto etiā cū ſubtrahunt̉ talia.ſ. ſpūalia ⁊ maxime a nō dantibꝰ pecuniā vel nō valentibꝰ vel etiā a valentibꝰ dare: ſꝫ nō volen tibus extorquent̉: p̄cipue ante collationē ſpūaliuꝫ multū p̄ſumit̉ de ſymonia. Secus ſi libere trade rent̉ ſpūalia. et poſt collationē nolētes dare: cōge rent̉ ad dandū. nō quidē vt p̄ciū ſꝫ vt ſtipendiū ⁊ ſubſidiū rōne cōſuetudīs ibi exiſtentis. ẜm Tho. in qͦlibet. Si aūt dans ſacr̄m vel aliud ſpūale intē dat reciꝑe pecuniā ⁊ hmōi. al̓s nō daturꝰ. dās aūt p̄dicto mo. dat aliqͥd tꝑale vt pecuniaꝫ vel hmōi: non vt p̄ciū ſꝫ vt elemoſynā nulla int̓ueniente pa ctione vel exactōe erit ſymonia. nō quidē in recipi ente ſacr̄m. ſꝫ in dante: q̄ tn̄ ſymonia qꝛ mētalis eſt ſola pnīa purgat̉. q̄ nullā cenſurā eccleſiaſticā in ducit nec irregularitatē. exͣ eo. c. fi. Et ita ecōuerſo: qn̄ dans ſpūale intendēt libere dare ⁊ recipiēs in tenderet qͣſi p̄cio emere ex eo ꝙ dat tꝑale. vn̄ nota ꝙ ſymonia cōmittit̉: aliqn̄ ex ꝑte vtriuſqꝫ: ſi dans ordinē vel beneficiū vel aliud ſpūale facit pactum cū recipiēte. vel vterqꝫ eoꝝ hꝫ intētioneꝫ ad tꝑalia ꝓ ſpūalibꝰ cōmutanda. Aliqn̄ ex ꝑte neutrius. vt cū cōſanguineꝰ dat aliqͥd nō ep̄o ſꝫ ꝯſiliario ep̄i vt cōferat beneficiū vel hmōi: ignorāte eo qͥ recepit ⁊ ep̄o. Aliqn̄ ex ꝑte dātis ſpūale tm̄: ea intētione. vt habeat tꝑalia. qd̓ nō intēdit recipiēs. Aliqn̄ ex ꝑte recipientis tm̄. vt cū ipſe dat aliqd̓ tꝑale pͥncipalit̓ ꝓ aliqͦ ſpūali vel ordinatori vel alteri ipſo tn̄ ordi natore ignorāte vel hoc nō intēdente. Adde p̄di ctis ſingulare dictū Archi. in ſum. j. q. j. ꝙ ꝓ īpūa libus aliqͥd dare vel acciꝑe nō tn̄ aīo vendēdi vel emēdi ſꝫ aīo remunerandi nō eſt in ſe ſymoniacū. Et dicit Panor. in. c. et ſi xp̄us. de iureiu. ꝙ hec eſt notabilis limitatio ad materiā ſymonie. Munus aūt a lingua. qn̄ ⁊ quō inducat ſymo niā nota diſtinctione q̄ fit a doc. Aut em̄ qͥs porri git p̄ces ꝓ ſe: aut ꝓ altero.ſ. vt obtineat beneficiuꝫ vel ſacr̄m vel aliud ſpūale. Et ſi porrigit p̄ces ꝓ ſe ꝓ obtinēdo bn̄ficio ſeu eccleſia habēte curā aīarū tales p̄ces inducūt ſymoniaꝫ ẜm Ug. Ho. Ray. Tho. ⁊ Dir. li. iij. etiā qͣntūcunqꝫ al̓s eſſet dignus qꝛ eo ipſo ꝙ ſe ingerit ambitioſus videt̉. ⁊ per ꝯn̄s indignꝰ. Et rō eſt ẜm Tho. in qͦlibet. qꝛ nemo pōt exercere curā aīaꝝ digne exͣ grām ſeu cū pctō mor tali. qꝛ faciēdo ea q̄ ꝑtinent ad curā: peccabit mor taliter. Itē nullus dꝫ ſibi ſume̓ honorē. ſꝫ qͥ vocat̉ a deo tanqͣꝫ Aaron. ad Heb̓. v. Et ſic videt̉ face̓ ꝯͣ ius diuinū. viij. q. j. in ſcpͥturis. Multomagis ē ſymonia ſi al̓s eſt indignꝰ. puta qꝛ illr̄atus vel no torius fornicator ⁊ hmōi. Si autē porrexit p̄ces ꝓ beneficio ſimplici. ⁊ indigeat: nec indignꝰ ē eo ꝓpt̓ aliqd̓ impedimētū: nō eſt ſymoniacus. nec peccat ẜm Ray. Tn̄ Ul. ⁊ Guil. dicūt ꝙ hec opinio eſt dura. Et credūt ꝙ exqͦ aliqͥs eſt ꝓmotꝰ ad ſacros ordines. cū hmōi ordinatꝰ titulū eccleſiaſticū reqͥ rat: pōt petē beneficiū eccleſiaſticū. licꝫ abundet in tꝑalibꝰ ⁊ nō ſolū ſimplex. ſꝫ et beneficiū cuꝫ cura ſi eſt dignus. Exēplo Iſaie qͥ dixit. Ecce ego: mitte me. Et ꝓ hac opinione facit tolerātia ⁊ ſciā pape. Al̓s fere totus mūdus eſſet in ſtatu dānatōis. Et ꝓ hac ꝑte videt̉ panor. in. c. tua nos. exͣ eo. vbi di cit. ꝙ huiles p̄ces a digno facte ꝓ beneficio ſpūali cōſequendo nō inducūt ſymoniā nec aliqd̓ aliud pct̄m̄ etiā ambitōnis. Qd̓ ꝓcedit etiā ſi p̄ceſſit do natio rei tꝑalis. liberaliter tn̄ facta. Et optime hoc colligit̉ ex tex. illo. Qd̓ tene ſꝑ mēti ꝓ illis qͥ qͦtidie cardinalibꝰ ⁊ alijs p̄latꝭ aliqͣ munuſcula largiunt̉: rogantes ꝓ aliqͦ beneficio cōſequēdo. Si em̄ non ducunt̉ pͥncipali intētione vt ſpūalia adipiſcant̉: qͣꝫꝙͣ ſecūdario habeāt talē ſpem. exͣ oēm noxā iudi cant̉. Nā vix iſta pn̄t fieri ſine ſpe ſecundaria. hec Panor. Et nota ꝙ panor. nō diſtinguit an hmōi p̄ces ſint pro beneficio ſimplici an curato ſꝫ indi ſtincte loquit̉. Et notat etiā ibi panor. aliud ſingu lare quod facit ad declarationē p̄dictoꝝ de mente Inno. ꝙ in ꝓhibitis qꝛ ſymoniaca. ſola intētio in ducit ſymoniā. Et dicūt ꝓhibita illa: qꝛ ſymonia ca. q̄ ſunt ſpūalia de iure diuino vt vende ſacr̄a et ſil̓ia. Sꝫ in ſymoniacis qꝛ ꝓhibita: ſola intētio nō inducit ſymoniā. vt ſi qͥs renunciat beneficio ſuo: cū intētione habēdi aliqd̓ tꝑale. de qͦ dic vt notat glo. in. c. ex ꝑte. de of. del̓. Io. tn̄. an. tꝫ ꝙ nūqͣ ſola intētio inducit niſi ſymoniā mētalē. Qd̓ placet pa nor. Et dr̄ia maxima eſt int̓ ſymoniā mētalē ⁊ cō uentionalē. Nā in cōuētionali tenet̉ qͥs reſtituere talia ſpūalia vel tꝑalia illicite recepta nec pōt alit̓ penitere. vt in. c. inqͥſitōis. in pͥncipio. de accu. Sꝫ in mētali abolet̉ pctm̄ ꝑ ſolā pnīam. vt ꝓbat̉ in. c. fi. exͣ eo. vbi tex. loquit̉ indiſtincte de oībꝰ ſpūalibꝰ Procedat gͦ ille tex. ſiue ſint ſpūalia de iure diuino ſiue ex ꝯſtōne eccleſie. exqͦ alit̓ nō diſtinguit. ⁊ opti me illd̓. c. ſic inductū ꝓbat opi. Io. an. hec panor. Pro ſacr̄is v̓o ⁊ alijs ſpūalibꝰ nō reꝑit̉ ꝓhibitū p̄ ces porrigere ꝓ ſe. ſi eſt dignꝰ. Excepto tn̄ religio ſo qͥ velle nō hꝫ.xij. q. j. nō dicatis. Si v̓o p̄ces por rigunt̉ ꝓ alio. aut ſunt p̄ces ſpūales aut carnales. Si carnales. tūc aūt ꝓ digno aut ꝓ indigno. Si ꝓ indigno: ſymonia cōmittit̉ ẜm oēs doc..j. q. j. de ordinationibꝰ. Si v̓o p̄ces ſunt ꝓ digno. puta. qꝛ illi qͥ p̄cant̉: attendūt pentelā pͥncipalit̓. ſi tn̄ ſupe rior nō hꝫ reſpectū ad p̄ces ſꝫ ad meritū ꝓmouēdi ad ordines vel beneficiū. nō cōmittit̉ ſymonia. exͣ de eta. ⁊ qͣli. tuā. īmo ſi ꝯſauguineꝰ eſt dignꝰ plus tenet̉ p̄latus ei ꝙͣ extraneis ꝓuidē. ar. ext de coha. cle. c. j. Tho. autē in. iiij. dicit ꝙ qn̄ quis dat aliqͥd ſpūale ꝓ laude acqͥrenda vel fauore. quē expectat ab eo cuiꝰ p̄cibꝰ ſatiſfacit ſymoniā cōmittit. Et ſil̓r ſi hoc facit ad euitandū aliqd̓ ꝑiculū vel malū qd̓ pōt īferre p̄ces porrigēs ſi nō exaudit̉. puta. aliqͥs potēs. Qn̄ gͦ p̄ces fiunt ꝓ indigno: ſatis apparet ꝙ nihil aliud mouet qͣꝫ fauor aūt ꝑiculū euitandū Et dr̄ fauor auxiliū laus ⁊ aſſenſus. Et iō manife ſte cōmittit̉ ſymonia. ſi ꝓpt̓ hoc bn̄ficiū eccl̓iaſticū detur. Si aūt ꝓ digno fiāt p̄ces qͣꝫtum ad iudiciū hoīm ꝓbabile vt ꝙ dans magis moueat̉ intuitu dignitatꝭ ꝑſone ꝙͣ fauore p̄cum nō reputat̉ ſymo nia. Si tn̄ pͥncipaliter moueatur fauore p̄cum vel

Simonia. j. timore rogantis qͣꝫtū ad diuinū iudiciū ſymoniā cōmittit rogatus ⁊ rogans: ſi hoc intēdat ſiue ali quis roget pro ſe ſiue pro alio. ¶ Quid ſi qͥs dedit pecuniā alteri vel ſi p̄ces por rexit alij ex pacto ꝙ ꝓpter datam pecuniā ꝑ p̄ces porrectas: det operā ꝙ habeat beneficium. Dic ꝙ idē eſt ac ſi dediſſet collatori beneficij.j. q. v. pn̄tiū. Nec diſtinguit̉ ꝙ fiant p̄ces ꝓ digno aut carnal̓r aut ſpūalit̓ cū ex hoc ipſo ſit indignus. ⁊ ſint p̄ces carnales. qꝛ ex hoc pacto vult hr̄e beneficiū. Si v̓o adulationē facit vt habeat beneficiū pōt dici mu nus ab obſequio. ⁊ reputādus ē ſymoniacꝰ.j. q. j. ordinatōes. Non tn̄ tenet̉ illud beneficiū reſigͣre. ar. d. c. fi. hec Ber. Inno. et Ho. ¶ De munere aūt ab obſequio. Glo. in. c. ſunt nō nulli. j. q. j. dicit. ꝙ ſi ſeruiens eſt dignus ⁊ ſeruiciū dignū ē ⁊ honeſtū: licite ſperat bn̄ficiū etiā ſpūale Secus ſi nō eſſet idoneus ad illud beneficium vel ſeruiciū nō eſſet honeſtū. Glo. aūt in. c. cuꝫ eſſent. ex eo. dicit. ꝙ licite pōt qͥs feruire alicui p̄lato ⁊ ſpe rare ab eo bn̄ficiū ſpūale. Nec ex hoc cōmittit̉ ſy monia lꝫ ſeqͣtur collatio. Dicit tn̄ glo. ꝙ nō dꝫ pͥn cipalit̓ ſeruire hac intētione qͣſi velit. vt refert Pa nor. ibi ꝙ poſſit ab eo bonū in genere ſperare ⁊ ſe cundario beneficiū ſpūale. Sꝫ. d. an. ꝓ cōcordan tia dicit. ꝙ aut ſeruiēs ⁊ recipiēs ſeruiciuꝫ habent reſpectū ad certum beneficiū. ⁊ ꝓcedit glo. in. d. c. cū eſſent. vt nō liceat hac intētione pͥncipalit̓ duci Aut tendit ad bn̄ficiū incertū. ⁊ ꝓcedit glo. in. d. c. ſūt nōnulli. Sꝫ panor. dicit nō vidē bonā rōnē diuerſitatis inter certū beneficiū ⁊ incertū. nec pu tat ꝙ ſit licitū pͥncipalit̓ ſeruire ꝓ ſpūali beneficio cōſequēdo nec p̄latꝰ licite cōfert: ſi pͥncipalit̓ ducit̉ ad cōferendū ꝓ ſeruicio tꝑali recepto. qꝛ id qd̓ in ſe debitū eſt ⁊ honeſtū nō dꝫ exerceri fauore huma ne gr̄e. ſꝫ recto iudicio. vt in. c. nemo. exͣ eo. Sed ſe cundario bene pōt hr̄i talis ſpes. Et ita vult glo. in. c. qͥd ꝓderit. lxj. di. Et intellige glo. in. d. c. ſunt nōnulli. ẜm dictā glo. in. c. cū eſſent. ⁊ illiꝰ. c. quid ꝓderit. ẜm panor. Et p̄dicta faciunt ad. q. quā po nit Ho. in. d. c. cū eſſent. Ep̄s recepit quendā cle ricū ad ſeruiciū tꝑale ⁊ ſpūale p̄ſtandū: ꝓmittens ſibi certū ſalariū ānuatim donec ſibi ꝓuiderit de beneficio cōpetēti. Nunqͥd hoc ſit licitū. Et cōclu dit ꝙ ſic. dūmō nō ſe obligauerit ad ſeruiciū tꝑale p̄ſtandū. nec cōmittit̉ ſymonia. ſi remittit̉ pͥmo ſa lariū cū cōfert̉ poſtea bn̄ficiū. qꝛ ſalariū erat ſb̓ cō ditione ⁊ facta collatōne expirat obligatio. Secus ſi ꝓmiſſio fuiſſet pura ⁊ ꝑpetua. Sꝫ panor. putat pͥmū dictū Ho. ꝓcedē qn̄ p̄latꝰ nō ducit̉ ad cōfe rendū bn̄ficiū pͥncipal̓r ꝓpt̓ ſeruiciū tꝑale vel ſpiri tuale ꝑcipiendū. Sed qꝛ ille meret̉ ⁊ cā īpulſiua. ⁊ nō finalis ſit p̄ſtatio ſeruicij. hec Panor. Quid autē ſi obſequiū ē pure ſpūale qd̓ eſſꝫ im boſitū beneficio. Rn̄dit Ul. tūc indubitant̓ etiaꝫ ex pacto pōt ꝯferri bn̄ficiuꝫ: ita ꝙ ille ꝓmittat tale obſequiū. vtputa celebrādo talē ⁊ taleꝫ miſſam. exͣ de p̄ben. c. ſignificatū. Sil̓r ẜm Ho. ſi alicui p̄ben de vel bn̄ficio eſſet impoſitū onus. qd̓ qͥ hꝫ teneat̉ docere pueros. pōt fieri pactio. ſꝫ et alicui p̄bende cui nō eſt annexū hoc onus cū vacat: pōt imponi Fo. CCXXXII. hoc onus. Reciꝑe autē canonicuꝫ ex pacto ſymō nia eſt ẜm Ho. Itē ẜm Guil. cuꝫ duo ſacerdotes debēt celebrare miſſam. vnꝰ maiorē: alius minorē ſi ex cā cōdicunt adinuicē ꝙ vnꝰ dicat miſſam que alteri tāgit ⁊ ecōtra licitū ē: maxime ex cā: qn̄ nullū p̄cium ſiue tꝑalis merces int̓uenit. Itē ẜm Ri. in iiij. nō eſt licituꝫ ꝙ duo adulti baptizādi hanc pa ctionē int̓ ſe faciāt. Ego baptizo te: eo pacto: ꝙ tu baptizes me. qꝛ in talibꝰ oīs pactio ⁊ cōuētio ceſſa re dꝫ. exͣ eo. tua. Dare etiaꝫ ex pacto aliqͥd ꝓ ſacr̄o: ꝙͣuis ſpūale. eſt illicitū. et ſi nō om̄i eo mō qͦ ⁊ dare tꝑale. tn̄ qꝛ ex eo ꝙ res emit̉ a nō dn̄o. eſt ꝯͣ rōnem gr̄e. Dicere autē orabo ꝓ vobis ⁊ rogo vos vt etiā oretis ꝓ me: in nullo ē rep̄henſibile. qꝛ nō emitur vel vendit̉ ſpirituale cū nulla ſit pactio. ¶ De munere autē a manu qd̓ ē pecunia: large ſu mendo pecuniā ꝓ rebꝰ mobilibꝰ ⁊ īmobilibꝰ: que tꝑalit̓ poſſident̉. jͣ. q. iij. totū. Noͣ. ẜm Eur. in. iiij. Munꝰ a manu aut ē tale ⁊ tantū ꝙ p̄ſumit̉ incli nare affectū ad collationē rei ſpūalis ꝓpter ip̄m. ⁊ tunc p̄ſumit̉ ſymonia vel hoc tā paꝝ eſt ꝙ nō p̄ſu mitur inclinare affectū ad collationē rei ſpūalis. ⁊ tunc nō ē ſymonia. Et hoc quidē veꝝ ē qͦ ad iudi cium eccleſie q̄ de exterioribꝰ iudicat. ſꝫ qͦ ad deum ſꝑ eſt ſymonia. cū ꝓpt̓ qd̓cunqꝫ tꝑale qͣntumcunqꝫ etiā ꝑuū dat̉ ſpūale. Ad iudicandū autē de ſymo nia: cū dubitat̉. vtꝝ cuꝫ qͥs corrupta mēte dederit̓ munera ẜm Dir. attēdenda ſt̓ p̄cipue qͣtuor: q̄ in iſtis verſibꝰ ꝯtinent̉. Muneribꝰ dandis: attēdas qͣtuor iſta. Quis dans: qͥs ve petēs: q̄ res: q̄ cauſa petendi. Prouerbium eſt. nec oīa. nec oēs neqꝫ ab oībꝰ. qꝛ valde inhumanū eſt a nemine reciꝑe velle ſꝫ oīa ⁊ ab oībꝰ viliſſimū. ſꝫ eſculentū ⁊ poculentuꝫ qd̓ infra triduū cōſumi pōt reciꝑe licꝫ. extra de re ſcriptis. c. ſtatutuꝫ. li. vj. Conſiderari dꝫ pͥmo. qͥd offerat̉. Itē qͣle offerat̉. Iteꝫ a qͦ det̉.ſ. an a pauꝑe vl̓ diuite. Itē ad qͥd offerat̉. Itē qͣ intentōne. Itē quantū. Itē qn̄.ſ. tp̄s donationis. An.ſ. inſtante neceſſitate vel al̓s cōferat̉. Et ẜm hoc p̄ſumit̉ pro ⁊ contra. extra eo. et ſi qōnes. Et ꝓpter hoc habes an encenia inducāt ſymoniā. Nā attenta qͣntita te modica. ⁊ detur ſine pacto ⁊ abſqꝫ corrupta intē tione nō eſt ſymonia. Al̓s in modico etiā ꝯmittit̉. ſymonia.j. q. j. iudices. Tho. etiā in qͦlibet. dicit in diſpenſatione ſacr̄oꝝ vel alioꝝ ſpūalium. cuꝫ aliqͣ recipiunt̉ vt ſymonia euitet̉. tria ſunt neceſſaria. Primū vt fiat ex cōceſſione iurꝭ diuini vel huma ni vel ſaltē pie ꝯſuetudinis. Scd̓m. vt ſit intentio pia et nō corrupta. Terciū vt ſit forma honeſta.ſ. vt nō requirat̉ ante pij officij executionē ne pactū interuenire videat̉. ſꝫ impleto officio exigi poſſunt Sic igit̉ ſi iſta tria cōueniant: ſecure archidiaconꝰ accipiat palafrenū ꝓ inſtallatione abbatis. Nota etiā ẜm Io. de lig. ⁊ Inno. in. c. ad publicā. extra eo. ꝙ ſi eſt conſuetudo ꝙ pro ordine vel alio ſacr̄o detur tm̄ ante receptionē eius. nō valet immo eſt corruptela. etiā ſi longo tꝑe ſeruata eſt ꝙ ꝓ tali or dine detur tm̄. nec pōt cōpelli ad ſoluendū. quia ſi gratis dedit non p̄iudicat nec nata eſt obligatio. Si autē nō gratis dedit. ſꝫ vigore conſuetudinis. non valet. quia fuit corruptela. Sed ſi ex ſtatuto. qq iij

Simonia. j. vel cōfuetudine debet̉ aliqͥd ꝓ ordine vel alijs ſpi ritualibꝰ poſt receptionē eoꝝ: valet vt in ꝯſuetudi ne venetoꝝ vbi qͣrta oīm mobiliū moriētis datur ep̄o. In britania v̓o dat̉ tercia ꝑs. Et pn̄t ad hoc cogi. Ideo autē veneti dant hoc. qꝛ nihil ſoluunt ꝓ decima. De hmōi ꝯſuetudinibꝰ videsͣ. Sepul tura.j. in pͥncipio. Itē nota ꝙ ille qͥ dat p̄bendam vel aliud beneficiū pͥncipalit̓ rōne ꝯſanguinitatis vel ꝓpter affectione alicuiꝰ amicicie tꝑalis ſi quidē attendit ſolū bonū tꝑale illius cui dat̉ ⁊ nō alteriꝰ qͣꝫuis grauit̓ peccet: nō tn̄ ſymoniā cōmittit. qꝛ nō vendit cū nil accipiat̉. Et ſi intēdit in hoc aliquod bonū in ſeip̄m redūdans: ſicut ꝙ magnificet̉ per hoc. ⁊ nobilitet̉ domus ſua vel ꝙ ipſe in ꝯſangui neis ſit fortior vel ſi hoc pacto vel intētione benefi cium cōcedit vt beneficiatꝰ faciat aliquā recōpen ſationē tꝑalem ſibi vel ſuis conſanguineis. ſymo nia eſt ẜm Tho. De pecunia ſymoniace recepta ſiue ꝓ ordine da to ſiue beneficio ſiue ſepulturā vel ꝓ ingreſſu mo naſterij vel ꝓ pn̄tatione: qͦ ad pr̄onos eccleſiaꝝ vel ꝓ mediatione vel ad hoc vt ꝓcuret qͥs ſpūalia al teri ⁊ hmōi qͥd fieri debeat. Dic ẜm doc. ꝙ talis pe cunia retineri nō pōt: nec etiā reddi dꝫ illi qͥ dedit qꝛ turpiter dedit. ſꝫ dꝫ dari illi eccleſie in cuiꝰ cōtu meliā data eſt. exͣ eo. de hoc. vnde ſi qͥs ordinatꝰ eſt nō hn̄s beneficiū: pecunia ab eo recepta ſymonia ce: dꝫ dari eccleſie cathedrali. Si aūt ordinatꝰ ē ad titulū alicuiꝰ eccleſie vel bn̄ficij: illi eccleſie vel bn̄fi cio applicabit̉. ẜm Guil. ⁊ Ul. Si accepta ē pecu nia vl̓ alia res ꝓ eccl̓ia vel bn̄ficio illi eccl̓ie vel bn̄fi cio applicabit̉. niſi eccl̓ia eſſꝫ in culpa qꝛ illd̓ tūc da bit̉ pauperibꝰ. ne eccl̓ia de malo reportet lucꝝ. Et hoc ſi totū collegium ꝯſenſiſſet ſymonie. Et ſi talis trāſiret ad religionē: ex miſcd̓ia poſſet ei reddi vel etiā ſi eſſet talis pauꝑ. vt nō ſufficerēt ſua vel etiā ſi dediſſet ex ignorātia ẜm Ho. Idē videt̉ dicēdū de pecunia ſymoniace recepta ꝓ alijs ſpūalibꝰ. vt ſcꝫ det̉ illi eccleſie in qͣ cōmiſſa ē. ita tn̄ ꝙ nō repor tet cōmodū qͥ dedit. Si v̓o ꝓ ingreſſu monaſterij pecunia ſit ſymoniace recepta. ⁊ capitulū fuit ꝑti ceps ſymonie. trāſibit ſic ingreſſus ad aliud mo naſteriū ſimpl̓r cū illa pecunia ſibi reſtituta. Si ſo lus p̄latus vel aliqͥ ⁊ nō capl̓m. tūc trāſeundo ad aliud monaſteriū: ſi eſt ꝓfeſſus illud ſcd̓m mona ſteriū ad qd̓ trāſibit hēbit vſūfructū illoꝝ bonoꝝ ip̄o viuente: mortuo autē libere reuertent̉ ad pri mū monaſteriū. qd̓ videt̉ hr̄e locū in his q̄ nō con ſumunt̉ vel diſtrahunt̉ vt ſunt poſſeſſiones. Si v̓o diſpenſet̉ cum tali ꝙ remaneat in illo eodē mo naſterio. puto etiā ꝙ poſſit diſpenſari ꝙ illa pecu nia ſymoniaca remaneat monaſterio. Ita tamē ſi poſſibile eſt ꝙ illi qͥ fuerūt in vicio nō habeāt vtili tatē vel etiā qn̄ nō pōt pecunia ſymoniace recepta cōmode applicari loco vbi vel in cuiꝰ cōtumeliam data eſt. puta. qꝛ in remotis ꝑtibus vel cū videret̉ incōueniēs illā ſibi dari vel cū eccleſia haberet̉ qͣſi ꝓ derelicta. pauperibꝰ pōt erogari. Utꝝ ep̄s cū ꝯſecrat vel viſitat poſſit reciꝑe ꝓcu rationē. Rn̄dit Dir. ꝙ moderatam pōt reciꝑe. exͣ eo. cū ſit. vbi dicunt Ber. Inno. ⁊ Hoſti. ꝙ ep̄s hanc ꝓcurationeꝫ nō recipit ꝓ aliquo ſacr̄o. quia illud eſſet ſymoniacū: nec rōne laboris. qꝛ eccleſia poſſet eſſe in ciuitate. ⁊ tn̄ recipit licet nō laboret. extra de cenſi. venerabili. Sed qꝛ iſta ꝓcuratio ꝑ miſſa eſt a iure ſicut ⁊ alie ꝓcuratōes. q̄ fiunt rōne viſitatōis. vn̄ nulla ſymonia cōmittit̉. Et ſi eccl̓ia ꝓpt̓ pauꝑtatē ꝓcurare nō poſſꝫ ep̄m: ip̄e ſuis ſum ptibus eccleſiā ꝯſecrabit. x. q. iij. cauendū. Otꝝ tꝑalia poſſint dari ꝓ vita eterna vel pro remiſſione peccatoꝝ. Rn̄dit Dir. ꝙ ſic. Pan̄. iiij. Pęccata tua elemoſynis redime. trū tꝑalia poſſint dari ꝓ redimēda vexatio ne in ſpūalibus. Rn̄dit panor. in. c. dilectus filiꝰ. extra eo. comp̄hendēdo totā materiā. ꝙ aūt queri mus in tꝑalibꝰ aut in ſpūalibꝰ. Primo caſu licite redimit̉ vexatio tā pro iure q̄ſito ꝙͣ pro iure q̄rēdo ſꝫ recipiens pecuniā ſic indebite tenet̉ ad reſtōneꝫ l. j. ⁊. l. ⁊ general̓. ff. de calū. In ſpūalibꝰ v̓o ꝓ iure q̄rendo nō eſt licitū aliquid dare. etiā vt ceſſet im pedimentuꝫ facti. qꝛ ille videt̉ ambitioſus dando pecuniā. vt facilius illud acqͥrat. Et ſic ꝓprie loqui tur. c. matheus. extra eo. Nec tunc ꝓprie redimit̓ vexatio. ſed datur vt facilius acquirat̉ ius ſpūale. Pro iure autē q̄ſito aut eſt in poſſeſſione illiꝰ iuris ⁊ ſi moleſtet̉ de facto. licitū eſt aliqͥd dare. vt in. d. c. dilectus. licet recipiens teneat̉ ad reſtōnē. Si v̓o iuſte vexat̉. vt quia ep̄s vult eū iuſte deponere vel alius iuſte accuſare vel forte p̄tendit ius in benefi re ſibi de pomioneo cio. ⁊ tunc vexato nō licet aliqͥd dare. qꝛ non redi mitur tunc vexatio facti. vt extra eo. nemo. Aut nō eſt in poſſeſſione illius iuris iā queſiti. ⁊ tūc vt habeat poſſeſſionē etiā illicite detentā. nō licet ali quid dare. vt notat Inno. in. c. ad aures. extra eo. ⁊ tenet glo. xvj. q. vij. decimas. Nam poſſeſſio eſt qͥd ſpūale. Hinc eſt ꝙ nō cadit in laicū de p̄ſcrip cām. vel ſaltē eſt cōnexa ſpūalibꝰ ꝓpter adminiſtra tionē: que inde ſequit̉.j. q. iij. ſi quis obiecerit. Pu to tn̄ ſi ꝓpter p̄otentiā aduerſarij vel impotentiaꝫ ſuā nō poſſet illā defacili cōſequi apud ſuperioreꝫ. quia tunc vt euiter magnū p̄iudiciuꝫ licite poſſet dare pecuniā. Sicut in ſil̓i de abſolutōe ab excōi catione obtinēda. de quo infra. Que ſymonia ſit grauior. Rn̄. ẜm Ul. ꝙ in mu nere a manu. quia munꝰ a manu magis ꝓprie eſt p̄cium ꝙͣ ꝙ ab alijs dn̄abꝰ. licet in omnibꝰ cōmit tatur ſymonia. trū liceat vendere ſacra vaſa. veſtes. aquam benedictā ⁊ hmōi. Rn̄. ẜm Vl. omnia ſacr̄alia or dinata ad aliquē effectū ſpūalem vendi non pn̄t. vt aqua benedicta ⁊ hmoi ꝑ quā venialia dimit tunt̉. Sicut nec etiā rōe materie pōt vendi ſacr̄m .j. q. j. placuit. Sed illa q̄ ꝑticipatiue ſunt ſpūalia. vt calix ⁊ hmoi. ante cōſecrationem ſimpl̓r vendi poſſunt. Poſt v̓o cōſecrationē alteri eccleſie etiam vendi pn̄t in eadeꝫ forma. dūmō intentio referat̉ ſolum ad tꝑale ⁊ nō ad ſpūale. Al̓s ſymonia eſſet ẜm ipſum Ul. Sed laico calix vendi non pōt niſi ꝯflatus. Idē ẜm Pe. de pal̓. nec ꝓ ſacramētalibꝰ licitum eſt aliquid recipere. vt ꝓ benedictione ab batum vel abbatiſſarū vl̓ velatione virginum et huiuſmodi.

Simonia. j. ¶ Utrū autē ſacerdos poſſit vendere officiū por tandi aquā benedictaꝫ ꝑ parochiā. Dicit Guil. ꝙ ſi talis hꝫ ꝓ ꝯſuetudine vt poſſit tale officiū retinē ⁊ ꝑ ſe vel aliū exercē ⁊ ꝓuētus reciꝑe. nō eſt ſymo nia. ſi illud qͥdē cōmittat ad firmā. Al̓s ſymonia ē vel ſaltē turpe lucrū. UUtrū ꝓ matrimonio liceat aliqͥd reciꝑe. Rn̄. ẜm Tho. ꝙ licet matrimoniū ſit vnū de ſacr̄is. li cite tn̄ recipit̉ ⁊ datur pecunia abſqꝫ vicio ſymonie non ex eo ꝙ in tali ſacr̄o nō conferat̉ gr̄a. vt notat glo. j. q. j. quicquid. ſed ꝓpterea quia matrimoniū non eſt ſacramentum ſolū. ſed eſt nature officium Et ẜm hoc datur pecunia ꝓ matrimonio ad ſub leuandum onus eius. et non inqͣntum eſt eccleſie ſacramentum. vnde et pro benedictione nuptia rum ꝓbibetur aliquid exigi. licet ſponte oblatum recipi poſſit. extra eo. cum in eccleſie. Et panormi. in. c. ſuam. extra eo. rep̄hendit glo. ibi. que dicit. ꝙ ſi illa benedictio nō eſſet ſacramentū ꝙ poſſet ali quid peti. Sed Panormi. dicit ꝙ hoc eſt falſum. quia nō ſolum ꝓ ſacramētis ſꝫ etiā generaliter pro officio eccleſiaſtico exercendo. nō debet aliquid pe ti. vt in capitulo ad noſtrā. extra eo. Dicit tamen Guil. ꝙ ſi ſacerdos aliquis ad quē ſpectat benedi ctio nuptiaꝝ nō vult dare licentiā alteri ſacerdoti ꝙ benedicat nuptias niſi ꝓ pecunia. ſi quidē non intendit vendere licentiā benedictionis. ſꝫ ꝓuide re ſibi de portione oblationuꝫ eum cōtingente. nō eſt ſymonia. Si tamen ex certa ſcientia maiorē exi git ſummam qͣꝫ p̄ſumatur valere portio ei contin gens. merito p̄ſumi poteſt ꝙ ipſam licentiaꝫ ven dere voluerit. ¶ An autē pro ſacramēto baptiſmi poſſit dari pe cunia. Reſpon. Panor. in capitulo. cū in eccleſie. extra eo. allegat glo. in. c. baptizandis.j. q. j. q̄ con cludit. ꝙ aut iſte baptizandus eſt adultus. et non debet aliquid tribuere. ſꝫ potius baptiſmū dimit tere. quia exquo credit ⁊ nō deficit ꝓ eo. quominꝰ baptizetur. habetur ꝓ baptizato. ar. c. debituꝫ. de bap. ⁊ in. c. ij. de preſ. nō bap. Uel baptizet ſeipſuꝫ ẜm glo. in dicto capitulo baptizandis. Sed Pa nor. dicit ꝙ hoc vltimū parum ꝓdeſſet. quia diffe rentiā debet eſſe inter baptizantē et baptizatū. vt in dicto capitulo debitū. Itē dic ꝙ poterit ſe face re beptizari a laico. quia a quocunqꝫ collatus ſit. te net. vt in. c. j. de ſum. tri. Si v̓o eſt infans. tūc glo. ponit opiniones. Quidā em̄ dicunt nihil eſſe tri buendū. ſꝫ potius infantē dimittendū ſine baptiſ mate. quia nō debet qͥs peccare vt infans acqͥrat vitam eternā. xiiij. di. qd̓ ait Loth. ⁊ ibi glo. ⁊. xlv. di. ſicut. Alij dicūt ꝙ licet nō debeat dari: tn̄ potiꝰ qͣꝫ infantē dimittere ſine baptiſmate: pecunia eſſet danda. Et hoc intellige qn̄ nō reperit̉ aliqͥs qͥ ſciat baptizare. Et hoc caſu putareꝫ ꝙ licite poſſit dari pecunia: ꝙͣꝙͣ illicite recipiat̉. qꝛ iſte qͥ donat ductꝰ neceſſitate: donat: nec vt emat ſpūale. ſꝫ potius vt tollat impedimentū illicite p̄ſtitū huic ſacr̄o. Hec Panor. Secus tn̄ ẜm Ri. de alijs ſacr̄is: que ſine periculo dānationis ex cauſa pn̄t omitti. Nunqͥd autē licite detur pecunia pagano. vt ſe baptizet. Quidā dicunt. vt dicit glo. in. c. qͣꝫpio. Fo. CCXXXIII. j. q. ij. ꝙ licite pōt dari. Exemplo beati Silueſtri qͥ bona temporalia paganis pollicebat̉. vt facerēt ſe xp̄ianos. Alij cōtra. Sed panor. placet. ꝙ aūt ꝓpt̓ paupertatē pagani volunt venire ad fidē xp̄ianā Et tunc licite poſſet eis pecunia ꝓmitti. Nā mul ti iudei diuitias maximas cōgregauerūt ex vſura ria prauitate. ⁊ timent venire ad fide̓. quia oportet eos omnia mala ablata reſtitue̓. hoc caſu licite pu to poſſe pecuniā ꝓmitti vt veniant ad fidē. Sed ſi non haberent ꝓpoſitū veniendi ad fidem niſi ex cupiditate pecunie ꝓmiſſe: tunc puto opinionem contrariam ꝓcedere. Et ẜm primū membꝝ arbi tror feciſſe Silueſtrū. hec Panor. Similiter nec ꝓ confirmatione. nec pro crifmate. nec pro extrema vnctione licet aliquid exigere. ſꝫ ſponte oblata lici te recipiunt̉. Eius em̄ oblatio nullam ingerit cul pe maculam que nō ex ambientis ꝓceſſit petitio ne..j. q. ij. ſicut. Et ſi in his ⁊ in quibuſcunqꝫ alijs ſpiritualibus aliquid ex cōſuetudine exigat̉ quaſi preciuꝫ rei ſpiritualis cum intentione emendi vel vendendi: eſt ſymonia precipue ſi ab inicio exiga tur. Sed ſi accipiatur quaſi ſtipendium ꝓ cōſue tudine approbata non eſt ſymonia. Si tamē non ſit ei intentio emendi vel vendendi. ſed intentio referatur ad ſolam conſuetudinis obſeruantiam. Et precipue quādo quis voluntarie ſoluit. Item pro eūchariſtie collatione nō licet aliquid exigere. vel ex pacto ſeu quaſi precium dare.j. queſtione.j. dictum. Pro celebratione autē miſſe tanqͣꝫ p̄cium nūqͣꝫ licitum eſt recipere vel dare. Sed ẜm Ray. ſi ſacer dos tenetur celebrare. puta quia habens eccleſiaꝫ vel beneficiuꝫ officiare teneatur. tunc exigere ē ſy monia.j. queſtio. iij. vendentes. Si v̓o non tenet̉ ⁊ deficit ei ſumptus. poteſt accipere. pͥma queſtio ne pͥma. iudices. Nam et operas ſuas locare po teſt ſiue ad diem ſiue ad annū. extra ne. pre. vi. ſu. c. vltimo. Sed ſi ſumptus habet et ad hoc non te netur. aut debet facere gratis. aut ceſſare. Al̓s fa cere videtur ex auaricia. Et licet forte quādo non teneretur ad iſta nō eſſet ſymonia. eo ꝙ nō debet ſuis ſtipendijs militare: tamen turpe lucrum eſt quando fit ex auaricia vel ſaltē habet ſpeciē mali. Et in quolibet p̄dictorum intelligas ꝙ ipſe debet gratis cantare vel dicere miſſam. licet aliquid reci piat pro ſumptibus. Et idē intelligas de alijs offi cijs diuinis. vt dictum eſt de miſſa. Con. Tho. et Ri. in. iiij. dicit. ꝙ pro anniuerſario dicendo non licet facere pactum de pecunia danda. Si tamē ex deuotione eccleſie datur: eccliſia tenetur ꝓ illis ce lebrare ꝓ quibus datur. ẜm ꝙ pro recepto benefi cio magis ſe obligatam videt. Et ſeculares qͥ dant vel dimittunt certam quantitatē pecunie ꝓ miſ ſis: ſeu āniuerſarijs: innitentes mori patrie. qͣꝫuis in huiuſmodi ex ſimplicitate taliter loquantur ac ſi vellent emere: videtur ꝙ pie ſit interp̄tandum pactum eorum.ſ. ꝙ dent per modum elemoſyne: tamen ſunt admonendi de hoc. vt nō dent tanqͣꝫ p̄cium miſſe. tꝝ ꝓ pnīa ſeu cōfeſſione poſſit aliquid exigi Dic ꝙ nō. jͣ. q. j. quicqͥd. Et ſacerdotes q̇ audiunt qq iiij

pͥncipalit̓ intēdētes lucꝝ pecunie ⁊ ſi nō petāt: ſy moniā cōmittūt mētalē. Si an̄t exigāt alit̓ nō au dituri ꝯmittūt ſymoniā etiā ab eccleſia puniendā d. c. qͣꝫpio. Sacerdos etiā qͥ nō vult dare licentiaꝫ parochiano alteri cōfitendi niſi ꝓ pecunia: cōmit tit ſymoniā ẜm Ray. ¶ An autē in abſolutōe ab excōicatōe vel ſuſpen ſione vel int̓dicto poſſit exigi pecunia ſine vicio ſy monie. Dic ꝙ ſi exigit̉ pecunia qͣſi pena culpe p̄ce dentis ꝓ qͣ fuit excōicatꝰ ſuſpenſus vel int̓dictus. Factū quidē nō ē ſymoniacū niſi intētio ſit corru pta. ſꝫ ſi exigat̉ tāqͣꝫ p̄ciū abſolutōis ſymoniacū eſt ẜm Tho. Pe. ⁊ Ho. Uide tn̄ glo. in. c. ad aures. exͣ eo. q̄ dicit ꝙ excōicato licꝫ dare pecuniā ꝓ abſo lutione: ſi iniuſte abſolutio ſibi denegat̉. qꝛ tūc re dimit vexationē ſuā. Sꝫ Inno. ibi tꝫ ꝯriū. Nō.n. ꝓ abſolutōe dꝫ aliqd̓ tꝑale impēdere. ſꝫ dꝫ hr̄e re curſuꝫ ad ſuperiore. Io. an. dicit ꝙ aūt iſti īminet aliqd̓ p̄iudiciū ex dilata abſolutōe. vtputa. qꝛ ſpe ratur eligi vel dꝫ eligē vel p̄ſcriptio currit ꝯͣ eū niſi agat. Et tūc ꝓcedit opinio glo. vt dicatur potius redimere vexationem. Aut non eſt tale periculuꝫ Et tunc procedit opinio Inno. Et panor. ibi di cit ꝙ hec opinio ē ſatis eq. Et q̄rit de alia. q. Sta tuto cauet̉ ꝙ excōicatꝰ ſoluat. x. libras ꝓ qͦlibꝫ mēſe qͦ ſteterit in excōicatione. nūqͥd valeat tale ſtatutū Ho. dicit ꝙ ſic. qꝛ nō exigit̉ hoc caſu pecunia ꝓ ab ſolutione. ſꝫ ꝓ cōtumacia. Panor. tn̄ ꝯſulit vt pͥus abſoluat̉ ⁊ poſtea cogat̉ ſatiſface̓ ẜm formā ſtatuti ¶ An autē pro ſacr̄o ordinis poſſit exigi pecunia. Dic ꝙ nō. exͣ eo. c. j. vbi dicit. d. an. Nota tres ꝑſo nas qͥ reqͥrunt̉ in ordinatōe.ſ. Ep̄s. miniſter ⁊ no tarius. Et ſicut principalis ordinatio dꝫ eē gͣtuita: ita ⁊ om̄e accedēs dꝫ eſſe gratuitū. Et de ep̄o claꝝ eſt ꝙ ſi recipiat aliqͥd ꝓ ordinatōe ꝑ pactionē. ꝯuē tionē vel exactionē.j. q. ij. qͣꝫ pio. qͥnimo ſi det̉ pecu nia epiſcopo ne ordinet ꝑ ſymoniam: ſymonia eſt ex parte ipſius epiſcopi. ſed non ex parte dantis. ẜm Tan. Idem dicit panor. in. ca. cum in eccleſie. extra eo. de eo qͥ dat pecuniā ep̄o vt ſymoniaco nō cōferat ſpūalia ꝙ ſymonia ē ex ꝑte recipiētis. Mi niſter aut in ordinatione vel etiaꝫ archidiaconus qui habet examinare ꝓmouendos vel etiā ille qui notat promouendos vel ille qͥ reſpondet in ſcru tinio ordinādi ẜm formā. c. j. de ſcru. vel ille qͥ legit euāgeliū.ſ. cū fit ordinatio ẜm Goſ. qͥlꝫ hoꝝ ſi reci peret pecuniā ꝓ illo mīſterio ſymoniā cōmitteret. ¶ Quid aūt de notario. an poſſit aliqͥd ꝓ ſuo labo re reciꝑe. Rn̄dit panor. in. c. j. exͣ eo. poſt gl. ⁊ doc. ꝙ aut notariꝰ hꝫ ſalariū de publico. puta ab ep̄o ⁊ nihil dꝫ exigere. Aut nō hꝫ ſalariū ⁊ tūc aut ſuum officiū eſt adeo neceſſariū in ordinatōe vt niſi ipſe ſcriberet: ordo nō diceret̉ rite collatꝰ. Et tūc cū offi cium ſuū ſit de ꝯferētibꝰ ad ordines nihil p̄t exige̓. Sꝫ panor. dicit ſe nō videre ꝙ officium ſcriptoris poſſit eſſe tale ꝙ neceſſario reqͥrat̉ ad ordine cōfe rendū legitime. Et iō ſimpl̓r pōt dici ꝙ exqͦ nō hꝫ ſalarium de publico: rite pōt pecuniā ꝓ labore ſuo exigere. Et iſtud capl̓m voluit ẜm Inno. tollere cō ſuetudinē qͦrundā locoꝝ in quibꝰ oēs officiales et miniſtri petebant pecuniā. Simonia. j. Itē ẜm Ray. qͥ nō hn̄s titulū rogat p̄ſbyteꝝ vt pn̄tet eū ad titulū eccleſie ſue: ꝓmittēs ei ꝙ nunqͣꝫ aliquid in eccleſia ſua petet ſymoniā ꝯmittit. extra eo. per tuas. Itē ꝓ actu ꝓphetandi nō lꝫ acciꝑe pecunia qͣſi p̄ciū. vn̄ et ꝓphete veteris teſtamēti rariſſime etia ſponte oblata recipiebāt ne vendē viderent̉ ꝓphe tiam. Et ſi recipiebāt aliqn̄ ad ſuſtētationē ipſorū recipiebant.j. q. j. iudices. Itē pauperibꝰ nō ē danda elemoſyna ꝓ orōne ab eis fienda tāqͣꝫ ex hoc qͥs intēdat emere orōneꝫ eoꝝ. ſꝫ ꝑ gͣtuitū bn̄ficiuꝫ dꝫ intēdere ꝓcurare aīas paupeꝝ. ad hoc ꝙ gratis ⁊ ex charitate ad orādū ꝓcedāt ẜm Tho. Sꝫ ſi detur ex pacto pecunia ꝓ pſalterio dicēdo: ē exp̄ſſe ſymonia ẜm Pe. de pal̓. Non aūt ſi daret̉ ꝓ vigilando ſupra defunctū.ſ. rōne laboris vigilie: eſto ꝙ ad vigilias ſeq̄ret̉ dice̓ pſalteriū aut alias orōnes ẜm Ho. Sꝫ cū ordina tio eſt in eccleſia ꝙ qͥ vadit ad talē horā tm̄ habeat vt eſt in diſtributionibꝰ qͦtidianis. ⁊ aliquis vadit ad illā pͥncipalit̓ cā lucrandi illud: ſymoniā cōmit tit mentalē. ſꝫ nō eam q̄ ab eccleſia punit̉. cū nulla pactio int̓cedat. exͣ eo. tua. ẜm Archi. Non tamē reſtituere tenet̉ pecuniā illam. Itē ꝓ p̄dicatione nō lꝫ recipere pecuniā. ſꝫ licet predicanti victū acciꝑe ẜm Tho. ⁊ Pe. de pal̓. vn̄ flituit ille qͥ p̄dicat pͥncipalit̓ hac intētione vt habeat pe cuniā vel laudē vel fauorē popularē: ſymoniā mē talem cōmittit.j. q. iij. nō ſolū. Sꝫ ſi ꝓ hoc paciſcit̉ ſymonia ē q̄ ꝑ eccleſiā pōt puniri. Dicit etiā Tho. in qͦlibet. ꝙ cū aliqͥ p̄tendētes religionē ſiue ſancti tatem petut a ſacerdotibꝰ ꝙ ꝓcuret eis pecuniā in parochia ſua. Ita ꝙ ſacerdos habeat inde certam partē. Si in hoc intueniat pactū: ſymoniā cōmit tit. ipſe ſacerdos. qꝛ ꝑſuaſio ſacerdotis ſpūalis eſt. ⁊ credit̉ ei eo ꝙ eſt ſacerdos. Et tā ſacerdos ꝙͣ reli zioſi tenent̉ de ſymonia. Itē ꝓ vſu ſpūalis ptātis ſeu p̄lature nō lꝫ aliqͥd accipere. cū em̄ ille cui ꝯmittit̉ ſpūalis ptās ex offi cio obliget̉ ad vſum ptātis ſibi cōmiſſe in ſpūaliū diſpēſatione. ⁊ etiā ꝓ ſua ſuſtentatione ſtatuta ſti pendia habeat ex redditibꝰ eccleſiaſticis. ſi aliquid acciperet ꝓ vſu huiꝰ ptātis nō intelligeret̉ locare oꝑas ſuas qͣs ex officij ſuſcepti debito dꝫ impen dere ſꝫ vendere intelligeret̉ ip̄m ſpūalē vſum gr̄e. ⁊ ſic eſſet ſymonia ẜm Tho. vn̄ nō licet aliqͥd acci pere ꝓ qͣcunqꝫ diſpēſatione. Nec etiā ꝑ hoc ꝙ cō mittit vices ſuas nec ꝓ correctione faciēda. nec ꝓ tus qͥ recipit pe ceſſando a correctione. nec ꝓ minus puniēdo pec catum. nec ꝓ crimine celando iudici eccleſiaſtico: nec pro purgādo reo nec ꝓ viſitando. ꝙͣuis ꝓcu ratōnē liceat viſitāti reciꝑe ⁊ dedicāti. nec vt minꝰ digne reconciliet penitentē vel vt digne penitente repellat. In omnibꝰ his cōmittit̉ ſymonia ex ꝑte dantis ⁊ recipientis: ſi fuit ex aliquo temporali. ſcꝫ pecunia p̄cibus vel obſequijs ẜm Tho. ⁊ Pe. de pal̓. et extra eo. nemo. Dare auteꝫ aliquid ſuꝑiori vt ſeruet iuſticiam in cauſa ſpūali ⁊ in iuriſditione eccleſiaſtica ẜm Pe. de pal̓. ⁊ Ray. ſymonia e. Et idē eſt dicēdū ẜm Guil. ſi agat̉ ſuꝑ tꝑalibꝰ ⁊ ꝑſona iudicās ſit eccleſiaſtica q̄ rōne eccleſiaſtice inriſdi py

Simonia. ij. tionis tenet̉ ad tale ius reddēdum. Sꝫ ſi iudex ſit laicus ⁊ ſuꝑ re tꝑali iudicet nō eſt ſymonia. licꝫ al̓s grauit̓ peccet. Sil̓r teſtificari in cauſa ſpūali ſicut ē mr̄imonial̓. decimis ⁊ hmōi ꝓ pecunia: ſymonia eſt. In alijs āt caſibꝰ ⁊ ſi nō ſymonia ſit. tn̄ īiuſtū ē Et ex hoc ſequit̉ ꝙ cū ſigillū iudicꝭ nō ſit niſi teſti moniū iudicij. nō apparet qūo ꝓ ſigillo ſuo iudex poſſit aliqͥd pete̓ niſi forte expēſas cere ſigillatoris ⁊ clericoꝝ ad hoc deputatoꝝ. Preſtare aut ꝯſiliuꝫ vt iuriſꝑitus vel pr̄ociniū vt ꝓcurator vel aduo catus nō ſolū in cā tꝑali. ſꝫ etiā ſpūali ꝓ pecunia. nō ē ſymoniacū nec pctm̄ ẜm Pe. de pal̓. Doctor ꝓ doctrina pōt reciꝑe pecuniā a ſcholaribꝰ. nō qͣſi vendēs veritatē ⁊ ſciam. ſꝫ qͣſi locās oꝑas ſuas. qn̄ videlicet ad hoc nō tenet̉ ex officio. Nā ſi ad hoc teneret̉ ex officio: intelligeretur ip̄am veritatē vē dere. vn̄ gͣuit̓ peccaret. ſic̄ ptꝫ ī illis qͥ inſtituunt̉ in aliqͥbꝰ eccleſijs ad docēduꝫ clericos eccleſie ⁊ alios pauꝑes. ꝓ qͦ ab eccl̓ia bn̄ficiū recipiūt nō lꝫ eis ali qͥd acciꝑe ẜm Tho. Sꝫ Ho. dicit ꝙ ſi eſt magiſte rio ānexū ſufficiēs bn̄ficiū vel ſalariuꝫ nō licꝫ eis a ſcholaribꝰ aliqͥd exigē. Alit̓ talis ſymoniā ꝯmittit .j. q. iij. vendētes. Sponte tn̄ oblata reciꝑe poteſt Sꝫ ſi nō ē ānexū tale bn̄ficiū vel ſalariū ꝙ ſufficiat ei. pōt acciꝑe collectā ꝓ labo:e ſuo: nō ſolum ab ex traneis ſꝫ etiā a clericꝭ eccl̓ie. nō tn̄ a pauꝑe. cū ip̄e potiꝰ debeat pauperi ſb̓uenire. Et tal̓ exactio n̄ dꝫ eſſe coactoria. vt ꝙ niſi ſoluāt expellet eos a ſchol̓. aut accipiet res eoꝝ. ſꝫ exponat inopiā ſuā. Pro doctrina theologie aliqͥd acciꝑe dic̄ pe. de pal̓. in. iiij. ꝙ vr̄ ſymonia: etiā ſi nō d̓ alijs ſciētijs. Magiſter ſi nō vult ꝯcedē feſtū alicuiꝰ ſcī qd̓ ē colendū ad celebrādū niſi ꝓ pecunia data ē ſymo nia. qꝛ vēdit ſpūale ad qd̓ tenet̉. d. c. vēdentes. Et ſi feſtū nō celebrādū vult feriare nec vult lege ī eo niſi ꝓ pecunia ſymonia ē. gͦ ꝯclude ẜm Pe. de pal̓. ꝙ ꝓ licētia docēdi ī qͣcūqꝫ facultate dare vl̓ acciꝑe gtis oblatū. nec ꝓ labore. lꝫ. Sꝫ ẜm Ri. qͣꝫuis pro dando talē licētiā exigē ſit illicitū. nō tn̄ eſt ꝓprie ſy moniacū. vn̄ glo. in. c. j. de magi. dicit ꝙ eſt qͣſi ſy moniacum. Et ẜm Fran. de zab. ſi ep̄s ꝓ pecunia dat licētiā eundi ad ſtudiū. mortalit̓ peccat qꝛ dat ꝓ p̄cio qd̓ gratis dꝫ. d. c. vendētes. nō tn̄ ſymonia eſt ibi. ſed turpe lucrum. Utꝝ ꝯmittat ſymoniā qͥ debitori ſuo dat aliqͥd ſpūale. vt recuperet qd̓ ſuum eſt. Rn̄. ẜm Tho. et Ul. ꝙ ſymoniā cōmittit. Vtꝝ laicus qͥ recipit pecuniā vt reſtituat eccl̓ie decimā quā tenebat: ſymoniaꝫ cōmittat. Rn̄. ẜm Ho. ſi laicus nō vult decimā dimittē niſi ꝓ pecu nia ſymoniā ꝯmittit ex ꝑte ſui. ſꝫ eccleſia bene pōt redimere. tꝝ ſi aliqͥs ꝓ mea ordinatōe vel ꝓmotōe pecu niā offerat. nuuqͥd ego dicar ſymoniacꝰ. Rn̄. ẜm Ho. ꝙ ſi qͥs offerat pecuniā vel p̄ces ꝓ me vel ꝓ mittat pecuniā ſi exp̄ſſe ꝯͣdixi. nō obſtat mihi. extͣ eo. nobis. Secꝰ ſi me ſciente ⁊ ꝯſentiēte. tunc dicor int̓ponere voluntatē meaꝫ. Et id̓o qͣntūcunqꝫ oc cultū ſit. ſymonia ē. ⁊ renuciare debeo. ſi aīam ſal uare volo. Si v̓o fit penitꝰ me ignorāte. ⁊ ab inimi co volēte ꝓmotionē meā īpedire nō ꝯmittit̉ ſymo Fo. CCXXXIIII. nia qͦ ad me ne ex dolo ſuo reportꝫ qd̓ intēdit. d. c. nobis. Si aūt amicꝰ meus dedit pecuniā ꝓ ꝓmo tione mea ſymoniace ꝓmoueor. ſꝫ nō ſic̄ ſymonia cus ſum.ſ. cū fit me ignorāte. tn̄ renūciare teneor. extra eo. de regularibꝰ. Con. Inno. Sꝫ Ul. dicit. ꝙ ſi me ſciēte ꝓmiſſa ē pecunia ꝓ mea ꝓmotione: quā poſtea ſolui vel etiā iā ſolutā reſtitui. lꝫ gͣuiter peccauerim ⁊ lꝫ ī maleficijs ratihītio retrotrahat̉ ⁊ mādato ꝯꝑet̉. tn̄ pōt ep̄s diſpēſare. qꝛ reuera nō fui ſymoniacꝰ in receptōne bn̄ficij. ſic̄ notat Tan. Dicit etiā Inno. in. c. tāta. extra eo. ſi qͥs obtinuit ordinē vel beneficiū alio dāte pecuniā. dū tn̄ non ordinatori. nō eſt ſymonia. etiaꝫ ſi ſine pecunia nō erat obtēturꝰ. Si aūt ordinatꝰ ip̄e pecuniā dediſſꝫ etiā ſi ſine pecunia habiturꝰ erat ordinē ſymonia ē Itē Guil. dicit qͥ dat pecuniā alicui ex familiaribꝰ p̄lati vt ſibi det īgreſſū ad ip̄m ⁊ intēdat qͥd ſpūale vt ordinē vel bn̄ficiū obtineat. neuter ſymoniā cō mittit. Sꝫ ſi dat vt faciat v̓bū ꝓ eo ad ꝑſuadendū vel ꝯſulendū p̄lato de collatōe illiꝰ ſpūalis. vterqꝫ ſymoniā ꝯmittit.j. q. v. qͥcūqꝫ. Pecuniā āt quā re cipit mediator ꝓ ſe retinere n̄ p̄t ⁊ ſymoniacus eſt j. q. i. ſi quis. Utꝝ ab ordinādo vel eligēdo aliqͣ cautio vel ꝓ miſſio peti poſſit. Rn̄. ẜm Ray. An̄ ordinationē ſeu etiā electionē ab eo qͥ eligēdus eſt. nulla cautio vl̓ ꝓmiſſio pcti p̄t. Et ſi p̄ſtat̉ ſymonia ē. qꝛ vr̄ face ad hoc vt eligat. viij. q. iij. talia. Sꝫ poſt electionē bene p̄t. qꝛ tūc nihil ſperat ab eis. dū tn̄ nō fiat ex pactione p̄cedēti. viij. q. iij. artaldus. qͣntū ad beneficia Imonla. ij. ſeu dignitates: de quo plura habes in p̄cedēti capl̓o. Quid ſi qͥs hn̄s a ſede apl̓ica lr̄as ſuꝑ ꝓuiſione alicuiꝰ bn̄ficij recipiat aliquā pēſionē vel aliqd̓ bn̄ficiū vt renūciet lr̄is. Rn̄. ẜm Ho. Si ex pactōe ꝑtium ꝓ aliqͦ tꝑali fiat hmōi renūciatio: ſy moniacū ē. Si v̓o ex officio iudicꝭ vel bonis viris mediantibꝰ pure renūciet ⁊ ex alt̓a ꝑte aliqͥd tꝑale det̉ ti. nō ē ſymoniacū. extra de renu. ſane. ⁊. c. ve nians. Sil̓r ſi renūciet talibꝰ lr̄is ex eo ꝙ aſſignet̉ ſibi ſpūale.i. beneficiū. nō ē ſymonia. etiā ſi ex hoc pacto renūciet. Eſt em̄ qͣſi ꝑmutatio de ſpūali ad ſpirituale. Con. Inno. Utꝝ reſigͣre aliqͥd ſpūale ꝓ pecunia vel ex pacto ſie ſymoniacū. ℟. ẜm Goſ. ſic. exͣ eo. q̄ relā. dare.n. intelligit̉ qͥ qd̓ ſibi cōpetit remittit. viij. q. iij. talia. dem Hoſtiē. Utꝝ ab eo qͥ recipit̉ canonicꝰ vel monachꝰ vel ꝯſecrat̉ ep̄s ⁊ hmōi. poſſint exigi q̄dā ex ꝯſuetudīe Rn̄. ẜm Ul. Si obtinet̉ aliqͥd tale ꝑ exactionē iu dicij vel ꝑ violētiā vel pactū ſiue aū ſiue pꝰ: ſymo nia ē. etiā nulla ꝯſuetudīe obſtāte. extͣ eo. c. j. ⁊. c. ſic̄ ꝓ certo. Si v̓o ſponte offerat̉ rōe ꝯſuetudinis vel charitatꝭ. etiā ſi fuerint excitati ꝑ ſpūale bn̄ficium nō ē ſymonia.j. q. ij. ꝙͣpio. Et lꝫ illi qͥ ſolēt hoc reci pere: nō poſſint hoc exigere ex ꝯſuetudine tn̄ pn̄t monē illos vt bonas ꝯſuetudīes ſeruēt. n̄ tn̄ debēt eos artare ꝑ ſb̓tractionē ſacr̄oꝝ et hmōi. ſꝫ ſunt ꝑ ſuꝑiorē cogendi. extra eo. ad apoſtolicā. ¶ Utrū poſſint recipi nūmi criſmales qͥ ꝓ criſma

Simonia. iij. te dant̉. Rn̄. nō excuſant̉ a crimine ſymonie. ⁊ illi qͥ rei nomē ⁊ tp̄s ſolutōis mutātes numos quos pͥmo criſmales eo ꝙ ꝓ criſmate ſeu criſmatōne da rent̉. ſcd̓o paſchales. ⁊ tercio conſuetudinē medie qͣdrageſime nūcupant. Quid ſi aliqͥs dedit alicui laico aliqͥd vt nōͣ mo leſtet: ſiue nō impediat electōeꝫ. Rn̄. ſi nōdū erat ei ius q̄ſitū. qꝛ ſcꝫ nō erat electꝰ: credo ſymoniā cō miſſam. Secus ſi poſtqͣꝫ electus fuiſſet. exͣ eo. dile ctus. vide de hoc s. c. p̄cedenti. ¶ Quid ſi clericꝰ qͥ vult recipi in canonicū alicuiꝰ eccleſie det illi bona ſua. Rn̄. ẜm Inno. ſi largiat̉ cū cōditōe vel pacto vt recipiat̉ in canonicū ⁊ illa retineat ꝓ p̄benda: ſymonia ē. Si v̓o pura inten tione deuotōis offeres rogat ꝙ admittat̉ ⁊ ꝙ bo na oblata liceat ſibi hr̄e ꝓ p̄benda ⁊ clerici pura in tentione cōſentiūt: nō ē ſymonia. ꝙ ſi dans tali in tentione ducat̉ pͥncipalit̓ vt ꝑ tꝑalia hēat ſpūalia: ⁊ illi alit̓ nō reciꝑent eū: ex vtraqꝫ ꝑte ē ſymonia: ſꝫ tn̄ mētalis. Con. Ho. De p̄bendis aūt qͣs de no uo cōſtituit qͥs in eccleſijs pōt retinē ius patrona tus inꝑpetuū vel ad tp̄s vt ipſe vel heredes eius pn̄tent quē volunt ad ip̄as ẜm Guil. Hoc tamē veꝝ tꝑe ꝯſtōis de ꝯſenſu ep̄i ⁊ fratrū: ſi ibi ſt̓ aliqͥ. Al̓s non poſſet tale ius retinere ẜm eundē Guil. Quid ſi in fundatōe ipſiꝰ eccleſie fiat talis ꝯſtō. Quicūqꝫ dederit tantū in redditibꝰ vel tantā qͣnti tatē ꝙ poſſint emi poſſeſſiones taliū reddituū re cipiat̉ in canonicuꝫ. ⁊ qd̓ dederit hēat ꝓ p̄benda. nunqͥd ē ꝯſtō licita. Rn̄. ẜm Guil. Si fiat ita ꝙ n̄ duret imꝑpetuū. ſꝫ ad tp̄s nec fiat in fraudē ſymo nie. ⁊ ea ſit intentio cōſtituētis ꝙ nō ꝓ rebꝰ dādis ſꝫ pͥncipal̓r ꝓpt̓ cultū diuinū augmētandū ⁊ ꝓpter deuotionē dantis recipiat̉ ad ſpūalia: pōt tolerari dū tn̄ ille qͥ recipit̉ ſit dignus. ¶ Quid cū dicūt ſibi aliqͥ canonici maiores cano nizemꝰ nepotes nr̄os. placeat tibi de meo ⁊ mihi placebit de tuo vel de eo qͥ dicit. nūqͣꝫ me viuente fiet aliqͥs canonicꝰ in iſta eccleſia niſi fiat talis pro quo rogaui. Rn̄. ẜm Ray. Symonia cōmittit̉ in vtroqꝫ caſu.j. q. ij. qͣꝫpio. ¶ Quid ſi dicat vnꝰ canonicꝰ alteri. Tu fuiſti ex auditꝰ in vna petitōe. ⁊ ego debeo exaudiri in alia Rn̄. ẜm Ray. ſi p̄ces ſt̓ ſpūales: nō ē ſymonia. Si v̓o ſunt p̄ces carnales vel ex pacto qͦndā facto vel nunc faciendo: ſymonia eſt. Idē Ul. Quid ſi ꝓ pecunia recipiat̉ aliqͥs ad ẜuienduꝫ hoſpitali ⁊ hmōi. Rn̄. ẜm Guil. Si in p̄dictis ca ſibus cōſeqͣt̉ aliqd̓ ius ſpūale: ſymonia eſt. Si aūt nō cōſequit̉. ſꝫ recipit̉ ad hoc ſolū vt ſeruiat. nō eſt ſymonia. lꝫ al̓s ſit turpe dare vel acciꝑe ꝓ talibus. ¶ Quid de illis qͥ emunt victū vniꝰ monachi ad totā vitā ſuā. Rn̄. ẜm Guil. nō eſt ſymoniacū. ex quo emptor nō conſequit̉ aliqd̓ ſpūale. Quid de his qͥ cōſanguineis ſuis cōferūt bene ficia pͥncipal̓r ꝓpt̓ cōſanguinitatē. Rn̄. ẜm Tho. Talis collatio illicita ē. nō tn̄ eſt ſymoniaca. qꝛ ni hil recipit. Si tn̄ aliqͥs det beneficiū alicui hoc pa cto vel intētione vt exinde ſuis cōſanguineis ꝓui deat eſt maīfeſta ſymonia. Et Guil. addit ꝙ ſi qͥs cōſanguineo ſuo beneficiū cōfert vt ipſe cōferens magnificet̉ vel fiat potentior vel vt ꝑentela eius exaltetur ⁊ hmōi: ſymonia ē. quia reſpicit tꝑalem vtilitatem. ¶ Utrū qͥ dat pecuniā vt eligat̉ in imꝑatoreꝫ vel rectorem alicuiꝰ ciuitatis ſit ſymoniacus. Rn̄. ẜm Ho. ꝙ eſt ſymonia. qꝛ ptās ſpūalis eſt. Sꝫ verius eſt ẜm quoſdā ꝙ eſt turpe lucrum nō ſymonia. qꝛ ptās terrena nō eſt quid ſpūale. Imonla. lij. beneficioꝝ. Quo ad fructus Quid de epiſcopis qui eccleſias cōfe runt retētis ſibi fructibꝰ vel aliqͣ eoꝝ ꝑte Rn̄. ẜm Ray. Diſtingue cū Inno. Nā ſi ille qui dat beneficiū: anteqͣꝫ daret nō ꝑcipiebat ꝓuentus ſꝫ ex datione beneficij cōſequit̉ eos: non eſt dubiū int̓uenire ſymoniā. Si v̓o ante datōnē bn̄ficij ꝑci piebat ꝓuētus: pōt qͥdē retine ex iuſta cā ⁊ neceſſa ria. ſꝫ nō pōt tenē ſi ꝯueniat cū eo qͥ recipit bn̄ficiū ſeu cū alio mediatore vt cōceſſo beneficio ipſe reti neat ꝓuētus. exͣ vt ec. bene. c. vt noſtꝝ. ¶ Utꝝ clericus poſſit vendē ad tp̄s fructꝰ benefi cij ſui. Rn̄. licitū eſt ad tp̄s modicu. exͣ ne p̄. vi. ſ. c. fi. Sꝫ ad totū tp̄s qͦ venditor tenet bn̄ficiuꝫ nō eſt ꝓhibitū. Nō tn̄ ē honeſtū intelligēdo ſꝑ ita ꝙ ni hil ſpūale int̓ueniat. exͣ de re. ꝑ. ad qōnes. Utꝝ ep̄i vel p̄lati alij poſſint cōcedē vices ſuas ſb̓ cenſu ānuo. Dic ꝙ no. exͣ ne p̄. vi. ſu. c. j. ij. ⁊. iij. Cū em̄ tale ius ſit ſpūale. nō ē dubiū ꝙ ꝓ eo aliqͥd dare vel acciꝑe ſymonia ē. Sꝫ ꝙ ep̄s cōmittat ali cui pure ⁊ ſimpl̓r vices ſuas ſub cenſu ānuo ⁊ tali vicario ꝯſtituat ſalariū: nō ē pctm̄: ſꝫ potiꝰ ad hoc tenet̉. xij. q. ij. charitatē. Et vt dicit Ho. ſicut ꝓ cō miſſione iuriſditōis n̄ lꝫ reciꝑe certā pecunie qͣnti tatē: ita minꝰ lꝫ reciꝑe quotā.i. ꝑtē ꝓuētus. Et noͣ ẜm Ho. ꝙ p̄latꝰ vel rector eccleſie p̄ſbyterꝭ illis qͦs ipſe ꝯducit vel locat fructꝰ eccleſie. pōt etiā ꝯmittē curā aīaꝝ. dūmō gͣtis ⁊ ſine pactōe aliqͣ int̓uenien te aucͣte ep̄i. exͣ de of. vi. ad hoc. Sine āt aucͣte ep̄i īminēte ꝓfectōne neceſſaria poſſet cōmitti ad mo dicū tp̄s ꝑ vnū vel paucos dies. ſꝫ non diu: qꝛ nec Fn̄ fm Atup. ꝑegrinari pōt ſine licētia ep̄i. de ꝯſe. di. v. nō oꝫ. ꝙ ſi ꝓ pecunia cōmittēt vel locaret: ſymonia ē. Scd̓o nō ꝙ cū p̄latꝰ vendit oēs obuētōes eccleſie: como dū iuriſditōis trāſit cū alijs: niſi fuerit excepta iu riſditio. ꝑ ſe tn̄ iuriſditio vēdi nō p̄t ẜm Ho. Ter cio noͣ ꝙ ẜm glo. ſuꝑ. c. ij. ne p̄. vi. ſu. p̄latꝰ nō ſolū iuriſditionē ſpūalē. īmo ⁊ tꝑalē vendēs: ſymoniā cōmittit. Qd̓ dictū ẜm. d. An. intelligēdū ē de in riſditōe tꝑali qͣꝫ qͥs hꝫ ab eccleſia: q̄ iudicat̉ qͥd ſpi rituale. vn̄ reſpectu eiꝰ a qͦ ipſa iuriſditio depēden tiā hꝫ pōt iudicari ſpūalis vel ānexā ſpūali. Qd̓ āt dicit Inno. ꝙ vendēs iuriſditionē tꝑalē nō cōmit tit ſymoniā. lꝫ al̓s gͣuit̓ peccet: intelligit̉ de iuriſdi tōe tꝑali: quā qͥs hꝫ a ptāte tꝑali. Quarto noͣ ꝙ cū loco tibi eccleſiā meā ⁊ cū ſis p̄ſbyt̓ locas oꝑas tu as vt ibi officies nō hīturꝰ ibi aliquā inriſditionē nō ē ſymonia. Et in hoc nō hꝫ ꝓprie locū locatio ⁊ conductio. Sed p̄ſbyter debet gratꝭ officiū facere et ille gratis expēſas. Et ẜm Goſ. ſi locatio fiat vl tra tp̄s vite locantis: nō valet vltra. qꝛ clericus in beneficio cōꝑat̉ vſufructuario. qͥ nō ē niſi ad vitā

Simonia. iiij. xvj. q. vj. illud. Quinto noͣ ẜm Inno. ꝙ cū locatio fit vltra tp̄s vite locātis. Siquidē ſit facta noīe ec cleſie ⁊ vtilit̓ ſucceſſor tenet̉ ad illā. exͣ de ſol̓. c. j. Si autē locatio facta ē noīe ipſiꝰ cuiꝰ eſt eccleſia ⁊ non intēdebat eccleſiā obligare: nō tenet̉ ſucceſſor. Sꝫ ſi ꝯductor ſiue emptoriā aliqͥd ſoluit tūc ẜm Ho. tenet̉ ſucceſſor hr̄e ratū inqͣꝫtū pecunia verſa eſt in vtilitatē eccleſie. Sexto no. ꝙ lꝫ rector eccl̓ie poſſit qn̄qꝫ eā locare vltra tp̄s vite: nunqͣꝫ tn̄ canonicus pōt vltra vitā locare p̄bendā ſuā. Septimo nota ꝙ ſi clericꝰ vel religioſus vendat oblatum panē in altari a populo vel cerā vel alia ſibi data elemoſy naliter. vt fructꝰ decimaꝝ nō ē ſymonia. qꝛ ſpūalia nō ſunt: nec in aliqͦ peccat ẜm Archi. Panē autē benedictū vendē eſſet ſymoniacū ⁊ multomagis ius ꝑcipiendi decimas qꝛ ſpūale eſt. Imonia. llij. circa funera. An ꝓ exequijs defunctoꝝ aliqͥd reci pi poſſit. vide sͣ. Sepultura pͥmo. ¶ Quid ſi apud eccleſiam ſint diuerſa cymiteria ⁊ taxet̉ ꝓ quāta pecunia qͥs ponat̉ in tali cymiterio Rn̄. ẜm Ho. ſymonia ē. extra eo. audiuimus. Et eodē mō ſi ꝓ pecunia crux ſpālis portet̉ ad funus d. c. audiuimus. Idē Dir. Quid ſi clerici cōſueuerūt hr̄e lectū vel pannos equū vel hmōi de moriēte. ⁊ an̄ portationeꝫ faciūt pactū de redimēdo. Rn̄. ẜm Ho. qꝛ hec tꝑalia ſt̓. licitū eſt. Sꝫ ſi nolent ſepelire corpus niſi fieret eis cautio de redimēdo talia: ſymonia ē. Sꝫ in talibꝰ prius ſepeliat̉ corpus. ⁊ poſtea agat̉ ꝯͣ heredes. ex tra eo. ad apoſtolicam. ¶ Quid de ꝓceſſionibꝰ qͣs faciūt aliq̄ eccleſie colle giate in exequijs mortuoꝝ data vel promiſſa aliqͣ pecunia: ſiue qͣcunqꝫ re tꝑali. al̓s nō facturi. Rn̄. ẜm Ray. Si tenent̉ ad hmōi ex officio: ſic exigere aliqͥd ſymonia ē.j. q. iij. vendētes. Si v̓o nō tenē̓t̉ ⁊ deficit ſumptus: tunc nō eſt ſymonia. Utrū liceat ſtatuere vt ꝓceſſio fiat ꝓ pecunia. Rn̄. ẜm Ray. Si ſtatutū fiat ꝑ verba affirmati ua. puta. Quicūqꝫ reliq̄rit collegio. x. habeat ꝓceſ ſionē. ⁊ al̓s ad eā nō teneāt̉ nō ē ſymonia. Si autē ſtatutū fiat ꝑ verba negatiua vt ꝙ nulli fiat pro ceſſio niſi reliqͥrit tātū: ſymonia eſt. qꝛ tollit officiū pietatis. Con. Tho. ⁊ Ul. Quo ad religio Imonia. v nem. Quid fiet qn̄ in aliqͣ religione aliqͥ ingreſſi ſt̓ ꝑ ſymoniam. Rn̄. ẜm Tho. ⁊ Ray. Si ſymonia fuit cōmiſſa ſcientibꝰ ipſis qͥ re cepti ſt̓: de ſuo monaſterio debēt expelli ſine ſpe re ſtitutionis. ⁊ ad agendū ꝑpetuā pnīam ad locuꝫ artioris regule recludi. exͣ eo. qm̄. Et ſi nō inuenit̉ artior regula. debēt mutari in aliud monaſteriuꝫ eiuſdē regule. Et ſi nō p̄t commode fieri: fiat ad tp̄s ⁊ poſtea recipiāt̉ de nouo. Si aūt ſymonia fuit cō miſſa ipſis ignorantibꝰ ſufficit ꝙ renūcient loco: ⁊ poſtea poterunt de nouo recipi: mutatis tn̄ prius prioribꝰ locis. extra eo. ex inſinuatōe. Et intelligūt Ray. ⁊ Guil. ꝙ p̄dictꝰ rigor ſeruādus ē etiā in oc cultis ſymonijs ⁊ in foro pn̄iali. lꝫ nō cōſtet de cri Fo. CCXXXV. mine ꝑ inqͥſitionē vel in forma iudicij. ar. d. c. qm̄. qd̓ nihil loquit̉ de inqͥſitōe vel accuſatōe. Intelli ge tn̄ occultā ſymoniā nec mētalē tm̄. q̄ ꝑ ſolā peni tentiā purgat̉. ſꝫ adextra ꝓcedentē.ſ. ꝑ pactioneꝫ. vel cōuētionē vel aliud ſil̓e. ⁊ ſi alijs ꝑſonis ſit oc cultū. cū talibꝰ etiā ẜm Ray. pōt dici ꝙ in fauoreꝫ religionis ep̄s pōt diſpēſare ⁊ in ordine ⁊ in loco. Sil̓r pōt diſpēſare capl̓m vel p̄latꝰ eoꝝ. dū tn̄ ipſi n̄ fuerint ꝑticipes ſymonie. qꝛ cū ex hoc ſint puniē di: n̄ debet ex eodē facto pͥuilegiū obtinē. Immo. vident̉ amiſiſſe ptātē talē recipiēdi. Tales autē qͥ ſic cōmiſerūt ſymoniā in hmōi ⁊ ꝑticipes eiꝰ ⁊ con ſanguinei qͥ dant dotes incurrūt excōicatōnē ẜm extraua. Urbani. nec abſolui pn̄t niſi a papa. Dic̄ tn̄ Archi. flo. ſe audiuiſſe ꝙ Martinus. v. habuit dice̓ ꝙ nō volebat has ꝑſonas incurrē has cenſu ras ꝓpt̓ dotes q̄ dant̉ monialibꝰ ꝓ ingreſſu mona ſterioꝝ. Et id̓o notandū ꝙ ꝓ ingreſſu religionis monachoꝝ ſeu monialiū nō licꝫ aliqͥd exigere vel acciꝑe qͣſi p̄ciū. Spōte tn̄ oblata qͣntacūqꝫ ſint. nō int̓ueniēte aliqͣ corrupta intētione: lꝫ accipere. Et in hoc oēs doc. cōcor. Licitū tn̄ eſt ẜm Tho. ꝓpter deuotionē: quā qͥs on̄dit ad monaſteriuꝫ: largas elemoſynas face̓. vt faciliꝰ in monaſterio recipiat̉. Sic̄ licitū ē ecōuerſo aliquē ꝓuocare ad deuotōeꝫ monaſterij per tꝑalia bn̄ficia vt ex hoc inclinet̉ ad monaſterij īgreſſū. hec Tho. Qd̓ ē intelligēdū ita tn̄ ꝙ illd̓ tꝑale qd̓ dat̉: nō ſit pͥncipale motiuū ꝓpt̓ qd̓ cōcedat̉ vel q̄rat̉ religionis ingreſſus. qꝛ tunc eſſet ſymonia. Sꝫ ſi monaſteriū ē tenue ita ꝙ non ſufficiat ſuis. an poſſit hr̄i intentio a religioſis illis recipiēdi tꝑalia. Quidā dicūt vt Ul. ꝙ in tali caſu oblatis ſpūalibꝰ gͣtis: pn̄t hr̄e intētionē recipiendi tꝑalia ab ingrediēte ꝓ ſuſtētatōe vite ipſius ⁊ pn̄t etiā paciſci det̓minatā ſummā tꝑaliū. Et qd̓ videt̉ ꝯͣriū ex. d. c. qm̄. Ibi ſb̓ p̄textu pauꝑtatꝭ intelligit̉ ẜm Ray. cū hoc fiebat in fraudē. Et ꝓ declaratōe p̄dictoꝝ ponent̉ due cōcluſiones q̄ cōiter eliciunt̉ a doc. Prima ꝙ nulla pactio de tꝑalibꝰ dꝫ interue nire etiā ſi monaſteriū ſit tenue. Hoc etiā voluit panor. in. c. nō ſatis. extͣ eo. vbi dat theoricā cōfici endi inſtr̄m qn̄ aliqͣ puella recipit̉ ī monialē. vt n̄ det̉ aliqͥd ex pacto. ſꝫ poſtea ex deuotōe ſua ip̄a of ferat aliqͥd monaſterio vel pr̄. Scd̓a cōcluſio. ꝙ ſi monaſteriū ē abundās: nullꝰ eē dꝫ tractatꝰ de tꝑa libus ī receptōe. Et hoc ē ꝯͣ cōem abuſionē. qꝛ qͣꝫto monaſteriū ē abundātiꝰ: tāto plus volūt maiores dotes. Sponte tn̄ oblata pn̄t reciꝑe. Et ſi quidem haberēt intētionē ad tꝑalia pͥncipal̓r. nulla tn̄ int̓ ueniēte pactōe vel cōuētōe ſeu exactōe ẜm Ray. eſt ſymonia mētalis q̄ ꝑ ſolā pnīam abolet̉. nec in currūt penas eccleſiaſticas. ꝙ ſi puella gͣtis ē rece pta ⁊ ꝑentes pꝰ receptionē nil volūt dare monaſte rio cū tn̄ ſit tenue. dic̄ Ho. ꝙ moniales pn̄t agē ꝯͣ patrē ꝓ alimētis filie vel ſi pr̄ ē mortuꝰ: pn̄t ad ꝑtē ſue hēditatis agē. vt in autē. de ſan. ep̄i.§. nullam col̓. ix. nec pōt puari legitima ꝓ ingreſſu religiōis: niſi ipſa iuri ſuo renūciaſſet. Si autē nullū fiat pa ctum. ſꝫ taxatū eſt qͣntū ingrediens debeat dare ꝓ ingreſſu. ⁊ ẜm hoc datur: ſymoniacū eſt et repro batur talis taxatio ẜm Ho. Idem ſi fiat pactum

Simonia. vj. de ſeruanda conſuetudine. extra eo. veniēs. Ideꝫ ſi gratis recipiatur ⁊ poſtea compellat̉ ad ſeruan dam conſuetudinē. extra eo. Iacobꝰ. Hoc tn̄ ẜm quoſdā intelligit̉ qn̄ cōpellit̉ ab ipſis recipientibꝰ: quibꝰ nihil dandū eſt qn̄ reqͥrunt in debitū. Per ſuꝑiorē tn̄ bene poſſet cōpelli ad obſeruantiā lau dabilis cōſuetudinis. Si qͥs ſeruit religioſis ꝓpt̓ ꝓmiſſionē ſibi factā ſcꝫ ꝙ pꝰ certū tp̄s recipiet̉ ad religionē. al̓s nō reci piendꝰ ſymoniā vtraqꝫ ꝑs cōmittit j. q. ij. ꝙͣpio. ¶ Si recipiētes exprimūt cōditione de aliqͦ dādo ⁊ recipiēdus timēs repelli ſi ꝯͣdicēt tacet ꝓponens tn̄ in mēte nihil dare ẜm Guil. ingreſſus ſymonia cus reputat̉. qꝛ taciturnitas hr̄ ꝓ ꝯſenſu. exqͦ non ꝯͣdixit illicite pactioni. de re. iurꝭ. qͥ tacet. in. vj. ¶ Itē cū timēs nō recipi dicit abbati. ſi velletꝭ me reciꝑe darē vobis oīa bona mea. ⁊ ſic habito ſuꝑ hoc cōſilio: abbas cū cōuentu recipit eū ẜm Guil. ſymonia eſt: ſaltē ex ꝑte offerētis: etiā ſi nō intuitu ꝓmiſſionis ē receptꝰ ẜm Tan. Con. Ho. ⁊ Ber. nec ibi pōt remanere niſi ſecum diſpenſet̉ tenet̉ tn̄ ad alid̓ monaſteriū trāſire. ſi religioni ſe obligaſſet Sed ſi talis hoc ſimpl̓r diceret. nō intēdens ꝑ tꝑa lia acciꝑe ingreſſum religionis ſꝫ declarare inten tionē ſuā.ſ. ꝙ intēdit trāſire cū bonis ſuis ⁊ reci pientes etiā ad bona tꝑalia pͥncipalit̓ nō reſpiciūt in foro pnīe nō video qͣre ſit ſymoniacus. Et ſi in foro cauſaꝝ. hec Archi. flo. ¶ Itē ſi qͥs ꝓcurat ꝙ filiꝰ alicuiꝰ recipiat̉ in mona ſteriū nō facta aliqͣ cōuētione. ⁊ poſt receptionem talis qͥ ꝓcurat ſollicitat patrē illius vt cōferat aliqͣ monaſterio ẜm Guil ē quidē ſymonia qn̄ ille non ꝓcuraſſet alit̓ illū recipi niſi qꝛ ſperabat illū aliqͥd datuꝝ monaſterio vel ſi tūc hoc nō ſperauit. tn̄ pe tit aliqͥd dari monaſterio ꝓ receptione ipſiꝰ. Sed ſi nō ex hoc. ſꝫ al̓s ſollicitat eū ꝙ ſit deuotus mona ſterio ſicut dꝫ eſſe ex deuotione ⁊ dilectōne orta ex receptōe filij cōferat monaſterio nō ē ſymonia. ¶ Itē monachi qͥ dant aliqͥd abbati vel ep̄o pro prioratibus ẜm Guil. ſi in illis prioratibꝰ eſt aliqͥd ſpūale. ⁊ li pro vel ꝓpter dicat app̄ciationē vel cām principalē: ſymonia ē. Itē ſi ꝓ receptōe alicuiꝰ po natur cōditio ſeu pactio ex vtraqꝫ ꝑte ingrediētis ad religionē ⁊ recipientis de aliqͦ dando. ſꝫ anteqͣꝫ recipiat vel acceptet̉ vtraqꝫ ꝑs reuocat cōditioneꝫ ⁊ ſic gratis recipit̉ ẜm Guil. nō eſt ſymonia. dū tn̄ nō ſit corrupta intentio ꝙ nō obſtāte reuocatione pͥncipal̓r det̉ ingreſſus intuitu tꝑaliū. qꝛ tūc eſſet ſymonia. ſꝫ mētalis tm̄. Si autē iā receptus ē ante reuocationē ipſo facto ē indignꝰ ipſo monaſterio: qꝛ eſt ſymoniacus ingreſſus. Itē ſi qͥs ꝓmittat ali cui ꝙ poſt bienniū recipiet̉ ſi tn̄ interim didicerit talē artē vel ſteterit in ſcholis. Et ſic recipiat̉ tunc ⁊ nō ante ẜm v̓ v̓. nō eſt ſymonia. qꝛ ꝑinde eſt ac ſi dicēt induemꝰ te ſi interim reddideris te idoneuꝫ ad addiſcendū tale qͥd. Puta ſi haberēt intētione ad lucrū tꝑale alicuiꝰ artis de qͣ pactū fuit ꝙ diſcat eſſet ſymonia.ſ. munus ab obſequio. Ite ſi qͥs ſeruit in eccleſia vel hoſpitali. puta. ad pulſandū cāpanā: facienduꝫ matriculā ⁊ pmōi ꝓ pecunia. ſiquidē tali officio ſit annexū ins ſpūale. eſt ſymonia ẜm Ray. Secus ſi nō eſt annexū ius ſpūale. Sꝫ ibi poſſet eſſe turpe lucrū qn̄ videlicet nō eſt cōſuetū talia vendere vel emere. Sed ſi con ſuetudo habeat talia locare ⁊ hmōi pōt fieri. viij. q. iij. cōqueſtus. ¶ Quid de ꝯfraternitatibꝰ in quibꝰ ſtatutū eſt ꝙ nullꝰ recipiat̉ niſi ꝓmittat vel iuret ſe datuꝝ tātu ānuatim. Rn̄. ꝙ cū hmōi cōfraternitates nō pn̄t vere dici ꝙ ſint religiones ſꝫ q̄dā ꝯgregatōnes ad benefaciēdū: nō hꝫ ibi locū ſymonia qn potius ſi datio tꝑaliū ab eis imponit̉ ꝓ elemoſynis facien dis captiuis ⁊ hmōi laudabile ē ⁊ tales cōfraterni tates bone ſt̓. xlij. di. ſi qͥs deſpicit. Et ſil̓r ſi oꝫ ꝙ ſe mel in āno vel mēſe cōueniāt ad tractādū de ſalu te aīe ⁊ de agēdis ⁊ ꝓpt̓ hoc fiunt expēſe iuſtū ē vt ponāt int̓ ſe aliquā qͣntitatē. Iō tale ſtatutū videt̉ licitū. Tn̄ ad oēm ambiguitatē tollēdā ẜm Guil. tutius eſſet ꝙ hmōi ſtatuta fierēt ſub forma affir matiua. puta. ſi qͥs dederit tātū recipiat̉ ī fratrē. ⁊ nō ꝑ verba negatiua.ſ. qͥ nō dederit tantū nō reci piatur. Scd̓m aūt Ray. iuramentū in hmōi non apponat̉ ꝓpter ꝑiculum ꝑiurij. De pena ⁊ diſpē Imonia. VI. ſatione. Que ſit pena eius qͥ ſymoniace ordi natus ē. Rn̄. ẜm Ray. nō recipit execu pi ſſ tionē ⁊ ē ip̄o iure ſuſpēſus qͦ ad ſe ⁊ qͦ ad alios etiā ſi occultū ſit. exͣ eo. tanta. Et nō ſolum eſt ſuſpēſus ab ordine quē ſymoniace recepit ſꝫ etiā ab actibus oīm alioꝝ ẜm v̓ v̓. Idem Inno. ⁊ addit ꝙ etiā in tꝑalibꝰ ⁊ ꝑ ꝯū̄s ꝑdit adminiſtratōnē. lxxxj. di. eos Itē dꝫ puniri depoſitōne ⁊ infamia. ſi de crimine ꝯſtiterit. exͣ de accu. inqͥſitōis. Itē n̄ p̄t reciꝑe pecu niā quā dedit eo ꝙ turpit̉ dedit. xiiij. q. v. nō ſane. Que ſit pena eiꝰ qͥ ordinē vel beneficiū contulit ſymoniace ⁊ eiꝰ qͥ fuit mediator. Rn̄. ẜm Ray. ſi ē maīfeſtū ip̄o iure ſuſpēſus ē etiā qͦ ad alios. ex eo. accuſatū. Si v̓o ē occultū ſuſpēſus eſt qͦ ad ſe tm̄. ſicut ⁊ qͥlibet criminoſus. exͣ eo. ⁊ ſi qōnes. Que eſt pena eius qͥ recipit ſimplex beneficium ſymoniace. Rn̄. ẜm Ray. In primis eſt ſuſpēſus eo mō vt dictū eſt sͣ. ꝓximo.§. Itē tenet̉ renūcia re beneficio ⁊ reſtituere om̄s fructus ꝑceptos. ⁊ qͥ percipi potuiſſent. xiiij. q. vj. ſi res. ⁊ de reſti. ſpo. c. grauis. niſi illos qͦs expendiſſet in vtilitatē eccleſie Nā ⁊ qui dep̄dandi aīo acceſſit ad negocia mea: hꝫ actionē ꝯͣ me. Et lꝫ nō habeat ī id qd̓ ſibi abeſt tn̄ hꝫ in id in qͦ ego locupletior factꝰ ſum. vt. ff. de ne. ge. l. ſi pupilli.§. ſꝫ et ſi qͥs. Et eodē modo tenet̉ ad reſtitutionē ille qͥ nō cōmiſit ſymoniā. tn̄ alius ꝓ eo ſcienter cōſentiente cōmiſit vel ſi pͥus ignora uit ⁊ poſtea qn̄ ſciuit nō ſtatīm renūciauit. talis tn̄ de illis fructibꝰ nō tenetur quos ꝑcepit qͣꝫdiu fuit bone fidei poſſeſſor. qͥ ⁊ iā cōſumpti ſunt. ſꝫ de ex tantibꝰ tenetur. C. de rei ven. l. certū. Con. Gof. Ho. ⁊ Tho. Iteꝫ qͣꝫuis ſymoniacus in beneficio ſi occultū eſt nō ſit ſuſpēſus ipſo iure. ſꝫ ſuſpenden dus.j. q. iij. c. j. ij. et. iij. Tn̄ rōe illiꝰ beneficij ſymo niace queſiti. nō miniſtrabit ſine pctō. nec ſpūalit̓ nec tꝑalit̓. Sꝫ ſi notoriū ē: ipſo facto ē ſuſpēſus ab actibꝰ oīm ordinuꝫ. ⁊ ab admīſtratione tꝑaliū. vt

Inno. dicit vt dictum eſt sͣ. in. j.§. Que ſit pena eius qͥ recipit beneficium cū cura vel dignitate ſymōiace. Rn̄. ẜm Goff. p̄ter penas nūc dictas. Idem iudiciū eſt d̓ eo ſicut de illo qͥ re cipit ſymoniace ordinē.ſ. ꝙ ſuſpenſus eſt. ⁊ qͦ ad ſe ⁊ qͦ ad alios. Cum gͦ executōeꝫ nō hēat: qͥcqͥd agit ſaltem de illo officio: ſuſpenſus agit ⁊ animas deci pit. extra d̓ elec. dudum. el. ij. ¶ Quid ſi ip̄m monaſteriū vel eccl̓ia fuit in cul pa. vt ſi aliqͥs dedit pecuniam monaſterio vt reci piat̉. Rn̄. ẜm Ber. ei dꝫ reſtitui vt cū ea aliqd̓ mo naſterium intret: ne ſit oneroſus ſcd̓o monaſterio nec eccl̓ia vel monaſteriū cum tali fraude dꝫ eē in lucro. nec ex eodem facto dꝫ ꝯſeqͥ penaꝫ ⁊ p̄mium ff. de ne. ge. l. ſiue hereditaria. ¶ Quid ſi qͥs dedit pecuniaꝫ ꝓ hn̄do ordine. Rº ẜm Guil. ſi ipſe nō hēbat beneficiū eccl̓iaſticū. dꝫ illa pecunia cedere illi eccl̓e cathedrali in cuiꝰ igno miniam data eſt. Si v̓o hēbat titulū alicꝰ beneficij ad quem debebat gratis ordinari: illi beneficio re ſtituenda eſt. ¶ Quis poſſit diſpenſare cū ordinatis ſymoniace Rº. ẜm Ray. Si crimen ꝑpetratū eſt neſcientibꝰ ordinatis: tunc poſtꝙͣ ſimpl̓r renūciauerit in exe cutione ordinis pōt ep̄s diſpenſare. exͣ eo. de ſymo niace. niſi pecunia fuiſſet ipſi ep̄o data: tūc nō poſ ſet diſpenſare ꝓpt̓ turpitudinem ſuaꝫ: ſꝫ papa. jͣ. q j. erga. Poſſet aūt ſucceſſor illiꝰ vel alius ordinariꝰ vtpote ſi hrēt domiciliū vel beneficiū in alio ep̄atu vel etiam archiep̄us qͥ etiam in hoc caſu poſſet di ſpenſare ẜm Ray. Sil̓r cū illo qͥ ſcienter ſuſcepit ordinem ſymoniace: nō tn̄ mīſtrat. poſſet ep̄us di ſpenſare in ordinibꝰ rite ante ſuſceptis. non auteꝫ in illo quem ſymoniace ſuſcepit. nec etiam ꝙ reci piat alios ordines ante diſpenſatōꝫ: qꝛ ꝓmotꝰ eēt ꝑ ſaltum. Concor. Albri. ¶ Quis pōt diſpenſare cum illis qͥ recipiunt ſim plex beneficiū ꝑ ſymoniā. Rn̄. ẜm Ray. Si igno rantibꝰ ipſis factū eſt. p̄t ep̄s diſpenſare. vt etiam de nouo ꝯferat̉ eis idem beneficiū. poſtqͣꝫ ei pure ac ſimpl̓r renūciauerint. exͣ e. de ſymoniace. Hoc aūt intellige: ſi etiaꝫ ep̄us ignorauerit. naꝫ ſi ſcient̓ ꝯtuliſſet: nō ipſe. ſꝫ ſuꝑior poſſet diſpenſare. Si v̓o beneficiatis ſcientibꝰ. ſolus papa p̄t. exͣ e. de regula ribꝰ. idē Tho. ⁊ Ul. ⁊. ẜm Guil. ītelligit̉ hoc. ꝙ cū talibꝰ nō poſſit diſpenſari niſi ꝑ papaꝫ. nec in iſto beneficio. nec in alio ſi remanēt in ſeculo. Concor. Tan. ⁊ Ho. In multis caſibꝰ ſymonie pōt ep̄us diſpenſare poſt ltīmaꝫ pnīam. Primo. cū illo qͥ beneficiū vel etiā ordinē ꝯtulit ſymonice. vel qͥ fuit mediator ſy monie dum tn̄ ſit occultū. Item cū eo qͥ int̓poſuit p̄ces carnales. etiaꝫ ꝓ nō digno. nulla tn̄ int̓ueni ente ꝯditōe vel pacto. ⁊ hoc p̄t ſi ipſe ep̄us ab hoc pacto ſit īmunis. Alioqͥn metropolitanꝰ. Intelli ge ẜm Guil. qn̄ talia de ꝯſuetudine ꝯpetūt ei. Itē pōt ep̄s diſpenſare in ſymonia q̄ ꝯmittit̉ circa exe qͥas defunctoꝝ. Itē in ꝯſecratōe cimiterij ⁊ ſacro rum vaſoꝝ. In benedictōe veſtiū. In bn̄dictione criſmatis. aq̄ bn̄dicte vel ſalis. aut panis bn̄dicti. In benedictōibꝰ nubentiū. In oībꝰ his ep̄s nō ē Simonia. vI. Fo. CCXXXVI. ꝓhibitꝰ. iō p̄t. ar de ſen. ex. nuꝑ. ⁊ addit̉ ẜm Ray. ꝙ ep̄s p̄t etiam cū illo diſpēſare: qͥ ordinē ſymonia ce recepit. ⁊ nō mīſtrauit in rite an̄ ſuſceptis. Iteꝫ cū eo qͥ recepit ſymonice beneficiū poſtqͣꝫ reſigna uit in executōe ordinū. Et ẜm glo. eiꝰ tā ſuſceptoꝝ ante bn̄ficiū ꝙͣ poſt. nō āt vt recipiat nouos ordi nes. niſi forte intͣret religionē: ⁊ ſymōia eēt occulta ſecꝰ ſi manifeſta. Eſt āt occulta ſymonia: de qͣ non ꝯſtat ꝑ ſnīaꝫ vel ꝯfeſſionē in iudicio factaꝫ. Aut ꝑ rei euidētiaꝫ q̄ nulla poſſit tergiuerſatōe celari ẜm d. glo. Inno. ēt dic̄. ꝙ ſymoniaci in benedictōibꝰ ⁊ hmōi ſi occulti ſt̓: lꝫ ſint ſuſpenſi qͦ ad ſe: ſic̄ alij cri minoſi. tn̄ ptꝰ pnīaꝫ licite celebrāt. ſꝫ bn̄ficiū qd̓ ſy monice hītum ē: retineri nullo mō pōt. Quid ſi aliqͥs credit ꝓbabil̓r ſibi eē collatū bn̄fi ciū vel ordinē ꝓpt̓ obſeqͥa. vl̓ ꝓpt̓ p̄ces carnales. a ſe vel ab alio int̓poſitas. Rº. ẜm Ray. ſi al̓s erat īdi gnꝰ dꝫ reſignare: qꝛ p̄ces ſuccedūt loco p̄cij. Si v̓o dignꝰ eſt: nō tenet̉. ſꝫ ſufficit penitere de mala intē tione. exͣ eo. c. fi. ¶ Utꝝ ep̄s poſſit diſpenſare cū eo qͥ eſt ſymonia cus in dignitate. Rn̄. ẜm. Inno. exͣ eo. nobis. ꝙ n̄ Immo. etiā cū nullo ſymoniaco ſciēter p̄t ep̄s di ſpenſare ꝙ ꝓmoueri poſſit ad dignitatē etiaꝫ ꝓ qͣ nō fecerat ſymoniaꝫ.j. q. j. erga. Utꝝ ep̄s poſſit diſpēſare cū electo ſymōiace ꝙ poſtea eligat̉. Rn̄. ſi electio reprobata ē ꝓpt̓ ſymōi aꝫ: ēt quā electꝰ igͦrauit. nec poſtea ratū hūit: nihilo minꝰ nō p̄t ep̄us illa vice diſpēſare. ſecꝰ de ſimplici bn̄ficio.ſ. qd̓ nō ē dignitas: ſi igͦrant̓ recipiat̉. qꝛ pꝰ reſignatōꝫ ep̄s diſpeſare p̄t: vt ei ꝯferat̉: exͣ d̓ elec. ſi alicꝰ. Circa tn̄ hāc maꝫ ſymōie multa īnouata ſt̓ ꝑ multas exͣua.ſ. martini. v. q̄ incipit. Multe. Itē in alia Augenij. iiij. q̄ incipit. Cū deteſtabile. ⁊ in alia Pauli. ij. q̄ incipit. ⁊ ſi dn̄ici gregis. q̄ vltͣ cenſuras ibi poſitas ꝓhibet ne aliqͥs ꝯfeſſor ꝑ qͣſcunqꝫ grās v̓bo vel ſcripto ꝯceſſas. vel ꝯcedēdas audeat quē qͣꝫ abſoluere irretitū dicta ſymonia ſuꝑ ordinibꝰ vl̓ beneficijs aſſigͣndis in curia vel exͣ ꝯͣcta. vel ēt irre titū in aliqͥbꝰ caſibꝰ ꝯtentis in ꝓceſſu curie p̄terꝙͣ in mortis articulo. ⁊ tunc iuxta modū qͥ ꝯtinet̉ in dicto ꝓceſſu. Sꝫ qͥd de taxis q̄ ſoluunt̉ in curia. an ꝯmittat̉ ſymonia. Rº. ẜm archi.ſ. ꝙ in ſoluēdo annatā ſeu pͥmos fructꝰ ꝓ bn̄ficijs q̄ ꝯferunt̉ in curia ꝓ faciē do alias expēſas ꝓ bull̓ expediēdis vel diſpēſatio nū vel aliaꝝ grāꝝ: nō iudicat̉ factū in ſe ſymonia cū. qꝛ n̄ ꝑ modū app̄ciatōis ordīatū ē dari. ſꝫ ꝑ mo dū ſubuentōis curie. Iuſtū ē em̄ vt qͥ ꝓ tota eccl̓a laborāt: ab eccl̓ijs ſuſtētent̉. Et ſil̓r papa nō ꝯmit teret ſymoniā ſi alicui ep̄atū vel aliud beneficiū cū hoc onere daret: vt ānuatī daret de redditibꝰ ali cui ꝑſone. vl̓ loco certā ꝑtē ꝓ ſuis neceſſitatibꝰ ẜm Tho. Facit ad hoc ꝯſuetudo antiqͣ romane curie vbi fuer̄t multi pōtifices ⁊ cardinales laudabilis vite. ⁊ nō mediocris ſcīe. Itē dādo pecuniā ꝓ bul lis ꝯficiendis ꝓ bn̄ficijs vel alijs gͣtijs obtētis. ẜm taxatōꝫ factā ab his ad qͦs ſpectat. n̄ iudicat̉ ſymo nia. qꝛ nō dat̉ ꝓ ſpūalibꝰ cū iaꝫ obtenta ſint ſꝫ ꝓ la bore ſcriptoꝝ cū nō ſint a curia al̓r ſalariati. nec ē ꝯͣ capl̓m ſic̄ ep̄m.j. q. ij. qꝛ illud intelligit̉ qn̄ notariꝰ

Soicietas vel ſcriptor eſt ſalariatus ſufficienter. vel etiam cū ſcriptura oꝑat̉ ad ordinem vel beneficiū recipien̄. Al̓s ſine ea nō habiturꝰ. hoc āt nihil ad hoc oꝑat̉ qꝛ iam obtētum eſt. ¶ Sꝫ qͥd de ep̄is qͥ in collatōibꝰ beneficioꝝ ad eoſ ſpectantiū petūt ēt certā taxā ꝯſuetā. vel ſtatutaꝫ. Rº. ſi hn̄t ſufficiētes redditꝰ. vt decēt̓ nō ẜm pōp. ſꝫ ẜm exigētiā ſui ſtatꝰ viuere poſſint. nō excuſant̉ a ſymonia.j. q. iij. ex multis. vbi aūt nō ſufficiant redditꝰ vident̉ poſſe excuſari dictas taxas recipiē do. ita tn̄ ꝙ ꝓpt̓ hoc nō dent beneficia. nec aliquaꝫ pactiōem faciant vel ꝯuentōꝫ. ar. j. q. ij. qͣꝫ pio. Sꝫ poſt collatōeꝫ factam idonee ꝑſone p̄nt petere. ad ẜuandum ꝯſuetudines laudabiles. Pone qͥs ꝯmittit pe OCleaS. cuniā bonafide alteri vt inde lucret̉. ⁊ hēat inde ꝑtē de lucro. vtꝝ liceat. Rn̄. ẜm alex. de alex. ꝙ ꝯmiſ ſio pecūie fie̓i p̄t duobꝰ mōis. vno mō qꝛ ſit trāſla tio pecūie ſiue rei ꝯmiſſe ī toto vel ī ꝑte ī dn̄iū illiꝰ cui ꝯmittit̉. ⁊ ꝓ pecūia ſic ꝯmiſſa nō lꝫ aliqͥd ſꝑare ſic̄ n̄ lꝫ aliqͥd ſꝑare ꝓ re altēiꝰ. Scd̓o mō fit ꝯmiſſio pecunie vel alteriꝰ rei. ita ꝙ n̄ trāſfert̉ dn̄iū: ſꝫ rema net tota res ꝯmiſſa ī dn̄io ꝯmittētis. ⁊ hoc mō cō mittēs p̄t ſperare lucꝝ ſicut de re ſua. Et ꝑ ꝯn̄s qd̓ accreſcit ſorti ſic̄ rei ꝓprie iuſto titulo poſſidet̉. Nec eſt ſil̓e de mutuo ⁊ cōmodato. qꝛ in mutuo pecu nia ſtat in piculo illiꝰ qͥ accepit. n̄ ſic in pecunia co modata q̄ ſtat in ꝑiculo cōmodātis. Et iō p̄t licite ſꝑare lucꝝ ex pecunia. oꝫ aūt ꝙ pecunia tota ſit co modata. qꝛ ſi ꝑtim eēt cōmodata. ⁊ ꝑtim mutuata poſſet eē ibi viciū vſure. Si em̄ aliqͥs ꝯmittit alicui C. ita ꝙ medietatē ei mutuet. ⁊ aliam medietatem ſuo retineat dn̄io: ita ꝙ ille cui ꝯmittit̉ debeat de il lis negociari ad lucꝝ. Dico ꝙ hmōi lucꝝ hꝫ viciū vſure. qꝛ ſꝑat̉ nō ſolū ex re ꝯmiſſa: ſꝫ etiam mutua ta lucꝝ. Et iō ex mutui adiectione generat̉ vicium in toto ꝯͣctu. Scd̓o q̄ro. quō in ꝯmiſſione talis pecunie ꝯmit tat̉ vſura. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xv. ar. v. q. v. ꝙ hͦ ꝯtīgit qͣdrupl̓r. Prīo. qn̄ capitale ⁊ lucꝝ ponūt̉ ſub certitudīe. Scd̓o. qn̄ capitale ponit̉ ſb̓ certitu dīe ⁊ lucꝝ ſb̓ fortūa. Tercio. qn̄ lucꝝ pōit̉ ſub certi tudine. ⁊ capitale ſub fortuna. Quarto. qn̄ vtrūqꝫ ponit̉ ſub dubio. Primis tribꝰ modis. accipiens vltra ſortem: tenet ad reſtōem: qꝛ ꝯͣctus ſunt vſu rarij ſiue directe ſiue īdirecte ſiue implicite ſiue ex plicite. Et qꝛ d̓ tercio mō nō eſt ita claꝝ ſic̄ de pͥmo ⁊ de ſcd̓o. iō ꝓbo qd̓ dictū eſt ꝑ. c. fi. exͣ eod̓. vbi dr̄. Nauiganti vel euti ad nūdinas: certaꝫ mutuans pecunie qͣntitatē ꝓ eo ꝙ ſuſcipit in ſe ꝑiculū rece pturꝰ aliqͥd vltra ſortem: vſurariꝰ eſt cenſendus. qꝛ niſi fuerit culpa vel negligentia illiꝰ qͥ accipit. raro accidit ꝙ pecunia quaꝫ mutuo accepit ꝑeat. vn̄ il le qͥ in iſto caſu dat mutuo pecuniam. hꝫ in fauorē ſuum illud qd̓ accidit ſepe. nec hꝫ ꝯͣ ſe niſi illud qd̓ accidit raro. Quarto mō accipiens vltra ſortē ali qͥd reſtituere non tenet̉. qꝛ rōne veriſimilis dubij tus hmōi excuſat̉. d. c. fi. Tercio q̄ro. qͦt modis variat̉ ꝯͣctus ſocietatis? Rn̄. ẜm Alex. de alex. ꝙ tripl̓r. Aliqn̄.n. vnꝰ pōit tm̄ pecuniā. ⁊ alt̓ oꝑam corꝑalē. Aliqn̄ vnꝰ pomit pecuniā ⁊ oꝑam. ⁊ aliꝰ pecuniā vel oꝑaꝫ tm̄. Aliqn̄ ambo ponut in ſocietate pecuniā ⁊ oꝑaꝫ. ⁊ in oībꝰ ẜuanda eſt eqͥtas: ne aliqͥd fiat in fraudē vſuraꝝ. Et ex p̄dictis p̄t patere de. q. jͣ. ſcripta. ⁊ erit. q. qͣrta in ordine. Quid d̓ his qͥ tradūt mercatori. C. ducatos. eiſdeꝫ oīno reddendos. ⁊ ſi inde lucratꝰ fuerit: tantū teneat̉ dare de lucro vel det eis qͣntuꝫ eidē placuerit. Si v̓o nihil lucratꝰ fuerit. nihil eis dare teneat̉ niſi tm̄º capitale. Rn̄. ẜm Bal. in. l. j. C. ꝓ ſocio. ꝙ iſte ꝯͣctus ſapit vſurariā prauitatem Et iō qͥcqͥd capiūt de lucro minuit ſortem. Non em̄ eſt iſta ſocietas: nec ex forma ꝯͣctus nec ex natu ra. Ex forma nō. qꝛ eſt ꝯͣctus mutui. ex natura nō qꝛ eſt ꝯͣ naturaꝫ ſocietatis ꝙ vnꝰ hēat caput ſaluū ⁊ alius fractum. vt. ff. e. l. mutuis. Et iō illud qd̓ le git̉ ⁊ notat̉ in. c. ꝑ vr̄as. de do. int̓ viꝝ ⁊ vxo. dꝫ in telligi qn̄ pecunia dat̉ ad ꝑtem lucri ⁊ dāni: qꝛ cō tractꝰ tūc ē licitꝰ. Io. tn̄ an. vt recitat Panor. in. d. c. ꝑ vr̄as. tenet vt pecunia poſſit d̓poni apud mer catorē cū hoc. vt capitale ſit ſaluū: ⁊ ꝙ de lucro ſol uat̉ certa ꝑs. ⁊ dicit Panor. hoc eē ſingulare dictū ⁊ nō alibi poſitū. Et vide hāc. q. pleniꝰ tractataꝫ ꝑ Hoſt. in ſum. vbi tenet exp̄ſſe valere pactū ꝙ po nēs pecuniā nō ſentiat damnū in capitali. qꝛ hoc pactū non eſt ꝯͣ ſꝫ p̄ter naturā ꝯͣctus. Pactum aūt int̓poſitū p̄ter naturā valet. vt. l. j. ff. depo. ⁊ in. c. vnico. d̓ como. Dic̄ tn̄ poſtea ꝙ ſi capitale eēt ꝑdi tū caſu fortuito debēt deponēs ī foro aīe r̄mittē. ſꝫ Panor. tenet ꝙ talis nō ſit honeſta ⁊ licita ſocietas qm̄ poſſet ꝯtingere ꝙ deponēs oꝑam ſentiret dā num in oꝑis amiſſis ⁊ in capitali pecunie. qd̓ eſt ꝯͣ naturam ſocietatis: cum ſocietas ſit q̄dam frat̓ni tas. l. veꝝ. ff. ꝓ ſocio. Et ꝓ hoc allegat bonam glo. in. c. pleriqꝫ. xiiij. q. iij. q̄ dicit ad hoc vt ſocietas ſit honeſta ⁊ licita int̓ ponentē pecuniam ⁊ ponentē oꝑam. oportet ꝙ ponens pecuniam ſentiat de lu cro ⁊ damno. Ideꝫ videt̉ ſentire Io. cal. in. d. c. fi. Et ad.§. de illa. Inſti. ꝓ ſocio. qͥ multū obſtat vbi dr̄ valere pactū. vt alt̓ non ſentiat de damno: ſꝫ lu tori. Rn̄ ſan. Bei. cro. Rn̄. Cal. ꝙ intelligit̉ nō de capitali ſꝫ de dam net̉ ꝯpetens luc nis ⁊ de lucris cōtingentibꝰ: ſaluo capitali. vel dic ꝙ ille tex. ꝓcedit quo ad dantem oꝑam. Eſt em̄ li citum pactū ex ꝑſona ipſiꝰ: vt ipſe nō ſentiat dam nuꝫ.ſ. Amiſſum in capitali. rō qꝛ ſentit damnū in oꝑa. Nam tantū affert pecunia illiꝰ qͣntū oꝑa alte rius. Quinīmo vt dicit ibi tex. oꝑa ⁊ induſtria pōt eſſe tanta ꝙ valeret pactū ꝙ ipſe lucret̉ duas ꝑtes ⁊ terciam hēat ponens pecuniam. In dubio autē cum duo ꝯͣhunt ſocietatē. ⁊ vnus ponit pecuniaꝫ ⁊ alter oꝑam. videt̉ actū vt lucꝝ equalit̓ diuidat̉ int̓ eos. De hoc eſt glo. notabilis quam omnes te nent in. d. l. j. Nec. d. c. ꝑ vr̄as. ꝯͣdicit p̄dictis. cuꝫ nō dicat ꝙ capitale debeat eē ſaluum. nec eſt ſpāle in pecunia dotali: vt qͥdam ſomniauer̄t. nec etiaꝫ credas ꝙ ſit licitum paciſci a pͥncipio: vt depones hēat. x. ꝓ. c. vel aliam qͣntitatem. ſicut faciūt q̄daꝫ vidue: credentes hoc eis licere ꝑ tex. in. d. c. ꝑ vr̄as cum opinione Io. an. nam nō licet ex pacto qͣꝫtu cūqꝫ minimū caꝑe ex pecunia ſi nō ſubijcit ſe ꝑicu lo. xiiij. q. iij. ꝑ totum.

Societas ¶ Et ꝑ p̄dicta patꝫ qͥd dd̓m de his qui mutuant pecuniā ad negociādū. hoc pacto ꝙ capitale ſit ſal num.i. ſi ꝑit: ꝙ ꝑeat mercatori. ⁊ ſi qd̓ lucꝝ interue niat: illud diuidat̉. Et dic ꝙ ꝯͣctus eſt vſurariꝰ. Et idem eſt in effectu cum caſu p̄cedenti: licꝫ ſub alijs verbis. Quinto q̄ro. Pone ꝙ aliqͥs ponit in ſocietate oꝑam tm̄. Alius poni lib. xxx. ad terciam ꝑtem lu cri ⁊ damni: hoc eſt ad lucꝝ ⁊ damnum. x. lib. xx. re manentibꝰ ſꝑ ſaluis. Hoc caſu poſito: niſi ille qui oꝑam ponit mercedem recipiat ꝓ labore quem ſu ſtinet ꝓ ꝯmercio. x. lib. quaꝝ lucꝝ ⁊ damnum ſpe ctat ad illum qͥ pecuniam dedit: vſurariꝰ eſt qͥ pe cuniam dedit. Nam. xx. mutuauit mercanti pro ꝯmertio. x. ꝑtinentium ad lucꝝ ⁊ damnum illiꝰ qͥ pecuniam dedit: cū ſit recepturus. xx. q̄ non ſtant ꝑiculo ſuo ſicut ⁊ illiꝰ qͥ oꝑaꝫ gerit. gͦ eque bene de berent ſtare. xx. ad lucꝝ illius qͥ oꝑam ponit. quia qͥ hꝫ onus. ꝯueniens eſt vt hēat emolumentū. Et iō ſi iſte qͥ oꝑam gerit nihil hēat ꝓ mercede labo ris exhibiti in lucro. qd̓ accidit illi qͥ pecuniam de dit: vſura ꝯmittit̉. qꝛ poſito hoc caſu. ille qͥ pecuni am dedit nihil dꝫ hr̄e ꝓ. xx. ad ſimilitudinem mu tuantis qͥ rōne mutui nihil pōt hr̄e vltra ſortem. Qn̄ em̄ ꝯͣhit̉ ſocietas. ita ꝙ vnus ponit pecuniaꝫ ⁊ alius oꝑam. licitum eſt: dum tn̄ ẜuet̉ eqͥtas ſoci alis. hoc aūt nō eſt in ꝓpoſito. qꝛ ſi mercator recipi ens pecuniam ⁊ ponens oꝑam: poſtqͣꝫ emit mer ces ꝑderet eas: ꝑderet. xx. ⁊ oꝑam corꝑalem. Col lator aūt pecunie nō ꝑderet niſi. x. ⁊ non oꝑaꝫ cor poralem. Caſus ergo nō eſt licitus. ſꝫ in fraudem vſuraꝝ factus. ¶ Sexto q̄ro. qͥd ſi vidua tradens quantitatē pe cunie cum pacto ꝑ inſtr̄m firmato. ꝙ mercator eā accipiens teneat̉ ei reddere dimidium vel duas ꝑ tes lucri abſqꝫ omni ꝑiculo capitalis. an reſtituere obliget̉ hmōi lucꝝ ⁊ peccet mortalit̓: cū tn̄ apud ſe intendat firmiter ꝙ qͥcqͥd de capitali debite mer cando ſine illius culpa ꝑdat̉: ſibi ꝑeat ⁊ nō merca tori. Rn̄. ſan. Ber. ꝙ iſta mulier reſtituere non te net̉ ꝯpetens lucꝝ exinde habitū: lꝫ tn̄ peccat mor taliter. qꝛ ſeipſam diffamat ex tali pacto vſurario tam apud mercatorem ꝙͣ etiam apud ſcientes de hoc. cū det ipſis occaſionem ſcandali. Et etiam ſi ipſa morte p̄ueniret̉ dicto inſtr̄o nō deſtructo. he redes ſui vellent forſitan ꝙ in ſuo robore maneret cuiꝰ cā efficax ꝓculdubio ipſa fuiſſet. ⁊ iō tenet̉ in tentōꝫ ſuam autentice notam facere: ne forte mor te ſubita p̄occuparet̉. ¶ Septimo q̄ro. vtꝝ liceat tradere pecuniaꝫ mer catori ꝑ mare nauigaturo cum pacto ꝙ ſi nauis cum capitali ꝑiclitet̉: mercator nō teneat̉ reddere tradēti capitale ſue pecunie. ꝙ ſi nō in mari: ſꝫ mer cando amiſerit ſibi ad totum capitale reddenduꝫ teneat̉. ⁊ ſi lucratus fuerit hēat ꝑtem lucri. Rn̄. ꝙ ꝯͣctus iſte eſt vſurarius: vtꝫ exͣ eo. c. fi. Et rō eſt. qꝛ capitale pecunie ſolum erat ad ꝑiculū tradentis: dum mercator erat in mari: vel itinere. Et ſic ꝓ il lo tꝑe tm̄ currebat ad ſuum ꝑiculuꝫ. In actu tn̄ ⁊ vſu mercandi vel ꝯmutandi: ſolum currit ad peri culum mercatoris cui traditum eſt. ⁊ iō reſpectu il Fo. CCXXXVII. lius actus ⁊ vſus eſt ipſius mercantis. ꝓpterea ꝑ talem actum ipſi lucrat̉: ſicut ⁊ ſibi ſoli ꝑdit̉. ſcd̓o etiam in hoc caſu eſt ineqͣlitas ⁊ iniuſticia cum tra dens eligat ſibi meliorem ꝑtem. ⁊ mercatori velit deteriorem. Nam multoſepiꝰ in actu mercandi ⁊ ꝯmutādi amittunt̉ merces ⁊ capitale. qͣꝫ amittāt̉ in mari vel in itinere: gͦ ꝯͣctus oīno illicitus eſt. hec ſan. Ber. Sctauo q̄ro. qn̄ vnus ponit pecuniam tm̄. ⁊ al ter oꝑam tm̄. ex qͥbꝰ ꝑtibꝰ iſti intelligant̉ ſocij tam in lucro ꝙͣ in damno. Rn̄. Bal. in. l. j. C. ꝓ ſocio. ꝙ ex ꝑtibꝰ equalibꝰ. niſi aliud actum ſit. Et eſt rō. qꝛ ſocietas hꝫ inſtar fraternitatis. vnde ſicut inter frēs dꝫ ẜuari equalitas. ſic inter ſocios. ff. ꝓ ſo. l. ſi non fuerint. Nono q̄ro. Pone ꝙ in diuiſione ſocietatis ptꝰ longa tꝑa: ⁊ multos ſudores p̄cedentes nō inue nit̉ niſi ſolum capitale ſaluum. An totum illud ca pitale debeat hr̄e ille qͥ illud poſuit. an v̓o debeat equaliter diuidi. Glo. in. l. j. C. ꝓ ſocio. dicit ꝙ dꝫ equaliter diuidi: niſi aliud actum ſit. ⁊ hoc de iure De ꝯſuetudine aūt dicit ꝙ capitale dꝫ eſſe ſaluuꝫ. Iac. de are. dicit ꝙ nō ſolum de ꝯſuetudine: ſꝫ etiā de iure eſt ꝙ capitale ſit ſaluum. Idē tenet Bart. in. d. l. j. Quare em̄ ſocius meus dꝫ hr̄e pecuniam Et ſi dicis: qꝛ ponit oꝑam. Rº. ꝙ p̄cium oꝑe intef ligit̉ eſſe corrn̄dens intuſorio pecunie: nō aūt ipſi ſorti. Pro inde ſi vnus ponit cōmoditatē oꝑe: eqͥ dem ⁊ alter ponit cōmoditatem pecunie. nō autē ꝓprietatem. Finge em̄ ꝙ vnꝰ ponit in ſocietate. x. milia. alius oꝑaꝫ tm̄. Certe hic nulla pōt eſſe ꝓpor cio: niſi de comodo oꝑe ad comodum pecunie: nō ad ipſam talem ſortem. Propterea illud eſt exp̄ſ ſum qn̄.ſ. in ſocietate ponit̉ pecus ex vna ꝑte ⁊ ex alia oꝑa paſtoralis. Ideo ſicut ibi ſola damna vel cōmoda in obuentōibꝰ ſunt ꝯmunia: nō aūt ip̄m pecus. vt. l. cuꝫ duobꝰ. ff. ꝓ ſocio. ſic hic vt dicamꝰ ꝙ intelligat̉ in dubio potiꝰ in ſocietate poſitꝰ vſus rei qͣꝫ ipſa res. Et ad hoc facit ſocidū ouium. qꝛ fe tus. lana ⁊ hmōi diuidunt̉: nō oues ſocide date. ⁊ lꝫ capita ſint mortua: tn̄ ſocietas in fetibꝰ durat. ff. e. l. ſi id qd̓. Et hoc qd̓ dico ꝙ oues date in ſocidaꝫ nō ſunt cōes: intellige capitale ip̄m. ſi ineſtimatū datū eſt. Et hec eſt natura ſocietatis q̄ eſt qd̓dam intrinſecuꝫ oībꝰ ꝯͣctibꝰ: qd̓ nihil aliud eſt qͣꝫ diſpō q̄dam: quam lex vel ꝯſuetudo ſtatuit ſuꝑ ꝯͣctum. vt. ff. de pac. l. ſi vnꝰ. Ang. tn̄ de ꝑuſio in qͣdaꝫ ſuo tractatū dicit ꝙ ſi aut ex pacto. aut ex ꝯſuetudine ꝑiculū capitalis erat cōe: tūc cōiter dꝫ diuidi inter eos. aut ꝑiculū non erat cōe inter eos. qꝛ pactū de periculo nō int̓uenit: nec ex ꝯſuetudine etiam eſt ꝙ ꝑiculū ſit cōe. ⁊ tunc totū capitale erit illiꝰ qͥ to tum poſuit. Congruit hec arbitrio boni viri: vt il le qͥ ꝑticipaturꝰ nō erat de ꝑiculo: non ꝑticipet de ipſo capitali. Eſſet em̄ ꝯͣ ius fraternitatꝭ. l. veꝝ. ff. ꝓ ſocio. Itē cum ille qͥ pecuniaꝫ ponit eius como ditatem ꝯmunicare dicat̉ illi qͥ oꝑas tm̄ ponit. ⁊ ille qͥ oꝑas ponit cōicet fructum ſue ꝑſone tm̄. Et ideo capitale non eſt ꝯmunicandum. Et hec opi nio Ang. ſi bene inſpicit̉ non videt̉ ꝯtrariari opi nioni. Iac. de are. rr ij

Societos ¶ Decimo q̄ro. Pone ꝙ ip̄m capitale eſt ꝑditum vel diminutū aduerſa fortuna. Nunqͥd ille qͥ po nit oꝑaꝫ teneat̉ aliqͥd ꝯferre ei qͥ poſuit pecuniam Exemplū in diminutiōe. ponamꝰ ꝙ ego poſui in ſocietate. xx. ⁊ ſint ꝑdita. x. vtꝝ debeas mihi refice re. v. vr̄ ꝙ ſic. qꝛ damnū dꝫ eſſe cōe. vt. l. ſi nō fuerīt ff. ꝓ ſocio. vnde ſi totum damnū eēt meū: eēt ꝯͣ naͣ turam ſocietatis. Contrariū det̓minat glo. in. d. l. ſi nō fuerint. dicēs. ꝙ ille qͥ ponit oꝑam ſuam nū ꝙͣ ſe obligaſſe vr̄ ad damnū ſortis. Sufficit em̄ dā num ꝑditaꝝ oꝑaꝝ. ⁊ hoc ꝓbat: qꝛ correlatiuoꝝ eſt eadē natura. vn̄ ſicut de capitali nihil lucrat̉ oꝑaꝫ ponens: ita de capitali nihil damnificari dꝫ. Si āt lucraret̉. ita ⁊ damnificari debēt: qꝛ de ꝯͣrijs eēdeꝫ dant̉ regule. C. de fur. l. manifeſtiſſimi. Quidaꝫ āt dicunt ꝙ aut pecunia eſt ſtatim ꝑdita. ⁊ tūc dam nū dꝫ eſſe cōe. Aut poſt oꝑas p̄ſtitas. ⁊ tūc ſufficit damnū oꝑaꝝ. ⁊ hanc opi. dicit Cy. eſſe eqͥorē. Ia aūt de are. dicit indiſtīcte ꝙ damnū eſt cōe. vt. ff. e. l. cum duobꝰ.§. qͥdam ſagariam. Bal. v̓o. in. l. j. C. ꝓ ſocio. dic̄ ꝙ qͣtenus eſt cōe lucꝝ: eatenꝰ ē cōe damnū ⁊ nō al̓r. Et hoc vr̄ veriꝰ. Et hanc opi. te net ſan. Ber. nec p̄t ꝯq̄ri ꝙ ꝑdiderit oꝑaꝫ manu alem. nam alius ꝑdidit intulorium pecunie ſue. ſꝫ ſi nō apparet qͣliter ſit ꝯͣcta ſocietas. intelligit̉ ꝯͣcta ẜm ꝯſuetudinē regiōis. ⁊ int̓ mercatores ẜm ꝯſue tudinem inter mercatores. vt. ff. de edi. edic. l. ꝙ ſi nolit.§. qꝛ aſſidua. ¶ Undecimo q̄ro. pone ꝙ in ſocietate vterqꝫ po nit mixtim pecuniam ⁊ oꝑam. ſꝫ vnus maiorē pe cuniam ꝙͣ alter. nunqͥd ꝑtes lucri erūt eqͣles eqͣli tate ꝓportionis. Uerbi gra. vnꝰ ponit ꝑtes duas. alter terciam. nam in lucro ⁊ damno qͥlibet dꝫ hr̄e ꝑtem corrn̄dentem ei qd̓ poſuit in ſocietate. ſꝫ ſi de hoc nihil aliud exp̄ſſum eſt. qͣſi de hoc tacite inter eos actum eſſe intelligat̉. vt qͥ plus oneris ⁊ ꝑiculi ſuſtinet: plus emolumenti expectet. vt. ff. de re. iu. l. ẜm naturam. Et ita intelligit̉. d. l. ſi nō fuerīt. in pͥncipio qd̓ eſt notabile ⁊ veꝝ. niſi oꝑa ⁊ induſtria vnius valde excederet oꝑam ⁊ induſtriam alteriꝰ puta ſi ſolus nauiget. ſi ſolus ꝑegrinet̉. ſi ꝑ ſe ꝑicu la ſubeat. ſi ſolus ſtat fixus ad apothecam ⁊ ſil̓ia vt d. l. ſi nō fuerint. vn̄ ad arbitriū iudicis recurren dum eſt ac ſi hoc eſſet exp̄ſſe actum. vt. ff. ꝓ ſocio. I. ſi ſocietatem. ¶ Duodecimo q̄ro. vtꝝ damnū ꝑſone illius qͥ po nit oꝑas debeat cōicari adinuicem. Rn̄. Bart. in . ſocium. in.§. ſocius. ff. e. ſumando illū.§. dicit ꝙ damna ⁊ lucra ꝯtemplatōe ſocietatis obuenientia ſunt cōicanda. ſecꝰ ſi ꝯtemplatōe ꝑſone obueniāt: lꝫ ſocietas fuerit occaſio. Et dicit ꝙ illud v̓bum. ꝓ pter ſocietatem: pōt intelligi duobꝰ modis. Uno mō hoc eſt ꝯtemplatōe ſocietatis: tūc damna ⁊ lu cra veniūt cōicanda. vt. l. cum duobꝰ.§. qͥdam. ff. e. Alio mō pōt intelligi. ꝓpter ſocietatē. hoc eſt ꝙ ſo cietas fuit occaſio remota. v̓bi gr̄a. ꝓpter ſocietatē habui neceſſe accedere ad curiam pͥncipis. ⁊ dum coram pͥncipe tractarem negocia placui pͥncipi. ex qͦ donouit mihi caſtꝝ. certe hoc nō fecit ꝯtempla tione ſocietatꝭ: ſꝫ ꝑſone mee tm̄. lꝫ nunqͣꝫ habuiſſeꝫ nec acceſſiſſem niſi ꝓpter ſocietatē. certe iſtud nūqͣꝫ venit ꝯmunicandū. vt in. d.§. ſocius. in fi. Eode mō in damno. vtputa. dum eēm abn̄s ꝓpter ſocie tateꝫ ꝯſanguineꝰ meus fecit teſtm̄ ⁊ inſtituit extra neum. qd̓ nō feciſſet ſi fuiſſem pn̄s. vt. d. l. ſocium. hec Bar. ⁊ ſunt v̓ba aurea q̄ euacuant totam ma teriam circa hoc. ⁊ ꝯcordāt. d.§. ſociꝰ. ⁊. d.§. qͥdaꝫ ſagariam. qͥ vident̉ ꝯͣrij. Terciodecimo q̄ro. quid ſi vterqꝫ ſocioꝝ captꝰ fuit: ⁊ vnus euaſit.ſ. ꝓpter ſuā induſtriam. nunqͥd illud qd̓ eſſet dandū ꝓ ſua redemptōe imputabit̉ in ſocietate. Glo. in. d.§. qͥdam. putat ꝙ teneat̉ ꝑ tem damni agnoſcere ille qͥ euaſit. ¶ Quartodecimo. qͥd ſi vnꝰ ab amicis redemptꝰ fuit. Rn̄. glo. diſtinguēdo. an aīo remunerādi vt tūc agat: aut non: ſꝫ donandi animo. ⁊ tūc nō agit Sꝫ aliter in actione mādati. vt.§. nō omnia. in. l. inter cās. ff. man. ⁊ ibi Bart. Idem Panor. in. c. cum ꝓ cā. de ꝓcu. vbi q̄rit. Quid ſi ꝓcurator inci dit in latrones dum iret ꝓ facto domini. ⁊ ab eis fuit ſpoliatus. vel in via fuit infirmitate opp̄ſſus. nunqͥd poſſit hmōi damna vel expēſas factas im putare dn̄o. Et ꝯcludit ẜm docto. ꝙ nō. d.§. non omnia. Scd̓o. qꝛ hec ſunt extrinſeca a mandato ⁊ potiꝰ ſunt imputanda caſui fortuito. ſecus in duo bus ſocijs vt dictum eſt. Albri. aūt dicit ꝙ māda tor tenet̉ de his rebꝰ quas nō detuliſſet mandata rius niſi mādatum ſuſcepiſſet. de alijs aūt nō agit ſicut nec ſocius. Sꝫ ꝙͣtum ad medicos bene eſt ſe cus. ⁊ rō eſt. qꝛ in ſocietate ius eſt fraternitatis. ſe cus in mandatore. vt ibi no. Et dicit ibi Accur. ꝙ iteꝝ ille.§. nō omnia. de curialitate non dꝫ ẜuari. Et ẜm aliqͦs. nec de iure ſi in caſum fortuitum inci dat nō incurſurꝰ niſi ꝓpter impletōꝫ mandati pͥn cipal̓r. vt vult Inno. in. c. ſicut. el. iij. de iureiu. Et ꝑ. d.§. non oīa. videt̉ ꝯcludi ꝙ ſi legati amittūt in legatōe ſua equos vel vaſa argentea quocūqꝫ caſu nō reſtituunt̉ eis de publico. ⁊ iō ꝯſilium eſt ꝙ ne gēt ſe hr̄e aīalia ⁊ alia ⁊ oīa nccͣia hēant a republi ca: ⁊ tūc non tenebunt̉ de caſu. Bar. tn̄ in. l. ſi ẜuꝰ cōis. ff. de fur. ꝯcludit ꝙ aut illa ambaſaria fuit ꝓ curata. ⁊ tūc non dꝫ ſibi emendari. ſicut nec ꝓcu ratori. d.§. non oīa. Si v̓o non fuit ꝓcurata tunc aut portabant res nō nccͣias. vtputa. ꝓpter pōpaꝫ titis. Rn̄. ẜm Bal. duxerūt plures equos qͣꝫ deberent vel alias res. ⁊ tunc nō dꝫ ſibi emendari. vt. d. l. ſi ẜuus.§. qd̓ ve ro. qꝛ eſt qd̓ eis imputet̉. Si v̓o portabant res ne ceſſarias. tunc iſte res dn̄t eis emēdari. l. cum duo bus.§. damna. ff. e. ⁊. d.§. qͥdam ſagariaꝫ. ⁊ Bar. dicit ita determinaſſe quēdam ſolēnem doct. hoc tn̄ dicit veꝝ ſi dicte res ꝑierūt nō al̓s ꝑiture. Secꝰ ſi al̓s fuiſſent ꝑiture naturaliter. Quintodecimo q̄ro. vtꝝ vnus ſocioꝝ poſſit pa ciſci vt duas ꝑtes lucri ⁊ vnam ꝑtem damni ferat ⁊ alius ecōtra.ſ. duas ꝑtes damni ⁊ vnā ꝑtem lu cri. Rn̄. ẜm. d. Ang. ꝙ non. qꝛ vnꝰ ſocioꝝ nō pōt plus de lucro ꝑticipare. qͣꝫ de damno. vt. l. mutiꝰ. ff. e. Sil̓r nō valet pactum ꝙ deducto danmo vnꝰ hēat duas ꝑtes lucri: alter v̓o vnam: niſi ille qͥ plꝰ hꝫ de lucro. tantūdem plus pecunie. operis. aut induſtrie in ſocietatē poſuerit. vt in. l. ſi nō fuerint ff. e. Nota tn̄ ꝙ ī foro ꝯſcīe ſi p̄dicta pacta arbitrio

boni viri non faciunt deteriorem ꝑtem alterius. licet ita vt qͥ plus poſuerit pecunie: vel opere plus hēat. ⁊ hoc videt̉ valde rōnabile. Non tn̄ valeret pactum. vt vnus tm̄ lucꝝ alter tm̄ damnū ſentiat Eſſet em̄ neqͥſſimum genus ſocietatis: q̄ leonina appellat̉. vt. d. l. ſi nō fuerint. in fi. qd̓ veꝝ eſt niſi il le qui tm̄ oꝑas poſuit aliqͥd certum ꝓ ſua oꝑa vel let ſine damno. qd̓ poſſet: nō tanqͣꝫ ſocius. ſꝫ tanꝙͣ locator. ¶ Iō ſubinfert̉ alia qō. ⁊ eſt. xvj. Ecce negociator qͥ pecuniam recipit ad tractandum dicit ei qͥ dat eam. ecce volo in fine ꝓ induſtria ⁊ labore meo. xx. firma hr̄e. ⁊ nō in eis ſentire aliqd̓ damnum. Nū quid licet. Rn̄. licet. ſꝫ iſte nō eſt ꝯͣctus ſocietatis ſꝫ locationis: qꝛ ille negociator locat oꝑas ſuas ꝓ illo p̄cio. Et iſto mō non ſentiat etiam de lucro. Poſ ſet aūt ⁊ pactum facere. ꝙ non ſolum deberet hr̄e p̄dicta. xx. ſine vllo damno. ſꝫ etiaꝫ talem ꝑtem de lucro. ⁊ nullam de damno. Hoc intellige niſi dā num ꝯtingat culpa ipſiꝰ operam ponētis. vel eoꝝ quoꝝ oꝑa vtit̉. vt. l. Item querit̉. ⁊. l. ſi merces.§. qͥ colūnam. ff. loca. ¶ Decimoſeptimo q̄ro. Quid ſi do pecuniaꝫ mer catori in ſocietatem ⁊ ꝯuenio ſecum ꝙ dabit mihi certaꝫ ꝑtem de lucro ⁊ nihil dico de damno. Rn̄. In hoc caſu diſtinguendum eſt. qꝛ ſi intendo hr̄e lucꝝ ⁊ non damnū: vſura eſt. exͣ de vſur. c. ꝯſuluit. Si aūt intendo ꝑticipare lucꝝ ⁊ damnum. licꝫ de damno nihil dicam: tn̄ ꝯͣctus licitus eſt. Et licet d̓ damno non expͥmat̉: intelligi tn̄ dꝫ de illo ſicut de lucro vt inſti. ꝓ ſocio.§. illud. Et ibi patꝫ ꝙ idem eſt econtra. vicꝫ qn̄ tm̄ eſt exp̄ſſa ꝑs damni. qꝛ ideꝫ intelligit̉ tacite etiam de lucro. Et ſic intellige glo. ſingularem in. c. pleriqꝫ. xiiij. q. iij. que dicit ꝙ pōt fieri pactum ꝙ periculum capitalis ſit ꝯmune. vt intelligat̉ etiam de lucro. vt ſi in fine nihil inueni ret̉ niſi capitale ſolum: tunc diuidat̉ ẜm ꝙ pactuꝫ factum eſt de periculo. Nam ſi tale pactum faciēs intēderet in fine ſi nihil aliud eēt niſi capitale. ip̄m totum hr̄e: illicitum eſſet. Decimooctauo q̄ro. vtꝝ ille qui tm̄ oꝑas ponit qͦſi ꝓficiſcit̉ cā ſocietatis. vt nauigando ⁊ circūcir ca negociando: debeat hr̄e expenſas de corꝑe ſocie tatis. Rn̄. ẜm Bal. ⁊ Ia. de are. ꝙ qn̄ ꝓficiſcit̉ cā ſocietatis dꝫ hr̄e expenſas de corꝑe ſocietatis. exce ptis his quas feciſſet domi. ar. ff. de peti. here. l. ſꝫ ⁊ ſi lege.§. qd̓ aūt. qꝛ nō dr̄ lucꝝ niſi deductis expe ſis. ff. ꝓ ſocio. l. mutius. Idem tenet Cy. Putarē tn̄ in hmōi ẜuandam ꝯſuetudinem ſi qua eēt etiā in foro ꝯſcienrie. Cū ⁊ tacite videat̉ actum qd̓ fie ri ꝯſueuit. C. loca. l. licet. Decimonono q̄ro. ꝓ quibꝰ ꝑtibꝰ teneant̉ ad ſo lutōem penſionis funditi vel apothece ꝯducte ſo cij ex diſꝑibꝰ ꝑtibꝰ. Rn̄. ẜm. d. Ang. ꝙ locanti te nent̉ ꝓ equalibꝰ ꝑtibꝰ. Inter ſe tenent̉ ꝓ rata ſoci etatis. Et ita diuidere debent dictum debitū mer cedis: ſicut diuidūt pͥncipale ⁊ ẜm diſꝑes ꝑtes. ita determinat Bal. in. l. j. C. ꝓ ſocio. vbi etiam dicit ꝙ ſuppellectilia ⁊ maſſaricie dicte ſocietatꝭ diuidi q̄t ẜm diſꝑes ꝑtes. Digeſimo q̄ro. Pone ꝙ ego ⁊ tu ꝯͣximus ſocie Societas Fo. CCXXXVIII. tatem duraturam quinquennio. hoc pacto ꝙ ego ponam. M. ⁊ tu operam vel ꝙ ego ponam mer ces valentes. M. ⁊ tu operam. Deinde caſu fortu ito ante qͥnquēnium perierunt. nunqͥd ego cogar iterato ponere. Glo. in. l. j. C. ꝓ ſocio. dicit ꝙ nō. quia finita eſt ſocietas. Item quia videt̉ actum ſo lum deponendo ſemel ⁊ nō pluries. vt. ff. ꝓ ſocio. l. ſi ſocius pro filia.§. nec ſi prior. Idem tenet. d. Digeſimoprimo q̄ro. Pone ꝙ pactum eſt int̓ duos. ꝙ vnꝰ ponat. M. ⁊ alt̓ oꝑas. ⁊ de his. M. reſtat paꝝ caſu fortuito. vnde oꝑariꝰ non vult po nere oꝑam vel rem ſuam que magna eſt cum re ſo cij que parua eſt. Quid iuris. Rn̄. Bal. in. l. j. C. ꝓ ſocio ꝙ talis fouet equitatem. vt. ff. de admi. tu. l. Ita auteꝫ. in rincipio. igeſimoſecūdo quero. Pone ꝙ duo ſunt ſo cij omniū bonoꝝ. puta. filius legitimꝰ ⁊ ſpurius. mō pr̄ inſtituit heredē filiū legitimū. Querit̉ vtꝝ aliqͥd acqͥrat̉ ſpurio. Rn̄. Bal. vbi sͣ. ꝙ ſic. nō rōe relicti: ſꝫ ſocietatꝭ. tex. eſt notabilis. ff. de li. le. l. ſi is qͥ duos. Et iſta eſt cautela qn̄ pater vult aliqͥd de ſuis bonis ad ſpurium tranſferre. ꝙ faciat eos in uicem ſociari. Predicta putat ibi Bart. vera. niſi apꝑeret de fraude ex aliquibꝰ ꝯiecturis. tunc em̄ omnino filio auferent̉. vt. l. j. C. de natur. li. ⁊ ibi dicit̉ in tex. Alium modum relinquēdi ſpurio vi de sͣ. Filius. Uigeſimotercio. Pone ꝙ plures ſunt ſocij om nium bonoꝝ vnus iſtoꝝ ex vſuraria prauitate ac qͥſiuit multa. ⁊ ꝯmunicauit ſocio ſeu fratri. Nun. qͥd ep̄us poterit ꝯpellere iſtum frēm eūdemqꝫ ſo ciū ad reſtōem vſuraꝝ. Dic ꝙ ſic. vt. ff. e. l. qd̓ em̄. hec Bal. ¶ igeſimoquarto. vtꝝ liceat tradere pecuniam Iuta. c. ducatos hoc pacto ꝙ accipiens teneat̉ tra denti lucꝝ vel damnū rn̄dere ẜm ꝙ ſimiles. c. du cati apud Io. lucrabunt̉ vel peribunt: cū tn̄ acci piens dictos. c. duc. eos accipiat mox in ſuis neceſ ſitatibꝰ expendendos. Rn̄. ſan. Ber. ꝙ nō. cuius ſnīe videt̉ eſſe Inno. ⁊ Io. an. in. c. fi. de vſu. qꝛ ta lis pecunia oīno videt̉ hr̄e in ſe rōem mutui. nō āt capitalis ſeu ſortis. qꝛ tūc in pacto eēt ꝙ eam acci piēs tenēt̉ ſolis mercatōibꝰ fideliter deputare. qd̓ minime eſt ẜm caſum ꝓpoſitū. Naꝫ talis pecunia aut eſt tradita ꝑ modū mutui: ⁊ ſic eſt vſura. Aut ꝑ modū depoſiti. ⁊ tūc ipſa ſola dꝫ reddi abſqꝫ lu cro. Aut ꝑ modū capitalis. vt.ſ. emptōibꝰ ⁊ mer catōibꝰ deputet̉. nec hoc pōt eſſe. qꝛ pactū sͣ. poſi tum repugnat. Multi tn̄ doct. tenent ꝙ ꝯͣctus ſit licitus. Et hoc veꝝ ſi illud petat̉ tanꝙͣ inteſſe. pu ta. qꝛ volebat oīno omnes duc. in ſocietatem po nere. ⁊ ad inſtanciā amici ſibi on̄dit: dūmodo ẜm Ho. pericula ⁊ expenſas in ſe recipiat. ſcd̓o ꝙ pͥn cipaliter nō intendat lucrari ꝑ hanc viam magis ꝙͣ ꝑ viaꝫ mercandi. tercio. ꝙ nō ꝯͣhat pactum ad ſemꝑ. ſꝫ ad aliqd̓ tp̄us rōnabile. Quarto. ꝙ ille nō ſit in tam arta neceſſitate ꝙ merito ex p̄cepto tene ret̉ illi gͣtis mutuare. qd̓ qn̄ ſit videsͣ El̓yna.j. quī to. ꝙ hoc qd̓ accipit vltra ſortē: ſolū accipiat tanꝙͣ rr̄ iij

intereſſe. Al̓s contractus non eſſet licitus. Et hoc facit ad limitatōꝫ aliquaꝝ queſtionum poſitaꝝ. jͣ. ꝯſura j. Uigeſimoqͥnto. Pone. mutuat qͥs in venecijs c. vt exīde. cxx. recipiat in cipro hoc pacto ꝙ ſi iſta c. vel merces ex eis empte in mari vel in terra peri clitent̉. nō teneat̉ reddere niſi. l. Si v̓o no ꝑiclitēt̉ denarij vel mercatōes: teneat̉ ad p̄dicta. cxx. Rn̄. Hoſti. ꝙ ꝯͣctus eſt vſurariꝰ: qꝛ aut recipiens expē dit pecuniā illam in mercibꝰ: aut nō. Si nō gͦ mu tuans vult lucꝝ ꝙ iſte nō facit: qd̓ oīno iniuſtū eſt Si expendit. tūc certum eſt ꝙ merces ex pecunia iſta empte ſunt ipſiꝰ mutuū accipientꝭ. in cuiꝰ dn̄i um ⁊ pecunia ipſa tranſierat. ⁊ ſic ſeq̄ret̉ ꝙ mutu ans vellet lucꝝ factum ex re nō ſua: qd̓ oīno illici tum eſt. Con. Ray. ¶ Uigeſimoſexto. Pone. recipit qͥs pecuniam vl̓ tra mare vehendam ⁊ ibi reddendam ꝓ certo ſibi p̄cio ꝯſtituto. Nunqͥd ꝯmittat̉ vſura. Rº. ẜm In no. ex de vſur. c. fi. ꝙ non eſt vſura ſiue in ſe recipi at periculum qͥ portat eam: ſiue nō. qꝛ oꝑaꝝ ſeu cu ſtodie locatio eſt. Idem Hoſti. Nec ob. d. c. fi. qꝛ non eſt idem caſus: qꝛ receptum vltra ſortem: de qͦ in. d. c. fi. dr̄. mutuum directe ꝯcernit qd̓ ꝓhibetur Luce. vj. ſꝫ hic nō ſic. qꝛ non ꝓpter mutuum: qd̓ ibi non eſt: ſꝫ ꝓpter ſecuritatem factam lucrū accipit. Dicit tn̄ Inno. ꝙ vbi non acciꝑet precium tm̄ vt portet. ſed negociator mutuo dat eam. vt cum illa negociet̉ tunc eſſet vſura. quia pecunie nullus eſt fructus ſi teneatur in archa. nec deterioratur in ¶ Uigeſimoſeptimo. Pone ꝙ qͥs tradat. c. mer catori: ſic ꝙ in mercādo: capitale currat ad pericu lum ipſiꝰ tradentis. ita ꝙ quicqͥd mercando. vel alio inculpabili mō ꝑdat̉: ꝑdit̉ creditori ipſiꝰ capi talis. lucꝝ aūt eſt fixum. ⁊ in tali caſu certum eſt ꝙ mercator cui capitale traditum eſt emit totum fu tuꝝ lucꝝ capitalis p̄dicti tanto p̄cio quantum ꝓ babilitas futuri lucri cum vtilitate ꝓpria pōt rōna biliter extimari. Talis qͥdem ꝯͣctus ẜm quoſdam eſt illicitus. Tn̄ ẜm Gir. ol. licite pōt fieri. Et hoc multiplici rōne. Primo rōne periculi. Nam in to ta mercatione fiēda ex hoc capitali: capitale ad pe riculum tradentis currit. Secundo. rōne lucri. qꝛ totum lucꝝ qd̓ ꝓuentuꝝ extimat̉ ꝓbabilit̓ aliquē valorem hꝫ. q̄ pōt aliquo p̄cio iuſto extimari. ⁊ per ꝯn̄s etiam iuſte vendi. Tercio. rōne damni vitan di. qꝛ iſte qͥ dat ſuum. ꝓprium capitale. iuſte pōt ex inde exigere intereſſe. Idem ptꝫ a ſimili. Pone em̄ ꝙ aliqͥs tradat alicui equum ſuum ad ſeptimanaꝫ ſub p̄cio ꝯpetenti: vt ꝯducat eū in p̄lijs ⁊ alijs ne ceſſarijs ſuis. Tandem ille cui equus traditus eſt emit totum futuꝝ lucꝝ annue ꝯductiōis eqͥ. Sic̄ em̄ hic licite emi pōt: ita ⁊ ibi. credo igit̉ ꝙ rōne ꝯͣ ctus h̓ nulla ꝯmittat̉ vſura: niſi hoc fieret in frau dem vſuraꝝ: ita ꝙ illud capitale nō eſſet vere ẜm rem traditaꝫ ꝓ capitali: ſꝫ potiꝰ ꝓ mutuo. ⁊ ad vſu rarium lucꝝ. ¶ Uigeſimooctauo. Pone mercator qͥdam mit tit ꝑ mare: ſeu ꝑ terram aliquas mercantias: ⁊ no lens totaliter periculo ſe exponere q̄rit aliquem qͥ Socle tos de predictis mercibꝰ faciat ei ſecuritatem: vicꝫ ꝙ ſi aliquo caſu ꝑdant̉ de p̄dictis omnibꝰ ſatiſfaciat ex hmōi aūt ſuſcipiens periculum tale cum mercato re ꝯuenit manualiter reciꝑe aliquas pecunias ꝓ qͦ libet. c. valoris ipſaꝝ mercantiaꝝ. Querit̉ vtꝝ ta lis ſecurans poſſit inde licite reciꝑe tale lucꝝ. Bre uiter dicendum eſt ꝙ ſic. ⁊ exꝑientia teſte ex tali ſe curitate reſultat ꝯͣmune bonum. ⁊ vtilitas maxi ma reipublice. Item iſte ꝯctus videt̉ eſſe ꝯͣctus lo cationis. qꝛ mittens merces illas qͣi locat ipſaꝝ cō ductōꝫ illi ſecuranti vltra mare cū ſuo ꝑiculo ⁊ eqͣ mercede. ſꝫ certe qd̓ dat̉ ꝓ locato merces eſt: non vſura. Uigeſimonono q̄ro. an licitus ſit ꝯͣctus. P. tra dit. I. centum ad fideliter oꝑādum in ſua arte vel mercantia cum pacto ꝙ in fine anni totam recipi at ſortem cur: tribꝰ ꝑtibꝰ lucri. ſi qd̓ lucꝝ fuerit fa ctum. deductis tn̄ prius expenſis ⁊ extimationibꝰ laboris ipſius Io. Et ecōuerſo ſi damnum euene rit in mercantia vel arte vult ſentire detrimētum trium partium ⁊ Io. iiij. ꝑtis tm̄ ſentiat. Rn̄. ſan. Ber. ꝙ non. qꝛ ſi ꝯtingat talem pecuniā ſiue mer ces emptas ex illa diuino iudicio ꝑiclitari: ip̄e Io. ſentiret damnum qͣrte ꝑtis: qꝛ quicqͥd ꝯtingat: qͣ ta ꝑs ſortis ipſi petro reddenda eſt. ꝓpt̓ea quicqͥd ipſe. P. ꝯſequit̉ lucri de illa quarta ꝑte que nō ſub iacet eius periculo: vſurarium eſt. Quod aūt rece pit de tribꝰ ꝑtibꝰ que ꝑtinent ad eius periculum: licitum eſt. Erit igit̉ talis ꝯͣctus licitus. ſi addat̉ in pacto ꝙ ſi aliqd̓ damnum ſine culpa ipſiꝰ Io. eue nerit ꝙ ad ip̄m Pe. integralit̓ ꝑtinebit: nihilomi nus tale damnum Pe. a dicto Io. non tenebit̉ ac ceptare niſi Io. iuridice ꝓbauerit. Et no. ꝓ decla ratione p̄dictoꝝ ꝙ ſan. Ber. in multis caſibꝰ ſupͣ poſitis ⁊ ſimilibꝰ fuit in opinione ꝙ ponens ali quam quantitatem pecunie in ſocietatem ad hoc vt caſus ſit licitus oportet ꝙ retineat in ſe pericu lum totius capitalis. Sꝫ vt dictum eſt sͣ. glo. xiiij. q. iij. in. c. pleriqꝫ. eſt in ꝯrium. que vult ꝙ pōt fieri ꝑactum in ꝯͣctu ſocietatis ꝙ periculū capitalis ſit ꝯmune. Et hoc etiam ſentit Panor. in. c. ꝑ vr̄as. d̓ dona. inter vi. ⁊ vx. Et iō dicendum ꝙ ſi tale pa ctum fiat taliter. ꝙ medietas currat ad periculum yui tu. Nec eſtibi re recipientis erit licitum. qꝛ ſi in fine ſocietatis nihil inueniret̉ niſi capitale ſolum. tūc diuideret̉ ẜm ꝙ pactum factum eſt de periculo. qꝛ ideꝫ pactum qd̓ factum eſt de damno intelligit̉ etiaꝫ de lucro ⁊ ecō uerſo. vt inſti. ꝓ ſocio.§. illud. ⁊ dictū eſt sͣ. q. xvij. ⁊ ſequunt̉ ꝯmuniter doc. Si aūt tale pactum non ſit factum: capitale totum in fine erit tradentis vt dicit ſan. Bern̄. qͥ intelligit talem eſſe vſurarium ꝙͣtum ad lucrum illiꝰ partis que non ſubiacet pe riculo. ſi tale pactum faciens intendit in fine ſi ni hil aliud eſſet niſi capitale: ipſum totum hr̄e. Trigeſimo q̄ro. qualiter diuidet̉ ſocietas ſi ni hil inter ipſos eſt ꝯuentū exp̄ſſe. Rn̄. ẜm. d. Ang. ſic eſt diuidenda. Si totum ſocietatis eſt. ccc. ego qͥ poſui. c. primo extraham illa. c. ⁊ poſtea reſidua. cc. diuidemus inter me ⁊ eum qͥ poſuit oꝑas. Ita tn̄ ꝙ qͥ plus ſocietati ꝯtulerit. vel pecunie. vel oꝑe. vel induſtrie. plus habeat. vt. l. ſi non fuerint. ⁊. l.

quid em̄. ff. ꝓ ſocio. Et hoc arbitrio boni viri. nec eſt veꝝ qd̓ dicunt qͥdam. ꝙ ſimiliter ille qui ponit oꝑam dꝫ primo extrahere tantum quantum eſti mandum eſt ſua oꝑa. Sicut ille qͥ poſuit. c. Nam hoc nullo iure cauet̉. qꝛ oꝑa hominis nihil aliud eſt ꝙͣ officium diurnum. vt. l. j. ff. d̓ ope. li. Immo opera hominis dr̄ fructus hominis eſſe. vt. l. ij. ff. de ope. pu. Ille ergo qͥ in ſocietate tm̄ operam po nit non dicit̉ aliqͥd ꝯſiſtens in ſorte vel capitali po nere. ſꝫ ſolum fructū ſue ꝑſone. qͥ fructus aut vſuſ fructus ꝑſone correſpondet fructui aut cōmodita ti illoꝝ. c. ꝓ hoc facit qd̓ dicit̉ in. l. cum duobꝰ.§. ſi in coeunda. ff. ꝓ ſocio. Et hanc opinionem ſecutꝰ eſt Bal. in. l. j. C. ꝓ ſocio. Et ſic intelligi debet ꝙ ſepe opera alicuius ꝓ pecunia valet. vt inſti. pro ſocio. id eſt ꝓ cōmoditate ⁊ vſufructu dicte pecu ¶ Trigeſimoprimo. vtrum locans rem quaꝫ eſti māt hac ꝯditione ꝙ qualitercunqꝫ ꝑdat̉ ſeu dete rioret̉ vult recuꝑare eodem p̄cio rem ſuam. An li ceat. Rn̄. ꝙ non. ⁊ videt̉ fieri in fraudem vſuraꝝ qꝛ res eſtimata intercedit loco pecunie. l. ſi v̓o.§. qd̓ ait. ff. ſo. ma. Nec eſt vera locatio. quia locator rem ſuo periculo tradit: ꝓ qua conſtituit̉ ſibi mer ¶ Trigeſimoſecundo. quero an res empta ex pe cunia ꝯmuni vl̓ redacta ex rebꝰ communibꝰ ſit cō munis. Rn̄. Bar. in. l. ſi patruꝰ. C. co. v. iudi. di ſtinguit. ꝙ aut emit quis nomine ꝯmuni. aut no mīe ꝓprio. aut dubitat̉. Primo caſu. res ē ꝯmunis altero habente ratum. vt. l. ſi ego. ff. de ne. ge. Aut emit nomine ꝓprio. ⁊ tunc diſtingue. aut emit de pecunia ꝓpria. aut de pecunia ꝯmuni: aut dubita tur. Primo caſu non eſt dubium ꝙ res non eſt cō munis. Aut de. pecunia ꝯmuni: ⁊ tunc: aut ille qͥ in re ꝯmuni vendicat partem erat maior. aut erat minor. Primo caſu nihil petere poteſt in re vt ibi. Secūdo caſu. aut ille qui emit nō erat tutor vel cu rator. ⁊ tunc idem. vt. l. filie. ff. de ſolū. Aut erat tu tor vel curator: ⁊ tunc res efficit̉ ꝯmunis. vt. l. ij. ff. quando ex facto tur. Aut dubitat̉ ex qua pecunia emerit. ⁊ p̄ſumit̉ ꝙ ex ꝓpria. vt. l. ſi defunctus. C. arbi. tu. Nec eſt ibi recurrendum ad cōiecturas. cuius ꝯditionis fuerit artifex vel non. Tercio ca ſu principali qn̄ dubitat̉ cuius nomīe emerit. ⁊ in dubio p̄ſumit̉ emiſſe nomine ꝓprio. vt. l. ⁊ magis. ff. de ſolū. Et ex p̄dictis apparet ſoluta queſtio. q̄ tota die occurrit de facto. ſi vnus ex frībꝰ cum pe cunia hereditaria mercat̉. ⁊ ex illis mercantijs lu cret̉. vtrum debeat alteri fratri ꝯmunicari. Nam primo videndum eſt ẜm Bar. ibi. vtrum hoc fe cerit nomine ꝯmuni: an nomine ꝓprio. Et ſi nomi ne ꝯmuni: tunc lucꝝ eſt cōmunicandum. Si hoc non apparet: tunc ſi ille frater nō erat tutor vel cū rator: lucꝝ debet eſſe ſuum ꝓprium. vt. l. ticium et meuium.§. altero. de admi. tu. ⁊. d. l. ſi patruus. ſꝫ ſi erat tutor vel curator. tunc lucrum qd̓ facit ex pͥ ma mercantia empta dꝫ eſſe ꝯmune. qꝛ mercantia illa fuit ꝯmunis tanꝙͣ empta de pecunia ꝯmuni. Secus in lucro qd̓ facit ex reiteratione emptionū. Sortilegium Fo. CCXXXIX. Nam pecunia redacta ex mercantijs cōmunibꝰ. non eſt ꝯmunis. vt dicit̉ ꝑ glo. in. d. l. ſi patruus. ⁊ p̄dicta que dicta ſunt de tutore ſunt vera qn̄ ꝯſtat ꝙ mercantiam facit noīe ꝓprio. Naꝫ in eo forte in dubio p̄ſumeret̉ ꝙ noīe ꝯmuni. vt. l. poſt morteꝫ. fi. qn̄ ex fac. tu. ¶ Querit Bar. etiā de alia. q. quotidiana. An fra tres ſimul ſtando videant̉ ꝯͣhere ſocietatē. Et cō cludit ꝙ qn̄ plures frēs ſtant ſimul. aut nullus ne gociat̉. aut alter negociator. alter non. Aut om̄es negociant̉. Si neuter: non poteſt intelligi eſſe con tracta ſocietas. licet hereditatem inſimul teneant indiuiſam. vt. l. ex ꝑte.§. filiꝰ. ff. famil̓. her. Si v̓o vnus negociat̉: alter non: tunc idem. ꝙ non pōt intelligi ſocietas ꝯͣcta. qꝛ ex hoc ille qͥ negociaret̉ vi deretur magis donare qͣꝫ ſocietatem ꝯͣhere. Si v̓o vterqꝫ negociat̉ ſi qͥdē alter eoꝝ eſt pupillus cū eo non eſt ꝯͣcta ſocietas. qꝛ hoc nō poſſet exp̄ſſe. vt. l. vt in ꝯductōibꝰ. ff. ꝓ ſocio. Si v̓o vterqꝫ eſt maior tunc puto ꝙ ſiqͥdem lucꝝ poſuerunt in ꝯmuni. ex hoc int̓ eos p̄ſumat̉ ꝯͣcta ſocietas. nō dico ſocietas omnium bonoꝝ ẜm ꝙ qͥdam vident̉ velle: ſꝫ ſocie tas queſtus illiꝰ mercantie tm̄. hec Bar. Nota tn̄ ad p̄dicta ꝙ caſu quo vnus fratꝝ de pecunia ꝯmu ni mercat̉ ⁊ noīe ꝯmuni: ꝙ qt̄s lucꝝ eſt ꝯmune ea tenꝰ ⁊ damnū ẜm Bal. Et hoc ſi aggreſſus eſt ſo lita negocia diſcrete oꝑando. Secus ſi inſolita. qꝛ tūc ſibi imputet. l. ſi negocia. ff. de ne. ge. Con. bar. in. l. ticiū. ff. de admi. tu. Quid de duobꝰ ſocijs alt̓cantibꝰ ſuꝑ aliquo rei euentū p̄terito vl̓ futuro. puta. P. aſſerit mortuū talē dn̄m. vel talem principeꝫ ventuꝝ ad talem ci uitatem.jͣ. certum tp̄us. ꝙ ſi ſecꝰ fuerit: obligat ſe Martino datuꝝ. c. ita tn̄ ꝙ ſi ita fuerit vt aſſeruit ipſe. M. qͥ tenebat ꝯͣriū: vice verſa teneat̉ ipſi. P. dare. c. vtꝝ tale lucꝝ ſit licitum. Rn̄. Archi. flo. ꝙ non. ſꝫ poteſt dici turpe lucꝝ tanqͣꝫ ꝓcedēs ex aua ricia ⁊ nulli deẜuiens vtilitati. ſꝫ vanitati ⁊ ꝓdiga litati. nō tn̄ tenet̉ de neceſſitate reſtituere. ſꝫ paupe ribus eſt erogandum. vt aſſerit ſe audiuiſſe a pe ritis. Et hoc magis ex conſilio ꝙͣ ex p̄cepto. Ortilegium quid ſit. Dic ꝙ eſt ars diuinandi. q̄ ꝓprie in ma lo accipit̉. ꝓph̓ia v̓o in bono. j. q. j. iudi res. Et hec ſors illicita eſt: nec credenda. nec exercē da xxvj. q. v. ſortes. qꝛ ẜm Dir. li. iij. ti. xij. licꝫ ſors nō ſit aliqͥd mali in ſui natura. tn̄ ꝓhibet̉: qꝛ ꝓpter aſſiduitatem vtendi labunt̉ homines in idolatri am. Et iō mala eſt in ſui vſu: ſicut ꝓhibet̉ iuramē tum ne labat̉ in ꝑiurium. exͣ de iureiur̄. ⁊ ſi xp̄c. Et hoc intellige ẜm antiqͣ tꝑa qn̄ non erat ſors ꝓhibi ta ẜm La. ⁊ Archi. ſꝫ hodie mala eſt exquo ꝓhi bet̉. Nec in hoc exemplum ſequi debemus ꝙ Io nas vel Mathias dicatur fuiſſe electꝰ ſorte. xxvj. qōe. ij. non ſtatim. ⁊ capitulis ſe. Uel ꝙ Ioſue ex precepto domini exquiſiuit per ſortem peccatum Achor. prima q̄ſtione. iiij.§. Item peccato. Uel ꝙ Saul deprehendit ſorte Ionathan comediſ rr iiij

ſe fauum mellis. quia iſta ⁊ alia ꝑmittebant̉ ante euangelium: q̄ tꝑe ꝑfecte diſcipline ſunt elimīata. xxvj. q. ij.§. his ita. gͦ illa illo tꝑe licita erant: qͦ fie bant aucͣte diuina. vn̄ facientes excuſabant̉ a ſor tilegio ſic̄ a rapina. xiiij. q. v. dixit. ⁊ ab homicidio xxiij. q. viij. occidit. ⁊ ab adulterio. extra de diuor. c. gaudemꝰ. Item eſt alia rō. qꝛ priuilegia paucoꝝ nō faciunt legem cōem. vt. xxvj. q. ij. nō exemplo. Nota tn̄ glo. ſingularē. xxvj. q. ij. in ſumma. q̄ dic̄ ꝙ q̄dam ſunt ſortes licite. ⁊ q̄dam illicite. Illicite ſunt q̄ fiunt ꝑ magicas incantationes. vel q̄ fiunt ad exercendas vanitates vel q̄ fiunt ad inqͥrendū aliqua occulta. Licite v̓o dicunt̉ q̄ fiunt neceſſita tis cā: vt ſi ꝯtentio eſſet de electione aliquoꝝ: ⁊ eēt ꝑitas vtrinqꝫ in omnibꝰ. Exemplo Mathie pn̄t fieri ſortes. vt in. d. c. nō exemplo. ⁊. q. v. nō liceat. Cum em̄ nō ſuꝑeſt humanū auxilium: tūc recur rere poſſumꝰ ad diuinū. xxij. q. ij. querit̉. Et in du bijs ẜm leges ad ſortes recurrit̉. vt. ff. de iudi. ſꝫ cū ambo. C. co. del̓. l. fi. in pͥn. ⁊ Aug. dixit qͥbuſdam cum ciuitas eēt obſeſſa ⁊ dubitaret clerus qͥ debe rent fugere qͥ manere: ꝙ ſorte illud eēt dirimendū hec glo. Et iō dicit Io. de ſan. ꝙ ad hoc ꝙ ſors ſit licita tria reqͥrunt̉.ſ. publica ⁊ cōis vtilitas. irrefra gabilis neceſſitas. vt.ſ. ꝑ auxilium humanum nō poſſit ſubueniri. al̓r em̄ eſſet tentatio dei. Tercio. ꝯcors ⁊ vnanimis or̄o. d. c. non exemplo. vbi dr̄. ſi qͥ neceſſitate aliqua ꝯpulſi deum putant ſortibꝰ ex emplo apl̓oꝝ ꝯſulendum. videāt hoc ipſos apl̓os non niſi collecto fratꝝ cetu ⁊ p̄cibꝰ ad deum fuſis egiſſe. Nota etiam Panor. in. c. fi. exͣ eod̓. ꝙ ſortes nullomō pn̄t interuenire in tractatu electōnis. qꝛ poſſet aſſumi indignus: cum ſors poſſet ſuꝑ eum cadere. Item ꝑ ſortem tentat̉ deꝰ. Et intellige hoc ẜm doct. in electionibꝰ ad officia eccl̓iaſtica. Secꝰ aūt inter laicos quo ad tꝑalia. qꝛ h̓ vſus ſortis nō reꝑit̉ in illis ꝓhibi tus. exqͦ tantū ſe ſubijciunt for tune. Et ita in multis locis faciunt laici. eligentes officiales ꝑ ballotas. Melius tn̄ puto abſtinendū qꝛ militant rōnes ſuperius allegate. vide d̓ hoc sͣ. Elęctio.j. Qui dicunt̉ ſortilegi. Rn̄. ẜm Di rec. Sortilegi ſunt qui ſub nomine ficte religionis per quaſdam quas ſanctoꝝ ſeu apl̓oꝝ vocant ſortes. Aut qua rumcūqꝫ ſcripturaꝝ inſpectione: futura ꝓmittūt. xxvj. q. j. c. j. Quot ſunt ſpēs diuinatōis ſeu ſortilegioꝝ. Rº ꝙ genus diuinatōis a perſis ortum habuit. Et qͣ tuor ſunt eius genera ſicut quatuor ſunt elemēta. Fit em̄ diuinatio in terra q̄ geomantia vocat̉. a ge os qd̓ eſt terra. ⁊ manthos qd̓ eſt diuinatio. Scd̓o ſit in aqua. Et hec ydromantia vocat̉. ab ydor qd̓ eſt aqua. Tercio fit in aere q̄ arimātia appellat̉ ab aere. Quarto fit in igne q̄ vocat̉ pyromātia. a pyr qd̓ eſt ignis: qͥ omnes diuini dicti ſunt. qͣſi deo ple ni. qꝛ diuinitate ſe eſſe plenos ſil̓ant. Hoꝝ aūt di uerſa ſunt noīa. Nam qͥdam arioli vocant̉. eo ꝙ circa aras ydoloꝝ nepharias p̄ces emittūt: ⁊ inde rn̄ſa accipiūt. Quidam auruſpices dicunt̉ qͣſi ho raꝝ inſpectores. qꝛ dies ⁊ horas in negocijs agenSortilegium dis ⁊ oꝑbꝰ cuſtodiūt. Quidam augures dicunt̉. qui volatus auium intendunt aliaqꝫ ſigna reꝝ vel obẜuationes in ꝓuiſas hominibꝰ occurrentes ob ſeruant. Alij aſtrologi dicunt̉: eo ꝙ in aſtris augu rant̉. Iſta tn̄ ſcientia ẜm Io. an. ⁊ Panor. in ſe nō eſt mala nec ꝓhibita cum ſit vna de ſeptem artibꝰ Et iura p̄miant has ſciētias. l. j. ff. de va. ⁊ extraor. cogni. Tn̄ ex eius occaſione homines incidūt in ydolatriam. qꝛ credunt ſuꝑceleſtia dare neceſſitatē hominibꝰ. tn̄ ſi volūt p̄dicere ea q̄ cauſant̉ ex corpi bus ſuꝑceleſtibꝰ. vt eclipſim lune vel ſolis. vel ſicci tatem. vel hn̄dantiaꝫ frumenti ⁊ non peccant. aut volunt p̄dicere caſus fortuitos hominum certitu dinaliter hoc aſſerentes: p̄ſertim in his que depē dent a libero arbitrio. ⁊ tunc peccant. De iſta ma teria ſortilegioꝝ videsͣ. Confeſſor.j. Quidam etia dicunt̉ genetalion ꝓpter ꝯſiderationes naturaliuꝫ dieꝝ. Item non damnant̉ ruſtici ⁊ medici qui ſer uant temꝑa ad ſeminandum vel incidendum li gna. ⁊ ad medicandum. ⁊ minuendum. ⁊ ſimilia. de quibus certa ⁊ manifeſta ratio reddi poteſt ẜm naturam. xxvj. q. ij. illud. Prohibent̉ tamen om nes ligature ⁊ ſuperſtitiones ⁊ remedia que medi coꝝ diſciplina ꝯdemnat. Similiter imp̄cationes ⁊ caracteres ⁊ multa alia que in dicto ca. illud. con tinent̉ expreſſe. Item ſi quis ſymbolum ⁊ oratio nem dominicam ſcribit in carta. vel ponit ſuꝑ ali quem infirmum ad hoc vt deus tm̄ in hoc hono Iii Troſirape ret̉: non reprobat̉: dummodo nulla alia ſuperſti tioſa obſeruantia miſceat̉. xxvj. q. v. non liceat. ẜm Monal. Item ex hoc dicunt quidam ꝙ non ſunt reprobanda breuia que fiunt in aſcenſione. cum non contineant niſi verba euangelij. ſed ſu perſtitioſum eſt ſi credat̉ ꝙ minus habeant effica cie ſi ſcribantur poſt lectum euangelium. aut poſt miſſaꝫ. aut alio die qͣꝫ ſi cū ꝓferunt verba euāgelij que ibi continent̉. Illa tamen breuia in quibꝰ ſcri bunt̉ quidam caracteres ⁊ quedam nomina inu tuit ꝯtamintōꝫ htra ſitata. quaſi nomina dei ineffabilia. ⁊ in quibus di citur quicunqꝫ ſuper ſe portauerit iſtud breue non litas qͣꝫ doloſitas deduar periclitabitur. vel ſic ⁊ ſic. aut illud. aut illud bonū ſibi eueniet. ꝓculdubio reprobanda ſunt nec por tanda. ⁊ peccant qui ſcribunt ea. aut portant. aut abat̉. ex de of or. l. donant. aut vendunt. aut portanda docent. niſi adeo fuerint ſimplices ꝙ ignorātia debeat eos ex cuſare. que nō excuſat ſi ſuꝑ hoc fuerint admoniti hec Monal. Quid de carminantibꝰ vel carminatoribꝰ. qui carminant infirmos vel pueros vel animalia. nū quid peccent mortaliter. Reſpond̓. ẜm Monal. Si nil ſuperſtitioſum dicunt. vel docent. aut faci unt. ſed tm̄ vtunt̉ licitis precibꝰ ⁊ adiurationibus ſicut per paſſionem ⁊ crucem ⁊ ſimilia: non eſt di cendum ꝙ peccent mortaliter. niſi talia fecerin poſt ꝓhibitionem ab eccleſia ſibi factam. Sꝫ dicē dum eſt ꝙ ꝓhibendi ſunt viri ⁊ mulieres a talibꝰ quia multa inutilia ⁊ ſuꝑſtitioſa ſolent admiſceri. niſi forte ſit ſacerdos ⁊ religioſus ⁊ diſcretus. aut etiam laicus. ſiue vir. ſiue mulier excellentis vite ⁊ probate diſcretionis. qui fuſa oratione ſuper

infirmum: non ſuꝑ pomum. aut piꝝ. aut cingulū aut ſil̓ia ſuꝑ infirmātes manū imponāt iuxͣ illud. Suꝑ egros manꝰ imponēt ⁊cͣ. Nec ſunt hmōi ꝑ ſone ꝓhibēde a talibꝰ. niſi forte timeat̉ ꝙ ad exem plū illoꝝ īdiſcreti ⁊ ſuꝑſtitioſi carminātes ſibi vſur pent abuſum: tuentes ſe exemplo illoꝝ. QQuid de diuinātibꝰ vel inueſtigātibꝰ occulta ⁊ hmōi ꝑ inſpectōꝫ aſtrolabij. aut inſcriptōes vel in ſpectōes in libris. Rº. ẜm Dir. ꝙ nullo mō lꝫ. exͣ. e. c. j. ⁊. ij. ſꝫ ꝯͣ. xxvj. q. ij. hi qͥ. Dic ꝙ loquit̉ de ꝯꝑati ua ꝑmiſſione. qꝛ potiꝰ ꝑmittūt̉ ſortes qͣꝫ ad demo nia ꝯſulenda accedere. Quō freq̄nt̓ eneniāt q̄ diuini p̄dicūt. Rº. Aug. ſoluit hanc. q. xxvj. q. v. nec miꝝ. dicens hoc fieri ꝑmiſſu dei. vt illi qͥ hoc audiūt ꝓbēt̉ ī qͣli fide ſint. tꝝ liceat reqͥrere a moriente ꝙ reuelet ſtatuꝫ ſuum poſt mortē. Rº. ẜm Tho. in qͦlibet. Nulla inordinatio vr̄ ſi qͥs reqͥrat a moriente cognoſcere ſtatū eius poſt mortē: ſubijciēdo tn̄ hoc diuino iu dicio. vn̄ nulla rōne vr̄ ꝙ hoc dici debeat pctm̄: ni ſi forte ex dubitatōe fidei de futuro ſtatū: qͣſi inqͥ rendo temptando inqͥrat. ¶ Utꝝ ars notoria ſit licita. Rn̄. ẜm Tho. ꝙ eſt oīno illicita: ⁊ a xp̄iano fugienda. ꝑ quam qͥdam nitunt̉ ſcīaꝫ acqͥrere. ſꝫ oīno inefficax eſt. ⁊ fiūt ibi q̄dam pacta implicita cū demone. ¶ Quid de incantatōibꝰ ẜpentū ⁊ aīalium. Rn̄. ẜm Tho. ſi reſpectꝰ hēat̉ ſolum ad v̓ba ſacra ⁊ ad v̓tutem diuinā: nō eſt illicitū. ſꝫ plerūqꝫ tales incā tationes hn̄t illicitas obẜuātias ⁊ ꝑ demones ſor tiunt̉ effectū ⁊ p̄cipue in ẜpētibꝰ. qꝛ ẜpens fuit pͥ mū inſtr̄m demonis ad hoīem decipiēdum. ¶ Quid de ſacerdotibꝰ qͥ cā doloris altare exuunt ſacris veſtibꝰ. aut imagines lugubri veſte oꝑiunt. aut ꝯſueta lumīaria ſubtͣhūt. Rn̄. talia fieri ꝓhi bent̉.xxvj. q. v. qͥcūqꝫ. Et niſi faciēs purgauerit ſe pnīa: dꝫ deponi ẜm Ray. niſi forte faceret qꝛ me tuit ꝯtaminatōꝫ ſacroꝝ. vel ſubuerſionē fidei. vel obſidionem ⁊ hmōi. nam in tali facto plus humi litas qͣꝫ doloſitas declarat̉. vt in. d. c. quicūqꝫ. Ce teꝝ qꝛ aliqͥ in aggͣuatōꝫ ceſſatōis a diuinis: imagi nes ꝓſternūt vrticis ⁊ ſpinis ſupponūt: penitus reprobat̉. exͣ de of. or. ſi canonici. li. vj. ¶ Quid de qͥbuſdaꝫ mulieribꝰ q̄ dicūt vel credūt ſe de nocte cū diana dea paganoꝝ vel cū herodia de ⁊ innumera multitudine mulieꝝ eqͥtare ſuper qͣſdam beſtias ⁊ innumera ſpacia trāſire. ⁊ multa hmōi. ⁊ ꝙ ab eis aliq̄ creature pn̄t in meliꝰ mutari aut tranſformari. Rn̄. ẜm Ray. A maligno ſpū mentibꝰ fideliū talia fantaſmata irrogant̉. nā dya bolus trāſformās ſe in diuerſaꝝ ſpēs ꝑſonaꝝ. me tem quā captiuā tenet: multiplicit̓ deludit. nec dꝫ aliqͥs intātā venire ſtulticiā: vt credat ꝙ hec q̄ in ſomnis ⁊ in ſpū tm̄ fiunt: in corꝑe fiant. al̓s infide lis eſt ⁊ pagano deterior. xxvj. q. v. ep̄i. Utꝝ diuinatio q̄ fit ꝑ ſōnia ſit illicita. Rn̄. ẜm Tho. Si qͥs vtit̉ ſomnijs ad p̄cognoſcēdum fu tura ẜm ꝙ ſomnia ꝓcedūt ex reuelatiōe diuina vt ſomnia pharaonis. vel ẜm ꝙ ꝓcedūt ex naturali cā intrinſeca: vt cū hn̄dans humore frigido ſom niat ꝙ ſit in aqͣ: ſiue extrinſeca. vt ex aere. vel imp̄ſ Sponſalia Fo. CCXL. ſione celeſti qͣntū ſe pōt talis virtus extendere. nō erit illicita talis diuinatio. Si aūt diuinatio hmōi cauſet̉ ex reuelatiōe demonū: cum qͥbꝰ pacta hn̄t̉ exp̄ſſa. qꝛ ad hoc inuocant̉. vel tacita. qꝛ hmōi di uinatio extendit̉ ad id ad qd̓ non p̄t ſe extendere. erit diuinatio illicita. ¶ Que pena ſit ſortilegoꝝ. Rº. diuinatores ⁊ male fici ẜm leges capite plecti dn̄t. ⁊ ſi accedant ad do mū alteriꝰ dn̄t cremari. Item oīa bona ipſoꝝ dn̄t publicari. vt. C. de male. l. nullus. l. nemo. ⁊. l. cul pa. Sꝫ ẜm canones: ſi qͥdem pctm̄ occultū ſit: im ponit̉ pnīa.xl. dieꝝ. exͣ. e. c. j. Si v̓o notoriū: eucha riſtia denegat̉. de ꝯſe. di. ij. ꝓ dilectōne. Item ſi ſit clericus. deponendus eſt ⁊ in monaſterio detru dendus. Si laicus. excōicandus ſi pnīaꝫ agere re nuit ẜm Ho. xxvj. q. v. non oportet. ⁊. c. ſi qͥs ep̄s ⁊.c. aliquāti. Sꝫ ⁊ creſcente ꝯtumacia: creſcere dꝫ ⁊ pena. Sꝫ nunqͥd efficit̉ irregularis qͥ talia facit ⁊ ma xie enormia. vt qͥ ſacrificat deo numoꝝ.i. dyabolo vt fiat diues. vel cum de ſacramētis eccl̓ie. vel cor pore xp̄i. ſortilegium facit. Rn̄. ẜm v̓ v̓. Si talia no toria ſint: generant irregularitatem ⁊ indigent di ſpenſatione. Si v̓o ſint occulta: non. ꝙͣuis ẜm qͦſ dam idem ſit. Aliqͥbꝰ tn̄ vr̄ ꝙ neutro mō efficiant̉ irregulares. qꝛ nullo iure cauet̉ ꝑ. c. is qͥ. de ſen. ex cō. li. vj. De hoc videsͣ. Clericus. iij. ⁊ irregulari tas. ij. De hac etiā materia ſortilegioꝝ. vide sͣ. He reticus. Ponſalia. quid ſunt. ¶ Rn̄. ſunt futuraꝝ nuptiaꝝ ꝓmiſſio. ⁊ dicunt̉ ſponſalia a ſpondendo.i. ꝓmit tendo. quō aūt ꝯͣhant̉ ſpōſalia ⁊ in qua etate. ⁊ an ꝑ ꝓcuratorem ꝯͣhi poſſint ⁊ multa alia de hoc vi de sͣ. Matrimoniū. ij. Quid ſi qͥs accepta manu mulieris dicat. Do ti bi fidem de te in vxorem accipienda. ⁊ illa nihil rn̄ det. nunqͥd ſint ꝯͣcta ſpōſalia. Rn̄. ẜm Guil. Re uera non pn̄t ꝯͣhi ex altera ꝑte tm̄. nec claudicare poſſunt. ille tn̄ qui taliter dedit fidem tenetur eam ducere ſi illa voluerit. Si autem noluerit nō eſt cō pellenda: niſi aliquo mō on̄derit mulier accepta re qd̓ agebat̉. puta. ſi ante fidem datam tractabat̉ inter eos de ſponſalibꝰ vel matrimonio. ⁊ ipſa re q̄ſita ſpōte manū dedit ad fidē recipiēdā ⁊ hmōi tūc em̄ eſſent ꝯͣcta ſponſalia. ¶ Nunquid illi qui contraxerunt ſponſalia tene antur contrahere mr̄imoniū. Rn̄. ſi ſponſalia te nuerunt. vt qꝛ in etate debita ꝯͣcta fuerunt. tenēt̉ ꝯͣhere ſimul. nec pōt alter eoꝝ ꝯͣhere cum alia ꝑſo na. ⁊ ſi contraxerit.ſ. per verba de pn̄ti. tenet qui dem ſcd̓m matrimonium. extra eo. c. ficut. ſꝫ agere debet penitentiam de fide mentita. Et multoma gis ſi interuenerat iuramentum. extra eod̓. ex lite ris. el. ij. ¶ Sed vtrum iſte qui non vult contrahere debe at cogi per cenſuram eccleſiaſticam. Rn̄. ꝙ prius debet moneri. vt extra eo. requiſiuit demum pōt cogi per cenſuram eccl̓iaſticam. ſiue huiuſmodi ſponſalia ſint iurata: ſiue non. ẜm Panormitanū

Sponſalia in. d. c. ex literis. qꝛ deus inter ſimplicem ꝓmiſſio nem ⁊ iuramentum non facit dr̄iaꝫ. Non ob. d. c. ex lr̄is. ibi ſuū iuramentū. qꝛ narrat facti ꝯtingen tiam. Tn̄ ſatis p̄t dici ꝙ nō ita ſtudioſe eccl̓a ꝯpel lit alteꝝ vbi nō int̓uenit iuramentū. Et addit pa nor. poſt glo. ꝙ ex cā eccl̓a nō ꝯpellet. vtputa. ſi ita abhorret ſponſam vel ecōtra. ꝙ ex inuitis nuptijs vehement p̄ſumat̉ ſcandalum futuꝝ. Nam tunc eccl̓ia dꝫ ſuſtinere minꝰ malū vt maius euitet̉. ⁊ ſic dꝫ intelligi. d. c. reqͥſiuit. Addit etiaꝫ panor. ꝙ nō ſolum iudex eccl̓iaſticꝰ p̄t ꝯpellere laicum ad ꝯͣhen dum mr̄imoniū. verūetiaꝫ iudex ſecularis p̄t adi ri vbi nō v̓teret̉ in dubium de validitate ſponſa lioꝝ: ſꝫ ſolū peteret̉ vt alt̓ adimpleat ꝓmiſſionem etiam iuratam. Nam ⁊ iudex ſecularis pōt adiri vt ꝯpellat laicū ad obẜuatōꝫ iuramenti. vt in. c. lꝫ. de iureiu. li. vj. Quid ſi iuraſti dare. P. vnā de filiabꝰ tuis. Rº. ẜm Ho. dare qͥdē tenerꝭ. ſꝫ qͣmcūqꝫ des lib̓aberꝭ qꝛ ꝓmiſſoris eſt electio ſic̄ ⁊ in alijs ꝓmiſſionibꝰ. ⁊ ſi oēs moriant̉ p̄ter vnaꝫ ad illam dandam tenerꝭ ff. d̓ eo. qd̓ cer. lo. l. iij.§. qͥ ſtichū. Sꝫ ſi vnā. P. ob tuleris ⁊ ille nō acceꝑit. liberatꝰ es etiaꝫ a iuramen to. ff. de ꝯdi. inde. l. cū is. ꝙ ſi vnam ex his carnal̓r cognouit. nullam aliaꝫ hr̄e poterit. qꝛ cū oībꝰ ꝯͣcta eſt affinitas. īmo ſi ꝯtemplatiōe p̄cedētis tractatꝰ facta fuit ꝯmixtio: eēt factū mr̄imoniū. Idē tenet Panor. in. d. c. ex lr̄is. di. ꝙ talia ſponſalia trāſier̄t in mr̄imoniū ꝑ carnis copulaꝫ: nō tm̄ v̓tute ſpon ſalioꝝ qͣntū ex p̄ſumpto ꝯſenſu. vt exͣ. e. c. is qͥ. Sꝫ exqͦ iurauit ducere vnam ex filiabꝰ. T. ⁊ poſtmo dū vnaꝫ ex eis cognouit. ſatis vr̄ illam elegiſſe ⁊ in eā ꝯſenſiſſe. vide de hac materia ſingularia sͣ. Ma trimonium. iij. QQuid ſi iuraſti dare mihi vnaꝫ det̓minatā filiā tuam: ⁊ ſi illam hr̄e nō poſſem ꝓmſſiſti aliaꝫ. Rn̄. ẜm Ho. tenet̉ dare primā. ⁊ ad hoc laborare bona fide. exͣ eo. ad audientiā. ꝙ ſi nō pōt: tūc ſubdiſtin guendū eſt. qꝛ ſi pͥma ꝯſenſit ſponſalibꝰ exp̄ſſe vel tacite. vtputa. vel qꝛ ipſa pn̄te ⁊ nō ꝯͣdicente fuer̄t ꝯͣcta ſponſalia. vel ip̄ia poſtea ratificante: ſororē ſu am hr̄e non poſſum. qꝛ cū pͥma ꝯͣxi ſponſalia vt in d. c. ad audientiā. ēt ſi illa pͥma ſponſalia forte ꝓpt̓ ꝯſanguinitatē aliquā cū illa pͥma nō tenuiſſent. ſi v̓o pͥma nullatenꝰ ꝯſenſit ſponſalibꝰ: teneris ad ſe cundam. d. c. ex lr̄is. Quid ſi ſponſalibꝰ appoſitū ſit tp̄s. jͣ. qd̓ fieri de beat mr̄imoniū. Rn̄. elapſo tꝑe ille ꝑ quem nō ſte tit impune nubit: ſꝫ alij dat̉ pnīa de fide mentita. extra eo. ſicut. Quid de penis q̄ int̓dum apponūt̉ ſponſalibꝰ. Rn̄. panor. in. c. gēma. exͣ eo. ad tradendū ꝑfectaꝫ noticiaꝫ hꝰ caſus format qͣtuor. q. Prima ē. nūqͥd indiſtincte poſſit int̓uenire arraꝝ traditio. Scd̓a. nunqͥd pena indiſtīcte ſit reprobata ⁊ ad iſtas du as ſil̓ rn̄det. Et refert Io. an. dicere ꝯſiderādaꝫ fo re qͣlitatē ꝑſonaꝝ ⁊ qͣntitatē arraꝝ ⁊ pene. Si em̄ int̓ viles ꝑſonas int̓uenerit traditio magnaꝝ ar raꝝ: nō vale̓t: qꝛ eſt eadē rō q̄ in appōne pene. naꝫ ſepe tradit̉ ꝓ arris qͣntitas mille libraꝝ. ⁊ ſi int̓ ma gnas ꝑſonas int̓ueniret modica pena: valēt. qꝛ ē eadē rō q̄ in arris. Naꝫ ſolutio modice pene n̄ he intimidare magnū viꝝ. Et hāc opi. vr̄ tenere Cy. in. l. ml̓r. C. e. ſꝫ Bar. in. l. ticia. ff. de v̓. ob. vr̄ oīno reprobare appoſitōꝫ pene qͣꝫtūcūqꝫ in modica qͣn titate ſit appoſita. qꝛ lex indiſtincte ꝓhibet ſtipula tōꝫ penalem. vt in. d. l. mulier. ⁊. d. l. ticia. Et reſpe ctu arraꝝ vr̄ velle ꝙ indiſtincte admittant̉. dūmō nō excedant qͣntitatē dotis vel donatōis ꝓpter nu ptias. ⁊ vbi iſta nō int̓uenirēt non dn̄t excedē pe nam legalē. de qͦ in. l. iubemꝰ. C. de repu. nā ſi diſ ſoluenti mr̄imoniū lex nō apponit penā ita gͣueꝫ. vt. d. l. iubemus: gͦ fortiꝰ idem dd̓m in recedēte a ſponſalibꝰ. Itē ad hoc vt valeat effectꝰ arraꝝ. opꝰ eſt ꝙ vere int̓ueniant. Ita ꝙ qͣntitas ſit numera ta ⁊ tradita ꝑti. ſecꝰ vbi ꝑs ꝯfiteret̉ tantū ſe recepiſ ſe: vt cōiter hodie fit: ⁊ ꝯſtaret ꝯͣriū. Et idem tenet Fed̓. ⁊ hec opi. placet Panor. qꝛ vbi arra nō int̓ue nit eſt qͣſi eadem rō: vt in appoſitōe pene. qꝛ defa cili qͥs ꝯfiteret̉ ſe recepiſſe arram in magna qͣntita te. īmo plus dic̄ ibi Bar. ꝙ ſi vtraqꝫ ꝑs ꝯfiteret̉ re cepiſſe ab altera: nō valet. etiā ſi vere intueniſſet ſo lutio. qꝛ ſi ſolui tibi mille. ⁊ recepi a te alia. M. n̄ vi deor ſoluiſſe. ar. l. qͥ ſic ſoluit. ff. de ſol̓. Multi tn̄ te nent ꝯͣ hoc vltimū. Et dic̄ panor. vidiſſe varia ꝯſi lia ꝯͣ Bar. tn̄ credit opi. Bar. eē veriorē. Nam rō legis fuit: qꝛ faciliꝰ qͥs ꝓmittit: ꝙͣ exburſet. Et ex qͦ tantūdē recepit ab alia ꝑte. nō vr̄ exburſaſſe ⁊ ma xime hoc ꝓcedit hodiernis tꝑibꝰ: in qͥbꝰ ꝯͣhentes ꝯfitent̉ recepiſſe alt̓ ab altero magnā qͣntitatē ar raꝝ: q̄ in veritate nunꝙͣ fuer̄t numerate: ſꝫ ē nuda ⁊ ſimplex ꝯfeſſio. Et Bart. in tantū inheret huic opi. ꝙ ſubnectit fundū nō poſſe dariloco arraꝝ ēt ſi vendēs ꝯſtituat ſe noīe alteriꝰ poſſidere. qd̓ ſatis placet. qꝛ. d. l. ml̓r loqͥt̉ de arris traditis in qͣntita te. ⁊ annullat aliaꝫ penaꝫ: gͦ exͣ illum caſum nō de bemꝰ arras approbare. Et cū hac opi. trāſit. d. an. Reſpectu tn̄ arraꝝ dic̄ Panor. ꝙ ſibi placet opi. Io. an. vt ꝯſideret̉ qͣntitas ⁊ qͣlitas ꝑſonaꝝ. maxi me reſpectu recipientis qui hꝫ reddere duplicatas eſet equalia vint ⁊ quadruplicatas. Mouet̉ qꝛ ꝑ rōnem legis natu hec opi placat. I ralem debemꝰ recedere a v̓bis legis ⁊ ẜuare ſnīaꝫ monij. Quarta quettio legis. vt in. l. nō dubium. C. de legi. Sꝫ appoſitio pene in quacunqꝫ parua quantitate nō tenebit. qꝛ odia nō debent extendi vt in regula odia. Ꝙͣtum ad ſcd̓m.ſ. reſpectu pene sͣ. vidiſti qͥd ſentiat Ioh̓. an. ⁊ quid Bar. Sed colligendo dicta doc. dic ꝙ aut apponit̉ pena inter ipſos ꝯͣhentes. ⁊ indiſtin cte non valet ẜm opi. ꝯmuniorem. Aut inter pa rentes ipſorum contrahentium. ⁊ tunc idem ẜm vnum intellectum in dicta. l. ticia. Aut inter alios ⁊ tunc aut iſti ſunt ita coniuncti cum contrahen tibꝰ ꝙ veriſimiliter iſti inducerent̉ ad contractuꝫ ne coniuncti vel amici ſoluant penam. ⁊ tunc idē quod sͣ. Aut non ſunt ita coniuncti: ⁊ cōmuniter tenet̉ ꝙ inter eos valet appoſitio pene. Quod ꝓ cedit etiaꝫ ſi extraneꝰ ꝓmiſit noīe mulieris ſub cer ta pena. licet Ho. hoc caſu teneat ꝯͣrium. ſꝫ ꝯmu niter indiſtincte tenet̉ primū. Ad vnum tn̄ ſingu lare aduerte. ꝙ ſi extraneus ꝓmittit ſub pena ꝙ T. mulier contrahet matrimonium cum. S. Si facit quantum in eo eſt non incurrit penam. quia

difficultas exquo factum eſt in obligatōe alterius impedit ꝯmiſſionē pene. vt in. l. ſi vehēda. ff. ad. l. ro. de iac. Idem Io. pagli. Pro hoc. qꝛ ſicut ꝓmit tens ꝑ iuramentuꝫ euitat ꝑiurium ſi fecit qͣntum in eo eſt. vt no. glo. in. c. ex lr̄is. el. ij. extra eo. gͦ eo dem mō dꝫ vitare pene ꝯmiſſionē. hanc etiaꝫ opi. ſequit̉. d. an. ēt vr̄ tenē Bar. in ſil̓ibꝰ terminis in. l. ꝯtinuꝰ.§. illud. ff. de v̓. ob. ⁊ hoc nota. Nā cōiter accidit ꝙ qͥs ꝓmittit ꝓ filio. vxore. ſeu amico ꝙ ra tificabit ꝯͣctum ſub pena. ꝙ ſi iſte ꝓmiſſor facit qͣn tum in ſe eſt euitat penam. Hec ꝓcedunt vbi pe na ꝯſiſtit in ꝑdendo. ſeu diminuēdo patrimoniū ſuū. Sꝫ qn̄ ꝯſiſtit in lucro captādo. puta. dono vl̓ lego tibi. c. ſi ꝯͣxeris mr̄imoniū cū. S. nunqͥd vale at. Et eſt dicendū ꝙ inter extraneos valet: ſeu ali os a ꝯͣhentibꝰ. vt ꝑ Bar. in. l. ticio.§. ticio. ff. de cō di. ⁊ demō. Sꝫ inter ip̄os ꝯͣhentes nō valet. vnde ſi dico. ꝓmitto tibi. c. ſi mecū ꝯtraxeris nō valebit mr̄imoniū. vt in. l. ſi ita ſtipulatꝰ.§. ſi tibi. ff. de v̓. ob. Ratio eſt: qꝛ intuitu libidinis videt̉ illam in ducere ad matrimoniū. Que rō ceſſat inter alios a contrahētibꝰ. Hoc tn̄ limita ſingularit̓ niſi is cui facta eēt ꝓmiſſio foret nobilior. qꝛ tūc videt̉ dōare potius animo ꝯpenſandi rōne nobilitatis. ꝓ hoc qd̓ notat Bar. in. l. j. C. de dona. āte nup. Tercia qō. nunqͥd pignus poſſit interuenire ꝓ ſecuritate matrimonij ꝯhendi. vt ſic matrimonio nō ſecuto recipiens lucret̉ pignus. Inno. in. d. c. gēma. tenu it ꝙ ſic. qꝛ loco arraꝝ pōt pignus tradi. Idem te net ſpe. Io. an. dicit diſtinguendum in qualitate ꝑſonaꝝ ⁊ quantitate pignoris. vt sͣ. dictum eſt in arris ẜm eum. Bar. in. d. l. ticia. dicit ꝙ poteſt in teruenire: dūmodo pignus ꝯſiſtat in quantitate ⁊ realiter tradat̉. Que opinio nō placet. d. an. qͥ vi det̉ in effectu ꝯcludere ꝙ niſi ꝓ intereſſe p̄ſtando non poteſt pignus interuenire: qꝛ cum ſimus ex tra caſum. l. fi. C. e. non valet ꝓmiſſio alicuius pe ne. Nam illa lex ſolum ꝑmittit arras. Item pignꝰ non poſſet duplicari ex alia ꝑte. Et ſic ꝯͣctus non eſſet equalis vtriqꝫ parti ꝓut requirit illa lex fi. Et hec opi. placet Panor. in fauorem libertatis mr̄i monij. Quarta queſtio. nunqͥd ſalteꝫ intereſſe pe ti poſſit a retrocedente ſi ſponſalia fuerunt ꝯͣcta ꝑ ſtipulatōeꝫ. Et quo ad ius canonicum non refert vtrum interuenerit ſtipulatio vel pactum nudū. Ia. de are. Cy. ⁊ ꝯmuniter doct. in. l. j. C. e. ⁊ in. d. l. ticio. tenent in diſtincte ꝙ nō poſſit peti: niſi do loſe ꝑs ſe habuerit. Nam tūc altera ꝑs poterit pe tere actione de dolo. Non aūt principaliter ꝓpter ſtipulationem. qꝛ ex ꝯceſſione iurꝭ poteſt qͥs rece dere a ſponſalibꝰ. vt. l. j. C. e. Item ne aliquo mo do intimidet̉ matrimonium ꝓpter ſolutionem in tereſſe. Et hec opinio ſatis placet: tum fauore ma trimouij: tum quia ſumus extra caſum illius. l. fi. hec Panor. In quibꝰ caſibꝰ ſoluunt̉ ſponſalia. Rn̄. ẜm do cto. in octo. Primo ſi alter ſponſoꝝ tranſeat ad re ligioneꝫ. exͣ de ꝯuer. ꝯiu. ex publico. nec ꝑdit arras quas dedit. ⁊ illas quas recepit reſtituet ſolum in ſimplum. C. de epiſ. ⁊ cle. l. deo nobis. Secundo. ſoluunt̉ ſponſalia qn̄ ſponſus non inuenit̉. quia Sponſalia Fo. CCXLI. tranſtulit ſe ad aliam regionem. Si tamē hoc fuit culpa eius qui pn̄s eſt. debet accipere aliquam pe nitentiam de periurio ⁊ de ꝓmiſſione non ẜuata Et ſi terminus in ſponſalibꝰ non fuit appoſitus de ꝯͣhendo. tunc ẜm leges pn̄s tenet̉ expectare ab ſentem ꝑ biennium: ſi in eadem ꝓuincia pn̄s fue rit. vt. C. e. l. ij. tn̄ ẜm Hoſti. Iudex inſpecta qua litate ꝑſonaꝝ poterit tempus abbreuiare: vel ꝓro gare. Tercio ſoluunt̉ ſi alter ſpōſoꝝ poſt ꝯͣcta ſpō ſalia incurrat lepraꝫ vel paraliſim: ſeu amittat ocu los vel naſum. ſeu quicqͣꝫ turpius ei eueniat. extra de ꝯiu. lepro. c. literas. ⁊ extra de iureiur̄. quemad modum. etiam ſi iurata fuiſſent ſponſalia. Secus ſi eſſet matrimonium ꝯͣctum per verba de p̄ſenti. Nam tunc ſolui non poteſt niſi per ingreſſum re ligionis. Quarto. ſi ſuperueniat affinitas. puta. ſi ſponſus cognouit ꝯſanguineam ſponſe. vel econ uerſo. extra de eo qui co. conſang. vxo. ſue. c. ij. Et ad hoc ꝓbandum ſufficit ſola fama. extra deꝯian. ſuper eo. vel ẜm Hoſtiē. ſufficit vnus teſtis. extra de teſti. ſuꝑ eo. Secus tn̄ ſi prius fuit matrimoni um ꝯͣctum ꝑ v̓bum de pn̄ti. Quinto. ſoluunt̉ ſpō ſalia ſi mutuo ſe abſoluūt ⁊ ẜm cōiorē opi. ꝓut no. banor. in. c. p̄terea. exͣ eo. hoc etiam ꝓcedit ſi ſpō ſalia eēt iurata: lꝫ qͥdam dixerint ꝙ hoc ꝓcedit ex ꝯparatiua ꝑmiſſione ne deterius inde ꝯtingat: qͣi ſine peccato hoc facere ſponſi nō poſſint. ſꝫ prima opi. placet Panor. Nam ſi ꝓcederet ex tolerantia pape: papa non induxiſſet ſimilitudinē in diſſolu tione ſocietatis. Sicut gͦ mero iure ſocij pn̄t ſibi re mittere iuramentum: ita ⁊ ſponſi. ⁊ ad tex. cum di cit. in patientia. Dic ꝙ habuit reſpectum ad vulgi opi. Nam vulgares putant ꝙ iſti incurrant ꝑiu riū. Et ꝑ hoc iſti ſunt inducendi ad ꝯͣhendū. hanc opi. qͣſi cōioreꝫ ſentit Inno. qͥ dixit ꝙ aut iuramē tum p̄ſtat̉ deo. ⁊ nō pōt remitti ab homine. Et dr̄ p̄ſtari deo qn̄ qͥs iurat volens pͥncipaliter ꝯplace re deo. Si aūt intendit ad tꝑale cōmodū hoīs tūc dr̄ p̄ſtitum homini. Et aduerte ꝙ licet omne iura mētum pͥncipaliter tendat in deū. qꝛ obligatio pͥ maria acqͥrit̉ deo. vt in. c. debitores. de iureiur. tn̄ qn̄ ꝯcernit debitum hominis. deꝰ recipit iuramē tum ad illius cōmodum. ⁊ ſic illo remittente deus etiaꝫ remittit. Ex quo pōt inferri. ſi iuraui ducere aliquam mulierē intuitu dei in vxorem. nō pōt il la mihi remittere iuramētum. Sexto. ſi alt̓ eoꝝ fu erit fornicatus. in qͦ caſu licet alteri repellere forni cantem. d. c. quemadmodum. Sꝫ qͥd ſi ſponſa ab alio violenter fuit cognita? Rn̄. Ho. dic̄ ꝙ nō dꝫ cogi talē ducere. Hoc veꝝ ẜm Ug. ⁊ glo. Ray. ſi vir velit ad ordines ꝓmoue ri. Al̓s cogendus eſt ducere exquo mulier nō fuit in culpa. vel qꝛ culpa p̄ceſſit ſponſalia. iō obijci nō pōt. d. c. quemadmodū. niſi ẜm Ug. ſi tꝑe deſpō ſationis credebat eam eſſe virginem. ⁊ an̄ carnalē copulam ꝯſtiterit ſibi eſſe corruptam. pōt eam di mittere. Idem ⁊ fortius dic de fornicatione ſpūali Septimo ſoluunt̉ ⁊ ſoluta ſunt ſponſalia qn̄ ſpon ſus vel ſponſa ꝯͣhit cum aliquo ꝑ verba de p̄ſenti vel etiam ꝑ verba de futuro ⁊ ſequit̉ carnalis co pula. Octauo. qn̄ impubes qui contraxit ſpon

Statutum ſalia venit ad etatem legitimam ⁊ petit abſolui a vinculo ſponſalium. ⁊ dari ſibi lnīaꝫ nubendi alte ri. exͣ de deſpon. impu. c. de illis. ⁊. c. a nobis. Ho. etiaꝫ addit nonū.ſ. ſi fama hēat ꝙ int̓ eos ſit cano nicū impedimentū. ⁊ de fama doceat̉. extra eo. cū in tua. ⁊ de ꝯſan. c. ij. de reſti. ſuꝑ eo. Et nota ꝙ in duobꝰ p̄dictis caſibꝰ ſoluunt̉ ſponſalia ipſo iure.ſ. qn̄ tranſit ad religionē. ⁊ qn̄ ꝯͣhit mr̄imoniū cum alia. Qn̄qꝫ etiaꝫ in ſexto.ſ. ꝓpter fornicatōꝫ ſi forni catio ſit notoria ẜm Hoſt. in ceteris v̓o caſibꝰ ẜm Ho. ſoluenda ſunt aucͣte ep̄i. Quid ſi fiant ſponſalia ſub ꝯditione. Rn̄. Aut ꝯditio eſt honeſta ſeu vtilis. vtputa. Accipiaꝫ te ſi ꝑētibꝰ placebit. vel ſi dabis. C. ⁊ tūc exn̄te ꝯditiōe ſtat ꝓmiſſio. Aut eſt inhoneſta. ⁊ tūc: aut eſt ꝯͣ bo na mr̄imonij. ⁊ tūc non ꝯͣhunt̉ ſponſalia. aut non eſt ꝯͣ bona mr̄imonij. vt accipiam te ſi furtū fecerꝭ ⁊ tunc ſtat ꝓmiſſio: ſꝫ tollenda eſt ꝯditio. Tatutum. Pone. ſta tuto cauet̉ ꝙ qͥ non poſuerit domū ſuā in regiſtro cadat in penam ⁊ nō audiat̉ in iudicio. Ticius nō poſuit ſꝫ aliꝰ: ita ꝙ ipſa one ra ſoluunt̉. An ticius qͥ nō poſuit illam domū in regiſtro cadat in penam ſtatuti. Rn̄. ẜm Bart. in l. cū ẜuus. de v̓. ob. ꝙ. T. nō cadit in penaꝫ ſtatuti qꝛ in penalibꝰ ꝙͣtum ad pene ꝯmiſſionē euitandā nō refert ꝑ quem fiat dumodo fiat. vt. l. ſi puellaꝫ. C. ſi man. ita fu. ali. vnde ſi teſtator mandauit fie ri picturam vel monumentū in certo loco ſub pe na. ⁊ reꝑiat̉ illa pictura vel monumentū factū. ſuf ficit qͣꝫtum ad penam euitandā: lꝫ neſciat̉ ꝑ quem factum fuerit. ſecus tn̄ quo ad lucꝝ ꝯſeq̄ndum. vi de d̓ hoc sͣ. Emphiteoſis. ⁊. c. Legare. Eodeꝫ mō dic in caſu. q. nr̄e: nō obſtante ꝙ ſtatutum loquat ꝑſonalit̓. ⁊ ſe ad ꝑſonā referat ⁊ in ꝑſonam ſcriptū lit. ⁊ hoc ꝑ rōem sͣ. poſitam. ¶ Statuto cauet̉ ꝙ qͥlibet gaudens beneficio aq̄ ſoluat. x. mō vnus gaudet dicta aqͣ in pluribꝰ locꝭ an debeat ſoluere plura.x. Dic ꝙ nō. qꝛ ſtatutum loquit̉ ꝑſonalit̓ ꝑ v̓bum qͥlibet. ⁊ vniꝰ hoīs vnuꝫ eſt gaudium ⁊ patrimoniū ⁊ nō plurium. vt in. l. iuriſꝑitos.§. cū oriundus. ff. de excu. tu. ⁊ in. l. ſi is qͥ tres. Et vbi plura ꝓpter vnū: ibi tm̄ vnum. vt. l. acceptilatio. ff. de acceptila. ¶ Statutū dicit ꝙ ſi ruſtici nō ceꝑint malefacto rem ipſi teneāt̉ damnū reſtituere. an ille qͥ paſſus eſt damnū debeat ꝯtribuere vna cum alijs. Rn̄. Bar. in. l. ab omnibꝰ.§. ſi ticio. d̓ le. j. ꝙ ſic. Idem ſi ciuitas imponit collectam ꝓ ſoluendo alicui cre ditori ſuo ciui ꝙ etiaꝫ ille ciuis ꝯtribuet. Item ſta tutum dicit ꝙ ꝯdemnatio facta de ꝯſiliario qͥ non venit ad ꝯſilium diuidat̉ int̓ eos. Certe etiam ille qͥ nō venit ⁊ fuit ꝯdemnatꝰ hēbit ꝑtem. Item dic̄ ꝯſtitutio canonicoꝝ ꝙ canonicꝰ non admittat̉ ad p̄bendam niſi det fructus primi anni canonicis. Certe ille qͥ dat fructus admittet̉ ad ꝑtem illoꝝ ꝑ d.§. ſi ticio. hec Bar. ¶ Statuto cauet̉ ꝙ ptās ⁊ anciani poſſint aliqͥd facere. vel ꝙ arbitrio ptātꝭ ⁊ ancianoꝝ aliqͥd ſit de liberandū: tūc ptās ſolus hꝫ tantaꝫ ptātem qͣntā hn̄t omnes anciani. Et iō ſi ptās cum vno ſolo ex ancianis aliqͥd deliberet. alij nō poter̄t ꝯͣdicere ẜm Albri. ⁊ Bal. ⁊ Ia. bu. Et idem qn̄ imponeret̉ pe na capitaneo ⁊ ancianis: qꝛ capitaneus teneret̉ ad dimidiam ⁊ oēs anciani ad aliam dimidiam. Pre dicta vident̉ ꝓcedere d̓ iure. vbi tn̄ eſſet ꝯſuetudo in ꝯͣrium credo ẜuanda foret. Statuto cauet̉ vt qͥs ꝑfecto officio gaudeat im munitate tali. ⁊ aliqͥs nō valēs ꝑficere ꝓpt̓ infirmi tatē tranſit ad aliud offm̄ leuiꝰ. an̄ dēat gaudē qͣſi pͥmū offm̄ ꝑfeciſſet. Rn̄. Lu. ro. ī ſuis ſingularibꝰ ꝙ ſic. ⁊ dicit eē caſum ſingularē. de hoc in. l. ex agē tibꝰ. C. de prin. agen. in re. li. xij. Pone. eſt ſtatutū ꝙ qͥ ſteterit ī ciuitate ꝑ tot an nos efficiat̉ ciuis. ⁊ lꝫ n̄ ſtetēit ꝯtīue ſꝫ ꝓ maiori ꝑte hꝫ locū ſtatutū. tex. ē ſingularꝭ ī. l. cū delaniōis.§. ſabinꝰ de fun. inſtruc. ⁊ ibi Bar. idem Lu. ro. Quid aūt ſi ſtatutū vel ciuitas. vel dn̄s mādat Aliqd̓ feſtū ſub certa pena celebrari. an poſſit. Rn̄. Archi. flo. in ſum. ꝙ penā p̄t exigere a violatoribꝰ ſꝫ culpā nō incurrūt. qꝛ n̄ ꝑtinet ad eos feſta p̄cipe. An aūt ciuitas q̄ hꝫ ſtatuta ꝯfirmata ꝑ ſuꝑiorē poſſit ipſa reuocare abſqꝫ aucͣte ipſius ſuꝑioris. vi de sͣ. Iuramentum. ij. Nota ꝓ declaratōe Ucceſſto. j. dicendoꝝ ⁊ eoꝝ ā dicta ſunt sͣ. Hēditas. tres eē gͣdus veſ lineas ꝯſanguineoꝝ ẜm Aſten. li. iij. t. xxv.ſ. Aſcēdentiū ſiue ꝑentū. Deſcēdentiū ſiue li beroꝝ ⁊ collateraliū. Teſtator aūt qͣꝫdiu hꝫ aliquē de deſcēdētibꝰ. tenet̉ illū heredē inſtituē. vel exhē dare. ⁊ ſi illū heredē inſtituat: nō tenet̉ de aliqͦ aſcē dentiū in inſtōne mentōꝫ facere. Ipſi em̄ in infi nitū ceterꝭ p̄ferunt̉. inſti. de he̓. q̄ ab inte. ī pͥn. De ficientibꝰ aut deſcēdētibꝰ ltīmis: tenet̉ ſuos aſcēdē tes. ltīmos ſi qͦs hꝫ hēdes inſtituē vl̓ exhēdare. C. ad ſe. ꝯſul. or. qͦtiēs. Collaterales aūt nūqͣ tenet̉ in ſtitue vl̓ exhēdare. ſꝫ deficiētibꝰ deſcēdētibꝰ ⁊ aſcē dentibꝰ ltīmis: p̄t qͦs vult: ſiue collatēales. ſiue ali os ſibi nō attinētes inſtituere heredes. nulla facta de collateralibꝰ mentione. Quot modis dicat̉ qͥs decedere inteſtatꝰ. Rn̄. Aſten̄. li. iij. c. xxxv. ꝙ ſex modis. Primo ſi moriēs nullū fecit teſtm̄. vel qꝛ noluit. vel qꝛ nō potuit. vl̓ Qui autē dicant̉ hereo qꝛ filiuſfa. vel pupillꝰ erat. vel aliqd̓ ſil̓e iurꝭ impe dimētū hēbat. Scd̓o. qꝛ ⁊ ſi teſtm̄ fecit nō tn̄ iure. qꝛ.ſ. nō hūit ltīmū numeꝝ teſtiū vl̓ defuit alia ſolē nitas ltīma. Tercio qꝛ etſi teſtm̄ fecit illd̓ tn̄ poſtea factū: eſt ruptū.ſ. poſthumi generatōe vel irritū.ſ. ꝑ capitis diminutōꝫ teſtōris. Quarto etſi teſtm̄ ex omni ꝑte ſit ltīme factū: nullus tn̄ ex eo heres ap paret. qꝛ.ſ. vel inſtitutꝰ eē noluit etiā viuo teſtōre. aut etiam ante aditaꝫ hereditatē deceſſit. vel ꝯdi tio ſub qua inſtitutꝰ erat defuit. ꝓbant̉ aūt iſti qͣ tuor modi dicta inſti. in p̓nci. Quinto ſi filius no minatim ⁊ cum cauſa legitima ſit exheredatus. et poſt mortem teſtatoris propoſita querela inoffi cioſi teſtamenti. ⁊ herede cauſam ingratudinis non ꝓbante teſtm̄ ꝑ ſnīam eſt reſciſum. Sexto. ſi teſtamentum de iure p̄torio ꝑ contratabulas re ſcindat̉. Et his duobꝰ vltimis modis dicit̉ quis

ex poſtfacto teſtamēto decedere inteſtatus. C. de colla. l. vt liberis. ¶ Quis ſuccedit alicui ab inteſtato? Rn̄. iure cō muni laico moriēti pͥus ſuccedūt deſcēdētes. ſecū do aſcēdentes. deinde collaterales ꝓximiores: vt in auten. de here. q̄ ab inte. circa pͥncipiū col. ix. et ibi pꝫ ꝙ fratres ⁊ ſorores cōiūcti defūcto ex vtroqꝫ parēte vocant̉ ſil̓ cū parētibꝰ. his aūt oībꝰ deficiē tibꝰ ſuccedit vir vxori ⁊ ecōuerſo. C. vn̄ vir ⁊ vx. l. j. vltīo ſuccedit fiſcꝰ. C. de bo. va. l. j. lib̓. x. Clerico qͦqꝫ ab inteſtato moriēti ſuccedūt agnati ẜm ordi nē p̄notatū in bonis q̄ ſibi intuitu ꝑſone obuene rūt. xij. q. vltīa. c. fi. quibꝰ omībꝰ deficientibꝰ ſucce dit eccleſia quaſi fiſcus. vt extra de ſuc. ab inte. c. j. vbi aūt dubitat̉ an̄ bona ſint eccleſie vel clerici. vi de sͣ. Clericus. iiij. Qui aūt dicant̉ agnati vel cognati. vide ſupra eudum. ¶Quō ſuccedūt deſcēdentes? Rn̄. In ſucceſſio ne ab inteſtato pͥma cā eſt deſcendētiū: vt sͣ. dictū eſt. Naꝫ in ſucceſſiōe mortui patriſfa. vel filijfa. li beri eiꝰ ſi ſunt omībꝰ alijs p̄ferunt̉. Primi quideꝫ gradꝰ equalit̓ nepotes ⁊ vlteriores in ſtirpes non diſtinguēdo ſexū vel ius patrie ptātis. Succedūt ergo pͥmo filij ſi ſunt: ſiue maſculꝰ ſiue femīa eqͣlit̓ Nepotes aūt ſuccedūt in ſtirpē.i. in eā partē quā parētes eoꝝ habituri erāt ſi viuerēt. C. de ſu. ⁊ le. here. l. ij. ⁊ ī autē. in ſucceſſiōe. ibi poſita. Quō ſuccedūt aſcēdentes? Rn̄. deficiētibꝰ de ſcēdētibꝰ ſuccedūt aſcēdētes hoc mō ꝙ defuncto filio ſine liberis parētes ſi ſoli ſunt ſuccedūt: ſalua p̄rogatiua gradus: qꝛ pr̄ p̄fert̉ auo ſi ambo ſuꝑſūt Et ſi pari gradu ſunt parit̓ ſuccedūt. pr̄ni in dimi dia ⁊ materni ī alia dimidia. licꝫ diſpar ſit numerꝰ vt ſi ex vna ꝑte ſit tm̄ auꝰ mr̄nus: ⁊ ex altera auus ⁊ auia pr̄ni. Sꝫ ſi cū parētibꝰ ſint fratres vel ſoro res ex vtroqꝫ parēte defuncto ꝯiūcti: vocant̉ cum aſcēdentibꝰ ī gradu ꝓximis ī virilē portionē.i. ſuc cedūt equalit̓ cū pr̄e ⁊ mr̄e ⁊ auo ⁊ auia ⁊ alijs de ſcendētibꝰ. Idē etiā eſt de filijs fratrū ex vtroqꝫ la tē ꝯiūctoꝝ. ⁊ ita ſuccedit femia ſicut maſculꝰ. Nec refert vtrū ſit ſuus vel emancipatus: vt. C. ad ter. autęn. defuncto. ¶ Qui autē dicant̉ heredes ſui neceſſarij vel ex tranei? Dic ꝙ heredū. Alij ſūt neceſſarij tm̄. Alij ſui ⁊ neceſſarij. Alij extranei. Heres neceſſarius eſt ſeruus qͥ inſtituit̉ heres a dn̄o ſuo. ita tamen ſi cōſequat̉ hereditatē ⁊ libertatē ſil̓ ex dn̄i teſtamen to: vt qꝛ tempore teſtamēti ⁊ mortis erat in domi ni ptāte. ſic etiā ignorans ⁊ inuitꝰ fit liber ⁊ heres. vn̄ velit nolit tenet̉ hereditatē etiā ſuſpectā adire. ⁊ id̓o dicit̉ neceſſarius. Sui ⁊ neceſſarij ſunt liberi qui ſunt in ptāte teſtatoris tꝑe mortis: vt filiuſfa. ⁊ deſcēdentes ex maſculo filio. Filij v̓o filie ſunt in ptāte patris eoꝝ ⁊ aui pr̄ni. Dicunt̉ ideo ſui: quia domeſtici: ⁊ viuo pr̄e: quodāmō extimant̉ domi ni. Ideo v̓o dicunt̉ neceſſarij: qꝛ d̓ iure ciuili coge bant̉ heredes fieri: ſed de iure pretorio ꝑmittit̉ eis ab hereditate abſtinere ſi velīt. Extranei heredes ſunt qui non ſunt ſubiecti iuri teſtatoris: ſicut filij emancipati. ⁊ liberi etiam a matre inſtituti vocan Succeſſio Fo. CCXLII. tur extranei: qꝛ femine non habent liberos ī pote ſtate. probant̉ hec iuſti. de here. qua. ⁊ dif. in prin. et.§. ſui aūt. et.§. ceteri. Itē heres. Alius eſt teſta mētarius. vt qui eſt in teſtamēto ſcriptus. Alius legitimus: vt is qui ip̄o iure ⁊ ſine teſtamento de functo ſuccedit. Alius fideicōmiſſariꝰ: cui ex fidei cōmiſſo eſt hereditas relicta. Alius ē ſubſtitutus. ſcꝫ qͥ alij ſubſtituit̉ heredi. ¶ Quō ſuccedunt collaterales? Rn̄. ceſſantibus aſcēdentibꝰ ⁊ deſcēdentibꝰ pͥmo vocant̉ fratres ſi militer ⁊ filij alicuiꝰ fratris pͥus mortui. dico d̓ fra tre illo ⁊ eius filijs: qͥ quidē frater de vtroqꝫ parē te ꝯtingit eum de cuiꝰ hereditate agit̉. et veniunt in hereditatē dicti fratres ⁊ eoꝝ filij cum parētibꝰ defuncti ⁊ cuꝫ ꝓximis in gradu aſcendentibꝰ. Et dicti filij fratris p̄ferunt̉ illis fratribꝰ defuncti qui ſunt ex vno tm̄ parēte ꝯiuncti defuncto. C. de le. here. auten. ceſſante. Poſt fratres ex vtroqꝫ parē te. ⁊ eoꝝ filios admittunt̉ fratres: ſorores: ⁊ eorum filij qui ſunt ex vno latere tm̄: ⁊ iſti etiā fratrū filij p̄ferunt̉ patruis defuncti ⁊ alijs ſil̓ibꝰ. Poſt frēs ⁊ fratrū filios: admittunt̉ qui ſunt gradu ꝓximio res. Et ſi pares ſunt: pariter admittunt̉. C. de le. here. auten. poſt frēs. Et Cy. ibi ex. d. autē. infert ꝙ vlteriores: poſt fratres ⁊ filios eorū ſuccedūt ex ſe: ⁊ ideo nō ꝯſiderat̉ ꝑſona eius a quo deſcendūt ſꝫ ꝯſiderant̉ tm̄ ꝑſone ſuccedētes: ⁊ ſic veniūt in ca pita. Secus in p̄cedentibꝰ: vt cū tractat̉ de ſucceſ ſione patrnoꝝ. auūculoꝝ. amitaꝝ ⁊ materterarū. vbi ꝯſiderat̉ ꝑſona eius a quo deſcendūt. Et ideo veniūt ī ſtirpes. vt sͣ. auten. ceſſante. eo. ti. Et ẜm eūdem Cy. p̄dicta faciūt ad queſtionē. Cōſuetu do ē ꝙ filia nō ſuccedit in baronia. Pone quidaꝫ baro habet fratres ⁊ hꝫ nepotē ex filia premortua. Decedit. nūquid admittet̉ nepos ad ſucceſſionē p baronia. Dic ꝙ non: quia nepos iſte venit ex per ſona ſue filie: ⁊ ideo repellendus. Sed pone ꝙ noͣ eſſent fratres neqꝫ fratꝝ filij: ſed vlteriores: tūc bn̄ veniret nepos: qꝛ tūc nō ꝯſideramus ꝑſonā eius a qua deſcendit: vt dicta auten. poſt fratres. ⁊ au ten. sͣ. ꝓxima. ¶An aūt filij duoꝝ fratrū ſuccedāt in ſtirpes vl̓ in capita. Cy. in. d. autē. ceſſante. dicit ꝙ ī ſtirpes qꝛ cū ſemꝑ inueniant̉ filij fratrū ſuccedēt ī ius pa tris ſui. Et id̓o cū in eis inſpiciat̉ ꝑſona eius a quo deſcendūt: ſicut pat̓ hr̄et vnā partē: ſic ⁊ dicti filij tantūdē habebunt. Hanc opinionē tenent Ac. Ia. de ar. Dy. ⁊ Bar. in dicta autē. ceſſante. No ta etiā ẜm Bar. ꝙ illud qd̓ dicit̉: vt qͥ ſit ex vno parēte vel vtroqꝫ: nō habet locū niſi qn̄ tractat̉ de ſucceſſione fratꝝ vl̓ patruoꝝ. Secus ſi de ſucceſſi on vlterioꝝ. Et Iaco. bu. cōcludendo materiaꝫ trāſuerſaliū dicit ꝙ ſi ſint ſoli fratres: et tūc ſi ſunt ex vtroqꝫ parēte veniūt virilit̓. Ideꝫ ſi oēs ſint cō ſanguinei vel oēs vterini. vt dicta auten. ceſſante ⁊ auten. ſequēti. Si aūt quidā ſint ꝯſanguinei: qͥ dā vterini. tūc ī delatis a pr̄e p̄ferunt̉ cōſanguinei In delatis a matre p̄feruntur vterini. In delatis aliūde admittunt̉ pariter. Nota tn̄ Aſten̄. li. iij. ti. xxxv. Guil. et Io. de ſan. in ſum. qͥ volūt ꝙ ſi frat̓ relinquit fratre ⁊ filios alterius fratrꝭ: ꝙ nepotes

Surdus nō vocabunt̉ ad ſucceſſionē patrui p̄mortui. alle gāt ad hoc. l. ſꝫ ſi ex ꝑte. ff. qd̓ cū eo. Secꝰ tn̄ ẜm eū dē Io. ſi aliqͥs hr̄et duos filios vel filias: ⁊ vnꝰ eo rū relicto filio moriat̉: nā tūc filiꝰ vl̓ filia ⁊ neptꝭ vl̓ nepos ex altero filio ꝑiter ad hereditatē vocant̉. Utꝝ naͣles filij ſuccedāt pr̄i ab inteſtato? Rn̄. ſi legitimi n̄ ſuꝑſūt nec legitīa ꝯiūx tūc naͣles ab in teſtato ſuccedūt ī duabꝰ vncijs. Ita tn̄ ꝙ ſi mr̄ ſu ꝑeſt: viril̓ ei portio d̓ ip̄is det̉. Et ẜꝫ Azo. lꝫ vxorn capiat vl̓ ſuccedat: tn̄ facit ne naturales poſſint ca ꝑe vl̓ ſuccedē̓: ſicut ⁊ faciūt legitimi filij q̄ ſuccedūt ⁊ repellūt naͣles. Sꝫ vbi repellunt̉ naͣles ꝓpt̓ legiti mā ſobolē: vel legitimā ꝯiugē: debēt ip̄i naturales paſcia ſuccedētibꝰ arbitrio boni viri. Sic̄ aūt ⁊ in qͣꝫtū ⁊ qn̄ ſuccedūt liberi naturales parētibꝰ: ita et intantū ⁊ totiēs debēt ſuccedē parētes nat̉ales fi lijs naturalibꝰ: vt par pietas ſeruet̉ eis. Et q̄ dicta ſunt de nat̉alibꝰ filijs: ⁊ de nat̉alibꝰ nepotibꝰ ⁊ ꝓ nepotibꝰ ẜuāda ſunt. Ex teſtamēto aut filij nata les ſuccedūt ſic. Nā ſi iſte pater naturalis habeat legitimos filios vl̓ nepotes. licꝫ ei dare vl̓ relinq̄re naturalibꝰ. eorūqꝫ mr̄i vnciā vnā nō vltra: vl̓ ſoli cōcubine ſemiunciā: nō vltra. Qd̓ aūt vltra datū eſt: applicat̉ legitimis filijs vl̓ nepotibꝰ. Si aūt nō hēat legitīos filios vl̓ nepotes: vel deſcēdētes: ſed hēat aſcēdētes: legitima ꝑte relicta aſcēdentibꝰ. re liquū int̓ naturales diſtribuere p̄t. Si aūt nec aſcē dētes nec deſcēdentes hēat legitīos. licet eos inſti tuere inſolidū heredes. hec Azo. Qui v̓o ſt̓ ex dā nato coitu ab omni prorſus bn̄ficio excludunt̉. vt C. de na. li. autē. licet. ⁊ ī auten. ex ꝯplexu. C. de in ce. nup. Et glo. ibi in v̓. indigni. dicit ⁊ materne. qd̓ verū ē qn̄ coitus ꝑ legē poterat accuſari. al̓s nō vt ex meretrice: quo caſu matri nō patri ſuccedit. De hoc videsͣ. diffuſe. c. Filius. Et ꝑ predicta pōt ſolui queſtio quotidiana. An ſine ꝯſenſu filioꝝ vl̓ heredū adultera poſſit inſtitu ere filios ſuſceptos de adulterio. Dic ꝙ ſi ī loco vl̓ regiōe ſit aliqua cōſuetudo ſuꝑ hoc illa obſeruāda eſt. Ceſſante autē ꝯſuetudine: dic vt in p̄cedēti.§. dicto. c. Filius. Sed qͥd de ꝯſuetudine aliquaꝝ terraꝝ ꝙ mor tuo aliquo ſine filijs dn̄s terre totū accipiat? Rn̄. ẜm Hoſti. Talē ꝯſuetudinē obſeruādā: ſi preſcri pta ſit. Poteſt em̄ dn̄s allegare ꝙ ab initio hoc pa ctū fuerit: qꝛ t̓ra ſua erat. De hoc vide sͣ. Pedagiū Ordus. Utrū ſurdꝰ. mutus. ⁊ cecus ſil̓ poſſit ꝯͣhere mr̄imoniū? Pri mo videt̉ ꝙ ſic: qꝛ pōt ml̓ierē naturalit̓ cognoſce̓. Itē hꝫ rōneꝫ naturalē. In ꝯͣriū videt̉: qꝛ nūqͣꝫ vidit mr̄imoniū ꝯͣhi: nec audiuit. Et ſic cuꝫ ignoret qͥd ſit mr̄imoniū: nō videt̉ ꝙ poſſit cōſen tire ī mr̄imoniū. Ho. ꝓut recitat Panor. in. c. cū apud. de ſpō. dicit aīaduertēdū ē vtrū poſſit expri mere ſuū ꝯſenſuꝫ ī ꝯͣhendo. ⁊ dꝫ admitti. al̓s autē repellit̉. Ex geſtis em̄ et ſignis diſcretꝰ iudex cōſi derabit̉. ⁊ ī dubio ꝯſulēdus eſſet pͥnceps. UſPenſus em Suil. dr̄ qn̄qꝫ quo ad ſe qn̄qꝫ quo ad ſe ⁊ alios qn̄.ſ. ꝑ ſententiā canonis vel homīs eſt ſuſpenſus. Et ta lis tenet̉ abſtinere ab officio. An autē alij teneant̉ abſtinere. vid̓sͣ. Clericꝰ. iij. ⁊ Excōicatio. vj. in fi. An aūt ſuſpēſus ab officio dicat̉ ſuſpēſus a in riſditiōe. Glo. notabilis. in. c. audiuimꝰ. xxiiij. q. j. dicit ꝙ ſuſpēſus ab officio tm̄ nō poteſt ea q̄ ſunt officij. vtputa celebrare: ſed bene pōt ea que ſunt iuriſditiōis. vtputa ꝯferre p̄bendā. Si aūt qͥs eſt ſuſpēſus a iuriſditiōe nō pōt ea q̄ ſunt iuriſditiōis ſꝫ bene pōt ea q̄ ſunt officij. Si aūt ſuſpēſus eſt ab vtroqꝫ tūc neutrū pōt. Sed tu dic latiꝰ ẜm glo. et cōiter doc. in. c. cū dilectus. de ꝯſue. ꝙ ſuſpēſus ab officio nō pōt iuriſditōeꝫ exercere: nec eligere: nec bn̄ficia ꝯferre. Et ꝓ hac opi. facit. d. c. cū dilectꝰ. ⁊ tex. a ꝯͣrio in. c. ſi celebrat. de cle. ex. mi. Et hec opi. placet Inno. ⁊ ꝯpoſt. qͥ dicūt ꝙ ſuſpēſus ab offi cio ⁊ bn̄ficio: vel officio tm̄: vel ſimplicit̓: intelligit̉ ſuſpēſus ab omībꝰ p̄dictis: qꝛ appellatiōe ſuſpēſi onis in genere intelligit̉ de maiori ſuſpēſiōe. ar. c. ſi quē. de ſen. ex. Secus dicūt in ſuſpēſo a pōtifica libꝰ: vel in eo cui eſt interdictus ingreſſus eccleſie. Nā iſta interdicta nō extēdunt̉ vltra ī eis exp̄ſſa. Panor. aūt in dicto. c. cū dilectus. addit di. ꝙ aut qͥs eſt ſuſpē̄ſus minori ſuſpēſiōe q̄ infligit̉ ꝓpt̓ par ticipationē cum excōicato. ⁊ illa nō pͥuat facultate exercēdi iuriſditionalia nec facultate eligēdi ſꝫ ſolū ꝑticipatiōe ſacr̄oꝝ. Et ꝓpter hoc nō pōt eligi in p̄ latū. de hoc ē tex. clarꝰ ī dicto. c. ſi celebrat. Aut eſt alicui interdictꝰ ingreſſus eccleſie. ⁊ tūc ſolū ē pͥua tus ptāte exercēdi ordinē in ip̄a eccl̓ia. ⁊ ſi ī ea cele brat efficit̉ irregularis: vt in. c. is cui. de ſen. ex. lib̓. vj. vn̄ ſi extͣ eccleſiā celebraret nō incurreret penā: de quo tn̄ dic vt ibi notat̉. hoc tn̄ interdictū nō pri uat facultate exercēdi iuriſditionalia vel eligendi. Aut ſuſpēdit̉ ep̄us a pōtificalibꝰ. ⁊ tūc ſolū cenſet̉ ſuſpēſus ab illis que depēdent ab ordine pōtifica li ⁊ nō ab alijs: qͣre puto ꝙ ſic ſuſpēſus p̄t exercere iuriſditionalia qꝛ vt dixi iuriſditiōalia ſt̓ ſeꝑata ab his q̄ ſt̓ ordinis pōtificalis: vt in. c. trāſmiſſaꝫ. de elec. Et ẜm Ho. ſic ſuſpēſus a pontificalibꝰ ſi cele brat in pontificalibus nō eſt irregularis: quia pon tificalia nō ſunt de ſubſtantia celebratiōis: nec de bemus aliquem iudicare irregularē: niſi inueniat̉ expreſſum. Qn̄qꝫ quis ſuſpendit̉ a beneficio. Et tunc nō intelligit̉ ſuſpenſus ab officio: vel iuriſdi tione. Unde canonicus ſuſpenſus a ſuis benefi cijs poteſt eligere: vt in. c. cum vintonienſis. iun cto. c. cum in cūctis. de elec. Et nota glo. in dicto c. cum vintonienſis. ꝙ ſuſpenſio a beneficio ſoluꝫ extendit̉ ad fructus beneficiorū: non autē ad fa cultatem adminiſtrandi in ſpiritualibus vel tem poralibus. Qn̄qꝫ ſuſpendit̉ quis ab officio ⁊ bene ficio ſimul vel ſuſpendit̉ ſimpliciter. ⁊ tunc ſiue ſit ſuſpenſus ab homine: ſiue a canone inferente pe nam. vt in caſu. c. j. de re iudi. li. vj. dicerem ꝙ ta lis ſuſpenſio priuat facultate exercendi iuriſditio nem ſpiritualē ⁊ conferendi beneficia ⁊ eligendi. Quod intellige durāte ſuſpenſione. Nā iſtaſunt fundata ſuꝑ ordine eccleſiaſtico. Nam laicus nō poteſt iſta exercere. vt. xcvj. diſt. bene quidem. Si ergo quis ſuſpendit̉ a fundamento iuris videtur

ſuſpenſus ab omni edificio qd̓ eſt sͣ. fundamentū j. q. j. cū paulus. Et nota ꝙ verbū officij eſt valde latū. Nam quicqͥd hꝫ electus eſt officij p̄ter bene ficiū. ergo ſuſpendēdo te officio. videor te ſuſpēde nedū ab ordine: ſed etiaꝫ ab omni officio clericali. Si aūt quis ſuſpendit̉ ſimpliciter ab ordine. tūc ſi ſuſpendit̉ ab ordine pontificali: ſolū credo illū ſu ſpēſum ab his que ſunt ordinis ep̄alis. nō autē ab his q̄ ſunt iuriſditiōis. ar. eorū q̄ sͣ. dixi: qn̄ quis ē ſuſpenſus a pontificalibꝰ Aut ſimplicit̓ qͥs ē ſuſpē ſus ab ordine. ⁊ tunc dicerē ꝓpter quādam ꝯn̄tiaꝫ ꝙ cenſet̉ facta ſuſpenſio ab omībꝰ q̄ ſunt fundata ſuꝑ ordinē. vt a iuriſditiōe ſpūali ⁊ omībꝰ ſil̓ibus. Aut quis eſt ſuſpenſus ab officio. ⁊ cenſet̉ directe ſuſpēſus a iuriſditiōe ſpūali ⁊ facultate eligendi et cōferendi bn̄ficia ꝑ quādam ꝯn̄tiā. Pe. aut de an. in cle. cupientes. de pe. ponit diſtinctōem Gaſ. de cal. ꝙ aut quis eſt ſuſpēſus ab officio: aut bn̄ficio: aut vtroqꝫ. Si a bn̄ficio: ſiue a iure: ſiue ab homīe. nō eſt ſuſpēſus ab officio: qꝛ officiū nō eſt acceſſo riū ad beneficiū: lꝫ ecōtra ſi eſt ſuſpēſus ab officio aut per dictionē taxatiuā tm̄. aut ſimpliciter. Pri mo caſu planū eſt ꝙ nō eſt ſuſpēſus a bn̄ficio: cuꝫ tm̄ ſit ſuſpēſus ab officio: qꝛ hoc ſentētie ꝓmulga tio voluit. Si aūt eſt ſuſpēſus ſimplicit̓ ab officio. aut hoc eſt ab homine: aut a iure. Si a iure aut ꝓ pter crimē: aut ꝓpter infamiā vel ꝯtumaciam. Sꝫ ꝓpter crimē̓: tūc puto ꝙ ſuſpēſus ab officio ſit ſu ſpēſus etiā a beneficio. vt. c. eos. et. c. ſi quis ſacer dotū. lxxxj. di. Si aūt ꝓpter infamiā vel ꝯtumaciā ſit ſuſpēſus ab officio: nō eſt ſuſpēſus a beneficio. vt in. c. p̄ſbyter ſi a plebe. ij. q. v. Si aūt ab homīe eſt ſuſpēſus ab officio. Si hoc eſt ꝓpter crimē gra ue: tūc eſt ſuſpēſus etiā a bn̄ficio. Si autē ꝓpter cri mē leue vel etiā ꝓpter infamiā vel cōtumaciā. nō ē ſuſpēſus a bn̄ficio. Si eſt ſuſpēſus ab vtroqꝫ. aut hoc eſt ꝑ dictionē. et. ⁊ tūc planū eſt. Aut ꝑ dictōꝫ vel. ⁊ tūc puto ꝙ talis ſentētia nō valet ꝓpter īcer titudinē ẜm Goſ. hec ille. Inno. aūt dicit ſimpli citer ꝙ ſuſpēſus ab officio tm̄: non dꝫ ꝑcipere fru ctus bn̄ficioꝝ. ꝑ. c. paſtoralis. de ap. Sed Hoſti. hoc intelligit qn̄ eſt ſuſpēſus ꝓ graui cā. Secus ſi ꝓ leui vel infamia: ⁊ nō ē ꝯtumax. ¶ Sed querit̉ de notabili. q. Quis poſſit abſoluē a predicta ſuſpenſiōe? Pau. in cle. monaſterioꝝ. d̓ re. ec. nō ali. dicit ꝙ aut papa ponit penā ſuſpenſi onis vel interdicti ꝓpter ꝯtumaciā canonē cōden do. ⁊ tūc putat ꝙ inferior poſſit abſoluere. extra d̓ ſen. excō. nuꝑ. niſi ip̄e papa ſibi reſeruet abſolutio neꝫ: vel alteri exp̄ſſe ⁊ determīate ꝑſone. hoc tenēt Ug. Go. Inno. Ber. ⁊ Io. in glo. xj. q. j. ſi inimi cus. ⁊. xvj. q. vij. ſi qͥs. ⁊ Ho. Idē iudiciū ē ſi ꝯſti tutionē inferioris approbat ⁊ cōfirmat de inſti. ex frequētibꝰ. Plus em̄ nō oꝑatur ꝯfirmare qͣꝫ ꝯde re ſentētiā. ⁊ hoc niſi alteri reſeruet̉ abſolutio. Si v̓o pena ſuſpenſiōis ⁊ huiuſmodi ſit ꝑ ſentētiā ab homīe: tūc ligās dꝫ abſoluere: nō inferior. extra de offi. or. cū ab eccl̓iaꝝ. ſaluo caſu. c. paſtoralis. eo. ti. Idē tenet Guil. in ſpe. Ideꝫ panor. in. c. tam lr̄is. de teſti. quo ad hoc vltimū. ſcꝫ quādo eſt ab homi ne. Si v̓o ſuſpenſio ſit ꝑpetua que habet vim priSuſpenſus Fo. CCXLIII. uationis nō habet locuꝫ abſolutio: ſꝫ neceſſaria eſt diſpēſatio ⁊ ꝑ ꝯn̄s collatio. ⁊ tūc eſt videre an tale ſit crimē in quo poſſit ep̄us diſpēſare: vel nō. Et ī pͥmo caſu poterit ep̄us diſpēſare ⁊ cōcedere. puta beneficiū: vel officiū quo ad ꝯceſſionē executōnis ordinis. In ſecūdo caſu nō poterit. vide tn̄ ſingu larē limitationē ad p̄dicta: quā facit glo. in cle. j. d̓ here. q̄ vult ꝙ aut ſuſpenſio lata aucͣte iuris habꝫ terminū annexū: ⁊ nō relaxat̉ ꝑ inferiorem ne fru ſtaret̉ ip̄ius effectus. ⁊ hoc caſu intellige glo. in. c. cupientes. in v̓. ſuſpenſos. de elec. li. vj. Aut non hꝫ tp̄us determinatū: ⁊ ſi ſuꝑior ſibi reſeruauit ab ſolutionē. tūc idē dicendū. ar. d. c. nuꝑ. Aut nō re ſeruauit: et pōt ar. d. c. nuꝑ. hec glo. que licꝫ cōiter approbet̉: tn̄ nō placet Panor. in dicto. c. tā litterꝭ Ideo aliter diſtinguit. ꝙ aut ſuſpenſio fit in penā aut in ꝯtumaciā. Primo caſu inferior non pōt ſu ſpenſionē relaxare: qꝛ nō debet remittere penā in flictam auctoritate iuris. ar. ij. q. iij. notandū. niſi forte vellet diſpenſare in caſibus ſibi ꝯceſſis iuxta materiā. at ſi clerici. de iudi. Nec obſtat. d. c. nuꝑ. quia loquitur in excōicatione que nō eſt pena: ſed medicina nec eſt ꝑpetua: ſed fert̉ ſub quadā cōdi tione tacita donec ſatiſfecerit. vnde ep̄us relaxan do cū ſatiſfactiōe nil noui facit: ſed potius ius cōe exequit̉. ſed in caſu noſtro remitteret penā. Et pa ria ſunt quē ſuſpēdere ꝓpter delictum ꝑpetuo: vel ſimpliciter. vt extra de cōſti. ex lr̄is. Si v̓o fuit fa cta ſuſpēſio ꝓpter ꝯtumaciā: tunc ꝓcedit equiꝑa tio ad excōicationē. ⁊ ꝑ hoc dico Inno. nō bn̄ di cere in. c. ij. de ſolu. qui ſimpliciter idem ſentit eſſe in ſuſpenſiōe qd̓ in excōicatione. Et intellige infe riorem in caſibus p̄dictis poſſe abſoluere: quādo excōicatio vel ſuſpēſio eſt lata a canone. Secus ſi ab homīe. hec Panor. ¶ Que aūt ſit differētia inter ſuſpēſionē. depoſi tionē. ⁊ degradationē ſtricte ſumēdo ip̄os termi nos. nā large frequēter ſumūtur in iure vnū pro alio. Suſpenſio em̄ importat priuationē executio nis legitime ordinis vel officioꝝ eccl̓iaſticoꝝ ſim pliciter: vel ad tp̄us. ⁊ cū ſpe diſpenſatiōis: q̄ qn̄qꝫ a iure: qn̄qꝫ a iudice infert̉. Depoſitio importat pͥ uatione executiōis legitime officioꝝ ⁊ beneficiorū eccl̓iaſticoꝝ poſſeſſiōis ſimpliciter: ⁊ ex toto abſqꝫ ſpe reſtitutiōis: retento tamē pͥuilegio clericali: qͥa cōueniri nō pōt ī iudicio ſeculari: nec capi: nec pu niri a laicis. ⁊ fit ꝑ ſentētiā homīs cōiter. Nec pōt inferri hec pena ab inferiori ep̄o qͥ hoc agere pōt erga ꝓpriū ſubditū: aſſiſtēte ſibi canonico numero ep̄oꝝ ſi ē in ſacris. al̓s ſufficit ꝓpria ſentētia ep̄i ſine aliorū p̄ſentia. Depoſitus aūt ⁊ degradatꝰ nō pōt reſtitui ad officia ſua niſi ꝑ diſpenſationem pape Degradatio vltra penā depoſitiōis hoc addit. qͥa priuat̉ pͥuilegio clericali omni cū certa ſolēnitate. caracter tamē ei auferri non poteſt. de hoc videsͣ. Degradatio. Otrū ſuſpēſio poſſit ſuſpēdi ꝑ appellationeꝫ? Rn̄. Sicut excōicatio: ſic ab officio vl̓ ingreſſu ec cleſie lata ſuſpēſio ꝑ appellationē ſequētē minime ſuſpendit̉. vt exͣ de ſen. ex. is cui. li. vj. Utrū ſuſpēſus a participatiōe: vel collatione

Tabellio ſacramētoꝝ ſi cōtrafaciat ſit irregularis? Rn̄. ẜm Inno. ⁊ Ho. ꝙ nō. extra de cle. ex. mi. ſi celebrat. Talia em̄ nō ſunt ordinis: qꝛ ⁊ laici ꝑticipāt ſacra mētis ⁊ ꝯferūt ſacr̄a. Ubi tp̄us ponit̉ ſine p̄finitiōe: vt cum qͥs ſine tꝑis p̄finitione bn̄ficijs priuat̉: ꝑpetua priuatio in telligit̉. vt. C. de pe. l. ſeruus. ꝓ hoc facit qd̓ sͣ. di xit panor. ꝙ paria ſunt quē ſuſpēdi ꝑpetuo: ⁊ ſim Qd̓ nota. Abellio eſt publica ꝑſona: hn̄s officiū ſcribēdi inſtr̄a ad fa ciendū fidem. ¶ Utrū cleriei poſſint exercere officiū tabelliona tus? Rn̄. ẜm Ray. clericis ī ſacris ordinibꝰ ꝯſtitu tis eſt penitꝰ interdictū. ⁊ ſi illud habeāt ad dimit tendū ꝯpellēdi ſt̓ ꝑ ſubtractionē bn̄ficij appellati one poſtpoſita. extra ne cle. vel mo. ſicut. Exquo infert ibi Panor. ꝙ tabellio effectus clericꝰ nō per dit ip̄o facto tabellionatꝰ officiū. Si em̄ eis debet interdici officiū. ergo illud nō ꝑdiderunt. Idē vi det̉ in tabellionibꝰ effectis religioſis: vt ꝑ religiōeꝫ nō ꝑdiderint officiū: ſꝫ exercere nō debēt niſi in cā hereſis. tex. eſt notabilis in. c. vt officiū. de here. li. vj. Sil̓r in tabellionibꝰ effectis decurionibꝰ vl̓ ad uocatis: qui ꝑ ſuꝑueniētiā dignitatꝭ nō ꝑdūt offi ciū: ſꝫ illud exercere nō debēt. t ꝑ hoc infert̉ ad aliā. q. An clericus effectus tabellio ꝑdat eoip̄o clericatꝰ priuilegiū et bn̄ficiū? Rn̄. Panor. de mēte Io. an. vbi sͣ. ꝙ nō. Ratio ē Sicut em̄ ꝑ ſuꝑueniētiā clericatꝰ nō ꝑdit̉ tabellio natꝰ: ſaltē in habitu: vt in dicto. c. ſicut. ⁊ in. d. c. vt officiū. ita ꝑ ſuꝑueniētiā tabellionatꝰ nō dꝫ perdi clericatꝰ vl̓ beneficiū: qꝛ iſta nō ſunt incōpaſſibilia ſaltē in habitu. Quare aūt ꝓhibeat̉ clericis hoc officiū exerce̓. dicit Panor. ꝙ hoc eſt pͥmo: qꝛ hoc officiū dicit̉ vi le: cū tabellio dicat̉ ſeruꝰ publicꝰ: vt in. c. ij. d̓ vſu ris. li. vj. ſecūdo qꝛ hoc ē officiū ſeculare. Hinc dr̄ ſeruꝰ publicꝰ a ſeruiēdo oībꝰ. Utrū clericꝰ poſſit exercere hoc officiū ī cauſis eccl̓iaſticis et ſpūalibꝰ corā iudice eccl̓iaſtico? Pa nor. ꝯcludit ꝙ aut corā papa ſeu eiꝰ curia hoc offi ciū exercet. ⁊ ē admittendꝰ. maxīe ſi a papa habuit hoc officiū. Nā papa admittēdo: vel ei hoc officiū tribuēdo: videt̉ eſt habilitare. ar. in. l. ideꝫ vulpia nus. ff. de excu. tu. Aut ī alia curia: ⁊ tūc aut habet ꝯpetētia ſalaria. ⁊ dicerē ꝙ nō: cū indiſtincte ꝓhi beat̉ in. d. c. ſicut. qꝛ vt dicit glo. ibi. eſt qd̓dā genꝰ negociatiōis qd̓ ꝓhibet̉ clericis. exͣ ne cle. vel mo. c. j. Aut indigēt: ⁊ tūc arbtror eos admittēdos. et ſic pn̄t iura diuerſa ad ꝯcordiā reduci. AAn aūt clericꝰ qͥ nō eſt ī ſacris poſſit hoc offi ciū exercere? Io. an. in dicto. c. ſicut. videt̉ velle ꝙ ſic ꝑ tex. ibi qͥ facit mētionē d̓ ꝯſtitutis ī ſacris. do. An. videt̉ velle hoc verū niſi hēat bn̄ficiū. ſꝫ Pa nor. dic̄ eū nō pōderaſſe dictū Io. an. Et dic̄ ꝙ ille tex. videt̉ in ꝯͣriū. Nā ꝓhibet clericis ī ſacris ſb̓ pͥ uatiōe bn̄ficioꝝ. ergo n̄ ꝓcedit ī mīoribꝰ quātūcū qꝫ ſint bn̄ficiati. Poſſet tn̄ dici ꝙ h̓ accipiunt̉ ſacri ordines l argo mō ꝓ oībꝰ ordinibꝰ qͥ īdubitāter ſacri ſunt. vt notat̉. xxxij. di. ī ſum. Sed vbi bn̄ficip nō ſufficeret poſſet hoc exercere. Naꝫ talis nō pōt dici bn̄ficiatꝰ. ar. c. ij. de trāſla. p̄la. Sed qͥd ſi clericꝰ ī ſacris nō hꝫ beneficiū? Rn̄. panor. ꝙ pōt hoc officio vti. īmo plus dic̄ Io. an. ꝙ hoc officiū nō ꝓhibet̉ p̄ciſe clericis: ſꝫ cauſatiue ſcꝫ ꝑ ſubtractionē bn̄ficij. Et ꝑ hoc pꝫ ꝙ nō p̄t in diſtincte clericis ī ſacris prohiberi hoc officiuꝫ. Et hoc placet panor. vt poſſit vti ſi nō hꝫ bn̄ficiū: cuꝫ poſſit tūc exercere negociatōeꝫ honeſtā. Quid ſi clericꝰ de facto: hoc ſtatuto nō obſtāte fecit inſtr̄m. Nūquid teneat. Inno. dicit ꝙ ſi fecit inſtr̄m anteꝙͣ ei interdicat̉: tenet. ſecꝰ ſi poſtea. EEt pōt eſſe rō ẜm Io. an. qꝛ interdicto officio: interdi cit̉ eiꝰ executio. ar. de appel. c. paſtoral̓. al̓s hec int̓ dictio eēt deluſoria. Sꝫ ip̄e Io. an. tenet ꝙ ſiue p̄ce dat int̓dictio ſiue nō valere inſtr̄m. lꝫ pͥuari poſſit bn̄ficio. Mouet̉ qꝛ ibi hec ſola pena imponit̉. vn̄ aliā inuenire nō debemꝰ. Pe. de an. īpugnat hoc dictū Io. an. qꝛ pene appoſitio: in actu a iure ꝓhi bito nō cōfirmat actū ꝯͣ inhibitionē attentatū. vt notat Bar. in. l. p̄tor ait. ff. de no. oꝑ. nū. vnd̓ me lior rō videt̉ ẜm eū ꝓ dicto Io. an. qꝛ ānullatio in ſtrumēti ꝓpter carentiā fidei nō ꝯcernit ip̄m cleri cū: ſꝫ ꝑtes qͥbꝰ ꝓhibitio nō eſt facta. Et ꝑ hoc forte nō eſſet malū diſtinguē ẜm eū. ꝙ ſi publice ꝑ edi cta ſolēniter publicata ſit facta interdictio clericis: ita ꝙ potuit veriſil̓r trāſire ī noticiā ppl̓i: nō vale būt inſtr̄a. al̓s ſecꝰ. ſicut obſeruat̉ in ꝓdigo: cui bo noꝝ admīſtratio ē interdicta. vt. l. is cui bonis. ff. de v̓. ob. Et panor. videt̉ ꝯcludere ꝙ clericꝰ an̄ in terdictū ſi cōficit inſtr̄a: tenent. exquo tolerabat̉ in officio rōne publici officij. Si v̓o fuit clericis ꝑ ſu periorē interdictū: ⁊ tūc: aut palā ⁊ publice. ⁊ non valebit inſtrumētum: qꝛ geſta rōne publici officij poſt interdictū ſuꝑioris nō tenēt: vt in. c. veritatꝭ. de dolo ⁊ cōtu. Nec pōt allegari tolerātia: exquo publice emanauit ꝓhibitio. Aut interdictū n̄ fuit publice factū. ⁊ tūc tenet in p̄iudicium ꝓhibiti vt poſſit beneficio priuari: vt in. d. c. ſicut. Sed geſta rōne publici officij tenēt: ſaltē qͦ ad ignorātes. vid̓ de hoc sͣ. Abſolutio. j. ⁊ Cōfeſſio. iij. Utrū tabellio ꝯſtitutus a laico poſſit ſuꝑ eccle ſiaſticis ꝯficere inſtrumēta? Rn̄. Panor. vbi sͣ. ꝙ ſic. Et hoc videt̉ ſentire Bar. in. l. j. ff. de of. ꝓco. ⁊ in. l. cūctos ppl̓os. C. de ſum. tri. vbi firmat no tariū ꝯſtitutū a pͥncipe poſſe cōficere inſtr̄a de vo lūtate partiū in alieno territorio. Idē Bal. in. d. l. cūctos populos. vbi plus ſentit ꝙ etiā nō ꝯſtitu tus a pͥncipe: ſꝫ ꝑ ſtatutū loci: poterit inter ſubdi tos in alieno territorio hoc officiū exercere: qꝛ hoc officiū notarij nō hꝫ iuriſditionē annexā: ſꝫ eſt qd̓ dā officiū qd̓ pōt exerceri ſine iuriſditiōe ⁊ ſine di ſtinctiōe territorij. Idē in notario creato ab imꝑa tore: vt poſſit cōficere inſtr̄m ī terris eccl̓ie. Idem tenet do. An. in. c. ꝑ venerabilē. qͥ fi. ſint le. Sꝫ pa nor. vltra alios adducit tex. in. c. qͣꝫqͣꝫ. de vſu. li. v vbi in cā eccl̓iaſtica ſeruus publicꝰ. Et ſic notari laicus ſtipulat̉. ſecūdo adducit. c. cuꝫ dilectꝰ. de fi. inſtru. vbi ꝯſuetudo pr̄ie p̄t dari hāc ptāteꝫ ꝯficit di inſtrumēta al̓s nō habeti: cuiꝰ inſtr̄a faciūt fide

in vtroqꝫ foro. Utrū ep̄us poſſit in eccleſiaſticis ꝯſtituere cle ricū tabellionē. Rn̄. ẜm Ray. pōt ꝑ totā dioceſim ſuā cui cura oīm ē cōmiſſa. x. q. j. regēda. Et ſi fecit poterit ille vocari ad ſcribendū acta eccleſiaſtici fo ri. Et ſic ꝯſtitutꝰ ab ep̄o nō hꝫ ptātem exͣ dioceſim illiꝰ qͥ ip̄m ꝯſtituit. ff. de iur̄. om. iudi. l. fi. Sed tn̄ ſi ſimplicit̓ ꝯſtitutus ſit tabellio. maxime ab ep̄o qͥ haberet ſuꝑ hoc pͥuilegiū: pōt etiā iſte vbiqꝫ. Ad dit etiā Ho. ꝙ exquo qͥs ſimpliciter ꝯſtitutus eſt tabellio ab illo qͥ hꝫ hanc ptāteꝫ: pōt vbiqꝫ ꝯficere inſtrumēta: ſicut p̄ſbyter ſemel ordinatꝰ vbiqꝫ ce lebrat. Limita tn̄ hoc ꝓut ꝓxime dictū eſt. Allia ſiue exactio. vi des. Pedagiū ⁊ Reſtitutio quarto. Eſtamentū.j. cōmu niter. Quid eſt teſtamētū. Rn̄. Panor. ſuꝑ rubrica de teſta. dicit ꝙ teſtamētū ē nr̄e volūtatis iuſta ſentētia de eo qd̓ qͥs poſt mor tē ſuā fieri vult cū heredis inſtitutiōe: vt habet̉ in l. j. iūcta glo. ff. e. vn̄ ſine heredis inſtōne nō eſt te ſtamētū. vt inſti. d̓ lega.§. ante herediſ. Et ꝑ ꝯn̄s teſtamētū nō ꝯp̄hendit codicillū: qꝛ ī codicillo nō pōt dari hereditas. C. de codi. l. ij. et. l. ſi idē. Nec ꝯp̄hendit donationē cā mortis: que eſt quaſi que dā vltima volūtas. ¶ Quis pōt facere teſtamētū? Rn̄. panor. vbi sͣ. ꝙ edictū de teſtamētis ē ꝓhītoriū. Oēs ergo poſ ſunt teſtari qͥ nō ſunt exp̄ſſe ꝓhibiti. ¶Qui aūt ꝓhibeant̉ teſtari. Dic pͥmo ꝙ ꝓhibet̉ furioſus ſeu mētecaptꝰ niſi hēat lucida interualla l. furioſum. C. qui te. fa. poſ. ſecūdo ꝓhibet̉ mutꝰ ⁊ ſurdꝰ a natiuitate. ſecus ſi ex accidēti ⁊ ſcribē ſcit vt. l. diſcretꝭ. C. qͥ te. fa. poſ. Idē Bar. ibi qͥ addit ꝙ ſurdꝰ tm̄ teſtat̉ mutꝰ tm̄ teſtat̉ ſi ſcribe ſcit. d. l. diſcretis. tercio ſi nō valet articulate loqͥ: ita ꝙ nō p̄t expͥmere nomē heredis nec ſcribe̓. vt in. l. iube mus. C. de teſta. vbi Bar. ex illa. l. infert ꝙ ille qui nō pōt articulate loqͥ: mortuo ē ſil̓is. et iō cū teſta tor loquit̉ balbuciēdo cum pͥus fuerit hō recte lin gue: ſi faciat teſtamētū nō valet. Et dicit ſemel fe ciſſe exceptionē ad impugnādū teſtamētū qd̓daꝫ: qd̓ erat factū ab eo qͥ nō poterat articulate loqui. quarto impubes. vn̄ niſi maſculꝰ ſit in. xiiij. femīa in. xij. teſtari nō poſſunt. l. qͣ etate. ff. e. qͥnto filiuſ fa. niſi in caſtrenſi vel qͣſi: vt in. c. licꝫ. de ſepl̓. li. vj. ⁊ in. l. pe. C. qͥ te. fa. poſ. ſexto ꝓdigus cui bona in terdicta ſunt a iudice. l. is cui. ff. e. ſꝫ teſtamētū pͥus factū valet: vt ibi. De hac maͣ ꝓdigoꝝ vide ſingu laria sͣ. Donatio.j. ſeptimo damnatꝰ ad mortē na turalē vel ciuilē. puta qꝛ deportatꝰ. vn̄ cōiter tenet̉ ꝙ tales nō poſſunt teſtari: etiā ſi effugiāt de mani bus iudicū. vt in. l. eius. ff. e. Si aūt qͥs ē damnatꝰ ad penā inferiorē: cōiter nō efficit̉ inteſtabilis. pu ta ſi fuit ꝯdēnatꝰ ad amputatiōꝫ manꝰ vel vt euel lent̉ oculi. Et Bar. in. d. l. eiꝰ in.§. ſi cui. ex illo.§. infert ꝙ dānatio qͣ ꝑdit̉ vita. libertas. vel eiuitas impedit teſtamētū fieri ⁊ rūpit iā factū. Secus in dānatiōe ꝑ quā tm̄ ledit̉. vide etiā qd̓ notat Azo. Teſtamentū.j. Fo. CCXLIIII. C. qui te. fa. poſ. ꝙ dānatus ad mortē teſtamentū facere nō pōt: ſiue ſit dānatꝰ vt moriat̉: ſiue vt fiat ſeruꝰ pene: ſiue ſit deportatꝰ ī inſulā. Relegati āt qꝛ nō amittūt libertatē vel ciuitatē: teſtamētuꝫ fa cere poſſunt. ſi qͥs tn̄ eoꝝ fuerit damnatꝰ ⁊ appel lauerit: interim teſtamētū facere pōt. d. l. eius. ⁊. l. qui a latronibꝰ. ff. eo. ti. Uide etiā Zabrin cle. j. de pe. ⁊ re. vbi querit an damnatus vltimo ſupplicio poſſit teſtari. Et videt̉ ꝙ ſic. qꝛ ſepe damnat̉ quis abſens ex vi ſtatuti: qͥ de iure cōi damnari nō pōt ff. de pe. l. abſentē. Et rn̄det ẜm Bar. ⁊ Bal. in di cta. l. eius. ꝙ ſi ē dānatus ⁊ detētus: ita ꝙ infallibi liter fiet executio: nō valet teſtamentū. vt notatur C. de do. inter vi. ⁊ vxo. auten. ſꝫ hodie. Sed ſi dā nat̉ ad mortē in abſentia ex forma ſtatuti: teſtamē tū nō valet quo ad fauores municipales quibꝰ bā niti nō gaudēt tanqͣꝫ hoſtes ſue ciuitatis. ff. de ca pi. di. l. amiſſiōe. ſꝫ quo ad ius cōe valet teſtamētū qꝛ nō ꝑdit ius cōe. De huiuſmodi exbānitis vide ſingularia sͣ. c. Filiꝰ. in fi. ¶ Dubitat̉ de dānato ad ꝑpetuū carcerē ⁊ in lai co cōis ſentētia ē ꝙ eſt inteſtabilis. vt in. l. ij. ff. de pu. iudi. ſꝫ ī clerico dicit Panor. audiuiſſe varie fu iſſe ꝯſultū. Nā quidā ꝯſuluerūt ꝙ nō pōt teſtari. qꝛ illa pena eqͥꝑatur pene mortis ſeu deportatiōi vt notat Inno. in. c. qͣliter. el. ij. de accu. Cōſulen tes v̓o oppoſitū moti ſunt: qꝛ ius canonicū nō im ponit ꝑpetuū carcerē in penā: ſꝫ ad pnīaꝫ. vt in. c. nouimꝰ. de v̓. ſig. ⁊ in. c. qͣꝫuis. de pe. li. vj. ergo nō dꝫ hec pena inhabilitatis teſtandi ꝓdire ex pnīa. Et hec opi. eſt mitior: ſꝫ alia videt̉ verior: qꝛ nega ri nō pōt qͥn ille ſit qͣſi mortuꝰ. Octauo ꝓhibet̉ pu blicus vſurariꝰ: niſi p̄ſtet cautionē iuxta formā ca pituli qͣꝫqͣꝫ. de vſu. li. vj. Nono ꝓhibet̉ excōicatus ẜm opi. quorūdā quos ſequit̉ glo. in. c. decernimꝰ de ſen. excō. li. vj. Sed Io. an. ⁊ Inno. tenēt ꝯͣriū ⁊ eſt hodie cōis opi. nec eqͥꝑatur deportato. Decīo ꝓhibet̉ ſeruꝰ. xiij. q. ij. illud. ⁊. l. filiꝰ. ff. d̓ teſta. Un decimo qͥlibet religioſus qͥ ꝓfitet̉ tria ſubſtātialia regule. extra eo. c. ij. ⁊ ī auten. ingreſſi. C. d̓ ſa. ſan. eccle. ſecꝰ d̓ religioſis largo mō ſumptis. Duode cimo hereticus. Rō qꝛ hereticꝰ nihil hꝫ cū oīa bo na ſua ſint ꝯfiſcata ip̄o iure. vt in. c. cū ẜm. d̓ here. li. vj. vn̄ etiā ſi poſt mortē poſſet detegi queꝫ fuiſſe hereticū ī vita: oīa bona pn̄t apprehēdi. vt in. c. ij. de p̄ſcrip. in. vj. Nota tn̄ ꝙ hmōi heretici et ſil̓es cū bona ꝯſcīa pn̄t retinere bona ſua donec ſequat̉ ſentētia: ſalteꝫ declaratiua ſuꝑ facto. De hoc vide sͣ. ſingularit̓ Abſolutio.j. in excōicatōne d̓ inſecu toribꝰ cardinaliū. Terciodecimo ꝓhibet̉ dubius de ſtatu ſuo: ⁊ dicit̉ dubiꝰ qn̄ dubitat̉ an ſit in eo ſtatu quo teſtari poſſit: vt. l. de ſtatu. ff. eo. Quar todecimo ꝓhibēt̉ obſides. ⁊ intelligo d̓ obſidibus id eſt captiuis populi romani vl̓ ecōuerſo. puta ſi apud infideles eſſent xp̄iani obſides. vel econtra. ſecꝰ ī obſidibꝰ qͥ qͦtidie tradūt̉ ab vna ciuitate alte ri. vt notat̉ in. l. obſides. ff. eo. Quītodecimo ꝓhi bet̉ dānatus ob carmē famoſuꝫ. puta qꝛ cōfecit li bellū famoſum ī iniuriā alteriꝰ. ⁊ de illo fuit dāna tus. vt ī. d. l. is cui. Sꝫ dubitat̉ an infamis ex alia cā poſſit ꝯdere teſtamētū. et cōiter tenet̉ ꝙ ſic: niſi

Teſtamentū. jͣ. l. l. Prol. reperiat̉ ſpecifice ꝓhibitū. Et nota ꝙ dicit̉ libellꝰ famoſus qn̄ aliqͥs ſcribit cedulā ꝯtinentē iniuriā: ſeu infamiā alteriꝰ ⁊ ꝓijcit illā in loco vbi inueniat̉ ⁊ ſic aliꝰ infamet̉. Sextodecimo reus criminis leſe maieſtatis. l. qͥſqͥs. C. ad. l. iul̓. ma. Et d̓ hoc dic vt dictū ē sͣ. de heretico. Decīoſeptimo is qͥ eſt apud hoſtes captiuꝰ. d. l. eius. Decīooctauo carēs vtro qꝫ lumīe. hodie tn̄ pōt teſtari: dūmō ſeruet qd̓ ha bet̉ in. l. hac ꝯſultiſſima. C. qͥ te. fa. poſ. vt articula te ⁊ clare in pn̄tia teſtiū exprimat nomē heredis. ⁊ Bar. in. d. l. hac ꝯſultiſſima. dicit ſcholaribꝰ ꝙ bn̄ notēt illā. l. qꝛ ex ea poterūt hr̄e multuꝫ de honore: qꝛ ſepe homīes excecant̉ ꝓpter infirmitatē vel alia accidētia ⁊ faciūt teſtamentū de iure cōi: ⁊ illud te ſtamentū nō valet. ¶ An aūt p̄dicti ꝓhibiti a iure teſtari: poſſint di ſponē ī pias cauſas? Et p̄ſupponit panor. ꝙ om̄e relictū ꝓ aīa dicit̉ ad pias cauſas: vt in. c. reqͥſiſti. extra eo. De ſurdo ⁊ muto ſeu nō valēte articula te loqui: ad pias cauſus poſſunt diſponere: dūmō ſaltē nutu.i. ſigno poſſint expͥmere volūtatē. Nā cum tales poſſint cōtrahere matrimoniū: vt in. c. cū apud. de ſpon. infert̉ ꝙ habent intellectū natu ralē. Sed in iſtis diſpoſitiōibꝰ ad pias cauſas: ſuf ficit ſola facultas iuriſgentiū ſeu naturalis: nec cu ramꝰ de ſolēnitate iuris ciuilis. vt in. c. relatū. el. j. extra eo. vn̄ Bal. dicit d̓ quodā aduocato qͥ ꝓpter infirmitatē nō poterat loqui nec ſcribere ſꝫ religio ſo quodā ſibi dicēte vt ꝓuideret de aīa ſua. et ꝙ ſi volebat bona ſua dare pauꝑibꝰ aꝑiret librū. ſi ſa nus mēte aperuit librū: valet diſpoſitio. Et ponit Bal. regulā. ꝙ ad pias cauſas valet teſtamētum nutū factuꝫ. ꝓ hoc bona glo. in. c. cū tibi. extra eo. De impubere cōiter tenet̉ ꝙ nō p̄t diſponere etiā ad pias cauſas. vnde ⁊ miles ante pubertatē non pōt teſtari ꝓpt̓ defectū iudicij: vt in. l. fi. C. d̓ teſta. mili. In filiofa. cōclude ꝙ in caſtrēſi vel quaſi pōt teſtari vt vult: ſꝫ in aduēticijs quoꝝ hꝫ ꝓprietatem eſt dubiū. Nā ſi vſuſfructꝰ acqͥrit̉ patri: oēs tenēt ꝙ teſtari ad pias cās nō pōt inuito patre. vt in. l. pe. C. qui te. fa. poſ. Sed ē dubiū qn̄ vſuſfructꝰ eſt penes filiū. Bar. in. l. j. C. d̓ ſa. ſan. eccle. voluit ꝙ poſſit teſtari ad pias cās etiaꝫ inuito patre: qꝛ oīs ſolēnitas iuris ciuilis eſt remiſſa ī legatis ad pias cauſas. d. l. j. ⁊ in dicto. c. relatū. Sꝫ Bal. tenet ibi ꝯtrariū allegat bonū tex. in. c. licet. de ſepul. in. vj. vbi dicit̉ ꝙ filiuſfa. nō pōt diſponere inuito patre etiā ꝓ aīa: niſi de caſtrēſi vel quaſi. Et hec opinio videt̉ verior ꝑ illū tex. ne ſpoliet̉ pater ꝓpter fauorē pie cauſe: cui debent̉ bona filij. ¶ An aūt ꝯſentiēte patre filiuſfa. in iſtis aduēti cijs ī quibꝰ patri nō querit̉ vſuffructꝰ poſſit facere teſtamētū ad pias cās ⁊ donare? Bar. in. l. qui in ptāte. ff. e. dicit ꝙ ſic. et dicit hoc ꝓbari in dicto. c. licꝫ. ī fi. a Mario. Et videt̉ eſſe cōis opinio legiſta ru. licꝫ Imola. ⁊ Io. an. ſint in ꝯtrariū. Et hoc vi det̉ tanendū ſaltē de iure canonico. ꝑ dictū. c. licet. qͥ tex. hoc ꝓbat in duobꝰ locis. Primo em̄ tex. dic̄ ꝙ filiꝰ pōt iudicare ꝓ aīa. ⁊ glo. exponit.i. in vltīa volūtate relinquere. ⁊ ſic verba ſunt generalia ad omnē vltimā volūtatē. Secūdo ſubdit tex. ꝓ aīa: que verba clare oſtendūt ꝙ verbum. iudicare. ii poſitū nō debet inte. ligi de donatiōe cauſa mortꝭ qꝛ illā filiuſfa. patre cōſentiente facere poteſt abſqꝫ hoc ꝙ donet ꝓ anima. caſus eſt in. l. tamis. ff. de do. cauſa mortis. Facit etiā ad hoc: qꝛ ratio quare de iure ciuili filiuſſa. nō pōt teſtari etiā de cōſenſu patris eſt: qꝛ vltima volūtas eſſet captatoria: ⁊ de penderet ex alieno arbitrio. vt. l. illa inſtitutio. ff. d̓ de here. inſti. Sed ius canonicū nō curauit d̓ hac ſolēnitate iuris ciuilis. īmo de iure canonico volū tas captatoria ſuſtinet̉: vt in. c. cū tu. de teſta. vnd̓ cū ſeruemus ius canonicū in relictis ad pias cās ſeruāda eſt hec opi. cōis: iudicādo vt filiuſfa. cum voluntate patris poſſit teſtari ad pias cauſas ⁊cͣ. Sꝫ vide Bar. cep. in tractatu ſuo de cautelis. vbi ponit modū vt filiuſſa. etiā in poteſtate pr̄is poſ ſit teſtari inuito patre.ſ. ꝙ ſuſcipiat ſaltem prima tonſurā. Et ꝓ hoc vide glo. ſingularē. xix. q. vlti. c. qꝛ ingrediētibꝰ. q̄ dicit ꝙ clericꝰ in poteſtate con ſtitutus pōt teſtari ⁊ loquit̉ indiſtincte. Et allegat autenticā p̄ſbyteros. C. de ep̄i. ⁊ cle. De prodigo poſt īterdictū cōiter tenet̉ ꝙ nō poteſt teſtari etiā ad pias cauſas: qꝛ poſt interdictū nō habet admi niſtrationē bonoꝝ ſuoꝝ. De vſurario Bar. tenet ꝙ exquo eſt publicꝰ: ⁊ nō dedit cautionē: non pōt aliquid diſponere ꝓ aīa: qꝛ nec eccleſia dꝫ recipere oblationē talis. Et idē dicit de quolibꝫ decedente in mortali: qꝛ cū ſit extra vnitatē eccleſie: nō poteſt dici relictū ꝓ aīa. Nā eccleſia ꝓ talibꝰ nō orat. Ex quo infert ꝙ relicta ꝑ iſtos nō gaudent priuilegio attributo relicto ad pias cās. Bal. in hoc vltimo tenet ꝯtrariū: qꝛ pͥuilegiū iſtud eſt attributū nō ſo lū fauore relinquētis: ſꝫ etiā fauore illius cui ſit re lictum. Sed panor. dicit ꝙ vſurariꝰ publicus nō pōt aliqͥd relinquere: qꝛ nō valet teſtamentū neqꝫ codicillus: vt in dicto. c. qͣꝫqͣꝫ. Sꝫ in alijs exiſtētibꝰ in peccato: vt in excōicatis ⁊ ſil̓ibus: dic̄ ꝙ ſi volūt facere eccleſie oblationē: ⁊ debēt regularit admitti niſi ſpāliter ꝓhibeant̉: vt excōicatꝰ. vſurariꝰ et ſi miles. Idē ⁊ fortius ſi volūt intuitu elemoſyne alt̓ qua dare eccleſijs vel pauꝑibꝰ. dico ꝙ eccleſie poſ ſunt reciꝑe: nō tamē debēt ſe obligare ad oranduꝫ ꝓ eis. ⁊ talia relicta poſſunt dici ad pias cās. nō ſo lū rōne illius cui relinquit̉: ſed etiā rōne relinquē tis: ⁊ talia relicta gaudēt priuilegio relictorū ad pi as cauſas: exquo al̓s de iure teſtari poſſūt. De dā nato ad mortē naturalē vel ciuilē. nunquid poſſit diſponē ad pias cauſas: exquo bona ſua ſunt pu blicata? Cōmuniter tenet̉ ꝙ non: qꝛ iura dant illa ſLlſutator non. bona venientibus ab inteſtato. vt in auten. bona iulijlū pō. C. de bo. dam. vnde eſſet diſponere de alieno: qͥn īmo teſtamentū prius factum rumpit̉ ſecuta con demnatiōe. hoc volunt legiſte in dicta. l.j. vbi for matur queſtio ẜm Io. an. de eo qui damnatur. et poſtea in teſtamento vl̓ codicillo aliqua relinquit ꝓ anima ſua: ⁊ poſtea die tercia decapitat̉. An pre dicta legata debeantur? Bar. in dicta. l. j. dicit ꝙ quādo talis damnatus non retinet bona vſqꝫ ad mortem: vt quia ſunt per legē fiſco applicata. vt ī dicta auten. bona. non valent talia legata: quia ex quo non habet bona de illis teſtari non poteſt. ſi

vo retinet bona vſqꝫ ad mortem: tunc ſi eſt peni tens de delicto poteſt teſtari ad pias cauſas. et eſt caſus ẜm vnū intellectū ī dicta. l.j. qꝛ illa lex remo uet omne impedimētū ꝙͣtū ad legata ad pias cās Aut mortuus eſt impenitēs. ⁊ tūc relicta ꝑ talē nō ſunt ꝑ eccleſiā recipienda: ſed de hoc dic vt dictū ē ſupra.§. ꝓximo. De hac materia videsͣ. Abſolu tio.j. De excōicato dic vt sͣ. dixi. Nam ſicut poteſt facere elemoſynā: vt in. c. cū volūtate de ſen. ex. ita ⁊ in teſtamēto pōt relinquere ad pias cās: licꝫ alid̓ dixerit Bar. De ſeruo. religioſo. heretico. reo leſe maieſtatis ⁊ ſil̓ibꝰ dic ꝙ nō poſſunt diſponere etiā ad pias cauſas: qꝛ nō habent bona.j. q. j. nō eſt pu tanda. De dubio de ſtatu ſuo ſunt opiniones int̓ docto. Bar. tenet ꝙ poſſit diſponere ad pias cās. Bal. ꝯtra in dicta. l. j. qꝛ nō reꝑit̉ iure cōceſſum: ſꝫ plus placet opinio Bar. fauore pie cauſe: qꝛ miles eſt in hoc priuilegiatus. vt in. l. ex militari. ff. de te ſta. mi. Fortius pia cauſa debet eſſe pͥuilegiata. De eo qui eſt apud hoſtes credo ꝙ nō poſſit diſpone re: qꝛ ſeruus eſt. Utrū religioſus in ep̄m ꝓmotus poſſit teſta mētū facere? Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſecūde. q. clxxxv. nullo mō poteſt: qꝛ ſola diſpēſatio rerū eccleſiaſti carū ei ꝯmittit̉ que morte finit̉: ex qua teſtamentū incipit valere. ſi tn̄ ex ꝯceſſiōe pape teſtamentū fa ciat: nō intelligit̉ de ꝓprio facere teſtamentū ſꝫ au ctoritate apoſtolica intelligitur ampliata poteſtas ſue diſpēſatiōis vt poſſit valere poſt mortē. ¶ Quid ſi aliquis aliquē teſtari ꝓhibuerit? Rn̄ ab eius hereditate erit repellendus: vt. C. ſi qͥs al. te. ꝓhi. l. ij. ¶ Quot teſtes oportet ꝙ ſint in teſtamēto? Rn̄. regulariter ẜm leges. vij. teſtes reqͥrunt̉. vt inſti. eo.§. fi. hoc tamen fallit: qꝛ qn̄qꝫ valet ſine teſte. vt ſi miles in belloſcribat ⁊ moriat̉. vt. C. de te. mili. l. milites. Qn̄qꝫ ſufficit vnus: vt ſi fiat corā imꝑa tore. vt. C. e. l. omniū. Qn̄qꝫ duo: vt inter filios. vt C. e. l. hac ꝯſultiſſima.§. ex imꝑfecto. Vl̓ ſi in ten torio.i. non in militia tēpore quo morit̉ teſtet̉ mi les: vt. ff. de teſta. mili. l. lucius. Similit̓ etiā in his que ſunt ad pias cauſas. vt extra eo. cuꝫ eſſes. et. c. relatū. Qn̄qꝫ tres vel quatuor. vt ex ſpāli pͥuilegio vt. C. e. l. ſi nō ſpāli. ⁊. l. ſi vnus. Qn̄qꝫ. v. vt ī teſta mēto ruſtici. C. e. l. fi. Et hoc vbi.vij. teſtes hr̄i nō poſſunt. vt in dicta. l. fi. Qn̄qꝫ etiā. viij. teſtes reqͥ runt̉: vt qn̄ teſtator vult teſtari in ſcriptis et neſcit lr̄as. vt in. d. l. hac ꝯſultiſſima. ¶ Quid ſi teſtator non vult ꝙ teſtes ſciant tenori teſtamēti ſui? Rn̄. pōt facere teſtamentū qd̓ dicit̉ in ſcriptis.i. ꝙ ip̄e pͥmo teſtamētum cōſcribat: vel etiā ſcribi faciat. ⁊ poſtea cartam clauſam repn̄tet teſtibꝰ di. hoc eſt meū teſtamentū rogo ꝙ ſigilletis ⁊ ſubſcribatis vos. d. l. hac ꝯſultiſſima. Sed tn̄ per hunc modū facere teſtamentn̄ non eſt tutuꝫ: quia multas obſeruantias requirit que forte cum non ſeruent̉ oportet ꝙ nō valeat teſtamentū. Melius eſt ꝙ fiat ſine ſcriptis. ſcꝫ quādo fit per notarium ¶ Quibus verbis debet ſcribi teſtamentū. Rn̄. non refert ſi dicat. Pe. heredem inſtituo: vel volū Teſtamentū. ij. Fo. CCXLV. tatem meam eius diſpoſitioni cōmitto: quia non dicitur decedere inteſtatus: īmo dicitur teſtatus ad pias cauſas ẜm intellectū notabiliorem. c. cum tibi. extra eo. Nec curanduꝫ de verbis teſtatoris dūmodo ſint talia: per que de voluntate conſtet. licꝫ Io. an. dicat in addi. Spe. poſt Al. papienſem ꝙ ſi quis ad interrogatione alterius. puta dicen tis. vis tu talem heredem inſtituere. ⁊ ille reſpon deat ꝙ ſic non valet teſtamentū. Sed glo. in. l. iu bemus. C. e. tenet contrariū. mouetur ip̄e: quia te ſtator debet exprimere nomen heredis et in infir mitate defacili reſpondet quis ad omnia. do. An. tenuit ꝙ de benignitate canonica poteſt procede re dicta glo. ſed de rigore procedit contrarium. Et concludit Panor. ꝙ ad pias cauſas valet teſtamē tum nutu factum: prout tenet etiam Bal. in. l. j. C. de ſa. ſan. eccle. vbi allegat glo. in dicto. c. cum tibi. Sed in alijs poſſet dici: ꝙ ſi conſtat de volū tate ſua ꝑ ſigna vrgētia: ꝙ valet teſtamētū d̓ beni gnitate canonica. hec Panor. in. d. c. cū tibi. Bar. tn̄ in dicta. l. iubemꝰ. dicit ꝙ glo. ibi dicit veꝝ ī te ſtatore qͥ articulate loqui pōt. al̓s ſecus. Utrū in ſecūdo teſtamēto oporteat facere mē tionē d̓ pͥmo. Rn̄. vt notat̉. xviij. di. qm̄. in glo. ꝙ nō oportet niſi in duobꝰ caſibꝰ. Primo ſi teſtamē tū factū ſit inter liberos. vt. C. e. l. hac ꝯſultiſſima. §. ex imꝑfecto. ⁊ auten. ibi poſita. Alius ſi teſtator ip̄e legem ſibi impoſuit. puta ſi in priori teſtamēto dixit. Si fecero aliud teſtm̄: nō valeat niſi dixero pater noſter. tūc in faciēdo ſecūdū. oportet ꝙ faci at mētionē de pͥmo. l. ſi qͥs. in pͥn. de le. iij. etiā ſi in pͥmo dixiſſet ꝙ ſibi nō liceret penitere. vide d̓ hoc sͣ. Exemptus. Quid aūt ſi iurauit ꝙ non veniret ꝯͣ volūtatē ſuā nec mutaret. nūqͥd pōt mutare. Rn̄. ẜm Dir. li. ij. ꝙ licꝫ forte de rigore iuris poſſit mutare teſtm̄ vel ſepulturā: nō tn̄ dꝫ ẜm deū ⁊ eqͥtatē canonicā. hec Dir. Et lꝫ nō debeat mutare ꝓpter iuramētū: tn̄ ſi mutat tenet ſecūdū qͣꝫuis incurrat ꝑiuriū. Qualit̓ ꝯfirmat̉ teſtm̄. Rn̄. ꝑ mortē teſtatoris ad hebre. ix. Sꝫ ante mortē qn̄cūqꝫ mutari poteſt etiā ſi pacto ꝯuenerit non mutare. vt. C. de pac. l. hactū. Ratio qꝛ pacta que ꝯſtringūt liberū arbi triū vltime ⁊ legitime volūtatis nō valēt. Et ẜm Dir. pactū nō impedit: lꝫ iuramentū ſic. eodē mō quo dictū eſt sͣ. ꝓxīo.§. Quo ad va Eſtamentū. ij. iditateꝫ exꝰ. ¶ Et primo quo ad inſtitutioneꝫ heredis quilibet in teſtamēto tenet̉ ſibi heredeꝫ inſtituere aliquē vel aliqd̓ collegiū ⁊ huiuſmodi. ⁊ ſine inſtitutōne heredis non eſſet teſtm̄. C. eo. l. iubemꝰ. Valent tamē legata ad pias cauſas: etiā ſi nō eſſet clauſula codicillaris. ⁊ teſtm̄ eſſet nullū: vt notat Panor. in. c. Raynaldus. de teſta. Et ſi quidē teſtator habeat deſcēdentes vel aſcendētes illos tenetur heredes inſtituere: ſaltem in eorum legitima: vt. C. de inoffi. teſt. auten. nouiſſima. ꝙ ſi nec aſcendētes nec deſcendētes habeat. tūc ẜm leges poteſt inſtituere alios quoſcunqꝫ: dā̄modo non infanies: aut turpes perſonas. Nam tunc ſſ iiij

fratres vel ſorores poſſunt rūpere teſtamētū: ⁊ ſi bi totā acqͥrere hereditatē: vt. C. de inoffi. te. l. fra tres. De hac maͣ vide sͣ. Hereditas. Tn̄ ſi ꝓpinqͥ indigerēt illa hereditate indigētia manifeſta: tene tur eis hereditatē dimittere niſi eēnt mali et hmōi bonis indigni. Et dico tenent̉.ſ. ex debito honor parētalis. Si aūt nō indigerēt manifeſte: pōt libe ī alios refundere. Secꝰ tn̄ eſt ī quibuſdā terris de ꝯſuetudine q̄ in hmōi ſeruāda ē ſi rōnabilis ē. Nāquid teſtator poſſit ſb̓ſtituere aliū heredē qͥ debeat ſuccedere pͥmo heredi? Rn̄. ſi teſtator ha beat filios impuberes pōt eis ſubſtituere quoſcu qꝫ velit qͥ ſuccedāt eis ſi nō venerint ad pubertatē vt. C. de impu. ⁊ al. ſub. l. ſi teſtamēto. ſi v̓o ꝑuene rint ad pubertatē pōt eis ſubſtitue̓: ſi moriant̉ ſine liberis. Idē etiā ẜm quoſdā ſi moriant̉ cū liberis. vt. C. de impu. ⁊ al. ſubſti. l. heres. ⁊. l. ſe. Debet tn̄ ſalua eſſe legitima. Et intelligit̉ ſubſtitutio dedu cta legitima filioꝝ: ⁊ deducta qͣrta totiꝰ q̄ dicit̉ tre bellianica: quaꝫ deducit qͥlibet inſtitutꝰ heres cui al̓s ſubſtituit̉ regularit̓ poſt pubertatē inſtituti: vl̓ etiā cū accipit hereditatē ꝑ fideicōmiſſum ab inſti tuto herede: qꝛ grauatꝰ ē heres alteri reſtituere he reditatē: vt in. c. Raynutius. exͣ eꝯͣ. Quid autē ſi teſtamētū eſt nullū ⁊ appoſita eſt clauſula codicillaris: qͥd oꝑabit̉ clauſula illa. puta ſi non valet iure teſtamēti: valeat iure codicilloꝝ? Rn̄det Panor. in dicto. c. Raynaldꝰ. poſt glo. ꝙ ꝑ illā clauſulā p̄ſtabunt̉ legata ꝑueniētes ab inte ſtato q̄ al̓s nō valuiſſent. Idē tenet Bar. in. l. j. ff. de codicil. Ubi etiā querit. Quid ſi teſtator dixit: Volo ꝙ valeat iure teſtamēti ⁊ codicilloꝝ. Et re ſpōdet ꝙ licꝫ illa v̓ba videant̉ inducere repugnā tiā: tamē vt res valeat debet exponi et.i. vel: ꝑ re gulā q̄ ponit qn̄ copula ponit̉ inter duo incōpaſſi bilia reſoluit̉ in diſiunctaꝫ: vt. l. ſi ticio fundus. de vſufru. le. Et erit electio heredis ꝙ cōpetat iure di recto vel fideicōmiſſi: vt. l. fi. C. e. Sed qͥd ſi dixit volo ꝙ valeat iure teſtamēti vl̓ ſaltem iure codicilloꝝ? Bar. vbi sͣ. arbitrat̉ ꝙ tūc nō poſſit heres eligere. Nā illa ꝯiūctio diminuti ua: ſaltē hꝫ iſtud importare: vt ſi pͥmo mō. ſcꝫ iure teſtamēti nō poſſet valere tūc deueniat̉ ad aliud. Hoc pꝫ ex regula grāmaticali. Si nō potes mihi dare biſantiū: ſaltē cōmoda vnū denariū. ¶ Quid ſi reꝑit̉ ſic. Et volo valere vel iure cōdi cilloꝝ: ⁊ n̄ dixit teſtamēti? Rn̄. Bar. ꝙ hec dictio vel. qn̄ apponit̉ vni or̄oni vel dictioni tm̄ ſumit̉ ꝓ ſaltē. Perinde eſt gͦ ac ſi diceret iure teſtamēti. vel ſaltē codicilloꝝ. Quero an hec clauſula. ſi non valet ⁊cͣ. habeat locū qn̄ teſtamētū nō valet ꝓpter defectū ſolēnita tis omiſſe? Bar. dicit ꝙ ſic. per tex. in. l. codicillis. de le. ij. Quid ſi teſtamētū nō valet rōne volūtatis im ꝑfecte: qm̄ anteqͣꝫ ꝯpleret̉ mortuꝰ eſt teſtator. An tūc aliqͥd oꝑet̉ iſta clauſula. Bar. dicit ꝙ nō ꝑ. l. fi deicōmiſſa. de le. iij. et. l. ex ea ſcriptura. ff. de teſta. ſecus ſi volūtas eſſet imꝑfecta rōne alicuiꝰ ſolēni tatis. Et ſic intellige. l. fi. C. e. ¶ Quid ſi teſtator dixit. Si nō valet ⁊cͣ. An hec Teſtamentū. iij. verba referant̉ ad tp̄us ꝯditi teſtamēti. An ad fic. turū ſi ꝯtigerit nō valere? Et ꝯcludit ꝙ dicta ver ba ꝯp̄hendunt tp̄us futurū: vt res potius valeat ⁊cͣ. maxīe in teſtamētis. ¶ Quid ſi teſtamētū rumpat̉: qꝛ hereditas nō eſt adita. vtrū tūc oꝑet̉ illa clauſula. Bar. credit ꝙ ſic ꝑ. l. eā quā. C. de fideicō. Dū tn̄ dicat ſi nō valebit vel ſil̓ia verba q̄ trahant̉ ad futurū. Quid ſi nō valet teſtamētū ꝓpter defectū here dis ſcripti non capacis? Bar. dicit ꝙ illa clauſula oꝑat̉: vt. d. l. eā quā. ẜm vnā lec. Quid ſi teſtamētū nō valet ꝓpt̓ defectū teſtatꝭ Rn̄. Bar. ꝙ tūc nihil oꝑat̉: qꝛ qͥ nō poteſt teſtari nec codicillari. vt. l. diuꝰ. ff. e. QQuid ſi teſtator legat aliqͥd tabellioni ꝯficienti teſtamētū nūcupatiuū qd̓ fieri pōt: vt. C. de teſta. dictātibꝰ. Nūquid ip̄e tabellio pōt ſibi illud aſcri bere. Rn̄. Spe. in ti. de inſtru. edic. ꝙ ſic: nec inci det in penā legis cor. de fal. Nec ob. l. ij. C. de his qͥ ſibi in te. ſcri. Illud em̄ habet locū in eo qͥ dictat vel ſcribit teſtamētū qd̓ eſt in ſcriptis: cuius vires oēs dependēt ex ſcriptura illa. ſecus ī nūcupatiuo qd̓ fit hodie: qꝛ ibi ſit ſcriptura ſolum ad memoriā nō vt vires teſtamēti dependeāt ex illa. Idē tenet Odo. qꝛ tale teſtamētū recitat̉ corā teſtibꝰ: id̓o nul la eſt ſuſpitio falſitatis. Idem tenet Bar. in. l. j. ff. ad. l. cor. de fal. dicens ꝙ opinio Spe. cōſuetudine approbatur. Eſtamentū. iij. quātū t ad executionem. Utrū teſtator poſſit heredibꝰ ſuis ꝑ teſtamētū penā imponere ſi nō paruerīt volūtati ſue? Rn̄. ſic. vt inſti. dele.§. pene. Dū tn̄ qd̓ teſta tor p̄cipit nō ſit turpe vel inhoneſtū. vt. ff. de ꝯdi. inſti. quidā. vide de hoc sͣ. Legitima. Per quē cogent̉ heredes defūcti teſtm̄ ſiue vo lutatē eius adimplere? Rn̄. heredes. jͣ. annū cogē di ſunt ꝑ ep̄m adimplere. ⁊ ſi neglexerint: tunc ip̄e ep̄us exequat̉. vt in. c. nos. ⁊. c. ſi heredes. exͣ eo. et in. d. c. nos. habet̉ ꝙ ſi. jͣ. annū a die monitiōis nō fit executio teſtam̄ti ꝑ debentē exeqͥ: deuoluit̉ exe cutio ad ep̄m: ⁊ nō a tꝑe mortis teſtatoris. ſꝫ hodie cōiter ep̄i hn̄t ſtatuta vt tp̄us currat a die mortis. nētis vt ī dicto Hoc tn̄ limitat panor. in. d. c. nos. vt tp̄s illd̓ cur rat a die mortis ⁊ adite hereditatis ⁊ ſcie. vide etiā Bar. ad p̄dicta ī. l. cū qͥdā. de le. ij. vbi format hāc q. Quidā reliqͥt. C. pauꝑibꝰ declarādis ꝑ ſempro niū: lapſo anno declaratiōe nō facta: ep̄us vigore ſtatuti vult pauꝑes eligere. Querit̉ an poſſit. Et decidit ꝙ nō: qꝛ ſtatutū loquit̉ deexecutore: ſꝫ ha bēs declarare nō eſt executor ſicut dicimꝰ differē tiā eſſe inter iudicē qͥ declarat: ⁊ executoreꝫ. Et ſic ex hoc hēs optimā cautelā ad impediēdū ne ep̄us intromittat ſe de hmōi relictis etiā poſt annū. An autem epiſcopus ſuppleat negligentiam executoris: vel teſtatoris in relictis ad non pias cauſas. Multi tenuerunt ꝙ ſic: quia omnis volu tas teſtatoris largo modo dicitur pia cū nō poteſt amplius velle: vt. l. j. C. de ſa. ſan. ec. Adde predi ctis qd̓ notat ſingularit̓ Panor. in. c. qꝛ diuerſitatē

de cōceſ. pͦ. ꝙ tp̄us p̄fixū in odiū negligētiū nō cur rit īpedito impedimēto iuris vel facti. De impedi mēto iuris exēplifica ī ſuſpēſiōe. De impedimēto facti exēplifica d̓ tempore quo extitit in curia poſt abſolutionē ⁊ tempus reuerſionis. ſecus dic quā do tempus eſt p̄fixū. nō in odiū negligētie: ſꝫ in fa uorē alteriꝰ. ⁊ iſtud tp̄us currit īpedito etiā ignorā ti. Et ꝓ hoc facit dictū ſingulare Spe. in ti. de in ſtru. edic. vbi dicit ꝙ ſi executor teſtamēti n̄ potuit exeqͥ. jͣ. annuꝫ nihilominꝰ deuoluit̉ ptās ad ep̄m. Nā illud tp̄us āni nō fuit p̄fixū ī odiū executoris ſꝫ potiꝰ ī fauorē defuncti ne diu differat̉ ip̄iꝰ volū tas. Et p̄dicta intellige etiā ſi teſtator ꝓhibuiſſꝫ ne ep̄us ſe intromitteret: qꝛ priuatꝰ nō pōt tollere di ſpoſitionē iuris cōmunis. Utrū executor debeat tardare diſtributioneꝫ elemoſynarū ad hoc vt res defuncti meliꝰ vēdant̉ Rn̄. ẜm Tho. in quolꝫ. ꝙ ī mora modici tꝑis nō videt̉ eſſe magnū ꝑiculū. vn̄ ſi executor ꝑ modicū tp̄s elemoſynas dare differat: vt rebꝰ defuncti me liꝰ vēditis ampliores elemoſynas dare poſſit: lau dabilit̓ facit. Si v̓o ecōuerſo ꝑ multū tp̄s differat elemoſynas diſtribue̓: vt ī modico ampliores ele moſynas faciat: nō videt̉ eſſe ſine culpa qꝛ forte de functꝰ interim a purgatorio liberaret̉. Quid ſi de pluribꝰ executoribꝰ vnꝰ moriat̉: vel eſt in remotis: vel nō vult exeqͥ? Rn̄. alius poteſt executionē implere: niſi teſtator aliud exp̄ſſerit. exͣ eo. religioſus. in. vj. vide de hac materia sͣ. Reſti tutio. v. ⁊ Religio. j. EILIS. I. Teſtes poſſunt eſſe oēs qͥ nō ꝓhibent̉. ff. de ꝓba. l. ab ea ꝑte. ⁊. ff. le. l. j. ⁊ extra eo. c. j. in glo. Edictū em̄ de teſtibꝰ ꝓhibitoriū eſt. Sex ſunt ī teſtibꝰ maxīe attēdenda q̄ his ꝟſibꝰ ꝯtinent̉. Conditio. ſexus. etas. diſcretio. fama. Et fortuna. fides ī teſtibꝰ iſta reqͥres. Cōditio. ſcꝫ an ſit ſeruꝰ vel liber. Seruꝰ em̄ a teſtimonio repellit̉: qꝛ ſepe metu dn̄i ſupprimit teſtimonij veritatē. exͣ de ver. ſig. forus.§. teſtes. Fallit tn̄ cū de facto ẜui querit̉. nō tn̄ ꝓ dn̄o: vel ꝯͣ dn̄m. vt in.§. Itē in cri minali. iiij. q. iij. Sil̓r admittit̉ ī defectū teſtiū: ſꝫ cū tormētis vt ī dicto.§. Itē in v̓. Itē ſerui. Secūdo reqͥrit̉ ſexus: qꝛ femīa nō admittit̉ ī teſtimoniū in crimīali. xxxiij. q. v. ml̓ierē. ⁊ dicto.§. teſtes. In ci uilibꝰ aūt bn̄ admittit̉. xv. q. iij.§. ex eo. Sil̓r ī cri minalibꝰ ml̓ier admittit̉ ī teſtīoniū cū ciuilit̓ agit̉ de crimīe. Et ꝯͣ clericos d̓ adulterio infamatos: cū ī modū inqͥſitiōis ſeu acceptiōis agit̉. extraeo. qm̄ vbi de hoc ī glo. ⁊. c. tā lr̄is. nō admittit̉ etiā ī teſta mētis. inſti. d̓ teſta.§. teſtes. in codicillis aūt ſic. vt notāt glo. ⁊ Bar. in. l. fi. C. de codi. Tercio reqͥrit̉ etas qꝛ minor. xiiij. annis nō admittit̉ etiā in ciui libꝰ. iiij. q. iij. c. j. Nota tn̄ ꝙ licꝫ dictꝰ impuberis. nō faciat plenā fidē: facit tn̄ plenū indiciuꝫ ad tor turā. videsͣ. impubes. In crimīalibꝰ aūt n̄ admit tit̉ minor. xx. annis. dicto.§. Itē in crimīali v̓. Itē ī teſtimoniū. Quarto reqͥrit̉ diſcretio: qꝛ furioſus ⁊ mentecaptꝰ a teſtimonio repellunt̉: ſicut ab offi tio iudicandi. iij. q. vij.§. tria. Et hoc niſi habeat Teſtis. j. Fo. CCXLVI. lucida interualla: vt. ff. de teſta. l. qui teſtamēto.§. nec furioſus. Quinto reqͥrit̉ fama: vt ſit bone vite Nā infames a teſtificādo repellunt̉. extra d̓ teſti. co. p̄terea. De hoc dic vt sͣ. Periuriū. Sexto reqͥ rit̉ fortuna.ſ. vtrum locuplex vel egenus. dicto.§. Itē in crimīali v̓. itē teſtin. Septimo reqͥrit̉ fides qꝛ infidelis ꝯͣ fidelē nō admittit̉. ij. q. vij. ſi hereti cus. Sūt ⁊ alia quedā ꝯſiderāda. Primo vtrū ſit inimicꝰ eius ꝯͣ quē fert teſtimoniū: vel amicꝰ eius ꝓ quo teſtificat̉. iiij. q. iij. teſtes. v̓. ideoqꝫ. Itē ob ſcuri ⁊ ignoti non admittunt̉: vel ſolū admittunt̉ cū tormētis: aut v̓beribꝰ. vt ī auten. de teſti.§. ſan cimꝰ. col̓. vij. Itē nec executores negocioꝝ vl̓ ꝓcu ratores qͥ in ip̄a cā fuerūt actores: vel reſponſales. extra eo. inſuꝑ. Immo etiā qͥ fuit ꝓcurator vl̓ ad uocatꝰ ī pͥori iudicio nō recipit̉ in teſtē in cā appel latiōis. extra eo. romana. li. vj. Utrū qͥs poſſit admitti ad teſtimoniū ī ſua cā RRn̄. nō. neqꝫ pͥncipalit̓ nec ſecūdario. C. e. l. oībꝰ. Und̓ vēditor in cā rei vēdite nō admittit̉ ꝓ em ptore: qꝛ cā ꝓpria vēditoris eſſe videt̉. neqꝫ veditor in cā pignoris ꝓ creditore. vt. ff. de appel. l. ab exe cutore. Fallit hoc in legatarijs ⁊ fideicōmiſſarijs qͥ ferūt teſtimoniū in cā teſtamēti: cū agit̉ de heredi tate: nō de legatis: nec fideicōmiſſis ſuis. bene tn̄ poſſunt ſcribi ⁊ eē teſtes ī eo teſtamēto in qͦ eis ali qͥd legat̉. vt. C. d̓ teſta. l. dictātibꝰ. Itē fallit in col legijs ⁊ corꝑibꝰ: in qͥbꝰ eoꝝ ſingulares ꝑſone ꝓ cā vniuerſitatis ferre pn̄t teſtimoniū. xiiij. q. ij. ſuper prudētia. extra eo. inſuꝑ. ⁊. c. nūcius. Et in. d. c. in ſuꝑ. dicit panor. ꝙ nō ſolū clerici eccl̓ie ī ciuilibꝰ et alijs teſtibꝰ deficiētibꝰ. ſꝫ etiā p̄latus pōt teſtificari in cā eccleſie ſue: dūmō ꝑ ſe cām illā nō ꝓmoueat. Et nimiꝝ qꝛ pōt eē iudex in cā eccl̓ie ſue. ij. q. vij. ſi qͥs erga. Fortiꝰ gͦ pōt eſſe teſtis. Et hoc id̓o: qꝛ cau ſe vniuerſoꝝ nō ſunt ſinguloꝝ. ⁊ ſi cōmodū cōtin gat ſingulos. xij. q. ij. qͥ manumittit̉. ⁊ hoc niſi fue rint actores vel rn̄ſales vt dictū ē. Utrū in cā ꝯmuni duoꝝ alter admitti debeat ad teſtimoniū? Rn̄. nō: qꝛ cā cōis duoꝝ vtriuſqꝫ eſt. ar. ff. de ritu nup. l. illud. Et ideꝫ in ſocio crimi nis ⁊ ꝑticipe. d.§. Itē in crimīali. v̓. Item liberi. ⁊ extra eo. veniēs. Nec ob. extra eo. qm̄. Nā illud ē ſpāle in cā denūciatiōis: vl̓ ibi admittunt̉ ſocij cri minis ad p̄ſumptōꝫ. exͣ d̓ adul. ſignificaſti. Credit̉ etiā ſocijs crimīs ī exceptis vt ī crimīe leſe maieſta tis ⁊ hmōi. vide de hoc sͣ. Inqͥſitio. tꝝ parētes vel liberi poſſint ꝓ vel ꝯͣ ſe ferre teſtimoniū? Rn̄. general̓r ꝑ rectā lineā aſcēdētes vl̓ deſcēdētes ꝓ vl̓ ꝯͣ ſe idonei teſtes nō ſt̓. dicto.§. Itē in crimīali. v̓. Itē teſtis. ⁊ v̓. Itē parētes. ⁊. ff. e. l. teſtis. Idē ē de mr̄e: ſꝫ tn̄ ambo parētes in caſu admittunt̉ ꝓ filio. ſcꝫ cuꝫ querit̉ de etate: vel nati uitate. vt extra qͥ fi. ſint le. c. tranſmiſſe: ⁊. c. ꝑ tuas. Itē vbi agit̉ de impedimēto matrimonij rōne cō ſanguinitatis vel affinitatis. extra eo. quotiēs. Ce terū ſi agit̉ an̄ ſit ꝯtractū matrimoniū vel non: tūc mater eſt ſuſpecta ſi vir ſit ſuꝑior diuitijs vl̓ gene re. extra eo. ſuꝑ eo. el. ij. Ubi v̓o mr̄imoniū ē con tractū: nō ſeꝑat̉ niſi ꝑ legitīos teſteſ. vt. d. c. ſuꝑ eo. in glo. Itē pater ⁊ filiꝰ ī eodeꝫ teſtō pn̄t eſſe teſtes.

ſimilit̓ duo fratres. d.§. Itē in crimīali. v̓. Itē pr̄. v̓. Itē duo. Quedā tn̄ ꝑſone ſunt q̄ aduerſus cō iūctos ſuos teſtificari nō cogunt̉ vt aduerſus ſoce rū. generū. vitricū. pͥuignū. ſobrinū. ſobrinā. ſobri re natū. eoſqꝫ qͥ in pͥori gradu ſunt. Itē aduerſus pr̄onū ⁊ patronā ⁊ liberos eiꝰ: vt. d.§. Itē ī crimi nali. v̓. Itē lege. Itē de domo actoris vl̓ accuſato ris teſtes nō debēt ꝓduci. iij. q. v. ꝑ totū. Itē teſti ficari nō pn̄t ꝯͣ clericos ī crimīali cā viles ꝑſone. ij. q. j. in pͥmis. qꝛ teſtificatiōes ⁊ ꝓbatiōes in cā cri minali debēt eſſe aꝑtiſſime: vt. l. ſciāt. C. de ꝓba. Itē teſtes ſingulares nō ꝓbāt ꝑ ſe ſine p̄ſumptio nibꝰ ⁊ adminiculis alijs. exͣ d̓ elec. bone. el. j. Quid ſi duo vel tres teſtes viderūt ꝑ foramen virū ⁊ mulierē ſe ꝯmiſcētes. vtrū ꝓbet̉ idē actꝰ. an ſint ſingulares ꝓ eo: qꝛ vnꝰ vidit poſt aliū ⁊ nō ſil̓ Bal. dicit ꝙ ꝓbāt qꝛ nō p̄ſumit̉ pluralitas actuū Et ita tenet Cy. in. l. hac ꝯſultiſſima. C. de teſta. et Spe. in ti. de teſti. vbi dicit ꝙ teſtes exn̄tes iuxta parietē vel cortinā: de auditu fidē faciūt. vt in. c. p̄ terea. de teſti. ⁊ ibi nota glo. Idē tenet Ho. pones exemplū in. q. facti. Quidā tabernarius ſubtraxit dn̄e ſue ciphū argenteū quē nolebat reſtitue̓: nec ī pn̄tia teſtiū ꝯfiteri: licꝫ in pn̄tia ip̄iꝰ mulieris non negaret. Mulier illa notariū et quoſdā teſtes po ſuit poſt parietē: ⁊ tabernariū hoc ignorātē indu xit ad ꝯfitendū ſibi qd̓ ſubtraxerat ⁊ ꝓmiſit reſti tuere: quo audito mulier rogauit tabellioneꝫ ⁊ te ſtes ſuꝑ ꝯfeſſione tabernarij: quaſi velit ꝙ ꝯfeſſio poſſit ꝓbari ꝑ teſtes. licꝫ ip̄i nō viderint ꝑſonā lo quētem. qd̓ eſt notabile verbū ẜm Panor. in. c. ex lr̄is. de ꝯſue. Ideꝫ voluit Bar. poſt glo. in. l. ij.§. Ideꝫ labeo. ff. de aqͣ plu. ar. Et facit ad. q. nūquid cecus pōt deponere ſuꝑ verbis deponentiū: ſi hꝫ notas illoꝝ voces. vide bonā glo. in. c. teſtes. iij. q. ix. vide etiā Panor. in. c. cuꝫ cām. de teſti. Et ſcias ꝙ cōiter tenet̉ ꝑ legiſtas ꝙ ſpāle ſit in teſtō. Non em̄ valet teſtimoniū: niſi teſtes viderint ⁊ audierīt teſtatorē loquētem: vt eſt tex. in. l. ſi nō ſpāli. C. de teſta. Et hoc ideo vt arbitror. qꝛ vox teſtatoris ꝓpt̓ infirmitatē ſolet mutari. Nota ꝙ ſacerdos nō dꝫ eſſe teſtis in inſtrumētis cōfectis totalit̓ inter ſecu lares. xiiij. q. ij. qͣꝫqͣꝫ. Hoc intellige de honeſtate. et non de neceſſitate. EſtIS. i. Pe numero teſtiū. Et qͥ t Idem duo teſtes regularit̓ neceſſarij ſūt vt ſufficiūt. ff. e. vbi numerꝰ. iiij. q. iij.§ Itē in crimiali. v̓. Itē vbi. Utrū ī aliqͥbꝰ cauſis ſufficiat vnꝰ teſtis? Rn̄. regulariter nō ſufficit vt dictū ē. tn̄ in aliqͥbꝰ caſi bus ſufficit vnꝰ. vbi alteri p̄iudiciū nō infert̉. vid̓ sͣ. Probatio. Itē ſtat̉ teſtimonio vniꝰ vbi de par tiū ꝯſenſu ita ꝯuenit̉: cū ⁊ teſtīonio aduerſarij ſta ri poſſit. C. de fideicō. l. fi. Itē qn̄ querit̉ vtꝝ aliqͥs ſit emēdatus de crimīe: ſtat̉ teſtimonio ſacerdotꝭ: qꝛ cū in ſecreto ꝯfiteat̉ alit̓ ꝓbari nō pōt. Itē ī cor rectione fraterna ſuꝑ prima correctione charitati ua per vnū ſolum ꝓbatur: quia nec aliter poteſt. extra eo. in omni. Item licꝫ vnus teſtis non faciat ꝓbationem: facit tamē p̄ſumptionē. extra. de ſuc. Teſtis. ij. ab inteſt. c. fi. vbi addit Panor. ſingulare dictū. ꝙ vbi agit̉ de magno p̄iudicio ſeu de re magni valo ris: non defert̉ iuramētum in ſupplementū ꝓba tiōis ꝑ id quod notat̉ in. c. fi. de iureiur̄. Et ex hoc dicto nota ꝙ etiā prelato ſuꝑ iure eccleſie nō defer tur iuramentū in defectū ꝓbationis: cuꝫ q̄ſtio eſt multū p̄iudicialis. vnus tn̄ teſtis ſufficit cū fama in cā ciuili. ar. exͣ de ap. c. j. in glo. Vtꝝ in aliquibꝰ reqͥrant̉ teſtes plures qͣꝫ duo Rn̄. in multꝭ plures reqͥrunt̉: vt ī teſtamēto. vij. In codicillo. v. Item. v. reqͥrunt̉ teſtes in dona tione cā mortis. C. de dona. cā mor. l. fi. Similiter qn̄ debitor vult ꝓbare ſolutū debitū qd̓ in ſcriptꝭ fuit factū. C. eo. l. teſtiū. Itē qͣtuor teſtes reqͥrunt̉ cū dant̉ ad reprobandū inſtrumēta. ar. d. l. teſtiū. ¶Utrū contra aliquas ꝑſonas requirat̉ maior numerus teſtiū? Rn̄. ſic. primo cum p̄ſul accuſat̉ ij. q. iiij. p̄ſui. Et p̄ſul ẜm glo. ibi: dicit̉ ep̄us cardi nalis qui nō damnat̉ niſi. lxxij. teſtibꝰ. Preſbyte. autem cardinalis: niſi. lxiiij. teſtibus. Diaconus cardinalis vrbis rome: niſi. xxviij. teſtibꝰ. Subdia conus. Acolitus. Exorciſta. Lector. Hoſtiarius. niſi. vij. teſtibꝰ. Et habet locū ſpecialiter in epiſco pis. p̄ſbyteris. diaconibus. ⁊ clericis eccl̓ie roma ne ꝓpter eius dignitatē. Sed nūquid ꝯtra papam duplicabunt̉ teſtes Glo. dicit ꝙ nō. īmo duo ſufficiūt. Et ī hoc papa eſt deterioris cōditionis: qͥa ſine cōꝑatione maio alijs creatus eſt. ⁊ ideo ſine ſpe venie ꝯdemuat̉ vt dyabolus. de pe. di. ij. pͥncipiū. Aſtis. lij. Quo ad actū teſtifican. di. Teſtes iurare debēt dicere veritateꝫ quā nouerūt. iij. q. ix. hortamur. nec ad miſcere falſum: nec de ſuo aliqͥd adijcere. iij. q. ix. pura. Itē nulli teſti credit̉ niſi iurato. extra eo. nu per. ⁊. c. fraternitatꝭ. ⁊. c. tuis. vbi dic̄ panor. ꝙ etiā ep̄o nō credit̉ vt teſti ſine iuramēto. ⁊ excepto pa pa. nō credit̉ in p̄iudiciū alterius verbo cuiuſcūqꝫ ⁊ qualiſcūqꝫ fuerit auctoritatis: etiaꝫ legato cardi nali nō eſt credendū in preiudiciū alterius: exquo tex. excipit ſolū papā. extra eo. cū a nobis. maxīe ī his q̄ nō ſunt modici p̄iudicij. Pōt tn̄ hmōi iura mentū aꝑte aduerſa remitti. d. c. tuis. Teſtes ſingillatim examinari debent ⁊ ī ſecre to. Sed iurare tenent̉ pn̄te ꝑte aduerſa. extra eo. In nomīe dn̄i. ⁊. c. venerabili. Oneamentū. Lorneamē ta dicunt̉ in quibꝰ milites ex cōdicto ve vire ſolent ⁊ ad oſtentationē viriū ſur rū ⁊ audacie temere cōgredi. Utrū torneamenta facere ſit peccatū? vides. Ludus. Et de pena pugnātium in torneamento vide sͣ. Sepultura. iiij. Ranſactio ē de re du Abia ⁊ lite incerta: necdum finita nō gra tuita pactio. ff. eo. l. j. Litē āt intelligas pn̄tē vl̓ fu turā: qꝛ etiā an̄ litē pōt fieri tranſactio. Scd̓o nota

ꝙ Inno. in. c. ſtatuimus. extra eo. dicit. qͥdā dicūt ꝙ ī ſpūalibꝰ pōt int̓uenire ꝯpoſitio: trāſactio nūqͣꝫ Nos aūt dicimꝰ licitā eē trāſactiōꝫ ⁊ ꝑmutatōeꝫ ī ſpūalibꝰ: dūmō ex vtraqꝫ ꝑte tm̄ int̓ueniat ſpūale: ⁊ nō tꝑale. d. c. ſtatuimꝰ. ⁊. c. decetero. exͣ eo. ⁊ extra de re. ꝑmu. ad qōnes. Idē in bn̄ficijs ſi petant̉ iu re ꝓprietatꝭ. puta qn̄ vna eccl̓ia petit ab alia p̄ben dā quā dicit ad ſuā collatiōꝫ ꝑtinere. Sꝫ ſi qͥs cleri cus petit ſibi bn̄ficiū: nō eſt licita trāſactio etiam ſi vtriqꝫ det̉ ſpūale. extra eo. ꝯſtitutus. Cōpoſitio āt int̓uenire pōt. extra eo. ſuꝑ eo. talis.ſ. ꝙ ille clericꝰ qͥ ius nō hꝫ vel nō hr̄e credit̉: penitꝰ renūciet iuri ſuo ſine aliqua datiōe: vel etiā ꝙ aliꝰ ius hn̄s reci piat̉ in canonicū ſine aliqͣ datiōe. hec ille. Si autē fiat trāſactio ī ſpūalibꝰ vbi fieri nō pōt vt ī caſu di cto: vel etiā vbi fieri pōt. puta int̓ ſpūalia cū mixti on ⁊ interuētiōe tꝑaliū erit ſymonia. Amicabilis aūt ꝯpoſitio admittit̉. Et ẜm Ho. ſi fiat ſine aucͣte iudicis: ꝑſonalis eſt ⁊ cū ꝑſona extinguit̉. Si aūt aucͣte iudicis realis ē: niſi ꝑ iudicē aliud dictuꝫ ſit. dicto. c. de cetero. Ꝙͣuis autē amicabilis ꝯpoſitio facta aucͣte ſuꝑioris teneat mero iure: tn̄ reſtituet̉ eccl̓ia ſi ex hoc grauit̓ ledat̉. ar. exͣ de reſti. ī inte. c. j. Olela. vt qn̄ pr̄ dat tutorē filio in Triplex eſt.ſ. teſtamētaria teſtamēto. Itē legitima q̄ defert̉ a lege: vt cū nullꝰ ē tutor ꝑ teſtm̄. tūc qͥ pͥmo lo co dꝫ ſuccedere huic ab inteſtator tenet̉ ſuſciꝑe tu telā hmōi. Itē datiua vt qn̄ nullo tutore dato ī te ſtamēto. vl̓ nō extātibꝰ ꝯſanguineis ad tutelā ido neis: iudex ex officio dabit tutorem. ⁊ durat tutela vſqꝫ ad. xiiij. annū ꝯpletū pupilli. Et inde incipit curs q̄ durat vſqꝫ ad xxv. annū ꝯpletū. Utruꝫ clerici teneant̉ ſuſciꝑe tutelā? Rn̄. ẜm Io. diſt. lxxxvj. c. fi. nullā cogunt̉ reciꝑe. legitimaꝫ tn̄ pn̄t reciꝑe ſi volūt: vt in. d. c. fi. Et hoc eſt pͥuile giū clericoꝝ ꝙ licꝫ poſſint ſuccedē alicui ab inteſta to: nō tn̄ tenent̉ tutelā reciꝑe licꝫ ī laicis aliud obti neat. vt. C. de le. tu. autē. ſic̄ hereditas. Utrū ep̄us vel monachꝰ poſſit reciꝑe tutelā? Rn̄. ẜm Io. vbi sͣ. Ep̄us vel monachꝰ etiā volēs nō pōt reciꝑe tutelā legitimā: vt ī autē. de ſan. epi .§. deo aūt amabiles. Sꝫ ad tutelā miſerabiliū ꝑ ſonaꝝ oēs clerici vl̓ monachi tenent̉: vt in. c. ꝑue nit. di. lxxxvj. ⁊. lxxxviij. di. c. j. ⁊. c. ep̄us. vbi ſic dr̄ Ep̄us gubernatōeꝫ pupilloꝝ ⁊ viduaꝝ ac etiā ꝑe grinoꝝ nō ꝑ ſeip̄m: ſꝫ ꝑ archip̄ſbyteꝝ vl̓ archidia conū agat. Et h̓ tex. ẜꝫ quoſdā facit ꝙ ep̄us nō p̄t admīſtrare tutelā etiā legitimā ꝑ ſeip̄m. Et ita p̄t intelligi. d.§. deo aūt. ꝑ alios aūt ſic. Et ſic intelli gitur dictū. c. ꝑuenit. ENatio. Vide ſupra. Ferie. Quid ſit? Dic ẜꝫ Dir. Icarius. j. iiij. ti. viij. eſt is qͥ al terius vice nō ſuū gerit officiū Quot ſunt ſpēs vicarioꝝ: Rn̄. Car. ẜm Lan. in cle. vnica. exͣ eo. ꝙ qͣtuor. Quidā em̄ ſūt vicarij ꝑpetui eccl̓iaꝝ parochialiū: de qͥbꝰ h̓. Alij ſunt vi carij tꝑales: ſic̄ mercēnarij: qꝛ ad tp̄us ſumunt̉ ad curā ad adinnādū pͥncipalē rectorē: qͥ nō dꝫ d̓ ho Uicarius Fo. CCXLVII. neſtate ſine p̄ſbytero ſocio miſſā cātare. d̓ vi. ⁊ ho. cle. vt qͥſqꝫ. Alij deputant̉ ad aliquā ꝓuinciā dio ceſim vel locū de qͥbꝰ eo. ti. c. pe. Alij deputant̉ ad exercēdū oīa q̄ incūbunt p̄lato abn̄te: nō tm̄ reſpe ctu cure: ſꝫ reſpectu oīm incūbentiuꝫ. de qͥbꝰ eo. ti. cū in generali. li. vj. ⁊ de tē. or. cū nullꝰ. eo. li. Circa pͥmā ſpēm q̄rit̉ qͥs faciat tales ꝑpetuos vicarios? Rn̄. Car. ẜm Lan. ꝙ auctoritas ep̄i: ex qͣ recipiūt curā aīaꝝ. Idē Dir. di. ꝙ ip̄a auctoritaſ ep̄alis facit vicarias ꝑpetuas nō mutabiles. extra eo. ad hoc. Et hoc intellige qn̄ eccl̓ie ſt̓ parochialeſ al̓s nō ſunt ꝑpetui. īmo ad velle ſuū pōt prelatus remouere: dū tn̄ nō ſint ꝑ ep̄m inſtituti. extͣ de ca. mo. p̄fbyteri. li. vj. ¶ Quis aūt dicat̉ hr̄e curā aīaꝝ an p̄latus vl̓ vi cariꝰ? Rn̄. Car. ꝙ loq̄ndo d̓ vicario ꝑpetuo: indi ſtincte cura etiā dr̄ eē apud vicariū q̄ ad oēm effe ctū ⁊ etiā qͦ ad cōmoda. licꝫ ꝑ modū cuiuſdā iurꝭ ī hītu ſit apud pͥncipalē. ita notat̉ ī. c. expoſuiſti.§ p̄bē. Quo v̓o ad exercitiū actōnū ꝯpetētiū bn̄ficio dic ẜꝫ Car. ꝙ qn̄qꝫ pͥmicie decīe ⁊ oblatiōes q̄ dāt̉ rōne cure ꝯpetūt vicario ⁊ certa portio tm̄ aſſigna tur p̄lato: vel ei cuiꝰ ē vicariꝰ: vt monachꝰ. Et tūc cura ⁊ rei vēdicatio ſpectat ad vicariū. Aliqn̄ ꝑce ptio ꝓuētuū ſpectat ad pͥncipalē certa portiōe reli cta vicario. iuxta. c. ſuſcepti. de p̄bē. li. vj. ⁊ tūc cura aīaꝝ ⁊ rei vēdicatio fructuū ſpectāt ad pͥncipalem maxīe in foro ꝯtētioſo: ſꝫ exercitiū ī foro aīe ſpectat ad vicariū. de p̄bē. ſuꝑ eo. li. vj. ideo dicunt̉ capel le monachoꝝ nō vicarioꝝ vt ī ℟ica. de cap. mo. Quero. Statuto eccl̓ie cauet̉ ꝙ ſede vacāte: iu riſditio ep̄i exerceat̉ ꝑ archidiaconū: vel antiqͥorē canonicū. nūqͥd hmōī ꝑ hoc cēſeant̉ hr̄e curā? ℟. Car. ꝙ nō. Nā pōt hr̄e talē vicariā ⁊ retinere cuꝫ hoc bn̄ficiū curatū vl̓ dignitatē. vt ī cle. ſtatutū. d̓ elec. An aūt vicariꝰ ꝑpetuꝰ poſſit ſibi aliū vicariū ſubſtitue̓. Rn̄. Lan. dic̄ ꝙ nō. Idē pau. ad tp̄s tn̄ p̄t ſibi ſb̓ſtitue̓ ex cā. ⁊ hoc cōiter tenet̉ ꝓut recitat Car. vbi sͣ. Nec ē ſil̓e d̓ ꝓcuratore ⁊ negocioꝝ ge ſtore: qͥ p̄t aliū ꝑpetuū ſb̓ſtitue̓. ff. mā. l. ſi ꝓcurato rē. Nā ẜm pau. aliud ē in ꝓcuratore iudicij qͥ ꝑ li tis ꝯteſtatōeꝫ factꝰ ē dn̄s litis. exͣ de ꝓcu. c. j. ⁊. ij. li. vj. Aliud eſt ī vicario qͥ nō eſt dn̄s eo. ti. c. ij. ⁊ cuiꝰ induſtria ē electa. ⁊ hoc videt̉ eſſe ſpāle: vt nō ſub ſtituat: ne ꝓcedatur in infinitū. de reſcrip. cum in multꝭ. li. vj. Et Car. dat aliā rationē: qꝛ cū talis vi caria ſit titulꝰ nō p̄t ꝯferri niſi de ſuꝑioris aucͣte. Nūquid aūt ī ꝯſtituēdo vicariū ꝑpetuū reqͥ rat̉ ꝯſenſus patroni? Dic ẜm Car. ꝙ reqͥrit̉ cōſen ſus rectoris ⁊ etiā patroni: cum de vtriuſqꝫ preiu dicio agat̉: in hoc ꝙ creat̉ titulus ꝑpetuus ī eccle ſia. ꝓ hoc extra de iur. pa. poſtulaſti. Sed de tꝑali vicario. Dic ſolū ep̄m hoc poſſe ex cauſa. c. cum ex eo. de elec. li. vj. Et ſimilit̓ ſi cauſa ardua ſubeſſet: tunc ep̄us poſſet cōſtituere ꝑpetuuꝫ inuito recto re ⁊ patrono: quoꝝ ꝯtradictio irrōnabilis non fo ret admittēda. Habet.n. ep̄us liberā diſpoſitōeꝫ bn̄ficioꝝ ſue dioceſis. ita ꝙ ex cā pōt ius vniꝰ eccle ſie dare alteri. de reli. do. ꝯſtitutꝰ. An aūt ep̄us ſine ꝯſenſu pr̄oni poſſit remouē vicariū ꝑpetuū. Dicūt Lan. ⁊ Pau. ꝙ ep̄s debet

vocare patronū nō vt cū ep̄o iudicet: ſed vt defen dat vicariū ſi velit. Nā eo ip̄o ꝙ patronꝰ citatꝰ nō defendit vicariū: videt̉ ꝯſentire. Circa ſecūdā ſpēꝫ vicarioꝝ.ſ. tꝑaliū q̄rit̉. Utꝝ liceat ſacerdoti ſine ꝯſenſu ep̄i ſecū hr̄e talē vicariū Et videt̉ ꝙ ſic ꝑ. c. addicimꝰ. xvj. q. j. Et ita nō tm̄ pͥncipalis ſacerdos: ſꝫ etiaꝫ vicariꝰ ꝑpetuꝰ pōt hr̄e vicariū tꝑalē deputatū iure ſuo. de offi. ordi. c. eis. Idē Lan. dū tn̄ nō ꝓhibeat̉ ꝑ ſtatutū ꝓuīciale vl̓ ſynodale. vij. q. j. illud. ⁊. c. nihil. Et ſic cōclude ꝙ ī ꝯmiſſiōe faciēda ad tp̄us: cū nō agat̉ de p̄iudicio magno bn̄ficij: dūmō ſit tp̄s modicū. puto rectorē poſſe aſſumere vicariū ad curam. Et hoc intellige etiā vt poſſit ſe ad tp̄us abſentare. Iſte em̄ vicariꝰ nō cenſet̉ hr̄e curā. et hoc etiā ſi aſſumptꝰ nō erat. al̓s curatꝰ: dū tn̄ nō ꝓhibitꝰ ad exercitiū cure. Se cus ſi ꝓhibitꝰ vt ꝑegrinꝰ vel ignotꝰ ⁊cͣ. Utrū rector ſiue vicariꝰ qͥ in.xl. habet ad cōfi tendū: qd̓ ꝑ ſe nō pōt expedire: poſſit ꝯmittere re ligioſo pͥuilegiato ptātem audiēdi tales cōfitentes Et dic ꝙ ſic ꝑ p̄dicta. ¶ Quero de vicario tercie ſpēi.ſ. iuriſditionali ad certā ꝓuinciā vl̓ locū: qualis ſit eius poteſtas? Di cit Lau. poteſtateꝫ talium menſurandā ex eorum cōmiſſione. ¶ Quero circa quartā ſpēm.ſ. de vicarijs qͥ ꝯſti tuūtur ad oīa incūbētia ꝑ ep̄os vl̓ ſil̓es quā ptātē habeāt? Rn̄. ẜm Car. Aliqn̄ faciūt idē cōſiſtoriū: vt officiales pͥncipales ep̄oꝝ. exͣ de ꝯſue. nō puta mꝰ. li. vj. Aliqn̄ nō: vt ſūt officiales foranei. Et cir ca hoc dic̄ Lan. ꝙ licꝫ nomē officialis ꝯcernat oīa bn̄ficia. vſus tn̄ introduxit illos vocari officiales ſpāliter qͥbꝰ cauſe cognitio ꝑ hn̄tes iuriſditōeꝫ ec cleſiaſticā generalit̓ ꝯmittit̉: ſiue ſit ep̄us. d̓ of. del̓. inſinuāte: ſiue inferior. ptās aūt officialis ep̄i colli git̉ ex capl̓o licꝫ. eo. ti. li. vj. ⁊ in. c. cū in generali. eo. ti. ⁊ li. vbi fit differētia int̓ officialē ⁊ vicariū gene ralē: qꝛ officiali ſolū ꝯmittit̉ cognitio cāꝝ totiꝰ dio ceſis. nō aūt inqͥſitio. correctio exceſſuū. a bn̄ficijs amotio. nec bn̄ficioꝝ collatio: niſi ſpāliter talia ſint cōmiſſa: ſed vicarij generales oīa hec pn̄t: excepta bn̄ficioꝝ collatiōe. ⁊ ꝑ italiā raro eſt vt fiat differē tia int̓ officialē ⁊ vicariū. vn̄ ptās taliū potiꝰ men ſurat̉ ex cōmiſſiōe. cōmiſſio aūt limitat̉ ꝑ. c. licꝫ. et c. cū in generali. p̄all̓. Querit̉ an̄ vicariꝰ iuriſditional̓ poſſit aliū vi cariū inſtituere? Ho. dicit ꝙ nō p̄t totū officiū cō mittere. Dicit tn̄ ꝙ hoc pōt ad tp̄us modicū: ⁊ ex cā: dū tn̄ nō nimis frequēter pōt aliū loco ſui relī quere: ſicut tota die fit. vn̄ in aliqͥbꝰ locis ē ꝯſuetu do. ꝙ quicūqꝫ ſit noīe officialis vocat ſe officialem Sed Car. dicit ꝙ de iure nō pōt officialis aliū de putare: cū nō hēat iuriſditionē iure ſuo. l. ⁊ qꝛ. ff. d̓ iur. om. iud̓. Et vbi ē ꝯſuetudo ꝯͣria dic ꝙ tolerat̉ qͣſi ꝑ quādā volūtatē ep̄i: qͥ dando officialē: videt̉ poteſtatē ſubſtituēdi ad tp̄us illi cōmiſiſſe. vn̄ po tius ē talis ſubſtitutꝰ ab ep̄o qͣꝫ ab officiali. An aūt vicariꝰ gaudeat pͥuilegijs pͥncipalis? Rn̄. Car. ꝙ qn̄qꝫ qͣs gerit vices alteriꝰ ex deputa tione ip̄ius pͥncipalis tm̄. ⁊ tūc vicariꝰ alicuiꝰ non gaudet pͥuilegijs his qͥbꝰ gaudet pͥncipalis. ff. de Uiciatus corpore lega. l. filius. vbi ſi filius iuit in legationē ꝓ patre ꝓ republica: nō gaudet īmunitate: ſꝫ pater. Qn̄qꝫ deputat̉ ex deputatōe legati ſuꝑioris. ⁊ ꝓcedit cle que de eccleſijs. de of. vi. q̄ ex eo ꝙ loquit̉ de vica rijs ꝑpetuis: p̄ſupponit auctoritatē ſuꝑioris inter ueniſſe. Talis autē vicarius dicit̉ vicegerēs. C. vt dig. or. ſer. l. fi. li. xij. de offi. eius qͥ vi. ali. iu. obti. l. j. et. ij. vbi dicit glo. talē vicēgerentē hr̄e ordinariaꝫ. Faciūt hec ad. q. An vicerector gaudeat illis īmu nitatibꝰ qͥbꝰ gaudet rector. Ad qd̓ dic ꝙ ſi deputa tur a rectore nō gaudet. ſi autē ab vniuerſitate ob carentiā rectoris vel abſentiā: gaudet ꝑ p̄dicta. qd̓ tenet Bar. in. d. l. filiꝰ. De facto tn̄ ſeruat̉: vt etiaꝫ deputatꝰ a rectore tractet̉ vt rector. ¶ Ex qͥbꝰ autē cauſis poſſit vicariꝰ inſtitui? Dic ẜm Dir. Primo rōne ſtatuti vel cōſuetudinis. ar. exͣ de ꝯſti. cū oēs. Secūdo rōne pͥuilegij ſiue diſpē ſationis. ar. de fi. p̄ſby. c. ꝓpoſuit. Tercio rōne loci remotioris et aīaꝝ ꝑiclitatiōis. exͣ de ec. edi. ad au dientiā. el. ij. Quarto rōne religiōis. extra de p̄be̓. de monachis. Quīto rōne diuerſe natiōis. extra d̓ offi. or. qm̄. Sexto rōne defectus ſeu debilitatis. exͣ de cle. egro. c. pe. ⁊ vltimo. Septimo ratiōe diuini cultus augmētandi. qn̄.ſ. abundat eccleſia in red ditibus. extra de ꝯſti. ex ꝑte. Octauo rōne occupa tiōis. hac occaſiōe excuſat̉ ep̄us qͥ in eccleſia cathe drali hꝫ aliquē loco ſui: ⁊ ip̄e ī camera dicit horas: ⁊ poſtea expedit occurrētia. Iteꝫ qn̄ p̄latus habet ꝓficiſci vtiliter ⁊ honeſte: vt cā ſtudioꝝ ⁊ ꝑegrina tionis ⁊ de licentia prelati. extra de cle. non reſi. c. relatum. Iciatus corpore. Aui dicūtur corpore viciati? Rn̄det Aſten̄. li. vj. ti. xxj. ꝙ corpore viciati dicunt̉ de bilitati vel mutilati. Debilitatū voco qui hꝫ mem brū: tamē inefficax: vt oculū cecuꝫ. manū aridam. crus contractuꝫ. Mutilatum v̓o qui caret aliquo membro. ¶ Et ꝓ d̓claratione huius materie diſtingue. ꝙ aut eſt quis priuatus vel mutilatus aliquo mera bro magno ⁊ manifeſto: ꝙ.ſ. inducit notabilē de formitatē: vt priuatio naſi ⁊ huiuſmodi. vel inha bilitatē ad exequēdū officiū: vt priuatio manus et huiuſmodi. Et tunc quacūqꝫ de cauſa ſit mutilatꝰ vel priuatus. iuſta vel iniuſta. naturali vel accidē tali impedit̉ a ꝓmotione. ⁊ deijcitur ꝓmotus. Si autē erat iam ꝓmotus quādo ſuꝑuenit defectus: ſi non ꝓpter hoc redditur nimis deformis: poteſt exequi illa officia ad que non impedit̉ ꝓpter illum defectū. puta ſi factus ſacerdos amiſit viſum: miſ ſam celebrare nō poterit. vel al̓s in altari miniſtra re: ſed poterit audire cōfeſſiones ⁊ predicare. a be neficio tamē nō remouebitur: ſi ſine culpa incidit in defectum: quia nō debet addi afflictio afflicto. vij. q. j. cum ꝑcuſſio. Dabitur tamen ei coadintor: ſi tale beneficiū eſt cui ip̄e deſeruire non poſſit. ex tra de cle. egro. c. iij. Aut quis eſt priuatus vel mu tilatꝰ mēbro paruo vel occulto. ⁊ tūc ſubdiſtingue qꝛ aut ſponte ⁊ ſine cauſa iuſta: vt ex indignatiō vel impatiētia vl̓ ſuꝑbia. Aut ex iuſta cā vel īnitꝰ

Si primo modo: tunc indiſtincte ī quocunqꝫ mē bro: ſiue a ſe: ſiue ab alio repellit̉ a ꝓmotione: ⁊ de ijcitur iam ꝓmotus etiā ſi credebat obſequium ſe preſtare deo ſe caſtrando. extra eo. ſignificauit. Et ẜm Inno. idem eſt ſi non totū membrum amiſit: ſed ꝑtem membri: que deformitatem generaret et ſcandalū. extra eo. c. j. vel inhabilē redderet ad offi cium exequendū. ſecus in alijs. vel etiā ſi denteꝫ ſi bi excuteret. Si aūt ex iuſta cā ⁊ ſponte. puta. ꝓpt̓ periculū lepre: ne totū corpꝰ inficeret fecit ſibi am putari membꝝ occultū: vt virilia: vel manifeſtuꝫ paruū: vt digitum nō neceſſariū.ſ. ad ſignuꝫ cru cis faciendū. vel ipſemet hoc ſibi fecit. Idem iudi ciū ſi inuitus ab inimicis caſtratus: vel etiā ſic na tus: vel etiā a caſu in tale qͥd incidit: dando oꝑam rei licite. puta. dolando lignū abſcidit ſibi partem minimi digiti. In om̄ibꝰ his nō repellit̉. Nec eſt neceſſariū ẜm Hoſti. ⁊ glo. in. c. eunuchus. di. lv. ꝙ talis caſtratus teſticulos ſecuꝫ ferat ſiccos vt d̓i cunt vulgares. Sed ſi dando oꝑam rei illicite a ca ſu amiſiſſet membꝝ: talis repellit̉ a ꝓmotōne. Sꝫ ſi membꝝ vel ꝑs membri eſſet q̄ generaret modi cam deformitatē: talis ex miſcd̓iā tolerat̉ in ſuſce ptis.ſ. ꝑ diſpenſatiōeꝫ ep̄i. hec ex dictis Ray. In no. Guil̓. ⁊ Ber. et trahunt̉ etiā ex di. lv. ſi qͥs ab ſciderit. ⁊ in alijs ibi capl̓is. d. c. ſignificauit. ⁊. c. fi. Et per tex. in. d. c. fi. iuncta glo. a ꝯtrario videt̉ di cendum de eo qui dando oꝑam rei illicite amiſit vngulam pollicis ꝙ nō poſſit celebrare: niſi cū eo diſpenſetur. Ꝙͣtum v̓o ad ꝑticularia ⁊ determīa ta corporis vicia ſciendū: ꝙ claudū admittit ꝯſue tudo: niſi talis ſit ꝙ ſine baculo ad altare ſtare nō poſſit. ar. de ꝯſe. di. j. nullus. ⁊ diſtī. xlv. diſciplina. Nota etiā Aſten̄. vbi sͣ. vbi dicit de mente Hoſ. ꝙ ep̄s diſpenſare pōt cum religioſo ꝙ celebret cuꝫ ligneo pede. Idem etiā poſſent prelati maiores re ligioſoꝝ poſtqͣꝫ talis eſſet ꝓfeſſus. Cecitas vnius oculi tm̄ repellit a promotione ẜm Archi. quod ꝓ batur per. c. ſi euangelica. diſtin. lv. Gibboſus nō repellitur a promotōne niſi ſit nimia deformitas. Habens. vj. digitos in pede indubitanter ꝓmo uetur ẜm Hoſti. Si aūt habeat in manu vel ſi hꝫ digitos ꝯiunctos: dūmodo ex his non ſit impedi mentū in vſu membri: ꝓmoueri pōt. vt in. l. ideꝫ ofilius. ff. de edil. edi. Leproſus ppl̓o celebrare no debet ꝓpter ſcandalum: ſed ſi non ſit nimis defor mis: nō eſt ꝓhibendus priuatim celebrare leproẜ nō autem ſanis. Uinum omnino nō bibens ad ſacerdotium ꝓmoueri nō poteſt. Maculā habēs in oculo nō repellit̉ a ꝓmotōne: niſi nimiā indu cat deformitatē. qd̓ ꝯſiderare eſt in arbitrio archi ep̄i. extra eo. cū de tua. Sed ibi ꝯſiliuꝫ ſuffragane orum requiri mandatur. ⁊ qd̓ ſibi viſum fuerit ex equatur metropolitanus. vbi notant Uin. ⁊ ber. ꝙ ſine ꝯſilio illorum nihil pōt diſponere. al̓s non valet: licet non teneatur illud ſequi. extra de arbi. cum olim. vide ſupra. Conſilium. Nota tn̄ Aſte. vbi ſupra. ꝙ habens maculam in oculo deformā tem: ſi intrat religionem poteſt ꝓmoueri. al̓s non: niſi diſpenſet̉ cum eo. d. c. cum de tua. ¶ Quid autem ſi quis habeat oculum vnū groſſi UUnctio extrema Fo. CCXLVIII. orem altero: vel vtrunqꝫ habeat ꝓminentem. Re ſpon. Aſten̄. ꝙ non impeditur. vt in. l. qui clauum in principio. ff. de edil̓. edic. De furioſis. lunaticis. caducis. ⁊ demoniacis dicit Guil. ⁊ Glo. di. xxxiij. c. communiter. ꝙ nullus talium promoueri de bet etiam poſtqͣꝫ fuerint liberati. Si autem iam ſūt promoti: tunc: aut ſunt omnino ⁊ ex toto liberati a predictis paſſionibꝰ: aut non. Et in primo caſu po terunt exequi officium ſuum. Quanto autem tem pore expectari debeat ad probandum tales: poteſt dici ꝙ eſt arbitrarium: penſatis ꝯditionibus mor bi ⁊ perſone. Si v̓o non omnino ex toto ſunt libe rati: tunc. aut frequenter aliquā dictarum paſſio num vexat eos: aut raro. Et ſi quidem frequenter omnino debent ceſſare ab officio miſſe. vij. q. ij. in lr̄is. Si raro: tunc: aut cum ſpume iactatione ⁊ vo cis confuſione. ⁊ ſic debent abſtinere. Aut raro et ſine hmōi ſpūmatiōe ⁊ cōfuſione vocis. ⁊ tunc nō ꝓhibent̉ ab officio miſſe. dūmodo habeant iuxta ſe alium ſacerdotem. vt ſi ille cadat vel deficiat. ille ſuppleat. vij. q. j. illud. Quidā tn̄ hoc nō admittūt de demoniacis dicentes ꝙ oīno oꝑtet eos eſſe libe ros. Summa aūt oīm p̄dictorū eſt. ꝙ quicunqꝫ eſt ſua culpa viciatus corꝑe repellitur. qui v̓o ſine ſua culpa nō repellit̉. niſi ſcandalū timeat̉ ex nimia de formitate: vel ꝑiculū ex nimia debilitate. hec Ray. Bermophroditus eſt irregularis. Et dr̄ ille qui ꝑ ticipat de vtroqꝫ ſexu. hic repellit̉ a ꝓmotōe ꝓpter deformitatē ⁊ mōſtruoſitatē. Et talis ſi magis ver gat in ſexum maſculinū qͣꝫ femininū. qͣꝫuis non de beat ordinari: nec ordinatus miniſtrare. tn̄ ſuſcipit caracterē. Sed ſi magis vergat in ſexū femininum qͣꝫ maſculinū. vel etiā ſi equaliter ꝑticipat de vtro qꝫ nō eſt ſuſceptiuus caracteris ẜm Guil. Et mul to magis femina nō eſt ordinis ſuceptiua. Dicitur aūt mulier p̄ſbytera. di. xxxij. p̄ſbyter. nō qꝛ habe at ordinem ſacerdotij. ſed qꝛ vxor ſacerdotis. ⁊ dya coniſſa. qꝛ dicit omeliā euangelij. Actio extrema ſacra mentū eſt. qꝛ ꝑtingit ad effectuꝫ. qui eſt Que eſt materia huius ſacr̄i? Rn̄. materia eſt Icuratio morbi peccati. oleū oliue ab ep̄o cōſecratū. ⁊ tale oleū ⁊ eius conſe cratio ſunt de neceſſitate huius ſacr̄i. ¶ Que eſt forma huiꝰ ſacr̄i? Rn̄. forma eſt or̄o de p̄catiua. dicendo ꝑ iſtā ſanctā vnctionē ⁊ ſuā pijſſi mam miſcd̓iam indulgeat tibi deus quicquid deli quiſti ꝑ viſum ⁊cͣ. ¶ A quibꝰ conferri dꝫ vnctio extrema? Rn̄ a ſolis ſacerdotibꝰ. nec alius pōt inungere etiā in articulo neceſſitatis. Sacerdos aūt conferre pōt pn̄te vno clerico. ⁊ etiā ſolus in neceſſitate ẜm Ber. ⁊ Ho. ¶ Si ſacerdos in vnctōne deficit. ſi alique ꝑtes in uncte ſunt. qd̓ factū eſt. iterari nō dꝫ. ſed vnctōnes q̄ reſtant ꝑ alium ſacerdotem cōpleant̉. ¶ Quibꝰ cōferenda ſit extrema vnctio? Rn̄. non niſi adultis infirmis. in ꝑiculo mortis conſtitutis ex ip̄a infirmitate. Un̄ nec dat̉ eūtibꝰ ad bellū aut nauigātibꝰ ſeu his qui mox occidēdi ſunt. qꝛ talis mors non imminet ex defectu nature. ſꝫ ex euentu

Fortune. His aūt qͥ pͦ ſenio deficiūt etiā ſine actua li infirmitate dat̉: pueris nō: qꝛ nō hn̄t infirmitatē ſpūalē ꝯtractā ex pctō actuali: nec diſpōneꝫ deuo tionis hr̄e poſſunt ad hoc ſacr̄m. ¶ Utrū extrema vnctio debeat dari freneticis et oemētibꝰ. ℟. ſi in ſana mēte ꝯſtituti nō petierint: nō dꝫ dari. ſi v̓o petierīt dari dꝫ. tn̄ h̓ aduertendū eſt ẜm Tho. ꝙ illis furioſis ⁊ amētibꝰ p̄cipue dari nō dꝫ qͥ veriſil̓r ſacr̄o pn̄t facere irreuerentiā ꝑ ali quā īmūdiciā niſi ipſi hr̄ent lucida interualla in qͥ bus ſacr̄m recogͦſcerēt. Que ꝑtes corꝑis inungi debeāt? Rn̄. inungūt̉ inſtr̄a. v. ſenſuum. tanꝙͣ. v. radices peccādi. puta. oculi. aures. nares. labia. manꝰ ꝓpter tactū qͥ maxi me viget in pulpis digitoruꝫ. pedes v̓o ꝓpter vim motiuā. Renes v̓o ꝓpt̓ vim appetitiuā a qͥbuſdā inungunt̉. Item in mutilatis: aut cecis debent in ungi loca magis ꝓpinqua. ¶ Utrū vnctio extrema poſſit iterari. ℟. ẜm tho. iterari pōt ſine aliqͣ iniuria ſacr̄i: qꝛ nō hꝫ effectum ꝑpetuū: eo ꝙ ſanitas corꝑis ⁊ mētis qͥ ſunt effectꝰ eiꝰ amitti pn̄t. In eadeꝫ qͣꝫ egrititudine iterari p̄t: ſi prīo quidē ſit in ꝑiculo mortꝭ ⁊ euadat: ac etiā po ſtea recidiuū patiat̉: qꝛ erit quaſi alia infirmitas. ⁊ ſil̓iter ſi ſit egritudo diuturna. vt ydropiſis: qꝛ tūc dꝫ fieri qn̄ videt̉ ꝑducere ad ꝑiculū mortis. et ſi il lum articulū euadat eadē infirmitate durāte: ⁊ po ſtea ad ſil̓em ſtatū reducat̉: iterū pōt inungi: quia iam eſt alius infirmitatis ſtatus ꝙͣuis ſit eadē in firmitas. QQuid aūt ſi oleū nō bn̄dictū addat̉ oleo bn̄di cto. An totū fiat benedictū. Rn̄. Bon̄. in. iiij. diſ. xij. dicit ꝙ ſi oleū nō ꝯſecratū addit̉ ꝯſecrato: totū ſit ꝯſecratū ⁊ bn̄dictum. exͣ de ꝯſe. ec. qd̓ in dubijs Ideꝫ dicūt Tho. ⁊ Pe Ideꝫ dic de aqͣ nō benedi cta: ſi addat̉ aq̄ bn̄dicte qꝛ tota fit bn̄dicta. Et rati onē r̄ddit ideꝫ Tho. in. iiij. diſ. xij. dicēs ꝙ virtꝰ q̄ acqͥſita eſt aq̄ ex benedictōe ꝑuenit ad aquā addi tam. ⁊ ſic ex iſta rōne videt̉ poſſe ꝯcludi hoc eē ve rum ſiue aqͣ addita ſit maioris quātitatis ſiue mi noris: ⁊ hoc videt̉ innuere. d. ca. qd̓ in dubijs. qd̓ loquit̉ indiſtincte. Et ex illo text. infert Panor. ibi ꝙ ꝯpoſitū ex diuerſis aſſumit naturam ſimplicis dignioris: et quotidie allegatur ille tex. ꝙ magꝭ di gnuꝫ trahit ad ſe minus dignū. Ideꝫ tenet Aſtē. li. iiij. ti. j. Vtum. j. Potuꝫ eſt alicuiꝰ boni cōiter quid ſit. Reſpō. cuꝫ deliberatōne deo facta ꝓmiſſio. Si em̄ fit de re mala: vel etiam de bona ſine deliberatōne.ſ. cū impetu qͦdam ⁊ ꝑ ſurreptioneꝫ nō obligat. extra eo. c. ij. ⁊. c. lr̄aturā. Or̄ deo. Naꝫ lꝫ aliqd̓ votū fiat ſanctis: tn̄ ꝓpter deū fit eis. Que requirunt̉ ad votuꝫ. Rn̄. ẜm tho. ſcd̓a ſe Lāde. q. lxxxviij. tria ex neceſſitate requirunt̉. Pri mo. quidē deliberatio. Scd̓o. ꝓpoſitū voluntatis. Tercio. ꝓmiſſio in qͣ ꝑficit̉ rō voti. Et capit̉ h̓ de liberatio ꝓ cogitatōe. ⁊ ꝓpoſituꝫ ꝓ deliberatione. Exp̄ſſio aūt verboꝝ qͦ ad deū nō eſt neceſſaria. ſe cus qͦ ad homīeꝫ qͥ iudicatꝭ de his q̄ foris ſunt. Et dicit panor. in. d. c. lr̄aturā. ꝙ hec eſt ſingl̓is theo Uotum. j. rica. q̄ multas theoricas canoniſtaꝝ infringit. ꝗde ſibi multū placet. Naꝫ nō ſequit̉. Propoſui in aīo firmit̉ aliqͥd dare deo vel hoī. ꝙ ad hͦ ſimobligatꝰ ad dandū: exqͦ illā rem nō ꝓmiſi deo vel hoī. Na votū cauſat̉ ex qͣdā pollicitatōe.i. ex qͣdā lege vnā ꝓmiſſiōis. l. ij. ff. de polli. Et hec dicta be. Tho. ſe quit̉ Archi. in. c. qͥ bona. xvij. q. j. Et ſic ad hoc vt votū obliget reqͥrit̉ vt vouēs hēat aīm ſe obligan di ad illud. Nemo eī ſe obligat niſi hēat aīm ſe ob ligādi ad illud. vt dicit glo. in. d. c. lr̄aturā. Iura qͦ que firmant deciſionem ſuper propoſito debent in telligi de propoſito cum animi promiſſione ſeu ob ligatōne. ⁊ ſola promiſſio non valet niſi p̄cedat de liberatio cum ꝓpoſito etiā reſpectu religionis. lꝫ ali ud ſentiat Io. an. in. c. dudū. de ꝯuer. ꝯiu. Nā iu ramētū ſeu votū calore iracūdie facta vel nō delibe rate nō obligāt. vide sͣ. Iurare. ⁊ sͣ. Nouicius. ¶ Et ꝑ p̄dicta ſoluit̉ qd qͦtidiana. Quid de votis mulieꝝ q̄ faciūt in ꝑtu: vel in infirmitatibꝰ vl̓ āgu ſtijs ſuis vl̓ ſuoꝝ. ⁊ et̄ q̄ viri faciūt: moti ex aliqͣ āgꝝ ſtia. vel ꝑturbatōe. Rn̄. ſi hūer̄t intentōꝫ obligādi ſe deo. cogitātes. ⁊ de cā q̄ mouebat eos ad vouen dū.ſ. infirmitate vel alio ꝑiculo. ⁊ de fine.ſ. de eua ſione ꝑiculi. ꝓpter qd̓ vitandū vouebāt. tenēda ſūt lꝫ in tribulatōe ⁊ ꝑturbatōe ſint emiſſa. dūmō cuꝫ deliberatōe fuerīt facta. ⁊ vouētes in ſua mēte fue rīt. ſecus gͦ ſi nō deliberato aīo illa vota feciſſent. et intātū votū obligat vouēteꝫ. inqͣꝫtū hūit intentōꝫ ſe obligādi. Nō ei votū obligat vltra ꝯſenſū. vt di ctū ē sͣ. Iurare. Et ꝑ illud qd̓ dr̄ ꝙ ī voto reqͥrit̉ ꝓ miſſio: hoc ē obligatio. ptꝫ qͥd dd̓m de votis q̄ fint a ml̓tis. ſicut ab illis de tercio ordine be. Fran. qui vouēt ⁊ ꝓfitent̉ ml̓ta. ⁊ tn̄ illoꝝ trāſgreſſio nō obli gat ad mortale. ⁊ hoc iō ē. qꝛ lꝫ in vouendo talia ſit deliberatio ⁊ ꝓpoſitū. tn̄ deficit qd̓ eſt pͥncipalius.ſ. obligatio. Nā p̄dicti nō intēdunt ſe obligare ꝓpt̓ hmōī vota ad aliqd̓ pctm̄. nec etiaꝫ veniale. Adde tn̄ p̄dictis ſingularē diſtinctōꝫ quā ponit Panor. in. c. ſicut. el. ij. de rl̓a. ꝙ votū factū in hmoī angu ſtijs. aliqn̄ cātur ex timore mortis aīe. Aliqn̄ ex tīo re mortis corꝑis. Timor mortis aīe nō excuſat nec dat cām retractādi actū. Secꝰ in timore mortis cor poris. Rō diuerſitatis ē. qꝛ timor mortis aīe non nūqͣꝫ incutit̉ a deo vt qͥs ducat̉ ad ꝯuerſionē. ⁊ ſic Quid aūt dello talis tīor ē appetēdus. xvj. q. j. reuertimini. Sꝫ tīor mortis corꝑis fit ab hoīe. et talis tīor eſt fugiēdus tanqͣꝫ violetus ⁊ iniuſtus. Et iō cū q̄rit̉ nūqͥd tīor mortis excuſet. ſic diſtingue pꝰ doc. aut ē tīor mor tis naturalis. aut accidētalis. Primo caſu nō excu ſat. Exēpluꝫ in grauit̓ infirmo: vt in. d. c. ſic̄. Scd̓o caſu ſubdiſtingue. aut ē mors accidētalis caſualis aut violēta. Exēplū pͥmi. vt in timēte ꝑiculū nau fragij: vel incēdij: vel hoſtiū. Et iſte tīor nō īpedit actu. nec inualidat ꝓfeſſionē ꝑ rōeꝫ sͣ. dictā. Nam aliqn̄ deꝰ incutit talē timorē vt hō ꝯuertat̉. Scd̓o caſu pone exēplū in eo qͥ timet mortē violentā ſibi imminētē ab iniqͦ hoīe. Nā ſi ꝓpter talē timorē qͥs ingredit̉ religionē nō tꝫ ingreſſus. exqͦ fecit vt eua deret mortē violentā. nā deꝰ reſpicit cor. ⁊ vult vo luntariū militē. ⁊ ita loquit̉. c. j. qd̓ me. cā. ⁊ p̄dict poſſunt adduci general̓r ad validitatē: vel inuab

Uotum. j. ditatem cuiuſlibet voti. hec Panor. ¶ Quot ſunt ſpēs votoꝝ? Rn̄. due. Nā quoddā eſt votū ſimplex. ⁊ quoddā ſolenne. vides. Impe dimentuꝫ. iiij. Eſt ⁊ alia diuiſio votoꝝ: qꝛ aliud eſt purū ſiue abſolutū: vt cum qͥs abſolute ⁊ ſine con ditione vouet. Aliud eſt ꝯditionatum: vt cuꝫ ad ditur: ſi hoc erit vel illud. ¶ Utrum vouēs teneat̉ ſtatim adimplere? Rn̄. ẜm Guil̓. Si votū eſt abſolutū: tenet̉ ſtatim cum pōt: niſi vouendo aliud in mente habuerit. Naꝫ vt dictū eſt qͦ ad deū tātū obligat votū quantum vouens ſe obligare intendit ⁊ nō plus. et ſi de hoc actu tūc nō cogitabat: recurrendū eſt ad qd̓ veriſi militer delib̓aſſet et feciſſet: ſi de hoc cogitaſſet tūc qn̄ vouit. ⁊ ẜm eiꝰ intentionē iudicandū. Si autē hoc diſcernere neſcit: tūc tutior viā tenēda ē. Quo v̓o ad iudiciū hoīm ⁊ ꝯtentioſuꝫ: vouens ſimpl̓ ⁊ ſine p̄finitōne tꝑis tenet̉ ſtatim adimplē: ⁊ dabi tur ei tp̄s ad arbitriū boni viri ad diſponenduꝫ ⁊ p̄ꝑandum que neceſſaria ſunt ad tale votum exe quenduꝫ. ⁊ hoc caſu intelligit̉ regula iuris ciuilis. vicꝫ. In om̄ibꝰ obligationibꝰ in quibꝰ dies nō po nitur ſtatim debet̉. Addit tn̄ Archi.f. ꝙ ſi quis ni mis tardauit imple̓ votū ꝓpter qd̓ a memoria exci dit oīno: vel venit ad ſtatum nō valendi implere cū bene prius potuiſſet: mortale vr̄. Ideꝫ qn̄ dimi ſit ꝓpoſitum nō implendi cum tn̄ poſſet. Al̓s mo ra implendi votū qn̄ ſibi nō p̄fixit tp̄s non videt̉ mortale: niſi forte eſſet valde nimia mora. et niſi ex hoc īmineret ꝑiculū non valendi implere: vt ī vo to religionis cū tamē non hr̄et cām dilationis cō gentem. hec Archi..f. Si aūt votū eſt ꝯditionatuꝫ tūc ẜm Inno. in. c. ſcripture. extra eo. ſiue deficiat ꝯditio generalis vel ſpālis appoſita in voto irrita tur obligatio voti. Gnaͣlis eſt multiplex: vt ſi deo placuerit: ſi potero ⁊cͣ. q̄ quidem ꝯditiones gene rales intelligunt̉ etiā ſi non exprimant̉.xxvij. q. ij. beata Maria. Conditōnes ſpāles pn̄t eſſe multe: vt ſi filius meus liberabit̉. vel ſi ab hac infirmita te ꝯualuero ⁊ hmōi. Si em̄ deficit ꝯditio: nō obli gatur quis ad executionē voti. ⁊ intelligas nō ob ligari ſi tota obligatio ponebatur in euentuꝫ con ditionis. Quid aūt de illo qui vouit certā ꝑegrinationeꝫ infra annū: ⁊ an̄ illud tp̄s infirmat̉ ad mortē: nun quid neceſſaria ſit dicti voti ꝯmutatio? Panor. in c. j. extra. e. dic̄ ſe inueniſſe vnū dictū ſingulare. b. Tho. quē ſequit̉ Archi. in. c. qui bona. xvij. q. j. ꝙ in tali caſu nō ē neceſſaria ꝯmutatio: qꝛ oē impedi mentū qd̓ habuiſſet a pͥncipio īpedire votū: ſi ori tur poſt factū hꝫ auferre obligatōeꝫ voti. qd̓ eſt di ctū ſatꝭ ſingl̓are ẜm panor. Sꝫ ẜm eū multū ob. c. qd̓ ſuꝑ his. extra. e. vbi ꝓpter impedimentū ſuꝑue niens fit ꝯmutatio in aliā cām. ⁊ lꝫ iſtud ſit magis tutū: tn̄ de ſubtilitate panor. credit primū dcm̄ ſa tis poſſe ꝓcedere. dūmō culpa vel negligentia nō reꝑiat̉ in vouente: Naꝫ ſi ꝑ me nō remanet qͦmi nus votū ꝑficiaꝫ: ſb̓ſiſtentē bona volūtate: debeo reputari ac ſi votū ꝑfeciſſeꝫ. Et ad. d. c. qd̓ ſuꝑ. pōt rn̄deri ꝙ ꝓcedit qn̄ impedimentuꝫ nō ē oīno vot impeditiuū ſꝫ difficl̓tatiuū. alid̓ ē.n. ꝙ ſcm̄ reddat̉ Fo. CCXLIX. impoſſibile. alid̓ difficile. Cōiter tn̄ obẜuat̉. d. c. qd̓ ſuꝑ. ⁊ facit. d. c. j. ibi. an ex infirmitate. ¶ De qͦ dꝫ fieri votū? Rn̄. votū n̄ dꝫ fieri de malo nec de īdifferēti. ſꝫ tm̄ d̓ bono ⁊ d̓ eo ad qd̓ qͥs al̓s n̄ obligat̉. Et ſi fiat d̓ ill̓ ad q̄ qͥs al̓s obligat̉: vtputa. abrenūciare dyabolo ⁊ popis eꝰ: vt ſit ī baptiſmo: vl̓ tenere fidē catholicā ⁊ ſeruare decalogū. trāſgre diendo hmōi vota peccat mortal̓r. tn̄ nō eſt impo nenda pnīa ꝓ illo peccato ⁊ ꝓ trāgreſſione voti ſi cut ꝓ diuerſis mortalibꝰ: ſed tanqͣꝫ ꝓ vno. Illa tn̄ circūſtantia aggrauat peccatū illud. Nota etiā ẜm Arch. flo. ꝙ ſi quis tranſgreſſus eſt: vel omiſit im plere aliqd̓ votū licitū. ⁊ ſi aduertēter cū poſſet. ſꝑ eſt mortale. ⁊ totiens quotiēs frangit. ſecus ſi ex ob liuiōe vel qꝛ nō poterat. vide et̄ ad p̄dicta qd̓ notat Pe. de pal. ꝙ quotiēs quis frangit votum totiens peccat mortal̓r. dum tn̄ actus interior ⁊ exterior ite ret̉. ſecus ſi exterior tm̄. qꝛ peccatū eſt in actu ꝑ ſe in teriori. vn̄ qui vult vno actu furari et mechari vel plura furari vnum peccatū cōmittit quo ad deum licet plura furet̉ quo ad iudiciū hoīm. ⁊ hoc in vo to negatiuo: puta. quo vouet nō bibere vinū. ſecꝰ in affirmatiuo. quo quis vouet ieiunare. tunc em̄ nō totiens peccat quotiens comedit. ſed ſcd̓a vice. tercia aūt vice ⁊ deinceps nō: maxime ſi nō in con temptū. ſed qͣſi non reputās plus ſibi poſſibile illa die ieiunare. ꝑatus ieiunare alia die integra ꝓ illa ſꝫ ſi in ꝯtemptum fregiſſet: nec intentiōe: nec ex in tegro al̓s ieiunādi. tunc ſecus. maxime in voto ſin gulari ⁊ ſecreto in quo nō eſt ſcādalum. Nam ſecꝰ eſt de illo qui ieiuniū eccleſie fregiſſet. Non em̄ ꝓ ter hoc licet ei extra horā comedere intentōe al̓s ie iunandi in ſcādalum aliorum. Quid de votis ſtultis. vt de non pectinādo ca ut in ſabbato vel lauādo: vel ieiunare in dn̄ica et hmōi? Non eſt mortale: ſed ꝓhibendi ſunt illa im plere. Illud aūt votum qd̓ in aliquo euentu eſt bo num. ⁊ in aliquo malū. nō obligat niſi ꝓ euētu bo no: vt votum iepte Iud. xj. Utrum expediat vouere? Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xxxviij. ꝙ vouens: aut vouet bona. quorum ob ſeruatio videt̉ ꝓbabiliter ꝓportionata infirmitati ſue ſpūali. aut improportionata. Primo mō voue re expedit hoī. qꝛ ꝑ hoc firmat amplius voluntatē ſuā in bono. ⁊ ꝓ magna ꝑte excludit a ſe libertateꝫ malefaciēdi. ⁊ facit actuꝫ v̓tutis latrie ⁊ iō vouēdo meret̉. Scd̓o mō nō expedit hoī vouere: nec lꝫ. Ta le em̄ votū nō hꝫ diſcretionē comitē: cum ꝑ hoc vo uens magis videat̉ ſe illaqueare: ꝙͣ augere ſecurita tem de ſua ſalute. Quilibet tn̄ reputare debꝫ obſer uantiā voti religionis ꝓporcionatā eſſe ſue infirmi tati ſpūali. niſi ꝑ certam experientiā ſibi de ꝯtrario conſtaret. Propter em̄ cuſtodiā q̄ magis adhibet̉ religioſis ꝙ ſecularibꝰ. ⁊ ꝓpter bona exempla q̄ vi dēt frequētius. ⁊ bona verba q̄ frequētius audiūt. et ꝓpter maiores ꝯſolatiōes ſpūales: qͣs ex dinina benignitate ob fauorē religiōis ⁊ ex ſancta ſocieta te recipiunt. obſeruatio aliquoꝝ bonoꝝ ꝓporciona ta eſt alicui exiſtenti in religione. que eidem ꝓporci onata nō eſſet in ſeculo remanēti. ⁊ liberior eſt vo luntas vonentis. qͣꝫ nō vouētis. Nam liberior eſt

voluntas q̄ a rectitudine declinare nequit: qͣꝫ que illā deſerere pōt. Homo aūt ꝑ votū nō minuit in ſe libertatē faciendi bonū: ſed auget. ſꝫ minuit po teſtatem faciendi malū. Nec ob. qd̓ dicunt vulga res. Res coacta facta nil valet. qꝛ Rn̄. ẜm zab. in cle. ſi dominū. de re. ⁊ ve. ſanc. ꝙ duplex eſt neceſſi tas.ſ. coactōnis. ⁊ hec ꝯtrariat̉ voluntati ⁊ minu it de laude actus. ⁊ hec nō eſt in voto. Alia eſt ne ceſſitas q̄ eſt ex interiori inclinatione ꝓpter conſue tudinem bene agendi. ⁊ hec eſt in beatis. ⁊ hec nō minuit: ſed auget. QQuid de voto qd̓ fit ex duabꝰ cauſis? Rn̄. ẜm Ray. Si qͥs vouet ex duabꝰ cauſis. vtputa. ire ad ſanctū Iac. qꝛ credebat ibi inuenire germanū ſuū ⁊ etiā ꝓpter redimēda pctā ſua. In hoc caſu qͣꝫuis ſciuerit germanū ſuū diſceſſiſſe etiā anteqͣꝫ iter ſuū arriperet: nihilominꝰ tenet̉ ꝑꝑ aliā cām: ſi nihilo minus intendiſſet ſe obligare. Al̓s ſecus: qꝛ votū nō obligat vltra ꝯſenſum ⁊cͣ. Quid ſi quis emiſit duo diuerſa vota? Reſpō. ẜm Tho. in. iiij. ſi vtrunqꝫ eſt ꝯpaſſibile cum alte ro: vtrūqꝫ debet ſeruare: niſi forte aucͣte ſuperiorꝭ votum p̄cedens in aliud melius ꝯmutet̉. ſi auteꝫ ambo vota ſunt ſimul incompaſſibilia: debet ẜua re qd̓ maius eſt. ⁊ de minori ẜm arbitriuꝫ p̄lati ſa tiſfacere. Uide hoc sͣ. Ieiuniū in fi. Mtrū pater moriens poſſit iniungere filio: quē Sſtituit heredem: vt impleat votū eius? Rn̄. ẜm Ray. votū ꝑegrinatōnis nō pōt pater iniungere filio: quē ꝯſtituit heredem: niſi ⁊ ipſe filius appro baret. extra eo. licet. ſꝫ pecuniariam ſatiſfactōnem bene p̄t iniūgere: quinīmo ẜm Hoſ. ſi filius vult eſſe heres: tenet̉ implere oīa vota pr̄is: ſi hereditaſ hoc patiat̉. ⁊ ꝓ hoc facit. l. ij. ff. de pol. q̄ dic̄ ꝙ obli gatio voti trāſit ad heredē. vide panor. ad hoc in d. c. licet. vbi q̄rit de illo filio regis. qͥd ſi ſe nō obli gaſſet ad executōeꝫ. nunqͥd teneret̉ exeqͥ votū pa ternū? Inno. dicit ꝙ ſic. ⁊ pōt ꝯpelli ꝑ priuatōem hereditatis: nō aūt ꝑ coactōeꝫ ꝑſonale. ⁊ ſic nō po tuiſſet excōicari: niſi ſe obligaſſet ẜm eū. O. an. pu tat ꝙ exquo ſponte adiuit hereditatē: pōt ꝯpelli ꝑ excōicatōeꝫ qd̓ placet panor. Naꝫ adeūdo qͣſi con traxit. Sꝫ videt̉ ꝙ exqͦ ille rex morte p̄uētꝰ nō po terat votū ꝑficere: nō tenebat̉ ꝑ aliū exeqͥ: qꝛ in vo to intelligit illa ꝯditio gnaͣlis. ſi potero. vt dcm̄ eſt sͣ. Et notat glo. in. c. nō eſt. extra eo. Inn. dat nota bilē ſo. ꝙ qn̄qꝫ qͥs vouet viſitare terrā ſanctam ob deuotōeꝫ. Qn̄qꝫ ꝓ ſubſidio impendēdo terre ſan cte. Primo caſu nō tenet̉ votū exequi ꝑ aliū ſuper ueniente impedimēto. Scd̓o caſu tenet̉: qꝛ exquo vouit ꝓ ſubſidio dꝫ impēdere ſubſidiū meliori mō qͦ pōt. Et nota hoc ſingulariter Naꝫ facit ad ea q̄ dicta ſunt sͣ. vt votū emiſſuꝫ ꝓ deuotōne nō obli get vouentē ſuꝑueniēte impedimēto oīno impe ditiuo. Ho. tamen limitat primū dictū qn̄ impe dimentum nō erat temꝑe voti. Al̓s aūt ne votuꝫ deriſorium videat̉: tenetur votuꝫ redimere. quod nō putat panor. verum: niſi vouens eſſet certꝰ de impedimento ꝑpetuo. al̓s debet intelligi: cum pri mum cōmode poterit. Item panor. dat aliaꝫ limi tationem: vt ex impedimento ſuperneniēte tollat̉ Uotum. ij. obligatio voti: qn̄ prius nō fuit in mora exequēdꝝ al̓s aūt votū eſſet cōmutandū vel redimendū. hec Panor. in. d. c. lꝫ. vide etiā glo. ſingularem in. d. c. nō eſt: q̄ dicit ꝙ in voto intelligit̉ conditio genera lis ſi cōmode fieri pōt. ſꝫ hoc nō placet Panor. qui putat ꝙ impedimentū difficultatiuū voti nō aufe rat obligationē ſꝫ reddat facilitateꝫ diſpēſandi. pro hoc. c. j. extra eo. vbi ponderat̉ cā infirmitatis. O Tum. ij. qͥs p̄t vouere. trū v Iep̄s poſſit vouere? Rn̄. ẜm Hoſt. non pōt ſine licētia pape votū emittere ꝑ qd̓ diſſoluat̉ vinculū mr̄imonij: qd̓ eſt inter ip̄m ⁊ cc cleſiā ſuā. extra de regula. lꝫ. Itē nec aliud votum ꝑ qd̓ graue p̄iudiciū fiat eccleſie ſue. vt de longa pe grinatōne ⁊ hmōi. extra eo. magne. Uotū tn̄ abſti nentie ⁊ elemoſyne emittere pōt. trū qui ſubiecti ſūt ptāti alterius poſſint vo uere? Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxviij. Nullus pōt ſe firmiter obligare ad id qd̓ eſt in ptāte alteriꝰ et quicūqꝫ eſt ſubiectus alicui: ꝙͣtū ad illud in quo eſt ſubiectus nō eſt ſue ptātis. ⁊ iō nō pōt ſe firmi ter ꝑ votū obligare ad id ſine cōſenſu ſuꝑioris. nō tn̄ peccat vouēdo: qꝛ intelligit̉ ꝯditio tacita.ſ. ſi nō reuocant̉ a ſuꝑiore. ex qͦ licita reddunt̉ ⁊ valida. trū pueri poſſint vouere? Rn̄. ẜm Tho. vbi s. Pueri an̄ annos pubertatis duplici rōne voue re non pn̄t. Primo. qꝛ vt in pluribꝰ patiunt̉ rōnis defectū: ſicut pꝫ in furioſis ⁊ amentibꝰ qui ſe voto nō pn̄t obligare. dū ſunt in furia vel amētia. Scd̓o qꝛ ſunt in ptāte ꝑentuꝫ vel tutoꝝ qui ſunt eis loco pentū. ⁊ iō eoꝝ vota ex duplici cā robur nō habēt Dicendū eſt ergo ꝙ ſi puer vel puella an̄ puberta tis annos nondū hēat vſum rōnis: nullo mō pōt ſe ad aliqͥd obligare. ſi v̓o an̄ annos pubertatis at tigerit vſum rōnis. pōt quidē quantū in ſeipſo eſt ſe obligare. ſꝫ votū eius p̄t irritari ꝑ ꝑentes. quorū cure remanet adhuc ſubiectus. hec Tho. Et ꝙ vo tum pueri an̄ annos pubertatis obliget. facit ẜm Panor. c. ij. extra eo. iucta glo. vbi ipſe infert ꝙ vo tum emiſſum in puerili etate efficaciter obligat. lꝫ fuerāt. Idē dicde p̄ſtet facultatē obtinēdi ꝯmutationem. ⁊ ſic minor etas non impedit obligationē querendā deo. ⁊ dr̄ puer poſt. vij. annū. ⁊ ſic poſt doli capacitatē quis obligat̉ ex voto. ⁊ in hoc tene ſemꝑ mēti dictū tex. qꝛ vt dicit Panor. alibi nō eſt ita clarus. Addit eti x vt nulla eiꝰ v am Panor. ꝙ cū tale votū emiſſum in puerili eta te videat̉ potius ꝓcedere ex quadā facilitate animi qͣꝫ diſcretōis arbitrio obligat vouenteꝫ. lꝫ facilitas p̄ſtet cām diſpēſandi vl̓ ꝯmutādi. Addit tn̄ Tho. ꝙ qͣꝫtūcunqꝫ qͥs ſit doli capax an̄ annos pubertatꝭ nō p̄t tn̄ ſe obligare voto ſolenni ⁊ religionis ꝓpter eccl̓ie ſtatutū qd̓ reſpicit qd̓ in pluribꝰ accidit. poſt annos aūt pubertatis pn̄t iā ſe voto obligare ſim plici. vel ſolēni abſqꝫ voluntate ꝑentū. Quid aūt ſi puer an̄ annos pubertatis vouerit ſe ſeruaturū ꝯtinentiā: vel ingreſſurū religionē cū venerit ad etatē legitimā. vel cū pr̄ eiꝰ obierit. Nū qͥd pr̄ votū illud reuocare: vel irritare p̄t ꝯͣdicēdo. Rn̄. Aſten. li. j. ti. xx. refert Ug. dicere ꝙ nō. Sed Rod̓. dicit ꝙ p̄t. q̄ vr̄ humanior opinio. vn̄ nō te

nebit̉ illud ſeruare niſi iterum voueat: vel iuret: qꝛ obligatio ſemel extincta nō reuiuiſcit: nec pat̓: nec tutor peccāt in reuocādo: qꝛ hoc eis cōcedit̉ a iure ⁊ a deo. Nota etiā ꝙ licet in dicto caſu talis nō ob liget̉ ex voto qd̓ in minori fecit etate: ſi tn̄ maior po ſtea factꝰ: illud ratū habuit qd̓ vouit: obligatꝰ erit d. c. ij. iuncta glo. ¶ Utꝝ filiuſta. poſtꝙͣ ꝑuenit ad pubertatē vouē poſſit? Rn̄. ẜm tho. vbi sͣ. Ille qͥ venit ad annos pubertatꝭ ſi ſit libere ꝯditōnis: eſt quidē ſue ptātis ꝙͣtum ad ea q̄ ꝑtinēt ad ſuā ꝑſonā. puta. ꝙ ꝑ vo tum obliget ſe religioni: vel ꝙ mr̄ioniū ꝯͣhat. non aūt ē ſue ptātis ꝙͣtum ad diſpenſatōeꝫ domeſticā vn̄ circa hoc nō p̄t aliqͥd vouē ſine ꝯſenſuʸ patris. hec tho. Idem ēt in alijs dicendū vr̄ ꝑ q̄ p̄iudicat̉ iuri pr̄ie ptātis: vt ī abſtinētijs ⁊ ꝑegrinatōnibꝰ ⁊ ſil̓ibꝰ: in quibꝰ nō p̄t filiꝰ vouē niſi ꝑegrinationem tranſmarinā in ſubſidiū terre ſctē. ex eo. ex multa. ẜm Ho. ⁊ niſi pr̄ ꝯſenſerit expreſſe: vel tacite.ſ. nō ꝯtradicendo ẜm Inno. ¶ Quid aūt ſi pr̄ ꝯtradixerit et reuocauerit hmōi votū filij vl̓ filie ſiue ꝯtinētie: ſiue aliud. ⁊ pꝰ hmōi reuocatōeꝫ ꝯſentit tali voto. nunqͥd filiꝰ cuꝫ vene rit ad etatē ltīmaꝫ tenebit̉ obſeruare hmōi votuꝫ vel iuramētuꝫ ſi forte iurauit aliqͥd: ſi votū illud n̄ ſit de ingreſſu religionis?: dicendū eſt ꝙ nō reuiui ſcit: qꝛ ſemel fuit abſolutꝰ.ſ. ꝑ reuocatōeꝫ factam a pr̄e. ⁊ obligatio ſel̓ extincta nō reuiuiſcit. vn̄ nō te nebit̉ obſeruare hmōi votū vel iuramentum: niſi iterum voueat: aut iuret. ¶ Sꝫ difficultas ē de filiofa. pub̓e. ⁊ vxore. An pꝰ reuocatōeꝫ: vel ꝯtradictōeꝫ pr̄is vel mariti reuiui ſcant vota mortuo pr̄e vel marito? Inno. in. c. ſcri pture. extra. e. dic̄ ꝙ ſoluta pr̄ia ptāte tenet̉ filiꝰ im plere votū. Idem dic de vxore. Rō diuerſitatꝭ eſt qꝛ votū pueri ꝑ ꝯtradictōeꝫ ꝑentū factū fuit mor tuū. ⁊ iō merito nō reuiuiſcit. ſecꝰ ī votis filiorū fa. pubeꝝ ⁊ vxoꝝ: qꝛ ꝑ ꝯtradictōnem pr̄is vel mariti hmōi vota nō moriūt̉ ſꝫ mortificant̉. hoc ē: qꝛ ſolū executio ꝓhibet̉. ⁊ iō nō mirū ſi pꝰ mortē ſuꝑioꝝ p̄ dicti tenent̉ exeqͥ vota p̄dicta: qꝛ ſoluꝫ mortificata fuerāt. Idē dic de votꝭ factꝭ ab vxore an̄ ꝯtractum mr̄ionij: qꝛ illa ſi p̄iudicialia ſunt nō dꝫ exeqͥ ſine li centia viri. ⁊ hoc vr̄ etiā velle. c. manifeſtū. xxxij. q. v. vbi dr̄ manifeſtū eſt ita voluiſſe legē: feminaꝫ ſb̓ viro eſſe: vt nulla eiꝰ vota q̄ abſtinentie cā vouerit reddant̉ ab ea niſi auctor vir fuerit ꝑmittendo. Quid āt ecōtra. An maritꝰ poſſit emittē votuꝫ abſtinētie vel ꝑegrinatōis īuita vxore?. Dubiū fac̄ qꝛ maritꝰ ⁊ vxor nō iudicant̉ ad imꝑia? Innoc. vt refert panor. in. d. c. ſcripture. dicit ꝙ ſic̄ vxor non obligat̉ ex voto abſtinētie ⁊ ꝑegrinatōis niſi mari tus ꝯſentiat. vt in. c. noluit. xxxiij. q. v. ⁊ ī. d. c. ma nifeſtū. ita in marito: vt nō poſſit ſe obligare ad vo tum abſtinētie: ſeu ꝑegrinatōnis ſine lnīa vxoris. Et hoc poteſt intelligi verū in votis ꝑ q̄ p̄iudicare tur iuri vxoris. In alijs ſecus. Nā maritꝰ ē caput vxoris et nō ecōtra. Ex quibꝰ infert̉ ꝙ maritꝰ ſine lnīa vxoris poteſt emittere aliquod votum abſti nentie. dūmodo nō p̄iudicet mulieri. Et addit pa nor. in. d. c. ſcripture. ꝙ ſi vterqꝫ vel alter eoꝝ emi Uotum. ij. Fo. CCL. ſit votū an̄ contractū matrimonij. nō pōt alter exē qui cū p̄iudicio alterius: vt notat̉ in dictis iuribꝰ. Pōt tn̄ vxor illud vouere ſine ꝯſenſu mariti. qd̓ da re p̄t ſine ſuo ꝯſenſu: vt notat̉ in. d. c. manifeſtum. Panor. tn̄ in. d. c. ſcripture. videt̉ ꝯͣriari Innoc̄. in eo qd̓ dixit. ꝙ ſoluta patria ptāte filiꝰ tenet̉ imple re votū. Nam ẜm eū. c. quidā. de ꝯuer. ꝯiu. videt̉ multū obſtare. Nam ibi dr̄ ꝙ ſi maritus intrauit̉ religionē ꝯtradicēte vl̓ ignorāte vxore. ⁊ ad petitōꝫ vxoris reuocat̉. nō tenet mortua vxore ingredi re ligionē. qꝛ emiſit votū tꝑe inhabiti. gͦ idē dicenduꝫ in filiofa. exqͦ executione voti nō ꝯtulit ad tp̄s ha bile. Et hanc ꝑtē Panor. putat veriorē. lꝫ opi. In no. ſit tutior ẜm eū. Tn̄ p̄t dici ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ veꝝ eſt ꝙ ille maritus emiſit votū tꝑe inhabili. ſecus de filiofa. qꝛ emiſit votū tēꝑe habili. ⁊ tenuit votū ẜm oēs. lꝫ executio voti nō fuerit collata ad tp̄s habile Infert etiā Panor. aliud ſingulare in. d. c. quidaꝫ: de dicto marito ꝙ in materia voti ꝓcedit etiaꝫ illa iuris regula. Si nō valet qd̓ ago: vt ago. valeat vt valere pōt. Nam vt ibi vides maritus nō obliga uit ſe ſimpl̓r ad ꝯtinentiā in ſeculo ſeruandā. ſꝫ ad religionis ingreſſum. qui tn̄ nō valuit. lꝫ ꝓfeſſionē fecerit. ⁊ nihilominus remāſit obligatus reſpectu ꝯtinentie obſeruāde. que ꝯtinentia includit̉ ſub in greſſu religionis. hoc eſt ſub ꝓfeſſione: vt in. c. cuꝫ ad monaſteriū. de ſta. re. Et ſic talis non p̄t decete ro contrahere matrimoniū mortua vxore. tn̄ ſi con trahit: tenet. lꝫ debitū exigere nō poſſit. Utrū ſeruus poſſit vouere? Rn̄. ẜm Innoc̄. ⁊ Panor. in. d. c. ſcripture. ꝙ ꝑ votū ꝙ dꝫ ꝑagi ſine p̄ iudicio dn̄i nō p̄t. non obligat̉ ſeruus. ſecus dic in lio voto: puta. ſi vouit or̄onē dicere vel qͥd ſil̓e. ¶ An aūt ſeruus poſtea factus liber teneat̉ ad vo ta prius facta? Dic vt nūc ꝓxīe dictū eſt de filiofa. t vxore. Utrū religioſus poſſit vouere? Rn̄. ẜm Ri. in iiij. di. xxxviij. aliqui dicūt ꝙ ꝙͣuis religioſus nō te neat̉ ad obediendū in omnibꝰ etiā licitis q̄ p̄latus vellet ſibi imꝑare. tn̄ in his in quibꝰ p̄lato ſubiectꝰ eſt. tenet̉ ei obedire ꝓ quolibet tꝑe: q̄ ſibi imꝑat̉. et ideo nullū eſt tp̄s ei vacans qͦ aliquid poſſit facere vltra id ad qd̓ tenet̉ ex ſua ꝓfeſſione. et ideo nihil vltra hoc lꝫ ſibi vouere. qꝛ nullus dꝫ vouere aliqͥd niſi eligere poſſit tp̄s quo id poſſit implere. ſed hec rō nō videt̉ cogere. qꝛ multa poſſet vouere religio ſus. quorū adimpletio executionē oꝑis cuiuſcunqꝫ qd̓ p̄latus p̄t ſibi p̄ciꝑe nō impediret. ſꝫ ꝓmoueret vt non dicere verbū ocioſum. nō cogitare aliquid vani. ergo ſi aliud non obſtaret ꝙͣ rō p̄dicta: religi oſus poſſet vouere ſine licētia p̄lati ſe nunꝙͣ dictu rum verbū ocioſum ex deliberatōe ⁊cͣ. Preterea pͣ dicta rōne non obſtāte poſſet religioſus vouere ſe qualibet die dicturum ſpecialem or̄onem qn̄ vaca ret ſibi tp̄s: qͦ non eſſet occupatus de p̄cepto p̄lati: vel in oꝑbꝰ q̄ in ſua ꝓfeſſione includunt̉. Ideo vi det̉ alijs dicēdū ꝙ rō qͣre religioſus nō p̄t vouere eſt: qꝛ pēſata humana infirmitate ⁊ religionis one re. non p̄t ſe ad aliquid vltra ſuā ꝓfeſſionē obliga re. qd̓ poſſet implere ſine qualicūqꝫ p̄iudicio: vel p̄ iudicij ꝑiculo obſeruatōis cuiuſlibet eorū ad q̄ ex tt iij

ſua ꝓfeſſione tenet̉. et abſqꝫ ꝑiculo reddendi ſe in terduꝫ oneroſum p̄lato ſuo: vel alicui ſeu aliquibꝰ fratrū ſuoꝝ ꝓpter ſollicitudines et modos ſingl̓a res: q̄ interdū hr̄ent illi qͥ eſſent ad plura qͣꝫ alij ob ligati. Preterea tāte altitudinis ē religionis votū ꝙ oīa alia in ip̄m ꝯmutari pn̄t. et iō eccleſia ꝯſide rans huiꝰ voti altitudinē ⁊ hūane nature infirmi tatem voluit aucͣte dei voto religionis nullū votū poſſe ſuꝑāddi ꝓpter ꝑiculū trāſgreſſionis vitāduꝫ qͥ etiā de cā iura ꝯſentire vident̉ ꝙ vota q̄ fecit ho an̄ ſui profeſſionem in religione: q̄ p̄latꝰ ip̄m recipi ens igͦrauit: p̄t poſtꝙͣ ſibi votū fuerit reuocare. qd̓ ꝓbat̉ ꝑ hoc: qꝛ religioſus plꝰ eſt ſub p̄lato: qͣꝫ vxor ſub viro: ſꝫ vir reuocat vota vxoris. vt dcm̄ eſt sͣ. gͦ ⁊cͣ. Idem tenet tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxviij. vbi cōclu dit ꝙ nullū votū religioſi eſt firmū: niſi de ꝯſenſu p̄lati. Per rōnem primaꝫ sͣ. poſitam ꝯfutatam ta men a Ricar. Utrū qd̓libet votū ꝯmutari poſſit in votū reli gionis? Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ volens facere profeſ ſionem in religione: ſi actual̓r vel habitualiter vult remanere obligatꝰ ad vota q̄ in ſeculo fecerat: non ꝯmutant̉ in votū religionis: tn̄ poſtꝙͣ hoc deueīt ad noticiam p̄lati: poterit ip̄m ab illis votis abſol uere: maxīe ſi igͦrabat ip̄m ligatū eſſe illis tꝑe ꝓfeſ ſionis. Si aūt actual̓r: vel habitualiter intēdit am plius illis votis nō teneri: ſꝫ ſoli voto religiōis ſue ab illis abſoluit̉ ꝑ religionis votū: ꝓpter voti reli gionis altitudine ⁊ ꝑfectiōeꝫ. extra de voto. c. ſcri pture. ⁊ de pe. di. j. menſurā.§. his aucͣtibꝰ. vbi di nō eſt neceſſaria certa ſatiſfactio pctī: cuiꝰ totū vi te tp̄s obedientie impendit̉ ſuo ꝯditori. hec Ri. Utrū clericus poſſit vouere? Rn̄. ẜm Inno. et Panor. in. d. c. ſcripture. ꝙ clericus nō p̄t vouere votū ꝑegrinatōis ſine ꝯſenſu ep̄i: ſꝫ votū ꝯtinētie vel abſtinentie ſic. ad hoc. c. duo ſunt. xix. q. ij. Uo tū tn̄ vltramarinuꝫ ſine lnīa p̄lati emitte̓ p̄t. extra eo. ex multa.§. pe. ⁊ fi. ⁊. c. fi. Quid aūt de abbate? Die ꝙ ſine ꝯſenſu ep̄i vel ſuꝑioris votū ꝑegrinatōis diuturne emitte nō p̄t xviij. q. ij. abbas. An aūt p̄lati regulares poſſint emittē votuꝫ ꝓ ſuccurſu terre ſancte ſine lnīa ſui ſuꝑioris. Panor. in. c. fi. extra. e. dic̄. ꝙ qn̄ fit paſſagiū gnāͣle ex diſpo ſitōe pōtificꝭ: ꝙ tūc dari vr̄ lnīa p̄latis eūdi ꝓ ſuc curſu terre ſct̄e. ſꝫ hoc ceſſāte nō putat ꝙ p̄latꝰ ma xime regl̓aris poſſit ſe ad hoc obligare ſine ꝯſenſu ſuꝑioris: qꝛ ep̄us hoc face̓ nō p̄t: vt ꝓbat̉ in. c. ma gne. extra. e. In religioſis v̓o ſimplicibꝰ putat etiā hoc nō licē ſine lnīa ſuꝑioris: qꝛ nullā volūtatē ha hent. et ī papā nō p̄t religioſus ꝓmoueri ſine lnīa abbatꝭ. vt no. glo. ī. c. ꝙͣ ſit. xviij. q. ij. Et dic̄ ibi gl. ꝙ ſi monachꝰ factꝰ ē papa inuito abbate. ⁊ ip̄emet ꝯpellet ſe redire: qꝛ cū teneat̉ de alijs iuſticiā facere multo fortiꝰ de ſeip̄o. hec gl. Quidā tn̄ hoc nō ap probāt: qꝛ electio ⁊ ꝯfirmatio in papā abſoluit mo nachū a iugo monaſtice ꝓfeſſionis. xviij. q. j. ca. j. Cum gͦ electꝰ in papā: in ip̄a electōe ꝯfirmatōeꝫ re cipiat: pꝫ ꝙ redire non dꝫ. Ex p̄dictis tn̄ habes: ꝙ nō eodeꝫ vinculo ſtringit̉ abbas ſuo ſuꝑiori: ſicut monachus ſuo abbati. Infert etiā panor. ꝙ ociuꝫ Uotum. iij. monachale nō eſt anteferēdū vtilitatibꝰ eccleſiaſtiꝰ cis. ꝓ hoc. c. lꝫ. d̓ regula. vbi pꝫ ꝙ ſollicitudo: labor ⁊ doctrina p̄ferunt ſilētio: ꝯtēplatōi. ⁊ quieti. qꝛ vti litas publica p̄ferēda eſt priuate. Et hoc veruꝫ ẜm Ho. qn̄ priuata includit̉ ſub publica. al̓s ſecus. et hoc intelligit̉ qn̄ ꝑſona priuata habuit electionē. ſ ſuꝑior debet p̄ferre publicā. lꝫ priuata nō includat̉ ſub publica: vt in. c. bone. el. j. de po. p̄la. De voto cōiugū. An OIuM. H. vxor poſſit vouere. di ctum eſt sͣ. in p̄cedēti. c. Utꝝ alter ꝯiugū poſſit vouere ꝙ nō peter debitū? Rn̄. cōiter ẜm doc. ꝙ ſic. de hoc vide sͣ. Impedimentū. xj. Si tū quis voueret ꝙ nunꝙͣ redderet debitū ſi vxorē eū ꝯtingeret ducere: nō te net̉ illud votū ẜuare ẜm glo. in. c. de viduis. xxvii. q. i. De hoc vide sͣ. Impedimentū. iiij. Utrū ꝯiunx ſi det licentiā ꝯiugi vt voueat caſti tatē poſſit dictā ln̄iam reuocare: Rn̄. ẜm Tho. in iiij. ꝙ ſi exp̄ſſe ꝯſenſit ⁊ dedit ln̄iam: nō pōt votū a ꝯiuge emiſſum reuocare. xxxiij. q. v.§. fi. Pe. tn̄ ad dit ꝙ aut dedit in facie eccl̓ie ⁊ qͣi in iudicio. ⁊ tunc non pōt reuocare. Aut in priuato. ⁊ tunc an̄ vſum ln̄ie reuocare pōt. ſꝫ non poſtea. Si aūt diſſimulat ad tp̄s vxoris votū. ⁊ poſtea habita deliberatōe re xi uocat. mulier nō tenet̉ implere. Addit etiā Inno ꝙ ꝯiunx qͥ dat ln̄iam vouēdi. ſi ipſe nō voueat: nō impedit̉ exigere debitū. ar. extra de ꝯuer. ꝯiug. c. j. Idē Ber. ⁊ Ho. Alia v̓o vxoris vota in quibꝰ re quirit̉ ꝯſenſus viri: vir etiā poſtꝙͣ ꝯſenſit reuocare pōt: ſꝫ tn̄ peccat reuocādo qd̓ cōſenſit. xxxiij. q. v. c. manifeſtum. Hoc intellige ſi ſine cā reuocat. Nec tn̄ adhuc credendum eſt illum peccare mortaliter etiam ſi ſine cā reuocaret. vxor tn̄ viro qualitercun qꝫ obedire dꝫ. Et de hoc Panor. in. c. chariſſimus. de conuer. cōiu. facit regulā. ꝙ nullū votum abſti nentie pōt vxor emittere ſine conſenſu mariti. ⁊ ꝙ maritus pōt reuocare. licet prius cōſenſerit. Non ſic aūt econtra. Et de hoc videt̉ tex. in. d. c. manife ſtum. ⁊. c. noluit. xxxiij. q. v. Et plus dicit Panor. ibi. ꝙ nō obſtante ꝙ maritus ꝯſenſerit voto conti nētie vxoris: tn̄ adhuc poterit illud reuocare. quia cum iura diuina ⁊ humana dent marito plenā fa cultatem in voto abſtinentie. ⁊ continere eſt votū Iultitilia abſtinentie: vt in. c. ſi tu abſtines.xxvij. q. ij. abſqꝫ dubio videt̉ ꝙ votum continentie etiam poſſit re uocare. tn̄ maritus peccat reuocādo id in quod ſe mel cōſenſit. hec Panor. Communiter tn̄ tenetur oppoſitum. ⁊ hoc tutius. Opinio tn̄ Panor. poſſꝫ tolerari anteqͣꝫ vxor emiſiſſet votum continentie. ꝙ tunc licet vir ei licentiā dederit vouendi continē tiam. ſiue publice: ſiue in priuato: vir poterit reuo care. ſecus ſi iam emiſiſſet votum ⁊cͣ. Quid aūt ſi duo aſtricti voto ſimplici cōtrahūt matrimonium: an teneat?. Dic ꝙ ſic. licꝫ neuter eo rum exigere vl̓ reddere debeat. ⁊ hoc ſiue hmōi vo ta emiſſa fuerint ante contractum matrimonium vel poſt. ⁊ plus dicit Inno. vt recitat Panor. in. d. c. chariſſimus. ꝙ ſi iſti coniuges poſt mutuū votū continentie ſe carnaliter cōmiſceant: ꝓles inde ge nita nō eſt legitima. qꝛ nō ẜm legem ſunt cōiuncti

Non em̄ eſt ampliꝰ inter eos matrimonium quo ad exercitiū carnis. Et idem no. glo. in. c. miniſtri lxxxj. di. Idem dic ⁊ fortius ſi vxor vouit ꝯtinētiā marito intrante religionē. vel ꝓmoto ad ſacros or dines. Nam ſi de nouo ꝯiūgant̉ ſoboles eſt illegi tima. Dꝛ hoc vide sͣ. Illegitimus. ⁊ Impedimen tum. iiij. QQuid ſi ambo ꝯiuges in domo voueant ꝯtinē tiam ⁊ alt̓ vult frangere. Rn̄. ẜm Ray. Si ambo pari ꝯſenſu emiſerūt votū. tūc etiam ſi maritꝰ ve lit penitere ⁊ votū frangere: ipſa inſtant̓ dꝫ ꝑſeue rare in voto qd̓ fecit. xxxiij. q. v. qd̓ deo. Cō. Ho. addens ꝙ ꝓpter hmōi votum vtriuſqꝫ. nō p̄t vnꝰ ſine lnīa alteriꝰ religionē intrare. Nec ob. exͣ de iu reiu. tua nos. vbi ꝓmiſſio facta inuicē etiam cū iu ramento de no petendo. ſi admoniti nolūt ẜuare caſtitatem non artat eos. qꝛ ib̓i non fecerunt vo tum ꝯtinentie. tꝝ vir timens de incōtinentia vxoris poſſit facere votū vltramarinū. Rn̄. ẜm Tho. in qͦlibet. ea q̄ ſunt neceſſitatis nō ſunt p̄termittenda ꝓpter ea q̄ ſunt ꝓprie volūtatis. ex neceſſitate āt viro īmi net. vt gerat curam vxoris: qꝛ caput mulierꝭ vir ē. ſꝫ ꝙ accipiat crucem ad trāſferendū ſe vltra mare ſubiacet ꝓprie voluntati. vn̄ ſi vxor ſit talis q̄ ſequi nō poſſit. ⁊ de eiꝰ incōtinentia timeat̉. nō eſt ꝯſulē dum ei ꝙ accipiat crucē ⁊ dimittat vxorē. Secꝰ āt ſi vxor volūtarie ꝯtinere ꝓponat. vel ſi velit ⁊ poſ ſit ſequi viꝝ. Uxor qͦꝫ inuito viro p̄t votū ieroſolo mitanū emittere ẜm Ho. ⁊ Panor. in. c. ex multa exͣ eo. ſꝫ nō dꝫ exeqͥ ſine lnīa mariti. ſi ē iuuenis ⁊ ſu ſpecta de incōtinentia. ſꝫ ſi mulier ē ſenex ⁊ potēs ad ducendū ſecū bellatores. tūc tenet̉ exeqͥ votum tn̄ ſi nō poſſet ducere bellatores: votū eēt oīno re dimēdū. vt in. d. c. ex multa. Idem ſi vir ꝯtinere n̄ poſſet in abn̄tia vxoris. nam tūc ꝑ rōem sͣ. poſitaꝫ ꝑ tho. eſſet oīno redimēdum. Otū. iiij.ſ. coniugum vi circa religionē. Utꝝ alt̓ ꝯiugū poſſit ſe voto obligare ſeu ingredi religionē ſine altero. vide sͣ. Impedimētū..j. ⁊ Impedimētū. xj. Sꝫ nunqͥd alt̓ ꝯiugū ante carnalē copulā poſ ſit tranſire ad heremū vel recluſoriū. vel vouere in domo ꝑpetuā ꝯtinentiam. Rn̄. ẜm. Guil. nō pōt niſi obliget ſe ad regularē obẜuantiā ⁊ ad tria ſub ſtantialia. Et ꝑ hoc dicit Panor. in. c. ex ꝑte. el. ij. d̓ ꝯuer. ꝯiu. ꝙ mulier ſponſa ſi vult effici mantellata nō pōt etiam ſi talis modus viuendi ſit approba tus a romano pontifice. Pone ꝙ vxor fecit votū ꝯtinētie ad tp̄us. ⁊ inte rim maritꝰ fecit ſe religioſuꝫ. Rn̄. ẜm Guil. dꝫ in duci ad intran̄. monaſteriū. aut ſi nō eſt ſuſpecta: ꝙ voueat ꝯtinētiaꝫ. ſi ad hoc induci nō p̄t: poterit reuocare maritū. niſi ipſa nō ignara iuris tacuerit qn̄ maritꝰ religionē intrauit. qꝛ tūc ẜm qͦſdam te net̉ religionē intrare. vel ꝯtinentiam vouere non exn̄s ſuſpecta. Idem Guil. ⁊ Ugo. Quid ſi ante carnalē copulaꝫ ꝯiūx dicit ſe velle intrare religioneꝫ ⁊ ꝓcraſtinādo differt. Rn̄. ẜm Guil. Ep̄us dꝫ tp̄us ſtatuere.jͣ. qd̓ ingrediat̉. quo Uotum. iiij. Fo. CCLI. elapſo ſi nō fuerit ingreſſus cogat̉ ꝑ excōicātionē ſatiſfacere cōiugi. Quid ſi termīo elapſo ingrediat̉ monaſteriū? Rn̄. ẜm Ray. nihilominꝰ ſi īgreſſus fuerit an̄ car nalē copulā valebit. ar. exͣ de ꝯuer. ꝯiu. ex publico. Et ſic̄ dic̄ Ho. ꝯiūx relictꝰ ī ſecl̓o expectabit nube p annū qd̓ ius ꝯcedit ei: ⁊ pͥuatus huiꝰ tꝑis cōmo dū auferre nō poteſt. QQuid ſi ambo ꝯiuges intrāt religiōeꝫ ⁊ alterū vel ambos peniteat ⁊ velint exire ante ꝓfeſſionē? Rn̄. ẜm doc. niſi obſtet eis aliud qͣꝫ votū ꝓbatōis ſicut ē votū ꝯtinētie ꝑpetue: tales ſalua ꝯſcīa redi re pn̄t ad pͥores amplexus. Quid ſi alt̓ ꝯiugū intrat religiōeꝫ ſine lnīa alte riꝰ. ⁊ alt̓ repetit? Rn̄. ẜm Ray tenet̉ redire ad cō iugē: niſi ī duobꝰ caſibꝰ. Unꝰ ē: ſi illa q̄ repetit for nicata fuerit. ⁊ iſte caſte vixit. ita ꝙ nullā hēat exce ptionē ꝯͣ illū. Aliꝰ ē: ſi forte int̓ eos fuiſſet lata ſnīa diuortij ad ſeꝑationē thori. exͣ de diuor. c. ſignifica ſti. Uir aūt ſic vxori redditꝰ tenebit̉ vxori reddere debitū: ſꝫ nō poterit exigē ꝓpt̓ votū emiſſuꝫ. exͣ de ꝯuer. ꝯiu. quidā. ⁊. c. placet. Qn̄ aūt vnus cōiugū trāſit ad religionē ꝓpter fornicationē alteriꝰ. ille qͥ remāſit in ſeculo poterit poſt mortē intrātis ꝯtra here: qꝛ nihil vouit. An aūt vir ꝓpter fornicationē vxoris publicā poſſit ꝓmoueri ad ſacros ordines ſicut pōt intra re religionē? Dic ꝙ ſic: qꝛ amiſit ius qd̓ hēbat ī vi ro. d. c. ſignificaſti. ẜm Ber. QQuid ſi morit̉ vxor q̄ traxerat virū de mōaſte rio: qꝛ ſine lnīa eiꝰ intrauerat? Rn̄. ẜm Panor. in dicto. c. qͥdā. ꝙ ſi vxor dedit lnīaꝫ marito vt intra ret religionē: tūc tenet īgreſſus. vt notat glo. in. c. vxoratꝰ. de ꝯuer. ꝯiu. ⁊ ſic loquit̉. c. ex ꝑte abbatis eo. ti. Si v̓o vxor nō ꝯͣdixit: ſꝫ diſſil̓auit: nec mari tū reuocauit. poſt mortē vxoris nō p̄t maritꝰ redi re ad ſeculū. Si aūt vxor ꝯͣdixit ⁊ maritū reuoca uit: ſic nō tenet̉ ampliꝰ ingredi religionē: qꝛ ſoluta fuit obligatio: ſi qͣ erat ex ꝑte ſua cuꝫ monaſterio. vide de hoc sͣ. Uotū.j. Quid ſi vxor vi vl̓ metu coacta dedit viro licē tia intrādi? Rn̄. ẜm Ho. ſi fuit vis vl̓ metꝰ qͥ ca deret ī ꝯſtantē virū: nihil̓ ei nocet. xxxiij. q. v. noti ficaſti. niſi forte ꝑ tp̄us ip̄a ratificet. exͣ q̄ cle. vl̓ vo. inſinuāte. Idē ſi int̓ueniſſꝫ dolꝰ ẜꝫ Guil. gof. ⁊ ho. Quid ſi vxor ſine cuiꝰ licētia vir intrauerat re ligionē vult iugredi: ⁊ maritꝰ ꝯtradicit? Rn̄. ẜm Ray. ſi vir iā eductꝰ ē de monaſterio ⁊ reſtitutus vxori: nō pōt vxor illo inuito ingredi. xxxiij. q. v. qd̓ deo. Si aūt vir nō ē eductꝰ: tuc ẜm Inno. mu lier ſi ī ingreſſu viri ꝯtinentiā vouerit pōt ingredi monaſteriū. xxvij. q. ij. agatoſa. Si v̓o nō vouit: nō poteſt inuito viro ingredi ⁊ ingreſſa pōt educi ar. in dicto. c. qd̓ deo. ſed nō pōt debitū exigere. exͣ de ꝯuer. ꝯiu. c. j. Quid ſi ambo cōiuges fornicati ſunt. nūquid pōt alter altero īuito religiōeꝫ intrare? ℟. ẜm pa nor. in. d. c. ſignificaſti. ꝙ nō. Et ſi intrauerit reno cabit̉. ⁊ ſic adulteria ꝯiugū paria ꝯpēſatōe tollunt̉ lꝫ differāt ī qualitate: vt qꝛ adulteriū vniꝰ ē noto riū: reliquū v̓o occultū.

¶ Quid ſi vterqꝫ non petita licētia ab altero reli gionem intrauit? Rn̄. ẜm Guil. non poterunt ſe inuicē repetere: qꝛ neuter poteſt dicere ſe ab altero ſpoliatū: ſed vterqꝫ intrando videt̉ renūciaſſe iuri qd̓ habebat. ⁊ iuri exigēdi debitū. ideo votū vtri uſqꝫ tenuit. ⁊ quo ad debitū exigendū ⁊ qͦ ad red dendū.ſ. vt nō poſſit exigere: nec teneat̉ reddere. ¶ Quid ſi vterqꝫ credēs alterum mortuū intrat monaſteriū nūquid cōꝑta veritate pōt alter alte rū repetere? Rn̄. ẜm Inno. ſiue ignorātes: ſiue ſci entes alterū viuere ingreſſi ſunt monaſteriū am borū votum ratificatū videt̉ per ꝓfeſſionē volū tariaꝫ: ſi ſecuta eſt. ſecus aūt ſi nō ſit ſecuta ꝓfeſſio expreſſa vel tacita. quia tunc nō ſuccedit obligatio ⁊ ita poteſt intelligi dictum Guil. qui videtur cō tradicere. O tum. v. Quo ad cōmutatōeꝫ ¶ v ¶ ſeu diſpenſationē. Utrū in votis poſſit diſpēſari vel cō mutari? Rn̄. votum ꝯtinētie non cōmutat̉ com muniter per ep̄os: qꝛ vix vel nunqͣꝫ poſſet aliquid melius inueniri in qd̓ fieret cōmutatio eccleſiaſtici xxvj. Per papā aūt ex cauſa bene pōt fieri talis di ſpenſatio etiam ſuper voto ſolenni. de hoc vide sͣ. ¶ Quis autē poſſit in votis diſpenſare? Dic ẜm Inno. ꝙ epiſcopi ⁊ ſuperiores poſſunt diſpenſare in votis: non auteꝫ prelati inferiores. pro hoc. c. j. extra eo. iūcta ſuꝑſcriptiōe. Ho. dicit ꝙ. d. c. j. nō ꝓbat dictū Inno. ſꝫ potius ꝯtrariū: qꝛ licꝫ loquat̉ ep̄o: nō tn̄ dixit hoc pēdere ab arbitrio ſuo: ſed ab eius qͥ p̄ſidet. Fatet̉ tn̄ ꝙ dictū Inno. in ſe eſt veꝝ ⁊ ſeruat̉ de ꝯſuetudine. Et panor. in dicto. c. j. dic̄ ꝙ vbicūqꝫ inferior p̄latꝰ hr̄et de iure ſpāli ius ep̄a le ī ꝑſonis. tūc poſſet diſpēſare ī voto ſicut ep̄s: qꝛ talis pōt exercere iura ep̄alia. Et tūc lr̄a illa ſtabit ꝓprie vt quilibꝫ p̄ſidēs hn̄s iuriſditionē ep̄alē poſ ſit diſpēſare in voto. Excipiunt̉ tamē quidā caſus ſcꝫ votū caſtitatis. Itē votū religiōis. Itē tria vo ta ꝑegrinatiōis.ſ. hieroſolymitani. ad ſanctū Iac. ⁊ ad limīa apl̓oꝝ.i. romam. Et hodie ē excōicatio abſoluētibꝰ a p̄dictis votis: vt pꝫ ꝑ Sixtinā quaꝫ vide in fi. libri. licꝫ aliud voluerit panor. iūcta glo. in. c. ex multa. exͣ eo. de voto vltramarino qn̄ fuit emiſſum ꝓ deuotiōe. Idē̓ de voto.s. Iac. in com poſtella. ⁊ ampliꝰ de hoc nō ē diſputādū. Itē nota ꝙ ep̄us nō diſpēſat ī voto ꝓprio. nā nō dꝫ qͥs au ctorizare ī facto ſuo: vt ī cle. j. d̓ re. ec. nō ali. Utrū p̄lati ꝓ libito ſue volūtatꝭ poſſint ī voto diſpēſare? Rn̄. panor. de mēte doc. in. c. nō eſt. extͣ eo. ꝙ ſine cā diſpēſare nō pn̄t. ⁊ de hoc ē glo. ſingu laris ibi q̄ dicit ꝙ nō ē ſecurꝰ qͦ ad deū: cū quo pa pa diſpēſat: niſi ſubſit cā diſpēſandi. Et hoc dictū glo. pōt extēdi vbicūqꝫ papa diſpēſat ꝯtra ius di uinū ſine cā. Et rō eſt vltra glo. ẜm Panor. qꝛ pa pa tenet̉ defende̓ ius diuinū vſqꝫ ad aīaꝫ ⁊ ſangui nē. xxv. q. j. ſunt quidā. ⁊ idē dicēdū in abſolutiōe a iuramēto eadē rōne. vn̄ nō valet abſolutio a iu ramēto ſine cauſa. ¶ Quid aūt de his q̄ ſunt de iure poſitiuo. nūqͥd Uotum. v. diſpenſatꝰ ꝑ papam ſine cā ſit tutus. Panor. vbi sͣ. refert Pe. dicere ꝙ ſic. ⁊ iō ꝯcludit ꝙ ſi papa di ſpenſat cū aliqͦ ſuꝑ pluralitate beneficioꝝ ſine cā diſpenſatꝰ licite retinet. Idem tenet Inno. in. c. cū ad monaſteriū. de ſta. mo. ſꝫ Panor. dicit illud di ctum nunꝙͣ approbaſſe. ⁊ ꝯrium ſentit Io. an. pꝰ be. Tho. in. c. de multa. de p̄ben. ⁊ maxime nō ꝓ cedit illud dictum circa pluralitatem beneficioꝝ. cum omnia bona eccl̓iaꝝ ſint dei. vt in. c. cū ex eo. de elec. li. vj. Et dei ſubſtantia ordinata ad certos vſus vt paupeꝝ ⁊ ſimilium nō dꝫ ꝯuerti ad vtili tatem pͥuatam ſine cā. Item ius poſitiuū eſt fun datum ſuꝑ rōne. di. j. ꝯſueº. gͦ papa cū dēat eſſe bo nꝰ paterfa. non debet relaxare ius rationis ſine cā Fatendum tn̄ ꝙ ſi facit tenet diſpenſatio quo ad An aūt p̄lati poſſint totaliter a voto abſoluere. Dic ẜm Panor. in. c. ꝓpoſuit. de ꝯceſ. p̄. ꝙ papa ex cā pōt totalit̓ a voto abſoluere ⁊ etiaꝫ a iuramēto ⁊ liberare quēadmodū pōt ipſe deꝰ. qꝛ veriſil̓e eſt ꝙ deꝰ dederit ptātem ſuam int̓ hoīes vicario ſuo Al̓s n̄ fuiſſet bonꝰ pr̄fa. ſi dimiſiſſet gregē ſuū ſine paſtore qͥ ex cā poſſet oībꝰ ꝯſulere. Ep̄s āt non li berat ex toto a voto: ſꝫ ꝯmutat in cauſam magis acceptam. vt in. c. j. extra eodem. De hoc videsͣ. ¶ Sꝫ q̄rit̉ nunqͥd ſine cā poſſint hmōi vota redi mi vel ꝯmutari. Rn̄. ẜm Panor. in. d. c. j. ꝙ vota q̄ a pͥncipio fuerūt volūtaria: pn̄t redimi ⁊ ꝯmuta ri cā exn̄te in vouente: dūmodo ꝯmutent̉. vel ꝓ re demptōe det̉ aliqͥd magis vtile ⁊ deo magis acce ptum ẜm Innoc. ⁊ hoc ꝓbat̉ ꝑ. c. ex multa. exͣ eo. vbi tex. alternatiue loquit̉ dicens. ſi neceſſitas exi git vel vtilitas ſuadeat. Sufficit gͦ alteꝝ illoꝝ. Et ex illo tex. infert Panor. ꝙ tūc ꝯmutatio dꝫ eē vti lior qn̄ vtilitas ſuggerit ꝯmutatōꝫ voti. Nam vt patet ex illo tex. ſufficit neceſſitas vel vtilitas. gͦ in caſu neceſſitatis nō requirit̉ melior vtilitas. vtpu ta. ſi cauſa eſt in vouente. quia debilis ad peregri nandum. vel ieiunandum. tunc ſatis eſt ꝙ fiat cō mutatio in ſimilem cauſam licet illa non ſit ma gis deo accepta. ſecus quando ſola voluntas vo tum redimendi vel commutandi ſubeſt. Nota ta men ꝙ a voto poteſt quis dupliciter liberari. Pri mo modo per redemptionem. Puta. ſi vult face re elemoſynaꝫ. vel edificare hoſpitale. ſeu marita re domicellas. Secundo per commutationem in aliud: vt ſi vouit ire ad ſepulcrum. ⁊ petit vt fiat ꝯmutatio vt bis teneat̉ viſitare romam ⁊ hmōi. In hmōi aūt ꝯmutatōe. vel redemptōe non pōt dari certa regula. ſꝫ totū depēdet ab arbitrio ſuꝑio ris. qͥ hēbit ꝯſideratōꝫ ad facultates vouētis. ⁊ ex penſas qͥs facturus erat ſi votū impleſſet. ⁊ ad la bores ⁊ ſimilia. puta expenſas qͣs feciſſet in eūdo. ſtando. ⁊ redeundo ſimul cum labore. ſꝫ ad locum peregrinationis mittere hꝫ oblatōꝫ quam ibi erat facturus. Hoc intellige ſi talis oblatio ꝓceſſit ex ꝓmiſſione. ſecus ſi ex deuotione. Et hoc vult Ar chi. floren. in ſum. di. ꝙ cum quis vouit dare cer tam el̓ ynam. vel facere aliquod ornamentum ec cleſie. vel cerā offerre ⁊ huiuſmodi. Et ſi determi

nat ꝑſonam vel locum cui faciat illud. nō pōt mu tare ꝓpria aucͣte etiā ſi ꝑſona ſit mala. vel eccl̓ia ma le officiata. vel nō indigens tali ornamento. qꝛ ꝙ ſemel placuit ⁊cͣ. Nec ep̄us dꝫ diſpenſare in tali ꝑ mutatione. niſi ſit cā vrgens. puta. qꝛ eccl̓ia eſt de ſtructa ⁊ hmōi. Et rō eſt. qꝛ illi eſt ius acqͥſitū iam ex ꝓmiſſione: ꝙ illi auferri nō pōt. Hoc etiam iu re ꝓbat̉ in. c. ex ꝑte. de cenſi. vbi vouens ꝯpelli p̄t ad exeq̄ndum votum. Addit etiam Archi. flo. ꝙ ille qͥ vouerat ire ad aliquaꝫ eccl̓iam nō pōt ꝓpria aucͣte mittere alium: niſi oīno non poſſet. Similit̓ ſi qͥs fecit votū abſtinentie ⁊ hmōi. ⁊ dubitat vtꝝ poſſit implere vel ne. ⁊ ſine diſpenſatōe vel ꝯmuta tione ſuꝑioris: cuꝫ poſſet defacili hr̄e recurſum ad eum. vel ad ꝯfeſſorem ſuum ꝓ ꝯſilio: frangit: mor tale vr̄. hec ille. Pone ꝙ qͥdam hn̄s aliena incerta vouit ea in ſubſidium terre ſancte. nunqͥd tale votum pōt ꝑ ep̄m ꝯmutari. Rn̄. ẜm Guil. nō credo ꝙ ſine lnīa pape poſſit ea in alienos vſus ꝯuertere. etiaꝫ ſi in grediat̉ religionem. Utꝝ votum de feſtando in ſabbato ſꝑ ſit mu tandum. Rn̄. Guil. dicit mutari pōt: ſꝫ non eſt ne ceſſe ꝙ mutet̉ qꝛ licitum eſt. niſi ꝑſona ſuſpecta eēt ꝙ vellet iudayzare. Aliqͥbꝰ tn̄ nō irrōnabil̓r videt̉ mutandum. Nam ſabbatū ſolēnizare ꝓhibemur niſi aliqd̓ feſtum in eo occurrat: ne iudayzare vide amur: de ꝯſe. di. iij. c. j. ⁊. c. ꝑuenit. Iteꝫ qꝛ vt pluri mū hoc fit ob aliquam ſuꝑſtitioſam obẜuantiam q̄ oīno ꝓhibet̉. Sciendum tn̄ ꝙ a tranſgreſſione votoꝝ poteſt de iure ꝯmuni ⁊ ꝯſuetudine ꝯfeſſor abſoluere. quia non eſt de caſibꝰ reẜuatis. Secus quo ad ꝯmutatōꝫ vel diſpenſatōꝫ: vt dictum eſt. Otū ſexto quod ſol uitur ꝑ ingreſſum religiōis. Et genera llit̓ qd̓ omne votuꝫ. ſine terre ſancte. ſiue aliud ꝯmutari p̄t in votū religionis ⁊ ſine arbitrio ſuꝑioris. qꝛ illud indubitāt̓ meliꝰ eſt. exͣ. e. ſcripture Dicit tn̄ Ri. in. iiij. di. xxxviij. ꝙ ſi aliqͥs rex vel im ꝑator voueret ꝙ vſqꝫ ad trienniū vel ſeptēniū mi litabit in terra ſancta. ⁊ tenebit ſecum duo vel tria milia militum. vel vnꝰ alius dux vel comes exn̄s dux totiꝰ exercitꝰ cruce ſignatoꝝ. ⁊ de cꝰ abn̄tia de ſolaret̉ exercitꝰ vellet religionē intrare. in hoc caſu vr̄ ſummꝰ pōtifex ꝯſulēdus. Certū tn̄ eſt ꝙ ꝑſona mediocris abſolueret̉ ꝑ religionis ingreſſum ⁊ per feſſionem in ea. Sꝫ qͥd ſi qͥs vouit magnaꝫ qͣntitatē pecunie in ſubſidiū t̓re ſancte. nūqͥd liberatꝰ ē ꝑ ingreſſū reli giōis. Rº. ẜm Guil. qͣꝫuis ſi vouit ire lib̓atꝰ ſit a la bore eūdi vl̓ aliū mittēdi n̄ tn̄ lib̓atꝰ ē qͦ ad pecuni am quam vouit. nec p̄t tale votū ꝑ aliū qͣꝫ ꝑ papaꝫ ſolui vel ꝯmutari. Quid ſi qͥs ꝓ pr̄e vel mr̄e ſuſcepit votū implen dū. nūqͥd lib̓atꝰ ē ꝑ ingreſſuꝫ r̄ligiōis. Rº. ẜm tho. in qͦlibet. exqͦ īgreſſus ſufficit ꝓ ſe. ſufficit ⁊ ꝓ pr̄e ⁊ mr̄e ſua. ēt qͣꝫuis in ingreſſu d̓ hoc nihil intederit. Quid ſi qͥs vouit magnā el̓ ynaꝫ dare pauꝑibꝰ in generali. vel etiam in ſpāli. aut ꝙ ꝯſtrueret mo naſteriū. nūqͥd liberat̉ ꝑ ingreſſum religiōis. Rn̄. Uotum. vj. Fo. CCLII. ẜm Guil. Si ex tali ꝓmiſſiōe vel voto acqͥſita eēt actio alicui vel aliqͥbꝰ: qꝛ forte donauit vel ꝓmiſit eis: nō liberat̉ ꝑ ingreſſum religiōis niſi de ꝯſenſu illoꝝ. ſecus ē ſi nulla ē acqͥſita actio: qꝛ nulli dona uit nec ꝓmiſit nec ſe aliqͥbꝰ obligauit: ſꝫ tm̄ deo: qꝛ tūc liberat̉ ꝑ ingreſſū. dū tū fiat aucͣte ep̄i. De hoc tn̄ dic vt dictū ē sͣ. in. c. p̄cedēti ẜm Archi. flo. Quid aūt de eo cui ꝑ ꝯfeſſorē impoſita ē peni tētia eūdi ad terrā ſanctā. nūquid ep̄ns poterit di ſpēſare. Rn̄. Panor. in. c. ꝙ ſuꝑ his. exͣ eo. de mēte Io. an. ꝙ aut talis penitētia fuit iniūcta ꝓ ſubſi dio terre ſancte: ⁊ ſolꝰ papa ꝯmittat. aut nō ꝓ ſb̓ſi dio ſꝫ ꝓ labore itinerādi. ⁊ tūc aut ip̄e emiſit votū. ⁊ ſolus papa diſpēſat. Aut ſolū aſſumpſit ſignum ꝑegrinatiōis: ⁊ pōt inferior diſpēſare. Adde tn̄ p̄ dictis qd̓ notat Lu. ro. in ſuis ſingularibꝰ. ꝙ ſi pa pa imponit penitētiā alicui trāſmutādo votū: ꝙ ep̄us pōt illā penitētiaꝫ cōmutare ⁊ alterare. et de hoc ē glo. ſingularis in. c. tꝑa penitudinis. xxvj. q. vij. Et ẜm eūdē Ludo. ē tex. in. l. ſi qͥs libellos. C. d̓ ap. Et de illa glo. dic̄ Lu. ꝙ lucratꝰ ē duo birreta Oura. j. Quid ſit?. Rn̄. eſt lucrū ex mutuo pacto debitū vel exactū. Vtrū ſola ſpes vl̓ intētio lucri faciat vſurā. Rn̄. ẜm doct. in. c. ꝯſuluit. extra eo. ꝙ ſic ꝑ tex. illū. Qd̓ intelligūt doc. qn̄ pͥncipalit̓ cā mutu andi ponit̉ ī expectatiōe lucri. al̓s nō mutuaturꝰ ⁊ hac intētiōe ducit̉: ⁊ tūc eſt vſura. Si aūt pͥncipa liter moueret̉ ex charitate ad mutuādū ꝓxīo. ⁊ tn̄ ſecūdario intēdit̉ ꝙ ille ei aliqͥd retribuet: nō ē vi cioſum. lꝫ minuat meritū. ar. lxxvij. di. in ſingulis lix. di. ſi officia. qꝛ cū qͥs liberaliter mutuat: ſcire dꝫ debitorē ſibi naͣlit̓ eſſe ad antidota obligatū. exͣ de teſta. cū ī officijs. nec tenet̉ reſtitue̓ id qd̓ hoc caſu gratꝭ accepit a debitore ẜꝫ cōiter doc. ī. d. c. ꝯſuluit Utrū vſurariꝰ mentalis teneat̉ ad reſtōeꝫ illiꝰ qd̓ ei dat̉ liberalit̓ ab eo qͥ mutuū accepit. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xv. ꝙ aut talis vſurariꝰ ſignis vl̓ cir cūlocutiōibꝰ p̄cedētibꝰ vel ſeq̄ntibꝰ inſinuat mu tuū accipiēti ꝙ vult vltͣ ſortē. ⁊ ꝓpt̓ hoc ille dat. ⁊ tc̄ qd̓ tenet̉ accepit vltͣ ſortē.i. capitale: qꝛ n̄ refert qͥd ex eqͥpollētibꝰ fiat. aut nullū p̄dictoꝝ euenit: ſꝫ ille dedit liberalit̓ credēs ſe nō teneri: nec illū velle ali qͥd vltͣ ſortē. ⁊ tūc dico ꝙ nō tenet̉ reſtitue̓. Et pro hoc facit qꝛ ī cōcedēdo magis attēdēda ē volūtas ꝯcedētis qͣꝫ accipiētis. vt inſti. d̓ ob. q̄ ex delic. naſ. §. placuit. vbi dr̄ ꝙ ſi qͥs rē ſibi cōmodatā credit ī uito dn̄o ſe ꝯͣctare: ⁊ dn̄o volēte id fiat: nō ꝯmittit̉ furtū. Ecce ꝙ lꝫ volūtas accipiētis ſit vicioſa: tn̄ vi ciū tollit̉ ꝑ volūtatē dn̄i rei. Itē reſtō nō ſit niſi dā nū paſſo. exͣ de re. iur̄. regl̓a pctm̄ in.vj. ſꝫ talis nō ē paſſus aliqd̓ damnū cū ex mera volūtate dederit. igit̉ qꝛ viciū ē ī ſola volūtate ad purgatōeꝫ ſufficit ꝯtritio. exͣ de ſy. c. fi. Et hoc tenet Ri. in. iiij. ⁊ Gir. d̓ ſe. ⁊ Sco. ī. iiij. di. xv. ⁊ ml̓ti alij doc. moderni. ⁊ ẜm tenētes hāc opi. nō ob. l. ſi ego. ff. ſi cer. pe. vbi dicitur ꝙ ſi volui tibi rem donare: et tu credebas tibi eam mutuo dari: non efficit̉ tua ante cōſum ptionem: qꝛ hic intentio recipiētis et concedentis diſcordant: ſed in caſu nr̄o ꝯcordāt. Itē nō obſtat

c. ꝯſuluit. extra eo. qꝛ loquit̉: qn̄ ꝯtra liberā volūta tem debitoris ꝯmittit̉ vſura. ⁊ ideo ibi dat̉ reſtitu tio. Panor. tn̄ in dicto. c. ꝯſuluit. pꝰ Ho. ⁊ Inno. cōcludit ꝙ adeptꝰ lucrū ex mutuo cū intētiōe de prauata teneat̉ reſtitue̓ ī foro aīe: nec ſufficit ſolum agere penitētiā: licꝫ aliud ſit ī ſymonia mētali. In fert etiā Panor. aliud ſingulare. ꝙ libera donatio creditoris facta occaſiōe mutui: nō ꝓdeſt ip̄i credi tori hn̄ti intētionē deprauatā: vt qꝛ al̓s non fuiſſet mutuaturꝰ niſi ſꝑaſſet aliqͥd inde ꝯſeqͥ. ⁊ ſingula rit̓ ẜm Panor. facit. d. c. ꝯſuluit. ꝙ remiſſio vſura rum etiā liberalit̓ facta ab eo qͥ ſoluit: nō ꝓdeſt ip̄i vſurario hn̄ti mentē corruptā ⁊ ꝓpoſitū non reſti tuēdi. remiſſiōe nō facta: qd̓ ē ꝯͣ glo. in regula pec catū. de re. iur̄. li. vj. hec panor. vtraqꝫ opinio ē pro babilis. ⁊ q̄libet hꝫ ꝓ ſe doc. ſolēnes. Tn̄ ſuſtinen do diffinitionē sͣ. poſitā vſure: alia opi. videt̉ ꝓba bilior: qꝛ alit̓ dicēdo nō ſaluaret̉ diffinitio vſure sͣ. poſita q̄ dicit̉. ꝙ vſura ē lucrū ex mutuo: pacto de bitū vel exactū: ſꝫ in caſu nr̄o nō eſt pactio nec ex actio: ⁊ ꝑ ꝯn̄s ibi nō eſt vſura ad reſtōeꝫ obligans. qͣꝫuis ibi ſit vſura mentalis ad penam peccati ob ligans. Quid aūt de illo qͥ mutuat liberaliter ſine intē tiōe aliqͥd recipiēdi. An teneat̉ reſtituere qd̓ ei dat̉ vltra ſortē a debitore: qͥ ideo dat: qꝛ credebat eū ſic velle: vel vt mutuū plus teneret: vl̓ vt al̓s libentiꝰ mutuaret ⁊ hmōi? Rn̄ ẜm Guil. ſi ꝓbabilit̓ credit ꝙ ex ſola dilectiōe gratis ei dat: nō tenet̉. ſi v̓o cre dit: vel ꝓbabilit̓ eſtimet ꝙ ꝓpt̓ mutuū acceptū: vl̓ vlteriꝰ retinēdū ⁊ hmōi dederit: tenet̉.ſ. inqͣtū eſt factꝰ locupletior: vel de extātibꝰ. de ꝯſumptis v̓o bonafide nō tenet̉. ff. de peti. here. l. vtrū. In bo na aūt fide nō ē qn̄ credit vel ꝓbabalit̓ dubitat ꝙ nō ꝓpt̓ merā dilectionē: ſꝫ ꝓpt̓ dictas cauſas ei de derit ẜm eūdē Guil. Fac tn̄ regulaꝫ ẜm ſūmiſtas. ꝙ niſi aliud appareat ex manifeſtis ꝯiecturis: p̄ſu mit̉ mutuū accipiēs ea intētiōe dare: qͣ mutuū pre ſtans mutuauit. vn̄ ſi mutuauit ex charitate: p̄ſu mit̉ illū dare ex charitate. Nam vnuſqͥſqꝫ p̄ſumit̉ aliqͥd dare eo mō qͦ accepit. ff. mā. l. ſi v̓o nō remu nerādi.§. inde papinianꝰ. vbi dicit̉ ꝙ qn̄ aliqͥs rē ſimplicit̓ ꝯcedit: p̄ſumit̉ donare illi qͥ ſibi priꝰ do nauerat. Et ex p̄dictis pōt patere ſo. infraſcripte q̄ſtionis quā ponit Lau. de ridol. in tractatu ſuo de vſuris. Utꝝ creditor cui ex charitate mutuāti debitor aliqͥd vltra ſortē ꝯtulit. nō volūtarie ſꝫ coacte. puta dubitās ne īdiſcretꝰ reputet̉ intātū ꝙ aliū vl̓ hūc decetero nō īueniat mutuātē vel alia ſil̓i cā: teneat̉ ad reſtōeꝫ. Et rn̄det ꝙ lꝫ tutiꝰ ſit reſtitue̓. tn̄ putat ꝙ ſi recepit pure: credēs donatū lib̓e ⁊ nō vt vſurā vl̓ vt coacte donatū: nō tenet̉ ad reſtōeꝫ. lꝫ poſtea ſciat nō lib̓alit̓ datū eē. Exqͦ.n. tꝑe donatiōis hūit bonā fidē: licite recepit. lꝫ donās tali coactiōe du ctus dederit: ⁊ creditor nō hūit intētōeꝫ tacitā vel exp̄ſſam aliqͥd lucrādi. Et dicit ſemꝑ ſibi placuiſſe opi. glo. in. c. vigilāti. ⁊ in. c. fi. exͣ d̓ p̄ſcrip.ſ. ꝙ mala fides ſuꝑueniēs p̄ſcriptiōi ꝯplete: nō facit quē ob noxiū reſtōni. Qd̓.n. dr̄ ꝙ poſſeſſor malefidei vllo vnꝙͣ tꝑe nō p̄ſcribit. veꝝ ē dn̄ ē in curſu p̄ſcribēdi Uſura. j. ſecus qn̄ iam p̄ſcripſit. Naꝫ lex pōt facere de meo tuum. quā opi. ſeqͥt̉ Io. Goff. Uin. ⁊ Hoſt. Dui Ho. dic̄ ꝙ ſi pura ꝯſcīa ſna remanet leſa dꝫ ſatiſfa cere ꝯſcīe. lꝫ ſit potiꝰ ſcrupuloſa ꝙͣ theologica. Et hec opi. vr̄ aliqͣlit̓ corrigere opi. Guil. in.§. īmedia te p̄cedenti poſitam. No. etiam Monal. in ſum. ꝙ ſi debitor creditorē volentē reciꝑe pecuniā ſuaꝫ p̄uenit muneribꝰ gͣtis: rogans vt det dilatōeꝫ ꝓpt̓ dilectōeꝫ. vel ꝓpt̓ deū. ⁊ creditor recipiens munera gͣtis reſpectu p̄teriti tꝑis non futuri. ꝙͣuis poſtea det indigēti beniuolam dilatōꝫ. quā al̓s nō daret ſi vidiſſet eum ingratū. dat dico pͥncipaliter ꝓpter amiciciam vel ꝓpter deum. ſecundario v̓o ꝓpt̓ gra titudinem debitoris. nō eſt vſura: dūmō gratis re cipiat̉ ⁊ offerat̉. Vtꝝ mutuans poſſit naͣlem obligatōꝫ. qͣ ei de bitor tenet̉ ad antidota. deducere in ciuilē.i. in pa ctum. puta. Mutuo tibi. x. ⁊ volo deducere in pa ctū vt tenearꝭ alia vice mihi mutuare alia. x. Rn̄. Panor. in. d. c. ꝯſuluit. de mēte doc. ꝙ nō lꝫ. qꝛ tūc ꝯſeq̄rer lucꝝ. Nam ex illa obligatiōe naturali. nō poteram te ꝯpellere. ſecꝰ vbi int̓cederet obligatio ciuilis. Licitum tn̄ eſt ẜm Tho. ꝓ mutuo exigere vel reciꝑe recompenſatōꝫ eoꝝ q̄ pecunia nō mēſu rant̉. vtputa. beniuolētiam ⁊ amorem eiꝰ cui mu tuauit: niſi ſpes vlteriꝰ ꝓtendat̉ pͥncipalit̓. Nam ſi vltra p̄dicta mutuans intenderet pͥncipaliter lu crum: vſura eſſet. v̓bi gr̄a. Mutuo imꝑatori vl̓ pa pe vel alteri. vt captata beniuolentia p̄dictoꝝ poſ ſim ꝯſequi aliqd̓ beneficium vel caſtꝝ ⁊ ſil̓ia. tunc vtiqꝫ vſura foret ẜm Ioh̓. cal. Poſſum tn̄ optare vt cōmodet mihi libꝝ ⁊ hmōi. q̄ ꝯmunit̓ int̓ ami cos gratis ꝯcedunt̉. Et ex p̄dictis ptꝫ ꝙ mutuās non p̄t reciꝑe vltra ſortem ẜuiciū facti vel v̓bi. pu ta. ꝙ mihi remutuet. vel ꝓ me patrocinet̉. vel int̓ cedat. roget. vel inſtruat. vel aliqͥd mihi ſcribat. vl̓ qd̓cunqꝫ aliud qd̓ pecunia eſtimari poſſit. Nota tn̄ ẜm Lau. de ridol. ꝙ lꝫ mihi mutuare ei cui in iurias intuli: vt mihi ꝑcat: nec me ꝑſequat̉. qꝛ cui cunqꝫ licet redimere vexatōꝫ ſuam. exͣ de ſy. c. dile ctus. el. j. ſiue hoc fiat cum pacto. vt mihi remittat iniuriam. vel etiaꝫ ſine pacto. ſꝫ hac ſpe ductus pͥ mario. non autem ꝓpter charitatem. Non ob. ſi Qij ꝫ cyuti i dicas ꝙ dedi cām edicto: ergo nō poſſum redime re vexatōem: quia ⁊ ſi peccauerim iniuriando. pec cat etiam ille in vindicādo. Preterea huic nihil lu cri ꝓuenit: ſꝫ ſolum damnum qd̓ me ſubire facit ꝓpt̓ timorē vindicte. qꝛ forte oportet me ſubire ex pēſas ꝓpt̓ famulos qͦs oꝫ me tenē armatos ꝓpt̓ hͦ. Quid āt ſi mihi debes. x. q̄ nō poſſum recuꝑa re. ⁊ mutuo tibi alia. x. tali pacto. vt optīe ſatiſdes ꝙ. jͣ. certū tp̄us ſolues. xx. An ſit vſura. Rn̄. Ho. ꝙ nō. qꝛ nihil accreſcit. ¶ Quare eſt pctm̄ acciꝑe vſurā. Rº. ꝙ Tho. ⁊ pa nor. ſuꝑ rub̓. de vſur. ꝙ acciꝑe lucꝝ ꝓ pecunia mu tuata eſt ẜm ſe iniuſtū: qꝛ vendit̉ id qd̓ nō eſt. Ad cuiꝰ intelligentiam ſciendum ꝙ vſura ſolum ꝯſti tit in his vbi reꝑit̉ mutuū veꝝ vel interp̄tatū ẜm qͦſdā. Mutuū v̓o ꝯſiſtit in his q̄ ſunt triplicis ge nerꝭ. Naꝫ q̄daꝫ ꝯſiſtūt ī nūero. vt pecunia. q̄dā in pōdere. vt argētū ⁊ auꝝ. q̄daꝫ in mēſura. vt triti

cum ⁊ vinū. In alijs v̓o rebꝰ non pōt ꝯſiſtere mu tuū. Rō eſt. qꝛ in mutuo trāſfert̉ dn̄ium rei mutu ate. vnde dr̄ mutuū: qꝛ de meo tuū. vt. l. ij. ff. ſi cer. pe. Recipiens v̓o mutuū nō tenet̉ reſtituere ſub idēptitate eiuſdem ſpēi. qꝛ vt plurimū iſta q̄ mutu ant̉ ꝯſumūt̉ vſu. ſꝫ tenet̉ reſtituere tantūdē ſub cer titudīe eiuſdē valoris. l. cū qͥd. ⁊. l. vinū. ff. ſi cer. pe. Certitudo āt valoris nō p̄t hr̄i in alijs rebꝰ nō ꝯſi ſtentibꝰ in nūero. pōdere vel mēſura. qꝛ īpoſſibile eēt vnū equū reꝑire eiuſdē valoris cꝰ ē aliꝰ. ſꝫ in pe cunijs ⁊ alijs ꝯſiſtentibꝰ in nūero. pōdere vl̓ mē ſura p̄t hr̄i certitudo. Quare āt ꝯſiſtat vſura ī his tm̄: eſt qꝛ in his trāſfert̉ dn̄ium. ⁊ vſus rei nō eſt ſe ꝑatꝰ a ꝯſumptōe ipſiꝰ rei. nam ipſaꝝ vſus ē eaꝝ cō ſumptio. ſic̄ vinū ꝯſumimꝰ ad potu. ⁊ paneꝫ ad ci bum. vn̄ in talibꝰ nō dꝫ ſeorſum ꝯputari vſus rei a re ipſa. ſꝫ cuicūqꝫ ꝯcedit̉ vſus: ex hoc ipſo ꝯcedit̉ res. Si qͥs v̓o ſeorſum vēdēt vinū. ⁊ ſeorſum vſuꝫ vini: vēdēt eandē rē bis. vel vēderet illud qd̓ nō ē vn̄ manifeſte ꝑ iniuſticiā peccaret. ⁊ ſil̓i rōe iniuſti ciaꝫ ꝯmittit qͥ mutuat vinū. aut triticū. petēs ſibi duas recōpēſatōes. vnā qͥdeꝫ reſtōem eqͣlis rei. ali am v̓o p̄cium vſus: qd̓ vſura dr̄. Quedaꝫ v̓o ſunt qͦꝝ vſus nō eſt ipſa rei ꝯſumptio: ſic̄ vſus domꝰ ē inhītatio nō āt diſſipatio. ⁊ iō in talibꝰ: ſeorſum p̄t vtrūqꝫ ꝯcēdi. puta. cū qͥs tͣdit alteri dn̄ium domꝰ reẜuato ſibi vſu ad aliqd̓ tp̄s. vel ecōuerſo. cū qͥs ꝯcedit alicui vſum domꝰ. reẜuato ſibi dn̄io. ⁊ ꝓpt hoc hō licite p̄t acciꝑe p̄ciuꝫ ꝓ vſu domꝰ. ⁊ p̄ter h petere domū comodatā. ſic̄ ptꝫ in ꝯductōe ⁊ loca tiōe domꝰ. Pecunia āt ẜm ph̓m pͥncipal̓r inuēta eſt ad ꝯmutatōes faciēdas. ⁊ ita ꝓpriꝰ ⁊ pͥncipalis vſus pecunie eſt ipſiꝰ ꝯſumptio ſiue diſtractio ẜm ꝙ in ꝯmutatōe expēdit̉. ⁊ ꝓpt̓ hoc ẜm ſe ē illicitū ꝓ vſu pecunie mutuate acciꝑe p̄cium: qd̓ dr̄ vſura. Et ſicut alia iniuſte acqͥſita tenet̉ homo reſtituere ita pecuniam quam ꝑ vſurā accepit. ꝙ aūt lex mo ſayca ꝯceſſit iudeis acciꝑe vſuram a gentibꝰ ꝑmiſ ſū fuit ad vitandū maius malū.ſ. ne a iudeis deū colentibꝰ vſurā accipent ꝓpt̓ auariciā cui erāt dedi ti. Et addit Ul. ꝙ iſta acceptio vſure a gētibꝰ in qͣs iudei hītabāt: potiꝰ erat rei ſue recuꝑatio ꝙͣ vſu ra. qꝛ illa tota terra data fuit eis a dn̄o. ¶ Quō āt conati ſunt aliqͥ ꝓbare ꝙ vſura nō eſſet pctm̄. Rn̄. dicebant qͥdam ſic. cū creditor mutuat pecuniam ſuaꝫ: debitor obligat̉ ei ad recōpenſan̄. exͣ de teſta. cū in officijs. gͦ ⁊ hanc obligatōꝫ p̄t cre ditor deducere in pactū. vl̓ ſaltem ſꝑare eiꝰ effectū ſꝫ vt dictum eſt sͣ. hoc non valet. Et qͥcunqꝫ ꝑtina citer hoc teneret eſſet hereticus. vt in cle. ex graui. extra eo. ¶ Quid de legibꝰ illis que ꝑmittunt vſuras. Rn̄. breuiter non valent. quia ſunt ꝓhibite nouo ⁊ ve teri teſtamento. ⁊ auctoritate dei qui eſt ſuper om nes leges. extra eo. quia in omnibꝰ. Et Bar. in au ten. ad hec. C. de vſur. dicit ꝙ vere non poteſt ne gari quin vſure de iure ciuili ſint permiſſe. licet ꝑ mitti non potuerint. nec p̄terea imperator fuit he reticus. quia ſicut Moyſes ꝓpter duriciam popu li permiſit vſuras ⁊ diuortium: ſic imperator ꝑmi ſit vſuras. Ille tamen leges que permittunt vſuUſura. j. Fo. CCLIII. ras exigi ratōne intereſſe vel more: ſtare poſſunt ſi rectę intelligunt̉. ¶ Utrū mutuans pecuniam ruſtico: vt laboret poſſeſſionē eius ſit cenſendꝰ vſurariꝰ? Rn̄. Lau. ẜm magiſtrū Greg. de arimino ꝙ nō: ſi nihilomi nus de fructu illaꝝ poſſeſſionū dicto ruſtico ſatiſ facit: vel ei aliter iuſtū preciū tribuit oꝑaꝝ ſuarum nō obſtat ꝙ dn̄s intēdat ſibi oꝑas p̄ſtari per colo nos rōne mutui. ⁊ coloni eadē rōne ip̄as exhibēt. al̓s nō exhibituri. ⁊ ſic ꝓpter mutuū dn̄s lucrū ꝑci pit ⁊ colonus ꝑdit: qꝛ hoc nō eſt verū. Naꝫ licꝫ ſic mutuātibꝰ exhibeant̉ oꝑe a colonis. ille tamē oꝑe nō cedūt lucro domini: cū illas iuſto precio emat: ſed ſi quid de iuſto p̄cio oꝑaꝝ dn̄s detraheret ꝓpt̓ mutuuꝫ: aut ſi p̄ter oꝑas iuſto p̄cio emptas aliqͥs alias a ruſtico exigeret: tūc eēt vſura. ¶ Quero. Pone ꝙ quis mutuat pecuniā. T. vt vadat ad molendinū vel furnū ſuuꝫ: vel vt intret ſcholas ſuas. al̓s nō mutuaturꝰ. an ſit vſura? Re ſpōdit Io. cal. in. c. fi. extra eo. ꝙ ſi ex hoc recipit cō modū vl̓ vtilitatē que poſſit pecunia extimari: eſt vſurariꝰ: ⁊ tenet̉ ad reſtitutionē. Et nō intelligo d̓ mercēde quā accepit ꝓ labore: quā etiā acciꝑet al̓s ſed de vtilitate quā hꝫ al̓s. puta qꝛ ex hoc molēdi num vel furnū vel ſchole ſue. habēt maiorē ꝯcur ſum ⁊ efficitur doctor maioris fame. ⁊ hꝫ maiores cauſas p̄ manibus. vl̓ ex hoc ampliat̉ ſibi ſalariū. iſta em̄ bn̄ poſſunt pecunia extimari. videlicꝫ tan tū quātū reputat ſibi vel reputare dꝫ illud cōmo dū vel honorē ꝓpter hoc ꝙ. T. iuit ad molendinū vel furnū: vel intrauit ſcholas ſuas. ⁊ nō feciſſet ſi pecuniā nō mutuaſſet. Et panor. in. d. c. fi. dicit ꝙ talis pecunia pauꝑibꝰ ē erogāda: qꝛ ab illis quibꝰ mutuauerūt nō extorſerūt iſtā pecuniā. Alij v̓o di cūt nō irrationabilit̓ ꝙ tales nō tenent̉ ad reſtōeꝫ in aliquo: ſi mutuū accipiētes ī aliquo nō ſunt da nificati. ⁊ talis ablatio libertatis ꝓ nihilo extimā da videt̉ quo ad reſtōeꝫ: qn̄ ex eius adēptiōe nul lū ſecutū ē damnū: in cuiꝰ recōpenſatōeꝫ reſtitutō faciēda eſt. extra de iniur. c. fi. ⁊ iō ſi mutuo accipi ens nō dānificat̉: nō ꝯmittit̉ vſura cū etiā ꝓ mu tuo poſſit aliqͥd recipi qd̓ non mēfurat̉ pecunia. ⁊ multominꝰ ꝯmittit̉ vſura ſi mutuū accipiēs n̄ dā nificet̉: nec obliget̉ ad molēdū vl̓ ad intrādū ſcho las: ſꝫ ſolū mutuū accipiat retinēdū qͦuſqꝫ ad mo lēdinū mutuātꝭ moluerit vl̓ intrauerit ſcholas do ctoris. Et cōiter ſic fit: vt ſcholares qn̄cūqꝫ volue rint poſſint ſe liberare ad libitū ſuū. ⁊ ip̄i ſcholareſ ꝓ nihilo reputāt talē adēptōeꝫ libertatꝭ. ⁊ iō mini me doc. tenent̉ ad reſtōeꝫ. Idē d̓ alijs sͣ. dictis. nā in oībꝰ p̄dictis caſibꝰ vel ſilibꝰ videt̉ potiꝰ graua ri ꝯditio mutuātis qͣꝫ recipiētis. Idē dic de eo qui vt trahat homīes ad apothecā ſuā dat dilationeꝫ ſolutiōis emētibus: dū tamē ꝓpter hoc carius res ſuas nō vendat. ¶ Quid ſi molendinariꝰ donat mihi pecuniā vt vadā potiꝰ ad ſuū molēdinū qͣꝫ vicinoꝝ. ⁊ tamē ſi alio iuiſſem tm̄ laborē habuiſſeꝫ ⁊ tm̄ de pēſiōe ſoſ uiſſem. nūqͥd cōmittā vſurā? Dicit Io. an. ī mer cu. ſuꝑ regula pctm̄. ꝙ nō: cū vſura materialit̓ ge neret̉ de ip̄o mutuo. hͦ aūt nullū mutuū int̓nenit.

¶ Quero an ꝓ depoſito pecunie abſqꝫ intētione Iacri inde habēdi tradito ac deinde recepto: liceat poſtmodū ab eo apud quē fuit depoſitū acciꝑe ꝓ hac depoſitiōe aliqd̓ donū. Ad hoc rn̄det.s. Ber. ꝙ cū receptor ⁊ cuſtoditor depoſiti ẜuiat ī hoc ipſi deponēti potiꝰ qͣꝫ ecōuerſo. nō videt̉ ꝙ rōne depo ſiti inqͣtū depoſitū intendat ſibi dare aliqd̓ donū. vnd̓ videt̉ ꝙ hoc faciat qꝛ iſto depoſito vt mutuo vſus ē. ſi tn̄ ꝯcurrerēt in tali dono.ſ. ꝙ deponēs n̄ depoſuerit ſub ſpē mutui: nec hēbat intētionē cō ſequēdi aliquā vtilitatē. ⁊ vltra hoc depoſiti cuſto ditor diceret exp̄ſſe ꝙ nō dat illud rōne mutui vel depoſiti facti ſeu fiēdi: ſiue ſꝑati. nec vſus ē illo vt mutuo: nec ſic vti talibꝰ depoſitis ꝯſueuit: tūc p̄ſu mēdū eſt ſi ē fide dignꝰ ⁊ verax ꝙ dat gratis ſub ſequēs donū: cōmuniter tamen res ſuſpecta eſt et habet ſpeciē mali. ¶ Pone ꝙ debitor vſurarij ſocio ſuo pecuniā mu tuauit: eo videlicꝫ pacto ꝙ ipſe vſurario reſtituat fortē ⁊ vſuras inde currētes. querit̉ nūc ſi talis mu tuās ſecūdo vſurariꝰ dici poſſit. Io. cal. in. c. fi. extͣ eo. ſic diſtinguit. ꝙ aut talis ſecūdo mutuās ſocio ſub dicto pacto oīno intēdebat tūc ſatiſface̓ vſura rio creditori ſuo de pecunia illa ſic ſecūdo: dcō ſuo focio mutuata: aut nō. In pͥmo caſu nec vſurariꝰ rē nec peccat: qꝛ h̓ nō fit ſtipulatio vt vſurarū: ſꝫ vt euitet̉ damnū: nec ſibi aliqͥd creſcit. nō eqͥdē tene bat̉ cū dāno ſuo ſocio ſubuenire. xxiij. q. v. ſi nō li cet. Preterea ſatis incōueniens videret̉ ꝙ poſtꝙͣ vſurariꝰ qͥ recepit vſuras inde currētes ad reſtōeꝫ tenet̉. ꝙ iſte etiā teneret̉ qͥ id facit ſolū vt ſocio ꝓ ſit ⁊ ſine qͣcūqꝫ vtilitate vt dictū ē. In ſecūdo āt ca Iu: qn̄ tūc nō intēdebat h̓ ſecūdo mutuās ſatiſface̓ dicto vſurario ſuo creditori pͥmitꝰ mutuāti: cū tūc ceſſent rōnes iā dicte: talis peccabit. ⁊ ſi vſuras re cepit tenet̉ reſtituere. ẜm Io. Cal. Que opi. placet ſan. Ber. Archi. v̓o. xiiij. q. iij. c. vſura. tenet ꝯͣriū. ſcꝫ ꝙ n̄ teneat̉ ad reſtōeꝫ. Naꝫ ex tali mutuo nihil̓ ꝑcipit creditor: gͦ nō p̄t dici vſurariꝰ: qꝛ lꝫ ſtipulet̉ ſibi reddi: hͦ nō fac̄ ſub noīe vſuraꝝ: ſꝫ intereſſe: qꝛ nihil accreſcit ſibi. xiiij. q. iij. pleriqꝫ. Itē ſi ſoluiſſet ꝓvtilitate ſocij iā poſſꝫ ab illo reciꝑe ſortē ⁊ vſuraſ exͣ de fideiuſ. c. ꝑuenit. gͦ multo fortiꝰ poterit retine ⁊ hoc caſu ⁊ ſe ꝑ exceptōeꝫ tueri. Preterea ꝑinde ē ac ſi illiꝰ noīe: ac ꝓ illo ſb̓ vſura a tali creditore mu tuū accepiſſet. ⁊ ipſe mō ſibi eo pacto pecuniā tra didit: ratū habuiſſet ꝓ hoc facit d̓ eo ꝙͣ mutuat cōi tati: cū pacto ꝙ durāte debito nō teneat̉ ad colle ctas. nā talis nō ē vſurariꝰ: qꝛ lucrū non capit: licꝫ damnū euitet. Et hoc intelligunt quidā ſi collecte ſunt iniuſte. ſecus ſi iuſte. Sed Spe. in titulo de vſuris. tenet indiſtincte ſiue ſint iuſte: ſiue iniuſte ꝙ liceat. Io. autem an. ⁊ Butri. dicūt verum eſſe dictū Spe. qn̄ collecta eſſet incerta ⁊ ſic onus eſſet extraordinariū: ſed ſi eſſet ordinariū ⁊ certū ſecus eſſet. Et ꝙ in p̄dicto caſu liceat. patet qꝛ remittere idē eſt qd̓ donare. vt in. l̓. ſi qͥs obligatiōe. de re. iu. ⁊ in. c. veniēs. el. j. de teſti. iūcta glo. Quid ſi cum vellem emere vſqꝫ ad certū tēpus terram valentē ſingulis annis. x. lib̓. in redditu: et feciſti me ceſſare a tali emptione: et tibi mutuare Uſura. j. illam pecuniam qua volebam emere illam terram ⁊ ego dico ꝙ ꝯtentor mutuare cū hoc pacto ꝙ te nearis mihi dare ſingulo anno tantū qͣntum eēt fructꝰ illiꝰ poſſeſſiōis ſi emiſſem. an ſit vſura. Rn̄. Monal. ꝙ nō. dūmō pͥor ꝯͣctus emptōꝭ fuiſſet li citus ſi feciſſem. al̓s ſecꝰ: deductis tn̄ ſumptibꝰ ⁊ la bore. ⁊ etiam ꝑiculo ſi qd̓ eēt. ſic̄ lꝫ rōne int̓eſſe. vi de de hoc pulcre. sͣ. Societas. q. xxiiij. ¶ Et ꝑ p̄dicta ptꝫ qͥd dd̓m ad. q. Pone hēbaꝫ pe cuniam ⁊ volebā ire ad nūdinas ⁊ ibi merces emē ⁊ ad alium locū deferre ⁊ ẜuare certo tꝑe vt lucra rer. tu indigens. iſtā pecuniā recipis mutuo. offe rens te ꝑatu reſtituere cū lucro ſꝑato in t̓mīo ⁊ lo co. an ſit vſura. Inno. in. c. fi. exͣ. e. dic̄ ꝙ putat hūc ꝯͣctum vſurariū. nec ſcit qͣl̓r poſſit exeuſari. Ray. v̓o ⁊ Ho. dicūt ꝙ talis ē mihi obligatꝰ qͦ ad int̓eſ ſe lucri qd̓ facturꝰ erā veriſil̓r ex pecunia: dūmō nil fiat in fraudē vſuraꝝ. ⁊ dūmō nō ꝯſueuerim pecu niam dare ad vſurā. Io. an. in. d. c. fi. dic̄ hoc d̓cmū Ho. ꝓcedere poſt ꝯmiſſam moram: ſꝫ ante morā non: qꝛ ibi nullū eſt int̓eſſe. al̓s vſurariꝰ ſtaret pa ratꝰ cū capello ⁊ calcaribꝰ. dicēs ſe ad nūdinas vel le ire. Io. de li. tenet cū Ho. dūmō nō fiat in frau dem. Monal. in ſum. tenet ꝙ nō ſit vſura: ſi reci pio cū lucro ſꝑato. qꝛ illud recipit̉ rōe int̓eſſe. Idē tenet Panor. in. d. c. fi. vbi ex dictis Io. an. infert vnū notabile. vꝫ. ꝙ etiā in ꝯͣctu mutui poſſit petr poſt moram int̓eſſe lucri veriſil̓r ceſſantis. ſꝫ an a pͥncipio poſſit hr̄i iſta ratio. poſſet forte dici ꝙ vbi mutuans bona intentōe duceret̉. ⁊ potiꝰ mutuaꝫ vt ẜuiat amico qͣꝫ in fraudem. ꝙ tūc excuſet̉ a pec cato. licet alia opinio ſit tutior qd̓ no. quia facit ad multa. ¶ Subnectit Panor. aliam. q. qͦtidianam. Pone qͥs hꝫ merces hic. quas intendit deferre ad aliam regionem ⁊ vendere ꝓ maiori p̄cio. alius ꝯꝑet hic ⁊ offert idem p̄cium: qd̓ hr̄e poſſet in loco deſtina to. nunqͥd liceat facere hunc ꝯͣctum. Inno. dic̄ ꝙ ſic. dūmō ꝯputatis ꝑiculis ⁊ labore nō accipiat vl tra id qd̓ in loco in qͣ erat venditurus veriſil̓r lu craturus fuiſſet. Nam ſicut rōne tꝑis excuſat̉ qͦ vendit merces plus ꝙͣ valeāt. vt in. d. c. fi. in fi. ita rōne loci. Ho. inclinat in ꝯͣriam ſnīam. mouet̉. qꝛ non ſine magna neceſſitate iſte inducit̉ ad emen̄. atm. d an. de l cum ⁊ ille ſubijſſet labores in itinere: ⁊ forte perdi diſſet. Io. an. dic̄ ꝙ aut p̄cium ſoluit de pn̄ti. ⁊ tūc ꝯͣctus eſt licitꝰ. qꝛ forte ad alium locū volebat de hinituta. ⁊ ſic̄ nō ferre. Aut differt̉ ſolutio p̄cij. ⁊ tunc ꝓcedit opi. Ho. pōt dici ꝙ etiā hoc vltimo caſu vbi ceſſaret fraus ꝓcedat adhuc opinio Inno. qꝛ forte vult de ferre ad locū. vbi forte maiꝰ lucꝝ ſꝑat. Item ex qͦ it le nō erat hic venditurꝰ ꝓ iſto p̄cio: ſatis excuſat̉. hec Panor. ¶ Utꝝ in aliquibꝰ caſibꝰ liceat recipere aliqͥd vl̓ tra ſortem vel exigere. Rn̄. Dir. li. iij. ꝙ non. qd̓ ē veꝝ generaliter: qꝛ vſuram vtriuſqꝫ teſtamēti pa gīa deteſtat̉. vn̄ ꝓ redimenda vita captiui nunꝙͣ pōt vſura exerceri. extra eo. c. ſuper eo. Fallit tamē in quibuſdam caſibꝰ rōne intereſſe: aut hmōi. qͥ in his verſibus continent̉. Feuda. fideiuſſor. pro dote. ſtipēdia cleri. Uenditio. fructus. cui vellea

iure nocere. Vēdēs ſub dubio: p̄ciū pꝰ tꝑa ſoluēs. Pena. nec in fraudē. lex ꝯmiſſoria. gratꝭ. Dans ſo cijs pōpa. plꝰ ſorte: mōis dat̉ iſtis. Feuda. Primꝰ caſus ē qn̄ eccl̓ia accipit in pigͦre a vaſallo ſuo feu dū qd̓ tenet ab eadē. tūc eī eccl̓ia nō tenet̉ ꝯputare in ſortē fructꝰ. Ita tn̄ ꝙ vaſallꝰ interī nō remane at obligatꝰ ꝓ feudo ad ſeruitiū faciendū. extra de feu. c. j. Et ibi diē panor. de mente Ho. ẜm lec. cōi orem ꝙ hoc ꝓcedit ex naͣ feudi. Nā cū dn̄ium di rectū maneat penes dn̄m ſi vtile redit ad eū ex vo luntate vaſalli pigͦrantis: ꝯſolidat̉ ip̄m dn̄ium vti le: ſeu vſuffructꝰ: nō ex aliena re: ſꝫ ex ꝓpria. Nā et vaſallꝰ interī lib̓at̉ ab obligatōne q̄ tenet̉ domino. Diſſoluit̉ gͦ interī: ſeu ſuſpendit̉ obligatio int̓ eos tracta. Et hec rō facit vt idem ſit in laico. ¶ Sꝫ qͥd ſi vaſallꝰ vellet deſeruire eccl̓ie ad hoc vt ꝯputarēt̉ fructꝰ in ſorteꝫ? Glo. in. d. c. j. dic̄ ꝙ ī ho caſu nō eſt audiendꝰ. Hoc intelligit panor verū dn̄o ꝯtradicente. Nā ẜm Ho. ſi dn̄s recipit inte rim ſeruitiū: tacite vr̄ renūciare huic iuri niſi ꝓte ſtetur. ar. c. cum M. de ꝯſtitu. QQuid aūt de emphiteota? Ho. dic̄ ꝙ diſſil̓e eſt qꝛ nō ita gratuite recipit ſic̄ vaſallꝰ: cuꝫ ꝓ introitu donauerit certā pecuīe quātitatē vel dic papā ſuꝑ hoc ꝯſulendum. In hoc etiam reſidet Io. an. in. c. j. de ffeu. ¶ Quid d̓ vſufructuario? Ho. dic̄ ꝙ ſi hꝫ cāꝫ libe ram aꝓprietario ideꝫ vr̄. al̓s ꝯtra. Ray. etiā notat ꝙ quidā volūt hoc priuilegiū extendere ad collo nias ⁊ male: qꝛ in collonijs hoc priuilegiū non in uenitur expreſſum. Fideiuſſor. Iſte caſus ē rōne int̓eſſe: vt cū fide iuſſor ꝓ defectu debitoris ꝯpulſus ē creditori ſoluē capitale ⁊ vſurā: tūc eī fideiuſſor p̄t reciꝑe vtrūqꝫ: qꝛ ẜuari dꝫ indēnis. ⁊ nō ſolū r̄petet fideiuſſor vſu ras: ſꝫ ēt oīa dāna q̄ occaſione talis debiti de neceſ ſitate hūit ſoluē creditori. extra de fideiuſ. c. j. ⁊. ij. ⁊ iſtd̓ intereſſe ẜm. d. an. nō ſolū ꝯtrahat̉ in hoc cāu circa dānuꝫ emergēs: ſꝫ etiā circa lucꝝ ceſſans. De maͣ fideiuſſoꝝ vide sͣ. Reſtitutio. xij. ¶ Pro dote. Nā maritꝰ recipiēs pignꝰ ꝓ dote ꝓ miſſa: nō tenet̉ fructꝰ in ſortē ꝯputare. vt ī. c. ſalu briter. extra. e. Et dic̄ ibi panor. ꝙ alibi non ꝓbat̉. Et ẜm. d. an. de bu. qͣtuor ſt̓ neceſſaria. Primo. ꝙ maritꝰ ſuſtineat onera mr̄ionij. Scd̓o. ꝙ onera il la ſint certa. ⁊ ſic nō poterit fructꝰ retinē cū ſorte vl̓ tra debitā qͣntitatē oneꝝ: qꝛ cā ceſſante: ceſſat effe ctus. Tercio. ꝙ fructꝰ ſubijciant̉ fortune. vn̄ ſi ge ner ꝓ dote ſoluēda: certa die recipiat cautōeꝫ ⁊ ꝓ miſſionē cū pacto ꝙ interī certa qͣntitas dēat ſol ui ꝓ oneribꝰ mr̄ionij ſupportādis: talis ꝯuentio ē vſuraria. Nec ob. d. c. ſalubrit̓. qꝛ loquit̉ de fructu ſubmiſſo fortune: qꝛ dic̄ qn̄ ꝓ pigͦre data eſt poſſeſ ſio. Idē vr̄ tenere Io. an. dicēs ꝙ qͥ dic̄ al̓r hūc ca ſum licitū: dꝫ all̓are caſuꝫ exp̄ſſuꝫ. Nā nō hēmꝰ in iure niſi illū tex. qͥ loquit̉ in fructibꝰ poſſeſſionis qͥ ſb̓ijciunt̉ dīno iudicio. ⁊ ſic nō eſt lucꝝ certū: quia poterit eſſe ꝙ nihil ꝑcipiet ex poſſeſſionibꝰ. ſecꝰ qn̄ ex pacto qͥd certuꝫ recipit. Nec ob. ſi dicēs hoc ꝑ mittendū vt maritꝰ poſſit ſuſtinere onera mr̄ionij qꝛ rn̄det̉ ꝑ id qd̓ hr̄ in. c. ꝑ vr̄as. extra de do. inter Uſura.j. Fo. CCLIIII. vi. ⁊ vx.ſ. ꝙ ipſa dos dꝫ deponi apud mercatorem vt ex honeſto lucro poſſit ſuſtinere onera mr̄ionij Quarto. requirit̉ ꝙ dos ſit ſimpl̓r ꝓmiſſa. Naꝫ ſi gener paciſceret̉ de recipiēda dote ad certū termi nū ⁊ interī ꝑciꝑet fructꝰ: dicti fructꝰ ꝯputarēt̉ ī ſor tem: qꝛ intereſſe nō p̄t deberi an̄ morā: q̄ nō p̄t ad eſſe durāte termino. ideo dicat gener ſocero. Ego ſuſtineo onera mr̄ionij da dotē. ⁊ ſi ſocer dicat nō poſſum: tūc gener dicat. ſuſtineas ſaltē onera mr̄i monij. ⁊ ſic poterit gener dictos fructꝰ facere ſuos tanqͣꝫ intereſſe: dūmō onera mr̄ionij ſint certa: vt dcm̄ eſt. Sꝫ panor. dic̄. d. An. nō vidiſſe Cal. qui dic̄ ꝙ lꝫ opi. Io. an. ſit tutior. ꝯͣria tn̄ vr̄ eſſe verior vt a pͥncipio poſſit ꝯueniri cum ſocero: vt vicꝫ det zenero certos denarios ꝓ libra qͦlibet mēſe. Nam ſic̄ ꝓ dilata dote lucrifacit maritꝰ fructꝰ rei pigͦrate ita dꝫ poſſe licite aliqͥd reciꝑe donec dos fuerit ſibi ſoluta. Nec ob. motiuū Io. an̄. qm̄. d. c. ſalubriter: loquit̉ indiſtīcte: vt lucret̉ fructꝰ poſſeſſionis. Et qn̄qꝫ tales fructꝰ ſt̓ certi: vt qꝛ ē domꝰ ſolita locari: vel poſſeſſio ad fictū ꝯcēdi. Et panor. ꝯcludēdo di cit ꝙ aut a pͥncipio datꝰ fuit terminꝰ ad dotē ꝑſol uendā: nō interueniēte pacto interuentōis pigͦ lꝫ ex poſtfacto pignꝰ fuerit traditū. ⁊ tūc nihil pōt gener ꝯſeqͥ. Nā ſic̄ p̄t vxorē ſine dote duce̓: ⁊ d̓ ꝓ prio tenet̉ alere. vt ī. d. c. ꝑ vr̄as. ita potuit traduce̓ vxorē dato termīo ad dotē ꝑſoluendā. ſꝫ ſi a pͥnci pio interuenit datio pigͦris: tūc credit opi. d. an. n̄ ꝓcedere: qꝛ gener recipiendo pignꝰ: vr̄ ꝯfiſus au ctoritate. d. c. ſalubriter. et recepiſſe pignꝰ vt lucret̉ fructꝰ in ꝯpenſatōꝫ dotꝭ dilate. Et ēt putat panor. ꝓut dcm̄ eſt ꝙ a pͥncipio poſſit ꝯuenire cū ſocero de ꝯſeq̄ndo aliqͥd annuati vſqꝫ ad ſolutōeꝫ dotis: dūmō ſit hō ſolitꝰ mercari: vel deponere pecuniaꝫ apud mercatorē: cū iſtud nō capiat ꝓ mutuo: nec ꝓ dilatōe data: ſꝫ vt ſuſtineat onera mr̄ionij. et ſic capit potiꝰ vt intereſſe. Quidā ēt ad. d.c. ſalubrit̓. rn̄dent ꝙ ibi narrat̉ facti ꝯtingētia: qꝛ papa fuit q̄ ſitus de poſſeſſione ⁊ de ea reſpondit. Idē dixiſſet ſi fuiſſet q̄ſitus de pecunia. Et ex p̄dictis pꝫ qͥd dicendū ad qōnem. Quid ſi maritꝰ ꝑcipiat fructꝰ rei dotalis anteꝙͣ ſuſtineat onera mr̄ionij. An cedāt lucro mariti: Rn̄. ꝑ p̄di cta ꝙ nō: ſꝫ debent accreſcere doti: vel dotāti. ff. de vſur. l. videamꝰ. el. ij.§. ante mr̄ioniū. Et gl. in. d. c. ſalubriter. dic̄ ꝙ debēt reſtitui mulieri. Facit etiā ratio. d. c. ſalubriter. qꝛ ꝓpter onera mr̄ionij cedūt ſibi feuctus. vnde exqͦ non ſuſtinet onera matri monij nec fructus habebit. ¶ Quero qͥd ſi gener poſſeſſionem ſibi obligatam cū om̄i iur̄ qd̓ ibi hꝫ ꝯcedit alteri recepta ab eo ſū ma pecuīe qͥ ꝓmiſſa fuerat ꝓ dote. Nūqͥd iſte aliꝰ recipiēs talē poſſeſſionē poterit lucriface̓ fructꝰ ꝑ ceptos: vſqꝫ dum ſoluta fuerit ei pecuīa p̄dicta: ſic̄ poterat gener. Ad hoc rn̄det Rod̓. ꝙ ſi gener aīo donādi trāſfert ius totū qd̓ hꝫ in pigͦre in taleꝫ. et hoc facit n̄ ꝓpt̓ pecuniā quā recipit ab eo: ſꝫ ꝓpter amiciciā ⁊ affectōeꝫ: vel qꝛ al̓s eſt ſibi ꝯiunctꝰ. ⁊ il le amicus nūerat ſibi pecuniā: non cā lucrandorū fructuū: ſꝫ ꝓpter charitatē ⁊ amicicie gr̄aꝫ: tūc non eſt vſura: qꝛ nō eſt ibi vera rō mutui. abolet̉ v̓o vi

Uſura. j. cium vſure: qꝛ gener ꝯceſſit ſibi ius qd̓ hꝫ in poſſeſ ſione. ⁊ ꝑ ꝯn̄s donat ſibi fructus qͦs ipſe p̄t ꝑciꝑe. ſꝫ ſi tn̄ deductū ſit in pactū ꝙ gener teneat̉ nume ranti reddere pecuniā. ſi ille voluerit reciꝑe: tunc vſura eſt: ſi numerans pecuniaꝫ vellet lucrifacere fructus. ⁊ ꝓpter hoc mutuauit. Cōcor. Bal. Ideꝫ Guil. ⁊ Monal. ¶ Alia qō circa dotem. Pone heredes mariti hn̄t priuilegiū ꝙ n̄ teneant̉ infra ānū reſtituere dotē.ſ. ſi dos ꝯſiſtit in rebꝰ mobilibꝰ. C. de rei vx. ac. l. vni ca. Recipiūt fructꝰ ꝑ ānū ⁊ alimentāt vxoreꝫ olim defuncti cui ſucceſſerūt. Nunqͥd gaudēt iſto pri uilegio. ꝙ nō ꝯputent̉ fructꝰ in ſortē vigore. d. c. ſa lubriter. Rn̄. nō gaudēt. qꝛ ſtatī pn̄t ſe liberare ẜꝫ Hoſt. ⁊ Io. an. in. d. c. ſalubriter. Preterea ſoluto mr̄ionio deſinit eſſe dos: nec ampliꝰ onera mr̄imo nij ſupportant̉. Ideꝫ dicit Inno. ibidē: qꝛ priuile giū non durat niſi durantibꝰ oneribꝰ mr̄ionij. Et ro eſt diuerſa a priori caſu: qꝛ pn̄t hr̄des ſtatī redde re rem pigͦratā vxori olim defuncti: qd̓ nō poterat maritꝰ cui incūbebat onera mr̄ionij ſupportare. Idem panor. ibi. Nota tn̄ de eo qd̓ dcm̄ eſt ꝙy ſi ſt̓ res mobiles: hr̄des tenent̉ reſtituere pꝰ annuꝫ ⁊cͣ. ꝙ lꝫ qͦ ad ipſas res mobiles non ſint in mora: niſi pꝰ annū: tn̄ fructꝰ eaꝝ reꝝ qͦs habuerūt infra ānū pꝰ ānū cū ipſis rebꝰ reſtituere tenent̉. ẜm Sali. et Ang. in.§. exactio. in. d. l. vnica. Et intellige ī fru ctibꝰ qui ex rebus p̄dictis ꝓueniunt. non ex indu ſtria: quia ſi cum pecunia lucrati fuiſſent non tenē tur reſtituere lucrum. Sꝫ pone ꝙ hr̄des dāt poſſeſſionē mulieri in pi gnꝰ ꝓ dote reſtituēda. An mulier talis poſſeſſiōis fructꝰ lucrifaciat: vel teneat̉ ꝯputare in ſortē. Rn̄. Inn. in. d. c. ſalubriter. dic̄ ꝙ fructꝰ ꝯputabunt̉ in fortē. Idem Ho. Io. an. ⁊ Io. de li. et dant caute laꝫ ꝙ mulier ſit diſcreta ⁊ cauta: ne recipiat rē obli gatam ſub pignore: ſꝫ illā vendi faciat vel recipiat eā in ſolutū. ff. de re iud. l. a diuo pio. Al̓s fructus rei in pignꝰ accepte extennabūt dotē. ⁊ ꝯputabun tur in ſorteꝫ. vt in. c. illo vos. de pig. Archi. tn̄. f. in ſum. dic̄ ꝙ vbi violenter detineret dos ab heredi bꝰ nec mulier poſſet ſe iuuare: qꝛ non fieret iuſticia ꝑꝑ potentiā illoꝝ: tūc mulier licite recipit fructus poſſeſſionis. vel pecuniam ſine extenuatōe dotis. Idem vr̄ dicendū cū heredes illiꝰ nō ſine magno ſui detrimēto reſtituere poſſent dotē q̄ eſt in pecu nia: nec poſſeſſionē hn̄t quā ei aſſignēt. Et hec ml̓i er ne nimis grauet eos dimittit penes eos ad tpͣs ſi illo interuallo recipit ab eis alimēta: cuꝫ nō hēat vnde aliūde viuat nō videt̉ illicitum. nō em̄ illud recipit rōne mutui: ſꝫ rōne intereſſe: qꝛ ſi dotē hr̄et inde viueret emēdo poſſeſſiones: vel exponendo negociatōni. ſecus aūt dicenduꝫ qn̄ hoc fieret ob vtilitatē vtriuſqꝫ.ſ. vt illi magis poſſent lucrari: et illa vt ex integro ſuo capitali lucꝝ habeat. hec Ar chi.f. q̄ ſunt valde notanda. ¶ Pone. Statutū dictat vt ſoluto mr̄ionio qͣꝫdiu Heres mariti ꝑſtiterit in dote ꝑſoluēda: teneat̉ cer tum quid dare vxori relicte vt inde ſe poſſit alere. Nunquid valeat hoc ſtatutū: vt ſic cum bona cō ſcientia mulier poſſit illud incrum ꝑcipere: et hoc accidit ſepius in facto Io. de lig. in cle. j. eo. t. vxte fert Panor. in. d. ſalubriter ꝯcludit ſtatutū nō va lere. eo ꝙ ſoluto mr̄ionio ceſſat cā ſuſtinendi one ra mr̄ionij. Debet gͦ mulier agere vt dos ꝑſoluat̉ Idem tenet Imola. in. d. cle. et multi alij. et Ma theus in. d. cle. dicit ꝙ taliter ſtatuentes incidunt in penā illius cle. Sꝫ panor. in. d. c. ſalubriter. dicit ꝙ ꝓ deciſione huiꝰ. q. eſt examināda alia. q. videlꝫ Nunqͥd heres mariti teneat̉ alere vxorē relictam donec ꝑſoluat ſibi dotem. Et lꝫ ſint opi. de hoc: ni hilominꝰ ſibi placet illa opi. ꝙ ſi vxor nō habꝫ alia bona dꝫ ali ab herede mariti: etiā infra annum da tum heredi ad dotem ꝑſoluendam. Et hanc opi. tenent glo. ⁊ Bar. in. d.§. exactio. ⁊ Spec̄. in ti. qͥ fi. ſint le. Hoc p̄ſuppoſito ad p̄miſſam. q. dico ꝙ aut ſumus in caſu vbi vxor dꝫ ali ab herede mari ti. ⁊ tūc valet ſtatutū loco alimentoꝝ decernēs cer tam quātitatē: cū honeſtiꝰ ſit reciꝑe quantitatē: qͣꝫ alimēta minutatim acciꝑe. Aut nō dꝫ ali ab here de mariti. ⁊ tūc ſecus. Et Car. in. d. cle. etiaꝫ tenet ꝙ tale ſtatutū vel ꝯſuetudo pōt tolerari: vt debe ant̉ alimenta tanꝙͣ intereſſe. ⁊ dic̄ ſe ſic ꝯſuluiſſe. et etiā refert hoc ſtatutū eſſe padue.ſ. vt ſoluto mr̄io nio: ſi dos nō reſtituit̉ infra annū tenet̉ nō ſoluēs ad dandū. x. ꝓ. C. in anno. Stipendia cleri. Alius caſus eſt in caſu ſtipen dij clericalis. vtputa. Clerico aſſignata eſt res ec cleſie ꝓ ſuo beneficio hꝫ poſſeſſionē eiuſdē rei. laicꝰ vſurpauit poſſeſſionē eiꝰ. Clericꝰ redimit a p̄dicto laico dictam poſſeſſionē ſub noīe pignoris. Queri tur an fructus ꝑ clericū ꝑcepti ex eadem poſſeſſio ne rei ſibi debite debeant ꝯputari in ſortē? Rn̄de turꝭ ꝙ non ex eo ꝙ de re ſibi debita ꝑcipit fructus quaſi de ſuo: caſus eſt in. c. j. extra eo. Sil̓is caſus ē in. c. ꝯqueſtus. eo. ti. Sil̓e etiā eſt in decimis. vt in c. fi. extra de deci. Nam ſi miles iniuſte detinet de cimas. nec pōt eccleſia eas aliter recuꝑare niſi ſub noīe pignoris talis clericus nō tenet̉ fructus com putare in ſortem: qꝛ de re ad ſe licite ꝑtinente per cipit fructus. Sil̓iter recipi poſſunt in pignore q̄ cunqꝫ alie poſſeſſiones a quocūqꝫ violenter et in iuſte detinente. Hoc ideꝫ intelligit Ray. de om̄i verſt̓r vtrū res va bus poſſeſſionibꝰ emptꝭ de illis fructibꝰ iniuſte ꝑ litmū vt in. d. c. ii. ceptis.ſ. ꝙ hmōi poſſeſſiones pn̄t recipi in pignꝰ: fructibꝰ nō ꝯputatꝭ in ſortē ꝑ iura p̄dicta. Venditio fructus. Et eſt qn̄ vendunt̉ fructus ad tp̄s. vel ſi qͥs emat fructꝰ caſtri vel ville: qꝛ licet plus ſatis accipiat de fructibꝰ: qͣꝫ fuerit p̄cium: nō tn̄ tenet̉ aliqͥd r̄ſarcire vēdēti rōne incertitudinis. extra eo. in ciuitate. Ideo querit panor. ibi de no tabili. q. nunqͥd ſit licitū dare alicui. C. vt ipſe ſin gulis ānis imꝑpetuū: ſiue ad vitā ſuā et heredum ſuoꝝ det ſibi certū annuū redditū. vtpura. v. In no. ⁊ Ho. ⁊ cōiter doc. ꝯcludūt ꝙ ſic: ſiue iſte an nuus redditꝰ ꝯſtituat̉ in redditibꝰ alicuiꝰ fundi: ſi ue domus: ſiue ex operis libere ꝑſone vel ſerui. qꝛ nō pōt hic dici ꝙ ſit vſura: cū in veritate nō inter ueniat mutuū. vnde nō eſt licitū iſti emptori petē p̄ciū ad libitū. Sicut.n. qͥs p̄t emere libere totam poſſeſſionē: vel caꝑe poſſeſſionē in emphiteoſim: vel emere annuū redditū iam ꝯſtitutū ab antiqͦ:

Uſura. j. iat licitū eſt de nouo ꝯſtituere. ⁊ emere. Nec ob. ſi dicat̉ ꝙ tractu temꝑis poterit iſte ꝑcipere plus qͣꝫ ſit preciū: qꝛ hoc etiā ꝯtingit in ꝯͣctu emptōis. ⁊ in ꝯtractu emphiteoticario. Itē iſte ēptor exponit ſe ꝑiculo: qꝛ forte ille venditor efficeret̉ inops. Et per hoc nō ob. d. c. in ciuitate. nam ibi res erat de pn̄ti ⁊ p̄cium dilatū. ſꝫ in. q. ꝓpoſita res ⁊ p̄ciū ſunt in p̄ ſenti. Item hic nulla fraus eſt. ¶ Pone ꝯſtituit qͥs cenſum vniꝰ floreni in domo vēdit talē cenſum ꝓ. x. florenis adiecto pacto ꝙ li ceret ei redimere ꝓ illis. x. florenis. valebat tn̄ cen ſus ille. xx. flor. ſi v̓o p̄cio ſine pacto libere vendere tur: vel ſub alijs verbis ꝯſtituit qͥs cenſum vnius marche in domo. vēdit cenſuꝫ ꝓ. x. marchis. vale bat tn̄ cenſus ille. xx. ſi v̓o p̄cio ſine pacto libere vē deret̉. Nunqͥd ꝯͣctus ē licitꝰ vel ne? Rn̄. Io. de li. ꝙ ſi cenſus ꝯſtituat̉ nō habita relatione ad reꝫ: vt qꝛ obligo me tibi ad vnū florenū. qꝛ mihi. x. das: ⁊ vendo tibi hoc ius ꝑcipiendi nō relatum ad rem: tūc illicita eſt talis venditio. qꝛ nō vendit̉ ius: im mo nūc de nouo orit̉ ꝯtractꝰ feneratoriꝰ. xiiij. q. iij. pleriqꝫ. Sed qn̄qꝫ ꝯſtituit̉ cenſus in re ⁊ vendit̉. ⁊ tūc aut erat ꝯſtitutus an̄ venditōeꝫ: ⁊ illud ius vē ditur. ⁊ tūc ille ꝯtractꝰ eſt licitꝰ de iure qꝛ hic eſt ius vendibile. ⁊ h̓ etiā eſt p̄ciū. Iſtud veꝝ niſi dolꝰ in terueniat ⁊ deceptio vltra dimidiā. ff. de mino. l. ī cāe. ⁊ de emp. ⁊ ven. cū dilecti. et. c. cū cā. Aut ꝯſti tuit̉ venditōis tꝑe iſte cenſus ⁊ vendit̉ pꝰ. ⁊ tunc: aliqn̄ cenſus nō poſſet al̓r hr̄i de re. Aliqn̄ aūt poſ ſet hr̄i. Primo caſu: vt qꝛ ꝯſtituo cenſuꝫ domui d̓ x. cū nō poſſit ꝯduci niſi ꝓ. v. tūc credo hūc cōtra ctum frauduloſum: ex qͦ cenſus iſte al̓r de re habe ri nō poſſet: qꝛ tūc ſurgit obligatō ꝑſonalis. d̓ pig. illo vos. ⁊ de emp. ⁊ ven. ad noſtrā. Sꝫ ſi poſſet ha beri cenſus de re: tūc puto licitū eſſe ꝯtractuꝫ. hoc verū qn̄ nō eſt adiectū pactuꝫ de retrouendendo. Sꝫ ſi eſſet adiectū pactu de retrouendēdo: tunc ſi pro minori p̄cio dꝫ retrouendi: tunc ſi implicatur ꝙ cenſus ꝑceptus ꝯputet̉ in ſortē. ⁊ tūc credo vſu rariū ꝯtractū. d. c. illo vos. ⁊. d. c. ad noſtrā. Sed ſi ꝓ maiori p̄cio: adhuc idem. Si v̓o ꝓ eodem p̄cio tūc credo licitū eſſe ꝯtractū. Sꝫ aliqn̄ eſt dubium veriſil̓r vtrū res valeat plus vel minꝰ? ⁊ tūc credo licitū vt in. d. c. in ciuitate. ⁊ in. c. fi. extra eo. Si v̓o eſt talis de quo nō eſt dubiū: tūc in foro ꝯtentioſo nō poſſet ex verbis ꝯtractꝰ inſurgere vſura: ſꝫ con trahens recurrat ad mentē ſuā. Idem tenet Lau. de ridol. Qd̓ aūt dictū eſt de dimidia iuſti p̄cij. pa nor. in. d. c. in ciuitate. ẜm Io. cal. dicit ꝙ iura per mittentia deceptōeꝫ vſqꝫ ad dimidiā iuſti p̄cij: de bent intelligi qn̄ deceptio venit re ipſa. ſecus auteꝫ vbi dolus dat cām ꝯtractui: vel incidit in ꝯͣctum: qꝛ tūc dꝫ illud reſtitui: qꝛ nō eſt veriſil̓e ꝙ ius cano nicū inſtinctu ſpūſſancti ꝯditum: vt in. c. ſi qͥs dia conus. l. di. approbet hanc deceptiōeꝫ doloſaꝫ. Ex hoc gͦ dicendū ꝙ vbi ex ꝯiecturis pōt apparere d̓ dolo etiā ex ꝓpoſito: pōt ꝯpelli etiā in foro ꝯtentio ſo ad reſtitutōeꝫ illiꝰ qd̓ habuit vltra iuſtum preci um. de deceptione ex propoſito et re ipſa vide ſupͣ. Emptio. ¶ Querit̉ vlteriꝰ. Pone mutuani frumentuꝫ: vt Fo. CCLV. reddatur mihi tantū de frumento. Tꝑe cōtractꝰ eſt viliſſimum: ſꝫ temꝑe ſolutōnis eſt cariſſimum. Nunquid ſalua ꝯſcīa poſſim hoc frumentū reci pere? Panor. in. c. fi. extra eo. ꝯcludit: ꝙ aūt ductꝰ bona ꝯſcīa tibi mutuaui. ⁊ tūc licet variet̉ p̄cium: poſſum ſalua ꝯſcīa recipere ⁊ tu reddere. Nā mu tuaui frumentū: ideo debeo etiā recipere frumen tum eiuſdem bonitatis intrinſece. l. cuꝫ quid. ff. ſi cer. pe. Nam ſic potuiſſet vileſcere eiꝰ p̄cium. ſecus ſi habuiſſeꝫ intentōeꝫ deprauatā: qꝛ mutuaui fru mentū antiquū: vt ſic poſtea haberem nouū: ⁊ ſic̄ in meliori precio. Alij aūt al̓r diſtinguūt. ꝙ aut eſt veriſil̓e ꝙ ipſa res mutuata nō erit p̄cioſior temꝑe ſolutōnis. Aut de hoc ꝓbabiliter dubitat̉. et tunc nullū eſt viciū. ar. extra eo. c. fi. Aut eſt veriſimile ꝙ erit p̄cioſior: ⁊ tūc. aut creditor nō erat ſeruatu rus qͦ caſu erit vſura. Aut erat ſeruaturꝰ. ⁊ tūc aut creditor aufert debitori libertatē ſoluendi: et tunc̄ eſt vſura: aut talē libertatē nō aufert: ⁊ tūc non eſt vſura. īmo poſſet ꝓmereri: ſi bona intentōne reqͥ reret debitorem an terminū vt ſolueret: ſꝫ ſi habet̉ corruptam intentōnem: ⁊ dicit ſibi ꝙ pōt vſqꝫ ad terminū retinere: tunc poſito ꝙ non ſit vſura pec cat tn̄. hec diſtinctio innititur magne eqͥtati: maxi me in foro pnīali. Idem caſus fieri pōt de vendē te granū temꝑe qͦ cōiter minꝰ valet et maiꝰ p̄cium expoſcit ꝓ eo ꝙ emptori dat dilatōeꝫ. Et reſpōdet̉ S. Ber. ꝙ hoc pōt licite fieri qn̄ illud erat ſerua turus firmiter vſqꝫ ad tp̄s in qͦ dꝫ ei fieri ſolutio. In qͦ quidē tꝑe ꝓbabiliter extimat̉ ideꝫ valere qd̓ ipſe vendit emptori qui popoſcit ex ſpeciali gr̄a ſi bi vendi: adiecto tn̄ hoc ꝙ determinate p̄figat di em̄: qꝛ ⁊ ipſe nō erat venditurꝰ niſi in aliqͦ vno die ⁊ etiā quia ſi ipſe de vno menſe vel ebdomada ſibi poſſet ex poſtfacto diē eligere in qͦ plus valuiſſet: nimis eſſet pinguis ſors eius. al̓s taxandum eſſet p̄cium ẜm ꝙ diutius ⁊ ꝯmunius valuit menſe il lo: aut precio mediocri inter carius et minus illiꝰ menſis. Et ſic intellige. c. in ciuitate. et. c. nauigāti. extra eo. ¶ Et p̄dicta faciūt ad aliam. q. Pone in caſu con trario a p̄cedenti. nūc cariſſimum eſt frumentum ⁊ mutuo tibi eſtimatū vt reſtituas poſtea tātū fru mentū qd̓ valeat: quantū valet mō frumentū qd̓ trado. Rn̄. Archi. poſt Ug. ꝙ non eſt vſura. Et rō eſt qͣre iſte ꝯͣctꝰ ſit licitꝰ: qꝛ iſte intelligit̉ ei vendē frumētū nūc: ⁊ mutuare ei pecuniā gratꝭ: quā ſibi vult reddi ī frumēto tꝑe ſolutōis. Fatet̉ tn̄ ꝙ poſ ſet interuenire pctm̄ ẜm prauā intentōeꝫ mutuan tis. Et idem ẜm Lau. ¶ Quid ſi qͥs mutuat frumētū antiquū ad reno uandū.i. vt nouū mihi reſtituas. ē ne vſura. Gof. Ray. ⁊ Ho. dicūt ꝙ ſi iō fac̄ vt meliꝰ ſeu p̄ualēs re cipiat: vſura ꝯmittit̉. ſi āt iō vt ſuū nō ꝑeat: vl̓ for te vt gr̄aꝫ recipiēti faciat: ſecꝰ. Nota tn̄ ꝙ q̄daꝫ ſt̄ q̄ ſt̓ ī fauorē mutuantꝭ gͣnū vetꝰ. Primuꝫ ē iterata mēſuratio. nā ex mēſuratōe totiēs facta diminuit̉ modiū frumēti. ēt frumētū vetꝰ ſi nō ſit putreſcm̄ plꝰ vꝫ ꝙͣ nouū. ⁊ iō talit̓ mutuātes ꝑꝑ p̄dicta duo volūt vt eis reddat̉ aliqͥd plꝰ de frumēto nouo. et ſi hoc faciūt vt ẜuent̉ indēnes: nō ē illicitū. Eſt ēt vv ij

Uſura. j. aliud ⁊ terciū in fauorē taliter mutuantiuꝫ: qꝛ fru mentū nouū in tēꝑe diminuit̉ ⁊ areſcit. frumentū aūt vetꝰ iaꝫ fec̄ diminutōeꝫ ſuā. Tn̄ ſi oībꝰ p̄dictis ꝯſideratis mutuans intenderet lucrari: tunc illici tum eſſet. ¶ Cui velles iur̄ nocere.ſ. cū exigunt̉ vſure ab eo cui p̄t iur̄ noceri vt dicit Amb. xiiij. q. iiij. c. ab illo vn̄ ⁊ ab hoſtibꝰ licitū eſt vſuras petere. Naꝫ ⁊ oīa eoꝝ bona licite poſſumꝰ auferre. ⁊ qͥbuſcunqꝫ inſi dijs eis nocere poſſumꝰ. xxiij. q. ij. c. dn̄s. ¶ Utrū aūt hoc ſit indrn̄ter verū.ſ. ꝙ inimicis qͥ bus pōt iuſtū bellū inferri liceat dare ad vſuram? Quidā dicūt in nullo caſu vſurā eſſe exigēdaꝫ. Et qd̓ dicit Amb. intelligit̉ nō de vſura ꝓpria: ſꝫ d̓ tri buto ab infidelibꝰ exigendo: vt tali onere p̄graua ti ꝯuertant̉. Alij v̓o illud dictū intelligūt ad lr̄am ꝙ exqͦ iuſtū bellū mouet̉ ex edicto pͥncipis. ab ho ſtibꝰ licite vſura exigit̉: dū tn̄ nō fiat vicio cupidi tatis: ſꝫ zelo charitatꝭ.ſ. vt macerent̉ vſuris qͥ non pn̄t domari armis. ¶ An aūt a iudeis poſſumꝰ eodē mō exigere vſu ras? Tho. in epl̓a ad duciſſaꝫ lothoringie vr̄ dice re ꝙ ſic. qꝛ ẜm eū iudei facti ſunt ſerui xp̄ianoꝝ. et ſic eoꝝ res pn̄t dn̄i tꝑales xp̄iani accipere tanꝙͣ ſu as: qꝛ qͥcquid acqͥrit ſeruꝰ: acqͥrit dn̄o. Ita tn̄ vt n̄ ſubtrahant̉ neceſſaria vite. Et hoc vr̄ hr̄i exp̄ſſe ī c. ⁊ ſi iudeos. extra de iudeis. vbi dr̄ ꝙ ꝓpter mortē xp̄i ſubmiſſi ſūt ꝑpetue xp̄ianoꝝ ſeruituti: qd̓ fuit mandatū executoni ꝑ Cōſtātinū: vt no. Hoſ. ex tra de iudeis. c. ꝯſuluit. tn̄ ex gr̄a ꝑmittunt̉ habita re cū xp̄ianis: ſi mō ingrati nō obſint ip̄is xp̄ianis vt in. d. c. ⁊ ſi iudeos. nec ꝑ eos iudeos ⁊ eoꝝ ꝯuer ſatōeꝫ ꝑiculū īmineat: aut graue ſcandalū genere tur ipſis xp̄ianis. Et ſic in p̄dictꝭ caſibꝰ ꝑ pͥncipes ⁊ ptātes ſcl̓ares expelli pn̄t ip̄i iudei de cohabitati one xp̄ianoꝝ: ⁊ eis bona auferri pn̄t. ⁊ cū ſint ſerui maxīe ī caſibꝰ p̄dictꝭ pn̄t vēdi. Fortiꝰ gͦ expelli ⁊ au ferri eis bona pn̄t: cū graue damnū ⁊ ſcandalū ip ſis xp̄ianis generet̉ ꝑ ip̄os iudeos fenꝰ ac vſurariā prauitatem exercentes. Et hec faciūt ad notata sͣ. in ti. de iudeis. ¶ Uendēs ſub dubio. Pone caſuꝫ. Aliqͥs hꝫ reꝫ venalē de pn̄ti: ſꝫ intēdit illam ſeruare vſqꝫ ad tp̄s ſciēs tꝑe illo plꝰ valituraꝫ: ēptor q̄rit emē talē rem. Ille dicit nō hr̄e illā venalē: qꝛ nō eſt tūc tp̄s vēdē di: ſꝫ ꝓ futuro tꝑe. emptor dic̄ ſe velle emē ꝓ tanto p̄cio qͣntū valebit tūc tꝑis: ſꝫ nō vult ſolue vſqꝫ ad illud tp̄s. Querit̉ an liceat? Rn̄. ꝙ rōne dubij tal̓ ꝯtractꝰ excuſat̉. vt in. c. fi. extra. eo. vbi ē caſus ꝙ qͥ dat. x. ſol̓. vt alio tꝑe totideꝫ ſibi grani vel vini vel olei mēſure reddant̉. q̄ lꝫ tūc plꝰ valeant. vtꝝ plus vel minꝰ ſolutōis tꝑe fuerint valiture veriſil̓r du bitat̉: nō dꝫ ex hoc vſurariꝰ reputari: ⁊ ſubdit̉. Ra tione v̓o dubij hmōi etiā excuſat̉ qͥ pānos. granū. vinū: oleū: vel alias merces vēdit. vt ampliꝰ ꝙͣ tūc valeāt in certo termino recipiat ꝓ eiſdē: ſi tn̄ ea tē pore ꝯtractꝰ nō fuerat venditurꝰ. ¶ Aliꝰ caſus. Quis vēdit ꝓ p̄cio qd̓ nūc currit: ſꝫ ſi plus valebit vſqꝫ ad paſca: vult ꝙ illud plus ſibi det̉. Si v̓o minꝰ valebit nō vult ꝙ p̄ciū minuat̉. Ho. dic̄ ꝓculdubio ip̄m iudico vſurariū: cū ip̄m in pactis videā claudicare. Nā licet ratōne dubū excuſet̉: attn̄ in tali caſu non ſtat in dubio: cū velit certū ⁊ ſuꝑadditōeꝫ. Dubiū em̄ p̄dictū in ratione ſui facit equitatē iuſticie: licet plꝰ recipiat̉ qͣꝫ det̉. eo ꝙ rō huiꝰ dubij ponit eſtimatōꝫ in rebꝰ ex ip̄a na tura reꝝ q̄ in tali ſpe plus valet vno tꝑe qͣꝫ alio: et aliqn̄ minꝰ. Sil̓r etiā vr̄ excuſare rō ꝑiculi q̄ recō penſare p̄t ſuꝑabundantiā. Res.n. extra pericl̓m exn̄s plus valet qͣꝫ res eiuſdē ſpēi exus in periculo ⁊ ſic hmōi recōpenſatio reducit̉ ad naͣm rei q̄ ꝓpter periculū eſtimat̉ plus vel minꝰ valere. ⁊ ſic pericu lum ⁊ dubiū tollit viciū vſure vbi aūt ꝑiculū non tollit hoc viciū de ſui naͣ: nō excuſat vſurā: ſic̄ patꝫ in periculo qd̓ ē in mutuis. de qͦ in. d. c. fi. vbi dici tur. nauigāti vel eūti ad nundinas certā mutuās pecuīe qͣntitatē: ꝓ eo ꝙ ſuſcipit in ſe ꝑiculuꝫ rece pturus aliqͥd vltra ſortē vſurariꝰ ē cenſendꝰ. Sil̓r ſi aliqͥs mutuauerit alicui. C. lib̓. ad. x. ānos. ita ꝙ ſi infra. x. annos mortuꝰ fuerit alter ipſoꝝ qͥ debi tum accepit liberatꝰ ſit a mutuo et debito. Si v̓o ſuꝑuixerint ambo: dabit qͥ mutuuꝫ accepit. C C. lib̓. ei qui mutuū dedit. tale ꝑiculū non excuſat: qꝛ nō reducit ꝯtractū ad equalitatē iuſticie. talis em̄ ſuꝑabundantia nec ex labore: nec ex vſu rei ꝓprie nec ꝑ recōpenſationē alteriꝰ rei reducit̉ ad equali tatem iuſticie. Periculū em̄ nō excuſat vbi cā tem poris aliquid plus accipit̉. ſꝫ vbi nō cā tꝑis ſuper abundantia accipit̉: tūc rōne periculi vel dubij ex cuſari pōt: quando.ſ. incidit dubiuꝫ ex natura rei. Con. Ale. lom. ¶ Alius caſus. Statuit ciuitas ꝓ vtilitate ꝯmu nitatis ꝙ quicūqꝫ ciuis hꝫ vel habiturꝰ eſt filiaꝫ: ſi infra annua natiuitate ipſiꝰ puelle tradit ꝯmuni tati. lxx. ducatos: cū filia ꝑuenerit ad. xv. annū re habeat a dicta ꝯmunitate. ccccc. duc. vt nuptui fi liam tradat. Si v̓o an̄. xv. aunū filia defuncta fu erit dictꝰ ciuis p̄dictos. lxx. ducatos amittat. Que ritur an rōne talis ꝑiculi: ſiue dubij licitꝰ ſit ꝯtra ctus? Rn̄. S. Ber. ꝙ nō: qꝛ eſt ꝯtra iuſticie equi tateꝫ. primo ꝑ theoricā ſingularē ꝙ in mutuis verꝭ vel interp̄tatis ſpe lucri principal̓r factis: dubiuꝫ ſeu periculū a fenore nō excuſat. ſicut pꝫ in. d. c. fi. Item qꝛ ẜm doc. vſura eſt lucrū ex mutuo princi paliter intentū. xiiij. q. iij. pleriqꝫ. vt accidit in dcō caſu. Preterea: ſi talis mutuaſſet tali intentione et pacto alicui ꝑticulari ꝑſone: vſurā vtiqꝫ ꝯmiſiſſet. multo fortiꝰ vſurā ꝯmittit taliter mutuando ꝯmu nitati: cū magꝭ teneat̉ ſubuenire ei in neceſſitatibꝰ ſuis qͣꝫ alteri ꝑſone ſingl̓ari. Scd̓o qꝛ apud traden tem p̄dictos denarios nō remanet ipſoꝝ dn̄ium nec vſus vn̄ iuſte lucrari poſſit. mō dubiū: aut pe riculū a fenore nō excuſat: niſi apud lucranteꝫ in cludat̉ dn̄ium atqꝫ vſus rei periclitātis cū qͣ lucra tur. Nam ex re ſua: non aliena: hō lucrari dꝫ. ideo talis ꝯtractꝰ eſt vſurarius. ¶ Sequit̉. Preciū poſt tꝑa ſoluens.ſ. rōne more. vnde format talis. q. Debitor tenet̉ ad. C. in certo termino. Ego requiro debitū. debitor non ſoluit: exqͦ oꝑter me. C. reciꝑe ſub vſura. Ego peto a de bitore meo vt me liberet ab obligatōe vſurarum. Querit̉ an ego licite petā? Rn̄. ꝙ ſic: vt ꝓbat̉ ꝑ. c.

Uſura. j. ꝑuenit. ⁊. c. ꝯſtitutus. de fideiuſ. Ibi: pecuniā quā ꝓ eis ſoluit: ip̄mqꝫ ſeruēt indēnem. nec.n. aliquid exigit̉ ſic̄ vſura: ſꝫ ſic̄ intereſſe. nec cā lucri: ſꝫ cā dā ni vitādi. Quidā tn̄ dicūt ꝙ ad hoc vt caſus ſit li citus: duo debēt ꝯcurre. Primū. ꝙ p̄dixerit debi tori ꝙ erat neceſſe ſub vſurꝭ acciꝑe. Scd̓m. qn̄ non poterat al̓r niſi ſub vſurꝭ īuenire mutuo ẜm Alex. de alexā. ⁊ quoſdā alios. Et ẜm panor. in. c. ꝯq̄ſtꝰ. extra. e. iſtd̓ intereſſe nō ſolū ꝯſiſtit in dāno habito ſꝫ etiā in lucro ceſſante. Et hoc nō ſolū in ꝯͣctu vē ditōis vel emptōis: ſꝫ ēt in ꝯͣctu mutui. dūmō cre ditor ſit talis ꝑſona ꝙ veriſil̓r iuſte fuiſſet lucratus Et dic̄ de hoc eſſe qͣſi tex. exp̄ſſuꝫ ī. l. ij. in fi. ff. de eo qd̓ cer. lo. Idē ſentit Inno. in. c. ſacro. de ſen. excō. Idē gl. in. l. curabit. C. de ac. emp. Et hoc ꝑpetuo tene menti: vt ſic ēt de iure canonico poſſit peti ali quid vltra ſortē rōne intereſſe: nō ſolū dāni ꝯtin gentis: ſꝫ ēt lucri ceſſantis. hec panor. vide de hac materia sͣ. in ver. Fideiuſſor. Pena nec in fraudē. ꝓ qͦ notandū eſt ꝙ triplex eſt pena.ſ. legalis. iudicialis ⁊ cōuentōnalis. Prīa eſt qn̄ lex imponit penā debitoribꝰ vt tali die ſoluē teneant̉: ſi nō ſoluerīt incidāt in talē penā. Et ītel ligo ſub hac pena legali legē municipalē: ſeu ſtatu tu ciuitatis. Idē intellige vbi lex vel ſtatutū affice ret ꝯmittentē aliqd̓ crimen. nam iuſte hmōi pena exigi p̄t: lꝫ delinq̄ns nō teneat̉ ſolue̓ niſi pꝰ ſnīam: ſaltē declaratoriā vt multotiens dcm̄ eſt. Scd̓a pe na eſt iudicialis: vt qꝛ facta liqͥdatiōe debiti: iudex p̄cipit debitori vt infra tantū terminuꝫ ſoluē dēat ſub pena tāti. Nā ſi inciderit in penā nolēs ſolue re cū poſſit: ſibi imputet. Tercia pena ē cōuentio nalis. vtputa. qꝛ de ꝯſenſu ꝑtiū pena ponit̉ ī ꝯͣctu vt ꝓmiſſa firmiora ꝯſiſtāt: vt ſic debitor ſalteꝫ me tu pene debitū ſoluē ꝓcuret diligētiꝰ ī termīo aſſi gnato. vt extra de arbi. c. dilecti. Et talis pena ca nonica dr̄: qꝛ ēt a canone ꝑmittit̉ exigēda. xij. q. ij. in legibꝰ. Poſſet tn̄ talis pena ī fraudē vſuraꝝ ap poni: vt qꝛ creditor nō recta intentiōe penā appo nit: ſꝫ qꝛ credit: aut ſꝑat penā eē ꝯmittendā: qꝛ mu tuū dās: ſuū debitorē ad mutuū reddendū in ter mīo impotentē eē decernit. Nā tūc cū ip̄e mutu et cā lucri ſꝑans lucrari penā: q̄ ſpes lib̓alitatē cha ritatis ⁊ gratuitatē ꝯͣctꝰ extinguit. et iō trāſit ī ſpēꝫ vſurariā. ꝙ ſi al̓r ꝓbari nō poſſit: recurrendū ē ad p̄ſumptōes q̄ ſt̓ due pͥncipal̓r. Prima ſi apponēs penā ꝯſueuit eē vſurariꝰ. ⁊ ſil̓es penas in fraudeꝫ vſuraꝝ appone̓. ar. ff. de ac. emp. l. iulianꝰ. Scd̓a. ſi ꝑ ſingl̓os mēſes vel ānos dicat̉ pena ꝯmitti. ar. C. de vſu. autē. ad hec. Aduertendū tn̄ ꝙ ſi debi tor fecit qd̓ potuit vt qd̓ ꝓmiſit adimpleret: vel vt mādatū legꝭ vel iudicis obſeruaret: ⁊ pauꝑtate vl̓ impotentia opp̄ſſus neqͥuit ꝑficere qd̓ optabat: li cet de iuris rigore teneret̉ ad penā: tn̄ de benigni tate canonica ⁊ naͣli eqͥtate nō decet vltra ꝙͣ inter ſit exige̓. ar. j. q. vij. qͦtiens. ⁊ extra de penis. c. ſuaꝫ. Reſpectu tamen pene ꝯuentōnalis in foro ꝯſcien tie ſtandum eſt cōfeſſioni ſue. De hac materia pe nali videsͣ. Pena. Sꝫ quero de. q. quotidiana. Pone eſt ſtatutuꝫ vel ꝯſuetudo. ꝙ miſſus in poſſeſſioneꝫ lucret̉ fruFo. CCLVI. ctus ad rōneꝫ. v. ꝓ. C. aut. v. ꝓ qͣtuor. An valeat̉ ẜm ꝯſcīaꝫ. ℟. Bald. ī. l. acceptā. C. de vſur. ꝙ ſic: cū talis lucret̉ illos rōe int̓eſſe. de qͦ ẜm euꝫ eſt glo. ſingl̓aris in aui. de exhi. reis.§. ſi v̓o. Quaꝫ gl. dic̄ Bar. ī. l. ſi finita.§. iulianꝰ. ff. d̓ dā. infec. eſſe ꝯͣ ius diuinū ⁊ ī fraudē vſuraꝝ. iōqꝫ tales fructꝰ dic̄ ꝯpu tandos ī ſortē. Qd̓ qͥd ē aliqͥ veꝝ credūt ſi p̄ſuppo nat̉ fuiſſe ſcm̄ ī fraudē vſuraꝝ. Secꝰ v̓o ſi in locuꝫ penalis legꝭ: vt attrahat̉ debitor ad ſatiſfacienduꝫ ꝯcurrētibꝰ illis q̄ nūc ꝓxīe dcā ſt̓ in p̄cedēti.§. vel loco int̓eſſe emergētis dāni vel lucri ceſſantis: vel ꝑꝑ morā ſic ordinauerit ſtatutū vel ꝯſuetudo: tūc veꝝ dic̄ Bal. ⁊ gl. Nā ꝑꝑ ꝯtumaciā p̄ſes hoc facē̓ p̄t. Et p̄dicta vera ī eo qͥ iuſte miſſus ē in poſſeſſio nē. nō tm̄ ex ordine: ſꝫ ēt ex cā.ſ. ꝙ ī veritate ſit cre ditor. Nota tn̄ ẜm doc. ꝓ declaratōe pn̄tꝭ qōnis ⁊ īmediate p̄cedētis: ꝙ ſi debitor ſoluit ꝑtem debiti nō poterit pena exigi niſi ꝓ ꝑte nō ſoluta vt notat Inn. in. d. c. ſuā. Adde ēt p̄dictꝭ ẜm Ho. ꝙ ēt reli gioſi pn̄t petē penā ēt ꝯuētionalē ab eo qͥ nō ẜuat arbitriū: qn̄ debitor nō ex impotētia: ſꝫ ex negligē tia: vel ꝯtumaciter nō ſoluit: etiā ſi nullū p̄tendere tur intereſſe vel damnū. qd̓ nota. ¶ Lex ꝯmiſſoria. vt ſi vendo tibi fundū iuſto pre cio: ea tn̄ lege ⁊ ꝯditōe: vt qn̄cunqꝫ ſoluero tibi pre ciū: qd̓ mihi dat̉: fundꝰ ad me reuertat̉. C. de pac. inter emp. ⁊ vē. l. ij. ⁊. l. ꝯmiſſorie. ⁊. l. cū te fundum In cāu iſto oēs lucrat̉ fructꝰ ſi iuſtū ſit p̄ciū. Abo let̉ aūt ī iſto caſu viciū vſuraꝝ ꝑꝑ venditōeꝫ redu ctam ad eqͥtatem ẜuatā int̓ vendentē et ementeꝫ: q̄ nō ſeruat̉ qn̄ modicū eſt p̄ciū reſpectu rei empte Idem Hoſ. ideꝫ Monal. qͥ dic̄ ꝙ ſi p̄diū vendi di tali ꝯditōe. vt qn̄cunqꝫ ego vel heres meꝰ p̄ciuꝫ ſoluā: rehabeā p̄diū: vel qn̄cūqꝫ a ſeptēnio vſqꝫ ad nouēniū. ⁊ emptor facit fructꝰ ſuos. Et hoc veruꝫ niſi fiat in fraudē vſuraꝝ. Idē panor. ī. c. ad nr̄aꝫ. de emp. ⁊ vē. vbi ſingl̓r dicit ꝙ cū vēditio fit iuſto p̄cio: ⁊ ſolū apponat̉ pactū de retrouēdēdo: n̄ p̄ſu mit̉ ꝯͣctꝰ vſurariꝰ nec pignoraticiꝰ. ⁊ emptor lucra tur fructꝰ donec retrouediderit: nec ꝯputant̉ fru ctꝰ in ſortē. vt eſt tex. in. d. l. ij. Et ꝙ ꝓcedat illa. l. ēt de iure canonico aꝑte vult gl. ī. d. c. ad nr̄a 3. ⁊ Ar chi. xiiij. q. iij. pleriqꝫ. Nota tn̄ ẜm doct. in. d. c. ad nr̄am. ⁊ in. c. illo vos. de pig. ꝙ ad ꝯuincēdū vſu rariū tria cōiter reqͥrunt̉. Prīo. pactū de retrouen dendo. Scd̓o. modicitas p̄cij reſpectu valorꝭ rei. Sꝫ hoc limita iuxta doc. ⁊ panor. ꝙ nō q̄libꝫ iniu ſticia p̄cij ſufficit ad p̄ſumēdū queꝫ vſurariū. ſꝫ dꝫ eſſe p̄ciū valde tenue reſpectu valorꝭ rei duplici re ſpectu primo. qꝛ ꝯͣhētes ſolēt ſe deciꝑe p̄cio. Scd̓o qꝛ res minꝰ valet ꝑꝑ illud onꝰ retrouēdendi in vē ditōe appoſitū. vt i. l. fundi ꝑtem. ff. de ꝯͣhē. emp. Tercio. qn̄ talis emptor fuit ꝯſuerꝰ exercē vſuras licet Ho. dicat. ꝙ ſi qͥs petat ab alio mutuuꝫ: offe rens ꝓ ſecuritate mutui hypothecā ſuoꝝ bonorū. Ille aūt dicat nolo mutuare: ſꝫ ꝑatus ſuꝫ emere ꝓ eodē p̄cio ⁊ vſqꝫ ad certū tp̄s reddē ꝓ eodē precio certe vſurariꝰ preſumit̉ ẜm eū. ⁊ ſic vr̄ ſentire ꝙ ex ſolo pacto de retrouēdēdo: ꝯͣctꝰ p̄ſumat̉ vſurariꝰ. Sꝫ Ug. vt refert Archi. ī. d. c. pleriqꝫ. ſentit ꝯͣriuꝫ ⁊ cōiter alij doct. ꝙ id non ſufficiat niſi adſint alie

Uſura. j. ꝯiecture p̄dicte. Aliqͥ etiā addūt. ⁊ qͣrtū ſignū.ſ. qn̄ aliqͥd ſoluit̉ vltra receptā ſummā. puta. fuit ven dita res ꝓ. C. flor. ⁊ ponit̉ in pactuꝫ ꝙ ſi venditio reſcindat̉ ſoluant̉. C. xx. ¶ Sꝫ qͥd ſi fiat pactū de retrouēdendo infra. x. an nos. ita tn̄ ꝙ īfra qͥnquēniū inſtr̄m reuēditōis ne qͣꝙͣ face̓ teneat̉? Rn̄. Ho. ⁊ Io. an. ī. d. c. ad nr̄aꝫ. ī nouella: ꝙ eoip̄o fraus detegit̉. Quidā tn̄ dicūt ꝙ ſi tal̓ ēptor hoc pactū appone̓t nō ī fraudē vſu raꝝ: ſꝫ vt ſe indēneꝫ ẜuaret: n̄ eēt illicitū. puta. emit agꝝ vel vineā. vt sͣ. ⁊ intēdit illā impīguare ⁊ eam optīe paſtīare et multas expēſas vtiles face̓ quā ſi reſtitueret infra breue tp̄s multū grauaret̉: iō ap ponit tp̄s infra qd̓ nō teneat̉ illā vineā reſtituere. certe hoc nō eēt illicituꝫ ēt in foro ꝯſcīe: in qͦ credit̉ ꝯfitenti: nec in tali foro neceſſariū ē p̄ſumere frau des p̄dictas: ſꝫ ipſe de ſe loquat̉. ¶ Quid āt de illo qͥ vendit p̄diū alicui certo p̄cio de pn̄ti ſoluto. puta medietate. alia v̓o mediate ſol uenda hinc ad duos ānos cuꝫ hoc tn̄ pacto. ꝙ qͣꝫ diuemptor nō ſoluerit p̄ciū alteriꝰ medietatꝭ: tene at̄ dare ipſi venditori ſingl̓o āno fructꝰ qͥ cōiter ꝓ ueniūt ex medietate dicte poſſeſſiōis. puta. redde bat de fictu. x. ſaccos frumenti. ꝓ medietate tenea tur dare. v. ſaccos. an ſit licitū? Pd̓m ꝙ ſi vēditor nō intēdit totā reꝫ tradē: ſꝫ dn̄ium ſibi ⁊ ꝑiculū re ſeruare illiꝰ medietatꝭ de qͣ nō hūit ſolutōeꝫ: donec p̄ciū ſibi fuerit datū: tūc p̄t aliqͥd gr̄a fructuū ꝑci pere. Et hoc qn̄ a pͥncipio an̄ traditōeꝫ deduceret̉ in pactū: vt ꝓ fictu aliqͥd ſoluat̉: donec p̄ciū ſit ſo lutū. ⁊ ſit cū tali pacto tradit̉. hoc.n. vr̄ tenē Bal. in. l. curabit. C. d̓ ac. emp.ſ. ꝙ talis vēditor p̄t ali qͥd ꝑciꝑe ꝓ fictu: donec p̄ciū ſit ſibi ſolutū. hoc vr̄ ꝓbari i. l. ī initio. C. de pac. int̓ empt̉. ⁊ ven. Et ſic dꝫ intelligi. d. i. curabit. Si āt tradēdo intēdit dn̄i um trāſferre total̓r ī emptorē: tūc ſi aliqͥd exigit ꝓ fructibꝰ vel vltra ſortē: ē vſurariꝰ. qꝛ ibi eſt vera rō mutui. qꝛ emptor hoc caſu nihil alid̓ dꝫ hr̄e niſi me dietatē p̄cij: ⁊ iō qꝛ ꝓ illo expectat aliqͥd vltra ſortē illicituꝫ ē vel ēt ſi in prīo caſu vellet plus qͣꝫ veriſil̓e eſſet fructꝰ rei valē ꝓ ꝑte nō ſoluta: illicitū eſt. Pro venditore tn̄ face̓t ſi ī ꝯuētōne facta fuiſſet mentio de affictu. Nā eo ipſo vr̄ venditorē retinuiſſe dn̄i um dicte medietatis apd̓ ſe. Fictꝰ.n. nō dat̉ niſi d̓ re illa: cuiꝰ dn̄iuꝫ ē apd̓ r̄cipientē fictū: ⁊ hoc nota. Hāc etiā. q. forat Archi. f. in ſum. de tota poſſeſſi on: ſic q̄rendo. Sꝫ qͥd cū vendo poſſeſſionē meā: cū nō des mihi pecuniā eꝰ tecū facio pactū. ꝙ quo vſqꝫ mihi tradas p̄ciū recipiā interī fructꝰ eiꝰ. Pe. de an. ⁊ Bal. dicūt ꝯͣctū eſſe licitū: qꝛ cuꝫ poſſeſſio fructificet nō vr̄ iuſtū vt emptor hēat vtilitatem ⁊ fructū rei empte ⁊ venditor nō hēat vtilitatē p̄cij: vt poſſit pecuīa vti. Ita tn̄ lꝫ ꝙ qͣntuꝫ emptor ſol uit de p̄cio in futuꝝ: tantū vēditor minꝰ recipiat ꝓ rata. Sꝫ theologi nō approbāt dictū ꝯͣctū: qꝛ rōne dilatōis de ſoluēdo p̄cio vr̄ hr̄i fructꝰ. qd̓ ad vſurā ꝑtinet. Item poſſeſſio ſubſtat ꝑiculo emptorꝭ ⁊ de ſe eſt fructificabilis. nō āt pecuīa ſubſtat ꝑicl̓o: nec de ſe fructificat. iō ꝯſulendū eſt abſtinē ab hmōi. hec Archi.f. tn̄ ſi vēditor retinet in ſe dn̄iuꝫ ⁊ peri culū dicte totiꝰ poſſeſſionis vel ꝑtis ꝓ rata pecuīe nō ſolute: tūc vr̄ caſus licitꝰ: vt volunt p̄dicti doc. Et ſic ceſſant motiua facta ꝑ theologos. Addit ēx dictꝰ Archi.f. ꝙ bn̄ p̄t fieri ꝑactū. ꝙ ſi infra certuꝫ terminū nō ſoluit emptor p̄ciū: extūc fructꝰ ꝑcipi atvenditor qͦuſqꝫ p̄ciū recipiat: ſi hoc nō fiat ī frau dem vſuraꝝ: ſꝫ in penā. Et hoc tenet gl. in. c. ꝯoue ſtus. extra. e. cuꝫ h̓ nō accipiat̉ aliqͥd ſic̄ vſura: ſꝫ ſic̄ intereſſe. Eadē rōne ſi p̄dictū p̄diū in pignꝰ daret̉ mihi: poſſuꝫ inde ꝑciꝑe fructꝰ ēt ſi trāſcēdāt quāti tatē intereſſe. Nā lꝫ talis res a venditore nō poſſit peti: tn̄ fructꝰ eiꝰ ꝑciꝑe pōt poſtqͣꝫ ꝯͣ voluntatē ſua res vendita detinet̉. Quid āt d̓ eo qͥ emit equū: vel bladū aut fructꝰ agri iā ſemīati mīori p̄cio ꝙͣ ꝓbabil̓r valeat: vel qͣꝫ alter tūc eēt empturꝰ ſeu habiturꝰ: ꝓ eo ꝙ ſoluit q̄ ciū priuſꝙͣ recipiat rē emptā? ℟. S. Ber. ꝙ ꝯmit tit vſura: qꝛ emptor ꝑ qͣndā rōeꝫ mutui tradit p̄ci um vēditori an̄ rei empte receptōneꝫ. Cōſtat.n. ꝙ ex naͣ emptōis ⁊ vēditōis ſeu ꝯmutatōis: nō tene tur p̄ciū rei empte tradē̓ an̄qͣꝫ rem emptā recipiat. Nā om̄s ꝯmutatōes ſibinuicē ꝑiter ⁊ ad paria ob ligant̉. qꝛ gͦ ꝓpter mutui rōneꝫ ibi intercidentē qͣſi ꝓp̄cio mutui accipit: ſeu retinet aliquā ꝑtem debi ti precij rei empte: idcirco int̓cidit hoc caſu vſura. Monal. āt ⁊ v̓ v̓. dicūt ꝙ emēs fructꝰ ꝓuenturos hoc āno de agro ſemīato: ex for̄a ꝯͣctꝰ nō eſt vſura: p̄t tn̄ fieri ī fraudē vſuraꝝ. vt ſi veriſil̓e ſit ꝙ fructꝰ colligendi ēt ꝯputato dubio ⁊ alijs ꝑ q̄ īpediri poſ ſent: valebūt tūc pluſqͣꝫ id qd̓ nūc dat̉: maxīe ſi eſt ꝑſona q̄ ꝯſueuerit vſuras exerce̓. Si āt ꝓbabiliter dubitat̉: vtꝝ fructꝰ illi plus vel minꝰ debeāt vale re ꝙͣ debitor dedit: nō ē vſura. Eodē mō iudican dū eſt de creditore qͥ poſſeſſionē aliquā recipit̉ pro certa pecuīe qͣntitate. ita ꝙ ad certos termios. pu ta. v. vel. vj. ānos faciat fructꝰ ſuos iur̄ emptōnis licet.n. talis ꝯͣctꝰ nō ſit vſurariꝰ: tn̄ pōt fieri in frau dem vſuraꝝ. ⁊ ī foro iudiciali recurrēdū eſt ad pre dictas ꝯiecturas. In foro āt pnīali ſtabit̉ eiꝰ ꝯfeſſi oni. An̄ p̄ſumēdū ē ꝯͣ talē emētē ⁊ indicēda ē reſtō in ꝯfeſſiōe: ſi fructꝰ illiꝰ terre veriſil̓r credebant̉ plꝰ lōge valere qͣꝫ ille dederit: ſi aliqͥs iuſtꝰ emptor īue niret̉. Bal. v̓o ſuꝑ ℟ica. C. de vſur. dicit ꝙ ſi is qͥ emit frumentū ī herbis. Aut pn̄s nūeratio ē cā daͣ ni ip̄iꝰ vēditoris. ⁊ tūc ē vſura. Aut ſola ꝯuētio eſt cā dāni: qꝛ d̓ pn̄ti nō ſoluit̉ p̄ciū ⁊ ꝯͣctꝰ ē licitꝰ. Aut neutrū eſt cā dāni: qꝛ frumētū qd̓ ē in herba n̄ plꝰ valet tꝑe ꝯͣctꝰ. ⁊ ſil̓r ꝯctꝰ n̄ ē vſurariꝰ. vt. ff. de ꝯͣhē. emp. l. fiſtulas.§. frumēta. de v̓. ob. int̓ ſtipulāteꝫ. §. ſacra. Et hec diſtinctō Bal. vr̄ valde eqͣ. Sꝫ po ne. Detrꝰ hꝫ. C. lib. ī bācho alicuiꝰ recipiēdas vſqꝫ ad qͣtuor mēſes. vtꝝ alicui liceat emere eas ꝓ. lxxx. Dicūt multi ꝙ ſic. Sꝫ Ale. de alexā. dic̄ ꝙ non: qꝛ emens: plus ⁊ minꝰ dat: ẜm ꝙ plus ⁊ minus expe ctat̉ pecunia ſoluenda. ⁊ ẜm ꝙ plus ⁊ minus reti net vendēs p̄ciū. ita ꝙ lucrū illud vr̄ ꝓuenire ꝓpt̓ dilatōeꝫ tꝑis: ⁊ minoritas p̄cij ꝓpter anticipatiōeꝫ ſolutōnis. qd̓ nō licet. Cauendꝰ eſt gͦ iſte ꝯͣctus. ex eo ꝙ videt̉ fieri in fraudē vſuraꝝ. ⁊ videt̉ eſſe indi rectū mutuū: vt qͣſi qͥs mutuet in pn̄ti. lxxx. ꝓ. xx. recipiendis vltra ſorteꝫ vſqꝫ ad qͣtuor menſes. Sꝫ ſi res vel pecunia q̄ dꝫ hr̄i eſſet in ꝑiculo vel manu

Uſura. j. alicuiꝰ a quo nō poſſet extorqueri ſine magnis ſū ptibus ⁊ laboribꝰ: tūc haberet locū.ſ. ꝙ liceret mi nus dare ⁊ plus acciꝑe: qꝛ res in ꝑiculo ceteris pa ribus minus valet qͣꝫ illa q̄ eſt extra ꝑiculuꝫ. Non ob. ꝙ licet emere ius exigēdi rem ꝓ minori p̄cio q̄ expectat̉: ſꝫ in ꝓpoſito nō eſt ſic. qꝛ pecuīa in bācho non eſt in ꝓbabili ꝑiculo: cuiꝰ ſignū eſt qꝛ hoīes qͥ vendūt ſuas merces recipiūt ſoltōnes fiendas ī bancho certo termino: quā ſolutōeꝫ nō reciperent ſi eſſꝫ ꝓbabile ꝑiculū. Idem dd̓m de eo qͥ emit iu ra ticij: qui debebat reciꝑe in certo termino ab ali quo centū. ⁊ vendit ea ꝓ. lxxx. qꝛ nūc ſoluit. Nam ſi iſte emit tantū minus qͣntū vere eſt intereſſe ſu um: aut quantū vere eſt extimandū: ſiue timendū ne ille debitor ſoluat: aut quantū eſt futurus labor rehabendi: nō eſt vſura. Si v̓o vult diminuere p̄ cium ſolū ꝑꝑ hoc ꝙ nūc ſoluit: ſꝫ in futuro rehabe bit plus eſt vſura: qꝛ ꝓpter p̄maturā ſolutōeꝫ mīo ri p̄cio emit qͣꝫ veriſil̓r res fuerit valitura. extra eo. c. fi. ſꝫ de hoc aliquid in ſe.§. ¶ An āt licitū ſit emē actōꝫ ꝓ mīori p̄cio qͣꝫ ſit ip̄a actō vl̓ ipſa iura qn̄ īminet litigiū? Rn̄. panor. ī. c. ex parte. de alie. iudi. mu. cā fac. cōplectendo opi. doc. vtriuſqꝫ iurꝭ: prius formādo qōneꝫ. An tene at ceſſio actionū: Et diſtīguit: ꝙ aut iſta ceſſio fa cta fuit in vltima voluntate. et tenet. vt. l. nomen de le. iij. Si v̓o ceſſio facta fuit inter viuos: ⁊ tunc aut potentiori rōne officij ſeu dignitatis precipue ⁊ nō valet ceſſio. ⁊ cedēs dꝫ ꝑdere oē ius qd̓ habe bat. Et iſte eſt ꝓprius caſus. l. ij. C. ne li. po. Aduer te tn̄ ad vnū notabile dictū Spe. in ti. de ceſſi. acti onum. vbi dicit hoc ꝓcedere qn̄ fit potentiori ceſ ſio malicioſe cā opprimendi aduerſariū. Secꝰ au tem ſi fiat bonafide. Nam iura hoc ꝓhibētia fun darūt ſe ſuꝑ fraude. Et ex ꝯiecturis poterit appa rere bona fides. Pone eniꝫ ꝙ actio mihi ꝯpetens erat oīno clara: vt qꝛ aduerſariꝰ de plano ꝯfitebat̉ debitū: nec erat aliqua ꝯtentio. et ego eraꝫ amicus illius potentioris. Si v̓o ceſſio fit potentiori: nō rō ne officij ſeu dignitatis: ſꝫ eſt iſte potentior alio re ſpectu qꝛ forte nobilior vel ditior: ⁊ tūc ſi fuit ceſſio facta cā mutandi iudiciū pōt excludi ceſſionariꝰ ꝑ exceptionē. vt. l. pe. ff. de ali. iudi. mu. Iſto tamē raſu n̄ ꝑditur actio: ſꝫ dꝫ agere ip̄e qui ceſſit. punit̉ tamen in hoc ẜm vnā opi. qꝛ nō p̄t ampliꝰ iſtā acti onem alteri cedē: nec p̄t in ea ꝯſtituere ꝓcuratorē. ſed ipſe tenet̉ ꝓſequi. vt vr̄ innuere tex. in. d. l. pe. Et ibi hoc firmat Bar. qd̓ bn̄ notabis. Si v̓o ceſ ſio fit n̄ potētiori. ⁊ tūc: aut ē ceſſio dubitata. Et dr̄ dubitata eo ipſo ꝙ eſt in litigiū deducta. qꝛ dubiꝰ eſt euentꝰ. ⁊ nō pōt regl̓ariter aliter cedi: et cedens incidit in viciuꝫ litigioſi. vn̄ dꝫ puniri ꝓut habet̉ in. l. fi. C. de litigio. ⁊ ꝑ gl. iuncto tex. in. c. eccl̓ia. ne li. pen. Fallit in caſibus ibi enumeratis. vt in cau ſa donatōnis ꝓpter nuptias ⁊cͣ. quas cauſas enu merat glo. in. d. c. eccleſia. Si v̓o actio nō eſt dubi tata: quia nondū eſt in iudiciū deducta: tūc regu lariter poteſt cedi titulo donatōnis: venditionis: vel alio titulo legitimo. vt ꝓbat̉. C. de here. vl̓ ac. ven. l. noīs venditio. ⁊ in. l. noīa. ff. e. Si tn̄ p̄tēde ret̉ aliqͣ cā: ⁊ eēt ſil̓ata: ſecus. qd̓ ex ꝯiecturis ꝓbari Fo. CCLVII. pōt. Primo ex modicitate p̄cij. vt ꝑ glo. in. d. c. ex ꝑte. Sꝫ eſt dubiū qn̄ dicat̉ p̄ciū modicū vt p̄ſuma tur fraus. Inno. ſentit ꝙ ad hoc vt dicat̉ vera vē ditio: dꝫ eſſe tantū in p̄cio: quantū eſt in actōe. vn̄ dicit ꝙ actio pōt inter laicos licite vēdi: et emptor pōt agere vſqꝫ ad quantitatē quā exburſauit: qua ſi dicat ꝙ ſi in actōne ſunt mille: ⁊ iſte emit qͥngen tis: nō pōt agere niſi vſqꝫ ad qͥn genta. Sꝫ Bart. in. l. ꝑ diuerſas. C. mandati. dicit ꝙ ꝯpetens p̄ciū eſt: qd̓ remanet deductis expēſis et labore q̄ fiūt ꝓ re recuperāda. Et idem ſequit̉ Bald. in. l. ij. C. ne li. pen. Et ſic vident̉ cōiter iſti doct. ſentire ꝙ non pōt quis actionem emere ꝓ minori p̄cio ꝙͣ ſint iu ra: niſi habito reſpectu ad p̄dicta.ſ. ad laborē queꝫ ſuſtinebit iſte emptor in re recuperanda: et ad ex penſas quas eſt facturus. Sed panor. dicit hoc di ctum ex toto non approbari. naꝫ minꝰ valet actio qͣꝫ res ad quā datur: tum ꝓpter dubiū euentum li tis: cum poſſet ꝑdere cauſam etiā iuſtam ꝓpter iu dicis defectum. tum qꝛ debitor poſſet interim effi ci inops. Et ideo dicit text. notabilis in. l. minꝰ. ff. de re. iur. ꝙ minꝰ eſt habere actōneꝫ qͣꝫ rem. Ideo cum nihil aliud emat ꝙͣ ſpem in euentum iudicij futuri: ridiculum eſt dicere ꝙ precium de neceſſi tate dꝫ eſſe tantum quantum eſt in actōne. Et ꝓ hoc eſt Inno. in. c. in ciuitate. exͣ eo. vbi ꝯcludit ꝙ cum bona ꝯſcīa pōt qͥs emere actionem iaꝫ ortam tꝑe ꝯͣctus: etiā ꝓ minori p̄cio: qꝛ exponit ſe ꝑiculo. Idem dd̓m in tranſactōne. et eſt tex. notabilis ad hoc ī. l. luciꝰ. ff. ad tre. vn̄ ꝯcluderē ꝙ modicitas p̄ cij dr̄ habito reſpectu ad valorem actōnis: qͥ valor dꝫ ꝯͣriari hīto reſpectu ad dubiū euētū litꝭ. Et ẜm ꝙ cauſa eſt clara vel dubia. Scd̓o. p̄ſumit̉ ſil̓atio: qn̄ in ceſſione nō exprimit̉ titulus ꝯtractus. vt qꝛ dicit̉ in inſtr̄o. ꝙ ceſſit actionem tali: ⁊ non dicit ex qua cauſa. hoc videt̉ ꝓbari per. d. l. ꝑ diuerſas. C. man. Tercio. ſil̓atio p̄ſumit̉ qn̄ actio fuit ꝓ parte vendita ⁊ ꝓ ꝑte donata. Et nota hoc ꝓ clauſula q̄ ſolet apponi ī ꝯͣctu: nā ꝯſtituto certo p̄cio ſolet ad dici ꝙ illud qd̓ plꝰ valet donauit. Nā ex hoc īſur git p̄ſumptio ſil̓atōis: nō tn̄ intelligas hoc in oī ꝯͣ ctu: ſꝫ in ceſſione actōis q̄ eſt odioſa: cū ſoleat fieri ī p̄iudiciū aduerſe ꝑtis. Et iſto caſu admittit̉ ceſſio nariꝰ vſqꝫ ad quantitatē quaꝫ exburſauit. In reli qua v̓o ꝑte que dicit̉ donata nō admittit̉: ſꝫ ꝑdit̉ actio in ea parte. ¶ Sed dubitatur an in donatōne actōnis ſcilicet quando donator dicit ſe cedere propter merita et̓ ſeruitia donatarij. nunquid ſit opus vt probentur iſta ſeruitia: ad hoc vt valeat ceſſio? Rō dubitati onis eſt: qꝛ nō valet ceſſio actōnis ſine titulo ꝯͣctꝰ vt dictū eſt. gͦ nō eſt ſtandū verbis donatoris ſuꝑ meritis ⁊ ſeruitijs. Bart. in hoc caſu videtur du bitaſſe. Et cōſuluit vt in donatione dicatur ꝙ ex mera liberalitate donauit. tunc em̄ indubie valet ceſſio. qꝛ ſola liberalitas hr̄ ꝓ cauſa ꝯtractus vt. d. l. per diuerſas. Bald. tn̄ tenet etiam in priori caſu valere ceſſionē: qꝛ ius requirit ſolā exp̄ſſionē cauſe ꝯtractꝰ. nō aūt eſt opus vt ꝓbetur cauſa. Nā di cendo ꝙ donat ꝑꝑ ſeruitia: ſatis exprimit̉ cā ꝯͣctꝰ ſcilꝫ ip̄a donatō. Seruitia v̓o ſatis ſunt cauſa do vv iiij

Uſura. j. natōnis. Et hāc opi. ſequit̉ panor. In multꝭ tn̄ ca ſibꝰ nō p̄ſumit̉ ſil̓atio. vtputa. ſi int̓ cohr̄des ē fcā ceſſio. vel qn̄ fuit fcā creditori ⁊ data in ſolutuꝫ: vel cum poſſeſſor recipit ceſſionem pro munimine rei ſue. puta. qꝛ domꝰ tua minat̉ ruinam domui mee. Ego timēs emo oē ius ꝙ tu habes in iſta domo. Itē qn̄ fuit fcā int̓ legatarios ⁊ fideicōmiſſarios: l̓ qn̄ heres cedit actōeꝫ legatario. Iſti ſt̓ caſus qͦs ex primit tex. in. d. l. ꝑ diuerſas. Et ſentit ibi Barto. idem eſſe in om̄i alio caſu in qͦ euitat̉ p̄ſumptio re demptōis litiū. Et ideo dicit ꝙ ſi ſocij ꝯͣhendo ſeu diſſoluēdo ſocietatē cedūt ſibi adinuicē aliqͣs actō nes nō dꝫ preſumi ſimulatio. Et no. glo. in. d. c. ex ꝑte. q̄ vult ꝙ clericꝰ nunqͣꝫ dꝫ reciꝑe ceſſionē a lai co ſiue titulo lucratiuo: ſiue oneroſo. Et qd̓ ſꝑ de bet p̄ſumi ceſſio facta in fraudeꝫ: et cā auaricie. Et nota hanc glo. quā vr̄ ſequi Io. an. Sꝫ panor. cre dit hanc glo. ꝓcedere in titulo oneroſo. Nā ē qd̓ dam genꝰ mercimonij emere actōeꝫ. Clerico autē ꝓhibet̉ negociatio reꝝ: fortius dꝫ ꝓhiberi iſta ne gociatio litigioꝝ. Et ob hoc forte dicit Inno. in. d. c. ex ꝑte. ꝙ inter laicos p̄t fieri emptō actōis. Secꝰ tn̄ in clerico. Puto tn̄ ꝙ ceſſante alia fraude tene at venditio. Sꝫ poſſet ꝯtra clericū excipi: ac etiam de iuris ꝯtrauentōe puniri. Si aūt ceſſio fieret cle rico vel eccleſie titulo donatōis. tūc credo ꝙ ſi fiat bōa fide teneat. Naꝫ n̄ reꝑio ꝓhibitū qͥn iura ſua quis poſſit donare clerico vl̓ eccleſie. Nec reperio cautum ꝙ in clerico vel ī eccl̓ia debeat hoc caſu p̄ ſumi fraus. Et videtur hoc tenere Specu. vbi ſu pra. hec Panor. ¶ Gratis.ſ. cū quid gratis dat̉ ꝑ eū qͥ mutuo ac cepit. naꝫ quicqͥd dat̉ gratis p̄t recipi gratꝭ. xviij. di. de eulogijs. De hoc dictuꝫ eſt ſatis s. in princi pio huius. c. ¶ Sequit̉. Dans ſocijs pōpa. vn̄ ꝯcedē pecuniaꝫ ſignatā in ſacculo ad oſtentatōeꝫ. vt qͥs ē pauꝑ: et vult ſe on̄dere diuitē. vt ꝯͣhat cū nobili vel diuite: vel ad ponendū pigͦri vel alia de cā rogat aliquem vt mutuet ſibi pecuniā ad pompā diuitiaꝝ on̄dē dam. dās p̄t inde reciꝑe mercedē: qꝛ nō eſt mutuū ſꝫ potiꝰ cōmodatū ſeu locatū. ff. cōmo. l. iij. Et talē vſum pecuīe qͥs licite p̄t vende̓: ſicut hō licite ven dit vſum vaſoꝝ argenteoꝝ: qꝛ retinet ſibi dn̄ium. Idem dd̓m de his qͥ locāt ꝑlas: gēmas ⁊ alia ioca lia: vt Ianue ꝓ certo p̄cio in menſe: licite enim fie ri poteſt. ¶ Quid de eo qͥ occaſione mutuādi laborē ſubijt. Rn̄. talis ẜm Ho. in recōpenſatiōeꝫ laboris fru ctus pigͦris vſqꝫ ad ꝯueniēs p̄miuꝫ facit ſuos aut aliquid ꝓ labore licite recipit. extra de re. ec. nō ali. ad noſtram. Quid aūt de creditoribꝰ qͥ veniente termino ſo lutōnis nolūt ꝯcedē ꝓrogatiōeꝫ termini niſi data ſibi pecuīa: vel alio equaleti? Rn̄. tales etiā ſi non exp̄ſſe exigāt: vſurarij ſt̓. extra eo. ꝯſuluit. Hoc ve rū vbi creditor nullū p̄tenderet int̓eſſe. vt qꝛ etiaꝫ ſi habuiſſet dictā pecuniā: ⁊ ex ea nihil fuiſſet mer catꝰ: ſꝫ repoſuiſſet ī archa: qꝛ tūc vr̄ reciꝑe lucꝝ ſolū ꝓ termīo ꝓrogato. Secꝰ ſi ex dcā pecuīa mercatꝰ fuiſſet ⁊ lucratꝰ. nā tūc rōne intereſſe ẜm Archi. f. poſſet aliqͥd acciꝑe. vt dcm̄ eſt sͣ. rōne more: vel ob ſui indēnitatē. qꝛ oꝑtuit eū caꝑe ad vſurā: vel ven dere rem ſuā viliori p̄cio: qd̓ nō feciſſet ſi recepiſſet pecuniam ſuam. Utrū vſurarij ſint infames? Rn̄. ẜm leges di ſtinguēdū ē. Aut qͥs ita ē vſurariꝰ ꝙ exercet īpro bum fenꝰ.i. ꝙ pꝰ t̓minū ēt de vſurario lucro ꝓuē tū ꝯputat: ⁊ petit vſuras. Aut ēt ſi exercet vſuraꝫ cēteſimā.i. ꝙ ī capite āni vſura adeqͣtur ſorti: ⁊ ta les infames ſt̓. vj. q. j. infames. C. ex qͥ. ca. irro. īfa. l. improbū. vbi ēt dr̄ ꝙ idem ē in oī improbo ⁊ ille gitimo fenore: vt ibi pꝫ ꝑ gl. ⁊ hodie oīs modꝰ ē il legitimꝰ. Et ſic ēt hodie de iure ciuili oīs vſurariꝰ ē infamis. Qd̓ ēt dr̄ notare Bar. ī. d. l. improbū. ⁊ d. an. ī. c. raynūciꝰ. de teſta. Et ꝑ hoc dic̄ fuiſſe ob tentū ꝙ ſi frater meꝰ inſtituiſſet vſurariū heredeꝫ: ego poſſuꝫ rūꝑe teſtm̄ ꝑ q̄ relā inofficioſi. C. de in of. teſ. l. fres. ⁊ ꝙ ſic de facto ꝯſuluit ⁊ obtinuit. Sꝫ ẜm iura canonica in qualibet vſura ꝯmittit̉ pctm̄ mortale: ⁊ incurrit̉ infamia. d. c. infames. vide ſupͣ Periurium. An āt vſura excuſet̉ ex pacto ꝯuētionali ꝑtium Cū ꝯͣctꝰ ex ꝯuētōe legē accipiāt. Nā qͥs licite acci pit qd̓ ſibi volūtarie dat̉. xviij. diſ. d̓ eulogijs. Sꝫ ē vſura nedū volūtarie: īmo ēt qn̄qꝫ rogatꝰ a dante accipit vſurariꝰ? Dic ꝙ q̄daꝫ ſt̓ q̄ de ſui naͣ nō ſt̓ illi cita: ⁊ ī his p̄dicta ꝓcedūt. Et ſt̓ q̄daꝫ q̄ de ſui naͣſt̓ illicita: ⁊ iſta rōne pacti vel ꝯͣctꝰ nō pn̄t fieri licita. vt ī vſurꝭ. vn̄ ꝯͣhentes nō pn̄t face̓ licitū: qd̓ de ſui naͣ eſt illicitū. ar. de fo. ꝯpe. ſi diligēti. Dic̄ tn̄ Lau. de ridol. ꝙ ſi vſurariꝰ nō mutata mala volūtate ge rebat ī mēte reciꝑe: ſꝫ demuꝫ ſi nō remittēt debitor reſtituē. et hoc ſi debitoris ſit animꝰ nolle reciꝑe: ſi vſurariꝰ vellet reſtitue̓: ſꝫ tāqͣꝫ pure donatū penes vſurariū remane̓. ꝑinde ē ac ſi ille reſtituiſſet: ⁊ ille pꝰ reſtōnem donaſſet: ſiue volēti ⁊ ꝑato reſtituere remiſiſſet. Idē tenet Fed̓. ī ꝯſilijs ſuis. ꝓut recitat panor. ī. c. cū tu. exͣ eo. dicēs ꝙ cū ille qͥ exercuit vſu ras leſerit deū ⁊ ꝓximū: tenet̉ vtriqꝫ reſtituere: ſed ſatis vr̄ feciſſe ꝓximo: ſi ꝓximꝰ a qͦ extorſit vſuraꝫ ſine dolo pure ⁊ ſimpl̓r remiſit vſuras. Nā ſatiſfa ctū intelligit̉ qͣlitercūqꝫ volūtati creditoris ſatiſfiat Idem archi. ī. c. ij. e. t. li. vj. Et hec opi. ꝓcedit ẜm Fed̓. etiā ſi vſurariꝰ ꝯtinuaret viciū vſure. Sꝫ deo ſit nō ē vſura: tenet̉ ſatiſface̓ ꝑ pnīam. Sꝫ panor. dicit nō videre quō nūc recte poſſit penitere: niſi ſaltē nūc penite at ſe exercuiſſe vſurā: ⁊ habeat ꝓpoſitū nūc reſtitu endi: ſi al̓s remiſſio nō fuiſſet facta. hec panor. Et hoc dictū panor. p̄t intelligi qͦ ad deū: qꝛ al̓s nō re mitteret̉ pctmū: ſꝫ quo ad ꝓximū opinio Fcd̓. videt̉ ꝓbabilis. Et ſic limita ea q̄ dicta ſunt sͣ. in princi io huiꝰ. c. de mente panor. ¶ Utꝝ ſit licitū mutuare cū hoc vt des aliqͥd pau peribꝰ: vel pr̄i meo indigēti? ℟. ꝙ nō: qꝛ ſic̄ nō licꝫ mihi ex vi mutui trāſferre dn̄iuꝫ rei aliene ī me: ita nec ī aliū. Nec ēt ꝓ redimēda vita captiui p̄t exer ceri vſura. exͣ de vſur. ſuꝑ eo. Nō.n. p̄textu pietatꝭ eſt impietas facienda.j. q. j. nō eſt. ¶ Quero an ſit mutuum ſi quis dederit deceꝫ vl nas panni ꝓ alijs. x. reddendis ad certum termi num: cum talia videant̉ ꝯſiſtere in menſura? Rn̄.

Uſura. ij. Monal. ꝙ potiꝰ ē ꝯͣctꝰ ꝑmatatōnis: ꝙͣ mutui. Et nomē mēſure h̓ reſtringit̉ ad modios ⁊ lagenas ⁊ alia vaſoꝝ genera: quibꝰ menſurari ſolent liquida ⁊ grana. Poteſt tamen hmōi ꝯtractꝰ fieri in frau dem vſurarum. ¶ Quid de illo qͥ mutuat pecuniā recepturus ad certū terminū alteriꝰ generꝭ monetā: vel aurū: vel argentū? Ad hoc rn̄dit Ho. pꝰ Goſ. ꝙ ſi hoc id̓o facit: vt ī eſtimatōe lucret̉ vſurariꝰ ē. Secꝰ ſi nō fac̄ ad finē ſui lucri: ſꝫ ad obſequiū recipientꝭ: tūc.n. li cite pōt reciꝑe rem ẜm eſtimatōeꝫ tꝑis ⁊ loci: qn̄ ⁊ vbi facienda ē ſolutio. ff. ſi cer. pe. l. vinū. Sic tam̄ ꝙ in eiꝰ intentōe fuerit ꝙ ſi talis pecuīa: vl̓ alia res facta fuiſſet vilior: illā ſic vilioreꝫ recipiat. Secus ſi nō habuiſſet talē intentōeꝫ: qꝛ tūc nō eēt licitū. Si militer peccat ille qͥ mutuauit pecuniaꝫ recepturꝰ pecuniā alteriꝰ generꝭ ad certū terminū: ſi rōne ter mini dati vult hr̄e pecuniā quā ꝓbabil̓r credit plꝰ valiturā ī termīo: ꝙͣ ſit pecuīa quā dedit. Sꝑat eī excreſcentiā ꝑꝑ tꝑis dilatōꝫ. Idē monal. ī ſum. di cēs ꝙ ſi qͥs mutuauit ī acbona. M. lib̓. vt venetijſ reddant̉. C. aurei. Et ſcit vel credit. C. aureos ibi plꝰ valē: ēt ſi recipit ī ſe ꝑicl̓m vſura ē. Idē dd̓m de his qͥ de nūdinis ī nūdinas mutuāt: ⁊ ꝙͣtumcun qꝫ ſub ſpē venditōis vel alteriꝰ ꝯͣctꝰ palliet̉. qͥcquid accidit ſorti: vſura ē. extra. e. ꝯſuluit. xiiij. q. iij. pleri qꝫ. De hoc vide. jͣ. Uſura. vj. ⁊ dic vt ibi. ¶ Quid ſi qͥs mutuat nauigāti vel eunti ad nūdi nas certā pecuīe qͣntitatē: recepturꝰ aliquid vltra ſortē: ꝓ eo ꝙ ī ſe ſuſcepit ꝑiculū pecuīe vel merciū Rn̄. Nonal. ꝙ vſura ē. et de hoc ē tex. exp̄ſſus ī. c. fi. extra. e. Alij tn̄ dicūt ꝙ talis mutuās forte poſſꝫ reciꝑe ī ſe pericl̓m nauigātꝭ.ſ. ſi ꝑdat merces vl̓ pe cuniā: ꝙ ꝓmiſſor reſtaurabit ei. Certe iſte ꝓmiſſor ob hoc poſſet licite p̄ciū reciꝑe. Et eodē mō ſi mu tuat. dumō nihil plꝰ exigat ī fraudē vſuraꝝ. Hoc etiā vr̄ tene Lau. de ridol. Sꝫ iſtud vr̄ exp̄ſſe ꝯͣ. d. c. fi. vbi dr̄ ꝓ eo ꝙ ſuſcipit ī ſe ꝑicl̓m. ⁊ iā vult ꝙ ſit vſura: etiā ſi recipiat̉ rōne ꝑiculi. Itē qꝛ ſi hr̄ reſpe ctus ad mutuū: nullū fuiſſet dubiū: ⁊ lex ſuꝑ īdu bitabili poſita foret. qd̓ eē nō dꝫ: cum eſſet ſuꝑflua Et ẜm aliqͦs. d. Lau. intelligit qn̄ prīo mutuaret ſine ſpe lucri: poſtea qꝛ ſuſcipit ꝑiculuꝫ inducit̉ ab illo qͥ recipit mutuū. Iō vult ꝓpter hoc ſolū aliqͥd qꝛ ſic nō ē vſura: ⁊ lex ſuꝑ indubitabili nō ē poīta. Nā valde dubitabile ē an tale ꝑiculū excuſet a fe nore? Pro opi. etiā Lau. facit: qꝛ etiā ſi nō mutuaſ ſet poſſet ī ſe ſuſciꝑe ꝑiculū: ſic̄ et aliꝰ extraneꝰ p̄t il lum aſſecurare de illa pecuīa: et ſuſciꝑe ī ſe ꝑiculuꝫ accipiendo tātuꝫ ꝓ. C. ſic̄ fit qͣtidie. gͦ et iſte mutu ans poterit. qꝛ ex eiꝰ bono oꝑe nō dꝫ eē deterioris ꝯditōis. Predicta tn̄ intellige vera qn̄ mercator p̄ dictus recipiēs dictā pecuniā mutuo: ſpōte ⁊ mo tu pprio q̄rit ſecuritatē de dicta pecuīa. Secꝰ dicen dū vbi ip̄e mutuās ī actu mutuādi diceret merca tori: ſum ꝯtentꝰ tibi mutuare. C. ⁊ ſuſciꝑe ī me pe riculū: cū hoc ꝙ des mihi tantū ꝓ. C. Certe hoc n̄ lꝫ. qꝛ p̄dictū lucꝝ capit rōne mutui. ⁊ nō rōne ſecu ritatꝭ. Et ſic intelligi dꝫ. d. c. fi. Idem tenet Io. de nea. in quolꝫ. ⁊ Io. cal. dicētes. ꝙ ſi talis recipit ali quid vltra ſortē rōne mutui ē vſura. Si āt ratōne Fo. CCLVIII. periculi: vt p̄ciū periculi. ſic licitū eſt. Naꝫ ſi n̄ mu tuaret: ⁊ periculū in ſe ſuſciꝑet: licite poſſet p̄cium periculi caꝑe. nec ex hoc ꝙ ei ſeruitiū facit in mu tuando: efficit̉ deterioris ꝯditōis. Si v̓o talis reci pit aliquid vltra ſortē ꝑtim rōne mutui: ⁊ partim rōne periculi. ⁊ tūc vſura eſt: qͣꝫtum ad id qd̓ plus recepit rōne mutui: ⁊ illud tenet̉ reſtituere. Idem Archi.f. De hac ſecuritate vide sͣ. Societas. Pone. tu ſuſcipis mutuo pecuniaꝫ ab aliqͦ: qua tu indiges. ⁊ ego ſatiſdo ꝓ te.i. ꝓmitto illi indēni tatem ꝙ te illi nō ſatiſfaciente: ego ei ſatiſfaciā: d̓ qͦ facio ei ſcripturā ſecuritatis p̄dicte: cū hoc vicꝫ pa cto. ꝙ de hac mea ſecuritate quā ꝓ te facio tenearꝭ mihi dare duos flor. ꝓ. C. An liceat? Rn̄. Archi. f. in ſum. ꝙ ſi ſatiſdator vel fideiuſſor eſt fictꝰ.ſ. ꝙ ipſe eſt mutuator: ⁊ fingit ſe ab alio facere mutua ri: ⁊ ꝓ fideiuſſione illa ficta vult vnū vel duos pro C. vſurā ꝯmittit. xiiij. q. iij. ꝑ totū. Si aūt eſt verꝰ fideiuſſor. qꝛ.ſ. eſt aliꝰ qui mutuat vtꝝ liceat? Lau. arguit ꝓ ⁊ ꝯtra. Sꝫ ꝯcludit ꝙ a talibꝰ tutiꝰ eſt ab ſtinendū. Sanctꝰ aut Ber. exp̄ſſe tenet ꝙ iſte con tractus eſt oīno illicitꝰ: qꝛ ibi prīo cadit mutuū in directū. Nam ibi aſſecurās ſtat loco mutuātis: qꝛ ꝑinde eſt ac ſi ip̄e mutuādo p̄dictā pecuniā: vellet ſibi reſtitui duo ꝓ. C. vltra ſortē: q̄ quidē ſors non ſtat ſuo ꝑiculo: qꝛ ſi etiā ꝯtingeret ꝙ ip̄e eā ſoluerꝫ ei qͥ eā mutuauit: nihilominꝰ ſꝑ hꝫ ꝓ hoc obligatu illum qui eā mutuo accepit: ⁊ ꝓ qͦ ip̄e ſecuritatē fe cit. Attn̄ aliqͥ ꝯtradicūt dicētes. ꝙ hoc lucꝝ.i. duo ꝓ. C. nō recipit ab iſto rōne mutui: ſꝫ talis ꝯͣctꝰ eſt potiꝰ venditio ſui crediti: ad qd̓ acqͥrenduꝫ ml̓tas fecit expenſas: ſicut qͦtidie in mercātibꝰ ptꝫ. ꝓ hoc etiā facit: qꝛ vti fideiuſſione alicꝰ: nō eſt vſus pecu nie: ſic̄ nec vti pignoratōe. vn̄ ſic̄ ꝓ pignoratiōe rei mee poſſuꝫ aliqͥd acciꝑe: ita vr̄ ꝙ ꝓ tali fideiuſſiōe poſſit aliqͥd recipi. Et hec opi. pꝰ factū pōt tolerari Nota etiā ẜm archi.ſ. ꝙ aſſecuratio ꝑ modum ſa tiſfactōis q̄ vulgarit̓ dr̄ ſcripta: vbi nullū eſt dam num vel periculū qͣꝫtum ad ꝯſcīam illicita eſt. Se cus ſi ibi eſt periculum. ¶ Quid de eo qui ꝓmittit ꝓ aliqͦ ad hoc vt mitio res vſure exigant̉: ſi aliquid ꝓ hoc accipit? Dic ꝙ eſt ꝑticeps vſure in ea parte quā recipit. Olra. i. in emptōnibꝰ. Utrum liceat emere redditus p̄diales ad vitam ſine vicio vſure? Reſpon. ẜm. Ale. lō. ꝙ talis ꝯͣctꝰ ē licitꝰ: ⁊ licite fieri p̄t: dū tn̄ ẜuet̉ eqͣlitas int̓ vēdentē ⁊ ementē. Oꝑtet eī ꝙ int̓ eos ẜuet̉ eqͣ litas iurꝭnaͣlis: ita ꝙ p̄ciū datū ab emēte ꝓportōne tur rei vēdite. Al̓r ſi corrūꝑet̉ eqͣlitas: eēt ꝯͣctꝰ illici tus. Et tc̄ qͥdeꝫ dr̄ ẜuari eqͣlitas: qn̄ in tali ꝯͣctu no apꝑet qͥs ꝯͣhentiū hēat meliorē ꝑtem. Si v̓o appa ret ꝙ p̄cium minꝰ ſit reſpectu rei iā empte. tunc ex ꝑte ementꝭ ē corruptio eqͣlitatis: ⁊ tenet̉ emens ad iuſti precij ſupplementū. Et ſi eſſet p̄cium ita ꝑuū ꝙ eſſet minus dimidietate iuſti p̄cij: poſſet vedēs in foro iudiciali recedere a cōtractu. Si autem res empta parui valoris ē: ⁊ p̄cium ita magnū: ꝙ no tabiliter rem vēditā ſuꝑexcedit: tūc ex ꝑte vēdentꝭ equalitas corrupta eſt. et in foro cōſcientie tenetur

Uſura. ij. p̄dictus vendens reſtituere qd̓ accepit vltra iuſtū preciū. Et etiā ſi exceſſus eſt vltra dimidiū iuſti p̄ cij: pōt emens recedere a ꝯͣctu. Dico aūt notabilit̓ qꝛ exceſſus ꝑui p̄cij vltra rem: vel res vltra p̄cium nō viciat ꝯͣctum. ſalteꝫ in foro iudiciali. ſꝫ exceſſus clarus ⁊ notabilis. Sic gͦ inter vendentē ⁊ emēteꝫ pōt eſſe licitꝰ ꝯͣctus: ſi ſeruat̉ eqͣlitas. Et tūc dr̄ ẜua ri eqͣlitas qn̄ redditꝰ emunt̉ ad vitā: qn̄ p̄cium eſt tante qͣntitatis: ꝙ penſatꝭ etate emētis: et ſanitate eiuſdē ⁊ ꝑiculis circa fructꝰ poſſeſſionū et laboribꝰ et ſollicitudinibꝰ nō apparet qͥs hēat meliorē ꝑteꝫ notabiliter ꝓbat̉ etiā hac rōne ꝙ talis ꝯͣctus eſt li citus. Nam certuꝫ eſt ꝙ qn̄ qͥs eſt dn̄s alicuiꝰ rei: dn̄s ē etiā vſus eiuſdē rei. Sꝫ dn̄s verus alicuius rei ſicut pōt eā ſimpl̓r tranſferre in alterū. ſic p̄t eti am tranſferre vſumfructum: retenta ſibi ꝓprietate rei. vt in locatōne. vr̄ etiā poſſe ꝓbari ex vero do minio: ꝙ ſicut dn̄s rei pōt eā tranſferre ſimpl̓r dā do vel vendēdo: vel retinendo ꝓprietatē rei: ⁊ trāſ ferendo vſum: ita pōt dare vel vendē qͦ ad deter minatū tp̄s. Et ſic pn̄t vendi redditꝰ ad vitā. Pre terea ſicut hr̄ extra de vſur. c. nauigāti. rōne dubij excuſat̉ hmōi ꝯtractꝰ. Si qͥs pannū. vinū. oleū et alias merces vēdit: vt ampliꝰ ꝙͣ valeant certo ter mino recipiat ꝓ eiſdeꝫ. Si tn̄ tꝑe ꝯͣctus nō fuerat venditurꝰ eas: rōne etiaꝫ dubij ille qͥ plus accipit qͣꝫ dedit excuſat̉ in tali ꝯͣctu. vt dictū eſt sͣ. Sed in emptōne ⁊ venditōe redditꝰ ad vitā dubium eſt. vtrū vendēs plus det qͣꝫ accipiat?: qꝛ emens p̄t ci to mori: etiā nō ꝑcepta ſorte. Et vtrū emens plus accipiat ꝙͣ det? qꝛ pōt multū ſuꝑuiuē: et cito mori. Et iō rōne dubij vr̄ excuſari. Uidet̉ gͦ ꝙ ꝓpter iu ſtam excuſatōeꝫ: ⁊ ꝑꝑ ꝑiculū ānexum ipſi ꝯctui ex naͣ eiꝰ ex ꝑte vtriuſqꝫ.ſ. emētis ⁊ vendētis. ⁊ etiam ꝓpter rōneꝫ veri dn̄ij: ⁊ liberā voluntatē ꝯͣhentiū ꝙ ꝯͣctus de ſui naͣ ſit licitꝰ. Dico aūt d̓ naͣ ſui: qꝛ ex ꝑte ꝯtrahentiū in ꝯͣctu ꝓpter corruptā intentōem puta. ſi aliqͥs diues nō ꝓpter vite neceſſitatē: ſꝫ pro pter auariciaꝫ: ⁊ vt ditior fiat tales redditus emit. Hoc eſt em̄ turpe lucꝝ. Con. Ray. ⁊ Ho. et Io. an. in addi. Spe. ſuꝑ ℟ica de vſur. et Archi. in. c. quicūqꝫ. xiiij. q. iiij. ⁊ Cy. in. l. ſi pater. C. de inoffi. te. ⁊ Inno. ⁊ panor. in. c. in ciuitate. extra eo. Sꝫ qͥ dam ꝯͣdicūt di. ꝙ nō lꝫ alicui ꝑiculo ſe exponere: ſꝫ talis eſt hmōi: qꝛ multi ſunt qͥ dicūt hmōi ꝯͣctum eſſe illicitū. gͦ ⁊cͣ. Ad qd̓ dicenduꝫ ẜm Lan. in. iiij. ꝙ talis emens nō exponit ſe ꝑiculo dānoſo ꝓpter ꝯtrouerſias doctoꝝ. vn̄ ſi qͥs hr̄et intentōꝫ ꝙ noſ let aliqͥd facere ꝯtra deū: ⁊ facit aliqͥd de qͦ eſt con trouerſia inter doc. dato ꝙ illud qd̓ facit ſit maluꝫ ⁊ ꝯtrariū bonū: credit̉ ꝙ nō peccet. hec ille. hec re ſponſio facit ad multa. Quo aūt iure vendēs aliqͥd ad vitā. puta. poſ ſeſſionē. pōt illud retinere qn̄ emens pꝰ venditōeꝫ paꝝ ſuꝑuixit? Rn̄. S. Ber. ꝙ illud a venditore li cite retineri pōt rōne vel titulo emptōis iuſte. Nā ſicut dictū eſt talis ꝯͣctus eſt licitꝰ: qꝛ incidit ꝑicu lū ⁊ dubiū ex vtraqꝫ ꝑte. Cū em̄ iſte emit ad tp̄us dubiū eſt vtrū debeat ſuꝑuiue plus: vel minus? Propterea talis incertitudo tꝑis facit eqͣlitatē in vtraqꝫ ꝑte. Ex naͣ gͦ ꝯͣctus vere tranſfert̉ res ī emē tem: ⁊ qn̄ morit̉: lꝫ ſuꝑuixerit paꝝ: ex naͣ eiuſdē cō tractꝰ reuertit̉ ad vēdentem: nec vr̄ hic difficultas maior. qͣꝫ in his q̄ ſimpl̓r vēdunt̉. Nā ſi qͥs emerꝫ equū: ⁊ ꝓ eo ſolueret. C. lib̓. ꝯſtat ꝙ ſi p̄dictꝰ equꝰ in craſtinū moreret̉: nihilominꝰ vēdens. C. lib̓. li cite retine̓t ſibi: ꝙͣuis ex re empta nullā vtilitatem ꝯſecutꝰ fuiſſet talis emptor. talis gͦ tranſlatō iuſta: ſtatim facit p̄cium eē vendentis. Scd̓o quero. qͥd de his qͥ emūt aliqͦs redditus ad vitā venditoris ſeruatꝭ debitꝭ circumſtantijs ex etate ⁊ ſanitate emptorꝭ? ℟. Monal. ꝙ ſecure fie ri p̄t: qꝛ n̄ cadit ī deſideriū mortꝭ alicꝰ. Sꝫ vbi emit̉ ad virā ēptoris: nō ē tutū: ne vēditor deſidēt mor tem emptorꝭ: nō tn̄ eſt mortale ẜm eū. Tercio quero. vtꝝ liceat emere redditꝰ p̄diales hr̄ditarie? Rn̄. Ale. lō. ꝙ ẜm aliqͦs talis ꝯtractus p̄t fieri licite: ſi ſeruet̉ eqͣlitas iurꝭnalis. Qd̓ quidē fit qn̄ tanta eqͣlitas ſeruat̉: ꝙ non liqͥdo apparet qͥs ꝯͣhentiū heat meliorē ꝑtem. Si autē liqͥdo ap paret ꝙ p̄ciū eſt nimis ꝑuū reſpectu rei empte: vl̓ ecōuerſo. tūc nō lꝫ. vt dcm̄ ē in prīa. q. Aduerten dum tn̄ eſt ꝙ qn̄ qͥs emit poſſeſſiones ad tp̄s: vel ſimpl̓r cā lucri: qd̓ expectat̉ tm̄ ex naͣ tꝑis: et nō ex natura rei poſſeſſe. viciū eſt in ꝯͣctu. Et tale lucruꝫ in iure dr̄ turpe lucrū. Si v̓o hmōi poſſeſſio emat̉ cā lucri: ⁊ talis emptio fuit minꝰ iuſta ꝑꝑ neceſſita tem vendētis cui ex charitate ſb̓uenire debuit: in tali ꝯtractu eſt viciū vſure. nō quidē ꝑ ſe: ſꝫ ꝑ equi pollentiā: qꝛ lucꝝ qd̓ ꝓuenit ex tali ꝯtractū militat ꝯtra charitatē. Si v̓o poſſeſſionē emat nō cā lucri primo: ⁊ ꝑ ſe: ſꝫ ad neceſſitatē ⁊ vtilitatē ſui ⁊ ſuoꝝ: dūmō in emptōne ſeruet̉ equitas iurꝭ naͣlis: ſi ac creſcat ꝓceſſu temꝑis plus qͣꝫ datur: illud fit emē tis. qꝛ illud accipit tanqͣꝫ ſuū: ꝓpter ꝯtractus ip̄ius naturam: et non ratōne temꝑis: niſi valde per ac cidens. ¶ Quarto quero. nunqͥd poſſint vendi redditus ꝑcipiendi: vel ius ꝑcipiendoꝝ reddituuꝫ p̄cio mi nori:: eo ꝙ ſtatim emens ſoluit: ꝙͣ eſſet p̄ciū: ſi ſolu tio ſingl̓is ānis differret̉. puta. an liceat emere red ditus molendinoꝝ vſqꝫ ad. x. annos dando minꝰ p̄cium: qꝛ ſtatim ſoluitur: qͣꝫ daret̉ ſi ſolutio ſingu lis annis expectetur? Reſpon. ẜm Ale. lom. ꝙ ca S Ber. ꝙ nō. ſus eſt licitus. Primo em̄ eſt p̄ſupponendū ꝙ fu turi fructus poſſunt emi: ſiue iura ꝑcipiendorum fructuū: ſicut iura molendinoꝝ et pedagioꝝ. Se cundo ſupponitur. ꝙ iuſtum p̄ciuꝫ debuit eſſe ꝓ portionatum rei vendite. Iuſticia aūt precij atten di debet a temꝑe ꝯtractus: vt tantū detur quātuꝫ valet res tempore ꝯtractus: nō tantū quantū va litura eſt toto temꝑe ꝯſequenti. Idem tenet Ho. Tercio poteſt ex hoc ꝯcludi eſſe licitum: quia licet plus ꝑcipiat emens temꝑe ꝯſequēti qͣꝫ dederit: ta men id qd̓ percipit̉ eſt de ſorte ꝓpter veram vendi tōnem factā iuriū ꝑcipiendoꝝ fructuū: cū iuſticia p̄cij attendat̉ tꝑe ꝯtractꝰ: quo tꝑe non magis va let ꝙͣ vendat̉: vicium em̄ ⁊ vſura eſt: qn̄ datur mi nus p̄cium ꝙͣ valeat res tꝑe ꝯtractus. Non autē vicium eſt ſi daret̉ minus p̄cium qͣꝫ daret̉ in futu rum. Nō ob. ꝙ ſicut ſe hꝫ vēditor ad emptoreꝫ: et econuerſo emptor ad venditorem: ſed ſi venditor

plus accipiat ratōne ꝓlongate ſolutionis: vſura rius ē cenſendꝰ. gͦ ſic ē in ꝓpoſito. qꝛ minꝰ dat̉: qꝛ an ticipat̉ p̄ciū: qꝛ rn̄det̉. ꝙ argumentū non cogit: qꝛ lꝫ maioritas p̄cij in vendēte ꝑꝑ dilatiōeꝫ: ⁊ mīori tas in emente ꝑꝑ anticipatōeꝫ faciat vſurariū con tractū: tn̄ nō ſic in ꝓpoſito. Prīo. qꝛ nō debes iudi care minꝰ p̄ciū qd̓ ꝓportionatū ē iuſtū rei q̄ vendi tur: lꝫ forte ſit minꝰ reſpectu futuri. Scd̓o. qꝛ illud de anticipatōe tꝑis locuꝫ hꝫ: qn̄ res q̄ vendit̉ non ſtatī tradit̉: ſꝫ p̄ciū ſtatī dat̉ ⁊ res expectat̉. In ꝓpo ſito aūt ſtatī dat̉ res q̄ vendit̉: lꝫ vſus expectetur. Et hoc idē tenet. S. Ber. dans ſingularē theori cam dicēs. ꝙ ius reꝝ ꝓ futuro tꝑe p̄t licite minus emi: ꝙͣ ſi om̄s ille res ip̄i emptori pn̄tialiter trade rent̉. ⁊ qͣnto ius futuroꝝ reddituū ꝓtendit̉ in lon giora tꝑa: tanto ceterꝭ paribꝰ p̄t mīori p̄cio emi: qͥa in his in qͥbꝰ ius rei differt ab ip̄a re: aut ab actua li poſſeſſionē ipſiꝰ rei: p̄t ip̄m ius emi qͣꝫuis res ip̄a nō ſit: aut actual̓r non tradat̉. ⁊ ſecuriꝰ ē rem hr̄e ⁊ poſſide̓ qͣꝫ ſolū ius rei. nā certitudo rei pn̄tis ⁊ pre ſentialis eiꝰ poſſeſſionis eqͥdeꝫ maior ⁊ p̄ſtantior ē ꝙͣ certitudo rei future. Proinde nō īmerito p̄t pri ma plus vēdi. ⁊ ſcd̓a licite minꝰ emi: p̄ciū tn̄ rei vē dite debet eſſe ꝓportionatū ⁊cͣ. Talis āt iuſticia at tendi dꝫ a tꝑe ꝯͣctꝰ: nō āt qͣntū valitura ē toto tꝑe ꝯn̄ti. Et hinc eſt ꝙ emēs ānuos redditꝰ mille duc. ad. x. ānos ꝓ. dec. ducatis mox ſoluēdis. nō eſt ex abſoluta vi ꝯͣctꝰ vſurariꝰ. Et nihilominꝰ eēt ſi nūc mutuaret. dec. ducatos vſqꝫ ad. x. ānos: ſic ꝙ qͦlibꝫ āno redderent̉ ſibi. C. aut ꝙ vltīo āno redderent̉ ſibi multiplicati. hoc ē mille duc. Inſuꝑ nō eſt pec catū iniuſti p̄cij: ſi ꝓuentus reddituū certi nō ſūt oīno: ſꝫ ꝓbabil̓r p̄n̄t ꝑiclitari: ſicut pn̄t ꝓuentus et fructus agroꝝ. Immo ēt poīto ꝙ ſint certi: eo mō qͦ pn̄t eſſe futuri redditꝰ certiores adhuc etiaꝫ pn̄t intantū mīori p̄cio emi ꝙͣ ius reddituū mille du catoꝝ primo āno habēdoruꝫ: inꝙͣtum plus valet ius ꝓximoꝝ reddituū mille duc. ꝙͣ ius remotoꝝ. ¶ Sꝫ pone quedā ciuitas ex guerra multū angu ſtiata vēdit redditꝰ ſuos. Quidā emit ꝓ vili p̄cio. et demuꝫ facta pace emptor de redditibꝰ lucratur x. ꝓ vno. Querit̉ an reſtituere aliqͥd obliget̉. Rn̄. S. Ber. ꝙ nō. ⁊ hoc rōne dubij vel periculi. Cō ſulendum tamen eſt illi ꝙ largas elynas faciat de redditibus illis. ¶ Quinto q̄ro. vtꝝ gr̄a expectatōis rei vēdite lice at plus acciꝑe a vēditore: vel minꝰ dare ab empto re? Rn̄. Alex. lō. ꝙ ī emptōe ⁊ vēditōe interueni re p̄t duplex expectatio. Primo vt expectet̉ res vē dita. ⁊ qꝛ expectat̉: ideo minus dat̉ vt ſi qͥs dat. x. ꝓ mina frumenti q̄ valet. xij. accepturꝰ minā ī alio tꝑe: talis expectatio ſi eſt ex pacto vſura eſt. Alia ē expectatio nō rei: ſꝫ vſus eiuſdē. puta. qꝛ res ē talis nature ꝙ emēs nō p̄t ſtatī ea vti. Pōt.n. ꝯtingere ꝙ res q̄ vendit̉ ſtatī tradat̉: ſꝫ tn̄ ip̄a res nō hꝫ ſta tim vſum ſuū. ⁊ iō ſi emēs minus dat qꝛ nō p̄t ſta tim vti re ſua: ꝑꝑ expectatōꝫ vſus nō peccat: quia res ſtatim tradit̉. ⁊ tn̄ vendit̉ qͣntū valet tꝑe ꝯͣctꝰ: licet det̉ minꝰ p̄ciū ꝓ ea ꝑꝑ vſuꝫ ſucceſſiuū eiuſdē. ſicut eſt in redditibꝰ molendinoꝝ: vbi ꝑceptō red dituū eſt ſucceſſiua: vel qꝛ expectat̉ vſus eiuſdem. Uſura. ij. Fo. CCLIX. vt ſi quis ꝓ pellicia q̄ ſtatim tradit̉ minꝰ dat circa penthe. qͣꝫ circa feſtū. S. Michaelis. qꝛ vſus eius expectat̉ circa feſtum ſancti Michaelis ⁊ nō circa penthe. qͣꝫuis em̄ res tradat̉ vtroqꝫ/ tꝑe: tn̄ lꝫ vno tꝑe dare minus p̄ciū: qͣꝫ alio tꝑe: non ꝑꝑ reꝫ expe ctatam: ſꝫ ꝓpter vſum. ¶ Sexto qͣro ſi qͥs debeat ſoluē̓. C. duc. poſt tres ānos: ita ꝙ antea nō tenebat̉. ⁊ ad p̄ſens ſoluit cū pacto ꝙ ſibi retineat. xxv. duc ꝑꝑ intercurrēs tp̄s triū ānoꝝ: quoꝝ terminū p̄uenit. An vendēdo il lud tp̄s ſit vſura? Rn̄. ẜm Gir. ol. ꝙ nō. ⁊ ꝙ p̄t ſi bi retinere iſtos.xxv. duc. qꝛ p̄uenit tp̄s ſolutōnis Nam illud tp̄s ē ſui iuris ꝑꝑ qd̓ p̄t vendē valorē illius facit ad hoc. l. ſi ꝯſtante.§. quotiens. ff. ſolu. ma. Si.n. tp̄s illud nihil valeret nō ampliꝰ eēt te neri ad mox ſoluendū: qͣꝫ teneri ad ſoluendū poſt tres ānos. ⁊ nō an̄. Si aūt obijcias ꝙ qͣ rōne pecu nia mutuata nihil vltra ſe valoris vendibilis hꝫ: eadē rōne nec pecuīa ad tres annos ſoluēda. et iō vendē tp̄s eiꝰ. xxv. duc. vr̄ vſura. Dicendū ꝙ hic nō vendit̉ pecunia: ſꝫ ſolutiōis ipſiꝰ tp̄s. qd̓ vtiqꝫ ē vendētis. ⁊ ecōuerſo tp̄s pecunie mutuate nō eſt p̄ſtitoris: ſꝫ receptoris vſqꝫ.ſ. ad terminū ſibi prefi xum. ꝓpterea ſibi vendi mīme pōt quin cōmittat̉ vſura. Si v̓o is qui pꝰ tres ānos tenet̉ ſoluere. C. mutuaret tibi. lxxv. ⁊ ex hoc vellet ſibi dari.xxv. tc̄ vſura eſſet. eo ꝙ venderet tibi tp̄s pecunie mutua te. ꝙͣuis.n. pecuīa ex ſe nō valeat plꝰ ſeip̄a: tn̄ ex vtē tis induſtria aliquē valoreꝫ acquirit. Preterea ille vſus ſeu facultas vtendi poteſt ab eo cuiꝰ ille vſus eſt legitime vendi. F. auteꝫ de may. in. iiij. format hanc. q. Pone ꝙ aliqͥs dꝫ alicui poſt annuꝫ aliqͥd ⁊ rogat ꝙ ſoluat ſibi ſtatim. ⁊ rogat ꝙ ſit liber pro dimidio debiti. Et rn̄dit ꝙ eſt vſura: qꝛ mora tꝑis facit hoc negociū illicitū. vn̄ vel dꝫ totū ſibi ſoluē: vel nihil diminuere p̄ueniēdo tp̄s. et hoc erit gr̄a vel expectare tp̄s. ⁊ tūc erit iuſticia. Aliter ſi dimi nuit̉ ⁊ p̄uenit tp̄s ſolutiōis: tenet̉ de reſiduo reſti tuere. hec. F. Tn̄ ſi iſte ſoluēs an̄ tp̄s p̄t p̄tendē ali qd̓ intereſſe: nō erit illicitū: vt dcm eſt sͣ. c. p̄ce. ¶ Septimo q̄ro quid ſi emi ab habente poſſeſſio nes cenſum. x. corbiū frumenti ꝓ p̄cio quo haben tur poſſeſſiones: ex quibꝰ hr̄ent̉ veriſil̓r dcē. x. cor bes: adiecto ꝙ de om̄ibꝰ bonis ſuis indrn̄ter ſoluē teneat̉. Dubiū facit: qꝛ non emo fructus certi p̄cij alicuiꝰ p̄dij: et ſic potius vr̄ obligatio ꝑſonalis: iu xta nota. ꝑ Inno. in. c. in ciuitate. extra. e. Item h̓ nō emit̉ certū ius reale? Rn̄. Io. de li. in. c. fi. extra eo. ꝙ ſi cenſus ꝯſtituit̉ in bonis: ⁊ ad bona fit rela tio: nō ē cenſendꝰ ꝯͣctus vſurariꝰ: cū hic merces. h̓ p̄cium ⁊ alia iura realia. ideo licitū eſt emere. ff. de here. vel ac. ven. ꝑ totum. Et maxime ꝓcedit cum legitimū eſt p̄cium ad adiectum cenſum relatum ad rem. Caueat tn̄ ꝯtrahens ab intentōne depra uata. De p̄dicto caſu vide sͣ. ꝓximo. c. Octauo quero quid de his qui emunt ab eccle lijs vel monaſterijs certas poſſeſſiones tenēdas toto temꝑe vite ſue. ita vtꝭ poſt eorum mortem ad eccleſias redeāt? Rn̄. Ho. in ſum. ꝙ Ray. et gof. iudicauerunt hunc contractum vſurarium: eo ꝙ homines multum ſperant viuere. et ſic ſperant ſe

Uſura. ij. ampliꝰ ꝑcepturos de ꝓuētibꝰ doſſeſſionū ꝙͣ ſit pe cunia quā dederūt. ⁊ ſola ſpe ꝯͣhit̉ vſura. Si tn̄ qͥs vnā poſſeſſionē dat vt recipiat aliā eqͥualētē: licitꝰ ē ꝯͣctꝰ. Certe ſalua pace eoꝝ. nā ita hoīes ſpare pn̄t lucꝝ ī hoc vltīo ꝯͣctu. ſic̄ ī prīo. ⁊ adeo licitꝰ ē ꝯͣctꝰ pͥ mꝰ.ſ. emptōis ⁊ vēditiōis: ſic̄ ⁊ vltimꝰ p̄carij: niſi ī fraudē fiat. nā vt̓qꝫ approbat̉ a iur̄. Ip̄imet ēt ſcri pſer̄t ꝙ nō hꝫ locū vſura: niſi in mutuo. Iō dic ꝙ iſte ꝯͣctꝰ ē licitꝰ. nā rōe incertitudīs excuſat̉. C. e. l. ij. Si tn̄ ponas ꝓ ꝯſtāti ꝙ malā ītentōeꝫ hēant: et ꝙ eos r̄mordeat ꝯſcīa: nō excuſo. Purgēt gͦ ꝯſcīaꝫ ex de p̄ſcrip. c. fi. Sꝫ ego de illis nō ſuꝫ. hec Ho. ¶ Nono q̄ro. qͥd ſi qͥs vēdit ius ꝑcipiēdoꝝ reddi tuū: qd̓ tꝑe ꝯͣctꝰ vꝫ. C. ⁊ qꝛ expectat ſolutiōeꝫ fiēdā certꝭ termīs vult hr̄e. cxx.ſ. ip̄e vēditor. nūqͥd ē lici tus. ℟. Alex. lō. ꝙ nō: qꝛ cū ſtatī tradat̉ res q̄ ven dit̉ ⁊ emptoris ſtet ꝑiculo. ⁊ ſtatī alteri vendē pōt eā. ⁊ qꝛ expectat ſolutōneꝫ fieri vult hr̄e plus ꝓpter dilatōeꝫ tꝑis: vr̄ recte ꝯmitti vſura: vt qͣſi qͥs indi recte mutuet p̄ciū iuſtū rei vendite.ſ. C. vt ex illis hēat. xx. vltra ſortē h̓ vſura indirecte vr̄ ꝯmitti: vt etiā in oī re vēdita ad tp̄s. Si eī res in pn̄ti vꝫ..x. ⁊ qͥs vendit eā. xij. ꝑꝑ expectandā ſolutōeꝫ vr̄ indi recte mutuare. x. vt recipiat duo vltra ſortem. Et hūc caſum dic̄ decre. in ciuitate. extra eo. ex forma ſua nō eſſe vſurariū: nihilominꝰ tn̄ vēditores pec catū nō incurrūt vbi dubiū ſit merces ipſas plus vel minus valere temꝑe ſolutōnis. ¶ Decimo q̄ro. an in aliqͦ caſuliceat vendē ad cre dentiā. Rn̄. ẜm Ale. de alexā. ꝙ vendē ad creden tiaꝫ pōt fieri tripl̓r. Uno mō credētia p̄cij ſoluēdi tꝑe futuro pōt incide̓ in ꝯͣctu ꝑ gr̄aꝫ.i. liberalitatē vendētis.ſ. qn̄ res vendit̉ ẜm iuſtā eſtimatōneꝫ ꝓ tꝑe emptōis ⁊ ꝯmutatōis ip̄iꝰ rei. ⁊ ip̄e vēditor ex pectat ſolutōeꝫ libere ꝑꝑ gr̄am quā hꝫ ad emptorē talis credētia nullū hꝫ viciū vſure: qꝛ nulla excre ſcentia ē ꝓpter credētiā. Scd̓o p̄t incide̓ credentia nō ꝓpter gr̄aꝫ vēditoris: ſꝫ ex naͣ ꝯͣctꝰ: qꝛ res nō eſti mat̉ ẜm valorē qͦ valꝫ qn̄ tradit̉: ſꝫ qͦ valitura ē vel ſꝑatur valere tꝑe ſolutōis. v̓bigr̄a. ſi aliqͣ res vēda tur in aliqͦ tꝑe in qͦ nō hꝫ tantā vtilitatē et neceſſi tatē hūana vita: quantū hītura ē in futuro tꝑe. et vēdēs nō eſt eā vēditurꝰ eo tꝑe q̄ minꝰ valꝫ: ſꝫ alio tꝑe qͦ ſperat̉ maioris valoris. hoc caſu vendere ad credētiā ē licitū ex naͣ ꝯͣctꝰ. vt ꝓbat̉ in. c. fi. extra. e. ⁊ hoc ſi al̓s nō fuerat vēditurꝰ. Tercio mō p̄t fieri credētia in ꝯtractu ꝑ accidēs.ſ. ex naͣ tꝑis qn̄ qͥs.ſ. plus vēdit qͣꝫ valeāt res tꝑe vēditōis vel qͣꝫ valitu re ſint ꝓbabil̓r tꝑe ſolutōnis al̓r eas venditurꝰ. et hmōi ꝯtractꝰ ē vicioſus. Dicūt tn̄ quidā ꝙ lꝫ ꝯͣctꝰ vicioſus ſit de ſe: tn̄ excuſari p̄t ex ꝑte vēdentꝭ. Si em̄ vēditor rē ſuā nō intēdit vendē cariꝰ ꝓpter tp̄s ſꝫ ꝓpter dānū qd̓ vr̄ ſibi īminē ex dilatōe ſolutōnis recuꝑande: ſeu ꝓpter vexatiōꝫ ſuā redimēdā: quaꝫ ꝓbabil̓r timet futurā ſibi in repetitōne debiti ſui. vel ꝓpter maliciā ⁊ impotentiaꝫ debitoris excuſat̉ ꝯͣctꝰ a vicio: qꝛ eqͥtas eſtimatōis in hmōi ꝯtractibꝰ ꝑ recōpenſatōeꝫ dāni qd̓ ꝓbabil̓r timet̉: ẜuat̉. ⁊ re ctitudo hꝰ intentōis tūc eēt qn̄ vēditor potiꝰ opta ret nō vendē talibꝰ qͣꝫ vendē ad credētiā. ⁊ qn̄ libē tius daret alijs ꝓ mīori p̄cio: ꝙͣ iſtis ad credētiā ꝓ maiori. Sic gͦ excuſat̉ ꝯtractꝰ ẜm iſtos ꝓpter inter eſſe: qꝛ nō fit pͥncipal̓r ꝓpter lucꝝ: ſꝫ ꝓpter damnuꝫ vitādū. Adde tn̄ p̄dictꝭ notabile dcm̄ tho. cū de n̄ dicto cāu fuiſſet interrogatꝰ. ꝙ vbi mercatores qͥ ſine magͦ incomodo ⁊ dāno ex inueterata et mala ꝯſuetudīe ciuitatꝭ merces ad ſtatī ſoluēdū vēdere nō pn̄t: tūc eo caſu vendē pn̄t ad tp̄s vt cōiter alij faciunt: vt ſic iuſtū p̄ciū extorq̄ant. Con. Gir. Ol. Nec ob. qd̓ dr̄ in. l. j.§. ſi heres. ff. ad tre. ⁊ in. l. q̄re batur. ff. ad legem fal. ꝙ res tantū valet quantum vendi p̄t. qꝛ intelligit̉ ſi ꝑmittit̉ vendi: ⁊ nō obſtēt dicte malicie. Hoc tn̄ intellige qͣndo iuſto precio venderent ſi dicte malicie non eſſent. Undecīo. vtꝝ liceat emere redditꝰ pecuniarioſ hrditarie vel ad vitā. ℟. ẜm Ale. lō. ꝙ lꝫ fuerit opi nio mgr̄oꝝ ꝙ nō: tn̄ p̄t dici ꝯͣriū.ſ. ꝙ ſit licitū. Con tractꝰ ei viciat̉ multis modis. vno mō ex ꝑte rei qͣ vēdit̉ vel emit̉. puta. qꝛ res nō eſt vēdibilis: vt lib̓ hō. Item ſpūalia. Iteꝫ res aliena. Et hoc mō ẜm opi. eoꝝ viciat̉ iſte ꝯtractꝰ: qꝛ ꝑecuīa nō ē vēdibil̓. ⁊ intantū viciat̉ ꝙ declinat a ꝯͣctu emptōis ⁊ ſorti tur ꝯͣctū mutui exqͦ nō lꝫ ſꝑare lucꝝ. Sꝫ tn̄ rn̄deri p̄t ad hoc ꝙ in rebꝰ nr̄is tria ſt̓ bona. Prīo mobi ua. Scd̓o īmobilia. Tercio ius in vtriſqꝫ. Et ſic̄ di ſtinguit̉ mobile ⁊ īmobile. ⁊ ius ī vtriſqꝫ. Ita ip̄m ius vendi p̄t. ſic̄ mobilia ⁊ īmobilia. Nō gͦ vendit̉ ipſa pecunia: ſꝫ ius ꝑcipiendi redditꝰ pecuniarios ꝙuis aūt pecuīa nō vendat̉: tn̄ trāſit cū iurͣ vēdi to. videmꝰ.n. ꝙ aliqͥd ē qd̓ emi nō p̄t vel vendi: et tn̄ trāſit cū aliqͦ alio qd̓ emit̉ vel vendit̉ de iure: ſic̄ ius pr̄onatꝰ qd̓ ē ānexū ſpūali ⁊ tn̄ trāſit cū vēditio ne ville vel fundi q̄ vēdi pn̄t de iure. Ita in ꝓpoſi to vendit̉ ius: qͦ vendito trāſit pecuīa. Ius em̄ ꝑci piendi talē quantitatē pecuīe ſuꝑ bonis ſuis vedi tis qͦlibet anno: ſiue hr̄ditarie ſiue ad vitā emētis: non eſt pecuīa: ſꝫ diſtinguit̉ vnuꝫ ab alio. veꝝ ē tn̄ ꝙ alia rōne non p̄t vēdi pecuīa qͣꝫ ius pr̄onatꝰ. pe cunia.n. nō p̄t vēdi: qꝛ ē mediū in vēditōe: ius āt pr̄onatꝰ vēdi nō p̄t: qꝛ ſpūali ānexū ē. Scd̓o p̄t eē viciū ī ꝯtractu ex ꝑte p̄cij. ⁊ tale viciuꝫ excludit̉ ab iſto ꝯͣctu qn̄ ꝓportionat̉ p̄ciū cū eo qd̓ vendit̉. Re gularit̓ eī ꝯtractꝰ ēptōis ⁊ vēditiōis illicitꝰ ē cū ī eo nō ſeruat̉ eqͥtas iurꝭnaͣlis. cū āt talis eqͥtas ſeruat̉. ita ꝙ nō ē notabilis exceſſus p̄cij ſuꝑ re vēdita nec econuerſo: ꝯtractꝰ eſt licitꝰ. Non gͦ negat̉ qͥn talis ꝯtractꝰ poſſit viciari ex ꝑte p̄cij: ſꝫ tn̄ ſic̄ p̄t viciari: ita p̄t iuſtificari. Tercio p̄t occurre viciū ī ꝯtractu ex ꝑte pacti appoſiti. Hoc āt ē qn̄ appoſitio pacti repugnat rei ſuꝑ qͣ trāſigit̉. ita ꝙ ip̄a res nō patit̉ apponi pactū: vt ī ſymonia. Alio mō qn̄ pactū re pugͣt ꝯtractui. puta. quādo ꝯtractꝰ ē gratuitꝰ. ⁊ ta le viciū facit vſurā. Uſura ei eſt ex hoc ꝙ aliqͥd ex igit̉ ex pacto rōne rei mutuate. tale āt viciū nō ē in ꝯtractu p̄dicto: cū ibi nō mutuū: ſꝫ vera vēditō ſit Quarto poteſt eſſe viciū in ꝯtractu ex ꝑte ꝯtrahē tis.ſ. cum qͥs fingit ſe emere qd̓ in pignꝰ recipit. tc̄ nō excuſat̉ a vicio vſure niſi computet fructus in ſortem. arg. extra de pig. illo vos. et hoc mō poſſet aliquis dicere ꝙ h̓ eſt viciū: qꝛ tantūdem eſt ſic cō trahere ſicut mutuare. C. pro. x. quolibꝫ anno. itu ꝙ ſic cōtrahens mutuat indirecte. et emptionem

fingens facit mutuū. Pōt aūt dici ꝙ argumentuꝫ nō cogit: qꝛ in tali ꝯͣctu nō eſt mutuū directū vel in directu. vbi em̄ eſt mutuū. mutuatꝰ obligat̉ mutu anti in p̄cio. In tali aūt ꝯͣctu p̄ciū trāſit. ⁊ ius ꝑcipi endoꝝ reddituū ſtat ꝑiculo ⁊ lucro ipſiꝰ emptoris Poſſet tn̄ in hmōi ꝯͣctu incidere viciū ex ꝑte ꝯͣhen tis ꝓpter cupiditatē eiꝰ. ſꝫ hoc nō accidit ex ipſa naͣ ꝯͣctus. Idē tꝫ Inno. Ho. ⁊ Io. an. in. c. in ciuitate extra eo. Alij etiā ẜm ꝙ refert idē Ale. ꝓbāt hūc ꝯͣ ctū eē licitū. qꝛ licite poſſet qͥs emere p̄diū ꝓ. E. ⁊ p̄ diū emptū poſſet qͥs hereditarie dare alicui ꝓ ſe et ſuis heredibꝰ. hoc pacto ꝙ recipiēs p̄diū obligaret̉ ꝓ ſe ⁊ ſuis heredibꝰ dare qͦlibet anno ſol̓. C. danti p̄diū. ⁊ ſic mediāte emptōe ⁊ venditōne p̄dij. talis hꝫ ꝓ. C. lib̓. C. ſolidos qͦlibet anno. Nihil aūt dif fert in dei ꝯſpectu vtrū hēat hoc mediate vel īme diate. ꝯͣctus gͦ vr̄ licitus. fateor tn̄ ꝙ nō eſt ita hone ſtus ⁊ decēs ꝯͣctus ſicut qͦ emunt̉ redditꝰ p̄diales. ¶ Duodecimo. q̄ro de. q. quotidiana ⁊ dubia. ma xime in ciuitate Ianue. venecijs. ⁊ florentie q̄ tꝑe neceſſitatis ꝯpellunt ciues ſubuenire cōi. ⁊ cōe po ſtea ſtatuit eis lucꝝ. vicꝫ. v. ꝓ. C. ⁊ qn̄ꝫ minꝰ. ⁊ nō pn̄t ciues id capitale repetere. ſꝫ bn̄ pn̄t vendere il lud alteri. Nunqͥd hoc caſu ꝯmittat̉ vſura? Rn̄. Panor. in. c. in ciuitate. extra eo. ẜm cōiter moder nos doc. ꝙ nō. Nā ciuitas hꝫ redditꝰ. ⁊ vr̄ ꝯſtitue re annuū reddituꝫ ex redditibꝰ ſuis. Itē hic nō eſt mutuū. qꝛ eius ciues ꝯpellunt̉ ſubuenire cōitati. ⁊ nō pn̄t repetere qn̄ volūt. lꝫ cōe poſſit ſe exonerare ab illo debito. ſoluēdo capitale. Itē cōe libere cōſti tuit hoc lucꝝ. facit. c. et ſi qōnes. de ſy. hec Panor. Et nota ſingulariter dicta Panor. naꝫ loquit̉ de il lis ciuitatibꝰ q̄ hn̄t redditus. Pro qͦ notandū ꝙ q̄ dam eſt cōitas libera et hn̄s ꝓpriū. qꝛ vieꝫ hꝫ aliqͦs redditus vel ꝓuētus. ſic rn̄dentes cōitati ꝙ nulli ſinguli ꝑſone. ⁊ lꝫ illos ſibi vindicare. ſiue tales pro uentus oriant̉ ex certis p̄dijs vel terris tali cōitati ſubditis. ſiue ꝓueniāt ex certis vectigalibꝰ ſeu ga bellis ab ipſa cōitate legitīe inſtitutis. vt in p̄fatis cōitatibꝰ. q̄ dn̄m ſaltē de facto nō recognoſcūt. niſi fortaſſe quē ſibipſis ſub certis regulis ⁊ legibꝰ faci unt. Et ſuppoſito ꝙ tales ꝓuētus legittime ad talē cōitatem ꝑtineāt pōt legitime ipſa coitas retēto ſi bi dn̄io directo ipſoꝝ p̄dioꝝ ſeu gabellarū trāſfer re in aliū vel in alios ꝓuentus ex ipſis ꝓueniētes. Et hoc vel titulo donatōis: vel venditōis: vel per mutatōis. ⁊ ſic tales in qͦs fiet trāſlatio nō acqͥrūt ius ſuꝑ ipſis p̄dijs vl̓ gabellis directe. ſꝫ ſolū ſuper fructibꝰ exinde ꝑ gubernatorē ⁊ curā cōitatꝭ habē tem ꝓueniētibꝰ. Et hinc habuerūt originē locatio nis. qꝛ vicꝫ ip̄m cōe annuatim de ſuis redditibus mille indiget: ad pn̄s. x. milibꝰ. Et qꝛ hoc nou pn̄t hr̄e niſi in x. annis. exponit venalia. M. annalia ꝓ x. milibꝰ pn̄tibꝰ. reſeruato ſibi ꝙ poſſint hec. x. mi lia reſtituere ad libitū emptoribꝰ. quo facto redibit ius ip̄m p̄cipiēdi mille ad ip̄m cōe. Et qꝛ non inue nit fortaſſe qui ſolus hec. x. milia exburſet ipſi cōi. vnus ſoluit: vel emit ꝓuentꝰ ꝓporcionatos ad. C. et hic dr̄ hr̄e vnū locū: vel ius ꝑcipiēdi vnaꝫ ꝑtē ſic taxatā ꝑ p̄ſidentes de ſuis ꝓuentibꝰ. Alius ſoluit C C. ⁊ hic dr̄ hr̄e duo loca. et ſic ꝯn̄ter. Et qꝛ qd̓ qͥſUſura. ij. Fo. CCLX. qꝫ iuris habet in aliqͦ. illud rite in alterū tranſferre pōt: vt in regula nemo. de re. iur. li. vj. nulli dubiū eſſe dꝫ qͥn ſi cōitas hꝫ ius ſuꝑ tales ꝓuentꝰ. illud in aliū trāſferre poſſit tranſlatōe vēditōis totalis vel ꝑticularis. Iura em̄ vendi pn̄t ⁊ emi. ff. de her. vel ac. ven. ꝑ totū. Emūt gͦ tales a cōitate. nō ius dire ctū ſuꝑ ipſa ꝓprietate gabellaꝝ. qꝛ hͦ ius vt dictū ē retinet ſibi. ſꝫ ius ꝑcipiēdi tātū vel tātū ſiue talē co moditatē: ſeu ꝑceptōꝫ cōmoditatꝭ. Et bn̄ qͥdē tale ius vtile: ſiue vſus facti ſimplicis pōt ſeꝑari a dn̄io et ꝓprietate: vt pꝫ in cle. exiui.§. ꝓinde. de ver. ſig. Quedā v̓o eſt cōitas q̄ alteri ſeruiēs. nullū hꝫ pro priū. qꝛ oīa q̄ cōia eſſe pn̄t: vel territoriū vel p̄dia vl̓ gabelle ſibi vendicat ⁊ appropriat dn̄s talis cōitatꝭ qd̓ ꝯtingit cōitatibꝰ ſubditis regibꝰ vel tyrānis. et cū talis cōitas nihil hēat. nihil vendere p̄t. ⁊ ꝑ ꝯn̄s in tali cōitate loca cōis eſſe nō pn̄t. qꝛ ius inſtituen di illa nō hꝫ. qꝛ nō hꝫ aliqͥd ꝓpriū vt ſupponit̉. nec hꝫ ius inſtituēdi de nouo gabellas vel pedagia. qꝛ tale ius penes ſolū pͥncipē reſidet. Igr̄ ſi hec cōitas indigeat pecunijs ⁊ offerat ſe daturaꝫ. x. ꝓ. C. ſibi ſuccurrētibꝰ. nō p̄t hic ſubeſſe ꝯͣctus emptiōis vel venditiōis. ſꝫ mutui: cū vt ſupponit̉ nō hēat quid vendat. ⁊ iō oēs ſic dādo tali cōitati. C. vt annuatī recipiāt. x. aut plus vel minus: cenſendi eſſent vſu rarij. qꝛ ex ſuo mutuo reciperēt aliquid vltra ſorteꝫ Et hanc diſtinctōeꝫ ſequit̉. d. Lau. de ridol. ſuꝑ. c. ꝯſuluit. extra eo. vbi d̓ monte florētie tractās dicit̉ ꝙ lꝫ emere fructus a cōitate vbi in bonis cōitatis ꝯſtituant̉. vbi aūt fieret relatio ſolū ad ꝑſonā cōita tis nō liceret. Ex quibꝰ inferunt non nulli ꝙ minꝰ apte hec. q. a quibuſdā ſoluit̉ ꝑ diſtinctionē volun tarij ⁊ coactōis. dicendo ꝙ illa loca ſunt licita. q̄ cō gente cōitate inſtituta ſunt. Alia aūt illicita. qꝛ cōi tas habens aliqd̓ venale exponit ſine coactōne. ci uis eius volūtarie emēs qd̓ ip̄a volūtarie vēdit nō peccat plus qͣꝫ ſi emeret ſil̓ia iura a ꝑſona ꝑticulari ſicut de ꝓuentibꝰ ſuis vendere pōt emere volenti qd̓ licite fieri p̄t. iuxta regulā iuris p̄miſſaꝫ. ⁊ iuxta nota. ꝑ Inno. ⁊ Io. an. ⁊. d. An. in. d. c. in ciuitate. et Io. cal. extra eo. c. fi. ⁊ Pe. de an. in tractatu ſuo de imp̄ſtitis veneciarū. quibꝰ ꝯcordāt plures ſum miſte. vt Ray. Io. piſ. Con. etiam plures theo. vt Egi. nor. ordinis p̄di. Guil. vaſcho. ordinis mino rum. mgr̄. F. de empoli. ordinis minorum. et Ni. de auſ. Non ſic autē eſſet in cōitate q̄ nihil venale habet. qꝛ ſi voluntarie quis illi mutuat: nihil inde vltra ſortem ꝑcipere debet. Si aūt coacte ꝯcederet̉ tunc aut hoc facere potuit abſqꝫ ſuo graui incomo do ⁊ intereſſe ⁊ forte nullo: qꝛ fortaſſis illā pecuniā tenuiſſet in capſa. ⁊ tunc nō excuſat̉ ab vſura rōne coactionis. qꝛ ſic habet locū p̄ceptū illud. Mutuū date ⁊cͣ. in cōitate. ſicut in ꝑſona ꝑticulari. Si autē hoc fecit cū ſuo graui ⁊ notabili incomodo: tūc poſ ſet abſqꝫ pctō ab ipſa cōitate ꝑciꝑe: p̄ſertim vltro ſe offerēte tm̄ plus vltra ſortē. quantū rite eſtimari p̄t eius incomodū ⁊ intereſſe. qꝛ nullus tenet̉ cuꝫ ſuo dāno ſocio ſubuenire. xxiij. q. v. ſi nō lꝫ. Ex p̄dictis etiā ptꝫ ꝙ non aꝑte ſoluit̉ hec qō ꝑ diſtinctionē pri marij. ⁊ ſcd̓arij. dicēdo ꝙ primus iuſte acquiſiuit: qꝛ metus ſiue coactio eū excuſauit a pctō. Sꝫ ſcd̓s

Uſura. ij. acquirēs ab eo in qͦ ceſſat coactio. non excuſat̉ a vi cio vſure. Dictū eſt em̄ ꝙ etiā volūtarie pͥmo emēs vel acquirēs nō peccat. Dictū eſt etiā ꝙ coacte mu tuans tenet̉ nil reciꝑe: ſi abſqꝫ dāno ſuo vel intereſ ſe mutuare potuit. Con. d. An. in. d. c. in ciuitate. et. d. Cato. in tractactu iuramentoruꝫ. notabiliter diſtinguēs. ꝙ aut ſcd̓s emit a pͥmo exn̄te vſurario. vtputa. qͥ mutuauerat de ſorte reddēda ad ſuū bn̄ placitū: vel ad tp̄s. ⁊ ſic etiā ſcd̓s cenſet̉ vſurarius: qꝛ qualis eſt vēditor: talis ē emptor. Si v̓o pͥmus nō erat vſurariꝰ. vt.ſ. qꝛ mutuauit ſorte nō reddē da: vel reddēda ad voluntatē cōitatis ⁊ recipiebat iſtos ꝓuētus ꝓpter ſuū intereſſe. ⁊ tūc ſcd̓s emptor nō erit vſurariꝰ. qꝛ ceſſionariꝰ hꝫ ſil̓es actiōes cū ce dēte. l. j. ⁊. ij. C. de ac. ⁊ ob. Patet etiā ex p̄miſſis ꝙ abuſiua eſt locutio vulgariū. qͣ cōiter hmōi trāſla tio mutuū vocat̉. Non em̄ hoc eſt verū niſi in cōi tate ſcd̓o mō dicta. In pͥma aūt vere venditiōis ⁊ emptōis eſt ꝯͣctus. Nam in mutuis remanet ius repetēdi ſupra dantē ⁊ creditorē. ꝑiculū aūt rema net ſupra recipientē ⁊ debitorē. qd̓ nō eſt in ꝓpoſito īmo ecōuerſo vtꝫ. qꝛ poſtꝙͣ dedi cōitati. C. ꝓ. x. an nuatim: nō poſſum mea. C. repetere. īmo ſto in ꝑi culo ꝑdendi ⁊ ſortē ⁊ ꝓuentū: vel ad magnā dimi nutionē veniēdi. ſicut aliqn̄ ianue et alijs locis. C. deſcendūt ad. l. ⁊. x. ad. v. Et qꝛ emere locū nihil ali ud eſt qͣꝫ emere pagas ꝑpetuas. ex p̄miſſis ſoluitur alia qō. Nunqͥd emptio pagarū ſit vſurarius con tractus. Cum em̄ ideꝫ iudiciū debeat eſſe de ꝑtibꝰ qd̓ de toto. ſi emere locū a pͥmo hn̄te ip̄m nō ē vſu ra. vt on̄ſum eſt: non videt̉ rō quare emere pagas vnius anni ꝓ p̄cio qd̓ de eis inuenit̉ ſit vſura. nec video ꝙ doc. p̄dicti qui diffuſe tractāt iſtā materiā de emptōe locoꝝ faciant dr̄iam inter emere ꝓuen tum pauci tꝑis ⁊ ꝑpetui. dūmō in fraudē vſure ni hil fiat. Sic ergo ꝯcludo iſtaꝫ materiā: ſuppoſito ꝑ p̄dicta ꝓut cōiter tenēt doc. ⁊ eccleſia tolerat ⁊ cōis vſus approbat. emptō locoꝝ a ꝑſona priuata hn̄te illa in cōi iure hereditario: vel aliter acqͥſita non ſit vſurarius ꝯͣctus ex forma ꝯtractus. ꝯcludendū vi det̉ ꝙ emptio pagarū ex ipſis locis ꝓuenientiū nō eſt vſuraria. qm̄ arbor bona fructꝰ bonos facit ⁊cͣ. Cum igit̉ paga nihil aliud videat̉ eſſe qͣꝫ quidā fru ctus huiꝰ arboris ciuilis. q̄ locus dr̄. videt̉ rōni cō ſonū ꝙ ſi emptio arboris nō ſit vſuraria. nec etiam emptio fructus eius qui paga dr̄. In hoc etiā ꝯtra ctu nō eſt mutuū. cum ꝑiculū remaneat ſupra dan tem ⁊ recipiēs danti in nullo remaneat obligatus cuius cōtrariū eſt in mutuo. Et quāto hmōi page diſtant a maturitate: tanto vilius emunt̉. ſicut de fructibꝰ vinee. Non ob. qd̓ dr̄ a tenentibꝰ ꝯtrariaꝫ opinionē.ſ. ꝙ talis emptor videt̉ emere pecuniam qd̓ argumentū fit etiā ab illis qui tenent emptionē locorū eſſe vſurariā. Ad qd̓ rn̄det̉ ẜm Pe. aymeri ci ordinis p̄di. ⁊ mgr̄m. F. de empoli. ꝙ ille q̄ emit locū nō emit directe pecuniaꝫ. ſed emit ius qd̓ aliꝰ habebat ſupra cōitateꝫ de tali pecunia ꝑcipienda. Ius aūt ⁊ iura licite emi pn̄t: vt dictum eſt sͣ. Em ptio em̄ q̄ non pōt oꝑari ad rem. oꝑat̉ ad ius in re C. de ꝯtrahen. emp. l. cū res. Idē dicūt mgr̄ Egi. pall̓. ⁊. d. Guil. vaſcho. ⁊ mgr̄ Guido or. carmelita rum. oēs doct. pariſiēſes. vbi loquūt̉ de emptione reddituū pecunialiū ad certū tp̄s cuiuſmōi eſt pa ga ẜm rei veritatē. Paga em̄ nihil aliud eſt qͣꝫ qui dam redditus pecunialis. certo p̄cio ſemel ſoluto emptus. vn̄ qui emit talē redditu ad certuꝫ tp̄s. vt eſt vnius anni vel pluriū: dr̄ emere pagas. Quam etiā ſnīam ſequit̉ Bar. in. l. cōtēferro.§. qui maxi mos. ff. de publi. vbi dicit ꝙ emens vectigal non emit ꝓprie pecuniā vectigalē. ſed emit cōmoditatē talē pecuniā ꝑcipiendi. Con. Butri. vbi sͣ. qui lo quens de locis veneciarū ſic dicit. Ille qui habꝫ in pecunia. M. emit ex eis tot loca cōis. qui poſtea vē dit alteri ius ſuū ⁊ emolumentū omne qd̓ ꝑcipit a cōi. Querit̉ an iſte cōtractus ſit licitus: Et dicit ꝙ ſic. qꝛ recipit redditū in pecunia iam conſtitutum. vbi aduertendū ꝙ dicit iam conſtitutuꝫ: qꝛ ſi non eſſet conſtitutus in aliqua re: vel aliquo iure vēdi tionis: poſſet magis dici contractus mutui qͣꝫ em̄ ptionis. ſicut accidit publicis vſurarijs. in qͦs nul la res: nec alicuius rei ius a mutuantibꝰ tranſfert̉: ſed remanet in ꝓpria ꝑſona ſub aliquo pignore ob ligatus. Idem tenet Io. de li. et. d. Lau. Ideꝫ lap. de caſtel. De hoc videsͣ. Uſura..j. Nec etiā verum videt̉ ẜm aliqͦs. ꝙ etiā ſi emerēt cā lucri ꝙ ſic emen do peccēt. qꝛ in contractu emptōis nō eſt reproba ta ſpes lucri. extra de emp. ⁊ ven. ꝑ totū. lꝫ in hoc ꝯͣ ctu nō ſit oīmoda certitudo. Primo. qꝛ vēditor nō tenet̉ emptori de euictione. ſicut in alijs ꝯtractibꝰ. Nam ſi cōitas nihil daret emptori: nihil ad vendi torē: cuiꝰ loco ſuo ꝑiculo ſubintrauit emptor. Qn̄ꝫ etiā incurrit damnū emptor ꝓpter deterioratione monēte an̄ tp̄s ſolutōis pagarū. Qn̄qꝫ etiā ciuitas grauata guerris nihil rn̄det creditoribꝰ: aut in ꝓli xius tp̄s ſolutōis differt. ex qͣ dilatōe ſequit̉ dānuꝫ emptori. Tn̄ ꝯſulendū eſt cū dn̄o Lauretio. ꝙ lꝫ in emptōe locorū ex forma ꝯtractus nō cadat vſura: nō eſt tn̄ alicui ſuggerendū. qui aliter facere ⁊ viue re p̄t. ꝙ omiſſis alijs exercicijs: reipublice fortaſſis magis vtilibꝰ. ſe totaliter ad talia lucra ꝯuertat. ita etiā nec ad lucra q̄ ex emptione pagarū ꝓueniunt p̄ſertim ſi ſunt diuites. qui nō ob aliquā vite neceſ ſitatē: vel filias ſuas maritādas ⁊ hmōi. ſed ſolum ad faſtū: ⁊ vt diuitibꝰ ditiores fiāt. p̄ſertim a talibꝰ emendo pauꝑibꝰ. quibꝰ ẜm deū ⁊ charitatē de ſuo dare deberēt. ⁊ qui nō queſiti vel rogati. ſꝫ vltro q̄ rentes a quibꝰ emāt lucrādi cupiditate. qꝛ tunc ⁊ ſi non vt vſurarij. tamē vt auari. ⁊ vt turpis lucri ſe ctatores eſſent arguendi. ¶ Terciodecimo q̄ro. Pone eſt ꝯſuetudo ꝙ recto res vendant de pecunia ciuitatis alicui ꝓ ſe ⁊ ſuis heredibꝰ. dando. v. flor̄. vel. x. annuatim ꝓ ꝓuētu ſiue lucro. quā pecuniā cōuertit ciuitas in vtilitatē ſuā. Eſt ne vſura? Rn̄. ẜm Io. de lig. ꝙ cum pecu nia ſit mēſura aliarū rerū. ff. de fideiuſ. l. ſi ita. talis ꝯtractus nō erit licitꝰ. peccātqꝫ rectores. nō tn̄ ſin gulares niſi ꝯſequant̉ burſale cōmodū. Poſſet tn̄ ẜm eū defendi talis ꝯͣctus vbi ciuitas ꝯſtitueret cē ſum. v. vel. x. flor̄. qui ꝯcerneret bona ciuitatis. QQuartodecimo quero. Pone. P. exiſtens Ianue emit. a. M. Turonenſes in francia. verbi gratia. ſi vſqꝫ ad nundinas ſunt tres menſes mi

Uſupa. iij. nus dabit emens ꝓ lib̓. turonenſiū: qͣꝫ ſi eſſent tm̄ duo mēſes. Cōtractus nō vr̄ licitus. ⁊ maxīe ſi pe cunia recipiēda in termino ꝓbabil̓r credit̉ plus va litura: vl̓ ſi ſic emēs cōiter lucrat̉. Hoc eī poſito vr̄ eē indirectū mutuū. Puta. vt qͥs det minꝰ receptu rus plꝰ in t̓mino. ſecꝰ ſi eēt dubiū. rōe em̄ dubij ꝓ babil̓: vl̓ cōiter accidentis forte poſſet excuſari. ¶ Quintodecīo. qͥd de his qͥ nūc emūt certos eqͦs tradēdos emptori ab ipſo vēditore in certis nundi nis?: Rn̄. ẜm Guil. ſi emant̉ minori p̄cio qͣꝫ eſtimē tur eos ibi tunc valituros: vſura eſt. ſi aūt de valo re veriſil̓r dubitat̉. non eſt vſura. Sextodecīo. qͥd ſi qͥs vendat bladū alteri ꝓ. xx. ſol̓. in meſſe. qd̓ tn̄ nō ē niſi. xv. ſol̓. in p̄fixo termīo ẜm boni viri eſtimatōꝫ valituꝝ. ⁊ poſtea veniat ca riſtia. ⁊ dictꝰ emptor illud bladum vendat ꝓ. xxv. Nunqͥd primꝰ venditor aliqͥd emptori reſtituere teneat̉?: vr̄ ꝙ nō. qꝛ emptor in nullo eſt dānificatꝰ īmo lucratꝰ. In ꝯͣriū facit. qꝛ ille ꝯͣctꝰ fuit vſurariꝰ gͦ tenet̉ ad reſtōꝫ. Rn̄. Aſten. in ſum. ẜm Monal. ꝙ vēditor iſte tenet̉ reſtituere emptori illud qd̓ ſu ꝑuendidit vltra eſtimatōeꝫ boni viri. qꝛ lꝫ empto. dānificatꝰ nō ſit. hoc fuit ꝓpt̓ euētū rei qͥ nō excuſat ab vſura. dānificatꝰ tn̄ fuit. qꝛ ml̓to plus emit qͣꝫ in termino valebat ẜm eſtimationem boni viri. ¶ Decimoſeptimo. qͥd de mercatore qͥ reemit pro xc. eundē pannū. equū. vel aliqͥd aliud ab eo cui pͥ us vendiderat ꝓ. C. ⁊ cui poſt tradidit. xc. flo. qui tn̄ emptor nō ſoluit tunc illa. C. Rn̄. s. Ber. ꝙ pa tens ē. ꝙ iō emēs reuēdit ipſi mercatori ꝓ ſatis mi nori p̄cio. qꝛ ſub quadā rōe mutui. potiꝰ qͣꝫ ſub rea li v̓itate ſolutiōis tradidit ille mercator ſibi illa. xc. ab eo debens rehr̄e. C. q̄ ille emēs nō ſoluit merca tori. ꝓpterea talis ꝯͣctus ē vſurariꝰ. ⁊ oī malignitate et duplicitate plenꝰ. Qui tn̄ tūc nō eſſet vſurariꝰ ſi mercator abſqꝫ oī intentōe reemēdi rem a ſe vendē dam abſqꝫ fraude vēdidiſſet ꝓ. C. flor̄. ⁊ eā reemiſ ſet ſimpl̓r ab emptore volente cuicunqꝫ vendere ꝓ minori p̄cio: qͣꝫuis ibi eſſe poſſet viciū iniuſti p̄cij ⁊ modici. tn̄ qꝛ iſte ꝯͣctus ſolet fieri in fraudē vſuraꝝ iſta ſcd̓a ꝑs non eſt multū p̄dicanda. ¶ Decimooctauo. Utꝝ mutuans. C. ſol̓. petro cū pacto ꝙ det ſibi. l. in numeratis. ⁊ alia. l. in debito ribꝰ. vel in rebꝰ: puta. pāno ⁊ hmōi. et ipſe debitor ꝓmittit ſibi ſoluere. C. in numeratis. qͦs tn̄ debito res ⁊ res nō accepiſſet dictꝰ debitor niſi ꝓpter mu tuū. an ſit vſurariꝰ ꝯͣctus. Rn̄. Lau. de ridol. dicit ꝙ ſit ī fraude̓. ⁊ iō cū gͣuet̉ dictꝰ debitor rōe mutui erit vſura. Idē dic cū rōe mutui aliquid venditur debitori plus debito p̄cio. xiiij. q. iij. ſi feneraueris. Et hic caſus eſt quotidianus. ¶ Decīonono. vtꝝ ꝓcurātes negocia ſtipēdario rum.ſ. recipiendo pagas eoꝝ. ⁊ faciendo alia obſe quia. ⁊ mutuādo eis in neceſſitatibꝰ eoꝝ. recipien do certum ſalariū. ſint vſurarij. Rn̄. idem Lau. ꝙ non. qͣꝫtuꝫ ad id qd̓ ꝑcipiunt rōe laboris. ſꝫ non qͣꝫ tum ad id qd̓ ꝑcipiunt rōne mutui. Vltimo. qͥd de his qͥ emūt frumentū ⁊ vinū et hmōi tꝑe qͦ colligit̉: vt cariꝰ vendāt? Rn̄. hoc pōt fieri multipl̓r. pͥmo ꝓpt̓ bonū cōe. ſic̄ Ioſeph emit frumēta vt hr̄et vn̄ ꝓnideret ppl̓is t̓re tꝑe famis. Fo. CCLXI. et hoc eſt meritoriū. Scd̓o ꝑꝑ ꝓuiſionē ſuā ⁊ ſuoꝝ ſic̄ ſi aliqͥs nūc emat timēs ne poſtea ꝯꝑteret eū ca rius emere. ⁊ poſtea qꝛ nō īdiguit vēdidit ſic̄ cōiter in foro vēdebat̉. ⁊ hoc ē licitū. Tercio ꝑꝑ pietatem vt.ſ. de lucro ꝓuideat pauꝑibꝰ. ⁊ hoc iteꝝ lꝫ. dūmō ita moderate hoc faciat ꝙ cōitas ꝑ chariſtiā nō le dat̉. Quarto ꝑꝑ exercēdā iuſtā ꝯmutatōꝫ ꝑ modū mercatōis. nō vt intēdat cariſtiā inducere. ſꝫ potiꝰ ſuā artē. ſeu negociatōꝫ exercere qd̓ potiſſime locū hꝫ qn̄ hec ē ꝓpria negociatio eꝰ. ita ꝙ ꝓ ſua oꝑa re cipit lucꝝ. Quīto ꝑꝑ auariciā.ſ. vt cariꝰ vēdat: nul la alia ncc̄itate vel vtilitate pēſata. aut vt cariſtiā in ducat ⁊ ꝯgreget. ita ꝙ hoīes cogant̉ emere ab eo: ⁊ vt poſſit ad libitū vedē. ⁊ iſti tales enormit̓ peccāt. Hec breuit̓ exͣcta ſunt ex dictis Ray. Guil. Inn. Hoſt. ⁊ Monal. Qui Monal. addit ẜm qͦſdā. ꝙ qn̄ laicꝰ. nō ex cupiditate. ſꝫ vt ꝓuideat ſibi et ſuis emit aliqͥd vt poſtea cariꝰ vēdat. ſiue annonā. ſiue aliud: nō ē mortale. ſi āt ex cupiditate qͥs emat p̄di cta vt poſtea cariꝰ vēdat. peccat mortal̓r. ſiue ſit cle ricus ſiue laicꝰ. neut̓ tn̄ tenet̉ ad reſtōꝫ faciendā cer te ꝑſone. ſꝫ dꝫ erogari tale lucꝝ pauꝑibꝰ de ꝯſilio ſa cerdotis. nō tn̄ hoc ē de ncc̄itate. niſi ex facto hmōi aliqͥ eēt dānificati. qꝛ tūc ſi ſciūt̉. illis fiēda ē reſtō Itē ẜm Monal. illi credēdi ſt̓ nephādi ⁊ deteſtādi qͥ ea intentōe emūt aureos. vel alias monetas: vel res venales: p̄cipue victualia vt de talibꝰ cariſtiaꝫ inducāt. Limita tn̄ p̄dicta ẜm notata sͣ. Auaricia. circa aīalia. No. pͥmo Oura. Iij. triplicē dr̄iam int̓ mu vtuū ⁊ locatū. Prma ē. qꝛ ī mutuo ꝑiculū eſt ī accipiēte. in locato v̓o in eo qui dat. Scd̓a ē. qꝛ mutuū ꝓprie nō deteriorat̉ ꝑ vſū. vtpu ta. pecunia. ſꝫ locatu ſic. vt domꝰ vel equꝰ. Tercia. qꝛ mutuū quantū ē de ſe nullā vtilitatē ꝑit vtenti. locatū v̓o ꝑit: vt ager: equꝰ: vel domꝰ. Sꝫ an liceat aliquid acciꝑe ꝓ vſu rei q̄ nō deteriorat̉? Rn̄. Ri. ꝙ ſic: puta. ꝓ vſu ciphi argentei. Primo q̄ro. vtꝝ liceat locare aīalia ꝓ certo fru mēto vel alia re annua? Rn̄. ẜm Guil. licitꝰ ē ꝯͣctꝰ dūmō ꝯductor nō grauet̉ ex īmoderata mercede. Licitū ē etiā apponere pactū de dāno vel lucro rei locate ꝙ vtrūqꝫ ſit cōe. ſꝫ nō lꝫ ponere pactū ꝙ dā nū ſit ſolū ꝯductoris. niſi dānū qd̓ eēt ex culpa ſua etiā leui. nō āt leuiſſima. cū ꝯͣctꝰ ꝯcernat vtilitateꝫ vtriuſqꝫ. Poſſet etiā ex pacto ꝯductor reciꝑe ī ſe ꝑi culū rei. ex de depo. c. fi. vn̄ tale pactū nō facit ꝯͣctu vſurariū. lꝫ poſſet fieri in fraudē vſuraꝝ. ⁊ forte ſic p̄ſumeret̉ ſi fierꝫ a ꝯſueto vſurario. No. tn̄ ẜm Io. de li. ꝙ dās boues alicui cuꝫ pacto ꝙ debeat dare. xx. ſtaria frumenti. ꝙ aut locant̉ oꝑa boū. ⁊ licitꝰ ē ꝯͣctꝰ. qꝛ boues deteriorāt̉. ſꝫ ſi vult boues recuꝑare p̄cio quo facit eſtimari. cū tradit: nec vult deterio ratōis ſubire ꝑiculū. ꝙͣuis bene velit ſubire iudici um.ſ. mortem naturalē. ⁊ tunc ꝯͣctus eſt illicitus. Scd̓o q̄ro. qͥd de illis qͥ tradūt boues ad medi atōꝫ ꝓ certis ſextarijs bladi. eo pacto ꝙ ſi moriāt̉: vel deteriorent̉. ꝯductor ſubeat medietatē ꝑiculi. ſi āt meliorāt̉ hēat medietatē cōmodi? Rn̄. ẜm Mo nal. ꝙ reuera locare boues vel eqͦs ad diē vel t̓mi nū. dūmō ꝯductor nō grauet̉ de īmoderata merce

Uſura. iij. de: licitū eſt pactū. De cōicando aūt dāno ⁊ como do rei locate iniquū ē ex ꝑte locatoris: niſi ꝓbabil̓r dubitet̉ vtꝝ locatoris vl̓ ꝯductoris melioret̉ ꝯditō In ꝓpoſito tn̄ ꝯͣctu videt̉ ꝯductoris cōditio deteri or: qꝛ vix: aut nūqͣꝫ p̄t hr̄e tātū cōmodū de meliora tione boū̄: quantū p̄t hr̄e damnū de morte ſi ꝯtin gat. Si tn̄ locator timens ne ꝯductor grauaret bo ues apponat hmōi pactū. firmiter ꝓponēs ꝙ ſi bo nes ſine culpa ꝯductoris ꝑirēt nihil exigeret ab eo dem. nō eſt dd̓m ꝙ peccaret. niſi ꝓpter ſcandalum eoꝝ qui ignorarēt eius intentiōꝫ. Dicit tn̄ s. Ber. ꝙ talis ꝓpter ſcandalū peccat mortal̓r. Itē qꝛ here des neſciētes eius intentōꝫ poſſent repetere capita le. Illd̓ tn̄ veꝝ vt ē dictū sͣ.§. ꝓxi. ꝙ ꝯductor rei p̄t ī ſe ſuſciꝑe ꝑiculū rei ꝯducte. ⁊ caſus fortuitos quā tum ē de natura ꝯͣctus: ſꝫ in ꝓpoſito caſu nō tm̄ eſt ꝯductio vel locatio. ſꝫ ſocietas in ꝑiculo ⁊ meliorati on ⁊ deterioratōne boū. Itē de p̄dictis circūſtan tijs in iudicio aīe ſtat̉ cōfeſſioni eius. Et ea q̄ dicta ſunt in hac. q. ꝑ oīa applicent̉. q. p̄cedenti. ¶ Tercio q̄ro. quid de ouibꝰ ⁊ aīalibꝰ q̄ traduntur ad crementū? Rn̄. ẜm Monal. ꝙ in hmōi traditi on p̄t interuenire ꝯͣctus ſocietatis tm̄: vl̓ locatōis et ꝯductōis tm̄. p̄t etiā ꝯcurrere ꝯͣctus mutui ⁊ ſo cietatis. Primo quidē ꝯctus ſocietatꝭ tm̄: vt qn̄ qͥs hꝫ x. capita ouiū. ⁊ fac̄ ſocietatē cū alio hn̄te totidē. et cōicant adinuicē ipſas oues. ⁊ ꝑiculū ⁊ emolum tum ⁊ expēſas circa cuſtodiā ⁊ paſtū eaꝝ. ⁊ ꝯueni unt etiā inter ſe ꝙ de fetibꝰ reꝑarēt̉ capita mortua: vel de velleribꝰ ⁊ pellibꝰ emant̉ alia ad augēdum gregē. Idē dd̓m ẜm Guil. ſi vnus hēat. xx. capita ouiū: ⁊ alius. x. ⁊ cōicant eas adinuicē vt dictū eſt ꝓ rata. Aut ſi faciūt aliud pactū licitū ⁊ honeſtum dum tn̄ ſeruet̉ eqͣlitas inter eos. ita ꝙ in hmōi pa cto nō videat̉ eſſe melior vel deterior vnius qͣꝫ alte rius ꝯditio. Itē p̄t eſſe locatio ⁊ ꝯductio vt ſi quis hēat. xx. capita. ⁊ tradat ea alicui cuſtodiēda: vl̓ pa ſcēda ſub certa mercede pecunie: vel ꝑticipatōe ꝓ uētuū gregis. In qͦ caſu ſi dn̄s retinet ſibi ꝑiculuꝫ illoꝝ capitu. nec al̓s in pactis ⁊ ꝯuentiōibꝰ grauet ꝯductorem. licitus eſt ꝯͣctus. Scd̓m tn̄ aliqͦs etiā ſi dn̄s nō retineret ſibi ꝑiculū. nō ꝓpter hoc eſt vſura Poſſꝫ tn̄ ꝯtinere iniquitatē. ſi ꝯditio dn̄i eſt melior ꝙ ꝯductoris. Itē tercio pn̄t ꝯcurrere ꝯͣctus mutui et ſocietatis: vt cū qͥs hn̄s. xx. capita tradit ea eſtīa ta alicui: puta. ꝓ. xx. ſol̓. ita ꝙ teneat̉ ei redde̓ medi etatē ſortꝭ.ſ. x. ſol̓. qͥcqͥd ꝯtīgat poſtmodū de ouibꝰ et tunc ꝑinde eſt ac ſi creditor dediſſet ei mutuo. x. ſol̓. ex quibꝰ ꝯꝑatis. x. capitibꝰ ꝯͣxiſſet ſocietatē cuꝫ creditore hn̄te alia. x. capita. ita ꝙ ſint cōia. ⁊ ip̄i ſint ſocij in ꝑiculo ⁊ ꝓuentibꝰ. tunc ꝓ quāto ex ꝯtēpla tione mutui grauat creditor debitorē in ꝯͣctu p̄fate ſocide. ꝓ tanto eſt ibi vſura. ¶ Quarto q̄ro: qͥd ſi hn̄s. xx. capita tradat alicui ruſtico hoc mō ꝙ ſint firma. qꝛ illa dat ei eſtīata cer to p̄cio. ⁊ lucꝝ ⁊ damnū ſint tm̄ ruſtici? Rn̄. Guil. ꝙ nō eſt ꝯͣctus vſure ſꝫ mutui. qꝛ idē eſt ac ſi mutu aret ei pecuniā de qua emeret tot aīalia. Alij v̓o di cunt ꝙ hic eſt potius ꝯͣctus emptōis. qꝛ eſtimatio emptionē facit. ff. de iu. dotiū. l. plerūqꝫ. vt dicit. d. Ang. in ſuo tractatu de ſoci. Addens ꝙ in hoc caſu tradens aīalia nihil aliud poterit petere niſi p̄ci um: niſi emptor aīaliū fructus recepiſſet ex aīalibꝰ emptis. ⁊ morā cōmiſiſſet in ſoluēdo p̄cium. qꝛ tūc venditor poſſet petere dictos fructus tāꝙͣ intereſ ſe. l. curabit. C. de ac. emp. qd̓ etiaꝫ obtinet de. iure canonico. ⁊ de foro ꝯſcīe: vt notat glo. in. c. conque ſtus. extra eo. ¶ Quinto quero quid ſi qͥs dat certa capita ouiuꝫ eſtimata certo p̄cio. hoc pacto ꝙ ruſticus non acci piat aliquā vtilitatē donec qui dederit recipiat pri us totā ſortē? Rn̄. ẜm Guil. ⁊ s. Ber. Iniquū eſt valde pactū. ſicut etiā ſi qͥs paciſcat̉ ꝙ an̄qͣ ruſticꝰ aliquid accipiat reſtaurabit de fetibus oīa mortua hmōi em̄ pacto eſt qͣſi tradere oues īmortales. Et Monal. dat ſingularē theoricā. q̄ valde vtilis ē ad totā iſtā materiā ſocidarū. di. ꝙ general̓r veꝝ eſt ꝙ vbi ꝓbabil̓r dubitat̉ vtꝝ illius vel iſtius ſit deteri or ꝯditio in forma pacti adhibiti in ſocietate. nō ē pctm̄. Ubi aūt ad arbitriū boni viri grauat̉ alteri us ꝯditio: pctm̄ eſt ex ꝑte grauātis ſi ſciēter hoc fa ciat. ⁊ tenet̉ ad reſtitutione. Nō aūt p̄t dari doctri na generalis. ſuꝑ hmōi ꝯͣctibꝰ: ſeu traditionibꝰ aīa lium ꝓpter varietateꝫ traditionum ⁊ dolos qui a quibuſdā ſuꝑ talibꝰ excogitant̉. ¶ Sexto: quid ſi qͥs tradat oues monaſterio ſub hoc pacto ꝙ de qͣlibet oue recipiat annuatiꝫ ſol̓. ij. cum fructus earuꝫ valeat longe plus. Sed addit ꝙ etiam ſi oues moriantur ipſe vult tm̄ fructum. et ſi valde multiplicent̉ oēs ſint monaſterij: Rn̄. ẜm Ho. ꝙ licitū eſt: nec p̄t eccleſia reſtōꝫ petere. ex qͦ in traditōe leſa nō fuit qͣꝫuis mortalitas ſequat̉. Et hoc niſi oues infecte eſſent. ⁊ ad mortem pate ⁊ hoc ignorauit monaſteriuꝫ. ff. de mino. l. veꝝ.§. ſi locupleti. Conſulo tn̄ tradenti ꝙ in tali caſu ſenti at ꝑtem dāni. nec cū iactura monaſterij velit locu pletari. ⁊ caueat ſibi tradens ꝙ niſi ꝯuentus cōſen tiat, nō tenet̉ monaſteriū de ouibꝰ abbati vel cela rerio. vel hmōi cū p̄dicto pacto datis: vel cum ſil̓i ẜm eundē Ho. vide de hoc sͣ. Depoſitū. Septimo quero quid de his qͥ emunt oues vel boues a pauꝑibꝰ. qͣs forte non hn̄t: Rn̄. Monal. ꝙ vbi quis emit a pauꝑe vl̓ etiā a diuite hmōi aīa lia: q̄ ſcit vel credit ip̄m nō hr̄e: ⁊ qͣſi iam tradidiſſꝫ ea: locat eidē ꝓ certa annua penſione: vſura eſt: vl̓ ad minus p̄ſumendū eſt in fraudem vſuraꝝ fieri. Idē dicendū de illis qͥ ſcienter emunt fructus ter raꝝ ab illis qui nō hn̄t eas. Si aūt ſine fraude ⁊ bo na fide fiat hmōi emptio. nō eſt dicendū emptoreꝫ peccare qͣꝫdiu durat bona fides. Hoc verū ẜm. s. Ber. ſi capitale ſtat ad periculū eius. qꝛ tunc vera locatio eſt. ¶ Octauo: pone. P. tradit in ſocidaꝫ. I. x. oues. et ipſe. I. ponit alias x. ac iterum pe. addit alias. x. ꝯͣ oꝑas ⁊ expenſas quas facit ipſe. I. in alendis peco ribus. demum in fine anni eas equaliter diuidunt talis cōtractus licitus eſt. ¶ Nono. Pone ꝙ. P. dat. I. in ſocidaꝫ. C. oues paciſcēs ſecū ſibi ſatiſfacere de labore ⁊ expenſis qͣs faciet ꝓ dictis ouibꝰ cuſtodiēdis: hoc addito. ꝙ di ctus. I. de p̄dictis ouibꝰ ſtet ad terciā ꝑtem lucri ⁊ dāni. talis quidē ꝯͣctus licitꝰ eſt: qꝛ. P. ſatiſfacit. I.

Uſura. iij. de labore ſuo. ex quo patet ꝙ. I. nihil ponit in ſo cida. nec oꝑas. nec aliqͥd aliud: ſꝫ ꝓpter fructū ſeu lucꝝ obligat ſe ad ſoluendū terciaꝫ ꝑtem ouium p̄ dictaꝝ. Ideꝫ dd̓m. ſi. P. tradit ipſi. I. c. oues paci ſcens ſecum ꝙ p̄dictꝰ. I. de ouibꝰ hēat medietatē in pͥncipio. in medio ⁊ in fine. ⁊ talis ꝯͣctus licitus eſt. dummodo. P. fortuitum periculum retineat ¶ Decimo. Pone ꝙ. P. tradidit. xx. oues. I. vſqꝫ ad duos annos: tali ꝯditiōe ꝙ dictꝰ. I. teneat̉ eas ⁊ eaꝝ fetus ⁊ fructꝰ cum diligentia paſcere ⁊ ẜuare ſuis expenſis. fetuū v̓o ⁊ fructuum eaꝝ medietatē ipſe. P. fidelit̓ ꝯſignare ⁊ dare atꝫ in fine termini ipſas eaſdem oues vl̓ alias q̄ eis occaſione tꝑis ex tabūt ipſi eidem aſſignare. ſi tn̄ ipſe vel aliqͣ illaꝝ aut ipſaꝝ fructus vel fetus culpa. aut dolo ipſius Io. vel eius nūcij ꝑierint vel deuaſtati fuerint ad damnū ipſiꝰ. I. ſpectet. ſi v̓o diuino iudicio. vl̓ ca ſu fortuito hoc euenerit ad ip̄m petꝝ hēat ꝑtinere dūmodo ipſe Io. p̄dicto. P. de hmoi faciat plenā fidem. talis ꝯͣctus vr̄ licitus. qꝛ ſatis vr̄ eqͣ ⁊ bona ꝯditio vtriuſqꝫ. ¶ Undecīo. Pone ẜm Bal. in. l. j. C. ꝓ ſocio. De di oues in ſocidam ad qͥnquēnium ⁊ de ꝯſuetudi ne eſt ꝙ in fine qͥnquēnij diuidant̉ oues ⁊ fructꝰ eaꝝ. interim oues naturalit̓ ꝑierunt. Nunqͥd ru ſticus ad aliqͥd obligatꝰ eſt mihi. Dicendum ꝙ in tali caſu ꝯtingere p̄t triplex damnū. Primo ex na tura. ⁊ in hoc caſu: qꝛ fuiſſent ꝑiture etiam penes me. iō reſtituere nō tenet̉ etiam ſi fuiſſent eſtimate Nam in ꝯͣctibꝰ nō ordinatis ad dn̄ium trāfferen dum. eſtimatio emptōꝫ nō facit. vt. ff. ꝓ ſocio. l. cū duobꝰ.§. damna. ff. locati. l. iij. ⁊ hoc ꝑ regulā tra ditam. ff. de ꝯͣhe. emp. l. cū manuſata.§. nemo. Se cundo pōt ꝯtingere tale damnuꝫ ex fortuna. vn̄ ſi ꝑierunt caſu fortuito: cui reſiſti nō potuit. tex. dicit in p̄dicto.§. damna. ꝙ periculum eſt cōe. ꝓinde ſi oues eſtimate erant. xx. lib. ruſticus tenet̉ mihi re ſtituere. x. Nam ſi nil reſtitueret: totū damnū vti qꝫ foret meū qd̓ eſt ꝯͣ. d.§. damna. qͥ dic̄ ꝙ damnū eſt cōe. Et ex hoc patꝫ ꝙ alit̓ iudicamꝰ de caſu for tuito. al̓r de caſu naturali. Tercio ꝯtingere pōt ex culpa. vn̄ ſi culpa ruſtici damnū illud ſuꝑueniret: ipſe ad emendā tenet̉ totiꝰ.ſ. qͣntitatis. qꝛ an̄ tp̄us diuidende ſocietatꝭ oēs oues erāt mee: lꝫ eſtimate tradite fuerīt. Si v̓o poſtqͣꝫ oues eqͣlit̓ ꝑtiri dēbāt damnū int̓uenit ruſtici culpa. tūc non tenet̉ mihi niſi ad dimidiam p̄cij ꝑtē. qꝛ in plus nō me dānifi cauit. Et ex his ptꝫ ẜm Bal. ꝙ ſi p̄dictū damnuꝫ int̓uenit ex natura: ꝑtinet ad tradētē. ſi ex fortuna ꝑtinet ad tradentē ⁊ recipienteꝫ. ſi ex culpa: ꝑtinet tm̄ ad recipientē. hec ſan. Ber. Notandū tn̄ ꝓ de claratōe totiꝰ materie. ꝙ qn̄ aīalia tradunt̉ in ſocie tate. tunc aliqn̄ ſunt aīalia groſſa. vt boues ⁊ ſil̓ia. aliqn̄ minuta vt oues ⁊ hmōi. Si groſſa. aliqn̄ dā tur ineſtimata. aliqn̄ eſtimata. Si īeſtimata. aliqn̄ cū terra. ⁊ aliqn̄ ſine terra. Si ineſtimata ⁊ ſine ter ra. aut factū eſt aliqd̓ pactū: aut non. Primo caſu vr̄ ꝙ pactū ſit ẜuandū. C. de pac. l. ſi paſcenda. dū mō ſit tale qd̓ arbitrio boni viri eqͣlitatem ꝯtineat ꝯſiderata quātitate capitalis ex ꝑte dantis. ⁊ eſtīa Fo. CCLXII. tione oꝑaꝝ ex ꝑte recipientis. Nam in ꝯͣctu ſocie tatis. ſꝑ arbitrium boni viri v̓ſari dꝫ. vt qͥ plus ſo cietati ꝯtulerit. vel pecunie. vel oꝑe. vel cuiuſcūqꝫ alteriꝰ rei. ille plus de lucro recipiat. ff. ꝓ ſo. l. ſi nō fuerint. ⁊ in. l. in ꝓpoſita. Ideo inferunt q̄dam qōnes circa aīalia groſſa ⁊ eſt. xij. in ordine. P. tradidit Io. bouem ⁊ vitulū nutriendos vſqꝫ ad annum. hac.ſ. ꝯuentōe ꝙ in fi ne anni vendant̉ ⁊. P. ante oīa exͣhat ſuum capita le. deinde diuidat̉ lucꝝ. Dico ꝙ in hoc caſu duo ſt̓ nccͣia ad hoc vt ſit licitꝰ. Primū. ꝙ. P. retineat in ſe periculum fortuitū capitalis. Scd̓m ꝙ ſi aīalia minꝰ venderēt̉ ꝙͣ fuerīt empta nō tn̄ ex hoc. I. te neat̉ ipſi. P. ad ſupplendū ꝓ capitali deficiēte. qꝛ tūc eſſet capitale ſaluum qd̓ nō licet. ¶Terciodecimo. Pone. ꝙ. P. locat Io. duos bo nes. volens qͦlibet menſe duas minas frumenti ⁊ retinet ſibi periculū dictoꝝ boum. Rn̄. ꝙ talis lo catio eſt licita: dūmō tm̄ ſit lucꝝ qd̓ rn̄deat vtilita ti que pōt hr̄i de bobꝰ: aliter illicita eſt. Naꝫ ſi nul la vtilitas de bobꝰ adueniret. nil dare deberet. ali ter meteret vbi non ſeminauit. quod vtiqꝫ iniuſtū eſſet. ¶ Quartodecimo. Pone ꝙ. P. locat. I. duos bo ues eſtimatos cū hac ꝯditōe.ſ. ꝙ dictus Io. labo ret ſibi cum dictis bobꝰ in anno. xij. bubulcas ter re. ⁊ in fine anni boues vendi debeant. atꝫ. P. to tum ſuū capitale pͥmo rehabere debeat. ⁊ Io. hr̄e debeat medietatem lucri dictoꝝ boū. Quid iurꝭ. Dicendum ꝙ talis ꝯͣctus licitus eſt: ſi ipſe. P. ob ẜuat duo. Primo. ꝙ retineat ſibi periculum dicto rum boum. Scd̓o. ꝙ ꝓmittat ipſi Io. ſe ſatiſface re de labore quem ſuſtinebit in laborando terras ſuas. Et hoc ad arbitriuꝫ boni viri. que ſatiſfactio cōputat̉ in hoc ꝙ dat ſibi medietatem boum. ſꝫ ſi nullum lucꝝ fieret de bobꝰ. tunc. P. recompenſa re tenet̉ ꝓ expenſis factis a Io. de ipſa boum ſor te. vno p̄dictoꝝ duoꝝ deficiente: contractus illici tus eſt. Quintodecimo. An licitum ſit locare boues ad ſaborandum ad quartam partem lucri ⁊ damni. Reſpond̓. ꝙ ſic: dummodo locans boues labo ranti ꝓmittat competenter ſe ſatiſfacturum ꝓ la bore quem ſuſtinet. ſiue fiat ſatiſfactio de expenſis factis ex ꝑte dantis. ſiue de ſorte boum ſi ibi non fuęrit lucrum. al̓s ꝯͣctus illicitus eſt. Sextodecimo. Pone. P. tradit Ioh̓. duos bo ues eſtimatos. xx. flor. vt cum eis laboret vſqꝫ ad annum. tali vicꝫ pacto ꝙ ipſe Io. teneat̉ fideliter eos nutrire expenſis ſuis. atꝫ in fine anni p̄dictos boues. vel eſtimatiōem p̄dictam cum quarta ꝑte lucri: ſi inde lucratus fuerit. vel tantū minus ipſa eſtimatione: quantum portat quarta pars damni ſi inde ſuꝑuenerit damnum. teneat̉ ipſi. P. dare ⁊ ꝯſignare. nunqͥd talis ꝯͣctus licitus erit. Dicendū ꝙ talis ꝯͣctus illicitus eſt. Erit aūt licitus ſi adde ret̉ in pacto ꝙ ſi damnum aliqd̓ ſine culpa ipſius Io. aut nuncij eius interueniret. ꝙ ad ip̄m. P. in tegre ꝑtineret: nihilominꝰ tale damnum. P. a p̄ dicto Io. nō teneret̉ acceptare. niſi Io. iuridice fa ceret de hoc plenā fidē. Aduertendū eſt ēt ꝙ p̄di xx iij

cta dn̄t intelligi ẜm debitum eqͥtatis. Naꝫ qd̓ de ductis eſtimatōibꝰ oꝑaꝝ ⁊ laboꝝ ipſiꝰ debitoris. ⁊ expēſis factis de bonis eiuſdē in bobꝰ ⁊ in oꝑatōe eoꝝ facta diligēti examinatōe ſuꝑeſſe reꝑit̉. id eſti mādum ac diuidendū eſt. ¶ Decimoſeptimo. Pone ꝙ. P. tradit. I. vnam vaccaꝫ. v. lib. eſtimatā. cū tali.ſ. pacto ꝙ ipſe. I. te neat̉ eam ⁊ oēm eiꝰ fructū ⁊ fetu cū diligentia ẜua re ⁊ cuſtodire ſumptibꝰ ſuis. fructūqꝫ eiꝰ ⁊ fetū nō alienare ſine lnīa ipſiꝰ. P. atꝫ de fetibꝰ eꝰ ⁊ fructibꝰ eiꝰ pͥoribꝰ tm̄ ipſi. P. dare ⁊ cōſignare: donec ſit de dicto p̄cio integre ſatiſfactū. Deinde ſibi aſſignare dimidiū in futuꝝ de fructibꝰ ⁊ fetibꝰ talis vacce. ſi tn̄ vacca vel eꝰ fructus ⁊ fetꝰ culpa ipſiꝰ Io. aut nū cij eiꝰ qͦcūqꝫ mō ꝑierint. ipſe. I. reſtituē teneat̉ inte gre. Si āt diuino iudicio. aut fortuito caſu ſuꝑue nerīt antedicta ꝑtineat damnū ad ip̄m. P. Quid iurꝭ. Dd̓m ẜm opi. veriorē ꝙ ꝯͣctus talis eſt illicitꝰ naꝫ euident̓ apꝑet ꝙ potior eſt ꝯditio locatoris ꝙͣ ꝯductoris. qꝛ poterit euenire ꝙ poſtqͣꝫ. P. ſuā ſor tem receꝑit: vacca cū omni fructu ⁊ fetu ꝑibit ⁊ ſic de omnibꝰ expenſis ⁊ laboribꝰ habitis circa vaccā ipſe Io. nihil hēbit. qd̓ iniuſtum eē videt̉. Decimooctauo. pone. P. locat. I. duos boues eſtimatos. xx. flo. cū pacto ꝙ vbi ꝯſuetum eſt dare ꝓ duobꝰ bobꝰ. xij. ſtaria frumenti: det ſibipſe Io. viij. ita tn̄ ꝙ ſtet ad ꝑiculū tercie ꝑtis boum. nun qͥd ꝯͣctus eſt licitꝰ. Qd̓m ꝙ ſic. Si tn̄ ipſe ſatiſfacit Io. de labore ſuo. ⁊ tunc licitum eſt ꝙ Io. obliget Ie ad periculum tercie partis boum. Aliter non li ceret. ¶ Decimonono. pone ꝙ. P. locat. I. duos boueſ paciſcēs ſecum ꝙ det ſibi ſextarium frumēti qͦlibꝫ mēſe: nec de ꝑiculo mentōꝫ facit. Quid iurꝭ. dd̓m ꝙ ſi. P. vult capitale firmū: tūc vſura eſt. ſꝫ ſi intē dit fortuitum periculum in ſe ſuſcipere: tūc caſus licitus eſt. ſicut etiaꝫ eodem mō licitū eſt agere in vectura eqͥ. tunc inſuꝑ ſi morerent̉ boues ꝑ Io. in curiam: eos ſatiſfacere teneret̉. Uigeſimo. pone ꝙ. P. emit duas vaccas ⁊ eas tradit. I. ſub hoc pacto ꝙ eas paſcat. ⁊ cum eiſdē terram colat. ita tn̄ ꝙ ipſe. P. de primis fructibꝰ il laꝝ recipiat medietatem p̄cij eaꝝ. quo recepto me dietas ipſaꝝ fiat agricole ⁊ medietas alia ſit ipſius P. ⁊ equaliter diuidant fructus. hoc addito ꝙ a gricola annuatim det vnum ſextarium frumenti ipſi emptori.ſ. P. ꝓ eo ꝙ terram colit cum ipſis vaccis. ⁊ ſi moriant̉ vacce equaliter communicent damnum. nunquid licet. Dicendum ꝙ contractꝰ licitus eſt. ſꝫ magis eſt ꝯͣctus locationis ꝙͣ ſocieta tis: quia locat vnam vaccaꝫ que eſt ſua ꝓ vno ſex tario frumenti annuatim ⁊ ꝓ paſtu vacce ⁊ fetus eſt ipſe fetus: ſꝫ de alia nihil recipit: qꝛ non ſua: ſed agricole eſt. ¶ Quanto autem temꝑe durent hmōi ſocietates vbi al̓s pactum non ſit inter contrahentes. Ang. dicit ſe reperiſſe q̄dam iura extrauagantia inter exͣ ordinaria. c. feudoꝝ. quoꝝ vnius rubrica dicit cō ſuetudo ſocietatis iumentoꝝ. ⁊ ſic ſequit̉ ad lrām in nigro. Si qͥs dederit iumentum iure ſocietatis Ale qui accipit dꝫ tenere ꝑ. v. annos ſi nihil dictuꝫ Uſura. iij. eſt de temꝑe. ⁊ omnes poledri dn̄t eſſe ꝯmunes. ⁊ illud qd̓ queſierint temꝑe triturationis. ⁊ in capi te. v. annoꝝ ſeꝑat̉ ſocietas. ⁊ ille qͥ dedit dꝫ hr̄e iu mentum ante partem. ſꝫ ſi ille qͥ accepit dedit terci am.ſ. ꝑtem p̄cij in emendo iumentum ẜm glo. tūc iumentum ⁊ omnia ꝑtienda ſunt ꝑ medium. ⁊ ſi amiſerit iumentum culpa ſua: qꝛ non cuſtodierit. emendare tunc dꝫ. Et ſequit̉ alia rubrica. Conſue tudo ſocietatis vaccaꝝ. Si qͥs dederit vaccam ali cui vt hr̄et eam iure ſocietatis. ⁊ non dixerat de tē pore: dꝫ eam tenere ꝑ. v. annos. ⁊ omnes vituli de bent ꝑtiri ꝑ medium. ⁊ ille qͥ dedit vaccam dꝫ hr̄e eam ꝓ capite ſaluo ſi nihil dictum eſt. ⁊ ille qͥ ſuſce pit non dedit de ſuo in p̄cio vacce. alioquin ſi par tem p̄cij dedit: dicit glo. terciaꝫ. ꝑ ea que dicta ſunt sͣ. in iumentis. Sequit̉. Omnia dn̄t ꝑtiri ꝑ medi um. Et ſi is qͥ accepit amiſerit vaccam cuipa ſua. quia cuſtodem nō miſit: vel non bene cuſtodiuit. ⁊ ꝓpter hoc vacca amiſſa eſt. quia fures abſtulerūt vel lupus eam comedit: debet emendare ſocio ſuo Cum v̓o dicta animalia ineſtimata dant̉ cum ter ra. id eſt ꝙ quis dat animalia omnia. ⁊ terram: cū indubio: vt oſtenſum eſt: totum periculū anima lium ꝑtineat ad dn̄m. poſſet dn̄s qui ponit boues ⁊ terram paciſci vt maiorem ꝑtem fructuum terre recipiat: cum ruſticus tm̄ oꝑas ponit: niſi oꝑa ru ſtici ⁊ eius induſtria magis eſtimet̉: ꝙͣ fructus qͥ venire poſſent ſimul ex bobꝰ ⁊ terra. quia tunc no ſolum fructus terre eqͥs ꝑtibꝰ ꝑtiendi eſſent. ſꝫ eti am de ipſis ruſticus plus haberet. d. l. ſi non fue rint: ẜm eundem. Si aūt dicta animalia eſtimata tradunt̉. tunc periculum caſus fortuiti inter ſoci os eſt ꝯmune. l. cum dn̄obꝰ.§. damna. ff. ꝓ ſocio. ⁊ tenet Bal. in. d. l. ſi paſcēda. Aliqui tn̄ diſtingue re vident̉. quia aut eſt damnum fortune: ⁊ ꝓcedat qd̓ dictum eſt. Aut damnum nature.i. qd̓ ꝓcedit ex natura. ⁊ hoc ꝑtinet ſolum ad tradentē anima lia. ſꝫ certe hoc iure ꝓbari nō videt̉: nec eſt rō diuer ſitatis. īmo cū melioramenta etiam naturalia hoc caſu ꝯmunicent̉. vt. d. l. ſi nō fuerint. ꝯueniens eſt vt ſimiliter pericula diuidant̉. Nec miꝝ ſi hoc ca ſu fit talis ꝯmunicatio. qꝛ eſtimatio introducit em ptionem etiam in ꝯͣctibꝰ. in qͥbꝰ de ſui natura non leman̄ ꝑtē dꝫ eāhit tranſfert̉ dominium. puta. in locatiōe. ff. loca. l. iij. niſi ſit aliud expreſſe conuentum. ff. de ꝯͣhen. emp. cum manuſata.§. nemo. vel niſi ex conſuetudine aliud inducat̉: cum vt dictum eſt intelligit̉ actum quod eſt conſuetum. l. ꝙ ſi nolit.§. qꝛ aſſidua. ff. d̓ niuuuittm̄ vnā. edil. edic. Dicta ergo eſtimatio introducit in du bio emptionem. ⁊ habet̉ ꝑ inde ac ſi ille qui dat di cta animalia mutuaſſet ſocio medietatem precij. ⁊ ipſe poſuiſſet aliam medietatem. ⁊ communiter ab ipſis fuiſſent empta. Et ideo non mirum ſi qͥli bet ꝓ rata de periculo tenet̉: quando ſine culpa al terius ſocioꝝ ꝓceſſit. al̓s illius ſolius erit damnū: cuius culpa ꝯtingit. vt in. d.§. damna. Circa fru ctus autem ⁊ tempus: quo ſocietas durare debe at. eadem dicenda ſunt qͥ ⁊ dicta ſunt in ꝓximo ca ſu qn̄ ineſtimata tradunt̉. vt.ſ. ſemꝑ equalitas ar bitrio boni viri ſeruet̉. vnde hoc caſu poſtqͣꝫ qͥlib̓ ſocioꝝ ponit tantūdē reſpectu p̄cij animalium. q̄

Uſura. iiij. eſtimata tradita ſunt ⁊ ſocius ruſticus plus ponit reſpectu oꝑaꝝ ⁊ cuſtodie. nō vr̄ ꝙ fructꝰ ꝑ mediū diuidi debeāt. Et ait dictꝰ. d. Ang. de hoc al̓s du bitare vidiſſe. ſꝫ putat arbitrio boni viri cōueniri. vt eqͣlitas ſeruet̉. ꝙ ſi talis cuſtodia ⁊ cura aīaliuꝫ quā ponit ſociꝰ ruſticus: fiat: aut fieri poſſet ꝑ īfan tes aut ꝑuulos qͦꝝ oꝑe nō ſunt in magͣ eſtimatōe licꝫ aliq̄ ſint. tūc ſi aliquā vtilitatē ex aīalibꝰ ꝑcepit plus ruſticꝰ ſocius ꝙͣ alius vt fimi et lutaminis q̄ veriſil̓r cū oꝑa paſtoris cōpenſari pn̄t: iuſte fructꝰ eqͣliter diuidunt̉. Si v̓o paſtoris oꝑa quam ponit ruſticus: aut poni facit ſiue alij ſumptꝰ. puta. pa learū feni ⁊ ſimiliū excederēt cōmoditatē lutamīs tūc vt eqͣlitas ſeruet̉. iuſte ruſticꝰ ante ꝑtē aliqͥd ꝓ paſtoris oꝑa reciꝑe debeat qd̓ eqͥualeat ei qd̓ plus ponit. d. l. ſi nō fuerint. al̓s ſi tradens aīalia vellet eqͣlē portionē videret̉ velle p̄ciū mutui facti ſocio de p̄cio medietatis ſortis. ⁊ ſic vſurā cōmittēt. cuꝫ qͥcqͥd accedit ſorti vſura fit. xiiij. q. iij. pleriqꝫ. Nec hoc caſu poſſꝫ qͥs ꝑ ꝯſuetudine ꝯriā excuſari in fo ro ꝯſcīe. cū iniqͥtate ꝯtineat. ⁊ ſocij dānū ⁊ iacturā ⁊ iuri frat̓nitatis nō conueniat: cui ſocietas cōꝑat̉ l. veꝝ. ff. ꝓ ſocio. Et ſi dicta aīalia eſtimata tradūt̉ cū terra ꝯuenit ꝙ dānū ⁊ lucrū ſit cōmune. ⁊ fru ctus eqͣli ꝑte diuidant̉. cū vnuſqͥſqꝫ ponat ꝑtē ani maliū q̄ cōicata ſt̓ ꝑ eſtimationē vt dictū ē. ⁊ vnus ponat terrā ⁊ alius eqͥualentes ponat operas ẜm eundē. Quo v̓o ad aīalia minuta. qn̄ ſuꝑ ipſis ſo cietas ꝯͣhit̉. Dicendū ꝙ obſeruāde ſt̓ cōuetiones ⁊ cōſuetudines arbitrio boni viri cōueniētes ẜm modū ⁊ formā circa aīalia groſſa sͣ. poſitos ꝑ eadē iura. niſi ꝙ circa anīalia minuta vr̄ ſocietas poſſe breuiori tꝑe finiri. puta ſpacio triū ānoꝝ vt ſtatim patebit. ſi v̓o nulla appareat ꝯuētio ſeu ꝯſuetudo reperiunt̉ ſcripta aliqͣ iura exͣuagātia in fine vſuū feudoꝝ qͦꝝ vniꝰ ſic incipit. ℟ica ẜm. d. Ang. Con ſuetudo ſocietatis capraꝝ. Nigrum ſic ſequit̉. Si qͥs dederit caprā aut pecudeꝫ iure ſocietatis. Ille qͥ accepit dꝫ tene̓ ꝑ tres ānos ⁊ in vnoquoqꝫ anno dꝫ dare ꝓ capra. xij. formaticos bonos ⁊ optimos ꝓ pecude ſex. ⁊ medietas captoꝝ ⁊ agnoꝝ cōis dꝫ eſſe ⁊ medietas lane. ⁊ ille qͥ dedit caprā: aut pecu dem an̄ ꝑtē dꝫ eā hr̄e. ⁊ ſi ille qͥ accepit dedit terciā: tūc oīa ꝑtienda ſt̓ ꝑ mediū. ſꝫ ſi ille qͥ accepit amiſe rit culpa ſua. qꝛ eā nō cuſtodierit vel pecorile non bene clauſerit. dn̄o tūc emēdare dꝫ. ⁊ vt dictū ē bo nos formaticos dare dꝫ.ſ. nō qͥdē de vna mūctu ra. qꝛ ſi dedit tm̄ vnā pecudē vel vnā caprā. nō dꝫ mihi dare talē formaticū qͣlis p̄t fieri de vna mun ctura tm̄ ſꝫ tres aut qͣtuor mucture inſimul mitti debent vt bonꝰ formaticꝰ inde fiat. ꝙ ſi dedi alicui xx. aut. xl. pecudes aut totidē capras. dꝫ ne mittē vnā muncturā ſimul ⁊ facere formaticum de tota mūctura. Certe nō. ſꝫ medie eſtimatōis. ita ꝙ nō fraudet̉ qͥ dedit nec qͥ accepit. Sꝫ ſi agni vel capti nati nō fuerint de vna aliqͥ capra vel pecude non dꝫ dare niſi medietatē formatici: quē darēt ſi nati eſſent agni vel capti. Sequit̉ alia rubrica. Cōſue tudo ſocietatis porcaꝝ. Si qͥs dederit porcā alicui iure ſocietatꝭ ⁊ nō fuerit dictū de tꝑe tucis qͥ acce pit dꝫ eā tenē ꝑ tres ānos ⁊ oēs porcelli qͥ nati fue Fo. ¶ CLXIII. rint ꝑtiendi ſt̓ ꝑ mediū in vnoquoqꝫ āno vel ſi pla cuerit dn̄o ⁊ ei qͥ accepit tenē vſqꝫ in capite trium ānoꝝ debent oīa ꝑtiri ꝑ mediū. etiā porcellos na tos de porcellis. ⁊ cū porca facit porcellos. dꝫ dn̄s face̓ adiutoriū ei qͥ acceꝑit ⁊ non dꝫ qͥ accepit dare terciā aut incōtru. Et ſi amiſerit culpa ſua qꝛ por cellos nō bene clauſerit vel cuſtodē cū porcis non bene miſerit. dꝫ dn̄o emendare vel caſum amiſſio nis dn̄o dice̓. Itē aliqn̄ aīalia feminini generꝭ tra dunt̉ ad oꝑiendū ab aīalibꝰ maſcul̓ alteriꝰ qͦ caſu ſi appareat ꝯuentio ſeu ꝯſuetudo q̄ nō diſcrepet a iudicio boni viri. ſeruāda ē. vt ſepiſſime on̄ſum ē: ꝙ ſi hec nō appareāt. ſuꝑ hoc ē vna de p̄dictis exͣ uagantibꝰ ẜm. d. Ang. cuiꝰ rubrica ē talis. Cōſue tudo ſocietatis iumētoꝝ. Si qͥs dederit iumenta cooꝑienda equo alicuiꝰ. oēs poledri debēt eē cōes nati in illo āno de iumētis illis ꝑtiendiqꝫ ſunt ẜm ꝯſuetudinē. ⁊ ille cuiꝰ ſt̓ iumēta dꝫ ꝑtiri poledros admittē illi electōnē cuiꝰ ē equꝰ. vtꝝ velit acciꝑe po ledrū an acciꝑe ꝑtē p̄cij. Ite aliqn̄ tradunt̉ aīalia: nec apparet qūo: p̄ſertim defunctis iā pͥncipalibꝰ ⁊ tūc ſeruāda eſſet ꝯſuetudo. cū illud qd̓ ē cōſuetū int̓ ꝑtes videat̉ actū. ff. de edil. edic. l. qd̓ ſi nolit.§. qꝛ aſſidua. ⁊ de aqͣ plu. ar. l. ſi pͥus.§. recte placuit. Si aūt de cōſuetudīe nō apparēt. tūc ẜm. d. Ang. in dubio p̄ſumeret̉ ꝯͣctꝰ innoīatꝰ. ꝓ qͦ daret̉ actio p̄ſcriptis v̓bis. Et in hoc eadē eſſent ẜuanda q̄ sͣ. dicta ſt̓ de ſocietatibꝰ ac ſi eſſet ꝯͣcta ſocietas. Ego puto ꝙ exqͦ nō apparet qͥd actū ſit. ⁊ remanet in determinatū: totū d̓beat reduci ad arbitriū boni viri. exͣ de of. del̓. de cauſis. ⁊. ff. ꝓ ſocio. l. ſi nō fue rit. Cui arbitrio ꝯuenit ꝙ vnicuiqꝫ det̉ ſibi debitū ff. de iu. ⁊ iur̄. l. iuſticia.§. iurꝭ p̄cepta. Et ꝓpterea. ꝙ tradēs aīalia iſta recipiat cū oībꝰ fructibꝰ ⁊ acceſ ſionibꝰ: illis exceptis q̄ ſine culpa recipiētis deꝑdi ta ſt̓. cū dicta aīalia fuerint tradētis nec appareat ꝙ eoꝝ dn̄iū in aliū trāſtulerit. ar. l. fructꝰ. ff. de rei ven. Sꝫ receptori aīaliū fiat cōgrua recōpenſatio iuxͣ exigentiā ſumptuū ⁊ laboris ſui. ⁊ hoc actōne mādati. exqͦ ꝑ mādatū ſiue impoſitionē dn̄i aīalia gub̓nāda ſuſcepit. ff. man. l. j. vel ſaltē actōe ī factū ſiue p̄ſcriptis v̓bis. ff. de ꝑſcrip. v̓. l. ij. Sura. llij. ſcꝫ de reſtōe vſuraꝝ. Qualit̓ vſurariꝰ ꝯpellit̉ reſtituē. Rn̄. ẜm Ray. ſi ē publicꝰ cōpellit̉ ꝑ diuerſas penas iurꝭ: qͣs hēs sͣ. Reſtō. ix. Itē oīs vſurarius pōt cogi ad reſtōnē ꝑ excōicationē. exͣ eo. qm̄. Itē t̓cio mō ꝯpellit̉. qꝛ ſi vſurariꝰ r̄petat ab aliqͦ vſuras repellit̉ ꝑ exceptōꝫ donec ⁊ ip̄e r̄ſtituerit vſuras. vl̓ fecerit poſſe ſuū. exͣ eo. qꝛ fruſtra. ⁊ eiſdē modis cō ellunt̉ heredes. exͣ eo. tua. ⁊. c. Michael. Quid ſi qͥs repetat vſuras ⁊ excipiat̉ ꝯͣ eū ꝙ ip̄e nō reſtituit vſuras qͣs extorſit. ⁊ ille rn̄det ſe eē pa ratū reſtituē̓ ſi ſit qͥ petat: qūo ꝓcedet iudex eccle ſiaſticus. Rn̄. ẜm Gof. faciet p̄conizari ꝙ qͥcūqꝫ ſoluit tali vſuras veniat ⁊ on̄dat et ſatiſfaciet ei. et ſi nō veniat aliqͥs ꝓcedet prior petitio. ſi veniant ⁊ ꝓbent fiet eis reſto. Nec ſufficit in hoc caſu dari pignora vel cautiones. exͣ de re iudi. cū aliquibus; Et intellige niſi magna cauſa forſan int̓ueniat vt xx iiij

Uſura. iiij. dicit Hoſti. et Inno. in. c. qꝛ fruſtra. exͣ eo. ꝙ ſi is a quo acceꝑat vſuras nō ſit ſuꝑſtes nec eius heres: mādabit iudex pauperibꝰ erogari. exͣ eo. cū tu. Et poſtꝙͣ hoc factu fuerit petitio ꝓcedet. al̓s nō. Et idē dicendū ſi viuat. ſꝫ neſcit̉ vbi ſit. vel ſi ſcit̉ et ad eū mitti non pōt. tūc ſil̓r detͣ pauperibꝰ niſi ſperet̉ de ipſiꝰ aduētu tūc em̄ pecunia cōſignabit̉ ⁊ depo netur. et ꝓcedet pͥor petitio. ⁊ hec intelligēda ſunt ẜm Ho. de vſurario notorio. ¶ Quid ſi debitor iurauit ſoluere vſuras. Rn̄. ẜm Ray. pōt denūciare eccleſie monitione p̄miſſa. vt ꝯpellat illū ad relaxandū iuramētū. vel ſi vult ſol uat vt ſatiſfaciat deo de iuramēto ⁊ poſtea poterit repete̓. exͣ de iureiur̄. ex adminiſtratōis. ⁊. c. debito res ꝙ ſi iurauit nō repetē dico ꝙ non repetet dire cte ꝓpt̓ iuramētū. ſꝫ indirecte bene repetet.ſ. denū ciando eccleſie crimē illiꝰ vt ſic ad ſatiſfaciendū cō pellat eū. Si v̓o iurauit ꝙ nō denūciaret. n̄ tenet iuramētū cuꝫ ſit illicitū. vtpote ꝯͣ ꝓximi ſalutē. vn̄ hoc nō obſtante poterit denūciare. exͣ eo. c. tuas. ⁊ de iureiur̄. quēadmodū. Idē Ho. addēs ꝙ ſi etiā iurauit debitor nō repete nec recipere vſuras. ni hilominꝰ debet cogi ad reſtōnē. ⁊ erit pecunia pau peribus eroganda. ¶ Quero de. q. notabili. vtꝝ bona vſurarioꝝ ſint tacite obligata ꝓ vſuris reſtituēdis. Rn̄. glo. in. c. tua. exͣ eo. vr̄ velle ꝙ ſic. ſꝫ Io. an. in. c. ij. exͣ eo. li. vj. ⁊ Ho. in. d. c. tua. dicūt hoc nullo iure ꝓbari. Ide̓ Fed̓. Nec in aliqͦ facit tex. cū tu. exͣ eo. ſuꝑ qͦ ſe fun dant tenētes aliā opi. Nā ibi nō dr̄ ꝙ agat̉ hypo thecaria ſeu reali actōe ſuꝑ illis poſſeſſionibꝰ. ſꝫ tm̄ dicit ꝙ poſſeſſiones debēt vendi. Et id̓o dicit Pa nor. in. d. c. cū tu. ꝙ vbi bona vſurarioꝝ ꝑuenerūt ad aliquē ex titulo oneroſo: nō pn̄t vendicari per debentē reciꝑe vſuras. Sed ſi poſſeſſiones empte ex pecunia fenebri ꝑuenerūt ad terciū ex cā lucra tiua: tūc ꝑ officiū iudicis poterūt vendi. nō aūt eo reſpectu ꝙ poſſeſſiones ſint obligate. ſꝫ ex qͣdā eqͥ tate. qꝛ exqͦ res mea vel mihi debita ꝑuenit ad te ex cā lucratiua: tu teneris reſtitue̓. l. ſi et me ⁊ ticiū ff. ſi cer. pe. ⁊ ſic pōt ſaluari glo. in. d. c. cū tu. inqͣꝫtū diſtinguit int̓ cām lucratiuā et oneroſam. Et Pa nor. in. d. ca. tua. dicit ꝙ cōis opi. antiquoꝝ fuit ꝙ bona vſurarioꝝ ſint tacite obligata. ſꝫ modernio res cōiter tenuerūt oppoſitū. Et id̓o Ho. in. d. c. tua. cōcludit noͣbilit̓ ꝙ ille ad quē bona vſurarioꝝ ꝑuenerūt titulo ſingulari. ſiue ex cā lucratiua ſiue oneroſa. nō pōt moleſtari ſuꝑ illis bonis etiaꝫ pro vſuris reſtituēdis. al̓s multi illaquearent̉. ſꝫ in bo nis emptis ex pecunia vſuraria pōt ꝓcede̓ illa di ſtinctio. an ex cā lucratiua vel ne. Et hec opi. vt re fert. d. an. fuit al̓s in facto ſeruata. nec curandū de cōi opi. antiqͦꝝ. exqͦ iure nō ꝓbat̉. Et dicit panor. hoc dictū eſſe notādū ꝙ licite iudicat̉ ꝯͣ cōem opi. doc. et etiam gloſaꝝ quādo illa opi. cōmuniter nō ꝓbatur iure. Et hodie pōt dici ꝙ iſta ſit ꝯmunis opinio. ¶ Et ꝑ p̄dicta ſoluit̉ alia. q. Quid ſi hereditas nō ſufficit ad oēs vſuras. An debeat ſatiſfieri ꝑ here des pͥmo veniētibꝰ. An fiet ſatiſfactio ꝓ rata vnū quēqꝫ tangente. Glo. in. d. c. ij. recitat opinionem Guil. qui tenuit ꝙ fiet ꝓ rata. Ipſa tn̄ ſentit ꝙ hr̄i debet tꝑis ꝯſideratio. vt ſic qͥ pͥus ſoluit vſuras: re cipiat qd̓ ſuū eſt integralit̓. ⁊ ſic de ſingulis ſucceſſi ue ẜm regulā. Qui pͥor ⁊cͣ. Sꝫ Lau. de ridol. dicit ꝙ tota vis huiꝰ. q. pendet: an bona vſurarioꝝ ſint tacite obligata vel ne. Nā tenēdo ꝙ ſint tacite ob ligata vt voluit dicta glo. dꝫ hr̄i tꝑis ꝯſideratio vt ſic qͥ pͥor pͥus ſatiſfiat. Si aut tenet̉ ꝙ bona nō ſūt tacite obligata. tunc fiet ſatiſfactio ꝓ rata. Idē dic in ſimilibus. ¶ Et exp̄dictis inferunt̉ quedā cōcluſiones. Pri ma ꝙ heredes vſurarij tenent̉ ad reſtituēdū vſu ras nō inſolidū. ſꝫ ẜm hereditarias portiones. vt ſi vnus hꝫ duas ꝑtes hereditatis: tenet̉ ad duas ꝑtes vſuraꝝ. et ſi tres. tenet̉ ad terciā ꝑtē. Et hoc nō eſt ſpāle in heredibꝰ vſurarij. ſꝫ idē eſt regularit̉ de qͥbuſcūqꝫ heredibꝰ. qꝛ actōes cōpetentes ꝯͣ de functū diuiſe ſt̓ in heredes ꝓ portionibꝰ heredita rijs. l. j. ⁊. ij. C. de ac. here. Scd̓a ꝯcluſio ẜm glo. in d. c. tua. ꝙ altero heredū effecto nō ſoluēdo. alter pōt cōueniri in totū. Sꝫ panor. dicit ꝙ iſta cōclu ſio ē falſa. qꝛ fundata ſuꝑ opi. dānata. Si em̄ bona vſurarij nō ſt̓ obligata vt dictū eſt. gͦ aliꝰ heres nō tenet̉ inſolidū. altero effecto nō ſoluendo. Doc. tn̄ cōiter illam ꝯcluſionē tenēt. Et dicit. d. An. ꝙ iſta ꝯcluſio p̄t practicari fauore aīe. vt ſic liberet̉ faciliꝰ aīa defūcti ex integra ſatiſfactōe. tn̄ de rigore iurꝭ nō vr̄ concluſio vera. Et Io. cal. dicit ꝙ ſi diuiſio fuiſſet facta int̓ heredes: tūc alter nō cōueniret̉ in ſolidū. puta qꝛ creditores receperūt portionē vniꝰ extͣ iudiciū vel cōuenerūt eū ſuꝑ ꝑte ſua tm̄. qd̓ eſt notandū. Et tenēdo opi. glo. et ſcd̓am ꝯcluſionē sͣ pꝯſitā: poſſet inferri t̓cia ꝯcluſio. ꝙ etiā ſi alter he redū eſſet ſoluendo: poſſet vnꝰ cōueniri inſolidū inqͣtū ſufficiūt bona ad eū deuoluta ſi agēt̉ hypo thecaria. Et vt dictū ē opinio glo. eſſet practicāda tn̄ non eſſet abſolutio denegāda ſi heres nollet ſa tiſfacere niſi ꝓ parte ſua. Nunqͥd aūt ſi bona defuncti nō ſufficiunt ad vſuras reſtituēdas heres teneatur de ſuo. Rn̄dit panor. in. d. c. tua. de mēte Ho. ꝙ lꝫ heres in foro ꝯtentioſo teneat̉ ſi nō fecit inuētariū: in foro tn̄ aīe nō tenet̉ vltra vires hereditarias. Et panor. facit regulā generalē ꝙ nullo caſu ī foro aīe tenet̉ heres vltra vires hēditarias. qꝛ talis lex ē fundata ſuper p̄ſumptōe. ſꝫ in foro aīe de oībꝰ credit̉ cōfitēti. Itē qꝛ in foro aīe non hꝫ locū ſolutio pene. vt dicit glo. ſingularꝭ. xij. q. ij. frat̓nitas. Nec ob. dictū doc. ꝙ lex cōdita ab hn̄te ptātē nō ꝯtinēs manifeſtā iniqͥ tatē dꝫ ẜuari etiā in foro aīe. qꝛ dꝫ intelligi qn̄ non ceſſat rō legꝭ in foro aīe: ſeu qn̄ eſt eadē rō ī vtroqꝫ foro. Al̓s ſecus. An auteꝫ heres teneat̉ ex delicto defuncti. ⁊ an heres in aliquo caſu teneat̉ inſolidum. vide ſupra Hereditas. Quid de illo qͥ ſponte ſe obligauit ad reſtōnem Vſuraꝝ credēs bona vſurarij ad hoc ſufficē cū nō ſufficiāt. Rn̄dit. S. Ber. ꝙ tenet̉ ad oīa: ſi ſe in diſtincte obligauit. qꝛ forte aliꝰ obligaſſet ſe ꝓ toto niſi ipſe fuiſſet. et ſic. qꝛ dedit dānū creditoribꝰ qd̓ nō incurriſſent ſine ſuo facto id̓o tenet̉ etiā ī ꝯſcīa

Uſura. v. ſecus aūt ſi explicaſſet verbis nolle ſe obligari: niſi inqͣntū de bonis vſurarij ad eum deuenerint. nec ſufficit ꝙ hoc tm̄ aīo intelligat niſi expͥmat verbis Lau. aut de ridol. dicit ẜm Lap. et quoſdā alios: fideiuſſorē vltra vires hereditarias nō teneri etiā ſi ſe pͥncipalē ꝯſtituiſſet. Idē Pau. de elea. Et hoc habita rōne a tꝑe cautōis p̄ſtite. qꝛ ſi tꝑe cautōnis p̄ſtite erat debitor pͥncipalis foluēdo. dato ꝙ eius facultates poſtea ſint exhauſte alit̓ qͣꝫ ꝑ reſtonem vſurarū: nihilominꝰ remanebit fideiuſſor obliga tus ad oīa. Licet em̄ exceptio inopie ꝓſit pͥncipali nō tn̄ fideiuſſori. ꝙ ſi tꝑe cautōnis pͥncipalis non erat ſoluēdo: fideiuſſor nō obligat̉ vltra vires pͥn cipalis. Tn̄ idem La. ẜm dictū Pau. diſtinguit int̓ fideiubentē ꝓ cauente ſeu ſe obligāte ad reſti tutionē vſuraꝝ ẜm formā. c. qͣꝫqͣꝫ. de vſur. li. vj. vt euadat canonicas penas. et fideiubentē ꝓ cauen te ſeu ſe obligante ad reſtōnē vſuraꝝ ex alia cauſa vt pͥmo caſu nō teneat̉ fideiuſſor vltra vires. quia nec vltra vires reſtituere vel cauere tenebat̉ pͥnci palis. vt. d. c. qͣꝫqͣꝫ. In ſcd̓o v̓o caſu ſecus. qꝛ princi palis obligatus ē inſolidū. licꝫ habeat exceptionē inopie vel ſimilē. q̄ quidē exceptio vtpote. ꝑſonal̓ nō porrigit̉ ad fideiuſſorē. Et hec ē optima diſtin ctio. q̄ reducit opiniones q̄ vident̉ cōtrarie ad cō cordantiam. ¶ Utrū in vſura tranſferat̉ dn̄ium. Rn̄. ẜm Ul. ſic: cū et oīs voluntaria datio faciat tranſferre do miniū. Nā vſure dant̉ voluntate cōditionata.ſ. qꝛ potius vult aliqͥs vltra ſortē dare ꝙͣ mutuū nō accipere. et hanc ꝑtē tenet glo. xiiij. q. iiij. ſi qͥs vſu ra. Idē tenet glo. in. c. michael. extͣ eo. Idē Inno. Idē. S. Ber. Et ꝓ hac opi. facit. quia qn̄ traditio hꝫ cōſenſum dn̄i tradentis tranſfert̉ dn̄ium. vt. l. cōtractus. iuncta glo. C. de fi. inſtru. et in. l. multū C. ſi qͥs al. vel ſibi. et notat̉ in. l. traditionibꝰ. C. de pac. Et lꝫ tradat voluntate coacta: pura volūtas eſt ſufficiēs ad trāſlationē dominij. Licet cōpetat repetitio. l. ſi mulier. ff. qd̓ me. cā. Aliqͥ tamē circa hoc diſtinguunt. ꝙ aut res habite ex vſuris ſunt q̄ſite ꝑ pactū legis cōmiſſorie.i. ꝙ niſi ſoluat̉ debi tum infra certu tp̄s. pignus ꝑdat̉: aut nō. Primo caſu nō tranſfert̉ dn̄ium. qꝛ hoc pactū reprobatur in pignore. C. de pac. pig. l. fi. Et id̓o ex eo nō pōt tranſferri dn̄ium. qꝛ qn̄ aliqͥd ꝓhibet̉ et omne illd̓ qd̓ venit ex eo. vel ob id. l. nō dubiū. C. de legi. vn̄ accipiens res hmōi ſemꝑ ad reſtōnē tenet̉. cū rem alienā accipiat. Et hoc caſu pōt ꝓcedere opinio te nentiū ꝙ in vſura nō trāſfert̉ dn̄ium. Scd̓o caſu qn̄ res nō ſunt queſite ꝑ pactuꝫ legis cōmiſſorie. ſi vſurariꝰ eſt ſoluēdo: nullatenꝰ ad reſtōneꝫ tenet̉. qͥ ab eo rem accepit etiam titulo lucratiuo. Uide tn̄ ad p̄dicta ꝙ notat Bar. in. l. ſi fundi. C. de pig. ac. vbi ex illa. l. cōcludit ꝙ pactū legis cōmiſſorie vel ſibi ſil̓e. Ex poſtfacto in pignoribꝰ nō reprobat̉. ſꝫ ante ſic. Rō eſt qꝛ tꝑe qͦ ꝯͣhit̉ debitū: debitor face ret quicqͥd creditor vellet in mundo vt hr̄et pecu niā. id̓o lex voluit vt nō valēt tale pactū vt pignꝰ hr̄et in ſolutū ꝓ debito. Sed qn̄ ex poſtfacto debi tor facit creditori tale pactū. tūc ceſſat rō. id̓o valet Et. idē Bar. in. d. l. fi. dicit ꝙ aut apponit̉ pactuꝫ Fo. CCLXIIII. ꝙ debito n̄ ſoluto ad tp̄s pignꝰ ſit tuū ꝓ debito. ⁊ iſtd̓ ē pactū legis cōmiſſorie: qd̓ reprobat̉ in. d. l. fi. Aut apponit̉ ꝙ pignꝰ ſit tibi emptū iuſto p̄cio. ⁊ iſtd̓ nō eſt pactu legis cōmiſſorie. ⁊ in eo ceſſat oīs captatio et deceptio. et valet. vt. l. ſi fundus.§. fi. ff. de pig. Quidā tn̄ cauti feneratores bon̄. ex con ſilio ipſoꝝ antiquoꝝ doctoꝝ et aduocatoꝝ facie bant fieri inſtrumenta iſto modo. Si pecuniā ad tempus nō ſoluēs. ſit fundus mihi emptus iuſto precio. declarando arbitrio talis et talis. quos ex nunc eligimus in arbitratores ⁊ bonos viros; Et tere menti. qꝛ eſt pulerū ꝯſiliū. Et ꝯcludit Bar. ꝙ pactū legis cōmiſſorie non valet ab inicio. Secus ex poſtfacto. Et dicit ꝓpter hoc ſe reprobaſſe qd̓dā conſiliū. hec Bar. Et per p̄dicta poteſt ſolui queſtio quotidiana. An liceat emere huiuſmodi pignora a predictis vſurarijs. Et tenendo primā opinionē. ꝙ tranſfe ratur dominiuꝫ. tunc liceret. Tenendo v̓o aliam opinionem tunc nō liceret. Et Archi. flo. dicit ꝙ quia iſta materia non eſt vſqꝫquaqꝫ clara: nemini conſulendum eſt vt faciat. poſtfactum v̓o non eſt condemnandus. Et hoc niſi pignora eſſent res furtiue vel rapte vel ſacre. que pignorari non poſ ſunt. Sura. v. ſcilicꝫ in cō tractu pignoris. ¶¶ Primo querit̉. vtrū tenens aliquaꝫ rem pignoratam teneat̉ eam reſtituere cum fru ctibus ſi ſoluit̉ capitale ꝓ quo res fuit pignorata. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xv. ꝙ ſic. Si aūt de fructibꝰ fortē recepit: tenet̉ pignꝰ reſtituē ſine ſolutōe alia: recepto hoc qd̓ ſibi debet̉ ꝓ laboribꝰ et expenſis. Con. Monal. Scd̓o q̄ro. Pone ꝙ qͥs pignorat equum ꝓ mu tuo et ſoluit cibaria eius ⁊ ille cui pignoratꝰ eſt vtit̉ equo et equitat ad negocia ſua vel dat ad vecturā an ſit vſura. Rn̄dit Monal. ꝙ ſic. Idē de veſte ⁊ ſimilibꝰ quibꝰ vtitur ad vtilitatē ſuam et alterius damnum. ¶ Tercio q̄ro. qͥd ſi quis hꝫ equū ocioſum quē lo care nō velit. ⁊ pignorat eū alicui a quo mutuū ac cepit: ac ea ꝯditōne vt paſcat equū et eqͥtet. tn̄ ſine grauamine et ꝑiculo eqͣ. an ſit vſura. Rn̄dit Mo nal. ꝙ nō. lꝫ aliqͥd accipiat vltra ſortē. qꝛ non gͣuat ꝓximū. īmo iuuat: eū paſcēdo. Itē in hmōi caſibꝰ ꝯſiderandū eſt vtꝝ p̄ter mutuū pares ſint vtilita tes hincinde. ⁊ ſi pares īueniant̉ circūſcripto mu tuo. nō eſt vſura. Idē de eo qͥ pignorat domū mu tuanti q̄ inutilis eſt ſibi. qꝛ nō vult eā locare ⁊ mu tuans cuſtodit domū a ruina ne deſtruat̉ ⁊ nō va let argumētū. Iſte hꝫ vſum eqͥ p̄ter ſortē. gͦ eſt vſu rarius. dꝫ em̄ addi. ⁊ ꝓ vſura nō facit cōpēſationē et hoc eſt falſum. qꝛ paſcit. Quarto quero. Utꝝ recipiens domū in pignꝰ ꝓ qua mutuat. C. vſqꝫ ad annum: licite poſſit pa ciſci ꝙ ſi ille non reddat ſua. C. in termino predi cto: domꝰ illa intelligat̉ vendita ꝓ dictis. c. Rn̄dit̉ S. Ber. ꝙ penſari debet valor domus ⁊ qͣntum excedit p̄ciū. Debet etiā ꝯputari ſi creditor recepit xx v

vſumfructū de dicta domo: quē ſi accepit iudicari nō dꝫ in aliqͦ dānificatꝰ. īmo ẜm aliqͦs nō tm̄ do mū reſtituē tenet̉. ſꝫ etiā dictos fructꝰ ꝑceptos red dere vel in ſortē cōputare. ſi tn̄ dānificaret̉ de pecu nia ſua poſſet petē int̓eſſe. ſi v̓o creditor ſiue ille qͥ mutuauit n̄ recipit fructꝰ de domo illa cū ſuꝑflui tas valorꝭ domꝰ cedat ī penā debitorꝭ ſiue eiꝰ qͥ mu tuū accepit. p̄ſuppoſito ꝙ bona fides in ꝯͣctu int̓ uenerit. qꝛ videlicet creditor dū mutuaſſet crede bat illū eſſe ſolutuꝝ. qꝛ ꝓfecto ſi hac intētōne mu tuaſſet credēdo. videlicet illū nō eſſe ſolutuꝝ. vſu rarius eſſꝫ. ſi aūt credebat illū eē ſolutuꝝ tūc poſſꝫ lucriface̓ domū. Nā hec pena in ꝯͣctu apponit̉. vt metu pene debitū certo die ſoluat̉. qd̓ quidē licet. extra de arbi. dilecti. Con. Ho. Sira. VI. In ꝯͣctu ꝑmutatōis. Primo q̄rit̉. Utrū ars cāpſoria ſit li cita. Rn̄. ẜm Ale. de alexan. ꝙ hec ars neceſſaria eſt ad vtilitatē ꝑegrinātiū. ⁊ alioꝝ qͥ cir cuunt diuerſas regiones ⁊ ad cōmutationē rerū: ſine qͣ nō eſt vitā humana. Reꝝ em̄ commutatio neceſſaria ē q̄ comode fieri nō p̄t ſine numiſmate. Non em̄ in diuerſa loca ⁊ remota portari pn̄t res comode ad ꝑmutationē faciendā. Et id̓o neceſſa ria fuit numiſma ⁊ ars cāpſoria ꝓpter diuerſitateꝫ numiſmatū. hec aūt cōmutatio artis cāpſorie nō hꝫ rōnē mutui. qꝛ nō ſꝑat̉ lucꝝ ꝓpt̓ dilationē. tꝑis nec iteꝝ cāpſori reddit̉ res eadeꝫ ſpē vel numero. qꝛ dat monetā vniꝰ generis ⁊ recipit alteriꝰ. puta. dat turonēſes ⁊ recipit bononiēſes vel econuerſo. nec poteſt dici emptio vel venditio proprie: quia emptio vel venditio conſiſtit in rebus appreciabi libus. qͣrū p̄cia mēſurant̉ ⁊ det̓minant̉ numiſma te. hoc aūt genꝰ fit in cōmutatōe ſola numiſmatū diuerſoꝝ geneꝝ. ⁊ id̓o nō ē emptio ⁊ vēditio. ſꝫ ſim plicit̓ pōt dici ꝑmutatio. ꝑmutatio em̄ dr̄ vno mō general̓r qn̄ aliqͥd dat̉ loco alteriꝰ ⁊ ſic cōp̄hendit oēm cōmutationē. Scd̓o mō dr̄ qn̄ res det̓mina ta ad vtilitatē vite datur ꝓ alia re det̓minata. Et hoc mō det̓minat̉ de ꝑmutatōe in iure canonico. vt qn̄ cōmutat̉ p̄benda cū p̄benda vel hmōi. Ter cio mō dr̄ ꝑmutatio magis det̓minate numiſma tū ꝑmutatio. Et hoc mō ars cāpſoria dr̄ ꝑmutatō Con. p̄dictis. F. de may. in. iiij. dicens ꝙ ſicut ars mercationū facta legitime ē vtilis ⁊ ſicut mercato res ſt̓ valde vtiles. qꝛ aliqͣ habent̉ ī vna regione q̄ nō in alia ita pecunie ꝯmutatores ſeu cāpſores. qꝛ vna moneta currit ī vna regione ⁊ nō ī alia. vnde ꝑ ſuo labore aliqͥd pn̄t lucrari licite. Scd̓o q̄ro. qͣre capſor pōt reciꝑe lucꝝ ꝑmutādo v̓bigr̄a. ſtrinlēgus ī anglia valꝫ qͣtuor turonēſes ⁊ nō plus. Pone ꝙ cāpſor ꝓ cōmutatōe ſtrinlēgoꝝ ad turonen̄. aliqͥd accipit vel ecōuerſo. an liceat cū nō laboret plus qͣꝫ vſurarius. Rn̄dit idē Alex. ꝙ numiſma hꝫ duplicē cōmutationē. Unā ex naͣ rei ſiue pondē ⁊ maͣ. Aliā ex det̓minatōe legꝭ poſitiue exqͦ accidit ꝙ freq̄nt̓ aliqd̓ numiſmatꝭ genꝰ in aliqͦ loco nō tātū valet qͣntū valorē dedit illis lex poſiti ua. ⁊ iō qn̄ cāpſor aliqd̓ genꝰ numiſmatꝭ accipit n̄ ẜm det̓minationē ⁊ īpoſitionē legis. ſꝫ ẜm eſtima Uſura. vj. tionē ponderis ⁊ materie. ⁊ aliud genꝰ dat ẜm eſti mationē ⁊ īpoſitionē legis ⁊ fit iā recōpenſatio et eqͣlitas int̓ datū ⁊ acceptū. cōꝑando valorē numiſ matis dati. qd̓ valet ẜm eſtimationē legꝭ ad valorē numiſmatꝭ accepti. qd̓ valꝫ tā tn̄ ẜm naturā rei ad pondꝰ ẜuat̉ ibi iuſticia ſil̓is illi q̄ eſt in emptionibꝰ ⁊ vēditōibꝰ. qꝛ recōpēſatio fit h̓ ꝑ maiorē ⁊ āpliorē vtilitatē dati apd̓ accipiētē a cāpſore ꝙͣ r̄cepti ab eo ¶ Tercio q̄ro. Pone qͥs dat̉ marca argēti ꝓ alia marca argēti ſoluēda ⁊ recipiēda certo t̓mino. vtꝝ iſte cōmittat vſurā. Rn̄dit Alexan. de alex. ꝙ aut veriſil̓r ſcit̉ ꝙ marca ſit plus valitura tꝑe ſolutōis vtputa. ſi qͥs det marcā argēti ꝓ alia recipiēda tali tꝑe qͦ magis reqͥrit̉: multū p̄ſumit̉ ꝯͣ ſic mutuantē ꝙ q̄rat lucꝝ rōe tꝑis. Pōt etiā in hoc caſu ⁊ ſil̓ibꝰ fieri diſtinctio sͣ. poſita. Uſura. j. v̓. Uenditio fru ctus. An.ſ. mutuauit ſoluꝫ ob ſeruiciū. An.ſ. erat ẜuaturꝰ vel nō ⁊cͣ. ⁊ an̄ auferat libertatē debitori ſe liberādi vel ne. ⁊ an̄ veriſil̓r dubitet̉ vtꝝ res plus vel minꝰ valeat tꝑe ſolutōis. nā tūc poſſꝫ excuſari rōne dubij. Idē iudiciū ē qn̄ ſpēs ꝓ ſpē. puta gͣnū ꝓ grano. vinū ꝓ vino. oleū ꝓ oleo ad certā men ſurā datur. Con. Monal. ¶ Quarto q̄ro. Aliqͥs hn̄s ſpālē pecuniā: quā ti met futuro tꝑe minorādā ſuo p̄cio ẜm ſtatuta legꝭ poſitiue vel dn̄i terre. an liceat ſine vicio vſure mu tuo dare dictā pecuniā. hoc pacto vt ſibi reddatur in eqͣli p̄cio ī qͦ ē cū ab eo dat̉. Rn̄dit Ale. de ale. vr̄ multꝭ ꝙ n̄. Alijs āt ꝙ ſic. qꝛ alid̓ ē in mutuo ſꝑare lucꝝ. alid̓ ē vitare dānū. pͥmū n̄ p̄t fieri ſine īiuria dei: nec ſine īiuria ꝓxi. Qui āt euitat dānū deo in iuriā nō facit cū hoc nulla lege ꝓhibeat̉ nec ꝓxīo fit īiuria. qꝛ nō ledit ꝓximū ſuū qͥ euitat dānū ſuū In ꝓpoſito aūt ſi mutuās magꝭ q̄rit vitare dānū ſuū qͣꝫ hr̄e lucꝝ: debitor aūt nihil minꝰ accipit tꝑe mutuatōis qͣꝫ reddē̓ teneat̉ nec erat veriſil̓e pecu niā eſſe minꝰ valiturā qͣꝫ valebat tꝑe mutui. qꝛ vili ficatio huiꝰ pecunie nō accidit rōe dilatōis tꝑis. ſꝫ .li. in c. fi de vſu ex volūtate legiſlatoris. vide sͣ. Reſtō. v. vbi hēs multa ſingularia de hac materia. vide tn̄. q. quam format Lu. ro. in ſuis ſingularibꝰ de magno mer catore qͥ ſcit de ordine dato ī ꝯſilio ꝙ cras minꝰ va lebit frumētū ⁊ ille vēdidit: nō notificādo empto ribus de ordinatōe p̄dicta. Et dicit ꝙ ꝯͣhētes pn̄t agē ꝯͣ mercatorē illū ad int̓eſſe ẜm Guil. ꝑ. l. fraus ⁊. l. ꝯͣ legē. ff. de legi. Placet Bar. in. l. q̄ro. ff. de ac. Imide vſannō emp. ⁊ Bal. in. l. ij. de ꝑi. ⁊ co. rei ven. ꝓ hoc tex. in l. ſi vina. v̓. plane. ff. de ꝑi. ⁊ co. rei ven. ⁊ ibi ſic dr̄. Plane ſi intelligēt vēditor nō duraturā bonitatē vſqꝫ ad diē qͦ tolli debēt: nec āmonuit emptorē. te nebit̉. hec ibi. Hec in̄ lex iudicō meo paꝝ facit ad ꝓpoſitū. nā loqͥt̉ de vino diſpoſito ad corruptōem ⁊ ſic nō hꝫ ſuā bonitatē intrinſecā. ⁊ id̓o vendens tale vinū ac ſi hr̄et bonitatē intrinſecā. tenetur ad reſtōnē. ſecꝰ de mercatore vendēte granū: ſciēte ꝙ cras debeat mutari p̄ciū ex diſpōe ſtatuti. eo ꝙ qn̄ tale gͣnū vēdit̉ tātū valeat ⁊ etiā habeat ſuā boni tatē intrinſecā. Et in hoc nō q̄rit lucrū pͥncipalit̓. ſꝫ ſolū euitare damnū. qd̓ nota. ¶ Quinto. Pone ꝙ depoſui pecuniā apd̓ cāpſorē ſine aliqͣ pacto. qͥ campſor cū dicta pecunia multū

Uſura. vj. fuit lucratus ⁊ ſoluit mihi pecuniaꝫ. puta. xx. ꝓ. c. Modo querit̉ vtꝝ iſta ſit vſura. Quidam dicunt ꝙ aut depoſui ſub ſpe iſtiꝰ remuneratōis. ⁊ tūc eſt vſura. ſecus ſi ſimpl̓r. Et in hoc ſtat̉ dicto meo. qꝛ eſt qō d̓ ꝯſcīa. Bal. v̓o in. l. j. C. ꝓ ſocio. dic̄ ꝙ aut talis depoſuit in ſpē. ⁊ tūc qꝛ ipſe illicite vſus eſt pe cunia depoſita. omne lucꝝ inde ꝓueniēs dꝫ mihi reſtituere. qꝛ locupletior ex re mea factus eſt. ff. de ne. ge. l. qͥ ſine vſuris. ſꝫ hoc intellige in foro iudicia li: qꝛ iura hoc illi infligunt in penā. Pena āt in fo ro ꝯſcīe nō eſt ſoluēda de neceſſitate. vt dicit glo. ī ca. frat̓nitas. xij. q. ij. niſi ſeqͣt̉ ꝯdemnatio ꝑ iudicē aut ſaltē ſnīa declaratiua. vbi ſnīa diſpofitiua fie ret ꝑ ius poſitiuū. vt dictū eſt ſepiꝰ. vel vbi depo nēs eēt damnū paſſus. qꝛ forte repetiſſet pecuniaꝫ ſuam ⁊ hr̄e nō potuiſſet: ⁊ ꝓpt̓ hoc damnū paſſus. nam tūc depoſitariꝰ ad inteſſe tenet̉. aut vſus eſt li cite. qꝛ depoſueram ad numeꝝ. ⁊ tūc ſi aīo donan di ⁊ ſciens ſe nō teneri: liberalit̓ dat. maxime ſi de ponēs a pͥncipio nō hūit intentōꝫ dep̄uataꝫ. p̄t il lud retinere cū bona ꝯſcīa: qꝛ ē mera donatio. aut dat ex qͣdam eqͥtate: q̄ ſepe mouet debitores ad re muneran̄. ⁊ idē eſt. Aut dat credēs ſe teneri ex iure neceſſitatis: cū nō teneret̉. ⁊ tūc ẜm Bal. licite reci pitꝭ ſi nō habuit a pͥncipio aīm fenerādi. al̓s ſecus Nam obligatio antidoris iuſtam parit retentōeꝫ ꝑ errorē ſoluti. vt. ff. de fideiuſ. l. ſi teſtō.§. j. niſi eēt error facti: vt qꝛ putabat ꝑ ſuum ꝓcuratorē eſſe ꝓ miſſum cum nō eſſet. tūc nec de iure iudiciali nec ꝯſcientiali retinere pōt. ¶ Sexto q̄ro. Campſor cābiendo. vel ꝑmutando recipit vnum denariū ꝓ flor. vel in diſtāti loco fa cit pecuniā numerari: ⁊ ego h̓ do. an ſit vſura. v̓. gͣ. Numero campſori ꝑiſiꝰ. c. ꝓ. xc. q̄ ꝑiſiꝰ dari facit. Quid iurꝭ. Rn̄. d. Lau. vr̄ ꝙ ſit vſura. qꝛ q̄rit fru ctum de pecunia q̄ nō ꝑit. In ꝯͣrium facit: qꝛ nō ē mutuū: ſꝫ ꝑmutatio. Itē qͥ in loco diſtāti pecuniā nūerari fac̄: ſuſcipit in ſe ꝑiculū. hāc. q. format Io. de li. in. c. fi. de vſur. ⁊ ibi poſt multa dicit ꝙ nō vr̄ bene excuſabilis niſi attēto int̓eſſe. qꝛ attēto ſubie cto pecunie eſt inuendibilis. qꝛ oīm reꝝ eſtimatio eſt. ff. de fideiuſ. l. ſi ita. Concludit final̓r ꝙ vbi plꝰ recipiat: nō eſt bene tutus in ꝯſcīa. ſꝫ ſi veꝝ foret. hmōi cambia non fore. licita multi damnarent̉ ⁊ iō ego puto licita fore. dum tn̄ debito mō celebrēt̉ hoc eſt ꝙ moderatū lucꝝ recipiat̉. Et dico ꝙ h̓ nō int̓uenit mutuū. vnde vſura nō p̄t dici. nec int̓ue nit aliqͥd ꝙ ꝯͣ ꝯſcīam edificet. Un̄ dico ꝙ in pͥmo caſu. ſi tibi cābio flor. aureū ꝓ moneta. vel ecōtra ⁊ in vtroqꝫ caſu volo vnum denariū veri valoris iaꝫ nō illud volo. qꝛ tibi vendā pecuniaꝫ q̄ eſt inuē dibilis. nec ad pecuniaꝫ reſpectū hēo. ſꝫ ad int̓eſſe meū reſpectu laboris oꝑaꝝ. penſionū. fictoꝝ. ſala rioꝝ factoꝝ ⁊ expenſaꝝ q̄ ſubeo hmōi artē exercē do. inſuꝑ ꝑicula ⁊ labores plerūqꝫ talibꝰ cōtingere ſolent: iō ex his cābijs pōt ſumere moderatū lucꝝ rōne int̓eſſe. ſecus aūt de eo qͥ hanc nō exercet ar tem. nec ꝓpt̓ hoc opus īminet ſibi pericula. nec hꝫ inde labores. nec expēſas. ex qͦ rōne int̓eſſe poſſit inde hr̄e lucꝝ. ⁊ ẜm hoc ꝯſentienduꝫ eſt pͥme opi. Ideꝫ tenet Bal. dicēs ꝙ talis ꝯͣctus eſt licitꝰ iure Fo. CCLXV. gentiū ⁊ neceſſariꝰ ⁊ munitꝰ rōe naturali. eo ꝙ cā pſor pericula viaꝝ ⁊ damna nuncioꝝ ſubit. vt. ff. de nau. fe. l. periculi. ⁊. ff. de ac. ⁊ ob. l. traiectitie.§. de illo. Et ſi aliqͥd plus lucrat̉ iſte campſor licite lu crum ſumit. qꝛ induſtria accedit rei licite. vt no. ff. ad. l. fal. l. ſi heres. Preterea numeranti. x. licitū eſt paciſci ꝙ ei reddant̉. ix. tm̄. quia minuere ſortem non eſt peccatum. augere autem ſic. vt eſt tex. no tabilis. ff. ſi cer. pe. l. rogaſti.§. ſi tibi. Adhuc tn̄ de non exercente hmōi artem.ſ. cambiente minutim pōt non irrōnabiliter dici. ꝙ vpi talis reciꝑet ali qd̓ lucrum moderatum minus tn̄ qͣꝫ ꝯſuetum ſit acciꝑe ab alijs tenentibꝰ factores ⁊cͣ. non eſſet con demnandus. Cum hic etiam concernat aliquod intereſſe. puta amiſſionem temporis in numeran do ⁊ huiuſmodi. ⁊ debitor minus ſoluit huic qͣꝫ ſi accederet ad deputatum ad hoc. Et ſic hoc fit ad vtilitatē vtriuſqꝫ partis. ergo videtur licitum. Et ex p̄dictꝭ habes an licitum ſit cambium qd̓ ſit ꝑ lrās: vt ſit quotidie. Et concludendum eſt ꝙ ſic. tum qꝛ ibi non eſt mutuū: ſꝫ ꝑmutatio numir matis ad numiſma. tum qꝛ eſt ad vtilitatem vtri uſqꝫ ꝑtis. nec em̄ ſine tali cambio mercantie exerce ri poſſent. tum rōne int̓eſſe vt dictū eſt. Nota tn̄ ẜm quoſdam ꝙ duplicia ſunt cambia.ſ. realia. qꝛ vt plurimū realit̓ deducunt̉. Quedam v̓o cauſa lia q̄ a qͥbuſdam appellant̉ cābia groſſoꝝ a qͥbuſ dā cābia ſicca. Et in pͥmis cambijs.ſ. realibꝰ tripl̓r p̄t int̓uenire lucꝝ. pͥmo rōne cuſtodie. ⁊ de hoc di ctum eſt sͣ. ſcd̓o p̄t int̓uenire lucꝝ rōne pr̄ie. v̓b. gͣ. plus valet florenꝰ ſenēſis ſenis qͣꝫ alibi. Et ſil̓r flo rentie florentinꝰ. ſil̓r ducatꝰ venetꝰ. ⁊ ſic de alijs. Propt̓ea ſi pura ⁊ ſola rōne cābij ꝓpt̓ monetā plꝰ valentē in ꝓpria patria ꝙͣ in aliena int̓ueniat lucꝝ nō cadit ibi vſura. v̓b. gͣ. ſi qͥs vltra montanꝰ. M. ducatos venetos venecias ītēdebat ferre ⁊ ibi eos expendere. ⁊ inueniens campſorem in patria ſua hn̄tem tabulaꝫ cābij in ciuitate veneciaꝝ. ſibi tra dit eos ad foꝝ cābij veneciaꝝ. ſi nihil aliud hic in tendit: nō eſt ibi vſura. lꝫ plus p̄dicti ducꝭ. veneti valeant in venecijs ꝙͣ vbi tradit eos. Uerūtamē ſi ex hoc ꝙ ducatos p̄dictos pͥus tradit vltra mō tes qͣꝫ recipiat in venecijs cambium eoꝝ. intendat aliquod lucrum acquirere. tunc prior traditio in duit mutui rationem. Et eſt ibi vſura. D. autem La. dicit p̄dictum caſum eſſe licitum. quia cur ſus monete operat̉ exceſſum in valore ẜm locoꝝ diuerſitatem. Plus enim valet hic florentie florē tinus ꝙ alibi. ⁊ ſic de ſingulis. Et eſt alia ratio. ſcꝫ. periculi. Non em̄ vendit pecunia q̄ eſt inuendi bilis. ſꝫ tantum hic ſoluit̉ quantum ibi numerat̉. Nam tantum valet hic flor. cū vno denario. qͣn tum ibi florenus ſine denario. Hoc etiam operat̉ monetaꝝ diuerſitas. Qn̄qꝫ em̄ tātū valēt venecijs c. ducꝭ. qͣntū florentie. cvj. florēi. aliqn̄ plus. aliqn̄ minus. non ergo plus ſoluit̉: ſꝫ tantūdem. Item ſi aliquid plus valent: illud plus cōputabit̉ rōne periculi. ⁊ vt ſubueniat̉ ſalarijs miniſtroꝝ ⁊ penſi onum. ⁊ ne fruſtra operas ponat ⁊ ſudorem in ali oꝝ vtilitatē. Tercio in p̄dictis cābijs lucꝝ p̄t int̓ uenire rōne monete. Sunt em̄ monete q̄dam q̄

nō tm̄ in ꝓpria patria ſꝫ qͣſi vbiqꝫ maiorem curſuꝫ maioremqꝫ valorem hn̄t qͣꝫ alie monete: ſicut patꝫ de ducatis venetꝭ. bononis antiqͥs ⁊ ſil̓ibꝰ. Inſuꝑ p̄dicte monete q̄ ī tali p̄cio maiori ſunt. adhuc ma gis in vna pr̄ia qͣꝫ in alia currūt ⁊ cariꝰ eſtimāt̉. De hac materia videsͣ. Uſura.j. circa fi. Itē aliū caſū de hac materia videsͣ. Uſura. ij. q. xiiij. Circa aūt cābia caſualia ſiue groſſoꝝ q̄ celebrant̉ hoc mō. Et ponat̉ caſus in forma. Naꝫ cū ego indigeā ī florē tia. x. lib. groſſoꝝ. ⁊ ibi r̄cipio ꝓ illis a cāpſore. cvj. flo. aut plus vel minꝰ ẜm ꝙ tūc florētie talia cābia currūt ⁊ ẜm ꝙ ibi valent. x. lib. groſſoꝝ. demū ad vnū mēſem teneor ſibi reſtituere tantū qͣntū. jͣ. x. dies ꝯputandos a die celebrati ꝯͣctꝰ valebūt. x. lib. groſſoꝝ in ciuitate veneciaꝝ: q̄ qͥdem aliqn̄ plꝰ va lent qͣꝫ receptū ſit a me. aliqn̄ etiaꝫ minꝰ. ꝓptea cā pſor aliqn̄ ꝑdit aliqn̄ lucrat̉. lꝫ cōiter inde ſuſcipiat lucꝝ: q̄rit̉ an liceat. Rn̄. ſan. Ber. ꝙ talis ꝯͣctꝰ oī nō eſt illicitꝰ. Primo qꝛ ibi ē ꝯͣctus mutui cū inten tōe recipiēdi vltͣ ſortē hinc ad mēſem. qd̓ ē ꝓhītū. Scd̓o. qꝛ ſꝑat̉ lucꝝ numi: qd̓ nō licet. lxxxviij. diſ. eijciens. Tercio ē illicitꝰ. qꝛ cū damno ꝓximi.ſ. re cipientis pecuniā ad cābium. cū exꝑientia teſte. q̄ mgr̄a eſt oīm: talia cābia ſunt hodiernis tꝑibꝰ ſb̓ merſio ⁊ deſtructio oīm ciuitatū. Idē tenet archi. flo. in ſuo tractatu de cābijs. lꝫ qͥdaꝫ teneant talia cābia licita fore. ⁊ ꝙ ibi nō eſt ꝯͣctꝰ mutui: ſꝫ ꝑmu tatōis. ⁊ hanc opi. ſeqͥt̉. d. F. de triuiſio. I. v. doct. aduocatꝰ ꝯſiſtorial̓ in qͦdam ꝯſilio ſuꝑ dictꝭ cābijs edito. Prima tn̄ opi. vr̄ tutior. Idē dd̓m ẜꝫ archi. flo. de cābijs q̄ celebrant̉ iuxͣ cōem modū loq̄ndi ꝑ lōdres. aut bruges ⁊ hmōi. Sus clauiū. Quo ad abſolutōis formā. ⁊ ſpāleꝫ ⁊ cōem. Quo ad ſpālē.ſ. ſuꝑ excōicatōe maiori. ſciēdū ꝙ. v. reqͥrunt̉. Primo ꝙ abſoluēs ptātē abſoluen di hēat ordinariā ſiue delatā. al̓r abſolutio ē nulla exͣ de pe. ⁊ re. oīs. īmo ſepe ip̄e abſoluens remanet ligatꝰ cū ſingularit̓ abſoluto. vt in cle. religioſi. de pͥuil̓. Alia qͣtuor videsͣ. Abſolutio. v. ¶ Quis aut modus ẜuet̉ in abſolutōe ab excōica tōe maiori. Dic ꝙ expoliat̉ excōicatꝰ veſtibꝰ. ⁊ po net ſe ante ianuaꝫ eccl̓ie ꝓſtratū. vel flexis genibꝰ corā illo qͥ dꝫ eū abſoluē. qͥ abſoluēs tenebit v̓gas vel corrigiā in manibꝰ dd̓o pſal. Miſerē mei deꝰ. vel aliū pſal. pnīalē v̓berādo eū ſel̓ in qͦlibet v̓. vel magis vel minꝰ vel acriꝰ ẜm qͣntitatē ꝯtumacie. ⁊ poſt pſal. dicat gl̓ia pr̄i ⁊cͣ. poſtea. kl̓. xp̄el̓. kl̓. pr̄ nr̄. Et ne nos. poſtea dicat v̓. Saluū ſac ẜuū tuū. vel ancillā tuā. vel ẜuos tuos. vl̓ ancillas tuas ſi pl̓es ſunt. nihil ꝓficiat inimicꝰ in eo vel in ea vel in eis. Eſto ei vel eis dn̄e turris fortitudinis. A facie ini mici. Dn̄e exau. ⁊cͣ. Dn̄s vobiſ. ⁊cͣ. or̄o. Deꝰ cui ꝓ priū eſt miſereri ſꝑ ⁊ ꝑcere ſuſcipe dep̄catōꝫ nr̄am. ⁊ hūc famulū tuū: quē excōicatōis cathena ꝯſtrin git: miſeratio tue pietatis abſoluat ꝑ. x. d. n. Amē. Poſtea dicat. Aucͣte dei oīpotētis ac btōꝝ apl̓oꝝ Petri ⁊ Pauli ⁊ eccl̓ie ſancte romane ⁊ nr̄a: abſol uimꝰ te a tali ſnīa ⁊ reſtituimꝰ te cōioni ⁊ ꝑticipatōi eccl̓ie ⁊ oīm fidelium. ⁊ eccl̓iaſticis ſacr̄is. Noͣ tn̄ Uſus clauium ẜm glo. Ray. ꝙ ſi papa mādat vel legatꝰ aliquem abſolui ī forma eccl̓ie. ēt illa omiſſa tenet abſolutō. Nec em̄ ſic mādat̉ abſolutio ſub ꝯditōe vt ſic de mū hēat ptātē abſoluēdi ſi ẜuauerit formā: ſꝫ duo mādant̉.ſ. ꝙ abſoluat ⁊ ꝙ formā eccl̓ie ẜuet. Secꝰ tn̄ vr̄ dd̓m ſi papa mādat aliquē abſolui in forma ꝯfeſſionalis. vt in indulgentijs plenarijs. naꝫ illa forma nō ẜuata nihil fit. Forma aūt ꝯfeſſional̓ pa pe ſixti qͣrti talis eſt. Dilecte fili. ⁊. jͣ. Nos tuis ſuꝑ plicatōibꝰ inclinati: ꝯcedimꝰ tibi vt aliquē idone um ꝯfeſſorē p̄ſb̓ꝝ ſecularē vel religioſum in tuum poſſis eligere ꝯfeſſorē: qͥ vita tibi comite in caſibꝰ apl̓ice ſe. reẜuatis: ſel̓ dutaxat. In alijs v̓o qͦtiens fuerit opportunū. ꝯfeſſione tua diligent̓ audita ꝓ ꝯmiſſis tibi debitā abſolutōꝫ impendat. ⁊ iniun gat pnīaꝫ ſalutarē. Ꝙqꝫ ꝯfeſſor quē duxeris eligē dum oīm pctōꝝ tuoꝝ de qͥbꝰ corde ꝯtriueris ⁊ ore ꝯfeſſus fueris. etiam ſemel dumtaxat in mortis ar ticulo plenariaꝫ remiſſionē tibi in ſinceritate fidei ⁊ vnitate ſancte ro. eccl̓ie. ⁊ obedientia ac deuotōe nr̄a. vel ſucceſſoꝝ nr̄oꝝ ro. pon. canonice intranti um ꝑſiſtenti: aucͣte apl̓ica ꝯcedere valeat deuotio ni tue tenore pn̄tium indulgemꝰ. Sic tn̄ ꝙ idone us ꝯfeſſor de his de qͥbꝰ fuerit alteri ſatiſfactō im pendēda. eam tibi ꝑ te ſi ſuꝑnixeris vel heredes tu os: ſi forte tūc tranſieris faciēdam iniūgat. quā tu vel illi facere teneamī vt p̄fert̉. Et ne qd̓ abſit ꝓpt̓ hmōi grām vel ꝯceſſionē reddaris ꝓcliuior ad illi cita impoſteꝝ ꝯmittēda: volumꝰ ꝙ ſi a ſinceritate fidei. vnitate ro. eccl̓ie. ac obedientia ⁊ deuotione nr̄a vl̓ ſucceſſoꝝ nr̄oꝝ ro. pō. canonice intrātiū de ſiſteres. aut ex ꝯfidētia eiuſdē ꝯceſſionis vel remiſ ſionis aliqͣ forſan ꝯmitteres. ꝯceſſio ac remiſſio ac pn̄tes lr̄e nullatenꝰ ſuffragent̉. Et inſuꝑ ꝑ vnum annū a tꝑe qͦ pn̄s gr̄a ad eoꝝ ꝑuenerit noticiā cō putando: ſingulis. vj. ferijs īpedimēto ltīmo ceſſā te ieiunent. ⁊ ſi p̄dictis ferijs ex p̄cepto eccl̓ie. regu lari obẜuantia: iniūcta pnīa. voto. vel al̓s ieiuna re teneant̉. vna alia die ſingulaꝝ ſeptimanaꝝ eiuſ dem anni. qͣ vt p̄mittit̉ aſtricti nō ſint: ieiunent. ⁊ ſi in dicto anno vel aliqͣ eius ꝑte eēt impediti. an nō ſeq̄nti. vel al̓s ꝙͣprimū poterint mō ſil̓i ſupplē hmōi ieiuniū teneant̉. Porro ſi forſitan al̓s p̄liba tū ieiuniū in toto vel in ꝑte qͦmodocūqꝫ adīple ne querīt comode. eo caſu ꝯfeſſor p̄dictꝰ ieiuniū ip̄m in alia pietatis oꝑa ꝯmutare valeat. ꝓut aīaꝝ ſua rū ſaluti expedire videbit̉. q̄ ipſi oratores pari mō debeant adimple̓. Alioqͥn pn̄s ꝯceſſio. quo ad ple nam remiſſionem hmōi dutaxat. nulliꝰ ſit roborꝭ vel momēti. hec ibi. Nota tn̄ ꝙ lꝫ in hmōi plena rijs indulgentijs dicat̉ ꝙ qͥs poſſit eligere ꝯfeſſo rem ⁊cͣ. qͥ poſſit abſoluere illū ab omnibꝰ peccatis criminibꝰ. exceſſibꝰ ⁊ in caſibꝰ etiam ſedi apl̓ice re ẜuatis. ⁊ in qͥbꝰ ſe. apl̓ica eēt ꝯſulenda. ꝙ nihilomi nus talis ꝯfeſſor nō pōt ſe intromittere de caſibꝰ reẜuatis ꝑ ꝓceſſum curie. nec etiā ꝑ ſixtinam. quā hēs in fine huius oꝑis. in qua ꝯtinet̉ ſummarie fe re totus ꝓceſſus curie. Et hoc niſi de p̄dictꝭ caſibꝰ ſpāliter ⁊ exp̄ſſe in huiuſmodi indulgentijs mētio habeat̉. ¶ Forma aūt ꝯmunis abſoluendi a pctīs hec eſt:

Miſereat̉ tui ⁊cͣ. Indulgentiam ⁊cͣ. Poſtea dicat Dn̄s nr̄ ieſus xp̄s abſoluat te. Et ego aucͣtate ſua qua fungor inꝙͣtuꝫ poſſum ⁊ debeo abſoluo te ab oī vinculo excōicatōis mīoris ſi teneris. ⁊ reſtituo te ſanctis ſacr̄is eccleſie ſi indiges. Iteruꝫ abſoluo te ab oībꝰ peccatis tuis ꝯfeſſis ⁊ oblitis mortalibꝰ et venialibꝰ ⁊ circūſtantijs eoꝝ quōcunqꝫ ⁊ quali tercūqꝫ offenderis deū creatorē tuū. aīam tuā. ⁊ ꝓ ximū tuū. Et oīa bona q̄ feciſti ⁊ facies ⁊ aduerſa q̄ ſuſtinuiſti ⁊ ſuſtinebis ſint tibi in pnīam ⁊ remiſſi onē peccatorū tuoꝝ ⁊ in augmentū gr̄e diuine. In no. p. ⁊cͣ. Et no. ꝙ impoſitio manus ſuꝑ caput ip ſius ꝯfitentis nō eſt de neceſſitate. ſꝫ de cōgruitate Itē nota ꝙ ſupradicta forma abſoluēdi ab excōica tione maiori nō eſt de neceſſitate obſeruāda. niſi in excōicatōe notoria. ſecꝰ ſi eſſet occulta. Immo etiā ſi eſſet notoria ⁊ abſoluēs nō ſeruaret dictā formā: licet peccaret. tn̄ abſolutio teneret. ¶ Forma aūt abſolutōis plenarie hec eſt. Miſerea tur ⁊cͣ. Indulgētiā ⁊cͣ. Dn̄s nr̄. i. x. te abſoluat. Et ego aucͣtate ipſiꝰ ⁊ beatorū Petri ⁊ Pauli apl̓oruꝫ eius. in hac ꝑte tibi ꝯceſſa ⁊ mihi cōmiſſa abſoluo te ab oī ſnīa excōicatōis maioris. ⁊ minors: ſuſpen ſionis ⁊ interdicti ſi teneris. ⁊ reſtituo te vnitati fi deliū ⁊ ſacr̄is eccleſie. Itē eadē aucͣtate ego te abſol uo ab oībꝰ peccatis tuis ꝯfeſſis: cōtritis. ⁊ oblitis ⁊ circūſtantijs eoꝝ. Et aucͣtate dei oīpotentis. ⁊ be. Pe. ⁊ Pau. ⁊ aucͣtate ſummi pon. N. pape in hac ꝑte tibi ꝯceſſa ⁊ mihi cōmiſſa. inqͣꝫtū claues ſancte ro. eccleſie ſe extēdunt. ⁊ inqͣtū debeo: ego te abſol no ab oībꝰ penis tibi in purgatorio debitis ꝓpter culpas ⁊ offenſas qͣs ꝯͣ deū ⁊ ꝓximū tuum ⁊ aīam tuā ꝯmiſiſti. Et inqͣꝫtū mihi ꝑmittit̉: ego reſtituo te illi innocētie in qͣ eras qn̄ baptizatus fuiſti. ⁊ ple niſſimā tibi confero abſolutionē ⁊ remiſſionē oīm pctōꝝ tuorū. In noīe pr̄is ⁊cͣ. De abſolutōne ab in regularitate ⁊ ſuſpēſione videsͣ. Abſolutio. vj. Sus et vſuſfructus. v ¶ Que dr̄ia ſit inter eos? Dic ꝙ ſi vſus vi ridarij ē tibi relictus. roſas ⁊ fructꝰ viri darij poteris ſumere ad vſū tuū. ſꝫ alij nō poteris vēdere nec dare. ſꝫ ſi vſuſfructꝰ ſit tibi relictꝰ. tunc potes vēdere ⁊ dare: ⁊ ad vſū tuū hr̄e poteris. ¶ Quid aūt ſit vſuſfructꝰ? Dic ẜm Dir. li. ij. ꝙ eſ ius alienis rebꝰ vtēdi ⁊ fruēdi: ſalua reꝝ ſb̓a: qꝛ eſt ius in corꝑe: qͦ ſublato. ⁊ ip̄m tolli neceſſe eſt. ff. e. l. ij. ⁊ inſti. e. in prin. vbi p̄dicta habent̉. Dicit̉ fruēdi ad dr̄iam nudi vſus. qꝛ minꝰ ē in vſu qͣꝫ in vſufru ctu. Nā is qͥ fundi nudū vſū hꝫ. nihil vlteriꝰ hr̄e in telligit̉ ꝙͣ vt oleribꝰ: pomis: floribꝰ: feno: lignis et hmōī ad vſum quotidianū vtat̉. In eo qͦꝫ fundo eatenꝰ ei morari liceat vt tn̄ dn̄o fundi moleſtꝰ nō ſit neqꝫ his ꝑ qͦs oꝑa ruſtica fiūt īpedimēto ſit. nec vlli alij ius qd̓ hꝫ: aut vēdere aut locare: aut gratis ꝯcedere p̄t. cū is qͥ vſūfructū hꝫ poſſit hec oīa face̓. Inſti. de vſu ⁊ ha. ⁊ ibi etiā dr̄ ſi qͥs ediū vſū hꝫ ha ctenꝰ ius hr̄e intelligit̉. vt ipſe tm̄ hītet. nec hoc ius ad aliū trāſferre p̄t ⁊ vix receptū vr̄ vt hoſpites ei reciꝑe liceat ⁊ hītare cū vxore ſua liberiſqꝫ ſuis. Itē qꝫ libertis: nec nō alijs liberis ꝑſonis. quibꝰ nō mi Uſus ⁊ ꝑſuſfructus Fo. CCLXVI. nus qͣꝫ ſeruis vtit̉ hītandi ius hēat. Itē is ad quē ſerui vſus ꝑtinet. Ipſe tm̄ oꝑa ⁊ mīſterio eiꝰ vti p̄t Ad aliū v̓o nullo mō ius ſuū trāſferre ei ꝯceſſuꝫ ē. Idē iuris ē in iumēto. ſꝫ ſi pecoris vel ouiū vſus le gatꝰ fuerit: nec lacte: nec agnis. nec lana vtet̉ vſua rius. qꝛ ea in fructu ſūt. Plane ad ſtercorādū agrū ſuū pecoribꝰ vti p̄t. Sꝫ ſi cui hītatio legata fuerit ſi ue aliqͦ mō ꝯſtituta ſit. nec vſus vr̄ nec vſuſfructꝰ ꝯceſſus. ſꝫ qͣſi ꝓpriū aliqd̓ ius. qͣꝫ hītatōꝫ hn̄tibꝰ ꝑꝑ reꝝ vtilitatē ẜm Marcelli ſnīam. nr̄a deciſione ꝓ mulgata ꝑmiſimꝰ. n̄ ſolū ī ea degere. ſꝫ et̄ alij locare ¶ Quid ſi teſtator dixit. Relinqͥ vxorē meā dn̄am et vſufructuariā? Bar. in. l. ticia.§. ticia. de le. ij. di cit ꝙ illa v̓ba vident̉ ꝯtinere repugnātiā. qꝛ nō p̄t qͥs eſſe dn̄s ⁊ fructuariꝰ vt. l. vtifrui. ff. ſi vſuffr. pe. Tn̄ dicit ꝙ illud v̓bū. dn̄a. poſitū in hac diſpōe: nō īportat ꝙ videat̉ reliqͥ dn̄iū bonoꝝ. ſꝫ p̄eminētia q̄ dā in domo. ſic̄ erat p̄eminēs an̄ mortē viri: vt. l. j. ff. re. amo. ⁊. l. j.§. ſi vir. ff. ad ſil̓. Et hoc tꝫ Spec. in ti. qͥ fi. ſint le. Et hoc colligit̉ ex cōi vſu loquēdi. qꝛ hoīes appellāt vxores dn̄as domꝰ: vt. ff. de an. le. l. ticia. Et ēt lex eas appellat dn̄as: vt. d. l. j. ⁊. d.§. ſi vir. Hoc etiā pꝫ: qꝛ teſtator aliū heredē fecit. vn̄ n̄ eſt veriſil̓e ꝙ voluerit vxorē hr̄e dn̄ium reꝝ. ⁊ aliū fecerit heredē inuacuū. Et iſta interp̄tatio ē cōis ⁊ bona. ſiue ſint inſtituti filij. ſiue exͣnei. Scd̓o notat Bar. ꝙ in hac diſpōe ponit̉ v̓bū. ⁊ vſufructuaria Et iſtud fauore filioꝝ interp̄tatū ē cōſuetudine: ꝙ ad ſola alimēta porrigat̉. vt no. glo. in. l. j. C. ſi ſcd̓o nup. mulier. al̓s in exneo de iure dꝫ hr̄e vſūfructuꝫ oīm bonoꝝ deducta falcidia: vt. l. vxori mee. ff. de vſufr. le. ⁊. ff. de vſufru. l. oīm. Et eodē mō puto di cta v̓ba debere intelligi. ſi ſimpl̓r ꝓferant̉: vt relin qͦ vxorē meā dn̄am. vel relinquo vxorē meā vſufru ctuariā bonoꝝ meoꝝ. Sꝫ ſi relinquat̉ vſufructua ria vnius fundi: tunc ceſſat dicta ꝯſuetudo ⁊ debꝫ hr̄e vſumfructū. Et ita ſentit Odo. Quero ponamus ꝙ teſtator inſtituit extraneuꝫ et filiū. ⁊ vxorē reliqͥt dn̄am ⁊ vſufructuariā. Bar. in. d.§. ticia. dicit ꝙ qͣꝫtū ad filiū v̓ba illa importāt alimēta tm̄. ſꝫ ꝓ ꝑte extranei hēbit vſumfructū ſue ꝑtis. Cum em̄ fauore filioꝝ ſit introductū ꝙ hēat alimēta tm̄. nō extendet̉ ad extraneū. ¶ Quero. Ponę ꝙ filiꝰ eſt inſtitutꝰ: ⁊ exͣneus ſibi ſubſtitutꝰ. ⁊ vxorē reliqͥt dn̄am ⁊ vſufructuariā. et hereditas deuenit ad ſubſtitutū. qͥd dꝫ hr̄e mulier Rn̄. Bar. vbi sͣ. ꝙ ſi loqͥmur ī ſubſtōe vulgari. dic ꝙ dꝫ hr̄e vſūfructū. Cū a ſubſtituto ceꝑit hr̄e vires vt. l. qͥ fundū.§. qͥ filiū. ff. ad. l. fal. Et in ꝑſona ſub ſtituti qͥ eſt extraneꝰ ceſſat interp̄tatio ꝯſuetudīs. Et vr̄ caſus in. l. ⁊ ſi ꝯͣ. ff. de vul. ⁊ pu. Sꝫ in ſubſti tuto pupillariter ad quē hereditas deuenit qͥd dꝫ hr̄e iſta vxor? Pōt dubitari. tn̄ vr̄ ꝙ debeat hr̄e ali menta. qꝛ filius fuit heres pr̄is. ⁊ ſic iam legatuꝫ ex ꝑſona filij cepit vires hr̄e. ergo ſubſtitutus nō pōt teneri in plus ꝙͣ pupillus. d.§. qui filiū. Idē videt̉ tenere Imola in. d. l. ⁊. ſi contra. ¶ Sed quero an poſſit inueniri modus vt etiam extantibꝰ filijs maritus poſſit relinquere vxori. nō tm̄ alimenta. ſed etiā vſumfructum oīm bonoruꝫ ſuorū? Dic ꝙ ſic. ſi maritꝰ in teſtamēto diceret. Et

Uſus ⁊ vſuſfructus qꝛ illa verba relinquo vxorē meā dn̄am et vſufru ctuariā pn̄t hr̄e aliquam dubitationē in iure. decl̓o mee volūtatis eſſe. vt hēat nō ſolū alimēta etiā ex tantibꝰ filijs. veꝝ etiā vſumfructū bonoꝝ meoruꝫ tunc eī deducto vſufructu legitīe filioꝝ. hēbit inte grū vſumfructū alioꝝ bonoꝝ. Et ꝓ hoc vr̄ tex. in aut̓. de tri. ⁊ ſe.§. ꝓhibemꝰ. et in. l. vxori mee. ff. de vſufru. le. Et hec eſt optīa cautela pro vxoribꝰ. Ex p̄dictis etiā collige ꝙ ſi teſtōr dicit. Relinqͦ vxoreꝫ meā ⁊cͣ. extantibꝰ filijs. ꝙ ſi poſtea filij moriant̉ vi ua mr̄e. ꝙ tunc mr̄ hēbit vſūfructū oīm bonorum īmo ẜm Bar. cep. ē ꝓprietaria. allegat ad hͦ Bar. in. l. ſicut in annos: quibꝰ mo. vſuffru. amit. ¶ Quid aūt ſi dicit relinqͦ ticio fūdū ad vſufructu Andū? Rn̄. Bar. cipola in tractatu ſuo de ſeruitu tibꝰ. ꝙ ē relicta ꝓprietas. Sil̓r qn̄ dr̄ relin qͦ funduꝫ ad gaudimentū. ꝑ. l. ꝓculus. ff. de vſufr. Et ibi. d. Flor. qui hoc dicit veꝝ. ſi extranei ſunt inſtituti. ſe cus ſi filij. Et placet ī ꝯſcīa. lꝫ alij indiſtincte velint ꝙ proprietas ſit relicta non vſuffructus. ¶ Utꝝ legās habitatōꝫ. ſeu vſumfructū hītatōis domꝰ ſue. qd̓ idē eſt. l. cū antiqͥtas. C. de vſufr. vxo ri ſue. Et in eodē teſtō legās dictā domū alteri ade merit dictū legatū vxoris? Rn̄. Bar. in. l. Sēpro nio. ff. de vſufr. le. ꝙ nō: ꝑ text. illū. vbi hr̄ ꝙ legato generali habitatōis vel vſuſfructꝰ nō derogat ꝑ le gatū ꝓprietatis. Et addit ꝙ in legato habitatōnis ꝯcurret ambo. vt. l. ſi alij. ff. e. qd̓ tene mēti. qꝛ quo tidie relinquunt̉ p̄dia pluribꝰ: ⁊ poſtea dicit teſtōꝫ vxori lego vſumfructuꝫ. qꝛ in vſufructu oēs ꝯcur runt. hec Bart. Et ꝑ dictā. l. ſi alij. ꝯcludit Lu. ro. ꝙ ſi teſtator legauit vni fundū: alteri vſumfructuꝫ fundi. intelligit̉ legaſſe vnicuiqꝫ ipſoꝝ dimidium vſuſfructꝰ dicti fundi. ſecus tn̄ dicit in iudicis ſnīa vt. l. ⁊ puto. ff. famil̓. her. qd̓ verū eſt ſi aliud de mē te non conſtet. ¶ An aūt vſuſfructus extinguat̉ ꝑ ingreſſum reli gionis? Rn̄. Cy. in. l. pe. C. e. dicit ꝙ non: vt in au ten. ingreſſi. C. de ſa. ſan. ec. ¶ An at̄ exbānitꝰ ꝑdat vſūfructū? videsͣ. Filꝰ. ī fi. ¶ Querit̉ de. q. qͦtidiana. Pone legatarius ꝯmiſit aliqͥd ꝙ ſi teſtator ſciuiſſet ſibi nō legaſſet. tn̄ igͦrat: vt qꝛ vxorē eiꝰ adulterauit. An legatarius repellat̉ exceptōe? Glo. in. l. fideicōmiſſuꝫ. C. d̓ fideicōmiſ. videt̉ dicere ꝙ ſic. Sꝫ Bar. Dicit ꝙ ſi nos ponimꝰ legatariū hoc ꝯmiſiſſe viuo teſtatore. tūc dicta glo. ꝓcedit ſin̄ ſcrupl̓o: ſꝫ ſi ponimꝰ hͦ ꝯmiſiſſe pꝰ mortē eiꝰ. tūc hꝫ maiꝰ dubiū. qꝛ non p̄t dici ꝙ teſtator re uocauerit tacite. cū cā non fuerit ꝯmiſſa eo viuo. ⁊ iō tunc puto dd̓m ꝙ legatū nō extīguit̉ ſꝫ a legata rio auferet̉ tanqͣꝫ ab indigno: vt notat̉ in. l. ſororeꝫ C. de his qͥ. vt indi. hec Bart. Et ſic ex p̄dictis vr̄ dd̓m ꝙ talis legatarius poſſit tenere cū bona ꝯſcīa dictū legatū donec ꝑ iudicē alit̓ iudicatū fuerit. ſe cus tn̄ vr̄ dd̓m ſi teſtator dicerꝫ. Relinqͦ vxori mee C. ſi caſte vixerit. Nā ſi poſtmodū fornicet̉ nō po terit ēt in ꝯſcīa hr̄e illa. C. ſeu vſūfructū. Et hͦ noͣ. ¶ Quid ſi relinquat̉ alicui vſuffructꝰ oīm bonoꝝ nunqͥd tenet̉ ſoluere es alienū de ipſis bonis? ℟. Dir. de mēte Ho. ꝙ ſic. ſecūs ſi certaꝝ reꝝ ſit ei re lictus vſuffructus. ff. de vſufr. le. l. fi. Itē ẜm Lu. ro. in ſuis ſingularibꝰ vſufructuarius tenet̉ ad cor lectam fundi: vt. l. q̄ro. ff. de vſufr. le. Sꝫ hoc limita niſi tanta eēt ſolutio collectaꝝ ꝙ equaret̉ ꝑceptid̓i fructuū: tunc em̄ tenet̉ ꝓprietariꝰ. In mundo hēs glo. in. l. qͥ ꝯcūbinā.§. qͥ ortos. de le. iij. Et illā glo. exclamat Dy. ⁊ Bar. in. l. his verbis. de le. iij. Si. gͦ vſufructuariꝰ tenet̉ ad expēſas ꝑuas. ⁊ ad colle ctas. ⁊ ad refectōꝫ. Et Bar. in. d. l. fi. exp̄ſſe tꝫ ꝙ ad vſufructuariū oīm bonoꝝ ꝑtinetonus eris alieni Sed Pau. de caſtro in ꝯſilio. ccclxxxv. dicit ꝙ pͥn cipal̓r ꝑtinet ad heredē. nā vendet bona vel ꝑtem bonoꝝ defuncti ꝓ ſatiſfactiōe eris alieni. ⁊ ſic vſu fructuariꝰ ſcd̓ario etiā ꝑticipabit in ſolutōe eris ali eni. ⁊ ſic tanto minorē vſumfructū legatariꝰ hēbit Et dicit Paū. ꝙ iura allegata ꝑ Bar. non valent. Nā ẜm eū loquunt̉ in eo cui relinquūt̉ bona ple no iure.ſ. ꝓprietatis ⁊ vſuffructꝰ. qͥ caſus longe di ſtat a nr̄o. Et ſic ꝯcludit ꝙ vterqꝫ.ſ. tam ꝓprietariꝰ ꝙͣ vſufructuariꝰ ꝑticipabit in ſolutōe eris alieni. n̄ aūt totū onus ē vſufructuarij vt ſentit Bar. Et d̓ hoc ē tex. exp̄ſſus in. l. fi.§. ſi aūt es alienn̄. C. d̓ bo. q̄ li. Et ꝯcludit Pau. ꝙ dictū Bar. fecit multos ei rare. Idē tenet Mathaſelanus in ſuis ſingularibꝰ et dicit fuiſſe obſeruatū bononie. Quid autē de onere legatoꝝ: an ſequat̉ vſufru ctuariū oīm bonoꝝ? Bar. in. d. l. fi. dicit ꝙ nōͣ. ⁊ ſi non ad vſufructuariū. gͦ ad ꝓprietariū. Hoc tn̄ in tellige ꝓut dictū eſt sͣ. de onere eris alieni. j ¶ Sed qͥd in vſurario? Dic ẜm Lu. ro. ꝙ aūt ī co modo rei cuiꝰ mihi legat̉ vſus ꝑticipat dn̄s: vt qꝛ eſt domꝰ ampla. ⁊ tunc tenet̉ dn̄s tm̄ ad expenſas aut ꝑticipat ſolus vſuarius. et ipſe tenet̉. Caſus ē vnicꝰ in. l. ſi domus. ff. de vſu. ⁊ ha. Itē ſi lego vſū fructū ancille infantis. valet ⁊ incipit valere cū ip̄a adoleuerit: al̓s eſſet fruſtratoriū. tex. ē ſingl̓aris in l. ſi infantis. de vſufr. Legatꝰ ē mihi vſus magni pallacij. elegi ꝓ meo vſu certā ꝑtē de eodē. an deinde poſſim variare et aliā hr̄e? Caſus ē ſingularis ꝙ nō. in. l. diuus.§. lꝫ ff. de vſu. ⁊ ha. hec Ludo. Quid ſi plures ſint vſufructuarij. ⁊ vnus morit̉ Rn̄. ẜm Dir. acquirit̉ alij ꝑs ſua iure accreſcendi. ff. de vſufr. accre. ꝑ totū. Ideo dr̄ ꝙ qn̄ totus vſuſ fructus amiſſus eſt redit ad ꝓprietateꝫ. Inſti. eo. ſꝫ ſi ꝓ ꝑte tantū amitteret̉. nō rediret ad ꝓprietatem ff. qui. mo. vſufr. amit. l. exceptis. ¶ Quid ſi vſuſfructus relinquat̉ alicui qͦuſqꝫ pu pillus ꝑuenerit ad pubertatē. ⁊ infra annos puber tatis moriat̉ pupillus. Itē qͥd ſi donauit tali ſi a fu rore reſipuerit. ⁊ ſtatim morit̉? Rn̄ ẜm Dir. nō ex tinguit̉ vſuffructus. C. eo. ambiguitatē. Itē qͦ tꝑe amittit̉ nō vtēdo? Rn̄. ẜm Pir. Spacio. x. annoꝝ inter pn̄tes. ⁊. xx. inter abn̄tes. C. eo. l. pe. Sufficit tn̄ ꝙ p aliū vtat̉. ff. eo. arboribꝰ.§. vſufructuarius Uſuffructus aūt vel vſus legatus durat vſqꝫ ad C. annos. ẜm glo. in. c. poſſeſſiones. xvj. q. j. qꝛ iſta eſt vita longeui hoīs. Utrum vxor in ſcd̓o mr̄imo TO2. nio poſſit de rebꝰ cōibꝰ ꝓuide vn re filijs ex primo matrimonio? Rn̄. ẜm Guil. ſi filij p̄dicti nō hn̄t aliquā actiōeꝫ

Uxor contra matrē: nō p̄t illa ꝯͣ ꝓhibitionē mariti aliqͥd eis dare. Sed ſi hn̄t actōeꝫ ꝯͣ matrē. vt qꝛ obligata erat eos alere cū ſint impuberes: vel ambo ꝯiuges poſſidēt bona eoꝝ. vel ex alia iuſta cā. maritꝰ qͥdeꝫ tenet̉ eos alere. qꝛ mr̄ cū ſuis oneribꝰ ad maritū trā ſiuit ẜm aliqͦꝝ ꝯſuetudinē. ſꝫ tn̄ qꝛ maritꝰ hꝫ admi niſtratōꝫ: vxor ꝯͣ illiꝰ ꝓhibitionē nō dꝫ eos alere ni ſi in extrema neceſſitate. Pōt tn̄ ꝓcurare ꝙ maritꝰ ad hoc ꝑ iudicē ꝯpellat̉. Si āt filij nullā hn̄t actiōꝫ ꝯͣ matre. nō tenet̉ maritꝰ. nec illa dꝫ ꝯͣ ꝓhibitionē eius aliqͥd eis dare. Formare tn̄ p̄t ſibi indubio lar gam ꝯſcīam. hec ille. Et hec de rebꝰ cōibꝰ vbi eſt cō ſuetudo ꝙ maritꝰ hēat illaꝝ adminiſtratōꝫ ⁊ non vxor. vbi v̓o nō eſt talis ꝯſuetudo. poſſꝫ vxor ſicut ⁊ maritꝰ. cum in re cōi qͥlibet habeat ius eqͣle. ff. ꝓ ſocio. ꝑ totū. de rebꝰ v̓o mariti claꝝ eſt ꝙ nō p̄t da re ꝯtra eius voluntatē niſi in neceſſitate extrema: niſi ẜm modos p̄dictos sͣ. Elemoſyna. ij. ¶ Quid ſi vxor hn̄s virū ꝓdigū ceat aliqͥd de re bus cōibꝰ cuꝫ viro? Rn̄. ſi bona fide hoc faciat: vt ſibi ⁊ viro loco ⁊ tꝑe ꝓuiderat qͥ eas male cōſume ret. non peccat: nec tenet̉ obedire viro ſi prohibeat aut ſibi tradi petat. cum in tradēdo eū iuuaret ad peccandum. trū vxor teneat̉ ſequi virū qͦcunqꝫ ierit? Rn̄. ẜm Guil. vir tenet̉ tunc vxorē ſequi qn̄ ex neceſſa ria cā abeſt. ſꝫ vxor tenet̉ ſeqͥ virū ex qͣcunqꝫ cā rece dat.ſ. domiciliū trāſferēs. niſi vellet eaꝫ trahere ad pctm̄. extra de diuor. q̄ſiuit. ſecus ſi eſſet vagabun dus. xxxiiij. q. ij. ſi qͥs neceſſitate. Idē Ber. ⁊ Ho. Et addit Hoſt. ꝙ ſicut in voto vltramarino vxor p̄t ſe qͥ virū vel remanere ſi voluerit. ſic ⁊ in oī itine re volūtatis cū ꝓpoſito reuertēdi. ſꝫ vbi trāſfert do miciliū p̄ciſe. tenet̉ eū ſeqͥ. Et vide glo. in. c. j. de cō iu. lepro. q̄ dicit mulierē nō teneri ad ſeq̄ndū viruꝫ vagabundū. Dicit Panor. hoc ꝓcedere. niſi tꝑe ꝯͣ ctus mr̄imonij fuiſſet vagabūdus. qꝛ vr̄ approbaſ ſe tunc mores ſuos. de qͦ vide bonā glo. in. c. vna q̄ qꝫ. xiij. q. ij. Qd̓ tn̄ intelligendū eſt qn̄ vagat̉ ex ali qua cā honeſta. ⁊ nō al̓s: vt ſentit glo. in. d. c. ſi qͥs. neceſſitate. qꝛ cū vagās peccaret. non eēt ei in pctō ꝯſentiēdū. Addit tn̄ Ho. ꝙ ſi aliqͣ mulier hoc pa cto vel ꝯditione: vel mō det̉ alicui in vxorē ꝙ ſꝑ ſil debeāt morari ⁊ in certo loco. forte in domo amico rū ipſiꝰ mulieris. pactū ſeruandū eſt. In traditōe em̄ rei ſue p̄t qͥlibet qd̓ vult pactū apponere. Nec hoc eſt contra legē. īmo potiꝰ ẜm legē. qꝛ ſil̓ morari debēt. d. c. ſi qͥs. Et ſic dico pactū ſeruandū. niſi ali qua neceſſitas ſuꝑueniat. q̄ impediēte. non poſſet maritꝰ cōmode remanere: puta. ꝓpter inimicicias. capitales. infirmitateꝫ aeris vel hmōi: qd̓ arbitrio iudicis ꝯmittit̉. tunc em̄ vxor tenet̉ ſequi viruꝫ ne adulteriū cōmittat̉. qꝛ tunc pactū contra lege̓ inci ret eſſe. ar. d. c. vnaqueqꝫ. Utrū maritꝰ hēat in vxorē ptātem ordinariaꝫ eam puniēdi: vinculādi: ⁊ verberādi? Rn̄. ẜm Pa nor. in. c. cū ꝯtingat. de fo. cōpe. ꝙ maritꝰ nō hꝫ in vxorē ptātem ordinariā. nec hꝫ eā in ptāte ſicut pr̄ filiū: vt in. l. ſi vxor. C. de ꝯdi. inſer. Pōt tn̄ eā caſti gare ⁊ verberare moderate ẜm doc. in. c. quēadmo dū. de iureiur. Nec ob. l. cōſenſu. C. de repu. qꝛ dꝫ Fo. CCLXVII. intelligi qn̄ verberat ſine cā vel enormiter. An aūt poſſit eā ex cā vinculare vel eā reclude re? vide text. cū glo. in. c. placuit. xxxiij. q. ij. q̄ dicit ꝙ laicꝰ nō p̄t vxorē ſuā ligare. qꝛ nō inuenit̉ exp̄ſſū Secꝰ de vxore clerici ꝑ text. ibi. vbi dr̄ placuit. vt ſi qͦꝝ clericoꝝ vxores peccauerūt: ne forte ln̄iam pec candi plus hēant. accipiāt mariti eaꝝ hāc ptātem p̄ter necē: cuſtodiēdi: ⁊ ligādi in domo ſua. ad ieiu nia ſalutaria nō mortifera eas cogētes ⁊cͣ. Idē dic de pr̄e reſpectu filij. nō em̄ hꝫ in eū iuriſditōꝫ ordi nariā. Pōt tn̄ leuiter corrigere eꝰ delicta. ⁊ etiā ip̄m tradere iudici: vt eū iuſte puniat vt ē tex. notabilis in. l. iij. C. de pa. po. Idē dic de dn̄o reſpectu ſuorū mercēnarioꝝ: vt rōne ſeruicij nō hēat in eos iuriſ ditionē ordinariā. Pōt tn̄ eos leuit̓ caſtigare. vide glo. notabilē. in. c. ſicut alteriꝰ. vij. q. j. Idem dic in dn̄o reſpectu ſerui. ſꝫ em̄ eū poſſit caſtigare ⁊ vincu lare: non p̄t tn̄ in eū ſeuire. nec iudicialiter cogno ſcere. C. de emē. ſer. l. vnica. An aūt vxor teneat̉ ad oīa obſeqͥa mariti? Ioh̓. an. dicit ꝙ ſic: puta. cuſtodiēdo res mariti. lauare pedes ⁊ caput. comeſtionē p̄parare ⁊ his ſil̓ia. Sꝫ Panor. in. c. lr̄as. de reſti. ſpo. dicit ꝙ quo ad oꝑas marito dr̄ ſubdita. qꝛ cedūt lucro mariti: vt in. l. ſic̄ pr̄onus. ff. de oꝑ. li. Non eſt tn̄ ſubdita marito. ſic̄ filius pr̄i. īmo mulier maritata niſi fuerit a pr̄e emā cipata remanet ſub pr̄is ptāte qͦ ad alia. Itē inqͣꝫtū dicit Io. an. ꝙ dꝫ lauare ⁊cͣ. Dico hoc ꝓcedere in ſpecta ꝯditione mulieris. Quid em̄ ſi ē ita nobilis vt nō deceat hec vilia facere? Certe nō erit ad hoc aſtricta. tenet̉ em̄ ad oꝑandū ẜm cōditionē ſue ꝑ ſone. An aūt poſſit p̄ciſe ꝯpelli ad oꝑandū? Dic ꝙ nō. Aut q̄rit̉ nunqͥd poſſit ꝯpelli cauſatiue: puta. ſubtrahēdo ſibi alimēta ſi nō vult. Et tunc aut por tauit dotē. Aut nō. hoc vltīo caſu p̄t ꝯpelli. Nam hoc etiā ꝓcedit in filio qͥ eſt pr̄i magis aſtrictus qͣꝫ vxor. Si v̓o portauit dotē. ⁊ eſt ſufficiēs ad alimē tandū eā. maritū. ⁊ cōes liberos: ſaltē vbi maritus nō hꝫ alia bona. ⁊ nō p̄t cōpelli. qꝛ dꝫ ali ex dote. l. ſi cū dotē.§. ſin aūt. ff. ſo. ma. Si v̓o nō ſufficit pōt cōpelli mō p̄dicto. Et nota ẜm Panor. ibi ꝙ caſu qͦ mulier recederet a viro. p̄t cogi redire ad domuꝫ mariti ꝑ cenſurā eccleſiaſticā. ⁊ p̄t realiter capi ⁊ du ci ad domū viri: vbi ſubeſt cā reſtōnis. Itē qꝛ exe cutio ſnīe fit inuocato brachio ſeculari. In qͦ vti Eſus.i. ſaluator. ppōſo ſan cte matris eccleſie fixa ſint corda. oꝑatio neſqꝫ nr̄e. Cuius quidē ſpōſe ſancte ma tri eccleſie opus hoc ſubmitto corrigendū. ſi quid in eo minus imꝑite incauteue ꝑ me dictū exiſtat. Quod quidē opus ad laudē ipſius Ieſu: totiuſqꝫ trinitatis: ac virginis glorioſe: ⁊ oīm ſanctorum fa uēte p̄ſidio. ⁊ p̄cipue beatorū Tiburcij ⁊ valeriani martyꝝ: qͦꝝ ſolēnitas hodie agit̉ a xp̄icolis: necnō et ſimpliciū confeſſorū vtilitatē vt ꝓlogo p̄mittit̉: expletū eſt in Nuremberg imꝑiali ciuitate partis germanie: ꝑ Anthoniū Roberger inibi cōcinem. Anno currente. M.cccclxxxviij. Sit laus deo.

Ad futuram rei me Ixtus ⁊E. moriam. Et ſi dn̄ici gregꝭ ſaluti ſꝑ intēti ſingl̓is cū hūilitate poſcentibꝰ ea benigne ꝯcedē ſtudeamꝰ: ꝑ qͣ pctōꝝ mole depoſita ſalꝰ ip̄a ſuccedat: ⁊ hoſtis hūani generꝭ ſeruitute ereptꝰ: aīas lucrifaciamꝰ al tiſſimo: qͥ nob̓ eas ſua bonitate ꝯmiſit: id tn̄ ꝓpen ſiori ſtudio p̄cauendū eſſe cenſemꝰ: ne cuiuſuis in dulgētie. remiſſionis vel facultatꝭ obtentu: xp̄ifi deles ꝓcliuiores ad illicita impoſterum ꝯmittēda reddant̉: aut facilitas venie eis peccādi tribuat in centiuū. Cū itaqꝫ ſicut multoꝝ fidedignoꝝ teſtīo nio accepimꝰ ob multitudinē facultatū ꝑ nos vel aucͣte nr̄a ꝯceſſaꝝ tam v̓bo ꝙͣ in ſcriptꝭ ꝯfectis ex inde lr̄is vel nō. p̄latis ⁊ ꝑſonis eccl̓iaſticis etiā reli gioſis ⁊ ſcl̓aribꝰ vtriuſqꝫ ſexꝰ. capl̓is. collegijs. ꝯuē tibꝰ. hoſpitalibꝰ. ꝯfraternarijs ⁊ vniuerſitatibꝰ tā in genere ꝙͣ in ſpē ſub electōne vel deputatōne cō feſſoꝝ qͥ eligentes eoſdē: vel ꝓ indulgentijs ꝑ nos ꝯceſſis ꝯſeq̄ndis: ad eccl̓ias ⁊ alia pia loca ꝯfluen tes: ſeu ad aliqͣ pia oꝑa manꝰ porrigentes adiutri ces: earūdemqꝫ ꝯfraternariaꝝ cōfratres ⁊ ſorores ac in hoſpitalibꝰ p̄dictis decedentes: ſeu deſeruiē tes: aut eis pie aliqͥd relinquētes: vel aliqͣ alia me ritoꝝ miniſteria exhibentes. ⁊ in ordinibꝰ ꝓfiten tes: eoꝝ ꝯfeſſione diligenter audita in ſingulis eti am ſedi ap. reſeruatis caſibꝰ ſemel in vita: ⁊ in alijs totiens quotiens: ac in morte plenarie: vel al̓s eti am ad effectū ꝯſequēdi qͣſcunqꝫ indulgentias ple narias: vel nō plenarias: abſoluere ⁊ pnīaꝫ ſaluta rem eis iniūgere. emiſſa qͦꝫ vota ꝑ illos q̄cunqꝫ. in alia pietatis oꝑa cōmutare libere ⁊ licite valeāt: fi deles p̄fati ad peccādū. ⁊ ad alia illicita cōmittēdū nōnunqͣꝫ ꝓcliuiores exiſtant in nō paruū ꝑiculū ſalutis aīaꝝ ſuarū. Nos qui deo ꝓpicio eiuſdē gre gis dn̄ici: meritis lꝫ inſufficientibꝰ. cām gerimus. et illum ſpūalis theſauri elargitōe cupimꝰ ipſi deo reddere acceptabilem. ne exinde clauiū auctoritas deducat̉ in cōtemptū. Ipſiqꝫ ad peccandū ꝓcliui ores: vt diximus: liberius ꝓlabant̉. Ex p̄miſſis et alijs rōnabilibꝰ cauſis aīm nr̄m mouentibꝰ: motu ꝓprio: nō ad alicuius nobis ſuꝑ hoc oblate petitio nis inſtantiā. ſed de nr̄a mera volūtate ⁊ delibera tione: aucͣtate apl̓ica. tenore pn̄tium ſtatuimus et ordinamus. ꝙ decetero p̄textu facultatū hmōi cō ceſſarum a nobis vel aucͣtate noſtra. ⁊ quas ꝯcedi quōlibet ꝯtinget impoſteruꝫ: verbo: lr̄is: aut qͣuis alia ſcriptura: etiā cū clauſula ꝙ ſola ſignatura ſuf ficiat: etiā in fauorem fidei ⁊ cruciate: nullus cōfeſ ſorum eorundē quēpiā cuiuſuis ſtatus: gradus: or dinis: vel cōditionis exiſtat: ⁊ quacūqꝫ eccleſiſtica etiā ep̄ali vel maiori: aut mūdana etiā regali ⁊ ma iori dignitate p̄fulgeat: qui offenſe eccl̓iaſtice liber tatis: violationis: interdicti ab eadē ſede impoſiti: ſeu hereſis poſtqͣꝫ fuerint de ea ſnīaliter ꝯdemnati delati: ſeu publice diffamati. conſpirationis in ꝑſo nam: aut ſtatū ro. pon. ſeu cuiuſuis offenſe: inobe dientie. aut rebellionis eiuſdē pon. vel dicte ſedis. mutilatōis membrorū: vel occiſionis cuiuſcūqꝫ in ſacris ordinibꝰ conſtituti offenſe ꝑſonalis in ep̄m: ſeu alium p̄latum. inuaſionis. dep̄dationis. occupationis: aut deuaſtationis terraꝝ ro. eccleſie me diate vel īmediate ſubiectaꝝ: ac etiā inuaſiōis ro mipetaꝝ ſeu quorūcūqꝫ alioꝝ ad romanā curiam venientiū: ꝓhibitionē deuolutionū cauſaꝝ ad di ctā curiā: delationis armorū ⁊ alioꝝ ꝓhibitoꝝ ad partes infideliū: impoſitiōis nonoꝝ onerū realiū vel ꝑſonalium eccleſijs vel eccleſiaſticis ꝑſonis. ſy monie ſuper ordinibꝰ vel beneficijs conſequēdis in dicta curia vel extra eum contracte: criminum qūolibet reus foret. Et generaliter in caſibꝰ contē tis in litteris q̄ ꝯſueuerūt in die cene dn̄i publica ri: p̄textu huiuſmodi facultatū abſoluere: ⁊ ꝑ eos emiſſa ꝑegrinatiōis vltramarine. ⁊ viſitationis li minū apl̓oꝝ Petri ⁊ Pauli in cōpoſtella. ⁊ caſtita tis ac religionis vota: niſi ex ſpāli licētia ⁊ certa ſci entia nr̄a: de qͣ demū ꝯſtare cenſeat̉ cū inſignatu ra noſtra deſuꝑ manu noſtra ſcriptū: aut ī litteris noſtris exp̄ſſuꝫ fuerit: nos ex certa ſciētia ⁊ de ſpe ciali gratia id cōcedere cū derogatiōe p̄ſentis ꝯſti tutiōis illius d̓ verbo ad verbū inſerto tenore: nō autē ꝑ clauſulas id importātes: vel ī articulo mor tis ꝯſtitutū. ⁊ tūc in caſibꝰ in quibꝰ ſatiſfactio fue rit impēdenda: facta ſatiſfactione: vel idonea pre ſtita cautione cōmutare p̄ſumant. Et ſi aliqui cō feſſorū predictoꝝ contra p̄ſentē ꝯſtitutionē quēꝙͣ abſoluere: aut excepta vota predicta cōmutare at tentauerint: abſolutio ⁊ cōmutatio hmōi nullius ſit roboris vel momenti. Et cōtrafacientes eo ipſo excōmunicationis ſententiā incurrant: a qua niſi in mortis articulo cōſtituti ab aliquo ꝙͣ a romano pontifice abſolui nō poſſint. Nō obſtantibꝰ lr̄is ⁊ ꝯſtōnibꝰ hmōi ac ꝯſtōnibꝰ ⁊ ordinatōibꝰ ⁊cͣ. Et ne aliqͥs de pn̄tibꝰ ignorātiam valeat allegare. man damꝰ eas in cancellaria apl̓ica ⁊ audiētia lrāꝝ ꝯͣdi ctaꝝ legi ⁊ pb̓licari. ac int̓ exͣuagātes alias apl̓icas ꝯſtōnes in quaterno dicte cancellarie deſcribi ⁊cͣ. Nulli gͦ ⁊cͣ. Datū rome apud ſan. Petꝝ anno in carnatōnis dn̄ice. Mº. ccccº. lxxix. die tercio kl̓. Ia nuarij. Pontificatus nr̄i auno nono. ¶ Barbariē refugis: ſtrumoſa cacumina lector Ambageſqꝫ omnes: hac breuitate quidem. Parta diu quondam veniūt ſpectanda ſub vno Temꝑe: iam priſcis iura notata viris Iſtaqꝫ nūc facili modulant̉ vt ordine caſus: Sic refouent animos nobilitate tuos. Talia nempe tuis poſuit moderamina ſeclis Arte deus: tenero qui capis vngue roſam. Deniqꝫ letus habes poſita formidine tm̄: Eductumqꝫ iugis: arceqꝫ iuris opus. Simplicibꝰ gaudent alij: ſubtilia grandes Afficiunt animos: fallit vterqꝫ labor. Limite ſed ſtudeas gemino ꝯtingere fines: Ingenium docilis: ſeruat vtrunqꝫ ſibi. Seruat vtrunqꝫ igit̉ liber hic: quem cudimꝰ ere Sis docilis: tūqꝫ hac carpe viator iter. Margine verſus item nomē patriamqꝫ notari Iuſſerat auctoris biblyopolla meus.

Rubrice iuris ciuilis ⁊ canonici. ⁊ primo ru brice. ffoꝝ. ⁊ primo. ff. veteris. Doptionibus. 4 a ¶ Alienatōe iudicij mutādi cā facta. Ad legem aquiliam. 10 Ad exhibendum. i¶ Aleatoribus. 14 Ad legem rodiam de iactu. 14 Ad ſenatuſconſultum macedonianum. 16 Ad velleianum. 19 Actionibus empti ⁊ venditi. Onſtitutionibꝰ principum. z ¶ c CCalumniatoribꝰ. Capitis diminutione. 8 Communia p̄diorum. i0 Communi diuidundo iudicio. 2 Conditione cauſa data. 12 Conditione ob turpem cauſam. 12 Conditione indebiti. 2 Conditione ſine cauſa. i3 Conditione furtiua. iz Conditione ex lege. i3 Conditione triticaria. i3 Conſtituta pecunia. iz Commodati vel econtra. i6 Compenſationibꝰ. 18 Contrahenda emptione. Iuiſione rerum. ¶ Dolo malo. Depoſiti vel econtra. 20 Diſtractione pignorum. 24 Ponationibꝰ inter virum ⁊ vxorem. 24 Diuortijs. O ꝑ quem factum eſt. Edendo. Eo qd̓ metus cauſa. ¶ Ex quibꝰ cauſis maiores. iz Eo qd̓ certo loco. i4 Exercitoria actione. 19 Extimatoria actione. 21 Edilicio edicto ⁊ de redibitoria actione. z1 Euictionibus ⁊ dupli ſtipulationibꝰ. z Exceptione rei vendite ⁊ tradite. Erijs ⁊ dilationibꝰ. fFideicōmiſſaria hereditatis petitione. Finium regundorum. i6 Familie herciſcunde. 22 Fide inſtrumentorum. 2z Fundo dotali. i Fugitiuis ſeruis. Is qui ſunt ſui vel alieni iuris. His qui notant̉ infamia. His qui deiecerunt vel effuderunt. ¶¶ Hereditate vel actione vendita. Oſticia ⁊ iure. Iuriſditione oīm iudicum. In ius vocando. ¶ In ius vocati vt eant. ¶ In integrum reſtitutionibꝰ. Iudicijs. Inofficioſo teſtamento. Interrogatorijs actionibus. 2 Iureiurando. In litem iurando. Inſtitoria actione. In rem verſo. In diem adiectione. 20 In quibꝰ cauſis pignus tacite contrahat̉. 22 Iuris ⁊ facti ignorantia. Iure dotium. Egibus. ⁊ ſenatuſconſulti ⁊ longa con ſuetudine. Lege commiſſoria. 19 Locati ⁊ conducti. Inoribus. xxv. annis. andatis principum. Mortuo inferendo. i7 Mandati vel econtra. Equis eū qui in ius vocatus eſt vi ex imat. ¶ Negocijs geſtis. 4 Naute: caupones: ſtabularij. 9 Noxalibus actionibus. 22 Nautico fenore. o Pfficio conſulis. Rigine iuris. Officio p̄fecti pretorio. i Officio p̄fecti vrbis. i Officio queſtorum. i Officio pretorum. i Officio prefecti vigilum. i Officio ꝓconſulis ⁊ legati. i Officio p̄fecti auguſtalis. i Officio preſidis ꝓuincie. i Officio ꝓcuratoris ceſaris. i Officio iuridici. i Officio eius cui mandata eſt iuriſditio. i Officio aſſeſſorum. 7 Operis ſeruorum. Actis. Poſtulando. Procuratoribus. Petitione hereditatis: oſſeſſoria hereditatis petitione. Publiciana in rem actione. ignoraticia actione. eculio. ro ſocio. ericulo ⁊ cōmodo rei vendite. i9 Preſcriptis verbis. 20 Pignoribus ⁊ hypothecis. 22 Probationibus. zz Pactis dotalibus. Dod quiſqꝫ iuris in alterū ſtatuerit. Qui ſatiſdare cogant̉. Qui notant̉ infamia. z Quod cuiuſqꝫ vniuerſitatis noīe. 4 Quibus ex cauſis maiores. 4 Quod metus cauſa. 7 Quando dies vſuſfructus legati cedat. 7 Quibus modis vſuſfructus amittat̉. Quemadmodum vſufructuarius caueat. 8 Quemadmodum ſeruitus amittat̉. li Quibus rebus ad eundem iudicem eatur. 14 Quod cum eo: qui in aliena pātte eſt negociū:

i5 Qn̄ actio de peculio eſt annalis. i5 Quod iuſſu. 20 Quibꝰ modis pignus tacite contrahit̉. 20 Que res pignori obligari poſſunt. 20 Qui potiores in pignoribꝰ habeant̉. 20 Quibꝰ modis pignus vel hypotheca ſoluit̉. Erum diuiſione ⁊ qualitate. Receptis arbitris ⁊ qui arbitrium. Rei vendicatione. l Religioſis ⁊ ſumptibo funerum. 12 Rebus creditis ⁊ ſi certum petat̉. 18 Reſcindenda venditione. 19 Rerum ꝑmutatione. 23 Ritu nuptiarum. 24 Repudijs ⁊ diuortijs. Tatu hoīm. ¶¶ Senatoribus. Si quis iuſdicenti nō obtēperauerit. Z Si quis in ius vocatus nō ierit. Z Si ex noxali cā agat̉. 2 Si quis cautionibꝰ iudicio ſiſtendi. Si pars hereditatis petat̉. Si ager vectigalis vel emphitheoticariꝰ petat̉ di vſuſfructus petat̉ vel ad aliū ꝑtinere neget̉ Seruitutibus. Seruitutibus ruſticorum p̄diorum. Seruitutibꝰ vrbanorum p̄diorū. d Si ſeruitus vendicet̉ vel ad aliū ꝑtinere neget̉ Si quadrupes pauperiē feciſſe dicat̉. ¶ Seruo corrupto. l Seruis fugitiuis. i Si menſor falſum modum dixerit. 2 Si certum petat̉. 18 Seruis exportandis. Ranſactionibꝰ. Triticaria. Tributoria actione. 22 Teſtibus. 22 Traiecticia pecunia. Sufructu ⁊ quēadmodum quis viſu fructu vtat̉. Aſufructu aecreſcendo. 7 Uſufructu earū rerū q̄ vſu conſumunt̉. Uſu ⁊ ⁊ habitatione. Uſufructuarius quēadmodū caueat. 22 Uſuris ⁊ fructibꝰ. ¶ Rubrice infortiati. Ctione rerum amotarum. Adminiſtratione ⁊ ꝑiculo tutorū. Auctoritate ⁊ cōſenſu tutorū. ¶ Acquirenda vel obtinenda hereditate. ¶ Ad ſenatuſcōſultū ſillanianum. i0 Annuis legatis ⁊ fideicōmiſſis. ii Alimentis ⁊ cibarijs legatis. ii Auro ⁊ argento legato. ii Adimendis ⁊ tranſferendis legatis. 12 Ad legem falcidiam. i3 Ad ſenatuſconſultū trebellianum. i5 Aſſignandis libertis. i5 Ad ſenatuſconſultū tercullianum. Onorum poſſeſſionibꝰ. ¶ Bonoiū poſſeſſione furioſo muto ⁊cͣ. i4 Bonorum poſſeſſione cōtra tabulas. ¶ Bonorum poſſeſſione ẜm tabulas. i4 Bonorum poſſeſſione ex teſtō militis. i5 Bonis libertorum. Oncubinis. z ¶ c Confirmando tutore vel curatore. ¶ ¶ Contrario iudicior tutele ex vtili actio. ¶ Curatoribus furioſi. 5 Conditionibus inſtitutionum. 12 Conditionibꝰ ⁊ demonſtrationibꝰ. l4 Contra tabulas. l4 Collatione bonorum. i4 Coniungendis cum emancipato liberis eius. l4 Carboniano edicto. Ote p̄legata. i¶ dotis collatione. Xcuſationibus ⁊ tꝑibus earum. ¶ Excuſatione tutorum. 4 Eo qui pro tutore vel curatore negocia geſſe ¶ Ideiuſſoribus ⁊ nominatoribꝰ ⁊ here dibus tu. ⁊ cū. 10 Fundo inſtructo et inſtrumento legai 13 ¶ g Radibus ⁊ affinitatibus. Is que in teſtamento delent̉. Heredibus inſtituendis. i AHis que pene cauſa in teſtamento re linquunt̉. ii His que ꝓ non ſcripto habent̉. ii His quibus vt indignis. Mpenſis in rebus dotalibus factis. Iniuſto: rupto ⁊ irrito teſtō. Iure deliberandi. C Iure codicillorum. i4 Iure patronatus. Iberis agnoſcendis. Legitimis tutoribus. 5 ¶¶ Liberis ⁊ poſthumis. Legatis ⁊ fideicōmiſſis.j. 8 Legatis ⁊ fideicōmiſſis. ij. Legatis ⁊ fideicōmiſſis. iij. ii Liberatione legata. 14 Legatis p̄ſtandis contra tabulas bonorū poſ ſeſſione petita. i§ Libertis vniuerſitatum. Agiſtratibus conueniendis. g Militari teſtamento. Ptione ⁊ electione legata. Obſequijs a liberis ⁊ libertis. peris libertorum. Eculio legato. Penu legata. 3 ¶ q Qn̄ ex facto tutorū vel curatorū. di petant tutores vel curatores. Qd̓ cum falſo tutore. G Quemadmodū teſtamenta aperiant̉. 3 Qn̄ dies legatorum cedit. i5 Quibꝰ non cōpetit bonorū poſſeſſio. i5 Quis ordo in bonorū poſſeſſione ſeruet̉. Ebus eorū qui ſub tutela vel cura ſūt. Rebus dubijs. i Regula cathoniana.

VOluto matrimonio ⁊ quemadmoduꝫ dos petat̉. Si mulier ventris nomine in poſſeſſio ne mittatur. A Si mulier ventris noīe calumnie cauſa. zº Suſpectis tutoribꝰ ac curatoribꝰ. 6 Si omiſſa cā teſtamenti. 6 Si quis aliquem teſtari ꝓhibuerit. i0 Seruitute legata. io Suꝑpellectili legata 12 Si cui pluſqͣꝫ ꝑ legem falcidiam. i4 Si tabule teſtamenti extabunt. 14 Si a parente quis fuerit manumiſſus. i5 Si quid in fraudem patroni factum ſit. i5 Si tabule teſtamen. ī nulle extabunt. i5 Succeſſorio edicto. uis ⁊ legitimis heredibꝰ. Utelis. Teſtamentaria tutela. Tutoribꝰ ⁊ cura. datis ab his. ¶ Tutelis ⁊ rōnibꝰ diſtrahendis. 5 Teſtamentis ⁊ qͥ teſtamenta facere poſſunt. i0 Tritico vino ⁊ oleo legato. Entre inſpiciendo. Ubi pupillus educari vl̓ morari dēat. Uulgari ⁊ pupillari ſubſtitutione. i0 Uſu ⁊ vſufructu legato. 3 Ut legatoꝝ cā caueat̉. 13 Ut in poſſeſſionem legatoꝝ. 14 Uentre in poſſeſſionē mittēdo. ⁊ curatore eiꝰ. Unde legitimi. Unde liberi. Unde cognati. i5 Unde vir ⁊ vxor. Deteranoꝝ ⁊ militum ſucceſſore. 15 Ut ex legibꝰ ⁊ ſenatuſconſultis bonoꝝ poſſeſ ſio detur. Rubrice. ff. noui. Qua pluuiali arcenda. Ademptione libertatis. Acquirendo reꝝ dn̄io z Acquirenda poſſeſſione. ¶Aqua quotidiana ⁊ eſtiua. Arboribꝰ cedendis. 6 Actionibꝰ ⁊ obligationibꝰ. 8 Acceptilationibꝰ. 9 Arboꝝ furtim ceſaꝝ. 9 Abigeis. i0 Accuſationibꝰ ⁊ inſcriptionibꝰ. i0 Ad legena iuliam maieſtatis. i0 Ad legem iuliam de adulterijs. 10 Ad legem iuliam de vi publica. 10 Ad legem corneliam de ſiccarijs. i0 Ad legem corneliam de falſis. i0 Ad legem pompeyaꝫ de paricidijs. 10 Ad legem iuliam repetūdaꝝ. 10 Ad legem iuliam de annona. i0 Ad legem iuliam de vi priuata. i0 Ad legem iuliam peculatus. i0 Ad legem iuliam ambitus. la velcur ſu i0 Ad legem fauiam de plagiarijs. io Ad ſenatuſconſultum turpilianum. ii Appellationibꝰ ⁊ relaxationibꝰ. ii A qͥbus appellare non licet. ii Appellationibꝰ recipiendis. ii An ꝑ alium cā appellationis. ii Apud eum ad quē appellat̉ aliam cauſam. 12 Ad municipales ⁊ de incolis. 12 Albo ſcribendo. 12 Admīſtratione reꝝ ad ciuitatem ꝑtinentium. Onis iudicis aucͣte poſſidendis. 10 b V Bonis damnatoꝝ. uerunt. BBonis eoꝝ qͥ an̄ ſnīaꝫ mortē ſibi ꝯſci Olluſione detegenda. Confeſſis. 4 Confeſſione bonoꝝ. 4 Curatore bonis dando. 5 Cloacis. 9 Concuſſionibus. 9 Crimine expilate hereditatis. 9 Crimine ſtellionatus. 9 Collegijs illicitis ⁊ corꝑibꝰ lo Cuſtodia reoꝝ ⁊ exhibitione. i0 Cadaueribꝰ punitoꝝ. ii Captiuis ⁊ poſtliminium reuerſis. ii Caſtrenſi peculio. 12 Cenſibꝰ. Amno infecto. o Donationibus. Donatione cā mortis. G Diuerſis ⁊ tꝑalibꝰ p̄ſcriptionibꝰ. ¶ Doli mali exceptione. 7 Duobus reis ꝯſtituendis. 2 Decurionibꝰ ⁊ eoꝝ filijs. 2 Decretis ab ordine faciendis. Uictōe libertatis. Ex qͥbꝰ cauſis in poſſeſſionē eat̉. 6 Exceptionibꝰ ⁊ p̄ſcriptionibꝰ. G Exceptione rei iudicate. G Exceptione doli mali. 9 Extraordinarijs criminibꝰ. 9 Efractoribꝰ ⁊ expilatoribꝰ. i Eum qui appellanti. ⁊ Extraordinarijs cognitionibꝰ. ¶ Ideicōmiſſarijs libertatibꝰ. ¶ Flumībꝰ ⁊ ne qͥd in flumīe publico rip A Fideiuſſoribꝰ ⁊ mandatoribꝰ. Fonte. paue eius fiat. O Furtis. O Furti aduerſus nautas. ¶ Furgibus balnearijs. Lande legenda. Ure aureoꝝ anuloꝝ. Interdictis: ſeu exͣordinarijs actiōibꝰ. Itinere actuqꝫ priuato. 8 Iudicatum ſolui. Incendio. ruina naufragio. Iniurijs ⁊ famoſis libellis. Interdictis ⁊ relegatis ⁊ deportatis. Iure fiſci. i¶ Iure immunitatis. Iberali cauſa. Locis ⁊ itineribꝰ publicis. Loco publico fruendo. Libero homine exhibendo. v ij

Liberis exhibendis ſeu deducendis. G Litigioſis. ii Libellis dimiſſorijs. 12 Legationibꝰ. Anumiſſionibꝰ. n Manumiſſis vindicta. Manumiſſionibꝰ que ẜuis. 2 Manumiſſis teſtamento. 5 Migrando. 12 Muneribꝰ ⁊ honoribꝰ. Atalibꝰ reſtituendis. um q̄rat̉. A Ne de ſtatu defunctoꝝ poſt qͥnquēni ¶ Ne vis fiat ei qͥ in poſſeſſionē miſſus ē 5 Ne quid in loco ſacro fiat. Ne qͥd in loco publico vel itinere fiat. F Ne quid in flumīe publico rippaue eius fiat. quo aliter aqua fluat. 8 Nouationibꝰ ⁊ delegationibꝰ. ii Nil innouari appellatione pendente. 12 Nundinis. Peris noui nunciatione. 12 ¶ Operibus publicis. Oblicanis ⁊ vectigalibꝰ. Pro ſoluto. Pro emptore. Pro herede. pro donato. Pro derelicto. ro legato. Pro dote. pro ſuo. Priuilegijs creditoꝝ. recario. retorijs ſtipulationibꝰ. riuatis delictis. Preuaricatoribꝰ. Popularibꝰ actionibꝰ. Publicis iudicijs. i0 Penis. ii Priuilegijs veteranoꝝ. 12 Pollicitationibꝰ. 12 Proſonetis. Ui ſine manumiſſione. Qui ⁊ a quibus manumiſſi. Quibꝰ ad libertatem ꝓclamare nō licꝫ 4 Quibꝰ ex cauſis in poſſeſſionem eat̉. ¶ Que in fraudem creditoꝝ facta ſunt. 5 Quoꝝ bonoꝝ. 5 Quoꝝ legatoꝝ. Quod vi aut clam. 6 Quaꝝ reꝝ actio non dat̉. i0 Queſtionibus. ii Quis ⁊ a quo appellet̉. ii Quando appellandum ſit. i i Que ſnīe ſine appellatione reſcindunt̉. E iudicata ⁊ de effectu ſnīaꝝ. Rebꝰ aucͣte iudicis poſſidendis. ¶ ¶Rippa munienda. Riuis. Remiſſionibꝰ. Rem pupilli ſaluam fore. 8 Rem ratam habere ⁊ de ratihabitione. 9 Receptatoribus. i0 Requirendis reis. i i Re militari. 12 Regulis iuris. Tatu liberis. ¶ Si libertinus ingennus eſſe dicat̉. Statu defunctoꝝ. ¶ Separationibus. Superficiebus. 5 Si arbor vicini edibꝰ impendat. Saluiano interdicto. Stipulatione ſeruoꝝ. 8 Solutionibus ⁊ liberationibus. 9 Si quis teſtamento liber eſſe iuſſus fuerit. ꝯ Si familia furtum feciſſe dicat̉. ꝯ Sepulcro violato. i0 Sententiam paſſis ⁊ reſtitutis. i i Si tutor vel curator vel magiſtratus. ii Si pendente appellatione. Abulis exhibendis. Termino moto. Tigno iniuncto. Sucapionibꝰ ⁊ vſurpationibꝰ. Uia publica ⁊ ſi quid in ea. Ut in flumine publico nauigare liceat Dia publica ⁊ itinere reficiendo. Ui ⁊ vi armata. Oti poſſidetis. Utrobi. Verboꝝ obligationibus. ꝯ Ui bonoꝝ raptoꝝ. 12 Pacatione ⁊ excuſatione muneꝝ. 12 Uarijs ⁊ exͣordinarijs cognitionibꝰ. 12 Uerboꝝ ⁊ rerum ſignificatione ¶ Rubrice Codicis. Poſtatis. i ¶ Aſſeſſoribus ⁊ domeſticis. Annonis. ¶ Aduocatis diuerſoꝝ iudicum. z Aduocatis diuerſoꝝ iudicioꝝ. 2 Aduocatis fiſci. 2 Alienatione iudicij mutandi cauſa facta. z Ad exhibendum. Alee vſu ⁊ aleatoribꝰ. ¶ Actionibꝰ ⁊ obligationibus. 4 An ẜuus ex ſuo facto poſt manumiſ. ¶ Actionibus hereditarijs. ¶ Actionibꝰ empti ⁊ venditi. ¶ Ad ſenatuſcōſultum macedonianum. ¶ Ad ſenatuſconſultum velleianum. Alendis liberis. Adminiſtratione tutoꝝ ⁊ curatoꝝ. Alimentis pupillo p̄ſtandis. 5 Arbitrium tutele. 5 Auctoritate preſtanda. Actore tutore ſeu curatore. G Ad ſenatuſcōſultum trebellianum. G Ad legem falcidiam. G Ad ſenatuſcōſultum tercullianum. G Ad ſenatuſcōſultum orphicianum.

7 Aſſertione tollenda. ⁊ Acquirenda vel retinēda poſſeſſione. 7 Aduerſus creditorem. 7 Annali exceptione italici cōtractus. 7 Alluuionibus ⁊ paludibus paſcuis ⁊cͣ. Appellationibus ⁊ relationibus. 8 Acceptilationibus. B Adoptionibus. ꝯ Accuſationibus. 9 Ad legem iuliam maieſtatis. 9 Ad legem iuliā de adulterijs ⁊ ſtupro. 9 Ad legem iuliā de vi publica ⁊ priuata. 9 Ad legem corneliam de ſiccarijs. 9 Ad legem fauiam de plagiarijs. 9 Ad legem viſcelliam. 9 Ad legem corneliam de falſis. 9 Ad legem iuliam repetūdarum. 9 Ad legem iuliam ambitus. 9 Abigeis. 9 Abolitionibus. 9 Ad ſenatuſcōſultū turpillianū. Onis libertorū ⁊ iure patronatꝰ. Bonorū poſſeſſiōe ẜm tabulas. 6 Bonoꝝ poſſeſſiōe ꝯͣ tabulas liberti. G Bonoꝝ poſſeſſione cōtra tabulas. G Bonis maternis. G Bonis que liberis in poteſtate ꝯſtitutis. 7 Bonis auctoritate iudicis poſſidendis. 9 Bonis eoꝝ qui ſibi mortē cōſciuerūt. ꝯ Bonis ꝓſcriptorū ſeu damnatoꝝ. i ¶c Contractibus iudicum et eorum que O mitibus rei militaris. ſunt circa eos. z Cauſis in quibꝰ infamia irrogatur. z Cōmuni diuidundo. z Cōmunia vtriuſqꝫ iudicij. z Conſortibus ⁊ eiuſdem litis. ¶ Conditione indebiti. 4 Conditione ob cauſam datoꝝ. 4 Conditione furtiua. 4 Conditione ob turpem cauſam. 4 Conditione ex lege ſiue ſine cauſa. 4 Conſtituta pecunia. 4 Cōmodati. Compenſationibus. 4 Contrahenda emptione. 4 Cōmuniū rerum alienatione. ¶ Cōmercijs ⁊ mercatoribus. F Concubinis. 5 Cōfirmando tutore. Contrario iudicio tutele. Curatore furioſi ⁊ prodigi. G Carboniano edicto. G Collationibus. G Codicillis. G Cōmunia de legatis vel fideicōmiſſis. G Cōditionibus inſertis tam in legatis ꝙͣ in fi deicōmiſſis. G Caducis tollendis. G Cōmunia de ſucceſſionibꝰ. 7 Cōmuni ſeruo manumiſſo. 7 Cōmunia de manumiſſionibꝰ. 7 Cōmunia de vſucapionibus. 7 Colluſione detegenda. 7 Cōminationes vel epiſtolas. Confeſſis. 7 Cum de momentaria poſſeſſione fuerit appel latum. 8 Cōtrahenda ⁊ cōmittenda ſtipulatione. 8 Creditorē euictionē pignoris nō debere. 9 Cuſtodia reorū. 9 Crimine peculatus. 9 Crimine ſacrilegij. 9 Crimine expilate hereditatis. ꝯ Crimine ſtellionatus. 9 Calūniatoribus. Iuerſis reſcriptis et pragmaticis ſan ctionibus. Defenſoribus ciuitatum. 2 Dolo malo. z Dilationibus. ¶ Delictis defunctorū inqͣꝫtum ⁊ in quibus he redes cōueniant̉. ¶ Depoſiti. 5 Donationibus ante nuptias. 5 Dotis ꝓmiſſione vel nuda pollicitatiōe. Dote cauta nō numerata. Donationibus inter virum ⁊ vxorē. ¶ Diuortio facto apud quē liberi educent̉. 5 Diuidenda tutela. Dicticia libertate tollenda. 8 Diſtractione pignorū. 8 Debitorem venditionē pignoris impedire nō poſſe. Duobus reis ſtipulandis ⁊ ꝓmittēdis. Donationibus. Donationibus cauſa mortis. 8 Donatione ſub modo vel ſub cōditione. Piſcopis ⁊ clericis. Ep̄ali audientia ⁊ diuerſis capitulis. Edendo. z Errore calculi. z Errore aduocatorū. 2 Etiā ꝑ ꝓcuratorē in integrū reſtōne agi poſ 4 Ex delictis defunctorū. 4 Exercitoria ⁊ inſtitoriā actione. 4 Edilicijs actionibus. Eo qui ꝓ tutore negocia gerit. Excuſationibus ⁊ temporibꝰ eoꝝ. Excuſatione veteranoꝝ. G Edicto diui adriani tollendo. Executione rei iudicate. 8 Edificijs priuatis. 8 Etiam ob cyrographariaꝫ pecuniam pignus teneri. 8 Exceptionibus ſeu p̄ſcriptionibꝰ. 8 Euictionibus. 8 Emancipationibus liberoꝝ. 9 Exhibendis vel tranſferendis reis. 9 Emendatione ſeruoꝝ. 9 Emendatione ꝓpinquorū. ¶ ¶ Iliof. minore. Fideiuſſoribus minorū. formulis ⁊ impetratione actionū ſub Ferijs. vI iii

z Familie herciſcūde. Finium regundorum. fide inſtrumētoꝝ ⁊ amiſſione eorū. fundo dotali. fideiuſſoribus tutorū ⁊ curatorum. furtis ⁊ ſeruo corrupto. Fideicōmiſſis. Falſa cauſa adiecta legato vel fideicōmiſſo. Fideicōmiſſarijs libertatibus. fructibus ⁊ litis expenſis. 8 Fideiuſſoribus ⁊ mandatoribꝰ. ꝯ Falſa moneta. ꝯ Famoſis libellis. His qui ad eccleſias confugiūt. MHis qui in eccleſijs manumittunt̉. i His qui ad ſtatuas confugiunt. z His qui potentiorū nomine. Z His que vi metuſue cauſa fiunt. 2 His qui veniam etatis impetrauerūt. 4 Hereditate vel actione vendita. Heunuchis. Heredibus tutorum. G Heredibus inſtituendis. His quibus vt indignis G His que pene nomine relinquūtur. 6 His que ſub modo legati ſeu fideicōmiſſi re linquūtur. G His qui ante aꝑtas tabulas. G Heredibꝰ decurionum. His qͥ a nō dn̄o manumiſſi ſunt. 7 His qui per metum iudicis non appellaue runt. 8 His qͥ in prioꝝ creditoꝝ loco ſuccedūt. 9 His qͥ parētes vel liberos occiderūt. His qui ſibi aſcribūt in teſtamēto. 9 His qui latrones vel criminibus reos occul Oſtiniano codice cōfirmando. Iuſtiniano codice emendando. Iudeis. i Iuris ⁊ facti ignorantia. In ius vocando. In integrū reſtitutiōe minorum. 2 In quibus caſibus in integrū reſtitutio neceſ ſaria non eſt. z In integrum reſtitutiōe poſtulata ne quid in nouetur. Iureiurando ꝓpter calūniam. Iudicijs. Inriſditione omniū iudicū ⁊ de foro cōpetēti. z In quibus caſibus militantes fori p̄ſcriptiōe vti non poſſunt. nofficioſo teſtamento. Inofficioſis donationibus. nofficioſis dotibus. Iure emphiteotico. Inceſtis ⁊ inutilibus nuptijs. ¶ Interdicto matrimonio inter pupillū ⁊ tuto. vel cura. Iure dotium. ¶ In quibus caſibus tu. habēti: tutor vel cu. da. non poteſt. In litem iurando. In litem dando tutore vel curatore. Iure aureorū anulorum. C Inſtitutionibꝰ et ſubſtitutionibꝰ vel reſtituti onibꝰ ſub cōditione factis. Impuberū ⁊ alijs ſubſtitutiōibus. 6 Iure deliberandi ⁊ de adeunda vel acquiren da heredi. Indicta viduitate tollenda. Ingenuis ⁊ manumiſſis. Indicta libertate. In qͥbꝰ cauſis ceſſat longi tꝑis p̄ſcriptio. Interdictis. ¶ In quibus cauſis ius pignoris tacite contra hatur. Iure dominij impetrando. Inutilibus ſtipulationibꝰ. Ingratis liberis. Infantibꝰ expoſitis liberis ⁊ ſeruis. Infirmādis penis celibatus ⁊ orbatus. Iure libertorum. 9 Iniurijs gibus ⁊ cōſtitutionibꝰ principū. Litis conteſtatione. Lege aquilia. 4 Locato ⁊ conducto. Legitima tutela. Libertinis ⁊ eorum filijs. 6 Liberis p̄teritis ⁊ exheredatis. Legatis. Legitimis heredibus. Lege ſuffia canina tollenda. Latina libertate tollenda. Liberali cauſa. Longi temporis p̄ſcriptione. Litigioſis. Luitione pignoris. 8 Liberis exhibendis ſeu deducendis. Andatis principum. Modo mulctarū. i¶ Magiſtratibus municipaliū. 4 Mandati vel contra. Monopolijs ⁊ cōuentu negociatorū. Magiſtratibus cōueniendis. 8 Manumiſſione pignoris. 8 Mortis cauſa donationibus. 9 Mulieribus que ſeruis ꝓprijs ſe iūxerunt. 9 Mutatione nominis. 9 Maleficis ⁊ mathematicis. Quo codice cōponendo. Noua ꝯſtitutio Federici. ¶ Ne ſanctū baptiſma iteretur i Nemini licere ſignum ſaluatoris. i Ne iudeus chriſtianū mancipiū. z Nemini liceat potentioribus. z Ne fiſcus vel reſpublica. z Negocijs geſtis. Ne quis in ſua cauſa iudicet. z Noxialibus actionibus. Ne vxor ꝓ marito vel econtra cōueniat̉. Ne filius pro patre vel pater pro filio. Non numerata pecunia.

¶ Nautico fenore. 4 Nundinis et nouis mercationibus Noua vectigalia inſtitui nō poſſe. Nuptijs. Ne fideiuſſores dotium dentur. Ne pro dote mulieris. Naturalibꝰ liberis et matribꝰ eoꝝ. Ne tutor vel curator vectigalia cōducant. G Neceſſarijs ſeruis heredibꝰ inſti. vel ſubſti. Ne de ſtatu defunctoꝝ poſt qͥnquēniū q̄rat̉. Nudo iure quiritū tollendo. Ne rei dn̄ice vel temploꝝ. Ne liceat in vna eadēqꝫ cā tercio ꝓuocare. 8 Nouationibꝰ et delegationibꝰ. 9 Nili aggeribus nō rumpendis. 9 Ne ſine iuſſu principis. Fficio p̄fecti p̄torio. Officio p̄fecti p̄torio africe. Officio p̄fecti vrbis. i Sfficio magiſtri militum. i Officis queſtoris. Officio magiſtri officioꝝ. i Officio comitis ſacraꝝ largitionum. i Sfficio comitis rerū priuatarū. i Sfficio comitis ſacri patrimonij. i Sfficio ꝓconſulis et legati. i Officio comitis orientis. i Officio p̄fecti auguſtalis. i Officio vicarij et p̄fecti. i Officio pretorum. i Officio rectoris ꝓuincie. Officio p̄fecti vigilum. i Officio ciuilium iudicum. i Officio militariū iudicum. i Officio diuerſoꝝ iudicum. i Officio eius qͥ vicē alicuiꝰ iudicis obtinet. i Officio iudicis alexandrie. z Ordine iudiciorum. G Operis libertorum. 6 Sbſequijs patronis p̄ſtandis a liberto. Ordine cognitionum. S Operis noui nunciatione. 8 Operibus publicis. Aganis ſacrificijs et templis. Ip Precibus imperatori offerendis. Pactis. z Poſtulando. Procuratoribus. Sedaneis iudicibus. luſpetitionibus. Petitione hereditatis. Prohibita ſequeſtratione pecunie. Probationibus. 4 Plus valere qd̓ agit̉ qͣꝫ qd̓ ſimulate concipit̉. Dignoraticia actione. ¶ Per quas ꝑſonas nobis acquirit̉. Pro ſocio. 4 Patribus qui filios diſtraxerunt. Periculo et cōmodo rei vendite. Pactis inter emptorem et venditoꝝ Pactis cōuētis tā ſuꝑ dote ꝙͣ ſuꝑ donatione. Periculo tutoꝝ et curatoꝝ. 5 Predijs vel alijs rebꝰ minoꝝ nō alie. G Poſthumis heredibꝰ inſtituēdis vel exhere. Periculo eius qui libertatē inujerit. Pro donato. Preſcriptione longi tꝑis. x. vel. xx. annoꝝ. Preſcriptione. xxx. vel. xl. annoꝝ. Pena iudicis qui male iudicauit. Priuilegio fiſci. Priuilegio dotis. Precario ſaluiano interdicto. Dignoribus. Publicis operibus. Pretorio pignore vt in actionibus. Partu pignoꝝ et omni cauſa. Pactis pignoꝝ ⁊ de cōmiſſoria. l. reſcindēda. atria poteſtate. Poſtiliminio reuerſis ⁊ redēptis ab hoſtibus. riuatis carceribus. ꝯ Penis. Uando libellus pͥncipi de lite ꝯteſtata facta. Quibus cauſis infamia irrogatur. 2 Qui ⁊ aduerſus qͦs in integꝝ reſtō poſtulat̉. 2 Quibꝰ ex cauſis in integꝝ reſtō maioribꝰ dat̉. z Qui ꝓ ſua iuriſditōe iudices dare dariue pn̄t. z Qui legitimā ꝑſonā habent in iudicio. z Qn̄ imꝑator inter pupillos et viduas. z Qn̄ licet vnicuiqꝫ ſe ſine iudice vindicare. 4 Qn̄ fiſcus vel priuatus debitores. I Qd̓ cū eo qͥ in aliena iuriſditōne vel ptāte eſt. 6 Que res vendi nō poſſunt et qui vendere vel emere vetantur. ¶ Que res exportari nō pn̄t vel nō debent. 4 Qn̄ liceat ab emptione diſcedere. F Qui petant tutores vel curatores. F Qui dare et dari tutores poſſunt. 5 Qn̄ mulier officio tutele fungi poteſt. 5 Qn̄ ex facto tutoris vel curatoris. § Qn̄ curatores et tutores eſſe deſinunt. § Qui numero liberoꝝ ſe excuſant. 5 Qui morbo ſe ex. F Qui etate ſe excuſant. F Qui numero tutelarum. 5 Quando decreto opus nō eſt. 9 Qn̄ dies legati vel fideicōmiſſi cedant. C Qui admitti ad bonoꝝ poſſeſſionē poſſunt. 6 Qn̄ nō petentiū ꝑtes petentibꝰ accreſcāt. G Qui teſtamenta facere poſſunt vel non. G Quēadmodū teſtamenta aperiantur. 7 Quibꝰ cauſis ſerui accipiunt p̄miū libertatis. I Qui manumitti nō poſſunt. 7 Qui nō poſſunt ad libertatē ꝑuenire. 7I Quibꝰ ad libertatē ꝓclamare non licet. 7 Quibꝰ nō obijcit̉ longi tꝑis p̄ſcriptio. 7 Quadriennij p̄ſcriptione. 7 Quō et qn̄ iudex ſententiā ꝓferre debet. 7 Quibus res iudicata nō nocet. Quando ꝓuocare nō eſt neceſſe. 7 Quoꝝ appellationes non recipiant̉. Qui bonis cedere poſſunt. 8 Quoꝝ bonorum. 8 Quoꝝ legatorum. Que res pignori obligari poſſunt. 8 Qui potiores in pignore habeantur. yy iiij

8 Que ſit longa cōſuetudo. 9 Qui accuſare nō poſſunt. 9 Qn̄ ciuilis actio p̄iudicet criminali. 9 Queſtionibus. Eputationibꝰ q̄ fiunt in iudicio. r ¶ Reſtōe militū ⁊ eoꝝ qͥ reipublice. ¶ Receptis arbitris. ⁊ Reſcriptis. Rei vendicatione. z Religioſis ⁊ ſumptibꝰ funeꝝ. 4 Rebus creditis et iureiurando. 4 Reſcindenda venditione. Rebus alienis nō alienandis. Rem alienā gerentibꝰ nō interdici. Reꝝ ꝑmutatione ⁊ de p̄ſcriptis verbis. Rei vxorie actione in ſtipulatū actōe trāſfuſa. Repudijs et iudicio de moribꝰ ſublata. Rerum amotarū. G Repudianda bonoꝝ poſſeſſione. G Repudianda vel abſtinenda hereditate. Re iudicata. Res inter alios acta vel iudicata. Relationibus. Reuocandis his q̄ fiunt in fraudē creditoꝝ. Ratiocinijs opeꝝ publicoꝝ. Remiſſione pignoꝝ. 8 Reuocandis donationibꝰ. Raptu virginū honeſtaꝝ ſeu viduarū. ꝯ Requirendis reis. Omnia trinitate ⁊ fide catholica. Senatuſconſultus. Sacroſctīs eccleſijs et pͥuilegijs eaꝝ. i Si contra ius vel vtilitatem publicam. i Statuis et imaginibus. z Si tutor vel curator interuenerit. z Si in cōi eadē cā in integꝝ reſtitutio poſtulet̉. z Si aduerſus rem iudicatam. 2 Si aduerſus venditionē pignoris. 2 Si aduerſus libertatem. 2 Si aduerſus donationē. z Si aduerſus tranſactionē. z Si aduerſus ſolutionē. z Si aduerſus dotem. z Si aduerſus delictum. z Si aduerſus vſucapionē. z Si aduerſus fiſcum. z Si aduerſus creditorē. z Si vt ſe ab hereditate abſtineant. z Si vt omiſſa hereditate vel bonoꝝ poſſeſſio ne vel aliquid aliud. 2 Si minor ſe maiorē dixerit. z Si ſepius in integrū reſtitutio poſtulet̉. z Si maior factus ratū habuerit. z Satiſdando. z Sportulis et ſumptibus. z Seruitutibus et aqua. 4 Si certum petatur. ¶ Suffragio. 4 Si ſeruus extero ſe emi mandauerit. 4 Si ꝓpter publicas p̄ſtationes venditio facta no fuerit celebrata. 4 Si ſine cenſu vel reliquijs. ¶ Si qͥs alteri vel ſibi ſub alterius nomine. ¶ Si ſeruus exportandus veneat. Si manciptū ita veneat ne ꝓſtituatur. Si mancipiū ita alienatū ſit. Sponſalibꝰ et arris ſponſalicijs. Si rector ꝓuincie vel ad eū ꝑtinentes 5 Si qͣcunqꝫ p̄ditus ptāte vel ad eū ꝑtinētes. Si nuptie ex reſcripto principis petant̉. Secundis nuptijs. Si ſecundo nupſerit mulier. Soluto mr̄imonio ⁊ quēadmodū dos petat̉. Si cōſtante mr̄imonio bos ſoluit̉. Si ex pluribꝰ tutoribꝰ vel curatoribus. Suſpectis tutoribus. Si mater indēnitatē ꝓmiſit. Si contra matris voluntatē. Si tutor non geſſerit. Si ex falſis allegationibus. Si quis ignorans rem minoris. Si tutor reipublice. cauſa aberit. Si maior factus ratū habuerit alie. Seruus fugitiuus. Succeſſorio edicto. vi in fraudē patroni. vi quis aliquē teſtari ꝓhibuerit. pͣi omiſſa cauſa teſtamenti. pͣuis et legittimis heredibꝰ ⁊ ex filia nepotibꝰ. Senatuſconſulto claudiano tollendo. Seruo pignori dato manumiſſo. Seruo cōmuni manumiſſo. Seruis reipublice manumittendis. Sententijs p̄fectoꝝ. Sententijs p̄fecti pretorio. Sententijs ex ꝑiculo recitandis. Sententijs et interlocutionibꝰ oīm iudicū. Spententia que ſine certa quātitate. Sententijs q̄ ꝓ eo qd̓ intereſt ꝓferunt̉. Si a nō competenti iudice. Sententiā reſcindi nō poſſe. Si plures ſimul vna ſnīa fuerint cōdēnati. p̄i ex falſis inſtrumētis. 1 pendēte appellatōe mors interuenerit. Si vnus ex pluribꝰ appellauerit. Si de momētanea poſſeſſiōe fuerit appellatū. Si ꝑ vī vel alio mō ꝑt̓bata abn̄tis ſit poſſeſſio valuīano interdicto. Si res aliena pignore data ſit. Si antiqͥor creditor pignus vendiderit. Si cauſa iudicati pignus captū ſit. Si cōis res pignori data ſit. Si pignus pignori datū ſit. Si vendito pignore agatur. Si vnꝰ ex pluribꝰ heredibꝰ creditoris. Si pignoris cōuētione. 8 Solutionibus et liberationibꝰ. 9 Si reus vel accuſator mortuus fuerit. 9 Si quis imꝑatori maledixerit. 9 Si qͣs eā cuiꝰ tutor fuerit corruperit. 9 Sepulcro violato. ꝯ Seditioſis et his qui plebem. 9 Sententiā paſſis ⁊ reſtitutis. Kanſactionibus. t Temporibꝰ in integrū reſtōnis. 4 Teſtibus.

F Teſtamentaria tutela. Tutoribus vel curatoribꝰ illuſtriū perſonarū. Tutore vel curatore qͥ nō ſatiſdedit Tutoribus ſuſpectis. G Teſtamento militis. G Teſtamētis ⁊ quēadmodū teſtamēta ordinēt̉. Teſtamentaria manumiſſione. Temporibus ⁊ reꝑationibꝰ appellationū. 8 Tabulis exhibendis. Eteri iure enucleando. Ut lite pendente vel poſt. Ut oēs tā ciuiles qͣꝫ militares poſt ad miniſtrationem. 2 Ut nemo priuatus titulo p̄dijs. Ut q̄ deſunt aduocatis ꝑtiū iudex ſuppleat. Ut nemini liceat ſine iudicis auctoritate. At nemini liceat ſine iudice ſe vindicare. Obi ⁊ apud quē cognitio reſtitutionis. Oxoribus militū et eoꝝ qui. At nemo inuitꝰ agere cogat̉ vel accuſare. Obi in rem actio. Obi de rōcinijs agi oportet. Ubi de poſſeſſione agi oportet. Ubi quis decuriali vel cohortali. Obi cauſa fiſcalis agit̉. Obi de fideicōmiſſo agi oportet. Obi de crimine agi oportet. Ubi de hereditate agatur. Ubi conueniat̉ qui certo loco ꝓmiſit. Ubi de cauſa ſtatus agi oportet. Ubi ſenatores vel clariſſimi viri. Uſufructu et habitatione. Ut actōes ab heredibꝰ ⁊ ꝯͣ heredes incipiāt. ¶ Uſuris. Uectigalibus et cōmiſſis. Ut mulier ſi an̄ ānale ſpaciū ſe marito ꝯiūxit. Ubi petat̉ tutor vel curator. Obi pupilli educant̉. Uſuris pupillaribus. Ubi cauſe poſt pubertatē. 6 Unde legitimi et vnde cognati. 6 Unde liberi. G Unde vir et vxor. G Uerboꝝ et rerum ſignificatione. G Uſuris et fructibus legatoꝝ; 6 Ut in poſſeſſione fideicōmiſſoꝝ vel legatoruꝫ ſeruandoꝝ cauſa mittendi. Uenditione libertatis. Uſucapione pro emptore. Uſucapione pro donato. Uſucapione pro dote. Uſucapione ꝓ herede. Uſucapione tranſformanda. Uſuris rei iudicate. Unde vi. 8 Uti poſſidetis. Ut infra certtū tp̄s criminalis qō terminet̉. 9 Ui bonoꝝ raptorum. Colla. Rubrice auten. ¶ Dminiſtrantibꝰ officia in ſacris appel lationibus. Appellationibus et intra que tꝑa de bet appellari. G Apud qͦs oportet cām dicere monachos. G Armis. Adminiſtrationibus. 8 Appellationibus. 9 Alienatione et emphiteoſi. On ſulibus. Conſtō q̄ ex aſcripticio libera natos. Conſanguineis ⁊ vterinis fratribus. 6 Conſtitutio q̄ de dignitatibꝰ et ep̄atu. 8 Conſtitutio innouat legem. 9 Collatoribus et alijs capitulis. 65 Efenſoribus ciuitatum. Depoſitionibꝰ et denunciationibꝰ in quilinorum. 7 Duobus reis. Ccleſiaſticaꝝ reꝝ immobilium aliena tione. Exhibendis ⁊ introducēdis reis. 7 Equalitate dotis. 7 Executoribus et qui cōueniunt̉. 9 Eccleſiaſticis tutelis. ¶ Ideiuſſoribus ⁊ mandatoribus ⁊ ſolu tionibꝰ. z Filijs ante dotalia inſtrumēta natis. Eredibus ⁊ falcidia. His qͥ ingrediunt̉ ad appell̓. His qͥ ingrediunt̉ monaſteria. ec ꝯſtitutio interp̄ tat̉ priorem. 8 Hec cōſtitutio innouat cōſtitutionē que pre ſcriptionē. C. annoꝝ. O Hereditatibus ab inteſtato venientibꝰ. Pſiurandū qd̓ p̄ſtatur ab his qui ad miniſtrationē accipiunt. Inceſtis et inutilibus nuptijs. Iureiurando a moriente p̄ſtito. 6 Inſtrumentoꝝ cautela et fide. Iudicibus. mmenſis donationibus in filios factis. In medio litis nō fieri ſacras formas. 9 Interdictis collegijs hereticoꝝ. Ęnonibus. Liti gioſis et decima ꝑte litis. O nachis. zMenſura ordinandoꝝ clericoꝝ. z Mandatis principum. z Miniſtrationibus in ſacris officijs. On eligendo ſcd̓o nubentes. 2 ¶Non alienandis aut ꝑmutandis re bus eccleſie. ¶ Nullum agricole traditione tenere illius ter Nuptijs. Noui operis nunciatione. Neqꝫ virū qd̓ ex dote eſt. Riuilegijs dotis. ¶Priuilegijs archiep̄i. Uomodo oporteat epiſcopos ⁊ alios clericos ad ordinationē ꝑduci. 6( Queſtore. 6 Quibus modis naturales efficiuntur legiti ⁊ Quibus modis naturales efficiunt̉ ſui. yy v

D Eferendarijs palacij ſacri. 2 Reſtitutionibus et ea que parit in xj. menſe poſt mortē viri. Reis promittendis. B Reſtitutionibus. ꝯ Reſtitutionibꝰ fideicōmiſſi. ꝯ Raptjs mulieribꝰ que rapto. nubunt. Criptum exemplar. ¶ Scenicas nō ſolū fideiuſſorē p̄ſtant. Sanctiſſimis epiſcopis. Abulatio viceconſulis. 3 Et Triente et ſemiſſe. Tabellionibus. 7 Teſtibus. Tempore nō ſolute pecunie ſuꝑ dote. R Teſtamentis imperfectis. T determinatꝰ ſit numerus clericoꝝ. 2v Ut iudices ſine quoquo ſuffragio. Ut eccleſia roͣna. C. ānoꝝ p̄ſcrip. gau. ¶ Ut nullus mutuās agricole teneat eius terrā ¶ Ut ꝓthocola diuidant̉ in cartis. Ut p̄ponat̉ nomen imperatoris. Ut nō fiant pignoratōes ꝓ alijs ꝑſonis. Ut decetero cōmutatōes eccleſiaſticaꝝ rerū. Ut ea que vocant̉ inſinuata ſuꝑ clericis. Ut clerici qͥ recedūt alijs ꝓ eis ſubrogatis. Ut in priuatꝭ domibꝰ ſacra myſteria nō fiant Ut immobilia ante nuptialē donationē. Ut facte noue cōſtitutiones. Ut clerico ſacra de expēſis. 5 Ut nullus fabricet oratorij domū p̄ter volun tatem epiſcopi. Ut ab illuſtribꝰ et qͥ ſuꝑ eā dignitatē ſunt. Ut defuncti ſeu funera eorū non iniurient̉ a creditoribus. Ut vrbane ordinarie p̄fecture. Ot oēs obediant iudicibꝰ ꝓuinciarū. 6 Ut hi qͥ obligatas ſe res habere ꝓhibent mi norum. 6 Ut non luxurient̉ cōtra naturā. G Ut liberti decetero auro nō egeant. G Ut clerici apud ꝓprios ep̄os cōueniant̉. 7 Ut ſine ꝓhibitione matres debitrices ⁊ credi trices tutelā gerant minoꝝ. Ut exactione inſtante dotis. Ut neqꝫ miles neqꝫ federatus. Ut amiſſe viſiones p̄ſcriptiones habean Ut cū de appellatione cagnoſcit̉. Ut liceat matri et auie. Ut diuine iuſſiones. 9 Ut ſponſalitia largitas ſit ſpālis cōtractus. ꝯ Ut litigantes iurent. 9 Ut iudices nō expectent ſacras iuſſiones. 9 Ut nulli iudicū liceat hr̄e loci ſeruatores. 9 Ut fratrū filij ſuccedant Ut differentes iudices. 9 Uſuris nanticis. Rubrice inſtitutionum. Doptionibus. 1F Attiliano tutore. Auctoritate tutoꝝ. z Adēptione legatoꝝ et tranſlatione fidei com miſſorum. z Aſſignatione libertoꝝ. z Acquiſitione per arrogationē. 4 Acceptilationibus. ¶ Actionibus. Onorum poſſeſſionibus. ☞ Apetis diminutione. Bonoꝝ vi raptorum. i ¶ c ¶ Curatoribus. Codicillis. Contrahenda emptione. Onationibus. De conſenſu et obligatione. z De duobus reis ſtipulandi et promit tendi. z Diuiſione ſtipulationū. C X quibus cauſis manumittere non li Excuſationibus tutoꝝ. z Exheredatione liberoꝝ. z Eo cui libertatis cauſa bona adijciunt̉ z Emptione et venditione. ¶ Exceptionibus. duciaria tutela. ideicōmiſſarijs hereditatibus. rideiuſſoribus. Radibus cognationū. Is qui ſui vel alieni iurꝭ ſunt. Heredibus inſtituendis. Hęreditate libertoꝝ. ⁊ Heredū qualitate ⁊ differentia. z Hereditatibꝰ que ab inteſtato deferunt̉. Uſticia et iure. Iure naturali gentiū et ciuili. ¶¶ Iure perſonarum. i Ingenuis et libertinis. Inofficioſo teſtamento. Iure codicillorum. Inutilibus ſtipulationibus. Iniurijs. Interdictis. bertinis. Lege ſuffia canina tollenda. egitima agnatoꝝ tutela. i Legitima parentū tutela. i Legitima patronoꝝ tutela. z Lege falcidia. z Legatis. z Legitima agnatoꝝ ſucceſſione. z Literarū obligationibus. z Locatione et conductione. 4 Lege aquilia. Ilitari teſtamento. zMandati. Uptijs. IIn Noxalibus actionibus. Gligationibus. o P Obligationibus que ex quaſi cōtractu naſcuntur. z Obligationibus ex cōſenſu. 4 Obligationibus que ex delicto naſcunt̉. 4 Obligationibus que ex quaſi delicto naſcunt̉ 4 Officio iudicis.

Atria poteſtate. Pupillari ſubſtitutiōe. Per quas ꝑſonas nobis acquirit̉. Per quas ꝑſonas obligatio nobis acquirit̉. Perpetuis ⁊ temporalibꝰ actionibus. Pena temere litigantiū. Per quas ꝑſonas agere poſſumus. 4 Publicis iudicijs. Uibꝰ modis ius pr̄ie poteſtatꝭ ſoluit̉. Qui dari tutores in teſtō poſſunt. Quibꝰ modis tutela finitur. z Quibus alienare licet vel non. 2 Quibꝰ nō eſt ꝑmiſſum facere teſtamētū. 2 Quibus modis teſtamenta infir. z Quibꝰ modis re ꝯtrahit̉ obligatio. z Quibꝰ modis obligatio tollitur. 4 Qd̓ cū eo qui in aliena poteſtate. Erum diuiſione. Rebus corporalibꝰ et incorporalibꝰ. Replicationibus. 1F Atiſdatione tutorū ⁊ curatoꝝ. Suſpectis tutoribus ⁊ curatoribꝰ. Seruitutibus p̄diorū ruſticorū. z Singulis rebus ꝑ fideicōmiſſum relictis. z Senatuſcōſulto tertuliano. Senatuſcōſulto orphiciano. Succeſſione cognatorum. Seruili cognatione. zSucceſſione libertorum. z Succeſſione libertorum ſublata. z Stipulatione ſeruorū. Societate. Si quadrupes pauꝑiem feciſſe dicat̉. ¶ Satiſdationibus. Utelis. 2 ¶ Teſtamentis ordinādis. Teſtamento militari. C Sufructu. Uſu ⁊ habitatione. Uſucapionibꝰ ⁊ longi tꝑis p̄ſcrip. z Vulgari ſubſtitutiōe. Verborum obligationibꝰ. 4 Ui bonorū raptorum. ¶ Rubrice triū librorū. C. Nnona ⁊ tributis. io f Apochis publicis. Athletis. i0 Auri publici ꝑſecutoribus. i0 Argenti p̄cio qd̓ theſauris infertur. 10 Auro coronario. ii Annonis ciuilibꝰ. ii Adminiſtratiōe rerū publicarū. ii Aque ductu. ii Alexandrie primatibus. ii Armorū vſus in ſuo pͥncipe interdictus ſit. ii Agricolis cenſitis ⁊ colonis. ii Agricolis ⁊ mācipijs dn̄icis vel fiſcalibꝰ. 12 Agentibus in rebus. 12 Apparitoribus prefectorū pretorio. 12 Apparitoribus magiſtrorū militū. 12 Apparitoribus ꝓconſulis ⁊ legati. 2 Apparitoribus comitis orientis. 2 Apparitoribus prefectis annone. 10 ¶ ꝯ Onis vacantibus ⁊ de incorꝑatiōe. 0¶ S Onueniendis fiſci debitoribus. 10 ¶ Capiendis et diſtrahendis pignoribꝰ cauſa tributorū. i0 Canone largitionaliū titulorum. i0 Conditis in publicis horreis. i0 Collatiōe donatoꝝ vel reuelatoꝝ. i0 Collatiōe eris. ii Claſſibus. ii Curialibus vrbis rome. ii Collegiatis. ii Canone frumētario vrbis rome. ti Capitatiōe ciuiū cenſibus eximenda. ii Colonis paleſtinis. ii Colonis tracenſibus. i Colonis illiricianis. ii Cenſibus cenſitoribꝰ ꝑequatoribꝰ ⁊ inſpec. ii Collatōe fundoꝝ pr̄imonialiū ⁊ ēphiteoticoꝝ i Cōductoribus ⁊ ꝓcuratoribꝰ p̄di. fiſ. i Collatione fundoꝝ fiſcaliū vel rei pri. ll Cip̄ſſis ex luco damnēſi vel ꝑſeis. 12 Conſulibꝰ ⁊ nō ſpergēdis ab his pecunijs. 12 Conſiſtorianis militibus. 2 Comitibus ⁊ tribunis ſcholarū. l2 Comitibus rei militaris. 12 Comitibus ⁊ archiatris ſacri pallacij. 2 Comitibus qui ꝓcurationē petunt. 12 Curioſis. 12 Comitibus cōſiſtorianis. k2 Caſtre̓ſi omniū palatinorū peculio. 2 Caſtrenſi peculio militū. 2 Caſtrenſiarijs miniſteriarijs. k2 Cōmeatu. k2 Comtibus qui ꝓuin. re. k2 Curſu publico ⁊ angarijs ⁊ ꝑanga. k2 Coartalibus principibus. o Defenſoribus. Elatoribus. Diſcuſſoribus. 10 Decretis decurionū. 10 Decurionibus ⁊ filijs eorū. ll Debitoribus ciuitatū. l Diuerſis predijs. 2 Dignitatibus. 2 Domeſticis ⁊ ꝓtectoribus. 12 Decanis. 2 Deſertoribus ⁊ occultatoribus; 2 Diuerſis officijs ⁊ apparitoribus iudicū. Eactoribus tributorū. 18 Excuſationibꝰ munerū. Excuſutionibus artificum. ll Expenſis ludorū. k Ęqueſtri dignitate. 2 Exactiōe ⁊ tranſlatiōe militariū annonaꝝ. 2 Executoribus vel exactoribus. 2 Erogatione militaris annone. Ide inſtrumētoꝝ ⁊ iure aſte fiſcal̓. Ffiſcalibus vſuris. Filijſfa. ⁊ quēadmodū pr̄ ꝓ his teneat̉ ¶ Frumento vrbis cōſtanti. Frumento alexandrino. Fabeicenſibus.

ii Fūdis limitoſis ⁊ terris et paludibꝰ ⁊ paſcuis. ii Fundis patrimonialibus. Fugitiuis colonis pr̄ionialibꝰ ⁊ emphiteoticis i Fundis reipublice. ii Fundis ⁊ ſaltibus. 2 Filijs officialiū militariū qui in bello mori. Grege dominico. Ladiatoribus. Is qui ex publicis rationibꝰ mutuam pecuniā fenebrē acceperūt. Mis qui ſe defendunt. 10 R 10 Honoribus nō cōtinuandis. i0 His qͥ ſponte munera publica ſuſcipiūt. i0 His qͥ a principe vacationē acceperūt. i0 His q̄ numero liberoꝝ vel pauꝑtate excuſa tionē meruerūt. i0 His qui nō impletis ſtipendijs. i0 His qui exilio dati vel ſunt amoti. i0 His qͥ ex publica collatiōe illata ſt̓ nō vſur. ii Honoratorū vehiculis. ii His qͥ ex officio qd̓ admīſtrauerūt ꝯueniūt̉. His qui in ſacro pallatio. Ore fiſci. Inditionibus. Imponēda lucratiuorū deſcriptione. io Incolis ⁊ vbi domiciliū habere videant̉ ⁊ his qui ſtudioꝝ cā in alia ciuitate degūt. i0 Infamibus. 10 Irenarchis. i0 Immunitate nemini cōcedenda. Iure reipublice. In qͥbꝰ cauſis coloni cēſiti dn̄os accuſare pn̄t. Ibertinis. Legationibus. Luſtralis auri collatione. ¶ Locatione p̄diorū ciuiliū vel fiſcaliū. 12 Locorū ⁊ itinerū cuſtodia. 12 Lucris aduocatoꝝ. Unicipibus ⁊ originarijs. Muneribus patrimoniorū. Mulieribus ī quo loco munera ſexui cōgruentia. ii Metallarijs ⁊ metall̓ ⁊ ꝓcuratoribꝰ metalloꝝ ii Murilegulis ⁊ ginetiarijs. ii Metropoli berito. ii Mendicātibus validis. ii Maima. ii Mancipijs ⁊ colonis patrimonialiū. 12 Magiſtris ſcriniorū. 12 Militari veſte. 12 Meſſoribus. 12 Getatis ⁊ epidemeticis. Efiſcus rem quā vendidit euincat. Ne oꝑe a collatoribus exigant̉. Nauicularijs. ii Nauibus nō excuſandis. ii Ne quid oneri publico imponat̉. ii Naufragijs. ii Nulli licere ī frenis ⁊ ſellis margaritas ⁊ ſma ragdos. ii Nautis tyberinis. Ne quis liber actū reipublice agere cogat̉. ii Ne ruſticani ad vllū obſequiū deuocent̉. ii Non licere habitatoribus. 2 Negociatores ne militent. 12 Numerarijs ⁊ adiutoribus ſcriniarijs. Mni agro deſerto. Obligatiōe votorum. 12 Officio p̄fecti vrbis. Etitis bonoꝝ ſublatis. Ay Penis fiſcalibꝰ creditores p̄ferri. Predijs curialiuꝫ ⁊ de cu. ſine decreto 0 Prebendo ſalario. nō alie. i0 Profeſſoribus ⁊ medicis. i0 Peculio ſucceſſorū parētis. i0 Ponderatoribus ⁊ auri illatione. Potioribus ad munera nominādis. ii Predijs ⁊ omībꝰ rebus nauiculariorū. Priuilegijs corꝑatoꝝ vrbis rome. Seculio nominatoꝝ. Piſtoribus. riuilegijs cōſtanti. vrbis. Paſcuis publicis ⁊ priuatis. Pericula eoꝝ qͥ ꝓ magiſtratibꝰ interuenerūt. Predijs canuatis. riuilegijs domus auguſte. ii Palatinis ⁊ domibus dominicis. 12 Prefectis p̄torijs ſacre vrbis. 12 Pretoribus ⁊ honore p̄fecture. 12 Prepoſitis ſacri cubiculi. 12 Primicerio. 12 Prepoſitis libarum. Publice leticie. Profeſſoribꝰ qui in vrbe cōſtanti. 12 Prepoſitis ſacroꝝ ſcrinioꝝ. 12 Principibus agentibꝰ in rebus. 12 Primipili. Priuilegijs eorū qͥ in ſacro pallatio militat. 2 Priuilegijs ſcholarū. erfectiſſimatus dignitate. 12 Prepoſitis ⁊ tribunis ſcholarū. 12 Prefecto pretorio. 12 Palatinis ſacrarum lar. 12 Palatinis. 12 Publice leticie vel cōſulū nūciatiōes. 12 Perfectiſſima dignitate. 12 Primopilo. Uando ⁊ quibus quarta pars debet̉ ex bonis. i0 Quēadmodum ciuilia munera indi tantur. io ¶ Quibus muneribus excuſantur hij qui poſt impletam mili. 10 Qui etate. 10 Qui morbo ſe excuſant. ii Quibus ad cōductionem rerum fiſcalium nō licet accedere. ii Quod quiſqꝫ ordine cōueniatur. 12 Queſtoribus. 12 Qui militare poſſunt vel non. Eis poſtulatis. 12 r I ¶ Remilitari. Ententijs aduerſus fiſcum latis retra i0 ctandis. Superindicto. io Si liberalitatis imꝑialis.

io Suꝑ exactionibꝰ. io Si ẜuꝰ aut libertꝰ ad decurionatū expirauerit io Si curialis relicta ciuitate rus hītare maluerit io Si ꝓpter inimiciciam creatio facta ſit. i0 Sumptuum recuꝑatione. io Suſceptorijs ⁊ archarijs prepoſitis. ii Suarijs ⁊ ſuſceptoribꝰ ⁊ ceteris corꝑibꝰ. ii Studijs liberalibꝰ vrbis rome ⁊ ꝯſtan. i i Sūptꝰ iniūcti munerꝭ ad oēs ꝑtinē collegas. i i Spectaculis ⁊ ſcenicis ⁊ lenonibꝰ. i i Solutiouibꝰ debitoꝝ. 12 Silentiarijs ⁊ decurionibꝰ eoꝝ. 12 Stratoribꝰ. 12 Salgamo hoſpitibꝰ non p̄bendo. 12 Salt oꝝ ⁊ itineꝝ cu. Heſauris. 10( Tabularijs: ſcribis logographis. Tironibꝰ. 12 Tractorijs. ſare. Enditione reꝝ fiſcalium. 10 G Ut nemī liceat in ꝯꝑatōe ſpēꝝ ſe excu Dacatione publici muneris. ii Ueſtibꝰ olobaris ⁊ auratis. ii Ueteris numiſmatis ptāte. Uendendis rebꝰ ciuitatis. Venatione feraꝝ. Ut nemo ad ſuū prociniū ſuſcipiat vices. Ut nullus ex vicarijs ꝓ alienis vicarijs debi 12 Ut dignitatū ordo ẜuet̉. / tis pregra. 12 Ueteranis. ii Ut ruſticani ad nullum deuocent̉ officium. Rubri. de vſibꝰ feudorū Alienatione feudi. An maritus ſuccedat vx. in beneficio. Apud quem vel quos ꝯtrouerſia feudi. An remoueri debeant teſtes. An mutus vel alius imꝑfectus. Allodijs. An ille qui interficit fratrē dn̄i ſui. Alienatione feudi paterni. An agnatus vel filius defuncti. An apud iudicem qō feu. ter. de Eneficio fratris ⁊ qualiter frater. Beneficio femine. Ontrouerſia inueſtiture. Contentione inter dn̄m ⁊ vaſallum. Contentione inter dn̄m ⁊ fidelem. Contentione inter me ⁊ dn̄m. Conſtōnes dn̄i lotarij feudoꝝ. Controuerſia feudi inter pares termi. Controuerſia inter dn̄m emphi. ⁊ vaſa. Conſuetudine recti feudi. Clerico qui inueſtituram facit. Capitulis conradi. Controuerſia inter maſculum ⁊ feminam. Controuerſia inter dn̄m ⁊ emptorem. Capitaneo qui curtem vendidit. Controuerſia inter vaſa. ⁊ alium de beneficio. Conſtitutiones dn̄i Federici. Controuerſia inter ep̄m ⁊ vaſa. Clerico violatore pacis. Vobus fratribus a capitaneo inue ſtitis. Piſcopum vel abbatem vel abbatiſaꝫ vel dn̄m plebis fendū dare nō poſſe. Eo qͥ finem fecit agnato de feu. pa. Eo qͥ ſibi ⁊ heredibꝰ ſuis maſculis ⁊ feminis inueſtituram acceꝑit. Eudo gardie ⁊ caſtaldie. feudo marchie ducatꝰ ⁊ comitatꝰ. Feudo ſine culpa non amittendo. Feudo dato inuicem legis ꝯmiſſorie. feudi cognitione. forma fidelitatis. Filijs natis de matrimonio. feudo nō hn̄te ꝓpriam feudi naturam. Fratribꝰ de nouo feudo inueſtitis. Ic finit̉ lex. deinde ꝯſuetudines regni incipiunt. Mꝑator Lotharius. Inueſtitura fendi. Inueſtitura inter dn̄m ⁊ vaſallum. Illis qͥ inueſtiti ſunt de ducatu. Inueſtitura de re aliena facta. Inueſtitura quam ticiꝰ cepit a ſempronio. Inueſtitura in maritum facta. Inueſtitura apud pares curie termi. In quibꝰ cauſis feudum amittat̉. ¶ Ilite vaſallo qͥ ꝯtumax eſt. Ege conradi. Inimis valuaſoribꝰ. ¶ Mutꝰ vel aliꝰ imꝑfectꝰ feudū reti. Atura feudi. Qua forma fidelitatis Natura ſucceſſionis feudi. Notis feudoꝝ. Ace iuramento firmanda. Per quos fiat inueſtitura. Pace tenenda ⁊ eius violatoribꝰ. Pignore dato qͥd iuris ſit. Prohibita alienatione feudi ꝑ lotharium. Prohibita feudi alienatione ꝑ federicum. Pugna Di feudum dare poſſunt. Qui ſucceſſores feudum. Quo tꝑe miles inueſtiturā petere dēat Quibꝰ modis feudum amittat̉. Qui ſucceſſores teneant̉. Quemadmodū feudū ad filiam ꝑtineat. Quibꝰ modis feudum ꝯſtitui poteſt. Quid ſit inueſtitura feudi. Quid p̄cedere dēat: inueſtitura an fidelitas. Qualiter vaſallus iurare debeat fidelitatem. Qualiter olim feudum poterat alienari. Quis dicat̉ dux marchio. Que ſit pͥma cā beneficij amittendi. Qui teſtes ſunt neceſſarij ad ꝓbandam nouā inueſtituram. Quid iurꝭ ſit ſi poſt alienatōꝫ fendi. Qualiter dn̄s de ꝓprietate priuet̉.

Que ſint regalie. Quot teſtes ſint neceſſarij ad ꝓbandū ingra titudinem feudi. Occeſſione feudi. USi de inueſtitura facta dominū peni teat. Si ꝯtrouerſia fuerit in inueſtitura. Si de feudo defuncti. Si ep̄us vel abbas vel abbatiſſa. Succeſſione fratrum. Si de inueſtitura inter dn̄m ⁊ vaſallū lis oriat̉. Si de feudo ꝯtrouerſia fuerit. Si de fendo vaſallus ab aliqͦ int̓pellatꝰ fuerit. Si negatum fuerit beneficium a vaſallo. Si vaſalius feudo priuat̉ cui debeat deferri. Si vaſallꝰ feudi ꝯditōꝫ negauerit ex certa ſcīa. Aſallo decrepite etatis qui feudum re futauit. Vaſallo qui ꝯͣ ꝯſtitutōem lotharij feu dum alien̄auerit. Ua ſallo milite qͥ arma bellica depoſuit. Rubrice iuris canonici. Hic primo ſciendum ꝙ decretū nō diſtin guit̉ ꝑ rubricas. Sꝫ in tres pͥncipales partes. Quaꝝ pͥma ꝯtinet centū ⁊ vnā diſtinctiōes. ⁊ ſub qͣlibet diſtinctōe capitula. Scd̓a ꝑs ꝯtinet .xxxvj. cas ⁊ ſub qͣlibet cā qōnes. ⁊ ſub qōibꝰ ca pitula. Et. xxxiij. cā a. q. iij. vſqꝫ ad. q. qͣrtā int̓ ponit̉ tractatꝰ de pnīa. qͥ diuidit̉ in.vij. diſtin ctiōes. Et ſub qͣlibet di. capl̓a. Tercia ꝑs eſt de ꝯſecratōe. q̄ diuidit̉ in. v. diſtinctōes. Et ſub qͣ libet di. capitula. Alij v̓o libri iuris canonici co tinent rubricas. que ſequunt̉. Rubrice decretalium. ¶ Ccuſationibꝰ. inquiſitionibꝰ ⁊ denun ciationibꝰ Adulterio ⁊ ſtupro. ¶ Alienatione iudicij mutandi cauſa facta. 5 Apoſtatis. 2 Appellationibꝰ ⁊ recuſationibꝰ ⁊ relationibꝰ. i Arbitris. i Auctoritate ⁊ vſu pallij. Aptiſmo ⁊ eius effectu. IE I Bigamis ordinandis vel non. Alumniatoribꝰ. Capellis mōachoꝝ ⁊ alioꝝ religioſoꝝ. Cauſa poſſeſſionis ⁊ ꝓprietatis. z Celebratione miſſaꝝ ⁊ ſacramento euchariſtie ⁊ diuinis officijs. z Cenſibꝰ. exactōibꝰ ⁊ ꝓcurationibꝰ. z Cohabitatione clericoꝝ ⁊ mulieꝝ. 4 Clandeſtina deſponſatione. z Clericis coniugatis. z Clericis non reſidentibꝰ. z Clerico egrotante. F Clericis pugnantibꝰ in duello. i Clericis peregrinis non admittendis. F Clerico venatore. 5 Clerico percuſſore. 5 Clerico non ordinato miniſtrante. 5 Clerico excommunicato depoſito vel interdi cto miniſtrante. Clerico per ſaltum ꝓmoto. 5 Clerico qui ordines furtiue ſuſcepit. 4 Cognatione ſpūali. 4 Cognatione legali. 5 Colluſione detegenda. z Cōmodato. z Conceſſione p̄bende ⁊ eccl̓ie non vacantis. 4 Conditionibꝰ appoſitis in matrimonio. 2 Confeſſis. 2 Confirmatione vtili vel inutili. i Conſtitutionibꝰ. i Conſuetudine. i Corpore viciatis non ordinandis. 4 Coniugio leproſoꝝ. ¶ Coniugio ſeruoꝝ. 4 Conſanguinitate ⁊ affinitate. z Conſecratione eccleſie vel altaris. z Conuerſione ꝯiugatoꝝ. z Conuerſione infidelium. 5 Crimine falſi. z Cuſtodia enchariſtie criſmatis ⁊ alioꝝ ſacr̄oꝝ. Ad Debito pueroꝝ. Ecimis primicijs ⁊ oblationibꝰ. Depoſito. ¶ Deſponſatione impubeꝝ. 2 Dilationiobus. ¶ Diuortijs. 2 Dolo ⁊ contumacia. z Bonationibus. ¶ Donationibꝰ inter viꝝ ⁊ vxorem. O qui ordines furtiue ſuſcepit. Eccleſijs edificandis vel reꝑandis. Electione ⁊ electi poteſtate. z Emptione ⁊ venditione. 4 Eo qui cognouit ꝯſanguineam vxo. ſue. Eo qui duxit in matrimonium quam polluit per adulterium. 2 Eo qui mittit̉ in poſſeſſionem cā rei ẜuande. i Etate ⁊ qualitate ⁊ ordine preficiendoꝝ. z Exceptionibꝰ. Exceſſibꝰ prelatoꝝ. ¶ Erijs. Feudis. Fide inſtrumentoꝝ. z Fideiuſſoribꝰ. Filijs preſbyteroꝝ. foro competenti. Frigidis ⁊ maleficiatis. furtis. Freticis. Homicidio voluntario vel caſuali. His qui filios ꝓprios occidunt. i His que vi metuſue cauſa fiunt. z His que fiunt a prelatis ſine ꝯſenſu capituli. z His que fiūt a maiori ꝑte capituli. Odeis ⁊ ſaracenis. Immunitate eccleſiaꝝ Infantibꝰ ⁊ languidis expoſitis. ¶ In integrum reſtitutione. ¶ Iniurijs ⁊ damno dato.

z Iudicijs. 2 Iureiurando. uramento calumnie. Iure patronatus. z Inſtitutionibus. Itis conteſtatione. Libelli oblatione. z Lite pendente nihil innouet̉. z Locato ⁊ conducto. Agiſtris ⁊ ne aliquid exigāt ꝓ docēdo I Maioritate ⁊ obedientia. Maledicis clericis. 4 Matrimonio ꝯtracto ꝯtra interdictum eccle z Mutuis petitionibus. Atis ex libero ventre. n Ne clerici vel monachi ſecularibꝰ ne gocijs ſe immiſceant. 5 Ne p̄lati vices ſuas. z Ne ſede vacante aliquid innonet̉. Non ordinato miniſtrante clerico. Noui oꝑis nunciatione. Blatione libelli. () Obligatis ad ratiocinia. Obſeruatione ieiuniorum. i Officio archidyaconi. i Officio archip̄ſbyteri. i Officio primicerij. i Officio ſacriſtę. i Officio cuſtodis. i Officio vicarij. i Officio ⁊ ptāte iudicis delegati. i Officio legati. i Officio iudicis. i Officio iudicis ordinarij. i Ordinato ep̄o qui renunciauit ep̄atui. 2 Ordine cognitionum. Actio. Parochijs ⁊ alienis parochianis. Peculio clericorum. Penis. Penitentijs ⁊ remiſſionibus. Peregrinationibus. ignoribus ⁊ alijs cautionibus. Pluſpetitionibus. Poſtulatione p̄latorum. oſtulando. Prebendis ⁊ dignitatibus. recarijs. reſbytero nō baptizato. Preſcriptionibus. Priuilegijs ⁊ exceſſibus priuilegiatorū. Preſumptionibus. Probationibus. Procurationibus. Purgatione canonica. Purgatione vulgari. z Purificatione poſt partum. Ui clerici vel vouentes matrimoniuꝫ contrahere poſſunt. Qui filij ſint legitimi. 4 Qui matrimoniū accuſare poſſunt. Aptoribus incendiarijs et violatoribꝰ S. eccleſiarum. z Rebus eccleſie alienēdis vel noͣ. ¶ Renunciatione. z Regularibus ⁊ tranſeuntibus adreligionem Regulis iuris. z Religioſis domibus vt epiſcopo ſint ſubie z Reliquijs ⁊ veneratiōne ſanctorū. Rerum ꝑmutatione. i Reſcriptis ⁊ eorū ꝑticipationibus. z Reſtitutione ſpoliatorum. i ¶ Sacramentis iterandis vel nō. Acra vnctione. Sagittarijs. ¶ Sciſmaticis. l Scrutinio in ordine faciendo. Secundis nuptijs. z Sententia ⁊ re iudicata. F Sententia excōicationis. z Sepulturis. z Sequeſtratione poſſeſſionum. i Seruis nō ordinandis ⁊ eorū manumiſſione § Symonia et ne aliquid ꝓ ſpūalibꝰ exigat̉ vel ꝓmittat̉. i Sindico. z Solutionibus. F Sortilegijs. ¶ Sponſalibus ⁊ matrimonio. ¶ Sponſa duorum. z Statu monachorum ⁊ canonicorum regula rium. z Succeſſionibus ab inteſtato. i Summa trinitate ⁊ fide catholica. l Supplenda negligentia p̄latorum. Emporibꝰ ⁊ qualitate ordinandorū. 3C Teſtamentis ⁊ vltimis voluntatibꝰ. Teſtibus ⁊ atteſtationibus. z Teſtibus cogendis vel nō. Torneamentis. Tranſactionibus. Tranſlatione p̄latorum. ¶ Treuga ⁊ pace. Iciatis corꝑe ordinandis vel non. ¶ v Verborum ſignificatione. Uita ⁊ honeſtate clericorum. z Uoto ⁊ voti redemptione. F Uſuris. 2 Ut lite nō conteſtata. z Ut eccleſiaſtica beneficia ſine diminutione cō ferant̉. z UVt lite pendente nil innouet̉. ¶ Sequit̉ diuiſio decretalis. Uerſus. Prima creat clericos: officia p̄parat inde. Altera iudicium cum requiſitis appellat. Tercia de vita cōtractibꝰ teſtaqꝫ mentis. Nubere qͣrta docet. ⁊ que ſpectant ad illud. Vltima criminibus penas iungere curat. Rubrice li. vj. decretaliū Rbitris. Appellationibus. Accuſarōibꝰ inquiſitōito derip̄ciatōibꝰ IbIgamis

Onſtitutionibus. ¶c ¶ Conſuetudine. Confeſſis. Clericis coniugatis. Clericis non reſidentibus. Clerico egrotante vel debilitato. Conceſſione eccleſie. ⁊ p̄bende nō vacantis. Capellis monachorum. Cenſibus ⁊ exactionibus. Conſecratiōe eccleſie: vel altaris. Cognatione ſpūali. d ¶ Decimis. Olo ⁊ contumacia. Deſponſatione impuberum. Lectione ⁊ electi poteſtate. Etate ⁊ qualitate ⁊ ordine p̄ficiendorū. Eo qui mittit̉ in poſſeſſionem cā rei ſeruande. Exceptionibus. Exceſſibus prelatorum ⁊ ſubditorum. Ilijs p̄ſbyterorū ⁊ alijs illegitime natis Foro competenti. Is que vi metuſue cauſa fiunt. Hereticis. Homicidio. N integrum reſtitutione. Iudicijs. Iuramento calumnie. Iureiurando. Inſtitutionibus. Iure patronatus. Immunitate eccleſiarum. Iniurijs ⁊ damno dato. Itis conteſtatione. Aioritate ⁊ obedientia. Eſede vacante aliquid innouet̉. Ne clerici vel monachi. Fficio vicarij. Officio ⁊ ptāte iudicis delegati. Sfficio legati. Officio ordinarij. M Pactis. Oſtulatione p̄latorum. Procuratoribꝰ. Preſcriptionibus. Prebendis. Priuilegijs. Penis. Penitentijs ⁊ remiſſionibus. Eſcriptis. Renunciatione. ¶ Reſtitutione ſpoliatorum. Rebus eccleſie non alienandis. Rerum ꝑmutatione. Regularibus. Religioſis domibus. Reliquijs ⁊ veneratione ſanctorum. Regulis iuris. Omnia trinitate ⁊ fide catholica. ¶Supplenda negligentia p̄latorum. Sepulturis. Sententia ⁊ re iudicata. Statu regularium. Sponſalibus ⁊ matrimonio. Sciſmaticis. Sententia excommunicationis. Emporibus ordinationum. Teſtibus. Teſtamentis. T lite pendente nihil innouet̉. ¶ v¶ Vita ⁊ honeſtate clericorum. Voto ⁊ voti redemptione. Uſuris. Uerborum ſignificatione. Rubrice clementinarū. ¶Appellationibus. E Aptiſmo. ¶ Conceſſione prebende. Auſa poſſeſſionis ⁊ ꝓprietatis. Cenſibus. Celebratione miſſarum. Conſanguinitate ⁊ affinitate. Vlo ⁊ contumacia. ¶ d Decimis. Lectione. Etate ⁊ qualitate. Exceptionibus. ſibus prelatorum. Fro competentij. Ereticis. Homicidio. N integrum reſtitutione. Iudicijs. Iureiurando. Iure patronatus. Immunitate eccleſiarum. Iudeis ⁊ ſaracenis. N Agiſtris. Fficio vicarij. Officio delegati. Officio ordinarij. Robationibus. Prebendis ⁊ dignitatibus. Priuilegijs. Senis. Procuratoribus. penitentijs ⁊ remiſſionibus. ſcriptis. Renunciatione. Rebus eccleſie: non alienandis. Rerum ꝑmutatione. Regularibus. Religioſis domibus. Reliquijs ⁊ veneratione ſanctorum. Omnia trinitate. Supplenda negligentia p̄latorum. Sequeſtratione poſſeſſionis. Sententia ⁊ re iudicata. Sepulturis. Statu monachorum. Sententia excommunicationis. Eſtibus. ¶ t Teſtamentis. T lite pendente. Dita ⁊ honeſtate clericorum. Uſuris. Uerborum ſignificatione. l A1DcS iII 1 14L T x IISII.IIIIII

.. 5

Sequuntur auiſamenta confeſſorum Primo dicti ꝯfeſſores honoreꝫ dei oīpotētꝭ ſācte ſedis apoſtolice indul gentias et aīarū ſalutē ꝓcurabūt. populūqꝫ ad dictas indulgētias gra tias ⁊ facultates obtinendas incitabunt Itē declarabunt populo ꝙ in iſta indulgētia ſūt tres principales faculta tes ſcilicet Iubileus. Confeſſionale. ⁊ Facultas ꝓ aīabus in purgatorio Et ꝙ vnaqueqꝫ facultas poteſt obtineri ſine alia. Itē eſt facultas parti cipationis ſuffragiorū eccleſie nunc et imperpetuum Itē ꝙ ꝓ cōfeſſionali obtinendo ⁊ ꝓ facultate ꝓ aīabus in purgatorio non eſt neceſſe confiteri Itē nullus ſe intromittat de cōmutatione votoꝝ quattuor magnorū de iure exceptoꝝ ⁊ de diſpenſatione ſuper irregularitate qualitercūqꝫ cōtrac ta. De ꝯpoſitionibus fructuū beneficiorū ꝑ ſymoniā obtentoruꝫ.. De col latione eorūdē beneficiorū per ſimoniam obtētoꝝ De cōpoſitione bonoruꝫ male ablatoꝝ. Et ꝙ chriſtiſideles iſtis facultatibꝰ indigentes remittere habeāt ad dn̄m cōmiſſariuꝫ apoſtolicū vel ad eum qui ad has facultates ſpecialiter eſt deputatus Itē dicti penitētiarij non leuiter abſoluere habeāt a preſbibei̓cidio. pa tricidio. matricidio. vxoricidio. homicidio pēſato. conſpicatione in perſo nam ſeu ſtatū romani pontificis. ⁊ ſic de alijs. ſed tales ad doctos et gr duatos viros benigne vemittere habeāt. vel eꝙͣ illos abſoluent peri dos et doctos penitētiarios conſulere habeant Itē p̄dicti penitentes debent de penitētiario ad penitentiarium nudi ſolis femoralibus ⁊ camiſia retētis dulcitera deuote incedere ⁊ ante cru cem a deo veniam poſtulare Ibeꝫ quotienſcunqꝫ dicti penitētiarij pro parte dn̄i cōmiſſarij vel eius ſubcōmiſſarij vocabunt̉ comparere habebunt Et ſi aliquid in dedecus vl̓ damnum dictarū indulgētiarum dictum aut factum fuerit: dicto dn̄o cō miſſario ſecrete veuelabunt. Itē dicti penitētiarij chriſtifidelibus penitētiā pecuniarū minime im ponere habeant ſub penis in bullis contentis. cum pie memorie Bonifa cius octauus iſtud in iubileo fieri inhibuit ſub grauiſſimis cenſuris ⁊ pe Itē inhibetur ſub penis in lr̄is apoſtolicis contētis omnibus peniten tiarijs. etiam ſi Cōmiſſarij deputati exiſtant. ne pecunias tam ex indul gentia iubilei ꝙͣ ex cōicatōe votoꝝ ⁊ diſpenſatōe irregularitatis infamie ⁊ ſimonie ex indulgētia pro aminabus in purgatorio exiſtentibus aut alias quouis modo ꝓueniētes ſub cēſuris et penis in hullis apoſtolicis contentis ⁊ ſub pena emēde arbitrarie in vſus pauperuꝫ applicāde recipe re habeant Sed ꝑ chriſtifideles dictas indulgētias et facultates prome veri volentes ꝓut ex tenore bullarū apoſtolicaruꝫ habetur proprijs mani bus in capſa veponi habeant. alioqum indulgentia chriſtifidelibus mi nime ſuffragabitur. Pro confeſſionalivero pecuniam taxatam videlicet ſex ſtuferos diſtributori eorundeꝫ qui de eiſdem habet rationem reddere habeant dare. et ſub illa taxa cōprehēdit̉ taxa participationis ſuffragio rum eccleſie Idē dicti penitentiarij in laudibus ante crucem cum habitibus decen tibus comparere habrant deo de tantis beneficijs gratiaruꝫ actiones veſ vendo ⁊ populū ad drum incitādo Forma abſolutionis Miſereatur tui omnipotēs deus ⁊cͣ Dn̄s noſter iheſus chriſtus ꝑ meri tum ſue paſſionis te abſoluat. Et ego auctoritate ip̄iꝰ ⁊ apl̓ica mihi in hac parte cōmiſſa ⁊ tibi cōceſſa te abſoluo Primo a ſententia excōicati onis maioris vel minoris ſi quā incurriſti a iure vel ab hom̄ie etiā ad in ſtantiam partis quantū ad effectū indulgētiarū conſequendum dum taxat Etiam a quibuſcunqꝫ cenſuris et penis canonis qualitercunqꝫ con tractis ⁊ a quibuſcunqꝫ criminibus exceſſibus ⁊ pccīs quantūcūqꝫ graui bus ⁊ enormibꝫ. Etiā ſedi apl̓ice ⁊ ſcīſſiō dn̄o nrō veſeruatis. oēm mabi litatis ⁊ infamie maculā periurio. aut quocūqꝫ aliomodo ꝯtractaꝫ ſi quā incurriſti abolendo ⁊ ad priſtīos honores priuilegia ſtatus ⁊ dignitates ac ſi dictam maculā minime cōtraxiſſes reducēdo Iuramēta quecunqꝫ ve laxādo. Dando tibi pleniſſimam omnium tuorum peccatoꝝ remiſſionem ⁊ iubileum in forma eccleſie conſueta In noīe patris ⁊ filij ⁊ ſpūs ſancti Amen Sint auiſati omnes cōfeſſores de addendo clauſulā que ſpectat ad cō mutationem omnium votoꝝ ſecūdum illorum exigētiam demptis quat tuor magnis votis de quibus ꝯn̄s Commiſſarius apoſtolicus. aut ab eo ſpecialiter deputati ſolum habent facere commutationem Sequitur clauſula quo ad irregulares ⁊ ſymoniacos. que facultas dat̉ ſpecialiter deputatis. puta doctoribus. paſtoribus. aut etiam vicecuratis ⁊ ceteris doctis viris qui ad hoc ſpecialiter ſūt deputati Preterea diſpenſo tecum ſuper quacunqꝫ irregularitate qualitercūqꝫ contracta ⁊ cū ſymoniacis vel alijs non rite ⁊ canonice ꝓmotis vel ordi natis ſcienter vel ignoranter Etiam fi mediator huiuſmodi fores. vt ad oēs etiaꝫ preſbiteratus ordines ꝓmoueri a in eis licite miniſtrare poſſis ⁊ valeas ac dignitates canonicatꝰ ⁊ prebēdas ⁊ quecūqꝫ alia beneficia ſecularia vel regularia tibi cōferēda ſi alias illorum capax fueris vt illa recipere ⁊ obtinere poſſis ⁊ valeas abilitamus Dādo tibi pleniſſimaꝫ om nium tuoruꝫ peccatoꝝ remiſſionem ⁊ iubileum in forma eccleſie cōſueta In nomine patris ⁊ filij ⁊ ſpūs ſancti Amen

xi

xi TÍ£ AL IIHIITILLIII

xib̓ Ej

Ic Ii i. V piri ptieſiptetiſ̓ xI5 I ſ g p r.a.. e lxil..xiti geel

NNō qn̄ꝫ. lphabeti. ſle xo qextibꝰ iuri maoie ꝯcrA. FcA īM ꝓa Virore v 2O Ro Ab..j. ala lappius. l̓ de taſſilio Acll̓ amuꝰ.ſ. Amu ſiuẜ Aloſa For ⁊ L.gibꝰ l̓. 1 Ab̓ dochor Ala.j. Mm7. &p. ſ. C j. apl̓ite ſediẜ Legah 20. 4p. lAcoē 2 mo H Ip. ob. 2. Appellacōib ob hacl̓ 27o F0. Ꝙ. a24 m Any.d. b. j. Momꝰ buho Axhi.1. A2 ẜiSIaconꝰ. Maq iō odꝝ qͦ ploſaipſxſt ⁊ſt A ſolo& a5. ꝓpr. O xoij S 202D F.ꝝ A2 t0. Rj cardia. dad. 7 pr..j. A8 āꝫ p̄ſcniā. .. Autēficū libeꝝ vl̓ 4Nira 5. TcorꝑλL. A.. M02 Sochor bonomiſ ſis A p. poſt.ſ. appellacōe pꝰpoſita Ad 4p.. M apl̓iA ſdo Ad. 4. 20. pō. 4p. j. 4 4 Snā ⁊on pōFrl̓ app. L I λ. M. ꝑ. t. ftā. cā de. L. V Ijo. .j. V maore ꝑk tpſ Fāꝫrā de p 26º. A.j. A9ꝯ. l̓ A2η9. l 4 G A a Vguſſiꝰ ¶ S. kā h 7L C ern2.j. l̓nord9 gl̓o ſaior Sr̄ bn j. b9 ſcdō b ⁊. brx.j. baa holoꝰ brix. 65 j. barholꝰ 8 Iaxe Frrato CSO 9y2. 6 2ſ6 baſ. j. b4G9 ꝯ. pevq 6.j. baSiu Sontor. 6.. j. bah. iu ſꝫ. Aulijcꝰ A b. S. R4 6 C. Tx ſola poſcta C. l. ſtinū Fi. q 4ψo. A Fd̓aba A ſor M σασ5lορ ſυσ vl̓ C6 C 2Agi LF 538. C cōijꝰ ꝯ AS3 5 ꝑO ẜ Ꝙy. j. Eu) Socto 56 12 6. j. 76. ¶C.j. cVrνāήμ6 2.. ta2θi. ¶ Soclo. .ͣohii. F T acijiūit abbꝝ. iii0li yTxnPer.aertiaſtir Mbtndi Co. F. ρ. υ.. ο ντῦ κιM Clj. caudi9. Conſſij. rōſ F 7a17. AA. HM SI Cf. Ai. S P S.. Fction. S ꝓ.j. Sm Deron.j. A rō ſHο. D. l. K. j. S6 RſF Dam.j. Samaſꝫ Socter aliaꝫ ppͣ Dy n9 Fochor. Z. ſ. v. Siſcrctōi vꝝ. o. S. 20. 1. S 1S 20 H T24.j. ꝯ24ꝰ Sochor D. F. p..j. Siſtō Rli p. tº rarꝰ. Ali D 1. 99. Si. 9. ¶ A. ka& ꝑ a.j. cod l̓ ca§. qā. FPtirl̓o yay C. Y§. Y§& l.. ꝟl̓redis E 20. A70 A E.§. X.x..j. xcvitaro. 6 Fa . ν ¶ M. 424 1 C 2 pͣ. 0.. Riaẜ ⁊torS acōσ I3 ſſo b. F. F j. Fr.aivitab hu F F. 1. S.9 ſſe d. ſ. j. K F kciſtꝰ Xgakor. 1i .. IMSoilor. Porfor k. Oꝑa 1. R. A9ꝑalor 2 j. Raittal̓r A F. 2 p. v. j. Rl. e ⁊rordar̄ō. ¶ pIſſe. 2 1. KA. b. l L i.AA ¶ D. 2 ōlaano A. ō... A. A ſp.gllj. l̓.5 ſp. cl̓o. A..l. j..ocbor. B2 20m) fopilabor X. Ro. g0 f. F09 qͦ Gye ſu A⁊.. gAr. ſuc Soctor) ſii R.j. 5b ¶ S. k4§. G. l h. j. h. 0. Yhuge v. l 4 50 A ſtō vichoꝝ. 3 Go. γ h6ſH0ſenẜ Sorbor ſ bo. 1. S. c Ro. f 0. j.hꝰ ꝓp V. 2 j. lj. ſela. lνρ C ν O D. I ij. 1.fa. A ꝓ V br F Fl vnū l̓ o. 9o. M.. Y moͣ ſ gl ſan⁊ ſyxh g ICICx

je ab. li ACASI V.vl̓ jo. gl..j. qcd gleſator A.xͣfi katonic9 Spoſtꝫ ljall̓. ſtat. ij. 4. i ali j nōant ōcꝫ āfiq .. 6līguao o. d..MCA Pra ijo n0. l̓not̉. inoꝰ p o. j. Mola ſ. Mo)6 A3.obꝰ lezano S0⁊.2 70 b7 42 0 a. b.. a0b9 bi . b. Caceb G L . b0bbliſ ſti. nſblu y. Muꝑator ¶. K jp. ꝑatoꝝ. 6 T Siſtīctio. d. ẜ. ab. j. Layul̓ abbab̓ Soctor. Iap. d. caui. j. laparhꝰ X rāp .. 20. lii9. 20 So.e l a̓zi9 ꝯ 5l ¶Acͣtalis 1 0. ☞2 ẜᵐ ctia cō ¶ A. Ru.co. j M. lomar. j. MaaiiSoL Ml̓ ꝯnaꝝ.j. Max. 9. nA ū q ſqt a ꝯ AuAN. Fpu. C Mo. r0. 2.. Monime cauvici. Mo. 9 ¶ SI. O Ꝙ c ſuo.. Mco( rel̓ꝰ doclor 4 Sicit̉ ꝓ anorvitanꝰ. Mo. δν.... Mο. ⁊ vehj xI Mo. Mo NH.mota O l̓ op. j. opinaio ¶ D. R O ob.j. ob ſarl̓a Odo. odofS Socto ol.Vols. olraM. l̓ or q̓ cō po O 812 CO OſV Oſt.j. oſti. v. p̄e. Au̓ hō y 4. ſl ¶ S. Pr.pid l̓ prhꝫ. l̓ p.vl̓i9 ꝓ. l̓v. l̓ p. nAt j. x. vl̓ fra Lagvhꝰ ſic ſt̓b 8. ad capl̓ꝫ ll. ¶ ſog 4d i kP a gPMōipꝰ rapl̓o l̓ leg 3. v9 pl..7 raſAAIV I pia. P 2ipio. px. ℟. k l0 O p.1. P44 laq̄aꝝ q6 ſtpſit P cor Lg p. 8. 6... p. 2 1. k9 A. k. La ꝑhra p. axip.j. pck apron. p l̓ plo.j. placlij Sorfoꝝ. lig pr. 5... d. gͣta pz. p2. R2. A pē. popri) īꝑator. wl̓ poponiꝰ . l8I po..po p. v. l.. pc. An. po pōkꝝ j. ppl̓ꝰ 20 n pr 202 ¶ pri... p̄tor. G L ſola 1l̓ q. Oqͣgta A 4Xque ſter ꝓe. j. ꝓ 5Nl pr Xvr. t ¶ Se kā ꝙ .. qqn̄ pad Aẜ. v. l 4uahij ponxtilꝰ Scral̓S ax Aa. ma. q V. 4.1. q meq 4yri9 kxil. 42.. Noꝝ. j. 42 6 Rai. jka. d ¶ P. N ℟ a. 0 5.. 2099 Soctor Rog 1ogl29. I. giI Ql̓. n̄..Xſp.Pl̓ Aſpoſto k. b he 1. Aſpad 9. Ea C Sa.1.§Sortor Qcō ab. j. V. colj aθμ6 Oc.p.1. SA¶ AFbro Oo.. ſobi.cio aycō. j. º ybate hoNio O... Kꝙͣh. 9. q. j. ſꝫA. § 7.. ſ.v.S.j. ſi. ſꝫ ll. j ſl oa 5 Oy.t... ſperi. ſaloꝝ atōr ſpo rl̓. . ſ. S.S. obſtac. Co O. ꝟ. o. op. j. ſbvoto ap. Lllac 4r to. ſxatoita Anl̓o O..j. ſ2 A..xyAcxj. pxi.jj Sy.. p.19 oc ſca 1

I I . 2 gͣ A I

¶ Sc Tyraoici ¶ Taco T. v. l. x. o T RAvl. F. 2 m9. Tijo.. O ⁊ſp T. y. υ. 2.. δ tō ſltaro. M T. υ. 7. MAſpōs. T. 2 74. ſccM ſpōaq F F x. C. X. ⁊ j.lb pl. b.§. ¶ v. ci9 ꝯoc2 v. aSocbo ⁊ ... vbiꝰ ꝯ. Cobio li. vltiō ¶ c v. ſla 4.O3. l qu ā. vt v. q. v. t M. ſ. ω. Co. l̓. A. E. l.. 4 ita 56S ẜ 5¶ 9ſg. uilh..2 v. 2a.. ovilij. SAh v. vſt. M ꝟſal̓o j. vl. F.v. vi. vk2. 59. ¶ S. k 5.. ¶ ola.j. ꝯeca.j. v. c ſiā. l̓ v. c. ſ. j c.. g1. MA 3. ppoſita ſIAA bhalx. S. O ¶ D. 4 2. 7 5 Iob.j. Fabor. ll. 6. viqj. SAC Mſciſtꝫ . 5 NLSTI

Aeſtio Vtp. A ibi fābr ſycal. j ꝙ ad acā rocᵉſtobi. 6 acꝰ laj6 roryal̓. A.S. 2. ſū x. ſpaal Oi Loqͣ ꝙ ad y aNſSnn ꝙ v ōo exfia x.A. qꝛ alijj. A cil̓. x. ARNſꝫ.illa ſolꝰ qͦ FpAad torlo roem IS 4 fbCL3 oιη. η. 2Nyo 2 Sgi. E. T. kx teq. L L0. O N. genioſum imbecille tantoꝝ iudicijs exponere. ⁊ p̄ſertim emuloꝝ: qui ſolūmodo que ſcriptitant eſti A Exx 9. ꝙ AO. tō MR2§. 99. A2. Scco Nl̓x by... Md. qꝛ vilie ro5 lMx abſc2y 47S rogita. a 8. l.ab.L.bsͣ. Meſtio vtā A ſregſta A n2 πορ g AS S 3 y c3 4 iv. Vx. Fvt. 2aō3 ill. 4 pdea G x5l̓.4. Fc Aipei Vl̓ 44. F 4bo y̓ Ri xbod Agloy.40aL. S gn C0O S7S ¶ Gͣ. F cula ſeculoꝝ Amen. uieſtio vt Apꝙ ſu velipui ppI g S. ꝙ ca qō y. p vſ 2ō Y. ⁊ H yM. INt ylſꝫ Siʳ pax S qq I. AA̓. ſt Ruahih̓ ꝫ ꝙSap X qeTan...x. xx.o. 3 S M.Sv M 5 LR L Atacōib iy au¶ P A gati. 7... Tÿr. Iꝯ. ¶Ia ſtl̓oꝝ Io OrōſN C Si loqͣ.ꝙ) ad ÿjj aci ꝙ 8 24ꝰ. ſucXv. ꝙ Nimuero cū grandes materias ingenia parua nō ferant ad tanti negocij pōdus ſubeundū: nō mihi animum tam cupidum: qͣꝫ nec ide neum extitiſſe nouerint vniuerſi. Scio em̄ ꝓculdubio abſqꝫ diſcrimine nequaqͣꝫ fore in mantes. quecūqꝫ a ceteris etiam peritiſſimis virꝭ ſunt exarata aꝑto ore minime irridere verent̉. ve rum melius eſſe iudicans animaꝝ periculis p̄cauere: ꝙͣ inuidoꝝ non diſplicere iudicijs. Ego frater Baptiſta de ſalis ordinis ſacri minoꝝ minimꝰ obẜuantinoꝝ. Prouincie Ianue Chriſti Ieſu cruci fixi prius vt ꝯdecet noīe ſaluberrimo inuocato a quo omne datum optimū ⁊ omne donum ꝑfecti iuxta apl̓i Iacobi documentum vti etiam firmiſſima fide tenemus deſcendere: nō ignoramꝰ. Be tiſſimeqꝫ virginis eiuſdem ſacratiſſime genitricis: necnon ⁊ ſeraphici patris mei Franciſci fretus p̄ ſidijs: ſepenumero plurium fratrum noſtroꝝ innumeris pulſatus p̄cibꝰ: īmo vt caſtigatiori vtar eloquio: ſancta quadam importunitate deuictus: eorūdem pijs votis me negare non p̄ualens. hāc caſuum ꝯſcientie ſummā ad ipſoꝝ: omniūqꝫ ortodoxoꝝ ꝓfectum non paruo labore: dignum duxi ꝯpilandam: in ea qͥdem non tam que ſentio fideliter inſerens: ꝙͣ que ab hmōi tractatoribꝰ ſunt di geſta ꝯponens. Que nimiꝝ qm̄ multa eſſe noſcunt̉: ac multiplicibꝰ hincinde diffuſa codicibꝰ: adeo vt vno volumine poſſint magna cum difficultate ꝯp̄hendi. Egoipſe vigilijs innumeris: creberri miſqꝫ ſudoribꝰ: zelo dei oīmqꝫ ſaluandoꝝ totus animatus: ⁊ totus accenſus: non parcens: vti apis argumentoſa vaſtiſſimū diuinaꝝ ſcripturaꝝ ſacroꝝ canonum necnon ⁊ imꝑialium diuarumqꝫ le gum pratum: ac famoſiſſimoꝝ vtriuſqꝫ iuris doctoꝝ tam priſcoꝝ qͣꝫ nouiſſimoꝝ volumina digna: tractatuſqꝫ diſcurrens pulcerrimos deciſionū ſententiarūqꝫ flores ſuauiſſimo roſeoqꝫ odore fragra tes in vnum tanqͣꝫ venuſtiſſimū ſertum nectens inde collegi qͥbꝰ fauum mellis ſubtiliſſimoꝝ valet caſuum quo acutiſſima ſtudioſoꝝ ſcholariū ingenia queāt delectabiliter enutriri: extruxi. Illi igit̉ quibꝰ ocio deuoto vacare cōtigerit latiſſima ipſoꝝ doctoꝝ dicta ꝑcurrant. quibꝰ v̓o ad curioſe le gendum ob varias occupationes tempus defuerit hac ſumma ꝯtenti ad ꝯfeſſiones audiēdas cū dei timore ſecuri accedant. Ut aūt ꝯfeſſores ipſi ⁊ maxime ſimplices expeditiꝰ qd̓ optant valeant re perire. antiquoꝝ more alphabeti ordinem ꝓſequi ꝯgruum eſtimaui. Quia em̄ noīa rebꝰ ipſis qͥbꝰ imponunt̉ ꝯſona eſſe debent. Inſti. de dona.§. eſt ⁊ aliud. di. xxj. c. cleros. xij. q. j. c. clericꝰ. ⁊. xxiiij. q. j. c. pudenda. merito ab ipſo autore Baptiſtiniana nuncupari pōt. In qua ſi qͥd forte nouū dixi qd̓ non ſit ſolida auctoritate firmatum: vel rōne neceſſaria. queſo ꝙ omnes lectores omneſqꝫ ſcho lares beniuoli accipiant: vt dictum ſine ꝑtinaci aſſertione: ⁊ ſine p̄iudicio ſnīe melioris. Et licet nō meminerim me ſcripſiſſe aliquid qd̓ retractatione indigeat: attamen ſi qͥd tale fortaſſis ꝯꝑeret̉: pa ratum me offero illud ſine mora humiliter retractare. Accipite igit̉ fratres mei in xp̄o Ieſu deſide ratiſſimi. accipite inquam eterne hereditatis filij prandium bonum volumen vicꝫ iſtud qd̓ nobis tanꝙͣ pauꝑrimis: ⁊ deum timentibꝰ filijs iſrael in domo Tobie eccl̓ia.ſ. militāte nr̄is in ſeculis: piꝰ ille ⁊ miſericordiaꝝ pater deus preꝑauit non lachrymaꝝ amaros irriguos vt ille quondam Tobi as deſolatus fundentes: ſꝫ īmenſas gratiarumactiones letanter ipſi dn̄o Ieſu crucifixo referentes Cui cū patre ⁊ ſpūſancto in trinitate ꝑfecta omīs ſit laus honor gloria ⁊ imꝑium triumphale in ſe Vnō. ꝙ A p̄ꝫ bl. Iſic īpoſS ꝙ ſaẜguax ſuAoſſibl̓ . g. F y4 yx tiyi pNoya ſyrrlatiobū xP. Gº N.LOA. A aP y iº lhigibl̓. ꝯ. q&c.. Stʳ Iyſaln P. gͣi Ny noR iS. ꝙ ſꝫ Nō b4 H Anſi ad 18 49 Sº. quF caS ij Ao b b Xoº. ꝙ ad ac. Et iº S. Maioº abS ſind. I 5. hi ſiꝙj) ac) oīy. IArotīgifad ſiIẜ. j. EgTai ¶AvP orbitꝭ Nꝫ aliu Ay..SQ ſis. orgou⁊ rōyaA.A 4b) 4a. Ay. 7d7 Aōº ꝓbỉ 4ͦ ꝙ ach ſaAV ad A Eſb9ᵉ C CS.ū Aẜ7. Nlenlaꝭͦ vo oꝑabili. x fīgii qn yca T lo Vlb̓. ⁊ for. pͥ v.. l paRō. Oata 28. A ſorbe. lS Nẜ vl̓o iuꝰiā ad plic. aꝝ aM AppIqſciā voꝝ A litati ꝓpferrorgayaꝝ. K4ª. 1AK7 qͦd Vn̄ oqIo rōo. Sin ꝙ ſAaq xij. Ꝙeſtio vaxrꝰ Saptatꝭ ſi ÿ̓tẜ ſpi matial ꝙ veryſ illo. ſy ſual̓ qō Maial̓ H Eſa Tv. 2. manal rō ſt̉ v. gy⁊ ⁊Iord.or. i7ꝙ Tyn vixl.xix. P. qꝛ ibi. 2. pmſi pat facio. 4º ꝙ pā Fa9eρ¶ H. Hec de bedibꝰ 27 q qͥẜ ſi ſudōs. ⁊ q̓d ſoli. Iq̄ via M 4dSS. ſi. Sol Q& ẜt Si ſtā ſtytra Iytꝰ ſu Aſcā 9e S.§ y 2K. vge 4q. ad 4I S (vl̓.I q. Tqyeſtal.ſu Iorieꝰ At q x.j SvitAvi bi.. Ao ſ. ꝓc o ſ. via Noy fn4 A C. ꝑ4º afocꝫ RA3 N era tarō. 6 A x.g. S63.7 ⁊ xv 1xj. I. 67 ymiſ 74º A S 44S5ꝯ O. X b. Snc L adiū Exnd ri AgaheE

X ¶ Incipit Summa caſuū vtiliſſima ꝑ veneran dum patrem frēm Baptiſtaꝫ de ſalis ordinis mi noꝝ de obſeruantia. Prouincie Ianue: nouit̓ cō pilata. que Baptiſtiniana nuncupat̉. qꝛ plara q̄ pme deci. At edicbi bAleſſimoꝝ ⁊a ſuii ſortū ger xixo ll. no ſortita. Bbas. Tres ordines mi nores.ſ. tonſuraꝫ. hoſtia riatum. ⁊ lectoratum in ſuo monaſterio tm̄ ꝯferre poteſt. dūmodo ſit ſacerdos ⁊ manus impoſita ſit ei ẜm morem p̄ficiendoꝝ. extra de eta. ⁊ qua. c. cū ꝯtingat. ⁊. lxix. diſtin. qm̄. niſi habeat priuilegium ꝙ omnes ordines poſſit ꝯferre. hoc idem pōt ab bas. ſiue electus in abbatem. ſi ep̄us differat eum benedicere. extra de ſuꝑ. ne. p̄. c. j. ⁊ confert abbas clericatum ſeu clericalem ordinem. qn̄ facit tonſu ram cū corona. d. c. cū ꝯtingat. iuncta glo. Abbas āt exorciſtatuꝫ ⁊ acholitatū ꝯferre nō pōt. d. c. qm̄ iuncta glo. Non eſt tn̄ licitū abbatibꝰ alijs ꝙͣ mo naſterioꝝ ſuoꝝ ꝯuerſis. ⁊ qui ad illa ꝯuolauerint. ſ. vt ibi ꝯuertant̉ ⁊ fiant monachi: ⁊ in quos eccle ſiaſticam ⁊ quaſi ep̄alem iuriſditiōeꝫ obtinet pri mam clericalem ꝯferre tonſuraꝫ. niſi eis ꝯpetat ex pleno apl̓ice ſedis indulto. extra de priuil̓. Abba tes. li. vj. iuncta glo. que ſuꝑ v̓bo. qͣſi ep̄alem. dicit ꝙ vere ep̄alē hr̄e nō p̄t: vt poſſe criſmare ⁊ alia q̄ ſunt ep̄alis ordinis. Si igit̉ abbas in parochia. vl̓ alio loco hꝫ iuriſditōeꝫ in ſpūalibꝰ. quam al̓s de iu re debet hre. ep̄us etiaꝫ puros laicos nec ꝯuerſos nec ꝯuertendos poterit clericare al̓s non hec glo. Alijs aūt. vel in alio loco ꝯferre non licet. ar. lxix. di. c. j. Si tn̄ ꝯferat: caracterem ꝯfert licet nō execu tionem. Sicut em̄ ep̄us laicum nō ſue iuriſditōis ordinare non pōt abſqꝫ licentia ſui epiſcopi. vt de tē. ordi. c. vlti. li. vj. ſic nec iſte abbas talem poterit ordinare. vt no. glo. in. d. c. abbates. Sed nunqͥd inuitatꝰ ab alio poterit abbas or dinare monachos alterius monaſterij? Rº. dir. li. j. ti. xxiiij. dicit ẜm Laur. ⁊ Io. lxix. di. qm̄. ꝙ ſic. qd̓ intelligit Ho. ſi monaſteriū aliud ad qd̓ inui tat̉. ſit exemptum. Et dato ꝙ nō ſit inuitatus. ca racterē imprimit ſi ordinat. ar. ix. q. ij. lugduneū. Abbas Folium.I. licet non executionem conferat. ẜm archi. in. d. c. quoniam. ¶ Abbas ⁊ quilibet cōuentualis p̄latus reqͥrere dꝫ monachos fugitiuos. et ad clauſtꝝ reducere: ſalua ordinis diſciplina. extra de reg. ne religioſi. alioqͥn ſi redire volētē reciꝑe noluerit. ⁊ monachꝰ ſic remanēs in ſeculo acqͥſierit aliqua ⁊ poſtea mo rit̉ extra monaſteriū nō receptus. nihil de bonis eius petere pōt abbas. qꝛ impie monacho ſuo ali menta negauit ar. extra de lang. expo. c. vno. vbi de hoc in glo. ⁊ hoc veꝝ ſi totus ꝯuentus vel ma ior ꝑs deliqͥt. al̓s delictū ꝑſone non dꝫ redundare in damnū eccl̓ie ꝑ regulam delictū. de re. iu. li. vj. Et dr̄ fugitiuus ẜm Io. an. ⁊ panor. in. d. c. ne re ligioſi. qͥ morat̉ extra monaſteria. ⁊ celat ſe ſuo ab bati. Et eo ipſo ꝙ religioſus recedit a monaſterio. ⁊ non eſt ſub obedientia p̄lati eſt apoſtata. vt no. Inno. in. c. fi. de renūcia. Eiectus aūt dr̄ qͥ a ſuꝑio re ſuo fuit eiectꝰ culpa ſua forte exigente. Utrum abbas poſſit dare licentiam monacho tranſeundi ad laxioreꝫ religionē. Rn̄. panor. in. j. c. non eſt de reg. colligendo dicta doc. dicit ꝙ aut religioſus vult tranſire ad artiorem religionem. ⁊ Itunc ſufficit licentiam ſui p̄lati reqͥrere: etiaꝫ ſi nō obtineat̉. vt extra de reg. c. licet. Aut vult tranſi re ad religionem parē ⁊ ſi ſine cā: tunc putat ꝙ nō poſſit etiam cū licentia ep̄i. Si ex cauſa: tunc de li centia abbatis poterit tranſire ẜm glo. in. d. c. nō eſt. Aut vult tranſire ad laxiorem ⁊ ſi ſine cauſa: ſo lus papa diſpenſat. cū ſit ꝯͣ iura. vt de ꝯce. p̄. c. ꝓpo ſuit. vide de hoc glo. ſingularē in. c. cum ſingula. d̓ preben. li. vj. Sed panor. putat ꝙ quo ad deum non ſufficeret licentia pape: cauſa ceſſante. ar. eius qd̓ notat glo. in. c. non eſt. extra de voto. q̄ dicit ꝙ non eſt ſecurus quo ad deum cū quo papa diſpē ſat: niſi ſubſit cauſa diſpenſandi. Et nota hanc re gulam qꝛ ſingularis: ⁊ facit ad multa. Si v̓o ſub eſt cauſa. Inno. tenet ep̄m poſſe diſpenſare. q̄ opi. placet panor. licet glo. in. d. c. nō eſt. de re. ⁊ glo. in d. c. cum ſingula videant̉ tenere ꝙ ſufficiat licen tia abbatis. An an̄t in tranſlatione monachi ad parem reli tionem. vel laxiorem vltra cōſenſum abbatis vel p̄lati requirat̉ etiam ꝯſenſus capituli. vel ꝯuentꝰ. Rn̄. glo. in. d. c. cuꝫ ſingula. videt̉ dicere ꝙ ſic. Et ratio pōt eſſe. quia ſi in alienatione rei eccleſiaſtice temꝑalis requirit̉ ꝯſenſus capituli: vel cōuentus multo fortiꝰ in alienatione ꝑſonaꝝ. ¶ Abbas libertati ⁊ exemptioni renunciare non poteſt ſine licentia pape. extra de arbi. cuꝫ tꝑe. vbi de hoc in glo. ¶ Abbas ſine ꝯſenſu capituli: nec capitulum ſine ꝯſenſu abbatis conuenire pōt aliquem in iudicio. nec ab aliquo ꝯueniri: quia vnus ſine alio res ſeu ꝑſonas ſibi ſubiectas alienare non pōt. xij. q. ij. ſi ne exceptōe. ⁊ extra d̓ dona. paſtoral̓. Hec mona. ¶ Abbas vnus non pōt preſidere in diuerſis mo noſterijs. extra de reli. do. c. fi. Abbas in collatione alicuius prioratus non po teſt aliqd̓ nouum onus imponere. extra vt eccleſi aſtica bene. vt nr̄m. ⁊ in cle. quia regulares. d̓ ſup.

ne. pre. ¶ Utrum abbas poſſit dare licentiam monacho aliqua retinere? Rn̄. panor. in. c. monachi. de ſta. mona. per illum tex. dicit ꝙ nullus religioſus cu iuſcunqꝫ ordinis poteſt habere peculium. ⁊ capi tur peculium hic pro patrimonio ſeu ꝓprietate. Et intellige de religioſis ſtricte ſumptis qui profiten tur tria ſubſtantialia regule.ſ. obedientiam pau pertatem. ⁊ caſtitatem. vt in. c. cum ad monaſteri um. de ſta. mona. nam illi dicuntur ꝓprie ⁊ ſtricte religioſi. ex licentia tamē prelati: religioſi poſſunt habere adminiſtrationem peculij. quod intellige ꝓ vtilitate monaſterij. vel ꝓ alendo ſeipſos. vt i ca. inſinuante. qui cle. vel vo. Secus autem ſi vel lent habere vt diſponerent ad libitum. quia tunc abbas hoc non poſſet ipſis ꝯcedere. quinīmo nec papa per no. per eundem panor. in dic. c. cum ad monaſterium. ¶ Quid autem de eo qui ingreditur monaſteri um religioſorum. ⁊ ex pacto reẜuat ſibi aliqua bo na: an valeat talis reſeruatio ⁊ vicietur ingreſſus vel econuerſo valeat ingreſſus ⁊ vicietur reſerua tio? Rn̄. Bar. in autentica ingreſſi. C. de ſa. ſan. eccle. dicit preſupponendo. ꝙ verba que apponū tur in aliquo contractu debent intelligi ẜm natu ram contractus. vt. l. ſi vno. ff. loca. ad ꝓpoſitum dicit ꝙ monachus non poteſt habere ꝓprium ve re: poteſt tamen habere quo ad adminiſtrationeꝫ de permiſſione abbatis. vt in di. c. monachi. ſicut ſeruus poteſt habere contuentibus oculis domi ni. Unde quando iſta reſeruatio ſit ſimpliciter. re ſeruatis mihi talibꝰ bonis. debet intelligi quo ad adminiſtrationem. ⁊ ꝙ abbas patiat̉ eum habe re: ſicut dominus ſeruum: ⁊ ita obſeruat conſue tudo. Sed ſi expreſſe verba reſonarent. ꝙ domi nium remaneat apud eum. tunc aut ponitur per modum conditionis ad ipſam oblationem. Uer bi gratia. Dedico me: et mea: ſi mihi talis rei do minium remaneat. ⁊ iſta conditio viciaret ingreſ ſum. ita loquitur glo. in di. c. monachi. Sed ſi nō apponitur per modum conditionis. ſed per mo dum cuiuſdā modi vel pacti. tunc viciat̉ modus ſeu pactum. ⁊ ita intelligat̉ glo. in di. aut̓. ingreſſi ꝑ leges quas allegat. ¶ Quid autem ſi relinquatur monacho ſub con ditione hac. vt nihil queratur monaſterio. Bar. in auten. excipitur. C. de bo. que li. dicit ꝙ illud vi detur continere impoſſibile ⁊ repugnantiam. naꝫ monachus non poteſt aliquid habere: ſed totum eſt monaſterij. vt in dicta auten. ingreſſi. Unde dicere ꝙ ſit monachi ⁊ non queratur monaſterio eſt quedam contradictio que habet viciare con tractum ⁊ legatum. vt. l. vbi repugnantia. ff. de re gu. iu. Putat tamen illa verba ſic debere intelligi relinquo monacho ſub hac conditione ne quera tur monaſterio. hoc eſt ꝙ monaſterium illius pa tiatur habere eo modo quo poteſt.ſ. contuentibꝰ oculis abbatis: illum habere adminiſtrationem relicti. ⁊ ſic vt nihil acquiratur monaſterio. ſcilicet reſpectu vtilitatis: non autem reſpectu iure. Et panor. in dict. c. monachi. dicit ꝙ vt ſalua ſit an Abbatiſſa ctoritas Bar. intelligeret hoc dictum: quando re ligioſus haberet adminiſtrationem illius relicti in caſu licito: puta vt diſpenſet ī pios vſus: quod eſt licitum: etiam ipſi religioſo. vel vt conuertat ad vſum veſtimentorum vel librorum. Indirecte tamen his caſibus vltimis. aliqua vtilitas acqui rit̉ monaſterio. quia releuat̉ ab illis oneribꝰ. non aūt debet intelligi vt ad libitum illa bona religio ſus adminiſtret tanꝙͣ ꝓpria. ¶ Sꝫ qͥd ſi exp̄ſſe dicat̉ ꝙ nihil iuris querat̉ mo naſterio? Rn̄. Bar. in di. aut̓. excipit̉ ꝙ dꝫ intelli gi eo modo.ſ. afferente vtilitatem ſibi. ⁊ vt patiat̉ monachum illud ius exequi. ¶ Quid ſi abbas non vult conſentire: vt iſte ha beat adminiſtrationem? Panor. in di. c. monachi credit ꝙ relictum non valeat ex defectu conditio nis. ⁊ ſic remanebit penes grauatum. vt. l. vnica. C. de cadu. tol. ¶ Quid de maleficio ꝯmiſſo per monachum vel abbatem? Rn̄. Inno. ⁊ Ho. dicunt ꝙ monaſte rium non tenetur. quia delictum perſone ⁊cͣ. niſi inquantum ad monaſterium perueniſſet. ⁊ in eiꝰ vtilitatem verſum fuiſſet. De contractibus mo nachi: ⁊ multꝭ alijs vide. jͣ. cº. Monachus. An au tem reſeruatio vſuffructus faciat ꝓprietariū. vide jͣ. Impedimentum quarto. Bbatiſſa ſtatim poſt cōfirma tionem poteſt conferre eccleſias ⁊ bene ficia ⁊ inſtituere clericos in eccleſijs ad ſuum monaſterium pertinentibus: ſicut faciunt alij confirmati. extra de elec. noſti. ⁊ de his que fi. a prela. ea noſcitur. ⁊ extra de ma. ⁊ ob. dilecta. iū cta glo. vbi panor. ex dicta glo. elicit duo. Primo ꝙ abbatiſſa eſt capax collationis beneficioꝝ. Po teſt ergo habere ius conferendi ⁊ inſtituēdi. Iſta enim ſunt iuriſditionis ſpūalis ⁊ nō ordinis. Sic ergo abbatiſſa poteſt habere ſub ſe clericos ſecula res. Quod intellige de iure ſpeciali. vt puta ſi ha bet capellas ex priuilegio. vel preſcriptione: ple no iure ſubiectas. nam tunc clerici illarum capel larum ſibi ſubijciuntur. ⁊ dicitur pleno iure. ẜm glo. in. c. abbates. d̓ priuile. li. vj. ſcilicet in ſpiritu alibus ⁊ temporalibꝰ. Et quod dictum eſt. ꝙ ab batiſſa poteſt inſtituere clericos ⁊cͣ. aliqui limitāt hoc verum de inſtitutione que dat poſſeſſionem ⁊ titulum. non autem de inſtitutione auctorizabi li: per quam dat̉ poteſtas exercendi curaꝫ anima. rum: ligandi atqꝫ ſoluendi. ſcd̓m quod notat pa nor. eſt. ꝙ ea que dependent a poteſtate clauium non cadunt in mulierem etiam al̓s habentem iuriſditionem ſpiritualem. vnde abbatiſſa nō po teſt abſoluere moniales a peccatis earuꝫ. vt in. c. noua. de pe. ⁊ re. nec excōmunicare. vt in di. c. di lecta. Ex quo nota. ꝙ non habens ordinem non poteſt excōmunicare. licet ſit ꝑſona religioſa. Ex quo infert̉ ꝙ ſi eſſet aliquod collegium religioſoꝝ non habentium ordinem. ſuperior non poſſet qͥ non habet ordinem excommunicare ſubiectos. Idem dicit glo. in ſuſpenſione ab officio ⁊ in po teſtate interdicendi ab ingreſſu eccleſie. ⁊ diuinis

officijs. Et hanc opinionem ſequunt̉ communi ter docto. in di. c. dilecta. dicentes ꝙ licet abbatiſ ſa ſuſpendere poſſit ab officio ⁊ beneficio ſubtra here prebendas ⁊ lato modo interdicere ⁊ ſuſpen dere ab ordine. vt puta. p̄cipiendo ſubiectis ne ce lebrent donec ſatiſfecerint. tamen ſtricte ⁊ ꝓprie in terdicere vel ſuſpendere non pōt ab ordine. ea.ſ. ſuſpenſione ⁊ interdictione que inducit irregula ritatem contrarium facientibꝰ. hoc ꝓbat̉ ex eo ꝙ excommunicatio ⁊ ſuſpenſio ⁊ interdictum con tinentur appellatione cenſure. vt in. c. querenti. de ver. ſig. Cui ergo interdicit̉ vnum ratione inca pacitatis vident̉ interdicta reliqua: cū omnia de pendeant ab ordine. Hec panor. in dic. c. dilecta. Adde etiam predictis vnum ſingulare. quod no tat Rod̓. ꝓut recitat aſten. li. vj. ti. xxvj. ꝙ abba tiſſa poteſt precipere preſbyteris de ſua congrega tione ꝙ excommunicent vel abſoluant moniales delinquentes. ⁊ illi tene̓t̉ obedire. ſi tamen hoc ha beant ex conceſſione generali vel ſpeciali epiſcopi vel pape ſi ſint exempte: aut ſi habeant hoc ex an tiqua ⁊ approbata conſuetudine. Hec Rod̓. Ad dit etiam archi. flo. ꝙ abbatiſſa per eius officiales excōmunicet. qd̓ ꝑ ſeipſam facere non pōt. nō eſt auctoritas ipſiꝰ ſꝫ pape ¶ Utruꝫ abbatiſſa poſſit moniales ꝓprias bene dicere. confeſſiones audire. aut publice predicare. Rn̄. nullum horum exercere poteſt. extra de pe. ⁊ re. noua. poteſt tamen ſubditas ſuas exortari et informare. Item non poteſt aquam benedicere. Item non poteſt moniales velare. xx. q. ij. ſtatui mus. Item euāgelium publice legere non pōt in miſſa. ſecus in matutinis. Uide tn̄ tex. cum glo. xvj. q. j. c. Addicimus que dicit mulieres ⁊ laicos viros poſſe predicare de lnīa ſacerdotis. I. 1º.fi. KAẜ Bſolutio. jͣ. commu niter. De abſolutōe ab excōmunicatio ne. Sciendum ꝙ ab omni excommuni catione ſiue maiori: ſiue minori. lata a iure regula riter epiſcopus poteſt ſuos ſubditos abſoluere. et exempti prelati ſibi ſubditos. niſi conditor cano nis ſibi reſeruaſſet abſolutionem. vt extra de ſen. ex. nuper. idem poteſt capitulum ſeu ille ad quem epiſcopalis iuriſditio pertinet ſede vacante. extra de ma. ⁊ ob. c. vnico. li. vj. Poteſt etiam ꝓprius ſa nod nomi pa cerdos abſoluere a minori. vt di. c. nuper. non aūt a maiori. vt dicet̉ infra. Confeſſor primo. intellige niſi ꝓprius ſacerdos preſit eccleſie collegiate. vt ab bas. archipreſbyter ⁊ huiuſmodi. tales enim poſ ſunt excommunicare. ⁊ ſimiliter inferiores. quibꝰ e. vt in di. c. di hoc prebet conſuetudo. ⁊ ſicut poſſunt maiori ex iepili communicatione excōmunicare: ita ⁊ ab illa ab ſoluere. A ſententia v̓o iudicis non poteſt abſol q religioſa. E ui quis: niſi a ferente ipſaꝫ. vel ſucceſſore eius. vbi ille eſſet mortuus. vel amotus. xj. q. iij. Si epiſco pus. vel a ſuperiore eius. ſi tamen habet omnem iuriſditionem. ⁊ plenam poteſtatem ſuper ipſum excommunicatum. ſicut ⁊ ipſe qui tulit. Sicut ſi ſſe ⁊ jipimns Abſolutio. j. Folium II. ſacerdos parochialis ⁊ conſuetudine loci excom municat parochianum ſuum. ꝙͣuis non deceat epiſcopum abſoluere illum. ſacerdote irrequiſito: tamen poteſt. ⁊ ſi abſoluit abſolutus eſt. vt. c. cum ab eccleſiaꝝ. de offi. or. Et ſic: ſi abſoluit prouincia lis ordinis mendicantiū. quem ligauerit prior cō uentualis. Secus autem ſi abſolueret archiepiſco pus: quem excommunicauit ſuffraganeus eius. non em̄ hoc pōt niſi in caſu. vt ſi fuerit appellatū ad eum: vel ſi excōmunicator negligenter. vel ma licioſe differat abſolutionem ⁊ in alijs caſibus in quibus archiepiſcopus poteſt iudicare de ſubdi tis ſuorum ſuffraganeoꝝ. quos habes infra Ar chiepiſcopus. ¶ An autem ſolus ꝓprius ſacerdos poſſit abſolue re a minore excommunicatione. an v̓o quilibet ſa cerdos? Rn̄. Ri. in. iiij. diſ. xviij. ar. ix. dicit ꝙ ab excommunicatione que infligitur ab homine nō poteſt abſoluere: niſi excommunicans: vel eius ſu perior niſi in caſu neceſſitatis. Ab illa v̓o que eſt a iure non poteſt quis abſolui: niſi a ꝓprio ſacerdote Et ratio eſt ẜm eum. quia licet Chriſtus poteſta tem abſoluendi contulerit apoſtolis ⁊ alijs diſci pulis per ſeipſum immediate. tamen poteſtatem iuriſditionis contulit eis accipiendam mediante Petro quem vicarium ſuum in eccleſia militanti conſtituit. Et ideo nullus ſacerdos habet aliquaꝫ iuriditionem ſuper aliquem in foro interiori: ſeu exteriori. niſi ſit ſibi cōmiſſa a ſucceſſore Petri me diate: vel immediate. Multi autem ſunt ſacerdo tes quibus nulla penitus iuriſditio eſt commiſſa. ergo tales nec a venialibus. nec a minori excom municatione abſoluere poſſunt. Et ꝓ hac opinio ne videt̉ facere qd̓ dicit̉. extra de ſen. ex. nuper.§. In ſecundo. vbi dicit̉ de illo qui contraxit mino rem excommunicationem a iure. ꝙ a ſuo epiſco po. vel a ꝓprio ſacerdote poterit abſolui. videtur enim ꝙ dicens a ꝓprio ſacerdote: negare intendit ꝙ non ab alio. Hec Ri. Idem dir. li. iij. t. iiij. di cens ꝙ īmo nec archiepiſcopus: niſi dum viſitat ꝓuinciam poteſt tales ſubditos ſuorum ſuffraga neorum reſtituere ſacramentis. abſoluendo a vin culo excommunicationis contracte ex participa tione. qd̓ plene colligit̉ ex. d. c. nuper. Naꝫ ibi fuit queſitum. an tales poſſent abſolui a ſimplici ſacer dote vel epiſcopo. vel archiepiſcopo. Et dicit ꝙ abſolui poſſunt a ſuo epiſcopo: vel aꝓprio ſacerdo te. vnde ex tali ſolutione viſus eſt tacite archiepi ſcopum excludere. ar. de deci. ad audientiaꝫ. Et a contrario ſenſu. extra de cen. perpetuo li. vj. ergo minꝰ videtur de alijs ꝙ poſſint. exquo archiepi ſcopus non poteſt. niſi quādo viſitat ⁊cͣ. Nec ob. ꝙ conditor canonis eam abſolutionem non reti nuerit ergo alijs conceſſiſſe videtur. Dico ꝙ facul tas conceſſa alijs relaxandi. refertur ad ſuum epi ſcopum vel proprium ſacerdotem. vt ibi apparet. vel ad eum cui alter eorum duxerit committen dum. ¶ Abſoluere poteſt qui et ligare ſeu excommuni care poteſt. xxj. di. inferior. Fallit hec regula in.vij.

caſibꝰ. Primo in delegato pape qui inobedienteꝫ ſue ſententie excommunicare poteſt. ſed poſt an num a ſententia diffinitiua abſoluere non poteſt extra de offi. dele. querent. iuncta glo. Secundo quando iudex eſſet excōmunicatꝰ maiori excom municatōe. qꝛ tunc nec excōicare: nec abſoluere p̄t xxiiij. q. j. audiuimus. ¶ Sed ꝓ declaratione predictorum queritur de notabili. q. ⁊ quotidiana. An excommunicatus maiori excommunicatione poſſit abſoluere vel li gare. ⁊ an per eum geſta valeant? Rn̄. Ri. in. iiij. diſtin. xviij. ar. vij. q. j. notanter diſtinguit. ꝙ aut eſt excommunicatus publice aut occulte. Si pu blice tunc geſta per eum non valent. Si occulte: tunc valent eius geſta pretextu publici officij. ꝙͣ uis eius excommunicatio poſtea fuerit detecta. hanc etiam opinionem tenet Inno. quam ſequi tur Panor. in. c. veritatis de dolo ⁊ contu. dicens ꝙ quedam geruntur ratione publici officij. ⁊ illa valent ſi excommunicatus erat toleratus. Ita ꝙ communi opinione habebatur ꝓ non excommū nicato. l. barbarius. ff. de offi. preto. iij. q. vij.§. ve rum. Et ex hoc dicto infert Panor. in di. c. verita tis. ꝙ alienatio rei eccleſiaſtice facta per excommu nicatum toleratum valet. Item ꝙ inſtrumenta confecta ab excommunicato qui communi opini on habebatur ꝓ abſoluto valent. Si autem cō muni opinione non habebatur ꝓ abſoluto. tunc talia geſta non tenent. vt patet in dicto. c. verita tis. vbi non valet alienatio rei eccleſiaſtice facta a prelato excommuni cato ⁊ non tolerato. Excom municatus enim ſuſpenſus eſt ab adminiſtratio ne rerum eccleſie ⁊ a quolibet publico officio. Idē dico de actibus publicis. ſeu ciuilibus. ſeu ꝯmu nibus. Non enim tenet auctoritas interpoſita tutorem notorie excommunicatuꝫ. quia tutela eſt actus publicus. Idem ſi tanꝙͣ arbiter laudum ꝓ tulit quia eſt actus ciuilis. Idem ſi erat excommu nicatus quādo ſuſcepit ꝓcuratoris officium. Eſt enim actus communis. vt in. c. poſt ceſſionem. de ꝓba. Excommunicatus enim ab omnibus predi ctis repellitur. vt in. c. pia. de excep. li. vj. vbi hr̄ ꝙ excōmunicatus eſt pͥuatꝰ omnibꝰ actibꝰ legitimis intellige vt dictum eſt. in notorie excommunicato non tolerato. ¶ Quedam v̓o ſunt que gerunt̉ non ratione pu blici officij: ſed priuati. vt quia emit. vendidit. de poſuit. locauit. ⁊ aliter nomine ꝓprio ꝯtraxit. In no. in di. c. veritatis. concludit omnia talia valere Et idem dic de ſimilibus. ꝓ hoc etiam dic excom municatum ꝓcuratorem conſtituere poſſe ad ne gocia. Et ꝓpter predicta Panor. ibi dicit ꝙ iura q̄ diſtinguūt inter excommunicatum publice ⁊ oc culte ꝓcedunt in his que geruntur ratione publi ci officij. ⁊ hoc ratione publice vtilitatis. Sed in his que geruntur ratione officij priuati: ceſſat illa diſtinctio. ita notat Inno. in. c. cum dilectus. de conſue. Et concludit Panor. in di. c. veritatis. ꝙ geſta ab excommunicato tolerato realiter tenent fauore iuris publici ⁊ publice vtilitatꝭ. quia digni IAdditio Sꝫ l Aſtat̉ dubi A vxteītabꝰ valori poſſ yyn2 paAge ol ori 39 Mori vllo mō ab abſol ꝓ xrvin īo yxbſlu A ꝯr qꝛ abſolatio. b.vcatiūor. Aſ42 RA oſo.f voto ⁊ 4 p. qͦe& dinet ꝙ paẜ Fbſl .xlixyẜ ſac3 N⁊ cōtͣ. ſi n. l. b. d M.. v vb. G cōia02 O y. xy3 ya7º 6 F9p05 5.tō.cai ꝟo abſol rt. 7.ōi Et 4ª pR 3 ℟9 o7O F 5y. 7.vv.mare. ⁊ ¶ 4v. 102 40R5 4bſ4 y A yxtēam O.29 4º v1. gla2 4R. 4.§ P2 I. F5 E. hV h. by roſ 4qb Syoyn ꝓytꝰ ad c3. Aōcato jſ rrioyTo y q 4º d GfN SA 9A Abſolutio. j. tas videtur exercere que excommunicata nō eſt. ⁊ non perſona per di. l. barbarius. ⁊ hoc commu niter tenetur per doc. immo fortius dicit Panor. in. c. ad ꝓbandum. de re iudi. de mente Inno. in c. j. de ſciſma. ꝙ ſpiritualia etiam ſacramēta ab ex communicatis. ſciſmaticis. hereticis. ⁊ ſimilibus in forma eccleſie illa conferentibus. vim ſuam om nimodam habent: exquo ab eccleſia tolerantur. ⁊ ſic ordinati ab iſtis recipiunt nedum ſacramentū ſꝫ etiam executionem ſacramenti abſqꝫ alia diſpē ſatione. glo. tamen. ix. q. j. in ſumma reſpectu exe cutionis tenet cōtrarium. ⁊ ſimiliter Io. cal. quia cum tales non habeant executionem nō poſſunt alijs tradere. Sed ſi vis tenere opinionem Inno. que eſt valde equa. potes dicere ꝙ exquo iſti ſunt tolerati: executionem conferunt. quia preſbyteri ſolum dicunt verba. ⁊ ꝓpter dignitatem ordinis deus confert gratiaꝫ. Et ad iura que innuunt cō trarium. poteſt dici ꝙ loquunt̉ de non toleratis. Et Panor. in dict. c. veritatis addit ꝙ in his que ſunt facti. geſta per excommunicatum tenent eti am in iſtis ſpiritualibus. vt ponere ꝓuiſum vel electum confirmatum in poſſeſſionem corporalē ⁊ huiuſmodi. Quo v̓o ad ea que fiunt ratione pri uati iuris vel officij: vt eligere. ⁊ illa non tenent ſi ue ſint geſta a publice excommunicato ſiue tolera to ẜm Inno. Io. an. ⁊ cal. Et licꝫ ad capitulum ꝑ tineat electio ratione officij publici. ad canonicos tamen ſingulares pertinet electio ratione canon catus. Non enim quilibet canonicus habet offi cium publicum. Idem dic in impetrante reſcri ptum publice vel occulte excommunicato ⁊ hoc ſi impetrat ad comodum ꝓprium. Panor. etiam li mitat predicta dicens ꝙ geſta ab excommunica to tolerato ⁊ huiuſmodi valēt. niſi illi inter quos lata eſt ſententia ſcirent illum communem erro rem eſſe falſum. quia tunc opinio cedit veritati. Excommunicatus autem minori habet poteſta tem abſoluendi habitu ⁊ actu. quia per hoc nō im miſcet ſe ſacramentis paſſiue. ſꝫ exercet iuriſditio nem qua priuatus non eſt. vt in. c. ſi celebrat. de cle. ex. mi. Et ideo ſi ſunt duo excommunicati mi nori. alter alterum abſoluere poteſt. Hec Panor. in. c. duobꝰ: de ſen. ex A5 ¶ Tercio fallit in incendiario quem ordinarius poteſt excommunicare. ſed poſt denunciationem non pōt abſolui niſi a papa. extra de ſen. ex. tua. ſꝫ de hoc infra. ¶ Quarto fallit in clericis exhibentibus hereticꝭ eccleſiaſtica ſacramenta. ⁊ eos ſepeliētibus. quos ordinarius poteſt ſuo priuare officio. ſed reſtitue re non poteſt abſqꝫ indulto apoſtolice ſedis ſpeci ali. extra de here. c. excommunicamus. el pͥmo.§. ¶ Quinto fallit in ſuſpenſis ꝑ ꝯciliū a beneficijs ꝯferendis. ꝓ eo ꝙ indignis ſcienter pꝰ ſcd̓am ad monitōem ꝯtulerunt eccl̓iaſtica beneficia. Hanc em̄ ſnīaꝫ nullus excepto ſummo pōtifice vel vno ex quatuor patriarchis pͥncipalibꝰ poterit relaxa re. extra de p̄ben. gͣue. Sexto fallit in degradato &b ſoburo.z& b cōca. ⁊2 ꝙ A. 4 9. ꝰ Adar 1. S y. Ae. ſ. a̓t. ꝙ a3 H 3cōiv xG x aI 2Nl S fozo di5a IFr A L341 S i0 2 5e c 7 L c6 v. loq. do d. j. cō cal 7. piicac.. iiud ꝙ tal̓ ꝙ.ct d. cōco.. lt. 6 26.q. ⁊l̓o q Syrō.M mor ꝓyt̓ ꝑficiya

qui ⁊ ſi degradet̉ ab ordinarijs. ipſum tamen reſti tuere nō pn̄t. ſꝫ papa tm̄. extra de cle. nō re. ex tue. Circa tn̄ hoc eſt diſtinguendum. ꝓut no. panor. ibi ꝯcordando opiniones. ꝙ aut illa depoſitio: ſeu degradatio fuit verbalis. ⁊ poterit ep̄us diſpenſa re. ẜm no. ꝑ eum in. c. at ſi clerici.§. de adulterijs. extra de iudi. Si v̓o degradatio fuit actualis. aut al̓r cā legitima. vt qꝛ ꝑ falſos teſtes facta. ⁊ tūc pōt ep̄us reſtituere. ⁊ ita ꝓprie loquit̉ ter. in. c. ep̄us. xj. q. iij. Aut nō al̓r talis cā: vel ſimilis. Sꝫ petit̉ reſti tutio ex ſola gr̄a: ⁊ tunc nō poterit ep̄us diſpenſa re. qꝛ iſte degradatus actualiter eſt exutꝰ omni pͥ uilegio clericali ⁊ relictus iudicio iudicis ſecularꝭ. vt in. c. degradatio de penis. li. vj. Que aūt ſit dr̄a inter ſuſpenſionem. depoſitōem. ⁊ degradatōem. ſtricte ſumendo vocabula. Uide. jͣ. Suſpenſus. ntatem odini Septimo fallit ſi excōmunicator non fuerit ſacer dos. qꝛ qͣꝫuis poſſit excōmunicare. ⁊ etiam abſol deron tolens uere a ſententia iudiciali. tn̄ dꝫ dicere abſoluto. vt Idt ꝙ inbis que on̄dat ſe ſacerdoti: qͥ ratione clauis ip̄m abſoluat ꝙͣtum ad ſolēnem reconciliatōꝫ eccl̓ie. Si em̄ mi ere ꝓuiſum ve noris excōicationis abſolutio reqͥrit ſacerdotem. nem copora di. c. nuꝑ. multomagis requirit̉ in maiori. Et pro eſiunt ratione hoc facit qd̓ notat panor. in di. c. nuꝑ. ꝙ excōmu nicatio minor non relaxat̉ ſine reconciliatione ſo cato ſiue tolen lenni: licet nō exigat̉ iuramentum. Pro maiori tn̄ euidentia notandum ꝙ duplex eſt abſolutio. vna lici. ad canonicos a peccatis. ⁊ iſta ſolis ſacerdotibꝰ eſt ꝯceſſa. Alia ē abſolutio ab excōmunicatione. Et hec adhuc eſt duplex. vna pertinens ad foꝝ iudiciale. ⁊ hec pōt ꝯmitti clericis qͥ non ſunt preſbyteri ẜm Rod̓. et aſten̄. etiam ẜm Hu. poſſet a papa delegari laicis nicato r hoc ſi ac etiam excōmunicato. qꝛ eſt potius iuriſditōnis n. Panor. etiam qͣꝫ ordinis. Alia eſt ꝑtinens ad foꝝ penitentiale. ⁊ ꝙtum ad ſolēnem reconciliatōem eccl̓ie que ſit cū illi inter quos psͣ. ⁊ or̄one ⁊ introductione in eccl̓iam. vt extra d̓ ſen. ex. a nobis. el. ij. Et hec ꝑtinet ad ordinem ſa cerdotalem. ⁊ ideo non dꝫ nec pōt ꝯmitti niſi pre ſbytero. niſi forte a papa. Idem tenet panor. in. c. fi. de exceſ. p̄. di. ꝙ temꝑe interdicti. nō eſt irregu laris alium excōmunicans vel abſoluens. dūmō ſi celebrat. de non abſoluat tanꝙͣ ſacerdos. ⁊ cum ſolēnitate. vt in di. c. a nobis. ſt. Hec Panor ¶ Abſolutio excōmunicatoꝝ in certꝭ caſibꝰ ad ſo lum papam ꝑtinet. Primꝰ eſt de eo qͥ v̓berat cleri cum. xvij. q. iiij. ſi qͥs ſuadente. hic tn̄ caſus habet multas exceptiones: quas vide. jͣ. Abſolutio ſcd̓o a de ſen. ex tm. ſꝫ ꝑ totum. Secundus eſt de eo qͥ incendit: vel fran git eccl̓iam. vel locum religioſum. aut cimiterium q̄ anteqͣꝫ denunciet̉: pōt abſolui a ſuo ep̄o. poſtea v̓o non niſi a papa. Et idem eſt de quocunqꝫ alio incendiario. ſi forte excōmunicet̉ ⁊ publicet̉. extra de ſen. ex. tua. ⁊. c. ꝯqueſti. Et panor. ibi ꝯcluden do mentem glo. dicit ꝙ aut qͥs incendit eccl̓iam: aut locum religioſum. ⁊ tunc eſt excōmunicatus x pptaſ ipſo facto. ⁊ ante publicatōem huiꝰ excōmunica tionis poterit abſolui ab ep̄o loci. ſꝫ poſt publica tionem nō niſi a papa. Aut incendit alium locuꝫ. ⁊ tunc nō eſt excōmunicatus ipſo facto: ſꝫ excom municandus. ⁊ poſt publicatōꝫ abſolutio reẜuat̉ Abſolutio. j. Folium.III. pape. ⁊ hec publicatio pōt fieri ẜm archiep̄m flo. a quocunqꝫ iudice. intellige eccleſiaſtico. puta or dinario: vel alio de eius mandato. vel parochiali p̄ſbytero: vel de eius mandato. Et ẜm. v̓v̓. intelli git̉ de denunciatione ſiue in generali ſiue in ſpāli fiat. Ho. tn̄ dicit. ꝙ ep̄us pōt abſoluere incendia rium a ſententia ſua etiam poſt denunciatōꝫ non tn̄ a ſententia canonis. Idem Rod̓. Sed Goff. ⁊ Ber. ⁊ multi alij in di. c. tua. tenent ꝙ a ſolo pa pa poſſit abſolui. ⁊ hoc innuit. d. c. tua. loquēs in diſtincte de incendiarijs. ¶ Quis āt dicator effractor? Dic ẜm. v̓v̓. ⁊ archi. .ſ. ꝙ effractor eccl̓ie iudicandus eſt qui dolo malo. aut ꝑ iniuriā violenter ꝑietem fodit. aut ſuffodit. aut vitream feneſtram frangit. aut ſerraturā. aut oſtia. aut cardines. aut nectes. dum tenet oſtia fir mata. aut ipſum tectum eccl̓ie qͥ autem al̓r faceret enormia in eccl̓ia. vt frangendo crucem. vel diri piendo corpus xp̄i vel hmoi. vel diripiendo bona eccl̓iaꝝ ẜm Goſ. Ho. ⁊ Io. de lig. tales non ſunt excōmunicati ipſo facto. ¶ An autem legatus poſſit abſoluere iſtos incen diarios poſt publicatiōem? Rn̄. pan. in di. c. tua. ẜm ꝯmuniter doct. ꝯcludit ꝙ non. ⁊ lꝫ legati poſ ſint abſoluere ab iniectione manuum violenta in clericum. non tamen ſequit̉ ꝙ poſſint abſoluere ab iſta. maxime quia in iſtis exorbitantibꝰ nō ꝓ cedit̉ ab vno caſu ad alium. etiam non fit extenſio ꝑ maioritatem rōnis. vt in regula. In argumentꝭ de re. iu. li. vj. ¶ Quis aūt dicat̉ locus religioſus? Rn̄. de hoc ē tex. clarus in. c. ad hec. de rel̓. do. Ubi hr̄ ꝙ locus aucͣte ep̄i etiam ad vſum hoſpitalitatis deputatꝰ eſt religio ſus. ⁊ ad mundanos vſus redire nō p̄t. Si gͦ hmōi hoſpitalia dicunt̉ religioſa: ſi ſunt au ctoritate cp̄i edificata. multo fortius eccl̓ie ⁊ capelle aucͣte ep̄i vel pape ad diuinum cultum deputate dicent̉ religioſe. Et ibi panor. a ꝯͣrio ſenſu dicit ꝙ hoſpitale non efficit̉ religioſum. niſi fuerit edifica tum vel deputatum ad hoſpit alitatem aucͣte pō tificis. Ex quo infert̉ ẜm eum ꝙ priuata perſona non pōt facere locum priuatum eſſe religioſum. ⁊ ſic hoſpitale edificatum ſine aucͣte pontificis pōt redire ad humanos vſus. qd̓ intellige eo viuente qͥ hoſpitale edificauit. nam licitum eſt cuicūqꝫ ẜm Inno. in domo ſua erigere hoſpitale. ar. in. c. vni cuiqꝫ. de ꝯſe. di. j. ſecus vbi deceſſit is qͥ hoſpitale ordinauit ꝑ aut̓. de ec. ti.§. ſi quis edificationem. Addit tamen panor. in. c. inter dilectos. de dona. ꝙ ſi longo temꝑe ibi fuerunt celebrata diuina pu blice. ⁊ ꝙ omnes admittebant̉ indifferenter. ⁊ ele uata campana. ſignum eſſet ꝙ locus eſſet publi cus. Et predicta faciunt ad multa. Et primo. an baſilica: ſeu eccleſia nondum conſecrata gaudeat priuilegio immunitatis. licꝫ diuina miniſteria ibi non fuerint celebrata. glo. in. c. eccl̓ia. d̓ immu. ec. dicit ꝙ nō: ⁊ mouet̉ ꝑ tex. in principio. ibi. in qua diuina miniſteria celebrantur. a contrario ſenſu. Idem tenet abbas. ſed Hoſti. tenet contrarium Sufficit enim ẜm eum ꝙ locus ſit dedicatus deo

auctoritate pontificis primum lapidem imponen tis. cum poſtea non poſſit ad humanos vſus re dire. vt in dicto. c. ad hec. ⁊ ad tex. in eo ꝙ dicit. ce lebrantur. exponit.i. celebrari poſſunt. Hoſt. ta. men fatetur. ꝙ Clemens qui fuit egregius iuri ſta ſentiebat cum opinione glo. Dominus tamen cardina. ſentiebat cum opinione Hoſt. quia cum iſta materia ſit fauorabilis non eſt reſtringenda: ſed relaxanda. Alij v̓o doct. vt recitat Panormi. in dicto. c. eccleſia. tranſeunt ſimpliciter. ꝓ opinio ne Hoſti. facit multum tex. non enim ſe fundat ſuper celebratione. licet de ea fiat mentio in narra tione. ſed ſuper deput̓atione. quia eſt deputata di uino obſequio. que ratio vendicat ſibi locum. licꝫ nondum fuerit celebratum. Et hāc partem tenet Panor. adducens vltra predicta l. omnia priuile gia. C. de epiſco. ⁊ cleri. vbi probatur ꝙ omnia pͥ uilegia conceſſa eccleſijs extenduntur ad hoſpita lia. multo ergo fortius ad eccleſiam nondum con ſecratam: de ꝓximo conſecrandam. Sed Panor. finaliter concludit ꝙ hodie ſtandum eſſet conſue tudini. vt notat Inno. in. c. inter. de immu. eccle. Hec Panormi. ceſſante tamen conſuetudine. vi detur ꝙ ſequenda ſit opinio Hoſti. que videtur ꝯmunior. ¶ Quid autem ſi eccleſia ſit interdicta: an gaude at immunitate? Goſ. ⁊ Uin. dicunt ꝙ ſic. Idem Idem panor. Vtrum incendiarij vel effractores domorum ſitarum infra ambitum priuilegiatum eccleſia rum. de quo habes. xvij. q. iiij. ſicut antiqͥtus. ſint ipſo iure excommunicati. Rn̄. archi. flo. dicit ſuꝑ hoc conſuluiſſe cum quibuſdam iuriſtis. ⁊ habu iſſe ꝙ tales non ſunt excommunicati. licet viola tores ſint immunitatis eccleſiaſtice. ⁊ vt ſacrilegi puniendi. ⁊ hoc per. c. quia nonnulli. de immu. ec cle. li. vj. ⁊ per. c. conqueſti. de ſen. ex. aliqui tamen tenent. ꝙ tales ſunt excommunicati. ſed primum verius. De materia hmōi incendiariorum vide aliquos pulcros caſus. jͣ. incendiarius. Tercius eſt quando papa aliquem nominatim excommū nicat quem ſolus papa abſoluit. extra de ſen. ex. ſi gnificauit. Circa tamē hanc excōmunicatōꝫ ſunt multe opiniones. naꝫ aliqui intelligunt. quando papa excommunicat aliquos ⁊ participantes cuꝫ eis. Alij quando participant in crimine ꝓpter qd̓ dicunt̉ tales ꝑticipantes eadem ſententia inuolut Sed iſte opiniones ẜm Panor. ibi parum deſer uirent. Et ideo ponit aliam opinionem: que vide tur ꝯmunis. quam ſequit̉ Ho. ⁊ Goſ.ſ. ꝙ loquit̉ de participantibꝰ excommunicato etiam non in crimine. ſꝫ ad hoc vt quis incurrat hanc excōmu nicationem ex hoc participio. requirunt̉ quinqꝫ que enumerant̉ in tex. Primo ꝙ iſti participan tes ſint clerici. Secundo ꝙ ſcienter participent. Tercio ꝙ ſponte. Quarto ꝙ excommunicato a papa. Quinto ꝙ in diuinis officijs participent. nam cum hec decretalis contineat nouam excō municationis ſpeciem. debet intelligi ꝓprie. ꝓut iacet. interuenientibus omnibus. de quibꝰ in tex. Abſolutio. j. Et Hoſti. ⁊ Goſ. debent ꝙ hunc rigorem indu cit magnitudo vocis ſiue iudicis ⁊ excellentia eo rum in quibus communicat̉.ſ. diuinoꝝ officiorū. Et hoc intelligendum de diuinis officijs omnibꝰ ſcilicet tam de his que intra eccleſiam dicuntur qͣꝫ extra. Et quod dicit ſponte. non intelligas exclu di vim conditionalem ſed abſolutaꝫ tm̄. qd̓ metꝰ cauſa. ſacris. ¶ Quid igitur ſi quis participat in diuinis offi cijs excommunicato a canonibꝰ papalibus. nun quid eandem ſententiam incurrat? Rn̄. Ho. ⁊ Goſ. putant ꝙ non. qꝛ mitius agitur cum lege qͣꝫ cum miniſtro legis. l. celſus. ff. de arbi. Et in hac excommunicatione confeſſores ⁊ alij bene aduer tant. quia quotidiana. ¶ Quartus de eo qui falſat lr̄as papales. Et ꝓ in telligentia huius excommunicationis faciēda eſt triplex differentia.ſ. inter falſantes. vtentes ⁊ reti nentes hmōi lrās. Circa falſantes dic̄. ꝓut habet̉ in. c. ad falſarioꝝ. de cri. fal. ꝙ qui per ſe vel per ali os falſant. excommuuicati ſunt cum ſuis fautori bus. ⁊ clerici officijs ⁊ beneficijs ſunt pͥnati. ⁊ de gradati traduntur iudici ſeculari. vtentes v̓o hu iuſmodi litteris falſis. ẜm Panor. in di. c. ad falſa riorum. ſi ſunt clerici debent priuari beneficijs. ſi v̓o ſunt laici: ſunt ipſo facto excōmunicati. ꝙͣuis Hoſti. teneat ipſos clericos etiam eſſe excommu nicatos ipſo facto. qd̓ non placet Panor. cum di. tex. aperte diſtinguat inter clericos ⁊ laicos. ⁊ in penis eſt fienda mitior interpretatio. vt in regula. in penis. nec debent duplici pena conteri. Circa tercios.ſ. circa habentes ⁊ non reſignantes. nec la cerantes Panor. vbi ſupra. dicit ꝙ ſi eis non vtū tur nullam excommunicationem incurrunt. niſi ſit lata per iudicem cum termino. xx. dierum. ꝓut eſt ꝓprie caſus in. c. dura. in fi. eo. ti. Capl̓m auteꝫ ad falſariorum loquitur quando quis ſcienter vti tur litteris falſis. quia tunc eſt ipſo facto excommu nicatus. limita vt prius nec tunc expectat̉ lapſus. xx. dieꝝ. An autem iſta excōmunicatio ſit papalis. Ar chi. flo. dicit ꝙ communiter dicit̉ ꝙ falſantes lite ras papales. per ſe vel per alium ſunt excommu nicati excommunicatione papali. ꝑ di. c. dura. in fi. tamen vt dicit Panor. illud. c. dura. non loquit̉ de falſante nec vtente ſed de habēte. tamen quic quid ſit iſta excommunicatio hodie eſt papalis qͦ ad falſantes per ꝓceſſum curie. quo v̓o ad vten tes. exquo tex. in. c. ad falſariorum ſibi non reſer uat abſolutionem erit ep̄alis. quo v̓o ad habētes ⁊cͣ. ſi ſecuta eſt ſnīa ꝑ iudicem. cū termino. xx. dieꝝ ⁊cͣ. nō poterunt abſolui. niſi in articulo mortis. et ſic loquit̉. d. c. dura. in fi. Sunt alij caſus papales preter predictos. In ſexto habentur duo. Primus eſt de inſecutoribus cardinalium: qui incurrunt multas ⁊ graues pe nas. vt in. c. felicis. de pe. Et inter alias penas eſt. ꝙ eorum bona ſunt confiſcata ipſo iure: ⁊ perpe tuo infames. Et archi. ibi dicit ꝙ qͣꝫtum ad infa miam ⁊ bonorum confiſcationem effectualem. et

penam corporalem infligendam. neceſſaria eſt ſal tem ſententia generalis. vt ſcilicet pronuncietur eum criminoſum eſſe crimine leſe maieſtatis. al̓s qͣꝫuis dominium bonorum ſuorum ipſo iure: vel ipſo facto etiam prius amittat: a die commiſſi cri minis. non tamen ei auferuntur. nec fiet executio ablatiōis bonorum vel alteriꝰ pene. niſi poſt ſnīa ſaltem generalem. Hec archi. idem dic in crimi ne leſe maieſtatis diuine. ſcilicet in crimine hereſis ꝓpter quod bona hereticorum ſunt ipſo iure con fiſcata. vt in. c. cum ſcd̓m. de here. li. vj. iuncta glo. tamen executio vel bonorum occupatio non po teſt fieri per dominos temporales. niſi ſentētia ſu per eodem crimine per iudicem eccleſiaſticum fu erit ꝓmulgata. vt in dicto. c. cū ſcd̓m. Et ſi hoc in crimine leſe maieſtatis diuine. multomagis dicta ſententia generalis requiretur in crimine leſe ma ieſtatis humane. ⁊ in alijs inferioribus delictis. iui perſe vel per ali Sunt enim communiter in ciuitatibus ytalie de creta principum. ꝙ ꝯmittentis homicidium pu sſunt pͥnati. ⁊ de blice vel occulte: bona ſint ipſo iure confiſcata. de iri. vtentes vo quo ſepius fui interrogatꝰ. an talis cum bona cō oi. in di. c. ac ſcientia poſſit retinere bona ſua. preſertim quan do homicidium eſt occultum. Et per predicta pa tet ꝙ ſic. donec ſequatur ſententia ſaltem genera mnunicati. ꝙͣui lis. Idem tenet dir. li. iij. ti. ix. vbi querit a quo tē H Panor. cum di pore iſta bona damnatorum ꝓpter hereſim vel hu iuſmodi pertineant ad fiſcum. ⁊ dicit ꝙ a die con icos ⁊ laicos. ⁊ in miſſi criminis. C. de here. l. iiij. ff. de dona. dona tiones.§. perfecte. extra d̓ here. c. ſtatutum.§. j. li. vj. Et ideo donatio ſiue alienatio facta per hereti cum ante damnationem non tenet. neqꝫ emanci patio filiorum. quia eo ipſo ꝙ hereticus eſt. filij de ſinunt eſſe in poteſtate patris. licet tunc non ap pareat eum eſſe hereticum. extra de here. quicun qꝫ.§. fi. li. vj. ⁊ exquo conſecuta eſt condemnatio unis ſcienter v effectus huius damnationis trahitur ad diem cō miſſi criminis ⁊ alienatio eſt ei interdicta. C. ad. l. expectat̉ lapſus. iul̓. maie. quiſquis.§. emancipatio. Et ſi hereticꝰ alienauit: fiſcus vel inquiſitores non tenetur reſti ſit papalis. Ar tuere precium emptori: quia effectus damnatiōis retrotrahitur ⁊cͣ. ⁊ ſicut facta damnatione nō poſ ſunt bona alienare: ſic non poſſunt ante damnati li. ꝑ di. c. dura. in onem a die commiſſi criminis. ar. C. de do. inter virum ⁊ vxo. l. donationes. Et predicta vera. niſi dura. non loqꝫ precium vel aliquid loco precij inueniat̉ in bonis bpēte. tamen ꝙ odie eſt papalis. heretici. ar. ff. ſo. ma. l. ſi cum dotem.§. vltimo. ⁊. l. quo v̓o ad via ſe. Et intelligas ꝙ non ſolum reuocabit rem non um ſibi non ſter reſtituto p̄cio emptori qui emit ab heretico. verū etiaꝫ nec ei qui emit quantūcunqꝫ per plures ma uo vo ad hibies nus tranſierit. quia nō habuit ius vendendi. hec ū̄ termina i. dieꝝ Io. mo. Archi. ⁊ Io. an. in. c. cum ẜm. de here. lib. articula mortis. et vj. Idē dir. Excipe tamen caſum capituli. ij. de p̄ ſcrip. li. vj. vbi habet̉ ꝙ ſi poſt mortem hereticoꝝ qui dum viuerent catholici putabant̉ bona ipſo plept rum a catholicis eorum filijs vel nepotibꝰ. aut ex alias penasot traneis quibuſcunqꝫ. ſpacio. xl. annorum fuerint bonafide poſſeſſa. non eſſe amplius ſuper hmōi bonis moleſtādos etiam a romana eccleſia in hoc caſu. qͣꝫqͣꝫ illi quorum bona fuerunt nūc detegant̉ Abſolutio. j. Folium. IIII. heretici extitiſſe. Et nota predicta: quia valde ſin gularia. ⁊ faciunt ad multa ⁊ ad ſtatuta: que dicūt ſi quis tale quid fecerit incidat in talē penam ipſo facto. ⁊ ad conſtitutiones ordinis. in quibus plu ries dicitur ꝙ ſi prelati: vel fratres faciunt hoc vl̓ hoc ſint priuati ipſo facto ſuis officijs: ⁊ hmōi. Ex pedit enim ꝙ declaretur per iudicem: anteꝙͣ fiat executio. Panor. tamen in. c. nihil de elec. dicit pre dicta vera quando quis fuit priuatus ipſo facto prelatura: vt quia incidit in hereſim: ſic tamen ꝙ iſta priuatio ſit occulta. naꝫ tunc valent omnia ge ſta per eum. Idem quando dubitatur de priuati one. nam exquo tolerabatur in officio: debent te nere omnia acta interim geſta. vt in. c. nōne. viij. q. iiij. ſed ſi ſuſpenſio vel priuatio eſſet notoria. vel inhibitio ſuperioris preceſſiſſet. tunc non tenerēt geſta. vt in. c. veritatis. de do. ⁊ contu. vide d̓ hoc jͣ. Confeſſio tercio in fi. Et predicta faciūt ꝙ ſi ta bellio per ſententiam legis eſt priuatꝰ tabelliona tu. ⁊ non ſit declaratum ꝑ ſententiam hominis. ſꝑ valebunt ipſiꝰ inſtrumenta. donec declaret̉. ita notat glo. in.§. pe. in aut̓. de tabel. ¶ Quid ergo nocet priuari dominio bonoꝝ poſt qꝫ ante ſententiam: ſaltem generalem non auferū tur ſibi? Rn̄. archi. in dicto. c. felicis. dicit ꝙ pro pter fructus medij temporis qui fiſco debent re ſtitui: ⁊ ita notatur ꝑ glo. in auten. de inceſ. nup. ¶ Quero quid de dote vxoris heretici. nunquid dēbeat cōfiſcari? Rn̄. Directoria. vbi ſupra ꝙ nō niſi ſcienter contraxerit cum tali. extra de here. de creuit. li. vj. quia tunc contrahere non debet. xx. viij. q. j. caue. ⁊. c. non oportet. licet teneat matri monium. vnde cum talis vxor fecerit ſcienter con tractum qui non ſumpſit initium ab origine eqͥ tatis: dignum eſt vt puniatur. quia initium ipſiꝰ contractus eſt inſpiciendum. de elec. dudum. el pͥ mo. ⁊ per hoc videtur heretico fauere. ſed quan do ignoranter contraxit. non fuit in culpa. ideo puniri non debet. de cle. ex. apoſtolice. ẜm Io. mo. ⁊ archi. Querit Io. an. in. c. qͣꝫꝙͣ de vſu. libro. vj. de no tabili. q. Quid ſi quis damnetur. ⁊ poſtea in te ſtamento vel codicillo aliqua reliquit pro anima ſua ad pias cauſas. ⁊ poſtea die tercia decapitat̉. an predicta legata debeantur? hanc. q. diſputa uit Io. de montemer. ⁊ pro affirmatiua parte al legauit fauores et priuilegia talium legatorum. que patent de teſta. cum eēs. et. c. relatum. et alle gauit multa iura ciuilia. Sed pro parte negatiua arguitur. quia lata ſententia perueniunt bona ad agnatas et fiſcum. C. de bo. dam. auten. bo na. ergo diſpoſitio de illis facta eſt ab illo qui n potuit. et ſic pro non dato habet̉. Secundus eſt de illis. qui occaſione ſententie excōmunicationis late: ſuſpenſionis. vel int̓dicti dant licentiam gͣuandi illos ⁊cͣ. vt in. c. qͥcunqꝫ. d̓ ſen. ex. Pro declaratōe hꝰ excōicatōꝭ ſciēdū ꝙ hec excōmunicatio hꝫ ſex caſus. Primꝰ eſt qͥcunqꝫ ꝓ eo ꝙ in reges: principes. barones. nobiles. bali

Abſolutio. jͣ. uos. vel quoſlibet miniſtros eorum: aut quoſcun qꝫ alios excommunicatos ſuſpenſionis. ſiue inter dicti ſententia fuerit ꝓmulgata. licentiaꝫ alicui de derint occidēdi. capiendiſeu al̓s in ꝑſonis aut bo nis ſuis. vel ſuoꝝ grauandi eos qui tales ſententi as ꝓtulerunt. ⁊ hic eſt primꝰ. Sequit̉. ſeu quoruꝫ ſunt occaſione ꝓlate. ⁊ hic eſt ſecundus. Sequit̉. vel eaſdem ſententias obſeruantes. ⁊ eſt tercius. Sequit̉. ſeu taliter excommunicatis cōmunicare nolentes. niſi licentiam ipſaꝫ re integra reuocaue rint: vel ſi ad bonoꝝ captionē occaſione ipſius li centie ſit ꝓceſſum. niſi bona ipſa fuerint. jͣ. viij. di erum ſpacium reſtituta: aut ſatiſfactio ꝓ ipſis im penſa: eo ipſo ſententiam excōmunicatōis incur rant. ⁊ eſt quartus. Sequit̉. eadem quoqꝫ ſenten tia ſunt innodati omnes qͥ auſi fuerint p̄dicta li centia data vti. ⁊ eſt quintus. Sequit̉. vel aliquio p̄miſſoꝝ ad que ꝯmittenda dari licentiaꝫ ꝓhibui mus al̓s ꝯmittere ſuo motu. ⁊ eſt ſextus. Sequit̉ qͥ autem in eadem ſnīa ꝑmanſerint duoꝝ menſiu ſpacio. extūc ab ea nō poſſint niſi ꝑ ſedem apl̓icaꝫ abſolutionis beneficium obtinere. hec ibi. Glo. in ver. quicunqꝫ. dicit etiam ep̄i. Nec ob. de ſen. ex. quia periculoſum. li. vj. qꝛ nō loquit̉ in ſententijs excōmunicationis. Glo. in ver. ſuoꝝ. dicit.ſ. ꝯſan guineoꝝ vel familiarium. Et ſic nota caſum in qͦ ꝑcutiens ⁊ mandans ꝑcuti laicum. eſt excōmun catꝰ. Glo. in ver. grauādi. dicit. puta. ne qͥs emat ab eis. vel eis vendat. vel his ſimilia. Glo. in ver. re integra. dicit ꝙ hoc habet locum in iniuria ꝑſe nali.i. anteꝙͣ ad occidendum. vel capiendum vel al̓s grauandum eaſdem ꝑſonas in aliquo fuerit ꝓceſſum. vnde videt̉ ꝙ ſi re integra fiat reuocatō talis licentie vel mādati. qd̓ fortius eſt. locum nō habet dicta ꝯſtitutio. Si autē ad aliquem actum ſit ꝓceſſum ꝑ eum cui licentia eſt ꝯceſſa. ſtatim li centiaꝫ dantes: ſunt ligati. hoc totum intellige in iniuria ꝑſonali. Et ideo nō obſtat ꝙ. jͣ. dicit̉ ibi. ni ſi bona ipſa ⁊cͣ. quia grauior eſt offenſa ꝑſone ꝙͣ re rum. de qua offenſa loquit̉ littera primo. quo caſu ipſo facto ſtatim ligat̉. lr̄a autem ſequēs loquit̉ in offenſione rerum. ad quaꝝ reſtitutionē terminus viij. dieꝝ prefigit̉. Et ſic nota ex p̄dictis ꝙ nō ſo lum ſunt excōicati dantes lnīaꝫ ſꝫ etiaꝫ ea vtentes immo plus ſi motu ꝓprio hoc facerent preter om nem licentiam vel mandatum. niſi re integra ⁊cͣ. ¶ Item quicunqꝫ corpus alicuius defuncti inci deret vel decoqueret ꝓ oſſibus tranſferendis. hoc habet̉ in quadam extrauaganti. Bonifacij. viij. que incipit. Deteſtande. Et hoc intellige ſi talis moriatur vbi viget cultus diuinꝰ. al̓s ſecus ſi mo reretur in terris infidelium. vt patet in di. extra uaganti. nec etiaꝫ debet extendi ad alios caſus. vt patet ibi. Et ideo ſi qͥs non cā trāſferendi ad alias partes: ſꝫ ex odio vel vindicta quis exent̓aret. de coqueret. ⁊ huiuſmodi. ac etiam comederet de car nibus defuucti vt faciunt aliquando partiales. non eſſet excommunicatus. quia iſta conſtitutio eſt penalis. ⁊ ideo nō extendenda vltra terminos ꝓprios. A Additio Qd̓ā ta c̓a hͦ ꝯiſtigrt ꝙ ſi alij̓ pripᵗem .1 tōc Grꝰ eapoe lii qº ad ecn̄aꝫ litetema n̄. iudicet. 4ͦ Donl̓tū Et ila loquā Icōy iuya ę gl. all̓ &ycuẜ̓.xb. toffilaroī fordil vhil ad84 oꝑiꝰ qꝛ ſolū deā hꝫ vltorē. ſe v̓o aliq̓d oqda Iſigno ſi. vl̓ Fne ⁊ q z occl̓tꝰ. Ftac omn̄a qº lig. aiuo omlia. ⁊ A ligit ea I O cO rezS ſo aᵈ oyo 4. Acle F l̓ omiſſo Et ꝓ qº ſ Scō all̓at h0 At inu. Iu. yx. Igl. ac. ta qẜ. L. R.x.vj ſiga9. C. vj. ⁊ y. d. pal̓ Sꝫ qūobſtatibꝰ duo aſiā opiniorꝫ Ma. ⁊ dico 4 9 Sſtictio y. qijOigmorda xocꝭ nllo. ꝓbai. ℟º Sico 4 S5A FC 4 Iocle. loqQ. occl̓te fa ÿ4º OMyꝫ. e. ꝰx Fne ꝯ. xotut ꝓCal.jº. 4S nō ¶ Fº.yt qupa al̓ꝫ g Famue vcl̓tꝰ. ꝙ cogi tacō tero. 5&ī̓o adda Foy. vl̓ id qͦ alleg a S. hj. ſt. ⁊ gl̓o Ad. Aq loquSo s. eo q 24 P biLxbraro. 3. lerici ſolū torꝰ. ꝙ Aō ycō.catꝰ. qº 4cn Iue ꝙ 4º ꝯc Funt ꝓ opiuio. I. de Xxop hieſtin. ꝙ tl̓. ẜ qͦ ad dea Coxxoītahꝰꝫ vͦ lij. 4º ad imqꝫ vicitatꝰ q̄ a iicat Xonl̓. All̓.4 º c. ſvob.§. ſy. Ic a vol̓ S. Rn. 5. q b1. Et 46. Lav̓ba. q ad d. O cocaE5. q. j aulP. ⁊ t D qt ſolā&ō vltor? ſꝫ. ſe ma. Fa. or li ꝙ vina aailitao talū qo tā hꝫ y ſoluo ill. q ſ. ⁊ 5lo. opſio rōro. 4 79. 4. 7 28S .§. c ſt S6 a tōeCS4 4º ad d tl̓. liga 2 F0 ¶ In clemen. ſunt quinqꝫ. Primus eſt ſi inquiſi tores hereticoꝝ. odio. gr̄a. vel amore vel lucro. cō tra iuſticiam ⁊ ꝯſcientiam omiſerit ꝯtra quempi am ꝓcedere. vel ipſam hereſim alicui imponerēt aut imponerent ꝙ impediat officium ſuū. de he reticis multoꝝ. ¶ Quero: quid ſi inqͥſitores omittunt timore. vel ꝓpter euitandum ſcandalum? Rn̄. glo. ꝙ non eſt locus huic pene. ¶ Quero: quia hic dicit̉ ꝙ non poſſunt abſolui preterqͣꝫ a romano pontifice. quid intelligit̉ noīe romani pontificis? Soluit Lap. ꝙ intelligit̉ de ſona: nō de dignitate. de hoc per Archidya. in. c. ſi gratioſe. de reſcrip. li. vj. poterunt ergo abſolui a papa viuente eo. vel ab alio cui ꝯmiſerit. ⁊ non a collegio cardinalium ſede vacante. de electio. vbi. §. ijdem quoqꝫ. li. vj. ⁊ cle. ne romani. eo. ti. licet ſe cus in alio collegio. de ma. ⁊ obedi. c. vno. lib. vj. hec zab̓. ¶ Quero: quid ſi hereticus ſit omnino occultus: an ſit excōmunicatus? Rn̄. Pe. de palu. in. iiij. di cit ꝙ ꝓ ſolo actu interiori quo tamen ſolo home eſt ꝑfectus hereticus incurrit excommunicatōeꝫ Sed ſi aliquo actu exteriori manifeſtat delictū ſu um qͣntumcūqꝫ occultuꝫ: tunc incurrit. Idem vi det̉ tenere Ho. Sed glo. ſingularis ꝯmuniter ap probata. in. d. cle. multoꝝ. In v̓. eo ipſo incurrant dicit. hic patꝫ aꝑte. ꝙ ꝯſtitutio eccl̓ie militantis li gat crimen omnino occultum ad penam ſuſpen ſionis ⁊ excōmunicatōis. ⁊ inducit ad hoc multa iura: ⁊ ſubdit. ex his videt̉ indubitatuꝫ. qd̓ archi ꝓ dubio ⁊ diſputationi relinquebat an hereticus omnino occultus ſit excōmunicatus. Io. tenet ꝙ ſic. xxiiij. q. j. in ſūma. hoc placet etiā Goſ. ⁊ Ray. in ſūma. Et exinde inducit multa iura que vidēt̉ facere ꝯͣrium diſt. xxxij. erubeſcant impij. Tandē glo. ꝯcludit ſic. de plano fateamur. ꝙ ꝯſtitutio mi litantis eccl̓ie ligat oīno occulta. non tn̄ noīatim de illis iudicat tribunal eccl̓ie. īmo ipſa eccl̓ia inqͣ tum ꝑ hominem iudicat hominem noīatim. ⁊ in ꝙͣtum eſt collectio fideliuꝫ. ligatos ſic occultos hꝫ ꝓſolutis. d̓ ſen. ex. a nobis. el. ij. ⁊ ſic loquunt̉ ꝯͣria hanc opi. etiam tenet panor. ⁊ ar. f. videt̉ adherē huic opi. dimiſſa opinione Pe. I ¶ Quero in eo ꝙ dic̄ tex. de impediētibꝰ inqͥſitōꝫ qͥd ſi aliqͥs offendat aliquē de familia inqͥſitorꝭ vl̓ ep̄i qͥ ibi erat ad capiendū hereticū. Sol̓. math. ꝙ ſi offendit nō aīo impediendi officiū vel iuuandi hereticum. ſꝫ ꝓpter inimicicias qͣs hꝫ cū eo. vel ob aliam cām. nō p̄t dici ꝙ impediat offm̄. poterit tu ꝯͣ eum ꝓcedi tanꝙͣ ꝯͣ turbatorē officij ẜm ea q̄ no. Inno. i. c. j. d̓ offi. del̓. hec zab. Nota tn̄ ꝙ ep̄i ⁊ ſu ꝑiores p̄lati nō ſt̓ excōicati. ſi obtētu cōmodi omit tāt ꝓcede ꝯͣ hēticū: aut gr̄a ⁊cͣ. ſꝫ ſunt ſuſpēſi ꝑ tri enniuꝫ. In qͥſitores aūt inferioris dignitatis ſunt excōmunicati. ¶ Secundus. eſt de religioſis qͥ abſqꝫ licētia ſpāli ꝓprij ſacerdotis ſolēnizarent matrimonia. aut mi niſtrarent ſacramenta euchariſtie vel extreme vn ctionis. de pͥuil̓. religioſi. oy. οI. yl̓ qͥ Iatiꝰ. Ntali Acl̓ Gō .46. S lo. cAt. pa. ⁊ ſꝰfagͦlazA ꝙ q̓c ꝙ.

¶ Primo quero: quid dicatur ſolennizare matri monia? Rn̄. zab. ẜm zēzi. ꝙ in v̓. ſolennizare ꝯp̄ hendit̉ omnis ſolēnitas que obẜuat̉ iuxta ritum regionis. de ſpō. c. j. ſiue fiat benedictio ſolēnis ſi ue dicat̉ ſpālis miſſa ꝓ ꝯͣhentibꝰ. ¶ Secūdo quero: an hec clemē. habeat locum in religioſo prefecto eccleſie parochiali. quo ad non ſuos parochianos. Glo. remittit ſe ad no. d̓ deci. cle. j. vbi dicit ꝙ ſic. qd̓ etiaꝫ tenet Pau. ¶ Tercio quero: an habeat locum hec cle. in qui buſcunqꝫ religioſis? Zab. ẜm Land̓. ſoluit ꝙ ſic. dūmodo ſit religionis approbate. Idem lap. al̓s non. quia cum iſta conſtitutio ſit penalis eſt ſtri cte intelligenda. ¶ Quarto quero: qͥd in nouicio religioſo. Lap. te net ꝙ ſit excōicatꝰ. ar. d̓ ſen. ex. religioſo. li. vj. naꝫ lic. vno lib. tꝑe nouiciatꝰ gaudet pͥuilegio canonis. ſiqͥs ſua dente ⁊cͣ. Et ſic dꝫ ſentire onus. ¶ Quinto quero: quid ſi religioſus miniſtrat eu chariſtiam religioſo alterius religionis. aut ſine li centia ⁊cͣ. an ſit excōmunicatus? dico ꝙ nō. quia tex. facit mentōem de laicis ⁊ clericis. Appellatōe autem clericorum in materia odioſa ⁊ ſtricta: vt in caſu nr̄o. non veniunt religioſi. vt notat panor. in Rubrica de vi. ⁊ ho. cle. vbi fortius dicit. In ſtri cta ſignificatōne ſeu materia odioſa. appellatione clericorum non ꝯp̄hendi ep̄os. vt in. c. quia peri culoſum. de ſen. ex. li. vj. Et idem dicit in alijs cle ricis exiſtentibꝰ in dignitate. vt in canonicis eccle ſiaꝝ cathedralium: ratio qꝛ in eis eſt qualitas ſupͣ alios: que nō reperitur in ſimplicibꝰ. vide ad hoc tex. qui facit ad multa in. c. ſtatutum. de elec. li. vj. Io. an. etiaꝫ dicit ꝙ appellatōe eccleſiaꝝ parochia lium. non veniunt eccl̓ie parochiales collegiate in materia ſtricta. quia habent qualitatē collegij ſu pra curam. Idem eſt dicendum. ꝙ appellatione monachoꝝ ẜm Panor. in. c. fi. de ſy. nō venit ab bas. licet abbas ſit monachus. quia abbas habet qualitatem ſupra alios mōachos. Idem in recto re ſcholarium. ⁊ facit hoc dictum generaliter ad ſtatutum qd̓ punit ſcholarem deferentem arma vel aliud facientem. vt nō comprehendat eius re ctorem. licet ſit ſcholaris. Secus in materia fauo rabili. ⁊ hec nota. quia faciūt ad multa. De hoc vi de. jͣ. clericus pͥmo. ¶ Sexto quero: an hoc verbum religioſi. ꝯp̄hen dat moniales. Land̓. dicit ꝙ non. quia ea de qui bus hic ꝯcernūt virile officium. Et ſic hec cle. ma xime cum ſit penalis non debet ad mulieres extē di. zen. etiam dicit ꝙ hec ꝯſtitutio locum habet in feminis. cum in eis videat̉ ſimilis vel par ratio: nam ⁊ ipſe plus peccant in his qͣꝫ maſculi. quia ſe immiſcent nō conuenientibus ſuo ſexui. tum eti am quia maſculinum a lege ꝓlatum etiam in pe nalibus. femininum comprehendit. xvij. q. iiij. ſi quis ſuadente. Primum tenet Pe. de anch. Ideꝫ dicitur in laicis hec ſacramenta miniſtrantibus: ꝙ non ſunt excommunicati. quia tales nō dicun tur miniſtrare: ſed abuti. de ꝯſuetu. quanto. Ideꝫ infert. ꝙ religioſi conuerſi miniſtrantes ſacra. forAbſolutio. j. Folium V. te non incidunt in hanc penaꝫ. exquo nō habent ordinem. Sed ẜm zab. opinio zen. tam in monia libꝰ: qͣꝫ conuerſis. videtur verior. quia negari non poteſt. quin dicti ꝯuerſi dicantur religioſi. nec ob. verbum. miniſtrare. in litera. quia etiam religioſi de quibus hic habentes ordinem exhibentes hu iuſmodi ſacramenta ſine licentia ⁊cͣ. dicuntur ab uti. quia faciunt contra ꝓhibitionem ſummi pō tificis. ⁊ illud verbum miniſtrare. accipit̉ ẜm cō munem vſum loquendi.ſ. ꝓ exhibere. vel dare. quia al̓s delubrio eēt hec cle. ſi ſolum comprehen deret ſacerdotes vel dyacones religioſos. quibus dumtaxat ꝯceditur adminiſtrare poſſe ſacramen tum euchariſtie. Et facilit̓ intentio fruſtrat̉ legiſ latoris. qꝛ ꝑ moniales ⁊ religioſos ſubdyaconos ⁊ inferioris gradus poſſent adminiſtrari hmōi ſa cramenta. ¶ Septimo quero an locū habeat hec cle. in om nibus religioſis. tam exemptis qͣꝫ non exemptis. Pe. de ſtagno. vt dicit zab. refert quendam cardi nalem tenuiſſe ꝙ ſolum in exemptis locum habꝫ ar. ſumpto a Rubrica. que loquitur de priuilegia tis. Rubrica autem facit ius. vt ſupra in ꝓhemio Greg. Ipſe autem Pe. tenet contrarium. quia h̓ loquitur generaliter de omnibus religioſis. ar. xix. diſtin. ſi romanorum. qd̓ eſt tutius ⁊ in dubio tenendum. Nec ob. ratio ſumpta a Rubrica. ꝙ ẜm glo. in auten. de inceſ. nup. plerunqꝫ generali or eſt textus qͣꝫ Rubrica. ⁊ econuerſo. vide ibi ex em pla. ¶ Octauo quero: an credet religioſus parochia no. ſi dicat ſe habere licentiam a ꝓprio ſacerdote?: Rn̄. glo. ꝙ ſic. quia nemo preſumitur eſſe imme mor ꝓprie ſalutis.j. q. vij. ſancimus. cōcor. Land̓. Pau. ⁊ Ste. Et nota ẜm gl. in. c. ſignificaſti. el. ij. de homi. ꝙ cum queritur de anime periculo. ⁊ de alicuius conſcientia: creditur eius iuramento. nō ſolum in foro penitentiali. verū etiam ẜm zab. in foro iudiciali. quando aliter ꝓbari non poteſt de eius conſcientia. de teſti. preſentium. vbi de hoc in glo. ¶ Nono quero: quid de ſcholaribꝰ. mercēnarijs ⁊ huiuſmodi? Rn̄. glo. ꝙ ſufficit licentia preſby teroꝝ: in quorum parochijs habitant. niſi acceſſe rint cauſa recreationis. vel ob aliam cāꝫ temꝑalē ſtatim reuerſuri ad ꝓpriam parochiam. quia tunc ſecus. ¶ Decimo quero. an ſufficiat licentia parochia lis qui nondum eſt preſbyter? Rn̄. glo. ꝙ ſic ſi eſt ltīme etatis. vt infra annum poſſit ordinari ſacerdos. ¶ Undecimo quero: an ſufficiat licentia vicarij qui gerit curam ordinariam parochie illius eccle ſie. ⁊ eſt ab ep̄o conſtitutus? Rn̄. glo. ꝙ ſic. Ex qͦ infertur. ꝙ ſi non habet curam ordinariam: ſed eſt ſibi cura eccleſie paruo tempore commiſſa. ꝙ non poteſt dare hanc licentiam. niſi in ſpeciali hoc ſit ſibi commiſſum. ⁊ ob hoc vidi magnum ſcandalū ſemel ſuſcitari in qͣdam ꝓuincia.

Abſolutio. j. ¶ Duodecimo quero an ſufficiat licentia dioceſa ni? Rn̄. glo. ꝙ ſic. quia ep̄us eſt parochialis ordi narius omnium ſubiectorum ſue dioceſis. de do na. apl̓ice. ⁊ epiſcopus eſt preſbyter. xcv. diſ. olim. ⁊ hoc teneas. īmo Pau. videtur velle ſimpliciter. ꝙ epiſcopus ⁊ archipreſbyter ciuitatenſis hanc li centiam dare poſſunt. ⁊ dicit non abſurdum eſſe. quia cura eiuſdem parochie competit pluribus in ſolidum. Pro hoc quod notat Ho. de peni. ⁊ remiſ. omnis. vbi dicit ꝙ papa. epiſcopus ⁊ eius vicarius ſunt immediate ſacerdotes. Et per pre dicta dicit ꝙ ſicut ſufficit licentia epiſcopi. ita ẜm Ste. ⁊ eius vicarij ſpiritualis vel delegati. ſeu pe nitentiarij. quod nota. hic autem militant. maxi me cum adſit conſuetudo generalis ꝑ vniuerſum orbem. vt petatur dicta licentia: tam ab epiſcopo ꝙͣ ab eius vicario. quam papa ſcit ⁊ tolerat. vt eti am volunt tenentes opi. ꝯͣriam. ¶ Terciodecimo. quero: quid ſi parochianus di cat do tibi licentiam. vt a quocunqꝫ religioſo acci pias ⁊cͣ. an requirat̉ ſpecialis ſpecificatio ꝙ poſſis recipere a tali fratre minore vel predicatore. Item quid ſi parochianus dicat religioſo: do tibi licen tiam: vt des euchariſtiam. ⁊ extremam vnctionē meis ſubditis. an requiratur ſpecialis ſpecificatio parochianorum. quibus hec ſunt prebenda. Rn̄. glo. ꝙ non exquo de ſacro fit ſpecificatio. ⁊ hoc te neas. Quartodecimo quero: quid ſi ꝑ religioſos ad miniſtretur ſacramentum euchariſtie in mortꝭ a ticulo. an ſit locꝰ huic pene. Pau. dicit ꝙ ſic. Ideꝫ lap. contrarium tenet Dir. lib. j. quia ſi abſoluere poteſt in tali neceſſitate in illo verbo. ꝙ per peni tentiam morientibus non negamus. viaticum et quod vere penitētibus exhibet. intellige volumꝰ vt nec ipſum decedentibus deneget. extra de pe. ⁊ re. ꝙ in te. Et eſt ratio quia facit hoc ex iuris ꝑ miſſione. xxvj. q. vj. preſbyteri. ⁊ bene ⁊ vtiliter ge rit officium alterius. ar. ix. q. ij. Lugdunenſis. ⁊ hoc credit ar. verum. ꝙͣuis quidam dicant ꝙ tm̄ de ꝓprijs parochianis intelligitur. quia alienos abſoluere non poſſunt. vt extra de pe. ⁊ re. omnis Sed dic ꝙ neceſſitas non habet legem. extra d̓ re. in. quod non eſt. Inno. ⁊ Ho. hoc tenent in di. c. omnis. Nec ob. vt credo. cle. j. de priuile. que ꝓhi bet religioſis ne miniſtrent euchariſtie ſacramen tum. vel abſoluant a ſententia excommunicatio nis: niſi in caſibus exp̄ſſis a iure. quia hoc ius con cedit vt ſupra dictum eſt. non tamen liceret vt cre do extremam vnctionem eis dare in tali neceſſita te. quia hoc nullo iure exprimitur. ſed de abſolutō ne ⁊ ꝯmunione tm̄. hec dir. ⁊ eſt notabile dictum fuicitum auctoritatibꝰ tantoꝝ ⁊ famoſoꝝ doc. alia tn̄ opi. eſt tutior. ⁊ iō practicanda. ¶ Quintodecimo. quero: quid ſi religioſus igno rans pena de qua hic. ⁊ al̓s homo ſancte vite mi niſtrauit euchariſtiam ſine licentia preſbyteri pa rochialis. An incidat in hanc penam? Car. dicit ſe conſuluiſſe ꝙ non. per hanc literam in verbo. preſumpſerit. quod notat dolum ⁊ temeritatem miniſtrantis. Item licet ignorantia iuris regula riter non excuſet. tamen quando ex probabilibus coniecturis perpenditur ꝙ quis ignorauerit ex cuſat: ẜm nota. de conſtit. c. ij. in. vj. Item ſicut miles armate militie excuſat̉ ab ignorātia iur. C. d̓ iu. ⁊ fac. igno. l. j. ita ⁊ hunc poſſumus excuſare. p̄ cipue in foro penitentiali. in quo credēdū eſt aſſe renti ſe ignoraſſe. ſed in foro iudiciali idem etiam puto. quando ex probabilibus coniecturis liquet ꝙ non fecit preſumptuoſe. immo aliqua proba bili ratione ductus. quia tamen forte aliqui con tradicerent in hoc dicentes. ꝙ eo ipſo eſt preſum ptio ꝯͣ ipſum ꝙ fecit ꝯͣ hanc cle. tutius eſt vt peta tur abſolutio. ¶ Sextodecimo. quero: an ſuſcipientes ꝯtra hāc cle. ſacramentum euchariſtie ſint excōmunicati tanqͣꝫ ꝑticipantes in crimine? Dic ꝙ non. nam il lud de ꝑticipatione: locū hꝫ qn̄ ꝑticipat̉ poſt actn̄ damnatum: nō in ipſo actu. ¶ Decimoſeptimo. quero in eo quod dicit̉ ꝙ or dinarij debent iſtos excommunicatos publicare poſtꝙͣ eis conſtiterit de excommunicatione: qua liter de hoc conſtabit. Soluit Land̓. ꝙ vocatis ꝑ tibus ⁊ declaratione ſuper hoc facta. habita ſum maria informatione. ar. de ap. ꝯſuluit. ⁊ ẜm Ho. ſnīa. ⁊ citatio ſunt de neceſſitate. ¶ Nota vlti. ex dictis glo. ꝙ ſi parochianus con fitetur ſe dixiſſe religiolo ꝙ habebat licentiam pa rochialis preſbyteri. non erit ꝓcedendū ꝯͣ religio ſum ad penam de qua hic. quia nō dicit̉ miniſtraſ ſe ſacramētum in ꝯtemptum parochialis ſacerdo tis. cum hec cle. ſolum reſpiciat ꝯtemptum. vt di ctum eſt sͣ. q. xv. Item excommunicati ſunt religioſi qui excom municatos a canone abſoluunt in caſibꝰ non cō ceſſis. Et ẜm zab. ibi in v̓. a canone. dicit.i. a quo cunqꝫ canone a papa promulgato. ⁊ ideo ſi religi oſus ſcienter abſolueret ab excommunicatione la ta per extrauagantes pape incurreret dictam ex communicationem. Item ẜm zen. abſoluētes ex communicatos per ſtatuta legatoꝝ ſunt excom municati. qd̓ non credo verum: exquo iſta conſti tutio eſt penalis. non debet extendi ⁊cͣ. Item excō municati ſunt religioſi ſi abſoluerent a ſententijs per ſtatuta ꝓuincialia. ſeu ſynodalia ꝓmulgatis. Et glo. in ver. ſententijs. dicit puto ꝙ omne ſen tentiā includit excōmunicatōis. ſuſpenſionis. vl̓ interdicti cuiꝰ neceſſaria fuerit abſolutio. Et hoc etiam tenet panor. in di. cle. qͥ addit ꝙ appellatōe ſnīe facta mentione de abſolutiōe. venit ſententia excōmunicationis. ſuſpenſionis ⁊ interdicti etiaꝫ in diſpōne penali. lꝫ gͦ noīe ſnīe ſimpliciter ꝓlate intelligat̉ de diffinitiua. ſecus cum fit mentio de abſolutōe. vt hic. Et intellige qn̄ neceſſaria eſt ab ſolutio. Iteꝫ dicit glo. ꝙ hec excommunicatio nō obtinet. ſi religioſus abſolueret a ſnīa iudicis. etiā ſi eſſet lata a papa. Idem ſi religioſus abſolueret a peccato. ꝓpter quod quis incurrit excommunica tionem dūmodo nō abſoluat ab excōmunicatio ne: vel ſnīa ⁊cͣ.

¶ Utrum abſoluens ab excommunicatione mi nori contracta ex participatione cum excommu nicato maiori excommunicatione incurrat hanc excommunicationem? Rn̄. Land̓. prout recitat Zab. intelligit de excommunicatōne maiori. non minori per. c. ſi quem. de ſenten. ex. Idem lap. licꝫ quidam teneant eriam de minori. hac ratione. qꝛ lex penalis ꝓhibens abſolutionem ab excōmuni catione. includit etiam abſolutionem minoris ex cōmunicationis. ꝓ hoc glo. in cle. prealle. religio ſi. ſuper ver. a canone. Item alia ratione. quia vbi cunqꝫ fit mentio excōmunicatōis. ⁊ materia in qͣ naex vjpo ꝓfertur eſt ꝓportionabilis etiam minori excōmu nicationi: intelligit̉ de vtraqꝫ. vt notat glo. pe. ſu ſenbg apa b per verbo excōmunicationis in. c. preſidentes. de here. li. vj. Tene primam opinionem. qꝛ ꝯmunis eſt. Et argumenta facta non concludunt ꝑ di. c. ſi quem. Item excōmunicatus eſt religioſus. ſi ab pat̉ poſtiadi ſolueret a culpa ⁊ pena copulatiue. non ergo ſi ab ſolueret a culpa vel a pena ẜm glo. in v̓. quemcū qꝫ. eſſet excōmunicatus etiam ſi abſolueret religio tos publicare ſum. vel ſociū. nihil em̄ excipit qui dicit quēcunqꝫ de ma. ⁊ ob. ſolite. ¶ Tercius eſt de inſecutoribꝰ ep̄oꝝ. percutiens ep̄m. capiens. banniens. vel mandans. vel ratifi uit. ⁊ ẜm Ho. cans. ſociꝰ. conſiliariꝰ. fautor. ⁊ defenſator. ſunt ex cōmunicati. vt in cle. j. de pe. Ciuitas autem que ochianus con premiſſa. vel eoꝝ aliquid in ep̄m ſuum cōmiſerit. it licentiam interdicto donec ſatiſfecerit ſubiaceat. Poteſtas v̓o conſiliarij. baluini. ſcabini. aduocati. conſules rectores ⁊ officiales ipſius quocunqꝫ nomine cen ſeant̉. in premiſſis culpabiles exiſtentes. ſimiliter excommunicationis ſententie. a qua: vt premitti tur: non valeant abſolutionis obtinere beneficiū coſi qui excom ſint ſubiecti. hec ibi. calibꝰ non cō ¶ Quid ſiquis ꝑcutiat electum in ep̄m nōdum dicit.i. a quo conſecratum. qui pontifex.i. ep̄s ꝓprie non eſt. an incurrat has penas Glo. dicit ꝙ nō. Illum tn̄ qͥ renūciauit loco: nō ordini: videt̉ includere. ¶ Quis aūt dicat̉ ſocius. ꝯſiliariꝰ. fauorem dans ibſoluētes ex ⁊ defenſator: dic ẜm glo. hic ſtricte ſumi ſocium ꝓ ſunt excom agente qui aliqͥd cooꝑat̉ ad actum ꝑcuſſionis. ca uo iſta conſti ptionis. vel banni. ⁊ licet in delinq̄ndo ſint qn̄qꝫ cͣ. Item excō plures ſocij. quoꝝ nullus eſt pͥncipalior ⁊ tales in cludunt̉ ſub agentibꝰ. de quibꝰ p̄miſit. qn̄qꝫ tamē iilipti vnus eſt principalis. alter cooꝑans. ⁊ ſic ſumit̉ h̓ ſocius. qd̓ ptꝫ. qꝛ de faciente p̄miſerat. ¶ Circa ꝯſiliarium dic ꝙ hic accipit̉ fraudulen ſolutio. Etpo tum ꝯſilium non nudum. quod nihūl addicit ad peccandum. ꝯſilium antem preſtat̉. ſuadendo. ro gando. impellendo. inſtruendo. vtilitatem inde ſecuturam on̄dendo. vt notat Inno. in. c. ad au ⁊inturdicti etiaꝫ dientiam. de homi. De nudo v̓o ꝯſilio hic non ꝓ uidet̉. Circa fauorem dantem. ſciendum ꝙ eſt fa nor ſimplex qui nihil addicit ad peccandum. ⁊ de tali non videt̉ hic intelligendum. quia lr̄a hic di cit. In his.ſ. ꝑcuſſione. captione ⁊ banno. patꝫ ꝙ fauens huic delinquenti poſt delictū p̄ter defen ſorem de quo ſequit̉ non incurrit hanc penam. li cet in materia hereticoꝝ latiꝰ recipiant̉ fautores. Abſolutio. j. Folium. VI. Circa quartum.ſ. defenſorē. glo. dicit. puto ꝙ eti am defenſatorem poſt malū punire intendit. Eſt ergo qͥdam defenſor vel auctorizator delicti. ⁊ ta lis grauius punit̉ ꝙͣ agens. xj. q. iij. qͥ ꝯſentit. Eſt alius defenſor qͥ poſt delictum defendit. puta im pediendo. ne delinquens ad manus iudicis veni at puniēdus. xxvij. q. j. ſi cuſtos. vel impediendo ne fiat executio. Et huc etiam intendit includere ⁊ ꝓbat in. c. felicis. de pe. in. vj. Non tn̄ puto ꝙ is qͥ taleꝫ defenderet ne ledat̉ a priuato: nedum. iij. ſꝫ illo offenſo: vel eius ꝯſanguineis vīdicare volē tibꝰ includat̉ hac pena. cum illa ſit iniuria. ad quā etiam ꝓpulſandaꝫ a ſocio quis tenet̉. de ſen. ex. di lecto. li. vj. ¶ Quid aūt de illo qui defendit in iudicio patro cinādo? Pau. hoc ꝓſequit̉ per diſtinctionem. qꝛ .ſ. aut ꝓcurator vel aduocatus talem defendit iu ſte. quia.ſ. putat eum non culpabilem. ⁊ ſic non li gat̉ aliqua pena. etiā ſi poſtea appareat eum cul pabilem ratō. qꝛ in talibꝰ iuſta defenſio reẜuatur. de except. cum inter. Aut contra conſcientiam et iuſticiam defendit. ⁊ ſic ligatur hac pena. de here. ſi aduerſus ⁊ tales defenſores appellant̉. ¶ Quero. quia hic dicitur. ſi eſt ciuitas. ſubiaceat interdicto. donec ſatiſfecerit. nunquid facta ſatiſ factione eſt abolitum interdictum ſine alia relaxa tione? Rn̄. Io. de lig. ẜm Land̓. ꝙ non. īmo ne ceſſaria eſt ſuperioris ſententia que relaxet. xxvj. q. vj. preſbyter. Secus ſi vſqꝫ ad certuꝫ tempus. vel modum fuit factum interdictū. quia tunc la ꝑſo tempore. vel modo ceſſante: ceſſat interdictū de ſpon. c. non eſt. Ratio diuerſitatis eſt. quia pͥ mo caſu poteſt dubitari. an plene ſit ſatiſfactum ſed in alijs ſecus. de hoc extra de eta. ⁊ quali. cum bone. Quero: quādo dicat̉ ciuitas delinquere in epi ſcopum: vt ſubiaceat interdicto? Rn̄. panor. con cludendo dicta Bar. in. l. aut facta. ff. de pe. ⁊ alio rum doct. dicit ꝙ cōmunis ⁊ vera ꝯcluno eſt. vt tunc attribuat̉ vniuerſitati qn̄ fuit prius delibe ratum in ipſa vniuerſitate pulſata campana. ⁊ a lijs requiſitis ad congregationem vniuerſitatis. vnde ſi omnes homines ciuitatis certum delictū cōmitterent: ⁊ inſurgerent. non diceret̉ factuꝫ ꝑ vniuerſitatem ſꝫ ꝑ ſingulos de vniuerſitate. Eti am qd̓ plus eſt: ſi facerent pulſari cāpanā. ⁊ leua rent vexillum vniuerſitatis. naꝫ potius ſunt in citatores ſinguloꝝ. oportet ergo ꝙ prius fiat deli beratio in vniuerſitate ⁊cͣ. hec panor. in. c. dilectꝰ. el ſecundo. de ſy. Et de hac materia vide eum ibi diffuſe ¶ Quero. qꝛ dr̄ in di. cle. j. ꝙ iſti inhabilitant̉ ad beneficia obtinenda. Quid de obtentis? Glo. ſol uit. ꝙ illa non ꝑdunt. ¶ Quero an iſti poſſint bn̄ficia que hn̄t cū alijs ꝑmutare? Glo. ſoluit ꝙ non. Idem Pau. ⁊ zen. qꝛ dicunt̉ beneficia nouiter acquirere. Quero: an ſaltem poſſint iſta beneficia iam ac quiſita augere? Dic ẜm Gemi. in ca. cum ex eo. de ex. pre. libro. vj. ꝙ ſic. quia prohibitus acqui

Abſolutio. j. rere nouum ius in re. non dicit̉ venire contra ꝓ hibitionem. licet augmentet priſtinū ius ante que ſitū. vt eſt caſus in. c. fi. ſcd̓o Rn̄. de ꝯceſ. p̄. li. vj. Sic eſt in ꝓpoſito. augmētant em̄ iſti primū ius. et ſic dꝫ iudicari illud additamētū nature prioris iu ris. Et ꝑ predicta ptꝫ quid dicendū de augentibꝰ gabellas. an dicant̉ noua pedagia facere. de quo. jͣ excōmunicatione. xliiij. ¶ Quartus eſt de clericis ſeu religioſis inducenti bus ad vouendū vel iurandū: vel fide interpoſita ſeu al̓s ꝓmittendum. de eligendo apud eos ſepul turam. vel vt iam electam vlteriꝰ nō īmutent. ⁊ ta lia facientes incurrūt excōmunicatōꝫ ipſo facto: a quā ab alio qͣꝫ a ſede apl̓ica p̄terqͣꝫ in mortis articu lo nullatenꝰ ſunt abſoluendi. extra de pe. cupien tes. in cle. Et nota ꝙ hec ꝯſtitutio hr̄ de ſepul. c. j. li. vj. vbi etiam dr̄ ꝙ hi qui ſic elegerint: nec apud ſic electas eccl̓ias. vllatenus ſepeliant̉: nec alibi. ſꝫ ſepeliāt̉ omnino apud illas eccl̓ias apud qͣs ſepe liendi de iure fuiſſent: ſi al̓s ſepultura non electa forſitan deceſſiſſent. Si v̓o ijdem religioſi vel cle rici p̄dictos in ſuis eccleſijs vel cimiterijs preſum pſerint ſepelire. ad reſtitutōꝫ tam ſepultoꝝ corpo rum ſi petant̉: qͣꝫ etiaꝫ omniū que occaſione ſepul ture illoꝝ ꝑuenerint quōlibet ad eoſdem infra de cendium integraliter faciendam ipſos obligatos eſſe cenſemꝰ. qͣꝫ niſi fecerint. eccl̓ie ipſe apud quas ſepulti fuerint. necnō ⁊ cimiteria earūdem extunc eo ipſo ſint ⁊ tamdiu maneant eccleſiaſtico ſuppo ſite interdicto. donec ab eis facta fuerit reſtitutio plenaria omnium p̄dictoꝝ. hec ibi. Nota tn̄ ꝙ ex hoc non tollit̉ quin aliqͥs ꝓprio motu. poſſit voue re vel iurare in aliquo loco eligere ſepulturaꝫ. ⁊ q ſi fecerit debeat obẜuari. dūmodo nō inducat̉ ad hoc ꝑ p̄dictos ⁊ modis p̄dictis. ¶ Quid ſi clericus vel religioſus ꝯſilio vel ſuaſio ne inducat aliquem ad eligendū ſepulturaꝫ in ec cleſia ſua: non tn̄ ad vouen̄. ⁊cͣ. An talis inducēs incidat in canonem. Rn̄. ꝙ non. ¶ Quid ſi qͥs inducat ad vouē. ⁊cͣ. d̓ eligendo nō apud eccl̓iam ſuam.ſ. inducentis? Rn̄. Pe. d̓ an̄. ẜm Io. an̄. ꝙ non ligat̉ hac ꝯſtitutione. ¶ Quid aūt ſi clericus vel religioſus induxit ali quem ad vouendum ⁊cͣ. tn̄ non eſt ſecutꝰ effectus Rn̄. zab. in. d. cle. j. dicit ꝙ ex ſola inductione non eſt excōicatus. niſi inductio habuerit effectum. vt qꝛ inductus fecit illud ad qd̓ fuit inductꝰ. v̓ba em̄ dn̄t intelligi cū effectu maxi me hoc caſu quo agit̉ de ſpūali pena. ¶ Quero quare ex delicto vnius forte minimi de eccl̓ia ꝓpter iuramentū vel ꝓmiſſionem quā ſibi fecit fieri. tota eccl̓ia damnū patiat̉. vt ſit int̓dicta cū cimiterio? Rn̄. Pe. de ancha. ꝙ reliqͥ de eccl̓ia hanc penaꝫ int̓dicti incurrunt potiꝰ ex ſeq̄nti eoꝝ delicto. nō reſtituēdo male accepta ꝙͣ ex facto ali cuiꝰ de collegio hoc inducentꝭ ꝑceperūt. qͣſi totuꝫ collegiū dicat delinquere ſi retinent rem inuaſam ab vno de collegio. Quero: dicit̉ in. d. c. j. ꝙ ſi qͥs fecerit ſibi ꝓmitti de eligendo apud illum ſepulturam. ꝙ tali ꝓmiſ ſione non ob. debet ille ſepeliri apud illam eccleſiā apud quā de iure ſepeliri debuiſſet. Quid gͦ. ſi ipſa eſt illa cuiꝰ clericꝰ ſic deliqͥt: faciēdo ſibi iurare ⁊cͣ. Rn̄. Io. an̄. ꝙ iſta qō eſt indubitata. qꝛ iſta ꝯſtitu tio emanauit in fauorē eccl̓ie cui ſepultura debet̉. ⁊ in ipſiꝰ penam retorq̄ri non dꝫ. de reg. iu. qd̓ ob gr̄aꝫ. li. vj. Item licet peccet auferendo libertatem eligendi ſepulturam. tn̄ certat de debito retinēdo nō eſt gͦ hn̄da illa rō de tali: que hr̄ de illo qͥ certat de lucro captando. l. fi. C. de cōdi. Ideꝫ pe. de an. ¶ Quid ſi illa eccl̓ia. apud quam debebat ſepeliri de iure erat int̓dicta cū eiꝰ cimiterio? Rn̄. archi. illum ſepeliendū in eccl̓ia cathedrali. que etiam ſi eſſet int̓dicta. ẜuabit̉ ordo capituli vbicūqꝫ. xiij. q. ij. vbi dr̄. ꝙ vbicūqꝫ ſepeliat̉. Nota tn̄ ꝓ declara tione. d. capituli pͥmi ꝙ qͥ illicite ſepeliūt tenēt̉ ad reſtitutōꝫ corpoꝝ. Et hoc ſi petant̉. Ad reſtitutōꝫ aūt alioꝝ: que occaſione ſepulture ꝑceperunt. jͣ. x. dies. etiam ſi nō petāt̉. vt dicit glo. in v̓bo decen dium. Et rō eſt. ẜm Pe. d̓ an. qꝛ ſꝑ qͥ male accipit eſt in mora ſicut fur. ¶ Quero iſta quę debebant reſtitui huic eccl̓ie in quā debebat ſepeliri ſi int̓dicta non fuiſſet. poſtꝙͣ non ibi. ſꝫ in cathedrali. vel alibi ſepelit̉. vtꝝ debe bunt̉ iſta huic eccl̓ie ad quam funus tranſfertur. Eadem eſt queſtio de canonica portiōe debita ec cleſie parochiali. an eaꝫ perdat ſi deprehendit̉ in terdicta temꝑe ſepulture. Poſſet dici in primo ca ſu. ꝙ poſtqͣꝫ cathedralis eccl̓ia vel alia ſubrogat̉ lo co interdicte. debet intelligi ſubrogata cum omni bus qualitatibꝰ. ⁊ cum honore ⁊ onere. onus em̄ comitat̉ emolumentum in tali caſu. l. alumne.§. ſeia. de adimē. le. Iteꝫ poſſet dici. ꝙ ſi ſine eius de licto eſſet eccl̓ia interdicta non eſſet priuanda co modis ꝯſuetꝭ ar. l. ab adminiſtratōne. C. de lega. Idem dic ſi non potuit ſepeliri apud eccleſiam a pud quam elegit ſepulturam. ꝓpter caſum ꝯtin gentem in ꝑſona mortui. puta quia deceſſit in cā pis. nec reperit̉. vel eſt bannitus. ꝓpter em̄ iſta ec cleſia non eſt priuanda legatis ſibi factis gratia ſe pulture. vt no. vt in. c. in nr̄a. de ſepul. Si qͥs au tem poſt electam ſepulturam ⁊ legatum eccleſie fa ctum mutaſſet animum. eligendo ſepulturam a libi. videt̉ legatum ademptum ⁊ tranſlatum ad illā in qua voluit vltimo ſepeliri. ar. d.§. ſeia. hee Pe. de an. De hoc vide. jͣ. ſepultura. iij. Quintus Veſt de his qui cogunt celebrari in loco interdicto ⁊cͣ. vt in cle. grauis. de ſen. ex. Et hec excōmunica tio habet quatuor caſus. Primꝰ eſt. domini tem porales etiam ſi ſint epiſcopi. vel eccleſiaꝝ prelati qui cogunt quōlibet aliquos in loco interdicto ce lebrare diuina. vel qui ꝑ p̄cones ad officia eadem audiēda. aliquos excommunicationis preſertim vel interdicti ligatos ſententia euocare. ⁊ eſt ſcd̓s Seu qui ne excōmunicati publice. aut interdicti d̓ eccleſijs dū in ipſis miſſaꝝ agunt̉ ſolēnia a cele brantibꝰ moniti. exeant ꝓhibere. ⁊ eſt terciꝰ. Nec non excōmunicatos publice. ⁊ interdictos qui in ipſis eccleſijs nominatim a celebrantibꝰ vt exeant moniti remanere preſumpſerint. ⁊ eſt quartus.

omnes iſti ſunt excōicati excōicatione papali. I ¶ Quero qͥd ſi iſti dn̄i p̄cipiunt nō ſubiectis. So uit Pau. ꝙ nō eſt locus huic pene. Nota etiā ẜm zab. ꝙ celebrantes dn̄t inſtare vt excōicati: ⁊ inter dicti de eccl̓ia exeant. ꝙͣtum tn̄ ad hanc cle. dicit Pau. idem ſi celebrantes nō inſtent. Uult dicere ꝙ eſt locꝰ pene. eo ipſo ꝙ iſti p̄cipiūt ꝙ non exeant etiaꝫ ſi celebrantes nō inſtent ꝙ exeant. ꝓ hoc lr̄a ibi. inſtantibꝰ etiam. q̄ dictio. etiaꝫ. eſt implicatiua Nota etiaꝫ glo. in v̓. quōlibet. ī oēm modū ꝯpul ſionis realē. ꝑſonalē. directum ⁊ indirectū ꝯprehi dit. vt ſi res ipſoꝝ occupant ꝯſanguineos grauāt in ꝑſonis vel rebꝰ. ¶ Quid aūt ſi iſti vocant ſecrete ꝑ nūcium. an in currant hanc penam? Pau. dicit ꝙ non. ſꝫ cū vo cant campanaꝝ pulſatōe aut voce p̄conia. Idem zen. dicit tn̄. ꝙ hoc qd̓ dicit hic de voce p̄conis. ꝓ cedit etiam: ſi voce tube. vel cornu. vel ſimili: cum ſit eadem ratio. amdle acapu Quero: an hoc qd̓ hic dr̄ de interdicto: locū ha beat in ceſſatione a diuinis? Dic ẜm zab. ꝙ in eo caſu qͦ ceſſatio hꝫ vim int̓dicti. ideꝫ in ea ꝙ in int̓ abi dicto. hoc aūt eſt qn̄ ceſſatio eſt generalis: non aūt ſpālis. que ſolū obẜuat̉ in eccl̓ijs: in qͥbꝰ eſt. vtꝫ in cie. j. de ſen. ex.§. in ceſſationibꝰ. ¶ Quero in eo ꝙ iſti ꝯpellebant ꝓprios int̓dictos viiiſti. audire diuina in loco int̓dicto. qͥd ſi ꝯpellerent au dire in loco non int̓dicto: Soluit Pau. ꝙ non hꝫ locum hec pena. Secus ſi in loco interdicto ꝯpel lerent non interdictos. ¶ Sextus de illis qͥ ferꝝ. equos. arma. ⁊ ad impu iſlii. gnantes xp̄ianos neceſſaria deferūt vel tranſmit tunt. ſeu galeas. aut naues vendūt. vel in pirrati Culiuuia cis ſaracenoꝝ nauibꝰ gubernatōꝫ exercent vel im Iilelli. pendūt ꝯſiliū vel auxiliū in diſpēdiū terre ſancte extra de iudeis. Ita qͦrundaꝫ. ⁊. c. ad liberandam. ¶ Pro declaratōe hꝰ excōicatōꝭ pͥmo q̄ro: an lice r̄calum ꝯtin at tꝑe guerre deferre merces ꝓhibitas ad t̓ras infi deceſſit in cā deliū? Rn̄. Panor. in. c. ſignificauit. de iudeis cō ter em̄ iſta ec cludit. ꝙ tꝑe guerre nō eſt licitū deferre aliqͣs mer actis gratia ſe ces etiam nō ꝓhibitas. Inno. tn̄ ⁊ Ho. in. d. c. ſi ul. Si qͥs au gnificauit. tenet ꝙ ꝓ redemptōis articulo licituꝫ eſt deferre merces ꝓhibitas. ar. l. ſancimꝰ. C. d̓ ſa. Ilitut ſan. ec. ⁊ in. c. j. de pig. nam vaſa que ꝓhibent̉ alio tꝑe vendi: diſtrahi pn̄t ꝓ redimēdis captiuis. xij. d.§. ſeia. he. q. ij. auꝝ. Io. an. ꝯcludit. ꝙ ante factuꝫ eſt ſeq̄nda opinio glo. q̄ tenet ꝯͣrium. nam ſi infideles ꝑpen oco interdio derent ꝙ ꝓ redemptōe poſſent ꝯſeqͥ merces ꝓhi bitas nō vellent aliud ꝓ redemptōe. Item volen ti fraudem ꝯmittere ꝑatum eſſet velamē. qꝛ ſꝑ di ceret ſe feciſſe ꝓ redimendis captiuis. Sꝫ poſt fa ctum ꝯſulendū eēt ẜm opinionē Inno. ⁊ Ho. vt ſic neceſſitas redimēdi captiuos eos excuſet. Sed Panor. indiſtincte tenet opinionem glo.ſ. ꝙ tales merces ꝓhibitas non ſit licitum deferre: etiam ꝓ redemptione. nec excuſaret̉ deferens etiam ex ptꝰ facto. qꝛ cum ex illis armis veniant poſtea impu gnandi xp̄iani: non dꝫ impēdi ſubſidium ad ma lum ꝯmittendū ꝓpter bonū qd̓ inde ſeqͥt̉. Et hoc putat Panor. ꝓcedere durante guerra. ſꝫ tꝑe pa Additio Ex hac cl. habe ſpgl̓ 4ſāciā ẜluorē. CN D a 25 p ꝯi bꝫ acris. Nā Ibā ꝓmaroꝝ ad ⁊ q Igoe n Raꝫ xcōicacōis yͨ 43 P9. A lloº 2Rꝝ ẜScab ſ Fily4. 24θυ A4 6 4 Alj eꝝ Abſolutio. j. Folium. VII. cis ꝓcedat opinio Io. an. Item nota ſecundum. ¶ Panor. ibi ꝙ diſpoſitio ꝯcernēs tempus guer re. videt̉ etiam cōcernere tempus treuge. quia ꝑ treugam guerra non eſt extincta. et hoc verum etiam in penalibꝰ. ¶ Secundo quero: an tꝑe pacis ſit licitum defer re hmōi ꝓhibita? Rn̄. Panor. in. c. ꝙ olim. de iu deis. dicit ꝙ ſemꝑ ſtat ꝓhibitio bellationis ꝓhi bitoꝝ: etiaꝫ tꝑe pacis: licet aliud ſenſerit glo. in. d. c. ſignificauit. nam poſſent facere pacem infideles fraudulenter. vt ſic valeant fulciri hmōi armis. et iſta opinio benignior eſt ante factum. ſꝫ poſt factū forſitan poſſent excuſari a pena. qꝛ illud. c. ita quo rundam. dicit ꝙ deferebant ad impugnandum xp̄ianos ⁊cͣ. hec Panor. Et licet predicta poſſint eſſe vera de iure ꝯmuni. tn̄ ſecus videt̉ dicendum hodie ꝑ extrauagantem Bonifacij que incipit. Olim. vbi expreſſe hr̄. ꝙ nullo vnqͣꝫ tꝑe licet defer re merces ꝓhibitas in alexandriam. vel alia loca ſaracenoꝝ terre egypti. vel ad terras ſoldano ſub iectas. Et ſic ad p̄dictas terras: nec tꝑe pacis. nec treuge licebit hmōi ꝓhibita deferre. nec etiam ꝓ redemptione captiuoꝝ. de alijs autē terris poſſet ſuſtentari opinio precedens. ¶ Quid aūt dicendum de deferentibꝰ merces nō ꝓhibitas. Dic ẜm panor. in. d. c. ꝙ olim. ꝙ temꝑe guerre exn̄tis inter xp̄ianos ⁊ infideles: nō ſolum īminet excōicatio deferētibꝰ merces ꝓhibitas. vt dictum eſt. ſꝫ etiam in qͥbuſcunqꝫ mercibꝰ. ⁊ habē tibꝰ cum eis ꝯmercium. ⁊ impendentibꝰ ꝯſilia ſeu auxilia. vel ſubſidia. non ſolum realiter: ſꝫ cum in genio. Et licet Ho. dicat hoc periculoſum. ⁊ ꝙ egeret declaratione. tamen Inno. ⁊ Goſ. ⁊ multi alij tenent ſimpliciter ꝙ exiſtente guerra durat ꝓ hibitio generaliter. ſed guerra ceſſante non duret canon late ſententie. niſi in mercibꝰ ꝓhibitis. qd̓ eſt valde notandum. Et facit ꝙ ſi turcus vel hu iuſmodi ceſſarent a guerra. fortius ſi pacem cum xp̄ianis facerent. ſicut fecit turcus cum venetꝭ et rege neapolitano ſecure poſſet deferri merces nō ꝓhibite ad terras illius. Idem dic de alijs domi nis infidelibus. qui nullam guerraꝫ habent cum chriſtianis. Quid aūt ſi qͥs deferat merces non ꝓhibitas tꝑe guerre ad terras infidelium. an talis incurrat excōicationem papalem vel ep̄alem: dic̄ ꝙ talis p̄t eſſe excōicatꝰ triplicit̓.ſ. ꝑ ius ꝯmune. aut ꝑ extra uagātes. aut ꝑ proceſſum curie. Primo mō tales ſunt excōicati ep̄ali excōicatōne. etiam deferendo merces ꝓhibitas. vtꝫ ꝑ. d. c. Ita. c. ſignificauit. c. qd̓ olim. ⁊. c. ad liberandam. ſcd̓o caſu.ſ. ꝑ extraua gantes. dic ꝙ deferentes tam ꝓhibita qͣꝫ nō ꝓhi bita in alexādriā vel ad terras ſoldano ſubiectas. ſeu ad t̓ras egypti tꝑe guerre ſunt excōicati excōi catōe papali. Tercio caſu.ſ. ꝑ ꝓceſſuꝫ curie. dic de ferētes nō ꝓhibita qͦcūqꝫ tꝑe nullā excōicatōꝫ in currūt. qꝛ ſolū loqͥt̉ de ꝓhipitꝭ. vtꝫ ī ꝓceſſu Pau. ij. vbi ſic dr̄. Item excōicamꝰ oēs illos qͥ eqͦs. fer rum. arma. lignamina. ⁊ alia ꝓhibita deferunt ſa racenis. ⁊ alijs xp̄i noīs inimicis. Facipad ⁊ul̓ta. ibi ASꝙ Ll.xcvicatio enaua il̓. ſiA exceicacōis Ligat; E qͦ habeẜ ꝯctiſ. oēꝫ raſi qͦ q. 6 ſ. 49A 2¶ Rato ſibka 2 4 R F Un 25ln. 44 iſa fi.a t Aoqi ⁊ Amidu ꝙ jſꝓeotoꝝ abſ Ac.N. Nodo Ariỉ a ipea48 ⁊ ꝯ ſmaꝫ. Q iye ꝑeꝰi ꝯt̄a.ij ſūaꝫ i. ⁊ ſtibat ꝯ6 7. 5 ſ b24. ¶excy. ¶ Dici P96 ꝙ. fo ca. ſ39 ſi ſ ccxp. ¶ Net obſtat ſi Sicả ꝙ A.a ſAY 4 y. j. O..cvica42. Sc ꝙ. i icatio l̓ al Platio vleẜ ab Kº.ll. 7 q faci lon ÿxidicuoꝫ. ſꝫ ſtnal vi2. y abꝰcocl̓ abplS Et qꝛ faoē ninai erōicotōrꝫ vili. l verey.j.ideo vxcōitae̓ Are gTs liqi. 4ꝛ d. Tcō ꝓnratꝭ ſbi ꝯ̄ iōſt. Fecij ſ. d cōſtaſet 144 N yoAs ſi l̓ ꝟxoꝝ b Rli l̓ aliol vxcpiſſet Nā. tSx. u iga. Ie ꝓtr atīcos. b4 ligui. Lvxxix. c qͦr ꝓtur aẜ xxcxiſſ. lic. hiuꝰvx. pīali. loq̓r. 1 ſa. Ne.S vt QquofS4 Nā ſey. proſfaly. Lu2vūari ſiba xcōicarbij fōr illey. q ſubb. 4.T &. jͣ bō 5 507. Ey. cōlīgit̉ ꝙ. o3 Yxv§. l.j ydcā rayT. Ilo ſi ſtiro PY falia νltax.iC cōice h 26 j

¶D. ab ſol. neta Oac̓oos di plaꝰ LL l̓b vo8§ V.6º ꝑ oſtēſiotꝫ.ſ. o9 Pl. xel ςa. LςA Sco A ſ. 4 abſoL. Iio. t. pentator ꝑ cōta ſd ℟ſollij. ad huc̄ ſq̄§ facie g P cāc 7a F ligu ¶ Quero: quid ſi ferꝝ ⁊ alia hmōi ſint delata non L18.A. jntentione vt impugnent̉ xp̄iani? Rn̄. an. de bu e. b. 1 ligr tri. in. d. c. ita. ꝙ ſufficit ꝙ portent. licꝫ non hac in tentione vt impugnent̉ chriſtiani. ſꝫ ſufficit ꝙ im M5 p. pugnari pn̄t. Idem Io. an. Idem panor. dicens. 40 4. A ob expone ergo ibi tex. ad impugnādum xp̄ianos.i. catoꝝꝯ I ſol.S. ex quibus poſſunt impugnari xp̄iani. ¶ Quero: quid de his qui exercent gubernatiōeꝫ d. pa ſib̓. A. bii. Siſti l̓ 4d ſacrā ꝓ in pirraticis nauibꝰ ſaracenoꝝ: non contra xp̄ia nos: ſꝫ ꝯͣ alios infideles? Rn̄. An. de bu. in. d. c. ad f 8. p. liberādam. ẜm aliquos. ꝙ ſunt excōicati. oꝛ docēt Mle xijlicit3 Eab/ eos in pirratica arte. qua poterūt poſtea xp̄ianos x.ōc ro. impugnare. licet hoc nō placeat Inno. ſo(dōꝫ ab.4. 2 Quid aūt ꝯtineat̉ appellatōne ꝓhibitoꝝ? Rn̄. M0. ſi bene ꝯſiderent̉ predicta tria.ſ. iura communia. xciai. p. a extrauagantes: ⁊ ꝓceſſus curie. facientia mentio nem de hmōi ꝓhibitis tm̄. quatuor inueniunt̉ ex preſſe prohibita. ſcilicet ferꝝ. arma. equi. ⁊ ligna mina. Quid āt ꝯtineat̉ appellatōe armoꝝ. Uide tex. in. l. ij. C. que res expor. nō de. vbi enumerant̉ lo xxij. rice. ſcuta arcꝰ. ſagitte. ſpate. gladij. Item tela. Itē M. c t ꝯcludit tex. ibi. ꝙ nihil penitꝰ ferri facti vel infecti hoc eſt vene ferri tranſmitti dꝫ ad infideles. Item glo. in di. c. ita. dicit ꝙ appellatōe armoꝝ. veniunt M. PO§. p̄ fuſtes ⁊ lapides. puta. ſi deferrent lapides machi u. q⁊ ſu xi nis imponendos. & ſolA9 la ¶ Quero: an appellatōe armoꝝ veniat gladiꝰ ad ͣabo. l. ij incidendum panē? Rn̄. Panor. in. c. clerici. d̓ vi. MN ſolā ꝑ Otº ⁊ ho. cleri. dicit ꝙ non. vtꝫ ꝑ tex. illum. vbi dicitur ꝙ clerici arma portantes debent excommunicari. tōFtº P. 4. ⁊ ſic peccant mortaliter. ⁊ tamen eis non eſt ꝓhi nīqj 46. ffis. bitum deferre cultellos ad incidendum panem 440 Sxlij An aūt appellatione ꝓhibitoꝝ veniant ſtuppa Gꝫ oꝑ19℟ canapis. pix. fila. ⁊ claui minuti qui vulgariter di utaltꝰ abſol. cunt̉ brochete? Rn̄. olim ꝑ quandam extrauagā b 4 ꝯ. ſpō/ tem Greg. cōit̓ dicebat̉ ꝙ predicta non ꝯtineban 90 1 tur appellatione ꝓhibitoꝝ. Et ideo ꝯcludebat ꝙ ⁊ ſicpre.aij ſi p̄dicta deferebant̉ ad impugnandum xp̄ianos. n 5ν ꝯ. 4 vel in diſpendium terre ſancte. erant excommunt 0 ō1P. 14 cati per di. c. ita. vel. c. ad liberandam: al̓s non. E SEto Mger licet dicta extrauagans ſit reuocata per ꝓhemiuꝫ ſexti. tamen forte hodie etiam idem dicendum eſ a3. Et ẜ. p ſet. necnō in quibuſdam caſibus qui ſequunt̉. aD Utrum ſint excōmunicati. qͥ portāt arma. gla dA p6 3 dios vel lanceas. vel cultellos in terras ſaraceno ꝛ vna rum. non cum ꝓpoſito vendendi. ſꝫ ad ſui defen poNtia Sſ. ſionem. ⁊ poſtmodum occaſione pecunie vendūt Alia Siffi ꝯ eadem ſaracenis? Rn̄d. Greg. ꝙ ſunt excommu Vna 5e C nicati. ¶Utrum portantes ferrum de vna terra ſara fialij.ſ. p kac 1SAd Iforo cenoꝝ ad aliam. ſint excommunicati? Rn̄. qͥ. sͣ. ꝙ MmvH non. niſi fiat in diſpendium terre ſancte. vel con tra xp̄ianos. Item ⁊ illi qui apportant ſaracenos o. ⁊7 aca ⁊p̄ſſe 6 L ꝑ ſ cum armis ſuis. Rn̄. qui. sͣ. ſcd̓m rn̄ſionem ꝓxi me dictam. rprō. z ſaxꝯ05 ¶ Quidaꝫ apportant ligna paruicula. dubitatur Tri. Kā 1. S6 vtruꝫ de hmōi lignaminibꝰ intelligat̉ canō. Rn̄. ſꝫ..40. E ſi ad naues vel machinas ad impugnādum xp̄ia pmo iuSirio ſ pctor ꝑ cōfacꝫ. En aui pe1. R. Roro. ꝑ alſ3 ſ ſxabſ ſaltꝭ nos vel diſpendium terre ſancte. ſunt excōicati. o2ꝰ. vS S vi. l. M ab ſ ꝑ appl.. p. 3716 ꝯ 4 6 Agm 2 ¶ I Acbolra 74 A 53 P X9. q R aσ ſp aꝑ di cl.. A9 ſoC xv̓cipalitꝰ poſſit Aiiꝰ peH pl̓o facꝰ 5. M ICMOM☞ꝰ Fay.. ℟e ꝟ. bet Gang ape N 4ª xL.ac qꝫ ſlꝰ xꝰ pꝝ. 4ull̓ꝰ toll.ꝰ po ¶ 47 O 5Nalis. qa ẜt ſacool.§. āMaluꝰ. ꝑ S. ſpōſtli. 44S 4co.z ob ſtac..j. Mtlib Ky M. Faylioēꝫ.j. collarōcꝫ 4. υλσ Ay Mal S ꝯ. L. VuaS92S 6. a E f2 ſe 2P ꝯiffik. qꝛ l τλμιθ ωιοισ F 4s 2 4. I028¶ρ. TμL42c4 19 9 LRº C ErlaP ordīb qꝫ ꝯb ſac8θ 6. ſꝫ. ōq3 N Inu. 4 o0 6 q . I. orS ι¶ ¶ Ie... Ii.&la ſa. ⁊v ¶ialu Abſolutio. j. ¶ Sunt alij qͥ volunt ꝑmutare cultellum cū ar cu. vel eꝯͣ: vel aliqͥd ſimile. Utꝝ qͥ fecerint ſint ex cōmunicati? Rn̄. ꝙ non. niſi fiat in diſpendium terre ſancte ⁊cͣ. ¶ Sunt qͥdam qͥ apportant ꝓhibita: ignorantes eſſe ꝓhibita. an ſint excōicati? Rn̄. cū vtroqꝫ ꝯci lio ꝓhibita ſint ⁊ publicata. nō licꝫ ignorare. iō ab ſoluant̉ ad cautelam. ¶ Quid de illis qͥ apportāt ꝓhibita ⁊ ꝙͣcito ſciūt eſſe ꝓhibita: reportant: ⁊ nolūt ea vendere ſarace nis? Rn̄. ꝙ non ſunt excōmunicati. ¶ Sunt qͥdaꝫ qͥ apportant res ꝓhibitas ⁊ vendi derūt ꝑtem ⁊ ꝑs ſuꝑeſt ad vendendū. ſi tales ꝯtin gat abſolui aliqua neceſſitate. qd̓ conſilium dabit̉ eis de alia ꝑte? Rn̄. ꝙ reportent eam. ¶ Sunt aliqͥ qͥ dant vel vendūt ꝓhibita ſarace nis. ignorātes ꝙ ꝓpt̓ hoc ſint excōicati. ⁊ ꝙͣcito ſci unt recuꝑant. Utꝝ tales ſint excōicati. Rn̄. ꝙ ſic ¶ Quero quō intelligit̉ illud qd̓ dr̄ de ſaracenis hn̄tibꝰ guerraꝫ cū xp̄ianis. Utꝝ ſi cū vno rege vl̓ ciuitate vel cū eccl̓ia. Rn̄. ꝙ de quolibet xp̄iano. ¶ Aliqͥs eſt debitis obligatus ꝓ victu ſuo. ⁊ nihil hꝫ. nec aliqͥd lucrari pōt. neceſſitate tali ꝯpulſus intrat nauem aliquā ꝓ marmario. vt poſſit lucra ri. vn̄ poſſit viuere ⁊ debita ſoluē. ⁊ illa nauis por tat res ꝓhibitas in terram ſaracenoꝝ. ⁊ aliam nō pōt inuenire: vt poſſit lucrari. Vtꝝ talis ſit excōi catꝰ. Rn̄. ꝙ ſic. qꝛ cōicat cū illis in crimine: qͥ mit tūt vel portant: dando eis auxiliū ⁊ cooꝑatōꝫ. lꝫ ꝓ mercēde. ſꝫ in ſatiſfactiōe pnīe mitiꝰ agat̉ cum eo. ¶ Nota etiam ꝙ tales nō abſoluunt̉ ab excōica tione. ꝓut dr̄ in. d. c. ad liberādam. niſi totū qd̓ ꝓ ꝯmercio donato ꝑceperūt. ⁊ tantūdem de ſuo in ſubſidiū terre ſancte trāſmiſerint. Et dicit archi. f. ſi tn̄ abſoluant̉. nō facta ſatiſfactōe. tenet abſolutō ſꝫ reduci dn̄t in priſtinam excōicatiōis ſnīam. niſi hoc faciant. Sꝫ de hoc dicto.ſ. an abſolutio facta nō p̄cedente ſatiſfactōe teneat. Pau. in cle. j. de ſe pul. tenet ꝙ nō. qꝛ ſit ꝯͣ ꝓhibitōꝫ ⁊ ꝯͣ formam man dati. ar. de Reſcriptꝰ cū dilecta. Idē archi. ī. c. qm̄ de īmu. ec. li. vj. vbi q̄rit: an abſolutio ꝯͣ ꝓhibitōeꝫ ibi factam valeat. Et ꝯcludit ꝙ nō: exqͦ tex. ꝓhi bet. In ꝯͣrium eſt veritas. nam ẜm ge. in. d. c. qm̄. qn̄ ptās dat̉ al̓s nō habenti. ſi nō ẜuat̉ forma: nō valet actus. vt notat glo. ſingularis. ad hoc in cle. j. de iu. pa. Sꝫ quando al̓s habenti poteſtatem a lege abſoluendi. ſit ꝓhibitio: licet non ſeruet̉ for ma: valet ipſo iure abſolutio. vt de ſen. ex. venera bilibꝰ.§. vbi. lib. vj. Et hanc diſtinctionem ponit glo. in di. cle. j. de iu. patro. Cum igit̉ ordinarij ha beant poteſtatem abſoluendi a ſententia canonis non reſeruantis. vt in. c. nuper. de ſenten. ex. ergo videtur ꝙ valeat. Et predictaꝫ diſtinctionem ap probat Panormi. in. c. dilectus. el. ſcd̓o. de preben Predicta intellige. niſi apponeret̉ clauſula decre ti irritans actum. nam in hoc caſu: ſiue ordinari us. ſiue alius quicunqꝫ al̓s habeat poteſtatem ſi ue non: nihil facit abſoluendo. niſi ſeruet formam mandati. Dictum tamen archi. flo. poteſt intelli gi ẜm iura antiqua communia. vbi etiam deferēs 4.. ManF petᵗ pugA 4qtt K21 uS. iudicio c. l l. c ¶ Noͣ.& ẜ) p de. baꝙ rR q 40.1p yaſſō. 2O holl 6

cjbſolutio. j. ꝓhibita erat excōmunicatꝰ excōmunicatiōe ep̄al dūtaxat. ⁊ ſic ep̄us al̓s de iure cōi poterat abſoluē Secus dicendū ab illa. que eſt ꝑ extrauagātes. et proceſſum curie. Et ꝑ hoc poteſt verificari glo. in dicto. c. qd̓ olim. ꝙ ſi ꝓ eodē delicto a diuerſis cō ſtitutiōibꝰ imponit̉ pena ipſo facto. ꝙ vtraqꝫ īmi net ꝯtrafaciēti. ⁊ p̄ſertim habet veritatē in caſu p̄ dicto. vbi ꝑ ius cōmune fulminat̉ excōicatio ep̄a lis ꝑ extrauagātes. ⁊ ꝓceſſum papalis. ¶ Defuncto vel āmoto epiſcopo qui excōmuni cauerat. ⁊ vacante ſede. capitulū ſiue ille ad quem epiſcopalis iuriſditio pertinet. poteſt abſoluere a ſententia iuris ſiue iudicis. ſicut ep̄us poterat. vt in. c. vnico de ma. et obe. in vj. Eodem modo et ſucceſſor abſoluere poteſt a ſententia quam prede ceſſor. tulit ar. xj. q. iij. ſi epiſcopus. Et de poteſta te capituli ſede vacante quaꝫ habeat. vide panor in. c. cū olim. d̓ ma. ⁊ obe. vbi ponit infraſcriptas queſtiones. ¶ Primo vtrū capitulū ſuccedat in poteſtate ali enādi. glo. ibi tenet ꝙ nō. hoc limitat Panor. cuꝫ vellet alienare bona ep̄atus. ſed ſi eccleſia inferior ex legitima cauſa vellet alienare. credit ꝙ capitu lū poſſit interponere autoritatē. qꝛ capitulū ꝓprie hoc caſu nō alienat. ſed interponit autoritatē ec cleſie alienanti. hoc em̄ iuriſditōnis eſt. et ſepe ne ceſſariū. Et ſentit Fed̓. ꝯſilio. xxx. ¶ Secūdo querit: an capitulū ſuccedat in ptāte viſitādi totam dioceſim ⁊ inquirendi crimina. de hoc habes bonā glo. in cle. j. de here. Io. an. cōclu dit ꝙ poteſtas generalit̓ viſitādi nō tranſit in ca pituluꝫ. Et ꝓcedit opinio Io. mo. Sed poteſtas ſpecialit̓ inquirēdi ꝯͣ aliquos diffamatos tranſit: ⁊ ſic ꝓcedit opinio Archi. Fundamentū huiꝰ di ſtinctionis eſt qꝛ capitulū eſt adminiſtrator neceſ ſarius: nō volūtarius. vnde ſuccedit in his q̄ ne ceſſario: ⁊ nō volūtarie ſunt expedienda. ſꝫ viſita tio generalis eſt volūtaria: ſpecialis v̓o neceſſaria Et multi antiqui doc. amplexati ſunt iſtam theo ricam. ſed panor. indiſtincte tenet ꝙ etiā viſitare poſſit generaliter: qꝛ viſitatio fit ex neceſſitate iurꝭ vt pꝫ in. c. ſopite. de cen. ¶ Tercio dubitat̉: nūquid capitulū poſſit viſita re monaſteria monialiū exempta que viſitat ep̄s autoritate apl̓ica: vt in cle. ij. de ſta. reg. lap. ab. cō ſuluit. ꝙ nō. Et ita refert rn̄diſſe ſibi Io. an. moue tur qꝛ capitulū nō ſuccedit in his que competunt epiſcopo iure ſpeciali. vnde non ſuccedit in ptāte cognoſcēdi de feudo: vt notat̉ in. c. verū. de fo. cō pe. Et idem ſentit Fed̓. cōſilio. xxx. Multi tamen cōtrarium tenuerūt. dicētes: ꝙ ſi ep̄us hꝫ abſol uere vt delegatus: ꝙ poteſtas trāſit ad capituluꝫ. ꝑ. c. vnicū de ma. ⁊ obe. li. vj. qd̓ loquit̉ indiſtincte Panor. tamē plus placet opi. j. ¶ Quarto dubitat̉: nūquid capituluꝫ poſſit ſede vacante facere ſtatuta diſtringētia totā dioceſim. Panor. ẜm Fed̓. cōſilio. xvj. dicit ꝙ ſic. dependet em̄ hoc a iuriſditiōe: vt in. c. fi. de conſti. li. vj. in qͣ quidem iuriſditiōe captiulū ſuccedit. Et talia ſta tuta durant etiā in tempus futuri ep̄i: qꝛ de natu ra ſtatuti eſt vt ſit perpetuū. licꝫ extīguat̉ poteſtas lo ꝓdo3.¶ Oſ. j. C6 ꝙ§. ſp. ſacō.3 ca.i.Ak. oA8 ſte caſ9 ꝯ qͥ ꝑ a 6 y po O M ll. p̄ſt. qs 4 poſſit patze 4ogl̓. 5ob 3. vjj A ¶vl gꝰ ſtic ra fti. 4 5hpAP.. ꝰ pt a §. d acd de cōfeſſor̓ q&bſe( uipotuit ſtl̓aꝝ.& 4ia. l x vo1. Fſtir. CORſſor poſa. x. ꝑ t 21 Fo. VIII. 240 ſctaꝝt ꝯ 4ꝰA8 5 ſtatuentis: vt in. c. fi. de offi. leg. Ep̄us tamē pote 54 4 Pl̓ari6 rit illa ſtatuta reuocare: qꝛ nō pōt capitulū ſtatue . L r0 A re in p̄iudicium futuri epiſcopi ſicut nec preceſſor 4bſ 2 in p̄iudicium ſucceſſoris: qꝛ par in parē nō habet ꝙ ſcit. ſꝫ SF. ſſor imperiū. de elec. īnotuit. ¶ Quīto dubitat̉: nūquid poſſit ſede vacāte ca rd. Ꝙd ge facici pituluꝫ diſpenſare in caſibꝰ in quibꝰ ꝑmittit̉ ep̄o Collato 5CR Panor. ẜm Fed̓. cōſilio. xl. ꝯcludit ꝙ ſic: nā diſpē qº ρe ηορ. l. ſatio depēdet a iuriſditiōe. b3 So cto.b olo ¶ Sexto dubitat̉: Quid ſi ep̄us hꝫ collationem g. Sail. b4 A cū alio: vel aliqui debēt reqͥrere ꝯſiliū ep̄i ī aliquo 29O S2. A q 6. F Actoi̓ actu. nūquid capitulū ſuccedit. Panor. ꝯcludit ꝙ nō ꝑ. c. vnicū. ne ſe. va. li. vj. ſ 2. Op. C3. ¶ Septimo: nūquid capitulū ſuccedat in iuriſ o ſtā ditiōe quā hꝫ ep̄us ex ꝯſuetudine. puta ep̄us ha 94 vt vora. bet intereſſe alicui electiōi ex ꝯſuetudine. Ho. in G obſo O. I.ſ. c. ſcriptū. de elec. ſentit ꝙ nō. ſed collectarius tenet ᵐ 45 O 4& ſola ꝯtrariū. qꝛ eadem rō debet eſſe in additamēto que 4S16K. F in principali qd̓ ſatis placet panor. exquo illa iu 6. i riſditio ꝯpetit ep̄o: vt ep̄o. Sed idem panor. in. c. MaCf illa. d̓ elec. tenet opinionē Ho. dicēs ꝙ hoc cōiter vlna cōK. ſſio tenet̉ a doc. ¶ Octauo: nūquid ſuccedat in priuilegijs indul ſy i ¶ A 4. 3 tis dignitati ep̄ali. vt in. c. fi. cū ꝯcor. ibi poſitis in x6plaſ glo. de priui. li. vj. Et ꝯcludit̉ ꝙ nō. qd̓ hꝫ Io. an. ꝓ indubitato. nā priuilegiū nō dꝫ excedere ꝑſonā agiTfi pͥuilegiati. vt in. c. ſane. de pͥui. 10 ab1 C ſO 94 ¶ Nono: nūquid capitulū poſſit dare indulgē 6 0 ſa tias. de quibꝰ in. c. cum ex eo. de pe. ⁊ re. Si tenet̉ M0 f fyf ꝙ ſint iuriſditionis: quod eſt cōmunius. tūc du ſol S8 bitari pōt: qꝛ videt̉ actus volūtarius ⁊ nō neceſſa & ſacaẜ pro rius. Poſſet tn̄ teneri ẜm Panor. ꝙ poſſit: qꝛ cuꝫ 11. g grio 45 iura dicāt ꝙ capitulū ſuccedit in iuriſditiōe. et nō pſerti. A diſtinguāt inter cōtentioſam ⁊ volūtariam. debꝫ ſig xyg intelligi in vtraqꝫ ¶ Decimo: nūqͥd capitulū ſuccedat in poteſtate X. l xl̓fi voꝝ doctorādi. vbi ep̄o hec poteſtas ꝯpetit: nec aliqͥd lP 8 A4 Goco. μ. A1 S ī priuilegio cauetur de capl̓o. Et in hoc panor. cō Rſſor. ¶ No. 1c cludit ꝙ aut ep̄us habet hanc poteſtatē ex priui legio ſpeciali. Et nūc nō tranſit in capitulū. ꝑ ſu ſF8 4lq. perius dicta. Aut habet a iure cōmuni. ẜm opini qͦ cōfxLtō fi onē quā ſentit Ho. vt notat glo. in cle. ij. de ma ſbr.. llig gi. Et tūc capl̓m ſuccedit. ¶ Si archiepiſcopꝰ abſoluat excōicatos ab epi 70 S07 c6c. &.7. p2. f I ſcopo in caſu ꝯceſſo. nō valet abſolutio: qꝛ eſt a nō S.5 ſuo iudice: extra de offi. or. paſtoralis. Sed ſi ꝑ ap fi. actio T mia pellationē cauſa defertur ad eum. poterit abſoluē ita tamen ꝙ nō niſi vocatis partibus. ⁊ cognito l 4. Nl̓.cº? E de appelſatione. extra de ap. romana li. vj. elj. Saath. h. 25 ¶ Epiſcopus exiſtens in aliena dioceſi abſolue 4114 Soclo2 ⁊ q l re non poteſt in his que requirūt cauſe cognitio lpe ſ§ AaAl̓ nem: quia neqꝫ ſedere pro tribunali poteſt. ix. q. ij. 46 ſltio Rx.cgil epiſcopū. Secus ſi nō requirāt cauſe cognitionē: Oce NG3 Oō§. ſſi. quia hic pertinēt ad volūtariaꝫ iuriſditionē. Eplꝰ A5ugr tor ꝓ ſcopi autē expulſi poſſunt exercere iuriſditionem laco. 3. q A P. in aliena dioceſi: petita tamē licentia ab epiſcopo dioceſis et ſi non obtenta. ita ꝙ ſubditi nō expul 446. viijj I ꝑ. p fi6. alR. 2. ſores vel eorum fautores: ſeu conſiliarij vltra du as dietas a fine ſue dioceſis non trahantur: vt in ¶ A 5ᵐ 25 ſtoꝝ cle. qͣꝫuis. de foro compe. et ſic poſſunt abſoluere. ſsꝫ. ꝑvptio ſac̓ Soti ¶ Querit glo. in. c. nouit. d̓ offi. le. de notabili. q..4pFato p4b3 MS b. 2ρ Cg ω ob d0 Aſ S y52 ātaſa. 44rO Cſ SQ al go xpRIor voſcit ꝑſc24 xx PbnoMNρ. 4. 4 ¶ OFa ꝙ. 16 pO9 ſſo AR hod aabih 48 aabK4. e. I to K. ſſal s 2u0. M 40 4 7. h. p. j. Et 4Ac opinio. pba 0 Fm4º λν⁊. IF(ioſ IPf.&. ſθ σ A qͣS ꝓ0 º ꝙ ꝙ Mo⁊i ſCAa SIpenS.. ⁊4 4 P ꝓptꝰ ꝙ. 6 8. Ma ſꝫ. jgꝭ ꝓptꝰ ſgꝭ Ria.S v.¶ Oū ſoror wvyſi bejͣ ꝑr. ſꝑata R xx 42 k. pF

Si.bi ſꝫ aAcj.S2 yAAnib. 4 ſig fcO S, cę.xhi. l̓ 4§.O AyA P. ¶ S qt Abſolutio. j. 4x no.A ſi L mā ℟º ꝙ 4ie2 que facit multum ad predicta. Utrum legatus Mafilude ꝓ maio vel alius ordinarius exiſtens extra territoriū ſuū M g. ⁊ ꝯuoioꝝ poſſit excōmunicare. abſoluere. ⁊ cauſas delegare ⁊ ſimilia. Panor. ibi dicit ꝙ mens glo. eſt: vt exi ibphij ꝓpt̓ io ſtens extra territoriū ſuum non poſſit excōmuni Sip ak care. nec abſoluere. nec alia que exigunt cauſe co 45 gnitionē explicare. Sed ꝯferre beneficia. ⁊ cauſas K. ſ9. Igᵉpe delegare et reliqua que ſunt iuriſditionis exercere ꝓpl̓ ſtal pnato poteſt. Et iſta eſt bona doctrina. Et prima ꝑs pro bat̉ per. l. fi. ff. de offi. p̄. vr. ſcd̓a v̓o in. l. ij. ff. d̓ offi. ꝯ3 ꝑ kxlior procō. Inno. reſpectu abſolutionis dat hanc limi vlN9 ſacho tationē. ſcꝫ ꝙ ſi exiſtens in territorio dep̄hendit ſe lg n0 S3? erraſſe in excōmunicādo poterit abſoluere. qꝛ iſta ꝑf. A pͥſti. abſolutio fiet ſine cauſe cognitione. Aliam limita ſtatū tionem reſpectu excōmunicatiōis ponit Ho. di. & ꝓ ſigl̓. e ꝙ in notarijs poteſt excōmunicare ſubditu extra p ¶ a territorium: quia notaria nō exigunt cauſe cogni tionem. vt in. c. euidentia. de accu. Et ſint illa que 4 Hys gyº. expediūtur ſine cauſe cognitione. ⁊ nō pro tribu nali. ſulminabit. al̓s autē ſi vellet contentioſe pro m Aſy. I. 02 v cedere. non teneret proceſſus etiam ſi non excipe retur. quia iuriſditio inheret territorio. etiā ſi ha nimoꝝNυ L. A beret cōſenſum illius iudicis non valet niſi ꝑtes 7. boſcit.ſ. pr. ll. gi x3. r conſentiant. quia partes inuite nō poſſunt trahi extra territorium. vt notat glo. in. c. litigantes. de ovib F9E offi. or. in. vj. Fallit tn̄ in caſu. d. cle. qͣꝫuis. ¶ Epiſcopus poteſt abſoluere a ſententia lata ꝑ S ra 310 vre 6 55 14 6 td ſuum archidiaconū plebanum. vel alium ſub eo ſacō6. a l v iuriſditionem habētem. ſed non debet ſine cōſci aM entia illius. et congrua ſatiſfactione. de offi. or. cuꝫ S ſtal.v. 2 ab eccleſiarū. et. c. ad reprimēdam. Si tamen ab ſoluit: valet. Et eſt ratio quia epiſcopus eſt iudex qͣ. p. 6. SaT4 iſb ordinarius tam laicorum ꝙͣ clericorum ſui epiſco ¶ 1ꝰ I patus. ar. in autētico de defen. ci. in pͥncipio. ſ p̄ſbe foraAc ¶ Qui de vno epiſcopatu domicilium tranſfert R 4. 4. ad alium poteſt per ſecūdum epiſcopū abſolui ab l29 0 F excōmunicatione iurꝭ quam incurrerat in dioce pM S F Oꝝ ſi prioris. ſicut etiam a peccato ibi cōmiſſo. et hoc ſiue tale ius ſit ius cōmune. ſiue ſynodale vel hu a5 P. 0 ū iuſmodi. Et hoc niſi pape reſeruet̉ caſus. Et ideꝫ ⁊tl. ſ9. ſam. 9S tenet Ri. in. iiij. di. xviij. ar. ix. ¶ Utrū a ſententia excōmunicatiōis lata ꝑ ſta 4. ij A3 iug tutum archiepiſcopi ſeu epiſcopi poſſit proprius 2 Opl̓o2ā 6 epiſcopus excōmunicati abſoluere. Rn̄. Panor. Rb. O in. c. ex frequētibus. de inſti. dicit ꝙ ſic. ſatiſfactōe ſF tamen premiſſa. vnde non eſt neceſſe ire pro abſo vſꝑM x lutione ad illuꝫ qui ſtatutum edidit. ⁊ hoc proba v tur expreſſe per tex. ibi ſic inducendo. nam ſolus xxvp ꝯ. 5S archiepiſcopus ibi excōmunicationē protulerat. ⁊ tamen papa mandat omnibus ſuffraganeis. vt cb. j T ſti bripa illam non relaxent. niſi ſatiſfactōne premiſſa. ergo 16. ⁊ qͥ6 m0 poſſunt abſoluere. licet ipſi nō excōmunicauerint viua pcl̓. 6 ꝯ ſed eorum ſuperior. Et hoc tenet Io. an. et archi. . guābq ⁊2 nam non debet eſſe maioris potentie canon infe Epſty ¶rioris ꝙͣ pape. ſed a ſentētia canonis pape poteſt 94I quilibet epiſcopus ꝓprium abſoluere ſibi ſubditū aN. Mp2 ſi papa ſibi nō reſeruauit abſolutionem. ergo for tius idem dicendum in ſententia canonis inferi 2S. O y oris. Idem tenet Panor. in. c. graue de prebē̓. vbi RAli 6 extendit dictum caſum non ſolum ad epiſcopos 94 M ſuffraganeos. ſed etiam ad alios ep̄os. vt poſſint patia.. ijº appar S y. blse. M 4 K νn οpL5 b cχγR S Sl.. ⁊al. jo ꝓripS. R ¶. ⁊ 6 vn raſoArpꝰ. K.to 0 G S. xxidio ꝑficv 6 5 4 ασ νλF. Lλσ y ſaσ Q ρ H269 ONω τ6º. Fitur. L O 9S1ā off 2 DNqꝫ a8 34. pCfo3 Iplimi An 2 6 ſ3. 77 A L9ª pN S bLyaſta99 yac L a qͣ ei.n.¶. OS R Vl i. V vro pſa(v̓o ⁊ Lruorio poſꝰ Miꝰ A. ſic ſpti MAPy. cpi ad qb bſſi o. iH tq ꝙ O pb ſbſ. hlib A ſxto KL vlla xa¶yany ef aqͦ NacSeh. R Y qͦ.p 8p6 39. All̓. 6 p regaōſx Il.O A ſpia M. 4. O b yl3l κ yρ. l Tyma 4Sιμ abſoluere ſubditos ſuos qui in aliena dioceſi in currerunt ſententiā excōmunicationis per ſtatu tum archiepiſcopi vel legati. ⁊ huiuſmodi. Et dat exemplū. Pone ſtatutum epiſcopi Senenſis ful minat excōmunicationem contra intrantes mo naſteria monialium. quidam forenſis incidit in illam excōmunicationē. nūquid poterit abſolui a ſuo epiſcopo. Et concludit ꝙ ſic. ꝑ ſupra allegata. Sed a ſententia hominis non poteſt quis abſol ui. niſi ab excommunicatore vel eius ſucceſſore in officio vel ſuperiore ẜm Ri. in. iiij. Et hoc niſi in articulo mortis. vel ſi ſit iuſto impedimēto deten tus ne poſſit in breui accedere ad excōmunicato rem. tunc em̄ ẜm Ar. f. poteſt abſolui cum iniun ctōne vt ſe p̄ſentet qͣꝫcitius comode poterit ei qui debet abſoluere impedimēto ſublato. ¶ Quādo epiſcopus cōmittit alicui abſolutionē de omni excommunicatiōe. non ꝓpter hoc poteſt ille abſoluere excōmunicatū ab eo cuiꝰ abſolutio nem nō cōmiſiſſet in ſpeciali. forte quia excōmuni catus erat ꝓpter damnū illatum epiſcopo vel hu iuſmodi. extra de regu. iur̄. In generali. li. vj. hoc intellige quātū eſt de virtute verboꝝ ⁊ in foro cō tentioſo. nam ſi in foro cōſcientie aliud conſtaret de intentione conferētis auctoritatē ꝙ ille inten derit omnia etiā ſi non exp̄ſſiſſet aliquid. in gene rali ꝯceſſione intelligerent̉ ſpālia. hec archi. f. ¶ Quid ſi papa mandat alicui ꝙ aliquem excō municet. nūquid poſtea poterit eum abſoluere? Diſtingue. ſi cōmittit ei cauſe cognitionem poteſt abſoluere. ar. xxj. diſt. inferior. Si vero papa iam diffinierat negociū ⁊ mandet excōmunicari non poteſt abſoluere. quia non ei iuriſditio ſed puruꝫ miniſteriū delegat. de of. del̓. c. fi. ¶ Papa ſi ſalutat aliquem excōmunicatum vel participat ei: ſiue ſcienter ſiue ignoranter. nō pro pter hoc ille eſt abſolutus. vt in cle. ſi ſummus. de ſen. excō. hoc tamē intellige in dubio. quia ſi con ſtaret ꝙ papa ex tali ſalutatiōe vellet eum habere ꝓ abſoluto ꝓ certo eſſet abſolutus eo quia papa non ſubijcit̉ iuri poſitiuo. cum ſit ſupra ius. vt in c. ꝓpoſuit. de cōce. p̄. ⁊ ꝑ ꝯſequens nec etiam ſubi citur forme iuris cōmunis. Secus de epiſcopo qͥ ex ſola intentiōe non poteſt hoc facere. qꝛ ſubijcit̉ forme iuris cōmunis. vt notat Panor. in. c. cum deſideres. de ſentē. excō. Secus in abſolutione a ſuſpenſione: vel interdicto. vt notat ſingulariter panor. in. c. fi. de ma. ꝯtrac. ꝯtra inter. eccleſie. vbi dicit ꝙ cum in abſolutione ab excōmunicatione requirat̉ certa forma. non obſtante ſatiſfactione requirit̉ abſolutio. Secus dicit Io. an. in abſolu tione a ſuſpenſione vel relaxatione interdicti. Si em̄ iſta ferant̉ ad tempus. non requirit̉ poſt tem pus abſolutio. Ratio diuerſitatꝭ eſt. quia in iſtis caſibus vltimis non requirit̉ certa forma in abſo lutione. vn̄ ſatis ē ꝙ ꝯſtet de mēte iudicis. ¶ Quid autem dicendū in papa ſi excōmunica uit ad tempus. puta donec ſatiſfeceris. nunquid requirat abſolutio poſt ſatiſfactionem. dubium facit: quia papa non ſubijcitur forme. ſed ſola vo luntate poteſt abſoluere a ſententia excōmunica vbA.82. ꝯ4 P ſ Foricacoσꝫ R ¶ Ꝙ 0n 9f ꝙ N2

n. vo&giorū traSSS ¶ Abſolutio. j. quiy paꝑibꝰ 2ogA P. Xxx. 4. 1. S qe ſacSo 6. ⁊ t. non d.. p tionis. vt in dicta cle. ſi ſummus. Dominꝰ Anto. credit ꝙ in dubio requirat̉ abſolutio. quia alio nō apparente non videt̉ papam velle vti poteſtate abſoluta ſed ordinaria. Et ita debet impendi ab ſolutio ẜm iuris ordinē. Et d̓ ptāte pape vide glo. in cle. vnica. de īmu. eccle. ſuꝑ v̓. infectis. vbi ſin gulariter dicit ꝙ papa circa ea que ſūt de iure po ſitiuo habet poteſtatē illa reuocandi. extūc. et hec glo. non inuenit̉ alibi ẜm zab. et cum glo. concor dat Pau. dicens ex hoc ꝙ illegitimus poteſt legi timari per papam: ſic ꝙ habeatur pro legitimo ex tunc.i. retrotrahat̉. etiam quo ad honores ſecula res. Et nota glo. notabiles in. c. non debet. de cō ſang. ⁊ affi. ⁊ glo. in. d. v̓. infectis ꝙ tanta eſt auto ritas pape ꝙ poteſt tollere conſtitutioneꝫ ratione effectus preteriti. adeo ꝙ ſi aliquis fuiſſet ratione alicuius conſtitutōnis excōmunicatus ⁊ papa di ceret. ꝙ tollit dictam conſtitutionē ⁊ vult ꝙ habe atur ꝓ non facta. ꝙ talis excōmunicatus non in diget abſolutione. Si tamē papa ſimpliciter reuo caret conſtitutionē ſeu ſtatutum non cenſeret̉ re ilb uocatus effectus iam cauſatus per ſtatutum. ne videtur approbatus actus geſtus cōtra antiquū ſtatutum. Et ideo excōmunicatus ex antiqua le ge indiget abſolutione etiam poſt legem reuoca lat alicui ꝙ al tam. niſi in reuocatione dicatur ꝙ antiqua lex de ferit eum abſoluere beat haberi ꝓ infecta. tunc em̄ omnis effectus an tique legis eſt ſublatus. Ita vt excōmunicatꝰ nō erioi. Si vero papa iat indigeat abſolutione. quod poteſt facere papa ex plenitudine poteſtatis. Secus de prelatis inferio ribus. eo ꝙ aſſumūtur in partem ſollicitudinis. Et hoc facit ꝙ ſi quis excōmunicatus eſſet ꝑ con ſtitutionē epiſcopi. dato ꝙ dictus epiſcopus tolle ret dictam cōſtitutionē ⁊ diceret ꝙ vult eam ha beri pro non facta. ille tamē excōmunicatus non Irtidtiit eſſet abſolutus. Et ex predictis potes elicere mul tas theoricas q̄ faciūt ad multa. ¶ Utrum autē papa cōmunicādo cuꝫ excōmu nicato incidat in excōmunicatōeꝫ: Glo. in. c. nul li. de ſen. excō. ꝯcludit ꝙ non. Et ratio eſt manife eeputir ſta. quia hoc vinculū excōmunicatiōis ꝯtrahitur a iure poſitiuo. quo papa nō ligatur. vt in. c. ꝓpo ſuit. de ꝯceſ. pre. Panor. tamē in. c. cum deſideres otat Panor. in. c. cur de ſen. ex. addit notabiliter ad illā glo. ꝙ papa pec cat cōmunicādo cum excōicato. quādo nō ſubeſt cauſa cōmunicādi. nam tunc papa non ſolum fa cit ꝯtra ius poſitiuū. ſed etiam ꝯtra diuinū. vt ha betur in euangelio. Qui non vult ſe corrigere. ex cōmunicet̉ ⁊ ꝓpter hoc debet haberi tanꝙͣ ethni cus ⁊ publicanus. vnde papa cum ſit ſubiectꝰ le gi diuine. xxv. q. j. ſunt quidam. peccat. nō haben do eū tanqͣꝫ publicanū ⁊ infidelē. ¶ Si per papā fuit cōfirmata aliqua excōmuni cationis ſententia quā inferior tulit. nūquid infe rior poteſt abſoluere. Dic ẜm panor. in. c. ex freq̄n tibus. de inſti. ꝙ aut iſta ſentētia cōfirmata ꝑ pa pam. eſt ſententia homīs aut ſtatuti. Si hominis diſtingue. quia ſi confirmata eſt ex certa ſcientia. nullus inferior poteſt ſine mandato pape abſolue̓ niſi eſſet certū ꝙ per falſam ſuggeſtionē fuerit cō firmatio impetrata. extra de confir. vti. c. ij. Si v̓o O. ſ 4bH ſiviolAPb9º cax. b io pN S3. LA vo ⁊caar am 2 l3. SiG H pa amn̓ p 5. fōſ 3. A Sictat.⁊.l̓ ẜ ⁊pa ⁊ a. jͣ..y Au prpat. barīaꝫ xij Anoꝝ M5ꝰ 3. 40ſ ⁊p. pro 2po.¶ Cpao At q talo comiſu Fo. IX. T27ꝰ ano7 A ſimpliciter ꝯfirmat. ⁊ ſine cauſe cognitiōe. tūc infe 46 Gca rior poteſt. ſcd̓o v̓o caſu. qn̄ fuit lata per ſtatutuꝫ. tunc cōfirmatio non tollit poteſtatē alijs inferio LI ribus abſoluēdi. qꝛ ſtatutum inferioris confirma L Xpōi ꝯ tum per papam. nō debet eſſe maioris roboris ꝙͣ γLχ. φοι.§. ſtatutum pape. Sed a ſentētia lata per ſtatutum ſi Atoꝝ igibeb pape poſſunt epiſcopi abſoluere. per. c. nuper. de 4ν. α aσ Ib. ſen. excō. ergo fortius a ſentētia lata ꝑ ſtatutū cō pNa3 ꝑa firmatum ꝑ papā. qd̓ nota. Quero qn̄ ſententia dicatur confirmata ex cer 9O. RCc0 ta ſcientia ⁊c̄. Dic ẜm doc. in. c. ex frequētibus. de..5. rA L4 inſti. ⁊ in. c. qꝛ diuerſitatē de cōce. pre. ⁊ de ꝯfir. vti. GS. E.O m per totum ꝙ duplex eſt ꝯfirmatio.ſ. ex certa ſcien tia. ⁊ in forma cōmuni. tūc autē dicitur ex certa ſci 48 90. gna ſa entia. qn̄ in cōfirmatione inſeritur totus tenor rei ſ ftaclior3 S3 F ꝯfirmate: vel qn̄ papa vtitur iſtis verbis. ex certa 2 4c79. A. ſcientia: vel ſimilibus: vel qn̄ papa confirmat ali 0. PO. In. quid qd̓ vidit: vt de confir. vti. venerabilis. vt te M 48 4. xi net Inno. in. c. j. de tranſac. Tunc aūt dicitur cō O.434. ſi firmare in forma cōmuni qn̄ ſimpliciter cōfirmat aliter non inſtructus de negocio ⁊cͣ. tunc em̄ ver 4257. 4ꝰ ba debent intelligi ꝓprie.ſ. cōditionaliter: qꝛ papa υ49 p̄ſumit̉ ignorare que in facto ꝯſiſtunt. vt in. c. j. de 4 ſt 46 7T conſti. li. vj. N 32.4. Quid aūt operet̉ cōfirmatio ex certa ſcientia? Dic ẜm glo. in dicto. c. qꝛ. ꝙ. iij. oꝑat̉. pͥmo qꝛ talis Sl2.. C ꝙ ſacso6 res fit maioris aucͣtis. ſcd̓o qꝛ ſi illa res fuit minus. valida: fit valida. tercio qꝛ p̄ter autoritatē ꝯfirmā 42. F4A tis nullus inferior poteſt de illa cognoſcere. Qn̄ auteꝫ cōfirmatio eſt facta in forma cōmuni parū: md axp vel nihil operat̉. īmo ex hoc nō tollit̉ cognitio iu Fnno ſi dicis inferioris. nec talis ꝯfirmatio creat aliquod p. LN 4 ius nouum. vt in iuribꝰ p̄all̓. Ad quid ergo imp cl̓p tratur talis cōfirmatio? Dic ad hoc qꝛ ſolet magi timeri qd̓ ſpecialiter ꝓhibet̉ qͣꝫ qd̓ generaliter. Et 2A9 ꝑuma. ex predictis ſoluit̉ notabilis queſtio de priuilegijs MA D. ordinis minorū. nā a fe. re. Bonifacio papa. viij. ON. b. 0 ſꝫ cōceſſa fuerunt quedam priuilegia que dicti ordi p. 2 1ō N nis fratres eximebant a ſolutione quarte canoni ce portiōis debite eccleſie parochiali rōne ſepultu υ 4 7N re: q̄ priuilegia ꝑ cle. dudū de ſepul fuerunt reuo toꝝ apl̓ice fedi5º ⁊ cata. ſed poſt dictam cle. eadem priuilegia ab Eu p. ia C 5 genio papa prius examinata ⁊ approbata fuerūt ſi. Cti ſiu. ex certa ſcientia. queritur modo. an dicta cōfirma μc 49 R. 8. v tio. d. pape faciat valere dicta priuilegia conceſſa pl̓acā Ne 7P9. per papā Bonifaciū? Dic ꝙ īmo valet dicta con 5 9Atā ꝙ ſip firmatio Eugenij. pro quo. c. j. de tranſac. ⁊. c. quo cali. ſꝫ ꝙ ciſre tiens. de pac. que volunt ꝙ qn̄ papa cōfirmat ali 5. 5 apl̓.Ab quid ex certa ſcientia. vt in caſu noſtro. talis cōfir ſol yA. l matio validat nullum: vl̓ inualidū. īmo talis con (54σ ν δ pad firmatio hꝫ vim innouatiōis. ¶ Abſolutio ex cauſa falſa non valet ẜm Inno. Cꝯ ſt j. d0 fq pl. et Ho. qꝛ ſic iudex non intendit abſoluere: vtpu ⁊iſqꝫ loc fal. j ta ſi abſoluendus dicat ſe ſatiſfeciſſe: vel iniuriam bcato s Apictal ſibi remiſſam fuiſſe. vel aliquid tale ꝙ non ſit ve 4º. ꝑ Pdcū ruꝫ: al̓s abſolutio ſiue iuſta ſiue iniuſta tenet quo 24abſobari ad eccleſiam militantem. ar. extra de regū. iu. om 19. 16 º ꝙ aſg nis res. Nota tamen pro declaratione predictoꝝ 4 C A Panor. in. c. ex parte. de offi. or. vbi dicit ꝙ excom 11092 F4 40. A municatio. ⁊ abſolutio ſumūt vires ex intentōne 421. ip1O. excommunicatoris. ad hoc glo. in. c. ij. de teſti. co..lapſd ſt nō obl. by2.ſſica Sb. Mo.46 R& ſol̓ Si qªqꝫ il. ⁊ ꝑA. I. ce agi. ꝯ24 ft 48 1 16 pS3. 27 95 viz. ¶ Oꝰ F 46... cō.colij.. l. 4ꝰ.4º. q.. A. Ill̓ ¶4ꝰ ꝙ qͦ aſ b8. ꝑ. 4n. 4mſaſti ¶ A 4O3 R. ſp. Avel ſuO tog̉ ſcit. ꝑ A a. amaomiſqj ſu. Si mcbaO M opꝫ. ¶ No ꝙ N I d. ſpōſat 4q x ſpon. S. Viꝰ ꝙ q̓ .46 507 6 l ſoro⁊. 6 vx.in7 A6 p.. Al 36 .q. xij. Ap4 ¶ VnMiꝰ ꝙ Fōdovolꝰ ſ ſpo Aſtitēib p. poit? ⁊MCp. ū 2. ¶ Sol. 483 5 p0. 9 ſi. jjͣ. F 5 ſi qo. ⁊c.e ¶ Amꝰ ꝙ C q ſi ꝓt̓ ventarulM ꝑ 8u65 A66 S3 ꝑ. 4o. A5 4.. Avj

ſi?A Auinb. l6 n Tν0. 85 4 v⁊ 54º 4 A. ſ 4º 4 4ſi. Ro oocda b9 Spr S. Aomiti..rij. ratoro Oꝫ ⁊ ſiqẜ pꝰ ſauā Smſa qāaaa Abſolutio. j. aA6. ⁊ F. illi. 45 ſi qo ¶ M2 vo vtſry Tta. N EnASo ꝯmidi A. pe. V tierin pͥſb̓r.. i. q. ⁊ Et ideo vbi excōmunicator intendebat oīno ex ſꝫ q̓ cō 2at9.ſ. cōmunicare tenet excōmunicatio. licꝫ ſit iniuſta. 44º O lx Idem in abſolutione: quia ſi abſoluens intende bat oīno abſoluere etiā ſi expreſſa eſſent falſa ⁊ in 2R iuſta tenebit abſolutio. vt in. c. venerabilibus.§. liō. S. homn vbi. de ſen. excō. li. vj. ¶ Abſolui debet excōmunicatus qui ſe offert ad ſrpi. ¶ Xvꝰ. ꝙ T/ iuſticiam. nō obſtante appellatiōe partis aduerſe Ada ꝑ 4. 4 6 debet tamē recipi ante abſolutionē ſufficiens cau p ¶ Io. q. 2 tio ab eo ꝙ iuri parebit. de ap. qua fronte. ꝙ ſi ex (λ0 ☞ Vxror cōmunicatus impetret abſolutionē ſciente aduer tid&t po.jº ſario. ⁊ non ꝯtradicente. nec aliquid petente. Ip̄e aio⁊ peno aduerſarius nō poteſt poſtmodū conqueri. qꝛ re miſiſſe videt̉. de re iudi. qͣꝫuis. ral̓ 4 4 S ¶ Etiā inuitus poteſt quis abſolui ab excōmu oꝯ.P. Aq. nicatione. ſicut ⁊ inuitus excōmunicari. īmo ma 4N v.ljj. nente cōtumacia. poteſt quis diſcrete remittere ex lo I. poria cōmunicationē iuſte latā. ſi videat ſaluti eius ex 4 2 410n pedire ẜm Tho. in. iiij. diſ. xviij. Sed Ri. in. iiij. qqꝫ. di. ea. ꝯcedit hoc de ſentētia hominis. Sed de ſen Gꝫ 4ͣymaꝫa tentia iurꝭ dicit ꝙ abſolui non poteſt inuitus: a ℟ xb. 221 q legat. xxiiij. q. ij. nec quiſꝙͣ. Et hoc eſt rationabile F.oẜ oid2F ẜm eum. quia cum volūtarie fecerit illud. cui excō municatio eſt ānexa. videt̉ aliquo modo ex volū Q6 Q M tate ſua excōmunicatus. Et ideo ſine ſua volunta K2MC te. ⁊ requiſitiōe non poteſt abſolui. Hoc tamē d̓ .iū Iō yA ctum Ri. poteſt intelligi de iuſticia. non auteꝫ de Aio⁊ q pr. neceſſitate. ¶ Cum quis dubitat ſe eſſe excōmunicatū. ſi ſu ao 40di oc. 5. c0. r per hoc habet ꝯſcientiā ſcrupuloſam nimis. depo ltīo 7I nat eam ad cōſilium boni viri quā ſi nolit vel not glo. ⁊ Lnoꝝpoſſit deponere: vel habeat ad hoc ꝓbabilem opi O. nioneꝫ faciat ſe abſolui ad cautelam. extra de ſen. S. p. 8. C1.& excō. inquiſitioni. Si excōmunicatus dicat cauſam excōicatiōis A 5505 R fuiſſe dubiam: vel nullā: ſiue falſam. ⁊ petit abſol aū v ⁊ vxo⁊c ui. ad cautelam abſoluet̉. cum iuratoria cautione A. ꝑa q ā niſi excōmunicator: vel is ꝓ quo excōmunicatio roc Ab lata eſt infra. viij. dies ꝓbauerit de cauſa. de ſen. ꝰa. ⁊ ipſ excō. ſolet. li. vj. ¶ Excōmunicator cognoſcens errorem ſue excō kꝫpaa 3 4g1 G a2 b iy. municatiōis debet reuocare ſiue abſoluere. nō ob ꝙ ſ. qꝫ 60 F ſtante appellatione aduerſarij. ſed ſi de errore du bitat poteſt abſoluere accepta cautiōe ꝙ iuri pa lo. paR reat. ſed caueat iudex. ne errorē fingat in p̄iudiciū . poſſ o6 vx. o. x alterius ꝑtis. de ſen. ex. ſacro. ¶ Ligatus pluribus ſentētijs: vel vna ex diuer υ. Mp. l..v ſis cauſis. ſi vult vere abſolui debet exprimere om A Av2N F nē ſententiā ⁊ cauſam. ⁊ ſic vna abſolutio ſufficit 43 79 1 S ad plures excōicationes tollendas. al̓s non tene 5 FLigio ret abſolutio: qꝛ per ſurreptionē obtenta eſſet. exi 48 48 p de ſen. excō. officij. Et ꝓ declaratiōe huiꝰ materie ; dic ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ aut ille eſt excōmunicatus a ci S4 LCEA iure aut a iudice. Si a iudice: aut ab vno aut a plu ribus. Si a pluribus. niſi abſoluat̉ a quolibet. nō S1 4 1 eſt ſimpliciter abſolutus niſi abſoluat̉ a ſuperiore mS. 592 tācio 43. eorum. Si ab vno: aut vna excōmunicatiōe: aut a. ij. ꝯ. Sel. Rs pluribus. Si pluribus. non eſt ſimpliciter abſolu tus. niſi exprimat̉ cauſa cuiuſlibet excōicationis. ¶Mo S..ec. qC05. X5 Si vna. aut ille qui abſoluit̉. ſue excōmunicatōis S tacet cauſas aliquas fraudulēter: ⁊ alias exprimit ſ vl̓. ⁊e 48. v x. po. guiS 5. M c 4P ꝓ yeat. qꝛ. O ijo.iꝰ ſ.. p. ro Agꝰ milab. x. poſitorA Sꝰ po tul̓mmꝰ N ſorer A 5ſoxb0. ꝰ A º pctō tōf L yr.I fqͣ 46. 441. A ¶ Qacꝰ c ꝙ ꝑi. ꝑ l 8.Tan. ⁊ a qͣ iri. 2i0ri. 6. q. j. q q3. ¶ O. xi. iꝰ Aal̓ ſa. Hgīta 2ª pao qͣ priīa ApocA. Se iolia y ¶ I civꝰ ſxpliꝰ. ſ. 4C ſolēpniiꝰ pū. I pa M4 48 ve i. N q̓ vero l 62c S3. 2. ¶ Vio ſi. 7. ſacSoẜ q wori d uoluū .K. 3 27. 43. q. 3..A S3. q. inica. 2. ⁊ talis abſolutio eſt inanis. de ſentē. excō. cum pro cauſa. Aut eas tacet ignoranter. qꝛ tunc non reco lit. ⁊ tunc credit ꝙ ſi abſoluens habet intentionē ſimpliciter relaxandi excōicatiōem quam tulit in eum ſimpliciter eſt abſolutus. Si autē non inten dit eum abſoluere ab excōmunicatiōe. niſi ꝑ com parationē ad cauſas quas exprimit. credit ꝙ ab ſolutꝰ non eſt. niſi forte ſint tales cauſe: ꝙ vnā ſine alia nō meret̉ excōicatōeꝫ. ¶ In articulo mortis poteſt abſolui excōmuni catus a ſimplici ſacerdote. ar. de pe. diſt j. quē pe nitet. ⁊ de ſen. excō. non dubium. Sed ſi non fue rit abſolutus. Si tamen apparuerint in eo ſigna contritionis poterit abſolui poſt mortem ab illo qui eum ſanum abſoluere poterat. de ſentē. excō. a nobis. el. ij. Et valet talis abſolutio. vt ſepeliat̉ ī loco ſacro: vel vt ſepultus non exhumetur. ſed vt oretur pro eo. Idem ⁊ fortius dicendum eſt ꝙ in articulo mortis quilibet ſimplex ſacerdos ẜm In no. in. c. nuper. de ſenten. excō. poteſt abſoluere a quocunqꝫ peccato quātūcunqꝫ enormi. dūmodo non ſit ānexa cenſura. Et caſu quo talis euaderet periculū mortis. non eſt amplius neceſſe ꝙ ſe pre ſentet epiſcopo. quia ſolum reperitur cautum: vt quis teneatur poſt euaſionē periculi ſe preſentare ſuperioribus niſi in cenſura excōmunicatiōis. vt in. c. eos. de ſentē. excō. li. vj. Sis tamen cautus. quia qn̄ poteſt haberi copia epiſcopi comode. nō debet ſe ſimplex ſacerdos etiam in articulo mortꝭ intromittere de caſibus reſeruatis ẜm Inno. Si militer nec in hoc articulo abſoluas excōmunica tos ꝑ ꝓceſſum curie ⁊ Sixtinā quam habes in fi. huius operis. niſi cum modificatione ibi poſita aliter abſoluens eſſet excōmunicatus excōmuni catiōe papali: cum multis alijs penis. Articulus mortis intelligit̉ non ſolum de ꝑiculo mortis ꝓ pter infirmitatē. ſed etiā ſi ſit in periculo quocūqꝫ vicino morti. puta quia timet hoſtem vl̓ predonē vel crudelitatē hominis potentis. vel ſi eſſet trāſi turus per loca ꝑiculoſa. ẜm Inno. ⁊ Ho. Idem dic de eo qui tenetur in vinculis. Hoc tamē caſu vel ſimili iniūget abſoluens excōmunicato. ꝙ im pedimēto ceſſante: ſe illi rep̄ſentet a quo fuerat ab ſoluendus. mandatū eius ſuꝑ hoc humiliter re cepturus. de ſen. excō. ea noſcit̉. ¶ An auteꝫ tranſfretare volens poſſit abſolui a ſimplici ſacerdote? Dic ẜm Tan. et Bern̄. ꝙ aut īminet periculū mortis. puta naufragium. ⁊ tunc licet ꝯfiteri. aut non īminet ꝑiculum. Et tunc nō licet abſoluere ab excōmunicatione vel alio pecca to. Non em̄ intrando mare ſemꝑ īminet ꝑiculuꝫ mortis. qd̓ ſi ſic eſſet. nullus trāſfretaret ¶ Sed quid de obſeſſis? Poteſt dici ẜm Ho. ꝙ aut obſeſſus impugnat̉ cum machinis. baliſtis et armis. ⁊ tunc poteſt abſolui. Si v̓o nō impugnat̉ ſed ſtant aduerſarij in campis alonge. et non pōt abſolui. Et intelligit̉ de iuſte pugnante: quia ſi ob ſeſſus ſe iniuſte defenderet: tanꝙͣ rebellis. abſolui non poſſet. hec Dir. lib̓. j. ti. xv. Addit tamen ꝙ ſi iſte iniuſte obſeſſus iuſte penitet: ⁊ ſecure exire nō poteſt. ꝙ exquo īminet ſibi ꝑiculū mortis abſolui oli roliA.6 Rº ꝙ faL. gͣ ꝑλδοσ ρa ⁊ ſp8ꝫ TyAa ſt. ⁊ Itiact ¶ nonia Ln rogͦ ſcit x. y 4⁊ipā ſcltꝰ pyraaꝫ ¶ FformA traºi.24. q. j. ARL. It. Vu ¶ S. ciq hul ciſſa LOcō vi S3 p. Aª. NP24 meſſaze

Iya 4b ⁊ quq ni ſibꝰ p Dyaten ve hir nmio id10. S Gº§ j. N. 9 b. 2 gu2iā Vin ſ) ÿnꝰ. q cōnaihlit ſacͣ Lgi ſ vol Ao.aa3. v. ſ. lic ſarꝭ pollatꝭ mabꝰ amripit v. l ſil̓ pomifit Am6 p. 4 99ob) ymib M 7k F ma. ⁊ 48 7M 6ꝝ. Lyb 91. b9 5 4. F Somodrarib. Iv. no ab ſm a 4 5MA ſacˣ qꝰ pl 12.4. ⁊ I. vi̓o vin 27 ſi pa6 R. Agūj Pōſalia Noꝝ Eymo ſcꝑaº ꝓ toeꝝ Itl̓ꝝ ſt⁊ cl̓ya ſtiap. ſꝫ ſi jl ẜ ꝑmſſiꝫ Aꝫ rōfi. 4 O exciſavt̉a 4º ad pena. m. lligal 216 q 48 4º I. d. A oꝑaꝫ ⁊rōfi. a2o. Ij. 4. 3. N qͥ po2.6. M.& p.8.j. ſi n ia.ſi ilaiꝰ 4 ijA) 4. ā poll. ꝑ l̓. 210. ¶ Anmy p. ap 21. 4. j. ſi qioA. itiii. V ſ4. 479. 9 O IgiA ſi.& p. Gl̓io. ⁊ blaſpÿd L 44 46 S3 43º p. MFti& ꝑ 4680509. 16. qA ai.. V ſꝰ 29ꝰ ſacs O .X. 2 qͦ ſib. SR. ¶ v̓bo& ſigno ¶ S3 A ſSotal officio Ipon 40 4.aꝝ ꝓp. ach Mō2defrcd. itis. vel ſi eſſet trāſi io. ẜ ℟xt q̓ fopl̓ſꝰ Ubicio is. Hoc tamē caſu na ꝑ..4P. Fb 2 ſ 0 nicato. ꝙ im §. b4406 p. ẜ. entet a quo fuerat ab ſ Aij. 22. 4 ⁊. qͥ tōpl̓ſ ꝑ hoc humiliter re io. ꝰ qͦ ꝑ iui ¶ ma bꝰ epi lꝰ rute ſanaA ybꝰ 46 olens poſſit abſoluia ꝙ ō H. vno Au pr Tan. et Bern̄. ꝙ aut coatli. Fꝑ vp orA iu. 16 Lb P24 9 ſivẜ. 22. q. ⁊. t 2 Vio ſii) ocfaj q ſac L iuiat l 4O 4u C p. Lir teſt dici ẜm Ho. A6 4. 22. q. v. N qͥy O. ct. Vi ſ9 499 F86 40. y. ta6 S6 cō N18olia c. SiſcipaP xaōS Fō vaimnon p.. ſi x. fohēpti. 1ꝰ acrꝰ 4. Sb. 22& q16 Ta lio. ſi. I. 5 qͣ 4 029 24 ſtaū ū ꝯ λ6 ſbx 4uō Nſpc.S. 1 OLS1 5. 2 X A ..gi¶ cori. xtio. Se io. d. cō. vvl nor. ⁊ Siſſila Suobꝰ A ſanz Ioſ ¶ꝯyaron I0ad 4bifi. Si. q. j. q.qjſb 16 329. VorR9. 4º ꝯb pra A ſor 6.4 359. qͦ videꝰ aſtº lalio. obꝰ A6p 4 S rfil 26 44 Oi ꝑngligēlia ali4ͦs& Pg Pa.j. ⁊ tab 4892.rguo aa ⁊ lab748 45 ſ6 ℟ºi tab la. L9 SraSa ⁊ r Gb. 41. I n viv iux. N AtA L onθ ſM0C 40 Si. b. p. 4¶ G. ſꝑ alta. ii rax. 24 MAP. ⁊ ſtilla. ⁊ ybꝰ s. b7. Bi ſ lith. O A6. ⁊ ad a illa 9. R. 14S o 48 420. 867ya .4g. ybꝰ vicibꝰ A 4Lral ſub̓t poſito. ⁊ a qͥ aισ μχ. H alta. fS ſ6P A. S. S. ꝑ gl51A 349. velvoranta P 2A c40ᵉ. 4 ꝯ b7 ſ ꝯ b. uσ 90 8. b. j. yG. ꝓpiꝰ f º amid. S. 69..S. fo S. ⁊ q̓s ꝑ. bfat 307 q NbO1K. 6 yr. b cu 6. F7 3M 4 dol̓ aꝝ. A vel SLlTA L vb Am6 p. Na. o. H. t 7. 2I ui. 1j6. ſ 46 ꝯ0mA. C.e f Sf ꝙ A.x. odio l̓ ꝓ v 4º Koꝰ.6 to. S3. n 4bſi4º. 3 ſº Paa&t IpAtl. b. 6l 4. ſpavẜ irio ꝑ A O g6 M62a 29 G. qͥ6 el.epoͣ l̓ ep̄e qº 76 44 ¶ SApu 4 pꝑ Ab 6Rcio.. ab23. q. I. peſſimā ẜ08. p 4º s. Atia ſte. .O alſalori cfi. ¶ K. 95 p.. N n. 7.vi. taauōy 489. 4 cōtco l qe̓nicō c p ka q ſ⁊ δηι6 42 ꝑwiſfit q Nro toa 2διʸ. 4 ꝯxj 6. ꝓ L 2fA ꝑ AO. ſ ſo8 tqͣ 4º. k9 SAp . 6 6 p. G 46 L0 C4 A 48 5. Rrοσ κgρσ 4 λμοσ 4S 85I95 7. 2 A6 pº. 26 7 7a 4 S. 6. 85 1 3. ſ13

46 deꝰ. o. CSy ꝓNōF cōicigo. 3L. q. K. ſ. 46 0 9a Q2. bro.2. P y ꝝ χδηοσ ν. A4. ¶V y. ſt. 33.4. 2. t 4º 1 PI ſl. ¶ M. 4 2. 6. A. Silapio.. Ano vno p. 16. q. 4 R. 9 Svete. 6. ⁊ 5. O. δ4 A 44. 742 q. ¶ q ſho. d1⁊ Zg yA. pro So H 6 ꝙ29. 5S Ny G. I. 4 S1. A F020 A. Irogit Aovon ſiā Marat ꝑripi¶ 24 4.7 q..gº. Alꝰ rogͦ ſcS5ox6. X3 IRl. x. l 4A L1. A6 p L27. g ⁊ ¶Ocōib. 6. 26. q. v. 499. aro⁊pꝰ. oj l. 8 6 p.k. 4. N 1S8. Sna S6 ꝯF. 4 b5. Si VaP Sniſu h6 hi l v. phaamλº.. ψ67 nſto 44 qͣ iui. apMO lapꝰ pacO ꝓxo ſ0 υ7. ⁊ a pa 42ꝰ ꝓ y. iio L40. lo L qscidio Fr Acacos L0. Nꝑ ph ν22 q. j. pra. cip PS 33 4. 2. 4º ipꝫ. ⁊ I. ſ. ꝙͣti 489. 4 ſꝰ L y3y. ⁊ R L K5O p Ado. Gº A ꝑ virio 5º. R6 Roº. 4 I. ꝓ ſa.ro ꝑύ ου& apoſ. T. b§ S 4 b 6 Lk34. I . f..ſ

Abſolutio. ij poteſt. dūmodo nihil faciat quod ſibi imputari poſſit. ¶ Quid autē de pregnāte. dum eſt ꝓpe partū. an abſolui poſſit? Dic per predicta ꝙ ſi poſſit haberi comode licentia epiſcopi. illa haberi debet. ſin aūt ꝯſideranda eſt qualitas huiꝰ mulieris ẜm docto. an videlꝫ ſit fortis ꝯplexionis vel debilis. et an ſit ſolita parere cum magnis doloribꝰ vel paruis. Et ẜm hoc iudicabit diſcretꝰ iudex. an abſolui debeat vel ne. Sed tn̄ nō obſtantibꝰ p̄dictis. poteſt dici. ꝙ talis mulier in tali caſu poſſit abſolui: qꝛ accidit in puncto qd̓ nō ꝑuenit in anno. Poſſet em̄ acci dere ꝙ haberet duos fetus in vtero. aut maioris quātitatis vl̓ huiuſmodi. licꝫ al̓s multotiens ſine doloribꝰ peperiſſet: vt ſepe accidit de facto. F An autē laico in articulo mortis liceat cōfiteri Rn̄. de hoc habes duas glo. ſingulares. ſcꝫ in. c. paſtoralis. de offi. or. ⁊ in. c. a nobis. el. ij. de ſen. ex quas Panor. in dicto. c. a nobis. approbat quo ad abſolutionē ab excōicatione. licet quo ad peccata ſecus ſit. Et de quo dicto Panor. facit magnū fe ſtum. Et dicit ꝙ ille glo. ſunt magni effectus quia heres nō cōpellet̉ ampliꝰ ꝓ abſolutione ire ad pa pam vel ad eum a quo defunctꝰ viuens erat ab ſoluēdus. Et nota hoc: quia eſt magne vtilitatis Et glo. in dicto. c. a nobis. ⁊ Panor. vocant iſtam abſolutionē factā a laico. in hoc caſu. remiſſionem potius ꝙͣ abſolutionē. Idem tenet Ar. f. qͥ vocat huiuſmodi abſolutionē recōciliationē. Predicta tn̄ vera. vbi deſit copia ſacerdotꝭ. ¶ An autē liceat laico tempore neceſſitatꝭ cōfer re ſacramentū euchariſtie. vtputa: decidit quis et nō reꝑit̉ p̄ſbyter. nūquid poſſit laicus capere eu chariſtiā de eccleſia ⁊ exhibere infirmo? quidā vt refert Inno. dicunt ꝙ ſic. ſed collec. poſt Ho. fir mare videt̉ nēdū laico. licꝫ iſtud ſacramentū attē tare: ſed nec etiam diacono. De diacono tamē vi de. jͣ. Diaconus. ¶ Quid auteꝫ de extrema vnctione?: Et licꝫ qu dā dicāt. ꝙ laicus poſſit illā cōferre tꝑe neceſſitatꝭ cōiter tn̄ hoc non tenet̉. Bſolutio. ij..ſ. percu tientiū clericos. Inijtientes manꝰ vio lentas in clericum: religioſum maſculū vel feminā: vel cōuerſum: vel cōuerſam ſunt excō municati: vt in. c. ſi quis ſuadente. xvij. q. iiij. ⁊ in c. non dubium. de ſen. excō. dum tamē ſint religi onis approbate ẜm Ho. Idem dic de ꝑcutiente nouicium religionis approbate per. c. religioſo. de ſentē. excō. li. vj. ¶ Quid autem de conuerſis eccleſiarum ſecula rium? Hoſti. in dicto. c. non dubiū. diſtinguit. ꝙ aut iſti conuerſi retinent ſibi aliquā ꝓprietatem. et tunc non gaudent hoc priuilegio. Aut dedicarūt ſe ⁊ ſua ⁊ incedunt tonſorati vel mutarūt habitū intereſſendo horis diuinis. ⁊ tales gaudēt hoc pri uilegio. Idem Panor. ibi dicens ꝙ pro hoc opti me facit. c. vt pͥuilegia. de priuil̓. vbi oblati qui nō obtulerūt ſe ⁊ ſua: nō gaudent pͥuilegio illoꝝ qui bus ſe obtulerūt. īmo plus dicit ibi Panor. ꝙ ta ſAōẜ diſpio ſd Aiqiditio dei. tꝯ ſop ab 8 bſibꝰ ⁊ ⁊ ꝓvl̓ 4ͦ ſ. qī Fo. X. les etiā nō gaudent priuilegio fori: ſed debēt cōne niri corā iudice ſeculari. qꝛ nihil hic in teruenit qd̓ eos debeat eximere a foro ſeculari. lꝫ largo modo ſint ꝑſone eccleſiaſtice. Et refert ſe panor. ad nota. ꝑ eum in. c. ij. de fo. cōpe. vbi dicit ꝙ ſolenniter pe nitentes nō gaudent priuilegio fori. nec etiā here mite. lꝫ glo. in. c. qui vere. xvj. q. j. ⁊ glo. in. c. aliud xj. q. j. dicunt ꝯtrarium. Ratio eſt ẜm eum: qꝛ hic nō interuenit aliquis actꝰ qͥ habeat iſtos eximere a iuriſditione imꝑatoris: qͥ eſt duplex. ſcꝫ receptio ordinis: ⁊ ꝯuerſio ad aliquā de religionibꝰ appro batis: vt in. c. fi. de re. do. Sicut em̄ tales ex vtero matris ꝓceſſerūt laici. Ita et in eodem ſtatu cen ſendi ſunt. Idem tenet Lau. et Io. de ligna. Sed opinionē glo. ſequit̉ Inno. ⁊ Archi. Et dicit pa nor. ꝙ opinio Lau. et Io. de lig. videt̉ verior. licꝫ alia equior. īmo plꝰ dicit Panor. ꝙ ieſuati qͥ ince dunt diſcalciati ⁊ portant capuciū non debēt gau dere priuilegio: qꝛ nō ſunt clerici. quia ordinē non recipiūt: nec ꝓfitent̉ tria ſubſtantialia. īmo nullū īmo putat eos peccare mortalit̓. cum veniant con tra ꝯſtitutionē dicto. c. fi. Hec panor. Et ſi p̄dicti non gaudent priuilegio fori. minꝰ gaudebunt pri uilegio canonis. cū primū difficiliꝰ ꝑdat̉. ¶ Quid autem de fratribus tercij ordinis ſancti Franciſci? Dic ꝙ gaudent priuilegio tam fori qͥ canonis. ſaltem ex priuilegio Sixti. quod incipit. Additio. A. Sacroſancta. ¶ An autē legati poſſint abſoluere excōmunica 415 articl̓o mo̓tꝰ ſy tos ꝓ iniectione manuū violenta in clericū? Rn̄. ſac ꝯoẜ poſſit diſpꝰ ſa tres ſunt ſpecies legatorū ꝓut notat̉ per Panor ⁊voty ſt abſolu A Alibet pcf̄o I6 ſ ⁊ glo. in. c. excōmunicatis. de offi. le. Quidā dicū tur de latere. ⁊ hi ſunt cardinales. Secūdi ſunt cō 1b0 Sy l ſxior hin n̄ Hͨ qō ſep. am munes ꝑſone. Tercij v̓o dicunt̉ legati rōne digni di ftd ⁊b 2p tatis vel locales ſeu nati: qꝛ naſcunt̉ in illa digni yer Nacfaū Mvr̄ ꝙ tate eo ip̄o ꝙ ꝓmouent̉ in illā. Primi legati poſt 10. l0q. Ipº 8. diſ qͣꝫ egrediunt̉ vrbē. donec in vrbē reuertant̉ bene yoſacor. vo.bi ficiū abſolutiōis quibuſcūqꝫ poſſunt impendere Itall. volo an..ō ꝓ iniectione manuū violenta in clericū. ſiue tales y ¶A. q gl.x. 11 adplꝰ votiā. ve9q ſint de ꝓuincia ſibi decreta ꝙͣ extra tā ſubditis ꝙͣ Na ng dſb. ſac̓doy extraneis. Et etiā a quacunqꝫ iniuria etiā quo ac mutilationē ſeu interfectionē clericoruꝫ. per. c. ad ⁊ taiſ vb ſola? pla A eminentiā de ſen. ex. qd̓ loquit̉ indiſtincte. et hoc voti. ⁊ ꝙ ℟ſac̓do tenet Ho. ibi. que opinio cōiter approbat̉ ꝓut di vl̓ hab litat diſpō cit Panor. ibidem hoc intellige: niſi ſit reuocatus ſal v poſſu vꝰ. qꝛ oīa nam ſi eſſet reuocatus nō poſſet aliquid de legati ui a cau6ca Lq. on attingere: qꝛ incōtinenti deſinit eſſe legatus tia d. ab ſolaro. īmo panor. in dicto. c. excōmunicatis. dicit ꝙ tūc au. ticl̓o moꝝt ſolū nec inſignia legatiōis debet exercere. Item ſpec. t. tion de de lega. dicit ꝙ in loco vbi eſt papa nō debet lega yct LC. ij. mō& tus aliūde veniens exercere in aliquo dignitatem diſyē ſato voli ſuaꝫ. Et ẜm aliquos hoc caſu nec abſoluere. Nec μya25. ſ qn ſa d. kvi. q. nj. 25 etiam debet vti inſignijs: nec populo benedicere. Intellige ſolenniter. Et Panor. dicit ꝙ ſepe fuit nō di c b.d. ſ I70ẜ. 0. k. C vj interrogatus. nūquid legatus deſtinatus ad cer id qͣ 6 cvl̓. j tam ꝓuinciam poſſit exercere ⁊ vti inſignijs le b tio do ab tionis in itinere: anteqͣꝫ ingrediat̉ ꝓuinciam ſibi ſol deticl̓o mō̓ decretam: ⁊ ꝙ poſſit facit. l. j. et. ij. ff. de offi. ꝓcon. nib. ¶3d. diſy ſag vbi dicitur. ꝙ ꝓconſul poteſt extra ꝓuinciam ſi votoꝝ Gfxa de. iº bi decretam iuriſditionem volūtariam exercere v2. 91 de voto ωb. tio de c& ⁊ vti inſignijs. Secus ergo cōtentioſam: ⁊ ſic dū ꝓyi q. R diſpō ſacio votoꝝ. V A Fto d̓ fiilae Ibi et A℟xtꝰ lqͣiod Ade Ffrmitaſ. Miſti ībelligiꝰ d̓ ꝯ i ꝙ. a. d. detin ijẜ. ead acciā. I¶ Fg. ibi ⁊ rorꝭꝰ docꝭ tal̓ diſyc ſano l̓ fōmū facio ad ſolū ep̄ꝫ ꝑlinet l̓ ad qPiuriſocōꝫ qͣicyalē Gꝫ yer. qaaiclo Qxoſiranheq v valms Mdeÿꝫ. ¶ſ. ōfſſor cōmod. pt ad pꝫ. iſ. jpoſtto ꝙ Aior lAia.xqS. tal̓. vo Sco ſ talac vo 5 Taor ꝙꝛ fac ſyu. miſped into n F. qvo ny 4 O. n0. pauor. ⁊cͣ. Co. vepe Ad. b MyC Fi coyia. N. tāc diſtigC3. ꝙ R ōcl ρo h 6 ad ſatiſfa. tāc ſcFirit cōtno. ⁊ſ lij. dico ꝯPO 4d hiā ſgNō3 voti. ſꝫ. a vote Nallo fā cuodo ꝙ&. 4ͣl yetdiſyc ſatōꝫ S.& hꝫ ti 6ιν Aν4 cōmtacoc3 cLI l M020 ꝙ 4. 9 ẜ V tui cōniſAqrA Sſy3 conutaroē3. ⁊ A A Sſſi.ho ſab. nayro ꝓ ca. bi. xet̓ obſtui ſdās ꝙ Teanicl̓o moꝝꝭ ſaꝰoꝝ ab ꝰ ab Sbij. a. L9. A L. 6º Siſpēſaꝝ yol Au̓o veꝝ ꝙ ſi. Iſad 95ẜ2 a aꝓuo̓po ꝙ diſyoſaꝝ. yoſſi vol. 42 ab ſol2d. ⁊40 diuc2A0b 4K2A1ᵐ Nā Al ſo(io ꝙp. ⁊ ſr r P. j pōFſſi. ⁊q Y. 8. deo.

dditio Et qꝛ diciā Ade ꝑ ſors pa ſunt extra terminos ſue legationis non poterunt legiaib. jdeo ea que requirunt cauſe cognitionē. Legati v̓o pa pe equiꝑant̉ pro conſulibꝰ ⁊ preſidibꝰ: vt in. c. ij. de dicAtº iſte ꝑ ſocͣ ycil yiote. I 4t. ſ..3 offi. le. li. vj. Limita tamen quod dictū eſt de abſo ſi nÿuilegiat. lutione ꝓpter iniectionem manuū: non extenden ꝙ Sumiſſ tetiꝰ ponā dum ad alias abſolutiones reſeruatas pape niſi vij ꝑ ſonab̓ Idem pa hoc eis fuerit cōceſſum in ſpeciali: quia in iſtis ex Mor ⁊ 5. cā illo O. A95 orbitantibꝰ ⁊ ꝓhibitis non fit extenſio de vno ca ſen. ſu ad alium: etiā ꝑ maioritatē rationis: vt in. c. qd̓ v̓ſibꝰ Legl̓a more A tranſlationē. de offi. le. Secūdi v̓o legati. ſcꝫ rōne ꝑſone poſſunt abſoluere ſubditos exiſtētes ī pro Cercxgſ pdſo. uincia. Item ſecūdo extra ꝓuinciam nō poſſunt Afi. ichj. dili. j. extraneos abſoluere. Et iſte caſus ē clarus. Iteꝫ ē Mihor Fritr. il̓.pig̓. q terciꝰ caſus clarꝰ: qꝛ aliūde venientes.ſ. extraneos nō poſſunt abſoluere etiaꝫ in ꝓuincia. Sunt aliqͥ ſom caſus dubij. Primus an poſſint abſoluere ſubdi Et decla qōb X tos extra prouinciā? Panor. in dicto. c. excōmuni lj. catis. dicit cōmuniter doc. tenere ꝙ extra prouin ciam neminem poſſint abſoluere. ⁊ Ioh̓. an. dicit ita ſeruari de facto. Secūdus caſus dubiꝰ eſt. nū quid iſti poſſint ſubditos extra prouinciaꝫ abſol d.5 xxx. xxj. uere: cum licentia iudicis ꝓuincie illius vel dioce ſis? Et videt̉ ꝙ ſic. quia cōtentioſam iuriſditionē quis exercere poteſt in ſubditos extra territorium delicioſꝫ. d. c Socaſa T j ſuum cum licentia iudicis illius territorij. Hoſti. IaAꝙͣ dicit hoc eſſe equū. Sed quia hec poteſtas datu legatis iſtis cum limitatione non videt̉ ꝙ debeāt Viſti. legati excedere formam eis prefixā. per dictum 7d. 5. ſ Vo A F viſi a. d. Mlv.2 c k. lati c. excōmunicatꝭ. de quo dicto Panor. ibi facit ma ax. Dul. i9. Ryͣgnū feſtum: dicens. nota ſingulariter hoc dictū ꝙ d. Nº Ca.. ſqꝫ.f. poteſtas collata alicui in certo loco ex pͥuilegio no mdOd. 5.qv L poteſt exerceri etiā in ſubditos in alio loco. licꝫ cō h6. L6 c. ſentiat dominꝰ territorij. ſecus in iuriſditione cō yemit. eo. R. S. bil. j petente de iure cōmuni. Tercius caſus dubius gͣ. 00ſ 33 nūquid legatus poſſit abſoluere ſuos ſubditos: 9q d. mlv2. incurrunt alibi excōmunicationē? Hoſti. videt̉ ſibꝰ ⁊ val.din tenere ꝙ non. per tex. in dicto. c. excōmunicatis. ij6 ſmdbraſꝫ d. dum dicit aliunde cōtingat accedere. Quidam tn̄ f tRg. Scd̓o qij̉qz tenent ꝯtrariuꝫ. qd̓ putat Panor. verius vt que ſ. ꝑſdicat admodū poteſt ſubditos delinquētes extra terri 744. ⁊7 qꝰ ſl torium punire: vt in. c. cum cōtingat. de fo. cōpe. ȳuil.gia Ita ⁊ abſoluere facit: quia de delicto ꝯmiſſo extra 9 dbdcſ0.. ꝓuinciam poteſt ꝓprius ſacerdos abſoluere pa ꝙ aA yſo. rochianū ſuum. Et ſic dicto. c. excōmunicatꝭ. In do. p̄deīy qAtꝓpet telligit̉ de nō ſubditis venientibꝰ aliunde. Quar iampmCAº tus caſus dubius. Nūquid ſi nō ſubditi venirēt tyal. qu.dā vo l. Fad ꝓuinciam legati ⁊ incurrerent ibi excōmunica u ¶A īpeoin. b 4t.ſ. tionem. an poſſint abſolui a legato? Ho. tenet ꝙ Vº he. ¶. ¶ſic. quia iſti non dicūtur aliunde accedere: cum nō xx. p.il gi4 veniāt excōmunicati. Et ad hoc facit notabile di ⁊ ſorti āt 6 pu ctum abbatis in dicto. c. excōmunicatis. ar. dicti egiatorā. Sa. tex. ꝙ ſcholaris veniens ad ſtudiū excōmunicatꝰ ſdi liclaa Tal non poteſt abſolui ab epiſcopo loci illius ſtudij. lꝫ quo ſiiat p̓uilogi eſſet caſus a quo potuiſſet abſolui a ꝓprio epiſco H Ipuilegicu. caꝙ ſpepēt̉ gc Siſc Pº. ſecus ſi incurriſſet ibi excōmunicationem. Ex rgb.1. quo poſſet notabiliter elici ꝙ poteſtas que cōtra tio qº ad d hitur ratione domicilij non extendit̉ ad prius cō 6..d. 5 miſſa. Quod tamē dictū nō admittit generaliter 4º d0 4 3rc bꝝ Panor. Et bn̄ dicit panor. ꝙ hoc dictū nō admit licix; nonu tit generaliter. Nam ꝯtrarium dictum eſt ſupra. 10. Lyoorτ. Abſolutio.j. ¶ Q& vſ 1º 7.Ob2e de. Sꝫ din. y j. qͦ iſti ſūt piilegiaSo yo ab ⁊iunia Mediori. i. ſꝫ etꝭ a g. ij Ybat̉ ꝑd. t. muuo. In co noſtit? Ld. qd̓ꝰ de hic aͣ. l̓a lo (oqAd. ſ.AAg 86 Ciſtyυn. ſſa. b. Iped. n Et. ¶ Ꝙd& d de litioſo. A δρ τονι. iſtos hat.ẜ ꝓpctuū Ipedimētū g d. t. mcll6. x̓. labor diciE ꝙ par ut eiaiūga u aliquo mo ſep̄ſtL Rꝑ rea frā. t forbiẜ vl̓ n ita delic Sepe. accid. iſtꝰ pottibꝰ t delicais ꝙ Modici labor. P. gg& veriAt ad pa̓ꝑtat̉. Ra At yo ad toloc. ados laboꝝ. ẜ R Iope̓. ⁊ iſte ꝑſon. gaudEt p̓nilegio. ꝙ. vota b ſol gnia. xxpꝫAd. qd̓ d.. hiſ. ⁊t ꝙͣ.y ¶ ¶4 9. An. I.Sito ad ay.ſ. a. SAd ⁊5.. 20 vbi d. ̉ n. k. 2 qb.. Idā ẜdcōꝝ vꝫ. qͦ tyali ip. di.. AAto labora.xivtꝭ puoey 4º pl̓cipal̓r ſtꝭ qͣdā Abſolutio. ij. ¶ An autē legatus poſſit abſoluere excōmunica tum a ſe in ſua ꝓuincia poſtqͣꝫ egreſſus eſt ꝓuin ciam? Glo. in. c. nouit. de offi. le. dicit ꝙ non. quia exeundo ꝓuinciam priuatus eſt dignitate. ff. de offi. p̄ſi. l. iij. ⁊ ſtatim expirat iuriſditio. Hoc verū ẜm Spe. quādo exijt prouinciā et animo non re deundi. Et hoc vbi hec abſolutio requireret cau ſe cognitionē. ſecus ſi nō requirit cauſe cognitiōeꝫ ⁊ in foro penitētiali poterit abſoluere. ¶ An autē legati reſpectu ꝑſone poſſint abſoluē excōmunicatos ꝓ enormi iniuria? Rn̄. Archi. f. dat regulam ꝙ ꝑ ſolum ſummū pontificē vl̓ lega tum de latere tales poſſunt abſolui qn̄ iniuria eſt enormiſſima: puta qn̄ eſt ꝓceſſum ad homicidiū vl̓ mutilationē mēbri. Panor. tamē in. c. quod de his. de ſen. ex. per tex. illum qui nō diſtinguit int̓ enormē vel mediocrem: ſatis innuit ꝙ a qualibet iniuria legatus abſoluere poteſt etiā ꝓ homicidio nam dictū generale: generaliter debet intelligi. ac etiam eadē ratione: quia loquit̉ generaliter de le gatis intelligemus de vtroqꝫ: ad hoc dictum. c. ꝙ tranſlationē: et. c. excōmunicatis. que loquūt̉ in diſtincte. Tercij v̓o legati neminē poſſunt abſol uere: nec in ꝓuincia nec extra: nec ſubditū nec ex traneū. Ratio eſt: qꝛ legatus ratione loci eſt ꝑpe tuus. vnde ſi iſti poſſent abſoluere excōmunica tos. clerici illorū locoꝝ ꝑderent priuilegiū qd̓ ha bent ex. c. ſi quis. xvij. q. iiij. quia nunꝙͣ ꝑcuſſores eorum tenerent̉ ire ad curiā. cum haderent ſupe riorem qui eos abſolueret. Hec tamē limita ī iſtis ⁊ in p̄cedentibꝰ: vt ꝓcedant in caſibus reſeruatis pape: ſed in caſibus in quibꝰ epiſcopi locorū poſ ſunt abſoluere: etiam iſti legati abſoluere poterūt cum ſint ibi ordinarij. Iree ſpā cnormitafi ¶ Querit̉ quot ſint ſpecies iniurie? Rn̄. ẜm Io. an. ⁊ Panor. in. c. peruenit. de ſen. ex. ꝙ ſunt tres quo ad ꝓpoſitum noſtrum. ſcꝫ leuis. mediocris. ⁊ enormis. Pro leui iniuria quilibet epiſcopus pōt abſoluere iure ſuo. auctoritate dicti. c. peruenit. Pro mediocri v̓o non poteſt epiſcopus abſoluere niſi priuilegiatos. Pro iniuria v̓o enormi epiſco pus regularit̓ nō abſoluit niſi in neceſſitate: ⁊ vbi ſpecifice ſibi cōmittit̉. Et que dicat̉ iniuria lenis: q̄ mediocris: ⁊ que enormis: poteſt dici ẜm aſten̄. Leuis eſt. ſi quis ponat manū ſuper clericum ma lo animo: vel accipiat euꝫ ꝑ veſtes vel ꝑ habenas vel ꝑ manū: vel brachium. Et hoc intelligi poteſt vbi ſuperior vel par eſt is qui huiuſmodi intulit. Ideꝫ Hoſti. Leuis etiam iniuria ẜm Panor. eſt iudicāda arbitrio boni viri ex varijs circūſtātijs ꝑſonarum: locorū ⁊ temporū. Si em̄ clerico mini ſtranti ſolēniter in altari. publice manus quis in iecerit leuiter. non iudicaretur leuis que al̓s leuis eſſet. Et quedam eſt leuis contra puerum: vel in dorſo vel cum manu vel baculo in occulto: q̄ gra uis eſſet contra ſenem: vel in capite: aut facie: vel cum pugno: vel cum enſe: vel in manifeſto. Que dam etiā iniurie ſunt quaſi medie int̓ leues ⁊ gra ues: quarū etiaꝫ qualitas ex circūſtantijs varijs ē penſanda. Grauis autē dicitur ẜm Ho. Monal. l. b At ꝓpctpedimic ꝙ ſtl̓ hec pͥmo mẜ. 2º. Iny qº valitdinarij et Rod̓. qn̄ vulnꝰ qd̓ eſt illatū requirit medicamē vſt. ht.5 ꝓpetuū ⁊pedimēti ⁊edā ob ſol. p4 ꝙ ſi videbꝫ po. ꝙ labor eādi ne quat ſi Iine̓ ꝓpt̉ ꝑicl̓ꝫ. illo mor. abſol pt̄ iꝰcepto ſi. fct rautior .bcōſilio ſci Aſpōſo pp̓e. O gl. a ꝟ̓bā ꝙ varebo cōſil vl̓ anſo ꝑape. S 4IdxpI Itlligi N E oy yi. cipal̓r qͣd ſ ꝑſor d. p̄dae qͣlaheat̓. ⁊p.. utxxiſts Tarticl̓o mo g Tiniciciad̓ rapitaleẜ eger AAb. bōy.At iſt.ẜ ꝑ ſonai hōtr e tyal. ap. dimcit ꝙ ſu. 30. lº L2ꝰ d. c. ꝙ.6

Abſolutio. ij. cirugie: vel emplaſtroꝝ ⁊ huiuſmodi. Et ad p̄di cta vide tex. aureū. Inſti. de iniurijs.§. atrox. vbi dicit̉ Atrox iniuria extimatur: vel ex facto veluti ſiqͥs ab aliqͦ vulneratꝰ fuerit vl̓ fuſtibꝰ ceſus. Uel ex loco: veluti ſi cui ī theatro vl̓ ī foro vel ī ꝯſpectu p̄toris iniuria facta ſit. Uel ex ꝑſona veluti ſi ma giſtratꝰ iniuriā paſſus ſit: vl̓ ſi ſenatori ab humili ꝑſona iniuria facta ſit. Aut parēti patronoqꝫ fiat a liberis vel libertis. Nōnunꝙͣ etiā locꝰ vulneris atrocem iniuriā facit: veluti ſi in oculo quis ꝑcuſ ſus fuerit. hec ibi. Et glo. in v̓. in oculo. dicit: vel ore. Et panor. in. c. cum illorū. de ſentē. excō. elicit hanc regulam ſingularem ꝙ exceſſus notoriꝰ di citur enormis ratione notorietatis. nam ꝑcuſſus in platea vel theatro ſeu in eccleſia dicit̉ atrociter iniuriatus. per dictū.§. atrox. Et ideo tene menti ꝙ ep̄us a talibꝰ iniurijs notorijs abſoluere nō po teſt: quia nō poſſunt dici leues: exquo ſunt noto rie. Aſten̄. etiā facit regulā ꝙ vbi ex tali iniectōne manuū in clericū generat̉ ſcandalum. tunc lꝫ al̓s ſit lenis iniuria efficitur grauis et ſic epiſcopus ab ſoluere non poterit et de hoc videt̉ caſus in dicto c. cum illoruꝫ. Idem poteſt dici de iniuria facta in clauſtro: vel cimiterio eadem rōne. Et ſic quelibet lalitia iniuria al̓s leuis: ibi facta reputabit̉ grauis. Ide dicendum ẜm Ho. quotiēs inferior ⁊ ſubditus ſuperiorē manus iniecerit. Idem de monacho: qͥ abſente abbate ꝑcuſſit vicarium abbatis. Idē dic de ſimilibꝰ. Ho. tamē circa p̄dicta dat regulam ꝙ iudiciū de leui iniuria: vel enormi eſt totū arbitrio ep̄i cōmittēdū. Caueat tn̄ ſibi de arbitrio tēꝑato.) ¶ Sunt caſus ẜm Hoſti. in quibꝰ inijciens ma nus in clericos citra ſedem apoſtolicaꝫ poteſt ab ſolui. Primꝰ eſt in articulo mortis. xvij. q. iiij. ſi qͥs ed iniurie. Rn̄. ẜm ti tamē iniūgendū eſt ei ꝙ ſi euaſerit ſedi apoſtolice t. de ſen. ex. ꝙ ſunt tres ſe rep̄ſentet: vel ei qui poſſit eum abſoluere. man datu eius ſuper hoc recepturꝰ. extra eo. c. quod de his. Et idem in caſibꝰ ſequētibus. remoto impedi ite dicti. c. peruenit mento. p̄terꝙͣ in puero. vt extra de ſen. excō. dece piſcopas abſoluere tero. et. c. ea noſcit̉. et. c. qͣꝫuis. et. c. fi. Et ſi ceſſante impedimēto non ſe p̄ſentat: incidit in eandē ſen tentiā. extra de ſen. ex. eos. li. vj. Et intellige in eā dem. ſcꝫ ſpecie: nō numero. ⁊ erit eiuſdē nature ſi cut prima. Utputa ſi erat ab homīe: erit ab homi iittitinute ne. Si a iure erit a iure cuꝫ ſuiſmet appendicijs et conditionibꝰ. ¶ Quid autē ſi ſedes apl̓ica vacat. an talis abſo lutus poterit differre donec fuerit ꝓuiſum de pa ſtore? Rn̄. Panor. in dicto. c. qd̓ d̓ his. dicit ꝙ nō qꝛ ſede vacante ſemꝑ eſt penitētiariꝰ qui gerit vi ces pape. ⁊ ſic tenet̉ ſe p̄ſentare penitētiario. al̓s in currit eandem ſententiam excōicationis. Querit etiā Panor. de notabili. q̄ſtiōe ⁊ quotidiana ī di ur leuis que al̓s leuis cto. c. decetero. vtꝝ ille tex. ⁊ ſil̓es habeāt locum in ntra puerum: vel in excōmunicatiōe lata ob aliā cauſam ꝙͣ ꝓpter inie vlo in oeculto: q̄ ctionē manuū vt non valens ire ad papam poſſit uitt ifirt 1i abſolui ab epiſcopo? Et dicit Inno. tenere ꝙ ſic. Et addit Panor. ꝙ hoc hodie ꝓbat̉ clare in dicto c. eos. Idē tenet Ge. ibi. Idem Io. an. ⁊ videt̉ cō munis opinio. Licꝫ idē panor. videat̉ tenere con A. diſtich. I gual̓ꝫ d.. 6 īiuria/ q ppº. I5. A. eſſāt. īpedimto de. l. A Rʰ. Va.dioni. ii. ⁊g. ſſāt. Sp. diEo ꝓ . vicōīca roz ꝑ violata maam d. ¶Qut Ebli. q2 rouIllibi fafa ſeb abAori ep̄s puta& pſbro ℟ ꝙ bbro ⁊ ſūuvan. yuta ⁊ anicl̓o xvij. q. A qbꝰ hab5 ℟. v.ū qͦtidian ꝙ Ror. e opo nͦ valabſolaꝰ p̄diōb ſ.j. vo p̄dcs yſewe ꝓp̄o ⁊ ſti uuilegia. aͣ abii. ¶O. AI.mediorii dūtaxat pr ab ſola L hoſt trariū in. d. c. qͣꝫuis. Fallit tamē in caſibꝰ in quibꝰ q. officiaL.y. 4. tu. bA. º g F56 nullus abſoluere poteſt niſi in articulo mortis. de R jo. I. ꝟ ſolimitam cl quibꝰ dicet̉. jͣ. in tractatu excōicationū. Et in hoc via Spyocor ⁊ ẜrx N.c ꝯfeſſores aperiant oculos. iſti abſol. pni ab. ¶ An autē legati dum ſunt in via poſſint abſol o2miViari& ſi v ſic uere huiuſmodi qui habent ſe apoſtolico ꝯſpectui ſtadalū. x 3 7d. 5. 20 p̄ſentare. Et an huiuſmodi p̄ſentatio poſſit fieri ꝑ 14 G A. l ꝓcuratorem ⁊ multa alia? vide. jͣ. excōmunicatiōe tꝫ panor. ſi0. ⁊2 ẜ. xxxvij. Secūdꝰ caſus eſt qn̄ qͥs habet inimicicias Notabili vbri dicit ꝙ capitales: vel al̓s iuſtas excuſatiōes ꝓpter qͣs non b Tiu i4 ꝑ ẜuſ ſ.normib̓ villo cſu poteſt ſe ſedi apl̓ice p̄ſentare. vt. c. decetero. et. c. ea vi ab ſolab RRori a noſcit̉. et. c. qd̓ de his. eo. ti. Et panor. in dicto. c. de cetero. dicit ꝙ non ponderat̉ quis fuerit cā inimi lb p2 medioti. 1g0 3 ic pt ẜ ab ſolu cicie. Satis eſt em̄ hunc habere iuſtam cauſaꝫ nō l.viō ꝯ q̄ ſdlo ilixx. eūdi: qd̓ nota. Et nota aliud dictū ſingulare eiuſ pͥſſis Ido tꝫ Ic. c. illo. dem in. d. c. qd̓ de his. ꝙ legitimū impedimētum 70. H. ¶ tꝫ. Tt. ꝑui nō eūdi eſt. ſi nō poſſit ſubire laborē eūdi ad curiā vo.. j0. º. ibi Et ex hoc tex. no. ꝙ detentꝰ infirmitate. licꝫ nō ſit d. volaK in ꝑiculo mortis. poteſt abſolui ab inferiore. Satꝭ ⁊ h̓ bo. 02 y 72 R 21 eſt em̄ hunc teneri tali impedimēto ꝙ non poſſit ſi. ad Nolata d ire. Et ideo dicit Dir. ſi quis detineret̉ terciana vl̓ cr illoꝝ vb K ☞. Ligioſꝫ xij quartana vel podagra vel huiuſmodi. ita ꝙ non riſdo claetꝰ. Aſ poſſit ire. poterit abſolui ab ep̄o. Et de huiſmodi excuſatōe ſtabit̉ arbitrio boni viri. ar. de offi. dele ſolui ab abbabo miſi de cauſis. Tercius eſt in oſtiario qui p̄textu officij τιμλ συ enormo clericū nō grauiter leſit. de ſen. ex. ſi v̓o. el. j. Et no 31p Iᵗ ꝙ hºͦ ſatˣ ẜarar̓ ta ex hoc tex. in ver. nō grauiter: ꝙ neceſſe eſt dare 2ligionib agā iniuriam mediā inter leuem ⁊ grauē. Nā vides R ſbb. aliar hic. ꝙ ſi iſte oſtiarius grauiter ꝑcuſſiſſet. non po Et ido ſꝫ ipex. gī& ſpe tuiſſet abſolui niſi a ſolo papa. Si auteꝫ ꝑcuſſiſſet ali cono. dit ꝙ 1k. Z leuiter potuiſſet abſolui ab epiſcopo iure ſuo. non gioſ yoſſit abiol4b ſolum ip̄e hoc caſu ſed etiā quilibet alius. Et ideo ia/ xj.. diot̉ dū taxa Ml̓ to miniꝰ ẜuꝰ ꝙ ſi iſte abſoluit̉ tanꝙͣ ꝑſona priuilegiata. neceſſe eſt dicere ꝙ vltra iniuriā leuē aliquid ꝯmiſerit. et ſic yſona. digna.x. qͥ dabitur iniuria mediocris a qua duraxat abſolue Amb yoſital ſol.. aTeaa102vy tur iſte ⁊ alie ꝑſone priuilegiate. vt dictū ē. Quar ¶ An At ſi ncAiº tus in officali. Sed ꝓ declaratiōe huius caſus. ſci at. Ip.do ſ q. endū ꝙ iſte caſus habet̉ in. d. c. ſi v̓o.§. officialis. ſala F0 5 ẜ. ⁊ ꝯtinet duos caſus. Primus eſt. Officialis ꝓ in bpIta ⁊ Dic ꝙ 16. qꝛ ⁊ill̓io iectione manuū in clericū. nō poteſt ſine manda to romani pontificis beneficiū abſolutiōis ꝓmereri. quia nulli laico ſuꝑ clericum tanta datur po ¶ An&t hnb heal ſpedimē ce A. in teſtas. Et hic eſt primus caſus. Sequit̉. niſi forte ydt. A turbā arcendo irruentē. nō ex deliberatiōe ſed for rāt. vͨ ſolā ꝓt̓ tuito caſu clericū ledat. ⁊ hic eſt ſecūdus. Et qͦ ad 14 v. 28. 5º 1eo primū caſum ꝯcludit Panor. ibi. ꝙ officialis lai d10 Dicꝙ ſū cus inijciēs manū in clericū deliberate nō poteſt ꝑ 15la3 4u A popo ab ep̄o abſolui. qꝛ videt̉ delictū nō leue. cū nō ſo 70. 6eū. lloꝝ ixbi farit lū inferat iniuriā. īmo vſurpat ſibi iuriſditiōeꝫ in 2glaꝫ guAlio. ꝙ mdE clericū. Et ſic tam ex tex. ꝙͣ ex dictis panor. habes 6.. co. cato.ij pra violt arē n. ꝙ iſte officialis inijciēs manū deliberate in cleri 04 ſxle cū quātūcūqꝫ leuiter. malo aīo iudicat̉ iniuria gra xbſol Galā uis. ⁊ ſic nullo modo ab epiſcopo poterit abſolui. 151 ſ46A Sequit̉ ſecūdus caſus. ibi. niſi forte turbā arcēdo.vi. q. Fallit ⁊cͣ. Et glo. ibi. in v̓bo. caſu fortuito. dicit tunc em̄ a gl̓a ⁊nltꝰ taſibꝰ ySC6 v̓ nō imputat̉. ⁊ ſic ꝑ glo. q̄ cōiter approbat̉ iſte offi cialis arcendo turbā. nō ex deliberatiōe. ſed caſu lyor p̄ſꝓp. ꝯſtro. ca pl̓a fortuito clericū ledēdo nō ē excōicatꝰ. In pͥmo ā Floqu de iſꝭ īpe dim healil̓. t. caſu. lꝫ ſit excōicatꝰ. nō tn̄ p̄t abſolui ab ep̄o. Et ꝑ ꝯn̄s neceſſe eſt dicere ꝙ iſte officialis non ꝯputet̉ ꝙ d.. hiẜ do o.4 oſtiiʳ. ⁊c. ꝙij4 vipl̓us foſpecha Thelligi deaiuri& adiocri ꝙ gͤi Sic q iſti AIprdim tr. al. ſolūꝰ q Ne puilegiaū ꝙ æ̓eſoī. ap vt̓iſqꝫ ⁊iui 14 dit ſe prtax 27 ¶ Vltiō qͣrit̉ qͣꝫ ꝑre licliỉ AyutelAº ꝑ ſonj jagiat. pet Q ī qͦ rōſiha. Nas. S ſiqͣ. ꝙ alexii dria p ebſblae iure ſuo yꝫ ꝙ. p̄deꝫ ſe. x. Al̓aꝫ ſiꝙͣ voſit ꝑ pa 1. Ailloꝝ.ſ. ꝙ M Aſolo pr b. Pſ. A.. tipiAxl̓x. ꝑ ſocͣ p̓uilegiat. ijꝰ qͣ pōi racicūle. Eō ꝙ ſtol̓ abſol3 2 p̄uilegio. cū y. ſi qͥb ſūao.h. debab ſblic A ſolo ppͣ. nol ſtat qq 8 Sꝙ xpo toleẜ abſoluit iure ſuo 5º fal. In̄ ort p̓uilegia Dito n. gAo cōſq.i fiacv. ſt.pq&bſyluet iui e ſuo y x 4υ I Id. ⁊ canoſtit̉. Sgo fale. ⁊ ſāt p̓a.legiati. cō. 4Etioꝝ vꝫ. ¶A epq abſolunj. ſxj. valitin. vοb 1ι n.Lex p̄ya. Nota etꝭ gl. jgl̓ari qꝑbatā 4do Ad. c. AN qͦ qit ac j ꝓpetuā īpedin. Iiꝰ& tꝑale poſſti ab qͦs ſu deh: ⁊jjº. v. nō dubiū cviſ. q de mādabo epi. qꝛ epq hAc abſelucꝫbꝰ yprōminē ri ee. obris d. ſtvj

ivv̓. ſope b. hn̄leb riiticiad̓ capitales. d. l. cax.j ⁊49. ꝓlicl̓o moriẜ. leos ab ſoluord. voreſorr At ſit legiſtinus īpedimēta SicyS Abſolutlo. ij. 6º id qd̓ orb. cō bo vi⁊ raciōbil̓ꝫ ꝯpd inter ꝑſonas priuilegiatas. īmo eſt peioris ꝯditio nis qͣꝫ alie ꝑſone priuate etiā nō priuilegiate q̄ ſal tem a leui iniuria poſſunt abſolui iure cōi a ſuis ep̄is. Iſte aūt officialis. nō dico ab iniuria medio cri: verūetiā nec a leui abſolui pōt. Quid gͦ dicemꝰ cū oēs tā canoniſte ꝙͣ ſūmiſte ponāt hūc officialē inter ꝑſonas pͥuilegiatas? p̄dicta multū vrgent. ⁊ cōſultus cū aliquibꝰ ꝑitis neceſſe ē diſtinguere de iſto officiali. Nā officialis qͣꝫtū ad ꝓpoſitū ꝑtinet. vno mō accipit̉ ꝓ iudice vel apꝑitore ẜm glo. ibi: qui apꝑitor ẜm grāmaticos dicit̉ ille qͥ cogit veni re reos ad iudiciū. Et hoc mō ſumēdo officialem. dico ꝙ talis nō eſt ꝑſona pͥuilegiata: īmo nec etiā a leui iniuria pōt abſolui ab ep̄o: qd̓ eſt notandū Alio mō pōt ſumi officialis ꝓut ad ꝓpoſitū perti net ꝓ deputato ad arcendū turbā: ⁊ ſic ad rem li citā. et hoc caſu iſte officialis inter ꝑſonas priuile giatas ꝯputabit̉. ⁊ ſic etiā a mediocri iniuria pote rit abſolui ab ep̄o: ſicut ⁊ oſtiarius. īmo fortius cū difficiliꝰ euitet ꝑcuſſiones arcēs turbam ꝙͣ oſtia rius. Et hūc intellectū ſentit glo. in. c. ſiqͥs. xvij. q. iiij. Et hec nota: qꝛ noua. Quintꝰ ſi ſit mulier: nec diſtingui debet vtrū ſit fortis vel debilis: vidua: vel maritata cuiuſcūqꝫ ſtatus ſit ẜm Panor. in. c. mulieres. de ſen. excō. vbi de hoc tex. Et ratio: qͥa ꝑiculoſum eſt mulieribꝰ itinerare: ⁊ īmiſcere ſe ce tibꝰ virorū. Et hoc habet laudabilis conſuetudo quā papa ſcit et tolerat. nec diſtingui dꝫ circa eas inter atrocē ⁊ nō atrocē iniuriā ẜm v̓ v̓. Sextus ſi ſit ſenex aut valitudinariꝰ: extra eo. c. ea noſcitur. Qui aūt dicant̉ ſenes. Io. d̓ ſanſonia dicit ꝙ quo ad generatiōꝫ legalē: ⁊ quo ad poteſtatē adoptādi dicit̉ ſenex maior. lx. annis. ff. de adop. l. ſi pater fa. Alio mō dicit̉ ſenex quo ad excuſationē munerū ꝑſonaliū: maior. lxx. annis. C. qui eta. l. fi. li. x. iun cta. l. ij.§. fi. ff. de decū. ergo maior. lxx. annis excu ſabit̉ ab oneribꝰ ⁊ muneribus: etiam excuſabit̉ ab onere itineris: etiaꝫ ſi ſit fortis ad ambulandū ꝓ pter ꝑiculum mortis qꝛ mors ſenibꝰ eſt in ianuis. Et ẜm glo. in ꝓhemio ſexti a. lxx. annis vltra non dicitur eſſe in ſenectute quis: ſed in ſenio. quod eſt aliarū etatum terminus. et poſt dictā etatē debet dici magis decrepitꝰ qͣꝫ ſenex. ¶ Quid autē ſit valitudo?: glo. in dicta. l. ſi pater fa. dat differentiā inter morbū ⁊ valitudine: quia morbus eſt tēporalis. valitudo aūt p̄petua. ¶ Septimus ſi ſit membris deſtitutus: ita ꝙ ad ſedem apoſtolicam non poſſit accedere dicto. c. ea noſcitur. ¶ Qui autē dicant̉ mēbris deſtituti? Panor. ibi dicit ꝙ claudi. ceci. ⁊ alij multifarie impediti ī mē bris. omnes em̄ tales dicūtur miſerabiles ꝑſone. Et gaudēt hoc priuilegio. ¶ Octauꝰ ſi ſit infirmꝰ. ⁊ Dir. hoc intelligit: ſiue ſit infirmus incurabilit̓: vel de cuiꝰ morte dubitet̉ vel morbus longus: vt dictū eſt sͣ. Et iſtis iniun gendū eſt ꝙ ſi euaſerint ꝙ debeāt ſe ſedi apoſtoli ce pn̄tare. nō aūt ꝓ abſolutiōe obtinenda: qꝛ iam ſunt abſoluti. niſi fuerint negligētes: vt in. c. eos. eo. ti. li. vj. ¶ Nonus in pauꝑe. c. qd̓ de his: ⁊. c. qͣꝫuis. eo. ti. Sed circa hoc panor. in dicto. c. ea noſcit̉. de mēte Io. an. dicit ꝙ pauꝑ mēdicans al̓s potens ad eū dum: tenet̉ ire ad curiam. ſi al̓s mendicādo poteſt ſibi ꝓſpicere: ſicut et in loco in quo manet. Si v̓o eſt pauꝑ nō mēdicans nō habes vnde viuat: niſi ex artificio ſuo qd̓ exercere nō pōt in itinere. tunc habēt locum dicta capitula qd̓ de his. ⁊ qͣꝫuis. Ex quo em̄ non eſt ſolitus mēdicare ſed ex artificio vi uere: nō tenet̉ ꝓ abſolutiōe habenda mendicare. īmo plus dicit Io. an. ꝙ ſi ſolitus mēdicare ex mē dicitate ꝓſpiciebat ſibi ⁊ vxori. ⁊ itinerando non poſſet ꝓſpicere vxori: tūc nō tenet̉ ire. ¶ Decimus ſi regularis verberat regularē: vt. c. monachi. et. c. cū illorū. eo. ti. ⁊ panor. in dicto. c. cū illorū. dicit ex illo tex. abbatē poſſe abſoluere ſuos monachos ab excōicatione inflicta pro violenta manuū iniectiōe in monachū: ſiue inciderint ī ex cōmunicationē poſt ingreſſuꝫ religiōis: ſiue ante dūmodo exceſſus nō ſit enormis. ¶ Undecimꝰ in his qui nō ſunt ſui iuris: ſicut filiuſfa. ⁊ ſerui. extra eo. mulieres. ⁊. c. relatū. Et de filiofa. glo. in dicto. c. mulieres. ⁊ Inno. intelligūt ſi ſunt impuberes. al̓s aūt ſi ſunt adulti. licꝫ ſint in patria poteſtate: mittendi ſunt ad curiā: qꝛ in hoc ſunt ſui iuris: quia poſſunt ire quo volūt. Hoſti. videt̉ tenere ꝯtrarium. Sed Io. an. cōcordando diſtinguit. ꝙ aut filius exiſtens in poteſtate patrꝭ tenet familiam de per ſe. puta vxorem et liberos. ⁊ tunc ꝓcedit opinio glo. Aut eſt ī familia paterna ⁊ tunc ꝓcedit opinio Hoſti. Panor. auteꝫ in di cto. c. mulieres. dicit ꝙ ſibi non placet indiſtincte opinio Io. an. quia licꝫ filiuſfa. ſit extra familiam patris. tamē exquo non eſt ſui iuris tenet̉ aſiſtere ⁊ obedire patri ⁊ ei cōmoda patrie poteſtatis exhi bere. Unde idem putat ī filio: quod ⁊ in ſeruo ex benigna interp̄tatione iuris. hec Panor. Et dictū Panor. poſſet verificari quādo talis filius exiſtēs extra familiam patris neceſſe haberet prouidere ipſi patri: al̓s non. Quo v̓o ad ſeruos: dic ꝙ ſi ſer uus percutit clericum excōmunicatus eſt. dicto. c. relatum. et ire debet pro abſolutione ad ſedē apo ſtolicam. niſi hoc fecerit in fraudeꝫ domini ſui: vt ſe ſubtrahat ab obſequio domini: aut ipſe domi nus propter hoc ſine culpa ſua graue damnū in currat. His enim duobus caſibus abſolui poteſt ab epiſcopo loci: ſi leſio fuit etiam mediocris. Se cus ſi enormis. Et intellige ẜm Panor. de ſeruis chriſtianis. nam ſi eſſent infideles: non eſſent ca paces excōmunicationis: vt in. c. gaudemus. de diuor. Iteꝫ intellige de ſeruis: qui ſunt ſeruilis cō ditionis non de famulis ſeruientibꝰ: qꝛ de his nō inuenit̉ iure cautum. ¶ An autem idem dicendum ſit de viro: ſi ī frau dem vxoris hoc faciat ⁊ in liberto qui tenetur pre ſtare oꝑas? Glo. ī dicto. c. relatū. Rn̄. ꝙ hoc nō credit cū hoc nō inueniat̉ in iure cautum. Et hoc edictū: vt omnes ad curiā mittantur: qui expreſ ſe non excipiuntur: prohibitorium eſt. Et hoc cō muniter tenetur a docto. ẜm Panor. ibi. Et licet

hoc caſu mulier priuetur viro ſuo ſine culpa ſua. non tamen ſine cauſa. licꝫ Ho. fuerit in contraria opinione. qui facit vnam regulam generalem de filiofa. pubere ⁊ impubere. de ſeruo ⁊ liberto. ⁊ eti am de viro qui verberat clericum in fraudē vxo ris: vt oēs iſti nō teneant̉ ire. ¶ Duodecimus de his qui ſunt magne poten tie. et ita delicati ꝙ laborem eundi ad curiam ne queunt ſuſtinere. papa eſt conſulendus. dicto. c. mulieres. Glo. ibi dicit. ꝙ ad arbitrium epiſcopi eſt referendum. Et ſi videbitur epiſcopo ꝙ labo rem eundi nequeant ſuſtinere: propter periculum more. illos abſoluere poterit recepta ſufficiēti cau tione: ꝙ parebunt mandato eccleſie. Si v̓o peri culum non timetur. conſulatur papa anteqͣꝫ abſol uantur. hec glo. ¶ Terciuſdecimus in impubere. extra eo. c. j. eti am ſi poſt pubertatē poſtulat ſe abſolui. extra eo. ca. fi. Et hoc ſi eſt doli capax. al̓s non incideret in excōmunicationem. Et panor. in dicto. c. fi. elicit ex illo tex. vnam regulam: ꝙ beneficium ſemel in dultum minori: ex quo cepit habere locum. non extinguit̉ per ſuperueniētiam maioris etatis. Et quo volūt. ip facit ad queſtionē. Nūquid impubes factus pu bes poſſit teſtificari de his que vidit in pupillari etate? Rn̄. glo. in. l. iij.§. l. Iulia. ff. de teſti. et glo. in. l. notionem. ff. de ver. ſigni. ⁊ glo. in. l. ad teſtiū. ff. de teſta. cōcludunt ꝙ ſic. Et hoc niſi lex ad ſub ſtantiam negocij exigeret certum numerum te ſtium: vt in teſtamento. vbi tempore teſtamenti exiguntur idonei teſtes vt valeat: ⁊ ſic vt ſit ſolen ne. Secus vbi vt veritas inquiratur. Bar. auteꝫ in dicto.§. lege dicit hoc verum. dum tamen exceſ ſiſſet infantiā. al̓s ſecus. ¶ Quartuſdecimus de clericis qui communiter viuunt: vt de vita ⁊ hone. cleri. quoniā. quod cō muniter exponitur: quādo ſimul viuūt in aliquo collegio. ⁊ ibi Panor. dicit ꝙ iſtud priuilegiū ope ſeruos: dic ꝙ ſi ſe ratur vt iſti clerici poſſint abſolui ab epiſcopo: cuꝫ iniuria eſt mediocris. Idem in religioſis. vt extra eo. monachi. ſed monachi poſſunt abſolui ꝑ ſuuꝫ abbatem. vbi v̓o iniuria ſit atrox: nec iſti: nec illi abſoluuntur niſi a ſolo papa: vt in dicto capitulo. quoniam. Quintuſdecimus in moniali: extra eo. de mo nialibus. ⁊ Panor. ibi notat: epiſcopum poſſe ab ſoluere indiſtincte moniales: quantūcunqꝫ exceſ ſus ſit enormis: exquo papa non reſeruat ſibi ca ſum enormitatis. Rō eſt: ne moniales habeāt ma teriam inuerecūde īmiſcendi ſe cetibus virorum. In monachis v̓o excipit̉ iniuria enormis: vt in. c. cum illorū. extra eo. ¶ An autem epiſcopus poſſit abſoluere exem n ſit de viro: ſi ī frau ptas? Glo. in dicto. c. de monialibus. dicit ꝙ ſic. ⁊ tam exemptas ꝙͣ non exemptas abſoluet: auto ritate pape ſibi per hanc decre. indulta tanqͣꝫ de legato ad hoc. Et Panor. ibi dicit: ꝙ hanc glo. ſe quūtur cōmuniter docto. Sed Panor. dicit īmi nere dubiū. quid in iſtis ſororibus ſancti Franciſ ci. ⁊ aliorum mendicātium: cum habeant genera lem ſupra ſe. habentem quaſi epiſcopalem poteſta Abſolutio. iij. Fo. XII. tem ſuper eas. nūquid poſſint ab eo abſolui? So lutio. videtur forte dicenduꝫ ꝙ non: quia hoc tm̄ indultum fuit epiſcopis ob reuerentiam ordinis epiſcopalis. ergo non licet inferioribus hoc atten tare. quod videtur ſatis dubitabile. Hec Panor. tamē quo ad moniales ſancte Clare fratrum mi norum aliud eſt dicenduꝫ hodie per pͥuilegia ſua. ⁊ a ſolis ſuis viſitatoribꝰ poſſunt abſolui nec epi ſcopi in aliquo poſſunt ſe intromittere. ¶ Sextuſdecimus in hoſpitalarijs ſancti Io. hie roſolymitani hos abſoluet ſuus prior: ſi eſt ſacer dos. niſi exceſſus fuerit enormis. extra eo. canoni ca. Nota etiam ẜm Hoſti. ibi: ꝙ templarij non gaudent hoc pͥuilegio quia licꝫ ius cōmune debe at extendi per idemptitatē ratiōis. ſecus eſt in iu re priui legiato. licꝫ glo. tenuerit cōtrarium in di cto. c. cum illorum. Septimuſdecimus in his qui clericis nō enor mē ſed modicā ⁊ leuem iniuriam irrogarūt. extra eo. peruenit. ¶ Sed nūquid illi qui poſſunt abſoluere ab ex cōmunicatione pro violenta manuuꝫ iniectione. poſſint huiuſmodi abſolutiones al̓s cōmittere? Rn̄. glo. in. c. eis quibus. de offi. ordi. dicit: ꝙ illis quibus ex officio. ſcꝫ ordinario competit in certis caſibus illos abſoluere: qui pro violenta manuuꝫ niectione ſunt excōmunicati. licꝫ alijs huiuſmo. di abſolutionem cōmittere. cum viderint expedi re dicto. c. eis. ¶ Sed quibus cōuenit hoc ex officio? Rn̄. ẜm Gof. ibidem. hoc conuenit legatis ex officio lega tionis. extra de offi. le. qd̓ tranſlationē. Conuenit etiam illis: quibus hoc ꝯmittitur ex priuilegio ꝑ petuo ratione dignitatis: vt Archi. Bon̄. cui ra tione dignitatis cōceſſum eſt priuilegiū abſoluen di excōmunicatos in ſtudio Bon̄. cōmorantes: delinquētes ibidem. Item epiſcopis in certis ca ſibus: vt dictum eſt ſupra. Item abbatibus. extra eo. cum illorum. omnes iſte ꝑſone p̄dicte cum vi derint expedire poſſunt ſuper his auctoritate di cti canonis. ſcꝫ eis quibus ordinario iure cōpetit. vices ſuas ꝯmittere. Et idem dicendū eſt de alijs excōmunicatiōibus. ſcꝫ ꝙ illi qui ordinario iure: vel delegato a principe poſſunt ab eis abſoluere. poſſunt alijs vices ſuas cōmittere cum viderint expedire. dūmodo delegatus habeat iuriſditiōeꝫ Si v̓o ſit alicui conceſſum ex priuilegio ſpeciali ꝙ abſoluere poſſit. talis cōmittere non poteſt: quia certum miniſteriū ſibi cōmittit̉ in hac ꝑte. nō aūt iuriſditio. extra de offi. dele. quoniā. hec glo. in di cto. c. eis. Idem Ho. Bſolutio. iij. ſcilꝫ re Igulariū. Regularis ſi ꝑcuſſerit regula rē eiuſdē clauſtri. ab abbate vel al̓s a p̄ lato ꝓprio pōt abſolui. Et in ſum. cōfe. habetur ꝙ inter p̄dictos p̄latos ꝯputandi ſunt pͥores cōuen tuales fratrū p̄dicatoꝝ. ⁊ Guardiani minorum ⁊ omnes pͥores cōuentuales cuiuſcūqꝫ ordinis ſint qui non habent ſupra ſe maiorem in eodem con uēti. Secus de p̓oribꝰ triū vel quatuor regulariū

Abſolutio. iiij. qui ꝓ volūtate ſui ſuꝑioris: preficiunt̉ ⁊ amouē tur. Et iſtud priuilegiū extendit̉ ad fratres: ⁊ ma giſtrū hoſpitalis hieroſolymitani: ſi tamē p̄ſbyter eſt. al̓s nō: extra eo. canonica. Et ẜꝫ Dir. intelligit̉ de regularibus ſiue ſint monachi vl̓ canonici. Et ſi non ſufficit ꝓuidentia abbatis eſt diſcretio ep̄t adhibenda. Et hec intelligenda ſunt niſi exceſſus ſit difficilis ⁊ enormis: vt ſi ad mutilationē mēbri vel ad effuſionem ſanguinis ex vulnere ſit ꝓceſſū vel ſi ī ep̄m vel abbatē ſit manus iniecta. Et ex ꝓ prio ſignificato. iſte terminꝰ. effuſio. ſignificat ha bundantiam. ¶ Secūdo ſi regularis percutit regularē alteriꝰ clauſtri: ẜm Ho. prelatus ꝓprius abſoluet. ⁊ p̄la tus percuſſi aduocatur. nō vt abſoluat: ſed verbe rabit ꝑcuſſorem in ſatiſfactionē. exquo monachꝰ non habet vnde ſoluat. licꝫ. d. An. dicat ꝙ vterqꝫ abbas vocatur ad abſoluendū. Sed panor. in. c. cum illorū. eo. ti. dicit. ꝙ ſibi placet ratio Ho. qͥa non videt rationē: quare alienꝰ abbas vocetur in abſolutionē nō ſubditi. ¶ Quid autē ſi regularis ꝑcutit regularem extra clauſtrū: nūquid poſſit ꝑ abbatem abſolui?: Ho. tenet ꝙ non: ſed debet abſolui ab epiſcopo. Et ſi ſunt ſub diuerſis epiſcopis debēt cōueniri epiſco pi illorum epiſcopatuū: vel vnus cōmittere alteri ꝓut de abbatibꝰ dicit̉ in.§. ſi v̓o. in dicto. c. cum illorum. mouet̉ per tex. in. c. monachi. eo. ti. et di cto. c. cum illorū. vbi fit mentio d̓ clauſtro. Secus ergo ſi extra clauſtrū. nam tūc violatur iuriſditio ep̄i. ⁊ ordo eccleſiaſticus cōfundit̉: ſi ſua iuriſditio vnicuiqꝫ nō ſeruat̉. xj. q. j. c. peruenit. Sed panor. in. d. c. cū illoꝝ. dicit ꝙ abbas ⁊ cōiter doct. tenent oppoſitū: nam in.§. ſi v̓o. d. c. cum illoꝝ. nihil di citur de clauſtro. Ad iura v̓o facientia mentioneꝫ de clauſtro: ſupplendū eſt maxime. in hoc tamen dubio dicit Io. an. qn̄qꝫ feciſſe ſeruari qd̓ epiſcopꝰ cōmiſit abbati. ¶ Quid ſi p̄latus non eſt ſacerdos: vel excōicatꝰ vel mortuus vel huiuſmodi. Ho. dicit ꝙ ad dio ceſanum recurrendum eſt: quod intelligendū eſt ẜm v̓ v̓. et Dir. taꝫ de exēptis qͣꝫ nō exemptis: ſiue ſint monaſteria viroꝝ ſiue mulierū. Addicio An a̓tꝰ ¶ Quid ſi regularis percutit clericum ſecularem eiuſdem dioceſis vel alterius? Reſpōdeo. ꝙ ſuus oſab ſol prelatus eum abſoluet: in eo caſu in quo ſecularis p clericus percutiens clericum ſecularē abſolui pōt rioſo ꝑ 28 3 ab ep̄o extra e. religioſo. li. vj. ⁊ glo. in v̓. eo caſu di cit. puta: quia leuiter percuſſit: vel eſt debilis: vel AS delicatus ⁊cͣ. Bſolutio. iiij. Quo ad ſatiſ po 32or a N faciendū. Sciendū ꝙ abſoluti a ſentē &5 ⁊ c. ſRcaſti. d. tia canonis vl̓ homīs cū nequeūt recur rere ad illū a quo fuerāt abſoluēdi ꝓpter ꝑiculum mortis: vel aliud impedimētuꝫ ſi ceſſante ꝑiculo vel impedimēto: ſe nō pn̄tāt illi a quo debebāt ab ſolui: recepturi mādatū eius ⁊ ſatiſfacturi vt opor tet. reincidūt ī eandē ſentētiā. Et eodē mō reinci dunt abſoluti a ſede apoſtolica vel eius legatis: qͥ rligio ſoc Fl̓i. jͣo bus iniungit̉: vt ordinario vel alteri ſe preſentent illi c pl̓. ſic ꝓf. dai opinio cōt. 4 5 I0. d. igna. ¶ F pa. Fa. oppoſA. 19.. ⁊ ligioſo ⁊. a 4cto. pl̓oA Sicſe k.l.qā d .j. vo 25 6 οεκ. σ D Ia. i. Abſo Aa ab ſolm pot 2 5. Aloꝝ.§... faor pli. gꝰ ill. tiaꝝ jov̓t. ⁊ ob º Af ꝙ M. M Aſuā abſolacō. 6. F.d For rō Prioſporꝰ xēSe6 ſcicti ꝙ.ōplij ⁊A ſ N. pꝰ iſdicliō.. p. Lori ſi. Lha ꝙp. PAſpN ab ſolorōr o Rd. AA ꝑ5.p q.j. yfab. poſii M v. 2 ꝙ idl̓ta. 20 Quo.. li. S. ſl. Stj q 7 6 29. poſſu ſubdit) l. t 2Acia2. 4IaMy poſſet 22 L. ſ qͥb ō ſSdo C. d. pac Itl 42 ſ l.p S. pl̓i. A. yldyrānyal ⁊ oroLsl Aligio. pro penitentia. et ꝙ iniuriatis ſatiſfaciant. et hoc faciant ꝙͣcitius comode poterunt. extra eo. eos. lib̓. vj. ¶ Propter violentam manuū iniectionē in cle ricum ſatiſfactio pecuniaria fieri ſolet: que quidē applicabit̉ monaſterio ſi manus iniecta fuit ī mo nachum. ar. xij. q. j. non dicatis. ⁊ extra d̓ ſta. mo. cum ad monaſteriū. Si autem in clericum ſecula rem: ſatiſfactio ip̄i clerico applicabit̉. niſi in contu meliam eccleſie fuerit pulſatus. nam tunc eccleſia agere poteſt iniuriarum: vt inſti. de iniur̄.§. ꝙ ſi vſuſfructus. Hec Gof. ⁊ Ho. ¶ Excōmunicatus ꝓpter damnum: ſi ſatiſfacere poteſt: nō debet abſolui niſi ſatiſfaciat. et peccant qui talem abſoluūt: ſed tamē abſolutꝰ eſt: ẜm. v̓v̓. Si autē emēdam preſtare nō poteſt: debet abſol ui. recepta idonea cautione ꝙ ſatiſfaciet ſi ad pin guiorem fortunam ꝑuenerit. de ſolu. odoardus. Et hec cautio erit pignoraticia vel fideiuſſoria: qꝛ hec dicit̉ idonea quā ſi preſtare non poteſt: ſaltem preſtet iuratoriam. abſolutio em̄ nō eſt neganda. xxvj. q. vj. ſi p̄ſbyter. talis quoqꝫ ad petitionē ad uerſarij tenet̉ cedere bonis ẜm. v̓v̓. Bſolutio. V. Quo ad moduꝫ a non poteſt quis abſolui ſub conditiōe. puta ſi ſatiſfecerit: qꝛ talis abſolutus nō eſt ſimpliciter abſolutus ẜm v̓ v̓. et extra de regu. iu. actus. li. vj. Et ẜm Panor. in. c. de quibus. de bap. intelligit̉ de conditione ſuſpendente actum. puta de futuro. Secus ſi eſſet conditio de preteri to. que proprie non eſt conditio: quia non ſuſpen dit actum. vtputa baptizo te ſi non es baptizatus Item nota ẜm Hen. de Gan. in quolibeto ſuo. ꝙ prelatus poteſt cōmittere ea que ad eum perti nent ſub hac forma. Cōmitto tibi audire confeſ ſiones ⁊ abſoluere de talibus caſibus: cuꝫ abſens fuero ſub tali conditione: ꝙ mihi confiteant̉ cum fuero reuerſus. quia confeſſio nihil aliud eſt qͣꝫ li gaminis oſtenſio. Et idem ligamen pluribus po teſt oſtendi. Et tunc nō habet vigorem prima cō feſſio niſi ſub propoſito faciendi ſecūdaꝫ. Sub ta li autem forma. Cōmitto tibi audire confeſſiones ⁊ abſoluere ſub tali conditione. ꝙ non valeat tua abſolutio niſi mea ſubſequat̉: vel ratam habeam eam. vel quouſqꝫ ego ab illis abſoluam. non po teſt cōmittere nec valet cōmiſſio. Sic enim com mittere abſolutionem nihil eſt cōmittere: quia ab ſoluens aut amouit ligamen: aut non. Si ſic: ni hil remanet ad amouendum et amotum eſt. ſiue ſuperior ratum habeat ſiue non ſiue iterato. quātum eſt de ſe abſoluat: ſiue non quia qd̓ ſemel eſt diſſolutum non amplius remanet diſſoluendum ab eodem ligamine: maxime cum diſſoluendo li gamen deſtruitur: ſicut fit in abſolutōne ſacramē tali ad modum quo in abſolutione excōmunica tionis a qua abſolutus ſemel nunꝙͣ ab illa eſt ab ſoluendus ſed ſolum a noua: ſi in illam intruda tur. Si autem non amouit ligamen. caſus clarus Gſ. xij. Io.. nō. Ap ſ. b. 6 2. go2 vq 46 ſoplob Q.bi Sca ꝙ ⁊ſy. pllab̓ c ylob Td. c. p. iA. tōcd ꝙ. pq caā d. r. religioſo. M ȳt abſolSyo6 Nō oyhoy& bi pī ob. ⁊0 K yn0 Rl̓ta rri. pº lori p̄rogaꝝ. Ao.S. Lg.. Ta g. S. N..25. Qd qº 4.CIo. pl̓a v. R. 5bS d. a. ſ. b. P yap. t. K yaya d yxi..l.vj. Mā 2

Accuſare ¶ In abſolutione a maiori excōmunicatiōe qua tuor obſeruāda ſunt. Primū vt excōmunicatꝰ iu ret prius ſtare mādatis eccleſie. extra eo. ex tenore Sed hoc iuramentū nō eſt de ſubſtantia abſolu tionis cōmuniter ẜm doc. extra eo. cuꝫ deſideres. Unde ⁊ ſi omittatur qd̓ fieri nō debet: non ꝓpter hoc minꝰ tenet abſolutio. Porro de pueris an iu rare debeāt iudicio ep̄i relinquit̉. Mulieres autē indubitāter iurare debent. Secūdū vt ſi excōica tus ſit ꝓ notoria in aliquē offenſa: non abſoluat̉. niſi prius ſufficiens emenda preſtet̉. Pro occulta v̓o offenſa: aut ꝓ ꝯtumacia ſufficit iuratoria cau tio. Ubi nulle expenſe petunt̉. ſed vbi expenſe pe tuntur. tenēdum eſt qd̓ dictū eſt sͣ. Abſolutio. iiij. Terciū eſt vt abſoluat̉ ꝑ euꝫ qͥ tulit ſententiā: vel eius ſuꝑiorē aūt aliū cui ꝯmiſerit cū pſalmo or̄one ⁊ verberibꝰ. ⁊ poſtea ſubiūgat̉. abſoluo te. extͣ eo. a nobis. ij. Quartū vt poſtmodū excōmunicator faciat illi mandata iuſta ⁊ rōnabilia: al̓s poſſet ap pellari de ap. vt debitꝰ. In excōicatione v̓o a mi nori exprimet excōicatus ꝓprio ſacerdoti cauſam. ⁊ ſic ſe faciat abſolui. Et intelligit̉ ꝓprius ſacerdos parochianus: vel dioceſanus: vel ille qͥ de licentia eoꝝ eſt electus. nec requirit̉ iuratoria cautio: extra eo. nuper. ¶ Que aūt mādata fieri debeāt abſoluto qͥ iura uit: dicendū ꝙ ſi erat excōicatus a canone. iniun gendū eſt ei p̓ncipalit̓: ꝙ ꝯtra illuꝫ canonē nunqͣꝫ veniet. Et incēdiario. ꝙ nunqͣꝫ incēdat. ⁊ ꝑcuſſor ꝙ nūqͣꝫ ꝑcutiat ⁊ ſil̓ia. xxiij. q. vlti. peſſimā. Aliqn̄ etiā requirit̉ cautio: qd̓ decetero talia non faciunt extra de ſen. ex. graue. Similit̓ etiā qn̄ hn̄s impe dimētū abſoluit ab eo: qͥ al̓s nō poſſet iniūgendū eſt vt ꝙͣcito poterit ſe p̄ſentet. Sed ſi apparuerit ſentētia iniuſta nullū mādatū fiet abſoluto. extra de ſen. excō. ſacro. ¶ Defunctus hoc mō abſoluet̉. ſi eſt ſepultus in cimiterio non exhumabit̉. Si alibi exhumabit̉ et o tibi audire corpus vel ſepulcrū verberabit̉: vt fit circa viuos caſibus: cu vt nota. extra de ſen. ex. a nobis. el. ij. Et ad qͥd va iibi confiteant̉ cum let talis abſolutio. vide sͣ. Abſolutio. j. in fi. Bſolutio. vj.ſ. a pec. cato. Forma abſolutiōis in ſacramento penitētie ẜm Sco. in. iiij. eſt. Ego abſol uo te. Et addit idē Sco. ꝙ ſacramētum penitētie poteſt dici ſacramētū iudiciale vel iudiciuꝫ ſacra mentale. ex hoc ꝙ ſacramētale eſt firmius: qꝛ irre abſoluam. non ꝑ uocabilius ꝙͣ aliquod iudicium publicuꝫ. Et hic patet ratio quare non eſt neceſſe verba eſſe ita pre ciſa in iſto ſacramento: ſicut in baptiſmo. ⁊ eucha n: aut non. Si ſic. ni riſtia: quia ſufficit ꝙ in hoc ſacramento penitētie exprimat̉ actus ſentētie abſoluētis: ſicut etiam in iudicio publico nō oportꝫ eſſe limitata verba. Ait em̄ vnus de theodoro martyre. Iubeo ignibꝰ tra di. Alter d̓ cypriano. Gladio animaduerti placet Cōmunit̓ tn̄ iſta verba ſunt apta. Ego abſoluo te quecūqꝫ alia p̄mittant̉ vel ſubſequant̉. Congruit etiā debita intētio ex ꝑte abſoluētis. Ex ꝑte auteꝫ ſuſcipiētis ꝙ ſit penites. In abſolutiōe aūt ab ex Fo. XIII. cōicatōne ẜm Ri. in. iiij. di. xviij. nō ē neceſſe ob ſeruare v̓ba p̄ciſa ſicut in pͥma: q̄ eſt ꝑs ſacramēti penitētie. licꝫ ꝯgruū ſit etiā in iſta: dicere. abſoluo: tn̄ nō ē neceſſariū. īmo ſufficeret dicere v̓ba ſigni ficātia excōicatiōis remotionem. Unde ſi diceret excōmunicator reuoco. vel relaxo excōmunicatio nem ille eſſet abſolutꝰ. Idem ſi diceret rebenedico te: vel qd̓cūqꝫ aliud tale intendens per illud abſol uere eſſet abſolutꝰ. extra de reg. iu. omnis res. Et hoc ẜm. v̓ v̓. Io. Rai. ⁊ fere omnes doc. licꝫ Ho. dicat contrariū. ¶ Abſolutio autem a ſuſpenſiōe officij vel diui norū fieri debet ſub iſta forma vel ſimili. Ego ab ſoluo te a vinculo ſuſpenſiōis quā incurriſti pro pter talē cauſam. ⁊ reſtituo te executioni ordinum ⁊ officiorū tuorum in nomine patris ⁊ filij ⁊cͣ. Tn̄ qꝛ ſuſpenſio ꝑtinet ad forū cōtentioſum: nec repe ritur determinata forma neceſſaria huius relaxa tionis. Ideo quicqͥd dicat ⁊ quibuſcunqꝫ verbis vtat̉ is qui valet abſoluere vere abſoluit ſicut di ctum eſt de abſolutione ab excōmunicatiōe. Quo autē ad irregularitatē ſecus eſt. nam relaxatio eiꝰ ꝑ eum qui valet: debet fieri ꝑ iſtud verbū. diſpen ſo. ⁊ nō abſoluo: vtputa Iudex dicat. Ego diſpē ſo tecū in irregularitate quā incurriſti propter ta lem cauſam. ⁊ reſtituo te ad actus legitimos: vel ſi cōtraxiſſes: qn̄ dubitat̉. Ecuſare. Vtrū homo teneatur a accuſare? Rn̄. ẜm Tho. ſecūda ſcd̓e. q. lxviij. Si crimē ſit tale ꝙ vergat in de trimentum reipublice. puta in multitudinis cor ruptelam corporalem vl̓ ſpiritualē: tenetur homo ad accuſationē dūmodo ſufficienter poſſit proba re. Si v̓o non ſit tale qd̓ in multitudinē redūdet: vel etiam ſufficientē ꝓbationem habere nō poſſit non tenet̉ ad accuſandū quia nullus tenet̉ ad id qd̓ debito modo ꝓbare nō poteſt. Et addit tho ꝙ illud nō eſt oīno ſecretum quod ꝑ ſufficientes teſtes ꝓbari poteſt. ¶ An aūt in pͥmo caſu qn̄ ꝯmiſſa talia ſunt: que vergūt ad corruptionem multitudinis teneatur ſciens ſtatim manifeſtare. nō tamē requiſitus per ſuperiorē: nec ꝓductus in teſtem? Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſecūde. q. lxx. ꝙ de his que cōmiſſa ſunt ho mini in ſecreto per confeſſionem nullo modo de bet teſtimonium ferre: quia huiuſmodi neſcit vt homo: ſed tanꝙͣ miniſter dei. ⁊ maius eſt vinculū ſacramenti quolibet hominis p̄cepto. ad hoc glo. in. c. ſacerdos de peni. diſt. vj. Circa v̓o ea que ali ter homini ad noticiam veniunt: vel ſub ſecreto cōmittuntur diſtinguēdum eſt. Qn̄qꝫ enim talia ſunt que ſtatim cum ad noticiam hominis vene rint. homo ea manifeſtare tenetur. puta ſi ꝑtinēt ad corruptionē multitudinis ſpiritualem: vel cor poralem: vel in graue damnū alicuius ꝑſone: vel huiuſmodi: qd̓ quis ꝓpalare tenetur vel teſtificā do: vel denunciando: et contra hoc debitum ob ligari non poteſt ꝑ ſecreti ꝯmiſſum: qꝛ in hoc fran geret fidē quā alteri debet. Qn̄qꝫ v̓o ſūt talia q̄ qͥs

ꝓdere non tenet̉. vn̄ pōt obligari ex hoc ꝙ ſuo ſe creto cōmittunt̉. ⁊ tunc nullo mō tenetur ea pro dere etiā ex p̄cepto ſuꝑioris: qꝛ ſecretū ſeruare ē de iure naturali. nihil aut pōt precipi homini ꝯtra id qd̓ eſt de iure naturali. quo ad hoc vltimuꝫ aliqui tenent contrariū. ¶ Qūo aūt fieri debeat accuſatio? Dic pͥmo ꝙ dꝫ fieri ī ſcriptis. ij. q. vlti. qͥ crimē. ſed hoc nō ē ſemꝑ neceſſariū. puta in leui crimīe. Itē in notorijs: qͥa in hmōi nec accuſator requirit̉ de accu. euidentia. Secꝰ in nō notorijs etiā ſi manifeſta ſint. xj. q. iij. eoꝝ. Itē dꝫ accuſatio fieri cū inſcriptiōe.i. ꝙ accu ſator debet ſe ad penā talionis obligare. ij. q. vlti. quiſqͥs. tn̄ et ſi accuſator nō inſcribat ex natura tn̄ accuſatōnis huiuſmodi pena calūnie venit. C. de accu. l. fi. Excipiūt̉ tamē quidā caſus. vt in leui cri mine. Item in crimīe apoſtaſie. Item cū maritus accuſabat vxorē de adulterio. ⁊ huiuſmodi. No ta tamen ſingulare dictū Bar. in. l. ij. C. ſi ſer. vel liber. li. x. ꝙ ſi qͥs accuſat publice infamatū: ⁊ defi cit in ꝓbatione nō debet puniri pena talionis vl̓ calūnie: qꝛ excuſat̉ ꝓpter infamiā p̄cedentē. qd̓ eſt mēti ꝯmēdādū ẜm panor. ī. c. cū ꝯtīgat. d̓ reſcrip vbi etiā dicit ꝙ fama inducit iuſtā credulitatē. vn̄ habens iuſtam noticiā ex fama. dicit̉ habere ex ꝓ babili cauſa. Et idem ſentit glo. in. c. inquiſitioni. de ſentē. excō. Ecuſatus. vtx accuſatꝰ peccet mortalit̓ negādo veritatē ī iudicio? Dic ꝓut habet̉ ꝑ tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxix. ꝙ ac cuſatus tenet̉ iudici veritatē exponere. quā ab eo ẜm formā iurꝭ exigit. Et ideo ſi ꝯfiteri noluerit vl̓ mēdaciter negauerit: peccat mortaliter. Si v̓o iu dex exquirat qd̓ nō pōt ẜꝫ ordinē iurꝭ. nō tenet̉ ei accuſatꝰ rn̄dere: ſꝫ pōt ꝑ appellationē. vel aliter li cite ſubterfugere. mēdaciū tn̄ dicere nō licet. ⁊ vi de nota. ꝑ hen. de gā. quodlibeto. viij. vbi dicit. ꝙ quāto homo tenet magis ſeip̄m diligere ex chari tate qͣꝫ ꝓximū tanto magis debet circa ſeip̄m oꝑa charitatis exercere. Nūc aūt opus charitatꝭ ſum mū homīs erga ꝓximū eſt. cū peccatū eiꝰ occultū eſt. eū ad correctionē occultā exhortari. nullo aūt mō peccatū eiꝰ publicare ne tā ſit ꝓditor crimīs: qͣꝫ corrector. multo gͦ magis non pōt eſſe ſuipſius ꝓditor ſed corrector. Si gͦ hꝫ peccatū occultū ſolꝰ dꝫ ſe corrigere qꝛ ꝯͣ charitatē ē crimē ſuum ꝓdere. etiā ꝯͣ charitatē ē ab homīe petere qd̓ eſt ꝯͣ ipſam charitatē facere. Petere gͦ a ſubdito ſiue cuꝫ iura mēto ſiue nō. vt in aꝑto ꝯfiteat̉ crimē ſuū occultū ſi nō ſit ꝯͣ ip̄m ſuꝑ facto ſuo infamia vl̓ ſuſpitio ta lis vt ꝯͣ ip̄m ꝑ inqͣſitionē opus ſit ꝓcedere. ē ꝯtra charitatē. Et id̓o ī iſto caſu nō tenet̉ ei obedire qꝛ preceptū dei in hoc obuiat. vn̄ cū illicitum ſit face̓ ſub iuramēto qd̓ nō licet facere oīno ſine iuramē to. Ideo ſi prelatus petat cuꝫ iuramento vt dicat de eo ſubditus veritatē quā nouit. nō debet ei in hoc obedire. neqꝫ ſe ad tale iuramentū aſtringere vlterius ſi aſtringat ip̄m generali iuramēto ad di cendū veritatem ſuꝑ interrogatis. ⁊ poſtea petat ſpecialiter ſibi dici veritatem caſus p̄dicti. dico ꝙ Accuſatus nō tenet̉ ei reſpondere qꝛ iuramentū generale noͣ intelligit̉ niſi de licitis q̄ iurans ſine offenſa dei fa cere poteſt. ⁊ que ille cui iuratur debꝫ ⁊ poteſt ſine peccato petere. hec ibi. ¶ An liceat accuſato ⁊ ad mortē ꝯdemnato ſe de fendere vel fugere. Dic ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxix. ꝙ ſi damnatus fuit iuſte. nō licet ei ſe defendere. Si v̓o iniuſte. tale iudicium ſimile eſt violentie la tronū. Et id̓o ī tali caſu licet reſiſtere principibus malis. Accuſato aūt cuilibet fugere licet. qꝛ ⁊ ſi nō liceat reſiſtere. nō tn̄ tenet̉ facere illud. vnde mors ſequat̉.ſ. manere in loco vn̄ ducat̉ ad mortem. de hoc. jͣ. Incarceratus. ¶ An aūt ille qͥ iurauit redire ad carcerē teneatur redire. Dic ẜꝫ panor. in. c. ſi v̓o. de iureiur̄. ꝙ tenet̉ obſeruare iuramentū. etiā ſi ſubſit ꝑiculū mortis. dūmō carcer non ſit iniurioſus. de quo vide glo. notabilem in cle. paſtoralis. de re iudi. in v̓. ꝑ vio lentiā. vbi ſic dicit. ꝑ hanc lr̄aꝫ videt̉ ꝙ ſi captiuꝰ ad penā vel ꝑiculū mortis relaxat̉ iuramento ſuo de redeundo ad carcerē certa die. ſi mors erat in iurioſa. redire nō tenet̉. al̓s tenet̉. ¶ An aūt ꝯtractꝰ initi ꝑ incarceratū valcāt. Dic ẜm doc. ⁊ maxime panor. in. c. accedens. de ꝓcu. ꝙ aut qͥs eſt captiuus apud hoſtes. ⁊ tūc ille cum ꝑdiderit libertatē. nō poteſt teſtari. neqꝫ aliquem actū vt liber homo facere. vt in. l. eius. ff. de teſta. ⁊ in. l. diuus. ff. de iure fiſ. Aut eſt detentꝰ in car cere priuato. puta a latronibꝰ vel aliquo tyranno. ⁊ tūc ſi aliquid agit cum ipſo tyrāno detētore. pōt poſtmodū allegare metū. ⁊ facere actū reſcindi. vt in. l. qͥ in carcerē. ff. qd̓ me. cā. Sed cū alio ab ipſo detentore pōt ꝯtrahere. Itē poteſt in carcere teſta mentū facere. vt in. l. metū.§. ſed licet. ff. qd̓ me. cā Aut eſt qͥs detentus in carcere publico ⁊ iuſte. Et tūc ſi eſt damnatꝰ pena capitali. nō pōt aliqͥd age̓ tanqͣꝫ liber qꝛ eſt effectus ſeruus pene. ⁊ bona ſua veniūt ad ſuccedentes ab inteſtato. vt in aut̓. bo na damnatoꝝ. C. de bo. dā. vn̄ talis ad pias cau ſas etiā nō poteſt diſponere. vt notabilit̓ dicit Io. an. in. c. ij. de vſu. li. vj. Aut nō eſt ſic damnatꝰ. ſꝫ eſt in carcere detentus. Et tūc poteſt ꝯtrahere. et alios actus agere. vt in dicta l. qui in carcere̓. ⁊ te net ibi Bar. et etiā cum illo: ad cuius petitionem detinetur. Aut tenetur quis apud alios. vt obſes ⁊ tunc ſi loquimur in obſide ꝓprie ſumpto. vt ī illo qui datur pro aliqua ſecuritate ab hoſtibus. ⁊ iſte perdit libertatem. vnde non poteſt aliquid diſpo nere vt liber. nec facere teſtamentuꝫ. ita loquitur l. obſides. ff. de teſta. Secus autem ſi vna ciuitas dat alteri ciuitati obſides. vel vnus nobilis alteri nam illi non perdunt libertatem. nec poſſunt ſic dari. vt ſint proprie obſides. vt notat Bar. in di cta. l. obſides. et facit quod notat̉ in. c. ex reſcripto de iureiur̄ vbi habetur ẜm panor. ꝙ ab imꝑato re dari poſſunt ſuis hoſtibus ⁊ ecōtra. Et iſti ob ſides hoc caſu ſunt quaſi ſerui. Ideo nō poſſunt teſtari ſine licentia principis. vt in dicta. l. obſides Idem puto de alijs principibus habentibus iu ra principis. ſeu ius indicendi bellum. et iſti ꝓprie dicuntur veri obſides. Ab alijs autē inferioribus

Adoptio glo. in. l. ij. C. de pa. qui fi. diſ. dicit ꝙ noͣ. licꝫ fateat̉ de facto vſurpatū contrariū. Bart. remittit ad. d. ca. ex reſcripto. Sed Panor. dicit. ꝙ iſti inferiores non pn̄t iſtos obſides ꝓprie dare. vt ſic ꝑdant liber tatem: qꝛ immutare ſtatum hoīs eſt ſolius princi pis. Et ſic quo ad clericos ⁊ monachos ſolus pa pa pōt eos dare obſides: vt ꝓprie ſortiant̉ nomen obſidum. Et nota ꝓ declaratione p̄dictorum vnū menti cōmendandum ẜm Panor. in. d. c. accedēs de mente Bar. in. d. l. qui in carcerem. ꝙ nō dicit̉ quis liberatus a vinculis: ſi cuſtoditur in publico. Et hoc facit contra practicam quorundam. Nam ſi detentus in carcere vult aliquem contractum fa cere: faciunt ip̄m extrahi de carceribus et cuſtodit̉ ibi ꝑ familiam. nam certe iſte nō poteſt dici libera tus. vt in. d. c. accedens. ex quo. c. habet̉. vt nō ſuf ciat extra territorium ꝓduci. niſi ꝓducat̉ ad locuꝫ ſecurum. Uide etiaꝫ qd̓ notat Panor. in. c. domū de ſe. nup. vbi dicit ꝙ exiſtens in carcere poteſt cō trahere matrimonium. ⁊ tenet. exquo vis non in fert̉ in matrimonio contrahēdo. Ex quo infert̉ ꝙ ſi matrimonium tenet: qd̓ requirit libertatem ma ximam. vt in. c. cum locum. de ſpō. ergo cōtractus in carcere geſti tenent. hoc tn̄ dictum limita. vt di vtintlaus ſꝫ dea. ctum eſt sͣ. Doptio eſt perſone extranee in filiū: vel nepotem vel dein ceps legitima aſſumptio. ẜm Ri. in. iii di. xlij. arti. ij. q. j. Et ꝑ ꝑſonā extraneam intelligit̉ oīs qui nō eſt in ptāte adoptantis. ſiue ſit de eius carnali cognatōe: ſiue nō. Et ꝑ filium intelligas fi liam. ⁊ ꝑ nepotē. neptem. qꝛ tam maſculus qͣꝫ femi na pn̄t adoptari. Adoptio aūt eſt genus. et habet duas ſpēs.ſ. arrogationē. ⁊ adoptionē. Arrogatio uus pene. ⁊ bona ſua ſit de eo qui eſt ſui iuris: aucͣtate principis. ſed ad tato. vt in aut. b optio fit in ſpē de eo qui eſt alieni iuris. auctoritate n̄ talis ad pias cau magiſtratus. vt. ff. de adop. l. j. ⁊ ad patrē arrogan tem tranſeunt oīa iura ſeu bona arrogati. ac etiam ō eſt ſic damnatꝰ. ſ filij ſui in eius ptāte efficiunt̉. ff. eo. l. ſi pater fa. Et poteſt ꝯtrahere. et querit glo. ibi. Filius arrogatus vult ꝓ ſe ſibi reti ui in carcerē. ⁊ te nere. an poſſit?: ⁊ videt̉ ꝙ ſic. qꝛ in traditōne pactū qd̓ apponit̉ debet ſeruari. In cōtrariū facit auten tica ingreſſi. de ſa. ſan. ec. Idem Bar. ibi. ¶ Quero vtrum abſens vel diſſentiens poſſit ar rogari? Rn̄. ꝙ nō. tex. eſt. ff. eo. l. neqꝫ. Neqꝫ etiaꝫ adoptare. vel arrogare quis abſens pōt. nec etiā ꝑ ꝓcuratorē arrogare vel adoptare quis pōt. de hoc eſt tex. ff. eo. l. poſt mortē.§. neqꝫ. Quare aūt hmōi arrogatio. vel adoptio nō poſſit fieri ꝑ ꝓcuratorē. vide Bar. in. l. galus.§. forſitan. ff. de li. et po. vbi vt notat Bar. in di dicit ꝙ ea in quibꝰ ſolus ꝯſenſſus requirit̉. pn̄t fie lotat̉ in. c. ex v̄ ri ꝑ ꝓcuratorem. vt eſt in legitimatiōe. vbi ſufficit ꝙ filius on̄dat voluntatem patri. nec eſt neceſſe ꝙ pater ſit pn̄s. Item ex ꝑte filij nō requirit̉ ꝙ ſit pre lens. ſed ſufficit ꝙ ratum habeat. vt in autentico. qui. mo. na. effi. ſui.§. naturales. ⁊.§. general̓r. col la. vij. qꝛ in legitimatōe pater nihil diſponit. ſꝫ prin cipi vel habenti auctoritatē ab eo. diſponēti cōſen tit. nō em̄ ipſe pater legitimat. ſed principis aucto ritas. Secus eſt qn̄ pater ipſe diſponit. quia pater Fo. XIIII. emancipat. vel abſoluit filium ⁊ iudex auctorizat. Item pater adoptat. Item dn̄s manumittit. Et ex hoc pōt colligi determinatio illius. q. An filiatō ſpūalis. ſiue cōpaternitas poſſit cōtrahi ꝑ ꝓcura torem? ⁊ videt̉ ꝙ nō. qꝛ ipſe pater ſpūalis aliquid diſponit. ⁊ aliquid agit. nō ſimpl̓r cōſentit ergo re quirit̉ pn̄tia ſua. vt. l. poſt mortem. de adop. Et ita dicunt canoniſte. hec Bar. ¶ An aūt in adoptōe requirat̉ cōſenſus ꝓpinquo rum. Dic ꝙ in arrogatōe voluntas arrogatoris re quirit̉. ⁊ illius qui debet arrogari. In adoptōe aūt requirit̉ voluntas adoptantis. eius qui adoptat̉. ⁊ patris ſui. ⁊ nō aliorum cōſanguineorum. Et ſic voluntas eius requirit̉. qui loco patris eſſe debet. ff. eo. in adoptionibꝰ. Idem Bar. ibi. Et emācipa tio ⁊ adoptio q̄ de voluntaria iuriſditiōe ſunt. pn̄t fieri quocunqꝫ loco. dum tn̄ idoneo. ff. eo. emanci pare. Item magiſtratus p̄t filios ſuos corā ſe emā cipare. ff. eo. ſi conſul. Et ꝑ idē iudex donando poſ ſet corā ſe inſinuare licet cauſe cognitionē requirat ſicut emancipatio. vt dicit Bar. in. d. l. ſi cōſul. ¶ Adoptare pōt paterfa. qui ſui iuris eſt. ⁊ qui ge nerare pōt. qm̄ qui generare nō pōt. ꝓpter impedi mentum naturale nō poterit adoptare. Secus ſi eſſet ꝓpter impedimentū accidentale. vt ſpādo. ſi ue gladio caſtratus. Item mulier adoptare nō p̄t niſi in ſolacium amiſſoꝝ liberorū. hoc ei a principe cōcedat̉. Item nec filiuſfa. Item nec minor. lx. an nis. ff. eo. l. ſi paterfa. niſi ex aliqua neceſſaria cā. qꝛ ante illud tp̄s debet vacare generationi naturali. Oportet etiā ẜm Ri. ꝙ adoptans plena puberta te p̄cedat adoptatum.ſ. xviij. annis. Idē Panor. in. c. j. de cogna. le. Et ex p̄dictis pōt patere dr̄ia in ter arrogationē. ⁊ adoptionē. Et differunt in qua tuor. Primo. qꝛ arrogat̉ qui eſt ſui iuris. adoptat̉ v̓o qͥ eſt alieni. Scd̓o qꝛ arrogatus tranſit in ptātē arrogantis. adoptatus v̓o nō trāſit in ptātem ad optantis. Tercio. qꝛ arrogatio non fit niſi auctori tate principis. Adoptio aūt fit ꝑ quemlibet magi ſtratum. Et hec dr̄ie habent̉ inſti. de adop. ⁊ in. d. c. j. in glo. Quarto differūt. qꝛ arrogatus habet de neceſſitate legitimam in bonis arrogatoris. vnde ſiue eum emācipet. ſiue decedat. debet ei relinque re legitimam. Adoptatus v̓o non habet legitimā in bonis adoptantis. vnde nō habet ei aliquid re linquere. Si tn̄ ab inteſtato moriat̉. ſuccedit ei ad optatus. ¶ Utrum aūt legitima q̄ debet̉ arrogato. ſit quar ta oīm bonorum? Glo. in. l. ſi arrogator. ff. eo. dicit ꝙ non. ſed eſt quarta eorum q̄ habiturus eſſet ab inteſtato. vt in naturali quē pater vult exhereda re. vt. ff. de inoffi. teſt. l. papinianus.§. qm̄. Idem Bar. ibi. ¶ An aūt iſta quarta ſit augmentata ꝑ autenticū de tri. ⁊ ſe. ſicut in naturalibꝰ liberis? Bart. in. d. l. ſi arrogator dicit. ꝙ non. ⁊ de hoc eſt glo. ẜm eum in dicto autentico. Et ex p̄dictis patet quid dicen dum de eo qui in domo ſua. vel etiaꝫ corā aliquibꝰ aliquē recipit in filiuꝫ. vel filiā? Et dic ẜm Panor. in. d. c. j. ꝙ nulla eſt adoptio. Et de p̄dictis extant verſus. Arrogo qui ſuus eſt. ⁊ habet meus eſſe ne

ceſſe. Patris adopto ſuum. nec patris deſinit eſſe. De hac materia vide infra. Impedimentū. vij. Oulatio. Utrum peccatum ſit dare adulatoribꝰ vl̓ hyſtrionibꝰ? Quidā dicūt: vt elicit̉ ex Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxv. ꝙ ars hyſtrionatus. qꝛ deſeruit humane recreatōi que neceſſaria eſt vite hoīs de ſe non eſt illicita. vn̄ et de illa arte viuere non eſt ꝓhibitū. Ita tn̄ ꝙ fiat obſeruatis debitis circūſtantijs locorū tēporum ⁊ ꝑſonarū. Sed cū hyſtriones vtunt̉ indifferēter ta li exercitio. ad repn̄tandū etiā turpia. vel vituperā dum. vel irridendū ꝑſonas ſpūales. vel ſacr̄a ⁊ di uinū cultū. vel immiſcēt ibi ſuꝑſtitōes vel ꝑiculuꝫ vite. vt tendere arcū ſuꝑ funē. et hmōi: illicita eſt. ⁊ eam oꝑtet dimittere. ⁊ de tali intelligit̉. de conſe. di. ij. ꝓ dilectōe. ⁊ pctm̄ eſt talia aſpicere. ⁊ talibꝰ ꝓ illo oꝑe dare. lxxxvj. diſ. donare. vult dicere ꝙ vbi actus. verba. vel alia ſunt peccata mortalia. tūc ꝓ hibitum eſt. Uldricus etiā dicit. ꝙ ſi aliquis etiaꝫ malis hyſtrionibꝰ parce dat ad cōſeruādū famam ſuā. ne a talibꝰ vituꝑet̉. nō credit talē peccare mor taliter. vide etiā glo. in. c. qui venatoribꝰ. lxxxvj. di. qui vult ꝙ dare eis ad voluptatē. vel luxuriā non licet. ſed ad laudē dei. vel ob iuſtā cām. puta recre atiōis: licet. de cōſe. di. iij. ꝑuenit. Et nota Panor. in. c. cum decorē. de vi. ⁊ ho. cle. vbi dicit. ꝙ ſi quis ſaltem bis exercuit in publico illaꝫ artē cā queſtus efficit̉ infamis. ar. optimū in. l. palā. de ri. nup. vbi habet̉ mulierē dici meretricem. ſi admiſit duos cā queſtus. ⁊ facit. xxv. q. ij. Ita nos. Et ex predictis duo notabilia elici pn̄t. primo ꝙ in criminibꝰ huiꝰ actus inducit cōſuetudinē. ⁊ iō hoc facit ad caſus qn̄qꝫ reſeruatos ꝑ ep̄os. qui qn̄qꝫ reſeruāt caſus vt puta. verberātes ꝑentes vel blaſphemātes deum vel ſanctos. ſi hoc habeāt ex cōſuetudine. Si gͦ ta les blaſphemaſſent deū vl̓ ꝑcuſſiſſent ꝑentes vltra vnam vicē. ad ep̄m ꝑtineret abſoluto. Scd̓o nota ꝙ ſi mulier cā queſtus admiſiſſꝫ duos dr̄ meretrix et quicquid deinceps lucrat̉. cum bona conſcīa re tinere pōt. Secus de mulieribꝰ q̄ hincinde forni cant̉. nō principaliter cā queſtus. ſed cā libidinis. tales em̄ recipientes munera tenent̉ ad reſtitutio nem. Uide de hoc. jͣ. Reſtitutio. xiiij. Idem in ſil̓i habet̉ in. c. monaſteria de vi. ⁊ ho. cle. vbi habet̉ ꝗ ex dn̄abus vicibus inducit̉ frequētatio monaſte riorum. Dulterium eſt alieni thori violatio. xxxij. q. v. non mechabe ¶ Quid faciet mulier que de adulterio ſuſcepit fili um. vel ſuppoſuit ſibi partum alienū. et ita qui nō eſt filius ſuſcepit expenſas ab eo qui putat̉ eſſe pa ter. ⁊ eſt cā ꝙ illi qui eſſent heredes nō ſuccedunt? Dic ẜm Panor. in. c. officij de pe. ⁊ re. ꝙ aut nullū piculum eſt in reuelādo veritatem ⁊ veriſil̓r credet̉ mulieri. ⁊ tunc mulier peccat non reuelando. ⁊ du rante fraude hec pnīa non eſt fructuoſa. Aut non credet̉ mulieri. nec habet ꝓbationes ꝓmptas. et tunc ſatis eſt ꝙ peniteat abſqꝫ eo ꝙ detegat. qꝛ exAdulatio quo videt ꝙ ꝓbare nō poteſt debet tacere. ne poti us inducat ſcandalum ꝙͣ vtilitatem. Aut mulier habet ꝓbatiōes ⁊ veriſil̓r ſibi credet̉. ſed ſubeſt pe riculum mortis in reuelando. ⁊ tunc debet potius tacere. qꝛ in nō reuelādo eſt periculum rerum. ſed in reuelando eſt periculum animarū ⁊ corporum. Nec obſtat regula iuris. qui ſcādalizauerit. vbi ha bet̉. ꝙ facilius ſcandalum naſci ꝑmittit̉: ꝙͣ veritas relinquat̉. qꝛ ẜm Innoc̄. illud ꝓcedit in iudice vel in teſte. qui habet iudicare veritatem. ergo mulier peniteat ⁊ ſatiſfaciat de ſuo veniētibꝰ ab inteſtato. vel illis quos maritus veriſil̓r inſtituiſſet. ſi credi diſſet iſtum nō eſſe filium ſuum. Et ſi dubitat. diſ penſet in pauꝑes. Si v̓o mulier nō eſt potens ad ſatiſfaciendum. tunc ſaltem peniteat. ⁊ ei nō dene gabit̉ confeſſio. vt in. d. c. officij. quod eſt valde ſin gulare. Et colligitur hec theorica ſingularis que fa cit ad multa. videlicet ꝙ p̄ceptum poſitiuum non obligat quem cum ſcandalo. vbi ergo veriſil̓r ſcan dalum corporum ⁊ animarum eſſet venturū. iuſta cauſa eſſet nō exequendi p̄ceptum. etiā pape. vt in d. c. officij. ⁊ in. c. ſi qn̄. de reſcriptis. immo etiā ha bes ex. d. c. officij. ꝙ ius poſitiuum interpretat̉ ius diuinū. reſtitutio em̄ videt̉ de iure diuino. ⁊ tn̄ pa pa interpretat̉ hmōi reſtitutionem non fiendam. rōne ſcandali. vel ꝑiculi corporū ⁊ aīaruꝫ. ⁊ de hoc vide diffuſius. jͣ. c. Conſuetudo. Predicta aūt pro cedunt in dubio. qn̄ ſcꝫ non apparet in contrariuꝫ de exp̄ſſa intentione pape. Sed dubium eſt. quid ſi papa p̄ciſe p̄cipit ſcandalo non obſtante manda to ſuo pareri? Dic ẜm Panor. in. c. cum teneamur de p̄ben̄. ꝙ aut eſt quid tale. quod non poteſt ſine peccato expleri. ⁊ tunc nō eſt parendum ꝑ notabi le dictum Inno. in. c. inquiſitioni. de ſen. ex. vbi di cit. ꝙ nō eſt parendum mandato pape. iniuſte p̄ci pienti. vbi multa mala vel ſcandalum veriſimiliter eſſet venturum. vnde ſi mandatum pape continet hereſim vel p̄ſumitur ſtatum eccleſie ꝑturbari. vel alia mala ventura. non debet ſubditus parere. Ex quo infert Panor. in. d. c. ſi qn̄. ꝙ ſi princeps man dat aliquid ſub pena excōmunicationis. quā ipſo facto incurrat. ex cuius executione p̄ſumit̉ ſcanda lum venire. non debet ſubditus parere. Et ex his infert ad aliam. q. Pone. papa ſcribit ꝓ notorie in digno. vt aſſignet̉ ſibi certum beneficium. nūquid mandatarius teneat̉ parere. Ex dictis Ioh̓. an. in c. cum adeo. de reſcriptis. ⁊ in. c. ſignificauit. de off. ordi. diſtingue. ꝙ aut non conſtat p̄ciſe de intenti on principis. Et debet ſeruare mandatarius qd̓ dicit̉. in. d. c. ſi qn̄. ſcꝫ non obedire. ſed expectare ſe cundam iuſſioneꝫ. quia qn̄qꝫ princeps propter ni miam importunitatem. vl̓ ſurreptionem concedit non concedenda. Aut preciſe conſtat ꝙ vult huic indigno ꝓuidere. Et tunc. aut papa poteſt in illo actu diſpenſare. ⁊ eſt ſibi parendum quia videtur tunc diſpenſare. Aut non poteſt diſpenſare. quia eſt tanta indignitas ꝙ ſine peccato nō poteſt fieri. Et tunc ſibi non eſt parendum. quia papa non ha bet poteſtatem peccandi. xl. diſ. c. j. Inno. etiam in d. c. inquiſitioni. dicit ꝙ ſi papa p̄cipit aliquid. qd̓ non ſapit hereſim. ⁊ tunc in ſpiritualibus eccleſia

Adulterium ſticis eſt ſibi obediēdum: exquo p̄ceptum nō con tinet in ſe peccatum. licet in ſe videat̉ durum. xix. diſ. In memoriam. Idem in eccleſiaſticis ꝑſonis: niſi ex p̄cepto pape vehementer p̄ſumatur ſtatum eccleſie perturbari ⁊cͣ. Et nota. ſingulariter hoc di ctum ẜm Panor. Nam ẜm eum multum allega bat̉: al̓s in fauorem eorum qui receſſerunt ab Eu genio ⁊ Benedicto: et reuocabāt̉ ab eis ſub pena excōicationis. nam dicebat̉ ꝙ non tenebant̉ obe dire. quia fuiſſet impeditum cōcilium. Et ſic ex ta li p̄cepto: mala p̄ſumebant̉ futura vel ſtatus eccle ſie ꝑturbari. Si v̓o mandat alicui ſeculari ſibi non ſubiecto rōne cauſe vel ꝑſone. ⁊ mandet circa tꝑa lia. non tenet̉ ſibi obedire: vtputa ſi mandat ꝙ det ſibi ſua bona tꝑalia. ¶ Sed nunquid filius tenet̉ credere matri? Dic ẜm Panor. in. d. c. officij. ꝙ exquo natus eſt ex vxo re alicuius. intantū p̄ſumitur filius mariti fauore matrimonij. vt non credat̉ matri aſſerenti contra rium. Et idem tenent legiſte in. l. filium. ff. de his qui ſunt ſui vel alieni iuris. ſunt. et in. l. ſi vicinis. C. de nup. immo plus eſt. ꝙ ꝙͣdiu potuit genera ri ex marito. nunꝙͣ p̄ſumat̉ ab alio genitus. etian ttiti ſi ꝓbaretur eo tꝑe ꝑ mulierem cōmiſſum eſſe adu terium. vel ꝙ mulier peperit extra domum mari ti etiam in loco ſuſpecto: vt in. l. miles.§. defuncto ff. de adul. dicit tn̄ Hoſti. ꝙ nō credens matri ha bet fortem animū. quia ipſa melius ſcit ꝙͣ alius. et non eſt veriſimile eam in hoc dicere mendacium. Et ſi filius habet conſcīam leſam ex dictis matris: debet credere. ⁊ omnia bona reſtituere. Sed ſi nō habet conſcīam leſam: quia nullo modo vult cre dere matri tunc nō tenet̉ ad reſtitutionem. Et ita limita dictum legiſtarum in iuribus allegatis qui dicunt illum fuiſſe fatuum: qui ad aſſertionem re gine aſſe e filium regis ceſſit re gno. 5 x..L.. S ¶ An autē adulter teneat̉ ad reſtitutionem dam norum ⁊ expēſarum: que incurrit maritus ex filio nato in adulterio. Summiſte parum vel nihil tra Iiitiab ctāt de hac materia. tn̄ tractātes videt̉ dicere ꝙ nō primo. qꝛ adulter non eſt certus ꝙ filius natus ſit eius filius: quia vbi maritus tꝑe conceptionis nō is parere. Et ex his eſſet p̄ſens nō obeſt. quia tunc bene ſciret maritus non eſſe ſuum. ſed oportet ꝙ illo tēꝑe potuerit eſſe filius mariti. quo caſu adulter non poteſt eſſe cer tus ꝙ ſit ſuus. Scd̓o. qꝛ ipſe adulter non dicit ma rito illum eſſe filium mariti. ſicut dicit adultera. q̄ dicit mendacium. Archi. aūt flo. in ſumma ſua di cit notabiliter. ꝙ ſi adulter ſcit vel credit veriſimili ter illum eſſe ſuum. vbi mater ipſa ſatiſfacere non valet. videt̉ ꝙ teneat̉ de expenſis patri putatiuo: quia cauſam efficacem dedit. ẜm tn̄ poſſibilitatem ſuam. Et ſi mitteret ipſa adultera filium ad hoſpi tale. vel quia finxit mortuū peperiſſe: vel quia no tificauit marito ſine ſui periculo nō eſſe filium ſuū tenebit̉ hoſpitali de expenſis. niſi notabilis pauꝑ tas excuſet eam. cum de iure naturali ad hoc tene atur. Et hoſpitalia ꝓpter pauperes ſint facta. Sed de hereditate vel dote ſi dotaretur a patre putati uo teneri videt̉ ad arbitrium boni viri. attenta ſui cA.S. o.42 il Cxeſſitl. l..9 5 por ixAnt ſol̓. 5. ol aurada prua apl̓t. xij. Et hꝰ qōͣcal̓r vb vobil̓ ⁊ ydi Ac ignomui Stō f. . aaab Aigſhvd ſſſiō ⁊ docꝭ 4 4 1º 4d d. A49 Aclata b adl̓ qꝛ reaca volta6.xn.a ⁊ mab. Ry. prib ōyati q vctō 5ſ a ſ dolo. cocl. dige ꝓ 4. iſtā vl̓. qͥpa2º dolo.. p2qͣrit dol. ag Sdalitꝰ ad ꝙA 4dl̓k2j.. 2.y.Iq. x 0p A8c. j ſytjup. S. S. l. k Fo. XV. facultate. que tn̄ ſatiſfactio occulte fieri debet. Si Udditio M a̓t mo ful̓ cōdiciol̓.xci autem dubitat adulter ex eo ꝙ mulier eſt leuis et cum alijs adulterat̉. vel etiam quia ipſa adultera 2 pen. Ixtcia dubitat vtrum ſit eius. vel mariti. relinquat̉ iudi lf. 2. j℟. Panorꝰ 5ō ſ cio dei. ⁊ grauari non videt̉ de reſtitutione. Inde TH.go. g. cens eſt em̄ vt in re dubia certa ꝓferat̉ ſententia. 4cc hec Arch̓. flo. fiσ μυύ ſ 4d l. ¶ Quid ſi teſtator dixit relinquo vxori mee. c. do c. adā dobꝝ diu nec caſte ⁊ honeſte vixerit. ſi nubat: an habebit le 1 4º ad tliori Fa gatum? Bart. in. l. mulier.§. cum ꝓponeretur. ff. dū. vl̓ꝫ taruxxo ad treb. dicit ꝙ debet habere dictum legatum. eti A6 di adl̓tio Suait am ſi tranſit ad ſcd̓a vota. quia caſte ⁊ honeſte vi gꝝvielonō uere eſt. xxxj. diſt. nicena. vnde teſtator debet dice ſibi a quodā vi̓ ma re donec caſte ⁊ honeſte vixerit. ⁊ vitam vidualem iſtaob hn CK. ſeruauerit. Predicta vera: niſi de voluntate teſtato illatā Fcā. 4. Dit ris. vel de cōmuni vſu loquendi aliud appareret. i. ij. ſi. Fatibꝰ vla hec Bart. Oldra. autē dicit ꝙ ſtaret cōmuni intel qͣ. ſj d. b.a. lectui teſtatoris. qui intelligit ꝙ alij nō nubat. Poſ cuita̓. periā l.gij ſet tn̄ diſtingui. an teſtator ſit homo ſimplex ⁊ idio iodudit ꝙ Nō. qpaſſa Svici ta. talis em̄ ignorare poteſt ꝙ in matrimonio ſit ca tia v. yciſ ⁊ Adb. ſtitas. vt accidit in pluribus. immo ꝑ illa verba vi di4. 55 rati nō&b. qu yenō detur intelligi ꝙ alteri non nubat. Secus ſi teſta tor eſſet ꝑſona docta. Nota tn̄ ꝙ Ang. in autenti 7mo n x. co quō op. ep̄i.§. hec de deo intelligit p̄dicta vera: ala Di. ſi nubat tm̄ ſemel. ꝓ hoc tex. in. l. boues.§. hoc ſer S.&t viẜ l mone: de verb. ſigni. Et ꝑ p̄dictum.§. quidam de κcōdiciol̓. dico ꝙ terminant hanc. q. Quidam mandauit bona ſua liAiqd̓ pqꝫ con diſtribui in dotandis mulieribus indiſtincte. nun n.4 t. ⁊ alinuo ya S. 42 ad quid poſſint commiſſarij dotare viduas pauꝑes. Et concludit̉ ꝙ nō. qꝛ intelligit̉ de primis nuptijs iꝰ a ffiit al. ijj iōſiſq. H yenan d.§. hoc ſermone. 4du. ij pali nō ¶ Quid autem ſi maritus legauit vxori: ſi voluerit debet. 18. honeſte morari in domo ſua. ⁊ ip̄a vadit ad ſanctū Iacobum: vel hincinde diſcurrēdo ꝑ plateas. vel ydob. Icōſbi fcū ſ hmōi. nunquid propter hoc auferet̉ ſibi legatum? Adl̓2. 0. Rn̄. ꝙ ſic. quia ⁊ ſi caſte viuat. non tn̄ honeſte. ar yba y Pī. lvii ff. de leg. iij. l. qui concubinam.§. vxori. ⁊ de cōdit̓. 2 l. K32.02 et de. l. ſi quis ita. q8 F d adol F ¶ Quid ſi vxor relicta que aſſumpſit tutelam filij. 29. Ꝙ Ad lt2ci an ꝑdat tutelam ſi incontinenter viuat ſicut ꝑdit 2ſpQ g6 Frōmel ꝑ tranſitum ad ſcd̓as nuptias? Rn̄. Panor. in. c. f Pdolo Lo. Ctꝰ vxoratus. de conuer. coniug. dicit ꝙ ſc. quia paria 1ixalidl̓ pluo ſunt tranſire ad ſcd̓a vota. ⁊ incontinenter viuere. del̓. vl. a1ꝯS i eo caſu quo tranſitus ad ſcd̓a vota non eſt licitus. y.. F. 40. Et de hoc eſt notabilis glo. quam ſequit̉ Bart. in a. glo. ſi adarij I autentica matri ⁊ auie. C. qn̄ mu. tu. off. fun. pōt. ⁊ l.c2º. ⁊3 v. q. quod bene notabis. Et ꝓ hoc facit tex. in. l. fi. e. ti. ⁊.b4 Eixij.& po vbi requirit̉. ꝙ pudice viuat. Per hoc etiaꝫ poteſt date ꝰ inferri. ꝙ eas penas quas patit̉ tranſiens ad ſecū dicioli aꝑK. Edas nuptias infra annum luctus. pati debet ſi in ft 4l0. Ax. ꝓpoſito A riy. li. continenter viuat. quia ratio nuptiarum ꝓhibiti ajvtia ꝓ hoc qꝛ dol ua infra tale tp̄us fortius vēdicat ſibi locum in in continētia. ne in plus ſe habeat luxuria ꝙͣ caſtitas r l. dit 7A 5 Et pro hoc facit quod notat glo. ſingularis ⁊ Bar Hinalio ad cu ndA FaldAq to. in. l. fideicommiſſum. C. de fideicom. vbi dicit̉ ꝙ ſi vxor relicta incontinenter viuit. ꝑdit legatum.j. ff. de. dolo qu ſibi factum a marito. ⁊ aufert̉ ſibi tāqͣꝫ ab indigna f Lm. . n. rōde vel ex p̄ſumpta voluntate teſtatoris reuocat̉ lega rion L. A0d 1e p Ztum. quod maxime procedit. ſi incontinenter vixit 44 1 lla tꝑe mariti. marito ignorante. ꝓ hoc glo. notabilis v.h. .53c ſ. in. l. ſororem. C. de his qui. vt indi. nl̓☞41 Ira P Fi yudor. i. .cide̓ tixipal̓r ꝯclaAdo uumanoci vl̓o p̄ẜtim polomp Nō. qꝛ ibi cſſat do̓ Luti. cho ica gl. cv. x Fō tōtīgifia MA illa Lri.. h Mgndl̓r vitandā xp̄o libid. ii Rl j fa⁊ drōAdaA.ibi ⁊ llig 4 LS ¶ ꝯ b. 1 jº ad praA Lg Rj ab 4dlteiꝰ.. Ocio foniu deb. pati pona apl̓mj.48 4º. qꝛ bi ad ic. S Openaꝝaꝝ dolaj ¶ xtl. d 4N ELA M R2u. ba⁊. Ad. l. ꝙ neryruA yrnuiarfa L cl̓yanō Ao. l. gg d..v. 2b. 5 g. L R Lcqu 4345 c d0 ν25 4 4g7 yiū. C.. j. F. d. i. ꝝ4º ẜ ꝓ ſ

Aduocatus ¶ An autem deflorans virginem teneat̉ eam du cere in vxorē. vel dotare: dic ꝑ notata ī. c. j. de adul te. ꝙ ſtuprans virginem tenet̉ eam dotare ⁊ duce re in vxorem. ⁊ ſi non vult cum ea contrahere. vl tra dotem corporaliter caſtigabit̉. Si autem pater puelle nollet illam dare: dabit pecuniam iuxta mo dum dotis. quā virgines acciꝑe conſueuerunt. ¶ Quid autem ſi vir neget eam virgineꝫ fuiſſe. an mulieri ſeu patri hoc aſſerenti incumbat ꝓbatio? Rn̄. Panor. in. d. c. j. dicit ẜm doct. cōiter ꝙ non. qꝛ p̄ſumit̉ virgo. ex quo habet̉ ꝓ virgine. ⁊ impu tet̉ iſti qui abuſus eſt. nam ratione delicti. ꝓbatio tranſfert̉ in illunt. ¶ Quid autem ſi non ſeduxit illam. licet ſponte il la acquieuit? Rn̄. Panor. ibidē dicit. ꝙ adhuc ha bet locum qd̓ dictum eſt. quia virgo ſemꝑ p̄ſumit̉ ſeducta et decepta. nam ſi non eſſent inſidie hoīm tantū facinus nō ꝑpetraret̉ vt dicit tex. in. l. vnica C. de rap. vir. vide ad hoc glo. in regula ſcienti. li. vj. Predicta vera in foro contentioſo. In foro aūt penitentiali ẜm. v̓ v̓. ſic agendum eſt. ſi deflorauit ipſam voluntariam: non tenet̉. ſed tn̄ hoc nō vide tur.ſ. fuiſſe volūtariam. niſi qꝛ ille ſeduxit eam. Sꝫ aūt inuitam vel ſeductam. iniungendum eſt ꝙ ſa tiſfaciat. vel componat cum ea. al̓s nō eſt tutus in conſcientia. ¶ Quid autem ſi quis cōtraxit cum virgine clam a patre. nunquid pater teneat̉ eam dotare. Gloſa notabilis. xxxij. q. ij. c. fi. dicit. ꝙ pater tenet̉ eaꝫ do tare. quia mulier ſine cōſenſu patris pōt contrahe re matrimoniū de iure diuino ⁊ canonico.xxvij. q ij.§. ſufficiat. et ꝙ pater teneat̉ dotare filias ſuas. habet̉ in. l. qui liberos. ff. de ri. nup. ⁊. l. fi. C. de do ꝓmiſ. qd̓ etiam tenet glo. xxxvj. q. j. de raptoribus Adde tn̄ vnum. ꝙ ſi puella elegit ſibi ſponſum ſuo generi. ſeu moribus indignum. tunc pater non te net̉. Bar. in. l. obligamur. ff. de ac. ⁊ obli. dicit ꝙ ſi puella non conſtituta aliqua dote nupſit. ꝙ pate non tenet̉ eam dotare. quia ceſſat ratio: ꝓpter quā pater tenebat̉. exquo repperit virum ſine dote. Et ſic ſentit ꝙ maritus tenet̉ de ſuo ſubire onera ma trimonij. qd̓ placet Panor. nam imputandum eſt viro contrahenti matrimonium ſine dote. Tacite em̄ videt̉ ſe obligare ad ſubeundum onera matri monij. Sed vbi puella cōſtituit certam dotem. qꝛ aliter vir cum ea contrahere nolebat. tunc pater te net̉ eam dotare. Et nota bene hoc dictum. vt ſer uetur cautela in iſtis cōiugijs clandeſtinis. vt pu ella conſtituat certam dotem viro. An aūt mulier poſſit filios de adulterio ſuſceptos heredes inſtitu ere. ⁊ multa alia vide. jͣ. c. filius. ⁊. c. ſucceſſio. Et an vſufructuarius teneat̉ ad es alienum ⁊ multa alia pulcra. vide. jͣ. vſuffructus. Aodicio eln a Duocatus. Quid ſit aduoca l¶Aduo. 4to pati re. ſeu poſtulare. Dic ẜm Panor. ſuper d 410 f M20 d. araco hꝰ cō deſiderium ſuum. vel amici ſui in iure: apud eum ¶Rubrica. de poſtulando ꝙ poſtulare eſt dib. jº deciaral ſ quota. ⁊ qͥd qui iuriſditioni preeſt exponere. vel alterius deſi micū. a1 C. j. ca derio contradicere. Et ex hoc ꝙ dicit̉ in iure. deci dꝫ atholcon ꝙ qt ditur queſtio. nunquid cōſulens in camera dicat̉ gab̓ vo di qͦ. t3al. ⁊ orꝰa. dt pa26 A uo Hars ai pli.. ⁊ p̄dica5d q05 b ſipla Aod ſp̄.ſ.. ⁊plon. vii. 9. v. d. . b6 1 ℟. I Ab inde ¶ ꝑheb adqͦt. 42 qͣn yq. ſcuaa. lj. Vd a ſal̓ fac ℟ cldat ꝑaliq. iot aliquorā.4ꝛ. ad̓ A2s ꝓhibiro. e Ivi̓ſqꝫ.i. pa. b1. P Amae v̓o ẜ7 Fl. 71 .j. F. d va..co5. S a palu4u ictoz ō01 yͣ..§ cōſMn.d. l̓ ſale. io. ꝓ labo P p̄ſojpoſ Mꝙ ad d ¶litib. tol pacik lx.ẜ jpb..l. d. lq. Sdi ⁊ ꝑ fa l̓. ag ad victoi̓aꝫ ꝑ. lj. l. 5poſſi.pmiſtmF ſF yad. queta&ulla vuroD d. viclol qꝛ ſt ſb̓ 05 L5 4 9. l. g fc q laliqͦ ꝙͣtitat̓ ſui. ⁊ce E 4º Trtl ꝙ.dā Cylipaciū d. 4. Lxẜ ſꝫ. tº de c̓ta ꝙnita. l̓ 2 qꝛ ad S2ō. ⁊ aliaꝝ̓ d. faili kº.vo¶Fraẜ lgi. hͦ i. gl. t̉ ba. ⁊ l. piij. ff. de pactẜ. Lſ. q. Odoct.ꝰ d. l. ſ. q. ꝟbgl. bi 4 llig ſa qū aliq̓d ꝓ Nt aduocare. Et conclude ꝙͣ noͣ. quia aduocatus eſt: qui in iure ꝓponit. vt patet ex diffinitione p̄dicta. ꝓhibitus ergo aduocare: non cenſet̉ ꝓhibitus in camera cōſulere etiā ꝓcuratori partis qd̓ bene no tabis. ⁊ tenet Bar. in. l. j. ff. de va. cogni. ¶ Aduocatus eſſe nō poteſt. primo ſi ſit hereticus vel excōicatus. vl̓ paganus. iiij. q. j. c. j. extra de he ret. excōicamus. el primo. Itē non debet eſſe quis iudex. vel aſſeſſor in cauſa illa. in qua vult eſſe ad uocatus. quia duo officia in eadem cauſa ꝓhiben tur exerceri. iiij. q. iiij. c. j. ⁊. ij. Sunt ⁊ alie ꝑſone ab aduocatōe ꝑ canones ꝓhibite: vt totaliter ſurdus ff. de poſtu. l. j. Item mutus: cecus. d. l. j. Item fu rioſus: impubes vſqꝫ ad. xviij. annū. Item ſeruus femina ⁊ vir voluntarie paſſus muliebria.ſ. cōtra naturam. d. l. j. Item damnatus capitali crimine: vel calumnia publici iudicij. Item qui oꝑas ſuas locauit. vt pugnaret in arena cum beſtia. d. l. j. Et glo. ibi ſuꝑ. ver. locauerit. dicit hic eſt infamis ipſo iure. ⁊ bene dicit. locauerit. hoc eſt cauſa mercedis. Secus ergo ſi cauſa virtutis oſtendende hoc face ret ſine mercede: vt ibi in tex. Et rō pōt eſſe. quia ſi ſibi non peꝑcit. p̄ſumit̉ ꝙ alijs nō parceret. nam ſi ſe vendidit. multo fortius alium venderet. ¶ Quid aūt de his qui locant oꝑas ſuas. vt aſcen dant in arborem multum altam ad colligendum fructus. an ſint infames. vt in predicto caſu. Rn̄. Bar. in. d. l. j. ꝙ nō. quia fit gratia vtilitatis publi ce. Et eodem modo. de eo. qui ſalit ſuꝑ turres cau ſa capiendi aues ad publicam vtilitatem. nō dicit̉ infamis. Illi aūt qui faciunt iſtos ludos periculo ſos ꝑ plateam. et alia loca dicunt̉ infames. ꝑ. d. l. j. Uide etiaꝫ glo. ſingularem in. l. ij. ff. de his qui in fa. no. que dicit ꝙ ioculatores omnes ſūt infames ipſo iure. qui faciunt ſpectaculum ſui. licet nō ſem per faciant cum obumbratiōe cortinarum. qꝛ me cedis cauſa. ludibrium. ſui faciunt. de hac materia videsͣ. Adulatio. ¶ Utrum aduocatus debeat ſcire lr̄as. Glo. in. d. l. j. dicit. ꝙ non. Bar. ibi dicit ꝙ doct. ſunt contra illam glo. Et bene. cum aduocati debeant exami nari a doctoribus vt. l. nemini. C. de aduo. di. iud. Ideo oportet ꝙ ſint lr̄ati. Non obſtatꝭ qd̓ dicit glo ſa de iudice. qꝛ ille p̄t habere peritiam ꝑ ſuos aſſeſ ſores. qd̓ non cadit in aduocato. ¶ Utrum ꝓhibitus aduocare a iudice vnius ciui tatis. poſſit eſſe aduocatus in alia ciuitate? Gloſa in. l. j. C. eo. reſpondet nobiliter. ꝙ aut fuit ꝓhibi tus ex cauſa. que infamiam non irrogat. ⁊ iſta ꝓhi bitio ſe non extendit vltra locum iuriſditionis iu dicis ꝓhibentis. Si v̓o fit ex cauſa que infamiam irrogat. tunc videt̉ ꝓhibitus in omni loco: vt. l. ex ea. ff. de poſtu. Nota etiam Bart. in. l. paulus. ff. de legatio. vbi dicit ꝙ ꝓhibitus aduocare. ſi mit tat vnam cedulam iudici. vel ei loquat̉. non ꝓpter hoc videt̉ aduocare. ¶ An autem liceat aduocato paciſci de quota litis Bart. in. l. ſi qui. C. eo. per illam. l. dicit ꝙ non. ſed nec etiam de re certa. licet Guil̓. videat̉ tenere con trarium. quo ad hoc vltimum. Et ẜm eum nō ha bet locum pena. d. l. ſi qui. Contrarium tamen cō Vj ⁊⁊ d. v.aliqͦr 6 backo R y. YtitTL Froẜ.l V. ī. ꝓ lj. ti. Sā ni. io NA ſ. vicib9 v. 2 d liq b pl facit. v.(plo l̓ j. 5º& 6 Iogiſ. qº ad qͦ acipct it̓ quotā. q pro eo qd̓ dac ſedario po 4 I atripiti⁊ ocato l̓ pcu.ax0 2 nLtpariſci ¶ ¶ E di poſt. 7L lOd. pc. eH 2ꝯ M di d. Od4nO 99q2 aduo l̓ ꝓ

1 7PSnẜ&. 21º voſuo ꝙ nob d.§RLtigi A val toẜ mo A Aduocatus muniter tenet̉ ꝑ doc. vt dicit Bar. ibi. Spe. tn̄ di cit. ꝙ hodie pōt paciſci de quanta: nō de quota ꝑte litis. ⁊ in initio litis poteſt de ſalario cōuenire. C. de iudi. ꝓperandum. Si igit̉ aduocatus vel medi cus in initio litis vel morbi. de toto ſalario conueni unt. totius litis vel morbi alia conuētio facta poſt modum nō tenet. Secus ſi non conueniunt de to to. Et ſi litigator ꝓmiſit dare centum. ſi vinceret. ſi v̓o non obtineret. l. tunc pacta ſeruent̉. I ¶ Sed pone ꝙ litigator ipſe tranſegerit cum ad uerſario. nunquid aduocatus habebit integrū ſa larium? Et videt̉ ꝙ ſic. qꝛ ꝑ eum non ſtat quo mi nus vincat. ff. loca. qui oꝑas. Si aūt non ſtat ꝑ eū videt̉ impleta conditio. ff. de reg. iur. l. in iure ciui li. Et obtinuiſſe videt̉ qn̄ non ſtat ꝑ eum. Sed cō tra videt̉. nam conſtat ꝙ ꝓmiſſum eſt ſibi integrū ſionem. ſalarium. ſub illa conditōne ſi obtineret: ſed nō ob tinuit. ergo nihil habebit. Spe. in ti. de ſalarijs di cit. ꝙ Hoſt. ⁊ multi alij dicunt. ꝙ totum habebit ipſe vel eius heres. eo mortuo. C. de ad. di. iudic̄. poſt duos. Alij dicunt hoc verum de iure. de equi tate tn̄ habebit ꝓ rata. Si tn̄ aduocatus cooꝑatus eſt ad dictam ꝯpoſitionem. non ꝑdet quicꝙͣ. Sed mu. l. fi. iltit. Spe. concordādo opiniones diſtinguit. ꝙ aut cliē tulus tranſegit in fraudem eius. ⁊ tunc totum ſala rium habebit. quaſi ꝑ eum non ſteterit. Aut bona fide. vt qꝛ lis erat dubia. Et tūc ꝓ rata ſeruicij ſu facundia conſiderat̉: niſi aliud actū ſit inter eos. ¶ Quid ſi aduocatus aliquo caſu impeditus. non pōt aduocare. non tn̄ ſtat ꝑ eum? Rn̄. Spe. nō vi detur ꝙ ſibi ſit imputandū. quo minus habeat ſu um ſalarium. Idem tenet glo. in. d. l. poſt duos. e de hoc videt̉ caſus in. l. j.§. diuus. ff. de var. cogni. vbi habet̉. ꝙ licet aduocatus nō poſſit adimplere aduocationē ꝑ caſum fortuitum. in eius ꝑſonā cō tingentem. tn̄ totum ſalariū habere debet. Bart. tn̄ ibi notabiliter diſtinguit. ꝙ quidā qn̄qꝫ eligunt̉ ſcire lr̄as. Glo. in. d. ad officia habētiaⁱ laborem principaliter. vt ſtipen diarij. ⁊ iſti nō debent habere ſtipendiū. niſi ꝓ ra ta tꝑis quo ſeruieruūt. vt. l. pe. de erog. mili. an. li. xij. Qn̄qꝫ eligunt̉ ad officium. qd̓ reſpicit laborē et ꝓbitatē ſcīe vel intellectus. vt officiū aduocatiōs. legatōis aſſeſſorie ⁊ doctoratus. ⁊ ſiquidē erat vna p̄ſtatio facienda: debent habere totū ſalarium: vt d.§. diuus. Si v̓o erat faciēda p̄ſtatio annua. tūc ꝓ illo anno quo incepit habebit tantū. vt. d. l. poſt alia ciuitate?: Glo duos. Ratio: qꝛ iſtud non eſt mere bn̄ficium. ſed eſt partim remuneratio būficij. partim ꝓpter labe rem: vt. l. j. C. de anno. ciui. lib. xj. Qn̄qꝫ aſſumunt̉ ad aliqd̓ officium. qd̓ reſpicit vtrunqꝫ: vt qn̄ quis p̄eſt alicui legioni militum. qꝛ ꝓpter laborem ⁊ ani mi diſcretionem p̄ponit̉ ad illud. Et tūc: aut illud qd̓ datur in p̄mium prudentie ⁊ remunerationis laboris non pōt ſeꝑari. Et tunc totū debet̉ ẜm di ſtinctionem p̄cedentem: vt dictum eſt in doctore ⁊ aduocato ⁊ ſil̓ibꝰ. Si v̓o poteſt ſeparari. Exemplū coneſtabilis vnius banderie habet ſalarium dupli catum. vnum ſimplum. quia ſtipendiarius habet aliud ꝓpter prudentiam. quia coneſtabilis. Iſto ca ſu. quod dat̉ vt ſtipendiario. pure dabit̉ pro rata. Illud v̓o quod debet̉ tanqͣꝫ coneſtabili ꝓpter pru toqꝫ ca liꝫ lociꝰ 2ō A. ſq. ꝑ fa̓ ꝓn Aali. 3d. l. Sphꝰ ſcꝫ. q vliV pu vidix 75 ſ 7dd E ho v. ꝓai afo2 Parrip. ſalar. 4Iex ljj4§. ⁊... 4 i2. 1L.. rent ⁊ auad AIͣlitat..b. Lrō.ioniy Tidomdicelligỉ. . bij 44K. g. Iſe Quoce Uſitij ⁊ ꝑt. ⁊yoad ſploS xiotirai ¶ f peāl nozl. ſ3. ¶ª ⁊ ixta bi. dApnū. 9º 5.. Lij. qn ſtitFbotOc. hā ſ dapur. 2. a2vA Eſtl̓⁊ d. x. prec moxlit̉ l̓ yalit̉ ſin. aduon. ſaicv tali po yod. i ſib. d. adiorabo ẜopic do uictela reꝰ ſi ꝓmilfat̉ pro ꝓnereedē ſiu vitat ſua ꝑda. NA tal̓ ꝓmiſſio valet. vo l. j. R. F xa ꝙ uoc l ptura fo. nō licet paiſ d. l. L. Aꝑ decl. Fo. XVI. iō S ꝓlj. b. patiſti ⁊ raā p̄oā do2ꝰ dentiam. dabit̉ ꝓ toto tꝑe ẜm diſtinctionem p̄ce hab. A Vdgcatoy dētem. C. de erog. mil. an. l. his ſcholaribus. li. xij. poſſotpacti Quandoqꝫ eligunt̉ ad aliquod officiuum habēs ci M qno dignitatem principaliter. vt ad iſta officia magna. d 2 4 vt ꝙ ſit p̄fectus. vel domeſticus principis. vel pre Kuactū de quofa Ad9x ſes. ⁊ tunc debet̉ totum ſalarium. Et ꝓ toto futu ro tꝑe. nulla habita diſtinctione vtrum ſit ſalariū b02 ſ y fab ⁊ Mphab̓ ⁊ ꝑ annuū. vt. l. ſi quis in ſacris. C. de p̄po. ſacri. ſcrip. li. xij. hec Bart. Quo tn̄ ad aduocatum. vide ſin oẜ bia 4ͣr.v2. ad vicloriā 42 al̓ gularem limitationem. in. l. diem functo. ff. de off. xelT aſſe. quam facit Bar. dicens. ꝙ aduocato non de betur ſalarium. niſi ꝓ rata tꝑis. loquendo de ſala ſ. pnaffit A. ꝙtifab̓.l̓ ſual. rio ꝓmiſſo a ꝑte. nō a publico. de quo in. d. l. poſt Sax ſ pda duos. Et ſic concludit ꝙ ſalarium. ꝓ rata tempo b vxc̓. ris debet̉. vbi labor debet̉. cum labor recipiat diui 4vto3 ꝓ N6 IA. Fab̓ qꝛ sb. ¶ Quid ſi aduocatus cauſam deſerat vt deſperata d Ebi Ao.dº an habebit totum ſalarium? Rn̄. Spe. ꝙ aut deſe ſA 3. qd̓ ſibi ꝓmoſſi At ad pa rit ex cā quam prius potuit p̄uidere. ⁊ tunc ſibi im Q. putat̉. ꝙ imperite vidit. Aut ex cauſa noua ⁊ repl̓ a2 dᵗ d̓ 4lx. tina. qꝛ clientulus aliquid contra ſe confeſſus eſt. d r̄mol. j. d. l. L. R Et tūc nihilominus ſalariū habebit: vt. ff. de vac. M ꝓmoEtā qud̓ ꝓ e. de..K ¶ Quid ſi aduocatus habet iuſtam cauſam. nun at ſEda quid licite poteſt vti cauillatōnibus? Rn̄. gloſa. in 4º. ꝓmbl Aq pal c. cupientes in ver. malignātium. de elec. li. vj. con 2 Io ſueuit dici. ꝙ qui habet ius in principali. cauillatō va. l. ata rp. ll. nes ⁊ malicias aduerſarij poteſt ꝑ alias repellere. ⁊ x.x.ii ſucū ſic pōt intelligi. c. nullus. iiij. q. iiij. Et de hoc. xxiij. yalia 2. Nec iſte q. ij. dn̄s noſter. ⁊ ibi glo. idem tenet dicens ꝙ ꝑ in 4. d4 ꝙ ꝓ ſidias ⁊ ꝑ dolum poſſumus licite vincere hoſtes. for udat ra a. n̄ vt. xxij. q. ij. c. vtilem. dum tn̄ fideꝫ nō rumpamus yd. b025G hoſti. Idem dicas de aduocatis. ꝙ ſi habent iuſtā 0 d tli vro cauſam licite poſſunt deciꝑe aduerſarios ſuos. hec y42 dbrat Glo. hoc tn̄ intellige. dummodo non opponat fal ⁊ſx. axla ſas allegationes. ad hoc facit quod dicit Nicol̓. de ſptio ꝙ y ꝟt lyraMath̓. xxj. ꝙ xp̄s volens euadere cauillatōes 6 Mda1 principum ⁊ ſacerdotum. quaſi retundens clauuꝫ ad vichori G.. clauo. ꝓpoſuit eis aliaꝫ queſtionē. ſcꝫ de baptiſmo hil d. b. 1 vca Iohannis. et dicit Nico. ꝙ xp̄s voluit oſtendere facto ꝙ licet vti cautelis contra cautelas malorum Sali. 2d. l. ſqͥꝰ. d hyN. d. 2. j inſidiantiū bonis ¶ Aduocatus qui ſcienter defendit cauſam iniu Y. ſqͥt X. qͣd. 2go. vbi qͦ2. qo. 2g ſtam grauiter peccat. tenet̉ etiam ad reſtitutioneꝫ ſi Lgalor ꝓm. ſu illius damni. quod contra iuſticiam ꝑ eius auxiliū da 5. V. altera pars incurrit. Si autē ignoranter iniuſtam ⁊ obl. ℟9 8 cauſam defendit. excuſat̉ ẜm modum quo ignorā ax Emctꝰ tia excuſare poteſt. Si v̓o in principio credidit cau 6º A Li. ſam iuſtam eſſe. ⁊ in ꝓceſſu appareat non iuſta. nō debet eam ꝓdere. vt. ſcꝫ alteram partem iuuet. vel Ac. A iſta. mi opal ſecreta ſue cauſe alteri parti reuelet. debet aūt cau ma24. Ag o ī ſam deſerere. vel eum cuius cauſam agit ad ceden ꝯ.l. ſuta ẜerit drō dum inducere. ſiue ad componendum. ſine aduer avichoꝝ. ſarij damno. hec Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxj. Item ẜm ꝓ. t1ºp. 2A 4pͥ Ray. tenet̉ omnium. que illi contra quos aduoca d. illa uj batꝭ ꝓpter ipſius patrocinium iniuſte amiſerūt ſeu litiga2 Xo Ial dānificati ſunt. vnde ſi ꝑ cauillationeꝫ ſuam abſtu ractā. lit aduerſario bonam cauſam. vel etiā ſi ipſum gra al̓. q̄ ⁊Ltiga. uauit. petendo dilationem ſuꝑfluam. vel allegan gl. 70. do falſum. vl̓ faciendo cauilloſam poſitionem. vel ſꝫiN ōpinio v pla inſtruendo falſum teſtem. aut inſtruēdo clientulū d a.42p I⁊ po. dC opinio vꝰ atior qͥª Si. 6 Vl̓. ⁊ 3ſa. m odi. y S. N d a1Agnū qꝛ valꝭ⁊92 1 4c 90 53 d. quolo epli. declaz.. aduon2 &2oẜ vj.§. 74ꝯ22. I. F. υ. L5x2. c0. vh in. Aυ daʳ. I. ſal. Iic nō yaÿocial.iq. tōanꝰ ca ao yta. Lco. CL. voſto v§2. A t g M. ꝙ AuecAl y. ℟º ſulorQꝓ. v.. li& ataā ubi boꝰ alij .T.I. 1. C. Ly. MIa vo yl A V qā al. j be FN oꝝ ꝙ g 4ꝯ0 ꝓta(. ⁊0. 2

ſi ⁊olāt ob..HCd. b. x. is Aºdi. 4 cv. v. l. yidS d peſta..a l. M8SEd. y6 L9. C. j. ff. d. R. P. v⁊ E ꝝ. pobꝰtioꝝ ⁊ Rμ de negando veritatē ⁊ ſil̓ibus: tenet̉ aduerſario ad A ꝑ 4. baq Lallitiay§ po G intereſſe. Item tenet̉ illis quibꝰ p̄ſtitit auxilium ſi ηων ρd θ R. p̄ſt ꝓpter ſuam infidelitatē vel negligentiā. vel impru dentiam amiſerunt. ⁊ hoc qn̄ iactabat ſe ſcientē. et nō erat: vt dicit. v̓ v̓. Secus ergo vbi nō iactabat ſe ſcientem. ⁊ erat cognitus a clientulo de eius ſcīa vel ignorantia. nam in hoc caſu credo ꝙ nō teneat̉ niſi de dolo ⁊ lata culpa. Et ꝓ hoc facit ſingularis theorica. Iunoc̄. in. c. ſicut dignū. de homi. vbi ſin gulariter dicit. ꝙ in foro aīe nō punit̉ quis ad ſatiſ factionem damni: ſi damnū intulit p̄ter ꝓpoſitum ſed punit̉ negligentia. quaſi velit ꝙ in foro aīe ha beat̉ reſpectus ad voluntatem delinquentis. ⁊ hec eſt notabilis theorica. ꝓut recitat Panor. in. c. ſta tuimus de cuſto. eu. Idē tenet Panor. in. c. qꝛ ple riqꝫ. de immu. ec. ⁊ in multis alijs locis tenet dictū Inno. dicens. ꝙ in foro aīe nō tenet̉ quis ad emē dam damni. niſi fuerit in dolo: vel lata culpa dum taxat. Idem tenet Dir. lib̓. j. vbi querit. quid ſi cul pa ſua: vel negligētia dedit damnum vt ſi bene nō cohibuit ignem. ne ad domos aliorum vagaretur tunc tenetur. l. aquilia. ff. ad. l. aqui. ꝑ totum. Sed in foro penitentie nō tenet̉ ad emēdam damni. ſed penitentia eſt imponenda de negligentia: non pe na de damno. ar. xv. q. j. inebriauerunt. lex autem ciulis que intendit circa conſeruationes patrimo niorum conſtituit ꝙ etiam ad reſtitutionem dam ni tenet̉. Sed ſi aliquo modo intenderet ꝑ ignem damnum dare alij: tunc teneret̉ in foro penitētiali Et idē eſſet etiā ſi nō intēderet. ſed lata culpa eſſet vt ſi ignem ꝓijceret in domum plenā ſtipula. Ide tenet Inno. ⁊ Hoſti. in. d. c. ſicat dignum. Idem tenet. d. An. de bu. licet Panor. in. c. ſi egreſſus. et c. fi. de iniur. teneat ꝙ etiam in foro conſcīe teneat̉ de leui ⁊ leuiſſima culpa. tn̄ prima opinio videt̉ cō munior: quā ipſe Panor. in pluribꝰ locis approba uit. Et hec theorica facit ad multa: vtputa ad arti fices: aurifices: locatores operum ⁊ huiuſmodi. vt non teneantur niſi de dolo ⁊ lata culpa in foro con ddicio. No. v. ſcientie. ⁊ ſſagula. 48 4 ¶ Utrum aduocatus teneat̉ gratis p̄ſtare patro deime ꝰurito Cꝯ. ꝓd. cinium ſuum? Dic ꝙ tenet̉ p̄ſtare patrocinium eo ꝙ agui vſſor. 4 mō quo quis tenet̉ dare elemoſynā pauꝑibꝰ. de qͦ dTAl A. g vide. jͣ. c. Elemoſyna primo. ¶ An aūt aduocatus poſſit aduocare pro vtrao l F02C d 7 ſ. i. 5. 1. E. R. 2. parte bona fide? videt̉ ꝙ ſic. ꝓ quo facit qd̓ notat̉ fal. o. d. ⁊.glo xlv. di. diſciplina. in tex. ⁊ in glo. ſed Arch. iſtud in ⁊ iꝑ. 4. d. 2. 9 telligit qn̄ ex aduocatione nō ſit parti p̄iudicium. 1.. ꝙ. o ſed ego nō video quō vtriqꝫ partium contrarie ſe ſo ☞d. dolo habentiū poſſit ſeruire pure. ⁊ ideo peccat. lpa ⁊ 20 Nunquid aūt clerici in ſacris poſſint aduocare y. Al. tatꝭ ꝯ 9g2 m ¶ Rn̄. Panor. extra de poſthu. ꝑ totū. elicit quaſdā ſº. 64A7. l. 4 concluſiones. quarum prima eſt hec. ꝙ clerici in ſa 2 Fd.v. cris nō ſacerdotes vel in minoribus ſufficiēter be 42 ¶ 3IIoꝝ vl̓/ neficiati. in ſeculari foro ꝓ negocijs ſecularibus po llior ſtulare nō debent: niſi ꝓ ſe. vel ſua eccleſia: vel mi Ada l̓ a 3d Iſerabilibꝰ ꝑſonis. vel ꝓ ꝑſonis ſibi coniunctis. hec a a. l. riuili ſ. cꝝ v. l38. gic..l. concluſio ꝓbat̉ ꝑ. c. j. ⁊ fi. eo. ti. Hec vera ẜm Pa A48 40 c 1G 1 nor. in. d. c. j. ſi cōſtitutus in ſacris habet beneficia vr 106dico 4 ex quibus poteſt ſuſtentari. Si v̓o non habet licet to ꝙ Ta g2 ſ glo. in. d. c. j. dicat ꝙ non poteſt aduocare: tn̄ meli ſol. 201 Mſd. dolo. ba ¶ Mdb.o. 4 Al. roſon Liogi. ivj. ſſo. Et qꝛ poſi.o2 d. Rcit M.472 mſſor ⁊ ꝓſtin. Aºforo rōtioſo. M. i. ¶ ¶. b Pcō Aduocatus us videt̉ ẜm Hoſti. ꝙ ſi de facto egeret ꝙ ſibi licet ex tali aduocatōe victum querere. ¶ Secunda concluſio. ꝙ cōſtitutus in ſacris non ſacerdos p̄t eſſe aduocatus in iudicio eccleſiaſtico in negocijs ſecularibꝰ. patet hec cōcluſio. ꝑ. d. c. j. a cōtrario ſenſu. ⁊ tenent doc. cōiter. ¶ Tercia concluſio. ꝙ cōſtitutus in ſacris vt sͣ. p̄t eſſe aduocatus in iudicio ſeculari ꝓ negocijs eccle ſiaſticis. ptꝫ ꝑ. d. c. j. a contrario ſenſu: ibi. in nego cijs ſecularibꝰ. Secus ergo in eccleſiaſticis ẜm In noc̄. Et dr̄ eccleſiaſticū negociū: aut rōne ꝑſone. vt qꝛ ꝑſona eccleſiaſtica ſequēdo forū rei litigat coram ſeculari. Item dr̄ eccleſiaſticū rōne delicti: vt ſacri legium ⁊ hmōi. Item dr̄ eccleſiaſticū rōne rei: vt qꝛ res eſt eccleſie. ¶ Quarta concluſio. ſacerdos nō poteſt eſſe aduo catus niſi ꝓ ſe ipſo. aut eccleſia ſua. aut ſi neceſſitas imminet ꝓ cōiunctis: aut miſerabilibꝰ ꝑſonis. Et dicit̉ imminere neceſſitas. ſi coniunctus ꝓpter im potentiam nō poteſt habere aduocatum. vel forte nō ita bonū. hec ꝓbant̉ in. d. c. fi. Et ex hoc collige vnum notabile ꝙ appellatione coniunctorum nō venit eccleſia cum eccleſia. et coniuncti ponant̉ vt diuerſa. ¶ Quinta concluſio. Clericus qui cōtra eccleſiam a qua bn̄ficiū obtinet ꝓ extraneis aduocatus. vel ꝓcurator eſſe p̄ſumit. tanꝙͣ ingratus pōt: maxīe ſi clericus ſit eiuſdē eccleſie. bn̄ficio hmōi ſpoliari. hec concluſio ꝓbat̉ ꝑ. d. c. fi. Et ex hac cōcluſione colli git̉ ꝙ exercens officium aduocatōis. vel ꝓcuratio nis contra aliquē a quo habuit bn̄ficium: incurrit viciū ingratitudinis. vn̄ poſſet donatio reuocari. ff. de inoffi. teſt. l. papinianus.§. meminiſſe. Et ex hoc pōt dici ꝙ vaſallus non pōt aduocare contra dn̄m. al̓s tanꝙͣ ingratus poſſet feudo priuari. Et p̄dicta faciūt ad. q. nunquid aduocatus poſſit pa trocinari cōtra rempublicā. a qua recipit ſalarium Barto. in. l. ij. C. de aduo. di. iud. dicit ꝙ nō. Sed Panor. putat contrariū. ⁊ Spec. in ti. de aduo. te net idem. Dicit em̄ iſtum tex. intelligendū in bn̄fi cio gratuito. Secus ſi quis habuiſſet bn̄ficium a ci uitate. vel ab eccleſia ꝓ ſeruicijs impenſis. qꝛ illud bn̄ficium nō eſſet gratuitū. ꝓ hoc. l. acquilius. Re gulus. ff. de donat. vbi dr̄ ꝙ illud qd̓ donat̉ mgr̄o rōne diſcipline. nō eſt mera donatio. Et ſic non in. diget inſinuatione. ſed eſt quedam remuneratio. vnde nō eſt ꝓprie beneficium: ſalarium quod reci pit doctor ꝓ lectura. nam recipit ꝓ laboris merce de. ⁊ ſic non tenet̉ reipublice vltra laborem promiſ ſum. ¶ Sexta concluſio. Epiſcopus non debet eſſe ad uocatus in foro ſeculari etiam in cauſa ꝓpria. quia nō eſt decens. vt ep̄s exhibeat reuerentiam iudici. quā exhibere debent aduocati. Nam aduocatus debet ꝓponere ſtando. ⁊ nō ſedēdo. l. quiſquis. C. de poſthu. Sꝫ ſi ep̄s habeat cām corā iudice cedi ſiaſtico eſt in optione ſua vtrum ꝑ ſe vel ꝑ alium ve lit cām ꝓmouere. ¶ Septima cōcluſio. Canonici regulares ſen mo nachi poſtulare nō poſſunt: niſi ꝓ vtilitate mona ſterij ⁊ p̄cepto abbatis. hec concluſio ꝓbat̉ in. c. ex pocā vide balo 2 L. v. gi. q C. d. v. g vſL vlº q. ẜ rōNa. E.d. G2 A ſta42. dol ⁊ ꝙLmoh. ꝙ ẜdā dec loq. A

Alienatio parte. eo. tit. Et Panor. dicit idem intelligendū de omnibꝰ religioſis: qui largo mō pn̄t dici monachi Et ſic monachus pōt eſſe aduocatus. ac etiam qui cunqꝫ alius religioſus.ſ. cum expoſcit vtilitas mo naſterij. ⁊ abbate imꝑante. Et iſtis duobꝰ concur rentibꝰ pōt eſſe aduocatus nedum in foro eccleſia ſtico ſed etiā ſeculari ẜm Panor. ¶ Sed quero qualiter capiat̉ hic vtilitas monaſte rij. certe ſi cā eſt monaſterij. hoc eſt indubitatum. ¶ Sed dubitat̉. nunquid ꝓpter lucrū applicandū monaſterio poſſit mōachus eſſe aduocatus abba te imꝑante? Et fuit diſputata olim hec queſtio. Et ponebat̉ in terminis. in aduocato monacho mōa ſterij. multo ere alieno grauati. vtrū poſſit poſtula re in vtroqꝫ foro. vt de lucris eius monaſteriū rele uaret̉ ab onere debitorū. Io. an. in regula. in argi mentū. in mercū. concludit nō eſſe licitū. Dicit tr̄ ꝙ abbas lap. ſeruauit contrariū. Et facit ꝓ hoc no tabile dictū Inno. in. c. cum. I. et. A. de re iud. vbi dicit ꝙ monachus pōt eſſe ꝓcurator: vel aduoca tus ꝓ amico monaſterij imꝑante abbate. qꝛ in cō ſequentiā tractat̉ de vtilitate monaſterij. qꝛ ꝑ ami cos monaſterij ꝓmouet̉ vtilitas ipſius. Panor. tn̄ dicit ꝙ primū videt̉ honeſtius ⁊ ſecurius. licet ad hereat opinioni Inno. Uienatio rei eccleſie immobilis nō valet niſi in certis caſibꝰ et debita forma ſeruata. Et ẜm Panor. 1s. vel ꝓcurato in. c. nulli. de re. ec. nō ali. quatuor ſunt caſus prin cipales ad quos oēs alij ſunt reducibiles. in quibꝰ eſſet donati res eccleſie licite alienant̉. Primus eſt neceſſitas vt ſi debita vrgeant eccleſiā. ⁊ non poteſt ſatiſfieri de fructibꝰ. Scd̓s eſt cā vtilitatis. nam poteſt alie nare rem vt habeat aliā meliorem. vt in autentica hoc ius. C. de ſa. ſan. ec. ⁊ ibi ꝓbant̉ iſti duo caſus Tercius eſt cā pietatis ꝓ redimēdis captiuis. xij. d dicit ꝙ nō. Sec q. ij. aurū. ⁊. c. ſine exceptōne. Quartus eſt cā incō moditatis. vt qꝛ res alienāda eſt magis damnoſa. qͣꝫ vtilis. facit. xij. q. ij. terrulas. ¶ Que aūt ſolennitas ſit ſeruāda in alienatiōe rei eccleſiaſtice? Glo. in. d. c. nulli. dicit ſeruanda: ᶜore ſolennitatē. d. autentice. hoc ius. Goſ. dicit ꝙ diffi cile eſt ſeruare illam ſolennitatē ſed ſufficit ſeruare ſolennitatē ẜm cōſuetudinē loci introductam. Et ẜm aliqͦs ſatis eſt ſeruare cōſuetudinē illius eccle ſie de cuius rei alienatione agit̉. hoc tn̄ non placet Hoſt. nā dicit eſſe cōtra. c. j. de re. ec. non alie. li. vj. Io. an. dicit ſe credere ꝙ cōſuetudo nō poſſit adi mere ſolennitatē dicti capl̓i. ſine: ſed bn̄ pōt adime re ſolēnitatē introductā ꝑ dictā autenticā. hoc ius Item dicit ꝙ cōſuetudo pōt augere ſolennitatē in troductā ꝑ. d. c. ſine. Et cum hac opinione Io. an. tranſeunt cōiter doc. vt recitat Panor. in. d. c. nul li. qui infert ꝙ conſuetudo nō valet contra ſolenni tatem. d. c. ſine. Et qꝛ loquit̉ indiſtincte pōt inferri ꝙ ſubſcriptio eorum qui ſunt de collegio nō poteſt tolli ꝑ diſſuetudinem. qꝛ ponit̉ in. d. c. ſine. Item qͦ ad ſolennitatem. d. autentice. hoc ius. dicit. ꝙ non eſt neceſſaria conſuetudo ad illam tollendaꝫ. quia ius ciuile nō potuit introducere ſolēnitatem in ali Fo. XVII. enatione rei eccleſiaſtice. quia ꝓuiſum eſt ꝑ ius ca nonicum. ita vult Inno. ⁊ Io. an. Et ideo conclu dit Panor. ꝙ ſi conſuetudo cōtraria. c. ſine. ſit gra uoſa eccleſie nō tenet: vt in. c. j. de conſue. Sufficit ergo ſolennitatē. d. c. ſine. obſeruare. idē tenet glo. in. d. c. j. eo. ti. li. vj. Non obſtante ꝙ dicta autenti ca. ſit incorꝑata in canonibꝰ: qꝛ fuit poſita vt ſciret̉ affectus principū ad eccleſiā. Debet ergo ẜm Pa nor. p̄cedere tractatus. Item debet interuenire au ctoritas ſuꝑioris. cōſenſus capl̓i. ⁊ ſubſcriptio cleri corum. Quo v̓o ad ſubſcriptionem Innoc̄. in. c. j. de his que fi. a prel̓. facit vnam regulam ſingularē ꝙ nunqͣꝫ requirit̉ ſubſcriptio niſi in caſibus. in iu re expreſſis. Que aūt ſit differentia inter decretum auctoritatem et conſenſum: ſeu collaudationem? Glo. in. d. c. j. eo. ti. in. vj. dicit ꝙ decretum eſt ſnīa qua iudex cōtractū futurum. iuſtum fore decernit aucͣtatem ſuam interponēdo. vel aliquem in poſ ſeſſionem mittēdo. vel mittēdum declarādo. ff. de dam. infec. ſi finita. Auctoritas aūt eſt auctorizabi lis cōſenſus: qui cōpetit ſibi ex publico officio: vel legitima adminiſtratōe. ſicut tutores ⁊ curatores. Conſenſus aūt ſiue collaudatio eſt multorū volū tas ad quos res ꝑtinet ſimul iuncta. Et dicūt qui dam ꝙ in alienatōe rei eccleſiaſtice nō requirit̉ de cretum. ſed cauſe cognitio. aucͣtas ep̄alis. ⁊ conſen ſus cleri. Hec glo. ¶ Querit etiā glo. nunquid valeāt cōſenſus cano nicorum nō habiti in coi. Lau. dicit ꝙ non. Idem tenet Hoſt. Idē Innoc̄. ⁊ Compo. Gof. tn̄ tenet cōtrariū. naꝫ lꝫ inueniat̉ in electōe ꝙ requirat̉ cōis cōſenſus de elect̓. in geneſi. Secus in alienatione. Sed glo. dicit. ꝙ vbi nō p̄ceſſit tractatus: vera eſt prima opinio: vt in. c. j. de re. ec. nō ali. li. vj. Sed ſi p̄ceſſit ⁊ deliberauerūt alienare. lꝫ ſingulariter con ſentiāt: valet cōſenſus. ⁊ habet locū ſcd̓a opinio. An aūt ſolēnitas requiſita in alienatōe rei eccle ſiaſtice poſſit tolli? Rn̄. Panor. in. d. c. nulli. dicit: ꝙ niſi alienatio fiat ſeruata illa forma. ⁊ in caſu a iu re conceſſo: eſt nulla. De defectu forme eſt clarum. nam illa ſemꝑ inducit nullitatem actus. qꝛ forma dat eſſe rei. hoc ꝓbat̉ in. c. tua. de his que fi. a prel̓. et in. d. c. ſine. De defectu caſus liciti ꝓbat̉ in. d. c. nulli. nam ꝓhibetur alienatio rei eccleſiaſtice a iu re. ergo alienatio eſt nulla. ſi non fit in caſu conceſ fo. l. non dubium. C. de legi. ⁊ in regula ea que. de reg. iur. lib̓. vj. licet aliud tenuerit gloſa. xij. q. ij. in ſumma. ⁊. c. ſine. Ibi enim voluit tenere alienatio nem: ſeruata forma. licet nō fiat in caſu licito. Sed primum dictum verius ẜm Panor. Uide tamen ad p̄dicta que notat. d. An. de bu. in. c. quia pleri qꝫ. de immū. ec. vbi dicit ꝙ ſi alienatio facta fuit in caſu licito. licet defuerit ſolennitas iuris. ſi ibi nul la fraus fuit commiſſa. ⁊ interuenit conſenſus illo rum qui habebāt cōſentire. in foro aīe ē tutus iſte qui habet ſine debita ſolēnitate. qꝛ qͣꝫtuꝫ ad metas iuris naͣlis ibi eſt verus titulus. qͣꝫuis deficiāt ſolē nitates poſitiue. Ideo in foro aīe tenet cū bona cō ſcīa exqͦ nō ſubeſt deceptio ⁊ affuit legitima cā alie nandi. Et dicit ſufficere qͦ ad forū conſcīe vt ꝯͣctus teneat ẜm limites iuris naturalis ſeu gentiū. nam

de iure naturali. ſen gentium ſufficit ſolus conſen ſus. Et hec opinio placet Panor. in. d. c. qꝛ pleriqꝫ et in. c. requiſiuit. de in inte. reſt. Et ꝓ hoc adducit ſingulare dictum Inno. in. c. qꝛ ꝓpter. de elect. ꝙ ſi electio tenuit de iure naturali.ſ. rōne conſenſus eli gentiū. lꝫ ſit nulla ꝓpter ſolennitates iuris poſitiui nō ſeruatas. non tn̄ tenet̉ electus in foro conſcīe re nunciare. Ius em̄ poſitiuū adinuenit iſtas ſolēni tates ꝓpter ſcādala. ⁊ deceptōes euitandas. vn̄ exqͦ oīa iſta ceſſant. ⁊ interuenit verus cōſenſus. ſatis eſt tutus qͦ ad deum. Et nota hoc dictū. qꝛ valet in omni actu. in qͦ eſt p̄termiſſa ſolēnitas iuris poſiti ni. Et nota hanc teoricā. qꝛ facit ad multa. ¶ An aūt in alienatione rei eccleſiaſtice requirant̉ tres tractatus? Rn̄. Panor. in. c. tua. de his q̄ fi. a pre. de mente doc. dicit ꝙ ſufficit vnicus ſolennis. et diligēs. Et vide glo. ibi ꝓ ſignificato huius ver bi. tractatus. vbi dicit. ꝙ non requirit deliberatuꝫ conſenſum. ſed quandā diſcuſſionem ⁊ indagineꝫ circa rem diſponendam in futurum. vnde text. in d. c. tua. ponit tractatum ⁊ conſenſum vt diuerſa. Nam primo fit diſcuſſio. vtrum magis expediat alienare vnā rem qͣꝫ alterā. vel vtrū poſſit ſubueni ri eccleſie ſine alienatiōe. ⁊ poſt tractatū ꝑuenit̉ ad ipſam alienationē in qͣ p̄ſtat̉ cōſenſus. Qd̓ nota ꝓ ſtatutis punientibꝰ faciētes tractatū ſuꝑ aliqua re Dicunt̉ em̄ tractaſſe. lꝫ delictū non ꝑfecerint. ¶ An aūt ꝓhibitus alienare: poſſit locare ad ma gnum tp̄us? Panor. in. d. c. nulli. dicit ꝙ nō: vt eſt tex. cum glo. in cle. j. de re. ec. nō ali. ⁊ glo. ibi in ver ad tp̄s modicū. dicit ꝙ hoc determinat tam verbū locationes. ꝙͣ verbum venditiones: vt ſit ſenſus. ꝙ locatio ad modicum tp̄s. ⁊ venditio fructuun ad modicum tp̄s nō includit̉ ſub ꝓhibitiōe. Sed querit glo. quid dicat̉ modicū tp̄s? Dicit ꝙ glo. ff. de ſuꝑfi. l. j.§. quod autē ait. dicit id relinquenduꝫ iudicis arbitrio. tn̄ in fine glo. videt̉ dicere. ꝙ mo dicum tp̄us dicat̉ infra decennium. C. de p̄ſcri lon. tem. l. fi. Nota tn̄. ꝙ licet in materia odioſa ali Adicio pa quem tranſfert̉ dn̄ium. Sed in materia larga ⁊ fā enatio capiat̉ ſtricte. ⁊ ſic ſolum venit contractus ꝑ Md̓ faſt. j. rōvl. uorabili. vt hic capit̉ largiſſime. Et ſic alienationis verbū. cōtinet cōductionē: donationē venditionē v⁊ vell ꝙ ſo ꝑmutationem: ⁊ emphiteoticum ꝑpetuum cōtra p̄laꝙ m̄ poſſe 2 pdia. g2 ctum: vt in. d. c. nulli. et ibi Panor. Et ẜm glo. ibi. ſolus p̄latus alienat bona mobilia que comode ſe ſiſo lmit. uari non poſſunt: vt ſunt veſtes trite que quotidie de biaſꝫ dona ſ5. Et dicit ꝓba magis veteraſcunt. Item fructus ⁊ ſimilia. Ea v̓o que comode ſeruari pn̄t. nō alienāt̉ ſine ſolēnitate 5. d. 8. Ed.2º di57 nā res immobilis ⁊ mobilis p̄cioſa. equiꝑant̉ qͦ ad donλεοc ν4 difficultatē alienatōis: vt. l. lex que. C. de admi. tu. doma cio ¶ Utrum aūt pecunia ſit de his que ſeruando ſer volQcō 38 uari poſſunt? Rn̄. Panor. in. d. c. nulli. ꝙ non. qꝛ retenta nihil operat̉. ni. ſꝫ ⁊ legato ſ ¶ Quid eſt illud. quod ſeruādo ſeruari pōt? Rn̄. r Ack F. ſta foꝝ ſolib. 4 Ang. in autentico. de nup.§. ⁊. quia parum. dicit g2A L ꝙ eſt omne illud quod nō conſumit̉ triennio. ⁊ ad ō b. l. l. cā p̄ hoc eſt glo. in. l. vnica. C. ſi aduer. vſucap̄. Hoc tn̄ limita qn̄ tale qd̓ ſeruat̉ pōt fructū ꝓducere ſic ſer §. ſ. d0. ff. d l. 48 Y. uatum. al̓s non. Et ſic q̄ conſumunt̉. nō ſunt de il b g 5 lis q̄ ſeruando ſeruari pn̄t. Fallit in pecunia: vt di G. ⁊ Gº AE.. v2A d cōdi. ap. b pa ſaAdo illNſ Reẜ donN. ſb niō ſii.. n ꝝ05a 0 ht0 K fº. ſte 3. Fā ſbmō Si 4ᵐ 26 8 donaH E C2uabil̓ꝫ ſicut. diriꝰ d. l.gaꝰ xx. lig. tacρ. 7v 5q i MDicio Si vobet. 4 H Fonfa ro dicio m Fit gl̓ donace. Icōdicio lia. ẜ. d. cōdi. ⁊ d. eqſutẜ ſol.j plaptͣ nonº. dicit gl. 1I. lꝫ doc ya 7d. v2 Qſda F d ſticho baꝝ d. l. iub. m ⁊ d. c. v2. ꝙ LFtā Itōhactibꝰ Rō4 Fod appoſ odꝰ yºS.k. K0 Cd. p. ⁊1. Ral̓ ca tōtcij gi.d ꝝ.oAce C .cōditi C d. eſti. vo. ſt. Aſpēdouacō s K.m̄. 7. 2 Kgl a. ẜ Td. g. v. 21. 4 L ꝑP albib. ARal̓ cōli. aclo. Lliaciūiꝰ aliat̓ ya. p.a26. Xdlg.ix rͣ d. a ⁊ ꝑ e̓mdio pōꝙ ſuoꝝ. Modꝫ ſ apeſitj cio ōficcal̓ cōfraclꝫ Alienatio ctum eſt. qꝛ eſt caſus ſpālis. ¶ Sed dubium eſt de actione: nunquid in aliena tione ſeu iuriū ceſſione debeat ſeruari ſolennitas Et eſt querere. nunquid cōputet̉ inter mobilia vel immobilia? Rn̄. Panor. in. d. c. nulli. dicit ꝙ pōt concludi. ꝙ ẜm ꝓprium ſignificatū vocabuli actio ſeu noīa debitorum nō ſunt mobilia nec immobi lia. ſed faciunt terciā ſpēm de ꝑ ſe. nam mobilium et immobilium appellatio cadit in his q̄ certo loco cōcludunt̉. nam immobile dr̄ ꝙ nō pōt a loco mo ueri. mobile v̓o qd̓ ẜm naturam ſuam aptum eſt moueri: vt. l. mouentiū. ff. de ver. ſig. Actiones er go cum ſint quid incorꝑale. non concludunt̉ certo loco. ⁊ iō non pn̄t dici mobilia. nec immobilia. Et ideo iuriſconſultus ponit actiones ⁊ noīa debito rum vt terciam ſpēm: vt in. l. a diuo pio.§. in ven ditione. ff. de re iudica. Et ideo in teſtamentis ap pellatōe bonorum mobilium: vel immobilium nō veniunt noīa debitorum. qꝛ debemus caꝑe verba ꝓprie. l. qui heredi. ff. de condi. ⁊ de. vnde cōſuluit Oldra. ꝙ ſi prīceps relinquit bona ſua mobilia di ſtribuenda in pios vſus. nunqͣꝫ veniunt pene ad huc nō exacte. tn̄ aliqn̄ neceſſe eſt vt actiōes trahā tur ad bona mobilia: vel immobilia: vtputa. quia diſpoſitio volens comp̄hendere totū patrimoniū vnius hoīs. fecit mentionē dumtaxat de mobilibꝰ et immobilibus. Hoc em̄ caſu iſta tercia ſpēs aſſu mit naturā alterius extremorū. ⁊ eſt ſeruanda tūc opinio. glo. in autentico. eo. ti.§. j. q̄ dicit. ꝙ ſi actio nes dant̉ ad res mobiles. cōputant̉ inter mobilia. ſi ad res immobiles computant̉ inter immobilia. Ideꝫ dic in ſeruitutibꝰ ⁊ alijs iuribꝰ incorꝑalibꝰ. ſi cut in actiōibꝰ: vide etiā cle. exiui. de ver. ſig. q̄ vult ꝙ annui redditus inter immobilia cōputent̉. ¶ An aūt p̄latus qui iurauit nō alienare. poſſit in aliquo caſu alienare nō obſtante iuramento? Rn̄. Panor. in. c. vt ſuꝑ. de re. ec. dicit. ꝙ aut res eſt mo dica. vel modice vtilitatis. ⁊ tunc non includit̉ ſub iuramento de nō alienando. qꝛ nō eſt veriſimile. ꝙ ſuperior voluerit iſtum illaqueare in iſtis modicis cum iſta modica ſint exempta ab omni ſolennita te iuris. vt in. c. terrulas. xij. q. ij. Iuramentum er go ſimpliciter p̄ſtitum debet intelligi ẜm materiaꝫ ſubiectam. ⁊ ẜm iuris diſpoſitionē. Item iuramen tum eſt ſtricti iuris. ideo debꝫ reſtringi. ar. c. pe. de iureiur. Et hoc notabis ſemꝑ. Et ideꝫ ſenſit Fede. nam hodie p̄lati cōiter iurant nō alienare incōſul to papa. ⁊ ſic dꝫ intelligi tex. in. d. c. vt ſuꝑ. vt nō ob ſtante iuramēto: poſſit iſte hanc alienationē facere Et ſic ꝓcedit expoſitio Goſ. qui exponit tex. in. d. c. vt ſuꝑ. in ver. cōcedimus.i. conceſſum eſſe on̄di mus. Sil̓e hr̄. xiij. di. c. nerui. Aut res eſt non mo dica. Et tunc diſtingue ẜm formam iurandi. Aut em̄ iurauit nō alienare ſimpliciter. Aut nō aliena re inconſulto papa. Aut non alienare ſine licentia ſuperioris. Si iurauit ſimpliciter. tunc puto ꝙ in caſu vtilitatis eccleſie poterit alienare. Nam video ꝙ in caſu neceſſitatis eccleſie. hoc iuramentū non aſtringit. vt in. c. fi. de ec. edi. ergo nec in caſu vtili tatis. qꝛ neceſſitas ⁊ vtilitas equiparant̉ in iure. vt notat̉. xij. q. ij. in ſumma. Refert̉ ergo illud iura ōreυ ſη ψ. p En videb quō donago fā.. 7..j. 1gᵉrAh .L. tōdico? S 5ꝰ ẜorj Ac vj. q. vj.§ K N F d. do. 1d. qj pſtāAna 3. b. de. fp K. l̓ c tōfi. achj poſſ4 40 δ o5 vv. 47 l. 4 C d 90n. I5. 6 . F ad ol ſ. Anaod. L.H dꝫ. Ligi k 42 d0 nſ. b.l

⁊Nnoītiꝰ coadꝰ 2ō ⁊ virōq ¶ I oSQ id. 5. v. 2..i acot pde ncl rmn̄. vt⁊ ql̓a ꝯcl AlimeNa v ſidacT mentum ad alienationem illicitam. vt ſic metu iu ramenti p̄latus abſtineat facilius ab alienatione il licita. Si v̓o fuit iuramentum ẜm ſcd̓am formam tunc non poterit alienare. nam tunc non poteſt fi eri alienatio etiam licita inconſulto papa. Hoc em̄ important illa verba. Item neceſſe eſt. vt verba il la intelligant̉ de alienatione. al̓s licita. nam incon ſulto papa nō faceret illicitam. Et ita volunt cōiter doc. Si v̓o fuit iuratum iuxta terciam formā. ideꝫ dicendum: vt ꝓxime dictum eſt. Et hec bn̄ nota. qꝛ nō declarat̉ ꝑ alios. Hec Panor. in. d. c. vt ſuꝑ Et idem tenet in d. c. fi. vbi facit ſingularē teoricā ex illo tex. ꝙ iuramentū ſimpliciter p̄ſtituꝫ de rebꝰ eccleſie nō alienandis. reſtringit̉ ad alienationē illi citam. nō aūt ad neceſſariā. Idem putat de aliena tione. q̄ fit ob vtilitateꝫ eccleſie. Quo v̓o ad ſcd̓am formā. vel terciā ſupra poſitā. Panor. in. d. c. fi. di cit ꝙ arbitrat̉ vera eſſe. ceſſante ſumma neceſſitate Si aūt immineret ſumma neceſſitas. ⁊ tantā cele ritatē requireret. ꝙ ſuꝑiorē conſuli nō patiat̉ tun putat alienationē poſſe fieri conſenſu pape. vel al terius ſuꝑioris. cui fuit iuramentū tale p̄ſtituꝫ m nime requiſito. ar. optimū in. l. tutor qui reꝑtoriū ff. de admi. tu. vbi in cā neceſſitatis pōt tutor inuē tario non confecto adminiſtrare bona pupilli. qd̓ al̓s ceſſante neceſſitate: nō pōt. Ad hoc facit qd̓ no tat Io. de fan. in cle. j. de re. ec. vbi dicit. In caſu illi us cie. poſſe fieri alienationē impune. illa ſolennita te nō ſeruata. ſi neceſſitas nō capit tantā dilationē Et hoc etiā tenet Pau. in diſputatione. condēna tus ⁊cͣ. Et hec nota. qꝛ faciūt ad multa maxime ꝓ exemptis habentibꝰ ſuꝑiorem in remotiſſimis lo cis. Io. tn̄ an. in. d. c. fi. dicit ꝙ quidā conſuluerū: hoc iuramentū debere extendi ſolū ad illicitam ali enationē. Sed idem Io. an. dicit. ꝙ iſti ſic conſulē tes non potuerūt poſtea eorum conſiliū defendere cit. ꝙ aut res eſt in et contra eos inducit tex. in. c. aduerſus. de immu. eccl̓. in ver. ꝓpter imprudentiā. vbi etiā neceſſaria. vel vtilis contributio non fit inconſulto papa. ne quid indiſcrete agat̉. hoc dictū Io. an. intellige re gulariter. ne videat̉ contrarius Panor. in p̄dicto caſu.ſ. ſumme neceſſitatis. An aūt legatus de late re poſſit dare licentiā alienādi contra hoc iuramē tum? Rn̄. Spe. in ti. de diſpen. dicit ꝙ non. Ideꝫ Panor. in. d. c. fi. ¶ Querit̉ de notabili. q. vtruꝫ ſolus p̄latus poſſit repudiare legatū factum eccleſie. maxime de re im mobili? Et videt̉ ꝙ nō. qꝛ incontinēti etiā eccleſie ignorāti fuit acquiſitū dn̄ium rei legate. l. cum pr̄. §. ſurdo. ff. de le. ij. ergo p̄latus non pōt repudiare qꝛ alienaret rem acouiſitā eccleſie. ⁊ de hoc videtur caſus notabilis in ſil̓i in. l. magis.§. fundum. ff. de re. eorum. vbi dicit tex. ꝙ pupillus non p̄t repudi are fundū ſibi legatū. cum non poſſit alienare rem ſuā. Uidet̉ ergo ꝙ ex repudiatōe ſequat̉ alienatio Sed hoc nō obſtante Fede. conſilio. ix. tenet ꝯtra rium. Mouet̉ principal̓r. qꝛ dn̄ium nō eſt acquiſi tum eccleſie ante acceptationē legati. vn̄ repudian do potius nō acquirit ꝙͣ alienet. ſed in nō acquiri do. nō requirit̉ ſolennitas. ꝓ hoc facit. c. cū apl̓ica. de his q̄ fi. a pre. vbi ſolennitas requirit̉ cū alienat̉ Addicio Mdg.etꝭ v d. 4A. ⁊ cil. dos& ySIAroc 4448. 2 dobꝰ yviro An 2υ. po. ꝰ ASd. de d.cho 4AυO d. b. 1 F d. L. K. C d. deſ ꝓ vi..b. F. d. 2 ai ſic n̄ vt a Ad ꝟocatoēꝫ ſꝫ alā adſyle Mui yoſſit Rocai ⁊ ſu 2oij ōtoroA i ciuil. Y don. poſLo⁊. A ſub modo. iſl. p̄latjj vō ẜ p. I VIII. yNο. 4 A lictū al. .xxiix vviſeſſio roſſit ab xrōa&uota Nō pt K. Luotatio ſlo p̄lat. Ai.ſi.iij j. clalj iruyl̓o et idē Ko poſz ⁊ 4 res que poſſidet̉ ab eccleſia. Et nō eſt par rō. lucra d 7Al. diy. nō caꝑe. ⁊ queſita ꝑdere. l. ſi ſponſus.§. ſi maritus PAdot.. b2. ff. de do. inter vi. ⁊ vx. Et ad.§. fundū. qui multuꝫ b1d. 4 ſpc rōdicōib̓ TIS vrget dici pōt. ꝙ loquit̉ in pupillo qui non habet rac ſatꝰ Sq. xcio adminiſtrationē rerū ſuarū. Secus in p̄lato. Un̄ Apl̓.at Gdicuc a. quēadmodū tutor tenet̉ ſi potuit acquirere pupil 11⁊F a lo. ⁊ nō acquirit. l. quicquid. C. arbi. tu. Ita ⁊ p̄la 4 3 Cpl̓artꝰ. Agi tus. vt eſt tex. cum glo. xij. q. iiij. c. ij. Et ꝓ hoc glo. j . a. 2053 ꝯ. ſi xvj. q. vj.§. fi. q̄ dicit ꝙ in acquirēdis. p̄latus p̄t fa 4r. qͣr. Fditꝰ pljj pio cere cōditionē eccleſie deteriorē. Idem dicit Inno. vx 0ºA.ſ⁊ qͣſu in. c. ij. de dona. Tn̄ ſi prelatus. ſine cā repudiauit.. 9 p̄t cōpelli vt ſatiſfaciat eccleſie de ſuo. Panor. tn̄ in N q̓d Xt pactꝭ au. c. tua. de his ō fi. a p̄l̓. dicit ꝙ caſus iſte eſt dubius ſA0na60 FR Sed vide diſtinctionē circa p̄dicta q̄ euacuat totā poſi materiā iſtam: quā ponit Bart. in. l. iubemus. C. lici. Exv2 x.p Pdo de ſa. ſan. ec. vbi dicit poſt glo. ꝙ aut queris vtrum ſiab īa d. 4l3 p̄latus poſſit p̄iudicare eccleſie cōtrahēdo. aut ali plij. rol. 4º. b d. ⁊ 2 6. pAalix ud faciēdo. primo caſu non p̄t p̄iudicare. niſi licite 2 Icō. co yri cōtrahat. vt. d. l. iubemus. ⁊ autētica. hoc ius. e. ti. d0o uarho ſcd̓o caſu. aut loquimur in querēdis ⁊ pōt p̄iudica at alixꝝ. Axpiſa re. Aut in iam queſitis. Et tunc. Ant negligēdo ⁊ Sꝫ d. b. Q.quid pōt eccleſie p̄iudicare. puta faciēdo cōtra ſe p̄ſcribi I . AY? vt in autētica. quas actōes. eo. ti. Aut aliud facien 42 9 l. ſi do. ⁊ tunc. Aut facit cum cōſenſu capl̓i. ⁊ pōt ei p̄ ⁊ 70 ſS yoſſi ot6 iudicare. Ita loquit̉. d. l. iubemus. Aut ſine cōſen ſu capl̓i. ⁊ tūc nō pōt p̄iudicare eccl̓ie. vt in regulā M Cpa pua Ad 4 tal. delictū. Et ita intelligunt illud. c. doc. Hec Bart. caT 2.§ od. Limenta dari debēt ſutēdices deto A. 4. filijs a ꝑentibꝰ. ⁊ ꝑentes a liberis ſunt b ptalda alendi. C. de alen. li. a pa. l. j. ij. et. iij. Et hoc verū ſi ille qui petit ali eſt inops. ⁊ ille cui petit̉ y xo Qenō lb 45.. qf eſt locuplex. Itē ſi ex arte ſua ſe paſcere poſſit: non Ca§ 42 K. M0 debet petere ali. niſi ſit infirmus: vt. ff. de li. agno. vo ſal.xi ꝓpt̉ l. ſi quis a liberis. Idem dic de emancipatis. d. l. ſi hibic3Ntor 6 qͥs. ꝙ ſi nepos ſit ex filia paſcet̉ ab auo materno. ſi l dona toy Ex ija a paterna linea ali non poſſit. ar. d. l. ſi quis. Idem obi. 50 5. dic de filio adoptiuo. Item vir alit vxorem: nuruꝫ iſit̉ qͥdā oa. et ꝓnurum. ff. de do. inter vi. ⁊ vxo. l. ſi quis ꝓ vx .4. 1105 1u ẜ ore. Fallit hoc. ſi in contrarium pactio fiat. Nota dā dac. jd6 3. 40 tn̄ ꝙ pater tenet̉ alere filios non ex iure patrie po 2..vL. plꝫ vo. q. teſtatis. ſꝫ ex charitate. ⁊ de iure naturali ẜm Bar. 4otal̓i in. d. l. ſi quis. Ax 6 p.Lo ¶ An aūt pater cogat̉ alere filiam iniuſtam? Bar to. vbi sͣ. dicit ꝙ de iure canonico tenet̉ eam alere: ſ. F. 2 etiam ſpuriam. vt in. c. cum haberet. extra de eo qͥ ⁊ v.d. I. cōpoẜ. QAd. du. in ma. ⁊cͣ. ¶ An v̓o cogat̉ dotare filiam baſtardam? Caſus j.u0 g ot at i. d. l.. ſ eſt in. l. vxorē.§. pater naturalis. de le. iij. qꝛ ſi tene . 3. lv. j. d. D.. tur eam alere. ergo ⁊ dotare. qꝛ cā dotis fauorabili v.d. c. vx.cōdicio di or eſt cā alimentorum. ¶ An aūt mater teneat̉ alere filium? Bart. vbi sͣ. dicit. ꝙ infra triennium onus alimentorū ſpecta ad matrē. vt. l. nec filiū. C. de pa. po. Quod intelli geſi mater pōt alere filium. Secus ſi eſſet ita pauꝑ ꝙ eum ſuſtentare nō poſſet. Et tunc ſpectat ad vi rum. d. l. ſi quis. Ultra aūt trienniū educatio ꝑti net ad patrem. niſi ipſa mater eſſet diues ⁊ pr̄ pau per. qꝛ tunc teneret̉ alere filium. ¶ An aūt frater teneat̉ alere fratrē? Bar. in. d. l. ſi quis. dicit ꝙ cogit̉ alere fratrem naturalem. ergo L. j. F. ſt. x ꝙR4. p2 aL A 0 d05d4 4 alita ſtefficiat. qꝛ aſti.p̄ſtapoal.l. p. v. Cd M ya2. p7b yo yalint O0do..4. ꝙ v7 7 ArogAdotal. KLA. A D ꝙ yſod. ÿ. 7F Id. F P. ho. v̓. id omal. Fλ 4º aiν4. K. qꝛ. v. ll̓a ob gcō 4 Mtz 4 Rio. Ali ꝙ yoſſi. ¶ Id. dncto ALL. PLqͦ ꝝ. l. M ver

multo fortius legitimū: vt. C. de natura. li. auten tica. licet. ¶ An aūt frater teneat̉ dotare ſororē? Bart. in. l. dedit. ff. de colla. bo. dicit ꝙ ſic. ⁊ de hoc eſt glo. in. l. cum plures. ff. de admi. tu. ¶ An aūt ille qui debet habere alimēta debeat hr̄e expēſas in ſtudio? Bar. in. l. de bonis.§. non ſolū de car. edict̓. ⁊ in. l. legatis. de ali. leg. dicit ꝙ in ſtu dijs neceſſarijs. ſine quibꝰ hō ẜm cōditionē ſue ꝑ ſone viuere non p̄t. vt addiſcat grāmaticā et ſil̓ia. Et tunc impenſa dr̄ neceſſaria. Et tenetur. Secus in ſtudijs ī quibꝰ quis dr̄ militare ſine quibꝰ quis pōt honeſte viuere ẜm cōditionē ſue ꝑſone. ¶ Appellatōe alimētorū: ſeu victus ⁊ veſtitus. cibꝰ potus. veſtimēta. lectus ⁊ habitatio intelligunt̉. ⁊ ca ſine quibꝰ viuere nō p̄t hō. d. l. legatꝭ. de ver. ſig. victus. Qn̄ autē maritus facit eius vxorē dn̄am ⁊ vſufructuariā ⁊cͣ. Uide ſingul̓r. jͣ. Uſuffructus. Itare non debet eſſe ligneū. vel terreū: de cōſe. di. j. altaria. ꝙ ſi ad celebrandū miſſaꝫ nō hr̄ altare cōſe cratū. ſaltē habeat̉ ꝑua tabula lapidea cōſecrata q̄ dr̄ altare viaticū. In qͦ cōcedit̉ ep̄is ⁊ eorū ſuꝑiori bus in itinere celebrare. ⁊ celebrari facere vbicūqꝫ. de priuil̓. qm̄. li. vj. Idē ꝯcedit̉ p̄dicatoribꝰ ⁊ mino ribꝰ. vt vbicūqꝫ libere celebrare poſſint. ſic tn̄ ꝙ ſine p̄iudicio parochialis eccleſie. extra de priuil̓. in his Et ꝑ verbum libere. ibi poſitū dat̉ intelligi. ꝙ hoc pn̄t etiā ſine licentia dyoceſanorum. ¶ In qͦ aūt cōſiſtat ius parochiale: hr̄ in quodam priuilegio Greg. noni. qd̓ incipit. Nos attendētes Et ibi dr̄. ꝙ cōſiſtit circa tria.ſ. oblatiōes. decimas et primicias. Nota etiā ẜm Pet̓. de palu. ꝙ altare portatile dꝫ eſſe tante latitudinis ⁊ lōgitudinis.ſ. lapis in capſula ꝙ in eū poſſit capi pes calicis ⁊ ho ſtia cōſecranda. vel ꝙ in conficiendo cum tenet in manibꝰ panē vel calicē ſuꝑ lapidē teneat. vt ſic ſuꝑ lapidem conficiat. ¶ Licitū eſt p̄ſbyteris cōſtruere altaria in eccleſia nō cōſecrata. ſed in cōſecrata nō. niſi de licētia ep̄i. ar. lxviij. di. qͣꝫuis. ⁊ de ꝯſe. di. j. nullus p̄ſbyter. Eo dem mō ſine cōſenſu ep̄i: nō ſunt altaria deſtruen Addicio Ad de da. ar. de conſe. di. j. eccleſie. ⁊. c. placuit. Ppellatio eſt duplex caocꝫ p̄diorā ſtia ꝙ Mẜ ſpol.xte ſcꝫ iudicialis. ⁊ extraiudicialis. Iudicia ca6. ſ.. 5º lis eſt a minore iudice ad maiorē ꝓuoca tio q̄ ſi legitima eſt ꝓnunciatū ſuſpendit ac etiā iu ta. p. lg7 4º 40 d riſditionē iudicis qͥ ad illā cām ⁊ ipſius ad ſuꝑiorē 43 n L.⁊Db ſꝑ vl̓ Fo tranſfert cognitionē. Extraiudicialis v̓o eſt a pn̄ti vel veriſil̓r futuro grauamine ad ſuꝑiorē ꝓuocatō da. Fd 7L q̄ ſi eſt ꝓbabilis: ip̄am cām ad ſuꝑiorē tranſfert. vt Aſlg. ea pendente. nihil in ipſius p̄iudicium attentetur. 7¶ v Duo aūt ſunt effectus appellatōis. Operat̉ em̄ ſu &4 9 d. c td. j. vl ſpenſiuū ⁊ deuolutiuuꝫ. Effectus ſuſpenſiuus eſt triplex. Suſpendit em̄ ꝓnunciatuꝫ ⁊ iuriſditionē da. doc. l iudicis ꝙͣtum ad illaꝫ cām. extra eo. ſuꝑ. Et p̄ſum. Mili r. j. ptionem que erat ꝓ ſnīa. Et ſcias ꝙ non ſemꝑ ap 6. 8 4 ſ pellatio operat̉ omnes iſtos effectus. Exemplum paſto 6.ſt ſi. Tiuſſa t. Acin appellatione ſnīe cenſure eccleſiaſtice. nam pro ..vcatj ¶. ot3 Fzij . j. ob ẜ. S. A41 .xj. M5g7 Ior Xīgo ſ. c. l. b2a Eyſº I0.6 4º 40 a ſꝫ 3X. L rl̓pa orl Eto qn̄ 5. º δ 4. 0. 4. M 5 7. 1.§. ſ aſto ẜ S Mx2pdac. L ſ AR. LA i dic.. ꝙ cōtēpnado acqͦrip auA rl̓p⁊ L. x. cōico. 6. 3 AS vb.§ ꝙ q Cp̄ripuū ⁊ſx. rocacōil̓. q⁊ ſꝑ fꝫ. ⁊ ligatete rN. ⁊1º do Aº rōFpnvala 5i rūa ſ 2º clauiẜꝫ ocrīc aλz 4μA 54b4067ρ ſ4O 9º ⁊ ꝑ na̓lū ob̓.. hō t. cſtupꝰ mlij. I A 402& dk24c63 ſ paſtor.. 14or Su42A. I2 taq ⁊ R Aſrl̓y4. H l̓ pā. ruilbꝰ potuit ꝓ qͣyx. rvcarij ꝯvAd. 4 q2Aad ¶ tal̓ x. vv. tatij ⁊ v ix. pº ſtꝫ. ꝙ. rl̓pa foni. ſ.. º cōmli. ꝰ vou. ⁊ ꝙ Ataohor. e2A5 A ac F. A T.ci0 ſga Arōic diaIA. ſ e7¶ N gſa DobẜAdA. L. A m obẜ. A λō. F 32gla̓z xxibꝰ vodiſ ſu ſq. qd Altare pter appellationem ſequentem: talis ſnīa nō ſuſpē ditur. ſed oꝑat̉ tunc appellatio effectū deuolutiuū qꝛ deuoluit cām ad ſuꝑiorem. Et idem cum appel lat̉ a ſnīa nulla. nam talis appellatio nō ſuſpendit ꝓnunciatū: cum iuribus nō ſubſiſtat. ſed oꝑat̉ ef fectū deuolutiuū dūtaxat. Et hoc reſpectu appel lari pōt a ſnīa nulla: vt. c. dilecto. extra. eo. ¶ Quo aūt iure ſit adinuēta: dic ꝙ formalitas ap pellationis eſt de iure poſitiuo. ⁊ olim reddebatur ius manu regia. Sed ipſa ſubſtantia appellatiōis videt̉ de iure naturali. Eſt em̄ quedā defenſio ſeu p̄ſidium innocētie. Eſt etiā principal̓r inducta ad iniquitatē: ſeu imperitiam iudicis corrigendā. vel ad ſupplendum qd̓ incaute in priori iudicio fuerat omiſſum. Ex quibꝰ pōt inferri. ꝙ licꝫ princeps for malitatem appellationis tollere poſſit. nō tn̄ videt̉ ꝙ poſſit tollere ipſam ſubſtantiā.ſ. vt iuſticia non reddat̉ aduerſus iniquitatē. vel impericiā iudicis Cum princeps nō poſſit tollere ea q̄ ſunt iuris na turalis vel gentium. ¶ Querit̉ de queſtione notabili. Ad queꝫ debeat appellari cum deeſt iudex appellatōis. hec queſtio primo pōt intelligi. cum deeſt ꝓpter defectum ſupe rioris: vt qꝛ princeps ille non recognoſcit̉ ſuꝑioreꝫ in tꝑalibus. Et puto ꝙ a tali non poſſit appellari: qꝛ eſt loco principis: a qͥ nō appellat̉. Ad hoc gloſa notabilis in. c. qm̄. di. x. que dicit ꝙ a tali principe nō eſt appellandū etiā ad papam. Si tn̄ iniuſticia eſſet notoria. poſſet dici tunc papā poſſe adiri. An aūt ꝑ viam denunciationis euangelice poſſit eccle ſiaſticus adiri contra laicum: rōne iniuſte ſentētie. vide in. c. nouit. de iudi. Scd̓o poteſt intelligi. qn̄ non deeſt ſuꝑior. ſed deficit ſpālis iudex ſuꝑ appel latiōe puta. ciuitas elegit ſibi poteſtatē. vel aliquis princeps in ſua ciuitate. ſed non ꝓuidit ſibi de iu dice appellationis. Dic ꝙ appellabit̉ ad ipſum ſu periorem qui poteſtatem elegit. hec Panor. ſuper Rubrica de appel. ¶ Utrum autem excōmunicatus poſt legitimaꝫ appellationem ſit euitandus. Rn̄. ꝙ non. vt nota tur in. c. licꝫ de ſen. ex. li. vj. ⁊ in. c. paſtoralis. de ap pel. Ueruntn ſi excōicatus nominatim. vel ſpecia liter infra tp̄s a iure: vel iudice determinatum. ap pellationem non fuerit ꝓſecutus. vt debuit. eo ela pſo poterit publice excōicatus denunciari. Et tūc erit euitandus tam in iudicio qͣꝫ extra: ⁊ ab actibꝰ legitimis remouēdus. vt. d. c. licet. Debet ergo re putari pro excōicato poſt talem denunciationem lꝫ non ſit. donec ſnīaliter fuerit declaratum appel lationē ante excōicationē fuiſſe interpoſitā. ¶ Sed vtrum talis poſt denūciationem excōica tionis ⁊ deſertionem appellationis celebrans: aut ingerens ſe diuinis efficiatur irregularis. Rn̄. A chi. in. d. c. licet. ⁊ ſequit̉ ibidem gemi. ꝙ non: quia exquo appellatio legitima fuit ante excōicationeꝫ interpoſita ipſam excōicationeꝫ ſuſpendit. Et licꝫ poſt deſertionem appellationis denunciet̉ excom municatus. non tn̄ eſt excōicatus. F ¶ Aqua. vtrum aqua non benedicta commixta aque benedicte tota fiat benedicta. vide. jͣ. vnctio ſtcōrom.. I ſ ſRp extrema. D. l. vid. E 4 y. 21t ſe deniẜ. LrōP. ii. 2. g5 a ad dec. q. xv4º a d. O F prataoAl ⁊ id̓o d. TN R. 4 yyaſ 4di 2pb Nyny O RL. L g lo. ib Facit qIvcfat ah r. nō r̓ō Fynaꝝ 4. j. q. A.. co. cacō y ſy tSq ꝯ 4ꝰ 4 d. 4 4d ī

xcs indip 2ª M ꝰ Appollatōeꝫ l. piſtimā. 3º. jn itin. pAel. abilo Etdi elal. .xi. e qS iqͥd ſt vi p̄cephi tōtina. ſtA qI tōi̓. l ſOy¶ IMp̄cipit īpō5k Iqn yrciap̄N tōiᵐ i. ẜ vipM Arbiter RViter. Cum ab vno de pluribꝰ arbitris vel iudicibus alijs p̄ſentibus ⁊ mandantibus. ſcripta ſententia recitat̉. ſpinde eſt ac ſi ab omnibꝰ eſſet recitata. Oportet au tem vt qui illam recitat nō vtat̉ verbis ſingularis numeri. ſꝫ pluralis. dicēdo. Nos tales arbitri. ve iudices ꝓnunciamus ⁊cͣ. niſi in arbitris ſuꝑ electi on. que debet fieri ab vno vice omniū. de re iudi. cum ab vno. li. vj. Nota etiam Panor. in. c. ſane. de arbi. ꝙ ſi tres arbitri eligant̉ ad aliquod negoci um ad hoc vt valeat ſnīa duorum ex tribus requi rit̉ p̄ſentia tercij. ẜm glo. ibi. que facit ꝓ opinione Bart. in. l. duo ex tribus. ff. de re iudi. vbi dicit ꝙ ſi tercius fuit p̄ſens in diſputatione ſuper meritis cauſe. ⁊ dixit quicquid voluit. ſi tn̄ ipſe tercius mo nitus a duobus non vult adeſſe. nec allegat legiti mam cauſam abſentie. tunc poſſunt duo ꝓcedere ſine tercio. Et ſatis eſt ꝙ duo conueniūt ſpē arbi trorum. Rn̄. doc. in. c. quintauallis. de iureiurā. ⁊ ibi Panor. dicunt ꝙ ſunt due.ſ. iuris ⁊ aliorū qui eligunt̉ a partibus ſeu a ꝑſonis priuatis. qui ꝓprie nō ſunt arbitri. ſed ſunt quaſi quidā ꝓſonete. ⁊ cō munes amici vel quidā compromiſſarij. vnde ab iſtis arbitris nō recedit̉. nec alius eſt eligendus. ex quo partes nō concordant. Et a dicto iſtorum nō appellat̉. vt in. c. a iudicibus. ij. q. vj. Sed a ſentē tia arbitrorum iure bene appellat̉. Ratio diuerſi tatis eſt. quia iſti arbitri iure aſſumunt̉ ex neceſſi tate. ⁊ habent iuriſditionem. ⁊ ex ſnīa eoruꝫ poteſt agi. Arbitri aūt cōpromiſſarij eligunt̉ ex nuda vo luntate partium. nec habent iuriſditionem. Iten ẜm Panor. vbi sͣ. ſunt multe differētie inter arbi trum compromiſſariū ⁊ arbitratorem. Prima eſt. nam arbiter eſt ille. qui habet iudicare de iure. ẜm ordinem iudiciorum. Arbitrator v̓o eſt. qui ſumit̉ de iure ⁊ de facto. Scd̓a differētia. qꝛ arbiter eligit̉ iiptitiſ vt ſit loco iudicis ita ꝙ habet ꝓcedere. iuris ordine ſeruato. Itē dꝫ ꝓcedere in forma iudicij ſicut iudex vn̄ corā eo debet dari libellus. Itē coraꝫ eo ſit litis .c. paſtoralis. de conteſtatio. Itē iurat̉ de calūnia. Item debet ferre im. vel ſpeci ſnīam in ſcriptis. Item nō poteſt ꝓcedere diebus feriatis in honorem dei. ⁊ ſi ꝓcederet nō valeret ꝓ tus. vt debuit. eo ela ceſſus. Que oīa ſecus in arbitratore. Tercia diffe s denunciari. Ettū rentia. qꝛ in facto ꝓprio nō poteſt quis eſſe arbiter. qͣꝫ extra. ⁊ ab actib de elec. ſed bene arbitrator. Quarta differentia. qꝛ arbiter licet. Debet ergor nō iurat. nec ꝑtes debēt iurare de obſeruātia arbi iuenum trij: ſꝫ ī arbitratore nō reꝑit̉ ꝓhibitū. Et no. ꝙ ſicut arbiter pōt recuſari vt ſuſpectus. ita et arbitrator ẜm Panor. Quinta. qꝛ mulier pōt eſſe arbitratrix ſꝫ nō arbitrix niſi eſſet femina. q̄ ex dignitate habe xx ret iuriſditionem. vt qꝛ regina vel comitiſſa. ¶ Quid dicendum de monacho. an poſſit eſſe ar biter. Spe. videt̉ velle ꝙ nō poſſit eſſe arbiter ſine vtilitate monaſterij ⁊ abbate imperante. ar. c. ij. de poſtu. ⁊. c. monachi. xvj. q. j. Sed arbitrator poteſt maſſana. eſſe ex ſola licentia abbatis. Et hoc placet Panor Sexta. nam ſnīa arbitri emologat̉.i. approbat̉ taci turnitate decem dierum. vt ſic poſtmodum detui actio ⁊ exceptio. l. pe. C. de arbi. Intellige ſi ſine pe na fuit compromiſſum. vt in. c. ꝑ tuas. de arbi. Di ⁊.? Sic ꝙ ō. ẜ) gn. Lnol. IMd ſi talov. ℟ portaprl¶ R tōA docfora L. l̓ vxoracͣ. lſil. l̓ ob h qꝛ d̓ca rl. qd υº cōli. D. ¶ Tcūcōd xvi F leb̓ afi.& alia Aigioonolob lLacripeb lia Ligionib ¶xcca9 S c 4... l̓. o. C. vj ꝙ cō. Mer ob.. ib. q. dirit ſXigi6 ꝙ qꝛ dico ꝙ v.¶ TAlipi Sꝫ ꝙꝰ ximeẜ de. 2O 4O 6º. farit 2 vitꝑo Iob prob̓ c. col. 13. T69 2 ⁊ d. ꝰ. vl. ꝯ. t hiſfrionibꝰ ¶ Mcā lAvli afL uana thaL īmid d d. l. inix. I loqdo mviiib Et no.§ j doriuatoe ꝙ 6Pv loti ator. I4p. 2. 2 ¶ u2Aimitafo⁊ Sic olim vaj ⁊ Antacoē romediar. qꝛ qd̓ Atitator v̓bo diceba mam mo co̓ꝑiſ.xp̓m. bAt V mina. j. tocilax. Ex. d0 ¶ li.⁊ligioſo ꝯpli. b. K. d. L.30. 7 gi. It. tud. cōꝝ.d. vi 3ho. C. vb It ꝙ. pliPrā. ti qu mōhali l̓ alio Ligioſ Epgi. ⁊ yiiº c)⁊ alt v p2ͣ279G0 A1l̓ a º ag EIdem fꝫ. Mico Additio Appeſtaſi qͥd ℟t. Ra in 2 FO. XIX. SeRThI. Opmo 225 A RS. ob ctum aūt arbitratoris nō emologat̉ p̄dicto modo d. V.gio5 2. n. ſ. dº qſ poſt. Septima. qꝛ arbiter nō poteſt ſnīam ferre in eccle tio.j. 2c 12O no ſia. ſicut nec iudex. ⁊ lata nō tenet. de immu. ec. de ELp4p6R cet. li. vj. Secus in arbitratore. Octaua. excōmuni catus nō poteſt eſſe arbiter ſicut nec iudex. de reiu. PNq̄ vꝫ ⁊fu. det ꝙs 4 Fd C di. ad ꝓbandum. Intellige de notorio excōicato. voſt 9 in arbitratore ſunt opiniones. Bart. in. l. cum pa 1. q.. I qͥc3 2c. d. ter.§. hereditatem. de le. ij. ⁊. in. l. ex facto.§. ſi quis Cd .vj. N6 p Fuo ſtē vꝰ q̓ rogatus. ff. ad treb̓. ſentit ꝙ poſſit. quia excōicatus equiparat̉ deportato. deportatus aūt non ꝑdit ea c. 2Nbplore que dependent ex conſenſu. ⁊ que ſunt de iuregen d.c tium. Io. an. in regula. dolo. de re. iu. li. vj. in mer E11yō F6. 7. roc cu. tenet oppoſitum dicēs. ꝙ ſi eſt notorie excōica r. tus nō cadit in eo arbitramentū. qd̓ ſit ꝑ modum y8 41 v2 6 F .v0 ō. f. o laudi. Et Panor. videt̉ tenere opi. Io. an. ꝓ quo bonus tex. in. c. poſt ceſſionem. de ꝓbat̉. vbi pate g⁊ob. ſtꝫ f. āſ ꝙ excōicatus non poteſt eſſe ꝓcurator. fortius nec dy ſyēa volū ypMM A officium arbitratoris aſſumere poteſt. cum hoc ca ſu habeat arbitrari tanqͣꝫ bonus vir. ſed non po . Clg 4 ſn.b ab0b teſt dici bonus vir exquo ꝑſeuerat in excōicatiōe di. cōti. prii. 4. Unde licet ꝑ ſe poſſit excōicatus valide contrahe ALi L5. d nia re ẜm aliam opinionem. nō tn̄ aſſumere hoc offici ⁊ ob d. lvd.. j 17. t6. cacō. vj. T.zcio um ciuile inter alios. Et ẜm hoc non erit differen tia inter arbitrū ⁊ arbitratorem. P21. ga. taP ¶ Utrum de rebus ſpūalibus poſſit in laicum cō .V. 4 ͣ. q6 promitti. tanqͣꝫ in arbitrū. vl̓ arbitratorē. Rn̄. Pa z ¶ A qͦ. qu. ẜ 2. d. nor. in. c. contingit. de arbi. dicit. ꝙ non. qꝛ text. lo quit̉ generaliter. qꝛ laici. nō debent tractare nego yl 7υνb χ. lvjj. d. c. cia eccleſiaſtica. Et ex glo. ibi collige. ꝙ nullus citra ꝙͣ.b. vi. q. j. l. g papam pōt cōmittere cām ſpūalē laico. Item nul 2 d d. hib qͦ licet lus citra papam pōt auctorizare vt in ſolum laicū i9 ſ.Rd. l. b u poſſit cōpromitti de iure ſpūali. Et hoc videt̉ ve tio2 Fac3. No rum. qꝛ nullus diſpēſat cōtra cōſtitutionē pape. ni aq aclā ⁊Fide(itaij ſi in caſibꝰ cōceſſis. vt in. c. dilectus. de tem. or. Cū y 2ι ōtA ydol ergo ſit ſolū iure exp̄ſſum. vt aucͣtate ſuꝑioris poſ 5k4. Fal. v li. j ſit cōpromitti in clericū ⁊ laicū. c. ꝑ tuas. eo. ti. ergo ¶xͣ apoſtat. NTue in ſolū laicum nō pōt cōpromitti aucͣtate ſuꝑioris li. oAit paāā Ratio aūt quare laicus ꝓhibet̉ arbitrari in cauſa q ſ3Rit ſpūali ẜm Panor. in. d. c. ꝑ tuas. eſt. nō ꝓpter inca r1 N7. roī ca t. pacitatem. ſed rōne honeſtatis. Honeſtas autem q ꝟid. fia x. ſatis cōſeruat̉ ex mixtura clerici. qui ſociatus laico ¶ bf cl̓iri ⁊ ſacp qu facit eum capace̓. etiaꝫ ſi eſſent plures laici ⁊ vnus di. iNit ſolā(j. ſiſ clericus. nō tn̄ extendas caſum huius capituli ad p0 ft pF. ⁊. 6 actum ſpūalem. qꝛ laicus nō poteſt effici capax iu S. 9ſ n ris ſpūalis ꝑ mixturā clericorum. vt in. c. maſſana ibi ¶ Cliºī hō ¶ An aūt ep̄s poſſit cām ſpūalē cōmittere clerico apoſtata ſi dalli a b fci⁊.F.i ⁊ laico. Dic ꝙ non. licet em̄ valeat compromiſſum hK vkl. di. ¶ R in clericū ⁊ laicū. non tn̄ pōt cā ſpūalis delegari cle ¶A4 5 9 v rico ⁊ laico. Ratio diuerſitatis. quia vt dicit Ioh̓. voſtibꝰ v̓galib̓ pot an. in. d. c. ꝑ tuas. arbitrium de re ſpirituali nō eſt Mor fA Uic ꝙ ſi actus ſpiritualis. merito in clericum ⁊ laicum pōt YNo.. qiij d̓. v I6j0. c...b. compromitti. ſed iudicare de cauſa ſpūali eſt quid imo. ¶dicit ꝙ n̄ ſpūale. vt in. c. quāto. de iudi. ſꝫ laicus nō eſt capax I15 riẜVAligio iuris ſpūalis etiam aſſociato ſibi clerico. vt in. d. c. 58.. 2r. vG v̓goa6. l pae Ra ¶ An aūt laicus poſſit eſſe aſſeſſor iudicis eccleſia p24 ſtici. Doc. cōiter dicunt ꝙ ſic. onbili. pͥ. i6 Afcl..ꝙ ¶ Utrum arbiter poſſit pro bono pacis capere de ꝑtatē porte iure vnius ⁊ dare alteri. Rn̄. Panor. in. d. c. quin Yº ẜ di ſ p An tauallis. dicit ꝙ licet iudex vel arbiter non poſſint dpAd6 ſꝫ xy. K. ſt 6. 3. v. dapenā dc̓ꝰ. f dicit. ꝙ A Ac. gio ſv. 5 ꝑ ¶ Ꝙd At ſi ſtl̓a2b dK24LAligiomie ſculorA Y K4 μ di 4 yōtmoAL. y ☞dAdicA ꝙ ſi qdā S d2Ligio viẜ. l̓ Tdicto zn I hiſfny.(. C. dy. ep..4ª. 27a bp.. ētTbÿ . 59C. j. q hͦ farit. aut..d. f.yīẜ̓. L j.l. cella 7. Nō. v̓. ca Cd2 NA FAru4o6. L.dib Qd. boy x5

. b4. 24 2 4 ¶ M 4Agoſt portiſb̓ licb velatō ſu xxtōc ¶ A Ap iiꝰ pu.gvNY v. ſt biparifa. ſtataa l̓ v̓g̓ata na̓ocal p̄ui0 Quil. d. c. Il ꝙxiē. ac q ranoribꝰ oroabꝰ. x. jj.x. oxe ſ. Archiepiſcopus.gāacc cliro ter Hm vſ 6 Nl̓aꝝ. 6. allat̉ d ae. cō.. j. l xi. ¶ A4li 3. c. H.Ꝙ coō ꝟbo v dc̄. N diligH. d. fo. rope. ſꝫ ftō ſ2d ac 7co. caº.§. ⁊ v cum bona conſcīa dare de iure vnius alteri: cum iob. ltad l0 debeant dare vnicuiqꝫ qd̓ ſuum eſt. Secus in arbi ¶ vtꝝ tratoribꝰ qui eligunt̉ tanqͣꝫ boni viri ad cōponen 4l. q 0 dum inter partes: ⁊ ꝓ bono pacis pn̄t de iure vni TA y us dare alteri: dummodo enormiter nō ledant. qd̓ l. Hoſ0c R. a2a n ob T: ſi. ſi fecerint pōt horum arbitramentū ꝑ ſuꝑiorem re biiſbaſtiaꝰ n ⁊. duci ad bonaꝫ equitatē. ꝑ no. in. d. c. quintauallis Licet Bald. in vſibus feudorum dixerit ꝙ ſi arbi iltae̓..x. j. wiliciā g. ⁊cba A trator ex certa ſcīa de alieno largit̉ nō valet: qꝛ non ſcōdiA 405 Alli eſt ꝑmiſſum ſibi dare de alieno. Sed Panor. dicit Ꝙ l.. hoc dictum eſſe falſum: exquo faciunt ꝓ bono pa 4 Cqd̓ cis. ⁊ vident̉ ad hoc habere mandatum: dummō deg4 enormiter nō ledant. Sed ſi vis ſaluare Bald. in ro 9º ſdº ꝓ k. Rº. tellige qn̄ faciunt ſine cā: vel qn̄ non in modico le dūt. nam qn̄ in modico ꝑs ledit̉: ſatis lucrat̉: quia alijj Ydolatꝭ.. E 6. 2. 1 a lite recedit. l. lucius. ff. ad tre. Et vide ad declara tionem p̄dictorum. qd̓ notat Panor. in. c. cum cō tingat. de iureiuran. de mente. d. an. ꝙ ꝙͣtūcunqꝫ verba late cōcipiant̉ in ꝑſonas arbitrorū. vt puta ꝙ poſſint de iure vnius dare alteri in totum vel in ꝑtem ⁊cͣ. ꝙ nihilominus enormiter deceptus po terit cōtrauenire: licet nō appareat de dolo ex ꝓpo ſito: ſed tm̄ re ipſa. quia talia verba effuſo ſermone emanata vident̉ et ꝓlata ſub quadam cōfidentia ꝑſone ⁊ amicicie arbitrorū ⁊ vt captent amiciciam eorum ad nō ledēdum. Et idē tenet Pe. de anch. Et ad p̄dicta optīe facit dictū Spe. in ti. de empt et ven.§. nunc. vbi ponit. q. de illo qui vēdit equū dolentē in ſpatula: non tn̄ oſtendentē dolorē: quia erat calefactus in eundo. dicēdo. do tibi iſtū equū ꝓ ſtrabone: ꝓ gibboſo. dolentē in ſpatula ⁊ habē tem oēs maculas: nec volo ex aliquo teneri. Dicit Spe. ꝙ nihilominus tenet̉ exquo al̓s ſpecifice nō ꝓpallauit defectum. nam emptor fuit deceptus: vi dens ꝙ falſitatem dixerat in alijs exp̄ſſatis. Et cre didit veriſil̓r falſuꝫ dixiſſe de morbo ſpatuloſo tūc latente. Sic multotiēs notarij ⁊ cōtrahentes ſolēt ad cautelā ponere verba valde lata: excludētia oīa remedia. non tn̄ videt̉ ꝙ ꝑs leſa ꝑ iſta verba gene ralia voluerit pati enormiſſimā leſionē: ſed potius fuiſſe paſſam illa verba poni ad ſeruandū cōſuetu dinem notariorū generalem. Et de hac materia. ⁊ an ꝑtes poſſint renunciare a principio reductioni ad arbitrium boni viri. vide Panor. diffuſe in. d. c. quintauallis. ⁊ Bar. in. l. ſi ſocietatem.§. arbitro rum. ff. ꝓ ſocio. ¶ An aūt arbiter poſtꝙͣ ꝓnunciauit poſſit muta re ſnīam ſuaꝫ? Rn̄. Panor. dicit ꝙ arbiter: exquo ſemel ſuꝑ toto ꝓnunciauit ſeruando formam cō promiſſi: ſiue bn̄: ſiue male: functus eſt officio ſuo. vnde nō poteſt amplius mutare ſnīam ſuam. vt in. l. diem. ff. de arbi. In arbitratore v̓o ſunt opini ones. Quidam em̄ dicunt ꝙ cum coraꝫ eo non ſit iudicium: nō habet locum. c. in lr̄is. de offi. deleg. Sed Cy. poſt Pe. in. l. fi. C. de contrahen. emp. in effectu concludit. ꝙ aut arbitrium: ſeu electio com petit mihi iure meo. ⁊ poſſum: lꝫ male ſemel elege rim: ſeu arbitratus fuerim. iterū arbitrari ad hoc. l. hec conditō. de condi. ⁊ de. vbi dicit̉. ꝙ ſi teſtator legat mihi. c. ſi nupſero. Si nupſi inutiliter. poſſuꝫ iterum contrahere ⁊ legatum conſequi. Aut com EtAl. fic.x. d. ſaſon 4 Rhill. ſꝫ a yhiliſxiẜ. 2ocl̓oy LRINmoe SA. d̓ qº vid K.tōcaōvj uō roº. v. d. ge. petit mihi ſuꝑ iure alieno. ⁊ tunc ſi nō ſeruaui for mam poſſum iterum arbitrari. Si aūt ſeruaui for mam: non poſſum me amplius intromittere. qꝛ ſi ue bene. ſiue male. functus ſum officio. ¶ Quo v̓o ad arbitros iure vltra p̄dicta. Dic ẜm glo. in. c. legitima. de ap. li. vj. ꝙ tales arbitri nō de bent eſſe ſuſpecti. al̓s poſſent: ſicut ⁊ iudices recu ſari. Item non debent eſſe multū remoti. ꝑ. c. ij. re quiris. de ap. Et ſic no. ex illo tex. ꝙ recuſans iudi cem vt ſuſpectū. nō tenet̉ arbitros eligere in eodeꝫ loco: ſed pōt alibi dummodo nō ſint valde remoti ẜm doc. vt puta. ſi diſtāt vltra duas dietas. Ar. c. nō nulli. de reſcriptis. vel hodie vltra vnā. ar. c. ſta tutum. de reſcriptis. lib̓. vj. qꝛ ſepe iudex in loco eſt tam potens ꝙ recuſans: non idoneos arbitros in loco poterit habere. Item debēt eſſe in locis cōpe tentibꝰ. vt poſſit haberi copia peritorū. d. c. ſtatutū Item dicti arbitri ſunt cōpellendi ꝑ delegatos ad ſil̓ cōueniendum in loco idoneo ad cām ſuſpitiōis terminandam infra certum terminū quo elapſo ſi nō terminauerint. iudices delegati reaſſument iu riſditionem. tn̄ ſi nolunt ꝓnunciare. vel male pro nunciant. appellat̉ ad papam. de offi. del̓. ab arbi tris. li. vj Rchiepiſcopus. cauſam ad ſe ꝑ appellationeꝫ deuolutā. ſubdito ſuffraganei cōmittere p̄t. illum tn̄ ad ſu ſcipiendam delegationē cōpellere non pōt. de off. or. paſtoralis. Et Panor. ibi ex illo tex. notat. ꝙ ep̄i exiſtentes in ꝓuincia archiep̄i. ſunt ſubiecti ipſi ar chiep̄o metropolica lege. ⁊ ſic archiep̄s eſt iudex or dinarius oīm ep̄orum ſue ꝓuincie de iure cōi. Et quelibet ꝓuincia debet habere vnum archiep̄m ⁊ decem ep̄os. Et hoc ſufficit ad ꝑfectum regnum. vt. c. ſcitote. vj. q. iij. Nota etiā. ꝙ archiep̄s nō p̄t ꝓcedere contta ep̄m ad depoſitioneꝫ: qꝛ depoſitio ep̄orum ſoli pape eſt reſeruata. vt in. c. ij. de tranſi. prel̓. Sed de crimine eorum p̄t cognoſcere. ⁊ ipſos punire. vt. c. ſacro. de ſen. ex. De cauſa v̓o ciuili in differenter cognoſcit. etiā ſi ſubditus ep̄i cōueniat ep̄m. nam debet eum conuenire coram archiep̄o. Sed ſi ep̄s habet cām contra ſubditum. nō cōue nit eum corā archiep̄o: qꝛ nō eſt iudex ſubditi ep̄i nec ep̄s debet eſſe iudex in cā ꝓpria. ſed debent eli gi arbitri iur̄. hec ꝓbant̉ in. c. ſi clericus aduerſus clericum. xj. q. j. ¶ Archiep̄s nō habet iuriſditionem in ſubditos ſuffraganei ſui: niſi in quibuſdam caſibꝰ qui notā tur ꝑ glo. in. d. c. paſtoralis. Primus cum deuiāt a diuinis officijs. a conſuetudine metropolitane ec cleſie. xij. diſ. de his. Hoſt. tn̄ limitat niſi eccleſie ꝓ uincie haberēt ſpālem cōſuetudinē: qd̓ placet Pa nor. vt valeat cōſuetudo cuiuſcunqꝫ eccleſie: dūmō ſit al̓s rōnabilis. ar. c. de trina. de cōſe. diſt. iiij. Ad hoc facit qd̓ notat glo. in ꝓhemio ſexti. ꝙ in his q̄ cōcernunt fidē debemus ſequi cōſuetudinē eccle ſie romane. In alijs non tenemur: niſi papa diſpo nat. Scd̓s qn̄ ſubditus ep̄i delinquit in dyoceſi ar chiep̄i. vj. q. iij. placuit. In hoc em̄ caſu efficitur ali quis de iuriſditiōe alterius cuiuſlibet. Tercius ſi

Archiepiſcopus habet p̄diū in dyoceſi ſua de fo. cōpe. c. fi. ⁊ iſte ca ſus ꝑtinet ad quēcunqꝫ aliuꝫ. Quartus ſi clericus habet ciuilē cauſam cōtra ep̄m ſuū. d. c. ſi clericus. Itē ſi criminalis cauſa ſit inter ep̄m et clericū ſuuꝫ. nā tunc debet deduci ad ſynodū in qua p̄eſt archi epiſcopus. vj. q. ij. c. j. Quintus ſi cauſa defert̉ ad eum per appellationē. extra de of. le. c. j. et de of. or. duo. Et hoc caſu diſtingue ꝓut habet̉ in. c. vene rabilibꝰ.§. ſane. et duobꝰ.§. ſe. de ſenten. excomu. li. vj. vbi dicit̉. ꝙ ſi certu eſt: excōmunicationis ſen tentiā eſſe iuſtā: velut cū ꝓpter manifeſtū exceſſum eſt in aliquē ꝓmulgata: ſuperior iudex. niſi ꝑiculū ſit in mora. excōmunicatū ad excōicatorē ꝓrſus re mittere debet. nec debet eū abſoluere. niſi excōmu nicator reqͥſitus malicioſe illum abſoluere nolet. et glo. in v̓. nec debet. dicit ſi tamen abſolueret tenet abſolutio. vt. jͣ.§. vbi. qd̓ eſt valde notandū. Se tur. ſi v̓o conſtet huiuſmodi ſententiā eſſe iniuſtā nequaqͣꝫ remittendus eſt excōmunicatus ad ſuuꝫ excōmunicatorē: ſed debet ſine difficultate aliqua mox abſolui. Si autē dubitet̉ vtrū iuſta ſit vel in iuſta. ſuperior niſi excōmunicatori deferat. relaxa re iuxta formā eccleſie poteſt illam. ꝙͣꝙͣ honeſtius aget. ſi ei deferat in hoc caſu. hec ibi. Si auteꝫ non epiſcopu. fuit appellatū. ſed ꝑ ſimplicē querelam ſuperioreꝫ adiuit. dic ẜm glo. in. c. ꝑ tuas. de ſenten. ex. ꝙ de bet eum remittere ad inferiorē. vt ipſum abſoluat Et ſi inferior ipſum abſoluere nolit. archiep̄s ip̄m abſoluat. de of. or. ad reprimendā. tn̄ ſi ꝑiculū eſſe i in mora ꝓpter hmōi remiſſionē. ip̄m ſtatim abſol uat. de ſen. ex. ſacro. Sil̓r ſi viderit ſnīam excōica tionis ab ep̄o latā eſſe iniuſtā euidēter. poterit ar chiep̄s declarare ſubditu irrōnabiliter fuiſſe liga tuꝫ. lꝫ nō ſit appellatū ad ip̄m. de ap. ſollicitudinē hec glo. Itē qn̄ nō fuit appellatū. ſi excōmunicatꝰ deponat apud ſuperiorē de ſuffraganeo. vt impo natur ei pena et ꝓ ſuo intereſſe ſuꝑ īiuſta excōmu nicatione querelā. audire debet eū. Secus ſi con querat̉ de ipſo. vt relaxetur hmōi ſnīa cōtra ſe ab eo pro alio ꝓmulgata. qm̄ tueri hanc cām. non ad ip̄m ſuffraganeū. ſꝫ ad eū pro quo eſt ſnīa lata: ſpe ctat. Attamē ſi ſuffraganeus. vel extra iudiciū pre qtirrtaa ſuoꝝ defenſione iuriū. vel etiā in iudicio. ex ſuo ꝓ cedens officio inqͥrendo vicꝫ. vel ſimile qͥd agen do aliquē excōicet. in hoc caſu cōueniēdus ē ſuffra ganeus corā archiep̄o. vel eius officiali. qꝛ ipſiꝰ int̓ eſt defendere cām ſuaꝫ hic. in. d. c. venerabilibꝰ. in pͥncipio. Sextus ē ẜm panor. in. c. in litteris. de of. del̓. vbi dicit. ꝙ citra remediuꝫ appellationis pōt archiep̄s ſe impedire de cauſis ſubditoꝝ ſui ſuffra ganei. vt puta. ꝑ viā nulleitatis. Exemplū excōica tus corā ſuperiori dicit ſententiaꝫ nullam. eo ꝙ ſit lata poſt appellationē. vel quia continet intolera bilem errorē. limita ergo iura dicentia ꝙ citra ap pellationem non aditur archiep̄s. nam debet ſuꝑ pleri. vel ꝑ aliud equipollens remedium. Et nota ẜm aſten̄. li. vij. ti. xiij. ꝙ fortius eximit̉ ſubiectus a iuriſditione ſuffraganei ꝑ appellationē qͣꝫ ꝑ quere lam. nam ꝙͣcito appellat. quo ad illam cauſam eſt exemptus a ſua iuriſditione. de ap. directe. et. c. pa ſtoralis. nō ſic eſt de illo qui conquerit̉. quia qͦuſqꝫ ſpōſayar gbtōi. axviyAD. q Nꝝ ſpōſalisi.Nō ſicujo aaoº. dS ¶ꝑ ſ. y. 2gioꝰ 5 Aaara§. Q pgiꝰ xlyg.. d. AGpoſY. v. i MoItau. MvL4. cōicaco. ẜ 32 I4 dRdi. N Y. x. j. v 30 8 C Fo..XX. litem fuerit conteſtatus. non dicitur agere. ſꝫ velle agere. ff. rē ra. ha. amplius. Sed huic ſententie ob ijcitur. Nonne et is qui non appellat verbo. ſꝫ va dit ad querelā ꝓponendā. itinere accepto videtur ipſo facto appellare. ſic. extra de ap. dilecti. Sed il lud habet locū ꝙͣtum ad appellationē extra iudi cium factā. ⁊ ante ordinationē cauſe. poſtmodum em̄ neceſſaria eſſet appellatio vocis. hec Aſten̄. Se ptimus. cuꝫ epiſcopus eſt negligens. ix. q. iij. cum ſimus. Et panormi. in. c. ex frequentibꝰ. de inſti. fa cit regulaꝫ generalem. ꝙ ſola negligentia epiſcop deferat iuriſditionē in archiepiſcopū. et vide glo. ſingularē in. c. romana. de ſuꝑ. ne. pͦ. li. vj. que dicit notabiliter. ꝙ in negligentia epiſcopi. archiepiſco pus ſupplet vices eius. non in delicto. hoc tamen limita ẜm doc. in. d. c. ex frequentibꝰ. et ibi panor. dicit. niſi delicta ſint notoria. et ſic iſte erit alius ca ſus. in quo archiep̄s exercet iuriſditōnē ſuā in ſub ditos ſuoruꝫ ſuffraganeoꝝ.ſ. ratione notorietatis delicti. Et licꝫ tex. in. c. romana.§. notoria. de cen. li. vj. loquat̉ dū viſitat. tn̄ doc. cōiter extendūt etiā dū non viſitat. qd̓ eſt notandū. Addicio varp ¶ An autē iudex ad actū abſolutionis teneat̉ cita re partē aduerſam. Rn̄ſio panor. in. c. qua fronte li ſgno. Xv̓j. ſe de ap. dicit ẜm doc. communiter ꝙ ſic cū pars ad .¶ Add v. ſigͣi. laz. 4d̓ notai uerſa poſſit p̄tendere intereſſe. forte em̄ fecit expen ſas quas conſequi debet ante abſolutionē. vel hu barrljo. 7L admo dQ C d. agi. ⁊ cu iuſmodi. Doctores tamē communiter dicunt ibi. C.xj. q Lx ꝙ ſi de facto fiat abſolutio. parte non vocata tenet y. al9d i vide etiā glo. in. c. excommunicatos. xj. queſti. iij. x. Firactē que videt̉ limitare p̄dicta. vt pars ſit vocanda ad Mll̓a dat̉ actum abſolutionis. quādo iudex excommunica o la 9d1a. uit aliquē ad inſtantiā partis. Secus ſi mero offi μbix10 Fd cio. Et hoc dictū placet panor. Sed contra p̄dicta . 2 2 i ꝑ. blio eſt tex. notabil̓ in. c. romana.§. ſentētias. de ap. li. 2cia vj. vbi dicit̉ ꝙ ſententia excommunicationis. vel interdicti nullatenus eſt reuocanda. parte non vo 4 40 ꝓ. A 4. ꝑ cata. Et ꝑ illum tex. arguit Io. an. contra opinio ō32. Qd. nem p̄dictam. vt non teneat abſulntio. parte non 5 C. pͦſ. ſꝫ p ſtop. P vocata. Sed ꝓ concordia dicit panor. ꝙ aut abſo p. ẜ. H i. ʳ lutio fit ab ipſo excommunicatore. ſiue ſuperiore concurrēte cū eo ad actū iuriſditionis circa excom Xi 20 ſtica ſloꝫ municatū. Et tunc tenet abſolutio. parte non vo Latiō. I.2.. di.c O cata. tex. eſt cuꝫ glo. in. c. cum ab eccleſiaꝝ. de of. or.. vxix vide etiā tex. cū glo. in. d. c. venerabilibꝰ.§. vbi tra 26 d4 ditur regula generalis. ꝙ abſolutio facta a iudice ſpōK. datio ſcbaar aio vo̓ca ſuo qͣntūcunqꝫ iniuſta tenet. Quandoqꝫ fit abſo lutio a iudice ad quē deuoluit̉ iuriſditio ſolum via yy 4 . ō appellationis. vt in archiep̄o. Et hoc caſu dic. ꝙ cil 4u de ſpō ℟ue ſi non eſt appellatū ad eū. non valet abſolutio. niſi dicit̉ E R48C Rab recipiat appellationē ex probabili cauſa emiſſam. ſpō ⁊ ſpōſa. tunc enim tenet abſolutio ab eo facta. licet etiam 7 ISiro cōia. a l i parte non vocata licet ſit iniuſta. quia hoc caſu iu ſpōſal ſꝫ p dex eſt. hoc etiam patet per. d.§. Ubi. qui proprie d 2 ꝓber loquit̉ de iudice ad quē. vbi dr̄. Ubi autē ſuꝑiori 12Q l. 20 cōpetit de excōicatione cognoſcere. abſolutio. quā 5ōdo. Y Apq ipſe fecit. tenet. lꝫ forſitan ſit iniuſta. qm̄ etſi contra 2. 5 G. ab.. x ius litigatoris. non tn̄ contra ius cōſtitutionis ab 9d. ſpo ip̄u. c. E. ſoluit. Aut vult ſnīam excōicatōnis reuocare tāꝙͣ Si vb FAA paS rib. ☞Pſyō iniuſtā. vel eā denunciare nullā. et non poteſt. niſ lia tōfica partibus vocatis. Et ſi aliter faceret. reuocatio vel.ldl. Ex tao 4.R. .8. δ xv1 ⁊ hlli ꝙ. ꝓ modo 4. aſtip qꝰ iSpllrnto abſqꝫ a v̓ Apa OQ5 ⁊Aº. l. 421. Q 2y. Aήν Ad ybo Cd. ſpō. L. 4.. xl. 4 S Ilſaſi.. Nſaſ4d.l.o..bſdā Falẜ opinionibꝰ de facib.bd omidoP An. a. ẜ ſ ob hꝰ ꝯmdēdi. ipſt ¶qͦ2 y. P. ij. ꝙ qqꝫ prc pv l̓ plar) l̓ ali yſo.4 it y ντρ.. I. j. aſoẜ 20 ſꝫ ſf.O ō. L bae d. p0. 6 7αδν μ6 iνσ Fē. d. 487 6 l. 4º PS502 ꝟ ba b MºSoc hl. a aixArdil̓. dopoſicō.§ ſd. Fdaσ&42ſꝫ Rra tCA il96 4 ę. o Lno lib.ꝰ 50 F2A1ex.. d. h0V. ꝓ h. vj Et 5 4L b. iſRd. Fdic. 6. F3. I. V2 4 b 7 ray℟ ꝙ ſ. ſ. ſt lv dar TIo. c. ibi Aqrit̉ pi̓ ſacia co. cꝭ S.cactꝫ Aſaſi l̓ loSLx

in ꝑ ſbīe l̓ bōib Ad ib. 2. ſuedAnō.qͦri aſortiX ſi. qͦdet lictA omidod 299º 42 ſixſa&. Lid p aſtixR. l o2 El̓aꝫ glal S. Fvꝫ ad Finihoẜ taſſ. 4A d. Odicat prnā s voni inō iuaſe l̓ ip R. d. botax. ll. j duniꝰ ſna Q .diuiꝰ qd vvlebat ⁊pond4. lla pͣ. as illa pꝰ do.nv. al. ſi qlxior Cde fiaſac. etꝝ. j d ¶ IIel N. ꝙ A poſſū Aiq̓ tio declaratio nō tenēt. Et hoc caſu intellige. d.§. ſen la 4d 5 entias. ⁊ Ioh̓. an. ibi. Ratio eſt. quia hoc caſu eſt 21ᵐ d. c qͣſi diffinitiue ꝓnunciare. ⁊ eſt actus iudicialis nec 20 fA. Lpam cōpetit ſibi ptās. niſi prius examinauerit cauſam. A Fab h6 Q d Hec panor. Sed cōtra hoc vltimū facit. d.§. vbi. dtō S nā ſi fuit appellatū ad archiep̄m vt ſupponitur in ⁊MVol d.§. ſnīas. ergo ad euꝫ ſpectat de excōicatione co 1 dpa. gnoſcere. et ſi ſic. ergo et ab ea abfoluere. reuocare. K. 0 vbi bs Cr vel eaꝫ denunciare nullā: lꝫ iniuſte faciat. Nec ob. Eſtata ipo i. c d.§. ſnīas. quia fateor ꝙ archiep̄s reuocās dictas ſnīas. vel declarans eſſe nullas nō vocatis ꝑtibus t c bo ꝯſca pī male facit non tn̄ ſequit̉ ꝙ abſolutio ſit nulla. quia ⁊L b ibi nulla eſt clauſula irritans factum. Simile habe ſilla be ſacaFſtō mus. ẜm glo. in. d.§. ſnīas. in. d. c. cū ab eccleſiarū in fi. ibi. ſine congrua ſatiſfactione. ⁊ abſqꝫ plebani CC25 M Hd conſcīa non relaxes. et tn̄ abſolutio aliter facta te ab 9 b9 E til nuit. ẜm glo. ibi ⁊ cōiter doc. Et p̄dicta vident̉ te Aqꝫ ocll̓y nere doc. vt ipſemet panor. dicit in. d. c. qua fronte d.doii A Gha. Aꝫ Il vt dictū eſt ſupra. Et ex p̄dictis habes in quibꝰ ca ſibus archiep̄s pōt ſe intromittere de ſubditis ſuo ba6. rum ſuffraganeoꝝ. Primo cū ad eū fuerit appella G. V7 L. vꝰ cōta ta K. d. doca tum. Scd̓o cū conſtat ſententiā ep̄i eſſe euidenter iniuſtā. vel cū factū eſt notoriū etiā qn̄ non viſitat deb QL Tercio qn̄ ep̄us aliquē excōmunicat ex mero offi ſit ꝓbabil. ſt vodū Lad cio. Quarto cum aditur archiep̄s ꝑ viā nullitatis. Quinto qn̄ archiep̄s etiā aditus ꝑ viā querele re m No. t mittit excōmunicatū abſoluenduꝫ ad ep̄m. quem b A ſi ep̄s nolit abſolue̓ ipſe archiep̄s abſoluet. Sexto pͥ 4 Aq vbi ꝑiculum eſſet in mora remittendi excōmuni bōiy l2 po F catum ad ep̄m. tūc archiep̄s poſſet abſoluere. etiā Z90 A 1 la nō vocatis partibꝰ. vt vult glo. in. d.§. ſnīas. Que Far̉ dyel Acio. 21 autē ſit differētia inter abſolutionē ⁊ reuocationē. Nx O. C vide. jͣ. excōmunicatione. xxix. qꝛ. deel ¶ Per ſolā vacationē ep̄alis ſedis. non archiep̄s σ pa ſꝫ capl̓m ſupplet vices ep̄i. de ſuꝑ. ne. p̄. ſi ep̄s. et. c. T7 gAf ipᵗ Ab.2. n eccleſie. li. vj. Similit̓. ſi ep̄s ſit excōmunicatus. de ſuꝑ. ne. p̄. d. c. romana. li. vj. Aut captꝰ a paganis. p A rαμ L vt in. d. c. ſi ep̄s. ¶ Archiep̄us pōt ſuā ꝓuinciā viſitare. lꝫ non ſint de qa.. 26 vlithyo ſ eius ſuffraganei negligentes. ⁊ iterare viſitationē. ¶ AMXρ tal. ⁊ ꝓcurationes recipere. nō obſtante cōſuetudine d. Fidati veſ Ry cōtraria. Et dū viſitat pōt confeſſiones ſubditoꝝ ſuffraganeoꝝ audire. abſoluere ⁊ pnīas iniungere ſln H6 plgio ⁊l ⁊ etiā alijs cōmittere. de cenſi. ꝑpetuo. li. vj. ¶ Utrū autē archiep̄s poſſit abſoluere illos qͥ in caſꝫ. v. d. R d. Satio. ciderunt canones in prouinciali concilio factos. ¶ An&t al. ꝓt Rn̄. aſten̄. li. vij. ti. xiij. de mente Ho. dicit. ꝙ ſta c 4 tutū. aut eſt formatū in ꝑſona concilij. aut in ꝑſo F poo archiep̄i. Si in ꝑſona concilij. vt ſi dicat̉. nos cor p̓. Fō Fōda A N ciliū. vel nos archiep̄s de conſenſu ſuffraganeorū noſtroꝝ ſtatuimus ⁊cͣ. tunc ſine conſenſu illoꝝ nō ήνσσ Xα poteſt abſoluere. niſi ep̄i hoc ſibi conceſſerint. vel 2 cō. co. cō. niſi habeat hoc ex priuilegio. vel conſuetudine. ar. extra de tē. or. ſi archiep̄s. ⁊. c. ſe. Si auteꝫ in ꝑſona archiep̄i. vt ſi dicat̉. Nos archiep̄s de conſilio fra trum noſtroꝝ ⁊cͣ. ſic archiep̄s ꝑ ſe pōt abſoluere. qꝛ conſiliū non importat neceſſitatē. vt in. c. cū olim. de arbi. iuncta gio. ¶ Archiep̄s pōt conciliū celebrare irrequiſito pri Aditio A mate. xcij. di. ſi quis. i ¶ Archiep̄s tranſiens ꝑ quenis loca ſue ꝓuincie .x. ſta dori hē 1º qn̄ appetita d̓iciaꝝ Cpiſꝫ noA l̓ veNA ſ ali ⁊ ꝓ x. 1tꝙ ꝑabi. Si pepta do l̓ ꝙx d. Fſ. º Etij ⁊eib... IO deriꝑ.. ꝓx.jj. ⁊ ꝑ ſa b̓ Lnpÿaẜ qͦꝝ di ẜ R⁊fa d LY cō Itat. tal̓ꝫ ꝙ& Ranº pō vlidis ⁊ ſit A paoil 2º.. Siljorica lh0. peſſiᵗ ſci. qn qͦs na5 Ip̄M dra logi q Diligoẜ dy. O. 7. tolo coꝝ tiN ſt qͥẜ ita dilig. diciab l̓ prāꝫ i Nios L99º Ztal̓ ꝙ pa f. A. p̄H d l yA Qo prayorlit̉. ⁊ νꝟ. Fa .liq̓d dilig. xdA.§. v ſ. av pdi molleLal. qͥd S. C 5d. º. qͣ d̓o. ſꝫ. R. 4 alD. 40 7º96MAt Yy ¶ 3 Xyfſꝫ aor k. l̓a.§ A appoalord A 241 ꝙ ad hād ſi appetit tōeor ꝑ º. p̄H di. vl̓ prī cordꝰcaem. ẜ ꝯ3. 1 lEl 19.. At p A. filij ¶ Ta d. S ita ꝙ ꝓptꝰ liº volle Cd j. ⁊º perra. mo Aiꝰ t hab. ẜ togio ſaỉ̉ q ſupl̓Al̓ ac. tih) lioriy l̓ va gl̓. ror. Vxv. q ſi appetitꝰ qrib K245 Ade tol̓a ꝑ q. A de clN R. ſ ōmſ P K 3C ſorr2. 1 a . ꝙxio toꝝ poteſt facere ante ſe crucē portari. ⁊ benedicere po pulo. in pontificalibꝰ celebrare et hmōi. Similiter ⁊ ep̄s etiā in locis exemptis ſue dyoceſis. vt in cle. archiep̄o. de pͥuil̓. Hec tn̄ fieri debēt ſine p̄iudicio ⁊ grauamine exemptoꝝ. vt ibi. RGNere. A ſinuli ad ſimile idē eſt iudiciuꝫ. de conſti. tranſlato. vbi q̄rit panor. an lex ſemꝑ poſſit extēdi ad ſimi lem caſum. ⁊ dicit. ꝙ vbi caſus ſimilis habꝫ caſum ſpālem in contrariū. nō debet fieri extenſio. qꝛ nō dꝫ fieri legū correctio ex ſil̓itudine rōnis. Sed vbi non reperit̉ contrariuꝫ bene pōt fieri extenſio. Et ſic intellige. l. non pn̄t. ff. de le. Et hoc notat Bar. in. l. non dubiū. C. de legi. vbi dicit idē eſſe in con ſuetudinibꝰ ⁊ ſtatutis. ꝑ. l. de quibꝰ. ff. de leg. Et ſic nota ꝙ ſtatutū municipale ⁊ conſuetudo poſſunt ad alios caſus ex idēptitate rōnis extendi. dūmō illi caſus non habeant legē contrariā. Et ſic intelli ge qd̓ notat̉ in. c. in noſtra. de iniur. vbi tenuerunt multi ⁊ male. ꝙ ſtatutū non debꝫ extendi. quia eſt ſtricti iurꝭ. Sed vt dixi illud ꝓcedit qn̄ extenſio fie ret cū legis correctione. al̓s ſecus. Nota etiā Pa nor. in. c. ad audientiā. de deci. ꝙ diuerſitas voca buloꝝ inducit diuerſitatē rerū. Et raro contingit ꝙ duo vocabula idē ꝑ omnia importent. quia al̓s ars induceret ſuꝑfluitateꝫ. de hoc eſt pulcer tex. in l. ſi ijdē codicilli. C. de codi. ⁊ ad hoc. d. c. ad audiē tiam. qd̓ quotidie ſolet allegari contra ꝑuertentes intellectū iuriū ⁊ importantes vocabula legū. Nā ſi princeps aliter intellexiſſet. bene ſciuiſſet ponere vocabuluꝫ accomodatius. Et Io. de lig. ponit ibi quedā verba circa interp̄tationē iurium. dicit em̄ ꝙ aut apparet de mēte legis. ⁊ eſt ei ſtādū. etiā con tra ꝓpriū ſignificatū verboꝝ. vt in. l. cum pater.§. dulciſſimis. de leg. ij. vbi verba reſtringunt̉ per ra tionem exp̄ſſam. Ratio eſt. quia verba deſeruiunt intentioni. ⁊ nō econtra. habet em̄ ſe verba ⁊ intē tio ſeu ratio: ꝓut corpus ⁊ anima. nā ſicut aīa do minat̉ corpori. ita ratio legis dominat̉ verbis. ad hoc. d. l. non dubiū. Aut nō conſtat de mēte. ⁊ tūc ſi verba ſunt clara nō ē ab eis recedēdū. vt in. c. fi. de v̓. ſi. hoc intelligo qn̄ ratio nō eſt exp̄ſſa in lege nec pōt coniecturari rō natural̓ legis. nā vt ſingu lariter inqͥt Cy. ⁊ alij poſt eū in. d. l. nō dubiū. vbi rō nō eſt exp̄ſſa in lege. debemꝰ coniecturari ꝑ ſil̓ia rōnē naturalē q̄ potuit mouere legiſlatorē. nā ſine rōne nō fuit motus. cū ſine rōne nō ſit lex. iiij. diſ. erit autē. Et ẜm illā rōnē ꝯiecturatā poſſumꝰ extē dere ⁊ reſtringere legē etiā odioſam. Sed vbi non p̄t hec rō naturalis cōiecturari. tunc ꝓcedat dictū Io. de lig. videlicet ꝙ recurrat̉ ad verba ſi clara ſt̓. Si aūt ſunt dubia. tunc fienda eſt interp̄tatio pe alias leges ſi fieri pōt. qꝛ iura debēt iuribꝰ ꝯcordari vt in. c. cū expediat. de elec. li. vj. Si v̓o ꝑ alia iura non pōt apparere intellectꝰ. tūc recurrendū eſt ad cōſuetudinē ciuitatis. vt. l. minime. ⁊. l. ſi de interp̄ tatione. ff. de legi. ⁊ in. c. cū dilectꝰ. de cōſue. Si aūt nō apparet de cōſuetudine loci. recurrendū eſt ad ſil̓ia. vt in. d. l. nō pn̄t. In defectū v̓o oīm recurrē dū eſt ad pͥncipē. qꝛ eiꝰ eſt interp̄tari cuiꝰ eſt cōdere apeſilij iſa ſordina tͥſtat ꝙ pKcla. c Dmoꝝta C VFp9d ddqaę ꝑ¶. o2d. ci42 A p̄2mo⁊ d L45 x .3. dicta docth.b ogͦ 1ꝰ 4 g Mo2a E N& ſt p. aC. ¶ 44. docꝭx

Lid. A gla væ. I ¶ I.bi Y5 2 yeſꝫ morl.6 2. a⁊o Auaricia nam debet intelligi dicta auctoritas. qn̄ ꝑ remedia ſupradicta: vel ſimilia nō pōt haberi certitudo legꝭ Et ſic intellige. l. vnicam. C. de ꝓfe. in vr. ꝯſtan. li. xij. vbi dat̉ doctoribꝰ ptās interp̄tandi. Idē etiam in iudicibꝰ. iuxta notata in. c. cū ſpāli. de app. Ui de tn̄ qd̓ notat Bar. in. l. non aliter. de le. iij. vbi di cit. ꝙ pͥmo debemꝰ inſpicere qͥd ſenſerit teſtator. qꝛ ante oīa voluntas teſtatoris dn̄at̉. l. cuꝫ viꝝ. C. de fideicō. deinde ſi nō apparet debemꝰ inſpicere qd̓ eſt veriſimile. l. ſi mater. C. de inſti. ⁊ ſb̓ſti. ſub ꝯdi. fac. ⁊. l. mulier in pͥncipio. ff. ad tre. Et ſi nō appa ret qͥd ſit veriſimile. tunc inſpicimꝰ ꝓpriā ſignifica tionē verboꝝ. ⁊ ita loquit̉. d. l. nō alit̓. vide etiā gl. ſingularē. quā oēs ſequūt̉. ī. l. tale pactū.§. fi. ff. de pac. q̄ dicit. ꝙ diſpoſitio facta in vnū caſum trahit̉ ad aliū. de quo ſi diſponentes cogitaſſent. veriſil̓r idē diſpoſuiſſent. Et nota hoc. qꝛ facit ad multa ¶ An autē cōſtitutio penalis poſſit extendi. Rn̄ iiiciee glo. in. c. ſepe. de tēpo. ordi. li. vj. dicit ꝙ cōſtitutio penalis extendit̉ ad aliū caſum ꝙͣ cōp̄henſum. qꝛ eſt eadē rō et oīoda ſil̓itudo. ⁊ tunc ꝓprie non dicit̉ rati auipium extenſio. Et. d. pe. dicit iſtā glo. eſſe ſingularē. Sed ftatē rerū. Et ra Io. de Imo. dicit. ꝙ nō putat iſtā glo. eſſe verā. qͥ ꝯmnia importent etiā vbi eſt eadē rō et oīoda ſil̓itudo nō fit extenſio ſſeꝫ de hoc eſt pulcer ier. ꝯſtōnis penalis. vt notat Ioh̓. an. in regula odia. odi. ⁊ ad hoc. d. c. ad audu de reg. iu. li. vj. Dn̄s an. etiā dicit iſtā glo. non ꝓce dere. lꝫ em̄ det̉ oīodā ſil̓itudo ⁊ ſubſit eadē rō. non tn̄ fit extenſio legis penalis. Et iſta eſt ꝯcluſio vera antes vocabula le xiſſet. bene ſe Hoc ꝓbat. c. ꝯſtōnē. de reg. li. vj. vbi pꝫ ꝙ conſti tutio loquēs de p̄dicatoribꝰ ⁊ minoribꝰ noͣ hꝫ locū in alijs mendicantibꝰ. lꝫ ſubeſſet eadē rō. Et ꝓpter idēptitatē rōnis lex ꝓrogauit ad alios mēdicātes hec regula hꝫ multas fallentias. vide gemi. in. d. c. Iiſ ſepe. Aliqͥ etiā dicūt ꝙ fallit qn̄ in ſtatuto: vel lege apponit̉ rō exp̄ſſa. qꝛ extēdit̉ ad cōp̄henſa ſub illa rōne. nec ꝓprie dr̄ extenſio. cū id qd̓ eſt ex rōne legꝭ ſit ipſa lex. Sꝫ iſtd̓ cōiter n̄ tenet̉. niſi alia cōcurrā nima. nā ſicut aīa de ẜm. d. an. Panor. aūt in cle. abbates. de reſcriptis is dominat̉ verbid. a dicit. ꝙ in hac materia extenſionis Io. an. fuit ſib. multū contrarius in glo. ſuis. naꝫ in. c. diſpendia. de reſcriptis. li. vj. dicit ꝙ hꝫ locū diſpoſitio ꝑ idē io nō eſt exp̄ ptitatē rōnis. ſꝫ non pena. Aliter tn̄ ſenſit in cle. pͥ ma. de elec. Hec panor. Et ſic videt̉ poſſe cōcludi ꝙ in hoc non poteſt dari certa regula. vide tamen Panor. in. c. ex tenore. qͥ fi. ſint le. vbi dicit ẜm Io. an. ꝙ conſtitutio penalis debet ⁊ poteſt extendi ⁊ largo modo interp̄tari qn̄ emanat: vt euitent̉ peri cula animarum. vO Cpͣ ⁊ Addic.tali ſig Uaricia. tale. Rn̄. ẜm Tho. ſe Utrū ſit peccatuꝫ mor cunda ſcd̓e. q. cxviij. Auaricia pōt acci ꝑi dupl̓r. Uno modo ꝙ aliqͥs accipiat: vel retineat iniuſte res alienas. qd̓ ꝑtinet ad rapi nam vel ad furtum. ⁊ ſic ex ſuo genere eſt mortale. Contingit tn̄ in hoc caſu ꝙ eſt veniale ꝓpter imꝑ fectionē actus ſicut de furto. Alio modo poteſt ac cipi auaricia ẜm ꝙ importat inordinatū amorē di uitiaꝝ qͥ ſi intm̄ creſcat ꝙ p̄ferat̉ charitati. vt.ſ. ꝓp amorē diuitiaꝝ aliqͥs non vereat̉ facere ꝯͣ amorem dei et ꝓximi. tūc erit peccatū mortale. Si autē in ordinatio amoris in hoc cōſiſtat. vt.ſ. homo ꝙͣuis .C. x.d. Dl̓. q& fāc eſt morta 5. 5 ſdei. i ꝓptꝰ qº nolNdeAy al. P. MA 6 an cōc 6 H m2 o vao. LC 20. A K. 244d ꝙxor? ſcXTArlibꝰ z 7a Cγ. μR b G ꝙ ꝑa rl̓is Fo. XXI. ª1 F Sy v7o2 vta ſuꝑflue diuitias amet. nō p̄ferat eaꝝ amorē amori 2xl. P S A l̓ lj.ſoſtit diuino.ſ. ꝙ ꝓpter diuitias non velit aliqͥd facere ꝯͣ i. a ẜ deū et ꝓximū. ſic eſt peccatū veniale. A ꝙ Av. ll. t Acj ¶ Utꝝ mercatio ſit licita. Rn̄. Alex. de ales. dicit bſ 6. F1 ꝙ non licet niſi ꝓpter duo. Primo ꝓpter neceſſita ⁊. Fc. 5x tem. vt valeat ſatiſfacere ſibi et ſue familie ẜm de veraL q2 tac ē centiā ſtatus ſui. Scd̓o ꝓpter pietateꝫ.ſ. vt lucret̉ k 4 ad diſtribuendū pauperibꝰ vel ad alias pias cau y KFꝫ 7..4. p ſas. tunc licita eſt. Mercari v̓o ꝓpter ſubſtantiaꝫ 50g RA cumulandā non licet. An aūt ſit pctm̄ mortale. dic ſad. lvb. di b vt ꝓxime dictum eſt ẜm Tho. vicꝫ ꝙ ſi iſta inordi d hº ꝙide natio et cupiditas diuitiaꝝ intm̄ creſcat ꝙ ſit para V. b. tā I ¶ E 9. A tus facere ꝯͣ amorē dei et ꝓximi. ſic eſt mortale. Si autē non p̄feratur iſta inordinatio charitati dei et 42 K 2 bº. ẜ vla ꝓximi. nec ꝑ hoc aliqd̓ mortale committeret. ſic eſt 05ηſdi. 49 A5 veniale. quia ſic non dicit̉ ponere finem vltimū in 144 yb. a diuitijs. v ſꝫ vA gl̓a. g quo ad ſubſtan cbitꝰ matmo Aptiſmus. tiam ⁊ formam al̓ ſte pAAn̓ quid eſt. Rn̄. ẜm directoriā. li. j. ti. iiij. ꝙ u 2 eſt ablutio exterior cū certa forma verbo rum. ſine quo nemo ſaluari pōt. De cuiꝰ ſb̓a ſunt tria.ſ. materia elemēti. forma verbi. ⁊ intentio mi niſtri copulans formā materie. Un̄ Aug. Accedit verbū ad elementū et fit ſacr̄m.j. q. j. detrahe. ¶ Baptiſmi forma hec eſt. Ego te baptizo in noīe patris et filij ⁊ ſpūſſancti. extra de bap. ca. j. vbi ex dicto. c. iuncta glo. dicit panor. ꝙ vbi aliqua verba ſunt de forma ſb̓ali alicuiꝰ actus. omiſſio alicuius v̓bi viciat totū actū. ſecꝰ vbi omitterent̉ aliqͣ verba q̄ nō ſunt de ſubſtātia. ſꝫ de ſolennitate vtputa. ſi p̄ſbyter omitteret catheciſmū vel ſalis impoſitio nem vel vnctiones et hmōi. de conſe. di. iiij. mulier nec ꝓpter hoc debet reiterari baptiſmus. tn̄ ſi in fans ſuꝑuiueret debent ſuppleri ꝑ ſacerdotē q̄ fue runt omiſſa. ¶ Sed quid ſi mutetur forma. Rn̄dit Dir. vbi sͣ. ꝙ non licet. īmo intm̄ ſeruanda eſt ꝙ non licet eā etiā ꝑ verba equipollentia mutare. Itē non debet aliqd̓ verbū vulgariter. vel litteraliter p̄ponere vel inferre. vel poſtpone̓ in forma. intēdes illd̓ eſſe de forma. et ſine ipſo non eſſe formaꝫ. verbi gr̄a. Ego ſacerdos baptizo te Iohannē ⁊cͣ. vel ego baptizo te in noīe. p. et.ſ. et.ſſ. et iohānis. Al̓s aūt ſi non cre dit illā formā vel additū eſſe de forma. ſꝫ ex ſimpli citate vel deuotione. p̄dicta adderet. non nocet. ¶ Quid ſi dicat̉ in no. trinitatis vel xp̄i. Rn̄. glo. in. c. j. extra eo. dicit. ꝙ teneret baptiſmus. qꝛ olim ſic baptizabantur. vt in. c. a quodā. de conſe. diſt. iiij. Sed panor. dicit ꝙ doc. in hoc communiter te nent contrarium. qꝛ hodie fuit mutata illa forma. Similiter non eſt baptiſmꝰ. ſi dicat̉ in no. genito ris et geniti et ꝓcedentis ab vtroqꝫ. qꝛ genitor non ſignificat ꝑſonā patris. ſicut ypoſtaſim ſubſiſtente ſed ꝑ modū actus. ⁊ ideo non eſt eadē ignificatio ꝙͣuis autē non ſit eadē vox in greco et in latino. tn̄ eſt eadē ſignificatio. Unde et in qͣlibet lingua. illa ꝑtineanad formā. que principalius ſunt inſtituta ad ſignificandū ꝑſonas illas. ¶ Quid ſi ſubtrahat̉ aliquid. Rn̄dit. Ri. in. iiij. di. iij. ꝙ ſi ſubtrahat̉ aliquid de eſſentia forme non d ij

Baptiſmus. ij. remanet virtus baptiſmi. Et qꝛ tota iſta pars. In noīe pr̄is ⁊ filij ⁊ ſpūſſancti. ꝑ quā exprimit̉ princi palis baptizans ⁊ ſanctificat elementū. eſt de eſſen tia forme. Ideo ſi de hoc ſubtrahat̉ aliqͥd nō rema net virtꝰ baptiſmi. In illa aūt ꝑte forme. q̄ eſt. Ego. baptizo te. ſunt aliqͣ ꝑtinentia ad eſſentiā forme.ſ. exp̄ſſio actus baptizādi. ⁊ ꝑſone baptizate. Un̄ ſi aliqͥd p̄dictoꝝ ſubtrahat̉. non remanet virtus ba ptiſmi. Exp̄ſſio autē miniſtri. nō videt̉ de eſſentia forme quā xp̄s tradidit̉ in baptiſmi inſtitutione. qꝛ a miniſtro baptiſmꝰ nō hꝫ virtutē. Unde greci ꝑſonam miniſtri nō exprimūt. ⁊ tn̄ vere baptizāt. Sed auctoritate eccleſie expͥmimꝰ baptizando mi niſtri ꝑſonā ad maiorē exp̄ſſionē. Un̄ ſi baptizās eā nō expͥmeret. nō ꝓpt̓ hoc tolleret̉ virtꝰ baptiſmi. Sed grauiter peccaret. qꝛ inſtitutio eccleſie obligat baptizantem. ¶ Quid ſi verba ꝓferantur corrupte. Rn̄dit Ri. vbi sͣ. ꝙ ſi corruptio verboꝝ ſit talis ꝙ nō remane at eadē ſignificatio. nec ẜm inſtitutōnē pͥme impo ſitionis. nec ẜm accōmodationē vſus. impeditur virtus baptiſmi. Si aūt ſit talis ꝙ qͣꝫuis nō rema neat ſignificatio ẜm inſtitutione pͥme impōnis. remaneat: ẜm accōmodationē vſus. videt̉ tunc ſi nō fiat talis corruptio. ex malicia vel deriſionē. ſed ꝓpter imperitiā illiꝰ lingue in qͣ baptizāt. vel ꝓpter aliqd̓ impedimentū lingue. non ꝓpter hoc īpedit̉ virtꝰ baptiſmi. Idē tenet panor. in. c. licꝫ. extra eo. vbi cōcludit ẜm doc. ſufficere. ſi forma intellectual̓ eſt ſeruata. lꝫ nō quo ad corticē. vt pꝫ in mulieribꝰ. qͥbus in neceſſitate ꝑmittit̉ baptizare. ⁊ aliquādo baptizant per nomina vulgaria. nec falſa latinitas viciat. ¶ Quid ſi fiat int̓ruptio. Rn̄dit Ri. vbi sͣ. ꝙ cuꝫ actus baptizandi ſit actus vnꝰ ſi fiat interpoſitio talis que corrumpat vnitatem actus. et maxime ſi corrumpat continuitatem intētionis baptizantis nō remanet virtꝰ baptiſmi. Un̄ ſi baptizās. poſtqͣꝫ dixit. Ego baptizo te. In noīe pr̄is. int̓ponat vnā longā narratione. vel vadat ad faciendū aliqd̓ ne gociū. ⁊ poſtea dicat. ⁊ fi. ⁊.ſſ. nō eſt puer baptizatꝰ Si aūt int̓poſitio ſit modica. Ita ſcꝫ ꝙ nō diſcon tinuet intentionē baptizantis. neqꝫ actū ẜm cōem vſum. ⁊ interpoſitū non ſit forme corruptiuū. non ꝓpter hoc impedit̉ virtus baptiſmi. Unde ſi ba ptizans poſtqͣꝫ incepit actū dicat. taceatis. vel hu iuſmodi. et poſtea ꝑficiat. non ꝓpter hoc impedit̉ virtus baptiſmi. ¶ Quid aūt ſi fiat tranſpoſitio. Rn̄dit Ri. vbi sͣ. ꝙ ſi fiat talis tranſpoſitio q̄ mutet ſenſum orōnis. quē hꝫ ex vi ordinis verboꝝ. impeditur virtus ba ptiſmi. vt ſi dicat̉. Ego pr̄is ⁊ filij baptizo te in no mine ſpūſſancti. qꝛ ex vi ordinis verboꝝ nō eſt ſen ſus ꝙ ego baptizem te. ſꝫ aliqͥd in te. ꝑ nomē patrꝭ ⁊cͣ. Si autē tranſpoſitio non mutat ſignificationē orōnis. quā hꝫ ex vi ordinis verboꝝ. tūc dico ꝙ ſi non fiat ex malicia. ſꝫ ex ignorātia. non impeditur virtus baptiſmi. Si aūt fiat ex malicia. impeditur virtus baptiſmi ꝓpter defectuꝫ intentionis in ba ptizante. quia formā eccleſie intendit mutare. Aptiſmus. ij. riam. Vtrum. Quo ad mate aqua ꝑmixta poſſit eſſe cōueniēs mate ria baptiſmi. Rn̄dit Tho. in. iiij. di. iij. Permixtio pōt eſſe duplex. Una q̄ tollit ſpēm ſcꝫ qn̄ ꝑ alterationē trāſit in aliā ſpēm. ſicut ꝑ putrefa ctionē aliquā vel digeſtionē tranſit in vinum. aut etiā ꝑ additionē tantā alterius liquorꝭ: quo ſoluat̉ ſpēs aque. Sicut ſi paꝝ aq̄: multo vino admiſceat̉ Alia eſt ꝑmixtio q̄ nō tollit ſpēm. ſicut cuꝫ alterat̉ aqua. ẜm aliqd̓ accidēs. ⁊ manet ſpēs. vt in aqͣ ca lefacta. vel qn̄ aque addit̉ aliquid qd̓ illi non com miſcetur. ſicut ſi aliqͣ ſolida ponant̉ in aqͣ. vel ſi ſit cōmiſcibile. ſicut aliqͥd humidū tn̄ eſt tā parue qͣn titatis ꝙ in aquā penitꝰ conuertit̉. In aqua gͦ pri mo modo ꝑmixta non pōt fieri baptiſmus. qꝛ iaꝫ non eſt aqͣ. In ꝑmixta v̓o ſcd̓o modo pōt fieri. vn̄ in aqͣ maris bene poteſt fieri. ſimilit̓ in lixiuio ⁊ in aquis ſulfureis. ⁊ in alijs q̄ ex terra ꝑ quā trāſeunt non mutant̉ in aliaꝫ ſpēm. Adde etiam qd̓ notat Ri. in. iiij. di. iij. ꝙ aqͣ paludoſa pōt eſſe cōueniēs materia baptiſmi. qꝛ qͣꝫuis inqͥnet corpus acciden taliter ꝓpter eius ꝯfuſionē cū immūdicijs groſſis. tn̄ in ea ſaluat̉ ſpēs aque. cui ex ſua natura ꝑſe con uenit habilitas ad abluendū. ⁊ etiā aliquo modo remanet in ea. actu ꝓprietas ablutiua. qd̓ ideo di co. qꝛ ſi in aqua nullo modo remaneret. actu ꝓprie tas ablutiua. vt in glacie. grandine. et niue. qͣꝫdiu ſic diſpoſita eſt. non pōt in ea celebrari baptiſmus nec etiā in luto. qꝛ in eo non manet ſalua ſpēs aq̄. In vrina ⁊ ceruiſia: cū non maneat ſalua ſpēs aq. nō ſunt debita materia baptiſmi. nec ſaliua. extra eo. non vt apponeres. Itē nulla artificialis aqͣ eſt materia baptiſmi. qꝛ xp̄s non inſtituit baptiſmuꝫ in aqͣ artificiali. ſꝫ in naturali tm̄. qꝛ baptiſmus in ſtitutus fuit vt ſacr̄m neceſſitatis qͣꝫtū ad oēs. Et id̓o xp̄s ip̄m inſtituere noluit: niſi in aqͣ q̄ faciliter poſſet haberi ⁊ cōiter ab omnibꝰ tā pauperibus qͣꝫ diuitibus. quod non eſt verū de aliqua aqua. niſi de naturali. ¶ Prohibitū ē: vt nō fiat baptiſmꝰ. niſi in criſma te nouo.ſ. illius āni. p̄terqͣꝫ in articulo mortis. ⁊ pu nitur ſacerdos ſi cōtrafecerit. de ꝯſe. di. iiij. ſi quis de alio. Idē intelligendū de cōfirmatione. ⁊ tanto magis qͣnto ꝯfirmatio eſt minoris neceſſitatis. qͣꝫ baptiſmus. M Aptiſmus. lij. piſtrū qs po Quo ad mi teſt baptizare. Dic. ẜm theologos et ca L I noniſtas. in. c. ſi quis. extra eo. ꝙ ꝓprie hoc officiū ꝑtinet ad ſacerdotē. vn̄ neceſſitate non inſtante etiā dyaconꝰ baptizare nō dꝫ. Simil̓r nec ſimplex clericus baptizare dꝫ pn̄te preſbytero. nec laycus p̄ſente clerico. nec mulier preſente viro. de ꝯſe. diſ. iiij. c. conſtat. ⁊ duobꝰ capl̓is ſequētibꝰ. Sꝫ in neceſſitate qͥlibet pōt baptizare. ſiue vir ſiue mu lier. ordinatꝰ ſiue nō ordinatus. fidelis ⁊ infidelis. dūmō habeat intētionē baptizādi. ⁊ ſeruet formā eccleſie. vn̄ etſi nō credat ſacr̄m baptiſmale. nec ali qͥd ſpūale ibi fieri. dūmō in genere intēdat facere id qd̓ facit eccleſia. baptiſmus eſt.

Baptiſmus. iiij. ¶ An baptiſmus tradi poſſit a malis miniſtris. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. v. ꝙ ab hoīe malo: verꝰ pōt tradi baptiſmꝰ. ita ꝙ ꝙͣtuꝫ ad ea q̄ ſunt eſſentialia ſacr̄o. nō plus ꝓficit datus haptiſmꝰ a bono mini ſtro: ꝙͣ a malo. qꝛ baptiſmus nō hꝫ ſuaꝫ efficaciā a miniſtro: ſꝫ a deo. vn̄ de ꝯſe. di. iiij. baptiſmꝰ dicit̉. Non timeo adulterū. ebrioſum. homicidā. qꝛ co lumbā attendo ꝑ quā mihi dr̄. hic eſt qͥ baptizat. Ideo bonitas miniſtri nō eſt de neceſſitate ſed de congruentia. ¶ Sed qͥd ſi ſacerdos nolit baptizare niſi dato ſi bi aliqͦ p̄cio. Dic vt. jͣ. Symonia pͥmo. ¶ Utrū malus miniſter peccet mortalit̓ baptizan do. Dic ẜm Ri. vbi sͣ. Aut baptizat cū ſolennitate et vt miniſter eccleſie. ⁊ tūc peccat mortalit̓ ſi pctm̄ recolit nec penitet. Aut baptizat in articulo neceſſi tatis ſicut vetula. et non peccat. ¶ Utꝝ qͥ ſcient̓ recipit ſacr̄m baptiſmi a miniſtro malo. peccet mortalit̓. Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. cum ba ptiſmus ſit ſacr̄m neceſſitatis ad ſalutē. In neceſſi tatis articulo licitū eſt ip̄m recipere a qͦcunqꝫ hoīe ꝙͣtūcunqꝫ malo: cuiuſcūqꝫ ſit conditionis ⁊ ſexus. que. cui ex ſua Excepto aūt neceſſitatꝭ articulo r̄cipiēs baptiſmū miadi.pia. ſcienter ab hoīe malo p̄ciſo ab eccleſia ſimplicit̓ vel ad tp̄s peccat mortalit̓. qꝛ ꝙͣtū in ſe eſt cōtēptibilē ua. qd̓ ideo d reddit ſnīam eccleſie: qd̓ ſcienter: ſine pctō mortali non pōt fieri. Si aūt recipiat ſcient̓ ab hoīe malo. pot in ea celebrar nō p̄ciſo ab eccleſia ſimpl̓r. vel ad tp̄s. non peccat. maxime ſi ſuſcipiat a tali qͥ hoc ſibi cōferre tenetur ex officio. nullus em̄ peccat in recipiēdo. qd̓ ſibi ab alio debitū eſt. de hoc tn̄ ⁊ alijs ſacr̄is facta eſt ma gna modificatio. ꝑ extrauagantē factā in ꝯcilio ba ſilee. quā vide. jͣ. excōmunicatio. vj. ¶ Utrū melior ſit baptiſmus qui confert̉ a bono: Rn̄. ẜm doc. ꝙ eqͣlis eſt ab vtroqꝫ. ꝙͣtū ad ſubſtā tiales effectus. ſꝫ tn̄ cū effectu pͥncipali. pōt aliquid plus cōferri ex merito baptizātis. Sed hic eſt effe ctus accidētalis. ¶ Utrū idē poſſit baptizare ſeip̄m. Rn̄. ꝙ non. ꝑ tex. extra eo. c. debitū. vbi dr̄ ꝙ int̓ baptizatū ⁊ ba tbaptiſmꝰ. niſi in crima ptizantē debet eſſe diſtinctio. ¶ Utrū bonus angelus poſſit baptizare. Rn̄ſio cerit. de ꝯſe. d̓ ẜm Ri. in. iiij. di. v. ꝙ de lege cōi non ꝯuenit ange lo baptizandi ptās. qꝛ tn̄ nunꝙͣ bonꝰ angelus ba ptizaret niſi ex ſpāli mādato dn̄i. ideo ſi certū eſſet ꝙ bonꝰ angelus aliquē baptizaſſet. ille nō eſſet re baptizandus. vnde baſilica quaꝫ dedicauit ſanctꝰ michael in monte gargano. nō fuit poſtea ab hoe dedicata. j.c. ſi quis. extra e ¶ Utrū in baptizante reqͥratur intētio. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. vj. ꝙ ad hoc vt verus cōferatur ba ptiſmus neceſſaria eſt baptizantis intentio. qn̄ em̄ aliqͣ plura ꝯcurrūt ad aliquē vnū effectuꝫ. oportet ꝙ aliquo mō vniāt̉. Ad ſanctificationē aūt illius q̄ baptizat̉. reqͥrit̉ ablutio exterior. ⁊ verba q̄ realit̓ vnita nō ſunt. Requirit̉ etiā baptizans. ⁊ id̓o ne ceſſaria eſt intētio baptizātis ꝑ quā ablutio. ⁊ v̓ba intētionalit̓ ꝯiungant̉ int̓ ſe. ⁊ eū qͥ baptizat. et oīa iſta cū fine qͥ ē purgatō illiꝰ qͥ baptizat̉. Utrū actualis intētio reqͥratur in baptizante. Rn̄. ẜm Sco. ꝙ p̄ter intentionē actualem. ⁊ habi Fo. XXII. tualē neceſſe eſt ponere mediā. ꝓbat̉. Si qͥs in pͥn cipio intendēs dicere miſſam. poſtea autē ad alia diſtrahat̉. tūc nō hꝫ intētionē actualē. dū eſt diſtra ctus. nec tm̄ hꝫ intētionē hītualē. qꝛ etiā dormiēs talē hꝫ. Requirit̉ gͦ media.ſ. intētio virtualis. quia in v̓tute illiꝰ intētionis pͥus habite actualiter facit oīa q̄ facit. tanꝙͣ ex radice. Sic in ꝓpoſito. In ba ptizante nō ſufficit ſola intētio habitualis. nec reqͥ ritur ſemꝑ intētio actualis. qꝛ nō obligat deus ho minē ad impoſſibile vel nimis difficile cuiuſmodi eſt nō diſtrahi. ſꝫ ſufficit intētio virtualis. ¶ Quid ſi qͥs putet baptizare pueꝝ. cui imponit nomē. petrus. ⁊ eſt puella. Rn̄. ẜm Ho. ꝙ aut in tendit baptizare ꝑſonā cuiuſcūqꝫ ſexus ſit. ⁊ eſt ba ptizata. aut intēdit baptizare marē tm̄. ⁊ ſic non ē baptizata. aut ſimpl̓r baptizat. ⁊ eſt baptizata. ¶ Quid de baptizante ex ioco. Dic ꝙ ſi hēbat intē tionē baptizandi eſt baptizatꝰ. al̓s ſecus. ¶ Quid autē in dubio: Aſten̄. dicit. hunc eſſe re baptizandū ſub cōditione ⁊cͣ. ¶ Utrū plures poſſint vnuꝫ baptizare. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. iij. ꝙ de neceſſitate vniꝰ actus bapti zandi eſt miniſtri vnitas. ad vitandū pctm̄. ex ꝑte baptizantis. niſi forte in caſu neceſſarij eſſent plu res ad pueꝝ abluendū. nō eſt aūt de neceſſitate ad efficaciā ſacr̄i. Modus em̄ expͥmendi baptizandi actū. ⁊ ꝑſone miniſtri exp̄ſſio. ſunt ex traditōne ec cleſie. vn̄ nō videt̉ efficacie ſacr̄i repugnare puerū a pluribꝰ ſimul ablui. lꝫ fieri nō debeat niſi in ma gna neceſſitate. Et cū baptizātes dicunt. Nos ba ptizamꝰ. nō ē ſenſus. Ego baptizo. ⁊ ego baptizo. Sed eſt ſenſus. Ego ⁊ iſte baptizamꝰ. Nec ē verū ꝙ om̄e plurale geminat ſuū ſingulare. vt in plura li pͥme ꝑſone. Sꝫ bene eſt veꝝ de plurali ſcd̓e ⁊ ter cie ꝑſone. hec Ri. Idē dicendū qn̄ vnus baptizat plures. dicēdo ego vos baptizo. baptizati ſunt. ☞ Aptiſmus. ilij. quo ad ſu ſcipientes. vtꝝ oēs hoīes fuerint obliga ti ad ſuſceptionē ſacr̄i poſt xp̄i reſurrecti onem. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. iij. ꝙ non oēs hoīes fuer̄t obligati ad ſuſceptionē baptiſmi ſtatim poſt xp̄i reſurrectionē. Nullus em̄ tenet̉ de neceſſitate obẜuare legē anteꝙͣ ꝓmulgyta ſit. nec etiā poſt ꝓ mulgatione qͦuſqꝫ ſibi innoteſcat. niſi defectus eiꝰ ſit in cā qͣre nō ſtatim innotuit ſibi ꝓmulgatio le gis. lex aūt de neceſſitate ſuſcipiēdi baptiſmū. non ſtatim fuit poſt xp̄i reſurrectionē ꝓmulgata. qꝛ nō ſtatim dixit illud verbū Mar. vltimo. Ite docete oēs gentes ⁊cͣ. illa aūt ꝓmulgatio nō fuit oībꝰ no ta. ⁊ tn̄ fuerūt multi. qͦꝝ defectꝰ nō fuit in cā tarda tionis illiꝰ noticie. Sed poſtꝙͣ eiꝰ ꝓmulgatio fuit diffuſa ꝑ vniuerſuna orbē. oēs fuerunt obligati ad baptiſmi ſuſceptionē. Et etiaꝫ iā iuſtificati qui ba ptiſmū nō ſuſceperūt. tenēt̉ ad baptiſmū. qꝛ ꝙͣuis aliqͣ lex conſtituat̉ ꝓpter ea q̄ accidūt. vt in pluribꝰ ſi tn̄ generalit̓ lata eſt. nō tm̄ tenent̉ ad eiꝰ obſerua tionē habētes illud ꝓpt̓ qd̓ eſt lata. ſꝫ etiā nō habē tes. qꝛ nō ſolū baptiſmꝰ inſtitutꝰ eſt ꝓpter peccatū originale delendū. ſꝫ etiā ſecundario ob fideliū ab infidelibꝰ diſtinctionē. d iij

¶ Utrū puer in vtero matris exiſtens poſſit ba ptizari. Rn̄. ſi totalit̓ tal̓ puer ē in vtero mr̄is. nec de eo apparet aliqd̓ mēbꝝ. nec eius ꝑs. tunc bapti zari non pōt. qꝛ talis deo notus eſt nō eccleſie. nec ſubijci pōt oꝑationi miniſtrorū eccleſie. nec mater viua ſcindi dꝫ vt puer naſci poſſit ⁊ baptizari. quia nō ſunt faciēda mala. vt veniāt bona. deberet aūt ſcindi. ſi iaꝫ defuncta eſſet. vt. ff. de inoffi. te. l. poſt. humꝰ. Qn̄ autē apparet aliqd̓ mēbꝝ. ⁊ nō eſt ple ne natꝰ expectāda eſt totalis egreſſio niſi ꝑiculum mortis īmineat: ſeu timeat̉. naꝫ in tali caſu egreſſa ꝑte pͥncipali.ſ. capite: baptizari dꝫ. Idē dic de alijs mēbris. vt manu ⁊ pede. ẜm Inno. nā ẜm eum de neceſſitate non reqͥrit̉ immerſio ſꝫ ſatis eſt ꝙ bapti zans effūdat aquā ſuꝑ corpore baptizādo: lauādo totū corpus: vel maiorē ꝑtē: vel ſalteꝫ caput. Dicit etiā ſufficere. ꝙ ſcintilla aq̄ ꝓiecta a baptizāte: tan gat corpus baptizati. Rō eſt ẜm eundē Inno. qͥa licet in verbis ſit tradita certa ⁊ ſb̓alis forma. non tn̄ in facto. Sola em̄ intentio eſt de ſb̓a baptiſmi. vnde ſufficit ꝙ baptizans effundat aquā ſuꝑ ba ptizando qͣntūcunqꝫ modicā. nā qn̄qꝫ poſſet con tingere ꝓpter debilitatē baptizātis ⁊ grauitatē ba ptizati. ꝙ nō poſſet illū ſuſtētare manibꝰ ⁊ merge re illū in aquā. Et Inno. loquit̉ etiā in puero tota liter egreſſo ex vtero matris. Et dicit panor. in. c. debitū. extra eo. ꝙ opinio Inno. facit ꝓ infantibꝰ qͥ ſunt multū debiles. vt nō immergant̉ in aqua neqꝫ lauet̉ totū corpus. ne incurrāt ꝑiculū mortꝭ. Ho. tn̄ dicit tutius eſſe: vt in verbis ⁊ in factꝭ ob ſeruet̉ ꝯſuetudo loci. vt in. c. de trina. de ꝯſe. di. iiij vbi dr̄ ꝙ loci ꝯſuetudo. obſeruari dꝫ. ſiue fiat trina immerſio ſiue vnica. Si tn̄ puer in vtero exiſtens. cuiꝰ aliqͣ ꝑs apparet et baptizata fuerit. Si poſtea moriat̉. ſepeliri dꝫ in ſacrato. exquo tā ſolēnis doc. vt Inno. dicit talē pueꝝ eſſe baptizatū. Idē tenet panor. Si tn̄ talis puer ſuꝑuiueret. ad habūdantē cautelā conſulo vt baptizet̉ iteꝝ: ſub cōditione tn̄. Et ꝑ p̄dicta ſoluit̉ q̄ſtio ſingularis q̄ fuit. de facto. Quidā deferens pueꝝ. ad baptizandū ad eccleſiā valde remotam. vidēs in puero ſigna mortis. nec habens ſecū aquā ꝓiecit eū in vno puteo. dicēdo: ego te baptizo. In noīe pr̄is ⁊cͣ. nunqͥd iſte ſit ba ptizatus vt ſic poſſit ſepeliri in cymiterio eccleſia ſtico. Quidā lector theologie de ordine p̄dicatoruꝫ dixit ꝙ nō. Sed vt refert ab. multi canoniſte fuer̄t illi deteſtati. qꝛ non deſinit in hoc caſu nec verbuꝫ. nec elementū. Sed poſtea ipſe abbas cōſuluit ma giſtrum ſuū. qui rn̄dit ꝙ non erat baptizatus. Et ſic concordauit cuꝫ iudicio illius magiſtri motus. quia in baptiſmo nō ſolū requirit̉ immerſio. ſꝫ etiā eleuatio ab aquis in ſignū reſurrectionis xp̄i. d. c. de trina. Sed dicit panor. ꝙ hec ratio apud eū nō concludit. qꝛ vt dictū eſt ſupra de neceſſitate nō re quiritur immerſio. ⁊ per conſequens nec eleuatio. vnde credit ꝙ ſi poſſet conſtare ꝙ puer vixerit. qͣꝫ diu baptiſmus fuerit ꝯpletus. ꝙ ſatis dicat̉ bapti zatus. Sed qꝛ poſſet deficere in via. anteqͣꝫ bapti zaretur. poſſet ſuſtentari alia opinio. ¶ Sed pone ꝙ iſte paruulus dū ad baptiſmū de fertur ab infideli interficit̉: nunqͥd ſaluabit̉. Re Gaptiſmus. iiij. ſpondit aſten̄. li. iiij. ti. vj. ꝙ nullus ꝑuulns ſaluat̉ ꝙͣtū eſt de lege cōmuni. niſi virtute ſacramēti. non quia ꝑnulus teneat̉ ex p̄cepto. ſꝫ quia ſine ſacramē to vel aliquo qd̓ equipolleat deus nō diſpoſuit da re gratiā. Si v̓o ꝑuulus ꝓpter hoc ſolū occiſus eſt a ꝑſecutore. cū portaret̉ ad baptizandū ne baptiza retur. morit̉ ꝓ baptiſmo ideo in ſanguine ſuo pie credit̉ baptizatus. Si autē alia de cauſa occiditur qͣꝫtūcunqꝫ deferat̉ ad baptiſmū. damnabit̉. ¶ Circa tn̄ p̄dicta ſciendū. ꝙ triplex eſt baptiſmꝰ. ſcꝫ fluminis. flaminis. ⁊ ſanguinis. In baptiſmo fluminis vel in re vel in ꝓpoſito ſi haberi nō poſſit in re. fit ſalus. Inquantū eſt de virtute eius. Ba ptiſmo v̓o flaminis fit ſalus adulto. dū tamen ba ptiſmus fluminis ſit in ꝓpoſito. de conſe. diſt. iiij. baptiſmus. ⁊ de p̄ſby. non bap. apoſtolicam. Ubi etiā habet̉ ꝙ credens ſe baptizatū. lꝫ non ſit bapti zatus nihilominꝰ ſi decebat ſaluat̉. Paruulo autē non fit ſalus ꝑ baptiſmū flaminis. niſi de priuile gio ſpeciali. Ut patꝫ de ſanctificato in vtero. quia non habet vſum liberi arbitrij. Baptiſmo autem ſanguinis fit ſalus vtriqꝫ.ſ. adulto et paruulo. Et hoc ſi fit ꝓpter deū. Utrū ſanctificatꝰ in vtero teneat̉ ad baptiſmū Rn̄dit Aſten̄. ꝙ ſic. ſicut patet ꝑ Iohannē qͥ dixit ſe a xp̄o debere baptizari. Et hoc quidē non ꝓpter indigentiā remedij. ſꝫ ꝓpter impreſſionē caracteris et huiuſmodi. ¶ Utrū apoſtoli fuerint baptizati. Rn̄dit aſten̄. ꝙ ſic. ꝑ glo. Io. xiij. ¶ Utrū puer exiſtens adhuc in vtero matris re generari poſſit baptiſmo ſanguīs? Rn̄dit aſten̄. quidā dicunt. ꝙ nullo modo. nec ꝑ effuſionē ſan guinis nec ꝑ aliam viā de lege cōmuni poteſt puer in vtero matris a peccato purgari. Alijs autē vi detur pie dicendum. ꝙ licet puer in vtero matris baptiſmo aque baptizari nō poſſit. quia nō poteſt ipſum ſenſibile ſacramētū ſuſcipere. ⁊ eccleſie igno tus eſt. quia tamē ad ip̄m effuſio ſanguinis ꝑueni re poteſt. ⁊ deo notus eſt. qui pͥncipaliter baptizat ideo ꝑ effuſionē ſanguinis illatā per fidem. poteſt ab originali peccato purgari. vnde illud Auguſti ni. li. de baptiſmo paruuloꝝ. Qui natus non fue rit non poteſt renaſci. Intelligendū eſt de regene ratione baptiſmi aq̄. Idē Ri. ¶ Infans expoſitus. ſi nullū ſignū vel teſtimoniū apparet ꝙ baptizatus ſit. baptizari debet ſub con ditione hac. ſi nō es baptizatus ⁊cͣ. ¶ Quid fiet quando naſcit̉ monſtrū. Rn̄. aut cer tum eſt eſſe duas animas rōnales. aut nō. certum eſt autē ſi ſunt duo capita ⁊ duo colla. ⁊ duo pecto ra. quia erunt ꝑ cōſequens duo corda. Et ſic ſunt baptizandi vt duo. Et qͣꝫuis p̄ſumatur ꝙ plures poſſint ſimul baptizari. dicendo: ego vos baptizo tutius tamē eſt eos baptizare ſigillatim. Si v̓o du bium eſt. vtrum ſint due anime. tunc primo bapti zandus eſt vnus. poſtea poteſt alter baptizari ſub conditione. Sic: Si non es baptizatus. ego te ba ptizo ⁊cͣ. ¶ Utrū in eo qui eſt baptizandus requirat̉ inten tio et volūtas. Rn̄. ẜm pe. Suſcipiētiū baptiſmū

tres ſunt differentie. Quidā em̄ nunqͣꝫ habuerūt vſum rōnis. vt paruuli. et ꝑpetuo furioſi. ⁊ in his non requirit̉ voluntas. Quidā v̓o aliqn̄ habuer̄t. lꝫ tunc non habeant. ⁊ in his in neceſſitate ſufficit antecedens voluntas. Itaqꝫ amētes et dormiētes ſi ante furiā vel dormitionē habebāt contrariā vo luntatē. non recipiunt ſacr̄m. Si autē habuerunt ꝓpoſitū. et hoc ꝑ ſigna aliqͣ innotuit. tunc in articu lo neceſſitatis debet baptizari. etiā ſi furioſus tūc contradiceret. Si tn̄ neceſſitas tunc nō ſit. dꝫ expe ctari lucidū interuallū: vel vigilia dormiētis. Qui dam v̓o habent vſum rōnis tunc cū baptizant̉. et in his requirit̉ contritio ⁊ deuotio ad ꝑcipienduꝫ rem ſacr̄i. ⁊ intentio et voluntas ad ꝑcipiendū ſa cramentū. Nec tn̄ requirit̉ voluntas abſoluta re cipiendi qd̓ eccleſia confert. ſꝫ qn̄qꝫ ſufficit volun tas coacta. Et ſi ſit coactio ſufficiens. et ex toto ab extra. vt cū aliquis reclamās immergit̉ violenter. talis: nec ſacr̄m ſuſcipit. nec rē ſacr̄i. Si autē ſit co actio inducens ſicut minis vel flagellis. Ita ꝙ po tius ipſe eligat baptiſmum ſuſcipere. qͣꝫ talia pati. ſuſcipit ſacrm. ſed non rem ſacramēti. hec ꝓbant̉. xlv. di. de iudeis. et extra de bap. maiores. ¶ Utrū in eo qui debet baptizari requirat̉ fides. Rn̄. ẜm Pe. In ꝑuulis ⁊ naturalit̓ ſtultis ⁊ hmōi qͥ ꝑ ſe nō poſſunt credere. nō requirit̉ fides ꝓpria. ſꝫ ſufficit aliena. In alijs v̓o requirit̉ fides ꝓpria. non quidē ad ſuſceptionē ſacr̄i. quia etiā ſine ea re ciperet̉ caracter. ſꝫ qͣꝫtū ad ſuſceptionē rei ſacramē ti.i. gratie. ¶ Baptiſmus iterari nō debet j. q. j. qd̓ quidam. Pena aūt iterantis. ẜm leges eſt vltimū ſuppliciū C. ne ſanctum bap. l. ij. ẜm v̓o canones. tales non pn̄t ꝓmoueri. ſiue ſcient̓ rebaptizati ſint. ſiue igno ranter. Et poſtqͣꝫ ſciuerint ratū habuerūt. l. di. cō firmandū. Al̓s v̓o qͥ ignorant̓ rebaptizati fuerūt. vt infantes vel coacti abſolute pn̄t ꝓmoueri ẜm quoſdā de iure. ẜm alios qd̓ tutius eſt de diſpenſa tione. de ꝯſe. di. iiij. qͥ bis. Itē clerici iterantes ba ptiſmū deponēdi ſunt. ar. c. eos. ⁊. c. qͥ bis. de cōſe. di. iiij. Layci v̓o grauibꝰ penis plectendi ſunt. vt ibi. Si v̓o dubitet̉. an aliqͥs baptizatus fuerit. ba ptizetur ſic. Si es baptizatus non te baptizo. Si non es baptizatus ego te baptizo. In noīe pa. ⁊cͣ. extra de bap. c. ij. ¶ Cū iudeus vel paganꝰ petit baptiſmū. An ſta tim baptizandus ſit. Rn̄. ſi ꝑiculū eſt in mora. vt qꝛ baptizādus timet ne alij infideles ſi hoc ſenſe letitin rint interficiāt eū vel alit̓ impediāt. qͣꝫcitius eſt ba ptizandus. de ꝯſe. di. iiij. ne qd̓ abſit. Sꝫ ſi ꝑiculuꝫ nō adſit. tūc ꝑ. viij. mēſes vel alio termino arbitra rio dꝫ differri. ⁊ int̓ cathecuminos teneri. de cōſe. di. iiij. iudei. ⁊. c. ſe. ¶ Quid ſi nō baptizatus ꝓmoueat̉ in ſacerdotē ⁊ ep̄m. ⁊ poſtmodū celebret ⁊ multos ordinat. Rn̄. panor. in. c. ſi qͥs. de pͣſ. nō bap. dicit ꝙ defectꝰ ſacr̄i baptizantis impedit imp̄ſſionē caracteris alioruꝫ ſacr̄oꝝ. quia baptiſmꝰ eſt ianua oīm ſacr̄oꝝ. Et ꝑ ꝯn̄s nec conficere: nec abſoluere: nec etiā ordinare pōt. Pie tn̄ credendū eſt: ꝙ aīe ſaluent̉ ꝓpter fideꝫ ſacr̄i. ⁊ ꝓpter hoc glo. ſingularis. in. c. apoſtolicam Baptiſmus. v. vj. et. vij. Fo. XXIII. de p̄ſby. nō bap. dat ſingularē limitationem ad l. barbarius. ff. de offi. p̄to. ⁊ ad.§. veꝝ. iij. q. vij. In quibꝰ notatur ꝙ cōis error ſeu opinio facit valere geſta. Iſta em̄ ꝓcedunt in dependentibꝰ a iuriſdi tione. nō aūt in dependentibꝰ ab ordine ſeu alijs ſacr̄alibꝰ. In his em̄ attendit̉ veritas. ⁊ nō opinio De hac maͣ vide. jͣ. Confeſſio. iij. in fi. ¶ Quid aūt ſi ordinatꝰ ab iſto: qͥ cōi opinioni ha bebat̉ ꝓ ep̄o nō velit amplius ordinari. Rn̄. d. an̄. dicit ſe credere iſtū cōpelli debere ad ſuſcipienduꝫ ordinē ſacrū ꝓpter intētionē ſuam: quā ſemel ha buit. Io. an. dicit ꝙ remanebit laycus. Et licite n̄ deberet ꝯͣhere mr̄imoniuꝫ. qͥa tacite videt̉ vouiſſe cōtinentiā. tn̄ ſi ꝯͣhat. tenet mr̄imoniū. cū illud vo tum nō fuerit ſolenne: exqͦ vere non recepit ſacr̄m ordinis. Ex qͦ infert panor. in. d. c. ſi qͥs. ꝙ ad ſolen nizandū votū nō ſufficit opinio ⁊ credulitas. ſꝫ oꝫ ꝙ vere ſubſequat̉ ſacer ordo. vel ingreſſus religio nis. vt. c. vnico. de voto. li. vj. Ꝙ Aptiſmus. V. quo ad tpa. ¶ Utrū aliqd̓ tp̄us determinatū ſit ad haptiſmū. Rn̄. qͣꝫtū ad ſb̓am ſacr̄i non eſt aliqd̓ tempus determinatū. immo qͣlibet die ⁊ hora celebrari pōt. Quo v̓o ad ſolennitatē: eccleſia habet duplex tempus.ſ. ſabbatū paſche ⁊ ſabbatū penthecoſtes. ¶ Utꝝ baptiſmus debeat ꝑ aliquod tp̄s differri. Rn̄. ẜm doc. magis laudabile eſt ꝙ puer qͣꝫcitius fieri pōt baptizetur. Primo qꝛ interim puer poſſꝫ mori ⁊ dānaret̉. Scd̓o qꝛ demones nō hn̄t tantaꝫ ptātē in baptizatis. ſicut nō baptizatis. Tercio qꝛ in puericia faciliꝰ hō inducit̉ ⁊ aſſueſcit in his que ſunt xp̄iane religionis ⁊ fortiꝰ inheret. Adultꝭ aūt nō ſtatim cū ꝯuertunt̉ eſt hoc ſacr̄m cōferendum Primo ne eccleſia in talibꝰ decipiat̉. Scd̓o vt ante baptiſmū plenius inſtruant̉ in fide. Tercio ꝓpter reuerentiā ſa cramēti. DAptiſmus. V. Quo ad ritū. ¶ Utrū immerſio ſit de neceſſitate ba ptiſmi. Uide sͣ. baptiſmus. iiij. ¶ Quid de duobꝰ ſacerdotibꝰ: quoꝝ alter eſt man chus: et alter mutus. vno ꝓferente: ⁊ altero īmer gente. Rn̄dit Ri. in. iiij. di. iij. ꝙ de lege cōmuni baptizatus nō eſſet. quia qͣꝫuis determinatus mo dus exprimendi actu non ſit de neceſſitate effica cie ſacr̄i. tn̄ expͥmere actū eſſe ab illo a qͦ nō ē: dero gat efficacie ſacr̄i. Sic aūt ē in ꝓpoſito. qꝛ baptiſmꝰ eſt ablutio. Si aūt ille qͥ v̓ba ꝓfert nō abluat. expͥ mit actū baptizādi eſſe ab illo a quo nō eſt. ſiue ex primat in ſingulari: ſiue in plurali. ¶ Utrū in baptiſmo vel ꝯfirmatione poſſit leua re vel tenere nō baptizatus vel non confirmatus vide. jͣ. Impedimentū. vj. Quo ad eſꝰ Aptiſmus. vl. effectum. ¶ Quis ſit effectus baptiſmi. Rn̄. ẜm ¶ Tho. paruuli in baptiſmo mundantur ab originali ⁊ dant̉ eis v̓tutes in habitu. ſed nō in vſu. Adultis v̓o ſit remiſſio omnium peccatorum d iiij

non ſolū originalis. ſꝫ etiā omniū alioꝝ ⁊ tociꝰ pe ne. neqꝫ requirit̉ alia penitētia. ¶ Utꝝ fictio impediat effectū baptiſmi. Rn̄. ẜm Pe. qui fictus eſt in hoc ꝙ ſimulat ſe velle confer re vel ſuſcipere baptiſmū et nō intendit. effectū eiꝰ impedit. Sed qui ſimulat ſe diſpoſitum interius. cū non ſit. vel qꝛ nō credit. vel qꝛ cū ꝓpoſito peccan di accedit aut contēnit ſacr̄m. nō ſuſcipit rē ſacr̄i.i. grām. ſꝫ bene caracterē ſuſcipit. Et vt dicit Augꝰ. conualeſcere incipit qn̄ fictio veraci ꝯfeſſione rece dit. Et baptiſmꝰ quideꝫ pctā ante cōmiſſa delet qͦ ad culpā et penā. ſꝫ cōmiſſa poſt baptiſmū delet qͦ ad culpā. Et hoc ꝑ accidens. qꝛ magis delent̉ vir tute penitentie. ¶ Utrū effectus baptiſmi equalis ſit in omnibꝰ. Rn̄. ẜm pe. ꝙͣtū ad caracteris imp̄ſſionē ⁊ pctōrū ⁊ pene dimiſſionē: eqͣlis effectus ē. Sed ꝙͣtū ad de p̄ſſionē fomitis ⁊ infuſionē gr̄e eſt ineqͣlis. qꝛ ine lis pōt eſſe diſpoſitio voluntatis. In ꝑuulis tn̄ qꝛ eqͣlis eſt diſpoſitio: ⁊ effectus eqͣlis erit. ¶ An autē baptiſmꝰ tollat irregularitatē bigamie vel homicidij. Uide. jͣ. Bigamīa. Utrū capta in bello ſubij Ellum. ciant̉ reſtōni. Rn̄dit mo nal. ꝙ nō tenent̉ pͥncipes. nec milites ſi bellū eſt iuſtū. di. j. Ius gentiū. Itē ẜm eū nō tenent̉ reſtituere qn̄ bellant ꝓ rebꝰ repeten̄. vſqꝫquo ſatiſfactū fuerit eis de omni damno ⁊ in tereſſe. qd̓ iniuſte ab hoſtibꝰ illatuꝫ eſt eis. ar. xxiij. q. j. c. j. et. q. iij. c. fortitudo. Que aūt reqͥrant̉ ad hoc vt bellum iuſtū dicat̉. Rn̄deo. qͥnqꝫ ſunt.ſ. ꝑſona. res. cauſa. animus. et auctoritas. Primo ꝑſona.ſ. vt ſit perſona cui liceat bellare.ſ. vt ſit ſecularis ⁊ non eccleſiaſtica. xxiij. q. viij. clerici. niſi in neceſſitate ineuitabili. Res. vt ſcꝫ fiat ꝓ rebꝰ repetēdis vſqꝫ qͦ ſit ei ſatiſfactū. Cau ſa.ſ. neceſſaria vel licita. vt ꝓ defenſione. de reſti. ſpō. olim cām. Animꝰ.ſ. nō ex odio. vltione vel cu piditate: ſed ad correctionē vel ꝓpter iuſticiam vel obedientiā. xxiij. q. j. qͥd culpat̉. Auctoritas.ſ. ſupe rioris. d. c. qͥd culpat̉. Dicit em̄ imꝑator. nulli pror ſus nobis inſcijs atqꝫ incōſultis: quorūlibet armo rum moliendoꝝ. copia tribuat̉. C. vt ar. vſus in ſcio pͥn. int̓. ſit. l. j. li. xj. Idē dicit Hoſtiē. in ſum. et addit ꝙ fieri etiā pōt aucͣte eccleſie. p̄cipue ſi pugͣt̉ ꝓ fide. Idē dici poſſet etiā in dn̄is tꝑalibꝰ inferio ribus a pͥncipe ⁊ ciuitatibꝰ qͥ p̄ſcripſerunt iura im perij. vt in. c. ſuꝑ qͥbuſdaꝫ. de ver. ſi. Et ſi aliqd̓ di ctoꝝ. v. defuerit: bellū dicet̉ iniuſtū. ¶ Primo q̄rit̉. qͥd ſi aliqd̓ p̄dictoꝝ defuerit. nūqͥd tenebit̉ qͥs reſtituere quicqͥd adeptꝰ eſt in bello illo Rn̄dit monal. ꝙ qͣꝫuis belln̄ ſit nō iuſtū ex cauſa. aīo. ꝑſona ⁊ ex auctoritate. Si tn̄ res ſubſit.ſ. qꝛ ꝓ rebꝰ repetēdis factū eſt: nō tenet̉. qͥ mouit bellū. re ſtituere qd̓ ibi accepit. niſi ceperit vel dānificauerit aduerſariuꝫ ſuū vltra ꝙͣ habuit ille de ſuo iniuſte. aut dānificauerit eū. Et hoc eſt dicēdū ẜm iudiciū fori pnīalis. vbi hꝫ locū cōpenſatio etiaꝫ non liqͥdi ad liquidū q̄ non hꝫ locū in foro contentioſo. Un̄ ſi qͥs in foro pnīali confiteat̉ ſe ꝑ furtū habuiſſe. x. de rebꝰ illius qͥ manifeſte abſtulerat ei. xj. facere cō Sellum ſueuit ⁊ bene iudex pnīarius cōpenſationē. nec in iunget ei reſtitutōnē illoꝝ. x. niſi aduerſarius eius poſtmodū reſtituat ei. xj. ablata. Iniunget tamē ei pnīam de furto cōmiſſo. Idem Ho. qui etiā dicit ꝙ is qui iuſte pugnat non tenet̉ ad reſtitutionem prede. ſꝫ fit capientis. xxiij. q. vij. ſi de rebus. qd̓ eſt valde ſingulare. Et hoc intelligas ſiue capiatur de rebus iniuſte pugnātis ſiue vaſalloꝝ ſiue hominū ſuoꝝ. quouſqꝫ iuſte pugnanti. de debito vel iniu ria vel offenſione illata vel dāno dato ſibi vel ſuis de intereſſe ſuo iuxta ꝓpriā et ſanā conſcīam ſit ple narie ſatiſfactū. vel donec hoſtis ꝑatus ſit ſatiſfa cere. vel iuri ꝑituꝝ ſe offerat. Illos autē intelligas ſuos. qui plus hominē qͣꝫ deū timētes ſequunt̉ do minū ſuum in bello illicito. Alios autē qui ei non p̄ſtant auxiliū conſiliū vel fauorē. non credimꝰ pu niendos. de hoc tamē vltimo. dic vt. jͣ. Rep̄ſalie. Quod autē dictū eſt illos teneri qͥ dominū in bel lo iniuſto ſequunt̉. intelligas qn̄ de hoc certi ſunt. vel ꝓbabiliter credunt iniuſtū eſſe bellū. maxime vbi ep̄s ꝓhibebat. Si v̓o certi eſſent vel ꝓbabilit̓ credebant iuſtum eſſe. in nullo tenerent̉ niſi forte ꝓpter corruptā intentionem cupiditatis. Sed hoc reputo periculoſum. quia ſola conſcientia non fa cit iuſtum bellum. immo auctoritas iuris vel iudi cis. eſt ꝙͣtum ad hoc pertinet requirenda. Hec Hoſti. ¶ Scd̓o quero. quid ſi ꝓbabiliter dubitat̉. Utrū iuſtū ſit vel iniuſtū. Rn̄dit idē mo. ꝙ adhuc ꝓpter bonuꝫ obedientie excuſat̉. d. c. quid culpatur. ẜm Ray. hoc veꝝ eſt ſi inqͥſiuit qͣntū potuit. ⁊ peritio res conſuluit et dubius ſemꝑ remāſit. alioquin af fectator ignorantie ſicut expers ſcientie puniretur de clam. deſpon. cū inhibitio. Nec excuſat̉ ꝓpter timorē amittendi feudū vel incurrendi damnum xxxij. q. v. Ita ne. Licet metus culpā attenuet. ex tra qd̓ metus cauſa. ſacris. Sed auctoritas iuris. vel iudicis requirit̉. Idem Hoſti. Concor. Ri. in iiij. di. xv. dicens. ꝙ q̄ in guerris ſcienter inferunt damna innocentibꝰ. tenent̉ illis ad reſtitutionem Illi autem in guerris innocētes non ſunt. qui ha benti iniuſtū bellum fauent directe vel indirecte de ꝑſonis vel rebus. ¶ Tercio. nunqͥd hi qͥ ſequunt̉ teneant̉ inſolidū. Rn̄. ẜm Hoſti. diſtinguendū eſt. Utꝝ ſcirēt p̄dā cōmitti debere. vel ignorarēt. tn̄ a preda non abſti nuerunt. īmo alios adiuuerunt. Et tales ⁊ hi qui conſilio. auxilio vel adulatione. vel detractōne. ſeu alia cauſa ſimili induxerūt tyrannū ad p̄dā facien dam vel guerrā mouendā iniuſte. tenent̉ inſolidū ſi ꝓpter hoc ſciunt vel credunt ꝙ tyrānus ad hoc ſit inductus. al̓s nō facturus. vel non tātū facturꝰ quo ad id qd̓ plus feciſſe credit̉ ex tali inſtigatione ar. de homī. ſicut dignū. Si v̓o ſciunt vel credunt ꝙ ꝓpter hoc ad hoc non fuit motus. nec ꝓpter ta les plus vel minus fecit. tunc non tenent. niſi in quantū ad eos ꝑuenit. vel de his que expenderūt et inquantū damnū dederūt ꝑ ſe vel familiā ſuam directe vel occaſionaliter. ¶ Quarto quid ſi neuter raptorū dominus erat. nec vnus magis animauit aliū ꝙͣ alter ipſum. ſed

Sellum ſimul conuenerunt de faciendo talē inſultum. vel de tali rapina cōmittenda. Rn̄dit Ho. ꝙ qͥlibet tenet̉ inſolidū. Alij v̓o dicunt ꝙ quilibet ꝓ parte ſua ſatiſfaciat. ¶ Quinto nunqͥd oēs qͥ ſequunt̉. etiā ſi vnꝰ ſolus potuiſſet ꝑ ſe hoc facere. teneāt̉ inſolidum. Rn̄dit Ho. ꝙ ſic. vt eſt tex. ff. ad. l. aqui. ita vulneratus. Aliqui tn̄ dicūt ꝙ ſufficit ꝙ qͥlibet ꝓ ꝑte ſua ſatiſfa ciat. Si em̄ ꝓpter eoꝝ ſequelā cōſiliū vel exortatio nem: ſciunt vel ꝓbabilit̓ eſtimāt eū rapinā feciſſe. ita ꝙ al̓s nō fuiſſet facturꝰ. qͥlibet eoꝝ tenet̉ inſoli dum. Si v̓o ꝓpter eoꝝ ſequelā non plus fecit. qͣꝫ al̓s fuiſſet facturꝰ. tūc tenent̉ tm̄ de his q̄ inde ha buerunt vt dictū eſt. Si v̓o credūt ꝙ etiā ſine ſuo adiutorio dānū feciſſet. tūc tm̄ tenent̉ ad illud pl vt sͣ. Vel dic ẜm Ray. qn̄ ſunt plures raptores. ſi ſimul vadūt. qͣſi ſit vnꝰ exercitꝰ qͥlibet tenet̉ inſoli dum. nā et qͥlibet iuuat alios ⁊ facit eos fortiores. hoc tn̄ veꝝ eſt ẜm v̓ v̓. qn̄ vnꝰ ſine alio nō feciſſet. al̓s qͥlibet tenet̉ ꝓ dāno qd̓ intulit. Si v̓o nō iue runt ſimul. ſꝫ qͥlibet ꝑ ſe fecit damnuꝫ. qͥlibet tenet̉ ꝓ eo qd̓ intulit. ¶ Sexto. vtrū ꝑ bellū vel violentiā liceat propria ſmo auctorit auctoritate rē iam ablatā vel inuaſam recuperare. Rn̄. ẜm Inno. et Ho. Si hoc fiat incontinenti. rmurtrahul. pe Certe lꝫ. nā de iure naturali cuilibet licet vim vi re pellere. dū tn̄ incontinēti ⁊ cū moderamine incul Ipbabilter dibitit̉. Vn̄ pate tutele.i. ꝙ tutela illa moderata ⁊ ſine culpa ſit Inditidēms. ꝙ adhucpoir nec ſit ad ſumendā vindictā. ſꝫ ad ꝓpulſandā in iuriā. de homi. ſignificaſti. el. ij. Et dr̄ moderata tu tela. ſi illd̓ tm̄ fiat. qͦ omiſſo violētia repelli nō poſſi Si aūt ex interuallo fiat. non lꝫ. īmo tunc dꝫ adiri iudex raptoris ⁊ eius auctoritate recuperari. Nā ſi aliqͥs ꝓpria auctoritate etiā rē ſuaꝫ accipit: cadit a iure ſuo ⁊ ꝑdit eā. niſi forte n̄ poſſet ꝑ iudicē eā re cuperare. di. j. ius gentiū. Hoc intellige in foro cō is. Sed auctoru tentioſo. Secus in foro cōſcīe. qꝛ licet male fecerit. m Hoſti. Concor. Ri. in non tn̄ tenet̉ ad reſtitutionem. Sicut ⁊ de illo qui abſqꝫ auctoritate ſuꝑioris accepit de rebꝰ dānificā tis vſqꝫ ad valorē dāni. vt dictū eſt sͣ. Minꝰ tenet̉ ſi ſine culpa habuit de bonis illiꝰ. vtputa qꝛ inue nit. vel alius ſibi dedit ⁊ hmōi de hoc vide.jͣ. capl̓o uuit impuit familia. Idē videt̉ tenere Alex. de ales. in. iiij. ꝙ ſi qͥs ſine ſcandalo rē ſuā latenter vel ꝑ violentiā ac cepit. vel rē equipollentē rei ſue. nō tenet̉ reſtitue re. qꝛ ſimplicit̓ non fecit furtuꝫ. Et ſi dicat̉ ꝙ ꝯͣctat orarēt. tn̄ a pre uerunt. Et tal rem alienam inuito domino. dicenduꝫ ꝙ non. vt alienam. ¶ Septimo quid cū ſubditus mouet bellū man dante ſibi dn̄o. vel ſequit̉ eū. nunqͥd tenet̉ reſtitue re ſiqͣ ab hoſtibꝰ accepit. Rn̄. ſi bellū eſt iuſtū. non tenet̉ niſi iuxta edictuꝫ dn̄i ſui. Si v̓o ſit iniuſtum tunc tenet̉. qͥa plus debuit timere deū ꝙͣ hominē. Si v̓o dubitat vtꝝ ſit iuſtū vel nō. interim non te netur.ſ. quouſqꝫ dubitat. nā excuſat̉ ꝓpter bonuꝫ obedientie. xxiij. q. j. c. quid culpat̉. Si aūt poſtmo dum ſciuit bellum iniuſtū fuiſſe. ſtatim incipit eſſe male fidei. Et tenet̉ reſtituere qd̓ accepit. Limita tn̄ hoc ſicut dictū fuit sͣ. in pͥncipio capituli. qn̄ in hmōi dubio conſuluit pitos. ⁊ ſemper dubius re manſit. nā tunc q̄ habuit in iuſto bello retinere po Fo. XXIIII. teſt propter bonū obedientie. ¶ Octauo quero. an ſicut ſubditi mouētes belluꝫ excuſant̉ in dubio vt dictū eſt. Utꝝ ſimiliter excu ſentur amici. cognati. ſtipendiarij. ⁊ hmōi. Rn̄ſio ẜm v̓v̓. ꝙ non. quia non excuſat eos obedientia: nec in dubio debent ſe cōmittere diſcrimini. vt iu uent aliquē in p̄iudiciū alterius. xiiij. q. v. deniqꝫ. nec eſt ſimile de aduocato quē excuſat bona fides qͣꝫdiu credit iuſtā eē cauſam. qꝛ eſt illi iudex ſuꝑior qui cām examinat ⁊ de allegatis iudicat. In bello v̓o viribꝰ corporalibꝰ vincit. ⁊ non ꝑ rationē diiu dicatur concor. Ul. ¶ Nono q̄ro. an libere accedētes ad bellū obligē̓t ſibi illū: in cuiꝰ ſeruitiū vadunt ſi in dānū incidut. vtputa ſi in bello ꝑdant arma. equos ⁊ hmōi. ſiue capiunt̉ eundo ad bellū. ſiue in redeundo. Rn̄dit Archi. flo. ꝙ ſi accedūt vocati a dn̄is ⁊ rogati. ⁊ nō motu ꝓprio. ſꝫ reqͥſiti. tūc habēt actionē mandati cōtra dn̄m. ſi ꝯtingat ipſos aliqͥd ꝑdere. vt sͣ. dcm̄ eſt. niſi appareat ꝙ cauſa pietatis. humanitatꝭ vel parentele hoc fecerint. xxiij. q. iij. nō inferēda. Et ſi opponas. dicēdo. dn̄m nō teneri. qꝛ talia ꝑdider̄t calu fortuito. de qͦ qͥs non tenet̉. de homi. Ioh̓es. Rn̄. Iſte eſt caſus fortuitus qͥ potuit ⁊ debuit p̄ui deri. qꝛ veriſimilit̓ hec ꝯtingūt in bellis. qꝛ dubius eſt euentus belli. ⁊ ita notat Inno. in. c. ſicut. el. iij. de iureiur. ⁊ ibi panor. idē ſentit dicens ꝙ vocati a dn̄o. qͥ tn̄ non tenebant̉ obedire. poſſunt agere cō tra vocantē actione mādati. etiā ad dāna q̄ cōtin gunt caſu fortuito. dū veriſimiliter contingere po tuiſſent. quaſi vocās hoc debuerit cogitare a pͥnci pio. Secus vbi damna cōtigiſſent ex caſu fortuito qui veriſimilit̓ non fuit cogitatus. vt in. l. int̓ cau ſas.§. non omnia. ff. man. que verba ſunt valde notanda. maxime in materia fideiuſſionis. lꝫ ſecꝰ ſit in cōmodato. quia cōmodatarius non tenetur de caſu fortuito. ſed hoc contingit ex natura man dati. quia regularit̓ mandatarius agit ad mandā tis cōmmodū. cū non intendat facere de ſuo benefi cium. Et intellige p̄dicta in eo qui gratis ſuſcepit mandatū. nā ſi aliquid accepit. non dicit̉ manda tarius: ſed locator. mandatū em̄ debet eſſe gratui tum. Unde puto ꝙ iſti qui veniunt p̄cio. vt ſtipē diarij non poſſunt agere ad damna que cōtingūt ſine culpa ſaltē leui mandatarij. nā ibi contractus ꝑficitur gratia vtriuſqꝫ. ſꝫ mandatum explicat̉ gra tia mādantis tm̄. Et ꝑ hoc infert̉ ad aliā. q. Quis mandauit alicui. vt faceret ſibi aliquod edificiū in inſula circumdata mari. ꝓpter qd̓ mandatarius ex cauſa naufragij incurrit multa damna. nunqͥd poſſit contra mandantē agere?: et concludit ꝙ pōt dūmodo caſus ſit talis. quē non incurriſſet ſi man datum non habuiſſet. Sed hoc videt̉ ꝯtra dictuꝫ .§. non omnia. vbi dicit̉. ꝙ vbi mandatarius fuit ſpoliatus in via a latronibꝰ. non agit contra man dantem. Ideo mihi plus placet diſtinctio facta ſupra de caſu fortuito. qui veriſimiliter fuit cogita tus aut non. Et per p̄dictā. l. inter cauſas. Panor. in. c. cum ꝓ cā. de procu. infert ad aliam. q. qͦtidia nam. Quidam ꝓcurator alicuius domini incidit in latrones. dum iret pro factis domini. et ab eis

fuit ſpoliatꝰ. vel in via fuit infirmitate oppreſſus. nunquid poſſit huiuſmodi damna vel expenſas factas imputare dn̄o. Et concludit ẜm doc. ibi ꝙ non. ꝑ. d.§. non oīa. Scd̓o qꝛ hec ſunt extrinſeca a mandato. ⁊ potius ſunt imputanda caſui fortuito Secus eſt in duobꝰ ſocijs. qꝛ vnus imputat alteri damna: que paſſus eſt occaſione ſocietatis. vt in. l. cum duobus.§. quidaꝫ. ff. pro ſo. vide de hoc. jͣ. c. ſocietas. ¶ Quero. an non vocati ad bellū. ſed ꝓprio motu accedentes: obligent ſibi illū in cuiꝰ ſeruiciū vadūt Rn̄dit Archi. flo. Si animo donandi hoc faciūt. vtputa. pietatis. humanitatis. vel parentele. tales non agent. xxiij. q. iij. nō inferenda. Si aūt animo obligandi illū cuiꝰ negociuꝫ gerunt. tunc agent vi negocioꝝ geſtoꝝ. ⁊ ſufficit vtiliter ceptū negociuꝫ ẜm Io. de ligna. ¶ Quero de accedentibꝰ ꝓprio motu. contradicē tibus tn̄ illis: in quoꝝ ſubſidiū vadunt. nunqͥd ta les obligent illū in cuiꝰ ſeruiciū vadunt. vtiliter in cipiendo. ⁊ etiā feliciter implendo. Rn̄. ꝙ nō. naꝫ gerens negociū alterius eo inuito nō poteſt pete re aliquid. niſi ꝓ bene geſtis ante ꝓhibitioneꝫ. C. de ne. ge. l. fi. ¶ Quero. quid de cōmodantibꝰ vel locantibꝰ ar ma et equos euntibꝰ ad bellū. ſi amittant̉ vel aufe rantur. Rn̄dit archl̓. flo. idē eſſe ius omnino. ſicut de cōmodato. locato ⁊ conducto. ¶ Quero. qͥd ſi ſubditus hꝫ guerrā contra dn̄m: vel econuerſo. Rn̄. ẜm v̓ v̓. cū vaſallus comitis hꝫ aliquid contra comitē. reqͥrenda eſt primo auctori tas regis. Si autē comes hꝫ aliquid ꝯͣ regem. ⁊ rex humiliter reqͥſitus ꝑ pares curie nolet ei ius exhi bere. credo ꝙ ſi ius ſuū defendat armis cū mode ramine. non peccat. Impugnare v̓o regē ꝓpria au ctoritate non licet. ſꝫ denunciare hꝫ pape. qͥ poterit excōicare. Et creſcente cōtumacia. debꝫ ei dare au ctoritatē mouēdi contra eū arma. vel conq̄rat̉ corā imꝑatore ſi rex illi ſubſit. Et illius auctoritate ſi ap probat mouebit bellū. Quādo autē rex cām habet cōtra imꝑatorē. ⁊ imꝑator ꝯͣ regē: qui nō ſubeſt illi non erit alius corā quo q̄rimonia ponatur. niſi pa pa. vt dictū eſt. tn̄ iniuriā paſſus peccaret mouen do bellū. ſi alter offerret ſatiſfactionē. Cū autē co mes hꝫ aliqͥd contra ſubditū ſuū. nō ꝓpter hoc dꝫ ſibi ius dicere. ſꝫ vel auctoritate iudicis ſuperioris gladiū ſumat. vel ad dyoceſanuꝫ vaſalli recurrat. Cui ſi vaſallus obedire recuſauerit excōicabit rōe peccati. de iudi. nouit. Et ſi ꝑ ānū ſic ꝑſtiterit. dyo ceſanus ip̄m ⁊ res eius capiedas exponat. ar. xj. q. iij. rurſus. ⁊. c. quiſquis. ¶ Quero. quid de vaſallo duoꝝ dominoꝝ. qd̓ eſſe poteſt rōne diuerſoꝝ feudoꝝ. ſi vtriqꝫ dominoruꝫ ſimul reqͥrunt eū. vt eos iuuet in bello. quid debet facere. Quidā dicunt locū eſſe gratificationi. exem plo ſerui duoꝝ dn̄oꝝ. qͥ ſi viderit vtrūqꝫ dominuꝫ interfici. Iuuare poterit quē voluerit. vt. l. ſi quis in graui.§. ſꝫ cū oēs. ff. ad ſill̓. Alij dicunt ꝙ iuua bit priorē. ⁊ cui primo iurauit. nā priorē fidelitateꝫ ſeruare tenetur. Tutius tn̄ eſt. ꝙ pͥmo in propria perſona ſeruiat. Secundo v̓o per ſubſtitutum. ſi Sellum hoc patiatur natura feudi. Idem Iohannes de ligna. ¶ Quero. quid ſi baro vniꝰ regis. puta Hiſpanie mouet guerrā alteri baroni. ⁊ rex hiſpanie mouer bellū regi granate. Baro mādat hominibꝰ vt iu uent ip̄m. Rex etiā mādat hoībus ꝙ iuuēt ip̄m. ⁊ concurrūt duo mādata. quē primo iuuare tenent̉ Et videt̉ ꝙ pͥmo baroneꝫ. nā ſunt ſubiecti baroni reſpectu fidelitatis. ⁊ rōne iuriſditionis. Regi aūt ſunt ſubiecti rōe iuriſditionis generalis tm̄. Et ſic due rōnes vincunt vnā. In contrariū videt̉. nam vocatila rege: ſunt vocati ad maius tribunal. et ſic p̄ferendus. di. xviij. Si ep̄s. ⁊ etiā qꝛ rex vocat pro cōmuni bono et defenſione vniuerſali. Et ſic iure gentiū obediendū. xxiij. q. iij. fortitudo. nam ꝓ de fenſione patrie licitū eſt patrē interficere. ff. de re. et ſump. fu. l. minime. Et hec vera ẜm Io. de ligna. ¶ Quero. nunqͥd vaſallus teneat̉ iuuare dominū cōtra patrē. vel pater ꝯͣ filiū. Rn̄dit glo. xxij. q. v. de forma. ꝙ ſic. nā filius ſolo vinculo nature obli gatus eſt patri. ſꝫ vaſallus dn̄o: vinculo iuramēti. Sed glo. in. c. qm̄ multos. xj. q. iij. aliqͣliter ſentit contrariū. Putarē hic ponderandā qͣlitatē impo nendi ſubſidiū. Io. de lig. ¶ Quero. an ciuis duaꝝ ciuitatū teneatur iuuare vnā ꝯtra aliā. Rn̄dit archi. flo. ꝙ dicēdū eſt ſicut dictū eſt de vaſallo duoꝝ dominoꝝ. ¶ Quero. quid de damnis ⁊ vaſtationibꝰ q̄ fiunt in bellis. vt ꝑ incendia: vel effracturas. aut ꝑ arbo rum et vineaꝝ inciſiones: ⁊ conſimiliū. quis et cui teneat̉. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ qui habet iuſtū bellum. nō tenetur de illis damnis. que ipſe vel ſui bona fide impugnando intulerunt. aut a quibꝰ comode ab ſtinere non potuerunt. Si autē graſſandi animo intuliſſet malicioſe. cum al̓s poſſet ſibi conſulere. te nebitur. et compenſabunt̉ illa damna. cū damnis propter que bellum eſt motū. facta diligenti com putatione hincinde. Suis v̓o hominibus iſte qui iuſte bellat non tenetur de damnis. que paſſi ſunt ab aduerſarijs. quia ſubditi ſe et ſua tenent̉ expo nere ꝓ domino ſuo. Et dico ꝙ dominus nō tene tur. niſi forte ipſe fuerit in culpa negligenter defen dendo eos. Qui v̓o habet iniuſtum bellum teneỉ primo aduerſarijs de omnibus damnis illatis. te netur et ſuis proprijs hominibꝰ de damnis que re ceperunt ab aduerſarijs qui iuſte pugnabāt. ſi ipſi proprij homines iuuerunt ipſum bona fide. aut ſi inducti fuerunt ex eius conſilio. timore. aut coacti on. et de ſe non erant facturi. Secus ſi mala fide iuuerunt. in quo caſu nullam habent actionē con tra eum. nam in re turpi nulla contrahitur obliga tio. inſti. man.§. illud. ¶ Quero. nunqͥd domini qui bellauerūt poſſint componere adinuicē ſuper damnis. que eoꝝ ſub diti paſſi fuerunt. Rn̄. ẜm v̓ v̓. Si compoſitio fiat de conſenſu damnificatoꝝ. ſtanduꝫ eſt illi. hoc in tellige ſi iſte conſenſus ſit liber. al̓s qui iniuſte mo uet bellum. non poteſt per ſuam compoſitionem p̄iudicare ſuis boībꝰ. quin ipſe teneat̉ eis de ꝓprio ſatiſfacere. niſi ipſi in culpa fuerint parit̓ cū eo. vt dictū ē. Qui aūt habuit bellū iuſtū: n̄ dꝫ ꝯponē cū

Bellum aduerſario in p̄iudiciū hominū ſuoruꝫ. ſed debet pcurare ꝙ eis ab aduerſario damna reddant̉. al̓s li cōponeret. ita ꝙ aduerſarius nō ſatiſfaceret ſub ditis ſuis. ipſe tenet̉ eis. hec intellige de dānis in cendioꝝ. rapinaꝝ ⁊ hmōi. nā de expenſis factis cō ſueuerūt dn̄i componere vel ꝑtranſire auctoritate ſua. qd̓ etiā de prius dictis dānis concedi poteſt. ſi dn̄i ex ꝓbabili cauſa viderint ea eſſe remittēda. po tius ꝙ carere pacis comodo. ⁊ incurrere bellorum picula. Et cū in hoc caſu pͥnceps vtiliter gerat ne gocium ſubditoꝝ. ipſi ſubditi tenent̉ ratu habere Si autē ab initio ꝯtradicant. ne fiat cōpoſitio. niſi reſtitutis ſibi dānis. nō pōt dn̄s ipſa dāna qͥetare Sed ꝙ principes ⁊ dn̄i poſſint cōponere cū aduer ſarijs. ipſis ſubditis cōtradicentibꝰ. ⁊ dānis eoruꝫ non plene reſarcitis. In caſu quo viderent ad hoc bella imminere. facit qd̓ notant doc. in. c. q̄ in eccle ſiarū. de conſti. vbi habet̉. ꝙ p̓nceps ex cauſa pōt ſtatuere ꝯtra ea q̄ ſunt de iure gentiū ⁊ de iure na turali. vt pꝫ de p̄ſcriptione. Itē ꝓpter delictū con fiſcant̉ ꝑ tales dn̄os bona ſubditoꝝ. Et ibi panor. dicit. ꝙ lꝫ imꝑator nō habeat dominiū reꝝ pͥuata rum. tn̄ ex cauſa rōnabili pōt eoꝝ bona occupare. ⁊ exemplificat. q̄ cauſa ſit rōnabilis. dicēs ꝙ cauſa legitima eſt fauor publicus. vt. l. ita vulneratus. ff. ad. l. aqͥli. Hec panor. Ideꝫ dicendū in alijs dn̄is chi. ſb. ꝙ diccaū et ipo inferioribꝰ. maxime in his qͥ p̄ſcripſerunt iura im perij. vt poſſint in p̄dicto caſu componere ſubditꝭ nis ⁊ vaſtationibꝰ q̄ fi inuitis. ꝓpter bonū ipſoꝝ ſubditoꝝ et pacē homi num. ⁊ eoꝝ contradictio videt̉ irrōnabilis. hoc in idlefrcunis iutpub tellige. vbi ip̄i dn̄i prius feciſſent qͣntū in eis fuiſſꝫ vt reſarcirent̉ damna data. tn̄ ꝓpter maliciā aduer ę. que ipſe vel ſuil ſarioꝝ ad hoc reducere nō valent. Et ſi ad euitan dum bella. ⁊ ſcandala. componūt cū aduerſarijs etiā cum dāno tēporali ſuorum ſubditoꝝ. vident̉ commendandi. ¶ Quero vtrum liceat bellare in feſtis. Rn̄º. ẜm Tho. obſeruātia feſtoꝝ nō impedit ea q̄ ordinant̉ ad hoīm ſalutem etiā corporalem. Io. vij. Multo autē magꝭ cōſeruāda ē ſalꝰ reipublice ꝙͣ vniꝰ hoīs hoc autē fit ꝑ bellū. ⁊ ideo licitū eſt bellare in feſtis ſi neceſſitas hoc expoſcit. nam ꝓpter feſtū in neceſſi tate ceſſare. eſſet deū temptare. ſꝫ neceſſitate ceſſan te nō licet. Etiā in bello iuſto lꝫ vti inſidijs. occul tando ab hoſtibꝰ ea ꝑ que volumꝰ eos impugna re. vt ptꝫ de Ioſue ⁊ multis alijs. qͥ ꝑ inſidias de bellauerūt inimicos. ¶ Quero quid de illis qui in bello iuſto incendūt eccleſias. an teneant̉. Rn̄º. ẜm v̓ v̓. ſi non ſunt in caſtellate. ⁊ incendant̉ ex ꝓpoſito. Incendentes te nent̉ ad emēdā. Si v̓o ſunt incaſtellate. aut nō ex ꝓpoſito incēdant̉. ſꝫ ex caſu.ſ. dū illi iuſte bellātes p̄ſtant operā rei licite incēdendo machinas hoſti um ⁊ hmōi non tenent̉. Idem quādo incendunt aa taſ villam quā al̓s cōmode expugnare non poſſunt. Idem Ul. ¶ Quero quid de rebus que rapiunt̉ de eccleſijs aut q̄ ſunt de bonis eccleſiaꝝ. ſiue clericoꝝ exiſten tiū in terrā illius ꝯtra quē bellū agit̉. Rn̄. ẜm v̓ v̓. raptores hoꝝ tenent̉ ad reſtitutionē. niſi auctori tate prelati eccleſiaſtici hoc fieret. vel niſi eſſent vi Fo. XXV. ctualia ⁊ huiuſmodi. non tamen de bonis eccleſie vel clericorum. ¶ Quero quid ſi irruentibꝰ hoſtibꝰ cōfugiunt ad eccleſiam ⁊ capiuntur ibi. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ſi tales con fugientes incaſtellauerūt eccleſiā aut inde impu gnauerūt iuſtos hoſtes. non debēt gaudere īmu nitate eccleſie quā ipſi violauerūt inde pugnando Similiter ſi reponant ibi victualia. de qͥbus ſuſtē tantur in impugnatione hoſtiū. quia ſi rapiant̉ a iuſte pugnantibꝰ. non peccāt. ⁊ nō tenent̉ ad reſti tutionem. Idem Ul. ¶ An autē liceat facere noua caſtra. Uide infra. Emunitas. ij. ¶ Quero vtꝝ ſacrilegis regibꝰ indicentibꝰ bellū. teneant̉ ſubditi milites obedire. Rn̄. ꝙ vir iuſtꝰ ſi ab homīe ſacrilego cogit̉ vt militet. recte pōt. illo iubēte bellare. ſi vere pacis ordinem ſeruās qd̓ ſibi iubet̉ videt̉ eſſe non ꝯͣ dei p̄ceptū. vel vtꝝ ſit. certū non eſt. Et ideo legio tebeoꝝ potius voluit mori: qͣꝫ iubēte ſacrilego imꝑatore ꝑſequi xp̄ianos. xj. q. iij. iulianus. ⁊. c. imꝑatores. ¶ Quero an occupata hodie ꝑ pͥncipes xp̄ianos inter ſe bella ⁊ guerras ꝓpria temeritate facientes. ⁊ qd̓ vnus quiete ⁊ pacifice poſſidet ⁊ ab antiquo poſſedit aliqͣ de nouo violent̓ occupant licite tene ant. Rn̄dit. d. an. de bu. in. c. qd̓ ſuꝑ his. de voto. ẜm Ho. nō videt ꝙ iuſte teneāt. nec videt qͣliter ꝯfeſſores: eoꝝ pctā ꝙ ꝙͣ notoria palpent. ⁊ diſſimu lent. nec qͣliter ab eiſdē. caſtra ⁊ poſſeſſiones ⁊ ali as elemoſynas ſciēter accipiāt ⁊ abſoluāt. ⁊ ꝑ ꝯn̄s nō videt qͣliter in ytalia preſcribi poſſint. extra de p̄ſcrip. c. fi. Un̄ dicit caueāt ⁊ ſibi ꝯſulant. Et id̓o timendū eſt. ne cateruatim ad inferos. innumera biles ppl̓os ſecum trahāt. peniteant gͦ. ⁊ qd̓ ſciunt eſſe alienū. reſtituant. ¶ Quid aūt de iſtis bellis indictis qͦtidie ab vna ciuitate alteri. ſine auctoritate pͥncipis. Reſpōdit Ioh̓. de pla. inſti. qui. mo. ius pa. po. ſol. ꝙ dicunt̉ latrunculi. ideo ab eis capta ſubiacēt reſtitutioni. vt. l. qui a latronibꝰ. ff. de teſta. ¶ Quid de his q̄ capiunt̉ ab hoſtibꝰ ꝑ ſtipendia rios ⁊ alios cui debeantur. Rn̄dit Io. de pla. vbi ſupra ꝙ ſi talia erant capta ab hoſtibus. ſed nunc recuperata debēt in pͥſtino ſtatu reponi. vnde be ſtie ablate ab hoſtibus ⁊ a noſtris ſtipendiarijs re cuperate. debent reſtitui eis quorū primo erant. l. ſicut liberis. ⁊. l. ab hoſtibus. la. ij. C. de poſtli. re. Et hoc verum in rebus que habent poſtliminiū ſicut ſunt equi. naues onerate. currus ⁊ boues et alia propter vſum belli parata. de quibus in. d. l. ab hoſtibus. Fallit in armis recuperatis. que non reſtituuntur illis qui amiſerunt. quia vituperoſe amiſerunt. l. ij. ff. de capti. Sed in rebus hoſtium captis diſtinguitur. nam aut victis hoſtibus ca pta ſunt. ⁊ debent poni ad commune. ⁊ diſtribui ẜm merita. Si vero capta ſunt ante deuictos ho ſtes. tunc aut ſunt res immobiles. ⁊ tunc non effi ciuntur capientium. ſed debent publicari. l. ſi ca ptiuus.§. expulſis. ff. de capti. Si autem ſunt res mobiles tunc efficiunt̉ capientium. l. ſi quid bello .ff. de capti.

OOdit 1o. vndictio Oyoc.ſi. jar. ij. exꝟ. puria ca viſitāt. Pleguli ⁊l̓miniſ ſa legaAC Epabi vS ſ o¶Sxxvi. 4. vj... co. S. j. cad a. lb 484 6. dy 4ſ. P. Lndi 4 AA ſax̓Sol. bꝰ Imiſſa abſps orO. 2i9 ꝑ aſſꝫ BeNeī .& d Adato9 70 ¶ Vt⁊5 b Ado ralinV parin Ꝙ Socto. 7 44 299. 6A ſigꝰAzA qꝛ Ite volj o AdA GM. 1. ꝯ ¶ Quid de iſtis partialitatibꝰ ciuitatū: on̄ vna ꝑs woti tali 24. p̄ſb̓r ptō R expulſa indicit belluꝫ ciuitati. Rn̄dit idē vbi sͣ. ꝙ ſanꝰ qͣ ſtꝭ 2y. ſ gre xal̓ vl̓ ſy. al̓r. V non dicit̉ bellū. ſed diſſenſio ciuilis. ex qͣ reſpublica Sicta. Cd AdiNō ꝑamleditur. Et ideo in tali bello nō habent locū ſtatu ror90 16 Ar. v. ta de bello licito. ⁊ ideo in eo capta ſubiacent reſti 42 iōytit abbatibꝰ tutioni. xAttſ K. ō 585 6 5p Eneficium. j. cōiter. N 5. F...§ x libit Al Infra qd̓ tp̄s ꝯferri dꝫ vacās bn̄ficiū iuigo x ꝓclad..ſ LI ¶ Rn̄. panor. ī. c. nulla. de ꝯceſ. p̄. dicit ꝙ oG LEA. xxx eccl̓iaſtica bn̄ficia nō debēt vacare vltra ſex mēſes. P.oro. Aͣ S quibꝰ elapſis. de ep̄o deuoluit̉ ad capitulū. ⁊ econ uerſo. et demū ad ꝓximū ſuperiorē deuoluit̉ colla q por Ro 25 tio. Et ſic ptās cōferendi beneficia deuoluit̉ ad ſu AA periorē gradatim. pōt em̄ beneficiū vacare multo v ā tꝑe. nā capitulū hꝫ ſex menſes. ſi nō confert: deuo Ro pa Fo. S. vbi A. cauitur ptās ad ep̄m: qͥ etiā hꝫ alios ſex mēſes. Et eo cōtd E 2 6. IQ6 ibi doc cōco negligente: deuoluit̉ ad metropolitanū qui habet dat Sꝫ dicc6 . y alios ſex mēſes. d. c. nulla. Et eo nō conferente de lla qͣ nͥ Vō glo. 3 o2. 8 j A uoluit̉ ad patriarchā. Si autē nō haberet ſuꝑiorē Diro Sꝫ tunc deuolueret̉ ad papā. Et ex hoc infert̉. ꝙ me tA ſſa.2 tropolitanus ſupplet negligentiā ep̄i: ſi ep̄s nō eſt σ 4v.. di. v T5 3 F pl.v. exemptus. al̓s ptās deuoluit̉ ad papā. Et ſic intel lige. d. c. nulla. Et intelligas p̄dicta ſolū pro prima v06 077ο F vice. de ſuꝑ. ne. p̄. ſicut nobis. Et ſi quis p̄dictoruꝫ rō finꝰ. d. voPo ror iōſtro v̓g I. elapſo tꝑe conferat non valet. extra de ſuꝑ. ne. p̄. c. Alua rōſ. f.xx. j fi. Et incipit currere p̄dictū tp̄s. nō a tꝑe vacatōis baplizatorā ſ ſꝫ a tꝑe ſcīe vel noticie. de conceſ. pre. qꝛ diuerſitatē. Eal. 6fxxj Et de dictis ſex mēſibꝰ ſubtrahit̉ tp̄s ſuſpenſionis ōtoſ 1a6 4 ẜpa. 7d. c. 1. Aſi et ꝑegrinationis. Et requirit̉ ꝙ ꝓpter ſuam culpā: vel negligentiā diſtulerit. Secꝰ ſi ꝓpter impotētiā ræ. ꝯ fā ſvAt i poſt iuris vel facti. etiā ex culpa contingentē niſi fuiſſe .17 Sf ōſꝫ. Ꝙ 9 b negligens in petendo abſolutioneꝫ. vt not. in. d. c. 028. 84 R pA rōi.. ℟ ꝓueniunt nō immediate ex culpa. ſꝫ ex furore: ſeu qꝛ diuerſitatē. Et ob hoc dicit panor. ibi. ꝙ ea que iōf21º DL. C pena culpe: nō imputant̉. vt ibi. Et no. dictuꝫ tex. ōp. S 26. in hoc. nam ſnīa ſuſpēſionis fuit cauſa immediata 2c65 5 pſeb huiꝰ impedimēti. nō aut culpa p̄cedens. Illa v̓o q̄ xRo2 cōe yꝫ. x. ꝓueniunt immediate ex culpa imputant̉ culpoſo Et panor. ibi dat exemplū de impedimēto iur̄. vt oS. 55F ⁊ ib. docꝭ. cōcor in ſuſpēſione. De impedimēto v̓o facti. exēplifica de tꝑe. quo ſtetit in curia ꝓ abſolutiōe. ⁊ tꝑe reuer F3δn 6 N I Ioe̓. jv. PPōi ſionis. Secus dic qn̄ tp̄s eſſet p̄fixū. nō in odium d̓. F. k. A5 negligētie. ſꝫ in fauorē alterius. Iſtud em̄ tp̄s cur Spl. EIx rit impedito: ⁊ etiā ignorāti. vt. l. genero. ff. de his Sicab̓. x. qͥ no. infa. Et ſi talia eſſent officia ſeu adminiſtra v2i. ig. 4 tiones quoꝝ collatio ꝑtineret ad regulares. et ipſi ̉ 5ꝑ. avaſall̓. tā K2. S negligerēt: dyoceſani ſupplere debēt. nō obſtante RE. z ſil̓. ſi ipſi regulares fuerint exempti. vt in cle. qꝛ regu 2A cſ0 Ca. lares. de ſuꝑ. ne. pre. Porro ſi fuiſſet eccleſia cathe dralis: vel etiā regularis habebūt electores ſolun y Ro 2 yſtbi. Gº ti tres mēſes. jͣ. quos ſi iuſto impedimēto ceſſante ele X9. c. 2 E. ſio Lbar Fol ctio nō fuerit celebrata: eligendi ptās ad ꝓximum Ane c. com xē̄tibꝰ. d. c. ſuperiorē deuoluit̉. de elec. ne ꝓ defectu. Et intelli .xla. ct ib. pa. ā. ge cuꝫ alijs conditionibꝰ nunc ſupradictis. Et no. duita o qͦ ſte d. ꝯi. y pro declaratōne predictorum panor. in. d. c. nulla. pal6. v5d. ꝙ iſta deuolutio que fit de ep̄o ad capituluꝫ debet toa omal. plb reſtringi ad beneficia que ꝑtinēt ad epiſcopū iure l.cad̓ p Mapon 2 ꝓprio. In beneficijs autē deuolutis ad ep̄m ꝓpter vl 70 4º. 4 6 ꝯ2 negligentiā vel delictū inferioris p̄lati. nō fit deuo vl̓ q ¶ E.yi. c16 lutio ad capitulum ſed ad ꝓximū ſuperiorē. quia P. cō. 6. 5 Nde ca.ſ.j clricoꝝ. bpoacq x.Etx. d. c65ºpo. 6. 6 q ordibeyal̓ Nā po tōb̓gce ⁊ a qͣ ſꝫ Nō ſ ſac̓dee̓..vẜꝫ. ꝑ docf. I pa. Td. c. amdibij. 4ꝛ i ⁊ ppoſicor pia7 publit2 EF yoꝝ.. d.. 4. Ae ces ⁊ſiſtal̓ Exꝰ d. 9Titio vio lio.io.. iſtat. Vdl r. j. d. p. 1.xxjbEboro ⁊⁊cͣ ſicho. 6. l dig.yAl̓. Voro. vẜ epal̓. ꝙ Sxv foſa M qib Ꝙ S 1u 2cꝯcō. FV 8. gapal̓. t ꝑ ſida z ¶ Frnā beb ſioꝫ aio. pr. ſt̓bi poſſetc ſolo ꝑ abbat.§ y aliob Ror. 6. ⁊ FcNō ſolo bb.e peſſ.. bai. ¶ Lto ꝑalia. ſꝫ. H Ro2. Ibbaibqd abſ2d 7. I.VP ꝯſd3. aillib ꝙ Ro2. 6 balilij bdcAralis. 6 ⁊ ro̓ꝑa Qi a̓t d9. o2Al. C oꝑ joNſio. z. ꝑ abba. 6. aFe po yon 2pIbi EN abba docꝰ ponit bAdici clis. 6 L roꝑa.. ſꝫ. niʳ v. a AparS 4v⁊ valo abſe zcAcōSFꝫ. qꝛ ſalxj bd. v. K. e ⁊ alia paranta plA4. Naze ſꝫ. vz v. T.2ꝰd d̓io. Su b10 Sꝫ diri p̄t̓ ix.H vola y o. Y doc. fi. aNyd. qA ꝙ ſxl ordepAl fÿ. τ5 ¶. d cōI. cl. vb. A¶ F 4a 4 N orore pal̓ A Vo Ci d.l.gvTalij6 K ꝙ4º id. v q. Ab ſtrab. F.. 2. oI M 8 p.SeP. Adā ſolānis quē fit tū illa ſolinita Adi. ite n2.jͣ ⁊ E hāc PL. ii. bate 6 qb9. pͥ d. j. Alates livj. ¶ Ma yA Q xj. d. X7q xV. 3 IClll. l. l. braatij poſtit̓ pr ſadoa Ig ga l. g. I ¶ 85 Cd. 5. Albo p. in iſtis deuolutionibꝰ. nō eſt tanta cōmunio inter epiſcopū et capituluꝫ ſicut in ſpectantibꝰ iure pro prio. Ita notanter dicunt doct. in. c. vnico. ne ſe. va. li. vj. ⁊ in. c. ꝙͣqͣꝫ. de elec. li. vj. ¶ Qui habet beneficiū cum cura: ſi recipiat ſcd̓m iteꝝ cum cura. ipſo iure vacat primuꝫ. de p̄ben. de multa. hec regula fallit in multis caſibus. Primo quādo adipiſcit̉ ſcd̓m cū cura per viā annexionis vt quia curatuꝫ eſt annexū. Scd̓o non curato qd̓ acceptauit. vt in. c. ſuꝑ eo. de p̄ben. li. vj. Secundo fallit. vbi prelatus de bonis ꝓprijs expendiſſet pro vtilitate primi beneficij curati. quia tunc acceptan do ſcd̓m nō incurrit penā. d. decre. ſed retiuet pri mum donec ſit ſibi ſatiſfactuꝫ de expen̄. ẜm Io. d. ligna. d. an. et. d. ab. per tex. qͥcunqꝫ. xij. q. iiij. Et ex hoc dicit. d. ab. poſſe colligi notabile dictū. ꝙ ſi cle ricus morit̉ ſine teſtamento. heres pōt repetere ex penſas quas clericus fecit in beneficio. Sed tu pro hoc allega tex. in. l. que omnia. ff. de ꝓcur. ⁊ glo. in .l. ſi non ſortē.§. ſi centū. ff. de cōdi. inde. que dici ꝙ ſcriptor poteſt retinere qͥnternos: donec ſibi ſa tiſfactuꝫ ſit pro labore ſue ſcripture. Sed ego dico ꝙ poterit vti iſta retentione ſi expendit ꝓ vtilitate eccleſie. licet res caſu nō habuerit bonū effectu. vt quia expendit de ſuo ꝓprio pro reparanda domo eccleſie et caſu domꝰ poſtea fuit cōbuſta. qꝛ ad hoc vt p̄latus poſſit repetere ſufficit ꝙ ſit vtiliter ceptū Ita notabiliter concludit Io. an. in. c. ex parte. de conſti. Tercio fallit. vbi acceptaret ſcd̓m beneficiū calore iracundie. quia tunc nō vacat primum. ẜm Io. de lig. d. an. et. d. ab. Facit gl. notabilis. in. c. ex literis. de diuor. que dicit ꝙ confeſſio facta calore iracundie non p̄iudicat. Quarto fallit vbi accepta ret ſcd̓m curatū ad tēpus. quia tunc nō vacat pri mum. Exemplū. dicit ſtatutū. ꝙ mortuo epiſcopo archip̄ſbyter adminiſtret iuriſditionē ſpiritualem eius donec fuerit creatus epiſcopꝰ. Ita eleganter concludit. d. Pe. de anch̓. in. c. j. de conſue. lib̓. vj. Quinto fallit. vbi conferat̉ beneficiū curatum ha benti alia beneficia curata. nō oſtenſa fide diſpen ſationis. quia tunc nō valet collatio vltimi. nec va cant beneficia pͥora. tex. eſt in. c. ordinarij. de of. or. li. vj. Quod intellige ſi acceptauit ſcd̓m beneficiuꝫ tm̄. ſed eius poſſeſſionē non fuit nactus. nam ſi fu iſſet nactus eam. vacarēt priora. tex. eſt in cle. ſi plu res. de p̄ben. Nec tamen hoc caſu valeret collatio vltimi. Glo. eſt que ita intelligit hanc materiaꝫ in d. cle. ſi plures. Sexto fallit in caſibꝰ in quibꝰ licitū eſt habere plura beneficia curata. de quibꝰ eſt tex. cū glo. in v̓. intitulatā. in. c. dudū. ij. de elec. ¶ Sed an valeat ꝯſuetudo. vt ꝑ acceptationeꝫ ſe cundi beneficij curati non vacet primuꝫ. D. an. in c. quia nōnulli. de cle. non re. tenet ꝙ conſuetudo non excuſat. quia non excuſat in delictis. pro hoc bonus tex. in. c. j. de conſue. li. vj. et in. c. literas. de conceſ. p̄ben. ¶ An autē habeat locū in epiſcopatibꝰ. vt per ad ptionē ſecundi epiſcopatus ipſo iure vacet primū videtur ꝙ ſic. quia eadem. immo maior ratio eſt in epiſcopo ꝙͣ in alio cū ipſe ſit magis alligatus eccle ſie ꝙͣ ceteri. ca. requiſiſti. de teſta. ergo cum magis 1º habeẜ ꝙ. A apAio c0lcā ⁊epApa.d? dl̓ ꝯlia. ſdi6. d Sdo cogro.̉ ra⁊ Muo yſM 2qr pº Etlꝰ putat.. Di. 2ſcy..vj. dichio cilitꝰ. cory .ſꝫ. R

ya veltab ſcꝑ. ox6. ſꝫ cōſeſti cta ẜor tadita yom̄aꝫſa40 d8SAd. c ¶ Ea 4 de iiſ. 6 iōIſmido.zritie velAta 2 b S K0 SA5daꝝ. v3. T. Sene ficiū. j. pelinquat. debet magis puniri. Et hanc partem tenet glo. xxj. q. j. c. relatio. Cōtrariū tenet Inno in. c. cuꝫ nr̄is. de ꝯce. pre. Et ip̄m ſequit̉. d. An. di ꝙ hec decre. nō hꝫ locū in ep̄atibꝰ. et ſil̓iter Io. an. ⁊ Imola. in cle. gre. de reſcriptis. et ꝓ hoc tex. Si quis ep̄s. vij. q. j. in ver. carebit. qd̓ eſt verbū futu ri temꝑis. Et ſic denotat poſtmodū ꝑ ſnīam. arg. glo. in ver. innodet̉. in. c. qͥcunqꝫ. de here. li. vj. De hac maͣ vide. jͣ. poſtulatio. in fi. ¶ Querit̉ vtrū recipiēs ſcd̓m curatū ꝑdat ipſo iu re primū curatū. quo fuerat ſpoliatus? Et dico ꝙ ſic. qꝛ ſi ꝑdit pͥmū qd̓ pacifice poſſidebat: ml̓to for tius illud quo eſt ſpoliatꝰ. Et hoc tenet glo. in ver. renūciare. in. d. cle. gr̄e. Pro hoc facit qd̓ notat. d. An. ⁊ Io. de lig. in. c. cum teneamur. de p̄ben. vbi dicūt. ꝙ impetrās tenet̉ facere mentōem bn̄ficij qͥ fuerat ſpoliatꝰ. Subdit tn̄. d. an. ꝙ poterit iſte pe iiinlt. tere fructꝰ primi bn̄ficij: quos recepit ſpoliator vſ qꝫ ad tp̄s acceptatōis ſecūdi bn̄ficij. et allegat ſpe culatorem ad hoc. ¶ Quid aūt ecōtra. An ſpoliās iniuſte quē bene ficio ſuo curato ꝑdat ip̄o iure primū curatū qd̓ li nō habuerit cite ⁊ pacifice poſſidebat? Dic ꝙ ſic. tex. in. c. euꝫ qͥ iij de p̄ben. li. vj. Iteꝫ hec decre. locuꝫ hꝫ in prioratibꝰ elec. nemo. li. vj. curatis: quibꝰ p̄ficiunt̉ religioſi. ⁊ eſt tex. cū ſingu la. de p̄ben. li. vj. īmo idem ſeruaret̉ etiā ſi nō eſſet udit Io. an. in. c. ex parit. prioratus curatus. vt dicit tex. in. d. cle. quia regu lares. ¶ Quero elegantius. vtrum habens beneficium ib. Facit gl. no nō curatum: requirens tamē reſidentiam ex ſtatu to vel ꝯſuetudine. ſi acceptet ſcd̓m ſil̓e: vel curatuꝫ ip̄o iure perdat primū: Inno. in. c. fi. de cle. nō re. dicit. ꝙ aut ſtatutum requirit reſidentiam tempo ralem tm̄: vel perpetuam. ſed obligat tm̄ ad perdi tionem fructuum: nō reſidentem. Et tūc per ſe cū di adeptionem nō perdet primum ipſo iure. Au Execrabilis. requirit reſidentiam perpetuā ⁊ obligat nō reſidē tem ad perditōnem beneficij. ⁊ tunc ipſo iure per acceptationem ſecundi perdit primum. hoc tenet glo. in dicta cle. gratie. Idem Fede. Contrarium eius quod tenet Innoc̄. in vltimo membro. tenet Io. an. in addi. Speculi. in ti. de cleri. non reſi. di cens ꝙ etiam ſi ſtatutum requirat reſidentiā quo ad finem priuatōnis: per acceptationem ſecundi ilittia non erit ipſo iure priuatus primo. Et ſic reprobat dictum Inno. Et hanc opi. ſequitur. d. car. ⁊ Pe. xit hanc mater de an. ⁊. d. ab. in. d. c. fi. Mouētur. quia dictum. c. fallit in caſibꝰ in quibꝰ lid̄ de multa eſt correctorium ⁊ loquitur in eccleſia cu ficia curata. de quibꝰ eſt ie rata. Sed. d. an. in. d. c. fi. dicit ꝙ eſt conſideranda j. in. c. dudū. ij de de forma priuatōnis. quia aut propter non reſidenti am: ſtatutum imponit penam priuatōnis ip̄o iu x re. ⁊ tunc habebit locum iſta decre. exquo ſtatutū requirebat ita ſtrictam reſidentiam. Et ita intelli gitur opinio Innoc̄. Aut ſtatutum non requirit ita ſtrictam reſidentiam quia non reſidentem nō priuat ipſo iure. Et tunc habet locum opinio Io. An. Uide pleniſſime per do. ab. in. c. extirpande. de preben. ¶ Item quero: an iſta decre. habeat locum in pre bendis? Uin. ⁊. d. an. concludunt ꝙ nō. quia nō eſt eadem ratio in prebēdis: que eſt in curatis. qd̓ daylo.. 2. 4.Oꝯ.. cdio v. 92M laag. 28 F j. Al̓ Sic ge jſti abba Vgyol. 2 44 4 C r īyAl̓ ¶ Mº ylirt̓ ſa ̓ꝯ0 S. 1n2 ꝯ nꝰ aljua ꝙaSyN ad mſſaO S6 Hā 26. pon. qſꝑ.99A pl.giA oro Iq Xligioꝝ yeſb81n. ẜoſſi.49. ꝑ b. ka ſu. . b. ⁊4 xile23 .. qꝛ ſi l. b. let̓ yaliaaſa badio. Aº. vl̓to fortij miſ fid. ¶..It. j. d. pigv vcē idvo png̓ cōqꝫ ſ.vij ⁊h.6 q C286. º. ya 2⁊ Nō ſolo rōſiſti Qda velK ſꝫ pſſhi e ta 2AF FO. XXVI. AqIcōP.x. ca6. q. v eſt verum niſi adipiſceretur ſecundam prebenda tio oroēb̓ ſpēaley ad in eadem eccleſia. quia tunc ipſo iure vacaret pri hoc ⁊ b Adclio C. na. dicnō A torꝑal. ma. tex. eſt in. c. literas. de conce. pre. etiam ſi acce 4alia ſpēal. ptaret ſecūdam iure annexionis. vt eſt tex. ſingu 5or. 4. I A bi. laris. in cle. fi. de p̄ben. dicho veſ. F. ¶ Quinqꝫ caſus ſūt in quibus quis poteſt abſqꝫ ꝙ 6v iſti bude diſpenſatōne: duas vel plures eccleſias ſeu prebē ord d̓ epaleſ das habere. Primus eſt quando eccleſie ſunt ita in dcō.§ Iii. tenues ꝙ neutra ſufficeret ad ſuſtentationeꝫ. x. q. yt. ¶ S. gtI iij. vnio. exͣ d̓ re. do. quia mōaſteriū. Scd̓s ē ſi vna NAXj Q ō 5 E 15 dc5 C K ge. 5 pendet ex altera. extra de eta. ⁊ quali. eā te. Terciꝰ pAl̓ mͦ video eſt ꝓpter raritatem clericorum. xxj. q. j. clericus. in 55. 27.5. 3C. ſſe fi quartus eſt ſi eccleſia eſt annexa dignitati vel p̄ 7d. 5. F2 bende. in quo caſu: cum ipſe teneatur in maiori ec 48 3 QPdrō cleſia perſonaliter deſeruire tenet̉ ī ipſa parochiali ſcl 4PN habere idoneū ⁊ ꝑpetuū vicarium: qui ꝯgruentē No iōſtrato c i. iſd. Inb. habeat de ꝓuentibꝰ ipſius eccleſie portionē. extra 6. 11gº de p̄ben. extirpande. quintus ē ſi hꝫ vnam intitu 53 z49 cōſ ri. 4no latam. ⁊ aliā ꝯmendatā. xxj. q. j. qͥ plures. Sꝫ talis 35y. 92 ꝯmenda de eccleſia parochiali nō pōt fieri: niſi ei qͥ ꝯ. Ff C. 1 artigerit. xxv. annum. ⁊ qui ſit ſacerdos. ⁊ etiā tali ognoſd. caī nō pōt ꝯmitti niſi vna: ⁊ ꝓ euidenti vtilitate: vel mao.& 2c 9ª g 1. ſ neceſſitate. ⁊ non durat niſi ꝑ menſes ſex. extra de l. ¶ Quicunqꝫ recipit dignitatem. vel ꝑſonatū: ſeu Ab 24 X 5. d v. K. 6n officium: vel bn̄ficiū cui cura animaꝝ ſit ānexa. ſi ꝯ. xoy. l. xtg an̄ obtinebat ſil̓e: cum ſit priuatꝰ primo poſtꝙͣ poſ TGā ſeſſionē habuit de ſcd̓o vel ꝑ eū ſtetit qͦ minꝰ habe 661d̓ qͣ ſtꝭ ſ ret. tenet̉ abſqꝫ mora dimittere in manꝰ ordinarij 1. ord6 Epal̓ in cuius ep̄atū hoc fuerit. Alioquin etiam omnes qͣ n.2⁊ tales: ſcd̓o ipſo iure ſunt priuati. Et non ſolum ad 3 DY ſacros ordines. ſꝫ etiā ad quodcūqꝫ aliud bn̄ficiū 86o º. X. fiunt inhabiles. Et om̄ia talia bn̄ficia vacatura: ſe v ay Ca di apl̓ice reſeruant̉. ⁊ ſi aliꝰ diſponat de eis nō va i Atj 6ō let. hec Io. papa. xxij. in extrauaganti que incipit 3 tiō o cōo ¶ Qn̄ nō ꝓdeſt diſpenſatio ſuꝑ pluralitate bn̄fici 3 l alF clio 195 oruꝫ? Rn̄. nō ꝓdeſt. qn̄ impetrās ſubticuit aliqd̓ f KaL ꝙͣtumcūqꝫ modicū beneficiū. Qn̄ etiam ꝯcedit̉ vt vl d d. bnōc02 v quis duo bn̄ficia curā animaꝝ hn̄tia poſſit ſimul V2º 5º ꝓba hr̄ę. intelligit̉ de duobꝰ primis bn̄ficijs poſt ꝯceſ ſionē. Item ſi mandat̉ alicui ꝓuideri de beneficō ſt ꝓfAb bidcoi ſoꝝ. YpAl̓.. nō obſtante ꝙ habeat aliud nō ꝓpter hoc eſt diſpē d uō2 4arū qꝙ. 56E ſatū: vt ambo ſimul hēat. extra de p̄ben. li. vj. c. nō pōt. Item ſi papa motu ꝓprio alicui aliqd̓ bn̄ficiū 2⁊ L. 6 E obtinēti ꝯferat aliud: nō habita mentiōe de priori 96ō6. non ꝓpter hoc inualida eſt gr̄a. dūmodo in lr̄a ex 91l. ſ. Fn primatur: ꝙ motu ꝓprio papa concedit. Secus ſi 6 Pror Yyd. Ima ad petitionem alterius gratiam facit. extra de pre pAl. j. 4ꝛ oy9 cī ben. ſi motu. li. vj. Focꝫ ⁊a ō ſꝫ ¶ Bn̄ficiū nō vacās nulli ꝓmitti pōt. nec in gnaͣ r0vo¶ Atō E li vt ꝓmittēdo cū potuerit ꝓuidere. vel cuꝫ facul.Y 4K2 tas ſe obtulerit: aut quauis forma v̓boꝝ. al̓s ꝓmiſ ¶4 c. ꝙ Al ſiones p̄dicte: nec valēt: nec obligant. extra de cō baj. ẜ lº nde ceſ. p̄. deteſtanda. li. vj. ui. ōS ¶ Quibus clericis debeat per ordinatorem tam pibadi calx vl̓ coꝑa3. pr de neceſſarijs ꝙͣ de beneficio. prouideri? Rn̄. ro cōo. 8. cō. d. j. mana eccleſia non conſueuit cogere ordinatorem SCſ.o. ꝙ ab ad prouiden̄. non conſtitutis in ſacris. extra de p̄ 4. yySl b81. 2. ben. Epiſcopus. ⁊. c. cum ẜm. Et nota hic. ꝙ ſi ali C3 4 ꝑa quis ep̄s ꝯmittit exͣneo ep̄o. vt vice eiꝰ in ſua dio Hcōxl. R0 v2 qAy¶. Fac yba ꝑ ⁊ abba. y ꝯ. S. rd o2S. G. 354 l4vL ſꝫ.a qͦ ſe q.. Aordy. yal̓. hi1. 2. Sco .pAL 7 Ry voō ffc SS5 S. 5j rō. l. ꝫ ajybo Fil. x3. H ror yaC Q 2. l88. Po 4 ¶ 49Mvgſ. 82 IN Tc li. j. f. d. reorbꝰ. ꝙ ya Cay. v. ſaSot. ⁊ amAſ29. v.. lgꝰ..§. 1.§. j. M0.. Ihe ql̓ꝫ Seniy p̄rilꝰ ſanaNta. Ivaſie vi. 49 xS ExPAyꝫ. ꝙ ꝯ. aigo...i. 16 46 bk. 5. Iv. ir rmi. bad.& N yit. qꝛ At Pl yſ. A. Aj. 41 bAdicat c. 8 tal. rl̓ꝫ ſꝫ. Rvt al. a 4NNo yo 2Ami.. 6 ro4C lv2. ſ9 5 D. Nal. A . 2 45 4ºba Ex 504 3 coīẜ moy 61 S ſal I

ceſi ordinatiōes teneat. ⁊ ipſe promouit ad ſacros ordines aliquem nō habentem titulum. Ipſe qui ordinauit tenetur ei neceſſaria ꝓuidere: donec illi per eum: vel per alium de beneficio ſit ꝓuiſuꝫ. Se cus ſi ei cōmiſit ordinare certas perſonas inter qͣs fuit aliquis ſine titulo. nam in hoc caſu: epiſcopus qui commiſit tenetur taliter ordinato. Similiter ⁊ ip̄e tenetur taliter ordinato quādo cōmittit alicui vt poſſit a qͦ voluerit ep̄o ad ſacros ordines ꝓmo ueri. hec extra de p̄ben. ſi ep̄s. li. vj. ¶ Capitulū ſede vacante nō pōt ꝯferre ea benefi cia que ad collatōnem ep̄i pertinēt. ſed bene poteſt admittere p̄ſentatos a pr̄onis. ⁊ eos inſtituere ī be neficijs: in quibus fuerūt preſentati. licet ad ep̄m ſi viueret pertinuiſſet. extra de īſti. et ſi capitulū. li. vj. Poteſt etiam capl̓m ep̄o defuncto vel a benefi ciorum collatōne ſuſpenſo cōferre prebendas: que ad ep̄m et capl̓m ꝯmuniter pertinēt. etiā ſi ep̄s in tereſſe habeat in collatōne tali tanꝙͣ prelatus. Et idem poteſt ep̄s ſi capl̓m ſit ſuſpenſum. vel ſingu lariter omnes ſint excommunicati. Sed ſi collatō beneficiorum pertinet ad ep̄m cum ꝯſilio capl̓i vl̓ ꝯſenſu: defuncto ep̄o vel ſuſpenſo: non pōt capl̓m ſe intromittere: niſi ep̄s ſuſpenſus fuerit in mora. de petenda relaxatōne ſuſpenſionis. vbi auteꝫ de ſpeciali ꝯſuetudine beneficioꝝ collatio ad aliqueꝫ cum ꝯſilio ep̄i ꝑtineret. ſublato ep̄o de medio: cuꝫ ꝯſilium nequeat peti. nō eſt collatio differēda. Si militer etiam ſi ep̄s ageret in remotis: ita ꝙ n̄ poſ ſit eius preſentia in breui haberi. extra ne ſe. vacͣ. ſi ad ep̄m. li. vj. ¶ Beneficia ⁊ omnes diguitates: vel perſonatꝰ vacantia in curia romana nō poſſunt ꝯferri niſi ꝑ papam. Similiter ⁊ curialium: ſeu accedentium ⁊ redeuntium de curia: ſi decedant in locis vicinis curie ad duas dietas legales: omnia hec ad papā tm̄ pertinēt. niſi ꝙ poſt menſem poſſunt ea cōfer re illi ad quos pertinent per ſeipſos tm̄: vel ipſis agētibus in remotis per ſuos vicarios generales quibus illud cōmiſſum ſit in eorum dioceſibus ex iſtentes. vel niſi eſſent parochiales eccleſie ⁊ vacaſ ſent vacante ſede apoſtolica aut etiam ſi vacauerīt ante. ⁊ papa priuſꝙͣ conferret defunctus eſſet. hec omnia ꝓbantur. extra de preben. licet. ⁊. c. ſtatutū ⁊. c. pn̄ti. ⁊. c. ſi apl̓ica. e. t. li. vj. Si per epiſcopum cōferatur beneficium alicui abſenti: licet nō fiat ſuum donec cōſentiat. tamen epiſcopus nō poterit interim cōferre alteri: donec iſte recuſet. nec valeret collatio. Secus ſi epiſcop notificata ipſa collatōnę. aliquem terminum com petentem aſſignet ꝯſentiendi: ⁊ ille nō ꝯſenſerit. jͣ. termnum. pōt etiam ꝯſentire quādocūqꝫ: dūmō priuſꝙͣ beneficium ipſum alteri ꝯferat̉. extra de p̄ ben. ſi tibi abn̄ti. li. vj. ¶ Si pauper clericus cui mandabat̉ ꝓuideri de bn̄ficio: iuxta eiꝰ merita qui nulluꝫ hēbat: poſteae aſſecutus nō tenet̉ ei amplius ep̄s ꝓuidere. extra de p̄ben. ſi pauꝑ. li. vj. Eneficiuꝫ. ij. Quo ad fructꝰ ¶ ¶ O beneficiorum Beneficiū. ij. ⁊. iij. ¶ Fructus temꝑe vacatōnis debent in vtilitateꝫ eccleſie expendi. vel futuris ſucceſſoribꝰ fideliter re ſeruari. al̓s in cathedralibus eccleſijs ⁊ in regula ribus ⁊ collegiatis. ſi fiat ꝯtra per capl̓a: cōuetus: collegia vel ſingulares ꝑſonas. Ipſi ꝯtrafacientes ſunt ſuſpenſi ab officio ⁊ bn̄ficio quouſqꝫ plene re ſtituerint quicqͥd d̓ bonis ꝑceperint a p̄latis mor tuis dimiſſis: vel vacatōnis temꝑe obuenientibꝰ. nō ob. priuilegijs: vel ꝯſuetudinibꝰ. extra de elect. qꝛ ſepe. li. vj. Item ſimilis ꝓhibitio fit generaliter de om̄ibꝰ eccleſijs ne bona eaꝝ occupēt̉ a prelatis quibus ſubſunt: ſeu ad quoꝝ cuſtodiam pertinēt niſi de ſpāli priuilegio: vel ꝯſuetudine p̄ſcripta: vl̓ alia rōnabili cauſa. al̓s ep̄i ⁊ ſuꝑiores ſunt ſuſpen ſi ab ingreſſu eccleſie. ⁊ alij ab officijs et beneficijs donec ſatiſfecerint. extra de offi. or. preſenti. li. vj. ¶ Indulgētie de ꝑcipiendis fructibꝰ bn̄ficiorū in abn̄tia ꝯceſſe ꝑſonis. nō eccleſijs vel dignitatibus ſunt caſſe ⁊ irrite. extra de reſcrip. c. fi. li. vj. ¶ Fructus iam ꝑcepti: planum eſt ꝙ alienari pn̄t videsͣ. alienatio. ſꝫ ⁊ fructꝰ qui debēt recipi pn̄t lo cari etiā ſi eſſent decime. ⁊ alia. extra d̓ loca. veſtra. Sꝫ hec locatō nō extendit̉ vltra tp̄s vite locantis qꝛ clericꝰ in bn̄ficio: vſufructuario ꝯꝑat̉. xvj. q. vj. illud. De hoc vide. jͣ. clericus quarto. ¶ Canonici ⁊ alij bn̄ficiati clerici. qui diuinis offi cijs nō interſunt nō pn̄t ꝑcipere quotidianas di ſtributōnes. nec valet ꝯſuetudo in cōtrarium. al̓s nō faciūt eas ſuas. ⁊ tenent̉ ad reſtitutiōeꝫ. niſi ex cuſet eos infirmitas vel iuſta ⁊ ratōnabilis corꝑa lis neceſſitas: aut euidēs eccleſie vtilitas. extra de cle. nō re. c. j. li. vj. intellige tn̄ de infirmitate q̄ ē cā ꝓpter quā nō intereſt diuinis. al̓s ſecus. vt qꝛ etiaꝫ ſi nō fuiſſet infirmꝰ: nō interfuiſſet diuinis. ⁊ tunc nō hēbit diſtributōnes ẜm ge. in. d. c. j. DEneficium. lij. net̄. q̄ nō nte Qn̄ īiuſte te ꝯſequit̉ beneficiū aut dignitatem vt ait I Ray. cum non intret ꝑ oſtium eſt fur ⁊ latro. nec habet viam ſalutis niſi reſignādo. vel ſi eſt diſpenſabile petat diſpenſatōnem ab eo qͥ pōt. ⁊ in vtroqꝫ caſu agat pnīam de ꝯmiſſo. ¶ Qn̄ aliquis male poſſidet beneficiū vel dignita tem. Utruꝫ ſubditi teneant̉ obedire ei vel debito res rn̄dere. Dicendū ꝙ lꝫ ī foro iudiciali multiplex eſſet rn̄ſio. tn̄ in foro ꝯſcīe: ſi quis ſciat ꝙ poſſeſſor eccl̓ie vel dignitatis nō ſit verꝰ p̄latus. certe nō te netur ei obedire. nec ſoluere qd̓ dignitati vel eccle ie dꝫ. nec ſoluēdo liberat̉. extra de iureiu. ea tę. ⁊ d̓ ſen. ex. inquiſitōni. ¶ Nunqͥd aūt male poſſidens abſoluat iguoran tes: De hoc vide ſingl̓r. jͣ. ꝯfeſſio. iij. in fi. IgAmla ax. iiij. q. j. ml̓tis modis ẜm Ri. in. iiij. di. xxvij. L ꝯtrahitur. Primo qn̄ qͣs diuerſis tem ꝑibꝰ hꝫ pl̓es ltīmas vxores ⁊ cogͦſcit am bas ⁊ ē bigamīa ꝓprie dcā. Scd̓o qn̄ diuerſis tꝑibꝰ habet plures: vnam de iure: alteraꝫ de facto. ⁊ cō gnoſcit ambas. Tercio cū ſil̓ hꝫ plures: vnam de iure: alteram de facto et cognoſcit ambas. Quar to quādo ꝯtrahit cum vidua ab altero marito co

gnita: ⁊ eā cognouit. Quinto qn̄ ꝯͣhit. ⁊ matrimo niū cōſūmat cuꝫ corrupta ab alio: ſiue hoc ſciat ille qͥ ꝯtrahit: ſiue nō. Sexto qn̄ ꝓpriā vxorē cognoſcit poſtꝙͣ ab alio eſt cognita. Oēs hij modi exͣhi pn̄t ex̄ d̓ biga. ſuꝑ eo. in gl. Itē ſeptimo ille eſt irregula ris qͥ poſt ſolēne votū ꝯtinentie: contrahit mrimo niū de facto: ſiue cū vidua: ſiue cū virgine: cū d̓ iu re nō poſſit d. c. ſuꝑ eo. in glo. ⁊. c. nuꝑ. ⁊. c. fi. e. ti. ⁊ xxvij. q. j. quot quot. ſꝫ talis nō ē irregularis ꝓpter defectu ſignificatiōis ī ſacr̄o. cuꝫ ibi ſacr̄m nō ſit. ſꝫ qͥa ſic ſtatutū ē: eo ꝙ ꝯͣ talē p̄ſumit̉ d̓ incōtinētia. ⁊ vvt ſacr̄m ordinis habeat̉ in maiori reuerentia. hoc idē tenet panor. ī. c. d̓ diacono. ⁊. c. ſe. extra qͥ cle. vl̓ vo. vbi dicit̉ ꝙ ꝯſtitutꝰ ī ſacris. matrimoniū ꝯtra hens efficitur irregularis. adeo vt neqꝫ in ſuſceptꝭ adminiſtrare poſſit. nec ad maiores ordines ſuſci piendos admitti. Et in iſtis ſex caſibꝰ vltimis. ē bi gamia interp̄tatiue dicta. ¶ An autē cū iſto clerico poſſit diſpenſari? Dic ꝙ aut iſte clericus incidit in bigamiam: vt qꝛ de iure recb auid aut de facto cōtraxit cū duabus: vel cū vna corru nc. ⁊alia. exim. pta. ⁊ cū tali epiſcopus nō diſpēſat. vt in. c. nuꝑ. et c. iij. de biga. Aut cōtraxit cū vnica virgine: ⁊ tunc rūciuaroypit̓ piop ſi eſt penitēs. ep̄s pōt diſpēſare: vt in. c. ſane. d̓ cle. cōiū. Et ꝯclude ꝙ ꝯtrahes matrimoniū in ſacris ciaticerici. qui ſiue cū corrupta: ſiue cū virgine ꝑdit executionem omniū ordinū. ⁊ de hoc eſt tex. in. c. ex lr̄arū. qͥ cle. n̄t ꝑcipere quo vo. lꝫ qͥdā reſtringāt ad cōtrahentes cū corrupta. ꝯſuetudo in cō ⁊ male. Idē dic de contrahente poſt ꝓfeſſioneꝫ fa ctā in religiōe vt dictū eſt. Et p̄dicta puto v̓a. etiā ſi nō cognoſcat eā. qꝛ. d. c. ex lr̄aꝝ. ſolū facit mētio ſēs eedeſie vtilitas nē de ꝯͣhente. ⁊ nihil dicit de copula carnali. ¶ Qui virginem deflorauit: et poſtea eā vxorē du iuinis al̓s ſeens. vt xit: ꝓmoueri pōt. qꝛ nō diuiſit carneꝫ ſuā in duas fuiſſet diuinis. ⁊ tunc nec illa in duos. exͣ. e. debitū.xxvj. di. acutius. Nō ob. ca. qual̓. xxx. q. v. ibi. virgo caſta et deſponſata vm. lij. j. in virginitate ⁊c̄. quia debꝫ eſſe virgo.i. nō ab alio cognita. ¶ Quid ſi credit cōtrahere cū virgine ⁊ inueīt cor ruptā? Rn̄. nō pōt ꝓmoueri. xxxij. q. v. ille. ¶ Quid ſiqͥs habuit vxorē nec cognouit. ⁊ poſtea nſatōnem ab duxit aliā virginē. ⁊ cognoſcit: vel ecōuerſo primā cognoſcit et nō ſcd̓am? ℟. nō repellit̉ a ꝓmotōne det beneficiū exͣ eo. debitū. Idē dicas ſi aliqͥs ducat in vxorē mu lierē ab altero deſpōſatam ⁊ traductā: tn̄ nō cogni tam. hec habent̉ in. d. c. debitū. īe: ſi quis ſciat ¶ Quid ſi maritus accuſat vxoreꝫ de adulterio et pēdente accuſatione vir ad p̄ceptuꝫ eccleſie reddit debitū vxori? Rn̄. ẜm Tho. ⁊ Ho. ⁊ Ray. irregu laris cēſet: nā irregularitas ſepe ꝯͣhit̉ ſolo facto. rat̉. extra de ¶ Sed querit̉: an ꝑ baptiſmū tollat̉ irregularitas Rn̄. Aſten̄. li. iiij. ti. iiij. ẜm Io. di. xxvj. deinde. ꝙ ſi irregularitas ꝓueniat ex defectu ſacr̄i. nō tollit̉ ꝑ baptiſmū. vn̄ bigamus an̄ baptiſmū nō pōt pꝰ ba ptiſmū ꝓmoueri. nec etiā corrupta an̄ baptiſmuꝫ pōt poſt baptiſmuꝫ velari. qꝛ virgo velata ſignifi cat eccleſiā triūphantē in qua non eſt macula neqꝫ ruga. Si v̓o ꝓueniat ex delicto. tollit̉ ꝑ baptiſmū. vn̄ ſi quis an̄ baptiſmū mille hoīes occidiſſet. poſt baptiſmū ꝓmoueri poſſet. Exemplum de Paulo Si aūt ꝓueniat ex inſtitutione eccleſie non tollit̉ ꝑ XXV II Sigamia Fo. XXVIII. baptiſmū. vn̄ iudex: executor: teſtꝭ: aduocatus: in cā ſanguīs: nō pn̄t poſt baptiſmū ordīari: hec Io. Sꝫ Goſ. Ho. ⁊ Hug. dicūt ꝙ baptiſmꝰ et̓ tollit hāc irregularitatē: qꝛ nō dꝫ eſſe melioris ꝯditionis peccator qͣꝫ nō peccās. ẜm tamen aliqͦs theo. nulla irregularitas tollit̉ ꝑ baptiſmū. Per baptiſmū em̄ ſolū tollūtur peccata: ⁊ ea q̄ ſequunt̉ ex ip̄is ſb̓ rō ne qͣ peccata ſunt: irregularitas aūt nō eſt pctm̄: qꝛ qn̄qꝫ non ſeqͥtur ex peccato: ſꝫ ex oꝑe meritorio: vt patet de illo qͥ occidit zelo iuſticie. ẜm aūt Sco. per baptiſmū tollit̉ irregularitas homicidij cuiuſcūqꝫ. nō aūt bigamīe. Ratio diuerſitatis eſt inſtitutio eccleſie hoc volentis. Et hoc nō ſine rōne.ſ. qꝛ ho micida nō eſt ad ordines habilis: niſi ꝓpter horro rem ſanguinis q̄ qͥdē tollit̉ in baptiſmo: qꝛ ſuppo nitur ꝙ ſit factus agnus d̓ lupo. Sed in bigamo nō tollit̉ defectus ſignificationis ꝓpter quē eſt ad ordines inhabilis. Et cū ꝑ baptiſmū tollant̉ pctā ⁊cͣ. Ideo cū infamīa ꝯſequat̉ ex pctō. ſub rōne pec cati. tollit̉ ꝑ baptiſmū. Si tn̄ aliqͥs an̄ baptiſmum cōmiſiſſet aliqd̓ maleficiū. ſi poſtea baptizet̉: iudex poſſet eū punire. qꝛ ꝑ baptiſmū tollit̉ pena qua qͥs erat obligatus deo. nō aūt illa qua eſt obligatꝰ ho mini. Sil̓r. ⁊ qͥ ante baptiſmū dimiſit vxorē ꝓpter fornicationē: ꝑ oſtea accepit eā. irregularis eſt. ¶ Quare aūt magis ledat incontinentia mulieris qͣꝫ viri? Omiſſis reſpōſionibꝰ glo. in. d. c. nuꝑ. que reprobat̉ a Ri. dicendū eſt ẜm eū. ꝙ motus nō di ſtinguit̉ ẜm ſpeciem ꝑ cōꝑationem ad terminum a quo. ſed ad quē. vnde ꝯſūmatio matrimonij: in ꝙͣtū eſt cū nō prius corrupta: qͣꝫuis ſit ab illo qͥ pri us carnem ſuaꝫ diuiſit ꝑ fornicationem: cum alia: nō ſic deficit ab integritate ſignificationis vnius cōiunctionis inter xp̄m. et eccleſiam: ſicut cōſūma tio matrimonij que eſt a viro non prius corrupto cum muliere corrupta ab alio. Similiter dico: ꝙ ſi mulier eſſet ordinis ſuſceptiua: irregularis fieret ꝑ cōſūmationem matrimonij: cū viro prius corru pto cū alia. nō aūt ꝓ cōſūmatiōe matrimonij cum viro nō prius corrupto. ꝙͣuis ip̄a prius fuiſſet ab alio ꝑ fornicationē corrupta. ¶ Utꝝ cū bigamis poſſit diſpēſari? Rn̄. ẜm Ri ꝙ qͣꝫuis nō poſſit papa diſpēſare ꝯͣ ius nature: nec ꝯͣ ius diuinuꝫ. tn̄ qꝛ eſt ſucceſſor petri qui princeps fuit apoſtoloꝝ. equalem habet ptātem: ptāti petri Immo eādē: ⁊ cū inferior nō poſſit obligare ſuꝑio rē: nec par parem: papa de plenitudine ptātis p̄t cōtra ſtatuta apoſtolorum quorumlibet diſpenſa re: ſi tn̄ viꝫ non habeant ex iure nature: vel diui no. lxxxij. di. p̄ſbyter. Cum ergo bigamum nō or dinare. apoſtolicū ſit p̄ceptum: cum bigamis pa pa diſpenſare pōt: tn̄ qꝛ nec decet hoc faciliter fieri ꝓpter reuerentiam apoſtolorum. Ideo cum bigr mis papa non diſpeniat: niſi exigente neceſſitate xxxiiij. di. lector: in glo. vbi Lucius diſpenſauit cū Panormitano archiepiſcopo: qui fuit bigamus. ¶ Bigami iure communi nudati ſunt omni pri uilegio clericali. et addicti foro ſeculari. non obſtā te conſuetudine. et eis ſub pena excōmunicatiōis inhibitū eſt deferre conſurā: vel hītū clericaleꝫ. eī eo. altercatōis. li. vj. Glo. ibi dicit hoc intelligēdū

Calix de his qͦ facti ſt̓ bigami ve ſiue interp̄tatīe ī mino ribus. Secus in maioribꝰ. Et ẜm ge. ibi. ille tex. lo quit̉ d̓ bigamis laicis. nō aūt monachis. nam iſti gaudēt priuilegio clericali. Nō ob. tex. lxxxiiij. di. qͥſqͥs: vbi dr̄ bigamū eſſe nudatū oī priuilegio cle ricali. ⁊ laicā ſolū hr̄e cōmunionē. Et ſic vr̄ ꝙ biga mus nō poſſit eſſe monachus. ℟. Io. an. in regu la delictū. in mer. ꝙ erit laicus ꝓfeſſus: qd̓ eſſe pōt c. ex eo. de elec. li. vj. Alix nō debet eſſe de ere: aut auricalco: aut cupro: aut plūbo. qꝛ ꝓpter eruginē iſta vomitū ꝓuocant: nec d̓ ligno: ꝓpter poros. ne ſub intret ſanguis. nec de vitro ꝓpter fragilitatē: nec de lapide: ꝓpter eius ineptitudinē. de ꝯſe. di. j. vaſa. ⁊. c. ⁊ calix. vbi dr̄ ꝙ tā calix ꝙͣ patena dn̄t eē de auro: vl̓ argēto: vl̓ ſtan no. Et qꝛ de his tm̄ tribꝰ mētionē facit: oēm aliam materiā ꝓhibē vr̄. lꝫ aſten̄. li. iiij. d̓ mente Rod. di cat ꝙ ſub ſtanno intelligit̉ plūbuꝫ. Et no. ẜm Pe. d̓ pal. ꝙ ſi calix argēteus cōſecratus poſtea deaure tur indiget cōſecratiōe. qꝛ ꝯſecratio ſit in ſuꝑficie. Nota tn̄ ꝙ ſi calix deauratꝰ ꝯſecret̉: lꝫ poſtmodū deꝑdat̉ auꝝ. nō ꝓpter hoc vr̄ denuo cōſecrandus: nec eſt ſil̓e in eo: ſicut in ꝑiete eccleſie qͥ decruſtatꝰ indiget recōſecratōe: nā in poſitiōe auri. qd̓ ita ſb̓ tiliter ponit̉. nō vr̄ ꝙ ſit ita ꝯſecratio in ſuꝑficie ip̄i us: qͥn remaneat in argēto. Et ita ẜuat ꝯſuetudo. ¶ Carcer. vides. accuſatus. ⁊. jͣ. incarceratus. Aſus fortultus. Quid ſit: Dic ẜm panor. pꝰ glo. in. c. vnico. de co. ꝙ eſt inopinate rei euentus qͥ p̄uideri n̄ pōt. Ubi gͦ diligētiſſimus p̄uidiſſet. non eſt caſus fortuitus. Pone exemplū. Domus tua minabat̉ ruinā. domus corruit ⁊ interfecit equū tibi cōmo datū. certe nō pōt dici caſus fortuitus. qꝛ diligētiſ ſimus reꝑaſſet domū: vel ibi nō habitaſſet. Si aūt domus nō minabatur ruinā: ſed impetu tempe ſtatis valide: corruit: nō ē tibi īputādū. Et iſta faci unt ad. q. Nūqͥd furtū cōputet̉ inter caſus fortui tos? Glo. iurꝭ ciuilis reperiūtur contrarie. Sꝫ cō muniter tenet̉. ꝙ aut ꝑ violētiam fuit tibi res ſub tracta. et eſt caſus fortuitus. Intellige qn̄ non fui ſti in aliqua culpa. puta. qꝛ non tranſibas ꝑ loca ꝑi culoſa. Si autē cōmittit̉ furtuꝫ clandeſtine. Et tūc ſi ab ea ꝑſona a qua etiā diligentiſſimus non p̄ca uiſſet. puta ab vxore: vel filio. ⁊ eſt caſus fortuitus Secus ſi ab ea ꝑſona a qua diligentiſſimus preca uiſſet. puta. a vili famulo: vt in. l. q̄ fortuitis. C. d̓ pig. act. ¶ Utrū ex pacto veniāt caſus fortuiti? Glo. vbi sͣ dicit. ꝙ in cōtractu nō tenetur quis ex generali pa cto. Sed oꝫ ꝙ caſus fortuiti ſpecialiter numerent̉ Sꝫ accurſius in. l. ſed ⁊ ſiqͥs.§. queſitum. ff. ſiquis cau. quem ſequit̉ Io. an. dicit. ꝙ aut nullus caſus fortuitus fuit expreſſus. et nō valet generalis obli gatio. neqͥs ſub inuolutione verboꝝ renūciaret ei inri: cui non eſſet in ſpecie renunciaturus. Et hec opi. placet Panor. Si v̓o aliqui caſus fortuiti fue rūt ſpecialiter enumerati. et ſecuta fuit clauſula ge neralis. puta. ⁊ de omnibus alijs. tunc tenet etiaꝫ in non expreſſis. optime ad hoc facit tex. in. c. qͥ ad agendū de ꝓcu. li. vj. Bar. tn̄ in. d.§. queſitum vi detur velle. ꝙ ſub illa clauſula generali veniunt ca ſus conſimiles exp̄ſſis. non autem maiores. quod ſatis placet Panor. quia in odioſis clauſula gene ralis non comprehendit maiora expreſſis vt ē tex. notabilis in cle. non poteſt. de ꝓcur. Secus de nō odioſis: vt in conſtitutione ꝓcuratoris. in qua ex preſſis aliquibꝰ requirentibꝰ ſpāle mandatū: ⁊ ſub iecta clauſula generali veniūt maiores caſus exp̄ſ ſis. vt notat Inno. in. c. ſedes. de reſcriptis. ¶ An aūt renunciatio generalis firmetur iuramē to vel ſaltem iuramentū ſit obligatoriū? Io. an. di cit. ꝙ nō. quia renūciatio generalis nō valet ex de fectu conſenſus. qꝛ nō vr̄: ꝙ ille conſenſerit de caſi bus nō exp̄ſſis. Sic iuramentuꝫ nō obligat vltra conſenſum. facit. c. pe. ⁊. c. quintauallis: de iureiur. ⁊ eſt notabile dictū. Et credo ꝙ in foro pnīali: qͥs obligetur ẜm ſuū cōſenſum. ¶ Ceſſatio a diuinis. vide. jͣ. interdictū vltimo. ¶ ¶ Itatio. Citari pōt qͥs ex cā ī pͥma citatione. per terminum breuem ⁊ ꝑem toriū. Sed niſi neceſſitas vrgeat: non de bet quis moneri vel citari niſi tribus edictis: vel vno ꝑemptorio: qd̓ cōtinere debet tātū tp̄s quan tum tria edicta: extra de dila. c. j. vbi de hoc in glo. ⁊ tale peremptoriuꝫ habet vim trine citationis: vt in. l. tres denūciationes. C. quō et qn̄ iu. ¶ Ubicunqꝫ agitur ad penaꝫ incurrendam: ⁊ iu ra exigunt trinam monitioneꝫ nunqͣꝫ citatio etiaꝫ peremptoria habet viꝫ trine citationis ẜm Ioan. an. in. c. ex tue. de cle. non re. Ratio quia in penali bus verba debent ſtricte intelligi et proprie. nō āt ficte et large. vt in. c. in noſtra. de iniur. ¶ Citatus non comparens etiam in primo termi no: debet condemnari in expen̄. factis per aduer ſarium. nec dꝫ expectari vt ſit ꝯtumax in ſcd̓a ⁊ ter cia citatiōe: vt vult Bar. in aut̓. qͥ ſemel. C. quō ⁊ quando iudex. ¶ Utrum citatio facta die feriata ad diem non fe riatam valeat? Rn̄. Panor. in. c. fi. de fer. ẜm opi nionem Io. cal. d. car. d. an. et Bar. in. l. j.§. nun ciatio. ff. de no. oper. nun. concludit. ꝙ de iur̄ non valet talis citatio ꝑ. l. dies feſtos. C. de fer. vbi di citur ꝙ ſilere debet horrida vox preconis: et Pa nor. intelligit non ſolū in ferijs introductis ad ho norem dei. ſed etiam in alijs introductis in fauorē hominum. etiam idem putat in repentinis: nā im perator mandat eas ſub eadem veneratione obſer uari qua ſolennes. vt in. l. omnes. C. de fer. Et cō cludit Panor. ꝙ nullus actus iſtorū triū pōt fieri die feriata.ſ. preceptum de citando. executio prece cepti.ſ. actus citationis. ⁊ proceſſus qui fit vigore citationis. ¶ Utrum autem valeat citatio facta die non feri ata pro die feriata? Rn̄. Panor. vbi sͣ. poſt cal. et Spe. ⁊ Io. an. dicit. ꝙ ſi ponitur. vſqꝫ. poteſt in qͣ libet die. jͣ. feſtum comparere. Secus vbi ſimplici tercitatur: vt ſimpliciter compareat tali die que ē

feriata. tunc em̄ prius venire nō poteſt: nec debet. et illa die venire non tenet̉. ⁊ ſic neceſſaria eſt noua citatio. ⁊ hanc opinionem tanqͣꝫ veriſſimā teneas: quicquid ſenſerit. d. An. Hec Panor. ¶ Utrum ſnīa lata contra nō citatū teneat? Car. in cle. paſtoralis. de re iud. in.§. deniqꝫ. dicit. ꝙ aut nullo mō fuit citatus. aut ſic. Primo caſu eſt nulla de ma. ⁊ obe. inter quatuor. Si aūt aliquo mō fuit citatus: aut legitime: aut nō: aut dubitat̉. Si legiti me: ſnīa valet: ſi alia ſunt rite geſta. ſi tn̄ citatus. nō fuiſſet cōtumax vere. ſed ficte. ſubuenit̉ ſibi ꝑ reſti tutionē. de re iud. cum bertoldus. Si nō legitime. videt̉ ꝙ debeat haberi ꝓ nō facta. de electi. bone. ij. Si dubitat̉. dicit Paul̓. ꝙ p̄ſumit̉ pars citata: ſi ſnīa trāſiuit in rem iudicatā. Nota tn̄ Panor. in c. cām que. de Reſcriptis. ⁊ in. c. cuꝫ ſit. de ap. ꝙ in facto notorio pōt ferri ſnīa cōtra abſentē nō citatū cum certū eſt abſenti nullā ꝯpetere defenſionē. Ci tatio em̄ fit vt ſe defendat. nec in hmōi notorijs re quirit̉ ordo iudiciarius. ¶ Utrum corꝑaliter impeditus. teneat̉ ꝑ aliū cō parere? Panor. in. c. in noīe dn̄i. de teſt. dicit. ꝙ nō et actus geſtus eo abſente ꝑinde eſt ac ſi nō fuiſſet citatus. ¶ Utrum iudex eccleſiaſticus poſſit denūciare ali quē excōicatum illo minime vocato: nec aliter pri ſe dila. c. j. vbid̓ us declarato ꝙ inciderit in ſnīam excōicationis? Rn̄. Panor. in. c. peruenit. de ap. dicit ꝙ vbi exceſ ſus nō eſt notorius. dꝫ iudex illu prius vocare ⁊ re ciꝑe eo pn̄te ꝓbationē ſuꝑ facto. ⁊ poſtea conſtito de facto declarare illū incidiſſe in ſnīam excōicatio nis. hoc ꝓbat̉ in. c. cum ẜm. de here. li. vj. vbi pꝫ ꝙ ſi allegat̉ queꝫ incidiſſe in ſnīam iuris. nō dꝫ iudex prius ꝓcedere ad executionē. ꝙͣdiu declarauerit il lum incidiſſe in ſnīam iuris. Ab hac tn̄ declaratōe poterit appellari. qꝛ licet nō poſſit appellari a ſnīa iuris: vt in. c. qꝛ. de appel. pōt tn̄ appellari a ſnīa iu dicis declarantis. qꝛ illa declaratio eſt ſnīa hoīs nō iuris. Si v̓o exceſſus eſt notorius. tunc non oꝑtet ꝙ hec ſolennitas adhibeat̉. ſed pōt eum denūciare je feriata ad abſqꝫ alia citatione. ¶ Quid dicendū de cōſuetudinibꝰ quarundā reli gionū q̄ habēt vt multotiēs etiam ex leuibꝰ cauſis priuent̉ fratres p̄laturis: ꝯfeſſionibꝰ ⁊ hmōi abſqꝫ alia monitōe vel citatōne p̄uia: ⁊ abſqꝫ alia ordine ida vox preconis: et Pa iudiciario: nunquid valeant hmōi geſta ꝑ eos? dic iuxta nota. ꝑ doct. ⁊ Panor. in. c. cum ſpāli. et. c. qꝛ. de ap. ⁊. c. qualiter ⁊ qn̄. el. ij. de accu. ꝙ in religioſis nō eſt ſeruandus ordo iuris vſqꝫ quaqꝫ.i. ad vnguē vbi ergo dicti religioſi habēt iuxta regulā ⁊ cōſtitu tiones: vel conſuetudines eorū: vt ex ſola infamia in l. omnis. Cde notati: vel ſil̓i tenerent̉ cedere p̄lature: ſicut dicitur de p̄dicatoribꝰ ⁊ cartuſienſibus qui ex ſola infamia notati cedunt generali ſuo. Dicendū eſt ꝙ p̄latus eorum poſſet ex dicta infamia ſcandaloſa vel euidē tia facti. etiā ſine citatōe aliqua illos priuare admi niſtratōe vl̓ officijs eorū. Scd̓m em̄ Hen. de gan. in quolibeto ſuo tantā habent ſubditi religioſi iu riſditionē ⁊ aucͣtatem: quantā dant eis p̄lati ſui et nō plus. Non em̄ habent velle nec nolle: vt in. c. ſi religioſus. de elec. li. vj. Ideo eis reſiſtere non licet: Clericus.. Fo. XXVIII. nec appellare ꝙͣdiu p̄lati ꝓcedūt ẜm iura cōia: vel conſtitutiones. vel cōſuetudines eorum: vt notat̉ ꝑ doc. in. c. cum medicinalis. de ſen. ex. li. vj. ⁊ ma xime Lap̄. ⁊ habet̉ tex. de hoc in. c. rep̄hēſibilis. de app. Ad hoc facit qd̓ notat glo. quā ſequit̉ Panor. in. c. cum ſpāli. ꝙ diſpoſitio. c. ſacro. de ſen. ex. non eſt neceſſario ſeruāda in religioſis contra ſuas ob ſeruantias ſpāles. quod eſt dictū ſingulare ẜm Pa nor. ⁊ dicit hoc ꝓcedere. vbi regula vel conſtitutio religioſorum daret certū modum: ſeu ordinē in ex cōicando religioſum. vt ſatis ſit ſeruare illum ordi nem regule: ſeu conſtitutionis ipſorum religioſorū qd̓ multum bene notabis. Hoc idem tenet Fede. conſilio. cv. vbi dicit. ꝙ valent conſuetudines. per quas ſine iuris ordine. etiam ex leuibus cauſis re ligioſi viri ex ſuis locis ⁊ adminiſtratiōibus amo uent̉. allegat. d. c. qualiter. ⁊. d. c. cum ſpāli. ⁊ de ſy. ꝑ tuas. Addit tn̄ vnum valde notabile. ꝙ pena ex pulſionis: priuationis. ⁊ remotōnis qn̄qꝫ incipit a crimine. ⁊ tunc habet locum qd̓ dictuꝫ eſt.ſ. ꝙ ſine monitōe poſſint amoueri. Si v̓o a cōtumacia vel inobedientia: tunc vt locus ſit pene: neceſſaria eſt monitio. Hec Hen. Lericus. j. Communiter Que c rit̉ quid comp̄hendat̉ appellatione cle ricorum? Dic ẜm Panor. ſuꝑ Rubrica de vi. ⁊ ho. cle. ꝙ largo ſumpto vocabulo veniunt oēs in quacunqꝫ dignitate ſint poſiti. exquo ſunt clerici ad ſeruitium dei. vnde omnes qui non ſunt laici. dicunt̉ clerici. xij. q. j. duo. Dicunt̉ em̄ clerici. a cleros grece. quod eſt ſors latine. qꝛ ſūt electi ad ſor tem dn̄i. Priuilegium ergo attributuꝫ ſimpliciter clericis comp̄hendit omnes clericos cuiuſcūqꝫ or dinis vel dignitatis ſint. nam ſi eſt ep̄s. ergo cleri cus. Sed in materia odioſa appellatione clericorū nō credo comp̄hendi ep̄os. nec etiam clericos exi ſtētes in dignitate. vide de hac materia ſingularia sͣ. Abſolutio primo. Et ex p̄dictis pōt inferri vnū notabile ẜm Io. an. in. c. Iohannes. de cleri. cōiu. ꝙ appellatōne laicorum in materia odioſa: nō ve niūt clerici cōiugati. Et hoc facit ẜm eum. ꝙ ſi ſta tutū ep̄i certo caſu excōicat laicos. nō comp̄hendit clericos cōiugatos. cū materia ſit odioſa. ⁊ illi non ſint puri laici. ſed quedā ſpēs mixta. facit. c. ſtatutū de elec. li. vj. ¶ Clericus debet deferre raſuram in modū coro ne sͣ. et tonſuram capilorum ab infra. Et ꝑ hmōi tonſuram quis conſtituit̉ clericus. tn̄ qͣꝫdiu habet ſolam primam tonſuram: vel minores ordines p̄t ſi voluerit̉ deſerere clericatum. Si tn̄ clericus etiaꝫ in minoribꝰ habeat bn̄ficium. tenet̉ portare tonſu ram. al̓s peccat mortaliter. qꝛ dignus anathemate de vi. ⁊ ho. cle. ſi quis. Ubi etiam dicit Panor. per glo. in cle. attendētes. de ſta. re. ꝙ etiam moniales debent habere conſuram in parte inferiori. Ita ꝙ eis p̄cidāt̉ crines vſqꝫ ad aures. Sed clerici debet habere raſuram in ꝑte ſuꝑiori. ⁊ tonſuram in infe riori. Et ſic nō debent nutrire comam. Et ſi ſecus fecerint excōicari debent. d. c. ſi quis. ¶ Clericus debet eſſe ornatus duplici omamento

Clericus. ij. ſcꝫ interiori ⁊ exteriori. Interius ornamentū. con ſiſtit in virtutibꝰ. quibus debent eſſe ornati clerici. Exterius ornamentum conſiſtit in quatuor. Pri mo in inceſſu. vt maturitatem p̄tendāt. ⁊ alijs ſen ſibus corꝑis. Scd̓o in habitu. vt non deferant ve ſtes inciſas ⁊ lingulatas.ſ. frapatas ad modum io culatorum. nec varij coloris: neqꝫ rubeas nec viri des. hi em̄ duo colores ſūt clericis interdicti: vt in. c. clerici. eo. ti. Et in cle. ij. eo. tit. ꝓhibet̉. ne etiā ca ligis rubeis vel viridibꝰ publice vtant̉. vide tamē pulcrum dictum Hoſt. in. c. antiqua. de priuil̓. ꝙ panni rubei ⁊ frena ⁊ calcaria deaurata et ſil̓ia or namenta ſunt inſignia pape. ⁊ ſui legati: cum ꝓfi ciſcit̉ vltra mare. Ex quo infert̉ ꝙ etiā cardinales non pn̄t de iure cōi vti hmōi coloribus ⁊ ornamē tis. Conſuetudo tn̄ habet oppoſituꝫ. Et forte eos excuſat. exquo papa videt ⁊ non reprobat. Nam iſta ſunt de iure poſitiuo. Nam olim clerici porta bant veſtes partitas. Et ex p̄dictis etiaꝫ colligit̉ ꝙ nō tm̄ clericis: immo nec laicis licitum eſt deferre hmōi deaurata: nec ꝓ ſua ꝑſona: nec ꝓ equis ſuis Et eſt rō. qꝛ hmōi ornamenta ſunt ornamēta prin cipis: quibꝰ priuati vti nō debent ſub pena capitis vt. l. ij. C. de veſti. oloba. lib̓. xj. Et hanc rōnem ſe quit̉ tex. in. l. temꝑent. eo. ti. Mulieribꝰ aūt indu bium eſt: ꝙ poſſint vti p̄dictis: ſine pena predicta. qd̓ quidā putant verum in matronis ⁊ nobilibus nō in omnibꝰ. Quidaꝫ etiam habent ex priuilegio vt milites ⁊ doctores. ⁊ ſil̓r milites gaudētes. exqͦ dant̉ ſibi in ſignum. Et pōt introduci de conſue tudine. Item veſtes clericorū nō debēt eſſe nimis longe. nec nimis breues. Item nec de ſerico. ſed de lana nō nimis p̄cioſa vel vili. xlj. diſt.§. j. Et no. ꝗ ex cā timoris: ꝑegrinatōnis: vel alia ſil̓i: licitum eſt clericis habitu tranſformare. xxj. q. iiij. ep̄i. et extra de vi. ⁊ ho. cle. clerici. el. ij. ¶ Quicunqꝫ aūt clericus virgata vel partita veſte vtit̉ publice ſine cā. ſi bn̄ficiatus eſt: eſt ſuſpēſus a fructuum ꝑceptione ꝑ ſex menſes: ſi nō eſt benefi ciatus. ⁊ eſt in ſacris citra ſacerdotium ꝑ idem tp̄s eſt inhabilis ad beneficium obtinēdum. Si auteꝫ habet dignitatē vel bn̄ficium cum cura. vel eſt ſa cerdos: aut religioſus: eſt ſuſpenſus ꝑ annuma be neficio. ⁊ ꝑ idem eſt inhabilis ad obtinendum qd̓ cunqꝫ beneficium eccleſiaſticū: vt in cle. qm̄. de vi. et ho. cle. tercio ꝯſiſtit clericorū ornamētuꝫ in cibo. qͣrto in potu: de qͦ vide no. ꝑ doct. in. c. a crapula. de vi. ⁊ ho. cle. vbi dr̄. ꝙ clerici vinum temperent. et a vino ſe temperent. ⁊ ꝙ clericus debet eſſe con tentus trina potatōe: vt dicit tex. in. c. qn̄. xliiij. di Quod tn̄ intelligit̉ qn̄ appetitus naturalis vltra non exigit. Lericus. lj. ſcꝫ ꝙ clerici a qui buſdam actibꝰ ſecularibꝰ ſūt remoti. nō em̄ debent intendere negociatōni: vt. e. ti. clerici. el. ij. ibi. cōmercia ſecularia nō exerceant: maxīe inhoneſta. Et ꝓpter illud verbū maxime. di cit Panor. ibidē. ꝙ etiā honeſtas negociatiōes nō pn̄t exercere. Sed hoc verū qn̄ clerici nō indigent nam tunc pn̄t vti honeſtis negociatōibꝰ ⁊ querere victū manibꝰ. xcj. diſ. clericus. ⁊ in. c. j. de cele. miſſ. Et cōtra clericū negociatorē: vide tex. in. c. negocia torē. lxxxviij. diſt. vide etiā tex. in. c. ꝑuenit. lxxxvj. di. vbi dr̄ ꝙ cā lucri nō debent cōducere poſſeſſio nes aliorū. ⁊ ibi etiā hr̄. nūquid poſſint eſſe tutores pupilloruꝫ. vn̄ pn̄t ſuſciꝑe tutelas a legibꝰ impoſi tas. Sed ⁊ curā orphanorū ⁊ viduarū q̄ indefenſe ſunt. aut earū ꝑſonarū q̄ maxime indigēt admini culo eccl̓iaſtico. Et vide qd̓ notat̉ in. c. j. ne cler. vel mo. vbi dr̄ ꝙ clericus pōt negociari ꝓpter neceſſita tem. Intellige qn̄ aliquid oꝑat̉ ex ſuis manibꝰ: vel emit rem: vt inde habeat materiā reducēdi ad ali quas formas. nō em̄ dꝫ emere rem. vt eam integrā ꝓ maiori p̄cio vendat. ⁊ vide ibi glo. in ver. cōdu ctores. ꝙ ſi clericus ſuccedit cōductori. licite p̄t ſta re in illa cōductōe vſqꝫ ad p̄finitū tp̄s locationis. ¶ Clerici non debent miniſtrare in taberna. nec in ea comedere vel bibere. niſi cā neceſſitatis in pe grinatiōe. xliiij. di. nō oꝑtet. ⁊. c. nulli. ⁊. c. clerici. ¶ Clerici goliardi: aut buffones.i. ioculatores. ſi hoc ꝑ annū exercuerint. carēt omni priuilegio cleri cali ipſo iure. Eodē mō ſi minori tꝑe ⁊ tercio moni ti nō reſipuerīt: vt in. c. vnico. e. ti. li. vj. Et no. ẜm Ge. ibi. ꝙ vbi canon imponit penā ipſo iure ex fa cto negatiuo. nō requirit̉ monitio. qn̄ illi addit̉ cer tū tp̄s: vt ibi ſi nō deſiſtāt infra annū. ⁊ requirit̉ in hoc caſu annus cōtinuus ⁊ integer. Et ex hoc no. ꝙ vbi lex vel ſtatutū dat certū tp̄s. ad hoc vt pena cōmittat̉. Intelligit̉ de tꝑe continuo. ¶ Clerici qui carnificū: macellariorū. ſeu taberna riorum officiū publice faciūt ⁊ ꝑſonaliter exercēt. ſi tercio noīatim moniti nō deſiſtāt. ſeu reaſſumant et ſunt ꝯiugati. ꝑdūt priuilegiū clericale oīno. Nō cōiugati v̓o. ſi nō incedūt vt laici. ꝑdunt in rebꝰ tm̄ Et ſi oīno incedūt vt laici in ꝑſonis priuilegiū cle ricale qͣꝫdiu p̄miſſis inſtiterint. eo ipſo amittūt: vt in cle. j. e. ti. Et no. ẜm Car. ibidē in ver. tercio mo neāt. ꝙ vbi requirit̉ trina monitio. nō ſufficit vnū ꝑemptoriū. ⁊ requirit̉ ꝙ dicta monitio fiat noīatī. et iō nō ſufficit generalis. de quo. jͣ. Excōicatione. xxv. nec ſufficit ꝙ hmōi admonitio fiat ante exer citiū. nec ſufficit ſimpl̓r monere vt deſiſtat. ſꝫ requi rit̉ vt fiat clerico tale officiū exercenti. Et ꝑ hoc di cit Car. ibi. ꝙ ſi fiat monitio clerico tabernario vt deſiſtat ⁊ exercet officium carnificis vel macellarij. non erit locus pene. Et ſic requirit̉ ad hoc vt ſit lo cus pene ꝙ clericus monitus exerceat illud officiū a quo monitus eſt deſiſtere. ¶ Quid ſi clericus exerceat p̄dicta officia occulte. vel nō ꝑſonaliter. an ſit locus pene? Gloſa in ver. publice dicit ꝙ nō. ⁊ dicit ꝙ illa duo.ſ. publice ⁊ ꝑ. ſonaliter. cōiunctim requirunt̉. Si ergo occulte vl̓ ꝑ alium hoc exercet̉. ceſſat pena. ſꝫ nō culpa. quam glo. ſingulariter no. ꝓ intellectu capl̓i. mulieres. de ſen. ex. ꝑ quē text. iuncta hac glo. terminat̉ qō. An ꝑ ſtatutuꝫ quo ponit̉ maleficiū teneat̉ mandans? Et videt̉ ꝙ nō. qꝛ mandās facit tm̄ ficte. verba v̓o ſtatuti requirūt ꝙ vere fiat. ff. de ne. geſ. l. iij.§. hec verba. Contrariū ꝓbat̉ ex. d. c. mulieres iucta hac glo. vt dicamus ꝙ tenet̉. niſi in ſtatuto puniret̉ tm̄ is qui ꝑſonaliter faceret. Ad cōtrariū dic̄. ꝙ hic nō

eſt interp̄tatio. ſed potius extēſio ex mēte legis. qꝛ mandās vere dr̄ facere. d. c. mulieres. Sed Ge. in c. i. e. ti. li. vj. dicit ꝙ aut clericꝰ vult hr̄e tabernā vt pſonaliter ibi adminiſtret ī artificijs etiā honeſtis Et hoc eſt ꝓhibitū. xliiij. di. nulli. Aut vult admi niſtrare in artificijs clerico ꝑmiſſis. ⁊ tunc pōt hr̄e vt in glo. in. d. c. negociatore. Aut vult hr̄e tabernā non vt ꝑſonaliter adminiſtret. ſed locare alijs qui exerceāt ibi ſua artificia. Et hoc nō eſt ei ꝓhibitū. Et ꝓ hoc etiā facit tex. in. c. ſignificante. de ap. vbi canonici habebāt ſtallos. vbi carnes incidebant̉. qd̓ no. qꝛ ſemel defendi vnū clericū qui in domībꝰ eccleſie tenuerat tabernā vendēdo vinū qd̓ recolle gerat ex poſſeſſione eccleſie nō tn̄ adminiſtrauerat in ꝓpria ꝑſona. ſꝫ ꝑ aliū. Hec Ge. Et hoc videt̉ cō ſonare ter. qui nō ſine miniſterio dicit ꝑſonal̓r. Et ſi voluiſſet ꝓhibere etiā ꝑ aliū poſuiſſet. de deci. ac audientiā. maxīe qꝛ hmoi officia ex ſe nō ſunt ꝓhi bita nec iure diuino. Credo tn̄ ꝙ ſi clericus ꝑſona liter exerceret. ſꝫ ꝓ alio. ꝙ teneret̉ hac cle. qꝛ ſubeſt triuritip horror ⁊ vtilitas. ¶ Clericus ꝯiugatus ſi ꝯtraxit cū vnica ⁊ v̓gine ⁊ deferat tōſurā ⁊ veſtes clericales. retinet pͥuilegiū ſponit penā ipi clericale in duobꝰ.ſ. ꝙ ꝑcutiēs euꝫ eſt excōicatꝰ. ⁊ ꝙ non pōt diſtringi nec condēnari a iudice ſeculari. tāt infra ani nec ciuiliter nec criminaliter. In ceteris v̓o non re eger. Et ex hoci tinet. Item ſi nō defert tonſurā ⁊ habitū. in nullo ūj tp̄s ad hoc vt pen retinet: extra de cle. coniug. clerici. li. vj. ¶ An aūt indiſtincte ſit verū ꝙ clericus ꝯiugatus nō poſſit ꝯdēnari a iudice ſeculari? Diſtingue. nā in cā criminali: ſiue illa cā intētet̉ criminal̓r. hoc eſt ri nō deſiſtāt ſe qn̄ agit̉ ad penā corꝑalē. ſiue ciuiliter hoc eſt ad pe nā pecuniariā. neutro caſu p̄t puniri a iudice ſecu lari. In cā v̓o mere ciuili Ioh̓. an. in. d. c. vnico. te net ꝙ clericus cōiugatus p̄t ꝯueniri corā iudice la co. quē ſequit̉ Io. cal. ⁊ Ge. in. d. c. vnico. qd̓ nota. ¶ An aūt clericus ꝯiugatus ꝓ debito pecuniario poſſit detrudi in carceribꝰ? Ge. ibi ẜm Lap. tenet ꝙ nō. eo caſu qͦ gaudet iſtis priuilegijs. ꝑ iudicē ſe cularē. etiā ſi ſit caſus ꝙ laici poſſint licite detineri. qꝛ iſte tex. reſeruat iſtis clericis priuilegiū canonis eo mō qͦ prius pͥma iura habebāt. qꝛ in nullo dimi ciū exercenti. Et ꝑ hoc d̓ nuit̉. ſꝫ ꝑ iura antiqͣ detineri nō poterāt ſine pena excōicatōis: vt in. c. ij. de fo. ꝯpe. ergo nec hodie. ¶ Quid aūt ſi iudex laicus nō diſtringit iſtū cleri cum. ſꝫ condēnat eū tm̄ ꝓ crimine. an incurrat ex cōicationē? Ge. ẜm Lap. ab. tenet ꝙ non. qꝛ ex ſo la ꝓnunciatōe ſnīe nō incurrit quis excōicationē. ¶ Quid ſi ſit ꝯſuetudo ꝑticularꝭ ī loco ꝙ gaudeāt etiā in alijs. an ſit ſublata ꝑ iſtū tex? Io. mo. tenet ꝙ nō. qꝛ iſte tex. nō tollit ꝯtrariā cōſuetudinē. ergo ſtabit ꝑ. c. j. de conſti. li. vj. Io. an. tenet contrariū. Sed Ge. reducit iſtas opi. ad ꝯcordiā. ꝙ aut con ſtat vtētes hac immunitate voluiſſe hoc facere aīo et intentōe inducēdi nouā ꝯſuetudinē ſeꝑatā a di ſpoſitōe iuris cōis ⁊ tunc valet illa conſuetudo ho die. Et ita ꝓcedit opi. Io. mo. Aut conſtat ꝙ non faciūt aīo ⁊ intentōe nouā ꝯſuetudinē inducēdi. ſꝫ ſeruare antiquā legē. ⁊ tunc ꝓcedit opi. Io. an̄. qꝛ exqͥ papa vult tollere illā legē. tollit oēm obſeruan tiam legis hactenus vſitate. Aut eſt dubium. quo Clericus. iij. Fo. XXIX. animo fiat. ⁊ tūc in dubio nō p̄ſumit̉ ꝙ voluerint nouā ꝯſuetudinē inducere cōtra obſeruātiā legis ſꝫ tm̄ ex moribꝰ vtentiū illā. l. approbare. Et addit Io. an. ꝙ qn̄ ſeruat̉ lex antiqua. in dubio obſeruā tes. nō vident̉ hr̄e animū inducendi nouā ꝯſuetu dinē q̄ vinculū addat ad diſpoſitionē iuris antiqͥ. ¶ An aūt clericus ꝯiugatus poſſit eē vicarius ep̄i vel arbiter in cā ſpūali? Dic ꝑ p̄dicta ꝙ non. Ꝙtum ad coha Lericus. lij. bitationē mulier c ¶ dic ꝓut habet̉ in. c. j. de coha. cle. ⁊ mul̓. ꝙ clericus nō dꝫ retinere in domo mult erem ſuſpectā de incontinētia. etiaꝫ ſi ſit mater vel ꝯſanguinea. Et nota ẜm Panor. ibidē. ꝙ ꝯſangui neas iuuenes al̓s nō ſuſpectas p̄t clericus bone fa me in domo retinere. ſꝫ extraneas nullo mō pōt re tinere. quantūcunqꝫ al̓s ſint bone fame. qꝛ talis cō mixtio eſt ꝑiculoſa. nō ſic cuꝫ ꝯſanguineis. Et hoc ſentit glo. in. c. volumus. lxxxj. diſ. Idē intellige ꝙ non ſit talis conſanguinea que habet ſecum pedi ſequas. ¶ An autē ep̄s poſſit ſecū habere matrē ſeu aliam non ſuſpectā? do. An. dicit ꝙ nō. ſed Panor. tenet oppoſitū ꝑ tex. exp̄ſſum in. c. interdixit. xxxij. di. lꝫ ius ciuile in autentica. ep̄o. C. de ep̄i. ⁊ cle. aſiter te nuerit. tn̄ exquo ius canonicū oppoſitū innuit. ſtā dum eſt ei. Fateor tn̄ ꝙ primū eſt honeſtius: maxi me ꝓpter clericos cōmorantes cum ep̄o. ¶ Utrum clericus incōtinens ⁊ fornicarius ſit ſu ſpenſus. ⁊ debeat in officijs euitari? Dic ẜm no. ꝑ Panor. in. c. vr̄a. ⁊. c. fi. de coha. cle. ꝙ quilibet pro mortali pctō eſt ſuſpēſus ꝙͣtum ad ſe tn̄ talis non eſt. ſuſpēſus quo ad alios. nec debet in officio vita ri. niſi peccatū ſit notoriū. Et notoriū eſt duplex.ſ. iuris ⁊ facti. Notorium iuris. dr̄ qn̄ ꝑ ſnīam con uincit̉ de crimine. vel ꝑ confeſſionē ſuā ſponte fa ctam condēnatus ē. Et tunc nō eſt licitū audire ta lem. ⁊ peccant contrafacientes. Sed dubium eſt. in notorio notorietate facti. vt quia habet concubi nam publice in domo. nec fuit condemnatus. nec in iudicio confeſſus. ⁊ iſte eſt caſus ꝑiculoſus. de qͦ dicit Panor. ſepius fuiſſe interrogatum apud ho mines timoratos. ⁊ concludit dimiſſis opinionibꝰ de ſubtilitate iuris poſſe ſic diſtingui. ꝙ aut forni catio eſt ita notoria. ꝙ nullam habet dubitationē. ſicut videmus in pluribꝰ clericis qui tenent ita pu blice concubinas ſicut vxores. ⁊ publice nutriunt filios. ita ꝙ etiā ipſi nō audent diffiteri. ⁊ tuuc cre do ꝙ oīno ſit abſtinendum ab eis. ſine alia moniti one. hoc ꝓbat tex. in. d. c. veſtra. in fi. ibi. nec habet opis euidentiā. ⁊ melius in. c. tua. eo. tit. vbi null fit mentio de monitiōe. Item hoc videt̉ ꝓbari de directo. in. c. nullus. ⁊. c. p̄ter. xxxij. di. Reqͥrūt em̄ illa iura ſolam euidētiam facti. nō aūt monitioneꝫ a ſuꝑiore. Item ex contrario ſequeret̉ ꝙ nunqͣꝫ vel raro fornicatio poſſet eſſe notoria. Si v̓o fornicatō nō habet iſtā oꝑis euidentiā. ſꝫ p̄t ꝓbabiliter tergi uerſari. puta. qꝛ cōcubina hītat cū mr̄e clerici. ⁊ di cit illā eſſe pediſequā mr̄is. vl̓ qͥd ſil̓e. ⁊ tunc requi rit̉ monitio. Et hanc putat Panor. eſſe mentē iuri um: ⁊ iſta videt̉ eſſe cōis opinio. Adde tamen qd̓

Clericus. iiij. notat Io. de ſan. ꝙ laici nō peccāt audiēdo diuina ab hmōi clericis fornicarijs etiā notorijs. qꝛ licꝫ ig norātia iuris naturalis. ſiue diuini. ſit laicis ꝑiculo ſa. nō tn̄ ignorātiā iuris poſitiui. cū non teneant̉ il lud ſcire. vn̄ nō eſt tutū ꝙ cōfeſſor dicat eis ius. qꝛ ꝑ hoc magis implicant̉ ꝙ releuent̉. Nota etiā ẜm Ar. flo. ꝙ nō ſolū ſacerdos. ſꝫ etiā clericus in mino ribꝰ ex notoria fornicatōe eſt ſuſpēſus ab oībꝰ acti bus ordinū ipſo iure. ẜm Inno. qd̓ notat Ar. diſt. xxxij.§. ad hec. Et tamdiu ſtat ſuſpēſus qͣꝫdiu ꝑſe uerat in vicio. ⁊ interim ſi exequit̉ officia ſua etiaꝫ ſemel. efficit̉ irregularis. ⁊ indiget diſpenſatōe pa pe ẜm Inno. ⁊ Hoſti. vn̄ etiā ſi ceſſaret a vicio. et an̄ diſpēſationē vtit̉ officio ſuo. ſemꝑ peccabit mor taliter. ꝙͣuis nouā irregularitateꝫ nō cōtrahat. Si aūt cum eſſet ſuſpēſus. nō eſt executus officia ſua. indiget nihilominus diſpenſatōe. quā poterit face re ep̄s ẜm Inno. Sed ſuꝑ his ⁊ ſil̓ibꝰ facta eſt ma gna inuocatio ꝑ cōcilium cōſtancien̄. de quo vide jͣ. Excōicatio ſexto. De hac etiā materia vide. jͣ. ir regularitas. ⁊. c. ſuſpenſus. ¶ Utrum aūt omne pctm̄ notoriū inducat p̄ciſio ne ſeu ſuſpēſionē a canone? Rº. d. An. in. d. c. vr̄a. dicit ꝙ ſic. qꝛ vbi peccatū eſt notoriū: nō eſt licitum ab eis ꝑcipere diuina: vel eccleſiaſtica ſacr̄a. qꝛ om̄e peccatū notoriū interdicit officiū ſine diſpenſatōe. c. fi. de tem. or. Sed Panor. dicit contrariū. ⁊ dicit eſſe tex. in. c. fi. de coha. cle. nam tex. ibi ſe reſtringit ad peccatū fornicatōis notoriū. Et idē dicit tex. in d. c. nullus. nam opinio. d. An. eſſet vera ſi dixiſſet canon: nullus audiat illius miſſam. quē ſcit indu bitāter eſſe in peccato. ⁊ nō poſuiſſet ſpāle in forni catione. Non ob. d. c. fi. de tem. or. qꝛ bn̄ fateor. ꝙ ipſe peccat grauiter celebrando. nō aūt alij miſſam audiēdo. ⁊ hec opinio eſt tenenda. qꝛ cum materia ſit penalis. nō debemus eam extēdere. vltra termi nos ꝓprios vt dictū eſt clariſſime sͣ. c. arguere. Et ꝑ hoc ſoluit̉ alia qō. vtrū clericus teneat̉ reſtituere fructus qͦs ꝑcepit de bn̄ficio exn̄s in mortali? Qui dam tenentes opinionē p̄dictā. d. An. dicunt ꝙ ſi peccatū eſt notoriū tenet̉ reſtituere qꝛ cum ſit ſuſpē ſus. ꝑinde eſt ac ſi nō reſideret. qꝛ nullum ⁊ inutile idē eſt. Sed tenēdo opinionē Panor. p̄dicta non habent locū in alijs notorijs a fornicario. ⁊ forte ꝙ etiā in eo nō habet locū. ar. eius ꝙ notat glo. in. c. paſtoralis: de ap.ſ. ꝙ excōicato nō ſubtrahunt̉ red ditꝰ: niſi hoc ſit exp̄ſſū in ſnīa. gͦ idē dic in caſu nr̄o ¶ Quis autē dicat̉ toleratus ab eccleſia? Panor. in. c. vr̄a. de coha. cle. ex illo text. dicit ꝙ quis dr̄ to lerari qn̄ nō fuit ꝑ ſnīam priuatus: nec confeſſus: nec habet oꝑis enidentiā. qd̓ etiā notandū. Et ſic econuerſo habes quis dicat̉ nō toleratus. Et con cludit ibi Panor. ꝙ iſti nō tolerati etiā ꝑ euidenti am facti indubitatā. ſunt irregulares ⁊ ſuſpēſi dire cte a canone. ꝑ. d. c. p̄ter. ¶ Ꝙtuꝫ ad bona Lericus. iii tꝑalia. Utrū cle rici poſſint facere teſtm̄: vl̓ donare inter viuos? Rn̄. Panor. in. c. cuꝫ in officijs. de teſta. dicit ꝙ quedā ſunt bona acquiſita intuitu ꝑſone. puta ex ſucceſſione cognatorū ſeu donatiōe amicorū: ſeu ex induſtria clericorū. Et d̓ his bonis pn̄t clerici libere teſtari: vt in. c. qꝛ de teſta. Ex qͦ col lige ꝙ clericus etiā hn̄s eccleſiā. ſibi ⁊ nō eccleſie lu crat̉. qd̓ acquirit ex induſtria. Quedā ſūt bona ac qͥſita intuitu eccl̓ie. vl̓ de facultatibꝰ eccl̓ie. ⁊ de his nō pn̄t clerici teſtari: vt in. d. c. cū in officijs. nec ali ter de ipſis bonis ī alios diſponere regulal̓r. vt ibi Fallit tn̄ in quibuſdā caſibꝰ. Primo ſi rector ſeu p̄ latus eccl̓ie tantūdē cōtulerit de ſuo eccl̓ie quantū vult relinq̄re ex eccl̓ie facultatibꝰ. xij. q. ij. ſi quis. ij. q. v. ſi ep̄s. Scd̓o fallit ẜm quoſdā. ſi hoc hꝫ ꝯſuetu do. Ex quo nota ꝙ valeat conſuetudo. vt clericus poſſit teſtari de bonis per eccleſiam acquiſitis. qd̓ tamen Panor. indiſtincte non admittit. ſꝫ reſtrin git ad bona mobilia ⁊ modica. Sicut eī valet ꝯſue tudo vt modica poſſit donare: vt in. c. ceterū. de do na. Ita dicendū eſt reſpectu facultatis teſtādi. naꝫ ſi cōſuetudo hr̄et de rebꝰ magnis. illa eſſet oneroſa eccīe. ⁊ ꝑ ꝯn̄s n̄ valeret: vt ī. c. j. de ꝯſue. Reſpectu aūt bonoꝝ īmobiliū. puto nō ſufficere ꝯſuetudinē qꝛ nō pn̄t illa alienari ſine ſolēnitate. de qͣ. xij. q. ij. ſine exceptōe. Valeret tn̄ ꝯſuetudo. vt canonicus poſſet teſtari de redditibꝰ ꝑcipiēdis anno ſequenti poſt mortē ſuā. qꝛ potius p̄iudicat canonico ſucceſ ſori ꝙͣ eccl̓ie. Tercio fallit in donatōe intuitu eccīe quā clericus facere p̄t etiā in egritudine ꝯſtitutus vt in. c. ad hec. de teſta. vbi Uin. ponit notabile v̓ bū ꝙ ꝯſuetudo nō excuſat clericos qͥ oīa bona mo bilia acqͥſita intuitu eccl̓ie dimittūt in morte eoruꝫ ꝯſanguineis. QQuarto fallit cū clericus vult remu nerare ſeruitia recepta: tam a ꝯſanguineis ꝙͣ ab ex traneis. p̄t em̄ aliqͣ de bonis mobilibꝰ eccl̓ie ī alios ꝯferre: vt in. c. relatū. el. ij. de teſta. vbi Panor. dicit ꝙ ꝯſanguineo diuiti qͥ nō ſeruiuit eccl̓ie nec p̄lato. nō pōt p̄latus aliqͥd ꝯferre etiā de mobilibꝰ eccl̓ie. Et pondera verbū ibi. aliqua. qd̓ denotat modera tionē quandā. nō em̄ dꝫ oīa bona mobilia eccleſie diſpenſare in egritudine. Itē nota ibidē. ꝙ paupe ribꝰ ⁊ religioſis locis ſufficit ad erogatione facien dam ſola charitas. In alijs aūt qui nō ſunt paupe res. vel nō ſunt loca religioſa. requirit̉. ꝙ p̄ceſſerit aliqd̓ ſeruitium. ¶ Quid autem de clericis nō habentibꝰ admini ſtrationem ſꝫ ſimpl̓r bn̄ficiatis. an poſſint teſtari? Rn̄. Ge. in. c. pn̄ti. de offi. or. li. vj. dicit ꝓ euiden tia iſtius. q. tria. eſſe vidēda? Primo nūquid recto res ⁊ p̄lati eccleſiarū faciāt fructus ſuos? Scd̓o qͥ dicunt̉ hr̄e bn̄ficium cum adminiſtratiōe? Tercio de quibꝰ fructibꝰ clerici teſtari poſſint: Ad primū. Archi. tractat hoc de reſcriptis ſtatutum. li. vj. ⁊ te net ꝙ clerici non faciant fructus ſuos qui ſuꝑſunt deductis expenſis: allegat. c. j. xij. q. iij. ⁊ ita intelle xit Barto. bri. illum canonem. Et ſic patet ꝙ res acquiſite de bonis eccleſie nō ſunt clericorum. naꝫ clerici debēt illa que ſuꝑſunt neceſſarijs deductis. pauperibus erogare. al̓s inique agūt. Et ꝙ acqui ſita ſint in prouiſione eccleſie patet. xij. q. j. ep̄i. de rebus. ergo ⁊ ſolus vſus competit eis. Fatetur ta men ꝙ clerici ſunt domini fructuū ꝑceptorum. et habent ipſorū ꝓprietatē ꝙͣtum ad fidem ⁊ debitaꝫ diſpenſationē ſibi ⁊ ſuis faciendā. ⁊ iſtam partem

Clericujs. iiij. archi. ge. credit verā: quā optime ꝓbant iura q̄ al legant̉: nā nō dicūt̉ dn̄i: ſꝫ ꝓcuratores. ꝓ hoc opti mus tex. xij. q. j. clericus. et iſtud tenet glo. in. c. qͥa nos. de teſta. Ad ſcd̓m qͥ dicant̉ hr̄e bn̄ficiū cū ad miniſtratione: Glo. in v̓. vt ip̄os. in. c. ex tue. d̓ cle. nō re. vr̄ velle ꝙ oēs p̄lati dicantur hr̄e diſpenſatō nem: ⁊ adminiſtrationē. Et ge. ꝓ opinione predi cta firmat concluſionem hanc ꝙ quicunqꝫ habēs heneficiū qͣꝫtumcunqꝫ ſimplex in titulū cui ſit aſſi gnata certa dos. talis dicatur hr̄e bn̄ficiū cū admi niſtratione. Ad tercium de quibꝰ fructibꝰ clerici te ſtari poſſint: Glo. hic tenet ꝙ ſi habeāt bn̄ficiū cū adminiſtratōe. nō pn̄t de fructibꝰ illius teſtari. qd̓ ītellige de iure cōi. Sꝫ ſi hoc diſponēt ſpālis cōſue tudo: vl̓ ſtatutū eccleſie. ꝑ q̄ tn̄ nō nimiū grauarēt̉ eccleſie: tūc virtute talis ꝯſuetudinis: ⁊ ſtatuti poſ ſet. de teſta. relatū. el. ij. Secus ſi talis conſuetudo vel ſtatutū eſſent oneroſa. de cōſue. c. j. Aut clericꝰ nō hꝫ adminiſtrationē. ſꝫ eſt ꝑſonaliter ⁊ ſimpl̓r be neficiatus. ⁊ tūc talis p̄t teſtari de talibus fructibꝰ qꝛ facit illos ſuos. vt dicit glo. hec quā puto veriſſi mam recte intellectā: ꝓut magiſtraliter eſt locuta: nam qͥdā intelligūt eā.ſ. ꝙ quilibet hn̄s bn̄ficium ſimplex poſſit teſtari: qd̓ dicūt eſſe falſum. et ꝯͣ tex. d. c. relatū. qd̓ loqͥt̉ ī canonico. ⁊ ſic in hn̄te bn̄ficiū ſimplex ⁊ tn̄ vt ibi pꝫ talis nō p̄t teſtari. hoc fateor. ſꝫ dico ꝙ iſta glo. hoc nō dixit. ſꝫ reqͥrit ꝙ ad hoc ꝙ bn̄ficiatus poſſit teſtari. tria concurrāt. Primo ꝙ nō habeat adminiſtrationē. Scd̓o ꝙ bn̄ficium ſit ſimplex. Tercio ꝙ illud ſibi obueniat ꝑſonalit̓ tm̄ Et ſic: vt tales fructus ſint ſibi cōceſſe rōne ſtipen dij ꝑſonalis. his cōcurrentibꝰ poterit teſtari. Et ex iſto infert̉ ꝙ ſi canonicus hꝫ p̄bendā diſtinctā ī ec cleſia cū talis dicat̉ hr̄e adminiſtrationē nō poterit teſtari de fructibꝰ talis p̄bende. et iſte eſt caſus ro tundus. in. d. c. relatū. ⁊ iſtud exp̄ſſe voluit Inno. in. c. nouū genus. de deci. Et ex his infert̉ ꝙ cano nicus pōt teſtari de quotidianis diſtributiōibus. Itē nota ibi quia diſtributiōes dant̉ ꝓpter ſtipendium ꝑſona le. ⁊ ꝓ labore diurno: vt in. c. j. de cle. nō re. li. vj. vn̄ de illo denario diurno poterit teſtari: ſicut merce narius ⁊ ruſticus. de lucro ſibi dato pro oꝑe ſuo di urno. Et ita poterit intelligi iſta glo. qꝛ talis dicit̉ quo ad diſtributiones beneficiatus ſimpliciter et perſonaliter. quia dātur pro ſtipēdio ꝑſonali tm̄. nec habet adminiſtrationē reꝝ. vn̄ tales diſtribu tiones ſoluūtur ꝑ capitulum: ſingulis. Et hāc par tem videtur tenere Pau. qui dicit ꝙ illa q̄ recipit clericus intuitu ſeruicij ꝑſonalis tm̄. trāſmittit ad ſucceſſores. Et ex his infertur ꝙ ſi prebēde nō ſūt diſtincte ī eccleſia. quia oīa veniūt in communi. et poſtea diſtribuūtur ſingulariter tm̄ pro quolibet: ꝙ etiam de iſtis nō poſſet d̓ iure teſtari. Et per pre miſſa decidit̉. quid de habētibꝰ capellanias ī certꝭ eccleſijs ad nutū remouibiles: quia nō dātur ī titu lum et datur eis pro ſuo labore certū ſtipēdium in anno ī pecunia. An de tali ſtipēdio poſſint teſtari Dicēdum eſt ꝙ ſic. qꝛ datur eis intuitu ꝑſone. ⁊ ꝓ eorum labore ergo poterūt teſtari. d. c. quia nos. et d. c. relatum. Et iſto mō poſſꝫ alio mō intelligi iſta glo. nam tales ſūt ſimpliciter et perſonaliter bn̄fi Fo. XXX. ciati abſqꝫ alia admīſtratiōe. Per p̄miſſa ⁊ decidit̉ q̄ſtio de ſacerdotibꝰ qͥ ſūt ī ꝯſortijs ciuitatū: ſicut ē bononi quia habentes beneficium in ciuitate bo nonie ponūt̉ ī qͥbuſdam ꝯſortijs ⁊ vniuerſitatibꝰ. ⁊ ꝯueniūt ſe ī certis eccleſijs ad certā miſſam cele brādam ⁊ hn̄t poſſeſſiōes illi ꝯſortio deputatas: d̓ quaꝝ fructibꝰ dat̉ tm̄ veniēti ad illaꝫ miſſam. An de talibꝰ poſſint teſtari? ⁊ vr̄ ꝙ ſic: qꝛ illud dat̉ rōe ſeruicij ꝑſonalis. ⁊ nō prīcipalit̓ intuitu eccl̓ie. hec Ge. ī. d. c. pn̄ti. ¶ Quid aūt ſi ſacerdos eſt lucratꝰ multū ī miſſis dicēdis? Panor. ī. c. cū ī officijs d̓ teſta. dic̄. ꝙ Pe. voluit: vt refert Cy. ī aut̓. licētiā. de ep̄i. et cle. ꝙ de his poſſit teſtari. maxime hoc ꝓcedit: qn̄ qͥs exp̄ſſe reliqͥt ꝓ miſſis dicēdis. c. Cū cōtraria opiniōe con cordare vr̄ Ho. ꝙ ſi clericus rōne officij ſeu ſerui cij aliquid lucratus eſt. puta. qꝛ fuit capellanus ali cuius prīcipis: de hoc poteſt teſtari. quaſi intuitu ꝑſone fuerit acqͥſitū. Et ex hoc īfert Panor. ad. q. nūquid ī relicto ꝓ miſſis dicēdis debeat̉ canonica portio ep̄o? Et dicit attendendas fore ꝯiecturas. Utrū.ſ. relinquēs vel donās habuerit reſpectum ad eccl̓iam vel ad ꝑſonam: nā forte relinquēs. c. p̄ ſbytero ſuo parochiali ꝓ miſſis dicēdis. nō reliqͥſ ſet ſibi ſi nō fuiſſet ꝓprius p̄ſbyter parochialis. Se cus aūt ſi nulla qualitas ſuggereret eccl̓iam fuiſſe cōtēplatā: ſꝫ ꝑſonā dūtaxat. ¶ Relictū factū nō hn̄ti p̄lationē vel adminiſtra tionē eccl̓ie: lꝫ al̓s ſit bn̄ficiatus: p̄ſumit̉ factū intui tu ꝑſone. Pone exemplū ī canonico. nā canonicꝰ nō hꝫ p̄lationē nec adminiſtratiōem. vn̄ in dubio reliquēdo canonico. nō vr̄ teſtator habuiſſe reſpe ctū ad eccl̓iam. qꝛ nō eſt veriſimile ꝙ reliquiſſet in tuitu eccl̓ie ei qͥ n̄ habet admīſtratiōeꝫ eccl̓ie. Hoc verū niſi ꝑ ꝯiecturas ꝓbaretur cōtrariū: vt ī. c. re quiſiſti. de teſta. Hec Panor. ibi. ¶ Rector eccleſie nec redditus nec oblatiōes: nec vota. pretextu eccleſie facit ſua. ſed omnia cedunt̉ vtilitati eccleſie ẜm Pan. in. c. inquirendum. de pe cul̓. cle. Similiter ſi induſtria perſone ſue fecit rem eccleſie meliorē non poteſt repetere quicquid im pendit ex induſtria ſua. ſed cedit eccleſie. Adde ta men quod notat Inno. in. c. cum inter. de ver. ſig. ꝙ id quod acquirit ſacerdos iniungendo pnīas ſu is parochianis acquirit eccleſie pro hoc optime fa cit. d. c. inquirendum. ¶ Queritur. qͥd eſt ꝙ clericꝰ pōt aliqua donare in tuitu elemoſyne de rebus eccleſie: ⁊ tamen d̓ illis n̄ pōt teſtari? ℟. Panor. in. c. ad hec. de teſta. dat rō nē diuerſitatis. qꝛ teſtm̄ morte cōfirmat̉: vt in. c. cū marthe. de cele. miſ. Effectus ergo cōfertur in tp̄s quo non eſt futurus p̄latus: iō nō pōt d̓ aliquo di ſponere ex facultatibus eccleſie in teſtamento. Sꝫ qn̄ vult diſponere dū viuit. nō prohibetur: qꝛ hoc facit tanqͣꝫ adminiſtrator eccleſie. Et ex hoc notab̓ practicam: quā debet ſeruare clericus ſi de rebꝰ ec cleſie vult aliqua intuitu elemoſyne. vel pro remu neratione ſeruicij erogare: vt actualiter donet ipſe dū viuit. non aūt relinquat ꝯferendū poſt mortē. ¶ Quis ſuccedet clerico ab inteſtato? Rn̄. in bo nis acquiſitis intuitu eccleſie ſuccedet eccleſia ſed

in alijs ſuccedūt ꝯſanguinei ẜm ordinē iur̄. qͥbus deficientibꝰ ſuccedet eccl̓ia. xij. q. v. c. quicūqꝫ. ⁊ de ſuc. ab inte. c. j. ⁊. c. cū dilectus. Nota tn̄ ſingulare dictuꝫ panor. in. c. relatum. ij. de teſta. ꝙ acqͣſita ꝑ canonicū intuitu eccleſie ſeu p̄bende. nō cedūt ſuc ceſſori ī p̄benda. ſꝫ capitulo ip̄ius eccleſie. Ubi aūt beneficiatus nō eſt de ꝯgregatione. ſꝫ hꝫ bn̄ficium omnino ſeꝑatū. puta qꝛ ē rector eccl̓ie parochialis vel eſt p̄poſitus. ſeu archidiaconus nō bn̄ficiatus a capl̓o. tc̄ bona acqͥſita intuitu bn̄ficij cedūt ſuc ceſſori ⁊ nō capl̓o. Ratio diuerſitatis eſt. naꝫ cano nico datur p̄benda ex bonis cōibꝰ capituli princi paliter: vt iude ſumat neceſſaria: nō aūt dat̉ vt ſit adminiſtrator eccleſie. Ideo ſi aliqua remanēt vl tra p̄bendā debent cedere capitulo cuius ſunt oīa bona p̄bendaꝝ. Nam ſatis eſt ꝙ ſucceſſor habeat corpus p̄bende. ⁊ capl̓m adminiſtrabit bona que ſita ſicut alia bona ꝯmunia. Sed in alio bn̄ficiato ꝑ ſe exͣ cōgregationem datur beneficiū tanqͣꝫ admi niſtratori ip̄ius beneficij: ſeu eccl̓ie. vn̄ quēadmo dū habet adminiſtrare bona cōmunia eccleſie. ita et hec queſita intuitu eccleſie. ¶ Quid ſi neſcit̉ vtrū res fuerint eccleſie vel ꝑſo ne? Rn̄. Io. an. in. c. vt vnuſqͥſqꝫ. de pec. cle. facit tria membra. Aut.n. conſtat p̄latū aliqͥd habuiſſe tꝑe ſue ꝓmotionis. Aut ꝯſtat ꝙ nihil habuit. aut dubitat. Primo caſu p̄ſumendū eſt ꝓ poſſeſſore Et ideo ſi heres eſt in poſſeſſione illoꝝ bonoꝝ in cūbet eccleſie onus ꝓbandi. ꝙ de redditibꝰ eccle ſie fuerint acquiſita. Scd̓o caſu cuꝫ nihil habuerit tꝑe ꝓmotionis. p̄ſumendū eſt ꝓ eccleſia: vt in. c. j de pec. cle. Poſſet tn̄ heres ẜm eū ꝓbare ꝙ ex arti ficio vel aliunde: illa bona acqͥſierit. ſibi tn̄ incum bit onus ꝓbandi: qͣſi eccleſia hēat intentionē fun datā ex p̄ſumptiōe iuris cōis. Tercio caſu cū du bitat̉. dicit idē: vt ꝓſumat̉ ꝓ eccielia. Poterit tam̄ heres ꝓbare p̄latū illa: vel alia bona habuiſſe tꝑe ꝓmotiōis. Et cū hac diſtinctione trāſeūt cōmuni ter doc. lꝫ Panor. multū reſtringat hoc dictū: quē ibi vide. ¶ Utrū clericus poſſit viuere d̓ bn̄ficio ⁊ ꝯſeruare redditus pr̄imonij. Inno. in. c. ep̄s d̓ p̄bē. tenet ꝙ ſic: ⁊ quotidie allegat̉ hoc dictū: ⁊ tenet̉ cōiter per doc. nec ob. c. paſtor. j. q. ij. loqͥt̉ em̄ ẜm In. qn̄ cleri cus vellet viuere de bn̄ficio. et auare theſaurizare d̓ pr̄imonio. Secus aūt ſi vult ꝯſeruare pr̄imoniū ꝓ ſuis hēdibꝰ. Idē panor. ibi tꝫ ꝙ hodie licite cle ricus viuit de fructibꝰ bn̄ficij: ⁊ ꝯſeruat pr̄imoni um heredibꝰ. dūmodo honeſte viuat. ¶ Utꝝ clerici ꝯſumentes bona eccleſiaꝝ teneant̉ reſtitutionē face̓ d̓ bonis pr̄imonialibꝰ: ſi hn̄t: aut ſufficit ꝙ ea reſtituāt de fructibꝰ eccleſie qͦs habēt vel habituri ſunt? Uide. jͣ. reſtitutio. xiiij. ¶ Utrū clericus d̓ redditibꝰ bn̄ficij poſſit dotare ſorores ſuas. ⁊ eiꝰ ꝯſanguineas? Rn̄. panor in. c. j. de coha. cle. et ī. c. ꝑuenit. de arbi. de mente. d. An. dic̄ ꝙ clericus tenet̉ dotare ſorores ſuas ſi non hn̄t vn̄ ſe dotēt. vn̄ ī laico cōiter tenēt glo. ⁊ doc. iurꝭ ci uilis ꝙ frat̓ tenet̉ ſororē natā ex eodem pr̄e dotare. Et dicit Cy. ꝙ cā dotis eſt fauorabilior ꝙͣ cā alim̄ torum vnde ſi tenet̉ in caſu neceſſitatis alere ſoroClericus rē. Ita ⁊ dotare. idē et fortius in clerico. qꝛ clericus magis tenetur exercere actū charitatis qͣꝫ laicus: ⁊ ſic cū bona ꝯſcīa: ſi non hꝫ pr̄imonialia pōt dotare ſororē: vel aliā ꝯſanguineā inopem de redditibꝰ ec cleſie. Et vide glo. in. d. c. j. ꝙ clerici pn̄t ſuſtentare ꝯſanguineos pauꝑes: quibꝰ potius ꝙͣ extraneis te nent̉. lxxxvj. di. nō ſatis: al̓s nō: ſi diuites ſunt vel vt diuites eos faciant. ¶ An aūt poſſint dicti clerici ſuſtētare eoꝝ ꝯſāgui neos in ſtudio: ⁊ eos doctorari facere de redditibꝰ beneficioꝝ: Dici pōt ꝙ ſic: ⁊ vtinā ſuꝑflua bn̄ficio rū in talibꝰ expenderent: ⁊ honorificū eſſet: ⁊ reſui taret ad vtilitatē vniuerſalis eccl̓ie: q̄ indiget viris doctis vt in. c. cum ex eo. de ele. li. vj. ⁊. ī. c. de mul ta de preben. ¶ Utrū clericus qͥ aſſumpſit bn̄ficiū: nō aīo cleri candi. ſꝫ vt ex eo viuat in iuuētute: al̓s nō habuit reſidendi animū: nūquid ſit iuſte ꝓmotus? Rn̄. Panor in. c. relatū. de cle. nō re. dicit d̓ mente doc. ꝙ nō. Tamen Hoſ. dicit ꝙ hoc peccatū tollit̉ per pnīam. vt in. c. fi. de ſymo. vult dicere ꝙ nō eſt ne ceſſe ad purgandū hoc peccatū dimittere bn̄ficiū ſicut in eo qͥ ꝓmouet̉ ꝑ ſymoniā mentalē. ¶ Utrū clericus habens patrimoniū in titulum poſſit illud ad libitū alienare: ⁊ an in dicta aliena tione debeat interuenire ſolēnitas q̄ obſeruanda ē in alienatione reꝝ eccleſiaſticaꝝ. de qua. xij. q. ij. ſi ne exceptione. Io. ⁊ Goſ. tenēt ꝙ nō poſſit aliena ri ſicut nec alia bona beneficij ſpiritualis. fatentur tn̄ ꝙ illi pr̄imonio nō adheret ius ſpirituale qd̓ ad heredes nō ſit tranſmiſſibile. vnde volunt ꝙ mor mortuo clerico extīguat̉ cā priuilegij. quemadmo dū dicimus in fundo dotali: ꝙ lꝫ matrimonio du rante nō poſſit alienari: tn̄ eo ſoluto: tranſit ad he redes. Hoſti. diſtinguit. Utrū patrimonium fue rit ꝓ titulo aſſumptū vel nō: vt primo caſu proce dat opinio p̄dictoꝝ. Scd̓o vero cāu ſecus. ⁊ ſic trā ſeūt doc. Et no. ex hac opinione Ho. ꝙ ſimpl̓r or dinatus pōt diſponere de pr̄imonio ꝓut vult. Se cus ſi fuit ordinatus exp̄ſſe ad titulū patrimonij. Sed Panor. dicit excludēdū vnū caſum. puta ꝙ ſi iſte ordinatus ad titulū patrimonij ꝯſequeretur bn̄ficiū ſpūale. licite poſſet diſponere de patrimo nio ꝓut vellet. qꝛ hoc caſu ceſſat rō alioꝝ. cū poſſit viuere ex beneficio. Sꝫ vbi nō habet niſi pr̄imoni um aſſignatum in titulum. tunc eſt maior dubita tio. et Inno. in. c. ep̄us. de p̄bē. ſentit ꝙ ī alienatio ne illius patrimonij nō requiritur conſenſus ep̄i. Et hec opi. videtur verior de rigore iuris: licet alia ſit benignior et equior: ne mendicet in obprobriuꝫ cleri. Et ſi diceretur qͥd operabitur ordinatio ad ti tulum patrimonij: ſi illud pōt ad libitum alienari: Rn̄. ꝙ ꝓ hoc ſatiſſit iuri: vt nō videatur ille pro motus ſine aliqua ſuſtentatione: vnde ſatis eſt ꝙ habeat vnde viuere poſſit. Nam paupertas vo luntaria non reprobatur in clericis: ſed neceſſaria Ge. tamen in ca. ſi epiſcopus. de preben. li. vj. di cit ꝙ clericus ꝓmotus ad titulum ſui patrimonij nō pōt illud vendere: ſi expreſſe aſſignatur eidem ſic ꝙ trāſierit in rē eccleſiaſticam. Et iſtud etiam te net Ioan. an. Si auteꝫ tacite: tunc licet epiſcopus

Clericus. iiij. ctiam nō teneatur ex prouidere: exquo habet vn de viuat. tamen poterit illud vendere: licet fuerit aſſignatum tacite. Secus ſi expreſſe: vt dictū eſt. ¶ Quid de ep̄o: qui redeunti clerico de ſtudio: cō templatōne ſcientie dedit aliquod beneficiū. ⁊ po ſtea inuenit eum idiotam: an poſſit reuocare bene ficium?: Rn̄. Panor. in. c. ꝙͣuis. de eta. ⁊ quali. di cit ꝙ non. dummodo ſciat officium. Io. an. remit tit ſe ad nota. in Specū. ſuper rubrica. de preben. vbi tractauit predictam. q. Et quid de eo qui con tulit vaſallo feudum credens ꝙ eſſꝫ probus vir. ⁊ repertum eſt contrarium. ⁊ ꝯcludit ꝙ non poteſt reuocare. quia cauſa nō expreſſa: ſed in mente con cepta nō viciat ꝯtractum. C. de condi. ob cauſam l. ſi repetendi. ¶ Utrum clericus ꝯiugatus poſſit habere bene ficium eccleſiaſticuꝫ? Rn̄. Panor. in. c. Ioh̓es. de cle. ꝯiug. dicit ꝙ in hoc ſunt opiniones. nam Ab. dic̄. ꝙ de iure ꝯmuni nō pōt hr̄e. ſed ex diſpenſati one ſic.ſ. ep̄i. Et ſic loquit̉ dictus text̉. ibi. Et hanc cpeccatū dir opi. ſentiunt Goſ. phi. ⁊ Spe. limitant tamen vt valeat diſpenſatio epiſcopi reſpectu ſimplicis be neficij. Alij v̓o dicunt. ꝙ tm̄ papa diſpenſare pōt enare: ⁊ an in dici De laico certum eſt. quia beneficium eccleſiaſticū in titulum habere nō pōt. c. ex literis. de tranſact. Et de hoc. jͣ. in ſequenti. q. Et ꝙ tm̄ papa poſſit di ſpenſare in huiuſmodi clerico ꝯiugato tenet Pa nor. ibi. quia in materia diſpenſationis que eſt ex orbitans non debet argui de caſibꝰ ꝑmiſſis ad ca ſus nō ꝑmiſſos etiam ſi ꝑmiſſi ſint maiores vt no tat Io. an. in regula que a iurͣ. li. vj. Et ad. d. c. Io. poteſt reſponderi vt loquatur de diſpenſatione. ¶ Utrum laicus poſſit hr̄e beneficium eccleſiaſti cum vel prebendam. Dic ẜm Pan. in. c. maiori bus de p̄ben. ⁊ iuxta nota. ꝑ eum in. c. cum. M. d̓ o vero cāu ſecus. ⁊ ſic tra ꝯſti. ⁊ ꝑ glo. ibi ꝙ laicus pōt hr̄e prebendam in ec cleſia ſed nō canoniam quaſi velit glo. ꝙ canonia ſit ius ſpirituale proueniens eo ipſo ꝙ aliquis reci pitur in canonicum. Prebenda v̓o eſt quid tem porale debita canonico ratione officij et canonie. Sed huic obſtare videt̉. c. dilecto. de p̄ben. vbi p̄ benda appellatur ius ſpūale ⁊ indiuiduum. ꝓ cō cordia dic ꝙ quādoqꝫ in eccleſia p̄bende non ſunt diſtincte. ſꝫ om̄ia bona ſunt ꝯmunia. ⁊ ꝑ capl̓m aſ ſignat̉ iſti vnum p̄dium in p̄benda et alteri aliud vel quid ſimile. Uel etiam ſunt p̄bende diſtinctę. ſed nō ſunt annexe canonicatibus. quia nō eſt ibi numerus canonicoꝝ in iſtis caſibꝰ ⁊ ſimilibꝰ. pre benda eſt quid mere tꝑale ⁊ pōt dari etiā laico ⁊ ſic intellige nota. in. d. c. cuꝫ. M. Qn̄qꝫ p̄bende ſunt diſtincte ⁊ ānexe canonicatibꝰ. Ut quia certus eſt peiii numerus p̄bendaꝝ ⁊ canonicatuū. ⁊ quelibet pre benda inheret ſuo canonicatui. Et hoc caſu intel lige. d. c. dilecto. nā canonia eſt quoddam ius ſpi rituale ꝯpetens canonico. ex ſua receptōe. nam ra tione ānexionis p̄benda dicit̉ ius ſpūale. quia ha betur reſpectus nō ſolum ad temꝑalitatē ſꝫ ad ius canonie ꝯnexum qd̓ eſt ſpūale. Et talis prebenda nō pōt ꝯferri laico niſi prius ſeꝑetur a iure canoīe Secus qn̄ tales p̄bende non ſunt ānexe. Et refert Fo. XXXI. ꝯpo. in. d. c. cum. M. ſeruari in eccleſia ſctī Marti ni carnocē. dioceſis. vbi aſſignant̉ alique prebēde nobilibꝰ ratōne pauꝑtatis vel alicuiꝰ ſeruicij tem poralis ꝓ hoc. c. poſſeſſiones. xvj. q. j. vbi eccleſia pōt pauperi ꝯcedere vſumfructum alicuiꝰ poſſeſ ſionis. ¶ Utrū puer poſſit hr̄e bn̄ficium eccleſiaſticū vel p̄bendā. Pro declaratōe huiꝰ. q. neceſſe eſt videre que etas requirat̉ ad bn̄ficia. ⁊ ꝓ hoc vide doc. et Pan. in. c. ſuꝑ inordinata. de p̄ben. vbi diſtinguit ꝙ aut beneficiū eſt regulare aut ſeculare. Prīo ca ſu ſi eſt abb̓ia. tūc ī abbatiſſa requirit̉ etas. xxx. an noꝝ. vt in. c. idemnitatibꝰ. de elec. li. vj. In abbate v̓o nō reꝑit̉ tp̄s exp̄ſſuꝫ. Sꝫ coīter dicimꝰ ꝙ reqͥri tur tp̄s. xxv. ānoꝝ ꝑ. c. cum ī contis.§ inferiora. d̓ elec. vbi regl̓ariter ad quālibet dignitatē obtinen dam ſufficit illud tp̄s nec tp̄s ſtatutū in abbatiſſa dꝫ trahi ad abbate ꝑ glo. in. d. c. idēnitatibꝰ. Ex qͦ nota. ꝙ ꝓuiſum in abbatiſſa nō trahit̉ ad abbate nec eſt eadeꝫ ratio in vtriſqꝫ. nam ꝓpter debilitatē ſexus muliebris requirit̉ maiꝰ tp̄s. Et olim reqͥre batur in abbatiſſa tp̄s. lx. ānoꝝ. vt in. c. iuuencule xx. q. j. Si v̓o ē prioratꝰ. Et tūc ſi eſt ꝯuētualis hn̄s collegium ſub ſe requiritur tp̄s. xxv. annoꝝ. ar. in cle. ne in agro.§. ceterū. de ſta. reg. Si v̓o nō ē con uentualis. Et tūc ſi hꝫ curā aīmaꝝ ſubdiſtingue. aut ex ꝯſuetudine prior exercet curam ꝑ ſe ⁊ dꝫ hr̄e xxv. ānos. ꝙͣqͣꝫ hoc nō colligat̉ exp̄ſſe ex illo textu Satis tn̄ colligit̉ ex mēte ⁊ rōne alioꝝ iuriuꝫ. nam nō pōt quis exercere curā niſi ſit p̄ſbyter ⁊ nō pōt quis eſſe p̄ſbyter niſi ſit in.xxv. āno: vt in cle. gene ralem. de eta. ⁊ qua. Si v̓o nō exercet ꝑ ſe curam ⁊ tūc videtur ſufficere tp̄s. xx. ānoꝝ. vt in. d.§. cete rum. Aut eſt prioratꝰ ſine collegio ⁊ ſine cura. ⁊ tūc videtur velle Fed. vt ſufficiat tp̄us. vij. ānoꝝ iuxͣ nota. ꝑ glo. in. c. ſi eo temꝑe. de reſcrip. li. vj. Item quia nō pōt dici dignitas exquo nō habet collegi um. ergo eſt ſimplex beneficium. Sed hoc dictuꝫ nō putat Panor. verum. Aut em̄ intellexit de pri oratu regulari. ⁊ tūc dictum ſuum eſt falſum quia ſi nō eſt profeſſus nō poteſt habere prioratum: vt in. c. nullus. de elec. li. vj. et profeſſus eſſe non pōt ante. xiiij. annum. vt in. c. j. de reg. li. vj. Aut intel lexit de prioratu ſeculari: ⁊ tūe dictum ſuum depē det ex alio. nunquid poſt. vij. annum poſſit quis habere eccleſiam nō curatam. Et credo ꝙ non vt infra dicetur. Dic gͦ ꝙ ſi eſt prioratꝰ nō hn̄s collegi um nec curā requirit̉ adminꝰ tp̄s. xiiij. ānoꝝ. ar. c. indecoꝝ. de eta. ⁊ qua. ⁊ in. d.§. certeru. ¶ Uenio ad ſecūdū cum beneficium eſt ſeculare quo caſu dic aut eſt epiſcopatꝰ. et requiritur ꝙ ex egerit. xxx. annum. vt hr̄ in dicto. c. cum in contis. Aut eſt dignitas inferior. et tunc requiritur ꝙ at tigerit xxv. annum: vt in dicto.§. inferiora. Aut eſt beneficium curatum: ⁊ requiritur eadem etas: vt in dicto.§. inferiora. Ep̄s tamen diſpeuſat dū taxat in perſonatu non curato. ⁊ tunc ſufficit etas viginti annorum. In alijs autem non diſpenſat. Si v̓o eſt bn̄ficiū ſine cura. et ſit ſimplex: et tūc ſūt opiniones Panormite tamen placet opinio Cal. qͥ voluit ꝙ ſi. beneficium ſonat in nomen rectorie

Clericus. iiij. vtputa. qꝛ eſt eccleſia vel capella ꝑ ſe ſtās et habēs clericū ad ſuū regimē. ⁊ tūc ad minꝰ requirit̉ tp̄us xiiij. annoꝝ. Nam in hoc beneficio rectorie nō dꝫ requiri tempꝰ.xxv. annoꝝ. qꝛ cum hoc caueat̉ ſpe cifice in curatis: vt in dicto.§. inferiora. videt̉ alid̓ dicendum in nō curatis. ar. c. nōne de preſumpt. Nec videt̉ ſufficere etas. vij. annoꝝ. quia cum ta lis habeat gubernare eccleſiā indecens eſt vt talis dicat̉ idoneus qui neſcit gubernare ſeipſum vt in d. c. indecorū. Aut nō ſonat in nomē rectorie. ſꝫ eſt beneficiū in eccleſia. ⁊ tūc ſi requirit maturitatē cō ſilij. Exemplum in canonicatū eccleſie cathedra lis ẜm Ho. ⁊ Archi. requit̉ etas. xiiij. annoꝝ: naꝫ an̄ illam etateꝫ nō pōt ſapientū iura tractare. glo. tamē in d. c. ſi eo temꝑe ſentit. oppoſitum ꝑ. c. ex eo de elec. li. vj. Et ibi dicit glo. ꝙ minor. xiiij. ānis di citur idoneus ad bn̄ficium etiam ad canonicatuꝫ eccleſie cathedralis ad hoc. d. c. ſuper inordinata: ⁊ de reſcrip. ſi eo temꝑe li. vj. vbi dicit glo. ꝙ ſeptē nes ⁊ maiores dicunt idonei ad bn̄ficia. Cum em̄ tales poſſint ordinari. xxviij. di. de hijs ergo et in bn̄ficijs intitulari. ar. de p̄ben. cum ſcd̓m. niſi acce perint talia bn̄ficia que ſacrum ordinem require rent. hec ibi. Sed Archi. rn̄det ꝙ illud cōtinet di ſpenſatōneꝫ. ⁊ ꝙ diſpenſatiue ille fuit ꝓmotus in caſu illius capituli ante. xiiij. annos. ⁊ panor. dicit audiuiſſe curiam ſeruare opinioneꝫ archi. ⁊ Ho. ⁊ dicit de hoc eſſe tex. non impropriando verbum pueri poſitum in tex. d. c. ſuper inordinata. Si v̓o nō rebuirit maturitateꝫ ꝯſilij. tūc ſufficit etas. vij. annoꝝ. Et hoc caſu ſerua nota in. d. c. ſi eo tēꝑe. et per glo. in. d. c. ſuper. Pone exemplum in preben dis clericalibꝰ. nam in multis eccleſijs ſunt benefi cia pro clericis minoribꝰ. qui tn̄ non ſunt de colle gio ſed ſimpliciter beueficiati de hijs bn̄ficijs pōt ꝓuideri iſtis minoribus. ¶ Utrū quis poſſit cū bona ꝯſcīa hr̄e plura bn̄fi cia. dic ẜm Panor. in. ca. cū iam dudū de p̄ben. ꝙ aut bn̄ficia requirūt reſidentiaꝫ: ſiue inſpecto iure cōi: ſiue ſpāli ſtatuto. Et indubie nō eſt licitū plu ra retinere. Sunt.n. incōpatibilia ꝓpter onus reſi dentie. ⁊ hoc eſt ẜm mentē iuriū. naꝫ qd̓libet bene ficiū dat̉ ꝓpter officium vt in. c. fi. de reſcrip. li. vj Si v̓o nō requirūt reſidentiā. puta. qꝛ cōſuetudo eſt in ꝯtrariū q̄ ſatis valet in ſimplicibꝰ vt in. c. cū om̄s de ꝯſti. Et tūc aut ſufficit vnum ad ꝯgrue ſu ſtentandū clericū ⁊ nō licet tenere plura ꝓpter vti litatem ꝓpriā. īmo eſt pctm̄ mortale cū ſit ibi viciū ambitōnis ⁊ auaricie ⁊ occupat ſtipendia aliorum pauperū. vt notat glo. in. c. dudum. de elect. ij. Et ita pōt intelligi. c. ſanctorum. lxx. di. vbi dr̄ ꝙ quis non pōt eſſe p̄bendarius ⁊ canonicus in diuerſis eccleſijs. Aut vnum per ſe nō ſufficit. ⁊ tūc licet te nere plura vſqꝫ ad cōgruam ſuſtentatōnem. et ſic poſſunt intelligi. c. gr̄a. de reſcrip. li. vj. ⁊ cle. gr̄e. e. ti. Ibi tn̄ quidam dicūt ꝙ dūmodo non cā auari cie vel alia illicita cauſa quis obtineat plura bene ficia ſimplicia: licitum eſt etiam ſine diſpenſatiōe. adeo ꝙ nō eſt pctm̄ etiā ſi vnū de illis ſufficeret ꝓ victu: et ſecus dicendo eſſet illaqueare plures ani mas. Et hoc papa ſcit et tolerat. c. j. de conſuet. li. vj. et vide glo. in dicto. c. gratia. que dicit ẜm In nocē. ꝙ habere plura benaficia non curata: et que de ꝯſuetudine vel ſtatuto reſidentiam non requi runt nō eſt pctm̄ nec ꝯtra iura. ¶ Et ex predictis poteſt ſolui alia queſtio quotidi ana quid dicendum de dominis cardinalibus et alijs p̄latis qui habent plures epiſcopatus et ab batias ⁊ alia beneficia ꝯmendata. An hec poſſint ſalua conſcientia retinere. Dic ẜm Panor. in. c. de monachis. de preben. ꝙ ſi tales habent eccleſias ꝯmendatas. vt temporalia recipiant: tenentur ec cleſias conſeruare in ſolito ſtatu. ⁊ tantuꝫ p̄cipere ⁊ lucrifacere redditos ſuperfluos vt in dicto. c. de monachis. Secus ergo ſi nō ſeruāt eccleſias ⁊ ab batias in ſolito ſtatu. puta. quia erat ſolita tenere. xij. monachos qui officiarent dictam abbatiam. ⁊ nūc nō tenēt niſi duos vel hmōi. ¶ Utrum clericus beneficiatus ꝯtrahens matri monium perdat beneficium ipſo facto. dic ẜm. d. an. in. c. j. de cle. ꝯiug. ꝙ conſtitutus in ſacris con trahens matrimonium.ſ. per verba de p̄ſenti nō eſt priuatus ipſo facto ſed priuandus. Mouetur quia cauſa priuatōnis elicit̉ ex. c. quod a te. ⁊. c. di uerſis. de cle. coniu. quia nō poſſet ſeruire vxori et beneficio. Sed in conſtituto in ſacris ceſſat hec ra tio quia non eſt matrimonium. ideo compellit̉ di mittere vxorem. Si autem clericus nō ſit in ſacris ſed in minoribus dumtaxat. tunc alij diſtinguūt inter ſponſalia de futuro et de p̄ſenti. vt primo ca ſu diſſolutis ſponſalibus poſſit redire ad benefici um ſuum facit. l. ea que. ff. ad municip. vbi deſpō ſata ante nuptias ꝯtractas ante ſuum non mutat domicilium. Et ſic effectualiter nō dicitur matri moniū ꝯtractū. Scd̓o caſu tūc nō recuperat bene ficium quia ex ꝯtractu matrimonij ꝑ verba de pre ſenti inſurrexit vinculum incompatibile cum ipſo beneficio vnde perditū eſt ius quod habebat ī ip ſo beneficio ⁊ ideo amplius non dabit̉ regreſſus. Idem ſi clericus in minoribꝰ ꝯtraxit matrimoniū cum ꝯſanguinea in facie eccleſie. poſtea ꝓbata cō ſanguinitate ruptū eſt matrimonium ꝑdit benefi cia: cū facto ſuo eccleſie renūciauerit. ¶ Utrum clericus nō dicens officium ſine cauſa rationabili teneatur reſtituere fructus quos inte rim percepit ab eccleſia. Io. cal. ī. c. j. de cele. miſ. cō cludit ꝙ ſic. Mouetur primo qꝛ ꝓpter nō reſiden tiam clericus priuatur beneficio ⁊ fructibus bene ficij vt in. c. pe. de cle. non re. Nam non dicens of ficiū effectualiter nō reſidet. ergo ⁊cͣ. Scd̓o bn̄fici um datur propter officium. vt in. c. fi. de reſcript. li. vj. Sed hoc fortificendo. Ubicunqꝫ aliquid da tur ob cauſam cauſa non ſecuta illud poteſt repe ti. ff. de condi. ob tur. cauſam. quaſi ꝑ totum. Sed beneficium datur propter officium dicendum. er go officium non dicendo poſſunt fructus benefi cij repeti. Sed Panor. in dicto. c. j. dicit ꝙ hic opi nio eſt nimis rigida nec eaꝫ ſequitur do. car. quia iure non probatur. Et ad argumenta contraria poſſumus dicere ꝙ beneficium non datur ſimpli citer propter officium. ſed etiaꝫ vt clericus ex quo aſſumptus eſt in partem domini viuat de patri

monio xp̄i ⁊ non mendicet. xciij. diſ. c. dyaconi. et c. ij. de p̄bē. Item ꝓpter nō reſidentiā clericus. lꝫ priuet̉ beneficio non tn̄ reperimus ꝙ artetur ad reſtitutōem fructuū. vt in. c. ex ꝑte. de cle. non re. vbi clericus nō fecit reſidentiā per annuꝫ ⁊ tn̄ nō fuit cōpulſus ad reſtitutōem fructuū. Item occa ſione tituli quē habꝫ donec priuetur ꝑcipit fructꝰ Etſi nō ſeruiuit eccl̓ie dicendo officiuꝫ tn̄ ſeruiuit eccīe vniuerſali in ordine clericatus. Cōtraria tn̄ opinio eſt tutior in foro anime. hec panor. ¶ Utrū clerici vel religioſi de bonis aduenticijs poſſint libere diſponere abſqꝫ cōſenſu patris. ⁊ nū quid pater in his priuet̉ vſufructu. Rn̄. panor. in c. in pn̄tia. de ꝓba. dicit ꝙ aut queritur de bonis aduenientibꝰ ingreſſo aut de bonis que prius an̄ ingreſſum obuenerant primo caſu illa indiſtincte acquirunt̉ monaſterio. qꝛ amplius nō eſt filius in ptāte patris. ⁊ ſic nō acquirit̉ vſuſfructus patri d̓ quo clerici et ꝑſone religioſe ſunt priuilegiate ſuꝑ bonis aduenticijs. Ita vt habeant plenā ip̄oꝝ ad miniſtratōeꝫ. Ita ꝙ illud qd̓ eſt laicis aduenticiū clericis reputat̉ caſtren̄. vel quaſi. vt in autē. p̄ſby teros. C. de ep̄i. ⁊ cle. Et panor. in. c. cōſtitutus. de in inte. reſti. dicit hoc eſſe indubitatū qn̄ clericatꝰ adheret tꝑe delationis bonoꝝ. Et forte idem dici poſſet in bonis acquiſitis prius vt ſtatim ꝑ ingreſ intatat. tum ſum gaudeant illo priuilegio ꝑ. d. auten. Et ſic pri uabit pat̓ vſufructu iſtoꝝ bonoꝝ etiā in vita ſua. ⁊ eſt pulcra ⁊ noua ꝯſideratio. Et intelligo hoc qn̄ filius hoc expreſſe diſponit. al̓s ſtabo diſpōni au tentice ſiqua. C. d̓ ſa. ſan. ec. Nō ob. c. lꝫ. de ſepul. li. vj. qꝛ illud loquit̉ in laicis ſed nō in clerico ſeu religioſo Ommodatū eſt alicꝰ rei ad aliquē ſpālem vſum gratuita fa cta ꝯceſſio ⁊ nō tranſlatio. qꝛ qui cōmo lius non debū dat retinet dn̄ium ⁊ poſſeſſioneꝫ. extra eo. c. vno. Dicit̉ aūt cōmodatū quaſi cōmodo vtentis da tuꝫ. Dicit̉ gratuita. qꝛ ſi interueniat merces pecu nie. tunc eſt locatio. Si aūt non interueniat mer ces pecunie. ſꝫ aliud eſt cōtractus innominatꝰ. qͥ ium ſine cauſa fit quadrupl̓r: vicꝫdo vt des: do vt facias. facio vt tituere fructus quos des. facio vt facias. ff. de p̄ſcri. ver. l. naturalis. Io. cal. ī. c. j. de cele miſcō ¶ Cōmodatū cōſiſtit in rebꝰ mobilibus ⁊ ſe mo primo qꝛ ꝓpter nō reide uentibꝰ. ⁊ immobilibꝰ ſil̓r ⁊ ī incorꝑalibus. puta in ſeruitute habitanti. ff. cōmo. l. j. Ea v̓o que vſu ion re. Nam non dicens o ꝯſumūt̉ vt pecunia cōmodari nō pn̄t. niſi ad pō eſidet. ergo ⁊cͣ. pam vel ad oſtentatōem. ff. co. l. ſed mihi.§. fi. ficium. vt in. c li. j ¶ Cōmodare pōt ⁊ ei cōmodari qui pōt ⁊ cōtra here. vn̄ nō ſolū p̄latus pōt cōmodare vl̓ ei cōmo dari. ſed etiā yconomus. qꝛ ⁊ is contrahere pōt. x. q. ij. hoc ius. ¶ Quid aūt ſi pupillus cōmodet vel ei cōmodet̉ glo. in. l. j. ff. cō. dicit ꝙ pupillus obligat̉ ex cōmo dato ꝓ quanto factus ē locupletior. vel ſi dolū cō miſit. ⁊ Bar. ibi notabil̓r dicit hoc limitando. ꝙ ſi ab initio nō cōſiſtit cōmodatū iure ciuili vel na turali. qꝛ pupillus erat infans vel a tutore recepit tunc nullo caſu tenetur. qꝛ ab initio non ſubſiſtit. d. l. j.§. impuberes. Sed ſi ab initio conſiſtit ſaltē Cōmodatū Fo. XXXII. naturaliter qꝛ pupillus erat ꝓximꝰ pubertati tūc tenet̉. quatenus eſt factus locupletior. vel ſi dolū cōmiſit: vt in. l. j.§. an in pupillū. ff. depo. ¶ Quero qn̄ pupillus dicatur factus locupletior Quidā dicunt vt refert Bart. ibi. ſi nō eſt factus pauꝑior qd̓ quidā improbāt. ſed Bar. dicit ꝙ re cte intendēdo nō eſt iuſta rep̄henſio. nā ſi pupillꝰ habet rem cōuenitur vt eam reſtituat ⁊ tenetur: qꝛ reſtituendo nō efficitur pauꝑior. Itē poſſumꝰ cōmodare que noſtra ſūt. ⁊ etiā res alienas quas poſſidemus. vn̄ ſi fur vel predo res alienas como dauit. habet cōmodati actionē. ff. cō. l. cōmodare hoc tn̄ ſane intelligendū eſt. Male.n. fidei poſſeſ ſori cōmodari non licet. īmo cōmodando furtum cōmittit. ſed dicitur poſſe cōmodare quo ad hoc. vt poſſit contra cōmodatariuꝫ agere cōmodati. l. ita vt ſi. ff. cōmo. niſi forte concurrat dn̄s rei cū le gitimis ꝓbationibꝰ. nā tunc ei oīno facienda ē li bera reſtitutio. C. de fur. l. in ciuilē. ¶ In cōmodato. dꝫ reſtitui ip̄a res. ⁊ hoc eſt d̓ iu re naturali ⁊ non deteriorata. ¶ An aūt in cōmodato admittatur cōpēſa. pan. in. c. bonafides. de depo. ꝑ illum tex. dicit ꝙ ſic qͥ ponit ſpālitatē in depoſito. Secus ergo in cōmo dato. qꝛ exceptio firmat regulā in alijs. Et hoc vi detur tenere glo. in. l. fi. C. co. ⁊ hoc vbi debitū ſit liquidū. Itē ſi cōmodatarius in re cōmodata im penſas fecerit retentioni locus eſt. puta. qꝛ equuꝫ ſanari fecit. vn̄ aget ad recuꝑandas expenſas ma iores intellige: modice.n. expenſe ꝑtinent ad eum ff. e. in rebus.§. poſſunt. Idē Bar. in. l. diuortio. §. impēdia. ff. ſolū. ma. vbi dicit ꝙ ſi cōmodo tibi equū ⁊ tu impendis in eo curando. ſi quideꝫ mo dica fuit non repetitur ſicut nec cibaria. d.§. pn̄t. Secus ſi eēt magna. Idē dicit de impenſis factis in ſeruo curando quod no. ¶ Sꝫ quid erit. ſi res penes cōmodatariū pereat vel deterior fiat. Rn̄. ẜm Goſ. ⁊ Ber. aut accipit quis cōmodatū gr̄a ſui aut gratia cōmodātis aut gratia vtriuſqꝫ. Si gratia ſui qd̓ frequentius con tingit. tunc tenetur de dolo: lata culpa: leui ⁊ leuiſ ſima. quia debuit in conſeruādo rem adhibere cu ram magnā ⁊ etiam maiorē ꝙͣ in rebus ſuis adhi bere ſolebat. ſi alius diligentius reꝫ illā cuſtodire poterat. Et ꝓ declaratōe p̄dictoꝝ videndū eſt qͥd ſit culpa in genere. ⁊ quot ſunt ſpēs culpe. ⁊ quid ſit quelibet culpa de per ſe. Et de hoc vide Bart. in. l. quod nerua. ff. depo. ⁊ panor. in dicto. c. vni co: vbi dicit ꝙ culpa in genere eſt deuiatio ab eo quod eſt bonum. ⁊ per hominum diligentiam p̄ uideri poterat. ⁊ additur hoc vltimum ad differe tiam caſus fortuiti qui preuideri non poteſt. extra de homici. iohannes. Ad ſecundum dico ꝙ tres ſunt ſpecies culpe. ſcilicet lata. leuis. et leuiſſima. Quo ad tercium dic ꝙ lata culpa eſt deuiatio in circūſpecta ab ea diligentia ꝙ communiter ſciūt homines illius profeſſionis. vnde ignorare quod cōmuniter ſciunt homines illiꝰ profeſſionis. Un de ignorare quod cōmuniter ſcitur eſt lata culpa. Et dicitur incircūſpecta vt differat a dolo qui eſt inſidioſa machinatio. Et ſi ſerioſe deuiaret ab illa

diligētia eſſet in dolo. Et dicit̉ incircumſpecta.i. inconſiderata. None exemplū cōmodaui tibi li brum quem inconſiderate dimiſiſti ſuper bācho ante domū. ⁊ inde fuit ſubtractus. nam certe fui ſti in lata culpa. quia cōmuniter homīes tue pro feſſionis vel conditionis non feciſſent. Leuis cul pa eſt deuiatio incircūſpecta ab ea diligentia quā habent cōmuniter homines diligentes. ⁊ dicitur cōmuniter diligentes vt differat a lata culpa. Ex emplum cōmodatarius repoſuit rem cōmodatā in camera ſua ⁊ receſſit relicto oſtio aperto. Leniſ ſima v̓o culpa eſt deuiatio incircūſpecta quaꝫ ha bent cōmuniter homines diligentes ⁊ diligentiſ ſimi. Unde ſi diligentiſſimus ſciuiſſet p̄cauere et tu non precauiſti es in culpa leuiſſima. vt ſi com modatarius rem in archa repoſuit ſed non fir mauit. De caſibus autem fortuitis quos etiaꝫ di ligens ⁊ fidelis homo p̄uidere non poſſet cōmo datarius non tenetur niſi in tribꝰ caſibus. Unꝰ eſt ſi caſus ille ſua culpa accidit. vt ſi equū tibi cō modaui. vt duceres ad villam ⁊ duxiſti ad belluꝫ Et ideo ſi aliquo caſu equus perijt p̄iudiciū tuuꝫ erit. culpa.n. tua caſum preceſſit ac fuit ordinata ad illum caſum. Secundus caſus eſt ſi pactū in teruenit. tunc.n. de caſibus certis ⁊ determinatis ⁊ in pacto expreſſis tenetur: vel ſi aliquibus ſpeci ficatis ſecuta clauſula generali tenet̉ ad caſus con ſimiles non aūt maiores. Et iō optima cautela ē vt cōmodans obliget cōmodatariuꝫ ex pacto ex preſſo de caſu fortuito enumerando ſpāliter ⁊ ex preſſe aliquos caſus de maioribus quo caſu tene bitur cōmodatarius de omni caſu fortuito. Ter cius caſus eſt ſi mora p̄ceſſit caſuꝫ. d. c. vnico. S v̓o quis accipit cōmodatum gratia cōmodantis quod raro accidit. vt cum quis ornamenta cōmo dat ſue ſponſe vt ornatior ad ſe ducatur. tunc te netur tm̄ de dolo ⁊ lata culpa. ff. e. ſi vt certo.§. in terdum. Si aūt cōmodatū fiat gratia vtriuſqꝫ.ſ. cōmodantis ⁊ cōmodatarij. vt cum cōem amicū inuitamus ⁊ tu curam eius rei ſufcepiſti. ⁊ ego ar gentum tibi cōmodaui teneris de dolo ⁊ lata cul pa ⁊ leui ſed nō leuiſſima. ff. e. in rebus.§. at ſi. Et iſte ideo non tenetur de leuiſſima quia non reci pit tātū beneficiū ſicut ē in cōmodato vel alio cō tractu qui ſit gratia recipientis tm̄. Similit̓ in cō modato vel cōtractu qui fit gratia dantis tm̄ nō tenetur niſi de dolo vel lata culpa quia non eſt ſi bi beneficiū. ¶ Commodans tenetur cōmodatarioſ ſcien ter cōmodauit vaſa vicioſa. propter quaꝫ cauſaꝫ vinum vel oleum effuſum eſt. ff. e. In rebus. Se cus dicunt doct. in locato. tenet̉.n. locator ad in tereſſe etiam ſi ignoranter locauit vas vicioſum: vt in. l. ſed addes.§. j. ff. loca. Et idem in vendito niſi ſit vas vicioſum vicio occulto teneris ad int̓ eſſe non ſolum reſpectu precij. vt eſt tex. notabil̓ ī A. tenetur. ff. d̓ act. emp. ¶ Querit̉ de. q. notabili an ſi res cōmodata tra ditur extimata faciat tranſire periculū. Rn̄. bar. in. d. l. ſi vt certo.§. nunc videndum poſt glo. di cit ꝙ ꝑ extimatōeꝫ addicitur gradus. ⁊ hoc in cōCōmodatū tractibus de quoꝝ natura non eſt vt tranſferatur dominiū. vt in cōmodato depoſito et ſimilibꝰ vt ſi cōmodatarius tenebatur tm̄ d̓ lata. modo tene bitur de leui. Si de leui modo tenebitur de leuiſ ſima. Si de leuiſſima modo de caſu fortuito tene bitur. Et ex p̄dictis infert Bart. qn̄ locator locat tibi roncinuꝫ extimatuꝫ: an extimatio faciat in te tranſire ꝑiculum. Et cōcludit ꝙ cum ex natura talis contractus non ſit vt tranſferatur dominiū talis extimatio facit venire leuiſſimā. vt hac glo. Sed Io. an̄. in. d. c. vnico tenet cōtrariū di. ꝙ ī ta libus contractibus de quoꝝ natura nō eſt vt trāſ feratur dominiū. extimatio non facit recipienteꝫ magis teneri qͣꝫ expoſcat natura contractus. ſed extimatio operabitur tm̄ vt ſciatur verum p̄ciuꝫ rerum in caſu quo res perderetur vel deteriorare tur. Et hec opinio placet panor. ibi. qꝛ pactuꝫ ge nerale non obligat ad caſus fortuitos. Et ad.§. nunc videndū dicit ꝙ loquitur qn̄ expreſſe ꝓmi ſit ſe p̄ſtaturum extimatōem. Secus auteꝫ qn̄ ex timatio fuit ſimpliciter facta. Idem dicas qn̄ re cipiens ꝓmiſit alternatiue rem vel extimatiōem ꝑ. l. ꝓculus. ff. de iure do. hec Panor. Sed ⁊ opi nionem Bar. ⁊ Accur. tenet Ho. in. d. c. vnico. vt recitat Aſten̄. li. iij. ti. xvj. quam ⁊ ip̄e ſequit̉. ¶ Quid aūt ſi cōmodatarius remiſit cōmodatū ꝑ nuncium. ⁊ caſu ꝑijt: an teneatur. Dic ꝙ ſi iſtā rem cōmodatam per nuncium non ydoneuꝫ re miſit. tenetur. Secus ſi per idoneuꝫ. Et hoc vult Bar. in. l. eum qui. ff. cō. Et ideꝫ eſt in depoſito. ſed in mutuo ſecus. extra d̓ pig. ſignificante: cuiꝰ ratio eſt. quia qui cōmodat vel locat vel deponit rei proprietatem ⁊ poſſeſſionē retinet. ⁊ iō cū eius cui creditur nuncius non idoneus pecuniaꝫ de portat: pecuniā cōmodantis vel deponentis de portat. ſꝫ ī mutuo dominiū tranſfert̉. ⁊ iō ſi pecu nia perditur ei qͥ eam mutuo accepit ꝑditur. Item illi qui rebus cōmodatis aliter vtuntur ꝙͣ eas ad vtendū ceperunt. ſi domino nolēte hoc faciant. vel etiam hoc dn̄o inuito ſe facere credāt furtum cōmittunt. Si autem hoc domino volē te faciunt. vel etiam ſi non inuito dn̄o hoc facere ſe credant. ⁊ erat iuſta cā credendi furtum nō cō mittunt. vt iuſti. d̓ ob. que ex delic. na.§. placuit. ¶ Utrum cōmodatarius vel depoſitarius ſi al legat res perdidiſſe: an teneatur hoc ꝓbare. ⁊ qͣli ter probabit cum qn̄qꝫ interitus rei accidat clan deſtine. Panor. in. c. bonafides. de depo. ẜm bar. in. l. ſi qͥs ex argentarijs. ff. de edendo. dicit ꝙ aut nō poteſt probari rem perueniſſe ad iſtum. ⁊ tūc ſtatur dicto ſuo: ſaltem cum iuramento. Aut ꝓ batur rem perueniſſe ad illum. ⁊ tunc aut teneba tur exhibere rem ex officio iudicis et ſtatur iura mento ſuo ꝙ illam rem nō poſſidet. l. fi. C. de fi. inſtru. Si v̓o tenebatur exhibere iure actōnis vt in cōmodato depoſito ⁊ ſimilibus. ⁊ tenet̉ dicēs rem ꝑdidiſſe hoc ꝓbare. vel cōdemnabit̉. vtꝭ in. l. ſi creditor. C. de pig. ac. ¶ Qualiter aūt ꝓbabit. ꝯclude ꝙ quidā ſunt ca ſus aꝑtiſſimi. vt incēdiū: vis hoſtiū: tempeſtas ⁊ hmōi. ⁊ tūc tenet̉ aꝑte ꝓbare: vt in iuribꝰ allegatꝭ

Cōmunicare Quidā ſunt caſus occulti: vt latrocinium de nocte cōmiſſum vel derobatio in campis. ⁊ ſufficit ꝓba re ꝑ coniecturas: habito reſpectu ad qͣlitatē ꝑſone ⁊ ſimiliū. vtputa repperit quis de mane oſtiuꝫ ſue ſtationis fractū vbi erant res depoſite vel intrauit locū ꝑiculoſum equeſter. ⁊ rediuit pedeſter. ⁊ dicit ꝑ latrones ſe fuiſſe derobatum. ¶ Quid autē ſi ꝓbet̉ amiſſio rei. ſꝫ ex aduerſo alle gatur dolus vel culpa: cui incūbet onus ꝓbandi? Concluſio eſt Bar. ꝙ quidā ſunt caſus qͥ defacili nō accidunt ſine culpa. vt incendiū in domo ꝓpria vel furtū. ⁊ in iſtis ē neceſſe ꝓbare caſum fortuituꝫ qͣſi pͥma fronte p̄ſumptio ſit ꝯͣ allegantē. Quidam ſunt caſus qͥ vt plurimū accidunt ſine culpa vt vis hoſtiū ⁊ in iſtis p̄ſumit̉ culpā abeſſe. vnde allegan aea ti incumbitonus ꝓbandi. ¶ Quid autē ſit caſus fortuitꝰ. videsͣ. caſus fortui tus. vbi habes ſingularia circa materiā ꝯͣctuū. ¶ Quid ſi cōmodatarius nō potuit ſine culpa re Itemndicasoru cōmodata vti infra p̄fixū tp̄s. Nunqͥd inuito do natiue rem vel ex mino poſſit vti alio tꝑe. Dic ẜm Bar. in. l. in com modato.§. ſicut. ff. cōmo. ꝙ nō. Nā cū dn̄s certet ir ientt̉ Hō in do de dāno vitando ne careat re ſua tanto tꝑe: cōmo i. xvj. quam ⁊u. datarius v̓o de lucro captando. debet caſus potiꝰ ſibi imputari ꝙͣ dn̄o. Ommunicare.i. cor pus xp̄i ſumere. qͥlibet fidelis poſtꝙͣ ad 3 Et hoc vul Iānos diſcretionis ꝑuenerit cōicare tene tur. ſaltē in paſchate: niſi de conſilio ꝓprij ſacerdotꝭ vel ꝓpter aliquā rōnabilē cām ad tēpus abſtineat extra de pe. ⁊ re. omnis. ¶ Utꝝ qͥlibet fidelis teneat̉ omni āno p̄ciſe in do minica reſurrectnōnis cōicare? Dic ꝙ licet al̓s de hoc fuiſſent multe q̄ſtiones: tn̄ dicta q̄ſtio deciſa ē ꝑ quandā extrauagantem Eugenij. iiij. q̄ incipit. Fidedigna. vbi dr̄ in ſnīa: ꝙ optime iuri ſatiſfactū eſt ſi in ebdomoda ſancta vel infra octauas dn̄ice reſurrectionis ẜm meliorē diſpoſitionē cōſcīe ſctm̄ euchariſtie pignus acceperint. Et ſic de hoc am plius non eſt diſputandū. ¶ Utrū tranſacto paſchate qͥ noluit cōicare ex ſo la voluntate ⁊ nō ex aliqua rōnabili cā diſtulit. te neatur ad ſupplendū cōionē omiſſam. Et eadem dubitatio fieri pōt de ꝯfeſſione omiſſa āno elapſo. Rn̄dit Ar. flo. ꝙ lꝫ aliqͥbꝰ videat̉ ꝙ teneat̉. ⁊ ſine nteritus rei accidat dan dubio inducēdus ē qͣntū poſſibile ē ad ſupplēdū: ponafides. de d ſi aliud non obſtat tn̄ nō videt̉ ꝙ teneat̉ de neceſſi tate. Et hoc pōt trahi a ſil̓i ꝑ illud qd̓ ſeruat̉ circa alia p̄cepta eccleſiaſtica. nā nō ieiunādo ieiuniū ec cleſie nullus dicit ꝙ teneat̉ ſupplere. Itē clericꝰ in ſacris ꝯſtitutꝰ nō dicēs horas canonicas ex negli udidotiſbtur ſura gentia de neceſſitate non tenet̉ redicere. ꝙͣuis hoc ſit equū facere. ⁊ ſibi iniungi a ſacerdote ſi vult fa cere. Sic ⁊ qͥ nō coīcat ꝓ āno iā elapſo non tenet̉. ſꝫ tn̄ inducēdus ē ad cōionē. Idē dic de ꝯfeſſione ⁊ hmōi. hec Ar. flo. Predicta tn̄ intellige de eo qͥ ex negligētia n̄ coīcauit vel ꝯfeſſus n̄ eſt. Secꝰ aūt di cendū ſi ex infirmitate vel alia cā legitima īpeditꝰ fuiſſet. No. tn̄ ad p̄dicta qd̓ no. idē Ar. flo. ꝙ ne gligentia aliqn̄ ē circūſtantia: aliqn̄ eſt ſpāle pctm̄. Fo. XXXIII. verbi gr̄a ſcit aliqͥs ex p̄cepto eccleſie debere ꝯfiteri coīcare: audire miſſam in feſtis ⁊ hmōi. Intendit nō face̓ inobediētiā formalit̓ incurrit. Alius ſciēs ſe ad hoc obligatū intēdit ſeruare. ſꝫ adeo ſe impli cat negocijs hincinde diſtractus ⁊ ſine neceſſitate vrgente ꝙ tp̄s trāſit. ⁊ ſic omittit. In pͥmo caſu qͦ tiens ille deliberat illa nō facere peccat mortaliter. ⁊ ibi eſt pctm̄ mortale accidie vltra pͥmuꝫ. In ſcd̓o caſu vnū mortale committit. Et in hoc aduertant ꝯfeſſores vt in omiſſionibꝰ ieiunioꝝ officioꝝ: miſ ſarū ⁊ hmōi ſꝑ petant ex qͣ cauſa omiſerūt an̄.ſ. ex negligētia an v̓o ex ſola voluntate. ¶ Quicūqꝫ cū ꝯſcīa pctī mortalis ad coīonē acce dit peccat mortalit̓. Conſcīa tn̄ pctī mortalis. pōt eſſe multiplex. qꝛ aut illa ꝯſcīa ſurgit ex certitudīe ſufficiēti vt qꝛ ſcit ſe fornicatū vel ſil̓e. Aut ꝓbabili vt qꝛ moroſe delectatꝰ eſt. ⁊ timet affuiſſe ꝯſenſum mortalē. Aut ex leui vt hō ſcrupuloſus qͥ timet de leui delectatōne ne ſit pctm̄ mortale. In pͥmo caſu accedēs ad coīonē peccat mortaliter. Sil̓r in ſcd̓o. nam in pͥmo ꝯtēnit. in ſcd̓o diſcrimini ſe exponit. In tercio non. ſi ꝯſcīam ſcrupuloſam deponat ſeu illi n̄ ꝯſentiat de ſen. ex. inqͥſitioni. Si aūt n̄ hꝫ qͥs ꝯſcīam pctī mortalis aut hoc eſt qͥa p̄parauit ſe et diſcuſſit ſe p̄parationi ſufficiēti ꝯſcīam ſuā exami nando et ꝑitos ꝯſulendo ſi opus eſt. Aut ꝓbabili ꝯſcīam ſuā.ſ. ꝓbabilit̓ examinādo. Aut negligēti. In pͥmo caſu n̄ peccat ſꝫ remiſſionē pctōꝝ accipit ⁊ meret̉. In ſcd̓o non peccat. ſꝫ tn̄ remiſſionē non accipit nec meret̉. In t̓cio v̓o peccat mortaliter ⁊ demeret̉. hec Pe. ¶ Non ſufficit volenti coīcare ꝙ ſit ſolū ꝯtritus. īmo ſi habꝫ copiā ſacerdotis qͥ eū poſſit abſoluere peccat ſine ꝯfeſſione coīcando. Si v̓o n̄ hꝫ copiam tūc ſi īminet neceſſitas coīcandi vel celebrandi. vt qꝛ timet ſcandalū ppl̓i. vel iā incepit miniſteriū ſa crum. vel aliqͥs infirmꝰ amiſit loquelā ⁊ qͦlibꝫ hoꝝ caſuū licitū ē cōicare cū ꝓpoſito cōfitēdi. hec Ri. in. iiij. di. ix. qͥ etiā addit vnū ſingulare ꝙ lꝫ regula riter p̄dicta vera ſint tn̄ ſi de ꝓpinquo expectaret aliū ſacerdotē cui deuotius ⁊ ſecuriꝰ confiteret̉. ſic em̄ expectās nullo iure qd̓ ego ſciā cōicare ꝓhibet̉ ſi eſt vere penitens. hec Ri. ¶ Utrū nocturna pollutio impediat cōioneꝫ ſeu celebrationē. Rn̄. Ri. in. iiij. diſ. ix. dicit ꝙ ꝓpt̓ ali qd̓ qd̓ nō eſt pctm̄ tenet̉ aliqn̄ hō abſtinere a ſuſce ptione huiꝰ ſacr̄i ꝓpter ordinationē eccleſie eo ꝙ impedit vel minuit reuerētiā q̄ debet obſeruari in ſuſceptione huiꝰ ſacr̄i cuiuſmodi ē nocturna pollu tio ꝓueniēs ex crapula aut immūda cogitatione q̄ p̄ceſſit in vigilia q̄ crapula vel cogitatio ſi morta lia fuerūt. vel ꝓbabile dubiū eſt. vtrū fuerint. tūc pollutio ex eis ꝓueniēs ꝓhibet de neceſſitate huiꝰ ſacr̄i ſuſceptionē. Si autē certuꝫ eſt vel ꝓbabile ꝙ non fuerint niſi peccata venialia tūc illa pollutio non ꝓhibet niſi de congruitate. Si autē ꝓueniat ex nature ſuꝑfluitate vel infirmitate non credo ꝙ ꝓhibeat. ⁊ hec ꝓbari poſſunt. di. vj. c. teſtamentū hec Ri. Pe. tamē de pal̓. dicit ꝙ pollutio veniens ex cogitatōne mortali vel crapula mortali impedit a cōmunione et celebratione quouſqꝫ ſit contritus

Cōmunicare et confeſſus. nec eo die eſt cōicandū qͣꝫuis ſit cōtri tus ⁊ cōfeſſus. tn̄ ſi ꝯͣriū faceret nō credit ꝙ pecca ret mortalit̓. Si v̓o ꝯtingit ex cogitatione vel cra pula veniali eſt abſtinēdū de honeſtate niſi potior cauſa vrgeat. Celebrādo tn̄ ſine cā vrgente nō pec cabit niſi venialit̓. Sꝫ durādus minoꝝ excipit du os caſus. Primꝰ eſt qn̄ eſt dies feſtus qͦ.ſ. conſuetū eſt cōicare. ⁊ precipue qn̄ accidit ſine turpi ſomno. Scd̓s qn̄ eſſet ſcandalū ſi nō celebraret. puta quia deeſt aliꝰ ſacerdos ⁊ ppl̓s expectat vel qꝛ eſt p̄latus ⁊ tali die cōſuetū eſt p̄lato celebrare. Sed ẜm tho. qͥs dꝫ abſtinere in hmōi a cōione ꝑ. xxiiij. horas. qꝛ in iſtud tp̄s reputat̉ nat̉a reordinari. Sꝫ pe. de pal̓. dicit abſtinendū. qn̄ accidit citra mediā noctē Adde tn̄ p̄dictis qd̓ notat Ar. flo. in ſumma ꝙ lꝫ nocturna pollutio. in ſe nō ſit pctm̄. tn̄ dare operā ſtudioſe ad hunc finē. puta ꝑ nimiā comeſtionem et potū vt ſequat̉ pollutio etiā ſi faceret nō ob de lectationē. ſꝫ ad alleuiationē nature ⁊ ſanitatē eſſet mortale. Sꝫ appetē hr̄e pollutionē ꝓpt̓ alleuiatōeꝫ nature ſine pctō. ⁊ ſine hoc ꝙ det operā ſꝫ via naͣli nō eſt pctm̄. Sil̓r ſi qͥs comedit nimis vl̓ nimis ca lida ex qͦ dubitat ex hoc ſequi pollutōꝫ in ſomnis. qꝛ hoc al̓s exꝑtus eſt nō tn̄ ꝓpt̓ hoc illa ſumit. ſꝫ vt ſatiſfaciat gule non ꝓpter hoc eſt mortale. ¶ Corpus xp̄i a ieiunis tm̄ dꝫ ꝑcipi de ꝯſe. di. ij. li quido qd̓ in reuerentiā tanti ſacr̄i inſtitutū eſt niſi ꝓpter neceſſitatē īminētis mortis. ne cōtingat ſine viatico ex hac vitā trāſire. Et ſciēdū ē ẜm Sco. in iiij. di. viij. ꝙ duplex eſt ieiuniū.ſ. eccleſie ⁊ nature. Ieiuniū eccleſie nō ſoluit̉. niſi ꝑ aliquā refectioneꝫ extraordinariā p̄ter more̓ eccleſie vn̄ ꝑ ſumptioneꝫ ſpecieꝝ vel medicine vel potꝰ nō ſoluit̉ ieiuniū ec cleſie. Ieiuniū v̓o nature eſt carētia cibi ſuſcepti in ſtomacho vel ſuſcepti in via ad ſtomachū. Dico gͦ ꝙ regularit̓ oportet ſuſcipientē hmōi ſacr̄m eſſe ie iunū ſimpl̓r hoc ē ieiunio naturali. Sunt tn̄ tres caſus in qͥbus licꝫ accedere ad tale ſacr̄m etiā nō ie iuno. Primꝰ in cā infirmitatis grauis qn̄.ſ. timet̉ ꝑiculū mortis. Scd̓s pone in aliqͣ religione celebra tur. cōiter in vino albo miniſter p̄parat calicē ſacer doti. ⁊ ex aliqua negligētia ꝓ vino infundit aquā. Sacerdos nō aduertes credēs miniſtrū bene fe ciſſe ꝓcedit dicēdo verba ⁊ alia faciēdo vſqꝫ ad ꝑ ceptionē. ⁊ aduertit eſſe aquā. In iſto caſu dico ꝙ tenet̉ cōſecrare ſanguinē de nouo: cōſecratūqꝫ ꝑci pere qd̓ ꝓbat̉. qꝛ qn̄ duo ſunt p̄cepta ordinata p̄ce ptum ſuꝑioris magis ligat: vnū em̄ eſt p̄ceptū xp̄i et eccleſie ex ipſa rōne ſacr̄i ꝙ ſacr̄m qn̄ cōficit̉ con ficiat̉ integrū. quia ſacr̄m in ſe eſt quoddā integrū ex duobꝰ de ꝯſe. di. ij. comꝑimus. Et tunc vltra. ſi tenet̉ cōſecrare ſanguinē tenet̉ etiā illum ꝯſecratū ꝑcipere de ꝯſe. diſt. ij. relatū. omittendo autē aliud p̄ceptū minus ſtrictū.ſ. ꝙ a ieiuno ſumat̉ nō pec cat nouo peccato. qͥa iſto caſu eccleſia noluit hunc ligare ad iſtud p̄ceptū ſꝫ magis ad oppoſitū. Ter cius caſus in die paraſceue particula poſita in ca lice ꝑcipitur cū vino nō conſecrato. ⁊ veriſimile eſt ꝙ vinum citius deſcendat in ventrē qͣꝫ illa ꝑticula que maſticatur. Et ẜm Sco. in caſu quo neceſſe ē ſcd̓o conficere ſanguinē ſufficit ſacerdoti incipere ab illo loco. Simili mō poſtꝙͣ cenatū eſt ⁊cͣ. Nota etiā ẜm pe. de pal̓. ꝙ de reliquijs aque vel vini qͥ bus os abluit̉ ex quo caſualiter et non ex ꝓpoſito trahiciunt̉. licet non ſint cōuerſe in ſaliuā non im pediunt. ꝑfundendo etiam dentes ſale et aceto ad medendū ſi non deglutitur ex ꝓpoſito non impe dit. Idē dic de reliquijs cibi remanentibꝰ in ore ſi caſualiter deglutiāt̉. De his etiā que ſumunt̉ per modū deguſtationis vt tabernarij et coqui. qui sͣ. lingnā ponunt ⁊ ſtatim ꝓijciunt non impedit. Sꝫ autē ad guſtandū ſumeret ⁊ p̄ter intētionē deſcen deret. videt̉ idē dicendū qd̓ de reliquijs aque cum abluit̉ os.ſ. ꝙ non impediat. ¶ Eccleſia quo ad ieiuniū diem naturaleꝫ incipit a media nocte. Et ideo ſi poſt mediā noctē aliquis ſumpſerit aliquid per modum cibi vel potus. non poteſt ea die hoc ſacramentū ſumere. Poteſt autē ſi ante mediā noctē. nec refert vtrū poſt cibum vel potū dormierit aut etiā digeſtus ſit qͣꝫtū ad rōneꝫ precepti. ¶ Utrū actus coitus matrimonialis impediat a cōmunione. Reſpōdeo ẜm Tho. in tercia ꝑte. q. lxxx. ꝙ coitus coniugalis ſi ſit ſine peccato puta cauſa ꝓlis generande: vel cauſa reddendi debituꝫ non aliter impedit niſi ſicut dictū eſt de pollutōne nocturna que accidit ſine peccato.ſ. ꝓpter immun diciam corporalē et mentis diſtractionē. in tali er go caſu vt dicit beatus Gregorius in. c. vir. xxxiij. q. iiij. ſunt ſuo iudicio relinquendi. Sed qui volu ptate domināte coniugi miſcet̉ ꝓhiberi debet ab hoc ſacramēto. d. c. vir. Et additur ẜm Al. ꝙ exi gens infirmitate ductus. licꝫ moneri debeat ne ac cedat ſi tamen omnibꝰ modis ex deuotione ſe in gerat non eſt ꝓhibendus. Glo. etiaꝫ in. c. omnis. de ꝯſe. di. ij. dicit ꝙ illud qd̓ ibi dicit̉ de abſtinēdo ab vxore ante cōmunionē. conſiliū eſt non p̄ceptū per. d. c. vir. ¶ Utrū ſacerdos poſſit dare corpus xp̄i ei quem ſcit eſſe in peccato mortali. Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. di. ix. arti. iij. ꝙ ille quē ſcit ſacerdos eſſe in peccato mortali. Aut non petit euchariſtiā ſibi dari. ⁊ tunc ſacerdos dando peccaret. Aut petit. ⁊ tunc diſtin guo. quia aut ſuū peccatū mortale eſt occultuꝫ aut manifeſtū. Si manifeſtum tunc ſacerdos ſibi dan do euchariſtiā peccaret. quia legitimā contra ip̄m habet exceptionē quā ſibi publice. obijcere poteſt Et accipio h̓ manifeſtū nō ꝓ om̄i eo qd̓ ꝓbari p̄t qd̓ ꝓprie magꝭ dr̄ manifeſtabile qͣꝫ manifeſtū. Un̄ ſi ſacerdos ſciret parochianū ſuum eſſe in crimine qd̓ legitime ꝯͣ eū poſſet ꝓbare. Ita ꝙ illud crimen neſcirent cū ipſo niſi duo vel tres teſtes. per quos hoc ꝓbare poſſet. non ꝓpter hoc deberet euchari ſtiam negare illi in publico petenti quia iam infer ret ſibi penā ante criminis ꝓbationē qd̓ fieri non debet. xj. q. iij. eoꝝ qui. Sed hic accipio manifeſtū ꝓ notorio.ſ. per ſententiā ſeu confeſſioneꝫ factam in iure. aut euidentiā indubitatā de coha. cle. c. fi. Si autē peccatū ſuū eſt occultū. aut petit in occul to. ⁊ tunc ſacerdos ſibi dando peccaret. quia habꝫ contra eū legitimā exceptioneꝫ quā ſibi in occulto obijcere poteſt. ⁊ ipſum debet monere ne petat in

Conditio publico de ꝯſe. di. ij. nō ꝓhibeat. Aut petit in publi co. Et tūc ſacerdos ſibi dare tenet̉. qꝛ ꝯͣ eū legitimā nō hꝫ exceptioneꝫ quā ei in publico obijcere poſſit de of. or. ſi ſacerdos. ¶ Utrū ſacerdos hoc ſacr̄m dare debeat illis qͥ de crimine ſunt ſuſpecti. Rn̄. ẜm Rich̓. vbi ſupra. ꝙ triplex eſt ſuſpicio. ſcilicet temeraria probabilis et violenta. temeraria dicitur que ex irrōnabili cauſa conſurgit. cuiuſmodi eſt illa q̄ conficta eſt rumoribꝰ maledicoꝝ hoīm ⁊ obtrectatoꝝ. xj. q. iij. in cunctis. Et ꝓ tali ſuſpicione. non debet ſacerdos dimittere dare euchariſtiam tali ſuſpecto. Probabilis eſt que cōſurgit ex ꝓbabilibꝰ ſignis. ⁊ ꝓpter hanc ſuſpitio nem nō debet etiā ſacerdos dimittere dare eucha riſtiā. ij. q. j. deus. Uiolenta eſt q̄ ſurgit ex p̄ſum ptionibꝰ violētis. vt ſi inueniat̉ ſuſpectꝰ cū ſuſpe cta: nudus cū nuda: ſolus cū ſola in eodem lecto ⁊ tꝑe ſuſpecto ⁊ ꝯͣ tales ſuſpectos iudicandū ē. ſicut iudicaret̉ de publico peccatore. Unde ſicut publi ce criminoſo ſacerdos non debet dare euchariſtiā. Ita nec publice ſuſpecto de crimine ẜm em̄ iura: ſaru ēt. uinun qͣtuor modis cōuincit̉ hō de crimine.ſ. inſtrumen ugalis ſi ſit ſine tis aut teſtibꝰ aut facti euidentia de coha. cler̄. tua de: vel cauſal Aut iuris interp̄tatione. vt cū qͥs ſepe citat̉ ⁊ mo netur nec ſe purgat nec ꝯparet. iij. q. ix. decernimꝰ t ſine peccat Aut violenta ſuſpitōe. xxxij. q. j. dixit dn̄s. Et hec notant̉. ij. q. j. c. j. in glo. ¶ Utrū corpus xp̄i debeat dari hiſtrionibꝰ ⁊ ma gis. Rn̄deo ẜm Ri. vbi sͣ. ꝑ nota. in. c. ꝓ dilectōe. de cōſe. di. ij. puto nec maieſtati diuine nec euan gelice diſcipline cōgruere vt pudor ⁊ honor eccle lie tāturpi ⁊ infami cōtagione fedet̉. Unde nec ta libus nec cuicūqꝫ infami notorio ⁊ manifeſto dan da eſt eūchariſtia ẜm glo. ibi. Si tn̄ vt dr̄. c. ſeq̄nti tales reuertant̉ ad dn̄m eis recōciliatio nō neget̉. Non eſt tn̄ ſic intelligenduꝫ ꝙ ſtatim debeat eis dari euchariſtia. quia ꝓpter reuerentiaꝫ ſacr̄i et vt ſit dare corpus xp̄i ei quem ꝓbetur eoꝝ conuerſio nō ficta non debet eis dari tali. Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij vſqꝫ poſt ꝑacta penitentiā niſi aliqͥs articulus ne ceſſitatꝭ vel pietatis aliter fieri ꝑſuaderet. hec Ri. ſcit ſacerdos eſſe in peccato Et intelligas de hiſtrionibꝰ qui illicite ⁊ cauſa que euchariſtiā ſibi dari. ⁊ tun ſtus artem illam exercent de quibꝰ dictū eſt ſupra. iret. Ant petit. ⁊ tunc diſtin adulatio. atū mortale eſt occultuꝫ ant ¶ Utrum corpus xp̄i debeat dari amentibꝰ: Dic ſtum tunc ſacerd ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ reuerentia que debet̉ corpori xp̄i exigit vt ip̄m ſuſcipiens diligent̓ recogitet qͥd acci pit qd̓ infantes ⁊ furioſi facere nō pn̄t. Ideo dari nō debet infantibꝰ nec illis qͥ ſemꝑ fuerūt furioſi. Si tn̄ furioſus anteꝙͣ intraret furiā hoc ſacr̄m pe tijt in debito ſtatu ſibi poſtea in furia dari pōt niſi ſſet ꝓbare. Ita ꝙ ꝓbabilit̓ timeat̉ ꝙ ꝓijceret vel aliquā aliā irreue ſi duo vel tres taſtes. per quos rentiā faceret ſacr̄o. Et pōt dici ꝑ appropͥationem non ꝓpherpoce ꝙ illa impediunt reuerentiaꝫ q̄ debent obſeruari p pri ppſ in ſuſceptione huiꝰ ſacr̄i rōne rei cōtente. ⁊ qꝛ cau ſa ꝓpter quaꝫ aliquis debet interdici ſuſpendi vel excōmunicari maiori excōmunicatione vel mino ri derogat realiter vel ẜm iudicium fori exterioris vnitati eccleſie que eſt corpus xp̄i myſticū. quod ē res ꝑ hoc ſacr̄m ſignificata nō tamē ſub ſacramen to contenta. Ideo interdicti: ſuſpenſi ⁊ excōmuni cati etiā iniuſte excludunt̉ a ſuſceptione huiꝰ ſacr̄i. Fo. XXXIIII. hec Ri. Sed quo ad pueros dicit Tho. ꝙ pueris incipientibꝰ habere diſcretionē etiā ante etatē per fectā. puta cuꝫ ſunt. x. vel. xj. ānoꝝ poteſt dari ſi in eis diſcretionis ſigna ⁊ deuotōnis appareant. De hoc tamē certa regula dari nō poteſt. ſꝫ ſtabit̉ iudi cio confeſſoris. ¶ Utrū corpus xp̄i debeat dari his qͥ ꝓ crimini bus ſunt ſuſpendēdi vel decapitandi. Rn̄. ſi ſunt confeſſi ⁊ penitētes. nō debet eis denegari. xiij. q. ij. c. fi. De hoc ſacramēto. Uide multa. jͣ. Eucha riſtia. et. c. Miſſa. Onditio. Si aliqͣ poſſeſſio data fuit eccleſie aliquo appoſito modo vt.ſ. aliquid fieret. Si nō fiat nō ꝓpter hoc re uocat̉ datio niſi fuerit facta ꝙ ceſſante mō reuoca ri poſſet. Secus ſi fuit data cū conditione. Condi tio em̄ ꝓprie ſuſpēdit dationē. ſꝫ modus nō. Et cō ditio fit ꝑ: ſi. Modꝰ v̓o ꝑ: vt. ſicut notat glo. in. c. Ueꝝ: de ꝯdi. ap. vbi etiā dicit ꝙ ꝯditione non im pleta nō valet donatio. Si poſſeſſio data fuit eccleſie ea conditione ne alienetur. Nunqͥd poterit alienari. Rn̄. d. an. in d. c. verum dicit ꝙ ſic maxime inſtante neceſſitate eccleſie ſeu vtilitate quę neceſſitati equiparatur in hoc a iure. xij. q. ij. ſine exceptione. Et ſi aliud ſen ſiſſei donator. non videret̉ fuiſſe mentis compos. cum inſtante tali neceſſitate pia. ip̄e debuiſſet hoc facere. vt in. c. Sicut hi. xlvij. di. hoc idem voluit Panor. in. d. c. verū. Secundo hoc ideꝫ probatur ſic. Talis conditio adiecta eſt turpis. ergo pro nō adiecta haberi debet. vt in. c. ſi cōditiones de con di. appo. maxime de legato facto fratribꝰ minori bus. qui alienare immobilia non ſolum poſſunt. ſed ⁊ debent per cle. exiui. d̓ v̓. ſig. Et ſic illa con ditio. vna cum pena adiuncta ſi qua eſt vt turpis abijcietur ⁊ legatum eccleſie remanet ſine incur ſione pene. Idem tenet Dir. dicit ꝙ in caſu neceſ ſitatis vel redemptionis captiuoꝝ vel reparatio ne eccleſie vel cymiterij ampliandi ⁊ alijs caſibus a iure conceſſum tenet alienatio ſi nō ſunt alie res que alienari poſſint. xij. q. ij. aurum. nā iſta pactio ne liceat mihi rem meā alienare reprobatur a iure .ff. de pac. l. pe. Et ſi in donatione dicit̉ expreſſe ꝙ non liceat alienare in caſibus p̄dictis donatio te net ⁊ conditio tanꝙͣ turpis ꝓ non adiecta habet̉. d. c. verum. Idem Goſ. ⁊ Ho. hec Dir. Non ob. autenticū. de alie.§. ſanctiſſimas. quia illud nō eſt verum ẜm Archi. flo. nec valet tale pactū. cum ſit contra legem dei. d. c. aurum. Nec ob. ſi dicat̉. ꝙ d. c. aurum loquitur de rebus mobilibus. In ca ſu autem noſtro de immobilibus. Dico hoc non valere. quia res immobilis ⁊ mobilis p̄cioſa equi parantur. quo ad difficultatem alienationis vt di ctum eſt ſupra alienatio. Secundo ẜm Ray. po teſt reſponderi ad. d. autenticū. ꝙ intelligitur qn̄ eccleſia cui factum eſt tale legatum haberet alias poſſeſſiones. quia tūc talis poſſeſſio ſic legata alie nari non poſſet. Secus vbi talis eccleſia alias poſ ſeſſiones non haberet. Hoc idem tenet Inno. et Hoſtiē. f iij

Onfeſſio iudicialis vel extra. Querit̉ qn̄ cōfitenti eſt credendū ad hoc vt ſibi vel alteri p̄iudiciū generet̉ Rn̄. ẜm Directoriā. li. iiij. Aut qͥs ꝯfitetur in iure aut extra ius ſiue iudiciū. Si ꝯfiteat̉ in iure ꝯͣſe ꝓ cōuicto hr̄. Sed ad hoc multa reqͥrunt̉ q̄ in iſtꝭ ver ſibus cōtinent̉. Maior: ſponte ſciens dn̄s: ꝑs: lis. ſꝫ et in ſe. Confeſſus: certū: cōpos ꝓ iudice iure dā natur. Niſi ius: fauor aut naͣ repugnet. Dicit̉ ma ior. xxv. annis. qꝛ minor ꝯͣ ſuā cōfeſſionē ſine auto ritate tutoris reſtituit̉. ff. de cōfeſſis. l. certū.§. mi norem. Sponte: nā ſi coactio interueniat nō obeſt cōfeſſio. xv. q. vj. c. j. nā ſi qͥs p̄ anguſtia tormētoꝝ cōfiteat̉. nō obeſt: niſi in ꝯfeſſione ꝑſeuerauerit pꝰ depoſitionē tormētoꝝ. ff. de q̄ſti. l. j.§. diuus. ⁊ ibi Bar. q̄rit: q̄ cōfeſſio dicat̉ facta ꝑ tormēta. Rn̄dit ſi eſt facta adhibita tortura. vel eſt facta aliqͦ ligato ⁊ p̄cedentibꝰ minis de ponendo ad torturā. Idē ſi eſſet in carcere: in quo fame ⁊ frigore multū afflige retur naͣm tunc formidine tormentoꝝ videtur eſſe ¶ Sed qͣliter dr̄ ꝑſeuerare in cōfeſſione. Dic ꝑ. l. ij. C. de cuſto. re. oportet ꝙ poſt ꝯfeſſionē factā in tor mentis reducat̉ in locū publicū.i. corā notario ⁊ ꝑ ſonis publicis ꝯfiteat̉. Iudex tn̄ dꝫ arbitrari eque vt reducat eū illo tꝑe qͦ ceſſauerit dolor tormētoꝝ. Si em̄ ſtatim reduceret eū ad bāchū inſtantibꝰ do loribus. totū hoc videret̉ factū formidine tormen torum. ar. l. qd̓ ait.§. fi. ff. de adul. ¶ Quid ſi iſta cōfeſſio facta fuit nō p̄cedentibꝰ in dicijs. Ludo. ro. in ſuis ſingularibꝰ dicit ꝙ ꝯfficia les ſunt homicide. ⁊ tenent̉ ad reſtōnē oīm dāno rum. qͥ ſine indicijs ponūt ad torturā hoīes qͥ me tu tormentoꝝ cōfitent̉ delicta ꝑ eos ꝑpetrata. ex qͣ cōfeſſione poſtmodū ſuſpendunt̉. ⁊ talis confeſſio ſine indicijs non valet. vt in. d. l. j. in pͥncipio. ff. de qō. Ac etiā indicia ſi ſuꝑueniāt poſt qōnē habitaꝫ illā cōfeſſionē non ꝯfirmāt. vt vult glo. ſingularis in. l. maritꝰ. ff. e. t. de qͣ glo. gaudet Bal. in. l. fi. C. de accu. Sciens: ſi em̄ errat ⁊ pōt ante ſnīam ꝓba re errorē ſuū: nō obeſt ſibi ꝯfeſſio extra de cōfe. c. fi. Dn̄s. cōfeſſio em̄ ꝓcuratoris nō nocet dn̄o abſenti ff. de ꝯfe. l. certū.§. ſi qͥs. Nec obeſt qͦ minus infra triduū etiā nudo verbo reuocare poſſit. ſꝫ poſt tri duum: nō: niſi dn̄s veniēs velit ꝓbare errorē ꝓba bilem anteqͣꝫ negociū finiat̉. qꝛ nemini nocet error facti. d. c. fi. Sed ſi ꝓcurator confiteat̉ p̄ſente dn̄o. ꝑinde eſt ac ſi dn̄s cauſe confiteret̉. niſi contradicat ea die. ¶ Quid de errore aduocati ⁊ eius cōfeſſione qn̄ p̄t reuocari. Azo dicit ꝙ qn̄cunqꝫ ante ſnīam ꝓbato errore poterit reuocari extra de cenſi. olim. vbi hoc notat Ber. Pars qꝛ requirit̉ ꝙ aduerſarius ſit p̄ ſens. al̓s nō nocet cōfeſſio facta ꝑte abſente. d. l. cer tum. Lis requirit̉ em̄ ꝙ de re litigioſa fiat cōfeſſio vel de qͣ poſſet eſſe lis. al̓s non obeſt. ff. de interro. ac. l. cōfeſſionibꝰ. Sed ⁊ in ſe. i. ꝯͣ ſe. qꝛ ſi ꝓ ſe cōfitet̉ nō ꝓdeſt ei. Sed ſi ꝯͣ ſe cōfiteat̉ fides eſt adhibēda xiiij. q. ij. c. j. Confeſſus certū. al̓s ſuꝑ incerta re nō daret̉ ſnīa. xj. q. iij. graue. Et ſi nō vult rn̄dere. vel Confeſſio iudi. rn̄ſionē a ſe factā obſcure declarare: habeat̉ ꝓ con feſſo vel ꝓ negato ſicut ſi cōfeſſio vel negatio face ret contra ip̄m: ſicut dr̄ de illo qui nō vult preſtare ſacr̄m de calūnia. extra de iur. cal. c. fi. Compos: cō feſſio em̄ furioſi nō nocet ei de ſuc. ab inte. c. fi. Idē dici pōt de cōfeſſione facta calore iracundie. q̄ non nocet niſi det̉ ꝑſeuerantia. extra de diuor. c. ex lr̄is iuncta glo. Pro iudice.i. corā iudice ſuo. al̓s nō pre iudicat regularit̓. C. e. l. vna. Caſualit̓ tn̄ p̄iudicat cōfeſſio facta extra ius de fi. inſtru. ſi cautio. ⁊ ī alio caſu extra de ex. p̄la. qͣꝫ ſit. Iure.i. iudice ſedente ꝓ tribunali. al̓s ꝑinde eſſet ac ſi corā priuato fieret ex tra. e. c. ij. ⁊ vltimo. Damnat̉.ſ. ac ſi conuictus eſſet ꝑ teſtes condēnat̉. ⁊ ſic intellige ꝙ nulle ſunt ꝑtes iudicis in cōfitentē. qd̓ veꝝ eſt examinatorie. ſunt tn̄ ꝯdēnatorie. d. c. ij. Niſi ius. Iure em̄ repugnan te ꝯfeſſio nō obeſt. vt ſi qͥs xp̄ianus cōfiteat̉ ſe eſſe iudei mancipiū qd̓ iure ꝓhibet̉. extra de iudeis. c. fi. Fauor.ſ. matrimonij. ꝯͣ qd̓ nō valet ꝯfeſſio extra de eo qͥ co. cōſan. vx. ſuꝑ eo. Sꝫ ſi cōfeſſio eſſet pro mr̄imonio. tūc ſtaret̉ ꝯfeſſioni niſi alij p̄iudiciū ge neret̉. Natura repugnat. vt ſi qͥs ſectus vel natu raliter frigidus confiteat̉ ſe adulteriū cōmiſiſſe vel impubes. nō nocet confeſſio. extra de fri. ⁊ ma. qd̓ ſedē. Confeſſio aūt extra iudiciū regularit̓ non pre iudicat confitenti. ¶ Querit̉ de qͦtidiana. q. Pone ꝙ lite conteſtata actor ſic ponit. Pone ꝙ debes mihi. x. Reus re ſpondet ſe cōditionaliter ꝓmiſiſſe. nunqͥd videat̉ pure cōfeſſus. Archidia. extra de confe. c. j. li. vj. di cit ꝙ ex tali cōfeſſione actor intentionē ſuā nō fun dat. qꝛ regula eſt: qd̓ quis approbat ꝓ ſe ⁊ cōtra ſe approbare tenet̉ vt nota.xxxvij. di. ſi qͥd. Sꝫ Bar. in. l. aureliꝰ.§. idem q̄ſijt. ff. de li. leg. diſtinguit. ꝙ aut eadē ſcriptura cōtinet plura capitula ſeꝑata. et poſſum pro parte approbare ⁊ ꝓ ꝑte reprobare. vt ff. depo. l. publia. Aut cōtinet vnum tm̄ caſum ſeu plura ꝯnexa. ⁊ tūc aut ille qui aliquā ꝑticulā repro bat hꝫ ꝯͣ ſe p̄ſumptionē iuris. Aut hꝫ ꝓ ſe: auti ius nō p̄ſumit ꝓ ſe nec cōtra. Primo caſu nō admittit̉ tal̓ reprobatio. Un̄ ſi tu ꝯfiteris te occidiſſe aliquē ſꝫ ad tui defenſionē. Non ſto inqͣntū dicis ad tui defenſionē qꝛ ius p̄ſumit cōtra te. l. j. C. de ſic. ſcd̓o caſu ⁊ tercio. Aut ille qui ꝑticulatim reprobat. hoc vult ꝓbare ⁊ admittit̉. al̓s ſecus. De hoc vide bar. ibi ⁊ panor. in. c. j. de poſtu. pre. ¶ Alia qō notabilis. Pone ꝙ in bello ponit̉ plus debito. vt quia debeo. x. et petis. xx. vel debeo ꝑteꝫ alicuiꝰ rei ⁊ tu petis totā rem. an poſſim ſimpliciter negare totā petitionē. Et idē queri pōt circa poſi tionē habentē aliquā ꝑtē falſam. An poſſit negari tota rōne partis falſe. Rn̄deo. Bar. in. l. ſi is qui. ducēta.§. vtꝝ. ff. de re. du. ⁊ in. l. j.§. ſi ſtipulati. de verb̓. ob. dicit. vt recitat panor. in. c. j. de plus pet. ꝙ aut id qd̓ ponit̉ in libello vel poſitione ē falſum rōne qͣlitatis. ⁊ tunc pōt negari in totū quia videt̉ aliud factū. vt qꝛ ponis me hodie comediſſe in ec cleſia. poſſum negare totū. licꝫ alibi comederim. qꝛ veꝝ eſt qd̓ nō comedi in eccleſia. Aut falſum eſt in qͣntitate ſeu in ꝑte ſumme vel in ꝑte rei. vt qꝛ per xx. ⁊ debeo tm̄. x. vel debeo partē et petis totū. Et

tunc in iudicijs non poteſt negari in totū. ſꝫ debet confiteri partē debitā. Et eſt rō ẜm eum. quia qui petit totū petit et quālibet eius partem. Unde te nuit pe. talem ꝑiurum. quia negat ſimpliciter totū ſi debet partem vt refert Bar. in. d. l. ſi is qui du Onfeſſio ſacramēta lis. Primo cōmuniter quid ſit. Rn̄deo ẜm Ray. eſt legitima corā ſacerdote pec cati declaratio vel ẜm Aug. confeſſio eſt per quam morbus latens ſpe venie aperitur. Ad cuius intel lectum nota ꝙ cōfeſſio fit triplicit̓. Aut in foro ani me interius corā deo: Aut in foro penitentie exte rius corā dei vicario. aut in foro contentioſo coraꝫ iudice. In pͥma peccatū latens non aperitur. quia deo apertum erat. In vltima non aperit̉ ſpe venie In media v̓o peccatuꝫ latens ſpe venie aperitur. Unde cōfeſſio ſacramētalis que eſt ꝑs penitentie cōueniēter deſcribit̉ ꝑ materiā q̄ eſt peccatū ⁊ per actū qui eſt aꝑire ⁊ ꝑ finē qui eſt ſpes venie. Et dr̄ ſpe venie. qꝛ ſi alia de cauſa aperiat̉ peccatū non eſt Iſio extra de fri. ⁊ m cōfeſſio. nā ſi aperit̉ cauſa cōſilij eſt cōſultatio. Sꝫ ex laſciuia vel leuitate ē diſſolutio. Si v̓o ad aliquē finē malū eſt malignatio. Et ex his ptꝫ ꝙ peccatuꝫ jͣ. q. Pone ꝙ lite conteſtat. qd̓ dicit̉ nō ſpe venie nō pōt dici dictū in ꝯfeſſione ihi. x. Reus re nec tenet̉ ſacerdos illud ſecretum tenere ẜm Ray. Intellige tanqͣꝫ dictū in confeſſione ſacramentali. ia. extra de confe. cj vt infra dicetur. Et pro huius declaratione. quero quidā fuit confeſſus ſacerdoti ꝙ intendebat inter quis approbat ficere ſemproniū vel aliud maleficiuꝫ cōmittere et ota. xxxvij. di. ſi qͥd. S Bar. ꝙ non poterat abſtinere. nunqͥd ſacerdos peccet reuelando. Reſpondeo Inno. in. c. omnis de pe. ⁊ re. vt recitat panor. ibi. dicit ꝙ hoc peccatuꝫ non dicit̉ detectū in penitētia. tum quia peccatū eſt cō mittendū non cōmiſſum. tū quia nō habet contri tionem. Unde ſacerdos ꝙͣtū cautius poteſt. debꝫ peccatū reuelare vt peccatū impediat̉. ⁊ tene ſemꝑ ris. Aut hꝫ ꝓſe: aut ius hoc dictū menti. ꝙ peccatū cōmittendū ⁊ nō com miſſum non dicit̉ dictū in penitentia qd̓ intelligit panor. qn̄ iſte dicit ſe omnino cōmiſſurū. Secus ſi t cōtra te. l.j. C. de ſic ſcd̓o peniteret de voluntate p̄terita. nam tunc eſt pecca tum cōmiſſum reſpectu voluntatis. hec Panor. atim reprobat. hoc Monal. autem clarius declarat di. ꝙ ſi quis habꝫ al̓s ſecus. De hoc videbar. firmū propoſituꝫ aliquid nequiter ꝑpetrandi. nec one ꝙ in beloponē pus ab illo vult ceſſare. tunc hoc non dicit̉ dictū in con feſſione. Secus de illo qui confitet̉ ſe tentari ſuper .j. et petis. xx. valdebe aliquo flagitio ⁊ ſe aliquādo conſentire ⁊ aliquan do diſſentire ⁊ in hoc caſu non debet reuelari. Et ẜm eundē Monal. caſu quo peccator diceret ſe om nino tale flagitiuꝫ velle cōmittere. ſacerdos debet eidē ꝓteſtari ꝙ tale negociū non recipit nec inten dit nec tenet̉ recipere ſub ſigillo confeſſionis ⁊ hoc ad euitandū ſcandalū. ¶ Infert etiam Panor. ad aliam. q. Pone ꝙ vn reuelat peccatū amico. ⁊ dicit ꝙ hoc vult ſibi dice re in penitentia. Nunqͥd ille amicus adductus in teſtem teneat̉ illud reuelare: vel ſi reuelat dicat̉ re uelare confeſſionem. Inno. dicit ꝙ non. tum quia ille non eſt ſacerdos. tum quia non dixit ſibi tanqͣꝫ Confeſſio ſacramētalis Fo. XXXV. miniſtro dei cum non peteret abſolutionē a pecca to ſed ſibi reuelauit tanꝙͣ amico. Si tamē ille ami cus eſſet ſacerdos. debet omnino abſtinere a reue latione ne ſit cauſa mali exēpli. Quod intellige niſi producatur in teſtem. Et quod dictum eſt de laico intellige ꝙ laico non dicitur aliquid in p̄ſentia niſi aſſumatur loco ſacerdotis in neceſſitate. Et fiat ei vera cōfeſſio ſicut ſacerdoti. tunc em̄ non debet re uelare etiā tanꝙͣ teſtis al̓s puniretur. hec Panor. Quod autem dicit Inno. ꝙ quando eſt peccatum committendū: ꝙ ſacerdos eo caſu poteſt reuelare. intellige quando tale peccatū vergeret in ꝑiculum cōmunitatis: vel alterius tunc poteſt reuelare ei q̄ poteſt prodeſſe et non obeſſe. Secus ſi non verge ret in periculum aliorum. ſed ſuipſius tm̄. nam tūc peccaret mortaliter illud reuelando etiam per obe dientiam ſui ſuperioris reqͥſitus. ẜm Hen. de gan quolibeto. ix. vbi concludit ꝙ ſubditus qui recipit ab alio aliquid in ſecreto non vergens in damnuꝫ cuiuſqͣꝫ non tenetur illud reuelare prelato ſuo pe tenti vt ei reuelet. Et ſic poſſet intelligi. S. Bon̄. in. iiij. diſtinc. viceſimapͥma. ꝙ in dicto caſu debet celare niſi veritas vel obediētia aliud exigat. ⁊ hoc vt dictum eſt quando vergeret in damnū cuiuſqͣꝫ Et vbi non vergeret in damnum communitatis vel alterius ſi quis motu proprio talia diceret que eſſent in infamiam illius peccaret mortaliter. ¶ Que ſunt conditiones quas debet habere con feſſio. Reſpon. Sunt ſedecim que his verſibꝰ con tinentur. Sit ſimplex humilis confeſſio pura fide lis. Atqꝫ frequens nuda: diſcreta: libens verecun da. Integra: ſecreta: lachrymabilis: accelerata. For A. K. lx.j tis et accuſans ⁊ ſit parere parata. Simplex. ſcꝫ vt for. 49 48 0. Atōeꝫ non recitet in confeſſione niſi qd̓ ad quātitatē pec ſpA ꝑrix.i cati ꝑtinet Humilis. vt ſe miſeruꝫ cōfiteat̉? Pura VF6 pcoP F vt recta ſit confitentis intentio Fidelis. id eſt vera voſti ⁊ ſine falſitate atqꝫ frequens. iſtud eſt ad bene eſſe. en x. xvxx F76 y L Nuda vt non inuoluat obſcuritatem verborum s. 4b 0l Diſcreta ſcilicet vt maiora cum maiori pondere con. E ſꝫ dicat ꝟ̓ba.u.llim fiteatur. l̓. ⁊ plæͣ ſel̓ ſꝫ diſtict loꝙ̄d 8. c0 ſi ſti. N p. ſꝫ ſcMAſali ¶ Libens.i. ſpontanea non coacta Uerecunda. 26 tōr ꝟ̓beꝝ. l̓ po vt ſcilicet erubeſcat. ⁊ ſe non iactet de peccatis. In 2. prc vy. x lꝯſ. xj. tegra. vt ſcilicet non ſubtrahat aliquid de his que gā rijeaC manifeſtant̉ia ſunt. Secreta. ſcilicet ꝙͣtum ad con v.l. l̓. t5 Nl̓. ditionem fori. in quo de occultis conſcientie agit̉ acta al. ij. a. ⁊ pop.. Lachrymabilis quo ad dolorem de peccato com 1. PoaAxd. Ex. o miſſo. Accelerata vt ſcꝫ non differat de die in diē. S. vo. xauiſto. Oxeero Fortis. vt ſcꝫ nil ꝓpter veręcundiā dimittat. ⁊ accu§ pl̓l. n. ſi em.la. ſans ſeipſum IPn a lium Et ſit parer. e parata. ſcꝫ 12¶ 5005 p. Rſu. a3 ā q3 qͦ. Apoſſit 46ſC ſacerdoti: ſ ¶ Utrum confeſſio facta ſine cōtritione valeat vt. L. S. CCCp R cōmn puta aliquis confitet̉ integre peccata. ſꝫ ab omnibꝰ ſa ſacpꝰ qpelleūt ⁊ēe vel ab aliquo mortaliū diſponit nō abſtinere. Re Vꝯcō R. ſ.x.pr ſpondeo. S. Bo. in. iiij. diſ. xvij. dicit ꝙ talis con ſ ali ogſt ſprj feſſio nō valet. immo tenet̉ iteruꝫ confiteri eadem peccata niſi forte rediret ad eundem confeſſorē qui adhuc haberet in memoria peccata ſua. tunc enim non tenetur iterare confeſſionē in ſpeciali. ſed ſuffi cit dicere culpam ſuam de fictione et de peccatis ſuis confeſſis eidem in generali. Si autem confi teatur nouo confeſſori. aut etiam primo ſi oblitus f iiij

¶ Additio ootuepya. Tt ꝙ qͦs a5º. de peni. 32c. Ybi fipMqj ficto ſcuo ꝓponoti Liqꝰ pcta s. m. gd. ſit tōbſſio. ⁊ yra L.abſolatio dDxpōcld.j. ſij doc. ꝙ licet tal̓ ſit tōpſſio ao. ⁊ xj g ibꝰ ſ. hib99. Fiaō. ſt Vl ſolacis ſuēacda. jꝰ d. kuc Confeſſio ſacramētalis om2.t. de foat. A. 2.. Apt̉ ab̓ ſolui ab vllo caſiv̓ ſu ī cha.tax... t. archi. 8. p. 8. ī fiu.§º. ꝙ ſatiffactie vſ pe o ſta.43 eſt eius peccata debet iterū cōfiteri totū. Idē tenēt nū qō ſxf cha Ray. et Ho. nec valet ratio Tho. nec eius ſimili. tat.̉ imitij§. tudo in alijs ſacr̄is vtputa in ſacr̄o baptiſmi. qꝛ in v pf di. ſai ſacr̄o baptiſmi impͥmit̉ caracter qͥ eſt īmediata di . 56 cōeS4 4 ſpoſitio ad grām baptiſmalē ſicut organizatio cor . a S. b. j poris ad aīe ſuſceptionē. Et id̓o recedente fictione 2 cō f.A⁊ 2 cax. º. ⁊ 85ꝙ in ſuſcipiēte baptiſmū ſubintrat gr̄a baptiſmalis cōiſ opīo 5.lꝑ quā remittunt̉ pctā. ſecus autē eſt in ſacr̄o pnīe ¶ ¶ 84v.j. M jj. q. Abſolutio em̄ aliquā indelibilē diſpōnē ad grām z vbi xxp̄ſſe tꝫ. ꝙ cl nō impͥmit nec caracterē. Et iō nō eſt ſil̓e de ſacr̄o 4m9AY ad 9 āꝫ baptiſmi ad ſacr̄m pnīe Uide tn̄ qd̓ notat ar. flo. 9º 4b ſolS ẜm pe. ꝙ ſi qͥs confitet̉ eidē ꝯfeſſori in caſu p̄dicto pcP. Auno ſi nō tenet̉ iterare ꝯfeſſionē pͥus factā etiā ſi ip̄e ſacer ti volata h pcād dos nō recoleret pctā pͥus ſibi dicta. qꝛ nec qn̄ con Actudit ad cōf. ¶t feſſio eſt integra ⁊ non ficta. oꝫ ꝙ recolat actu vſqꝫ 43 ſatt ꝯ 2Pad finē. maxime qꝛ hoc ſufficit.ſ. abſoluere ab oībꝰ 42ſ. 21º 4 ⁊ iniungere pnīam ꝓ fictione ⁊ pro alijs. Et facit ptᵉ vnā regulā generalē ſingularē ꝙ in omnibꝰ caſibꝰ 2 Ati ad ſa in qͥbꝰ tenet̉ qͥs reiterare ꝯfeſſionē ſi cōfitet̉ eidem docio ⁊ ꝑ. k a ſe non tenet̉ reiterare pctā explicite. ſꝫ ſolū implicite. o3 43. 2 dicendo peccaui in illis q̄ alias vobis dixi ſicut ſi a.. 46s. ta ꝙ ſi fxxx⁊ẜs nulla fuiſſet abſolutio de facto. Dilata em̄ abſolu verta qrta tio ꝑ multos dies fieri pōt etiā ſi ipſe ꝯfeſſor oblitꝰ de pctō ſi o. it. fuerit. dū tn̄ pnīam ei pͥus innotuerit. qꝛ ſi non ta ꝙ ꝓbabi poſſu xaſſet pnīaꝫ. tunc oporteret ad memoriā reducere p̄ ſˢ ſ. ☞9 vt moderet̉ iuſte. ꝓpter qd̓ remittēs ad ep̄m ſi non voſ. Cy4b abſoluat dꝫ pnīam ei innoteſcere quaꝫ poſt redi ſolurocꝫ acope. V tn abſoluēs iniungat di. facias qd̓ tibi dixi qꝛ liga īmo ſ ꝙ v̓t re nō debuit anteꝙͣ abſolueret. hec Pe. v̓ v̓. etiā di . ꝑ ſu ſcry cit ꝙ pnīa nō reqͥrit tantā cōtinuitatē agendoꝝ et tior̄ꝫ abtoltre forỉ ſua aAe dicendoꝝ ſicut alia ſacr̄a. ſꝫ in vno die pōt fieri ꝑs 386. ſc ⁊4. 8. confeſſionis ⁊ in alia die altera vel in vna die con S feſſio audiri ⁊ in alia impendi abſolutio ⁊ peniten ꝯ 4 at it. ¶ Utrū liceat in cōfeſſione dicere aliena peccata. ψ6 tia peccatoꝝ. grio48 Rn̄deo. Ri. in. iiij. di. xxj. dicit ꝙ expreſſio ꝑſone d cōgiaut eſt neceſſaria ad exp̄ſſionem pctōꝝ aut nō. S ¶ Ne vol. t ſrip. ſacꝫ ſic tenet̉ eā expͥmere. vnde mulieri cū qͣ concubuit qie. ⁊ ſic ebfrater eiꝰ nō ſufficeret dicere ꝙ vnus vir cōcubuit cū ea ſꝫ dꝫ expͥmere ꝙ ille eſt frat̓ eius. Et ſi non ha ( ſ. bi fucto. beat niſi vnū fratrē tunc ſcit ſacerdos quis eſt ille. ⁊ volatah. Et ſi eſt religioſus dꝫ expͥmere ꝙ eſt religioſus. Et 210. 4&pii ſi eſt cōiugatus. idē ⁊cͣ. Si autē exp̄ſſio ꝑſone non io ſꝫ. x pa eſt neceſſaria ad exp̄ſſionē qͣntitatis peccati tunc din05. R.ſt diſtingue. qꝛ aut eſt vtilis ad correctionē illius vel ſacā tꝫ..6 p̄ſeruationē a recidiuo. Aut nō. Si ſic tunc credo ī4º qͦti6. x..q. 2. ꝙ penitēs bene facit ſi extra cōfeſſionē hoc dicit ali ⁊ ¶.8.. gu. a 4olibꝫ j. x cui ꝑſone q̄ illi peccatori poſſit ⁊ velit ꝓdeſſe et nō Ex 95 obeſſe ſꝫ ꝓ illa cauſa noīare ip̄m in cōfeſſione non lo. via expedit nec oportet. qꝛ ꝑ talem noīationē confeſſor 4C8 adgi Aꝫ nō debet ꝓcedere ad correctionē illius. Si autem ꝙ kic ns illa noīatio nō eſt vtilis ad illius correctionē tunc qꝝ i ſubdiſtinguo. qꝛ aut poteſt eſſe vtilis ad p̄ſeruan v̓ ꝙ 410 p alaam e. ad S dum penitentē a recidiuo. aut nō. Si ſic tunc bo num eſt ⁊ expedit penitenti ꝙ illā ꝑſonaꝫ expͥmat vl tonin q q lj2c aFtoS ꝫ. confeſſori. poteſt em̄ cōtingere ꝙ confeſſor ꝑ cogni aodā acos 5 tionē ꝑſone ſciret iniungere penitenti penitentiaꝫ d. cōgi. ſ. F. taleꝫ ⁊ talia dare documēta ꝑ que melius ⁊ ſecuriꝰ 74 41 R penitēs poterit p̄ſeruari a recidiuo. Si autē nomi ra63.7ºhā natio ꝑſone nō eſt vtilis ad magnitudinis peccati Tfi02. 42 pj ld magy..C. exp̄ſſionē nec ad eius correctionē nec ad p̄ſeruan .25. 4 40obicꝭ j. ꝙ 4 habra volata Kagtualix praSi ꝙ qͣ 4 6. a aF Eago qbI ꝑ ẜa 5 v A tōR. NV 52 Lcuꝑ⁊ O cilior 3. ꝙ ac d.b d rō F. 3ꝝcipiat ſucaſ yc8. b.. j ¶o3Lẜ. Foyeū..y rec rō i.. Xgl̓a. y4 M8 4 &oaijppl̓o. ⁊ 4 T4 4. y. A.ſi 4bt. S5 9Sc ſy yratoxͣlitꝰ. ⁊ ato cōfi. S. iv ꝯōſbiiix Ruiy. va qꝛ foKj. 1 ꝓptꝰ 8 O. 7d 40 40.4. Sl. l9º. Et195 1 ꝓ. Ill̓ 4º cogū rō I ꝑioꝝ T bac dum a recidiuo penitentē. tunc credo ꝙ penitens teneat̉ illā perſonā celare. hec Ri. Et addit Pe. ꝙ etiā qn̄ circūſtantia eſt neceſſaria et non poteſt ex primi ſine periculo alterius omittenda eſt. Et ſuffi cit peccatū dicere ſine hmōi circūſtantia. Adde no tabile dictum Ray. ẜm Arch̓. flo. in ſum. ſua ꝙ lꝫ confeſſor nō debeat interrogare ſpecificationē ꝑſo ne niſi qͣntū ē neceſſaria dici. tamē ſi quis interro gat nō ex curioſitate. ſꝫ ex charitate vt ꝓuideat. pu ta. quia eſt p̄latus non credo ꝙ malefaciat non ta men debet cogere illum ad dicendum ſi non vult. Idem monal. vt ſacerdos oret ꝓ ea aut ſecreto la boret ad correctionem eius non peccat immo me retur. ¶ Utrū liceat confeſſionē diuidere. Rn̄deo ẜm Ri. e. li. di. xvij. ar. ij. q. vj. ꝙ aut tempore confeſſio nis penitens adhibuit debitā diligentiā prout de lege cōmuni humana ꝑmittit fragilitas vt memo riam haberet omniū peccatoꝝ mortaliū. Que dili gentia ẜm Sco. in. iiij. diſt. xvij. in. ij. ar. tanta eſſe debet quantā quis apponere poteſt circa aliquid multū arduum et qd̓ ſibi multū eſſet cordi. tantaꝫ ergo debet apponere circa peccata omnia morta lia reducenda ad memoriam et ita omnia reducta ad memoriā debet eidē confiteri nō diuidendo cō feſſionē. Et tunc licet aliqua obliuiſcat̉ confiteri ſi poſtea de aliquibꝰ recordet̉ non tenet̉ ea de neceſſi tate eidē confeſſori confiteri. Tenet̉ tamē illud pec catum confiteri priori vel alij ſacerdoti ꝙͣuis de il lo fuerit abſolutus ꝙͣtum ad iudiciū eccleſie triū phantis et militantis. quia ſacerdos abſoluere po teſt de confeſſis ⁊ de p̄dicto modo oblitis. tamē qꝛ abſolutio de oblitis debet intelligi ſub hac condi tione vt.ſ. qn̄ reducta fuerint ad memoriā dicant̉ illi ſacerdoti in confeſſione qui ab illis poteſt abſol uere tenet̉ illud confiteri poſt eius remotā obliuio nem. Si autē non adhibuit debitā diligentiaꝫ ſed fuit in ignorantia affectata ſeu craſſa. tūc illud pec catum confiteat̉ eidē ſacerdoti ſi illum cōmode po teſt inuenire. ⁊ non ſit illi ſacerdoti interdicta po ſtea abſoluendi poteſtas aut p̄dictum peccatum et omnia alia peccata alteri ſacerdoti confiteat̉. ¶ Utrum liceat confiteri ꝑ interpretē vel per ſcri pturā. Rn̄deo ẜm Sco. vbi ſupra. ⁊ Ri. diſ. xvij. ar. ij. q. iiij. et. v. ꝙ ille qui nō poteſt loqui debet cō fiteri ſigno vel nutu. Confiteri autē per interp̄teꝫ non tenet̉ niſi inqͣntū non poſſet ſacerdoti oſten dere ꝑ ſigna. Confiteri em̄ ꝑ interp̄tem nullo iure nec diuino nec poſitiuo eſt conſtitutū: cum ſic con fiteri ſit multū difficile nec videt̉ tutū plus artare confeſſionē qͣꝫ artetur ꝑ ius diuinū vri poſitiuum nec quis tenet̉ confiteri ſacerdoti abſenti ꝑ ſcriptu ram. quia imminerent multa pericula. ne videlicꝫ eſſet defectus in examinatione peccatorū. Aut de peccatoꝝ penitētis reuelatione. Litere em̄ faciliter vt qn̄qꝫ contingit: poſſent perdi. Aut ꝑ nuncium malicioſe aperiri: aut ꝑ nuncij ignorātiā tradi: cui nō mittunt̉ qui eas aperiret. Aut ſacerdos ſi eſſet malicioſus poſſet radere verbum confeſſionis et contra penitentē per manum ſuam probare talia ꝓbatione probabili abſqꝫ eo ꝙ in hominis poſſit tior Gagꝰ cōcuſio MA pnripe.G l uti. 1x9. Y Nl4ē pon. ob

Confeſſio. ij. judicio dep̄hendi. Et hec vltima ratio etiā conclu dit ꝙ ſacerdoti p̄ſenti penitens qui nec verbo nec nutu poſſet confiteri non teneret̉ tentione neceſſi tatis confiteri ꝑ ſcriptū. Unde ſi hoc faceret non eſſet neceſſitatis ſꝫ ſuꝑerogationis. Idē dicenduꝫ ẜm Sco. de barbaro vel hmōi qͥ nullo mō ꝑ inter p̄tem vel ſcriptū confiteri tenet̉. Idē dicendū vi detur de muto accidētaliter nō ſurdo qͥ ſciret ſcri here ꝙ talis nō tenet̉ ex neceſſitate confiteri ꝑ ſcri pturā. ſꝫ confiteat̉ ꝑ nutus. ⁊ ſi cōfitet̉ ꝑ ſcripturaꝫ eſſet ſuꝑerogationis. ¶ Sed nunqͥd ſufficit ſi aliquo penitēte p̄ſente co ram ſacerdote ꝙ alius dicat pctā eius in pn̄tia eiꝰ. Rn̄deo ẜm Monal. ꝙ nō. qꝛ ꝑ ſeip̄m dictū eſt nō ꝑ aliū nec ꝑ nunciū nec ꝑ ſcriptū debet qͥs cōfiteri de pe. di. j. quē penitet. Si tn̄ ſacerdos interroget peccatorē ⁊ ille ad interrogata rn̄deat ſufficit qͣntū ad ea de qͥbus interrogat niſi ſit talis qͥ potius di ſtxvij in. ij ar. mitteret cōfiteri ꝙͣ ore ꝓprio confiteret̉ pctm̄ ſuum de pe. di. v. c. j. ¶ Sed nunqͥd plures ſimul poſſint ſacerdoti con inta peccanomna ho fiteri. Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. di. xvij. ar. iij. ꝙ in ca ſoram et ita q ſu neceſſitatis plures pn̄t vni confiteri.ſ. qn̄ mors ita immineret de ꝓpinquo ꝙ vnus poſt aliū con fiteri nō poſſet. tunc em̄ licet nec euacuat ſacr̄i vir det̉ nontenct̉ ea de tutē. Similit̓ pōt dici ꝙ in caſu in quo videret̉ pe iteri. Tenet̉ tamē illud pe nitentē ex magno feruore. ⁊ vt magis tranquilare tur ꝯſcīa ſua ꝓpter collationē duoꝝ in cōſulendo. licitū eſſet eis penitentē audire ⁊ abſoluere. ⁊ talis abſolutus a pluribꝰ ſacerdotibꝰ recipit ſacr̄m peni tentie. Modus em̄ expͥmendi ꝑſonā abſoluenteꝫ dicto modo. vel abſolutionis actum in ſingulari vel plurali de neceſſitate non requirit̉ ad eſſentiam ſacramenti. hec Ri. Utrū quis poſſit confiteri publice peccata ſua. Rn̄deo ẜm Ioh̓. an̄. ꝙ ſi vult publice confiteri ex uit debitā dil. magna contritione vel hmōi ꝙ pōt nec ob. verbū a ſeu craſſa. tuc illud pe ſolus. quia illud fuit appoſitum. vt liberius qͥs ad confeſſionē accedat. ſacerdoti interdicta po ¶ Utrū cū quis dubitat de aliquo peccato an ſit aut p̄dictum mortale teneat̉ illud confiteri. Rn̄deo ẜm Tho. tenet̉: al̓s periculo ſe cōmittit ⁊ mortaliter peccat. iꝑ interpretē vel per ſci Sicut etiā qͥ aliqͥd cōmittit vel omittit in quo du vbi ſupra. ⁊ R bitat eſſe mortale. Notandū tn̄ ẜm logicos ꝙ dif ferentia eſt inter ſcīam: opinionē ⁊ dubitationem. Scire em̄ eſt aliqͥd firmiter credere ſine aliqͣ heſita tione alterius ꝑtis. Opinari v̓o eſt aſſenſus ad ali quā rē. tn̄ cū aliqͣli formidine alterius ꝑtis. Dubi tare v̓o ꝓprie dr̄ qn̄ quis ad aliquā rē qͥ ad aſſenſuꝫ e nec videt̉ tu eſt indifferēs ⁊ in equi libri. ita ꝙ nō magis moue atur ad vnā partē qͣꝫ ad aliā. Et in caſu nr̄o qn̄ qͥs eſt in dubio de mortali teneˢ ꝯfiteri. Secus aūt ſi eſſet in opinione ꝙ nō eſſet ortale. lꝫ cuꝫ aliquali formidine ⁊ ſcrupulo. ¶ Utrū ꝑ confeſſionē generalē deleant̉ venialia. Rn̄deo ẜm Ri. ꝙ ꝑ cōfeſſionē generalē ſacr̄alem factā ſacerdoti de pctīs venialibꝰ etiaꝫ de generibꝰ ſinguloꝝ nō de ſingulis geneꝝ remittunt̉ venialia ꝑ modū meriti. Inqͣntū excitat motū voluntatis et feruorē charitatis ꝑ q̄ fit venialiū remiſſio. Et ex vi ſacr̄i.ſ. ꝑ abſolutionē ſacerdotꝭ. Per aliā v̓o con Fo. XXXVI. feſſionē.ſ. non ſacr̄aleꝫ non fit venia iū remiſſio ex vi ſacr̄i. ſꝫ tantūmodo ꝑ modū meriti qd̓ pͥncipalit̓ conſiſtit in cōtritione ad quā habendā iuuat̉ hō ꝑ cōfeſſionē generalē et orōnē ſacerdotalē. Rō autē qͣre ad remiſſionē venialiū nō eſt neceſſaria ꝯtritio ſpālis nec cōfeſſio eſt: qꝛ nō auertunt a deo ⁊ ſimul ſtant cū charitate. Utrum ꝑ generalē cōfeſſionē deleant̉ mortalia oblita. Rn̄deo ẜm Ri. ꝙ ꝑ cōfeſſionē generalē cū generali ꝯtritione remittunt̉ mortalia oblita. Deꝰ em̄ ab hoīe nō requirit vltra id qd̓ pōt. De oblitis aūt qͣꝫdiu oblita ſt̓: hō in ſpāli nō pōt cōteri nec cō fiteri. tenet̉ tn̄ hō facere qd̓ in ſe eſt vt oīa ſua pctā mortalia ad memoriā in ſpāli reuocet. ⁊ ſi de oblitꝭ poſtea memor fuerit. tenet̉ poſtea de illis in ſpecia li conteri et confiteri. ¶ Utrū requirat̉ cōfeſſio vel pnīa de peccatꝭ ante baptiſmū. Rn̄deo ẜm Ri. di. xvj. ī. iiij. ꝙ pnīa p̄t accipi vel inqͣntū eſt virtus vel inqͣntū eſt ſacr̄m. Scd̓o mō nō eſt neceſſaria pnīa de mortalibꝰ p̄ce dentibꝰ baptiſmū. Primo mō pōt ꝯſiderari inqͣn tū formata. ⁊ ſic etiā nō eſt neceſſaria de p̄cedenti bus baptiſmū. vel pōt ꝯſiderari inqͣntū informis .i. quedā pctī deteſtatio cū ꝓpoſito emēdādi ꝙͣuis nō oīno ſufficiēs ad expulſionem peccati. ⁊ hec ad minꝰ ē neceſſaria de oībꝰ pctīs actualibꝰ mortalibꝰ p̄cedentibꝰ baptiſmū tanqͣꝫ cauſa remouens ꝓhi bens ſuſceptionē diuine gr̄e que in baptiſmo dat̉ illis in quibꝰ remota ſunt impedimēta ꝓhibentia ſuſceptionē diuine gratie. Onfeſſio. ij. qualiter teneamur ad eā. Utrū ſit de neceſſitate ſalutis. ⁊ an ſit de iure diuino vel poſiti uo. Canoniſte in. c. oīs de pe. ⁊ re. vidēt̉ tenere ꝙ ſit de iure poſitiuo. Et ad hoc eſt glo. de pe. diſt. v. in ſumma q̄ vult ꝙ cōfeſſio ſit inſtituta a quadaꝫ vniuerſali traditione eccleſie. Et ideo infert ꝙ infi deles nō tenent̉ ad hanc confeſſionē. Scd̓o infert ꝙ greci non tenent̉ ad confeſſionē exquo non ac ceptauerunt hmōi conſtitutionē ſicut nec votum caſtitatis. Sed theo. tenēt expͣſſe ꝙ eſt de iure di uino. Ut pꝫ ꝑ. S. Bon̄. R. i. ⁊ Sco. in. iiij. di. xvij Et ꝙ xp̄us p̄cepit implicite Math̓. viij. in figura cū dixit leproſo vade on̄de te ſacerdoti. Et ꝯcludit Sco. ꝙ teneꝰdū eīt vel ꝙ cōfeſſio ſit de iure diui no ꝓmulgato ꝑ euangeliū: vel ſi hoc non ſufficit. neceſſe eſt dicere ꝙ eſt de iure diuino promulgato ꝑ xp̄m apoſtolis ⁊ ꝑ apoſtolos eccleſie abſqꝫ omni ſcriptura ſicut multa alia tenet eccleſia oretenꝰ ſibi ꝑ apoſtolos ꝓmulgata ſine ſcriptura cuiꝰ funda mentū eſt Io. xx. Multa quidē ⁊cͣ. et habet̉ extra de cele. miſ. c. cum marthe. Et ẜm hanc opinionē que videtur ſecurior infideles et greci tenentur ad confeſſionem. ¶ An autē homīes exiſtētes in lege nature aut in lege moſayca teneant̉ ad confeſſionē. Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. di. xvij. ar. ij. ꝙ duplex ē ꝯfeſſio.ſ. mēta lis q̄ fit ſoli deo. ⁊ hec eſt de iure nature. ⁊ ad hanc omnes tenebantur obnoxij peccato mortali. Alia vero eſt confeſſio ſacramentalis que fit ſacerdoti.

Et ad hanc non tenebant̉ homines in lege veteri ſcꝫ in ſpeciaſi ⁊ diſtincte ꝯfiteri. ſꝫ in generali ⁊ indi ſtincte ad quā tenebant̉ ꝑ determinationē ſacrifici orum. Et vide qd̓ notat Ar. flo. in ſum. ti. de negli gentia ſacr̄oꝝ ꝙ penitētia lapſo in mortali poſt ba ptiſmū neceſſaria eſt actu ſi pōt.i. vocali ꝯfeſſione al̓s ꝓpoſitū eius ſufficit ſi ꝯtritus ē. Et qͣntū eſt de iure diuino ſufficit qn̄cunqꝫ ante mortē Luce. xiij. Niſi pnīam egeritis: oēs ſimul ꝑibitis. Similit̓ et ſumptio euchariſtie actu vel ꝓpoſito habēti vſum rōnis. neceſſaria eſt de iure diuino an̄ mortē. Ioh̓. vj. Niſi māducaueritis car. fi. hoīs ⁊cͣ. Sꝫ hoc nō ſufficeret qͣntū eſt de iure poſitiuo. ¶ Utꝝ papa poſſit cū aliquo diſpēſare ne ꝯfiteat̉ Rn̄deo ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ confiteri ſacerdoti eſt de iure diuino. ſꝫ obſeruātie eius circūſtātiatio eſt de iure pure poſitiuo. Cū gͦ papa ſit ſubditꝰ iuri diui nō ⁊ ſit sͣ. om̄e ius poſitiuū diſpēſare nō pōt cū aliqͦ ꝙ nō teneat̉ ꝯfiteri. Sed ꝙ nō teneat̉ confiteri eo modo qͦ determinatū eſt a cōcilio generali. in hoc papa pōt diſpēſare: quia illa circūſtātia eſt de iure pure poſitiuo. ¶ Utrū autē papa teneat̉ cōfiteri. Panor. in. d. c. oīs dicit ꝙ aut ꝯfeſſio eſt de iure diuino. ⁊ tunc in dubie tenet̉ cōfiteri. ar. c. ſunt quidā. xxv. q. j. Sed non ligat̉ verbis huiꝰ ꝯſtōnis vt teneat̉ ꝯfiteri tꝑe ibi deputato cum ipſe nō ſit alicui ſubiectꝰ ⁊ par in parē nō hꝫ imperiū. Aut cōfeſſio eſt de iure poſiti uo. etiā ſi ex dicto Iaco. v. cōfitemini alterutrū ⁊cͣ. Et tunc papa non artaret̉. qꝛ maiorē ptātē hꝫ pa pa ꝙͣ habuit Iacobꝰ cū ille nō fuerit papa. ⁊ eſto ꝙ fuiſſet papa: tn̄ par in parem ⁊cͣ. Sed ex alio putat panor. papā indubie teneri. qꝛ hec cōfeſſio ſaltē eſt inducta ex generali traditōe eccleſie ⁊ cōcernit vni uerſalē ſtatu eccleſie: ꝯͣ quē papa non poteſt. cū ab oībꝰ ſummis pontificibꝰ ſicut ab alijs xp̄ianis la tinis hec inſtitutio fuerit recepta cōiter ad hoc. j. q. vij. Et ſi illa. Itē ꝑ hoc decoloraret̉ ſtatus eccl̓ie qd̓ facere nō pōt ꝑ no. in. c. ꝓpoſuit de ꝯceſ. p̄ben. ¶ Oīs fidelis ſaltē ſemel in āno tenetur ex p̄cepto poſtꝙͣ ad ānos diſcretōis venerit cōfireri oīa pctā ſua. vt in. d. c. oīs. Non tn̄ ex vi p̄cepti. d. c. oīs. te netur p̄ciſe ad ꝯfeſſionē tꝑe paſchali. ſꝫ qͦcunqꝫ tp̄e āni confiteat̉. ſatiſfactū eſt p̄cepto eccleſie. Secus de cōione. Et nota. ẜm panor. in. d. c. oīs ꝙ tres ſt̓ gradus ānoꝝ diſcretōis. Primꝰ eſt: cū eſt doli ca pax. Et hoc reqͥrit̉ ad ꝯfeſſionē. ⁊ ẜm Sco. in. iiij. di. xvij. qͦ ad ꝯfeſſionē qͥs dr̄ hr̄e ānos diſcretionis qn̄ qͥs inſtructus ⁊ interrogatꝰ ordinate ꝑcipit di ſtincte qͥd iuſtū. ⁊ qͥd iniuſtū in lege diuina. qd̓ p̄t facilit̓ videri: ſi ad ordinatas interrogationes ordi nate rn̄deat. Et lꝫ ẜm glo. in. c. j. de delic. pu. doli capax dicat̉ puer vel puella. vij. ānoꝝ. Intellige vt in pluribꝰ. Nā magꝭ accelerat̉ in vno ꝙ in alio: vt legit̉ in dyalogo Grego. de puero. v. annoꝝ qͥ bla ſphemauit deū. ⁊ arreptus a demonio expirauit. Et ſicut in aliqͥbus accelerat̉. ita in aliquibꝰ tardat̉ qͥ ad confeſſionē non obligant̉. exqͦ non ſunt doli capaces: nec in ānis diſcretionis. Scd̓s gradus ē. cū eſt pubes. ⁊ iſta etas requirit̉ ad matrimoniū ⁊ ad ingreſſum religionis. de deſpon. impu. c. ij. ⁊ exͣ p̄lerra lactū ranAb& yex 2 q. O. pra. F 4 ſ p . hG RR D C radEoxe. po¶ K Confeſſio. ij. de regula. c. j. li. vj. Et hec etiā etas regularit̓ requi ritur in ſacr̄o euchariſtie q̄ eſt. xiiij. annoꝝ in pue ro. ⁊ xij. in puella. de hoc tn̄ non pōt regula gene ralis dari: vt dictū eſt de tꝑe confeſſionis. quoniā multi reperiunt̉ in etate. x. vel. xj. annoꝝ maioris diſcretionis ꝙͣ aliqui alij. xiiij. vel. xv. annoruꝫ. Et ideo ſtabit̉ arbitrio confeſſoris vel parentū. Ter cius gradus eſt quo ad adminiſtrationē bonoruꝫ Et talis dicit̉ eſſe in annis diſcretionis poſt. xxv. annū. ff. de mino. ꝑ totū. Diuerſo gͦ reſpectu conſi deratur iſta diſcretio. ¶ Utrū teneamur confiteri peccata q̄ manifeſta ſunt. Rn̄deo nō ſufficit aliqͥd eſſe notū iudici: niſi ſit ei notū in forma iudicij. Et id̓o qͣꝫuis pctā mani feſta: nota ſint ſacerdoti. quia tn̄ non in forma iudi cij oportet ea confiteri. ¶ Utrū hō ſtatim teneat̉ ꝯfiteri. Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. ꝙ cū iſtd̓ p̄ceptū de cōfitēdo ſit affirmatiuū non obligat ad ſemꝑ ſꝫ ad aliqn̄.ſ. ad tp̄s determi natū qd̓ eccleſia determinauit ad ſemel cōfitenduꝫ in anno. Et ſic regularit̓ non tenet̉ qͥs ſtatim con fiteri: niſi in qͣtuor caſibus. Unus eſt rōne ſacr̄i.ſ. qn̄ vult cōicare vel celebrare. Dicit tn̄ Ri. in hoc caſu ꝙſi forte de ꝓpinquo expectet aliū. cui deuotiꝰ ⁊ ſecurius ꝯfiteat: nullo iure cōicare ꝓhibet̉: ſi ve re penitet. Scd̓s eſt rōne ꝑiculi: vt qn̄ eſt in nota bili ⁊ imminēte ꝑiculo mortis. Tercius rōne ꝯſcīe ſcꝫ qn̄ conſcīa dictat ꝙ ſtatim teneat̉ ꝯfiteri. Quar tus rōne dubij.ſ. qn̄ ꝓbabilit̓ videt ſe ampliꝰ āno illo copiam confeſſoris hr̄e non poſſe qͥ ip̄m poſſit abſoluere. Sed nunqͥd religioſi teneant̉ ſtatim cō fiteri? Rn̄deo. aliqui dicunt ꝙ ſic: ſi mortalit̓ pec cauerunt ⁊ p̄ſbyteri copiaꝫ habeant. ⁊ intelligunt ſtatim. ſicut dictat recta rō. Ri. tn̄ dicit ꝙ religioſi rōne ſuoꝝ ſtatutoꝝ ⁊ ſui ſtatꝰ tenent̉ confiteri fre quentius ꝙͣ ſtatuat conciliū generale. nec tn̄ ꝓpter hoc ſequit̉ ꝙ teneant̉ ſtatim ꝯfiteri habita cōfeſſo ris opportunitate niſi adſit dies quo ẜm ſtatutuꝫ religionis ſue tenerent̉ confiteri. Uidenduꝫ tamē in hoc eſſet ſi hmōi ſtatuta religioſoꝝ obligent ad peccatū mortale vel ne. ¶ Utrū teneamur confiteri circūſtantias pecca torum. Rn̄deo ẜm doc. ꝙ circūſtantiaꝝ quedam ſunt trahentes in aliam ſpeciē pctī. Et iſte ſunt ne ceſſario confitende. Uerbi gr̄a. Alienum accipere eſt illicitū. ſed ſpāli ꝓhibitione ꝓhibet̉ accipere de loco ſacro. Et ideo ſpāle peccatuꝫ ſacrilegij ꝑ hanc circūſtantiā conſtituit̉. Illicitū eſt non ſuā cogno ſcere. ſꝫ ſi ꝓpinquā: ſpeciali ꝓhibitione ꝓhibet: Et ideo ſpeciale peccatū ꝑ hanc circūſtantiā determi natur.ſ. inceſtus. Itē cōire cū muliere coniugata ⁊ hmōi. Frequētia etiam eſt circumſtantia ponens aliud peccatū. quia qͣlibet vice cōmittitur nouum peccatū. Ideo neceſſario confitenda. et numerus peccatorum ſi ad memoriā reduci poſſit. Quilibet enim numerus adiunctus alteri numero conſti tuit nouā ſpeciem ẜm philoſophū. Et ideo aliqui dicunt ꝙ numerus non eſt circūſtantia. quia no eſt vnū. ſed multa. Aduerte tamen ꝙ non ſolum petende ſunt circumſtantie trahentes ad aliud ge nus peccati. de peccatis cōmiſſis in opere. verum 4hꝰ prē b peꝰ ſg 148 v .. vt mſu ypoſt. S. 880 33 L 5F d6. ꝙ o6 MM cōqu yA port.Fonl̓i

LAI oO yA vi. 9 G N 489 g AC Mªb Mō ſl 48 9 ſ. etit oris ⁊ cogitatōis qn̄ quidē cuꝫ cogitatōe fuit peliberatus ꝯſenſus ad mortale. Item circūſtan tia feſti eſt neceſſaria. īmo Alex. de ales in. iij. dic̄: ꝙ eſt duplex peccatū: ſicut cū quis vno actu coitꝰ opprimeret puellā. ⁊ ex illo actu moreret̉: cōmittit tunc duo peccata mortalia. ⁊ ſic ẜm eū ibi ē vnus actus ⁊ duo reatus. In caſu tn̄ quo quis ſimplex ⁊ rudis neſciret numerū peccatoꝝ ſpecificare poſ ſet teneri ad deoneratōneꝫ ꝯſcientie ꝯfeſſoꝝ opi nio Archi. ⁊ directorie vt ſufficiat dicere ſe multo tiens peccaſſe: vel ſe tanto tꝑe in tali peccato ꝑdu raſſe. vtputa ꝑ annū tenuiſſe ꝯcubinā. vel hmōi. Circūſtantie neceſſario cōfitende ⁊ trahentes ad aliam ſpēm peccati ẜm doc. ſunt octo. vicꝫ condi tio rei: modus peccandi: locus: tp̄s: numerꝰ: qua litas: inductio ⁊ accidens. Quedā v̓o ſunt circū ſtantie aggrauante ⁊ in eadē ſpē: ſicut ſcientia: in gratitudo: ⁊ hmōi: s has circūſtantias ẜm doct. lꝫ bonum eſſet confiteri: tn̄ nō eſt neceſſariū. Que dam v̓o ſunt circūſtantie alleuiantes: ⁊ has nō ē neceſſe cōfiteri: nec bonū. Per accidens tn̄ ne cō feſſor ſcandalizetur: vel etiā vt eius inquiſitōni ſa tiſfaciat: vel ſi tātū deuiat ꝙ ſit in genere venial̓i liſtait. qꝛ tenet̉ dicere genus peccati. Bonū eſt illas con fiteri: vt ſi quis cōmedat carnes ī quadrageſima ne ꝑiculi: vt qn̄ eſt ex diſpenſatōe ⁊ cā. ¶ Utrum homo teneatur ꝯfiteri pctā venialia? Rn̄deo ẜm Sco. in. iiij. diſ. xvij. ꝙ nullus tenet̉ pabilit̓ videtſ confiteri venialia: ſed ſolum mortalia. lꝫ quidam dicant ꝙ ſi habet mortalia tenetur p̄ciſe ad cōfeſ ſionē illoꝝ ⁊ nō venialiū. Si aūt habet ſolum ve nialia propter p̄ceptuꝫ eccl̓ie: tenet̉ in illo caſu ad piaꝫ habeant. illoꝝ cōfeſſionē. Sꝫ hoc nō placet Sco. qꝛ cuꝫ in ta rō. Ri. mn̄ dic d. c. omnis dicatur omīa peccata ſua aut fit diſtri butio ꝓ peccatis venialibus: aut nō. Si ſic: erg habens mortalia virtute illius precepti: tenet̉ ac confeſſionē illoꝝ venialiuꝫ. Si non: ergo nō hn̄s mortalia ſed venialia nō tenetur ad cōfeſſioneꝫ ⁊ ſic ꝯcludit ꝙ ex ſtatuto eccl̓ie qͥs n̄ tenet̉ ad ꝯfeſſi onē venialiū in qͣcunqꝫ caſu: nec in hoc eccīa ſpeci ficauit preceptū de cōfeſſione: ⁊ rōnabiliter: quia fiteri circūſtantia ip̄a vtitur ſacramento penitētie tanqͣꝫ ſecūda ta pſtantiaꝝ queda bula cōtra naufragiū. quod nō eſt in venialibus Nā per pctm̄ veniale nullus ꝑiclitatur extra na nem eccleſie: qꝛ peccatū veniale ſtat cum charita te que eſt nauis ſaluans. Nec aliquis tenetur ad itione ꝓhibet̉ aliquam contritōem de venialibꝰ. immo in actu. ali voluntate vel in actu venialis moriens ſalua bit̉. vapulabit tn̄. Nō videt̉ aūt ꝙ aliquis tenea tur ad confeſſionē de eo de quo non tenetur hr̄e attritōem vel ꝯtritiōem. ⁊ tali exn̄ti ſine mortali: ſufficeret dicere ſacerdoti. Dn̄e regratior deo: qͥa exquo fui vltimo cōfeſſus: nō habeo cōſcientiaꝫ de mortali: da mihi euchariſtiā. ⁊ ẜm Sco. de ta liū meritis theſaurus eccl̓ie cōgregatur. ¶ Utrum in aliquo caſu teneat̉ quis cōfeſſioneꝫ iterare. Rn̄deo ꝙ cōfeſſio vere ⁊ legitime facta n̄ eſt iteranda: nec tenet̉ quis obedire p̄cipienti vt iterū confiteatur. Et ẜm Pe. de pal. papa nō poſ ſet condere legem in hoc. Aliqui tn̄ ſunt caſus: in quibus neceſſe eſt ꝯfeſſionē reiterare. Primus qn̄ p bſoRſ. τ τοισ 4νμ lanl̓νμR 4ξνσ S ZF. 4 4 kᶠ αLοσaS ρS vl̓ ꝯ 469. L. j. . l̓. 4ͣ9 R. A Ec aroaA º h. κy l& h. EV yſho Cōfeſſio. ij. FO. XXXVII. confitetur ei qui non potuit abſoluere. Secūdus qn̄ cōfitetur ſcienter illi qͥ neſciuit diſcernere inter peccata mortalia ⁊ venialia. Terciꝰ qn̄ quis ficte cōfitetur: vt dcm̄ eſt sͣ. cōfeſſio.j. Quartus qn̄ qͥs nō confitetur integre oīa peccata mortalia: de qui bus nō eſt legitime cōfeſſus: ſꝫ ſcienter vel ex igno rantia craſſa vel notabili negligentia omittit ali quod pctm̄ mortale: aut circūſtantiaꝫ que trahat ad aliud pctm̄: aut etiā omittit confiteri pctm̄ de quo dubitat: an ſit mortale. In oībus his tenet̉ reiterare confeſſionē. ⁊ quo ad diligentiā adhibē dam Rich. n. iiij. di. xvij. ar. ij. q. vj. dicit ꝙ ſi pe nitens nō fecit diligentē p̄paratōnem: ſed fuit in ignorantia affectata vel craſſa: ſeu ex obliuione ꝓ cedente a propria notabili culpa que equiꝑat̉ do lo tenetur iterum confiteri. Et nota hic. ꝙ ſi pͥmꝰ ꝯfeſſor habebat auctoritatē abſoluendi ab om̄i ex cōicatione ⁊ caſibus: ſi intendebat abſoluere qn̄ cum eo ꝯfeſſus fuit: lꝫ pctm̄ oblitum eēt caſus re ſeruatus vel excōicatio poterit nihilominꝰ ſecun dus ꝯfeſſor eū abſoluere: qꝛ nō āplius ē caſus re ſeruatꝰ vel excōicatio: ſꝫ ſolūmō ē pctm̄ ſimplex. ⁊ iō Monal. ⁊ Rod. ꝯſulūt ꝙ ſi qͥs a pͣp̄ vel legato abſoluit̉ vel hmōi bn̄ fac̄. ſi de oībꝰ excōicatōibꝰ ⁊ pctīs de qͥbꝰ etiā nō recordat̉ fac̄ ſe abſolui ⁊ d̓ ir regularitatibꝰ ſecū diſpēſari. qꝛ ſi poſtea de aliqͥbꝰ alijs recordaret̉ nō tenet̉ iterū abſolutōꝫ q̄rere. lꝫ de pctō teneat̉ ſi mortale fuerit cōfiteri. ⁊ hec faci unt ꝓ religioſis qͥ in viſitatōnibꝰ ſuoꝝ p̄latoꝝ ab ſoluunt̉ ab excōicatōibꝰ ⁊ alijs cenſuris ⁊ irregu laritatibꝰ. vt amplius cū p̄dicta venerint ad noti ciam non teneant̉ cōfiteri. ſꝫ de pctō ſic. qd̓ nota. Quintus qn̄ quis omiſit ſcienter ex ꝯtemptu ſeu negligētia notabili facere pnīam ſibi iniunctaꝫ ꝓ mortali. ſecus ꝓ veniali. nā tunc peccat mortal̓r. qꝛ facit ꝯͣ p̄ceptū vicarij dei ⁊ etiā eccl̓ie. vt in. d. c. oīs. Si tn̄ recordaret̉ pnīe iniūcte: ⁊ īplere vellet nō oꝑtꝫ eā iterare. ⁊ Sco. in. iiij. limitat hoc ſi pe nitens eā acceptet. nā ẜm eū penitēs nō tenet̉ ac ceptare aliquā pnīam. ſꝫ ſufficit ꝙ habeat ꝓpoſitū acceptādi hic vel in purgatorio. ⁊ iſte ꝑꝑ hoc n̄ di eē in malo ſtatu īmo in bono ex qͦ ex feruore chari tatis magis intendit puniri in purgatorio. vbi lō ge intenſiꝰ puniet̉ qͣꝫ hic et ſufficit ꝙ ſatiſfaciat in oꝑe hic vel in voluntate in purgatorio. ¶ Sꝫ pone ꝙ penitens nihil dicat ꝙ velit facere pnīam in purgatorio: queritur an teneat̉ reciꝑe ⁊ explere pnīaꝫ ſibi iniūctā a ſacerdote. Rn̄deo ẜm Rich. in. iiij. di. xviij. ꝙ ſacerdos aut iniungit pe nitētiā rōnabilē. ⁊ diſcretā. aut irrōnabilem ⁊ in diſcretam. Si ſecūdo mō. penitens nō tenet̉ eam reciꝑe: qꝛ ſacerdos talē pnīam iniungendo abuti tur claue potentie et ſcientie. Si primo mō. dico ꝙ penitens tenetur tentōe neceſſitatis eam reci pere. ⁊ ꝓ viribꝰ explere: qꝛ talē pnīam iniūgendo clauibꝰ vtitur recte. Et ſi penitens ex deliberatōe ⁊ abſqꝫ legitima cā omiſit explere. mortal̓r pecca uit. Si tn̄ penitēs ſentiat pnīaꝫ ſibi nimis grauē. ⁊ ad obſeruandū ꝑiculoſam: ſua infirmitate pen ſata. dꝫ ad eundē ꝯfeſſorē: vl̓ ad aliū ſi illū hr̄e nō pōt recurrere. Et dicit ibi Ri. ꝙ ēt ꝯfeſſor p̄t int̓

Cōfeſſio. iij. dicere familiaritatē aliquaꝝ ꝑſonaꝝ ſi videt pro pter hmōi cōuerſatōem vel aliā cām venire in p̄ tudiciū aīe illius. vl̓ ꝯͣ honorē dei. ⁊ penitēs tene tur hanc pnīam reciꝑe ⁊ obẜuare. hec Ric. Quo tn̄ ad pnīam iniungendā cautius faciet ꝯfeſſor ꝙ penitenti pnīaꝫ iniungat quā ſtatim in ſtatu gra tie poſſit agere. ⁊ poſtea aliā adiungere quā nō in tendat ꝓ pnīa ſacramentali imponere. Sextꝰ qn̄ penitens eēt excōicatus quo caſū ſi abſolutus eēt a peccatis excōicatōe manente. tunc neceſſe eſt vt iterum cōfiteat̉ exquo illa abſolutio fuit nulla vt infra dicetur Confeſſor primo. ¶ Utrū ſecundus ꝯfeſſor poſſit cōmutare pnīaꝫ iniunctā ab alio ꝯfeſſore: Rn̄deo. Monal. ī ſum. dicit ꝙ ſi pena eſt iniuncta in caſu reſeruato ſupe riori nō pōt inferior relaxare vel cōmutare ſine li centia eius qͥ iniunxit niſi vrgeat neceſſitas vl̓ ſua deat vtilitas. Pium.n. eſt interp̄tari ꝙ ſuꝑior in his caſibꝰ ꝯceſſerit inferioribꝰ potentiā cōmutan di vel relaxandi. Si aūt nō erat caſus reſeruatus ſuꝑiori: ſed talis erat de quo ab initio potuiſſꝫ in ferior pnīam iniungere. inferior relaxare vel ꝯmu tare poterit niſi certū ſit ꝙ ſuꝑior reſeruauerit ſibi reiaxatōem vel cōmutatōem. ¶ Utrū ingratitudo q̄ incurrit̉ propter qd̓libet peccatū mortale debeat confiteri. Dic ẜm doct. ꝙ ingratitudo peccātis qn̄qꝫ eſt ſpāle peccatū. qn̄qꝫ eſt circumſtantia general̓r ſequens omne pecca tū mortale. Peccatū.n. ſpēm recipit ex intentōne peccantis ẜm ph̓m. Ille em̄ qui mechat̉ vt furet̉ magis eſt fur qͣꝫ mechus. Si igit̉ aliquis peccator in contemptū dei ⁊ ſuſcepti beneficij aliqd̓ pecca tū cōmittat illud peccatu trahitur ad ſpem ingra titudinis ⁊ hec ingratitudo eſt ſpāle peccatū ⁊ tūc neceſſe eſt confiteri: quia tunc nō eſt circūſtantia ſed peccatū ꝑ ſe. Qn̄ aūt eſt circūſtantia tunc non eſt neceſſaria ad cōfeſſionē lꝫ optimū ſit in oī con feſſione dicere culpā ſuam de ingratitudine quaꝫ habuit ad offendendū deum. Idem dicendū eſt de negligentia: qua forte vſi ſunt in recogitando peccata. ¶ Utrum recidiuans teneatur ꝯfiteri priora pec cata. Rn̄deo ẜm Tho. in quarto directe quidem recidiuās. peccata dimiſſa nullo mō tenetur nec in generali nec in ſpeciali cuicunqꝫ cōfiteri: ſꝫ indi recte ſicut illud ſine quo ſciri nō pōt debitus ſatiſ factionis modus tenet̉ recidiuans notificare pec cata dimiſſa quātū ſufficit ad hoc vt ſciatur q̄ ſa tiſfactio ei congrue poſſit iniungi. vt ſi ip̄e frequē ter lapſum carnis paſſus eſt ex aliqua occaſione il la occaſio ꝑ ſatiſfactōem p̄cidatur. Et ſil̓r de alijs peccatis. ⁊ ad hoc videt̉ ſufficere confeſſio dimiſ ſoꝝ peccatoꝝ in generali. Tamē qn̄qꝫ ad alia ſpā lia oꝑtet deſcendere ẜm ꝙ cōfitens viderit opor tunū. Nō.n. pn̄t in his aliqua certa menſura pre figi. ⁊ in. c. oīs. de pe. ⁊ re. ſentit ꝙ recidiuans te netur confeſſionē iterare rōne ingratitudinis: tn̄ hoc cōiter nō tenetur niſi vt dictū eſt. ¶ Utrum liceat confiteri peccata que quis nō cō miſit: Rn̄deo ꝙ nō. talis.n. ſi nō eēt peccator mē tiendo efficeretur peccator. ¶ Utrum aūt omne mendaciū dictū in cōfeſſio ne ſit mortale: Rn̄deo ꝙ nō ſꝫ ſolū illud qd̓ eſt ꝑ nitioſum: puta ꝯͣ famā ſuā vel alterius vel contra illud qd̓ neceſſario habet confiteri. Unde ſi tace ret vel negaret aliquod peccatū qd̓ fecit. ⁊ de quo nō eſt legitime ꝯfeſſus peccaret mortaliter. Secꝰ ſi al̓s eſſet confeſſus. Et p̄dicta intellige niſi ex ali qua rōnabili cauſa taceret: vt qꝛ forte timēt ꝓba biliter ꝙ cōfeſſor reuelaret cōfeſſionē: vel ꝙ ſollici taret eū ad maluꝫ ⁊ hmōi in quibus caſibꝰ poſſet vti verbis palleatis. ¶ Quid ſi ꝑrochialis ſacerdos ſciat vl̓ credat im pedimentū eſſe ꝑpetuum in matrimonio aliquo rū ſuoꝝ ꝑrochianoꝝ. nunquid tenetur reuelare ī foro pnīali vel exͣ. Rn̄deo ẜm Monal. ꝙ aut ſcit aut ꝓbabiliter credit ꝙ illud impedimentū poſ ſit ꝓbari an nō. Primo caſu debet eis reuelare vt ipſi ꝓcurent diuortium vel ſe habeant vt frater ⁊ ſoror. vl̓ ip̄e ſacerdos denunciet hoc ſuꝑiori ⁊ ſub miniſtret probatōes ſi oporteat. qꝛ cum ſit prelatꝰ tenetur ad illud p̄ceptum: Si peccauerit in te ⁊cͣ. Si aūt ſcit aūt ꝓbabiliter credit ꝙ ꝓbari nō poſ ſit non tenetur eis dicere niſi credat ꝙ ſuꝑ hoc la borent craſſa ignorantia in quo caſu dꝫ eis dicere Idem ſi ꝓbabiliter credit ꝙ ꝑati ſint ſuꝑ hoc ac quieſcere conſilio bonoꝝ aliter eis nō tenetur di Onfeſſio. lij. cui. ſ. ſit cōſiten cōfiteri Io. xx. Quoꝝ remiſeritis ⁊c̄. dū. Et regulariter quilibꝫ dꝫ ſacerdoti ¶ Utrū neceſſe ſit confiteri ꝓprio ſacerdoti. Rn̄ deo ẜm Rich. in. iiij. diſt. xvij. ꝙ ꝓprius ſacerdos dicit̉ tripliciter vel ex iuriſditōne ordinaria. vt ſa cerdos ꝑrochialis ep̄s vel papa vel ex iuriſditiōe delegata vt ille cui cōmittit̉ ptās audiendi ab ali quo iſtoꝝ trium vel a legato. d. pape: vel a iuriſdi tione a iure conceſſa ſiue ꝑmiſſa. Sic dicunt̉ ꝓ prij ſacerdotes illi quos ep̄i vel abbates exempti in ſuos eligunt confeſſores. extra de pe. ⁊ re. ne ꝓ dilatōe. Sic etiā eſt ꝓprius ſacerdos p̄ſbyter qͥcu qꝫ illius quē audit conſtituti in articulo neceſſita tis ſi ꝓprium ſacerdotē aliquo p̄dictoꝝ modoꝝ n̄ poteſt habere. hoc etiā mō eſt ꝓprius ſacerdos va gabūdoꝝ quicunqꝫ p̄ſbyter ꝑrochial̓ in cuiꝰ pro chia voluerint confiteri. qꝛ tales nullū habēt do miciliū. Sic etiā eſt proprius ſacerdos ꝑegrinoꝝ ad ſancta loca quicūqꝫ ꝑrochialis p̄ſbyter cui vo luerint cōfiteri de cōmiſſis poſtꝙͣ receſſerūt a iu riſditōne illius in cuiꝰ ptāte hn̄t domiciliū. Sꝫ de hoc infra. Accipiendo aūt ꝓpriū ſacerdotē ꝓ ſa cerdote habēte iuriſditōem aliquo p̄dictorū mo dorū nō eſt cōfeſſio facienda niſi ꝓprio ſacerdoti. ad hoc vt hoͣ non tranſgrediat̉ p̄ceptuꝫ ⁊ ꝯſequa tur cōfeſſionis effectū. ſumēdo v̓o ꝓpriū ſacerdo tē primo mō: vtputa illū qͥ hꝫ iuriſditōem ordina riā lꝫ ſit ei regularit̓ faciēda ꝯfeſſio. In multis tn̄ caſibꝰ nō oꝑtꝫ vt infra on̄det̉. Et vide panor. ī. d. c. oīs. vbi dicit ꝙ ꝓprius ſacerdos appellari pōt p̄ſbyter ꝑrochialis. Ep̄s loci legatus in ꝓuincia ⁊ ipſorū penitētiarij. Itē vicariꝰ general̓ ep̄i. Item

archip̄ſbyter eccl̓ie cathedralis qͥ in hoc cenſet̉ vi carius ep̄i de of. archi. offin̄. Un̄ ad quēlibet iſto rum nō petita lnīa alteriꝰ pōt qͥs recurrere. Item archiep̄us dū viſitat pōt audire ꝯfeſſiones in dio ceſi ſuffraganei ſui. ſꝫ al̓s nō p̄t a prio ſenſu. Et tūc pōt alijs ꝯmittere ẜm Directoria. Itē vicarij ꝑpe tui ſacerdotū parochialiū dicūt̉ ꝓprij ſacerdotes. ¶ Sꝫ pone ꝙ qͥs habuit lnīaꝫ generalē ab ep̄o: vt poſſit ꝯfiteri cui voluerit: an vnica ꝯfeſſione facta exꝑiret talis lnīa: an v̓o duret dicta indulgentia: viuente ep̄o. qō eſt pulcra. Quo ad primū Io. an. in. c. non pōt. de p̄ben. li. vj. dicit ꝙ tutiꝰ foret expͥ mere. vt qͦtienſcūqꝫ voluerit ꝯfiteri poſſit eligere. tn̄ qꝛ agit̉ de fauore aīe. poſt factū dicit poſſe tenēi ꝙ ſi pluries fuerit ꝯfeſſus vigore talis lnīe valeat. Quo ad ſcd̓m: an tal̓ lnīa duret ꝑ vitā ipſiꝰ ep̄i vl̓ etiā poſt vitā eiꝰ. pan. in. c. fi. de of. le. dicit ꝙ ſi ep̄s ſimpl̓r dedit alicui lnīam poſſe eligere ꝯfeſſorē. ꝙ illa lnīa extinguit̉ mortuo vl̓ reuocato ep̄o. qꝛ ep̄s non pōt dare imꝑpetuū iſtaꝫ lnīaꝫ cū preiudicio eccl̓ie parochialis ſine cauſe cognitōne ⁊ ꝯſilio ſui capituli cū eſſet irrogare ꝑpetuū preiudiciū eccl̓ie ntia in quo cal parochiali. Et ſic hes ẜm panor. ꝙ ad minꝰ talis lnīa durat in vita ipſiꝰ ep̄i. lꝫ lnīa ſit petita ſimpl̓r. Sꝫ ẜm alios vr̄ diſtinguēdum ꝓut hr̄ in. c. ſi gra tioſe de reſcrip. li. vj. An talis lnīa ſit ꝯceſſa ad be ſo lI. cuiiui neplacitū ſedis. ⁊ tunc erit ꝑpetua niſi a ſucceſſore fuerit reuocata. Si v̓o talis gr̄a ꝯcedat̉ ad bn̄pla citum ſue volūtatꝭ. tūc ꝑ eius obitū expirabit ta gr̄a. qꝛ ꝑ eiꝰ obitum: eiꝰ bn̄placitū expirat. Idē v tenere zab. in cle. duduꝫ de ſepul. Et iō cautela bo na eſt ꝯfeſſoribꝰ. vt qn̄ petunt caſus ab ep̄is: ꝙ pe tant: vt talis lnīa duret vſqꝫ ad beneplacitū ſedis ſue. Item eſt alia cautela vt petant ab ep̄is ⁊ alijs prelatis totam aucͣtem ſuaꝫ qn̄ inueniunt eos be niuolos: ⁊ nō aucͣtē caſuū. nam appellatōe caſuuꝫ nō venit diſpenſatio votoꝝ vel iuramētoꝝ vel in certoꝝ. Caſus em̄ dr̄ a cadendo. ⁊ iō tm̄ reſpicit de fectus ⁊ pctā. Predicta aūt non cadunt ſub caſu: qꝛ pn̄t eſſe ſine peccato. Utꝝ ꝓprius ſacerdos poſſit vbiqꝫ ſuū ſubditū audire ⁊ abſoluere? Rº. ẜm car. in di. cle. dudum. ꝙ aut loqͥmur de ordinario prelato: ſiue ꝑpetuo ſi ue tꝑali. Et tūc dicit Land̓. ꝙ pōt tam intra ꝙͣ ex tra territorium. ⁊ vbicūqꝫ fuerit audire ſubditum ſuū ⁊ abſoluere in foro pnīali. qꝛ in his q̄ ſine ſtre pitu fiunt: nullius territoriū ledit̉. ar. d̓ of. le. c. pe. ⁊ fi. Aut loqͥmur de ꝯfeſſore nō ꝓprio. ſꝫ extraordi nario. vt in iſtis deputatꝭ: vt ſunt mendicantes. iſti audiūt ꝯfeſſiones de pctīs vbiqꝫ ꝯmiſſis intra territoriū. qꝛ hec ſunt volūtarie iuriſditōꝭ. ſꝫ extra territoriū predicti non pn̄t abſoluere: ꝑ v̓bum. d. cle. ibi extra ciuitates ⁊ dioceſes. ſꝫ de hoc. jͣ. Hoc tn̄ veꝝ v̓tute pn̄tatōis facte ẜm formā. d. cle. Si tn̄ dicti ordinarij ampliorē grām facere vellēt. pn̄t ſi ne dicta pn̄tatione. Ac etiam iſti mēdicantes ſine pn̄tatione facta poſſent audire ꝯfeſſiōes ſubdito rum parochialium ſacerdotū de eoꝝ lnīa: ſicut po terant ante. d. cle. dudum. Otꝝ audientia ꝯfeſſionum poſſit alteri ꝯmitti Rn̄. ẜm Tho. ſi aliqͥs idcirco nō poſſit audire cō Confeſſio. iij. Fo. XXXVIII. feſſionem alterius. qꝛ non hꝫ iuriſditōꝫ in ipſos qͥ audiendi ſunt. pōt ei cōmitti ꝑ quēcunqꝫ hn̄tem iuriſditōꝫ in ipſos. Si aūt aliqͥs nō poſſit audire: qꝛ nō hꝫ executōꝫ ordinis nō pōt ſibi ꝯcedi vt con feſſiones audiat niſi ꝑ eum qͥ hoc impedimētum remouere pōt. Impediti aūt in executiōe ordinū: ſunt interdicti. ſuſpenſi. vel degͣdati ⁊ publice ex communicati. ¶ An aūt hn̄s lnīaꝫ vt poſſit alieno ſacerdoti ꝯfi teri: poſſit eligere quēcunqꝫ ſacerdotē. Iſta qd eſt qͦtidiana. naꝫ multotiens dat̉ ſimpl̓r lnīa pochia no: eligendi ſibi ꝯfeſſorem quēcunqꝫ voluerit. An v̓tute huiꝰ lnīe poſſit eligere mēdicātes: qͥ nō hn̄t curam in actu vel ſacerdotē ſimplicē qͥ non hꝫ cu ram nec eccl̓iaꝫ. Glo. in di. c. oīs. ⁊ glo. in cle. j. d̓ pͥ ui. volūt ꝙ ſi dat̉ parochiano facultas eligendi ſi bi ꝯfeſſore: ꝙ nō poterit eligere religioſum vel pre ſbyteꝝ non hn̄tem curam aīaꝝ actu. Idem tenet pau. diſtinguens. ꝙ aut ꝓpriꝰ ſacerdos ꝯmittit ſa cerdoti extraneo vt audiat ꝯfeſſiones ſubditi ſui. ⁊ tūc nō eſt vis. an hēat curam aīaꝝ vel ne. qꝛ hoc nō facit iure ꝓprio. ſꝫ tanꝙͣ delegatꝰ ꝓprij ſacerdotꝭ c. ſane de offi. dele. Aut dat lnīaꝫ parochiano ſuo. vt poſſit eligere ꝯfeſſorem. ⁊ tūc ꝓcedūt dicte glo. ⁊ cū tunc nō ſit delegatꝰ ꝓprij ſacerdotis. oꝫ ꝙ ꝑ vi am ꝓrogatōis ſe illi ſubijciat. ſꝫ cū ille nō hēat ꝑ ſe curam nō pōt fieri ꝓrogatio: qꝛ priuatoꝝ ꝯſenſus non pōt facere eū iudice qͥ nulli p̄eſt iuriſditōni. c. ſignificaſti de fo. ꝯpe. Et hanc opinionē ſequit̉ pa nor. in di. c. omnis. ⁊ in di. cle. j. dicens ꝙ dictam opinionem ſequunt̉ ꝯmuniter doct. ſꝫ ibi reuocat poſtmodum dictam opinionem dicēs nouiſſime repperiſſe Ho. in ti. de pe. ⁊ re. tenentem ꝯͣrium. dicit em̄ ꝙ exquo ſacerdos hꝫ ptātem clauium hꝫ etiam ptātem ligandi ⁊ ſoluendi. quam recipit in ſua ordinatione. vt in.§. ecce. xvj. q. j. Exercitium aūt non hꝫ niſi ex defectu ſubiectoꝝ. Unde exqͦ le gitime aliqͥs illi ſe ſubijcit: pōt ſuam in illum ptā tem exercere. Et dicit panor. ꝙ hoc ſibi nouiſſime placuit. Iura aūt in ꝯͣrium allegata ꝑ glo. ⁊ doct. loquunt̉ de non hn̄te ꝓrſus iuriſditōꝫ. Secus aūt in eo qͥ hꝫ illaꝫ habitu. nec exercitiū eſt int̓dictum niſi defectu ſubiectoꝝ. ad hoc adducit̉ qd̓ legit̉ in l. j. ff. de iudi. vbi ptꝫ ꝙ iſtoꝝ iuriſditio non hn̄ti um ſubditos actu pōt ꝑ alios prorogari. hec pan. Et hic nota. Vtꝝ fratribꝰ p̄dicatoribꝰ ⁊ minoribꝰ liceat con feſſiones audire? Rn̄. ẜm Car. in cle. dudum de ſepul. ꝙ ſic. reẜuatis tamen his que ponunt̉ in di. cle. Reqͥrit̉ em̄ quo ad ordinem minoꝝ vt mini ſtri vel cuſtodes vel p̄lati p̄dicatoꝝ ꝑ ſe vel ꝑ alios accedant ad pn̄tiam p̄latoꝝ: in quoꝝ ciuitatibꝰ vl̓ dioceſibꝰ hn̄t loca petituri humilit̓: vt de eoꝝ licē tia. gr̄a ⁊ beneplacito ꝯfeſſores quos elegerint va leant volentium ſibi ꝯfiteri ꝯfeſſiones audire. pe nitentias imponere. ac beneficium abſolutionis impendere. ¶ Querit̉ pͥmo an fratres deputandi ad ꝯfeſſio nes audiendas poſſint eligi ante licentiā petitam a prelatis. hoc eſt an ſit neceſſe petere licentiam eli gendi ꝯfeſſores? Rn̄. ẜm Car. vbi. sͣ. ꝙ non. quia

Confeſſio. iij. poteſtas eligendi ꝯfeſſores nō dependet a volun tate ordinarioꝝ: ſed fratrū. Et ideo ip̄i miniſtri et cuſtodes poſſunt hoc facere ſine alia requiſitione Sufficit ergo quo ad ſubſtātialia ſeruet forma.ſ. in ꝯceſſione licētie ſuꝑ audiēdis cōfeſſionibꝰ. Illa aūt tria ſubſtātialia q̄ peti debent ſunt hec.ſ. ꝯfeſ ſiones audire: penitētias imponē: ac bn̄ficiū abſo lutiōis impendere. Et ideo petēdo illa tria ſerua ta eſt forma. d. cle. ⁊ nihil aliud requirit̉ ẜm Mat. et Zen. ¶ Secūdo quero in eo ꝙ hāc poteſtateꝫ pn̄tandi fratres ꝑmittit aliquibꝰ p̄latis ibi nomīatis.ſ. mi niſtrꝭ ⁊ cuſtodibꝰ quo ad minores. An liceat alijs puta guardianis. Glo. in verbo cuſtodes dicit ꝙ nō: licꝫ p̄dicti miniſtri ⁊ cuſtodes poſſint ꝑ ſe ꝯfer re ad p̄ſentiā prelatoꝝ ac etiā ꝑ alios. ⁊ ita mittere poſſent guardianū. licꝫ ip̄e guardianus ſua auto ritate hoc facere nō poſſet. ¶ Tercio an miniſtri ⁊ cuſtodes poſſint p̄ſentare ꝯfeſſores ꝑ alios? dic ꝙ ſic ꝑ tex. ibi rep̄ſentent vel faciāt p̄ſentari. Et ideo qꝛ non dicit ꝑ quem fieri poteſt ꝑ quēcunqꝫ. ¶ Quarto quero de quibꝰ p̄latis loquit̉ ibi p̄lato rū eorūdem? Rn̄. ẜm Car. vbi sͣ. ꝙ p̄lati: quibus debent tales pn̄tari intelligunt̉ illi qui in loco ha bent iuriſditionē ep̄alem vel quaſi. Ita ꝙ nll̓i dio ceſano ſubſint ip̄i nec eoꝝ ſubditi. ⁊ hoc tenet etiā pau. Et ſic quo ad tales nō ſufficeret licentia dio ceſani. ¶ Quinto quero an licentia poſſit peti a prelato extra territoriū? Pau. dicit ꝙ ſic: cum ſit volunta rie iuriſditionis. ¶ Sexto quid ſi vacat ſedes? Pau. dicit ꝙ prius petetur a capitulo. ¶ Septimo qͥd ſi nō pōt hr̄i copia p̄lati vel eſt ex cōmunicatꝰ: ſuſpēſus: vel interdictus? Pau. dicit ꝙ prius petet̉ a ſuo vicario in ſpūalibꝰ ſi habꝫ. de tem. or. in. vj. c. cum nullus.§. ep̄o. Si nō habet ⁊ malicioſe hoc fecit forte poſſunt eligere ſine licētia dicit tn̄ tutius adire papā vel ſuꝑiorem eius. ix. q. iij. cum ſimus. Secūdo caſu cum p̄latus eſt excō municatꝰ ⁊cͣ. dicit Pau. ꝙ adibit̉ is qͥ habet ſup plere defectū ad hoc de cōce. p̄. qꝛ diuerſitatē. ¶ Octauo an huiuſmodi fratres electi debeant ꝑſonaliter p̄ſentari. An v̓o ſufficiat ꝙ verbaliter vel per aliū p̄ſentēt̉?: Glo. in. d. cle. vult ꝙ requira tur ꝑſonalis p̄ſentatio. Et intellige quādo prelati hoc petunt. Et hoc videt̉ innuere tex. in.§. nume rus ibi ꝙ ſi forte ⁊cͣ. vbi habet̉ ꝙ dicti prelati poſ ſunt huiuſmodi ꝯfeſſores refutare. Et ſi hoc ergo neceſſaria eſt pn̄tia corporalis. nō em̄ poſſunt eos reprobare niſi eos videāt ⁊ examinet de ſex quali tatibꝰ que ponunt̉ in tex. Si tn̄ ſine cauſa rōnabi li nollent admittere vel dare licentiā ẜm zen. tunc fratres auctoritate ꝓpria poſſunt audire ꝯfeſſiōes Dicit em̄ iſtos ſine cauſa non poſſe repelli. nam qͥ cauſam ꝯͣdicendi nō habet debet haberi ꝓ volen te de ap. ſuggeſtum. ¶ Nono quero infra quātū tp̄us a die p̄ſentati onis pōt p̄latus aliqueꝫ deputatū repellere. So ꝯſtitutio Inter cūctas dicebat intra triduū quod erat rationabile. ſed cū ſit ſublata. Land̓. dicit hoc eſſe arbitrariū de offi. dele. de cauſis. ¶ Decimo quero ſi vno remoto alius ſubrogat̉ qui etiam reijcit̉. Glo. ſoluit ꝙ etiam ex cauſa pōt ſine cauſa non. ¶ Undecimo ſi p̄lati cum iſti offerunt̉ rn̄dēt ꝙ nolunt admittere dicētes non p̄ſentetis: qꝛ nolu mus admittere. videt̉ ꝙ ſine alia p̄ſentatōne poſ ſint pn̄tandi ꝑ qͦs nō ſtetit ꝯfeſſiōes audire. Duodecimo q̄ro ſi omiſſa pͥma oblatōne de qͣ sͣ. ibi generales ⁊c̄. veniūt p̄ſidentes cū fratribus corā prelatis ⁊ petant eos admitti. Land̓. tenet ꝙ teneat ꝑ. c. cauſam de reſcri. ꝓ hoc iſta littera que nihil exigit niſi ꝙ p̄ſentent̉. ¶ Terciodecimo. Quid ſi p̄lati nō recuſant da re licentiā: ſꝫ nec ꝯcedūt. Glo. dicit ꝙ poſt trinam reqͥſitionē locū hꝫ pͥuilegiū de qͦ hic. ¶ Quartodecimo q̄ro in hoc qd̓ dicit. ꝙ poſſūt audire ꝯfeſſiones ſibi ꝯfiteri volentiū ⁊ ſic omniū volentiū cum generalit̓ loquat̉. cū tn̄ ſint aliqͥ reli gioſi qui ẜm ſtatuta ſuoꝝ ordinū ꝯfiteri non poſ ſunt niſi ſuis p̄latis. Glo. ſoluit ꝙ ꝑ hanc ꝯceſſio nē nō ꝯp̄hendunt̉ illi. Sed Land̓. dicit ꝙ audire poſſunt ꝯfeſſiones quorūcūqꝫ in caſibꝰ in quibus abſolui poſſent a ſuis curatis. Et hoc etiam ſi ſint religioſi exempti. ſcholaſtici vel nō. qꝛ hec eſt que dam gratioſa ⁊ ſpecialis ꝓuiſio quā papa in fauo rem aīaꝝ ex plenitudine poteſtatꝭ ordinat que in nullo ſubiacet vel dependet ab alijs formis ſeu ꝓ uiſionibꝰ cōmunibꝰ ſtatutis. Sed car. dicit veriꝰ eſſe qd̓ dicit glo. quam tenet Pau. di. ꝙ in religio ſis non habet locū ꝯſtitutio dicte cle. ſi ſtatuta reli gioſoꝝ eis ꝓhibent cōfiteri alijs qͣꝫ ſuis p̄latis: qꝛ non habent velle de elec. ſi religioſus. li. vj. Non poſſunt ergo dici volentes. ¶ Quintodecimo qͥd ſi ep̄us ꝯtendit cum fratri bus ſuꝑ numero que dicit excedere. Glo. dicit ꝙ ep̄us pōt reijcere ſi vltra modū ſolitū pn̄tent nec hoc exigit populi multitudo. Recipiet gͦ ep̄s nu merū q̄ ſibi videt̉ de reliqͥs recurrat̉ ad arbitriuꝫ boni viri.i. iudicis qͥ dꝫ eſſe mediꝰ ẜm Car. ¶ Sextodecimo nūquid fratres pn̄tati prelatis vt sͣ. poſſint audire ꝯfeſſiones ſubditorū extra ci uitates vel dioceſes. taliū p̄latorū? Rn̄. ẜm Car. ꝙ nō ꝑ tex. ibi. extra ciuitates ⁊ dioceſes. in quibꝰ fuerint deputati ꝑ quas eos volumus ⁊ non per ꝓuincias deputari ꝯfeſſiōes nullatenꝰ audituri. Et ſic intra ciuitates ⁊ dioceſes deputati poſſunt ſine aliqua limitatiōe qui ſic deputati vbi licꝫ au dire pn̄t ꝯfeſſiones etiam in domībꝰ ſeculariū cō tradicentibꝰ etiā ſacerdotibꝰ parochialibꝰ. naꝫ ex quo ꝓhibet̉ extra ꝑmittit̉ intra. ar. j. q. j. extra ca tholicā. nā quicqͥd eſt intra limites cedit limitato de le. iij. l. patronꝰ.§. Sempronio. ¶ Decimoſeptimo nūquid miniſtri ꝑ ſe vel per alios poſſint p̄ſentare fratres ꝯfeſſores cōmoran tes extra dioceſes. Glo. dicit ꝙ ſic. dūmodo ip̄orū locus ſit vicinus dioceſi. Exemplificat glo. dicēs. dato ꝙ fratres non haberēt locū mutine poſſent tn̄ p̄lati ab ep̄o mutine petere licentiā ⁊ ꝓ ip̄a dio ceſi electionem facere.

¶ Decimooctauo an frēs cōfeſſores audire valeāt ſine hmōi pn̄tatione: dic ꝙ ſic. ſi frēs vel illi qui vo lunt cōfiteri hn̄t licentiā a ꝓprio ſacerdote: qꝛ tales tunc ſunt in diſpoſitione. c. oīs de pe. ⁊ re. q̄ nō eſt ſublata nec correcta ꝑ cle. dudum. Decimonono nūquid poſtꝙͣ p̄lati cōceſſerunt licētiaꝫ fratribꝰ pn̄tatis audiēdi ꝯfeſſiones poſſint reuocare? Rn̄. Gloſa. dicit ꝙ ſine cā reuocare non poſſunt. Idem Pau. ⁊ Zen. ⁊ Car. Vigeſimo an talis cōceſſio expiret ꝑ mortē con cedētis. ⁊ vtrū ſit ep̄alis vel papalis? Rn̄. ẜm Dir. li. j. ti. xv. ꝙ ꝑ mortē concedētis non expirat. qꝛ pa palis q̄ talia durare facit ar. extra de trāſac. veniēs ⁊ qꝛ iure cōi approbata. Et iō ſequit̉ ꝙ potius ſint papales ⁊ apl̓ici quaſi vtentes ptāte ep̄i ꝑ papam fratribꝰ conceſſa ꝑ. d. cle. Nec ob. d. cle. in.§. ſtatui mus. qꝛ illud fit ꝓpter quandā reuerentiā ⁊ hono rem qui ep̄is impēdit̉ in recōpenſationeꝫ relaxate ſuꝑ hoc ſubiectiōnis ab eis. Et qͣſi in memoriā na turalis vinculi ⁊ ꝓpter veſtigia ⁊ reliquias que ad huc remanēt petit̉ potius cōceſſio iſta ab ep̄is qͣꝫ ꝓ pter aliud. Et ſi p̄lati nō concederēt nihilominus hoc haberēt. Et ſic p̄bent nudū miniſteriū in con cedendo ſicut miniſter in baptizando. chdlaſici veln ¶ Uigeſimoprimo q̄ro quid ſit dyoceſis? Dic ẜm mnſē pulloqua pipimuia Car. ꝙ dr̄ diuiſio qͣ termini ep̄atuū diuidunt̉. ¶ Uigeſimoſcd̓o quero an fratres pn̄tati in audi ependet ab alusi endis cōfeſſionibꝰ debeant hr̄e licentiā ſacerdotis ſtituis. Sed car. dcuu parochialis. Glo. in verbo libere dicit ꝙ nō eſt ne ceſſe licentiā ſacerdotis hr̄e. Idem Pau. Idē Car. lꝫ glo. in. d. c. oīs teneat cōtrariū. Sed Io. an. ꝓut recitat Panor. in. d. c. oīs dicit ꝙ ꝯͣriū gloſe eſt ter minatū ꝑ extrauagantē Io. xxij. q̄ incipit. Uas ele ctionis. p̄dicta etiā glo. ꝑ Clementē quartū. tanqͣꝫ oīno falſa fuit damnata ꝑ extrauagantē q̄ incipit. xcedere. Glo. dicit. Quidam temere. Uigeſimotercio. vtrū ꝯfeſſi dictis fratribꝰ tene ant̉ iterū ꝯfiteri ꝓprio ſacerdoti. Glo. dic̄ ꝙ nō. Et liqͥs recurrat̉ ad ar ita determinat̉ ꝑ. d. extrauagantē. Uas electionis zeſſe mediꝰ ẜm Ca Uigeſimoquaro an pn̄tatio facta ꝑ miniſtros valeat q̄ ad confeſſores qui poſt talē pn̄tationē ele cti ſunt? Dic ꝙ in hoc debet attēdi forma petitōis et cōceſſionis. Si em̄ petatur ab ordinarijs vt pla cet habilitare quoſcunqꝫ confeſſores pn̄tes ⁊ futi ros qͦs dicti fratres elegerint ad audiēdas confeſſi ones in dyoceſi ſua. Sic dico ꝙ valebit quo ad oēs Secus aūt ſi peteret̉ ſolū licētia quo ad cōfeſſores actu confitētes: vel hmōi. Utrum in aliquo caſu poſſit quis confiteri alte ri qͣꝫ ꝓprio ſacerdoti? Rn̄. Hoſti. ponit octo caſus in quibꝰ p̄t quis audire confeſſionē alterius paro chialis. Primus qn̄ ꝓprius ſacerdos eſt oīno indi ſcretus ⁊ ignarus de pe. di. vj. placuit. nā qui vult confiteri dꝫ querere ſacerdotē qui ſciat ſoluere ⁊ li gare: de pe. di. vj. qui vult. Hoc tn̄ dꝫ fieri cū licen tia: vt in. d. ca. oīs. vbi dicit Panor. c. ſacerdos: de pe. di. vj. reducendum ad terminos. d. c. oīs. vt ſic vna lr̄a ſuppleat̉ ꝑ aliā vt ſit ſenſus ꝙ dꝫ obtinere licentiā ſi pōt: vt in. d. c. oīs vel adeat alienū: vt in d. c. ſacerdos. Et ſic ſi neget̉ licētia ⁊ nō adſit ſuꝑio ris copia ſufficit licētia petita. licet nō obtēta extra Confeſſio. iij. Fo. XXXIX. de regula. licet. Si tn̄ confitēs prudens eſſet ⁊ con feſſorem inſtrueret ꝓut ſue cōfeſſioni expediret ſi bi ſufficeret. Scd̓s qn̄ parochianus tranſtulit do miciliū ſuū. nam tunc ille ad quē tranſit iam nō eſt alienus. ſed ꝓprius extra de paro. c. fi. Tercius qn̄ quis eſt vagabundus. ff. de iudic̄. l. heres abſens. Quartus qn̄ quis querit domiciliū qͦ ſe tranſferat nam ⁊ is ſine domicilio eſt. ff. ad municip. l. labeo. ⁊. l. eius.§. celſus. Quintus qn̄ quis deliquit in ali ena parochia: extra de rap. c. j. Iſte tn̄ caſus nō eſt ſimpl̓r verus niſi forte qͦ ad forū contentioſum vel vbi tali delicto eſſet annexa aliqua cenſura ab hoīe Secus ergo qͦ ad forū pn̄ialem. Sextus rōne ſtu dij vt qn̄ clerici de p̄latorū ſuorū licētia vel alij ſtu dentes accedūt ad ſtudia. nam tunc efficiunt̉ de fo ro illius ad quē accedūt dum ibi manēt. ar. ff. de iu di. l. ſi longius.§. j. Septimus tēꝑe neceſſitatis. vt qꝛ infirmat̉ ad mortē: vel dꝫ intrare iuſtū bellū ſeu nauigaturus vel tranſiturus ꝑ loca ꝑiculoſa: vt di ctum eſt sͣ. Abſolutio primo in fi. Octauus ſi po nit ſpem in ratihabitōe ꝓprij ſacerdotis. ſed iſte ca ſus cōiter nō tenet̉. qꝛ ratihabitio in talibꝰ non ha bet locū: extra de reg. iu. actus. li. vj. dictū tn̄ Ho. pōt intelligi qn̄ iſta ratihabitio non refert̉ ad futu rum.ſ. ſi p̄latus ꝯfitētis ꝯtentabit̉. ſed ſi de pn̄ti cō tentat̉ vt pōt extimari ex aliquibus coniecturis ex quibꝰ elicit̉ ipſius p̄lati tacitus cōſenſus. vtputa ſi talis curatus eſt ſub dn̄io confiteri volentis. Aut eius valde familiaris: vel ſocius vel hmōi. ¶ Utrum peregrini: romipete negociatores ⁊ alij viatores poſſint cōfiteri alieno ſacerdoti? Rn̄. ẜm v̓v̓. ꝙ ſi non habent licentiā a ſuis curatis vel ſine eorum licētia iter arripiūt non pn̄t ab alijs abſolui niſi in articulo neceſſitatis. Si aūt de licētia eorum ꝓfecti ſunt eo ipſo habēt interp̄tatiuā licentiā con fitendi cum ſine confeſſione digne ꝑegrinari non queant. ar. de off. del̓. p̄terea. Si etiā veniet paſcha cōicari poſſunt ꝓpter eandē licentiā implicitā. ⁊ de caſu ep̄ali abſolui. qꝛ ep̄s non retinendo ſibi aucto ritatem licentiandi ꝑegrinos ex hocipſo videt̉ eis dare confitēdi licentiā de caſibꝰ ep̄alibꝰ ſicut cura tus de parochialibꝰ. De mercatoribus aūt ſi nuſqͣꝫ habent domiciliū niſi ſequendo ſemꝑ nundinas. Idem eſt qd̓ de vagabundis. Et idem eſt ſi in loco ſuo tenēt hoſpitiū. ſed nō declināt illuc in paſcha te cōiter. non em̄ tunc vident̉ ibi habere domiciliū quo ad ſacr̄a. Idem dic de familia principis vel ba liui qui nunꝙͣ in eodem ſtatu ꝑmanent. licet alicu bi teneant hoſpitiū exquo illuc non redeūt niſi ad horam. Idem Arch. flo. Utrum peregrinans qui habet crimen. cuius abſolutionē retinuerat ſibi ep̄s in ꝑegrinatiōe poſ ſit abſolui a ſimplici ſacerdote? Rn̄. v̓v̓. dicit ꝙ p̄t abſolui maxime ſi inſtat tēpus generalis cōionis: vt in paſcha. Sed hoc dictum cōiter non tenet̉ a doc. niſi eſſet caſus neceſſitatis. Aliqui tn̄ dicūt ꝙ ſi aliquo iuſto impedimento ꝓtenderet̉ eius pere grinatio ꝑ annum efficeret̉ fori illius loci ⁊ ibi poſ ſet reciꝑe ſacr̄a. Per priuilegium tn̄ conceſſum per S. d. papam Sixtum quartū. indulget̉ ꝙ omnes confeſſores ordinis minorum de obſeruātia nun

Confeſſio. iij. cupati p̄ſentes ⁊ futuri poſſint abſoluere omnes ⁊ quoſcunqꝫ vndecūqꝫ veniētes ⁊ ad loca eorum ac cedentes etiā quocūqꝫ tꝑe cum ea tn̄ aucͣtate quā habēt ab ep̄o dyoceſis in qua audiūt confeſſiōes. Utrum vnus ſacerdos parochialis poſſit au dire et abſoluere alium ſacerdotē? Rn̄. ẜm Guil̓. non pōt ſine licentia ſuꝑioris generali vel ſpāli ex p̄ſſa vel tacita. nam ſi ep̄s ſcit cōiter ſic fieri ⁊ tole rat eo ipſo p̄ſumendū eſt tacite approbare. ¶ An aūt liceat cōfiteri in neceſſitate ſacerdoti he retico vel ſciſmatico? Rn̄. Panor. in. c. non eſt: de ſpon. dicit ꝙ nullo modo debꝫ his confiteri ne ad ducerent penitentē in errorem. Et etiam in neceſſi tate non refert ſi p̄termittit̉ oris confeſſio: vt in. c. quē penitet: de pe. diſt. j. ⁊ in glo. in. c. paſtoralis de offi. or. Licet glo. in. d. c. non eſt. dicat ꝙ in neceſſi tate pnīa poteſt recipi ab heretico. Quod intelligi poteſt qn̄ non eſſet ꝑiculum ſubuerſionis: vt quia penitens erat doctus ⁊ aſtutus. Utrū ſacerdos parochialis debeat credere ſub dito dicenti ſe confeſſum alteri vt ſic ei det euchari ſtiā? Rn̄. ẜm Tho. In foro iudiciali credit̉ homi ni contra ſe ⁊ nō ꝓ ſe. In foro aūt penitentiali cre dit̉ homini ꝓ ſe ⁊ cōtra ſe. Si ergo ſit impedimētū euchariſtie tale qd̓ ad forum iudiciale ꝑtineat: pu ta excōicatio: non tenet̉ ſacerdos credere ſubdito. quem excōicatum nouit niſi ei de abſolutione con ſtet. Si aūt ſit impedimentū qd̓ ad forum pnīe ꝑ tineat.ſ. peccatū: tunc tenet̉ credere. et iniuſte agit ſi euchariſtiā denegat: cōcor. Pet̓. ⁊ Hoſti. Et hec vera vbi nō agat̉ de p̄iudicio tercij. ¶ Cui debent confiteri curiales? Rn̄. ẜm Panor. in. c. ne ꝓ dilatiōe: de pe. ⁊ re. ꝙ de iure cōi nullus prelatus quātūcunqꝫ maximus poteſt ſibi eligere cōfeſſorem. Ratio. quia nemo poteſt ligari vel ab ſolui niſi a ſuo iudice: vt in. c. omnis ⁊ quod auteꝫ de pe. ⁊ re. Oportet ergo ꝙ p̄latus vadat ad ſuꝑio rem ſuum. De iure ergo ep̄s debet confiteri archi ep̄o. Archiep̄s patriarche: patriarcha pape: papa aut poteſt ſibi eligere quemcūqꝫ vult. Cardinalis abſens cauſa delegatōnis eodem modo poteſt ſibi eligere. ar. d. c. ne ꝓ dilatione. Ratio aūt iſtius cō ceſſionis fuit ꝓpter nimiā diſtantiam. qꝛ iſti p̄lati cōiter habent ſuꝑiores nimium diſtātes. Tamen Panor. dicit ꝙ diſtantia locorū nō eſt cā ſufficiēs: vt ſubditus poſſit ſibi eligere confeſſorem ꝓpria au ctoritate. nam ibi opus fuit priuilegio pape. Qd̓ in tellige niſi immineret neceſſitas magna. Ita ꝙ nō poſſet haberi recurſus ad ſuꝑiorem. qꝛ tunc poteſt quiſqꝫ ſibi eligere confeſſorem: vt in. c. quem peni tet: de pe. di. j. ⁊ in. c. paſtoralis. de of. or. Nunc aūt ex priuilegio. d. c. ne ꝓ dilatione ep̄i ⁊ ſuꝑioris etiā ſine ſuorum ſuꝑiorum licentia poſſunt ſibi eligere confeſſorem. Quid aūt de inferioribꝰ prelatis citra ep̄os. Dic ẜm Panor. vbi sͣ. ꝙ in iſtis inferioribus ad hoc vt poſſint ſibi eligere confeſſores duo requi runt̉.ſ. vt ſint p̄lati. ⁊ ſint exempti. Et credit ꝙ ver bum prelati ibi capiat̉ large vt comp̄hendat etiam rectores parochiales eccleſiarum qui largo modo dicunt̉ p̄lati. nā p̄lati ſtricte loq̄ndo illi dicunt̉ qui habent iuriſditionē fori contentioſi. Capellani v̓o ⁊ ceteri curiales qui ſunt de familia pape cōfiteant̉ penitentiario ⁊ nō alijs. Si ſunt cum cardinalibꝰ pn̄t de licētia dn̄i ſui qui curā eorū habet de cōſue tudine curie etiaꝫ alij cōfiteri. Sed et penitētiario pape pn̄t oēs ſine aliqua licētia cōfiteri. Decanus v̓o p̄poſitus: theſaurarius ⁊ quilibet canonicus ⁊ ſacerdotes parochiales. ⁊ familia ep̄i debent cōfite ri ep̄o vel alteri de eius licentia. ¶ Utrum aūt vigore cōſuetudinis poſſit quis eli gere cōfeſſorem ſicut vigore priuilegij. Panor. vbi s. dicit ꝙ nō ꝑ tex. in. c. ij. de pe. ⁊ re. li. vj. Non p̄t ergo tantū conſuetudo ſicut priuilegium. Cui debent reges ⁊ alij ſeculares dn̄i confiteri? Rn̄. ẜm Hoſti. ſi rex habet domicilium principa le in aliqua ciuitate illi ep̄o confiteri debet vel ſacer doti niſi ſuꝑ hoc haberet priuilegia. Idem dicen dum de duce Marchione et omnibus habentibꝰ latas iuriſditiōes in diuerſis ep̄atibus. Sed ſi ha hent domicilia in diuerſis locis. ⁊ non apparet qd̓ ſit principalius poſſunt confiteri ei in cuius paro chia morantur vel quod tutius eſt de licētia ep̄i eli gant ſibi cōfeſſorem. aut ſi loca ſunt in diuerſis epi ſcoꝑatibus. de licentia vtriuſqꝫ ep̄i. Imperator au tem ⁊ imperatrix de antiquiſſima cōſuetudine cō fitent̉ capellanis ſuis qui habent curam animarū ſuarum. Tutior tn̄ via eſt omnibus p̄dictis. vt ꝓ ſe ⁊ familia impetrent a papa licētiam eligendi co feſſorem. Illi tamen principes qui nunꝙͣ in eodeꝫ loco ꝑmanent. licet alicubi retineant domicilium: vbicunqꝫ ſe repererint poterunt confiteri. vxor ve ro filij et familia ſunt eiuſdē parochie parochiani cuius eſt maritus et paterfa. ff. ad municip. l. filij. ¶ Quid de his qui ꝓ parte anni manent in vna parochia. ⁊ ꝓ parte anni manent in alia? Fede. de ſe. ꝓ huius euidentia dicit. ꝙ ille eſt parochianus alicuius qui habitat in parochia. Ita ꝙ ibi eſt trāſ latus. licet non habeat ibi domicilium. ſeu animū habitandi ibi ꝑpetuo. quia iura in hoc parochiali iure nō ponderant domicilium. ſed habitationeꝫ: vt in. c. queſti. xvj. q. j. Unde glo. in cle. j. de priuil̓. et Innoc̄. in. c. omnis: de pe. ⁊ re. volnerunt. ꝙ ille dicat̉ parochialis vel curatus vel eccleſia parochi alis ſcholariū vel mercenariorū vbi habitant qͣꝫqͣꝫ habeant animum redeundi ad patriā vel forte eli gendi domum anno ſequenti in alia parochia. Et ꝑ hoc dicit vnum ſatis mirabile. ꝙ ſi ſcholaris. ci uis cupiēs eſſe cum alijs ſcholaribꝰ tranſfert ſe ad aliam parochiaꝫ retento prioꝝ domicilio. illa eccle ſia vbi habitat eſt ſua parochialis ⁊ nō vbi habet domiciliū. Idem videt̉ vel le in infantibꝰ qui ſepe deferunt̉ ad aliaꝫ parochiiā. hec Fede. licet Panor. in. c. in noſtra. de ſepul. al̓iqualiter deuiet a p̄dictis tn̄ ꝓ opinione Fede. facit qd̓ quidam dicūt. ꝙ ha bitatio annalis videt̉ quoddaꝫ domiciliū quo ad ſacr̄orum receptioneꝫ. d. c. queſti. vel qn̄ deliberat habitare parum minus ꝙͣ ꝑ annū. vel qn̄ ſic ſe ha bet cōſuetudo. q̄ in talibꝰ cōfert iuriſditionē. Et ſi ciuis vel nobilis equaliter vel quaſi diuidit ſuam manſionē in ciuitate ⁊ villa. puta tꝑe hyemali ma net in ciuitate ⁊ tempore eſtiuali manet in villa. vt domini ianuen̄. vtriuſqꝫ ꝑſone erit parochianus

ẜm Archi. flo. ⁊ vtrobiqꝫ ſortit̉ forū nō ſimul: ſed ſucceſſiue ẜm ꝙ habitat ibi ⁊ ibi: vt tūc ibi recipi at ſacramēta vel hic qn̄ hic hītat. ¶ Quid de ꝯfeſſione facta ſacerdoti qͥ de iure nō tenebat beneficiū? Rn̄. Panor. in. c. nihil. de elec ꝓ p̄dicti dubij declaratiōe ponit tres caſus. Pri mus eſt qn̄ talis gerebat ſe pro prelato: tamē non erat in poſſeſſione. puta de iure: qꝛ non cum auto ritate ſuꝑioris licꝫ de facto ſe intruſiſſet in benefi cio vel poſſeſſione. ⁊ tunc indubitāter non valent geſta ꝑ eum. nec hoc caſu cōmunis error ſuſtine ret geſta exquo deficit poſſeſſio iuridica. ad hoc. l. barbarius. ff. de offi. p̄. que ſe fundat ſuper cōmu ni errore ⁊ ſuper auctoritate ſuꝑioris. nam iſte ſer uus qui putabat̉ liber habuit officium a ſuperio re ⁊ ſic ꝯcurrebant ibi duo.ſ. auctoritas ſuperioris ⁊ cōmunis error. Secus auteꝫ vbi adeſſet vnum tm̄: vt tenet Inno. Secūdus caſus eſt cum quis gerit ſe pro p̄lato. ⁊ habuit confirmationē a ſupe riore: ſed ex aliquo defectu non tenuit confirma tio vel electio. et tunc geſta per iſtum non debent retractari exquo al̓s alia legitime geſta ſunt cum hic concurrat auctoritas ſuꝑioris et cōmunis er ror. vnde ſumus in caſu dicta. l. barbarius. Ter cius caſus pͥncipalis cuꝫ is qui gerebat ſe ꝓ p̄lato fuit electus ⁊ ꝯfirmatus ꝑ ſuꝑiorem tamē poſtea aliquid egit ꝓpter qd̓ fuit priuatꝰ ip̄o facto p̄latu liaiti. ra. puta qꝛ incidit in hereſim. Et tunc ſi iſta priua tio fuit occulta tenēt omnia geſta. Et idem videt̉ int poterunt confiter. vrore qn̄ dubitat̉ de priuatiōe. nam exquo tolerabat̉ in rtude papene patuls officio debent tenere omnia acta interim geſta: vt tpaterſa. ff. ad municp. in. c. nōne. viij. q. iiij. Sed ſi ſuſpenſio vel pͥuatio ꝑ parte anni manent in vn eſſet notoria vel inhibitio ſuꝑioris p̄ceſſiſſet: tunc anni manent in al non tenerent geſta: vt in. c. veritatis de do. ⁊ ꝯtu. dicit. ꝙ ille eſt p hec Panor. Et per p̄dicta habes ꝙ ſi ꝯfeſſor excō municatꝰ tn̄ occultus et toleratus audiat confeſ ſiones: ꝙ ꝯfeſſiones facte cum eo valent: nec ſunt iterande: poſtea ſuꝑueniente ſcientia. Illi aūt qui ignorāter ꝯfitent̉ intruſis vel huiuſmodi qͥ nun qͣꝫ habuerūt inſtitutionē a ſuꝑiore. ſaluant̉ ꝓpter fidē ſacramēti. Si tamē ante mortē hoc ſcirēt. ite rum tenent̉ ꝯfiteri. Onfeſſionis celatio. nariorū vbi habitan Utrū ſacerdos in omni caſu teneat̉ ce lare ꝯfeſſionē? Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. di. mirabile. ꝙ xxj. ꝙ ſic. nam in ſacramētis illud qd̓ gerit̉ exteriꝰ eſt ſignū eius qd̓ gerit̉ interius. Unde ſicut deus peccatū tegit interius. ſic ꝯfeſſor debet tegere exte rius. Et ideo tanꝙͣ violator ſacramēti peccat qui reuelat. per celationē etiā homīes magis ad ꝯfeſſi onem attrahūtur ⁊ ſimplicius ꝯfitētur. vnde etiā ſi aliquod ꝑiculū futuꝝ īmineret: ⁊ hoc ſciret̉ ſolū ꝑ ꝯfeſſionem: vt de heretico qui corrumꝑet fidem vl̓ de matrimonio illicito qd̓ aliqui vellent facere vel aliquo magno damno tꝑali: non ꝓpter hoc re uelare debet: ſꝫ potius eos qui ꝯfitent̉ monere: vt obuiēt ⁊ deſiſtāt et p̄lato dicere ꝙ vigilet ſuꝑ gre gem ⁊ huiuſmodi ſine vlla reuelatōne: de peni. di. vj. ſacerdos: ⁊ extra de pe. ⁊ re. omnis. Idem ẜm aſten̄. ſi ſacerdos ſciat ꝑ ꝯfeſſionē ꝙ aliqͥs dormi Confeſſionis celatio Fo. XL. uit ī eccleſia cū muliere: nō debet ꝓpter hoc ep̄o re uelare: nec ob. ꝙ eccl̓ia ſemīe polluta ē recōciliāda quia illud intelligi poteſt qn̄ eſt diffamatū. al̓s po teſt p̄ſbyter ille ſalua ꝯſciētia celebrare. Aliqui tn̄ dicūt tutius eſſe ꝙ ep̄o reuelet in genere dicendo talis eccleſia reconciliatione eget. ar. de adul. ſigni ficaſti. Quid ſi abbas vel alius p̄latus ꝑ ꝯfeſſionem ſcit aliquē ſubditum ſuuꝫ vti male officio ſuo. vel etiā ſcit ꝑ ꝯfeſſionē alicuiꝰ pͥoris ſibi ſubiecti pec catū cuiꝰ occaſio inducit eū ad ruinā nūquid euꝫ remouere pōt? Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. ꝙ nō: qꝛ p̄latꝰ remouēdo ab officio ſubditū illū: ⁊ ſi faciat vtilita tem eius. facit tn̄ damnū cōitati: qꝛ alij ꝑ relatōeꝫ remoti ab officio. ſcientes ꝙ ꝓ ſua ꝯfeſſiōe remo tus eſſet a ſuo officio: redderent̉ ꝓniores ad non ꝯfitendum ⁊ ille idē minus reuerent̉ cōfeſſionem ⁊ ꝓnior eſſet ad pctōꝝ ſuoꝝ celationē. nā ſine leſi on ꝯſcīe pōt p̄latus dimittere pctm̄ impunituꝫ: qd̓ ſcit vt deus. In caſu tn̄ p̄dicto pōt eū monere ꝙ officio reſignet vel ſaltē ꝙ bn̄ ſe habeat: ⁊ huiuſ modi. Si tamē ſuꝑior poſſet eū ab officio remouē ſine hoc ꝙ ille vel quicūqꝫ alius ſuſpicari poſſet eū ꝓ his que dixit in ꝯfeſſiōe ab illo officio remotum eſſe: liceret ſuꝑiori vt dicunt aliqui ipſum ab offi cio remouere. ¶ Quid ſi qͥs ꝑ ꝯfeſſionē alicuiꝰ quē audit ꝯſciē tiā acqͥrat ꝙ ſit indignꝰ p̄latiōe: nūquid ſi interſit ꝓmotioni eius teneat̉ ꝯͣdicere: ⁊ videtur ꝙ nō. qꝛ ꝯtradictio videt̉ d̓ pctō ſuſpitionē inducere: et ſic quodāmō ꝯfeſſionē reuelare. Sed aſten̄. ẜm tho. dicit ꝙ multis alijs de cauſis eſt aliqͥs indignus p̄latiōe qͣꝫ ex pctō vt ex defectu ſcīe. etatis. vel hu iuſmodi. Et ideo qui ꝯͣdicit: nec de crimīe ſuſpiti onē generat. nec ꝯfeſſionē reuelat. ¶ Quid ſi dicat ꝯfeſſor aliquē ſibi ꝯfeſſum eſſe d̓ pctīs magnis ⁊ multis ⁊ huiuſmodi? Rn̄. aſten̄. ꝙ talis ē reuelator ꝯfeſſiōis. Si tn̄ dicat aliquem ſibi eſſe ꝯfeſſum d̓ peccatis ſuis: cum ꝓprie ꝯfeſſio non ſit niſi de peccatis. nihil manifeſtat quod eſt occultum. ¶ Quid ſi p̄ſbyter haberet aliqd̓ pctm̄ mortale de quo ꝯfiteri nō poſſet niſi ꝯfeſſionē ſibi factā re uelaret? Rn̄. aſten̄. poſt Ri. ⁊ Sco. ꝙ non debet cōfiteri illud peccatū. durāte em̄ tali caſu ſibi ſuffi ceret de illo peccato cōteri cū ꝓpoſito illud ꝯfiten di quādo poſſet hoc facere ſine reuelatione ꝑſone ſibi confeſſe ⁊ ſine p̄iudicio quocūqꝫ ſigilli cōfeſſi onis. Fortiori em̄ vinculo ligat̉ cōfeſſor ad celādū ꝙͣ penitēs ad cōfitendum. Pone ꝙ aliqui cōdixerint interficere p̄ſbyte rum cū eis euntem in nemus quorū vnus an̄ ne moris ingreſſum penitet ⁊ cōfitet̉ illi: nūquid ille p̄ſbyter nemus ingrediet̉ videt̉ ꝙ ſic: qꝛ nō ingre diendo videt̉ reuelare facto ꝯfeſſionē iſtius ꝯfeſſi alijs ſocijs n̄ penitētibꝰ? Rn̄. pōt dici ꝙ ſacerdos iſte multiplicē occaſionē hr̄e pōt nō intrādi nemꝰ aliā ab iſta ꝑ latronē ſibi detecta: et ad minus pōt dicere corā illis.ſ. volo hoc vel illud facere. Ad illū vel ad aliū locū declinare anteqͣꝫ ꝓcedā vlterius. Et ſi ex tali occaſiōe allegata videat̉ diuertere. tūc

Confeſſionis celatio nec verbo nec facto reuelat ꝯfeſſionē. Si aūt non poſſet ex alia occaſiōe diuertere: qͥn appareat illis alijs ꝙ ꝓpter confeſſionē diuerterit. ⁊ in hoc facto reuelet ꝯfeſſiōeꝫ. dicūt quidā ꝙ dꝫ intrare nemus ⁊ exponat ſe morti: vt ſeruet legē dei de ſigillo cō feſſionis. ⁊ ſi morit̉ martyr eſt. Aliter dici poteſt ꝙ nō dꝫ reputari reuelator ꝯfeſſiōis niſi faciat aliqͥd qd̓ ex natura ſua ꝓdat pctm̄ ꝯfeſſum: ſꝫ diuertere a nemore: nō eſt huiuſmodi ergo ⁊cͣ. Et generalii dici pōt ꝙ ſignū qd̓ de ſe eſt indifferēs ad ſignifi candū tale pctm̄ fuiſſe cōfeſſum vel nō fuiſſe. licet aliquibꝰ ſit ſignū magis determīatū ex aliquo pre ſuppoſito: nō tn̄ eſt ex ſe ſignū reuelatiuū ꝯfeſſio nis: nec ꝑ ꝯn̄s ſimplicit̓ illicitū ꝯfeſſori. hec Sco Utrū liceat ꝯfeſſori reuelare pctm̄ ī genere de tectū in ꝯfeſſione? Rn̄. Panor. in. d. c. oīs dicit ꝙ ſacerdos incurrit penā de qua ibi nō ſolū reuelā do peccatorē ſꝫ etiā pctm̄ ſibi in cōfeſſione detectū: qd̓ eſt ẜm eū ꝯͣ ſimplices aſſerētes pctm̄ poſſe im pune reuelari. Sed in ꝯͣriū eſt Sco. in. iiij. ⁊ videt̉ cōmunis opinio doctorū: nec obſtat tex. in dicto c. omnis. in v̓bo. Qui peccatū: ſuꝑ quo ſe fundat Panor. qꝛ dꝫ intelligi qn̄ tale peccatū refert̉ ad pec catorē: vel quādo eſſet ductiuū in noticiam pecca toris. al̓s ſecus. ¶ Que ſit pena reuelātis cōfeſſiōeꝫ? Rn̄. de iure antiquo dꝫ deponi ⁊ omnibꝰ diebꝰ vite ſue igno minioſus ꝑegrinari de pe. di. vj. ſacerdos. Sꝫ ẜm decre. omnis vtriuſqꝫ ſexus. dꝫ deponi: ⁊ ad agen dū ꝑpetuā penitētiā in artū monaſteriū detrudi ¶ Quid ſi p̄ſbyter cōpelleret̉ dicere: vtrū de aliqͣ ꝑſona ſibi cōfeſſa audiuiſſet aliqd̓ crimē? Rn̄. In 22L ti. xx.vj caſu iſto tenet̉ dicere ſe nunꝙͣ audiuiſſe ⁊ ſe de hoc nihil ſcire. et verū dicit qꝛ ſubintelligit̉: vt homo De i Xt8 L hoꝝ vel nihil ſcit qd̓ ſit reuelandū. Immo etiā ſi papa p̄ciperet cōfeſſori ꝙ reuelaret cōfeſſionē: nō tenet̉ ei obedire etiā ſi ei p̄ciperet ſub pena excōicatiōis late ſententie: qꝛ celare cōfeſſionē non tm̄ eſt de p̄ cepto eccleſie: ſed etiā de iure nature ⁊ diuino ſupͣ que iura nō eſt papa. Utrū autē confeſſor de licētia ꝯfitentis poſſit reuelare ꝯfeſſiōeꝫ? Rn̄. ẜm aſten̄. illud qd̓ p̄ſby ter ſcit tm̄ ꝑ confeſſionē: nullo mō debet dicere. Sed confitens ei ꝑ alium modū intimare pōt: qd̓ facit dando ei licentiā vt dicat nihilominꝰ debet ſcan dalum euitare. ꝓpter duo em̄ tenet̉ cōfeſſor celare ꝯfeſſionē. ſcꝫ ꝓpter vitandū ſcandalum: ⁊ ꝓpter ſa cramentū: qꝛ quaſi de eſſentia ſacramēti ē celatio cōfeſſionis: ⁊ hoc tollit̉ ꝑ licentiā cōfitentis Sed primū remanet. Et ideo vbi timet̉ ſcandalū: non debet vti tali licētia tūc aūt pōt ſcandalum timeri qn̄ ꝓbabiliter poteſt cōuinci ꝙ p̄ſbyter ꝯfeſſionē reuelet. vnde ſi dicat ei cōfitens ꝙ peccatū ſuū re ferat alij: p̄ſbyter debet ip̄m cōfitentē nunciū ſuū conſtituere non ſe internunciū facere. ⁊ ſic vitabit ſcandalū. ⁊ intelligat̉ hoc cum illa ſuppoſitiōe ge nerali ꝙ pctm̄ alicuiꝰ nulli eſt manifeſtandū: niſi ei qui ꝓdeſſe poſſet ⁊ nō obeſſe. Intelligat̉ etiam hoc de ꝓprijs peccatꝭ nō de alienis. Idem Bon̄. pe. ⁊ tho. Idē tenet panor. in c. ſignificaſti d̓ adul. ⁊ in. c. matheꝰ de ſy. nā ibi quidā cardinalis hūit s ſub illo cōfſſio. S 4VA Ri S3 Fy. G 4 2ηy ꝓmſſo hͦ Modo claꝝ. At ſi ⁊cō FIgvira h6Fº M yopca o5 260 Ka ¶x. Ate SqroVl̓liu ꝙ cadud Qx.vi. jitat qͥō t0 o. 4 0 II. 1g.lxx.§xvẜ. ꝙ ꝯ. LAvill.Aba.l̓ taſtˢ I qj6ꝰ 86Fſ Pli9. q⁊ ꝓylº o A1 K 4º.Feſſioo Fb x. c. x pl̓io vlo D. Fdo Aυ ſ. 9. A yna. O C.. iAtꝰ pala. qſi dixi.caj ꝓA. S Gꝫ 9 ρ Nb. f RſS. FMl̓ ꝓ¶4º 4 F.. Xalip epo q 4ilrō RNorc. PA 42 Sv̓go. qꝛ qīq pnº orl̓r ⁊ qa Licꝰ viſi qꝛ xrcn ꝙv qͣſ. ꝰ yrꝫ L. ¶ ν. T 56 AV S v. 6. quoddā pecca tū in penitentia: qd̓ reuelauit pape ſecreto. ⁊ tamē ꝓpter hoc dictus cardinalis nō fuit rep̄henſus a papa. hoc tn̄ fecit vt dicit Panor. de licentia ip̄ius penitētis. ⁊ reuelauit pape. vt dictū eſt qͥ poterat ꝓdeſſe ⁊ nō obeſſe. Utrū ſciens aliquid ꝑ confeſſioneꝫ ⁊ ꝑ aliam viam teneatur illud celare? Reſpondet Aſten̄. ꝙ ſi quis ſciat aliquid per viam confeſſionis ⁊ ꝑ aliā viam: vt qꝛ audiuit vl̓ vidit eo modo quo ſcit per cōfeſſionē omnimode ⁊ ſemper debet celare. quia ſic nouit vt deus. Eo modo v̓o quo ſcit ꝑ aliā viā poteſt et debet reuelare. ſi cogat̉ vt qꝛ ꝑ ſuꝑioreꝫ ei p̄cipit̉ vel veritati p̄iudiciū generat̉ nec tn̄ oportꝫ tūc dicere ꝙ hoc audiuerit in confeſſione. ſꝫ tm̄ ſic̄ ego hoc vidi vel audiui. nec vnqͣꝫ pōt dicere hoc audiui in confeſſiōe: quia tunc ſemꝑ eſſet peccatū mortale. ¶ Quero. Pone ꝙ cōfeſſus dicat ſacerdotem re uelaſſe ſuā cōfeſſionē: ſacerdos v̓o cōfitet̉ ſe dixiſ ſe delictū illius. ſꝫ negat illud habuiſſe in cōfeſſiōe cui incūbet probatio? Rn̄. quidā dicūt: vt recitat Panor. in. c. oīs de pe. ⁊ re. ſacerdotē abſoluendū qꝛ nō eſt magis credendū illi ꝙͣ ſacerdoti. Ho. di cit ꝙ niſi ſacerdos doceat aliūde illud habuiſſe p̄ ſumendū eſt illud habuiſſe in cōfeſſiōe: nō tamen ſacerdos puniet̉ pena ordinaria dicto. c. omnis. ſꝫ pena arbitraria qꝛ aperte nō cōuincit̉ de delicto. Idem Ri. in quarto. An antē cōfeſſori ſuꝑ ꝯfeſſione credat̉ ſimpli ci v̓bo ſine iuramēto. Inno. dicit ꝙ ſic: qꝛ gerit vi cem dei. de offi. or. ſi ſacerdos. nā ſicut a deo nō exi geret̉ iuramentū ita nec ab eius vicario. Dicit tn̄ Ho. aliquos dicere ꝯͣriū: qꝛ licꝫ in foro ꝯfeſſionis gerat vicē dei. in ꝯtentioſo v̓o in quo producit̉ in teſtē ſecus ad hoc de teſti. nuꝑ. Io. an. dicit ꝙ pri mū equiꝰ. ſecūdū veriꝰ qd̓ placet Panor. in. c. te ſtimoniū de teſti. Et ex hoc notat caſum ī quo cre ditur vni teſti. ⁊ hoc ꝓpter qualitatē facti: quia cō feſſio fit in ſecreto. ¶ Utrū ſub ſigillo cōfeſſionis cadat ꝑſona cum qua penitēs ꝯfitet̉ ſe peccaſſe? Rn̄deo ẜm Ri. in iiij. di. xxj. ꝙ accipiēdo cadere ſub ſigillo ꝯfeſſiōis id qd̓ nō eſt licitū reuelare. Sic ꝑſona cum qua pe nitens cōfitet̉ ſe peccaſſe cadit ſub ſigillo ꝯfeſſiōis qd̓ ꝓdatur ſic. Sacerdos tenet̉ celare omne id ſibi dictū in cōfeſſione quo confitens poſſet prodi vel mala ſuſpitio in cordibꝰ alioꝝ generari. Sed qn̄qꝫ detegēdo ꝑſonā cū qua penitēs cōfitet̉ ſe peccaſſe proderet̉ confitens: qꝛ ſi detegeret̉ filiā cōcubuiſſe cū patre ꝓderet̉ pater qͥ cōfeſſus ē ſe ꝯcubuiſſe cu ea. ꝓbat̉ etiā: qꝛ eſſet occaſio retrahēdi homīes a ꝯfeſſionibꝰ. Nō ſolū autē ꝑſona p̄dicta celari dꝫ: ſed etiā peccata ip̄ius cōfitentis. Nā peccata ip̄iꝰ penitētis in relatiōe ad ip̄m cadūt ſub ſigillo con feſſionis de neceſſitate ⁊ abſolute. Et pͥmo ⁊ dire cte ⁊ explicite. ⁊ ex omībꝰ cauſis. ꝑſona auteꝫ cum qua penitens cōfitetur ſe peccaſſe cadit ſub ſigille cōfeſſionis de neceſſitate ⁊ abſolute non pͥmo. ſed ex cōſequēti ⁊ indirecte ⁊ implicite nec ex omībus cauſis. ſed aliquibꝰ. Peccata auteꝫ ip̄ius peniten tis non referēdo ea ad determinatā ꝑſonā. Sicut b QAmla A 3cyeāRōꝫ. Aijº. º.

cum aliquis dicit. ego audiui tale quid qd̓ tamen non audiuit niſi in confeſſione. cadunt ſub ſigillo cōfeſſionis de neceſſitate nō tamē abſolute. Sed ſub cōditione.ſ. ſi ex ꝓlatione talium verboꝝ poſ ſet ꝑ ſe: vel ꝑ accidens directe vel indirecte aliqua verecūdia vel cōfuſio vel ſuſpitio mala vel aliqd̓ aliud nocumentū illi qͥ confeſſus eſt ꝓuenire. Ea ꝟo que penitēs interſerit in ſua cōfeſſione que nō ſunt peccata nec circūſtantie peccati nec potentes deducere in manifeſtationē confitentis. vtpute ſi interſerit ꝙ in tali terra ſunt bona blada vl̓ aliqͥd ſimile non cadūt ſub ſigillo cōfeſſionis niſi de con gruitate ſi in dicendo illa nō dat intelligere ꝯfeſſo ri ꝙ talia velit celari: vel ẜm Sco. res eſſet de ſe ta lis inature ꝙ merito deberet celari: qꝛ in ſcandalū alterius vel huiuſmodi. tūc dato ꝙ confitens nō dicat ei ꝙ habeat ſub ſecreto tamē cōfeſſor in tali caſu tenet̉ tenere ſecretum: al̓s peccat mortaliter. Et ẜm Bon̄. in. iiij. nullo modo licꝫ reuelare ſigil lum ſecreti niſi in duobꝰ caſibꝰ. Primꝰ qn̄ veritas id exigit. puta: qꝛ vergit in periculū alioꝝ. Secun dus ſi obediētia cogit. Et contra iſta duo iuramē tum vel promiſſio non valent. de hoc tamē dic vt dictum eſt sͣ. confeſſio primo in principio. Adde tamē qd̓ notat Panor. in dicto. c. omnis. ꝙ lꝫ iſte na ordinaria. qui aſſumit̉ in teſtē teneat̉ reuelare in caſu p̄dicto non tamē tenet̉ denūciare. quia aliud eſt teſtimo niū dicere aliud denūciare. nam denunciare non ſupꝯſeſſione credat̉ inp tenetur quis quod probare non poteſt. vj. q. ij. placuit ¶ Quid ſi aliquis in confeſſione reuelat debita. credita vel depoſita ⁊ poſtea fit publica inquiſitio de p̄dictis? Rn̄deo ẜm v̓ v̓. ꝙ ſi qͥs hoc mō reue lat ſacerdoti id qd̓ habuit ꝑ furtū: vel al̓s cū pec lato ſacerdos tenet̉ celare. Si v̓o abſolute dixit ea que debet vel ſibi debent̉. ⁊ ſub ſigillo cōfeſſionis nō debet reciꝑe: ſꝫ ſi recepit. et fiat inqͥſitio ꝑ ep̄m vel aliū qͥ habet ſuꝑ hoc poteſtatē tenet̉ veritateꝫ dicere: qꝛ qui ſic recepit de hoc caſu non cogitauit eſſionis cada vel ſi cogitaſſet ⁊ ꝓmiſiſſet: ſeu etiā iuraſſet nō re uelare illicitū eſſet ꝓmiſſum vel iuramētū nec ob ſeruandū in p̄iudiciū iurꝭ alieni. Secus ſi inique ⁊ ꝑ tyrannidē requireret̉: qꝛ tunc ſubterfugere dꝫ tacēdo vel ſophiſtice loquēdo. ¶ Utrū nō ſacerdotes qui interdū ſunt interp̄ tes cōfitentis teneant̉ celare cōfeſſioneꝫ? Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. di. xvij. et. xxj. ꝙ ꝙͣuis p̄ceptum de celando cōfeſſionē. pͥmo ⁊ directe ⁊ explicite liget cōfeſſorem: tamē ex ꝯn̄ti ⁊ implicite ligat quēcūqꝫ peccata cōfitentis audientē: et ſic ligat interpretē. qꝛ in tali caſu interpres ⁊ ſacerdos pro vna ꝑſona reputant̉. Idem de illo qͥ a ꝓpoſito vel caſu audi uit peccata confitētis ſacerdoti. Idem qn̄ in caſu neceſſitatis nō ſacerdos audiuit cōfeſſionē alicu ius etiā laicus tenet̉ celare. Idem ẜm Tho. de illo cui reuelatur confeſſio de licentia confitentis niſi forte peccator velit ꝙ ille abſolute ⁊ libere ſciat. et hoc eſt contra multos qui credunt illa peccata li bere poſſe reuelare. Idem ẜm Ri. de illo cui con feſſor reuelauit cōfeſſionem alicuius ſiue a propo ſito ſiue a caſu. Unde prelato precipiēti ſibi vt di alijꝰ pōf 42 forlio⁊ θꝘro 4 Nl4 4748 MRH§ Confeſſor. j. Fo. XLI. cat ei ſi ſcit aliquod malum de illa perſona cuius confeſſio reuelata eſt non debet ſibi dicere: quod Utrum penitens poſſit reuelare penitentiaꝫ ſibi iniunctā a ſacerdote? Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. diſt. xxij. Quod penitens non poteſt manifeſtare penitentiā ſibi iniūctam a ſacerdote vbi veniat in preiudiciuꝫ fame proprie abſqꝫ vtilitate alia. Aut veniret in p̄iudicium confeſſori: quia forte talem iniunxit penitentiā que ſi ſciret̉ ꝙ iniunxiſſet eam incurreret alicuius maliuolentiā: vtputa: quia in iunxit alicui mulieri vt abſtineat a familiaritate alicuius viri. cuius familiaritas erat ſue caſtitati ꝑiculum. Uel aliquid aliud iniunxit ꝓ quo offen deretur contra ꝯfeſſoreꝫ ſi hoc ſciret. Aut penitēs manifeſtando penitentiā nec fame proprie nec cō feſſori nec alicui p̄iudicium generaret: et hoc caſu non tenet̉ ſecretā tenere. Onfeſſor.j. Quos ⁊a quibus quibus poſſit abſoluere ſimplex ſacer poteſt abſoluere. Querit̉ ergo primo a dos ⁊ qui ſunt caſus epiſcopales. Benedictꝰ. xj. ī decretali que incipit. Inter cūctas declarauit ꝙ quatuor ſunt caſus epiſcopales de iure et quinqꝫ de ꝯſuetudine. Et licꝫ dicta decretalis per prohe miū ſexti fuerit reuocata: tamē totus mūdus vi detur eos approbare. Primus de iure eſt peccatū ratione cuius irregularitas eſt contracta in cleri co: vbi diſpenſatio requirit̉ ẜm Hoſti. ⁊ Goſ. Et licꝫ glo. Ray. intelligat ꝙͣtum ad irregularitatem ⁊ non quo ad abſolutionē a peccato. tamē dictus Benedictus intelligebat quo ad peccatum. Et multos caſus in quibꝰ clericus incurrit irregula ritatem vide sͣ. Clericus. iij. in fi. et infra. c. Diſpē ſatio. Et in hoc aduertant confeſſores. Secūdus eſt de incendiarijs. xxiij. q. vlti. ſi quis mēbroꝝ. et c. ſe. Qui autem dicant̉ incēdiarij vide ſupra. Ab ſolutio primo ⁊ infra Incendiarius. vbi multa d̓ his. Tercius vbi eſſet indicenda penitentia ſolē nis. ⁊ iſta penitētia indicenda eſt ꝓ graui delicto qd̓ totam cōmouit ciuitatem vel locum. l. diſt. in capite. et. xxvj. q. vj. c. fi. Et inter alia peccata pro quibꝰ indicenda eſt penitētia ſolennis eſt blaſfe mia dei vel ſanctoꝝ publice ꝑpetrata: extra de ma le. c. ſtatuimus. Et glo. in. c. ij. de peni. et remiſ. li. vj. dicit huiuſmodi caſum de iure eſſe reſeruatuꝫ epiſcopis. Et panor. in dicto. c. ſtatuimus. querit qn̄ dicatur qͥs publice biaſfemare. vt ſit locus di ſpoſitioni dicto. c. ſtatuimus. Et Rn̄. ẜm Hoſt. ꝙ quādo blaſfemia eſt notoria de iure: vt qꝛ con uictus veī confeſſus in iudicio vel facto: vt quia publice palam pluribus aſtantibus blaſfemiam intulit extra de coh. cle. queſitū. Item dicitur pu blice quādo coram pluribus perſonis blaſfema uerit hoc referentibus poſtea epiſcopo. Et licꝫ ali qui velint reſtringere iſtum caſum eſſe epiſcopalē dumtaxat dum eſt blaſfemia notoria et cum hoc ꝙ referatur epiſcopo. al̓s non. hoc tamen totali ter videt̉ irrationabile: ⁊ nullo iure probatur. Et doc. poſuerūt hoc cā exempli. Exempla aūt nō re ¶MōFſor M L rō ſilio 4lꝰ. aliijNā 4 5 R ꝑſona mMFo. ¶S lo ip el g iiij .ull̓oº fovj poſſi ixigi.ꝑſ M S MIloꝝ. hſnd a rra. doA N ſi q5 v.C 4 fofeſſor vt ile 497PꝝSI 5. A. ſyo43. ⁊ qu. ſ vioe.64.l.. ElAg S . ¶ M ōōfſſer x R yoNxxvoc ſg qox Qio.v. ll. vſc.(porib. CAꝑſe. vſtiz S3 12 4 cōſili.. AC ſaco MA ꝓ jul̓.§. x.j. q. xij.§ Apoſſi.tHRd.jpAino o 4 matēijj Q S R ſ me. ſbp t Ali. Qixe SFiC N i Qbil ropia tat ſac̓dol SRQS AQAe o?

ſtringunt regulā. Immo plus dicit Panor. ibi ꝙ hic accipit̉ publicū: ꝓut eſt ſpecies diſtincta a no tario. Et ſic licꝫ nō tranſierit in notariū ſatis eſt ꝙ ꝓbari poſſit. Et ꝓ declaratiōe huiꝰ materie Pa nor. in. c. queſitū. de pe. ⁊ re. ponit notabilē trimē brē diſtinctōeꝫ: ꝙ aut delictū ē graue ⁊ ſcādalizās totā vrbe̓. ⁊ tūc laico imponet̉ penitētia publica et ſolēnis dicto. c. in capite. et. d. c. fi. Aut ē graue: ſed nō generat ſcādalū. ⁊ tūc aut ē occultū: ⁊ nō impo net̉ penitētia: nec ſolēnis: nec publica: ſiue ſit cleri cus: ſiue laicꝰ: vt ī dicto. c. in capite. Aut ē publicū ſꝫ nō ſcādaloſum. ⁊ tūc imponet̉ pnīa publica ſed nō ſolēnis. d. c. fi. Ideꝫ tenet ip̄e Panor. in. c. fi. de his qui fi. oc. Et ꝑ illum tex. in fi. vbi interfectori bus filioꝝ nō imponit̉ pnīa publica nec ſolēnis: ſꝫ penitētia ſecreta. ſcꝫ triū annoꝝ quoꝝ vnū ꝑagāt in pane ⁊ aqua. Panor. dicit ꝙ hoc ē ꝯtra ꝯſuetu dinē quorūdā locoꝝ: vbi in hoc caſu publica im ponit̉ penitētia ⁊ ſolēnis qd̓ fieri nō debet. Nam illa penitētia imponi nō debet niſi crimē adeo gra ue ſit ꝙ ꝯmoueat totā vrbē. hoc tn̄ intellige ẜm cō munē vſum loquēdi: ſicut dicit̉ ꝙ tota ciuitas va dit ad ſpectaculū. ⁊ tamē maior pars remanet do mi. Et hoc etiam videtur ꝯtra dictum panormite ſupra vbi dixit ꝙ in dicto. c. ſtatuimus: accipit̉ ibi publicum pro eo quod probari poteſt. ⁊ tamē nūc dictum eſt ꝑ dictū. c. in capite: ⁊ dicto. c. fi. ſaltē re quiritur ꝙ magna pars ciuitatis vel loci ſcanda lizetur. Poteſt dici ſaluando dictum Panormite ꝙ bene ſtant ſimul ꝙ tm̄ dūo vel tres ſciant ꝑ qͦs ꝓbari poterit. ⁊ tamē ciuitas vel locus ex fama et auditu erit repleta ⁊ ſcādalizata. Quid ſi calore iracundie vel ebrietatis aliquis ꝓſiliuit in blaſfemiā. Dicit Goſ. ꝙ non habꝫ locū hec pena ꝑ verbū p̄ſumpſerit poſitū in dicto. c. ſta tuimus. Sed panor. dicit ꝙ hoc dictū ſibi placet ī ebrio. Sed in accenſo calore iracūdie: forte nō pro cederet niſi maximꝰ eſſet calor iracūdie ex iuſta cā ꝓuocatus. Secus autē ſi ex iniuſta cauſa: vtputa ex amiſſione facta in ludo: facit. xv. q. j. inebriaue rūt. hoc ideꝫ tenet Hoſti. ꝓut dicit directoria li. j. ti. xv. Nam ꝯtra peccatores deū vel xp̄m cum ira quotidie blaſfemātes hec pena ſpecialiter eſt indi cta. nec aliquis deū blaſfemat defacili niſi iratꝰ: vt tn̄ inter iracundiā ⁊ iracundiā diſtinguas: qꝛ tan ta poſſet eſſe iracūdia ꝙ demētie equiꝑaret̉. ⁊ tūc poteſt habere locū: qd̓ dicit Goſ. Item dicit dire ctoria ꝙ ſi quis iurat ꝑ caput vel corpus vel ꝑ ca pillum dei. Si hoc facit deteſtādo vel vituꝑando habet locum hec pena. Secus ſi hoc dicit affirmā do vel iurando. An autē hoc capitulum habeat locum in cleri co biaſfemante. Panor. dicit ẜm cōiter doct. ꝙ nō qꝛ clericus non agit publicam penitentiā. l. diſ. ex penitentibus. ¶ An autē indiſtincte repellat̉ omnis diſpenſa tio. in his penis. Hoſti. dicit ꝙ ſic: niſi ex magna cauſa diſpenſet̉: vt ſi eſt honorabilis ꝑſona quam nō decet publice penitere. Et vult illam redimere elemoſynis: qd̓ ſatis eſt equū ẜm Panor. Sꝫ caſu quo taliter delinquens non vult ꝑagere penitenConfeſſor. j. tiam p̄dictam impoſitaꝫ ab epiſcopo: nec luere in corpus: debet priuari moriens eccleſiaſtica ſepul tura: vt in dicto. c. ſtatuimus. vbi vltra alias pe nas: etiaꝫ imponit̉ pena pecuniaria: ex quo infert Panor. ꝙ obligatus ad penam pecuniariā ex ma leficio. Si eſt impotēs ad ſoluēdum: debet luere ī corpus. Et ſic dare finem litibꝰ. Secus vbi eſt ob ligatus ex contractu vel quaſi: qꝛ tūc expectat̉ do nec ꝑuenerit ad pinguiorem fortunā vt in. c. odo ardus de ſo. Primū tamē quidā limitāt veꝝ vbi agitur ratiōe cōmodi publici. Secus vbi ratione cōmodi priuati. Quartꝰ eſt excōicatio maior: ꝓut vult etiā glo. in dicto. c. ij. Idē tenet glo. in cle. attē dentes de ſta. re. Idem glo. in cle. j. de re. do. Ideꝫ in cle. vnica de ꝯſang. ⁊ affi. Idem tenet Fede. de ſe. Idem panor. in multis locis: p̄ſertim in. c. mo nachi. et. c. mulieres. de ſen. excō. Ideꝫ tenet Be rengarius in ſuo opuſculo: qui fuit vnus de ꝯpo ſitoribus lib̓. vj. ⁊ dicit ꝙ ſocij ſui idem ſentiebant etiaꝫ papa Bonifacius. licꝫ Inno. et Hoſti. ꝓut recitat Dir. lib̓. iij. ti. iiij. dicāt ꝙ papa ſibi multos caſus reſeruauit. Epiſcopis aut ſolum duo caſus excōicationū ſunt reſeruati. Primus eſt de iniecti on manuū in clericū violenter: leuiter tn̄. Secū dus eſt in fratribꝰ minoribꝰ recipientibꝰ fratres d̓ tercio ordine tꝑe interdicti ad diuina: vt in cle. cū ex eo. de ſen. excō. Iſta tamē excōicatio hodie per S. d. Sixtū papā quartū eſt ſublata. Et ſic tenen do iſtam opinionē: vna ſola excōicatio eſſet reſer uata ep̄is. In ceteris nō reſeruatis pape: inferio res poſſunt abſoluere. Prima tn̄ opinio eſt cōmu nior approbata ꝑ tot glo. ⁊ doct. Item declarauit ꝙ quinqꝫ ſunt caſus ep̄ales de ꝯſuetudine appro bata. Primus eſt homicidiū voluntariū vel mu tilatio mēbroꝝ. Nam ꝓ hoc peccato ab illo videt̉ penitētia danda: qui eandē debet incendiario da re. ⁊ nec mutilās: nec mutilationē fieri mandans nec ꝯſentiens debet abſolui niſi ſatiſfactōe p̄miſſa xxiij. q. viij. ſi qͥs mēbroꝝ. Secūdus falſarij. ⁊ fal ſarius in ſtrictiſſimo ſignificato: exquo ſumus in materia penali dicit̉ qͥ crimīe falſi tenet̉. Qui autē teneant̉ crimīe falſi. dic ẜm notata ꝑ doc. in. c. j. de cri. fal. ꝙ nō ſolū dicit ille falſariꝰ qui falſat literas vel ſcripturas: ſed etiā teſtis falſus. ⁊ tenet̉ de fal ſo: non ſolum qn̄ dicit mendaciū: ſed etiā qn̄ occul tauit veritatē. Et hoc intellige ẜm Panor. ibi qn̄ interrogat̉ ſuꝑ aliquo articulo ⁊ dixit ſe nihil ſcire vel qn̄ iurauit dicere purā ⁊ merā veritatē: multa ſubticuit: al̓s ſecus. Itē ſi teſtis recepit pecuniam vt nō diceret teſtimoniū vel vt dicat verum teſti moniū. nam puniet̉ crimine falſi: vt in. l. j. ff. eo. et ibi Bar. dicit glo. tenere ꝙ ſi teſtis accipit pecu niam: vt dicat teſtimoniū verum: tenet̉ pena falſi Sicut dicimus in iudice: qui accepit pecuniaꝫ vt veram ſententiā det: vt. l. ij. ff. de cōdi. obtur. cau ſam. Ratio ẜm Bar. eſt quia teſtes debēt facere gratis. Itē notarius vel aduocatus vel ꝓcurator q̄ inſtrumēta vnius ꝑtis oſtendit alteri ꝑti. tenet̉ crimīe falſi ꝑ.§. qui depoſita in. d. l. j. Terciꝰ viola tores eccleſiaſtice libertatis.ſ. qͥ iniuſte ꝑſonas ſeu res eccleſiaſticas grauāt. hodie tamē ꝑ proceſſum

curie ſunt excōicati. Quartus violatores eccleſiaſti ce immunitatis. hoc eſt qui in eccleſia ſiue loco ſa cro: vel in ſpacio priuilegiato in circuitu eccleſie ꝓ ximum in perſona ſeu rebus offendit. xvij. q. iiij. ſi quis inuentus: vel aliter eius immunitatem ledit Et ſic omne ſacrilegium videt̉ caſus ep̄alis. Quin tus ſortilegi ⁊ diuinatores. xxvj. q. j. c. j. Et no. Pa nor. in. c. j. de ſortil̓. ꝙ ſortilegia oīno ꝓhibent̉. ſiue fiant ꝑ inuocationem demonum. ſiue fiant in cō dicibus. ſicut faciunt pleriqꝫ dicentes verſus pſal terij. Et faciunt illud voluere. ſiue fiant in tabulis quia fiunt ibi quedam puncta. Item dicit ꝙ om nis diuinatio in quacunqꝫ re ꝓhibita eſt. ⁊ exercē tes ſortilegia ⁊ diuinationes ſunt infames ⁊ repel lunt̉ a teſtimonio. ⁊ ab accuſatione. iij. q. v. conſti tuimus. ⁊. ij. q. viij. quiſquis. Item ꝓhibitum eſt ſubijcere ſe fortune ꝑ breuia vel ludendo cum taxil lis: vt extra de ſorti. c. fi. de hac materia vide infra ſortilegium. Et nota ẜm Pe. de pal̓. ꝙ iſta reſerua tio caſuum ep̄alium eſt de actibus exterioribus cū effectu ⁊ nō de interioribus. vnde ſi quis deſidera uit vel queſiuit occidere hominem. Iſtud homici dium cordis nō eſt de caſibus reſeruatis ep̄is. Di cit etiā idem Pe. ꝙ inceſtus qui cōmittit̉ a pueris qui nō habēt vſuꝫ rōnis: nō eſt de reſeruatis ep̄is. qꝛ non ꝑ hoc tollit̉ virginitas nec cauſat̉ affinitas. hec Petrus. ¶ Quero a quibꝰ caſibus poſſunt abſoluere fra tres priuilegiati. ꝑ cle. dudum. de ſepult. Et videt̉ dicendum ꝙ ordinarij poſſint ſibi retinere quo ad p̄dictos ſoluꝫ caſus de iure ſibi reſeruatos. Et hoc ptꝫ ꝑ. d. cle. dudū ī.§. ꝑ hu inſmodi. vbi dicit̉. Pe huiuſmodi autem conceſſionem nequaqͣꝫ intend mus ꝑſonis ſeu fratribus ipſis ad id taliter depu tatis poteſtatem in hoc impendere ampliorem: qͣꝫ in eo curatis ſeu parochialibus ſacerdotibus eſt a iure conceſſa. hec ibi. Et nota ibi a iure conceſſa et ꝑ conſequens exceptis caſibus de iure: predicti fra tres ab omnibus alijs abſoluere poſſunt. hoc ideꝫ tenet Panor. in. c. fi. ne cler. vel mo. vbi ponit que ſtionem glo. in. d. cle. dudum. ſcꝫ an ep̄o reſtringē te poteſtatem parochialium. videat̉ ꝑ conſequen tiam reſtricta poteſtas fratrū. ⁊ determinat ibi glo. ꝙ ſic. Sed Panor. tenet oppoſitum ꝑ verba illius cie. vbi papa dat poteſtatem fratribus tantā quan ta eſt a iure cōceſſa curatis ſacerdotibus. vnde pō dera verbum a iure ⁊ tp̄us conceſſionis. Ueniūt urā ⁊ merā v ergo om̄es caſus p̄ter illos quos ius ſpāliter reſer nauit ep̄is. Papa autem nō habuit ibi reſpectum oniū vel vt di ad conſtitutiones ep̄orum que variant̉ ẜm loca et crimine fali: vtin l. j. f eo t tꝑa: ⁊ in facto conſiſtunt. ar. de conſti. c. j. li. vj. Idē tenet Dir. nec conſuetudo que ep̄is aliquos caſus tapili reſeruat: dictis fratribꝰ p̄iudicat. cum conſuetudi nes p̄dictis cōtrarie penitus reuocent̉ ꝑ. d. cle. du dum in.§. nos ⁊ em̄. ¶ Quid agēdum cum quis habet aliquā peccata a quibꝰ ille qui confitet̉ nō poteſt abſoluere? Rn̄. ẜm Tho. Sacerdos nō abſoluit aliquem: niſi qu diuinitus credit̉ abſolutus. Sed poſtqͣꝫ a deo eſt abſolutus: tenet̉ adhuc eccleſie confiteri. ⁊ quia di ſpenſatio abſolutionis nō eſt tota cōmiſſa minori? Confeſſor. j. Fo. XLII. tenet̉ totū cōfiteri ei: et ipſe debet abſoluere ab his a quibꝰ pōt. deinde tenet̉ remittere eum ad ſuꝑio rem de reſiduo abſoluendum. ⁊ talis ſuꝑior abſol uens ꝑficit ⁊ cōfirmat qd̓ ceptum erat. Et ſic dicit̉ eadem confeſſio nec dimidiata. ¶ Utrum ſacerdos abſoluens aliquem de facto a peccatis a quibꝰ nō poteſt eum abſoluere de iure: peccet mortaliter? Rn̄. ẜm Rich. in. iiij. diſt. xviij. ꝙ abſoluens. aut hoc facit ex ignorātia iuris. Aut ſciens ius quo hec facere ſibi nō licet. Si ſcd̓o mo do ⁊ ex deliberatione hoc faciat peccat mortaliter. Si aūt hoc facit ex ignorātia iuris. ⁊ ſi eſt affectata adhuc peccat mortaliter. Si autem eſt ignorantia craſſa: adhuc mortaliter peccat. Sacerdotibus em̄ officium ſuum ignorare nō licet. De ſic autem ab ſoluente ⁊ abſoluto tali abſolutōni īnitenti niſi per ignorantiam inuincibilem ſeu ꝓbabileꝫ excuſent̉ dici pōt. Si cecus ceco ⁊cͣ. nec ille ꝑ ignorantiā ex cuſat̉: qui magis ſollicitus eſt querere cōſilium ꝓ emptione vnius equi vel vnius bone robe qͣꝫ pro ſalute aīe ſue. Quid aūt de confeſſore qui ex verecundia vel fe ſtinatione vel ex ignorantia abſoluit vbi nō potu it. Et confeſſor poſtea experit̉ ſe erraſſe. nunquid tenet̉ hoc penitenti dicere? Rn̄. Arch. flo. in ſum ma ꝙ ſecularis excuſatus eſt. ⁊ coram deo abſolu tus interim ꝙ neſcit. ſed confeſſor nō. Quid ergo faciet? Collatio fuit facta de hoc cum multis nota bilibus doc. theologie in concilio Baſilienſi. Qui dam dixerunt ꝙ debet auctoritatem a ſuꝑiori im petrare ⁊ ſi ſine magno ſcandalo fieri poteſt voca re nō abſolutū ⁊ ſibi dicere. ac eum abſoluere poſt auditum in cōfeſſione: vel ſi magnū ſcandalum ti meret̉: abſentē abſoluat. ſi ab vltima cōfeſſione ſpe rat̉ adhuc eſſe in gratia. Aut et alijs placuit ſi ma gnū timeret̉ ⁊ notabile ſcandalū: ſummo ſacerdo ti deo cōmittat: pnīam ſolam cōdignā ſacerdos ꝓ negligentia agens p̄ſertim qn̄ multitudo ſic eſt ne glecta: vel multi eorum multū diſtant a loco vbi re ſidet confeſſor. ¶ Quid eſt ſentiendū de illo qui cōfitet̉ ⁊ cōfeſſor eum nō intelligit: aut ex dormitōe vel imꝑitia lin gue: aut ex diſtractōe nimia vl̓ hmōi? Rn̄. Arch. flo. ẜm Io. de catabrig. antiquū doc. ꝙ ſacr̄alis ab ſolutio pexigit cōfeſſioneꝫ. Confeſſio v̓o importat oris reuelationē: qꝛ nō pōt eſſe ſine relatiōe vnius et ꝑceptōe alterius. Cum ergo alterū iſtorū.ſ. ꝑce ptio ſacerdotis deficiat in caſu p̄dicto: credo de il lo peccato nō eſſe confeſſionē ⁊ ꝑ ꝯn̄s nec impendi abſolutionem. Utrum ſacerdos parochialis teneat̉ audire cō feſſiones ſuorū parochianorū quocienſcūqꝫ volue rint eodē anno cōfiteri? Rn̄. ẜm Rich. in. iiij. diſ. xviij. ꝙ de neceſſitate nō tenet̉ ordinarie ſacerdos audire cōfeſſiones ſuorū parochianorū: niſi qn̄ illi de neceſſitate tenent̉ ꝯfiteri: qd̓ eſt ſemel in anno. ⁊ qn̄ ſunt in infirmitate graui cōſtituti vel imminet eis ꝑiculū mortis. Si tn̄ pluries voluerint ꝯfiteri: ⁊ ſacerdos curatus eos abſoluere noluerit: tūc libe re pn̄t ſubditi aliū ſacerdotē adire ⁊ eidē cōfiteri: ⁊ ille pōt eos abſoluere: niſi prius eorū ſacerdos qui

Confeſſor. jͣ. eos audire noluit ad aliquem determinatū ſacer dotem illos miſerit. quia ſi audire nō vult eos. nec ad aliquem ſacerdotem mittere: implicite: licencia uit vt illa vice confiteantur cuicunqꝫ ſacerdoti vo luerint. Quid ſi confitens ſit excōicatus ⁊ non poſſit ab ſolui a ſuo confeſſore. nunquid abſoluet eum a pec catis? Rn̄. quidā dicunt: vt refert Ri. anglicus in ſuo quolibet. ꝙ ſi nō ſtatꝭ ꝑ ip̄m penitentē quin ab ſoluat̉: nec eſt in mora petēde abſolutionis: nec ti met̉ ꝙ negligētior fiat ad petendū abſolutionem. poterit eū confeſſor abſoluere a peccatis. Sed con tra hoc arguit idem Ri. qꝛ cum ꝑ excōicationem p̄ſertim maiorē: quis ſit priuatus ꝑticipatōe ſacr̄o rum. non video qualiter excōicato poſſit abſoluti onis bn̄ficium impartiri. Licet em̄ in contritione oīs culpa dimittat̉. non tn̄ oīs pena. Quia igit̉ ex cōicatio ſeꝑat a ꝑticipatione ſacr̄orum: non video qualiter excōicatus poſſit eſſe capax virtutis alicu tus ſacr̄i. ſicut etiā de baptiſmo qui eſt ianua ſacr̄o rum. qꝛ igit̉ virtute abſolutiōis ſacr̄alis aliquid de pena tꝑali dimittit̉: in quā virtute contritionis cō mutata eſt eterna. non video qualiter penaliter ſe ꝑatus ab efficacia oīs ſacr̄i poſſit illud bn̄ficium re ciꝑe. Idem tenet Ri. in. iiij. Ubi tenet indubitan ter ꝙ excōicatus ſiue iuſte: ſiue iniuſte: ſiue ſtet per eum ꝙ non eſt ab excōicatione abſolutus: ſiue nō: non p̄t abſolui a peccatis. excōicatōe manēte. Idē tenet Ugo de caſtronouo. in. iiij. Idem Io. de no to in. iiij. Idem Monal. in ſum. dicens. ꝙ licꝫ alia opinio ſit benignior. tn̄ iſta eſt ſecurior. ⁊ ꝙ hoc ha bet generalis conſuetudo. Idem Directoria. Idē tenet Arch. flor̄. Nec cōtritio: nec bona diſpoſitio confitentis aliquid facit ad hoc. quinimmo etiā ſi eſſet optime ⁊ ſumme contritus adhuc excōicatio ne manēte: non poſſet abſolui a peccatis vt dictuꝫ eſt. Et hoc ꝓuenit ex natura ipſius excōicationis q̄ eſt tante malignitatis. ꝙ nō niſi ea remota. quo ad eccleſiā remitti non p̄nt peccata. ⁊ de hoc videt̉ caſus in. c. a vobis el. ij. de ſen. ex. vbi habet̉ ꝙ licet quis ſit deo reconciliatus ꝑ contritionē: neceſſe eſt tn̄ vt poſtmodū reconciliet̉ eccleſie. q̄ reconciliatio nullo modo fieri p̄t regulariter niſi ꝑ confeſſioneꝫ ⁊ abſolutionē prius a cenſura ſi qua erat. Nec ob. qd̓ dr̄ ꝙ excōicatus pluribꝰ excōicationibꝰ poteſt abſolui ab vna altera manente: extra de ſen. ex. cuꝫ ꝓ cā. ergo eſt ꝑticeps abſolutionis. Dico ꝙ hoc ar gumentum nihil facit ad ꝓpoſitum ⁊ equiuocat̉ de abſolutione. qꝛ licet excōicatus poſſit abſolui ab ex cōicatione altera manente: non ſic eſt de peccatis. qꝛ abſolutio ab excōicatione reſpicit forum extrin ſecum. ⁊ ſic p̄t abſolui. Abſolutio aūt a peccatis re ſpicit forum pnīe. ⁊ ſic non p̄t abſolui a peccatis ex cōicatione manente. immo Imola in cle. religioſi: de priuil̓. dicit ꝙ ſiquis ſcienter admittit excōicatū ante abſolutionē ad ſacr̄m pnīe incurrit excōicati onem minoreꝫ ex participio. Et multi confeſſores non ignari ſolent excōicatum ꝑ prius abſoluere ſi poſſunt anteꝙͣ eum audiāt de peccatis. Et hoc vi det̉ laudabile. ¶ Quid ſi vnus audit confeſſionē. ſicut faciebant aliqui fatui monachi ſciētes ꝙ abſoluere non pote rant. remittebāt curato. vt abſolueret de caſibꝰ qͦs non audierat? Rn̄. Directoria ꝙ hoc fieri non p̄t. Quero: pone ꝙ duorū p̄ſbyterorū: quorū vter qꝫ eſt p̄ſbyter inſolidum eiuſdem parochie. vnus a caſu vel a ꝓpoſito audiat confeſſionē alicuius pa rochiani ſui confitētis ſocio ſuo qui morit̉ facta cō feſſione anteꝙͣ abſoluat penitentē. nūquid ille qui ſic audiuit eius confeſſionē poterit eum abſoluere Rn̄. ꝙ nō. Ad ſacr̄m em̄ pnīe. neceſſaria eſt inten tio. ⁊ ex ꝑte confitētis ⁊ ex ꝑte abſoluētis. Cum er go confitēs vni: nullo modo intēdat confiteri alte ri. alter nullo modo pōt eum abſoluere vel ligare ꝓ confeſſione facta alteri. Si ep̄s cōmittit vicario ſuo vel alteri. ⁊ in man dato aliquid exp̄ſſit de his q̄ requirūt ſpāle māda tum ſecuta generali clauſula. ⁊ oīa alia q̄ ꝑͦ nos poſ ſumus etiā ſi mandatū exigāt ſpāle ẜm Ho. ſatis videt̉ ꝙ talis etiā poſſit ſpālia ad inſtar ꝓcurato ris. Secus ſi de ſpālibꝰ non fuiſſet ibi aliquid exp̄ſ ſum ꝑ regulā. In generali de re. iur. li. vj. et ꝑ. c. ij. de pe. ⁊ re. eo. li. qd̓ tn̄ videt̉ intelligēdū quantū eſt de virtute verborū ⁊ in foro contētioſo. nam in fo ro conſcīe ſi aliter conſtaret de intentōe conferētis aucͣtatem. ꝙ ille intēderit hoc etiā ſi non exp̄ſſiſſet aliquid. In generali conceſſione intelligerent̉ ſpā lia. xxij. q. v. humane aures. Et hoc ideꝫ dici p̄t de aucͣtate data ab ep̄o confeſſoribꝰ. qꝛ dicēdo: do vo bis aucͣtatem meā in confeſſionibꝰ. non intelligit̉ ꝓpter hoc conceſſiſſe caſus ſuos. niſi aliter cōſtaret ꝙ ꝑ hec verba generalia intēdat caſus ſuos cōcede re. Sed dicēdo iſtū vel illū ⁊ oēs alios meos caſus tunc intelligit̉ totū dediſſe. Item nota ẜm Arch. flor̄. ꝙ ex hoc ꝙ papa daret alicui licentiā ꝙ poſſit ſibi eligere quecunꝙͣ etiā religioſum ꝓ audiendo confeſſiones. vel ꝓ p̄dicatione. tn̄ hoc non p̄t ſine licentia ſuorū p̄latorum: extra de iude. ꝙͣ ſit. Si tn̄ in dicto caſu audiret religioſus confeſſionē ſine li centia ſui p̄lati ſimpl̓r: teneret abſolutio. Ita ꝙ nō eſſet reiterāda talis confeſſio licet malefaceret. Ide̓ Pe. de pal̓. Utrum officialis ep̄i habeat aucͣtatem in peni tentijs caſuū ep̄alium? Rn̄. ẜm Hoſti. ꝙ non. ni ſi exp̄ſſe pateat ꝙ hoc voluerit ep̄us. Et ſi habet. ⁊ non eſt ſacerdos dꝫ alteri delegare. Et ẜm Panor. in cle. j. de priuil̓. iſte officialis ep̄i hꝫ ſolū iuriſditio nē in foro ꝯtentioſo. nec dꝫ ſe impedire in ſpūalibꝰ vt in. c. lꝫ de offi. vi. li. vj. hoc intellige: vt dictū eſt niſi aliud ex gr̄a habuerit ab ep̄o. Secus tn̄ videt̉ dicendū de vicario generali ep̄i in ſpūalibꝰ. exꝑiē tia teſte. de his vicarijs. vide. jͣ. c. vicarius. ¶ In articulo mortis omnibꝰ ſacerdotibꝰ de oībꝰ peccatis ⁊ ſententijs concedit̉ abſolutio. Uides. de hoc diffuſe. Abſolutio primo in fi. ¶ Quid ſi aliquis excōicatus in qͦ indicia fuerunt pnīe manifeſta. nec ꝑ eum ſtetit quominus recōci liaret̉. nō ſuſcepto bn̄ficio abſolutōis deceſſit an ꝓ abſoluto ab eccl̓ia ſit hn̄dus? Rn̄. ꝙ tali defuncto bn̄ficiū abſolutōis impēdat̉. Sic tn̄ vt illiꝰ mortui abſolutio a ſede apl̓ica requirat̉: qui cum viueret ab ea fuerat abſoluendus.

Confeſſor. ij. Onfeſſor. l. De eius ſcientia. Tria ẜm al. debent eſſe in ꝯfeſſore.ſ. ſci ētia diſcernendi inter peccata. Inqͥſitio de eis cauta ⁊ diſcreta penitētie ſeu ſatiſfactiōis in innctio: nec ſacerdos tenet̉ ſcire diſcernere niſi in cōmuni: que.ſ. ſint capitalia: et q̄ mortalia cōmu nia: ⁊ q̄ venialia ex genere. Et ſciens hec ſufficiēs reputat̉ pro tꝑis huiꝰ neceſſitate ad ꝯfeſſiōes au diendas. Eſt tn̄ ꝑiculoſum audire ꝯfeſſiones non habēti cōpetente noticiā caſuum pape ⁊ ep̄oꝝ: vt in cle. religioſi de priuil̓. Quo v̓o ad caſus ep̄ales ſynodales vel archiep̄ales non ſic tenet̉ ſcire ẜm Dir. li. iij. ti. ij. vbi dicit ꝙ religioſus ꝓbabilit̓ pōt ignorare talia ſtatuta: qꝛ in facto ꝯſiſtunt: ⁊ maxi me cū talis non teneat̉ ire ad cōcilia ep̄alia vel ar chiep̄alia. Ideo excuſat̉ ẜm v̓v̓. Ad hoc etiaꝫ for rius obligat̉ qͥ ſe offert ſponte tali officio: vel ſe in gerit. Talis em̄ tenet̉ de omni exacta diligētia. ar. ff. depo. l. j.§. ſepe. vbi dicit̉ ꝙ qui obtulit ſe depo ſito tenet̉ etiā de leuiſſima cui pa. vbi al̓s non tene retur niſi de dolo ⁊ lata culpa. Qui aūt nō ingerit ſe: ſed requiſitꝰ exercet ex charitate: ſatis videt̉ ꝙ non teneat̉ niſi inquātū ſcit vl̓ poteſt comode ſci re. Et qꝛ hic agit̉ ad merā vtilitatē alterius: ſicut ⁊ ſerit hocetiā ſi non de depoſito. Si qͥs v̓o ꝯfeſſor dubitat de ſua ꝯpe tenti ꝑitia ꝑ ſcientiā ſeu exꝑientiā vel etiā dubitat ſi alius ꝑitior reperiat̉ qui hoc poſſit ⁊ velit: excu ſatur obedientia prelati. xxiij. q. j. quid culpat̉. Itē in ꝯfeſſore requirit̉ ꝯſcientia magis ꝙͣ ſcientia. de pe. di. vj. qui vult. Et ideo exiſtens in mortali au diendo ꝯfeſſiones mortaliter peccat: ẜm quoſdaꝫ Nam ẜm Tho. ⁊ Al. exiſtēs in mortali qn̄cunqꝫ ī aliquo actu exhibet ſe vt miniſtrū eccl̓ie mortalit̓ peccat ⁊ tociēs mortalit̓ peccat quotiēs hmōi actū facit. hoc tn̄ intellige: niſi ī tali actu ſaltem cōterat̉. tione. tn̄ hoc no Secus tn̄ in ſacramēto euchariſtie vbi vltra cōtri extra de iude tionē requirit̉ ꝯfeſſio regularit̓ quo ad ſuſcipientē Idem poſſet dici in ſuſcipiente alia ſacramēta: vt ſufficiat ꝯtritio. In adminiſtrāte aūt huiuſmodi ſſio licet malefaceret. Id ſacramēta cū ſolēnitate forte aliud eſſet dicendū. habeat aucͣtatem in pen ¶ Sed an poſſit fieri cōfeſſio exiſtenti in peccato mortali? Rn̄. ẜm Tho. ꝙ licꝫ ſubditus teneatur Rn̄. ẜm Hoſti. ꝙ non recipere ſacramēta a miniſtro eccleſie etiā exiſtēti ī p̄ns. Et ſi habe. 2 mortali quouſqꝫ ab eccleſia tolerat̉: quia adhuc ei ri delegare. Et ẜm obligat̉. tamen excepto caſu neceſſitatis non foret tutum huiuſmodi inducere ad executionē alicuiꝰ ſpectantis ad ſuum ordinem: durante cōſcientia ꝙ dictus miniſter ſit in mortali: quam cōſcientiā poteſt deponere: quia in inſtanti poteſt ex diuina gratia ſe emendare. tamē hoc modificatū eſt ꝑ cō ſtitutionē baſiliēſem: quā habes infra Excōmu pali. tſ nicatio. vj. ¶ An interrogatiōes ſint faciende in cōfeſſione?: Rn̄deo ẜm Ray. ꝙ ſic: dūmodo diſcrete fiant de pe. diſt. v. c. j. ⁊ di. vj. qui vult. Et debēt interroga tiones eſſe pͥncipaliter de. vij. vicijs capitalibꝰ: de articulis fidei: de p̄ceptis decalogi. de ſacramētis eccleſie ⁊ de circūſtantijs eoꝝ: que ſunt. Quis: qͥd vbi: ꝑ quos: quotiēs: cur: quō: qn̄. Et ſi ꝯfeſſor ſcit vel habet ꝓbabilem opinionē de aliquibꝰ pecca Fo. XLIII. tis que penitens nō ꝯfitetur debet ei ad memoria reducere: quia timere poteſt ꝙ cōfitens ſuper hoc laboret craſſa ignorātia vel ꝙ non adhibuerit de bitam diligentiā. Sꝫ qͥd ſi ꝯfeſſori occurrit aliqͥd de quo dubitat qͥd agere debeat? Rn̄. ꝯſulat ꝑitos. ¶ Quid ſi ſacerdos habeat al quos parochianos ſurdos: cecos: mutos: vel furioſos: vel demonia cos ⁊ ſil̓es quos ſcit eſſe in peccato mortali. Quid faciet? Rn̄deo ẜm Ray. debet facere poſſe ſuum vt inducat eos ad penitētiā ẜm ꝙ eſt poſſibile ꝙ ſi nō pōt: oret ⁊ faciet orari ꝓ eis. ¶ Utrū ſacerdos poſſit abſoluere illam cum qua peccauit? Rn̄deo ẜm v̓ v̓. nō debet: qꝛ tollit̉ eru beſcentia. Si tamē abſoluit. tenet abſolutio. Nec obſtat ꝙ ep̄us non poteſt diſpenſare in ſymonia cum eo cōmiſſa: qꝛ diſpenſatio eſt dignitatis abſo lutio neceſſitatis. Et ideo nō tāfacile amittit quis poteſtatē abſoluēdi ſicut diſpēſandi. ¶ Utrū ſacerdos debeat pͥmo abſoluere ꝙͣ peni tentiā imponere. Dic ẜm glo. in cle. dudum de ſe pul. ꝙ pͥmo audiat̉ ꝯfeſſio. ſecūdo imponat̉ peni tentia. tercio fiat abſolutio. Nō ergo p̄cedat abſo lutio impoſitionē penitētie: vt ſic abſolutionē pre cedat cōtritio cordis: cōfeſſio oris: ſatiſfactio oꝑis ſaltem in ꝓpoſito. hec ibi. Et hoc regulariter fien dum. Si tamē qͥs poſt abſolutione anteꝙͣ diuer tat ad extraneos actꝰ imponeret penitētiā poſſet excuſari. nā qd̓ fit incōtinēti: videt̉ ineſſe. Onfirmatio ſacramē V ti. Utrū ſacr̄m ꝯfirmatiōis ſit de neceſ ſitate ſalutis? Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. diſt. vij. ꝙ ſuſceptio ſacramēti ꝯfirmationis paruulis baptizatis nō eſt neceſſaria ad ſalutē. ſic intelligē do ꝙ ſine eius ſuſceptiōe ſaluari non poſſint. Sic etiam loquēdo de neceſſario nō eſt neceſſaria per ſe adultis huiꝰ ſacr̄i ſuſceptio qͣꝫuis eis valeat ad maiorē victorie ꝑfectiōꝫ. Cōtemptꝰ tn̄ huiꝰ ſacr̄i ī adultꝭ niſi peniteāt ē dānabilis. tūc aūt ꝯtēptores reputari debēt qn̄ hīta bona ⁊ ſufficiēti opportu nitate ſuſcipiēdi hoc ſacr̄m: ip̄m ſuſcipere renuūt ac notabilis ⁊ negligunt. ¶ Que ſunt de ſub̓a ꝯfirmatiōis? Rn̄. ẜm pe. v. Duo ex ꝑte ip̄iꝰ ſacr̄i.ſ. materia chriſmatis et for ma v̓boꝝ. Duo ex ꝑte mīſtri.ſ. dignitas pōtifica lis ⁊ intētio. Unū ex ꝑte ſuſcipiētis.ſ. ꝙ chriſmet̉ ī fronte. Nā qꝛ ī ꝯfirmatiōe ꝯfert̉ audacia ſpūalis euidentiꝰ fit in fronte. Chriſma aūt dicit̉ oleū cuꝫ balſamo ab ep̄o ſanctificatū. ¶ Quis eſt mīſter ꝯfirmatiōis? Rn̄. ſolꝰ ep̄us de ꝯſe. di. v. manꝰ: ⁊. c. nouiſſime: ⁊. c. vt ieiuni. ¶ Sꝫ nūqͥd papa pōt cōmittē alteri? Rn̄. panor. in. c. quāto d̓ ꝯſue. dicit ꝙ nō ſolū ſacerdotibꝰ: ſꝫ ēt ſimplici clerico dūmō hēat iſtud ſacr̄m p̄t ꝯmitte. Et ī hac opiniōe reſidꝫ glo. in. d. c. ꝙͣto. Aliqͥ tn̄ di cūt ꝙ etiā laico p̄t hͦ papa demādare. dūmo laicꝰ receꝑit iſtd̓ ſacr̄m. Et hāc opi. vr̄ approbare glo. ī d. c. manꝰ. In eo ꝙ apponit regulā di. ꝙ ex delega tiōe pape qͣlibꝫ p̄t cōferre ſacr̄m qd̓ ip̄e recepit. Et ſic laico hn̄ti hꝰ mōi ſacr̄m papa cōmittere poſſet.

Confirmatio Communior tn̄ opinio videt̉ vt laico hoc deman dare non poſſit: quia ex hoc denigraretur ſtatus eccleſie qd̓ papa facere nō poteſt. j. q. vij. Et ſi illa. ¶ Sꝫ dubium eſt qͥd in collatione ordinum. glo. in. d. c. manꝰ. vr̄ velle idem qd̓ dictū eſt de ꝯfirma tōe. Sꝫ collec. dicit ꝙ collatōꝫ minoꝝ ordinū poſ ſet papa delegare ſimplici ſacerdoti. Secus in col latione ſacroꝝ. qꝛ ſacri ordines hn̄t actꝰ ⁊ exercitiū in ꝯfectione euchariſtie. nam vt dicit glo. in. c. ꝑue nit. xcv. di. non pōt papa ꝯmittere nō ſacerdoti vt ꝯficiat corpus xp̄i: qꝛ xp̄c hoc ꝯmiſit ſolis p̄ſbyterꝭ Ideo idem dd̓m in ꝓpoſito vt ſicut in ꝯfectione eu chariſtie papa non diſponit ꝯͣ diſpoſitiōeꝫ xp̄i. ita nec in ordinatione miniſtroꝝ ipſiꝰ ſacramēti. S panor. putat vt ſacerdoti hoc poſſit delegare indi ſtīcte. qꝛ lꝫ de ſacr̄o euchariſtie ſit diſpoſitū inſtitu tione dn̄ica qͥ hēat illud adminiſtrare hoc tn̄ non eſt diſpoſitum in collatōe ordinum. nam olim pre ſbyteri in ꝯmuni regebāt eccl̓iaꝫ ⁊ ordinabāt ſacer dotes. vn̄ quēadmodū olī poterāt: ita vr̄ ꝙ papa poſſit hoc ꝯcedere ſacerdoti: maxime delegando. cum nihil exerceat delegatꝰ noīe ꝓprio. vt in. c. ſane de of. dele. Quinīmo dico ꝙ minoꝝ ordinū colla tionem poſſet papa ſacerdotibꝰ ꝓprio iure ꝯcedere Nam ſacerdos pōt hodie ꝯferre primā conſuraꝫ. dūmodo hēat ſubiectum vt notat Ho. in. c. cum ꝯtingat de eta. ⁊ qͣ. Per inferiorem aūt p̄latuma papa: non pōt fieri iſta delegatio non pontificibꝰ. qꝛ non pn̄t iſti diſponere ꝯͣ ſtatutū ⁊ ordinatōꝫ eo cleſie. Hoc ꝓbat̉ in. c. aqua. de ꝯſe. ec. Et vide glo. in. d. c. ꝑuenit q̄ ponit notabilem regulaꝫ ꝙ nihil hꝫ ep̄us: qd̓ ſit iuriſditionis qd̓ non ſit delegabile ꝑ eum. Secus in ꝯpetentibꝰ rōne ordinis ep̄alis. vt notat glo. in. d. c. quanto. ¶ An aūt ea que ſunt ordinis ep̄alis poſſint ꝑ in ferioreꝫ p̄ſcribi? Rn̄. Panor. in. d. c. quanto. facit regulaꝫ ſingularem: ꝙ ea que ſunt ordinis ep̄alis non pn̄t acqͥri ꝑ inferiorē ex ꝯſuetudine quantū cunqꝫ vetuſtiſſima. Hinc dicit Io. an. in. c. ij. de p̄ben. li. vj. ꝙ quantocūqꝫ tꝑe laicꝰ exercuerit actū ſpūalem: nunꝙͣ tn̄ pōt illum actū p̄ſcribere. Naꝫ poſſeſſio tanti tꝑis cuiꝰ initij non eſt memoria hꝫ vim tituli: qn̄ dat̉ capacitas in exercente. al̓s non. Secꝰ in ꝯpetentibꝰ ep̄o rōne iuriſditionis vel di gnitatis ep̄alis. Nam illa pn̄t p̄ſcribi ꝑ inferioreꝫ clericum: vt in. c. auditis. ⁊. c. cum olim de p̄ſcrip. ⁊ in. c. accedentibꝰ de ex. prela. ¶ Que aūt ꝑtineant ad iuriſditōꝫ. Glo. in. c. trāſ miſſam de elec. dicit ꝙ ſunt. vt iudicare. excōmu nicare. corrigere. iuramenta reciꝑe a vaſallis. ꝯfir mare. inueſtire. beneficia ꝯferre: ⁊ ſimilia. ⁊ hec oīa in ꝯfirmatione ꝯſeqͥt̉ electꝰ. Ea v̓o que ſunt ordi nis: ſic̄ eſt. clericos ordinare. chriſma ꝯficere. depo ſitio clericoꝝ. benedicere v̓gines ⁊ eccl̓ias ⁊ altaria ꝯſecrare ⁊ ſil̓ia: ꝯferunt̉ in ꝯſecratōe ep̄ali. Et glo. in d. c. ꝑuenit dicit ꝙ int̓ ea que ſunt iuriſditionis ſunt q̄daꝫ que non pn̄t demandari. niſi eis qͥ ad miniculo ordinis ea pn̄t exercere. vt deponere. v̓ berare clericum. extra de ſen. ex. vniuerſitatis. Sed querit̉ preſuppoſita validitate delegatio nis. ſi delegans poſtea ꝓhibet. nunqͥd imprimat̉ caracter ex ſacramento habito ꝯͣ interdictum dele gantꝭ? Dic ꝙ aut ꝓhibitio habenti ptātem hmōi fit al̓s ex delegatione. Et tunc glo. dicit ⁊ bene ꝙ poſt ꝓhibitionē nihil confert. Et idem tenet glo. in. d. c. manus: ⁊ eſt ꝯmunis opinio. Et ꝓbat̉ ra tione. quia ſublata ptāte delegata nulla ptās re manet in ipſo delegato. vt in. c. ſuꝑ queſtionū de offi. dele. Sed dubium eſt. qͥd ſi ꝓhibitio fiat ep̄o ꝑ ro manum pontificem: nunqͥd conferet ſacramentū poſt ꝓhibitionem. Inno. refert quoſdam tenere ꝙ non. qꝛ licet papa non poſſit tollere ſacramen tum baptiſmi. vel alia neceſſaria: pōt tn̄ circa illa diſponere. vel dando formam. vel diſponendo de ꝑſonis a qͥbꝰ ⁊ qͥbꝰ cōferenda ſint. vt no. in. c. j. de baptiſmo. Nam pape eſt obediendum in iſtis ſpi ritualibꝰ ⁊ concernentibꝰ ꝑiculum anime: niſi illa reperiant̉ exp̄ſſe interdicta: vel ſint ꝯͣ fidē. Et no. hanc regulam quam videt̉ ſeqͥ Ho. in. c. quanto de tranſla. p̄la. Ipſe tn̄ Inno. ꝯcludendo dicit ꝙ aut papa facit legem ꝑ quam tollit ptātem ep̄is. ⁊ nihil ageret ep̄us poſtea ꝯferendo. aut ſimpliciter ꝓhibet ep̄is ne faciant. ⁊ tunc ꝓhibitio non im pediret impreſſionem caracteris. Dicit tamen In no. notabile v̓bum obliuioni nunꝙͣ tradendum. ꝙ ſine cauſa ratōnabili non eſt papa ſuſtinendus attentando iſta vel ſimilia ꝯͣ vniuerſalem eccle ſiam. Et pondera ex his v̓bis duo. Primo ꝙ nō preſumit̉ in papa cauſa rationabilis ſi vult venire ꝯͣ vniuerſalem ſtatum eccl̓ie: ſꝫ oportet ꝙ cauſa ſit alijs nota. Secundo pondera ꝙ non dicit papaꝫ non poſſe: ſꝫ eum non ſuſtinendum. quaſi dicat ꝙ eccl̓ia vniuerſalis dꝫ reſiſtere pape. tamen eccle ſia non reſiſtente: videt̉ actus valere. Et panor. reddit rationem huius diſtinctionis Inno. Naꝫ in faciendo legem ⁊ auferendo ꝑ legem ptātem ep̄is: nihil poteſtatis quo ad actum ꝓhibitum re manet ipſis epiſcopis. Sed quando ſimpl̓r ꝓhi bet: non tollit poteſtatem: ſꝫ interdicit exercitium merito hoc caſu imprimit̉ caracter non obſtante ꝓhibitione pape. quia ſimplex ꝓhibitio non im pedit impreſſionem caracteris in habente ptāteꝫ: etiam ſi in ꝓhibitione apponat̉ clauſula decreti irritans. hec panor. Que ſit forma confirmationis? Rn̄. forma eſt hec. Conſigno te ſigno crucꝭ: et confirmo te chriſ mate ſalutis. In nomine patris ⁊ filij ⁊ ſpirituſ ſancti Amen. Utrum in ſacramento confirmationis confe rat̉ gr̄a? Rn̄. ẜm Tho. gr̄a ꝯfert̉ non ſolum ꝯmu niter: ſicut in quolibet ſacr̄o ꝯfert̉ gr̄a emundans a peccato. vel reliquijs peccati. ſꝫ etiaꝫ ſpūalis gr̄a ꝑ quam qͥs deputat̉ ad offm̄ ſanctitatis: ⁊ idoneꝰ efficit̉ ad xp̄m confitēdum. vnde ⁊ de grato facit magis gratum. ¶ Quibꝰ debeat hoc ſacr̄m ꝯferri? Rn̄. oībꝰ xp̄ia nis. nam ⁊ pueris ꝯuenient ꝯfert̉: qꝛ minꝰ hn̄t fi ctiōis. ⁊ virꝭ ⁊ mulieribꝰ qͥbꝰ cōis eſt pugna ſpūal̓ Item mutis: qꝛ lꝫ non v̓bo: ſigno tn̄ pn̄t cōfiteri. Item morientibꝰ qͥbꝰ lꝫ ſubtrahat̉ pugna. tamen pergunt ad p̄mium militantium. Et iō ꝯuenient̓

Conſecratio. j. accipiunt xp̄iane militie ſignum. ¶ Utrū cōfirmatio poſſit iterari. Rn̄. ẜm theo. non pōt. eo ꝙ impͥmat effectū indelibilē de ꝯſe. di. v. dictū. ⁊. c. de homine. ¶Utrū cōfirmatio cōferri debeat ieiunis ⁊ a ieiu nis. Rn̄. ſic. ꝓpter reuerentiā ſacr̄i de cōſe. di. v. vt ep̄i. ⁊. c. vt ieiuni. tn̄ in neceſſitate. melius eſſet con firmari poſt prandium ꝙͣ ſi ep̄o diſcedente ⁊ hmōi quis nō poſſit confirmari. Onſecratio.j. eccleſie vel reconciliatio eius. Eccleſia a ſolo ep̄o poteſt ꝯſecrari de cōſe. di. j. nemo. Neqꝫ ep̄s pōt alteri delegare: niſi ep̄o: ſicut nec reconcili ationē extra de ꝯſe. ec. aqua. Et pōt cōſecrari tam diebꝰ dominicis qͣꝫ pͥuatis extra eo. tua. Neqꝫ dꝫ cōſecrari ſine miſſa de cōſe. di. j. c. ij. Non tamē eſt de ſubſtātia ẜm Ber. ⁊ Ho. in. c. qd̓ ſicut de elec. qͥ dicunt ꝙ miſſa dꝫ ẜm eccleſiā romanā dici a cō ſecrante. tn̄ ſi aliter fieret: teneret. oſtea ꝯferendo Preſumit̉ eccleſia cōſecrata ẜm Inno. qn̄ appa ant. ⁊ tunc ret de hoc aliqua ſcriptura vel inſtrumentū dota n caracteris. D tionis. vel in libris eccleſie vel in colūna vel in di cticijs. quod idem eſt. vel in tabula marmorea ⁊ hmōi. vel etiaꝫ ſi appareat vnus teſtis de viſu vel auditu ẜm quoſdā. Nā hoc caſu cū non tractetur s v̓bis duo. 3 de p̄iudicio alterius. ſufficiunt tales probationes. ilſa rationabiis ſi Et ſic fac regulā ꝙ ſculptura in loco lapideo facta. vel vnus teſtis facit fidē. vbi non agit̉ de p̄iudicio alterius. ¶ Tres ſunt caſus in quibꝰ eccleſia cōſecrata debꝫ illititti reconſecrari. Primus ſi parietes eccleſie ſunt com buſti vel dirupti. ſeu notabiliter decruſtati in toto vel maiori ꝑte. Secus ſi ſolū fuerit tectū exuſtum. extra. eo. ligneis. Ratio ẜm panor. in. c. ꝓpoſuiſti. eo. ti. quia ꝯſecratio eccleſie cōſiſtit in exteriori ꝑte. Fit em̄ delinitio ſeu inunctio cū crucibꝰ in ipſis pa rietibus eccleſie in ſuꝑficie muri. vnde violat̉ ipſa cōſecratio ex cōbuſtione parietuꝫ. licet parietes nō corruant. de ꝯſe. diſ. j. eccleſijs. Scd̓s ſi parietes in toto: vel maiori ꝑte corruerūt. Si v̓o parietes ſuc ceſſiue fuerint reparati. eccleſia eadeꝫ intelligit̉ ẜm quoſdā. ⁊ nō indiget reconſecratione. Sicut dici mus de naui: cuiꝰ vna ꝑs deficit ⁊ reficit̉ cras: vna alia ꝑs corruit. et cras reficit̉. et ſic ſucceſſiue reficit̉ crucꝭ: et confirmo te etiā tota. Et tn̄ eadē nauis dr̄. vt in. l. qd̓ in reꝝ de leg. pͥmo. Et idē dicit̉ populus. licet aliqui morian tur. ⁊ aliqui de nouo naſcant̉. vt in. l. ꝓponebat̉. ff. de iudi. Sed Inno. ſuꝑ Rubrica eo. ti. refert alios ex ſrt. jxi tenere ꝙ indigeat reconſecratione. Et hanc partē putat panor. veriorē. nam in iſtis ſpūalibus conſi deramus veritatē ⁊ nō fictionem. Sed in veritate non eſt illa eccleſia. exquo ex toto vel maiori parte de nouo: licet ſucceſſiue: eſt refecta. nam negari nō poteſt: quin cōſecratio que cōſiſtebat in antiqͥs pa rietibus ſit ſublata. Et iura cōtraria loquunt̉ de fi ctione. Nec ob. ſi dicat̉. ꝙ exquo fuit refecta prius minor pars: maior pars traxit minorē partē ad na turam ſuā. Sicut de aqua benedicta ⁊ oleo conſe crato. dico ꝙ hoc non ꝓcedit in iſtis que cōmixtio ne nō confundunt̉. Tercius eſt quādo dubitatur Fo. XLIIII. an eccleſia fuerit conſecrata. nec apparet aliqua ꝓ batio de his q̄ dicta ſunt sͣ. Hi tres caſus notant̉ in glo. d. c. ꝓpoſuiſti. ¶ Sunt ⁊ alij caſus in quibꝰ eccleſia nō debet re cōſecrari: ſꝫ recōciliari. Primꝰ ꝓpter homicidiū cō miſſum in eccleſia. d. c. ꝓpoſuiſti. Et qꝛ tex. ſimplici ter facit mentionē de homicidio. ⁊ in hoc nō requi rit ſanguinis effuſionē. Ideo ſufficit homicidium eſſe ſine ſanguinis effuſione vt qꝛ fuit laqueo ſuſpē ſus vel ſtrangulatus vel ſimile. Et hoc tenet glo. in. c. vnico. eo. ti. li. vj. ¶ Quid ſi in eccleſia fiat homicidiū caſuale. vtpu ta. homo cecidit de tecto eccleſie ⁊ mortuus eſt. vel aliqͥs ſe defendēdo occidit inuaſorē. Rn̄. panor. in d. c. ꝓpoſuiſti dicit ꝙ non indiget reconciliatione. quia textꝰ ibi intelligit de homicidio violento: ſeu iniurioſo. ¶ Quid ſi occidatur ſanctꝰ vir in eccleſia. nunqͥd reconciliabitur. Reſpon. glo. in. d. c. vnico. dicit ꝙ ſic. quia iura indiſtincte loquuntur. ⁊ ſceleratius eſt iuſtum occidere qͣꝫ iniuſtum. Et licet eccleſia in dicto caſu ſit ſanctificata: ex ſanguinis effuſi paſſio ne. ex ipſius tn̄ effuſi actione bene polluit̉. Iuxta illud. Actio diſplicuit: paſſio grata fuit. locū tn̄ ſan guinis nō lauabunt. ¶ Quid ſi quis occidat̉ extra eccleſiam vel vulne retur. ⁊ poſt intrat cymiterium vel eccleſiam ⁊ ibi ſanguinem ſpargat. Reſpon. glo. in. d. c. vnico. di cit ꝙ non reconciliabitur: licet ſanguis defluat ad terram. Secus ẜm Directoriam ſi ſanguinis effu ſio facta fuerit violenter in eccleſia vel cymiterio. li cet ſanguinis non fluat ad terram. vtputa colligi tur cum ſcūtella. ¶ Quid autē ſi ſupra tectū eccleſie. puta homo ſa gitta interficit̉. Rn̄det glo. vbi ſupra ẜm Hug. ꝙ nō eſt facienda reconciliatio. quia extra eccleſiā vi detur factum. Quid ſi fiat vulnus in eccleſia vel cymiterio ſine ſanguinis effuſione: an reconciliabit̉. Dic ẜm Pa nor. in. d. c. ꝓpoſuiſti. ⁊ glo. in. d. c. vnico ꝙ ſic ꝑ tex. d. c. ꝓpoſuiſti. vbi dicitur ꝙ ꝓpter homicidia ⁊ vul nera reconciliabit̉ eccleſia. ⁊ nō dicit: an in eis fue rit ſanguis effuſio vel ne. licet Panor. dicat ꝙ vul nera nō fiant ſine ſanguinis effuſione. Et id̓o alia iura faciunt mentioneꝫ de ſanguinis effuſione. vt extra eo. c. fi. ⁊. d. c. vnico. Ex quo panormi. infert duo. Primo ꝙ ꝓpter extractionem modici ſangui nis non polluit̉ eccleſia. qd̓ denotat verbū. effuſio nam illud verbū abundantiā ſignificat. Et hoc no tabis ad ſtatuta que quandoqꝫ requirunt ſangui nis effuſionē. Secundo infert ꝙ ex alia iniuria cor porali citra ſanguinis effuſionē non polluit̉ eccle ſia. vt neceſſario indigeat reconciliatōne. Scd̓s ca ſus ꝓpter adulteriū vel ſeminis effuſionē. extra de adul. c. ſignificaſti. ⁊ de conſe. diſt. j. eccleſijs. Et in telligitur tm̄ de ſemine humano ſiue ſit catholicꝰ vel paganus. ¶ Quid ſi eſt occultū. Rn̄. ꝙ ad hoc vt reconcilie tur ex p̄dicto caſu ẜm Aſten. requirit̉ ꝙ effuſio ſit notoria: magna ⁊ fornicaria. Ideo dixi. notoria. qꝛ ſi eſſet occulta. non oportet reconciliari ẜm Io. an.

Conſecratio. jͣ. in. d. c. vnico. quia eccleſia nō iudicat de occultis. ſꝫ tm̄ tunc: qn̄ eſt manifeſta vel de ea fama publica. al̓s oporteret ep̄os cōtinuo diſcurrere. Ideo etiaꝫ dixi. magna: quia ꝓpter modicā humectationem nō eſſet reconcilianda. Ideo autē addidi: fornica ria. quia ſi vir ſomniando: vel vxorē cognoſcendo effundat ſemen: non ꝓpter hoc eſt reconcilianda ẜm Ioan. ⁊ Hug. in. d. c. eccleſijs. licet glo. in. d. c. vnico teneat contrariū. tamē pͥma opinio videtur cōmunior. Ad hoc facit de homine dormiente in eccleſia ſi ei accidat pollutio: etiaꝫ ſi eſſet manifeſta non debet reconciliari eccleſia. ⁊ tamen ſi homo ex ꝓpoſito ꝓcuraret hmōi emiſſionē. ſi eſſet manife ſtum indigeret recōciliatione ẜm Directoriā. vnde hoc. non niſi ex hoc. quia pͥmū fuit ſine peccato. ſe cundū cum peccato. Modo ad ꝓpoſitum ꝙ vxor reddat debitū viro in eccleſia: vel exigat. de ſe non eſt peccatuꝫ. maxime credo ꝙ eccleſia nō indigeret reconciliatione in dicto caſu: ſi imminēte neceſſita te vxor redderet debitū viro: vel econtra in eccle ſia. puta erant longo tempore recluſi. ⁊ exire nō po terant. Itē reconcilianda eſt eccleſia ꝓpter vicium ſodomiticū. Tercius ſi excōmunicatus fuit in ec cleſia ſepultus extra eo. conſuluiſti. ⁊ iſta corpora ſi diſcerni poſſunt ſunt exhumanda ⁊ extra eccleſiaꝫ ⁊ cymiteriū eijcienda extra de ſepul. ſacris. Idem etiā ſi in ea fuit ſepultus paganus vel infidelis. tūc em̄ corpora nō ſolū ſunt extumulanda ⁊ eicienda. ſꝫ ⁊ parietes radendi ⁊ tigna. Idē ẜm Io. an. in. d. c. cōſuluiſti qn̄ fuit ſepultus excōmunicatus. Idē Ho. Sed p̄dicta quo ad raſionē parietū non pla cent panor. quia ſi raderent̉ parietes violaret̉ con ſecratio eccleſie. ⁊ ſic eſſet reconſecranda: ⁊ nō recō cilianda. Nec ob. capl̓m. eccleſiā de cōſe. diſ. j. quia loquit̉ in eccleſia nondū conſecrata. ⁊ tunc ſeruari poteſt qd̓ dicit Ioh̓. an. Quartus caſus: ſi eccleſia: vel altare vel cymiteriū ab ep̄o publice excōmuni cato conſecrent̉ vel benedicant̉ polluta ſunt. nec ante reconciliationē celebrari debet. nec aliqͥs ſepe liri. ar. d. c. conſuluiſti vbi hoc Ho. ⁊ Panor. red dit rationē. quia ſi ſepultura corporis excōmunica ti polluit ip̄m locū. fortius qn̄ ipſa conſecratio tran ſit ꝑ manu notorie excōmunicati. Et in hoc facit re gulam ꝙ omnia q̄ conſiſtunt in exterioribꝰ benedi ctionibus ⁊ cōſecrationibꝰ nō debent exerceri per fideles ſi geſta ſunt ꝑ notorie excōmunicatuꝫ ante reconciliationē. Secus in corpore chriſti ⁊ alijs ſa cramentis. nam illa ſunt veriſſima in ſe. nec indi gent reconciliatione. licet excōicatus confecerit. ¶ Quid de muliere p̄gnāte mortua. Ber. ⁊ Gof. dicunt ꝙ ſepeliet̉ in eccleſia. quia fetus eſt ꝑs ven tris de conſe. diſ. iiij. ſi qua. Ho. autē diſtinguit. qꝛ aut certū eſt ꝙ fetus mortuus eſt. ⁊ tunc nō incide tur mulier. ſꝫ cū partū ſepeliet̉. Nec obſtant iura q̄ volunt ꝙ paganus nō ſepeliat̉ in cymiterio. quia intelligunt̉ quādo paganus ſeꝑatus eſt ab vtero matris xp̄iane vel in vtero matris pagane ibi ſe pultus fuit. Secus ſi in vtero matris xp̄iane. quia nec comode diſcerni poteſt. Et ideo non eſt exhu mandus. Si aūt certū eſt ꝙ ꝑtus viuit vel dubita tur. tūc oīno incidat̉. ff. de mor. infe. l. ij. Idē Dir. Sed qͥs poteſt eccleſiā reconciliare. Dic ꝙ ep̄us ꝓprius ꝑ ſe vel ꝑ alium ep̄m. ⁊ pōt vnus aquā be nedicere. ⁊ alius reconciliare. Per ſimplices v̓o ſa cerdotes non poteſt: etiam ſi ſit conſuetudo extra eo. aqua. ¶ An autē papa poſſit cōmittere reconciliationē ſimplici ſacerdoti. Rn̄. glo. in. d. c. aqua. ⁊ Panor. ibi dicunt ꝙ ſic. Et idē dicendū ẜm Panor. in om nibus que ſunt iuris ep̄alis ex diſpoſitione huma na. quia in illis papa habet plenitudinē poteſtatꝭ. vt in. c. ꝓpoſuit de cōce. pͣ. Sed ea q̄ ex diſpoſitōne diuina ſunt tributa certo ordini nō poſſunt cōmit ti: illū ordinē non habenti etiā ꝑ papā vt vult glo. in. c. ꝑuenit. xcv. di. Et nota hanc regulā. De hoc vide ſupra. c. ꝓximo. ¶ Quid ſi quis celebrat in eccleſia ſeminis vel ſan guinis effuſione polluta: an efficiatur irregularis. Rn̄. ꝙ etiā ſi ſcient̓ in ea celebrat: nō eſt ꝓpter hoc irregularis de ſen. ex. is qͥ li. vj. Quid fiet ſi eccleſia nō cōſecrata fuerit ſanguīs vel ſeminis effuſione polluta. Rn̄. ẜm Panor. in c. fi. eo. ti. ꝙ organa clericoꝝ ibi ſuſpendunt̉. Ita ꝙ nēdū miſſa. ſꝫ nullū officiū debet ibi celebrari ante reconciliationē: que fieri poteſt ꝑ ſimplicē ſacerdo tem: lauando eccleſiam aqua exorcizata que etiā fit ꝑ ſimplice̓ ſacerdotē. ⁊ non cū aqua benedicta cuꝫ vino ⁊ cinere: cū qua reconciliat̉ eccleſia cōſecrata. ⁊ non requirit̉ p̄ſentia ep̄i. quia ſi exigeret̉ p̄ſentia ep̄i: nō poſſet immediate reconciliari. ⁊ tn̄ tex. dicit ꝙ qͣꝫcitius pōt: conſecret̉. Eadē rōne poſſet dici: ꝙ nō requirat̉ licentia ep̄i ꝑ tex. ibi ꝙ debeat ꝓtinus lauari. qd̓ non fieret ſi oporteret mandatuꝫ epiſco pi expectare. Eccleſia p̄cipue conſecrata vel oratoria: mona ſteria vel hmōi non debent cōuerti ad ſecularē ha bitationē ⁊ ꝓphanos vſus. xix. q. iij. que ſemel. ⁊. c. quoniā ⁊ extra de re. do. ad hec. Ex quo infert ibi Panor. ꝙ malefaciunt illi qͥ ex veſtibus ſacris: ve tuſtate conſumptis faciunt vittas ꝓ dominabus ſeu burſas: ſeu quid ſimile. Et vide tex. in. c. ad nu ptiarum. de conſe. diſ. j. vbi dicit̉ ꝙ veſtes eccleſie non debent accomodari ad ornatuꝫ nuptiaꝝ. nec ad alium vſum mundanum. Et ex illo tex. colligit ibi glo. ꝙ ex veſte domine non debet fieri capſula. ſeu aliud veſtimentū eccleſie. licet contrariū obſer uetur. Et ideo papa Sixtus quartus dedit licētiā vt ex veſtibus mulierū et ſeculariū poſſint fieri or namenta ⁊ paramēta eccleſie. Nota etiam ꝓut ha betur. de conſe. di. j. c. ligna. ꝙ ligna eccleſie cū fue rint vetuſtate conſumpta nō debent reponi in lo co indecenti. vtputa in coqͥna vel latrina. nec etiā in paſtinandis vineis. ſꝫ in loco honeſto. vt in clau ſtro vel refectorio vel hmoī vel igni cōburēda: nec ad laicoꝝ opera debent admitti. Onſecratio. ij. ſcꝫ alta ris. Alia eſt conſecratio eccleſie alia alta ris. Et ideo vna ſine alia fieri poteſt ex tra eo. c. j. ¶ Altaria ſine reliquijs conſecrari non debent de conſe. di. j. placuit. ⁊. c. nō oportet. Et poteſt ep̄s in

Conſecratio. ij. eadem eccleſia ſimul plura altaria cōſecrare. extra eo. cum ſis. ¶ An autem deficientibꝰ reliquijs poſſit apponi corpus xp̄i Io. in. ꝯ. c. placuit dicit ꝙ ſic. Hug. di cit non eſſe de ſubſtātia cōſecrationis. vt reliquie apponant̉. ea. di. c. nullus. Ho. in ſum. refert con ſuluiſſe Inno. ſuꝑ illo dicto Io. An licite ponatur corbus xp̄i loco reliquiaꝝ. Et dicit Inno. rn̄diſſe de aſſiſtentiū conſilio ꝙ nō. Rō eſt ẜm Io. an. qͥa corpus xp̄i eſt cibus anime de conſe. diſt. ij. panis. nec debet cōſeruari niſi cauſa infirmoꝝ vel ex alia cauſa neceſſaria. vt in. c. j. de cu. eū. Fertur tn̄ ꝙ leo papa deficientibꝰ reliquijs dedit partē corporalis ⁊ euchariſtie in cōſecratione cuiuſdā eccleſie. ¶ Altare. an ſit reconſecrandū. Rn̄. ꝙ ſic in qui huſdam caſibꝰ. Primus ſi menſa: ſiue tabula alta ris.i. ſuperior ꝑs altaris fuerit mota.i. mutata ẜm locū. ẜm Ho. extra eo. c. j. Et hoc intelligit̉ de tabu la affixa. ẜm Rod̓. Tabula em̄ cōſecrata q̄ non eſt affixa de loco ad locū tranſfert̉. nec tamen reconſe cratur. dū tamē lapis ſuperior nō ſeparet̉ ab eo cui cōpaginat̉. vnde ſi menſa moueat̉ cū coherentibꝰ idū debet ibio ſibi nō oportet ꝓpter hoc altare reconſecrari. vt pa tet in altari portatili de conſe. di. j. concedimꝰ. Se cundus eſt ſi aliquis de lapidibꝰ menſam tangen ⁊non cū aqua b tibus fuerit motus ẜm Ber. extra eo. c. j. qd̓ intel ligit Rod̓. de lapidibꝰ principalibꝰ. vt ſi ſuꝑ qͣtuor colūnas fundata ſit mēſa altaris. ⁊ vna eaꝝ fuerit mota. mēſa nihilominus remanēte immota. Secꝰ de lapidibus parietis vel de ipſo pariete: cui latera liter comꝑaginatū eſt altare in quibuſdā eccleſijs. quia ꝓpter motionē illius parietis vel lapidū eius non reconſecrabit̉ altare: ſi maneat immotū. Ter cius eſt ſi menſa fuerit enormiter fracta extra e. qd̓ ebent cōuerti at in dubijs.i. vltra medietatē ẜm Io. vnde neceſſe ē ẜm Ho. ꝙ appareat deformitas. ⁊ putat ꝙ ſit ad arbitriū ep̄i redigenda. vel etiā ẜm Rod̓. ſi in cor nibus fuerit fracta. cū ſoleat ibi fieri p̄cipue conſe cratio altaris. Quartus eſt ſi lapis ille qui continet ſigillum: ſiue reliquias. qui etiā dicit̉ ſigillū altaris quia cū eo reliquie ſigillant̉: moueat̉ vel frangatur vel enormiter diminuat̉. vnde ſi in altari viatico la pis continens ſigillū reliquiaꝝ moueat̉: altare re conſecrabitur ẜm Inno. ⁊ Hoſti. extra eo. c. j. Si v̓o altare viaticū extrahat̉ cū non adhereat ligno: ſed lapidi ipſa conſecratio. non credit Inno. illud eſſe reconſecrandū. Nota etiā ẜm Inno. ꝙ in alt̓a ri eſt quoddā foramen vbi reliquie ponunt̉ ⁊ illud Iinliu qn̄qꝫ ſit in parte ſuperiori. qn̄qꝫ in latere altarꝭ. Si fiat pͥmo modo: clauditur quādoqꝫ paruo lapide. ipli quādoqꝫ tabula magna altaris. Si ſecūdo modo clauditur tm̄ lapide paruo. vnde ſiue ille ꝑuus la pis: ſiue tabula magna moueat̉: reconſecrari debꝫ altare. Nota etiā ſi reliquie ſublate ſint ⁊ ſunt ſub late cum menſe motione: debet reconſecrari altare Si autē ſine eius motione: non debet reconſecrari de cōſe. di. j. de fabrica in tex. ⁊ in glo. Quintus eſt quando tantū additur altari ꝙ amittit formā quā habebat. quia forma dat eſſe rei. Uide tamē quod notat Panor. in. c. ad hec. e. ti. ꝙ quoddā eſt altare portatile qd̓ portatur de loco ad locum ⁊ eſt ꝑuus Fo. XLV. lapis ꝯtinens in ſe foramen cū cōſecratione ⁊ ſigil lo ſuꝑpoſito. ⁊ iſtud non execrat̉ niſi moueat̉ iſtud ſigillum cōtinens ꝯſecrationē. Aliud v̓o eſt altare ſtabile. qd̓ eſt firmuꝫ in loco. ⁊ iſtud execrat̉ multis modis. Primo vbicunqꝫ violatur locus ꝯſecratio nis. puta: quia cecidit aliquis de lapidibꝰ tangen tibus ipſam cōſecrationē: vel motū eſt ipſum ſigil lum vel ſi tota menſa eſt mota. licet ibi non ſit fora men ꝯſecrationis. Ratio quia qn̄ altare eſt firmū nō conſecrat̉ ſolū tabula ſꝫ totū altare. vnde ſi pati tur enormē leſionē amittit formā ſuā. ⁊ dr̄ execratū ideo debet denuo cōſecrari. Quero pro declaratione p̄dictoꝝ: nunqͥd altare viaticū ſit execratū. ſi lapis remoueat̉ a ligno. nam ſepe altare viaticum fit ex lapide paruo inſerto in ligno. Rn̄. Ab. ꝓut refert Panor. in. c. ligneis. eo. ti. dicit ꝙ nō. Et credit Panor. ꝙ velit arguere a ſi mili. naꝫ ſicut corruente tecto eccleſie remanentibꝰ parietibꝰ nō fit reconſecratio. Ita ſublata illa tabu la a ligno. cui inherebat lapis. nō debet fieri recon ſecratio. Io. an. hoc fatet̉ ſi ſepulcrū ſit in ipſo lapi de. Secus autē ſi in liguo eſſet ſepulcrū ſeu foramē ⁊ ibi eſſet cōſecratio. ⁊ lapis eſſet loco ſigilli. Et hoc eſt indubitatū. nā tunc violatur conſecratio. Sed Panor. dubitat etiā in priori caſu: ponendo ꝙ al tare recipiat formā ſuā ex ligno ⁊ lapide. puta. quia lapis eſt ita paruus ꝙ ꝑ ſe non ſufficeret ad formā altaris viatici. nā licet conſecratio ſit in ipſo lapide tamen ſublato ligno veꝝ eſt dicere ꝙ ipſum altare patitur enormē fracturā. ⁊ ſic perdit ſuaꝫ formam. Idē dicenduꝫ de altari firmo. ſi ibi adeſſet lignum dans formam altari. Sextus caſus eſt quando du bitatur. vtrum conſecratum ſit de conſe. diſtinc.j. eccleſie. ¶ Altaria in quibꝰ degradati ⁊ hmōi celebrauerūt nō debent ꝓpter hoc reconſecrari. nec reconciliari. cū hoc nō ſit iure cautū. ¶ Utrū in locis nō conſecratis poſſit celebrar cū altari viatico. Rn̄. Inno. in. c. j. e. ti. dicit ꝙ ſic. Di cit em̄ locū eſſe conſecratū exquo eſt ibi altare viati cum conſecratū per epiſcopū. ⁊ ſic non ob. c. miſſa rum de conſe. di. j. Sed panor. ſuꝑ Rubrica. eo. ti. dicit Archi. poſt aliquos antiquos tenere contra rium in. d. c. miſſaꝝ. vbi dicit ꝙ niſi in eccleſijs cō ſecratis nō poteſt celebrari etiā cum altari viatico: niſi concurrat licentia epiſcopi. in locis autem non conſecratis ⁊ ſine altari viatico non ſufficit licentia epiſcopi. Et hanc opinionē Panor. credit veriorē. pro hoc tex. in. c. fi. de priuil̓. li. vj. vbi de gratia eſt conceſſum epiſcopis vt poſſint celebrare vel face re coram ſe celebrari in itinere ſuper altari viatico. Si em̄ hoc liceret de iure ꝯmuni ꝓut ſenſit Inno. fruſtra concederetur priuilegium. Ad idem. c. vni. cuiqꝫ. ⁊. c. ſi quis de conſe. di. j. Ubi dicit̉ ꝙ in ora torijs priuatis nō debet celebrari ſine licentia epi ſcopi. Uide tamē Ri. in. iiij. di. xiij. ꝙ in caſu ma gne neceſſitatis iura ꝑmittunt celebrari in loco nō ſacro. ſi tamen tabula ſit conſecrata. ceteraqꝫ ad il lud officium ꝑtinentia ibi affuerint. ſicut cū eccle ſie prime fuerint incenſe. vel cum homines ſunt in itinere. ⁊ eccleſia defuerit. vt de conſe. di. j. c. conce h ij

dimus quibus caſibus exceptis non licꝫ celebrare in loco nō ſacro niſi de conſenſu ep̄i per dictum. c. miſſarum. Nulla autē neceſſitate licet celebrare in mari vel ſuꝑ fluuiū. Et ẜm Pe. de pal̓. extra eccle ſiam ſine neceſſitate nunqͣꝫ licet celebrare ſine licen tia ep̄i. Sed nō habentibꝰ capellas licet potius ce lebrare in campo vel in domībꝰ priuatis. dūmodo alia neceſſaria hēant̉. Et hoc vbi licētia ep̄i haberi nō poſſit. Et ideo a pͥncipio ſi comode licentia ha beri poteſt: ab ep̄o peti debet. In exercitu etiā xp̄ia norum idē fiendū. Onſecratio. iij. ſcilicꝫ cymiterij. Alia eſt ꝯſecratio eccleſie. Alia cymiterij. ¶ Cymiteriū pollutum eſſe cenſetur quādo eccle ſia eſt polluta effuſione ſanguinis vel ſeminis. di co ſi ſit contiguum ipſi eccleſie. ⁊ anteꝙͣ reconcilia tum ſit. non debet in eo aliquis ſepeliri. Secus ſi cymiterium ipſum eſſet remotum ab eccleſia. Sed econtra polluto cymiterio non eſt polluta eccleſia. ne minus dignū trahere videatur maius. Et non eſt cymiteriū vnū: ſꝫ plura qn̄ paries eſt in medio. licet ſit ibi porta in pariete. ¶ Sed ge. in. c. vnico. e. ti. li. vj. querit. pone ꝙ ſint duo cymiteria. ⁊ ſit paries in medio ⁊ porta in pa riete. ⁊ in porta fit iniurioſa ſanguinis effuſio. que ritur an vtrūqꝫ cymiteriū ſit interdictū. Poteſt di ci ꝙ aut eſt cōmiſſa in porta. ſꝫ ex parte magis ad herente vni. Et tunc illud eſt violatum. ꝓut dicit̉ de hermofrodito. ff. de ſta. ho. queritur. Aut facta fuit in medio porte. ⁊ tunc cōſideramus cuius cau ſa fuerit factus paries ⁊ porta. vt dicit Io. an. Aut eſt dubiū: quia non poteſt apparere cuiꝰ cauſa ſint facta. ⁊ tunc cū participet de vtroqꝫ. dicimꝰ vtrūqꝫ violatum. Ita dicemus hic. Et in dubio videntur appoſita vt faciant duo cymiteria pͥncipaliter. nō autem acceſſorie vt vult dictus tex. Et per p̄miſſa idem dicit̉ ſi in porta eccleſie fiat talis iniuria. Io. an. ⁊ Io. de Imola dicunt ꝙ forte iſtud vltimū di ctum eſt verum: quādo intra clauſurā oſtij verſus eccleſiam facta eſt pollutio. Secus ſi ex ꝑte que eſt verſus locū extra eccleſiam. ¶ Si in cymiterio corpora fidelium defunctoꝝ ſe pulta ſunt ab excōicatis: ſciſmaticis: vel infidelibꝰ ⁊ hmōi. non ꝓpter hoc debēt exhumari. De ſacra. nō iterā. a nobis. ¶ Cymiteria nō conſecrata: in quibꝰ corpora pa ganorum vel hereticoꝝ vel excōmunicatoꝝ ſepul ta ſunt. non debent cōſecrari de conſe. di. j. eccleſia. Sed corpora ibi ſepulta debent inde pͥus eici. ⁊ pa rietes ⁊ tignā radi. Et tunc ſi apta fuerint poterūt conſecrari. d. c. eccleſiam. Si autem conſecrata fue rint pͥus eodē modo corpora p̄dicta inde eicienda ſunt ſi diſcerni poſſunt. al̓s non. extra de ſepul. ſa cris. ⁊ ipſa cimiteria reconcilianda ſunt. Sicut de eccleſijs dictū eſt. Sed in eccleſia conſecrata parie tes nullo modo radendi ſunt. vt dictum eſt ſupra. conſecratio pͥmo. Quia tunc eſſet reconſecranda ⁊ nō reconcilianda. ¶ Corpora ſanctoꝝ nemo p̄ſumat tranſferre ſine Conſecratio. iij. licentia principis vel epiſcopi de conſe. di. j. corpo ra. vbi dicit glo. ꝙ per principem intelligit̉ papa. Et hoc veꝝ ſi corpora tradita ſunt perpetue ſepul ture. al̓s ſine auctoritate alicuius poſſunt trāſferri ẜm glo. ibi. Idē videt̉ ⁊ de oſſibꝰ alioꝝ fideliuꝫ. ff. de re. ⁊ ſump. fu. l. oſſa. Onſecratio. iiij. ſcꝫ ve ſtium. pallarum. ⁊ vaſoꝝ. Ueſtes ſacer Idotum ⁊ miniſtroꝝ. palle altaris. ⁊ vaſa ſacra. ⁊ oīa ſimilia nō debent conuerti ad vſus lai cos. Sꝫ ſi qͣ ſunt vetuſtate ꝯſumpta cōburi debēt. ⁊ cineres ī eccleſia reponi. xix. q. iij. q̄ ſemel. ⁊. c. qm̄ de conſe. di. j. altaris. ¶ An autē ſimplices ſacerdotes poſſunt benedi cere veſtes ſacerdotales. ⁊ alia ornamenta eccleſie. vel altaris. Reſpō. Archi. in. c. degradatio. de pe. li. vj. Et multi alij in cle. attendentes de ſta. mo. di cunt ꝙ non. Tamen ꝑ. S. d. Sixtum papā quar tum indultum eſt vt ſimplices ſacerdotes ordinis minorum poſſint benedicere quecunqꝫ ornamen ta eccleſie vel altaris. ⁊ veſtes ſacerdotales et alia. excepto corporali. Nota ẜm Pe. de pal̓. ꝓut reci tat Arch̓. flo. in ſum. ꝙ de longo manipulo licet fa cere ſtolam vel ecōuerſo. ⁊ de breui ſtola facere ma nipulum vel cingulum. quia omnia hec vna bene dictione conſecrant̉. Et cum capſula.i. planeta eſt dupla. cum poſſit eſſe ſimpla. ⁊ ſuper quālibet par tem fit benedictio. in celebrando vti poteſt ex vtra qꝫ parte. Et ſi vna pars amoueat̉ ab alia remanet benedicta. ⁊ poteſt in ea celebrari. Et ſimilit̓ de du pla ſtola. Item ẜm eundē Pe. quādo veſtimenta reparant̉ ꝓpter paupertatē videt̉ diſtinguendum ꝙ aut tanta pars amota fuit: ꝙ ſine illa non bene diceretur vel celebraretur vt tota manica vel pars ſuperior. ⁊ tunc deſinit eſſe benedicta. Si autē mo dica particula. cuius defectus: nec benedictionem impediret: nec celebrationē. tunc licet celebrare. nec eſt hoc ſimile. ſicut de oleo benedicto. ¶ Conſeruator. Require infra. Excommunica tione. xxviij. Onſiliū. tenetur quili bet inquirere vbi cauetur a iure. Sed ta men non tenet̉ illud ſequi. tenet̉ tamen expectare debito tēpore donec conſulat ſapientem al̓s nō valeret: ſi fieret qd̓ cum conſilio fieri debet. querit̉ em̄ conſilium de iure: vt aptius cōſulens vi deat quid ſit agendū extra de elec. ne pro defectu. vbi de hoc in glo. ⁊. c. cum in veteri eo. ti. ⁊. c. cum olim de arbi. vbi glo. querit. ad quid eſt petere con ſilium ſi non eſt neceſſe illud ſequi. Rn̄dit ꝙ certe poteſt eſſe ꝙ tale conſilium ſit vtile. quia pōt moue re prelatum ad aliquid faciendū. qd̓ forſitan per ſe nō feciſſet. quia quod a pluribꝰ querit̉. facilius in uenitur. xx. di. de quibus. Et habito cōſilio delibe ret: an expediat ei ſequi conſiliū. Et ideo dicit Pa nor. in. c. ad noſtram de conſue. ꝙ eſt vtile in facto dubio exquirere conſiliū a pluribꝰ tam litteratis ꝙ illiteratis ſapientibꝰ ⁊ inſipientibꝰ. Nam quādoqꝫ parum ſapientes habent in certa re eleuatū intel

Conſilium lectum ⁊ ingeniū ⁊ acutius ſciūt diſcutere vnū ca ſum ꝙͦ oēs ſapiētes. Sicut narrat Io. an. de fatuo piſienſi: qui decidit qōnē miro modo int̓ taberna rium ⁊ quendā pauperē: a quo tabernarius vole bat extorq̄re pecuniā. qꝛ comederat panē ad odorē aſſati. nā ſoluit ille ex ſono vnius denarij turonen ſis. quā qōnē non potuiſſet Catho melius decide re. Et dr̄ ꝙ Bar. qn̄ debebat conſulere ſuꝑ aliquo articulo conferebat de materia cū mercatoribꝰ. ¶ An autē hoc ſit veꝝ ex ꝓpria ſignificatione vo cabuli ꝙ quis aſtrictus petere conſiliū non teneat̉ illud ſequi: ſꝫ ſatis ſit requirere. Ho. dicit ꝙ ẜm ꝓ priam ſignificationē vocabuloꝝ ꝓcedit qd̓ dictum eſt. Nam conſiliū ex ꝓprio ſignificato non obligat ad hoc. Sed qn̄qꝫ fit impropriatio vrgente materia ſubiecta. qd̓ latius declarat panor. ī. d. c. cum olim de mente Bar. in. l. j.§. ſi plures. ff. de exerci. Cuꝫ querit̉. an conſiliū ſapiat conſenſum. Aut em̄ con ſilium eſt impendendū ei qͥ non habet integrū iu dicium rōnis. ⁊ tunc conſiliū ſapit conſenſum. vt l. impuberibꝰ. ff. de ſuſ. tu. vnde ſi caueret̉ ſtatuto: vt pupillus certū quid faciat cuꝫ conſilio duorum agnatoꝝ. capitur ibi conſiliū ꝓ conſenſu. quia pu pillus nō habet diſcretū iudiciū. Aut conſiliuꝫ eſt impendendū habenti integꝝ iudiciū. Et tunc aut is qͥ habet impendere. eſt ꝑticipes illius officij. et tunc conſiliū ſapit cōſenſum. ⁊ iſte eſt ꝓprius caſus capituli. venerabili ẜm vnum intellectum de offi. dele. vbi dr̄ ꝙ p̄latus cui datus eſt coadiutor: nihil debet facere ſine conſilio coadiutoris. Capitur ibi conſiliū ꝓ conſenſu. Al̓s ſuū officium eſſet ſuꝑua cuum. Aut nō eſt ꝑticeps officij. ⁊ tunc conſilium ſtat ꝓprie. vnde ſatis eſt requirere. vt in. d. c. cum olim. Pone exemplū. Statuto cauetur: vt mulier non poſſit teſtari ſine conſilio duoꝝ cōſanguineo. rum. Certe hoc caſu ſatis eſt requirere conſiliū: cū facultas teſtandi ſoli mulieri competat. ⁊ hoc tene as. Nec eſt facienda differentia: ſi quis dicat de cō ſilio vel cum conſilio. ꝓut voluit Cy. in. l. id quod pauperibꝰ. C. de ep̄i. ⁊ cle. Dicit em̄ ꝙ ſi aliquis ha tenetur qui bet aliquid facere cū conſilio alicuius. non tenetur conſilium ſequi. Secus ſi habet facere de conſilio alicuius. Sed Io. an. in regula. nullus. in mercū. hanc differentiā non approbat. nec etiam Bar. in loco p̄alle. Secus ẜm Io. an. in loco p̄alle. ſi dicat̉ iuxta vel ẜm conſiliū talis: qꝛ tunc tenet̉ ſequi. Ad de p̄dictis qd̓ notat Bar. in. l. ſi cū dotem.§. eo au de iure: vt a ī extra de dlec. ne pio deru tem. ff. ſo. ma. ꝙ ſi cōſanguinei requiſiti nolunt cō ſentire ꝙ ad iudicis officiū ſpectat examinare cau ccum in vetento n̄. ⁊ c cu ſam cōtradictionis. ⁊ ſiquidē eſt iuſta. bene quidē Al̓s iudex ꝑmittet mulieri contrahere: aut teſtari. vt. d.§. eo autem. ¶ Quid autē ſi ille cuius conſiliū requiritur: dedit malum conſiliū. nunqͥd excuſent̉ facientes actum cū malo conſilio. Rn̄. panor. in. c. cum in veteri de elec. de mente cōpoſt. dicit ꝙ non excuſantur. quia conſiliū non obligat. Et ideo ſi canonici elegiſſent ſcienter indignū cum conſilio illoruꝫ incidiſſent in penam. c. cū in cunctis de elec. Idē ſentit Bar. in l. j.§. ſi plures. ff. de exerci. vbi dicit ꝙ ſi iudex tene tur ꝓnunciare cū conſilio ſapientis. non excuſabit̉ Fo. XLVI. ſi fuit ſecutus malū conſilium. ¶ Quid autē ſi ille qui habet impendere conſiliuꝫ non vult conſulere vel eſt mortuus. an poſſit man datarius ꝓcedere ad actus cōſummationē: conſi lio nō habito. Uin. quē ſequit̉ Io. an. in. c. j. ne ſe. va. in. vj. In effectu ſic diſtinguit. Quia aūt ille eſt mortuus. ⁊ tunc ſi exp̄ſſio nomine ꝓprio poteſtas conſulendi fuit ſibi attributa: expirat mandatum: exquo nō potuit ſeruari forma. ſꝫ debet expectari ſecūda iuſſio. ar. in. c. cum dilecta de reſcrip. Si v̓o fuit exp̄ſſum nomen dignitatis debet ſucceſſor ex pectari. ar. in. c. quoniā de offi. dele. Idē dicemus ſi eſt abſens. Ita ꝙ conſiliū non poteſt requiri. Si v̓o eſt p̄ſens ⁊ non vult conſulere: vel eſt abſens. ⁊ non vult venire: ſeu conſiliuꝫ preſtare: tunc poteſt mandatarius ꝓcedere ſine conſilio. De hoc bonꝰ tex. in. c. cū in veteri de elec. Sed contra pͥmū mem brum facit. d. c. j. ne ſe. va. vbi dicit̉ ꝙ ſi capitulū hꝫ conferre beneficia cū conſilio epiſcopi: ſi epiſcopus eſt mortuus vel longe abſens poteſt capitulū con ferre beneficia. So. Dicit compo. ꝙ aut conſilium eſt requirendū ex forma mandati et procedit pri mum dictū. Aut ſtatuto vel cōſuetudine ⁊ ꝓcedit tunc. d. c. primū. Et huius cōmunis dicti quidam doc. antiquus vt refert Io. de lig. aſſignabat du plicem rationē. Prima. quia fortius ſtringit man datum hominis qͣꝫ legis. Iteꝫ poteſtas ordinaria eſt magis fauorabilis qͣꝫ delegata vt in. c. p. ⁊. g. de offi. del̓. habens ergo requirere conſiliū ex poteſta te ordinaria nō ita ſtringit̉ ſicut habens poteſtatē delegatā vnde in illo. c. j. capitulū ꝓcedebat pote ſtate ordīaria. Io. de lig. videt̉ impugnare omnia p̄dicta. ꝙ etiā vbi ꝑ habentē poteſtate ordinariam eſt conſiliū petendū. nō valet actus conſilio nō ha bito. allegat bonum tex. in. c. nouit de his que fi. a p̄la. Et ad. c. j. allegatū reſpondet ꝙ loquit̉ in col latione beneficioꝝ ne ex nimia dilatōne immineat̉ periculum. Ideo poteſt ꝓcedere conſilio nō habi to. D. an. tenet primū. quia cū habenti ordinariaꝫ mandat̉ vt cū conſilio alicuius ꝓcedat. videt̉ po tius quedā admonitio niſi adijciatur ꝙ actus con trarius ſit nullus. Panor. autē in. c. ex parte de cō ſti. dicit ꝙ hoc dictū non eſt ſimpliciter verum. nec opinio Io. de lig. videtur ꝓcedere indiſtincte ad d. c. j. quia ſi bene conſideret̉ ratio illius. c. j. eſt ge neralis ad omne periculum imminens. nā ẜm di ſpoſitionis rationeꝫ debet reſtringi ⁊ ampliari di ſpoſitio vt in. l. cū pater.§. dulciſſimis de leg. ij. Et ideo videtur ꝙ vbicunqꝫ ex dilatione proueniret periculum ſemper poteſt procedi conſilio non ha bito. Et hanc opinionem ſentit Barto. in. d.§. ſi plures. Nunqͥd autē teneat actus ſi poteſt haberi con ſilium ⁊ non fuit petitū. Dic ꝙ aut ex forma man dati erat requirendū. ⁊ non valet actus: vt in. d. c. cum in veteri. Aut ex diſpoſitōne legis. Et tūc aut lex a principio cum poteſtateꝫ tradidit mandauit conſilium tercij requiri. ⁊ nō valet actus ex defectu poteſtatis. Nam habuit poteſtateꝫ modificatam. Sic intellige. d. c. nouit. Ita ꝙ ſine clauſula decre ti actus ille fuiſſet nullus. Aut habenti pͥus ptātē h iij

Conſuetudo mandauit ſuperior. vt ꝓcederet cum conſilio ſem pronij. ⁊ tenet actus ſine cōſilio licet ille veniat pu niendus ar. optimū. in. c. dilectꝰ. ij. de p̄ben. vide etiā glo. ſingularē in cle. j. de iur̄. patro. ꝙ ſi manda tur al̓s habenti poteſtatē vt aliqͥd faciat ſub certa forma tenet actus: lꝫ forma nō ſeruet̉ ꝑ. d. c. dilectꝰ Sed eſt alius tex. ẜm panor. de cōce. p̄. li. vj. in. c. ſi capitulo: vbi dicit̉ ꝙ ſi mandat̉ canonicis al̓s po teſtatem habentibꝰ. vt conferāt certuꝫ beneficium dato executore. vt illis negligentibꝰ exequat̉ ꝑ ſolā lr̄aꝝ p̄ſentationeꝫ afficiunt̉ manus canonicoꝝ vt ꝓuiſio alteri facta non valeat. nam exquo ſuperio tranſfudit poteſtatē in executorē ex defectu illoruꝫ quibꝰ mandauit adimit illis poteſtatē in caſu con tumacie. ¶ An autē in caſibꝰ in quibꝰ debet peti conſilium ſufficiat vt petat̉ poſt actū. Rn̄deo. Panor. in. d. c. cū in veteri dicit ꝙ nō. Sed in ipſo tractatu actꝰ debet poſtulari. Et facit ad materiā ep̄oꝝ qͥ tenen tur negocia eccleſie regulariter ꝓmouere cū conſi lio capituli. debet em̄ conſiliuꝫ reqͥri in actu ⁊ non poſt actū nec tenent̉ canonici p̄cipitare reſponſuꝫ ſꝫ poſſunt petere tp̄s cōgruū ad deliberandū. Idē dic in iudice qͥ ex forma ſtatuti tenet̉ reqͥrere conſi lium ſapientis. Non em̄ ſatiſſit ſtatuto ſi pͥus ſcri bit ſententiā ⁊ poſtea petit cōſiliū vel ſi nō vult ex pectare cōſultorē debito tꝑe. ad hoc facit. c. licet de regula. vbi nō ſufficit petere licentiā ex poſtfacto. Et ibi panor. facit regulaꝫ ꝙ vbi in aliquo caſu re quirit̉ licentia nō ſufficit petere ex poſtfacto. ſꝫ de bet petra pͥncipio. Notat etiā panor. in. d. c. cuꝫ in veteri. ꝙ ſi is qui tenebat̉ requirere conſilium arta uit ſe ad extremitatē actus ſine conſilio geſtus nō valet. licet ꝓpter extremitatē tꝑis nō potuerit habe re conſiliū. nā ſibi eſt imputandū. Secus ſi debito tꝑe petijt ⁊ debito tꝑe expectauit reſponſum. nam tunc ſi conſiliarij differūt plus debito reſpondere vel nolunt impendere: conſiliū pōt ꝓcedi ad actū ipſorū conſilio non expectato vt nota. in. d. c. cum in veteri. ¶ Quid autē ſi papa mandat canonicis alicuiꝰ ec cleſie vt eligant p̄latum cū conſilio aliquoꝝ: ex qu bus vnū volunt eligere in p̄latum: an requirendū ſit eius conſiliū. Glo. in. d. c. cū in veteri dicit ꝙ nō eſt neceſſe. quia cōſentiendo poſtea electioni. ſatis videtur conſiliū p̄ſtare. Et ſi ille cōſentiret ante ele ctionem deberet electio caſſari ꝓpter vicium ambi tionis. vt in. c. cū poſt petitā de elec. Io. an. dicit ꝙ ꝙͣꝙͣ hec opi. ſit ꝓbabilis. tutius tn̄ eſt vt etiā iſtius requirat̉ conſiliū vt ſic ſatiſfiat forme mandati. nā poſſet cōſulendo talē contingere ꝙ ꝓpter eius con filium diuerterent a ꝓpoſito. ⁊ aliū eligerent melio rem: nec tenent̉ requirere conſiliū in ſpē. ſꝫ ſatis eſt dicere in genere de quo vos conſulitis ⁊cͣ. Si autē conſulerent in ſpecie de ꝑſona ſua debet reſponde re ẜm Gof. iudicio alioruꝫ hoc relinquo. Sed hoc vltimū nō placet Ho. quia notaretur ambitione. Sed cū bona conſcīa pōt dicere nō eligatis me. qꝛ nō ſum dignus. Et ſi ipſum eligerent poterit poſt modū cum bona cōſcientia cōſentire. Et ꝙ cōſiliū iſtius debeat requiri ſaltē in genere cōmuniter te Cōſpiracio Fq̄dā fraudalēēta cōfede̓atio frā p̄iudiciā alitꝰ ꝑ ſocͣ l̓ diga S. f ſpiato4A cſub Srōc Cōirario. Et ⁊ panormitano S.. Ia ⁊ ⁊ mOG.. A. ſ. olp. 5 8 Plſꝫ 48 y ſ. M ii. q. j. caulario. iA. Fubꝰ c.ſ. ꝙtil. Q ꝑaꝙ tōſyi H. 44ōſyi2 foꝝ ẜ F netur per doc. vt dicit panor. in. d. c. cum in veterꝭ Quia conſiliū debet p̄cedere electionē. ergo nō de bet differri in tēpus electionis. quia tēꝑe non con gruo peteret̉. Quid autē ſi papa mandat vt iſti eli gant cum conſilio ⁊ cōſenſu illoꝝ. nunqͥd poſſunt eligere vnū ex illis. Hoſt. dicit ꝙ ſic. qm̄ regula eſt vt ex tribus electis valeat cōſenſus duoꝝ. vnde ſa tis eſt ꝙ duo p̄beant conſenſum. dūmodo tercius nō contēnat̉. vt patet in arbitris ⁊ iudicibꝰ ſimpli citer electis. In quibꝰ valet ſentētia maioris partꝭ vt in. l. duo ex tribꝰ. ff. de re iudi. Et nota ſingula riter hoc dictū: ꝙ vbicunqꝫ eligunt̉ ſimpliciter plu res ad cōſulendū vel conſentiendū ſeu ad aliquod officiū etiā extra iudiciū exercendū valet quicquid facit maior ꝑs: dūmodo minor pars nō contenat̉ Hec panor. in. d. c. cū in veteri. ¶ Quid autē ſi fuiſſet dictū ꝙ eligerent cū conſilio ⁊ concordi cōſenſu illoꝝ triū. nunqͥd poſſunt elige re aliquē ex his. Rn̄. Hoſtiē. ꝓut recitat Panor vbi ſupra tenet ꝙ non. quia nō poteſt aliquis con ſentire in ſeipſum anteꝙͣ eligatur. Notaretur em̄ de ambitione. ¶ Et p̄dicta faciunt ad. q. Ex forma ſtatuti. Mu lier nō poteſt contrahere ſine cōſenſu duoꝝ ꝓpin quoruꝫ contingit ꝙ mulier vendidit aliqua bona vni ex ꝓpinquis cum conſenſu alterius ꝓpinqui. nunquid ſit ſatiſfactū ſtatuto. videt̉ ꝙ ſic. quia ꝓ pinquus emendo a muliere videtur conſentire illi contractui. Nā ſatis eſt ꝙ cōſenſus intercedat in ipſo contractu. Nec ob. cle. j. de re. ec. quia conſen ſus ꝓpinquoꝝ ibi non exigitur. vt auctoritas. ſꝫ vt quedā ſolennitas. Facit etiā ꝙ ſi ſtatutū diceret fi lium nō poſſe litigare ſine conſenſu patris: ꝙ ſi pa ter ⁊ filius ſimul litigant. videat̉ pater conſentire. Facit ꝙ notat Io. an. in mercū. In regula. Qui ta cet. Quod ſi ſtatuto ep̄i cauet̉ vt nulla locatio va leat facta de rebus eccleſie ſine ſuo cōſenſu. ꝙ ſi lo catio fit epiſcopo tenet: quia conducendo videtu conſentire. Onſuetudo eſt quod dam ius moribꝰ vtentiū approbatū: qd̓ ꝓ lege ſuſcipit̉ cū deficit lex. di. j. cōſuetu do. Et ex hoc infert̉ ad. q. quotidianā. Fuit cōpro miſſum in quoſdaꝫ arbitros vt ꝓnunciarent ẜm iura. nunqͥd poterunt ꝓnūciare ẜm cōſuetudines ⁊ ſtatuta loci. Gui. de ſuſa ī. q. ſtatutoꝝ dicit fuiſſe determinatū ꝙ non: ſaltē ẜm conſuetudines ⁊ ſta tuta iuri contraria. Mouet̉. quia appellatione iu ris intelligit̉ de iure cōmuni romanoruꝫ. Inſti. de iur. na. gen. ⁊ ci. Sed contrariuꝫ tenet. d. an. in. c. qͥntauall̓. de iureiur̄. qd̓ placet panor. ſuꝑ Rubri ca de ꝯſuetudine. Primo quia cōſuetudo vt eſt di ctum eſt quoddā ius non ſcriptū. Itē cum non ſi mus in materia odioſa verba generalia debent ve rificari in qͣlibet ſpecie cōtenta ſub genere. vt in. c. ſciſcitatus de reſcrip. Cū ergo ſtatuta ⁊ conſuetu dines ſint quedā iura vt dictum eſt: ergo veniunt appellatione iuris. Et ad rōnē contrariā all̓. ⁊ alia ſimilia pōt rn̄deri ꝙ loquunt̉ qn̄ de vnico iure: di ſpoſitio eſt intelligenda. Secus autē quādo verbū ſ b cōti.& a

Conſuetudo generale poteſt verificari in qͣlibet ſua ſpecie. Sed aliter diffinit Bar. conſuetudinē in. l. de quibꝰ. ff. de leg. dicens. ꝙ conſuetudo eſt ius nō ſcriptū. po puli moribꝰ ⁊ vſibus eius vel maioris ꝑtis eiuſdeꝫ recte initiatū. continuatū. introductū. habēs vim legis. Dixi ius non ſcriptū. hoc ꝓbatur ꝑ.§. ex nō ſcripto. inſtitu. de iu. na. gen. ⁊ci. Dixi moribus et vſibus populi. qd̓ ꝓbatur in. d. l. de quibꝰ. quia ꝑ mores ppl̓i ꝯp̄hendit̉ ꝯſenſus eiꝰ vel maioris ꝑtis ff. ad municip. l. qd̓ maior. Dixi recte initiatū. quia ſi eſſet ꝑ errorē introducta non obſeruaret̉. vt. l. qd̓ nō rōne. ff. de legi. Dixi cōtinuatū. qꝛ ſi nō adeſſet diuturnitas tꝑis in cōſeruatione ꝯſuetudinis: ip̄a nō valeret vt. d. l. de quibꝰ. Dixi habens vim legis quia paris eſt potentie cum lege. vt ꝓbatur in. d. l. de quibus. ¶ Quē autē effectū habeat cōſuetudo. Bar. in. d. l. de quibꝰ dicit ꝙ aut cōſuetudo eſt ẜm legeꝫ. Aut p̄ter legem. aut cōtra. pͥmo caſu valet conſuetudo. Et duobꝰ modis pōt eſſe ẜm legē. Primo interp̄ tando ipſam legē vt in. c. cū dilectus. de cōſuetudi Inacebo pia ne. Scd̓o cōfirmando ipſam legē. vt in. c. ſopite de cenſi. Scd̓o quādo eſt p̄ter legem. ⁊ valet conſuetu ihere ſine cōſenſui do. vt in. c. catholica. ⁊. c. in his. xj. diſ. Tercio caſu didit aliqua bon dic ꝙ aūt eſt contra legē diuinā. ⁊ nō valet. niſi ꝓ fancaſa alen cedat diſtinguendo. vt infra dicet̉. Aut eſt contra nto. videt̉ ꝙ ſi legē nature. ⁊ etiam non valet. quia naturalia ſunt immutabilia. Pone exemplū. Si habet conſuetu do. vt filij non educent̉ a parentibus. nam de iure naturali ſunt eis debita alimenta. di. j. ius natura le. Et facit ad. q. nunqͥd per ſtatutū vel conſuetu dinem poſſit tolli vel diminui legitima debita filio De hoc vide infra. c. Legitima. Aut eſt contra ius Iilita. gentiū: ⁊ non valet. quia ius gentiū poteſt dici ius regula. Quita naturale. quia naturali rōne inductū. vt in. l. om nes populi. ff. de iu. ⁊ iur̄. Et hoc intellige niſi con ſuetudo diſponeret contra ius gentiū diſtinguen do. nam ius poſitiuū poteſt ex cauſa diſponere cō tra ius gen. ⁊ ius naturale. vt inducendo ſeruitutē tudo eſt quod vt in. c. ita quorundā de iudeis. Itē priuādo quē dominio ſue rei. vt de p̄ſcrip. per totum. Ita con ſuetudo poteſt facere. cum ſit quedā lex. Aut con ſuetudo eſt contra legem poſitiuā. ⁊ contra legem: ſeu canones: ſeu ſtatuta. Et tunc. aut eſt contra li bertatē eccleſie. ⁊ nō valet. Aut ꝯͣ vtilitatē publicā ⁊ non valet qꝛ ſicut nō valet lex. ita nec cōſuetudo. Aut eſt ꝯͣ vtilitatem priuatā. Et tunc. aut precedit lex derogatoria ad conſuetudinē. ⁊ non valet con ſuetudo ſequens. vt. l. eos. C. de vſur. Et ex hoc di Mouet̉. quia appe cto panor. infert ꝙ conſuetudo ſemel reprobata a re cōmuni lege. non poteſt amplius induci. Sed panor. dicit pjall eſſe glo. ſingularem in contrarium in cle. ſtatutum de elec. Et credit ꝙ ſi ſb̓eſt ratio noua. que nō ſub erat tempore legis damnantis conſuetudinem: ꝙ tunc poterit de nouo induci. ar. optimū in. l. ſi ho minem. ff. mandati. ⁊ in. c. non debet de conſang. Aut non habet legeꝫ derogatoriā. Et tunc. aut lex p̄cedit ⁊ ſequit̉ conſuetudo. Aut econtra. Primo caſu. ſi conſuetudo eſt generalis vincit legē genera liter ⁊ vniuerſaliter. Intellige tamē ẜm ius canoni Fo. XLVII. cum. dūmodo ſit rationabilis ⁊ preſcripta. vt in. c. fi. de conſue. Aut conſuetudo eſt particularis. et tunc non vincit legeꝫ generaliter. vt in. l. ij. C. que ſit lon. conſue. Sed ſolum vincit legem vbi cōſue tudo viget. vt. l. venditor.§. ſi conſtat. ff. co. p̄. Se cundo caſu quando preceſſit conſuetudo ⁊ lex con traria ſequitur. Bar. tenet ꝙ tunc conſuetudo nō vincit legem. immo tollitur per legem ſequentem. allegat. l. ij. ff. de ſep. vio. dicit tamen ꝙ canoniſte tenent oppoſitum. Et videtur caſus in contrariū in. c. j. de conſti. li. vj. vbi dicit̉ ꝙ lex pape nō tollit conſuetudinem certi loci contrariam. niſi de ea fue rit facta mētio. quia papa non p̄ſumitur ſcire iſtas conſuetudines. Ex quo infero ꝙ ſi eiuitas facit ſta tutum contra ſuam conſuetudinem tollitur con ſuetudo. licet de ea non faciat mētionē. quia ciuis p̄ſumitur ſcire ſuam cōſuetudinē. vt notat̉ in. d. l. omnes populi. ¶ An autem conſuetudo poſſit augere. diminue re ⁊ diſtinguere ius diuinum quēadmodū poteſt lex poſitiua cum cōſuetudo non ſit aliud ꝙͣ lex nō ſcripta. Reſpondeo. Panor. in. d. c. fi. dicit ꝙ ius poſitiuum etiam ciuile quandoqꝫ diſtinguit ius di uinum. nā illa regula iuris diuini: in ore duoꝝ ⁊cͣ. reperitur limitata per ius ciuile et canonicuꝫ. quia in multis caſibus requirunt̉ plures teſtes. ⁊ in ali quibus pautiores. iij. q. iiij. c. j. ⁊ in. c. cum eſſes de teſta. Ad hoc facit qd̓ notat ipſe Panor. in. c. nuꝑ de teſti. ẜm Inno. ꝙ princeps pōt ſtatuere ex cau ſa. priuilegium conferendo vt vni teſti credatur in certis caſibus vel certa qualitate perſonarū in ſpecta. Et ſic recedere ab illa regula in ore duorum ⁊cͣ. Et ideo vbi ratio naturalis ſuadet ius diuinuꝫ diſtingui ⁊ limitari. tunc tranſgreſſio non inducit peccatum. quia p̄ſumitur hoc voluiſſe ipſum deū cum noluerit omnes caſus diſtinguere. Sed de dit r̄gulas generales. Et poſtea tribuit vicario ſuo generalem auctoritatem. vt quodcunqꝫ ligaueris ⁊cͣ. Sed vbi nulla ratio naturalis ſuggerit ipſum ius diuinum mutari ſeu limitari. tunc nec lex nec conſuetudo valet. Puta ſi haberet conſuetudo vt non liceat honorare patrem et matrē. Ideo etiam dicitur papam poſſe errare quando diſponit con tra ius diuinum ſine cauſa. Sic intellige. xxv. q. j. Sunt quidam. Et per hoc ſaluari poteſt dictum Hoſtien̄. in eo quod dicit non valere ſtatutuꝫ vel conſuetudinem per quam homicida vel ſimilis cri minoſus puniatur pecunialiter. vbi de iure diui nō venit puniendus perſonaliter. nam talis con ſuetudo vel ſtatutum inducit pronitatē peccandi. Et ideo notanter dicit Ab. in. d. c. fi. non valere ſta tutum vt liceat interficere interfectorem patris vel percutientem in facie. Et nota hoc dictum: facit enim contra ſtatuta que vigent in multis locis ꝑ mittentia conſanguineis vindicare morteꝫ ſeu in iuriam conſanguineoꝝ. hec em̄ ſtatuta vident̉ illi cita. quia qd̓ debet fieri per viā iuſticie: non debet exerceri cū rancore animi: maxime. quia p̄bent ma teriam peccandi ⁊ ſcandali. Sed Io. an. in additio nibus ſpec. videt̉ hoc limitare. quādo ſtatutū dat h iiij

Conſuetudo hanc facultatē. ⁊ ex rancore animi faciūt vindictā Secus ſi dat̉. vt miniſtro legis vt faciat iuſticiam. qꝛ ſtatutū poteſt illos cōſanguineos miniſtros le gis facere. xxiij. q. v. non eſt crudelis. Per predicta etiā pōt ſolui qͣſtio. nunqͥd valeat ſtatutū: vt bāni tus poſſit impune occidi. Et dicēdū ꝙ ſic. ſi fiat ex cauſa rōnabili vt qꝛ bānitus eſt hoſtis ciuitatis de quo ꝑ Bar. in. d. l. oēs populi. An autē valeat cōſuetudo aut ſtatuta q̄ vigent in aliquibꝰ ciuitatibꝰ: maxime florentie: vt bona fi liorum et vxoꝝ. ⁊ etiaꝫ ipſi filij poſſint capi ꝓ deli cto fallentie.ſ. qn̄ pater fallit: ſeu cedit foro. Et ideꝫ in ſimilibꝰ caſibꝰ. nā amore cōiugis ⁊ filioꝝ ſepe ho mines retrahuntur ab illa fallentia. Illa tn̄ ſtatuta ẜm Panor. in. c. ex ꝑte. de conſue. ſunt iniqua. qn̄ ex neceſſitate quis inducit̉ ad fallendū. Sed quia multi fallunt ex ꝓpoſito. ideo emanarūt illa ſtatuta An aūt ceſſante rōne ſtatuti ſit obſeruandū illud ſtatutū cū tanta iniquitate ⁊ damno filiorū ⁊ vxo rum. Panor. remittit ſe ad no. ꝑ Inno. in. c. quia pleriqꝫ de īmu. ec. Similis tn̄ caſus habet̉ in. l. fi. C. de p̓mipil. li. xij. vbi bona mulieꝝ ſunt obnoxia ꝓ culpa mariti. ⁊ etiā bona filij etiam emancipati. Et dicunt̉ primipilarij illi qui deferebant in bello pͥma pila.i. tela. ⁊ ꝓpter magnū ꝑiculum qd̓ verte batur in eis cū erant pͥmi in bello fuit indicta iſta ſpecialitas: vt ſi ipſi cōdēnati: ꝙ ſe praue geſſiſſent in officio. ⁊ non haberent vnde ſoluerent: poterit manꝰ extendi ad bona vxoꝝ et filioꝝ. Et hoc fuit ſtatutū. quia ꝓpter gemitus vxoꝝ et filioꝝ male ge rebant eoꝝ officiū. Sed oritur queſtio pulcra: quare valet cōſuetu do cōtra canones ⁊ nō ſtatutū. Et quare ſeculari bus ꝑſonis fuit indultū vt legē poſſint condere ꝯͣ leges imperatoꝝ. ⁊ nō ſic fuit indultū viris eccleſi aſticis: vt poſſint ꝯͣ canones ſtatuere. Rn̄deo Pa nor. in. d. c. fi. dicit iſtā fuiſſe rōnē. quia ius ciuile fi naliter tendit in bonū publicū ⁊ vtilitatē priuato rum. vnde ſi populus vult ſibi p̄iudicare legē ꝯtra condendo. Imꝑator nō curabit. quia pōt populꝰ in hoc renunciare fauori ſuo: vt in. c. ad apoſtolicā de regula. Item quia mores hominū ſunt diuerſi. Ideo voluit imperator. vt quiſqꝫ populus poſſit facere legē. non tn̄ cōtra honeſtatē nec contra iura reſeruata principi. ſꝫ in p̄iudiciū duntaxat eoꝝ. ad hoc. d. l. om̄s populi. ⁊ qd̓ ibi notat Bar. Sed ius canonicū principalit̓ intendit hominē dirigere in deū vt veniat ad bonū publicū eccleſiaſticū vnde ſtatutū contra editū ab inferioribꝰ p̄ſumit̉ temera rium ⁊ ambitioſum ⁊ fini eterno contrariū. Ideo nō poteſt papa dare poteſtatē ſtatuendi cōtra ca nones. Sed cōſuetudo tolerat̉. quia ſurgit ex taci to conſenſu: ⁊ non p̄ſumit̉ tanta ambitio. Dicit tn̄ Bal. vnū ſingulare dictū ꝑ. l. ſi hominē. ff. manda ti. ꝙ ex cauſa vrgenti ⁊ veriſimiliter nō p̄uiſa a ca none poteſt fieri ſtatutū contra canonē. ⁊ multum bene facit illa lex. Ibi em̄ dicit̉ ꝙ ſi dedi mandatū ſpeciale alicui: vt manumittat aliquē ſeruum. certe poteſt procurator generalis domini ex noua cauſa interdicere ꝓcuratori ſpeciali. ne manumittat: qͣſi ex noua cauſa per dominū non conſiderata poſſit ꝓcurator generalis venire cōtra mandatū ſpecia le ipſius domini. Ita dicendum in inferioribus vt poſſint ex noua ⁊ vrgenti cauſa ſtatutū edere con tra ſpeciale ſtatutū ſuperioris. Et ꝑ hoc dictum et illam legem: tene menti iſtud dictum ſingulare. ꝙ ex noua cauſa poteſt legatus generalis prohibere delegato pape ſpeciali: ne ꝓcedat in cauſa ſibi com miſſa. qͣꝫꝙ in illa cauſa delegatus ſpecialis dicatur maior legato generali. vt in. c. ſtuduiſti. de offi. le. Sed hoc admittitur ex noua cauſa non conſidera ta per papam. ¶ Que autē requirant̉ ad conſuetudinē inducen dam. Glo. in. c. fi. de cōſue. in principio enumerat x. vel. xj. In fi. tamē videt̉ recedere a p̄dictis. ⁊ ſolū exigere. duo. Primo ꝙ ſit rōnabilis. Secundo ꝙ ſit p̄ſcripta. non tamē intelligendo vt conſuetudo p̄ſcribatur: ſiue p̄ſcribat dominiū alicuius rei. ſꝫ de bet eſſe p̄ſcripta.i. obtenta ꝑ curſum tꝑis requiſiti ad p̄ſcriptionē. ¶ Quantū v̓o tp̄s requirat̉ ad conſuetudineꝫ in ducendam. Panor. in. d. c. fi. dicit ꝙ varie ſunt opi niones. Sed concludit. ꝙ aut querit̉ de iure ciuili aut canonico. Primo caſu cōmuniter tenet̉ vt ſuf ficiat tēpus. x. annoꝝ etiā ſi cōſuetudo ſit ꝯrra ius quod ꝓbant legiſte hac rōne. Iura requirunt lon gum tēpus ad inducendū cōſuetudine. vt. C. que ſit lon. cōſue. in rubeo ⁊ nigro. Sed longū tp̄s dici tur. x. annoꝝ. vt. C. de p̄ſ. lon. tē. per totū. De iure v̓o canonico. dic ꝙ aut conſuetudo eſt p̄ter ius. et ſufficit tēpus. x. annoꝝ. ad hoc glo. notabilis in. c. fi. e. ti. li. vj. qd̓ videt̉ limitandū niſi conſuetudo ve niat ad detrahendū iuri alicuius eccleſie. quia tūc ſicut in p̄ſcriptione eccleſie requirit̉ tēpus. xl. anno rum. Ita in cōſuetudine. Et hoc eſt notabile dictū Inno. in. c. cū dilectus. eo. ti. qd̓ eſt bene notandū. videtur tn̄ Inno. reſtringere. quando conſuetudo eſt contra eccleſiā particularē. Secus ſi contra ec cleſiam vniuerſalem. Sed panor. dicit non videre ad hoc bonā rōnem diuerſitatis. quia nō debet eē minus fauorabile totū corpus eccleſie: ꝙͣ aliqd̓ mē brum eccleſie. Aut cōſuetudo eſt cōtra ius canoni cum. Et tūc requirit̉ tēpus. xl. annoꝝ. ⁊ in hoc ca ſu requirit̉ ꝙ cōſuetudo ſit p̄ſcripta. Et quare ma ius tempus requirat̉ qn̄ eſt cōtra ius: ꝙͣ quādo eſt p̄ter. patet. Uerūtamē videt̉ veriſſimū ꝙ vbi con ſuetudo venit contra ea que ſunt reſeruata princi pi in ſignū ſpālis pͥuilegij. tūc vtroqꝫ iure requirit̉ tp̄s. de cuiꝰ inicio nō eſt memoria. vt in. c. ſuꝑ qui buſdam de verb̓. ſig. ¶ Quero quot actus vel vices requirant̉ ad indu cendā conſuetudinē. Rn̄. panor. vbi sͣ. dicit ꝙ de hoc ſunt multe opiniones. Sed cōmunis opinio eſt ꝙ requirunt̉ tot actus. ⁊ ita notarij. vt veriſil̓r trāſierint in noticiā populi. Nā nō actus. ſꝫ tacitꝰ ꝯſenſus ppl̓i inducit ꝯſuetudinē. vn̄ vbicūqꝫ ex cō iecturis hr̄ tacitus ꝯſenſus populi. tūc nō curatur de magna frequētia actuū. ¶ An autē vnicus actus notorius inducat cōſue tudinē. Quidā dixerūt ꝙ ſic. Sed Bar. contra. in d. l. de quibꝰ. quia conſuetudo introducitur ex fre quentia morum. ſed ceſſat frequentia vbi eſt niſi

Conſuetudo vnicus actus. Iteꝫ eſt contra ſubſtantiā ⁊ ſignifi cationē vocabuli. nā conſuetudo eſt qͣſi cōmunis aſſuefactio. Itē ex vnico actu qͣntūcunqꝫ notorio nō poteſt dic̄i cōſenſus populi. quia forte ꝑ errorē vel cauſa euitandi ſcandalū ppl̓s pͥma vice nō con tradixit. Diſtingue tn̄: ꝙ aut ille vnicus actꝰ habet cam ſucceſſiuā. ⁊ ſufficit. ſi habuit cōtinuationem tꝑis. ⁊ ſic inducit̉ cōſuetudo vt in. c. cū de beneficō de p̄b. li. vj. nā ſi beneficiū ſeculare cōfert̉ regulari: ⁊ poſſidet̉ ꝑ regularē tꝑe habili ad cōſuetudinem inducendā efficit̉ illud beneficiū regulare. licet vni ca collatio interuenerit. ⁊ econtra. qꝛ illa collatio hꝫ actū ſucceſſiuū.ſ. poſſeſſionē cōtinuatā ꝑ regularē Ideꝫ dic ſi edificaretur pons in publico ⁊ haberet cām ꝑmanenteꝫ. Sed Bar. in. d. l. de qͥbus ſentit ꝙ requirant̉ ad minꝰ duo actus in dicto caſu. Di cit em̄ ꝙ ſi qͥs facit pontē in platea cōis ab vna do mo ad aliā. alius ſil̓r facit ꝙ eſt introducta ꝯſuetu do ẜm Guil̓. de cu. qꝛ iſti duo actus ſunt adeo no laa torij populo ꝙ comp̄hendit̉ tacitus eius ꝯſenſus. Secus ſi fieret in loco nō publico vel in loco nō cō uerſabili. nā ea q̄ palā fiunt. dicunt̉ frequēter fieri ff. de ri. nup. l. palam ¶ An autē ad inducendā conſuetudineꝫ ſufficiat ꝙ maior ꝑs populi vtat̉ illa ꝯſuetudine. Rn̄. pa nor. vbi sͣ. poſt glo. dicit ꝙ ſic. Intellige tn̄ de maio ri ꝑte populi habēte ꝯſenſum habilē ad introducē dū legē vel cōſuetudinē. nā mulieres infantes. ⁊ fu rioſi nō cōputant̉ in numero. qꝛ iſti nō pn̄t legem condere. vt in. l. j. ff. de leg. Itē intellige glo. de con ſuetudine. q̄ diſtringit totū populū. Sed ſi tracta remus de ꝯſuetudine introducēda in aliquo colle gio. ſufficit maior ꝑs illiꝰ collegij. hoc tn̄ limitarem. nā maior ꝑs nō ſufficit ad introducēdū legē. quia oportet ſaltem ꝙ ſint duę ꝑtes vniuerſitatis. ſꝫ ma ior ꝑs iſtaꝝ duaꝝ nō ſufficit ad diſponendū. vt in c. j. de his q̄ fi. a ma. ꝑ. capl̓i. Et ideo dicerē ꝙ ſalteꝫ due ꝑtes illiꝰ vniuerſitatis ſeu collegij debēt eē ſci entes ꝙ illa ꝯſuetudo introducit̉. ¶ An aūt vnicus actus interueniēs ꝯͣ ꝯſuetudinē interrūpat ip̄am ꝯſuetudinē. Cōclude ꝙ aut con ſuetudo nō erat adhuc cōpleta. ⁊ tūc interrumpit̉ Ita ꝙ nō eſt opus de nouo incipere. qꝛ ꝑ hoc non apparet de tacito ꝯſenſu ppl̓i. ꝙ velit inducere con ſuetudinē. cū fecerit actū ꝯtrariū. ar. exͣ de ap. ſolli citudinē. in fi. Aut ꝯſuetudo erat cōpleta ⁊ ꝑfecta ⁊ tunc vnicus actus ꝯͣrius eā nō tollit. ſꝫ oportet ꝙ ea que ſunt tollat̉ eo tꝑe ⁊ mō. quibꝰ fuit inducta. qͥa iā lex eſt. Et ideo dꝫ tolli tanqͣꝫ lex. Credo tn̄ indifferent̓ ac eā tollendā ſufficere tp̄s. x. annoꝝ. ¶ Conſuetudini rōnabili alicuiꝰ loci nō derogat̉ niitintus ꝑ ſtatutū nouū pape: niſi illud expͥmat̉. vt extra de conſti. c. j. li. vj. ¶ Conſuetudo in delictis inducit̉ ꝑ binuꝫ actum xxv. q. ij. Ita nos. hoc tn̄ nō eſt ꝓprie ꝯſuetudo. nā ẜm Panor. in. c. j. e. ti. appellatione conſuetudinis intelligit̉ de ea q̄ tenet. ⁊ q̄ iā p̄ſcripta ē. vt in. c. cu mana. de elec. De hac ꝯſuetudine in delictꝭ. videsͣ. ſingularia. c. Adulatio. ¶ An aut cōſuetudo poſſit derogare legi poſitiue etiā p̄ceptiue. Rn̄. panor. in. c. j. de tre. ⁊ pace. poſt iivſi. 1Ap. Od. A.oō. pꝰ c. ⁊c FrCA§ 49 48 μ5ad pA.4)⁊cma. 2py fi. a ſyINC3 L. g Fo. XLVIII. glo. ibi. dicit ꝙ lex poſitiua etiā p̄ceptiua non obli gat ad pctm̄ ſi nō fuit moribꝰ vtentiū recepta. vel ſi in diſſuetudinē abijt. Et hāc opinionē tenet Gof. et Inno. ⁊ Hoſti. in ſum. Sed in. d. c. j. tenuit ip̄e Ho. ꝯͣriū. Mouet̉. qꝛ ſi eſt lex p̄ceptiua. gͦ a princi pio ligauit ꝯͣueniētes ad peccatū. gͦ ꝑ nō obſeruan tiam nō tollit̉ eius diſpoſitio. qꝛ tp̄s nō eſt modus tollendi obligationē. Alij v̓o diſtinguūt int̓ leges q̄ apponūt penas ipſo facto. ⁊ illas q̄ mandāt pe nas infligi. vt in pͥmis nō habeat locū cōſuetudo ꝯͣria. cū ſtatim ꝯͣfaciēdo inciderint in penā ⁊ in fa ctū dānatū. xxiiij. q. j. audiuimꝰ. D. an. diſtinguit ꝙ aut lex p̄ceptiua emanauit in fauorē pͥuatū. ⁊ p̄t tolli cōſuetudine. Sicut pōt tolli pacto ⁊ renuncia tione. d. l. de quibꝰ. Aut emanauit in honoreꝫ dei. aut fauorē publicū. ⁊ tūc ſi ſubditi nō obſeruauer̄t ſciēte ſuꝑiore ⁊ patiēte. talis lex nō ligat. nec reqͥrit̉ alia p̄ſcriptio. qꝛ exqͦ ſuperior videt ⁊ patit̉. nō vi detur velle ꝙ lex ſua vinculū iniciat. Sed ſi ſuꝑior ignorat. tūc peccāt ꝯͣueniēdo. Sꝫ ꝯͣ Ho. ⁊. D. an. videt̉ tex. in. d. c. fi. vbi textꝰ aperte ꝓbat ꝙ oīs lex humana pōt tolli ꝯſuetudine. dūmō ſit rōnabilis et legittime p̄ſcripta. vn̄ ibi ſolū reſeruat̉ ꝯͣ cōſuetu dinē ius diuinū. nec pͥuati dicunt̉ tollere legē ſupe rioris. ſꝫ ipſe ſuperior ꝯſenſum p̄ſtando huic ꝯſue tudini in eo qd̓ ſtatuunt iura. vt ꝑ cōſuetudinem poſſit tolli ius poſitiuū. d. c. fi. Et ideo diſtinguerē ꝙ aut lex p̄ceptiua nunꝙͣ fuit recepta in obſeruan tia ſciente legiſlatore: valente ꝯͣdicere ⁊ nō cōtradi cente ⁊ talis lex nō ligat. Et puto ꝙ nō requiratur tp̄s ad inducēdā p̄ſcriptionē. ſꝫ ſufficit binꝰ vel tri nus actus in cōtrariū. qꝛ hic nō agimꝰ de p̄ſcriben do ꝯͣ legē. ſꝫ de impediēdo vinculuꝫ. nā ꝑ binū vel trinū actuꝫ apparet de ꝯſenſu ſuꝑioris. ar. d. c. Ita nos. Si v̓o aliqͥ obſeruāt. ⁊ aliqͥ non. in eodē loco. tūc nō ſeruātes nō vident̉ excuſari. vt in. c. cū iam dudu. de p̄b. Intellige tn̄ hoc: qn̄ maior ꝑs ſeruat. tūc minor ꝑs nō excuſat̉. ⁊ tūc intelligit̉ illud dictū multa ꝑ patientiā tollerant̉ ⁊cͣ. Aut ſuꝑior ignorat et tūc puto ꝙ requirat̉ p̄ſcriptio. xl. annoꝝ. dūmō cōſuetudo ſit rōnabilis. vt qꝛ fundat̉ ſuꝑ aliqͣ rōe vt in. d. c. fi. Nec ob. ꝙ a pͥncipio hoīes peccauer̄t ꝯͣueniēdo. nā duplex poteſt eſſe rn̄ſio. Primo ꝙ ſi moti fuerūt ex aliqͣ rōnabili cauſa nō peccauerūt: qꝛ ipſemet ſuperior indulſiſſet. Ad hoc qd̓ notatur in. c. erit autē. iiij. di. vbi tria reqͥrunt̉ ad hoc. vt lex liget. Primo ꝙ ſit facta ꝑ eum qͥ habet poteſtatem condendi legem. Secundo ꝙ ſit publice ꝓmulga ta. Tercio ꝙ ꝑ inferiores ſeu ſubditos ſit ſuſcepta Secundo reſpondet̉ ꝙ ſucceſſores eorum qui con trauenerunt nō peccauerunt. quia potuerunt extr mare: ꝙ ex aliqua rationabili cauſa illa lex non ſit in obſeruantia. Si v̓o lex p̄ceptiua fuit recepta. ſed tamen per diſſuetudinē contrauentum eſt. Dic vt ſupra. Et ꝙ lex p̄ceptiua non illaqueat ſciente ſu periore: et non contradicente. allego bonum textū cum glo. xx. diſtinc. c. j. et. c. cum olim de cle. coniu. In conſuetudine autē inducenda in ſacramenta. libus exigitur tacitus conſenſus pape. aliter non li gat. Ita voluit glo. notabilis in. c. vir. de ſecundis nuptijs. Addicio A98. P8 26 4 ⁊0. Fi. 4. 4. 4. 2. ⁊ pa. Iibiq o... ⁊ 8 4b. vo8. 2.jj. ꝙ 41 yjor. I A Hecipit̉ ⁊ ſbs Imo ẜuarōtiraꝝiF.24º K ſac.. L paꝰ. p. ſuxx; iit ſta 4S tel.) tal. ſta Alig. N Lt ꝯS p̄ſty ꝑ. avol. ſꝫ ſ. ffuit T vſt cōta2. Mlgā.d. c. j. q opii facit. 4 4In. ⁊c. Moluū. d. cl. rōi. X xj.&. d. lib. ll gi ha ſmaꝫ iij lꝫ. a. d. b. Dip̄ō alliga⁊c qꝛcta de t̓ōſang. 2fi. b It ꝙolil̓ꝝ ad ꝓpoſcS ꝙ qul. Lip ab Abꝰ ſciāx. ſax. i. tal̓ l. x. c lij.. qꝛ ſu or v. a tacitꝰ hollꝰ Ir. aº ſd ffila 2. ob ẜ24MF.. ι ibi. d. ab. ſ ⁊npiat̉ A. a vori ꝓk i obſ. iaL a mo tori. 4. 5. K. 8 H88G04M4º cā. 4283 pA.

Corea ¶ An aūt ex n̄ vſu inducat̉ ꝯſuetudo. Rn̄. panor. in. c. Ioh̓es de cle. coniū. poſt Io. an. dicit ꝙ qn̄q nō vſus nō hꝫ in ſe actū tacitū ꝯͣ diſpoſitionē iurꝭ neqꝫ in ſb̓a neqꝫ in forma. ⁊ tūc ex nō vſu nō indu citur cōſuetudo: nec derogat̉ lex. Pone exempluꝫ. lex dicit hermofroditā eſſe iudicandū ẜm ſexu pre ualentē. l. querit̉. ff. de ſta. ho. tamē ſi ꝑ mille ānos nunꝙͣ accideret ille caſus. nō pōt dici ꝙ ſit abroga ta illa lex. quia nihil eſt actū ꝯͣ legem. Uel pone. lex dicit ꝙ ſi dediſti mihi dānū poſſum agere cōtra te actione legis aquilie. Pone ꝙ paſſus damnū no luit agere. ꝓfecto ex hoc nō eſt inducta cōſuetudo contra illā legē. qꝛ ipſa lex nō neceſſitat ad vſum. ſꝫ dat facultatē agendi. Et ideo ex hoc cōclude ꝙ in his q̄ ſunt mere facultatis nō inducit̉ cōſuetudo. nā in his caſibus nihil agit̉ ꝯͣ legem ꝑmittentē. Sꝫ v̓o nō vſus hꝫ in ſe tacitu actū ꝯͣ diſpoſitionē iurꝭ. tūc inducit̉ cōſuetudo. vt in. d. c. Ioh̓es. nā ibi nō deferēdo tonſurā. videt̉ cōmittere ꝯͣ legē q̄ iniūgit delationē tonſure. ¶ Que eſt differētia int̓ conſuetudinē ⁊ p̄ſcriptio nem. Rn̄. panor. in. d. c. fi. dicit ꝙ pͥncipalis diffe rentia eſt. qꝛ ex p̄ſcriptione acquirit ius pͥuato. ſiue illud ius trahat̉ ex publico. ſiue ex pͥuato. Cōſuetu dine v̓o nō acquirit̉ ius alicui pͥuato. Sed in pu blico vndecūqꝫ cauſet̉. etiā ſi ius trahat̉ ex pͥuato. vt in. l. venditor.§. ſi cōſtat. ff. co. p̄. vbi ptꝫ ꝙ pōt introduci cōſuetudo. ꝙ quiſqꝫ poſſit dato p̄cio fo dere lapides ex fundo alicuiꝰ. Et ob dictā legē pa nor. in. c. dilecti. de arbi. infert ad. q. nunqͥd poſſit induci cōſuetudo. vt nobiles alicuiꝰ caſtri poſſint incidere ligna vel animalia paſcere infra limites al terius caſtri vel in fundo alteriꝰ. Et dicit ꝙ ſic. dū modo cōſuetudo nō ſit inducta ꝑ violentiam. Ad hoc. c. ſuꝑ quibuſdā de v̓. ſig. nā quēadmodū poſ ſet preſcribi ſeu acquiri tota res: ita ⁊ vſus rei. Alia differētia. nā in p̄ſcriptione requirit̉ titulus ⁊ bo na fides. In cōſuetudine v̓o no. ſꝫ ſoluꝫ tēpus. d. l. de quibꝰ. Alia differētia ẜm Ho. quia p̄ſcriptio lo cum habet in rebꝰ mobilibꝰ ⁊ immobilibꝰ: corpora libus ⁊ incorporalibꝰ. extra de p̄ſcrip. auditis. ⁊. c. ſe. Conſuetudo autē in incorporalibꝰ tm̄. vt ẜuitu tibus. iuriſditionibꝰ. eiectionibꝰ ⁊ hmōi. Alia diffe rentia. quia p̄ſcriptio et pͥuilegiū non concurrunt. extra de fide inſtru. inter dilectos. ⁊ de p̄ſcrip. veni ens. Sed cōſuetudo ⁊ pͥuilegiū bene concurrunt. extra eo. cū dilectus. ⁊ de v̓. fig. abbate. Alia. quia p̄ſcriptio ꝓprie eſt excluſio actionis ſiue petitionis Sed cōſuetudo eſt actōnis ſiue iuris acquiſitio de elec. cōſtitutus. ⁊. c. in geneſi. Alia differentia. quia cōſuetudo erronea non iuuat. Secus in p̄ſcriptio ne. quia titulus putatiuus. ⁊ ſi verus nō ſit. dū tn̄ ꝓbabilis error excuſet. dat cauſam p̄ſcribendi. ff. ꝓ ſocio. l. vltima. Q A. ¶ Utruꝫ corea ⁊ hmōi ludi huiuſmodi ludi ẜm ſe non ſunt mali. or ſint liciti. Rn̄. ẜm Al. in. iiij. diſt. xvj. ꝙ bene fieri poſſunt. Sed triplici de cauſa poſſunt fi eri male. Primo ſi fiant ad ꝓuocandū libidinem ⁊ huiuſmodi. Secundo ſi nō conueniunt ꝑſone vt clerici. religioſi ⁊ hmōi. Tercio ſi fiant nō cōgruo tempore.ſ. pnīe. Si v̓o fiant ex cauſa alicuius ho neſte leticie. ⁊ a perſonis ſecularibus. et congruo tempore et loco. et alijs debitis circūſtantijs nō eſt illicitum. Utrum ducentes illicitas coreas peccent mor taliter. Rn̄. ẜm v̓ v̓. Credo ꝙ ſic. ſiue in feſtis ſiue in ꝓfeſtis ſi hoc faciunt cauſa incitandi ad libidi nem ſe vel alios. Aut ſi coreas ducunt de conſue tudine. Si autē aliquis vel aliqua nō corrupta in tentione aliquādo immiſcent ſe huiuſmodi coreis nō audeo dicere ꝙ ſit peccatū mortale. Sed nec au deo eum vel eam excuſare vel aſſecurare a peccato mortali. Cum ingerant ſe periculo ꝓuocādi alios ad periculū ⁊ libidinē. Nota tamē ẜm Al. vbi sͣ. ꝙ quinqꝫ concurrentibus ad coreas: tales poſſunt excuſari. Primo quādo fiunt debito tempore ſcili cet gaudij. vt in nuptijs: vel tēpore victorie. vel li berationis hominis vel patrie vel in aduentu ami ci de terra longinqua. nō ergo tempore ad deuotio nem deputato. vt ab aduentu domini vſqꝫ ad epi phaniam. ⁊ a septuageſima vſqꝫ ad paſcha. Tamē contrariū obſeruat̉. ⁊ magis fit abuſus in his tem poribus qͣꝫ in alijs. Secundo ꝙ fiant cum ꝑſonis honeſtis. de quibꝰ nō oriatur p̄ſumptio mali. non cum leccatoribꝰ vel philocaptis ⁊ huiuſmodi. Ter cio ꝙ fiant a ꝑſonis ſecularibus. non a monachis vel monialibus nec clericis vel religioſis. Quarto ꝙ honeſto modo fiant. Ita ꝙ actus inhoneſti vel huiuſmodi nō immiſceant̉. Quinto ꝙ cantus ex citans in talibus. ⁊ muſica non ſit de illicitis. ſꝫ de moribus vel de deo. Itē requirit̉ cōuenientia loci quia non in eccleſijs vel cymiterijs: aut refectorio fratrum ⁊ huiuſmodi. Aliud etiaꝫ poteſt addi qd̓ eſt p̄cipuum.ſ. rectitudo intētionis. ac etiā ſtabili tas corizantis. nam qui ita fragilis eſt ꝙ licet bona intentōne corizare incipiat. tamē non exit quin ad libidineꝫ mortalem ꝓuocetur: peccat mortaliter: ſe ſcienter ingerendo. quia exponit ſe periculo proba bili mortalis peccati. Et ꝑ hoc querit Archi. flo. in ſumma. quid ſi quis nō poteſt vitare peccatū mor tale ꝓpter fragilitatē ſuā habitando cū marito. vxo re. patre. matre. filio ⁊ filia. An teneat̉ recedere ab illis. Vel an poſſit in domo ſtare ſine peccato. Re ſpōdit ꝙ ꝙͣꝙ iſte caſus defacili cōtingere nō poſſit tn̄ vbi cōtingeret. nulli dubium eſt: ꝙ a tali ꝑſona ob cuius p̄ſentiam a mortali abſtinere non poteſt diſcedendū eſſet. Orporale. Corporalia non ſunt abluenda per laicos: aut mulieres etiā ſanctimoniales: qͥn potius hoc ab luere ꝑtinet ad officiū diaconi. cū humilibus mini ſtris. de cōſe. di. j. nemo. Et eius ꝯſecratio ad ep̄os ꝑtinet dūtaxat. de conſe. di. j. conſulto. Ibi. ab epi ſcopo conſecrato. Et debet eſſe de lino puro.i. non de alia materia mixto. Ideo nō poteſt fieri de ſeri co: nec de pāno tincto. Et nota ẜm Dir. li. j. ꝙ cor poralia ſemel cōſecrata vel benedicta ab epiſcopo. licet poſtea abluant̉: nō eſt neceſſe: vt amplius be nedicant̉. qd̓ nota.

Debitum Ebitum. ¶ Utrū alter coniugū ſtatim cōtracto mr̄imonio: teneatur ad redditōnē debiti. Rn̄. Panor. poſt glo. in. c. ex publico. de cōuer. cōiu. dicit ꝙ hoc eſt arbi trio iudicis relinquendū. qꝛ lꝫ ibi papa p̄figat tp̄s duoꝝ menſiū. nō tn̄ ꝑ hoc ſtatuit̉ vt hoc tp̄s eſſet regulare ſponſo volenti intrare religionē. nā cū re gulariter det̉ annꝰ ad exꝑiendas auſteritates regu ſe. terminꝰ ille dꝫ minui ⁊ abbreuiari ẜm circūſtan tias facti ⁊ etiā ꝓlongari. Tamē defacili nō debet recedere iudex a termino ibi ſtatuto. De eo v̓o qui nō aſſerit ſe velle intrare religionē. nullū tp̄s videt̉ ſtatutū. puto tn̄ ꝙ legitīa ſit exceptio. vt tātū tp̄s ꝯcedat̉. quātū ſit neceſſariū ad p̄parationē ⁊ obſer uantiā conſuetaꝝ ⁊ honeſtaꝝ ſolennitatū. Nā ẜm vv̓. mortalit̓ peccat qͥ ante benedictionē nuptiarū neld paien vxorē cognoſcit in locis vbi eſt ꝯſuetū benedictiōꝫ adhiberi. Et hoc veꝝ vbi fieret ſine diſpēſatione ⁊ iuſta cauſa. Et idē dicit ſi omittant̉ alie cōſuete ſo lennitates. Uide de hac materia. jͣ. Impedimētū pͥmo. Uide tn̄ Dir. li. j. vbi q̄rit: nūqͥd peccet mor taliter qͥ poſt ꝯſenſum de pn̄ti cognoſcit vxorem. anteqͣꝫ in facie eccleſie deſponſet̉. Rn̄dit ꝙ aūt hꝫ iuſtā cām. qͣre ipſam nō poſſit ducere ſolēniter. vt qꝛ terra eſt interdicta vel eſt ſenex. ⁊ erubeſcit forte ꝯͣhere cū tali ſolēnitate. vel eſt nobil̓ ⁊ accepit igno dericis vel religioſis. Auo bilē. vel ecōuerſo vel timet violentiā inferri ⁊ hmōi ⁊ cognoſcat eā ꝓponēs mr̄imoniū ſolēnizare. im pedimēto ceſſante: nō peccat. ¶ Utrū peccet qͥ ſe facit īpotentē ad redditionem debiti. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xxxij. ꝙ reddere debi tum eſt neceſſitatis. quia mulier ptātē ſui corporis nō hꝫ. ſꝫ vir. ⁊ ecōuerſo. Sed neceſſitatis eſt nō ne tare homī vſum licitū rei q̄ de iure eſt in ptāte ſua In caſu tn̄ in qͦ vir nō poſſet vxori debitū reddere ſalua incolumitate ꝓprij corporis. debitū redde̓ nō tenet̉. Qui tn̄ ſcient̓ reddit ſe īpotentē ad reddēdū debitū mō illicito tūc peccat mortalit̓. Secus autē ꝑ hoc querit A ſi rōnabile fuit obſequiū. puta ꝑ ieiuniū. Sic em̄ io ꝯpoteſt vitare iunando nō reddit ſe totalit̓ īpotentē ad reddēdū debitū. qͣꝫuis minꝰ potentē ſe reddat. Utrū actus cōiugalis ſit pctm̄. Rn̄. ẜm Ri. in iiij. di. xxxj. ꝙ ſi cōiungunt̉ cauſa ſuſcipiende ꝓlis nō peccāt. Idē ſi cōiungunt̉ cā reddēdi debitū nō eſt pctm̄. Si aūt fiat cā incōtinētie vitande. Ri. di cit ꝙ opinio cōior eſt: qd̓ eſt pctm̄ ſaltē veniale. Utrū autē ꝯcubitus nō cā reddēdi debitū. nec ꝓlis ꝓcreande. ſꝫ ſaciande libidinis ſit pctm̄ mor Mrale. capurlum tale. Rn̄. ẜm Bon̄. ⁊ Ri. vbi sͣ. ꝙ ſi talis exit fines mr̄imonij. Ita ꝙ hoc vellet facere etiā ſi non eſſet ſua vxor. ⁊ talis cōcubitus ſꝑ eſt pctm̄ mortale. Et ſic cū vxore concubans dr̄ ardentior amator. Aut ſiſtit actu vel habitu intra fines mr̄imonij. Ita ꝙ nō vellet cōcubere cū ea. ſi nō eſſet vxor ꝓpria. ⁊ ta lis cōcubitus non eſt pctm̄ mortale. Excuſat̉ em̄ a mortali ꝓpter matrimonij honeſtatē. Utrū vir teneat̉ reddere debitū vxori nō petēti Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xxxij. ꝙ cōiunx nō ſolū tene tur reddere qn̄ vxor exp̄ſſe petit. ſꝫ etiā qn̄ ꝑ aliqua ſigna cōiecturat̉. alter cōiunx ſuū cōiugē affectare Fo. XLIX. carnaleꝫ copulā. Exigere autē ꝓprie nunꝙͣ eſt ne ceſſitatis. nullus em̄ tenet̉ vti iure ſuo qd̓ ꝓ ſe tm̄ introductū eſt. extra de regula. ad apoſtolicā. Nec aliqͥs a ſuo debitore ſuū debitū repetere cōpellitur nec debitū offerre. ſi eſt tale debitū qd̓ non debet̉: ſi nō petat̉ exp̄ſſe vel tacite. cuiuſmodi eſt carnale d̓bitu. Aug. tn̄ de ancho. ſuꝑ epiſtolas pauli dicit ꝙ tripliciter pōt vxor petere debituꝫ. Uno modo verbi exp̄ſſione. Scd̓o ex ſigni demōſtratōe. Ter cio ex nature conditione: quādo ſcit naturā hoc ra tionabiliter debere petere. ſciens tamen ipſam eſſe verecunde nature. ⁊ ꝓpter verecundiā nō petere: non ſolū pͥmo et ſcd̓o modo ſꝫ etiā tercio modo pe tenti debet reddere. quia inqͣntū vir poteſt: debet conari vt faciat vxorē ſuā continente. tam debitū reddendo ꝙͣ ſigna beniuolentie oſtendēdo. Idem econtra. Et in hoc oſtendunt mulieres que ſub p̄ textu deuotionis. vt quia eſt qͣdrageſima vel ſolen nitas magna vel forte volunt communicare in ali quo feſto: debitū denegant. Et ſi quidē faciunt ro gando vel perſuadendo viris. vt voluntarie abſti neant. laudabile eſt. Si autem non acquieſcunt. ſꝫ hoc omnino volunt et ſcandalizantur ex negatio ne: male poſſunt excuſari a mortali. hec Aug. ¶ Utrum peccent cōiuges exigendo vel redden do debitū in ſolennitatibꝰ ⁊ ieiunijs. Rn̄. ẜm Ri. vbi ſupra ꝙ eccleſia nihil poteſt contra ius nature Et quia reddere debitū petenti eſt de iure nature. Ideo hoc eccleſia non ꝓhibet: nec diſſuadet quo cunqꝫ tempore. Non intendit etiam filijs ſuis la queum ponere. Et ideo quia ꝓhibere exactionem debiti ſacro tempore: eſſet quodāmodo cōiugatis laqueū ponere. eo ꝙ carnis corruptio non tm̄ mo uet cōcupiſcentiā tꝑe nō ſacro. ſꝫ etiā ſacro. Et id̓o exactionē debiti tꝑe ſacro nō ꝓhibet. ſꝫ diſſuadet. eo ꝙ vacare operibꝰ carnis. multū impedit eleua tionē mentis ad celeſtia. cui mens ſacro tꝑe debet intendere. ¶ Utruꝫ liceat reddere debitū in loco ſacro. Rn̄. ẜm Ri. vbi ſupra ꝙ non. quia licet poſſit reddi de bitum tēpore ſacro ⁊ exigere. vt dictū eſt. nō ſic de loco ſacro quia facilius mutari poteſt locus ꝙͣ tem pus. vnde in loco ſacro non licet carnale debitum exigere nec reddere. Si tamē per longum tempus eſſent coniuges violenter recluſi in loco ſacro. vide tur ꝙͣ tunc licitū eſſet eis in illo loco reddere ⁊ exi gere: In tali em̄ caſu non videt̉ illa ꝓhibitio debe re intelligi. quia non eſt ponēdus laqueus anima bus propter mundiciā loci. An autem hoc caſu re concilianda ſit eccleſia. Uide ſupra. Conſecratio primo. ¶ Utrum liceat debitū reddere vel exigere tꝑe im pregnationis. Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ ſi ſine ꝑiculo aborſus vir pōt carnalit̓ copulari vxori p̄gnāti ſibi tenet̉ debitu reddere. ⁊ ab ea pōt exigere ſine pctō mortali. qꝛ ꝯcubitꝰ mr̄imonialis. non tm̄ eſt in offi cium. ſꝫ etiā in remediū. ⁊ mulier p̄gnans frequen ter plus appetit concubitū: ꝙͣ quando non eſt pre gnans. Si autē non poteſt cuꝫ ea carnaliter cōpu lari ſine periculo aborſus. tunc non debet ſibi red di debitum. nec ab ea exigi. quia matrimonium

principalius eſt ordinatū ad ꝓlem ꝓcreandam ꝙͣ in remedium. hec Rich̓. Et qui exigeret vel redde ret inſtanti tali periculo aborſus. peccaret morta Utrū mulieri immediate poſt partū reddendū ſit debitū. Rn̄dit Ri. vbi sͣ. ꝙ mulieri que peperit ſi eſt purificata ab illis cprruptionibꝰ q̄ ſunt in mu lieribꝰ aliqͣnto tꝑe poſt partū: reddendū eſt debitū ſi petat: ꝙͣuis nondū aduenerit tp̄s purificationis ab eccleſia determinatū. Sed ante illud tp̄s ab exi gendo abſtinere dꝫ: ſaltem debito cōgruitatis. Qd̓ aūt dr̄ di. v. ad eius.ſ. ꝙ vir nō accedat ad vxorem anteqͣꝫ puer ablactet̉ abrogatū eſt: vel magis ē mo nitio ꝙͣ p̄ceptum. Utrū liceat debitū reddere vel exigere tꝑe men ſtruoꝝ. Rn̄. ẜm opinionē cōiorem ꝙ tp̄s mēſtruo rum. aut eſt ẜm naturā: aut p̄ter naturam. Si ẜm naturā.ſ. ſemel in mēſe. quia tūc etiā poſſibile eſt fi lios generari: ⁊ ꝑ abundantiā ⁊ corruptionem hu moris in peſſimo ſtatu. Ideo morale eſt p̄ceptū: vt illo tꝑe nō cognoſcat̉. vnde ſi ignorant̓ cōiunx pe tit: vel violent̓ reddit: excuſat̉. Sed ſi ſcienter petit vel libent̓ reddit: mortaliter peccat. Et vir ẜm illd̓ tp̄s nō hꝫ ptātē in corpus mulieris. Si aūt ſit ꝯtra naturā: ⁊ paſſio p̄ternaturalis. tunc dr̄ ꝙ filij non generant̉. Et tūc ſi diu duret: pōt peti ⁊ reddi. Pe. autē de pal̓. in. iiij. cōcludit ſic: ꝙ aut mulier ſcit vel ꝓbabiliter credit virū ſe exoſam habituꝝ audiens ab ea: de mēſtruo ſuo. ⁊ tunc nō debet reuelare. ſed reddit debitū ſine peccato. Et ille ꝑ ignorantiā nō peccat. Aut nō credit ꝙ ꝓpter hoc habebit eā exo ſam. ſꝫ credit ꝙ nō ꝓpter hoc dimittet quin cogno ſcat eā. ⁊ tunc nihil debet dicere: ne eū faciat graui us peccare. Et tunc vterqꝫ excuſatur a mortali. Et hoc poteſt ꝑpendere vxor ex alijs vicibus: quibus renuenti non acquieuit. Aut neutrū credit.i. ꝙ ex reuelatione menſtrui. nec ꝓpter hoc habebit exoſā nec eaꝫ cognoſcet. ⁊ tunc ſi credit ꝙ adulterabitur vel peius faceret. non debet etiam dicere. Sed red dere. Aut nihil hoꝝ credit. ſꝫ credit ꝙ abſtinebit. ⁊ tunc ſibi dicat: ꝙ ſi audiens nō acquieſcat: reddēs non peccat. ſꝫ petens peccat. nō tamē mortalit̓. hec Pe. Et Archi. flo. dicit ꝙ in talibꝰ nō eſt p̄cipitan da ſententia: nec deneganda abſolutio. ſi cōiugatꝰ nolit tꝑe menſtruoꝝ abſtinere. ſꝫ via tutior eſt con ſulenda ⁊ terror incutiēdus. Prima tamen opinio videt̉ tenenda: quia cōmunior. ¶ Utrū vir cognoſcens vxorē aliter ꝙͣ modo na turali peccet mortaliter. Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. diſt. xxxj. ꝙ vſus cōiugis contra naturā eſt duplex. vel quādo debitū vas p̄termittit̉. vel debitus modus a natura ſtatutus ꝙͣtum ad ſitum. In primo caſu ſemꝑ eſt peccatū mortale. quia ꝓles ſequi non po teſt. Sed in ſecundo caſu nō ſemꝑ eſt mortale. Sꝫ quādoqꝫ poteſt eſſe ſignū mortalis concupiſcentie in quo quātomagis a naturali diſpoſitione recedi tur: tanto eſt grauius. Quandoqꝫ etiaꝫ poteſt eſſe ſine peccato. vt cū diſpoſitio corporis aliū modum nō patitur. Et eodem modo excuſat̉ ẜm v̓ v̓. ꝓpter egritudinē vel periculum ſuffocandi fetum in vtē ro aut aliam cauſam rationabilē. Et ẜm Al. in. iiij. Debitum nihil horum que facit maritus cum vxore: ſeruato vaſe debito ẜm ſe eſt mortale. ſed poteſt eſſe ſignuꝫ mortalis cōcupiſcentie. cum non ſubeſt cauſa infir mitatꝭ. vel alia rōnabilis cauſa. Addens ꝙ nō im peditur generatio ꝓlis ꝓpter tales modos indebi tos. ſeruato debito vaſe. qui fuit maximus philo ſophus. Dure ergo in tali exceſſu rep̄hēdēdi ſunt cōiuges et ꝙ abſtineant: cū non ſubeſt cauſa. In ducende ſunt ad hoc etiā vxores ꝙ viris a quibus iſta cōmuniter ꝓcedunt nō conſentiant. Si tamē vel timore verbeꝝ vel incōtinentie viroꝝ eis aſſen tiant nō poſſunt ex hoc argui de mortali. Ex quo ẜm Al. illud de ſe non eſt mortale. Nam de inten tione viri exigentis qualirercunqꝫ non habet ipſa iudicare. vt poſſit ꝑ hoc debitum denegare. nec de facili eſt p̄cipitāda ſentētia de tali modo ꝙ ſit mor tale in ſe. hec Archi. flo. Sed aſten̄. li. viij. ti. ix. di cit indubitanter: ꝙ ſi mulier ſuꝑgreſſa abutat̉ viro ꝙ peccat mortaliter. quia ille modus eſt contra na turam. cū non cōueniat ſeminis infuſioni quo ad virum. nec receptioni quo ad feminam. Et ita fru ſtratur totaliter intentio nature. vnde ⁊ peccatum iſtud Metodius. int̓ cauſas diluuij numerat. hec Aſten̄. Et ideo ſi conſtaret ꝑ relationē mulieꝝ con fitentium: ꝙ nullo modo poſſent retinere ſemē vi ri. eſſet indubitatū. Et credo ita ſit. al̓s tolerande eſſent. vt dicit Al. ⁊ Archi. flo. Uide etiā qd̓ notat Pe. de pal̓. in. iiij. ꝙ ſi quis cauſa generande ꝓlis. vel vitande fornicationis in ſe. vel in ſocio. aut red dendi debitū. cum al̓s ſit impotens ſe ꝓuocet eſu: vel potu calidoꝝ: aut oſculis ⁊ amplexibus quibꝰ etiā alia animalia ſe ꝓuocant. vt columbi ⁊ vrſi. vel alijs tactibus in quibꝰ non querit ꝓpter ſe delecta ri. ſꝫ ſolum ad actum p̄parare nō videtur peccatū. quia licet iuuare naturā corporis ad obediendum rōne recte. Iteꝫ ſi hoc facit: vt ſit potens cognoſce re vxorem ꝓpter delectationē quā tamē nolet cum alia experiri. tunc grauius peccat p̄ueniendo dele ctationem. nō tamen mortaliter. quia nō querit in hac ꝓuocatione delectari. ſꝫ in actu cōiugali. Iteꝫ qui ſemen effundit extra ne habeat plures filios. quos nutrire nō poſſit: rem deteſtabilem cuꝫ filio Iude facit. Si auteꝫ ante completionē actus ſe re trahit. nec ſemen emittit eadē intentione. nō vide tur peccare mortalit̓: niſi forte mulier ad ſeminan dum ex hoc ꝓuocaret̉. Sed ſi ꝓpter hoc omittit cō gnoſcere vxorem ex cōmuni conſenſu. nō videtur ꝙ peccet etiam venialiter. quia licet appetere non plures habere filios ꝙͣ poſſit nutrire. nec tenet̉ ip̄e debitū petere. nec actu inchoatū conſummare. niſi vxore petente. Hec Pe. ¶ Quid aūt de tactibus et oſculis que faciunt con iuges adinuicem. non vt ſint potentes ſe adinui cem cognoſcere. ſed ſoluꝫ in illis delectari. Dici po teſt ꝙ etiā in hoc caſu nō eſt iudicandū de mortali dūmodo ex huiuſmodi tactibus nō veniat̉ ad pol lutionem extra vas. Et ſic limita qd̓ dictum eſt.§. ꝓximo p̄cedenti. ꝑ pe. ¶ Utrum vir teneatur reddere debitū vxori quā accuſat de adulterio lite pendente. Reſpōdeo ẜm Ray. aut eſt notoriū illam eſſe adulterā. Aut non

Decime In primo caſu: nec exigere: nec reddere debet. ali ter peccat mortaliter: niſi forte ipſa velit abſtinere a peccato adulterij: ⁊ penitentiā agere. tūc em̄ pōt eam ſibi reconciliare. xxxij. q. j. c. j. In ſcd̓o caſu. ſcꝫ cum non eſt notorium. debet petenti reddere. Ta men ẜm Tho. vir ꝙͣcito ſibi conſtat de fornicatōe vxoris. nō tenet̉ debitum reddere. al̓s non ſolum incurreret irregularitatē bigamīe. ſed etiā genera ret ſibi p̄iudicium accuſandi. ¶ Vir ꝓpter fornicationē vxoris. non ſolū non te net̉ ei debitū reddere. ſꝫ etiā pōt eā dimittere: niſi in ſeptē caſibꝰ quos habes. jͣ. Matrimoniū. vij. ¶ Sed nunquid vir peccet mortaliter exigēdo de bitum ab vxore ꝑmanente in adulterio? Rn̄. ẜm Ug. xxxij. q. j. ſi quis vxorem. ꝙ qn̄ alter coniugū manet in adulterio alius hoc ſciens nō pōt exige re: nec reddere. aliter peccat mortal̓r. ſiue ſit occul tum: ſiue manifeſtū: qꝛ facit contra conſtitutioneꝫ eccleſie.ſ. extra de adul. ſi vir. Excipiunt̉ tn̄ hic duo caſus.ſ. qn̄ timore incōtinentie innocens exigeret: vel qn̄ abſtinētia reddēdo: vel exigēdo debitū non corrigeret adulterū. ſed potius ad deteriora ꝓuo caret. vel aliter inutiliter ſcandala oꝑaret̉. Et tunc onſtaret ꝑ rela poſſet licite reddi ⁊ exigi. quia ordinatio eccleſie fa cta eſt. non ad introducendū. ſed ad remouendū Et credo ita ſit. al̓s. ſcandala. ⁊ ceſſante cā. ceſſat effectus. Et ſic a con trario. qn̄ innocenti nō imminet ꝑiculum fornica ſi quis cauſa tionis ⁊ denegando debitum conuerteret̉ adulter nis in ſe. vel in ſocio. aut. nō dꝫ reddere nec exigere. īmo hoc caſu poſſet vir vxori adultere negare neceſſaria. ſi negando veriſi aut oſculis ⁊ ar militer emendaret. Adulterans autē qꝛ peccando e ꝓuocant. vt columbi ⁊ vtl. vl in legem matrimonij actu coniugali indignum ſe reddit. nec dꝫ exigere niſi purgata culpa. al̓s pec uibꝰ non querit ꝓpter ſe delecta cat. ſed reddere tenet̉. n p̄parare nō videtur peccati An aūt innocens teneat̉ de neceſſitate dimitte turā corporis ad o re adulterantē coniugē? Rn̄. Pe. de pal̓. ꝓut reci cfacit. vt ſit poten tat Arch. flo. in ſum. In quatuor caſibꝰ innocens tationē quā tamē nolet cum non tenet̉ dimittere adulterantē coniugem. lꝫ poſ ſit. Primus eſt qn̄ eſt occultum. qꝛ ceſſat rō de ſcan nortaliter quia nō querit in dalo. Scd̓s qn̄ eſt correcta vel eſt ſpes de correctio tari. ſꝫ in actu cōu ne. Tercius qn̄ incorrigibilem aīo pōt compeſcere ra ne habeat plures includendo. ⁊ ſic cohibendo ne exeat. et ꝙ nullus intret niſi ipſe. qꝛ forte expoſita ſe ꝓſtitueret. Quar tus qn̄ timet ſibi de incontinentia: qꝛ nō tenet̉ vir plus corrigere vxorem: ꝙͣ dn̄s famulū. ſed dn̄s fa mulum: vel ſeruū excōicatum non tenet̉ expellere ſed licite poteſt ab eo debitum ſeruitiū exigere. De nſenſu nō videm muliere aūt dicit idem Pe. ꝙ nō ſic tenet̉ ipſa virū dimittere. qꝛ nō habet ſic eum corrigere verbo: vel utrire. net tenttipt facto. Et eſt veriſil̓e: ꝙ quāto accedet ad vxorem. tanto minus accedet ad fornicaria. Nunquid cōiunx ꝓpter adulterium a ſe cōmiſ ſum ſtatim ꝑdat ius exigendi debitum? Rn̄. ẜm Ray. videt̉ ꝙ ſic: ſaltem quo ad iudicium anime: qꝛ peccādo in legē matrimonij reddit ſe indignuꝫ. Et ideo nō debet petere niſi purgata culpa. redde re tn̄ tenet̉ exactus. ¶ Qui cōtraxit cum aliqua clādeſtine. ⁊ poſtea cū alia publice nūquid exactus a prima teneat̉ ad red ditionem debiti: Rn̄deo ẜm. v̓ v̓. ꝙ nō tenet̉ ſi eſt in loco vbi conſuetum eſt. ꝙ ante carnalem cōpu Fo..L. lam adhibeat̉ benedictio nuptialis. Idem puto ⁊ ſi nō ſit conſuetum ẜm aliquos: et reddi nō poſſit ſine ſcādalo. Credo tn̄ ꝙ ſi ſcd̓a relicta tranſeat ad alias partes cum prima in quibꝰ ſine ſcandalo poſ ſint adhiberi ſolennitates debite: vel ſi de ſolenni tatibꝰ nō ſit conſuetudo poterit ei cohabitare. ECIINC. Utrum decime debea tur iure diuino? Dic ẜm doc. in. c. in ali quibus. eo. ti. ꝑ tex. ibi diuina conſtituti on: ꝙ decime debent̉ ex diuina conſtitutiōe prin cipaliter. et non humana. Ex quo infert. d. An. ꝙ peccant theologi aſſerentes decimas hodie nō de beri. cum ſummi pontifices cōiter aſſerant oppoſi tum in ſuis conſtitutionibus: quaſi velit dicere. vt recitat Panor. ibi. ꝙ in interp̄tatione legis diuine ſeu in deciſionibus dubiorū potius debemus ſta re diffinitioni ſummorum pontificū ꝙͣ dictis theo logorum. etiam ſi ſint ſancti. Ad hoc tex. cum glo. xx. diſt. c. j. nam poteſtas condendi et interp̄tandi data eſt non ſanctis. ſed ſummis pontificibus: vt in. c. ꝑ venerabilem qui fi. ſint le. vnum tn̄ ſemper tenebis menti: ꝙ vbi dictum alicuius ſancti iuua tur auctoritate iuris diuini: potius ꝙͣ conſtitutio nibus ſummorū pontificum. ſtandum eſt potius dicto alicuius ſancti. qͣꝫ interp̄tatōni pape: vt dicit glo. ſingularis in. d. c. j. Tamen hoc determinare potius ſpectat ad eccleſiam vniuerſalem.i. ad con ciliuꝫ generale. qͣꝫ ad priuatā ꝑſonā. ꝓ hoc. xxxvj. q. ij. c. ſi aūt: iuncto. c. placuit. An aūt papa poſſit diſpenſare circa ſolutionem decimarum? Dic ẜm Panor. in. c. a nobis. e. titu. poſt glo. ibi. ꝙ in totum nō poteſt papa tollere ius decimarum: ſed quibuſdam ꝑſonis remittere pōt nam ꝑ hoc vltimum non tollit̉ ius diuinum. ſed tunc tolleret̉. ſi vniuerſaliter remitteret̉ p̄ceptum. Idē Ala. Hoſt. ⁊ Io. an. Dicunt em̄ ꝙ quibuſdā ꝑſonis p̄t remitti: ſꝫ in totū nō. niſi ex cā: et ad tp̄s Non obſtat ſi dicat̉ ꝙ alia p̄cepta decalogi ſunt in remiſſibilia. Ita nec iſtud p̄ceptum decimandi. cū ſit morale poteſt remitti. nam vt dicit Innocē. ali ud eſt in iſto p̄cepto. qͣꝫ in alijs: verſatur eī in alijs honor dei irremiſſibilis: vl̓ vtilitas publica huma na indiſpenſabilis: vt eſt videre in hoc precepto. Non habebis deos alienos. Item in alio. Hono ra patrem ⁊ matreꝫ: ⁊ in ſimilibus: in quibꝰ nec in totum nec in partem diſpenſari poteſt. Sed in p̄ cepto decimarum eſt duplex conſideratio. Prima quatenus verſat̉ honor dei. nam decimas ſibi reti nuit in ſignum vniuerſalis dominij: vt in. ca. tua. ij. eo. titu. ¶ Et hac conſideratione nō poteſt decima vniuer ſaliter remitti. qꝛ non poteſt papa facere: vt honor nō debeat̉ creatori. Scd̓a conſideratio eſt in vtili tate. que ꝓuenit ex ſolutione decimarum. nam cō cernit cōmodum eccleſiarum vel clericoruꝫ. Ideo papa tanqͣꝫ generalis adminiſtrator ⁊ vicarius dei hanc cōmoditatē in aliquibꝰ remittere pōt. ⁊ diſpē ſare. Sed de laicis dic ꝙ nec decimas p̄teritas. nec futuras remittere pōt ſine cā. Et credo illum non eſſe tutū quo ad deum qui decimas ſine cā detinet

ex remiſſione pape. Pro hoc glo. notabilis in. c. nō eſt de voto. nam licet papa habeat plenam ptātem debet tn̄ facere. ſicut diligens paterfa. diſpēſando cuilibet ꝓut opus eſt. Sed quo ad eccleſiam militā tem: tene indiſtincte opinionē glo. ⁊ aliorum doct. Et p̄dicta puto indiſtincte vera vbi decime de fa cto ſoluunt̉. Sed vbi de facto non ſoluerent̉: nun quid papa poſſit diſpēſare: vt ſic nō ſoluentes eui tent peccatū: Dici pōt ꝙ ſic: nō tn̄ in totū p̄ceptuꝫ tollendo. ſed ex cā non ſoluentes tollerando pecca tum nō incurrunt. Et ideo ꝑ p̄dicta pōt ſolui qō. an nō ſoluentes decimas peccēt? Panor. in. c. tua. eo. ti. poſt Tho. dicit ꝙ vbi de cōſuetudine nō ſol uunt̉: nō peccant laici non ſoluentes: niſi ꝓpter ob ſtinationem animi. vt ſi haberēt animū obſtinatu nō ſoluēdi: etiā ſi eccleſia p̄ciꝑet. tunc em̄ tales pec carent mortaliter. Et hoc placet: ne tanta multitu do pereat. Nota etiā ẜm Panor. ibidem. ꝙ cōſue tudo eſt venecijs: vt in vita nō ſoluant̉ decime ꝑ ſonales: ſed in morte ſoluit̉ decima de omnibꝰ mei cantijs: iocalibus: ⁊ alijs mobilibꝰ. Nam pōt eccle ſia ſe habere in hoc caſu ad lucrū ⁊ damnū qꝛ ſi ille reꝑit̉ ditatus in morte: eccleſia ſentit lucrum. ſi de ¶A Addicio et ꝓ pauperatus: ſentit damnum. Egradatio. Puplex eſt degra ꝯ. Ato.. pSfōꝝ. ya. datio. Quedam em̄ eſt verbalis.ſ. depo 7. p. do 53. 20. I2. ſitio ab ordinibꝰ. ſeu gradibꝰ eccleſiaſti yꝰ cis eorum qui ſunt in ſacris ordinibꝰ. Et hec faciē lj 2vol6 ⁊ 4dRdde po. Edꝰ) daeſta ꝓprio ep̄o aſſiſtente ſibi canonico numero I poſaraa2 S. ep̄orum ad minus. xij. vltra metropolitanum. E nd94. 4 Vo ſi. F. hoc in degradatione ep̄i ẜm Panor. in. c. nō pōt ri ¶ l deucſo. de re iudi. In p̄ſbyteri v̓o.vij. ſex vltra ep̄m ꝓpriū E cōe Cθ ꝑ d. r In cauſa dyaconi tres vltra ep̄m ꝓprium. ⁊ totid cP9 v̓bal de pon A0 4º Fa. in cauſa ſubdyaconi. ⁊ ꝓprius ep̄s eorum. xv. q. vij felix. ⁊. c. ſe. ⁊ in. c. degradatio de pe. li. vj. Si v̓o de .de p. ſ. omagxiſ ſponendus non eſt in ſacris: ſufficit ſnīa ꝓprij ep̄i ſi loībꝰ dꝫ. q6 degͣd ne aliorū ep̄orum pn̄tia. tn̄ p̄ſentia capl̓i ſui requi S. p0 70 rit̉. al̓s ſnīa eſt nulla. ẜm Panor. in. d. c. nō poteſt. .pōτρηōρ. C§. Sufficit tn̄ vt de conſenſu capituli aliqui adſint ca Fc6. 6 nonici: puta duo vel tres qui rep̄ſentent totum ca ꝙ qͣdā ¶ 8. lica. l. pitulum ẜm Arch. Et ſic in actibus in quibus re Adg quirit̉ p̄ſentia capituli. ſeu cōſenſus pōt capl̓m de 24. 4L gͣ putare aliquos loco ſui. qd̓ nota. valet etiā conſue I. b.º tudo vt ſolus ep̄s deponat clericos in minoribus 29 conſtitutos. ꝑ. c. iij. de conſue. li. vj. qd̓ loquit̉ indi iqͥd cōgil ꝑ Iꝑ. ſtincte. Quedā v̓o eſt degradatio actualis. ſiue ſo a p⁊ͣ dol lennis: que debet ſic fieri. Clericus degradandus vl̓ 4d0b ⁊ G1 ſꝫ ga 2d. cA indutus ſacris veſtibus habens in manibus vas vel aliud inſtr̄m: vel ornamentum ad ordiuem ſu to 9d5 20 ⁊ꝰ demrſtitey. delicum ſpectans. ac ſi deberet in officio ſuo ſolenniter ta vē̓ euie ſte ⁊ a miniſtrare ad ep̄i p̄ſentiam adducat̉: ⁊ tunc calix: liber: ſeu queuis alia res: que in ordinatiōe ab ep̄o exigit̉ dolꝰ 445. d ei fuerant tradita ſingulariter auferant̉: incipien in g24 pu. dici. a2 p.io. do ab eo qd̓ ei vltimo datum fuerat. Et ſic grada rlo. ꝑi. ic tim ꝓcedendo. vſqꝫ ad primā veſtem que traditur ⁊ Nº. b9. 25 in collatione conſure. poſtea tondet̉. Poterit autē ab hōc. de i.. di ep̄s vti verbis aliquibꝰ ad terrorem oppoſitis illis Grao24 vo fcͣp que in collatōe ordinum ꝓlata ſunt. hoc mō. vel ſi minia ꝑ Gln. mili. Aufferimus tibi veſtem ſacerdotalē. ⁊ te ordi Q IAi pcͣ x ne ſacerdotali priuamus. ⁊ ſic de alijs. Ultimo di ¶ S24A v. .CAuā jrr 44. I1 AS xyſgꝰ i.iFit luia e̓nū̓anō dꝫ Xpo yCctꝰ p̄ubrio. ſꝫ ven̓r ad heꝰ ſuſpeo vl̓ ꝓ vi. igi ad anbiteA 1u8. 4. 4m. Ꝙ tōiſtū ⁊⁊ politdeps b vo Aa I pblvobꝭt alioꝯ. x.ſcrovꝫ S. k.S4ōP2 A. 7 8. 5 t. O. vo ¶ gſſia at̄ pe boride po ⁊ SApuad petuū ta2c. 2 y. 5 a7ꝟ. ſ. N V otabA§ Inn qͣcuꝰ. i. d. am. ꝙ depufatio iſta ad ꝓpetuū racor? pꝰ depoſtcōꝫ. jꝑa per qiē n aCuſſi dꝫ f dxip¶guſſtns ſcol2ebꝰ. Iy deliciā. ꝑninſ.º. IqR f adLiro ꝓꝰ dopoſcot̉ꝫ iudiri ſtl̓ari. d. a acat ¶ali ponͨ.§ c6e .ci. 24. 2. g. Lpa. 5.d.. 4 rectrꝝ ō Sꝫ it4. S 292 ſ. L ex. fixaak pæcoẜ deb Add. Rv.SIpl̓aꝝ. 4nolal& x. X j 4 bSι. bQ ſ.. 6. d. deco. ⁊ Nl̓. o2. l.. j. ꝙ Are ſib9 ⁊ g̓b cl̓ yr̄ lorqꝝ ꝙ p̓r Ad SA 4 ferqr gl̓a 6 7 L. ⁊ R 3x. cepli. C d. L. S Degradatio cendo: aucͣtate dei omnipotētis. p. ⁊ fi. ⁊.ſ.ſ. ac no ſtra tibi aufferimus habitū clericalē. ⁊ deponimus et degradamus: ⁊ ſpoliamus: et exuimus te omni ordine. beneficio: et priuilegio clericali. hec oīa ha bent̉ in. d. c. Degradatio. Et ẜm Panor. in. c. qua liter. el. ij. de accu. depoſitio verbalis ab ordine dꝫ degradatio. qꝛ a gradu dr̄ remotus. ſed actualis de gradatio que fit ẜm formā. d. c. degradatio. eſt hu ius verbalis executio. qꝛ iam ꝑ prius degradatus eſt. vn̄ ⁊ in verbali: nō aūt in actuali numerus ep̄o rum requirit̉. Et hoc facit ad ſtatutū imponēs pe nam degradatōnis ſimpl̓r. nam debet intelligi de depoſitione: vt ſic illud verbum ſumat̉ in mitiorē ꝑtem de reg. iur. in penis li. vj. ꝓ hoc facit theorica doc. in. c. quanto. de iureiur. vbi habet̉. ꝙ ſi ꝓ aliqͦ delicto imponat̉ pena capitalis debemus intellige re. nō de pena mortis. ſed de alia minori. Cum tri plex ſit pena capitalis. Prima qͦ adimit vitam. Et hec pōt multis modis contingere. Scd̓a pena eſt morti ꝓxima.ſ. pena metalli. Sed quidā damnāt̉ in metallum. ⁊ hi grauioribꝰ vinculis p̄munt̉. Alij in opus metalli. ⁊ hi leuioribꝰ penis p̄munt̉. ſꝫ am bo. ⁊ ciuitatē: ⁊ libertatē amittunt. Alij damnant̉ in miniſteriū mētalli: vt ſeruiant damnatis in me tallum. ⁊ iſti ciuitatē: nō libertatē amittūt: ſi ad tp̄s damnant̉ in miniſteriū metalloꝝ. ſed ſi imꝑpetuū damnant̉: amittunt vtrunqꝫ. ff. de pe. aut facta.§. eſt pena. Tercia eſt deportatio ⁊ in opus publicuꝫ damnatio. nō tn̄ in metallū. ⁊ iſti nō libertatē. ſꝫ ci uitatem tm̄ amittunt. ff. de pe. quidā. vbi habet̉ ꝙ in opus publicū ꝑpetuo dānati. ⁊ in inſulā depor tati ſunt ſine ciuitate. ⁊ ea que iuris ciuilis ſunt. nō habent. q̄ v̓o iuriſgen. ſunt. habēt. Non capitales pene ſunt quatuor. Prima eſt relegatio ad tp̄s: vel imꝑpetuum. Et iſti bona amittunt: vt in. l. relega torum. ff. de interdi. vbi dr̄: ſiue ad tp̄s: ſiue imꝑpe tuum quis fuerit relegatus. ⁊ ciuitatē retinet. ⁊ fa ctionem teſtamēti non amittit. Scd̓a eſt infamia. Tercia eſt dignitatis amiſſio. Quarta verberū ex perimentū. ff. eo. ſi quis forte ¶ An autē vbi requirit̉ in caſibus p̄dictis certus numerus ep̄orum. vna cum ep̄o ꝓprio. nunquio iſti ep̄i ſint oēs iudices? Ge. in. d. c. degradatio. cō cludit ꝙ tales ep̄i ſunt iudices in ꝓnuciādo. et nō aſſeſſores. xv. q. vij. c. fi. Non ob. d. c. degradatio. ibi. aſſiſtēte numero. qꝛ illud verbū. aſſiſtente. pōt intelligi: vt aſſiſtant. vt indices. ¶ Quid ſi ep̄i diſcordēt inter ſe? Rn̄. ẜm cōiter do cto. ſufficere maiorē ꝑtem. ⁊ ſatis dicunt̉ cōcordes. exqͦ maior ꝑs diſponit. ¶ Sacerdos vel alius clericus in ſacris. cum ꝓ he reſi fuerit ſeculari curie relinquēdus aut perpetuo immutādus.i. incarcerandus poterit ꝑ ſolū ep̄m degradari: conuocatis abbatibꝰ. alijſqꝫ p̄latis. ⁊ re ligioſis ꝑſonis. ⁊ lr̄atis ſue dyoceſis. de quibus ex pedire videbit̉. In alijs ergo criminibus: ſi immi net degradatio facienda ſeruent̉ iura antiqua. hec habent̉ extra de heret. c. qm̄. in tex. ⁊ in glo. lib̓. vj. Qualiter aūt degradatus tradi debeat ptāti ſecu lari? Rn̄. eius degradatio. pn̄te poteſtate celebran da eſt. I M ꝙ. ꝙ nlax. p.. dxp̄ſdtitatꝰ ⁊ jͣlitu S lm.x.. q. j. Calo affran

An aūt ſit neceſſaria traditio poſt degradatio nem. Rn̄. Ge. vbi sͣ. ẜm Io. de fan. dicit ꝙ nō cre dit poſt degradationem neceſſariā eſſe traditionē ſcꝫ vt ep̄s tradat eum curie ſeculari. qꝛ traditio rea lis clerici poſt degradationē. nō debet fieri. ſed po tius ſit quedā verbalis declaratio. qualiter eſt exu tus priuilegio clericali. vt notat̉ in. c. nouimus. de ver. ſig. immo qn̄ clericus eſt a iure exutus priuile gio clericali. ſatis apparet de cetero eum eſſe de iu riſditione ſeculari. Et ꝑ hoc ceſſat rō Io. de li. dicē tis ꝙ poſt degradationē adhuc manet dn̄ium cle rici penes eccleſiā. qd̓ nō amittit ſine traditione ſi cut in dominijs aliarū rerum? Rn̄. ꝙ poſt degra dationē. eccleſia ꝑdit dn̄ium clerici ꝑ talem decla rationē. ⁊ ſic remanet vacās ⁊ a nemine poſſeſſus. erit ergo occupantis. ⁊ ſic iudicis ſecularis. Pro quo aūt delicto debeat clericus tradi curie ſeculari. Glo. in. c. ad abolendam. de heret. dicit ꝙ in tribus caſibus. Primus in crimine hereſis. ſed iſte caſus ẜm Panor. ibi nō recte excipit̉. qꝛ ſi vult ſe corrigere. nō tradit̉ curie ſeculari. ſed detruditur in carcerem: vt in. c. pe. de heret. quinimmo iſta pe na hodie pōt cōmutare in aliam: vt in. c. vt cōmiſ ſi. de heret. li. vj. Et hoc verum niſi ſit relapſus: qꝛ int vtrunqꝫ. ff. de pe auti tunc ſine vlla audientia tradit̉ curie ſeculari: vt in ſt deportatio ⁊ in opus c. accuſatus. de here. li. vj. Scd̓s caſus eſt in crimi in metallū. ⁊ iſti ne falſi. de cri. fal. ad falſariorum. Tercius ꝓpter ca tunt. ff. de pe. quidā. v lumniā quam quis intulit ep̄o ſuo. xj. q. j. ſi quis ſa cerdotum. Sed glo. in. c. cum nō ab hoīe: de iudi. dicit illud. c. ſi quis. ꝓcedere ī incorrigibili. Et iſta opinio tanqͣꝫ mitior. cōiter approbat̉. Durum em̄ eſſet dicere ꝙ ꝓpter homicidiū clericus nō tradat̉ curie ſeculari: vt in. d. c. cū non ab hoīe. Et ꝙ ꝓpter ſimplex conuicium illatum ep̄o deberet tradi curie ſeculari immediate. Extra iſtos caſus dicit p̄dicta glo. ꝙ nō tradit̉ curie ſeculari depoſitus ſi eſt corri gibilis. Sed Panor. in. d. c. nouimus. dicit ꝙ ex tra tres p̄dictos caſus pōt fieri actualis degrada bus p̄dictis tio: vt ꝓ delicto valde graui ⁊ ꝑnicioſo. ⁊ diffiiſius ipſe Panor. tractat hanc materiaꝫ in. c. at ſi clerici de iudi. vbi querit: an homicida clericus tradi poſ es? Ge. in. d ſit curie ſeculari? Et rn̄det ẜm Pe. de ancha. ꝙ. d. c. cum non ab homīe: qd̓ imponi tm̄ penā depoſi c. fi. Non ob. d. c. tionis ꝓ homicidio. ⁊ nō degradatōnis: ſeu tradi tionis curie: debet reſtringi in homicidio nō quali ficato. Ita ꝙ nō trāſeat in aliam ſpeciem criminis grauiorem: puta patricidium aſſaſmatum: homi cidium ſacerdotis ꝓditore cum ſpoliatōe bonorū. duadirouniuntmnub Item debet intelligi in vno homicidio nō in pluri bus. vnde homicidiū vel furtum ſic qualificatum cii vt qꝛ ſacerdotem interfecit ꝓditorie ⁊ rebus ⁊ pecu prerlti nia ſpoliauit: vel eccleſiam incendit. vel eccleſiā rebus deputatis ad diuinū cultū ſpoliauit. vel ordi nauit ꝓdere patriam. Certe in iſtis grauiſſimis de lictis nō vendicat ſibi locum. d. c. cum nō ab homi ne. vnde cū ꝓ ſimplici homicidio ⁊ ꝓ ſimplici fur to: canon deponat clericum: vel ipſum detrudat: vt ibi videt̉ ꝙ in homicidio qualificato: vel itera to: vel ꝓ delictis valde enormibus nō ſit reperire ẜm canones penas cōdignas. Poſtꝙͣ ergo ẜm le ges ⁊ ius diuinum venit impouēda pena mortis. Degradatio Fo. LI. de homi. c. j. videt̉ ꝙ exquo eccleſia nō habeat pe nam condignam contra talem hoīem ſceleratum. debꝫ tradi curie ſeculari. nec pena ꝑpetui carceris eſt condigna. nam imponit̉ heretico redeunti ad vnitatem eccleſie. Item arguendo a maioritate rō nis. nam traditio iudici ſeculari ⁊ degradatio infli gitur a canonibus ꝓ criminibus valde minoribꝰ ꝙ ſit homicidium: vt contra falſarium lr̄arum pa pe ⁊ ſimiles. Non ob. ſi dicat̉. ꝙ ꝓpter idemptita tem vel maioritatem rōnis nō debemus extende re conſtitutiones penales. dico ꝙ licet in canonibꝰ non ſit pena certa diffinita. ſed in legibus ſic. vt cō tra illos qui templa dei effregerūt. combuſſerunt ſpoliauerunt. ⁊ ſacerdotes occiderunt. ſeu parētes ſeu patriam ꝓdiderunt. contra em̄ tales ſeuiſſime pene ſunt de iure ciuili. nam qn̄qꝫ damnant̉ ad be ſtias. qn̄qꝫ viui comburunt̉. qn̄qꝫ ꝑ fruſta ſcindū tur: vt aſſaſſini: vt. l. capitalium. ff. de pe. l. iij. ff. ad l. cor. de ſic. et. l. pena paricidij ad. l. pō. de pari. Di cemus ne ꝙ in ſacerdote ꝑpetrāte talia ſit pena cō digna carceratio: vel detruſio in monaſterium vbi laicus forte ſocius comburit̉: damnat̉ ad beſtias: vel ꝑ fruſta diuiditur. Certe tantam diſſimilitudi nem in clericos ⁊ laicos taliter delinquentes indu cere eſſet abſurdum. vnde tales ſemꝑ ſunt degra dandi ⁊ ꝑ ep̄m tradendi curie ſeculari. Et pōt con cludi ꝙ qͣꝫdiu poteſt corrigi ꝑ eccleſiam ꝙͣtumcun qꝫ ſit criminoſus. nunqͣꝫ tradendus eſt curie ſecu lari. Hoc intellige qn̄ poteſt corrigi de iure ⁊ de fa cto. Sed vbi delictum eſt atrociſſimum. ſeu diu cō tinuatum: nō videt̉ ſufficere ſola pena depoſitio nis. ergo ex mente. d. c. cum nō ab homine: poteſt ꝓcedi etiam ad traditōnem curie ſecularis. Sicut ergo cum nō poteſt congrue puniri de facto relin quit̉ curie. vt ibi. ita qn̄ hoc nō poteſt de iure ꝓpter defectum pene. Et ſic intellige cōem theoricā glo. vt in. c. nec licuit. xvij. diſt. ⁊ in. d. c. cum nō ab ho mine. ⁊ in. d. c. ad abolendam. ⁊ in. c. ſi quis laicus xxij. q. v. vbi p̄ſbyter vel ciericus. vel ep̄us degra datur ꝓpter coniurationem factam contra princi pē. vel dn̄m terre. Hec Panor. in. d. c. at ſi. Et idē Panor. in. d. c. nouimus concludit ꝙ ſi citra incor rigibilitatem poteſt fieri traditio pro delicto valde graui. ⁊ damnoſo. debet tn̄ eccleſia efficaciter inter cedere. id eſt nō ficte. vt nō imponat̉ pena mortis. Et addit qn̄ ꝓceditur ad incarcerationem. carcer nō debꝫ eſſe ita artus ⁊ durus ꝙ clericus extingua tur infra paucos dies. ſicut faciunt pleriqꝫ prelati. vnde ſic facientes nō euitant irregularitatem. ſecu ta morte. Licet em̄ ꝓpter duritatem carceris ⁊ tenu itatem ciborum vita ſit attenuanda. non tn̄ taliter quo minus poſſit ſuſtentari. Ex quo etiam collige ꝙ panis ⁊ aqua debent adminiſtrari in tanta quā titate vt veriſimiliter natura poſſit ſuſtentari. nec vlla pena eſt imponenda ꝑ eccleſiam ꝑ quam poſ ſit incurrere veriſimiliter periculum mortis. Item nota ẜm Gemi. in. d. c. degradatio. in verbo. orna mentū. ꝙ appellatōe ornamentorum comp̄hendi tur liber. calix. ⁊ ſimilia. quod nota. pro legatis que fiunt pro ornamentis. quia poſſunt in illa conuer

Delectatio ¶ Utrum degradatus poſſit cōficere corpus xp̄i. Rn̄deo ẜm Rich. in. iiij. diſt. xiij. ꝙ quilibet ſacer dos hoc ſacramentum poteſt conficere. ſaltem de facto: ſiue ſit irregularis. interdictus: ſuſpēſus. he reticus: vel degradatus ab executione eorum que ſunt ordinis: aut excōmunicatus: aut ſciſmaticus: quia nullus horum ꝙͣtumcunqꝫ nepharius amit tit characterem ſacerdotalem: ſuꝑ quo fundatur conficiēdi poteſtas. vnde ſi quilibet p̄dictorum ſu per materiam debitam dicat formam verborum debitam. cum intentione faciendi quod facit eccle ſia vere conſecrat. licet glo. in. d. c. degradatio. tene at contrariū. Sed primū tene. Utrum degradatus poſſit conferre ordines? Reſpondeo ẜm Rich. in. iiij. diſt. xxix. ꝙ licet de hoc ſint opiniones. tamen tenet ꝙ ꝙͣuis talis non debeat exequi officium. tamē ſi ordinat: verum or dinem confert. ꝙͣuis nō conferat ordinis executio nem. ſicut dicimus in epiſcopo qui reſignauit lo co vel dignitati. nam degradatus non eſt magis ſpoliatꝰ dignitate epiſcopali qͣꝫ ille. Ideo aliqui di cunt epiſcopum per homineꝫ diguitate epiſcopa li totaliter ſpoliari nō poſſe. Unde degradatio nō eſt dignitatis ablatio. ſed perpetua ſuſpenſio ab ex ecutōne dignitatis illius. Et ſic habes ex predictis ꝙ degradatus ſi fuit in ſacris tenetur dicere horas canonicas. exquo retinet caracterem. Adde etiaꝫ predictis notabile verbuꝫ Panor. in. c. ex parte de cle. non reſi. ꝙ depoſitus verbaliter ſi eſt incorrigi bilis ꝑdit priuilegium canonis incontinenti. ⁊ po teſt comprimi ꝑ iudicem ſecularem. tex. eſt ẜm cō munem intellectū in. d. c. cum nō ab homine. De depoſito aūt actualiter nō eſt dubium per. d. c. de gradatio. ¶ An auteꝫ diffidatus ſi eſt clericus poſſit ſine ali qua degradatione tradi curie ſeculari? Prima frō te videtur ꝙ non. per. d. c. degradatio. quod requi rit degradationem anteqͣꝫ tradatur curie ſeculari. Contrarium tamen determinat Ge. in. c. pro hu mani. de homi. lib̓. vj. per illum text. qui loquitur de huiuſmodi diffidato. Et diffidatus dicit̉: ac idē importat. ac ſi eſſet penitus extra poteſtatem et ꝓ tectioneꝫ cuiuſuis iudicis eccleſiaſtici. Et ideo iſta diffidatio habebit eundem effectum quem degra datio. ⁊ traditio facta iudici ſeculari. Quādoqꝫ eti am iſta diffidatio plus importat qͣꝫ degradatio. qꝛ diffidatus nedum poteſt puniri per iudicem ſecu larem. ſed per quemcunqꝫ etiā non officialem. nec huiuſmodi diffidatio poteſt fieri paſſim et indin ſtincte. ſed permittitur: vel iudicis: vel iuris aucto ritate: vt in. d. c. pro humani. quo caſu poteſt licite vnuſquiſqꝫ proximum offendere. ſicut dicimus de bannito per ſtatutū municipale. nec alius a princi pe pōt hmōi diffidationē facere: vt ptꝫ ꝑ Hoſti. ⁊ Io. an. in. d. c. ꝓ humani. Ele Ctatio. Vtrum cōſenſus 8 in delectatōnem peccati mortalis ſit pe catum mortale? Rn̄deo ẜm Bon̄. in. ij. diſ xxv. ꝙ ſic quādo eſt deliberatus conſenſus eti am ſine voluntate perficiendi actum. Et iſte dicit̉ conſenſus verus: Alius v̓o ẜm eum dicitur cōſen ſus interpretatiuus. puta dato ꝙ nō conſentiat in delectationem. immo ei diſplicet ⁊ aduertit pericu lum. ⁊ tamen delectationem illam non repellit. ſed mentem in talibus cogitatōibus reuolui ſinit. Et tunc dicunt aliqui magiſtri ꝙ peccat mortaliter. Tamen hoc vltimum nō eſt vſquequaqꝫ certum. Negant enim aliqui eſſe mortale ꝓpter talem ne gligentiam vbi eſt diſplicētia quātūcunqꝫ quis pe riculum aduertat. tamen via ſecurior eſt tenenda Et ſanum conſilium eſt. vt de ipſo ſicut de morta li peniteat. Non tamen de quacunqꝫ delectatione loquimur. vtpote de iſta qua quis delectatur cogi tando de pulcritudine mulieris. ſed de illa que co ſurgit ex cogitatione illius operis nepharij. Hec Bon̄. ¶ Utrum mulier que genuit filium ex fornicatio ne poſtꝙͣ factum adultum videt eum bene cōuer ſari: poſſit ſine peccato velle habere illum filium. ⁊ deteſtari actum fornicarium. quo eū genuit? Rn̄. ẜm Hen. de gan. ꝙ circa genitum in fornicatione poſſumus ꝯſiderare plura. ſcꝫ ſubſtantiam actus naturam: ⁊ bonam conuerſationem. ⁊ circūſtanti am. quia ex fornicatōne. Et tria prima poteſt quis velle etiam ſimul deteſtando circūſtantiam forni catōnis circa actum. quia velle. ⁊ deteſtari nō ſunt circa idem. ſed illam circūſtantiam nullo modo de bet velle. neqꝫ actum cum illa circūſtantia adiun cta. immo potius deberet velle talem prolem. et ſi eſſet ſanctior Iohanne baptiſta nō habuiſſe. quia pro nullo bono creato debet aliquis conſentire in dei offenſam. Et predicta nota. qꝛ faciunt ad mul ta. Et preſertim de eo qui furatus eſt parafernum vel pulcram veſtem. ⁊ delectatur in predictis. ⁊ de eo qui furatus eſt gallinas pingues. ⁊ in comeden do de huiuſmodi rebus furtiuis recordatur ⁊ de lectat̉. Uide etiam quod notat Archi. flo. in ſum ma poſt Tho. ꝙ aliquis de fornicatione cogitans neeltnces i poteſt de duobus delectari.ſ. de ipſa cogitatione. ⁊ de fornicatōe cogitata. Cogitatio ipſa ẜm ſe nō eſt peccatum mortale. ¶ An autem cogitatio deliberata in vxorem ꝓpri am ſit mortalis. Reſpondit idem Archi. flo. ꝙ nō ſicut nec ipſe actus coniugalis de ſe. et hoc niſi ita immoraretur in ea ꝙ pullutio ſequeret̉ in vigilia. Secus ergo ſi in dormiendo. Addit etiam ꝙ oſcu la ⁊ tactus. ⁊ amplexus. ſi fiant propter delectatio nem extra matrimonium habendam ſunt morta lia. ⁊ qui permittit hec fieri ab eo queꝫ extimat mo ueri amore libidinoſo: mortaliter peccat. Sed qui permittit fieri ſibi predicta credens illum moueri ex dilectiōe fraterna. ſeu honeſta amicitia: ſeu qua dam humanitate: ſeu more patrie non peccat. qͣꝫ uis hoc faciens ex libidine moueretur. Permittes autem ſe tangi in membris genitalibus niſi ſint cō iuges. vel niſi ſubſit cauſa neceſſitatis: vt infirmi tatis ⁊ huiuſmodi. credo non poſſe excuſari a mor tali. Et per predicta patet quid dicendum de que ſtione quotidiana. puta an vidue que delectantur de tactibus ⁊ opere carnali q̄ habuerunt cum ma ritis ſuis peccent? Dico per predicta. nō eſſe indi

Delegare candum de peccato mortali. dummodo conſiſtāt infra limites matrimonij. ⁊ nō ſequat̉ pollutō. Se cus tn̄ videret̉ dicendum. ſi de nouis tactibus: vel actibus delectent̉: vel in ſomnis habuerunt pollu tionem recordando de marito. ⁊ poſtmodum dele ctant̉. tunc hoc caſu videt̉ magnuꝫ periculum. Et licet voluntas ẜm Fran. de ma. in primo. cogi non poſſit. aliqn̄ tn̄ difficultat̉ ex coniunctione volunta tis cū appetitu ſenſitiuo. Nā habitus in appetitu ſenſitiuo exiſtentes inclinant ad talia delectabilia. Et ideo qui habent habitum de difficili reſiliunt: vt in philocaptis. ¶ Quid aūt de puellis que ſepius cogitant ⁊ dele ctant̉. cogitando de pulcritudine alicuius iuuenis et delectantur ꝙ eum vellent amplexari. tangere ⁊ oſculari. Sic tn̄ ꝙ ſi crederent. nō debere coniungi matrimonialiter eidem. nullo modo in p̄dictis de lectarent̉: Dico ꝑ p̄dicta ꝙ ſi dicte puelle delibera te delectent̉ de oꝑe carnali.ſ. cogitando. tunc dico ꝙ peccant mortaliter. nec poteſt dici ꝙ conſiſtant infra limites matrimonij. exquo nulluꝫ ibi eſt ma trimonium. Sed de oſculis et tactibus maius eſt dubium. tn̄ pōt dici ꝑ p̄dicta ꝙ ſi in hmōi cogitati onibus oſculorum ⁊ tactuum ſit deliberatus con ſenſus ꝓpter delectationē libidinoſam videt̉ mor tale. qꝛ videt̉ ibi corrupta intentio. Secus ſi ex di lectione fraterna. ſicut ſi frater oſcularet̉ ſororem ⁊ econtra. Addit etiam idem Arch. flo. ꝙ mulieres deberet veletalem ꝑpendentes ſe adamari ⁊ ꝓcari: quotienſcūqꝫ ſtu dioſe ſe offerunt aſpectibus amatorum: vt illis pla ceant: totiens peccant mortaliter etiam ſi nil turpe agere vellent cum illis: qꝛ ſunt occaſio efficax ad ru inam illorum. Sed quid de illis qui ſub ſpecie mortificationis ſpūalis faciunt corā ſe denudari mulieres totaliter vel pectora? Credo nō poſſe excuſari a mortali pec cato. qꝛ hoc eſt cōtra honeſtatē naturalē. Item ꝓ pter ꝑiculū lapſus. Item ꝓpter ſcandalum. Elegare eſt vices ſu as alteri cōmittere. Delegatus ab alio qͣꝫ tio deliberatai a principe: nō ſubdelegat. l. a iudice. C. de iudi. Et. d. lex videt̉ ponere duas regulas. Pri ma eſt ꝙ iudex delegatus non poteſt ſubdelegare. etiam ſi infirmitate: vel alia iuſta cauſa fuerit im peditus. argu. l. pretor.§. ſi poſt. ff. de va. mu. Iſta regula primo fallit: qꝛ vnum articulum: vel vnum capitulum illius cauſe videt̉ alteri poſſe cōmittere vt in cle. j. de offi. dele. Scd̓o fallit. qn̄ ad hoc habe ret ſpāle mandatum. Ita concludit Io. an. ꝑ text. et glo. in. c. is cui. de offi. dele. li. vj. Tercio fallit in noſo: moituſte delegato ꝓconſulis: vt. l. legatus. ff. de offi. ꝓcōſu lis. Ratio ẜm Bart. in. d. l. a iudice: qꝛ delegatus re non peccat. eſt de conſcīa principis vel legis. Item dicit glo. in d. l. a iudice. ꝙ fallit in delegato ad vniuerſitatem cauſarū qui equiꝑat̉ ordinario. Et ſic nō eſt mirū ſi pōt ſubdelegare vnam cām: vt notat gloſa in. c. cum cām de ap. Item fallit ẜm quoſdam qn̄ lis eſt coram ipſo iam conteſtata. qꝛ ſicut ꝓcurator lite cō teſtata pōt alium ſubſtituere. Ita et iudex delega tus. Hoc tn̄ cōiter nō tenet̉: vt dicit Bar. in. d. l. Fo. LII. a iudice: nec illa equiparatio de ꝓcuratore ad iudi cem ẜm eum eſt bona. qꝛ ꝓcurator ideo ſubſtituit poſt litis conteſtationē: qꝛ eſt effectus dn̄s inſtātie hinc eſt ꝙ ſine cā non reuocat̉ inuitus. qd̓ non eſt in iudice delegato: vt. l. iudicium ſoluit̉. ff. de iudi. Scd̓a regula. Delegatus a prīcipe p̄t alteri delega re: de quo in. c. fi. de offi. dele. Debet tn̄ delegare ei qui ſit al̓s habilis ẜm formaꝫ traditā de iure cano nico in. c. ſtatutū de reſcrip. li. vj. ¶ Delegatus pape ſubdelegare pōt: licet datus ſit ex officio: vel de conſenſu partium: vel cum clauſu la p̄electiōis: videlicet ꝙ ſi nō omnes: tu cum alio exequaris. d. c. fi. Ex quo Panor. ibi facit regulam ſingularē in facultate ſubdelegandi. videlicet ꝙ re gulariter papa cōmittendo alicui cauſam: non vi det̉ eligere induſtriam ꝑſone. ſed potius intendit ꝓuidere negocio: qd̓ decidendū cōmittit. ¶ An autē ſi papa deputauit tercium delegatum cum conſenſu partium: poſſit dictus delegatus al teri ſubdelegare etiam inuitis partibꝰ? Ioh. an. in additi. Speculi. dicit ꝙ de honeſtate non deberet ſubdelegare niſi de conſenſu partium. nō tn̄ de ne ceſſitate. qꝛ. d. c. fi. indiſtincte dat facultatem iſti de legato ſubdelegandi. dicens ꝙ delegato a princips eſt a iure conceſſum. Idem Ho. ⁊ Spe. ⁊ Panor. ¶ Deputatus cum clauſula p̄electionis nō impe ditur cōmittere vices ſuas. ⁊ ſic ꝑ illam clauſulam non intelligit̉ electa induſtria ꝑſone: niſi illud ver bum geminaret̉: puta ſi diceret. Tu: tu exequaris. ẜm Bal. vt verba aliquid operent̉: extra de priuil̓. ſi papa. li. vj. Is cui cōmittit̉ negocium vt ꝑſonaliter exequa tur: poteſt ſi partes conſentiant alteri ſubdelegare Hoc tn̄ intellige ẜm Panor. vbi sͣ. qn̄ forma reſcri pti eſt fundata. ſuꝑ vtilitate partium. Secus ſi eēt fundata ſuꝑ vtilitate publica. qͥ nō eēt remiſſibilis ꝑ ꝑtes: vl̓ vbi ꝑtes ꝯtradicerēt. Secus ſi exp̄ſſe: vl̓ tacite cōſentirent. Nota etiam ex tex. ibi. induſtri am ⁊ fidem. ꝙ eligendo induſtriam ⁊ fidem alicu ius. videt̉ tacite inhibita ſubdelegatio. Idem ſi dr̄ ꝑſonaliter exequaris. cum limitatione tn̄ p̄cedenti vel ſi diceret̉. confidentes de tua induſtria ⁊ circū ſpectione. Fallit tn̄ dicta regula in caſibus exp̄ſſis in. d. c. fi. in.§. ceterum. ⁊ ibi exprimunt̉: predicare crucem: excōicare: vel abſoluere. diſpenſare cum ir regularibus: vel iniūgere pnīas. hec alijs deman dare nō licet. qꝛ nō ſibi iuriſditio. ſed certum mini ſterium cōmittit̉ in hac parte. Non ſolum aūt in caſibus p̄dictis. ſed etiam in omnibus alijs in qui bus committitur nudum miniſterium ⁊ non iu riſditio prohibetur ſubdelegatio per dictum text. in fine. Ille cui papa committit inquiſitionem vel ꝓui ſionem eccleſijs de p̄latis ſiue alijs miniſtris. quia in huiuſmodi caſibus induſtria et fides ꝑſone cui committit̉ eligi videt̉. non poteſt hoc alteri ſubde legare. ſaluo ſi haberet ſpāle mādatum ſubdelegā di. d. c. fi. ¶ Delegato non credit̉: niſi delegationē ꝓbet: nec tenet̉ quis exequi ſnīam delegati: niſi ei delegatio nis lr̄e on̄dant̉: extra eo. cum in inre.

Depoſitum ¶ Qualiter aūt ꝓbetur mandatum delegatiōis? Rn̄. Panor. in. d. c. cum in iure. dicit ꝙ primo ꝓ bari pōt ꝑ originale: ⁊ hoc clarum. ſcd̓o ꝑ exemplū ſolenniter ſumptum ex originali. De qua ſolēnita te vide infra priuilegiū. Idem ſi partibꝰ cōſentien tibus: vel p̄ſentibꝰ ⁊ nō contradicentibꝰ originale fuit exemplatum in actis ẜm Hoſti. Nam in pre iudicium ipſarum partiū acta facient fidem de te nore originalis. ar. bonū in. l. j. C. de rela. ⁊ ꝑ illum tex. dicit ibi Bar. ꝙ ſi ꝑtes in iudicio pn̄tes nō cō tradicunt his q̄ pn̄tꝭ tendere in earum p̄iudiciū. vi dent̉ cōſentire. Secus vbi ſolus notarius exempla uit inſtr̄a originalia reducēda ad actorum tenorē. Nam vt dicit Inno. cum ꝓducunt̉ inſtr̄a: ſola ꝓ ductio eſt de actis: ⁊ nō tenor. qͣſi dicat: ꝙ ſi notari us ſcripſit in actis. ꝙ ꝑs ꝓduxit tale inſtr̄m. credit̉ notario de ꝓductōe: vt in. c. qm̄ cōtra. de ꝓba. ſed non credit̉ ſuꝑ tenore inſtr̄orum: niſi ꝓbet tenor ꝑ originalia. vel alijs modis p̄dictis. Quid ſi delegatus nō vult facere fidem ordina rio de ſuo mandato. ſed ei parere nolentē excōicat. Dicunt doct. ꝙ excōicatio non tenet. qꝛ delegatus nō habet iuriſditionē ſupra ordinariū: niſi qn̄ eſſet ſibi rebellis. Sed petendo fidē de mādato facit qd̓ ſibi a iure ꝑmittit̉. ergo nō pōt dici rebellis. Quid ſi ordinarius malicioſe dicat ſe dubitare de mandato allegando maxime falſitatem reſcrip. Hoſti. dicit ꝙ quatuor remedia: hoc caſu cōpetūt delegato. Primū vt delegatus exequat̉ ꝑ ſe qd̓ pōt vt. c. in lr̄is. eo. ti. Scd̓m vt puniat ipſum ordinari um: ſi conſtat ꝙ malicioſe ſe opponat. Tercium qꝛ punit̉ quo ad deum. Quartū qꝛ poterit cōdemna ri in. xxx. lib̓. auri: ſi malicioſe opponit cauillādo re ſcriptum principis: vt. l. ij. C. de leg. Ad p̄dicta fa cit qd̓ notat Panor. in. c. p̄terea de dila. vbi dicit ꝙ ſi agit̉ de grauiſſimo p̄iudicio nō eſt parendū aſſe renti ſe delegatum: ꝙuis ſit ꝑſona auctorizabilis. niſi prius conſtet de mādato pleno. nec ſufficit ſim plex copia. l. vna. C. de man. prin. nec aliter ordina rius debꝫ exequi ſnīam. ar. in. c. nobiliſſimus. xcij. di. Si aūt agit̉ de graui p̄iudicio. non grauiſſimo: ſeu grauiori. puta citatus eſt in valde remotis par tibus. ſufficit mittere copiam reſcripti. nec ſufficit aſſerere ſe delegatum. Si aūt agit̉ de leuiſſimo: pu ta qꝛ citatus eſt in loco ciuitatis. vel modicum di ſtat. tunc nō eſt neceſſe mittere copiam: quo ad ef fectum artandi citatum ad cōparendum. qꝛ ſatis eſt aſſerere ſe delegatum. qꝛ orit̉ dubium iuriſditio nis. exquo ꝑſona nō eſt vilis. ⁊ ex tali dubio quis tenet̉ cōparere. ar. in. l. ſi quis ex aliena. ff. de iudi. Secus ſi ſimplicer citet: nec aſſerit ſe delegatū. nec al̓s eſt ordinarius. ¶ Que autem iuriſditio videat̉ in dubio deman dari? Conſueuit concludi. ꝙ qn̄ committens dicit auctoritate noſtra cognoſcas. tunc videt̉ tranſlata iuriſditio ordinaria. per tex. in ꝓhemio Inſti. ibi. auctoritate noſtra. Sed qn̄ hoc non exprimit̉. tūc ꝑ commiſſionem vnius negotij vel plurium non videt̉ committi ordinaria iuriſditio ꝑ. l. ſi certarū. ff. de mili. te. Sed ſi committat̉ vniuerſitas: ſic. ꝑ. l. j.§. cum vrbem. ff. de offi. pre. vrb. Adde p̄dictis quod notat Panor. in. c. irrefragabili de offi. ordi. ꝙ iuriſditio delegata non expirat mortē delegātis qn̄ fuit data ꝑ viam legis. ⁊ non ab homine: vt in c. gratum de offi. deleg. Ratio diuerſitatis. Nam homo morit̉. ⁊ eodem modo extinguit̉ eius dele gatio cum eo re integra cum nō fixerit radicem in ꝑſonam delegati. Sed lex nunꝙͣ morit̉. Pro hoc. c. ſi gratioſe. de reſcriptis. lib̓. vj. vbi patet ꝙ diſpo ſitio facta ſub nomine dignitatis non parit ꝑ mor tem hominis diſponentis. Et hec faciunt ad ſtatu ta per que cauſa quādoqꝫ delegatur alicui: vt per mortem ſtatuentium non expiret delegatio. Ideꝫ videtur quando exiſtētes in aliquo officio aliquid diſponunt per viam ſtatuti. vt per mortem. ſeu re uocationem illorum officialium. nō expiret illa di ſpoſitio. Secus ſi nō ꝑ viam legis vel ſtatuti. An aūt ep̄s poſſit delegare ⁊ cui? Uide de hoc s. Confirmatio ſacr̄i. ¶ Sed nunquid ep̄s poſſit delegare his qui ſunt in alieno ep̄atu? Rn̄. delegare poteſt ea que perti nent ad iuriſditionem voluntariam. ſed non po teſt eos compellere ad ſuſcipiendum eius commiſ ſionem. cum eis nihil precipere poſſit. Sed nō pōt eis delegare ea que ꝑtinent ad iuriſditionem con tentioſam. que non habent locū vt fiant in alieno epiſcopatu. ¶ Denunciatio. vide ſupra. Accuſare. et infra. It quiſitio. Epoſitum. Quomō ⁊ qn̄ reo di debet? Rn̄. reddi debet ipſa res depo ſita ad petitionem deponētis. Quod tū fallit in quatuor caſibus. Primus cum quis gladi um depoſuit: deinde furioſus factus ipſum repe tit. xxij. q. ij. ne quis. Secundus ſi deponēs fuerit deportatus. nam bona eius publicantur. ff. eo. bo na fides. Tercius cum fur depoſuit. ⁊ cum dn̄o in petitione concurrit. quia tunc potior eſt dn̄s: vt in p̄all̓. l. bona fides. Quartus qn̄ fur depoſuit apud illum cui ſurripuit. vel apud ꝓprietariū. vt ꝓbat̉ in l. bona fides. ¶ Depoſitori licet ꝓ voluntate ſua depoſitū reuo care: extra eo. bona fides. etiam contra pactum ap poſitum. quia poteſt penitere. ff. eo. l. j. Utens aū depoſito contra voluntatem deponētis: ſeu depo ſitum negans. cōmittit furtum. ⁊ cōdemnatus ef ficit̉ infamis. Primum ꝓbat̉ ꝑ. c. j. extra eo. Secū dum ꝓbat̉. l. qui depoſitum. C. eo. Idem eſt in pi gnore. Utrum depoſitarius teneat̉ ſatiſfacere deponē ti ſi res apud eum pereat? Rn̄. tenetur ſi commiſit dolum. vel latam culpaꝫ: vtputa. ſi deponis apud me ſeruum vinctum. ⁊ ego miſericordia motus ſol uo eum. ff. eo. ſi hominem. Item quādo depoſita rius res ſuas habet ſaluas. ⁊ depoſitas amiſit. pre ſumit̉ contra ipſum. quia ſuas clauſit in archa. de poſitas v̓o nō clauſit. Sed circa hoc iudex ex qua litate rerum ⁊ ꝑſonarum arbitrabit̉ doluꝫ affuiſſe vel ne. Quid em̄ ſi res depoſite erant precioſiores ſuis. ⁊ nō valens ſubuenire vtriſqꝫ. preelegit ſuas. nam ẜm ordinem charitatꝭ tenet̉ ſe magis diligere

Depoſitum ꝙͣ proximum. xxiij. q. v. ſi non licet. Sicut em̄ non tenet̉ quis animam ſuam impendere comodis ali enis. Ita non tenetur pati interitum rei ſue. vt ſal uet res etiam precioſiores ꝓximi ſui. Et ideo non poteſt dari certa doctrina. Quid em̄ ſi ſaluauit res viliſſimas. ⁊ non ſaluauit res depoſitas precioſas. Ideo iudex arbitrabit̉ ⁊cͣ. Hec Panor. in. d. c. bo na fides. Sed quero de qōne notabili. quid ſi in rebꝰ ſuis eſt plus diligens qͣꝫ cōis hoīm natura deſiderat. ⁊ in rebus depoſitis adhibuit diligentiam debitam quātū cōis hoīm natura deſiderat: an teneat̉: ſi ta lis res fuerit deperdita? Rn̄. Bar. in. l. qd̓ nerua. ff. depo. dicit ꝙ tenet̉ diligentiam p̄ſtare rebus de poſitis tantā: quantā ſuis. al̓s eſt in fraude p̄ſum pta. Et ẜm hoc videt̉ ꝙ diligentia ſua erit ſibi dā noſa. ⁊ ſic ſtultus erit melioris cōditionis qͣꝫ ꝑitus Dico ꝙ ſua diligētia nō eſt ſibi dānoſa. ſꝫ ſuus do lus p̄ſumptus exquo minorem dligentiā adhibet qͣꝫ in ſuis. qꝛ abſqꝫ bona fide eſt. Ide tenet glo. ibi. qd̓ eſt notandum. ¶ Depoſitum ſi fiat gratia deponētis tm̄. tunc de poſitarius non tenet̉ niſi de dolo et lata culpa. In quibuſdam tamen caſibus depoſitarius tenet de tlocū vt fantinai leui ⁊ leuiſſima. Primo cum depoſitarius obtulil ſe depoſito. tunc enim tenetur de leui culpa ⁊ leuiſ ideſupn̄. Accuſare et infra. j. ſima. cum videatur depoſitum factum gratia de poſitarij. Secundus caſus quando depoſitarius itum. Aunōtuūs aliquid recepit ꝓ cuſtodia. hoc em̄ caſu cōmuniter tenet̉. vt veniat leuis ⁊ non leuiſſima. quia contra : Rn̄ reddit ctus ille fit gratia vtriuſqꝫ: vt in. l. contractus. ff. de reg. iur. ⁊ facit qd̓ dictum eſt sͣ. c. Cōmodatum. ve nit ergo culpa in depoſito. ſicut in cōmodato. Ca ſus autem fortuitus non imputat̉ depoſitario. niſi p̄ceſſerit mora in reſtituendo. vel culpa: vel pactū. Et quo ad pactum. dic vt ſupra dictum eſt in cō modato. hec habentur in dicto. c. bona fides. ⁊ ibi Panor. uia tunc potior eſt dn̄s: vt in ¶ Ecccleſia non tenet̉ de depoſito etiam quando partus qn̄ fur de lapud ꝓprietariū. vt ꝓbat̉ in depoſitum fuit factum in pn̄tia p̄lati ⁊ capituli ni ſi aliqd̓ lucrū ſit eccleſia inde conſecuta ẜm Inno. voluntate ſua d ꝑ. l. licet. ff. de pecul̓. ⁊ mirat̉ Panor. ꝙ doc. nō pon derauerint hoc dictū Innoc. quod videt̉ ſatis no des. etiam co tabile. nam qn̄ eccleſia recipit aliqd̓ lucrum pōt di penitere. ff. ec cit contractus initus gratia vtriuſqꝫ. merito eccle ſia obligari debet. ſicut ex alijs cōtractibꝰ. Sed qn̄ fit gratiā deponentis tm̄. nō occurrit rō. quare ec num ꝓbat̉ ꝑ c cleſia debeat teneri. ſaltem vt ſit ꝑueniendū ad di ſtractionem rerum immobiliū. vel mobiliū p̄cio ſorum ex contractu p̄lati ⁊ capl̓i non inito ad vtili prit tſed ſ tatem eccleſie cōtra capl̓m. ſine exceptōne. xij. q. ij. pii.jjai Io. aūt an. diſtinguit. vtrū depoſitū ſit factū apud ſacriſtam deputatū ad cuſtodiā vaſorum. ⁊ tūc nō nō dr̄ factū eccleſie. ⁊ ſic eccleſia nō tenet̉. ſed oꝑtet ꝙ interueniat pn̄tia p̄lati ⁊ capl̓i. Si v̓o depoſitū ſit factum apud ſacriſtā deputatū ad cuſtodiaꝫ de poſitorum. tunc nō requirit̉ pn̄tia horuꝫ: ſatis eſt enī ꝙ a principio illum deputauerunt ad depoſita recipienda. ⁊ ſic Io. an. vna cum glo. in. c. j. eo. tit. ſentiunt eccleſiā obligari ex tali cōtractu inito gra tia deponentis tm̄. Et Panor. ꝓ cōcordia harum Fo. LIII. rum opi. dicit ꝙ eccleſia nō tenet̉. quatenus veniē dum ſit ad diſtractionē immobiliū. vel mobilium p̄cioſorum. ⁊ ſic ꝓcedit opi. Inno. Sed quatenus abſꝙ p̄dictorum diſtractōe. eccleſia ſatiſfacere pōt. puta de fructibꝰ eccleſie. eccleſia tenet̉. ⁊ ſic ꝓcedit̉ opi. Ioh̓. an. ⁊ glo. Si tn̄ eccleſia cōſecuta eſſet ali quā vtilitatē. dic vt in principio huius.§. ¶ An aūt extimatio in depoſito adijciat gradum. dic ꝙ ſic. ſicut ⁊ in cōmodato. Et dic vt dictū eſt sͣ. eo. Cōmodatū. ¶ Quid ſi plures depoſuerunt. Nunquid redde tur alteri eorum: ſi petet? Rn̄. ꝙ ſic. ſi hoc in depo nendo ſit actum. al̓s ꝓ ꝑte tm̄. qꝛ etiam duo here des ꝓ ꝑte agunt. ff. e. l. j.§. ſi pecunia. Si aūt duo deponant. hoc pacto. ꝙ nō reddat̉ vni ſine altero hoc feruari debet. vn̄ ſi reddat vni. neuter agere p̄t ſi depoſitarius negat ſe reddidiſſe. nec reddere co git̉ alicui. qꝛ nō illi cui reddidit. qꝛ ille nō pōt agere nec illi cui nō reddidit. qꝛ nō tenet̉ ſine alio redde re. hec Hoſti. Pone: poteſtas recōmendauit aliquem in car ceribus. poſtea dubitans. miſit familiam ſuam ad cuſtodiam carceris. An primus ſit liberatus a cu ſtodia? Rn̄. Bar. in. l. ſi vt certo.§. ſi de me. ff. co mo. dicit ꝙ ꝑ appoſitionem cuſtodis. nō videt̉ re miſſa cuſtodia: vt. l. ſi mei cauſa. ff. cōmo. Iteꝫ hoc facit ẜm Bar. ad. q. de locatore rōcini. qui cum rō cino miſit famulum. Utrum ꝑ hoc ſcholari cōdu cēti videat̉ remiſſa cuſtodia. Glo. in. d.§. ſi de me. videt̉ dicere ꝙ ꝓpter hoc non minus ſcholaris te neatur. Sed Barto. dicit ꝙ aut conſtat ꝙ locauit famulū ⁊ rōcinum. non autē eum appoſuit cauſa cuſtodie. ⁊ tunc negligētia nuncij. nō excuſat ſcho laris dolum. d.§. ſi de me. Quod intellige anteqͣꝫ ſcholaris reddat rōcinum. Si em̄ poſtꝙͣ ei reddi dit perit. non tenet̉: vt. d. l. ſi mei cauſa. Aut cōſtat ꝙ eum miſit. vt cuſtodē. ⁊ tūc ſi hoc fecit ab initio. ſcholaris nō tenet̉ de cuſtodia: vt patet ex p̄dictis Aut nihil apparet. ſed locauit rōcinum ⁊ famulū. ſimpl̓r. ⁊ tunc in dubio nō videt̉ remiſſa cuſtodia vt. l. pe. cum ſua glo. ff. vſufru. quēad. ca. Pone: quidam promiſit cōſtodire caſtrum vſqꝫ ad annum. finito anno obtulit domino. et domi nus ipſum non recepit. poſtea inimici caſtrum in uaſerunt. et deſtruxerunt. ſine dolo cuſtodis. An cuſtos teneat? et videtur ꝙ non. per. l. ſi mora. ff. ſo. matri. ſed nihilominus poteſt ſalarium petere. In cōtrarium facit. l. Item queritur.§. qui imple to. ff. loca. qꝛ remanendo in caſtro. videt̉ remanere in eadem cuſtodia. ⁊ eiuſdē qualitatis. quā primo p̄ſtiterat: vt. d.§. qui impleto. Sed primo tenebat̉ de culpa. que p̄ſumit̉ adeſſe. vt. l. carceri. et. l. fi. de cuſtodia reorum. ergo ⁊ nunc. Sed Dynus in. d. l. ſi mora. dicit ꝙ hoc habet locum. vbi non obtu liſſet domino. Idem dic in ſimilibus. que faciunt̉ ad multa. ¶ Quid ſi peregrinus intrat nauem vel tabernaꝫ et non oſtendit res quas habet. poſtea dicit ſe per didiſſe certas res. an debeat ſtari eius ſacramento Matheus in cle. ne in agro. de ſtatu mona. prout̓ recitat ibi Zab. dicit ꝙ non. per capl̓m fi. de iure

Detractio iur. Quia nō defert̉ iuramentum. niſi qn̄ p̄cedit ſe miplena ꝓbatio. ¶ Quid ſi res immiſſe ſunt in naui: ignorante can pone: vel nauta ⁊ ſint amiſſe furto? Rn̄. d. Car. in d. cle. poſt Spe. dicit nautā vel cauponē nō teneri ex eo: qꝛ nō tenet̉ niſi qn̄ ſibi conſignāt̉. l. j.§. nantā ff. nau. ca. ſta. Utrum depoſitario liceat vti re depoſita? Rn̄. depoſitarius vtendo. cōmittit furtum. ff. de cōdi. fur. l. quij furtum. ⁊ hoc intelligit̉ qn̄ eſt exp̄ſſe ꝓhi bitum. ne vtatur: al̓s nō. Si tn̄ putauit dn̄m per miſſurum. etiam ſi minus ꝓbabiliter hoc putauit ẜm Hoſt. Si tn̄ nō habuit cām putandi. p̄ſumit̉ contra eum. ff. de fur. l. qui vas.§. vetare. Item in tellige hoc. niſi deponat̉ qd̓ continet̉ numero. pon dere: vel menſura. ⁊ nō obſignet̉. hec em̄ excedunt fines depoſiti. ⁊ tranſfert̉ dn̄ium. ⁊ ſic vti pōt. Si v̓o obſignat̉: vel claudit̉. eo ipſo videt̉ ꝓhibuiſſe. niſi cōtrariū diceret exp̄ſſe: vt. ff. eo. l. licet.§. rei. Quid ſi res deterior reddit̉: Rn̄. reddita. nō vi det̉. ff. e. l. j.§. ſi res. Hoc tn̄ intellige. qn̄ deteriora tio facta eſt culpa depoſitarij. ¶ Heres depoſitarij tenetur de p̄cio rei depoſite ignorāter ab eo vendite. immo etiā ſi nō ſit heres: nihilominus ab eo id qd̓ cōſecutus eſt extorquet̉. ff. eo. l. j.§. vlti. ⁊. l. ij. iij. ⁊. iiij. ¶ Utrum peccet qui rem ſuā apud alium depoſi tam: vel etiaꝫ iniuſte detentā furtim accipit? Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxvj. Ille qͥ furtim accipit rē ſuam apud alium depoſitā. grauat depoſitarium. qꝛ ille tenet̉ ad reſtituendum. vel ad on̄dendum ſe innoxium. vnde manifeſtum eſt ꝙ peccat. ⁊ tenet̉ ad releuādum grauamen depoſitarij. Qui v̓o fur tim accipit rem ſuā apud alium iniuſte detentam peccat quidem. nō qꝛ grauet eum qui detinet. nec tenet̉ ad reſtituendū aliquid. ſꝫ peccat cōtra cōem iuſticiā. dum ipſe ſibi vſurpat rei ſue iudiciū iuris ordine p̄termiſſo. Et iō tenet̉ reo ſatiſfacere. et da re operam. vt ſcandalum ꝓximorum ſi inde ortuꝫ eſt. ſedetur. ¶ Contra depoſitum. nō eſt locus ꝯpenſationi.ſ. in totum: vel deductioni.ſ. ꝓ parte. licet cōpenſa tio admittat̉ in alijs. ſi cā eſt liquida. ita ꝙ facilem exitum habere credat̉: extra. eo. bona fides. Et ibi Panor. dicit. ꝙͣ compenſatio admittit̉ in omnibꝰ que ſaltem in ſuo genere recipiūt functionem. Ita ꝙ vna res ex toto poſſit fungi vice alterius. vt in his que conſiſtunt in numero: pondere: vel mēſu ra. In his v̓o que nō recipiunt functionem. ceſſat compenſatio. Exemplum: ſi teneris mihi reſtitue re equum. ⁊ ego teneor tibi reſtituere. l. certe non fi et compenſatio. qꝛ pōt affectio eſſe maior ad equuꝫ ꝙͣ ſit quantitas pecunie. Secus aūt qn̄ nullū poſ ſum p̄tendere intereſſe: vtputa. qꝛ tu mutuaſti mi hi pecuniā ⁊ ego tibi. l. vel quid ſil̓e. ¶ Querit̉ de. q. quotidiana. Quidam ſcholaris di miſit libruꝫ in ſcholis qui ſubtractus fuit. nunqͥd bidellus teneat̉ ad emendā?: videt̉ ꝙ ſic. qꝛ tenetur ad cuſtodiam ſicut cuſtos. Bar. in. l. ſi quis vxori. §. apud labeonē. ff. de fur. dicit ꝙ aut ſcholaris ſpe cialiter aſſignauit librum bidello. ant ſimpliciter di miſit libruꝫ in ſcholis. Primo caſu ſi bidellus reſti tuit librum ſocio ſcholaris conſueto vel familiari. ſi ille poſtmodum aſportauit. nō tenet̉. ar. l. euꝫ qui et in. l. argentum. ff. cōmo. Idem dic ſi aſſignauit eum alicui deferenti aliqd̓ ſignū ſcholaris. ⁊ bene nota hoc dictum ẜm Panor. in. c. fi. de fur. ꝙ licite quis reſtituit rem alterius deferenti ſignuꝫ illius. ad hoc bonus tex. cum ibi no. in. c. ſignificauit. de app. Quod puto verum: niſi res eſſet valde p̄cioſa qꝛ tunc defacili ſimplici ſigno nō debet credi. Aut ſcholaris nō aſſignauit ſpecifice libruꝫ bidello. Et tūc videt̉ adhuc poſſe diſtingui. ẜm. l. dn̄s. ff. loca. an bidellus obtulerit ſe ad cuſtodiam vel nō: vt in primo caſu teneat̉. In ſcd̓o nō. vel pōt dici aliter. ꝙ aut loquimur in bidello ſpāli. et tūc tenet̉. qꝛ ad hoc collectas ⁊ alia cōmoda conſequit̉. vt cuſtodi at libros. Si ergo reperit̉ in culpa tenet̉ ex mala cu ſtodia. Aut loquimur in generali bidello. Et tunc poſſet ꝓcedere opi. Bar. qꝛ officium ſuum nō ver ſatur circa cuſtodiā librorum. Sed dubitari poteſt quid in ciuitate ſenaruꝫ. vbi nō ſunt bidelli ſpecia les. ſed generales tm̄? Et puto aduertendū eſſe ad formam conſtitutionis. vt ſi tenentur cuſtodire li bros. ꝓcedat illa opi. al̓s ſecus. Hec Panor. in di cto. c. fi. Etractio. Detractores ẜm Rai. ſunt qui vitā et bonos mores aliorū cor I rūpere vel minuere nitunt̉. ¶ Detractio ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxiij. differta cōtumelia. dupliciter. primo qͣꝫtum ad modū ꝓpo nendi verba. qꝛ.ſ. cōtumelioſus manifeſte contra aliquē loquit̉. detractor occulte. ſcd̓o ꝙͣtum ad finē intentū ſiue ꝙͣtum ad nocumentū illatū. qꝛ.ſ. cōtu melioſus derogat honori: detractor fame. ⁊ dicunt̉ verba detractōis occulta. nō ſimpl̓r. ſed ꝑ cōꝑatio nem ad eum de quo dicunt̉. qꝛ eo abſente vel igno rante dicunt̉. etiā ſi corā multis al̓s dicant̉. Utrum detractio ſit peccatū mortale? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. ꝙ quia inter res tꝑales: fama videt̉ p̄ cioſior. ⁊ ꝑ eius defectum homo impedit̉ a multis bn̄ agendis. Ideo detractio ꝑ ſe loquēdo eſt pecca tum mortale. Contingit tn̄ qn̄qꝫ aliquis ꝓfert ver ba: ꝑ q̄ fama alterius diminuit̉. et nō eſt detractio formaliter loquēdo: vt ſi ꝓferat: ꝓpter aliqd̓ bonū vel neceſſariū. cum debitis circūſtantijs. Et ſic nō eſt peccatū. vt pꝫ in denunciatōe vel accuſatōe. Si aūt ꝓferat ex animi leuitate. vel ꝓpter aliqd̓ nō ne ceſſariū. non eſt pctm̄ mortale niſi forte verbum ſit adeo graue. qd̓ notabiliter eius famā ledat. Et p̄ci pue in his q̄ ꝑtinēt ad honeſtatē vite. qꝛ hoc ex ip̄o genere verborū habet rōnem peccati mortalis. ⁊ te net̉ ad reſtitutionē fame. ſicut ⁊ alterius rei: ¶ Si ad peccatū alterius qd̓ narrat. addit aliquid notabile. vltra mortale tenet̉ ad reſtitutionē fame ſi illud importat infamiam. ¶ Si peccatū alterius mortale. cum eſſet occultuꝫ manifeſtauit al̓s ad diffamādū. peccauit mortal̓r et tenet̉ ad reſtitutionē fame inquantū pōt. niſi il lud crimen poſtea ꝑ aliā viā eſſet publicatum. ¶ Si peccatū alterius occultū manifeſtauit alijs

Dyaconus non diffamandi intentione: vel al̓s nocēdi. ſed ex quadam loquacitate nō videt̉ mortale. niſi ꝑ acci dens. videlicet ſi ꝑ hoc ſequeret̉ diffamatio illius. vt qꝛ audientes publicant. Si defectus aliorū qui ſunt venialia cōiter reci tauit ex loquacitate: vel aliqua indignatiōe. nō eſt mortale. niſi intenderet etiā ſic infamare. ¶ Si accuſauit in iudicio vel denūciauit p̄lato cri men alterius. non zelo inſticie. ſed ex maliuolentia peccauit morialiter. ſed ad reſtitutionē nō tenetur. Hos quinqꝫ caſus habes ꝑ Arch. flo. VacoNIS. An liceat dyacono d corpus xp̄i deferre ad infirmū ⁊ eum cōi care? Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xiij. ꝙ diſpē ſatio huius ſacr̄i ex officio. nō conuenit niſi p̄ſbyte ris. Cuius rō eſt. qꝛ ipſe ſacerdos rep̄ſentat xp̄m qͥ fuit mediator dei et hoīm. Diſpenſatio aūt huius ſacr̄i eſt ad reconciliandū nos deo. vel ei nos forti us vniendum. ⁊ ideo ſoli ſacerdoti qui eſt media tor inter deum ⁊ ppl̓m cōuenit ex officio hoc ſacra mentum diſpenſare: de conſe. di. ij. ꝑuenit. Dyaco mpllaſecus hec p nis aūt cōuenire pōt in caſu.ſ. cum neceſſitate vr gente eis ab ep̄o vel p̄ſbytero concedat̉ hoc ſacr̄m ſctio. Lantuatui diſpenſare vel preſbytero longe poſito. ſi tn̄ neceſſi tas vrget. Laicis aūt diſpenſatio huius ſacr̄i. ſiue ivitā et bonos n̄ abſente p̄ſbytero. ſiue p̄ſente. ſiue iubente. ſiue nō. vel minuere nō conuenit. d. c. ꝑuenit. Laicus tn̄ poſſet corpus Tho ſcd̓a ſcd̓e q lixxiij xp̄i eleuare de luto: ſi caderet: quia in hoc ſibi reue rentiam facit. ¶ Ordinati a papa in dyaconos non poſſunt ab eo recedere: nec a curia romana ſine eius licentia.j. q j. filium. Ordinati autē a papa in ſubdyaconos nō poſſunt ſine licentia eius ab alio ordinari: ſiue ad ſuꝑiores ordines ꝓmoueri. extra de tem. ordi. cum in diſtribuendis. Et hoc eſt ſpeciale. propter excellentiam ordinatoris: vt ibi dicit̉ in glo. Licet tale?. Rn̄. ẜm autē hoc ſit onus. in multis tamen eſt honor. Pri mo quia nō poteſt talis ꝓpter crimen ab ep̄o depo ni. ſed cauſam inſtructam debꝫ remittere ad papā arg. iij. q. vj. ꝙͣuis. licet aliqui contradicant. Scd̓o quia nō poteſt ab alio ꝙͣ a papa ꝑpetuo ſuſpendi. ẜm Hoſt. extra de tem. or. ꝙ tranſlationē. Tercio quia nō niſi ſeptem teſtibus pōt conuinci. ij. q. iiij. vt ſi ꝓferat: ꝓpter al p̄ſul. ⁊. c. nullam. Quarto quia non poteſt cogi ab ep̄o reciꝑe ordines. ar. ix. q. iij. c. vlti. Quinto quia maior honor debet̉ ſibi qͣꝫ alteri. extra de ma. ⁊obe. mi leuitate. vel per tuas. Hec Ber. in. d. c. cum in diſtribuendis ctm̄ mortale niſiſe Nota ꝙ ſi ſubdyaconus pape de eius licentia. ab alio recipiat dyaconatū vel p̄ſbyteratum. ꝑdit hoc priuilegiū: qꝛ exqͦ ſunt mixta priuilegiū ⁊ ius cōe cō trariū. ꝑ̨dit vires ſuas priuilegiū ẜm Hoſti. ¶ Utrum aūt dyaconus ſolenniter indutus pro euāgelio. poſſit cantare in choro? Rn̄. glo. in. c. in ſancta. xcij. di. refert quoſdā dicere hanc ꝓhibitio nem tm̄ in romana eccleſia habere locum. Alij tm̄ de cardinalibus intelligunt. Hug. v̓o generaliter intelligit eſſe ꝓhibitum.ſ. cum ad legendū euang lium eſt indutus. qd̓ patꝫ ex illo verbo. qd̓ infra dr̄ intra miſſarum. Et cā huius conſtitutōis fuit ho neſtas. hec glo. Et ſic gl. videt̉ adherere opi. Hu. Fo. LIIII. quā approbat conſuetudo generalis. Iſpenſatio ẜm Ral. eſt iure relaxatio. vn̄ vocat̉ vulnus. qꝛ vulnerat ius cōe. xxiij. q. iiij. Ip̄a pietas ¶ Sed nunquid diſpēſatio ſit ius? Rn̄. ẜm Rai. diſpēſatio ẜm ꝙ eſt in diſpēſante eſt ptās ſiue actꝰ ptātis a iure cōceſſus. Sed ẜm ꝙ eſt in eo cū quo diſpenſatū eſt. ſic eſt ius priuatū.i. licētia vel ꝑmiſ ſio quedā alicui facta cōtra rigorē iuris. ſed non eſt ius cōe. ar. xxxiij. q. ij. interfectores. Utrū diſpēſatio ſit neceſſaria in occultis? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. In occultis in quibꝰ pōt diſpēſari. diſpen ſatio neceſſaria eſt. nō ꝓpter depoſitionē vitandaꝫ qꝛ occulta peccata vindictā non habent. ſꝫ qꝛ de eo ſuꝑ quo diſpenſatū eſt. accuſari quis nō pōt. ar. ex tra de fi. p̄ſ. ex tua. Alioquin etiā poſt ꝑactā pnīaꝫ poſſet accuſari. ar. xxxiij. q. ij. admonere. An aūt homicida oīno occultus indigeat diſpē ſatione? Et an ſic celebrās incurrat irregularitatē Rn̄. Uin. dicit ꝙ ſi quis ꝑpetrauit homicidiū oc cultum ⁊ pnīam egit: oīa delent̉ ꝑ pnl̓am. vn̄ iſte non eſt obnoxius eccleſie. qꝛ peccatū eſt occultum. xxxij. q. v. xp̄iana. nec deo. ꝓpter pnīam. quā ſuſce pit. Ideo celebrare pōt ⁊ vti ordinibꝰ. Sed contra hoc dictū Uin. multū vrget. c. fi. de tem. or. vbi dr̄ p̄ter reos homicidij. Et ideo ꝙͣtūcunqꝫ occultū ſit homicidiū. ⁊ ꝙͣtūcunqꝫ pnīam egerit. nō ꝓmouet̉ nec ſuſcepto ordine vtit̉. Lau. tn̄ ⁊ Io. vident̉ tene re opinionē Uin. vbi homicidiū eſt occultū. ⁊ ho micida egit dignā pnīam. ⁊ eſt ſecum ꝑ ep̄m diſpē ſatum. Et ad. d. c. fi. rn̄deri p̄t ꝙ loquit qn̄ talis ho micida nō egit pnīam. vel ſecum nō fuit ꝑ ep̄m di ſpenſatum. Panor. aūt in. c. ex tenore. de temp. or. dicit ꝙ qn̄ delictū homicidij eſt oīno occultū. ꝓut occultū diſtinguit̉ contra ꝓbabile. ⁊ tunc ſi habe mus reſpectū ad. l. ꝓmotōis publicā. Et tunc nul lus etiā homicida eſſet exp̄ſſe ꝓhibēdus. qꝛ talia ſo lus deus iudicat. Si aūt habemus reſpectū ad le gem ꝓmotiōis ꝯſcīe. ꝓut eſt informata ex. l. poſiti ua. talis nō pōt ꝓmoueri. niſi cum eo diſpēſet̉. hec Panor. Et intellige in hoc caſu de diſpēſatōe fien da a papa. nō ab ep̄o. qͦ ad illā irregularitatē tollen dam. Et vide ad p̄dicta ſingulare dictū Inno. in. c. cōſtitutis. el. ij. de app. vt refert Panor. in. c. cum nr̄is. de cōceſ. p̄. ꝙ homicidiū. ſeu irregularitas ſu ꝑueniēs titulo bn̄ficij nō priuat quē ipſo facto. ſed opus eſt ſnīa. ⁊ ſic homicida iuſte tenet bn̄ficiū do nec priuet̉. Pro hoc bene facit. c. clericis. ne cle. vel mo. ⁊. c. ex lr̄is. de ex. p̄. Sed ſi homicidium ſeu irre gularitas p̄ceſſit collationē. nō tenet collatio. qꝛ fa cta indigno. ⁊ inhabili quo ad excutionē officij: vt in. d. c. fi. ¶ Diſpenſationum aliqua eſt debita. aliqua ꝓhi bita. aliqua ꝑmiſſa. Debita eſt cum multorū ſcan dalū timet̉. l. diſt. vt conſtitueret̉. Caue tn̄ ne deci piaris in ſcandalo. Item debita eſt diſpenſatio ra tione temporis: perſone: vel pietatis: vel neceſſita tis: vel vtilitatis eccleſie. vel euentus rei. et de ſin gulis horum habetur prima. q. vij.§. niſi rigor. et capitulis ſeq. vſqꝫ ad.§. ecce. Et breuiter vbicunqꝫ

Diſpenſatio ſubeſt iuſta cauſa diſpenſandi. Diſpenſatio debita eſt. l. diſt. domino ſancto. Et licet ex cauſis p̄dictis diſpēſatio debita ſit ⁊ peccet prelatus non diſpen ſando. tn̄ ſubditi non habent ius petendi. niſi for te ſupplicando. Diſpenſatio v̓o ꝓhibita eſt vbicū qꝫ nō poteſt fieri ſine manifeſta decoloratione eccle ſie. Item vbicunqꝫ nō eſt iuſta cauſa diſpenſandi. j. q. vij. tali. ⁊. c. ⁊ ſi illa. ⁊. c. innotuit. de elec. Diſpē ſatio v̓o ꝑ miſſa eſt aliqn̄ in caſu. vt diſt. l. ſi quis p̄ ſbyter. multis caſibꝰ quibꝰ iura ꝑmittūt diſpenſa tionem. Quid ſi ep̄s diſpenſat indiſcrete? Rn̄deo ſi de hoc fuerit accuſatus. puniendus eſt pena depoſiti onis. lj. diſt. c. j. Sed Hoſt. dicit hoc habere locū: ſi monitus ſit incorrigibilis. ⁊ ꝓpter hoc ſuſpēſus: et ſnīam ſuſpenſionis contemnens. etiā in ſua con tumacia ꝑſeuerat. arg. extra de p̄ben. graue. vel di cta iura intelligunt̉. qn̄ ep̄s diſpēſat in eo qd̓ de iu re nō poteſt. ¶ An aūt ep̄us in caſibus in quibꝰ pōt diſpenſare conferendo bn̄ficium indigno. videat̉ diſpenſaſſe Rn̄. Panor. in. c. cū in cunctis. de elec. dicit ꝙ nō. immo venit puniendus. qꝛ contulit indigno. Ita determinat glo. notabilis. in. c. vnico. de eta. ⁊ qua li. li. vj. Secus dicit in principe. nam princeps con ferendo ſcienter indigno. videt̉ diſpenſare. dūmo do ꝑ lr̄as ſuas poſſit conſtare de certa ſciētia de in dignitate. vt notat Bald. in. l. barbarius. ff. de of. pͣſi. Secus in inferiori. Et ſic pn̄t reduci ad conco diam doc. varie loquentes. Ratio diuerſitatis eſt qꝛ princeps nō tenet̉ adhibere cauſe cognitionem in diſpenſando. ſed ſufficit ſola voluntas: vt inſti. de iure naturā.§. qd̓ principi. Ideo ſatis eſt quali tercunqꝫ appareat de volūtate principis. Et ſatis dicit̉ apparere. ſi ſciens eum inhabilem. eum ꝓmo uit ad officium ſibi legibus interdictuꝫ. Secus in inferiore. nam in diſpenſatione inferioris requirit̉ cauſe cognitio. nam diſpēſare idem eſt qd̓ diuerſa penſare. vnde ex ꝓprio ſignificato vocabuli. diſpē ſatio videt̉ conceſſa cauſa ſubſiſtente. ⁊ p̄miſſa cau ſe cognitio. an expediat ſic diſpenſare. al̓s non eſt diſpenſatio. ſed diſſipatio. vide tn̄ qd̓ notat Pan. in. c. p̄terea de te. co. vbi dicit ꝙ ſi ſuꝑior p̄miſit cau ſe cognitionem. videt̉ diſpenſatū. als ſecus. Et di cit hoc ꝓcedere. niſi inhabilitas eſſet notoria. vel fa moſa. ꝓ hoc glo. ſingularis. in. c. qui in aliqͦ. lj. diſt. que dicit. ꝙ circa notum: ep̄s ſolo facto diſpenſat. nō circa ignotum. Et addit. ꝙ ibi redarguunt̉ illi qui ex contemptu ordinant aliquos. nō examinā do eos. ⁊ tm̄ indiſcreta diſpenſatio redarguit̉. Ibi et in omnibus ſimilibus: Ideꝫ tenet Guil̓. de lau. Idem tenet Archi. flo. in ſum. dicens. ꝙ ſi p̄latus mittit ad ordinandum aliquem irregularem. ſi ex aucͣtate ſibi conceſſa poterat diſpēſare. ſi intendit diſpenſare. licet non dixerit illud verbū diſpenſo vel hmōi de facto diſpenſat̉ ẜm doc. ¶ Diſpenſatio in multis caſibus ꝓhibita eſt etiā ep̄is. Primus in homicidio. l. diſ. miror. ſiue iuſto ſiue iniuſto. ſi inde mors vel mutilatio membri ſe cuta eſt. Secūdus de eo qui duellum inijt. ſiue ob tulit. ſiue ſuſceperit. extra de pug. in due. c. ij. Si ta men mors vel mēbri mutilatio non eſt ſecuta. ep̄a poterit diſpēſare. Et ibi Panor. intelligit hunc ca ſum. quando clericus ſponte huiuſmodi duellum inijt. Secus ergo ſi aliquo facto neceſſitas fuit in euitabilis. quia cum tex. requirat ſpōtaneum actū ad depoſitionem. ergo non ſufficit factum. niſi ad ſit qualitas facti requiſita. Et per. d. text. patet. ꝙ epiſcopus non diſpenſat niſi in caſibus ſibi ꝑmiſ ſis. Nam ſi poſſet diſpenſare vbicunqꝫ ſibi non ꝓ hibet̉. fruſtra exprimeret̉. ꝙ ep̄s poſſit. De hoc ta men vide. jͣ. ep̄s. Tercius in ſymonia ordinis vel beneficij ſcienter per ſymoniam acquiſiti. ⁊ hodie per multas extrauagantes incurrit̉ excōmunica tio. ⁊ ſuſpenſio a quibus nullus preter romanum pōtificem abſoluere poteſt. Quartus in illo qui cū eſſet ſuſpēſus vel excōmunicatus damnabiliter ſe ingeſſit diuinis. de re iudi. cum eterni: ⁊ de ſen. ex. cum medicinalis. lib̓. vj. Quintus in clerico qui ex cōmunicatus accedit ad iudicium principis con tempto iudice eccleſiaſtico. xxj. q. v. ſi quis ep̄s. Se xtus in bigamo ⁊ viduarum ⁊ corruptarū maritis de biga. c. j. ⁊. iij. ⁊. xxxiiij. diſt. lector. Septimus in clerico nō ordinato miniſtrāte. talis em̄ miniſtrās in ꝑtinentibus ad ordinē quem non habet. depo nendus eſt. ⁊ amplius non ordinandus: extra de cle. nō or. mi. c. j. ⁊ ibi dicit Panor. ꝙ talis etiam te net̉ pena falſi. ſicut nō habens dignitatē ſimilat ſe habere illā: vt in. l. eos. ff. ad. l. cor. de fal. Quod fa cit contra eos qui veniētes de remotis partibꝰ di cunt ſe eſſe doct. vbi nō ſunt. puniunt̉ em̄ pena fal ſi. Sed cōtra hoc opponit̉. nam quotidie ſimplex clericus dicit epl̓am. Hoſti. dicit tex. illum intelli gendum. qn̄ in ſolēni apparatu nō ſubdyaconus dicit epl̓am. vel nō dyaconus euangelium. vel nō p̄ſbyter miſſam. Secus autē ſi ſine ſolēnitate dice ret epl̓am ⁊cͣ. Etiam alij dicunt. ꝙ ſi ſubdyaconus cantaret epl̓am ſolennieer ſine manipulo. ⁊ nō por rigendo calicem dyacono. vel ſacerdoti quod eſt ꝓ prium officium eius ⁊ principalis actus talis ordi nis. Et vbi eſt conſuetudo. ꝙ etiam in minoribus cantēt epl̓am illo modo. nō videt̉ irregularis. Se cus aūt vbi cum manipulo: vel porrigendo calicē: vel vbi nō eſt mos. hec Arch. flor̄. Idem dicas de dyacono. Circa aūt talem clericum nō ordinatum miniſtrantē. Panor. in. c. ij. eo. ti. dicit ꝙ ep̄s nō di ſpenſat ꝙ aſcendat ad ſuꝑiores ordines. ſed bn̄ di ſpenſare pōt. vt vtat̉ ordine iam ſuſcepto. Item di ſpenſat circa bn̄ficium. Et Inno. ponit regulam. ꝙ ep̄o quaſi ſemꝑ licet diſpenſare in bn̄ficio. nam diſpēſat cuꝫ homicida: vt in. c. ij. de cle. pu. in due. et. c. ſtudeat. l. di. De hmōi tn̄ clericis nō ordinatis miniſtrātibꝰ. vide. jͣ. ordinatus ſcd̓o ⁊ tercio. Octa uus in clerico ꝑ ſaltū ꝓmoto. Et ẜm Directoriā. li. j. hoc verum ſi ſciēter ꝑ ſaltum ꝓmotus in ordine nō recepto miniſtrauit. ⁊ non poteſt tunc niſi ꝑ ſe dem apl̓icam diſpēſari qͣꝫtum ad ordinem ſuſcipiē dum. ſed in ſuſcepto ordine ⁊ beneficio. pōt ep̄s di ſpenſare ẜm Io. Hoſti. ⁊ Arch. Si tn̄ talis mini ſtret in ordine nō ſuſcepto. ⁊ credebat ſe ꝓmotum gradatim ꝓbabiliter. tunc ep̄s poterit d̓. ſpenſare ſuo iure. Sic intellige. c. vnicū de cle. ꝑ ſal. promo.

Diſpenſatio ¶ Quid ſi puer ante legitimā etatē ſcienter fuit o dinatus ad ſacrum ordiueꝫ. nunquid adueniente etate pubertatis: teneat̉ cōtinere? Glo. in. d. c. vni co. tenet ꝙ ſic. qꝛ ſtatim an̄qͣ ordinaret̉ debebat cō tradicere. Ad hoc glo. j. q. j. pueri. vbi tenet doli ca pacē obligari. Sed Arch. ibi poſt Ug. dicit ꝙ aut ille adueniente pubertate. vult tenere clericatum. et gaudere priuilegio clericali. ⁊ tunc tenet̉ contine re. al̓s ſecus. Idem Panor. in. d. c. vnico. Et dicit ſe credere hoc eſſe de mente Inno. ⁊ Hoſt. qꝛ qͣꝫqͣꝫ doli capax poſſit obligari in alijs votis. vt no. In no. in. c. ſcripture. de voto. Secus tn̄ in voto conti nentie. qꝛ cum ante pubertatem nō habeat poten tiam coeundi. ⁊ ignoret quid ſit continere. non p̄t renūciare ei qd̓ neſcit. Nec ob. qd̓ dicit̉ ꝙ ordo ha bet votum continentie annexum. qꝛ illud verum ſi aliud nō impedit. Sed hic defectus etatis cōtra riat̉ voto tacite. ¶ Nunquid autē teneat collatio p̄ſbyteratus vel alterius ſacri ordinis. prius minoribus ordinibus nō receptis? Rn̄. Panor. vbi sͣ. de mēte glo. dicit ꝙ tenet collatio. licet nō debeat exequi tale ordinē vt in tex. ibi. Et ꝓ hoc facit qꝛ in primitiua eccleſia ẜm Inno. nō erant inſtituti minores ordines. ⁊ tn̄ erat ſacerdotiū. xxj. di.§. j. ¶ Nunquid aūt teneat collatio ordinis ep̄alis nō p̄cedēte ſacerdotio?: Glo. in. d. c. vnico. tenet ꝙ nō Sed cōiter tenet̉ contra glo. ꝙ teneat collatio ordi nis ep̄alis. licet ordinatus nō ſit ſacerdos. qd̓ etiaꝫ eos. ff. ad. l. cor. d̓ tenet glo. in. c. ſollicitudo. lij. di. naꝫ p̄poſteratio in collatione ordinum nō viciat. licet impediat execu tionem ordinū. Nonus in illo qui ordinē furtiue recepit. Et dr̄ quis ordinē furtiue reciꝑe ẜm doct primo qn̄ recepit ſine licētia ſuꝑioris. ⁊ ſine exami ne. vt qꝛ ingeſſit ſe cum multitudine ordinandorū ignorante ordinatore. ſcd̓o dr̄ quis furtiue ordina tus. ſi p̄ter conſcīam ep̄i. eodē die recepit minores ordines oēs. vel aliquos ſil̓ ⁊ ſubdyaconatum: vel duos ſacros. extra eo. c. ij. tercio qn̄ gradu omiſſo ſaltum facit. de hoc dictū eſt sͣ. ¶ An aūt ep̄s poſſit diſpenſare? dic ẜm Panor. in c. j. extra eo. Aut excōicatio non fuit lata. Et tunc ep̄us poterit diſpenſare iure ſuo. Si v̓o excōicatio Io. nō videt̉ ir erat lata. Et tunc ſi intrat religionē. ep̄s poterit di ſpenſare. non tn̄ iure ſuo ẜm glo. in. d. c. j. que vult ꝙ etiā cum eo qui intrat religionē nō poſſit ep̄s di ſpenſare. cum recepit ordinē furtiue. vbi excōicatō lata fuit. qꝛ tunc ſic ordinatus eſt irregularis. Se cus ſi fuiſſet cōminatio tm̄. Et hoc placet Panor. qꝛ ingreſſus religionis nō tollit defectū ꝓuenien cium. Et Innd p tem ex ꝓprio delicto. ſed tribuit facilitatem diſpen ſandi. De hoc tn̄. jͣ. Illegitimus. Si v̓o remanet in ſeculo. ⁊ tunc vt ꝓmoueat̉ ad maiores ordines. ſo lus papa diſpēſat. Idem Io. an. in ordine furtiue recepto. ſed in alijs prius habitis poterit ep̄s diſpē ſare vide etiam Panor. in. c. fi. eo. ti. ꝙ qn̄ quis eo dem die duos ordines ſacros recepit. ep̄s nō diſpē ſat ẜm Hoſt. Sed in prius ſuſceptis pōt ep̄s iure ſuo diſpenſare. niſi p̄ceſſiſſet excōicatio. Non ob. c. lr̄as. de tem. or. vbi recipiēs ſimul duos ordines ſacros ſuſpendit̉ tm̄ ab executione vltimi ordinis Fo. LV. ſic furtiue recepti. ⁊ in. d. c. fi. ſuſpendit̉ ab omnibꝰ ordinibus. Dico ꝙ illud. c. fi. loquit̉ qn̄ excōicatio p̄ceſſit. dictum aūt. c. lr̄as. loquit̉ qn̄ nulla excōica tio p̄ceſſit. ¶ Queritur. Quidam habitus fuit pro ſacerdote. nunc opponit̉ ꝙ non ſit ſacerdos. Iſte nō poteſt aliter ꝓbare ſe eſſe ſacerdotem. nūquid ſufficiat ꝓ bare illam cōem reputationē? Rn̄deo ẜm Inno. ꝙ ſi mouet̉ qd̓ de qualitate extrinſeca inherente ꝑ ſone. puta ꝙ talis nō ſit notorius. ꝙ aut eſt qō in ter alios. ⁊ ſufficit ꝓbare ꝙ ille cōiter habebat̉ pro notorio: vt in. l. barbarius. ff. de offi. preſi. Aut eſt qō cum ipſo p̄ſbytero. ⁊ tunc ſatis poteſt diſtingui inter antiquum ⁊ recens. nam difficillimū eſſet or dinato iam forte ſunt. xl. anni. ⁊ forte perdidit lr̄as ſue ordinationis ꝓbare ſe fuiſſe ordinatum. Deci mus. ſi quis excōicatus ordinem ſuſcepit. de ſent. ex. cum illorum. Eodem modo ſi ſuſcepit ordinem ſacrum exiſtens apoſtata a religione. qꝛ tunc excōi catus eſt. extra de apoſ. c. fi. Secus ergo de ordini bus minoribus. Undecimus ẜm Directoriam in eo qui ſciēter recepit ordinem ſacrum ab eo qui re nūciauit ordini ⁊ dignitati. eo. ti. c. j. Duodecimus cum eo qui ſcienter celebrat in loco ſuppoſito inter dicto: de ſen. ex. is qui. lib̓. vj. Terciuſdecimus cuꝫ filijs p̄ſbyterorū ⁊ illegitime natis: vt in ſeculo ad ſacros ordines ꝓmoueant̉. vel vt beneficia habe ant. cum cura animarū. vel in religione. vt habeāt dignitates. extra de fil̓. preſ. c. j. ⁊. fi. ⁊. c. is qui. li. vj. Quartuſdecimus cum ſuſpenſo in concilio. extra de p̄ben. graue. Quintuſdecimus cum eo qui ſen tentiam ſanguinis dictat. vl̓ ſcribit. vel artem ciru gie exercet. vel purgatiōi vulgari ⁊ vindicte aucto ritatem. vel benedictionem ⁊ p̄ſentiam ſui exhibet extra ne cler. vel mona. ſnīam. extra de homi. tua. Hoc verum. ſi homicidium vel membrorū detrū catio ſequat̉. Sextuſdecimus. vt duo p̄lati vni ec cleſie. equaliter p̄ſint. xxj. q. ij. c. pe. Septimuſdeci mus. vt ꝙ vnus habeat plura bn̄ficia cum cura. extra de p̄ben. de mulcta. Excipiunt̉ tn̄ quidaꝫ ca ſus quos habes sͣ. Beneficium primo. ¶ Sunt alij caſus diſpēſatōis ad papā ꝑtinentes in quibꝰ raro. immo nunqͣꝫ diſpenſat. Primus qn̄ qͥs ſciēter bis ſe baptizari ꝑmiſit. de ꝯſe. di. iiij. eos et. c. qui bis. Et idē ſi ignorāter. ⁊ poſtea cum ſciuit ratū habuit. Sil̓r qui bis ſciēter recepit eundē or dinem.j. q. vij. ſaluberrimū. Idē etiā intelligas de recōfirmato. ar. lxviij. di. c. j. ⁊ de ꝯſe. di. v. dictum. Scd̓s eſt cum quis ad ſubuertendū fidē ſe fecit ab hereticis ordinari.j. q. vij. cōueniētibꝰ. Tercius de ſymoniaco ex ꝑte vtriuſqꝫ. vnde v̓. Siue bis ordo det̉. ſiue baptiſmus iteret̉. Siue vt vertat̉: fidei ſta tus. ordo petat̉. vel ſi vt p̄ſtet̉. vtrinqꝫ ſymon oꝑet̉ vt diſpenſet̉ ſpes irrita ꝓrſus habet̉. ¶ Utrum ep̄us poſſit diſpenſare cum his qui pa tiunt̉ defectum in etate? Rn̄deo ẜm Io. an. ꝙ ali quis poſſit ꝓmoueri ad ep̄atum ſi non compleue rit. xxx. annum. ſolus papa diſpēſat: extra de elect. cum nobis olim. Sed ꝙͣtum ad alias dignitates. ſi tn̄ ſint ſine cura. poſſunt ep̄i diſpenſare cum his qui cōplenerūt. xx. annum. de eta. ⁊ quali. ꝑmitti

mus. li. vj. Et hoc ſi aliud non obſtat canonicum: vt ibi. Ꝙtum v̓o ad parochiales eccleſias nō pn̄t vt idē Io. an. notat in. c. lꝫ canon. de elec. li. vj. An autem ſufficiat ꝙ annus. xx. ſit inchoatus? dic ꝑ. d. c. ꝑmittimus. ꝙ non. ſed requirit̉ ꝙ cōple tus ſit ꝑ verbū: ibi cōpleuerint. Secus aūt in etate q̄ requirit̉ ad ordines ſuſcipiendos ꝑ glo. in cle. ge neralem. de eta. ⁊ qua. ⁊ ꝑ tex. ibi. qui loquit̉ ꝑ ver bum. Inno puta in.xviij. quo ad ſubdyaconatū. In. xx. quo ad dyaconatū. In xxv. qͦ ad ſacerdoti um. Et dicit glo. ibi. certum eſt em̄ ꝙ maior. xvij. eſt in anno. xviij. nec lr̄a requirit ꝙ ſit. xviij. anno. rum. ſed in. xviij. hec glo. Sic ergo ẜm glo. eſt ma gna dr̄ia. an quis ſit. xviij. annorū. ⁊ an ſit in. xviij anno. nam in primo caſu requirit̉ ꝙ compleuerit. xviij. annos. In ſcd̓o nō. ſꝫ ſufficit ꝙ inchoauerit. Et Io. de lig. in. d. cle. latius hoc declarat. dicit em̄ ꝙ qn̄ a lege ꝓfert̉ etas. ꝑ v̓ba ablatiua: vt in xviij. anno. ſufficit etiā inceptum. Si ꝑ verba genitiua. puta. xviij. annoruꝫ. oꝑtet ꝙ ſint cōpleti. ff. de ma. te. l. ſi ita ſcriptū fuerit. ⁊ Bar. in. l. ſi cui. ff. de le. pri mo cōcludit. ꝙ cum ꝓfert̉ tp̄s a lege vel ab hoīe. ſi cōſtat de mente. illa ſeruet̉. Si nō conſtat. ⁊ ꝓfert̉ in genitiuo. cōpleat̉. Si in ablatiuo cum p̄poſitōe in. ſufficit inchoari. Si in ablatiuo ſine p̄poſitōne. requirit̉ ꝯpletio: vt in cle. j. de ſeq. poſ. Si in accuſa tiuo cum p̄poſitōe. ad. ſufficit inchoari. l. qui filiū. ff. ad tre. Si in accuſatiuo. cum verbo ſignificante rem ꝑfectā: vt dictōe. ꝑ. vel cum futuro cōiunctiui requirit̉ annus cōpletus. ff. de condi. ⁊ de. l. nō pu tabam. ⁊. l. ſi in annos. Si in accuſatiuo ſine verbo notāte ꝑfectioneꝫ. ſi de fauore. hr̄ annus ceptus ꝓ completo. Secus in odio. l. ad rem publicaꝫ. ff. de mū. ⁊ ho. Predicta faciūt ad. q. de qua al̓s multū dubita ui. Dicit̉ in cōſtitutōibꝰ familie. ꝙ nullus ꝓmoue atur ad officiū cōfeſſionis vel p̄dicatōis. niſi ad mi nus ſteterit in religione ꝑ. v. annos. an requiratur v. inceptus vel cōpletus? Dic ꝑ p̄dicta ꝙ requirit̉ annus cōpletus. qꝛ dictio. ꝑ. ſignat rem ꝑfectaꝫ. vt dictum eſt. qd̓ nota. ¶ Quid aūt dicendū in caſibꝰ in quibꝰ requirit̉ an nus cōpletus. et anno illo accidit biſextus. An illi duo dies cōputabunt̉ ꝓ vno? Panor. in. c. querēti de of. del̓. dat regulā ꝙ vbi a iure dat̉ annus intel ligit̉ de. ccclxv. diebꝰ continuis. nec curandū eſt ꝙ anno illo currat biſextus. ⁊ eſt bonus tex. in. l. cum heres.§. ſtichus. ff. de ſta. li. Sed idē Panor. in. c. queſiuit. de ver. ſig. latius declarat. ꝙ aut terminꝰ ſtatuit̉ ꝑ numerū annorū. vel menſium ⁊ ẜm opi. glo. diſtinguamus inter fauorabilia ⁊ odioſa. Nā in fauorabilibꝰ. ſi accidat biſextus. duo dies cōpu tabunt̉ ꝓ vno. Si in odioſis. tūc annus intelliget̉ de.ccclxv. diebꝰ. licet illo anno contingat biſextus. Si aūt terminus ſtatuit̉ ꝑ numerū dierū. puta ꝙ ſeruiat vel ſtet ſuſpēſus ꝑ. xl. dies. ⁊ tunc tam in fa norabilibꝰ qͣꝫ in odioſis nō cōputant̉ ꝓ vno. qꝛ in veritate plures dies ſunt. Quid aūt dicendū de menſe? Dic ẜm glo. ſingu larem in. c. ꝙͣ ſit. de elec. li. vj. q̄ dicit. ꝙ fiet cōputa tio ẜm ꝙ menſes occurrunt. Sed pōt dari ſo. p̄ce Diuortium dens: caſu qͥ illo menſe accidat biſextus. vt eſt mer ſis februarij. nam in fauorabilibꝰ cedent pro vno. In odioſis aūt ſecus. vt ſi dicat̉. ſtet ſuſpenſus. per menſem. vltima die poterit celebrare ꝓut etiam te net Dir. li. iij. tit. vj. ꝑ. l. cum heres sͣ. all̓. vbi habet̉ ꝙ ſi libertas relicta ē tibi: vt vno anno ſeruias. di es ille nō computabit̉ in anno biſextili. ſed. ccclxv. dies. ¶ An aūt ep̄s poſſit diſpēſare ſuꝑ etate quo ad or dines? Glo. in cle. generalē. p̄all̓. dicit ꝙ nō. Ideꝫ Pau. Et in hoc ep̄i multū infeſtant̉ maxime a reli gioſis. qui fauore religionis putant hoc eis deberi Sed idē ius eſt in eis qd̓ in alijs. hec Car. in. d. cle. generalem. ¶ Utrum ep̄s poſſit diſpēſare cum his qui pati unt̉ defectuꝫ in ordine? hoc eſt ꝙ rōne ordinis eis deficiētis nō pn̄t eligi ad aliqd̓ officium ſeu digni tatem eccleſiaſticā ſicut eſt regulariter ꝙ abbas dꝫ eſſe ſacerdos: extra de eta. ⁊ qua. c. j. Rn̄. ẜm Ioh̓. an. in ep̄atibꝰ ſolus papa diſpenſat: extra de off. le. ꝙ trāſlationē. ⁊ de ex. pre. ſicut vnire. Sed quo ad alia pōt ep̄s. extra de eta. ⁊ qua. p̄terea. vbi dr̄. ꝙ lꝫ ad regimen parochialis eccleſie nō debeat aliquis niſi ſit ad minus ſubdyaconus admitti. diſpenſa tiue tn̄ in minoribꝰ ordinibꝰ cōſtituti conſueuerūt aſſumi. dum tn̄ tales ſint ꝙ infra breue tp̄s poſſint in p̄ſbyteros ordinari. ¶ An aūt abbates et alij inferiores p̄lati ep̄is poſ ſint diſpēſare. circa ſuos ſubditos in aliqͥbꝰ caſibꝰ? Dic ẜm Panor. in. c. at ſi. de iudi. ⁊ in. c. cum lator. de eo qui fur. or. re. poſt Innoc̄. ⁊ Hoſti. ⁊ eſt cōis opinio ꝙ abbas vel alius p̄latus inferior nunqͣꝫ di ſpenſat. niſi in caſibus a iure exp̄ſſis. qꝛ grauiora re ſeruata ſunt ep̄is: vt in cle. j. de priuil̓. ⁊ in. d. c. at ſi et in. c. cum ex eo. de elec. li. vj. IuortiūMNem Rai. multiplici 1S ter habet fieri. nā aūt diuidit mr̄imoniū in totū. Ita ꝙ vterqꝫ coniugū contrahe re pōt. vt in maleficiatis: vel ſaltem alter: vt in fri gidis. Aut dirimit in ꝑte.ſ. quo ad mutuam ſerui tutem coniugalis debiti: ſeu cohabitatiōis. Ita tn̄ ꝙ neuter eorum contrahere pōt. ſicut in his qui ſe ꝑant̉ ꝓpter adulteriū cōmiſſum. vel cā religionis poſt carnalē copulam. nam ſi an̄ carnalem copulā alter coniugum fieret religioſus. alter contrahere poſſet. ¶ Quando vir petit diuortiū allegans frigiditatē ſuam quō ꝓcedet̉? Rn̄. ẜm Ho. vir hoc ꝓponēs debꝫ eſſe maior annis. xviij. qꝛ in hoc caſu reputat̉ plena pubertas. Et ſi quidē mulier hoc ip̄m con firet̉. dabit̉ a iudice tp̄s arbitrariū. vt vnius men ſis: aut trium: aut anni ꝑ qd̓ ſil̓ morent̉: ⁊ poſtea iu rabit vir ſe nō poſſe cognoſcere mulierē: nec moue ri ad appetitū coitus. nam ſi aliquotiēs moueret: licet nō poſſet ꝑficere: nō eſſet naturaliter frigidus ſed ꝑ maleficiū impotēs. Mulier v̓o iurabit ꝙ nu ꝙͣ aliquo mō ꝑcepit ip̄m ad hoc moueri. et vterqꝫ ꝙ diligētiā adhibuit ad hoc. ⁊ vterqꝫ habebit ſeptē ꝓpinquos ſeu vicinos bone fame qui iurabunt ſe credere ꝙ illi iurauerūt verum. ⁊ ſic diuortiū cele

Diuortium brabit̉. ⁊ mulier nubet in dn̄o. ſed viro mandabit̉ ne aliquā ducat. Et ſi duxerit ⁊ cognouerit: reus ꝑ iurij habebit̉. et prius matrimoniū reꝑandū erit. Ita tn̄ ꝙ vxor pōt eum repellere ꝓpter cōmiſſum adulteriū. arg. xxxij. q. j. de bn̄dicto. Hoc dico niſi vxor qn̄ fuit cōfeſſa frigiditatē: fuiſſet conſcia frau dis. qꝛ ſi hoc fuiſſet nō poſſet eum repellere. arg. ff. de adul. l. ſi vxor.§. iudex. ⁊.§. fi. ¶ Quid ſi mulier negat frigiditatē viri. ⁊ aſſerit ſe ab eo cognitam? Puto ſtandū verbo mulieris. q videt̉ ꝙ nō aſſereret niſi verum eſſet. eo ꝙ p̄iudici um ſibi faceret.ſ. de habendo impotentem virum Item cum rea ſit: ⁊ ſi nihil ꝓbauerit. abſoluēda eſt vt. vj. q. vlti. actor. alioquin multi incurrerent ꝑiu rium: vt poſſent ſeꝑari ab vxore. Hec vera niſi fo te maritus conuincat mulierē ꝑ aſpectum corꝑis. Si aūt mulier diuortiū petat ꝓpter frigiditatē viri et vir hoc fatet̉. fiet vt ſupra dictū eſt. et celebrabit̉ diuortiū. ſed ſi vir poſtea cum alia contraxerit am cotex. ptt. ſicu bo cōiuges rei ꝑiurij habebunt̉. ⁊ pnīa iniūcta ad tira deeta. ⁊ ou priora conubia reuertent̉. extra de frigi. c. laudabi lem. Quod ſi vir negat ſe frigidū ⁊ aſſerit ſe cogno uiſſe vxorem. ſtandum eſt verbo viri: qꝛ caput eſt mulieris. extra de deſpon. impub̓. continebat̉. niſi mulier ꝑ aſpectum corꝑis ꝓprij ꝓbet ſe virginē. ex ſt qunſra beene pp̄opi tra de ꝓba. ꝓpoſuiſti. que ꝓbatio debet caute fieri tſes et alij inferiores p̄ſati e ꝑ duas vel plures matronas honeſtas: ⁊ de hoc pe ritas. extra de fri. c. fi. ⁊. ff. de ven. inſpi. l. j. quia hec ca ſuos ſubditos in res occulta eſt. ⁊ qꝛ manus ⁊ oculus obſtetricū qn in. c. at fi. de iudi. ⁊ in. qꝫ in hoc fallit̉..xxvij. q. j. nec aliqua. Sed ſi mulier nnoc. ⁊ Hoſti. ⁊ eſto non allegaret frigiditatem viri. ſed potius diceret a vel alius p̄latus eum ſectum vel caſtratum fuiſſe. ſiue defectum mē aſibus a iure exp̄ bri patientem anteꝙͣ eam cognoſceret. ⁊ ſic diuor s: vt in de jͣ. de pr. tium peteret. vir v̓o hoc negaret. certe nō oportet ſtare dicto viri. eo ꝙ ꝓbari pōt ꝑ aſpectum. ¶ Quid ſi ꝑ virum vel mulierē petat̉ diuortiū ꝓ IIluliſen Ai nulepio. pter artitudinē mulieris? Rn̄. vocabunt̉ matro ne fidedigne atqꝫ perite. ⁊ iurabunt ꝙ diligēter in quirent ⁊ referēt. an ſit arta: ⁊ an poſſit fieri mater. Et ſi dixerint ꝙ nō ſit arta. nō ꝓcedet̉ ad diuorti um. Si aūt dixerīt ꝙ ſit arta. ⁊ ꝙ nō poſſit fieri ma ter. incōtinenti pōt fieri diuortium. ⁊ dabit̉ viro li centia contrahendi cum alia. ſed mulieri continen tia indicet̉. vt extra de fri. fraternitatis. Si tn̄ poſt am. nam ſi an̄ carnalem ca diuortium mulier inueniat qui poſſit hmōi ſeras ius alter cantri reſerare. reꝑabit̉ primum matrimoniū qd̓ verum fuit etiam ſi vir acceꝑat aliam. arg. in. d. c. fraterni it ſuatij: ſecpuſi tatis. ⁊ ibi Panor. tenet cum glo.ſ. qn̄ prior vir erat ſil̓is illi qui aperuit al̓s ſecus. Sed Inno. ⁊ Hoſt xt Rn̄ fm. Ho. vi hec pin tenent oppoſitum exquo facto humano eſt facta nis. xviij. qꝛ in hoc ciſu reput apta primo viro. Ideo debꝫ illa illi reſtitui. nam ſa Etſi quidē tis eſt ꝙ ſine periculo corꝑali potuit cognoſci. Et ex bitrinū it vnius n ponit Hoſti. abſqꝫ periculo corꝑali.i. morte quaſi velit ꝙ ⁊ ſi cum periculo ſit reddita apta. exquo tn̄ mortem non incidit. eſt reſtituenda primo. Et ita cōiter tenent doct. Sed dicerem hoc dictum ꝓce dere ex p̄ſumptione. qn̄ non conſtat de differentia ler vpiinbit ꝙ nu inter vtrunqꝫ virum. nam ſi vir eſt adeo carnoſus ꝙ nunꝙͣ potuiſſet deflorare virginem aut mulie rem ſine periculo mortis. ſcd̓s v̓o vir gracilis potu it eam cognoſcere. tunc puto ꝙ nō ſit reſtituenda abbrA ꝯ. x β ꝯ. z Caū ꝓt̓ tōtinēn.. 4c. O Fo. LVI. primo. licet ꝑ frequentē vſum cum ſcd̓o ſit reddita apta primo. hec Panor. ¶ Quid ſi petat̉ diuortium ꝓpter maleficium. vt qꝛ vir poteſt cognoſcere alias ⁊ nō ſuam? Rn̄. de bet primo confiteri. qꝛ forte hoc contingit ꝓpter ali quod peccatum eoruꝫ. xxxiij. q. j. ſi ꝑ ſortiarias. Et ſub recepto ſacr̄o iniunget̉ eis: vt ſimul cohabitēt et bona fide debet oꝑam ad debitum carnale. ⁊ ſic ꝑ triennium ſimul habitabunt. Quando aūt inci piat currere illud triennium. Hoſti. dicit ꝙ a tēꝑe pacte pnīe ⁊ monitionis facte ꝑ iudicē. ſed Inno. Uin. ⁊ Ab. dicunt ſufficere. ꝙ ꝑ trienniū cohabi tauerint ſiue ante. ſiue poſt. Et hoc placet Panor. in. c. fi. de frig. ꝑ illum tex. Debet tn̄ poſt pnīam in iunctam dari ꝑ iudicē aliqd̓ tp̄s arbitrarium ad ſi mul cōmorandum. Et dicūt aliqui neceſſario nō requiri. vt iſtud triennium ſit continuum. vn̄ ſi in triennio fuit maritus abſens in ꝑegrinatōne ꝑ. v. menſes. poterit illud tp̄s ſuppleri ab anteriori tꝑe al̓s tolleret̉ ꝑegrinatio ⁊ alia negocia neceſſaria. Et credo ꝙ hoc fuerit de mēte lr̄e. ſed quo ad corticem videt̉ lr̄a innuere contrarium. dum requirit trien nium continuum ⁊ nō interpolatum: hec Panor. Nota etiā Panor. in. c. fraternitatis. ⁊. c. fi. de fri. et male. ꝙ exquo vir ⁊ vxor cohabitauerunt ꝑ triē niū: nec potuerunt matrimoniū conſummare. pre ſumit̉ impedimentum ꝑpetuū. nam vt dicit Gof. Sepe impedimēta iſta ſunt ꝑpetua. vt qn̄ mortu us eſt ille qui fecit. vel qn̄ maleficium ꝑditum eſt: vel ſi fuit datum in potu vel cibo. Item cum ipſe auctor ſolus poſſit tollere. non videt̉ poſſibilis re motio. cuꝫ pendeat ex facto vnius. Et ideo tene ꝙ ꝓpter maleficium p̄cedens matrimoniū. poſſit fie ri ſeꝑatio ſeruatis tn̄ his que habent̉ in. d. c. fi. Et p̄ſumit̉ maleficium preceſſiſſe matrimoniū. exquo matrimoniū nō eſt conſummatu. Quo ꝑacto ite rum accedēt ad ep̄m. iurantes ꝙ ſicut ꝓmiſerunt: fecerunt. ⁊ nō potuerunt coniungi. ⁊ tunc adiucto ſacr̄o ꝓpinquorum. celebrabit̉ diuortium et dabit̉ nor. in. c. laudabilem de fri. ꝙ vbi impedimentum ¶ Q ijp̉. 4 ad ſiꝑacōeꝫ vio vtriqꝫ licentia cōtrahendi. d. c. fi. Nota tn̄ ẜm Pa pōt in principio ꝓbari. nō eſt opus ꝙ cohabitent ꝑ mortiꝰ riuibꝰ. vti al̓ix v ꝑ triennium vel ꝙ inducant conſanguineos ad iu mvibꝰ 2atā rhrate ⁊ligion randum. puta ſi ꝓbatur ꝙ vir habet membrū ari li4º ꝯſentict. Zmaꝙ ⁊ ſcl̓a dum. vel ex toto ſit ſectus: vel quid ſimile. nam fru fncat̉ al̓niꝰ yRſſiorꝫ Edo ⁊ Rne Ani ex ꝑcūr An̄qꝫ. cōt ſtra expectat̉ euentus: cuius nullus induceret̉ effe laDicāt&6dot. ꝙqdi ctus: vt in. c. cum contingat. de offi. dele. Quod int ꝓg. Rocꝫ. 7. p A2. 42 ſi aqͣ. ꝓp tellige in impedimento ꝓpter maleficium. quia cū 2.de. P en illD L illud ſit accidentale. ⁊ poſſit remoueri ad tempus. v. 2. 6 5. 8 O alio tōtraxriſſi debent ſemꝑ prius cohabitare ꝑ triennium. iuxta ⁊ꝯſix. Aſit̉. 4ꝛ an̄ nu b ē formam. d. c. fi. ¶ Quid ſi alter coniugū nō vult cohabitare? Dic .j. ꝓfe. ſſiorꝫ qua q̓b actibꝰ cac. 0215 9 d. ſſol. vt v2. .9. IIc. Exy. ꝯºſii illum eſſe excōicandū ꝑ quē ſtabit. ⁊ cautionē ido 1. Fatoro̓. ⁊ qrilia d. el. iq. neam exigendā: vt cohabitēt. ⁊ carnale opus attē ylata. xibi ſix. t̓a ve ter xxc tent. ar. vt lit. nō conteſt. qm̄. .. A quibM ꝙͣ a) ¶ Quid ſi eccleſia decepta ꝑ aliquas falſas ꝓbatio ꝓbatōiꝰ dꝫ bꝝra. i. ꝑ..px xxi nes. vel hmōi celebrat diuortiū. ⁊ poſtea vir factus ꝑitl̓ꝫ ꝯtixentic. altiꝰ. ⁊ ipte eſt ſacerdos. deinde comꝑtum eſt ꝙ eccleſia fuit de fraº 4 poſſet 40 y E A cepta. nūquid iſte ſacerdos reſtituet̉ vxori eum re d. mo x io a§ vā g6 27. 2τ r petenti? Rn̄. ẜm Ray. ſi nō poteſt induci ad con Iors æt M . ſpō ſ diſtij rut de volātatē a̓9. 83. ll. xxij 2 ſ a tinentiam. reſtituet̉. quia etiā monachus reſtitue xo. 53 o V.ll.. d. 428 O9 ℟μo2 L. R.g. ꝟ7aμ.v.v. c atv. yFOtꝑ9 4ꝓfnatnect ꝰ x. Ftap 2 ſpc

retur ſibi. ⁊ tenebit̉ iſte reddere debitum. ſed nō de bet exigere. qꝛ quantū in ſe eſt ſolennizauit votum At ſi poſito p̄dicto caſu. mulier quidem non repe tat virum. nunquid vir poterit repetere vxorem? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. ꝙ nō. qꝛ vir ꝑ ſacri ordinis ſuſceptio nem p̄iudicauit ſibi. de hoc dic vt. jͣ.§. ꝓxi. ¶ Pone ꝙ mulier credēs diuortium iuſte celebra tum. ingreſſa eſt monaſterium. An comꝑta verita te de iniuſto diuortio: poterit virum repetere iam in ſacris ordinatum vl̓ factum monachum? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō. quia falſa cauſa nō impedit votū mo nachatus. ar. extra de voto. magne. ⁊ extra de con uer. coniu. ex parte. el. ij. Sed cōtra ibi arguit Pa nor. qꝛ exqͦ ex falſa cā iſta mulier fuit inducta ad in greſſum religionis. nō valuit ingreſſus. arg. op. in c. ex parte aſtenſis de conceſ. p̄ben. Nam vbicūqꝫ poteſt quis gerere actum vno iure. ſi explicat alio iure incompetenti. nō valet actus. Ratio. quia ibi deeſt intentio. ⁊ in dependentibus a volūtate. ma gis conſiderat̉ opinio qͣꝫ veritas: vt in. d. c. ex par te aſtenſis. ⁊ ibi colligunt doc. cōiter. ꝙ ſi iudex fert ſnīam exprimendo cauſam nō concludentem. illa ſnīa eſt nulla licet ex cauſa nō expreſſa poſſit iuſtifi cari. Et ideo cautum eſt nō exprimere cām in ſnīa Et ſi vis exprimere ad decorem tuum conſeruan dum ſaltem addicias dictionē. maxime: vt ex plu Addicio e̓t ꝑ ribus cauſis. maxime ⁊cͣ. nam tunc videris motus gL⁊ c vde 82 non ſolum ex cauſis exp̄ſſis: ſed ex al̓s tacitis. nam v2 4lA bi 4.btū. cum quis exprimit plures cauſas in ſnīa: quarum 2.tā. vna facit: alia nō: ſnīa ſuſtinet̉ ꝓpter cām exp̄ſſam. xit. ꝙ Rvt eſt text. notabilis in. c. ꝑ tuas. qui fi. ſint le. Sed or y.ſex fora ad. d. c. ex parte: de conuer. coniu. Panor. Rn̄dit Mud.. Nl ꝙ illa mulier potuit moueri ex duplici cā ingrediē 4 ſib. Tuitiue do religionem. Prima ⁊ prīcipalis. vt ſeruiret deo 2ōtil⁊. nº peſſ. Alia ꝓpter lepram alterius. credens matrimoniuꝫ 720L Aij.dz ſolutum. quod erat falſum. Et iſta ſcd̓aria erat po Oꝫ voſtꝙͣ ſn a Siuortius impulſiua. qͣꝫ finalis. vnde licꝫ ceſſet cauſa im ci Acteli pulſiua. nō tn̄ finalis. ¶ Pone ꝙ duo fratres duxerunt duas ſorores: ſi 12 714 vt̓qꝫ alicugte ue duas conſanguineas. Et inter alterum ⁊ vxorē 19h4. vI fert̉ ſnīa diuortij ꝓpter cōſanguinitatem. Querit̉ qꝛ ⁊qꝫ ⁊ ſcꝑaco. vtrum alter debeat ꝓpter hoc ſeꝑari ab vxore ſua. ſſ2 ov A p̄iudicat: extra de fi. inſtru. Inter dilectos. Sed ꝙͣ Rn̄. ẜm Ray. non. qꝛ res inter alios acta. al̓s non pi vxorg ⁊tū ⁊ 39. A27 tum ad carnis copulam ſubdiſtinguo. qꝛ ſi alter cō l26 vL cōa iugum ſcit eſſe impedimentum inter ſe ⁊ vxorem: o. ā.. non exigat debitum. neqꝫ reddat. Si v̓o credat ex 4. Qυ σº 795 cauſa ꝓbabili. reddat. ſed nō exigat. Si aūt credat 7 prk Agie ex aliqua cauſa temeraria. reddat. ⁊ ſi pōt dimittat ¶ctia In6 C erroneam conſcientiā. ⁊ ſic exigat. extra de ſent. ex. v. 490. X ꝯgͣ inquiſitioni. 4 g0 ⁊ ꝓ f. ſſi Utrū vir ⁊ vxor in cauſa diuortij iudicandi ſint ẜ.al.. pariter? Rn̄. ẜm docto. ad paria iudicant̉. qꝛ ſicut lictia 9. poſſei viro licet dimittere vxorē ob cām fornicatiōis. Ita Vvl̓ trio ſl̓ d. licet vxori virum dimittere. xxxij. q. j. ſi quis vxo dulno cd̓. pniata l y. ebli. d. ph Ia ꝯrem ¶ Utrum maritus ꝓpter adulterium vxoris poſ li. ad⁊ ⁊nυK 2cº 4 458 ꝓpe tā pr. ſit ꝓpria auctoritate illam dimittere. ⁊ intrare reli ſ A viz atā gionem vel econuerſo? Dic ẜm Panor. in. c. gaude 2ºtiy. vol A mus. ⁊. c. fi. de conuer. coniug. ꝙ ſeꝑato matrimo bicuvg. a ⁊tiꝑ. p nio. ꝓpter adulterium carnale poteſt is qui nō pec modia ſꝫ ampli ꝓ. T. Eta. ẜ pa d.i .16 tº 4 ſ.ꝑa4º 0 lp Aplica̓̓ vog. o. 4.. 8 K b66 n.3 S ꝑ6 Pυ5. g a 4el. gxi u. 5 lix. ⁊ 4v ya2b M 3. itibꝰ v̓o ꝓdtilꝰ A applitōo.F8. o 4 appli. Aꝯneo. ⁊ 3 l2l̓i 24..4º l̓. LLica Am Iplꝰ cl̓ 2 mſa TōtinAº via2ſtl̓o Et ſ pridatN ꝯ. liq. º. ꝯ ſtl̓o Sc b. Prā tollorū̓. ⁊aliiº ncō he. a16 iytꝰ ymA ſꝫ li.via 4 4 6 ſb x.Apara8.. VpA 5bſ Aro. rōtina. 2 Diuortium cauit intrare religionem altero inuito ⁊ iuuene. et ꝓ hoc. xxvij. q. ij. agatoſa. ⁊. c. veniens. de conuer. coniug ¶ An aūt ꝓpter adulterium notoriū poſſit mari tus ꝓpria auctoritate relinquere vxorem? Rn̄dit glo. in. d. c. gaudemus. dicit ꝙ non. ſed debet expe. ctare ſnīam eccleſie. Et Panor. ibi dicit ꝙ doc. trā. ſeunt cum glo. Ipſe tn̄ dicit glo. aꝑte eſſe in contra rium in. c. fi. de adulte. videlicet ꝙ data notoritate delicti. nō expectat̉ ſnīa eccleſie. Et eandem ſnīam tenet Inno. i. d. c. inquiſitioni. Et hec opi. placet Panor. qꝛ hanc facultatē habet a deo. facit tex. cuꝫ glo. in. d. c. agatoſa. F. ¶ An aūt idem ſit de fornicatione ſpūali: puta ꝓ pter hereſim? Dic ẜm Panor. in. c. fi. de conuer. cō iu. ꝙ ſic. ꝓpter tex. ibi exp̄ſſum. Et ſic ꝓpter forni cationem ſpūalem. notoriam: puta hereſim: mari tus pōt inuita vxore intrare religionem. ⁊ ecōuer ſo. Et ſic limita dictum ſaluatoris. ꝙ nō licet dimit tere vxorem. niſi ex cā fornicationis. ſcꝫ tam carna li ꝙͣ ſpūali. ¶ An aūt hoc caſu ꝑdat maritus doriationem ꝓ pter nuptias. ⁊ mulier dotem. quem admodum in carnali? Dic ẜm Panor. vbi ſupra. ꝙ ſic. eadem rō ne ꝓ hoc. l. conſenſu. C. de repu. Nota tn̄ Panor poſt Io. cal. in. d. c. fi. de adulte. ꝙ vir lucrat̉ dote vxoris. ⁊ econtra donationem ꝓpter nuptias. ſecu ta ſnīa. ⁊ nō ante. qꝛ cum illa ſit mera pena. non de bet imponi niſi ꝑ rudicem. Adde etiam alium ca ſum ẜm Panor. in. c. pler. anqꝫ. de dona. inter vi. ⁊ vxo. in quo vir lucrat̉ de) tem. ⁊ econuerſo donatio nem ꝓpter nuptias. Vloī dicit ꝙ quo ad dotem lu crandam paria ſunt matrimonium ſeparari iudi cio eccleſie: vel ꝓpri a voluntate vxoris: vel mariti: ob cauſam fornicationis. Et ibi addit ꝙ maritus poteſt ꝓpria auctoritate. a ſe abijcere vxorem adul teram. Quod intellige adulterio exiſtente notorio. ¶ Sed quo dices adulterium notorium? Dic ẜm glo. in. c. initelleximus. de adulte. vbi dat̉ duos mo dos ꝓbandi adulteriū. Primus. ſi mulier fuit pu blice adulterata. non tn̄ capias ſtricte verbum. pu blice. ſcꝫ omnibꝰ vidētibꝰ. Sed intellige ꝙ recedēs a marito ſuo adheſit publice cuidam cōcubinario nam conuincit̉ publice de adulterio. exquo ſtat in domo publice cum concubinario: vel cōuincit̉ no torie de adulterio: exquo in domo habet alienum virum in menſa: ⁊ in lecto: vt in. c. fi. de coha. cle. ⁊ mul̓. Item poteſt coniunci de publicitate ſi paſſim admittat viros ad eam cauſa adulterij facit. l. pala ff. de ri. nup. Scd̓s modus ꝓbandi ſi habet filiuꝫ ex alieno viro. Et intellige hunc caſum. cum tanto tꝑe ſtetit. ſeꝑata a viro ꝙ nō potuiſſet cōciꝑe a ma rito: vtputa. quia nūc peperit. ⁊ eſt annus ꝙ recel ſit a marito. ¶ Nunquid aūt in p̄dictis admittat̉ compenſa tio? Pone em̄ ꝙ vxor ſeparata poſt fornicationem ſpiritualem mariti commiſit ipſa poſtmodū adul terium. nunquid marito reuerſo et inuito: vxor poſſit intrare religionem. an v̓o debeat compenſa re adulterium ſpirituale cum carnali ſicut fit com pēſatio qn̄ vterqꝫ lapſus eſt in fornicationē carna ꝙ col̓.24 pv. 2 agº 4N e.2Q S. 90. ⁊º vi. ⁊ vxo. ⁊ ft xdͣ ſo. LI C2alijꝰ vltīa; xo a o O. vo 10 43 46. 245 I x6 cAᵗ ꝓ. 8 Si ſpōſicio SiS. x Vtiud4 At ꝯH. 2ogHX 26.. 4º Sf2 vō. 2t coº vols rogitS. 4º. ſꝫ 40 Ab iſta qncritūt

Doctor lem: vt extra de adul. c. pe. ⁊ fi. videt̉ primo. ꝙ non qꝛ diuerſarum ſpērum nō admittit̉ compenſatio: puta tu dixiſti mihi cōuiciū. ⁊ ego tibi. vel tu fuiſti mihi furatus vnā rem. et ego tibi aliam. ⁊ tunc nō ſit compēſatio. immo quilibet pōt agere ꝓ iniuria ſua ⁊ ꝓ ſuo damno. In cōtrarium facit. qꝛ vtraqꝫ fornicatio. eſt ſufficiens ad ſeꝑationem matrimo nij. ergo adinuicem admittit̉ cōpenſatio. Et hanc opinionem tenet Gof. in. c. de illa. de diuor. Hoſ. diſtinguit ꝙ aut accuſat̉ quis de ſpūali fornicatōe et ipſe excipit de carnali et nō eſt audiendus. quia ſi conuincit̉ de ſpūali nō tenet̉ mulier ſecum habi tare. niſi velit redire ad fidem. aut econtra. accuſa tus de carnali excipit de ſpirituali. Et pͥus de exce ptione cognoſcendum eſt. tanꝙͣ de p̄iudiciali cun nō poſſit hereticus accuſare vxorem de carnali. vl̓ de alio delicto. ⁊ ꝓ hoc: extra de except. c. exceptio nem. ⁊. c. a nobis. Si tn̄ vellet ille redire ad fidem. et conſtaret de fornicatōe vtriuſqꝫ. de ſpūali.ſ. ⁊ car nali fiet tunc cōpenſatio. Et hec opi. eſt ſatis equa: hec Panor. in. c. fi. de cōuer. coniug. OCO2. ęm Panor. in. c. cum ſcd̓m de p̄ben. ⁊. c. ꝓpoſuiſti. de ꝓba. ter debꝫ Cꝰ approbari. primo a p̄ſentantibꝰ. ſcd̓o in examine priuato. a doctoribꝰ collegij. tercio in pu cum ila ſit mn blico. qn̄ doctorat̉. quia vt ꝓ aliquo recte p̄ſumat̉ ſudicem. Add. ter debet in exercitio alicuius actus approbari: vt in. c. pier anqꝫ. de dona intery in ſimili dr̄ de athletis. l. vna. C. de athle. li. x. Et ꝑ acrat̉ de tem. ⁊ d. l. dicit̉. ꝙ approbatus a doc. corruptis. non gau tias. Voi dicit o det priuilegio doctoratus. Item nota ꝙ nō ſolum ꝓpter defectum ſcīe ſed etiam morum. poteſt ſcho pūl a voluntat. laris reprobari: vt ꝓbatur in. l. magiſtros. C. de ꝓ Citionis. Et feſ. ⁊ me. lib̓. x. iuncta cle. ij. de magiſtris. ⁊ ita ſe ha bet conſuetudo. Et ſex requirunt ad ꝓmouendū ad dignitatem magiſterij. Primo peritia docendi Scd̓o facundia dicendi. Tercio ſubtilitatis inter p̄tandi. Quarto copia dicendi. et hec habent̉ in. l. vnica. C. de ꝓfe. qui in vr. conſtan. li. xij. Quinto morū excellentia. d. l. magiſtros. Sexto motus for titudinis vt ſciat reſiſtere aduerſus vim fortune vt l. reddat̉. C. de ꝓfe. ⁊ me. li. x. Et ideo pauci attin gunt dignitatem doctoratus: vt dicit Bart. poſt Cy. in. l. omnes populi. ff. de iu. ⁊ iur̄. Et ſi tꝑe ap probatiōis. doctor habuit has qualitates ſi poſtea ⁊ in lecto: vt in. c.fi. de effectus eſt inutilis. debet degradari a doctoratu: vt in. l. grāmaticos. C. de ꝓfe. ⁊ me. li. x. Et dixi di gnitatem. quia doctoratus dignitas eſt: vt eſt pul ad eam cauſa ar cer tex. in. c. quanto. de magi. ⁊ ibi dicit Panor. ẜm Barto. in. l. ex eo. ff. de mili. te. ꝙ nec miles nec do Et intellige hi ctor dicunt̉ habere dignitatem. Sed aliud dixit in a a viro ꝙ n̄ l. fi. C. de iudeis. vbi concludit iudeum non poſſe effici doctorem. cum doctoratus ſit dignitas. Et ſa tis poteſt dici ꝙ doctor ſaltem legens. incontinen ti cum incipit legere. dicat̉ habere dignitatem ma xime ex eo ꝓbatur. quia habet a. l. iuriſditioneꝫ or dinariam ſuꝑ ſcholares: vt in autētica. habita. C. ne fi. ꝓ pa. ⁊ ſi continuat lecturam ꝑ. xx. annos ac quirit dignitatem. ſcꝫ comitatuꝫ: vt in. d. l. vna. Et ex his infero ꝙ doctor maxime qui legit eſt p̄feren dus militi: qui in veritate nullam dicit̉ habere di Fo. LVII. gnitatem. vt notat Barto. in p̄all̓. l. ex eo. maxime loquendo de militibus noſtri tēporis qui nō ſunt veri milites: vt notat̉ in. l. j. C. de iur. ⁊ fac. igno. ſꝫ turba doctorum: ⁊ in quibuſdam ingēs inopia fa cit contemptibiles: vt in ſimili dicit tex. xciij. diſt. le gimus. Nota etiam ẜm Ge. in. c. hi qui. de p̄ben. li. vj. ꝙ ille debet p̄cedere qui eſt approbatus a ſu periore ⁊ digniore. ad hoc de ma. ⁊ obe. ꝑ tuas. etiā ſi alij fuerint ante in dignitate. quod nota. ꝓ mili tibus ⁊ p̄latis ⁊ doc. preferendis. Nota etiam eun dem Ge. in. c. ꝙͣuis. de p̄ben. li. vj. ꝙ abbates ⁊ ce teri dyoceſis p̄lati. in actibus generalibus: vt in ꝓ ceſſionibꝰ. nō debent canonicos eccleſie cathedra lis p̄cedere. qꝛ illa eſt honorabilior alijs. ¶ An poſſit quis poſt mortem ꝑ principem nobi litari. vel reciꝑe gradum militie: dic ẜm Panor. in c. a nobis. el. ij. de ſent. ex. ꝙ ſic. qꝛ nobilitas eſt cor poris principaliter. ⁊ hoc voluit Bart. in. l. j. C. de digni. li. xij. ¶ An autem poſſit quis doctorari poſt mortem? et al̓s fuit hoc in facto petitum. Rn̄. ꝙ nō. quia di gnitas doctoratus potius attribuit̉ virtuti aīe: ꝙͣ corꝑis. cum approbet̉ tanqͣꝫ idoneus ad docendū alios. Poteſt ergo cōcludi ꝙ ea que applicant̉ cor pori. pn̄t exerceri etiā poſt mortē. ſecus in his q̄ ap plicant̉ aīe. Adde etiā ꝙ no. in. c. qui p̄ſbyterū. de pe. ⁊ re. ꝙ rōne eccleſiaſtici delicti. eccleſia pōt queꝫ priuare militia temporali. Idē dicit Panor. de do ctoratu. ¶ An aūt nobilis ꝑ ingreſſum religionis ꝑdat no bilitatē?: videt̉ ꝙ ſic. quia ꝑdit ius comitatus ⁊ du catus. glo. eſt ſingularis.xxvij. q. ij. c. ſcripſit. ⁊. xx. q. iij. c. preſens. quas glo. approbat Spec. in tit. de ſta. mo. Et hoc cum eſſet rome de facto inter. d. de rota in ꝑſona vnius nobilis. qui in impetratione beneficij dixit ſe nobilem. cum eſſet monachus. fu it ſibi obiectum de ſurreptōne reſcripti. Alij dn̄i al legabant duas glo. expreſſe volentes monachum nobilitateꝫ ꝑdere. primam. in. c. j. de pur. ca. ſcd̓am in. c. ea que. de ſta. mo. Et tn̄ ipſis nō ob. dn̄i de ro ta contrarium terminauerūt. ⁊ p̄cipua rōne. quia nobilitas eſt quoddā ius ſanguinis. qd̓ eſt incom mutabile: vt. l. ius agnationis. ff. de pactis. Prete rea ſuitas etiā eſt ius ſanguinis. ⁊ ideo nō ꝑdit̉: vt l. deo nobis. C. de ep̄i. ⁊ cle. Item dato ꝙ ꝑderetur tn̄ papa nō fuit deceptus ab impetratore. ſed poti us in iure. qꝛ illud ſtabat in iure. ⁊ ita facit deciſum et bn̄ ẜm Lu. ro. in ſuis ſingularibꝰ. Olus quid ſit aut lata 4S culpa leuis ⁊ leuiſſima? Rº sͣ. cōmodatū Caſus fortuitus. videsͣ. Caſus fortuitꝰ ¶ Dolus in aliquo ꝯtractu interuenit dupliciter. nam qn̄qꝫ dat cauſam ꝯtractui. vtputa. dolo te in duxi vt venderes. quod al̓s nō eras venditurus. et tunc ẜm glo. in. c. cuꝫ dilecti. de emp. ⁊ ẜm Bar. in. l. eleganter. ff. de dolo. non tenet contractus. ꝑ hanc rōnem inter cetera. qꝛ dolus dans cauſam co tractui manumiſſionis. reddit illum cōtractū nul lum ipſo iure: vt in. d. l. eleganter. Si ergo contra ctum ita fauorabilem annullat multo fortius alios

Domicilium qui nō ſunt ita fauorabiles. hoc intellige in contra ctibus bone fidei. Secus in cōtractibꝰ ſtricti iuris Nam contractus bone fidei iudicat̉ ẜm magnaꝫ equitatē. ⁊ multa veniunt. de quibus exp̄ſſe nō fu it actū: vt in. c. cum venerabilis. de excep. ⁊ ibi ha bes glo. qui ſunt cōtractus bone fidei. ⁊ qui ſtricti iuris. nam contractus bone fidei vel actiōes bone fidei ſunt. vt ex empto: ex vendito: ex locato: ex cō ducto: depoſiti: cōmodati: pignoraticia: ⁊ ex ꝑmu tatione. Sunt tn̄ alie actōes bone fidei: qͣs ſub ſilē tio ꝑtranſeo gratia breuitatꝭ. Actiones autē ſtricti iuris ſunt: vt actio ex mutuo: ex arbitrio. ⁊ ex ſtipu latione. Nota tn̄ ꝙ prime actiones dicunt̉ bone fi dei. nō quia tm̄ in eis debeat ſeruari bona fides. qꝛ etiam in actionibus ſtricti iuris. ⁊ in quolibetꝭ con tractu. bona fides debet ſeruari. Sed quia in ipſis bona fides exuberans eſt ſeruāda. ⁊ iudex plenio rem hꝫ ptātem ad oīa exequenda. que ſuadet equi tas vel fides bona. Actiones v̓o alie dicunt̉ ſtricti iuris. quia nō venit in eis: niſi qd̓ ſtricte exigit na tura actionis: vel qd̓ principaliter eſt in obligatōe. Qn̄qꝫ dolus incidit in contractu. vt qꝛ eras vendi turus. ſed ꝑ dolum te induxi. vt minori p̄cio ven deres. ⁊ tunc tenet quideꝫ ꝯtus. ſed ſatiſfacienduꝫ eſt de dolo. vt. ff. de ac. em̄. ⁊ ven. l. Iulianus. Exci pe tn̄ a p̄dictis caſum. ẜm Panor. in. d. c. cum dile cti. qn̄ dolus interuenit in ſpūalibꝰ. nā talis dolus non annullat actuꝫ neqꝫ poteſt excipi qn̄ quis fuit inductus ad bonum. qꝛ non pōt ꝓprie dici dolus. Exemplum. dolo te induxi ad intrandum religio nem. tenet ingreſſus. de hoc vide ſupra. Diuortiū. et. jͣ. Religio. ſcd̓o. Idem dicendum ẜm glo. nota bilem. ff. de ri. nup. l. a diuo que vult hanc regulaꝫ etiam valere in matrimonio: vt dolo induxi te ad contrahendum matrimonium. ⁊ hoc fauore ſpūa lium. Nota ẜm Panor. vbi sͣ. ꝙ licet contractus rōne doli ſit nullus. tn̄ deceptus poteſt ſi vult ſtare illi contractui. ne dolus ꝓſit doloſo. nam nullitas cauſat̉ in fanorem dolum paſſi. ⁊ non decipientis. qꝛ iura ſubueniunt deceptis et nō decipientibꝰ: vt in. c. cum vniuerſorum. de re. ꝑmu. niſi contractus ſit a iure ꝓhibitus: vt in. d. l. a diuo. vbi glo. nota bilis. Nota etiam ẜm glo. in. d. c. cum dilecti. ꝙ in contractibꝰ bone fidei: ſi dolus dat cauſam contra ctui. nō ꝑ contrahentes. ſed ꝑ intermediam ꝑſonā tenet contractus. ſed dat̉ actio de dolo contra me diatorem. l. eleganter. p̄all̓. Nota etiam ꝙ emptor bone fidei: non tenet̉ de dolo mediatoris. ſed poti us ipſe mediator. d. l. eleganter. et. ff. de ꝓſone. l. ij. et. iij. niſi in ſubſidium. qn̄.ſ. mediator deficeret: vl nō poſſet. l. fi. ff. de eo ꝑ quem factum eſt. vbi dicit̉ ꝙ qn̄ doloſus nō eſt ſoluendo. nō eſt equū ꝙ quis lucret̉ ex dolo alieno. cum damno alterius. ¶ An aūt talis mediator poſſit eſſe teſtis in cōtra ctu ꝑ eum celebrato? Rn̄dit Panor. in. c. ex lr̄is de tranſac. dicit ꝙ mediator alicuius contractus pōt deſcribi. vt teſtis in inſtrumēto illius cōtractus. lꝫ nō poſſit teſtificari viua voce: vt notat̉ in. c. j. de te ſti. li. vj. Ratio diuerſitatis eſt. qꝛ in inſtr̄o deſcribi tur de conſenſu vtriuſqꝫ partis. qua ratione poteſt eſſe teſtis. Item tollit̉ ſuſpitio ꝓpter fidem inſtr̄i. U Omicilium. De hoc diciūeſt ſupra. Confeſſio. iij. Nota tn̄ ſingulare dictum Panor. in. c. nullus de paro. q in iuribus dyoceſanis ſpectamus domiciliuꝫ ⁊ no habitationem. vnde quo ad ſacramēta neceſſaria ep̄s ſtudij erit iudex competens. ſed nō quo ad vo luntaria. Ex quo infero ꝙ ſcholaris. nō poteſt pro moueri ad ordines in loco ſtudij ſine licētia ſui ep̄i nam licet in loco ſtudij habeat habitationem. non tn̄ domicilium: vt in. l. ij. C. de incol̓. li. x. Etiam in fero ep̄m ſtudij. non poſſe cōmutare vota ſchola ris extranei. quod eſt contra multos cōfeſſores ig norantes. Ominus tēporalis. d ¶ Quis dicat̉ legitimus? Rn̄. ꝙ dn̄ium iuſte ⁊ legitime acquirit̉: aut ꝑ legitima ſucceſſionem: aut ꝑ conſenſum ſeu electionem po puli habentis facultatem eligendi ſibi dn̄m. aut ꝑ inſtitutionem principis. ſeu ſuꝑioris habentis iu riſditione in tali loco. aut ꝑ legitimam preſcriptio nem bona fide factam. vel alio iuſto titulo. vt p em ptionem ꝑmutationem. aut donationem. ⁊ hmōi aut iuſto bello pugnando cōtra infideles. vel ꝯtra aliquē rebellē: auctoritate ſuperioris vel principis Qui v̓o alia via intrat fur eſt ⁊ latro. ⁊ tenetur reſi gnare ſi pōt ſine notabili ꝑiculo animarum. corpo rum. aut rerum. tenet̉ etiam ad reſtitutionem om nium reddituū quos habuit ab illis locis ſic vſur patis. ⁊ vt homicida eſt iudicandus qͣꝫtum ad eo quos fecit ꝑ ſe. vel ꝑ officiales ſuos occidi vel muti lari. licet illi digni fuerint ꝓpter maleficia ꝑpetrata xxiij. q. v. ſi nō licet nec pōt abſolui. niſi diſponat ſe ad ſatiſfaciendum ⁊ dimittendū. ſi titulum iuſtifi catum habere nō poteſt. ar. de pe. diſ. v. falſas. In tellige qn̄ hoc eſt clarum ꝙ habet iniuſtum titulū vel nullum. Secus in dubio vel cum dimittere no poſſet ſine ꝑiculo animarū: corporum: aut rerum: puta. qꝛ populus poneret ſe in ſeditioneꝫ. ⁊ hmō Sic nō tenet̉ reſignare niſi voluntate ſolum. qn̄ ſci ret ꝓ certo. vel quādo talia nō imminerent. c. ſi res xiiij. q. vj. ¶ An aūt in aliquibus caſibus poſſit dn̄s a ſubdi tis exigere vltra conſuetum vel cōe ſtatutū? Rn̄. ẜm Ray. ⁊ Hoſt. poteſt. Et primo quidem ꝓ de fenſione terre ſue. Ad hoc em̄ tenent̉ omnes. nō ſo lum de rebꝰ. ſed etiaꝫ corꝑaliter laborare. vt ſic ſeip ſos ſaluent. xxiij. q. iij. fortitudo. Item ſi dn̄s vult ire in exercitū indictū ab eccleſia vel principe ꝯͣ he reticos vel paganos. nec ſufficit ad expenſas. pota ſubditis petere moderatum ſubſidium. Item ſi in bello ex parte ſua iuſto fuit captus ab hoſtibꝰ. nec poteſt ſe redimere abſqꝫ graui damno. Iteꝫ ſi vult ire ad principem ꝓ obtinendo priuilegio ꝓtectio nis ſpecialis. ꝓ ſe ⁊ ſubditis. ⁊ non poteſt comode expēſas: quo ad hoc neceſſarias facere. Et ſi aliqua alia cauſa ſimilis emergat: puta. qn̄ maritat filiam. nam acquirit. ſibi affines et amicos. Ant quando facit filium militem. Aut accipit quod erat feuduꝫ ſuum. vel nouum acquirit. quia cum talia videant

reſpicere comodum ſubditorum. non credo ꝙ dā nandi ſint qui talia recipiunt. Uel ad refectionem pontium et viarum. vel qn̄ ſine culpa depaupera tus eſt: vl̓ obligatus. dum tamen ſemꝑ moderate: ⁊ non ad grauamen exigat. x. q. iij. vnio. ⁊ extra de cenſi. cum apoſtolus. Quando v̓o dn̄s ſine iuſta cauſa extorquet a ſubditis. tenetur ad reſtitutionē ẜm Ray. vnde ſi velit ludere vl̓ vltra vires ad va nitatem expēdere. vel ſi in bello. quod ex parte ſua iniuſtum erat. cogatur ſe redimere. tunc ſi quid ꝑ eum. vel eius officiales a ſubditis exactuꝫ eſt. ⁊ ad dn̄os ipſos ꝑuenit. tenent̉ reſtituere illis a quibus exactum eſt. ſi ſciunt̉. al̓s in pias cauſas vel vtilita tem cōem. Si aūt ad eos nō ꝑuenit. nihilominus debent officiales ſuos ad reſtitutionem cōpellere. et eos punire. ¶ Utrum dominus teneatur ex facto familie ſue. Rn̄dit Panor. in. c. licet. de reſtitu. ſpol̓. de mente Bart. in. l. ne quid. ff. de in cen. ru. nau. dicit dn̄m non teneri ex facto familie. niſi quando familia de linquit in illo officio: ſeu miniſterio in quo eſt p̄po ſitus dn̄s. et ipſe in illo miniſterio vtitur opera fa milie. Eſt em̄ tunc: quid imputet̉ domino. ſi nō ele git honeſtaꝫ familiam: vt in. l. j.§. familie. ff. de pu bli. vbi prepoſitus ad vectigal tenet̉ ex facto fami lie ſue. quam ſibi adiunxit in illo miniſterio. Idem eſt videre in nauta. qui tenetur ex maleficio per fa miliam ſuaꝫ facto. vt in titulo. ff. furti aduer. nau. tenet̉. tamen dominus ciuiliter. ⁊ nō criminaliter: vt in. d. l. ne quid. Et ideo ſi aliquis eſſet p̄poſitus ad cuſtodiā alicuius territorij. tenet̉ ex robaria fa cta inde ꝑ ſuaꝫ familiam. ſiue familia ſit libera. ſiue ſeruilis. d.§. familie. Ex quo infertur poteſtateꝫ ſi ue rectorem. teneri ex facto ſuorum officialium. l. ſi poſt. C. de aſſe. Et ẜm Bar. ibi. liberant̉ p̄dicti ex hibēdo malefactores. Et hoc cum quis exercebat officium publicum. Secus ſi priuatum: vt qꝛ rege bat hoſpitale. tunc nō ſufficit exhibere malefacto rem. ſed eſt in optione damnū paſſi. an agat cōtra famulos. an cōtra dn̄m ſeu hoſpitem: vt in. l. vna. ff. furti aduer. nau. ¶ Secundo queritur. an dominus agri ſeu terri torij teneatur ꝓ maleficio facto ſuꝑ ſuo dominio? Rn̄º. Panor. vbi sͣ. dicit. ꝙ communiter tenet̉. ꝙ ſic. ſi dominus fuit ſciens. ⁊ potuit prohibere. ⁊ no tum vel cōe ſtatutū: ſi prohibuit. nō em̄ debet pati vt maleficium cōmit tatur ſuper ſuo. l. j. C. de fal. mo. Secus auteꝫ ſi ꝓ hibere non potuit. l. j.§. is autem. ff. ſi fa. fur. fe. Et idem dic de villa: ſeu caſtro: vt teneatur. ſi potuit ꝓ hibere. et non prohibuit. licet in hoc vltimo aliter ſentiat glo. in autētico. vt nulli.§. qm̄. coll̓. ix. Sed primū cōiter tenet̉: vt notat Bart. in. d. l. ne quid. Idem. d. An. et Ioh̓. de lig. ciuiliter tn̄. et non cri minaliter. ¶ Tercio quero. nunquid extraneus ſciens male ficium ⁊ non prohibens: teneatur ex ſola ſcientia: vel exquo non reuelauit maleficium cōmittenduꝫ preſuppoſito ꝙ in ſolo ſuo maleficium non cōmit tatur. Gloſa in. l. culpa. ff. de reg. iu. dicit ẜm leges ꝙ non: ſi non fuit in aliquo particeps delicti. Se cus de iure canonico. Idem tenet glo. in. l. vtrum Dominus Fo. LVIII. ff. ad. l. pom. de pari. Bar. in. d. l. vtrum. dicit glo. ꝓcedere regulariter. Fallit tamen ẜm eundē Bar to. in. d. l. vtrum. et in. l. occiſorum. ff. ad ſill̓. vbi pri mo facit regulam ꝙ ſola ſcientia de maleficio com mittendo. non facit quem teneri. Excipe: niſi male ficium debeat cōmitti in dn̄m: vt in. d. l. occiſorum vel in patrē: vt. l. ij. ff. ad. l. pom. de pari. vel in prin cipem. ſeu in rempublicā cui quis ſubeſt: vt. l. quiſ quis. C. ad. l. Iul̓. ma. Si v̓o debet cōmitti in ali um. non punit̉ quis ex ſola ſcientia. niſi fuerit par ticeps. vt dictum eſt. Panor. etiam dicit idem eſſe in clerico non reuelante delictum contra epiſcopū vel ſacerdotem parochialem. cum iſti ſint parētes ſpirituales iſtius. ⁊ habendi in maiori reuerentia: ꝙ cardinales: vt in. c. pictatium. xxx. q. iij. Et p̄di cta vera ẜm Panor. ſecuto maleficio. Si autē non eſt ſecutum. tunc ſecus. niſi in crimine leſe maieſta tis. vt. in. d. l. quiſquis. ¶ Quarto pone ſtatuto cauet̉ ꝙ ſi quis fuerit de robatus in villa. ꝙ teneatur illa villa ad extimatio nem. viator nunc conqueritur de expoliatione. et petit vt villa cogatur ad emendam. nunquid debe at ſtari iuramento iſtius viatoris? Rn̄. Panormi. in. c. ſuper eo. de his que vi me. dicit ꝙ violētia de bet probari ꝑ teſtes. per text. illum notabilem. vbi habetur ꝙ probata violentia per teſtes. res amiſſe ꝓbantur per iuramentum. ⁊ ſuper valore rerum amiſſarum. taxatione iudicis p̄miſſa. Et ſequuto petentis iuramento fit condemnatio. Super deli cto autem vel violentia non ſtabit̉ iuramento con querentis. quia delicta debent dilucide probari vt in. l. ſciant cuncti. C. de proba. vel ſaltem probabit̉ per indicia violenta. vt quia viſus eſt ire eques cū valiſio. ⁊ redijt pedeſter. vel hmōi. ¶ Sed dubium eſt. nunquid ſuper quantitate rerum amiſſarum: debeat ſtari eius iuramento? cum hic concurrat difficultas probandi. quia forte ſolus erat quando fuit derobatus. et nemo vidit quid portaret in valiſio. vel marſupio. Item hic cō currit odium ſpoliatoris. Sed contrarium cōmu niter tenet̉. quia licet hic concurrat maleficium. ta men villa que conuenitur non commiſit malefici um. ſed tenetur de maleficio alterius vigore ſtatu ti. ⁊ ideo non debet ſtari iuramento illius. cum nō agatur contra delinquētem. Secus ſi agaretur cō tra illum qui derobauit. Ita cōmuniter cōcludūt legiſte. in. l. ſi quando. C. vnde vi. Hec Panor. in d. c. ſuper eo. Idem tenet Bart. in. l. j. ff. quādo ex facto tu. et ibi facit regulam generalem. ꝙ vbi ali quis conuenitur ex dolo alterius. non admittitur probatio per iuramentum in litem. Et facit hoc ꝙ ſi ſtatuto cauetur. ꝙ pater teneatur ſoluere ꝓ filio delinquēte. ⁊ filius fuerit condemnatus ꝓ delicto ob contumaciam. ꝙ hec probatio nō ſufficiat con tra patrem: niſi contra eum vere probetur crimen Idem tenet Dy. Adde predictis quod ſingulari ter dicit Inno. in dicto. c. ſuper eo. ꝙ cum ille text. loquatur de vi. habet locum in qualibet vi. ſiue ſit compulſiua. ſiue ablatiua. ſiue expulſiua. Idem in turbatiua ⁊ inquietatiua. nam in omnibus his po teſt vis verificari. Et ex hoc infertur. ꝙ ſi propter k iij

Donatio. j. gentes armatas venientes verſus me: ꝓbabiliter fugi. ꝙ de omnibus damnis mihi illatis debet ſta ri iuramēto meo. Idem dic ſi dn̄s alicuius loci in iuſte bannierit aliquē ſubditum. nam ſi bona ſua ſunt poſtmodum occupata: debꝫ ſtari ſuo iuramē to ſuꝑ rebus amiſſis. Idem concludit̉ in furto: qd̓ in vi. cum eadem ſit ratio. vt conueniat̉ fur de ſuo delicto ⁊ ſit difficile ꝓbare res amiſſas. Idem dicit Inno. ſi cōuentus redargueret̉ de dolo: vt in odi um doloſi: ⁊ ꝓpter difficultatem ꝓbandi. ſtetur iu ramento partis. Ex hoc infert̉ ꝙ ſi ego depoſui pe nes ſe ſaccum ſigillatum: ⁊ tu mihi reſtituiſti ſine ſi gillo. ꝙ ſi conqueror de ꝑditione aliquarum reruꝫ debet ſtari iuramento meo. quia in actione depoſi ti venit dolus: vt in. c. j. de depo. vnde doloſe fuiſti verſatus tollendo ſigillum. Idem tenet Bart. in. l. in actionibus. ff. de in litem iur. Sed vt dixi: pri us debet ꝓbari furtum. ſeu maleficium. Quō aūt ꝓbabitur? Panor. vbi sͣ. dicit ꝙ ꝓpter difficultatē ꝓbandi admittunt̉ teſtes qui al̓s non admitterē tur. vnde ꝑ ſocios ⁊ familiares ꝓbabo ꝙ fur intra uit domum. Item oſtium videt̉ fractum: vel quid ſimile. nam cum de nocte regulariter: vel in die nō ſint niſi ſocij in domo: vel domeſtici. oportet neceſ ſario: ꝙ illi admittantur in teſtes. Dic etiam ꝙ vbi opus eſt ꝓbare res amiſſas. pōt fieri ꝓbatio ꝑ do meſticos ⁊ familiares qui viderunt illas res prece denti die. ⁊ de nocte ſenſerunt furem et ſurgentes nō reppererūt illas res. vt notabiliter dicit Bart. in. d. l. ſi qn̄ ¶ Quid ſi ſubditi habent vſuariū in aliquo nemo re. ⁊ dn̄s aufert eis. nunquid tenet̉ ad reſtitutione aut aliquis abſtulit eis aliquid. nunquid ſufficit ſi ſatiſfaciat dn̄o illorum? Rn̄. ẜm. v̓v̓. tales ſubditi ſi ita ſunt ſerui. ꝙ nihil habent ꝓprium. ſed peculi um. ſi quod habent: eſt in poteſtate dn̄i: vt reuocet̉ qn̄ voluerit. ⁊ ipſum vſuarium habent ꝓ peculio: dn̄s poteſt reuocare. Item etiam de damnis eis il latis ab alio ſufficit ſatiſfieri dn̄o. Si aūt tales ſub diti ſunt. ꝙ nihilominus habent res ſuas ꝓprias. tunc nec dn̄s poteſt eis auferre vſuarium. nec de damnis eis illatis poteſt dn̄o ſatiſfieri. ⁊ ſi eſſent ta les ſubditi ꝙ eorū dn̄s poſſet de cōſuetudine quā tum ⁊ qn̄ vellet de bonis eorum capere. quia in ta libus reſtringēda eſt huiuſmodi abuſio ⁊ extorſio: potiuſꝙͣ relaxanda ẜm eundē. v̓v̓. QNAtlO. Primo inter viuos. qͥd ſit? Rn̄. ẜm Hoſti. eſt rei licite nullo iure cogente: mera liberalitate facta colla ¶ Quis poteſt donare? Rn̄. ẜm Ho. donare po teſt paterfa. ⁊ dn̄s rei. Non ergo ſeruus. nō filiuſ fa. ff. eo. l. filiuſfa. Item: nō minor. xxv. annis: niſi maior factus ratum habuerit: vt. C. ſi ma. fac. rat. ha. l. fi. multo minꝰ pupillus qui alienare nihil po teſt ſine tutoris auctoritate. ff. de acqui. re. do. l. pu pillus. De filio tn̄ fami. dic ꝙ ſi habet peculium ca ſtrenſe: vel quaſi. donare pōt. vel ſi habet liberā ad miniſtrationem peculij ꝓfecticij. ⁊ hoc ip̄m ſit ſpe cialiter ei ꝯceſſum: vel ſi eſt filius comitis: vel mar chionis: vel ſenatoris. aliter noͣ. quantūcunqꝫ ma gnus ⁊ diſcretus. d. l. filiuſfa. Item nec mōachus: nec conuerſus. liiij. di. abbati. An auteꝫ furioſus: vel ꝓdigus poſſit donare: Rn̄. de furioſo nō eſt dubium ẜm glo. in. l. j. ff. de cu. fu. ꝙ donare nō poteſt. qꝛ ſtatim adueniente fu rore. ipſo iure eſt ſibi interdicta adminiſtratio: du rante furore. quo tꝑe ad curatorem ꝑtinet admine ſtratio. Si tn̄ iſte furioſus haberet lucida interual la. tunc adminiſtrare poſſet. ⁊ hoc patet ꝑ Bar. in l. cum alijs. C. de cu. fu. vbi ſummando illā. l. ſic di cit. Curator furioſi ceſſat in adminiſtratione tem pore dilucidi interualli. ⁊ eam reaſſumit reuertēte furore ¶ Quid aūt de ꝓdigo? Bart. in. l. tres tutores. ff. de admi. tu. ⁊ in. l. is cui bonis: de ver. ob. ſequēdo glo. ibi. ⁊ glo. in. l. j. ff. de cur. fu. ꝯcludit. ꝙ lꝫ qͥs ſit manifeſte ꝓdigus. tum valēt geſta ꝑ eū: niſi inter dicatur ſibi adminiſtratio. immo notabilius dicit credis tu? ꝙ ſi iudex ꝓnunciet te ꝓdigum: nec det tibi curatorem: nec interdicat adminiſtrationeꝫ ꝙ ſufficiat. non credo ꝙ illa pronunciatio ſufficiat. vt in. l. Iulianꝭ ff. de cur. fur. Et ratio: quia aliud eſt prodigalitas: et aliud interdictio ſeu curatoris datio. que habetur ꝓ interdictione: vt. d. l. Iulia nus. ¶ Pone ꝙ iudex faciat p̄conizari ꝑ ciuitatem. ꝙ nullus contrahat cū tali: an illud ſufficiat ne quis contrahat cum eo? Guido de ſu. dicit. ꝙ nō. quia debet fieri cum cauſe cognitione. Bart. dat aliam ſol̓. quia lex dicit ꝙ debet fieri ꝓdigio interdictio. Preconium aūt nihil releuat: cum ipſi ꝓdigo de beat interdici: vt. d. l. Iulianus. Puto tn̄ ꝙ dādo curatoreꝫ videat̉ interdicere: vt. l. ſi curatorem. C. de in integr̄. re. mi. Querit glo. in. d. l. is cui. Pone ꝙ eſt datus curator alicui tanqͣꝫ ꝓdigo: qui nō eſt ꝓdigus. an valeat. Glo. vr̄ dicere ꝙ nō. Sꝫ Bar. ibi diſtīguit. ꝙ aut q̄ris de tutore vl̓ curatore dato pupillo: vel adulto: cum nō ſit. Et dico ꝙ non va let datio: vt tenet glo. in. l. ij. C. qn̄ ꝓuo. nō eſt ne. Qn̄qꝫ datur curator ei qui non eſt ꝓdigus: vt ꝓdi go. ⁊ valet datio. ſi non eſt expreſſus error in ſentē tia. Ratio q̄ me mouet: eſt. Eſſe pupillū: vel adul tum declarat natura. ſed eſſe ꝓdigū ſpectat ad iu dicē. Et ideo videt̉ ius facere illud quod iudex di xit. ⁊ iſtam diſtinctioneꝫ tangit glo. in. l. j. C. de cu. fu. ⁊ tene menti. Hec Bar. Idem dicunt quidaꝫ ſi pater dat in teſtō curatorē alicui tanqͣꝫ ꝓdigo: vl̓ furioſo: vel dari dicit. ⁊ eius aſſertioni ſtat. ⁊ datur curator. etiam ſi nō ſit furioſus: vel ꝓdigus: vt. ff. eo. l. pe. ¶ Pone iſte prodigus ad ſanos mores reuertitur et non eſt ꝓdigus. an deſinat habere curatorem: vel ſit neceſſe officium iudicis? Iaco. de are. dicit. aut eſt manifeſtū. ⁊ tūc ipſo iure deſinit eſſe ſub cu ratore. Aut nō eſt manifeſtū. ⁊ remanet officio iu dicis: vt. d. l. j. ff. de cu. fu. Et hoc placet Bar. in. d. l. is cui. Item nec pōt donare is cui alienatio ꝑ legē in terdicta eſt: vt qꝛ cōmiſit crimē leſe maieſtatis. C. ad. l. iul̓. ma. l. vlti. Item nec hereticus. C. de here

Donatio. j. ticis. l. manicheos. Item nec cōdemnatus de pu blico crimine. licet ante ſnīam donare poſſit. ff. eo. l. poſt cōtractum. ¶ Cui pōt donari? Rn̄. cuilibet. niſi ꝑ. l. ꝓhibeat̉ ſiue ſit pn̄s: ſiue abſens: notus: vel ignotus. Item patrifa. ⁊ filiofa. extraneo tn̄. C. e. l. ſiue. nam filio fa. ſuo. qͣꝫdiu eſt in ptāte patris: nō valet donatio. ſed cōualeſcit ꝑ emancipationē. niſi fuerit reuocata vt. d. l. ſiue. Item valet donatio amico. ⁊ amice eti am meretrici. ¶ Quid aūt de milite: an poſſit donare meretrici? Rn̄. Bar. in. l. miles ita.§. mulier. ff. de mili. te. di cit ꝑ illum.§. ꝙ miles non pōt relinquere mulieri. de qua eſt turpis ſuſpitio. ⁊ idē habet̉ in. l. mulierē ff. de his qui. vt indi. ¶ Sed quid in cōcubina? Utrum miles poſſit ſi hi relinquere: Guil̓. dicit ꝙ nō. vt notat̉ in. l. affe ctionis. ff. de dona. ſex prundet. ¶ Quid in priuato qui donat vel legat alicui mu lieri cōcubine vel alij in qua eſt ſuſpitio? Glo. in. d. §. mulier. dicit ꝙ valet: vt. l. donatōnes in cōcubi vetur ſut. Etrito. oo nam. ff. de don̄. Sed in legato eſt exp̄ſſum in. l. qui concubinā. de le. iij. ⁊. l. Item legato. e. ti. ¶ Sed quid in clerico qui tenet cōcubinā. ⁊ legatū none. vt d l. Iulij relinquit? Ri. malumbra dicit ꝙ nō pōt. vt in. d. faciat p̄conizari ꝑ ciuitar §. mulier. nam ſicut miles ſecularis militie nō pōt Ita nec miles celeſtis militie. Et ꝓ hoc glo. in. l. mi cū tali: an illi les. ff. de re iudi. Idem Bar. Quid in ea quā quis retinet. tanqͣꝫ vxorē quam in vxorē hr̄e nō pōt. rōne cōſanguinitatis. vel alia ydebet fieri ꝓdigio interdictuo. rōne. An p̄t quis relinquere legatū? Bar. in. d.§. mulier. dicit ꝙ veritas eſt iſta. ꝙ aut mulier igͦrat mr̄imoniū nō cōſiſtere. ſꝫ credit illud valere. tūc va erdicere: vt. l. ſi let: vt. ff. de le. j. l. fi. Aut mulier ſciebat mr̄imoniū Querit glo in. d l. is cui. Pone nō ꝯſiſtere. ⁊ tūc in eius ꝑſona legatū nō p̄t ꝯſiſte re: vt. l. vxori maritus. ff. de vſufr. le. Aut dubitat̉ Go. vr̄ dicere ꝙ nō. Sꝫ Bar. vtrū ſciuerit vel ne. ⁊ in dubio p̄ſumit̉ ignorantia. ris de tutore vl̓ curatore dato vt in. d. l. fi. um nō ſit. Et dico ꝙ non va ¶ Donatō facta filio emācipato. ſiue alicui de libe .in. l. ij. C qn̄ ꝓuo. nō eſt ne. ris nō exn̄tibꝰ in ptāte donatorꝭ. ſiue etiā extranec reuocat̉ ꝓpter. v. cauſas ingratitudinis. Prima ſi donatariꝰ atroces iniurias donatori intulit: vt qꝛ dixit ei in platea vl̓ loco ſil̓i. ꝙ erat fur: vl̓ aliud ſil̓e Et glo. ī. l. fi. C. de re. do. ſuꝑ v̓. atroces. dicit ꝙ cō ſiderant̉ ex tribꝰ.ſ. ex qͣlitate iniurie. ex loco: ⁊ ex ꝑ ſona. Inſti. de iniur.§. atrox. Scd̓a ſi manꝰ impi as in eū iniecerit. Tercia ſi graue dānū rerū ſuarū intulit. Et ẜm Io. an. hoc arbitrio iudicis relinqͥt̉ Qd̓.ſ. graue damnū dicat̉. nā p̄t eſſe graue damnū nō ſolū in tota ſubſtātia: vel maiori ꝑte. verū etiaꝫ citra maiorē ꝑtē. Quarta ſi vite ꝑiculū ei inferre at tentauerit. vt qꝛ eū toxicare voluit. etiā ſi non ſit ſe cutus effectus. Quinta ſi ꝯditionē appoſitā nō im pleuit. De his cauſis hr̄ in. d. l. vlti. Prime v̓o qua tuor tāgunt̉: extra eo. c. vlt. vbi Panor. addit ſextū caſum. Si donatarius neglexerit alere donatoreꝫ inopē: vt hr̄ ꝑ glo. in. d. l. fi. lꝫ glo. in. l. In ꝯdēnati one. ff. de re. iur. teneat ꝯtrariū. Sed Cy. in. d. l. fi. dicit ꝙ aut donatio ꝯſiſtit in magna quantitate. ⁊ habet locū glo. in. d. l. fi. Secus ſi in ꝑua re. Et Pa nor. dicit ꝙ hec diſtinctio eſt ſatis equa. nā ille qui Fo. LIX. donat magna. pōt equiꝑari patri. ſed filius tenet̉ alere patre inopem. l. ſi quis. ff. de li. agno. ergo ma gnā ingratitudinē ꝯmittit nō ſubueniēdo ei in ne ceſſitate ſua. Et nota bn̄ hoc. qꝛ ſepe accidit in iſtis mulieribꝰ. maxime ſenibꝰ. q̄ donant fere oīa bona ſua. ⁊ demū negligunt̉ alimētari a donatario. naꝫ poterit reuocari donatio. Mater v̓o q̄ donauit fi lio. ⁊ poſtea trāſiuit ad ſcd̓a vota. donationē reuo care nō pōt. niſi ex tribꝰ cauſis.ſ. ſi vite eius inſidiet̉ vel in eam manus inferat. vel iacturā totius eius ſubſtātie moliat̉. C. de re. do. aut̓. hec qͦꝫ. Eſt autē hoc ius reuocādi ꝑſonale ab vtraqꝫ ꝑte. vn̄ nō trāſ it ad heredeꝫ donatoris. qui tacuit ſuꝑ hoc in vita ſua. qꝛ tacēdo renūciaſſe videt̉. nec ad heredes do natarij. d. l. vlt. Merita em̄ ⁊ demerita ſunt ꝑſona lia. Hoc intellige ſi p̄dicti ſciuerūt cām ingratitu dinis. ¶ Quid aūt ſi donator ignorauit in vita ipſius do natarij. An poſſit agere cōtra heredē ipſius dona tarij? Rn̄. Panor. in. c. fi. e. ti. poſt Io. an. dicit. ꝙ ſic: ſi ignorauit ingratitudinē cōmiſſam in vita do natarij. vel ſi ſciuit. ⁊ nō habuit tp̄us cōpetens ad agendū. arg. in. c. cum in veteri. de elec. ⁊ ibi ꝑ text. qui ponderat: qn̄ donator tacuit. ſꝫ nō dr̄ tacuiſſe: ſi ignorauit: vel nō habuit tp̄s cōpetēs ad agendū Et ꝑ hanc rōnem videt̉ idē dicendū in herede do natoris: vt poſſit agere cōtra donatariū. Sicut in ſil̓i dicit glo. in. l. fideicōmiſſum. C. de fideicō. ꝙ ſi legatarius iniuriā intulit teſtatori. ſi teſtator igno rauit in vita ex hoc poterit agere heres. ⁊ facit qd̓ notat glo. in. l. ſorore. C. de his qui. vt indig. Et ex illis glo. videt̉ inferendū. ꝙ ſi donatarius carnal̓r cognouit vxorē donatoris in vita ſua ipſo ignorā te in vita. ꝙ heres ſuꝰ poterit agere ad reuocandū donatione. qꝛ nō dr̄ tacuiſſe: exquo ignorauit. De hoc videsͣ. adulteriū. ⁊. jͣ. vſuſfructus. Utrū collator bn̄ficij poſſit reuocare collationē ob ingratitudinē cōmiſſam in ipſius ꝑſonā? Ioh̓. an. ⁊ cōiter doc. tenēt. ꝙ nō. qꝛ collatio bn̄ficij non .l eſt ꝓprie donatio. nā tenet̉ collator ex neceſſitate of ficij cōferre. Donatio aūt fit ex mera liberalitate. ⁊ ſic iura loquētia de donatōne nō habent locum in collatōne bn̄ficiorum. Etiā collige ꝙ reuocatio do natōis ob ingratitudinē habet locū dūtaxat in do natione ꝓprie ſumpta. ⁊ iō poſſet nō immerito attē ptari. ꝙ donatio facta ꝓpter merita p̄cedentia. nō reuocat̉ ob ingratitudinē. qꝛ illa nō eſt mera dona tio. ſed quedā remuneratio. ¶ Querit̉ de notabili. q. Quidam baro edificauit monaſteriū. ⁊ religioſi dicti mōaſterij cōmiſerunt ingratitudinē ꝯͣ hūc baronē. in caſibꝰ exp̄ſſis in. d. c. fi. nunqͥd reuocabit̉ illa donatō? Spe. ponit hāc q. eo. ti. ⁊ refert duas opiniones. Prima dicit ꝙ ſic et ꝙ ob hoc. monaſteriū deſtruet̉. ſicut in ſil̓i vide mus: ꝙ ciuitas qn̄qꝫ ſubmittit̉ aratro ꝓpt̓ delictū ciuiū. Iuxta nota. ꝑ Bart. in. l. aut facta. ff. de pe nis. Itē priuat̉ ciuitas dignitate ep̄atus ꝓpter de lictum ciuiū: vt in. c. ita nos. xxv. q. ij. Alia opinio eſt. ꝙ monaſterium non deſtruat̉. ſed expellentur perſone. ⁊ alie ſubſtituentur. ⁊ hec opinio videtur equior. vt ſic potius puniantur perſone qͣꝫ eccleſia k iiij

Donatio. jͣ. et cum hac opinione tranſit ibi Spec. Idem Pa nor. Glo. etiam addit alium caſum in. d. c. fi. ſcꝫ ex p̄ſumpta volūtate teſtatoris. ceſſante omni ingra titudine. vt ꝓpter ſuꝑuenientem natiuitatem filio rum. ⁊ de hoc vide Panor. in. d. c. fi. poſt Barto. in. l. ticia.§. imperator. ff. de leg. ij. vbi dicit. ꝙ qn̄qꝫ querimus de reuocatione fienda ex preſumpta vo luntate donatoris. qn̄qꝫ per remedium querele in officioſi. reſpectu filiorum exiſtentium tempore do nationis. vt quia effudit patrimonium. donando nihil. vel parum relinquendo liberis. Primo caſu aut donatio eſt facta in perſonam liberti. vel extra nei. ⁊ reuocatur in totum. ipſo iure. quaſi donator hoc tacite intellexerit: vt in. l. ſi vnqͣꝫ. cum glo. ſua C. de re. do. Aut donatio fuit facta in perſonā vni us ex liberis. ⁊ tunc non reuocatur in totum pro pter natiuitatem filiorum. ſed vſqꝫ ad debitum bo norum ſubſidium. id eſt vſqꝫ ad legitimam. que de betur iure nature. Et ita intelligatur. l. ſi totas. C de inoffi. do. Et ex hoc infert Panor. ꝙ donatio fa cta monaſterio. nō reuocat̉ in totum. de ſtricto iu re ꝓpter natiuitatem filiorum. quia monaſteriū hr̄ loco filij. Item quia donatio eſt facta in fauorē an me. que nō debet eſſe minus fauorabilis ꝙͣ filius: vt in autentica. ſi qua mulier. C. de ſacro ſan. eccl̓. Et hoc etiam ſentit glo. in. d. c. fi. dum dicit. ꝙ do natio ibi fuit reuocata in totum. iure poli. i. celi. ſcꝫ ex quadaꝫ equitate naturali. nō iure fori. Scd̓o ca ſu dicendum ꝙ aut donatio fuit facta vni ex libe ris. ⁊ non reuocat̉ per alios liberos. niſi vſqꝫ ad de bitum bonorum ſubſidiū. etiam ſi donatio fuit in officioſa. re ⁊ conſilio. Aut donatio fuit facta alteri et tunc ſi liberis fuit aliquid relictum. non reuocat̉ niſi vſqꝫ ad debitum iuris nature. Si v̓o nihil reli quit ⁊ donatio eſt inofficioſa. re ⁊ conſilio. reuocat̉ in totū. Si aūt fuit inofficioſa. re tm̄. ⁊ nō conſilio tunc nō reuocat̉ niſi vſqꝫ ad debituꝫ iuris nature. Intellige qd̓ dixi de donatione facta filio. qn̄ tenet Addicio Nō. N lo vt qꝛ emancipato: vel filiofa. ꝓpter merita. ¶ Quero an ipſa donatio reuocetur. ipſo iure: vel A. F. de t. ſti.§. querela ꝓpoſita? Rn̄. Bar. in. d.§. imꝑator. dicit. 4itꝰ R2mvE. ꝙ reuocatio q̄ fit ex p̄ſumpta voluntate donantis oficioſ. y deratio ⁊ofrioſa d. ꝑ. d. l. ſi vnꝙͣ. fit ipſo iure: adeo ꝙ res pōt vendica F Fā cōtra ri. ⁊ poſſeſſio cōdici. Sed reuocatio. q̄ fit ꝑ titulum de inofficioſis donationibꝰ nō fit. niſi ꝓpoſita que oytaH S E ⁊tꝰ pro LK45 8. rela: vt in. l. j. C. de inoffi. dona. ya6 F.§. ob ¶ Quid ſi pater donauit inofficioſe: ⁊ iurauit non l. p. ºº venire cōtra. An filius poſſit agere querela? Rn̄. ⁊ b. 247 Sab ℟q Bart. vbi sͣ. ꝙ qn̄ cōtractus infirmat̉ rōne alteri CF. g. o ffiri us. nunꝙͣ iuramento contrahentiū confirmat̉. q 403 A eſſet in alterius diſpendiū: vt extra de pac. c. ꝙͣuis 51 40C3 24 et de iureiur. c. licet. li. vj. Sed hic donatio inoffici ſta g T Sicāt. 4ō S345 oſa infirmat̉ fauore filiorū. ergo ⁊cͣ. ¶ Quero vtrum dicte legi. ſi vnqͣꝫ poſſit renuncia AA. ¶. A ſ. 2º.. vo ſ ẜ. q. g 5M0 ri. vtputa. dono bona mea. ⁊ volo ꝙ ꝓpter ſuꝑue Ao. A X. A l. jat nientes liberos nō poſſit reuocari? Rn̄. Bar. vbi . ⁊0 F. d. sͣ. ꝙ ꝙͣtum ad illam reuocationē fiendam ꝑ tit. de ⁊ 5ōN0 M. 11 inoffi. do. nō pōt renunciari. qꝛ ſit donatio in frau K4 . dem filiorum. Ꝙͣtum v̓o ad reuocationeꝫ que fit Nc a§ ſR ꝑ. d. l. ſi vnꝙͣ. ſecus. nam reuocatio que fit per. d. l. ¶ 8 ſi vnꝙͣ. fit ex p̄ſumpta voluntate donantis ꝓpter 4D 1 .. q. j. Il i. 4vl̓ qū aoʸt tali S03 R4o2Ovl̓ h. l2. S liberos. ⁊. c. vlti. xvij. q. iiij. dicit. de quodam qui fi lium non habebat. nec habere ſperabat. vnde ſi ex p̄ſſe voluit ꝙ in caſu exiſtentiū filiorū nō poſſet re uocari. ille leges nō habent locum. ¶ Quero quid ſi in dubio aliquis donauit ſimpli citer. et habuit liberos. An ille qui donauit habe bit neceſſe ꝓbare ꝙ non cogitabat ſe habere filios An alius cui donauit habeat neceſſe ꝓbare ꝙ vo luit iſtam donationem valere etiam exiſtētibus li beris? Bart. in. d.§. imꝑator. dicit ꝙ tres ſunt ca ſus. Quandoqꝫ quis cogitat expreſſe ſe habituruꝫ filios. et non habet locum. d. l. ſi vnqͣꝫ. Quandoqꝫ ſe non habiturum filios exp̄ſſe cogitat. ⁊ tunc ha bet locum. d. lex. ſi vnqͣꝫ. Quandoqꝫ quis donat̉: nec cogitat de hoc vtrū ſit habiturus filios vel noͣ. tunc ſi liberi ſuꝑueniant habet locum. d. l. ſi vnqͣꝫ. et. d. c. vltimum. qd̓ dicit. nec putabat ſe habere fi lios. Sed ille qui nō cogitat. ſic. vel nō. nō putat ſe habiturum filios. cum habuit animū indifferentē nec ad aliquā partium cogitauit. ꝓ hoc. ff. de fur. l. falſus.§. ſi iactum. ¶ Quero. d. lex. ſi vnqͣꝫ. loquit̉ de eo qui donauit omnia bona. vel partem bonorum. Quid ſi dona uit vnā rem. an habeat locū. d. lex? Bar. vbi sͣ. di cit ꝙ ſic. nam. d. l. ſi vnꝙͣ. loquitur in omnibus bo nis. vel parte bonorum. ſed pars bonorum idē eſt ꝙ certa res. Et hoc quādo donatio facta eſt extra neo. Secus ſi vni filio. vel loco pio. quia non reue caretur. niſi excederet debitum bonorum ſubſidiū Hec Barto. Quidam tn̄ quo ad primum credūt ꝙ non reuocabit̉. qn̄ res nō eſſet magni p̄cij. qd̓ vi detur equum. ¶ Quero: pone filij ſunt nati. et ſic donatio eſt re uocata ipſo iure. demum incōtinenti ſunt mortui An iſta donatio reconfirmet̉? Bar. vbi sͣ. dicit ꝙ nō. qꝛ ſicut actio ſemel extincta non reſuſcitat̉. Ita donatio ſemel extincta: nō recōualidat̉. vt. l. meui us.§. duobus. de le. ij. ¶ Quero: mulier donauit ſimpliciter. ⁊ iurauit ſe non reuocaturam illam donatōnem. Nati ſunt fi lij poſtea. An iuramentum reuocationem fiendā impediat ꝑ. d. l. ſi vnqͣꝫ? Bar. vbi sͣ. dicit. ꝙ. d. Re cuperus de ſancto geminato. ⁊ Franciſcus de piẜ et ipſe conſuluerunt. ꝙ per tale iuramentum non impedit̉ reuocatio. nam illa reuocatio legis. ſi vn qͣꝫ. fit ex preſumpta voluntate. que eſt. vt ſi de libe ris cogitaſſet. non donaſſet. Sed iſta eadem con ditio ineſt iuramento. ergo non impedit reuocati ¶ Quid ſi in donatione pactum fieret ꝙ donator onem. donationem pretextu alicuius ingratitudinis no reuocaret? Rn̄dit Aſten. lib̓. iij. ti. xx. ꝙ tale pactū nō tenet. qꝛ equitati naturali cōtrariū eſſet.ſ. ꝙ ali quis impune ingratitudinis viciū cōmitteret. C de inuti. ſtip. l. ex eo. Sil̓r ſiquis impugnat eū. a qͣ habet bn̄ficiū. ꝑdit bn̄ficiuꝫ: extra de poſtulādo. c. vlt. Sic etiā ꝑdit̉ feudū. diſ. xcvj. ſi imꝑator. vel le gatū. ff. de inoffi. te. papinianus.§. meminiſſe. ¶ An autem donatio inter coniuges valeat? Rn̄. ꝙ aut donatō facta fuit quando matrimoniū fuit contrahendum. puta inter ſponſum et ſponſam.

Donatio. j. Aut qn̄ fuit cōtractum. Si primo mō. aut nuptie ſequebantur. aut non. Si ſic. tenet donatio. etiam ſi alter inde fit pauperior: alter ditior. etiā ſi ſponſa deducta fuerit in domū ſponſi. que ꝓpter etatē nō poterat eſſe vxor qd̓ eſt verum ẜm Hoſt. niſi ſit ꝓ rima pubertati. ff. eo. inter eos. Si aūt nuptie non ſeq̄bāt̉. aut hoc eſt ex ꝑte donatoris aut nō. Si ſic ant donauit ſponſus ſponſe. aut ecōuerſo. Si pri mo mō. aut oſculum nō interuenit. ⁊ ſic reuocatur donatio tota. licet em̄ donatio illa fiat ſimpl̓r. ineſt tn̄ conditio tacite.ſ. ſi matrimoniū ſequat̉. Aut in teruenit oſculum. ⁊ tunc medietas reuocat̉. Si v̓o donauit ſponſa ſponſo: reuocat̉ tota. ſiue interue nerit oſculum. ſiue nō. C. de do. ꝓpter nup. ſi a ſpō ſo. Si aūt nō remanſit a ꝑte donatoris: quin mr̄i monium ſequeret̉. tunc donator totum recuꝑat ꝑ conditionē ſine cā. vel totum retinet. ſi nondū de dit. C. de do. ꝓpter nup. l. cum veterum. Si v̓o do Itauit. ꝓhoc fide natio fuit facta poſt matrimoniū contractum. aut dans fit pauꝑior. recipiens tn̄ non fit ditior: puta. mt lqjt̓troo ſi emat inde vnguenta vxori: vel mulier cōſumpſit in conuiuio fiendo: vel aliter inutiliter. tunc em̄ ta lis donatio nō reuocat̉. qꝛ vxor nō eſt effecta locu pletior. ff. eo. l. ſi ſpōſus.§. pe. ⁊.§. fi. ⁊. l. qd̓ aūt.§. j. eo. ti. Idem ẜm Hoſti. in ſum. ti. eo. ꝙ ſi alterūter locum dederit cā ſepulcri. donatio tenet. qꝛ licet do nator fiat pauꝑior: recipiēs tn̄ tꝑaliter nō fit ditior. Idem ẜm Hoſt. ſi vir donet vxori ad oblationem faciendā: vel ad alias pias cauſas. eadē rōne. Aut dans nō ſit pauꝑior. ⁊ recipiēs fit ditior. ⁊ tunc eti am donatio tenet. ⁊ glo. in. c. fi. extra eo. exemplifi cat: vt ſi maritus ſit inſtitutus heres ⁊ repudiet he efilij ſunt nati. et ſi. reditatē donatōis cā: vt deferat̉ vxori ſibi ſubſtitu te. Non em̄ pauꝑior fit qui nō acquirit. ſed qui de ſuo patrimonio ꝑdit. Item ſi repudiat legatum vt remaneat penes vxorem oneratā ꝓ legato: p̄ſtan do: vel ſi rogatus eſſet reſtituere hereditatem vxo ri: nec detrahat quartam cā donatōnis. tunc tenet rauit ſimpliciter. ⁊ iurauit ſe donatō. d. l. ſi ſpōſus.§. ſi maritus. ⁊.§. ſi quis: vel ſi donauit vxori rem alienam bona fide. ff. eo. l. ſed ⁊ ſi conſtante. Aut dans fit pauꝑior. ⁊ recipiēs dit ſqͣꝫ? Bar. vbi sͣ. dicit. ꝙ d̓ or. Et tunc nō valet. extra eo. c. fi. in tex. ⁊ in glo. ni ſi in aliquibꝰ caſibus. Primo ſi dans ſit in eadē vo ninato. ⁊ grar luntate vſqꝫ ad mortem. Et ſi donatio legitimum ſt. ꝙ per tale iu modū excedat: nō tn̄ fuerit inſinuata vſqꝫ ad legi ntate. que eſt. vt ſi deſbe timū modū valebit. C. eo. donatōes. Bar. tn̄ in. l. ſi vt allegatis. C. de inoffi. do. dicit ꝙ aūt ſūt dona tiones ab initio inualide. ſed ſunt eodem tꝑe cōfir mate: vtputa ꝑ mortem. Et tunc de omnibꝰ fiet re uocatio ꝓ rata. Si v̓o donationes ab initio vali de fuerunt tunc reuocat̉ ſolum vltima: q̄ fuit inof ficioſa: vt. l. ſi libertus. ff. de iure patro. Scd̓o ſi do natio in tp̄s finiti matrimonij ſit collata. ſed an̄ tē pus illud. non efficit̉ res donata donatarij. ſed diſ fertur in tp̄s. quo mulier a lege viri ſoluta eſt. ff. ſi cum vxori.§. vlti. vbi dicit̉. inter virum ⁊ vxorē: mortis cā donatōnes recepte ſunt. Tercio ſi dans dedit pecuniam ad refectionem edium ſuccenſarū ff. eo. ꝙ ſi vir. Quarto ẜm Hoſti. ſi donauit vxori aunuum vel meſtruum: ad ſui ſuſtētationeꝫ ſuorū qꝫ: vſqꝫ ad vires dotis. id eſt fructus dotis. naꝫ qd̓ Fo. LX. vltra dat̉ reuocat̉. Idem glo. in. d. l. ex annuo. vbi et addit: ꝙ de alio ſuo proprio poteſt maritus do nare vxori ad exhibitionem ſui. quatenus concur rit cum fructibus quos ſibi retinet. ⁊ quod ſuꝑerit facta computatione eius: quod donatum eſt cum fructibus dotis reuocabitur. Quinto ſi vir ꝓ vxo re vectigal ſoluat. non enim donat qui in neceſſa rijs oneribꝰ ſaccurrit: vt. d. l. ex annuo. Sexto quā do vxor donat marito gratia honoris vel dignita tis adipiſcēde. ſed eatenus eſt ratum donum. qua tenus gratia dignitatis ſupplende opus eſt. ff. eo. l. quod adipiſcende. Septimo quando ſit donatio inter imꝑatorem ⁊ auguſtam. quia imperiales cō tractus vicem legis obtinent. C. eo. l. pe. Cauſe au tem ꝓhibitionis donationis inter virum vxorem ſunt quatuor. Prima. ne ꝓpter amorem. alter con iugum nō obtemperando: donationibus faciliter ſpoliaret̉. ff. eo. l. j. Secūda. ne melior in pauperta tem incideret. ⁊ deterior ditior fieret. ff. eo. l. iij. Ter cia ne forte coniuges ad acquirendum intenti ſibi per donatōes: non eſſent ſtudioſi liberos habendi vel educādi. ff. e. l. ij. Quarta. ne amor honeſtus. et debiti exhibitio. que debēt eſſe inter coniuges pre cio conciliari viderentur. d. l. iij. Nec etiam valet inter eos remiſſio alicuiꝰ debiti: aut aſſignatio cu iuſcunqꝫ debitoris. qꝛ hec omnia donationes ſunt ff. eo. l. ſi ſponſus. Quod autem dictum eſt de do nationibus prohibitis. Idem intelligas de vendi tiōibus ſimulatis. Et vide ad hoc glo. ſingularem in. c. quanto. de priuil̓. que dicit ꝙ quadrupliciter fit fraus legii. Primo. de perſona ad perſonam. vt ſi vxor velit donare viro: vel ecōuerſo cum nō poſ ſit ſupponit aliam perſonam cui donat. non valet donatio. d. l. iij.§. non tm̄. Secundo de re ad rem prohibitum eſt ne filiofa. pecunia mutuetur. Si ta men aliud in fraudem factum fuerit. puta dediſti frumentum vel aliud ſimile. quod venderet: vt pe cuniam haberet. ſit fraus legi. ff. ad ſe. conſult. ma ce. l. ſed Iulianus.§. mutui. Tercio de contractu ad contractum: vt puta vxor non poteſt donare vi ro. vt dictum eſt. vult vendere: vt hoc modo poſ ſit donare. non valet. d. l. ſi ſponſus.§. circa. Quar to de contractu ad contractum: altero tamen mo do. ſcilicet cum mulier pro alio fideiubere non poſ ſit. principalem ſe facit debitricem. hoc non valet. ff. ad ſena. conſult. vel. l. ꝙͣuis.§. ſi cum eſſem. ¶ Quibus auteꝫ modis reuocetur donatio facta inter coniuges? Rn̄deo multis modis. Primo ſi donatio fuit expreſſe reuocata. ⁊ in hoc debet attē di vltima voluntas. ff. eo. cum hic ſtatus.§. j. Se cundo ſi tacite reuocetur. puta ſi res donata ꝑ do natorem alienetur. d. l. cum hic ſtatus.§. ſi maritꝰ vbi patet ꝙ non ſolum alienando. videtur tacite reuocare donationem. ſed etiam pignori obligan do. niſi expreſſe aliud oſtendat. Tercio ſi prius mo ritur donatarius: extra eo. c. fi. Si auteꝫ ſimul mo riantur. puta naufragio. vel ruina. tenet donatio. d. l. cum hic.§. ſi ambo. vn̄ ſuccedūt tunc heredes donatarij. Azo etiā dicit in ſum. eo. ti. Idē eſſe ſi ſil̓ capiāt̉ ab hoſtibꝰ. ⁊ nullus eorū reuertat̉ ſil̓ vidēt̉ deceſſiſſe. Quod ſi vnus redierit. Is videt̉ ſuper

Donatio. jͣ. uixiſſe: qui redijt. qn̄ alter remanet. d.§. ſi ambo. Item ſi fiat diuortium. d. l. cum hic.§. ſi diuortiuꝫ. et ibi patet ꝙ hoc verum eſt. qn̄ diuortium fit ex di ſplicentia. Secus ſi fieret cum bona gratia. vt ſi fie ret cauſa religionis. Item ſecus ſi poſt diuortium matrimoniū reſtaurat̉: vt ibi. Item cum ſocer nū cium diuortij mittit nurui. cui donauerat: vt in. d. l. cum hic.§. ſi ſocer. Et predicta non ſolum obti nent inter virum ⁊ vxorem. ſed etiam inter ſocerū ⁊ generum. ⁊ inter cōſoceros qui copulatos in ma trimonio in poteſtate habent. Et vt plene habeas noticiam. qui poſſint donare. ⁊ qui non. vide glo. ſingularem in. l. iij.§. qui in eiuſdem. ff. e. quam ſe quit̉ Ho. in ſum. que dicit. ꝙ tribus modis quis alium ꝑ poteſtatem contingit. vel quia ego ſum in poteſtate tua: vel qꝛ tu es in mea. vel qꝛ ego ⁊ tu ſu mus in eiuſdem ptāte. Si ergo aliquo iſtoruꝫ mo dorum alicuius maritum cōtingo ei cuius maritū contingo donare nō poſſum. Idem eſt ex ꝑte vxo ris. nam ⁊ qui eam aliquo iſtorū modorū cōtingit marito eius donare nō poteſt nullo v̓o iſtorū mo dorum interueniente donatio nō impedit̉: vt in ſo crū ⁊ nuru. Glo. etiam addit quartum modum di cens. Item alij qui coniuges ꝑ ptātem cōtingunt vt ſunt duo conſoceri. ¶ An aūt indiſtincte ꝓhibeat̉ donatio inter virū et vxorem? Rn̄. Panor. in. d. c. fi. dicit ꝙ regulari ter ꝓhibet̉ donatio oīno pura. ⁊ illa dr̄ oīno pura. que nulla rōne cogēte fit: ſed ſola liberalitas eſt cā donationis. l. j. ff. de dona. ⁊ ſic vbi nulla p̄ceſſit ob ligatio. ſecus ſi ꝓpter aliqua ſeruicia. qꝛ tunc tenet donatio. qꝛ illa nō eſt vera donatio. Ideo donatio remuneratiua nō ꝓhibet̉ inter virum ⁊ vxorem: vt in. l. ꝙ aūt.§. ſi vir. ff. eo. vbi patet ꝙ ſi vir dona uit vnā rem vxori. et vxor aliā rem marito. fit hinc inde compenſatio. Et ꝑ hoc notanter dicit Bart. in. l. ſi volūtate. C. de do. ꝓ. ꝙ ſi nobilis nubit ple beo pōt ſibi cōſtituere dotem aīo donandi. licet cō ferat̉ in tp̄s matrimonij. qꝛ iſta non eſt ſimplex do natio que ꝓhibet̉ inter cōiuges. ſed eſt remunera tiua. qꝛ nobilis nubēdo plebeo videt̉ ſibi quoddā munus conferre. ⁊ ſic maritus donando videt̉ re munerare. ⁊ nō ſimpliciter donare. ad hoc. l. aqui lius. ff. de dona. Idem tenet Panor. in. c. ſi ſeduxe rit. de adul. ꝑ glo. ordinariam in. d. l. ſi volūtate. ꝙ ſi vxor eſſet de nobiliori genere. tūc poſſet aliqͥd da ri ⁊ dos augeri eadem rōne: ⁊ vt acquirat ſibi ami cos potentioris generis. ¶ An autē donatio inter virum ⁊ vxorem que fit ſimplici ꝓmiſſione confirmet̉ morte? Rn̄. nō. per l. papinianus. ff. eo. ⁊ ibi dicit Bar. hoc verum qn̄ nō interuenit traditio vera vel ficta. Si em̄ confeſ ſus fuiſſet ſe habuiſſe ⁊ recepiſſe. habet̉ loco traditi onis. ⁊ hoc confirmat̉ morte: vt. l. qd̓ ſuo. ⁊ ibi glo. C. de do. cau. nō nu. ¶ An aūt teneat donatio inter coniuges. ſi confir met̉ morte ciuili. Puta maritus donat vxori. c. de inde maritus efficitur ſeruus. vl̓ deportatur in in ſulam et omnia bona eius confiſcantur nunquid iſta. c. debeant cōfiſcari? Rn̄. de hoc eſt caſus in. l. ſed ſi mors. ff. eo. ⁊ in. l. res vxoris. C. eo. vbi Bar. ſummando illam. l. dicit ꝙ donatio inter cōiuges cōfirmat̉ morte naturali: vel ciuili. ex qua libertas perdit̉. Sed ſi ꝑditur ciuitas. libertate manent. tunc mors naturalis expectat̉. Exemplum primi. vt ſi donator efficit̉ ſeruus pene vel damnatus ſit in metallum vel in opus metalli. tunc donatio nō extinguit̉. ſed conualeſcit. Et ob hoc dicit Bar. in l. qui vltimo. ff. de penis. ꝙ damnati ad mortē effi ciunt̉ ſerui pene. ⁊ ſic talis ſentētia trahit ſecum ex ecutionem. ⁊ iſtorum damnatorum ad morteꝫ nō valet teſtamentum. Et puto hoc ideꝫ eſſe etiam ſi euaſerint: vel ſi eſſent arrepti de manibus familie poſt ſententiam latam in preſentes. Non dico ita de bannitis. Secus tamen eſt. ſi quis fiat ſeruus hominis vel priuati. Ratio diuerſitatis ẜm glo. in d. l. res. eſt: quia vbi efficit̉ ſeruus hominis. eſt do minus qui pōt reuocare. ſed nō vbi efficit̉ ſeruus pene. Hodie v̓o ex delicto. nō poteſt quis damna ri: vt ſit ſeruus pene. vt in autentica. hodie. C. eo. Quod intelligit Bar. ibi. in his qui ſuꝑuiuere ha bent. Secus ſi damnant̉ ad mortē: ſicut dictū eſt. ¶ An aūt donatio confirmet̉ morte ciuili. que eſt ꝑ ꝓfeſſionem factaꝫ in religione? ⁊ queſtio eſt pul cra. Rn̄. Barto. in autentica. ſi qua mulier. C. de ſa. ſan. ec. ⁊ in. l. ſed ſi mors. ff. de do. inter vi. ⁊ vxo. cōcludit. ꝙ qn̄qꝫ iſta mors ciuilis que inducit̉ ꝑ ꝓ feſſionē. habet oīno quo ad bona eundem effectu: quem habet mors naturalis. vtputa ſi quis ingre diat̉ religionem fratrum minoruꝫ. qui nō poſſunt habere aliquid: nec in ꝓprio: nec in cōi. tunc puto ꝙ heres habebit omnia incontinēti. Sed qn̄ talis mors ciuilis nō habet oīno eūdem effectum. quia ſaltem in cōi pōt retinere bona. tunc heres inſtitu tus debet expectare mortē naturaleꝫ. ⁊ interim eſt in pendenti. poterit em̄ an̄ mori heres qͣꝫ teſtator. arg. ad hoc. d. l. res vxoris. Et ꝑ hoc patet ſo. ad. q. noſtram eadem rōne. ¶ Quid aūt ſi matrimonium nō tenuit. An vale at donatio inter eos? Dic ꝙ licet donatio ipſo iure valuerit. quia tn̄ ꝑſona indigna eius fuit reuocan poterit. C. eo. l. ſi ex voluntate. Intellige ſi ignora bat. Si v̓o vterqꝫ ſciebat impedimentum. ⁊ matri monium non tenere. fiſcus repetet. ff. eo. l. cum hic §. vltimo. ¶ Quid aūt de veſtimētis: q̄ dat vir vxori. An va leat donatio. ⁊ an debeāt eē vxoris: an heredis ma riti? Rn̄. Bar. in. l. in his. ff. ſo. ma. dicit ꝙ veſtes quotidiane quas maritus dat vxori. ſtatim efficiū tur vxoris. l. ex annuo. ff. de do. inter vi. ⁊ vxo. ⁊ ſic ſine dubio ꝑtinet ad heredes mulieris. Ueſtes v̓o p̄cioſe nō efficiunt̉ mulieris. nec vir videt̉ dare aīo donādi. ſed ꝓpter ſeip̄m facit: vt vxor ſua magis or nate vadat: vt. l. mortis ſue cā. in princ. ff. de do. in ter vj. ⁊ vxor̄. ⁊ hoc dicit glo. in. l. ſi vſuſfructus. ff. ad. l. fal. ⁊ hoc videt̉ velle lex ꝙ talia ornamēta non ſint vxoris: niſi exp̄ſſe legarent̉: vt. l. ornamentorū de au. ⁊ ar. le. ⁊. l. hoc legatuꝫ. cum. l. ſe. de le. iij. Et dicit Bartolus pluries cōſuluiſſe. ꝙ veſtes quoti diane ſint vxoris. precioſe vero et feſtiue ſint here dis viri. Idem Bartolus in. l. pͥma. ff. de colla.§. nec caſtrenſe. vbi querit: an huiuſmodi veſtes ſint

Donatio. jͣ. conferende: et concludit ꝙ aut loquimur de veſti hus vilibꝰ: ⁊ alijs illi dn̄e neceſſarijs ad vſum quo tidianum. ⁊ ille nō ſunt conferende. ſed ſunt ꝓprie illius mulieris. ⁊ ab initio tenuit donatio. inter ſo cerum ⁊ nuruꝫ: vt. d. l. ex annuo. Si v̓o loquimur de veſtimentis ⁊ alijs ornamētis p̄cioſis ⁊ feſtiuis tunc illa qualia ſunt veniunt ad diuiſionem: vt. d. lmortis. nec poteſt dici ꝙ morte ſoceri facta dona tio ſit confirmata. qꝛ nō fuerunt dicte res donate. ſed ad vſum tradite: vt. d. l. mortis. in fine. Et ideo puto. ꝙ licet ex vſu quaſi loquēdi. qn̄ maritus ſpō ſat vxorem. ⁊ mittit ſibi coronam cum burſa. et dr̄: talis donat vxori coronam. tn̄ dico ꝙ nō eſt ꝓprie donare. ſed magis ad vſum dare. d. l. mortis. Quid aūt dicendum de veſtibꝰ lugubribꝰ? Rn̄. Ange. in. l. ſi ex re dn̄i. ff. de ſti. ſer. determinat fore mulieris. ꝑ glo. ibi poſitam. ¶ Quid aut de encenijs factis vxori. a conſangui neis viri vel vxoris: an ſint ipſius vxoris? Rn̄dit Biribi ini Bar. in. l. ſed ſi plures.§. in arrogato. de vul. ⁊ pu. dicit. ꝙ ſi donatio eſt facta a conſanguineis. ex par te viri. illa dona fuerunt facta contemplatione vi ri. Unde de bonis viri vident̉ eſſe ꝓfecta: vt. d.§. yin autentica. ſi qua m in arrogato. dum dicit. amicus vel cognatus. vi dent̉ em̄ magis facta marito qͣꝫ vxori. Sed in ence id ſimois fi. de do. nijs factis a cōſanguineis vxoris: vident̉ facta cō templatōe vxoris. ⁊ dicit Bar. Ita de facto ſe con ſuluiſſe. ¶ An aūt valeat donatio inter coniuges cōfirma ta iuramento? Rn̄. Bar. in. l. j. ff. eo. dicit ꝙ nō fir matur iuramento. qꝛ inuitarent̉ ad delinquendū tn̄ remittit ſe ad nota. ꝑ eum in. l. ſi quis ꝓ eo. ff. de fideiuſ. ⁊ ibi concludit. ꝙ valet talis donatio. Ideꝫ tenet in. l. ſeius ⁊ augerius. ff. ad. l. fal. Idem tenet Guil̓. de cū. vt recitat Bar. in. d. l. ſeius. Hac rat on. quia datum in fauorem religionis valet: vt. l. cum hic.§. circa. ff. eo. Sed iuramentū eſt magna religio. Idem tenet Io. de ligna. ⁊ Panor. in. c. fi. rimonium nō tenuit. An vale eo. ti. Nec obſtat quod dici poteſt. ꝙ iuramentuꝫ Dic ꝙ licet donatio contra bonos mores nō valet: vt in regula. nō eſt. de reg. iur. li. vj. quia debet intelligi. qn̄ iuramentū eſt contra bonos mores naturales. non de bonis moribus ciuilibus. Et ideo dari poteſt hmōi con iugibus optima cautela. qn̄ volunt inter ſe donare vt donans iuret nō contrauenire hmōi donatiōi. ſtimētis: q̄ dat vir et ſic valebit donatio. ¶ Sed circa p̄dicta opponit̉. nam iuramentū cō tra legem interpoſitum eſt nullum: vt in. l. non du bium. C. de legi. Sed lex ꝓhibet donationem ta petpill lem: ergo ⁊cͣ. Rn̄. Panor. in. c. cum cōtingat. de iu ſdiaiiſ reiur. dicit ꝙ qn̄qꝫ lex aliquid ꝓhibet propter bo nos mores naturales: nō ciuiles cōſeruandos. C. uiles em̄ ſunt variabiles. ⁊ iuramentū in cōtrariū nihil valet: vt in. d. regula. nō eſt. Qn̄qꝫ lex fundat̉ ſuꝑ bono publico principaliter. ⁊ iuramentū non valet. qꝛ pactum ⁊ iuramentū priuatorū nō pōt re mittere ius publicū. Qn̄qꝫ lex eſt fundata non ſuꝑ bonis naturalibꝰ: nec ſuꝑ publica vtilitate princi paliter. ſed in odium aliquorū. ⁊ tunc cum nulla re periat̉ turpitudo in iurante. ita ꝙ pōt dūtaxat cuꝫ diſpendio rerum tꝑalium iuramentuꝫ adimplere contra legem obligat iurātem. Qn̄qꝫ lex eſt funda Fo. LXI. ta principaliter ſuꝑ fauore priuati. licet in conſequē tiam ⁊ ſecundario ſuꝑ publico: vt in. d. c. cum con tingat. ⁊ in. c. ij. de pact. in vj. ⁊ iuramentum in cō trarium obligat iurantem. Ratio hec eſt. quia vbi lex nō eſt fundata ſuꝑ fauorē publicū. nec iuramē tum cōtinet in ſe aliquā turpitudinē ex ꝑte iuran tis: vel ex ꝑte materie. non pōt impedire qͦminus quis obliget̉ deo. ¶ Pater ⁊ filius qui eſt in eius poteſtate ſibi dona re nō poſſunt. eo qꝛ pater ⁊ filius: quaſi vna ſunt ꝑ ſona. C. de impu. ⁊ alijs ſub. l. vltima. Fallit tamē in dote et donatione ꝓpter nuptias. Sunt etiam alij caſus in quibus valet donatio inter patrem et filium. ⁊ in quibus nō querit̉ patri vſuſfructus: vt notat glo. in autentica. Idē eſt. C. de bo. que lib̓. ⁊ glo. in autentico. vt liceat matri. coll̓. viij. Primus qn̄ ſub hac conditōe relinquit̉ vel dat̉ a parente.ſ. auo vel ꝓauo vel ab extraneo ne patri perueniat vſuſfructus. d. autē. vt liceat. in principio. Scd̓us ſi pater remittat filio vſumfructum. queꝫ habet in rebus illius aduēticijs: vt in. l. cum oportet.§. ſin aūt. de bo. que li. Tercius in hereditate fratris vel ſororis: in qua cum patre admittit̉: vt in autentico de here. ab inte.§. ſi v̓o colla. ix. Hoc aliqui intel ligunt. qn̄ filius decedit. ad cuius ſucceſſionem vo cant̉ pater et fratres. vt in aut̓. ceſſante. C. de legi. here. tunc pater nō habet vſumfructum in parteꝫ filiorum. qui ſecum diuidunt. ſed in bonis alijs eo rum. ſic. Quartus in hereditate quā adit filius pa tre nolente: vt in. l. fi.§. ſin aūt. C. de bo. q̄ li. Quin tus qn̄ filio legat̉ ſeruus: vt eū manumittat: vt. d. l. fi.§. fi. Sextus in his rebus que filio obueniunt parentibus ſoluentibus matrimonium ſine cau ſa rationabili: vt in autētico: vt nulli. iudi.§. quia vero. Septimus ſi filio legatur vſuffructus. nam ſeruitus ſeruitutis eſſe non poteſt. ff. de vſufru. le. l. j. Octauus. ſi imperator donauit filiofami. vt. l. cum multa. C. de bonis que liberis. Nonus cum filiofami. eunti in caſtra pater donat mobilia. De cimus in quaſi caſtrēſi. vt in. l. cū oꝑtet.§. exceptis C. de bo. q̄ lib̓. Undecimus ſi pater donat filio ob alimenta ẜm Hoſti. Alium caſum addit Bar. in l. contra. ff. re. amo. per glo. ibi. ꝙ ſi filiuſfa. recepit dotem. patre non conſentiente. nec ſe obligante: patri nihil acquiritur. nec vſuſfructus. nec aliquid aliud. ¶ Queritur vtrum pater teneatur facere inuenta rium cum recipit bona aduenticia filiorum in qui bus habet vſumfructum? Dic ꝙ nō. Ad quid em̄ fieret. cum de eis rōnem reddere nō teneatur? Itē ꝙ ad hoc teneat̉. lege cautum nō reperit̉. Item ꝙ non teneatur. hoc ſuadet conſuetudo. que eſt opti ma legum interpres. Et hec queſtio fuit de facto bononie. Et ſic deciſa. rationibus predictis. Hec Mar. ſy. ¶ Quid ſi pater vſufructuarius monachat̉. an ex tinguet̉ vſufructus. quē habet in bonis filij aduē ticijs? Rn̄. glo. in autentica. ideꝫ eſt. C. de bo. q̄ li. dicit ꝙ nō finit̉. Sed Mar. ſy. dicit hoc verum in vſufructu quem habet in bonis alterius. nō filio rum. nam vſuſfructus quem habet in bonis ad uenticijs filiorum. bene finitur. cum filij deſierint

Donatio. jͣ. eſſe in ptāte patris. Item deſijt eſſe legitimus ad miniſtrator bonorū. ꝓpter que duo. patri dat̉ vſuſ fructus. Et hec qō fuit de facto bononie. et ſic fuit deciſa. Nec obſtat p̄dicta glo. qꝛ intelligit̉ ī vſufru ctu quē habet in bonis alterius. nō in bonis aduē ticijs filiorum. hec Mar. ¶ Quid autē de donatōe quam facit pater filio in actu emācipatōis. an ſit ſimplex. vel ob cām? Rn̄. Barto. in. l. vt liberis. C. de colla. ⁊ in. l. j.§. nec ca ſtrenſe. ff. de colla. dicit nemo dicat ꝙ illud qd̓ dat pater filio in p̄mium emācipatōis ẜm cōem vſum loquēdi: dicat ob cām donatio. immo eſt ſine cā et ſimplex donatio: qꝛ magis filius pr̄i deberet dare qꝛ eū liberat a patria ptāte. Et iō videt̉ facta ex ſo la liberalitate: vt. l. cū oꝑtet.§. cum aūt. de bo. q̄ li. Ideo tanqͣꝫ ſimplex donatio venit cōferenda. ¶ An autē pater poſſit donare filio ꝓpter merita? vide Bart. in. l. j.§. nec caſtrenſe. ff. de col̓. ⁊ in. l. ſi donatiōe. C. de col̓. ⁊ in. l. frater a fratre. ff. de cōdi. inde. vbi diſtinguit ꝙ ſi quidē pater donat filio ꝓ pter merita p̄cedētia talia. ꝓpter que cuilibet extra neo ad idem teneret̉. tunc valet donatio. ⁊ res do nata efficit̉ peculij aduēticij. videt̉ em̄ filius queſi uiſſe ex oꝑis ⁊ laboribꝰ ſuis. ⁊ ſic eſt aduēticiū. d. l. cum oꝑtet§. j. nec ſufficeret dicere in inſtr̄o. ꝙ hoc fecit ꝓpter merita. niſi merita ꝓbarent̉: vt. l. ſi forte ff. de ca. pec. Et ꝑ hoc dicit Barto. ibi ꝙ ſi aliquis donauit aliquid alicui ꝓ meritis ⁊ bonis ſeruitijs habitis ⁊ receptis ab eo. Si quidē iſta donatio ni ab eo qui poſſet donare libere. nullis p̄cedētibꝰ me ritis. tunc iſta verba enūciatiua inducūt ꝓbatiō inter eaſdē ꝑſonas. Sed ſi de neceſſitate requirere tur. ⁊ al̓s donare nō poſſet. tunc illa verba nō ꝓba rent merita p̄ceſſiſſe: vt. d. l. ſi forte. ⁊ notat̉ in. d. l. ſi donatiōe. Si v̓o donat ſimpliciter meritis nō p̄ce dentibꝰ. tunc nō valet donatio niſi morte ꝯfirmet̉ ¶ Sed quid in dubio qn̄ pater donat filio ſimpl̓i an videat̉ donare vt filio. an vt bn̄ merito? Glo. in d. l. ſi donatōne. dicit notāter. vt refert ibi Bar. ꝙ debemus inſpicere ſi p̄ceſſerīt merita. quibꝰ inter uenientibꝰ. nō eſſet donatio ſimplex ſed ob merita Si nullū meritū p̄ceſſit. videt̉ ſimplex donatio. eti am ſi pr̄ dixerit in inſtr̄o. dono tibi vt extraneo ꝓ pter merita. talis em̄ cōceſſio nō facit fidem. ¶ Utrū donatio facta ſub cōditiōe ſit idē ꝙ facta ſub mō? Rn̄. nō. nam illa q̄ fit ſub ꝯditiōe. puta ſ tale quid fiat. nō tenet. niſi exiſtēte cōditōe. ſꝫ illa ſit ſub mō puta. vt tale quid fiat. ſtatim tenet. ſꝫ nō extante illo pōt reuocari. C. de do. ſub mō. l. j. ⁊. ij. et. l. fi. Utrū ſacerdotes parochiales et alij clerici ſine p̄lati poſſint donare?: De hoc videsͣ. clericus. iiij. Ep̄s tn̄ ad cōſtruendū monaſteriū p̄t cōferre quī quageſimā bonorū ſue eccleſie. Ad edificationē v̓o alterius eccleſie ſolū cēteſimā. xij. q. ij. bone rei. nec requirit̉ nouus cōſenſus. cū ſemel a iure cōceſſum ſit. Et ſi plures donatōes fecit ⁊ excedāt quinqua geſimā vel centeſimā. excedēs ſiue vltima reuoca bit̉ ⁊ nō oēs. ẜm Panor. ⁊ doc. in. c. apl̓ice de do. lꝫ aliqui dicāt ꝙ de qualibet dꝫ ſubtrahi certa ꝑs. qꝛ vltima donatio ſimpl̓r nō grauat. Sed in contra Additio Qn̓ abdonatio ſi̓ viuol̓ ſuuaco. l.giſſſauꝰ amꝰb ꝓnꝰ. ſaq Nor. u6I .Iꝑatorj..ta ſiō y ior Sonatoiꝰ val. Aia. y ā po(Iyfb l. Abꝰ ſtro. ꝯꝰ ab ANNato? pa.. Trōj.(l. I. ripi. x.pi. 2S 5 Ieſttiō ſti. v.cto ſco. ꝙ falis Sonario vai..4x eꝯſi. iꝰ illaꝝ p ꝯce..i. SAxxxb jG⁊. ꝙ fata Ap̄ttas pabiy.b ca iu.j̓ yoſutiaā. tā yeſſit 4Ra Iuni. 212 ſq4ẜ A vali. ¶ Seniaſio ſIiiacō. cōtlo 4L 9.. G. ſat̉ ſō̄s 6. 95 9 4 424 40 4º ꝙ 4S oy. 14N P8. b8 Grinaꝰ j yſt4ab. l̓.vl ꝑ jabilita. º 4 gial̓ ſor Iu 5 S. Sor6ib 0 ⁊to nō valiSito. ꝙό. ob ligatio 4LꝘSA Mmibꝰ firis ⁊ill q. vl ād§. A jͣ.&. R. ¶ Gꝫ N. IouAd. Lxxb. Aoẜ. I¶. A S. g a Nſtꝰ. Ꝙ 67 C vo§. ſk. ¶ P... ſtigx.&&. b I . υA Q rō. S. L. S. iſvj oꝯ0424 Y xc a ſpMAltz o υS.& tōº 989 L5μl. ſi 4ſirt .l. qẜ. A 5υ F ſ μλτοσ ςτδη. bιν.. 6 3 . C.b.y. 2. 4. Q. R aliā rā. π ꝙ 4A9Inmarēp ⁊r̄ rium eſt. qꝛ prime donatōes ſūt ſortite ſuū effectū nō ergo debēt reuocari ꝓpter vnā vel vltimā. quia qd̓ legittime factū eſt ⁊cͣ. Sed vbi plures donatōes eſſent ſil̓ facte: ſeu nō apparet de anterioritate. tuc p̄t ꝓcedere cōtraria opinio. Infert etiā Panor. ꝙ vbi donatio ꝓhibet̉ vſqꝫ ad certā quantitatē. non pn̄t fieri plures donatōes ſucceſſiue vſqꝫ ad illam quantitatē. qͣſi hoc videat̉ actū in fraudē legis. Et facit ad materiā. l. ſancimus. C. de do. nam dona tio ꝓhibet̉ ſine inſinuatōe vltra quingentos aure os. Pone ꝙ ſucceſſiue quis fecit eidē plures dona tiōes. ⁊ ſil̓ coaceruate excedūt quingētos aureos. nunqͥd exceſſus valebit ſine inſinuatiōe? Et certꝭ dicendū eſt ꝙ nō. ⁊ optime ꝓbat̉ in..d. c. apl̓ice. ¶ An aūt cōſenſus capl̓i debeat interuenire qͦ ad cōſtruendū monaſteriū? Dic ẜm Panor. vbi sͣ. ꝙ ep̄s a principio nō pōt de nouo ꝯſtruere monaſte riū: nec eccleſiā cōſtructā ſecularē monaſticis infor mare regulis ſine cōſenſu capl̓i. Et ita intelligit̉. c ſi ep̄s. xij. q. ij. Sed poſtꝙͣ hec ſunt acta cum cōſen ſu capl̓i pōt ſolus hanc donationē facere. qꝛ tūc eſt neceſſaria. ⁊ ita intelligunt̉ alia iura. Et ẜm cōite doc. nō ſoluꝫ de redditibꝰ ſed etiā de poſſeſſionibꝰ pōt ep̄s hanc donationē facere. quin immo expe dientius eſt eccleſie de poſſeſſione qͣꝫ ꝓpter hoc do nare quinquageſimā ꝑtem reddituū. Et hoc intel ligas de donatōe inter viuos. Secus in teſtō ẜm cōiter doc. qꝛ teſtm̄ porrigit̉ ad tp̄us. quo nō eſt fu turus p̄latus. qꝛ morte cōfirmat̉. ergo cum nō poſ ſit diſponere tunc: nec nūc in teſtō. Item teſtmn fit de rebus ꝓprijs. non de alienis. ⁊ adhuc ex magna gratia concedit̉. vt quis poſſit teſtari de rebus ꝓ prijs. ꝓpter primam rōnem. Si tamen quinquage ſima. aut centeſima eſſet in graue damnū eccleſie. tunc dari non deberet. d. c. apl̓ice. Item in rerum donatione dꝫ attendi rōnabilis cōſuetudo loci: ex tra de dona. ceterum. ¶ An autem in omnibus donationibus factis vl̓ tra quingentos aureos requiratur inſinuatio? Et dicitur inſinuatio ſcriptura publica que fit coram iudice. ⁊ ſcribitur in actis publicis. Dic ẜm Mo nal. ꝙ donationes que n priuatum a principe fi unt: cuiuſcunqꝫ quantitatis ſint. valent. etiaꝫ ſine ſcriptura. l. ſancimus. C. de do. Et econuerſo que fiunt in principē a priuatis. d. l. ſancimus. ⁊ in au. tentica. Et a priuatis ibi poſita. Item cum donat̉ pijs locis ſil̓r valet. qꝛ in his optima mēſura: eſt re rum donataruꝫ immēſitas. in autētico de nō alie. vel pͥmū. re.§. ſi nimis. col̓. ij. ¶ An autem donator teneatur de euictione? Dic ẜm Panor. in. c. inter cetera. de preben. ⁊ in. c. fi. de emp. ⁊ ven. poſt Cy. ⁊ alios. ꝙ aut donator ſolen ni promiſſione ꝓmiſit de euictōne. ⁊ tenetur. Aut non promiſit. ⁊ tunc aut donatio incepit a promiſ ſione. vt quia primo promiſit. et poſtea donauit. Aut incepit a traditione quia ſimul donauit ⁊ ꝓ miſit. primo caſu: olim non tenebat̉: niſi promiſſio fuiſſet ſolennis. puta ſtipulatione interueniente. ſꝫ hodie ſecus. ꝑ. l. ſi quis argentum. C. de donat̉. ſe cundo caſu. ſcilicꝫ cum incepit donatio a traditio ne. aut vult agere ad particulare intereſſe. puta ad ꝓptꝰ ps. gA ſala y. S 2A3 59 33Q. Cthi glo 4 2 6 4 5b 4 N y ¶. b. K. l. on5 A 9. l. 2. IFt o S99 551 O.Alij..6(

Donatio. ij. ſumptus factos occaſione illius donationis. ⁊ di ſtingue vtrū donator fuerit in dolo vel nō. Nam pͥmo caſu tenet̉. ſcd̓o nō: vt in. l. Ariſto. ff. de dona. Ad dotale v̓o intereſſe rei donate agere nō pōt. vt l. ij. C. de euic. ¶ Quid autē ſi donator dicat. dono tibi villā meā ⁊ oīa iura q̄ habeo in ea. an veniāt iura ſpūalia: vt puta. ius patronatꝰ: decime ⁊ hmōi. Dic ẜm Pa nor. in. c. ſedes. de reſcriptꝭ ꝑ notabile dictū Inno. in. c. ex lr̄is. de iu. patro. ꝙ nō veniunt iura ſpūalia ꝑ talē donationē. qꝛ hoc ſignum oīs. nō extendit ſe ad ea q̄ ſunt alterius iurꝭ ⁊ nature ꝙͣ ea q̄ principa liter tranſferunt̉. optime facit. d. c. ſedes. vbi dicit̉ ꝙ ꝑ clauſulā generalē. quidā alij ⁊ res alie. multitu do effręnata non includit̉. nec ꝑſone nec res maio res exp̄ſſis. ſꝫ pares vel minores. Ex quo infert pa nor. ꝙ genꝰ ſequēs enumerationē ſpecieꝝ. reſtrin gitur ad ſpēs pares exp̄ſſis. Sic gͦ illa generalitas ſcꝫ ⁊ oīa iura. debet reſtringi ad tꝑalia. ꝓpter ſpeciē tꝑalitatis p̄cedentē. Secus autē qn̄ datur aliquid qd̓ hꝫ ſimul tꝑalia ⁊ ſpūalia iura: cū omnibꝰ ꝑtinē tijs ſuis. ſicut eſt p̄benda q̄ hꝫ poſſeſſiones ⁊ deci mas. tūc oīa ſimul tranſferunt̉. hoc idē tenet Ho. in. d. c. ex literis. Onatio. ij. ſcꝫ cā mor tis eſt. vt cū rē quā dono malo me habe U reꝙͣ eū cui dono. ſꝫ magꝭ ip̄m qͣꝫ heredē meū. ff. e. l. j. Uel magiſtraliter diffiniēdo. eſt q̄daꝫ ex mortis vel alterius inſtantis vel futuri ꝑiculi cō non de alienis. ⁊ ſideratione vel metu diſpēſatio volūtatis. ff. e. l. ij. Et addit Ho. liberaliter facta. qꝛ ſi qͥs cauſa mort ſibi cōminate. rē ſuā cōferret. nō valeret. licet ꝑicu lum īmineret. ff. qd̓ me. cā. metū. Et hoc intelligit̉ qn̄ metus id̓o mihi infert̉ vt aliqͥd donē. al̓s ſecūs ff. e. l. iij. ¶ Quis pōt donare. Rn̄. ꝙ hmōi donationes fa ionibus factis vl cere pōt. oīs qui teſtari pōt. qͥ autē teſtari nō poteſt eā facere nō pōt. Hoc fallit in filiofa. qꝛ licet patre os requiratur ī cōſentiente. teſtari nō poſſit. excepto caſtrenſi pe iptura publica que fit coram actis publicis. Dic ẜm Mo culio vel qͣſi. donatione tn̄ cauſa mortis facere pōt parente in cuiꝰ ptāte eſt cōſentiēte. ff. e. tā is. que n prinatum a ī ¶ Cui donari poteſt. Rn̄deo. ꝙ omnibꝰ donatio titatis ſint. v fieri pōt. quibꝰ legatū de iure relinqui poteſt. ff. e. l. s. Cde do. E omnibꝰ. In quo quidē tp̄s nō donationis. ſꝫ mor tis inſpicit̉. ff. e. mortꝭ. Nota tn̄ ẜm Bar. in. l. qͥdā ff. de pe. ꝙ licꝫ dānatis in metallū nō poſſit legari. fallit tn̄ in cā alimētoꝝ. Et hoc facit ad. q. An frēs minores vel alij qͥ nihil pn̄t habere ſaltē poſſint pe tere ex cauſa alimentoꝝ. nator teneatu ¶ Quero qͥd pōt donari cauſa mortis. Rn̄. qͥcqͥd ter cetera dep inter viuos dari pōt. Cj ⁊ alos qutī ¶ Quot ſunt ſpēs huiꝰ donatōnis. Rn̄. tres. vna ꝓmſſit decu que fit ab hoīe ſano. eo ꝙ cogitat ſe qn̄qꝫ moriturū Alie v̓o due fiūt ab hoīe qͥ occaſione languoris vel alterius cauſe timet ſibi mortē vel aliud ꝑiculuꝫ de ꝓximo īminere. quaꝝ vna fit ita. vt res donata ſta tim fiat accipientis. Altera vt tūc fiat accipientis: cū donans deceſſerit. ff. eo. l. ij. ¶ Qualiter autē fiat. Dic ꝙ triplicit̓.ſ. traditione pollicitatione. ⁊ ſtipulatione. ff. e. ſenatus. Sub qͣ Fo. LXII. cunqꝫ autē ſpecie fiat. debet inſeri in ea. ꝙ fiat cau ſa mortis vel alterius ꝑiculi talis. quia al̓s eſſet do natio ſimplex inter viuos. qͣntūcunqꝫ fieret in ar ticulo mortis. quia nō eo ipſo. ꝙ quis moriens do nat: donare mortis cauſa videtur. d. l. ſenatus ẜm Azo. Scd̓m autē Ho. hoc extimandū erit ex ver borum affectione. ⁊ qͣlitate ꝑſonaꝝ et ſtatus. Et ſi nihil apparet. p̄ſumit̉ inter viuos donatū. Et de bent in ea quinqꝫ teſtes adhiberi. C. eo. l. fi. Debet etiā eſſe p̄ſens ꝑſona cui fit. vel alia q̄ vice eius reci piat eā. vnde ſi vult donare cā mortis pauperibus vel eccleſie. donet notario ſtipulanti ⁊ recipiēti no mine paupeꝝ vel eccleſie. ff. eo. inter. ¶ Ex quibꝰ autē cauſis reuocet̉ hec donatio. Dic ꝙ cuiuſcunqꝫ ſpeciei vel modi ſit. Ipſo iure tripli citer reuocat̉. vel ſi donans ſuꝑuixerit ſeu de ꝑicu lo in quo erat conualuerit vel eū penituerit vel do natarius pͥus deceſſerit. Inſti. e. in pͥncipio. Si tn̄ donans irreuocabilē eaꝫ dixerit eſſe. irreuocabilis erit. vt ſi dicat donationē hanc. qͣntūcunqꝫ dona tarium: aut me ſuꝑuiuere vel penitere cōtingat. tn̄ irreuocabilē eſſe paciſcor ⁊ iubeo. Uolens eā: nulla rōne vel cauſa irritari poſſe. d. l. ſenatus.§. mortis cauſa. Et ſic habebit effectū ſimplicis donationis. licet dicat̉ fieri cauſa mortis. ¶ In quibꝰ autē hmōi donationes ſint ſimiles vel diſſimiles legatis. Dic ꝙ hec donatio differt a lega to. Primo quia legatū ſemꝑ dat̉ ab herede. ſꝫ dona tio cauſa mortis vel ab eo vel a defuncto. Scd̓o qꝛ filiuſfa. patre ꝑmittente: hanc donationē facere po teſt. nō autē pōt legare vel teſtari. qꝛ hoc ex alieno arbitrio pendere nō debet. ff. e. tam is. nec etiā pōt codicillari. vt. l. ij. de leg. j. vbi habet̉. ꝙ qui nō pōt teſtari. nō poteſt codicillari. ⁊ ibi Bar. reddit rōnē qͣre aliud ſit in donatione cauſa mortis. ⁊ aliud in legato. dicens. ꝙ licet donatio cauſa mortis ſit vlti ma voluntas. ſapit tn̄ naturā contractuū inter vi uos. Et ideo pōt fieri a filiofa. volente patre. Ter cio. quia ſi teſtamentū accuſo. legatū ꝑdo. nō autē donationē. ff. de his qui. vt indi. l. poſt legatum. et inſti. de do.§. j. in glo. in v̓. fere. vbi etiā plures alie ponunt̉ differentie. Rō autē differentie. quare in d. caſu ꝑdatur legatū. ⁊ non donatio cauſa mortis dat̉ ꝑ glo. in. d. l. poſt legatū. in.§. qͥ mortis cauſa. quia donatio mortis cauſa nō ꝑ teſtamentū cōfir matur. Et vide etiā Bar. in. d. l. circa principium. vbi dicit ꝙ ille qui dicit teſtamentū falſum directe impugnat iudiciū vel voluntatē defuncti. ⁊ ꝑ con ſequens debet ꝑdere legatū. Conuenit autē cū le gato. quia in morte confirmat̉. ⁊ ex ea falcidia de trahit̉. C. ad. l. fal. l. fi. Et intantū ē ſimilis ei. vt cū ipſo fere ꝑ om̄ia cōnumeret̉. d. inſti.§. j. in tex. ⁊ in glo. Sed dices tu. nōne legatū poteſt dari a teſta tore ſicut et donatū cauſa mortis. certe ſic. ſed tunc amittit nomen legati. ⁊ tranſit in donationeꝫ ſim plicem ⁊ in ſpeciem donationis inter viuos. Et de hoc eſt glo. ſingularꝭ de qua Di. facit magnū feſtū ī. l. legatū. de le. ij. ⁊ di. dicit ꝙ ex hoc ſunt duo effe ctus. Primo quia teſtator nō poterit amodo reuo care. Scd̓o. quia de hoc amplius falcidia nō detra hitur. vt. i. vbi. ff. de do. cauſa mortis. qd̓ tene mēti

Donatio. iij. dicit Barto. in. d. l. legatum. licet ipſe dubitet de Onatio. iij. propter nuptias. Donatio ꝓpter nuptias eſt qd̓ ſponſus ſponſe donat qn̄ ab ea do tem accipit. extra de do. inter vi. ⁊ vxo. c. nuper. et ibidē patet ꝙ idē eſt etiā ſi ſponſus donat: qn̄ non accipit dotē. quia ſiue accipiat dotē: ſiue non: illud qd̓ donat ſic vocat̉. Alicubi tn̄. vt in hiſpania con ſuetudo eſt. vt viri vxores dotent ex ꝓpria ſubſtan tia. q̄ conſuetudo pōt eſſe licita ẜm Panor. in. c. et ſi neceſſe. de do. inter vi. Huius autē donationis ꝓprium eſt. ꝙ ſi paciſcat̉ maritus de dote vel parte dotis lucranda vxore p̄mortua. talem partem de bet lucrari mulier de donatione ꝓpter nuptias p̄ mortuo viro. extra de do. inter vi. c. fi.§. ſane. ⁊. C. de pac. cōuen. l. ex morte. vbi etiā patet ꝙ ſi diuer ſe ſint qͣntitates maioris vel minoris dotis ⁊ dona tionis ꝓpter nuptias. quia etiaꝫ tunc equalitas de neceſſitate reqͥrit̉ in quota ⁊ non in qͣntitate. Et ꝙ ſi pactio cōtraria facta fuerit. nō tenet Inno. vt re fert pan. in. c. fi. de do. inter vi. ꝑ. d. l. ex morte. dicit ꝙ poteſt eſſe diſꝑitas in dote. ⁊ in donatione ꝓpter nup. etiā in qͣntitate. licet ẜm panor. videat̉ tex. ho die de iure autenticoꝝ in autētica eqͣlitas. de pac cōuen. ꝙ dos ⁊ donatio debeāt eſſe eqͣles. ⁊ pacta de lucro dotis vel donationis debent eſſe equalia ⁊ ita ſeruat̉ ẜm panor. in ſenaꝝ ciuitate. vbi cōmu niter donatio ꝓpter nup. eſt eiuſdē qͣntitatis cum dote. ſꝫ in multis locis non ſeruat̉. Unde vt dicit glo. in. d. autentica. eqͣlitas. ipſa autētica eſt ſubla ta hodie ꝓpter conſuetudine. quia conſtituit̉ dos. ⁊ ſepe nulla donatio fit a viro. Sed tu dic cōſuetu dinem ſeruandā vbi viget. al̓s ſerua diſpoſitionē illius autentice. ¶ Sed tu diceres qͥd operatur iſta donatio ꝓpter nup. q̄ fit a marito: cū maritus etiam teneat bona donata. cōſtante matrimonio. ⁊ facit fructus ſuos Soluto v̓o matrimonio redit ad eū. Primū ꝓba tur in. l. vbi. C. de iure do. Scd̓m ꝓbatur in. d. c. fi. So. dicit Io. an. poſt pe. ⁊ abbatē ꝙ oꝑat̉ mul tos effectus. Primū ꝓpter pactuꝫ qd̓ fit de lucran da dote. nam extendit̉ in fauorē mulieris ad dona tionem propter nup. vt ſicut maritus ex pacto lu cratur dotē: p̄mortua vxore. Ita vxor lucrat̉ illam donationē p̄mortuo viro. vt. d. c. fi. Scd̓o fortius ius habet mulier in rebus ſibi datis ꝓpter nup. in dote recuperanda ꝙͣ in alijs bonis mariti. nam in alijs bonis pōt vxor renunciare iuri hypotecaꝝ. ſꝫ in iſtis rebus donatis. nō. vt ſic ſit. vnde poſſit cō ſuli mulieri in dote recuperanda. de quo in auten tica. ſiue a me. C. ad vell̓. ⁊ in c. peruenit. de emp. ⁊ ven. vbi habet̉ per pan. ꝙ res donata vxori a viro ꝓpter nup. nō poteſt alienari ꝑ maritu. etiam con ſentiente vxore. vt in. d. autētica ſiue a me. niſi duo bus interuenientibꝰ. Primo ꝙ vxor cōſentiat poſt bienniū ſcd̓a vice. Scd̓o ꝙ tātū ſit in viri facultati bus vt indēnitati vxoris poſſit conſuli. Et requiri tur vt facultas ſit in bonis mariti. nō ſolum tēpo re ꝯtractus. vt quidā dicunt. ſꝫ etiā tꝑe qͦ vxor agit ſeu agere pōt. Et predictus tex. notabiliter limitat ius ciuile. Tercio operatur ꝙ marito vergente ad inopiā. vxor pōt etiā a creditoribꝰ mariti vendica re tā dotē qͣꝫ donationē ꝓpter nup. Debēt em̄ de ſeruire oneribꝰ matrimonij. vt in. d. l. vbi. Quar to ſi vir cōmittit adulteriū. mulier pōt agere: vt lu cretur illā donationē ꝓpter nup. ſicut agit vir. vt lucret̉ dotē mulieris. qn̄ mulier adulterat̉. vt in. c plerūqꝫ. de do. int̓ vi. Et ideo ſis cautꝰ vt ſemꝑ fiat ipſa donatio propter nup. ipſi mulieri. Et nota ꝙ iſta donatio q̄ fit vxori a viro. nō indiget inſinua tione. ꝙͣuis qͥngentos aureos excedat. C. de do. ante nup. autētica. eo decurſuꝫ. Et rō eſt ẜm Bar. in. l. cū multe. C. de do. ante nup. qꝛ nō eſt donatō ſimplex ſꝫ ob cām. qd̓ ꝓderit mulieri. ⁊ nō viro. qꝛ ſi pactū factū fuerit de dote ⁊ donatōe lucrandis. mulier in donatōe lucrabit̉ vltra qͥngentos aure os. vir aūt nō lucrabit̉ vltra qͥngentos in dote. vt in. d. autētica. eo decurſum. Fructꝰ tn̄ donationis ꝓpter nuptias. nō vxor. ſꝫ vir ꝑcipiet ad ſuſtenta tionē ſui ⁊ vxoris ⁊ familie ſue ꝓpt̓ onera mr̄imo nij. exͣ de do. inter viꝝ. ꝑ veſtras. Os ē donatio a parte mulieris facta parti viri pro ſuſtinendo onera mr̄imonij. Et eſt dotis natura vt durante mr̄imonio. duret dos. Eo v̓o ſoluto: ſol uitur. qꝛ ſine eo eſſe non pōt. ff. de iure do. l. iij. Et eſt dos qͣſi ꝓpriū patrimoniū mulieris. ff. de mi. l. deniqꝫ.§. ſꝫ vtrum. Et ad hoc ꝙ ſit dos. oportet ꝙ mr̄imoniū ſit cōtractū. nō tm̄ de facto. ſꝫ etiam de iure. d. l. iij. Sꝫ ꝙͣdiu ſtat mr̄imoniū: dominiū do taliū eſt penes viꝝ. Un̄ et ꝯͣ voluntatē viri. nō p̄ inde elemoſynā facere. A q. Fc cg ¶ Quot ſunt ſpēs dotis. Rn̄. due. nā alia eſt ꝓfe cticia. alia aduēticia. Profecticia eſt q̄ a patre vel a ſuperiore aliquo de linea patris tāꝙͣ a patre eſt ꝓ fecta.ſ. de bonis eius. nec refert: an filia deinceps ſit in ptāte vel emācipata. qꝛ non patria ptās facit dotē ꝓfecticiā. ſꝫ nomen patris. Profecticia gͦ eſt ſi pater dederit: vel alius eius mandato vel noīe. eo ratū habente vel curatore eius: ſi ſit ꝓdigus vel fu rioſus. ff. de iu. do. ꝓfecticia. Si v̓o pater. nō tāqͣꝫ pater. ſꝫ tanꝙͣ extraneus dederit illud qd̓ daret ex traneus ſibi. vt daret in dotē filie. nō erit ꝓfecticia ſꝫ aduenticia. hec em̄ aduēticia eſt: quā mulier dat ꝑ ſe. vel aliꝰ a patre vel auo. ſiue ſit frater ſiue auun culus. vel qͥlibet alius. d. l. ꝓfecticia. ¶ Ad quē ꝑtinet periculū rei dotalis. an ad virū. vel ad vxore? Rn̄. res date in dotem: aut ſunt exti mate aut nō. Si ſic. periculum ſpectat ad viꝝ. niſi res ex toto ꝑierit ante nup. nā extimatio venditio nem facit. Et in hoc caſu tam lucrū qͣꝫ damnū ſpe ctat ad viꝝ. ſicut ad rei emptorem. ff. de iu. do. ple rūqꝫ. ⁊. l. res in dotem. Si v̓o non ſunt extimate. tunc ad viꝝ nō ſpectat ꝑiculum rei dotalis vel eui ctionis vel deteriorationis. ſꝫ ad vxorē. d. l. pleruq Et ponitur ibi exemplū ꝙ ſi veſtis ſit extimata. et mulier eam attriuerit. vir extimationē reddit. Si v̓o inextimata: dānū ⁊ lucrū ꝑtinet ad muliere. d. l. plerūqꝫ. Fructus tn̄ dotis ꝑtinent ad viꝝ. ꝓpter

onera matrimonij. ſi tn̄ ſuſtinuerit onus mr̄imo nu. al̓s ſecus. ff. e. dotis fructus. ⁊. d. l. plerūqꝫ.§. ſi ſerui. vbi etiā dicit̉ ꝙ fetus pecoꝝ dotaliū ꝑtinent ad virū. qꝛ cōputant̉ in fructibꝰ. ſic tn̄ vt ſuppleat pͥus capita p̄mortua ex fetibꝰ iaꝫ natis. Unde ibi fallit hec regula. Cuiꝰ eſt emolumentū: eius debet eſſe ꝑiculum. Et hoc eſt veꝝ: niſi res dotalis con ſiſtat in numero: pondere ⁊ mēſura. qꝛ ꝑiculum ta lium ſpectat ad viꝝ. Fetus tn̄ ancillaꝝ dotaliū: nō cedunt viro. qꝛ dignitas cōditionis humane facit vt ptus ancillaꝝ nō debeant fructuū noīe cenſeri. d.§. ſi ſerui. Itē nec lapifodine. vbi lapis nō rena ſcitur. Secꝰ vbi tales lapides renaſcant̉. cuiuſmo di ſunt in anglia ⁊ aſia. qꝛ tunc fructus eoꝝ ꝑtinēt ad viꝝ. Idē eſt de fundis argentifodinis ⁊ ſil̓ibꝰ: ⁊ de arboribꝰ nō cedendis. Secus ergo in arbori bus cedendis. vt qꝛ infra breue tp̄s renaſcunt̉. nā tunc poſſunt dici fructꝰ. Hoc idē tenet Bar. in. l. diuortio.§. ſi fundū. ⁊.§. ſi vir in fundo. ff. ſo. ma. vbi facit ex illis duas concluſiones. Prima eſt. ꝙ arbores cedue cōputant̉ in fructibꝰ vt ſunt ſalices ſedoratoapu ⁊ hmōi. Secus in arboribꝰ fructiferis. Scd̓a con cluſio. ꝙ lapis qui non renaſcit̉: non eſt in fructu. natea puivo Secus ſi renaſcit̉. Idē in cretifodinis ⁊ argentifo dinis. Et p̄dicta inducit ad. q. quotidianā. Pone q duret dos. Eo v̓o maritus qui fuerat notarius: legauit vxori vſum fructum oīm bonoꝝ ſuorū. An illud qd̓ ꝑcipit̉ ex exēplatione ꝓtocolloꝝ ꝑtineat ad muliere. Et di cit ꝙ nō. Illud em̄ ꝙ ſemel tm̄ ꝑcipit̉: ⁊ nō renaſci tur. nō dicit̉ eſſe in vſufructu. vt in dictis duobus §. ſꝫ redditus ꝓto colloꝝ eſt hmōi. qꝛ exquo ſemel eſt redditū. nunꝙͣ amplius ꝑcipiet̉ aliquid. cū nō ſit veriſimile ꝙ ꝑcipiens ꝑdat illud. ¶ Pactū patri factū a filia: dū nuptui traderet̉ ꝙ dote cōtenta nullū ad bona pr̄na regreſſum habe ret. improbat lex ciuilis. Si tn̄ iuramento: nō vi: nec dolo p̄ſtito firmatū fuerit. ſeruari dꝫ. extra de pac. ꝙͣuis. li. vj. ¶ Dos et donatio ꝓpter nuptias alienari nō pn̄t: etiā ꝯſentiente vxore. nec valet alienatio. niſi vxor iurauerit nō ꝯͣuenire. Et hoc ſi nō vi: nec dolo p̄ſti iratore eius: ſi ſit ꝓc tum fuit tale iuramentū. extra de iureiur. cū cōtin ꝓfecticia. Si v gat. Quidā tn̄ circa rē dotalē immobileꝫ. puta do mum vel agrū. diſtinguūt. vt notat Aſten̄. li. viij. ti. xl. ꝙ aūt talis res eſt extimata: aut non. Si ſic. vir eā alienare pōt. quia eſt empticia niſi extimatō fieret. vt ſciret̉ qͣntū res valeret. vt ſic ſoluto matri monio: appareat an res ſit deteriorata vel hmōi. periculū rei dotalis an rd mre C. de iure do. ſi int̓. Si autē non ſit extimata. tunc n̄. res datemn nō pōt alienare. niſi in his caſibꝰ. Primo ſi ꝓuoce tur ad diuiſionē fundi dotalis a ſocio. qͥ cōmunē hꝫ illū fundū cū ipſo. Ipſe tn̄ ad diuiſionē ꝓuoca re non pōt ſociū. C. de fun. do. l. fi. Scd̓o ſi alienet cū vniuerſitate. vt ibidē. l. j. Tercio ſi alienet ex ne ceſſitate vt ibi. Quarto ſi cōuertat̉ in vtilitatē vxo ris vt ibi. l. vltima. Quinto ſi vxor alienationi con ſentiat ſcd̓o poſt bienniū. d. c. cum ꝯtingat. in glo. dūmodo ſint alie res viro. ex qͥbꝰ ei cōſulere poſſit C. ad vel̓. autētica ſiue a me. Sexto ſi tm̄ ſemel cō ſentiat: ⁊ cū hoc iuret. de hoc dictū ē sͣ. Et ẜm Io. an. hoc intelligit̉. ſiue mulier iuret ꝑ ſe: ſiue ꝑ ꝓcu Fo. LXIII. AoG ratorem: cui dedit ad hoc ſpeciale mandatū. extra de ꝓcu. c. fi. li. vj. ¶ Pone mulier primo iurauit dotem vel donatio nem propter nuptias non alienare: nec alienatio ni cōſentire: niſi ex cauſa rationabili ⁊ auctoritate iudicis. ¶ Quid ſi poſtea cōſenſerit: nō auctoritate iudicꝭ ⁊ iurauit nō ꝯͣuenire? Rn̄. ẜm Ho. ſuꝑ. d. c. cum ꝯtingat. pͥmū iuramētū ſeruabit̉. ar. exͣ de iureiur. ea te. ⁊. c. intellecto. ¶ Quid ſi mulier iuret rē dotalē alienatā nō repe tere: nunqͥd tale iuramētū erit ſeruādū? Uidet̉ ꝙ ſic. qꝛ ſeruari pōt ſine interitu ſalutꝭ eterne. Et mu lieri tm̄ obeſt illud iuramētū. nec habebit auctoreꝫ ꝑiurij papā. vt. d. c. cū cōtingat. Et idē eſt de adul to: rem ſuā alienante ⁊ iuramento cōfirmante. vt C. ſi aduer. ven. l. j. Hoſtiē. autē intelligit illud. c. cum contingat. hoc modo ſcꝫ cum ibi dicit̉: ſerua re debent. ſubaudi mulieres. que propria temeri tate non debent venire cōtra. ſꝫ papa reſtituet eas ꝓprio motū. ſi interuenerit iuramentū vi vel dolo preſtitum. Sed quō conſtabit de metu vel dolo? Rn̄. con ſtabit ẜm Ho. ex ꝑſpicuis inſidijs: cōſiderata ꝑſo narum qͣlitate. Aut em̄ mulier eſt quedā virago ⁊ ſic non p̄ſumit̉ coacta. aut eſt nature debilis. ⁊ vir dure ceruicis et faciei ferocis. ⁊ tunc iudex atten det: an exigente neceſſitate vera: res dotalis ſit alie nata. Et tunc bene eſt. Aut vicio ꝓdigalitatꝭ viri. Et tunc alienatio eſt ſuſpecta. Item mulier proba bit minas viri. et forte verbera. His omnibus concurrentibus mulier abſolutionem poterit im petrare. ¶ Quid ſi vir ſuaui eloquio muliereꝫ inducat ad cōſentiendū? Rn̄. ẜm Ho. ꝯſenſus valet. ¶ Quid ſi mulier inducat̉ ad iuramentuꝫ coram iudice. ⁊ veniat ad aurē iudicis. ⁊ dicat ſibi ꝙ inui ta cōſentit ⁊ iurat. Rn̄. ẜm Hō. Iudex nō debet hoc ſuſtinere. ſꝫ ſi ſuſtinuerit p̄ſumit̉ pro muliere. ar. extra de his q̄ vi metus. c. j. ¶ Quid in dubio? Rn̄. videt̉ tenendū iuramen tum. quia in dubijs via tutior eſt eligenda. extra de ſpon. iuuenis. vel relinquetur arbitrio papę. qꝛ qd̓ ipſe voluerit tutius erit. nec aliter agere poterit niſi per eū abſoluta fuerit. vt dictū eſt. Conſilium autē generale gratia mulieꝝ ⁊ parentū eaꝝ. videt̉ hoc eſſe. ſcꝫ ꝙ qn̄ mulier nubit faciant eā iurare ꝙ nunqͣꝫ cōſentiet alicui alienationi rei dotalis. niſi coram iudice cauſa cognita ⁊ ꝓbata.ſ. neceſſitatis nature inſtantis. tunc em̄ ſi aliter cōſentiat etiam ſi iuramentū faciat. cum ſit contrariū pͥmo licito ⁊ honeſto. non tenebit extra de iureiur. ea te. ⁊ po teſt addere ꝙ ſi vnꝙͣ contrauenerit. non valebit. hec Hoſtien̄. ¶ Quid ſi vir alienet res mobiles. Rn̄. hoc facere pōt. quia nō eſt ꝓhibitū. hec Ho. Utrū vir alienare poſſit ꝑafrenalia? Rn̄. ꝙ ſic ẜm Inno. ſi dominiū eoꝝ ſit tranſlatū in viꝝ. al̓s non. ff. de iure do. ſi ego. ¶ Utrū mulier poſſit donare dotē cōſtante ma trimonio? Rn̄. ꝙ nō. vt eſt tex. in. l. conſtante. C.

Dos de dona. ſꝫ ẜm glo. ibi. ipſam actionē ſiue ſpem vel etiā dotē ꝓmittere pōt. de qͣ glo. Bar. ibi facit ma gnum feſtū. nec qn̄ mulier donat requirit̉ p̄ſentia mariti vel filioꝝ. vt in. l. velles nec ne. C. de re. do. In quibꝰ caſibꝰ maritus lucrat̉ dotem? Rn̄. lu cratur ex pacto vt ſi paciſcat̉ de tota dote: vel eius parte. poſt morteꝫ vxoris lucranda. vt. C. de pac. con. l. ex morte. ⁊ in autētica ibi poſita. Iteꝫ lucrat̉ ex lege. vt ſi ꝓpter adulteriū mulieris fiat diuortiū iudicio eccleſie. mulier amittit dotem. extra de do. inter viꝝ. plerūqꝫ. Secus ẜm panor. ibi. ſi fieret ſe paratio ꝑ iudicē ſecularē. nam iudex ſecularis nō eſt ī hoc cōpetens qn̄ agit̉ ciuiliter. vt in. c. tue. de ꝓcur. idē eſt ſi vxor ꝓpria voluntate ꝓpter adulte rium: vt quia timuit maritū. receſſerit. idem etiaꝫ ſi maritus ꝓpria auctoritate eā expulit. Et hoc in tellige qn̄ adulteriuꝫ fuit notorium. Et ſic nota. ꝙ quo ad dotē lucrandā paria ſunt matrimoniū ſe parari iudicio eccleſie vel ꝓpria voluntate vxoris vel mariti ob cauſam fornicationis. Nota tamen ex tex. d. c. plerumqꝫ. in verbo. reconciliari. ꝙ vxor adultera reconciliata ꝑ marituꝫ non debet ꝑdere dotem. idem eſt etiā dicendū econuerſo.ſ. de viro cōmittente adulteriū. quia ꝑdit eodē modo dona tionem ꝓpter nup. ⁊ pari modo pōt matrimoniū ſeparari quo ad thoꝝ inſtante vxore. nec quo ad hoc iudicant̉ ad imparia maritus ⁊ vxor. vt. in. c. gaudemus. de diuor. ¶ Quid autē ſi maritus interficiat vxorē in adul terio repertā. ꝓpter qd̓ debeat ꝑ̄dere dotē. An vir ꝑdat ip̄m lucrū. Bar. ẜm glo. in. l. ſi ab hoſtibus. ff. ſo. ma. dicit ꝙ ſic. quia nō licebat ſibi interficere. Et ꝑ hoc dic. ꝙ ſi licuiſſet ſibi interficere ex ſtatuto vel cōſuetudine. non ꝑderet dotē. vt. l. quid gͦ.§. ſi heres. de le. j. Itē nota hanc. l. cuꝫ ꝑ totā Italiam ſint ſtatuta ꝙ vxore p̄decedēte. vir lucrat̉ certā ꝑtē dotis. vt eam nō lucret̉. ſi vxorē occidit. hec Bar. Nec ob. l. ſi quis in graui.§. ſi tn̄. ad ſill̓. qꝛ ignoſci tur ei ad minorē penā. nō vt in totū releuet̉. vt. l. j. ff. de ſic. ⁊. l. ſi adulteriuꝫ.§. imꝑatores. ff. de adul. Et ꝑ hoc habes cōcordare tex. qͥ vident̉ adinuicē contrarij. Nam debent intelligi ꝙ marito ꝑcitur ſed nō omnino. ¶ Querit etiā glo. in. d. l. ſi ab hoſtibus. qͥd ſi ma ritus nō interfecit. ſꝫ mulier erat infirma. ⁊ maritꝰ noluit ducere medicū vel ducebat vnum qͥ neſcie bat vnā lr̄am. certe dicit glo. ꝙ ꝑinde indignus ē. ac ſi occidiſſet eā. Idē Bar. ibi. Idē dicendū eſſet ſi mulier erat furioſa ⁊ p̄cipitaſſet ſe de ſolario per feneſtrā. quo caſu. maritus nō debet aliqͥd ex dote lucrari. Idem dicit Barto. econuerſo. ꝙ ſi mulier occidit virum: vt non poſſit repetere: quaſi culpa eius matrimonium ſit ſolutum. vt. l. conſenſu. C. de repu. Nunquid autem heredes mariti poſſint vxori obijcere adulteriū ad effectū impediendi reſtitu tionem dotis. Bar. in. l. rei iudicate. ff. ſo. ma. con cludit ꝑ illū tex. ꝙ nō. exquo tacuit in vita. qd̓ pla cet panor. in. d. c. plerūqꝫ. Vtꝝ vidua cōmittens ſtupꝝ: ⁊ petens dotem ab herede mariti: poſſit repelli ꝑ exceptionē de for nicatione? Rn̄dit. d. Io. an. in. d. c. plerūqꝫ ꝙ ſic. de rigore iuris. ⁊ ꝑdet dotē. ⁊ ſic remanebit apud heredes mariti. ex offenſa facta defuncto. per ter. cū glo. ⁊ ꝑ ea q̄ notat Bar. in. l. pe. C. de adul. vbi infert ex illa. l. ꝙ ille qui offendit̉ de adulterio: con ſtante matrimonio. ille offendit̉ ex ſtupro viduita te durante. Et ita iniuriant̉ cōſanguinei viri iam defuncti ex ſtupro. qd̓ cōmittit̉ per viduā. ſicut on̄ cōmittit̉ adulteriū. ¶ Nunqͥd pater qͥ dedit dotē pro filia. ꝑdat eam ꝓ adulterio filie? Rn̄. ꝙ ſi non eſt ſtipulatus eam ſibi reddi. ꝑdet eā. ⁊ ſibi imputet̉. vt tenet Io. an. in. d. c. plerumqꝫ. ⁊ accur. in. l. cōſenſu. C. de repu. Sed Dy. ꝑ. l. ij.§. Itē ſi voluntate. ff. ſo. ma. dicit. ꝙ ſi filia eſt in poteſtate patris. nō p̄iudicat patri. qn̄ poſſit agere ꝓ dote. Nota tn̄ ad p̄dicta qd̓ no tat Arch̓. flo. ꝙ qn̄ vxor ꝓpter adulteriū ꝑdit dotꝭ ſi ipſa erat filiafa. vel al̓s qn̄cunqꝫ dos erat ad pa trem recaſura. pater nō ꝑdit eā ꝓpter delictū filie. qꝛ pater nō debet portare iniquitatem filij. Si v̓o nō erat recaſura ad patrē: ꝙͣuis ab eo ꝓfecta. tūc maritus lucrat̉ dote. C. de adul. l. fi. Sed qn̄ dos erat reditura ad patreꝫ. pater eam ꝑdit ꝙͣdiu filia adultera viuit. ſicut etiā nō potuiſſet eā repetere: ipſa non adulterante. nec dꝫ ipſe ex delicto filie lu crari. ſꝫ tenebit eā vir adultera viuēte: poſt eiꝰ mor tem: redibit dos ad patrē. Sicut ſi p̄latus eccleſie cōmittat felloniā.i. cōiuret contra dn̄m. qͣꝫdiu ipſe viuet: eccleſia feudū ꝑdet. ſꝫ ipſo mortuo ad eccle ſiam feudū redibit. ne delictuꝫ ꝑſone redundet in damnū eccleſie. Et ex his ſequit̉ ꝙ ſi vir cōmittit crimen leſe maieſtatis. ꝓpter qd̓ bona eius cōfiſcē tur. ⁊ ipſe nudus exulet. vxor ꝑdit dotē. ꝙͣdin vi uit vir eius. ne ꝓpter eius delictuꝫ lucret̉ vxor. qd̓ pͥus nō habebat. Interim tn̄ fiſcus ei ꝓuidere te netur neceſſaria loco viri. ſꝫ viro mortuo. rehabe bit integre dotem ⁊ dotariū ſuuꝫ. Itē de expenſis factis ab vxore extra domū. quia vir ꝓ oneribꝰ hꝫ dotem. Ideo a tēpore contracti matrimonij. intꝰ ⁊ extra debet ſibi facere expenſas vir ẜm qͣntitatē dotis. ff. fami. her. l. ſi maritus. īmo etiā ſi dotē nō habet vel ꝑdit culpa ſua. tenet̉ ei neceſſaria ꝓuide re ẜm facultatē ſuam. Si tamen mulier ſponte re ceſſiſſet: nō recuperaret expēſas. niſi a tēpore quo rediens nō eſt admiſſa. Et hoc niſi opponatur de adulterio quia adultere nihil tenet̉ p̄ſtare. niſi ip̄a replicet de ſimili. Dico autē ꝙ ſponte vaganti. nō tenetur ad expenſas. ſꝫ ſolum quādo iuſta de cau ſa: puta propter nimiā ſeuitiam viri. vel huiuſmo di. vel quia vir vadit ad longinquas partes. ⁊ eā mittit ad conſanguineos ipſius vxoris pro maiori honeſtate. ¶ Pone ꝙ ꝓpter adulteriū vxoris: facta ſeparatio ne thori: mulier dotē amiſit. nunc autē ꝓbata con ſanguinitate. ſeparant̉ omnino. Nunqͥd mulier poterit dotem repetere? Rn̄. glo. in. d. c. plerunqꝫ. que cōmuniter approbat̉ a doc. dicit ꝙ non. ꝓpter rōnes ibi poſitas. maxime ꝑ. l. ſi vxor. ff. de adul̓. vbi dicit̉. ꝙ nec matrimoniū: nec ſpem matrimo nij violare licet. Ideo ꝓpter prauā intentionē mu lieris: cum opere ſubſecuto. ⁊ quia ſententia iam

Dos tranſiuit in rem iudicatā. nō debet mulier dotē re cuperare. licet nūc appareat matrimonium fuiſſe nullū. Et maxime hoc eſt tenendū. ne det̉ mulieri hus cauſa falſandi ꝓbationes. vt recuperent do tem. Et facit ꝓ hac parte queſtio diſputata. in re guia. cum quis. de re. iuris. in. vj. in mercū. vbi de ciditur. ꝙ ille qui cognouit ſolutam credens co gnoſcere maritatam. punitur pro crimine adul ¶ Sed pone ꝙ inter titium ⁊ bertā eſt conſangu nitas in ſecundo gradu: qui ducti ignorantia iurꝭ contraxerunt de facto. licet ſciuerint prius int̓ eos eſſe dictam conſanguinitatē. An iſti debeant pu niri pena adulterij vel inceſtus. Et exquo contra rerunt contra leges. an debeant perdere dotem. ⁊ donationē ꝓpter nuptias. iuxta penā impoſitam a legibus? Rn̄. panor. in. c. et ſi neceſſe. de do. int̓ virum. recitat Ioh̓. an. tenere. ꝙ ignorantia iuris non excuſat. nec etiā feminā. cum illa non excuſet̉ niſi in caſibus a iure expreſſis. vt eſt tex. notabilis in. l. ne paſſim. C. de iurꝭ ⁊ fac. igno. Secus ſi er ipiliti raſſent in facto: puta. quia credidiſſent diſpenſa tum. ⁊ ſic cōmuniter doc. tranſeunt. vt dicit Pa rine necdꝫ ipſe exde nor. et vident̉ tenere legiſte in. l. qui contra. C. de ant idultema. inceſ. nup. ⁊ in. l. auunculo. ff. de condi. ſine cauſa. Sed Bar. tenet ibi contrariū ſequēdo opi. Io. qꝛ iſti ignorantia iuris excuſat a pena amiſſionis bono rum. ⁊ hoc ꝑ autē. inceſtas. C. de ince. nup. vbi pe na ponit̉ ſcienter contrahentibꝰ. facit. l. ſi adulte rium. ff. de adul. vbi errantes in iure excuſantur a ieſtatis. ꝓpte pena inceſtus et adulterij. Et hanc opinionem ſi quitur Panor. ⁊ cōcludendo poſt Bar. hanc ma teriam in tria membra dicit. ꝙ aut agitur de pena adulterij ſeu inceſtus. et error iuris excuſat. d. l. ſi adulteriū. vbi tex. notabilis. Aut agitur de pena ꝑditionis ꝓprie ſubſtantie. vt dotis ⁊ donationis ꝓpter nup. ⁊ idem. argu. in dicta auten. inceſtas Aut agitur de pena ꝑditionis lucri. ⁊ non excuſat friletum vt. d. l. qui contra. Et hec opinio videt̉ tenenda. maxime cū ſimus in penalibꝰ. ⁊ ſic aſſumenda mi tior opinio. ¶ Cui autē reſtituēda ſit dos? Rn̄. panor. in. c. fi. im. Si tamer de do. int̓ vi. ⁊ vxo. dicit ꝙ aut extraneus ꝯſtituit raret expēſas. niſi a tēpoꝝꝙ dotem mulieri. aut ipſa mulier ſibipſi. aut pater ꝓ uſſa. Et hoc niſi opꝑ filia. Et extraneū appello quēlibet qui non habet mulierē in poteſtate. vt dicit tex. in. l. vnica.§. acce ¶ Dico autē ꝙ ſponte vgmu dit. C. de rei vxo. ac. Primo caſu quādo extraneꝰ conſtituit ſibi dotem. tunc aut fuit ſtipulatus do tem ſibi reddi. ſoluto matrimonio. ⁊ reuertit̉ dos. ni ſaxtattis non ad mulierē: ſꝫ ad illum extraneū. Aut nō fuit ſtipulatus vt ſibi redderet̉. ⁊ videt̉ tunc donaſſe ipſi mulieri. ⁊ ſic redit ad ipſam muliereꝫ. vt in. d. §. accedit. Secundo caſu quādo ipſamet mulier conſtituit ſibi dotem. tunc dos ad eam reuertitur vt in. d. l. vnica. Tercio caſu quādo pater ꝯſtituit dotem ꝓ filia. tunc aut fuit ſtipulatus dotem ſibi reddi. ⁊ redit ad patrē. aut ſimpliciter. ⁊ tunc ſi pr̄ emācipat filiā. efficit̉ filie. Et dicit Uin. in. d. c. fi. ꝙ dos redit ad patrē. quādo filia p̄deceſſit. etiam ſi extant liberi ex ipſa filia. per. l. dos a patre. C. ſo. ma. Et cum hoc dicto Uin. cōmuniter tranſeunt 4 42 fau.. g. 748S 48 9.. Ol̓j26 4 9A . 2 Fo. LXIIII. canoniſte. Et idē videtur tenere glo. in. d. l. dos. patre. Sꝫ Bar. in. l. poſt dotē. ff. ſo. ma. poſt mul ta concludit opinionē. que videt̉ tenenda.ſ. ꝙ in dote ꝓfectitia. vbi nulla interuenit ſtipulatio. ⁊ fi lia in poteſtate: mortua eſt in matrimonio. ſuꝑſti tibus etiaꝫ liberis. ꝙ de iure dos debet reuerti ad patrem. licet de conſuetudine l obſeruetur. opinio mar. antiqui. gloẜ. Ut ſcꝫ filij ſuccedant ſi extant. Et iſta diſputatio ẜm Bar. ibi. an de iure: an de conſuetudine. dos retineat̉. eſt vtilis ꝓpter multa. Ecce filiafa. habens filios ex primo matrimonio nupſit ſcd̓o viro. ⁊ habet dotem ꝓfecticiā. ⁊ morit̉ in ſecundo matrimonio ſine filijs. Certe ſi de iure eſt vera opinio Mar. ſuccedent in dotem filij pri mi matrimonij. quia prima cauſa in ſucceſſione ē liberoꝝ. Si de iure nō eſt vera. tunc ſecus. nā cum conſuetudo dictet ꝙ dos remaneat apud virum ꝓpter filios eiuſdeꝫ matrimonij. non extendet̉ ad alium caſum. vt. l. ſi v̓o.§. de viro. ff. ſo. ma. Ideꝫ tenet Iaco. bu. in. l. fi. C. co. v. iudi. Et hoc putat Bar. verum. quia de eodeꝫ matrimonio oportet filios conſiſtere. caſus eſt in. l. ſi inter virum. ff. de pac. dota. ¶ Quid autē ſi filia conſumpſit dotē. an pater te neatur eam iterū dotare. Glo. in. l. ſi cum dotē.§. ſi poſt ſolutum. ff. ſo. ma. dicit ꝙ ſic. Sed Bar. pu tat ibi. dicendū ꝙ ſi filia perdit dotem ſine dolo et culpa eius. pater tenet̉ eam iterū dotare. al̓s ſecus Pro hoc. eſt caſus. C. de colla. autē. qd̓ locum ibi. filie poſſit imputari. Et ꝑ hoc dicit Bar. facit. ꝙ ſi pater dat filio legitimā pro ſoluenda condemna tione. ex forma ſtatuti. ꝙ iterū ei dare vel relinq̄re non teneat̉. ¶ Quando reſtituenda ſit dos? Rn̄. ꝙ ſi dos cō ſtet in rebus immobilibꝰ. debet ſtatim reddi ſolu to matrimonio. Si v̓o in rebꝰ mobilibꝰ vel ſe mo uentibus. vel etiā incorporalibꝰ. vt pecunia. veſti mentis. animalibꝰ infra annum. vt. C. de rei vxo ac. l. vnica.§. cū autē. Quod tn̄ eſt ad funus neceſ ſariuꝫ. ſtatim exigitur. vt. ff. ſo. ma. ſi filia. Si ergo immobilia. ſtatim ſoluto matrimonio nō reſtitu untur. tenet̉ vir et eius heres ad fructꝰ ⁊ eius per ſiones. In mobilibꝰ autē ⁊ ſe mouentibꝰ tenet̉ ad vſuras poſt annū. ⁊ vecturas nauiū ſiue iumēto rum ⁊ operas ſeruoꝝ. vt. d. l. vnica.§. exactio. he Ho. Ad hoc nota. ꝙ vir totā dotem reddere de bet ſi poteſt. al̓s inquantuꝫ facere poteſt.i. habita rōne eius ne egeat. niſi dolo diminuerit ſuam ſub ſtantiam. Cauebunt tamen tā maritus qͣꝫ filij de reſtituēda dote. ſi ad pinguiorē fortunā venerint vt nota. in. d. l. vnica. Sed ſi vir paciſcatur. vt red dat totam. nō valet tale pactū. cū ſit cōtra bonos mores. Si tamē ſoluerit. repetere nō poteſt. ff. de condi. inde. nā et maritus. de hoc glo. in. c. mulie res. de do. inter vi. ⁊ vxo. Et tranſit dictum pͥuile gium etiam ad filios eiuſdē matrimonij. non au tem ad heredes extraneos. vt. l. maritum. ff. ſo. ¶ Sed pone ꝙ qn̄ fuit dos data. res erant immo biles. qͣs vendidit maritus ⁊ emit res mobiles. ex p̄cio eaꝝ? Rn̄. de hoc eſt caſus. ẜm Bar. in. l. cum TADditio et a. bar. 7l. Oſtpyrōs C S. o. E.Aſij. L. x. ꝙ 805 Lꝯ o aup ō SOpal. L cali ſpō⁊N ην. AſyOy 4º 94ρήν. L R.§. j. P. 8. vtō. v 9x. O N. ꝙ vaαk Sivi . ꝓb. axb. ꝙ va. H. qͦ.. ſtatatē latT ꝑlē ꝯotē c. 4. oº 4CA. x. fa Lc.L. Sc 1.I un q L M Iſν. κε ρ ςab. L& qραSA 4 46 4M y..

Dog in fundo.§. ſi fundus. ff. de iu. do. ꝙ nō computa buntur immobiles. ſed mobiles. Et dicit ꝙ ille.§. eſt contra glo. in. l. diuortio. ſo. ma. ⁊ contra glo. in d. l. vnica.§. exactio. Et ita ꝙ ſint mobiles vel im mobiles computabuntur tempore mortis. qd̓ no. Licet Ludo. ro. in ſuis ſingularibus. tenuerit opi nionem glo. ¶ Sed pone. Ecce mulier dedit dotē viro ſuo in anno. poſt mortē viri petit dotē: heredes dicunt. de iure non debere dari vſqꝫ ad annū mulier alle gat ꝙ eſt pauꝑ. ⁊ non habet vnde viuat interim. quid iuris? Rn̄. ꝙ extimabitur intereſſe heredis. et cōdemnabitur ad dandū ſtatim. De hoc videt̉ caſus. in. l. ſi conſtante.§. quotiens. ff. ſoluto ma rtimonio. ¶ Utrum maritus vel eius heres in reſtituenda dote poſſit detrahere impenſas? Rn̄. aut fuerunt neceſſarie: aut vtiles: aut voluntarie. Neceſſarie minuunt dotē. ipſo iure. Utiles nō minuunt do tem ipſo iure. ſꝫ petunt̉ actione mandati vel nego cij geſti. vide tamē Bar. quo ad iſtas expēſas vti les. in. l. vtilium. ff. de īpenſis. vbi dicit ꝙ aut ſunt facte voluntate mulieris ⁊ tenet̉. aut ſine. ⁊ tunc: aut poteſt aliunde ſoluere. ⁊ idē. aut nō pōt aliūde ſoluere. ⁊ non tenet̉. vt in. d. l. vtilium. Non enim tunc vident̉ vtiles. cum non expediebat mulieri. Et hoc ideꝫ tenet Di. Voluntarie v̓o impenſe. ſic ſi mulier vult illas habere: debet reddere ea q̄ im penſa ſunt. ſꝫ ſi illa nō vult reddere. tunc ſi recipi ant ſeparationē tolli poſſunt. Sed ſi nō recipiunt relinquenda. Ita em̄ ꝑmittendū eſt viro auferre ornatū quē poſuit. vt ſi pictura facta eſt in plaſtis vel in panno affixo parieti poteſt pannuꝫ tollere. Secus ſi eſſet facta in ip̄o pariete immediate. quia tūc nō remanet ſeparatū. ff. de impen. l. j. ⁊. l. ꝓ vo luntarijs. Sed quas dicemus impenſas. neceſſa rias. vtiles vel voluntarias. Rn̄. neceſſarie ſunt q̄ ſi facte non fuiſſent. aut res ꝑijſſet. aut deterior fa cta fuiſſet. vt domus minabat̉ ruinaꝫ. ⁊ eam fecit aptari vel tecta reſtaurauit. Utiles dicunt̉ que rē meliorē faciunt ⁊ deteriorē fieri non ſinunt. vt paſ ſtinauit vineā et huiuſmodi. Uolūtarie ſunt. que rem tm̄ ornant: ſꝫ fructū non augent vt viridaria ⁊ picture ⁊ incruſtationes. ff. de ver. ſi. impēſe. Di cuntur autē cruſtationes. quedam cruſte ſubtilis marmoris. que extra murū ponunt̉. ¶ Quid ſi maritus tenet̉ de dote. ⁊ habet alia de bita? Rn̄. glo. in. c. ex litteris. de pigno. dicit ꝙ mu lier ꝓ dote p̄fertur omnibꝰ habentibꝰ actione per ſonalem vel ypothecam tacitaꝫ. C. qui po. in pig. ha. l. aſſiduis. ſꝫ non p̄fertur creditoribꝰ habentibꝰ expreſſas ypothecas. nā fiſcūs ſimile habet priuile gium cuꝫ muliere. C. de priuil̓. fi. ꝙͣuis. Et tamen fiſcus non p̄fertur prioribꝰ creditoribus habenti bus expreſſas ypothecas. hanc opinionē ſequitur Accur. in. d. l. aſſiduis. ⁊ Bar. qui dicit ꝙ malum eſſet ſententiare contrarium. ¶ Quid autē de donatione ꝓpter nup. Rn̄. Pa nor. poſt Inno. in. d. c. ex literis: dicit ꝙ aut muli er debet lucrari donationem ꝓpter nup. ⁊ eo reſpe ctu agit ꝓ iſta donatione. ⁊ tunc licet bona mariti ſint ſibi tacite obligata ꝓ illa donatione. nō tamē habet priuilegium vt p̄feratur anterioribꝰ credito ribus. nec donatio ꝓpter nup. eſt ita fauorabilis ſi cut dos. quia dos eſt quaſi patrimoniū mulieris. vt in. l. iij. ff. de minori. Et ſi remanerent indotate fieret p̄iudicium reipublice. que ratio ceſſat in do natione ꝓpter nup. Aut mulier agit ad donationē non vt eam lucretur. ſed tanꝙͣ ſpecialiter ſibi ypo thecatam pro dote. ⁊ tunc habet priuilegium do tis. quia hoc caſu. agit potius pro dote ꝙ pro do natione. ¶ Utrum bona mariti ſint obligata vxori ꝓ bo nis ꝑafrenalibus? Rn̄. Panor. vbi ſupra. dicit ꝙ aut maritus habet adminiſtrationem illorum bo norum. ⁊ tūc ſunt tacite ypothecata bona ſua. C. de pac. conuen. l. vlti. Aut vxor habet illa bona pe nes ſe. ⁊ nō ſunt obligata. ⁊ vide glo. in. d. c. ex lr̄is que vult ꝙ bona p̄lati ſunt tacite obligata eccleſie ꝓ mala adminiſtratione. ⁊ ſic poterit agere eccle ſia etiā contra terciū poſſeſſorem. ſicut agit mulier pro dote. ¶ Marito vergenti ad inopiam etiam ſine culpa poteſt vxor agere ad dotem reſtituendā. Iſta eſt cōmunis concluſio legiſtaꝝ. vt refert Panor. in. c. ꝑ veſtras. extra de do. inter vi. et vxo. vbi nō pon deratur culpa iſtius mariti. ſed ſolum quia vide batur vergere ad inopiam. Et ſcias ꝙ varia iura emanauer̄t in hac materia. Primū fuit ius. ffoꝝ. vt in. l. ſi conſtante. ff. ſo. ma. vbi dicit̉ ꝙ ſi ſubſtan tia mariti non ſufficit ad ſatiſfactionē dotis ⁊ alio rum creditorum. poteſt exor repetere dotem. Po ſtea emanauit ius. C. vt habetur. l. vbi. C. de iure do. vbi diſponitur. ꝙ ſi maritus ita ſe gerat ꝙ ver gat ad inopiam. poteſt vxor repetere dotem. ⁊ ſic ꝓuidit latius qͣꝫ us. ffoꝝ. quia non requiritur vt ſubſtantia mariti non ſufficiat. ſed ſatis eſt ꝙ ver gat ad inopiam. vtputa. quia eſt nobilis. ⁊ vult fa cere ſumptus vltra ꝙͣ patiant̉ facultates ſue. Ter cium fuit ius autenticoꝝ. vt in auten. de equa. do tis. vbi dicit̉ ꝙ ſi maritus male incipit vti ſubſtam tia ſua. poteſt vxor repetere dotem. ⁊ prouidit ad huc latius. quia p̄ſupponendo ꝙ non vergat ad inopiam. vtputa. quia ditiſſimus eſt. exquo tamē male vtitur ſua ſubſtantia. poteſt vxor repetere do tem. Unde in quolibet iſtoꝝ caſuum poteſt vxor ad dotem agere. ⁊ fortius contra maritum peten tem dotem excipere. Et ſcias ꝙ vxor poteſt in his caſibus: nedum agere ad dotem. ſed etiā ad dona tionem a marito ſibi factā ꝓpter nup. vt eſt tex. no tabilis. in. d. l. vbi. Nam dos et donatio propter nup. ſubijciunt̉ hodie oneribus matrimonij. vt ibi. Nota tamen ẜm Panor. in. d. c. per veſtras. ꝙ ius canonicū prouidet de vno. quod nō reperi tur in iure ciuili. quia dimittitur dos penes mari tum vergentem ad inopiam. ſi p̄ſtat cautionē. Et ex hoc ſumitur vna ſingularis limitatio ad totum ti. C. ne fideiuſ. do. dentur. vbi dicit̉ ꝙ fideiuſſo res non poſſunt interuenire pro dote reſtituenda a marito. ne notetur porfidia inter virum ⁊ vxore

Dubia nam ꝓcedit. niſi maritus vergat ad inopiam. tūc em licite poſſunt interuenire fideiuſſores pro dote ſoluēda. Ut eſt tex. in. d. c. per veſtras. nec ſufficit iuratoria vt voluit Ioan. an. ꝑ tex. ibi. vt p̄ſtet quā poteſt. Nam iuratoriam quilibet preſtare poteſt: ſit qͣntūcunqꝫ pauper. Immo. nō intelligitur de iuratoria. ¶ Quid autē ſi vxor a principio contraxit cū pau pere vel cum vergente ad inopiam. vel cum male vtente ſubſtantia ſua. nunqͥd poſſit agere ad repe titionem dotis. videtur ꝙ non. quia ſemel appro hauit mores illius. Contrariū tenet Bar. in. d. l. ſi conſtante. quia nō potuit vxor per tacitum pa ctum ſibi preiudicare. nam publice vtilitatis eſt vt dos remaneat integra mulieribus. vt. l. j. ff. ſo. matrimonio. ¶ Quero. Pone ꝙ maritus fuit bannitus ꝓpter maleficium de ciuitate ſua. vtrum tunc mulier po terit dotem repetere. remedio p̄dictarum legum. Bar. in. l. ſi conſtante. preall̓. dicit ꝙ aūt ille eſt ta lis bannitus ꝙ perdit omnia bona ſua. quia pu gent ad inopiam etia blicantur. ⁊ tunc nō eſt dubium. ꝙ etiā habet lo cum remediuꝫ huius. l. quia tunc eſt imꝑfecta in inlolclaꝫ. vtrcſa. opīa. Idem credo parte bonorū publicata. vt. l. ſi de do. inter vi. e marito. ff. ſo. ma. Si v̓o nihil eſt de bonis eius pu blicatum. ſed ſolum exulare iuſſus eſt. tunc eſt du dinopiam. Et ſc. bium. Finaliter credit ꝙ ſic. per remediū autentici de equa. do. vbi viro inchoante male vti ſubſtan ac materia. Primū tia ſua. habet locum repetitio. ſed ille queꝫ oportet ſe. ff. ſo. ma. vb ꝑegrinari. male vtit̉. quia ꝑegrinatio ducit euꝫ ad paupertatē ⁊ ad mortē. ¶ Quero. Pone ꝙ maritꝰ eſt diues hō ⁊ incipit face̓ mercantiā ⁊ ire per mare ẜm ꝙ alij in arte il la periti faciunt. ⁊ incipit perdere ⁊ depauperari. ſ.poteſt vtor repe Ita ꝙ vulgi opinio eſt ꝙ vergit ad inopiam. An mulier poſſit petere dotem. Bar. in. d. l. ſi cōſtan te. concludit ꝙ ſic. Res enim dicitur male geri. quandoqꝫ reſpectu initij. quādoqꝫ reſpectu finis. ſꝙͣ patiant̉ fac vt in. l. et in totum. ff. de impen. Et fauore dotis. ne mulier poſſit perdere dotem. ſi vir perueniret ad extremam paupertatem. vtroqꝫ modo intelli ge. ſiue vir male inchoat reſpectu pͥncipij. ſiue ma lum exitum habeat. conſulatur mulieri. Et hoc vt detur ſentire glo. in dicta autētica. de equa. do.§. In quibꝰ autem caſibus dos poſſit ſolui mu lieri? Bar. in. l. ꝙͣuis. ſo. ma. dicit ꝙ pͥmo ſolui po ⁊ fortius contra teſt dos. vt es alienuꝫ ſoluat. vt. ff. de iu. do. l. vlti. pere. Etſcias ꝙ vto Scd̓o vt p̄dia emat. ⁊ iſtud eſt regulare: quando to ſibi factā ꝓpternin. vdt ietu ex ſolutione que fit cauſa dotis. mulier fit melior. ⁊ vir nō efficitur pauperior poteſt fieri ſolutio. vt in. l. ita conſtante. ff. de iu. do. Tercio vt redimat ſuos conſanguineos ab hoſtibus. vel ꝙ eos egen tes alat. Ex quo nota. ꝙ ſi mulieri ſoluit̉ pecunia. vt ſoluat votum factū per ſe. vel vt vadat in ꝑegri nationem pro anima ſua. vel alterius eius cōiun cti. ꝙ iuſte ſoluitur ⁊ minuit dotem. Si em̄ ꝑmit titur hoc fieri ad liberanda corpora. multomagis ad liberādas animas. l. ſancimus. C. de ſacroſan. eccle. Fo. LXV. ¶ Pro delicto viri. non debet vxor dotem amitte re. extra de pigno. ex literis. etiam ſi commiſit leſe maieſtatis crimen. C. ad. l. iul. ma. quiſquis. Exci pit Panor. vnuꝫ caſum in. d. c. ex literis. videlicet in vxore primipilarij. vide de hoc ſufficiēter ſupra Conſuetudo. ¶ Qui habet cognoſcere de matrimonio: habꝫ co gnoſcere ⁊ de dote tanqͣꝫ de acceſſorio. exͣ de dona. inter vi. c. j. ij. et. iij. Ubia in meliorē par 48 tem interpretanda ſunt. vt dicit glo. no tabilis. in. c. abſit. xj. q. iij. Et ideo dicit ſingulariter Inno. in. c. ad audientiā. de homi. ꝙ cū irregularitas ſit de iure poſitiuo. In dubio no debet iudex reputare aliquem irregularem. quia pene molliēde ſunt. vt in regula. In penis. de re. iuris. li. vj. Et dicit Panormitanus ꝙ dictū In nocen̄. ſolet allegari ꝓ notabili. Sed tamē ſibi nō placet. Ideo aliter diſtinguit. ꝙ in foro contentio ſo. vbi agitur de pena imponenda pro irregulari tate contracta non debet in dubio reputari irre gularis. quia pure tunc agitur ad penam ⁊ hoc ca ſu procedit dictum Inno. ⁊ ita loquuntur iura al legata per eum. Aut agitur in foro penitentiali ad imponendum penitentiā. ⁊ in dubio debet potiꝰ reputari irregularis. quia in foro penitentie ſemꝑ pars tutior eſt eligēda. licet videatur durior: quia in illa parte. nullum ſubeſt periculum. ad hoc. c. ſi gnificaſti. el. ij. de homi. Et idē dicit vbicunqꝫ du bitatur de aliquo delicto. Ad hoc vide glo. notabi lem in. c. vnico. de ſcru. in or. fa. Idem eſt vbi agi rur in foro quaſi penitentiali. vtputa. quia nō agi tur ad penam proprie. ſed vt ab altaris miniſterio abſtineat. vel vt abſtineat a contractu matrimo nij. vel ab aliquo actu exercendo in quo exercen do ſubeſt peccatum. tunc em̄ debemus intentare in partem ſecuriorem. licet illa ſit durior. Velluꝫ eſt ſingularis d pugna pro ꝓbatione virtutis. Ita vt qͥ vicerit probaſſe dicatur. et ſi non vicerit defeciſſe in ꝓbatione putetur. ⁊ dicitur duellum quaſi duoꝝ bellum. Dicitur aūt monarchia id eſt ſingularis pugna. ¶ Duellum facere non eſt licitum. quia eſt contra preceptum illud. Non tentabis domiuuꝫ deum tuum Mathei quarto. Item eſt expreſſe prohibi tum. C. de gla. l. vnica. libro vndecimo. nec etiam conſuetudo generalis aliquem excuſat. quia eſt dicenda potius corruptela. nec etiam excuſantur epiſcopi. nec alij prelati. qui a ſecularibus domi nis coguntur: aut ſubire duellum. aut res eccleſi aſticas perdere. Et ſi ſequitur mors. irregulares fiunt. ¶ Pena pugnantium in duello ẜm Raym̄. ſi ſunt clerici: eſt depoſitio. De ſuſpenſione aūt que incurritur in huiuſmodi duello ⁊ quis diſpenſare l iiij

Ebrietas poſſit in irregularitate contracta. vide ſupra. Di ſpenſatio. Grletas. Utrum ſit peccatum mortale?: Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cl. Immoderatus vſus vini poteſt contin gere tripliciter. Primo vt vtens neſciat potuꝫ im moderatū ⁊ inebriare potentē. ⁊ ſic ebrietas poteſt eſſe ſine peccato. Et ſic de Noe credit̉. Scd̓o mo do ꝙ quis ꝑ̄cipiat potū eſſe immoderatuꝫ. non tn̄ eſtimet poſſe inebriare. ⁊ ſic poteſt eſſe cuꝫ peccato veniali. Hoc ītellige niſi ebrietas ſit frequēs: ſiue aſſidua. quia ẜm Alex. de ales. in. ij. feu. diſ. xxxix. q. vj. ꝙ cuꝫ homo habeat ſufficiens tēpus delibe rationis. tenet̉ reprimere motus veniales. ne ꝓce dat regnū peccati ſiue dominiū. nō ergo ꝓ diutur nitate: ſeu aſſiduitate imputat̉ peccatū mortale. ſꝫ ꝑ manifeſtū datur intelligi occultū.ſ. ipſe contem ptus rōnis. Tercio modo. qn̄ quis bene aduertit potū eſſe immoderatū ⁊ inebriantē. ⁊ tamē magis vult ebrietateꝫ incurrere: qͣꝫ a potū abſtinere. ⁊ ta lis ꝓprie dicitur ebrius. ⁊ ſic ebrietas eſt peccatum mortale. ¶ Quid cū alicui infirmo datur immoderatꝰ po tus vel cibus cauſa medicine? Rn̄. ẜm Tho. vbi ſupra. In hoc caſu nō eſt peccatū. niſi det̉ vſqꝫ ad ebrietatē quia tūc eſt peccatū mortale. ¶ Ebrietas. vtrū excuſet hominē a peccato quod cōmittit? Rn̄. ẜm Rai. ſi quis in ebrietatē incidit ſine culpa. ⁊ fit omnino alienus a mente. Certe ex cuſatur. xv. q. j. ſane. Si autē culpa ſua inebriatus ſit. dicunt aliqui ꝙ excuſat̉ a tanto. ſed non a toto. Alij autē dicunt ꝙ excuſat̉ a toto ſi nullum habet iudicium rōnis. ⁊ hoc ꝓbabilius ⁊ verius. ⁊ con cor. cuꝫ hoc Ray. ⁊ ideo excuſat̉ penitus ab eo qd̓ fecit in omnimoda amentia. ſꝫ nō a cauſa amentie ꝓ qua debet puniri. Ecleſia.j. cōmuniter ¶ Eccleſia ſi fundata fuit in alieno ſolo quid fiet? Rn̄. ẜm Ray. et Hoſtien̄. ſi dominus ſoli. laicus erat ⁊ hoc ſciuit ⁊ nō contra dixit ſibi imputabitur. ⁊ eccleſia libera remanebit. ar. liiij. di. ſi ſeruus. Si v̓o ignorauit. eccleſia qͥppe remanebit conſtructa ⁊ libera: nec efficiet̉ laico cen ſualis. ſꝫ ille tamē qui conſtruxit tenet̉ dominū ſer uare indemnē vel etiā epiſcopus ſi ponendo pri marium lapidē. vel poſtea in cōſecratione eccleſie fuit negligens.ſ. in examinatione dotis vel māſi. Si v̓o ſolum erat alterius eccleſie vel collegij eccle ſiaſtici. debet ei reſtitui hoc modo ꝙ eccleſia con ſtructa fiet ſibi ſubdita quo ad ius patronatꝰ. xij. q. ij. apoſtolicos. xvij. q. iiij. queſti. ¶ Eccleſiam nemo edificare poteſt niſi auctorita te dyoceſani. qͥ debet ponere primariū lapidē. cru cem figere. ⁊ cymiteriū deſignare. ⁊ etiā petere do tem ſufficienteꝫ aſſignari. ſine quā conſecrari non debet. de ꝯſe. di. j. nemo. ⁊. c. placuit. Et hodie qͥdē ſufficit ꝙ aſſignet̉ ꝓ dote vnus manſus.i. vnum p̄dium ſufficiens ꝓ vno pari boum. totalit̓ liberū. Extra de cenſi. c. j. ¶ Exempti nō poſſunt cōſtruere oratoria: ſiue ec cleſias vel capellas in locis nō exemptis. ſine licen tia dyoceſanoꝝ. In locis etiaꝫ exēptis nō poſſunt exempti predicta facere. niſi de licentia vel priuile gio ſedis apoſtolice ſpeciali. vt in. c. auctoritate. de priui. li. vj. ¶ Relictū eccleſie vel ad pias cauſas in teſtamen to etiam minus ſolenni voluntarie facto. tenet. ex de teſta. c. relatum. el pͥmo. ⁊. c. cū eſſes. vbi conclu dit panor. ꝙ in relictis ad pias cauſas. valet queli bet vltima voluntas in p̄ſentia duoꝝ teſtiū etiam ſine p̄ſbytero. ⁊ iſte eſt proprie caſus. d. c. relatum. In alijs v̓o relictis requirit̉ p̄ſbyter vel duo loco ſui: cum alijs duobus teſtibus. ⁊ in his relictis ad pias cauſas non requiritur ꝙ teſtes ſint rogati. vel ꝙ omnes ſint maſculi vel ꝙ hereditas ſit adita Et generaliter ẜm Bar. in. l. j. C. de ſa. ſan. ec. in eis ceſſat omnis ſolennitas iure ciuilis. Io. tamē an. circa p̄dicta diſtinguit. ꝙ aut loquimur in re lictis ad pias cauſas. ⁊ tunc ſufficiunt duo teſtes idonei. ſiue in foro eccleſiaſtico: ſiue ſeculari. per di ctum capitulū relatum. Aut loquimur in relictis ad non pias cauſas. ⁊ tunc: aut loquimur in terrꝭ ſubiectis eccleſie. ⁊ ſaluanda eſt decre. cum eſſes. vt ſcilicet valeat teſtamentum cum duobus teſti bus et p̄ſbytero parochiali. Aut loquimur in ter ris imperij. ⁊ tunc teſtamentum non valet niſi ſer uetur ſolennitas requiſita per leges ciuiles. ⁊ hec opinio conſuetudine roborata ſeruanda videtur per. l. minime. ff. de legi. Et ẜm iſtam opinionem euitatur correctio legum. ⁊ ideo tenenda. Nota. tamen ꝙ ſi pia cauſa tractetur coram iudice ſecu lari. terminari debet ẜm cauones. ⁊ non ẜm leges ẜm cōmuniter docto. ⁊ non ſolum in terris eccle ſie. ſed etiam imperij. Et Inno. ⁊. d. an. dicunt: ꝙ ſi ſtatuto cauetur. ꝙ non valeat teſtamentum. vel vltima voluntas. niſi fuerit poſitum in memoria libus vel regiſtratum. tale ſtatutum non habet lo cum in relictis ad pias cauſas. Similiter ſi ſtatu tum dicat. ꝙ mulier non poſſit teſtari ſine conſen ſu conſanguineorum. vt notat Panormitanus in dicto capitulo relatum. Et ex predictis patet ꝙ va let teſtamentum ad pias cauſas. licet in teſtamen to non fuerit inſtitutio heredis. vel non adita he reditate vel non facta inſinuatione teſtamenti. in fra tantū tempus: vel vbi defuerit alia ſolennitas iure poſitiui. nam ſufficit ſolennitas iuriſgentium et diuini. ¶ Sicut in relictis ad pias cauſas ſufficiunt duo teſtes. Ita ad reuocandum tale relictum. Quod intelligitur ẜm aliquos. quando prius relictum: fuit etiam factum coram duobus teſtibus. ⁊ ſic de ſingulis. Item ſi voluntas fuit ꝑfecta. ratione vo luntatis. ſed non publicata prout teſtator voluit. vt quia teſtator teſtamentum manu ſua conſcri pſit. volens poſtea illud redigi in publicam for mam per tabellionem. ſed morte vel furore p̄uen tus eſt anteꝙͣ tabellio vel teſtes venirent. valebit teſtamentum tale quo ad pias cauſas. dummodo ꝯſtet illā fuiſſe ſcripturā dicti teſtantis. ẜm Bar. in. l. in teſtamēto. ff. de fideicō. lib̓. quia licet nō ſit

Eccleſia. ij. ꝑfecta voluntas. eſt tamen volnntas. ⁊ dicit̉ ſe in facto conſuluiſſe. Et placet panor. in. c. j. de ſuc. ab inte. etiā in caſu quo teſtamentū adhuc nō fuiſſet perfectū. puta quia incepit facere teſtamentū etiā ꝑ tabellionē. ⁊ nō ꝑfecit: morte vel furore p̄uentus quia ſufficit ꝙ legatū vel diſpoſitio erat ꝑfecta. vt puta. quia tranſierat ad alia legata. nā non poteſt negari qͥn hic ſit cōſenſus naturalis. ⁊ ſic fuit ꝑfe cta rōne voluntatis. licet nō rōne ſolennitatis. Et panor. dicit forte ideꝫ poſſe teneri inter liberos. ꝑ l. fi. C. fami. her. ¶ Sed pone. teſtator qui multū reliquit deceſſit. deinde miraculoſe ſurrexit: an poſſit teſtamentuꝫ reuocare maxime ad pias cauſas? Rn̄. Bar. in. l. jC. de ſa. ſan. ec. dicit ꝙ duplex ē reſurrectio. Qui ram em̄ ſurrexit: iterū moriturus. ſicut lazarus. et teſtamentū eius ꝑ reſurrectionē reuocat̉. ſicut pe natiuitatē filij: quē nō putauit ſibi naſcituꝝ. vt di cit Augꝰ. xvij. q. iiij. c. fi. Scd̓o modo quidā reſur rexit glorificatus. iteꝝ nō moriturus. ſicut xp̄us. ⁊ ſic facient oēs in generali reſurrectione. tūc iſte nō poſſet reuocare. Et ꝓ hoc facit. qꝛ nō ceſſat cauſa ilas ⁊ tunc: au ꝓpter quā facta ſunt relicta. nā quia qͥs nō poteſt ſt. ⁊ tlpanda ei. vti bonis ſuis. ideo alijs legat. l. ſenatus.§. dona tio. ff. de do. cauſa mor. Sed hic ꝙͣuis reſurrexerit nō tamen illis bonis poteſt vti. quia tales non co dparochiali. Auti medunt ⁊cͣ. inciſtamentuimnon vale ¶ Quicqͥd emptū fuerit de pecunia eccleſie. eius ſuſlita per leges ciuilea erit. xij. q. iij. c. j. ⁊. q. v. c. fixū. qd̓ adeo veꝝ eſt: ꝙ ſi clericus hꝫ pecuniā de p̄benda ſiue eccleſia ſua. et ff. de legi. Et ẜm iſtam. inde emat prediū. licet illā pecuniā potuiſſet dare alijs intuitu pietatis. nō tn̄ dare pōt prediuꝫ. quia ſtatim acquiſitū fuit eccleſie. ſiue emptū fuerit no mine eccleſie: ſiue nomīe alieno. extra de pec. cleri. c. j. et. c. inqͥrendū. Et ꝓpter hoc non pōt clericus illud alienare. Eodeꝫ modo ſi quis de pecunia ec cleſie quam habuit furto vel rapina: ſeu depoſito: poſſeſſionē ſibi emit. quia eccleſie fit. vt dictum eſt Idē Panor. in. d. c. inquirendū. poſt glo. q̄ notat tres caſus in quibꝰ res empta ex pecunia alterius er non poſſit to efficit̉ illius cuiꝰ erat pecunia. vt in milite: minore um. vt notat Panor ⁊ eccleſia. licet Hoſti. dicat ꝙ in eccleſia. iure nō ꝓ atum. Et ex predictis patet ꝙm betur. ſꝫ antiquā interp̄tatio magiſtroꝝ hoc habꝫ ad pias cauſas que minime eſt mutanda. l. minime. ff. de legi. Ta atio heredis. vel men hoc ſatis ꝓbari pōt in. d. c. j. ⁊ cōmuniter hoc tenet̉ etiam ꝑ glo. iuris ciuilis. qͥnimmo credereꝫ is: vel vbi defuerit a hoc ꝓcedere in quolibet clerico. quia priuilegium attributum militi ſeculari. extenditur ad militem dei. vt notat Bartolus. et glo. in. l. miles. ff. de re ſjtupat iuepiatiſſcul 7 Eccleſia ꝓ alienis debitis non poteſt obligari. nec eius poſſeſſiones. Et ſiquis obligauerit. eſt ſu mn aliquos. quundt ſpenſus ab adminiſtratione temporaliū ⁊ ſpiritua lium. extra de ſo. c. ij. Poterit tamen hec ſententia m ſi volunton relaxari. quia papa ſibi nō retinuit abſolutionem. extra de ſen. ex. nuper. hec tamen pena non com p̄hendit epiſcopos. extra de ſen. exco. quia pericu loſum. li. vj. Ccleſia. ij.ſ. parochia lis. Collationes de eccleſijs parochialiFo. LXVI. bus his qui nō attigerūt viceſimūquintū annum ipſo facto non valent. ⁊ tenet̉ qui aſſumit̉ fieri ſa cerdos infra annum a tempore cōmiſſionis. aliter priuatus eſt ea. Item tenet̉ perſonaliter reſidere. In hoc tamē epiſcopus diſpenſare poteſt ad tem pus ex cauſa. extra de elec. licet canon. li. vj. Et no ta h̓ ꝙ licet tātū de anno trāſierit ꝙ talis nō poſſit ad ſacerdotium ꝓmoueri. non tamen vacat eccle ſia ipſa. nec poteſt alteri conferri. niſi poſt clapſum annū. qui quidē annus incipit tunc poſtqͣꝫ poſſeſ ſionem illius pacificam habuit vel per eum ſtetit. quo minus haberet. nec currit ſi iuſto impedimē to detentus ordinari non potuit. Alioqͥn ſi ſic pri uatus ſit eccleſia ipſa ei reſtitui non poteſt.ſ. pro ea vice. vt in. c. cōmiſſa. de elec. li. vj. Contra p̄dicta facit. l. ſi ita ſtipulatus eſſem. ff. de v̓. ob. vbi dicit̉ ꝙ ſi ꝓmiſiſti mihi facere inſulam ad certum tem pus. ⁊ tātū tēpus tranſierit quodāmodo infra tē pus ſtatutum fieri nō poteſt. licet totum tempus non tranſierit. poſſum tamē agere contra te. quia ꝑinde eſt: ac ſi totū tēpus tranſiſſet. Vel forma. q. in alijs terminis. Puta. rector vniuerſitatis man dat doctoribus legentibꝰ. ſub pena in ſtatuto con tenta. vt infra paſcha ſuas feciſſe debeant repeti tiones. ante tēpus ſtatutū incipit eſſe certū ipſos nō poſſe repetere. quia incipiunt vacationes pa ſche. in quibꝰ nullus publicus actus celebrari po teſt ẜm formaꝫ ſtatuti. Queritur an incurrant pe nam ſtatuti. Bar. in. l. cum ſtipulatus ſum mihi a ꝓculo. ff. de v̓. ob. reſpondet ꝙ aut pena appoſi ta in ſtatuto trahit ſecum executionem. ⁊ tunc eo ipſo ꝙ incipit eſſe tempus certum ipſos nō poſſe repetere: incidunt in penā. vnde ſi per ſtatutū im ponatur doctoribus non repetētibus pena excō municationis vel infamie: que pene ſecum trahūt executionē. Eo ipſo ꝙ incipit eſſe certū ⁊cͣ. Incur runt in penā. quia lex facit ſuā executioneꝫ etiam ante diem ſtatutaꝫ. Aut pena appoſita in ſtatuto non trahit ſecum executionem. vt quia ſtatutum dicit ꝙ ſi non fecerint repetitiones ſuas in termi no. ſint periuri: vel puniantur in libris. x. Et tunc licet certum ſit ⁊cͣ. non incidunt in penam. Ang autem quem ſequitur. Rapha. cu. in. d. l. cum ſti pulatus. tenet contrarium dicens. ꝙ ſiue pena a ſtatuto impoſita trahat ſecum executionē ſiue nō: non cōmittitur ante tempus. licet certum eſſe in cipiat fieri non poſſe quod erat fiendum. Ratio. quia in ſententijs ꝓferendis eſt mens iudicis at tendenda. vt in. c. intelligentia. de ver. ſigni. Sed mens iudicis non fuit. ꝙ ante terminū ſtatutum docto. non repetētes incidant in penam. ergo nō incident. Actus enim agentium non debent ope rari vltra voluntatem eorum. Secundo de hoc vi detur eſſe caſus in dicto capitulo cōmiſſa. vbi pa tet ꝙ pena priuationis ab eccleſia parochiali non committitur ante annum. licet conſtet intra an num ordinatum ad illam eccleſiam non poſſe am plius ad ſacerdotium promoueri. ergo idem di cendum in caſu propoſito. Ad. l. autem cum ſti pulatus. dico ꝙ loquitur in pena conuentio na li que committitur cum incipit eſſe certum non

poſſe fieri quod erat fiendū. Secus in pena legali vt in. d. c. cōmiſſa. Et ratio eſt. quia mitius agitur cū lege ꝙͣ cuꝫ homine. l. celſus. ff. de arbi. Uel dic ẜm glo. in. d. c. cōmiſſa. ꝙ ante diem agi pōt qͣnti intereſt: opus inchoatum non eſſe. vt in iuribus allegatis. ſed ad penam non. vt in dicto capitulo cōmiſſa. Pone. Quidā dyaconus fuit ꝓmotus ad eccle ſiam parochialē qͥ vltima die ſeptēbris habuit pa cificam poſſeſſionē eccleſie. ⁊ neglexit vſqꝫ ad qͣtu or tꝑa ſeptēbris ꝓmoueri ad ſacerdotiū. In ſabba to qͣtuor tēpoꝝ ipſius mēſis nullo mō potuit pro moueri. Querit̉: an finito illo menſe ⁊ ꝑ cōſequēs anno ſit pͥuatus ꝑ cōſtitutionē. licet. de elec. li. vj. Rn̄. Io. an. in regula imputari. de re. iur̄. in. vj. in mercu. dicit ꝙ nō. cū in pͥmis ſabbatis non fue rit ī mora. Et hoc reſpectu pene de qua loquimur Et ſic in caſu quo nō p̄ceſſit mora vel culpa nō im putatur. Hoc etiā ꝓcedit qn̄ impedimentū ſuꝑ ueniens in vltimo ſabbato: nō fuit ex culpa ipſius Et fortius ſi ex iuſta cauſa a pͥncipio diſtulit. Et li cet dilatio recipiendi ſacerdotiū: potuerit induce re culpam ⁊ morā ⁊ leſionē conſcientie. nō tamen induxit morā vel culpā de qua loquimur. nec iſte dicit̉ ſe artare ⁊cͣ. quia ille nō dicit̉ ſe artare in veni endo qui iter arripuit: tempore quo pleriqꝫ illius conditionis homines ꝑuenire ſolent. ff. de v̓. ob. continuus. Nec eſt obligatus ad operā. qui ince pit eo tēpore quo ꝑfici poterat ẜm operā diligētis edificatoris. vt ea. l.§. item qui inſulam. Cū ergo veriſimiliter ẜm morā alioꝝ ordinandoꝝ ille dya conus infra tēpus ordinari poſſet. non debet dici ſe artaſſe. cum congruū ⁊ ſufficiens tēpus haberet Et licet quis p̄uidere teneat̉ interdū: qd̓ pōt acci dere. non tn̄ tenet̉ diuinare. ¶ Si ad eccleſiam parochialem p̄ſentet̉ qui non eſt in ſacris. dum tamen aliter ſit idoneus ⁊ poſſit infra tempus ſtatutū ordinari. admittēdus eſt. ex tra de inſti. ſi is. li. vj. ⁊ tamē ẜm Io. an. talis non p̄ſentatus nō poſſꝫ in tali eccleſia inſtitui. extra de eta. ⁊ qua. p̄terea. niſi diſpēſatiue. vt ibi. Lectio. j. Cōmuniter quid ſit. Dic ẜm Hoſti. electio eſt alicu ius ꝑſone idonee ad dignitatē vel frater nam ſocietatē. ſeruata forma canonica facta voca tio. Colligitur hoc. extra eo. cū in cunctis. ⁊. c. cum eccleſia vulterana. ⁊. c. quia ꝓpter. ¶ Ad quē ꝑtinet electio de iure cōmuni? Rn̄deo de iure cōmuni ſpectat ad collegiū etiā ſi duo ſolū vel tres fuerint. extra eo. c. j. Quandoqꝫ tn̄ laici ꝓ pace ſeruanda admittunt̉ ad electioneꝫ. ⁊ p̄cipue pͥncipes vt defendant ab oppreſſoribꝰ ẜm Gof. ¶ Quis non poteſt eligere? Rn̄. excōmunicatus maiori. vt nota. de ap. conſtitutis. el. j. Et glo. ibi dicit ꝙ excōmunicati vel ſuſpenſi: nec eligere: nec eligi poſſunt. Secus in minori. extra de cler̄. ex. c. fi. Item nec interdictus. extra eo. cum inter. Item nec ille qui ſcienter celebrauit in loco interdicto. de ſen. ex. is qui. li. vj. Itē nec ille cui interdictū eſt eli gere abſqꝫ ſuperioris licentia. extra eo. c. fi. Itē nec Electio. j. illi qui in ea vacatione elegerunt ſcienter indignū extra eo. cum in cunctis. ⁊. c. innotuit. nā tales ip̄o iure ſunt ea vice eligendi poteſtate pͥuati. ⁊ ab ec cleſiaſticis beneficijs per trienniū ſuſpenſi. Et idi dicendū ſi peccauerūt in poſtulando. extra eo. ſcri ptum. Et hoc verum. quando facta nominatione ſequitur electio vel poſtulatio. Secus ſi non ſequi tur. quia non eſſent ꝓpter hoc priuati. extra eo. p petue lib̓. vj. Et per. d. tex. ⁊ per. c. cum in cunctis. poſuit Io. an. vnū ſemper menti tenendū in regu la. odia. de re. iuris. li. vj. ꝙ vbi pena ponit̉ a iure ipſo facto ꝓpter aliquod delictū cōmiſſum. nunqͣꝫ eſt locus illi pene. niſi illud delictum ſit cōſumma tum. qͣntumacunqꝫ fuerit inchoatū. licet poſſet ex traordinarie puniri: qui delictum inchoauit. Pro hoc facit aliud ſingulare dictū Barto. in. l. j. ff. de ſica. vbi dicit ꝙ ſtatutum puniens delictum certa pena. non habet locum in eo qui inchoauit. ſi illd̓ non perfecit. quia ſtatutum eſt ſtrictiſſime inter pretandum. maxime penale. vt in dicta regula. odia. ¶ Querit̉ in eo quod. d. c. cum in cunctis. non ſo lum priuat ea vice auctoritate eligendi. ſꝫ etiam ſu ſpendit ipſo facto ab eccleſiaſticis beneficijs ꝑ tri ennium. vt dictum eſt. Nunqͥd iſtud triennium incipiet poſt electionem factam ſtatim. An debe at expectari finis triennij primi. Et hec queſtio po teſt contingere ſepenumero. Io. an. refert opinio nes multorum. Tandem concludit ꝙ indiſtinct ẜm trienniū incipit ſtatim poſt cōmiſſum delictū Ita ꝙ priora tempora confunduntur in ſecundis quia exquo pena imponit̉ ipſo iure. neceſſario de bet incipere ſtatim poſt commiſſum delictum. Et idem cōcludit ipſe in glo. ſua in cle. ij. de magi. vbi habetur ꝙ conferens inſignia doctoratus. non re cepto prius iuramento. ꝙ taxam trium. M. turo nenſium non excedet. al̓s a collatione doctoratus per ſex menſes ſequētes eſt ſuſpenſus. Querit mo do glo. quid ſi pendente primo ſemeſtri. iteꝝ vio let dictam conſtitutioneꝫ. An ſtatim currat ſcd̓m ſemeſtre. an tunc cum finitū fuerit primū. Reſpō dit ꝙ cōmuniter tenetur ꝙ non ſit duplicatio to tius. ſed ſtatim poſt ſecundā tranſgreſſionem in choat ſecundū ſemeſtre. ff. ad. l. aquil̓. ita vulnera tus. ad turpil. l. in ſenatus. in fi. ¶ Sed nunqͥd ſuſpenſione pendente valeat: do ctoratus collatio facta per ſuſpenſum. Conſtat ꝙ ille nō eſt caſus quo imprimatur caracter. Itē nec datur hoc officium ex impreſſo caractere. ſꝫ ex po teſtate officij. ⁊ eſt quedā auctorizatio ⁊ declaratio que declarat illum dignū ad officium doctrine: et dat auctoritatē vt doceat. Puto igitur ꝙ ſi ſuſpen ſio erat occulta. hanc auctoritatis dationē non ſic neceſſe iterari. Secus ſi eſſꝫ publica. facit de re iu di. ad probandū. Eſt etiaꝫ ſciendum ꝙ aliqui con ferunt iſta inſignia. auctoritate apoſtolica. vt Ar chi. bononiē. Aliqui de iure cōmuni ẜm Hoſtie. Sed quo ad principale Panor. plus placet opi. Bar. quā poſuit in. d. l. in ſenatus. vbi format. q. Statuto cauet̉ ꝙ cōmittēs homicidiū ſoluat. M. ⁊ ſtet ad ꝯfinia ꝑ decenniū. Demū durante pͥmo

Electio. j. decēnio: homicida cōmiſit aliud homicidiū. Que ritur nunc vtꝝ debeat expectari finis primi decen .iiij. an̄ v̓o ſcd̓m decenniū debeat immediate cur rere. Et cōcludit ꝙ qn̄qꝫ ponit̉ pena vt ſpēs. puta dicit ſtatutū ꝙ ſtet ad cōfinia ꝑ decenniū a tꝑe de licti cōmiſſi. ⁊ ſic determinat tp̄us. Et ſic ſcd̓m de cennium debet incōtinēti currere. al̓s nō eſſet illd̓ decenniū. ſꝫ aliud. ar. bonū. in. l. ſi vſuſfructus mi hi in bienniū. ff. de vſuf. le. Aut pena apponit̉ ge neralit̓ ⁊ indet̓minate. puta. ſtet ad cōfinia ꝑ decē niū ⁊ tūc īcipit ſcd̓m decēniū finito pͥmo. qꝛ al̓s nō ſoluēt pena delicti. hec Panor. in. d. c. cū in cūctis. ¶ An autē hec pena eligentium habeat locum in omnibꝰ electionibꝰ. Dic ẜm Panor. vbi sͣ. ꝙ non. Primo nō hꝫ locū in cardinalibꝰ eligentibꝰ papā qꝛ nō eſt iure cautū. Itē nō hꝫ locuꝫ in p̄laturis ci tra ep̄atū. ſꝫ reſtringit̉ ad ep̄atū ⁊ ſuꝑiores dignita tes. vt in. c. ſi cōpromiſſarius de elec. li. vj. Item eli gere nō poſſunt. qͥ peccauerūt in electionis forma qꝛ debent pͥuari iure eligendi. exͣ eo. qꝛ ꝓpter. Iteꝫ nec illi qͥ neglexerūt vſqꝫ ad lapſum tꝑis. exͣ eo. ne taped dccim. ꝓ defectu. Itē qui ꝑ laicaleꝫ abuſum elegerunt. exͣ a vice auctorita eo. quiſqͥs. Itē non pn̄t eligere pupilli. nec etiaꝫ in locis regularibꝰ qͥ nō ſunt ꝓfeſſi tacite vel exp̄ſſe. nec etiā ꝯuerſi. exͣ eo. ex eo. li. vj. Et ad maiorē huiꝰ declarationeꝫ querit Ludo. ro. in ſuis ſingularibꝰ Utrū laicus ſancti Franciſci ſeu cōuerſus qͥ ꝓfite tur tria ſubſtātialia habeat vocē in capl̓o. Et dicit ꝙ aut loqͥmur in electione p̄lati. ⁊ tūc dicenduꝫ ꝙ nō. Et caſus eſt ſingularis. in. d. c. ex eo. Fallit. niſi hoc acqͥſierint ex antiqͥſſima cōſuetudine. Iſta eſt ſingularis nota. Inno. in. c. ij. de inſti. Aut q̄ritur qn̄ capitulū tractat tꝑalia. Et fe. de ſe. tenet ꝙ nō ⁊ de hoc videt̉ caſus notabilis. iuncto. c. cuꝫ ſupra ſcriptione pape. in. c. ⁊ ſi xp̄us de iureiur. in v̓. vos ⁊ cōuerſi veſtri. vbi pꝫ ꝙ cōuerſi nō ſunt de capl̓o qꝛ fruſtra diceret. ⁊ cōuerſi veſtri. ergo vocē nō ha bent. Itē in cathedralibꝰ collegiatis ſecularibꝰ vel regularibꝰ eccleſijs vocē nō habēt qͥ nō ſunt ſub dyaconi. nec in eligendo. nec in alijs factꝭ capituli etiam ſi ab alijs libere concedat̉. vt in cle. vt hij. de eta. et qua. Infra qd̓ tp̄us debet fieri electio. Rn̄. In eccle ſia cathedrali vel regulari habēt electores tp̄s triū menſiū infra qd̓ ſi iuſto īpedimēto ceſſante nō ele gerint ad ꝓximuꝫ ſuperiorē deuoluit̉. vt extra eo. ne ꝓ defectu. In alijs v̓o eccleſijs dꝫ ꝓuideri infra lio facta per ſu ſex mēſes. aliter ad ꝓximum ſuperiorē deuoluit̉. exͣ de p̄b. de multa. ⁊ de cōce. p̄. nulla. In quo loco debet fieri electio. Reſpon. poteſt fieri in eccleſia vel in capitulo vel ſimili loco hone ſto. et maxime iuxta conſuetudinem. extra eo. in tē vt doceat. j cauſis. ¶ Utrū abſentes ſint vocandi ad electionē. Rn̄. ẜm panor. in. c. corā. extra eo. ꝙ illi vocari debent. qui cōmode vocari poſſunt. ꝑ. c. quia ꝓpter. extra eo. vbi dicit̉ ꝙ admittunt̉ illi ad electionē qͥ debēt volunt ⁊ poſſunt cōmode intereſſe. Dicit. debent vt excludat illos. qͥ de iure nō debent intereſſe ele ctioni licet ſint de collegio. vt ſunt excōmunicati ⁊ ſuſpenſi. Itē excludunt̉ qui nō ſunt in ſacris conFo. LXVII. ſtituti. vt in. d. cle. hi qui. Item excludunt̉ impu beres et irregulares. vt in. d. c. ex eo. ⁊ in. c. is qͥ. de ſen. ex. li. vj. Secundo dicitur qui volunt intereſſe ⁊ ideo illi qui nolunt intereſſe nō debent compelli niſi interſit eccleſie. nam pro intereſſe eccleſie pote runt compelli. Ex quo infertur ꝙ iſti ſic vocati. qui nolunt intereſſe. non debent in numero computa ri duarum partium. Tercio requiritur ꝙ poſſint cōmode intereſſe ⁊ hec cōmoditas refertur ad cō moditatem eccleſie. ⁊ non perſone ẜm doc. ⁊ bene quare ſi non poſſunt comode vocari propter ni miam diſtantiam. poteſt electio ſiue illoꝝ p̄ſentia fieri. ¶ Quomodo dicat̉ poſſe commode vocari? Dic ꝙ non poteſt dari certa regula. ſed bonus iudex ar bitrabitur. ẜm pericula imminentia ⁊ diſcrimina viarum vel timetur forte periculum ſciſmatis vel abuſus laice poteſtatis. vel ſunt imminētes guer re vel huiuſmodi propter que nō poteſt fieri defa cili vocatio. Ceſſantibꝰ tamen p̄dictis ⁊ conſuetu dine. abſentes ſunt vocandi per nunciū aut lr̄as. al̓s electio. eis contemptis venit irritanda per eos ſi voluerint. non ergo eſt irrita electio ipſo iure. ſed irritanda. contemptis ꝓſequentibꝰ iniuriam ſuā. al̓s non. extra eo. c. bone. Si autē omnes eſſent p̄ ſentes. puta in ciuitate. ſufficit cōgregare ꝑ ſonum campane. ſi hoc eſt de more in illo loco. vt in. c. in cauſis. eo. ti. ¶ An autē valeat conſuetudo. vt non vocent̉ ab ſentes ad electionē? Dic ẜm Panor. poſt Io. an. in. d. coram. ꝙ ſic. Item econuerſo valet conſuetu do. vt vocentur abſentes dūmodo non nimium tendat in damnū eccleſie. nam ſi conſuetudo eſſet vt etiā cū incōmoditate deberēt abſentes vocari. nō putarē illā cōſuetudinē valere. qꝛ nō valet con ſuetudo eccleſijs multū grauoſa vel ſaltē eſt tollen da. vt in. c. j. de conſue. Secus ſi haberet vt cū par ua incōmoditate deberent vocari. quia tunc va leret conſuetudo quo caſu intellige. c. in geneſi. ex tra eo. ¶ Utrū elector abſens poſſit cōſtituere ꝓcurato rem? Dic ẜm panor. in. d. c. quia ꝓpter. ꝙ ſi ē iuſto impedimēto detētus vt venire nō poſſit: pōt con ſtituere ꝓcuratorē. al̓s nō. ⁊ in hoc eſt ille tex. val de ſingularis in hoc negocio. In alijs autē nego cijs explicandis ꝑ capitulū vel vniuerſitatem. pōt etiā nō impeditꝰ ꝓcuratorē cōſtituere. Et eſt ſpāle in electione: ſiue ſit ſeruanda forma capl̓i. qꝛ ꝓpter ſiue nō. exquo tex. ſimpl̓r interdixit: nec retulit ſe ad caſum in quo ſit ſeruāda forma. d. capl̓i. videt̉ em̄ electa in electionis negocio induſtria perſone. ar. c. is cui. de of. dele. li. vj. Unū tn̄ ſcias. ꝙ ſi alij de capitulo volunt admittere ꝓcuratorē etiā non impediti ad electionē faciendā: poſſunt. nō ob. di ſpoſitione. d. c. quia ꝓpter. qꝛ licet tex. dicat inter dicimus. iſtud tn̄ interdictū emanauit in fauorem alioꝝ. qd̓ pꝫ ex eo. qꝛ illi de collegio poſſunt cōmu nicare ius eligendi penitus extraneo. extra eo. ſcri ptum. ergo fortius poſſunt admittere procurato res eorum qui ſunt de collegio. et hoc fuit ſatis de mente doc.

¶ Scd̓o nota ꝑ tex. ibi. vni de collegio. ꝙ volens ꝑ ꝓcuratorē cōſtituere. nō pōt extraneū deputare ſꝫ debet vices ſuas alicui de collegio cōmittere. vt in. d. c. quia ꝓpter. ⁊ in. c. pe. e. ti. li. vj. vbi tex. opti mus de iſto ꝓcuratore. Et hoc intellige niſi alij ele ctores velint iſti gratiā facere. nā eis volentibꝰ pōt conſtitui extraneus ad hoc. d. c. ſcriptū. Et facit. qꝛ poſſent de nouo aliquos extraneos admittere. for tius ꝓcuratorē extraneū. Et hoc fuit ſancitū in fa uorem collegioꝝ: ne cōpellerent̉ ſecreta ſua cōmu nicare extraneo. Et ꝑ hoc dico. ꝙ iſtud nō eſt ſpe ciale in electione. Sed generaliter non pōt aliquis cōſtituere ꝓcuratorē extraneum in explicandis in vniuerſitate. qd̓ ſentit Io. an. in regula. qd̓ alicui. de re. iurꝭ. li. vj. in mercu. licet quidā tenuerint op poſitum. Et tene hoc menti. hec Panor. in. d. c. qꝛ propter. ¶ Elector abſens iuſto impedimēto detentus. vt dictū eſt. poteſt nō ſolū vni. ſꝫ pluribꝰ cōmittere vi ces ſuas. dū tamē cuilibet inſolidū. ⁊ erit melior cō ditio occupantis. Et ſi ambo concurrant ⁊ petunt admitti. nō admittent̉ ambo. ſꝫ is quē capitulum vel maior pars elegerit. ⁊ ſi nō concordent. admit tetur ille qui in cōmiſſione pͥmo noīatus eſt. At ſi nullus ſit inſolidū nō valet. Quādo aūt ꝓcurator vnū nominat ꝓ ſe ⁊ aliū nomine eius qui cōmiſit nihil agit̉. niſi de certa ꝑſona habuerit ſpāle man datū quia tunc aliū nomine ſuo poterit nominare ꝑ tex. ſingularē in. c. pe. e. ti. li. vj. Nam eadē cōſci entia qua putat iuſtū nomine ſuo: eadē ⁊ nomine ſocij: ſiue delegantis. ⁊ hoc eſt dictum notabile. Et idē dicendū in ſimilibꝰ. Et factū ꝑ talem ꝓcurato rem ſeu cōmiſſariū. fingit̉ eſſe factū per ipſum co mittentē. ꝑ tex. notabilem in. c. in cauſis. extra eo. Et facit ẜm panor. ille tex. ad. q. notabilem de qua al̓s in facto fuit cōſultus. Quidā teſtator manda uit certa ſua bona diſtribui in pias cauſas ẜm ꝙ videret̉ ſuis executoribꝰ. Iſti executores elegerunt negocium priuilegiatuꝫ. vtputa. fabricam eccleſie. Ep̄s loci petebat quartā bonoꝝ legatoꝝ. Replica batur ꝙ teſtator non elegit fabricam. ſꝫ executores. Querit̉ quid iur̄. Rn̄dit ꝙ non debet̉. iiij. qꝛ illud qd̓ fit per executores teſtamēti videt̉ factū ꝑ ipſum teſtatorē. vnde ꝑinde eſt ac ſi ipſe teſtator elegiſſet fabricam. ar. optimū in. d. c. in cauſis. ⁊ in. l. vnum ex familia. de le. ij.§. j. ⁊ ibi hoc firmat Bar. ꝑ illuꝫ tex. Et ex his habes bonaꝫ practicam impediendi quartā epiſcopo. quia vbi teſtator relinquit in ge nere ad pias cauſas. facias ꝙ executor teſtamenti eligat aliquā cauſam pͥuilegiatā. ex qua nō debeat̉ quarta. Et q̄ ſint cauſe pͥuilegiate? Dic vt nota. in c. fi. de teſta. ¶ Quot ſunt forme electionis? Rn̄. tres. nam aut ſit ꝑ ſcrutiniū: aut ꝑ cōpromiſſum. aut ꝑ cōmuneꝫ inſpirationē. extra eo. c. quia ꝓpter. Quando ꝓce ditur ꝑ formā ſcrutinij debent eligi tres ſcrutato res. qui in ſecreto exquirant vota ſinguloꝝ. Et ip̄i qͥdē primo debēt ſeipſos de ſuis votis examinare nec ſeruent̉ in fine. quia cū alioꝝ vota ſint eis nota poſſet electio dependere ab eoꝝ poteſtate. ⁊ ē vtile vt capitulum hoc expͥmat a pͥncipio. vt duo ex eis Electio. j. ſcrutētur tercium. ¶ Per quē autē vota ſcribent̉. Dic ẜm Panor. in d. c. quia ꝓpter. ꝑ tabellionē etiam ſi ſit laicus. quia notarius ſcribendo: nullaꝫ auctoritatē exercet. ne aliquid ſpūale miniſtrat. ſꝫ ſolum p̄bet nudū mini ſterium. vel melius eſt ꝙ vnus de ſcrutatoribꝰ re digat vota in ſcriptis pͥuatis. non ergo requirit̉ ꝙ ſit notarius. ¶ Quid ſi electores pauci ſunt? Rn̄. ẜm Inno. ſi ſunt tm̄ tres. duo ex eis ſcrutabunt̉ terciū. Et ſic ꝓ cedent ad electionē. Si v̓o ſunt duo: vnus ſcruta bitur alium. ꝙ ſi vnus tm̄. ⁊ iſte ſolus. vocatꝭ teſti bus expͥmet votū ſuū. ⁊ eliget ⁊ publicabit. ¶ In electionibꝰ vota incerta ⁊ conditionata non valent. ⁊ debent haberi ꝓ nō adiectis. puta cōſen tio in quē talis cōſentit vel ſi petrū habere non po tero: cōſentio in Io. ⁊ ſimilia. extra eo. in. c. electio nibus. li. vj. ¶ Conſuetudo auferens libertatē eligendi. nō va let. Secus ſi reſtringit electores ad certū collegiuꝫ: vel certū genus ꝑſonaꝝ ſicut dicimus in matrimo nio: in quo requirit̉ plena libertas. ⁊ tamen reſtri ctum fuit ad certū genꝰ ꝑſonaꝝ: quia cū fidelibꝰ. hec Panor. in. c. cū terra. extra eo. vbi etiā dicit de mente Inno. ꝙ ex conſuetudine poteſt induci vt mortuo p̄lato capitulū non pͥus ꝓcedat ad electio nem: ꝙͣ nunciet̉ principi mors p̄lati. ⁊ petat̉ ab eo poteſtas eligendi. Sed potuit hec conſuetudo in duci ꝓpter intereſſe principis. vt ꝓponat aliquen ſibi fidelē. nam princeps poſſet opponere ꝯͣ electū exceptiones alias legitimas: maxime ſi dubitat de ꝓditione patrie vel reuelatione ſecretoꝝ vel conſi liorum. Si tamē non vult conſentire ſine rationa bili cauſa. non ꝓpter hoc caſſabitur electio. Et per hoc non valeret conſuetudo. vt per hoc electio de pendeat a voluntate principis vel alteriꝰ. quia tol leret libertatē eligendi. Secus ſi reſtringeret ipſam libertatē vt dictum eſt. Uide etiā Panor. in. c. ec cleſia veſtra. e. ti. ꝙ in diſponēdis per vniuerſitatē vel capitulum nō debent dari voces per lupinos: per tex. illum qui vult. ꝙ ad validitateꝫ electionis nō ſufficit ꝙ ſit facta a maiori ꝑte capituli. niſi etiā pars illa ſit ſanior. ſed cum dantur voces per lupi nos. nō poteſt apparere que ſit pars ſanior. ſꝫ ſolū que maior reſpectu numeri. ⁊ tn̄ maioritas ſine ſa nioritate nihil valet. vt ibi. ¶ An autē hoc habeat locum in vniuerſitate ſe culari. vt maior pars non conſiſtat in ſolo nume ro. ſed etiam in dignitate: auctoritate: ⁊ merito ꝑ ſonarum. Dic ꝙ ſic. vt notat Bar. in. l. pōponius ff. de re iudi. Et dicit Panor. ꝙ ad hoc cōmuniter nō aduertit̉. requirunt̉ em̄ illa duo cōpulatiue. ſcꝫ maior pars et ſanior. ¶ Publicato ſcrutinio electores neq̄unt variare voces. ſed facienda eſt collatio ⁊ electio celebranda extra eo. publicato. ergo a contrario ſenſu: ante pu blicationem ſcrutinij. poſſunt electores variare et alios nominare. vt per. c. qd̓ ſicut. eo. ti. quia per ta lem nominationē ante ſcrutinium factaꝫ. nullum ius acquiritur ipſi nominato. Collatio autem fiat poſt publicationē ſcrutinij: que erit triplex. ſcilicet

Electio. j. numeri ad numerū: zeli ad zelū: ⁊ meriti ad meri tū. extra. e. In geneſi. Et etiā vbi vnus ſolus fue rit electus: debet fieri collatio. nō numeri ad nūe rn̄ cū ceſſet alia electio: ſed fiet de numero: merito ⁊ ze o. naͣm pͥmo ꝯſiderabit̉ vtrum habuerit nu merū ſufficientē: qꝛ forte pn̄tes nō faciūt duas ꝑ tes: vel forte nō oēs hn̄t vocē. Iteꝫ fiet collatio de merito electi: an ſit idoneus ad illā dignitatē. Itē de zelo an bono aīo an ꝑ p̄ces illicitas in illū ꝯſen ſerint. Itē nota ꝙ in numero eligentiū nō dꝫ cō putari electꝰ: qꝛ nullus pōt eligere ſeip̄m. extra. e. cumana. ¶ Facta collatōe eligi dꝫ is in quē maior ꝑs ⁊ ſani or capituli ꝯſenſerit. Et maior ꝑs dicet mīori. Cū talis ſit eligendus ſi placet vobis ip̄m cōiter eliga mus. Et ſi ꝯſenſerint: tunc is qui priorē auctorita tē hꝫ in capl̓o: ſurgens dicet. Ego ꝓ me ⁊ toto ca pitulo eligo talē ⁊c̄. ⁊ oēs acceptabūt. ꝙ ſi mīor ꝑs vel nō oēs conſenſerint: dicet. Ego ꝓ me ⁊ ꝓ illis qͥ mecū ꝯſentiunt eligo talē. ¶ Quid aūt cum ſcrutant̉ vota ſinguloꝝ an ele ctores debent dicere noīo talē. Dic ẜm panor. ī. d̓ c. qꝛ ꝑp. ꝙ p̄t dici. Ego noīo talē: vl̓ ꝯſentio ī talē oouo vl̓ eligo talē. Et ꝙ poſſit dici hoc vltimū adducit̉ io. ꝙ ex conſue. c. in geneſi. extra. e. Sed poſtea facto ſcrutinio: de muja po bet ſequi cōis electio: qꝛ vnus dꝫ eligere noīe oīm ꝑ verba ſingularis numeri. dicendo: Ego talis ex det punepi mou ndi. Sed potu ꝯmiſſione capituli eligo talē noīe totius capituli. Panor. placet pͥma vel ſecūda forma: vt in ſcruti ncipis. vt ꝓponat dlo nio quilibet dicat. ꝯſentio vel nomino: nō aūt eli go. n̄ tn̄ putat ꝙ viciaret̉ electio ex tercia practica. exquo poſtea ſequit̉ cōis ⁊ vnica electio. ¶ Que aūt ſint neceſſaria de ſubſtātia electionis: Dic ẜm panor. multa ſunt. Primū ſubſtātiale eſt vt electio fiat ꝑ ꝯgregatos in vnū. Nō.n. ſuffice ret cōſenſus eligentiū ſimpliciter p̄ſtiti. puta ſi qͥli bet cōſentiret in camera ſua. Sꝫ oꝑtꝫ ꝙ collegiali ter cōſentiant. ad hoc. d. c. in geneſi. Secūdū ſub ſtantiale ē: vt aſſumant̉ tres ſcrutatores: nō plu vin dūſponēdis pe res vel pauciores. ⁊ hoc cōiter tenet̉. ⁊ hoc cōgru o debent dari voces ꝑ it lr̄e in eo ꝙ ſpecifice mentōem facit de tribꝰ. licet ni vult. ꝙ ad validit aliqui aliter dixerint. Terciū ſubſtantiale ē: ꝙ iſti acta a maiori tres ſint de collegio eligentiū: nō de collegio eccle oī. ſed cum ī ſie vacātis tm̄. Et hoc tenuit Goſ. Inno. ⁊ Ho. apparere queſ lꝫ glo. Uin. ⁊ Tancre. teneant ꝯtrariū. Sed pͥmū xiruiti. magis cōgruit litere. nā fidelius ꝓſequētur nego ciū electōis illi ad quos ſpectat electio. Quartum oc habeat locum in vniueritate ſa ſubſtātiale eſt: vt vota ſinguloꝝ exquirāt̉ in ſecre ior pars non conſiſtat in ſola numi to. vt quiſqꝫ liberius poſſit dicere votū ſuū. Quin tū ſubſtātiale eſt: vt ſingillatim fiat iſta inquiſitio Non.n. debent vocari bini vel trini: ſed quilibet cꝙ ſic. vt notat Bar imn ſingulariter ꝑ ſe. Sextū ſubſtātiale ē: vt vota oīm exquirant̉. vt patet ibi: vota cunctoꝝ. Un̄ ſi vnꝰ ex pn̄tibꝰ nō ſcrutaret̉: vel aliquis ex ip̄is ſcrutato ribus omitteret̉: non valeret electio. Intellige qn̄ pacipati cōtemnit̉ ſeu p̄termittit̉ aliquis ex vocatis. Naꝫ ſi aliquis nō vocaret̉ ad electōem: cōtemptus illi non reddit electōem nullā: qꝛ vocatio oīm nō eſt de forma ſubſtātiali: vt dictū eſt sͣ. Septimū ſub ſtantiale eſt: vt vota exquiſita redigant̉ in ſcriptis publicis vel priuatis. Octauū ſubſtantiale eſt: vt Fo. LXVIII. poſtꝙͣ vota fuerint in ſcriptis redacta: publicent̉ in cōi.ſ. in capitulo. Nonū ſubſtātiale eſt: vt iſta publicatio votoꝝ fiat mox.i. nullo actu contrario interueniēte. Decimū ſubſtantiale ē: vt facta pub licatōe votoꝝ fiat collatio: vt dictuꝫ eſt. Vndeci mū ſubſtātiale eſt: vt fiat iſta collatio mox pꝰ pu blicatōꝫ nullo actu extraneo intermiſſo. Duode cimū ſubſtātiale ē. vt facta collatōe ſequat̉ cōmu nis electio: que fiat ꝑ vnū noīe capituli. ⁊ ꝑ verba ſingularis nūeri. vt in. c. quod ſicut. extra. e. De cimūterciū ſubſtātiale eſt: vt ip̄a electio fiat ſtatim poſt collatōem nullo.ſ. actu extraneo interueniē te. vt extra. e. cū poſt petitā. Decimūquartuꝫ ſub ſtantiale eſt: vt electio fiat d̓ illo: in quē maior ⁊ ſa nior pars capituli cōſenſerit. d. c. qꝛ propter. Deci mūquintū ſubſtātiale eſt: vt iſta electio ſit verba lis: vt in. d. c. ꝙ ſicut. Decimū ſextū ſubſtātiale eſt vt ip̄a electio ſolēniter publicet̉: non.n. debet eſſe clandeſtina. vt in dicto. c. qꝛ. ⁊ debet publicari in capitulo. ⁊ etiam eſt tutum: vt publicet̉ ppl̓o. pro hoc qd̓ notat̉ in. c. cum dilectus. extra. e. Idē In no. ⁊ cōpoſt. d. ꝙ iſta electio dꝫ ſolenniter publica ri.ſ. coram clero ⁊ populo. tn̄ ẜm panor. iſta publi catio nō eſt de ſubſtantia. Et iō ſatis eſt ꝙ electio nō ſit clandeſtina. Decimūſeptimū ſubſtātiale ē: vt ſeruetur ordo omniū p̄dictoꝝ. ⁊ ſucceſſiue oīa ſeruentur per ordinē: ſicut ſupra numerata ſunt. Locus aūt nō eſt de ſubſtantia. niſi al̓s ita ſe ha beret cōſuetudo. Addūt aliqui ꝙ fiat electio poſt qͣꝫ corpus p̄lati fuerit traditu ſepulture: ⁊ nō ante ſed hoc eſt de honeſtate: ⁊ nō de neceſſitate. vt dr̄ in. c. bone. el. ij. extra. e. ¶ Ex predictis vides difficultatē huiꝰ forme ſcru tinij. in qua multi etiaꝫ viri ꝑfecti deficiunt igno rantes practicā. vt dicit glo. extra. e. c. cum expedi at. libro. vj. ¶ Qualiter debeat intelligi iſta dictio mox ⁊ ſimi les. Dic ẜm panor. ꝙ vbi ius determinat. ſeruan da eſt ip̄a iuris diſpoſitio: ſed vbi ius nō determi nat. tunc ille dictōes ⁊ ſimiles verificant̉ in modi co tꝑe ẜm ꝙ arbitrabit̉ bonꝰ iudex. habito reſpe ctu ad ip̄ius circūſtantias. ¶ Queritur de. q. quotidiana. An in oībus electi onibꝰ fiendis habeat locū diſpoſitio. d. c. qꝛ ꝓpter. Rn̄. ẜm Panor. vbi sͣ. de mēte glo. ꝙ in electōni bus ep̄oꝝ ⁊ aliorū p̄latoꝝ eccleſiarū collegiataruꝫ qui habent generalē iuriſditōem in eccleſijs colle giatis: ſeruanda eſt dicta forma dumtaxat. nā epi ſcopi ſunt proprie ſponſi ecclefiarū. vij. q. j. ſicut. ⁊ iſti alij prelati rōne generalis iuriſditionis: quam habent in collegiatis eccleſijs: poſſunt quodam modo appellari ſponſi. Ideo per mortē iſtorū p̄la torū remanēt eccleſie viduate ⁊ ſine paſtore. Iſte autem textus intendit ꝓuidere ſolum eccleſijs vi duatis. vt ibi eccleſie viduate. ergo infertur ꝙ in electionibus canonicorū ⁊ in alijs dignitatibꝰ ſeu perſonatibus eccl̓ie cathedralis. nō habet locum diſpoſitio. d. c. quia propter. quia per illoꝝ mortē nō remanent eccleſie viduate: cum nō ſint ſpon ſi. ⁊ in hanc partem vidētur cōmuniter inclinare doct. licet aliqui contra: de quorum numero fuit

Ho. ſed cōmuniter nō tenetur. Item in electio mibus abbatum ⁊ abbatiſſarum ſeruari debet pre dicta forma. nam abbates dicuntur paſtores. vt ī c. officij. extra eo. ⁊ abbatiſſa dicitur habere digni tatem. vt in. c. idēnitatibus. extra eo. li. vj. Et ele ctiones abbatum equiparantur in multis electio nibus epiſcoporum. vt in. c. cupientes. eo. titu. li. bro. vj. Concludamus ergo ꝙ ſolum in electioni bus illorum prelatoꝝ per quoruꝫ mortem eccleſie remanent viduate ⁊ ſine paſtore habeat locuꝫ diſ poſitio. d. c. quia propter. nec arbitror ꝙ in quali bet eccl̓ia collegiata habeat locum. d. c. ſed oꝑtꝫ ꝙ prelatus habeat iuriſditōem generalem ꝓut ha bent abbates qui poſſunt cognoſcere d̓ cauſis cri minalibus ⁊ ciuilibus. ⁊ pro hoc optime facit tex. in. c. ne ꝓ defectu. extra. e. vbi papa equiparat ec cleſias cathedrales ⁊ regulares: ⁊ illaruꝫ prelatos appellat paſtores. ⁊ ꝑ illoꝝ mortem dicit eccleſias viduatas. vnde ibi aperte ꝯcluditur ꝙ in hac ma teria non debet iſtud verbum viduata capi ſtricte ꝙͣꝙͣ em̄ proprie ſolus epiſcopus dicatur ſponſus vel maritus. ⁊ per cōſequens per ip̄ius ſoliꝰ mor tem dicatur proprie viduata eccleſia. In electōni bus ergo aliorum beneficiatoꝝ: ſeu prelatoꝝ a ſu Addicio ſꝫ qri. pradictis ſufficiunt ſingulares conſenſus illorum de capitulo. dūmodo preſtentur in cōmuni.i. col d. q. vvtabili. Non.l. ⁊legiatis in ip̄o capitulo. Nec eſt de neceſſitate: ſe hol. ſꝫ vͣ pat ſtō corꝯ& uanda aliqua iſtarum formarū. ſed electus ſimpli a c I x. citer a maiori ⁊ ſaniori parte habebit ius. ad hoc 4o2. ꝑvocū bona glo. quam tene menti in. c. ſicut. eo. ti. li. vj. avific. ꝯ. Cii. A. Ad hoc facit quod notat panor. ī. c. eccleſia. extra eo. vbi dicit ſingulariter. ꝙ in electionibꝰ in quibꝰ Kꝙ4 3a02 ꝑ vori Nili cōꝑan nō eſt neceſſario ſeruāda forma. d. c. quia propter o2 N.b4 nō ſunt neceſſaria verba: dūmodo cōſtet de con plato va(4 ſenſu eligētium: multo ergo minus neceſſaria eſt 2 ꝑ Al 9 ſcriptura. quod nota pro electionibus que fiūt in F7 7. A. 4 ordine minoꝝ: exceptis electōibus vicarioꝝ gene Actō tex. ꝙ.b. A.. raliū vel ꝓuincialiū ſeu miniſtroꝝ. In alijs auteꝫ 04 Fo2. riij electōibus.ſ. diffinitoꝝ: diſcreti ꝓuincie: ⁊ diſcreto q ꝓt S..ut pe rum locoꝝ nō eſt ſeruāda forma p̄dicta. immo nō d. gº R. L 6 υ δeſt neceſſaria ſcriptura: nec verba vt dictum eſt: ſꝫ M ꝑ 7uꝯ.1 bn̄ neceſſarium eſt vt fratres ad quos pertinet ele plato ⁊cͣ. MvδL. Lil ctio ſint collegialiter cōgregati. vt dicit panor. E ctio. vbi 4 ex hoc reprobatur cōſuetudo quorundā fratrum lacū. G24. A q3 I ſimplicium: qui cum nō fuerint preſentes electiō ci 8. 6. ſi n. fiēde: mittunt in ſcriptis vota ſua. que ẜm p̄dicta 4H4 4 ꝓª p. habētur ꝓ nō adiectis. per. c. ſi quis. extra. e. li. vj. v. Aōyſ Lnita iicōiiꝰ Nac Rt⁊Nlia in fi. vbi habetur ꝙ abſens nō poteſt aliquatenꝰ 202 3 per literas exprimere votum ſuum: quod non eſt 26 σo. b. ꝙ ⁊ di. K ante ſcrutiniū. ſed ī ip̄o ſcrutinio ſecreto ⁊ ſingilla fil. ꝑ qv v8v tim tm̄ modo exprimēduꝫ. hec ibi. veniāt ergo ip̄i 7 b9R perſonaliter: vel in dicto caſu renūciēt votis ſuis: ⁊ j6. Da 0 F quod facere poſſunt per predicta. Et ſi nō eēt vo 0 445 x cati: vt moris eſt: poſſent poſtmodum agere d̓ cō ioꝝ ꝑvorapl̓. temptu ⁊ irritare electiōem dūmodo cōmode int̓ Sa 5b 4 1 eſſe poſſint electōi. al̓s aūt nō eēt neceſſe eos voca 0⁊ ꝓi S tō. 2 pa. Avi. re. d. c. qꝛ propter. 7 ¶ Sed queritur de queſtōe quotidiana. Emana 4.0 A98. H 6 4Mo uit preconiū ꝑ preſidētem vniuerſitati cuiuſdā ca L. T Eb. v1. S. C. ſtri. vt audita campana venirēt om̄es ad electōeꝫ 4Itꝙ.lxv. b5. certam fiēdam. Demū pulſata campana: ex cētuꝫ ⁊46MS. X P2 S. 2. ꝓpij. Mō Sca rōib ꝓnūriatio. 4º 4 roymiſſa̓ noso. Luo ⁊ ſotij eLbo talSx Ag pl̓. Hōſoſa p̄ſ. A 5¶ Qic gꝰ cōti ꝙ ⁊or. ylotore fA ſi ltij ⁊ md1o2 ꝑt 6m rapl b l̓ 4oꝝ. ycōyả 24ꝑ Apliꝰ qn̄ yg y v. ōymiſſi lmitali ꝓtͣ t 4ici. ꝑ p̄oA 4.. Cōſ 7 yx 27 y viā rāy ¶A ſꝫ ꝑv In. lixij ⁊ ſti. iga to 2 ſꝑelij.G falib. Lho ō viti&. t. 4ꝛ. oꝰ1. Inō I&b 6. b. ꝙ pωtοb μυ ſ μη ο. ꝘF I 9υ. PS. r. ſν. νbι ιυ7λ νo2 δμσ φῶσ ν. LμXν? cōſtia. N g yA2. op fanit ¶vvl. ADAPr ꝯ9.A ſaiſtyt ꝟb chio. Electio.j qui erāt in vniuerſitate caſtri: comparuerūt trice ta dumtaxat. Queritur nūquid iſti ſoli poſſint p cedere ad electōem faciēdam. Rn̄. panor. in. c. in cauſis. extra eo. ꝙ quādo cōuocatio vniuerſitatio fit per eum ad quem de iure vel cōſuetudine ſpe ctat cōuocatio vniuerſitatis: tūc talis citatio cōſti tuit nō veniētes ī ꝯtumacia. adeo ꝙ veniētes dn̄ taxat poſſunt explere ea que incumbebāt agēda licet veniētes nō faciāt maiorem partem. ſed lon. ge minorem. hoc ſenſit Inno. ī. c. j. d̓ maio. ⁊ obe. Et canoniſte cōmuniter vidētur trāſire cum di cto Inno. licet Bar. expreſſe teneat cōtrarium in l. omēs populi. ff. de in. ⁊ iur̄. vbi dicit ꝙ quātūcū qꝫ vniuerſitas vocetur ꝑ magiſtratū: oportet ta men ad hoc vt valeat quod fit in vniuerſitate: ꝙ veniāt ſaltem due partes. vt in. l. nominationuꝫ. C. de decuſ. li. x. ⁊ in. l. nulli. ff. qd̓ cuiuſqꝫ vni. E ita hodie practicatur in tota tuſcia. Nūqͣꝫ em̄ ali quid tractarēt in cōſilio: niſi venirēt ſaltem duer tes cōſiliarioꝝ. Sed panor. plus placet dictum ca noniſtarum. ar. op. in. c. cum vobis. extra eo. vbi dicitur: ꝙ vocati nolētes venire faciūt ſe alienos. Adde glo. in cle. quod circa. e. ti. que dicit abſur dum eſſe in numero computare illos. qui vocati venire noluerūt. pro hoc: quia ſicut ius vniuerſi tatis poteſt reſidere in vno ſolo: alijs mortuis: vl̓ longe agentibus. vt notatur in. c. gratum. de po ſtu. prela. Ita dicēdum in alijs contumaciter no lentibus venire. Abſurdum nāqꝫ eſt ꝙ per con tumaciam particularium: debeāt impediri nego gocia vniuerſitatis. ¶ Quid ſi electio tenuit de iure naturali. puta: qͥa affuit cōſenſus eligētium: tamē fuit nulla propter ſolennitates iuris poſitiui nō ſeruatas. an tenea tur electus in foro conſcientie renunciare: Dic ꝙ non. Et hūc caſum vide ſupra. Alienatio. Et dic vt ibi. ¶ An autem talis electio que tenuit de iure na turali. nō ſeruatis ſolēnitatibus iuris poſitiui di catur canonica. Dic ẜm Inno. in. c. ꝙ ſicut. extra eo. ꝙ electio poteſt dici canonica tripliciter.ſ. lar geſtricte ⁊ ſtrictius. large dicitur canonica: quā do de iure naturali tenuit. quia interuenit cōſen ſus eligētiū ⁊ electi. ſed nō de iure poſitiuo. Stri cte dicitur canonica: quādo tenet de iure natura li ⁊ interuenerūt ſubſtantialia etiam iurꝭ poſitiui ſed nō ſolēnia. Strictius dicitur canonica: quan do tenet de iure naturali: ⁊ interuenerūt oīa que requirūtur de iure poſitiuo: ſiue ſint ſubſtantialia ſiue de ſolēnitate nō ſubſtantiali. puta ꝙ vocētur abſentes. vel quid ſimile. Ita ꝙ nihilꝭ deficit d̓ re quiſitis. Per cōtrarium dicit̉ electio nō canonica Dic vt ſupra ecōtrario. ⁊ hec nota. ¶ Caſſanda eſt electio illius qui requiſitus ante ꝙͣ eſſet electus cōſenſit electioni de ſe faciende: qͥa preſumitur ambitioſus. extra eo. cum poſt petitā ⁊. c. officij. Nec quis poteſt eligere ſe ipſum etiaꝫ ſi iuraſſet eligere idoneorem. quia quiſqꝫ debet de ſeip̄o cognoſcere culpam. ⁊ de alio dꝫ p̄ſumere bo num. extra de p̄ſump. c. fi. ¶ Quid autem ſi conſcientia ſua dictat ſe eſſe me υSP. l F qA S. ago foj .25 N. M7 fb A Rit6ꝝ. l Sſ PAxꝰ prS4Luli ao 1 2o⁊ pvocū roꝑ

Electio. j. liorem. an poterit ſeipſum eligere. Quidam dicūt ꝙ ſic. vt refert glo. in. c. cum in iure. de elect. quod tamen glo. eadeꝫ reprobat: quia ſic ambicioſus vi deretur: ⁊ ideo repellēdus per. c. ī ſcripturis. viij. q. j. Quid ergo habebit agere talis. Rn̄. glo. ꝙ de bet renunciare tali poteſtati: ⁊ fatuus eſſet qnī ſic iuraret ſi credit ſe meliorem vt ſe eligat: vel dic ꝙ tunc ipſe intelligitur exceptus: quia ī generali ſer mone perſona loquens nō comprehēditur. Ideꝫ dic de eo cui precipitur per ſuꝑiorem ꝙ debeat eli gere idoneorem. quod no. Et ideo dicit bene pa nor. in. c. lꝫ. extra. e. ꝙ caſu quo vnus ſolus cardi nalis ſuꝑeſſet ⁊ alij mortui eſſent: ille habebit ele ctionem. iuxta no. in. c. gratum. de poſtu. pͣ. Non tamen poterit eligere ſeip̄m. vt in. c. per veſtras. d̓ iu. pa. puto tamen ꝙ ille nomīe totius collegij po terit dare hanc poteſtatem alteri. ⁊ ille nomine to cius collegij poterit eligere iſtum. dummodo ceſ ſet fraus ⁊ ambitio. ¶ Quando maior pars capituli deliquit. electio deuoluitur ad pauciores. Item deuoluitur etiaꝫ ad vnum propter delictum omnium aliorum. d. c. gratum. ¶ Quis debꝫ eligi. Rn̄deo eligendus eſt doctior ⁊ ſanctior: cuius comꝑatōe ceteri grex dicāt̉. viij. a dicēdum ii q. j. c. ſi ergo. Et qui ſit de legittimo matrīonio na tus. ⁊ etatis legitime. extra. e. cum in cunctis. De etate omniū prelatoꝝ. videsͣ. Clericus. iiij. Sub dyaconus etiam pōt in ep̄m eligi. extra. de eta. et tio tenuit de iure qua. a multis. Abbas quoqꝫ exemptus pōt eligi in ep̄m ſiue in abbatem eiuſdē regule ⁊ habitus: ſed non pōt tranſire niſi de licentia pape: vel lega ti de latere ſi ſit in prouincia. extra eo. ſi abbatem. in. vj. Religioſus quoqꝫ lꝫ nō expreſſe ꝓfeſſus qͥn etiam nouicius pōt eligi ad epiſcopatuꝫ. extra. e. uit de iure na nullus. li. vj. ſiue eligatur in ſecularibus: ſiue ī re gularibus eccleſijs. ad prelaturam tamen ſue vel alterius religionis nō niſi expreſſe ꝓfeſſus. vt ibi. nno. in. c. ꝙ ſicut. extra ¶ Nullus autem religioſus pōt eligi in abbateꝫ vel prelatū alterius religionis: vel habitus. quod tius. large dicitur car ſi ſecus actum fuerit eo ip̄o eſt irritum ⁊ inane. vt irali tenuit. quia ī in cle. j. extra. e. ¶ Quis nō poteſt eligi. Rn̄deo excōmunicatus excōmunicatōe maiori. Item nec ſuſpenſus. nec interdictus: nec qui interdictū nō ſeruauit. Iteꝫ nec illi de quibus ſupra in principio capituli. Itē nec excōmunicatus minori. qui ſi ſcienter electus fuerit: caſſanda eſt eius electio. extra de cler̄. excō. mi. c. fi. ¶ Quid autem fienduꝫ ſi in capitulo vel collegio ſunt aliqui excōmunicati vel ſuſpenſi: vel dubita tur. ⁊ ſine ſcandalo expelli nō poſſunt: vel dubita tur de aliquibus. an intereſſe debeāt electiōi. Dic ẜm panor. in. c. cumana. extra. e. ꝙ admittant̉ cū proteſtatōe. vt eoꝝ voces valeant: ſi ⁊ in quātum appareat eos poſtmoduꝫ debuiſſe intereſſe. Nō ergo nocet electioni al̓s legitime: ꝙ nō habentes vocem fuerint admiſſi vnacum alijs. Nec ſuffi cit ꝓbare ꝙ quis interfuerit electioni: niſi etiā ꝓ bet ꝙ habuerit vocem. nam potuit intereſſe: ⁊ ta men nō dare vocem. nam qn̄qꝫ ex gratia concedi Fo. LXIX. tur ſola ⁊ nuda intereſſentia. quia ē modici preiu dicij. Idem dicit Panor. quando excōmunicati ingerunt ſe electōi: ⁊ vbi īminet ſcandalū poſſunt admitti cum proteſtatōe: ne videant̉ ſcienter ad miſſi. Et ſic corrueret tota electio. per. c. fi. de pro cu. Uide tamen ſingulareꝫ teoricam Inno. in. c. illa. extra eo. quam ſequunt̉ om̄es docto. ꝙ ſi in habilis admittatur ad electōem ignoranter. valꝫ electio. etiam ſi vnus ſolus ſit habilis. Et loquit̉ ꝓprie de excōmunicatis. ſecus tn̄ ſi al̓s inhabilis admiſſus ſcienter fuiſſet. An religioſo acquiratur ius electiōis extra or dinem ſuum. Rn̄. nulli religioſo: p̄dicatoruꝫ: mi norum: heremitarum: ⁊ quorūlibet mendicantiū ex electione: poſtulatōe: ꝓuiſione. ſeu vocatōe ad prelaturam extra ſuum ordinē in diſcordia facta: ius aliquod acquiritur nec ip̄e conſentire poteſt etiam habita licentia. extra. e. quorundā. li. vj. Et debet intelligi de diſcordia: ſiue de iure ſiue de fa cto ſit exquo tex. loquitur indiſtīcte. vt in cle. qd̓ circa. e. t. Sed etiam alijs religioſis nō acquiritur ius in electionibꝰ nec cōſentire poſſunt ſi fuerint electi a minori parte numero. vt in. d. c. quorun dam. Et nota ꝙ ſi religioſus electōi de ſe facte ad p̄latōem aliquam extra ſuum monaſteriū vel ec cleſiam nō petita licentia ⁊ obtenta cōſenſerit: cō ſenſus nō valet. ⁊ electio ipſa iuribus euacuatur. Prelati tn̄ religioſoꝝ irrequiſitis cōuentibus poſ ſunt huiuſmodi licentiam dare. extra eo. c. ſi reli gioſus. li. vj. Non autem valeret licentia que cō cederetur ꝓ futura electōe. quam fieri cōtingeret vt in cle. cum conceſſa. eo. ti. Nec aliquis religio ſus poteſt prefici in aliqua eccleſia que clero care at ⁊ populo chriſtiano. vt in clemē. in pleriſqꝫ. ex tra. eo. ¶ An autem decretum electōis faciat plenam ꝓ bationem ꝓ electo. Inno. in. c. innotuit. eo. ti. di cit ꝙ nō. Quod intelligit. d. an̄. quādo fuit confe ctum manu priuata. Secus autem ſi fuit factum per publicam perſonam atteſtantē omnia fuiſſe geſta in preſentia ſua. quod etiam placet Panor. qui dicit hoc verum: dūmodo in tali ſcriptura in terueniant omnia requiſita ad ſcripture ſubſtan tiam publice. vt teſtium preſentia ⁊ ſimilia. ⁊ caſu quo decretum fit per publicam perſonam: nō eſt neceſſe ꝙ apponatur ſigillum capituli. qꝛ ſcriptu ra publica facit fidem ſine alio adminiculo. Sed ſigillum eſt neceſſarium quādo ſcriptura eſt pͥua ta. ⁊ decretum eſt quedam ſcriptura cōtinēs ſeri em̄ electionis a principio vſqꝫ ad finē. ⁊ fit iſta ſcri ptura: vt appareat formā debitam fuiſſe ſeruataꝫ in electōe. ⁊ vt eligētes nō poſſint ampliꝰ negare: quin cōſenſerint electioni. Lectio. i. ſcꝫ per cōpromiſſuꝫ. Eſt ſciendum ꝙ iſtud compromiſſum poteſt fieri dupliciter. Primo ſimplici ter.ſ. vt illi de collegio vel de capitulo cōmittant alicui vel aliquibus eligēdi poteſtatem. quod fie ri poteſt. extra eo. cum in veteri. Sed competen tius fiet: ſi eligantur in numero impari. extra eo.

Electio. ij. In cauſis. Nec requiritur ꝙ hij quibꝰ cōmittitur ſint de collegio. extra. e. cauſam que. ibiqꝫ habetur ꝙ moniales poſſunt tranſferre poteſtatē eligendi abbatiſſam in maſculū etiaꝫ in illum qui habꝫ po teſtatem cōfirmandi ip̄am electōem. Si tamen in hac cōmiſſione que fit per tale cōpromiſſum: vnꝰ de capitulo vl̓ collegio diſſentiat: nihil fit. extra. e. quia propter. Et hoc no. ibi glo. quia nō cogitur quis renunciare iuri ſuo. vnde nō ſufficit hoc ca ſu maior pars capituli. Ratio. quia cuiuſlibet in tereſt ſingulariter vt eligat ꝑ ſe ⁊ nō per aliū. Id̓o quilibet poteſt contradicere: ne fiat cōpromiſſum ⁊ in re cōmuni: potior eſt cōditio ꝓhibentis. vt in regula iuris. In re cōmuni. li. vj. Talis tamē po teſtas re integra reuocari pōt. d. c. in cauſis. Et ibi patet ꝙ dicitur res nō integra. quādo cōpromiſ ſarij inceperunt habere tractatū. Ex quo pōt in ſtrui quādo negociū extraiudiciale deſinit eſſe in tegrum. nam exquo negociuꝫ cepit agitari ⁊ tra ctari: nō dicitur amplius integrum. Et latius ꝓſe quitur Inno. in. d. c. in cauſis. di. ꝙ cum attingū tur ſubſtantialia negocij: deſinit eſſe integrū. pu ta cum inceperunt tractare de perſona eligenda. Secus ſi ſolūmō ſint expleta aliqua pertinētia ad ſolēnitatem actus. vt quia dixerunt miſſam d̓ ſpi rituſan. ⁊ hmōi. Et omnibꝰ de capitulo conſentiē tibus: nō requirit̉ niſi vt eligant: ſic dicendo. Ego N. cōpromiſſarius de cōſenſu cōpromiſſariorum meoꝝ virtute cōpromiſſi in nos facti eligo in ep̄m N. Et ſi p̄dicti elegerint vel maior pars ipſorum elegerit ſcienter indignū: electio deuoluitur ad ca pitulū. Secūdo eſt aliud cōpromiſſum.ſ. limitatū de quo habetur in. c. cum expediat. iuncta glo. e. ti. li. vj. ⁊ in. c. cuꝫ dilectus. eo. ti. Et fit hoc modo. vt.ſ. cōpromiſſarij teneant̉ eligere illum in quem maior pars totius capituli: ſcrutatꝭ votis omniū de capitulo ſingillatim ⁊ ſecrete ab ip̄is cōſenſerit Et ẜm glo. in. d. c. cum expediat. iſta eſt melior et expeditior forma quam hodie habeamus. quia in hac forma electores non abdicant a ſe ptātem no minandi. Et in iſta forma nō requiritur de neceſ ſitate niſi primo ꝙ cōpromittentes ſint ſimul con gregati. et omnes qui debent ⁊ volunt intereſſe. Secundū ꝙ cōpromittant in vnum vel duos vl̓ tres aut quot volunt: ſiue ſint de collegio: ſiue nō dummodo ſint clerici: nō laici. extra de arbi. c. cō tingit. de hoc videsͣ. arbiter. Terciū ꝙ cōpromiſ ſarius vel cōpromiſſarij ſcrutentur vota ſingulo rum ſecrete ⁊ ſingillatim. Quartū ꝙ eligat illum ī quem maior pars totius capituli conſenſerit dicē do. Ego. N. cōpromiſſarius de cōſenſu ⁊ volun tate cōpromiſſarioꝝ meoꝝ ſi habet alios virtute cōpromiſſi in nos facti: eligo in ep̄m. N. in quem maior pars totius capituli conſenſit. Et ſi in pri mo ſcrutinio nō conſenſit maior pars totius capi tuli: neceſſe eſt replicare: donec conſentiant in ali quem. extra. e. cum terra. Et ſi dubitaretur d̓ frau de cōpromiſſarij: poſſent eligentes ſcripta facere: in quibus ſcribant nomen illius in quem cōſen tiunt ⁊ dare cōpromiſſario: qui in preſentia oīm recipiat. ⁊ poſtea ſimul taliter implicatꝭ ꝙ nō poſſit perpendi cuius ſit ſcriptum: ⁊ legat corā omni bus. ⁊ poſtmodum eligat in quem maior pars cō ſenſit. ¶ Dantes ptātem aliquibus cōpromiſſarijs eli gendi prelatum vel officialē: vident̉ intellexiſſe d̓ idoneo. vnde ſi electus nō eſt idoneus. nō tenent̉ vti electum reciꝑe. Et facit ad qōnem qn̄ cōmu nitas elegit duos ciues: vt vadant ad eligendum poteſtatem vel capitaneū: ſi illi eligunt indignuꝫ ciuitas non tenetur illum acceptare. nam in gene rali mandato non venit vt eligant indignū. Hec panor. in. d. c. cauſam que. Et nota ẜm panor. in c. in cauſis. extra. e. ꝙ capitulū non ſolum pōt cō promittere perſonis certis ptātem eligendi: ſꝫ etiā pōt aliquos eligere per quos eligantur cōpromiſ ſarij: qui habeant poſtmodum eligere vice capi ¶ An autem valeat cōpromiſſum factū ab vno nomine omniū: alijs preſentibus ⁊ nō cōtradicē tibus. Dic ẜm Inno. ⁊ cōmuniter doct. in. d. c. in cauſis: ꝙ nō valet tale cōpromiſſum: quia cuꝫ iſta res nō ſit leuis: īmo magne importantie: debent ſingillatim omnes inquiri ⁊ expreſſe cōſentire. E nota hoc dictum ſingulare nec tradas obliuioni. Ex quo pōt ſumi hec regula. ꝙ in arduis explica dis in vniuerſitate debent omnes conſentire: nec ſufficit ꝙ actus explicetur per aliquos noīe alioꝝ licet illi taceant ⁊ non cōtradicant. quia in re one roſa ⁊ graui: debet interuenire conſenſus expreſ ſus: nec taciturnitas habetur pro conſenſu. Faci glo. in regula. qui tacet. li. vj. Secus poteſt dici in re leui: ⁊ maxime cōcupiſcibili: vt tunc taciturni tas habeatur ꝓ cōſenſu. Ex quibus pōt ſumi ſin gularis limitatio ad nota. per Innoc̄. in. c. j. d̓ his que fi. a ma. ꝑte capi. vbi notanter dicit. ꝙ ſi in ca pitulo tractatur aliquod illicitum ⁊ damnabile: te nentur illi de vniuerſitate contradicere: al̓s ſi nō cōtradicant habentur ꝓ cōſentientibus. ⁊ ita in uoluunt̉ peccato ⁊ pena peccati: cum alijs expreſ ſe conſentientibus. vt illud dictuꝫ ꝓcedat quo ad obuiandum peccato: ne ſub velamine taciturni tatis peccatum nutriatur. ſed quo ad validitateꝫ actus tene quod ſupra dixi. Hec panor. in. d. c. in cauſis. ¶ An autem cōpromiſſarij poſſint eligere vnum ex ſeip̄is?: Glo. in. c. cum in iure. extra. e. ponit du as opiniones. nam quidaꝫ tenuerunt ꝙ no: qua opinionē ſequitur glo. ibi. quam dicit probari per l. nō licet. ⁊. l. ſi in emptōne. ff. de cōtrahen. empt. In quibus iuribus patet ꝙ tutor nō poteſt rem pupilli a ſeipſo emere. lꝫ ſit deputatus ad diſtribu endum. Sed aliam opinioneꝫ tenet Inno. Ho. ⁊ compo. ⁊ eſt quaſi cōmunis opinio. ⁊ videt̉ ſa tis probari hec opinio per dictum. c. cum in iure. ⁊. c. cum in veteri. extra. e. Item ex contraria opi nione poſſet ſequi fraus. Nam inter compromit ſarios poſſent fraudulenter poni illi de quibꝰ vti liter poſſet eccleſie ꝓuideri. Nec obſtant iura aue gata per glo. loquuntur em̄ quando poteſtas da tur vni. vbi defacili poteſt oriri fraus. hic autē lo quimur: cum poteſtas competit pluribus. vnde

Electio. ij. non pōt dici ꝙ electio oriatur a ſe: ſed potius vo catus a deo ⁊ a ſocijs. Et hec optime faciūt in ar. ꝙ plures deputati ad diſtribuendū aliqua bona in pias cauſas: poſſunt illa diſtribuere in aliqueꝫ ex ſeipſis: dūmodo al̓s egeant. Uide etiaꝫ eundē panor. de hoc in. c. j. de coha. cle. vbi dicit ꝑ illum tex. ꝙ executor deputatus ad diſtribuendū certa bona pauperibus: poteſt diſtribuere inter cōſan guineos pauperes. Nam clericus eſt executor: et debet diſtribuere ſuꝑflua in pauperes. xvj. q. j. c. fi. Et tamen poteſt diſtribuere inter ꝯſanguineos proprios. Predicta etiam faciunt ꝙ ſi certi officia les deputant̉ ad eligendū aliquos officiales: pn̄t aliqueꝫ ex ſeip̄is eligere: niſi forma ptātis eis tradi ta reſiſtat. ¶ Quid autem ſi ſint ſeptem cōpromiſſarij. vt in rnalipppſi d. c. cum in iure: qui in duas partes diuiſi ſunt.ſ. tres: ⁊ tres. an alius poſſit conſentire electioni d̓ ſe facte a tribus cōpromiſſarijs. Rn̄. panor. in. d. c. cum in iure. ẜm Ho. quem cōmuniter ſequūtur docto. ſequentes. dicit ꝙ vbi ꝓceditur per viam cōpromiſſi: vox electi auget numerū: ⁊ conſentiē do electioni ſue ꝑficit ip̄am electōem. Quo caſu ꝓ cedit. d. c. cum in iure. Aut proceditur ꝑ viā ſcru tinij. ⁊ non computatur in numero. vt in. c. cuma na. extra. e. Ratio diuerſitatis eſt: quia cum ꝓce ditur per formā cōpromiſſi: non debet eſſe cōpro miſſarijs officium damnoſum. Item quia electio non oritur a ſe: ſicut oriret̉ in forma ſcrutinij. Sed Io. an. in. c. per veſtras. de iu. pa. dat aliam rōneꝫ diuerſitatis di. ꝙ compromiſſum nō artat ad ſer uandum formā. c. quia propter. vt ibi patet. vnde poſſunt ⁊ ſolent compromiſſarij eligere palam. vt quiſqꝫ audiat vota aliorum. vnde cum quis non poſſit eligere quin ſciat ſe eſſe ab alijs electum con ſentiendo electioni de ſe facte a parte equali. nō vi detur ambitioſus: nec oriri a ſe: cuꝫ ſit prius voca ntur ꝓ cōſentien tus a deo ⁊ a ſocijs. Merito conſentiendo auget ⁊ pena peccati: cum numerum: cum ſit vnus de habentibus poteſta ꝫ vt illud dictuꝫ tem. nec diſpoſuit principaliter in ſeip̄m. ſed potiꝰ diſpoſitioni ab alijs facte cōſentit: nec eſt hoc am utriatur. ſed quo ad. bitioſum: ſed meritorium officiuꝫ charitatis. ſi bo nō corde fit. viij. q. j. qui epiſcopatum. Sed quan do proceditur per viam ſcrutinij: cum in ſecreto promiſſarij poſſint eligere me quiſqꝫ cōſentiat: ⁊ ſic ignoret an fuerit ab alijs ele .n. c. cum in iure. c ctus: non pōt conſentire in ſeip̄m. quia ſic videre tur ambitioſus. ¶ Siue cōpromiſſum fiat vni vl̓ pluribus electio debet fieri ꝑ verba ſingularis numeri. al̓s nō va let. extra. e. c. ſicut. li. vj. ¶ An autem iſti cōpromiſſarij teneantur ſeruare aliquam formam in electione per eos fienda. Dic ꝙ non. per dictionem: ſaltem: poſitam in dicto. c. qꝛ ꝓpter. que importat illam formaꝫ cōpromiſſi eē ſubſidiariam. ¶ Utrū aūt valeat cōpromiſſum de eligendo cer tam ꝑſonā. doctores cōiter tenēt ꝙ nō. ¶ Quid ſi ex tribus cōpromiſſarijs: duo ſcienter eligunt indignum: tercius eligit idoneuꝫ: nunqͥd valeat electio vnius. Doct. ſunt varij. Quidaꝫ te Fo. LXX. nent ꝙ ſic: quia poteſtas duorum eligentiū ſcien ter indignum: deuoluitur ad illum vnuꝫ qui nō deliquit. Alij tenent contrarium: quia cōpromit tendo in tres vident̉ voluiſſe ꝙ nō valeat electio vnius. Sed vide panor. de hoc in. d. c. cum in iu re. vbi dicit ꝙ predicta qō dependet ab alia vicꝫ. nunquid poteſtas iſtorū cōpromiſſarioꝝ qui ele gerunt ſcienter indignū deuoluatur ad alios cō promiſſarios qui non deliquerunt. an redeat ad capitulum. Ho. dicit ꝙ talis electio nō valeret in terminis. d. c. cuꝫ in iure. per formā appoſitam in cōpromiſſo. Nam fuit dictum ibi ꝙ electio fieret ab omnibus. vel a maiori parte. Et ſic ſentit ꝙ ceſ ſante tali forma valeret electio facta a minori par te. Exquo alij ſunt priuati. Sed panor. nō placet hec conſideratio Ho. Nam ⁊ ſi nihil dictum fue rit in cōpromiſſo: tamen tacite intelligitur: vt fiat ab omnibꝰ: vel ſaltem a maiori parte. vnde quē admodum valeret electio facta a minori parte: ex quo alij cōpromiſſarij ſunt priuati: quia elegerūt ſcienter indignum. Ita deberet valere: cū fuit di ctum in cōpromiſſo vt fieret ab omnibꝰ vel a ma iori parte. Nam alijs priuatis: electio pōt dici fa cta ab oībus: quia fuit facta ab illis in quos tota poteſtas deuoluta eſt: vt habetur in ſimili in. c. cō gregato. extra. e. Nam certum eſt ꝙ etiam cōpro miſſarij eligentes ſciēter indignū: ſunt priuati po teſtate eligēdi. vt in. c. ſi cōpromiſſarius. e. ti. li. vj. Nec delictum maioris partis debet nocere mino ri parti. vt poteſtas redeat ad. c. Nam dictum. c. ſi cōpromiſſarius loquitur quando omnes cōpro miſſarij elegerunt ſcienter indignū. tunc.n. pote ſtas redit ad capitulum. ſecus ſi omnes coeligūt: ⁊ electio facta a minori parte reꝑitur facta de ido neo. Et predicta notabis. Faciunt em̄ nedum ad electiones que fiunt ad eccleſiaſtica officia: ſed eti am ſecularia. ¶ An autem electio facta: nō ſeruatis formis pre ſcriptis: ſiue aliqua earū ſit ip̄o iure nulla. Dic ẜm Inno. compo. ⁊ panor. ⁊ cōmuniter doc. ꝙ ip̄o iu re non valet. licet Ho. dicat ꝙ requirat̉ ſnīa. Sꝫ primū verius. Et ſic per iſta verba nō valeat. in ducitur nullitas ip̄o facto. Lectio. lij. ſcꝫ per inſpiratiōem Ad hoc vt valeat ẜm panor. in. c. quia propter. extra. e. duo requirūtur de ſub ſtantia. Primo ꝙ ſit facta ab omnibus. vno eniꝫ contradicente: non valet iſta electio: quia non vi detur tunc facta inſpirante deo. ar. viij. q. j. ſi ergo Secundo ꝙ ſit facta abſqꝫ vicio.ſ. ſymonie. vel ali cuius tractatus. Et iſtis non datur aliqua forma eligendi. ¶ Sed queritur. quare tex. dicit. quaſi per inſpi rationem. Quare poſuit iſtā dictōem. quaſi. Ho. dicit ꝙ tacite includuntur due forme inſpiratio nis. Illa em̄ electio fit per veram inſpiratiōem: q̄ fit auctore deo. nec indiget alia confirmatione: vt fuit electio beati Nicolai. Ambroſij. ⁊ Seueri. de quibus. lxj. di.§. his omnibus. Fit autem electio m iij

Elemoſyna. jͣ. ⁊. ij. per quaſi inſpirationem: qn̄ nō conſtat ꝙ auctore deo ſit facta. ſed preſumitur quādo omnes de col legio vno ore cōſentiunt in aliqueꝫ ſine aliquo tra ctatu precedenti. vnde dicitur tunc quaſi ꝑ inſpi tōem.i. ad ſimilitudinē vere aſpiratōis. Et qd̓ di ctum eſt quod non debet precedere tractatus in tellige ẜm Io. an. de tractatu ſpeciali. General̓ au tem poſſet fieri. puta. ſi vnus diceret. Rogemus deum ꝓ bono prelato: vel hortādo aliquos ad ele ctionem boni prelati. Nō autem debet fieri ꝑſua ſio reſpectu certe perſone: qꝛ ſic electio fieret ad ſu geſtionē alterius. Lemoſyna. j. vtrū dare cle moſynā ſit in precepto. Rn̄. ẜm Tho. ſe cūda ſcd̓e. q. xxxij. dicendū ꝙ ſic. Omit tens.n. hoc eternaliter puniet̉: Math. xxv. Efu riui em̄ ⁊cͣ. Et hoc intelligendū eſt ẜm ꝙ recta ra tio requirit ẜm quam conſideratur aliquid ex ꝑte dantis.ſ. vt illud ꝙ in elemoſynis erogandū ē nō ſit ei neceſſariū. ſed ſuperfluum: nō ſoluꝫ reſpectu ſuip̄ius ſed etiā reſpectu alioꝝ qͦrū cura ſibi incū bit. quia prius oportet ꝙ vnuſquiſqꝫ ſibip̄i ⁊ ſuis ꝓuideat: ⁊ de reſiduo pauperibus ſubueniat. Ex parte quoqꝫ recipientis requiritur ꝙ neceſſitatem habeat. Alioquin non eſſet ratio: quare ei elemo ſyna daretur. Sed cum non poſſit ab aliquo vno omnibus neceſſitatem habentibꝰ ſubueniri: non omnis neceſſitas obligat ad preceptum: ſed ſoluꝫ cum is qui neceſſitatē patitur ſuſtentari non pōt: tunc locuꝫ habet quod Ambro. dicit. Paſce fame morienteꝫ: ⁊ ſi non paueris occidiſti. Sic ergo da re elemoſynā de ſuperfluo eſt in precepto. ⁊ ſimili ter dare elemoſynā ei qui eſt in extrema neceſſita te. Aliter dare eiemoſynā eſt de conſilio: ſicut ⁊ de quolibet meliori bono dantur conſilia. Et dico ꝙ ſuperflua de neceſſitate precepti ſunt eroganda. q̄ licet ſint iſtius qͣꝫtum ad proprietatem: ſunt tamē aliorum quo ad vſum.ſ. iſtorum qui ex eis ſuſten tari poſſent. Et tunc ẜm eundem Tho. intelligen dus ē caſus extreme neceſſitatis qn̄ apparēt ꝓba biliter ſigna extreme neceſſitatis future. niſi ei ſub ueniatur: vt cum aliquis videt aliquos impoten tes vel pigros ad ſubueniendū: ⁊ pauperē indigē teꝫ cibo ⁊ potu ⁊ alijs vite neceſſarijs: nec ſibi poſ ſe ſatiſfacere. non enim expectāda eſt vltima neceſ ſitas: quia tunc non poſſet iuuari natura: fame vl̓ ſiti conſumpta. Hec Tho. Ideꝫ panor. in. c. ſi v̓o. de iureiur̄. qui allegat dictam opi. Tho. ⁊ eam ſe quitur di. ꝙ tunc elemoſyna eſt in precepto. cum quis habet ſuperflua: non ſolum reſpectu ſuimet ſed illorum quoꝝ cura ſibi incumbit. ⁊ pauper eſt in tanta neceſſitate: ꝙ non pōt aliter ſuſtētari. al̓s eſt de ꝯſilio. Idē Nico. de ly. ſuꝑ iſto v̓. omni petē ti te tribue Luce. vj. ¶ Utrum autem in elemoſyna preponendus ſit pater infidelis extraneo fideli. Rn̄. ẜm Ray. ī ex hibitōe nutrimenti preferendus eſt pater. lꝫ in di lectōne preponendus ſit extraneus niſi neceſſitas ex alia parte preponderet vel aliqua alia conditio. puta cōmunis vtilitas eccleſie: vel reipublice. vn de ⁊ in extrema neceſſitate magis eēt filij deſerē di ꝙ parentes. Lemoſyna. ij. quis pōrn. cere elemoſynā. Utrum religioſus poſ ſit facere elemoſynā. Rn̄. ẜm Ray. nō. quia nihil habet. xij. q. j. non dicatis. Si tamē mo nachus adminiſtratōeꝫ habet: poteſt dare elemo ſynā. Item ſi monachus videret aliquem indige re ad mortem debꝫ dare: quia in hoc caſu oīa ſunt cōmunia. xlvij. diſ. ſicut hij. Nec ob. ſi abbas con tradiceret: quia magis debet̉ obedire deo ꝙͣ hon nibus. concor. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xxxij. ⁊ in. iiij. di. xv. ꝙ citra extremā neceſſitateꝫ monachus aliqͥd modicum dare poteſt abſente abbate ſub ſperati habitionis. Quid ſi monachus de voluntate abbatis va dit romā: vel eſt in ſtudio: nunquid pōt facere ele moſynā? Rn̄. ẜm Ray. ſic. Nam eo ipſo ꝙ dedit ſibi licentiam eundi vel ſtandi: intelligitur ei con ceſſiſſe licentiā faciendi ea que honeſti ſcholares ⁊ peregrini ſolent facere. ar. extra de of. dele. p̄terea. ita tamē ꝙ moderate faciat. l. item ſi filiꝰ. nūquid dicitur. ff. ad mace. ¶ Nunquid vxor poteſt facere elemoſynā ſine li centia viri? Rn̄. ẜm Ray. ſi vxor habet res para frenales.i. proprias preter dotem. vbi huiuſmodi parafernalia de conſuetudine habēt locum ⁊ vxo ris ſunt: pōt de illis etiam inuito marito elemoſy naͣm facere. C. de pac. ꝯuen. hac lege. Item ſi vxor eſt lucroſa. ita ſcꝫ ꝙ exhibita gubernatiōe domus operis ſuis lucretur: poteſt de hoc elemoſynā face re. Nec intelligo deducendas expēſas victus ſui: quia vir tenetur ad omnia eius onera propter do tem. ⁊ etiam propter obſequium ab vxore exhibi tum. Sed contra predicta videtur glo. in. l. ſic̄ pa tronus. ff. de ope. li. que vult vxorem operari viro Sed ꝙ mulier poſſit facere elemoſynā quando ē lucroſa ⁊ ſic non lucrari viro tenēt theologi ac eti am ſummiſte. Pro cōcordia tamē poteſt dici. ꝙ ſi mulier habet dotem ſufficienteꝫ pro oneribꝰ ſup portandis: tunc adhibita debita adminiſtratōne domus: quod lucrabitur cedet lucro ſuo. Si autē non haberet dotem: vel ſi haberet: ſed non ſufficie tem pro oneribus: tunc credo ꝙ debeat laborare viro vſqꝫ ad ſupplementum onerum. De eo autē quod ſupererit poterit facere elemoſynaꝫ: quia ce dit lucro ſuo: ⁊ non mariti. Et ſic intellige glo. i. d. l. ſicut.ſ. quando vxor non habet dotem: vel non ſufficientem. Et ita videtur intelligere Bart. di ctam glo. in. l. gaio. ff. de ali. lega. Uide etiam ad predicta ſingularem limitationeꝫ quā dat Aſten. libro. v. titulo. xxvj. ẜm Guil̓. de mili. ꝙ aut de re bus illis vxor ſeip̄am ſuſtētat ⁊ viruꝫ. Aut ſuper abundat. In primo caſu non poteſt de his que iu cratur facere elemoſynam: ſi ſubtractio ſuſtentati onis viri debet inde ſequi: quia magis tenetur vi

Emancipatio ro qͣꝫ alij. In ſecundo vero caſu poteſt etiam viro inuito. De rebus quoqꝫ viri: vt de pane: vino: et huiuſmodi: que de approbato more ſolent ad di ſpenſatōnem vxoris pertinere: poteſt et debet ele moſynas facere. moderate tamē. ⁊ ẜm facultates viri ⁊ maiorem ⁊ minorem multitudinem ⁊ neceſ ſitatem pauperum. Et debet ſibi formare conſciē tiam ꝙ non diſpliceat viro. licet aliquando prohi buerit. quia quandoqꝫ prohibent: vt temperent vxores: non a toto ſed ab exceſſu. Poteſt etiam ſi bi formare conſcientiam ex miſeria pauperis: co ritans ꝙ ſi maritus videret illum: placeret ei ꝙ ſi bi fieret elemoſyna. Si autem omnino ſibi dictat conſcientia ꝙ viro diſpliceat. deponat eam ſi pōt ⁊ ſi n̄ pōt deponere. nō dꝫ dare: hoc dico niſi vide ret eum indigentem ad mortem. Et quod dixi de rebus viri etiam intelligas de rebus dotalibus. Nam illarum dominiū penes virum eſt. C. d̓ iu. do. in rebus. Addit etiam glo. Ray. ꝙ ſi etiā mu ī fm Raj ſic. lier latenter moderatas det elemoſynas pro ſe ⁊ vi ro ſuo: vtiliter gerendo commune negocium non peccat: qͣꝫuis crederet ꝙ viro diſpliceret ſi ſciret. et ſufficit in hoc caſu ꝙ non veniat contra prohibiti nctrt. ar. extra de ol. ſmit hicat i nenbilꝰ uio onem mariti. ⁊ ꝙ eum non ſcandalizet. Et Pe. de pal̓. in. iiij. recolligendo hanc materiam dicit ꝙ in ſeptem caſibus vxor poteſt facere elemoſynam. vror poteſt facere demoſmālo Primo ſi habet bona parafrenalia. Secundo ſi ē n rm ſay ſi vxorbaber ruim lucroſa: cum limitatione tamen antedicta. Ter cio de pane ⁊ vino ⁊ alijs cōmunibus. Quarto ad euitandum damnum viri: ſicut fecit abigail: pri mo Regum.xxv. Unde ſi per negligentiam: vel de pac. ꝯuen. hac maliciam viri videt imminere periculum: ipſa po teſt obuiare. Quinto ſi vir ſit fatuus. tunc enim diſpoſitio domus pertinet ad vxorem: niſi per ſu periorem aliter fuerit ordinatum. Sexto ſi vir ab ſcedens non poſuit alium diſpenſatorem domus ſue. Septimo ſi peregrinanti vir expenſas taxa tas dederit: ſi vxor vult ſibi ſubtrahere: pōt dare pauperibus. li. que vult vxo ¶ Nunquid auteꝫ filiuſfamilias poſſit facere ele moſynam? Reſpondeo ẜm Ray. Si habet pecu rari viro tenē lium caſtrenſe vel quaſi poteſt. Nam qͣꝫtum ad il lud pater familias cenſetur. ff. ad macedonia. l. j. De peculio v̓o profecticio et aduenticio poteſt. ſi credit patrem permiſſurum. aliter non: quia pro rabitur cedet lucro puai ſpitſſ fecticium: et quicquid ex eo acquiritur: patris eſt Aduenticium v̓o patris eſt quo ad vſumfructū. redo ꝙ debeat ſibuur vt inſtitu. per quas perſonas no. acquiri.§. j. Sꝫ tamen eſſet in ſcholis de licentia patris vel in pe tpotent faceredie regrinatiōe: poſſet de profecticio ⁊ aduenticio ele ⁊non mariti. Etſc moſynam facere. argumen. ff. de iudi. ſi longius. do vrōī nonhūbe Idem ſi eſſet filius ſenatoris vel alicuius alterius aaxiiii gnitatis. Uide d̓ hoc sͣ. Donatio..j. in pͥncipio. Utrum ſeruus vel ancilla poſſint facere elemo ſynam de rebus domini? Reſpondeo ẜm Tho. in. iiij. diſtinctione. xv. ſerui ancille ⁊ famuli etiaꝫ qͣꝫuis ſint libere conditionis: non poſſunt elemo ſynas dare de rebus dominorum ſine eorum con ſenſu: niſi panem ⁊ huiuſmodi: que non inferunt Fo. LXXI. ſenſibile nocumentum. Si etiam ipſe famulus ſit diſpenſator rerum: non tamen ponitur diſpenſa tor quaſi poteſtatem aliquam in rem domini ha bens. ſed quaſi tractans eam ad vtilitatem domi ni. de precio autem ſui ſeruitij cōſtat ꝙ pōt elemo ſynam dare. Mancipatio. quid ſit. Dic ꝙ eſt relaxatio patrie poteſtatis coram iudice competente: voluntate patris et voluntate filij concurrente. Dicta ex eo: ꝙ extra manum id eſt poteſtatem patris ponitur filius. hec habentur ex. l. non nudo. C. de emancipa. lib̓. ⁊ quod ibi notatur. et inſtitu. quibus modis ius patrie poteſtatis ſoluitur.§. preterea. Et per hoc quod dicitur: voluntate filij concurrente. Bart. in. l. quidam cum filium. de verborum obligatio. dicit ꝙ filius non poteſt cogi emancipari: niſi ex cā: vt ibi. Et ſicut pater cogit̉ emācipari filium ex cauſa: ita filius cogitur recipere. licet aliter dicat glo. ⁊ male. inſtitu. quibus modis ius patrie po teſta. ſoluitur. in fine. ⁊ in. l. nec auus. C. de eman cipa. libe. ⁊ in autenti. quibꝰ modis natu. effi. ſui. §. generaliter. ¶ An autem requiratur preſentia emancipandi in actu emancipationis? Reſpon. de hoc eſt tex. in. l. iubemus. C. e. vbi Bartolus ſumendo illaꝫ l. dicit ꝙ parentes poſſunt emancipare filios ab ſentes impetrato reſcripto principis ⁊ eorum acce dente conſenſu. Item infantes. ſed eorum cōſen ſus nō requiritur. Utrum autem pater in aliquo caſu teneatur emancipare filium? Reſpondeo ꝙ non regulari ter: quia patria poteſtas eſt inextimabilis. ff. de le ga. j. l. filiuſfamilias. Similiter nec filius poteſt cō pelli regulariter vt emancipetur a patre. Nam in his que ſunt voluntarie iuriſdictionis: nō poteſt quid fieri altero inuito. vt in autenti. quibus mo dis naturales efficiunt̉ ſui.§. ſi v̓o. Fallit hoc. Pri mo ſi pater male afficit filium verberibus contra pietatem. Item ſi compellat eum peccare in cor pus ſuum. Item ſi filius eſt arrogatus impubes. ⁊ pubes factus: probat non ſibi expedire eſſe arro gatum. Item ſi pater agnouit ſibi relictum lega tum. vt emanciparet filiuꝫ. ⁊ in iſtis caſibus tene tur pater filium emancipare. vt no. Azo in ſūma. C. de emanci. ¶ An autem emancipatio ſit pena vl̓ honor. Re ſpon. Bartolus in dicta. l. quidam. dicit ꝙ eman cipatio quo ad quid eſt honor. quia ſoluitur pa tria poteſtas. quo ad quid eſt pena cum filius ad optiuus ſpolietur totaliter a ſucceſſione. vt. l. cum in adoptiuis. C. de adop An autem pater poſſit filium emancipare per procuratorem? Dic ꝙ ſic. vt notat Bartolus in .l. gaius.§. forſitan. de libe. ⁊ poſt. vide de hoc sͣ. Adoptio. Quero an filiꝰ emācipatꝰ reuocet̉ ī ptātē patriā ꝑꝑ alimēta nō p̄ſtita patri: ſicut libertꝰ reuocat̉ in mn iiij

Emphiteoſis ſeruitutē ꝑꝑ alimēta denegata patrono. Rn̄. Cy. in. l. filios. C. de ingra. li. ꝙ ſic: qꝛ hoc ē magna in iuria: que atrociori manui equipollet. ff. de li. ag. l. alimēta. immo plus: qꝛ necare dicit̉ qui alimēta denegat. vt. e. ti. l. necare. Mphiteoſis. Quid ē. Rn̄ emphiteoſis grece: latine dicit̉ meliora tio. Ab initio.n. ꝑ hunc cōtractū viles quedam terre cōcedebantur: quas recipiens me liorabat ⁊ melioratōes ſue erant. Quod poſtea ꝑ miſſum eſt etiam de fertilibus ⁊ fructuoſis. Et iu xta vulgare quorundā dicitur datio ad libellum. Et ẜm Bar. in. l. j. C. de iure emphi. nulla eſt dif ferentia inter emphiteoſim ⁊ libellū. Et de natu ra huius cōtractus ẜm pe. helye. in tractatu d̓ cō tractu emphiteotico eſt. primo ꝙ dn̄ium directuꝫ remanet apud dn̄m. Dominiū autem vtile penes emphiteotam: quia iura ciuilia ambos dn̄os vo cant. vtile autem certum eſt eſſe apud emphiteo tam. ergo aliud eſt apud dn̄m. Secundo de natu ra huius contractus eſt: ꝙ dn̄s dans rem in em phiteoſim habet poſſeſſionē ciuilem. quod patet quia emphiteota nō pōt rem emphiteoticariā p̄ ſcribere. C. d̓ p̄ſcri. xxx. an. l. male. Si ergo nō pōt p̄ſcribere ergo non habet poſſeſſionē ciuilem. cuꝫ poſſeſſio ciuilis ſit legitima cauſa vſucapionis in ducende. ff. de acqui. re. do. l. acquiritur.§. fi. Em phiteota v̓o habet poſſeſſionē naturalē: cum eqͥ paretur vſufructuario qui poſſidet naturalit̓ tm̄. inſti. loca.§. adeo. Item de natura huius contra ctus eſt qꝛ cōſiſtit in rebus ſoli. qꝛ in hoc cōtractu oportꝫ fieri diuiſionē vtilis ⁊ directi dominij. Sꝫ in re mobili nō pōt vnum dn̄ium ab altero ſeꝑa rari. Item de natura huius ꝯtractus eſt ꝙ fiat in ſcriptis de iure: tamē per cōſuetudinē eſt ſublatū ergo ſtemus conſuetudini: que eſt optima legum interpres. hoc etiaꝫ approbat Bar. in. d. l. j. Et iō dicendū ꝙ circa naturā huius cōtractus vel circa pacta ip̄ius nature nō requiritur ſcriptura. Sed circa pacta que fiunt extra naturam ꝯtractus em̄ phiteoticarij bene requirit̉ ſcriptura ẜm glo. in. d̓ l. j. ſuper ver. ſcriptura. cuius rō eſt quia ſcriptura nō eſt de eſſentia cōtractus: ſed fit ad eternam re memoriā. ff. de pig. l. contrahitur. Contractꝰ autē ꝓbatur per ſe.ſ. probata ſolutione penſionis. Itē de natura huius cōtractus eſt: ꝙ detur aliquid in introitu: quia iſte cōtractus habet magnā ſimili tudinem cum emptione ⁊ locatōe. Hoc tamē nō eſt neceſſarium ẜm cōmuniter docto. pro hoc qd̓ habetur in auten. de alie. ⁊ emphi. circa principiū Item de natura huius cōtractus eſt: ꝙ ſi emphi teota nō ſoluit penſionē ſtatuto temꝑe: res cadat in cōmiſſum ip̄o iure. C. e. l. fi. ff. de pig. l. lex vecti galis Requiritur tn̄ declaratio: ꝙ ip̄e fuerit ī mo ra ſoluendi. vt. d. l. lex. Item de natura huius cō tractus eſt: ꝙ ſi penſio non ſoluit̉ emphiteota po teſt expelli. Et ẜm glo. in. c. potuit. de loca. domi nus auctoritate propria poteſt eum expellere. Au ctoritate dicte Decretalis. ⁊. l. ij. C. e. Melius ta Addicio Ad ho. hl ẜuit qI atat arcin. ⁊ hoau 4º A.. A o9L. 6 2. C. ꝯ. h. aac. 55 & a ā2 M0. I Sc y. poni ips auꝝ l ipo O.. i SOuAſi 2o. ꝑ ſſ&O.§ ypo .¶. t3259 9. S.. p. ꝙ nō 1º vFO M xlilſtat. O 2. al.a. S 7. ſy2erp ψ. g 9y. b0 men facit: ſi autoritate iudicis hoc fecerit. Et hoc videtur tutius ꝓpter ſcandala que inde ſequi po terunt. Item ſine voluntate dn̄i nō poteſt emph teota priuati: rem alienare nec vendendo nec per mutando. Secus d̓ emphiteota fiſci qui pōt rem donare ſine voluntate domini. Sed de hoc. jͣ. Itē emphiteota poteſt rem emphiteoticā pignorare. Item qꝛ res emphiteotica nō pōt diuidi per regio nes. Item filia quecunqꝫ poteſt ſuccedere etiaꝫ in re emphiteotica. Item ꝙ penſio ſine interpolatōe ſoluatur. Item ꝙ emphiteota nō poteſt rem em phiteoticā dimittere. Sed de hoc infra. ¶ Primo queritur. quid ſi emphiteota deteriora uit rem emphiteoticā. vt quia non coluit eam vt debuit. An cadat in ꝯmiſſuꝫ? Rn̄. idem pe. ꝙ ſic quia ceſſante cauſa finali alicuius cōtractus. ⁊ ip̄e contractus ceſſare debet. ff. de iu. pa. l. adigere.§. ꝙͣuis. Sed cauſa finalis quare datur ī emphiteo ſim eſt melioratio. C. e. l. fi. que ceſſat quando dete rioratur. ergo ⁊cͣ. ¶ Secundo quero an emphiteota ſine volunta te domini poſſit rem dimittere: vt ſic liberet̉ a ſo lutione penſionis. Et videtur ꝙ ſic: qꝛ habēdo rē ꝓ derelicta liberatur quis. ff. de dam. infec. l. eue nit. Item vſufructuarius dimittēdo rem vſufru ctuariam liberatur ab expenſis: quas ibi facere te nebatur. ff. de vſu fru. l. cum fructuarius. ergo en phiteota dimittendo rem liberatur a p̄ſtatōe pen ſionis cum equiparentur. Ia. tamen tenet indi ſtincte cōtrariū: quia quod ab mnitio eſt volunta expoſt facto eſt neceſſariū. C. de act. ⁊ ob. l. ſicut. et ꝑ. d. l. Spe. in ti. de loca. tenet ꝙ emphiteota non poteſt rem emphiteoticam dimittere dn̄o contra dicente. Idem tenet panor. in. c. indicatuꝫ. de im mu. eccle. Item quia emphiteota eſt domino ꝑſo naliter obligatus. ad preſtatōem penſionis: qꝛ te netur ex. l. zenonis. vt in. l. j. ⁊. ij. C. e. ergo tenetur perſonaliter cum omnes actiones ſint perſonales inſti. de act.§. appellamus. Et ſic dimittendo reꝫ non liberatur a penſione: cum omnes perſonales actiones ſint affixe oſſibus noſtris: ita ꝙ ab eis ſe parari nō poſſunt. Odo. dicit ſic. Aut emphites ta eſt obligatus ad penſionē rōne rei. ⁊ tūc dimit tendo rem quam noluit: liberatur. Aut eſt obliga tus rōne perſone. ⁊ tunc non liberatur dimitten do rem. Alij dicunt. ꝙ aut fuit actuꝫ inter partes ꝙ poſſet rem dimittere: ⁊ tunc poteſt. Aut nō fu it actum: et tunc aut vult dimittere ex iuſta cauſa ⁊ poteſt. Aut ſine iuſta cauſa: ⁊ nō poteſt. vide. jͣ. Feudum. ¶ Tercio quero. predictus negat penſionem do mino petenti eam: ⁊ negat ſe emphiteotam illius: nunquid ex tali negatione res cadat in cōmiſſum Reſpondit qui sͣ. ꝙ per ſolam negationeꝫ res ca dit in cōmiſſum: quia licet in negando non repe riatur perfidus nec periurus quia non iurat do mino: ſicut facit vaſallus. habet tamen in domi num eum recognoſcere. vt. C. de fide inſtrumen. l. plures. ⁊ ideo ſi contra hoc reperiatur infideus res cadit in cōmiſſum. Item magis debꝫ operari v.S0.&. vvj. 4259 4 S0 o207κmtσ mº. b. yp ẜ p. 47 y vit 66σ υ μν 5ρο K9 L§V 4 v

Emphiteoſis expreſſa contumacia ꝙͣ tacita. ff. de cōdi. ⁊ demō. Lli ita expreſſuꝫ. Sꝫ ſi emphiteota/ ceſſauerit dn̄o ſoluere per trienniū: res cadit in cōmiſſum: qꝛ taci te negat dominiū recognoſcere. ergo multo fortiꝰ vbi expreſſe negat. ¶ Quarto quero an emphiteota ſine cōſenſu do mini poſſit alium emphiteotā facere. Rn̄. qui sͣ. ꝙ ſic. inſti. loca.§. adeo. Nec obſtat ſi dicatur: ꝙ nō pōt alienare. quia verum eſt de vera alienatōe ſed datio ī emphiteoſim nō ē vera alienatio. Nec ob. ꝙ noīe alienatiōis cōtinet̉ emphiteoſis: qꝛ nō eſt verum ſimpliciter. ¶ Quinto quero. quid ſi emphiteota vendat rem ſine dn̄i voluntate: non tamen tradidit. nunquid res cadat in cōmiſſum. Rn̄. qui sͣ. ꝙ ſic. quia vbi pena locum habet: nō inſpicimus an res fuerit ſe cuta. C. ad. l. fauiam. de pla. l. in fuga. Hoc patet rntan quu per proceſſum. d. l. fi. que requirit ꝙ anteqͣꝫ res vē datur: debeat adhiberi conſenſus dn̄i. al̓s res cō mittitur. Item qꝛ lꝫ ſine traditōe nō ſit alienatum mninimpbituta ſutr eſt tamen venditum. Sed ſi vendatur ſine domi ſtere: vxtne ibo nis. Et videtur ꝙ ſicu. ni voluntate res cōmittitur: igitur ⁊cͣ. Sed ſpe. in ti. de locato. ⁊ Bar. in. l. ſequitur.§. Item labeo. atur quis. f. de dam. de vſuca. ⁊ canoniſte in. c. potuit. de loca. ⁊ Imo. dicunt predicta vera: ſi res iam ſit tradita. Secus ſi vendita tm̄. Et hec opinio videtur communis quam approbat etiam Sali. in. l. fi. C. e. Iteꝫ hoc eſt verum: niſi res ſit tradita hac lege. vt ſi domi nus vellet emere: tantidem teneatur illi reſtituere emptor. vt notat Ang. in. l. voluntas. C. de fidei cōmiſſis. ¶ Sexto quero. nunquid emphiteota poſſit do tare filiam ſine domini voluntate: videtur ꝙ nō: quia non pōt vendere. ergo nec in dotem dare. Item quia omnis in doteꝫ datio eſt alienatio: pa tet exquo omnis actus ex quo tranſfertur domi nium: eſt alienatio. ſed per datōem dotis trāſfert̉ s. vt in. l.j. ⁊. ij. C.e. erp. dominiū in maritum. C. de rei ven. l. doce. Econ omnes actiones ſint perſonali tra videtur: quia vbi pater dat rem in dotem ꝓ fi lia: ibi nō eſt dominij tranſlatio. ergo nec aliena tio. vt in. l. j. C. de fun. do. Et hoc ē veꝝ ẜm quoſ dam: vbi res fuit data in dotem nō extimata: qͥa rōne rei. ⁊ tūc dimn tunc operaretur venditōem ⁊ vendere nō pōt. vt hic. Non. ob. c. vnicuꝫ.§. donare. in feu. qualiter olim ⁊cͣ. quia ibi hoc ideo eſt: quia filia non ſucce dit in feudum. Et ideo cum nō pōt directe ſucce unt. ꝙ aut fuit ac unc poteſt. Aut nuſi dere nō poterit per obliquuꝫ.ſ. per datōem in do tem. Alij dicunt ꝙ ſi ipſe poteſt reperire eque bo num maritum filie ſi aliam rem det in dotem: et ſta cauſa: ⁊n̄ tunc non poterit. al̓s ſic. quia pater debet indaga re filie meliorem virū que poterit inuenire. Septimo quero. Pone ſunt duo domini: a qͥ bus emphiteota rem emphiteoticā tenet. ip̄e em phiteota vendit rem de conſenſu vnius. ⁊ ſine cō ſenſu alterius. an tota cadat in cōmiſſum. Dic ꝙ non cōmittitur niſi pro parte illius. quia nō debꝫ in plus puniri: ꝙͣ deliquerit. ff. de his qui. vt indi. l. heres. Octauo quero. quid ſi emphiteota ſine cōſen ſu domini rem emphiteoticam vendidit ⁊ tradi dit ⁊ poſtea redemit eam. nunquid cadat in ꝯmiſ Fo. LXXII. ſum. Dic ꝙ ſic: quia ius queſitum alicui ſine facto eius ſibi auferri nō pōt. Sed pena cōmiſſa ē que ſita dn̄o exquo emphiteota rem alienauit. vt hic: ergo ⁊cͣ. ¶ Nono quero. Pone ꝙ eſt ꝯtrouerſia int̓ dn̄m ⁊ emphiteotā ſuper re emphiteoticaria ⁊ pendēte cōtrouerſia emphiteota ſoluebat penſionē ſoluen do ⁊ ꝓteſtando. ꝙ nihil ſoluebat noīe penſionis. poſtea dn̄s obtinuit: nūquid res cadat in cōmiſ ſum. Uidetur ꝙ noͣ: quia licitū eſt ſibi variare. ff. de colla. bo. l. nonūqͣꝫ. Et ideo lꝫ ip̄e dixerit ꝙ nō ſoluebat nomine penſionis: tamē poterat varia re. ergo ⁊cͣ. Sed dico cōtrarium: quia vbi ip̄e ſol uit aliquid. ipſe pōt eligere in quaꝫ cauſam magꝭ ſoluere velit. ff. de ſolū. l. j. ergo cum ip̄e ꝓteſtatus fuerit ſe nō ſoluere nomine penſionis: in aliā cau ſam videtur ſolutum quare ⁊cͣ. Et quia circa vnū ⁊ idem nō eſt licitum variare. ¶ Decimo. Pone: Quidam eſt tutor cuiuſdā pu pilli: a quo pupillo idem tutor tenebat rem in em phiteoſim. ⁊ ip̄e adminiſtrauit rem pupilli per. v. annos: nunqͣꝫ ſoluendo penſionē. an cadat in cō miſſum: Dico ꝙ res cadit in cōmiſſum. quia iſte tutor debuit exigere a ſeip̄o. ff. de ne. ge. l. ſi pupil li. Hec pe. ¶ Undecimo. Pone ꝙ emphiteota vendit rem deinde re integra diſceſſum eſt a contractu vendi tionis per conſenſum: quod poteſt. Nūquid de betur laudemium. Dico ꝙ ſic: quia illa venditio eſt inter contrahentes perfecta: cuꝫ ſolo conſenſu contrahatur obligatio. facit de acti. ⁊ obli. l. con ſenſu. Cum ergo venditio ſit perfecta: ⁊ ius que ſitum domino ſine facto ſuo per conſenſum par tium ſibi auferri non poteſt. Non ob. quia domi nus debet habere laudemium: quia mittit nouū emphiteotam in poſſeſſionem. C. eo. l. fina. Dico ꝙ non ſtetit per eum quominus mitteret. Ideo perinde haberi debet ac ſi eum miſiſſet. Idē pe. ¶ Duodecimo. Pone ꝙ res emphiteoticaria fu it vendita ⁊ tradita ⁊ debetur laudemium dein de fuit retradita. Nunquid debeatur aliud lau demium. Dic ꝙ aut fuit tradita ex noua cauſa. et tunc aliud debetur laudemium. quia iſta ſecūda traditio eſt ſimilis priori: ſed ex prima debetur lau demium: ergo ⁊ ex ſecunda. Et eſt ratio: quia ad multitudinem traditionum ſequitur multitudo laudemiorum. C. de ſer. fu. l. quicūqꝫ. aut fuit tra dita ex antiqua cauſa. ⁊ tunc nō debetur laudemi um. Idem pe. ¶ Terciodecimo. Quid ſi plures habentes fun dum emphiteoticū cōmunem: diuidunt inter ſe: vtruꝫ debeatur laudemiū. Rn̄. qui sͣ. ꝙ ſic: quia diuiſio eſt alterius partis abinuicem alienatio. Quod patet. quia in re cōmuni: ante diuiſionem non licet dare partem quin quilibet habeat par tem ſuam. licet poſt diuiſioneꝫ quilibet efficiatur dominus partis ſue diuiſe. ff. de le. ij. l. meuius.§. duobus. Item quia in diuiſione requiritur cau tio de euictōne. ergo eſt alienatio. ſed ex alienatio ne debetur laudemiū. ergo ⁊cͣ. Item quia in om̄i diuiſione eſt ꝑmutatio. ſed ꝑmutatio eſt de qua

Emphiteoſis debetur laudemiū. ergo ⁊cͣ. Iteꝫ diuiſio vicē ven ditōis habet ⁊ obtinet. ſed Bar. in. l. ⁊ ideo. ff. de cōdi. fur. dicit. ꝙ hanc. q. p̄cedit alia. vtrum predi cti poſſint diuidere domino irrequiſito. Et cōclu dit ꝙ ſic. per. l. voluntas. C. de fideicōmiſ. Quod videtur verum: quia ratio propter quam prohi betur alienari in extraneum eſt: quia ille extraneꝰ non habet neceſſe recognoſcere dn̄m: vt notāt do cto. in. l. fi. C. e. Que rō ceſſat quādo ille vendit al teri emphiteote ſocio ſuo. Nunc aūt ad qōnem ꝓ poſitam. An dominus debeat habere portōnem ſtatutam per. o. l. fi. Guil̓. indiſtincte videtur di cere: ꝙ dominus nihil debeat habere. optime fac̄ l. per diuerſas. C. mādati. hoc idē tenet Bar. qͥa iſta alienatio ē neceſſaria. Quartodecimo quero. nūquid ex aditiōe here ditatis debeatur laudemiū: vt quia emphiteota ē mortuus. ⁊ eius heres adit hereditatē: videtur ꝙ ſic: quia ex alienatione debetur laudemium: Sed aditio hereditatis eſt alienatio: patet. quia omīs actus per quem trāſfertur dominiū eſt alienatio. ſed per aditōem tranſfertur dominiū: ergo ⁊cͣ. ſe cundo vbi quis de nouo adipiſcitur poſſeſſioneꝫ rei emphiteotice debetur laudemiū. vt. l. fi. C. eo. Sed per aditōem hereditatis adipiſcitur d̓ nouo poſſeſſio hereditatis. vt. ff. de acqui. poſ. l cum he redes. in prin. Dic cōtra. quia dominꝰ propter la borem habet laudemiū. quia laborat mittēdo no uum emphiteotam in poſſeſſionem. ſed in aditio ne nō requirit̉ talis labor: cum heres poſſit adire ꝓpria auctoritate. vt in aut̓. de here. ⁊ fal.§. in oī bus. Hec pe. ¶ Quintodecimo quero: pater habet in rebus fi lij vſumfructū. C. de bo. mater. l. j. Pone ꝙ in re bus filij ſunt alique res quas pater dedit in em phiteoſim. nunquid talis datio valeat. videtur ꝙ ſic. quia pater in talibus bonis habet liberā admi niſtratōem. Ita ꝙ filius nō poteſt eum ꝓhibere ab adminiſtratōe: nec ab eo exigere rōnem. d̓ bo. que li. l. cum oportet.§. nō auteꝫ. Et ideo propter liberam eius adminiſtratiōem talia permittutur ſibi. Item quia datio in emphiteoſim nihil aliud eſt ꝙ melioratio. l. fi. C. eo. Sed pater poteſt bona filij meliorare. vt de bo. que li. l. fi.§. hoc ꝓculdu bio. ergo in emphiteoſim dare. Doct. dicūt indi ſtincte ꝙ non valet datio talis. immo filij mortuo patre poſſunt totum reuocare: quia certi ſunt ca ſus: in quibus patri permittitur d̓ bonis filij alie nare. d. l. fi. ſed iſte nō eſt de illis. ergo ⁊cͣ. Item qꝛ patri in talibus bonis ꝓhibetur alienatio temꝑa lis.ſ. pignoris obligatio. vt. d. l. fi. gͦ multo fortiꝰ ꝓ hibetur ꝑpetua. Hec pe. ¶ Decimoſexto. Pone ꝙ aliquis emphiteota fi liuſfa. in cuius bonis pater habet vſumfructū: rē emphiteoticā vendit. Quis debet laudare. An fi lius vel pater. Et videtur ꝙ pater: qꝛ dn̄s habet laudare. vt in. l. fi. C. e. Sed habens vſumfructū reputatur dn̄s: cum vſuffructus ſit pars dominij ergo ⁊cͣ. Dic cōtra: quia immo ip̄e filius habꝫ lau dare: quia dn̄s habet laudare. ergo intelligemus de vero domino. ff. ſi ager. vec. l. j. ſed ꝓprietarius eſt verus dn̄s. vt. ff. ad ſill̓. l. j. ergo ipſe filius pro prietarius debet laudare. Dico tn̄ ꝙ laudemium qd̓ filius habet debebit reſtituere patri. hec pe. ¶ Decimoſeptimo. Quid ſi emphiteota donauit rē emphiteoticariā. Nūqͥd dn̄s hr̄e dꝫ laudemiū Rn̄. pe. dicit ꝙ ſic: qꝛ magis fauēdū ē illi: qͥ hꝫ rer ex titulo oneroſo qͣꝫ illi qͥ hꝫ ex titulo lucͣtiuo. Seqͥ ille qui habet rem ex titulo oneroſo.ſ. ex emptōne debet laudemiū. vt. l. fi. C. e. ergo multo fortius qͥ ex titulo lucratiuo. vicꝫ ex donatiōe. Iteꝫ qꝛ lega tum ⁊ donatio equiparātur. Sed ex legato debe tur laudemiuꝫ. ff. de le. iij. l. is qui. Nō ob. ꝙ ipſe emphiteota poſſit donare rē emphiteoticariā ſine dn̄i volūtate. qꝛ hoc ꝯceſſo: nō tn̄ ſequit̉ ꝙ nō de beat̉ laudemiū. hec pe. ¶ Decimooctauo. pone ꝙ emphiteota vult ſolue re vno anno ſil̓ penſionē triginta annoꝝ: nūquid dn̄s teneat̉ reciꝑe. Rn̄. Pe. dicit. ꝙ dn̄s vno an no ſimul ꝓ toto tꝑe ſuſciꝑe nō tenetur. Idem te net Cy. in. l. ij. C. eo. quia quod fauore alicuiꝰ in troductū eſt: nō debet in eius damnū retorqueri Sed ita eſſet hic: quia niſi penſio quolibet āno ſol ueretur: dn̄s nō recognoſceret̉ ꝑ emphiteotam. ⁊ ſic dn̄o ꝑ obligatōem adimeret̉ ius ſuum. qd̓ eſſe nō debet. Hec pe. ¶ Decimonono quero. quantum ſit laudemiuꝫ. Rn̄. dir. li. ij. dicit ꝙ nō licet dn̄o occaſione iſta vl tra quinquageſimā partem precij: vel extimatōis rei que in aliam ꝑſonā tranſfertur aliquid exige re. C. e. l. fi. Sed de cōſuetudine generali eſt. xiij. pars ẜm Ho. que in talibꝰ eſt ſeruāda. extra d̓ cō ſue. cū dilectus. Et ſi in alijs locis eēt alia cōſuetu do: illa ſeruāda eſſet. ¶ Uigeſimo quero. que requirant̉ ad hoc: vt em phiteota poſſit vendere ius ſibi competens ⁊ me liorationes ſuas. Rn̄. panor. in. c. fi. de loca. dicit. ꝙ ſeptem requirūtur. Primo vt requirat eccl̓iaꝫ ſi velit emere. Secundo denūciet preciuꝫ ab alijs oblatum: ⁊ ſic ſine cōſenſu domini pōt emphiteo ta ius ſuum exponere venale: qꝛ al̓s nō poſſet ſibi p̄ciuꝫ denunciare. Tercio ꝙ illud ſit verum ⁊ nō fictū p̄ciū. Quarto ꝙ ſi non dixerit ſe nolle emere expectet per ſpacium duoꝝ menſium. Quinto ꝙ vendat perſonis non prohibitis. non tamen eſt iure expreſſum que ſint ille perſone. Sed attendi tur ius municipale: vel pactum appoſituꝫ in ip̄o contractu. prohibite tamen perſone videntur. ſi cut ſunt perſone potentes: que defacili non poſ ſunt conueniri. vel alie perſone que nō ſunt ſolue do. Et illum quidē cui ſic vēditur: tenetur domi nus ſuſcipere. Sexto ꝙ non vendat rem ipſam ſed dominiū vtile ſibi competens ⁊ melioratōes. Septimo ꝙ non prius ceciderit a iure ſuo. puta: differendo ſolutionem vltra biennium: ⁊ ſic quo ad emphiteotam eccleſie: vel vltra triēium quo ad priuatum. ¶ Uigeſimopͥmo quero. An in caſu quo emphi teota ceciderit a iure ſuo: nō ſoluēdo pēſionē tꝑe debito vel huiuſmodi: ꝑdat ſuas meliorationes. Rn̄. panor. in. c. fi. de loca. concludit ꝙ ſic. e. q. ij. hoc ius. ⁊ in. l. ij. C. eo.

Emphiteoſis ¶ Vigeſimoſecundo pone. plures ſunt cohere des ⁊ omnes penſionem ſoluūt preter vnum nū quid p̄iudicetur ſoluentibꝰ. Rn̄. glo. in. d. c. fi. di cit ꝙ nō preiudicatur ſoluentibꝰ: dūmodo ſoluāt totam penſionem. ⁊ poſtea agent contra non ſol uentem. ¶ Uigeſimotercio. Quid ſi emphiteota probet ꝑ duos ꝓximos annos in eccl̓iaſticis: vel per tres ī ſecularibꝰ penſionem ſoluiſſe. lꝫ antea ꝑ. x. annos nō ſoluerit. An poſſit expelli. Rn̄. Ho. dic̄ ꝙ nō. ¶ Uigeſimoquarto quero. an ēphiteota ſine vo luntate dn̄i poſſit donare. Rn̄. glo. in. l. fi. C. e. di cit ꝙ ſic. vt. C. de fun. pr̄io. l. j. li. xj. ⁊. inſti. loca.§. adeo. Itē pōt ⁊ pignori dare. Idē tenet glo. ī. c. fi. de loca. Ide̓ Ho. Idē Inno. quare aūt ēphiteo ta poſſit rem emphiteoticariā donare ſine volūta te dn̄i ⁊ nō vendere. Io. an. mouet̉ hac rōne. Nā venditor habet ſolum affectōem ad precium. vn̄ ſatis eſt ſibi ꝙ precium conſequat̉ a dn̄o. Et ideo cum nullum intereſſe poſſit p̄tendere: voluit ius: vt potius vendat dn̄o qͣꝫ extraneo. Sed in dona tione donator habet reſpectū ad ꝑſonā. Nā forte quanlli penſio nolagtanu vult donare vni ꝓpter merita ſua: vel vt illum ob liget: que rō ceſſat in dn̄o: quia nō habet illam af neret ius ſuum fectōem ad dominū. Sed Bar. in. d. l. fi. tenet cō trariū. Dicit em̄ ꝙ lꝫ emphiteota fiſci ſeu reipubli ntum ſit laude ce poſſit donare: non tn̄ emphiteota priuati. Rō it ꝙ nōlicet dn̄o occaſione/ u eſt. qꝛ fiſcus ius ſuum petere poteſt a quacunqꝫ ꝑ ſona. Sed priuata perſona nō pōt petere penſio ſonā tranſfertur aliquid eno nem a donatario: cum non cōtraxerit cum eo: ſed habet neceſſe agere rei vendicatōe. Et panor. ī. d. c. fi. dicit ꝙ tenēdo hāc opinionē. Bar. poſſꝫ dici locis eēt alia cōſuetu ꝙ emphiteota eccl̓ie poſſet alij donare: qꝛ eccleſia equiꝑatur fiſco in priuilegijs ſuis. Iuxta no. in. c. ero. que requirant̉ ad hoc. vte. j. de in integ. reſti. ⁊ in. l. fi. C. d̓ ſacroſan. eccle. Sꝫ ndere ius ſibi o poſſet attentari generaliter ꝙ alia opinio ſit veri RRn̄. panor. in. c. fi. de. or ſaltē qn̄ donatio fit ſaluo iure dn̄i. nā res trāſit cum onere ſuo. ad hoc. c. ex lr̄is. de pigno. Et em phiteota alienādo rem eccl̓ie: pōt alienare ſine iu ris ſolēnitate ẜm Io. an. quia hoc caſu nō alienat̉ ius eccl̓ie: ſed ius competens emphiteote. re venale: qꝛ al̓e ¶ Uigeſimoquinto. Quid ſi res ex toto perierit. an emphiteota teneatur ad penſioneꝫ. Rn̄. Pa nor. vbi ſupra dicit. ꝙ ꝓpter damnū rei emphiteo ticarie nō liberatur emphiteota a penſione niſi to ta res perierit. ar. in. l. j. C. e. Et hec opinio eſt cō ſint ille perſone. munior. licet aliqui teneant oppoſituꝫ. ⁊ rō eſt: qꝛ emphiteota ſoluit penſionē in recognitōeꝫ domi te tamen per nij directi: quod remāſit penes dn̄m. Ideo qͣꝫdiu epotentes: durat ſubſtantia rei. ſemꝑ ſubeſt cauſa ſoluēdi pē al ieprt xit plſ ſioneꝫ. lꝫ Bar. in. d. l. j. dicat ſe hoc intelligere: qn̄ iidē cui ſic vē emphiteota potuit tantū colligere ꝙ pōt penſio nem ſoluere. Sed hoc dictum nullo iure ꝓbatur ẜm Panor. Nec putat verum. nam ẜm hoc non eſſet differētia inter emphiteotam ⁊ colonū. Iteꝫ propter ſterilitatem cōtingēteꝫ in fructibus quā tumcūqꝫ maximam nō fit remiſſio emphiteote ꝓ parte damni. licet aliud ſit ī colono. Ratio diuer ſitatis: quia colonus videtur cōduxiſſe ſub qua dam tacita cōductiōe fructuum futurorū. Et id̓o illis deficientibus fit remiſſio pro rata. Sed em Fo. LXXIII. phiteota ſoluit in recognitiōem dominij. ⁊ ꝓpter hec pericula emphiteota ſolet longeminus ſolue re ꝙͣ colonus. x. q. ij. hoc ius. Et de hoc ſolent da ri verſus. Si res perit tota: liberabitur emphiteo ta. Sed ſi pro parte: nulla liberabitur arte. Et hec faciunt ad queſtiōem notabilem ⁊ quotidianam. Fundus datus in emphiteoſim nō poteſt coli ꝓ pter guerram. nūquid teneatur emphiteota hoc tempore ſoluere penſionem. Cōmunis opi. legi ſtarum ⁊ Bar. in dicta. l. j. eſt ꝙ non. qui equipa rant fundum inundatum eſſe: vel captum ab ho ſtibus. vt. l. cum vnus.§. fi. ff. de bo. au. iudi. poſ. Sed ſi fundus eſt inudatus: eſt deperditus. l. iij. §. labeo. ff. de acqui. poſ. ergo ⁊ captus ab hoſtibꝰ Contrarium in facto conſuluit. d. Car. padue. Et idem poſtea totum collegium paduanum: vt re fert Panor. in dicto. c. fi. Moti prīcipaliter per. l. j. in fi. C. e. que requirit ꝙ ſubſtantia ip̄ius rei pe nitus ledatur: quod nō cōtingit quādo nō poteſt coli propter timorem hoſtium: nam reperiret eo tempore emptorem. ⁊ ſic in recognitōem dominij debet ſoluere canonem: maxime cum guerre ſint temporales. Et hanc opinionē putat Panor. ve riorem. niſi eſſet totus fundus captus ab hoſtibꝰ ⁊ nō eēt ſpes de recuꝑatōe: quo caſu poſſet ꝓcede re opinio cōtraria. ¶ Uigeſimoſexto quero ecōtrario. quid ſi res em̄ phiteoticaria augeatur. an augebitur pēſio. Rn̄. Bar. in. l. j. C. e. concludit ꝙ nō. immo putat ꝙ indiſtincte omne augmentū pertineat ad ip̄m em̄ phiteotam vt qd̓ iuris eſt de diminutōe. Ideꝫ de augmento. ¶ Vigeſimoſeptimo. nunquid deſtructa re em phiteotica. puta: domo ex igne fortuito: ſi poſtea reparetur: teneatur emphiteota adhuc ſoluere ca nonem. Rn̄. Quidam dicunt ꝙ nō: quia illud di citur nouum. Quod videtur intelligendum ſi illa domus ex toto deſtructa ſit. al̓s ſecus. vt dictū eſt sͣ. q. xxv. ¶ Uigeſimooctauo. Pone emphiteota nō ſoluit canonem per biēnium: dominꝰ dicit illum cecidiſ ſe a iure ſuo. Ille allegat ꝙ dominus tenebatur ſi bi in tāta vel maiori quātitate. nūquid incidat in penā. Dic ẜm panor. in. c. bonafides. de depo. ꝙ nō: nam ille qui cōpēſat dicit̉ ſoluere. vt in. l. am plius. ff. rem ra. ha. Vigeſimonono. Quid ſi ipſe emphiteota non ſoluit. ſed alius. an cadat a iure ſuo. Lu. ro. dic̄ ꝙ nō. per. l. forma.§. ſi cum ego. ff. de cēſi. Et plus di cit ꝙ tercio ſoluēte nō ſolum nomine emphiteote ſed etiam ſimpliciter vel nomine ſuo. emphiteꝯta nō priuatur iure ſuo. d. l. forma. ad hoc facit quod notat Bar. in. l. cum ſeruus. de ver. obli. vbi dicit ꝙ ſi teſtator picturam certo loco fieri mādauit. re peritur pictura facta neſcitur ꝑ quem. dicit ꝙ ſuf ficit qͣꝫtum ad pene euitatōem. vt in aut̓. hoc am plius. C. de fideicōmiſ. ⁊ ad penam excōmunica tionis que conſueuit apponi ex conſtitutione epi ſcopi contra non implentes voluntates defun ctorum. ¶ Trigeſimo. qͥd ſi dn̄s fac̄ pactū: vt n̄ liceat ēphi

Emptio reotā expellē: etiā ſi n̄ ſoluat. an valeat tale pactuꝫ tex. in. l. ij. C. e. videt̉ innuere ꝙ ſic. In contrariū facit. ff. de p̄ca. l. cum p̄cario. Dic ẜm Bar. in. d. l. ij. ꝙ pactu: qd̓ eſt ꝯtra ſubſtātialia cōtractus facit ꝯtractū ip̄o iure nullū. vt. d. l. cuꝫ p̄cario. Sicut ſi aliquis faceret pactū: ꝙ eſſet venditio ſine precio. Sed ſi pactū fiat ꝯtra accidētalia ꝯtractus: vel cō tra naturalia: tunc valet pactuꝫ. vt. l. paciſci. ff. de pact. Modo ad propoſitū. ſiquidē fieret pactum ꝙ non teneret̉ ad ſoluendū canonē: non valeret: qꝛ eſſet cōtra ſubſtantialia cōtractus. Si v̓o fitꝭ pa ctū ꝙ lꝫ nō ſoluat non poſſit aliter cogi. Iſtud pa ctum eſt cōtra naturalia ꝯtractus. ⁊ iō valet. ¶ Trigeſimoprimo. Quid ſi elapſo termino dn̄s recipiat penſionē oīm annoꝝ: quibꝰ eſt ceſſatum. An poſtea poterit deijci. glo. in. l. ij. C. e. dicit ꝙ n̄ Bar. v̓o ẜm Iacobū de are. dicit. Aut quis pͥmo expulit ⁊ poſtea vult petere penſionē ⁊ pōt. vt in aut̓. qui rem. C. de ſacroſan. eccle. Aut primo ꝑce pit penſionem ⁊ poſtea vult expellere. Et tūc aut ꝑcepit penſionē tꝑis p̄teriti tm̄: ⁊ adhuc pōt expe lere. vt. ff. loca. l. colonꝰ. Aut recepit penſionē etiā temꝑis futuri. ⁊ tunc nō pōt eū expellere: niſi fue rit ꝓteſtatus. Ita dꝫ intelligi. d. glo. hec Bart. in d. l. ij. Trigeſimoſecundo. quid ſi emphiteota ꝓmiſit penā ſi nō ſoluerit pēſionē ꝯtractu ꝑmanēte ī ſua firmitate. Ille nō ſoluit. dn̄s vult eū expellere. ille offert penā: ⁊ dicit ſe nō eſſe expellēdum. Dic ẜm Azo. ⁊ Ho. nihilominus eum eē expellēdū: qꝛ pe na gr̄a ſeruātis pactū fuit appoſita. ¶ Trigeſimotercio. quid ſi ei qui debebat ſoluere penſionē ſucceſſit heres ignorans. ⁊ ꝑꝑ ignorātiā nō ſoluit. Glo. in. l. ij. C. eo. dicit. ꝙ reſtituit̉ heres de equitate. qd̓ placet Bar. ibi. idē tenet glo. ⁊ dy. in. l. cū filiꝰ.§. in hac. ff. de ver. ob. ¶ Trigeſimoqͣrto. Quid ſi dn̄s: cui ſoluēda erat penſio mortuꝰ ē. ⁊ ſic iacēte hereditate trāſiuit biē niū vel trienniū. Nunquid poſſit eijci emphiteo ta? Rn̄deo ꝑ p̄dicta ꝙ nō. ¶ Trigeſimoquinto quero. quid in minore. An currat ſibi tp̄s ſi nō ſoluat. qͥdā dicūt ꝙ nō ꝑ tex. in. l. fi. C. in qͦ. ca. in inte. re. nō eſt ne. ¶ Trigeſimoſexto quero. qͥs recepit ēphiteoſim ꝓ ſe ⁊ ſuis filijs ⁊ nepotibꝰ. ſi primus vel ſecūdus deliquit circa ip̄m ꝯtractū emphiteoſis nō ſoluē do canonē: vel alienādo ſine licentia dn̄i. An no ceat ſequentibꝰ. Rn̄. Bar. in. l. eum qui. ff. de in terdic. dicit ꝙ ſic. Sꝫ ſi al̓s delinqueret: ꝑꝑ quod bona publicarent̉: iſta bona debet remanere. apd̓ filios ⁊ nepotes: qꝛ nō trāſeūt ad eos vt ad hēdes ſꝫ hn̄t iure ſuo. vt. l. vt iureiurādi.§. ſi liberi. ff. de ope. libe. ¶ Trigeſimoſeptimo: qͥd ſi filius renūciauit he reditati pat̓ne. an pōt retinere ēphiteoſim. Bar. ī d.§. ſi liberi. dicit ꝙ ſic in caſu ꝓpoſito.ſ. qn̄ recipit emphiteoſim ꝓ ſe ⁊ ſuis filijs ⁊ nepotibꝰ: vt dictū eſt. Secus ſi poneret̉ etiā illud verbum heredibꝰ. nā tūc debetur filijs ita demū eſſe ſint heredes: qꝛ tūc cōceſſio requirit vtrunqꝫ.ſ. ꝙ ſit filius ⁊ heres Ita dicit text. in aut̓. de nō alie.§. emphiteoſim. Et ideo feuda que tranſeūt ad filios: vt filios: ita ſi heredes ſint dicuntur venire in hereditatis pe titiōe. vt in. l. item vidēdum. de peti. here. Et ideꝫ dicēdum in emphiteoſi: que requirunt hoc.ſ. ali quem eē filium ⁊ heredem. ¶ Trigeſimooctauo pone. filia ē inſtituta heres in certa re. ⁊ eſt iuſſa eſſe contenta. ⁊ ꝙ plus d̓ bo nis ſuis petere nō poſſit. an nō obſtāte hoc poſſit habere regreſſum ad bōa emphiteoticaria. Rn̄. Bar. in. d.§. ſi liberi: dicit ꝙ dicta verba debent intelligi. ꝙ plus de bonis ſuis petere nō poſſit iu re hereditario. ſed nō debet priuari eo iure: qd̓ ha bet vt filia nō vt heres. vt de iure emphiteotico ⁊ patronatus. Et poſito ꝙ pater poſſet filiaꝫ pri uare ex diſpoſitōe ſua ab emphiteoſi: tamē illa ver ba hoc nō important. Et per predicta Bar. ibi in fert. ꝙ ſi pater inſtituit filiaꝫ in certis rebus: ⁊ iuſ ſit eſſe contētam. ⁊ ꝙ plus de ſuis bonis petere n̄ poſſit: pone ꝙ res ille ſint vltra legitimā: modo fi lia vult dotem maternā. An poſſit. Rn̄. ſe cōfu luiſſe ꝙ ſic. quia bona intelliguntur deducto ere alieno. pro hoc. l. bonorum. de verb̓. ſig. ⁊. l. ſubſi. gnatum. eo. ti. Modo filia petit doteꝫ tāꝙͣ es alie num: nec petit d̓ bonis ſuis. quia illa intelligunt̉ deducto ere alieno. Ita etiam in precedēti. q. filia petit emphiteoſim: vt es alienuꝫ. nō vt de bonis defuncti. Hec Bar. ¶ Trigeſimonono pone. Aliquis accepit fundū in emphiteoſim pro ſe ſuiſqꝫ filijs. an intelligatur de naturalibus? Rn̄. Spec. videtur tenere ꝙ ſic Sed Bart. in. l. ex facto.§. ſi quis rogatus. ff. ad tre. dicit hoc poſſe eſſe verum in emphiteoſi data a priuato. Sed in emphiteoſi data ab eccleſia cre dit ꝙ non intelligatur de naturalibus aliquo ca ſu. De illis etiam non cogitauit eccleſia. nec preſu mendum eſt ꝙ cogitauerit propter dignitatem. ⁊ quia tales naturales nō poſſunt haberi ſine pec cato mortali. ¶ Quadrageſimo quero ad quātū tempus con trahatur cōtractus emphiteoticus. Rn̄. aliquan do contrahitur ad tempus. puta ad decem vel vi Ilnpuiulinulimm ginti annos. In quo etiaꝫ ſuccedit heres vſqꝫ ad illud tempus. Aliquādo cōtrahitur imperpetuū ⁊ tunc nō aufertur emphiteote nec etiam heredi bus eius: donec ſoluerīt canonē. Poſſeſſio tamē eccleſie nō poteſt de nouo dari in emphiteoſim ꝑ petuo. extra de re. eccle. nō ali. nulli. Et ẜm glo. in cle. jͣ. de re. ec. nō ali. dicitur perpetuo ẜm iura cuꝫ datur ad. x. annos vel vltra. nam ad modicū tem pus dari pōt quod dicitur vſqꝫ ad nouem annos incluſiue. Si tn̄ poſſeſſio ip̄a erat prius emphiteo tica ⁊ peruenit libere ad eccleſiam: bene poterit in emphiteoſim dari etiam perpetuaꝫ ẜm quoſdā. Mptio et venditio. De natura emptionis eſt. ꝙ exquo cō tractus initus eſt pertineat lucrum ⁊ periculum rei empte ad emptorem: lꝫ res tradita non ſit. inſti. e. ti.§. cum autem. ff. de peri. ⁊ co. rei ven. l. id quod. Unde dat̉ regula talis. Cū ven ditio fit pure ⁊ ſine ſcriptis certe ſpeciei que degy

ſtationem non exigit: omne periculum ſpectat ad emptorem: excepto caſu publicatōnis: niſi pactuꝫ culpa: vel mora. int̓ueniat: vel calliditas. Pure iō dicitur. quia ſi conditōnalis eſſet venditio an̄ euē tum conditōnis: periculum pertinet ad vendito rem. vt. ff. de peri. et co. l. illud. Sine ſcriptis. Id̓o dicitur: quia ſi in ſcriptis fiat: periculuꝫ ſpectat ad venditorem anteꝙͣ ſcriptura perficiatur: qꝛ quo uſqꝫ facta ſit: neuter agere poteſt. C. de fid̓. inſtru. contractus. Dicitur autem contractus fieri ī ſcri ptis: quando conuenitur ꝙ aliter nō valeat ꝙͣ fa cta ſit exinde ſcriptura. C. de proba. cum res. Se cus ſi a principio ſimpliciter ꝯtrahatur. et poſt ad probationem fiat inde ſcriptura. ff. de pig. l. cōtra hitur. Certe ideo dicitur: quia ſi ſub alternatione vendam tibi ſtichum vel ticium: periculuꝫ primi ſpectat ad venditorem: ſecundi ad emptorem: vt ſi ſtichus mortuus eſt dabitur ticius. ff. de cōtra hen. empti. l. ſi in emptione.§. ſi emptio. Speciei etit d̓ bonis ſu ideo dicitur: quia ſi in genere fiat venditio. puta: vendo tibi hominem: non dico quem: nunꝙͣ ad emptorem ſpectat periculum: quia quod in gene re debetur perire non poteſt. ff. ad. l. fal. l. in ratio ne. quia hic vendit̉ certū de incertis. ¶ Quid autem ſi venditur incertuꝫ de certis. pu ta: vendo tibi vnum de ſeruis meis: vel decē cor bas ex hoc dolio. vel. vj. ſextaria de iſto cāpo. Dic ẜm Hoſtiē. et dir. ꝙ ſi omnia pereant emptor re petit precium: ſi ipſum dedit et ſic non pertinet pe riculum ad eum. Que deguſtationem non exigit ideo dicitur. quia ſi deguſtationem exigat et ven datur in ſpecie: pertinet periculum ad emptorem poſt deguſtationem. ſed non ante. ff. de peri. ⁊ co. rei vendi. l. ſi vina. niſi vinum vendatur ad men ſuram in certa die quia tunc habet venditor pote mo quero at ſtatem menſurare: vel offerre vt menſuret̉. ff. e. qd̓ ſepe.§. in his. ¶ Quid ſi emptor nolit menſurare. Rn̄. ẜm Dir. li.j. ꝙ venditor poteſt menſurare et effundere co ram teſtibus: ſi vaſa ſunt ſibi neceſſaria: vel ꝓpter vindemiam vel propter nouam rationem ⁊ iuſtā ff. de peri. et co. rei vendi. l. j.§. vltimo. ⁊. l. ij. Exce eſt de nouo dari ir pto caſu publicatōnis. quia ſi fundus venditus: fuerit publicatus cauſa maleficij: periculum per tinet ad venditorem. ff. lo. l. ſi fundus. hec Goff. et Hoſti. Niſi pactum ideo dicitur. quia licꝫ vendi innos vel vltr tor de natura contractus teneatur d̓ dolo lata cul quod diciturꝰ pa. ⁊ leui: non tamen tenetur de caſu fortuito. ff. d̓ peri. et co. rei ven. l. cuſtodiam. et. l. ſi vendita. Sꝫ per pactum tenetur. ff. de peri. et co. l. ſi in venditi one. De caſibus ſpecificantis tm̄ de quo dictū eſt ¶enditi Mplu s. Caſus fortuitus. Uel culpa ſcilicet precedente: inſti. e.§. cum auteꝫ. Uel mora: quia ſunc ſpectat periculum ad moroſum. etiam ſi res peritura erat penes alium. de leg. j. cum res. hoc intellige in fo ro contentioſo. Secus in foro anime. Sed vltima mora ſemper nocet dicta l. illud. Uel calliditas. qꝛ ſi venditor affirmauit bonitatem duraturam im putatur ei: vel ſciebat bonitatem non duraturam et tacuit. ff. de peric. ⁊ co. l. ſiquis viam. Et hoc eſt Emptio Fo. LXXIIII. contra illos qui adulterāt vina ex admixtione ali cuius boni vini cum alio corrupto quod poſtmo dum vendunt tacentes huiuſmodi admixtioneꝫ Et per predicta tenentur ad reſtitutōnem de om ni damno vel intereſſe: quod ementes habuerūt: vel de eo plus quod habuerunt ex huiuſmodi ta citurnitate. Item de natura huius contractus eſt ꝙ ſicut periculum ad emptorem pertinet. Ita et emolumentum. vt extra de regū. iur. qui ſentit li. vj. Et ideo quod per alluuionem accreſcit: et fru ctus et partus ad ipſum emptorem ſpectat. C. de act. empt̉. l. fructus. et. l. penul. Alluuio autem di citur incrementuꝫ latens. Et quicquid agro meo per alluuionem flumen adiecerit: meum eſt. Se cus ſi incrementum eſt apparens. ¶ Quid ſi dolus dat cauſam contractui. Dic vt dictū eſt ſupra. Dolus. Adde tamen qd̓ notat pa nor. in. c. quia pleriqꝫ. de immu. eccl. ꝙ dato: ꝙ do lus non det cauſam contractui: nec incidat in cō tractum ſi emptor ſciebat rē plus valere et vendi tor ignorabat: ꝙ in foro anime tenetur reſtituere quod plus valebat: quia egit contra iuſticiam na turalem: decipiendo proximum: ſaltem re ipſa in precio. ¶ Quid autem ſi vterqꝫ fuit ignorans: ſed re ip ſa venit deceptio in precio an ſuperueniente ſciē tia: teneatur reſtituere illud in quo alius fuit dece ptus. Pone exemplum. Quidam ſimplex habet lapidem precioſum: quem vitreuꝫ eſſe credit. Itē ille qui emit ſimiliter credit eſſe vitreum. Quid iu ris. Quidam dicunt. ꝙ emens in aliquo nō tene tur ad reſtitutionem: quia per emptionem bona fide factam: talem lapidem acquiſiuit. Sed Pa nor. credit ꝙ teneatur ad reſtitutōeꝫ ſi a principio emiſſet pro vero valore: ſi illum ſciuiſſet. Secus ſi illam rem non emiſſet pro illo precio. debet tamē reſtituere rem: ſi alter vellet reſtituere precium. ex quo non vult ſupplere iuſtum precium. ar. bonū in. l. in fundo. ff. de rei vendi. et in. l. ſi quis. cuꝫ ali ter. ff. de ver. ob. vbi parificantur deceptio re ipſa et ex propoſito. Et propter hoc Bart. in dicta. l. ſiquis querit. Dicitur in inſtrumento venditiōis dedit rem pro tanto: et illud quod plus valet de dit et donauit. An propter hoc ceſſabit remediuꝫ dicta. l. ſiquis. et remedium. l. ij. C. de reſcin. ven. que loquitur. de deceptione ex propoſito. Barto. reſpondit ꝙ ſi venditor ſciebat valorem rei. tunc per talia verba ceſſant remedia dictarum legum. Sed ſi hoc ignorabat: tunc per talia verba habe bat animum donandi niſi modicum. vt. l. ſi liber tus. ff. de ope. li. et. l. hec adiectio. de verbo. ſignif. Et ideo ſi quantitas eſt magna apparet ꝙ in hoc contractu donationis eſt leſus: et ſic habebit re medium dictarum legum. Et Barto. dat caute lam. vt in inſtrumento dicatur. Et illud qd̓ plus valet: ſiue ſit quātitas modica: ſiue immodica de dit et donauit ⁊cͣ. vel renunciet beneficio dicta le ge ſecunda. et ſimilium: quod tantundem impor

Emptio ¶ Sed an remedio dicta. l. ſiquis. poſſit renunci ari. ſcilicet exceptioni doli: qui dolus eſt in re ipſa. Reſpondit Bart. vbi sͣ. ꝙ ſic. non tamen ꝓpter hoc putat ꝙ ſufficiat ſimpliciter renunciare exce ptioni doli: niſi exprimatur ꝙ renunciat beneficō dicta. l. ſiquis. vel per alia verba que tantundē im Additio MN portent. nam illud renunciare eſt donare. vt in. l. ſiqͥs. delegauerit. ff. d̓ noua. Et ſic ad modicā quā pc01 ꝯcrlaco. 4 titatem refertur. ¶ Et per predicta apparet ſo. de alia qōne quam cplio ⁊. iyſa ⁊ ꝓpoſite q̄ya7At qN d. cplio ponit Archi. floren̄. Pone. Creditori meo feci pu 2A Glīgit vli91 blicam donationem. c. floren. quia nihil inde ſpe A ſ 5H rabam habere: vel ne incurrerem aliquod dam SAkꝓͣo ⁊1 num. virum poſt hanc donatōnem: poſſim aliqͥd p. de bonis eius inuentis: vel ab alio oblatis recipe tT For cōFrioſo 3 re. et ſi accepi an tenear eidem reſtituere? Dicēdū o ¶ 2 aQ 4MAſ ꝙ poſſuꝫ recipere et retinere. De ratione eniꝫ do q 406 ¶ N o nantis eſt liberalis et voluntaria tranſlatō. quod Si3a S non contingit in caſu poſito. Et ideo ſibi licebit ſa o Fo2 25 tiſfacere de bonis illius inuentis quemadmoduꝫ q licet alijs damnificatis quaſi nō donaſſet. Utrum liceat aliquid vendere pluſꝙͣ valeat?: Reſpon. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxvij. ꝙ cariꝰ ven dere vel vilius emere rem qͣꝫ valeat: eſt iniuſtum: niſi res que venditur cedat in detrimentum ven ditoris: qͥ multū re illa indiget. naꝫ in tali caſu iu ſtum precium eſt: vt non ſolum reſpiciatur ad reꝫ que venditur: ſed etiam ad damnum quod ven ditor incurrit ex venditione. et ſic licite poteſt ven dere plus ꝙͣ valeat ẜm ſe: ꝙͣuis non vendat̉ plus ꝙͣ valeat ip̄i venditori. Quod ſi emptor iuuetur ex re quam emit: ſed venditor non damnificatur: ca rendo re illa: non debet eam ſuperuendere: quia vtilitas que alteri accreſcit: non eſt ex vendente: ſꝫ ex conditione ementis. nullus autem debet ven dere alteri quod nō ē ſuum. Quod autem dicitur ꝙ licitum eſt contrahentibus ſe decipere vſqꝫ ad dimidiam iuſti precij. Dic ẜm Innocen. in. c. in ci nitate. de vſur. ꝙ illud procedit iure fori: non iure poli. et quo ad deum non procedit: ſed ius poſiti uum noluit dare actionem pro modica leſione in odium litium. Sed ſolum quando eſt magnꝰ ex ceſſus. puta. quando aliquis eſt deceptus vltra di midiam iuſti precij. Emitur autem ẜm Azonem res minus dimidio iuſti precij: ſi res valet decem et venditor pro quinqꝫ minus vno denario. et ſic decipitur venditor. Si autem valet decem ⁊ ema tur pro quīdecim et vno denario: deceptio eſt vl tra dimidium iuſti precij. et ſic decipitur emptor. Alij dicūt ꝙ tunc ē deceptio vltra dimidiam iuſti precij. quando res valens decem emitur pro. xxj. Sed prima ſententia eſt verior ẜm Hoſt. ⁊ Ber. in. c. cum cauſa. extra eo. Idem Panormitanꝰ ibi. dicens ꝙ ẜm aliam opinionem non eſſet reperire caſum deceptionis in venditore. Nam ſi res va let decem oportet ꝙ daretur pro nihilo vel pro mi nus. quod non eſſet poſſibile nam emptio eſſet ſi ne precio. Ius autem diuinum nihil impunitum relinquit. vnde ẜm legem diuinam illicitum repu tatur. ſi in emptione et venditione nō ſit obſeruata equalitas iuſticie. et tenetur ille qui plus haber recompenſare ei qui damnificatus eſt: ſi ſit nota bile damnum. quod ideo dico: quia iuſtum preci um rerum quandoqꝫ non eſt punctualiter deter minatum: ſed magis in quadam extimatōne con ſiſtit. Ita ꝙ modica additio vel diminutio non vi detur tollere equalitatem iuſticie. Ad predicta fa cit ꝙ quidam dicunt. ꝙ iſta equalitas iuſticie ha bet quandam latitudinem ⁊ tres gradus. Primꝰ dicitur pius. Scd̓us diſcretus. Tercius vero rio dus. Uerbigratia. Sunt decem petie panni eiuſ dem bonitatis ⁊ expenſaꝝ harum tamen peciarū ꝓpter varia capita: circa illas a varijs varia extima tio fiet. et reperient̉ ipſi extimatores circa illas tri pliciter variari. Quidā extimabunt quamlibet il larum precij. l. ducatorum. Et hic poteſt dici gra dus pius. Alij v̓o. l. cum dimidio: et talis poteſt dici gradus diſcretus. Alij v̓o. lj. ⁊ hic vocat̉ gra dus rigidus. Et tn̄ omnia iſta precia intra dictam equalitatem iuſticie ꝯprehendentur. Si auteꝫ vl tra iſtam equalitatem aliquid vendat̉: ſi notabile eſt: reſtitui debet: maxime ſi ex altero iſtoꝝ quatu or procedat. Primo. ſi ex ignorātia. Scd̓o. ſi ex mē tis leuitate aperta vel p̄ſumpta. Tercio. ex quacū qꝫ magna egeſtate. Quarto. ex quacunqꝫ magna neceſſitate ad hoc ꝯpellente. Ex quibꝰ comprehē di pōt. ꝙ talis contractus non procedit ex mera ⁊ gratuita voluntate. nam talis defraudatio in mi nus eniendo: ꝯtra charitatem eſt: licet ex vtriuſe partis conſenſu talis ꝯtractus procedere videat̉. nam ẜm ph̓m. iij. ethi. Ignorantia ⁊ aliqualis co actio excludunt voluntarium. Et ẜm hoc pōt in telligi id qd̓ notat do. an. in. d. c. quia pleriqꝫ. ⁊ pa nor. ibi vbi facit differentiam. An emens fuerit ꝑ ſona ſagax vel ignorans. vt primo caſu: venditor plus tunc vendens ꝙͣ valeat: nō teneatur ad reſti tutōnem. Scd̓o v̓o ſic. Et plus dicit Panor. in. c. cum cauſam. de teſti. ꝙ ſi tam venditor qͣꝫ emptor ſciebant naturam rei ⁊ valorem. tunc nullum ſub eſt peccatū. licet res ſit vendita pro maiori vel mi nori precio. Predicta intellige: ceſſante magna ne ceſſitate ⁊ nō aliter vt dictum eſt. Utrum quis compelli poſſit ad vendendum rem ſuam. Rn̄. ẜm Panor. in. c. j. e. ti. ẜm ꝯmuni orem opi. ꝙ aut qͥs expoſuit rem ſuā venalē: aut n̄ Primo caſu in his q̄ ſunt neceſſaria ad vitā hoīs: pōt ſuꝑior ſtatuere iuſtū preciū. Naꝫ intereſt ſu perioris ꝓuidere vtilitati ſubiectoꝝ et reipublice. Et in iſtis dꝫ intelligi. d. c. j. ⁊ iura ſil̓ia. Ex quo in fert Bal. in. l. j. C. de ep̄i. au. ꝙ cū vita homīs no poſſit duci ſine veſtimentis et ſine hoſpitio. ꝙ eti am in domibus aptis ad locandum. et in pannis poteſt ſtatui certum precium. Et ita iam dudum actum fuit padue in domibus cōducēdis ꝑ ſcho lares. Nam quelibet domus apta fuit deſcripta in certo libro. ⁊ deſcripta penſio annalis. In alijs v̓o q̄ nō ſunt neceſſaria ad vitā habet locum l. du dum. C. de contrahē. emp. et. l. nemo exterus. L. de iude. vbi habetur ꝙ nemo poteſt compelli ad vendendum rem ſuaꝫ: nec quis pōt apponere p̄

Emptio cium rei aliene. ſꝫ quiſqꝫ in re ſua erit moderator et arbiter. l. in re mandata. C. mā. ⁊ in dicta. l. dudū. Quod eſt valde notabile. Et facit ꝙ in iſtis iocali hus et gemmis et huiuſmodi que non ſunt neceſ ſaria ad vitam: ſed potius ad pompam et ornatū: que appreciantur communiter iuxta affectionem hominuꝫ: poſſit vnuſquiſqꝫ precium pro ſue libi to voluntatis apponere. Secundo caſu principa li ſcilicet cum quis rem ſuam non exponit venalē. Et tunc aūt ſubeſt neceſſitas. et poſſunt exuberan tes compelli ad vendenduꝫ iuſto precio ea q̄ ſunt neceſſaria ad vnam hominis. Et ſic ſeruatur tem pore cariſtie: quia tunc omnia victualia debēt eſſe communia. Ad hoc tex. cū glo. in. c. ſicut hi.xlvij. diſtinct. vbi concluditur. ꝙ licꝫ indigentibus age re contra diuites ad victualia ꝯmunicanda. Ta men cum imploratōne iudicis vt ꝯpellat. Utrum negociando liceat aliquid carius ven dere: ꝙͣ ſit emptum? Rn̄. ẜm Thomaꝫ. vbi ſupra nihil prohibet lucrum ordinari ad aliquem fineꝫ neceſſarium vel honeſtum. Et ſic negociatio lici ta reddetur. Sicut cum aliquis lucrum modera tum quod negociando querit: ordinat ad domus jeſtate. Quarto. ex ſue ſuſtentatōnem: vel ad ſubueniendum indigē d hoc ꝯpellente.. tibus. Aut etiam cum aliquis negociatōni inten dit propter publicam vtilitatem. ne ſcilicet res ne ceſſarie ad vitam: patrie deſint: et lucrum expetit: non quaſi finem: ſed quaſi ſtipendium ſui laboris de hoc dictum eſt ſupra. Auaricia. Et ſic poteſt qͥs iſu talis ꝯtractus carius vendere ꝙͣ emit. hoc tamen non poteſt re gulariter. niſi fuerit mutatum precium ratōne for me. temporis: vel loci. vt notat Pe. de ancha in. c. jotat do. an. in j. de vſu. in. vj. Et inter mutatōnes forme videtur expreſſe comprehendi: ſi quis emerit merces ī ma gna quantitate: et minutim vendat. Solent enim ijs ꝙͣ valeat: nō res in magna quantitate communiter meliori fo vo ſic. Et plus dicu ro vendi. Et pro hoc videtur facere quod dic̄ Cri ſti. ꝙ ſi tam ve ſoſto. ꝙ quicunqꝫ rem comparat. vt integrā ⁊ im mrei ⁊ valorem. tunc mutatam vendendo lucretur: ille eſt mercator qui res ſit vendita pro maiori vel mi de templo dei eijcit̉. Tamen ad hoc rn̄det Aſten̄. edicta intellige: ceſſante mag ẜm Alexan. angli. ꝙ facienda eſt vis in hoc ꝙ di cit rem integram et immutatam. Loquitur enim uis compelli poſſit ad v de illo qui in negociando intendit lucrum tanꝙͣ fi j̄. ẜm Panor. in. c. j. e. ti. f nem vltimum et cupit ſine labore et ſollicitudine ex auaricia diuitias congregare. Unde predictuꝫ verbum non habet locum in eo qui negociatur ꝓ pter propriam neceſſitatem: vel reipublice vtilita tem: vel proximi pietatem. nec etiam in eo qui vē dit rem immutatam ꝙͣtum ad ſubſtantiam: mu tatam tamen ꝙͣtum ad locū: quia talis ratione la boris et periculi: vel expenſarum famulorum: vel apothece et huiuſmodi: licite poteſt querere mer cedem. nec etiam habet locum in eo qui in emedo conſiderat empte rei periculum in ſeruando: quia poteſt deteriorari et cremari: vel furto perdi: ta lis enim poteſt mercedem querere ratōne incerti tudinis euentꝰ futuri et ſuſceptionis periculi. Un de in emendo non eſt certus. vt integram et īmu tatam vendendo lucretur. Et plus dicit archi. f. Pone mercator emit aliquid pro decem. ⁊ in eadē Fo. LXXV. ciuitate vel domo abſqꝫ vlla traiectione mercium. vel modica: ⁊ ſine aliquā melioratiōe rei empte et huiuſmodi: vendit pro. xij. An hoc liceat. Reſpō dit ꝙ ſic dummodo iuſtum precium non excedat. Item pone. vis mihi librum vendere ꝓ decem et ego n̄ intendo emere: niſi prius inueniā qͥ emat a me pro. xij. et poſtꝙͣ vendidi alteri. emo a te: ⁊ do tibi decem: et teneo dn̄os. An poſſim: et cui tene or? Reſpondet Ar. f. ꝙ iuſtum precium rerū non conſiſtit in indiuiſibili: licet in quadam latitudine vt dictum eſt. Ideo ſi emens librum pro decē. Eū dem vendit pro duodecim. Iuſto tamē precio: vt quotidie contingit. non videtur condemnandus quinīmo ſi al̓s non erat empturus: niſi primo cer tificatus de lucrando duo fuiſſet: dūmodo: vt di ctum eſt: iuſtum preciū nō excedat de induſtria vi detur laudandus. Pone. dediſti mihi librum vel veſtem vt ven derem pro decem vendidi pro duodecim. An poſ ſim tenere illa duo: vel debeā tibi: vel emptori red dere. Reſpondit qͥ ſupra ꝙ vendēti ſufficere debꝫ lucruꝫ quod inde ꝯſequitur. puta tm̄ pro libra. vn de iſte medius vendens: cum purum miniſteriuꝫ gerat primi tradentis qui ſibi conſtituit certā me cedem pro labore ſuo: quicquid ſuperuendit: totū tradere debet primo vendenti: et non ementi: niſi forte plus iuſto precio vendidiſſet. quia tunc reſti tuere tenetur emptori. et non primo venditori. ¶ Utrum venditio reddatur iniuſta propter dē fectum rei vendite: vel etiam propter latentē eius bonitatem? Reſpondeo ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. qōne lxxvij. Circa rem que venditur triplex defectꝰ cō ſiderari poteſt. Primus quidem ẜm ſpeciem rei: vtputa. ſi venditur auricalcum pro auro: aut vi num mixtum aqua pro puro. Secundus defectꝰ eſt ẜm quantitateꝫ ponderis vel menſure: vt ſi qͥs vtatur ſcienter deficienti pondere vel menſura. Tercius eſt ex parte qualitatis puta ſi animal in firmum vendatur quaſi ſanum. In his tribus ca ſibus: ſi quis venditor ſcienter offenderit fraudeꝫ cōmittit. et illicita eſt venditio: et ad reſtitutionem tenetur. Si v̓o eo ignorante aliquis predictorum defectuum in re vendita fuerit: venditor quidem non peccauit. tamen cum ad eius noticiam peruē nerit: tenetur damnuꝫ recompenſare emptori. Et ex his patet ꝙ illicitum eſt vendere aurum vel ar gentum alchimicum pro vero: quia non eſt adeo purum ſicut verum: nec habet omnino eaſdem ꝓ prietates: ſicut proprietatem letificandi aut ꝙ va ſet contra certas infirmirates ⁊ huiuſmodi. Si au tem per alchimiam fieret verum aurum: non eſſet illicitum vendere pro vero. quia nihil prohibet ar tem vti aliquibus naturalibus cauſis ad producē dos naturales et veros effectus. vt dicit Auguſt. in libro de trini. Uide de hoc Panor. in. c. ex tua rum. de ſor. vbi ẜm Oldra. concludit. ꝙ ſcientia alchimie nō ē prohibita. et dic̄ ꝙ in hoc vna ſpeci es non tranſmutatur in aliam diuerſam: cum om nia metalla procedant ex eodem fonte ⁊ vno prin cipio. videlꝫ ex ſulphure et argento viuo. Sꝫ vbi

eſt melior influentia aſtrorum: ibi producitur me tallum precioſius vnde per influentiam aſtroruꝫ ⁊ cum lapidibus ⁊ cum herbis quibꝰ in ſunt mul te virtutes pōt naturaliter vna ſpecies metalli cō uerti in aliā magis p̄cioſaꝫ. ¶ Et circa defectuꝫ menſure queritur. an excuſen tur tabernarij dantes menſuras vini diminutas. ſcꝫ vſqꝫ ad collum dolij. vel alterius menſure cum hoc ſit de more tabernariorū. Rn̄. archi. f. dicit ꝙ non excuſantur. qꝛ ementes decipiunt̉: cum intē dant recipere plenam menſuram. ⁊ ꝯtra volunta tem ipſorum diminuit̉. Nec cōſuetudo excuſat q̄ dicenda eſt corruptela. niſi hoc faciant: vt ſe ſeruēt inclemnes: vel cum aliquo lucro et rationabili: vt quia al̓s nō lucrarent̉ ſi plenas menſuras darent. quia oporteret precium augere: in quo nō inueni rent emptores: vel paucos. Sed verte caſuꝫ. quid de mulieribꝰ que ẜm morē patrie dant lanam vel linum ad nendū vel filandū: et ꝯputant filatū ad rationeꝫ. xiij. vnciarum ꝓ lb̓r. quando hoc ſcit qui laborat illa filando. ſi non ſoluit de. xiij. vncijs ni ſi pro vna lb̓r. Reſpondit qui ſupͣ. ꝙ proprie h̓ nō eſt fraus: quia non decipitur cum ſciat ſic debere ſolui. ⁊ ſic intelligitur pactum cum a principio ſibi datur opus. Scienti em̄ ⁊ ꝯſentienti nō fit iniuria qͣꝫuis turpis videat̉ mos. ¶ Circa defectum qualitatis queritur. quid ſi qͥs vendat equum: ⁊ pꝰ paucos dies moritur. an ven dens teneatur reſtituere preciuꝫ? Rn̄. Panor. in c iniuſtum. de rerum ꝑmuta. poſt Cy. dicit ꝙ aut morbus notus erat vtriqꝫ. et non cōpetit aliquod remediuꝫ. quia ſcienti ⁊cͣ. Aut vterqꝫ ignorabat ⁊ competit actio quanti minoris: nō autē ad totum damnū. Aut ſciebat alter tm̄. Et ſi emptor ſibi im putetur: ratōne predicta. Si venditor tenetur ad omne intereſſe: quod inde paſſus eſt emptor: non ſolum ad preciuꝫ. vt īl. Iulianꝰ. ff. de act. emp. ni ſi interueniſſet pactū: vt nō teneret̉. ¶ Sed quid ſi emptor fuit minus diligens? Rn̄. Cy. ꝙ nihilominus tenetur venditor: qꝛ licet em ptor fuiſſet in quadam culpa vel negligentia: tam̄ venditor fuit in dolo. qꝛ nō patefecit vicium. ⁊ do lus p̄ponderat culpe. vt in. l. Item ſi obſtetrix. ff. ad. l. aquil̓. Io. an. tamen poſt alios dicit ꝙ ſi equꝰ vēditus infra triduū moritur: et reperitur habere cor marcidum: preſumendum eſt illum morbum temꝑe venditōnis habuiſſe. et hoc preſumitur ex paruitate temporis. De eo auteꝫ qui vendit equū pro morboſo et vmbroſo: et alijs defectibꝰ. vide sͣ. Arbiter. ¶ Quero de. q quotidiana. Uendidi tibi fundū expreſſis ꝯfinibus ⁊ declarata menſura terre. pu ta dixi ꝙ erat duorum modiorum: nunc autem re peritur in maiori quantitate. an id quod plus eſt cedat venditori: vel emptori? Oldra. concludit ꝙ qn̄qꝫ loquens vtitur terminis denotantibus cer tum numerum vel menſuram: et agit ad ſupple mentum quando.ſ. exprimit conceptum ſuum: in cipiendo a numero vel menſura. Quandoqꝫ vti tur terminis denotantibus ſpeciem: ſeu corpus: Emptio licet adijciat certum numerum vel menſuraꝫ. Et tūc illud quod eſt plus cedit emptori: quia hoc ca ſu: numerus: vel menſura videtur adiunctus lo co demonſtratōnis que licet ſit falſa: nō viciat nec minuit id cui adijcitur. vt. l. falſa demonſtrato. fe de ꝯdi. ⁊ demō. Exemplum ſecundi. vendo tibi ta le fundum: ſic ꝯfiniatuꝫ: qui eſt trium modiorum Exemplum primi. vt vendo tibi terram quatuor modiorū in talibus confinibus. hec Panor. in. c. per tuas. de dona. vel dic clarius ꝙ aut preciuꝫ ta xatur per modia. ⁊ tunc emptor non plus poterit habere. Secus ſi precium nō taxatur per modia. qꝛ tūc totū habebit. ¶ Utrū venditor teneatur dicere vicium rei vē dite? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. venditor qui ren vicio ſam exponit vendendam: ex hocipſo dat emptori damni vel periculi occaſionem. Damni quidem: ſi propter huiuſmodi vicium res ſit minoris pre cij. ⁊ ipſe de precio nihil minuit. Periculi autem: ſi propter huiuſmodi vicium: vſus rei reddatur im peditꝰ vel noxius. puta ſi quis alicui vendat equū claudicantem pro veloci: vel donaum ruinoſam ꝓ firma: vel cibum corruptū aut venenoſum ꝓ bo no. vnde ſi huiuſmodi vicia ſint occulta: et vendi tor non detegat eſt doloſa ⁊ illicita venditio. ⁊ ven ditor tenetur ad damni recompenſatōneꝫ. Si v̓o vicium ſit manifeſtū. puta cuꝫ equus ſit monocu lus: vel vſus rei ⁊ ſi non competat vni: poteſt cō petere alij. ⁊ venditor propter huiuſmodi vicium ſubtrahat de precio qͣntum oportet: non tenet̉ ad manifeſtandum vicium rei. quia forte propter hu iuſmodi vicium emptor vellet plus ſubtrahi qͣꝫe ſet ſubtrahendū. vnde venditor pōt licite vicium rei ſubticere. Idem dicenduꝫ eſt: ſi quis habeat li brum venalem: ſed corruptum. non tenetur dice re eius vicium: dūmodo ſubtrahat de p̄cio ꝓpter hmōi viciū: vt dictū eſt. Quid ſi aliquis portans merces ad locum: vn de ſcit multos ſequi ſe cum ſimilibus qd̓ ſi diceret. non poſſet ſuas adeo care vendere. Rn̄. ẜm Tho mam vbi sͣ. Uenditor qui vendit rem ẜm preciū quod inuenit: non videtur contra iuſticiam face re: ſi qd̓ futurum eſt nō dicit. Si tamen diceret: vl̓ de precio ſubtraheret: abundantioris eſſet virtu tis: ꝙͣuis ad hoc non videatur teneri ex debito iu ſticie. ¶ Pone. quis intendens nocere alij: ſcribit litterā dirigendam alicui ſuo amico: admonens vt emat multum de aliquo mercimonio: vt aromatibus: lana et huiuſmodi. quia erunt cara in futuruꝫ: qd̓ nouit eſſe falſum. et permittit ſibi cadere litteraꝫ in aliquo certo loco: vbi frequēter aliquis: queꝫ odio habet conuerſatur. vt eaꝫ inuentam legat: et talia emat: et multum inde perdat. et totum hoc ſequi tur. Reſpondet Archi. florenti. ꝙ talis mortaliter peccat intendens proximo ſuo nocere. non tamē tenetur ſatiſfacere de damno. quia non dedit oeca ſionem damni efficaciter. extra de iniuri. ſi culpa. non enim ita leuiter debuit credere. Et ſibi impu tet leuitatem ſuam. licet aliqui alij teneant ꝙ talis

teneatur reſtituere. vt recitat ſanctus Bernardi. in tractatu reſtitutionum. ¶ Sed verte caſum de quodam caſu qui accidit venetijs. Cum quidaꝫ magnus mercator literas accepiſſet a partibus orientis: vt emeret aromata multa: quia futurum erat vt precium eorum mul tum creſceret: quia inde tranſmitti non poterant ab illis partibus. Ille ꝑlectam litteram dilacerauit et in terram fruſta proiecit: nihil alicui dicens in tendens illud facere: de quo cautus reddebatur. Sed alius tenuis mercator littere illius fruſta col legit: ⁊ inſimul ſuis partibꝰ coaptauit ⁊ legit. Quo facto: cum hoc a nullo ſciretur: acceſſit ad omnes apothecas: que habebant huiuſmodi venalia. et certo precio emit. Cūqꝫ mercator magnus iret ad emendum: inuenit omnia vendita. Interrogat d̓ ꝑſona emptoris: miratur neſciens factum: ſed de mum percepit. Sicqꝫ lucrum magnuꝫ qd̓ ille ſpe rabat ex huiuſmodi emptōne: alius ſua induſtria notius puta ſi quis ſibi ꝓcurauit ſine iniuria eius: nec ſibi in aliqͦ tene em pio velodi: vel batur. An autem in dicto caſu ille recolligens fru ſta literarum: et poſtea legēs peccauerit mortalit̓? Reſpondet qͥ sͣ. ꝙ ſi talis legat vt ſciat ſecreta eiꝰ: curioſitas eſt. Si vt ſibi prouideat: prouidētia hu mana eſt: nec peccatum. Cuilibet enim licituꝫ eſt ſibi accipere rem que habetur pro derelicta: cuiuſ modi eſt talis littera. ¶ Quid de mercatoribus qui inter ſe conueniūt: vt certo precio vendant: vel ꝙ vnus ſolus tales merces vendat. Rn̄. ẜm Hoſti. pactum illicitum eſt. Et ſimiliter ſiquis ī ciuitate impetret vt ſibi ſo li vēdere liceat. ꝙ ſi qͥs hmōi officiū exerceat: debꝫ ẜm leges ſuis bonis expoliari: ⁊ exilio ꝑpetuo dā nari. Sil̓r ⁊ ꝯcedētes puniri.i. officiales qͥ p̄dicta ꝯcedunt vel non puniunt. C. de mono. l. vna. vbi Azo per illam. l. concludit prohibitum eſſe: ne qͥs exerceat monopolium.i. ſingularem negociatōeꝫ quod accidit: cum aliqui inter ſe paciſcunt̉ ne ali quem inſtruant in arte ſua: niſi filios et nepotes? adeo care v vel cum aliquo modo per pactum id facere nitun tur: niſi ſoli commodum alicuius artis vel nego ciatōnis faciant. Dicitur monopolium a monos quod eſt vnum: ⁊ pola quod eſt venditio: vl̓ a mo eſt nō dicit. nos quod eſt vnus. ⁊ polis quod eſt ciuitas. In de monopolium. id eſt vnica negociatio in ciuita te. et ꝑ hoc vetita. Ideo monopolus dicit̉ qui ſo purrie pptix i pir lus vult eſſe in ciuitate venditor vel emptor. Pro hibetur etiam illud pactum: quod inter ſe faciunt ī alicui ſuo amicora vendentes vel negociatores: niſi certo precio ven aliquo mercimono: dant. Idem in balneatoribus: ſi cōueniant ne ali ter baineent: ꝙͣ cum ea mercede: quā ſtatuūt. Idē Ilſum. ⁊ pere in locatoribus rerum vel operarum ſuarum: ma xime in ſcriptoribus ſi paciſcuntur: ne ꝯpus ab al tero inchoatum: alius conſumet. Debꝫ igitur eſſe cuilibet libera facultas in emendo et vendendo: vel locando et conducendo. et circa precium ⁊ cir ca mercedem. Sed nec ordini ciuitatis grandia p̄ cia licet ſtatuere vel taxare. ff. ad. l. Iuliā. de anno. l. vltimo. hec Azo. Item poſtꝙͣ expoſuit quis fru mentū vel aliam re venalem in foro: poteſt cōpel li vt amplius illam rem ad domum portare non Emptio Fo. LXXVI. poſſit: quouſqꝫ illam vendat. l. nemo. la ſecunda. C. de iudeis. Item pro fertilitate in communi ha benda et cariſtia vitanda. poteſt ſtatui ꝙ quilibet mercator teneatur ire vel mittere ad alienas par tes ad emendum granum in communi venden dum. et quilibet poteſt compelli ad hoc mutuare pecuniam. l. vnica. C. vt ne. li. in compera. ſpe. ſe. ex. libro. x. et ibi glo. Item poteſt ſtatui ne quis vl tra indigentiam ſuam emat: ne alijs res cariores vel incōmoditatem habendi reddat. l. j. C. de ep̄i. audi. ¶ Quid de his qui quouis modo faciunt vt āno na carius vendatur. puta: impediendo: vel impe diri faciendo: vel detinendo naues: vl̓ nautas an nonam conducentes. Dic ꝙ tenētur ad reſtitutio nem. vt ponant eam in bono foro: ac ſi ille naues veniſſent. et grauiter puniuntur. ſcilicet pena. xx. aureorum. l. ij. ff. ad. l. Iul̓. de anno. ⁊ etiam corpo raliter. l. annonaꝫ. ff. de extraor. cri. Idem in illo qͥ facit munitionem bladorum: vt emendo omnem quantitatem bladorum que inueniri poſſit. ⁊ con ſeruando: vt temporibus minus fructuoſis cariꝰ vendi poſſit. dicta. l. annonaꝫ. A ruſticis autē bla da ad ciuitatem conducentibus bene licet emere in groſſo: ad hunc finem: ne ipſi diu ſtantes ad vē dendum ad minutum: ſubducat̉ ab operibus ru ſticalibus. l. ij. ff. de nundi. Et non ſolum eſt pro hibita congregatio grani: vt poſtea carius venda tur: ſed etiam de quibuſcunqꝫ ſpeciebus: vel mate rialibus ꝑtinentibus ad victum: vel ad quemcū qꝫ vſum: per ipſos ſolum vendendis in cariſtiam reipublice. vt dicta. l. vnica. Qui ergo dat arras in emptionem omnium aromatum ciuitatis: vt ip̄e poſtea carius vendat: cum preſciuerit naues con ducentes fore ſummerſas dicitur facere monopo lion. et incidit in dictam penam dicte. l. vnice. Et tales tempore neceſſitatis et cariſtie poſſunt cogi: vt etiam minus iuſto precio vendant. l. ij.§. cum in eadem. ff. ad. l. ro. de iac. ¶ Quid de illis qui nec vendere: nec emere no uerunt: niſi cum mendacijs periurijs ⁊ iuramen tis. Rn̄. ẜm Ray. quotiens cauſa decipiendi per iurant: vel mentiunt̉ ſcienter: peccant mortaliter: et tenētur ad reſtitutōnem.ſ. inqͣtum deceperunt proximum. Et dicit gloſ. Ray. non diſtinguitur vtrum deceperit in modico: vel in magno. hoc ta men intellige quo ad periuria et iuramenta: quia falſum ſcienter iurauit. Quo v̓o ad mendacia ſine iuramento diſtingue. quia ſi in modicoleſit proxi mum quem in multo non leſiſſet mortale non de bet iudicari. Si autem in multo proximum dam nificauit: vel in modico cum praua intentōne: pu ta: quia etiam in multo leſiſſet ſi potuiſſet: tunc in vtroqꝫ caſu mortale eſt. Si autem quis ignorāter dicit falſuꝫ: credens dicere verū: vel etiā ſi dicit ſci enter non intendens nocere proximo: ſed ſe indē nem conſeruare: nec propter hoc rem amplius de bito ſuperuendit: tale mendacium poteſt dici ve niale. Et de huiuſmodi iuramentis vide infra iu rare. ¶ Utrum liber homo vel ꝓprius filius poſſit ven

di? Rn̄. nō. niſi ſolum: ꝙ pater poteſt vendere fi lium neceſſitate famis vrgente. l. j. et. ij. C. de pat̓. qui fi. di. Ita tamē ꝙ ſi reſtituat̉ emptori preciuꝫ: ſiue a filio: ſiue ab alio quocunqꝫ: et quandocunqꝫ ipſe in ingenuitatem ꝑueniat. In nullo auteꝫ alio caſu licet patri filium vendere. Matri v̓o etiā vr gente neceſſitate famis. nō licet vendere filiuꝫ nec etiam maritus eo caſu poteſt vendere vxorem: qꝛ vxor non eſt ita in poteſtate viri: ſicut filius in po teſtate patris. Item liber homo efficitur ſeruus ſi patiatur ſe vendi ad precium participandum. in ſti. de iur. perſo.§. ſerui. Addit etiā archi..ſ. ꝙ chri ſtiani non poſſunt redigi in ſeruitutem ratōe bel li: vel etiam capti non poſſunt licite emi in ſeruos vel empti vendi: et ab alijs emi. Sed bene infide les rediguntur in ſeruitutem. ⁊ emi poſſunt ⁊ ven di: capti in bello iuſto ꝙ ſi poſtea efficiant̉ xp̄iani. nō tamen liberant̉ ex hoc a ſeruitute ꝙͣuis ſit piuꝫ hoc facere. Utrum vaſa ſacra poſſint vendi? Rn̄. ꝓpter neceſſitatem poſſunt vendi in eadem forma alte ri eccleſie. l. ſancimus. la prima. C. de ſa. ſan. ec. Sꝫ ꝯfracta poſſunt vendi cuicunqꝫ. de ꝯſe. di. j. ligna. x. q. ij. hoc ius. Munitas eccleſie. j. Quā emunitatē habet eccleſia conſecra ta? Reſpon. ẜm Ray. habet primo. vt nullus inde per vim extrahatur niſi ī caſibus qͦs habes infra. c. proximo. Iteꝫ ea que in eccleſia po ſita ſunt: nec per vim nec per furtum ſunt auferē da. Aliter ſacrilegium committitur. xvij. queſtōe. iiij. quiſquis. Item ꝙ nullus mortuus in eccleſia ſepeliatur. niſi epiſcopi: abbates: aut digni preſbi teri. Aut etiaꝫ fideles laici. xiij. q. ij. nullus. Quod intelligunt quidam de laicis qui miracula faciunt vel de fideli in dignitate ꝯſtituto: ſicut comite ⁊ re ge ẜm Hoſti. qui dicit. ꝙ ſic de facto ſeruatur. licꝫ glo. ibi intelligat generaliter de omni fideli laico.i. de omni chriſtiano. Sed primū videt̉ ꝯſonum te xtui. Si em̄ voluiſſet intelligere de omni xp̄iano: nō erat neceſſarium exprimere ep̄os: abbates ⁊ ali os. Item ꝙ in ſeculare habitaculum decetero nō ꝯuertatur: de conſe. di. j. ligna. ⁊ extra de re. do. ad hec. Item nec vaſa eccleſiaſtica. nec cortine. nec ce tera ornamenta debent pollui conuiuijs nuptiaꝝ vel alijs ſecularibus vſibus. Dicit tamen gl. Ray. ꝙ ſi legatus apoſtolice ſedis: vel epiſcopus: vel ar chiep̄s reciperet̉ ab ep̄o: vel monaſterio bene poſ ſet ornari domus eccleſiaſtica in qua reciperet̉ cor tinis ⁊ ornamentis eccleſie. Item nō poſſint ven di propter aliquam neceſſitatem. vt in autenti. de alie. et emphi.§. et quoniam. col̓. ix. Item ꝙ in ea: placita ſecularia non ſunt facienda. et omnis ſen tentia: ⁊ proceſſus omnis iudicis ſecularis ip̄o fa cto corruit. deſīmū. ec. decet. li. vj. ¶ An autem in domo eccleſie ſnīe late teneant. Reſpon. Panormita. in. c. primo. extra eo. dicit ꝙ licet iudex non debeat facere. ſi tamen facit credo valere proceſſum. quia cuꝫ dicta conſtitutio ſit pe nalis non debet extendi. Et intelligo ꝙ in domo Emunitas. j. eccleſie non debet iudex ſecularis ius reddere. qͣn do propria auctoritate: quaſi ex iure publico elicr ibi manſionem. Secus autem puto vbi haberet illam domum conductam ab eccleſia vel gratꝭ cō ceſſam. ¶ Quid de ꝯtractibus initis in eccleſia. nunquid valebunt? Rn̄. glo. in dicto. c. decet. ꝙ non debēt fieri. ⁊ qui faciunt peccant. tamen ꝯtractus tenēt nam cum cmn̄ ꝓceſſus ⁊ ſententias iudicum irritet ⁊ penalis ſit ꝯſtitutio: penam non extendā. Item non fiant ibi ꝑlamenta. ⁊ gl. ibi dicit. ꝙ hoc eſt cō tra vniuerſitates italie: que frequenter faciunt in eccleſijs talia ꝑlamenta. Iteꝫ ꝓhibet̉ ne in eccl̓ijs et cimiterijs fiant ſeditiones: conclamatōnes: im petus vniuerſitatum. et quarumlibet ſocietatum contentiones: negociationes. et precipue nundi narum aut forma cuiuſcunqꝫ tumultus: ac ſtrepi tus iudiciorum ſecularium. Et glo. in verbo ſecu lariū dicit eccleſiaſtica ergo iudicia ibi tractari poſ ¶ Quid autem de vendentibus candelas in eccle ſia? Archi. f. dicit. ꝙ clerici vel religioſi qui hoc fa ciunt principaliter ad ſatiſfaciendum deuotōni fi delium excuſari poſſunt. Si aūt ad cupiditateꝫ et lucrum principaliter non vident̉ poſſe excuſaria lucro eis prohibito talis negociatōnis. Et p̄cipue in tali loco. Sicut nec ſacerdotes veteris teſtamē ti: in his que vendebant in templo. Et in caſu pre dicto qͣꝫuis ꝯſulendum ſit ꝙ lucrum factuꝫ in hu iuſmodi pauperibus erogetur: non tamen hoc vi detur eſſe de neceſſitate. Et ratio eſt: quia datio et receptio pecunie in huiuſmodi: de ſe nō ē prohibi ta. Sed actus negociandi. non ſimpliciter: ſꝫ in ta li loco: temꝑe: perſona vel fine. licet aliqui ꝯtrariū dicant. Non tamen inuenio aliquod ius: vl̓ doc. ſolenneꝫ hoc expreſſe dicentē.ſ. ꝙ de neceſſitate ſit pauperibus dandū. Utrum eccleſia non conſecrata habeat predi ctas emunitates? Reſpon. Panormita. in. c. eccle ſie. eo. tit̓. dicit ꝙ ſic. de quo vide ſupra. Abſolutio primo. Idem dic de eccleſia interdicta: vt gaude at priuilegio eodem. Idem de cimiterio. Item lai ci in choro eſſent non debent. tn̄ Panor. in. c. j. de vi. ⁊ ho. cle. dicit ꝙ hoc nō eſt priuilegiū clericorū: ſꝫ vt pſallentes nō impediant̉. ¶ An aūt priuatā oratoria gaudeant eadē īmuni tate. vide sͣ. Abſolutio primo. ¶ Quid ſi poſſeſſio aliqua ſiue domus tenebatur albergum facere alicui: et ipſa poſtea peruenit ad eccleſiam? Reſpon. ẜm Hoſtien̄. eccleſia tenebit̉. aut rei ſeruitium exhibere aut ipſam poſſeſſioneꝫ vendere. ¶ Que emunitas perſonarum eccleſie. et quam emunitatatem habeat eccleſia circa res tempora les. et quā emunitatē habeant p̄dia eccleſie. vide bitur in locis ſuis. Que pena violantium emunitateꝫ eccleſie? Re ſpon. ẜm Goſ. Qui aliquo modo eccleſias violāt: ſeu ꝑſonas: ſeu ab ipſis rapiant violenter: ſeu vſur pant bona ipſarum: ſacrilegium committūt. ⁊ ex communicandi ſunt. in certis v̓o caſibus ſunt ip

ſo iure: vt incendiarius ⁊ effractor eccleſie. vt dcm̄ eſt sͣ. Abſolutio primo. Uiolator v̓o eccleſiaſtice li bertatis excōicatus eſt ipſo iure. Quando aūt dicatur fieri ꝯtra libertatem eccle ſie. Dic quotiens tollitur: vel minuitur libertas ec cleſie: etiam particularis. quando vꝫ libertas talis non eſt minus eccleſie particularis: ſed eſt etiaꝫ ge neralis aliarum. vt in. c. j. e. ti. li. vj. Et hoc ex pꝫ ꝙ qui turbat iuriſditōeꝫ vnius ordinarij eccleſiaſtici turbat libertatem eccleſie et dicitur facere iniuriaꝫ eccleſie vniuerſali. Et ex his decidit̉ alia queſtio: q̄ fuit de facto de quodaꝫ ſtatuto quo cauebatur ꝙ nullus preſumeret allegare ꝙ prepoſitus praten. eccleſie non haberet iuriſditōnem quaſi epiſcopalē in loco. Dicitur ꝙ eſt ꝯtra libertatem eceleſie. nam per tale ſtatutum violater libertas epiſcopi diocꝭ. qui in ſpirituali iuriſditione fundat intentionem de iure communi in tota dioceſi. xxv. di. perlectis. Eſt etiam violatio libertatis eccleſiaſtice: ſi laici di ſponunt auctorizabiliter in aliquo de rebus eccle ſie. vt in. c. bene. xcvj. di. ⁊. c. eccleſia ſancte Marie. de ꝯſti. Et ſic ꝯſuluit Lap. de caſti. litx ad ſatiſ Sed quid ſi eccleſie particulari: vel alicui ſpeci ali ordini competit aliquod particulare prinilegi liter non vident̉ poſſe um. et iſtud violetur? Pone exemplum de ipriui legio ciſtercienſis. de quo de reſcrip. cum ordinem vnde ſi aliqͥs delegatus apoſtolicus vrget ciſterci enſes ad reſpondendum coram ſe per reſcriptum lendum ſit ꝙ li non faciens de eoꝝ ordine mentionem. An faciat ꝯtra libertatem eccleſie? Rn̄. ꝙ non. Naꝫ hoc ca ſu oportet ꝙ citatus alleget priuilegiū ſuum. forte enim negabit̉ eſſe ciſtercienſem. Et eſt verū ſic in tellectum: quod tenet̉ docere de his que ſunt facti aliqui ꝯtrariū Et hoc niſi ſit notoriū. de hoc tamen vide. jͣ. Exē ptus. Et ex p̄dictis ꝯclude ꝙ ſit ꝯtra libertateꝫ ec ſꝙ de neceſſitate ſit cleſie quandocunqꝫ violatur priuilegium ꝯceſſuꝫ ſuper generali libertate ectieſie. Et hoc ſiue violet̉ ſia non conſecrata habeat preo quo ad omnes eccleſias ſiue clericos: ſiue quo ad Reſpon. Pa vnam eccleſiam vel clericum: quia omnes eccleſie ſunt vna. xxiiij. q. j. loquitur. Secus de libertate ꝑ ticularis eccleſie. id eſt non competenti generali ec em. Idem dee Munitas. l. ſcꝫ cōfugientiuꝫ tnon debent. tn̄. ad eccleſiam. Nullus ad eccleſiam ꝯfugiens inde lata oratoria per vim extrahi debet: preterqͣꝫ in quibuſdam ca ſibus. Primo ſi ille qui ꝯfugit ad eccleſiam ſit pu blicus latro. Publicus latro ẜm panor. in. c. inter ere alicui: et it alia. extra eo. dicitur qui palam et publice furatur vt ſunt iſti pirrate: vel qui publice ſtant in ſtratis iptt tii vel qui ſtant in arce: vel caſtris. ⁊ derobant tranſ euntes. Scd̓o ſi ſit nocturnꝰ populator agrorum: qui dr̄ ille: qui obſidet ſtratam publicam deroban do tranſeuntes. Et differt a publico: qꝛ iſte clan deſtine furat̉: et in nocte ſegētes deſtruit duꝫ ī eis ſe abſcondit ⁊ iacet ⁊ latet: vl̓ quia p̄ter homicidia ⁊ rapinas que facit in ſtratis comburit et deſtruit agros illoꝝ qui ei non ſeruiūt. Iſti aūt duo caſus p̄cipne excipiunt̉ ẜm Io. an. qꝛ de alijs p̄ſumitur ꝙ non inſidioſe hoc fecerint. hoc eſt ꝙ non ex pro Emunitas. ij. Fo. LXXVII. poſito prius deliberator ſicut in iſtis preſumit̉. Et licet leges plures ꝑſonas excipiant: per ius cano nicum in hac parte legibus derogatū eſt. vt in di cto. c. inter alia. Quid ſiquis in eccleſia ꝯmiſſit maleficiū. ſꝑans ſe ab eccleſia defendi. qd̓ ſemꝑ p̄ſumit̉ niſi ꝯtrariū ꝓbet̉. An debeat ꝑ eccleſiā defendi? Rn̄. Panor. in. c. īmunitatē. extra eo. dicit ꝙ nō. Et dicit ꝙ ille tex. loquit̉ de delicto in eccl̓ia ꝯmiſſo. dictū vero. c. inter alia. loquit̉ gnaͣliter de delicto extra eccleſiaꝫ cōmiſſo. Quid aūt ſi delinquens in eccleſia: ibi non deli quit eo animo vt defenderet̉ ab eccl̓ia. nunqͥd ex cludet̉ ab hac emunitate? Rn̄. Ho. dic̄ ꝙ p̄ſum ptio iuris ⁊ de iure videt̉ ꝯtra delinquentē in ec cleſia. tn̄ ꝯcludit ꝙ ſi poſſet ꝯſtare ꝙ nō ex ꝓpoſito ꝓpt̓ inimicitias: ſꝫ verb̓ nouiter ortꝭ homicidiū ibi ꝯmiſerit: qꝛ tūc hēbit hanc emunitatē. Et p̄ſumit̉ ille animꝰ: exqͦ nō hābat cum offenſo inimicitias Et cū hoc dicto tranſeunt cōiter doc. ¶ Quid ſi nō homicidiū vel membroꝝ mutilatō nem: ſꝫ alia delicta in eccl̓a qͥs ꝯmiſit. Nunqͥd ha bebit hāc emunitatē? Rn̄. panor. in. d. c. īmunita tem. dicit ꝙ in om̄ibꝰ delictꝭ grauibꝰ locuꝫ hꝫ. d. c. īmunitateꝫ. puta ꝙ nō gaudebit emunitate: tum ꝓpter identitatē ratōnis tū ꝓpter rōnes que ponū tur: q̄ ſunt gnaͣles ad oīa delicta: ſaltē enormia. ¶ Quid ſi ſtans extra cimiteriū trahit eū qui ſtat intus ꝑ ꝑtem mantelli: q̄ manet exterius. An di cat̉ offendere eccl̓ie immunitatē? Rn̄. Uin. in. c. fi. e. t. tenet ꝙ ſic. Nā ⁊ qͥ trahēt clericū ſic incidēt in canonē. Secꝰ tn̄ ẜm Goſ. ſi volentē de loco im munitatis trahat eū ad mortē: vl̓ aliā penā eorꝑa lē ꝯdēnat. Rō qꝛ canon ſolā violentiā ꝯdemnat. Sꝫ volenti nō fit iniuria ⁊cͣ. Idem panor. Quid ſi exn̄s in loco īmunitatꝭ ꝑcutiat enormi ter exn̄tem extra illū locū. An hēat locū. d. c. fi. ℟. panor. in. d. c. fi. dic̄ ſe credere ꝙ ſic: qꝛ delictū fuit principiatū in eccl̓a. lꝫ alibi ꝯſummatū. Pone. aliqͥs cepit aliquē ꝑ ꝑſonam in platea et portauit eū extra plateā. ⁊ ibi ꝑcuſſit eū. An puni atur tanꝙͣ ꝑcutiēs in platea. ℟. Bar. in. l. qd̓ ait. ff. de adul. ꝯcludit ꝙ nō. et ibi dic̄ ꝙ qn̄qꝫ inſpicit̉ initiū quo ad locū. ⁊ qͦ ad tempꝰ. ⁊ qn̄qꝫ inſpicit̉ fi nis. nam qn̄ initiū ⁊ finis ſunt illicita: tūc inſpici mus finem. ⁊ hoc fauore rei. ne de vtroqꝫ puniat̉. Sed qn̄ principiū eſt licitum ⁊ habet cauſam lici tam: tunc illud principiū inſpicimus. pro hoc fa cit optime. l. qui cū maior. ff. de bo. li. Et ꝑ hoc ſol uit̉ p̄dicta queſtio. ⁊ hec ſequens. Pone aliqͥs in ſultauit aliquem in platea. ⁊ fugauit eū vſqꝫ extra plateam. ⁊ ibi eum ꝑcuſſit. Non videtur eum ꝑ cutere in platea. Sed pone alium caſum. Statu to cauet̉ ꝙ quis poſſit offendere alium ingredien tem in poſſeſſionem ſuam: in ipſa poſſeſſione ſine pena. Modo aggredior vnum ingredientem in poſſeſſionem meam. ⁊ eum fugienteꝫ ꝑſequor ex tra poſſeſſionem meam. ⁊ ibi eū ꝑcutio. Certe lici te ꝑcutio: ſeu occido. Huiꝰ ratio eſt: qꝛ initiū fuit licitum. tene menti p̄dicta. hec Bar. in. dicta.ſ. qd̓ ait. vbi etiam ex illa. l. infert. ꝙ in maleficijs dicit̉ n iiij

incōtinenti fieri: quod fit vno impetu licet duret per horas illa rixa. ¶ Quid de eo qui exiſtens in eccleſia mandauit delictum alibi cōmitti. vel econtra exiſtens extra eccleſiam mandauit delictuꝫ ī eccleſia ꝯmitti. An gaudeat immunitate ſecuto delicto ad eccleſiā cō fugiens. hec queſtio dependet ab illa. vbi dicatur delinquere mandator. an in loco vbi mandauit. an v̓o vbi delictū fuit conſummatuꝫ. Tex. in cle. paſtoralis. de re iudi. iuncta glo. videtur innuere. ꝙͣ videt̉ delictū ꝯmittere vbi fuit ſecutum. ¶ An autem confugiens ad eccleſiam exceptis p̄ dictis caſibus conſequatur prorſus remiſſionē de licti. Rn̄. Panor. in dicto. c. inter alia. dicit ꝙ nō. Sed conſequitur principaliter duo. Primo vt in de non poſſit trahi violenter. Secundo vt nō poſ ſit amplius de illo delicto damnari ad mortem: vl̓ ad aliam penam corporis afflictiuam. Poteſt er go damnari pecunialiter: vel aliter ꝙͣ in perſonaꝫ. Ad hoc. c. conſtituimus. xvij. q. iiij. vbi dicitur q fugientes ad eccleſiam ſunt ab omni tormentorū genere ſecuri. Contra eos tamen etiam dum ſunt in eccleſia: poteſt agi non ſolum ciuiliter: ſed etiam criminaliter ẜm Panormitanum ibi. dummodo non ſequatur pena corporis afflictiua. poterit er go puniri ad omnem penam preter corporalem. ⁊ ſi non poteſt ſatiſfacere: ſeruiet ei imperpetuū quē leſit. Sed qualiter mandabitur executioni illa pe na et quomodo procedetur contra iſtum exquo ē in eccleſia. Dic ꝙ poterit exire eccleſiam: naꝫ ex ſo lo confugere ad eccleſiam conſequitur emunitatē vt in dicto. c. conſtituimus. et vbi timeretur de vi olentia: debent prelati recipere cautionem idone am: vel iuratoriam: de vita eiuſqꝫ membris ſaluā dis. Si v̓o nullo modo vult exire de eccleſia forte timens tyrannidem iudicis ſecularis: dic ꝙ nul lo modo debet extrahi per iudicem vel alium. per tex. qui innuit: ꝙ nullo modo extrahi debet. tamē ſi ipſe non vult comparere: poteſt conſtituere ꝓ curatorem. ¶ An autem hec immunitas ſit conceſſa clericis et religioſis: vt non poſſint per iudicem propriuꝫ in eccleſia arceri: ſeu violenter extrahi. Reſpondit Panor. in dicto. c. inter alia. dicit ꝙ ſalua meliori deliberatione: hec immunitas non habet locum in eis: ſi iudex eccleſiaſtiacus cauſa diſcipline vult eos in eccleſia arcere vl̓ extrahere vt duci faciat ad carcerem. hoc probatur apertiſſima ratione: p̄ſer tim in religioſis: qui raro aut nunꝙͣ exeunt clau ſtrum monaſterij. nam ẜm regulam eorum et iu ra ꝯmunia: poſſunt per eorum ſuperiores in mo naſterio arceri: verberari ⁊ incarcerari. Et ſi opus eſt de monaſterio expelli: ⁊ in alijs monaſterijs ar tioribus intrudi. vt in. c. vniuerſitatis. de ſentent̓. excom. ¶ Quid ſi quis cōmiſit maleficium in vna eccle ſia nunquid defendetur confugiens ad aliā. Re ſpon. ẜm v̓v̓. ꝙ non. quia cum vna ſit eccleſia ī to to orbe: licet multe ſint particulares eccleſie qui in iuriam facit vni: facit et omnibus. licet forte de cō ſuetudine apud aliquos aliter obſeruet̉: forte pu Yi. pri. a. torfine ⁊ v. ſ§ M0 di. Iſtō39 57 Sꝫ 4ꝛ aS 4 60 A Emunitas. ij. tantes ꝙ ſicut minor vtit̉ priuilegio ſuo ꝯtra aliuꝫ minorē. Ita vna eccleſia ꝯtra aliā. ¶ An aūt ꝯfugiens ad eccleſiā ꝓ debito gaudeat hac immunitate? Rn̄. Panor. vbi sͣ. dicit ꝙ ſic ꝑ text. ibi. vbi ꝓhibet̉ generaliter extrahi de eccleſia inuitus. Et circa hanc materiā. cum querit̉. an ec cleſia p̄ſtet īmunitatē ꝯfugientibꝰ ad eaꝫ. Panor. vbi sͣ. poſt Cy. in. l. pn̄ti. C. de his qui ad ec. ꝯfi diſtinguit. ꝙ aut ille qui ꝯfugit ad eccleſiā non eſt catholicus: ⁊ ſic nō iuuatur ꝑ eccleſiā. vt. l. j. C. de his qui ad ecc. ꝯfu. Aut eſt catholicus. Et tūc. aut deliquit in eccleſia. aut extra. Si in eccleſia: tūc nō iuuat̉ niſi vt sͣ dictuꝫ eſt. Aut deliquit extra eccle ſiam: et tūc. an liber vel ſeruus. Siſeruus. aut fu git ꝓpter magnā atrocitatem dn̄i: qui ad mortem eius ſatagit: ⁊ tūc habet locū inſti. de his qui ſunt ſui vel ali. iur. hoc eſt ꝙ pinguiꝰ ſuccurritur ſeruo ꝙͣ dicat̉ in dicto. c. inter alia. Nam nō reddit̉ dn̄o ſicut dicitur in. d. c. inter. Sed exquo eius ſeuicia eſt intolerabilis: eſt cogendus ſeruū vendere. Ex pedit enim reipublice ne quis re ſua male vtatur. Aut fugit ꝓpter domini modicā ſeuiciam. Et tūc hꝫ locū qd̓ dr̄ in. d. c. inter.ſ. ꝙ preſtita a domino cautione de impunitate: ſi non velit exire: inuitus extrahit̉. Aut fugit ſine aliqua domini ſeuicia. Et tūc. aut ſine delicto. Et idem dicendum vt ſupra dictum eſt nunc. Aut propter delictum. Et ſi mo dicum deliquit ꝯtra dominum: vt quia forte ſur ripuit vnam menſuram vini: vel quid ſimile. Et tunc habet locum ꝙ dictuꝫ eſt. Aut fugit ſeruus propter delictum non facile. Et tunc aut timet pu niri a domino ſuo aūt ab alio. Si timet a domino puniri fiet ſibi reſtitutio preſtita cautione de im punitate. de qua in dicto. c. inter. Si v̓o timet pu niri ab alio. puta: a iudice. Et tunc idem dicendū eſt in eo quod in libero. Aut queritur d̓ libero ho mine. et tunc aut fugit propter debitum. aut pro pter delictum. Si propter debitum. aut fugit ꝓ pter debitum tributorum. aut propter aliud debi tum. Si propter tributum ſcilicet debitum prin cipi Pe. vt refert Cynus videtur in hoc dicere ꝙ debitores tributorum non extrahuntur de eccle ſia: ſed ibi citabuntur. et ſi defendent ſe: bene qui dem. Alioquin procedetur ad miſſionem in poſ ſeſſionem bonorum. Et ita intelligitur autenticū. de manda. princi.§. publicorum. col̓. tercia. quod Panormita. placet: quia non potuit imperator ꝑ ius ſuum nouiſſimuꝫ preiudicare immunitati eo cleſie per canones conceſſe. Aut fugit propter ali ud debitum. Et tunc ẜm omnes non debet extra hi inuitus. Si auteꝫ liber homo fugitꝭ propter de lictum. Dic vt dictū eſt sͣ. ¶ Quid autem ſi de facto fugiens ad eccleſiaꝫ fu it inde per violentiam extractꝰ indebite? Reſpo. Panormita. vbi ſupra ẜm Bartolum in dicta. l. preſenti. putat ꝙ de iure petere poſſit vt reſtitua tur priſtine libertati: cum ea ſit de facto priuatus. hoc apertiſſime probatur in. c. miror. xvij. qō. iiij. vbi dicitur. ꝙ eccleſia debet excommunicationeꝫ compellere extrahentem ad reſtitutionem: ac eu am interdicere: ne a tota domo ſua recipiantus 029. 42 57º ꝙ ſẜ N tōy S 45b. g ScbCtōadi oxcreſ

ꝙ ſca Nl̓. c .I 64F .j. iixij oblationes. et hoc procedit etiā in extrahente ſer num. nec euitat dominus reſtitutōneꝫ. licet nunc velit preſtare iuramentū de impunitate. debet em̄ iniurie eccleſie ſatiſfieri. nam iuramentū dꝫ p̄ſtari an̄ extractōeꝫ ⁊ nō poſtea. ¶ Quis auteꝫ prouidebit ei de expenſis. ℟. Pa nor. vbi sͣ. poſt Archi. et Ug. diſtinguit ꝙ aut ille habet ꝓpriū. ⁊ tunc faciet ſibi expenſas. Aut nihil habet. ⁊ debet laborare et victū manibus querere Aut neutrum poteſt. et tunc eccleſia prouidebit ei tanꝙͣ pauperi. Et talis nō ſolū n̄ eſt extrahendus ſed nec moleſtandus: nec veſtis: nec victualia de negari. d. l. preſenti. Hanc auteꝫ libertateꝫ habet ꝯfugiens ad eccleſiam. ⁊ non tm̄ intra eccleſiā. ſed etiaꝫ exͣ infra. xxx. paſſus. xvij. q. iiij. quiſquis. et. c. diffiniuit. Et ſi eſt eccleſia maior etiā īfra. xl. paſſus xvij. q. iiij. ſicut antiquitus. vt ad requiſita natue̓: vrin. Icin. debitis exeat locis. Ita tamen ꝙ nō accedat ad ali as domos.ſ. extraneas. vt in. d. c. diffiniuit. Hoc v̓o priuilegiū. xxx. paſſuuꝫ: nō habent capelle que ſunt infra ambitū muroꝝ in caſtris. vt in dicto. c. quiſquis. Et hoc ꝓpter paruitatē loci. Paſſus au teꝫ ẜm Iſidoꝝ. vt dicit glo. in. d. c. ſicut. eſt menſu III ra. v. pedū. pes aūt eſt menſura. xxv. digitoꝝ. ¶ An defendetur ꝯfugiens ad pallatium epiſco pi. Inno. refert quoſdam tenere ꝙ ſic per. d. c. con ſtituimus. et glo. ibi idem tenet: etiam ſi domꝰ ep ſcopi ſit extra illos paſſus. quod placet panor. naꝫ videmus in ſimili ꝙ familia epiſcopi gaudet priui legio fori. ¶ Quid ſiquis ꝯfugiendo ad eccleſiam obuiauit ſacerdoti portanti corpus chriſti ⁊ ei adhereat. nū quid defendetur? Reſpon. ẜm Hoſtiē. ſic: ꝙͣuis non ſit iure expreſſum: tamen quilibet catholicus hoc fouere debet. Si em̄ ſtatua p̄fecti ſaluat: mul tomagꝭ corpus xp̄i. Non ſic tamen ſaluat̉ damna tus ad mortem recipiens corpus xp̄i. quia nihilo minus occiditur. licet Hoſti. putet rationabiliter illa die iuſticiam differendā. Ratio autē ẜm Ho. eſt quia fugiens ad eccleſiam: ad eam liber venit: et ideo ratōnabile eſt ꝙ eccleſia eum in illa liberta te defendat in qua ipſum inuenit. Corpus autem xp̄i datur ducto in carcerem. Ideo libertatē: quaꝫ in eo non inuenit: nō defendit: ſed eum in captiui tate relinquit. ¶ Quid ſi excōicatus vel hereticus ad eccleſiā cō fugerit: nunquid defendetur. Quidam credunt ꝙ non. cum ſit extra eccleſiam numero et merito. Item quia ẜm Ug. om̄es excōmunicati dicūtur nō catholici.i. heretici: et om̄es non excōmunicati ⁊runc fmane catholici. ix. q. j. c. nos. Et hoc nota pro intellectu quando quis dicat̉ catholicus: vt multotiens di citur in priuilegijs ordinis. ꝙ fratres poſſint reci pere ordines a quocunqꝫ epiſcopo catholico. ¶ An īminente perſecutōne hoſtili: homines cuꝫ familijs ⁊ rebus poſſint ſe in eccleſijs recipere. ℟. eccleſie cum omnibus ornamentis debent teneri munde: nec debent ibi fieri conuiuia vel homīes iacere: aut ſuppellectilia ſua mittere niſi ꝓpter ho ſtiles incurſus aut incendia repētina. aut alias ne ceſſitates vrgentes. Sic tamen ꝙ neceſſitate ceſſā .xg SbroriA ẜo.x.i l. ſt vaduſta l Afxit ⁊ vlus ſupplicis d R2 Q&.6 A 8 e crryai pycoi.ccxi. 7 Lſpomi ſbi pollica pma ſtibui totoni ¶ Atituat quō viol̓ La 2. Cxixix. Acto ſ. ſi quis vb̓avaꝝ. ⁊c. qpeſijs. ⁊ qd cl. æca. x.vij. q. xij. vt ſc Epiſcopus Fo. LXXVIII. te inde res in loca ſua pͥſtina reportentur. exͣ de cu. euch̓. relinqui. di. xlij. c. pe. ⁊ vltimo. ¶ An in eccleſia poſſint fieri ꝓpugnacula ⁊ inde pu gnari ꝯtra hoſtes. Rn̄. ẜm Ray. non debet eccle ſia incaſtellari vel muniri. Ita ꝙ inde fiat guerra vel recipiantur qui guerram faciunt. ⁊ p̄cipue prē dones. Aliter ꝓpter mētū paganorū: hereticorum pirratarum. ſeu predonum poteſt muniri et poſ ſunt ibi habere recurſum non ſolū clerici: ſed etiaꝫ laici ⁊ defendere eccleſiam ⁊ que in ea ſunt. ar. dicti capl̓i relinqui. xiiij. q. vj. ſi res. et. c. hi qui. Ita tam̄ ꝙ ceſſante neceſſitate incaſtellatio ceſſet. Dicit ta men Hoſti. ꝙ iſta in caſtellatio debet fieri auctori tate epiſcopi. ¶ An auteꝫ liceat erigere noua caſtra. Rn̄. ẜm In no. in. c. piſanis. de reſti. ſpo. ꝙ ſicut non licet no ua caſtra facere cum alterius iniuria et emulatiōe ff. de ope. pub. l. opus. Ita nec incaſtellare veteraꝫ vel inhabitata. Sed panor. ibi credit dictum In no. eſſe intelligendum in poſſeſſore iniuſto ſeu ty ranno. Si autem poſſeſſor eſt iuſtus. tunc diſtin guendum: quia aut vult reficere antiqua edificia vel inhabitare de nouo caſtra inhabitata: ad iniu riam vel emulationem alterius. Et ꝓcedit dictuꝫ Inno. quia non licet vti etiam re propria ad iniu riam vel emulationeꝫ alterius: vt alteri noceat: et ſibi non proſit. Aut hoc non facit ad iniuriam al terius: ſed ad conſeruatōnem vel augmentuꝫ pa trimonij: vel honoris ſui. ⁊ tunc putat hoc licere. nec poſſe per alium prohiberi. etiam ſi alijs infera tur timor ſeu damnum. ad hoc tex. optimus in. l. ſi in meo. ff. de aqua plu. ar. ⁊ in. c. cum eccleſia vul terana. de elec. et in. c. conſuluit. de iudeis. vbi pa tet ꝙ prohibitus ꝯſtruere de nouo: non ꝓhibetu reficere antiquuꝫ edificium in priſtinā formā. nec hoc caſu poſſet allegari preſcriptio etiam ſi longiſ ſimo temꝑe non refecerit: vel non inhabitauerit. quia cum ille ſit actus mere facultatis ⁊ nihil poſ tine actum ſit in ſui iurꝭ preiudicium: non currit p̄ ſcriptio. vt in. c. Ioh̓es. de cler̄. coniu. vide de hoc sͣ. Conſuetudo. in fi. ¶ Enormia. vide sͣ. Abſol̓o. ſecundo. Utꝝ ep̄alis digni Piſcopus. cas iberet a ꝯditō ne ſeruili vel aſcripticia. Rn̄. ab vtraqꝫ liberat etiā dignitas ſacerdotal̓. diſ. liiij. ſiſeruꝰ. iūcta glo. Multo fortiꝰ a curiali. Uerūtam̄ nec ſeruꝰ. nec aſcripticiꝰ. nec curialis debēt ordina ri: niſi priꝰ fuerint a ſeruili: vel aſcripticia: vl̓ curia li abſoluti. ⁊ ab alijs irregularitatibꝰ ſint īmunes. ¶ Utrum epiſcopus poſſit diſpenſare in om̄i cri mine vbi expreſſe a iure nō ꝓhibet̉. Iſta qō eſt qͦ tidiana ⁊ dubitabilis ꝓpter varietatē doc. Sꝫ pa nor. in. c. at ſi clerici. de iudi. diſtinguit. Aut q̄ritur nunqͥd ep̄s poſſit diſpenſare ꝯͣ canonē ſuperioris aut ꝯtra canonem ꝓprium. Primo caſu. aut eſt ca non penitentiarius: ⁊ pōt. qꝛ penitentie hodie ſūt arbitrarie. vt in. c. deus qui. de pen̄. ⁊ re. niſi caſus appareat reſeruatus. Si v̓o eſt canon penalis et diſpoſitiuus. Si expreſſe indulget diſpenſatio nem inferiori: vel expreſſe negat caſus eſt planus.

Si v̓o expreſſe non indulget: nec expreſſe negat. Et tunc. aut dicit diſpenſationem poſſe fieri: licet aliter expreſſe nō indulgeat. Et poteſt ep̄s diſpen ſare. ar. c. nuper. de ſent̓. excō. Et fuit originale di ctū Inno. in. c. dilectus. de tem. or. Siue ſit ꝯſtitu tio pape: ſiue ꝯcilij. Naꝫ exquo dicit poſſe fieri: re ſpectu pape nō pōt intelligi. Et ſic diſpēſando: h caſu facere nō dicit̉ ꝯtra ꝯcilium: ſed potius exeqͥ tur conciliū: indulgens diſpenſatōnem. Secus ſi concilium non indulgeret diſpenſatōeꝫ: ſed gene raliter loqueretur. Et pro predicta ꝯcluſione facit. quia diſpenſatio nō eſt ſtricti iurꝭ reſpectu diſpen ſantis. immo eſt quid fauorabile. cum ſepe diſpen ſatio ſit neceſſaria. vt in. c. vt ꝯſtitueretur. l. diſ. Et hoc etiā intelligo verū: ſi ꝯſtitutio concilij eſſet ca non late ſnīe. Qn̄qꝫ ꝯſtitutio generaliter loquitur nec ꝑmittendo nec vetando diſpenſatōeꝫ. Et tūc in delictis diſpenſare pōt. In adulterio ⁊ minori bus: niſi reperiat̉ ꝓhibitum. In maioribꝰ v̓o non pōt niſi expreſſe reꝑiatur indultum. In alijs v̓o a delictis nō diſpenſat: niſi reꝑiat̉ ſibi indultuꝫ. hoc ꝓbat̉ in dicto. c. at ſi. ⁊ in. d. c. dilectus. Et cōiter te net̉. quia ꝑ diſpenſatōeꝫ vulnerantur iura ſuperi oris. xxiij. q. iiij. diſplicet. Et aduerte ad vnū dictū notabile in hac materia. ꝙ nō debemꝰ arguere in hac facultate diſpenſandi ab identitate vel maio ritate rōnis. vn̄ licet reꝑiat̉ diſpenſatio ī vno caſu. nō tn̄ debet extendi ad aliū ſimilē vel habentē ma ioritatē rōnis. qꝛ materia deuiat ⁊ ex orbitat a iure ꝯmuni. Et hoc tenet Fe. ⁊ Io. an. in regula q̄ a iu re. de reg. iu. in. vj. Et hoc tene. Contra hoc tamē videt̉ caſus expreſſus in. c. ꝑ venerabilē. qui fi. ſint le. in ver. qd̓ in maiori ꝯcedit̉. vbi videt̉ tex. ſingu laris ⁊ nō alibi. ꝙ in materia diſpenſandi licitū eſt arguere a maiori. Sed rn̄deri pōt ꝙ ibi papa loqͥ tur allegando. Poſſet tn̄ ſatis eque dici ꝙ ſi caſus ꝑmiſſus habet ratōnem ꝑmiſſionis expreſſam: ꝙ tūc extendat̉ vbi reperit̉ eadem ratio. qꝛ tūc nō fit extenſio: ſed potius includitur ex tacita mente ꝑ mittentis. ar. op. ex notatis per glo. in. c. j. de tem. or. in. vj. et in. c. qͣꝫuis. de elec. li. vj. Predicta tamē limita vt ep̄us non poſſit diſpenſare: niſi vbi repe ritur ꝑmiſſum: niſi ſubſit maxima ⁊ vrgens cauſa Ita reperio tenere dominos de rota. et Bal. in. l. om̄es populi. ff. de iu. ⁊ iur̄. per tex. notabileꝫ. in. l. ſi hominem. ff. mādati. qui dicit ex cauſa ep̄m poſ ſe ſtatuere contra iura. Et ſic fortiꝰ diſpēſare. Sed hoc intelligo quando ſuꝑuenit noua cauſa: vel an tiqua non veriſimiliter cogitata per papam. Et ſi hoc dictum eſt verum qd̓ videtur ſatis ratōnabi le. limitat notabiliter iſtam materiam ⁊ materiam ſtatutorū. Secundo membro principali. An epi ſcopus poſſit diſpenſare ꝯtra propriam ꝯſtitutio nem. Inno. in. d. c. dilectus. dicit ꝙ non: quem ſe quitur Arch. in. c. licet. de elect. li. vj. Contrarium tamen ſentit idem Innocen. in. c. cum ad mona ſterium. de ſta. mona. vbi tenet ꝙ conditori cano num licet contra ſuam cōſtitutōnem diſpenſare: etiam ſine cauſa. Idem Io. an. Do. an. limitat: ni ſi conſtitutō tranſierit in priuilegium vel contra ctum. Et ſic poteſt intelligi opinio contraria: vl̓ ni MAddicio q p̄t idom. ſuſtiꝑe ſag ēaha̓ ſtu ſaſtpfor 4ā va. Ml̓ Adeliẜ̓. t. pSih.. Mꝯſcā ȳfaortal̓. lginrō F I Tcō a. d. bite 7 ⁊A 80. vb. vvo ivxayh 4vAN nō tij tōtigit.. ſp. Qliº ſag. 4 5ꝑſ22. 7. p3 ν. d40 2 ¶º vꝫ. ꝙ br p ſt̓. re ſa a. o Faẜ ro. S Llab ſyc b. Mrory 4. HOſtbeOtg. 42 b.l 48 υP 4AO ſ.44Sra K..c6 NcdA aͣ Sordū l̓tq. Ꝙri iq.p ꝯ. 6 L 5 ꝯa2 ſ v. x650 lꝰ 1. 42 4 vMſab ſaio. ſꝫ.x rō. tib. ꝓpt̓ racꝟ Siſ Oz 4 95C. l̓. qꝛ vll̓. ꝯS3 ꝯ4 Nº. 4. b. p S Ro ̓. ꝙ. Aꝯeuviotꝭ ⁊ Motil) uSSA¶ F ¶ 7º. ga?. K. 4 co. ſibi. lpa 6 xo y. Q.ꝰ N d. apꝰ ꝑf. ſꝫ. vix poaficl̓a q 4 2 yalate Mqd n. 4º y aquδ5 ꝙ F oY ꝙ S ⁊ ſu Nnᵐꝰ ¶ſ apoꝝ Euchariſtia ſi conſtitutio eſſet iurata. quia tunc ſtante cōſtitu tione: non poteſt diſpenſare: cum ſeipſum a iura mento abſoluere nō poſſit. Facit quod notat Io. an. poſt Hoſti. in. c. j. de ſup. ne. pre. in. vj. vbi po nit vnum notabile dictum: limitans predicta ꝙ vbi canones imponunt legem ipſis epiſcopis: nō diſpenſat: niſi hoc reperiatur conceſſum. Predi cta ergo reſtringunt̉ ad canones ſe dirigentes ad ſubditos. ¶ Quid autem ſi alicui datur poteſtas diſpenſan di cum adultero. Item poſtea et ſeparatim cuꝫ in ceſtuoſo. An poſſit diſpenſare cum adultero ⁊ in ceſtuoſo? Reſpon. Bart. in. l. ſtipulationum. de ver. ob. determinat ꝙ ẜm iurꝭ rigorem ſub ſimpli cibus non continentur mixta. ſed ex benignitate ſic. Cum ergo queſtio noſtra loquatur in benefi cijs: fiet largiſſima interpretatio. vt. l. fi. ff. de con ſti. prin. Iteꝫ ſub ſimplicibus continentur mixta cauſa vitande contrarietatis. vt in dicta. l. ſtipula tionum. Item vbi lex hoc exprimeret. Sed extra hos caſus diſpoſitio facta de adultero ⁊ inceſtuo ſo ſeparatim non porrigitur ad ſimul iuncta. vt. ff de adul. l. vim paſſam.§. preſcriptione. Idem te net Bal. inſti. de act. Et vide eundem Bal. in di cta. l. omnes populi. vbi dicit ꝙ mixtum non ve nit appellatione ſimplicis. vt ſtante ſtatuto. ꝙ fe mina contrahat cum conſenſu propinquorū: non intelligitur de hermofrodita. De hac materia vi de. jͣ. Illegitimus. ¶ Epiſcopus non pōt reſtituere depoſitum: ſiue degradatum ſed tm̄ papa. di. l. c. j. et. ij. Nam nec preſes ꝓuincie pōt illum reſtituere quē damnaui ff. de queſti. l. j. Epiſcopi et ſuperiores nullam ſententiam ſu ſpenſionis vel interdicti incurrūt ipſo iure: niſi de eis expreſſe dicatur. extra de ſen. excom. quia peri culoſum. li. vj. Utrum liceat ep̄o ꝓpter aliquam ꝑſecutionem deſerere gregem? Rn̄. ẜm Tho. vbi ſubditorum ſalus exigit perſone paſtoris preſentiam: nō debet paſtor gregem ſuum deſerere. nec propter aliquod ſcandalum temporale. nec ꝓpter aliquod perſona le periculū īminens: cum bonus paſtor animam ſuā teneat̉ ponere ꝓ ouibꝰ ſuis. Si v̓o ſubditoruꝫ ſaluti poſſet ſufficienter in abſentia paſtoris ꝑ ali um prouideri: tunc licitum eſt paſtori propter ali quod eccleſie cōmodum vel propter perſone peri culum corporaliter gregem ſuum deſerere. Poſſet etiam deſerere plebem ꝓpter ipſius maliciam. vt c. niſi cū pridem. de renun. Ochariſtia j. cōmu niter. ¶ Que eſt forma ſacr̄i euchariſtie. Rn̄. ẜm doct. Forma ꝯſecratōnis panis hec ē. Hoc eſt em̄ corpꝰ meū. Coniūctio aūt.n. nō eſt de ſub̓a fo me: tn̄ apponi dꝫ ẜm vſum eccl̓ie. qui ꝟſus a bea to petro initiū ſumpſit. Forma aūt ꝯſecratōis ſan guinis hec eſt. Hic ē.n. calix ſanguinis mei no. et eter. te. mi. fi. qͥ ꝓ vob̓ ⁊ ꝓ mul. et. in re. pec. Et ẜm Ry. in. iiij. di. viij. quibuſdā vr̄ ꝙ in his v̓bis cō Re p 42 0 Tx. I..4. 5. ꝙ Pº om. . pparitios Macl̓o ſacō hibiſes Aº 40mo. ℟. 5orꝑ A8 3. 7. p3 ſua ſpē I .42 X a. F agri. bL x) 40ꝝ. qꝛ R. S ꝑr .x 95 H 6 4 υN 4S3 ſ v. j. q 3a4 4b iꝰvirit

qꝰ ⁊ millo quō apponaL vi pro.ꝫ. 42 viꝰ) tin ſu ſu̓pnꝰ inuiꝰ au lc decj ſpli vī Tpellagi qū vinū S..Ant. a) qu ꝑfinu. ⁊ca. ri ſi ℟tv 2vd. ꝯ. 2. vivtit. g ſiſtat forma ꝯſecratōnis vini. hic eſt calix ſanguīs mei. qꝛ in illis verbis ſufficienter exprimit̉ tranſb̓ ſtantiatio vini in ſanguinē. Alijs aūt videt̉ ꝙ cuꝫ hec verba ſequentia vſqꝫ ibi. in remiſſioneꝫ pecca torum incluliue: nō ꝯſtituant nouam oratōneꝫ: ſꝫ ſunt determinatio p̄dicati: ꝙ ſunt de eſſentia for me ꝯſecratōnis vini. Que auteꝫ p̄cedunt ꝑtinent ad ſacramenti vſum: ſeu reuerentiā. Ea etiā q̄ ſe cunt̉ ad reuerentiā ſacramēti ordinata ſunt. ¶ Quid ſi mutent̉ iſte forme. Rn̄. non debēt mu tari. aliter non ꝯficeretur: etiaꝫ ſi eundem ſenſum habere videant̉. Similiter non debet aliquid mi nui. quia ſi dicat̉. Hoc eſt meuꝫ: remanet indeter minatum: quid meum ſit. Et ſi dicat̉. Hoc eſt cor pus: nō ſignificat ꝓprium corpus xp̄i. ¶ Quid ſi aliquid addat̉ qd̓ ſignificatōeꝫ nō mu tet: nec errorem inducat. Dic ꝙ nihilominꝰ ſit cō ſecratio. vt ſi dicat̉. Hoc eſt corpus meū dilectum vel ſanctū: tamē qui hoc faceret: valde in dus eſſet. FL. Aͣc.X. Utrum virtute verboꝝ poſſit ſacerdos quan tamcūqꝫ materiaꝫ ꝯſecrare. Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. di. xj. quantitas magna vel parua nihil ad hoc fa populi. vbi dice cit: ſꝫ tamen ipſa forma cum ꝓnomine demōſtra tiuo on̄dit ꝙ materia ꝯſecranda dꝫ eſſe corā ſacer dote. vn̄ ſacerdos exiſtens in domo ſua nō poſſet vin xepltitit ꝯſecrare panem qui eſt in altari: aut etiam in foro neqꝫ totū vinum qd̓ eſt in celario. Sꝫ quantacun isnon pōtreſtituer depoitumio qꝫ ſit quantitas panis vel vini: que ꝓponitur cor ſacerdote: poſſet ab ipſo ꝯſecrari. Ri. aūt hāc opi nſedimn papa dilo e. ij. Hamnec nec approbat nec reprobat. I Quid ſi alique hoſtie ex obliuione remanent ir altari: aut aliqua pars vini. ⁊ ſacerdos ꝯficit. nun quid ſunt ꝯſecrate. Rn̄. ẜm Al. in libro de miſſa: ꝙ non. qꝛ de eis non intendit: qꝛ in hoc ſacramen to ſine intentōne nihil agit̉: etiam ſi gutta vini ad hereat pedi calicis. Ochariſtia. ij. quo ad ex menti. Rn̄. ẜm Rl. in. iiij. di. xj. ꝙ ma materiam. Que ſit materia huius ſacra teria ꝯpetens eſt panis triticeus ⁊ vinuꝫ vitis: qͥ xp̄c de tali pane ⁊ vino ꝯfecit ⁊ ꝯficiendū inſtituit Utrum poſſit confici de pane facto de ſpelta vel farre vel ficali. Quibuſdam: vt dicit Ri. vide tur ꝙ poſſit confici de ſpelta: quia ſpelta non dif fert a tritico niſi in accidentibus. Alijs autem vi detur ꝙ non: quia ex tritico nunꝙͣ generat̉ ſpelta niſi qn̄qꝫ ꝑ degeneratōnem ꝓpter naturam terre. Sed ſi ſpelta eſſet eiuſdem ſpeciei cum tritico: poſ ꝯebpuriuitim ſet ex tritico naſci. Idem dicendum de ſicali ⁊ far re ꝙ de eis nō poſſit ꝯfici: licet ex tritico aliqn̄ na ſcatur ſicalis ꝑ degeneratōeꝫ ꝓpter naturaꝫ terre. tn̄ ſunt diuerſaꝝ ſpecierum. Et ẜm Ri. accipitur hic triticum ꝓ frumento dumtaxat. ¶ Quid ſi grana alterius generis admixta ſint tri tico. Dic ẜm doct. ſi tanta eſt permixtio: ꝙ trahat ad aliam ſpeciem vt qn̄ appoſitum eſt p̄dominās vel etiam ad ſpeciem mediā: vt qn̄ eſt equalis vir tus in vtroqꝫ miſcibilium: tūc non pōt ꝯfici. quia mutata eſt ſpecies panis triticei. Secus ſi nō tan Et ¶ Rchar. rq VItaoli ſic.qj. 0 cx... 75 vo ſſvro. 2N ρ 5 ail̓ L. ob9 4. 242 4º q4 v ōF7 xijp cic..vj. ſobſtāci. Pę caę xx. iq yſp̓t. s. 5 .j.y1 C. Ed̓ x̓t ſi poſtqͣ Npſt ſcīg Luau. t ptirl̓a ijoſR a. 3 Sg 4 ω6OSꝰꝑ ſto 4º F§ Ic. ⁊ ꝑlidl̓. Sinf deuoſꝰ q Iyo A. Kº diſp. D yyro ricō. Euchariſtia. ij. Fo. LXXIX. Macl̓o. Non xhibibꝰ MA N apa 22F7 7 brꝝ ta eſt additio: quin maneat ſpecies panis triticei: y47 Mō S3 qꝛ tūc confici poteſt. 9º 8NQ Quid ſi panis fieret d̓ aqua roſacea ⁊ huiuſmo. pe morlal̓. S. lij. di. Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ nō poteſt ꝯfici: ſꝫ dꝫ ꝯfici v. cōca̓..§. de aqua naturali. Idem Tho. in. iiij. Alij autē di 8. 5 Am yQ4 Sol. E cunt ꝙ pōt ꝯfici: qꝛ aqua in pane non remanet: ſi . M6 pR mcͣr cut dicimus de aqua q̄ apponit̉ vino: que in vinū lib9. ⁊ h3 ꝓyo cōuertitur. Et hanc opi. tenet Aſten. Sꝫ primam FAA opi. dicit Tho. eſſe ꝓbabiliorem. LAAL ¶ Quid cum hoſtia cōſecranda tandiu ſtetit ꝙ ad ſacitū ōo2. incipit corrumpi. Rn̄. ẜm Tho. ꝙ ſi ſit tanta cor 4.gig ruptio. ꝙ ſpecies panis non remaneat. tunc non K9.3. 4º pōt ex ea cōfici. Si autem ſpecie manēte ſit aliqua 2 5Ad. . 41.0. diſpoſitio ad corruptiōeꝫ: pōt ꝯfici. qͣꝫuis grauiter ꝙ IacSoſ yor ocli. peccet conficiens in tali ſcienter ꝓpter irreuerētiaꝫ . q4 4 A ſacramenti. ⁊ ꝙ ſpecies remaneat pōt cognoſci ex 44Sop. ⁊Lgioſ hoc ꝙ continuitas nō eſt ſoluta: nec alia acciden ⁊v lio von tia oīno ablata. º. lL. Utrum ꝯfici poſſit in fermentato. Rn̄ ꝙͣ ſic. ſͣꝫ ſa06. ꝙAp0 2AA5. confici non debet niſi in azimo. et qui ꝯtrafaceret 4Q 4poſ RSi grauiter peccaret: agens ꝯtra ſtatutum ⁊ conſue x. 4 ⁊īō 3 Q cō tudinem eccleſie. Addit aūt Tho. in tercia parte. . tj.. ll.g. . l. q. lxxiiij. ꝙ ꝙͣuis ꝯſuetudo ꝯficiendi in azimo rati onabilior ſit. grecus tn̄ peccaret conficiendo in azi b24 xijˢ dicit co̓ꝑ. mo: quaſi ꝑuertens eccl̓ie ſue ritum. ¶ De quo vino poſſit ꝯfici. Dicendū vt dictū eſt: vāidꝰ ab camnādin. qͣ ſolli pc. Al̓r noll? S 4u.0. pa tm̄ de vino vitis. ⁊ qꝛ in eo xp̄c ꝯfecit. Et hoc ſolū gmūdi ꝓprie eſt vinū. ⁊ cōius etiā in potum ſumit̉. ¶ Utrum ꝯfici poſſit de aceto et huiuſmodi. ℟. na ſimēdo euch a̓. ſ fi Sꝫ nAdiria q̄ ẜm doc. ꝙ ſi vinum eſt factum oīno acetum: non folli ō p̄t. p.a lxjj pōt ꝯfici: qꝛ non eſt amplius vinum. Sꝫ ſi vinum ſag. ſ3 eſſet in via aceſcendi. Idem eſt iudicium ſicut de ¶oº ip. dit ſycocꝫ. a pane qui eſt in via ad corruptōeꝫ. peccat tn̄ confi 2.R ſꝫ Mo.Cbr o ciens ꝓpter irreuerentiā ſacramenti. Utrum poſſit ꝯfici de agreſto. Rn̄. ꝙ non Mſ l.. ⁊ ꝯ adhuc nō hꝫ ſpeciem vini..j. 8 a 2§. 8. Ex Utrum poſſit cōfici de muſto. Rn̄. ẜm Ri. qͥ 2yꝑ.t. pr 4b ſic. Naꝫ in eo ſaluat̉ forma vini. Om̄ia eniꝫ vina ſunt eiuſdem ſpeciei. lꝫ varient̉ qͣꝫtum ad ſubtilita 14922tit ͦ tem ⁊ groſſitiē: albedinē ⁊ rubedinem. o3 5. ſt.x. j Utrum aqua debeat apponi vino ⁊ in quanta y. 4X quātitate. ℟. ẜm Ri. ꝙ aqua eſt vino apponen vt. i. qꝫ ſx. da: nō de neceſſitate ſacr̄i: ſꝫ de ꝯgruitate. tn̄ pecca Quac xalut ꝑ v̓pr ret qui ſciēter omitteret aq̄ appoſitōeꝫ: qꝛ ageret ꝯͣ v vi v2 ꝯſtōnem eccleſie. Dꝫ aūt apponi ideo paꝝ vt in vi num totaliter ꝯuertat̉. al̓s nō ꝯficeret̉: vt infra di cetur. Et nō dꝫ apponi aqͣ roſacea: vel alia artifici alis. ſi tn̄ apponeret̉: nihilominꝰ ꝯficeret̉. naꝫ ipſa in vinū ꝯuerteret̉ ſicut aqͣ naturalis. ¶ Quid ſi apponeret̉ aq̄ qn̄ vinū adhuc ē ī dolio ℟. nō ſufficeret: qꝛ hͦ nō ſignificaret aliqͥd. Sꝫ oꝫ vt īminente oblatōne apponat̉ ad ſacr̄m. Utrū in terrꝭ vbi nō eſt vinū poſſit ꝯfici de aqͣ rubea: in qͣ lotus eſt pannꝰ vino rubeo intinctus. Rn̄. nō: qꝛ illud eſt magis aqͣ rubea ꝙͣ vinū. vnd̓ hoc damnat̉ de ꝯſe. di. ij. cum omne. ¶ Utruꝫ in euchariſtia poſſit aliquis liquor per miſceri ſpeciebus vini. Rn̄. ẜm Pe. in. iiij. diſtin. xij. Si additur res alterius nature et maioris vir tutis: tranſmutat ſpeciem vini in ſe. et ſi equalis fōmixnio ⁊. x. viuio ⁊ aqͣ ꝙ pt̉ Rri aioº Fxiix. hox virtutis tranſmutatur vtrunqꝫ in naturam ter g S. ⁊ vii..cliu.⁊̄ qq 20 loº p̄t K. cōyoſitio. ſ. j. eaͣcꝰ ōyoſꝫ vP. ſ aqͣ. E1 ſ ſat̓ooẜ roſcici. 4t v9q krā Shi. aſ 4 3 4 l̓ cōix. tio ſ ꝙ q. je A2. l. b24t. 8o ⁊ ẜ. Aba Sōſtibario.. m. S4ljſ ſto ſ. ſip pr ς6. n.S. 4

⁊ciodēciō duit aminiſtro idono. ſę. ſacdo d..3º.. y..Mā.. 3 ¶taAͦP. l̓ al. ijo 4..6. Ta Syacorj. O p MR¶ N alMOy. F rv5 A pſb t ꝯi ppſ. l. t ſi. qiuſſyj xxj Opt̓ 4d. iſti̓ tat̉. ſacxj ⁊ he. vinut ꝭ atuli mo.t. ꝑſ MLxe. voo T f0 tōſtiho s C2.§ ªAcō. Aᵗ hec. Sebibꝰ 42º ad n. l. bElChariſtia. iij. ⁊M 2. drii d. 6 ⁊Miſſa y.. ¶ Quoqb̓ ad abẜ̓ to.cu.vlſma tiaꝫ. Et ſic vtroqꝫ modo deſinit ibi eſſe ſpecies vi roccal̓. ꝯO9 .Iaꝝao ni. ⁊ ꝑ ꝯſequens ſanguinis xp̄i. Si v̓o ſit minoris δ2no2 40 virtutis. tranſmutat̉ in naturā ſpeciei vini. verū 20 ¶ ꝯ pꝑ. ꝯ. b̓. ſtꝫ. xx ſded ytamē ſub ꝑtibus illis ad quas liquor additus pe netrat: cum nō ſint ibi accidentia ſine ſubiecto: de e.t. F1 vS 9 O ſinit eſſe ſanguis. ꝙ ſi liquor additus ſit eiuſdē na Q 56 Fſture ⁊ maior: tūc ad om̄es diuiſiones ſpeciei ꝑueīt 4v9 ſ S. q AeN ⁊ eius ꝯtinuitatē totaliter ſoluit: ⁊ ſic incipit eē ali pefb zM d. ſꝫ Sꝫ us liquor: ⁊ ſanguis xp̄i ibi eſſe deſinit. Et idem ſi yẜ t̓ōft.2 y. ẜ. equalis ſit. Si v̓o ſit minor: tūc nō ꝑuenit ad om o2ō. b9 3 iijj C nes diuiſiones ſpeciei. Sub partibus ergo illis ad 4A 0 M0 2 quas vinū additū ꝑuenit deſinit eſſe ſanguis: cuꝫ cA 2 iam accidentia ſint ſine ſubiecto. ⁊ ꝯtinuitas ſpeci A Ab S4 4 ei que erat ſine ſubiecto ſoluta ſit. Sub partibꝰ v̓o . 8 0 C5. illis ad quas nō venit: manet xp̄i ſanguis. o9O 5ō L ꝙ0. M7 F Ochariſtia. iij. quo ad mi ℟ yqꝭ mor niſtrum ⁊ eius miſſam. l q2 x EEt queritur primo. vtrū ſacerdos cō nꝰ 6S 27z A47 ſecrans ſemꝑ debeat ſumere? Dic ꝙ ſic: hūc caſuꝫ gQG q. CO Ce?gͣ videsͣ. c. Cōmunicare. ⁊ ſolus ſacerdos hoc ſacra .cō. cAA ſ S.ſ 47 A mentū ꝯficere poteſt. Utrum plures ſacerdotes poſſint ſimul eandē ¶ Ꝙd apde co qͦ ti hoſtiam ꝯſecrare? Rn̄. Innoc̄. de officio miſſe di xxij& p̄ſbꝫ bnả cens. ꝙ ꝯſueuerūt p̄ſbyteri cardinales circūſtare oī d. cx l.bꝝZ colla pontificem ⁊ cum eo pariter celebrare. Cunqꝫ cō 0 bfirio. 4n ſummatū eſt ſacramentū: de manu eius ꝯmunio ſtitutio ſu licita nem accipere ſignificantes apoſtolos: qui cum do mino pariter diſcumbentes: de manu eius eucha Rc pa. 75. ſ R d p̄b n. ꝙ 71 riſtiam acceperūt. Ri. autem in. iiij. diſt. xiij. dicit ſcuꝯ. h ꝙͣ de lege cōmuni non debet ſuꝑ eandem hoſtiaꝫ vccD. Rforma conſecratōis niſi ab vno ſacerdote proferri A ſA0R l0¶doqꝫ eam a pluribus ſacerdotibus ꝓferri. nec ta et ſemel tm̄. Ex cauſa tamen ſpeciali licitum eſt qͣn A lb24 ro. men a quolibet: niſi ſemel tm̄. ẜm em̄ morem qua 1950 R cōI0 rundam eccleſiarum ſacerdotes cum ordinantur d lº ⁊d0 b R epiſcopo celebranti celebrant. Alij v̓o dicūt vt re ⁊ A3. ta l̓. xii. citat Ri. ꝙ epiſcopo concelebrante: illa verba nō ij&rip. APace debent dicere intentione conſecrandi: ſed tm̄ illa Alo Sxc. verba materialiter recitare ad repreſentanduꝫ. ꝙ qb pr̄ ſalquando diſcipuli a chriſto poteſtatem conſecran Ad. di acceperunt hanc formam conſecrādi dedit eis. bita d6. F Ri. autem nullam iſtarum opi. reprobat. Et ta liº v⁊ vꝝ ſi īſtit. Iles ſacerdotes concelebrantes ẜm Innocen. intē 2 24 Fad. tionem ſuam debent referri ad illud inſtans in qͦ . yꝯRF. v epiſcopus verba profert conſecratōnis. Siue pri (0 ꝙ ſ. b Rriafi us: ſiue poſterius verba proferāt. et ſic eſt vna tm̄ 6 d. lb2. Fm conſecratio. ſT B. M KK 21. j Utrum vno ſacerdote deficiente miſſa debeat 4diſan..p t. dic Do. Volo ꝙ c per alium ſuppleri. Reſpō. ẜm Tho. in tercia par timaꝝ p. lbꝝ Pnate. q. lxxxiij. Si ſacerdos morte: aut īfirmitate gra 7a ⁊ral L04 ui occupetur: ante conſecratōnem corporis chriſti yb. D4. I. non oportet vt per alium ſuppleatur. Si v̓o con ⁊.ll gꝰ ꝙ ſ a. lbr. ſecrato corpore: ante conſecrationem ſanguinis: vſſ vel etiam conſecrato vtroqꝫ: de fin¶. ſtſit per alium expleri. U.Hx.ª y Aledi ſa o P ob 6⁊ ad ſed ante conſecrationem. ſanguinis percipiat vi Quid ſi ſacerdos poſt conſecratōnem corporis .lb 248. num: aut aquam non eſſe in calice? Reſpon. ẜm ſꝫ O A Thomam vbi sͣ. debet ſtatim apponere et conſe A0 B Nō p0 crare. Si v̓o poſt ipſam conſecrationem percipit lb2. l̓ gll c ꝙ faciat plebrar: LaO. 41 ad ſta yſcꝰ R pabꝰ colo. ¶ 2. Nlo deeAº 26 ꝯ b S 42 Ae alij Aꝑy I 4o tib. 2. ¶ Add xvij. ¶ 8. 2 ꝰ r. Xyu 2ia Iaci yꝰ. ſſ.υtō ſtap 4 m vū ꝫ 4l. j. o2 ¶ SIat̓. I 243 Kaya. ſ. oẜ ſu raiaj. q̓ẜ Xl. gioſi v lr. Fnlajy l boνẜ. xp. l. i Kybo ꝓpa ſig fitatcꝫ. ⁊ vytꝰ qº ⁊⁊ re. ſtō 4gm paſtal qͦ Fgura ba q ſ friyicb.j 2. h 4A S. 5. T0 P. ꝙ vinum non fuit appoſitum. ſi quidem hoc per cipiat ante ſumptionem corporis debet depoſita aqua ſi ibi fuerit: ponere vinū cum aqua. ⁊ reaſſu mere a verbis ꝯſecratōnis ſanguinis. Si v̓o hoc ꝑcipit poſt ſumptōeꝫ corꝑis: debet apponere alia hoſtiā: iterū ſimul cu ſanguine ꝯſecrandaꝫ ⁊ in fi ne ſumere hoſtiā iterū ꝯſecrataꝫ ⁊ ſanguineꝫ. Nō obſtante etiā ſi prius ſumpſit aquam que erat ī ca lice: qꝛ p̄ceptum de ꝑfectiōe ſacramenti: maiorꝭ eſt ponderis: ꝙͣ p̄ceptuꝫ ꝙ hoc ſacr̄m a ieiunis ſuma tur. Sco. aut in. iiij. dicit ꝙ hoc vltimo cāu ſufficit incipere ab illo loco. Sil̓i modo poſtqͣꝫ ⁊cͣ. Et ſuf ficit ꝯſecrare ſanguinē. de hoc dictū eſt sͣ. Cōicare Alex. aūt de ales. in. vj. li. ꝯpendij theologie dicit. ꝙ vbi ſacerdos cognoſcit ante ſumptōneꝫ: ſolam aquam fuiſſe miniſtratā: ⁊ nō ſumpſerit: dꝫ vinuꝫ reponere: remouendo aquam primam de calice: ⁊ verba ꝯſecratōnis.ſ. Sil̓i modo ⁊cͣ. ſupͣ vinuꝫ ap poſitum dicere. Si v̓o aquam ſumpſerit: de negꝭ gentia debet dolere ⁊ penitere. ⁊ qꝛ ieiunus nō eſt ꝓpter aquā ſumptam: non debet vinū ponere nec illud ſumere. iri ¶ Quid ſi ſacerdos nō recolit ſe dixiſſe ea q̄ in cō ſecratione dicunt̉. Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. nō debet ex hoc turbari. Non enim qui multa dicit: recolit omnium que dixit. Si tamen ſacerdoti ꝯſtet pro babiliter: ſe aliqua omiſiſſe. Si quideꝫ nō ſunt de neceſſitate ſacramenti: nō debet reaſſumere: ſꝫ de bet vlterius ꝓcedere. Si v̓o certificetur ſe omiſiſſe aliquid eorum que ſunt de neceſſitate ſacramenti. ſcꝫ formam ꝯſecratōnis: debet reaſſumi ipſa for̄a. Et ẜm Ri. in tali caſu dicat huiuſmodi verba cō ſecratōnis. Non abſolute: ſed cum ꝯditiōe.ſ. ſi nō eſt ante facta ꝯſecratio. Et hoc modo nulla fit in iuria ſacramento. ¶ Quid ſi ꝓpter frigus vel ex negligēntia hoſtia dilabat̉ in calicem. Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. ꝙ ſola mi nima ꝑs mittatur in calicem: hoc reſpicit corpu chriſti myſticum. Et ideo hmōi pretermiſſio non facit imꝑfectioneꝫ ſacramenti. vt ꝑ hoc ſit neceſſe aliquid iterari. ¶ Quid ſi ſacerdos infra miſſam aduertit hoſtiā triticeam non eſſe: vel corruptaꝫ. Reſpō. ẜm Pe Si an̄ conſecratōnem aduertit: remota illa aliam ponat et a canone reincipiat. Si v̓o poſt conſecra tionem. Idem faciat: ponendo aliam hoſtiam et eā ſumēdo. Sꝫ et nihilominus poſtea illā primaꝫ hoſtiam ſumat: aut alijs ſumendā tradat: aut re uerenter ꝯſeruet. Si v̓o aduertit poſtꝙͣ ſumpſit. In hoc caſu variant doct. Aliqͥ dicūt. ꝙ hoc caſu ſacerdos nō celebret iterū qꝛ nō eſt ieiunus. Tho dicit ꝙ dꝫ ponere aliā hoſtiā: ⁊ ꝯſecrare: ⁊ ſumere qꝛ p̄ceptuꝫ de ꝑfectōne ſacr̄i ⁊cͣ. De hoc dic: vt di ctum eſt sͣ. qn̄ quis ſumpſit aquā. ¶ Quid ſi muſca vel aranea in calicem ceciderit: niſſe celebrita: xxe..xxx.xxx. x vel venenum immixtū fuerit. Rn̄. ẜm Tho. vbi jgͣ. Si ſacerdos hoc ante conſecrationem deprehe Aderit: debet calix ablui ⁊ aliud vinum apponi. Si v̓o aliquid hoꝝ poſt ꝯſecratōem acciderit: dꝫ ani ꝙͣ mal caute capi ⁊ diligenter lauari ⁊ ꝯburi: ⁊ ablū ptio in ſacrariū mitti. ꝙ ſi venenū ibi eſſe deprehe tor.ſiꝫ. t ꝑ ipꝫ viiariᵗ xpo ꝑ thaitatꝭ. Iaiau yabol. ſecfoſt 48 arripiSꝰ A l.S. ꝑ..iv..q. v. Hſti I& puꝝ. ra. x f.d ¶ ASS. xvj. y.2 Siſxʸ SEtib Abzi02. b9 K245. ⁊ ligrea m Da A zA. y.. ſpo oylb. V A2o. 6 pꝰ ſte x re&ee 223ꝑkſaSof. 1º 4 0. L6R.º Mqal. qſepa a iſſa. yaa bASA iſſaſi. k Healia qꝛ ſoc obyꝑ orbPrā qºh. beprb

Ay 8 92 o4. vſa. reyal. ⁊ ſſho s. V derit: nullo mō debet ſumere nec alijs dare: ne vi te calix ī mortē vertat̉. Sꝫ debet diligēter ī vaſcu lo ꝯſeruari: et ne ſacr̄m remaneat imꝑfectū debet vinū apponi ⁊ ſacerdos denuo reſume̓ ꝯſecratio nē ſanguīs ⁊ ſacr̄m ꝑficere. nihil em̄ abhomīabile occaſione huiꝰ ſacr̄i ſumi debet. ¶ Quid agendū ſi ſtilla ſanguīs ceciderit extra? Rn̄. ſi ꝑ negligētiā aliqͥd de ſanguīe ceciderit. Si quidē ſuꝑ tabulā: ſīgua lābat̉ ⁊ tabula radat̉. Sꝫ ſi nō fuerit tabula: locus ille radat̉ ⁊ cōburat̉ ⁊ ci nis iuxta altare cōdet̉. ⁊ ſacerdos. xl. diebꝰ penite at. Si v̓o ceciderit ſuꝑ lapidē altaris: ſorbeat ſacer dos ſtillā ⁊ tribꝰ diebꝰ peniteat. Si v̓o ſuꝑ linteū altaris ⁊ ad aliud linteū ſtilla ꝑuenerit: qͣtuor die bus peniteat. Si ꝑuenerit vſqꝫ ad terciū. ix. diebꝰ peniteat. Si vſqꝫ ad qͣrtū. xx. diebꝰ peniteat. ⁊ ab luat tribꝰ vicibꝰ linteamina q̄ ſtilla tetigerit: calice ſuppoſito. ⁊ aqua ablutiōis iuxta altare cōdatur. de conſe. di. ij. Si ꝑ negligentiā. Poſſet tn̄ ſumi a ſacerdote niſi ꝓpter abhomīationē dimitteret̉. Et vt dicit Tho. in. iiij. cautuꝫ eſt vt ꝑs illa lintei ſeu palle poſt ablutionē abſcindat̉ ⁊ cōburat̉ ⁊ cinis in altari condatur. ¶ Quid ſiqͥs euchariſtiā vomerit? Rn̄. ſi ſit lai neadlianōecultledinſem cus. ⁊ ꝓpter ebrietatem vel voracitatē vomerit. xl. diebus peniteat. Clerici v̓o vl̓ monachi p̄ſb̓yteri ſtint. Nū. In Tno vbio ir. Non en. ſeu diaconi. lxx. diebꝰ peniteant. Ep̄us v̓o. xc. Si v̓o cā infirmitatis vomerit. vij. diebꝰ peniteat. de ꝯſe. di. ij. ſiqͥs ꝑ ebrietatē. Et dꝫ vomitus cremari iqua omīſiſſe.? ⁊ cineres iuxta altare recōdi. Xcōmunicator. Sictu ri de excōicatiōe. Primo dicemꝰ aliqua de ip̄o excōicatore. vn̄ ſciendū ꝙ excōi catiōꝫ a iure facere pōt quicūqꝫ pōt ius cōdere: vt papa ī vniuerſali eccl̓ia ⁊ ſinguli ep̄i ī ſuis dioceſi bꝰ. xvj. q. ij. viſis. xxiiij. q. iij. corripiātur. ¶ An aūt ep̄us poſſit ſtatue ſine ꝯſilio capl̓i ſui. ter frigus vel ex Dic ꝑ no. in. c. quāto. de his q̄ fi. a p̄. ꝙ ſi reqͥſiuit em. Rn̄. ẜm Tho. ꝯſiliū capl̓i: valet tale ſtatutū. Si aūt nō reqͥſiuit. non valet. ¶ Quid aūt ſi capl̓m nō vult p̄ſtare ꝯſiliuꝫ. īmo diſſentit. Archi. ⁊ Io. an. in. c. j. d̓ ꝯſti. li. vj. cōclu dūt ſtatutū valere: ſi ꝑ capl̓m nihil rōnabile oppo rdos infra miſſam aduertithaſa nit̉. Et hoc ē panor. indubitabile in. d. c. quāto. qꝛ cū reqͥrat̉ ꝯſiliū et nō cōſenſus. ſatiſfactū ē iuri ex eſſe: vel corrupta ſola petitiōe ⁊ expectatiōe rn̄ſi: cū nō teneat̉ ſequ conſiliuꝫ: vt in. c. cum olim. de arbi. vide d̓ hoc sͣ. Conſiliū. ¶ An aūt canonici eccl̓ie cathedralis poſſint ſta Iiltppt tuere ſine cōſenſu ep̄i vel etiā capellani aliaꝝ eccle ſiaꝝ? Dic ꝙ n̄ pn̄t ſtatuere ſuꝑ his q̄ tangūt ep̄m vel eiꝰ iura: aut cōem ſtatū eccl̓ie vel ſuꝑ magnis a variant de rebꝰ ⁊ negocijs eccl̓ie. Secus ſi ſtatuerent ſuꝑ ſua ſingularia negocia. puta ꝙ ſuas dietas certis mo dis diſtribuāt: vel ꝙ certo mō ad capl̓m vocētur ſuꝑ hmōi pn̄t ẜm glo. in. c. ij. de v̓. ſig. li. vj. ſtatuē ſine licentia ep̄i. ¶ An autē capellani aliaꝝ eccleſiarū poſſint ſta tuere cum ꝯſenſu p̄lati ſui ſine epiſcopo? Panor. in. c. cū oēs. de conſti. dicit ꝙ in arduis ⁊ magnis lo. Npſcō. YAj..paſtꝭa. 4ª M 4 A. eſt 7 appaꝝ. to a7oꝝ. d. tōR. j. ꝟ ꝙo S. ſſa p rōn. M. o2b. 6t x 5 42 43 ¶V b pioꝫ ſAgy.. ꝑ a ꝯv. gj E xjj)xcadd lij. qjº cō qē.xijᵐ ralxi ar.6 ⁊ſti. ſi vō x. l.b are EPX p̄Rplo. Pe poſl b q2 8. Sebꝰ ealib.g A mnin) Anx Excōmunicator. Fo. LXXX iprecae AtāC.. ac. qāda. ꝙ aliq̓l M horrori. Iio tꝰ penat mo? xp nō poſſunt. Secus ergo ī paruis. ¶ Quis aūt poſſit excōmunicare? Rn̄. glo. in. c. ¶4º MM5 S.libxo S¶v. y cū in cūctis. de elec. dicit ꝙ omnes p̄lati etiā citra v. p. S. ſtevꝑte ep̄m poſſunt excōmunicare ſine tn̄ ſolēnitate. de A6 4A 24 νn qua. xj. q. iij. debent. Et intelligit panor. de p̄lati b⁊ habētibus ſubditos actu: vt in. c. cū ab eccleſiarū tꝰ ꝟbꝰyo de offi. or. Et no. ex dictis doctorū in dicto. c. cum M4 ab eccleſiaꝝ. et in. c. decernimꝰ. de iudi. ꝙ p̄latus P. 8. O. lx ſumit̉ tripliciter. Nā ꝓprie dicit̉ prelatus qͥ habet ꝯ8 O y O 9 C1 iuriſditionē ordinariā. Secundo ſumit̉ large. Et ſic habēs curā aīaꝝ dicit̉ p̄latus: vt in dicto. c. cuꝫ ſtal. pie Siſto ab eccleſiarū. Tercio mō magis large. Et tūc ap yho. ⁊ 4 R. 9. 7. x pellatiōe p̄latoꝝ veniūt alij habētes p̄rogatiuam Vlo ta.A. c aliquam ſine iuriſditōne: vt plebanus. decanus. S 4 Ml. Archip̄ſbyter ⁊ cōſimiles. Itē eodē modo diffi z 5 499 5 nitores capituli generalis ⁊ ꝓuincialis et diſcreti X dicunt̉ p̄lati. Item etiā nō ſacerdos poteſt excō .. municare ⁊ abſoluere quo ad forū ꝯtentioſum: ſꝫ. ſal ali. in foro penitētiali ſolus ſacerdos. ſed ad poteſtate 4y 05 6 18 01 excōicandi requirit̉ iuriſditio eccleſiaſtica ordina 4772 iL 2 ria vel delegata. S. ¶ An autē ſacerdotes parochiales poſſint excō zM. Ex municare. Dic ꝙ non: niſi vbi eſſet cōſuetudo: q̄ 4I0. p 4L PꝯAp. etiā tribuit iuriſditionē. An aūt archidiaconus poſſit excōmunicare. Nyio. z Sº ⁊4 Rn̄. Panor. in dicto. c. cum in cūctis. dicit ꝙ de LS. F iure cōmuni archidiaconus non habet curā ani 9 v l. marū: nec habet curam in foro cōtentioſo nec pe y cog. l. nitētiali. Tamē ẜm cōſuetudinē diuerſoꝝ locorū 95 ꝯ3 p3 A SC aliqn̄ habet parochiaꝫ diſtinctam: in qua exerceſ 56. 3 45 curam animaꝝ. Item inquirit ⁊ viſitat totā dio b. A 2 z ceſim loco ep̄i. Ex iſtis cauſis merito excōmun poty. K i0 Aſ cat. hec Panor. In alijs ergo ſecus videtur dicē 42 v tō9 4 ¶ Utrum excōmunicatio lata ab alieno epiſco S1R2 4M P9. l. o. po poſſit rata haberi a ꝓprio. Dic ꝙ non ẜm In ¶ 2 ſt. ſ nocē. in. c. prudentiam. de offi. del̓. Sed pone ꝙ l. ſit lata in territorio proprij epiſcopi ⁊ nomīe ip̄ius vb9 raELꝙ ſo Dic ꝙ nō poteſt rata haberi exquo ab initio fuit nulla: quia qd̓ non eſt non poteſt ratificari: quia 4 N 3 Iꝑlac. de natura excōmunicationis eſt: vt ſtatim liget ¶P0 N 2 6 x. ix vel ꝙ ſit nulla: vt notat Panor. in. c. paſtoralis. d̓ A appel. Item alia ratione: quia qͣꝫuis non poſſim 95 40PSaº. habere ratum quod non eſt geſtum nomine meo q1 44 4A 5Sj per regulam. ratum. de re. iurꝭ. lib. vj. tamen non ꝟ M N ſꝫ bꝯ omne quod eſt geſtum nomine meo: poſſum ha h1 4LC bere ratum. Pro hoc notabilis theorica Inno. vt τa06 ſ recitat Panor. in dicto. c. prudentiā. ꝙ vbicunqꝫ actus eſt nullus ex defectu ſolēnitatis. et ſupple 57 0. 4º O 4. y tio non dependet a voluntate mea. non poſſum 41yE gbo tunc habere ratum quod eſt geſtum nomīe meo: l̓ pō quia actus eſt nullus ex facto non dependente a V ¶ 40 mea poteſtate. Secus autē vbi ſuppletio ſolēni 50R tatis dependet a poteſtate volentis ratificare ſen Lau3 R nil Nōſtici. ori.nſ. ſi tentiā nullam. Exemplū in papa. nam ip̄e poteſt Sa ppl̓o. 4ꝛ ratificare ſententiā nullam: quia nō ſubijcitur di 4p ſpoſitioni iuris cōmunis. Ita tamē vt quidā di 4 44824 cunt: vt talis ſententia valeat vt ex nunc. ⁊ nō vt 59M io ex tunc. Si v̓o actus eſt nullus ex defectu conſen 4S ſus: tunc quod eſt geſtum nomine meo poſſum V ITō ratificare ꝑ nouum cōſenſum. ꝓ hoc tex. in. c. cuꝫ v⁊ ⁊ mg 2 ō vo. acio. 4M PO. plicatꝭ ꝯ. ωον 490. FARg81 M. b. A 41 v. ſ. LC 42 9 2205 D 24 46 a1 ſ. S. ſtic. ſtō? ſ

nos. de his que fi. a pre. īmo quod non eſt geſtuꝫ nomine meo poſſum ꝑ nouum conſenſum ratifi care. pro hoc glo. in. c. cum ad ſedem. de reſti. ſpo. Et ad materiam ratihabitiōis vide Panor. in. c. j. de cōuer. infi. vbi dicit ꝙ ratihabitio retrotrahi tur ex fictione iuris. Sed ad hoc vt fictio ꝓcedat requirit̉ ꝙ ambo duo extrema ſint habilia ad illū actum perpetrādum. ſcꝫ tempus in quo actꝰ fuit geſtus ⁊ tempus ratihabitionis. Si enim deficit alterum iſtorū non ꝓcedit fictio: quia non cauſat̉ ſuꝑ impoſſibili. Pone exemplū. Quidam interfe cit hominē nomine infantis: demū infans maior factus habet ratum. Certe hec ratihabitio nō tra hitur retro: quia impoſſibile erat illum infantem tunc temporis mandare delictum. ergo nō poteſt retrotrahi: cum nō debeat plus poſſe fictio ꝙͣ ve ritas. Et iſtud appellatur extremū ad quod. Po ne exemplū in extremo a quo. Hebebam termi num ad certum quid agēdum: amicus meus no mine meo illud egit: ego poſt terminū habui ratū nūquid ſufficiat? Dic ꝙ non: cum poſt terminuꝫ nō potuiſſem ego vere facere. ergo nec ficte. Ideo ad hoc vt poſſim ratum habere quod eſt geſtum nomine meo. requirit̉ ꝙ illo tempore ego potuiſ ſem facere vere: quo fuit geſtum. Ad hoc vide qd̓ notat Ge. in. c. cum quis. de ſen. excō. li. vj. ꝙ non ſufficit ad hoc vt quis cenſeatur cōmiſiſſe malefi cium habeat ratum quod eſt geſtum nomine ſuo quādo lex requirit maleficiū ⁊ ꝑ prius tractatum. Pro hoc allegat glo. ⁊ ibi per Io. an. in dicto. c. j. Pone exemplum. Quis nomine mulieris ma chinatus eſt in mortē viri ſui: ⁊ mulier ratum ha buit. nūquid poterit cōtrahere matrimoniū cun illo qui machinatus eſt. Glo. ibi videtur dicere ſic. Idem panor. qꝛ lex nō ſolū requirit maleficiū: ſed etiā ꝑ prius tractatum. Ideo qͣꝫuis ſit geſtum nomine mulieris: tamē habēdo ratum nō cenſet̉ cōmiſiſſe homicidiū quo ad impediendū matri moniū. Secus qn̄ lex requirit ſolum factum. Et tunc ratihabitio faceret incurrere penam ipſum ratificantem. Xcommunicatio. j. Cōmuniter quid ſit? Rn̄. ẜm Panor. extra eo. ſuꝑ ℟ica. ꝙ excōicatio eſt cen ſura a canone vel a iudice eccleſiaſtico ꝓlata: pri uans cōniunione ſacr̄oꝝ et qn̄qꝫ hominuꝫ. Et ſic ẜm materiā noſtrā due ſunt ſpecies excōicatiōis ſcꝫ maior: ⁊ illa priuat ꝑtici patiōe ſacr̄oꝝ ⁊ cōmu nione hoīm. Quedā eſt minor. ⁊ illa priuat ꝑtici patione ſacr̄oꝝ. nō aūt ꝯmuniōe fideliuꝫ. vt in. c. fi. de cle. ex. mi. Item minor excōicatio fert̉ qn̄qꝫ a iure. qn̄qꝫ poteſt ferri ab homīe. licꝫ nūc nō ſit in vſu. Itē excōicationū. Alia eſt iurꝭ.ſ. quā quis in currit ip̄o iure delicto cōmiſſo: vt ſi quis inijciat manus violētas in clericū. xvij. qj. iiij. ſi qͥs. Alia ē iudicis.ſ. que irrogat̉ a iudice: poteſtatē habēte ꝑ ꝓceſſum iudiciariū. extra eo. nuꝑ. In quibus caſibus incidit quis excōmunica tionē maiorem ip̄o facto? Rn̄. in multis caſibus. Multos habes sͣ. Abſolutio pͥmo et ſcd̓o. Sunt ¶ Extōili Sphu̓ extōitacadꝫ I ob8i. v ſuxioribꝰ ſuc bil̓ exvvicaº ſ0. 42 xcvibFAc εωo SAPhꝰ Sꝫ FIu¶.Sb.Fl Aº 7vōcali omoCdo ſuā CAXn. Ade ſuā abſlator̄ꝫ Ve exrōitali xv xvih ee 9 t4PtꝭS ſ 92F M4 4 45λ ſtꝫ. 7ſQλ λωλιοτλ 4b φοῦ. μμ. ο δρ ήνς⁊ ſymbi. eͨL N. 3 8ſiVvio2 4b qo Qꝓ tōbooraari¶ Vl̓ AA am̄.. ꝯthedo Exo.tλονir F 3 4b 0 Q K. L ¶ 3 Vwili. ēt auoꝝ6. K r Axcv6 KrōQxxorro Excōmunicatio. j. ⁊ alij caſus. Primus cum quis incidit in hereſim iam damnatā. xxiiij. q. j. c. j. et. ij. Et glo. ibi ī ſum. mario dicit: ſiue veterē: ſiue nouam ſequat̉ here ſim eſt excōicatus. Item credens: receptator ve fautor hereticoꝝ. extra de here. excōicamus. Ety caſus hodie eſt papalis per ꝓceſſum curie. Et in tellige predicta ẜm glo. ſingularē in cle. j. de here etiā ſi ſit oīno occultus. Et facit regulā ꝙ eccleſia ligat crimen oīno occultum quo ad penas excōi cationis ⁊ ſuſpenſiōis. Et nota illud verbū oīno quod denotat ſolum actum interiorem ⁊ non ali quod ſignum exterius. De hoc vide diffuſe ſupra Abſolutio primo. ¶ Qui aūt dicant̉ credētes hereticoꝝ: Rn̄. do. An. ꝙ quidā ſunt credentes hereticos eē bonor ⁊ iſtis nō imponit̉ pena hereticoꝝ. Quidam ſunt credentes hereticoꝝ erroribꝰ. ⁊ tales ſunt heretic Pe. autē de anch. in. c. quicūqꝫ. de here. li. vj. dicit ꝙ credentes dicūtur qui ſe dicunt credere eorum erroribus. de pe. di. j. poteſt. Item qui in orationi bus ſequūtur eorum ritum: ⁊ cōmunionē ab he reticis recipiūt: vel ſimilia que ad eorū ritum ꝑti nent. Et ideo tales dicūtur credentes: quia p̄ſu mitur affectus ad eos eſſe quoꝝ opera ſequntur. Defenſores autē ſunt qui ꝑſonam defendunt: vt aduocati p̄ſtando patrociniū. vel tabelliones fa ciendo inſtrumēta: vl̓ iuuando in cauſa. Qui aūt non ꝑſonam ſed hereſim defendit: hereſiarcha ē. Receptatores v̓o ſunt: qui in domo vel in terra ſua eos recipiūt. ſemel vel pluries: publice vel pri uate. Fautores ſunt qui aliqn̄ fauent facto: mittē do alimoniā vel huiuſmodi. Aliqn̄ verbo vt di cendo. Iſti ſunt boni homīes: ⁊ iniuſte agit̉ ꝯtra eos. Item omiſſione. qn̄ quis poteſtate fungitur in capiēdo. ⁊ al̓s non fauēt inquiſitoribꝰ ſicut de bent. omnes iſti ſunt excōicati ip̄o facto. Iteꝫ qui in poteſtate exiſtens omittit facere qd̓ debet. licꝫ nihil exterius agat excōmunicationē incurrit: qͥa ad idem iudiciū ꝑtinet habitꝰ ⁊ pͥuatio. ¶ Secūdus caſus. Quicūqꝫ hereticos: creden tes: receptatores: vel fautores eorum ſcienter pre ſumpſerit eccleſiaſtice tradere ſepulture: vſqꝫ ad ſatiſfactionē idoneam. excōicationis ſententie ſe nouerit ſubiacere. nec abſolutiōis bn̄ficiū mereat̉ niſi ꝓprijs manibus extumulet publice ⁊ proijciat huiuſmodi corpora damnatoꝝ: ⁊ locus ille perpe tua careat ſepultura. extra de here. ca. Quicunqꝫ. libro. vj. ¶ Tercius rectores impediētes vel non iuuan tes epiſcopos ⁊ inquiſitores in inquiſitione here ticorū ⁊ credentiū eis ⁊ fautorū ⁊ receptatoꝝ: ſūt excōicati. extra eo. vt inquiſitionis. li. vj. Et quia pape nō reſeruat̉ abſolutio: ordinariꝰ poterit ab ſoluere. Nota ẜm Pe. de an. ſuper cle. de vſu. ex graui. ꝙ actus fenerādi non ſapit hereſim: nec ꝑ tinet ad inquiſitorem. ⁊ tamen ꝑtinaciter aſſerere hoc non eſſe peccatū: eſt hereticum. Rōnem col lige ex glo. ibi. Ex quo collige deciſionē huius. q. Quidam in publicis p̄dicationibus predicando ⁊ concitando turbam et ſeditionem contra cieri aſſeruit ꝙ laici non teuebantur ſoluere. decimas. ſycb vx.ti.atōi§ ſe. ſana2TMmnoꝝ Qua a 40τληον ρdln P ω60 8ρδλμω υ qοσ& ꝙ 4 e Ꝙrōitato xhriya

nec eis confiteri: nec oblationes dare. et ꝙ pecca bant cōtrarium faciendo: cum eſſent omnes cler ci mali ⁊ d̓ eccleſijs remouendi. Querebat̉ an iſta ⁊ plura alia eſſent heretica: ⁊ procedi poſſit contra eum tanqͣꝫ hereticum. et firmatū fuit per omnes theo. ⁊ doct. vtriuſqꝫ iuris ibi exiſtētes ꝙ ſic: quia ſapiebat hereſim ⁊ ꝑtinaciter tenebat diuerſas et friuolas opiniones reprobatas per ſacros cano nes. Et pau. clarius loquēs dicit hereticus eſt: nō ſolum qui male ſentit de articulis fidei ⁊ ſacramē tis eccleſie: ſed etiā qui falſam ⁊ extortam expoſiti onē in ſcripturis diuinis ponit cōtra id qd̓ tenet eccleſia. Et quia ſunt nōnulli caſus: in quibus ꝓ habiliter dubitatur vtrum in iſto vel in illo caſu ſit vſura. nō eſſet hereticus qui teneret opinionē etiā forte nō verā. Iudei aūt qͣꝫuis affirment vſu ram nō eſſe peccatū: nō poſſunt dici heretici: nec taliter ꝯtra eos procedi poteſt: qꝛ in eis non cadit hereſis. Et cum nō ſint de gremio eccleſie diuiſi itii onē ab ea facere nō poſſunt. Si tamē errorem ſuū dogmatizarent. ⁊ ſi nō vt cōtra hereticos: tamē ꝑ alios modos poſſent ꝑ eccleſiam puniri. ſicut ⁊ in alijs caſibus qn̄ offendunt fidem. Nota etiā ẜm Pau. ī dicta cle. ex graui. ꝙ dicere ꝑtinaciter vſu ram eſſe peccatum: ſed facta reſtitutiōe nō eſſe cō fitendū. Sicut qui eſt obligatus ex contractu lici to: eſt hereticū. ¶ Quartus dn̄i temꝑales qui cognoſcūt de offi cio inquiſitiōis: aut captos liberarent: excōmuni cati ſunt. extra eo. vt inquiſitiōis. li. vj. Et hoc in tellige: ſiue principaliter: ſiue incidēter cognoſcāt. puta qꝛ de cauſa principali cognoſcentes: faciunt capi hereticū. Incidēter. puta quia fecerant eum capi alia de cauſa. ſed incidenter de hoc inquiſie runt. Item nota. ꝙ dantes auxilium ꝯſilium vel fauorem eis ſunt excōmunicati: ſi ſcienter hoc fa ciunt ⁊ ordinarius abſoluere poterit. ¶ Quintꝰ inquiſitores: ⁊ ip̄oꝝ ſeu epiſcopoꝝ vl̓ canonicoꝝ ſede vacante: ſuꝑ hoc deputati cōmiſ ſarij: ſi ſub pretextu officij inquiſitiōis quibuſuis modis illicitis ab aliquibꝰ pecuniā extorquēt. aut ſcienter attēptant eccleſiarū bona ob clericoꝝ de lictum p̄dicti occaſione officij fiſco eccleſie applica re ſunt excōmunicati ⁊ abſolui nō poſſunt p̄terqͣꝫ in mortis articulo donec illis a quibꝰ extorſerint: plene ſatiſfecerint de extortis. ⁊ nullis priuilegijs pactis: aut remiſſionibꝰ ſuper hoc valituris. vt in vrp̄ora damna pltiꝝ xtri tipex pjſeri cle. nolentes eo. ti. Et Io. an. ſuper verbo eccleſie dicit multominus ſibipſis: vel officialibus vel fi ptati t ſco ſeculari: cui applicata ſunt ipſo iure bona lai corū damnatoꝝ d̓ hereſi. os ⁊ inqui ¶ Sextus eſt de quadā excōmunicatiōe que po nitur in. c. primo. de ſciſ. Et ibi Panor. dicit ꝙ in tribus caſibus quis incurrit illam excōmunicati onem. Primus quādo quis emit rem eccleſiaſti cam: vel aliter acquirit a ſciſmatico. Et ſic nota ca ſum in quo emens rem eccleſiaſticā eſt ipſo facto excōmunicatus. Al̓s autē regulariter etiam occu pans rem eccleſiaſti cā nō eſt excōmunicatus: ſed excōmunicādus. vt in. c. cōqueſtus. de fo. compe. Secūdus qn̄ quis tenet beneficium a ſciſmatico. ſtόν νχ γεμ νμ A& ſtp3 ꝙrviracl̓ S3z ωO vt 3 G yq. t 4bρyā Q M03V20 R FAdditio crc T0A 1º 3.ōlca. cō Excōmunicatio. j. Fo. LXXXI. A. ꝙ aacber. ci. qj. x. ee ī 0 Lo eo SOSk424 5I Tercius qn̄ quis īnititur ordinationi facte ꝑ eu cōco28. A 4..cō c 0⁊ I 3 Et nota ẜm Hoſti. illos eſſe ſciſmaticos tm̄: qui 2iꝰ 19. Nō F ſe extollunt contra romanam eccleſiam ⁊ ab illa ſe S x. 8 bo2. G Ae 19. ſeparant. Et iſti ſunt excōmunicati cum adheren 9 4b 4 4972ſ tibus. Et dicūtur tales heretici. Illi v̓o qui volūt 43ꝯ Figꝝ. cōtra epiſcopū aliquem inſurgere: ⁊ epiſcopatum fo2. 3 ſuum tollere: ⁊ clericos ſuos facere: excōmunicā 9L di ſunt. Item nota. ꝙ ſciſmatici ꝓut in dicto. c. j. Fōb Sapc0 M ſunt illi qui ſunt diuiſi ab vnitatē eccleſie ⁊ qui co . g nantur ſibi epiſcopos: p̄ſbyteros ⁊ ꝯſtitutiōes fa 4. E cere. vij. q. j. nouacianꝰ. Sed nūquid omnes ta . O g les ſint heretici? Hoſti. tenet ꝙ nō. dūmodo re Fi cognoſcant romanā eccleſiā: qꝛ tunc non ſunt ab . Sc90 vnitate diuiſi. Unde duo licꝫ ꝯtendāt ſe eſſe pon ſc ꝙ. 7. tifices romanos: nō ꝓpter hoc heretici ſunt: qꝛ cre 102 ꝯ741 I dunt vnam eccleſiā: licꝫ quilibet credat ſe eius ſpō E ꝓ 2102 ꝯ5. L ſum eſſe. Sꝫ ſiquis ſe papam ꝯtenderet: quia cre 44 deret eccleſiam duos poſſe habere pontifices: eēt M1S. p29 hereticꝰ quia crederet duas eccleſias. Et ex predi 2º pꝝ. I ctis patꝫ ꝙ greci hucuſqꝫ fuerunt excōmunicati: vaº. 62 ꝯ qui fuerūt diuiſi ab eo qd̓ eccleſia ꝓ articulis fidei 44656 determinauit. 9. gLS. ¶ Septimꝰ. Qui aſſerit ꝯtumaciter romanā ec vb 44345 cleſiā nō eſſe caput eccleſiaꝝ: ⁊ nō poſſe cōdere ca lS F. 4 A clā ꝑcepco ſucroꝫ nones: ⁊ ei etiam tanqͣꝫ capiti nō eſſe obediendū. excōmunicatꝰ eſt. xix. diſt. nulli. Et no. ꝙ illud. c. ſꝫ. IA ro. om. 40. loquitur de contēptoribus canonū ⁊ tranſgreſſo ſt(Fya. ⁊ ſi. 4. 53 33. ribus. Et ẜm Ug. ibideꝫ dupliciter dicitur quis rōi ꝯtēptor canonū. Uno modo qui apoſtolicā ſedē 4 34 contumaciter negat eſſe caput eccleſiaꝝ. ⁊ habere 2º 4 poteſtatē cōdendi canones ⁊ decreta: ⁊ ſtatuta eiꝰ pꝝ⁊ſ.N nō eſſe obſeruanda. et talis eſt excōmunicatus et. y. 10. hereticꝰ ⁊ ſciſmaticus. ⁊ ſic intelligit̉ dictū capl̓m 4XO8. t0 nulli. Et eſt canon late ſentētie. Idem dicūt In ſbEe nocē. Io. an. ⁊ Hoſt. Secūdo mō dicitur qͥs cō S. Lg. tēptor ⁊ tranſgreſſor canonū: qui ipſa mandata 5v.ſiẜ. vl. S canonū nō ſeruat qͣꝫuis credat ⁊ dicat eſſe ſeruan da. Et hic nō eſt ſciſmaticus ꝓprie nec excōmuni pAli. 4p.I.. catus. Et ſic de huiuſmodi intelligendo eſt canō b4 4 Fri.. ferende ſentētie. na§ 4 65 ¶ Octauus excōicati ſunt oēs violatores eccle yo4. 7. rō.ro ſiaſtice libertatis. Et p̄ſertim qui contra ſacrorū.. 3 canonū inſtituta eccleſijs ⁊ eccleſiaſticis perſonis 702 2 ſine licētia ſpeciali romani pontificis collectas vl̓ 2027 O2 Si f tb 4 alia onera aut queuis grauamina realia: vel ꝑſo ab ſt nalia imponūt. aut exigunt. aut exigi faciunt vel ꝓcurant. ⁊ eſt hodie papalis ꝑ ꝓceſſum curie. ¶ Quero nūquid clerici teneātur ad aliqua one ra? Dic ꝙ perſone eccleſiaſtice nō debent grauari angarijs vel ꝑangarijs. puta ad foſſata facienda ⁊ huiuſmodi. vt in. c. nō minus. de īmu. eccle. nec ad collectas vel talleas. ſiue exactiones quaſcūqꝫ. vt in. c. aduerſus. de īmu. eccle. Nec pro domibꝰ predijs. vel quibuſcūqꝫ poſſeſſionibus ab eiſdem eccleſijs vel ꝑſonis eccleſiaſticis legitime hactenꝰ acqͥſitis vel impoſterū acquirendis. vt. c. j. de im mu. eccle. li. vj. ¶ Sed dubitat̉. nūquid eccleſia vel clerici tene antur ſoluere onera ꝓ poſſeſſionibus eis collatis que prius erant tributarie? Rn̄. Panor. in. c. fi. de vi. et hone. cle. poſt multa concludit ꝙ aut illa : A3 ſ2Q ſ ASa. Iꝫ ¶ ſtOSa te&ꝟſolatio&b extoītaro S FnAꝰ 4ρ ſήꝝ aO ⁊ 5oſS

bona habebāt onus ꝑpetuū: annexū ⁊ inuariabi le. ⁊ tūc tranſeūt ad clericos cum oneribꝰ ſuis fa cit. cle. j. de cenſi. Aut onus non erat ꝑpetuū: an nexū ⁊ inuariabile. vt ſunt iſte deſcriptiōes q̄ fiūt hodie: qꝛ extimātur bona cuiuſcūqꝫ ⁊ ſoluūt plus vel minꝰ ẜm impoſitionē collecte. ⁊ ad iſta onera nō tenent̉ clerici. vel eccleſie: qꝛ non poteſt dici ꝙ hoc ſit onus annexū poſſeſſionibꝰ: cū nō ſit perpe tuū ſed variabile. Et qn̄qꝫ imponit̉ ꝑſone ꝓ rebꝰ. Si ergo perueniāt ad eccleſiam debent cenſeri iu re eccleſiaſtico. Et hanc opinionem tenet Ioh̓. Additio Et ꝓ d.ila de ligna. ⁊ Io. an. poſt archi. Idem do. An. ⁊ do. cōꝝ vide que no. I. Quid auteꝫ ſi clericus habeat bona cōmunia 2a c6 pan cōſiio vidcipite caſq G ſꝑ qº. ubi cōdudit 5 cum fratribꝰ ⁊ vult eos defendere a collectis. An K. 2 gl. b. V vi. ⁊ lj0. c. poſſit? Rn̄. Panor. vbi sͣ. refert Spe. in ti. de cle. ꝙ ad modiꝫ ꝯiu. tenere ꝙ nō: qꝛ ſub obtentu priuilegij: nō de c.q̓o ſol ꝓ nitibꝰ bet publica vtilitas vacillare. l. ij. C. de priui. ſco ꝓl̓ta li. xij. Unde ẜm eum iudex ex officio coget eū ad bꝰꝓpr. jy. 42 2 ẜ o diuiſionē vel coget illos ad ſoluendū ꝓ rata ſua. Imaꝝ vo p̓ualegio g Et idē dicit ſi frater clerici donet partē ſuā clerico i. 4iaa0 vt ſic fiat īmunis a collectis. nam ſi hoc fiat ī frau ¶ Fit. 9 de S dem ⁊ conſtet: cogetur ad collectas pro ſua parte owio clo rica§ ſolꝰ ͣẜ gul̓. lao Preſumet̉ autem fraus qn̄ frater reperitur poſſi p.dagiA. 4d. ¶. dere poſt donationem: ſicut prius poſſidebat. Et d. o. vſi. L5. 9 M. o. t. l. ſimiliter ſi omnia bona ſua donauit vel maiorem vj Edd R partem. per. l. omnes.§. lucius. ff. de his que in doniat l Aiquit̉. fraudem cre. Et hec tene menti quia ſunt quoti Fna ſli diana. nqo ꝓ libr. F. ¶ Sed an poſſit teneri modus ꝙ pro poſſeſſio duta quoLA0 A lot̓or nibus que deueniūt ad clericos poſſit imponi col qdꝰ dic N donatio R. 21 to.& bonA. Ad. c. K. lecta? Rn̄. Panor. vbi sͣ. dicit Bar. tenere in. l. ¶Iabeẜ e reſcripto. de mu. et ho. ꝙ pro poſſeſſionibꝰ quas yſonẜ q 4º 4d 5O p habent clerici tempore quo fieret ſtatutum: non gA b.L42 gS d̓ p̓uil. gio ſtꝫ. b6º. A poſſet ꝓuideri: cum collecta imponat̉ perſonis ꝓ ⁊A§9º paonialia rebus dicta. l. reſcripto. cum ibi notatꝭ. ⁊ perſona clerici nō ſit ſubiecta. Pro poſſeſſionibus autem ⁊ b0 Licta ꝓy. Ab que nōdum deuenerant ad clericos: dicit poſſe fi toro. ⁊ lictaleſe Add. tvA4moteri ſtatutum. ꝙ omnia predia intelligātur tribu O.vpa. ibi. q5 taria ⁊ obligata pro collectis. nam tūc poſtea trā vMd̓o vina. bla eunt ad quēcunqꝫ clericum etiā cum onere. Sed oleā ⁊ ſtl̓ia Aoll. A d Bar. ibi dicit ꝙ Eugubini tenuerunt alium mo 2 bꝰ iy n I dum. ſcꝫ ꝙ omnes ciues ⁊ cōitatēſes donauerūt 25a 6..L. 42. hib dotit..3º. omnes eorum fundos ⁊ poſſeſſiones cōmuni. di ſtinguendo ſingulas per cōfines proprios. ⁊ illas cōAb9 Lb 9 0 M. ꝙ poſſeſſiones receperūt a cōmuni ſub cenſu et tri vi. O. blb2 ⁊ 1 buto collectarū. ⁊ quod ſemper in qualibꝫ aliena 269 iyꝯic tione intelligat̉ exceptum hoc ius cōmunis. Iſte gdca ¶¶ ſicbo cantele fuerūt neceſſarie: quia eccleſie excreſcebāt d. ¶. R. A ſil̓.bꝰ qu. tātū in poſſeſſionibꝰ. ꝙ poſſeſſiones nō remane A ꝓprie S yxigocia bant ad ſubeūda onera ciuitatis. Predicta dicit q vitL Bar. vera ſalua correctiōe ſancte matris eccleſie. Sutat O adlqjM Sed Panor. vbi sͣ. dicit. qꝫ hec dicta ſibi non pla Forv41 S.c NM94 L cent: maxime propter fraudem. nam indirecte ve 2d. Ab Aoll. nit contra priuilegiū cōceſſum eccleſie ꝑ impera c. ꝓba P. torem. l. j. C. de ſa. ſan. ec. per quam quiſqꝫ habet .v.. d. facultatem liberam donādi eccleſijs. Et per hanc ſiv. 2 t appoſitionē onerū eccleſie factam impeditur illa M Utygr Qv. 8 facultas donādi. 4 Pl. CnanA Ex.. Ad. c. K. Q qdicat̉. R.iplical. Focori p̓ilegio maſtito. borūfatiꝰ octo vj detͣrabit̓ li. 3º cta fQ lauōe Ffeſtol̓ opīdo tadit Atiqtas qꝰ ⁊ poatim exꝑimēēta hꝑm declarA. dū ſcb Ribꝰ nō rōtēti vitūʳ ⁊ vefitū ad illirita kena LxTM pridq Adūt ꝙ ſit cibCitob̓ em̄aſtitas̓ ue ꝑſonab ⁊ b6 Ar dicta pitas erleſtas p̄latꝭ. cm̄jj.nleſi firiſqꝫ ꝑſe Alalibꝰ ⁊ ſtl̓arib) Iponāt ona gia. ipſoſqꝫ tulli at. Leib toll. Ab ⁊ponſit. ab ip̄it ſuoꝝ ꝓuētuū vel boꝝ Sindiā den̄am ſeu viceſiāꝫ vel ꝙͣuid. portion. quotā. igAt L ꝙtor quēt. eoſꝙ ol. A vl̓t fari ſub.jnꝰ ẜuidh ſtqꝫ Sito. ⁊ 4 Sol Aimꝰ.nōL. a ylat cmn̄a ſtinqꝫ ꝑ ſone frepidabey vbi Rlēpidado ō eft traſitori ā pacō q̄rēteẜ.plꝰ finiēẜ p t teab& 93 tx. tM 4υſ) 1 tā tem raq ſpuide acq. ſtūt. ſe. 4. Xrtoritte ſe licōh. nō obtēta Mō. g taibꝰ 1qs.b ali vol. Se Enoꝝ iſilio. ap.&tate ſta). ꝙ qͥneqꝫ plati. em̄aſtinqꝫ ꝑſtne Lgeſe v.l Rn b quorāqꝫ ordinā Mdirōib ſex ſtatꝫ rollras vel tllia Snn&. vireſtāꝫ ſteſti& xoꝝ ⁊ effcc vvel boꝝ laitꝭ ſlat vl̓ ꝓRręx vel ſe ſolaturꝫ rōAt.& quau.j ali ꝙtitatē portri.& quotā ip̄orꝭ ꝓuetuū vel hoꝝp eſtivarōiꝰ vel ꝙalolÿ ꝙoꝝ ſub adiutorij mutui ſubAA ſabſidij vel Excōmunicatio.j ¶ Quid ſi occurrit neceſſitas reipublice. puta in I ſultus latronum: vel exercitus volens patriā de lere. vel comburere: quibus oportet obuiare ⁊ re ſiſtere: nec tempus conſulendi papam adeſt. Sꝫ grauetur eccleſia quid iuris? Rn̄. Pe. de anch. in ca. j. de immu. eccle. ẜm Oldra. ꝙ hoc caſu licet: ſ mora eſſet periculum allatura. Nec obſtat. c. re p̄henſibile. xxiij. q. viij. vbi dicitur ꝙ clerici no llititi tenētur ad cuſtodiam ciuitatis: quia cum ſint mi lites chriſti: debent chriſto in diuinis deſeruire: q ẜm Panor. in. ca. peruenit. de immu. eccle. clerici non tenētur regulariter ad cuſtodiam ciuitatis ⁊ huiuſmodi. ⁊ ſic intellige. d. c. reprehenſibile. Se cus propter aliqueꝫ caſum inopinatum ⁊ impro uiſum. Unde propter cōmune ⁊ improuiſum pe riculum vult papa in dicto. c. peruenit. clericum non excuſari a cuſtodia ciuitatis. ¶ Quero. quia dicitur in. c. non minus. et in. c. Fatiba aduerſus. de immu. eccle. ꝙ imponētes collectas clericis non poſſunt abſolui nec ſucceſſores: niſi realia ⁊ buib ſatiſfecerint. de quo habet talis rector ſatiſfacere IIn anteqͣꝫ abſoluatur? Rn̄. do. An. ꝙ de emendati on cuiuſcunqꝫ damni eccleſie propter hoc cōtin gentis: ſi nullum conſilium dedit de collecta im ponenda. Sed ſi conſilium dedit: tenetur. nedu ad intereſſe. ſed etiam ad ipſius collecte reſtituti onem. Si v̓o conſilium non dediſſet: forte nō te neretur ad emendationem collecte: ſed ad alteri us intereſſe: quod obuenit eccleſie ob ipſius reg men: ⁊ forte ſpiritualem vel pecuniariam oport bit eum ſubire ẜm ꝙ forſitan bonus iudex arbi trabitur. Hec autem locum habent quādo quis ſuccedit in regimen eius qui eſt excōmunicatus ex predictis cauſis: vel aliter qualitercūqꝫ propte libertatem eccleſie violatam. Secus ſi ex alia cau ſa eſſet poteſtas excōmunicatꝰ vel conſiliarij vel vniuerſitas ſeu ciuitas interdicta: tunc enim ſuc ceſſor non eſſet excōicatus ẜm Inno. ¶ Quid ſi nouus ſucceſſor operam dedit quā tumcūqꝫ potuit. ꝙ hoc damnū collecte emenda retur: ſed vniuerſitate reſiſtente non potuit obti nere quod intendebat. An ſit excuſatus? Rn̄deo Panor. in. c. aduerſus. de immu. eccle. dicit ꝙ ne debet enim ſi non poteſt obtinere: relinquere re gimen. Nec timeat hoc caſu amiſſionem ſalarij. quia cum vniuerſitas ſit in culpa nihilominus de vi. ⁊ ho. cle. tenetur ſibi ad ſalarium: cum per ipſum non ſte tit quo minus regat. Et idem dicendum eſt ſi cō tra expreſſam inhibitionem antiqui rectoris ex ceſſit vniuerſitas in predictis: quia nō excuſatur niſi officio renūciet. ¶ Quero: quia datur menſis huic ſucceſſori ad ſatiſfaciendum anteꝙͣ incurrat excōmunicatio nem. An etiam detur preceſſori qui erat tempore grauaminis? Rn̄. Panor. in dicto. c. aduerſus. dicit Hoſti. tenere ꝙ ſic. Et dicit cum opinione Hoſti. tranſire cōmuniter doct. Ipſe tamen di ſtinguit ꝙ aut preceſſor: dum inſtaret circa colle ctam extorquēdā fuit admonitus vt deſiſteret. et

20. AA6. oſina. L dr ipſe non ſolum deſtitit. ſꝫ ꝓceſſit ad executionem faciendaꝫ. Et tunc illico menſe non expectato in cidit in excōmunicatiōꝫ. Sed alia rō eſt in ſucceſ ſore. qꝛ ſibi dat̉ menſis non vt deſiſtat: ſꝫ vt ſatiſfa ciat. vnde merito cum in hoc poſſit inter vtrunqꝫ notari diuerſitas: non dꝫ illa determinatio tēꝑis vtrūqꝫ pariter ꝯp̄hendere. ſꝫ vbi p̄ceſſor non ꝓceſ ſit ad actum ꝯͣrium: puta ad executionem: ſꝫ non deſiſtebat a petitione ⁊ executione. vel fuit admo nitus poſt executionem vt ſatiſfaceret. tunc cum in eis ſit eadem ratio. habebit locum in vtriſqꝫ il la menſis determinatio. Infert etiam Panor. ꝙ ſnīa cenſure lata in aliquem nomine officij non tranſit ipſo facto in ſucceſſorem: ſed tunc demum ſi ſatiſfacere noluerit de delicto commiſſo per pre ceſſorem. ¶ Que autem dicantur angarie. perangarie. mu nera ordinaria. vel extraordinaria. perſonolia vel realia ⁊ huiuſmodi. Vide Panormit̉. in dicto. c. vo non minus. ¶ Nonus. exigentes vel exigi facientes pedagia vel gabellas a ꝑſonis eccleſiaſticꝭ ꝓ rebus ſuis vl̓ eccleſiaꝝ quas non cauſa negociationis deferunt ſunt excommunicati exͣ de cenſi. c. ꝙͣqͣꝫ. li. vj. Sed hodie ꝑ ꝓceſſum curie ſunt excommunicati excō t municatione papali. Et in dicto ꝓceſſu dr̄ ꝙ excō municati ſunt non ſolum ꝓhibita exigentes. ſec etiam nona pedagia imponentes. īmo etiam ẜm archi. flo. excommunicati ſunt pedagia ſeu gabe las augmentantes. ad hoc allegat quendam pro ceſſum curie. Et nota. ꝙ in. d. c. ꝙͣꝙͣ. dr̄ ꝙ ꝯtrafa n regimen eius ꝙ ciens: ſi eſt ꝑſona ſingularis excommunicatus eſt lis cauſis: vel aliter. Si autem collegium. vel vniuerſitas. ciuitas. ca n eccleſie violatam. ſtrum. vel locus. Interdicti ſnīaꝫ ipſo facto incur runt. Et nota ẜm pe. de anch. varia ſunt nomina .ſ. vectigal. pedagium. tributum. cenſus ⁊ penſio Pedagium ⁊ vectigal idem ſignificant. ⁊ ſoluit̉ ab itinerantibus de his que deferunt nō ſui vſus ouus ſucceſſor operan uit. ꝙ hoc damni cauſa. Et qn̄qꝫ ſoluit̉ ꝓ tranſitu ꝑſonarum tm̄. v. uerſitate reſi ferrarie. Tributum v̓o eſt qd̓ preſtat̉ fiſco. Et idē importat qd̓ cenſus vel penſio. Item nota. ꝙ cle rici ſunt immunes a ſolutione pedagij ꝓ rebus quas deferunt vel tranſmittunt non cauſa nego ciandi. A ꝯtrario ergo ſenſu. ſi negociandi cauſa tenebunt̉. Sꝫ ad hoc vide notabilem glo. in. c. fi. de vi. ⁊ ho. cle. quam approbat Panor. ibi. ꝙ ſi cle ricus negociet̉ de bonis eccleſie non dꝫ ꝑdere pri us regat. Et uilegium quo ad bona eccleſiaſtica. qꝛ delictū ꝑſo nem antiqui ne ⁊cͣ. Et federi. etiam ſentit ꝙ ſi bona eccleſiaꝝ deferant̉ ad certum locum negociationis cauſa: non tenēt̉ clerici aliquid ſoluere ꝓ gabella. Ita ꝙ quntiurmuſuin dictum. c. ꝙͣqͣꝫ. ⁊ cle. pr̄ti. eo. ti. non habent locum in bonis eccleſie nec ex delicto clerici eccleſia debet perdere priuilegiuꝫ in facultatibus ſuis. quod eſt bene notabile. Et ſatis facit dictum. c. fi. in ar. hec Panor. ¶ Quero. dicit̉ in di. c. ꝙͣqͣꝫ. ꝙ perſone eccleſiaſti ce non tenēt̉ ſoluere de rebus. quas non negociā di cauſa deferunt. qͥs dicat̉ ꝓprie negociator? Rn̄. Io. an. poſt archi. dic̄. ꝙ ille qui rem emit. ⁊ immi tatam vendendo lucrat̉. Ille v̓o qui emit vt ſibi xxxxgalibj.S. em̄aꝝ hAd Sv ꝑſ6ꝝ SttioꝝMO ꝑaω9 cori boro Cigōi ſuac ⁊riprōh. g a rlacRꝰqͣ qhitati al. qj. di ꝓtcōtibꝰ bōꝝ ſtaꝝ&̓ c̄aꝫt. yM ſoleāt& ꝓmithꝰy vel ꝯſtnO ſe δμκαορ νσ μιη ſaν. q. A 4d ρωα ρμσ. de fL M. 20ꝝ A5Hg43 Q. d 9AyοſQ 4 vel ſo ca. At 4dyenia Iſal.Qt aui rlipicſibꝰ 4 ſAb7 δθ υοσ 5 ſ 4n ꝯ ibi l̓aioor ad Dacō ſuppetax̓ ſaac. A. S Xiii TT exT iº 20. pō. ēter. cōibꝰ ꝓ. vtilaatibꝰ pmt ꝯā qScō. LviltoragP ſicab Ex pra. x nl yohrAoꝝda A. Cu. qͦuio alio tib. lo. Moōdo vel q̄ſcto ſolox ꝓbſqꝫ&oltat. Rdiẜ.7. Mio qꝑatoe iprę. Suj roxRha 0G ARA nuitatū raſtioꝝ ſeā qͦr loco ihoꝝ vbilibe et quiuus aj qjAqꝫ perinti. coA cbib ⁊ ſth̓j qͥ talic apoſtx. Al pxꝝt vl̓. AprA Lap. vcꝰ ſnce vpeſſ al Excōmunicatio.. Fo. IXXXII. vel cmaſfire⁊t ꝑſena vbilibet 42ſi uompA Fj ſit materia aliquid inde operandi non eſt negocia At. Vel adeſtal̓ vel ſpſi tor. vt dicit Chryẜ. lxxxviij. di. c. eijciens. Et per vel omīpari mAaA hoc ꝯſuluit Fede. de ſe. in q̄ſtione monaſterij ſan Atomipata. ſiſtio ſen cti Galgani: dyoceſis vulteranę. qd̓ monaſteriuꝫ A2ſtatā Vpmta aaſcrā hꝫ venam ferri in inſula helbe. ⁊ facit illam fodere. A qͥ ſeſeꝑ ꝯ. vxAACoꝯ ⁊ venam deferri ꝑ territ orium ſenen̄. vt faciat in &.il. Ili.Qvel̓ Ruōꝫ de ferrum: vt vendat poſtea ⁊ lucret̉. Exactores gabellarum ſenenſium petebant pedagium. Ab bublare vel omili eoipꝰ bas dicebat ſe non teneri. Federi. ꝯſuluit ꝓ eo. ſ. Ma x.tōcA ꝙ non tenebat̉. quia iſta nō eſt negociatio. Sicut Vnii ſfat. ſꝫ q ⁊ h. j6 cum faber emit ferrum. vt inde diuerſas formas. ⁊il̓pabilel K.2TDaſt educat. ſcilicet gladiorum ⁊ clauorum ⁊cͣ. Unde to ſponimꝰ ⁊perbitto dixit ꝙ etiam ſi fratres emerent venam ferri: vt flatꝭ xꝑMo Aſtice facerent exinde ferrum: non dicuntur ex hoc ne. S AVxyp qͥbu⁊ ſ gociari. quia vt dictum eſt. negociari eſt rem em/ depoſteōO x Sicpꝭo vd ptam non immutatam vendere. Emere enim rltapbtal̓rbo qAI dem materiam ⁊ illam ꝑ artificium ad aliquā for exp̄ſſa litētia p̄da ſedio mam redigere: non eſt negociari. immo tales vo ) acq̓eſtāt cant̉ potius artifices: ꝙͣ mercatores. Pe. de anch. dicit ꝙ quando non in ꝓprio ſolo venam ferri fo Phx. h tꝰ ti. ſꝫ obligacōie dere faciunt: ſꝫ emunt vt ferrum poſtea inde reda ꝓiſſtōi6 ⁊ ꝯfſſtōib R ctum vendant: conſultus. Reſpondit ꝙ eſt ne hacnꝰ vel AncSar gociatio mixta artificio. Si per magiſtros ⁊ alios Tan ta p̓uſqꝫ 5ꝰ moS. faciunt hoc fieri. tūc em̄ nulla verſat̉ induſtria cle Sſtō ꝓhibitio ſec Phº. ricorum. Ideo ſoluere tenēt̉. Secus ſi eccleſia ha ad votina ip̄oꝝ ꝑuenerij bet venam ⁊ per operarios fieri facit ⁊ poſtea ven . ſl̓.. A nec ſupͣdū dit. Sicut enim in ſimili de frumento ⁊ alijs red ſecilarr6 qͦqͦ vio ⁊cipiāt ditibus collectis in ꝓprio ſolo non tenet̉ ſoluere. Ita nec de iſto ferro vel de alia materia. q̄ appella ſolurēt̉ vel P8n 2. tione fructuū ꝯtineret̉. l. diuortio.§. ſi vir in fun. tep. 2c exioīrarōij ſm A ſupra do. ff. ſo. ma. Tridāt ip̄o S ¶ Quid ſi fiat ſtatutum ꝙ ſiquis vendat tenea Sintib.&t exrōiracōꝝꝫ ⁊ ⁊t̓o tur dare duos denarios regi vel cōmunitati. an ſiīꝰabſval clerici teneantur vina vendendo vel frumenta q̄ ptꝰ ꝙ mortꝭ arfirl̓o habent ex prebenda? Rn̄. Cy. in. l. omnis. C. de xbſqꝫ ſx. ap.&foltale Vl ep̄i. ⁊ cleri. ꝙ non. Idem pe. ꝑ. d. l. omnis. vbi di Atia ſpAli. Atebō citur ꝙ melius eſt ꝙ bona in pauperes diſtribu ſt ¶ RhoꝝSA ſtl̓a ant: qͣꝫ in ſordidis muneribus. vel al̓s illicite con 54ꝓ1 Abſd vAlla ſumant. vbi etiam dic̄ Pe. ⁊ Bal. ꝙ clerici de bo nis prebendarum ſuarum que vendunt vel ven ſcb diſſivateteltōr di faciunt non tenētur ſoluere gabellam: nec eti f Ani. Vo obſtatibꝰ qͥb̓ am ad portam. Idem Iohan. de li. dicens quid ⁊qꝫ pͥcilegqꝰ ſub qͥbi ſtū de gabellis ⁊ datijs que leuantur in ciuitatibus fenioribꝰ forme ſeu mbo Lombardie? Rn̄dit idem. xiiij. q. iij. putant qui v̓boꝝ iote prōr t̓oneſſit dam. ⁊. c. pleriqꝫ. de priuileg. c. quanto. Et ſubdit ⁊ꝑa toribꝰ Agibꝰ ⁊ Alijb ſi ẜm hoc tota italia eſt interdicta ⁊ irregulares om 56 nV. Y OVnll̓o nes clerici non obſeruantes. Idem Iohan. and̓. vol̓lin vel al̓. q̓b Sed hodie taliter excōmunicati non ſunt vitan ſ 21 di: nec tale interdictum obſeruandum vt dicetur infra in hoc titulo excommunicationum. Theo A2A Xt mal.§ˣ gl̓o ſa logi tamen.ſ. ſanctus Bon̄. ⁊ Ri. exponentes il ū poſiꝰ rohariū 8 b. lud Mathei. xvij. Quid tibi videtur Petre ⁊cͣ. aux. gͣ 8 9 h. vgh ⁊ infra. ergo liberi ſunt filij. dicunt ꝙ ille tex. intel ſ. it̓ tontor. Rnāt p̄lat ligitur de Chriſto. quia Chriſtus non tenebatur maꝝe ꝙ ſb̓t ix ij.polj reddere tributuꝫ. nec hi qui ſunt imitatores eius yabixh. gͦ vireꝰ ſuō perfecti. puta apoſtoli. pro eo ꝙ naturaliter liberi ruob d. K8v iij ⁊g erant. ⁊ omnia bona temporalia dimiſerant. Et y 5. Et 4. q. v ideo cenſum vel tributum ab eis reges terre acci pere non debebant. In alijs autē chriſtianis. vel Surmor. Et imxile tuꝫ qui ſunt ſeruilis conditionis. vel qui abundant A8F¶ G vultꝰ temporalibꝰ bonis. illa auctoritas non debet in torpꝰ ꝯmidꝭ 9 F2A. vuli virl̓a 24y.. vl̓t o2 vidit wifitꝟ̓ pefic I K. 25. bō P A vxjj volūtꝝ. ꝓ Alta̓ibꝰ ſbi b falia.dn A vvl 4A 4 F⁊ olabor. ꝑſerforꝫ fͥ K. 9º pokº. u§º quā ljc v. j. q. j.§. 4 At. ⁊ t̓ntari ſolet de M ꝟ. I ꝓ maliri &. N A ſolbni m⁊ Ilati ſt Scōb) ſolā caſū vritalꝭ.& tōiꝰ vtitati6 O ꝓptꝰ qͦOA īprū Yruda vſtit̉ n. p d4 . A. k. Ax 9ōe) Fa quo vodo vel Nlo īcōſxo 20. F ccuo dicpod AEIiE. .. ſe miilioꝝ fixij Ae 4do ꝓmno x

⁊elligi. Unde tenentur ſoluere vectigalia. Sed cō clude ꝙ theologi loquūt̉ de iure antiquo decreto rum. hodie v̓o de iure. vj. ⁊ clementinarum non tenētur. Quero nunqͥd coloni p̄dioꝝ eccleſiaſticoꝝ qui colunt predia ad medium vel affictū debeant ſol uere gabellam ⁊ collectam impoſitaꝫ ꝑ iudicem ſe cularem de ꝑte fructuum ꝯtingēte eos? Rn̄. Ge. in di. c. qͣꝫqͣꝫ. de mēte Federi. det̓minat ꝙ ſic. qꝛ ꝑs ruſtici eſt ſubiecta dn̄o tꝑali. qꝛ ſeꝑatoꝝ ſeꝑata eſt diſtinctio. Et addit ꝙ ſi clericus locat fructꝰ ad fir mā: emptor nō gaudet priuilegio eccl̓ie. īmo ſi por tat fructus ad ciuitatem: ſoluet gabellam. ¶ Quid de emptoribꝰ reddituum clericoꝝ. vel ec deſie vel regis. vel baronis qͥ volūt in his gaude re illa immunitate qͣ clerici rex vel baro in ſua iu riſditione. volentes bladum vinum ⁊ alia ex hmōi emptionibꝰ obuenientia ſine ſolutōe pedagij trāſ ferre ſicut illi a quibus emerūt: an poſſint facere? Rn̄. Direct. li. iij. de mente archi. ꝯcludit ꝙ non. ¶ Pone ꝙ gabellarij non exigūt. nec extorq̄nt ab inuitis. ſꝫ ipſi clerici ſponte ſoluūt. An incidant in excommunicatōem. Rn̄. glo. ⁊ pau. in cle. qm̄. de īmu. ec. ꝙ nō. qꝛ exigere ē ab inuito extorq̄re. Tn̄ ẜm car. ibi clerici etiaꝫ ſpōte nō dn̄t ſoluere talleas vel hmōi ſine lnīa pape. ¶ Decimus. Cum quis non electus a duabus ꝑ tibus cardinalium gerit ſe ꝓ papa. extra de elect. licet. ¶ Quero. qͥd ſi cardinales vnanimiter dent ptā tem nominādi papam duobꝰ vel tribus. Et ip̄m noīatum ab alijs recipiūt. Rn̄. Aſten̄. ẜm Hoſt. ꝙ electio valet. vnde dicit. d. an. ꝙ due ꝑtes colle gij ſunt neceſſarie. qd̓ eſt veꝝ: niſi cardinales aliter determinarēt. qꝛ ſi cardinales ordinarent int̓ ſe ꝙ electus a maiori ꝑte ſit electus tunc videbit̉ elect ab omnibus ſicut electus per compromiſſum. vi detur electus a toto capitulo. extra de elect. quia ꝓpter. ¶ Quid ſi conſentiunt in illum: qui geſſit ſe ꝓ pa pa cum nō eſſet a duabus partibus electus? Rn̄. qui sͣ. ꝙ non valet: quia non poſſunt ꝯſentire in excommunicatum īmo omnes ei ꝯſentiētes ⁊ ad herentes ſunt excommunicati niſi forte eum peni tuiſſet. ⁊ abſolutus fuiſſet ꝑ illos cardinales qui ei non adheſerant. Contrarium videt̉: quia in hoc caſu vident̉ tacite renunciare illi ꝯſtitutioni ⁊ de rogare: quia princeps agēs ꝯͣ legem. In dubio vi det̉ diſpenſare de hoc vides. Diſpenſatio. Item nota. ꝙ non oportet papam elegi a duabus parti bus cardinalium omnium: ſꝫ tm̄ preſentium: niſi aliqui cardinales abſentes eſſent in loco vicino. vnde ꝯmode vocari poſſent. Et nota. ꝙ olim in electione pape admittebat̉ imꝑator vel eius nun cius. lxiij. di.§. veꝝ. hodie ſoli cardinales admit tunt̉. Et ſi de omnibus cardinalibus non eſſent niſi duo vbi debꝫ fieri electio: alijs legittimo temꝑe expectatis ipſi duo eligent. ⁊ vnꝰ poteſt alium eli gere. Ita ꝙ ſi vnus illoꝝ eligat alium valet. ⁊ alter electus tacere debet. ſi vnus tm̄ ſuꝑeſt: adhuc ille ſolus eligeret. de in. pa. ꝑ veſtras. Omnibus v̓o Excōmunicatio. j. deficientibus: derus romanus eligere debet vt in c. j. xxiij. di. Alij dicūt ꝙ concilium generale. lxv 58 di. c. j. ⁊. iij. ⁊ conuocabitur per clerum ⁊ populnꝫ 58 romanum. ea. diſt. ſi forte. Hoſt. tamen dicit. ꝙ lx cet hoc ſcd̓m videat̉ iuſtius: primum eſt leuius et commodius ꝓpter periculum more. extra eo. ne ꝓ defectu. ¶ An autem ſit determinatus numierus cardins ai 88 lium. zab. in cle. ne romani: de elect. dicit ẜm Ma theum ꝙ ſic.ſ. ad inſtar numeri diſcipulorum de quibus. xxj. di. In nouo. Refe et tn̄ idem Math̓ dliuſ ꝙ aliqn̄ fuerunt. ccxxxvj. tem ꝑe Pontiani pape qui non ponit̉ in cathalago pontificum vt habet̉ in cronica. ¶ Quero an papa poſſit ſibi eligere ſucceſſorem: Rn̄. d. an. ꝙ non. Et hoc ꝯmuniter tenet̉ ꝑ doc. ⁊ eſt ratio ẜm Panor. in di. c. licet. quia effectꝰ hu ius electionis refert̉ ad tempus. quo non eſt fu turus papa. Sed conſtitutio quam facit ſuꝑ ele ctōne admittiꝰquia ꝓuidet futuris ſcandalis. Et in caſu quo aius p̄ter eum ꝓuidere non poteſt. poſſet tan en papa dare alicui prelato poteſtatem eligēdi ſabi ſucceſſorem. vt in. c. petiſti. vij. q. j. Et tunc cit electio aucͣte pape ⁊ non ꝓpria. ¶ Quero quid ſi vnus vel duo volunt ꝯpromit tere. An alij cogant̉? Rn̄. d. an. ꝙ non. īmo vno ꝯͣdicente nō pōt fieri ꝯpromiſſum: ſꝫ bene pōt ſta tui: ꝙ vno vel duobꝰ ꝯdicentibꝰ: electus a maiori ꝑte ſit electus. ¶ Quero. dicit̉ hic. ꝙ electus a minori parte dua rum: ſi gerit ſe pro electo patit̉ has penas ⁊ euita aliquas ſi reſipuerit. An euitet penam excommi nicationis? Rn̄. idem ꝙ non: ſed penaꝫ dathan abyron. id eſt penam eterne damnatiōis ẜm In nocentium. ¶ Quero an in numero duarum partium com putet̉ electus. Rn̄. idem. ꝙ qn̄qꝫ eligit̉ quis ad ec ibi electus. R cleſiam in qua non habet vocem. ⁊ planum eſt ꝙ nō computat̉ eius vox. aut elegit̉ in illa in qua ha bet vocem ⁊ tunc ſi eligit̉ ꝑ formam ſcrutinij reqͥ rit̉ vox cum certo ⁊ determinato tꝑe. ⁊ electus cō ſentit demum poſt ſcrutinium. ideo eius vox no auget. Sed ſi ꝑ formam ꝯpromiſſi: nō requirit̉ de terminatio temꝑis. Ideo vox ſubſequens auget. ⁊ ẜm hoc vox electi deberet computari in nume ro cardinalium. ¶ Sed an cardinales poſſint tollere hanc conſti tutionem? Rn̄. glo. ꝙ ſic. qꝛ poſſunt inter ſe ordi nare cardīales ꝙ electio valeat que facta eſt a ma iori parte. cum cenſeat̉ ab omnibus electus. vt in di. c. quia ꝓpter. Et nota in tex. ibi abſqꝫ vlla exce ſiatcedendo ad ptione. ꝙ papa hic approbato ꝯſilio abſtuliſſe vi detur omne impedimentū iuris poſitiui. ⁊ ſic op poni non pōt ꝙ non ſit de collegio cardinalium. vel ꝙ ſit bigamus vel illiteratus vel laicꝰ vel vxo ratus. In alijs autem qͣꝫtumcūqꝫ p̄ciſe etiam ipſe papa ſcribat: legitima exceptio eſt admittenda de reſcriptis. ſi quando ⁊ de of. del̓. ex parte. ¶ Sꝫ an hoc caſu vxor poſſit repetere electum in papam. Glo. in. c. ſi quis pecunia. lxxix. di. dicit. ꝙ poteſt repetere. niſi vxor inducat̉ ad ꝯtinentiam.

Vnde tunc papa habebit vxorem nec erit contra ſubſtantiam papatus. quia ⁊ ſanctus petrus ha huit vxorem. vnde poterit reddere debitum vxo ri. vt dicit glo. in di. c. ſi quis. Quid ſi papa ſit hereticꝰ? Rn̄. d. an̄. ꝙ admit tit̉ exceptio. ꝑ glo. xl. di. ſi papa. qꝛ tunc ẜm docto. in hoc caſu deſinit eſſe caput eccleſie. Et ſufficerēt duo teſtes: ſi negatur eſſe papa ꝓpter hereſim in qͣ erat tempore electionis. vt in di. c. ſi qͥs. Inno. ta men ⁊ compo. ⁊ Io. an. tenent ꝙ licet papa poſſit accuſari de hereſi. non pōt tamen de hereſi excipi Et iſta lr̄a remouet omnem exceptionem. qꝛ ex ſo ſa electione electus conſequit̉ plenum ius. Ideo exceptio non eſt hoc caſu ꝓportionabilis. quia ex ceptio opponit̉ contra petentem cum ſit actionis excluſio. Sed electus in papaꝫ nihil petit: cū iam ſit adeptus plenum ius. Idem panor. in. d. c. licet dicit ꝙ obſtat exceptio anteꝙͣ adipiſcat̉ poſſeſſio nem. naꝫ poſtea non poſſet excipi: ſꝫ deberet accu ſari. Et idem eſt ſi eſſet mulier. quia non eſt capax ordinis. Quid aūt ſi ſit ſymoniacus? Rn̄. idem. ꝙ non repellit̉ ꝓpter hoc. vt in di. c. ſi qͥs. Quid de infante? Dic ꝙ non poteſt eſſe niſi a ſpirituſancto facta eſſet electio. quia nō eſt capax ordinis. Quid ſi papa non ſit canonice electus? Rn̄. d. An. ꝙ ſi eſt occultum nō iudicat eccleſia exͣ de ſy. niat̉ hic. ꝙ electus a c. ſicut. Excuſat tn̄ ꝓbabilis ignorantia. licet non craſſa. de cle. ex. apl̓ice. ¶ Quid de intronizato per ſeditionem. preſum ptionem: vel aliud ingenium. Rn̄. do. An. ꝙ eſt us? Rn̄. idem ꝙ non: ſec excommunicatus. Item nota ẜm docto. in dicte ca. licet. ꝙ electus ex ſola electione conſequitur pa patū nec īdiget ad exercitiū pōtificatꝰ ꝯfirmatōe o an in numero duarum p. ſeu ꝯſecratōne vel ītronizatōe. vt probat aꝑte tex. aus. Rn̄ idem ꝙ qn̄qꝫ eligit̉ quis ⁊de ibi electus. Nota etiaꝫ ꝙ durante ſcrutinio pape ia non habet vocem. ⁊ ꝙͣtumcunqꝫ publicato pn̄t alij cardinales accede tit̉ eius vox. ant elegit̉ in il re ad electum per alios ⁊ reſilire ab electione quaꝫ fecerant: vt ſic habeatur concurſus duarum par tuncſi digit̉ ꝑ certo ⁊ determinato tꝑe. tium. vnde ſi reperit̉ quis electus etiaꝫ ab vno ſo lium. ideo eius lo. exquo nemo reperit̉ electus a duabus ꝑtibus poſſunt cardinales accedere ad iſtum ⁊ augeri nu merum eligentium. Et hoc verum: niſi nomina ipis. Ideo vo tus a minori parte geſſerit ſe pro papa. quia cum tunc ſit excommunicatus non videtur de mente jpiliule piimet jiti huius tex. ꝙ poſſint alij ad iſtum accedere. Et no ta. ꝙ cardinales nō poſſunt ſimpliciter reſilire ab electione quam fecerant. etiam ſi reperiat̉ ab vno ſolo electus. ſꝫ bene poſſunt per acceſſum variare .i. accedendo ad electum per alios qd̓ non contin git in electione aliorum prelatorum. Hec Panor. ibi. Etiam dicit. ꝙ ſi iſte electus in ſcrutinio publi co vel priuato conſenſerit in alium ꝙ poſtea vi dens ſe electum ab alijs. poteſt recedere ab electio ne quam fecit. ⁊ accedere ad electōem de ſe factam qꝛ admittit̉ variatio in electōe pape ꝑ acceſſum. Undecimus. quicunqꝫ impugnat litteras electi in papam aut etiam anteꝙͣ coronetur: cum ꝑ ip̄aꝫ Aectionem canonice factam ſibi ius ſit acquiſituꝫ Excōmunicatio. j. Fo. LXXXIII. papatus. Et ex ipſa electione confirmatus. ⁊ exer cere poſſit officium ſuum ante coronationem. Ta lis ipſo facto eſt excōmunicatus vt in exͣuaganti. Benedicti. xj. qꝛ nulli. ¶ Duodecimus. excommunicatus eſt qui cardi nalibus in conclaui poſitis gratia electionis pape mittit nuncium vel epiſtolam. vel omnibꝰ. vel ali cui eorum ⁊ de loquente ſecum ſecrete. exͣ de elec. c. vbi. li. vj. Et nota ẜm glo. ꝙ hic excommunicatio eſt epiſcopalis. ¶ Terciuſdecimus. domini rectores ⁊ officiales qui imminente dicta electione non ẜuant conſti tutionem capituli. vbi periculū. de elec. li. vj. ſunt excommunicati dicto ca. vbi periculum. Et nota ꝙ quando moritur romanus pontifex ſtatim au dito romani pontificis obitu: rector ciuitatis in qͣ debet fieri electio. coram clero ⁊ populo vniuerſo ciuitatis. ad hoc ſpecialiter conuocatis: debet pre ſtare corporale iuramentum qd̓ totum ordinem il lius conſtitutionis diligenter obſeruabit. Et no ta penas quas incurrit ſi non faciat diligenter ob ſeruari aūt ſi fraudem committat. Primo eſt ipſo facto excommunicatus. Secūdo eſt perpetuo in famis. Tercio non poteſt habere dignitatem nec aliquod officium publicum. Quarto prebendis ⁊ bonis ceterꝭ que ab eadem romana eccleſia tenet. vel ab alijs eccleſijs eſt ipſo facto priuatus ⁊ reuer tunt̉ ad ipſas eccleſias cū pleno iure de eis diſpo nendi ꝓut placet eccleſiaꝝ p̄latis. Quinto ꝙ ipſa ciuitas in qͣ dꝫ electio p̄dicta fieri: ē int̓dicta. Sex to ꝙ pontificali careat dignitate. ¶ Quero que ſint illa que ſeruari debent pꝰ mor tem ſummi pontificis. ad que obſeruari faciēda te nent̉ domini ciuitatis: in qua moritur papa. Rn̄. ſunt plura. Primo ꝙ ſi papa moritur in ciuitate ī qua cum ſua curia reſidebat. Cardinales qui fue rint in ciuitate ip̄a pn̄tes teneant̉ expectare abſen tes tm̄ ꝑ. x. dies: quibus elapſis: ſiue abſentes ve nerint: ſiue nō: extunc oēs cōueniāt in pallacio: in qͦ idē pōtifex hītabat ꝯtēti ſinguli vno ẜuitore cle rico vel laico ꝓut elegerīt. Illi aūt qͥ manifeſta ne ceſſitate cogunt̉ pn̄t duos habere ſeruitores ꝓut elegerint: ſiue clericos ſiue laicos. Scd̓o ꝙ in eodē pallacio: vnū cōclaue: nullo interueniente medio pariete: ſiue alio velamine. puta cortinarū: omnes inhabitent in cōi. Tercio ꝙ dictū cōclaue ita clau datur ex oī parte: ꝙ nullus intrare valeat vel exi re niſi ꝙ relinquat̉ aditus ad ſecretam camerā ꝓ neceſſitatibus ip̄orum cardinaliū corporalibꝰ. pu ta pro ſuperfluo pondere deponendo. Quarto ꝙ nullus poſſit ad eos accedere: vl̓ ſecrete loqui. Et ipſi cardinales nō debent eos audire: niſi aliquis vellet aliquid loqui de his que pertinent ad ele ctionem. puta. ſi eſſet aduocatus iuriſperitus: re ligioſus vel tabellio ẜm glo. qui de voluntate om nium cardinalium ibi preſentiū vocaret̉. Quin to ꝙ nulli liceat cardinalibus mittere nuncium vel ſcripturam: vel ſecrete loqui al̓s ipſo facto eſt excommunicatus. Sexto reqͥrit̉ ꝙ in concla ui predicto vna feneſtra competens dimittatur:

ꝑ quam ipſis cardinalibus ad victum neceſſaria poſſint ꝯmode miniſtrari: ꝯpetens dico ẜm glo. ita ꝙ nullus poſſit per eam intrare vel exire. Se ptimo ꝙ ſi infra tres dies poſtqͣꝫ ꝯclaue dicti car dinales intrauerint non fuerit facta pape electio ꝑ ſpacium dierum qͥnqꝫ immediate ſequentium. tam in prandio ꝙͣ in cena non habeant niſi vnuꝫ ſolum ferculum. Octano. ꝙ ſi poſt iſtos qͥnqꝫ di es adhuc non fuerit facta electio. tunc tm̄ mini ſtret̉ eis panis vinum ⁊ aqua: donec ſit facta ele ctio. Nono ꝙ pendente dicta electione cardina les nihil poſſunt percipere lucri de camera pape: nec aliud lucrum vndecunqꝫ ꝓueniens ipſi eccle ſie. Sed ille cui eſt ꝯmiſſa cuſtodia camere pape debet omnia lucra reſeruare futuro pontifici. ꝙ ſi aliquid lucri de camera pape pendente electione percipiant. extunc ſunt ſuſpenſi a perceptiōe fru ctuum ſuorum beneficiorum quouſqꝫ hmōi lucra reſtituant. Decimo ꝙ cardinales interim non de bent ſe de aliquo negocio impedire: niſi forte ſuꝑ ueniret adeo vrgens neceſſitas ꝙ oporteret ꝓui dere de defendendo aliquam terram eccleſie. vel niſi eueniret aliud tamenidens ⁊ tam graue peri culum: ꝙ omnes cardinales ꝯcorditer iudicarent ꝓuidendum eſſe. Undecimo. ꝙ ſi aliquis ex car dinalibꝰ dictum ꝯclaue non intrauerit infra. x. di es: aut poſtꝙͣ intrauit abſqꝫ manifeſta cauſa infir mitatis exierit: tunc non poſſit vlterius ad electio nem admitti. Duodecimo ꝙ ſi aliquis ex cardina libus infirmet̉: poteſt ſine eo ad electionem ꝓce di. ⁊ ceſſante infirmitate debet admitti. Tredeci mo. ꝙ ſi cardinales abſentes infra terminum. x. dierum ſuperuenerint anteqͣꝫ electio facta ſit: intꝰ admittant̉: cum moderamine ſeruientium ⁊ cum clauſura: cibo ⁊ potu vt p̄dictum eſt. Quartodeci mo ꝙ ſi papa moritur in comitatu ſiue territorio illius ciuitatis: in qua erat cum ſua curia. tūc car dinales in dicta ciuitate debent conuenire ꝓ ele ctione facienda: niſi forte eſſet interdicta vel rebel lis romane eccleſie: quo caſu in alia vicinori ꝯue niant. que nō ſit rebellis vel interdicta: cum clau ſura ⁊ alijs ſupradictis. Item nota ꝙ ꝯſtitutio ſi milis facta fuit per Celeſtinū q̄ fuit reuocata per Adrianum ſine conſenſu concilij quod facere po tuit papa de plenitudine poteſtatis. Cum ſit ſuꝑ omnia concilia. exͣ de elec. ſignificaſti. quam Gre go. confirmauit ẜm glo. Item nota ẜm glo. ꝙ eſt ſpeciale in electione pape. ꝙ cardinales abſentes non citant̉: ſꝫ expectant̉ per. x. dies. Secus eſt in alijs electionibus. quia abſentes de ꝓuincia ſunt vocandi de elect. coram. Sed pone ꝙ cardinales quidam ſunt abſentes ⁊ ita remoti ꝙ nullo mo do poſſunt venire infra. x. dies ad locum vbi dꝫ electio celebrari. Nūquid poterunt pn̄tes ſtatim ad electiōem ꝓcedere: vel ante lapſum horum. x. dierum. Rn̄. glo. ꝙ non. naꝫ poſſet eſſe ꝙ abn̄tes audiētes de infirmitate pape: vel alia cā venire ce perant ante mortem. Ita ꝙ. jͣ. x. dies a morte erūt in loco. ¶ Item pone ꝙ aliqͥs cardinalis nō debito tem pore expectatus vult agere de ꝯtemptu vtꝝ poſſit Excōmunicatio. jͣ. Rn̄dit glo. ꝙ non. ſi electio fuit facta ab omnibꝰ alijs vel a duabꝰ ꝑtibꝰ: eo non ꝯputato. ¶ Quero. dicit̉ hic ꝙ pn̄tes teneant̉ expectare ab ſentes per. x. dies: quibꝰ elapſis omnes pn̄tes de bent ingredi ad electionem. qͥd ergo ſi iſti pn̄tes ec ſent pautiores ꝙͣ tercia ꝑs? Rn̄. glo. ꝙ pn̄t elige re. nam illud qd̓ dicit̉. ꝙ ſi electus a paucioribu ꝙͣ a duabꝰ ꝑtibꝰ cardinaliuꝫ gerit ſe ꝓ papa ꝙ ſit excōmunicatus. Intelligit̉ de duabus ꝑtibus ſ. pn̄tium. ¶ Quero quid ſi cardinalis ꝓpter infirmitatē no lens incluſus ſtare renunciet voci ſue. nunqͥd v leat renūciatio. Et nūqͥd rediens admittet̉. Rn̄. glo. ẜm Hoſt. cui hoc de facto ꝯtigit ꝙ penitens ⁊ rediens admittendus eſt. De his tn̄ que medio tꝑe facta ſunt ꝯqueri non pōt. ¶ Pone ꝙ abſens cardinalis poſt diem octar a die incluſure venit. Ita ꝙ cardinales incluſi: ti nō hēbant niſi vinū. panem ⁊ aquam. nunqͥd iſte ſuꝑueniens ſtatim ꝯpellet̉ ſuſciꝑe ipſoꝝ vitam? Rn̄. glo. ꝙ ſic. lꝫ non fuerit in culpa. qꝛ ſepe qͥs ſi ne cuipa punit̉ ex cā. ¶ Quid ſi papa morit̉ in mari vbi debent ꝯueni re cardinales? Rn̄. glo. ꝙ debent ꝯuenire in ciui tate per quam locus ille maris diſtinguit̉. puta vocat̉ mare piſanū: debent ꝯuenire piſis. Si aū non diſtinguit̉ ꝑ aliquam ciuitatem debent ꝯue nire in viciniori. ¶ Quid ſi electio pape fuit facta in loco int̓dicto Rn̄. glo. ꝙ nihilominꝰ valet. ¶ Quartuſdecimꝰ. cum qͥs mgr̄ vel ſcholaris tra ctat cum aliquo ciue bonon̄. de ꝯductione ho cij. irreqͥſitis inqͥlinis: niſi tempus ꝯductionis fu erit elapſum excōicati ſunt. exͣ de loca. ex reſcripto Et notat ibi Panor. ex illo tex. ꝙ vbi ꝯſtitutio po nalis edit̉ in fauorem vniꝰ. nō incidit ꝯͣfaciens in extra ne cle. penam. ſi ille de cuiꝰ fauore agit̉ ꝯſentit. Nota eti am ẜm Io. an. ꝙ hec ꝯſtitutio nō ꝯtinet iniqͥtatē qꝛ imaginandū eſt ꝙ erat certum tp̄us in medi locationis: qd̓ erat determinatū ẜm ꝯſuetudineꝫ ad int̓pellādū locatores vt bononie in medio au guſti. Mō an̄ illud tp̄us locatōis faciende: nō di co facte: non erat licitū int̓pellare poſt hoc tp̄s ſic ¶ Quero an hic ꝯſtitutio ſit in alijs ſcholaribꝰ ẜ uanda qͣꝫ bononie? Rn̄. Ho. dicit eſſe generaleꝫ. Nam qꝛ fauorabilis eſt. dicit eam extendendam. Sꝫ ꝯmunit̓ nō tenet̉ eiꝰ opinio: ſꝫ dicta ꝯſtitutio ⁊ excōicatio eſt localis. ⁊ hꝫ ſolum locū bononie. ⁊ eſt canon late ſnīe. ¶ Quero an hec ꝯſtitutio extendat̉ ad ſcriptores drē Quo a. Rn̄. d. an. ꝙ non. qꝛ iſta ꝯſtitutio eſt penalis. ⁊ iō nō dꝫ extendi: qꝛ eadem rōne extenderet̉ ad carta rios ⁊ raſores cartaꝝ. Idē panor. in. d. c. ex reſcri pto. vbi q̄rit: an pena oppoſita in vno ex correlati uis: extendat̉ ad reliquum? Rn̄. ꝙ aut non ꝑ oi eſt eadē rō in altero ex correlatiuis. ⁊ nō dꝫ extēdi vtꝫ ex notatꝭ in. c. ſuꝑ eo. de vſur. naꝫ pena appo nit̉ mutuanti ad vſuram: q̄ tn̄ non intelligit̉ repe tita in accipiente. qꝛ nō eſt eadem rō. Et hoc vo luit Bar. in. l. vlti. C. de int̓. vi. tol. Sic ergo di cendū in caſu noſtro. An locatores incidāt in ex

cōmunicationē: qꝛ tex. ſolū videt̉ dicere de cōdu cētibus. Et dico ꝙ nō. qꝛ nō eſt eadē ratio in loca tore que eſt in ꝯductore: qꝛ ſcholares debent inter ſe humaniꝰ tractare: ⁊ certāt de lucro captando. ⁊ qn̄qꝫ cōducunt ante tempꝰ hoſpitiū in odiū alte rius. Sed locator certat d̓ dāno vitando: qꝛ vult locare rem ſuā in tempore habili: nec facit in odiū alicuiꝰ: nec eſt ita ſtrictꝰ ſcholaribꝰ ſicut ſcholares inter ſe. Et ſic tolle opinionē illoꝝ qͥ voluerūt dice̓ iſtam penā ad locatores extendi ſicut fuit do. An. Aut eſt eadem ratio. puta frumentū nō extrahat̉ de ciuitate q̄ pena imponit̉ vendēti frumentū fo renſi. nūquid pena intelligat̉ repetita in emptore. Et eſt dubiū ſatis probabile. Et credit Panor. ꝙ extendetur diſpoſitio ſtatuti. ſed nō pena. Sicut in ſimili dicit Io. an. in. c. diſpendia. de ℟ptis li. vj. ꝙ ex idēptitate rationis debet extendi conſti tutio: ſed non pena conſtitutiōis. Sed Hoſti. di cit ꝙ locatores incidunt in excōmunicationē alio reſpectu: quia cōmunicant criminoſo in crimine damnato. vt in. c. ſi cōcubine. de ſen. excō. Sꝫ hoc dictum Hoſti. Panor. non approbat. nam com municans in ipſo actu per quem quis incurrit ex ſemaris di cōmunicationē: non inuoluit̉ excōmunicatione: quia adhuc alius nō eſt excōmunicatꝰ. Sꝫ opor quam ciuitate tet ꝙ prius actus perficiatur: ⁊ tunc cōmunicans illi in crimine damnato inuoluit̉ eadem excōmu vitlidtidleviumiū nicatōne. Dicit tamē ꝙ poteſt ſaluari dictū Ho. quādo locator peruenit ad actum locationis: vel contractus: quia excōmunicatio ibi infligitur ꝓ lecimꝰ cum qͥ ſolo cōtractu. Quintuſdecimus cum monachi. canonici re gulares. archidiaconi. decani. prepoſiti. plebani. cantores ⁊ alij clerici ꝑſonatum habentes: aut eti am quicunqꝫ p̄ſbyteri audiunt leges vel phiſicā. extra ne cle. vel mo. ſuper ſpecula. Nota ẜm Pe. de Paruſio in dicto. c. ſuper ſpecula. ꝙ triplex eſt prohibitio ꝑſonarum quo ad audiendum leges vel phiſicam. Quidam em̄ ꝓhibentur ratione ꝓ feſſionis. Quidam ratione ordinis. Quidam ra tione beneficij. Ꝙͣtum ad primos. ſcꝫ de ꝓfeſſis expreſſe vel tacite patet ꝙ non poſſunt exire clau ſtrum ad audiēdum vel legendum leges vel phi ſicam. vt in dicto. c. ſuper ſpecula. et. c. nō magno opere. ne clerici vel monachi. contrafaciens ſi nō redit infra dn̄os menſes ad clauſtrum excōmun catus eſt ip̄o iure Quo ad ſecūdos. ſcꝫ ratiōe ordi nis. ꝓhibentur audire leges ⁊ phiſicam ſacerdo tes tm̄. vt in. dicto. c. ſuper ſpecula. Conſtituti aūt in alijs ordinibus nō prohibētur huiuſmodi au dire. Quo ad tercios. ſcꝫ ratiōe beneficij prohibē tur audire huiuſmodi ſciētias cōſtituti in digni tate curata vel non curata: vt in dicto. c. ſuper ſpe cula. Si autē habeat eccleſiam parochialē et non eſt ſacerdos: nō ꝓhibetur audire huiuſmodi ſciē tias: niſi talis eccleſia ſub ſe habeat capellam vl̓ ca pellas: vt notatur in capitulo ſtatutū. ne cleri. vel mona. libro. vj. iūcta glo. ¶ Quid auteꝫ ſit perſonatus. Dic ꝙ eſt eccleſia ſtica dignitas: vt primicerius. qui preeſt diacono extra de offi. primic. ca. j. Theſaurarius. extra de Excōmunicatio. jͣ. Fo. LXXXIIII. cōce. pre. c. cum noſtris. Cancellarius. extra ne ec. bene. c. vnico. Precentor ⁊ ſuccentor. extra de ex. pre. inter dilectos. Magiſter ſcholaruꝫ. de ex. pre. quanto. Cuſtos. extra de offi. cuſto. c. j. Sacriſta. de offi. ſacri. c. pͥmo. Archipreſbyter. de offi. archi pre. ca. ſecūdo ⁊ tercio. Idem intelligit̉ in alijs ꝑ ſonatum habentibꝰ: qͥ ẜm diuerſas ꝯſuetudines eccleſiaꝝ in eis habent̉. ¶ Queritur quādo incipiāt currere iſti duo mē ſes? Rn̄. glo. in dicto. c. ſuper ſpecula. dicit ꝙ a tē pore publicationis huius cōſtitutionis. Et ſic ex quo iam diu erit publicata: aperte innuit ꝙ ho die ſtudentes in predictis ſcientijs: ipſo facto ſine expectatione alicuiꝰ temporis ſunt excōmunicati ⁊ penis alijs ibi contentis obnoxij. Alij v̓o dicūt ꝙ etiam hodie tempus duorum menſium habet locum: et illud curret ab exitu ipſius monaſterij. hac cauſaꝫ vt audiant has ſcientias interdictas. Et hoc quo ad religioſos. Quo v̓o ad ſeculares curret ab inceptione auditus. Et cum hac opini on tranſit Io. an. Idem do. car. et Pe. de anch. Tum vt euitetur iurium correctio: tum quia di. ca. ſuper ſpecula. venit ad declarationem et aug mētum pene di. capituli. non magno. diſpoſitio nes: vt excōmunicatio intelligat̉ inflicta ip̄o iure In alijs ergo remanet cōcilium turonenſe immu tatum. Non ergo incurritur excōmunicatio: niſi poſt lapſum duorum menſium etiaꝫ ſi certum ſit eos ad monaſterium redire non poſſe. ar. c. com miſſa. de elec. lib. vj. Hec Panor. in dicto. c. ſuper ſpecula. Duo ergo requirūtur ad hoc vt religioſi incurrant dictam excōmunicationem. Primū vt exierint clauſtrum ea intentione: vt dictas ſcien tias audiant vel legant. Secūdum ſi exierint ⁊ ad clauſtrum ſuum infra duorum menſium ſpaciuꝫ non redierint. ¶ Quid ergo ſi poſt exitum religioſus mutato ꝓpoſito vadat ad theologiam? Rn̄. Panor. vbi ſupra dicit Uincē. tenere. ꝙ non prodeſt: niſi pri mo huic cōſtitutioni ſatiſfaciat redeundo ad clau ſtrum: niſi abbas ſignificaret ei ꝙ iret ad theolo giam: quia tunc cenſetur reuerſus ad clauſtrum ff. de in ius voca. l. qͣꝫuis. ſicut purgatur vicium furti re apud furem remanēte: auctoritate domi ni. ff. de vſuca. ſi fur. Sed ſi poſtmodum abbatis mandato deſerto: iterum redit ad leges: incidit in dictam penam ip̄o facto ẜm eum. Sed panor. non placet primū dictum. Putat enim ꝙ licꝫ exi erit cauſa audiendi leges: exquo tamen mutato ꝓpoſito contulit ſe ad ſcientiā permiſſam: non in cidit in penam. licꝫ non redeat ad monaſterium. Mouetur quia ceſſat ratio hoc caſu ꝯſtitutionis de qua in dicto. c. nō magno. vbi dicitur hoc ſta tutuꝫ emanaſſe: ne viri ſpūales mūdanis rurſus actibꝰ inuoluantur. Que ratio prorſus ceſſat ſi ab his actionibꝰ mūdanis deſiſtāt. Et ad iſtum tex qͥ reqͥrit ꝙ redeat. jͣ. duos mēſes. Dico ꝙ habuit reſpectū ad effectū: qn̄.ſ. dedit operā ſciētie inter dicte vel ſtat in iſto ꝓpoſito. nam verba debēt in telligi cum effectu. ¶ Querit̉ an omnes pene ſtatute contra religi

oſos habeant locum in clericis ſecularibus ibi ꝓ hibitis? Glo. in dicto. c. ſuper. dicit ꝙ ſic. Idem Panor. dicens ꝙ hanc opinionē ſequūtur cōmu niter doc. ibi. ¶ Quero qͥd ſi religioſi non exeunt clauſtrū: ſed in clauſtro exiſtentes audiūt vel legunt dictas ſci entias ꝓhibitas? Rn̄. Panor. vbi sͣ. de mēte In nocē. dicit ꝙ tales nō ligant̉ penis ibi cōtentis ꝑ tex. in dicto. c. ſuꝑ. ⁊ in. c. nō magno. qui diſponūt ꝯtra exeuntes clauſtrū. Ideꝫ do. an. qꝛ pene ſunt odioſe. ergo reſtringēde. ergo nō debet habere lo cum in non exeūtibus: licꝫ tales legentes vel ſtu dentes in clauſtro male faciant. Nec obſtat ſi di catur eandē eſſe rōnem in non exeuntibus. Dico ꝙ hoc negari poteſt: cum magis delīquat religio ſus exeundo clauſtrū ex cauſa illicita: argu. xvj. q. j. c. placuit. Et ꝑ p̄dicta facilius decidunt̉ queſti ones ſequētes. ¶ Primo. qͥd ſi religioſus vadat ad principium amici incipiētis legere in legibus vel ph̓ica: cauſa honorandi amicū? Hoſt. dicit ꝙ non eſt ſuū hoc interp̄tari. Cū qͣꝫtum ad verba damnet̉ ibi lectio ⁊ auditus. tn̄ putat ꝙ papa rn̄deret talē ex mente non ligari. Sed panor. vbi sͣ. dicit: ꝙ etiā quo ad verba talis nō ligat̉. Nam tex. in dicto. c. ſuꝑ. ⁊ in c. nō magno. diſponūt de religioſis exeūtibus cā audiendi leges.ſ. vt principaliter in eis ſtudeant cauſa ꝓficiendi in eis.ſ. ſub p̄textu eccleſiaſtica ne gocia fidelius ꝑtractandi: ⁊ medicinaꝫ: occaſione languētiū fratrū que oīa ceſſant in. q. nr̄a. ¶ Secūdo querit̉ qͥd ſi ille qui incepit legere ha bet paucos ſcholares: ꝓpter qd̓ iſte religioſus vult eum cōtinue honorare? Hoſti. dicit ſe nō admit tere talē honorē. Sed panor. vbi sͣ. dicit: ꝙ hoc di ctū Hoſt. ſibi placeret: qn̄ iſte faceret in fraudē: ⁊ cū hoc exigerē: cōtinuationē duoꝝ mēſiū. Sꝫ vbi faceret ſine fraude. dico ſecus ꝑ predicta. Et ſatis videtur de mēte Hoſti. Fraus aūt poterit depre hendi ex cōiecturis. ¶ Tercio quero. nunquid ꝑſona eccleſiaſtica ibi ꝓhibita poſſit aliquibꝰ ſocijs priuatim in camera legere p̄dictas ſciētias? Ho. dicit ꝙ nō. ⁊ ꝙ talis nō euadet penas ibi poſitas: quia ſtudiū ꝓhibet̉ ⁊ lectio. Lex em̄ nō debet eē impoſita verbis: ſed rebus. Ut in. c. cōmiſſa. de elec. li. vj. Sed panor. vbi sͣ. dicit ꝙ aut legit in monaſterio ſuo: ⁊ nō in currit penas de quibꝰ ibi. Aut extra monaſteriū: ⁊ tūc pendet ab alia. q. An. c. Nō magno. habeat locum in legente ſeu docēte? Ho. videt̉ ſentire ꝙ ſic: et Io. an. in dicto. c. ſuꝑ. dicit ꝙ iſtis religioſis ꝓhibet̉ auditus: vt ibi. ⁊ lectio: vt in dicto. c. non magno. ⁊ ſtudiuꝫ vt in dicto. c. ſuꝑ. in v̓bo. verū. Sed panor. dicit ꝙ. d. c. non magno. nō loquitur de legētibus.i. docētibus: ſed de addiſcētibus. vn̄ ponitur ibi legere largo mō: qꝛ omnis qͥ ſtudet vt ꝓficiat legit. ꝓ quo facit ethymologia vocabuli. nā dicit̉ lectio a legendo. hoc aperte probat littera in dicto. c. non magno. Dicit̉ enim ibi ꝙ religioſi exibant ad audiendū leges ⁊ phiſicam ſub obten tu ⁊cͣ. ⁊ ſic vt poſſent ꝓficere: ⁊ edocti agerent pre dicta. Nec eſt verū ꝙ. d. c. ſuꝑ ſpecula. prohideat Excōmunicatio. auditum: ⁊ capitulū non magno. lectionem. quia dictū capitulū ſuper. venit ad declarandū. c. nor magno. nihil aūt inducit de nouo: niſi qͣtenꝰ ꝙ re ligioſi incurrant excōicationē ip̄o facto: ⁊ ꝙ dicta ꝯſtitutio extendit̉ ad habētes ꝑſonatū ⁊ ad p̄ſby teros. Eodē mō dico de ſtudio. Nā ponit̉ ibi ſtu diū ꝓ ip̄is ſtudentibꝰ.ſ. addiſcētibꝰ. nam ſtudere magis cōuenit addiſcētibꝰ qͣꝫ docentibus. quare concludit Panor. ꝙ. d. c. non magno. ⁊. d. c. ſuꝑ ſolum loquūtur in audientibus ſeu ſtudentibus addiſcēdo. Et iſti ſunt qui incurrunt penas pre dictas. Legentes autē. id eſt docentes non putat incurre̓ has penas: nec in p̄dictis videt̉ procede re ratio q̄ ē in addiſcentibus. nā addiſcens videt̉ motus malo zelo: vt ſcꝫ inuoluat̉ rurſus actioni bus mūdanis. Sed ille qui prius ſcientiam iſtam didicit: ⁊ eam docet nō facit vt inuoluatur actio nibus mūdanis. īmo cōmunicat alijs ſcientiā in ſe bonam: ⁊ neceſſariam ad regimen orbis vel p̄ ſuppoſito ꝙ peccet: non tamē tantū quātum ille ¶ deus qͥ de ẜ qui nūc incipit addiſcere. Et ꝑ hoc dicerem ꝙ pri uilegiatus: vt in his ſcientijs poſſit ſtudere vide tur priuilegiatꝰ ad id quod ſequitur ex ſtudio.ſi ad doctoratum aſſumendum ⁊ per conſequēs ad legendum: cum in doctoratu detur poteſtas legē di: vt notatur in clemētina ſecūda de magi. Ho tamen eſt magis dubitabile. ⁊ ante factum ꝯſule rem abſtinendū. hec Panor. Ultimo quero: quare facta ſit hec prohibitio: cū ſcientia canonica nō poſſit bene ſciri ſine legali Rn̄. Ho. ꝙ ſine principali ſtudio ⁊ auditu leguꝫ ꝓpter libros legales ſufficiens ſcientia haberi po teſt de materia legum in canonibꝰ cōtenta per ea que in libris canonicis apponūtur ⁊ qui dubitat querat. Nam hoc nō ꝓhibetur. ſcꝫ de dubijs cer tiorari. Etiā dicit Panor. ꝙ poterit ſtudere ꝑ ſtu dium camere ad hoc principaliter tamē non ordi natum: ſed ad finem melius intelligendi ſcientiā canonicā. Et ſic licitum eſt religioſis. ⁊ alijs ꝓhi bitis habere libros ſciētie ciuilis. ⁊ in eis in cam ra ſtudere ad finē melius intelligēdi canones: nō autem principaliter propter iſtam ciuilem ſciētia acquirendam. Nota etiam ꝙ iſtud quod inter dicitur clericis ſupra nomīatis ⁊cͣ. audire leges et phiſicam declarat̉ per. c. ſtatutum ne cle. vel mo. li. vj. non extendi ad eos qui obtinent parochia les eccleſias ratione huiuſmodi eccleſiarum niſi eedem eccleſie fuerint plebanie ſub ſe capellas ha bentes: in quibus conſtituant̉ clerici perpetui ne queūtes ab ipſis abſqꝫ cauſa rationabili amoueri vbi dicit glo. ꝙ ideo dicitur ratione eccleſiarum: quia ſi haberent diſpenſatiue: vel alio modo per ſonatum cum illis eccleſijs: bene tenerent̉ conſti tutioni: vel ſi eſſent p̄ſbyteri tenerētur non ratio ne eccleſie: ſed ordinis. Item quia dicit capellas: Idem videtur dicendum ⁊ tutius ſi vnam habe ret capellam. Nec obſtat quod dicitur in tex. ca pellas: quia non dicitur vbi fuerit plebania ha bens capellas ſed dicitur in plurali. plebanſe ſub ſe habentes capellas et pluralitatē capellaꝝ refert ad pluralitatē plebaniaꝝ.

¶ Sextuſdecimus ꝯͣ religioſos tacite vel exp̄ſſe ꝓfeſſos: ſi dimittūt hītū temerarie: vel ſi accedūt ad qͣuis ſtudia litterarū ſine licētia p̄latorū ſuorū: cn ꝯſilio ſui ꝯuentꝰ vl̓ maioris ꝑtis. extra ne cle. vl̓ mo. vt ꝑiculoſa. li. vj. Nota ẜm glo. ꝙ ē ſpāle ī re ligioſo apoſtata: qꝛ al̓s apoſtata nō eſt excōicatus ſed excōicandus. ¶ Quid ſi portat habitū ſꝫ abſcōſum. puta qꝛ co oꝑit habitū religionis hītu clericoꝝ ſeculariū. vel hmōi. Rn̄. glo. in cle. qm̄. de vi. ⁊ ho. cle. ꝙ ē apo ſtata ⁊ excōicatꝰ. Idē land̓. Et ſic nota quēlibꝫ re ligioſum obligatū ad habitū deferēdū extrinſecꝰ ⁊ ſuꝑ oēs alias veſtes: ſi velit euitare penā. d. c. vt piculoſa. niſi cā rōnabilis ſubſit. Idē pau. in dicta cle. qm̄. dicēs nūquid ſufficiat portare habitū ſub cappa vel tabarro? apparet ꝙ nō ꝑ dictū tex. īmo talis ē apoſtata ⁊ excōicatus. Et ita fuit determīa tū bononie. Idē tenet Frā. d̓ may. Sed panor. in c. deus qͥ. de vi. ⁊ ho. cle. ꝑ tex. illuꝫ iūcta glo. tenet oppoſitū. nā aliud ē ex toto dimittere hītu. et alid̓ ē ſuꝑius nō portare. Nā ꝑmittit̉ dimiſſio ī ſuꝑio ri: ⁊ tamen interiꝰ tenet̉ portare: vt ibi in glo. ergo pena. d. c. vt ꝑiculoſa. nō verificabit̉ in iſtis: quia aliud eſt dimittere oīno: ⁊ aliud in ſuꝑioribus tm̄ Nam cōſtitutio penalis nō dꝫ extendi ſaltem ad caſuꝫ nō habentē oīmodā rationē. vt no. Io. an. in regula odia. d̓ re. iur̄. li. vj. in mercu. hec panor. Prima tamē opinio videt̉ ꝯmunior ⁊ ſecurior. Et ideo ante factum ꝯſulenda. poſt factum v̓o poſſet teneri opinio Panor. ¶ Quero qn̄ dicat temere dimittere hītū? Rn̄. glo. ꝙ ex cā licꝫ habitum trāſformare ſi iuſta ſit. vt puta timor. zen. aūt dicit ꝙ rōnabilis cā dimitten di habitū vel trāſformādi arbitrio boni viri iudi cabit̉. Itē dicit ꝙ nō dicit̉ qͥs aſſumpſiſſe qd̓ ſta tim eſt dimiſſurꝰ. Unde ſi religioſus veſtem vir gatā vel ꝑtitā in momēto aſſumeret ſtatim eā di miſſurus. nō dicit̉ eā aſſumpſiſſe. ff. de diuor. l. di uortiū. vnd̓ dicit. zen. in dicta cle. qm̄. ꝙ ſi deferat non ꝯtinue hmoi veſtes partitas nec cauſa vſus ꝓprij: ſed ob feſtū ſocij qui militat vel doctorat̉ vel ixicti vxoratur. nō incidit in dictā penā qꝛ talia raro oc currunt et iura coaptant̉ his que ſepe fiunt. ff. de ltipe legi. l. ex his. Item ea q̄ cauſa feſti. iocarie fiūt: ob ligationē nō inducūt. ff. de ac. ⁊ ob. l. obligationū ſubſtantia. ¶ Sꝫ nūquid ī lectulo licet deferre habitū. Rn̄. Pe d̓an. ꝙ canon ſentit ꝙ ſic. xx. q. j. vidua. ⁊ di. xxiij. c. ſanctimonialis. vbi dicit̉ ꝙ eo habitu ſem per vti debent. ⁊ etiam habitus adeo eſt annexus oſſibus monachoꝝ ꝙ in quocūqꝫ loco ꝯſiſtentes ſiue in lecto quieſcētes. ꝯſtanter eo vti debēt. īmo glo. in. d. c. ſanctimonialis. addit etiā in lecto cum infirmitate. Sed nūquid ita amare ſit intelligenduꝫ iſtud verbū: vt prima facie ſonare videt̉? Io. an. in no uella dicit non puto ꝙ monachus dimittens ha bitum in cella ſua: vel dum balneum intrat: vel in occulto iacens ſine habitu: ligetur dicta ꝯſtitutōe al̓s pauci inuenirentur non ligati: ſed quādo ex hibet ſe conſpectibus hominū ſine habitu: in ha Excōmunicatio. jͣ. Fo. LXXXV. bitu laicali vel clericali: ſine iuſta cauſa: tunc ligat̉ tamen ex honeſtate deberet ſemper ſue religionis deferre habitum. non tamen videtur ꝙ incurrat excōmunicationē ẜm Arch. flo. in ſtando ſine eo ex aliqua cauſa rationabili. puta vt dormiēdo me lius quieſcat. vt induendo ſacras veſtes non ap pareat gibbus: vt querat pulices. vt ſe balneet: et vt aptius ſcindat aliquod lignum et huiuſmodi: quia ſic non videtur temerarie dimittere: tamen etiam in huiuſmodi eſſet cōuenientius nō dimit tere. Si autem aliquis dimittat habitum volens tranſire ad aliam religionem: vt ſic citius recipia tur etiam incideret in ſententiā. Dicit etiam Pe. de Pal. in. iiij. vt recitat idem Arch. florē. ꝙ qui iocoſa leuitate ad horam vt currat: vel lapidem proijciat deponat habitū non incidit in ſententiā quia non eſt veriſimile papam in his minutis tā tū laqueum poſuiſſe. hec Arch. flo. hoc tamē vlti mum eſt valde periculoſum. Et ideo reſpuendū. Quidam etiam dicunt ꝙ ad hoc: vt religioſus di mittens habitum incurrat excōmunicationem duo requirūtur. Primū ꝙ dimittat habitum in ſcholis vel alibi extra monaſteriū. Et ad hoc vi detur facere principiū dicti capituli. vt periculoſa ibi euagandi materia ſubtrahat̉. Secus ergo vbi dimitteret in monaſterio: nec extra egrederetur. Secūdum vt dimittat temere. id eſt ſine cauſa ra tionabili. Sed ꝑ dicta Io. an. ſupra ⁊ aliorū vide tur dicēdum ꝙ etiam dimittendo habitum ſine rationabili cauſa etiā in monaſterio eſt excōmu nicatus. Et hoc quādo ſe p̄ſentat cōſpectibus ſe cularium. Et ſic ante factum conſulēda eſt prima opinio. Sed poſt factū poteſt ſuſtentari alia opi nio. Nota etiā tex. in dicto. c. vt periculoſa. in v̓. queuis. ſcꝫ ſtudia. qui comp̄hendit etiā ſtudium theologie ſeu iuris canonici et huiuſmodi. Et ex hoc no. ꝙ religioſus egrediens monaſteriū ad au diendum ſcientias etiā non ꝓhibitas: vt theolo giam: ⁊ ius canonicū: ſi hoc facit ſine prelati ſui li centia ⁊ ſine conſilio conuentus vel maioris par tis excōmunicationem incurrit. Idem ſi cum li centia audit vel vadit: ſed habituꝫ non portat. et doctor qui ſcienter in huiuſmodi ꝑticipat talē do cendo vel retinendo in ſcholis. pari ſententia li gatur. Et glo. querit ſuꝑ v̓. dimiſſo. quid ſi nō di miſerit habitū. Uidet̉ ꝙ tunc non eſt excōicatus doctor: qꝛ hec pena nō eſt ampliāda. Dic ꝯtrariū: qꝛ cōicat in crimīe. Et ſic eadē ⁊ nō minori excōica tione ligat̉. extra de ſen. ex. ſi cōcubine. Et ab iſta excōicatiōe ordinariꝰ abſoluere pōt. Quid ſi monachus hꝫ domū iuxta ſcholas. et ſtando ī ea pōt audire lectionē. ⁊ doctor ſcit et le git. An ſit excōicatꝰ. Rn̄. glo. ꝙ nō. qꝛ non poſſet ꝓhibere qͥn ī domo ꝓpria moraret̉. ¶ Quid ſi talis monachus nō vult exire ſcholas an poſſit vi expelli. Glo. ſuꝑ v̓. retine̓. videt̉ īnue re ꝙ ſic. Nā dic̄ ꝙ officiū doctoris eſt ſcholarē de ſcholis expellere. Aliqͥbꝰ tn̄ videt̉ ꝙ nō: qꝛ etiam excōmunicatus gaudet priuilegio. vt eū ꝑcutiēs incidat ī excōicationē. Sed ꝓ prīa opinione facit tex. in. c. veniēs. de ſen. ex. vbi habet̉ ꝙ inijciens

manū in clericuꝫ: ſeu religioſum turbantē diuina officia: excōmunicatꝰ nō eſt: etiā ſi cōmotꝰ hoc fe cerit qꝛ ex iuſta cā hoc fecit. Et dicūt doct. ibidē ꝙ ille tex. intelligit̉ indiſtincte: qꝛ talis inijciens: ſiue habeat p̄lationē: ſiue nō excuſat̉ ab iniectiōe ma nuū ⁊ exquo turbat diuinū officiū in eccl̓ia: p̄t de ea expelli ſicut faciēs tumultū ī iudicio: vt eſt tex. bonꝰ in. c. in loco. v. q. iiij. Ita ꝑiformiter ē dicēdū de iſto religioſo qͥ turbat doctoreꝫ et ſcholares: ꝙ pōt licite expelli abſqꝫ metu excōicationis. Et pro hac opinionē eſt Directoria li. ij. Et dicit ꝙ ẜm ar chi. pōt expelli violēter de ſcholis. ar. d. c. veniens vbi monialis quedaꝫ q̄ turbabat officiū. expulſa fuit de eccl̓ia ſine metu tn̄ excōicatiōis. Quid ſi nō poteſt expelli? Rn̄. glo. ꝙ doctor debet exire ſcholas ſicut dicimꝰ qn̄ excōmunicatꝰ intrat eccleſiam. Nūquid aūt abbas volens exire ad q̄uis ſtu dia litterarū teneatur petere licentiā ſeu conſiliuꝫ cōuentus ſui mon aſterij. Et dimiſſis multis opi nionibꝰ maxime ꝑ illud relatiuū ſui: qd̓ ſequit̉ qd̓ videt̉ reſpicere īmediatū prelatū ip̄ius monaſte rij: ⁊ ſic nō ep̄m: pōt dici ꝙ qͣꝫuis abbas male fa ciat: ſi vadat p̄ter licentiā epiſcopi ad queuis ſtu dia litterarū: nō tn̄ videt̉ ligari hac pena cū ſit pe nalis. ⁊ reſtringi cōſueuit ẜm archi. Et qd̓ in fine dicit̉ de licentia ep̄i: videt̉ habere locum in mona ſterio nō exempto ab eius iuriſditione. Sed mo nachus ſen alius religioſus ſubditus non poteſt accedere ad queuis ſtudia litterarū niſi a ſuo pre lato cum cōſilio fratrū cōuentus vl̓ maioris ꝑtis eiuſdem: ſibi eundi ad ſtudia licentia primitus ſit cōceſſa. al̓s excōicatus eſt: vt in dicto. c. vt ꝑiculo ſa. Et tūc pōt omnia ſine quibꝰ in ſtudio cōmode eſſe nō poteſt. Et dicit archi. ꝙ ſi mutuū ꝯtraxit tenebitur monaſteriū niſi actum fuiſſet ꝙ aliūde ſumptus inueniret vt a ꝓpinquo vel amico. Sꝫ autē obligaret libros vel res alias ꝓ ſcholari: vel alio: nō valet obligatio: quia monachus ſeruꝰ eſt monaſterij. di. liiij. multos. Idē ſi fideiuſſerit pro aliquo qꝛ nō tenet̉. hec archi. ¶ Decimuſſeptimus. de eo qͥ ꝑticipat excōicato in crimīe ꝓpter qd̓ excōicatꝰ eſt dādo ei auxiliū. cō ſiliū vel fauorē. de ſentē. excō. nuꝑ. ⁊. ca. ſi cōcubi ne. Et no. ẜm Panor. in. d. c. nuꝑ. ꝙ hoc intelli git̉ qn̄ poſt excōicationē cōmunico ſibi in crimīe damnato: vtputa titiꝰ fuit excōicatus qꝛ tenebat vxorē alteriꝰ. Ego impēdo ſibi auxiliū. cōſiliū vel fauorē circa detentionē illiꝰ mulieris: tūc cōmu nico excōicato ī crimīe dānato: nec ſufficeret cōi care in illo actu ꝑ quē incurrit̉ excōicatio: ſꝫ opor tet ꝙ ille ꝑ pͥus inciderit ī excōicationē: vt notat̉ in. c. ꝯtingit. de ſen. excō. Poſſet tn̄ dici. ꝙ ex alio capite qͥs incurrat excōicationē iurꝭ: vt ſi ꝯſulo vl̓ auxiliū impēdo circa verberationē clerici. nā faci entē ⁊ ꝯſentiētē par pena ꝯſtringe dꝫ. vt in. c. mu lieres. de ſen. ex. Et p̄dicta faciūt ad. q. de qͣ in. d. c. cōtingit.ſ. de illo clerico qui ſubiecit ſe verberibꝰ An ſit excōmunicatꝰ exquo cōmunicat crimīoſo in crimīe ꝓpter qd̓ ille verberans fuit excōicatus. Panor. ibi dicit ꝙ hec q̄ſtio ſoluit̉ multifarie per Excōmunicatio. j Io. an. Primo ꝙ ille clericus poterat excuſari ta. tione cōſuetudinis. ⁊ ꝙ faciebat ratiōe ſatiſfacti onis: ⁊ non vt cōicaret in crimine. Secūdo ꝙ ad incurrendā illā excōicationē rōne ꝑticipij reqͥnt̉ ꝙ qͥs cōicet excōicato in crimīe: ſꝫ ante ꝑcuſſionē nō eſt adhuc ꝑcutiēs excōicatus. ergo non cōicat excōicato. qͣꝫqꝫ ergo mādans vel cooperans ante factū incurrat excōmunicationē ip̄o facto: vt ī di cto. c. mulieres. hoc tamē nō ꝯtingit ratiōe parti cipij ſed ligatur tanqͣꝫ principalis. Iſta tn̄ ſo. pōt impugnari ẜm Io. an. ⁊ bn̄ poſt primā ꝑcuſſionē ſi iterat ſecūda. Nā poſt primā incidit in excōica tionē gͦ in ſcd̓a ⁊ tercia cōicauit excōicato ī crimīe Sed forte qͥs diceret ꝙ talis nō incurrit excōica tionē: niſi habito reſpectu ad oēs excōicatiōes eo dē impetu inflictas. Et tūc diceremꝰ iſtū nō cōi care excōicato: niſi poſt factū cōpletū. Et pro hoc facit qd̓ notat Io. an. in regula delictū. de re. iur̄. in.vj. in mercū. vbi querit an tot excōicatiōes ꝑ cutiens incurrat: quot inferunt̉ verbera. ⁊ cōclu dit ꝙ nō: qꝛ habent̉ ꝓ vno facto exquo vno im petu inſerunt̉. Hoc etiā tenet Bar. in. l. nūqͣꝫ. ff de p̓ua. delic. vbi dicit ꝙ ſi ego vulneraui te ex ꝓ poſito: nolens plus facere: tn̄ ꝑ aliqd̓ dictū vel fa ctum a te ſuꝑuenit mihi impetꝰ et occidi te tene bor de vulnerato ⁊ occiſo: qꝛ nō eodē impetu: li incōtinēti. Et ecōtra ſi te vulneraui ⁊ ſum ꝑſecutꝰ te ꝑ plures horas: ⁊ finaliter occidi te: d̓ occiſo tn̄ tenebor: licꝫ ex interuallo qꝛ eodē impetu. vt. l. qd̓ ait.§. fi. ff. de adul. Dat̉ alia ſo. ad. q. noſtrā prin cipalē.ſ. ꝙ aliud eſt ꝑticipare excōicato in crimine ⁊ aliud ſubmittere ſe miſericordie alicuiꝰ: cū po ſit cogitare illū remiſſurū: cum qͥs debeat defacili parcere ꝓſtratis. Itē nota ꝙ do. an. de bu. ⁊ In nocē. vident̉ tenere. ꝙ in iſta ꝑticipatōne dando ꝯſiliū. auxiliū vel fauorē. nō diſtinguit̉ an al̓s eēt facturus: vel nō: qꝛ ẜm ꝙ dicit glo. in dicto. c. nu per. nō refert an de bono malū vel de malo peſſi mū quis efficiat. licꝫ glo. videat̉ tenere ꝯtrariū: cū qua ꝯcordat Ri. in. iiij. ¶ Quero an iſte cōicās directe excōicato ī crimis incidat ī ſnīaꝫ hoīs vl̓ iuris. Rn̄. glo. in. d. c. nup. vult ꝙ talit̓ cōicans excōicato ī crimīe incidat in ſnīaꝫ hoīs: ⁊ nō canoniſ. Et mouet̉ glo. qꝛ abſoli tio ab hac excōicatiōe nō p̄t fieri niſi ꝑ excōicato rē aūt ſuꝑiorē vt pꝫ ī tex. ibi. Sꝫ panor. ibi dicit ꝙ cōiter doc. tenēt oppoſitū. Et ꝙ iſta ſit ſnīa can nis ⁊ nō hoīs ꝓbat tex. ibi ī v̓. qͣꝫuis.n. ⁊ tūc. vult em̄ ꝙ ex ſolo ꝑticipio exͣ crime̓ ꝯͣhat̉ minor excōi catio. ⁊ ponit dictionē implicatiuā.ſ. etiā ꝑ quam bus mēſibus innuit ꝙ etiā ī p̄cedēti caſu ꝯͣhat̉ excōicatio iuris ⁊ nō homīs. Et ſic ſi excōicatio minor ꝯͣhit̉ a iure fortiꝰ excōicatio maior. Et ſic habes caſum. ꝙ ex cōicatus ſnīa canonis nō p̄t abſolui ab ep̄o. ſꝫ dꝫ abſolui ab excōicatore vel a ſuꝑiore. Et hoc eẜm panor. ibi. qꝛ papa reſeruauit abſolutionē ip̄i ex cōicatori. qꝛ iſte cōicans in crimīe videtur directe deliqͥſſe in ꝑſonā excōicatoris. ¶ Decimū loctauꝰ. ꝯͣ obſeruātes vel faciētes ob ſeruari ſtatuta vel ꝯſuetudines ꝯͣ eccleſiaſticā lib tatē. ⁊ ſcriptores eoꝝ et officiales iudicātes ẜm ei

extra de ſen. ex. nouerit. Nota ẜm Panor. ibi ꝙ qͥnqꝫ ſunt ſpēs ꝑſonaꝝ que ip̄o iure incurrunt ex ꝯmunicationē in dicto caſu. Prima qͥ fecerint ſer uari ſtatuta vel cōſuetudines ꝯͣ eccleſiaſticā liber tatem. Scd̓a ſtatutarij ⁊ ſcriptores ſtatutoꝝ ꝯtra eccleſiaſticā libertatē. Tercia ptātes: cōſules et re ctores ⁊ cōſiliarij locoꝝ. vbi hec ſtatuta edita fuer̄t Quarta qͥcunqꝫ iudicat ẜm dicta ſtatuta. Quinta qͥ iudicata redigūt in publicā formā. Scd̓o infert Panor. ex dicto tex. ibi fecerint amoueri. ꝙ p̄dicti non euitant excōicationē. licet in fine ſtatutoꝝ po natur ſtatutum: ꝙ ſiqua ſint ſtatuta edita ꝯeccle ſiaſticam libertatē habeant̉ pro non ſcriptis. ſicut cōmuniter ſolet fieri. ꝑ hoc em̄ non eſt ſatiſfactum dicte cōſtitutōi. Exigit̉ em̄ ꝙ hec ſtatuta deleant̉ de libris. Et ita notat Bar. in autētica. caſſa. C. de itti ſa. ſan. ec. ¶ Sed quero que ſtatuta dicant̉ cōtra eccleſiaſti cam libertatē? Rn̄. panor. vbi ſupra de mente In runt. hocerātmnet. Parip no. cōcludit ꝙ ſunt illa q̄ veniunt ꝯͣ pͥuilegia con ceſſa eccleſie vniuerſali vel a deo vel a papa vel im elt. vbidicit. peratore. Secus ſi priuilegiuꝫ eſſet cōceſſum eccle ne ꝑticulari. ⁊ cum hac cōcluſione trāſeunt cōiter ſuꝑuenit mihi doc. Et a deo quidem cōceſſa ſunt multa. vt illur qd̓cunqꝫ ligaueris ⁊cͣ. Et hoc ꝙͣtum ad ꝑſonā pa pe extendit̉ ad interp̄tationē omnium dubioꝝ. exͣ qui fi. ſint le. ꝑ venerabilē. Itē ꝙ decime ⁊ pͥmicie ad clericos ſpectant. xvj. q. j. reuertimini. Item ꝙ eccleſia ſolas res eccleſiaſticas adminiſtrat. xcvj diſ. ſi imperator. Itē ꝙ de ſpūalibus ius condere ⁊ iudicare poteſt. A papa pͥuilegia cōceſſa ſunt. v qui inijcit manū violentā ī clericū ſit excōmunica tus. Itē ꝙ in legatis ad pias cauſas ſufficiāt duo teſtes. extra de teſta. relatū. Et multa alia pͥuilegia ⁊cͣ. Itē ab imperatoribꝰ multa ſunt cōceſſa ſparſa in iure ciuili vt de īmu. eccleſiarum ⁊ hmōi. Adde etiā p̄dictis qd̓ notat Bar. in. d. autē. caſſa. ꝙ vbi cunqꝫ ꝑ ſtatuta clerici efficiunt̉ timidiores. ⁊ laici audaciores ad nocendū. dr̄ fieri cōtra libertatē ec Iidtut ſe excōicato ī crin cleſiaſticā. Exemplū. Eſt ſtatutū laicoꝝ ꝙ qͥcunqꝫ interfecerit laicū. puniat̉ grauit̓. Interficiens v̓o clericū puniat̉ in x. flore. vel alia mitiori pena. Di cit etiam Bar. ibi. ꝙ hoc ſtatutuꝫ nō eſt contra li ixitii bertateꝫ eccleſiaſticā. videlicet ꝙ idem ius reddat̉ clericis in foro ſeculari. quod redditur laicis in fo iē vt pꝫ ī tex. 1 ro eccleſiaſtico. Ratio eſt. quia nulla iniuria ſit cle tū. Et ꝙ iſtaſitſnit ricis. ſi redigantur ad diſpoſitionem iuris com munis. ¶ Quero. quia in. d. c. nouerit. fit mētio de duo bus mēſibus. An hodie expectetur lapſus ipſori duoꝝ menſiū. Panor. vbi sͣ. de mente glo. ꝯcludi ꝙ nō. ⁊ dicit. ꝙ ſtatutarij ⁊ alij de quibꝰ ī tex. ſunt excōmunicati ipſo facto. ſꝫ ſucceſſores eoꝝ nō ſunt excōicati. niſi ꝙͣprimū ſciuerint. fecerint dicta ſta tuta deleri de libris. debet tamē eis dari aliquod tēpus. quia nō incontinenti poſt ſcientiā tenētur currere ¶ Sed qͥd ſi ſciuerint p̄dicta ſtatuta. ⁊ ignoraue rint eſſe ꝯͣ eccleſiaſticā libertatē. Rn̄. Inno. dicit. ꝙ nō incidūt cū excōicatio nō liget niſi cōtumacē. xj. q. iij. certū. Sed Io. de lig. putat eos nō audien in emn̄aꝫ Sij. ecte l̓ indir. ech xo ꝙ bsͣ d. zā5ºa l.b. 2 ¶ A Excōicatio. j. Fo. LXXXVI. dos: qꝛ eſt ignorantia iuris. que nō excuſat de re. iuris. li. vj. ignorantia. ¶ Quero quando dicant̉ negligentes in delendo vel in faciendo non obſeruari. Reſpondit aſten̄. ꝙ exqͦ certificati ſunt cū obedire negligunt ligant̉ qd̓ referri pōt ad arbitriū boni viri. Quid ſi certificat̉ de nocte vel in die feſto quando generale concilium nō poteſt fieri: vel certificatur dū eſt infirmus. Rn̄. ꝙ hoc ad arbitriū boni viri relinquet̉. ¶ Quid ſi conſiliarius dedit conſiliū contrarium vt non ederetur ſtatutum. An ſit excōmunicatꝰ. Quidā dicunt ꝙ ſic. quia debet potius dimitteri dignitatē. niſi deſtruat ſtatuta ſi habet poteſtateꝫ deſtruendi. vt in. c. aduerſus. de immu. ec. Secus ſi nō haberet. quia tunc nō ipſe. ſꝫ ſtatuto cōſentiē tes illaqueant̉. ¶ Quero. an per ſtatutū factum ꝑ aliquos princi pales de vniuerſitate: ligetur vniuerſitas pena ex cōmunicationis. Reſpondit Aſten̄. ꝙ ſic. ſi tota vniuerſitas cōſenſit vel maior pars vel factum ra tum habuit. vel ſi monita non emendat. vel facit emendari. Nota etiam ẜm Aſten̄. ꝙ etiā impera tores ⁊ reges ligantur dicta conſtitutione ſi talia fecerint. Et ſimiliter omnes alij in quacūqꝫ digni tate conſtituti. Nota etiaꝫ ẜm quoſdaꝫ ꝙ ſi aliqui ſtatuunt: ꝙ nullus offerat niſi in magnis feſtiui tatibus. niſi tm̄: vel ꝙ ſuper mortuū non ſit niſi ta lis pannus vel tot cerei: ꝙ hoc eſt contra libertatē Addicio pͥdrā po eccleſiaſticam. ¶ Decimuſnonus. de quadā excōmunicatione. ſahilligi vvla qd̓ fale fater?od A Ai. ī4 que habetur in. c. quoniā. de of. or. vbi ꝓhibetur ꝙ in eadē ciuitate ſint plures epiſcopi. Sed ſi ꝓpt̓ oꝝ Qecub̓ ſi c. 2º. pe bo) ꝑoblic adA diuerſitatē habitantium proprius epiſcopus non Sa yopab̓ I 5. prſa poſſet omnibus deſeruire. poteſt ⁊ debet quo ad hoc alium epiſcodum ſibi vicarium conſtituere. q. q vil̓ toricl̓ n. forte grecū qui valeat grecis ibi habitantibꝰ mini v 2 R62. G. V ſtrare: qui vicarius debet per omnia eſſe obediēs ⁊pa2. ẜ a EciAI. ⁊ ſubiectus principali epiſcopo. Et ſubdit̉. vnde ſi Kri. vl̓ fic3. 250ꝝ quis aliter ſe ingeſſerit. excōmunicatōnis ſe noue alore ſxllo2 ſt rit mucrone ꝑcuſſum. dicit glo. ⁊ ſic eſt canon late jſtbi cōuirinq yali ſententie. de.ſꝑctela 4 ſni ¶ Uiceſimus. contra clericos habentes officium forte duplo pa̓ꝑc̓oꝝ. y o. ⁊ i FNl̓. vol pa prepoſiti ſecularis: ſi moniti nō deſiſtunt. vt in. c. clericis: ne cle. vel mo. Et ẜm glo. ibi eſt canon late 4S rō ſili. ripiS vta.. 4 a tōſtitu ſententie poſt monitionem. Et nota. ẜm Panor. ibi ꝑ tex. illum ꝙ clericus non poteſt tenere vices 44ν64. 4MD de bāb obilibꝰ pota̓t principis in iuriſditione ſeculari exercenda. lꝫ non diſponiꝰ ad yiao rauſa infligat penā mortis vel membroꝝ detruncatio di. Pria xx.. ⁊M. nem. Quod intellige quādo hoc vult facere tanq̄ y Alinqr. officialis principis ſecularis. Secus ſi iuriſditio tē qͣꝫ. b45 A tal̓ iōſtit poralis eſſet dignitati ſue annexa. quia tūc poteſt o9 SVIlita prm per ſe exercere. dūmodo non inferat penā mortis Aſtic&. qA vidbar vel membroꝝ detruncationē. Idem dic ſi dictam..21. lib. 2ηC Se iuriſditionem habet iure proprio. puta. ratōne pa nandi y FalijS trimonij. qd̓ videt̉ ꝓcedere etiā in p̄lato religioſo yiv cꝭ Saj toli vt in. c. dilectus. de offi. or. ⁊. c. auditis. de p̄ſcrip. ⁊ Ytal̓ toſtiturio ME rōi lita Kerūniſti cā c. inter dilectos. de fi. inſtru. ¶ Quero. quia tex. loquitur de cōſtitutis in ſacris N10 S1 2e n. n P012. iō.xhibitio ⁊ od ī Quid de ꝯſtitutis in minoribꝰ. Inno. dicit. ꝙ idē cōe. ꝓlj. b qey Hoſtien. tamen dicit ꝙ his qui ſunt in ſacris m qnRl.j dea. 6 S. d cvſtittio augyl uormoꝫd. bFli T yerio. ſit&ta ꝓ hibo tſta̓ A. At bi Oqͥs xk ꝓ l.bͦ. 1 ali.naꝰ ꝯK. Mv.. gte ſy. ſa ꝓ8. 4. q. A4s j. tvicaro. al. 6Srij. P.l̓ SQ.. rō. l.dix ſtan. 98 x. y iſR l̓ hoſpital̓ ſū exp̄ſſa lictia diꝝ ſtl̓a. Et ꝙyxell) nota̓ l̓.ſa4S totē.

Excōmunicatio. j. gis imminet ꝑiculuꝫ. qꝛ nec ꝯͣhere poſſunt. ⁊ ſunt irregulares. Et hoc placet panor. ꝙ habeat locum in minoribꝰ pͥma ꝑs. c. q̄ in ſumma vult ꝙ clericꝭꝰ iudiciū ſanguinis exercens: ab officio ⁊ beneficio deponat̉. quia ꝑ impoſitionē illaꝝ penaꝝ incurrit irregularitatē. Qua rōne debet deponi ita conſti tutus in minoribꝰ ſicut in maioribꝰ. vt nota. in. c. cum nō ab homine. de iudi. Et ad. d. c. clericis. dic ꝙ verbū. ſacris. ſumit̉ large. nā omnes ordines ec cleſiaſtici ſunt ſacri. Sed circa ſcd̓am partē capitu li. que in ſumma vult ꝙ excōicatus ē ſacerdos ha bens officiū p̄poſiti ſecularis. ſi monitus nō deſi ſtat. poteſt dubitari qͣliter ſumat̉ illud verbum. ſa cerdos. Hoſtiē. exponit multū large. exponit em̄ actus vel fiendus.i. clericus. de cohabi. cle. c. ij. Et cū hac expoſitione tranſeunt doct. cōmunit̓. Sed panor. putat ꝙ reſpectu clericoꝝ in minoribꝰ con ſtitutoꝝ qͥ ſunt ſine aliquo beneficio nō hꝫ locum ꝓ hoc facit qꝛ verbuꝫ ſacerdos. nō poteſt ad iſtos cōgrue adaptari. Sed arbitrat̉ tex. intelligenduꝫ in cōſtitutis in ſacris. qͥ largo mō pn̄t appellari ſa cerdotes. vt in. d. c. ij. Et licet hec ꝯſtitutio videat̉ penalis. ⁊ ſic reſtringēda tn̄ habito reſpectu quia excōicatio nō infligit̉ ipſo facto: ſecus videt̉ dicen dum. Ex p̄dictis infert panor. ꝙ p̄lati poſſunt eē conſiliarij pͥncipis ſecularis. licet nō debeant eſſe officiales iuſticie exercēde. Nota vltimo ꝓ decla ratione huiꝰ verbi ſubiaceat. ẜm Panor. vbi sͣ. ꝙ qn̄qꝫ pena imponit̉ ꝑ verba futuri tꝑis denotan tia executōnē actus. ⁊ pena intelligit̉ impoſita ip̄o facto. Et in hoc caſu intellige. d. c. clericꝭ. ⁊. c. ſi qͣs. xvij. q. iiij. cū ſy. Nam verbū ſubiaceat. nō videt̉ ex ſua ſignificatione exigere miniſteriū alicuiꝰ: cū denotet̉ executionē ſicut hoc verbū ſit. vnde ſi di catur: ſit excōicatus. Intelligit̉ ipſo iure. vt notat glo. in. c. qͥcunqꝫ. de here. li. vj. Aut pena imponit̉ ꝑ verba futuri tꝑis denotantia actus exercitium. ſeu facti miniſteriū. Et tunc venit imponēda per ſententiā iudicis. Et hoc caſu ꝓcedit theorica cō munis. de qua vide in. c. ſi diligenti. de fo. compe vbi dicit̉. ꝙ qn̄qꝫ lex ꝓmulgat̉ per verbuꝫ p̄teriti tꝑis. ⁊ regulariter eſt late ſentētie. de elec. cupiētes §. ceteꝝ in. vj. ⁊ in glo. in v̓. ſuſpenſos. Qn̄qꝫ v̓ba non ꝓferunt̉ in p̄teritū. Et tunc ſi ſunt verba de claratoria. ē canon late ſentētie. vt ſi dicat. decerni mus viribꝰ non carere. ꝓ hoc tex. cū glo. in. c. no uit. de his que fi. a pre. Si v̓o ſunt verba diſpoſiti ua. tunc ſi ſonant in futuꝝ ⁊ reſpiciunt actu iudi cis: vt priuet̉. excōmunicet̉. puniat̉. cauſam ꝑdat. ⁊ ſimilia. ⁊ in dubio eſt ferenda ſentētia. niſi adda tur verbū. ꝑ qd̓ appareat ꝙ ſit late ſentētie: vt ip̄o facto vel eoipſo. Idē dicendū de verbo omnino. nam intelligitur ipſo facto. Glo. eſt notabilis ẜm Bal. in. l. j.§. ſi pecunia. ff. depo. Idem de verbo. modis omnibꝰ.i. ipſo iure ꝑ glo. ſingularē in autē. defunc. ſeu fu.§. ſancimus. in v̓. modis omnibus Item licet verbū p̄ſentis tꝑis vel futuri nō intelli gatur ipſo iure. Tamē ſi diceret̉ tale quid caſſent et irritent. Intelligitur ipſo iure ẜm Bal. in ti. de pa. conſtan. c. j. coll̓. ix. Idē Ludo. ro. in ſuis ſingu laribus. Idem videtur dicendum de iſto verbo. mox. vt intelligat̉ ipſo iure per glo. in autētica. de inceſ. nup. ¶ Uiceſimuſprimus contra ſpoliantes romipe tas aut alios xp̄ianos ꝓ negociatione vel alijs ho neſtis negocijs nauigio vectos aut capere aut re bus ſuis ſpoliare p̄ſumunt. Illi etiā qui xp̄ianos naufragiū patientes ſpoliant rebus ſuis: niſi abla ta reddiderint excōmunicationi ſe nouerint ſub iacere. extra de rap. c. excommunicationi. Et nota ẜm Panor. ibi de mente Io. an̄. ꝙ primus caſus huius capituli eſt canon ferende ſentētie: except pirratis qui per ꝓceſſum annualem ſunt excom municati excōmunicatione papali. Secundꝰ vo caſus. d. c. eſt canon late ſententie. Ita tamen ꝙ p̄ cedat admonitio. vt dicit glo. ibi. Et ſic prima ps intelligi poteſt de quoqꝫ nauigio. Idem Ioh̓. de lig. Et videtur cōmunis opinio ꝙͣuis Hoſtiē. re ſtringat ad maritimū. Nota tamen ꝙ ſpoliantes romipetas vel euntes ad curiā vel redeuntes pro cauſis agendis in curia. ſunt excōmunicati excō municatione papali per ꝓceſſum curie. Et nota. Panor. in. d. c. excommunicationi. vbi ex glo. vlti ma iuncto tex. dicit ꝙ vbi pena apponit̉ negatius Ipſo iure pena non intelligit̉ inflicta: niſi p̄cedat admonitio vel ſaltē mora in nō faciendo. Et ho idem tenet Io. an.ſ. admonitionē eſſe neceſſariā. licet glo. ibi in hoc nō firmet pedes. tamen ꝓ dicta opinione facit theorica Inno. in. c. extirpande.§. iittititi qui v̓o. de p̄ben. que ſolet multū allegari. ꝙ vbi pe na ponit̉ negatiue ſine appoſitione temporis ad hoc vt cōmittatur pena. requirit̉ admonitio p̄ce dens. Exemplū. dicit lex. Quicunqꝫ nō fecerit re ſidentiam ſit excōmunicatꝰ. hic requirit̉ admoni tio ẜm eum. quia nobis eſt occultum: an fecerit re ſidentiam ⁊ an̄ habuerit iuſtā cauſam nō reſidēdi Sed per admonitōnē conuincit̉. Secus quando pena ponitur affirmatiue. vtputa. Quicunqꝫ tali hora intrauerit eccleſiam ſit excōmunicatus. nam non requirit̉ admonitio ẜm eum. quia licet nega ta lateant: facta tamē patent. Et valet multuꝫ iſta theorica ꝓ intellectu ſtatutoꝝ. Sed panor. dicit ſe nō ſecutū fuiſſe ſimpliciter iſtā theoricā in repeti tione illius.§. qui v̓o. Sed dicit ſe ibi cōcluſiſſec quo ad deum pena eſt commiſſa. Ipſo facto ꝙ eſt in mora. Nam quo ad deū ceſſat ratio Inno. qͥa deo nihil latet. Et quicqͥd eſt certū nature eſt cer tum legi. ſed quo ad eccleſiā militantem poſſet iſta theorica ꝓcedere. Et hoc caſu requirit̉ admonitio Et ſic pōt iſta glo. reduci ad concordiā vt admoni tio ſit neceſſaria quo ad hoīes. ſꝫ ſola mora ſufficit quo ad deum. Uiceſimuſſecundus contra eos qͥ ledunt ve grauant aliquā perſonaꝫ eccleſiaſticam in ſe vel in ſuis: ſeu bonis ꝑ ſe vel ꝑ alios. eo ꝙ noluerint eli gere eos ꝓ quibꝰ rogabant̉. vt in. c. ſciant cuncti. de elec. li. vj. ¶ Sed nunqͥd huiuſmodi conſtitutio habeat lo cum in p̄ſentante patronū? Rn̄. glo. in. d. c. ſciant dicit ꝙ ſi patronus eſt clericus vel ꝑſona eccleſia ſtica: locū habebit dicta cōſtitutio. Si autē patro nus eſt laicus: locū non habebit pena: cū conſtitu

rio dicat clericos vel eccleſiaſticas ꝑſonas. Et glo in v̓. eccleſiaſticas dicit. vt ſunt cōuerſi: templarij vel hoſpitalarij. qͥ licet nō ſint clerici: ſunt tn̄ eccle ſiaſtice ꝑſone. xvij. q. iiij. quiſquis. ¶ Viceſimuſtercius cōtra vſurpantes ſibi de no uo iura vacantiū eccleſiaꝝ ac eaꝝ bona. vt in. c. ge nerali. de elec. li. vj. ¶ Quero qn̄ qͥs dicat̉ de nouo vſurpare. Rn̄dit glo. ibi de nouo.ſ. a. xl. annis citra. Quero an occupans iſta bona vacantia: ſit ex cōmunicatus ipſo facto. Rn̄dit panor. in. c. con queſtus. de fo. compe. poſt Io. an. ꝙ ad hoc vt qͥs incurrat iſtaꝫ excōicationē duo reqͥrunt̉. videlicet vt occupet cuſtodiā ſeu guardiam. ſcd̓o ꝙ virtute illius bona locoꝝ vacantiū occupet. altero defici ente locū habent iura antiqͣ. de fo. compe. cum ſit ⁊. d. c. conqueſtus. Et hec opinio eſt cōmunis. licꝫ aliqui contra. ¶ Uiceſimuſquartus cōtra electores ⁊ electos ad regimen vrbis rome. ꝯtra. c. fundamēta. de elec. li. vj. Et ibi ponit̉ ratio qͣre fuit facta iſta ꝯſtitutio et excōicatio.ſ. ꝙ nullus notabilis p̄eminentie pote ſtatis. ⁊ dignitatꝭ eligat̉ in ſenatorē.ſ. ne cū ſua po tentia poſſit ſibi dictā vrbē vſurpare ⁊ ſubiugare eccleſiā ⁊ romanū pontificē ſicut fecit Conradinꝰ: in hoc nō fir qͥ de venenoſa radice Federici quondā romani im peratoris exijt. Scd̓o ſtatuit̉ ibi. ꝙ nullus inferio ris dignitatis a p̄dictis eligatur vltra annū in ſe xiitiit̓ natore. ne habeat cauſam acquirendi in ea poten tiam et principatū: qua poſtea ſibi velit eius ſubin gare dominiū. Diceſimuſquintus cōtra impedientes viſita tionē monialiū fiendā ꝑ ſuos ſuꝑiores: poſt moni tionē. vt in cle. attendētes. de ſta. mo. Nota ꝙ or dinarij debent viſitare monaſteria exempta et nō exempta. ⁊ illa q̄ non recognoſcunt ſuperiorē: niſi papā. Monaſteria v̓o exempta q̄ ſcꝫ ſunt ordinū exmptoꝝ. vt camaldulen̄. ciſtercien̄. mendicantiū ⁊ hmōi habent viſitare p̄lati eoꝝ. Et nota ar. per d. cle. ꝙ vbi papa vult ordinarios habere iuriſdi tionem in exemptos. exprimit ꝙ hoc faciāt aucto apoſtolica. ¶ An autē ordinarij poſſint hanc viſitationē alte ri delegare. Car. dicit ꝙ ſic. ꝑ glo. notabilem in. c. in quo ad de fi. de of. or. ⁊ per. c. fi. de offi. del̓.§. his autē. a ꝯͣrio: quia ibi ꝓhibet̉ delegare is cui cōmittit̉ ꝙ ꝑſona liter viſitet. ¶ Quid ſi monaſterium ſubeſt abbatiſſe maioris monaſterij. Glo. cōcludit ꝙ ordinarius nō viſita bit. ſꝫ abbatiſſa. Et ſi illa nō poteſt exire. ꝑ aliū po terit viſitare. ¶ Quid de monaſterijs ſubiectis ſedi apoſtolice: que conſueuerūt ꝑ viſitatores capituloꝝ ꝓuincia lium ſingulis annis viſitari. ſicut monaſteriū mo nialium brachien̄. Dic ẜm Landul. ꝙ ꝑ ordinariū quia hec ſpālis ꝓuiſio viciat generalem. ¶ Querit̉ in eo qd̓ tex. dicit viſitationē fiendā ſin gulis annis. An ſufficiat ꝙ fiat in fine primi anni ⁊ in pͥncipio ſcd̓i. Dic per nota. in. c. in ſingulis. de ſta. mo. ꝙ nō. qꝛ ſic poſſet differri in caſu dicti capi tuli in ſingulis. vſqꝫ ad ſex annos in p̄iudiciū mo Excōicatio. j. Fo. LXXXVII. naſterij. Nec ſatiſfaceret iuri volēti ꝙ fieret de tri ennio in trienniū. Idē Ste. quia viſitatio fit ꝓpter cōmiſſa corrigenda. nō ꝓpter cōmittēda. Si ergo pͥma fuit ſufficiens. ſcd̓a nō habebit qͥd corrigat. Itē ſi in fine pͥmi anni ⁊ in pͥncipio ſcd̓i hoc fieret nō eſſet annus int̓ primā ⁊ ſecundā. ſꝫ biennium. Unde dr̄ ꝙ debeat eqͣliter diſtare. ar. de conſan. ⁊ affi. qd̓ dilectio. ⁊ ibi idē tenet panor. Exēplifican do de quodā ſtatuto padue. vt in ſingulis. qͣtuor menſibꝰ fieret cōſiliū ſuꝑ male ablatis. Fuit factuꝫ conſiliū in fine qͣtuor menſiū. querebat̉. nunquid in decima die ſequētis tꝑis. qͣtuor menſiuꝫ. poſſit fieri aliud conſiliū. Rn̄detur ꝙ nō. ne cōtingeret differri conſiliū ꝑ octo mēſes cōtra cōſuetudinem loci. Idē habet̉ in cle. ne in agro. eo. ti. ꝙ ſingulis menſibꝰ debent monachi cōmunicare. Nota etiā ẜm glo. ꝙ iſta viſitatio ex cauſa iterari poteſt etiaꝫ in exemptis. ¶ An autē iſte menſis habeat. xxx. aut. xxxj. dies? Dic ꝙ fieri debet cōputatio ẜm ꝙ mēſes occurrūt De hoc vide ſupra. Diſpenſatio. in fi. Et nota in verbo. impedire. ꝙ neceſſe eſt impedimentū p̄ce dere ⁊ admonitionē ſequi ad hoc. vt ſit locus pe ne dicte cle. attendētes. Hoc dico. quia qn̄qꝫ p̄la ti ſcribunt monialibꝰ ꝙ parent ſe certa die ad reci piendā viſitationē eoꝝ ⁊ in eiſdē lr̄is faciunt men tionē ꝙ nullus impediat. Talis em̄ monitio fieri debet vt deſiſtant ab illato impedimēto. vt locus ſit dicte pene. ꝓ hoc etiā facit qd̓ nota. in. c. in au dientia. de ſen. ex. vbi tex. dicit. ꝙ clericꝰ deponēs habitū ⁊ conſurā. ſi monitus ⁊cͣ. quia monitio p̄ ſupponit depoſitōnē habitus. ergo ſi fiat ante: nō eſt locus pene. ¶ Sed nunqͥd ſi illato impedimēto fiat monitio nominatim: an v̓o ſufficiat generalis. Dici poteſt ꝙ ſufficit generalis. Nā vbi iura volunt fieri ſpe cialem monitionē expͥmunt vt in cle. j. de vi. ⁊ ho. cle. ⁊ in. c. ꝯſtitutionē. de ſen. ex. li. vj. Et optime fa cit qd̓ nota. ꝑ Car. in. d. cle. attendētes. vbi tradit hanc theoricā. ꝙ qn̄ iura reqͥrunt monitionē ⁊ nō fit exp̄ſſa mentio ꝙ fiat nominatim. ſufficit gene ralis. Et talis monitio debet fieri ꝑ viſitantē. Sin gularis autem perſone vel alterius non ſufficeret Et ſufficit vnica ex quo loquitur in ſingulari. Et hec nota. ¶ Sed querit̉ de quotidiana. q. Pone ep̄us ſta tuit ꝙ ingrediens monaſteria dyoceſis ſue ſit ex cōmunicatus. intrat quis monaſteriū monialiuꝫ exemptaꝝ. An incidat talis in excōmunicationeꝫ vigore dicti ſtatuti. Archi. ⁊ ffederi. dicunt ꝙ ſic. Sed Io. de lig. dicit ꝙ non. Idem Io. an. ⁊ Cal. qui omnes diſputando. dicunt ꝙ ſubditus delin quens intra dyoceſim. ſꝫ in loco exempto nō liga tur ſtatuto epiſcopi infligentis. Pe. de an. in. c. vt animaꝝ. de conſti. li. vj. recitat vtramqꝫ opinionē Et reducit eas ad concordiaꝫ ſic. Aut p̄latus loci exempti habet iuriſditioneꝫ ep̄alem in dicto loco exempto. ⁊ tūc vera eſt opinio Io. cal. ⁊ ſequentiū Aut nō habet iuriſditionem ep̄alem. ⁊ ſic vera eſt opinio archi. ¶ Uiceſimuſſextus. Excōmunicati ſunt intran p ij

tes monaſteria monialiū ordinis p̄dicatoꝝ in ca ſu nō conceſſo a cōſtitutionibꝰ eaꝝ vel ſine licētia miniſtri ordinis. aut alterius ab ipſo miniſtro ha bentis ſuꝑ hoc ptātem. a qua nō poſſunt abſolui p̄terqͣꝫ in articulo mortis: niſi a papa: vel miniſtro ordinis vel ab alio habente ſuꝑ hoc auctoritatem ſpālem ab aliquo p̄dictoꝝ. Ide de intrantibꝰ mo naſteria ſancte Clare ordinis minoꝝ in caſibꝰ nō conceſſis in regula ipſarū vel ſine licentia eoꝝ qui eam dare poſſunt. Nota tamen ꝙ in locis vbi ta les ſententie nunꝙͣ vel quaſi ſunt ꝓmulgate. ſi qͥs intraret talia monaſteria: neſciens talē ſententiaꝫ: ⁊ nō cauſa male faciendi: puto. ꝙ non incideret in ſententiā. cū ignorantia quaſi inuincibili laboret. Et hoc pōt trahi ex dictis. An. de bu. ⁊ Tho. Sꝫ ſi intrat laycus vel alia ꝑſona ad malefaciendum: tunc qͣꝫuis ignoraret ſententiā ⁊ etiā haberet iuſtā cauſam ignorandi nō excuſat̉ ẜm Pe. de pal̓. hec Archi. flo. ¶ Quid ſi monialis grauat̉ infirmitate euidenti Ita vt nō poſſit morari cū alijs ſine ſcandalo. An poſſit exire monaſteriū ſine licentia ſuperioris de conſenſu tn̄ monialiū. Uidet̉ ꝙ ſic ꝑ tex. ꝑiculoſo de ſta. re. li. vj. qui dū loquit̉ de eximitate ꝓpter in firmitatē nō facit mentionē de ſuꝑiore. ergo nō vi detur iſto caſu neceſſaria licentia. cū videat̉ ꝑ iſtd̓ ius conceſſa. Et ꝑ hoc ceſſat illud qd̓ poſſet in con trarium allegari: ꝙ monialis nō habeat velle ⁊ ſic nō poterit exire. quia qn̄ lex dat licentiā monacho aliquid faciendi: illo caſu habet velle: auctoritate illius iure licentiā dantis. vt notat glo. xij. q. j. nō dicatis. In contrariū facit. qꝛ ꝙ monachus exeat monaſteriū ſine licentia ſuperioris eſt ꝓhibitum. xx. q. iiij. monachū. Et ſic patꝫ ꝙ ex iure diſpoſitio ne requirit̉ licentia ſuperioris. ergo licet lex poſtea diſponat certo caſu. vt liceat exire monaſteriū. de bet intelligi cū licentia ſuperioris. ad hoc glo. no tabilis. in. c. apoſtolice. de dona. ⁊. xij. q. ij. bone rei vbi dicitur ꝙ licet ius det poteſtatē ep̄o donandi centeſimaꝫ intelligit̉ de conſenſu ſui capituli. licet hoc ibi non exprimat̉. cum ꝑ alia iura in alienatio nibus reruꝫ eccleſie talis conſenſus requirat̉. Ita dico in ꝓpoſito. licet ille tex. non dixerit de licentia ſuperioris. tamē intelligit̉: exquo ꝑ omnia iura in egreſſu talis licentia eſt neceſſaria. Sed Ge. in. d. c. periculoſo. dicit ꝙ ſi infirmitas eſt manifeſta: et ſcandaloſa. ⁊ poteſt haberi in breui conſenſus ſu perioris. tunc credit illū requiri debere ꝑ rōnes fa ctas. Si v̓o in breui nō poteſt obtineri. puta. quia erat in remotis. exquo talis erat infirmitas ꝙ po terat exire ad tēpus donec curaret̉ ⁊ poſtea redire ⁊ ſic iſta monialis exeat monaſteriū ꝓpter inſtan tem neceſſitatē. Et ꝓpter hoc credit Ge. ꝙ iſta mo nialis iſto caſu nō incurrat ſententiā excōmunica tionis latā per ſuperiorē ſimpliciter contra exeun tes monaſteria ſine licentia. quia nō eſt veriſimile ꝙ ꝓferens intelligeret iſto caſu iſtaꝫ ligari. Ad qd̓ facit dicto capitulo periculoſo. in.§. verum. vbi ſi nō pōt obtineri vt homagiū fiat ꝑ ꝓcuratorē po teſt abbatiſſa exire monaſteriū: donec homagiuꝫ preſtetur. Excōicatio. j. ¶ Uiceſimuſſeptimus cōtra illos qui vocant̉ ad dirigendas moniales in electionibꝰ ab eis facien dis: niſi abſtineant ab his ꝑ que inter eas poſſꝫ in ipſis electionibꝰ oriri diſcordia: vel iam orta nutri ri. de elec. idēnitatibꝰ. li. vj. ¶ Querit glo. qͥ ſunt iſti qͥ poſſunt incidere in hoc excōmunicationē. Rn̄dit. puta religioſi: cōſiliarii aduocati. diſcreti viri qui vocarentur ad dirigen das moniales circa modum electionis: ab ipſis ſa ciende. ¶ Sed quero: quia dicit̉ hi in maſculino genere quid ſi vocarent̉ mulieres religioſe vel alie diſcre te. An ſi contrafacerent: inciderent in excōmuni catōnē. Rn̄dit glo. ꝙ ſic. Itē nota ex tex. ꝙ hec de na locū habet nedū in his qui vocant̉ ad dirigen das moniales regulaꝝ approbataꝝ. ſꝫ etiaꝫ in his qui vocant̉ ad dirigendas illas: que non renunci ant proprijs: nec faciunt profeſſionē regularem in vna de religionibus approbatis. ſed viuunt ſici canonici ſeculares in ſecularibꝰ eccleſijs: niſi abſti neant a p̄dictis incurrunt excōmunicationeꝫ. hec habent̉ in dicto capitulo īdemnitatibus. ⁊ ibi no tatur ꝙ abbatiſſa debet complere. xxx. annū. ⁊ de bet eſſe virgo. Nam ẜm Archi. ibi. Abſonum eſt ꝙ corrupta preſit virginibus. Et ſic nec etiam vi dua poteſt eſſe abbatiſſa qͣntumcunqꝫ caſte vire rit in monaſterio. Itē debet eſſe de legitimo ma trimonio nata. ¶ Uiceſimuſoctauus contra illos qui ꝓcurant ꝙ conſeruatores dati ſę intromittant de his q̄ eis non licent. de offic̄. deleg. hac conſtitutione. libro ſexto. Quero qͦ dicunt̉ conſeruatores. Rn̄dit glo. in c. j. de of. del̓. li. vj. ꝙ ep̄i poſſunt dici cōſeruatores quia habēt conſeruare viduas ⁊ pupillos ⁊ orpha nos ab oppreſſionibꝰ ⁊ iniurijs. extra de fo. cōpe. ex ꝑte. interdū dant̉ iſti cōſeruatores. vt defendāt contra latrones ⁊ p̄dones. interdū ꝯͣ eos qui eoꝝ pͥuilegia infringunt. interdū latius. vt defendant ab iniurijs ⁊ offenſis. ⁊ in nullo dictoꝝ caſuū ha bent iudicialem indaginē.i. non poſſunt ꝓcedere per viam iudicij. De manifeſtis ergo ſolum ha bent cognoſcere. Et intellige manifeſta illa que no toria ſunt. ⁊ ita patentia: ꝙ nulla probabili tergi uerſatione celari poſſunt. de cohabitatione cleri corum. x. fi. ¶ Sed quid ſi negetur offenſa notoria. negacio ne em̄ videtur res fieri dubia. C. qui. ad liber. pro cla. non licet. l. iij. Dic ꝙ probationes bene recipi et conſeruator. ſcilicet an factum ſit notorium. vt ſic videat an ſua ſit iuriſditio. de reſcriptꝭ. ſuper li teris. al̓s enim iſtorum officium eſſet inutile. Et ſi inueniet factum notorium. procedet. al̓s deſiſtet Non enim habet poteſtatem defendendi ſimpli citer iniuriam. ſed qualificatam notoriam. Sic er go conſeruator habet vocare reum. ⁊ ſi confiteat factū. bene quidē. Et ſi negat ſuper notorio. ꝓba tiones recipiet. Si autē confiteat̉ factum. ſed dicit̉ ſe illud ſuo iure feciſſe. dicunt quidam ꝙ vlterius ſe intromittere non debet. Alij contra. dicentes ꝙ probationes recipiet ſuper notoria offenſa. als

facie eſſet conſeruatorum officium deludere. vn̄ ſi videat̉ cōſeruatori ꝓbabilis negatio non ꝓcedet. al̓s puniat ſicut notorium. Quero an conſeruator nedum offenſam iam fa ctam poſſit punire. ſed etiā inferendam? Rn̄. glo. ꝙguero: qꝛ in. c. fi. de off. dele. li. vj. dr̄. ꝙ ſciēter ſi nō intromittāt: niſi de manifeſtis iniurijs. quid gͦ ſi ꝑ ignorantiam iuris hoc faciunt: vel ꝑ ignoranti am craſſam: vel affectatā? Rn̄. glo. ꝙ in excōicatio nem incidunt. de re. iur. ignorantia. li. vj. ¶ Quero: qꝛ hic dr̄ ꝙ ſi iſti conſeruatores ſe intro mittant p̄terqͣꝫ de manifeſtis iniurijs ſunt ſuſpen ſi ab officio ꝑ annum. Nunquid etiam a bn̄ficio? Rn̄. glo. ꝙ ſic: qꝛ eſt eius ſequela. xxxij. diſt. c. p̄ter. lxxxj. di. c. ſi qui. ¶ Quero: vtrū alius ꝙͣ papa poſſit dare iſtos con ſeruatores. Io. an. videt̉ concludere tales cōſerua tores ꝑ ſolos romanos pontifices dari poſſe. Qd̓ ꝓbat dictum. c. j. dum dicit concedimus. ⁊. d. c. fi. vbi a ſede apl̓ica concedit̉. Et ſic legatus hoc non poteſt. rgd. Ham fm ¶ Viceſimuſnonus cōtra ꝓcurantes abſolutōeꝫ a cenſuris eccleſiaſticis ꝑ vim vel ꝑ metū extorquē eſt abbatiſa q tes. extra qd̓ me. cā. abſolutōis. li. vj. na Itt deber eſe de Quid ſi iniuſta erat excōicatio? Rn̄. glo. ꝙ etiā eſt excōicatus. quia humiliter debet petere abſolu tionem. ontra ilos qui ¶ Quero de qua ſuſpēſione hic loquit̉? Rn̄. glo. ſtores datiſ indiſtincte: ſi quis compellat: vel extorqueat abſo lutionem vel reuocationē ſuſpenſionis. ſiue ab of qͥ dicunt̉ conſernatdles. R ficio: ſiue a beneficio: ſiue ab ingreſſu eccleſie. eſt ex cōicatus. el̓. li. vj. ꝙ ep̄i. Quid ſi excōicatio eſt ꝑ metuꝫ extorta.i. ꝙ quis compulerit iudicem vt aliquem excōicaret? Rn̄. glo. ꝙ valet excōicatio: pōt tn̄ ꝑ exceptionem elidi: vt ibi notat̉. Quid ſi quis intulit metum. tn̄ iudex ꝓpter hoc abſoluere noluit? Rn̄. glo. ꝙ talis inferens nō eſt excōicatus. ¶ Quid ſi non excōicatus intulit metū ſed alius? Rn̄. glo. ꝙ inferens erit excōicatus. ¶ Sed nunquid in p̄dicto caſu ipſe excōicatus: ſu apatentia: ꝙ ī ſpēſus: vel interdictus incurrit hanc penam ſi ali us ꝓ eo: vel eius nomine metum intulit? Rn̄. glo ſa. ꝙ ſic. ſi mandauit: vel eius nomine factum ra ilxixidla tum habuit. de elec. ſciant. lib̓. vj. ⁊ de ſent. ex. cum quis. eo. li. ¶ Quid ſi abſolutor qui ꝑ metum abſoluerat. po ſtea ratum habuit id qd̓ ꝑ metū fecerat? Rn̄. glo. ꝙ nihilominus ſunt excōicati metū inferentes. qꝛ ſtatim ab initio ligati fuerūt. Sed quid ſi quis nō inferat metum in corꝑe. ſed ꝑ penā amiſſionis re rum cōpellit abſolui? Rn̄. glo. ꝙ eſt excōicatus. ¶ Sed quid ſi cōpulit ꝑ vanū metū. de quo time re nō debuit. nunquid locū habet hec pena? Rn̄. glo. ꝙ nō. qꝛ talis metus nō inducit reſciſſionem: nec ꝓprie appellat̉ metus. ff. qd̓ me. cā. l. metum. Il le ergo metus qui putat̉ iuſtus ad reuocandum ea que ꝓpter illum fiunt: facit incurrere excōicationē alius v̓o non. Excōicatio. j. Fo. LXXXVIII. Quis aūt dicat̉ iuſtus metus? Rn̄. Pe. de an. ꝙ metus mortis: vel cruciatus corꝑis: vl̓ talis qui poſſet cadere in conſtantē virum. qd̓ arbitrio iudi cis relinquit̉. Quero quō cognoſcet̉ vtrum metu publice po teſtatis aliquid gerat̉? Dic hoc relinqui iudicis ar bitrio. Quero an metus cōminate excōicationis ſit cē ſendus iuſtus? Dic ꝑ noͣ. ꝑ doct. in. c. cū dilectꝰ. qd̓ me. cā. ꝙ aut excōicatio eſt iuſta ⁊ nō excuſat. impu tandum em̄ eſt illi qui ſe talem reddidit: vt poſſet excōicari. Aut eſt iniuſta. ⁊ tunc excuſat. qꝛ eſt ma xima pena. ¶ An aūt hec conſtitutio habeat locum in excōica tione minori? Dic ꝙ nō. de qͦ videsͣ. Abſolutio.j. Item nota ẜm Pe. ꝙ ſicut requirit̉ metus qui poſ ſit cadere in conſtātem virum ad reſciſſionē actus Ita requirit̉ dolus qui poſſit cadere in prudentiſ ſimum. Si quis ergo inducit̉ fatuitate ad actum gerendū. ex hoc nō pōt p̄tēdere ſe deceptum dolo Quia fatuitas que eſt ſil̓is late culpe. cum dolo al terius compenſat̉. ¶ Quid auteꝫ ſit vis: ⁊ quid metus. Dic ꝙ vis eſt maioris rei impetus: cui reſiſti nō poteſt. ſcꝫ como dum. ff. eo. l. j. Metus aūt eſt inſtantis: vel futuri periculi cā iuſta mentis trepidatio. Et exigit̉ ꝙ p̄ ſens ſit metus. licet futurum periculuꝫ. Et dicitur metus. quaſi mentem tenēs. Uis tamen plus eſt ꝙͣ metus. Que aūt ſit differentia inter abſolutionem ⁊ re uocationem. Glo. dicit ꝙ pōt dici abſolutio ſolen nis que fit iuxta formam eccleſie. reuocatio verba lis ſine ſolennitate: vel vbi tenuit excōicatio locuꝫ habet abſolutio. vbi nō tenuit reuocatio. vel refert̉ reuocatio ad abſolutionē ad cautelā. Triceſimus contra fingentes fraudulenter ca ſum ꝑ quē iudex ad aliquā muliereꝫ ꝓ teſtimonio mittat vel vadat: extra de iudi. c. mulieres. lib̓. vj. Et ab hac excōicatione ordinarius abſoluere pōt. Querit Ioh̓. an. vtrum hec pena locum habeat in iudice laico. Rn̄. ꝙ ſic. Item nota ẜm eum ꝙ ſi quis ꝓcurator: vel pars noīat aliquā mulierem in teſtem: vel fingit caſum aliquē. dicendo talem eſſe ſuum debitorem in centum: de qua re teſtis eſt ta lis mulier. Et hoc facit ad hunc finem. vt iudex va dat vel mittat ad eam pro teſtimonio excōmunica tus eſt. ¶ Quero an eo ipſo ꝙ quis fingit contra iſtam cō ſtitutionem. ſit excōicatus. Rn̄. Io. an. ꝙ nō. Im mo expedit ꝙ iudex ꝓduxerit eam ad effectū eun do vel mittendo ad eam. qꝛ verba ⁊cͣ. Triceſimuſprimus cōtra illos qui cōpellunt p̄ latos ſeu capitula ad ſubmittendū laicis vl̓ alienā dum bona immobilia eccleſiaruꝫ ſeu iura. extra de re. ec. nō ali. c. hoc cōſultiſſimo. in. vj. No. ẜm Io. mo. ⁊ Pe. de an̄. ꝙ ꝓhibe̓t̉ h̓ qͥdā modi alienatōis vel donatōnis in rebꝰ īmobilibꝰ. Nā an̄ iſtā cōſti tutōꝫ p̄lati opp̄ſſi ꝯͣ opprimētes īuocabāt nobiles ad ſuā defēſionē ⁊ potētes: faciēdo eos aduocatos vl̓ defenſores locoꝝ. Et ꝓpt̓ hoc illi vendicabāt ſibi quoddā ius dn̄ij vel aduocatōnis in eccleſijs ſiue

Excōicatio. jͣ. locis defenſis. Et refert Guil̓. ſe vidiſſe multos p̄ latos faciles ad talia. Et qn̄ꝫ nobiles ſubmittebāt alios: vt opprimerent ad p̄dictum finem: a quo vt abſtineāt vidētes p̄latis ſubmiſſiones iſtas peni tus interdictas: ꝑ iſtam cōſtitutioneꝫ eſt ꝓuiſum. Primo ꝙ clerici nō audeant ſubmittere. Scd̓o ꝙ laici nō faciant eos ſibi ſubmittere a clericis ꝑ hāc viam directam vel indirectā. ſubmittēdo moīeſta tores: vt poſtea ſub colore defenſionis ⁊ patrocinij illarū rerum ſibi ſubmiſſarū eccleſie defraudentur vendicando ſibi ius dn̄ij. Nam iſti ſubmittebant moleſtatores. Et poſtea dicebāt ſacerdoti ſubmit te mihi hanc rem. Et iſte non audebit me moleſta re. vn̄ ſacerdos fatebat̉ ſe habere ab illo talem rem et poſtea facta ſubmiſſione volebant verū ius ha bere: ⁊ dn̄ium rei vendicare. Nota ẜm glo. ⁊ Pe. ꝙ hec ꝓhibitio ſolum locū habet in rebus immo bilibus ⁊ iuribus eccleſiarum. ¶ Triceſimuſſecūdus. ꝯtra impediētes litigare in foro eccleſiaſtico corā delegato vel quocunqꝫ alio iu dice eccleſiaſtico in his cauſis que de iure vel cōſue tudine pn̄t ibi exerceri: extra de immū. ec. qm̄. li. vj ¶ Quero qꝛ dr̄ in tex. nullatenus abſoluat̉: niſi ſa tiſfecerit ⁊cͣ. Quid ſi an̄ ſatiſfactionē talis fuerit ab ſolutus? Rn̄. Archi. dicit ꝙ talis abſolutio nō te net. lr̄a ibi ſpāliter ꝓhibente. Sed Ge. in. d. c. qm̄: videt̉ tenere ꝯtrariū: dicens. ꝙ qn̄ ptās dat̉ al̓s nō habenti: ſi nō ſeruauerint formā nō valet actus: vt notat glo. ſingularis in cle. j. de iur̄. patro. Sed qn̄ al̓s habenti ptātem a lege abſoluendi fit ꝓhibitio licet nō ſeruet̉ forma valet ipſo iure abſolutio: vt in c. venerabilibꝰ.§. vbi de ſen. ex. in. vj. Cum igit̉ or dinarij habeant ptātem abſoluēdi a ſnīa canonis nō reſeruantis: vt in. c. nuꝑ. de ſent. ex. ergo videt̉ ꝙ valeat. Idem Panor. in. c. dilectus. el. ij. de pre ben. Predicta intellige: niſi apponeret̉ clauſula de creti irritās actum. Nam in hoc caſu: ſiue ordina rius: ſiue alius quicūqꝫ al̓s habeat ptātem: ſiue nō nihil facit abſoluendo: niſi ſeruet formam manda ti. Et hec nota. ¶ Triceſimuſtercius. cōtra dn̄os ꝓhibentes ſub ditis: ne clericis vendant: coquāt ⁊ hmōi: vt in. c. eos. de immu. ec. li. vj. ¶ Quid ſi iſta ꝓhibitio ſit ꝑ illū qui nō habet dn̄i um? Ge. dicit. ꝙ nō eſt locus pene ꝑ verbum. ſub ditis ſuis. Et exponit illud tēꝑale ꝓ ſeculari dn̄io. Et nota ꝙ licꝫ iſti quo ad verba nō videant̉ infrin gere libertatem: tn̄ infringunt quo ad mentem: fa ciendo fraudem de ꝑſona ad ꝑſonā. de quo videsͣ. Donatio.j. ¶ Sed pone ꝙ de nouo fiat ſtatutū: ſicut in mul tis ciuitatibus ytalie: ne quis vendat vel donet rē immobilem alicui nō ſubeunti onera cōis ⁊cͣ. An ꝑ talia ſtatuta includant̉ clerici vel eccleſia? Ge. di cit ꝙ taliter ſtatuentes nō includunt̉ hac pena: ex quo non fuit in ſtatuto exp̄ſſum de eccleſia vel cle ricis. Secus ſi extenderet̉ ad eccleſiam. Et iudex ſe cularis poſſet illos ſtatuentes cogere ad declaran dum ſtatutum vt non reſpiceret cōtractus factos vel fiendos cū eccleſia. Io. an. in nouella. ⁊ Uin. ⁊ Abb. dicunt ꝙ ſtatuto laicorum facto ꝓ commu ni vtilitate: puta. ꝙ vadens de nocte ſoluat tanp clerici nō ſunt ſubiecti: ſed ꝑ ſuum iudicem ſunt or tandi. Secus dicunt in banno in paſcendis peco ribus: vel ad aquam ducēdis. tunc em̄ tenent̉ pa ſtores de damno propter mercedem quam accipi ¶ Triceſimuſquartus. contra facientes: vel man dantes chriſtianum interfici ꝑ aſſaſinos: extra de homi. ꝓ humani. in. vj. Nota ꝙ aſſaſini fuerum et forte adhuc ſunt quidā infideles: qui ex quibuſ dam falſis opinionibus in quibus fuerunt enutri ti. defacili mittebantur ad occidēdum chriſtianos non eurantes ſi ob hoc occidendi eſſent ipſi. Et cū de iſtis ſimpliciter loquat̉ ad alios homicidas nō extendetur ẜm Archi. Et nota glo. in verbo man dauerit: que vult ꝙ etiam ſi reuocauerit mandatū re integra. nihilominus incurrat penam: cumer ſolo mandato iam prius ligatus eſſet. Item rece ptantes: vel defendentes: vel occultantes: eande ſnīam excōicationis incurrunt. Et ſi fuerit p̄latus vel ꝑſona eccleſiaſtica: depoſitōnem a dignitate o dinis. honore: officio ⁊ bn̄ficio: incurrit ipſo facto: et ep̄os etiā comp̄hendit ẜm glo. ¶ Quid ſi mandat occidi iudeum vel paganum? Rn̄. Pe. de mente Io. an̄. ꝙ nō eſt excōicatus. Et ideo dicit Io. an. ſe defendiſſe quendam p̄latum: cōtra quem fuerat ꝓbatum. ꝙ fecerat homines oc cidi ꝑ aſſaſinos. Sed cum homines illi potuiſſen non eſſe xp̄iani. non erat ſufficiens ꝓbatio. Nota etiam ẜm Io. de īmo. ꝓut recitat Ge. ꝙ iſte tex. in telligit̉ indiſtincte de aſſaſinis: ſiue ſint liberi: ſiue ſerui. Siue ſint ſub dominio aliquorū ſiue nō. ¶ An autem ꝑcutiens clericum diffidatum ſit ex cōicatus? Dic ꝙ nō. de hoc vide sͣ. Degradatio in ¶ Triceſimuſquintus. contra clericos locātes do mos manifeſtis vſurarijs alienigenis ad fenus ex ercendum. extra de vſur. in. vj. c. j. Nota ẜm glo. in verbo. alienigenas. ꝙ hec con ſtitutio nō extēdit̉ ad inde genitos: qꝛ nō eſt tantū ſcandalum. tamen ſunt al̓s puniendi. Et dato ꝙ iſti alienigene eſſent ciues: vel incole locum habe hec conſtitutio in eis. Et capit̉ hic alienigena ꝓ eo qui non eſt de terris illius dominij: ad cuius terri torium ſe tranſfert. Ideo ſi vſurariusⁱ manifeſtus tranſferat ſe de vna terra ad aliam eiuſdem domi nij immediati. non habet locum iſte tex. quia non dicit̉ alienigena: quia eſt penalis. Ideo debet ſtri cte intelligi. Et ideo ꝑ p̄dicta non comprehēdit in digenam.i. qui habet originem ibidem: vel eorum patrem. Et hoc ſecuti ſunt Guil̓. Bar. ⁊ Fran. re ferens ſe habuiſſe a cōpoſitoribꝰ huius cōſtitutōis apud lugdunū. Io. tn̄ an. in nouella videt̉ dicere ꝙ ſi talis oriundus ſit de vna ciuitate. ⁊ in alia ciui tate eiuſdem dn̄ij ꝑmittit̉ habitare. eſt locus huic Quis autem dicat̉ oriundus de ciuitate. Dic ꝙ ille dicitur. qui ibi. vel in vico ciuitatis illius ortus eſt. ff. ad munici. qui ex vico: vel etiam ſi pater eius inde originē duxit. ff. ad munici. l. aſſumptio. It cola v̓o dicitur qui venit ad habitandum ⁊ conſti

ruendum ſedem cum maiori parte fortunarum ſu arum in aliqua ciuitate: vel opido. dummodo ha bitauerit ibi ſpacio. x. annorum. hoc ꝓpoſito: vt in de non recedat. Iſte ꝓprie dicit̉ contrahere domici lium ⁊ incolatum ẜm legiſtas. Tamen ẜm canoni ſtas: exquo detulit res ſuas ad aliquem locū. cum ꝓpoſito manendi dr̄ adeptus domicilium. De quo dic. vt sͣ. Confeſſio. iij. ¶ Quero: an iſte tex. babeat locū: ſi fuerit vniuer ſitas ſecularis. Clericus piſanus intelligit de vni uerſitate eccleſiaſtica. non ſeculari. Guil̓. et Archi. intelligunt de vtraqꝫ. Ut ſic generaliter dictum ge neraliter intelligatur. Ioh̓. an̄. dicit. ꝙ iſte intelle ctus eſt nimium rigoroſus. ⁊ includeret totum or hem iſtud interdictum. Ideo prior intellectus ſibi magis placet. Pe. tenet opinionem Archi. Hoſti tenet ꝙ loquitur de vniuerſitate eccleſiaſtica. Idē Pau. Idem Io. de li. Idem Io. de fan. dicens. ꝙ hoc probat verbo. ceterum. quod aduerſatur pre cedentibus. Io. de imo. dicit ꝙ iſta opinio eſt tenē da per regulam in penis. de reg. iur. Sed dicit. ꝙ de rigore iuris: forte alia eſt verior. Et nota Geme. em. Fran. ꝙ requiritur monitio anteqͣꝫ laici com pellant̉. Et dicit. ꝙ ordinarij ſunt valde negligen ¶ Quero: qui dicantur vſurarij manifeſti? Rn̄. Glo. ꝙ illi de quibus eſt notorium de iure: vt quia confeſſi: vel condemnati: vel eſt notorium de facto vt quia habet operis euidentiam. quod nulla po teſt tergiuerſatōne celari. vt quia tenet altare para tum. Manifeſtus etiam vſurarius dicitur ille qui ex coniecturis probatus eſt vſurarius. licet directe non ſit probatum contra eum ẜm Bald. in. l. cum Dic ꝙ nō de hoc vides proponebatur. de le. ij. Uel ẜm Barto. dicit̉ ma nifeſtus vſurarius. ſcilicet eo ipſo ꝙ indifferenter in camera ſua mutuat ad vſuram cuilibet poſtulā eſtis vſurarijs alienigenis ad fenus ex ti. licet altare nullum teneat. Ita dicit in. l. iij. ff. de ctra de vſur in. vj. t. fur. vnde ſufficit hec probatio: ſine alia probatione in verbo alienigenas ꝙ hec co per epiſcopum facienda. Adde etiam vnum. ꝙ di ſpoſitio huius capituli. vendicat ſibi locum in ex ercentibus vſuras etiam ſub colore alicuius con aꝫ vel incole locum ha tractus: puta. vendendo vel emendo. Et hoc te capit̉ hic alienigena ꝓ net Ioh̓. an. in nouella. in. d. c. j. Et hoc idem tenet terris illius d̓ Ge. hic. Et nota pulcerrimum dictum Panor. in c. ad noſtram. de emp. ⁊ ven. qui querit. An teſta mentum iſtorum qui vendunt rem carius ꝓpter ſolutionem dilatam. ſit ipſo iure nullum per diſpo ſitionem capituli qͣꝫqͣꝫ. de vſur. in. vj. preſupponen do. ꝙ hoc ſit publicum et indubitatum: vtputa. quia eaſdem merces: precio incontinenti ſoluto vē dit pro certo precio. ſed cum vendit ad credentiam eaſdem merces: vendit pro maiori precio. Et Pa nor. dicit ſe conſuluiſſe ꝙ teſtamentum eſſet nullū quia tales ſunt vſurarij: vt eſt tex. ſimilis in. c. na uiganti. de vſur. Et publici ſunt exquo publice ex ercēt: vt patet in libris eorum. quod bene notabis Hec Panor. ¶ Quero qn̄ currat tp̄us trium menſium? Rn̄. glo. ꝙ a tꝑe publicatōis: regulariter ligat conſtitu tio. de poſtu. pri. c. j. Interdū tn̄ auget: interdū mi nuit̉: vt hic. Excōicatio. j. Fo. LXXXIX. ¶ Sed quid ſi ſimpliciter vnus denunciat dn̄o? Rn̄. glo. ꝙ ꝓpter ſimplicem vnius denunciationē non debet dominus terre illorum illum qui dr̄ eſſe vſurarius expellere. Sed tunc debet inquirere. Et ſi verum eſſe reperit: expellere. ¶ Sed quid ſi locauit vſurario: quem tamen vſu rarium ignorabat: vel non locauit ad exercendum fenus? Rn̄. glo. ꝙ probabilis ignorantia eum ex cuſat. Quod verum dic ẜm Archi. ſi homini igno to locauit: vel noto qui non conſueuit exercere vſu ras. Sed ſi homini noto ⁊ conſueto exercere publi ce vſuras locauit. preſumitur ꝙ ad hunc finē loca uerit. arg. de pig. illo vos. Idem dicas ſi titulo pi gnoris. commodati: vel precarij ⁊ huiuſmodi con cedat. vt ibi. ſub alio quocunqꝫ titulo concedat. ¶ Quid v̓o ſi donat vel vendit? Rn̄. ẜm Gull̓. dur. ⁊ Archi. ꝙ incurrit excōmunicationem. quia tales ſunt tituli. ff. pro dona. C. de vſuca. pro dona to. ⁊ pro emp. ⁊ verbum concedat: generale eſt vt accipiatur ẜm naturam contractus cui adijcitur. arg. ff. loca. ſi vno. Glo. v̓o dicit. ꝙ ſi donat: vēdit: vel permutat. non videtur habere locum hec con ſtitutio. per verbum. concedat. quod ſolum vſus cōceſſionem. non dominij tranſlationem denota re videtur. Sed Dir. lib̓. iij. tenet primum quod vi detur tutius. ¶ Quero hic dicitur ꝙ ſi iſti permittentes habita re vſurarios manifeſtos in terris ſuis. vel locātes domos ſuſtinuerint penam excommunicationis: vel ſuſpenſionis per menſem animo indurato: ꝙ qͣꝫdiu tales vſurarij ibi morantur. terre iplorum ec cleſiaſtico ſubiaceāt interdicto. Nunquid recedē tibus: vel expulſis vſurarijs. erūt interdicti? Re ſpon. Gloſa. ꝙ non. Et ſic non erit neceſſaria rela xatio. ¶ Quero. An predicte pene habeāt locum in vſu rarijs iudeis? Rn̄. Ge. in. d. c. j. ⁊ Laurē. de flo. in tractatu ſuo de vſurꝭ dicūt ꝙ ſic: cū tex. indiſtincte loqͣt̉. Sicut ⁊ cle. ex graui. e. ti. q̄ ꝯp̄hēdit etiā iude os vt pꝫ ꝑ glo. ibi. ſuꝑ v̓. cēſurā. Idē Pau. de elea. Idem Bal. in quodā cōſilio quod incipit inter iu deos: vbi dicit. ꝙ clericus locans domum iudeis ad publice fenerandū: ipſo facto eſt excōicatus. ꝑ d. c. j. Inuenit̉ tn̄ ꝙ papa Eugenius. iiij. declar a uit ꝙ omnes pene que ponūt̉ in. d. c. j. nō habent locum ſi ꝑmittant̉ iudei habitare ⁊cͣ. Cum Io. an. dicat in nouella. ꝙ hoc factum fuit ꝓpter florenti nos. piſtorienſes: ⁊ aſtenſes. qui ibant circuiendo ciuitates et caſtra. ¶ Triceſimuſſextus: cōtra illos qui concedunt re p̄ſalias cōtra clericos: vel eorū bona: vel generali ter cōceſſas: extendētes ad eos: quā cōceſſionem ſi ue extēſionē ſi nō reuocauerint infra mēſem: a tꝑe cōceſſionis: vel extenſionis: ſingularis ꝑſona excō municationē: ⁊ vniuerſitas: interdictū incurrit: ex tra de iniur. c. vnico. li. vj. ¶ Quid ſi clericus principalis debitor. cuius occa ſione ſunt repreſalie conceſſe captus eſt. an hec de cre. habeat locum? Rn̄. glo. ꝙ nō. tum qꝛ idē gra uat̉ ꝓ ſeipſo. ⁊ ſic ceſſat rō tex. ibi. in quibꝰ alius ꝓ alio grauatur. Tum quia conſtitutio eſt penalis. p iiij

Ideo reſtringenda. Et nota ẜm glo. in ver. eccleſi aſticis. ꝙ illud verbum. eccleſiaſticis. comprehēdit clericos: tēplarios: hoſpitalarios: conuerſos ⁊ deo deuotos. xij. q. j. duo. Iteꝫ nota ꝙ differētia eſt in ter extendere ⁊ concedere repreſalias. quia ciuitas vel ſuꝑior dr̄ concedere. Sed ille cui concedunt̉ dr̄ extendere. Puta. qꝛ ciuitas bononie dedit repreſa lias ciui ſuo contra florentios. qui extēdit illas ad clericos. hec Glo. ¶ Quero. quia dicit̉ in text. ꝙ ſi infra menſem nō reuocauerint ⁊cͣ. quid ſi infra menſem iſtum ꝓceſ ſum fuit ad actuꝫ. quia fuit eccleſiaſtica perſona ꝓ alio pignorata. id eſt repreſalia facta contra eam? Nunquid hec pena habebit locum infra mēſem. Rn̄. glo. ẜm Barto. ꝙ in ſtatum priſtinum reuo candum erit infra menſem. de ſen. ex. quicunqꝫ. li. vj. vel ẜm Guil. reuocatio re integra fieri debet an teqͣꝫ ꝓcedat̉ ad actum. al̓s locum habet pena. ¶ Quero vtrum poſſint concedi ꝓ credito clerici vnius dyoceſis contra clericum alterius dyoceſis. Rn̄. glo. ꝙ non. ¶ Quero an per iſtam decre. corrigatur capituluꝫ dominus noſter. xxiij. q. ij. vbi concedunt̉ repreſa lie. quando ciuitas vindicare negligit. quod a ſuis improbe factum eſt. Rn̄. Glo. ꝙ non. Sed ſolum ſtatuit ꝙ ꝓ delicto: vel credito alterius contra ec cleſiaſticas perſonas concedi vel extendi non poſ ſunt. ¶ Triceſimuſeptimus. quādo quis ab excōmuni catione abſolutus fuit in articulo mortis. vel alio impedimento. ſi ceſſante articulo mortis vel impe dimento non repreſentet ſe qͣꝫcitius poterit. ei a qͦ abſolui debebat. reincidit in eandem ſentētiam ex cōmunicationis. Item quando aliqui abſoluunt a ſede apoſtolica vel legato. ⁊ iniungitur eis ꝙ ſe p̄ ſentent ordinarijs. vel alijs ſuſcepturi penitentiā. et paſſis iniuriam ſatiſfaciant. Similiter ſi hoc nō faciant cum hoc cōmode poterunt. reincidunt in eandem ſententiam: vt in. c. eos. de ſent. ex. lib̓. vj. Et nota ẜm Panor. in. c. quod in dubijs. eo. ti. ꝙ detentus infirmitate: licet non ſit in articulo mor tis: poteſt abſolui ab inferiori. Satis eſt enim hūc teneri impedimento: vt non poſſit ire. Innoc̄. eti am declarat quoſdam caſus. in quibus abſoluen dus per ſedem apoſtolicam regulariter pro violen ta mannum iniectiōe. abſolui poteſt citra ſedē apo ſtolicam. Sed ceſſante impedimento tenetur ſe p̄ ſentare ſedi apoſtolice. Primus eſt infirmitas. Se cundus inimicicia. Tercius inopia. Quartus ſer uilis conditio. de his dictū eſt sͣ. Abſolutio. ij. Idē de eo qui tenet̉ in vinculis. ¶ Quero. quia dicit̉ in. c. ea noſcit̉. eo. ti. ꝙ abſolu ti tēpore neceſſitatis debēt: neceſſitate ceſſante adi re papam vel legatum. nunquid ſufficiat legatus dum eſt in tranſitū. Inno. ponit duas opiniones. Quidam dicunt ꝙ ſic. Sicut em̄ poſſunt abſolue re. Ita ⁊ hoc mandatum iniungere. Alij cōtra: qꝛ in tranſitu poſſunt abſoluere ꝓpter periculum mo re. ⁊ tunc acceſſorie iniungere mādatum. Sed maͣ dare principaliter non poſſunt. Sed debet recur ri ad legatum ꝓprium. nō ad tranſeuntem. Hoſt. Excōicatio. j. placet primum dictum. Sed Panor. ibi dicit̉ ꝙ li cet primum equius. ſcd̓m tn̄ verius ẜm Ioh̓. an. ⁊ refert ſe ad nota. ꝑ Spe. in ti. de legato.§. nunc di. camus vbi tenet primum. ¶ An aūt iſta p̄ſentatio poſſit fieri ꝑ ꝓcuratorem videt̉ ꝙ non. ꝑ tex. in. c. quod de his. eo. ti. ibi. in ꝓ pria ꝑſona debet viſitare. Alijs videt̉ ꝙ ſic: vt no tat Archi. flo. ⁊ ad tex. ꝙ de his. rn̄detur ꝙ nō re fert. an quis ſe p̄ſentet in ꝓpria ꝑſona: vel ꝑ ꝓcura torem idoneum: vt recitat Pe. de an. qui querit. cū quis ſemꝑ teneat̉ ſe p̄ſentare ꝑſonaliter ꝓ abſolu tione obtinenda. ceſſante impedimento ⁊cͣ. Utrū talem abſolutionem poſſit quis petere ꝑ ꝓcurato rem. Et recitat Hoſt. dicere ꝙ non poteſt interue nire ꝓcurator quo ad eccleſiam militantem. quia abſolutio requirit confeſſionem: cōtritionem et in troductionem in eccleſiam cum ſolennitate ⁊cͣ. In no. etiam dicit. ꝙ non. quia hec forma requirit pre ſentiam ꝑſone. Fatet̉ tamen ꝙ vbi ſubeſt iuſta cau ſa poterit ꝓcurator interuenire. Sed Spec. in tit. de ꝓcurat. dicit. ꝙ in curia romana hoc ſeruat̉. ſcꝫ hoīs. ⁊ dictu. c ꝙ ꝓcurator cōſtitutus ſpāliter ad petendā abſolu tionem ſufficit. Et hoc videt̉ cōius. Quero: quia dicit̉ in. d. c. eos. cum cōmode po teſt. qualiter ſumi debeat hoc verbum cōmode. vi de tex. in. c. decetero. eo. ti. vbi dicit̉ ꝙͣcitius opor tunitatem habuerit. Quod exponit Hoſtiē. id eſt ceſſante impedimēto ⁊ aliquo modico tempore in dulto. quo ſibi de neceſſarijs valeat ꝓuidere. Et ꝑ hoc patet. ꝙ non credit̉ circa hoc abſoluto. Sed iu dex habebit hoc arbitrari. Nec obſtat ꝙ de occul ta re ⁊ de anime periculo querit̉. ⁊ ſit ſibi credendū de homi. ſignificaſti. el. ij. Fateor hoc verū in foro penitētiali. de ſpon. tua. quo ad vinculum occulte contrahendū. vnde exquo conſcīam habet de mo ra. ſcire ſe debet excōicatum. iudex tn̄ eum non de nunciabit. niſi prius eo vocato. ꝑ cōiecturas vide rit illum eſſe moroſum. cognitione ſuꝑ hoc p̄miſſa ſūmarie. Archi. v̓o ſuꝑ hoc. c. ⁊. c. cupientes. de ele cti. li. vj. ſuꝑ verbo cōmode. dicit ꝙ iudex inſpecta qualitate ꝑſonarum. viarum ⁊ temporū arbitrabi tur conſiderando dietas vulgares quas homines facere conſueuerunt ẜm notata in. c. ſtatutum. de reſcrip. li. vj. Si aūt diete vulgares nō appareant. Ipſe iudex referat ſe ad legales.ſ. computādo. xx. vel. xxiiij. miliaria ꝓ dieta. Et ſi facta cōputatione ſuꝑſit tm̄ vnum miliare. ꝓ illo dabit integram dic tam. vt notat̉. ij. q. vj. ꝓpter. ꝙ ſi fuerit longa viarū diſtantia. equum eſt in ſeptimana vnum diem ꝓ quiete dari. nā mēſis dat̉ ad p̄parandū ſe. vigint v̓o dies ad expectanduꝫ. Non em̄ poſſet comod venire ꝑ. xx. vel. xxx. dietas ꝯtinue abſqꝫ aliqua in termedia quiete. Et iudex debet arbitrari benigne tp̄s itineris. Et computabunt̉ diete a loco in quo iter arripuit ſine fraude. Sufficit em̄ ẜm hāc lr̄am ꝙ non ſit in negligētia: vel fraude. Item nota ibi. quibuſuis ſententijs excōicationis. ꝙ papa ⁊ ſega tus abſoluunt a quibuſcūqꝫ ſententijs excōmuni cationis. Quod Io. mo. intelligit de ſententijs iu re. ⁊ nō hominis. Nam vt dicit. papa vel legatus non abſoluunt ab illis de ſtilo curie. ſed remittunt

niſi in caſu quo delegatus nō poſſet: vel mortuus eſſet: nec aliꝰ ſucceſſit in delegatione. ⁊ nō eſt ſpes de feſtina ꝓuiſione. Putat etiā Io. mo. ꝙ in caſi bus p̄dictis delegatoꝝ ſi abſolutus nō pareat: ꝙ nō reincidit ipſo iure. Sed hec omnia ceſſant: ſi la te recipis lr̄am. vt verbū ſonat hic ⁊ in pͥncipio ca pituli. qd̓ etiā loquit̉ generaliter de vtriſqꝫ. Et hoc tenet Io. an̄.ſ. ꝙ in qͥbuſcunqꝫ ſentētijs iurꝭ ⁊ ho minis locū habeat qd̓ hic dicitur ꝙ reincidit ipſo iure: niſi pareat ⁊ compareat poſt abſolutionē ꝓut hic dicit̉. Sed dn̄i de rota dicunt ꝙ ſi auditor ex cōmunicatū ab hoīe abſoluit: preſtita cautione de ſtando iuri. Si nō paret nō eſt ipſo iure excōmu nicatus. ſꝫ excōmunicandus ꝑ dictuꝫ Io. mo. Et ꝙ infra ānū poterit auditor eū reducere in eandē ſententiā ꝑ. c. q̄renti. de of. del̓. īmo etiā poſt annū ex quo cōditio nō implet̉. Hanc etiā opinionem Io. mo. tenet Dir. Addens ꝙ ſi excōicatus ab ho mine iurauit parere mādatis excōicatoris qn̄ fuit abſolutus in caſibꝰ ſupradictis. ſi nō paret nō rein cidit in eandē ſnīam. ſꝫ eſt reducēdus ꝑ ſententiaꝫ hoīs. ⁊ dictū. c. eos. intelligit̉ de qͥbuſuis ſentētijs fficit. Et hoc vide. iurꝭ: non hoīs. Rō diuerſitatis eſt. qꝛ ſicut ius ex uia dictin. dc eos. cōmunicauerat: ita fuit iuſtū. vt ius reduceret in eandē excōicationē. Secus in ſnīa hoīs. Nam ſi hō excōicat ⁊ abſoluit iuratoria cautione recepta. Iudex qui hoc fecit. de facto ſuo debet eſſe certus nō deferens iurāti ꝯͣ iuramentū ꝓprium. Nec iſte credet̉ abſolutꝰ ob factū ſibi iniunctū ꝑ iuramētū y non credit̉ circa Al̓s ꝑ iudicē puniri pōt ⁊ dehet. ¶ An autē abſolutio ꝓpter impedimēta de quibꝰ in. c. ꝙͣuis. ⁊ decetero ⁊ hmōi. de ſen. ex. poſſit fieri a quacunqꝫ ſnīa excōicationis. videsͣ. de hoc ⁊ de multis alijs Abſolutio. ij. Nota tn̄ ꝓ declaratōe p̄dictoꝝ. ꝙ in caſibꝰ capituloꝝ. ea noſcit̉. qͣꝫuis. qd̓ de his. ⁊ hmōi. de ſen. ex. Ep̄s pōt abſoluē̓. Hoc limita: niſi in caſibꝰ in quibꝰ nullus pōt abſoluere niſi in articulo mortis. vt in falſarijs lr̄arū pape et inſequentibꝰ hoſtiliter cardinalē. Itē in ꝑcutiente ep̄m vel banniente. ⁊ religioſis ⁊ clericis ſecularibꝰ inducentibꝰ ad vouendū ⁊cͣ. Itē in ꝑcutiente cle ricum grauiter. Itē de inqͥſitoribꝰ qui odio gr̄a ⁊cͣ. Itē de exenterantibꝰ ⁊cͣ. Itē in intrantibꝰ mona ſteria ſancte clare vel p̄dicatoꝝ. Itē aliū caſum vi Si aūt dicte v de ſupra. Excōicatione. v. q̄ licet ſit ep̄alis. cū tales eferat ſe ad abſolui nō pn̄t niſi in articulo mortis niſi pͥus ple narie ſatiſfecerint. Itē in om̄ibꝰ caſibꝰ. qui ſunt in ꝓceſſu curie. ¶ Triceſimuſoctauus ꝯͣ ſepelientes in cymiterijs tꝑe interdicti: in caſibꝰ nō cōceſſis a iure vel excōi catos publice aut noīatim int̓dictos aut vſurari os manifeſtos. vt in cle. eos de ſepul. ¶ Quero. quia dicit̉ de ſepelientibꝰ in cymiterijs. quid ſi in campis vel locis priuatis eos ſepeliant. Rn̄dit glo. ꝙ nō eſt locus huic pene. etiā ſi locus ille eſſet vicinꝰ vel cōtiguus eccleſie vel cymiterio. qꝛ exqͦ ad vſum cymiterij nō eſt ꝑ ep̄m benedictꝰ. de cōſe. di. j. nemo. nō erit locus huic pene. ¶ Sed pone ꝙ religioſi āpliauerunt cymiteriū. ⁊ in illa ampliatione ſepelierūt. an ſit locus huic pe ne. Rn̄dit zab. de mēte Landul. ꝙ nō. ſi non eſt ꝑ Excōicatio. jͣ. Fo. XC. ep̄m ſolenniter benedictū. ¶ Querit zab. in. d. cle. Quid ſi religioſi habentes modicū clauſtrū ꝑ ep̄m dedicatū. longe ip̄m am pliauerūt. extendēdo locū vbi erant pus domus pͥuate. nō interueniēte aliqͣ ſolennitate. Contigit ꝙ in clauſtro addito nouiter fuit aliqͥs ſepultus. Landul. arguit ꝙ ſepeliētes incurrāt hanc penā. cū eccleſia gaudeat īmunitate etiā ſi nō ſit dedica ta. Et cymiteriū ⁊ eccleſia in talibꝰ pari paſſu am bulant. de ꝯſe. ec. cōſuluiſti. Sufficit em̄ ꝙ de con ſenſu ep̄i illa ꝑs: cui hec fuit addita: deputata erat ad vſum ſacrum. vt dicat̉ locus religioſus. de reli. do. ad hec. In ꝯͣriū facit. qꝛ in talibꝰ reqͥrit̉ deputa tio cum ſolēnitate. vt in autētico de monachis.§. illud. Ad id aūt qd̓ induci pōt de eccleſia nō conſe crata. Rn̄. illud ꝓcedere: ſi ibi fuerūt celebrata di uina: alit̓ nō vt nota. de īmu. ec. c. fi. de hoc videsͣ. Abſolutio.j. Ex qͥbus videt̉ ꝙ ꝑs addita nō cen ſeatur cymiteriū. ⁊ ꝙ ſepelientes ibi: puniēdi non ſint. Et idē eſt. ac ſi ſepeliſſent in loco ꝓphano. Et iſtud veꝝ ſi de hoc cōſtat. vt qꝛ nouiter factū fuit. Secus ſi longo tꝑe fuit obſeruatū. quia totus ille locus habet̉ ꝓ cymiterio. etiā ſi in veritate benedi ctum nō fuerit. ¶ Quid ſi ſepeliant̉ corpora clericoꝝ qͥ ſeruauerūt interdictū: in cymiterijs. Rn̄dit glo. ꝙ nō incidūt excōicationē. quia eis concedit̉ ſepultura. cū ſilen tio ⁊cͣ. de quo vide iufra Interdictū. ij. Et an tꝑe int̓dicti liceat ſepelire in qͣtuor feſtiuitatibꝰ ⁊ mul ta alia vide ibi. ¶ Quid de his qui ſepeliuūt publice excōicatos minori. An incurrant dictaꝫ penā. Rn̄dit glo. ꝙ nō. Licet excōicati minori decedētes ſepeliēdi no ſint. vt in. c. ſacris. de ſepul. ⁊ ꝑticipans cum mor tuo excōicato minori. participatiōe fauorabili.ſ. la uando ſepeliendo. incidit in minorē excōicationē Itē nota ẜm Landul. qn̄ quis tꝑe interdicti ſepe lit excōicatos vel interdictos. eſt neceſſaria cymite rij ręconciliatio. vt no. de ꝯſe. ec. cōſuluiſti. Quero quis dicat̉ publice excōmunicatus. vt habeat locū hec pena. Rn̄dit glo. ꝙ dicit̉ publice excōmunicatus ab homine. qn̄ fit corā tot. ꝙ veri ſimiliter nō poteſt p̄tendi ignorantia. Uel dicitur publice excōmunicatus a iure: qn̄ caſus eſt ꝙ ſit ei imputandum ſi ignorabat: qd̓ publice ſciebatur. Secus ſi nō eſſet publice excōmunicatus. Ita ꝙ ſciri nō potuit. puta. ꝙ fuit excōmunicatus coraꝫ duobus vel tribus. licet iudice ſedente in bancho Et ſepeliens taliter talem occulte excōmunicatuꝫ etiam ſcienter. nō eſt locus huic pene. licet incide ret in minorem excōmunicationem vt dictum eſt. Item nota ẜm glo. ꝙ ꝑ hanc conſtitutionē nō tol litur pena decretalis ep̄orum. de priuil̓. lib̓. vj. vbi dicit̉ ꝙ ſi contrafecerint. interdicit̉ eis ingreſſus eccleſie. ¶ Quero qui dicant̉ nominatim interdicti. Rn̄. Inno. dicit. ꝙ ſi interdicit̉ ciuitas vel caſtrū. om nes de illo loco dicunt̉ nominatim int̓dicti. Ideꝫ ſi interdicunt̉ exp̄ſſis nominibꝰ proprijs. Secus ſi excōmunicat̉ petrus cum ſuis fautoribus. nam fautores nō dicunt̉ nominatiꝫ excōmunicati. ſed

Excōmunicatio. j. oportet ꝙ prius facta fide de fauore denuncient̉ excōicati. niſi notorie cōſtaret de fauore. Sed Pa nor. in. c. in lateranēſi. de p̄ben. dicit ꝙ ꝯtra hoc di ctum Inno. eſt glo. notabilis in cle. j. de vi. ⁊ ho. cle. ſuꝑ verbo. nominatim.i. ꝓprijs noībus ipſorū exp̄ſſis. qͣſi nō ſufficiat dyoceſano monere in gene re clericos dyoceſis ſue. vel clericos talis plebana tus vel talis eccleſie. Sed monere debet expͥmēdo illius vel illoꝝ noīa. Et cōcordat glo. in. c. ꝯſtōnē. li. vj. de ſen. ex. ſuꝑ verbo. noīatim.ſ. ꝓprijs noībꝰ exp̄ſſis vel alijs indubitabilibꝰ circūſtantijs. que habeant vicem ꝓprij noīs. Idē ſi dicat: moneo fi lium petri. cū ille vnicū filiū habeat. Sed ꝓ cōcor dia dicit panor. ꝙ vbi agit̉ de pena incurrēda ip̄o iure. nō dicit̉ qͥd fieri noīatim. niſi expͥmant̉ noīa ꝓpria. qꝛ hoc importat ethimologia huiꝰ verbi no minatim. Nā in iſtis odioſis nō eſt recedenduꝫ a ꝓprio ſignificato verboꝝ. vt in. c. ſtatutuꝫ. de elec. li. vj. niſi forte circūſtantie ſint ita ſtricte. ꝙ ex toto teneant vicē ꝓprij noīs. Si v̓o agit̉ de pena nō in currenda ipſo facto. tūc ſufficiūt circūſtantie non ita ſtricte. Sic intellige Inno. dū ponit exemplū. qn̄ interdicit̉ ciuitas. Et intellige qn̄ interdicit̉ po pulus alicuiꝰ ciuitatis. nō interdicta ciuitate. Nā interdicta ciuitate nō eſt interdictus ppl̓us. quia poſſet alibi audire diuina: vt nota. in. c. ſi ciuitas. de ſen. ex. li. vj. Et idem videt̉ tenere Dir. li. iij. vbi dicit noīatim.i. noīe ꝓprio exp̄ſſo. vel generali: qd̓ nō habet niſi vnū ſuppoſitū. ¶ Sed valebit ne monitio. ſi iudex generalit̓ mo net oēs de collegio vel de vniuerſitate? Dic ꝙ nō. ẜm Guill̓. ꝑ. d. c. ꝯſtitutionē. Et eſt caſus ſpālis. ⁊ ſi ignorat noīa illoꝝ de cōuentu. cōget rectorē con uentus ad indicandū nomina. ¶ An autē interdictus nō noīatim poſſet in cymi terio ſepeliri? Glo. dicit ꝙ ſic. dūmodo locus int̓ dictus nō ſit. Ste. dicit glo. verā. niſi pro certo qn̄ ſciret̉ eos tale qͥd feciſſe ꝓpter qd̓ erant interdicti. Tales em̄ non debent ſepeliri in cymiterio. Ubi v̓o nō ſit certū. hꝫ locū glo. ẜm eundē. Pro glo. tn̄ facit. vt nō ſufficiat facti notoriū: niſi adſit iſta qͣli tas noīatim.ſ. in denunciatione noīatim ſpāliter vel expreſſe. ¶ Qui autē dicant̉ manifeſti vſurarij. vide ſupra Excōmunicatione. xxxv. ¶ Quid ſi qͥs ſepeliat publice excōicatū ⁊ noīatim interdictū. ⁊ vſurariū manifeſtum tꝑe interdicti. Rn̄dit pau. ꝙ talis eſt ligatus qͣdruplici excōica tione. Et addit glo. ꝙ de om̄ibꝰ dꝫ ſatiſfacere ⁊ ab omnibꝰ abſolui. ¶ Quid ſi ſepeliens ignorabat iſtū quē ſepeliuit eſſe excōicatū vel vſurariū vel interdictū? Rn̄dit glo. ꝙ talis ſepeliens nō eſt excōicatus. qꝛ cōſtitu tio reqͥrit ſcīam. vt ibi in tex. ſcient̓. Itē dicit ꝓprie temeritatis audacia. Nā vbi eſt ignorātia: temeri tas dici nō poteſt ẜm Zen̄. De hac ignorātia vide infra. c. Ignorantia. ⁊. c. lex. ¶ Quero: an portantes ad ſepulcrū: qui tn̄ nō ſe peliunt: ſint excōicati. Itē quid de comitantibꝰ fu nus. Itē de fabricantibꝰ ⁊ fodientibꝰ vel aperien tibus ſepulcrū. Itē qͥd de p̄latis. clericis vel miniſtris eccleſiaꝝ in quaꝝ cymiterijs ſepeliuntur. our illud nō ꝓbibent. ſꝫ patiunt̉. Itē quid de clericis vel laicis qui portant cereos cruces ⁊ ſimilia. Glo arguit ad partes. ⁊ nō determinat Lap. ⁊ Ste te. nent ꝙ iſti ſunt excōmunicati. Addit Pau. ꝙ ne dum actualiter ponentes corpus ſub terra. ſꝫ etia dicentes officiū ſupra funus. forte incurrūt han penā. īmo fortius incurrunt. quia plus cōtēnunt Addit etiā idē. intelligo de ſepelientibus de facto abſentibꝰ clericis. Ide de ſepeliri facientibꝰ vel mā dantibus. de ſen. ex. mulieres. Tamē littera videt̉ ſepelientes in cymiterio punire. Et ſic dicētes offi cia qui nō ſunt ſepelientes nō incident: cum in pe nis ſit mitior interp̄tatio facienda. Sed Io. cal. in tractatu de eccleſiaſtico interdicto mouens predi ctum dubiū: ſic dicit. Mihi videt̉ ꝙ ſi nominatiꝫ interdictus vel etiā non nominatim. ſꝫ tꝑe interdi cti in caſu non ꝑmiſſo a iure: ſi cū diuino officio ſe pultus eſt. omnes p̄dicti etiā ſociantes cauſa ho noris vel clerici diuinū officiū facientes vel nō ꝓ hibētes cū poſſunt: oēs pena excōicationis ligan tur ꝑ iſtā cle. quia hoc caſu ſunt oēs participes cri minis: ſiue cooperantes. ad hoc de ſen. ex. nuper. Si v̓o ſine officio clericoꝝ talis defunctus ſepul tus eſt etiā in loco cymiteriato. licet tutius ſit dice re p̄dictos oēs fore ligatos pena de qua hic. tamē trepidus credo nō ligari dicta pena. Sed quia vi dentur contēnere generalem ꝓhibitionē: poterū arbitraria pena puniri: etiā per iudicem eccleſiaſti cū. iij. q. iiij. engeltrudaꝫ. Ad hoc me mouet finis cle. vbi per quedā verba vident̉ remoueri priuile gia: que clericis ſolent concedi. ⁊ nō laicis. Ut au tem verba non videant̉ ſuꝑuacue appoſita: opor tet ꝙ intelligant̉ de his quibꝰ talia priuilegia ſolēt concedi. vt ſic intelligatur ẜm ꝙ clauſula adiūcta poteſt adaptari. Sed priuilegia exemptionis ſo lent concedi clericis ⁊ eccleſiaſticis perſonis. De il lis ergo debet intelligi principale. d. capituli. It ſepultura eccleſiaſtica ꝓprie reſpicit clericos ad qͦs id pertinet. xvj. q. j. placuit.ſ. cum funera ad ſepul turam deferuntur diuina officia cantare. xiij. q. ij. qui diuina. ¶ Sed ſi clerici dicunt officiū ſepulture ſuꝑ funꝰ: ⁊ poſtea deponētes in loco ſecreto: nō ponūt ip̄m in ſepulcro ſeu cymiterio. nunqͥd ſunt excōmuni cati? Certe ẜm opinionē contrariā eſſet dicenduꝫ ꝙ nō. quia textus dicit ſepulture. qd̓ eſt humo vel tumulo condere mortuū. Et ſic per ſolam celebra tionem officij. non eſſet delictuꝫ conſummatu. er eriū vel p̄lat go non incidēt in penā. Sed non credo ꝙ aliqui hoc diceret. Sic em̄ fieret ſemper durante interdi cto. Et per conſequens cle. iſta eſſet ludibrio. he Io. cal. Et hec omnia de interdictis poſſunt ap plicari ad manifeſtos vſurarios ⁊ publice excom municatos. ¶ Querit etiam. d. Lau. de ridol. in tractatu. de vſur̄. quid dicendum de clericis officiantibꝰ. po tantibꝰ cruces ⁊ cereos ⁊ aſſociantibus ⁊ portanū bus feretrum. tanꝙͣ ibi eſſet cadauer alicuius pri dictorum.ſ. manifeſti vſurarij ⁊cͣ. Cum tamen re aliter ibi non ſit? Reſpondit idem iudicandum

Excōicatio. jͣ. ac ſi eſſet. ¶ Quid ſi in vſurario manifeſto appareant ſigna cōtritionis. ⁊ iubet ſatiſfieri de vſuris. ⁊ poſt mor tem p̄ſtatur cautio ab heredibꝰ de reſtituēdo. An poterit ſepeliri? Rn̄dit glo. ⁊ Io. de lig. ꝙ cautio valet. vt ſepeliri poſſit. licet nō vt recōualeſcat te ſtamentū. Et hoc dico qn̄ apparēt ſigna cōtritio nis. ⁊ iubet ſatiſfieri: al̓s ſecus. qꝛ nō ſufficeret cau tio heredū. cū deceſſerit in peccato. De hoc dic. vt infra. Reſt. ix. Triceſimuſnonus cōtra religioſos. qͥ decimas eccleſijs debitas ſibi vſurpant vel appropriant. vt in. c. religioſi. de deci. Et per hoc qd̓ dicit religioſi. patet ꝙ non habent locū he pene in ſecularibꝰ cle ricis vel laicis. qͥ delinquūt in iſtis. Itē in hoc qd̓ dicit. qͥcunqꝫ cōp̄hendit etiaꝫ feminas religioſas. Et etiā religioſum ad ſecularē eccleſiā tranſlatuꝫ. Itē in hoc qd̓ dicit eccleſie debitas. pꝫ ꝙ ſi decime deberent̉. nō eccleſijs ſꝫ pͥuatis ꝑſonis ꝑ pͥuilegiū: vel antiquū feudū. ⁊ religioſi ꝓhiberent ſolui. vel aliter facerēt contra iſtā cōſtitutionē. nō inciderēt in has penas. ¶ Querit glo. quia tex. dicit ꝙ tales religioſi con trafacientes ſunt ſuſpenſi ab officijs. An intelliga tur de diuinis officijs. an de alijs. puta. ſi erat ſa criſta. elemoſynarius ⁊ hmōi? Glo. arguit ad par tes ⁊ non determinat. Pau. intelligit de diuinis. Idē Ste. vel pōt intelligi de officijs tꝑalibus que habent aliqn̄ religioſi vt ſunt ꝓcuratōes ⁊ caſtal dionatus.j. q. iij. ſaluator. Et hec ſcd̓a expoſitio ē benignior. Intelligi etiā poſſet qn̄ in eadeꝫ ꝑſona concurrunt officia diuina ⁊ alia. Al̓s ſi diuina offi cia tm̄ concurrūt: tunc illis ſit ſuſpenſus. vt vitet̉ maior pena.ſ. excōmunicationis. Nota etiaꝫ glo. in verbo. donec. ꝙ ſic ſuſpenſi indigent abſolutio ne. qꝛ de ſatiſfactione dubitari poſſet. Non ſic in ſuſpēſis ad tp̄s det̓minatū. puta. mēſem vel annū ẜm Inno. Addit tn̄ glo. ſatis ſe credere ꝙ ſufficiat iudicis declaratio ſuꝑ ſatiſfactione. ſine alia abſo lutione. in excommunicatis v̓o neceſſaria eſt abſo lutio poſt ſatiſfactionem. de hoc vide ſupra. Abſo lutio primo. erici dicunt officiū ſepi ¶ Quadrageſimus ꝯtra monachos ⁊ canonicos regulares qͥ non habētes adminiſtrationē: curias principū intrant vt dānificent monaſteria vel pre latū eius. vt in cle. ne in agro. de ſta. mo. Nota. ꝙ ad hanc excōicatōnē ꝯͣhendā duo ſunt neceſſaria ſcꝫ ꝙ intrauerint curiā. ⁊ ꝙ cauſa dānificandi mo naſteriū vel p̄latū licentiā v̓o habere vel nō habe re: puto nō ponderandū. Hinc eſt ꝙ etiā de licē tia p̄lati intrans curiā: ſi ad hoc intrat ligatus eſt. Ex ſolo igit̉ exitu clauſtri ob hanc cauſam. non li gatur. Itē exquo intrauit ob hanc cām. licet dānū non intulerit: ſiue quia nō potuit. ſiue quia peni tuit: ligatꝰ eſt. hec glo. Hic notat Io. an. xij. abu ſiones clauſtri.ſ. Prelatus negligens. Diſcipulus inobediens. Iuuenis ocioſus. Senex obſtinatꝰ. Monachus curialis. Monachꝰ cauſidicus. Ha bitus p̄cioſus. Cibus exqͥſitus. Rumor in clau ſtro. Lis in capitulo. Diſſolutio in choro. Irreue rentia circa altare. Fo. XCI. ¶ Quadrageſimuſprimus cōtra monachos tenē tes arma infra ſepta monaſterij ſine licētia abba tum. in cle. ne in agro. de ſta. mon̄. Et nota glo. in verbo monachos. q̄ dicit. ꝙ tex. nō repetit canoni cos regulares. Pau. dicit. ꝙ cū loquat̉ generaliter videt̉ includere om̄s monachos albos ⁊ nigros. etiam ſi vocent̉ iuxta vulgare frēs. Prima opinio placet Car. ne fiat extenſio huiꝰ pene: que qͣꝫqͣꝫ vi deatur fauorabilis aīe: nō tn̄ debet extendi ad nō ſuos terminos. Et ẜm Pan. in caſu huiꝰ cle. non ſufficit petere licentiā. ſꝫ oportet vt obtineat̉. Sed ſi forte abbas eſt talis nature. cuiꝰ conſortiū eſt in tolerabile. vt quia iniungit ſubditis intolerabilia vel ꝑſequit̉ monachos odio capitali. poterūt tūc monachi ſine licentia arma ſumere: ſi non poteſt alijs remedijs ſuccurri. xj. queſt. iij. Iulianus. hec Car. Et nota tex. in v̓. jͣ. per quē patet ꝙ extra te nens arma. penā non incurrit. Quod dicit Lan. verū etiā ſi monachus teneat in alio monaſterio. licet hoc ei etiā non liceat. vt in. c. clerici. de vita et hone. cleri. Quero quid intelligat̉ hic ꝑ verbū. arma? Glo. dicit. ꝙ licet al̓s armoruꝫ appellatio ſit generalis. Ita ꝙ etiā comp̄hendit. lapides ⁊ fuſtes ⁊ omne qd̓ arcu ⁊ manu mittit̉. tn̄ hic non ſumit̉ ita latiſſi me. Lan. dicit ꝙ hic comprehendit arma inuaſio nis. ſicut ſunt gladij: lancee ⁊ ſimiles. Itē defenſio nis. ſicut galee ⁊ lorice ⁊ ſimilia. Zen. autē dicit. ꝙ forte non fuit mens conditoris ꝙ ſi monachus te neat lapides vel fuſtes infra ſepta monaſterij ꝙ ſit locus pene. Nam videtur intellexiſſe de illis ar mis: que cōiter arma dicunt̉. vt ſunt ea que cōiter ad inuadendū vel defendēdū arma dicunt̉. Et ſic ad cōmunē modum loquendi ſe retulit. Dicit ta men: tutius eſſet abſtinere ab omnibꝰ. Et hoc pla cet zab. vt intelligamus arma ẜm cōmunē vſum loquendi. Et ſic illa ſola comprehendant̉. que cō muni vſu loquendi arma dicunt̉. nec monachus deforis veniens cum armis ad clauſtrum. incidit in hanc penam ẜm gloſam. quia non dicitur te nere cum effectu. Idem Pau. et Zenze. per ver bum tenere. quod denotat temporis continuatio nem. Quid ſi religioſus tenet arma: non ad offenſaꝫ ſed ad alium vſum. vt lapides ad edificandum. Cultellos ad vſum coquine vel menſe? Reſpon dit Pau. ꝙ non eſt locus huic pene. Si autē ha beret aceruum lapidum ad feneſtram vel ſuper portam ad impugnandū venientes. tunc accedit iſte textus. ¶ Quadrageſimuſſecundus contra quaſdā mu lieres que bighine vulgariter dicunt̉. Similiter ⁊ contra religioſos. qͥ eas in eo ſtatu fouent vel eas ad talem ſtatū adducūt. vt in cle. cum de qͥbuſdā. de re. do. Fran. Zab. ⁊ Pau. allegant extrauagan tem Ioh̓. xxii. que incipit. Sancta romana dicen tes. ꝙ hic reprobatur ſtatus quorundam qui vul gariter appellant̉ fratres de pauꝑe vita: aut bizo chiſaut bighine aſſumētes noue religiōis habitū ſuperiores ſibi eligētes: cōgregatōes ⁊ cōuēticula faciētes. nō obſtante ꝙ ordinē hūc a certis dican

Excōmunicatio. jͣ. tur epiſcopis habuiſſe. Cum talis viuēdi modus nullatenus ſit conceſſus. Et ẜm pau. ibi reprobat̉ ſtatus bighinalis. quia videt̉ quedā noua religio p̄ter auctoritatem ſedis apoſtolice inſtituta. Et ex hoc infert. ꝙ etiā ſi renunciarēt ꝓprijs. non ex hoc erunt approbate. nec religioſe exquo nō habēt re gulam a ſede apoſtolica confirmataꝫ. de re. do. c. j. li.vj. Dicit idē Ffran. ꝙ in domo ſua pn̄t mulieres pn̄iam agentes vti qͦ habitu voluerint. ꝓ hoc em̄ ꝙ vtant̉ habitu etiā ſil̓i bighinis: nō ſunt bighine exquo nō cōgregant̉ cum eis. quia hec bighine: q̄ hic reprobant̉. nec obedientiā ꝓmittunt. nec regu lam aliquā approbatā ꝓfitent. ⁊ opiniones fidei catholice cōtrarias introducunt. vt dr̄ in tex. hec tn̄ cōſtitutio ſorores tercij ordinis minoꝝ non in cludit. cū iſte ꝓmittant obedientiam ⁊ habeant re gulam ſeu quendā modū viuendi a ſede apoſtoli ca approbatum. ¶ Quadrageſimuſtercius cōtra ꝯͣbentes ſcienter matrimoniū in gradibꝰ ꝓhibitis: vel cū moniali bus ⁊ cōtra religioſos ⁊ moniales ꝓfeſſos vel or dinatos in ſacris: cōtrahentes. vt in cle. eos. de cō ſan. ⁊ affi. ¶ Quid ſi ꝯͣhat qͥs cū habente maritū vel cuꝫ iu dea vel pagana vel cū cognata ſpūali vel legali vel contra impedimentū publice honeſtatis. Rn̄dit glo. ꝙ licet nō teneat matrimoniū. tn̄ non incidit in excōicationē. qꝛ in iſtis caſibꝰ nō eſt expreſſum. Itē nota qꝛ tex. dicit ſcienter. Ideo ſi quis ꝯͣheret ignorant̓.ſ. ignorātia facti ꝓbabili ⁊ nō affectata. puta. qꝛ neſciebat talē eſſe ſuū affinē vel cōſangui neum. nō eſt excōmunicatus. ¶ Sed qͥd ſi ignorabant: neſciētes vſqꝫ ad quotū gradū cōſanguinitatis vel affinitatis extenderet̉ ꝓhibitio iuris. Tamē bene ſciebāt in quo gradu erant. Rn̄dit glo. ꝙ incidūt in excōicatione. quia ignorantia facti ⁊ nō iuris excuſat. Si v̓o alter ſo lus ſciebat: ille ſolus ligat̉. ¶ Sedͥ qͥd ſi ignorant a pͥncipio cōtraxit. ſꝫ poſtea ſuꝑuenit ſibi ſcīa. ⁊ tn̄ cohabitauit cū ꝯſanguinea quā accepit. Rn̄dit glo. ꝙ nō eſt excōicatus. quia hec cōſtitutio nō punit cohabitationē vel inceſtū ſed ſolū ꝯͣctū mr̄imonij ꝓbat̉ hoc ſolūmodo ex eo ꝙ ſine iudicio eccleſie ab illa diuertere non poſſet. Fateor tn̄ ꝙ cognoſcēdo peccat. ¶ Sed qͥd ſi ꝯͣxit cū ea quā credebat cōſanguineā affinē vel monialē et in veritate non erat. Glo. re mittit ſe ad notata. de ſen. ex. ſi v̓o. el. ij. ⁊. c. in audi entia. Tamē ex illis capitulis trahi pōt rn̄ſio. ꝙ tā lis nō eſt excōicatus. ¶ Sed qͥd ſi impedimentū qd̓ erat tꝑe ꝯͣcti matri monij. fuit poſtea remotū. Rn̄. ſi remouet̉ per di ſpenſationē pape: verba ſunt inſpiciēda: an tollāt impedimentū etiā quo ad penā p̄teritā. an non: ſꝫ vt faciāt tm̄ valere mr̄imoniū. Primo caſu abſolu tio alia nō eſt neceſſaria. Scd̓o v̓o ſic. Si v̓o remo uetur impedimētū ꝑ cōſtitutionē reuocatoriā. tūc dic ẜm Pau. ꝙ ſi reuocatoria vult ꝯſtōnē: quā re uocat fulminatoriā excōicationis ꝓ infecta habe ri. tunc ligati ꝑ illā nō egent abſolutione. Si autē tm̄ reuocat. tūc ſic ligati indigent abſolutione. Et nota. glo. in v̓bo. mr̄imonialit̓. ꝑ hanc lr̄am vide ꝙ coactus ad ꝯͣhendū non incurrit hāc penā. ic. de abſoluta coactōne: certū eſt. De cōditionali. vo licet tali q̄ cadere debuerat in cōſtantē viꝝ videar ligari ꝑ. c. ſacris. de his q̄ vi me. Sed cū nō ſit ma trimoniū deficiente cōſenſu. de eqͥtate videt̉ talis non ligari. Et nota etiā glo. in verbo ꝯͣhere q̄ dicit Secus ſi ſponſalia tm̄ cōtrahat. niſi ſeqͣtur copulo que cū inducat p̄ſumptā voluntatē mr̄imonū. de ſpon. is qͥ. inducit etiā penā. Et rō eſt. qꝛ cuꝫ iſtuo ſit penale: eſt reſtringendū ⁊ negari non pot. quia aliud eſt mr̄imoniū: aliud ſponſalia. ¶ Quadrageſimuſquartꝰ. ꝯtra mēdicātes qͥ ſin licentia pape recipiunt noua loca ad habitanduꝫ vel mutāt vel alienāt hactenus recepta. vt in. c. cū ex eo. de ex. pre. lib̓. vj. ⁊ in cle. cupientes. de penis. Nota. ꝙ mēdicantes ſunt quibꝰ victū tribuit in certa medicitas. ⁊ qͥ redditus: aut poſſeſſiones ex regula: aut cōſtitutionibꝰ habere nō pn̄t. vt de re. do. c. vno. li. vj. ¶ Querit Ge. qn̄ dicant̉ acqͥrere loca noua? Dic ꝙ quo ad caſum huiꝰ decretalis: dr̄ de nouo fie qn̄ fit poſt ipſam decre. Et qͦt modis dicat̉ noui vide de elec. generali. li. vj. ſuꝑ verbo de nouo. Di cit tn̄ pau. ꝙ ſi domus corruat: cuius tamē ſolu cōtinue remanet in dominio ipſoꝝ mendicantiū licet de nouo reedificare: nec incurrunt excōicatio nem. Secus ſi locus non diruptus deſierit eſſe de ipſoꝝ dominio ⁊ habitatione. ⁊ poſtea nouo iure acqͥrant illud. quia tūc incurrūt in penā. Et ꝑ hoc dici poſſet de cōuentibꝰ antiqͥs in auſtria. boemia ⁊ hmōi. de quibꝰ fratres minores ꝑ longa tempo ra de facto expulſi fuerūt. Qui quidem conuētus nunc inhabitari poſſunt per fratres p̄dictos ſine metu excōmunicationis. quia nunꝙͣ dicti cōuen tus deſierunt eſſe de dominio ipſoꝝ fratrū ſaltem de iure. ¶ Quero an iſte tex. hēat locū in feminis. Rn̄dit Lap. abb̓. ꝙ ſic. ¶ Quero an iſti religioſi poſſint loca acqͥſita poſt iſtud capitulū mutare ſine licētia pape vel aliena re ſine metu excōicationis. Rn̄. Lap. queꝫ ſeqͥtur pe. de an. ⁊ Ge. in. d. c. cū ex eo. dicit ꝙ loca capta ante cōciliū. de quo in. d. c. cū ex eo: nō pn̄t dimi tere. aliter ſunt excōicati per. d. cle. cupiētes. Sec capta poſt illud cōciliū bene pn̄t dimittere. ꝓ hoc facit lr̄a in. d. c. cū ex eo. ⁊ in. d. cl. in v̓. hactenus id eſt vſqꝫ nūc. qꝛ ẜm papiā. hactenꝰ ꝑ h. aſpirat facit duas ꝑtes.ſ. hac ⁊ tenus.i. vſqꝫ nūc. Et vt re citat Ge. hoc de facto accidit bononie. qꝛ fratres de obſeruātia ceperūt edificare locū ſupra monte ſancte marie. ſpāli licētia pape. Et ceperunt ex ꝑte ſeptētrionali ſecus viā. Et qꝛ erat ventoſus ⁊ frigꝭ dus: deliberauerūt mutare in eodē loco. ſꝫ ex alte ra ꝑte vie. vt ſic mons eos tegeret a vēto auſtrau Et det̓minatū fuit ꝙ nō hēbat locū dictꝰ tex. qͥ ad mutatōnē. niſi de locis ante iſtud capl̓m acqͣſitis Et ſic nō erat neceſſaria noua licentia quo adꝯl miſſionē. Licentiā autē qͦ ad habitandū. de nouo iam habuerant. Et ſic ex predictis infertur: ꝙ d ctus textus habet locum ſolum in duobus cali

bus. ſcꝫ ſi loca de nouo ad habitandū recipiātur: vel ſi habita ante dictū capl̓m mutent̉ vel alienē tur: etiā ſi dimittant̉ antiqua loca: ꝓpter alia d̓ no uo ad habitandū querēda. non autē habet locum cū dimittunt̉ loca acquiſita poſt iſtud capl̓m. ¶ Sed pone. Fratres ſancti Aug. in ciuitate ca ſtelle habebant locuꝫ cōtiguū muro ciuitatis. Ci nes vt facerent viam ꝑ quā poſſent ire circūcirca muros ciuitatis deſtruxerūt partē. Et dederunt fratribus aliquas domos ex alio latere. Inter qͣs erat quoddam flumen paruū diuidens cōuentū ab illis domibus. Et dederunt eis licentiā facien di pontem ſupra flumen: per quem poſſent ire in illas domos. Querit̉ an poſſint? hanc. q. format Lapus. Et arguit ꝙ nō. per dictū tex. cum ex eo. vbi prohibētur acquirere nouas domos ad habi tandū. Nam intermediū flamen facit diſconti nuitatem ad primū locum. Et ſic mutationeꝫ in ducit. Contrariū tamē determinat: vt refert Ge. in dicto. c. cū ex eo. quia talis acquiſitio ⁊ poſt acqͥ idcluibo ſitionem edificatio: eſt de actibus iam permiſſis. ff. de proba. ab ea ꝑte. Iſti ergo iuri antiquo opor uruc. Et jpmuas tet ſtare: niſi quatenus ei derogatum eſt per. d. c. cgenerali li. v cum ex eo. Sed iſtud capl̓m īmutat in duobus ca ii. ꝙ ſidomus. ſibus tm̄. ſcꝫ in acquiſitiōe habitationis in loco de nouo. ⁊ in mutatione ⁊ tranſlatione ⁊cͣ. Sed ca ſus noſter in nullo iſtorū concluditur ergo ⁊cͣ. Et pro iſta parte facit: quia ille qui eſt prohibitus ac quirere nouū ius in re: non dicitur venire contra prohibitionē: licꝫ poſt prohibitionem augmentet priſtinū ius ante prohibitionē queſitum: vt eſt ca ſus in. c. fi. ij. Rn̄. de cōceſ. pre. li. vj. Sic eſt in pro poſito. Augmentant em̄ iſti primū ius. Et ſic de bet iudicari iſtud additamentū nature prioris iu ris. Et per p̄dicta videtur poſſe teneri ꝙ augmē tantes datia ⁊ gabellas: per hoc non dicūtur no ua pedagia ponere. pro hoc optime facit cle. vni an iſte tex hēatiocū in femninis. Rn̄di ca. de ſuꝑ. ne. pre. ⁊. c. conſuluit. de iudeis. et. c. ꝓ hibemus. de cenſi. ¶ Quero an dicti mēdicantes poſſint capere lo in iſti rcligioſi poſſint loca acqͥſitat ca de nouo? Rn̄. ꝙ nō ad habitandū: que ſint ꝓ pinqua habitationibꝰ hominū: ſine licentia ſedis u excōicationis. ſ apl̓ice: q̄ de ꝯſtitutiōe Bonifa. exp̄ſſam faciat mē Ge. in. d. c̄. cū ex eo. di tionē. De locis aūt q̄ ſunt in heremis vbi non eſt i. de quo in. d̓ c. cū ex eo: nō pr̄ ꝓpinqua hītatio hoīm: ſecus qꝛ illa de licētia ſuo rū p̄latoꝝ capere ⁊ mutare poſſunt. d. c. cū ex eo. Et nota ꝙ dictū. c. nō ꝓhibet tranſitū ſingulorū in. d c̄. cū ex eo. ⁊ in. d. de. in v. bidiu fratrū de loco ad locuꝫ: quia eſt ꝑmiſſus ex cauſa. .qꝛ ẜm papiā. h vt in. c. licꝫ. de re. cū ſy. Sed ꝓhibet nouū cōuen ias ꝑtes.ſ. hac tum capi: vel locū ad locum mutari. vt dicit Pe. Se. hoc de facto accidtb de anch. Et ꝑ hoc patet ꝙ captio domūculaꝝ: vl̓ mutatio eaꝝ quas mēdicantes capiūt ad habitā eruātia cepe dum ꝓ trāſitū vel ꝓ infirmaria ⁊ huiuſmodi: nō cadit ſub dicta ꝓhibitiōe. ¶ An autē legati de latere poſſint dare hanc licē tiā? Ge. dicit ꝙ nō. ¶ Quadrageſimuſqͥntus ꝯtra religioſos qui in p̄dicationibꝰ vel alibi dicūt aliqua ad retrahēdū homines a ſolutione decimarū: vt in cle. cupiētes de pe. Et nota ꝙ vt habeat locum hec pena duo requirūtur. Primo ꝙ talia dicant vt retrahāt au Excōmunicatio. j. Fo. XCII. dientes a ſolutione decimarum debitarum eccle ſijs: ſecus ſi dicerent alia intentione: vel ſi debi te non eſſent eccleſijs: ſed alijs quibuſcunqꝫ. Se cūdum eſt ꝙ ꝓferant obligatis ad decimas ſol uendas. ſecus ſi non obligatis. Item nota ꝙ in hanc penam incidunt ſi hec verba dicant in ſer monibus ſuis. id eſt in p̄dicationibꝰ: vel alibi. id eſt priuatis locutionibꝰ: neqꝫ cle. iſta habet locum in clericis ſecularibꝰ: vel laicis qͥ ꝯtrafacerēt. ¶ Quadrageſimuſſextus de religioſis qui confi tentibꝰ ſibi nō faciant ꝯſcientiā de decimis. No ta ꝙ p̄dicatores vel cōfeſſores qͥ nō faciunt ꝯſciē tiā de decimis ſibi ꝯfitentibus: vel qui negligunt p̄dicare qn̄ fuerint requiſiti: non incurrunt excō municationē ſed ſuſpenſionem ab officio p̄dica tionis ⁊ cōfeſſionis. donec ꝯfitentibus ip̄is: ſi hoc ipſum eis dicendi comode facultatem habuerint cōſcientiam fecerint. Sed ſi in predicta ſuſpenſio ne p̄ſumpſerint p̄dicare: ip̄o facto ſententiā excō municationis incurrunt: vt in clemē. cupientes. de pe. ¶ Quero qꝛ dicit̉ ꝙ tenent̉ facere ꝯſcientiā quā do populo p̄dicabunt. An teneant̉ qn̄ clecicis p̄ dicant? Rn. glo. ꝙ nō. Item nota ẜm zen. ꝙ hic nō fit mētio de feſto natiuitatis domini ꝓpter ce lebrationē triū miſſarū. ꝓpter quod nō eſt forte co moditas p̄dicandi. Item nō fit mētio de feſto pa ſche ꝓpter cōmunionē. Sed fit mentio de aſſum ptōne. ⁊ natiuitate beate Marie. ⁊ natiuitate Io. baptiſte. penthec. et aſcen̄. dn̄ice. In prima dn̄ica. quarta ⁊ vltima quadrageſime. Et hoc cū fuerint requiſiti ab eccleſiarū rectoribus vel vicarijs: aut locū tenētibꝰ eorūdē. ¶ Sed qͥd ſi reqͥrunt̉ in alijs tꝑibus? videt̉ dicē dū ꝙ nō teneant̉ p̄dicare: qꝛ hic ſoluꝫ dicit tex. qn̄ p̄dicant ī iſtis ſolēnitatibus. ¶ Quadrageſimuſſeptimꝰ. Officiales cōmuni tatum facientes: dictantes: vel ſcribentes ſtatuta ſuper vſuris ſoluendis. non repetendis: vel non reſtituendis: vel iudicantes ẜm illa: vel non delē tes illa ſi poſſunt infra tres menſes de libris com munitatū: vel illa ſeruātes excōmunicati ſunt: vt in cle. ex graui. de vſur. ¶ Quero: nūquid ſtatuentes ꝙ ſui ſubditi non poſſint ꝓ vſuris recipere vltra duos ſolidos pro libra in anno. Et hoc ſub pena. x. librarum. Non tamē ꝙ faciant vſuram: ſed ſi fecerint nō recipiāt vltra dictā ſummā. nūquid incidant in ſententiā excōmunicatiōis?: Rn̄. Dir. li. iij. dicit ꝙ ſic. cum quodā modo audaciam ⁊ colorē dent: ſalteꝫ indi recte ad vſuras exercendas: vt in dicta cle. ex gra ui. ibi. diuerſis coloribus. Et quia denegando de maiori. indirecte videt̉ cōcedere de minori tacite. xxv. diſt. qualis. Quod verū eſt ſi hoc fit in frau dem: vt per hoc ſic poſſint vſuras exercere. Secꝰ ſi nullo mō intēderēt ꝯcedere. licꝫ illud ꝑmitterēt vt maius malū euitetur. Et ſic nō ſolū de maiori ſumma: ſed etiaꝫ de duobus ſolidis denegare vi dentur. xiiij. q. iij. c. j. et. xxxj. q. j. c. hac ratione. Et ẜm hanc diſtinctionem concorda opiniones que videntur contrarie.

¶ Quid dicenduꝫ de rege Aragonie ⁊ eius offi cialibus qui leuant magnum tributum a iudeis: vel ſaracenis propter vſuras quas ꝑmittunt eis exercere ibidem: ſi repetitiones ab iſtis iudeis im pediant̉ per iſtos incidet ne ipſe rex vel eius offi cialis in ſententiā excōmunicationis? Rn̄. Dire ctoria vbi sͣ. ꝙ ſic: qꝛ nedum chriſtiani: ſed etiam iudei ſunt prohibiti vſuras exercere a lege veteri: que iudeis data ē. Ideꝫ ⁊ Land̓. zab. in dicta cle. ex graui. de hoc videsͣ. Excōicatiōe. xxxv. Quero quid de ſtatuto: quod eſt bergami ꝙ repetentes vſuras in foro eccleſiaſtico ꝑ poteſta tem cogūtur mutuare vſurario tantā pecuniam tanto tempore quāto tempore tenuerāt pecuniā vſurarij? Rn̄. glo. ꝙ hoc ſtatutum non valet. Et Pau. dicit ꝙ hoc ſtatuentes incidunt in excōmu nicationem. ¶ Quadrageſimuſoctauus religioſi etiā exem pti violantes interdictū poſitum per ſedem apo ſtolicam vel ordinariū loci: vel generalem ceſſati onē diuinorū factā ꝑ ꝓuinciale cōcilium: vel eum qui hoc poſſit: ſeruata per cathedralē: vel matrici eccleſiam loci: excōmunicati ſunt ipſo facto. vt in cle. ex frequētibꝰ. de ſen. ex. ¶ Quero an intelligat̉ de interdicto a iure. puta canon ponit interdictum ciuitati que inſecuta fu erit epiſcopum. vt de pe. li. vj. c. felicis.§. ciuitas? Rn̄. glo. ꝙ ſic. ¶ Quero quid ſi interdictū ſit poſitum a ſingu lari ꝑſona que hoc poteſt ſpeciali conſuetudine? Pau. dicit ꝙ non habet locum hec cle. cum talis non faciat auctoritate apoſtolica nec ſit ordinariꝰ Ex hoc videt̉ ꝙ ſi ex ꝯſuetudine haberet ordina riam qd̓ etiam poteſt eſſe: de fo. compe. cum ꝯtin gat. locus eſſet huic cle. Et hoc videt̉ verius. nam tex. non loquit̉ de interdicto lato a dioceſano: qͥa tunc ſolus epiſcopus intelligeret̉. de vi. ⁊ hone. q̄ vnico. li. vj. Sed dicit de interdicto lato ab ordi nario. Et ſic ſufficit ꝙ habeat ordinariam. Idem dic de legato apoſtolico: ꝙ ſi habet mandatū pō Al̓s ſecus ſicut in delegato. Et ſic iſte tex. ꝓcedit in interdicto ſedis apoſtolice: vel ordinarij ſeu de legatoꝝ ſpecialiter ad hoc deputatorū vt interdi cant. al̓s ſecꝰ. Qn̄ autē dat̉ ſpecialit̓ ad interdicē dum: eſt potius miniſter ꝙͣ delegatus. de offi. de le. c. fi. Et ip̄e ꝯmittēs dicit̉ facere. ¶ Quero que dicatur matrix eccleſia? Rn̄. glo. I mc. 1 in verbo matricem. id eſt maiorem: vel baptiſma ſy2A rdich tn̄ lem que dicitur matrix: quia ſicut mater generat: .¶Aligioſi cōſtihit ſic ⁊ iſta regenerat per baptiſmum. Et quia inter C. h xAd̓ Mal ema dicūtur qn̄qꝫ loca non habentia intra ſe eccleſiam de b 22V Vt cathedralem habent tamen matricem. Ideo hoc expreſſit. et dico hoc locum habere etiam cum illa A Fna xtōicAō 6. Ex R. matrix eccleſia religioſis nō obſeruantibus ſubeſt qͣꝫtum ad pn̄tationē collationis: vel quia ſit ipſoꝝ q. Glibū 6 vicaria: cū hic generaliter loquat̉. ¶ Quid ſi in loco non ſit cathedralis aliqua: vel matrix eccleſia: quia forte ē in alio loco: vel ibi ſunt plures equaliter ſuis parochianis baptiſmata et alia ſacramēta miniſtrantes? diſtinguendum eſt Excōmunicatio. jͣ. ꝙ ſi omnes ille ſeruant locus eſt huic pene. Si to alique ſeruant: alique non. tunc nō eſt locus hui pene. Sicut eſſet ſi in tali loco nō eſſet niſi vna ec cleſia religioſoꝝ. Dicitur autem hic eccleſia cathe dralis vel matrix eccleſia murorū ambitu compe henſa. Et ꝙ exquo in eccleſia celebrat̉ cōtinue io nuis apertꝭ ⁊cͣ. ſine per prelatū: ſiue ꝑ capitulū to tum: vel partem: ſiue per aliquos clericos eccleſie non eſt locus huic pene: licꝫ pene irregularitatis ⁊ alie de quibꝰ infra poſſent habere locuꝫ ẜm Io an. Et addit Pau. puto tamen ꝙ ſi in matrice ec cleſia celebrat̉ ab aliquibꝰ extraneis: inuitis p̄latis et capitulis: ꝙ non eſt locus huic pene. Et addi Pau. ꝙ interdicta metropolitana eccleſia nō in telligit̉ interdicta matrix eccl̓ia ꝓuīcie. ¶ Si interdicta ꝓuincia vel vna dioceſi in aliqͥ bus ciuitatibus: vel caſtris. matrix eccleſia ſerua interdictum. In aliquibus non dicendum ꝙ in locis: in quibus ſeruatur locus eſt huic pene. In alijs non. ¶ Quero qualiter religioſi intelligant̉ ſcire ma tricem eccleſiam ſeruare interdictuꝫ. Rn̄. glo. qn̄ viderint: vel alio corporis ſenſu perceperint. puta audierint. Al̓s ꝓbabiliter ignorantes talem ob ſeruantiā non ligantur hac pena. Et nota gloſaꝫ in v̓. obſeruare. que dicit nota. quia in non obſer uando nō dicit ꝙ ſe cōforment. addere em̄ inten dit hec cōſtitutio. nō diminuere ad obſeruantia interdictoꝝ. Et ar. a contrario ſenſu ceſſat. vbi il lius argumenti contrariū reperitur in iure. Iten contrariorū non eſt eadem diſciplina: vbi verbr ⁊ mens reſiſtunt. Exceſſus ergo clericorū matr cis eccleſie non dabit religioſis materiā delinquē di. Intelligo auteꝫ illos ſeruare. quādo abſtinent animo obſeruandi. hec glo. Sed per papā Pium ſecūdū facta eſt circa predicta magna reſtrictio vt patet in extrauaganti que incipit. Sciens inimi cus. vbi ſic diſtinguit ꝙ aut interdictum eccleſia ſticum emanat a ſede apoſtolica et eius cōmiſſa rijs. Aut ab inferioribus ſedibus ⁊ eoꝝ cōmiſſa rijs. Si primū tunc poſtqͣꝫ vobis qui loca interdi cta inhabitatis inſinuatio facta ē: ad illius inter dicti obſeruantiā nulla excuſatione aut exceptiō admiſſa: etiam ſi ceteri religioſi: aut ſeculares ex quacunqꝫ cauſa deficerent: mox aſtringimini. Sꝫ v̓o interdictū ab inferioribus ſedibus emanaret: lꝫ ab illis exempti ſitis ad obdientiā tamē interdi cti eius obligamini: qn̄ matricē eccleſiaꝫ illud ob ſeruare videritis: cui tunc vos conformari debe tis: hec ibi. Et hec extrauagans dirigit̉ fratribus minoribꝰ. Et qd̓ hic dicit̉ de cōmiſſarijs inferioꝫ ſediū: pōt intelligi qn̄ ſpecialit̓ ad hoc ſt̓ deputati vt interdicant: vt hec dicta nō cōtrarient̉ ſuper poſitis. Et nota ex glo. in v̓. ſubiacere. ꝙ ſilente tia interdicti vere ligat: ⁊ matrix eccleſia illam nō obſeruat: religioſi non ſeruantes: non ligant hac pena: ſed alijs que habent̉. de ex. pre. c. vltimo. et de priuil̓. c. epiſcopoꝝ. li. vj. de ſen. ex. is qui. eo. ii. vbi habet̉ ꝙ clerici ſeculares et etiaꝫ religioſi ſunt ſuſpenſi. Itē eſt eis interdictus ingreſſus eccleſie.

Item ſunt irregulares ⁊ ineligibiles actiue ⁊ paſ ſiue. Si autem ſententia interdicti vere non ligat impediente appellatione: vel alia nullitate: cum matrix eccleſia illam ſeruat: religioſi ligantur hac pena ſed non alijs. Quādo v̓o tenet ⁊ ſeruat̉ per matricem eccleſiā tunc ligant̉ vtriſqꝫ. Quādo v̓o non tenet nec ſeruat̉ per matricem: tunc neutris ligantur. Sed hec dicta ꝑ diſtinctionē Pij factaꝫ ſunt limitanda. ¶ Quid ſi epiſcopus mandat ſeruari interdictū et capitulū mandat contrariū? Rn̄. zen. ꝙ prius obediendum eſt epiſcopo. ¶ Quadrageſimuſnonꝰ caſus eſt de quadaꝫ ex cōicatione que habet̉ in cle. vnica. de ſeq̄. poſ. Et qꝛ iſta excōicatio nihil vtilitatis ꝯfert ꝯfeſſoribus Ideo eā ſub ſilētio ꝑtranſeo. ¶ Quīquageſimus. cōtra accedētes ad ſepulcrū dn̄i etiā ex cā deuotiōis ſine licēcia pape: ⁊ abſolu tio pape vel ſuo penitētiario reſeruat̉. iibula ¶ Quīquageſimuſprimꝰ. Quicunqꝫ libellos fa moſos ī vulgari vel litterali ſermone: necnō can ſt vdl alo campor. tilenas ⁊ ricmos edere: aut publicare p̄ſumunt ī infamiā ⁊ detractionē ſtatus ordinis p̄dicatorū ⁊ minorū ſunt excōicati. A qua nō poſſunt abſolui niſi ꝑſonaliter ſedi apl̓ice ſe p̄ſentent. Alexander. in priuilegio. Ex alto. ¶ Quīquageſimuſſecūdus. ꝯtra ſymoniacos d̓ quibꝰ. jͣ. Symonia. vj. ¶ Sententijs ꝑ ſtatuta ordinariorū quorūcūo nō ligantur ignorantes: niſi ignorātia fuerit craſ ſa aut ſupina. de cōſti. vt animaꝝ. li. vj. Et glo. ibi in v̓. ſtatuta. dicit de generalibus ergo ſtatutis ca nonum vel legum nō loquit̉ que ab omnibꝰ ſciri ⁊ cuſtodiri debent. ¶ Sed an̄ ⁊ qn̄ ignorātia excuſet? Uide ſingula ria. jͣ. c. Ignorātia. ⁊. c. Lex. Pro declaratiōe p̄cedentis.§. pͥmo quero nū quid ſtatutū certi loci apponens certam penam: afficiat nō ſubditos delinquētes in loco data ſciē tia ſtatuti. Rn̄. glo. in. c. a nobis. el pͥmo. de ſentē. excō. dicit ꝙ nō ſubditi ligant̉: exquo delinquūt̉ in loco ſtatuētis. Idē cōmuniter tenent legiſte in l. cūctos populos. de ſum. tri. ⁊ fi. catho. Sed pa nor. ibi poſt Inno. cōcludit. ꝙ aūt querimꝰ d̓ ſta tuto. aut de ſentētia. pͥmo caſu aut ſtatutū eſt ap tum cōprehendere ſubditos ⁊ nō ſubditos. vt in exemplo dicto. c. a nobis. vbi ſic dicit̉ quiſqͥs fur tum fecerit excōmunicatus ſit. Et tunc ⁊ nō ſub diti delinquētes in territorio ligantur. Nam lex ſemꝑ loquit̉. l. Arriani. C. de hęre. Ideo inconti nenti: cum nō ſubditus delinquit efficit̉ de iuriſ ditiōe ſtatuentꝭ: ⁊ ligat̉ ſuo ſtatuto. Aut ſtatutuꝫ nō poteſt cōprehendere niſi nō ſubditos: vt quia dicit ſtatutū archiep̄i. Quicūqꝫ archiep̄oꝝ fecerit ante ſe crucem deferri in dioceſi vel ꝓuincia mea ſit excōicatus. Et tunc ẜm Inno. non valet ſtatu tum quia archiep̄us non habet aliquē archiep̄m in ſubditū. Et ſic hoc ſtatutum non poteſt cōpre hendere niſi non ſubditos. Hoſt. hoc impugnat quia ẜm opi. Inno. ſequeret̉ ꝙ nō poſſet fieri ſta tutū ꝯtra ꝑegrinos in loco delinquētes. Panor. Excōmunicatio. jͣ. Fo. XCIII. dicit ꝙ iſte articulus eſt ſatis dubiꝰ ⁊ adheret opi. Hoſti. Nā cū ſtatutū habeat tractū ad futurū: ⁊ ſic lex territorij referat̉ ad tempus habile: videtur ſtatutū valere: cuꝫ dicat iuriſditionē in territorio ſno. Aut fertur ſentētia generalis: ⁊ pōt habere lo cum qd̓ ſupradictū ē vt tm̄ extendat̉ ad ſubditos ſentētiantis reſpectu delicti cōmittēdi. Pone ex emplū. Ep̄us ꝑ ſentētiā ſuā generalē excōicat oēs ludētes ad azarrū. An forēſis ſciens hāc ſentētiā ⁊ ꝯtrafaciens incidat in penam. Et dic̄ ꝙ nō. Et magna eſt differentia ẜm Panor. inter ſtatutum ⁊ ſentētiā: qꝛ ſentētia aſſumit vires incōtinenti in eū cōtra quē fertur. vn̄ habet tm̄ ꝯprehendere ſb̓ ditoſ. Secus in ſtatuto cū habeat actū ſucceſſiuū ⁊ vinculū ſumat tempore delicti. Et addit panor. ꝙ de ſentētia generali debet intelligi dictū capl̓m a nobis. vtputa ꝙ nō ſubditi delinquētes in loco ſentētiantis: nō afficiunt̉ illa pena. Et nō de ſta tuto. ꝓ quo tex. ibi pronūciauerit. Nec obſtat. c. romana.§. caueāt. d̓ ſen. ex. li. vj. vbi habet̉ ꝙ ſen tētia excōicationis non pōt ferri ꝓ futuris culpis niſi ſubſit aliqua cā de pn̄ti. puta mora. culpa. vel offenſa p̄ceſſerit ⁊cͣ. vnde Rn̄. panor. ꝙ licet non debeat talis ſentētia ſic ferri lata tamen tenet. Et ſic ſi iudex excōicat per modū ſentētie iniuſta eſt: niſi cā ꝓpter quaꝫ ꝓmulgat̉ in ſentētia exprimat̉. Poteſt gͦ ſic dicere. Cū in dioceſi mea omnes qui ſunt fures vel huiuſmodi: incorrigibiles ſint: nec p̄dicatio proſit. Et ideo neceſſe habemꝰ aliud re mediū adhibere. Et ideo quiſqͥs decetero furtuꝫ fecerit vel hmōi: excōicationē incurrat. Secūdo quero dato ꝙ nō ſubditi delinquētes ligētur ſtatuto: data ſciētia ſtatuti. qͥd de ignorā tibus ſtatutuꝫ? Glo. in dicto. c. a nobis. dicit ꝙ ſi ſtatutū punit factū al̓s damnatū. ligat etiā igno rātes. Idem videt̉ tenere Bar. in dicta. l. cūctos Idem do. An. Cōtrariū tenet Io. an. in dicto. c. a nobis. ⁊ in dicto. c. vt aīaꝝ. Et videt̉ ibi tex. pro eo. Nā ſtatutū ibi excōicabat cōmittētes furtum Et tn̄ nō ligat ignorātes ꝙͣꝙͣ factū ſit al̓s dānatū. Sꝫ panor. in dicto. c. a nobis. dicit ꝙ opinio glo. videt̉ verior de rigore iuris. licꝫ opinio Io. an. ſit equior. Nō em̄ licite pōt qͥs allegare ignorātiam. Cū ſcire debebat factū eē damnatū. Ubi aūt ſta tutū puniret factū al̓s nō dānatū: tūc ꝓbabiliter ignorātes nō ligant̉. Et ex cōiecturis ꝓbabit̉ ſcīa vel ignorātia. Et in dubio recurret̉ ad iuramētū iſtiꝰ delinquētis. ar. in. c. ſi v̓o. el. ij. de ſen. ex. ¶ Tercio quero nūquid ſubditus ſtatuētis de linquēs extra territoriū afficiat̉ pena ſtatuti. Rn̄. ꝙ nō liget̉ videt̉ tex. in dicto. c. vt aīaꝝ. in fi. ibi exͣ territoriū iuſdicēti nō paret̉ impune. Sed Bar. in dicta l. cūctos. diſtinguit ꝙ aut ſtatuēs exp̄ſſe intēdebat ligare ſubditos delinquētes etiā extra territoriū. Et tūc ligant̉ ſubditi. Exemplū. dicit ſtatutū. Quicūqͣꝫ cōmiſerit furtū: vbicūqꝫ ſit excō municatꝰ. aut ſtatutū ē generale. et tūc reſtringit̉ ad territoriū ſtatuētis. Sꝫ panor. in. d. c. a nobis. dicit ꝙ multi moderniores legiſte in. l. fi. ff. d̓ iurꝭ. om. iu. tenēt oppoſitū. Et hoc credit panor. veriꝰ vt nūqͣꝫ delīquētes exͣ territoriū afficiant̉ ſtatuto.

qꝛ dictū capitulū vt aīaꝝ. nō dicit illū nō ligari ex defectū volūtatis ſtatuētis: ſed potius ex defectu poteſtatis. vt patet ibi. qꝛ extra territoriū iuſdicēti ⁊cͣ. Et ꝑ hoc quidaꝫ dicūt. ꝙ ſi ſtatuto ep̄i caueret̉ ꝙ quicūqꝫ ludēs ad azarrū ſit excōicatus: ludens in loco exempto intra territoriū dicti ſtatuētis. nō incurrit excōicationē ꝓut tenet Io. an. in nouel la in dicto. c. vt aīarū. quia ẜm eum locꝰ extra dio ceſim ⁊ locꝰ exemptus eqͥperant̉. Sed quid ſi ſtatutū loqueret̉ ꝑ verba ſpecia lia. vtputa dicendo: vt nullus cōmittat furtum in aliquo monaſterio exempto: vel nō exempto vl̓ ꝙ nullus ſubditꝰ vadat ad monaſteria exempta vel non exempta. Rn̄. do. phi. de paruſio in dicto. c. vt animarū. ꝙ ex aliqua cauſa iuſta vel honeſta: poteſt epiſcopus ſtatuere ꝙ ſubditi ſui nō vadāt ad tale monaſteriū. etiam exemptū: vt ſi ſciret il los: vel illas de tali monaſterio ad malū prouoca re: vel quid ſimile. Et per predicta poteſt decidi alia queſtio quo tidiana a quo debeat peti licētia eundi ad mona ſteria exempta. An ab epiſcopo ꝓhibente talem exceſſum ſub pena excōmunicationis: vel ab illis qui habent curam taliū monaſteriorū exemptorū vt miniſtri minorū vel ꝓuinciales predicatorū et huiuſmodi. Et dici poteſt ꝙ in caſu quo epiſcop facere poteſt tale ſtatutū etiam de monaſterijs ex emptis: petenda eſt licētia a dicto epiſcopo. Secꝰ ſi ſtatutū ep̄i loqueret̉ generaliter: nō ſpecificādo dicta monaſteria exempta: qꝛ tūc debet peti licen tia ab illis qͥ curā habēt dictoꝝ monaſterioꝝ. Quero. Epiſcopus excōmunicat omnes qui furtū fecerint nō per viā ſtatuti. de quo dictū eſt. ſupra ſufficiēter: ſed per viam ſentētie. nūquid ſb̓ diti eius talia ꝯmittētes extra ſuam dioceſim ſint excōicati. Doc. in. c. fi. de fo. cōpe. ⁊ in dicto. c. a no his. concludūt ꝙ iudex poteſt excōicare ſuū ſub ditū contumacē extra territorū. An aūt hoc caſu ſufficiat ſentētia generalis. An v̓o requirat̉ ſentē tia ſpecialis. hoc ē ꝙ ſpecifice agatur ꝯtra eū. Di cunt quidam ꝙ non ſufficit ſentētia generalis: qꝛ ſentētia generalis ẜm eos equiꝑat̉ ſtatuto in duo bus. Nam ſicut ſtatutū non ligat ignorātes: nec exiſtētes extra territoriū ſtatuentis. Ita nec ſentē tia generalis vt notat Ge. poſt lap. ī dicto. c. vt ani marū. Limitat tamē ge. hoc vltimū verum in ſen tentia generali contra delinquētes ī futurū extra dioceſim: ſed bene ligat eos qui iam deliquerunt ante ſententiā: licꝫ extra territoriū exiſtentes tem pore ſentētie. Sicut ligaret ſentētia ſpecialis: cum ſit eadem ratio vtrobiqꝫ ẜm lap. hec Ge. Et hoc dictum Ge. aliqui credunt verū: ſi ſubditus ha beret noticiā illius ſentētie. Item ꝙ delictū fuiſſet cōmiſſum ī dioceſi iudicis domicilij. Nec obſtat qd̓ colligitur ex. c. apoſtolice. iuncta glo. de cle. ex. ꝙ ignorans poteſt excōmunicari: quia ille tex. lo quitur in ſentētia lata ſpecifice ꝯtra aliquē: qꝛ tūc etiam data ignorantia ligat. īmo plus lata contra non monitum: vel non citatum inducit vinculū ſicut dicunt quidā de Pau. qui excōicauit corin thum abſentem. ad hoc glo. in. c. romana. de ſen. Excōmunicatio. jͣ. excō. li. vj. Conclude ergo ꝙ ſi epiſcopus mādat generaliter reſtitui res furtinas ſub pena excōica tionis late ſentētie ꝙ qui cōmiſit furtū extra dio ceſim: non incidit in penam. Secus ſi ſpecialiter ageret contra ſubditū: etiā ꝓ delicto cōmiſſo alibi qꝛ ꝯtrafaciēdo incurrit penā excōicatiōis. ¶ Quid ſi forenſis delinquens in alieno territo rio: ⁊ inde recedens: an poſſit excōmunicari. Dic ꝙ non. niſi fuerit citatione p̄uentus anteqͣꝫ rece deret a iuriſditiōe illius territorij. in quo deliquit vel niſi ad requiſitionem predicti iudicis iudex ſp quo degit ipſum citaret prout de iure tenetur: vt notatur per doct. in. c. fi. de fo. cōpe. vt iret ad re ſpondendū ⁊ parendū. qd̓ ſi non faceret: poſſet ex cōmunicari. licꝫ exiſteret extra territoriuꝫ. Et hoc verum in illo: qui nō habet domicilium ſub iudi edictis va ine ce ſub quo deliquit. Secus ſi habet domiciliū: qͥa tunc poteſt citari et excōmunicari: etiā exiſtendo extra territoriū ẜm Panor. ibidem: qui etiaꝫ dicit ꝙ cum ſubditus ratiōe domicilij eſt abſens: con clude ẜm cōmunē opinionē ꝙ pōt citari ꝑ iudicē domicilij quo ad omnes effectus: ⁊ citatio decer nitur facta in proprio territorio ipſius iudicis. licꝫ nūcius exequat̉ extra proprium terricorium: quia illa excuſatio nūcij non eſt iudicialis. Ideo poteſt ipmnditalinſi ꝯtum exerceri extra ꝓprium territoriū: licꝫ Pau. de eleaꝫ in cle. paſtoralis. de re iudi. teneat contrariū. Sꝫ doc. moderni tenent primū. Sed ſi poſt delictum cōmiſſum recederet: ⁊ alibi caꝑet domiciliū: eſſet ſecurꝰ dūmō nō eſſet citatiōe p̄uentꝰ. ¶ Quid ſi is qui ſententiā generalem ꝓmulga uit moritur: vel amouetur ab officio. nūquid qui poſtea contrafacit eſt excōmunicatus. Rn̄. Pa nor. in dicto. c. a nobis. diſtinguit. An hoc ſit per viam ſtatuti. An per viam ſentētie. Si per viam deſie. extro eo. ſacr ſtatuti: cū ſtatutum ſit quedam lex: perpetuo du rat: niſi exp̄ſſe reuocet̉. vt in. c. fi. de offi. le. In ſen ſitus aliud ſuaſerit tētia v̓o dic concludendo notata in. l. fi. ff. de pe. et in. l. j. C. de poſtulando. et in. c. vnico de ma. et obe. li. vj. ꝙ aut ſentētia iniecit vinculuꝫ tempore ꝓferentis: aut non. Primo caſu: aut vinculuꝫ eſt titur mtcnlipp momentaneū et tunc durat etiam vltra tempus extra eo cum me ꝓferentis. Exemplū in excōmunicatiōe vel pu tangunt epos cū blicatione bonorū. vnde excōicatus ꝑ epiſcopum oportꝫ. vt in. remanet etiā excōicatꝰ poſt mortē epiſcopi ad hoc c. paſtoralis. de offi. or. Aut habet cauſam ſucceſſi uam: ⁊ tūc. aut cū cauſe cognitiōe ſentētia fuit la per notata a doc ta ⁊ durat effectꝰ ſentētie vt in dicta. l. j. Aut ſine pmē per Ge. cauſe cognitiōe: ⁊ tūc nō durat vltra tp̄us ꝓferē tis. Et ſic loquit̉ dicta. l. fi. Et predictis adde glo. quis. Et ſic. in. c. pe. de cle. nō reſi. q̄ notabilit̓ ſentit ſentētiam lLapus aūt tenc non expirare ⁊ p̄dicta ꝓcedunt quo ad effectu ex ſentētia ꝓductū: ſed reſpectu effectus ꝓducendi in futurū ſentētia tollit̉ ꝑ remotionē ſentētiantis qꝛ pendebat ex iuriſditiōe ſua. Et hoc caſu proce dit glo. in dicto. c. a nobis. que vult ꝙ interdictu ſiue ſentētia excōicatiōis ſimpliciter lata nō duret vltra tp̄us ꝓferentis: niſi ſucceſſor cōfirmet. Se cus ſi diffiniendo ſtatutum facit vel decretū. Itē dici poteſt ꝙ ſentētia excōicationis nō ligat vltra tempus p̄fixum in ſentētia. Et ꝑ p̨̄dicta pꝫ ruſio

ad. q. quotidianā. Ecce ep̄us facit monitoriam ꝙ quicūqꝫ habꝫ inſtrumēta vel ſcripturas ticij infra xv. dies debeat manifeſtaſſe: alioqͥn ⁊cͣ. Petrus qͥ habebat huiuiſmodi ſcripturas infra dictū termi nū erat abſens ⁊ ſic ignorabat. Poſtmodū elapſo termino ep̄us fulminat excōicationē. Demū pe trus venit ad locum ⁊ certiorat̉ de dicta ſententia ⁊ nō reuelat. An ſit excōicatus. Dicendū eſt ꝑ pre dicta ꝙ non. qꝛ talis ſentētia vltra terminū vl̓ tē pus ſtatuētis nullū hꝫ vigorē. ¶ Sola ꝯſuetudo abſqꝫ ſentētia vl̓ ꝯſtiiutiōe nō reddit aliquē excōicatū. ¶ Quibꝰ ex cauſis ſentētia excōicatiōis ſit feren da. Rn̄. tres cauſe pn̄t eſſe. Prima eſt cōtumacia vt qn̄ qͥs fuit vocatus ſiue monitꝰ ꝑ iudiceꝫ tribꝰ edictis vel vno ꝓ omībꝰ: ⁊ ip̄e ſit ꝯtumax. Secū da qn̄ qͥs ex aliquo certo damno vel offenſa: ꝓ qͣ non vult ſatiſfacere: excōicat̉. Et ꝓbantar p̄dicta duo extra de lit. nō cōte. qm̄ frequēter. xj. q. iij. cer tū de v̓. ſig. ex ꝑte. Suꝑ iſtis caſibꝰ dicit Tho. nul lus debet excōicari: niſi ꝓ peccato mortali. Et qͥa in damnificādo aliquē corꝑaliter ſiue in rebꝰ tem poralibꝰ aliqͥs mortalit̓ peccat. ideo ꝓ dāno tem porali eccleſia excōicare pōt. Sed qꝛ excōicatio eſt grauiſſima penaꝝ: nō debet infligi etiā ꝓ pecca to mortali: nſi ꝯtumax quis fuerit. tunc em̄ poſtꝙͣ monitus fuerit excōicari poteſt. Tercia cauſa ſiue modus excōmunicatiōis eſt qn̄ ꝑſona ignorat̉: ſꝫ excōicat̉ in generali. vt quicūqꝫ furtum fecerit ⁊cͣ. Pro peccato v̓o alterius nemo debet excōmuni cari. xxiiij. q. iij. ſi habes. ¶ Quō debet ferri ſentētia excōicationis? Rn̄. de bet p̄mitti triplex monitio: vel vna ꝓ tribus. Ali ter eſt iniuſta ⁊ iudex eſt ſuſpenſus per mēſem ab ingreſſu eccleſie. extro eo. ſacra. Sed debet habe re temporis cōueniētia interualla: niſi facti neceſ p̄ſſe renocet. vt in. c. f. de. ſitas aliud ſuaſerit ⁊ debet ferri in ſcriptis ꝯtinen tibus cauſam excōicationis. Aliter excōicans eſt ſuſpēſus nō ſolū ab ingreſſu eccleſie: ſed etiā a di uinis per mēſem. que ſi exequatur irregularis effi citur. nec niſi ꝑ papam poterit cum eo diſpenſari. extra eo. cum medicinalis. li. vj. Sed he pene nō tangunt ep̄os cū nō fiat ſpecialis mētio de eis ſic̄ oportꝫ. vt in. c. qꝛ ꝑiculoſum. d̓ ſen. ex. li. vj. ¶ An autē in huiuſmodi cenſuram incidāt pre lati regulares ſi non ſeruant ea q̄ dicta ſunt? Rn̄. per notata a doc. in dicto. c. cum medicinalis. ma xime per Ge. ꝙ quicūqꝫ ſit ille qui habet poteſta tem excōmunicandi eſt aſtrictus. vt ꝓbat tex. ibi quiſquis. Et ſic loquēdo vniuerſaliter nihil exclu dit. Lapus aūt tenet ꝙ huiuſmodi regulares nō incurrant in hanc penā. Dicit em̄ ꝙ durū eſſet ꝙ iſti prelati regulares qui quotidie habent monere monachos: ⁊ ſingulis horis diei corrigere: vt ſem per habeant calamū et cartā p̄ manibꝰ. Predicta intellige vt dictuꝫ eſt sͣ. Citatio. ẜm Panor. in. c. reprehēſibilis. de appel. vbi regula religioſorū ſeu ꝯſuetudo daret certū modū in excōicando. Sed ſi ip̄e prelatus vellet ex nouo mandato excōmuni care aliquē ſubditū vltra expreſſe cōtenta ī regula ⁊ vltra ꝯſuetudines generales ordinis. tūc crede Excōmunicatio. j. Fo. XCIIII. rē in penam incidere p̄latū: niſi ſeruaret formam dicte ꝯſtitutiōis. Nā videt̉ tūc temerarie agere Et nō ſolū debet intelligi iſte tex. de excōicatione effectuali: verū etiam ſi nō haberet effectū. Et ẜm glo. ibi. hec decretalis habet locuꝫ qn̄ ſentētia fert̉ etiā ꝯtra ꝑſonam incertā. Et ſic eſt ſentētia gene ralis. Dicit tn̄ directoria li. iij. ꝙ ſi ſentētia nō po tuit ſcribi: qꝛ ꝑiculum erat in mora. nō habet locū hec pena ẜm Io. an. qꝛ hoc caſu excōicator nō fuit in culpa. Et nota. ꝓ dictis sͣ. de regularibꝰ: ꝙ fra tres p̄dicatores habent priuilegiū: vt poſſint ob tinere abſolutionē a ſuis cōfeſſoribꝰ ſuꝑ ſuſpēſiōe ⁊ irregularitate qͣs ꝯtraxiſſent: ex eo ꝙ ꝓtuliſſent ſentētias excōicatōnis. ſuſpēſiōis. ⁊ interdicti ſine ſcriptis ex incautela. Clemēs. Exigentibꝰ. Et cuꝫ hoc priuilegiū ſit cōceſſum ordini p̄dicatoꝝ extē dit̉ ad minores ꝑ bullā aureā. ¶ Quid ſi metropolitanus. exiſtēs in dioceſi ſuf fraganei veniat ꝯtra ſententiā ab eo latam. Rn̄. Hoſti. dicit ꝙ ſicut ſentētia vel canon non ligat ꝓferentē: ſic nec ꝓferētis ſuperiorē. puta metro politanū ꝓpriū. extra de ma. ⁊ obe. cū inferior. Sꝫ hug. dicit hoc caſu metropolitanū ligari. nō ſen tētia homīs ſed iuris. Idem directoria. li. iij. Idē Bar. bri. ⁊ Archi. in. c. licꝫ. de elec. li. vj. ⁊ Gof. di cit ꝙ illa regula fallit̓ q̄ habet ꝙ inferior ſuperiorē ligare nō poteſt. Cū maior deliquit in iuriſditiōe minoris. vj. q. iij. placuit. Nec ligatur ſentētia pu ri homīs ſed canonis cum incidat in factum iam damnatū. ⁊ epiſcopus auctoritate apl̓ica genera lem hēat auctoritatē canonē faciendi: a quo nullꝰ excludit̉. vnde talis dicit̉ ſentētia pape. Et idē di cit Archi. ꝙ ip̄e ep̄us qui ſtatutū fecit: ſi faciat cō tra factum damnatū ꝑ excōicationē ꝙ excōicati onē incurrit. īmo plus dicit ꝙ ep̄us nō pōt diſpe ſare ꝯͣ ꝓpriā cōſtitutionē: nec etiā ꝯͣ cōſuetudinem generalē: ex quibꝰ alijs ius iam ē acquiſitū. Sꝫ ſi vult ep̄us nō ligari deſtruat ipſa ſtatuta: alioqͥn ligabit̉. Sed Inno. in. c. cū ad monaſteriū. de ſta. mo. dicit ꝙ cōditori canonum licet contra ſuam diſpenſare conſtitutionē: etiā ſine cauſa. Quia ſi cut fuit motus ad condendū ita ad tollendū ſiue diſpenſandum. Et pro hoc eſt Io. an. in regula. Generi. in mer. ⁊ in regula. Cui licet. dicens: epi ſcopū poſſe tollere ⁊ diſpenſare cōtra ſuam cōſti tutionē. Et hoc dicit ſeruare vniuerſum. Et mi nime ſunt mutanda quicqͥd ſentiat Archi. in di cto. c. licꝫ. D. an. limitat: niſi conſtitutio tranſierit in priuilegiū vel cōtractū. Et ſic pōt intelligi opi. ꝯtraria. vel niſi ꝯſtitutio eſſet iurata: qꝛ tūc ſtante ꝯſtitutione nō poſſet diſpēſare. Cū ſeip̄m a iura mēto abſoluere nō poſſit. hanc etiam opi. vltima tenet Panor. in. c. pͥmo de rap. Et hec opinio vi det̉ cōmunis ẜm Panor. ¶ Quid autē ſi ep̄us cōmunicat in damnato cri mine cum illo queꝫ ꝓpter crimen excōmunicauit Nūquid eandem ſententiā incurrat: ſicut ⁊ vnꝰ alius. Rn̄. ẜm Ray. ꝙ ſic. Et hoc auctoritate ca nonis. Et vt refert Aſten̄. li. vij. huius opinionis eſt Hoſti. et Inno. ꝙ talis ligatur a canone occa ſione ſententie ſue. Et iſte caſus multū differt ab

immediate p̄cedenti. Nā ibi: licꝫ ſtatutū epiſcop habeat vim canonis: eſt tamē lex inferioris vel ſui ip̄ius. Et ideo ligare non poteſt directe ſuperiorē vel ſeipſum. Secus v̓o in iſta participatiōe ꝓpter quā talis non ligatur ſua ſententia: ſed ſentētia ca nonis vel pape. ¶ Sed pone ꝙ ep̄us excōmunicet aliqueꝫ: cum participibꝰ ſuis ſeu fautoribus in crimīe damna to. Et poſtea ꝑticipet cum tali in crimīe damnato nūquid incurrit eandē ſentētiā? Rn̄. Ray. dicit ꝙ ſic. Sed Gof. dicit ꝙ nō: qꝛ ꝑticipes ligant̉ ſen tētia homīs in hoc caſu. xj. q. iij. excellentiſſimus. Nemo aūt ꝓpriā ſentētia ligacur. Hoſti v̓o dicit ꝙ ille qui ꝑticipat cum ſic excōicato: ſi ſit alius qͣꝫ ꝓferēs: duplici iure ſentētiā eandē incurrit: ⁊ du plici vinculo ligatur. vno auctoritate canonis. Et ſic verū dicit Ray. Alio auctoritate ſententiā ferē tis: ⁊ ſic verū dicit Goſ. Si autē ſit ꝓferens tunc ligabit̉ tm̄ vna.ſ. canonis. ¶ Sed quō is qui tulit ſententiā participabit in crimine cum criminoſo. Rn̄. Aſtenſis de mente Hoſt. ꝙ hoc poteſt quādoqꝫ accidere: vt ſi fratrē excōicauit ꝓ rapina mihi facta quē forte odit: ſed hoc fecit coactus ꝑ ſuꝑiorē. Et nihilominꝰ latēte fauet raptori: ⁊ cū eo ꝑticipat ⁊ eum receptat. Vel pone ꝙ cognouit muliere quā excōicauerat ꝓpter fornicationem. ¶ Quid ſi iudex dicat. Excōico vnū de his duo bus. Rn̄. ẜm v̓ v̓. Credo ſine preiudicio. ꝙ ille eſt excōicatus: de quo iudex intellexit. Si tn̄ nō pōt ſciri neuter vitandus eſt. Similit̓ nec excōicatus eſt ſi vaga fuerit eiꝰ intētio. ¶ Quid ſi dicat excōmunico te ſi appellas. Io. an. ⁊ Inno. tenēt ꝙ ē excōicatꝰ ſi appellat. Primo qꝛ excōicatio ⁊ appellatio vident̉ in eodeꝫ momē to cōcurrere. ergo excōicatio tanqͣꝫ gladiꝰ ſpūalis ⁊ penetrabilior: debet cenſeri in dubio preceſſiſſe. Secūdo qꝛ excōicatio nō fundat̉ ſuꝑ appellatiōe ſed ſuꝑ ꝯtumacia ⁊ inobediētia in actu appellādi Sed ante appellationē p̄ceſſit cōtumacia valida. ergo ⁊cͣ. Sed Butriꝰ tenet ꝙ nullo mōͣ iſte ſit ex cōmunicatꝰ qꝛ nō videtur purificata cōditio: vbi appellatio interceſſerit. Cū ante non dicat̉ appel lare ſed appellare velle. ergo cum nō ſit purificata cōditio anteꝙͣ appellet nō debet incidere in ſentē tiā excōmunicatiōis. Cū cōditio requirat imple mentū ꝑfectum. Secūdo iſta ſentētia eſt lata poſt appellationē: ergo cōtinet intolerabilem errorem Uidet̉ em̄ excōmunicatꝰ ſi ſe defendat ꝙ fieri nō debet: cum defenſio ſit de iure naturali. Ad pͥmū ar. dico ꝙ excōmunicatio et appellatio nō cōcur rūt in eodem momēto: ſed ſucceſſiue.i. excōicatio poſt appellationē. Nō obſtat ꝙ gladiꝰ ſpūalis ē penetrabilior. Dico ꝙ hoc fieri deberet ſi fieri poſ ſet ſalua rōne recti ſermonis. Sed hoc fieri nō po teſt ſalua rōne recti ſermonis ⁊ verbis iudicis: qui voluit ꝙ nō pͥus incidat in excōicationē qͣꝫ appel latio fuerit interpoſita. ergo ip̄aꝫ excōicationē nō cēſebimꝰ p̄ceſſiſſe. Nō ob. qͣꝫ ſcd̓o dicit̉ ꝙ excōica tio fundat̉ ſuꝑ ꝯtumacia nō ſuper appellatiōe: qꝛ dico ꝙ an̄ appellationē nulla ꝯtumacia ē cōmiſſa Excōmunicatio. j. cū nō dicat̉ appellare ſꝫ appellare velle. Uel dato ꝙ aliqualis ꝯtumacia p̄cederet: illa tn̄ ꝯtumacia ē facto appellatiōis annexa ꝑ iudicē. vn̄ ante factū cōpletuꝫ. nō debet in penā incidere ẜm Butriū Sed ꝓpter cōfeſſores ſimplices dari pōt alia rn̄ſio clarior: q̄ tn̄ in effectu cōcordat cū opinione Bu q̄ eſt Hoſt. videlicꝫ ꝙ ſi appellatio ē iuſta non te net ſentētia. Si v̓o ē friuola tenet ſentētia. Et hoc dꝫ ꝑ ſuꝑiorē iudicē determīari. ¶ Quid ſi iudex dicat. Excōmunico te ſi talē ele geris vel huiuſmodi. Rn̄. Dir. li. iij. ꝙ ī his ſequē da eſt intentio excōmunicantis: que ſi fuit vt tm̄ poſt electionē ſit excōicatus tūc tenec electio. Sed facta electione incidit ſtatim in excōmunicationē Si autē apparet ꝙ de intentione excōmunicātis ſit ꝙ velit ꝙ ſit excōmunicatus ſimul cum electio nem faciet de facto: tunc electio nō tenebit: ⁊ excō municatio tenebit. Et idem videt̉ ſi de intentōne excōmunicantis dubitet̉: qꝛ ꝙͣcito verba electio nis ꝓfert erit excōmunicatus ⁊ electio non tene Ieſurū vſduimt bit. Penetrabilior em̄ eſt gladius domini.ſ. ſentē tia excōicatiōis qͣꝫ factū homīs.ſ. electio. ¶ Cum iudex dicit excōmunico illum vel ſimi lia verba. intelligit̉ de excōmunicatiōe maiori. exͣ eo. ſi quem. Et idem dicendū credit aſten̄. quādo index aggrauando ſententiā excōmunicat aliquē cum ꝑticipantibus ſibi. Et lꝫ quidā dixerint hoc eſſe reſtringenduꝫ ad illos ſolos qui ꝑticipant in crimine. Tamen credit ꝙ extendendū eſt ad ꝑti cipantes in cibo locutione. ⁊ ſimilibꝰ. ar. extra eo. quod in dubijs. Al̓s non eſſet aggrauatio ſenten tie: cum ſine hac aggrauatione ꝑticipantes in cri mine. maiorem excōmunicationē incurrāt. extra ce ſuis expenſis ꝓd eo. nuꝑ. Per hanc autē aggrauationē non credit perſonas exceptas. xj. q. iij. qm̄ multos. ligari. niſi hoc a ꝓferente ſententiā exprimat̉. Sed illos ſo los qͥ ante huiuſmodi aggrauationē. excōicatōeꝫ minorē incurrebant ex huiuſmodi ꝑticipatione. res. ſi v̓o nō re ar. d. c. qd̓ in dubijs. ⁊. c. ꝯſtitutione. ⁊. c. ſtatuimꝰ eo. ti. li. vj. Idē Bar. ⁊ Rod̓. Addit etiaꝫ aſten̄. d̓ mēte Rod̓. ꝙ quecūqꝫ cā excuſat cōmunicātē cuꝫ excōicato ſine aggrauatōe ſentētie. excuſat̉ inquā ab excōicatione minori. excuſat ⁊ a maiori cōmu nicantē cū excōicato ⁊ cum ꝑticipantibꝰ ſibi: niſi a ꝓferēte ſentētiā: aliud ſit exp̄ſſum. ¶ Quid ſi iudex dicat. Excōmunico te cū oībus ꝑticipantibꝰ tuis. An ꝑticipātes in crimīe dum taxat: ſint excōicati maiori excōicatiōe. Rn̄. Pa nor. in dicto. e. qd̓ in dubijs. de mēte doct. dicit qͥ aut qͥs ē excōicatꝰ cū ꝑticipantibꝰ ⁊ fautoribꝰ ſuis Et tūc ſiue ꝑticipet in crimīe: ſiue extra crime in cidit in eandē excōicationē. vt in. d. c. qd̓ ī dubijs Aut ē excōicatꝰ cū ꝑticipantibꝰ tm̄ ⁊ nō cū fauto ribꝰ. Et tūc aūt qͥs cōicat in crimīe: ⁊ incidit ī ma iorē. Aut cōmunicat in or̄one ⁊ huiuſmodi. ⁊ tuc eſt excōicatꝰ minori. Et hoc vltimū mēbrū putat verū panor. et ꝓ hoc ar. in. d. c. ſtatuimꝰ. vbi cōi cans ī oſculo ſeu comedēdo dicit̉ ꝑticeps: ſiue ꝑti cipare excōicato: vt includat̉ ſub illa ſentētia. Ex cōmunico te cū ꝑticipibꝰ tuis. ¶ Quid ſi p̄latus dicat. Habeo te ꝓ excōicato

Excōmunicatio. j. et huiuſmodi. nūquid vere erit excōicatus? Rn̄. ẜm Guil. Si ꝑ talia verba agat̉ in foro iudicij. nō reputabit̉ excōmunicatus: niſi aliter cōſtiterit de intentiōe excōicantis: vt qꝛ ſemꝑ ſolitus eſt ita di cere ⁊ huiuſmodi. In foro autē penitētiali: eligen da eſt tutior via. ſcꝫ vt putet ſe excōicatum ⁊ abſo lutionē petat. Idē Hoſti. ¶ Quid ſi dicat̉. Excōmunico te ⁊ abſoluo? Rn̄. ēm v̓ꝟ̓. ſi voluit iudex ſimul excōicare ⁊ abſoluere nihil egit. Si auteꝫ voluit excōmunicare ⁊ poſtea abſoluere vtrūqꝫ valuit. ¶ Quid de duobus quibꝰ mandū eſt: vt aliqueꝫ excōicent. Et vterqꝫ eoꝝ eodē momēto dic̄. Excō munico te ſi ille nō excōicat te. Rn̄. ẜm Ug. vter qꝫ illoꝝ iudicū excōicat: qꝛ intētio eoꝝ eſt: ꝙ iſte ex cōmunicet̉. Et eſt ſenſus. excōico te ⁊cͣ. qͥa neſcio vtruꝫ ille excōicet te. Et ideo excōico te: vt ſic non euadas penā excōicatiōis. ¶ Quid de excōicatiōibꝰ que ꝓ furtis vel dānis occultis ꝓferūtur ſic. Excōicamus oēs illos qͥ ta le furtū vel damnū fecerunt: ⁊ oēs qui de hoc ali quid ſciuerunt: nec reuelauerint illud. nūquid ille qui ſciuerit hoc quocūqꝫ mō. reuelare teneat̉ dam na paſſo vel alij? Rn̄. ꝙ non tenet̉ reuelare dānū paſſo: qꝛ hec ſentētia intelligi debet de reuelatōne fienda p̄lato eccleſie nō damnū paſſo. Sed nec p̄ lato tenet̉ iſtę qui ſolus ſcit: reuelare. īmo tenet̉ nō reuelare publice. Sicut notat Ugo. de teſtibꝰ ſy nodalibꝰ. xxxv. q. vj. ep̄s. in ſynodo. In hoc tamē caſu credo ꝙ teneat̉ reuelare p̄lato occulte. vt cor rigat occulte: nō publice. hec Rod̓. Sed ſi ille ſci at ꝙ poſſit ꝓbare. nō tn̄ tenet̉ in reuelādo publi ce ſuis expenſis ꝓducere teſtes: ⁊ in iudicio trahe re reum. ¶ Quid de illis qui excōicati ordines recipiunt: Rn̄. ſi ſcientes ſe eſſe excōicatos receperūt a ſuſce ptis ordinibus ſunt imꝑpetuū deponendi: ſi ſunt clerici ſeculares. ſi v̓o nō recolentes factum: pro qͦ in excōicationē inciderunt vel factū quidē ſciētes ſed iuris ignari. neſciebant ſe eſſe excōicatos: tunc cum talibꝰ ſi ſunt ſeculares: archiep̄i: vel ep̄i diſpē ſare n̄ poſſunt abſqꝫ mādato ſedis apoſtolice. Si v̓o ſunt regulares: abbates ip̄oꝝ poſt iniūctā pe nitentiā ⁊ ꝑactam: poterūt cum eis diſpēſare: niſi graue fuerit ⁊ notabile factū: vel qui fecit adultus ruit ⁊ diſcretꝰ: vt violēter ꝯtra obliuionem ⁊ igno rantiam p̄ſumatur. probant̉ hęc omnia. extra eo. cum illoꝝ in fi. ¶ Quid fiet de fructibꝰ eccleſie clerici excōmuni cati. Rn̄. ẜm Ber. debent aſſignari alicui qui ce lebret ꝓ eo donec ip̄e eſt excōmunicatus. extra de appel. ꝑuenit. Quod ſi in iuſte fuit excōmunicatꝰ: recuperabit fructus ſibi ſublatos. ij. q. v. ſuꝑ cau ſas. Idem Ray. ⁊ Goſ. Si v̓o iuſte nō poteſt. C. de re mili. l. cum allegatis. li. xij. Hoſti. tamē limi tat p̄dicta: vt refert aſten̄. li. vij. qͣꝫdiu excōmuni eatus in ſententiā dormit. hoc eſt qͣꝫdiu eſt ī mora petende abſolutionis: quia non debet ꝑcipere be neficiū qui non facit ſeruitiū. extra de ap. paſtora lis. in fi. Secus ſi nō eſſet in mora. extra de cōceſ. pre. qꝛ diuerſitatem. Fo. XCV. ¶ Quid ſi non habet vnde viuat elerieus excōi catus. Rn̄. aſten̄. ẜm Io. ꝙ ꝓuidendū eſt ei inte rim de bonis eccleſie: qꝛ etiā depoſitis ꝓuidetur. l. diſt. ſtudeat. ne cogat̉ ī obprobriū cleri mēdicare ¶ Utrū ſentētia excōicationis lata ſub cōditiōe liget anteꝙͣ extet conditio. Rn̄. ẜm Hoſti. nō li gat. extra de ap. p̄terea. el. ij. et extͣ eo. a nobis. el. j. vn̄ ⁊ ſi pendēte ꝯditōne appellet̉. tenet appellatio. Sed ſi pure fereret̉ ſentētia nō reuelaret̉ ꝑ appel lationē. d. c. paſtoralis. Trāſfert tn̄ cauſe cognitio nē in ſuꝑiore. extra eo. ꝑ tuas. Sed qͥd ſi pendēte ꝯditione deſinat eſſe eius ſubditꝰ. Rn̄. tenet ſentētia. niſi appellet. exͣ de fo. cōpe. c. pe. exͣ de offi. dele. gratū. ⁊. c. relatū. ¶ Pone ꝙ aliquis excōicet̉ poſt appellationem. nō tamē ꝓſequit̉ eā. nūquid rata manebit ſenten tia. Rn̄. ꝙ nō. Aut em̄ appellatio tenuit aut non. Si ſic: excōmunicatio poſtea nulla fuit ipſo iure. d. c. ꝑ tuas. Et ita ſiue ꝓſequat̉ appellationeꝫ ſiue nō: nō efficit̉ pͥma aliqua. Si non tenuit: ergo ex cōmunicatio pͥma facta ſtatim tenuit. hec Aſten̄. de hac materia videsͣ. Appellatio. ¶ Quid ſi iudex dicat excōico te ſi habes res fur tiuas. nūquid ꝑ appellationē ſuſpendet̉. Rn̄. ẜm Hoſti. nō ſuſpedet̉ ſi habet res illas. Si tn̄ occul tū ē: eccl̓ia nō iudicat de occultis. ¶ Quid ſi dicat. Excōmunico te quia feciſti fur tum. Et tamē falſum eſt. Rn̄. ẜm v̓ v̓. Hoſtiē. et Inno. Tutius eſt dicere ꝙ excōmunicatō teneat vt. xj. q. iij. c. j. ⁊. c. ſi epiſcopus. qꝛ non eſt error in tolerabilis exp̄ſſus. Et cauſa licꝫ ſit falſa. nō tamē eſt impoſſibilis. vn̄ ꝯſulendum eſt ꝙ abſoluat̉ ad cautelā: quo ad forū iudiciale. Sed quo ad deum non eſt ligatus: niſi forte ex ꝯtemptu. vide tamen ad predicta que notant docto. in. c. inter ceteras. de re iudi. et Panor. ibi. Quod aūt ſententia con tinet cauſam falſam. Et tunc aut cauſa eſt notorie falſa ⁊ impoſſibilis. Et tunc non tenet ſententia. etiā ſi ſit ercōmunicatiōis. Exemplū. ſi iudex con demnauit vel excōmunicauit eunuchum vel in fantem: quia p̄gnantem reddidit monialeꝫ. Aut cauſa notorie eſt falſa. ſed nō impoſſibilis. vtputa iudex excōmunicauit aliqueꝫ quia ſpoliauit eccle ſiam cum incendio. ⁊ notorie cauſa eſt falſa. nō tn̄ impoſſibilis. quia hoc potuiſſet facere. Et Archi. in. c. venerabiibus. eo. ti. li. vj. dicit talem ſenten tiam valere. et loquitur in excōmunicatione. Et forte potuit moueri. quia iura ī nullitate excōmu nicationis loquūtur. qn̄ in ſententia fuit exp̄ſſus error intolerabilis. Et hanc opinioneꝫ tenet glo. ſaltē in excōicatione. in. d. c. ꝑ tuas. Sed do. An. tenet ꝙ ſententia excōicationis notorie falſa non valet qꝛ iniuſta ſentētia ſuſtinet̉. ꝓpter p̄ſumptio nē iuſticie que cadit ſuꝑ dubio. c. cauſaꝫ. d̓ re iudi. Secus dicit: in cauſa manifeſte falſa. Et hoc pu tat veriſſimū panor. Non ob. ꝙ iura in excōica tione faciunt mentionē de expreſſione erroris in tolerabilis: qꝛ dico ꝙ iura illa debent cā exēplificā di ſuꝑ nullitate. Et ea que dicūtur cā exempli: nō ſtringunt regulam. nam expreſſio erroris indu cit nullitatē: qꝛ apparet notoria iniuſticia. Idem q iiij

ergo vbi factū: eſt re ip̄a notorie iniuſtuꝫ: vt in ca ſu noſtro. Et nō refert quid ex equipolentibꝰ fiat. Idem tenet Panor. in. c. ab excōmunicato. de re ſcriptis. Et no. p̄dicta qꝛ faciūt ad multa. Et nūquid ſi debitor impotens ad ſoluendū: impotentia notoria in cinitate: qꝛ nihil penitus in bonis hꝫ: excōicatur ꝓpter debita. an teneat talis excōicatio? Dici pōt ꝑ p̄dicta ꝙ nō: nec qͦ ad deū: nec qͦ ad eccleſiā: vt al̓s diſputatū fuit per quēdā archidiaconū. Uide tamē qd̓ notat do. An. in. c. P. ⁊ G. de offi. dele. vbi querit. an ſententia liget impotentē? Et diſtinguit. ꝙ aut conſtat de mēte iudicis ꝙ voluerit ligare in omnē caſuꝫ. ⁊ tūc erit ille ligatus: licꝫ fuerit impotēs. Aut cōſtat de mē te iudicis ꝙ noluerit ligare in caſu impotētie: ⁊ nō erit ligatus. Aut dubitat̉ de mēte iudicis. et tunc excōicatio ligat ſaltem quo ad nos: licꝫ fuerit im potēs. Sed quo ad alios effectus. puta vt ille pu niatur: tunc ſentētia nō ligabit. Sed quo ad pri mū membrū huiꝰ diſtinctionis Panor. tenet op poſitū dicens. ꝙ ſi cōſtaret de mēte iudicis: ſentē tia ꝯtineret intolerabilē errorē. ⁊ ſic eſſet nulla. vi de etiā ad p̄dicta notabile. d. Fe. de ſe. in cōſi. ſuis: ꝙ ſi ſentētia excōicationis fuit lata generaliter. pu ta ꝯtra non ſoluentes cenſum: vel quid ſimile. illa ſentētia nō ligabit: niſi ſoluere nolentes: nō auteꝫ impotentes. Qd̓ placet Panor. qꝛ verba genera lia debēt intelligi ciuili mō. ar. in. l. ſi cui. ff. d̓ ſerui. ⁊ in. l. qd̓ dicimꝰ. ⁊ in. l. ratū. ff. de ſolū. ¶ Quid ſi epiſcopus vel iudex p̄cipiat alicui: vt det alteri ſuos libros: vel domuꝫ: vel huiuſmodi. Et ſi nō dederit: ſit excōmunicatus. nūquid dare tenet̉? Rn̄. Directoria li. iij. ꝙ nō. Sed agat cum ſuꝑiore: vt abſoluat̉. extra eo. ſacro. Et ille qui cō ſulit ei ꝙ non det: nō incidit in canonem maioris excōicationis: qꝛ non cōmunicat in crimīe: ſi non obedit. In minorē tamē excōicatōeꝫ iucidit: qꝛ eā ſeruare debet: etiā ſi ſit iniuſta. xj. q. iij. c. j. ¶ Quid autē ſit cōtemnere? Dic ẜm Ste. ꝙ cō temere: eſt mandatū non curare. xj. q. iij. excellē tiſſimus. Quādo auteꝫ ꝓpter particularē cauſam inducit̉: nō dicit̉ ex ꝯtēptu peccare: niſi ex eadem cauſa frequēter iteret delictum ẜm Zab. in cle. j. d̓ ſepul. Et ſic ꝯtemnere ꝓprie dicit̉: qn̄ non propter aliquā cauſam. ſed ſolūmodo qꝛ nō vult p̄cipiēti parere. Secus ſi faceret ex ira. negligentia vel hu iuſmodi. Quid ſi iudex p̄cipiat alicui debitori ꝙ ſoluat infra certum terminū. Alioquin ſit excōmunica tus. Utrū creditor poſſit terminū ꝓrogare. Rn̄. Inno. ⁊ Hoſti. dicunt ꝙ nō poteſt ꝓrogare qͣꝫtū ad ſententiā excōicationis: niſi iudex ꝯſentiat pro rogationi: ⁊ tūc ſi adueniente ſecūdo termino nō ſoluerit erit excōmunicatꝰ: quia terminus videt̉ ꝓrogatus cum ſuis acceſſorijs. ar. ff. de p̄ca. l. ſed ſi manente. Si tamē ꝑs in pͥmo termino reputat ſibi vt ſatiſfactuꝫ: ceſſat tota excōmunicatio. vide doc. d̓ hoc in. c. p̄terea. el. ij. de appel. Nā do. An. an̄ factum. dicit tenendā opinionē Inno. ⁊ Ho. Sed poſt factū videt̉ ꝯtrarium dicendū. Et dicit ꝙ ſibi verior videt̉ alia opinio: qꝛ iudex videt̉ ful Excōmunicatio. jͣ. minare ſententiā in fauorē ꝑtis. ⁊ dato ꝑtis aſſen ſu: excludit̉ ꝯtumacia. Hanc oꝑinionē putat pa nor. veriſſimā. Adducit optimū ſimile. Nā iura mentū ꝑti p̄ſtitum: pͥncipaliter obligat deo. de iu reiur̄. ſi debitores. Et tn̄ ſi ille in cuiꝰ fauorē iurat̉. obligationē remittit: nō indiget iurās aliqua ab ſolutione qꝛ deus videt̉ etiā remittere: cuꝫ ad vti litatē alterius iuramentū acceperit. ad hoc d̓ ſpō c. ij. Secus ſi pͥncipaliter iuret̉ ꝯtemplatione dei. Nam tunc etiaꝫ papa non remittit ſine cauſa de iureiur̄. c. quāto. Ita in ꝓpoſito iudex excōmuni cat in fauorē ꝑtis. Si ꝑs vult differre terminum: etiā iudex videt̉ differre velle cum nihil alid̓ agat iudex: niſi vt ꝑtes ad cōcordiā reducat. l. j.§. pōt aūt quis. ff. de no. ope. nū. Et ꝓ hac opinione vi detur caſus exp̄ſſus in. c. j. de loca. De hoc videsͣ. Excōmunicatiōe. xiiij. ¶ Quid ergo dicemus ſi adueniente ſecūdo ter mino. iſte debitor non ſoluat creditori qui termi nū ꝓrogauit ſine conſenſu indicis: tamē cum hoc pacto ꝙ ſi nō ſoluat in termino ꝓrogato ꝙ ſit ex cōmunicatꝰ. An terminꝰ videat̉ ꝓrogatus cum acceſſorijs. Et an iſte debitor ſit excōicatus? Dic ꝙ non. exquo terminꝰ fuit ꝓrogatus abſqꝫ ꝯſen ſu dicti iudicis. Et hoc determinat Bal. in. l. tale pactum.§. qui ꝓuocauit. ff. de pac. dicēs ꝙ excō municatio nō poteſt naſci ex contractu: ſed ſoluꝫ naſcit̉ ex ſentētia. Sed tale pactum appoſitum ꝙ reincideret in eandē ſententiā non eſt ſententia. Et hoc dictū Bal. intellige quādo tale pactū eſſe appoſitū ꝑ debitorē cum ip̄o creditore extra ſentē tiam abſolutiōis: quia tūc non reuiuiſceret ſentē tia excōmunicatiōis: nec eſſet excōicatus ſi nō ſol Et hoc clare vidi ueret. Sed ſi tale pactum vel ꝯditio apponeretur zab eo. Hoc etiā caſi in ſententia abſolutionis per ipſum iudicem. tūc certe dicendum eſt ꝙ reincideret in ſententiaꝫ ex cōmunicatiōis. c. ſignificauit. ⁊. c. ad reprimenda nonica. vt in. c. de offi. or. ¶ Excōmunicatus qui contemnit ſententiā ſer uare. ⁊ ingerit ſe cōmunioni fidelium: etiam ſi ſen tentia forſitan erat iniuſta: ſit iuſta ſcilicꝫ propter contemptum et poteſt iuſte excommunicari. xj. q. iij.§. cum ergo. Et talis etiam tardius abſolue tur. xj. q. iij. qui iubente. Unde talibus conſulen dum eſt: ꝙ etſi ſciant iniuſtaꝫ ſententiā: ipſam di ligenter obſeruent. qd̓ dicit̉ in dic In quibus caſibus ſententia excōmunicatio nis nulla eſt ipſo iure? Rn̄d. in ſeptem. Primus Excōicatione. x. ¶ Que aūt dicat eſt ſi ille qui tulit eam nec habebat de hoc poteſta tem: vt quia non erat eius iudex. xj. q. iij. ſenten tia. vel erat publice excōmunicatus ⁊ huiuſmodi xxiiij. q. j. audiuimus. Secūdus quando eſt lata poſt appellationē legitimam. Tercius quādo co tinet intolerabilem errorem. Hij duo caſus ha bent̉ extra eo. per tuas. In quibꝰ caſibus ille qui eos ꝓponit etiā ſi non petat abſolutionē: debet au diri vt dicto. c. ꝑ tuas. Sed ⁊ ſi ad cautelam petat abſolutionem: non debet negari qͣꝫuis aduerſa rius eius vel excōmunicator ſe opponat niſi dice ret eum excōicatuꝫ pro manifeſta offenſa: qꝛ tunc FdS0 Etōito k 42 S6 d. a ſuō adi ꝓ 2n̄ ſꝫ ex. coīrato. vtꝫ . q. j. ¶Oimꝰ Ite vo 4Iligato qs.itº. A .3. 3pl. 78. 6. r. ẜ It 45 K22 x.º. tōi pel3 7. ſſibꝰ pͥcl̓. r 6a

dabitur ſic dicenti terminus octo dieꝝ. Et ſi pro hauerit non abſoluet̉: niſi preſtet emendā: vel det cautionē de parendo iuri: ſi offenſa dubia ꝓpona tur. Si tamen pendente ꝓbatione pͥma. ſcꝫ illius qui ſic fuerat excōmunicatus: debꝫ euitari in illis omnibꝰ que vt actor in iudicijs attentauerit. Ex tra iudiciū v̓o in officijs. poſtulatiōibus. electio nihus ⁊ alijs legitimis actibꝰ debet admitti. extra eo. ſolet. li. vj. ꝙ ſi appellationē ſuꝑ hoc nō fuerit ꝓſecutus: vt debuit. jͣ. tempus ſtatutū a iure vel a iudice. Et ip̄e fuit excōicatas nominatim et ex preſſe: lapſo dicto tempore debet denūciari. Et tā in iudicialibꝰ ꝙͣ extraiudicialibꝰ actibus remoue ri donec d̓ ip̄ius ſentētie docuerit nullitate. extra eo. licet. li. vj. Quartꝰ caſus eſt. qn̄ aliquis excōica ret maiori excōmunicatiōe illos qui excōmunica to participarēt: non in crimine ſed in locutiōe ⁊ in alijs caſibꝰ in quibus incurrit̉ minor excōicatio. Et ratio eſt ẜm doc. qꝛ nemo debet excōmunicari niſi ꝓ peccato mortali. ⁊ ideo iſti participantes in locutione ⁊ huiuſmodi. de ſe non peccant morta liter niſi poſt monitionē. Et ideo talis ſentētia nō valet niſi p̄miſſa trina monitiōe: vel vna ꝓ tribꝰ. ⁊ niſi exprimant̉ nominatim ip̄i admonēdi. extra eo. ſtatuimus. et. c. ꝯſtitutionē. li. vj. Quidā tamē ad predicta dant duas reſtrictiōes. Nā ab. ⁊ Io. an. ꝓut recitat Panor. in. c. qd̓ in dubijs. extra eo. reſtringūt dictos tex. qn̄ quis excōmunicat parti cipantes excōicato a ſe. Secus ſi excōicat ꝑticipā tes excōicato ab alio. vtputa fecit ep̄us hanc ſentē tiam. Excōmunico omnes ꝑticipantes excōicato ab archiep̄o vel a papa. tūc em̄ hec ſentētia licꝫ for te ſit iniuſta: tenet abſqꝫ alia monitione cononica. Et hoc clare videt̉ ꝓbari in dicto. c. ſtatuimꝰ. ibi. excōicatis ab eo. Hoc etiā caſu non valet ſentētia ſuſpenſiōis vel interdicti: niſi p̄miſſa monitiōe ca nonica. vt in. c. ſtatutum. eo. ti. li. vj. Secūdo aliqͥ limitant predicta: ⁊ dicunt ꝙ dicta decretal̓. cōſti tutionē. ſolū habet locuꝫ qn̄ ſingulares: ⁊ nomīa te ꝑſone excōmunicant̉: qꝛ tunc requirit̉ monitio ſpecialis. Si aūt generaliter fereret̉ ſentētia: tunc dicunt ſufficere generalē. Et ſic adhuc remanent antiqua iura. Sed glo. in dicto. c. ꝯſtitutionē. dic̄ ꝙ tucius eſt dicere ꝙ hodie in genere excōicatio ī participantes ferri non poſſit. Et ſic ſublatum eſt qd̓ dicit̉ in dicto. c. qd̓ in dubijs. Qui auteꝫ dicantur nomīatim moniti. Uide ibus caſibus sͣ. Excōicatione. xxxviij. eſt ipſo iure: R ¶ Que aūt dicat̉ canonica monitio? Rn̄. glo. in dicto. c. cōſtitutionē. ꝙ tribꝰ modis poteſt fieri. vt puta. iudex dicit. Monemus te ꝓ pͥma. Qua fini ta: monet ſecūdo ꝓ ſecūda. Qua finita: tercio mo net ꝓ tercia. Interdum vna monitōne facit tres. Sic. Monemꝰ te ꝙ vſqꝫ ad talem diem. ꝓ pͥmo talem. ꝓ ſecūdo talē. ꝓ tercio talē. Interdū vnaꝫ tm̄ dat dilationē di. Monemꝰ te ꝙ vſqꝫ ad talem diem ꝓ pͥmo. ſecūdo. ⁊ tercio ꝑemptorio a cōmu nione tal̓ abſtineas. Et hoc vltimo caſu eſt inter uallū inter monitionē ⁊ ſententiaꝫ. Et ẜm glo. ibi ſuꝑ v̓bo ꝯpetētia.ſ. interualla. iudex arbitrabit̉ ꝓ ꝑſonarum ⁊ negocij qualitate. Et niſi facti neceſſi Excōmunicatio. j. Fo. XCVI. tas aliter ſuaſerit ⁊cͣ. vt qꝛ partes ſunt ad rixā vel arma parati: vel huiuſmodi. Quintꝰ quādo p̄lati interdicunt ſuis ſubditis ne exponant ſuis ſupe rioribus aūt apoſtolice ſedis legatis: vel inqͥſitori bus ſtatum ſuarum eccleſiarū ſiue monaſteriorū. ⁊ de hoc ferrent ſententiā excōmunicatiōis. extra de offi. or. qꝛ pleriqꝫ. li. vj. Sextus cū quis ſuppo uit ſe protectiōi romane eccleſie nō tamē appellat ex ſimplicitate. extra de ap. ad audiētiā. hec aſten̄. Septimus cū excōmunicatio fertur cōtra aliquē poſtqͣꝫ iter arripuit ad papam. extra de ap. dilecti. el. ij. in tex. ⁊ in glo. Et hoc intelligit̉ ẜm Ber. qn̄ poſt litem motam iuit ad curiam. Secus ſi ante. hec Aſten̄. ¶ Utrum excōmunicatus obliget ſibi aliquem contrahendo? Rn̄. Hoſti. dicit ꝙ non. Sed ve rius videt̉ qd̓ Inno. dicit. ſcꝫ ꝙ omnes ꝯtractus initi cum excōicato nō ſolum ignorāter: ſed etiam ſcienter ⁊ etiā durante excōicatione: tenent. Et ex eis quidē agit̉ ꝯtra excōicatū. Ip̄e auteꝫ durante excōicatione agere nō poteſt. poterit tamen poſt abſolutionē etiā de cōtractu inito dum erat excō municatꝰ. xj. q. iij. qm̄ multos. et extra eo. ſi vere. Et cōclude ẜm cōmuniter modernos ꝓut recitat Panor. in dicto. c. ſi vere. ꝙ valent ꝯtractus ſuper temporalibꝰ initi cuꝫ excōicato ꝓ hoc. d. c. ſi vere. qd̓ loquit̉ indiſtincte. Item quia cōtractus eſt de iuregentiū. Excōicatio v̓o de iure poſitiuo. Item cōmunio nō prohibet̉ in odiū ꝯtractus: quo caſu ꝓcederet opinio Hoſti. Sed in odium ipſius ex cōmunicati. ¶ Utrum excōicatus poſſit intrare eccleſiam? Rn̄. ẜm Ray. Excōmunicati excōicatione maio ri: ſiue occulti ſiue manifeſti nō debēt intrare eccle ſiam qͣꝫdiu ſunt excōicati. Qd̓ intellige ẜm v̓ v̓. ad orandū: ſiue dū agūtur ibi diuina officia. Sed ad audiendū p̄dicationē admittunt̉: qua audita ſta tim exeāt. extra eo. rn̄ſo. vbi dicit Panor. ꝙ extra caſum p̄dicatiōis nō licet excōicato ingredi eccle ſiā. licꝫ Bar. bri. tenuerit oppoſitū. Idē dic de in dicto ⁊ ſuſpenſo ab ingreſſu eccl̓ie. ar. xxxiij. q. iiij. vir cū ꝓpria. Secꝰ ſi ſuſpēſus eēt ab officio tm̄: vel interdictꝰ a ſacramētis eccl̓ie: qꝛ tūc poſſet orare ī eccl̓ia ⁊ ibi audire diuina. Idē tenet Ho. in ſūma dicēs: ꝙ nullo mō excōicatꝰ dꝫ intrare eccleſiā: qꝛ nec interdictꝰ qd̓ ē minꝰ: hoc face̓ debet. De ꝯſue tudine tn̄ praua intrāt eccleſiā excōicati dūmō nō celebret̉ ibi. Sꝫ hoc nūqͣꝫ fit ſine peccato. Et qd̓ de teriꝰ eſt intelligit̉ de excōicato tā occultoqꝫ mani feſto. Idem aſten̄. ¶ Sed nūquid talis ad oſtiū eccleſie ſtare poſſit vt ibi miſſā vel aliud officiū diuinū audiat Rn̄. aſten̄. ꝙ nō. qd̓ ex mēte v̓boꝝ decretalis pꝫ extra de pe. ⁊ re. qd̓ ī te. ibi voce ita demiſſa celebrēt: qd̓ exteriꝰ audiri nō poſſint. p̄ſbyter etiā qͥ ſic ſciēter celebrat. mortalit̓ peccat. exͣ de cle. excō. c. fi. ⁊ exͣ eo. nuꝑ. Addūt etiā Hoſt. ⁊ Inno. in. d. c. nuꝑ. ꝙ ſi clerici ſciūt excōicatū foris ſtare. ⁊ diuina audire: puniri debēt ſi celebrēt ac ſi intus audiret. vnde ſi excōicatus audit foris diuina: illi qui ſunt in eccle ſia recedere debēt. Idē aſten̄.

¶ Utrū vniuerſitas vel collegium poſſit excō municari? Rn̄. Directoria li. iij. ẜm Ber. dicit ꝙ vniuerſitas vel collegium excōmunicari nō debꝫ tamē ſi lata fuerit ſententia tenet. Et hoc eſt tuciꝰ vt dicit Io. an. Sed directoria dicit: ꝙ ferri nō de bet. et ſi lata fuerit: non tenet extra eo. romana.§. fi. ibi penitus prohibemus. lib. lxj. Et quod papa ꝓhibet fieri non licet. xxviij. q. j. iam nunc. vnde non ſine myſterio dicit. penitus quaſi dicat ī hac parte omniū poteſtatem ſubtrahimus. Et ratio eſt: quia vniuerſitas nō eſt materia capax ad reci piendum talem ſententiaꝫ. Cum vniuerſitas vel collegium non faciat ꝑſonam verā: ſed fictam. et ſola ꝑſona vera que habꝫ animā rationalem ligat̉ excōicatiōe. extra eo. cū medicinalis. li. vj. ¶ Utrum excōmunicatus poſſit amplius excō municari? Rn̄. poteſt: ſiue ꝓ eadeꝫ cauſa: ſiue pro diuerſis. iij. q. iiij. Engeltrudā. Quis eſt effectus maioris excōmunicatōnis? Rn̄. ẜm Hoſti. Primo quidē vt nullus cum eo participet nec loquēdo: nec orando. ſalutando. vl̓ cōmunicando. comedendo. vel bibendo. xj. q. iij. ſicut. ⁊ in tribus capitulis ſequētibꝰ. Item ꝙ non poſſit eligere vel eligi. extra de ap. cōſtitutis. Iteꝫ ꝙ nullum beneficiū eccleſiaſticū acquirere poſſit. extra de cle. ex. poſtulaſtꝭ. Item qͣꝫdiu excōmuni catus eſt de beneficijs ſuis nihil percipiat. extra d̓ ap. paſtoralis. vbi Panor. dicit. ꝙ excōmunicato nō eſt ꝓuidendum in aliquo niſi fame periret. de hoc dictum eſt ſupra in hoc. c. Et Panor. ibi red dit rationē diuerſitatis inter excōmunicatū ⁊ de poſitum: quia excōmunicatus poteſt ſibi ꝓuide re. ſcꝫ petendo abſolutionē ſed depoſitus non: qꝛ cum fuerit depoſitus propter crimen quātūcūqꝫ ſit emēdatus: non recuperat primū ſtatum. Me rito ſibi diſpenſatiue ꝓuidet eccleſia de temporali bus. Et ſic limitanda eſt glo. nota. in. c. cum vin tomenſis. de elec. que dicit. ꝓuidendū eſſe ſuſpen ſo a beneficio: ne cogatur mendicare. Intelligo il lam glo. quando ſuſpenſio eſt facta propter crimē Sed ſi propter contumaciam. non puto ſibi ī ali quo ſubueniendum cum poſſit ſibi prouidere ſa tiſfaciendo. Nam ſepe homines d̓ cibo ſecuri iu ſticiam negligunt. Idem dico de elemoſyna ꝙ ſi fame periret: tunc eſſet ſubueniendum. Secꝰ vbi non eſſet tanta neceſſitas. Item non poteſt con ſtitui ꝓcurator. extra de proba. poſt ceſſionē. Nec etiam poteſt conſtituere: niſi ad ſe defendendum vt in. c. intelleximus. de iudi. Quinīmo ſiqua cō munitas aliquem ꝓcuratorem inſtituit ⁊ ipſe ex communicatus inter conſtituentes fuit vt rector pͥncipalis ⁊ expreſſus: vel eius auctoritate factus eſſet ꝓcucator: vel ſi ipſa cōmunitas: ſciendo ip̄m talem vnacum eo feciſſet procuratorem: non va let. extra de procu. c. fi. Si tamen excōmunicatus ſit reus bene poteſt ſe in iudicio defendere. et ad hoc ꝓcuratorem conſtituere. vt dictum eſt per di ctum. c. intelleximus. vbi notat glo. ꝙ ſi non po teſt procuratorem habere: vel fidelem reperire: ꝙ poterit reſpondere etiam per ſeipſum. Secus ſi ſit actor: vel ſi reconueniat. extra de excep. cū inter Excōmunicatio. ij. Item conſtitutiones ⁊ ſententie que feruntur ab excōmunicato publico vel de eius mandato ſunt ip̄o iure irrite: ⁊ nullo vnꝙͣ tempore valebūt. Sꝫ de hoc vide diffuſe ſupra Abſolutio primo. Item excōmunicatio non ſuſpendit̉ per appellationem ſequētem. vt in dicto. c. paſtoralis.§. fi. Item qui cunqꝫ eſt excōmunicatus ſiue ſuſpenſus ſi ſe inge rat ſcienter diuinis fit irregularis. extra de cle. ex cō. apoſtolice. nec cum eo diſpenſari poteſt niſi ꝑ papam. extra de re iudi. cum eterni. ⁊ extra eo. cuꝫ medicinalis. libro. vj. Excōmunicatꝰ quoqꝫ ſi im petret aliquod reſcriptum ſuper aliquo articulo qͣꝫ appellationis vel excōmunicatiōis non valet. extra de reſcriptꝭ. Ip̄o iure. li. vj. ¶ Nūquid excōmunicato baptizare liceat: Rn̄. ẜm Guil. dur. ſi excōmunicatus paratus ſolēni ter baptizat: irregularis efficitur. Secus ſi al̓s in neceſſitate hoc faciat. Sicut de malo miniſtro di ctum eſt sͣ. Baptiſmꝰ. iij. ¶ Iudices ſeculares cōpellendi ſunt ab eccleſia ſticis iudicibus repellere excōmunicatos ab ager do. patrocinādo et teſtificando in curijs ſuis. extͣ eo. decernimꝰ. li. vj. xi xſ ¶ An autē excōicatus poſſit eſſe arbiter vel arbi trator: videsͣ. arbiter. ¶ Quādo rector aliquis fuit excōmunicatus ꝓ eo qd̓ fecit in ſuo regimīe: ſi poſtea āmotus ſit: ni hilominus excōicatus eſt: quintiā ſucceſſor eiuꝫ nam vterqꝫ debet eccleſie ſatiſfacere ꝓ his que ſta tuit: vel in quibus ſuccedit. extra de īmu. eccle. ad uerſus. vide de hoc sͣ. Excōicatiōe. viij. Xcōmunicatio. ij. de ſcant̉ ⁊ notum ſit ꝑcutientibus clericos. Uide sͣ. Abſolu tio. ij. per totum. ¶ Sunt caſus in quibus ꝑcutiens clericum nō eſt excōmunicatus. Primus qn̄ ignorabat ꝙ eēt clericus. puta quia comam nutriebat. extra eo. ſi v̓o. el. ij. Secūdo in clericis qui non ferūt habitū neqꝫ conſuram: neqꝫ aliquid de clericatu oſtēdūt ſi. iij. moniti: ſe nō correxerint. extra eo. contingit el. ij. vbi ſingulariter notat Panor. ꝙ ex ſolo deli cto apoſtaſie. clericus etiā in minoribꝰ non perdit batur ꝑId an priuilegiū clericale. etiā ſi deprehendat̉ in delicto. Et ad hoc videt̉ tex. expreſſus in dicto. c. cōtingit ⁊ in. c. ſi iudex. eo. ti. lib. vj. Et pro hoc oportet re ſtringere. c. j. de apoſta. Itē nota ꝙ ad hoc vt cle ricus perdat priuilegium ratione apoſtaſie. debet tercio moneri vt reſipiſcat. Ut no. in dicto. c. con ſaggreſſuris ſe tingit. ibi. iij. Non ergo ſufficit ẜm Panor. vnica monitio ꝓ oībꝰ. exquo ad incurrendam penā ius requirit trinā monitionē iuxta theoricā glo. ī cle j. d̓ vi. ⁊ ho. cle. Et Io. an. in. c. ex tue. de cle. nō re ſi. dicit ꝙ vbi ius reqͥrit primā ſecūdā ⁊ terciā. cita tionē ꝑ edictū ꝯͣ abſentē nō ſufficit vnica ꝑempto ria: qꝛ in penalibꝰ verba debent intelligi ſtricte eſ ꝓprie: non autem ficte ⁊ large. Adde etiā ꝙ notat Car. ī dicta cle. j. ꝙ nō ſufficeret vna monitio ſine ꝯgruis interuallis. Secꝰ ſi ꝯtineret interualla ali quorū dierū: ita ꝙ ſit vna monitio facta cum tri bus interuallis ꝑ. c. conſtitutioneꝫ. extra eo. li. vj.

vbi vnā monitionē cū tribus interuallis equiꝑat tribus monitionibꝰ. Sed hoc dictum dicit Pa nor. non eſſe vſqꝫquaqꝫ tutum. naꝫ dicit ꝙ faciliꝰ ꝑueniri pōt ad noticiaꝫ citati: qn̄ edictū fuerit tri plicatū qͣꝫ qn̄ fuit vnū. licꝫ fuerit ꝑemptoriū. ⁊ pro hoc allegat glo. in dicta cle. j. Iteꝫ no. ẜm Panor. in dicto. c. ꝯtingit. ꝑ tex. ibi a te moniti. ꝙ hic mo nitio nō poteſt fieri ꝑ iudicē ſecularē: neqꝫ ꝑ quē cūqꝫ: ſed debet fieri ꝑ dioceſanū. ibi in dioceſi tua: vel ꝑ quēcūqꝫ p̄latū habentē ep̄alem iuriſditionē in clericum. vt in. c. in audientia. extra eo. ¶ An autem ſufficiat monitio generalis: vtputa Epiſcopus facit edictū generale. ꝙ omnes clerici reaſſumāt habitū ⁊ tonſurā infra mēſem. nūquid nō reaſſumētes ſint priuati ip̄o iure priuilegio ca nonis. Dic ꝙ tex. in dicto. c. ī audientia. nō requi rit ſpecialē monitionē: ergo ſufficit generalis. Nā vbi iura volunt fieri ſpecialē monitionē: illam ex primūt: vt in dicta cle. j. ⁊ in dicto. c. ꝯſtitutionem De hoc vide sͣ. Excōicatione. xxv. tercio in clerico qui contēpto habitu fert arma: ⁊ tercio. monitus ſcindo incirii niſi ſe correxerit: vt in dicto. c. in audientia. vbi pa nor. ex illo tex. infert ꝙ ex ſola dimiſſione habitus isponteſtabia n clericalis ⁊ delatiōe armoꝝ militarium: nō perdit ip̄o iure clericus priuilegiū clericale. Et ẜm Ge. in c. j. de cle. ꝯiu. li. vj. habitus clericalis quo ad hoc: vt clericus gaudeat pͥuilegio cōſiſtit in duobus.ſ. us excōicatus eſ veſtibus ⁊ conſura. Et vt perfecte habeat̉ noticia ſatifacere ꝓhatu quādo clericus habitu dimiſſo perdat priuilegiū extra de imū xui canonis vel fori. inferentur quedam cōcluſiones. Prima. Clerici qui relicto habitu clericali efficiū tur ſtipendiarij: ſeu armigeri: quātūcunqꝫ cogno æcōmunicatio. ij. ſcant̉ ⁊ notum ſit alijs iſtos eſſe clericos. perdunt priuilegiū īmunitatis ꝑſone. hec cōcluſio probat̉ per ca. cum non ab homine. extra eo. Et ibi eam approbat Panor. Idem poteſt dici ẜm panor. in nt caſus in quibꝰ c. ꝑpendimus. eo. ti. de clerico qui dimiſſo habitu catus. Primus qu ⁊ conſura īmiſcet ſe enormitatibus. Et ẜm panor. ibi clericus dicit̉ īmiſcere ſe enormitatibꝰ et ſeuis. qn̄ facit ſeditionē in populo et guerram. Secūda concluſio. Ꝙͣdiu clericus defert habitū et conſu ram. licꝫ īmiſceat ſe enormitatibus: non perdit pri uilegium fori: nec canonis. Hec concluſio appro batur ꝑ Io. an. ⁊ Panor. in dicto. c. ꝑpendimus. Tercia concluſio. Clericus qui aſſumptis armis immiſcet ſe enormitatibꝰ dimiſſo habitu licꝫ per dat priuilegiū canonis. vt dictum eſt: ſed non pri uilegium fori. Unde debet ſtatim reſtitui iudici eccleſiaſtico: niſi fuiſſet inueteratus in huiuſmo di aggreſſuris ſeu enormitatibus: vel eſſet incor rigibilis. ⁊ tunc ẜm dictū Io. an. et Hoſti. perdit tam priuilegiū canonis qͣꝫ fori. Et ſic poterit ꝑ iu dicem ſecularem puniri. Sed quo ad hoc vltimū ſcꝫ priuilegium fori Panor. non recipit. nam per ar. a cōtrario. c. vnici. de vi. ⁊ ho. li. vj. certi ſunt ca ſus in quibus clericus ip̄o facto perdit priuilegiū ciericale: nec iſte reperitur inter iſtos. ergo debe mus ſtare regule generali: vt clericus coram ſuo iudice conueniat̉ quātūcunqꝫ deliquerit. Et pro hoc optime facit. c. ſi iudex. extra eo. li. vj. vbi cleri cus captus in maleficio: dimiſſo habitu ⁊ conſura Excōmunicatio. ij. Fo. XCVII. debet remitti ad iudicem eccleſiaſticuꝫ ſi probat ſe clericum. Et pondera verbum maleficiū. Eſt em̄ verbum generale aptum comprehedere delictum quātumcūqꝫ graue. Nec expreſſe aliquod ius ꝓ bat opinionem Hoſtiē. et Io. an. Et ſumus ī pe nalibus. vbi fienda eſt benigna interpretatio. ma xime in fauorem ordinis clericalis. Et hanc opi nionem tenet dominꝰ Cardi. Sed dominꝰ Pe. ⁊ dominꝰ An. diſputando tennerunt opinioneꝫ Io. an. hec Panormi. in dicto. c. perpendimus. Quarta cōcluſio. Siquis percuſſerit clericum in habitu et conſura in bello iuſto ex parte percuti entis: percutiens non eſt excōmunicatus: preſer tim ſi clericus cauſam dederit aggreſſure. hanc cō cluſionem approbat archi. florē. ⁊ dicit eſſe de mē te Innoc̄. Item ẜm eum ſi tres contra terciuꝫ. et ciericus temere ſe īmiſceat habitu depoſito: et tūc credit percutientes in limitibus aggreſſure: non fore excōmunicatos. Quarto in clerico exercente negocia ſecularia ⁊ tercio monitus: noluit deſiſte re a negociationibus perdit priuilegium quo ad negociationes et facultates ſuas patrimoniales dumtaxat ẜm glo. in. c. fi. de vita ⁊ hone. cleri. nō autem eccleſie: quia licꝫ res eccleſie deferantur ad certum locum negociationis cauſa: non debent ſoluere gabellam ẜm Panor. ibi. quia delictum perſone ⁊cͣ. Et ſic ẜm glo. ibi. talis clericus nego ciator non perdit priuilegiū fori. Nā illud eſt ma ioris preiudicij qͣꝫ priuilegium canonis: qd̓ etiam minime perdit. Quinto in clerico ꝯiugato ſi non fert habitum ⁊ tonſuram. nullum retinet priuile gium. Secus ſi defert habitum ⁊ conſuram: ⁊ cō traxerit cum vnica ⁊ virgine: quia tūc retinet pri uilegiuꝫ clericale in duobus. ſcꝫ ꝙ percutiens eū eſt excōmunicatus. et ꝙ nō poteſt conſtringi per iudicem ſecularem. nec ciuiliter. nec criminaliter In ceteris v̓o non retinet de cleri. coniu. c. clerici li. vj. Limita tamen predicta prout dictum eſt ſu pra Clericus ſcd̓o in fi. Sexto in clericis buffoni bus: ac etiam macelarijs et tabernarijs: qui talia officia publice et ꝑſonaliter faciunt. Et dic vt ſu pra Clericus ſecundo. Septimo in illis qui nō ex ira ſed iocoſe ſe percutiunt. extra eo. ca. j. Octauo in magiſtro: qui tamen hoc facit leuiter cauſa di ſcipline. extra eo. cum volūtate.§. fi. Nono in eo qui incontinenti vim vi repellit temperate. extra eo. ſi v̓o. el pͥmo.§. ij. Decimo cum quis inuenit clericum turpiter agentem cum vxore. matre. ſo rore vel filia propria: vt in dicto. ca. ſi v̓o. Et nota glo. ibi ſuper ver. vxore. que dicit idem eſſe ī ſpon ſa de p̄ſenti. que etiam querit nunqͥd nomīe ma tris intelligantur omnes aſcendentes? Et dicit. ꝙ in iſto caſu non eſt extendēdum ad deſcenden tes vel aſcendentes cum minor fiat iniuria. Ideꝫ tenet dominꝰ An. quod placet Panor. Cum hec materia ſit odioſa ipſis clericis. ⁊ exorbitans a di ſpoſitione iuris: non debet extendi: ſed in pro prijs termīs intelligi debet. Et ẜm hoc intelligi tur de matre. filia. vel ſorore tam legitima qͣꝫ eti am naturali: ſed non adoptiua. Item appellatio ne filiorū non veniunt nepotes in materia ſtricta

maxime vbi non tractatur de fauore filiorum: vt hic. de hoc vide infra. c. Filius. et. c. Illegitimus. Et nota ẜm v̓ v̓. ꝙ non ſolum ad coitum eſt re ſtringenduꝫ: ſed etiam ad amplexus ⁊ oſcula. Et quādo quis ſe preparat ad ꝯpus carnis. ſi tamen in loco non ſuſpecto: ſed in publico faciat. Sicut ſit quandoqꝫ ludendo: tunc verberans huiuſmo di inciderūt in canonē. Item cum per ſigna aper ta ⁊ propinqua negocio conſtat a clerico turpitu dinem coitus ibi ante expletam ſtatim eſſe cū pre dictis: verberās huiuſmodi non incideret in ca nonem: ſi hoc faciat incontinenti anteqͣꝫ ad alia diuertat: nam poſtea verberans incideret. Item ſi quis inueniat clericum ſuſpectū et monitum in domo cum vxore: ⁊ ſi non turpiter conuerſantem ſedentem tamē vel confabulantem: licꝫ eum ẜm leges perimere: multo fortius capere ⁊ detinere ꝑ viginti horas. ⁊ iudici tradere: ⁊ teſtes conuocare ff. de adult̓. l. capite. hec Directoria li. iij. Et intel ligitur de monitione etiam facta a marito. de hoc vide ſingularia infra Impedimentum octauo. ⁊ ſupra. c. Dos. ¶ An autem in predicto caſu tali liceat predictas perſonas mutilare vel occidere? Rn̄dit v̓ v̓. Et ſi poſſit dici ꝙ tali parcit̉ quo ad excōmunicationē. Eo ꝙ decre. ſi v̓o. all̓. nō diſtinguit int̓ atrocē īin riā ⁊ nō atrocē: nihilominꝰ nō licebit ei occidere. ¶ Quid de illo qui ordinat cum vxorē vt cleri cus vocetur ad turpitudinem: et ſic eum verbe rat? Rn̄deo ẜm v̓v̓. ꝙ tam vir qͣꝫ vxor incidunt in canonem. ¶ Quid de muliere que percutit ſacerdotem im petentem eam de turpitudine? Rn̄. ẜm v̓ v̓. ſi ſo lum eam verbis impetat: incidit in canonem. Si autem tangit inuitam: ⁊ illa ſe defendens cū mo deramine inculpate tutele eum percuciat: nō cre do ꝙ incidat. Securius tamen eſt ꝙ faciat ſe ab ſolui ad cautelam. Undecimo. ſi fiat a prelaco: vl̓ de mandoto eius: cauſa correctionis. vt in. c. cum voluntate. et. ca. ex tenore. extra eo. Et ſi non fiat cauſa correctionis: tam verberans qͣꝫ precipiens incurrunt excōmunicationem. extra eo. vniuer ſitatis. Quod ſi cauſa ſubeſt: poteſt clericum ca pere et carcerare etiam per laicum. extra eo. ſi cle ricos. li. vj. ¶ An autem clericus poſſit torqueri per laicum etiam de mandato prelati? Rn̄. Panor. in. ca. vt fame. extra eo. poſt do. an. ibidem. ⁊ pe. de an. ꝙ non. Sicut nec verberari poteſt. Et ita refert do. An. ſe conſuluiſſe. licꝫ cōmunis obſeruātia habe at contrariū: ⁊ male. vide tamē glo. in. c. p̄ſbyteri. v. q. vj. que dicit clericum debere torqueri coram epiſcopo ſuo: nō a laico. Sed poſſꝫ intelligi ꝙ nō a laico. ſcꝫ diſponente ⁊ auctorizante. Secus ī lai co miniſtrante et obtemperāte mandato eccleſia ſtici iudicis. Sicut videmus in ſimili. nō enim po teſt laicus auctoritate ꝓpria capere ⁊ detinere cle ricum: ſeu detrudere ſine pena excōmunicatiōis. vt in. c. nuper. eo. ti. Et tamē ad mandatū iudicis eccleſiaſtici: licite capit ⁊ detrudit ſine pena: vt in dicto. c. vt fame. Et cōmuniter dicit Panor. hoc Excōmunicatio. ij ſeruat̉: ⁊ male. Et hoc ideo qꝛ hodie clerici torquē tur per laicos: et talis modus torquēdi nō poſſe fieri per clericos: quia forte nemo ī huiuſmodi ob temperaret: nec ſunt docti in hac arte torquendi: ſicut laici. Sed de iure non puto hoc poſſe fieri Itē nota ꝙ qͣꝫꝙͣ clericus ſit incorrigibilis: niſi tra ditus fuerit curie ſeculari nō poteſt per ſecularem ꝓpria auctoritate detineri. Quod intellige niſi pre ceſſerit depoſitio: vt in. c. cum nō ab homīe. eo. ti. vel niſi capiat̉ incorrigibilis: vt reſtituat̉ prelato ꝓprio. ad hoc facit quod notat Panor. in. c. qm̄. de offi. or. ꝙ ſi timeret̉ de potentia clerici: vel de fuga eius ꝙ citra incorrigibilitatē: poteſt p̄latus inuo care brachium ſeculare. ⁊ illū capi facere ⁊ incarce cit ſed vnu rari. Secus aūt qn̄ inuocat̉ brachium ſeculare: vt puniat clericum iure ſuo. Et ſic ꝓcedunt iura al legata ꝑ glo. ibi. Nota etiā ẜm Panor. in dicto. c. vt fame. ꝙ familia poteſtatis pōt caꝑe clericū in uentū de nocte: qꝛ cū ſit p̄ſumptio fraudis: qꝛ qui male agit odit lucē: ⁊ etiā qꝛ veriſimilit̓ pōt timeri delictum cōmittendū nō incurrit excōicationem ſi illū capit: vt p̄ſentet ep̄o vel p̄lato ſuo: qꝛ hic nō poteſt notari dyabolica ſuaſio. Idē puto in capi ente clericū debitorē ſuū fugientē: qꝛ hic ceſſat do lus et ſuaſio dyabolica. Immo plus dicit Inno ꝙ ſi laicus habet clericū ſeruientē quem habet ſu ſpectum de furto poſſet illum capere et detinere. Quod intellige ad tempus. vt.ſ. p̄ſentet epiſcopo vel prelato. Item qui ſine minis ⁊ terroribꝰ cleri cum dep̄henſum in aliquo facinore facit ſecū inui tum ad iudicem ire. ignorans tamē ꝙ vadat īui tus. nō eſt excōicatus ẜm quoſdaꝫ: niſi credat ꝙ inuitꝰ ille ducatur ⁊ ꝙ ꝓpter timorē vadat. al̓s nō Tan. Nec eſt ve luntate. videlicet qͥ iturus qꝛ tunc eſſet excōicatus. Et ideo ſi minis ⁊ terroribus facit eum ſtare in loco vel ducit ſecum quaſi captum excōicatus eſt ẜm Monal. Duode cimo in turbante diuina officia quē preſbyter vel alius ad quem ſpectat. pōt eijcere de eccleſia. extra eo. veniens. ⁊. c. cum volūtate. Similiter cū quis ratione officij quod in eccleſia obtinet ꝑcutit de ricū. aut etiam cum ſenior cauſa deuotiōis hoc fa ciat. aut dominꝰ. aut parēs. ſiue ꝓpinquus qui fa miliam corrigit. hec omnia in hoc. xij. verſu dicta intellige cum ſint in minoribus ordinibꝰ: p̄terqͣꝫ de parēte. vt. jͣ. dicet̉. ¶ Sed quid ſi principalis magiſter ꝓhibeat ſb̓ magiſtro: vel alicui cōmittit aliquos pueros do cendos ne percutiat eos. et taliter ꝓhibitos per cutiat. nunquid incidat in canonem. Glo. Kay. credit ꝙ non. quia non poteſt magiſter per ꝓhi bitionem huiuſmodi auferre ei beneficiū iuris. ꝑ quod cōceditur decentius corrigere quos docet. Terciodecimo. Si clericus depoſitus ſit degra datus. extra de iudi. cum non ab homine. ⁊ d̓ pe nis. degradatio. li. vj. Nota tamē ẜm Panor. in ca. ex parte. de cle. cōiu. ꝙ duobus modis dicitur quis depoſitus. ſcꝫ actualiter et verbaliter. Depo ſitus actualiter: incōtinenti per degradationem actualem perdit priuilegiuꝫ clericale ⁊ efficitur de foro ſeculari. Sed in depoſitione verbali ſecus. n̄ ſi ſit incorrigibilis: quia tunc perdit incontinenti

Excōicatio. ij. priuilegium. ⁊ poteſt comprimi ꝑ iudicem ſecula rem. tex. eſt ẜm cōmunem lect. in. d. c. cum non ab homine. De hoc vide etiam sͣ. Degradatio. Quar todecimo. quando clericus tranſfert ſe ad actū ꝓ ſus contrarium: vtputa. erat in minoribus. et fa ctus eſt miles vel bigamus. lxxxiiij. diſt. quiſquis. Nota tn̄ Panor. in. c. vt ꝯſultatōi. de cler. ꝯiug. ꝙ iſte clericus aūt ꝓmouet̉ ad militiā ſeculareꝫ. et fa cit actum omnino contrarium clericatui: vtputa. quia exercet ſeua: ſeu iuit ad bellum. ⁊ tunc imme diate ꝑdit priuilegium clericale. quia iſta ſunt con traria. Unde exquo elegit contrariam vitam: fu it a principio ipſo facto excluſus. xxxij. q. j. cum re nunciat̉. Aut tm̄ factus eſt miles. ſed non exercuit ſeua. nec alium actum ꝓrſus contra clericatum ele git. ſed viuit honeſte: vt clericus. ⁊ tunc gaudet pri uilegio. Ita ſentit Innoc̄. in. d. c. vt conſultationi. Dicit etiam Io. De ſan. ꝙ trina monitio requirit̉ in clericis conſtitutis in ſacris. Sed ſi clerici in mi noribus conſtituti. clericatum habent ꝓ derelicto conuertendo ſe ad militiā. vl̓ vxores ducunt. tunc ſine monitōe ꝑdunt priuilegium. apil. vtp̄ent. ¶ Quid ſi paterfa. aliquos. de familia conſtitutos in ſacris verberat cauſa correctionis? Quidam di encū debiturē cunt ꝙ nō eſt excōicatus ſi ſint in minoribus. Se cus ſi in ſacris. vnde maiorem ptātem habet magi ſter in diſcipulo: qͣꝫ pater in filio. qꝛ magiſter poſt ſacrum ordinem adhuc habet diſcipulum in ptā te ſua. ſed pater nō. quia ſacer ordo liberat a patria poteſtate. hec Io. extra eo. cum voluntate. v̓ v̓. di cit ꝙ nec in maiorem: nec in minorem incidit excōi cationem. ſicut nec magiſter. qn̄ cauſa correctiōnis verberat clericum: ſiue ſit in ſacris. ſiue nō. Idem Tan. Nec eſt verum qd̓ dicit glo. in. d. c. cum vo luntate. videlicet ꝙ ſacer ordo liberat a patria pote ſtate. quia ẜm Panor. ibidem. ⁊ in. c. conſtitutus. de in integ. reſti. ſola dignitas ep̄alis eſt illa que li berat a patria ptāte. Et hoc ꝓpter ſublimem digni tatem: vt in. c. ꝑ venerabilem. qui fil̓. ſint le. vbi ſo lum fit mentio de dignitate ep̄ali. ergo ꝑ locū a ſpe ciali ſecus de alijs: nec dictuꝫ glo. ꝓbatur iure. Et etiam in patre nō poteſt notari dyabolica manus immo charitatiua. ⁊ vix poſſet ſe cōtinere: quin cor ominꝰ aut pare rigeret filium errantem. hanc opinionē etiā tenet Io. de lig. Pe. de paru. ⁊ Pau. q̄ ẜm Archi. flo. vi det̉ rōnabilis. ¶ Sed nunquid ſi quis non ob ſui tuitionem. ſed ob tuitionem patris: matris: vxoris: filijfa. vel etiā extraneorum: clericum ledat? Rn̄. ẜm Innoc̄. ta cutiat eos. et lis nō incidit in canonem. arg. ff. quod me. cā. Iſti quidem.§. fi. Nam ⁊ ſocij iniuria propulſanda eſt xxiij. q. iij. fortitudo. ⁊. c. nō inferenda. Idem Dir. li. iij. tit. ij. Sed quid ſi ꝑſona eccleſiaſtica domum occupet alicuius. ⁊ non vult exire ſine violentia? Rn̄. ẜm Inno. eijciens non incidit in canonem. quod colligitur. extra de reſti. ſpo. olim cauſam. Et hoc intellige ſi fit cum moderamine inculpate tu ¶ Quid de non defendentibus clericos cum poſ ſint? Rn̄. ẜm Directoriam. lib̓. iij. ti. ij. ſiue ſit in po teſtate ſua ſiue non. ſemper incidunt in canonem. Fo. XCVIII. dummodo doloſe hoc patiantur. Secus ſi nō do loſe. ſed ex negligentia. vel quia nolunt ſe immiſce re rumoribus aliorum: tunc non incidunt in excō municationē. Idem Panor. in. c. quāte. extra eo. Idem Io. ⁊ Arch. xxiij. q. iij. c. oſtendit. Idem. d. An. in. d. c. quante. licet glo. ibi tenuerit cōtrarium Et dicit. d. An. ꝙ cōis opinio eſt ꝙ incidant in ca nonem. ſiue habeant in poteſtate verberantem ſi ue non. ¶ Quid ſi clericus volens ſatiſfacere alicui: ſpon te ſubijcit. ſe verberibus? Rn̄. clericus debet excō municari. verberans eſt excōicatus. extra eo. con tingit. de hoc vide sͣ. Excōicatio. xvij. ¶ Sed quid ſi clericus irato animo ꝑcutit ſe ip̄m. an ſit excommunicatus? Dic ẜm Directoriam. li. iij. titu. ij. ꝙ ſic. quia facit iniuriam ordini clericali. ſiue religioni. Idem Arch. xxiij. queſtione. v. ſi nō ¶ Sed quid ſi magiſter vel prelatus ex ira ꝑcutit: Rn̄. ẜm. v̓v̓. non incidit in canonem: exquo cau ſa correctionis hoc facit. Et ſi de correctione nō co gitet actu: ſi tn̄ habet hunc finem in habitu ſufficit Nec diſtinguo: vtrum ſit in ſacris vel non. extra eo. cum voluntate. ¶ Sed quid ſi officiatus in eccleſia. p̄latus. magi ſter. dominus domus. vl̓ conſanguinei. excedant modum in corrigendo? Rn̄. ẜm Hoſti. niſi ex ꝓ poſito ⁊ irato animo multum excedant. non credo ꝙ incidāt in canonem. qui ſolummodo dolum ꝓ ſequit̉. ¶ Quid de illo qui a clerico grauiter tamen ꝑcuſ ſus. cum animo vindicandi grauiter repercutit? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. Exquo libidine vindicte. ⁊ non ioco ſa leuitate repercutit. incidit in canonem. Sed ⁊ ſi iocoſe percuſſus a clerico. grauiter tamen repercu tit. ſed tamen iocoſa leuitate. ⁊ ſine dolo. non inci dit. Similiter nec ſacerdos: qui clericum importu ne puerum ſecum ludentem iratus percutit. non iniuriandi animo. vel libidine vindicte. Hoc idē videtur ſentire Ri. in. iiij. diſ. xviij. vbi dicit. ꝙ nō incurrit̉ excōmunicatio maior. quando aliquis nō ex deliberatione ſocium ſuum leuiter impellit. qͣꝫ uis ſit turbatus. Mortale enim nō cōmittitur ni ſi ex deliberatione. vel poſt tempus humane fragi litatis. ſufficiens ad deliberādum. cum factum eſt tale ꝙ homo. non obſtante humana fragilitate. te netur de neceſſitate deliberare. vt ꝑ deliberationē ab illo opere illicito retrahatur. Nullus autem a iure excommunicat̉. niſi ꝓpter peccatum mortale. Hec Ri. Quid ſi aliquis non mittit manus in clericum: ſed ſpuit. aut aliquid effundit ſuper eum. aut clau dit ei oſtium: vel ponit cuſtodes ad capiēdum eū. ſi de domo exeat. vl̓ ei equitāti capit habenas equi vel rumpit cingulum ſelle? Rn̄. ẜm. Ray. ⁊ alios communiter: omnes tales ſunt excōmunicati. nec refert vtrū inijciat quis manus in eum. aut in rem ſibi coherentem. aut rem de manu eius rapiat. aut veſtes: quibus indutus eſt ſcindat. Secus tamen ſi ſolo metu cogit vt ſe redimat. vel aliqͥd det. Nā talis neqꝫ in perſonam. neqꝫ in res ſibi coherentes

mittit manum. ¶ Quid ſi quis areſtat clericum aſportantem res: quas ei furatus fuerat. et ꝑ violentiam aufert ei? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō credo ꝙ incidat in canoneꝫ. ſi res illas ei aufert. dum eſt in aſportando anteꝙͣ aſpor tans ſe recipiat ad locuꝫ determinatū. Secus ſi ex interuallo. qꝛ nō licet ſibi ius dicere. ¶ Quid ſi quis iratus vadat contra clericum leua to pugno enſe vel haſta quaſi percuſſurus? Rn̄. ẜm Ray. nō incidit. qꝛ manus nō iniecit. ¶ Quid de illo qui ꝑſequit̉ clericum fugiētem. vt ꝑcutiat: ⁊ clericus ſine percuſſione cadit ⁊ leditur? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō credo ꝙ incidat. Secus ſi ipſe fu giens ⁊ quaſi coactus p̄cipitat ſe in aquam. vel ali ud periculū ſe ingerit vt euadat. qꝛ tunc ꝑſequens incidit in canonem. Fugiens inimicos: vt facilius euaderet. eijciēs clericum de equo ⁊ ipſum aſcendens vt fugiat: ex cōicatus eſt ẜm quoſdam. nam hec eſt iniectio vio lenta. nec iure fit. ergo inſurgunt verba canonis ⁊ mens. Nec obſtat ꝙ licitū ſit ſe defendere hoc ve rum eſt ſine leſione tercij. hanc opi. tenet Barto. brix. ⁊ Tan. Sed Pe. in lib̓. de cenſuris eccleſiaſti cis tenet contrarium. ⁊ inter ceteras rationes hāc inducit. que notāda eſt etiam in alijs caſibus. Di cit enim non credo aliquem ſapientem dicturum talem peccare mortaliter. ergo neceſſe habebit dice re illum nō eſſe excōicatum. Nam cum excōicatio ſit eterne mortis damnatio. xj. q. iij. nemo. nō infli git̉ niſi ꝓ mortali. ¶ Quid ſi quis accipiens clericum per capillos et hmōi dicat: niſi eſſes clericus ꝑcuterē te? Rn̄. ẜm v̓ v̓. Si animo iniuriandi iratus hoc faciat. credo ꝙ incidat: aliter nō. ¶ Quid ſi quis furto accipit corrigiaꝫ clerico qua accinctus erat: vel veſtem qua erat indutus? In noc̄. dicit ⁊ Hoſti. ꝙ eo dormiente: talis auferens non eſt excōicatus. quia nulla infertur violentia ꝑ ſone que non ſentit. Contrarium tamen credereꝫ ꝙ ſit de mente canonis. ꝙ qualitercunqꝫ quis tan gat perſonam clerici iniurioſe. ꝙ incidat in cano nem: vt notat Archi. in. c. ſi quis. xvij. q. iiij. et Io. de lig. Quid ſi verberet̉ conuerſus vel nouicius. vide s. Abſolutio. ij. ¶ Quid ſi quis credens verberare clericum verbe rat laicum? Rn̄. ẜm Ray. non eſt excommunica tus. hoc dico ꝓpter lr̄am canonis. que exigit actū: cum dicit. ſi quis iniecerit manus violētas in cleri Quid de illo qui verberat clericum credens eſſe laicum? Rn̄. ẜm Hoſti. Si talis errauit in ꝑſona vt quia volens percutere. T. laicum: percuſſit. S. clericum cum vtrunqꝫ cognoſcat. tutior eſt ſenten tia ꝙ incidit: Nam in clericum manus violentas in iecit. Si v̓o errauit in qualitate. quia de iſto qui eſt clericus: putabat ꝙ eſſet laicus. quia videbat eū in habitu laicali ⁊ non gerentem ſe pro clerico. non incidit. extra eo. ſi v̓o. Secus auteꝫ ſi vidit eum in habitu clericali ⁊ ꝓ clerico reputabat̉. qꝛ tunc inci dit in canonem. Excōicatio. iij. iiij. ⁊. p. Quid ſi aliquem clericum paratuꝫ facere aliqd̓ flagitium. teneo violenter zelo dei ne illud faciat? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. ſi talem teneo modico tempore inui tum. ⁊ etiam renitentem. citra iniuriam tn̄ percuſ ſionis. non credo me incidere in canonem. concor. Inno. ⁊ Hoſti. Idem dicendum eſt ẜm Inno. ſi ſuperuenientibus inimicis clericus tenetur ne in cideret in manus eorum. quia tali iniuria non ir rogatur. Quid de illo qui mādat in clericū manus inij ci?. Rn̄. ẜm Ray. ſi ſequat̉ effectus. tam mandās qͣꝫ is cui mandat̉ incidit in canonem. extra eo. mu pil lieres. ¶ Quid ſi mandator miſit ad reuocandum man datum? Tuuc diſtinguendum: qꝛ ſi mādatarius anteqͣꝫ reuocatio ꝑueniſſet ad eum iam verberaue quidē lettno rat. vterqꝫ eſt excōmunicatus. Sed glo. Ray. di cit contrarium. ſi mandatorem ſufficienter penitu .it. ⁊ eſt in charitate. Nullum em̄ exiſtentem in cha ritate. ius ligare intendit vinculo excōmunicatio nis. Oīctum tn̄ Ray. cōiter tenet̉ ab alijs. Quod pōt intelligi quo ad forum cōtentioſum. Secus qͦ ad deum. Si v̓o reuocatio prius ꝑuenit. nō eſt ex cōicatus mandator. Eadem qō ⁊ ſolutio pōt fieri de eo qui conſuluit clericum verberari. ſi eius con ſilio fiat. Quid ſi mandās clericū verberari priuſqͣꝫ ver beret̉ decedat? Rn̄. ẜm Hoſt. ſi notoriū ſit. ⁊ talis in fine nō fuit abſolutus: vel ſigna pnīe non appa ruerint. haberi dꝫ ꝓ excōicato. nec debꝫ ſepeliri in cimiterio. ¶ Quid ſi non mandauit. ſed quod factum eſt ra Hug. bene excuſa tum habuit? Rn̄. Si iniecta eſt manus in clericuꝫ nomine tuo. licet ſine mādato. ⁊ tu hoc ratum ha bueris. excōmunicationem incurris. Si v̓o non fuit facta nomine tuo. peccas habendo ratum. ſed nō incurris excōmunicationem. extra eo. cū quis. libro. vj. Quid de illo qui dicit ſuis. ꝙ vellent vindicari de tali clerico. ⁊ ſic illi verberāt eum? Rn̄ ẜm. v̓v̓. Si ea dixi animo ꝓuocandi eos. ⁊ ipſi ob hoc mo ꝙ quidā dicit ꝙ peccat mortal̓r. ti fecerunt etiā nō noīe dicentis. Ipſe dicēs nihil ominus incidit in canonem. Xcommunicatio. iij. De excōicatiōe falſariorū. videsͣ. Abſo lutio. j. ⁊. jͣ. c. falſitas. ¶ Quid ſi quis falſis vtit̉ lr̄is ignorāter? Rn̄. ẜm Hoſti. non excuſat̉. qꝛ ꝑ alios inueſtigare debuit. Si tn̄ falſitas erat ita latens. ꝙ non bn̄ ꝑcipi pote rat. ⁊ ipſe adhibuit diligentiā quā potuit. nec ꝑce iibus al̓s ex pit. excuſatus eſt. Alioquin no. extra de homi. Io hannes. ⁊. c. vlti. Xcommunicatō. iiij. De excōicatōe incēdiariorū. vides. Ab ſolutio. j. ⁊. jͣ. Incendiarius Xcommunicatio. v. De ſtatuentibus cōtra libertatem eccle ſię. vide sͣ. Excōicatio. xviij.

Excōicatio. vj. Xcommunicatio. vj. De participatōe cum excōicato: vbi ſciē dum ꝙ eſt quedā participatio illicita. q̄ quidem cōtingere pōt quadrupliciter. Primo qn̄ quis ꝑticipat cum excōicato in eodē crimine ꝓpter qd̓ excōicatus eſt.ſ. dando ei cōſiliū auxiliū: vel fa norem. De hoc videsͣ. Excōicatiōe. xvij. Scd̓o qn̄ participat quidē in crimine mortali. ſed nō in illo ꝓpter qd̓ excōicatus eſt. Et talis mortaliter peccat licet nō incurrat eandem ſnīam. ſed incurrit mino rem excōicationem. Tercio qn̄ ꝑticipat ei in diui nis.ſ. recipiēdo eum ad diuina officia. ſeu eccleſia ſtica ſacr̄a: vel ad eccleſiaſticā ſepulturam. Et talis quidē licet nō ſit irregularis: vt extra eo. is cui. lib̓. vi. peccat tn̄ mortaliter. ⁊ eſt valde ꝓpinquis irre gularitati. Nam eſt ei interdictus ingreſſus eccle ne donec de tranſgreſſione hmōi ad arbitriū eius: cuius ſnīam cōtempſit: ſatiſfecerit cōpetēter. extra de priui. c. ep̄orū. li. vj. Et ibi ſentit Arch. vt ponit Io. an. in nouella. ꝙ illud capl̓m videt̉ ſolum ha here locum in celebrantibꝰ excōicatis ab hoīe. ⁊ nō a iure ꝓpter verba ibi poſita ad arbitrium eius ⁊cͣ. Et ſi poſtqͣꝫ eſt ſic interdictus ingerit ſe diuinis: in aſmueliadeitū vrbenipio ſuo officio agens ſicut prius. Irregularis efficit̉. ꝙ ntꝫ nr̄ pn̄ Hot̓ inotuiſ ſi talis ꝑticipatio in diuinis fit ꝑ mētū. vt qꝛ tyran nus cogit metu mortis ſacerdotem ſibi celebrare. beatus eſſet ſacerdos ẜm Hoſti. ſi ſe ad martyriū p̄pararet. Metus em̄ ⁊ ſi culpam attenuet: ſimpl̓i Iſi non mandauit non excuſat. xxxij. q. v. Ita ne. Tamen ẜm. v̓v̓. et bult̓?. Rn̄. S. Hug. bene excuſat metus ille qui caderet in cōſtā tem virū. Et ꝓut habet̉ in ſum. confe. li. iij. Scd̓a opinio videt̉ humanior ⁊ verior. cum caſus neceſſ tatis excuſet in talibus. Et etiā caſus vtilitatis. qd̓ minus eſt. hec ibi. pͥmū tn̄ dictū p̄t intelligi qn̄ qͥs ex metu ꝑatus eſſet cōſentire etiā pctō. tunc em̄ nō eēt excuſabilis. d. c. Ita ne. Quarto qn̄ ꝑticipat. nō de illo qui dicit iuia in crimine. ſꝫ in loq̄ndo vel ſecū orādo. vel comedē do ⁊ hmōi. Et de taliter ꝑticipāte dicit Tho. in. iiij. ꝙ quidā dicūt ꝙ peccat mortal̓r. Et ſubdit ꝙ hoc videt̉ valde graue. ꝙ homo ꝓ vno verbo leui. quo excōicato loquit̉. peccet mortaliter. Et idem tenet Ecommunicatio Panor. in. c. ſacris. qd̓ me. cā. dicens ꝙ eſt cōis opi nio doc. ꝙ cōicans excōicato nō peccat mortaliter ſed venialiter. niſi in quinqꝫ caſibus. Primo qn̄ cō municat in contemptum clauium. Scd̓o qn̄ fit in contemptum ſuꝑioris. ſeu contra p̄ceptum ſuum. Tercio qn̄ cōicat in diuinis. Quarto qn̄ cōicat in ſitas erat ita latens ꝙn crimine. Quinto ſi erat excōicatus cum ſibi partio pantibus. al̓s eſſet nimis durum. ꝙ quis regulari ter incurreret mortale. ſalutando excōicatum: vel ſatus eſt. Ali eum nō euitando in menſa. Hoſti. tn̄ extra eo. qd̓ ſea in dubijs. ⁊ Ioh̓. ⁊ Arch. xj. q. iij. rogo. dicunt ꝙ ſi quis participat cum excōicato cōtra ꝓhibitionem canonis. peccat venialiter. niſi forte nimis frequē ter hoc faciat in contemptuꝫ canonis. reputando excōicationem truffam. Si autem participat con tra ꝓhibitionem hoīs. mortaliter peccat. Et hoc ē qd̓ dici cōſueuit ꝙ mitius agit̉ cum lege qͣꝫ cum mi niſtro legis. l. celſus. ff. de arbi. ¶ Sed nunquid delegatus poteſt excōicare illos Fo. XCIX. qui in locutione ⁊ hmōi participant excōicatis ab eo? Rn̄. poteſt. Et ſic excōicati debent petere abſo lutionem ab eo vel a delegante: vtputa. a papa. ex tra de offi. dele. p̄te rea. ⁊. c. ſignificaſti. ⁊. c. pruden tiam. Hoc tn̄ intelligendum eſt ꝙ ipſi participan tes nō poſſunt excōicari niſi cum illa ſolēnitate de qua dictū eſt sͣ. Excōicatio. j.§. qui incipit. In qui bus caſibꝰ ver. quartus caſus. Et eſt ſciendū ꝙ ex cōicatio nō tranſit in terciā ꝑſonam. ¶ Sunt ⁊ alij caſus in quibus quis licite partici pat excōicato. Primo quidem qn̄ loquit̉ ei in his que ꝑtinent ad abſolutionem vel ſalutē anime. licꝫ alia verba incidenter interponat vt magis ꝓficiat Item Gre. xj. q. iij. qm̄ multos. ſubtrahit a minori excōicatione plures cōicantes. videlicet vxores: fi lios. ſeruos: ancillas: ſeu mancipia: ruſticos ⁊ ſerui entes. ⁊ omnes alios.ſ. eius familiares ⁊ ſubiectos qui nō adeo curiales ſunt: vt eorum cōſilio ſcelera ꝑpetrent̉. ⁊ omnes qui ignoranter cōicant excōica tis. ſiue illos qui cōicant cum illis qui excōicatis cō municant. Quicunqꝫ aūt orator.i. cauſa or̄onis va dens: aut ꝑegrinus: aut viator in terram excōicato rum deuenerint. vbi nō poſſunt emere vel nō ha bent vnde emant. dat licentiam ab excōicatis reci piendi. Et nota ꝙ circa p̄dictas ꝑſonas diſtinguē dum eſt inter illos qui ante erant obnoxij ſiue obli gati excōicatis: vt vxor: filij: ſerui: ⁊ iſti tenent̉ eis ſi cut primo tenebant̉. Qui v̓o nō erant eis obnoxij nec etiam nunc ſunt. poſſunt cum eis cōicare: pro ut ⁊ qn̄ neceſſe fuerit. extra eo. inter alia. Et de hac materia notāt̉ verſus. Utile. lex. humile. res igno rata. neceſſe. Hec anathema quidē faciunt ne poſ ſit obeſſe. vtile.i. ꝓpter excōicati vtilitatem. vel etiā participātis: vt. jͣ. dicet̉. Lex. ſcꝫ matrimonij excu ſat. Humile.ſ. ſerui ⁊ filij excuſant̉. Res ignorata id eſt qn̄ neſciuit eum etcōicatum. Neceſſe.i. ꝓpter neceſſitateꝫ cōicans excuſat̉: de quo. jͣ. Utilitas er go excuſat a participatione excōicatorum. Et hoc poteſt eſſe dupliciter. Nam poteſt eſſe vtilitas ex cōicati: vt qn̄ quis loquit̉ ei de his que ꝑtinent ad eius ſalutem. vnde ⁊ excuſant̉ hi qui cauſa p̄dicati onis ⁊ confeſſionis habitant inter illos. a quibus etiam licite petunt ⁊ recipiūt elemoſynas: extra eo. cum voluntate.§. predicatores. Et ẜm Dir. ſi alia verba in p̄dicatione vel confeſſione immiſceāt vt apud ipſos magis ꝓficiant. excuſantur. ergo ſi alia intentione hoc faciant. excōicationis minoris vin culo aſtringunt̉. Item poteſt eſſe vtilitas ex parte participātis: vt cum petit ab excōicato quod ei de bet: vt in. c. ſi vere. extra eo. vnde ⁊ ſi nolit ſoluere: poteſt in iudicio cōueniri. al̓s ex delicto ſuo cōmo dum reportaret: extra de iudi. intelleximus. Poſſꝫ etiam loqui licite de ſalute aīe ſue ꝓprie ſi neceſſitas eſt. et nō poſſet hr̄e recurſum ad aliū qui cōſulat ei ẜm. v̓ v̓. Et ẜm eundē. v̓ v̓. neceſſitate imminente poſſum petere ab excōicato cōſiliū etiā ſuꝑ tꝑalibꝰ Quanta aūt neceſſitate: vel vtilitate hoc liceat age re. arbitrio boni viri relinquet̉. ¶ Uxor excuſatur a participatione cum viro. ſcili cet qn̄ de matrimonio ꝑ eccleſiam approbato con ſtat. d. c. qm̄.

¶ Sed nunquid econuerſo excuſet̉ vir participā do vxori? Dic ẜm Dir. ꝙ ſi mulier fuit excōicata ꝓ pter matrimonium: quod dicit̉ illicite contractuꝫ. tunc nō poteſt participare. Si v̓o alia de cauſa ſit excōicata. Diſtingue. Nam aūt vir ꝑticipat vxori quo ad debitum carnale reddendum. quia qͣꝫtum ad hoc vir ⁊ vxor nō ad imparia iudicant̉. extra de diuor. gaudemus. Et tūc excuſat̉. Aut participat vxori in ꝓuiſione victus ⁊ ſeruitio humano: ⁊ tūc non excuſat̉ vir. quia viris feminas ſubditas ⁊ pe ne famulas lex eſſe voluit. xxxiij. q. v. hec ymago. ⁊ c. ſe. Ideo imputat̉ marito: cum poſſit cogere vxo rem ad ſatiſfaciendū ⁊ ad petendū abſolutionem. Idem Io. xxvij. q. j. de filia. ⁊ Io. mo. extra eo. ſta tuimus. li. vj. ¶ Sed quid ſi vir vocet excōicatum ad menſam: nunquid vxor poſſit ad ipſam menſam comedere Rn̄. ẜm. v̓v̓. ꝙ nō. tn̄ poterit comedere ad aliam menſam in eadē domo ita remote ꝙ merito poſſit dici ꝙ nō comederunt ſimul. ¶ Utrum filij excuſent̉ a participatione patris? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Filij qui ſunt in patria poteſtate vel etiam emancipati qui ſunt cōmenſales patri. ⁊ ab eo habent neceſſaria. excuſant̉. Alij v̓o non. Item vt ſupra dictum eſt excuſant̉ ſerui: ancille: ruſtici: ſeruientes ⁊ alij ſubiecti: qui nō adeo curiales ſunt ⁊cͣ. Nam tales ꝑſone ſi ante ſnīam aſtricte erāt ad familiare obſequium: ⁊ ſic etiā nunc. tenent̉ et cōi care poſſunt. extra eo. Inter alia. Quod intelligit̉ ẜm. v̓ v̓. qn̄ ipſi ante excōicationem dn̄i: dn̄o obli gauerunt ſe ſeruire. ⁊ ſeruitiū intrauerunt. Si aūt poſt eius excōicationem intrauerunt. Diſtingue: qꝛ ſi ignorauerunt ⁊ poſtea ſciunt. nō tenent̉ diſce dereicum damno ſuo. Si v̓o ſciuerunt a principio tenent̉ diſcedere: niſi neceſſitas eos compuliſſet ꝙ fierent de eius familia. Et quod dicit̉ de ruſticis. intellige de his qui colunt terras dn̄orum ſuoruꝫ. Et ẜm eundem. v̓ v̓. extendit̉ etiaꝫ ad illos qui di cunt̉ medietarij. ⁊ ꝓpter culturam recipiunt certā portionem fructuū. Nam ⁊ poſſunt cōicare quā tum oportet ꝓpter culturam ⁊ hmōi. Idem intelli gendum eſt ẜm Hoſt. de nutricibus ⁊ ſimilibus. que ſi a dn̄o recederent. nō haberent vnde viuerēt ar. extra eo. ſi vere. vbi excuſant̉ etiam qui cum ex cōicatis nautis cōueniunt traſfretando contra ſa racenos. ¶ Sed nunquid patres ⁊ dn̄i excuſent̉ ſi ꝑticipāt cum filijs ſuis excōicatis? Rn̄. ẜm Ray. ꝙ nō ex cuſant̉. qꝛ tenēt̉ corrigere ſuos minores: ne incidāt in cauſam excōicationis. Tamen ẜm Tho. ad mi nus debent eis cōicare in his in quibꝰ obligati ſūt qꝛ ſicut inferiores obligant̉ ad obſequium ſuꝑiorū ita ⁊ ſuꝑiores ad ꝓuidentiam inferiorum. ⁊ eodeꝫ modo videt̉ dicendū de ſeruis excōicatis qui dn̄o ſubſunt. ſeruis ⁊ mercenarijs non poſſunt cōicare ẜm Hoſti. niſi ſine magno incomodo eos vitare nō poſſint. Et idem de ſocijs habentibus aliquid cōe: vt in. d. c. ſi vere. vbi Panor. dicit ꝙ aut ſocie tas fuit contracta ante excōicationē: aut poſt. Pri mo caſu licite poſſum vti ſocietate: vt ibi. Scd̓o ca ſu. Aut ego contraxi ſocietatem. aut ſucceſſi in ius Excōicatio. vj. alterius. Primo caſu nō debeo vti illa ſocietate. q deliqui contrahendo ſecum. Scd̓o caſu ſic: qꝛ ego nō ſum in culpa: ⁊ ſocietas habuit originem ante excōicationem. licet ego ſucceſſerim in ius alterius tꝑe excōicationis. Et intellige p̄dicta. qn̄ damnuꝫ mihi cōtingeret ex abſtinentia ſocietatis. Secu damnū cōtingeret excōicato. qꝛ nō teneor ſibi cōi care in fauorē ſui. Uide etiā Innoc̄. ⁊ Hoſti. in. c. nuꝑ. eo. ti. qui dicunt ꝙ in eadem camera poſſum excōicato cōicare. ſi ibi ſum ꝓ factis meis. Non eī tunc dicor cōicare ſibi. ſed potius vti iure meo. a qͦ ſine damno reſilire nō poſſum. debeo tn̄ vitare cōi onem oīno voluntariā: vt iacere ſecum in lecto: vel prandere in eadē menſa. Nec obſtant aliqua iura q̄ vident̉ cōtraria in hoc. qꝛ illa ꝓcedūt ex ſuꝑabū dante iuſticia. ⁊ ita loquit̉ tex. in. c. oīs qui. xxiiij. q. j. vbi quidā ſanctus fugit de balneo ꝓpter ſuꝑueni entiā cuiuſdā excōicati. ſed ius meū dimittere no teneor. Poſſum ergo vti iure meo: pn̄tia excōicati d ii rturim Fant nō obſtante. ¶ Nunquid armiger vel ſeruiēs militi pōt cōica re cum illis excōicatis. cum quibꝰ dn̄s ſuus cōica Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō pōt. licet excuſet̉ cōicādo dn̄o ſuo excōicato: vt dictum eſt. bus excōicatis: Rn̄ f ¶ Sed nūquid vaſalli pn̄t cōicare dn̄is ſuis excōi loiū ⁊ vocati ab ei catis? Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xviij. ꝙ nō. Nam ex cōicatio publica qͣꝫdiu illa eſt innodatus princeps ſnos nam hoc ca abſoluit milites ſuos a iuramēto fidelitatis quoto Icōicant in his que nebant̉ ei.i. effectum illius obligatōis ſuſpēdit. Et hoc cōſtitutum eſt in deteſtationem criminis. ⁊ v. magis principes timeant contemnere eccleſiaſtica p̄cepta. xv. q. vj. nos ſanctorū. ⁊. c. ſe. Si tn̄ dubiuꝫ nō ſunt de ꝑſ eſt. vtrum princeps ſit excōicatus vel nō. obedire tenent̉. qꝛ in dubijs ſuꝑioribꝰ obediendū eſt. xxiij. oſſint cōicare q. j. quid culpat̉. cpicato: Rn̄. ẜm Ho ¶ An poſſit aliquid vendi ſeruienti excōicato vel ix pie. c. fi. niſif. ab eo emi? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. ſi emat vel vendat nomīe excōicati: nō eſt cōtrahendū cum eo: ſicut nec cun excōicato. Secus. ſi noīe ſuo aliquid tale faciat. dū tn̄ nō in fraudem. Poſito ꝙ aliquis videat aliquē afferentē vena lia de mercato publice excōicato. nunquid tenebit illum vitare? Rn̄ ẜm. v̓ v̓. ꝓpter hoc ſolū ꝙ videā eos afferentes talia. nō teneor eos vitare. niſi aliter innoteſcat mihi ꝙ ibi ea emerint. De rebꝰ autē ibi emptis quilibet pōt comedere ⁊ vti. ſi non fuit in culpa emendi. ¶ Quid ſi p̄ſbyter locauit oꝑas ſuas alicui dn̄o: ⁊ dn̄s excōicatus eſt? Rn̄. ẜm Hoſt. Si tꝑe locatio nis excōicatus erat non valuit locatio. Si v̓o po ſtea fuit excōicatus caueat ne ei ſeruiat in diuinis De contractu autē inito cum excōicato: an valeat. vide sͣ. Excōicatio.j. cōiter. ¶ Utrum excōicatus peccet ſi ingerat ſe cōioni ali orū? Rn̄. ẜm Ray. ſic. de cler. ex. c. illud. Et excōi catus etiā alios excōicatos vitare debet. ¶ Utrum ſi excōicatus intrat eccleſiā alij exire te neant̉? Rn̄. ẜm Ray. Si manifeſtum eſt eum eſſe excōicatum. alij exire tenent̉: vel ꝓcurare ꝙ ille exe at. xj. q. iij. ſicut apl̓i. Si v̓o eſt occultū. tunc qui ſci unt exibunt ſecrete ⁊ caute. ita ꝙ nō ſequat̉ mani

Excōicatio. Vj. feſtatio. ſi pn̄t. aliter nō exibunt. extra eo. cum non ab hoīe. Occulte nanqꝫ excōicatus occulte dꝫ mo neri vt exeat. ſed ſi nō vult exire: tunc fiat ꝙ dictuꝫ eſt. Si aūt excōicatus eſt in eccleſia: nō cā orandi. ſꝫ ꝓ alio negocio. nō video quare in eadē eccleſia ora re nō poſſim ẜm Inno. extra eo. c. nuꝑ. licet alij cō tra quibꝰ magis cōſentit Hoſt. ¶ Quid ſi qn̄ excōicatus intrat eccleſiaꝫ ſacerdos iam incepit miſſam? Rn̄. ẜm Ray. Si eſt occultū nō debet dimittere officiuꝫ. vij. q. j. nihil. Si v̓o eſt manifeſtum: moneat euꝫ in publico vt exeat. Et ſi quidem nō vult exire. ⁊ ſacerdos nondum inchoa uit canonē. debet dimittere. ar. xxiiij. q. j. oīs quis. Si v̓o prinſqͣꝫ ille intraret: vel poſtqͣꝫ ſacerdos euꝫ vidit. iam canonem inchoauit. debet ſacerdos ꝓce dere in officio ſil̓ cum eo qui aſſiſtit ei.i. ad miſſam ſeruit. Ita tn̄. ꝙ finito canone. ⁊ ſumpto ſacr̄o. an teqͣꝫ dicat̉ poſtcōio. moneat illum vt exeat. de cōſe. di. ij. relatum. Concor. Hoſt. ⁊ Goff. ꝙ ſi nō vult exire: pōt eum ſacerdos eijcere. etiam ſi clericus ſit Et ſi non pōt eijci. in ſacriſtam rediens dicat poſt cōionem. ⁊ or̄ones que reſtabant. ¶ Utrum aliqui poſſint eſſe in iudio coram iudici qud vaſalipnt. bus excōicatis? Rn̄ ẜm. v̓ v̓. Si ſunt de iuriſditōe illorū ⁊ vocati ab eis ſtāt iuri videt̉ eſſe caſus neceſ ſitatis. Sil̓r et ſi coram eis cōueniunt iniuriatores ſuos. nam hoc caſu nō ſolum eſt neceſſitas. ſed ⁊ ta li cōicant in his que ꝑtinent ad ſalutem aīe ſue. ſcꝫ reddere vnicuiqꝫ ius ſuum. aliter aperiret̉ via liber tatis raptoribꝰ. Si aūt in alijs caſibus quis cōicet hmōi iudicibus: puta. comedendo: vel ſimilibus: nō excuſat̉. qꝛ nō ſunt de ꝑſonis exceptis ẜm eun dem. v̓v̓. ¶ Utrū clerici poſſint cōicare ep̄o ſuo publice ex cōicato? Rn̄. ẜm Hoſti. nō. xciij. di. miratus. ⁊ de ex. pre. c. fi. niſi forte eſſent eius ſeruicio deputati. qꝛ mi? Rn̄. fm. vvj ſiemat tunc eodē modo pn̄t ſicut alij ſeruientes. ¶ Sed quid de monacis. An teneant̉ cōicare ab bati publice excōicato? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. credo ꝙ poſ ꝙ aliquis videat aliquē afferentē ve ſint ei cōicare. qꝛ quaſi de familia ſūt. Sed Ri. vbi sͣ. exp̄ſſe tenet ꝙ nō. allegato. c. ſacerdotes. ij. q. vij to publice excōicꝫ iuncta glo. qꝛ talis abbas nō poteſt p̄cipere. Preci re?: Rn̄ ẜm. vj pere em̄ inferioribꝰ eſt actus legitimus. excōicatus aūt maiori excōicatione eſt ab omnibus actibꝰ legi timis ſuſpenſus. tum etiā qꝛ monachi non tenent̉ ei cōicare. obedire aūt eſt cōicare illi. cuius p̄ceptis obeditur. ¶ Quid ſi ille qui clericuꝫ verberauit iaꝫ cōpoſuit cum eo. vel etiā vadit ꝓ abſolutione: vel ſi nondū eſt denuciatus? Rn̄. ẜm Ray. In omnibus p̄di ctis caſibus eum vitare tenet̉ quilibet. cum nondū lit abſolutus. extra eo. cum deſideres. ⁊. c. a nobis. el. ij. ⁊. c. cum nō ab hoīe. Eunti tn̄ ad curiā ꝓ abſo lutione vendi pōt ⁊ recipi pōt. ⁊ cōicari in his que ad viam ꝑtinent. ¶ Quid ſi excōicatus iam iurauit ſtare mandato ep̄i. ⁊ ep̄s cōicat ei. nunquid ꝑ hoc ep̄s intelligitur eum abſoluere? Rn̄. ẜm Ray. nō: immo incidit in minorē ep̄s. ⁊ alij cōicantes. ¶ Utrum ſit orandum ꝓ excōicatis? Rn̄. ꝙ pro excōicato orari pōt in priuato. ſed nō publice inter Fo. C. oratiōes que fiunt ꝓ membris eccleſie. et ſuffragia eccleſie que ꝓ tota eccleſia fiūt. excōicato nō ꝓſunt Et addit Hoſti. ꝙ ꝓ excōicato nō eſt orandū ſpe cialiter. intellige publice. Nam ꝓ hereticis in gene re in paraſceue orat eccleſia. ¶ Quid ſi teneor iuramento aliquid ſoluere in cer to termino. ⁊ ille interim excōicat. nunquid die ter mini adueniēte tenear ſoluere excōicato? Rn̄. ẜm Ray. non debeo ſoluere. xv. q. vj. nos ſanctorum. Sꝫ debeo deponere in ede ſacra. Et ſic vtiliter age tur eius negociū: vt ꝑ hoc citius veniat ad ſatiſfa ctionem. Sed Inno. dicit. ꝙ ſi quis cum iuramen to ꝓmiſit aliquid dare excōicato. cōſulimus ꝙ det Nā ⁊ ſeruiēs tenet̉ ei ſeruire: vt ꝓmiſit. xj. q. iij. qm̄ multos. Sed Panor. in. c. inter alia. extra eo. tenet primā opinionē ꝑ text. illum. ꝑ locū a ſpāli. Nam ſi ſpāle eſt in filijs ⁊ mercenarijs ⁊ ſil̓ibus de quibꝰ in. d. c. qm̄. ergo in alijs cōtrariū erit quantūcunqꝫ duret obligatio. qꝛ nō teneor cōicare excōicato. nec debeo incurrere periculuꝫ aīe. ex facto ſuo. Et glo. in. c. iuratos. xv. q. vj. idem tenet. ⁊ ꝙ dꝫ fieri depo ſitio in ede ſacra. ¶ Quid ſi quis recipit mutuum ab excōicato nun quid tenebit̉ reddere in termino. durāte adhuc ex cōicatione: vel ſi cōducit aliquid ab eo. ꝓ p̄cio red dendo tꝑe excōicationis ⁊ hmōi? Rn̄. ẜm Hoſti. qui cōtrahit cum excōicato. obligat̉ ei quo ad natu ralem obligationē. ex qua ſi ſolutū ſit. nō pōt repe ti. ſed nō quo ad ciuilem obligationeꝫ ex qua actio naſcit̉. ⁊ pōt peti. Et ideo nō debet ei reddere. niſi poſt abſolutionē. Hic tn̄ caſus depēdet ab imme diate p̄cedēti. Utrum excōicatis poſſit aliquid da ri? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. pōt cā humanitatis ⁊ in ſuſtenta tionem. ſcꝫ qn̄ indigeret. nec expectanda eſt vltima neceſſitas. Et etiā ſi excōicatus petit hoſpitiū non tenet̉ quis expectare: donec ab alijs omnibꝰ ſit re pulſus. Et hoc intelligo ſolum quo ad neceſſaria vite: vt alimenta: veſtes: ⁊ hoſpitium. Secus ſi pe tat alia vtenſilia. vt ſecurim. foſſoriū. ⁊ hmōi. Ta men tantū poſſet indigere ſecuri ⁊ hmōi. ꝙ poſſēt ei dari. qd̓ arbitrio boni viri limitanduꝫ eſt. Tho. etiam dicit. ꝙ in illo caſu in qͦ homo ex p̄cepto cha ritatis cōmunicare tenetur communio non ꝓhi betur. ¶ Quid de illo qui amico ſuo excōicato venienti comedere ad domū ſuam dimittit ei domum ⁊ cla ues: vel ꝑmittit eum comedere ſeꝑatim. nunquid intelligit̉ ꝑticipare excōicato. Rn̄. v̓v̓. Si hoc faci at in fraudem: vt ſic eum nō offendat. ſed fauoreꝫ eius acquirat: incurrit minorē excōicatōnē. Si aūt faciat. qꝛ timet ne forte ille vim inferat: nō incurrit Si v̓o facit: qꝛ putat eum indigere hoſpitio. vel ali mentis. pōt eum cā humanitatis recipere facta de hoc ꝓteſtatione: ne vel receptus credat hoc fieri ꝓ pter aliud. ⁊ alij qui hoc viderēt ſcandalizarent̉. ¶ Sed nunquid ab vxore vel familia excōicati p̄t aliquid accipi? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. de bonis ꝓprijs vxo ris vel familiaris: ſi noīe ſuo dederit: reciꝑe poſſu mus. nō aūt de bonis cōibus. aut de his que dant̉ noīe mariti: aut dn̄i ⁊ ſuo ſil̓. niſi forte a marito con ceſſum eſſet vxori. ꝙ ſuo ꝓprio noīe poſſet dare: niſi

hoc fieret in fraudem canonis. ¶ Quid ſi hoſpitatus ſum in aliqua domo ad mē ſam. ⁊ ſuꝑueniat et ingerat ſe excōicatus. nūquid teneor ſurgere? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si eſt publice excōi catus: ſurgere teneor. nō obſtante quocūqꝫ ſcanda lo. Si v̓o eſt occultus ⁊ nō poſſum ſine eius nota: teneor nō ſurgere. ¶ Sed an ſuꝑueniēte publice excōicato tenear exi re de domo? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō. immo etiā lꝫ ſciā ali quem publice excōicatū receptuꝫ eſſe in aliqua do mo: poſſum ibi hoſpitari. ſi tante capacitatis ſit. ꝙ poſſim eius cōionem vitare. de hoc videsͣ. in hoc c. ꝙ ſi veniam inuitatus ad aliqd̓ feſtum vel cōui uium. ⁊ inueniā ibi aliquē excōicatum publice to neor recedere. nec debeo ibi epulari. licet ſedeat ad aliam menſam: qꝛ oēs taliter veniētes ad feſtū vel cōuiuiū. ſil̓ inuicem cōicare dicendi ſunt. ¶ Nunquid poſſum recipere lr̄as excōicati: vel ei mittere. ſeu nuncios vel encenia? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nul lum eorū licet: niſi in caſu in qͦ licet ei loqui. Cum tn̄ ſcribit̉ nō eſt ſalutādus. ſed loco ſalutatōnis ſo et dici. Spiritū conſilij ſanioris. vn̄ ⁊ qui verbo ſa lutat̉ ab excōicato. nō dꝫ eum reſalutare. ſed p̄t di cere. deus emendet vos. ⁊ hmōi. Qui aūt munus ab eo recipit qͣꝫuis nō liceat. tn̄ nō tenet̉ reddere. ẜ inducendus eſt. ꝙ vel in pios vſus conuertat: vel etiam bn̄facere. ſi ad ruborē inducendū: excōicate remitteret. ¶ Quid ſi aliquis aſſurgat: vel reuerentiā exhibe at excōicato. aut inclinet ei ſalutāti ſe. aut moueat labia quaſi reſalutās eum. tn̄ nihil dicat? Rn̄. v̓v̓. dicit. ꝙ nō incurrit excōicationē. Sed Dir. lib̓. iij. dicit. ꝙ hō loquit̉ nō ſolum verbo. ſed ⁊ nutu ⁊ ſi gnis. Et ſic p̄dicta non vident̉ licere. excepto vlti ¶ Utrum familiaritas aut pudor excuſet ꝑticipā tes excōicato? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si ē familiaritas que exprimit̉ in. d. c. qm̄. excuſat ꝑticipantes. aliter nō. ¶ Utrum ignorātia excuſet. Rn̄. ẜm doc. ꝙ igno rātia ꝓbabilis facti excuſat. extra de cle. ex. mi. apo ſtolice. ſed ignorantia iuris nō. niſi illos. quibus li cet ius ignorare: vt pueros nondū doli capaces. et hmōi. ¶ Quid ſi ſciā aliqueꝫ habitu eſſe excōicatum. ſed actu non aduerto ⁊ cōico ei? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. ſi hoc fa cio ſubito. ⁊ nō aduerto. nō peccoⁱ nec in excōicati onem incido. ¶ Quō vitandi ſunt illi de quorū extōicatione du bitat̉? Rn̄. ẜm Tho. in quolibet. dubitatio de ex cōicatione aliquorum. Aut p̄cedit ſnīam iudicum aut ſequit̉. Si p̄cedit: puta. qꝛ nondum eſt declara tum ꝑ iudicum conſenſum. nō ſunt vitandi. quo uſqꝫ certo iudicio terminet̉. Sed ſi poſt concordeꝫ iudicum determinationem adhuc ambiguum ſit magis eſt ſtandum ſententie iudicum ⁊ illi vitan di ſunt. ¶ Quid ſi audiui ab aliquo dicente de ſeipſo ꝙ ſit excōicatus. nunquid teneor eum vitare? Rn̄. ẜm v̓v̓. ſi audiui ab eo in confeſſione ſacramentali. nō teneor vitare. qꝛ neſcio ſicut homo. ſed ſicut deus. Si aūt extra cōfeſſionem quis ſe dicit excōicatum Excōicatio. Vj. ẜm oēs. eum vitare teneor folū in occulto. niſi eſſer excōicatus publice. ¶ Quid ſi audiui ab ep̄o. ſeu eius parochiali ſacer dote. ꝙ talis ſit excōicatus? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si aliqͥs p̄dictorum dicat mihi denunciādo ſnīam. ⁊ talia eſt caſus de quo fieri ſolet excōicatio. debeo ei cre dere. ⁊ illuꝫ vitare. Secus ſi dicat mihi cōmuni lo cutione. qꝛ nō teneor credere. nec eum vitare. ¶ Quid ſi prelatus: vl̓ ſacerdos parochialis dicat mihi ꝙ vidit parochianū ſuū aliquid faciētem ꝓ pter qd̓ incidit in excōicationem. nō aūt eſt publi cum. Nunquid teneor eum vitare? Rn̄. ẜm. vv. Siue credam: ſiue nō: non teneor eum vitare. nec in publico nec in occulto. ꝙͣtum ad vitandum pe ſa riculum minoris excōicationis. Et multo minus ſi dicat mihi alius. Tamen ſi credaꝫ: nō debeo me hoc faciomo ingerere cōioni illius ſi poſſuꝫ ſine ſcādalo. Et hoc ne dem illi materiā peccandi dum mihi ſe cōicat. ¶ Sed quid ſi eſt publica fama: vel audio a fided gnis aliquē eſſe publice excōicatū? Rn̄. ẜm Ray. Si publica fama eſt ꝙ ipſe ſit excōicatus publice: vel qꝛ notorie fecit aliquid ꝓpter qd̓ incidit in ma iorem excōicationem: teneor euꝫ vitare. Similiter ſi audio a fidedignis ꝙ eum audierunt denuncia ri: vel quia viderunt eum notorie feciſſe aliquid ex quo incidit in excōicationem: teneor inquirere ve ritatem. ⁊ interim eum vitare. ⁊ in occulto ⁊ in pu blico: donec certificatus fuerim. Et nota Panor. ſifratres hoc nō in. c. illud. de cle. ex. ꝙ habens noticiam ſnīe excō cationis etiam ꝑ ſolam famā. debet abſtinere a cō munione fidelium ⁊ ſacramentorum. al̓s peccat. ⁊ incidit in irregularitatem celebrādo diuina. Et in hoc eſt ille tex. valde notabilis. ⁊ quotidie cōtingit ꝙ ep̄i excōicant̉ in curia. ⁊ nō habent noticiam ex cōicationis. niſi ꝑ ſolam famam. Et ex hoc eximit̉ vnus caſus in quo fama facit plenam ꝓbationem Hec Panor. ¶ Quid ſi pariſius audiui aliquem publicari ⁊ po ſtea inuenio eum Bononie vbi de hoc nihil ſcit̉: Rn̄. ẜm. v̓ v̓. Dicunt quidā ꝙ teneor eum vitare. vbiqꝫ. Poteſt tn̄ benignius dici. ꝙ ſi facile ꝓbare poſſum excōicationeꝫ. vt quia habeo teſtes: vel in ſtrumenta: teneor vitare. aliter non. niſi in illa dyo ceſi vbi eſt facta publicatio. vide tamen ſingularē teoricam limitantem multum p̄dicta. quam ponit Innoc̄. in. c. inquiſitioni. extra eo. quam approbat intus vel extra Panor. in. c. ad noſtram. el. iij. de iureturā. et in. c. cū non ab hoīe. extra eo. ꝙ ſi in vna ꝓuincia quis eſſet excōicatus notorie. ⁊ in alia ꝓuincia mihi ſoli pateret. ꝙ debeo eum vitare ibi etiam in publico quia non poteſt iſte dici ab eccleſia toleratus quod ¶ Quid ſi audiui aliquem excōicari vel vidi inci dere in excōicationem peſtea non vidi niſi poſtan num. Nunquid teneor eum vitare? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si homo eſt talis qui credat̉ timoroſus. ⁊ tunc ſer uabat excommunicationem. ⁊ modo non ſeruat: poſſum eum credere abſolutū. arg. extra de off. or. ex ꝑte. Si v̓o non eſt talis. debeo eum vitare. ſi oc cultum eſt: occulte. ſi manifeſtū. publice. ¶ Quid ſi ſacerdos videat aliquē qn̄ miſſa dr̄ an

dire eam ſtando extra eccleſiam ⁊ nolētem intrare nunquid debet p̄ſumere eum excōicatum ⁊ ſic eū vitare? Rn̄. ẜm. v̓v̓. nō eſt cā ſufficiens quare de beat talem reputare excōicatum vel interdictū. Si tn̄ eſt ꝓprius ſacerdos. qui tenet̉ cognoſcere vultū pecoris ſui. debet inquirere ab eo. ⁊ ei vt melius p̄t conſulere. ¶ Utrum liceat mihi hoſpitari in domo excōicati ipſo abſente. aut ſumere inde neceſſaria. aut vinū ad celebrandū miſſam? Rn̄. ẜm Glo. Ray. ꝙ nō licet. niſi recipiā ab vxore vel diſpenſatore eius. ẜm ꝙ dictum eſt sͣ. ¶ Utrum liceat mihi hoſpitari: vel neceſſaria reci pere in domo excōicati. quam inuenio ſine cuſto dia? Rn̄. ẜm Glo. Ray. ſi ex confidentia amicicie hoc facio: nō licet. quia ſic quodammodo contra ho cum eo. ⁊ obligo me ad antidota ⁊ ei cōmunico al̓s ſi credo ei diſplicere cum ſciuerit: furtū aut ali ud peccatum cōmitto. ſed minorem excōicationeꝫ non incurro. ¶ Quid de illo qui ſolitus eſt dare fratribꝰ certam ſummam ſingulis ſeptimanis. Et cum ſciret ꝙ in breui excōicaret̉. rogauit vnum de amicis ꝙ dictā ſummam daret fratribus p̄dictis vſqꝫdum reuo caret̉ mandatum. ꝓmittens ſe ei ſuper hoc ſatiſfa cturum. nunquid fratres ſcientes hoc debeant re cipere illam ſummam ab illo? Rn̄. ẜm Glo. Ray. ſi fratres hoc non ꝓcurauerunt. nec peccabunt re cipiendo ab illo amico. dante nomine ſuo. nec ille peccabit: qui ita ſic ꝓuidit in futurum ꝓprio motu et pia intentione: ſciens ꝙ fratres non reciperent ab eo tempore excōicationis. Si aūt ꝓcurantibus fratribus eſſet hoc factum illicitū eſſet. licet ille ami cus ꝓprio nomine daret: ⁊ fratres in hoc caſu frau dem facerent canoni qui ꝓhibet cōicare cum excōi catis. Sed circa p̄dicta facta eſt magna modifica tio: ꝑ quandam cōſtitutionem factam cōſtantie. ⁊ etiam in concilio Baſilienſi. anteqͣꝫ ſciſſuram face ret: ꝓut recitat Archi. flo. in ſum. in tractatu de cē Dicunt quidā furis. quam dicit habuiſſe a fidedignis. ⁊ tenor ta lis eſt. Inſuꝑ ad euitanda ſcandala ⁊ multa ꝑicu la. que cōſcientijs timoratis cōtingere poſſunt. te nore p̄ſentiū miſericorditer indulgemus. ꝙ nemo deinceps a cōione alicuius ſacr̄orum adminiſtrati one. vel receptione. aut alijs quibuſcunqꝫ diuinis intus vel extra. p̄textu cuiuſcunqꝫ ſnīe. aut cenſu re eccleſiaſtice a iure vel ab homine generaliter ꝓ n c. ad noſtram. el. ii. ijixiiii mulgate. teneat̉ abſtinere. vel aliquem vitare. aut interdictum eccleſiaſticum obſeruare: niſi ſentētia vel cenſura huiuſmodi fuerit in vel contra ꝑſonā: collegium: vel vniuerſitatem: eccleſiam: cōmunita tem: vel locum certum vel certam a iudice publica ta. vel denunciata ſpecialiter ⁊ exp̄ſſe. conſtitutio nibus apoſtolicis. ⁊ alijs incōtrarium facientibus nō obſtantibus quibuſcunqꝫ. Saluo ſi quem ꝓ ſa crilega manuum iniectione in clericum. ſnīam la tam a canone adeo notorie conſtiterit incidiſſe. ꝙ factum nō poſſit aliqua tergiuerſatione celari. nec aliquo ſuffragio excuſari. Nam a cōione illius. lꝫ denunciatus nō fuerit: volumus abſtineri. iuxta canonicas ſanctōes. hec in concilio Conſtantienſi Excōicatio. vj. Fo. CI. ſub Martino. v. Et ſic cōcluſiue fideles nō tenent̉ tales vitare in diuinis vel extra. niſi fuerint publi cati. ſeu denūciati ſpāliter ⁊ expreſſe. Excepto caſu de iniectōne manuū in ꝑſonas eccleſiaſticas noto rie. Et ex p̄dictis ptꝫ rn̄ſio ad. q. quotidianā. Ecce papa dicit. Excōico: vel interdico. N. ⁊. N. cū fau toribꝰ ⁊ ꝑticipantibꝰ ſibi: Hic. N. ⁊. N. ſunt noīa tim excōicati vel interdicti. Et iō ſunt vitandi. fau tores v̓o ſiue ꝑticipantes nō ſunt noīatim excōica ti: vl̓ interdicti. niſi tm̄ in genere. Et ideo nō tenet̉ quis eos vitare: quouſqꝫ ꝑ iudicē noīatim ſpecifi cent̉ ⁊ denūcient̉. facta ſibi prius fide de ꝑticipatiꝰ one. ſiue fauore eorū. hec Aſten̄. li. vij. ¶ Querit Ri. in. iiij. di. xviij. vtrum abſolutus ab officiali ep̄i excōicati ſit vere abſolutus? Rº. ꝙ aut ep̄s inſtituit iſtū officialē poſtqͣꝫ iam erat excōicatꝰ aut nō. Si primo mō abſolutus ab illo officiali. ve re abſolutus nō eſt. qꝛ ep̄s excōicatus maiori excōi catōe ab omni actu legitimo eſt ſuſpēſus. Et iō nō potuit inſtituere officialē. Si aūt inſtituit eū an̄qͣꝫ eſſet excōicatus. tunc diſtingue: aut ceꝑat vti offi cio anteqͣꝫ ep̄s excōicaret̉: aut nō. Si ſic: tūc planū eſt ꝙ vere abſolutus eſt: niſi ſit aliud quod obſiſtat Si nō: tunc vt dicūt aliqui abſolutus ab illo non eſt vere abſolutus. qꝛ exqͦ nō cepit vti officio an̄ ep̄i excōicationē. ſuꝑueniente ep̄i excōicatione expirat iuriſditio. Qd̓ declarāt ꝑ hoc. qꝛ ſi ep̄us corꝑaliter moreret̉. aut deponeret̉ anteqͣꝫ officialis inciperet vti officio ſuo. iuriſditio ab ep̄o ſibi ꝯmiſſa expira ret. extra de of. dele. lꝫ. in glo. A ſil̓i volunt iſti dice re de excōicatione ſuꝑueniēte. Sed iſta opi. nō pla cet Ri. ⁊ dicit nō eſſe ſil̓e qd̓ adducūt. qꝛ mors au fert ptātem. ⁊ depoſitio aufert imꝑpetuū ptātis ex ecutionē. Excōicatio autē nō. ſꝫ ſuſpēdit eā vſqꝫ ad tp̄s. vnde videt̉ dicendum ꝙ poſſit ꝓcedere. ⁊ ta lis ab illo abſolutus vere abſolutus eſt. hec proba ri poſſunt extra de offi. vi. romana. li. vj. in tex. ⁊ in glo. ⁊ in. d c. lꝫ. in glo. ¶ Querit etiā idem Ri. ea. diſt. xviij. Utrū iudex delegatus poſt reuocationē cōmiſſionis ſibi facte poſſit an̄qͣꝫ reuocatio cōmiſſionis ad eum ꝑuenire potuerit aliquē excōicare? Rn̄. ꝙ ſic. qꝛ an̄qͣ ad eū reuocatio cōmiſſionis ꝑueniat: remanet penes eū ptās. q̄ ſibi fuerat cōmiſſa. extra de ꝓcu. auditis. in glo. Ibi em̄ dr̄. ꝙ in iudice tenet qd̓ facit. donec in telligit iuriſditionē reuocatā. Alij autē ꝓbabiliter rn̄det ad. q. ꝙ aūt ille qui reuocat cōmiſſionē intē dit ⁊ exprimit ꝙ ſit irritū ⁊ inane quicquid extūc b delegatū fuerit attentatū: aut non. Si primo mō: nō tenebit ſententia lata poſtea a delegato. Si nō tenebit ſententia. Idem tenet Panor. in. c. auclita de reſti. ſpol̓. vbi dicit. ꝙ ſi in litteris ſecundis reuo. catorijs papa apponit talia verba. per que clar ⁊ va tet eum voluiſſe geſta per priores iudices a tempo re date ſecundarū nō valere. Et tunc indulbīe: ſiue iuſte: ſiue iniuſte ꝓceſſerint iudices. nō dꝫ valere ꝓ ceſſus: vtputa. appoſuit clauſulam decernentē irri tum ⁊ inane quicquid geſtum fuerit ꝑ priores lr̄as ⁊cͣ. vt in. c. j. de conceſ. p̄ben. li. vj. Quandoqꝫ ſim pliciter reuocat iuriſditionem priorum iudicum: forte cōmittendo ſecūdis. ⁊ tunc ante noticiam ſe

F ADdicQ Q. vcvicat or̄e qͦ fruto frcuct quūq ſulidilie) falia rōmitſu Ioo. ſiū ſun mo Docho. t. ſ. d Fo. c6p d. t&nb̓ tōcladit ꝙ iudex jſt ex tōitel̓. ſuāHitū cōhm rrritoriā An ꝙir ſifficiat ſia gaal̓. a Lª a ſpcal̓. iͦ. e Veob̓. qͥboratꝰ̉ ſrabn eaꝰ Excōicatio. vij. ſy.giſio. aga Dicūt qͥd& ꝙ ō ſiffitit ſeūa N6. 4ſl̓ A ſixb ſtatutū vō ligg2A6.. Pprifor. Aſta ta ner ſignal̓ 3I Aid ſe for ẜ delaqucecundarum lr̄arum valet proceſſus agitatus ꝑ pri ⁊ Alienō tͦxpori.⁊ d. mos tam in partes. qͣꝫ contra tercios impedientes 266 M poſſer3. dn iuriſditionem. ⁊ de hoc eſt caſus in dicto. c. audita Det ꝙ vid̓ ⁊ Ruet rita Non em̄ videt̉ papam cum graui preiudicio par puStij. aqꝫ M 9⁊ ꝓ tis velle annullare proceſſum ignoranter factum. 06 9 Pripo 2. Et hoc intellige quando ex reuocatione preiudici ꝰ qͦ ꝯo līqꝛ. l̓ ciſi 4 qͥſicōcꝫ p̄Sr̄ u8ium generatur tercio. al̓s aūt non valet actus. licet ſib 4º ꝯ. 51ρ pꝫ rtLx ignoranter geſtus: vt in dicto. c. j. Un̄ ſi papa dat ꝑ 5. R. d priuilegium vni. vt non poſſit excōmunicari ab or 5o. 12 p0a Lye. Agg dinario. nō valet excōmunicatio lata ab ordinario etiam ignoranter: vt in. d. c. j. Si autē verba eſſent o.. ambigua ⁊ generalia: vt in. d. c. audita. quia man lacet xxiſbit 9. dabat̉ reuocari quicquid eſſet immutatum in cau T3 ſ iẜ q Nſa: a tꝑe miſſionis nuncij. ⁊ tunc non tenet reuoca ꝓorit tio proceſſus legittime attentati. Ratio: qꝛ cum fa lab 9 Rie ctum ſit odioſum ⁊ alteri parti p̄iudicatiuum. de 4S. 4º poſta cōi bet fieri ſtricta interp̄tatio. Et ſic debet intelligi de Lij S 4. r0 f mutatione facta ꝑ violentiā: ſeu quālibet p̄ſumpti Fp.5.. onem. Et nota p̄dicta qꝛ faciunt ad multa. ⁊ Xcommunicatō. vij. v. A 4 via Fū..§. x ⁊. S ſl. O PNQ Iſcꝫ minor. hec excōmunicatio eſt que ſe qͣ l. 3º. ꝓb. du Iparat a ſacramentis percipiendis. extra ſ.p̄xſſ de cle. ex. mi. ſi celebrat. Que quidem quo ad deuꝫ vxR. 6 R cōtingit qͣꝫcito peccatum mortale committit̉. xj. q. Acoy. ſav̓o iij. audi. Et talis euchariſtiam et cetera ſacramēta dis. Iiciairi .x recipit in ſui damnationem. Sed quo ad eccleſiaꝫ l. y. Xn infligitur minor excōmunicatio ipſo iure. ⁊ prohixx2 Eª6. bentur ſacramenta. primo quidem ⁊ principaliter ratod l̓ j cum quis communicat excōmunicato: vt dictum b8 5 V. rō.Al̓ eſt sͣ. Excōmunicatio. vj. Secūdo cum quis ſacri x Lrxt. vi legium committit. xvij. q. iiij. ſi quis inuētus. Ter 00002E. cio cum quis eſt notorius fornicator. qui ẜm Ho 105 5 p fo2 ſti. ⁊ Io. an celebrando efficit̉ irregularis. licet In A R029. So d Recta ꝓd. ⁊ no. in. d. c. ſi celebrat. teneat oppoſitum. Sed Pa . tia hol nor. ibidem dicit. ꝙ tota difficultas conſiſtit in vi lii ꝑ L oc53 Rti/ dendo. an notorius fornicator ſit directe ſuſpēſus M. 2 p9 5. b9 ab homine vel canone in penam. An ſit illa ſuſpē O05 ſio indirecta: vel quia alij ꝓhibentur audire ab eo Fola diuina. vt facilius reſipiſcat. et refert ſe ad nota. in. &ſꝙ ſa l̓ cōſtil ꝰc. veſtra. de coha. cle. vbi concludit ꝙ notorius for to 4994 4L 4 jpi īcutigā nicator ⁊ indubitabilis. celebrādo efficit̉ irregula 26 ſā ris. al̓s ſecus. de hac materia videsͣ. Clericus. iij. ⁊ vcacō. ¶N R. jͣ. Irregularitas. ij. et. c. Suſpenſus. Quarto. cum x. quis recipit eccleſiam de manu laici. ⁊ ſic eaꝫ tenet taſ.pEeſſo.j xvj. q. vij. ſi quis deinceps. Quinto. in diſſidenti rōAria. qi 4 κ vora bus pauperum: oppreſſoribus: manifeſtis raptori nevita ꝑiad ylꝰbus publicis vſurarijs meretribus. qui large dicu .dicfl. v̓. l vxo. ꝑ vibꝰ tur excōicati inquantum oblationes eorum ad al L.y ſtōtum.. tare non recipiuntur. Sexto in illis quibus dene Sda 4 q 5. al. gatur eccleſiaſtica ſepultura. de quibus. jͣ. Sepul c̓ro dāyno l̓ 9 f tura. iiij. Septimo in quolibet notorio peccatore. Y nō vl̓t patiſfa lxxxviij. diſt. neqꝫ. ⁊ di. xcv. illud. xiij. q. ij. ꝓ obeun rō c. Et ꝓba tibus. et ibi glo. de conſe. di. ij. ꝓ dilectione. icā 90S. L. j ¶ Quis eſt effectus minoris excōicationis? Rn̄. ō cōn. qR. F principalis effectus eſt ꝙ talis remouetur a perce j..21M I. ge .ōtaº ptione ſacramentorum. Et ſi ſe immiſceat: mortali ꝓ moii. tōt.. ter peccat. non tamen incurrit irregularitatem eti n am ſi celebret. Peccat etiam conferendo ſacramen pꝰ ꝙ. q. ij venit. ta. ſed ab eo collata non carent virtutis effectu nec ōa p ea ā o prohibetur eligere. nec ea que iuriſditionis ratōne .cō S. qx ſon.15. ſꝫ xxxvicaxgn. 4 q. N h4b. G 3 Kꝝ..ōca F. ẜ t̓ Q. 9. x. AIꝑ vM 4b 75 Nnū. vx. k. o. ſa . ⁊ Sꝫ Rxſt̓y¶ Atiib) tāꝫ xtoim. db L 4ſ 2. Rril p ꝑ paya jonit Quo diſpoſ.v.k46. Qu. Sicin.l̓. l. vj. ¶ Ad ſi xvjj c ¶QSo t̓mo.qꝓptꝰ t.. 6. faupv.j.alij. R Laγ ꝙ. I qº&ctoila. a6. 52 ALvij. O. ꝑficipibꝰ ſy ſ auterebi ⁊c̓; Sꝫ G. F v. dirut̉.. πo N υA do l5 θυob 4Tp. exeI kmA ſ vao xVS A S rō ſ aꝝell. j. bx S 21ō vꝯ y. Ft̓atōº icd. ſūqꝫx. too ¶ P S.to ſ.: 44ineꝰ ſibi competūt: exercere. Si tamen talis electus fue rit ſcienter. eius eſt electio irritāda. d. c. ſi celebrat Uide tamen quod dicit Panor. ibidem ꝙ vincu lum excōmunicationis minoris reddit ipſum ex cōmunicatum inhabilem ad officium conſequen dum: adeo. ꝙ ipſa electio ꝑ quam iniciatur matri monium ſpirituale de eo facta. non valet. vnde vt dicit Innoc̄. nec dignitatem: nec aliquem canoni. catum excōmunicatus minori. conſequi poteſt m ſi prius ipſum peniteat ⁊ abſoluatur. Ratio reddi tur in littera. quia excōmunicatio minor ſuſpendit a participatione ſacramentorum. Sed ille qui eli gitur vel promouetur ad aliquod beneficium. prī. cipaliter eligitur: vt exerceat ſe in ſacramētis eccle ſie. vnde cum ille ſit priuatus ſacramentis. eligi nō poteſt. Ex hoc infertur. ꝙ prohibitio alicuius actꝰ impedit omne id. per quod ꝑuenit̉ ad illud. l. ora tio. ff. de ſpon. Ea tn̄ que ſunt iuriſditionis actiue poteſt exercere. De irregulari tn̄ qui recipit beneficium dum eſt irregularis. Glo. Ray. putat: ꝙ im petrata diſpenſatione ſuper irregularitate. non in digeat diſpenſatione alia. Nec eſt ſimile de excon municato: vel ſuſpenſo ſententia iuris vel homīs. Nam irregularitas non eſt niſi quoddam impedi mentum ex defectu ſacramenti: vel canonica con ſtitutione proueniens. Sed quibuſdaꝫ alijs vide tur eadē ratio in irregulari. que ⁊ in interdicto vel ſuſpeuſo. quia ſimiliter eſt inhabilis ad executionē nolras. quia officij. ſine diſpenſatōe. extra eo. cum illorū. Et iſta rō videt̉ ponderari in. d. c. ſi celebrat. Et qꝛ officiū dat̉ ꝓpter beneficum. ¶ Utrum excōicatus minori poſſit intrare eccleſi ca: vt in. c. ij. di am? Dic ꝙ ſic. ⁊ ad miſſam ⁊ ad oſculum pacis ad mitti pōt. qꝛ vt dictū eſt excōicatus minori eſt ſolū priuatus a ꝑceptione ſacr̄orum. mffede conſū. Xemptus. Utrū ha e Ibens priuilegiuꝫ. ꝙ non poſſit excōicari ab ordinario. poſſit ab eo excōmunicari Rn̄. Ri. in. iiij. di. xviij. ꝙ aut habēs tale priuileg um allegat ip̄m in ſui defenſionē an̄qͣꝫ contra ip̄m ferat̉ ſnīa. aut nō. Si primo mō. nō valet ſnīa ꝯtra ip̄m lata ab ordinario. Si ſcd̓o mō. aut illud pͥuile giū ē publicatu: aut nō. Si eſt publicatū: nō tenet ſnīa. Si nō eſt publicatū. aut ē notū iudici. aut nō. Si notū eſt iudici. credo ꝙ nō valet ſnīa ab ipſo raticli priuilegiatū lata. ar. ad hoc extra de ap. ſi duobꝰ. in tex. ⁊ in glo. Si aūt nō eſt iudici notū: nec priuileg atus fuit in longo tenore libertatis. tunc tenet ſnīa ar. d. c. ſi duobꝰ. Et hoc intelligo. niſi in priuilegis eſſet clauſula irritans. quia tunc non valeret ſnīa. Si v̓o prinilegiatus allegat priuilegiū nō publica tum. nec iudici notum. nec fuit in longo tenore li bertatis illius. ⁊ iudici petenti priuilegiū ſibi oſter di. non vult illud oſtendere. nec clauſulā cōtinenti ſuā libertatē. tenebit ſnīa ſi ferat̉ contra eum. extra de priui. cum ꝑſone. li. vj. Nec ꝓpter oſtenſionem priuilegij ſequentē. iudicabit̉ ſnīam fuiſſe nullam. vel etiam reuocandam. hec Ri. Adde p̄dictis qͥt notat Panormi. in. c. cum ordinem. de reſcript. qͥ vbicunqꝫ notorium eſt citatum non teneri ad co R. R Pro pctoV ali̓ 3.Nni. xci . b. A.onibio. l̓ vꝓẜb) A. ff Ꝙ)3 42 hy 6 0h viiiſr.P. yM hoſt.. ꝙAN Iº. A iud M 9. Q O N pt ſrj. a. 2 via Oz7t.xv. 4. tōAt ... p. 4t6 ꝯpo. N. Aajy. 1. ſ y. u14. v. il. Iu

Exemptus parendum non poteſt iudex procedere contra eū contumacem. Secus ſi non conſtat notorie. Et ꝓ hoc facit. ꝙ ſi epiſcopus citat iſtos fratres mendi cantes. qui notorie ſunt exempti. et iam ſunt tole rati in priuilegio exemptionis: ꝙ ipſi non tenen tur comparere etiam ad allegandum eorum priui legium. Et nota qꝛ in hoc multi ſimplices iudices decipiunt̉. hec Panor. Et ideo cum fratres mino res ex multis priuilegijs habeant: ꝙ ab ordinarijs excōicari. ſuſpendi. vel interdici non poſſint. cum nem. li. vj. clauſulis irritantibꝰ ⁊ annullantibꝰ quicquid ꝑ p̄ dictos ſecus factū fuerit Patet ꝙ nō tenet. vt patꝫ ꝑ mare magnum Cle. iiij. quod incipit virtute cō ſpicuos. Pone: papa conceſſit priuilegium cuidam mo naſteriorū monialium: vt nō tenerent̉ ad ꝓcura tionem legatorum. etiam ſi in lr̄is eorundem dicat̉ vt tam non exempti: qͣꝫ exempti teneantur ad hoc onus. niſi de iſto indulto conceſſo monaſterio. fiat mentio de verbo ad verbum. Demum papa con ceſſit legato: vt poſſit exigere ꝓcurationem a qui buſcunqꝫ ꝑſonis etiam exemptis. qͣꝫqͣꝫ talia ſint pꝫ uilegia. ꝙ de eis ſit fienda mentio de verbo ad ver bum. que voluit in iſtis lr̄is haberi pro expreſſis. Querit̉. nunquid ꝑ has lr̄as legatorum ſit deroga iinbiij tum illi priuilegio? Queſtio videt̉ ſatis dubia: vt refert Panor. in. c. cum inſtantia. de cenſi. Et dici Fede. tenuiſſe primum non eſſe ſublatum ꝑ ſecun das lr̄as. quia de priuilegio debet fieri mentio. ad hoc vt ei deroget̉: vt in. c. veniens. de p̄ſcrip. ⁊ no tatur. xxv. q. ij. In ſumma. et in. c. j. de reſcriptis Nec ſufficit mentio generalis. ſed requirit̉ ſpecifi ? ꝙ ſic. ⁊ ad miſſam ⁊ ac ca: vt in. c. ij. de dolo ⁊ cōtu. Item ſi diceremus op poſitum. primum priuilegiū eſſet inutile. cum pa pa ſemper concedat pleniſſimas lr̄as legatis. Sed poſtmodum idem Fede. conſilio. xlvj. mutauit ſen emptus. Btrūha tentiam tenendo contrarium. Nam per verba ge neralia pleniſſima reuocātur omnia priuilegia: ſta tuta. ⁊ conſuetudines. vt eſt bonus text. in cle. du dum. de ſepul. Item ſi diceremus cōtrarium. ind recte diminueretur poteſtas pape. nam cum priu legia conſiſtant in facto. ⁊ papa nō habeat omniū memoriaꝫ. impoſſibile foret ꝙ de omnibus huiuſ modi priuilegijs faceret mentionem de verbo ad verbum. Nam ſatis eſt ꝙ appareat de intentione ſua. volente reuocare talia priuilegia. Conclude e go. ꝙ tam in hac materia qͣꝫ in alia. debemus ſem per cōcordare primi et ſecundi tenorem. Et ẜm eo rum vim iudicandum. vel ꝓ priuilegio. vel ꝓ re uocatione. Et faciunt predicta ad materiam teſta mentorum. hec Panor. Idem tenet Car. in cle. j. de ſepul. vbi dicit. ꝙ ſi in ſecūdo eſt aliqua ſpecia lis expreſſio. ꝑ quam aperte colligit̉ mens diſponē tis. hoc ſufficit ad reuocandum priorem diſpoſitō nem etiam ſi in primo diceret̉. ꝙ oporteat exprimi nomen talis ſancti ⁊ huiuſmodi. Et refert Bart. in. l. ſi quis in principio. de le. iij. tenere. ꝙ ſi teſtator dicit. nō obſtante quocunqꝫ alio teſtamento. etiaꝫ ſi in eo ſunt verba derogatoria. talis expreſſio dicit̉ ſpecialis. ⁊ ſufficit ad reuocandum. Hec Car. Et ad hoc bonus text. in cle. dudum. preall̓. ⁊ glo. ſuꝑ yioA. 4R℟.Ny.ij. Lt3 ſ.10. & aat ꝙS.IF. ro.ſ.Fꝙ. v. l. j A illol ſlos ꝙͦ ꝑtinpat7t̓12. ꝯ4 4. RII5d xtiripA νo 7tibo. loxod⁊. ſil̓. b MS plS3a. habo n ꝓ xxixitato. foro judij Aabxxroccij& itꝰ cō S..AP. E q. Ꝙ plitꝫ S. 4. H b29& yal. St̓tior via. ſg. yaυνLς p q0 debt x. ro.. ⁊poſlꝰ. vtꝝ ꝙ ⁊lxix ¶ M qºχωιmή θωθμσ Ariy A. x p.. Aſd phi oꝝrb̓ ne eipop SxyAdi ſi ſte Vti ſtl̓a.§ Q. Vo nd̓ Ae 1S vp. o ſpr a. ō papabſꝫ aate ſcdib̓ ayl̓. j Vi vo̓ ſ Agl̓oꝝo abba k. Score pꝰ xi. tut rit g5At L xvI. l. S. fnt̓adl̓ κviolꝰp ctL. A A. N Iloꝝ ſ f ¶ Q ſi iud̓x dirat. xx Fo. CII. cōicō k ſꝫ lie̓s ⁊5 S Ix tiuaꝫ. āqꝫ ꝑ ap.l lacorꝫ ſuſpoS. EE ẜ7 0ſ 4 a10. N ly ver. verbo dicit. hic videt̉ expreſſum ꝙ valeat pri A ẜ ill G. lq occꝭ. uilegium vel gratiā apoſtolica de qua conſtat. licꝫ tcna viō iu ſcriptura ſuꝑ ea confecta non ſit. Alius eſt bonus AF dc orrl̓t M6 A St¶ ¶ Erēice tex. in. c. alma. de ſen. ex. li. vj. ¶ Exempta eccleſia et monachi. vel canonici: vel p q2 Rciſti KP. P H R conuerſi ⁊ perpetuo oblati intelliguntur exempti. Tde A non autem preſbyter qui parochianorum curam 74 2cōcapa. habet. quo ad ea que ad ipſam curam pertinent. p.¶Vet xi. d. xj nec ipſi parochiani. extra de priuil̓. per exemptio 2 ſ xip9. qꝛ 21. 02 Aol. 2 ¶ Si eximantur canonici alicuius eccleſie. nō pro bil̓. xpſſo.. 1N pter hoc ſunt exempti clerici. ſed bene econuerſo. ſiflſa. vo f ſcilicet ꝙ exemptis clericis intelliguntur exempti: ro ſel̓.& rōn. IA tam canonici. qͣꝫ alij clerici. d. c. per exemptionem. ꝯ ꝙ abſolu 48 jºa8 S2 Sed ipſa eccleſia non eſt propter hoc exempta vt º. 4 ibi. Ex quo habes ꝙ appellatiōe canonicorum nō Vinala & 4º 40 deā ⁊10 Olgax9 veniunt clerici. ſed bene econuerſo. Item infertur 2 3. cō K. n. ꝙ appellatione continentis. comprehenditur con Rqo ſS. bitor tentum. non autem econuerſo: vt ibi. vbi dicitur. ꝙ exempto clerico alicuius eccleſie. non ꝓpter hoc RokY a ſolriʳ. qꝛ vihil peītꝰ ⁊ bore eccleſia ipſa eſt exempta. Sed dubitatur. de. l. ciui qꝫ ꝙtoīmetʳ ꝓpiꝰ Seb. bus. ff. de re. dub. vbi habetur ꝙ ſi legatum eſt fa ta kmāt alij ctum ciuibus alicuius ciuitatis. intelligitur lega 109 FP tum eſſe factum ipſi ciuitati. ergo eodeꝫ modo hic 4 4º 4 9N exemptis clericis. debet ⁊ ipſa eccleſia eſſe exempta 4ªº 4d na3 Reſpondetur ꝙ ideo legatum factum ciuibus in G Aio 11 genere intelligitur eſſe factum ciuitati. quia eſt res it ꝙ voliLiga. tauorabilis. ⁊ conſequenter extendenda. Hic v̓o 7σī3 ωρO. τηαº lle jj. Lg agitur de re odioſa. hoc eſt priuilegio per quod de τρορσ 4μ rogatur potanti ordinarie. ideo reſtringenda. rōꝙ volr ¶ Per monaſterium ſeu locum exemptum intelꝰ lg. Tnū ēpetꝭ ligi debet tam de ipſo ꝙͣ de cimiterio. ⁊ de domibꝰ. Aligaa ¶42 R yqͥ pcipidi monaſterij. pratis. ortis ⁊ areis que ſunt iuxta ec cleſiam. ar. xij. q. j. neceſſaria. ⁊. c. nulla. .. Y S65 ſbi Fratres minores ſunt priuilegiati. Ita ꝙ ratiōe ſ06 L 1br05. l̓ SomA delicti. vel cōtractus. vel rei. nō poſſunt cōueniri. ſ 4. oit 3. toi vt in dicto priuilegio. virtute conſpicuos. Et cum cA.Aq SA. 1 ℟ª ꝓgā clauſulis irritantibꝰ ⁊cͣ. ¶ Legatus de latere ẜm Glo. in. c. quod tranſla Vbſper aiL xx M 42. M R 6 tionem. de offi. le. poteſt cognoſcere de cauſis con tra exemptos. quia per priuilegium eximuntur a V ſS2. phipi poteſtate epiſcoporum ⁊ huiuſmodi. ſed non pape aLν Lbityl ꝙ vel legatorum eius. Secus tamen de alijs legatis. ſol4 O 17 Fratres tamen minores ſunt exempti a iuriſditio minū. Xlio quix ne dictorum legatorum de latere. vt patet in priui vxtv ireM. vvt r Sto 2 p6 legio Bonifacij. quod incipit. inter ceteros. et in 25 fra vbi dicit. Et ꝓpterea nolentes omnino. vt quiſ N4o. 4 non ꝙͣ cuiuſcunqꝫ ſit ordinis. dignitatis. conditionis. 4 48 K41A3. aut ſtatus. vos generaliter. aut ſpecialiter. ac prefa tacōdecA ic I tum ordinem ſuper exemptione ipſius. ac alijs ve̓ roſlatꝓ2 e gaē. ſtris dictiqꝫ ordinis libertatibus ⁊ immunitatibꝰ. I4 ſT8.. vFb quibuſcunqꝫ ſub quauis forma. vel exp̄ſſione ver 20 Pō.ō. borum: vobis ⁊ eidem ordini ab apoſtolica ſede cō M7. ¶ xca qͦ G ceſſis impugnare. turbare. vel quomōlibet mole I A ſræ ſtare. vos ⁊ ordinem ipſum ab omnium ⁊ ſingulo 2252 ſi. repm rum quorumlibet prelatorum ⁊ perſonarum eccle E3. lig. ⁊e ſi ſtno ſiaſticarum omnimoda poteſtate ⁊ iuriſditiōe ꝓr Forſita245 ⁊ ſus eximimꝰ de apoſtolice plenitudiue poteſtatis. iiſ 1ſi Decernentes vos ⁊ ordinem ſupradictu immedia ꝓptꝰ rō pNLp te: nulloqꝫ medio eidem ſedi ⁊ ſoli tantūmodo ro teita 1q. j mane pontifici ſubiacere. Hec ibi. §. 250 Leber Ꝙ KR dιν ſ.§. ꝙA ſil̓. clo. 5. L n fix. b. j.6. º bL F d. I...Aρ Sbivp. 4 FIribꝰ v̓ba lioꝰ ꝓxz xv.b.. Pera. h. ꝙb. lior. ſt 7A9 9 Q ſ. x. rvs.9º. K..ō. b. ſꝫ. al. xho υx x. coīco A. Y Nl. a v̓b. Atlroiacor aAiori. 5 v0. R. 4P Et Mniij j. q4952 i ꝑticip Atibꝰ ſib. Ei lint43. A. S8 5Aq. xaH ME A. O. ꝑ ꝟb gFꝯ gaꝙ. cōibo n. ⁊ ab ſlMυ& mita. ꝝ al̓ſolꝰ lj.Q O ſtob.§ ſ. j. ꝓ q ca.roitacōiꝫ 415. ⁊...§ F.. gnaꝝr..ſx. lAſ ꝝ.o aθ.. Eti tclib ſtl̓aꝝ. 6

q.xoita lj. hoſtid enaa ſti̓ poſſit vt ibi miſſa l̓ al̓aad offiq diuꝰ audiat K. q ꝙ vō qu 6&n.ib. voq. ita ſub miſſa vlbrt uSerpoſſtt. oq & Klꝰ nlbr oxCᵖ ύπι 4. K. ꝯ. ron. FR 7240. λρ2 O ſdūt eathtaurꝰ hox. e ſpe̓. A FAlſllas X99A q9 IIη d. c. nꝝ. ꝙ ſi clx μρA. Lſ rl. b Vo.. roitalij α fꝝ S q̓ ftꝭ em ō VVt⁊ vnic v. Alſitas. Queritur an rolARpoſ5. falſa latinitas viciet reſcriptum apoſtoli rōitori Ꝙ AI heſ cum? Rn̄. Panor. in. c. ad audientiam . μ4ή ꝙ de reſcriptis ꝓ declaratione dicte. q. facit tres regu 1 las. Prima eſt: ꝙ ad hoc ꝙ falſa latinitas viciet re vſ. R. ſcriptum pape: dꝫ eſſe manifeſta. Non aūt ſufficit 71. A . K. 2 ꝙ ſit dubitabilis. Scd̓a regula ꝙ ſi falſa latinitas pōt ſaluari ꝑ figurā. nō viciat̉ reſcriptū. Et de his .ro. to Iiſxij. i yi figuris vide glo. in. c. forus. de ver. ſig. Et hoc facit y 2C3 TN. voM ad. q. Dicebat̉ in quodā reſcripto apl̓ico. ꝙ recto res hoſpitalis ⁊ alie ꝑſone que degere contigerit in voſſ eodem poſſent ibi ſepeliri. nunquid reſcriptū illud ſb kſ ⁊ANitl̓. Aviciet̉ ꝑ illam falſam latinitatem? Nam vbi dice bat q̄ debebat dicere. quas Io. an. conſuluit ꝙ nō .7. rvitati. 4§. j. abſ ÿo F. viciat̉: qꝛ pōt ſaluari ꝑ ſilenſim. Nam illud verbū K 217 que. pōt eſſe neutri generis ⁊ pluralis numeri. ⁊ fa 6º ¶. ōi cere relationem ad verbū. ꝑſone. ⁊ ad verbū. recto 095ρ N6σ g. res. ⁊ erit caſus accuſatiui. Itē p̄ſuppoſito. ꝙ ſim pliciter ſumat̉ illud verbum. que. vt faciat relatio 27M 2K. 1 A nem ad verbū. ꝑſone. tn̄ cuꝫ ſit modicus defectus nō debet viciare reſcriptum. ar. in. c. ex parte. de fi. αgρδ. A F n. j inſtru. Et ſic elice ſcd̓am regulā. ꝙ ſi falſa latinitas 4A pviỉ qꝛ ſurgit ex modico defectu alicuius lr̄e vel tituli: nō viciat reſcriptum. x§. Lto aR9. ¶ Quare aūt falſa latinitas viciet reſcriptū? Glo . 27 in. d. c. ad audientiā. dat rōnem dicēs: ꝙ reſcriptū cx1 E 49 4L2 ꝫ pape: ꝑ multas manus tranſit. ⁊ cum multa matu qͦ vſay l ritate decoquit̉. Et ita nullum vicium cōtinere de bꝯ vt bet. vn̄ contra iſtam p̄ſumptionē nō eſt admitten 7. roīc. 2v da ꝓbatio. Et Dir. li. iiij. tit. iiij. ſequit̉ glo. dicens 2ſu. l collꝝ Secus eſſe in reſcriptis imꝑatoris ⁊ inferiorū lr̄is. yſona v. ſvel actis iudicum. q̄ nō cum tanta deliberatiōe ꝓ F. 6 cedunt. Et in inſtr̄is tabellionū: quorum fides au no20. ctoritati tabellionis innitit̉. vide etiā Panor. in. d. ratio v8 l c. ex parte. vbi dicit ꝙ nō ſolum defectus lr̄e nō vi 2 yſo. A ſolg S ciat reſcriptum. immo etiā ẜm Inno. defectus di ofl. Sy. ⁊ f ctionis vel or̄onis nō viciat: dumodo dep̄dendat̉ 1 b F3R 3 intellectus materie. ꝙͣuis aliqui dicant ẜm eum. ꝙ 4. No x. pia ſi eſt intolerabilis error in lr̄a: vel dictōe: ſecus. pri M υſua. us tn̄ dictum plus placet Inno. Cum ꝑ bullā to 26υ ω χυat o..o l.cp. Alatur ſuſpicio ⁊ oculi officialiū ſepe fallunt̉: vel po ꝓlxb. vſc ſet diſtingui ẜm Hoſt. inter reſcripta gratie ⁊ iuſt x. cō. ig cie. d. Car. idem tenet in reſcriptis gratioſis: dum ÿna tralj. modo ſenſus nō mutet̉. Qd̓ plus placet Panor. j y nota. in. c. cū venerabilis. de relig. do. Secus ſi ſen ſus mutaret̉: vel induceret̉ equiuocatō. Nam tūc 7. 0A j.eſi car c6. defectus lr̄e viciaret: vt in. c. inter dilectos. de fi. in Actyr. Aū ſtru. Et ex p̄dictis pn̄t decidi multe qōnes. ¶ Quidam impetrauit eccleſiā ſancti Pancracij. glo ſꝫ v. In lr̄a v̓o dicebat̉ Paneracij. Ita ꝙ erat mutata ſy. vl. lr̄a. c. in. e. An ex hoc viciet̉ reſcriptum? d. Car. vt ꝙl ā refert Panor. vbi sͣ. dicit tenuiſſe ꝙ nō. Sicut em̄ e¶7 9 yae. ſꝫ defectus lr̄e nō viciat vbi conſtat de ſenſu: vt hic. y v Ita ⁊ ſi vna lr̄a ponat̉ loco alterius: vt in. q. noſtra dūmodo ex alijs appareat papam intellexiſſe de il . 1y2 ℟b Rj. la eccleſia ſancti Pancracij. Secus ſi induceretur equiuocatio. 10216 roīro rōd̓ ¶ Alia queſtio. Papa mandat in reſcripto impe R A lj. 4 q XS trantem debere mitti in corꝑalem: ⁊ fuit omiſſum vo ꝑi verbum: poſſeſſionē. d. Car. dicit obtinuiſſe: ꝙ ꝓ ripetꝰ.. σLq Do 024So. So l coranꝰo re So l̓ b υ vi ꝙ eligi.. 5 S. a. cōſ ꝙ v maſti by q̓ꝝ poſſit.ꝝ x 8. x... yeſfa .3. 107 S bRy yniliixripia... A qº R. A vq n. lbꝝ ꝓo β6νύς ρρyI. ritulꝰ fAᵐ ęi AxroMyab RuM b. nblo q. q. v. Nx fal̓. Hoſ F g .r6ſ 4χēor p. ſolcōro. qꝛ A S p Cuit̉ ynmra dio ÿr cōſtit ꝑnꝰatoꝝ. S. ꝓb. p9 n. 3. T.. f ρέ τορνχ μS ν. K9§ μt. yvtrtep S. Actoi ydacAdatō. ſt īpo iux. ixvix L aullo vj te. vxl. b ℟rōicaº Mʳꝑ apellan.ꝫ ſ.ꝓͣt kM3.i ſ2 g.. 1x. rec Apoſtilo..ſi.t. vo Siſicſa̓ pp ꝑ paya... t Exritabꝰ 7 ῶξ At..yH ⁊abio earitiꝰ apallacōyLxxcditaroibeō valt..ſtꝭ. IH XyhizaA. ir.eperū r̄ 2mιρ. Iaciat. ſ 6y§. pter hoc non viciat̉ reſcriptum: qꝛ ꝑ alia verba ap parebat de intentōe pape. qꝛ ſubmittebat. ⁊ defen das inductum. Idem dic ſi ꝑ poſitionē vnius lr̄e loco alterius induceret̉ falſa latinitas. Sicut acci dit in facto. Dicebat̉ em̄ in quadā indulgētia. ꝓpe tuis tꝑibus duraturis. debebat em̄ dicere duratu ras. Et ſic. a. fuit mutata in. i. Refert em̄ ſe cōſulu iſſe ꝓ hoc nō viciari: tum qꝛ hodie curia nō admit tit exceptionē falſe latinitatis: tum per p̄dicta. qꝛ ſi cut defectus lr̄e non viciat. Ita ⁊ ſi vna lr̄a ponat̉ loco alterius. ¶ Pone ꝙ raſura ſit facta in loco ſuſpecto. nunqͥd viciabit totum inſtr̄m. An ſolum illā ꝑtem. cui co heret? Oldra. tenet ꝙ non viciet totum. Secus in dicto teſtium. nam illud viciat̉ totum rōne partis falſe. qꝛ teſtis ex hoc reddit̉ ꝑiurus. Et intellige on̄ Ititut inſtr̄m habet plura capl̓a ſeꝑata. Uide ad p̄dicta c. ex lr̄is. extra de fi. inſtru. vbi habet̉ ꝙ reſcriptum apl̓icum ꝓpter raſuram in loco nō ſuſpecto nō cen ſetur vicioſum: nec tn̄ pars pōt corrigere. ſeu abra dere ſi dep̄hendit errorem. immo careret oīno co Illtrttintintt modo reſcripti. ⁊ vide glo. ſingularē in. d. c. cum ve nerabilis. ⁊ ibi Panor. ꝙ raſura reddit ſuſpectum inſtr̄m ſi eſt facta in loco ſuſpecto. etiā ſi videat̉ de poſita eadē manu: qꝛ reperiunt̉ multi ſciētes adul terare ſcripturas aliorū. Ideo ſume hanc cantelā ꝙ vbicunqꝫ notarius errauit ita vt oporteat aliqͥd radere ⁊ iterum reponere: vel facere aliquā lr̄am in margine. debet notarius ad euitandā ſuſpitioneꝫ in fine inſtr̄i cōtinuando ſe facere mentionē quali ter ipſe raſit tale verbum: vel ꝙ fecit talem lineam iſiciiit. in margine. hoc etiā voluit Arch.§. is ita. xxxv. q. j. videt̉ etiam ꝓbari in. l. in fraudem. ff. de te. mili et ibi hoc tenet Bar. Et ita habet hodie ſtilus no tariorum qn̄ raſura eſt in loco ſuſpecto: tn̄ non eſt neceſſaria. ſi ex p̄cedentibus vel ſubſequentibꝰ p̄ elici veritas eorum q̄ cancelata ſunt: vt ibi notabi liter dicit glo. Item nota glo. in. c. licet. de cri. fal. ꝙ ſi lr̄e eſſent clauſe raſura non noceret. Et nota ẜm Hoſti. ꝙ in curia eſt canon late ſnīe in quemcun qꝫ alium ab officialibꝰ ſuꝑ hoc in curia deputatis. qui reſcripto bullato: vel notato mutat vnā figurā in aliā: ſiue lr̄am: vel etiā dimidiā abraſerit deleue rit cancelauerit vel mutauerit. ſine illorū: ad qͦs ſpe ctat: data licētia. Et dicit ꝙ ſepe publicat̉ in curia: vt nō poſſit quis p̄tendere ignorātiam. Poſſet tn̄ impetrans ſine aliqua pena totam lr̄am lacerare: ac etiam bullam. Nam licitum eſt cuilibet iuri ſuo renunciare. Et ex hoc habes ꝙ ſimplex notarius qui lr̄as apoſtolicas ſcripſit. nō poteſt illas corrige re ſine licentia officialis ad hoc deputati. Et vide Ri. in. iiij. di. xviij. vbi querit. vtrū inueniēs lr̄am pape cuius efficacia iam expirauit: vt qꝛ fuit data ad tp̄s qd̓ iam tranſijt. ⁊ ludo nō intentōne vtēdi et aliquam lr̄am in ea male formataꝫ reformat: vel punctum facit: vel ꝑ quēcunqꝫ alium modū aliqͥd in ea immutat: ſit excōicatus? ⁊ concludit ꝙ ſic. qꝛ qͣꝫuis illa lr̄a nō immutata ſit inutilis. tn̄ ꝑ raſura ſic mutari poſſet vt vtilis appareret. Uerbi gratia Si ibi erat ſcriptum. Poſt triennium minime va liturus. Et pro triennio poneret̉ quinquennium: ſ. 27 yb9 R.j..yo lipꝰ v 15 ſtoxl.b. pa ꝙ. 7. rotito nō Oꝝ Mj ſ Ftortay ꝓnatorꝰ Iſtidūt. ⁊. ÿ̄ xxōfor pl̓ Al̓iſꝰ ꝓm2ꝝ Nxxꝑ ōſbitc. Siſt A R2Aab vx. reituis f

Familia. iam appareret vtilis que ante erat inutilis. Cum ergo quecunqꝫ mutatio ſiue parua ſiue magna cir ca lr̄am pape. que ꝑ immutatōnem poteſt appare re vtilis pluſqͣꝫ erat: vel vtilis cum ante non eſſet. ſit ꝓhibita ſub pena excōicationis late ſnīe. videt̉ ꝙ immutās aliquid circa lr̄am de qua eſt qō ſit ex cōicatus. De lr̄is tn̄ que ꝑ nullam raſuraꝫ poſſent apparere vtiles: vtputa. lr̄a citatoria data a. cc. an nis. vel. ccc. Aliter eſſet iudicādum. quia ſi tota ra deretur ⁊ de nouo ſcriberetur. non poſſet appare re vtilis propter bullam. quia in creatione cuiuſli bet pape. noui aliquid circa bullam mutat̉. ¶ An autem aperiēs lr̄as debeat puniri tanqͣꝫ fal ſarius? Rn̄. Panor. in. c. cum olim. el. ij. de offi. de le. dicit ꝙ aūt iſte aperit lr̄as oſtendēdo eas aduer ſario mittentis. ⁊ poteſt puniri vt falſarius. ar. bo num in. l. j.§. is qui depoſita. ff. ad. l. cor. de fal. vbi dicitur. ꝙ is qui depoſita inſtrumenta oſtēdit ad uerſario incidit in crimen falſi. Et nota hoc cōtra aduocatos ⁊ procuratores. qui plerūqꝫ iura partis oſtendunt aduerſario. Nam poſſunt puniri pena falſi vt ibi notatur. Aut aperit quis litteras: ⁊ tamē non oſtendit aduerſario. ⁊ tunc nō punitur pena falſi. de quo videt̉ text. in. d. c. cum olim. Nam pa pa dixit. ꝙ voluit ipſum punire in quo deliquit. Et tamen nō puniuit eum pena falſi. Ad ideꝫ lex. qui teſtamentū. ff. de fal. nam ſpeciale eſt in eo qui aperuit teſtamentum clauſum: vt puniatur pena falſi: vt ibi. ergo aliud dicendum in eo qui aperui alias litteras maxime priuatas. vnde debet puniri pena ſtellionatus. id eſt extraordinaria. Idē Bar tolus ibi. Et vide eundem Barto. in. l. j. ff. de pre naricatoribus. vbi dicit idem eſſe de eo qui cogno uit iura vnius. ⁊ demum ſe contulit cum parte ad An autem aperiens literas domini pape ſit ex communicatus? Rn̄. ꝙ non. quia nullo iure ca uetur. ¶ An autem ſcriptura confecta per falſum nota rium ſit nulla? Rn̄. Panor. in. c. fraternitatis. de hereti. de mente Inno. dicit ꝙ aut loquimur de in ſtrumentis confectis poſt falſitatem commiſſam. vel ante. Si ante. tunc exquo notarius tolerabat̉ in officio: valent. quia geſta ratione publici officij nō retractant̉ ꝓpter publicam vtilitatē. licꝫ poſtea ſequat̉ depoſitio ꝑ. l. barbarius. ff. de offi. pre. Sed inſtr̄a confecta poſt damnationē notarij. nō valēt vt in. d. c. fraternitatis. ¶ Sed dubium eſt: quando ante damnationem notarij reperitur inſtrumentum habens plura ca pitula. Et in vno eſt admixta falſitas: an reprobet̉ totum inſtrumentum? Barto. in. l. ſi ex falſis. C de tranſac. diſtinguit. ꝙ aut falſitas procedit ex vi cio notarij. ⁊ tunc inſtrumentum corruit in totum Et hoc placet Panor. ſicut dr̄ in teſte: vt ſi aliquaꝫ falſitatem adijciat teſtimonio ſuo. dictum eius in totum reprobat̉. qꝛ reperit̉ ꝑiurus. Sic eſt in nota rio. qui dr̄ quidam teſtis. Et hoc verum ſi eſt falſi tas circa ſubſtātialia negocij. vel circa circūſtātias eius: vt qꝛ debebat ſcribere. ꝙ ticius ꝓmiſit. x. ⁊ ſcri pſit. xx. Sed ſi falſitas eſt orta circa alia accidētalia L. acix(. R 46 5. ¶. y. j. C. 8S6 Fo. CIII. vel extrinſeca: vt qꝛ ſcripſit contrahētes eſſe cōſan guineos: vel aliquid aliud qd̓ nō facit ad negociū: licet hoc ſit falſum. nō reprobat̉ inſtr̄m ꝓpter hoc: qꝛ illud nō ꝑtinet ad officium notarij. Idem in te ſte. Aut defectus non ꝓuenit ex vicio notarij. Et tunc aut cōcernit ſubſtantialia inſtr̄i: vt quia fuit omiſſa indicio ⁊ dies. Et tunc inſtr̄m corruit in to tum: vt notat̉ in. c. inter. de fi. inſtru. Aut defectus nō concernit ſubſtātialia negocij. Et debet tunc fi eri illa diſtinctio. aut negocia ſunt connexa: aut ſe parata. primo caſu nō corruit in totum. ſcd̓o ſic. vt in. d. l. ſi ex falſis. Sed Bart. in. l. eadem lege. ff. ad l. iul̓. repe. dat vnam limitationē ad p̄dicta. videlꝫ ꝙ inſtr̄a confecta ꝑ notarium damnatū ſunt nul la: qn̄ fuit damnatus ꝓpter falſitatem cōmiſſam in officio tabellionatus. Secus dicit ſi al̓s fuiſſet dā natus de falſo cōmiſſo tn̄ extra officium: vel ſit effe ctus infamis ex alia cā. tunc em̄ cōcludit ꝙ ſi illud officiū nō habet in ſe dignitateꝫ: vt qꝛ nō eſt nota rius principis: vt. l. j. C. de man. prin. vel nō habꝫ officium de publico: vt qꝛ nō eſt notarius in ban cho. ſed eſt aſſumptus a partibꝰ volentibꝰ: vt faci at publicum inſtr̄m. tūc nō videt quin talia inſtr̄a confecta ꝑ iſtum non valeant. quantūcunqꝫ ſit in famis: Mouet̉ ꝑ. l. ſi aliquid. C. de ſuſcep. ⁊ arg. li. x. que facit tm̄ mentionē de falſitate cōmiſſa in offi cio. Itē qꝛ notariatus nō eſt dignitas. ſed quoddā munus. Iteꝫ infamis pōt eſſe ꝓcurator. Inſti. de excep. Uide glo. ad hoc. de ſen. excō. decernimus. in ſexto. Addicio An̓ q̓ꝫ hꝫ d. gͦta Pl̓ offinū. AMilla. Quō paterfa. debet regeᵛẜblito 4)exii ſu̓. re ⁊ corrigere familiam ſuam: Dic ꝓui . 4. O moriſ habet̉ in ſum. confe. li. iij. ti. xiij. q. j. ꝙ pa ia xōtt̄pe xx. ten ad ba¶ Adiiij ſolo terfa. nō ſolum tenet̉ curam regiminis habere cir di prar6. alii Arōſe ca domeſticos.i. circa filios: vt exponit Augu. ſed cny. ſ ⁊ō ſu etiā circa oēs ſuos ꝑ quos intelligunt̉ illi qui de fa noboī. Fua ip. milia ſua ſunt. ⁊ hec cura correctōnis. nō ſolum dꝫ oc talS.texi F eſſe verberū. ſed etiā exempli boni ⁊ verborū. quia vl̓ vbofj. vvſt eſt ſpēs elemoſyne: vt dicit Augu. Un̄ ſicut ad ele 5o ꝙ. ꝑ moſynā corꝑalem tenet̉ quis tēꝑe neceſſitatis: ita 1. 4 48 ad hanc. Si v̓o nec ſic corrigunt̉: tenet̉ eos abijce 6o Rno. re a ſe. ſi credit ꝓbabiliter ꝑ hoc eos corrigi. Et ſine ba. 99. LL9 hoc in malicia ⁊ ꝑtinacia ꝑſeuerare: ne ſit patronꝰ 649 41 l. 4N. y. l criminis. ſicut ptꝫ in vxore fornicaria. ꝙ ſi credit ꝓ i. C.. 3ᵉ. O Vb S babiliter ꝑ hoc eos licentius peccare. ꝑ ſuā aūt cu offi. A publitū ſi ram ⁊ ꝑ ſuum timorē videt eos a multis. ⁊ ſi nō ab g 4. 2 omnibꝰ malis ſe temperare. ei nno imputat̉ ꝑuer 21ꝰ rō.3.j ſitas filiorum qd̓ tunc fieret ſi nō erit quod ſibi im.ſſi. Ixx no putetur. . q foRit Iſt. ¶ Querit̉ ad dn̄s teneat̉ paſcere famulos ſuos tē ꝰ ꝑt. 6. pꝫ ⁊ꝯ/ A6.& iv. pore infirmitatis. Et an teneat̉ ad omnes impen A 333 ſas: forte em̄ eget magna cura ⁊ diuturna. ⁊ in me 90. bvº dicinis eſt exponēda magna quātitas pecunie? de v L hac. q. vide ꝑ Bart. in. l. ſi cum dotē.§. ſin autē. ff. 9 ofrio. 8 ſolu. matri. ⁊ in. l. in rebus. ff. como. Et cōcludit ꝙ 54ApnL ad magnas expēſas nō tenet̉. qd̓ intellige rōne fa tio lgCl6 6 K mulatus. ſed alia rōne: vt qꝛ ꝓximus. ſi ille nō ha 3 40 beat vnde ſibi ſubueniat: pōt implorare officium ⁊ t di. A 7. 2. q. iudicis contra eum: vt ſibi ſubueniat. ſi eſt ſoluen 5 do. Et idem poteſt facere pauper cum quocunqꝫ gliquix ⁊ effure. qꝛ ſ. tab. l0 E1. ſ. I¶ v 2Exohor. A

diuite. vide text. cum glo. notabili in. c. ſicut. xlvij. diſtin. ¶ An aūt famulo infirmo debeat̉ ſalarium? Rn̄. cōiter tenet̉ ꝙ nō. quia caſus contingens in ꝑſonā illius qui locauit oꝑas ſuas liberat cōductorem a mercedis p̄ſtatione: vt. l. ſi vno.§. Item cum qui dam. ff. loca. Hoc tn̄ limita. qn̄ ſalarium debet̉ ali cui rōne ꝑſone ſue dumtaxat. Secus aūt ſi dat̉ ſi bi etiam cōtemplatione aliorum ꝓut dat̉ ptāti. ha bet em̄ ſoluere ſuis iudicibus ⁊ alijs famulis. ad qͦ rum obligationem non liberat̉ ꝑ mortem. vide de hoc ſinguiaria sͣ. Aduocatus. ⁊. jͣ. Locatio. ¶ Quid de famulo qui cum dn̄o ſuo de ſalario nō conuenit. An poſſit poſtmodum petere ſalarium. Rn̄. Fede. conſilio. ccxviij. dicit. ꝙ ſi ille familiaris ꝯſueuerat oꝑas ſuas locare. ⁊ dus cōducere oꝑas miniſtrorum. ꝙ ſalarium debet̉ eidem. ſaltem vſqꝫ ad ſummam. qua alterius oꝑa ⁊ miniſterio dn̄s fu iſſet conducturus. ar. l. ſi nō ſortem.§. libertus. ff. de condi. inde. Uide. j. q. j. ſunt nō nulli. ꝑ Archi. vbi dicit ꝙ de aduocato ſpāliter videt̉ dicere lex ꝙͣ poſſit petere ſalarium incertum. ff. de var. cogni. l. j. Et ꝑ hoc dicebat. d. Nico. conta. ſcribēdo Fede. de hoc. ꝙ ſi in aduocato hoc eſt inductum. ergo in ceteris ius cōmune. tn̄ in hoc ſeruanda eſt conſue tudo patrie. vide etiam Bart. in. l. diuortio.§. qd̓ in anno. ff. ſolu. ma. ꝙ ſi famulus eſt cōductus ad laborandum in rure pro. xij. in anno. ⁊ exactis ſex menſibus in quibus minus laborat̉: vult diſcede re ⁊ petit medietatem p̄cij. ꝙ nō debet habere me dietatem. ꝑ. d.§. quod in anno. vbi Bar. dicit a ſi mili. ꝙ in poſſeſſionibꝰ lombardie. in quibus vno anno ſeminat̉ frumentum. In alio non. vel alia ſe ges minoris valoris. tunc totum biennium cōpu tabit̉ ⁊ inſpiciet̉. ſic in iſto famulo computabit̉ craſ ſum cum macro. ¶ Quid ſi promiſi tibi ſeruire ꝑ annum et aliquo tꝑe anni fui infirmus. nunquid teneor ſupplere tē pus quo fui infirmus? Rn̄. glo. in. c. ſi ꝓpter tua. de reſcriptis. li. vj. ꝙ nō. vt. l. cum heres.§. ſtichus ſi heredi. ff. de ſta. li. ¶ Querit̉. Quidam dedit furnum. ſiue molendi num in emphiteoſim. hoc adiecto. ꝙ deberet reci piens gratis coquere. vel molere ꝓ iſto dante ⁊ fa milia ſua. demum excreuit multum familia iſtius vltra ſolitum. An teneat̉ coquere vel molere ꝓ om nibus. An ẜm numerum antiquum? Pe. ⁊ Abb. dicunt ꝙ ſic. Idem Panor. in. c. quanto. de cenſi. Et dicit ibi eſſe text. ẜm intellectum magis cōem. Nam exquo iſte recipiens poteſt ſe habere ad lu era. ſcꝫ diminuta familia. Ita aucta: vt contrario rum eadem ſit diſciplina. niſi ſpeciem mutaſſet: vt puta. Effectus eſt ep̄s vel capitaneus. Et ſic tenet multam familiam. Quid de famulo ⁊ famula qui ſeruierunt dn̄o ſuo fideliter. ⁊ dn̄s non vult eis da re mercedem ꝓpriam ẜm conuentionem factam: nūquid poſſint occulte de bonis ſuis ſurripere vſ qꝫ ad debitum? Rn̄. Ri. in. iiij. di. xv. ꝙ licet tales peccent in modo accipiendi. tn̄ ad reſtitutionē nō tenent̉. Et ad p̄dicta facit quod notat Sco. in. iiij. diſ. xv. vbi querit an damnificatus ab aliquo poſ Familia ſit ſibi ſatiſfacere de bonis damnificātis? Et reſpo det ꝙ in duobꝰ caſibus pōt ſibi ſatiſfacere. Prim qn̄ ille damnificatus eſſet effectus diſpenſator ho norum damnificantis. ⁊ nō poſſet ſibi ẜm iuris fo mam ꝓuidere. vt qꝛ nō habet teſtes. vel ꝓbatōes vel qꝛ eſt ꝑſona potēs cōtra quam nō adminiſtra ret̉ ſibi iuſticia. Scd̓o qn̄ inueniret de bonis illius vel aliquid ſibi donatum fuiſſet. Tamen ẜm. S Ber. ⁊ alios: volens ſibi ſatiſfacere de bonis debi toris auctoritate ꝓpria peccat in ſeptem caſibꝰ mor taliter. Primus eſt. qn̄ pōt ſibi ꝑ viam iuris ꝓui dere ⁊ nihilominus ſibi facit ius. Scd̓s qn̄ eſſet iun dex publicus ⁊ in cauſa ſua vellet ipſemet iudicare quod eſt ꝓhibitum. C. ne quis in cauſa ſua iudi vnica. Tercius quando debitum non eſt liquidn ſed dubium. ſcilicꝫ an debeat habere: vel nō. actor nanqꝫ probatio incumbit. Quartus eſt. quādo eſt periculum generandi ſcandalum contra aliuꝫ. vt quia alius culpatur de furto: vl̓ maleficio tuo. ⁊ ſic infamaretur indebite. Quintus eſt. quando eſſet periculum infamie proprie. vt quia reputaretur la tro vel vſurarius. ⁊ huiuſmodi. Sextus eſt. quan do poſſet eſſe periculum perſonale ſuipſius. vt qꝛ poſſet ſuſpendi pro latrone pro tali actu vel huiu modi. Septimus eſt. quando ſibi ſatiſfaciēdo mor taliter peccaret. poſtponēdo ſalutem anime ſue ꝓ recuperatione rei temporalis. quid enim prodeſt homini ⁊cͣ. Et Panor. concludendo predicta in. c. ctas vineas et am ſi nil mali fa olim. el. j. de reſti. ſpo. de mente Inno. dicit. ꝙ etiā ſua auctoritate pōt quis accipere rem furtiue. dū ꝯmunitates ꝯſen modo ex hac acceptione nec malum. nec ſcandalū immineat. nec contra detinentem rem: puta. vxo pto eis dici poteſ rem. cui cuſtodiā illius rei cōmiſerat. vel contra fa miliarē ſuum vel quēcunqꝫ alium. tunc em̄ debe ret eam in locū priſtinū reſtituere. die. puta. quis ¶ Quid ſi dominus faciat ſuos iurare ꝙͣ dicent ei ftantiam illius ſi quem viderint. ſciuerint. vel audiuerint ſurripu iſſe aliquid de bonis ſuis? Rn̄. v̓ v̓. diſtinguendo niucatōis ⁊cͣ. T ꝙ ſi iſte dominus probabiliter habetur truculen tus ⁊ ferus. nō tenentur ſeruare. quia illicitum fu it quod iuratum eſt. Si autem creditur manſue tus. ⁊ non niſi rationabiliter ꝓceſſurus. diſtingu quia ſi res tales ſunt. ꝙ pertineant ad cuſtodiam illius qui iurauit. ſeruari debet. puta. Si quis vi derit furem exportantem res que eius cuſtodie cō ſunt valde genem mendate ſunt. poteſt proſequi res furtiuas. al̓s te netur damnum reſtituere. Si autem non tenetur animo ⁊ hmō ad cuſtodiam illarum rerum. tunc ſi poteſt proba em̄ ⁊ retinet in re. tenetur reuelare. ſi v̓o non poteſt probare. non debet reuelare. niſi talibus perſonis que poſſent ꝓ deſſe. ⁊ non obeſſe. Et ſi alio modo iurauit. non fu it licitum iuramētum nec obligatorium. Idem in ſum. confe. lib̓. j. tit. ix. vbi dicitur ẜm Hugo. ꝙ ſi ſunis vel hmō aliquis de teſtibus ſinodalibus ſciat ſolus crimen alicuius. non tenetur denunciare epiſcopo. licet in rauerit dicere crimina que ſciret. niſi poſſet prob re. al̓s debet tacere. ne ſit proditor criminis. ij. q ſi peccauerit. niſi hoc faciat ſecrete. cum ep̄s vel ali us cui reuelat ſecrete debeat corrigere huiuſmodi criminoſos. de hoc vide ſupra. Excommunicatis primo.

Aoditio A F cā ſudi l̓ iori vtᵐV veſte vili. l̓ ccōt? pſat vaxͣlijꝰ..j9. g ſt qͣ.8I. aſſimal v. ſt CSo 5O ꝙ 4SA Ferie 8 ſagalꝝ Atā Ak 4ō. I alſꝫ ¶ Sed hic querit̉ de. q. quotidiana. An iſtis de nunciatoribꝰ ſinodalibꝰ plene credat̉? Rn̄. glo. in §. aliqn̄. iiij. q. iiij. ꝙ ſic. ſi denunciant notoria. S v̓o aliud crimen: nō credit̉ eis niſi ꝓbent. ſꝫ Bar. in. l. diuus. ff. de cu. re. diſtinguit quedam eſſe ma leficia grauia. ⁊ in iſtis nō credit̉ eis. ⁊ ſic loquit̉. d. l. diuus. quedam ſunt maleficia nō grauia. ⁊ tunc qn̄qꝫ ꝯſtituit̉ denūciator ad denūciandum qd̓ re ipſa inuenit. Exemplum. Mittit̉ aliqͥs ꝑ ciuitati ad accuſandum ludentes ⁊ portantes arma ⁊ ſim lia leuia. ⁊ in iſtis credit̉ tali officiali referenti ſe ſic inueniſſe. Ita loquit̉ ẜm eum. l. j.§. quies. ff. d̓ of. p̄. vr. Si v̓o officialis non mittit̉ ad referendum id qd̓ videt. ſꝫ aliud qd̓ repperit ex auditu ⁊ fama alioꝝ. tunc talibꝰ officialibꝰ non creditur: ſed pro deſt vt perueniatur ad inquiſitionem. hec Bart. Et predicta vident̉ ſatis equa. ꝓ quibꝰ facit con ſuetudo generalis totius mundi. licet Panormi. in. c. preterea. d̓ teſti. co. deuiet aſecūdo dicto. ¶ Quid autem dicendum de ſtatutis. ſeu conſue tudinibꝰ quarundam terrarum: que conſtituunt hmōi denunciatores. ſeu cāparios ad denuncian dum quoſcunqꝫ inuenerint in vineis vel hmōi: ſi ue damnum fecerint: ſiue non. etiam ſi nil omni no comederent vel auferent. immo qd̓ plus eſt te extibii. nent̉ denunciare ſi inuenerint canes intrantes di ctas vineas etiam ſi nil mali facerēt. qd̓ prima frō te videt̉ iniquitas. Sed dicendum ꝙ exquo dicte ꝯmunitates ꝯſenſerūt dictis ſtatutis. tales denū ciatores poterunt damnificantes denūciare. ⁊ me rito eis dici poteſt. Patere legem quam ipſe tu ¶ Quid autem de ſentētijs ep̄oꝝ que fiunt quoti die. puta. quis amiſit anulum. Epiſcopus ad in ſtantiam illius fecit edictum. ꝙ ſiquis inuenit di Iiltitiriutiti ctum anulum: teneat̉ ſibi pn̄tare ſub pena excom mūicatōis ⁊cͣ. Ticiꝰ inuenit dictū anulū. ſꝫ qꝛ tar tūdē dēbat hr̄e ab illo qͥ amiſit dictū anulū nō no tificat. Querit̉ an poſſit ſalua ꝯſciētia retinere di ctum anulum in recōpenſatōem illius qd̓ hr̄e dꝫ. An v̓o teneat̉: hoc non obſtante: manifeſtare p̄la to. Et dicendum ꝙ inſpiciēdus eſt tenor lr̄aꝝ ep̄i. ſeu iudicum. Sunt em̄ q̄dam lr̄e comminatorie q̄ ſunt valde generales. vt puta. ꝙ petrus amiſit ta lem rem. ⁊ ꝙ ei furata ſit ꝯͣ deum ⁊ ꝯſcīam ⁊ malo animo ⁊ hmōi. Et in hoc caſu: ille qui habuit talē rem ⁊ retinet in ꝯpenſatōeꝫ: non eſt obligatus re ſtituere: nec etiam manifeſtare: ex quo talis non habuit talem rem malo animo: nec ꝯͣ ꝯſcientiam. Sunt etiam q̄dam lr̄e que loquunt̉ magis ſpālit̓ etiam facientes mentionem: ꝙ in caſu recompen lationis vel hmōi teneant̉ manifeſtare. Et in hoc caſu dicendum ꝙ tenēt̉: vel reſtituere vel ſaltem operari. indicare prelato: exqͦ ꝯſtat de eius voluntate. Cr lE. Feriaꝝ quedam dicunt̉ tem poranee. quedam repentine. quedaꝫ ſo lēnes. Temꝑanee ſunt que dant̉ ꝓ fru ctibꝰ colligendis: ⁊ ſunt duoꝝ menſium. gr̄a meſ ſium ⁊ vindemiaꝝ.ſ. vnꝰ ꝓ meſſibꝰ ⁊ alius ꝓ vin demijs. Et in omni terra dande ſunt ferie ꝓ meſ vb. l.j ꝙ. A 4ẜ dorho vꝟ ρ5ρ. θον αων A plibꝰ xl.. cꝓnpa ⁊ ꝝ noſả . l. taroAx l. y aLS. b.0 4 eca ſte Peſcto itile iuSicAy vili veſt. vtat I hic qmipit̉ ppoſctō ypr) Al. n Ccxrrrio abytal vioꝝ. Ox.ioilata.& Rv̓t ra ludi l̓ in A Fral Moͣlit Oicvl̓ to Fo. CIIII. Fra. moL Le Itōe. MAb2º ſibus. etiam ſi non creſcat ibi annona. quia homi 6ſta. lx. º. ꝙ b dici nes communiter grano indigent ⁊ habent neceſ ꝙ MM.Pl̓ꝫ ſe ſibi aliquo temꝑe ꝓuidere. Sed ꝓ vindemijs non dabuntur niſi vbi ſunt vinee. vel ſaltem vbi Na ꝑ Vire.. eſt communis vſus vini. Et in his non poteſt fi Sot. ⁊A.poxi. eri ꝓceſſus iudicialis: niſi de conſenſu partium. exͣ ꝙ 4º Ihlligit̉ 5. eo. conqueſtus. Repentine v̓o ferie ſunt quas im vMCTa perator indicit. vel ꝓpter victoriam quam fecit. vl̓ 4429 quia vxorem duxit. vel quia filius ei natus eſt: et ꝙ hmōi. Et dicuntur repentine: quia repente ſiue ſubito indicunt̉. Et nullus preter principem eas ẜor mA vizi in dicere poteſt. C. de ferijs. l. a nullo. Et has feri NM.. Y. I APOpo as populus tenet̉ obſeruare. ſaltem in publico. ex 42 ꝓ P quo princeps poteſt eas indicere. Ferie v̓o ſolen ulexj O nes: ſiue feſtiue. ſunt quedaꝫ ſolennitates que ha dentur in dicto. c. conqueſtus. ⁊ in. c. ꝓnuncian ſriSmexg dum. de conſe. diſtī. iij. ſ. Natalis domini. ſancti A1 0 me vr Stephani. Iohānibs euangeliſte. Innocentiuꝫ. ſan. Silueſtri. Circūciſionis. Epyphanie. Septē vortabat exmō ⁊ ſtia vº6 dies dominice paſſionis. ⁊ Reſurrectionis cum 4l.29 ſ ſeptem diebus ſequentibus. Aſcenſio. Penthec̄. 9vebe cum duobus diebus qui ſequunt̉. Natiuitatis ol. R. N.2Nl̓. o Iohannis baptiſte. Annunciationis dominice. 0 56 I ⁊ aſſumptionis virginis. ⁊ natiuitatis ⁊ purifica . l̓ apꝰ ꝯ. tionis eiuſdem. Duodecim apoſtoloꝝ. beatiLau 4ꝰ q S Ao rentij. Omnium ſanctoꝝ. ſancti Martini: ac die to bus dominicis. Dedicatio ſan. Michaelis. Item ſat aip.A dedicatio cuiuſcunqꝫ oratorij. Item rogationes. tribus diebus ante aſcenſio. domini. Et ille feſti/ 778 0 betē ſcuꝰ al qu9 4 a8 ydolaxa uitates quas ſinguli epiſcopi in ſuis epiſcopijs ci y5. t populo ⁊ clero duxerint venerandas. Item ſtatu it Euſebius. ꝙ feſtum inuentionis ſancte Crucis ¶ S l Mll̓ꝫ tō a v. nonas Mayſolenniter celebret̉. de conſe. diſt. K.j. ꝓſtinēν. α iij. Crucꝭ. Item feſtum corporis Chriſti. vt in cle. ꝫ 4 auveſ abſꝫ ſi dominum. de reli. ⁊ venera. ſanctorum. Et nota 4 70 b. bo. F. d .⁊ ℟ ꝙ inter predictos dies ſunt quidam qui de facto ſatē Vra mō non feſtantur: ꝙͣtum ad ceſſationem ab operibꝰ: t λμμμ ξαήιμ ſed videntur abrogati per contrariam conſuetu i dinem que in eis habet locum: cum non ita ſint d̓ 5 ortali delꝰ precepto: ſicut eſt dominica ⁊ maiores illa. Iſti au ſ. tora ꝯ. ral.1 tem dies ſunt tres dies rogationum. Quidaꝫ eti . Ltμν. μM C 1 am non ſeruant omnes ſepcem dies paſſionis 7y s. 2ſ nec etiam totam octauam paſce. etiam quo ad ceſ Sed 4 F5º xx. ſationem ab operibus. quia quaſi vbiqꝫ conſuetu Iꝑſtition. l̓ i do eſt in contrarium. Nota tamen ꝙ conſuetu rotonpO ſig̓ fcaro v do non excuſaret qͣꝫtum ad feſta iure diu ni. De fe 4 ſiqͥ Firat ro ſto autem dedicationis cuiuſcunqꝫ oratorij ẜuan ſab3 da eſt cōſuetudo terre vl̓ parochie. licet de iure al v2. ud ſit. Idem dicendum de feſtis euangeliſtarum 02A2 25 ⁊ quatuor doctorum principalium: ſeruandam.ſ ¶2N q fore conſuetudinem. Et archid̓. floren. dicit in di ſtꝭ A bit.7. ctis feſtis: ſine dubio: ceſſante conſuetudine poſſe RMla. pl ¶ An autem epiſcopus cū clero ſine populo poſ S 7r So 0ʸ y vb δ. ρ4L τη 4Sη ſit indicere feſtum? O. an. in dicto. c. conqueſtus. vt refert Panormi. ibi dicit. olim obtinuiſſe ꝙ nō. Xvj. q. j. Sitat per illam literam. Sed poſtea mutauit ſententiaꝫ 77z S licii? dicens. ꝙ ſolus epiſcopus cum clero ſeu capitulo 41S0fpo8. hoc poſſit. quia in his que tendunt in anime fauo M. lij fina lul no rem: quilibet eſt ſubiectus epiſcopo. de fo. compe...4o cum ſit. Sed Panor. ibi tenet oppoſitum. Nam 8FC O 1 2 vij. S. 520gAL) Son A 4ÿr ſaxa. ſ ſatraj ya º. S. aa 4 Si. Iη Mκη ρ:α λ ο2σρ φν2. AAy. Mo I y77. y qηMō ρ.& LSίγtρ l. 3. N pL voN A 7. 0 P. Atnnaſ. rar arc T. F ⁊xx. 3. Nyt am&Rtaſibꝰ ꝯ 4v.35ACDyl̓. IRMō

non ſine myſterio in dicto. c. conqueſtus. ⁊ in dic ca. ꝓnunciandum. fuit facta mentio etiam de po pulo. vnde ſcias. ꝙ licet in ſpectātibꝰ ad iuriſditio nem epiſcopi. poſſit ipſe cum capitulo facere ſtatu ta. vt circa punitiones maleficioꝝ. vt in. c. vt ani maꝝ. de ꝯſti. li. vj. Sed in alijs in quibꝰ vertit̉ int̓ eſſe alioꝝ: non poteſt epiſcopus ſtatuere ſine con ſenſu illoꝝ. vel ſaltem debent eſſe p̄ſentes. vt no tabiliter dicit Inno. in. c. veſtra. de loca. Idem te net Federi. Idem archi. in di. c. ꝓnunciandum Credit tn̄ Panor. ꝙ vbi populus non haberet le gitimam cāꝫ ꝯͣdicendi: non obſtaret ꝯͣdictio. Pu ta. Epiſcopus vult precipere feſtum ſancti alicu ius. qui traxit originem de illo loco: vel quid ſi ¶ Quando debemus feſtū incipere? Rn̄. ꝙͣtum ad feriationem a veſpera in veſperam. exͣ. e. om̄es. Et intellige veſperam.i. ſero.ſ. ab vltima parte di ei precedentis ſeu vigilie.ſ. immediate poſt. xxiiij. horam vſqꝫ ad vltimam partem diei feſti. Et hoc intelligendum videt̉ de iure. Secus vbi eſſet con ſuetudo in contrarium: ꝓut de facto eſt quaſi vbi qꝫ. Et ideo arch. flo. in ſum. dicit ꝙ oꝑātes in ſab batis. vel vigilijs feſtiuitatum vſqꝫ ad terciam ho ram noctis ⁊ vltra quaſi ad mediaꝫ noctem. ex eo ꝙ ꝯmuniter perſone plus eo tempore in hoc vo lunt ſibi ẜuire ꝙͣ alio. Et niſi quis illo temꝑe labo raret: vt ceteri: amitteret in magna parte concur ſum ꝑſonaꝝ vnde ⁊ lucrum: videt̉ hoc poſſe tole rari. attento more generali patrie in hmōi. ꝙͣuis em̄ ſtatutum eccleſie in obẜuatione ceſſationis ab operibꝰ diebꝰ feſtiuis ſit de veſpera in veſperam ſ. ſero. de conſe. diſt. iij. ꝓnunciandum. tamē mos patrie multum habet modificare inchoationem ⁊ terminationem feſtoꝝ. cum etiaꝫ habeat tollere ⁊ inſtituere ipſa feſta. ar. de conſe. diſt. iij. rogatio nes. Et precipue attento. ꝙ poſt ſero diei feſti poſ ſent laborare ẜm illud. c. ꝓnunciandum. cum ta men non operent̉ ꝯmuniter vſqꝫ ad mediam no ctem. ⁊ ſic videt̉ admittenda talis compenſatio Sero vigilie cū ſero feſtiuitatis. Si tamen ab off cialibꝰ ad quos ſpectat talia regulare ordinaret̉. q Addicio Ad poſt primam horam noctis. vel ſecundam ſub cer ta pena nullus oꝑaret̉ melius eſſet. ⁊ tunc omnes N Apl. āt hAprſū tenerent̉ ẜuare. ⁊ ẜuando nulli eoꝝ fieret preiudi ꝯ AV ꝙ baa. bitō ſb cium. ⁊ Al42RI q labora ¶ A quibꝰ abſtinendum eſt in feſtis? Rn̄det̉ vt q 4d d140.N homines meliꝰ poſſint vacare diuinis. debent ab ſꝫ ad maa. dici K. ſt ſtinere ab omni opere ſeruili.i. non ſolum a pecca . L ſꝫitIdFS to. ſꝫ etiam a mechanicis ⁊ agricultura ⁊ hmōi. vt deſetat. 4ō 1009 nec mercatum fiat. nec placitū. nec aliquis ad pe nnS de 0 2L. nam iudicet̉. vel ad mortem. nec iuramenta fiant qͦ ſit 7dod niſi ꝓ pace. hec tn̄ intellige quo ad iuramēta iudi odo ꝓti. ahāt Fix poſti a vſꝫ ad ſeq. O cialia. In alijs v̓o ꝯſilium eſt. Quid autem intelligat̉ ꝑ opus ẜuile: quod eſt . q ꝑ 754. 1 h0245 5A3 11 ꝓhibitum? Dic ẜm Ri. in. iij. diſt. xxxvij. ꝙ qd̓ dam eſt opus ſeruile materialiter. ſꝫ non formali dicio 1 xlo vaxt vꝝ cōnēꝝ. iibꝰ ter ſeu finaliter. vt eſt ſcribere vel portare ligna vl̓ lapides. non ꝓpter lucrum ſꝫ ad edificationem ec P2 4º v. S95 4v cleſiarum. ⁊ tale opus ſeruile non ꝓhibet̉ hoc pre n μασ δ 2 γ y vo0ꝰ ō cepto. Quoddam eſt opus ẜuile formaliter ⁊ fina dinē ⁊ eta. V loto. ¶ S H dot. ⁊ ¶. At. R. s. fō. Lyono paaib ppl̓i vtALige d maior. ꝓp ppl̓. htō Iabilꝰ ad Itaad. tō vera d3 Mā mſad ⁊ Ij. i0 N cōpiāt xiō Ex qͦ R2barbitono. y Ia l̓ 4et aut laboro ſqꝫ ad anam. dii. cō xyjꝰ qº hedota rū ſcrfudo qͣ eob extuſa.x& prho morli..x.jij artil yeoꝝ rō ſfini. AtAioꝝ p☞ppl̓o ꝯo¶ Sꝑſib. vna. Ner obſtat Rdia7º. ꝙ ſv a6 p̄Ivdoaᵖ rōſietS P4ab. ſ. μρMA. RRcH ꝙ vaior ꝑl̓ barbitori ſbra labo. v At de alijs arlibꝰ. Dico ꝙ lº 4 it 40 50I3 de p̄c. pto. ō t. Xo 8 Ql̓ ſtat ſtꝫ. Ligioſoꝝ. cꝝ. 3 ¶ E celece m.⁊archi.. ꝙ μ hiocs alijj a ybaabitōθ 6 Aligioſoꝝ ⁊ō ligiw λυωρ. τ ſσημbρ EF ꝑ hº SM In. l. ꝙ 4οθο. υ ſcꝫ. ⁊ Rit 4 v475 L. ſ. y λx2 1º n¶ 9j1o ᵉ caū2. A ꝑ Litoꝝ ⁊ laboryẜ baabiō 99. laborat ei .vide EoCe1 Xº ip 6 babitōſ. 6 249 54ꝯ M...ti. Ferie liter. ſed non materialiter. vt cū quis in corde ſuo meditatur aliquod ſcientiale. ordinatum vt ad ꝓ ximum ⁊ ꝓprium finem ad lucrum temporale. vt eſt in aduocato qui ſtudet ꝓpter lucrum conſeq̄n dum. Tale enim opus ſeruile non ꝓhibetur ſui pena peccati mortalis. Quoddam eſt opus ſerui le materialiter ⁊ finaliter ſeu formaliter. Quando ſcilicet ordinatur ad lucrum tanqͣꝫ ad ꝓximum ⁊ ꝓprium finē: vt portare ligna vel lapides. vel ſcri bere principaliter ꝓpter lucrum ⁊ huiuſmodi. Et hoc opus ſeruile prohibetur ꝓ pena peccati mor talis. Et hec diſtinctio facit ad multas queſtio ¶ Et primo an liceat laborare in feſtis ad edifica tionem eccleſiarum ⁊ piorum locorum ꝓprios red ditus non habentium. Et dicendum eſt per pre dictam diſtinctionem: ꝙ ſic. quia licet tale opus ſit ſeruile materialiter: non tamen finaliter. Et ꝓ pter hoc dic Monal. ꝙ diebus dominicis ⁊ pre cipuis feſtis etiam beate virginis er apoſtolorun Petri ⁊ Pauli. ⁊ etiam die paſſionis poſſunt ho mines arare agros pauperū: ⁊ laborare ad opus eorum. Et ſimiliter ſi non ſit prohibitum ad edifi cationem eccleſiarum ⁊ piorum locorum proprios redditus non habentium. vt ad portandum li gna ⁊ lapides ⁊ ſimilia. Dum tamen ꝓpter huiuſ modi laborem audire miſſam ⁊ diuina officia ad que homo tenetur: non dimittat. Non tamen p̄ dicta licet facere diebꝰ paſche ⁊ pentheco. niſi al̓s ꝯſuetudo eſſet ꝑ ep̄m approbata. ⁊ non licet tunc laborare ꝑ totam diem. vel vſqꝫ ad magnam fati gationem. ¶ Secundo queritur an liceat ſcholaribꝰ vel do ctoribus in feſtis ſtudere? Et patet reſponſio po predicta ꝙ ſic. quia dato ꝙ tale ſtudium ſit ſerui le finaliter. non tamen eſt ſeruile materialiter. im mo poteſt dici ꝙ in multis: tale ſtudium non eſt ſeruile etiam finaliter. quia multi ſtudent: nō pͥn cipaliter ꝓpter lucrum ſꝫ ꝓpter ſcientiam conſeq̄n dam. Et hoc eſt quod dicit Panormita. in. c. om nes. extra eo. ꝙ nullo iure ſtudium ꝓhibetur. im mo ſuadetur in. c. nunqͣꝫ. de conſe. diſtī. v. Et ma di xime ſtudium ſuadendum eſt iuuenibus. quia re licto ſtudio: voluptatibus intendunt. immo ad eccleſias vadunt vt videant pulcras dn̄as. ¶ Tercio queritur. vtrum ſcholares legentes di ebus feſtiuis excuſentur. licet habeant aliqual ſalarium. Et patet reſponſio per predicta ꝙ ſic qͥ principaliter non legunt ꝓpter lucrum. Quia le ctura datur eis potius vt doceantur qͣꝫ doceant: naque cauſa rationab vt ſic ſe aſſuefaciant: nō tamen debent facere pri ſucig nō poſiutom cipaliter propter lucrum. Sed in conſequentiam non nocet: dummodo legant illis horis: quibus neceſſario non inſtatur circa diuina. Doctores ta men legentes principaliter ꝓpter lucrum: neſcio peccato excuſare. Idē de ſcholari. qꝛ tunt eēt op ẜuile ⁊ materialit̓ ⁊ finaliter. ¶ Quarto quero. an in p̄dictis diebus liceat ve nari. piſcari. vel aucupari. Reſponſio patet ex p̄ dictis. Nam ſi quis talia operatur principalite ꝓpter lucrum: tunc ꝓhibetur. quia tunc eſt opus ꝙdAdrōſtortao. Sꝫ..ij v vpl Iyo6.x.a.g. e6Sic ni9 ύb9 16

ſeruile materialiter ⁊ finaliter. Secus ſi non prin cipaliter ꝓpter lucrum ſꝫ ad recreationem. Licet in conſequentiam ſibi reſultaret aliqua vtilitas tem poralis. vtputa. ꝓ vſu ſuo ⁊ familie. ¶ Quinto querit̉. An liceat ſcribere in feſtis? Re ſpōſio patet ex predictis. Nam locare oꝑas ⁊ pro precio facere vt faciūt ſcriptores conducti ad hoc. hoc nullo modo licet: quia eſſet opus ẜuile mate rialiter ⁊ finaliter: ſꝫ lectiones ſuas notare. vel ſer mones poſtillare. vel ſcribere. quos notant ſtilo. vel plumbo facere poſſunt. preſertim ſi al̓s nō poſ ſent memorie retinere. Et hoc patet: quia hoc ca ſu non eſt opus ẜuile finaliter. Secus ſi tales loca rent oꝑas ſuas ad p̄dicta facienda. vel ad corrigē dū libros alienos. nam tunc eſſet opus ẜuile vtro qꝫ modo. ¶ Sexto querit̉. quid de deſignatoribꝰ qͥ diebꝰ fe ſbitilia. ſtiuis fere per totam diem morant̉ in eccleſijs de Pal..ciundi pingendo ſeu retrahendo in tabulis ſuis figuras pulcras: quas reperiunt in pariete. An liceat. Di ci poteſt per predicta ꝙ ſic. quia ibi non eſt opus ẜuile finaliter principaliter. ſꝫ principaliter hoc fa ciūt vt adiſcant. lꝫ in ꝯn̄tiaꝫ in futuꝝ ⁊ de longinq̄ lucꝝ ꝯſequant̉. ¶ Septimo. quid de citariſtis ⁊ alijs qui ſuis vtū tur inſtrumentis in feſtis. An liceat. Rn̄ſio patet ex predictis. Naꝫ ſi faciunt principaliter ꝓpter lu crum: videt̉ opus ẜuile vtroqꝫ modo. ⁊ ſic ꝓhibi tum. Et ſi hmōi inſtrumentis vtunt̉ in coreis et hmōi etiam ſine lucro: non licet. niſi cum circum ſtantijs que requirunt̉ in coreis: quas videsͣ. ca pi. Corea. 7 ¶ Nota tamen. ꝙ quatuor de cauſis licitum eſt operari in feſtis. Prima eſt neceſſitas. Unde ẜm vv̓. ſegetibꝰ iacentibꝰ in agro. aut fenis in prato. ſi īmineat tempeſtas vel pluuia: poſſunt inde re moueri. Item non credunt̉ peccare carnifices et pincerne: qui in feſtis preparant ea que comede re debent in craſtino. ſi non potuerunt in die pre cedenti cōmode preꝑare: aut preparata ſine peri culo reſeruare. Item ob neceſſitatem vident̉ excu ſari barberij. ⁊ minutores ac paratores equorum ſi in feſtis hoc faciunt principaliter ꝓpter neceſſita tem eoꝝ quibus ſeruiunt. Secus ſi ꝓpter cupidi tatem lucri. Sed ⁊ illi qui de talibꝰ requirunt̉ eos excuſant̉. ſi aliter ſibi non poterant comode proui dere. Alioquin non excuſant̉ ẜm. v̓ v̓. ⁊ Rod̓. ſec quo ad barbitonſores barbam radentes. non vi deo que cauſa rationabilis ⁊ excuſabilis poſſit oc currere: ꝙ nō poſſint differre poſt feſta. Idem di cendum de vectoribꝰ peregrinoꝝ in vehiculis aut iumentis: qui non ꝓpter queſtum tm̄ ſꝫ principa liter ꝓpter neceſſitatem eoꝝ quibꝰ hmōi opera im pendunt ẜm Monal. Adde etiam predictis qd̓ notat Archi. floren. in ſum. ꝙ cuilibet licitum eſt laborare ꝓ ſuſtentatōe ſui ⁊ familie in feſtis quā do alio modo nō poteſt ſuſtentari. Ita tamen ꝙ non dimittant̉ diuina. Et hoc etiam licet in maio ribꝰ ſolennitatibꝰ. Erit tn̄ bona cautela hoc facere cum diſpenſatione ep̄i. ADdicio Adde laboratibꝰ.4 Artiōe fal̓ 4º μ Sirti theoricā Ferie Fo. CV. ¶ Sed quid de molēdinis? Rn̄. ẜm. v̓v̓. In mo lendinis ad ventum vel ad aquam: que abſqꝫ ma gna opera hominis exercent̉. Credo ẜuandaꝫ cō ſuetudinem regionis: non ꝓhibitam a prelatis. Molendina v̓o cum iumentis: debent conqui eſcere. ¶ Quid de viatoribꝰ ⁊ curſoribꝰ. Rn̄. Aſten̄. de mente Rod̓. ꝙ ſiue hec faciunt ꝓ pecunia ſiue nō non audet eos condemnare. Secunda cauſa ope randi in feſtis dicit̉ raritas. Et ideo extra de ferijs ca. licet. dicit̉. ꝙ diebꝰ feſtiuis ⁊ dominicis licet ca pere allecia. quia non ſemꝑ piſcari poſſunt: ſꝫ tem poribꝰ determinatis. Tercia cauſa dicit̉ paucitas Non em̄ ꝓpter quodlibet modicum opus quis peccat mortaliter: operādo in feſtis. vt ſi in vinea vel in agro purget quid modicum quod reſtabaſ per incuriam. vel reꝑet fracturam in ſepe ⁊ hu iuſmodi. ¶ Sꝫ qͣntum opus homo ſine peccato facere po ſit: recurrēdum eſt ad arbitrium boni viri. Quar ta cauſa dicit̉ pietas. Pietas enim ſuadet dari tu tores ⁊ curatores pupillis. ⁊ alijs miſerabilis per ſonis etiam diebꝰ feſtiuis. Suadet etiam pertinē tia ad pacem ⁊ concordiam. vt. C. e. l. fi. Poſſunt etiam omnibꝰ diebꝰ feriatis agi ea que ſunt volū tarie iuriſditionis: vt adoptio. emancipatio. excō municatio. abſolutio. vbi nō requirit cauſe cogni tionē. puta in criminibꝰ notorijs ⁊ manumiſſione C. e. l. actus.§. in his. ¶ Quid de illis qui in vigilijs feſtoꝝ feriandoruꝫ mittunt equos vel alia ad ferendum neceſſaria in die feſto. Rn̄. Rod̓. ꝙ ſi ea que afferunt ſunt ne ceſſaria ad diem feſti. Ita ꝙ ſine eis non poſſent ipſum comode tranſire nec ante ſuper his haben dis ſibi poterant ꝓuidere: poſſunt excuſari ꝓpter neceſſitatem. al̓s non: maxime ſi faciant hoc in fe ſto. vt habeāt ſua vehicula. ⁊ alia ad qͦtidiana ope ra exercenda. Per huiuſmodi enim neceſſitatem ſunt excuſabiles vectores mercium ⁊ vinoꝝ ad lo ca remota: cum ſine graui incōmodo non poſſent in feſtis vacare ab eundo ⁊ quadrigando. Idem Aſten̄. ¶ Quid de illis qui a dominis ſuis operari cogū tur in feſtꝭ. Rn̄. ẜm. v̓ v̓. ſi iuſto metu inducti hoc faciunt excuſantur. al̓s tenent̉ non obedire niſi in licitis ⁊ honeſtis. Qui v̓o debent dominis ſuis ve cturam bladoꝝ ⁊ afferunt diebꝰ feriandis: vt die bus alijs vacare ꝓprijs laboribꝰ liberiꝰ poſſint: nō ſt̓ excuſabiles: niſi forte ad hoc arta neceſſitas eos cogat. Idem Aſten̄. An autem predicti qui compelluntur laborare in feſtis: poſſint ꝑcipere mercedem ſuam? Dic ꝙ ſic: ne domini ꝓpter hoc ꝓcliuiores ad operari fa ciendum reddant̉. Et ne ob delictum ſuū como dum conſequant̉. ¶ Quid de euntibꝰ ad mercata: que fiunt in feſtꝭ. Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si aliquis hoc faciat non conſuetu dinarie: ſed ꝓ ſua neceſſitate: non credo ꝙ peccet mortaliter. Secus ſi conſuetudinarie. ſeu lucran di cupiditate: maxime ſubtrahendo ſe a diuinis. votat l̓ viaꝝꝝ. ℟º pꝫ. xpon6. NAMlabora pr̓nyaletꝰ ꝓpf laicrrit̉ pcat morͣꝰ. q3 t Copꝰ ẜuile malitꝰ ⁊ Fn. O.& laboratriꝰ ꝓtꝰ laq pratiyalit̓. ſꝫ ipp⁊ picio fiꝰ Nāſiail̓ AA piā aꝫ l̓ bo ā pr b liN. iyAmoꝝa. qꝛ p lira vſilita Goẜ& ſl̓ xed pirtel Ilono. Q ꝯ. Auotato q̓ ex ped. S..Rſto illꝰquvel S. logep5º pꝫ P0n 6 N farit pAripQꝰ ppꝑ rat moꝝla. vp. lꝰgo vea 42 Sopꝰ ẜl mab̓al R. ſ A xvSti 4 ꝓpiM. ſꝫ Tomoda patia. tario ꝟipiat priū. peſ xl. 242 y EF 5. ρSησρ4b. θ 48..iρ. bb tōυ. K 2ι. ωό. 4.. vpellariję. ctibꝰ 4 merrao Nl SA.Oporipali aAPo. A7 RN ꝓpi L Mpraſt mo⁊l̓a 42 A ey) Iole naall. p rin. tubeꝝ. Lcet q Aoy. j poS2 Sit g ſtal llyorita 2c2 V 4 K. frar

Feudum Aut etiam ſi hmōi mercata ꝓhibita ſunt a prelatꝭ illius loci. ſeu forſitan excommunicata. Mercata tamen que ex quadam neceſſitate fiunt de victua libꝰ ⁊ neceſſarijs ad diem aliquam: non credo illi cita eſſe. dum tamen ꝓpter hoc non ſe ſubtrahant a diuino officio. Fran. āt de may. in tractatu de. x. p̄ceptis dicit. ꝙ in duobꝰ caſibꝰ eſt peccatum mor tale. Primo ſi die dominica temꝑe quo debet miſ ſam audire intendat mercationi. qꝛ non ꝯpatiunt̉ ſimul ⁊ ſemel. mirſam audire ⁊ mercationem face re. Secundo eſſet peccatum mortale. quando epi ſcopus excōmunicaret omnes vendentes tali die quia in hoc ꝙ excōmunicat: ꝓhibet. Sed dicere ꝙ aliquis poſt miſſam vel comeſtionem veniens ad foꝝ ⁊ hmōi: peccet mortaliter: non dicerem. qꝛ illud non eſt a iure diuino ſꝫ ab eccleſia. Sed eccle ſia ſuſtinet. ⁊ non intendit ponere laqueum filijs ſuis. Et ideo credo ꝙ nō peccet mortaliter. ⁊ mul ti ſunt huius opi. Idem pe. de pal. Idem archi. floren. ¶ Quid de itinerantibꝰ die dominico. poteſt dici ꝙ itineratio tempore miſſe eſt periculoſa. niſi au dita miſſa. ſꝫ poſt miſſaꝫ vel comeſtionem pōt fieri ⁊ eccleſia ſic vtit̉: vt ep̄i ⁊ alij. nec credo ꝙ ſit morta le. hec Fran. vbijsͣ. ¶ Querit̉ de qōne quotidiana. Epiſcopus fulmi nauit ſententiam excōmunicatōis ꝯtra laborāte. in feſtis ab eccleſia p̄ceptis. quidam ob neceſſitatē quandaꝫ imminentem. Puta. blada erant in cam pis. vel fena. imminebat tempeſtas ⁊ hmōi. Item cauſa pietatis circa edificatōem cuiuſdam mona ſterij aut eccleſie ſacerdotis pauperculi laborauit ⁊ hmōi. an p̄dicti incurrant excōmunicationem. Rn̄det̉. ꝙ aūt iſte ep̄us expreſſit in tali ſententia. ꝙ nullus in feſtis laboret nec cauſa neceſſitatis vl̓ pietatis vel hmōi. ⁊ tūc dico ꝙ talis ſententia nō tenet ⁊ eſt omnino nulla. quia ꝯtinet intolerabi lem errorem. quia eſt ꝯͣ iura expreſſe. quia cōtra. c. fi. exͣ de fer̄. ibi niſi neceſſitas vrgeat. vel pietas ſua deat. ⁊ ꝯͣ. c. licet. eo. ti. vbi eccleſia indulget: circa ca ptionem alletioꝝ in diebꝰ dominicis ⁊ alijs feſtis non maioribꝰ. ſine quibꝰ tamē alletijs vita huma na etiaꝫ comode pertranſire poſſet. Si autem nō expreſſit cauſam neceſſitatis. nec pietatis. tunc di co ꝙ talis ſententia debet intelligi ẜm ius ꝯmune ⁊ interp̄tari. hoc eſt ꝙ ꝯfirmet ius ꝯmune ⁊ tunc intelligit̉. ꝙ non liceat laborare in feſtis: exceptis caſibꝰ de iure ꝯceſſis.ſ. neceſſitate. pietate ⁊ rarita te. Si tamen qͥs laboraret in feſtis: non exiſtente aliqua de p̄dictis cauſis. tunc incurreret excōmu nicationem. Per idem dici poteſt de excommuni catione lata ꝯͣ illos qui non audiunt miſſam in di ebꝰ dominicis in eccleſia parochiali: ſꝫ audiunt in eccleſijs mendicantium. dico ꝙ talis ſententia nō tenet. quia eſt ꝯͣ iura. vtꝫ in. c. vt dominicis. exͣ de paro. vbi nō inhibet̉ parochianis qͥn poſſint au dire miſſam in eccleſijs mendicantium. immo eis ꝯcedit̉. ſꝫ illud ca. ſolum ꝓhibet ꝙ parochiani di miſſa eoꝝ eccleſia parochiali: vadant ad aliam ec cleſiaꝫ parochialem. De hoc vide. jͣ. c. Miſſa. Itē ſicut attentatum contra ius eſt ipſo iure nullum. vt in. c. vides. x. di. ⁊ in. l. non dubium. C. de leg. Ita etiam attentatum contra conſuetudinem ge neralem totius orbis: eſt nullum. vt in. c. in his. ⁊ c. catholica. xj. di. Item ſicut ep̄us non pōt artare ius ꝯmune nec facere ꝯſtōneꝫ qͦ ius ꝯmune artet̉ Ita nec facere pōt ꝯſtitutōeꝫ qua ꝯſuetudo gene ralis arceat̉. Eudum eſt rei immo bilis: facta ꝓ homagio: beniuola ꝯceſſio Et nota ẜm Pe. helie in tractatu ſuo d̓ feudis. ꝙ de natura huius ꝯͣctus eſt ꝙ dominus retinet ſibi directum dominium ⁊ ꝓprietatem. vt in li. feu. ti. Quibꝰ cauſis feu. amit. c. vnico. ſecun do. quia vtile dominium tranſit in vaſallum. Qd patet. quia vaſallus pōt quaſi vendicare. vt in li. feudoꝝ titulo. de inueſtitura de re. ali. facta. c. vni co. Eſt ergo quaſi dominus. al̓s non vendicaret. ff. de au. ⁊ ar. le. l. qͥntꝰ. Tercio qꝛ dn̄s hꝫ ciuilē poſ ſeſſionē. Quarto qꝛ vaſallus hꝫ naͣlē poſſeſſionē qꝛ vaſallus appellat̉ fructuariꝰ. ſꝫ vſufructuariꝰ poſſi det naturalit̓. vt. ff. de acqͥr. poſ. l. naturalit̓. Dico tamen ꝙ ius vaſallicum poſſidet ciuiliter ⁊ natu raliter: quia p̄ſcribit. qd̓ non faceret niſi ciuilit̓ poſ ſideret. Quinto hmōi contractus ꝯſiſtit in īmobi libꝰ. Sexto. quia ſi vaſallus domino conſtitutum ſeruitium non preſtiterit: repellit̉ a feudo. Septi mo quia ſine voluntate domini feudum alienari non poteſt. Octauo quia feudatio regulariter fit in perpetuum. Nono quia dominus habet mit tere in poſſeſſionem vaſallum. Decimo quia ſi ſit controuerſia inter vaſallos dominus recognoſcit Sed ſecus eſt in emphiteota. Ratio diuerſitatis. quia in contractu fendali dominus habet vaſal lum: mediante iuramento perſonaliter obligatū. Et ideo cum habeat iuriſditionem in perſonam. multo fortius in rem. Sꝫ dominus habet emphi teotam obligatum ratione rei. nec habet aliquod ius ꝙͣdiu penſio ſoluatur. Ideo recognoſcere nō poteſt. Undecimo vaſallus non poteſt ſine domi ni voluntate feudum impignorare. ſed emphiteo ta bene poteſt. Ratio diuerſitatꝭ. quia ſi vaſallus rē pignori obligaret. creditor interim reciꝑet fru ctus. Et dominus interim ex hoc pateretur dam num. quia de fructibꝰ domino ſeruire tenetur. ſed vbi emphyteota rem pignori obligat. dominus ouliter. vel. ex hoc nullum damnum patitur. cum emphiteo ta teneatur domino preſtare penſionem in pecu nia conſiſtentem. Et ideo licet alius recipiat inti rim fructus. emphiteota ſoluendo dn̄o penſione ſatiſfacere pōt. Duodecimo. quia vaſallus alteri fendum dare non poteſt ſine domini voluntate. Sꝫ emphiteota bene poteſt donare. Ratio. quia magis eſt obligatus domino vaſallus ꝓpter fide litatem ꝙͣ emphiteota. Cum perſonam ipſius va ſalli elegerit. Ita ꝙ alium ſubrogare non poteſt:. inuito domino. Sed licet emphiteota alium loco ſui ſubrogare non poſſit alienando: tamen hoc ſ bi permittitur ꝓpter liberalitatem. cum ita poſſie

Feudum aliꝰ rem meliorare: ſicut ipſe. Terciodecimo femi na non poteſt ſuccedere in feudum: niſi fuerit cō uentum. Sed femina in re emphiteotica ſuccede re poteſt. Ratio diuerſitatis. quia feudum dat̉ ꝓ pter ſeruitium. Sed mulier non pōt ita bene ẜui re: ſicut homo dn̄o. Sed res dat̉ in emphiteoſim ꝓpter melioratōeꝫ. ⁊ ita bene pōt meliorare ml̓r ſi Aa cut homo. Aſten̄. tamen dicit. ꝙ hoc fallit in duo bus caſibꝰ. Unus eſt ſi ſit feudum femineū vel fe mine conceſſum. tūc em̄ deficientibꝰ maſculis ad feminas ꝑtinebit. vt in titulo de beneficio femine. Secūdus eſt ſi ſit tali pacto acqͥſitum. vt.ſ. defici entibꝰ maſculis ad feminas deuoluat̉. quia qd̓ fu it actum eſt ẜuandum. vt in tit. de ſuc. feu.§. filia. Quartodecimo vaſallus non poteſt alium vaſal lum facere ſine domini voluntate. ſꝫ emphiteota poteſt. Ratio diuerſitatis. quia res dat̉ in emphi teoſim ꝓpter melioratōem: ſꝫ ita bene poteſt melio rare. ſecundus: ſicut primꝰ. iō ꝯſenſus domini nō requirit̉. ſꝫ feudum dat̉ ꝓpter ẜuitium. Et qꝛ po teſt non eque bene ẜuire ſecūdus ſicut primus. iō appdlat̉ ructuat requirit̉ ꝯſenſus domini. Quintodecimo quia pē rrt rlaaxcix. pi. ſio non preſtat̉. īmo preſtat̉ ẜuitium certum vel in certum ꝓut fuerit ꝯuentum. Item ꝙ non preſtat̉ aliquid ꝓ introitu. Sextodecimo. qꝛ vaſallus nō tenet̉ preſtare ẜuitium niſi fuerit reqͥſitus a dn̄o. Secus in emphiteota. Ratio diuerſitatis. qꝛ em phiteota tenet̉ preſtare certam penſionē certa die Dies autem interpellat ꝓ domino. vaſallus autē eſt. Octauo quia feue non tenet̉ domino. niſi ſciat ꝙ indigeat. Decimo ſeptimo vaſallus poteſt feudum dimittere ſine do mini voluntate. ſꝫ emphiteota non poteſt. Ratio diuerſitatis: qꝛ feudum dat̉ amore vaſalli. ⁊ vt ali quaꝫ vtilitatem ꝯſequat̉. ideo nimiꝝ ſi ſine domi ni voluntate pōt renunciare. Sed res dat̉ in em phiteoſim ꝓpter melioratōꝫ ⁊ ꝓpter vtilitatē dn̄i.ſ vt res melioret̉. iō nimiꝝ. ſi ſine dn̄i volūtate renū ciare non poteſt. ¶ Res īmobiles eccleſie de nouo non pn̄t dari in ſendum. Nam ⁊ p̄lati hoc iurant. Sed res q̄ priꝰ nſio ſoluatur. Ideor erant feudales. poſſunt iteꝝ infeudari. puta ſi va no vaſallus non ſallus ꝓpter aliquaꝫ cāꝫ ꝑ̄dat feudum: vel moriat̉. poterit p̄latus ꝯcedere filio eiꝰ vel alteri. exͣ de feu. ex parte. ¶ Quomodo acquirit̉ feudum? Rn̄. ẜm Hoſti. quadrupliciter. Primo ꝑ inueſtituraꝫ. puta. cum aliqͥs tradit alicui poſſeſſionem rei īmobilis cor poraliter. vel cum haſta. vel cū baculo. aut aliquo tali a domino qͥ dicit ſe ꝑ hoc inueſtire. Secundo acquirit̉ ꝑ id qd̓ loco inueſtiture habet̉ vt cum do minꝰ dicit alicui vade in poſſeſſionem illius feudi ⁊ teneas ꝓ feudo. Tercio acquirit̉ p̄ſcriptione. vt ſi. xxx. annis tenuit feudum ⁊ dn̄o ẜuiuit. licet in ueſtitus nō fuerit. Quarto acquirit̉ ꝑ ſucceſſionē. non quidem ex teſtamento ſꝫ potius ab inteſtato nec em̄ valet aliqua ordinatio defuncti in feudo fa cta. Natura autem huius ſucceſſionis talis eſt ꝙ aſcendentes non ſuccedunt in feudo. puta. pater filio. Deſcendentes autem ſic. Et primo qd̓ filius patri: ⁊ non filia. Item nepos ex filio: ⁊ nō neptis Fo. CVI. Et ſic in infinitum. Poſtea v̓o ſuccedunt collate rales. ⁊ iſti de ꝯſuetudine imperij non ſuccedunt. ſꝫ ſolus filius. quo deficiente reuertit̉ ad imperato rem: ⁊ ꝯfert cui vult. Et ẜm Hoſti. In omni feu do ſtatim facta inueſtitura. requirit̉ iuramentum fidelitatis. niſi ex pacto remiſſum ſit. Et fiet his v̓ bis vel ſimilibꝰ. Ego talis iuro ad ſancta dei euan gelia. ꝙ abhinc in antea ero fidelis tali. ſicut debet eſſe vaſallus domino ſuo: nec id: qd̓ mihi ſub no mine fidelitatis ꝯmiſit. pandam alij ad eius detri mentum: me ſciente. Et nota ꝙ vaſallus obligat̉ dn̄o ẜm ꝙ ꝯuentū eſt. ⁊ ẜm ꝙ feudi natura ⁊ cau ſa ⁊ regionis ipſius ⁊ vicinaꝝ ꝯſuetudo reqͥrit qͥbꝰ deficientibꝰ poterit vti iure ſcripto. ¶ In pluribꝰ autem obligat̉ vaſallus dn̄o. Pri mo ne ſit ei in aliqd̓ damnum de corpore ſuo? ſꝫ vi tabit ⁊ impediet. Secundo ne id qd̓ dominus fa cere intendit: ⁊ facile poteſt fieri reddat ei difficile vel impoſſibile.ſ. latenter ꝯtra ꝓcurando. Tercio ne reuelet ſecretum ſui domini alicui maxime qui poſſet obeſſe. Similiter nec illa ꝑ que minus tutꝰ fieret. Quarto ne ſit contra eius iuſticiam vel ho neſtatem.ſ. dehoneſtando filiam vel vxorem. ma culando eius famam dicto. facto vel ꝯſenſu. Quī to ne aliqd̓ damnum in temꝑalibꝰ ei faciat. vel vti litatem impediat. Sexto vt fideliter p̄beat ei ꝯſili um quo ad verbum ⁊ auxilium.ſ. de rebꝰ ⁊ ꝑſona ſua ꝓbant̉ hec in li. feu. de forma fide. c. j. xxij. q. v. c. de forma. extra de iureiur̄. c. ego. Item licet va ſallus non debeat eſſe ꝓ alijs contra dominum ſu um. extra de poſtu. c. fi. tamen ꝓ ſe ⁊ ſuis homini bus. poteſt ⁊ petere ⁊ defendere ius ſuū. ar. de iu reiur̄. petitio. ¶ Quibꝰ ex cauſis amittat̉ feudum. Rn̄. Hoſti. Primo qd̓ amittit̉. ſi vaſallus fuerit clericꝰ vel re ligioſus. quia nec tales ſuccedūt in fendo. xxiij. q. viij.§. j. Secundo amittit̉ ſi heres vaſalli ſtetit ꝑ annum ⁊ diem ꝙ non petierit a domino inueſti turam feudi. Similiter ⁊ ſi ipſe vaſallus poſt mor tem domini non petierit ab heredibꝰ domini. vt in li. feudo. in quibꝰ cauſis feu. amit. c. j. Et hoc ve rum: niſi ipſe vaſallus fuerit minor annis. xiiij. qꝛ talis non cogitur fidelitatem facere. Item niſi ſit miles qui habet pro termino annum ⁊ menſem. Item niſi iuſta cauſa impedierit. vt in li. feudo. de ꝓhi. feu. alie. per lotarium. Et intelligitur iuſta cā vt per mortem. vel capitales inimicicias. vel aliaꝫ iuſtam abſentiam. Tercio amittitur. cum vaſal lus tribꝰ vicibꝰ coram paribus ⁊ huiuſmodi reqͥ ſitus fidelitatem iurare noluerit: qͣꝫuis dominus paratus ſit facere inueſtituram. Quarto ſi vaſal lus infeudauerit feudum alia lege ꝙͣ ea: quaꝫ ipſe habet. vel in talem vaſallum qui feudum ſeruare non poteſt. Quinto ſi vaſallus interfecit ſuum ꝓ prium germanum vel germani filium vel aliquid commiſerit qd̓ paricidij nomine cōtineat̉ ad hoc. vt totam hereditatem habeat. De paricidis ha bes. jͣ. Paricida. Sexto ſi vaſallus dimiſit domi num ſuum in prelio: non mortuum nec ad mor tem vulneratuꝫ. Similiter ꝓpter alias multas in

gratitudines: que enumerantur in li. feudo. in ti. qui. mo. feu. amit. c. j. ⁊. ij. Septimo ſi vaſallus ſci enter negauerit feudum aut partem. aut conditio nem eius. Secus ſi ignoranter. ꝙ ſi vaſallus non vult oſtendere de parte feudi: preſumetur ꝙ totū teneat in feudum. Octauo ſi vaſallus feudum ali enauerit. Et ſi quidem ꝓ parte alienauerit: illam partem amittit. ⁊ libere ad dominū reuerte nul la p̄ſcriptione obſtante. Nec ꝓderit vaſallo ſi ptꝰ factam alienationem recuperauerit feudum ip̄m niſi ignoranter alienaſſet. Nono ſi vaſallus dn̄m accuſauerit. aut ſi teſtimonium contra ipſum tule rit in cauſa non tm̄ criminali ſꝫ etiam ciuili. Licet quidam dixerint ꝙ in ciuili poteſt. Decimo ſi va ſallus vocatus a domino: ꝙ ſecum vadat in expe ditione publica. puta. vocatus ab imꝑatore vt ſe cum veniat romam ꝓ ſuſcipienda corona ⁊ hmōi non venerit. nec alium ꝓ ſe domino ſuo acceptuꝫ miſerit. vel ei ſtipendia milicie non dederit. Et qͥ dem quando ꝓpter fidelitatem non ſeruataꝫ amit titur feudum: non intelligit̉ ipſo iure: ſed per ſen tentiam. Si v̓o alienatum fuerit: ipſo iure perdit̉ ẜm Inno. ¶ Quando dominus amittit ius qd̓ in feudo ha bet. Rn̄. ẜm Hoſtien̄. Sicut vaſallus amittit feu dum ꝓpter culpam. ita dominus ꝓprietatem feu di. vt in li. feu. ſi de feu. ꝯtro. fu. c. domino ꝯmittē te. Dominus enim vaſallo debet vicem repende re. vt in li. feudo. ti. de forma fide. c. j. in fi. Et ſi no rependerit. merito cenſebit̉ malefidus. vt eſt ille qͥ contra vaſallum dep̄henſus fuerit perfidus. xxij. q. v. de forma. xcv. diſtin. eſto ſubiectus. extra de iureiuran. peruenit. Et talis etiam priuatur iure quod habet in vaſallum: ⁊ feudum tranſit ad ſu periorem. non tamen ipſo iure ſed per ſententi ¶ Quid ſi dominus moriens plures filios relin quat. nunquid vaſallus iurabit fidelitatem omni bus. Rn̄. ẜm Hoſti. non puto. quoniam vaſal lus non cogit̉ ꝓ vno feudo plures habere domi nos: maxime in comitatibꝰ. ducatibus. marchio natibus. qui hodie diuidi non poſſunt. Sed ſi va ſallus moriens plures filios reliqͥt omnes dn̄t iu rare fidelitatem: ſi feudum indiuiſum hn̄t. ſꝫ ſi ex diuiſione: totum feudum ad vnum peruenerit: iſ le ſolus iurabit. ¶ Utrum filius repudians hereditatem patris poſſit retinere feudum. Rn̄. ẜm Hoſtien̄. non. ſꝫ aut totum debet retinere: aut totum repudiare. ni ſi forte eum dominus tanqͣꝫ de nouo beneficio in ueſtiat: agnatis conſentientibꝰ. tunc enim bene re tinet feudum ſine aliquo onere hereditarie. ⁊ di cuntur agnati qui per virilem ſexum deſcendunt Cognati v̓o qui per femineum. Agnati v̓o bene poſſunt aliquod feudum retinere repudiata here ditate. vt in conſtitutione Federici. an agnatꝰ vel filius defuncti: repudiata hereditate. poſſit feudū retinere. c. ſi ꝯtigerit. Utrum feudum poſſit per vaſallum legari ec cleſie? Rn̄. ẜm Hoſtien̄. Si fendum fuit de came Feudum ra domini ⁊ ad tempus datum: non poteſt legat nec etiam heres ſuccedit. Similiter etiam eccieſie non poteſt legari ſi de natura feudi eſt ꝙ vaſallus ẜuiat in ꝓpria ꝑſona. Et in tali non ſuccedit clericꝰ etiam ſi ſit filius ẜm Hoſti. Si v̓o ſit paternum⁊ perpetuum. tunc poteſt ꝓ anima legari: niſi con ſuetudo repugnet. Nota tn̄ ẜm Hoſtien̄. ꝙ libri antiqui non habent in illa lege imꝑialem de ꝓhi feu. alie. ꝑ Federi. vbi de hoc dicit̉. Illam clauſula ſcꝫ ꝓ anima iudicare. vnde vel illud v̓bum remo ue. vel intellige ꝙ eſt ꝑſonale vel tꝑale vel etiaꝫ qn̄ ſit in fraudem. Et de hoc qd̓ dicit Hoſtien̄. ꝙ tꝑa le fendum non pōt alienari. Secus ſi ꝑpetuum. quia tunc alienari poteſt. ⁊ in mortuario eccleſie dari. Panormitanus in. c. ex parte. de feu. appro bat hoc dictum. Et dicit ꝙ hoc non reperit̉ ibi ab aliquo reprobatum. ¶ Quid ſi vaſallus ꝯmittat crimen leſe maieſtatꝭ ꝯͣ principem: ꝓpter qd̓ publicant̉ omnia bona ſua pe nunquid ad principem ꝑuenient bona feudalia: Rn̄. Guil̓. dur. ꝙ ius in re qd̓ competebat vaſal lo.ſ. vtile dominium ꝑueniet ad pͥncipem. Sꝫ di rectum dominiū apud īmediatū domniū rema nebit. quia v̓o non decet principem ꝓ fendo ẜuire nec ꝑ ſe nec ꝑ ſubſtitutum. princeps p̄cium recipi et ꝓ extimatione vtilis dominij. Dominus v̓o im mediatus recipiet partem aliam precij ꝓ directo dominio. ff. de le. ij. qui ſolidum.§. j. Fiſcus em̄ po teſt vendere rem quam cum alio habet ꝯmunem reſtituendo alteri ꝓ rata precij: partem. C. de cōi. re. al. l. ij. ¶ Nunquid ob delictum patris filius ꝑdat feu dum. ſi tale fuit delictum ꝓpter qd̓ pater perderet feudū. Rn̄. Goſ. dicit ſtandū conſuetudinibꝰ lo coꝝ ⁊ ꝯſtitutionibꝰ feudoꝝ. Dy. in regula non dꝫ dicit ꝙ aut feudum eſt paternū id eſt quia habuit originem in ꝑſona patris. Et tunc filius priuat̉ iu re feudi. Aut eſt a genere vlteriori ⁊ tunc ſecus. Et cum hac opinione tranſeunt Io. an. ⁊. d. an. in. c. ex parte. de feu. Sꝫ Panor. ibi plenius diſtinguit. ditin ci. ij. ⁊. iij. Et iuxta no. per Bart. in. l. eum qui. ff. de interdic. ⁊ in. l. vt iuriſiurandi.§. ſi liberi. ff. de oꝑ. li. ꝙ aut pater ꝯmiſit delictum ꝓpter qd̓ directe venit pri uandus feudo. vt quia alienauit feudum. vel cō miſit delictum ꝯͣ tenorem iuramenti. Et tunc no mtitiſi cet filio. etiam ſi ꝓceſſit a genere vlteriori. ar. in. l. j. ff. ſi quis ali. te. ꝓhi. ⁊ in. l. cum ratio naturalis. ff. de bo. p̄ſcrip. vbi patet. ꝙ delictum vniꝰ nocet om nibꝰ ꝓximioribꝰ qui ſunt inferioris gradus. vndi ſiquis interfecit ꝯſanguineum cui debet ſuccedere ab inteſtato: fiſcus occupat hereditatem. nec veni unt alij conſanguinei qui ſunt inferiores in gͣdū. vt in. d. l. cum ratio. ⁊ qd̓ ibi no. Si autem non eſt tale delictum ꝓpter qd̓ dominꝰ priuet̉ directe feu do. ſꝫ ꝑ quandaꝫ ꝯſequentiaꝫ. puta quia eſt dam natus: ob aliquod beneficium. Ita ꝙ bona veni ant publicanda. Et tunc procedit diſtinctio Oy. Nam ſi feudum eſt paternum nocet filio. Secus ſi eſt a genere vlteriori. Et nota ꝙ eadem queſtit poteſt formari in iure patronatus. Nunquid pu

Fides blitalis omnibꝰ bonis: perdant filij ius patrona tus quod deſcēdit a ſuis antiquioribꝰ. Uide glo. notabilem. xvj. q. vij. filijs. que tractat. nunquid iudex ſecularis poſſit priuare laicuꝫ iure patrona tus eccleſie. Et nunqͥd veniat cum vniuerſali pu blicatione bonoꝝ. vide etiam bonam glo. in. c. ſa tis ꝑuerſum. lvj. diſtin. que dicit. ꝙ licet pater cō miſerit crimē leſe maieſtatis. ex quo filij efficiunt̉ infames: C. ad. l. iul̓. maie. l. quiſqͥs. Filij tn̄ clerici non incidunt in infamiaꝫ. Et ꝑ ꝯn̄s non dn̄t ꝑde re bona. qd̓ no. ¶ Ultimo querit̉ de qōne quotidiana. Pone ꝙ vaſallus alienauit feudum irrequiſito domino. ſꝫ appoſuit clauſulam. ſaluo iure domini. nunquio iſte nihilominus perdat feudum. Panor. vbi sͣ. dicit Bal. x. coll̓. que ſit cauſa bene amit. c. j. tene re ꝙ ſic: quia factum ſubſequens eſt contrarium ꝓteſtationi. Ad hoc. c. ea te. d̓ iureiu. Secus dicit li adieciſſet hec verba. ꝙ nec aliter. nec alio mō alie ul̓ dur ꝙuus in. nare intendit. qd̓ no. Oꝑant̉ ergo hec v̓ba ꝙ dn̄o contradicente non videat̉ facta alienatio. Hec Panor. ua vo nondo IdCS. Vtꝝ omnes teneant̉ habe re fidem explicitā.ſ. An quilibet teneat credere ſeu ſcire omnes articulos fide partem aliam explicite. Rn̄. ẜm Dire. li. j. ꝙ eſt quedaꝫ fidei mē ff. dele. ij. qui ſolidui. ſura ad quam quilibet tenet̉. ⁊ que ſufficit ſimpli uam cum alio ha cibꝰ. ⁊ forte omnibꝰ laicis.ſ. qꝛ oportet quēlibet di do alten ꝓrat artem. Cde tj. ſcernentem ⁊ maxime adultum ad fidem acceden tem: credere ꝙ deus eſt. ⁊ ꝙ eſt punitor omnium ud ob delictum p is filius ꝑdat in maloꝝ: ⁊ remunerator omniū bonoꝝ. Alios aūt articulos ſufficit ꝙ credat ſimpliciter ⁊ implicite. id eſt ꝙ credat veꝝ eſſe: quicquid credit eccleſia ca tholica. Sed hanc menſuram debent clerici exce dere: maxime prelati: ⁊ quicūqꝫ habent curaꝫ ani maꝝ. Nam tenent̉ ſcire explicite ⁊ diſtincte om nes articulos fidei qui ꝯtinent̉ in ſymbolis. Cre an. ⁊. d an. in. t. do. ⁊ quicūqꝫ vult. ⁊ in ꝯcilio generali edito. xxxvj. diſtin. c. j. ij. ⁊. iij. Epiſcopi v̓o tenent̉ plus ſcire. vt ſcꝫ ſciant circa predicta opponere ⁊ rn̄dere ⁊ here Bart. in. l. et ticos ꝑſequi ⁊ confutare. exͣ de hereti. excōmunica randi.§. ſi liberi. ff. de oꝑ li. ꝙm mus. el primo. ¶ Sed quid ꝓdeſt laicis fides implicita? Rn̄. di rec. vbi sͣ. ꝙ ſi talis ratione naturali dicat ꝙ pater maior eſt filio: vel prior. vel ꝙ tres ꝑſone ſunt tres res diſtincte ab inuicem. vel aliud ſimile: dummo do ſic credat. quia credit eccleſiam ſic credere. ⁊ ſu am opinionem fidei eccleſie ſupponat. nec ſuum defendat errorem: ſꝫ paratus ſit credere: ſicut cre dit catholica eccleſia. nunꝙͣ hereticus iudicat̉. qꝛ li cet ſic male oppinet̉. tamen non eſt illa fides ſua. ſed eſt fides eccleſie. hoc etiam notat Innocen. de ſum. trini. ⁊ fi. ca. c. j. ⁊ Hoſtien̄. in ꝓhemio circa fi. Idem panor. ¶ An autem eccl̓ia vniuerſalis poſſit errare. Rn̄. Panor. in. c. a nobis. el. ij. de ſen. ex. dicit ꝙ eccleſia vniuerſalis non poteſt errare.ſ. in fide ſeu articu lis fidei. Et ꝓ hoc tantum orauit Chriſtus ad pa trem: vt in euangelio. Ego ꝓ te oraui petre ⁊cͣ. Et Fo. CVII. ſic intellige. c. a recta. xxiiij. q. j. In alijs autem nō ſolum eccleſia particularis veꝝ etiam vniuerſis.ſ. collectio fidelium: ſeu ꝯſilium generale pōt errare ⁊ de hoc eſt tex. clarus in. d. c. a nobis. vbi dicit̉. ꝙ iudicium dei: veritati que nunqͣꝫ fallit nec fallit̉ ſꝑ innitit̉. Iudicium aūt eccl̓ie nonnunꝙͣ opinione ſequit̉: quam fallere ſepe ꝯtingit ⁊ falli. Et ſic ẜm Panor. iſte tex. dꝫ intelligi indiſtincte. qꝛ eadeꝫ rō eſt in eccl̓ia vniuerſali. Nam ⁊ ꝯcilium generale ꝑ qd̓ rep̄ſentat̉ eccl̓ia vniuerſalis: bene poſſet errare excōmunicando de facto p̄latum: qui non erat ex cōmunicandus ex cā latenti: qꝛ non pōt diuinare licet locum dei teneat in terris. vt in. c. vt nr̄m. vt ec. bene. Sicut errauit ꝯcilium ſuꝑ mr̄imoniū ꝯͣ hendum inter raptorem ⁊ raptam. Et dictū Hie ronimi. melius ſentientis. poſtea fuit p̄latum ſta tuto ꝯcilij vt ꝓbat̉. xxxvj. q. ij. in. c. tria. Iuncto. c. placuit. Et adde ad p̄dicta glo. in. c. vnico. de reli. ⁊ ve. ſan. li. vj. que ſingulariter dicit. ꝙ in canoni zatione ſanctoꝝ non eſt credendū eccleſiaꝫ errare. lꝫ accidere poſſit vt eſt tex. in. d. c. a nobis. hec glo. ¶ Querit̉ an frangēs fidem frangenti ſibi: peccet mortaliter. de quo hr̄. xxiij. q. j. c. noli. Rn̄. ẜm Pa nor. in. c. ꝑuenit. el. ij. de iureiu. ꝙ illa autoritas dꝫ intelligi: qn̄ due obligationes reſpectiuant̉ adin uicem. vt qꝛ ego ꝓmiſi tibi certum quid: qꝛ ꝓmiſi ſti mihi aliqͥd aliud. Et tunc ſi nō adimples ex ꝑ te tua. nec ego teneor ex ꝑte mea. Et ita dꝫ intelligi dicta auctoritas. Qn̄qꝫ vo obligationes nōͣ reſpe ctiuant̉ adinuicem.i. non flectunt̉ ad idem factū: ſꝫ ad diuerſum. puta. ꝓmiſi tibi ſimplicit̓ dare cer tum libꝝ: ⁊ iuraui. Tu etiaꝫ poſtea ſimpliciter iu raſti aliquid ꝓ me facere. Certe: licet ego nō adim pleam ꝓmiſſionem meam: tu tn̄ non euitas ꝑ iuri um. ſi difers adimplere ꝓmiſſionē tuaꝫ. qꝛ tu non ꝓmiſiſti rōne ꝓmiſſionis mee ſꝫ ſimpl̓r. Et de ſpē ad ſpēm non admittit̉ ꝯpenſatio. vt notat̉ in. c. ij. de depo. Ilius. Nota ex dictis Panor. in c. innotuit. de elec. ⁊ in. c. tanta. qͥ fi. ſunt le. ꝙ qͥdaꝫ ſunt filij legitimi tm̄: vt ado ptiui vel arrogati. ⁊ dicunt̉ legittimi tm̄. qꝛ ẜm naͣꝫ n̄ ſunt filij. ſꝫ ẜm leges dūtaxat. ⁊ iſti ſi ſunt emāci pati a pr̄e legitimo. in nullo ſuccedūt ipſi pr̄i. ſꝫ ſi n̄ ſunt emancipati: ſuccedūt pr̄i legitimo vnacū legi timis ⁊ naturalibꝰ. De hoc vide sͣ. Adoptio. Qui daꝫ ſt̓ filij legitimi ⁊ naturales vt ſt̓ nati ex ltīmo mr̄iº vero vel putatiuo. Et dicūt̉ naturales. qꝛ ẜꝫ naturā ſt̓ geniti. dicunt̉ legitimi: qꝛ ꝯiūctio ꝑentu eſt approbata a lege. Iſti ſuccedūt ꝑentibꝰ ab inte ſtato. Un̄ oībꝰ excluſis ipſi p̄ferunt. vt in aut̓. de here. que ab inte. def. Et ſunt quaſi domini viuen tibꝰ ꝑentibꝰ. Solum em̄ deeſt eis ad mīſtratio. vt inſti. de here. qua. ⁊ dif.§. ſꝫ ſui. Et ideo ex conſue tudine a lege inducta filij comitum appellant̉ co mites. etiam in vita parentum. vt no. xxiiij. q. j. c. fi. iuncta glo. Quidam ſunt filij ſpirituales ⁊ legi timi. vt ſuſcepti ex baptiſmate. vel confirmatio ne. Et iſti in nullo ſuccedunt parentibꝰ ſpiritua

libus. Quidam ſunt filij naturales tm̄. ⁊ generali ter omnes nati ex coytu poſſunt dici naturales. ſꝫ aliquis eſt coytus non approbatus a lege. ſeu qui a lege nomen non ſumit. vt cum conſanguinea vl̓ coniugata. vel adultera. vel ex meretrice. vel ex cō cubina. cum quis habebat plures. vel ex concubi na: quaꝫ non habuit ex indubitato affectu. Et hi per legem ciuilem vocantur ſpurij. Eſt ⁊ alius cō itus: qui eſt cum vnica concubina retenta in do mo. Et iſti filij nati ex hoc coytu vocantur per le gem ciuilem naturales tm̄. vt patet per Bar. in. l. in concubinatu. ff. de concubi. vbi querit. Quid ſi aliquis habet vnam mulierem extra domum ſu am. vtrum iſta dicatur concubina: adeo ꝙ filij na ti ex ea dicantur nati ex concubina? Glo. ibi dicit. ꝙ non. quia requiritur habitatio ſimul. Iſtud eti am tenet Dy. dicens. ꝙ in concubinatu requirit̉ indubitatꝰ affectus ſicut in vxore: cuiꝰ affectus p̄ ſumptus inducit̉ ꝑ cohītationem. ¶ An autem iſti filij tam ſpurij ꝙͣ naturales ſuc cedant parentibus. Dic concludendo dicta glo in. l. ſi qua illuſtris. C. ad orphi. ⁊ Bar. ibi ⁊ in. l. ſi gener. ff. de his qui. vt indi. ⁊ Panormitanus in dicto. c. tanta. ꝙ ſpurij qui habent patrem incer tum. vt nati vulgo: ex coytu meretricali qui coytꝰ non eſt damnabilis ẜm Cy. in dicta. l. ſi qua. qui non accuſantur ꝓpter vilitatem vite. Iſti ſucce dunt matri equaliter cum legitimis. vt inſtitu. de ſucc. cogna.§. vulgo. Fallit in matre illuſtri. vt in dicta. l. ſi qua. Patri v̓o in nullo ſuccedunt. etiam non extantibus liberis. vel coniuge. Si v̓o eſt ſpu rius natus ex coytu reprobato. tunc iſti tales non ſuccedūt. neqꝫ patri. neqꝫ matri. vt in Autentica. qui. mo. na. effi. ie.§. fi. Ille autem dicitur ex dam nato coytu ẜm Cy. in autenti. ex complexu. C. de ince. nup. qui poteſt accuſari. vt adulterij. ſtupri. ⁊ generaliter natus ex muliere: quaꝫ quis non po teſt habere in vxorem ratione conſanguinitatis. affinitatis. religionis. vel ordinis. vel alterius ma trimonij. ſeu cum quis habet plures vel etiaꝫ du as concubinas ſimul. Et hi omnes nec a patre. nec a matre ẜm leges alende ſunt. Natus v̓o ex meretrice alendus eſt a matre. talis enim coytus licet ſit damnabilis in foro conſcientie: non tamē in foro ciuili. Idem dicit Cy. de nato ex muliere q̄ ſeruit in caupona. ⁊ miniſtrat vina intemperan tie: ꝙ alēdus eſt a matre. vt. l. ſi ea que. ⁊. l. que ad ulterium. C. de adulterꝭ. Nati v̓o ex concubina rio coytu ſuccedunt matri cum legitimis. vt in di cta. l. ſi qua. etiam ſi ſit illuſtris. Et iſti ſuccedunt patri ab inteſtato in duabus vncijs totius here ditatis: dummodo non extent filij legitimi. vel cō iunx legitima. vt in Autentica. licet parens. C. de na. li. Et ẜm glo. in dicto. c. tanta. ⁊ in. c. niſi cum pridem. de renunc. hoc procedit etiam de iure ca nonico. licet Goff. fuerit in contraria opinione. ſꝫ Hoſtien̄. tenet primam opinionem quam etiam ſequit̉ Panor. quia in hereditatibꝰ ſtanduꝫ eſt iu ri ciuili. exquo ius canonicum non diſponit in cō trarium. Filius ¶ Si autem queras: quare eſt ꝙ ſpurij qui habēt patrem incertum non ſuccedunt patri ſed matri Glo. in dicta. l. ſi qua. dicit ꝙ huiuſmodi ſpuri ſuccedunt matri ⁊ non patri: cum habeat incer tum. naꝫ ſi haberet certum. tunc ſuccederet in du abus vncijs: eo modo quo dictum eſt. nec huiuſ modi ſpurij ſuccedunt matri: ſi eſt illuſtris. ꝑ ter in dicta. l. ſi qua. ibi. Illuſtribꝰ: nominari ſpurios 3 ſatis iniurioſum eſt. Et hoc eſt qd̓ dicit Bar. in l. ex facto. ff. ad trebel. ꝙ in priuilegijs legitimatio nis ꝑ imperatorem ſibi conceſſis excepit filios ſpu rios illuſtrium ⁊ ſpectabilium ꝑſonarum. Et hoc quia in illis omnibus illa ſoboles plus abhorre retur. ¶ An autem predictis ſpurijs ex damnato cortu Et cadem ru poſſit aliquid relinqui? Rn̄. Bart. in Autenti. ex complexū. C. de ince. nup. dicit. ꝙ licet de iure ci ¶ Queros uili per illam autenticaꝫ huiuſmodi ſpurij ſint in digni omni ſubſtantia. adeo ꝙ nihil poteſt eis de nari. nec teſtamento relinqui ab eorum patre. im mo nec alendi ſunt. Sed de iure canonico ſecus vt extra de eo qui duxit in ma. c. cum haberet. Et per hoc dicit ſe conſuluiſſe: ꝙ vſqꝫ ad ſufficientem quantitatem pro alimentis pater poteſt huic filio ſpurio relinquere. Et eodem modo filie ſue ſpurie ꝓ dote ſua. quia ſine aliqua dote non poteſt ali neqꝫ nubere. ¶ Quero an ꝑentes iſtis ſpurijs ſuccedant. Rn̄. ēvbi dicitur ꝙ na Bar. in dict. l. ſi gener. dicit ꝙ eodem modo. quo iſti filij ſuccedunt parentibus. ita parentes ipſis filijs. ¶ Quero vtrum ſit aliquis modus per quem pa ter poſſit relinquere filio ſpurio? Reſpondeo. Bart. in dicta. l. ſi gener. dicit. ꝙ eſt vnus clarus. Nam de iure canonico talis filius debet ali a pa tre. vnde erit modus ꝙ relinquatur ſibi tantum ꝙ ſufficiat ad alimenta. hoc modo: relinquo filio ſpurio in vita ſua fundum pro alimentis. ⁊ poſt mortem ſit ſuorum filiorum: quibus poteſt relin qui. vt. l. fi. C. de natura. li. Idem dico in dote. qͥ in cunctis de elect. dotis fauor eſt ſicut alimentorum. Et ita dicit de facto ſe conſuluiſſe. Et hoc. niſi excedat magnam mō matrimonio. ⁊ quantitatem. Nam tunc forte preſumeret̉ fraus ꝑ. l. j. C. de natura. li. Aliuꝫ caſum habes. jͣ. Socie doc. in. c. innotult. d̓ tas. q. xxij. vide etiam eundem Bart. in. l. ſi is qͥ ex bonis. de vul. ⁊ pu. ſub. vbi notat ex illa. l. mira Rn̄. ꝙ non. bili. ꝙ licet naturalis. vel ſpurius ꝓhibeatur ſuc dum quo ad ꝑ cedere patri. tamen non prohibetur fratri ſuo pu Et vide Dire pillo ſuccedere etiam ex iudicio patris. Caſus eſt ẜm eum de naturali filio in dicta. l. ſi is. De ſpūrio v̓o notat glo. in Autenti. qui. mo. na. effi. ſui. in fi. imus eſt in c coll̓. vij. que notabiliter dicit. ꝙ ſi vulgariter ſub ſtituat: non poſſit. quia patri heres eſſe videtur. mne n epmnine leſt Si pupillariter pōt. quaſi pupilli ſit heres. vt in ſti. de pu. ſub.§. j. ¶ Quero quid debeat facere ẜm ꝯſcientiam ille. in cuius ꝯſcientia ꝯmiſſum eſt de reſtituendo ſpi rio. Rn̄. Bar. in. d. l. ſi gener. ꝙ ſalua rōne theolo goꝝ legaliter loquendo: dꝫ dare fiſco: ⁊ nō ſpurior nec retinere ꝓ ſe.

Filius An auteꝫ ipſe ſpurius teneatur reſtituere illud qd̓ accepit a patre ꝯͣ aut̓. licet. C. de na. li. Intelli go de eo. quod accepit vltra ſufficientem quanti tatem alimentoꝝ. Dici pōt ꝑ p̄dicta ꝙ reſtituere tenetur. Nunquid autem tali ſpurio ab extraneo poſ ſit relinqui. vel dari aliquid quocunqꝫ titulo inter viuos. Glo. in autentico qui. mo. na. effi. ſui in fi. dicit ꝙ ſic: cum illa lege non ꝓhibeatur. Omnia enim licent que expreſſe ꝓhibita non ſunt. Et per hoc etiam dicit Paulus de caſtro. ꝙ ſi pater eſſet erecutor vltimarum voluntatum: poterit dare filio ſuo naturali id quod eſſet daturus alij pan peri. quia non dicitur dare de ſuo ſed de alieno. Et eadem ratione poteſt dici. Idem ſi eſſet filius ſpurius. Quero an filius legitimatus per ſequens ma trimonium ſit legitimus quo ad omnia? Rn̄. pa normitanus in ca. tanta. qui fi. ſunt leg. poſt glo. dicit ꝙ ſic. ac etiaꝫ vt ſuccedat in feudum ⁊ ius pa tronatus. Et ſic habes inferre ꝙ etiam in mate ſtq vſpudlu ria reſtringibili appellatione legitime nati. venit melt. Et tadanmno legitimatus per ſequens matrimonium. Fingit̉ enim legitime natus. prout etiam tenet Iaco. de ſnt ileli iutiuum bei. ⁊ Hoſtien̄. ⁊ communiter docto. Nec ob. c. pan pmncd ſid ſpuriplatuim naturales. in libro feudorum in titulo. ſi de feudo ⁊cͣ. vbi dicitur ꝙ naturalis ⁊ legitimatus non ſuc cedit in feudis. ſed ille textus intelligitur de legiti ſbus. ita parinta i mato per reſcriptum principis. quia cum illa legi timatio ſit ſtricti iuris: tanꝙͣ diſpoſitio contra ius um ſit aliquis mod eſt reſtringenda. vt in ca. ꝙ dilectio. de conſang. ſit relnquere ſlio ſpun ⁊ affi. Sed matrimonium tanꝙͣ fauorabile pur gat omnia precedentia. Item ſi reſcriptum prin cipis poteſt ipſum habilitare ad feuduꝫ. ſi de hoc fecit ibi mentionem. vt notabiliter vult ibi glo. et go fortius matrimoniū ſequens. qd̓ trahit̉ retro ⁊ fingitur contractum ante natiuitatem filiorum Et ſic ſunt iſti habendi: ac ſi legitime deſcēdiſſent fauore matrimonij. pro hoc bonus tex. in. c. cum in cunctis. de elect. vbi dicitur ꝙ promouendus in epiſcopum: debet eſſe legitime natꝰ. ⁊ de legiti mo matrimonio. ⁊ tamen legitimatus per ſequēs matrimoniū. pōt eligi in ep̄m. vt notat glo. ⁊ cōit̓ doc. in. c. innotuit. de elec. ¶ Utrum malicia parentis noceat filio ⁊ econtra Rn̄. ꝙ non nocet quo ad deum. Sed nocet inter dum quo ad penam temporalem. lvj. diſt. nunqͣꝫ. Et vide Directoriam. lib. j. titu. lxxxv. vbi vult ꝙ in quatuor caſibus malicia parentum nocet filijs quo ad ſucceſſionem: etiam ſi filij ſunt legitimi. Primus eſt in crimine leſe maieſtatis ſpiritualis. nt jpdiſ vt crimine hereſis. extra de here. vergentis. Se cundus in crimine leſe maieſtatis temporalis. vbi filij non ſuccedunt. vj. q. j. ſi quis. C. ad. l. iul̓. maie. quiquis. Tercius quando pater non ẜuat fidelitatem domino a quo tenet feudum occiden do. vel mutilādo ⁊ hmōi. exͣ de penis in qͥbuſdaꝫ vbi hec notant Ber. ⁊ Hoſtien̄. Quartus ſi pr. inſecutus fuerit cardinalem. vel ꝑcuſſerit ⁊cͣ. filij non habebūt ex eiuſdem hereditate. exͣ de penis. Fo. CVIII. felicis libro. vj. ¶ Queritur. quidaꝫ habuit filium ex concubina ea dimiſſa duxit vxorem: ex qua ſuſcepit filios. vxore mortua contraxit cum concubina: ⁊ ita legi timatus eſt filius. d. c. tanta. Conſuetudo autem eſt in partibus illis ꝙ primogenitus ſuccedat pa tri. vel in toto vel in maiori parte. natus ex concu bina vult ſuccedere quaſi primogenitus natus ex vxore prima. econtra. quia licet iſte primogenitus ſit: non tamen primo legitimatus eſt. ſed qui eſt natus ex matrimonio primo. Queritur quis de beat ſuccedere? Et videtur ꝙ natus ex concubi na quia conſtat ꝙ primogenitus eſt. ⁊ ꝙ legitimꝰ eſt. Et ꝙ talis filius ſuccedat manifeſte ꝓbatur. C. de natura. li. auten. Item ſi quis. Item talis fi lius admittitur ad ſpiritualia. d. c. per venerabi. lem. Et ſpiritualia maiora ſuut temporalibus. xcvj. diſt. duo. Item legitimatio iſta: de beneficio iuris ꝓuenit. ergo largiſſime eſt interpretanda. ex tra de dona. cum dilectus. Item cum aliquis ex teſtamento ſuccedit: ſufficit ꝙ ſit capax tempore teſtamenti ⁊ mortis. ⁊ tempore adite hereditatis Inſti. de here. qua. ⁊ dif.§. in extraneis. Dic ẜm Hoſtien̄. ⁊ Bar. brix. ꝙ qui primo fuit legitima tus.ſ. de primo matrimonio natus obtinebit. ꝙ non ſufficit ꝙ ſit primogenitus ad hoc vt patri ſuccedat: quoniam dum erat illegitimus ſi pater deceſſiſſet: non ei ſucceſſiſſet. d. c. tanta. Item non debet eſſe melioris conditionis: natus in fornica tione: qͣꝫ legittime natus. extra de fi. preſby. ad abo lendam. Hec Directoria. lib. j. titu. lxxxv. Nota Panormitanus in ca. licet. de voto. ꝙ licet in rebꝰ priuatis fiat diuiſio regulariter inter filios. tamen in dignitate primogenitus alijs prefertur. Et ſic alij ſine cauſa eoruꝫ priuabuntur etiam legitima: caſu quo pater non haberet niſi dignitatem ſecu larem. Et hoc fuit inductum ꝓpter bonum publi cum ne diminueretur dignitas. Eſſet etiam mul titudo principatuū: que eſt noxia Et ẜm beatum Ber. meliꝰ eſt alioꝝ filioꝝ diſꝑſio ꝙͣ hereditatis diuiſio inter nobiles. ¶ Quero. Poſito ꝙ ille: qui eſt primo natus ſuc cedat in regno: quid erit ſi duo inſimul nati ſunt ⁊ quis ſuccedet? Dices tu. Hoc eſt impoſſibile: ꝙ duo infantes ſimul vno impetu de vtero mr̄is procedant. vt eſt tex. in. l. Arethuſa. de ſta. ho. Di co ꝙ ſatis eſt poſſibile in caſu mulieris mortue p̄ gnantis: que habeat in vtero duos infantes vi uos: ſi ſcindatur. Dic ergo. ꝙ cum hic ſit magna vtilitas: vterqꝫ ſuccedet. vt. l. in rebꝰ. ff. de conſti. princi. Nam ſi ambo ſuccedent fiet tranſitus ad priſtinum ſtatum. Et ſic non videtur mutatio. Nam nō videtur mutatum: quod ad ſtatum ſu um priſtinum reuertitur. vt. l. attilicinꝰ. ff. de pac. do. Uel dicam ꝙ recurretur ad imperatorem. et expectabitur quicquid dixerit. vt. ff. de. ll. l. nam ad ea. vel ẜm alios ponentur ſortes. A ſimili que rit Bart. in. l. gallus. de lib. ⁊ poſtu. in. iiij. col̓. Pone ꝙ mulier per duos dies poſt mortem pri mi viri accepit ſcd̓m ⁊ peperit in nono mēſe. Ita

ꝙ partus poteſt eſſe primi viri: ac etiam ſecundi. Iaco. de bel. diſputauit hanc queſtionem ⁊ dixit ꝙ primo debet inſpici cui aſſimilat̉. Si non ap paret cui aſſimiletur. Inſpici tunc debet in cuius domo natus eſt. vt. l. ſi vicinis. C. d̓ nuptijs. Al̓s nullius filius dicetur. Sed Bar. dicit. ꝙ illud qd̓ dicit de aſſimilatione: non placet: quia de cogita tione mulieris tempore conceptionis contingit partum alteri aſſimilari. vt. l. queret aliquis. de v̓ bo. ſigni. ⁊ ibi notat̉. Putat ergo Bar. ꝙ prius in ſpicienda ſunt ſigna conceptōnis. vt quando mu lier pallet vel faſtidit cibos ⁊ ſimilia. Si iſta ſigna non apparent tūc ſtandum eſt conſuetudini mu lieris. In quanto tempore conſueuit parere. Sed ſi iſta non apparent. tunc eſſet ꝯmittendum me dicis. vel obſtetricibꝰ peritis in arte illa. vt. l. j. ff. d̓ ven. inſpi. Sed ſi iſtud non apparet: recurrendū eſt ad illud ꝙ frequentius accidit. Uide etiaꝫ ad predicta quod notat Bar. in auten. poſt fratres. C. de leg. here. ꝙ filij ſuccedunt in locum patris ſui tm̄. quando tractatur de ſucceſſione patrui vl̓ aui. vt in autenti. In ſucceſſione. C. de ſuis ⁊ legi. Si tractatur de ſucceſſiōe aliorum. ſecus vt in di. auten. poſt fratres. Et ex hoc poteſt dici ad qōem que fuit inter regem vngarie. ⁊ regem Robertū. Rex vngarie fuit filius Karoli martelli qui erat primogenitus. Rex Robertus erat ſequens ptꝰ eum. Querebat̉ vtrum regnum debebat̉ filio pri mogenito vel regi Roberto: qui nunc nitebat̉ pri mogenitus legitime. Et certe dicit Bar. ꝙ cū re gnum Apulie ſit feudum eccleſie romane non ha bet a ture ſucceſſionem. Sed ex conceſſione domi nica ideo cum nō tractet̉ de ſucceſſione aui vel pa trui. Ille nepos non aſſumit locum patris ſui. vt dict. Auten: poſt fratres. Merito debitum fuit re gi Roberto. ¶ Querit̉. An filius legitimatus per reſcriptum principis ſuccedat cum alijs filijs etiam naturali bus. hec queſtio format̉ ꝑ legiſtas in. l. ex facto. ff. de vul̓. ⁊ pu. Puta quidaꝫ habens filios natura les tm̄: fecit eos ꝑ principem legitimari: tractu tē poris duxit vxorē: ex qua ſuſcepit filios legittimos Dubitat̉. nunqͥd filij legitimati debeant ꝑiter ſuc cedere cum filijs legitime genitis. Dubium facit: quia ceſſante cauſa priuilegij: ceſſat ipſum priuile gium. xvj. q. j. generaliter. Et hāc opinionē ſeqͥt̉. Dy. Contrarium tenet Ray. de for. quem ſequit̉ Bar. in di. l. ex facto. ꝑ regulaꝫ. Factum legitime. de re. iur̄. li. vj. quia exquo legitimatio fuit perfe cta non debet ex facto ſuꝑuenienti retractari. Ide tenet Panormita. in. c. per venerabilem qui filij ſint legi. An aūt ingratitudo ſit ſufficiens cā reducendi legitimatū ad illegitimatōꝫ. Bal. tenet ꝙ aut ſu mꝰ in reſcripto principis: legitimatōeꝫ inducente. aūt ſumꝰ ī legitimitate ꝑ ſeq̄n̄s mr̄imoniū vt pͥmo caſu ſic. ſcd̓o nō. vt in. c. ſi filij nati. ſi de feu. fu. ꝯtº. in v̓ſi. feu. Idem Lud. ro. in ſingularibꝰ ſuis. Quero an filius ſpurius dicat de familia patrꝭ Rn̄. Bar. in. l. Item in ptāte. ff. de his qͥ ſunt ſui Filius vel ali. iur. dicit ꝙ filius naturalis tm̄: non eſt in ptāte patris: nec ſpuriꝰ. īmo nec dicit̉ filius: vt in auteū. qͥ. mo. na. effi. ſui.§. fi. Et hoc facit ad ſtatu tum: dicens. ꝙ ſi quis caperet aliquem de aliqua familia. vel de eoꝝ filijs ꝙ habeat mille. Captus fuit qͥdam baſthardus. Dico ꝙ capiens nō debe hr̄e p̄mium: qm̄ ſpurius nō dicit̉ filiꝰ. Et vide ad p̄dicta qd̓ notat idē Bar. in. l. ex facto.§. ex facto ff. ad tre. vbi q̄rit. An nati poſt deportatōꝫ patris ſint in patria ptāte. ⁊ an vocent̉ legitimi. Et dicit ꝙ ꝑ deportatōeꝫ: pat̓ ꝑdit ea que ſunt iurꝭ ciuilis. vt. l. qͥdam. ff. de penis. ſꝫ patria ptās eſt de iureci uili. vt inſti. de pa. po. in pͥn. Et iſti nati ptꝰ depor tatōꝫ ſunt legitimi qꝛ mr̄imoniū durat vt. l. j. C. d̓ diuor. ⁊ ſic dic̄ Iac. de are. hēs caſum in qͦ filij na ſcunt̉ legitimi: ⁊ nō ſunt in ptāte patris. Quid in bannitis nr̄i tꝑis. Iac. de are. dicit no tabile v̓bum: ꝙ exbanniti ꝑdunt ꝓprie ea q̄ ſunt iurꝭ ciuilis ꝓprij illiꝰ cinitatis vnde ſunt banniti. ⁊ hoc intellige dicit Bar. vbi sͣ: in illis exbannitis qͥbꝰ ciuitas bellum indixit vt poſſint impune of fendi. vt. l. amiſſione. ff. de capi. di. iura gͦ ꝯmunia nō ꝑdunt. Bar. tn̄ in d. l. amiſſiōe. dicit ꝙ ad hoc Iritultt vt talis exbannitꝰ ꝑdat ea q̄ ſunt ciuitatꝭ illiꝰ. duo reqͥrunt̉.ſ. ꝙ fuerit inobediēs ⁊ aufugerit ab illiꝰ o i. de nobi imꝑio. cui ſubeſt. ⁊ ſic eſt erbānitꝰ. Item ꝙ in ho tiliuimaa ſtium numero ſe ꝯferat. ⁊ iſta duo ponunt̉ in. d. l. amiſſione. Conferre aūt ſe in numero hoſtium in no An ꝯtineat telligo vbicūqꝫ eſt talis exbannitꝰ: qͥ ꝑ formaꝫ ſtā tuti pōt impune offendi. Naꝫ cum ſtatutū ꝑmit tit eum offendi impune indicit ſibi bellum. Et hꝫ eſt iuris ciuilis. eum ꝓ hoſte. vt in. l. hoſtes. ff. de capti. Sꝫ ſi eſſet bannitꝰ: nō tn̄ haberet̉ vt hoſtis. nec poſſet offen di ex forma ſtatuti. tūc non dicerem eum ꝑdidiſſe ea q̄ ſunt ciuitatis ſue. Et ex p̄dictis ſequit̉ deciſio hec appellatio de multaꝝ qōnum: de qͥbꝰ ꝯſueuit dubitari. An ex bannitꝰ poſſit facere teſtm̄. An poſſit inſtitui ⁊ ar ſuccedat ab inteſtato ⁊ ſimilia. Nam ſi loqͥmur de exbannito qͥ non pōt offendi impune: non eſt du bium qꝛ nihil ꝑdit. Si de alio. Et tunc ſi quidem vellet facere teſtamentum: vel inſtituere in te ſtamento valido tm̄ ẜm ſtatutum illius ciuit. tis ſue cuius iura perdidit: ⁊ non valeret. Sed ſi faceret de iure ꝯmuni valeret. qꝛ iura cōia nō ꝑdit Eodeꝫ mō: ſi hereditas ab inteſtato delata ſit ẜm formam illoꝝ ſtatutoꝝ non capit. Secus ſi de iur̄ ꝯmuni. dere. ⁊ non ca ¶ An aūt exbannitus equiꝑet̉ deportato. Bar in. d. l. amiſſione. dicit ꝙ in qͣdam qōne diſputa ta ꝑ eum piẜ. que incipit. Lucane ciuitatꝭ. Sic de terminauit. ꝙ ille qui eſt exbannitus imperij: eq parat̉ deportato. ⁊ perdit ea que ſunt iurꝭ ciuili: vt in dicta. l. amiſſione. Sed ille qui eſt exbannit alicuius ciuitatis. vel regni non perdit ea q̄ ſunt iuris ciuilis: ciuium romanorum: ſed ea que ſunt ꝓpria illius ciuitatis: vel regni. Hec Bar. in dic. l. amiſſione. Et per hoc ꝙ iſti exbanniti alicuius ciuitatis nō ꝑdāt iura ꝯmunia. dicit Bar. in. d. l. ex facto. ꝙ filij nati poſt bannimentū faciunt deſi cere ꝯditionem fideicōmiſſi.

¶ Quid autem in deportato. Bart. in dict.§. ex facto: dicit per illuꝫ.§. ꝙ filij concepti ante depor tationem faciunt deficere conditionem fideicom miſſi relicti: ſi deceſſerit ſine liberis. Secus ſi poſt concepti fuerint. Hoc intellige: expectata morte naturali ipſius deportati. Addit etiam Bar. in. l. tutelas. ff. de capi. di. ꝙ licet exbannitus perdat iura ciuitatis ſue: qͣꝫtum ad ſuum ꝯmodum: non ramen hoc quo ad ſuum incōmodum: quin obli getur ex his que poſtea facit. ⁊ licet non poſſit con ueniri pro geſtis antea. Secus pro his que gerun tur poſtea. Uide etiam Bart. in. l. tutelas. p̄alle. vbi querit. Pone ſtatutum dicit. ꝙ nobilis de pa trimonio puniatur in plus ꝙͣ popularis delin quens. Querebatur. vtrum baſthardus diceret̉ nobilis de patrimonio. Quidam allegabant illa iura que dicunt ꝙ baſthardus nō dicitur de fami lia. vt. l. pronunciatio. de verbo. ſig. ⁊ inſti. de leg. ig. ſuc.§. vulgo. Sed Bar. dicit ꝙ dicte leges ni hil faciunt. quia diſponunt per nomen iurꝭ. vt eſt agnatio ⁊ ſimilia. Sed ſtatutuꝫ predictum diſpo nit per noīa naturalia: que ita cadūt in baſthar dum: ſicut in legitimū. Nomina v̓o familie. ſunt nomina ciuilia. que non cadūt in baſthardum vt dicta. l. tutelas. et intelligitur nobilis de patrimo nio.i. de nobili patre natus: in quo non attendit̉ patria poteſtas. ¶ Sed quid ſi ſtatutum dicit. Omnes de tali do mo. An ꝯtineat̉ baſthardus. Et dicit aduertēdū. vtꝝ hec appellatior de domo ſiue baſthardus ſit iurꝭ ciuilis: vel naturalis. Et ꝙͣtum ad ꝓpoſitum eſt iuris ciuilis. quia appellatio naturalis apud omnes eſt vniformis: vt pater ⁊ mater ⁊cͣ. Appel latio v̓o ciuilis eſt difformis ẜm diuerſitatem gen tium ciuitatum. vt in. l. omnes de iu. ⁊ iur̄. Sed hec appellatio de domo: aſſumitur diuerſimode. Nam quandoqꝫ domus aſſumitur ꝓ agnatione vt. l. cum vnus. ff. de ali. le. ⁊. ff. ad ſill̓. l. j. Quando qꝫ aſſumitur domus pro omnibus habitantibus in eadem domo. vt. C. ne. li. po. l. j. Item hoc vide mus hodie conſuetudine inductum in quibuſdā locis: ꝙ dicantur de eadem domo omnes qui por tant eadem inſignia ſeu arma. Et qui volunt diui dere domum diuidūt inſignia: ſeu arma. eſt gͦ hec appellatio ciuilis. ¶ An auteꝫ hec appellatio cadat in baſthardum Rn̄. ẜm diuerſos modos intelligendi poteſt ca dere. ⁊ non cadere. Aut enim accipis eandem do mum pro eadem agnatione. ⁊ in eum non cadit vt ſupra. Aut accipis eandem domum pro omni bus deſcendentibus ex eodem ſanguine. Et tunc n piſ. que incip in baſthardo caderet. Et de hoc videt̉ tex. in dic. l. ꝓnunciatio. Aut accipis eandem domum pro omnibus habitantibus. Et tunc ſit vel nō ſit ba ſthardus: nō attendit̉: ſꝫ ſolum habitatio. Aut ac cipis eandem domum ꝓ omnibꝰ qui portant ea dem inſignia. ⁊ ẜm hoc poſſet ꝯp̄hendi. vt notat̉ ꝑ p̄dictas leges. ¶ An autem nomine liberorum veniant natura les. Glo. in clemen. vnica de baptiſmo concludit ꝙ non. Pau. v̓o diſtinguit ꝙ aut a lege profertur Furtum Fo. CIX. verbum filij. Et tunc intelligitur de iuſta ſobole. Aut ab homine. Et intelliguntur naturales: niſi coniectura dignitatis ſit in contrarium. vt nota tur. C. de inſti. ⁊ ſubſti. generaliter. vbi apoſtilla. Iac. de are. dicit ꝙ aut filij naturales naſcunt̉ in facie matrimonij. Et comprehenduntur nominē filiorum. Aut non naſcuntur ſub velamine ma trimonij: hoc eſt ẜm formam. c. cum inhibitio. de clan. deſpon. Et tunc nō comprehendunt̉. Hec Car. in dict. clem̄. vnica. Addit etiam glo. in dict. clem̄. vnica. ꝙ appellatione liberorum comp̄hen duntur nepotes ex filijs ⁊ alij deſcendentes. ff. de verbo. ſig. liberorum. Secus ſi dixiſſet filij. Ap pellatio enim filioꝝ regulariter non comprehen dit nepotes. inſti. qͥ. da. tu. in te. poſ. Idem pau. ⁊ car. in. d. clę. vnica. Ortum eſt cōtrecta tio rei aliene frauduloſa: inuito domi no lucrifaciendi gratia: ſiue ipſius rei: ſi ue etiam vſus poſſeſſioniſue. ff. e. l. j. Sūmiſte ta men addunt mobilis ⁊ corporalis. Contrectatio ponit̉ in dicta diffinitione: quia ſine ea non eſt fur tum etiam ſi interueniat voluntas vel verbum. Rei aliene dicit̉: quia in re ꝓpria non ꝯmittit̉ fur tum. Intellige niſi alius habeat in re aliquod ius Puta. ille cui erat res pignorata vel cōmodata. Mobilis ⁊ corporalis dicit̉. qꝛ in rebꝰ immobilibꝰ vt in agro vel in incorꝑalibꝰ. vt ſunt actōes ⁊ ẜui tutes: non ꝯmittit̉ furtum: eo ꝙ talia non pn̄t ꝯͣ ctari. Frauduloſa. dicit̉: quia ſi aliquis credebat̉ rem eſſe ſuam que nō erat. vel ſi erat ſua: credebat̉ ꝙ etiam ab eo qui habebat ius ibi: poſſet accipe re: non ꝯmittit̉ furtum: licet al̓s teneacur. Inuito domino. dicitur: quia ſi credebat dominum per miſſurum: ⁊ ſuberat iuſta cauſa credendi: non te netur. Secus ſi non ſuberat. ff. e. ſi is qui rem. In dubio tamen preſumitur dominus inuitus. l. qui vas.§. vetare. ff. eo. Et dicitur dominus inuitus etiam ſi videat rem auferre: qͣꝫuis non contradi cat. ff. e. l. penul. Et ibi videtur colligi hoc eſſe ve rum. quando ratione timoris. vel verecundie nō contradixit. Al̓s non contradicendo cum potue rit: videtur conſentire. lxxxiij. diſt. error. Si auteꝫ putauit facere inuito domino. ⁊ tamen dominus vult. Furtum quidem facit qͣꝫtum ad intentionē. ſed non tenetur ad reſtitutionem. nec dominus poteſt petere: obſtante ſua voluntate. ff. eod̓. inter omnes.§ penul. Uide tamen Bar. in. l. Item q̄ rit̉. ff. loca. vbi dicit. ꝙ ſi ſcholaris retinet ratioci num poſt tp̄us ꝯductōis vr̄ recōduxiſſe: ſi ille rō cinꝰ erat ꝯſuetus dari ad vecturam. Sꝫ ſi accepiſ ſet vnum pulcꝝ parafrenum quem dn̄s non de diſſet niſi ꝓ modicis diebꝰ: tunc faceret furtum. niſi crederet dn̄m ꝑmiſſuꝝ. d. l. inter. Lucrifacien di gr̄a dicit̉. qꝛ ſi aliquis alienam ancillam rapue rit. non cā lucri ſꝫ libidinis: non ꝯmittit̉ furtum. ff. eo. verum. la. ij. Ipſius rei vſus poſſeſſioniſue. qꝛ non ſolum ꝯmittit furtū. qͥ rei dn̄ium vult ſibi lucrari. ſꝫ etiā qͥ vult in re ipſa lucrari vſum ⁊ poſ ſeſſionem. l. di. qͥ ſaccum.

¶ Due ſunt ſpēs furti. Aliud manifeſtum: cum quo dep̄hendit̉ fur. prius qͣꝫ veniat ad locum de ſtinatum. Aliud non manifeſtum. cum quo non deprehendit̉. ff. e. l. ij. ⁊. iij. Item nota. ꝙ quedam remanent in nomine generali. Quedam in ſpāli. veluti ſacrilegium: qd̓ eſt furtum rei ſacre ſeu non ſacre. ſed de loco ſacro. Peculatus: qd̓ eſt furtum de republica. xxiij. q. iiij. quid ergo. Abigeatus qd̓ eſt furtum. qn̄ qͥs diſꝑgit gregem ⁊ inde furat̉. ff. de abi. l. j. Plagium: qd̓ dicit̉ furtum hominis.ſ. qn̄ quis ſcienter libeꝝ hoīem vendit vel emit. vel donat. ff. de pla. l. j. ⁊. iiij. ¶ Quomodo auteꝫ cognoſcet̉ plagiarius a fure? Rn̄. Bar. in. l. nō ſtatim. ff. ad. l. fa. de pla. de mē te Azo. dicit ꝙ aut habet animum celandi domi no. Et tunc dicit̉ plagiarius. Aut non habet ani mum celandi domino: ſꝫ tm̄ ſibi vult habere. Et tunc non eſt plagiarius: ſed fur. vt dicta. l. nō ſta tim. Et hec opinio ꝯmuniter tenet̉. Notat etiam idem Bar. ꝑ. l. ſi libeꝝ. e. ti. ꝙ emptor ⁊ venditor liberi hominis tenet̉ illa. l. fauia. Idem qui ſciens libeꝝ hominem donauerit vel in dotem dederit. Idem ſi permutauerit. d. l. iiij. Et per hoc querit Bar. ibi. Quid de cardinalibꝰ. vel magnis domi nis qui vnum nānum. vnum cantoreꝫ. vnum ẜ uitorem ſibinuiceꝫ donant. An incidant in hanc l. Dicit ꝙ non. quia nō donant eos vt illos ſua li bertate priuent: ſꝫ donant: vt ita ſint liberi. ⁊ libe re ſtent apud alium: ſicut ſtabant libere apud do nantem. Et ſic illo volente. Et ſic cum non faciāt dolo non tenet̉. d. l. Similiter qui libeꝝ hominem celat ⁊ ſubtrahit: dicit̉ plagiarius. Et dicit ꝙ tem pore quo erat in ſtudio. fuerunt aliqui condem nati lege fauiā. ex eo ꝙ vnum iuuenem ſubtraxe runt. ¶ Qua autem pena puniāt̉ ꝑ. d. l. fauiam. Dic ſi eſt nobilis: ꝯdemnat̉ in metallū. ſi ignobilis gla dio. Si ẜuus vel libertus beſtijs ſubijcitur. vt. C. eo. l. fi. ¶ Quid ſiquis ꝓpter neceſſitatem famis. aut nu ditatis furatus fuerit cibaria. veſtem vel pecus. Rn̄. Dire. li. iij. ꝙ non tenet̉ dum tamē fuerit ni mia neceſſitas nuditatis. vel famis. nec peniten tia imponit̉. de conſe. di. v. diſcipulos. nec furtuꝫ ꝯmittit̉. quia furtum non cōmittit̉ ſine dolo. qui hic eſſe non poteſt. quia in tanto periculo reduci debet ad ius naturale qd̓ vult omnia eſſe commu nia. Inſti. de iu. na. gen. ⁊ci. Et debet credere do minum ꝑmiſſurum. qͣꝫuis non permittat. Sed ſi eſſet modica neceſſicas non excuſatur ſed tenetur reddere. vel tribus ebdomadis ieiunare. extra eo. ſi quis. ¶ Pone. qͥs furatus fuit in extrema neceſſitate. poſtea deuenit ad pinguiorem fortunam. An te neat̉ ad reſtitutōem. Rn̄. Dire. ꝙ non. maxime ſi talis res ſit ꝯſumpta. ꝑ no. in. c. ſuggeſtū. de deci. vbi habet̉: ꝙ vbi res habet perfectionem ſuam. nec ꝯtinet actum ſucceſſiuum: non reuocat̉: licet poſtea ceſſet cā talis rei. Sic in ꝓpoſito: licet in iſto ceſſet cā: tamē quia ſemel huic de iure naturali ac ſitum eſt ius ꝑfectum in re capta. lꝫ ceſſet cā. pu Furtum ta. extrema neceſſitas non ꝓpter hoc obligat̉ ad ro ſtitutōꝫ. Hoc idē tenet Sco. in. iiij. Et videt̉ cōis opinio. licet panor. ꝯͣ. ¶ Sed quare non excuſat̉ eodē mō mulier a for nicatione ꝓpt̓ famis neceſſitatē. ſicut a furto. Rn̄ Direc. vbi sͣ. ꝙ ꝓpter neceſſitatem res facta eſt cō munis. Et quia ius naturale ſubuenit. ⁊ excuſa ratio naturalis. Sed foruicationi ius diuinum ꝯͣ. dicit ⁊ accuſat turpitudo. ⁊ error ꝓueniens ex pec cato. īmo potius debet omnia mala pati: ꝙͣ pecca to ꝯſentire. ¶ Item querit̉: quare excuſat̉ qͥs ab homicidio ꝓpter neceſſitatem ſue defenſionis. vt in cle. ſi furi oſus. de homici. Et non excuſat̉ mulier a fornica tōe. Rn̄. Dire: vbi sͣ. ꝙ is qͥ aliuꝫ aggredit̉ aīo oc cidēdi niſi occidat̉: ipſe qd̓ammō ſe occidit. ſꝫ mu lier improba nō defendit ſe ſꝫ impugnat. vtꝫ exͣ de eo qͥ co. vxo. c. iordane. iō cum mulier peccet volū tarie non excuſat̉. ¶ Quid ſi qͥs rem vſurario vel auaro furat̉. vt in de el̓ ynam faciat. Rn̄. ẜm Ray. talis furtum vel rapinam ꝯmittit. qꝛ nō ſunt facienda mala vt ve niant bona. In caſu tn̄ in quo periculum īmine ret ꝑſone. nec poſſet aliter ſubueniri: poſſet etian aliqͥs ẜm Tho. occulte rem alienaꝫ acciꝑe vt ſub ueniat ꝓximo ſic indigenti. ¶ Quid ſiquis furet̉ vt reſtituat dn̄o: ⁊ hoc faciat Rn̄. ẜm Hoſti. talis videt̉ excuſatus. ar. ff. depo. bona fides. Nam etiam vtiliter gerit negocium furis. ergo cogitur ratum habere. ff. de neg. geſt. ſꝫ an vltro. ſibi non videtur ¶ Qui rem alienaꝫ inuenit: niſi publice denūciet icto: nec fiunt oc mittit qui talia occi re inuentaꝫ: vt ille cuiꝰ eſt inueniat eaꝫ furtū ꝯmit ratione.§. fi. nec tat. ff. d̓ fur. l. falſus.§. qͥ alienū. niſi acceꝑit eo aīo vt dn̄o reſtituat. de voluntate d ¶ Quid d̓ theſauro inuēto. Rn̄. ſi qͥs inuenit the matur iactare ſauꝝ in loco ꝓprio. ſtatim fit inuentoris. Si v̓o in alieno: caſu fortuito inuenit: dimidiꝰ eſt inuentorꝭ is lucrifaciat vide ⁊ dimidiꝰ dn̄i loci. Si v̓o ſtudioſe queſiuit ⁊ inue nit eum in loco alterius totus erit dn̄i loci. Si aūt ī ſacro vel religioſo loco: caſu fortuito īuenerit the ſauꝝ totus erit inuentoris. Sꝫ ſi in loco publico fiſci. vel ciuitatis inuenit. dimidius eius erit. ⁊ di midius fiſci. vel ciuitatis. Inſti de re. di.§. theſai ros. hec notat Io. xiiij. di. q. v. ſi qͥd inueniſti. ¶ Querit̉ an in volucribꝰ ⁊ animalibꝰ. ac piſcibꝰ committatur furtum. Rn̄. Directo. vbi sͣ. ꝙ vo lucres ⁊ piſces ⁊ hmōi quia in nullius bonis ſunt relicto habeat. ⁊ que vadunt quo volunt. ideo naturali ratione capienti conceduntur. Nec diſtinguitur vtruꝫ predicta quis capiat in ſuo fundo vel alieno li alinon vult conſeruat cetis qui alienum fundum ingreditur. venan di aut aucupandi gratia: poſſet a domino fundi ꝓhiberi ne ingrediat̉. ⁊ eſt capientis. ꝙͣdiu ſua ci ſtodia cohercet̉: ſꝫ in libertatem reddit̉. qn̄ oculus effugit capientis. dicta inſti.§. fere. ¶ Sed quid ſi beſtia fera ſit ita vulnerata vt capi poſſit. Rn̄. qui ſupra ſtatim eſſe intelligit̉ vulne rantis. dum tamen eam perſequatur. qui ſi deſie rit perſequi: deſinit illius eſſe. ⁊ rurſus fit occu pantis.

Furtum ¶ Apum v̓o et pauonum et columbarum natu ra fera eſt: licet ex conſuetudine aduolare et reuo lare ſoleant. Et ideo tm̄ reputantur ſub dominio alicuius: qͣꝫdiu ſunt in loco eius. Uerū ſi quis au cupet examen apum in arboribus cuiuſcunqꝫ et etiam fauum. furtum non committit: licet domi nus arboris poſſit ingredienteꝫ prohibere: niſi ex amen fuerit in ſuo alueo recolectum: vel ipſum ꝑ ſequatur. ſicut de pauonibus ⁊ columbis dicta in ſti.§. apum. ¶ Quid de ceruis. cuniculis et alijs feris: que ha hent de conſuetudine ire et redire ad certum locū Reſpondit qui ſupra. ꝙ talis regula approbata ē vt eius vſqꝫ adeo eſſe intelligantur qͣꝫdiu habeant animum reuertendi et non vltra. Et animum re uertendi videntur deſinere habere: cum reuerten di conſuetudinem deſeruerint: dicta inſtitu.§. cer uos. Si autem ſunt incluſa in pratis: vel in alijs locis: furtum committeretur. Et idem de piſcibꝰ. arg. dicto.§. apum. Fere autem priuate: ſeu man ſuete: vt galline. anſeres. et huiuſmodi. q̄ etiaꝫ ali quo caſu turbate euolauerint: ⁊ a conſpectu domi ni ſui effugerint. quocunqꝫ loco ſunt domini ſui eſ ẜm Tho o ſe intelligunt̉. et qui animo lucrandi retinet: furtū ꝯmittit. d. inſti.§. gallinaꝝ. ¶ Quid de lignis: que vis fluminis impulſit in aſiquaſurt̉ vtrtliuadīori. agros aliquorum. An rapiens ea committat fur nhonitus ydtttrciſin nſ tum? Reſpon. Fede. conſilio. cvij. dicit ꝙ vulga nam vtliter gert io re eſt laicorum: lucrifacere ligna et alias res quas ergo cogitur ratum habere. f. deneoci fluminis impetus impulit in agros eoruꝫ. Quod ſibi non videtur verum: niſi habeantur pro dere inuenit niſi publice driū licto: nec fiunt occupantium. immo furtum com mittit qui talia occupat. ff. de acquirē. re. do. l. qua ſentaꝫ: vt ille cuiꝰ eſt inuen d̓ fur l. falius.§. qͥ alienū nilis ratione.§. fi. nec ius preſumit ꝙ habeantur ꝓ de relictis: niſi per qualitatem rei et actus. vel aliter de voluntate domini appareat. cum nemo preſu helſauro inuēis. Rn̄ lſi qͥs inuenittho matur iactare ſuum. Et communis conſuetudo: ꝙ occupans lucrifaciat videtur expreſſe reproba ta per legem. ff. ad. l. ro. de iact. l. de precario. et ibi dn̄i loci. Si vo ſtu notat̉ in gloſa. Et licet ibi loquatur de rebus iactꝭ cauſa nauis alleuiande: tamen idem videt̉ in iſtis flumine ablatis: cum parum differant ab illis ia ctis: cum non interueniat facuꝫ hominis: ſicut in illis iactis. ¶ Sed quid habet dominus fundi facere infra quem appullerūt tales illate res. Et ſatis videtur ꝙ ſufficiat denunciare domino: ꝙ tollat vel ꝓ de relicto habeat. Et caſu quo dominus vel alius ꝓ ea non apparet: videtur ſufficere libellum publi ce proponere. Et ſi infra tempus ſtatutum a iudi ce: non fuerint alleuate: tunc pleno iure accipiat. Et ſi non vult conſeruare: et ſuum fundum impe ditum vult euacuare: poteſt proijcere. Crederem tamen ꝙ ſi dominus taceat: nec per ſe. nec per ali um vadat perquirendo: ꝙ videatur eam pro de relicto habere. et occupanti concedatur. ⁊ videtur textus. ff. ad. l. ro. de iact. l. qui leuande. in princi pio. videtuer enim illa. l. ſtatim ſibi neceſſitatē im ponere perquirendi res amiſſas. Al̓s ſi taceat: pri ma p̄ſumptio q̄ erat ꝙ nō dimiſerit derelinquen do tollitur per vltimaꝫ ſcilicet negligentie non ꝑ Fo. CX. quirendo. Hec Federi. Uide etiam Panor. in. c. cum dilecti. de accu. vbi dicit. An quis debeat pre ſumere ꝙ proijciens habeat rem pro derelicta: vel ne: recurrendum eſt ad cōiecturas. Si enim quis proijcit librum apertum in mari: preſumēdum eſt ꝙͣ animo derelinquendi. Secus ſi clauſum ⁊ pan nis inuolutum. ⁊ ſic de ſimilibus. Addit etiā vnū ſingulare de mente Barto. in. l. falſus. ff. de fur. ꝙ ſi quis inuenit rem alterius. ⁊ non reperiat domi num. ſi putauit eam rem eſſe ꝓ derelicta. licet nō eſ ſet. poteſt eam vſucapere. ff. pro derelicto per totū. Si autem hoc non putauerit. Si tunc nō reperit dominum: factaˡ proclamatione debet eam dare pauperibus. ¶ Utrum in re parua committatur furtum. ſicut magna? Rn̄. ſic. quia in furto non quod ablatum eſt. ſed mens furātis attendit̉. xiiij. q. vj. c. vltimo. Et hoc intelligendum. quando voluntas eſt talis ꝙ etiam maiora ſubtraheret. vl̓ qn̄ ex ablatiōe par ue rei dn̄s intelligit̉ grauari. ¶ Quicūqꝫ vtit̉ re apud eum depoſita: vel re ei cō modata: ad alium vſum vel vtit̉ pignore cōmittit furtum. ¶ Quid ſi mulier fecit furtum: ſiue ante matrimo nium ſiue poſt. et vir participauit. aut vir fecit. et vxor participauit. Nunquid liceat vxori de rebus cōmunibus ſatiſfacere? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. vbi eſt de cō ſuetudine regionis: ꝙ vir ⁊ vxor cōmunicant ſibi credita et debita ex contractu vel maleficio. et res furtiua adhuc exiſtit in poteſtate eorum. vxor po teſt illam reſtituere. etiam contradicente marito. Idem forte eſſet dicendum: ſi inter eos nō eſſet ta lis cōmunio. Nam quicunqꝫ habet rem furtiuaꝫ debet illam dn̄o reſtituere. C. e. l. in ciuilem. Si au tem conſumpta eſt. poteſt vxor ſi exp̄ſſe vir nō con tradicit negocia mariti gerendo. ⁊ ſe liberando. ex timationem reſtituere de cōmunibus bonis. Pro hibente autem marito. non credo ꝙ debeat facere huiuſmodi reſtitutionem. cum nō habeat admini ſtrationem rerum. ſed maritus. Si tamen reſtitue ret de bonis cōmunibus bona fide. non credo ꝙ eſſet ei iniungenda pnīa. quaſi ꝓ mortali: ſi hoc fa cit latenter: ⁊ ſine aliorū ſcandalo. ¶ Contra quem dat̉ actio furti? Rn̄. ẜm Hoſti. contra furem: etiam ſi impubes ſit: dummodo ſit doli capax. ff. e. l. impuberem. Pater etiam agit cō tra filium ſuuꝫ. ſi peculium caſtrēſe habeat. al̓s nō eſſet iudicium inter eos. ff. eo. l. ne cum filio. Eodē modo aget filius. ſi pater ei aliquid ſurripiatꝭ de pe culio caſtrenſi. Item vir contra vxorem. vel econ tra nō agit furti. matrimonio conſtante. ſed datur actio in factum. Sed qui ei opem tulerit. furti te netur. ff. eo. ſi quis vxori. Item datur actio furti cō tra eum. qui dedit opem. vel conſilium ei qui fur tim fecit. ff. eo. ſi is qui. ¶ Que eſt pena furti? Rn̄det̉. ꝙ quando agitur criminaliter. ſcꝫ ad penam corporalem. licet ẜm iu ra fur nō ſit ſuſpendendus. vel demembrandus. ſed aliter puniendus: puta fuſtigandus. vel exulā dus. tamen hodie in multis locis etiaꝫ ſimplex fur ſuſpenditur de cōſuetudine. quam facit rationabi

Gloria vana lem neceſſitas pacis ꝯmunis. ⁊ frequens incorri gibilitas. Si auteꝫ agatur ciuiliter: pena furꝭ ma nifeſti ē quadruplum. Nō manifeſti eſt duplum vt inſti. de ob. que ex deli. na.§. pena. ⁊ ibi patet ꝙ illud duplum: ſeu quadruplum exigitur vltra reꝫ ſublatam. Et hec pena poteſt peti etiam poſt an num. Et ſi aliquis egit criminaliter: poteſt iterum agere ciuiliter et econuerſo. C. quando ci. act. pre. cri. l. vnica. ¶ Querit̉ aliquis ꝯmiſit hic furtum: ⁊ cum ip̄a re furtiua tranſtulit ſe poſtea ad alienū territorium. Nunqͥd poſſit puniri ꝑ illum iudicem: vbi repe ritur cū re furtiua? Rn̄. Panor. in. c. j. de rap. dic̄. ꝙ vſqꝫ ad tp̄s Bar. Cōmunis opinio erat. ꝙ nō: qꝛ ex aſſidua ꝯtractatōne: nō oritur noua actio fur ti. Sed Bar. in. l. ſi dominiū. ff. de fur. tenet ꝯtra riū. Sicut em̄ ex interuentu noue ꝑſone oritur no ua actio furti. vt in. d. l. ſi dominiū. Ita ex ꝯtracta tione noua: facta in nouo territorio. Et ꝑ illaꝫ opi nionem Bar. plurimi homines ſunt ſuſpeſi. Sꝫ moderniores adhuc dicunt: ꝙ de ſtricto iure: illa opinio Bar. non ꝓcedit Franc. tamē de are. illam opinionē fuit ſecutus. Sꝫ non Accur. hec panor. vbi ſupra vide etiā eundem panor. in. c. j. de peīs. vbi dicit de mente Bar in. l. ſi cui. in fi. ff. de accu. ꝙ ſi quis ꝯmiſit plura delicta in vno loco. ⁊ in hoc territorio aliud: vel illud reiterauit nō poteſt h̓ pu niri ꝓ delictis alibi ꝯmiſſis: vbi alia ratōne h̓ ſor tiatur forum. Sed pena bene poteſt aggrauari ex delictis alibi ꝯmiſſis. Exemplū in fure qui ꝯmiſit diuerſa et varia furta in vno territorio. nūc in alio territorio ꝯmittit vnū fartum: tūc qꝛ habito reſpe ctu ad alia poteſt dici famoſus latro: poterit ſuſpē di vbi commiſit tm̄ vnum furtum tanꝙͣ famoſus latro. l. capitalium.§. famoſos. ff. de pe. licet dire cte non poſſit ibi puniri pro delictis alibi commiſ ſis. Nota ẜm directoriam li. ij. ti. xlij. ꝙ ad vſuca pionem quatuor requiruntur. Primo. ꝙ res non ſit vicioſa: nec furtiua et huiuſmodi: nec liber ho mo: nec res ſacra vel religioſa poſſunt vſucapi: nec decima: nec preſcribi. Item nec ſeruus fugitiuus. vt inſti. de vſuca.§. ſed aliquando. et ſe. Item nec via publica: nec aqueductus. ff. de vſucapio. l. vſu capionem. C. de aqueduc. l. diligenter. lib̓. ij. ff. de viā pub. l. viam publicam. Secundo requiritur. ꝙ ille qui vſucapit habeat bonam fidem. id eſt ꝙ credat venditorem eſſe dominum: vel habere ius diſtrahendi. ff. de verbo. ſigni. l. bonefidei. Nota tamen ꝙ ignorantia iuris non excuſat: vt quis ſit bonefidei. ff. de vſucapi. l. nunꝙͣ. Et requiritur fi des bona et continua in principio. medio et fine. Al̓s quicquid dicant docto. vſucapio non proce dit: vt preſcriptio. Tercio requiritur. ꝙ res trada tur: vel quaſi. quia poſſeſſio nō acquiritur ſine tra ditione vel quaſi. C. de pac. l. traditionibꝰ. Quar to requiritur iuſtus titulus verus: non putatiuꝰ. nec falſo. C. de vſucap. pro herede. l. finali. Et no ta ꝙ in vſucapionę requiritur tempus trium an norum. Que quidē fuit introducta pro bono pu blico: ne dominia rerum ſint incerta. ff. de vſuca pio. lege prima. Et omnia que poſſunt preſcribi: poſſunt ⁊ vſucapi. niſi quia in rebus mobilibus ē vſucapio. Preſcriptio in immobilibꝰ. Preſcriptio aūt retinet nomen ſuum generale. vſucapio auteꝫ tranſit in nomen ſpāle: qd̓ vocatur vſucapio. Sil̓i habes sͣ. Adoptio. ¶ Quid ſi quis furet̉ chriſtianos detentos a paga nis: vt eos liberet? Rn̄. ẜm Ray. ⁊ Hoſti. ſi eſt tē pus guerre: in nullo tenet̉. xxiij. q. ij. dn̄s. Si v̓o eſt ſitum etncu tp̄s treuge. tenet̉ ipſi pagano reſtituere. non homi nem ꝓpter periculum anime. ſed extimationē. Si militer tenet̉ de alijs ablatis: vt. xxiij. q. j. noli. Ta men hoc caſu dicit Ray. ipſum furātem nullo mo do peccaſſe ꝙͣtum ad hominem. quem furatus eſt ſi rectam habuit intentionem: dummodo al̓s ſati faciat. Quidam tn̄ dicūt. ꝙ etiam ad nullam ſatiſ factionem tenet̉. qn̄ paganus chriſtianum iniuſte detinebat. quod eſt regulare: vt in Rubrica. C. ne xp̄i. man. hr̄. vel pa. vel iu. ha. vl̓ poſ. ⁊ in. l. vna ibi poſita. Si tamen pagani compellerent eum ad cir cūciſionem: vel ydolatriā: vel aliquod mortale pec catum. tunc ille penitus liber factus eſt. ⁊ ſic furās eum non peccat. ¶ Nunquid chriſtiano qui detinetur a ſaraceno: liceat furari ei? Rn̄. ẜm Hoſtiē. Si iſte xp̄ianus dum eſſet treuga. frangeret eam: ⁊ ſic erat in culpa et fuit captus: nec ei imminet periculum neceſſita tis. non licet furari. ſed tenetur ad reſtitutionem. Nam talis iuſte detinebatur. Si auteꝫ iniuſte de tinebatur. vt quia tēpore belli captus eſt. vl̓ immi neat neceſſitas. nō tenet̉ ad reſtitutionem. oria Vana. Vtrumapper tus inanis glorie: ſit peccatum mortale? ad debita vltra Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxxxij. pōt eē mortale dupliciter. Primo ratiōe materie. cū quis uli. Et ideo ī̄ gloriat̉ de aliquo falſo. quod contrariat̉ diuine re ditatis. Et ẜm Bar. in. uerentie: vel cum quis bonum temporale. de quo gloriatur prefert deo. Seu cum quis prefert teſti monium hominum teſtimonio dei. videlicet cum quis verecundatur confiteri. ſeu ſequi quod deus ꝑ ſacram ſcripturam docet. ꝓpter contrariam ho minum opinionem. contra quos dicitur. Qui me erubuerit ⁊cͣ. Secundo modo ex parte ipſius glo riantis. qui intentionem ſuam refert ad gloriam. tanqͣꝫ ad vltimū finem. ad quē ordinat etiā virtu tis oꝑa. Et ꝓ quo non p̄termittit etiam que ſunt ditatis.ſ. ſex vt contra deum. His ergo modis eſt mortale. Aliter Ges. id eſt oc non. Ralla. Nunquid gratia ꝑ ſum mum pontificem facta. expiret per eius mortem etiaꝫ re integra? Dic. ꝙ aut gra tia eſt facta ⁊ perfecte conceſſa per romanum pon tificem. Et tunc non expirat per eius mortem. licet executio dicte gratie nondum fuerit complete fa cta. Aut gratia nondum eſt facta. ſed facienda. Et tunc expirat ꝑ eius mortem. Et de primo membro caſus eſt ſingularis. in. c. ſi ſuꝑ. de offi. dele. lib. vj. De ſecundo eſt tex. clarus. in. c. ſi cui. de p̨̄ben. lib. vj. Et ibi de hoc eſt glo. ſingularis: que cōcordatu dictos duos tex. qui vident̉ cōtrarij.

Quid de illo qui ꝓpter numerum filiorum da ta ſibi fuit īmunitas licet poſtea aliqui de numero illo perierint. Nunqͥd durabit īmunitas. ℟. Io. an. in regula decet. de re. iu. in. vj. in mercū. dic̄ ꝙ ꝑ multos doc. ſolēnes in facto fuit ꝯſultū. ꝙ duret talis īmunitas. Gratia nō reuocat̉: quando ius eſt alteri que ſitum. et ſic intelligitur regula. Mutare. de re. iu. in. vj. Utrū ſit pctm̄ mortale? Rn̄. Ola. ęm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxlviij. ꝙ ſi delectatōni gule inhereat hō tanqͣꝫ fini: ꝓpter quem deū ꝯtemnit paratꝰ cō tra precepta dei agere: vt delectatōnes hmōi aſſe quatur. ſic eſt pct̄m mortale. Si v̓o in gula ſit inor dinatio ẜm ea q̄ ſunt ad fineꝫ: vtpote. qꝛ nimis cō cupiſcit delectatōes ciboꝝ: ſꝫ ꝓpter hoc nō faceret aliqͥd ꝯtra legem dei: ſic eſt veniale. ¶ Que ſunt gulę? Rn̄. Greg. ij. li. moraliū ponit quinqꝫ ſpecies que notant̉ in hoc ver. Proꝑe. lau te. nimis. ardenter. ſtudioſe. de conſe. di. v. Quin qꝫ modis. Ereditas. Quid eſt hereditas. Bar. in ℟ica. de ac qui. her̄. dicit ꝙ hereditas nihil aliud ē. qꝫ ſucceſſio in vniuerſum ius: qd̓ defun ctus habuit. vt. l. nihil. de ver. ſig. Et iſto mō ſum pta eſt de iure ciuili romanoꝝ tm̄. diſ. j.§. ius qui rituꝫ. ⁊ nulliꝰ alteriꝰ gentis. Et hoc apparet: qꝛ de LLoria vana. portati qui nō ſunt capaces eoꝝ: q̄ ſunt iuris ciui lis: nō ſunt capaces hereditatꝭ. vt. l. j. C. de hr̄. in ſti. Et ex hoc infert̉. ꝙ in foro ꝯſcīe heres nō tenet̉ ad debita vltra vires hereditatis: qꝛ in foro cōſcīe nō ſumit̉ hereditas iſto mō quo ſumit̉ de iure ci uili. Et ideo n̄ tenet̉ niſi qͣtenꝰ patiunt̉ facultates hereditatis. Et ẜm Bar. in. l. gerit. de acqui. her̄. poſt glo. ibi ſingularē dicit. ꝙ ad adeundā heredi tatem ſufficit animꝰ qͣlitercunqꝫ declaratus quod cunqꝫ ſit illud: ſiue factū. ſiue nō factū: ſiue dictum ſiue ſcriptū. Et diuidit̉ iſta hereditas in. xij. ꝑtes. que appellant̉. xij. vncie. Et habent iſta nomina. Sextaus. id eſt ſexta pars hereditatis.ſ. due vncie Quadrans. id eſt quarta pars.ſ. tres vncie. Tri ens. id eſt tercia pars.ſ. quatuor vncie. Quincuns id eſt quinqꝫ vncie. Semis. id eſt medietas here Et ꝓ quo non ditatis.ſ. ſex vncie. Septons. id eſt ſeptem vncie xum. His ergo Bes. id eſt octo vncie. Dodrans.i. nouem vncie. Dextans.i. deceꝫ vncie. Deuns i. xj. vncie. As. qd̓ Rallia. Nuiuul xiruo ſignat pondus. xij. vnciaꝝ. licꝫ aliqn̄. As: aſis po natur ꝓ obolo. vn̄ ver. As obolus. pondus. As ē poſſeſſio tota. hec ꝓbant̉. inſti. de here. inſti. ¶ Bona defunctoꝝ ad heredes deuoluunt̉: eti am illoꝝ qui damnati fuerūt. C. de bo. dam. autē. bona. ⁊ ibi pꝫ ꝙ hoc eſt verū quo ad aſcendentes ⁊ deſcendentes. Ex latere v̓o vſqꝫ ad terciū gradū In quatuor tn̄ caſibꝰ filij excludunt̉ ab heredita te pr̄is: quos habes sͣ. Filius. ¶ Quatuordecim ſunt cauſe quibus pater vl̓ ma ter. Auus. vel Auia. filios et nepotes exheredare pn̄t. Prima eſt: ſi filiꝰ manꝰ iniecerit in patrē. Se cunda. ſi grauem iniuriam ei fecerit ⁊ ꝯtumeliam. Gula Fo. CXI. Tercia. ſi patreꝫ accuſauit in criminalibus cauſis. p̄terqͣꝫ de crimine leſe maieſtatis: vel de offenſa cō tra cōitatem ſue ciuitatis facta: vl̓ de hereſi. Quar ta ſi filius maleficus cū maleficis cōuerſat̉. Quin ta. ſi filius machinet̉ vel inſidiet̉ in necem patris. Sexta. ſi filius calumnioſe litem mouerit patri. A qua ſi pater defecerit. oportet eum damna grauia ſuſtinere. Septima. ſi filius rogatus a patre ob de bitum in carcere detruſo: vt fideiubeat ꝓ eo. ⁊ nō vult fideiubere. in illo ꝓ quo creditores eius fide iuſſorem recipere volunt. Quod tm̄ in filijs maſcu lis locum habet. Nam femine impediuntur fide iubere. ff. ad vel. l. j. ⁊. ij. Octaua. ſi filius prohibue rit patrem teſtari. Nona. ſi filius ſit ioculator pre ter voluntatem patris. niſi pater eandeꝫ habuerit profeſſionem. Decima. ſi filia non cōſenſerit patri volenti eam honeſte maritare. ⁊ dotare ẜm vires patrimonij. Sed potius vult luxuriari. Undeci ma. ſi filius miſceat̉ cum ſua nouerca aut concubi na patris ſui. Duodecima. ſi parentibus furioſis debitam curam non impenderit. Et hoc obtinet. non ſolum in filijs. ſed etiam in quibuſcunqꝫ alijs qui poſſunt ab inteſtato ſuccedere: vl̓ etiam qui in ſtamento ſunt heredes inſtituti. qꝛ predicti non ſo lum poſſunt exheredari. ſed etiam a quocunqꝫ ex traneo in ſcriptis admoneri: vt eum ꝓcurare ſeſti nent. Si aūt poſt huiuſmodi atteſtationem negle xerint. Et extraneus in ſua domo furioſum ſuſce ptum. ſumptibus ſuis vſqꝫ in finem vite ſue ꝓcu rauerit. eius debet habere ſucceſſionem. euacuata inſtitutione ipſorum. qui curam neglexerunt. Ita tn̄: vt cetera teſtamenti capitula. in ſua maneāt fir mitate: vt in aut̓. vt cū de ap. co.§. cauſas. vbi etiā glo. dicit. Quid ſi non faciat teſtamentum. nec ali quis extraneus eum ꝓcurauit? Rn̄. ꝙ in hoc ca ſu: eis deneget̉ hereditas ex ſuo delicto. Et in hoc videt̉ inclinari glo. Tredecima. ſi parentem de car cere educere neglexerit. Intelligo de captiuitate. ſi ue fuerit in carcere. ſiue non. Decimaquarta. ſi pa ter ſit catholicus. et filius hereticus. He oēs cau ſe habent̉ in. d.§. cauſas. Sunt tamē tres alie cau ſe. ꝓpter quas pater etiam poteſt exheredare filiuꝫ. Prima. ſi non exheredetur malo animo. ſed vt ſe acuratius det virtutibus. vel creditoribus ſatiſfa ciat. l. multi. ff. de li. ⁊ po. ⁊ ibi Barto. illam legem ſummando dicit ꝙ exheredatio fit quandoqꝫ pro pter bonum. ⁊ in. l. cum ex filio. de vul. ⁊ pu. dicit. ꝙ dicta lex multi. non eſt correcta. Secunda. ſi fili us tempore teſtamēti dixit patri. Nolo quicqͣꝫ de tuo. ⁊ exheredet̉. legitīa erit exheredatio ẜm Bar to. in. l. ſi quando. C. de inoffi. te. vbi querit. Quid ſi pater non inſtituit filium. ideo quia filius dixit. quod nolebat inſtitui. An poſſit filius rumpere te ſtamentum? dicit ꝙ aut pater talem filium prete rijt: vel exheredauit: nulla cauſa inſerta tunc teſta mentum eſt nullum. nec potuit filius ſua volunta te iſtam ſolennitatem omittere: vt. l. paulus.§. pa troni. ff. de bo. lib. Si v̓o fuit exheredatus adiecta cauſa. quia voluit exheredari. tūc ſi cauſa eſt vera: putat Barto. ꝙ teſtamentum valeat. Nec ob. d. §. cauſas. quia loquit̉ de exheredatione. que fit eo

nolente. Poſſet tamen apparere ꝙ licet filius il Aa verba dixerit tamen noluit exheredari. vtputa. ſi hoc dixit propter dolorem mortis patris: dicēs. Poſtꝙͣ tu decedis: nolo. aliquid: vel alia ratione turbatus. ar. de reg. iur. quicquid calore. Quaꝫ ra tionem fige menti. qꝛ occurrit de facto. hec Bart. tercia cauſa eſt. ſi filius ſit furioſus: nepos v̓o ex eo ſanus. legitime poterit exheredari: modo inſtitua tur nepos. l. fi. ff. de cu. fu. ¶ Cauſe aūt propter quas filij et nepotes. paren tes. auuꝫ. et auiam exheredare poſſunt: ſunt octo Prima ſi pater filiū de crimine accuſauit: preterqͣꝫ de crimine leſe maieſtatꝭ. Scd̓a ſi pater vite filij ꝑ venenum. vel aliter inſidiatus fuerit. Tercia ſi pa ter vxori. vel concubine filij ſe immiſcuerit. Quar ta ſi pater prohibuerit filium teſtari de his: de qui bus poterat teſtari. Quinta ſi pater non redeme rit filium captum a ſaracenis ſubueniendo ſibi. qꝛ tunc ſi filius in captiuitate decedat: bona de qui bus ipſe poterat teſtari: debent eſſe eccleſie: vl̓ da ri pro captiuorum redemptione. Si v̓o redeat: ri te patrem exheredare poteſt. Sexta ſi pater negle xerit curam filij furioſi. vide de hoc ſupra. Dos. Septima ſi pater ſit hereticus et filius catholicus Octaua ſi pater vxori filij dederit venenū ad mor tem. vel mentis alienationem: vel aliter inſidiatꝰ fuerit vite eius. Et eodem modo ſi mater marito filie. hec omnia probantur in dicto.§. cauſas. ⁊.§. ſiue igitur omnes. Et omnes iſte cauſe ingratitu dinis tollunt̉ per ingreſſum religionis. xix. q. vlti. non liceat. ¶ Cauſe propter quas frater fratrem exheredare poteſt ſunt tres. Prima. ſi morteꝫ voluit fratri in ferre. Scd̓a. ſi fratrem criminaliter accuſauit. Ter cia. ſi in ſubſtantia molitꝰ fuerit iacturam: vt in au ten. de nup.§. ingratitudinem. Et nota. ꝙ fratrū duplex eſt differentia. Quidam enim ſunt vterini quaſi ex eodem vtero nati: et non ex eodem patre. Et iſti non habent querelam inofficioſi teſtamen ti contra fratrem etiam ſi perſona turpis eſſet in ſtituta. Quidam ſunt conſanguinei qui ex eodem patre: ſed matre eadem: vel non. vt inſti. de le. agͣ ſuc. Et iſti fratres habent querelam ꝯtra teſtamē tum fratris turpem ꝑſonam inſtituentis niſi ſer uum neceſſariū inſtituat. Querela v̓o nulli alij ex tranſuerſalibꝰ ꝯpetit. vt. l. fratres. C. de inoffi. te. et ibi Bar. ¶ Quid autem ſi frater inſtituit aliquam turpem ꝑſonam: ⁊ aliquā non turpem. Guil. de cu. prout recitat Bar. in. d. l. fratres. dicit ꝙ ꝯtra illam tur pem ꝑſonam ꝯpetit querela ⁊ proſua parte reſcin detur. Nota etiam glo. in. d.§. ingratitudineꝫ. ꝙ frater poteſt exheredare fratrem in teſtamento: et turpem ꝑſonam inſtituere ſi in aliquo predictorū trium caſuū eum inuenerit ingratum. Similiter dici poteſt ꝙ ſi frater exheredatus: vel preteritus eſſet infamis vel turpis perſona: nō poſſet oppo nere ꝯtra perſonam etiam infamen inſtitutaꝫ: vt patet per Bar. in. l. ī arena. C. de inoffi. te. vbi di cit ꝑ illam legeꝫ ꝙ aliquis non poteſt obijcere tur pitudinem in quā ipſe incurrit obijciens. Et hoc ADdicio pro tlaaa deriſto. ht̓e vio. v. pan. ꝯe ſp 4v. t. 0 F k. Iin t6y. ¶G 9.eEAS ob hArā l. MaPPl h b 1illaꝝ faaīto m⁊mꝰA.. S. A roaet v y.boſ ¶ D. y7 r. ⁊ſ. 47 r. 4vijuil̓ n.dā 4 bpectao roſyatꝰ N. yviis. ao. Ugi. ſ4. v A Aix gtipdib viris y º op noſa ꝑ.. Vt. ſat. ꝝ. 4 vj. vlo. j. M2 97 pſ AAº Tichio l 4 yº appoſci. IN 6 2C ſy.. S. o. x ¶ 4 x MA⁊ m Ibrqs ꝯ t. lligSi7 4 ISicAs 4. S. gnabixvital ſtrob rauoms. 4 vt℟. Aꝰ ob ꝓprios p Y. p. nl. vj. glo. eiva4. F.. q. q. Hc. M ⁊4R xx. xxvi. q. j. LI viꝰq bv Lμύρab χ.. A So.. Faliiꝰʳᵐo κυσιν οθίgO 2 De reditas facit ꝙ ſi aliquis eſt infamis: non poſſit opponem teſti ꝙ ſit infamis: vt. l. iij.§. lege iulia. ff. de teſtibꝰ Sed iudex forte poterit euꝫ repellere ex ſuo officio ẜm Guil̓. Et ſic facit ꝙ ſi mater fuerit meretrix. pter meretriciū nō poterit filiā exheredare. Quod eſt ſingulare ẜm Bar. ibi. ¶ Quid antē: ſi etiā ipſe pater luxuriet̉: Dici p̄t ꝙ non eſt idem quod in matre. quia minor caſtitas requirit̉ in maſculo. l. j. C. de adul. Nota etiam ſip gulare dictum Barto. in. l. ſi quis ita. de adi. le. q ſi pater exheredauit filium ex iuſta cauſa. ſi poſt re conciliauit ſe cum illo: illa exheredatio videt̉ adem pta. Nota etiam ꝙ exheredatio filiorum a paren tibus: vel econtra. non tenet niſi aliqua cauſa de p̄ dictis nominatim exprimat̉ in teſtamento. herea autem tenetur probare. Quando autem frater ex heredat fratrem. non oportet de neceſſitate: vt in ſerat̉ cauſa exheredationis: vt voluit Bar. in. d. l. fratres. ¶ Querit̉ an filia incurrat vicium ingratitudinis vt poſſit exheredari ſi contraxit ſine voluntate pa tris? Rn̄. Gof. dicit ꝙ ſic Hoſti. tn̄ hoc nō appro bat: niſi filia eligeret turdem vitam. Et hoc vltimū ititimtin dictum cōiter approbat̉. ar. de ſecūdis nup. c. pe. ī vlti. Exquo em̄ filia vtit̉ ꝑmiſſione canonica non debet viciū incurrere ingratitudinis. ¶ Sed nūquid pater teneat̉ filiam dotare. exqu contraxit matrimoniū ſine ſuo cōſenſu? Rn̄. Pa nor. in. c. tua. de deſpon. impub̓. dicit ꝙ aut filia cō ti traxit ante.xxv. annum. Et tunc eſt dubiū an pa ter teneat̉ dotare: tamen credit ꝙ ſic. qm̄ pater te neat̉ alere filiam: nec ex contractu illius matrimo nij poteſt ſibi denegere alimenta. cum in iſtis ſpiri tualibus filia non ſit in poteſtate paterna. de iudi dlecntinta ſi annum. li. vj. Fortius ergo tenet̉ dotare. quia cā dotis eſt fauorabilior cauſa alimentorum: vt notat Cy. in. l. non omni. C. de admi. tu. Et hoc intelligi ciſtitt quando nupſit ꝓmittendo dotem. De hoc ſupra. Adulterium. Uide etiā eundē Panor. in. c. quin tauallis. de iureiur. vbi addit notabile dictū Spe. titulo. qui fi. ſint le. ꝙ ſi filia vult penitere de pecca to: que luxurie erat dedita. pater debet eam alere. Et ꝑ conſequens dico ꝙ tenet̉ eam dotare. qꝛ cau ibti ſa dotis ⁊cͣ. Et dicit Io. an. ꝙ in omnibus caſibus in quibus pater poteſt filium exheredare. fortius poteſt alimenta denegare. Idem tenet Barto. in iibleſa l. diuus. ff. ad. l. pon. de pari. Uide etiam Panor. in. c. accedens. de procur. vbi dicit ꝙ quando filia nupſit ſine dote: tenet̉ maritus eaꝫ alere de ſuo ho norifice. vt in auten. qui. mo. na. effi. le.§. qm̄ autē Nec ꝑ hoc filia excludit̉ a bonis paternis. ſed poſ morte patris debet ſuccedere. ⁊ habere ad minus legitimā ſuam. Et putat Panor. ꝙ ſi ſtatuto caue tur. ꝙ filia dotata nō ſuccedat cum maſculis. non habet locum in hac muliere. que nupſit ſine dote inuito patre. ¶ Uſqꝫ ad quotum gradum durat ſucceſſio in reditate? Rn̄. non terminatur in quarto gradu. ſi cut quo ad impedimentum matrimonij. Sed du rat vſqꝫ ad decimum. xxxv. q. v. ad ſedē. Quod fa men ẜm aliquos dicitur de decimo. ex eo ꝙ vix elꝫ cōſilio ⁊ripich..1h0. xp̄i ſalato. ¶ Vl rorū De. enul vta̓ vt.via. ⁊ſ y) I C 5. y ſkp. O ſyoꝝ. p̄ſtut nCoꝰl) ꝰ v. 7 ſpāā g riax. 1 ¶Iſ

ꝙ memoria vltra extendatur. Et ſic de vlteriori: ⁊ vſqꝫ in infinitum quouſqꝫ memoria de cognatio ne haberi poſſit. poteſt intelligi. qꝛ. d. c. ad ſedeꝫ qͦ ad ſucceſſiones non facit aliquā gradus determi nationem. Utrum heredes teneant̉ ad debita defuncti? Dic ẜm canones: ⁊ ꝯſcientiā. heres: ſiue filius ſiue extranens tenet̉ ad om̄ia debita: ſiue fuerint ex cō tractu vel quaſi: ſiue maleficio: vel quaſi. ⁊ ſiue res ꝑuenerint ad heredeꝫ ſiue non. ⁊ ſiue lis fuerit cō teſtata ſiue non. Et hoc tenent Inno. Lau. Io. et Ray. Et hoc intelligo ſi hereditas ſufficiat. quia ſi non ſufficeret: in iudicio anime non teneret̉: etiam ſi nō feciſſet inuentarium. Sic tamen ꝙ debita te netur ſoluere ſine diminutōne: de legatis v̓o ſi tot ſunt ꝙͣ non remaneat ei legitima: poteſt detrahe re ſuā legitimā. ⁊ iterū quartā. ẜm quoſdam ſi fuit hęres inſtitutus. De hoc vide. jͣ. Legitima. rnieta ipjpioo Quis ordo autem ſit tenendus in ſoluendo cre Nn̄ Suti. ditoribus aut legatarijs? Rn̄. ẜm Ray. Si credi tores et legatarij ſimul veniant. primo eſt ſatiſfaci endum creditoribus. Sed ſi veniant ſeparatim: li beratur heres ſoluendo per illuꝫ ordinem quo ve nerunt dum tamen nihil faciat in dolo. Et credi tores poſtmodum venientes: non debent inquie tare heredem. niſi remanſerit ei de hereditate: ſed habent ius ſuum ſaluum ꝯtra legatarios. Si tam̄ n. c. tui. de de ſpon. impul heres ſcit vel credit vel dubitat ꝙ hereditas non extendatur vltra debita: ſiue fuerint ex contractu ſiue ex maleficio vel quaſi: nihil debet dare legata t alere filam: necc rijs: donec ſatiſfecerit creditoribus. Et idem mo dus tenendus eſt in ſatiſfaciendo prius creditori bus prioribus: et in iure potioribꝰ. Et ſi heres hūc ordinem mutauerit. primo.ſ. ſoluendo legatarijs: vel ſecundarijs creditoribus: priuſꝙͣ potioribus. non abſoluitur in foro ꝯſcientie: niſi hoc faciat̉ igͦ ranter reputans ſcilicet hereditatem ad om̄ia ſol uenda ſufficere. vel neſciens hunc eſſe potiorē cre ditoreꝫ ẜm Vl. et Hoſti. Et nota ꝙ heres poteſt deducere ante omnia expenſas funeris ⁊ etiaꝫ ali as neceſſarias quas fecit cauſa hereditatis: vt ī te ſtamento et inuentario. Et breuiter quando debi ta totam hereditatem hauriunt: heres debet eſſe immunis a lucro: ſicut et a grauamine. C. de iur. deli. l. ſcimus. Inuentariū autem dicitur ſcriptu menta denegare. ra: quam debet heres inchoare ẜm leges infra tri 1s. ff. ad l. pon. d̓ ginta dies a morte teſtatoris: vel poſtꝙͣ ſcit heredē ſe eſſe inſtitutum et deſcribere ibi omnes res de maritus ent u functi ſub teſtibus. et debet illā perficere infra ſex ſice. vtin auten qui nom emnē ſins aginta dies. vel infra annum: ſi remote ſunt res. .pri Et tunc non tenetur creditoribus vltra quod in iaa lit uentum fuerit in hereditate. Aliter ſi nō fecerit in uentarium tenebitur inſolidū dicta. l. ſcimus. hoc timā ſuam. x intellige in foro contentioſo. Secus in foro anime popt Item nota: ꝙ licet obligatio teſtamenti tranſeat ad heredem: non tamen periculum periurij ⁊ hu iuſmodi: que non poſſunt excedere ſingularem ꝑ ſonam ẜm Hoſti. Quid ſi plures ſint heredes quomodo tenētur ad debita vel legata? Rn̄. regulariter quilibet he res tenet̉ ꝓ hereditaria ꝑte. C. de act. here. l. ſcd̓a. Sereticus Fo. CXII. Excipiunt̉ quinqꝫ caſus. Primus. ſi aliquid ſit in obligatione faciendi: vel non faciendi. tunc enim quilibet tenet̉ inſolidum. ff. de ver. obli. l. in executi onibus. vt ſi teſtator ꝓmiſit ſe aliquod opus factu rum: vel promiſit per ſe et heredem non fieri. quo minus per fundum ſuum ire liceat. quilibet here dum ad hoc inſoſidum obligat̉. Secundus. ſi res que debet reſtitui inſolidum. poſſideat̉ ab vno. di cta. l. ij. ⁊. ff. cōmo. l. ſed mihi.§. heres. Tercius. in alimentis legatis quia pro voluntate defuncti: vel iudicis vel ab vno inſolidum: vel a pluribus pro partibꝰ deſignatis petunt̉. ff. de ali. leg. l. iij. Quar tus. ſi teſtator ab vno heredū legauit creditori he reditario. compenſandi aīo. Tunc ille heres onus ſuſtinebit vſqꝫ ad quantitatem legati. videlicet: vt heres ſoluat ſibi integrum legatum vel ſi creditor noluerit legatum. heres ſoluat ſibi de portione ſua tantam quantitatem. ad quātam aſcendit legatū. ff. dele. ij. cum ab vno. Quintus. in expenſa fune ris vxoris. que non tm̄ aſtringit heredes pro here ditarijs portionibus. ſed etiam virum pro portiōe que ꝑuenit ad eū. de dote vxoris: vtputa. Si ꝑue nerunt ad eum centum. ⁊ in hereditate ſunt ducē ta. Ipſe vir tenet̉ ꝓ tercia. et heredes pro duabus partibus: vt in. l. veluti. ff. de re. ⁊ ſump. fu. ¶ Quid ſi heres eſt pupillus: nunquid poterit diſ ferri debitorum ſolutio. pretextu pupillaris etatis. Rn̄. non. C. de ac. here. l. ſub p̄textu. Et ſi heredes vel executores nolūt ſoluere legata ad pias cauſas ep̄s p̄miſſa monitōe ad hoc cogere debet. extra de te. tua. ⁊.c. Iohannes. etiā ſi a teſtatore id ꝯtigerit interdici. Heremita. An gaudeat priuilegio clericali? Ui de sͣ. Abſolutio. ij. Ereticus. Quid pro prie faciat quem hereticum. Dic ꝙ duo. ſcꝫ error in fide. et pertinacia. Et hoc eſt ꝙ dicit Car. in cle. de ſum. tri. ꝙ errans ꝑ ſimplici tatem: nullo modo poteſt dici hereticus. ⁊ ꝑ conſe quens nec excōicatus. ꝑ verbum ꝑtinaciter. poſi tum in. d. cle. Nam qui ꝑ ſimplicitatem errat. non ꝑtinaciter credit. immo talis poſſet mereri. Pone exemplum: vt qꝛ aliquis ſimplex audiens p̄dicati onem ſui ep̄i: qui p̄dicat aliquid cōtra fidem. illud credit animo obediendi fidei. paratus tn̄ corrigi: talis meret̉. quia iudicat̉ ex intentione. Et etiā ẜm Inno. quia hec non eſt fides eius. ſed ſua fides eſt fides eccleſie. Uult dicere ꝙ cum credat hoc. quia credit eccleſiam ſic tenere. infert̉ ꝙ non credit. niſi eccleſia ſic teneat. Potius ergo credit quod tenet eccleſia. cum non p̄ciſe inhereat. niſi ſub hac tacita conditione. Hoc tn̄ intellige: uiſi erraret in talibꝰ. in quibꝰ nullatenus ignorātia excuſat: vt in his q̄ ſunt de iure naturali. Quero: nunquid dubius in fide ſeu nō credēs firmiter. ſit hereticus? Rn̄. ẜm Lan. aliqn̄ quis nō firmiter credit ex infirmitate animi. nō tamen per tinaciter inſiſtit. tunc nō eſt hereticus. immo ſi re cedit ab illa dubietate. reſiſtando ei. meret̉. Si aūt ꝑtinaciter inſiſtit eſt hereticus: vt in. c. dubius. de

hereticis. Pro hoc caſus ſingularis in. c. damna mus. de ſum. trini. vbi non damnatur Ioachim: licet dixerit erroneum: quia paratus fuit corrigi: ⁊ ſe ſubiecit determinationi eccleſie. Et ille tm̄ dicit̉ pertinaciter inherere hereſi: qui non eſt paratꝰ cor rigi ad mandatum ſuperioris. Et ſic nota: ꝙ ſola pertinacia eſt que facit hominem hereticū. Idem Cardi. Licet large quilibet errans in fide poſſit di ci hereticus: ſed talis nō eſt excommunicatus: ni ſi ſit cum pertinatia. de hoc videsͣ. Fides. Quid ſi aliquis idiota publice dicat trufando. ſi non habeo vxorem in hoc ſeculo habebo in alio An inquiſitor poterit contra eum procedere. vide tur ꝙ ſic: quia dixit contra euangelium: quod di cit non nubent ⁊cͣ. Contrarium tenet Land̓. duꝫ tamen pertinaciter ille non perſiſtat. Idem Car dinalis. ¶ Officium inquiſitoris hereticorum ꝑdurat ptꝰ mortem ſummi pontificis: etiam quo ad negocia non cepta: vel que nōdum emerſerant. extra eod̓. ne aliqui. li. vj. Sed non poſſunt procedere cōtra epiſcopum et ſuperiores: niſi in literis ſit expreſſuꝫ Si tamen de eis aliquid intellexerint: debent pa pe nunciare. extra eo. inquiſitores. li. vj. Item nō poſſunt ſe intromittere de diuinationibus: ſeu ſor tilegijs: nec de queſtionibus vſurarum: etiam cō tra illos: quibus reſtitutioneꝫ vſurarum ī penitē tia iniunxerunt pro hereſi: et illi ſe et ſua ad hoc ob ligauerunt. extra eo. accuſatus. li. vj. vbi etiam ha betur ſingulariter. ꝙ inquiſitores heretice prauita tis: non debent ſe intromittere de diuinatōnibus ſortilegijs et huiuſmodi: niſi ſaperent hereſim ma nifeſte. Et glo. in ver. ſaperent. dicit. Sicut eſt cir ca aras idolorum: nepharias preces emittere: ſa crificia offerre: demones conſulere: vel eorum re ſponſa ſuſcipere. vel aſſociant ſibi: propter ſortes exercendas: hereticos: vel predicta faciunt cū cor pore et ſanguine chriſti: vel in ſortibus: vt poſſint habere reſponſa: puerum rebaptizant: et his ſimi lia. Uide etiam Panormita. ad hoc in. c. primo. d̓ ſor. vbi dicit ꝙ conſulere demones: ⁊ expectare eo rum reſponſa: facere eis preces et ſacrificia: cōmit titur idolatria. Idem cum fiunt cum hoſtia con ſecrata: vel rebaptizando aliquem. Secus autem vbi iſta: vel ſimilia non accidunt. licet inuocentur demones: vt prouocent animum mulieris in pec catum. Nam licet iſtud ſit in ſe grauiſſimum pec catum: non tamen ſapit hereſim: quia propriū de monis eſt tentare creaturam. Nec poteſt inqui ſitor ſe impedire: etiaꝫ ſi ſapiant hereſim: dummo do non manifeſte. Nec poteſt recognoſcere: an ſa piat hereſim: quia iuriſditio eſt ſibi tributa: exiſtē te. ſcilicet illa qualitate notorietatis: vt dicit glo. in ditco. c. aceuſatus. Secus dico. vbi ipſe vellet cō gnoſcere an ſapiat manifeſte. Et ita intellige glo. ī c. primo. de of. deleg. lib̓. vj. que videtur contraria glo. allegate. Idem tenet Oldra. dicens ꝙ ſi quis inuocat demōes: vt ſciat futura: ſapit hereſim ma nifeſtam: quia quod eſt proprium creatoris: attri buitur creature. Si autem ad prouocandum ten tationem carnis: non ſapit hereſim manifeſtam. De reticus hoc verū qn̄ facit ꝑ modū imperij: vt vicꝫ ſibi p̄ci piat. Secus ſi vt ipſum adoraret tunc ſaperet here ſim manifeſtam. Quid de illo: qui oſculat̉ ſepulcrum machome ti: vel aliquid facit ad eius venerationem ſicut al infideles? Rn̄. Alex. de ales. dicit. ꝙ ſi ille facit or ita credit. ⁊ ideo ꝓfitet̉: ſic ē apoſtata ⁊ hereticus ⁊ excōicatus. Si v̓o hoc facit ſolo verbo vl̓ ꝓpter me tum. nō in corde. tunc peccat mortaliter. non tn̄ eſt hereticus nec excōicatus. Idem dicendum de eo: qui abnegauit fidem timore mortis: vel metu tor mentorum. nam talis licꝫ peccauerit mortaliſſime tn̄ ꝓprie nō eſt hereticus. nec ꝑ ꝯn̄s excōicatus. nec eſt neceſſe ꝓpter hoc ꝙ vadat ad papā. vel ep̄m ꝓ abſolutione obtinenda. ¶ Quid ſi inuocator demonū in iudicio coram in quiſitore abiurauit hereſim. ſi poſtea inuocauit ſit dicēdus relapſus. ⁊ pena relapſi puniri? Ge. in. d. c. accuſatus. dicit ꝙ fuit conſultum ꝙ nō. Sed di ſtinguit ipſe. ꝙ aut ille inuocabat demones. putās ipſos poſſe facere id ad qd̓ inuocabant̉. ex ipſoruꝫ ptāte actiua. Et tunc ẜm Lap. talis eſt hereticus: cum illis attribuat qd̓ eſt dei. ꝑ quem oīa facta ſūt Io. j. xxvj. q. v. Ep̄i. vbi tex. exp̄ſſe appellat hereti niat puniendus. m. Bal. in. c.j. de cos querentes a dyabolo occulta. Aut inuocabat demones. non tn̄ credens eos poſſe operari ex ſua ptāte actiua totaliter. ſed ad id. quod eſt eius natu re: ſicut eſſet vt tentaret mulierem ad concupiſcen tiam. Et tunc licet ſit malum. non tn̄ videt̉ hereti ¶ An autem cus. qꝛ dn̄s vocat eum tentatorem. dere?: Rn̄. ẜ ¶ Quid ſi ſi aliquis contrahat cum vna legitin ꝙ non: licet matrimonium per verba de preſenti. Et poſtea il la viuente contrahat auctoritate propria cum alia. libi ita bene ꝓ An poſſit inquiſitor contra taliter contrahentē in quirere. qualiter ſentiat de ſacramento matrimo hibetur. vt in. c. olim. el. j. de nij? So. Lapus dicit ꝙ fuit conſultum ꝙ ſic. Et ꝓ fenſione rerum hoc facit. quia hereticus dicitur. qui committit in vno ex ſacramentis eccleſie. ſed illa facit contra ſa dat ad ſena. vt ad cramentum matrimonij. quod habet de ſua ſub ſtantia vt retineat indiuiduam vitam. cum illa cu qua contraxit: vt in. c. fi. de conditionibus appoſi tis. Uide sͣ. de hoc. Excōicatione. iij. ret ſe ⁊ ſua ergo ꝓr ¶ Si heretici conuertantur. nunquid reſtituētur eis vel eorū filijs bona? Rn̄. non. ſed ipſo iure om nia confiſcata ſunt. extra eo. vergētis. ⁊. c. cū ſcd̓m. ita tenet glo. in.vj. eo. ti. niſi eis ad cor reuertentibꝰ. ⁊ abnegan bus hereticorum conſortium. miſereri aliquis vo luerit. d. c. vergentis. Sed lꝫ ꝑſo iure bona hereti tra Bar. in. l.j. C corum ſint cōfiſcata. tū occupari nō pn̄t. niſi p̄ced te declaratione. vr dictum eſt ſupra. Abſolutio pri ttoccidere ¶ Nunquid poſt mortem heretici poterunt ocer pari bona eius. ſi de hereſi non fuit in eius vita de claratum? Rn̄. poterunt ſi poſtea declaret̉. d. c. ac cuſatus. ¶ Hiſtrio. vide sͣ. Adulatio. Omicidium. Primo cōiter quid eſt? Rn̄. eſt hoīs occiſio a hoīe facta et nō ſolū facto cōmittit̉. ſed etiam verbo. Et verbo tripliciter. ſcilicet precepto.

conſilio. ⁊ defenſione.i. defendendo homicidam ſuis verbis: ab illis qui volebant ipſum retrahere vel impedire. l. diſtin. ſi quis viduam. Uel defen ſidn̄e. vt cum aduocatus defendit reum in cauſa criminali: vbi accuſator ſi non ꝓbauerit tenetur ad talionem ẜm glo. Ray. Vel defenſione. id eſt diſſuaſione. vt ſi qͥs diſſuadendo retrahit a bono ꝓpoſito hominem volentem alium a morte libera re ẜm Ray. Et hoc intelligit eius glo. quando cor rupta intentione fit. Nam ſi mater filium volen tem aliquem liberare a periculo mortis retrahat vel diſſuadeat. quia timet ne filius ibi int̓ficiat̉. pa rum vel nihil peccat. ¶ Utrum liceat clericis interficere ſuum inuaſo rem? Rn̄. clerici qͥdeꝫ poſſunt ſicut ⁊ laici vim vi repellere defendendo ſe ⁊ ſua. ar. extra eo. ſignifi caſti. el. ij. Quod ſi clericus ita inuadatur ꝙ aliter mortem vitare non poſſit. niſi occidat vel mutilet inuaſorem: hoc faciendo non eſt irregularis. vt in cle. ſi furioſus. exͣ eo. ¶ Quid ſi aliquis ſe defendendo exceſſerit modū in defendendo: quia cum euadere poſſet vulnerā .xxvj. qj. v. xp̄i. v do occiſorem: voluit eum occidere. Nunquid ve niat puniendus. Queſtio eſt notabilis ⁊ quotidia na. Bal. in. c. j. de pa. te. in v̓ſi. feu. dicit ſingulari ter. ꝙ licet ille non veniat puniendus pena mortꝭ puniet̉ tn̄ de exceſſu arbitrio iudicis. qd̓ eſt val de notandum. ¶ An autem ꝓ rebꝰ ſaluandis liceat clerico occi dere? Rn̄. ẜm Panormitanum in. c. ſuſcepimus. ꝙ non: licet aliter res ſaluari non poſſint. īmo po tius debet ſuſtinere omnē iacturam rerum. ⁊ nul libi ita bene ꝓbat̉ hoc dictum: vt ibi ẜm Panor mitanum. Defendendo tamen ipſas res: non ꝓ hibetur. vt in. c. olim. el. j. de re. ſpon. tamen ꝓ de fenſione rerum licet clerico manus inijcere ⁊ de fendere cum baculo ⁊ gladio: non tamen: vt ꝓce dat ad ſeua. vt ad occiſionem. Uide ad predicta quod notat idem Panormitanus in. c. ij. extra eo. ꝓpter verba tex. ibi ſe ⁊ ſua. ꝙ tunc excuſat̉ ab occi ſione furis etiam nocturni. quando fecit vt libera ret ſe ⁊ ſua. ergo ꝓ rebꝰ tm̄ liberandis non licet oc cidere furem etiam nocturnum. Nam iſta ponū tur copulatiue. Non ſufficit ergo altera pars. Et ita tenet glo. xxiij. q. iij. in pͥncipio. Et aduerte ꝙ nemo ponderat iſtum tex. ꝙ ſit contra opinioneꝫ .ti. niſi eis ad corr̄ legiſtarum. vt in. l. furem. ff. de ſic. Et maxime cō tra Bar. in. l. j. C. vnde vi. Dicunt enim commu dc vercins. Sedlat xiiii niter. ꝙ ſi bona aliter ſaluari non poſſunt: licitum eſt occiderę furem. Sed poſſumus dicere. ſaluan Aepati do opinionem legiſtarum ꝙ loquunt̉ in foro con tentioſo ſeculari. ſꝫ ꝓpter hoc non euitatur pecca tum. Nota etiam ex dicto. c. ij. ꝙ vbi latro vel fur Ibena tus ſideb poteſt comprehendi: non poteſt impune occidi. Et ex hoc debet limitari tex. iuris ciuilis. in. l. itaqꝫ ff. ad. l. acqͥ. ⁊. c. ſi perfodiens. extra eo. vt noctur nus latro poſſit occidi. quando.ſ. non poteſt com prehendi ſine occiſione. Et multum pondera lite raꝫ ibi comprehendi poterat: que non refertur ad illum. cui damnum fur conabat̉ inferre: ſꝫ loquit̉ generaliter. Domicidium. j. Fo. CXIII. ¶ Quid aūt ſi clericus poſſit aliter mortē vitare. puta fugiendo. an clericus teneatur fugere. an v̓o poſſit arma mouere? Pro hoc tex. in dicto. c. olim Nam ꝓ defenſiōe rerū licitum eſt arma mouere. vt ibi. ergo fortius ꝓ repulſione iniurie ꝑſonalis. Nam iniuria eſt fugari. ⁊ iniuria quelibet ꝑſona lis videtur maior qualibet iactura rerū. l. in ſeruo rum. ff. de pe. Aliqui tamē diſtinguūt inter qua litatem ꝑſonarum. vt dicit Panor. in. c. ſicut di gnum. extro eo. vt ſi miles aggrediat̉ ruſticū. de bet ruſticus fugere: ſi poteſt quia non eſt verecū dia militem fugare ruſticum. Alij vt Bar. viden tur tenere: ꝙ non teneatur fugere quia ſemꝑ fugi endo eſt verecūdia. Sed Panor. dicit. ꝙ iſta ꝑs forte eſt vera de iuris rigore. licꝫ in foro anime alia pars ſit tutior. ¶ Utrū liceat perſone priuate hominē peccato rem occidere? Rn̄. ꝙ non. vnde Augu. primo de ciui. dei. Qui ſine aliqua publica adminiſtratione maleficum interfecerit: velut homicida reputabi tur. Nam occidere malefactorem licet: inquātuꝫ ardinat̉ ad ſalutem totius cōmunitatis. Et ideo ad illos tm̄ pertinet quibꝰ cura cōmittit̉ cōmuni tatis ſeruande. ¶ Utrum alicui liceat ſe occidere? Rn̄. ꝙ non. vnde Augu. vbi ſupra. Quod dictū eſt. Nō occi des. intelligitur de homine. Nec ergo alterum: nec te. Nec enim aliud qͣꝫ hominem occidit qui ſe occidit. Nec obſtat ꝙ Sanſon ſe cum hoſtibus occidit: vt habetur iudi. xvj. qui tamen numerat̉ int̓ ſanctos. Ad hebre. xj. qꝛ vt dicit Augu. hoc ſi bi ſpiritꝰ dei latenter ſuggeſſit. Et eandeꝫ rōnem reddit de quibuſdam feminis ſanctis. Nō obſtat etiam ꝙ Razias qui ſe occidit laudatur: quia ex hoc non laudat̉: ſed propter zelum legis. ij. Ma chab̓. xiiij. Utrū liceat mulieri ſe occidere ne ab alio cor rūpat̉: Rn̄. ꝙ nō. De hoc vide sͣ. Furtū. Omicidium. ij. quod cōmittit̉ ꝯſilio vel mandato. Homici da qͥdē ꝯſilio intelligit̉ ẜm v̓ v̓. de ꝯſilio exhortatiōis: vel approbatiōis ꝙ homicidiū fieri debeat. Non aūt de rn̄ſione ſua generali ſue opi niōis. vn̄ ſi querēti. An chriſtiano liceat occidere paganū vl̓ iudici malefactorē. Rn̄deat̉ ꝙ ſic. Sic tamē rn̄dens nō peccat: nec fit irregularis: niſi ta lis ꝓbabiliter videat ꝙ iudex ille vel bellator ẜm eius cōſilium velit agere. Et ſic fecit. Et ẜm Hu. pōt dici ꝙ puniat eū ẜm ꝙ ius dictauerit: dūmō nō expͥmat ꝙ puniat eum ad ſanguinē vel mortē Sed archi. in. c. oīs. iij. diſt. dicit hoc verū qn̄ cri men nō īminet puniendū. Alioqͥn ſi ex ꝯſilio ſuo ſcꝫ rn̄dendo: ſiue in ſpeciali: ſiue ī generali ſequit̉ ꝓpinquū homicidiū: irregularis ē ẜm Ho. ¶ Quid ſi quis non conſuluit homicidium. ſed conſuluit aliquid vnde ſecutum eſt homicidiū? Rn̄. ẜm Inno. ſi veriſimiliter potuit extimari ꝙ inde ſequeret̉ mors: irregularis eſt. vt ſi ſuaſit ia ctum machine: vel baliſte: vel ꝙ eat̉ ad capiendū caſtrū: quod non poterat defacili capi: ſine morte

hominuꝫ. Et ſic mors ſecuta eſt. Si v̓o non erat veriſimile ꝙ mors ſequeret̉: tunc quidē ſi ꝯſuluit yem licitam. non eſt irregularis etiā ſi mors fuerit inde ſecuta. Si v̓o illicitam irregularis eſt. extra d̓ homici. continebat̉. Et eodeꝫ mō diſtinguit̉: ſi is cui conſulit̉. nō occidit: ſꝫ occidit̉. Quid ſi quis conſuluit homicidiū fieri. Et an teꝙͣ ſequeret̉ effectus reuocauit. Rn̄. ẜm Inno. ſi expreſſe ⁊ ſine vlla fictione prohibuit: immunis eſt ab homicidio. Ita tamē ꝙ ſi non firmiter cre dit ꝙ reuocatio locū habeat: tenetur indicare illi vt ſibi caueat. Si autem per ſolam reuocationem firmiter credit ſufficere. non erit irregularis ẜm Innoc̄. Quid ſi quis mandauit homicidiuꝫ fieri no mine ſuo. Et ante effectum reuocauit. Rn̄d̓. ẜm Inno. Idem eſt quod de conſulente nunc dictū eſt: niſi ꝙ hic ſufficit reuocatio tm̄. ſcꝫ ꝙ etiam ſi non indicet illi qui ſibi caueat: non fit irregularis Ratio diuerſitatis eſt qꝛ ille cui conſulit̉ agit pro ſe. Et ideo plus requirit̉ ad remouendū effectuꝫ conſilij: qui concernit ipſum operantē. Sed man datarius agit pro mandante. Et ideo ſufficit ꝙ ei conſtet de contraria voluntate mandantis: non ſolum expreſſe ſed etiam tacite: vt ſi paceminiret cum occidendo: vel parentelam vel aliam amici ciam contraheret ſciente eo cui mandatū erat de occidendo ẜm eūdem Inno. ¶ Quid ſi quis mādauit aliquem verberari: in hibens expreſſe: ne occideretur vel mutilaretur. ⁊ ille nihilominus mutilat vel occidit. Rn̄. māda tor irregularis efficitur: quia mandando in cul pa fuit. Et hoc euenire poſſe cogitare debuit. extͣ eo. is qui. li. vj. An aūt clericus vel alius ratū habens homi cidiū ſit irregularis. Dic ꝙ de hoc eſt caſus elarꝰ ꝙ ſic. in regula ratihabitionē. de re. iu. li. vj. vbi di citur ratihabitionē retrotrahi: ⁊ mādato non eſt dubiū ꝯparari. Modo ꝯſtat ꝙ ſi quis mandaſſet homicidiū: eo ſecuto eſſet irregularis. ergo idem ī ratihabitiōe exquo ꝑ dictā regulam ratihabitio mandato comꝑatur. hoc tn̄ intellige ſi is qui ratū habuit: eo tempore quo cōmiſſum eſt homicidiū potuiſſet mandare tale delictū. Nam ẜm panor. poſt Io. an. in. c. j. de conuer. infide. ad hoc vt fi ctio ꝓcedat. requirit̉ ꝙ duo extrema ſint habilia ad illum actum ꝑpetrandum. ſcꝫ tempus in quo actus fuit geſtus: ⁊ tempus ratihabitiōis. Si em̄ alterum iſtorū deficit. non ꝓcedit ratihabitio: qͥa fictio non cauſatur ſuper impoſſibili. Exempluꝫ Quidam interfecit hominē nomine infantis. de mum infans maior factus. habet ratum certe hec ratihabitio non trahitur retro. quia impoſſibile erat illum infantem tunc temporis mandare de lictum. non ergo poteſt trahi retro cum non de beat plus poſſe fictio qͣꝫ veritas. Hec Panormi. Et ſic ex dictis ſupra habes ꝙ in iſto ratū haben te ſufficit: ꝙ tunc temporis poſſit mandare homi cidium. licꝫ forte non poſſet perpetrare dictū ho micidiū. vt quia eſt infirmus vel truncatus ma nibus ⁊ huiuſmodi. Homicidium. iij. ¶ Sed quid ſi per nulla ſigna exteriora poteſt ad parere ꝙ ratum habuerit. Immo illum homicie dam expulit. ſed tamen in veritare ratum habuit in corde. nunquid eſt irregularꝭ retento caſu pͥor Dic ꝙ ſic quo ad deum iuxͣ notata ꝑ glo. in. c. cum qͥs de ſen. excō. li. vj. ¶ Quid ſi quis ſuadet alieni ꝙ exponat ſe piculo ꝓ patria veil iure ſuo. Rn̄. ẜm Innocen. non eſt irregularis: etiam ſi iſte cui conſultum eſt: moriat̉ xxiij. q. iij. ꝓ membris. ⁊. c. ſe. ij. q. viij. c. igit̉. ⁊. c. ſe. Sed ſi ſciret veriſimiliter eum morituꝝ: irregula ris fieret. Idem Ho. ¶ Quid ſi ſuadet ꝙ indubitanter exponat ſe mor ti ꝓ Chriſto: vel eccleſia? Rn̄. ẜm Innoc̄. non eſt irregularis: etiam ſi ſequat̉ mors: quia Chriſtus mortem ſubijt ꝓ nobis. Idem Hoſti. Et iſte ca ſus multum differt ab immediate p̄cedenti. Na in iſto caſu licet ortari directe ad mortem. In alio aūt caſu non. ¶ Quid de illo qui volenti fugere inimicos ꝓpt̓ timorem mortꝭ: conſulit ꝙ remaneret ⁊ ꝓcuraru pacem: ⁊ remanſit. ⁊ occiſus eſt. Rn̄. ẜm. v̓v̓. Sꝫ ille: qui conſuluit habuit ꝓbabilem cauſam cre dendi ꝙ illi non īmineret periculum. puta. qꝛ ini mici illius adeo erant conſanguinei. vel amici ꝙ merito potuit p̄ſumere ꝙ eos poſſet cohibere: nō rum qui verberat̉. eſt irregularis. al̓s ſic. tns. ⁊ fuus poteſtat ¶ Quid ſi aliquis conſuluit: vt infirmus verta tur: vt citius moreretur? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si ex tali tranſuerſione citius moritur: irregularis eſt qui mus. Si erge conſuluit. ⁊ qui fecit: nec pōt ꝑ ep̄m diſpenſari: lꝫ a peccato abſolui poſſit. Quid de illo: qui diſſuadet homicidium. ſed nihilominus aſſociat homicidam. vt eum ſi opor tet difendat? Rn̄. ẜm Hoſtien̄. homicida eſt: nec poterit ꝓmoueri. ⁊ ſic defenſione committitur ho micidium. nult. vel alicui Omicidium tercio. letex debet int ſcꝫ de caſuali: qd̓ fit p̄ter intentionem. ⁊ ꝓ clara euidentia huius materie po nent̉ tres regule. Prima regula. Qui dat oꝑaꝫ re licite ⁊ adhibet diligentiam quam dꝫ: non tenet̉ de eaſu fortuito inde ſecuto: nec d̓ aliquo alio. hec regula ꝓbat̉ ꝑ. c. lator. ⁊. c. dilectus filiꝰ. ⁊. c. exlr̄is. cite ſi inde n el. ij. ⁊. c. ſignificaſti. el. l. ⁊. c. Ioh̓es. ⁊. c. fi. exͣ. e. Se cunda regula. Qui dat oꝑam rei licite: ſi nō adhi bet diligentiam quā dꝫ: tenet̉ d̓ caſu ſeq̄nti. hec re gula ꝓbat̉ ꝑ. c. p̄ſbyteꝝ. ⁊. c. ꝯtinebat̉. ẜm vnū in tellectum. ⁊. c. ad audientiam. exͣ. e. Tercia regula deit ꝙ talis Qui dat oꝑam rei illicite: qͣꝫtūcunqꝫ adhibeat dili gentiam quam pōt: tenet̉ de omni caſu fortuito. hec regula ꝓbat̉ ꝑ. c. ſuſcepimꝰ. c. de cetero. c. tua. ⁊. c. ſicut ex lr̄aꝝ. ex. e. Et ex p̄dictꝭ regulis patebū deciſio multaꝝ queſtionum. Primo quid de cleri co qui rixam faciebat cum alio. ⁊ ab amicis ſeu cō ſanguineis eius ſuperuenientibus alius fuit int̓ fectus. nunquid talis clericus ſit irregularis. Re ſponſio patet ex predictis regulis. vt notabiliter dicit. Panormi. in. c. Petrus. exͣ. e. Nam ſi iſte cit ricus non fuit in culpa exercendo rixaꝫ: tūc factū

aliorum non eſt ſibi imputandum. Et hoc per pri mam regulam. Si autem dictꝰ clericus illicite fa ciebat rixam. tunc eſt irregularis per terciaꝫ regu Iam. Panormitanus tamen dicit ꝙ tale homici dium imputatur clerico vbi amici vel conſangui nei eius interfeciſſent inimicum illius clerici. Se cus ſi ſuperueniſſent inimici illius cum quo cleri cus diſceptabat. quia tunc homicidium per illos commiſſum non imputatur clerico. Ratio diuer ſitatis. quia primo caſu homicidium commiſſum fuit intuitu clerici. ſꝫ ſecūdo caſu commiſſum fuit ꝓpter inimiciciam que erat inter illos. Et hoc no. qꝛ factum amicoꝝ ſibi imputat̉ ſeu ꝯſanguin eoꝝ ad irregularitatem. Et ꝓpter hoc caueat ſibi cleri cus a rixa. ¶ Secundo quero quid de magiſtro qui cauſa di ſcipline verberat diſcipulum: qui ex verberatione illa mortuus eſt. An talis magiſter ſit irregularis Quidam dicunt ꝙ ſic quando ex illo vulnere eſt nſinal lpriubn mortuus. Ad hoc. d. c. preſbyteꝝ. Sed qͥbuſdam moxteconſulit ꝙ n alijs videt̉ ꝙ ſi iſte adhibuit diligentiam debitaꝫ rlud eit. Rn̄. fn. vj. Sꝫ. ⁊ non exceſſit modum in ꝑcutiendo non videt̉ ir regularis ꝑ primam regulam. Naꝫ hoc eſt indu non imineret po bitatum. ꝙ mgr̄ pater ⁊ hmōi pn̄t verberare ſibi ntulum. pnta. qrini eo trant conſangunti. vdl amic ſubditos. vt dicit Aſten̄. li. j. ti. xxvj. ꝙ verberare iut p̄ſumere ꝙ eas y. aliquem non licet niſi habenti aliquā ptātem ſuꝑ eum qui verberat̉. Et qꝛ filius ſubdit̉ poteſtati pa inſuluit: vt infirnus ven tris. ⁊ ẜuus poteſtati domini. ideo licite verberare pōt pater filium. ⁊ dn̄s ẜuum canſa correctionis. . ẜm. vv. Si exm. Eodem modo mgr̄ diſcipulum. vt quotidie vide mus. Si ergo iſti dant oꝑam rei licite verberādo qui fecit: nec pōt ꝑep̄m ⁊ adhibent diligentiam quam debent: nō excedē do modum ⁊ non ꝑcutiendo in capite vel hmōi locis periculoſis. vt fuit in caſu di. c. preſbyteꝝ. pa dam. vt tum ſidi xntmti tet ꝑ primam regulam ꝙ talis non eſt irregularis Non obſtat. c. ſi qͥs non iratus. xv. q. j. vbi textꝰ loquit̉ de illo qui ꝓpter diſciplinam aliquem v̓be rauit. vel alicui palmam dedit. ⁊ caſu mortuus eſt micidium tercio. ⁊ ꝙ talis eſt irregularis. Nam glo. ibi rn̄det. ꝙ il le tex debet intelligi: quando ille exceſſet modum in corrigendo. Secus ergo ſi non exceſſiſſet modū vt ponimus in caſu noſtro. licet ꝑ incuriam diſci ule. Prima regula. Qui dat opaꝫ. puli. vel ignorantiam. vel negligentiam medici et diligentiam quam dꝫ: non ter mortuus ſit. Secus dicendum de illo qui aliū per cutit vulnere non mortifero ⁊ dabat oꝑam rei illi ſa taſ cite ſi inde mors ſequit̉ ex impericia medici. vel in uficiſti dl. l.. t. Iohis. ⁊ cnicja.s curia infirmi ⁊ huiuſmodi irregularis enim eſt ꝑ gpitul terciam regulam. Non ob. glo. in. c. exhibita. eo. patpe piſſſi ti. quia loquitur in caſu illius capituli.ſ. de puero yibit. in vip̄ib iaciente lapideꝫ. de quo infra. q. xj. Et ibi Panor. dicit ꝙ talis puer nō erat in culpa. ⁊ iō non impu tat̉ ei mors ſeq̄ns. p̄ſertim cū imꝑitia medici ⁊ in curia patris ille mortuꝰ ſit. ¶ Tercio quero. Pone quidam clericus vicinam pregnantē ꝑ tectū. vel ꝑ diſcenſum parietis ad ſe venire fecit cauſa libidinis ⁊ dū recederet cadens ꝑ deſcenſum parietis abortiuit. an ſit irregularis. Dic ꝑ terciam regulam. qꝛ dabat oꝑam rei illicite cenetur de omni caſu fortuito ſecuto. vt dicto ca. de cetero. Idem tenet Guil̓. de laud̓. in ſuo ſacra mentali. Homicidium. iij. Fo. CXIIII. ¶ Quarta queſtio. Quid de caſu qui habet̉ in di cto. c. tua. vbi quidā monachꝰ qͥ quādā mulierē a tumore gutturis curare volēs. cum ferro eundeꝫ tumorē aperuit. eā inſtruēdo ne ſe vento expone ret vllo mō: ſed mulier mādato eius contempto: expoſuit ſe incaute vento ⁊ mortua eſt. An dictus monachus ſit irregularis? Dic ꝙ ſic ꝑ terciā regu lā: qꝛ dabat operā rei illicite.ſ. cirugie. Nā clericis prohibet̉ dicta ars vbi interuenit inciſio vel adu ſtio. vt in. c. ſentētiā. ne cle. vel mo. Et id̓o quātū cūqꝫ ille monachus de contigetibꝰ nihil omiſerit irregularis efficit̉. Et ideo dicit Panor. in dicto. c. tua. ꝙ quatuor debent cōcurrere: vt mors infirmi non imputet̉ medico. Primo ꝙ iſtud officiū ciru gie ſibi cōueniat: vt ꝙ ſit laicus. non ergo clericus vel religioſus. Et licet dictū capl̓m tua. loquat̉ in monacho qꝛ fuit in facto: tamē etiā intelligit̉ in qͦ libet clerico ſeculari: eadē ratiōe. Secūdo requirit̉ ꝙ ſit peritꝰ. vnde nō ſufficit ꝙ appellet ſe medicū Tercio requirit̉ ꝙ exhibeat omnē diligentiā ẜm artem ſuā. Quarto ꝙ informet egrū d̓ his q̄ ſunt ꝯͣria egritudini. His ergo ſeruatis euentꝰ mortis nō imputat̉ medico. al̓s ſecꝰ. Si gͦ clericꝰ vel religi oſus quātūcūqꝫ ꝑitꝰ ⁊ quātūcūqꝫ ceſſet culpa: exer ceat artē cirugīe. et ſeqͣt̉ mors irregularis ē: qꝛ da bat operam rei illicite: etiā ſi pietatis intuitu illam exerceat. Et panor. in dicto. c. ſententiaꝫ. intelligit non ſolū de clericis exiſtentibꝰ in ſacris: verū etiā in minoribꝰ ſufficienter bn̄ficiatis. Caueant ergo clerici vel religioſi ne exerceant artem cirugie: que aduſtionem vel inciſionē adducit: quia ſi inde ſe quatur mors etiam ſine culpa eorum efficientur irregulares ¶ Quinta queſtio. Quid de monacho qui ludē do arripuit mulierē pregnantē: etiam leuiter per zonam que occaſione huius abortiuit. An ſit irre gularis. Dic per terciā regulā ꝙ ſic. Et pꝫ in. d. c. ſicut e& lr̄aꝝ. Et dicit ibi panor. ſingulare v̓bū qd̓ in dicto caſu: ſi fuiſſet maritꝰ mulieris vl̓ frater vl̓ ꝑſona ꝯiūcta. ⁊ ludus fuiſſet leuis. tunc mors eis non imputaret̉. Et ſic concludit. ꝙ ludus leuis etiā cuꝫ muliere pregnāte: nō eſt ꝓhibitꝰ ſi ꝑſona eſt honeſta ⁊ ꝯiūcta. Et tūc nō imputaret̉ aborſꝰ ſequēs. ⁊ hoc ē valde mirabile. ꝙ ex eodem facto vnꝰ fiat irregularis. aliꝰ nō. Et hoc iō eſt qꝛ vnus dabat operā rei illicite. Aliꝰ licite. Idē dicendū eēt de ducētę coreas vel huiuſmōi cū p̄gnāte ſi ſequa tur aborſus. Nā ſi talis eēt clericꝰ vel religioſus. tūc eſſet irregularis ꝑ terciā regulā. Si aūt ſecula ris cōcurrētibꝰ circūſtantijs q̄ requirūt̉ ad coreas nō eēt irregularis. al̓s ſecus. ¶ Sexta quid de eo qͥ incidit arborē. nihil de cō tingētibus omittēdo. dicēdo cane fortiter et tem peſtiue clamādo. ⁊ vndiꝙͣ circūſpiciēdo. tamē ſe quit̉ homicidiuꝫ. An ſit irregularis. Dic ꝙ ſi iſte dabat operā rei licite. vt qꝛ arbor erat ſua. non eſt irregularis ꝑ primā regulā. Secus ſi erat aliena ⁊ tunc eſt irregularis per terciā regulā qꝛ dabat ope ram rei illicite. ¶ Septima. Quid de ſacerdote qui pulſando

campanas ꝓ officio diuino: tintinabulū cadens ꝑcuſſit quēdam puerū: ⁊ mortuus eſt. an talis ſit irregularis? Dic ꝙ ſi iſte ſacerdos fecit hoc ex offi cio ſacriſte vel eius ꝑmiſſiōe: vel ꝯſuetudine ꝙ qͥ libet ſacerdos vel clericus poſſit pulſare cāpanas horis debitis: ſi adhibuit diligentiā debitā: nō ſi bi imputat̉ homicidiū ſequēs. Secus ſi iſte nō fe cit ex officio ſacriſte: nec eius mandato: nec cōſue tudine. De hoc habes in dicto. c. Ioh̓es. Caueāt gͦ clerici vel religioſi pulſantes cāpanas ad matu tinas vel alia officia: nō habētes ex officio vel cō ſuetudine: qꝛ ſi inde ſeq̄ret̉ homicidiū eſſent irre gulares quātūcūqꝫ nihil de ꝯtingētibꝰ omiſiſſent qꝛ darēt operā rei illicite. Octaua. Quid de p̄ſb̓ytero qͥ cauſa diſcipline ꝑcuſſit clericū in capite ⁊ mortuus eſt? De hoc tn̄ aliquatenus dictū eſt sͣ. Tamē dic ꝑ ſecūdam re gulam. ꝙ iſte eſt irregularis: quia licꝫ daret operā rei licite: tamē nō adhibuit diligentiā debitam: qꝛ non licet ꝑcutere in capite de hoc eſt tex. in dicto c. p̄ſbyterum. ¶ Quid autē ſi poſtqͣꝫ ꝯualuit recidiuauit? Rn̄. Addn0 e X d ā glo. ibi. ꝙ nihilominus magiſter tenetur: nā ſem nSAb hº vere qs per cauſa ſuffuit. F ¶ Nona. Quid de diacono qui ludēdo cū alijs 7SAā 4La ν&. Sꝫ 8. q pl p clericis: nō amouit falcē qua accitꝰ erat: ⁊ quidam Micvy q n in eū eqͥtaturus inſilijt: ⁊ a falce illiꝰ diaconi mor L8. ipllax tale vulnus accepit ⁊ poſtmodū expirauit. An ta lab 4οτισι4 lis diaconus ſit irregularis. Dic ꝙ ſic: ꝑ ſecūdam bm4 A N2 ꝯito regulā: qꝛ licꝫ daret operā rei licite: tamē nō adhi Iix. 44 Guit diligentiā debitaꝫ: qꝛ debebat amouere falcē li cā ſ. q In) exquo ſciebat ꝯſuetudinē ludi. et de hoc eſt caſus Nºo2 on in dicto. c. cōtinebat̉. Et ibi Panor. infert ꝙ cleri ſt. ¶ O cis ꝑmiſſus ē ludus. alleuiandi gratia. Et glo. ibi lj cTύV v̓vā dicit ludum: al̓s clericis licitum inter ſe: effici illici v121. egi tum ꝓpter īmixtionē laici. A5. Mꝓbo. Vo ¶ Decima. Quid de clerico qui ludendo cū alio A. ꝙ ꝙl vvꝰauderico: quē ille alius clericꝰ ad terram ꝓijciens a 4 Ana cultello quē ad latus habebat: grauiter vulneratꝰ 09 Al occubuit. An iſte dericus ſit irregularis. Tex. in vuꝰ Al̓ na dicto. c. lator. dicit ꝙ non. Sed cum iſte caſus vi R C Rbr. q̓ Allivv deatur idem cū caſu īmediate p̄cedenti. Et tamē n.o Neu v ille eſt irregularis. iſte nō. vnde hoc. Dic ꝙ habe A Oviꝰ Sp v. l ᵐꝰ neceſſario p̄ſupponere ꝓ cōſtanti: ꝙ iſte ſecū dus clericus qͥ habebat cultellū dabat operaꝫ rei . b2 AAſ §. b16. Poſt mo. licite: ac etiā debemꝰ p̄ſupponere ꝙ non fuerit in aliqua culpa. al̓s imputaret̉ ſibi homicidiū ꝑ pre vK. b26 3 4 ca. p.. qY dictas regulas. Sed dices tu: quō nō erat iſte cle mo. bꝰ. lvor ricus in culpa ludens: habendo cultellū ad latus ¶ 4 vo Caſus em̄ ſequēs poterat leuiter p̄uideri nō ſolū .. a diligētiſſimo: ſed etiā a quolibet diligēti. Sicut 4. b2 a imputat̉ clerico habēti falcē. Sꝫ glo. in. d. c. ad au L0 2º 7 dientiā. ſingulariſſime concordat hos tex. quam approbat panor. Dicit em̄ ꝙ iſte ſecūdus clericus 4ꝝ. ſta ſ. in nulla fuit culpa: ⁊ ꝙ ip̄e nihil fecit: ſed paſſus ē ͣ. Vv iſtl ror. A 8. b.l.. tm̄: ⁊ ſibi factū fuit. nec iſte clericus fecit alteri in ſultum: ſed alius clericꝰ in p̄dictum clericū irruit. ato 7. pl. ſ21 ideo caſus contingens nō imputat̉ ſibi. Et hoc ꝑ pꝑor. primā regulam. 7aoꝑ 2 ¶ Undecima. Quid ſi qͥs lapidē ꝓijciat: ludēdo L poſt aliquē: ⁊ ille volēs declinare lapidē illū impī A F8. Fx L2g. ⁊ ꝑ Al. iſti. qꝛ ſy racA ſu. 42 S ſtj. AS. 6... bιlty 5 μμſ iP ⁊2 Homicidium. iij. git in lapidem alium. vel al̓s cadit ⁊ morit̉. Innd cen. in. c. exhibita. extra eo. dicit. ꝙ ſi iactus lap dis fuit cauſa leſionis: tunc ꝓijciens tenet̉. Iō. Ab. ⁊ Uin. Et ſic vident̉ ſentire. ꝙ ſi iſte cecidiſſet xi in alium lapidem fugiendo ꝑcuſſionem lapidis ꝓiecti: imputaretur ꝓijcienti. Et Panormi. ib. dicit. ꝙ poteſt adaptari tex. ad hunc intellectum ſ in eo ꝙ dicit ꝙ ille fugiebat. ⁊ iſte inſequendo la pidem ꝓiecit. ſed idem Panormi. dicit ꝙ ibi non ponderat̉ iactus lapidis: ſi non incidiſſet in aliuꝫ vt fugeret iſtum. Item ſicut inſecutio non impu in remota tatur: que fuit cauſa leſionis. ita non debet iactus lapidis imputari. Et ideo intelligenduꝫ eſt: ꝙ iſti te ſe precpibs corruit in alium lapidem: vt fugeret etiam percu 33 ſionem. dummodo percuſſio non fuiſſet grauis. vel forte remote ꝓiecit lapidem. ⁊ ille pauefactus corruit in alium lapidem. Secus autem ſi lapis ꝓiectus fuiſſet magnus ⁊ inflixiſſet percuſſioneꝫ magnam. ſi ille non cepiſſet fugaꝫ: quia tunc poſ ſet dictum Innocen. ꝓcedere. Nam talis ludus eſſet noxius etiam inter pueros. Et Panormita. dicit ꝙ iſte ludus lapidum paruoꝝ eſt licitus pa re licat glō. in. cli. eris. Et hoc beneficio etatis. ſꝫ inter maiores non eſſet licitus. Et ſic Panor. cōcludit. ꝙ caſus inde contingens in iſto puero: ei non imputatur. exqͦ non fuit in culpa. licet veniam ad cautelaꝫ poſtu lauerit. ¶ Duodecima. quid de clerico qui iaciendo ſapi dem ad expellendū porcos de agro: interfecit pu erum. An ſit irregularis? Dic ꝙ non. vt in. c. cle nitida non diſ rico. l. diſtin. Et hoc ideo ẜm glo. quia dabat ope titita ram rei licite. Ac etiam debemus preſupponere ꝙ adhibuit diligentiam debitam circumſpici endo. Al̓s fuiſſet irregularis per ſecundam regu ¶ An autem huiuſmodi teneantur clamare. Pa normita. in. c. ex literis. el. ij. eo. titu. dicit. quando quis ꝓijcit aliquit ad locum inſolitum. ⁊ ꝑ quem non conſueuit quis tranſire: non tenetur clama re. vt in. l. ſi putatur. ff. ad. l. aquil̓. Al̓s ſecus. Et vide ipſum Panormita. de hoc in. c. fi. eo. tit. vbi Panor in dicio c ſicui dicit ꝙ clamantes ſubmiſſa voce. vel poſt caſum contingentem non excuſantur. Et in hoc peccāt de iure diuin plurimum ruſtici ducentes mullas. Nam poſt cauſa. ⁊ ſic ha percuſſionem dicunt. Caue. Nam debent pre ſa contra iu monere ita tempeſtiue ⁊ fortiter clamare vt illi quibus īminet periculum poſſint preuidere ⁊ fu ¶ Tercia decima. qͥd de eo qui videt exercitūve phibetur. ꝙ papa excauſa nientem ad obſidendum caſtꝝ. intruſit ſe intra caſtrum: ⁊ cum impugnaretur ab aduerſarijs. et quaſi neceſſitate ineuitabili compulſus: non va lens fugere: aliquem interfecit. An ſit irregularꝭ. Glo. in. c. de his. l. diſtinc. dicit ꝙ eſt irregularis. quia iſta neceſſitas fuit euitabilis. qꝛ poterat exi natvt notas uiſſe caſtrum ante aduentum inimicoꝝ. Et ideo quia poterat p̄cauere: ne in talem neceſſitatem in cideret: ei imputatur. Et hoc limitat Rod̓. vt re citat Aſten̄. li. vj. ti. xiiij. quando ꝓpria volunta te ſe ingeſſit in illud caſtrum. Secus ſi domicili um. vel res ſuas ibi habuiſſet: quas ſeruare vo ο̇ labμωύίςθ λγ LR1

Homicidium. iij. Iebat. quia tunc ſi neceſſitate ineuitabili occidat non eſt irregularis. Et hoc ꝑ primā regulam. ¶ Quartadecima. quid de puero qui veſicaꝫ por ci intlatam ⁊ fortiter frangens: ex terremotu pre gnans pauefacta abortit. An ſit irregularis? Di ci poteſt ꝙ non. Et idem videt̉ dicendum de hoc ſicut de caſu ſupra poſito. q. xj. Nec quelibet cau ſa debet attendi ad hoc vt quis ſit irregularis. vt notat glo. in di. c. decetero. Et ibi Panor. dicit ꝙ appellatōe cauſe ītelligīꝰ de ꝓpinqͣ n̄ d̓ remota. Et cā ꝑpinqͣ imputat̉: ⁊ nō remota. Pone exemplū in remota. Feci feneſtram in domo. Aliquis ſpō te ſe precipitauit de ea. ego ſum cauſa remota: nec ſum in aliqua culpa. Sed cauſa propinqua fuit fa tuitas illius ſe precipitantis. Similiter faber non ideo quia facit cultellum eſt homicida. Si tamen animo nocendi facit. ⁊ minorem diligentiam ad hibet tūc ꝯſiderat̉ cā remota: ẜm glo. ibi. ¶ Sed quis diſpenſabit circa huiuſmodi homi cidas? Rn̄. Panormita. in. c. ad audientiam. e. t. dicit ꝙ cum homicida voluntario nunqͣꝫ diſpen ſat̉ in aliquo ordine. Papa tamen poſſet diſpenſa re. licet glo. in. c. ſicut dignum. extra eod̓. videatur a cult hunū. co tenere contrarium. Et ꝓ ea facit. quia irregulari tas tanta ex homicidio voluntario videt̉ de iure diuino: iuxta illud. Non edificabis mihi templū Icautelaꝫ poſtu Sed papa non diſpenſat contra legem diuinam. ima. quid de clerito quiiadiendo lap xxv. q. j. ſunt quidam. Sed Hoſt. in dicto. c. ſicut dignum. ⁊ ꝯmuniter docto. vt recitat Panor. ibi ſendū porcos de agr tenent oppoſitū: dicētes ꝙ iura dicētia: ꝙ cuꝫ ho micida non diſpenſat̉ debent referri ad difficulta tem. quia de difficili diſpenſat̉: tamen papa diſpē ſare poteſt ſi vult. quia videtur ſibi ꝑmiſſum a le ge diuina. vt notat in. c. ꝓpoſuit. de conceſ. pͣ. Iteꝫ in veteri teſtamento reperitur diſpenſatum cum phinees nepote Aaron. qui ꝯmiſerat duplex ho ntur clamari. ha micidiū. ⁊ poſtea fuit permiſſum miniſtrare diui .c. cx literis. el. ij. eo. titn. dic na. Item Paulus apl̓us fuit homicida. ⁊ tamen aliquit ad locum inſolitum poſtea miniſtrauit ⁊ aſſumptus fuit ad apoſtola tum. vnde preſumendum eſt deū voluiſſe: vt eti fatur. ff. ad l. j am vicarius ſuus: poſſit ex cauſa diſpenſare. Hec Panor. in dicto. c. ſicut dignum. Et ex dictis Pa tes ſubmiſſa ve nor. videtur elici. ꝙ etiaꝫ dato ꝙ irregularitas ſit de iure diuino: tamen papa poteſt diſpenſare ex ici ducentes mullas. cauſa. ⁊ ſic habes ꝙ papa poteſt diſpenſare ex cau in dicunt. Caue. la contra ius diuinum. Idem tenet Panormita. a tempeſtiue ⁊ fortiter in. c. ꝑ venerabilem. qui fi. ſint le. vbi ex dictis Io. and̓. elicit ſingularem theoricaꝫ ꝙ nullibi expreſſe ꝓhibetur. ꝙ papa ex cauſa non poſſit diſpenſare ba. aititititati in gradibus diuina lege prohibitis. Quo tamen ad irregularitatem. an ſit de iure diuino vel poſi tiuo. Panormitanus in multis locis tenet ꝙ eſt de iure poſitiuo. quia eſt pena. Et hoc idem vidē tur ſentire communiter docto. Cum homicida autem caſuali in ſacris ordinibus: ſolus papa di ſpenſat vt notat Hoſtien̄. in dicto. c. ad audien tiam. Idem Panormi. ibi per. c. continebatur. e. ti. In minoribus autem poteſt epiſcopus ſuo iu re diſpenſare. Et pro hoc facit tex. in dicto. c. ad au alentiam. ibi poteris concedere vt minoribus ⁊cͣ. Fo. CXV. Et hoc intellige in homicidio caſuali vbi interue nit aliqua culpa ſeu negligentia. Nam ſi nulla cul pa fuiſſet de iure cōmuni iſte promoueretur: quia nullam irregularitatem incurreret ẜm primum intellectum glo. in. c. lator. eo. ti. quem approbat Panor. ibi. Et pro hoc facit littera ibi. libere per mittas. Naꝫ non libere ꝓmoueretur ſi egeret di ſpenſatione. ¶ Quid ſi quis flebotomat aliquem cauſa medi cine. Et inde ſequatur mors. An ſit irregularis? Rn̄. ẜm v̓ v̓. ſi inciſorerat peritus artis. et adhi buit diligentiam debitam: non tenetur in aliquo. Similiter ſi incidendus non habet cōſuetam di ſpoſitionem membrorū vel neruorum vel venaꝝ ⁊ propter inciſionem moritur: non tenetur in ali quo inciſor ẜm Inno. ſi in hoc non errauit ꝓpter ſuam inexperiētiam: non eſt irregularis. Potius enim caſu qͣꝫ culpa in huiuſmodi preſumit̉ mors accidere. xxiij. q. v. de occidendis. Secus vbi pro pter imperitiā accidiſſet: vel propter negligentiaꝫ Et ideo phiſici et cirugici: ſi erant periti in arte: et nihil de ꝯtingentibus omiſerunt: ⁊ habent ſuper hoc probabilem conſcientiaꝫ: non prohibentur a ꝓmotione: qͣꝫuis mortui ſint infirmi. Secus autē quando ſunt imperiti vel negligentes circa infir mos. Et ex hoc probabiliter credunt: vel dubitāt infirmos mortuos vel membris deperditos: qͥa ſunt irregulares. extra de eta. et qͣ. ad aures. ¶ Item cuſtodientes infirmum: vel ſeruitores eius qui vocauerunt minutorem: vel porrexerūt ei vinum vel aquam: vel non bene cuſtodierunt vnde ex freneſi ſe interfecit ⁊ huiuſmodi ẜm. v̓ v̓. in omnibus his vbi bona fide fiat: non debet de facili quis habere conſcientiam ſcrupuloſam: niſi ſit lata culpa: et negligentia diſſoluta. puta ſi cu ſtos infirmi: vel frenetici: vel furioſi dimiſit eum vt iret in plateam ad ludendum: vel al̓s dat ope ram rei illicite: aut ex nimia crapula: vel ebrietate vigilare non potuit: maxime cum eſſet deputa tus ad cuſtodiam infirmi. Nam ſi certum eſt ꝙ inde ex hac culpa: mors ſecuta eſt. talis erit irregu laris: al̓s non. Et ſi habet quis conſcientiam ſcru puloſam: deponat ad conſilium boni viri. Hec Archi. florē. Quid de parentibus in quorum lectis parui filij inueniūtur mortui? Rn̄. ẜm Ray. ſi mors in teruenit graui eorum culpa precedente: aut negli gentia: grauis eſt eis penitentia iniūgenda. extra de peni. ⁊ re. queſitum. Et panor. ibi infer. ſingu larem theoricam ex illo tex. ꝙ leuiſſima culpa in homicidio. non inducit irregularitatem. Quod tene menti. Et procedit ille tex. quādo ſine tactu. ⁊ alia occaſione homicidium ſecutum eſt. hec pa nor. Et ſic ex dictis panor. iuncto tex. ibi ſi ex incu ria ipſorum mortui inueniuntur in cunis ⁊cͣ. iſte caſus nō debet extendi vltra terminos proprios. dicto. c. Secus ſi quis eſſet in leuiſſima culpa ali qͥd agēdo. nā tūc ex leuiſſima culpa fieret irregula ris: vel dando occaſionē ad hoc. Si v̓o leuis cul pa parentū preceſſit in mortē puerorum: nō tam

grauis penitentia eſt imponēda. extra d̓ his qͥ fi. oc. de infantibꝰ. An autē iſtis penitētia publica vel occulta da ri debeat. Uide sͣ. Cōfeſſor. j. in pͥn. Quid ſi quis habeat ceruum vel leonem qui aliquem occidit. Rn̄. ẜm Innoc̄. non videtur ir regularis: dūmodo maliciam vel culpam in mor te non habuerit. ar. l. diſt. hij qui arborē. ⁊. c. ſepe. Omicidium. llij. Pe pena et irregularitate homicidarū. Rn̄. ẜm Ray. Si homicidium cōmittitur verbo. ſcꝫ pre cepto. conſilio. vel defenſione: pena eſt irregulari tatis que etiam poſt peractam penitentiā impe dit ꝓmouendum: ⁊ deijcit ꝓmotum. l. diſt. ſi qͥs viduam. Et intellige defenſionem: quādo homi cidam defendit: vel etiam diſſuadendo eis qͥ vo lebant defendere occiſum. Si tamen corrupta in tentione hoc fecit. De pena vero homicidij facto cōmiſſi. Diſtingue. Nam quatuor modis poteſt cōmitti. Primo quidem ſi eſt cōmiſſum pro iuſti cia ⁊ recto proceſſu ⁊ intentione. Et tunc non cō mittitur culpa: ſed potius faciēs meretur: nihilo minus irregularitas contrahitur que ſimilit̓ im pedit promouēdum et deijcit promotum. lj. diſt. aliquātos. niſi hoc fuiſſet factum ante baptiſmū de quo vid̓ ſupra Bigamia. Quicūqꝫ ergo in tali caſu fuerit iudex aut aduocatꝰ: ſiue ꝓ actore: ſiue pro reo. ſcꝫ cum actor obligetur ad talioneꝫ: quia agendo pro reo agitur contra actorem ẜm quoſ dam. vnde ſi ſequitur effectus eſt irregularis. et indiſpenſabilis: niſi per papam. Item aſſeſſor. te ſtis. notariꝰ ſcribens ſententiā. vel proferens ſen tentiam. vel ſcribens atteſtationes. vel legens dū publicantur. vel ſcribens: vel dictans litteras ꝓ vindicta ſanguinis. omnes hij irregulares ſunt: quia cooperant̉ in mandato ſententie ẜm docto. in. c. ſententiam. ne cleri. vel mona. Et hoc ſi ſecu tus eſt effectus. ſcꝫ mors vel detruncatio mēbro rum. Aliter tales nullam irregularitatē incurrūt etiam epiſcopalem: prout voluit. v̓ v̓. Et hoc ex preſſe voluit Panor. in dicto. c. ſententiā. ⁊ in ca. clericis. ne cleri. vel mona. vbi facit vnam pulcrā theoricam. ꝙ per ſolam mortem ſeu membroruꝫ detruncationem quis incurrit irregularitatem. Secus ergo ſi ſequatur alia vindicta ſanguinis. Et in. c. ſi aliquis. de homi. dicit. ꝙ nunꝙͣ contra hitur irregularitas niſi actu homo interficiatur: vel mutilet. Ex ſola enim voluntate non eſt quis irregularis. Quod etiaꝫ tenet Goſ. Ex quo ſequi tur. ꝙ ſiquis voluit interficere hominē vel vene nare. ⁊ etiā ꝓpinauerit venenum ⁊ fecit quod po tuit ad mortem: ſi mors non eſt ſecuta: non eſt ir regularis. licꝫ glo. in hoc vltimo in. c. periculoſe. de pe. diſt. j. dicat. ꝙ talis eſt irregularis. Sꝫ Pa nor. ad dictam glo. reſpondet ꝙ loquitur in irre gularitate que contrahit̉ ex peccato: non autem in irregularitate indiſpenſabili. Ad v̓ v̓. dic ꝙ di ctum ſuum nullo iure cauetur. Item omnes de familia rectoris qui vadunt ad aſſociandū maleHomicidium. iiij. factorem: cum ducit̉ ad mortem. ſiue equeſtres. ſi ue pedeſtres. cum vadunt ꝓ defenſione ſi oporte. ret: vtiqꝫ ſunt irregulares. Qui etiam trahit ad cordam vel torturam reum ad fatendum male ficium. Et ex hoc fatet̉ ⁊ occiditur: irregularis eſt. Qui etiam acuit vel porlat magnariam: cum qua quis eſt decapitādus. vel portat ſcalas. vel funes. ꝓ aliquo ſuſpendendo: ſimiliter eſt irregularis. qꝛ quilibet hoꝝ dat cām ꝓpinquam morti alterius. di. c. ſi quis viduam. Secus de eo qui fecit ſcalas vel funes vel gladium: nō ad mortem inferendaꝫ ſꝫ ad om̄es vſus. Et caſu poſtea aliquis vtit̉ ipſis ad occiſionem. xxiij. q. v. de occidendis. Item ſi quis aliquid facit vel dicit: vnde acceleretur alicui mors: licet omnino eſſet moriturus: efficitur irre gularis. ſi hoc eſt certum. puta. voluit infirmum vt citiꝰ moriat̉. vel dic̄ decapitādo. vt ponat ca a epl put in cippo ⁊ ex hoc citiꝰ ponit. vl̓ dicit ſatelliti vt aptet magnariā: ne recipiat plures ictꝰ. ⁊ fit vl̓ ꝙ cito expediat ⁊ hmōi ar. d. c. ſi quis viduam. ſecu do principaliter ſi homicidium factum ſit neceſſi ſolult. Sed Bar. tate. Et tunc dupliciter. quia aut neceſſitas eſt in pondet. qj intit euitabilis. aut euitabilis. Si quis occidit vel mu tilat ex neceſſitate ineuitabili. id eſt ita artatus. vl̓ anguſtatus. ꝙ nec fugere. nec clamare. nec aliter poterat ſe iuuare: niſi occidat vel mutilet non eſt nen admonuit̉ tranſ talis irregularis. extra eo. ſi furioſus in clem̄. Sed S v̓o hoc neſe ſi hoc faceret ad defenſionem parentum. vel ſocio rum. vel aliorum non euaderet irregularitatem. ⁊ hoc videtur expreſſum per tex. in dicta clemen. primd. ff. de acqui. j. vbi dicitur. Si furioſus. aut infans. ſeu dormiēs. ip ⁊cͣ. hec Bar Sed quid ſud hominem mutilet vel occidat: nullam in hoc irre gularitatem incurrit. Et idem in illo cenſemus qͥ mortem aliter vitare nō valens. ſuum occidit vl̓ mutilat inuaſorem. hec ibi. Nota ibi mortem ꝓpri am: non ergo alienam. uiua ¶ Quid autem ſi poterat euitare mortem: ſed nō de ebrio: ſi occidat mutilationem alicuius membri. An ſit irregula n Mat. jen. et Car. in dicta c ris: occidendo vel mutilando inuaſorem. Lap. te net ꝙ ſit irregularis. ſed cardinalis in. d. clem. te net verius ꝙ non. quia ibi equiparantur mutila tio ⁊ occiſio: quo ad contrahendam irregularita tem Et ſic idem debet eſſe quo ad eam euitandaꝫ Item ſi fugere poſſet: ſed fugienti poterat īmine re periculū. puta caſure. vel velocioris curſus ini mici ſequentis: qui audacior factus ꝓpter fugam: poteſt defacili fugientem a tergo vulnerare ⁊ occi dere. Et ſic tali periculo: non tenetur fugiēs ſe ex nerat ibi peri ponere. Nam qualitas temnoris ⁊ loci non pati muet ſinon adp tur plenius deliberandi conſilium. ff. de exerci. l. j. nultēt dadiria in ⁊ qd̓ dictū eſt de infante ꝙ nō eſt irregularꝭ pe. de ntin nondeditborn an. dicit ꝙ idem eſt de maiori ſeptennio: ſi nō eſt veri xxuſ doli capax. ¶ Quid autem ſi quis mortem vel mutilationeꝫ ꝓpriam euitare non valens occidit vel mutilat. ſꝫ dabat operam rei illicite. puta inuentus eſt de nō cte: cum quadam muliere vel huiuſmodi. ⁊ affi nes illius mulieris reppererūt eum in domo. qui eum armis aggreſſi ſunt. ⁊ ille ſe defendendo oc cidit vnum ex illis. An ſit irregularis. Dubium facit: quia ille dabat operam rei illicite. ⁊ ſic per re

Homicidiū. iiij. gulas poſitas in precedenti capitulo: debet impu tari ſibi caſus ſequens. Et huius opini. eſt Aſten̄. li. i. ti. xxv. vbi dicit ꝙ cōtingere poteſt. ꝙ illud qd̓ non eſt actu: et per ſe volitum: vel intentum: po teſt eſſe per accidens volitum et intentum ẜm ꝙ cauſa per accidens dicitur remouens prohibens. vnde quando quis non remouet ea: ex quibus ſe quitur homicidiuꝫ: dicitur quodammodo homi cidium voluntarium. Hoc autem contingit du pliciter. vno modo quando dat operam rei illicite Alio modo quando non adhibet debitam curaꝫ. Et his caſibus: ſi ſequatur inde homicidium: nō euadet homicidij reatum. l. diſtinc. ſepe. Quibuſ dam tamen peritis videtur ꝙ talis non ſit irregu laris: exquo dicta cle. non diſtinguit: ſed loquitur generaliter. ergo nec nos diſtinguere debemꝰ ad audientiam. de deci. Item: quia illa cauſa videtur valde remota: nec ordinata ad talem caſum. ¶ Quid de dormiente: qui dormiendo percuſſit: vel interfecit alium. An teneatur. Panormitanꝰ in dicta cle. tangit hanc queſtionem. ſed eam non ſoluit. Sed Bar. in. l. pena. ff. de parici. ẜm Guil̓. reſpondet. ꝙ aut iſte talis ſciebat hoc euenire ſibi. et tunc debet ſibi preuidere: vt iaceat ſolus. vel ne mo ſit in camera ſua. et ſi non fecit: eſt in culpa: et propter culpam tenetur: ſicut putator arboris qui non admonuit tranſeuntes. vt. l. ſi putator. ff. ad l. aqui. Si v̓o hoc neſciebat ſibi euenire: tūc ei par citur. Naꝫ dormiens equiperatur furioſo. vt. l. j. §. primo. ff. de acqui. poſſ. Sed furioſus nō tenet̉ ergo ⁊cͣ. hec Bar. ¶ Sed quid ſi ideo in nocte habuit tale ſomniuꝫ. quia cogitauit tale quid in die? Reſpondent qui dam a ſimili. ꝙ aut fuit laceſcitus ſine ſui culpa: et tunc nō tenetur: cum ſit viciū nature. Al̓s ſecus. d. l. pena. ¶ Quid autē de ebrio: ſi occidat vel mutilet. Dic ẜm Mat. zen. et Car. in dicta cle. ꝙ eſt irregularꝭ: quia ſi voluiſſet papa expreſſiſſet. Sequitur de ſe cundo membro ſupra dicte diſtinctōnis. ſcꝫ quan do neceſſitas fuit euitabilis. Puta. quia aliter eua dere poterat. puta claudendo oſtia domus. vel in turri ſe includendo: vel recedere de loco vbi expe ctabat inimicos venturos: tunc efficitur irregula gere poſſet ſed ris nec ad maiores ordines aſcendet. immo nec in Inj. puta caſure. vtl velē ſuſceptis: niſi ex magna diſpenſatione permittat̉ entis: qui audacio miniſtrare. Et ꝙͣuis Zen. dicat: ꝙ ſi fugiendo: fu nentem a ter ga erat ſibi periculoſa: vel vituperoſa: et ad dede t ſic tali pericut cus: et ſi non ad periculum perſone. et propter hͦ non fugit. et occidit talis euadit irregularitatem Pe. de an. non credit hoc verum. Idem Car. licꝫ ſctū eſt de infinteo dicat̉ ꝙ opi. zen. ſit equior. Tercio prīcipaliter ſi ſit homicidium caſuale. Diſtingue: vt dictū eſt sͣ. ca. īmediate p̄cedenti. ¶ Quarto ſi homicidium ſit voluntate ſponta nea factum ſiue in opere: ſiue etiam in verbo: etiaꝫ ſine peccato inducit irregularitatem. et talis non ſolum nō debet promoueri: ſꝫ ſi promotus eſt: im perpetuum deponi dicto. c. ſiquis viduam. etiam ſt interficiat ſaracenum vel paganum. l. diſtincti. Fo. CXVI. clericum. Et cum tali nunꝙͣ diſpenſatur in ordi ne: vel officio. l. diſtinc. miror. Et etiam ſi ſit occul tum: miniſtrare in ordine ſuo nō pōt. extra de tē or. c. fi. ¶ Poterit tamē cū tali diſpenſari in beneficio. de cle. pu. in du. c. ij. ¶ Similiter non euitant irregularitatem qui iurꝭ ignari. zelo fidei et propter indulgentiam haben dam: que datur ferentibus ligna ad combuſtio nem hereticorum: attulerunt ligna ad cremandū hereticos ſi illa materia cooperata ē ad combuſti onem hereticorum ẜm v̓ v̓. Sꝫ ſi illa materia: non eſt cooperata. puta. quia iam mortui erant: quan do ligna attulerūt: vel anteqͣꝫ accenderet̉ ignis in illa materia: non ſunt irregulares. Si autē de hoc dubitatur melius eſt tenere certum: et ſe reputa re vt irregularem: extra de temporibꝰ ordi. ad au ¶ Princeps qui legem condit: cuius legis aucto ritate homines ſunt traditi morti: non efficit̉ pro pter hoc irregularis. quia in certam perſonaꝫ nō animaduertit. vt notat Archi. xxiij. queſtione. v. officia. ¶ Epiſcopus vel alius prelatus: qui habet iuriſ ditionem temporalem debet conſtituere iudicem ſecularem: qui audiat cauſas precipue ſanguinis Et illi poteſt precipere ꝙ faciat vnicuiqꝫ iuſtici am. Si autem talis iudex interroget eum in ſpeci ali. Quid agendum in tali: qui ſcilicet meretur pe nam ſanguinis: poteſt reſpondere. conſule peri tos. Et caueat ne propter ſuam reſponſionem di rectam vel indirectam ille intelligat: ꝙ debeat euꝫ ſanguine punire ẜm Ray. Nam ſi ex tali reſpon ſione reus occideretur: vel mutilaretur: eſſet irre gularis. Poteſt etiam prelatus talis delegare ali cui etiam ſpecialiter ſuper aliquo maleficio: vt ho micidio et huiuſmodi in ſua iuriſditione commiſ ſo: vt inquiſita veritate: iuſticiam exequatur. Et ſi cui committitur: ſic exequatur et occidat: nō pro pterea ille prelatus eſt irregularis. extra ne cle. vel mo. ep̄s. li. vj. ¶ Licitum eſt prelatis eccleſiaſticis ob defenſio nem rerum eccleſie: vel fidei inuocare contra vio lentos brachium ſeculare: et hortari tales: nō qui dem vt occidant. vulnerent vel mutilent. hoc.n. eſſet directe ad homicidium prouocare. Sꝫ vt ec cleſiam vel patriam liberent et terram ab infideli bus occupatam reducāt ad chriſtum. Et ſuꝑ hoc eccleſia facit remiſſiones magnas. Et licet hincin de aliqui occidantur: non eſt prelato hoc imputā dum. immo peccaret niſi contra tales ſe oppone ret. xxiij. qōne. v. de occidendis. ij. q. viij. c. igitur. et. c. ſcire. et. c. omni. et. c. hortatu. et. c. vt pridem. Etiam ad clericos pertinet diſponere et induce re alium ad bellandum legitima bella. Et licet nō debeant exercere bella manu propria: poſſunt ta men intereſſe: et iuſte pugnantibus ſpiritualiter ſubuenire ſuis exhortationibus ⁊ abſolutōnibus ⁊ alijs ſpūalibꝰ ſubuentōnibꝰ. ¶ Utrum prelati et alij qui interſunt vindicte

ſanguinis ſint irregulares? Reſpon. panormita. in. c. ſententiam. ne cleri. vel mo. de mente Inno. dicit ꝙ intereſſentia non facit quem irregularem: niſi intereſſet auctoritatem preſtando. Idem ſi p̄ ſtaret auxilium. conſilium. vel fauorem: aut operā vt paret ex notatis in. c. ſicut dignum. extra eodē. Dicit etiam Hoſti. ꝙ ſi ad clericum ſpectat iuriſ ditio: nullo modo debet intereſſe vindicte ſangui nis: ne videatur preſtare auctoritatem: vt in. c. ex literis. de ex. pre. Hoc tamen Panormita. reſtrin git in clericis intereſſentibus ex ſola libidine: ſeu voluntate. Non enim debent preſtare preſentiaꝫ iſtis eis prohibitis: ſicut nec alijs ſpectaculis: vel conuiuijs coniugiorum: vt in. c. preſbyteri. xxxiiij. diſ. et in. c. non oportet. de conſe. di. v. Secus aūt puto in intereſſentibus ex iuſta cauſa. puta. quia ſociant iuſticiādū ad ꝯfortandū: ne incidat in de ſperatōnem: ⁊ vt ꝯfortent eum ad patientiā: ſicut obſeruat̉ in multis locis. ¶ Sed nunquid iudex ſi non liberat hominem a morte iniuſta: cum poteſt. et prelatus ſi nō paſcat fame morientem cū poteſt erit irre gularis: ſi mors inde ſequatur? Reſpondit v̓ v̓. ꝙ non. licet gra uiſſime peccent. quia lex promotionis factum re quirit. xv. qōne.j. ſi quis non iratus. Sed quibuſ dam alijs videtur ꝙ predicti non euitent irregu laritatem. quia in dictis caſibus: non ſolū eſt omiſ ſio: ſed etiam commiſſio. Et ad hoc facit: quod no tat Aſten̄. li. vj. tit̓. xiiij. vbi dicit: ꝙ ille qui homi nem a morte liberare potuit: ſed noluit: nō eſt im munis a culpa homicidij. allegat. c. ſicut dignum. §. illi autem. extra eo. ar. di. lxxxvj. faciētis. ⁊. xxiij. qōne. iij. nō inferenda. et. c. qui poteſt. Et hoc qͣn do conſtat illum iniuſte occidi. de peni. diſ. j. peri culoſe. Et licꝫ aliqui intelligant hoc de iudice: qui debet ex officio defendere: quia ille ſolus ad hoc te netur ex precepto. xxiij. qōn. v. Qui malos. et. q. iiij. forte. Conſilium tamen ſanum eſt ẜm Goff. ⁊ Hoſtien̄. ꝙ quilibet etiam priuatus hoc faciat: ſi ſine periculo ſuo hoc poſſit facere propter premiſ ſa iura ¶ Quid ſi clericus tradat latronem iudici ſecula ri: petens etiam cum proteſtatōne ꝙ eum puniat citra ſanguinis effuſionem: et poſtea iudex proce dat vſqꝫ ad ſanguinis effuſionem. An ſit irregula ris? Reſpondit Aſten̄. lib̓. vj. ti. xiiij. ꝙ non fit ex hoc irregularis. Aliter daretur pluribus materia clericos expoliandi et trucidandi: ſi propter mētū illum non auderent conqueri: nec etiā nocet ſi cle ricus ad conuincendum latronem dederit ſigna. de hoc eſt tex. in. c. prelatis. extra eo. lib̓. vj. Predi cta tamen quidam limitant: quādo alio modo ta lis clericus res ſuas non poteſt recuperare. Et qͣn do mortem non intendebat: ⁊ premiſſa proteſta tione. Et ſi ſua intentio erat maculata fieret irre gularis: ſi mors vel mutilatio membri inde ſequa ¶ Quid ſi poſt occiſionem letetur ⁊ ratū habeat? Rn̄. Hoſti. vt recitat Aſten̄. vbi sͣ. ꝙ ratihabitio retrotrahit̉: ⁊ mandato equiꝑatur: q̄ in malificijs Somicidiū. iiij. generaliter attendit̉. Et hoc intelligit Aſten̄. ver eſſe ſi gaudeat de morte ꝑſone. Secus ſi de maleri. cij punitōne letetur: et deo regratietur ⁊ ꝑſone cō patiatur. ¶ Utrum nō reuelans tractatū homicidij: ſit ho micidia ſi ſequat̉. Rn̄. Panor. in. c. petrus. e. t. re fert aliquos dicere ꝙ nō: ſed ſufficit ꝙ ꝓhibuerit. Io. an. diſtinguit. ꝙ aut doloſe nō reuelat: et tunc imputat̉ ei homicidiū. Aut nō doloſe nō reuelat. Et tūc non erit homicida. Panor. tn̄ ꝯſulit: vt re uelet. Nam ꝓpter opiniones diuerſas in hac ma teria: ſaltē in foro anime: imputaretur culpabilis. l ¶ Quid ſi clericus ſcribat ꝙ aliquis capiat̉. et ex illa captione ſequit̉ mors: vel truncatio membro rum. Ipſo tn̄ ignorante ⁊ factū ⁊ cauſam. An ſit in en habeat teme regularis. Rn̄. Hoſti. dicit ꝙ ſic: qꝛ debuit ſuſpi cari hoc poſſe euenire. An aūt ex qualibet mutilatiōe inducat̉ irregu patt laritas. Rn̄. Card. in cle. ſi furioſus. extra eo. poſt Relpon ſm Land̓. dicit ꝙ non. Sꝫ ſolum cū mutilat̉ aliquod de principalibꝰ membris. Et ẜm Panor. in. c. j. q̄ cle. vel vo. ex ſola effuſione ſanguinis nō cauſatur irregularitas. An aūt digitus ſit membrum. Rn̄. Bar. in. l. ij. ff. de pu. iudi. ꝯcludit membꝝ appellari: qd̓ ha bet officiū ſeparatū et diſtinctū ab alijs. vt oculus lv. di. ſi euangelica. vel manus: aut pes: vt in aut̓. ſꝫ nouo iure. C. de ſer. fu. Digitus aūt nō eſt mem brum. ſꝫ ꝑs membri. Ad hoc tex. bonus. lxxxix. di. ſingula. vbi appellat̉ membrū: qd̓ hꝫ officiū diſti ctum. Et ſic incidens alicui digitū: nō eſt irregula ris. Secus ſi totā manū: vel pedē: vel oculum. ¶ Quid aūt ſi quis debilitauerit membruꝫ: ita vt quaſi ſit inutile: nō tn̄ detruncauit. nunqͥd effectꝰ ſit irregularis. Dubiū facit: quia paria vident̉ nō eſſe: ⁊ inutile eſſe. Rn̄. Panor. in. c. cum illorū. de ſen. excom. dicit ꝙ differentia eſt inter truncatōeꝫ membri ⁊ mutilationeꝫ. Et vt diuerſa ponunt̉ in d. cle. ſi furioſus. Et truncatio dicit̉: totalis mem bri abſciſſio: ſeu diminutio. Mutilatio v̓o: quan do in totū membꝝ non abſcidit̉: ſed ex ꝑcuſſione impedit̉ eius officiū vtputa. in tibia ꝑcuſſus: nō valet mouere pedem: ⁊ quodlibet iſtoꝝ inducit ir regularitatem ẜm eū. Sed idem Panor. in. c. cle ricis. ne cle. vel mo. ⁊ in. d. c. j. tenet expreſſe contra rium: dicens. ꝙ membꝝ debilitatuꝫ valet ſaltem ad decorem. ⁊ in penis fienda eſt mitior interpre tatio. Ideꝫ ſentit Cal. ẜm eū. Sed Guil̓. de land̓. in ſuo ſacramentali dicit ꝙ nō ſoluꝫ occidens: vel mutilans membrū eſt irregularis: ſed etiam red dens membꝝ inutile: dūmodo ſit de principalibꝰ Et de illis qui redderent hominem deturpatum et inutilem pro diuinis officijs exercendis. Et id̓o ſi quis faciem alterius deturpet: vel verberet: licꝫ al̓s vere non ſit mutilatus: ſi tamen ex huiuſmodi deturpatione efficiatur inhabilis ad premiſſa ꝓ pter ſcandalum: ipſum credit eſſe irregulareꝫ. Et idē ſi ſibi faceret maculam: vel aliud impedimen tum in oculo: etiam ſine eruitione. Secus ſi mem brum omnino occultum ſibi auferret. puta. digi

Homicidiū. iiij. tum vnius pedis: vel teſticulum: ſine alia magna debilitate: vel deformitate. Hec omnia ꝓbantur lv diſtinctōne. per totuꝫ. hec Guil. Et hec opinio videt̉ valde ratōnabilis. ¶ Qui percutit mulierem pregnantem: vel dat ei aliquid vt faciat aborſum. Si ex huiuſmodi ꝑcuſ ſione: vel rei datione illa abortitur: ſi iam erat for matus fetus: eſt irregularis. Secus ſi nōduꝫ erat formatū puerperiū. ¶ Quid ſi dubitetur. Utrum ex percuſſione: vel rei ſumptione ſecutus fuit aborſus: vel ex alia cau ſa: vel vtrum eſſet puerperium formatum vel nō. Si probabiliter dubitat: debet a promotōne ⁊ mi niſterio abſtinere: ne periculo ſe cōmittat. Si au tem habeat temerariam opinionem: eam depo ¶ Quid ſi plures reperiūtur in pugna: in qua ali qui ſunt interfecti: vel mutilati et neſcitur a quibꝰ Reſpon. ẜm Ray. qͣꝫtum ad irregularitatem om nes cenſentur irregulares. Et qui ſunt ex parte in iuriantium. et qui ſunt ex parte recipientium: ſi il li erant clerici: et ſic illicite mouerunt arma. diſtin. notiaſinertrimn. Nī. Pariul. li. ſi quis poſt. Sed Archi. xxiij. queſtione vltima. iudi ꝯdudit memb c. fi. dicit ꝙ iſtud dictum Ray. quidam intelligūt quando clerici erant in culpa. Nam ſi defenderēt elica. vel manus: at ſe vel ſocios neceſſario: licet aliquis a defendenti bus ſit intefectus: ex alia parte: reliqui qui non in terfeciſſent: nec interfectores iuuaſſent: non eſſent irregulares: licet voluntatem occidendi habuerīt quia lex promotione factum requirit. Ip̄e tamen Archi. diſtinguit inter repellentem et inferentem vim: vt repellens: ex diſpenſatione promoueatur: ⁊ tolleretur in ſuſceptis: dum tamen conſtet eum non percuſſiſſe. Inferens ſecus: quia in culpa eſt. Dicit etiam Archi. ẜm Inno. et Hoſti. ꝙ ſi quis ꝑcuſſit aliquem in bello iuſto. ſi non ſit inde mor tuus vel mutilatus ſuis ictibus: non efficitur irre gularis: etiam ſi alij occidant: dūmodo non ꝓuo cauerit eos. extra eo. ſignificaſti. el. ij. Addit tamē Inno. ꝙ ſi animo occidendi ꝑcuſſit aliquem: licet non letaliter: ſꝫ alij poſtea occidunt: eſt irregularꝭ. ⁊ de hoc videt̉ caſus in dicto. c. ſigrificaſti. ex quo eliguntur tres caſus ſingulares. Primus ꝙ ſi qͥs in ẜmeū. Se ꝑcuſſit non letaliter: ſi animum occidendi habuit: n. d. c. j. tenet. et ex alioꝝ vulneribus ꝑcuſſus expirauit irregula ris eſt. Secundus qui alium letaliter ꝑcuſſit: licet ab alijs fuerit extinctus multo fortius irregularis eſt. Tercius ſi nō apparet: an letaliter: ſed etiā per cuſſus ab alijs obijt: ⁊ nō apparet ex cuiꝰ vulnere deceſſerit irregularis eſt. ¶ Quid autem ſi quis percuſſit non letaliter: ap paret tamen ꝙ ex percuſſione ſua non poterat iſte fagere: vnde fuit occiſus a parochianis. nunquid ſit irregularis? Hoſti. dicit ꝙ ſic. quia p̄ſtitit cau ſam homicidio. Et ita communiter tranſeūt doc. Sed de hoc Panormitanus dubitat in dicto. ca. ſignificaſti. Nam cum liceat clerico pro defenſio ne rerum percutere. licet non letaliter: tūc ſi iſte in ſūtit rei licite non debet euentus mortalitatis ſibi imputari: cum ipſe in homicidio non reperiatur. Fo. CXVII. vnde poſſet dici. ꝙ quo ad penam: nō debeat iſte teneri: ſed quo ad ceſſatōnem a diuinis. Poteſt gͦ ſaluari opinio Hoſti. tanꝙͣ tutior. ¶ Quomodo autem et quando bellatores efficiā tur irregulares: maxime quo ad clericos. Io. cal. et Io. an. in nouella in. c. petitio. extra eo. ſic diſtī guunt. Clericus aut vtitur armis incōtinenti re pellendo vim vi: et cuꝫ debito moderamine. Aut aliter. Si primo modo: etiam ſi occidat: vel muti let. non eſt irregularis: cum ſcilicet facit ad ſui de fenſionē. di. j. ius naturale. Si aliter facit. aut agi de licentia pape. aut proprio motu. Si de licentia pape: puto ꝙ in bello iuſto vti poteſt armis offen ſibilibus. Naꝫ inter alia que faciunt bellum iuſtū eſt auctoritas pape vel principis. Et tūc ſi occidit vel mutilat: non eſt irregularis: exquo papa dedit ſibi licentiam. Nam cum irregularitas ſit pena: ꝑ cōſtitutiones canonicas introdacta. exquo papa potuit dare licentiā clerico: ⁊ auctoritatem vtendi armis quibuſcūqꝫ: etiaꝫ ſine metu irregularitatis dando hmōi licentiā: videt̉ ꝙ abſtulit ab eo incur ſionem irregularitatis. Hoc quidaꝫ dicūt verum qn̄ papa hoc exprimeret. Al̓s ſecus. Sed quibuſ dam alijs videt̉ ꝙ etiam ſine expreſſione nō fieret irregularis. ſi motu ꝓprio clericus vtit̉ armis. tūc aut in bello iniuſto: aut iuſto. Si in bello iniuſto: planū eſt ꝙ nō eſt ſibi licitum: ſiue ſuis fauorē pre ſtet: ſiue vt timorem incutiat aduerſarijs. Et ſi ibi aliqui ſunt occiſi vel mutilati: irregularis eſt. xxiij q. viij. c. j. et. ij. Si in bello iuſto. puta. pro defenſi on patrie vel alioꝝ. xxiij. q. iij. fortitudo. Et tunc poterit intereſſe etiam cū armis defenſionis. Nō tn̄ debet pugnare: ſed hortari poterit. xxiij. q. viij. vt oridē. Sꝫ cū armis offenſibilibꝰ nō debꝫ ibi eē: niſi ea intentōne vt defendat: nō vt pugnet. xxiij. q. viij. clerici. Et ſi in tali bello eſt aliqͥs occiſus vel mutilatus ab ipſo clerico eſt irregularis. Si auteꝫ ipſe neminem occiderit vel mutilauerit: nō eſt irre gularis licet quis ab alijs occiſus ſit vel mutilatꝰ. Ad tollendū tamē duplicitatis ambiguū ad cau telam hoc caſu: poteſt ſibi imponi pnīa. Et ſic in telligitur. extra de cle. ꝑcuſ. p̄ſentium. Si v̓o in ta li bello clericus vulnerauit aliqueꝫ: ſed nō occidit. vel mutilauit: diſtingue. Aut talis vulneratus: fu it poſtea occiſus ab alijs. ⁊ tūc ſubdiſtingue. vt ſu pra dictū eſt. aut habuit animū occidendi: ⁊ eſt ir regularis. aut non. Et tūc etiam diſtingue. ꝙ aut vulnus ipſius clerici pōt diſcerni ab alijs vulneri bus et tūc nō eſt irregularis: ſi vulnus nō eſt mor tale. Aut nō pōt diſcerni. Et tūc ꝓpter dubium iu dicatur irregularis. Nota tamē ꝙ ex hoc ꝙ papa dat licentiaꝫ clericis ꝙ interſint bello: non tamen videt̉ ex hoc licere clericis vti armis niſi ad defen ſandū. nō aūt ad occidendū aggrediendo nec etiā paganū. Sed pn̄t tm̄ intereſſe ad hortandū alios xxiij. q. viij. om̄i. ⁊. c. ſe. hec Archi. fl. Qui etiam ſe mutilat ex impatientia vel etiaꝫ ſi hoc facit zelo caſtitatis ſibi virilia amputando: ir regularis eſt. lv. diſtinc. ſi quis abſciderit. et. c. qui partem.

Qe canoniCe̓. Vtrū cleri ci teneāt̉ ad horas canonicas. Rn̄. ẜm Panor. in. c. j. de cele. miſ. Et Car. in cle men. prima. eo. ti. ꝙ quilibet promotus ad ſacros ordines tenetur ad diuinum officium. Secundo. quilibet beneficiatus quātumcūqꝫ modicū ſit be neficium: etiam ſi beneficiū ſit de patrimonio. Et hoc ſi patrimoniū factum eſt beneficiū. Al̓s non. Adde tercium ẜm Aſten̄. ꝙ licet religioſus nō te neatur ad horas ratōne qua religioſus. vt patꝫ in religioſis laicis: tn̄ tenetur ſi eſt ordinatus in ſacrꝭ vel etiam ex ſtatuto religionis. poſſunt om̄s cleri ci obligari etiā non ordinati. Et ꝑ hoc patet quid dicendū de fratribꝰ ꝓfeſſis in ordine minorū: qui ex ꝯſuetudine ordinis vocantur clerici. licꝫ nō ſint in ſacris: nec etiam habeant primā tonſuram. An teneantur ad officiū? Et p predicta patꝫ ꝙ ſic. Et hoc etiā tenet magiſter Bar. de piẜ. ſuper. iij. c. re gule. vbi dicit ꝙ in ordine mi. ſunt fratres in du plici differentia. Quidā ſunt diuino cultui depu tati ⁊ literati. Et alij illiterati: ſeruitio prefatoꝝ de putati. Et ſic expreſſe innuit: ꝙ tales fratres pro feſſi: licet nō hēant primā conſurā: ex cōſuetudine ordinis nominant̉ clerici: ⁊ ſic obligantur ad offi cium clericoꝝ. Al̓s ad nullum officiū tenerentur. qd̓ non eſt dicendū. Nec ob. ſi dicat̉ ꝙ appellatio ne clericoꝝ: ſaltem in materia penali nō veniūt illi qui ſaltem non habent primam conſuram. Nam patet reſponſio ex p̄dictis: qꝛ illud verum: niſi ali ter conſtaret de mente fundatoris regule: qui po tuit et voluit etiam non ordinatos obligare. ad di uinum officum. Idem credo ſit in alijs religioni An autem clericus in minoribus releuetur ab officio diuino: ſi eſt abſens ab eccleſia: in qua ē be neficiatus ex cauſa ratōnabili: et deſeruit eccleſie vicarium. Pe. et Ab. dicunt in dicto. c. j. ꝙ ſic. Et hanc differentiā aſſignant inter clericum conſtitu tum in ſacris: et conſtitutum in minoribus bene ficiatum. Allegant. c. peruenit. de ap. Facit. c. cum ex eo. de elec. li. vj. Sed Panor. ibi non placet hec opinio. nec illa iura hoc probant. Nam loquūtur quo ad officiandum eccleſiam. nam ex iuſta cauſa quis excuſat̉ non tamen releuat̉: quin teneat̉ dice re in priuato. ¶ Sed dubitatur. An iſti beneficiati exiſtentes in minoribꝰ: exquo deſeruiūt ꝑ vicarium: teneantur dicere officium? Et videt̉ ꝙ nō: qꝛ p̄dicti vidētur teneri ad officium ratione beneficij: ſed beneficio ſatiſfactum eſt: exquo deſeruiūt per vicariū. hanc opinionem refert Io. an. in dicto. c. j. ⁊ non repro bat: nec expreſſe approbat. Et idem facit Io. de li gna. in dicta cle. j. Sed ipſe Io. an. in fi. d. c. j. dicit vnum dictum: per quod tacite videtur recedere a dicto Pe. ⁊ Ab. Dicit eniꝫ ſe libenter vidiſſe ꝙ ec cleſia feciſſet ſtatutum: vt clerici ſaltem in minori bus beneficiati: non curati: excuſarentur occaſio ne ſtudij ab officio dicendo deſeruiendo eccleſie ꝑ vicarium: et dicendo officium beate virginis. Et Hore canonice ſic aꝑte vr̄ ſentire ꝙ ceſſante ſtatuto eccleſie: ꝙ de ricus in minoribus beneficiatus nō excuſatur: qͣꝫ uis deſeruiat per vicarium: ⁊ ipſe dicat officiū be ate virginis. Etiam ſi ipſe ſit abſens ex probabili cauſa: vt ſtudiorum. Et Panormita. credit hanc opinionem veriorem et tutiorem. Ex predictis in fertur: ꝙ clericus in minoribus non beneficiatus ad nullum officium diuinuꝫ tenetur. nec ad ſeptē pſaimos nec aliud. Exquo nullo iure cauetur. Et Panormitanus in dicto. c. primo dicit ꝙ hoc ha bet generalis conſuetudo: que non dicentes excu ¶ Utrū clericus non dicendo horas peccet mor taliter? Rn̄. ẜm Ul. qui ex aliqua neceſſitate ẜm formam eccleſie non dicit. puta. propter defectum Iuturdeofſic viſus. vel infirmitatem: vel paupertatem: vt quia libro caret. recompenſat tamen per equiualēs. pu ta. per pſal. vel oratōnem dominicam non peccat. Similiter nō peccat mortaliter qͥ verba quidē di cit: licet ad illa nō attendit: qꝛ cum p̄ceptū de dicē do horas ſit de iur̄ poſitino: nō refert̉ niſi ad ea: q̄ ſub iudicio humano cadere pn̄t. Et iſta ſunt q̄ ex ercentur per actus exteriores: non autem interio res. Et ſequentes hanc opinionem dant tale exē plum de illo. vicꝫ qui vult ire ad ſanctū Iacobum ⁊ poſuit ſe in itinere animo ꝯplendi votum: quia non eſt neceſſe ꝙ ſemꝑ habeat in animo ſanctum Iacobuꝫ ſed ſufficit ꝙ ab initio intendat. Et hoc idem videtur voluiſſe Scot̓. in. iiij. vbi dicit ꝙ in conferendis ſacramentis: non ſufficit intentio ha bitualis nec requiritur actualis: ſed bene requiri tur virtualis: quia in virtute illius intentōnis pri yrati. Plus e us habite actualiter.ſ. in principio facit om̄ia q̄ fa net ex diuine cit: tanꝙͣ ex radice. Sic in ꝓpoſito. vide de hoc ſupͣ itur ex p̄cepto Baptiſmus. iij. Hoſti. etiam dicit vt notat. Ar penſare: non ū chi. fl. in ſum. ꝙ in p̄cepto eſt horas dicere: ſed alia nei ⁊ nō occurre que in deuotōne conſiſtunt: ſuadendo dicunt̉. Et hoc eſt qd̓ dicit tex. in. c. dolentes. extra eo. ibi: qͣn tum deus dederit. per que verba appoſuit ꝯſiliuꝫ fragilitati humane ꝯpatiendo: quaſi dicat precipi mus vt vnuſquiſqꝫ dicat horas ſuas: attentōnem autem et deuotōnem in p̄cepto nō ponimus: ſed gratie dei ẜm ꝙ ipſam dare voluerit duximus re linquēdum. Et hunc intellectum teneas: quia be nignior eſt. ⁊ quia non debet eccleſia alicui laqueū imponere. xxvij. q. j. de viduis. hec Archi. f. ⁊ hen. boych. Idem Pet̓. de pal̓. dicens ꝙ euagatio que uonem: vel eſt preter intentōnem: ⁊ propter occupatōneꝫ pre cedentem licitam peccatū nō eſt. Secus ſi ꝓpter il licitaꝫ. Sꝫ ſi euagatōeꝫ aduerteret: et ſolū ẜm actū exteriorem. licꝫ ſit temeraria ⁊ grauis: forte non ta men mortale: niſi propter ꝯtemptum. Et ideo licꝫ dicendo officium cogitet aliud: non videtur tranſ greſſor precepti ex natura facti. Si autem euaga tio mentis fit ex hoc ꝙ aliquis ſcienter ſe occupat̉ in actu exteriori qui non ſecum. patitur attentio nem: vt exercitium manuale: tunc videtur eſſe cui ba mortalis: ⁊ directe contra preceptū dicto. c. do ientes. Sed ſi dicens officium aliqua verba pre termittit: non oportet ꝙ propter hoc a capite re

Hore canonice fumat diſturbando officiuꝫ: immo etiam ſi dicen do in choro cum alijs: ex aliqua neceſſitate preter miſit pſalmū: vel lectionē. vel aliquid huiuſmodi ⁊ nō aliter poteſt omiſſum ſupplere: niſi ſubtrahē do vocem ab adiutorio chori: melius eſt pertran ſire: ꝙͣ officium chori diminuere. At ſi is qui tene tur ad horas: ex induſtria: vel negligētia ſola omit tat: mortaliter peccat dicto. c. dolentes. Et ẜm eū deꝫ Vl. non ſunt tot peccata: quot ſunt hore ꝯmiſ ſe: quia totum officium vnius diei eſt totum vnū integratum ex ſuis partibus. Et ideo p̄cepto vno precipitur: et tranſgreſſor non tranſgreditur niſi vnum preceptum. Et hoc tanto amplius quanto plures partes eius omittit: quotiens autem recor datur de officio dicendo: ⁊ ꝓponit nō dicere: toti ens mortaliter peccat. ¶ Utrum ſcholaris. qui tenetur ad horas canoni cas dimittens eas dicere vna die propter ſtudiū: ⁊ lectiones ex ꝓpoſito et ſpe dicendi in alio die pec cet mortaliter? Rn̄. ẜm Hen. d̓ gan. Si dimittat hoc abſqꝫ legitimo impedimento: peccat mortali ter. Sed queſtio noſtra querit vtrum ſtudiū poſ ſit eſſe ita legitimū impedimentum omittendi ho ras: ſicut grauis infirmitas? Et ideo dicenduꝫ: ꝗ ſi clericus habet talem nęceſſitatem ſtuſtij: ꝙ dice do horas īmineret crimen ⁊ ſcandalū mortale cui poteſt occurrere dimittendo horas: nec iſtam ne ceſſitatem potuit p̄uidere rationabili coniectura: nec per ꝯn̄s p̄uenire: tūc nō peccat omittendo ho ras: quia licet dimittere ſit de ſe peccatum: tn̄ pro pter maius malum euitandum amittit rationem peccati. Plus em̄ tenet̉ occurrere ſcandalo: ad qd̓ tenet̉ ex diuino p̄cepto: qͣꝫ dicere horas ad quas te netur ex p̄cepto eccleſie. vnde in hoc poteſt eccl̓ia diſpenſare: non in primo. īmo peccat dicendo ho ras: ⁊ nō occurrendo illi ſcandalo. Si aūt nō ſit ta lis neceſſitas: ſꝫ poteſt dimitti lectio ⁊ ſtudiuꝫ ſine tali diſcrimine: vel ſcandalo mortali aut potuit p̄ uidere rationabili coniectura qd̓ vēturū erat. ⁊ p̄ uenire dicendo horas: tūc omittēdo peccaret mo taliter. hec Hen̄. Cauſa autē rōnabilis eſſet ſi po in in p̄cepto n pulus moueret̉ ad arma vel ſcādalū magnū vetu rum eſſet quibꝰ veriſimiliter poſſet obuiari. Poſ ſet etiā dici ꝙ cauſa ratōnabilis omittendi eſſet: ſi ⁊ quia non debet ecueſa talis clericus eſſet ſolennis p̄dicator vel lector. Et xprij. qi j devidus ꝓpter caſum inopinatum neceſſe eſſꝫ omittere p̄di et. de pal̓ dicens ꝙ cationem: vel lectionē ſi haberet dicere officiū: tūc enim omittendo officium: nō eſſet iudicanduꝫ de rui mortali: cum ꝓpoſito tamen alia die ſatiſfaciendi. Simile habes infra. c. ieiuniū. de p̄dicatore ſolen ni qui omittit ieiuniū eccleſie ꝓpter predicatōnem cum non poteſt facere vtrunqꝫ: et non peccat: cuꝫ non ſit intentio eccleſie ſtatuentis ieiunia per hoc impedire alias magis pias ⁊ neceſſarias cauſas. ¶ An autem clericus infirmus excuſetur ab offi cio? Rn̄. ẜm Inno. ꝙ aut talis eſt infirmitas que multum noceret ſibi ꝓpter officium dicendum: et tūc excuſat̉. Secus ſi nō multū noceret. vt in febre quartana vel febricula. ¶ An autem clericus infirmus non valens dice Fo. CXVIII. re officiū: ſaltem teneatur audire? Dic ꝙ hoc nul lo iure cauetur. ¶ An aūt nō valens dicere officiū ꝓpter infirmi tatem: teneat̉ poſtmodū ceſſante infirmitate illud reſumere? Rn̄. Inno. ꝙ non. Et Panor. in. c. ex parte. de obſer. ie. dat exemplū a ſimili: de nō valē te ieiunare in quadrageſima. cui nō iniungit̉ vt ie iunet alio temꝑe: vt in. c. ij. de obẜ. ie. Item ſi tene or p̄ſtare operas certo tꝑe: ⁊ impedior: nō ſum ob ligatus in alio tempe. vt eſt tex. in. l. ſi non ſortem. §. libertus. ff. de ꝯdit. inde. Et ſi mihi relinquitur vſuſfructus biennij futuri: ſi impedior: nō poſſuꝫ petere vſumfructum alterius biennij: quia nō eſt idem vſuffructus. vt in. l. ſi vſuſfructus mihi ī bi ennium. ff. de vſufru. le. ¶ An aūt ille qui tenet̉ ad officium: teneat̉ dicere antiph̓as ⁊ reſponſoria: vl̓ ſufficiat audire. Dic ꝙ antiph̓as quilibet tenetur dicere: qꝛ cantant̉ vni uerſaliter ab omnibꝰ fratibus. Secus v̓o de reſpō ſorijs: q̄ cantātur vt plurimum a cantoribus dū taxat. ¶ Quid in clerico qui diu dimiſit officium ſine cā legitima ⁊ confitetur. An cōfeſſor debeat dare pe nitentiam: ꝙ iteret totum officium omiſſum. An mutare poſſit penitentiam. Dic ẜm Inno. ꝙ mu tare poteſt. ¶ An autē clericus nō dicens officium ſine cauſa rōnabili teneat̉ reſtituere fructus. ℟. ꝙ non. vide diffuſesͣ. Clericus. iiij. ¶ An autem officiū beate virginis ſit in precepto Io. de ligna. in. d. cle. j. dicit ꝙ hoc iure nō proba tur. Tamen ꝯmunis ꝯſuetudo eſt vt ꝯputet̉ inter horas canonicas. Et hoc veriſſimuꝫ putat panor. Nam ordo antiquus eſt ab eccleſia traditꝰ: vt eti am publice dicatur in eccleſia certis temporibus: qd̓ nō eſſet: ſi nō eſſet in precepto. Nam multa ꝑ traditionem antiquoꝝ patrum: ſunt in precepto. que nō reperiunt̉. ſcripta. xj. di. eccleſiaſticaꝝ. et. jͣ. e. cum marthe. ¶ Quid ſi clericus ſit p̄bendatus in duabꝰ eccle ſijs: cuiꝰ officiū dicet. ℟. ẜm Tho. in quolibet ſuf ficit quidē ꝙ ſemel officiū dicat ẜm ꝯſuetudinem alicuiꝰ eccleſiaꝝ: in quibꝰ hꝫ p̄bendā. ⁊ videt̉ ꝙ de beat dicere officiū illius eccl̓ie: in qua maiorē habꝫ gradum: ꝙͣuis forte in alia pinguiorem obtineat p̄bendam. ¶ Clericus de iure diuino tenet̉ ad ſeptem horas canonicas: ſꝫ nō ſunt de iure diuino: qͦ ad determi nationē. vn̄ officiuꝫ ſeu determinatio ⁊ diſtinctio officij eſt de iure poſitiuo. Sꝫ ſepties laudare deū eſt de iure diuino. Ex qͦ infert Panor. ꝙ papa lici te pōt diſpenſare circa mutatiōeꝫ officij: ſꝫ nō pōt diſpenſare vt clericus nō teneat̉ dicere aliqd̓ offici um. Licet land̓. ⁊ Io. de li. in. d. cle. j. aliter ſenſerīt Quaꝝ horaꝝ: tres ſub nocturno officio ꝯp̄hendū tur.ſ. matutinū prima ⁊ ꝯpletoriū. Alie v̓o quatu orhore dicunt̉ officiū diurnum. ¶ Utrum liceat dicere matutinas de ſero. Reſp. ẜm Thomam in quoli. Si quis diceret matuti nas propter neceſſitatem honeſtaꝝ occupationū:

Ieunium nō malefaceret. Nam et hoc etiam in ſolennibus eccleſijs fieri ſolet. Si aūt hoc faceret vt quietiꝰ ſō nō ⁊ voluptati vacaret: nō eſt abſqꝫ peccato. Nō tamen videtur de ſe mortale: quandocunqꝫ tarde quis dicat officiū: dūmodo nō tranſeat dies: qui qͣꝫtum ad hoc videt̉ terminari circa mediā nocteꝫ Non em̄ iſtud preceptū de horis dicendis refert ad tp̄s ẜm Archi. f. in ſum. Tamen vt hr̄ in dicta cle. j. ibi. horis debitis. hoc eſt ẜm Pau. qn̄ hora of ficij rn̄det hore diei. ¶ Que autē ſit hora dicendi matutinas? Rn̄. di uerſaꝝ eccleſiaꝝ diuerſa cōſuetudo ſeruat̉. tamen ſi ꝓprie dicamus matutinuꝫ eſt quarta ſeu vltima vigilia noctis. vicꝫ poſt tres partes noctis vſqꝫ ad auroram. ¶ An aūt in principio officij debeat dicỉ pr̄ noſter Dic ẜm Lu. ro. in ſuis ſingularibꝰ. ꝙ dꝫ dici in fi ne ⁊ nō an̄: qꝛ hoc nullo iur̄ cauet̉. Et ꝙ debeat di ci in fine ex tex. in. c. id ſꝑ placuit. de ꝯſe. di. v. ¶ An aūt liceat de mane om̄s horas ſimul dicere? Car. in. d. cle. j. dicit ꝙ itinerantes ⁊ p̄lati occupa ti pn̄t omnes horas ſimul dicere: ſicut faciūt cardi nales. Et eſt melius p̄uenire ꝙͣ p̄ueniri: maxime qꝛ prima pars diei eſt aptior ⁊ deuotior ad orādū: ꝙ ſuprema. An aūt veſpere debeāt dici an̄ prandiū temꝑe quadrageſiman. Archi. f. dicit ꝙ veſꝑe debeant di ci temꝑe quadrageſimali ante prandiū: canon in ſinuat de ꝯſe. di. j. ſolent. Sed ille tex. videt̉ loqͥ de officio eccleſiaꝝ. Ideo ſiqͥs priuatim veſꝑas dicat poſt ꝯmeſtionē in quadrageſima: nō ꝯdemnare de mortali: qꝛ nō reperio ſcriptum. Nulli tn̄ ꝯſule rem hoc agere: qꝛ videt̉ eſſe de ꝯmuni more timo ratoꝝ non prandere ante veſperas dictas. Illud etiam decretū magis ibi ponit̉ ratōne temꝑis cō grui obſeruandi in ꝯmeſtione ieiunij quadrageſi malis: qͣꝫ ratione officij. Et de nona dicenda ante prandium in ieiunijs eccleſie extra quadrageſimā multo minus: quia nihil ſuꝑ hoc inuenitur deter minatum. Quid ſi monachus p̄ficitur eccleſie parochiali. Qd̓ officiū ſequet̉? Rn̄. ẜm Ho. ſeruabit ꝯſuetu dinem eccleſie ad quā tranſit. ¶ Quid ſi quis omiſſa vna hora dicat ſequenteꝫ?: Rn̄. ẜm v̓v̓. Credo ꝙ ſufficit ꝙ caute ſuppleat il lud tm̄ qd̓ omiſſum eſt: ⁊ agat pnīam de negligen tia. Penitentia qͦꝫ de omiſſis horis eſt arbitraria: ſic̄ ⁊ alie de pe. ⁊ re. deus qui. Utrum clericus excōicatus teneatur dicere ho ras. Rn̄. ſi eſt excōicatus minori: non eſt dubium Si v̓o eſt excōicatus maiori: dic ẜm Hoſt. ⁊ alios ꝙ tenet̉ quidē dicere: ſꝫ nō in eccleſia: vel cum alio aut qͣſi in officio ſuo: ſed ſolus: et quaſi ꝑ modum oratōnis.i. vt nō dicat. dn̄s vobiſcū. An aūt degradati teneant̉ ad officium? Dic ꝙ ſic. Uide de hoc sͣ. Degradatio. ¶ Clerici et religioſi commorantes cum cardinali bus: aut cum quibuſcunqꝫ pontificibus: gratiam et communionem ſedis apoſtolice habentibꝰ. vt ī cie. dignum. eo. ti. poſſunt ſe coaptare illis in diui nis officijs: nec ad alia tenent̉. Eiunium. Quid ſit ie iunium? Rn̄. ẜm Goſ. et Panor. ſuper ℟ica extra eo. ꝙ ieiunium de quo hic: eſt abſtinentia a cibis ẜm ordinatōnem: ſeu ꝯſue tudinem eccleſie. Et ieiunium dicitur a quodā in teſtino ſic vocato. quia vt plurimū eſt vacuū et ex inanitum. .xxi Utrum ieiunium cadat ſub precepto. Reſpō. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxlvij. ꝙ ieiunium inqͣtum pertinet ad neceſſitatem coertionis peccati: vel ſa tiſfactōnis in penitentia: vel ad eleuatōnem men tis ad ſpiritualia: ſic in ꝯmuni cadit ſub p̄cepto le gis nature: ſꝫ determinatio tꝑis ⁊ modi ieiunādi: cadit ſub precepto iuris poſitiui: qꝛ ab eccleſia ſic ē pgpſ ſtatutū. Nec tamē quilibet tranſgrediens peccat mortaliter: ſꝫ tm̄ qui tranſgredit̉ ex cōtemptu: vel ſic ꝙ impediatur finis: quem intendit legiſlator. Sed qui ex cauſa ratōnabili frangit ieiunium: nō peccat mortaliter: nec eſt tranſgreſſor p̄cepti. Glo. autem.xxv. diſ. in.§. al̓s ea demum. dicit ꝙ tranſ grediens ieiunium ſolenne obligatur ad mortale. Panor. autem vbi sͣ. dicit. ꝙ. d. ſuus Car. dicit hͦ procedere quando ieiuniuꝫ omittitur ex contem ptu: vel inobedientia: vt quia non vult ſe ſubijce re precepto ſuperioris. Secus ſi ſine ꝯtemptū: qͥa tunc tranſgreſſio ſolum obligat ad veniale. Et di cit hoc tenere Archi. in dicto.§. al̓s ea demuꝫ. Sꝫ certe Archi. ibi ſolum refert opinionē Io. de fon. et tranſit. Sed aliter dicit in. c. vtinam. lxxvj. diſt. purandus tamen in pmum: ſed tanto Ibi enim dicit ꝙ ſi ex aliqua cauſa quis tranſgre ditur ieiunium: non peccat mortaliter. Quod po i. Et iſtud co teſt intelligi: quādo forte eſſet debilis: nec curat ire ad ſuperiorem pro licentia. Secus ſentit quando id hec Archi. nulla ſubeſſet licita cauſa. Sed pro prima opinio on facit notabile dictū collec. in. c. j. de conſti. vbi dicit ꝙ trāſgreſſio canonis obligat ad mortale: qn̄ fit ex contemptu: ſeu inobedientia. Et ꝯtemptus ꝓprie eſt: quādo ex ſola voluntate non vult ſe ſub ijcere ſtatuto ſuperioris. Et iſte ꝯtemptus clare ap parere non poteſt: niſi pꝰ monitōnem ẜm eū. Sed ſi quis tranſgreditur ex ꝯcupiſcentia. ira vel negli gentia. tunc obligatur ad veniale. Quod dictū pri ma fronte videt̉ notabile. Et hoc dictum Panor. putat. verum vbi ſuperior aliqͥd iniungeret ꝑ ver bum ꝯmune. puta. ꝑ verbum ſtatuimꝰ. vel ordīa mus. vel ſimile. Secus vbi ꝓcederet ꝑ verba p̄ce uia hec eſt firma e ptiua: ſeu equipollentia. Nam tranſgreſſio prece pti ſuperioris obligat ad mortale. licet fiat ſine cō temptū. xiiij. q. j. c. quod precipit̉. et in. c. ij. de ma. ⁊ obedi. Et fuit illud iudiciū beati Tho. ꝙ vbi ſta vigulia penthe q tutum fit ꝑ verba cōia: tranſgreſſio nō eſt ad mor tale. Qd̓ intellige qn̄ fit ſine ꝯtemptū. Nam ſicut nō omnis tranſgreſſio legis obligat ad temꝑalem mortem. Ita nec eternam: que prouenit ex pecca to mortali. Et ideo ponderanda ſunt verba ſtatu ti: ſeu canonis quibus indicitur ieiuniuꝫ. An ſint verba preceptiua: ſeu equipollentia: ſeu ꝯmunia. Et predicta notabis: qͥa materia eſt ꝑegrina. Qn̄ aūt tranſgreſſio ſtatuti: vel regule obliget ad mor tale. Uide Panor. in. c. nam concupiſcentiam. de

Ieiuniū conſti. et in. c. deus. de vi. et hone. cle. et in toto iu re canonico non eſt tex. qui ad hoc faciat: vt facit cle. exiui. de ver. ſigni. Archi. auteꝫ. floren. in ſum. dicit ẜm Tho. in. iiij. di. xv. ꝙ ſi quis ieiunia iuſti tuta ab eccleſia fregit libenter: vel ſcienter ⁊ ſine cā ratōnabili peccauit mortaliter: poſtqͣꝫ peruenit ac etatem: in qua obligatur. Secus ſi non aduerte hat eſſe diem ieiunij: vel etiam quando ſibi vide batur non poſſe ieiunare ratōne debilis complexi onis: cum tamen poſſet: ꝙͣuis peccet forte nō mor taliter: ſi habebat aliquam cauſam dubitādi. debꝫ tamen induci ad ieiunium. Pe. autem de pal̓. cir ca hoc ſic dicit. ieiuniū cadit ſub iure poſitiuo. vn de eius tranſgreſſio ſine cauſa eſt peccatū mortale Quando v̓o fractio eius eſt cum cauſa: non ex to to ſufficiente: eſt veniale: vt in his qui legunt inſti tutam in completorio. Quando v̓o ſufficiens eſt ſimpliciter: tunc nulla eſt culpa. Qui autē non ad uertens de ieiunio comedit in mane: ſi quideꝫ ſci re tenebatur ꝙ eſſet ieiunium: non excuſat̉a fracti one ieiunij. non tamen tenetur poſtea eo die iriu nare: cum iam ſit obligatus ad alium die. Et ſi nōͣ liceret ſibi plus comedere: nimis grauaretur: nec cum toto hoc eſſet ieiunium: propter nimiam an ticipationeꝫ. Iteꝫ ſi non ieiunando cum poſſet: in diebus ieiuniorum comedit pluries: ẜm Io. An. neapolitanuꝫ in quolibet totiens peccat mortali ter: quotiens comedit vltra vnam vicem: quia re ducitur iſtud peccatum ad preceptum negatiuū. Purandus tamen in. iiij. tenet ꝙ ſit tm̄ vnuꝫ pec catum: ſed tanto grauius quanto pluries cōmitti tur. Et iſtud communius tenetur. Et hoc niſi co medens: nouo contemptu: pluries incideret in il lud. hec Archi. f. ¶ In quibus diebus tenetur quis ieiunare. Re ſpondeo quantum ex precepto eccleſie. tenetur pri mo totam quadrageſimam. de conſecra. diſtincti one. iij. non liceat. c. non oportet. ⁊. c. placuit. Iteꝫ quatuor tempora. lxxvj. diſtinctōne ſtatuimꝰ. Itē in vigilia natalis domini. extra eo. c. j. et in vigilia aſſumptionis virgi. d. c. primo. et in omnibus vi gilijs apoſtolorum preterqͣꝫ Philippi et Iacobi: quia venit tempore paſchali. et Iohannis euange liſte: quia venit infra octauas natiuitatis. extra eo dem conſilium. De feſto etiam beati Bartholo mei conſuetudo ſeruanda eſt: non de ieiunando: quia hec eſt firma et vniuerſalis: ſed de die cele brandi feſtum: vt in dicto. ca. conſilium. Item ex vniuerſali conſuetudine eccleſie: preceptum eſt de vigilia Iohan. baptiſte. omnium ſanctoꝝ. et beati Laurentij. Item vigilia penthe. eſt ieiunanda: de qua habes duas glo. prima in.§. neceſſario. lxxvj. diſtinctōe. Aliam. Ber. in dicto. c. ij. Et tene eam menti. Nam Gratianus viſus eſt ſentire contra rium in dicto.§. neceſſario. In vigilijs autem ro gationum ẜm Panor. in hoc ſeruanda eſt ꝯſuetu do loci. Idem dicit de aduentu. Nunquid autem ieiunium poſſit differri d̓ dic in diem. Dicit Inno. ꝙ ſic: exiſtente cauſa. Nam videmus ꝙ ſi feſtū accidit ſcd̓a feria nō ieiunatur Fo. CXIX. die dominica: ſed tranſfertur ad diem ſabbati pre cedentis: vt extra eo. c. j. Ita dicendū pari ratōne. ꝙ ſi vigilia accidat in aliquo feſto ſolenni: ꝙ tunc ꝓpter venerationem feſti: poteſt ieiunium explica ri die precedenti. Et ponunt doct. in multis locis francie exempluꝫ. vbi ꝯmuniter feſtum ſancti qͥn tini quod accidit in vigilia omniū ſanctorum. nō enim illi homines ieiunant propter feſtum ſolen ne: ſed tranſferunt ieiunium in aliam dieꝫ. Et idē poſſet fieri qn̄ ieiunium accidit in feſto principali alicuius ciuitatis vel loci: vt ieiunium trāſferatur in precedentē diem: ⁊ placeret: vt iſta tranſlatio fi eret ꝑ ep̄m. hec Panor. vbi ſupra. An aūt conſuetudo nō ieiunandi excuſet non ieiunantes. Hoſti. in. c. ij. extra eo. dicit ꝙ in ieiu nijs ſolēnibus.i. indictis per eccleſiaꝫ: nihil pōt fa cere ꝯſuetudo. Qd̓ intelligit Panor. verum: quā do cōſuetudo ex toto vult illd̓ ieiuniū tollere. Se cus autem ſi illud interpretat̉ qualiter ſit explen dum. puta. quo ad cibos. horam. collationeꝫ. ⁊ hu iuſmodi. Nam conſuetudo eſt optima legum in terpres. Et Panor. in dicto. c. ij. limitat adhuc for tius dictum Hoſti. ꝙ vicꝫ in ieiunijs ſolennibus non valet ꝯſuetudo. Hoc intellige: niſi papa ſci ret et toleraret. vide tamen glo. ſingularem in. d. c. ij. ꝙͣ valet conſuetudo ieiunioruꝫ relaxatiua: de qͣ glo. Panor. ibi facit magnum feſtū propter eiꝰ au ctoritatem. ¶ Utrum liceat ieiunare in dominica. Dic pront̓ habetur de cōſe. di. v. c. quadrageſima. ꝙ dies do minicales ſunt ſubtracti ab obſeruantia ieiunij tē pore quadrageſime: fortius alijs temporibꝰ: quia dies eſt leticie. Si quis tamen abſqꝫ ſcandalo alio rum et abſqꝫ alia ſuperſtitione ieiunaret: non pec caret. ¶ Que hora ſit competens comedendi in diebus ieiunioꝝ. Glo. in. d.§. al̓s. dicit ꝙ comedere ante horam comedendi ē mortale. allegat. c. ſolet. de cō ſe. di. j. Sed Panor. ſuper Rubrica eodem tit̉. di cit ꝙ aut loquimur d̓ ieiunijs quadrageſimalibus Et tunc hora veſpertina eſt competens.i. poſt cō pletas veſperas in eccleſijs: que temꝑe quadrage ſimali dicuntur. et peccatum eſt āticipare illaꝫ ho ram. de hoc eſt tex. in. c. ſolent. Et ratio illius ſta tuti fuit: quia ī ieiunio quadrageſimali imitamur veſtigia chriſti. qui abſtinuit a cibo quadraginta diebus et quadraginta noctibus. Nos ita debe remus agere ſi natura pateretur. Sed quia hoc n̄ ē poſſibile in humanis: ſtatuit eccleſia: vt ſaltē per om̄es quadraginta dies ficte ſumptos homines ieiunarent. nam poſt veſperas expletas dies ficte dicitur expletus cum non reſtet aliud officium di urnum. In alijs v̓o ieiunijs non eſt hora ab eccle ſia prefixa. Et ideo communiter tenetur: vt in no nis licite ſumatur cibus. Et ita habetur in obſer uantia generali. Nam exquo non habemus ius ſpecificum: recurrendum eſt ad conſuetudinem loci. ad hoc textus in. c. vtinam. lxxvj. diſtinctōne Ri. tn̄ in. iiij. diſt. xv. dicit ꝙ iam inualuit ꝯſuetu do in multꝭlocis comedere qͣi ſtatim pꝰ horam ſex v iiij

tam: vel ipſa hora ſexta. Non enim tante neceſſi tatis eſt in obſeruatione ieiunij hora ſexta ſicut co medere ſemel tm̄. Circa tamen horam comedēdi pōt diſpenſari: vel ꝓpter debilitatem: vel ꝓpter le ctōnem: vel propter iter: vel alias pias cauſas ẜm Pe. de palu. ¶ Que aūt requirant̉ ad integritatē ieiunij. Ri. vbi ſupra dicit. ꝙ ſub determinatōne precepti ec cleſiaſtici d̓ ieiunio cadit ſemel comedere in die na turali. Et hora determinata. Et abſtinētia ab eſu carniū. ⁊ ouis. et caſeo in quadrageſimali ieiunio. Adde etiā ſagimē.i. lardū. In alijs aūt nō ꝓhibē tur oua ⁊ lacticinia nee vllus tex. ſpecifice diſponit de hoc. Iō ſequēda ē ꝯſuetudo. loci. d. c. vtinam. ¶ Quid aūt ſi quis excuſet̉ a ieiunio qͣdrageſima li ꝓpter aliquā cām legitimā. An peccet comeden do lacticinia. Rn̄. Archi. f. in ſum. ꝙ ſi qͥs excuſa tus a ieiunio ꝓpter defectū etatis: vel ꝓpter laborē: vel aliā ratōnabileꝫ cām: pōt in quadrageſima vti cibis quadrageſimalibꝰ. et ex voluptate: vel incu ria vtit̉ lacticinijs ouis: vel carne mortalit̓ peccat. qꝛ facit ꝯtra p̄ceptum eccleſie q̄ ordinauit vti debe re cibis quadrageſimalibꝰ. iiij. di. deniqꝫ. Iteꝫ ad dit. ꝙ ſi quis in ieiunijs ab eccl̓ia inſtitutꝭ in qͣdra geſima. vel quatuor tꝑibꝰ: vel vigilijs ſanctoꝝ co medit carnes ex delectatōne gule: vel ſine cauſa in firmitatis peccat mortaliter: cum ſit cōtra morem vniuerſalem eccleſie. ¶ Quid de collatiōe que ſit in ſero? Rn̄. Panor. dicit ꝙ aliqͥd ſumere ꝓ collatōne d̓ ſero magis ad ſuſtentōeꝫ nature qͣꝫ ad delicias: non eſt pctm̄: nec frangere ieiuniū: dumodo hoc fiat ẜm cōſuetudi nem loci ⁊ temꝑate. Nam exqͦ nō habemꝰ in hoc ius ſpecificū recurrendū eſt ad ꝯſuetudinē loci. ꝓ hoc. d. c. vtinā. ⁊. c. illa. xij. di. Uidemꝰ em̄ in ſimili religioſos p̄cipue ciſtercien̄. ſtatuiſſe: vt hi qui mi niſtrant reliquis temꝑe ieiunij aliquid ſumāt: vt ſic melius poſſint differre prandiū. Idem de lecto ribus menſe inter religioſos ⁊ hmōi. Et ẜm Inn. iſti nō dicunt̉ frangere ieiuniuꝫ. Idem dic de illis qui ſurgūt a menſa: vt portent encenium alicui. ⁊ poſtea reuertunt̉ ad comedenduꝫ ⁊ hmōi. Idem dic de miniſtrantibꝰ dn̄is qui preguſtant cibos ex ſuſpitōne veneni: nec etiā iſti peccarent. ſi p̄guſta rent in quadrageſima carnes: dūmodo nō faciāt ex voluptate. Et ꝑ predicta pꝫ error dicentium: ꝙ comedere panem in ſero ꝓ collatōne: etiā in modi ca quantitate frangit ieiuniū. Iſtud em̄ nullo iu re cauet̉. ieiuniuꝫ em̄ ſaltem quo ad circūſtantias temꝑis. modi ⁊ ſepius. vel ſemel comedendi eſt de iure poſitiuo: vt dictū eſt sͣ. Et exqͦ nō habemꝰ ius ſpecificū quo ad collatōeꝫ: recurrēdū eſt ad cōſue tudinē loci que eſt optima legum interpres. Et ſic vbi eſt ꝯſuetudo comedēdi modicū panis in col latōne nullo mō credendū eſt frangi ieiuniū: ma xime in illis qui non habent aliud quod ſumant: Adde etiam ꝙ dicit Pe. de pal̓. in iiij. di. xv. ꝙ ſi quis: non propter famem: vel voluptateꝫ: ſed pre timore ne deficiat p̄ anxietate die ieiunij ficus: aut porretā prelibaret: vel huiuſmodi.ſ. ante ꝯmeſtio l bori. ctā l̓ polē̄tā. ſ. d̓vij aliq6. Ieiunium nem ꝑ modum medicine: ſic nō eſt fractio ieiunij. n Et dicit directo. ẜm quoſdaꝫ circa ieiunia eccleſie poteſt ſtatui ꝙ bis: ſꝫ parū comedat̉ in die. Sicut faciūt ciſtercienſes: qͥ ad remouendū ſcandaluꝫ et charitatem obſeruandam ſtatuerunt: ꝙ illi qui le gunt: aut miniſtrant aliqͥd p̄guſtent an̄ alios: nec ſoluunt ieiuniū ab eccl̓ia indictū. ¶ In qua aūt etate teneat̉ quis ieiunare? Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxlvij. ꝙ ꝙͣdiu aliqͥ ſunt in ſtatu augmenti.ſ. vſqꝫ ad finē tercij ſeptēnij.ſ. xxj. anni nō tenet̉ ieiunare. Conueniēs aūt eſt: vt etiam in pii hoc tꝑe ſe ad ieiunandū exerceāt plus vel minus ẜm modū ſue etatis ⁊ poſſibilitatis. Nouicij quo qꝫ ⁊ iuniores religioſi ẜm v̓ v̓. ſuꝑ ſoluēdo ieiunio. iuxta diſcretōneꝫ prelatoꝝ ſe gerere debent. Et ex dictꝭ Thome ⁊ v̓ v̓. poteſt nō irrōnabiliter dici: ꝙ tur ⁊t ſidatu i etiā ꝓfeſſi in ordine minoꝝ ante dictam etatē. xxj. annoꝝ: nō teneant̉ niſi ad ieiunia: q̄ expreſſe in re gula ꝯtinent̉. Ad alia v̓o ieiunia eccleſie nō tenen tur ex regula: nec etiā ex p̄cepto eccleſie: vt dictum eſt ante dictam etatem. ¶ An autem dari poſſit prouectis tempus vltra qd̓ ieiunare nō teneant̉. ſicut datur tp̄s anterius. Rn̄. in ſenibꝰ nulluꝫ tp̄s determinatū eſt ab aliqͦ vſqꝫ ad quot annos quis teneat̉ ieiunare. In ni mium aut ſenibꝰ ſecus videt̉ vt patet ꝑ Ri. in. iiij. diſ. xv. vbi dicit ꝙ nimiū ſenes nō tenent̉ ad ieiu nium: qꝛ in eis virtus ⁊ calor eſt debilis. Et ideo ſe pius alendi ſunt. Nimiū aūt ſenes dicunt̉ decre piti. Et ẜm medicos regulariter hoc eſt a. lxx. an tlint̉. Circa hoc nis vltra. Et ẜm glo. in ꝓhemio ſexti: a. lxx. annis apā quartū. Me vltra nō dicit̉ eſſe quis in ſenectute: ſꝫ in ſenio: qd̓ eſt aliaꝝ etatum terminus. Ad hoc facit pſal. An iutes. ſiue pauꝑes: nō p ni noſtri. lxx. ⁊cͣ. pro hoc facit. l. fi. C. qui eta. lib̓. x. iuncta. l. ij.§. fi. ff. de decur. vbi maior. lxx. annis. el̓ynas: ⁊ ad a vltra excuſat̉ quo ad excuſatōeꝫ munerū ꝑſonali um ergo magꝭ excuſabit̉ a ieiunio qd̓ eſt maximū onus. nō ſolū ſenibꝰ: verū etiā iuuenibꝰ. ¶ An autem peregrini teneantur ad ieiunia ter rarum: ad quas tranſeūt. Pe. de palu. prout reci tat Archi. flo. dicit ſi conſuetū eſt in aliqua dioce ſi: ꝙ ieiunetur certo die. Illi de dioceſi tenentur ie iunare. Sicut ſi epiſcopus indiceret. de ꝯſe. diſ. v. ieiunia. Conſuetudo em̄ ratōnabilis et preſcripta no vel viatio q obligat. Et hoc quo ad indigenas. xij. di. illa. Ali enigene v̓o ſi veniunt gratia habitandi; ex tunc li gantur ieiunio conſuetudinario ſicut et ſcpͥto. Si autem tranſeunt ꝑ terram non ligantur conſuetu dinibus nec ſtatutis dicte terre: tenent̉ tamen nō ſcandalizare. vnde occulte comedere pn̄t ẜm ꝯfue tudinem terre ſue. Uidet̉ tn̄ ꝙ ꝯſuetudo laicoruꝫ nō ligat clericos: nec ſeculariū clericoꝝ religioſos: quia diſtincti ſunt modi abſtinētie inter hos tres ſtatus. Item excuſant̉ alienigene: ꝙͣuis in terra eo rum ieiunetur exquo veniunt animo remanendi Sed qui tranſitum faciūt per terram ſicut nō ob ligantur ad ieiunia illins terre: ſic non liberantur a ieiunijs terre ſue. Hec Pe. idem glo. viij. diſt. c. que contra. ¶ Quid de pregnantibꝰ? Rn̄. ẜm Ri. vbi ſupra

Ieiuniū ꝙ non tenentur ad ieiunium duplici ratōne. Pri ma. qꝛ debent accipere cibum: non tm̄ ꝓ ſe: ſed eti am pro nutrimento fetus. Scd̓a. quia pregnātes cōſueuerunt habere varia et inordinata deſideria ciborum diuerſoꝝ. Et qn̄qꝫ ita intenſa: ꝙ niſi ali quo modo poſſent appetitui ſatiſfacere poſſet eſſe periculum periclitatōnis fetus. Et ꝓpter primam ratōnem lactantes etiam non tenent̉ ad ieiuniuꝫ Et vbi predicte. maxime pregnantes de ſe vellent ieiunare per longum tempus. puta. per totā qua drageſimam: vel medietatē ꝓhibende ſunt. ¶ Quid d̓ egrotantibus vel debilibꝰ? Reſpōdit qui sͣ. ꝙ licet in eis aliqn̄ abſtinentia ſit vtilis. non tm̄ ad ieiuniuꝫ qꝛ in eis natura eſt debilis. Et ideo ſi daretur eis vna vice ſimul totuꝫ quod eſt neceſ ſarium ꝯuenienti ſue ſuſtentationi: natura graua retur. et ſi datur pluribꝰ vicibus: natura ꝯfortatur ⁊ vigoratur. nt ad iſa poleumū. ¶ Quid de laboratoribꝰ? Reſpondit qui sͣ. qͥ cuꝫ graui labore victum neceſſariū lucrant̉: nō tenen tur. qꝛ in eis fit magna humidi ꝯſumptio: nec cuꝫ ieiunio poſſent comede efficaciter oꝑari. Debent in poſſit prouectis tn̄ ſi adſit facultas: a ſuo ſacerdote petere diſpenſa ire nō tencant̉ ſicut datur tps a tionē nō ieiunandi: ⁊ ille dꝫ eis ꝯcedere. Qui tam̄ nilꝰ nulluꝫ tp̄se oꝑarios ꝯducere nolunt: niſi ſub hac cōditōne: ꝙ nō ieiunent: a pctō nō excuſant̉. hoc aliqui limitāt niſi forte ſit cauſa neceſſaria: q̄ feſtinatōeꝫ oꝑis ex poſcat. Si aūt victū neceſſariū poſſunt acquirere eis virtus ⁊ caloreſt d̓ cum labore: cum quo ꝯuenienter exercere poſſunt opus ſuū cum ieiunio: tūc a fractōne ieiunij nō ex cuſant̉. Circa hoc tn̄ facta eſt magna modificatio. ꝑ. d. Eu. papā quartū. Mccccxl. qͥ indulſit: ꝙ arti fices laborioſa oꝑa exercentes: ⁊ ruſtici: ſiue ſint di uites. ſiue pauꝑes: nō tenent̉ ad ieiunandū ſub p̄ cepto peccati: ⁊ ꝙ abſolui poſſunt: ⁊ ꝙ inducātur ad el̓ ynas: ⁊ ad alia bona ſpūalia. Quid auteꝫ de pauperibꝰ mendicantibꝰ. Rn̄. Ri. vbi sͣ. ꝙ victū neceſſariū hoſtiatim mēdican tes: qn̄ ſil̓ tantū habere nō poſſunt de elemoſyna hora ꝯmeſtionis: ꝙ ad victuꝫ totius diei cōmode ſufficiat: vel qn̄ ex p̄cedenti inedia debilitati ieiuni um ſufferre cōmode nō pn̄t: ieiunare nō tenent̉. ¶ Utrum peregrinantes ⁊ viatores teneant̉ ad iemnia eccleſie? Rn̄. Aſten̄. ꝙ ſi ſit talis peregrina tio vel viatio q̄ differri poſſit ſine incōmodo: debꝫ iliibtiar differri ſi ſimul cum ea nō poſſit ieiunari ſi aūt nō poteſt differri vt qꝛ tempꝰ ieiunij p̄occupat homi nem in via: vel quia dies feſtus alicui imminet ad nrpati quem ex deuotione homo pergere cupit: vel quia mora in patria periculum habet: vel ſpirituale: vl̓ corporale poteſt ẜm diſpoſitōeꝫ ſui ſuperioris ſol plij. liiiū uere ieiunium: vbi ita eſt ꝯſuetum: quia ex hoc ip ſo ꝙ prelati diſſimulant: annuere vident̉ ẜm tho. Nec ob. ꝙ conſilio preceptum debet preponi. qͥa qut intentio dantis huiuſmodi preceptum: nō eſt ex ciudere alias pias et magꝭ neceſſarias cauſas. Se cus eſt de preceptis legis nature: que prohibent hoc: quod ẜm ſe ſemper eſt malum. Si tamen iſti peregrinantes indiſcrete iter aggreſſi ſunt tempo re quo ieiunare debebant: nec ꝓpter illud iter ieiuFo. CXX. nare poſſunt: ne ꝑplexi ſint licite frangūt. ſicut qͣꝫ uis ꝓpter culpam quis ſit infirmus: durante infir mitate nō tenetur ẜm Pe. de pal̓. Et ſi iſti ꝑegri ni: vel viatores: ꝓpter caꝫ piam: pn̄t omittere ieiu nia eccleſie multo fortiꝰ ẜm tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxlvij. ⁊ Arch. f. vbi adeſſet aliqͣ publica vtilitas quā ali quis ieiunādo implere nō poſſet ſicut eſt aliqͣ bōa p̄dicatio ⁊ neceſſaria ⁊ diſcurſus ꝓpter eam: vl̓ di ſcurſus aliꝰ ꝓpter neceſſitateꝫ: vel vtilitatē eccl̓ie et hmōi: cum quibꝰ nō poſſet ieiunare: qꝛ non videt̉ fuiſſe intentio eccleſie ſtatuentis ieiuniū ꝑ hoc im pedire alias magis pias et neceſſarias cauſas. de hoc vide sͣ. Hore canonice. ¶ Quid de curſoribꝰ. Rn̄. ꝙ curſores: quoꝝ vſus eſt neceſſarius dn̄is vel ciuitatibꝰ: ſi nō pn̄t cuꝫ ie iunio iter agere: excuſant̉. Secus cū modicuꝫ va dunt ⁊ quieſcūt. niſi indigerent ex labore p̄ceden ti: vel etiā in ꝓximo debentes magnuꝫ iter facere: oꝑtet ꝙ reficiant̉ ẜm Pe. de pal̓. vident̉ excuſari. nō ſolū ſi ſine tali officio nō pn̄t viuere: qꝛ tūc pau pertas excuſaret: ſꝫ etiaꝫ ſi aliter pn̄t viuere: ſꝫ non eque bene: qꝛ aliud eſt de illis qui ad certā diem ſe locant: qꝛ nō debent ſe locare: niſi poſſint tūc ieiu nare: ſi habent al̓s vn̄ viuant. Aliud eſt de iſto qͦ locat ſe ad totū annū: ⁊ ad totale ſeruitiū: qͥ ſi exci peret ꝙ nollet itinerare in die ieiunij: nunqꝫ inne niret qui eum reciperet. ¶ Quid de vxoribꝰ. an ꝓpter ꝓhibitiones mari torū debeant dimittere ieiunia? Reſpon. ẜm Pa normita. ſuꝑ Rubrica. eo. ti. ꝙ ieiunia voluntaria nō debent explere ſine licentia maritoꝝ. xxxiij. qō. v. noluit. ⁊. c. manifeſtum. Sed ad ieiunia neceſſa ria indicta: ꝑ eccleſiam obligantur: nec excuſat ma ritorum ꝓhibitio: quia magis obediendum ē deo ⁊ vicario ſuo: ꝙͣ maritis iniuſte precipientibus. xj. qōe. iij. c. iulianus. niſi orietur ſcandalum inter ip ſas ⁊ maritos: tūc enim ſaltem cum licentia ſacer dotis poterūt ieiunium omittere. ꝙ nota. pro hoc facit: quia preceptum poſitiuum eccleſie non obli gat quem cum ſcandalo. vt in. c. ij. de no. ope. nū. de hoc dictum eſt sͣ. Adulterium. Scandaluꝫ au tem dicitur oriri: ſi propter hoc vir ꝓcederet ad fa cta. puta. ad verba vel prouocaretur ad blaſphe mandum deum et ſanctos et huiuſmodi quod ſci ri poſſet ex retroactis eius factis: tūc em̄ ⁊ in ſimili bus caſibus: pōt ſalua ꝯſciētia dicta ieiunia omit tere: ⁊ obedire marito. ¶ Utrū nō ieiunās vna die teneat̉ alia die ieiuna re. Rn̄. panor. in. c. ij. de obſer. ie. ꝙ nō tenet̉: quia ibi nō imponit̉ frangēti ieiuniū: vt alia die ieiunet De hoc vide diffuſes. Hore canonice. Utrū ieiunia poſſint redimi. Rn̄. ẜm Inno. ⁊ Panor. sͣ. ℟ica. e. ti. ꝙ in ieiunijs indictis ꝑ eccle ſiam nō pōt aliquis diſpenſare citra papaꝫ: niſi cā ſit in debente ieiunare. Ex cauſa enim poteſt epi ſcopus diſpenſare. ⁊ talia ieiunia in aliud bonum. compenſare. Et cauſa ſatis ſufficiens eſt debilitas perſone: ſiue proueniat ex defectu nature. ſiue ex exercitio exteriori. Exemplum in agrimeſſoribus et alijs artificibꝰ. qꝛ ex diutino ⁊ lōgo labore debili

tant̉: ita ꝙ cōmode ieiuniū tolerare non poſſunt. licita eſt in iſtis commutatio. ar. lxxxiij. diſt. c. pre ſbyter. in fi. Non tamen intelligas: ꝙ quis ꝓpria auctoritate poſſit ſibi hoc ieiunium commutare. arg. in. c. j. de voto. vnde glo. in dicto. c. preſbyter. debet reſtringi ad caſum illius capituli. Nam ibi redemptio ieiunij permittitur anctoritate illiꝰ ca nonis: vnde non debet trahi ad alia ieiunia. Et multos decipit illa glo. hoc idem tenet ibi Archi. In ieiunijs v̓o ad que quis ſe obligauit ex voto poteſt epiſcopus diſpenſare etiaꝫ ſine cauſa exiſtē te in vouente dummodo illud in quod fit cōmu tatio ſit melius. id eſt deo acceptius: vt in dicto. c. primo. Et hoc videtur prima fronte mirabile: vt magis ſtringat ieiunium indictum per eccleſiam ꝙͣ ieiunium ex voto. Et ratio poteſt eſſe: quia pri mum fuit ab initio neceſſarium: nec eſt obuiandū precepto ſuperioris ſine cauſa. ſcd̓m v̓o a principio fuit voluntarium: et apparet ſatis de voluntate dei: cui acquiritur obligatio: qui vult commutati onem fieri in melius. ieiunia autem que in penitē tia imponuntur: redimi poſſunt auctoritate ſupe rioris: vel etiā equalis ꝯfeſſoris. De hoc vide ſupͣ. Confeſſio. ij. Utrum ſuper ſolutōne ieiunij ſit petenda di ſpenſatio? Rn̄. ẜm v̓v̓. ꝙ aut cōſtat omnibꝰ vici nis cauſam eſſe ſufficientem ꝓpter quam ſoluēdū ſit ieiunium. Et tūc non oportet petere diſpenſati onem. Si aūt ꝯſtat infirmo de ſufficientia cauſe: ſed alijs nō: tunc ſi timet̉ probabiliter ſcandalum alioꝝ: petere debet licentiā: al̓s non. Si auteꝫ du bitat ille qui ſoluere vult ieiuniū. An cauſa ſit ſuf ficiens: tūc petere debet diſpenſatōnem ab epiſco poſi haberi poteſt: vel ſaltem a proprio ſacerdote. Hec v̓ v̓. vel ſaltem a proprio confeſſore. Et cauſa ſufficiens ad diſpenſandum ẜm Hoſti. eſt infir mitas nature et debilitas. ciboruꝫ cariſtia pauper tas. peregrinatio. labor. et protractio nimia men ſe: vt in ſeruientibus menſis nobilium et huiuſ modi. ¶ An auteꝫ religioſi: ſeu clerici teneantur ieiunia ſua inchoare a quinqͣgeſima. Dic ẜm Directoriaꝫ ꝙ non quinquageſima: ſed quadrageſima eſt eis indicenda. de ꝯſe. di. iij. a ſacerdotibus. Nec ob. c. ſtatuimus. et. c. ſequentia. diſ. iiij. que loquunt̉ de ſpeciali ieiunio clericoꝝ qd̓ ipſis ſuadet̉. ſed nō pre cipitur. Ideꝫ Io. ⁊ Archi. ¶ Si feſtū natiuitatis occurrit ſexta feria: licitum eſt comedere carnes: exceptis profeſſis et vouenti bus. extra eo. c. fi. Ex quo infertur: ꝙ propter ex cellentiam diei detrahitur abſtinentie et macerati oni carnis. Et ſic videtur ꝙ in die feſto: nō ſolum ſpiritualiter homines gaudere debent: ſed etiam cum honeſtate poſſunt aliquam delectatōnem ca p̄ere. Et tene menti dictum text̓. facit enim vt ceſ ſante iactantia: poſſint homines: vti licite veſtibꝰ magis p̄cioſis in veneratōeꝫ feſti. ¶ An autem ſit licitum comedere carnes in ſab bato. Dic ẜm doc. et Panormitanuꝫ in. c. ij. extra cod̓. ꝙ attendi debet conſuetudo regionis. Et ad Ieunium Iſta. x c. ſabbato. de conſe. di. iij. dic ꝙ loquitur de cōſilio ſicut cauetur de die mercurij. Idem dici poteſt de c. quia dies. de cōſe. diſ. v. Et vide de hoc glo. in. c. de eſu. de conſe. diſ. iij. et in eadem glo. habetur ꝙ illud quod ibi dicitur de eſu carnium: ꝙ dies vigi lie incipit a cene termino. dicit ꝙ illud eſt conſiliū. Et ẜm directoriam. li. iiij. dic ꝙ dies: quo ad eſum carnium: eſt a media nocte.ſ. precedente vigiliam vſqꝫ ad aliam mediam noctem ſequenteꝫ. Et hoc teneas. ¶ An autem illi qui ꝯſueuerunt comedere carnes in partibus ſuis die ſabbati: vel huiuſmodi peccēt comedendo in alijs partibus. vbi hoc non eſt cō ſuetum? Rn̄. ẜm directoriam. ꝙ ſic. d. c. quia dies et. xij. di. illa a ꝯtrario ſenſu. Sed illi qui ſunt d̓ pa tria: vbi non conſueuerūt comedere ſi veniant ad locum vbi conſuetum eſt: ad habitandum intelli ge totaliter: non peccant niſi al̓s voto: vel abſtinē tia regulari ad abſtinendum ſpāliter ſint aſtricti. tult. Si v̓o inbe extra eo. c. fi. ¶ Quid ſi quis vouit in vigilia alicuius ſancti. vt vtliper viola puta. Laurentij non comedere panem: poſtea vel viſſus peccatuꝫ v ante vouit die veneris: vel ſabbati non comede re niſi panem ⁊ aquam. ⁊ accidit ꝙ vigilia venit il la die. Ad qd̓ votum teneat̉: ſeu ieiunium. vel an Mid v̓d ad ea ſin ad vtrunqꝫ? Diſtingue ẜm directoriā. ꝙ aut in vo uendo ſcd̓m non recoluit de primo. Et ſi recoluiſ ſet excepiſſet: tunc tm̄ tenetur ad primum ar. ff. de act. et ob. l. obligationuꝫ. la ſcd̓a. Aut recoluit: ſed nuris ſit vincibilis non excepit. Et tūc diſtinguitur vtrū poſſit vtrū qꝫ adimplere: et tunc ad vtrunqꝫ tenetur. argu. de ſpō. cōmiſſum. et extra eo. c. fi. quia que ſine condi tione vouentur. ſine conditione ſoluātur. Aut nō poteſt vtrunqꝫ adimplere: tunc tenetur ad primū et non ad ſecundū. extra de voto. c. fi. quia ad im poſſibile non potuit obligari. Et in hoc caſu licitū eſſet commutare aliquod iſtoruꝫ per epiſcopū. Ex precedenti qōne ſoluitur alia queſtio. Quidaꝫ vo uit non comedere carnes in die mercurij. nunqͥd poſſit comedere ferculum: vel brodium in quo co cte ſunt carnes? Dic ꝙ ſi in vouendo recoluit de ferculo et brodio: tunc aut intendebat ſe obligare. Igmountutrſati ſupina dicu Et tunc tenetur non comedere. Si etiam non in tendebat ſe obligare. et tunc poteſt comedere. Si autem quando vouit de predictis non cogitabat tunc diſtinguendum ꝙ iſte qui vouit et non reco aſti. Culnōfidis luit: aut excepiſſet ſi cogitaſſet: aut non. Si excepiſ ſet: tunc non tenetur. ſi auteꝫ non excepiſſet: tunc Evt plene habea tenetur non comedere predicta. Ad hoc facit ſin gulariter. c. quemadmodū. de iureiur̄. vbi iuramē ſentlogdium tum non fertur ad nō veriſimiliter cogitata. Ideꝫ iuat. Et per ho dic de voto. ¶ An autem in diebus ieiunij liceat comedere ſa gimen. id eſt lardum. Reſpon. Panormita. in. c. conſulit. de iudeis ẜm gloſas. xxxiij. qōne. ij. ad monere. ⁊. c. propoſuiſti. lxxxij. di. dicit. ꝙ licitū eſt comedere ſagimē illis diebꝰ: quibꝰ licitū eſt come dere oua: licet tunc nō licitū ſit vti carnibus: quia quaſi mutando formam. videatur rei ſubſtantia mutata.

Gnorantla. Utrum quili bet teneatur ſcire articulos fidei ⁊ prece pta legis? Uide ſupra. Fides. Singuli ramen tenentur ſcire ea que ad eoꝝ ſtatum ⁊ offi cium ſpectant. ¶ Utrum ignorantia excuſet a peccato? Rn̄. ẜm Vl. duplex eſt ignorantia. Quedam eſt iuris: vt ſi neſcit furtum eſſe peccatum. Quedam eſt facti: vt ſi neſcit hanc rem quam accepit eſſe alienam: ſꝫ pu tat ſuam. ignorantia autem iuris: aut eſt omnino inuincibilis et inuoluntaria: et dicitur inuincibi lis que ſtudio ſuperari non poteſt. vt quia ſcilicet aliquis ſine ſua culpa ſcire non poteſt: ſicut in in fantibus: vel amentibus: a natiuitate. Et tunc ex cuſata toto. Et eodem modo ſi aliquis de aliquo caſu dubitans conſuluit peritos: a quibus tamen aliter habuit: ꝙͣ veritas ſe haberet: excuſatur pro pter talem ignorantiam. Nam in ſe fecit quod po tuit. Si v̓o in hanc inuincibilem ignorantiam in nanimppli uiuima cidit culpa ſua: tunc aut hoc fuit per opus licituꝫ: irentij non come vt ſi per vigilias et abſtinentiam deuenit ad amē tiam: et tunc excuſatur a toto: etiam ſi feruoris ex ſotulus vllitbns nemn tulin tatidto ceſſus peccatuꝫ veniale fuerit. Aut fuit per opus illicitum. Et tunc ẜm opinionem veriorem etiam eicuſatur a toto: ſi nullum habuit vſum ratōnis. Piſtingue ẜm dir Quo v̓o ad ea ſine quibus non eſt ſalus. nulla igͦ rantia eſt inuincibilis ſimpliciter et omnino: quia ſi non inueniret homineꝫ a quo doceretur: vnctō doceret eum: niſi ſtaret per ipſum. Si v̓o ignoran tia iuris ſit vincibilis et voluntaria: tunc ſi fuit af fectata: in nullo excuſat. immo eſt ſpeciale peccatū Si v̓o non fuit affectata: ſed ſolum quia neglexit adiſcere: excuſat a tanto: ſed non a toto. Si v̓o ſit ignorantia facti: hoc poteſt eſſe dupliciter. Nam vel ignorantia eſt cauſa agendi. ita ꝙ ſi ſciret illam circumſtantiam: que trahit in peccatum non face ret et ſe feciſſe doleret. Et hec excuſat a toto: ſi tam̄ debita diligenria premiſſa fuerit. Que ſi premiſſa non fuit: excuſat ſolum a tanto. vel ignorantia eſt comitans actum. ſcilicet ꝙ etiam ſi ſciret circūſtan tiam peccati. nihilominus faceret. Et hec non ex Ignorantia craſſa et ſupina dicitur per meta eſt cmpipri phoram hominis craſſi et ſupini: qui non videt etiam ea que coram eo ſunt ſicut qui publica ⁊ ma dum ꝙ iſte qui vouit et non re nifeſta ſe dicit ignorare. Cui nō facile creditur. de poſtu. pre. c. j. ¶ Et vt plene habeatur noticia huius materie ſt̓ non tenetur. ſi anteꝫ nan ē aliqua notanda. Primo. ꝙ quedam eſt ignoran p duitiſ pti tia iuris naturalis et diuini. Et ignorantia in iſtis ipruqumm. Ideꝫ non excuſat. Et per hoc patet quid dicendum de puellis que ſe tangunt impudice: nec confitentur de predictis: poſtmodum aſſerentes neſciſſe eſſe peccata. Sed dico: vt dictum eſt ꝙ talis ignoran tia nō excuſat. Et ideo ſi per longa tempora ſtete runt in huiuſmodi tenentur reiterare confeſſiōeꝫ. preſertim ſi habebant facti memoriam. Sed ſi fa cti memoriam non haberent: et tamen diligentiā ante fecerūt: vt ad memoriam reducerent ſua pec Ignorātia Fo. CXXI. xata: et poſtea confitentur qd̓ memorantur: ⁊ do lent de his ſic excuſantur: vt nō teneantur iterare ꝯfeſſionem. Idem dicendū in ſimilibꝰ. ¶ Quedam v̓o eſt ignorantia iuris poſitiui. Et hec eſt duplex: ſicut duplex eſt ius poſitiuum. ſcili cet vniuerſale. et commune. Et quo ad hoc regu lariter ignorantia non excuſat. vt eſt glo. ſingulart̉ in. c. vt animaꝝ. de ꝯſti. li. vj. vbi ex illo tex. elicit ꝙ licet ignorantia excuſet a ſententijs prolatis ꝑ ſta tuta quorumcunqꝫ ordinariorum. Secus ē de ſta tutis generalibus canonum vel legum: q̄ ab om̄i bus ſciri ⁊ cuſtodiri debent. Quoddam v̓o eſt po ſitiuuꝫ ius ꝑticulare ſeu municipale. Et qͦ ad hoc: vt dictū eſt: regulariter ignorantes excuſat: niſi ſit ignorantia craſſa vel ſupina que vocari poteſt la ta culpa. ¶ Et que ſit lata culpa vide Bar. in. l. quod ner ua. ff. depo. vbi ponit quīqꝫ ſpecies culpe. Prima eſt latiſſima: que eſt dolus verus et manifeſtꝰ. Se cunda vocatur latior: que eſt dolus preſumptus. Item lata. leuis et leuiſſima. Et ꝙ ſit dare culpam latiſſimam et latiorem Bar. reducit in practicam Quidam ſcholaris accepit famulum. et pro eo ac cepit expromiſſorem qui promiſit reficere ſcholari omne damnum qd̓ enim continget culpa famuli. Demum famulus fecit furtū: queritur vtrum ex promiſſor teneatur? Et videt̉ ꝙ non ẜm commu nem modum loquendi gloſaꝝ. Nam aliud ē cul pa: aliud dolus. de quo dolo non fuit hic promiſ ſum. In ꝯtrarium eſt veritas. ſcilicet ꝙ expromiſ ſor tenebit̉. quia dolus eſt culpa latiſſima: vt etiaꝫ patet ex diffinitōne culpę latiſſime. quam Bart. diffiniendo dicit. ꝙ cum iſta latiſſima culpa non ſit aliud: qͣꝫ dolus manifeſtus diffinitōnem eiꝰ ha bemus ſicut de dolo. Dolus autē eſt machinatio: ad decipiendū: fallendumqꝫ alterū: adhibita ma nifeſte. Et addit̉ manifeſti: ad differentiaꝫ doli p̄ ſumpti: qui eſt culpa latior. Culpa aūt latior ē ma chinatio: ad decipiendū fallendūqꝫ alterū: adhibi ta p̄ſumptiue. Et hoc ad differentiā doli manife ſte. Sed Bar. arguit ꝯtra. Nam cū dolus ꝯſiſtat ex animo: nō poteſt ꝓbari: ſed indicijs p̄ſumitur. vt. C. de dolo. l. dolum. Omnis gͦ dolus eſt p̄ſum ptus: nullꝰ manifeſtus? Rn̄. ꝙ quedam ſunt indi cia manifeſta. ⁊ illa ꝓbata inducunt dolū manife ſtum: vt. d. l. dolum. Quedaꝫ ſunt indicia nō ma nifeſta ſeu p̄ſumptōnes nō ita manifeſte nec om nino dolū ꝯcludūt. Et iſta de neceſſitate nō indu cunt dolum ſed preſumptiue. Et differentia ē in ter dolum verum et preſumptum. Nam primo differunt: quia minor a vero dolo non excuſatur. A dolo preſumpto ſic. Item a vero dolo nulla eſt excuſatio. A preſumpto ſic. Item qꝛ in cauſis cri minalibus requiruntur probationes luce meridi ana clariores. vt. l. ſciant. C. de probat. Preſum ptus v̓o dolus non ſufficit: quia non debet quis ex preſumptionibus damnari: niſi hoc exprimere tur: forte ex aliqua cauſa. vt. C. de adulterijs. lege ſi qui adulterij. et in autentic. ſi quis ei. Lata cul pa eſt deuiatio incircumſpecta ab ea diligentia:

Illegitimus quam communiter habent homines qui ſūt eiuſ dem profeſſionis. Et dicitur. incircūſpecta. ad dif ferentiam doli veri ⁊ p̄ſumpti. hoc eſt ad differen tiam culpe latiſſime et latioris: que veniunt ex ani mo manifeſte et p̄ſumptiue. Et ex hoc patet quid dicendū. An lata culpa ſit dolus ſaltem p̄ſumptꝰ Et concludit Bar. ꝙ non: quia diffinitōnes doli veri ⁊ preſumpti ⁊ late culpe ſunt diſtincte. ergo ⁊ diffinita erunt diſtincta ⁊ diſꝑata. Et ſic vnuꝫ nō predicabitur de alio. Item hoc patet ex alia diffi nitione late culpe: que ponitur in. l. late. de verbo. ſigni. vbi ſic diffinit̉. ꝙ lata culpa eſt nō intelligere qd̓ om̄es intelligunt. Et ſi ſic ergo lata culpa venit ex ignorantia. ergo neceſſario ſequitur ꝙ lata cul pa non eſt fraus preſumpta ſeu dolus p̄ſumptus qui prouenit ex animo. tercia ratō ẜm Bar. Nul lum ſimile eſt idem. et allegat ph̓m ad hoc ſed lata culpa equiperatur dolo p̄ſumpto. gͦ nō eſt dolus p̄ſumptus. ¶ An autē hoc verum ſit ꝙ lata culpa equiperat̉ dolo. Glo. in. l. in actōnibus. ff. de in lit. iu. facit re gulam. ꝙ regulariter lata culpa equiperatur dolo. Fallit vbi pena corꝑaliter afflictiua eſſet imponē da. Item Bar. in. d. l. in actōnibꝰ. dicit ꝙ vbi reqͥ ritur verus dolus nunqͣꝫ lata culpa equiperat̉ do lo. Idem vult Bal. in. l. ſi quis. ff. de iu. om. iudi. vbi dicit. ꝙ qn̄ delictū circumſcribit̉ ꝑ dolum: nō ſufficit culpa. Secus in his vbi venit culpa puni enda. ¶ Sed dices tu: quando ſtatutum vel lex requirit dolum? Reſpondit panor. in. c. cognoſcentes. de conſti. ꝙ aliquando lex vel ſtatutum requirit do lum expreſſe. Aliquando tacite. Dicitur requirere dolum expreſſe: quando verba ſtatuti hoc impor tant: vt in. c. ſiquis ſuadente dyabolo. xvij. q. iiij. Nota verba ſuadente dyabolo. Ecce dolus exp̄ſ ſus. Tacite v̓o lex requirit dolum: quando punit actum qui ſit in perſona alterius. Exemplum di cit ſtatutum ſi quis percutit clericum vel aliuꝫ: pu niatur pena tali. Nam iniuria non poterit eſſe ſi ne dolo. Idem eſt dicenduꝫ in caſibus in quibus lata culpa non equiperat̉ dolo.ſ. quando pena cor poraliter eſt afflictiua: vt dictum eſt. Si v̓o ſumꝰ extra caſus predictos: tunc ignorās lata culpa pu nit̉: ſicut ſi doloſe feciſſet. quia regulariter lata cul pa equiperatur dolo. hec Panormita. Similiter dici poſſet ꝙ lex requireret dolum etiam expreſſuꝫ quando in lege poneretur hoc verbum p̄ſumunt vt in cle. religioſi. de priuileg. Et ibi zab. dicit ꝙ il lud verbum. preſumunt. dolum et temeritatem ſi gnat. Idem de hoc verbo: proprie temeritatis au dacia. ⁊ hmōi. vt in cle. j. de ſepul. ¶ Et per predicta patet ſo. ad aliam. q. quotidia nam. An quis poſſit incidere in ſententiam excō municationis ſine dolo. Et patet ſol̓. ex predictis ꝙ ſic. vt patꝫ in dicto. c. vt animarum. Naꝫ ibi re gulariter igͦrantia excuſat: niſi ſit ſuppina vel craſ ſa: que eſt lata culpa. Cum ergo lata culpa ẜm bar tholum non ſit dolus verus nec preſumptus. er go ⁊ cetera. Et Bar. in. d. l. qd̓ nerua. dicit ꝙ huiꝰ opinionis eſt Pe. ¶ Sed queritur de alia queſtione notabili. An id̓ rare iura communia ſit late culpe. Reſpon. Bar. in dicta. l. quod nerua. et Panormitanꝰ in. c. con ſiderauimus. de elect̓. dicunt ꝙ ſic. Ubi ergo ius requireret doluꝫ expreſſe vel tacite: poſſet dici ſine preiudicio veritatis ꝙ talis ignorans non incide ret in penam legis: niſi quis incideret in factū al̓s damnatum. Et hoc videtur veriſſimum vt notat glo. ſingularis in. c. a nobis. el primo. de ſenten. ex com. quam ſequitur do. An. Idem videtur ſenti re Bart. in. l. cunctos populos. C. de ſumma tri. Idem Panormitanus in dicto. c. a nobis. Et licꝫ Io. an. in dicto. c. vt animaꝝ. reprobet dictaꝫ glo. in caſu. d. c. vt animarum. ſcilicet reſpectu ſtatuto rum ordinariorum: vel iurium municipaliū. Se cus tamen ẜm eum reſpectu iurium communiuꝫ IIdidiq̄ ſic ett et canonum generalium. Immo etiā ẜm eum ve niens ꝯtra dictos canones generales incurrēt di ctas ſententias: etiam ſi ibi nō eſſet factū damna tum: vt dictū eſt ſupra. in glo. ſua. Et panor. in. d. c. a nobis. dicit ꝙ talis non poteſt licite allegare igͦ rantiam cum ſcire debebat factum eſſe damnatu. vbi aūt ſtatutum puniret factum al̓s nō damna tum: tunc probabiliter ignorantes non ligantur. prr ibi in. ver hec Panor. Et ſic a contrario ſenſu: ſi lex punit fa hturet in vxorem ctum al̓s damnatū: tūc nulla eſt excuſatio ignorā tie: preſertim in lege vniuerſali ſeu communi. Et hoc videtur indubitatum. licet Panormitanꝰ ibi etiam loquatur in ſtatuto ordinarioꝝ: vt etiaꝫ vo luit glo. ibi. ¶ Et per predicta patere poteſt reſponſio. Quid nedet?. Rn̄. Dir. vbi sͣ. ẜm H aſuccedet titi de pirratis et alijs qui veniunt contra proceſſum uima eſt ſua cum annualem. Nam dici poteſt ꝙ licet dictus ꝓceſ coram teſtibꝰ ſus curie non ſit incluſus in corpore iuris: tamen quia dictus proceſſus omni anno in curia ter pu blicatur et notorius videtur per totū mundū: nō excuſant̉. Exquo faciūt factū al̓s damnatū. Tle Gitimus. Illegitime na ti multipliciter dicuntur. Nam aliꝰ di citur manſer: qui proprie natus eſt de ſcorto. Alius ſpurius vel notus: qui de adultera. Et ẜm glo. Ray. Spuriꝰ dr̄ natꝰ ex ꝯcubina pro ſpurcicia incōtinentie. Notus v̓o natus de adul tera. videt̉ em̄ filius eſſe de mr̄imonio cum nō ſit. Sicut et notas febres dicimꝰ: que vere quartane ⁊ hmōi vident̉: ⁊ non ſunt. Sed veritas eſt ꝙ de adulterio natus dicit̉ etiam ſpuriꝰ: vt in. c. tanta. qui fi. ſint le. Alius naturalis qͥ de ſoluto ⁊ ſoluta. Et tales om̄es ꝓhibent̉ ordinari: quia ꝑ antiquā legem manſeres ꝓhibiti ſunt intrare templū dei ꝯ gan. in ſuis vſqꝫ in decimā generatōeꝫ Deute. xxiij. c. de elect. innotuit. extra qui fi. ſint le. ꝑ venerabileꝫ. Cauſa aūt ꝓhibitiōis triplex eſt.ſ. dignitas clericalis que hmōi vilibꝰ ꝯferri non dꝫ: extra de ex. p̄. inter dile ctos. Item deteſtatio pr̄ni crimīs. extra de heret. vergentis. Item qꝛ tales filij ſolent eſſe imitatores pr̄ni ſceleris. vj. q. j. ſi quis cū militibꝰ. In ſeculari bus tn̄ dignitatibꝰ tales non ſemꝑ ꝓhibent̉. ff. dꝫ

Illegitimus decur. l. ſpurij. ⁊. l. generaliter.§. ſpurios. In quo §. dicitur ꝙ ſi ille illegitimus habeat competitorē legitime natum: ei p̄tertur in officio dignitatis. ¶ Quid ſi illegitime nati ꝑ ignorantiā ꝓmoti fue rint? Rn̄. ẜm Ho. hoc caſu ẜm omnes ꝓbabilis ignorantia excuſat. Si ergo nihil ſcit: excuſatus ē Secus ergo qn̄ hoc ad eius noticiā ꝑuenerit. ¶ Sed nunqͥd filius debeat credere verbis mr̄is cuius filius ſit. vide sͣ. Adulterium. ¶ Quid ſi aliquis cōtraxit cum aliqua ꝑ verba d̓ pn̄ti: vel de futuro in pn̄tia teſtium? Et idem in relligas in foro conſcientie: ſi nulli ſunt teſtes: non ſolum in hoc caſu: ſed in omnibus alijs: quia non deficit ius: ſed ꝓbatio iuris: ⁊ cōguouit eam: ⁊ con cepit poſtea cōtraxit publice cum alia: ⁊ habuit fi lium. Nūquid filius prime erit heres? Rn̄. Dir. li. j. dicit ꝙ fic. extra qui fi. ſint legi. per tuas. qꝛ per carnalem copulam ꝯſummatū fuit matrimoniū. intantū ꝙ nulla ꝓbatio incōtrarium admittetur melupra p extra de ſpon. is qui. Al̓s ſi ſimpliciter ꝓbaſſet ꝙ eam affidaſſet: non determinando tempus ante matrimoniū cōtractum cum alia non ſufficeret ī foro contentioſo ad hoc vt ſuccederet. extra de ꝓ ba. in pn̄tia. Idem Ho. ⁊ Ber. in. d. c. ꝑ tuas. et Ber. ibi in. ver. affidauit. dicit.i. fidem dedit ꝙ eā duceret in vxorem. Pone. Titius tenebat duas vxores in domo ſua. vnam affidauit ⁊ cognouit ⁊ cum alia cōtra xit in facie eccleſie que hoc ignorabat. Eadem no cte vtranqꝫ cognouit ⁊ impregnauit. Querit̉ quis ſuccedet? Rn̄. Dir. vbi sͣ. ẜm Ho. ꝙ vtriuſqꝫ ꝓ les ſuccedet titio tāqͣꝫ legitima. Quod ꝓbatur ſic. Prima eſt ſua cum qua prius ꝯtraxit clandeſtine lꝫ coram teſtibus: ꝑ quos ꝓbatur contractū ma trimoniū: nec aliquod impedimentū erat int̓ eos quo caſu ꝓles ſuccedit. d. c. per tuas. ⁊. c. ſe. Secū da v̓o ignorans: fuit in facie eccleſie deſponſata. Et ſic proles ſuccedit: ⁊ veritas opinioui cedit. exͣ Llegitimus. Ilearime nu qui fi. ſint legi. ex tenore. Qd̓ mirabile videtur. hec Dir. Quibuſdam tamen videtur ꝙ in dicto caſu primus filius prime vxoris ſuccedet ⁊ nō ſecūdus proprie natus eſt de lꝫ ſecunda vxor cōtraxerit publice in facie eccleſie: purius vel notus: qu̓ ⁊ non prima: quia ſufficit ꝙ contraxerit in preſen Ray. Spuriꝰ dr̄ natꝰ ex ꝯcubima pō tia duorum teſtium. Et ſic tale matrimoniuꝫ erit pſtt matrimouiū non ſolum quo ad deū. ſed etiā quo ad eccleſiam. Sed difficultas eſt maxima: ſi quis aſbi ipti. vii hſt ippiiit. Sſxitallaſſ contraheret matrimoniū cum vna clandeſtine ſo lus cum ſola: ex qua haberet filium. ⁊ cum alia cō paaiſ traheret publice in facie eccleſie: ex qua etiam ha xiaaa partaiili beret filium: quis eorum diceret̉ legitimus? Rn̄. Hen. d̓ gan. in ſuis quolibetis dicit. ꝙ edicta ec cleſie penalia: ſunt cōtra illos maxime qui faciunt contra edicta eccleſie vt fortius obſeruent̉. Et ma xime ad illa cuſtodienda que nouit eccleſia: de qͥ bus habet iudicare. Unde cum eccleſia ponit edi ctum penale ꝙ nullus illegitimus ad curam ani marum accedat: hoc eſt in odiuꝫ copule extra ma trimoniū ab eccleſia nō approbate. propter quod illi qui ſunt geniti ex matrimonio nō approbato. ꝑ eccl̓iam quantūcunqꝫ ſit ratum coram deo: con tra eos eſt edictum precedens: ⁊ nō contra illos qͥ Fo. CXXII. ſunt ex matrimonio approbato per eccleſiaꝫ quā tumcunqꝫ non ſit ratum coram deo. Quare dicē dum eſt: ꝙ ſi ille primus ex legitimo matrimonio coram deo: non tamen approbato per eccleſiam: ſuſcipiat curam animarū cōtra interdictū eccleſie ſuſcipit: ⁊ eſt irregularis. Aliter non. hec Hen. ¶ Quid ſi aliqui cōtraxerūt clandeſtine: ⁊ poſtea matrimoniū approbatur ab eccleſia. ⁊ poſt ꝓbat̉ impedimētū: ⁊ ſeparatur matrimoniū. nunquid filij ſunt legitimi. Rn̄. glo. in. c. quod nobis. qͥ fi. ſint legi. dicit. ꝙ aut nullum impedimentū ꝓbat̉ cōtra matrimoniū: ⁊ omnes indiſtincte ſunt legi timi. ⁊ hoc omnes ſequunt̉: vt dicit Panor. ibi. ⁊ videtur hoc ꝓbari in. c. ij. de clan. deſpon. Nam approbatio retrotrahitur. ⁊ perinde eſt ac ſi a pͥn cipio in conſpectu eccleſie fuiſſet matrimoniū con tractum. Aut impedimentū ꝓbatur poſtmodū cōtra matrimoniū. Et tunc ẜm glo. geniti pꝰ ap probatōem ſunt legitimi: ſed ante probationē nō Io. an. tenet indiſtincte ꝙ oēs legitimantur: licet poſtmodū matrimoniū ſeꝑaretur detecto impe dimento. Mouetur: quia matrimoniū oīa prece dentia purgat. vt. c. tāta. qͥ fi. ſint legi. Et hoc pla cet etiā. d. An. Sed Io. cal. tenet opi. glo. quia ad hoc vt matrimoniū ſequens legitimet filios p̄ce dentes: oꝑtꝫ ꝙ potuerit eſſe tꝑe cōceptiōis. quod non eſt in caſu nr̄o: obſtāte impedimēto. Panor. v̓o dicit aliqn̄ tenuiſſe opinionē Io. an̄. Sed nn̄c tenet opinionē glo. ꝑ. c. fi.§. ſi quis. d̓ clan. deſpō. vbi dicitur ꝙ ꝓles ſuſcepta de clādeſtino matri monio prorſus eſt illegitima detecto impedimēto Et hāc opinionē putat veriorē. Idē Ho. ⁊ Dir. Quidam in facie eccleſie cum quadā cōtraxit fa cta ſolenni denunciatōe: vtroqꝫ vel altero ignorā te parentela: ſeu impedimentū. Poſt cum accuſa rentur d̓ parentela ꝑemptorie citati venire nolue runt: tandē excōmunicant̉ ꝑſeuerantes in excōi catōe tres filios ſuſceperunt. deinde eis recōcilia tis ⁊ parentela ꝓbata celebratū eſt diuortium int̓ ip̄os. Queritur an filij nati tꝑe excōicatōis ſint le gitimi. Rn̄. ẜm Dir. ⁊ Bar. bri. ⁊ Tancre. ꝙ filij omnes nati vel cōcepti ante ſnīam ſunt legitimi. c. cum inter. qui fi. ſint le. ſi in facie eccleſie contra xerunt ſolenni denunciatōe premiſſa. ⁊ ambo vel alter eorum bonam fidem habuit tempore con tractus. ¶ Quid de filijs ſacerdotum: quos ſuſceperūt de legitima vxore ante ſacruꝫ ordinē. Rn̄. ẜm Ray. tales de iure cōmuni ꝓmoueri poſſunt ad omnes ordines ⁊ dignitates: niſi in illa eccleſia vbi patres eorum immediate fuerūt prelati ſeu canonici. vbi non poſſunt canonicari vel ꝓmoueri. Hoc intel lige ad eaſdē dignitates ⁊ p̄bendas: quas patres eoꝝ tenuerunt. Ad alias aūt etiā in eadeꝫ eccleſia poterunt canonicari ⁊ ꝓmoueri: etiam viuentibꝰ eoꝝ patribꝰ: ⁊ in eadem eccleſia in officio ſuo ma nentibus. extra de fi. p̄ſby. ad hec. ⁊. c. ad extirpan das. ⁊. c. ad abolendā. Idem Ho. Ber. ⁊ Gof. ⁊ addit Gof. nota. ꝙ cū pr̄ habuit ꝑſonatū: vel vi cariā ꝑpetuā in aliqua eccl̓ia: filius īmediate ip̄m vel ip̄am habere nō pōt. d. c. ad extirpandas. ⁊. c.

qm̄. eo. ti. Item ſi pater habuit perſonatū: filiꝰ nō pōt habere vicariā: nec ecōuerſo. c. michael. ⁊. c. cō ſtitutus. de fi. p̄ſby. Iſtud ecōuerſo intellige: ꝙ ſi pater habuit vicariā ꝑpetuā: filius immediate ꝑ ſonatū habere nō pōt. d. c. conſtitutus. ⁊ rō eſt: qͥa ꝑpetuus vicarius curā habet eccl̓ie: cuius vicariꝰ exiſtit. extra de of. vi. ex parte. Quod ſi filius diſpē ſatiue ſuccedat patri: frater iſtius bene poterit po ſtea ſuccedere patri: vt ponit Ho. quia in hoc nō ſuccedit patri immediate. Sed ſecus ſi prius ha buiſſet ip̄am eccl̓iam ſolum de facto.ſ. primꝰ frater qꝛ tunc ſecundus nō poterit ſuccedere. ¶ Sed nunquid hec prohibitio extēdatur ad ne potes. Rn̄. Ho. ⁊ Ber. in. d. c. ad extirpādas. di cunt ꝙ extendit̉ ad nepotas: de iure in hereditate ſuccedētes: vt ſunt nepotes ꝑ rectā lineam deſcen dentes. ar. inſti. de here. qua.§. ſui. Secus autē in collateralibus: in quibus ſucceſſio nō habet locū. Nō tn̄ ẜm Ho. ꝙ viuēte patre: nepos immedia te pōt poni in eccleſia: quaꝫ auus tenuit: patre v̓o mortuo nō pōt. Rō eſt. qꝛ in primo caſu ceſſat rō ꝓhibitiōis.ſ. ſucceſſionis: qꝛ ſi iure ſucceſſionis ha beretur: non nepos: ſed pater ſuccederet auo. In ſecundo v̓o caſu nepos tanqͣꝫ proximior admitte retur. ¶ Et ex predictis queritur de. q. vtili ⁊ quotidia na. an appellatione nepotis veniat filius fratris. Rn̄. Panor. in. c. non ſine. de arbi. dicit ex illo tex. ꝙ appellatōe nepotis venit filius fratris ⁊ ſororis Et hoc ex cōi vſu loquēdi. ⁊ ſic capit̉ ī. c. vnico. qͥ. mo. feu. amit. col. x. vbi tex. exponit nepotes.i. fili os fratris: ꝓprie tamen dicitur nepos ex filio vel filia ꝓcreatꝰ. vt. in. l. iuriſcōſultus.§. at nepos. ff. de gra. ⁊ ẜm Catholicon. nepos dicitur a naſcor. ris. Ideo dicitur nepos.i. natus poſt.ſ. filium. Et ſic ergo bene dicitur: ꝙ ex proprio ſignificato vo cabuli: appellatōe nepotis: venit natus ex filio vl̓ filia. Et de hac materia vide Io. an. in. c. fundamē ta. de elect. in. vj. vbi noluit: ꝙ lꝫ in materia odioſa appellatōe nepotis: nō veniat filius fratris: mero iure inſpecto: tn̄ ꝑꝑ cōmunē vſum loquēdi comp̄ henditur talis nepos: quātūcūqꝫ materia ſit odio ſa. ⁊ hoc dictū placet panor. ꝙͣqͣꝫ Fede. d̓ ſe. in ſuis cōſilijs tenuerit contrariū. Nam in omni diſpoſi tōe quātumcunqꝫ odioſa ⁊ reſtringibili debemus facere interp̄tatōem ẜm cōem vſum loquendi. vt no. glo. in. c. nōnulli. de reſcrip. ⁊ doct. in. c. olim. d̓ ver. ſig. et Bar. in. l. om̄es populi. ff. de iuſti. ⁊ iu. vide etiā Panor. de hoc in ꝓhemio decre. vbi con cludit. ꝙ vſus loquendi prefertur ꝓprio ſignifica to vocabuli. vt in. l. labeo. ff. de ſup. le. etiam in ma teria ſtricta. hoc etiam voluit Bar. in. l. nō dubiū C. de legi. vbi notabiliter dicit. Statuta intelligē da ẜm cōmunē vſum loquendi. Et dicit Butri. hoc ꝓcedere: etiam ſi ſtatutū dictaret ſtatuta debe re intelligi ꝓut iacent. Secus dicit in legibus cō ditis a iure peritis. quare tunc ẜm eum verba nō regulantur ab vſu loquendi: ſed a proprietate vo cabuli. hoc intelligit verū. d. An. niſi eſſet vſus lo ci condite legis: quia tunc debent intelligi verba ẜm cōmunem vſum loquendi. Secus autem vbi Illegitimus lex cōp̄henderet multa loca: vbi non eſt talis vſus loquendi: quia tunc verba intelligūtur proprie. et nō regulantur ab vſu loquendi. Iteꝫ addit aliud notabile. ꝙ ſi ſtatutum dictaret ſtatuta debere in telligi: nullo extrinſecus addito: vel ſubintellecto: ꝙ tunc debent intelligi: nō ẜm vſum loquendi: qꝛ ille intellectus eſt extrinſecus: ſed ẜm proprium ſi gnificatū vocabuli. Idem tenet Panor. in. c. per tuas. de proba. vbi dicit. ꝙ in diſpoſitiōe ſtatuta ria: cōis vſus loquendi p̄fertur ꝓprio ſignificato vocabuli. ¶ Quid ſi quis ſit natus de damnato coitu: ⁊ po ſtea pater ducat matrem in vxorem. nunquid ille Iritum. AI de iure cōmuni poteſt tanqͣꝫ legitimus ꝓmoueri? Rn̄. ſi pater potuit illam in legitimā vxorē habe re tꝑe ꝯceptōis: qꝛ nullum impedimētū erat. ⁊ po Paxima: vt in ſtea duxit eam in vxorem: legitimatꝰ eſt filius an tea genitus per ſequēs matrimoniū. ⁊ ita ſuccede ret in hereditate tanqͣꝫ legitimus. et ad oēs actus legitimos admittetur. Secus ſi propter aliqd̓ im pedimentū nō poterat eſſe matrimoniū inter eos temꝑe ꝯceptiōis. ¶ Quid ſi p̄ſb̓r filium generet ex vxore legitima: cum qua ꝯtraxit dum erat laicus. vel in minoribꝰ nunquid filius erit legitimus. Rn̄. Hoſti. diſtin guit. ꝙ ſi inuita vel ignorante vxore fuit ꝓmotus ilem. qui ſi. ſint le re tunc talis erit legitimus fauore ꝓlis. Si v̓o ea cō ſentiente: tunc talis nō erit legitimus. xxxij. di. ſe riatim. ⁊ ſic ẜm hanc diſtinct. cōcordāt opiniones Ray. ⁊ Gof. que vidētur cōtrarie. Idem dic ſi ea ſciente ⁊ nō cōtradicente. ar. liiij. di. ſi ſeruus ſcien te. Et ideo talis de iure nō poterit ꝓmoueri. vide nuſa. ⁊ credit. etiam glo. ſingularē in. c. miniſtri. lxxxj. di. q̄ dicit. at alium in ꝙ ſi vir poſt ſuā ordinatōem cognoſcat vxorē cuꝫ verabilem. in v̓. qua votum emiſit: cōmittit inceſtum: ⁊ filij erunt illegitimi. ¶ Quis poteſt diſpenſare cum illegitimo? Rn̄. epiſcopus poteſt diſpenſare qͣꝫtum ad ordines mi nores ⁊ beneficiū ſine cura. Aliter non. nec ad di gnitates ſeu perſonatus: niſi papa. extra de filijs preſbyte. is qui. libro. vj. vbi etiam patet ꝙ ſi per tibi ⁊ in. c. ꝓh. papam fuerit cum tali diſpenſatum: vt poſſit be neficium curatum obtinere: intelligitur ſolum de ¶ Quid ſi a papa diſpenſatōnem obtinuit: ⁊ po ſtea impetrauit: ꝙ duo aūt plura beneficia cū cu ra poſſit habere. Tacuit aut p̄dictum defectum. Dic ꝙ nō valet hec ſecunda gratia. c. ſi is cū quo. de fi. p̄ſby. li. vj. ¶ Que eſt diſpenſatio circa illegitimos. Dic ẜm Rry. ſi tales intrant monaſteriū de iure cōmuni poſſunt ꝓmoueri ad omnes ordines. lvj. diſt.§. j. extra de fi. preſby. c. j. Religionis enim ingreſſus tollit irregularitatem. ſicut etiam ingratitudineꝫ xix. q. vlti. nō liceat. Ad prelatōem tn̄ nō poſſunt ꝓmoueri abſqꝫ diſpenſatōe pape. d. c. j. Et Pe. de palū. in. iiij. dicit ꝙ illegitimus etiam ingreſſus re ligionem: curam animarū iure ordinario ſiue per electōem ſiue per cōmiſſionem: habere nō poteſt. Et no. glo. in. c. ij. de apoſta. ꝙ ingreſſus religio uis tollit omnē irregularitatem: que ſurgit ex ꝓ

Illegtimus prio delicto. ita ꝙ ſine diſpenſatōe pōt ad ordines ꝑmoueri: ſed nō ad dignitates. illam v̓o que ſur git: nō ex ꝓprio delicto nō tollit. Panor. aūt ibi di cit ꝙ de hoc nō pōt dari certa regula. quia in qui huſdam caſibus tollit̉: in quibuſdā nō. Et credit ꝙ tm̄ in iure expreſſis caſibꝰ tollat̉ irregularitas ꝑ ingreſſum religionis. Si v̓o remanent in ſeculo: nec ad ordines nec ad prelaturā poſſunt abſqꝫ di ſpenſatōe ꝓmoueri. Sed circa eos qn̄qꝫ adhibet̉ diſpenſatio magna. vicꝫ vt ordinētur ⁊ inſtituant̉ ī eccleſijs alijs a paterna. Dico ſi ſunt filij p̄ſbyteri Aliter v̓o in quibuſcūqꝫ eccleſijs. ar. extra de fi. p̄ ſby. pn̄tium. Maior: vt etiam in paterna aliquo tamen medio. extra de fi. preſbyte. ex tranſmiſſa. Maxima: vt in paterna: nullo medio. exͣ de fil̓. p̄ ſby. ex tua. ¶ Quid ſi cum illegitimo diſpenſet̉ quo ad ordi nes ⁊ eccleſiaſticū beneficium. Rn̄. ſi ab ep̄o facta eſt diſpenſatio: non extenditur niſi ad ea que pōt. vt dictuꝫ eſt. Si v̓o a papa poterit promoueri ac ſnuinul pudri ciuae parochialem eccleſiam non ad perſonatum vel re ctoriam: ad quam per electionē ꝓcedi cōſueuit. exͣ Ini dument hacus vel de p̄ben. c. fi. rmiquus nt puio ¶ Queritur an papa poſſit legitimare quo ad tē poralia ⁊ ſucceſſiones. Rn̄. Panor. in. c. ꝑ venera bilem. qui fi. ſint le. recolligendo ſūmarie dicta do cto. dicit ꝙ aut queritur de legitimatōe fienda per papam. Aut per imꝑatorem: ſeu habētē ab eo po teſtatem. Primo caſu ſi vult legitimare in patrīo nio eccleſie: libere poteſt. vt in. d. c. per venerabilē. Sed in terris alienis: aut ſubeſt maxima ⁊ ardua cauſa. ⁊ credit ꝙ poſſit: licꝫ legitimandus cogno ſcat alium in dn̄m. Mouetur per tex. in. d. c. ꝑ ve nerabilem. in v̓. rōnibus. Nam ſi ille auctoritates veteris ⁊ noui teſtamenti nō cōcluderent in actu legitimationis: fruſtra papa eas adduxiſſet. Fin ge ergo: ꝙ ex legitimatione filij alicuius principis ſequat̉ fidei magna dilatatio. Nam tunc ob eam cauſam: vel ſimilē papa poterit exercere iuriſditi onem temꝑalem: vt ibi ⁊ in. c. ꝓ hūani. de homi. li. vj. Aut ceſſat arduitas cauſe. ⁊ ſi vult legitimare nō recognoſcentē ſuperioreꝫ ſeu eius filios. ⁊ pōt. Aut vult legittimare recognoſcentem ſuꝑiorem. ⁊ papr diſpenſatōnem nō pōt niſi ſuperior cōſentiat: niſi velit legittimare in ſpūalibus. vt extra de fi. p̄ſby. c. j. ⁊. ij. li. vj. vl̓ ni auit: ꝙ duo aut plura h̓ ſi velit inciꝑe a radice matrimonij. vt in. c. tanta. abere. Tacuit au qui fi. ſint legi. ⁊ in. c. qꝛ circa. de ꝯſan. ⁊ affi. In im peratore dicendū: ꝙ incipiendo a radice matrimo Edipeiſato ticilipimū ptia nij nō pōt legittimare: quia nō pōt ip̄e diſponere ſuꝑ matrimonio. vt in. c. tuam. de or. cogni. Aut ꝑ reſcriptum vult legitimare: ⁊ tūc in ſpūalibꝰ nō pōt. In tꝑalibꝰ v̓o pōt in terris ſibi ſubiectis: me diate vel immediate. immo de iure ipſe ſolus pōt in toto imꝑio. Unde reges ⁊ alij principes qui re cognoſcunt imperatorē in dominū: d̓ iure nō poſ ſunt legitimare: qꝛ legittimatio ſicut ⁊ fame reſtitu tio et ſil̓ia vident̉ reſeruata ſoli principi. Secus ſi eſſent principes: vel ciuitates non recognoſcētes ſuꝑiorem. Nam iſti habent tantam ptātem quā tam habet imperator in impio ſuo. Ad hoc. d. c. ꝑ venerabilem. in v̓. inſuꝑ. ⁊ facit glo. ibi in ver. re Fo. CXXIII. cognoſcat. Ex quo habes: ꝙ rex francie d̓ iure nō eſt exemptus a romano imꝑio. lꝫ Innoc̄. dicat ꝙ de iure ſubeſt pape ⁊ nō imperio. Hoſti. v̓o tenet primū: quia omnes principes ſeculares debent re cognoſcere imperatorē in dn̄m: vt in. c. adrianus. lxiij. di. Et ex hoc dicit. ꝙ reges hyſpanie: anglie: ⁊ francie tenent̉ de iure obedire imꝑatori: lꝫ defa cto nō obediant. Nunquid autē peccent nō obe diendo. ⁊ nunquid potuerint p̄ſcribere cōtra im perium. Reſpectu preſcriptōis ſentit ꝙ nō: niſi p̄ ſcripſiſſent paſſiue.i. nomine romane eccl̓ie. Re ſpectu peccati dicit: ꝙ forte excuſantur a peccato: interim dum imperator nō exigit ab eis obedien tiā. Sicut in ſimili notatur in decimis. ⁊ cum hoc dicto tranſit in. d. c. ꝑ venerabilem. Io. an. Sꝫ do minus Anto. dicit poſſe defendi: ꝙ iſti p̄ſcripſe runt cōtra imperium. Nam plures poſſunt eſſe imperatores: quēadmodū qn̄ plures eliguntur in diſcordia. Et de cōſuetudine vterqꝫ miniſtrat: vt notat glo. in clemen. romani. de iureiurā. Et Pa nor. putat ꝙ iſti principes poſſunt p̄ſcribere iura imperij in eorum regnis. Ad hoc facit quod no. Io. an. in. c. cum epiſcopus. de offi. ordi. li. vj. vbi dicit ꝙ prelatus inferior epiſcopo pōt preſcribere iura epiſcopalia in certa ꝑte dyoceſis. Sed ꝙ prin ceps poſſit preſcribere: vt ip̄e non ſit ſub imperio: non videt hoc poſſibile in iure: quia ſine poſſeſſio ne preſcriptio nō ꝓcedit. Sed quis non pōt poſſi dere ſeip̄m. Et ideo lꝫ papa vel alius potuiſſet p̄ ſcribere contra imꝑatorem: tamen actiue nō ꝓce dit p̄ſcriptio. Aut vult legittimare in terris eccl̓ie. Et tūc nō pōt. Idē ⁊ fortius dicendū de habente ab eo ptātem. ¶ Et ex predictis pōt correlarie inferri ꝙ papa qͦ ad terras eccl̓ie pōt legittimare: tam quo ad tꝑalia qͣꝫ quo ad ſpūalia. Quo v̓o ad terras imperij: pōt quo ad ſpūalia ſed nō quo ad tꝑalia. vt etiā volu it Bar. in autenti. ex cōplexū. C. de ince. nup. Et hoc niſi ex maxima ⁊ ardua cauſa. vt dicit panor. Nam tunc etiaꝫ in terris imperij poſſet legitima re quo ad tꝑalia. Secundo infertur ꝙ imperator: vel alius ab eo habens ptātem nō pōt legitimare quo ad ſpūalia. Et ideo nec ad ordīes: nec ad alia ſpūalia admittentur. vt etiam vult Bart. vbi sͣ. Nec etiam erunt legitimi in dominio illoruꝫ qui non recognoſcunt imperatorē: qͣꝫtum ad ea ꝑ que fieret alteri preiudicium. puta ad ſucceſſioneꝫ bo norum ab inteſtato. vt notatur in dicto. c. per ve nerabilem. Utrum autem comites palatini habentes po teſtatem legitimādi ab imꝑatore poſſint legitima re in p̄iudicium agnatorum. d. An. in. d. c. ꝑ vene rabilem: dicit ꝙ non: niſi pater ⁊ agnati cōſentiāt quia hec poteſtas tanqͣꝫ alteri preiudicialis eſt re ſtringenda. vt. l. j.§. ſi quis a principe. ff. ne quid ī lo. publi. Sed Panor. in. d. c. per venerabileꝫ. di cit fore inſpiciēda verba poteſtatis collate. Et vbi ſimpliciter eēt data poteſtas: credo ꝙ poſſent legi timare: etiam in preiudiciū agnatorū quēadmo dum imꝑator: quia in hac legitimatōe iura nō fa ciunt mentiōem niſi de patre. quia agnatis nō p̄

Illegitimus iudicat̉ niſi reſpectu ſpei. Sed poſſet dici ꝙ quan do iſtis comitibus ſimpliciter eſt conceſſa aucto ritas legittimandi: ꝙ poſſunt legitimare. etiam in preiudicium agnatorum. Et hoc quo ad filios na turales tm̄. Secus in ſpurijs ⁊ alijs ex damnato coytu: niſi expreſſe concedatur. facit qd̓ notat Io. an. in addi. ad ſpec. in ti. qui fi. ſint legi. vbi dicit. ꝙ ſi ſpurius dupliciter.ſ. ex patre vxorato ⁊ matre maritata impetrat a papa. vel ab imꝑatore reſcri ptum legitimationis ꝙ non valet: ſi non expreſſit vtrunqꝫ. ¶ Quid ſi pater fecit legittimari filium naturalem poſt teſtamentum. An rumpatur teſtamentum. Dic ꝙ ſic: quia filius fictus rumperet. vt in auten ti. ſi qua mulier. C. de ſa. ſan. ec. ⁊ arrogatus rum pit. ad hoc facit inſti. qͥ. mo. te. infir. in princ. Hec Iac. de bel. ¶ His premiſſis. Quero de ſolennitate adhiben da in actu legittimationis. Dic ꝙ primo debet qua litas legitimatōnis reſerari principi. vtputa. quia eſt inceſtuoſus. vel adulterinus. vel inceſtuoſus ⁊ adulterinus ſimul. Al̓s autem legitimatio eēt ſur repticia: vt dictum eſt. Et regulariter dicendum. ꝙ omne tacitum: quo expreſſo. princeps nō ita de facili conceſſiſſet legitimationem: habet ipſam vi ciare. Ad hoc. c. poſtulaſti. de reſcriptis. Et ꝑ hoc dico. ꝙ ſi habēs fratres legitimos ⁊ naturales im petrauit legitimationem: ⁊ non fecit mentōneꝫ ꝙ haberet legitimos. non valet legitimatio. qꝛ prin ceps non ſolet legitimare. quando legitimanduꝫ habet fratres legittimos. vel ſaltem non ita defaci li. vt ſentit Io. an. in addi. ſpecu. ti. de ſuc. ab inte. Secundo requirit̉ ꝙ legiti mandus conſentiat. ⁊ hoc vult Bar. in. l. inuiti. ff. de his qui ſunt ſui vl̓ alie. iu. vbi concludit per illaꝫ legem ꝙ pater non poteſt legit mare filios baſthardos: ipſis inuitis. Idem dicit de naturalibꝰ: natis ex ꝯcubinis. hoc verum dicit: niſi filius ſit infans. vt. l. iubemꝰ. C Addicio d̓ ſi deeman. li. Et eſt ratio ẜm ludo. ro. quia non pōt eator aiq Legittiat liber homo nolēs alteriꝰ ſubijci poteſtati.. ¶ Sed pone ꝙ filius ſcit patrem impetrare ſuam ſine ſq̓ p̄uaditio Ilio lxegiltimoꝝ. q iſta Alegitimationem: ⁊ non ꝯͣdicit. An habeat̉ ꝓ ꝯſen plum ⁊eret. ꝘAtiente. Fuit al̓s magna queſtio. Et communit̓ te de 601. 7 48d. rōl nebatur ꝙ non: quia in p̄iudicialibꝰ taciturnitas non habetur ꝓ conſenſu. Sed contrarium eſt ve xx. de 4ui rum. Glo. eſt ſingularis in. l. in adoptionibꝰ. ff. de uitipicIxp̄i noī ꝙ ⁊oībꝰ Hn adop. Item oportet ꝙ pater conſentiat. vt in au 1gẜ X b. j ten. qui. mo. na. effi. ſui.§. generaliter. De agnatis c itū ai g dubitat̉ vtrum debeant vocari ⁊ conſentire. Pa z rαοωυ τνζμμι normita. in dicto. c. per venerabilem. recitat Iac. Migido de bel. ſentire ꝙ ſic. Al̓s non valebit in preiudici vt 7cM λ FtA um eorum. Sed dicit communiter teneri oppoſi ij. Ac. A tum. vt notat Io. an. vbi ſupra. Idem Bar. in. l. to. A1ō 7 gallus.§. ⁊ quid ſi tm̄ de li. ⁊ po. vnde Panormita Sꝫ R Ha T. Lip nus concludit ꝙ aut pater viuit. Et ſatis eſt ꝙ pa Vb L.gil̓/ ter conſentiat adeo ꝙ etiam agnatis ab inteſtato Al.8. iſte legitimatus ſuccedet. Nam princeps qui ab Ro ſtulit iſtis baſthardis ius agnationis ⁊ cognatio g Lgiffim. rōi nis: poteſt eos reſtituere ſine alterius iniuria ad ſxi fā viqil̓&̓ p. ius nature primeuum. vt in di.§. generaliter. Si y9. R t.49. 5 F. N ÿapa. de pc. l. L. vj. ſtu tal̓ At4º. ☞LME ꝟbo ligifficAt ꝓ) R ōh 4aNQ H S xx37X Lgxe noꝝ ¶a ꝟlADito. xp̄ſÿb& ꝑ rx. ͣglo. K. r̄. iº. pac; ⁊ vj. ITc. Aconor b77 illavb. ⁊Ligi 4. q. ALno. ℟a. v̓o pater eſt mortuus. tunc aut pater diſpoſuit to iſte legitimaret̉: ⁊ tunc nō eſt neceſſe vocare agna tos. ar. in Autenti. Item ſi quis. C. de naturali. li. Aut pater nihil diſpoſuit. Et tunc eſt opus vt vo cent̉ agnati: quibꝰ hereditas paterna acquiſita eſt argu. l. j. ⁊ fi. ff. de nata. re. Al̓s non valeret reſcri ptum legitimationis: ſeu ſaltē non haberet regreſ ſum ad bona paterna. hec vera: niſi pͥnceps ex cer ta ſcientia vellet legitimare agnatis non vocatis vt notabiliter dicit Bart. in di.§. ⁊ quid ſi tantū. Poteſt enim princeps ex certa ſcientia reſtituere in integrum cum preiudicio alterius. ad hoc facit quod notat̉ in. l. fi. C. de ſen. paſſis. ⁊. l. in cauſe. ff. de mino. Adde predictis quod notat Panormi. in. c. referente. qui fi. ſint leg. ꝙ papa diſpenſando ſdituur ſuper matrimonio: per conſequentiam diſpenſat ſuꝑ legittimatione filioꝝ. etiam reſpectu heredita eaſ tis. Et hoc intellige de filijs poſtea genitis quia vt dicit idem Panormitanus in. c. tanta. qui fi. ſint le. Si inceſtuoſus contrahat matrimonium ꝑ di ſpenſationem eccleſie. non tamen filij ante geni ti legitimantur: niſi aliud dicatur in diſpenſatio ¶ Utrum is quē papa legitimat poſſit in epiſco titttirt pum ꝓmoueri? Rn̄. Goff. ⁊ Hoſtien̄. dicunt ꝙ pateſſe vrorius Ino: non remouibili ſine non: quia cum hec indulgentia ſit odioſa: eſt re ſtringenda. extra de conſang. ꝙ dilectio. Et ideo ad perſonatus ⁊ alias dignitates minores epiſco nmuēquoapi patu tm̄ eſt extendenda. extra de conceſ. pre. dile ctus. Idem Aſten̄. num. Inno. Nunquid autem is quem papa legitimat ſim pliciter: ⁊ in fors communi intelligatur legitima i tus quo ad dignitates? Rn̄. Goff. ꝙ non. ſꝫ Ho ſtien̄. dicit ꝙ ſic. quia talis eſt perinde ac ſi ab ipi cio fuiſſet ex legitimo matrimonio natus. hoc em̄ facit lex mortua. d. c. tanta. Multofortiꝰ lex viua. Mpedimer. ff. de ꝯſti. prin. beneficium. Sicut em̄ ſimplicit̓ re ſtitutus: ad oīa reſtituit̉. C. de ſen. paſ. l. j. Sic ſin pliciter legitimatꝰ intelligi dꝫ ad oīa legitimatꝰ. exͣ de pri. qꝛ circa. hec Aſten. li. viij. An autem filij preſbyteroꝝ poſſint ſaltem ſuc cedere matri. Dic ẜm Panormi. in dicto. c. ꝑ ven rabilem de mente glo. ꝙ filij preſbyteroꝝ dicunt̉ adulterini. Et ſic infert̉ ꝙ matri ſuccedere nō pn̄t quia tales nati ex damnato coytu repellunt̉ ab he reditate parentum. vt in Auten. ex complexu. C. de inceſ. nupt. Idem dic de natis ex alijs clericis: conſtitutis in ſacris. quod ꝓcedit etiam ſi ſint na ti ex vnica concubina clerici. vt notat Bar. in. l. ſi gener. ff. de his qui. vt indig. quia concubinatus eſt ſpecifice damnatus in clericꝭ. vt extra de coha. cle. per totum. ¶ Sed dubitari pōt quid de natis ex clericis non conſtitutis in ſacris beneficiatis. Bar. in. l. in con cubinatu. ff. de ꝯcu. format. q. in terminis. Pone. qͥdam clericus in minoribꝰ ordinibꝰ ꝯſtitutus re tinuit ꝯcubinam. ⁊ ex ea habuit filios poſtea eam duxit in vxorem. An filij legitiment̉. Et dicit Ri malum. diſputauit hanc qōem ⁊ tenuit ꝙ non ſe gitimentur: quia coytus concubinarius in clericꝭ viax. L.j. G2 A ꝙ pirū

eſt totaliter reprobatus a lege. vt in auten. de ſan ctiſ. epiſcopis.§. clericos. vnde nō pn̄t dici filij na turales: nec ꝑ ꝯn̄s legitimant̉ ꝑ ſequens mr̄imo nium. Io. an. ponit iſtam qōem in mercu. in regu la line culpa. Et facit mentōꝫ de dicto Ricardi. ⁊ determinat ꝯͣrium ꝑ regulaꝫ. ꝙ ex quocūqꝫ cortu ſint nati: dūmodo potuerit eſſe vxoriꝰ. ſi ꝯſenſus affuiſſet. legitimant̉ ꝑ ſequens matrimoniū. Se cus ſi tunc non poterat eſſe vxorius. Bar. autem diſtinguit. an ille clericus ſit beneficiatus vel ne. ſꝫ tamen hoc nihil facit ꝯͣ opi. Io. an. quia dato qd̓ ille clericus in minoribꝰ eſſet beneficiatus nihilo minus ſi ꝯͣheret teneret matrimonium. Et ſic filij ante nati legitimarent̉ ꝑ dict. c. tanta. Et per p̄di ctam regulam patet. ꝙ ſi ſaracenus habuit filium ex xp̄iana ⁊ poſtea efficiat̉ xp̄ianus. ⁊ cum illa ꝯͣ hat: nō ꝓpter hoc filius legittimat̉: quia temꝑe na tiuitatis non poterat eſſe matrimoniū. vt in. c. ca utiniiij ue. xxviij. q. j. Ideꝫ dicit Uin. in natꝭ ex coytu in ceſtuoſo. qꝛ licet poſtmodum ꝯtrahat̉ matrimoni im tubt uu turiliuue mpo um ꝑ diſpenſationem eccl̓ie: non tn̄ filij ante gen ti legitimant̉. qꝛ tunc nō poterat eſſe matrimoniū intur: nſtdlud dicaiturin. obſtante impedimento ꝯſanguinitatis vel affini tatis: niſi aliud dicat̉ in diſpenſatione. Et ſic Pa naqe pipilaltintpeſitmnculoo normi. in di. c. tanta. ꝯcludit. ꝙ vbi coytus nō po anen: Rū̄. Gofi. ⁊ Hoſut terat eſſe vxorius obſtante impedimento perpe tuo: non remouibili ſine diſpenſatione eccleſie. extra de conſa filij non legitimantur per ſequens matrimoni An autē quis poſſit petere ſe ꝓnunciari legiti mum. Inno. ꝯcludit ꝙ non: niſi ad aliquem effe ctum. vtduta. ſi agit̉ de ſucceſſione: ⁊ imputat̉ ſibi in fora communi ꝙ non eſt legitimus: tunc poteſt petere ꝓnuncia ad dignitates ri ſe legitimum. vt in. c. j. qui fi. ſint legi. Uel ſi dif famat̉ de illegitimitate. Idē Panor. in. c. cauſaꝫ. qui fi. ſint le. Mpedimentum pri mo ꝯmuniter. Circa impedimenta ma trimonij. Primo agemꝰ de impedimen to in genere. Secūdo de impedimentis in ſpecie. que in his verſibꝰ ꝯtinent̉. Error. ꝯditio. votum. cognatio. crimen. Cultus diſparitas. vis. ordo. li gamen honeſtas. Si ſis affinis. ſi forte coyre ne quibis. Hec ſocianda vetāt: ꝯnubia iuncta retra ctant. Eccleſie vetitū: necnō tp̄s feriaꝝ. Impedi unt fieri. ꝑmittūt facta teneri. ¶ Que impediunt matrimoniū iaꝫ ꝯͣctum. Rn̄. dic de natis ex xij. ſunt que impediunt: nō ſolum matrimoniuꝫ is in lacris quod pcec cxii ꝯͣhendum ſꝫ etiam dirimūt ꝯtractum. que ꝯtinē tur in tribꝰ primis verſi. Et intelligas ꝙ dirimūt de his qui. vti ntim vetabū. ꝯtractum: ſi p̄ceſſerunt matrimoniuꝫ. Si autem veniunt poſt matrimoniū rite factum. vt affini tas vel crimen ⁊ hmōi: non dirimūt: p̄ter vnum. l. votum religionis cum effectu. quando quis ꝯͣ cto matrimonio ſꝫ ante carnalem copulam ingre dit religionem. extra de conuer. coniu. veꝝ. ⁊. c. ex parte. el. ij. ⁊ de ſpon. commiſſum. Expectari ta men debet vſqꝫ ad ꝓfeſſionem. nam ante non di rimit̉. Impedimentū.. Fo. CXXIIII. ¶ Quid aūt dicendum ſi quis aliquaꝫ mulierem cognouit carnaliter ⁊ poſtea ꝯͣhat cum ea ꝑ verba de pn̄ti. ſꝫ poſt ꝯͣctum matrimoniū eaꝫ nō cogno uit carnaliter: nūquid poterit alter eoꝝ intrare re ligionem. Queſtio eſt pulcra: ⁊ de facto his diebꝰ accidit. Rn̄di p̄t ꝙ ſic: nō obſtante tali copula p̄ cedēte. Primo ꝑ. c. veꝝ. ⁊. c. ex publico. ⁊. c. ex ꝑte ij. de ꝯuerſati. ꝯiu. Que qͥdeꝫ capitula dicūt ꝙ an̄ ꝯſummatōꝫ mr̄imonij alter ꝯiugum pōt intrare religionem. Et nota illud v̓bum ꝯſummatōꝫ. qd̓ importat ꝯpletōem. Illud aūt qd̓ ꝯplet aliqd̓ opꝰ videt̉ ſequi ⁊ nō antecedere. Secūdo in caſu p̄di cto: iſte nō incurrit bigamiam. etiam dato ꝙ talis mulier fuiſſet prius ab alio viro cognita. de quo vi de sͣ. bigamia. vbi iura reqͥrunt ꝙ ad incurrēdaꝫ bigamiaꝫ nō ſufficit ꝙ qͥs ꝯͣhat cum corrupta niſi poſt tale ꝯͣctum matrimoniū ſequat̉ copula carna lis. Non ergo ſufficit antecedens. Ad hoc etiam facit. c. veniens. de ſpon. vbi copula p̄cedens non facit tranſire ſponſalia de futuro in mr̄imoniū. ſꝫ bene copula ſequens. ¶ Quid aūt ſi ſponſus cognouit ſponſam violen ter. nūquid poterit ſpōſa intrare religionē inuito ſponſo. Dubiū facit. qꝛ effecti ſunt vna caro: lꝫ vio lent̓. In hoc ſunt varie opiones Io. an. in mercū. in regula. Ea q̄ ꝯͣ. de re. iu. in. vj. vr̄ ſeqͥ opi. Bar. bri. qͥ tenuit talē ſpōſam cognitaꝫ poſſe ingredi re ligionē: ſponſo inuito: ne delinq̄ns ſit melioris cō ditōis ꝙͣ ſapiens. Itē nō vr̄ ꝯmunicaſſe corpꝰ ſuū exqͦ inuita fuit cognita. Panor. in. d. c. veꝝ. vr̄ ad herere huic opi. Quidā tn̄ diſtinguūt. ꝙ ſi ē ſpōſa de futuro pōt trāſire ad religionē: nō obſtante car nis copula violēta. ſi aūt eſt ſpōſa de pn̄ti. nō pōt trāſire ꝯͣdicēte marito. huiꝰ opi. ē Monal. ⁊ Rod̓. que vr̄ valde equa. ¶ Quid aūt ſi vir vxorē ſuaꝫ quam nōdum cogͦ uit tradidit adulterādam ꝯſanguin eo ꝓprio inui tam: An poſſit poſtea ꝯͣ illiꝰ volūtatem religionē ingredi? Rn̄. Ri. in. iiij. diſ. xxxv. dicit ꝙ attenta iure natural̓ eqͥtate ⁊ viri iniqͥtate. ⁊ ꝯſiderato ꝙ corruptōʸ vxoris vir eſt pͥncipalis cā. ꝑ illaꝫ corru ptōꝫ acqͥſiuit vxor tantam ptātem in corpus viri vt ꝯͣ eius volūtatē: religionē nō poſſit intrare. vn̄ exͣ de eo. qͥ co. ꝯſan. vx. c. diſcretōꝫ: dr̄ de qͣdaꝫ mu liere q̄ nōdū a viro cognita. ab eo fuit tradita in uita ꝯſanguineo viri: qͥ cū ipſa inuita ꝯcubuit. Et ꝙͣcito fuit r̄ddita lib̓tati: fugit ab eo. ⁊ ſe pͥori viro reſtitui poſtulauit. qd̓ ſi monita vt ꝯtinētiaꝫ ẜuet ad hoc induci nō potuerit. vir prior cogat̉ redire ad ipſam. ⁊ maritali affectione tractare. ¶ An ꝑ ſuſceptōꝫ ſacri ordinis diſſoluant̉ ſpōſa lia prius ꝯͣcta de pn̄ti? Rn̄. Glo. in. c. ꝙ votuꝫ. de voto ⁊ voti re. li. vj. dicit ꝙ hodie eſt approbatū ꝑ ꝯſtitutōꝫ Io. q̄ incipit antique.ſ. ſpōſalia de pn̄ti nō diſſolui ꝑ receptiōem ſacri ordinis. ꝑ. c. ex ꝑte. el. ij. de ꝯuer. ꝯiu. Et ſi diceremꝰ ꝯͣrium: iaꝫ nō eēt eqͣlitas. qꝛ iaꝫ duplici remedio poſſet vir diſſolue re ſponſalia: ⁊ mulier vnico. qꝛ ꝓpter fragilitatem ſexus. mulier ordines reciꝑe nō pōt. Et ſic habes caſum in quo ſacerdos poteſt habere vxorē. Secꝰ x iij

Impedimentum. j. tamen eſſet dicenduꝫ: ſi eſſent ſolum ſponſalia de futuro. quia tūc ꝑ ſuſceptionem ſacri ordinis diſ ſoluerent̉. ¶ Que ſunt illa que impediunt matrimonium ꝯͣ hen̄. ſꝫ tamen nō dirimūt ꝯtractum. Rn̄. Primo qͥdeꝫ ſunt duo p̄dicta in. v. v̓.ſ. ꝓhibitio eccl̓ie ⁊ tē pus feriarum. Item ſunt quedam crimina de qui bus habet̉..jͣ. impedimētum. viij. Itē impediunt matrimonium contrahen̄. ſponſalia. que ſunt pri us cum alia cōtracta. de quo. jͣ. Sponſalia. Item cathęciſmus. de quo. jͣ. Impedimētum. vj. Item impedit votum ſimplex. de quo. jͣ. Impedimen tum. iiij. ¶ Utrum aliqua cōſuetudo impediat matrimo nium ꝯͣhen̄. vel dirimat cōtractum. Rn̄. Panor. in. c. ſuꝑ eo. de cogna. ſpū. ꝙ aūt ꝯſuetudo habili tat al̓s ihīles ꝑ ius canonicū. Puta vt in tercio gͣ du poſſit mr̄imoniū ꝯͣhi vel vt frater poſſit ꝯͣhere cum ſorore ſpirituali: ⁊ non valet conſuetudo. ⁊ vi detur tex. in dicto. c. ſuper eo. Idem tenet Hoſti. quaſi ꝯſuetudo non ſit rationabilis: cum ſit cōtra omnem honeſtateꝫ. ex quo infert̉ ꝯſuetudinem a papa non approbataꝫ nō poſſe tollere impedimē tum publice honeſtatis. quia nō valet ꝯſuetudo ꝯtra honeſtatem eccleſie. vt in. c. cum decorem. de vi. ⁊ ho. clerico. Aut ꝯſuetudo inhabilitat al̓s ha hiles. vt in filijs duoꝝ compatrum. per quoꝝ neu trum deuētum eſt ad compaternitatem. Et tunc aut habet ſolum ꝯſuetudo vt impediat: nō vt di rimat. ⁊ valet ar. d. c. ſuper eo. Aut habet vt diſſol uat̉ ꝯiugium. Et ſi ad tempus valet vt dicit In no. in dicto. c. ſuper eo. Nam peccarēt ꝯtrahendo ꝯtra ꝯſuetudinem patrie. xxx. q. v. c. aliter. Aut ha bet vt diſſoluat̉ imperpetuum. Et ſi eſt approba ta per papam: ſaltem tacite. valet. vt ꝓbat̉ in dict. c. ſuꝑ eo. ẜm lecturam Hoſti. Aut nō apparet de approbatione pape. ⁊ videt̉ Hoſti. velle ꝯſuetu dinem nō valere. Dicit em̄ caſum. d. c. ſuꝑ eo. non eſſe extendendum. Sed Panor. putat oppoſitu vbi cum ꝯſuetudine ꝯcurrit ſcandalum. Unde ſi cut papa poteſt ius diuinum interp̄tari. ⁊ addere ⁊ diminuere. vt notat Innoc̄. in. c. que in eccl̓iaꝝ. de conſti. vt dictum eſt sͣ. Conſuetudo. Ita ⁊ con ſuetudo. vt notat idem Inno. in. c. fi. de ꝯſuetud̓. Item videmus ꝙ ꝯſuetudo que generat ſcanda cum inhabilitat queꝫ ad matrimonium ſpūale. vt in. c. cum olim. de cle. coniū. ergo pari ratione de bet poſſe inhabilitare ad matrimonium carnale. ad hoc facit qd̓ notat glo. in dicto. c. ſuꝑ eo. que eſt ſingularis. ꝙ ſi in aliquo loco eſſet hodie cōſuetu do. vt in. v. gradu non poſſit contrahi matrimo nium ⁊ ex ꝯͣctu generaret̉ ſcandalum. ꝙ nō vale ret matrimoniū. Licet. c. non debet. de ꝯſang. hoc ꝑmittat. Et poteſt eſſe duplex rō. Prima quia hec ꝯſuetudo ꝯcurrit cū iure antiquo: nec cenſet̉ ſub lata ꝑ ius nouum: exquo nō reprobat̉ ꝑ illud ius. ⁊ ꝯcurrit ſecum ſcandalum. Secunda ratio colli git̉ ex predictis. quia ꝯſuetudo ꝯtinens in ſe ſcan dalum ex p̄teritione: poteſt inhabilitare al̓s habi les: ſꝫ vbi a principio nullum fuiſſet impedimentū tunc ſolum ſcandalum ſuꝑueniēs non poſſet de ſoluere matrimonium. vt dicit glo. in dicto. c. ſu eo. quam notabis. quia ꝓpter ſcandalum nō eſt recedendū a veritate iurꝭ diuini: vt in. d. c. ij. d̓ op. no. nū. hec Panor. in. d. c. ſuꝑ eo. Uide ad p̄dicta que notat idem Panor. poſt glo. in. c. qd̓ ſuper. de ꝯſan. ꝙ ꝯſuetudo inhabilitans pōt eſſe rationabi lis: habilitans v̓o non. quia prima eſt inducta ad charitatem ampliandam: vt homines potius ꝯͣ hant cum extraneis ꝙͣ cū ꝯſanguineis. Sꝫ in ſecū do caſu ꝯſuetudo eſt ꝯ bonos mores: ⁊ ꝯ bonum charitatis: eo ꝙ relaxat ꝓhibitionē inter ꝯſangui neos. Conſuetudo aūt ꝯſtatutum. vel legem nu trientē bonos mores: nō valet. vt in. c. fi. de ꝯſue. ⁊ notat Bar. in. l. omnes populi. ff. d̓ iuſti. ⁊ iure Opinio tn̄ Hoſt. videt̉ ꝯmunior ⁊ ſecurior. vt di cit Aſten̄. li. viij. titu. xviij. dicens. ꝙ Ber. ſibipſi uhidie vcddſeb aperte ꝯͣdicit in duabꝰ ſuis glo ſ. in. c. j. ⁊. in. c. ſuꝑ eo. de co. ſpi. Naꝫ in. d. c. j. dicit ꝙ ſi ſit ꝯſuetudo. ꝙ ſi fiat ꝯͣrium eius generet̉ ex hoc ſcandalum: nō tamē dirimeret ꝓpter hoc matrimoniū iaꝫ ꝯͣctum In dicto aūt. c. ſuꝑ eo. dicit ꝙ ſi ſit ſcandalum ma gnum alicui: ꝙ tales ꝯiungant̉ vel remaneant cō iuncti. non ſolum impediet inter eos ꝯtrahi ma trimonium: ſed etiam dirimet̉ iam ꝯͣctum. Sed Aſten̄. dicit. ꝙ magis eſt aſſentiendū prime glo. ⁊ huius opi. eſt Hug. ⁊ Goff. ꝓ qua facit ſingulare dictum Hoſti. ꝙ tolerabilius eſt aliquos ꝯtra ſta tuta hominū copulatos dimittere ſimul. qͣꝫ ſic cō iunctos ꝯtra ſtatuta dei ſeparare. exͣ de teſti. licet. Pro hoc etiam facit ſingularis theorica dicti Ho ſti. ꝙ vbicunqꝫ mgr̄i ꝑ ſuas glo. matrimoniū ſol uunt. nec ius exp̄ſſum adducunt. ſi inueneris ali ¶ ⁊ vxor. Et erube quem doct. ſcribētem ꝯtrarium.ſ. matrimonium nō debere diſſolui: ſequaris eum. Ad hoc facit qd̓ notat Panor. in. c. ſi vir. de co. ſpiri. ꝙ vbi agit̉ de matrimonio ſuſtinendo: ſingularis opinio eſt p̄fe renda ꝯmuni. Quod bene notabis: niſi cōmunis opinio hr̄et quaſi textum ꝓ ſe. In alijs autē vbi doct. in aliquo articulo ſunt varij: ſeq̄nda eſt opi nio humanior.i. rōnabilior ⁊ equior. Si v̓o vtraqꝫ opinio eſt rationabilis: eſt ſeq̄ndū plurimoꝝ iud cium ẜm Hoſti. ⁊ Ber. Ad hoc bonus tex. in ſil̓i xix. di. in canonicis. ¶ Quid ſi eccleſia p̄cipiat alicui ꝯiugum cohabi tare cum altero: ⁊ ille cui p̄cipit̉ ſcit eſſe impedimē hoc videsͣ tum? Rn̄. ẜm Hug. in hoc caſu qͣꝫtum ad reddē dum debitum non tenetur obedire. tamen inco tiēs alter ab al habitatione. ⁊ neceſſariorum exhiditione obedire debet. ¶ Quō ante matrimoniū ſit inqͥrendū an ſit ali qd̓ impedimentū. Rn̄. dn̄t in eccleſijs banna. pu Inent̉ an diſpoſiio de blice ꝑ p̄ſbyeeros ꝓpōni vt. jͣ. ꝯpetentem terminu qͥ ſcit impedimentū ꝓponat. Et ſi apꝑuerit ꝓbabi lis ꝯiectura ꝯͣ copulam futuram: int̓dicat̉ exp̄ſſe. tudt ieidem donec ꝯſtet qͥd fieri debeat. Aliter ſi ꝯͣherent ſine bānis. aut poſt ꝓhibitōꝫ ⁊ extiterit impedimentū vtputa. gradus ꝓhibiti: tūc filij dicent̉ illegitimi. ⁊ nō excuſabunt̉ ꝓpter ignorantiaꝫ parentum. de hoc tn̄. jͣ. Sacerdos qͦꝫ qui tales ꝯiunctiōes inhi

pere ꝯtempſerit. vel regularis qui int̓eſſe preſum pſerit ꝑ trienniū ab officio ſuſpendat̉. Qui v̓o fal cam impedimentū malicioſe obiecerit. canonicaꝫ aon effugiet vltōem. extra de clā. deſpon. cum in pipitio. In aliquibꝰ v̓o locis nō fiunt hec banna: e ſolum ꝯtrahunt̉ ſponſalia ſolēnit̓ ⁊ publice: mul tum an̄ mr̄imoniū ⁊ interim p̄t manifeſtari: an ſit impedimentum. ¶Nūquid autem peccent reges. principes ⁊ mi lites qui ꝯtrahūt hodie ſine bannis? Rn̄. Aſten̄. li viij. ti. xij. de mente Rod̓. dicit ꝙ non peccant mortaliter: vbi non eſt ꝯſuetum eoꝝ matrimonia panniri. Et qd̓ dicit̉ in dicto ca. cum inhibitio. nō extendit̉ ad matrimonia nobilium que in eccleſia non conſueuerunt banniri. Scd̓m etiam Hoſti. nō eſt neceſſe banna ꝓponi. quando quis vxorem nocat a remotis ⁊ publice mittit nuncios. Sic em̄ in facie eccleſie dicuntur contrahere matrimonia. nec erit contra mentem dicte conſtitutionis. Tu tius tamen eſt vt in eccleſia ꝓponant̉ publice ho die in hoc caſu. ¶ Sed nunquid regulariter hoc ſit preceptum.ſ. rirrulirtiabi ꝙ hmōi ſolennizatio fiat in ꝯtrahendo matrimo nio. Rn̄. Aſten̄. de mente Rod̓. ꝙ banna ⁊ ſolen ini ſedetam din nitates p̄dicte ꝯſuete: dimitti nō debent ſine cau ſa. Et qͥ hoc facit: peccat mortalit̓. Et hoc veꝝ ẜm tHug ⁊ Goſi. p De. qn̄ illi non ſunt ignari iuris. maxime vbi eccle lie ꝓhibitō ꝯmuniter ẜuat̉. Secus aūt ſi ſunt iurꝭ ignari. Ex cauſa aūt pn̄t dimitti ẜm Hug. puta. quia forte vir eſt ſenex ⁊ erubeſcit ꝯtrahere cū tan ta ſolennitate. Aut accipit ignobilem: cum ipſe ſi nobilis. Aut nobilem: cum ipſe ſit ignobilis. ⁊ ti met eius parentes. vel forte diu manſerunt: ſicut vir ⁊ vxor. Et erubeſcunt modo adhibere ſolēni tatem bannoꝝ ⁊ benedictionis nuptialis. Credū autem ꝙ in talibꝰ poſſit ex cauſa ꝑ ep̄m diſpenſa ri: nec ſufficit diſpenſatio minoris p̄lati. Quidam tamen quo ad benedictionem nuptiaꝝ dicunt. ꝙ cauſa rationabilis eſſet euitatio fornicationis. vt quia ꝯtinere non poſſet maxime vir: quia diu cō tractum erat matrimoniū ⁊ nō poteſt ducere vxo rem. quia dotem hr̄e non poteſt: tunc videret̉ ꝙ poſſent ſine tali benedictione ſe adinuicem cogno ſcere. Et hoc niſi eſſet ſcandalum in patria. Idem caida pepuuldu aupinci dicendum eſſet ſi terra eſſet interdicta vel hmōi. d̓ hoc videsͣ. Debitum. ¶ Sed quero an mortaliter peccēt ꝯiuges: totiēs fm Hng. in ho quotiēs alter ab altero exigit debitū ſine cā ratio nabili ante benedictionem nuptialem. Reſpon det̉ ꝙ non: niſi prima vice niſi nouo ꝯtemptu hoc ilulipiſin ſitū ¶ Querit̉ an diſpoſitio dicti capituli cū inhibitio .rii habeat locum in ſponſalibꝰ de futuro? Rn̄. Pa nor. in dicto. c. cum inhibitio. dicit doctores ꝯclu dere ex mēte lr̄e idem eſſe dicendum. nam ſponſa lia in multis caſibꝰ trāſeūt in matrimoniū ipſo fa cto. vt in. c. is qͥ. de ſpō. Ideo ne occurrat difficul tas ꝯtra ꝓhibitōem eccleſie: debet etiam in ſpōſa libꝰ adhiberi hec ſolēnitas. facit. l. oratio. ff. de ſpō. vbi dicit̉ ꝙ ꝓhibito matrimonio: vident̉ ꝓhibiImpedimētum. j. Fo. CXXV. ta ſponſalia. Ex quo nota. ꝙ contrahentes ſpon ſalia clandeſtine: peccant: ⁊ ꝙ iudex loci poteſt illa interdicere. ¶ Quid in laicis p̄ſtantibꝰ pn̄tiaꝫ mr̄imonijs clā deſtinis. Doct. dicūt vt refert Panor. vbi sͣ. ꝙ ex verbis lr̄e nō ꝯp̄hendunt̉ ſꝫ ex mente ſic. Eſt gͦ eis imponēda pnīa ſicut ⁊ clericis. Peccāt gͦ tam ipſi ꝯͣhentes clādeſtine ꝙͣ int̓eſſentes. ſiue ſint clerici ſi ue religioſi. ſiue laici. Utꝝ aūt hec edicta debeāt ꝓponi in multis ec cleſijs. Rn̄. Panor. vbi sͣ. dicit ꝙ ſi volētes ꝯtra here. ⁊ eoꝝ antiqui traxerūt moram in certa paro chia: ſatꝭ ē in illa eccl̓ia edicta ꝓponi. Si v̓o ī diuer ſis parochijs traxerūt moram: tūc in diuerſis eccle ſijs dn̄t ꝓponi vel in locis publicis. puta. in p̄dica tionibꝰ vt veriſimilit̓ poſſint ꝑuenire in noticiam eoꝝ: qͥ de impedimētis informati ſunt. Un̄ refert Abb. ꝙ qͥdaꝫ ep̄i hoc ẜuant: vt forenſis nō admit tat̉ ad ꝯͣhendum mr̄imoniū: niſi habeat lr̄as teſti moniales ſui p̄lati. ⁊ eſt valde optimū hoc ẜuare. Nam ſepe ꝯtingit ꝙ hn̄tes vxores in ꝑtibꝰ ſuis: ſe ꝯferunt ad ꝑtes reiotas: ⁊ ibi denuo mr̄imo nium ꝯtrahūt. In multis tn̄ locis nō ẜuat̉ hmōi denūciatio. Et ꝓpter hoc quero. nūquid dicat̉ clā deſtinum matrimoniū. Rn̄. Panor. vbi sͣ. de mē te Io. an. in addi. Spe. e. t. ⁊ Oldra. ꝯcludit. ꝙ dū modo matrimoniū ſit ꝯtractū in facie eccleſie: nō poteſt matrimoniū appellari clādeſtinum. Et licꝫ hoc verbū. eccleſia. ſumatur multipliciter vt no. in. c. fi. ne p̄. vi. ſuas. tn̄ in ꝓpoſito ſumit̉ eccleſia ꝓ ꝯgregatione fidelium. ꝯtrahens ergo coram mul titudine ẜm patrie ꝯſuetudinem nō dicit̉ clande ſtine ꝯtrahere ſꝫ in facie eccleſie. Et hoc habet Pa nor. ꝓ indubitato vbi nō eſt ꝯſuetudo ꝙ mittan tur edicta: ſed vbi eſſet conſuetudo: dubium eſt utrum habeat locum pena. dict. c. cum inhibitio. Si quis contraxerit in facie eccleſie non premiſſis iſtis denūciationibus: credit tamen ꝙ non. Licet glo. in dicto ca. cum inhibitio. ſentiat contrarium quia pena eſt appoſita contra contrahentes clan deſtine. ⁊ non contra contrahentes edictis non premiſſis. Et non poteſt dici clandeſtine: exquo in facie eccleſie nemine prohibente contraxit. ma xime: cum illud ſit officium ſacerdotis. ⁊ non con trahentium. ¶ Quid aūt dicat̉ mr̄imoniū clādeſtinū. Glo. in di. c. cū inhibitio dicit ꝙ triplicit̓ dr̄ mr̄imoniū clā deſtinū. Primo cū n̄ habe̓t̉ teſtes. exͣ eo. c. ij. Secū do qn̄ nō fit cum ſolēnitate: q̄ hr̄. xxx. q. v. alit̓. Ter cio qd̓ fit ꝯͣ tenorem huiꝰ ꝯſtōnis. vicꝫ nō p̄miſſa denūciatōe. Hoſt. aūt vltra p̄dictos tres modos dat regulam generalē dicēs. ꝙ mr̄imoniū ꝯͣctum ꝯͣ ꝓhibitōꝫ eccl̓ie generalem vel ſpālem. explicitā vel tacitam dr̄ clādeſtinū ⁊ hꝫ locum pena. d. c. cū inhibitio. ¶ Quid ſi quis audiuit perpetuum impedimē tum eſſe inter ſe ⁊ vxorem. nunquid tenetur in quirere? Reſpondeo ẜm. v̓ v̓. ſi audiuit a fidedi gnis: ⁊ non ſuſpectis: cum non debeat eſſe ne gligens ſue ſaluti: tenetur inquirere. Al̓s eſſet

affectata ignorantia que non excuſat. Et ſi conci piat ꝓbabilem opinionem de dicto alicuiꝰ nō de bet exigere debitum: licet reddere teneat̉. Secus ſi ita inuenerit.ſ. ꝙ eſſet impedimētuꝫ. tunc enim nec exigere nec reddere debet. Facit. c. inqͥſitioni. de ſen. ex. Porro qͥ tale impedimētum audit a vi ro fidedigno. etiam iurato. aut cōpatre ſuo. aut a ꝓprio ſacerdote. aut publica fama. nō ita tenet̉ cre dere ꝙ peccet mortaliter ſi non credat: ſed veniali ter. Sicut etiam peccare poteſt qui nimis defaci li credit. Nunquid aūt peccat ſacerdos vel alius quicū qꝫ ſciens impedimentū: inſinuando hoc alteri cō iugum. vel ambobꝰ. vel alter alteri. Rn̄. ẜm. v̓v̓ Si ꝓbari non poteſt: dicendo agit indiſcrete: niſcredat ꝙ audiens paratus ſit in hac parte ꝑitor ꝯſilio obedire. Si v̓o poſſit ꝓbare ⁊ ſciat hoc ſacer dos parochialis. vel alter ꝯiugum: tenet̉ ſolenni ter ad diuortium agere. niſi de conſenſu velint co habitare tanqͣꝫ germani. hūc caſum habes sͣ. Cō feſſio ſecundo. Mpedimētum ſecu do.ſ. de errore ꝑſone. Sciendū ẜm Dir. ſcꝫ fortune. qualitatis. perſone ⁊ ꝯditionis. Error li.j. ꝙ error in mr̄imōio eſt quadruplex fortune. vtpote. cum putatur diues ⁊ eſt pauper ⁊ econuerſo. non impedit mr̄imoniū. Similiter nec error qualitatis. vt cum putat̉ nobilis ⁊ eſt ru ſticus. vel ꝙ duxit in vxorem meretricem vel cor ruptam. quam putabat caſtam vel virginem. ta lia matrimoniū non impediunt. xxix. q. j.§. error. Error v̓o ꝑſone eſt vt ſi credam ꝯͣhere cum gēma ⁊ ꝯtrahaꝫ cum berta. Et hic nullum eſt matrimo nium. Nec hoc ꝓcedit ex ꝯſtitutiōe eccl̓ie ſꝫ ex ſui natura. cum in mr̄imonio ꝯſenſus liber deſideret̉ exͣ de ſpon. cum locum. Ita ꝙ ſine ipſo: cetera fru ſtrant̉. de ſpon. tua. quia errans non ꝯſentit. ff. de iuriſdi. o. iudi. l. ſi ꝑ errorē. Sed ad hoc vt error im pediat matrimonium: neceſſe eſt ex ꝯſtitutione ec cleſie. ꝙ is qui errat habeat aliquam noticiaꝫ ꝑſo ne: cum qua ꝯtrahere intendit. aut ꝑ viſum. aut ꝑ famam. aut ꝑ auditum. quia in penitus incogni tum nec amorem nec ꝯſenſum dirigere poſſumꝰ. vnde ſi quis conſentiat in ꝑſonaꝫ abſentem non ſibi notam. quam putat eſſe p̄ſentem. ꝯſtat ꝙ nō conſentit in pn̄tem. ſꝫ in illam quaꝫ pn̄tem eſſe pu tat. Et ſic deficiente conſenſu: deficit ⁊ matrimo nium: quia errare eſt alium ꝓ alio accipere. xxij. q. ij. in quibꝰ. Ideo oportet ꝙ aliquam noticiam ꝑ ſone habeat. al̓s non errat in ea. ſꝫ decipit̉ in p̄ſen tem. de quo ponunt doct. tale exemplum. Quidā ruſticus gallicanus iuit ad quandā mulierem ro manam dicens ſe eſſe filium regis anglie ⁊ cōtra hit cum illo: credens eum filium regis ⁊ dicunt ꝙ tenet matrimoniū: quia non errauit ſꝫ potius de cepta fuit. vel non fuit error perſone ſꝫ qualitatis. Sed certe dicit Hoſtien̄. Cum vbiqꝫ terraꝝ ha beatur noticia regis anglie. ſaltem per famam: vi detur ꝙ hic ſit error perſone: nec in p̄ſentem ꝑſoImpedimētū. ij. et. iij. nam ſed in ꝑſonam filij regis anglie conſentire vi detur: quod non refert vtrum nomine ꝓprio vel alio equiualenti nominet̉. Sed ſi in generali dice ret ſe eſſe filium regis. vel comitis ⁊ non diceret cu ius. tunc non eſſet error perſone. ſꝫ fortune. aut qͣ litatis qui non impedit. dicto.§. error. vel etiam ſi ſpecificauit. nulla tamen habet̉ noticia patris vel filij. Adde predictis qd̓ notat Tho. in. iiij. diſtin. xxx. ꝙ error nobilitatis inquātum hmōi: non eua cuat matrimonium: ſicut nec error qualitatis. Sꝫ ſi error nobilitatis vel dignitatis redundat in er rorem perſone tunc impedit matrimoniuꝫ. vnde ſi conſenſus mulieris ferat̉ in iſtam ꝑſonam dire cte. Error de nobilitate ipſius non impedit matri monium. Si autem directe intendit conſentire in filium regis: quicunqꝫ ſit ille: tūc ſi alius preſente tur ei ꝙͣ filius regis: eſt error ꝑſone ⁊ impedit ma menam: runen trimonium. Et eodem modo videtur dicendum nettl ſi quis dicat ſe primogenitum ⁊ nō eſt. Et hoc eſt ſingulare dictum. ¶ Pone quis ꝯſentit in aliquem qui eſt mortuus ⁊ alius p̄ſentat̉ ſibi loco eius. An talis error impe diat matrimonium. Rn̄. Dir. ẜm Io. ꝙ ſic. quia cum ille non ſit in reꝝ natura: non eſt ibi. ergo eſt Inui Rti in. ij dſtin. xxxx. error ꝑſone. ¶ Quid ſi aliquis habeat tres filios: ⁊ quedam mulier conſenſit in maiorem. poſtea p̄ſentat̉ mi nor. nunquid tenet matrimonium cum minore? mper ratificat in Rn̄. Dir. ẜm Io. ꝙ non. xxix. q. j.§. his ita. Ideꝫ Ray. ⁊ Hoſti. mnpedimentum ter uutem copulaſ cio. de errore ꝯditionis.ſ. ẜuilis. Talis em̄ error ẜm Dir. li. j. impedit matrimo nium ꝯͣhendum ⁊ dirimit ꝯͣctum: ſi ignoranter ꝯͣ hat̉. quia ſi ſcienter contraheret̉ non dirimeret ꝯ ctum. Hoc aūt intellige quando eſt error deterio ris ꝯditionis. ſecus aut quando eſt paris vel me lioris ẜm Hoſti. ⁊ Inno. Et ideo licitum eſt ẜuis ꝯͣhere etiam dn̄s ꝯͣdicentibꝰ. exͣ eo. c. j. Sed dn̄i nō dn̄t ꝓpter hoc ẜuicijs debitis defraudari: vt ibi dr̄ Si tn̄ liber poſtqͣꝫ ꝯtraxit ſciuit eius ꝯditionem ⁊ eam poſtea carnaliter cognoſcat. tenet mr̄imoniū mic. Scd Bnind vt in. c. ſi quis ingenuus. ⁊. c. ſi femina. xxix. q. ij. ⁊ c. ꝓpoſuit. exͣ eo. ¶ Sed nunquid error ꝯditōis libertine vel aſcri pticie. vel originarie impedit mr̄imoniū: ſicut ⁊ cō ditionis ẜuilis? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō. qꝛ omnes tales neciū. Hoſtien. dici. ſunt liberi licet ad qͣſdaꝫ oꝑas plus ceteris teneāt̉ irum. necta Qui dicāt̉ aſcripticij ⁊ originarij: vide. jͣ. Seruꝰ. j. ¶ Quid ſi qͥs ignorāter ꝯxit cū ancilla: quaꝫ dn̄s patur eam re viro ignorāte poſtea manumittit. ⁊ ipſe cognoſcit mundnoca. p eam poſt manumiſſionē: querit̉ an poſſit eam di mitte. Rº. ẜm dir. li. j. ꝙ ſic: qꝛ nullū fuit mr̄imoni uuilitem n um. qꝛ ſꝑ ei ſe ꝯmiſcuit ex pͥmo ꝯſeuſu qͥ nullus fu it. idem Goff. ⁊ Ho. ¶ Quid ſi dn̄s ancillam tanqͣꝫ liberam alicui tra didit. vel tacuit ſcienter. Dic ẜm Dir. vbi sͣ. ꝙ in telligitur ei libertatem dediſſe. Idem Hoſtien̄. ⁊ Ber.

¶ Quid ſi liber contraxit cum ancilla ignoranter: ⁊ illa durante ignorantia contraxit cum alio non ignorante conditionem eius. Rn̄. ẜm. v̓v̓. tenet matrimonium cum ſecundo. cum nullum fuerit primum. ¶ Quid ſi libera contraxit ignoranter cum ſeruo ⁊ poſtea ſcita ſeruitute nihilominus vult eſſe cum eo. ⁊ ille vult diſcedere. Rn̄. Dire. ẜm Io. ⁊ Ber. ꝙ nō eſt matrimoniū. tn̄ ipſe dꝫ ꝯpelli: exquo ipſa cum eo vult eſſe. ¶ Quid ſiquis contraxit ignoranter cum ancilla ſꝫ poſtꝙͣ ſciuit exigit ab ea debitum. nunquid po ſtea poterit ab ea ſeparari. Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si ex his q̄ prius audiuit: habuit ꝓbabilem opi. de ẜuitute eius. ⁊ nihilominus exigit debitum non pōt eam relinquere. Si v̓o habuit opinionem leuem ⁊ te meriam: tunc non obſtante ꝙ exigat debituꝫ: po terit: cum veritatem certius ſciuerit: ſeparationeꝫ petere. ar. capituli inquiſitioni. de ſentē. ex. Nam dubitans ꝓ ignorante habendus eſt. C. de condi. inde. l. fi. ¶ Quid de illo qui mouit queſtionem conditio nis contra vxorem: ⁊ illa lite pendente: petit debi tum? Ri. in. iiij. diſtin.xxxvj. dicit. ꝙ ſi copula ſe lquis habeat res fllos: ⁊ quit̉ certam cognitionem in libero de ẜuitute alte nſit in maiorem. poſter p̄ſentat̉ mi rius: tunc ẜm omnes: ſiue commiſceatur cum ea per compulſionem eccleſie: ſiue non. Illa copula ſemper ratificat matrimonium in conſpectu dei. Ia qyron xpx. q j. F hiain. Iij. ſi illa commixtio fit affectu matrimoniali. Si au tem affectu fornicario qͣꝫuis non ratificet in con mnpedimentum ter ſpectu dei: ratificat tamen in cōſpectu eccleſie. Si autem copula ſequit̉ ꝓbabilem p̄ſumptionem ſi is ſ. fulis. Tus ne fiat ad p̄ceptuꝫ eccleſie ſiue non. ſemꝑ ratificat matrimoniū: ſi facta ſit affectu matrimoniali. niſi aliter coniux: qui eſt conditiōis ẜuilis: prius a ſuo ꝯſenſu priſtino receſſiſſet. Si autem facta ſit affe ctu fornicario. matrimonium non ratificat̉ in cō ſpectu dei: qͣꝫuis ratum preſumeret̉ ẜm iudicium eccleſie. Si autem copula ſequit̉ leuem ſuſpitionē ⁊ temerariam: cui credi non debet: tunc ẜm om nes ei non preiudicat etiam ad mandatum eccle ſie. titubans enim ꝓ ignorante habendus eſt. hec ſcat. tenet mr̄imanū Ric. Sed Ber. in dicto. c. ꝓpoſuit. ⁊ Ho. in ſum. dicūt ꝙ ad mādatū eccl̓ie: in p̄dicto ſecūdo caſu. poteſt cognoſcere ſine p̄iudicio. vt ex primo con pad xiij. jjjpt letptii ſenſu ei coniungat̉: qͣꝫdiu conſtat per ſententiam Iirtuliruuꝰ de impedimento conditionis. Et ſi queratur quo affectu. Hoſtien̄. dicit. ꝙ coniugali non tanqͣꝫ li beram. nec tanqͣꝫ ẜuam: ſꝫ tanꝙͣ illam cui mouet̉ queſtio ẜuitutis. Et ſic euentus iudicij declarabit vtrum cogatur eam retinere vel ne. Sed Panor mitanus in dicto ca. ꝓpoſuit: videt̉ tenere opinio nem Ri. quia exquo credit illam eſſe ſeruam. mo uendo ſibi litem. non debet eam aliquo modo co gnoſcere carnaliter. quia oportet neceſſario ꝙ ex aliquo affectu eam cognoſcat. Si vxorio: confir mat matrimonium. Si fornicario. peccat mortaſi ter. Nec ꝓpter preceptum eccleſie debet venire cō tra ſuam conſcientiam iuſte informatam. vt in. c. literas. de reſti. ſpō. Et dicit Panormitanꝰ ꝙ hu ſus opinio. eſt Inno. Io. an. Tan. ⁊ multi alij. licꝫ Impedimentū. iiij. Fo. CXXVI. Hoſtien̄. ſequat̉ vltimam opi. glo. ſ. Ber. Aſten̄. tn̄ li. viij. dicit. ꝙ Ho. in. d. c. ꝓpoſuit. corrigit ſuū primuꝫ dictū. Et ſic vr̄ ſeqͥ opi. Inno. ⁊ ſe. que. vr̄ communis. Mpedimētum quar to.ſ. de impedimento voti. Utrum vo tum de ꝯtinentia impediat matrimoni um. Rn̄. duplex eſt votum. Quoddaꝫ eſt ſolēne: qd̓ fit ꝑ ſuſceptionem ſacri ordinis. aut ꝓfeſſiōem exp̄ſſam vel tacitam facta alicui de regilionibꝰ ap probatis. ⁊ tale votum impedit matrimonium ꝯͣ hendum. ⁊ dirimit ꝯͣctum. Quoddaꝫ eſt votū nō ſolenne ſꝫ ſimplex. ⁊ hoc ſi fiat de non ꝯͣhendo. vl̓ de caſtitate ⁊ hmōi: impedit mr̄imoniū ꝯͣhendū. ⁊ qͣnto manifeſtiꝰ eſt emiſſum: tanto maior pnīa debet̉ tranſgreſſori: tn̄ nō dirimit mr̄imonium ꝯͣ ctum. exͣ eo. qd̓ votum. li. vj. ¶ Quare aūt votū ſolēne dirimat mr̄imoniū: nō aūt ſimplex. cū apud deū non minꝰ obliget vnum ꝙͣ aliud: qꝛ violatio vtriuſqꝫ inducit pctm̄ morta le. vt in. c. rurſus. qͥ cle. vel vo. Dic ẜm Panor. in di. c. rurſus. ꝙ hoc facit ꝯſtō eccl̓ie. Et iō ibi dicit glo. ꝙ ſi ꝯſtō eccl̓ie nō eēt: teneret mr̄imoniū ꝯͣctū a religioſo vel p̄ſbytero ſeculari. Et cōit̓ doct. hoc ſequunt̉. Naꝫ vt Ho. dicit de iure diuino q̄dam ꝑſone ꝓhibent̉ ad ꝯͣhēdū mr̄imoniū. vt in. c. lr̄as de reſti. ſpo. int̓ qͣs vouens ꝓhibitꝰ nō reꝑit̉. Un̄ oꝫ dicere. ꝙ aut eccl̓ia errat in ẜuando mr̄imoniū poſt votum ſimplex. Aut ꝙ etiaꝫ hodie. poſſit ſta tuere: vt mr̄imoniū ꝯͣctum poſt ſolēne votum te neat. naꝫ ſi vtrūqꝫ eqͣlit̓ obligat apud deū. ſicut ẜ uat̉ in ſimplici ita poſſet ẜuari in ſolēni. nec ē dd̓m ꝙ eccl̓ia erret. qꝛ nō longe eſſet ab hereſi. xxiiij. q. j. hec eſt fides. ¶ Quō dꝫ intelligi ꝙ votū ſimplex impedit mr̄i moniū ꝯͣhendum. Rn̄. ẜm Ray. Intantū impe dit ꝙ ſi iſte qͥ fecit tale votū: poſtea ꝑſtiterit iura mentū alicui ꝙ eam duceret: dꝫ votum implere. ⁊ agere pnīaꝫ de iuramento illicito. d. c. rurſus. Idē Ho. ꝙ ſi pͥmo iurauit: ⁊ poſtea vouit ẜm Hoſt. ⁊ Goff. in hoc caſu p̄ualet iuramentum. Poteſt tn̄ intrare religionem. exͣ de ſpon. ꝯmiſſum. nec te net̉ prius exequi iuramentum ẜm Panor. in. d. c. ꝯmiſſum. qꝛ in ꝯͣhendo matrimouium: intelligi tur ſi res in eodem ſtatu ꝑmanſerit. vt in. c. quē admodum. de iureiur̄. Sed hic non ꝑmāſit in eo dem ſtatu. Nam ſi poſt matrimonium ꝯͣctum ꝑ verba de pn̄ti: licet intrare religionem: ſponſa in uita. vt ī. c. ij. ⁊. c. ex publico. d̓ ꝯuer. ꝯiu. Fortiꝰ hoc fieri poterit ꝑ ſponſalia de futuro. qꝛ turpius eijci tur: qͣꝫ non admittit̉ hoſpes di. c. quēadmodum. Non ob. dictum. c. ꝯmiſſum. qd̓ vult ꝙ qͥ primo iurauit cum aliqua ꝯͣhere: ſi vult religione ingre di. dꝫ primo ꝯͣhere vt iuramentum ẜuet. quia ẜm Panor. contrahere eſt de conſilio: ⁊ non de neceſ ſitate. ⁊ ꝯſilium fit ne notet̉ ꝑiurus quo ad vuigi opinionem. ꝙ ſi poſt tale votum contrahat ꝑ ver ba de preſenti: non pōt vxorem cognoſcere ſine peccato mortali. quia adhuc poteſt iurare religio nem.

¶ Quid autem ſi quis contraxit ſponſalia de fu turo: ⁊ poſtea vouit cōtinētiam. nunquid tenea tur ad votum. d. An. in. c. veniens. qui cle. vl̓ vo. videtur velle ꝙ votum caſtitatis ſit fortius. ⁊ ſic ꝙ ſponſalia tollantur ꝑ tale votum. quod etiam ſen tit Gaſ. Sed contrariū aperte ſentit Ho. in dicto c. rurſus. Dicit enim ꝙ ſi votum p̄cedit ſponſalia non valent ſponſalia: vt ibi. Si autem ſpōſalia p̄ cedunt votum: tunc cōpellitur vouens: aut ſolen nizare votum aut perficere ſponſalia. ⁊ hec opinio videtur verior. Nam cum ſit orta obligatio ſpon ſe: non videtur ꝙ in ip̄ius preiudicium poſſit vo uere caſtitatem. Hec Panormi. in dicto. c. veniēs Idem Dir. ¶ Sed queritur de queſtione notabili. Pone qͥs AIcio pro iurauit vel vouit: ꝙ nunqͣꝫ cognoſcet aliquaꝫ mu lierem. ⁊ poſtea ducit vxorem: bene tenet matrīo S24565 PS. Sꝝ v nium. ſed nunquid peccat cognoſcēdo? Rn̄. glo. S ꝙ yvo Ce. Si in. c. de viduis.xxvij. q. j. refert quoſdam dicere ꝙ ¶Ab 4lmō) n prima vice peccat: ſed poſtea non. Et ideo dicunt vniq tꝑ. nº v̓m vie ꝙ poſt votum ſimplex: prima vice cognoſcēs vxo Nº d. in xxvj voſſit.x. rem peccat: quia ſi ſemper peccaret cognoſcendo: ſO yctō Mitalv pꝰ yMAag tale matrimoniū illicitum eſſet. Sed Directoria li bro. j. diſtinguit: ꝙ aut queritur de voto ſimplici 44 5 emiſſo poſt matrimonium contractum. ⁊ tūc exi 42 ꝑ rōhactā mū τ5ō Pm ll. gere nō poteſt. ſed reddere tantū quod nō erat in vetO iͦꝰ faciī. tixiiFeius ſed mulieris poteſtate. vt in. c. quidam. de cō n ⁊o. 1ºl. 1 uer. ꝯiu. Et ratio eſt quare exigere nō poteſt: quia nihil inde maius ſequitur: quod illud votum re vo 69. Eo2 t& ſꝫ ſola. n. moueat. Aut queritur de voto p̄cedente matrīo vol xlj. b. i. t qō nium. ⁊ tunc dic: ꝙ lꝫ peccet prima vice: pōt tamē aꝑi. arc.. poſtea exigere ⁊ reddere. ⁊ ratio eſt: quia bonū ma ſi vx.x.vi.§. ſt. trimonij remouet quicquid eſt contrariuꝫ matri forPotāꝫ ꝙ monio: quia fortius vinculum ꝙͣ ſit ſimplex votū roω8ιc R2 d. c. rurſus. ⁊. d. c. ꝙ votuꝫ. ⁊ ſic per hanc diſtincti talꝰ ꝑ tōfP onem Directoria concordat opiniones que viden oA b ſol. tur contrarie. Idem poteſt dici de iuramento qd̓ vo īq311 de voto. ⁊ ſic habes concluſiue ex hac opinione: ꝙ vAo Fpellik A ille qui vouit vel iurauit ante matrimoniū: pecca Agc ōh. 4 vo 47 opE7 M. A. iu2. prima vice exigendo mortaliter. Deinceps poteſt 144 Vl Sꝙ. reddere ⁊ exigere ſine peccato. Ri. tamen in. iiij A 2 diſtinc. xxxviij. ar. vij. q. j. tenet indiſtincte tam de vj. vouente poſt matrimonium qͣꝫ etiam ante ꝙ nul nō cōb.b lo modo poteſt exigere. ⁊ hec opinio videtur tuti pꝰ. qꝛ 4 L bt or. ⁊ bona cautela eſſet petere diſpenſatiōꝫ ab ep̄o. epellit cA Plā ſe ¶ Utrū aūt talis ſimpliciter vouēs qͥ cōtraxit: te 9L0 8 Lꝙ pi p ſLꝰ neatur cōtinere mortua vxore. Rn̄. cōmunis opi nio docto. eſt ꝙ ſic: quia per matrimoniū prius cō qº Dobligata tractum votum non erat ablatum. ſed ſolū execu x F tio voti. 42 rōtymij ¶ Sed pone ꝙ ambo qui fecerant votum caſtita z Ac facōna tō tis ſimplex cōtrahant ſimul. nūquid tenet matri ſtq θίρν. ρaό moniū. Rn̄. Io. xxvij. q. j. de viduis: tenet ꝙ nō: AG a2. qj. Alij v̓o cōmuniter dicunt ꝙ ſic: ſed neuter poterit Negiui. a agexigere nec reddere. Multo minus poterunt exi x. ſtoy&liqͥd Faci gere vel reddere ſi ambo fecerunt votum poſt ma ꝓpo.I la trimoniū. Tamen etiam in dicto caſu conſulen 7A4º 49 5 dum eſſet eis: vt petant diſpenſatiōem ab epiſco ꝙ voν po maxime vbi timeretur de incōtinentia ambo ſb8. ſpōſd. rum vel alterius. ¶ Sed pone ambos vouiſſe ꝙ nunꝙͣ exigent. μ. 82 iaū ſqEt qº o S iōS xvvQ Et ꝓ 5º Ruit 4 kxxN ẜ̓ pi. ꝙ fal̓ voccorv Opl̓ aamꝑe. q tal vobꝰ 2.3xxrto ver AA OMq45 ονινο O Mꝰ a iotoroA. ſec. ÿVpinio hab. a b Q qA dẜ ſol& pebf& ſ 4. ή ſōnō poſſe xigꝰ ſtā pco morteli. 4 pMχθν R νmiν omēe ſcayhrit votꝰ ſꝝ ſNo θepN Ilā ẜuū Zn ꝙ R pel 49 ſ. ꝙ νσ φεπαπτνiν θ&ρλo y.HE ōrF ſ. Liōtiplarō... vDωννi S v y. xl alij cōigAooſ ẜr p. ν. qº FU⁊ qſſO Sꝫ dice V talitꝭ pekb SA9 9 Lꝰ. Tq0 3pſ. 51. 78. 5 y. qͣꝛ. 00.abo 5 Poºxjxx.Sh Ayij SA.. yl̓ pa. b q 4o2 y P yek. b.p. GſtratōrT λ. b ſoγ ρL. 2ª 4 ſR 3º ρ. oꝝ py. ſit. omvſ. CAC. 8 1X 0 F 40 l v.jj he j. igo ꝯ. Lihq A4e 5 S 4º 45O P ⁊F5 Impedimentū. iiij. Reſpon. Io. vbi ſupra: dicit ꝙ bene tenet matri monium: quia vterqꝫ poteſt reddere. Sed quo modo: cū reliquus non exigat: vterqꝫ ſi ſciat alte rum indigere: nec poſſe exigere relinquo. dꝫ cōm ſceri: ⁊ vterqꝫ reddere dicetur. ¶ Sed quid ſi quis vouit ꝙ nūqͣ redderet: ſi vxo rem eum contingeret ducere: ſi poſtea ducit: quid iuris. Rn̄. Io. vbi sͣ. ꝙ nō tenet̉ tale votum ẜua Ibinua re: qꝛ p̄ceptū eſt apl̓i de reddendo. ¶ Utrum contrahens poſt votum ſimplex pec cet mortaliter. Rn̄. Gaſ. cal. in. c. rurſus. qui cleri. vel vo. dicit ꝙ quando contrahit: aut habet ani ipemtipo mū conſūmandi matrimoniū. ⁊ tunc peccat mor taliter: quia facit contra votum. aut non habuit animū conſūmādi: ſed religionem intrandi ante ibeieu conſumatōem. ⁊ tunc non peccat mortaliter: quia in nullo fecit contra votum. Et per hanc diſtincti onem videntur concordari opiniones que viden tur contrarie. Ri. tamē vbi sͣ. tenet indiſtincte ꝙ contrahens poſt votum continentie ſimplex: niſi certificatus per ſpiritūſanctū ſit: ꝙ deus ſic ordīa bit ꝙ nūqͣꝫ ſequetur carnalis copula: peccat: quia alia iura prohibent tales cōtrahere: etiam ſi ille qͥ vouit intendat religionem intrare ante matrimo nij conſūmatōem. Et hoc ꝓhibitum eſt ad vitan dum periculum fractionis voti. Periculū em̄ eēt: ne per contractum illum mutaret̉ ꝓpoſituꝫ quod ante habebat. ⁊ ad vitandum confuſionem alteri us coniugis qui quodammodo confunderetur: ſi alter coniunx cum eo matrimonium renueret cō ſūmare. Hec Rich. ⁊ hec opinio videtur equiſſi ma. ⁊ iō tenēda. ⁊ credo ꝙ tal̓ peccaret mortalit̓. ¶ Circa tamen queſtionē ſupͣpoſitaꝫ. vicꝫ an ha bens votum ſimplex caſtitatis: ſi poſtea cōtrahat: poſſit conſūmare ſine peccato mortali. Quidā di cunt ꝙ ſi contraxit animo nō conſūmandi: ſed in Iij trandi religionem: ſed poſtꝙͣ contraxit mutat ꝓ poſitum ⁊ alter exigit debitum: reddendo nō pec iicplta cat mortaliter: nec etiam mutando propoſitū pec cat mortaliter. quia illud propoſitum nō erat fir matum ſub voto. ⁊ ſic poterit eſſe ꝙ poſt votum ſimplex caſtitatis: qui contrahit matrimoniū con ſūmare pōt ſine peccato mortali. Secus ſi feciſſet votum religionis: quia lꝫ poſſit ꝯtrahere ſiue pec itij cato mortali cum ꝓpoſito nō conſūmandi: nō ta men poterit cōſūmare ſine mortali. quia ante con ſūmatōem pōt illud implere. ſed nō ſic in predicto ris panor ib caſu: quia in religioneꝫ talis nō tenetur intrare: et non intrans tenetur reddere exactus. tamen ex di ctis Rich. sͣ. patet cōfutatio huius opi. que videt̉ valde periculoſa. ¶ Queritur de queſtōe quotidiana. An epiſcopꝰ poſſit diſpēſare in voto ꝯtinentie. Rn̄. Ri. in. iiij. di. xxxviij. dic̄ ꝙ ī votis maioribꝰ: cuiuſmodi ſunt votū ꝯtinētie: religiōis: ⁊ crucis: ſolus papa diſpe ſare pōt. ⁊ lꝫ Spe. in ti. de leg. dicat ep̄m diſpēſare poſſe circa votū ſimplex. ad hoc. c. veniēs. qͥ cle. vl̓ vo. Panor. tn̄ ibi dic̄ ꝙ exͣ caſus. d. c. ep̄s n̄ pōt di ſpenſare. immo talis caſus ē ita arduus ⁊ dubius ꝙ multi dicunt etiaꝫ papam nō poſſe. Et tria fue rūt q̄ īduxer̄t papā ad diſpēſandū circa illā ml̓iere MN qg 4b ſi x. Sti pal̓ 412848 5130h

xvj velli diſpēſaꝝ 2. 9 Voto. Liōti.t ſolm .xA vj. ſꝫ clꝰ ppͣ. prc. Primo fuit perturbatio mentis: quia votum emi ſit: nō inſpirata: ſꝫ in fraudē ſpōſi. Scd̓o ꝑꝑ mai piculū euitādū: qꝛ mulier videbat̉ incōtinēs. Ter cio quia erat iuuenis ⁊ ſuſpecta. Et ſic papa acce nit a non idoneo debitore quod potuit. hodie tn̄ ꝑ extrauagantē Sixti que incipit. Et ſi dominici gregis eſt excōicatio late ſententie cōtra diſpēſan tes in voto caſtitatis: vel religionis. Et iō ampliꝰ de iſtis nō eſt diſputandū. ¶ Quid aūt: ſi quis pouit nō nubere. an ep̄s poſ ſit diſpenſare: Dicendū ꝙ ſic. nā ẜm ar. f. in ſum. Aliud eſt vouere caſtitatē. aliud vouere nō cōtra here matrimoniū. quia ſecundus.ſ. vouens nō cō trahere: fornicando non frangit votum. Primus do ſic: quia vouendo vnum: vouet qd̓ implicatur in alio. Item ſi quis voueret caſtitatē ad tp̄s: ep̄s diſpenſare poſſet. ſecus de voto ꝑpetue caſtitatis. ⁊ ſic intellige p̄dicta. ¶ Pone aliquis ꝓmiſit caſtitatē reſpectu certe re A ligionis: ſed nō vouit omnia ſubſtantialia regule nunqͥd matrimoniū poſtea cōtractū teneat. Rn̄. d. an̄. in. c. rurſus. qui cle. vel vo. vt refert Panor. ibi. poſt multa cōcludit. ꝙ aut vouit oīa ſubſtan tialia religionis: ſed non reſpectu certe religionis: ⁊ tunc votum dicit̉ ſimplex. vnde nō dirimit ma trimoniū poſt contractū per. c. vnicuꝫ. de voto. li. lixiilii. vj. Aut vouit omnia ſubſtantialia reſpectu certe religionis: Ita ꝙ efficaciter eſt obligatus religiōi. ⁊ tunc eſt certum ꝙ matrimoniuꝫ non tenet: vt in dicto. c. vnico. Aut vouit tm̄ caſtitatē reſpectu cer te religionis: ⁊ tunc dicit ꝙ votum eſt ſolennizatū ⁊ non tenebit matrimoniū ſequens: licet iſte nō ſit vere ⁊ ſtricte religioſus: vt quia nō obligauit ſe ad paupertatem ⁊ obedientiā. ⁊ hoc ꝑ. d. c. vnicum Sed panor. dicit ſe ſemper tenuiſſe oppoſitum: q̄ illud. c. vnicum requirit ad ſolēnitatē voti: ꝙ ꝓfe ſio fiat alicui de religionibus approbatis. Et ſic ꝙ quis profiteatur religionē approbatam. Ita vt ve re ſit religioſus illius religionis. Et hoc videt̉ vel le litera illius. c. vnici. hec Panor. Et ſi obijciatur de capitulo fi. qui cle. vel vo.ſ. de illa muliere q̄ fe cit votuꝫ caſtitatis in manu cuiuſdā mōachi. hoc adiecto: ꝙ remaneret in domo ſua cum omni ſub ſtantia ſua: ⁊ nō intrauit aliquod monaſteriū mo nialium: nec viroꝝ. Et tn̄ dicitur ibi ꝙ tale votuꝫ erat ſolenne. ⁊ dirimebat matrimoniū poſtea con tractum per talem mulierē. Poteſt reſponderi ex dictis panor. ibi. ꝙ ꝓmiſſio alicuius de ſubſtantia libus regule vnacum ſuſceptōe habitus religiōi: inducit plenam ꝓfeſſionem: ⁊ obligat quo ad oī ſubſtantialia: ꝓut fecit iſta mulier: que vt dictum eſt fecit votum continentie: ⁊ ꝓfeſſionē fecit ī ma nibus cuiuſdā fratris ſancti Aug. qui habuit mā datum ad hoc a ſuperiore. Al̓s nō potuiſſet iſtam mulierē incorporare religioni. vt in. c. porrectum. de regula. ⁊ ex tex. iuncta glo. infert Panor. ꝙ fe mina poteſt ꝓfiteri religionē maſculoꝝ in manibꝰ eorum ⁊ erit vere religioſa: lꝫ non intret monaſte rium monialiū: ſed moratur in domo olim ſua. et inquantū glo. ponderat ſuſceptōem habitus pro reſſoꝝ. Idem dic ſine ſuſceptōe habitus dūmodo addicto H Ieelarot̓ bū vadtioꝝ vill qͦnolat da. jo. aut ꝯCverid. ql. l v 4 A RR CAII.CILV Impedimētū. D. Fo. CXXVII. xxxxitriꝰ. de ſta.& v. ſt Seſpēſa ī veto ſiupluꝭ tōfinita. et Nūt& tōt̉rat. ſtat̓a Ac q̓b9. bi. ſꝫ. ꝙ fecerit profeſſionem expreſſam. vt in. d. c. porrectū 5L. ripca velētaꝝiū v0k l a b Sed ponderatur ſuſceptio habitus ad inducen 4liū xoorbi dam profeſſionem tacitā: vt in. d. c. vnico. Quod l9 ꝙ tyoa autem dicitur: cum omni ſubſtantia ſua remane ſ at ⁊cͣ. Glo. exponit.i. cum vſufructu ſue ſubſtan forniro. cō3. ꝙ v̓. ſl̓. j tie olim ante monachatū. vt de vſufructu illarum pſphe ſi ai vī rerum victum ⁊ veſtitū haberet in vita ſua: ⁊ qͥc 546 ve pōtin? quid ſupererit deberet eſſe mōaſterij. ⁊ ſic iſta mu n. NnS p̄ſtaᶠ lier habebat adminiſtratōnem: nec hoc eſt contra 4803. At pͥt opoj ſubſtantiā monachatus: cum poſſit eſſe ſine pro diſpi a2 ibi prio ⁊ in obedientia ſuꝑioris. Hec panor. ⁊ idem τ ̓bꝰ taſib9. Panor. innuit: ꝙ licet iſta mulier expreſſe tm̄ vo vt Siſpi ſae̓ uerit caſtitatē: tamen tacite vouit votum pauꝑta .ſ.. ꝑ vol .I tis ⁊ obedientie. tc A pt. L1 3. 4L ¶ An auteꝫ pactum quod fecit iſta mulier: vt ha 7e. 1. 8. vobo. ⁊ 50 beret bona ſua in adminiſtratōnem ſit licitum. d. 111S6 cōS. An. dicit ꝙ non: quia videretur ſibi ex debito illā 1509 9 4 ſ.C.j adminiſtratōem appropriare ⁊ ſic eſſet proprieta NA viderj ria. Sed Panor. vbi ſupra ſuſtinēdo predicta di 2. Aliqͥſāꝯ cit. ꝙ hoc poteſt procedere: non ex iure acquiſito S ꝙ yaya⁊ idl̓ illi monache: ſed ex pollicitatione obligante abba Fr y n. ſſiẜ̓. nā S y b lori6 tem. Et dicit ꝙ hoc dictum eſt ſatis coloratum. de l N bi VA volā rẜ hac materia vide pulcra sͣ. Abbas. fy. E1 ſepa ¶ Quid reſpondendū cum perſona que fecit vo diſtc.FAd. vol̓ tum ſimplex querit an poſſit matrimoniū contra ū dā 5. v. ij here? Reſpon. ẜm Ho. debꝫ reſponderi: ꝙ non. 9 57º. Axlla ⁊ ſi vltra querat dicens: quid ſi contraxero: nun 87 d. ybꝰ. vot quid tenebit matrimoniū: non debet reſpondere. y. gb6 ſij. jl. v6 Al̓s peccat: quia dat occaſionem peccandi morta ſyliitani Ad ſtū liter ẜm Ho. Credo tamen ꝙ dicens: tibi non lꝫ a0b. I4d limi cōtrahere: ⁊ ſi cōtrahas: lꝫ matrimoniū teneat: tn̄ na pl̓oꝝ Et di ſ peccabis mortaliter cōtrahendo: nō peccat ſaltem Pdnb p. 2 mortaliter. pz l Mpedimentum. v. 4 2. 1. 4 SI. vl̓t. De cognatione carnali primo ſcienduꝫ A. d voho EaMdo. Io. axι ꝙ triplex eſt cognatio.ſ. carnalis: q̄ dicit̉ ꝙ ſi qͦs Rrit vePEt conſanguinitas. Spūalis: que dicit̉ compaterni/ ſlj.&grō.G tas. ⁊ legalis que dicit̉ adoptio. a b ¶ Quid eſt conſanguinitas. Rn̄. ẜm Ho. eſt vin 4horo culum perſonarum ab eodem ſtipite deſcenden ſi obligatꝰ tium: carnali propagine contractuꝫ. Stipitem di ℟molaa τr. co illam perſonam a qua aliqui duxerunt originē. 05. I ſpon. 4 vnde ⁊ conſanguinei dicuntur quaſi de vno ſan o peſit ſi c diſpē A. guine procedentes. vnde ſpurij etiam conſangui ſcAdli debebit ⁊pōi neos habere dicuntur. Conſanguinitas autē ha .i debix yrua ſi bet tres lineas.i. ꝓcedit triplici ordine. Prima na vvbx 1 qꝫ linea dicitur aſcendētium: vt pater: auus: ⁊ hu x1C.9. ſpI1 iuſmodi. Secunda deſcendentium. vt filius: ne Et ita 4º 4 dx̄. xj pos. Tercia collateralium: vt fratres ⁊ fratrū filij. lib. 2 qui ⁊ patrueles dicuntur. ⁊ hec eadem intellige in feminis: vt in matre ⁊ auia: in filia ⁊ nepte: ⁊ dua bus ſororibꝰ: aut filijs earum qui dicunt̉ conſobri ni: quaſi cōſororini. ¶ Quid autem ſit linea cōſanguinitatis? Dic ẜm Hoſtien̄. ꝙ eſt ordinata collectio perſonarū con ſanguinitate cōiunctarū: ab eodem ſtipite deſcen dentium diuerſos gradus cōtinens: ⁊ eos a ſtipi te ẜm numeros diſtinguens. ¶ Quid eſt gradꝰ. Rn̄. ẜm Io. an. ē q̄dā hītudo diſtantiū ꝑſonaꝝ: qua cognoſcit̉ qͦta agnatōis vl̓

cognationis diſtantia: due ꝑſone inter ſe differūt ⁊ dicunt̉ gradus ad ſimilitudinē graduum ſcala rum vel locoꝝ ꝓcliuiū: qꝛ ita gradimur de ꝓximo in ꝓximū. ¶ Qualiter cōputantur gradus? Rn̄. ẜm Dir. li. .ij. ẜm leges ⁊ ẜm canones: in linea aſcendenti ⁊ de ſcendēti: eodē modo cōputant̉ ẜm hanc regulam qꝛ quelibet ꝑſona addita ꝑſone facit gradū. xxxv. q. v. ad ſedem. Sic. Pone aliquem ꝓ trunco: qui non computatur. vtpote Ioachim: ⁊ tunc cōpu ta aſcendendo. pater ⁊ mater ioachim ſunt in pri mo gradu. Auus ⁊ auia in ſecundo. Proauus et proauia ī tercio. Abauus ⁊ abauia in quarto. In deſcendēti v̓o ſic cōputant̉. Filius ⁊ filia Ioachiꝫ ſunt in primo gradu ⁊cͣ. vel a ſtipite deſcendentes p̄ter ip̄m ſtipitem: quotus eſt numerus cōi parē te detracte: tottus eſt gradus. Stipes autem ẜm panor. in. c. fi. extra. e. demit̉: quia filius eſt ex ſan guine patris. vnde non ſit deſcēſus per duos gra dus: ſed tm̄ per vnum. Et ẜm Monal. cū vis ſci re de conſanguinitate aliquoꝝ quantū inter ſe dif ferant: recurre ad cōmune perſonā a qua traxerūt originem. vt Petrus generauit. S. ⁊. T. qui fue runt fratres. Ecce primus gradus. Si v̓o nō po teris ſcire quis fuerit pater eorum: dicas ſic. S. et T. fuerunt fratres. Hoc id̓o dico: quia fratres ſꝑ ſunt ponendi in primo gradu: vl̓ frater ⁊ ſoror: vt due ſorores: ⁊ tunc procede. S. ⁊. T. fuerunt fra tres: qui faciunt primū gradū. S. genuit. A. Ecce ſecundus gradus. A. genuit. B. Ecce tercius. et ſic de alijs. Idem eſt dicendum de alio fratre. In tranſuerſali vero linea aliter cōputantur ẜm leges aliter ẜm canones. ẜm leges cōputantur ẜm hāc regulam: ꝙ perſone numerant̉ hinc inde a cōmu ni parente vel ſtipite deſcendentes: preter ip̄m ſti pitem. Quotus eſt numerus cōmuni parente de tracto: tottus eſt gradus. vnde ſi vna perſona di ſtat a cōmuni parente per quatuor perſonas: alia per tres: cōputato cōmuni parente: ſunt octo. De trahe ſtipitem remanent ſeptem. Sic ergo attinēt inter ſe gradu ſeptimo. Et hoc obtinet: ſiue equa liter diſtent: ſiue inequaliter. Ideo ẜm leges frater ⁊ ſoror ſunt in ſecundo gradu. Filij duoꝝ fratrum in quarto: ⁊ ſic d̓ alijs. Ratio diuerſitatis eſt: qua re tranſuerſales duplicantur ẜm leges: quia here ditates nequeunt deferri: niſi de vna perſona ad alteram. Iccirco curauit ſecularis imperator ſin gulis perionis: ſingulos ꝑficere gradus. Sed qͥa nuptie ſine duabus perſonis nō poſſunt fieri. Iō ſacri canones duas perſonas in vno gradu cōſti tuerunt. d. c. ad ſedem. Qualiter autem fiat cōpu tatio ẜm canones. Rn̄. ẜm Dir. ꝙ in tranſuerſa libus lineis: ſi due perſone inueniuntur equaliter deſcendētes a cōmuni ſtipite: totto gradu attinēt inter ſe. Et ſic non diſtant gradu: ſed ſunt in eodē gradu.xxxv. q. v. parentele. ergo filij in eodē gra dū attinent ſibi: ⁊ filij duoꝝ fratrū ⁊ hmōi: qꝛ eqͣli ter deſcendunt. Si v̓o inequaliter deſcēdūt: quo to gradu remotior illorum diſtat a ſtipite cōmuni totto gradu attinent ſibi: ⁊ ſic remotior addit gra dum. vnde nō ſunt in eodē gradu: ſed diſtāt gra VM Impedimentū. v. du ẜm regulam approbatam.ſ. quoto gradu re motior diſtat a ſtipite: totto differt ⁊ a quolibet de ſcendentiū ab eodem per aliam lineā. d. c. fi. Hu ius autem ratio eſt. quia ratio cōſanguinitatis in ter aliquos in linea tranſuerſali: ortum habet abil la que eſt ad ſtipitem. vnde ph̓s dicit. Omnis co gnata amicicia dependere videtur ex paterna. Et ideo in linea tranſuerſali: vnus nō poteſt eſſe ꝓ pinquior alij ꝙͣ ſtipiti. Itē predicta regula ẜm do cto. habet intelligi ſolum vſqꝫ ad lineam equalita tis: quia poſt illam quelibet deſcendentiū perſona rum adijcit graduꝫ. vnde ꝓnepos alicuius: ſicut tercio gradu diſtat ab eo: ita ab omnibus deſcen dentibus ab eodem: vſqꝫ ad tercium graduꝫ: ſed ſa plus diſtat ab illis qui tranſcendunt tercium gra dum. Aſten̄. tn̄ lib. viij. ti. xvij. limitat dictā regu lam per. cqd̓ dilectio. de conſan. ꝙ lꝫ gradus con ſanguinitatis cōputari debeat a remotiori: tamē ſi conſuetudo eſſet alicubi computari a propinqͥo ri: ſtandum eſt conſuetudini propter ſcandalum euitandum. ¶ Queritur: vſqꝫ ad quem gradum matrimoniū contrahi ꝓhibeatur? Rn̄. Dir. vbi sͣ. ẜm legē mo ſaicam. xiij. perſone ꝓhibentur tm̄ in lege diuina quarum alique ſibi in ſecundo gradu attinēt. vn̄ v̓. Nata ſoror neptis matertera fratris ⁊ vxor. Et patrui cōiunx mater priuigna nouerca. Uxoriſqꝫ ſoror: priuigni nata vtriuſqꝫ. Atqꝫ ſoror patris: co iungi lege vetantur. Liquet igitur ꝙ ſecundꝰ gra dus eſt in nepte ⁊ in matertera. ⁊ in ſorore patris: que amita dicitur. Et cum illis papa nō poſſet di Mpediment ſpenſare. intellige ſine magna cauſa. vt. jͣ. c. papa. Et qd̓ dicitur ꝙ prohibetur de vxore fratris. In telligas ſi prolem habuit. Al̓s ẜm legem moſaicaꝫ duci debet ad ſemē eidem mortuo ſuſcitanduꝫ. vt extra de diuor. c. fi. Idem Ho. ⁊ Ber. extra de re ſti. ſpo. literas. Poſt v̓o fuit facta ꝓhibitio vſqꝫ ad ſeptimū gradū. d. c. ad ſedem. Sed hodie ꝓhibi tio coniugalis quartum gradum conſanguinita tis ⁊ affinitatis decetero non excedit. extra. e. non debet. ¶ Quid de aſcendentibus ⁊ deſcendentibꝰ: vide tur ꝙ in infinitum extendatur. ita ꝙ ẜm quoſdā Si adam viueret hodie non poſſet aliquam du cere ẜm Ho. ⁊ Io. an. Idem panor. in. o. c. nō dꝫ Et putat opinionē p̄dictam veriſſimā: cum textꝰ iuris ciuilis indiſtincte ꝓhibeat matrimoniuꝫ int̓ aſcendentes ⁊ deſcendentes. vt in. l. nuptie. ff. de ritū nup. Et hoc in infinitū. Et cum ius ciuile nō reperiatur expreſſe correctum: ⁊ ſit fundatu ſuper honeſtate maxima: nō debemus propter genera lem diſpoſitōem canonum dicere cōtrariū: hec tn̄ queſtio propter breuem hoīm vitam raro practi catur. Sed Goſ. ⁊ Dir. tenēt indiſtincte: ꝙ hodie tam in aſcendentibus ꝙͣ in deſcendentibꝰ: ⁊ colla teralibus quartum gradū non excedit prohibitio qͣꝫtum ad matrimoniū contrahendū. d. c. non de bet. quod loquitur generaliter ⁊ indiſtincte. Et ſic videtur ꝙ ius ciuile ſit correctum expreſſe per di ctum. c. ¶ Sed queritur: an hodie in quinto gradu ⁊ ſup

ſit conſanguinitas. Rn̄. ẜm Goffre. ⁊ Ho. ꝙͣ ſic. ꝙͣtū ad ius ſuccedendi. vſqꝫ ad decimū gradū le galem. d. c. ad ſedē circa principiū. de hoc dictū eſt iupra Hereditas. Non obſtat qd̓ dicit̉ in. d. c. ad ſedē. in fi. ꝙ vltra ſeptimū gradū nō eſt ꝯſanguini tas. ⁊ hodie pōt dici vltra quartū. d. c. non debet. Rn̄dit Dir. ꝙ non eſt gradus impediens matri monium. Sed bene eſt gradus inducens ſucceſ ſionem. An aūt cōmittat̉ inceſtus in qͥnto gradu. Rn̄. ẜm Goff. ⁊ Ho. ꝙ nō. qꝛ ꝙ inceſtus cōmittatur. hoc nō ꝓcedit ex natura coitus. ſꝫ potius ex eccle ſie cōſtitutione: que ſtatuit certos gradus ⁊ conſti tuit in eis eſſe inceſtuoſum coitum. Sic et prohi bitio matrimonij non ex natura matrimonij. ſed ex conſtitutione ꝓcedit eccleſie. xxxv. queſtio.j. cū Duid ſi aliqͥs contraxit in qͥnto ⁊ qͣrto gradu. vel in ſcd̓o. ẜm ſtipites. Rn̄. ẜm Dir. valet matri Iititta monium. qꝛ tales attinent ſibi in qͥnto gradu ſiue diſtant qͥnto. Sed nunquid in qͥnto ⁊ pͥmo poſſit contrahi. fuxiv̓g rdo pobcal An̄ gi. xb. Hoſti. dicit ꝙ nō extra eo. qd̓ dilectio. vbi ſibi be ne cauit lr̄a q̄ nō fecit mentionē de pͥmo gradu. qͥ ſperone pubenturin immediate deſcendit a ſtipite. quia cum eo nullo modo pōt eſſe. ſꝫ de ſcd̓o ⁊ tercio. qꝛ illud concedit̉ ẜm regulā approbatā. extra e. c. fi. Ratio eſt. quia ſtipes ⁊ germani filij ſtipitis faciunt vnum ⁊ eun dem gradum. xxxv. q. iij.§. hac auctoritate. Sed Dir. vbi ſupra expreſſe tenet contrarium. Idem Goffre. Mpedimentum. vj. De cognatione ſpūali: que cōmunit̓ eſt cōpaternitas. Ubi ſciendū ꝙ cognatio ſpūalis ꝓuenit ex hoc. ꝙ qͥs confert ſacramentuꝫ aptiſmi ſeu cōfirmationis vel ſuſcipit. ſiue tenet ras. Poſtvo fut illum: cui tale ſacr̄m confertur. Inter quas ꝑſonas cōtrahit̉ cognatio ſpūalis. Rn̄deo ẜm Ri. in. iiij. di. xlij. ꝙ cognationis ſpiri tualis tres ſunt ſpēs.ſ. paternitas. cōpaternitas. ⁊ fraternitas. Prima contrahit̉ inter regenerantē ⁊ regeneratum. Et ſicut in generatione carnali duo ſunt.ſ. pater ⁊ mater. ſic in ſpūali. adminiſtrans ſa finitum extendatur. ita ē cramentū eſt pater. qꝛ ꝑſonā dei rep̄ſentat: tenen viueret hodie non tes autē ſunt ſicut mater. qꝛ rep̄ſentant ꝑſonā ec o. ⁊ Io an. Iden cleſie. Et ita inter regeneratū ⁊ dantē ſacrm ꝯtra hitur paternitas ſpūalis. Similit̓ inter euꝫ ⁊ ip̄m lis indiſtincte ꝓhibeat ntes ⁊ deſcendentes. vtin i tenentē. Si tn̄ ſacr̄m miniſtrans vel tenens bapti tumurtimſe nō zati ſunt. aliter nō. quia omnium ſacramentoꝝ et Et hoc ininfinitū x cognationū ſpiritualium que ꝑ ſacramenta con trahuntur baptiſmus eſt fundamentum. ſed de pui ſt ¶ Compaternitas contrahit̉ inter regenerantē ⁊ generantē. tā em̄ ſacr̄m miniſtrans qͣꝫ tenētes effi ciunt̉ cōpatres vel cōmatres ꝑentū carnaliū illiꝰ q̄ regenerat̉. Et qn̄qꝫ tranſit ad vnū coniugū alio mediante. aliqn̄ nō. Si em̄ alter coniugū inter qͥs cōſummatū eſt mr̄imoniū ſuſcipit filiuꝫ alicuiꝰ de ſacro fonte vel tenet in ꝯfirmatione. alter cōiunx enicit̉ compater parentū carnalium regenerati. exͣ Impedimentū. vj. Fo. CXXVIII. eo. martinus. Fraternitas v̓o contrahit̉ inter regeneratum ⁊ carnales filios regenerātis. Et hoc ſiue hmōi filij nati ſint an̄ ꝯpaternitateꝫ. ſiue poſt. exͣ eo. tua. ſiue dicti filij ſint legittimi ſiue illegitimi. Secus ſi ado ptiui ẜm Inno. Int̓ has ꝑſonas ꝓhibet̉ mr̄imo nium. Inter alios nō ꝓhibet̉. quia iſtd̓ eſt edictū ꝓhibitoriū. ⁊ oēs qui nō excludunt̉: admittuntur Et hec cognatio impedit ⁊ dirimit matrimoniuꝫ poſt ꝯtractū. Et idē de ſacr̄o cōfirmationis. exͣ eo. nedum. lib̓. vj. vnde v̓. Dirimitur frater. compa ter. atqꝫ pater. In alijs autem ſacr̄is nulla ſpūalis cognatio contrahitur. extra eo. qͣꝫuis. li. vj. Per ca theciſmum v̓o contrahitur ſpiritualis cognatio. que tm̄ impedit matrimoniū contrahendum. ſed nō dirimit contractū. extra eo. per catheciſmum. ¶Quid ſi plures ſunt ſuſcipientes. ꝓhibetur ne fiat. de conſe. di. iiij. nō plures. Et ſimiliter in con firmatione. vt in. d. c. nō plures. Si tamē fiat: cuꝫ omnibꝰ ꝯtrahit̉ cognatio ſpūalis. Sed tamen iſti ſuſcipientes bene poſſunt ꝯtrahere inter ſe. vt po nit Inno. ⁊ Hoſti. ¶ An aūt ep̄s poſſit diſpenſare vt plures poſſint leuare de ſacro fonte. Glo. in. d. c. ꝙͣuis. facit ꝙ ſic que dicit. ꝙ ep̄i diſpenſant ꝯtra ius. vbi nō eſt eis ꝓhibitū. vt in. c. at ſi clerici. de iudi. Cum igit̉ nō reperiat̉ ꝓhibituꝫ. videt̉ ꝙ poſſit. hec Ge. in. d. c. qͣꝫuis. de hoc vide sͣ. Ep̄s. Si tn̄ ſunt plures: ſine licentia peccant. Sed Io. an. ⁊ Archi. putant ꝙ vbi cōſuetudo nō reſiſtit. ⁊ fortius ſi aſſiſtit. ꝙ illa ſit leuis culpa. ¶ Quid ſi quis baptizat ſeu tenet ad baptiſmum ꝓprium filiū. Rn̄. licet doc. in hoc ſint varij. videt̉ tamē ſic dicendū. ꝙ ſi vir vel mulier hoc fecit in ne ceſſitate ſeu ꝑ ignorantiā. aut ꝑ errorē. tunc poteſt exigere ⁊ reddere debitū. Si ſcienter. ſꝫ ex quadaꝫ ſimplicitate ignorando ius in talibꝰ: tunc etiā exi gere poteſt. vt videt̉ tenere Ber. in. c. ſi vir. eo ti. Si autē hoc fecit in fraudē ⁊ ex induſtria.ſ. inſidi ando matrimonio. vt ſic poſſet vxorē priuare de bito coniugali. tunc incurrit duo mala. Primo ꝙ nō poteſt exigere. Scd̓o ꝙ ſi ſuperuixerit: mortua vxore: ſine ſpe cōiugij remanere debet ⁊ de hoc eſt tex. in. c. de eo. xxx. q. j. ibi hac cauſa. vt diſcidiū fie ret coniugij. ⁊ ibi grauis pnīa inſidiatori iniunga tur. Si autē vterqꝫ fraudulentus fuerit ẜm Ho neuter debet debitū exigere. nec neuter ſubtrahe re. quaſi dicat non debet quis eoꝝ exigere. Si ta men exigit. tenet̉ alter reddere debitū. Et hoc eſt mirabile dictū: ꝙ ille nō poſſit exigere ſine pecca to mortali. ⁊ tamē ſi exigit. alter tenet̉ reddere. di cit tamē Hoſtien̄. ꝙ ſi nō poteſt cōtinere. de licen tia eccleſie hoc eſt epiſcopi poteſt petere. cū etiā de licentia eius poſſet ꝯͣhere. de hoc ⁊ ſimilibꝰ vide. jͣ. Impedimentū. viij. Utrum ſpūalis cognatio tranſeat ad nepotes Rn̄. ꝙ non. quia nō habet gradus. Filia quippe mea ſpūalis. licet nō poſſit ꝯtrahere cuꝫ filio meo poteſt tamē contrahere cū filio filij mei. Item pa ter poteſt cōtrahere cū filia ſpirituali filij. vt notat

Panor. extra eo. c. vtrum. quia cognatio ſpūalis deſcendit de patre in filiū. ſed nō aſcendit de filio in patrem. de hoc glo. in. c. j. e. ti. li. vj. Item pater ſpūalis licite poteſt ducere in vxorē carnalem ſoro rem filij ſui ſpūalis. ⁊ etiā filiā eius. Ac etiā vxorē filij ſpūalis. Et ex p̄dictis patet abrogatū eſſe: qd̓ dicit̉ in. c. poſt ſuſceptum. xxx. q. iij. vſqꝫ ibi quia le ges. Dicit̉ em̄ ibi. ꝙ qui ex cōpatre ⁊ cōmatre fue rint nati. mr̄imonio nō poſſunt cōiungi. qd̓ patet ex dictis eſſe falſum. Utrum vxor ⁊ vir ſimul leuare poſſint puerū de ſacro fonte. Rn̄. aſten̄. li. viij. ti. xviij. dicit. Int̓ patrē ⁊ matrē ſpūalem nulla cognatio ſpūalis con trahitur. ⁊ ideo vterqꝫ cōiunx puerū ſimul tenere nō impedit̉ de neceſſitate. ſꝫ ex quadaꝫ honeſtate. Quando v̓o vterqꝫ cōiunx ſimul tenet duplex co gnatio ſpūalis contrahit̉ in vtroqꝫ. vna directa ꝑ factū ſuum. altera indirecta ꝑ factū alterius. Nec eſt hoc incōueniens. ſicut nec ꝙ vna mulier alicui cōſanguinea ſimul ⁊ affinis inueniat̉. Utrum aliquis ſucceſſiue poſſit habere in vxo res duas cōmatres. Rn̄ſio patet ex dictꝭ ſupra. ꝙ ſi pͥma tua vxor tenuit filiū alteriꝰ anteqͣꝫ tu miſce reris ei. poteris habere illam alterā. Si v̓o tenui poſtꝙͣ a te fuit cognita. nō poteris ſecundā habe re. Eo ꝙ cōpater eius factus es. Si autē alia mu lier tenuit filiū vxoris tue: quē de alio viro habuit Illa mulier eſt cōmater vxoris tue. ſꝫ tua nō. Siue illa tenuerit anteꝙͣ inter vos eſſet carnalis copula ſiue poſt. Ideo poteſt illam habere. Et ſimiliter fi lius tuus: quē de alia genuiſti. ſi ab aliquo ſuſcip atur: tunc ſuſcipiens eſt compater tuus: non autē vxoris tue. vnde ſi caſus tue mortis euenerit. ſuſci piens poſſet cōtrahere cū illa que fuerat tua vxor. Ratio autē p̄dictoꝝ ẜm Ri. vbi ſupra eſt. quia et ſi ꝙͣtum ad contrahendū compaternitatē. coniu ges inter quos cōſummatū eſt matrimoniū com municent ſibi ſuas actiones. nō tamē ſuas paſſio nes. quia hoc induceret nimiū onus ⁊ ꝑiculoſum matrimonio. Et dicit̉ quis cōmunicare actiones ſuas. qn̄ ille tenet aliquā ꝑſonā. ⁊ hanc cōmunicat alteri cōiugum carnaliter cognito. Pati v̓o dicit̉: qn̄ eius filius ab alio tenet̉. vnde tenēs filiū vxorꝭ mee quē habuit ex alio viro: ē cōpater vxoris mee ⁊ nō meus. Idem econūerſo. vnde v̓. Que mihi: vel cuius mea natū fonte leuauit. Hec mea cōma ter fieri mea nō valet vxor. Si qua mee natū: non ex me fonte leuauit. Hanc poſt fata mee nō inde vetabor hr̄e. Ambos cōpatres facit actio: paſſio nunqͣꝫ. Quero: an huiuſmodi cognatio ſpūalis con trahatur cū concubina. Pone exempluꝫ. habens concubinā leuauit pueꝝ de ſacro fonte. nunquid concubina ſua efficiatur cōmater parentibꝰ bapti zati. ſicut dicimus in vxore. Rn̄. Panor. in. c. mai tinus. extra eo. de mente Archi. ⁊ Io. an. cōcludit ꝙ non. Et dicit ꝙ hec eſt communis opinio. ne iſta cognatio ſpiritualis: ad illicitum coitum ex tendatur. ¶An autē iſta cognatio extendatur ad filiū illegi timum ipſius leuantis ſeu baptizantis. Docto. di v.q qdviij Goricj A t9 64ν2º aci.. f. q. l. btōhacN ſyAlij gri ẜpeꝰ F. 42 7... ꝑAº ⁊ 5 qͦ pōt L u. St2. a8aip. Ix. l. braco vyhaz 2 reg¶y.. F 8 21ẜ fōkH§. ato. y Fciꝰ nη.. SO1 T Aό νοωι v. V ſſQonialuꝰ ſ&l̓ v. 4 9 Sochor ſ 4ᵐ 4 dſ Afiroꝝ 4 q3 ꝫ pprote ꝫ 4 praoū tn N. ſp ſa..ſꝫ. t λſ9.& ¶A Fª. I. F r 7yAM atꝰ noſdolligvirl̓o ρκωρ. Lfuil.j qª 4s ⁊ MI pori b..pliſ. Impedimentū. vj. Alpl̓ cunt ꝙ ſic. vt refert Panor. vbi sͣ. Et videt̉ ter in c. fi. extra eo Utrum ille qui baptizauit aliquā: poſito ꝙ ſu laicus vel in minoribꝰ ordinibus: poſſit contrahe re cum illa. Rn̄. non. quia eſt eius filia ſpūalis. ex tra eo. nedum. li. vj. Similiter nec ille quē p̄ſbyter baptizauit. poteſt ducere filiam carnalem ipſius preſbyteri. extra eo. c. fi. nec filius p̄ſbyteri poteſt illam ducere: quā preſbyter ille baptizauit. Et idē de criſmante ſeu confirmante dicendum per pre dicta. Sed querit̉ de. q. notabili ⁊ qͦtidiana. Pone vt in p̄dicto caſu. laicus aliquē baptizauit in neceſſi tate vel mulier ſine aliqua ſolennitate. Poſtmodū p̄dicti putantes talem nō eſſe baptizatum iterato faciunt eum rebaptizari. Eadē queſtio fieri poſſet Iſde de expoſito quibis baptizatur: aut ignorant̓: aut Sed Ge dicit ie ſcienter. an in iſta ſcd̓a rebaptizatione contrahat̉ nō eſt in inre huiuſmodi cognatio ſpiritualis. Reſpon. Sol̓. huius queſtionis dependet ex alia queſtione: vi delicet an huiuſmodi ſcd̓o baptizati vel cōfirma ti de nouo accipiant caracterē. Et ſi ſic. tunc de no uo contraheret̉ cognatio ſpūalis. Al̓s ſecus. Na dtiti quo erat mater Tan. vt recitat glo. in.§. qd̓ v̓o. lxviij. diſ. dicit. ꝙ ſi milies quis ordinetur p̄ſbyter. tot p̄ſbyterales ſt ꝙꝫ caſus repe ordines recipit. Ideꝫ dicit de baptiſmo. Aliter em̄ quomodo fieret iniuria ſacramēto. vt de cōſe. diſ. ad An. Et hoc ꝑ regi iiij. oſtendit̉. vel quomodo diceret̉ quis bis bapti zari. vt de cōſe. di. iiij. qui bis. ⁊. c. eos. Itē cum di Auent̉ de ali catur. accedit verbū ad elementū ⁊ fit ſacramentū luratorē poſſit cōtraſ j. q. j. detrahe. ergo quotiens dicunt̉ verba illa. et In an. vt refert I apponitur elementū: ſit nouuꝫ ſacramentū. Sed ſputādo tenuit ꝙ ſic. quia reali glo. ibi tenet contrariū: dicens. ꝙ ibi non iteratur niſi vnctio exterior. Et hanc opinionem dicit glo. uteſt explicari ibi eſſe veriorem. Glo. tamē in. c. ij. de apoſta. vide itum a iure. vt. l.j.§ Iiltibiitti. tur tenere opinionem Tan. Pan. tamen ibi dicit Goff. tenere. ꝙ ex iteratione nō imprimit̉ nouus i caracter. nec in veritate obfuſcatur primum ſacra ipoteſt quis. in m mentum ſeu caracter iam impreſſus. Sꝫ obfuſca tio: ſeu iniuria fit quo ad animū facientis. quia qͣꝫ tum in ſe fuit intulit iniuriam ſacramento. Et te nendo iſtā opinionē que videt̉ verior. nulla cogna tio ſpūalis contraheret̉. al̓s ſecus. 1 ¶ An autē lauantes criſma poſt confirmationē contrahant cognationē ſpūalem. Rn̄deo nō. Ex quo nō interfuerūt in actu confirmationis ⁊ con diit firmatus nō eſt leuatus ꝑ ipſos. ¶ Utrum filij duoꝝ compatrū poſſint matrimo nialiter copulari. Reſpondeo ſic. Siue ſint geniti ante compaternitatē: ſiue poſtea: excepta ſoluꝫ illa lumaria. Bo perſona. per quā compaternitas eſt cōtracta. que nunqͣꝫ poteſt copulari alicui filioꝝ ſui patris ſpiri tualis. xxx. q. iij. ſuper his. ⁊ extra eo. c. j. niſi cōſue tudo eccleſie que ſcandalum generaret. aliter ſe ha beret. vt. d. c. j. De hoc dictū eſt ſupra. Impedimē tum.j. Et nota ẜm Ri. vbi ſupra. ꝙ nō ſolum eſt attendenda cōſuetudo eccleſie ꝓprie. ſꝫ etiā metro politane vel aliaꝝ circūpoſitarū. Idem tenet glo. in. c. ſuꝑ eo. extra eo. ¶ Quid ſi quis poſt ſponſalia de futuro ⁊ iurata. tenet ad baptiſmū filiuꝫ ſponſe. An diſſoluantur A 5 t gōισ ſpi 4. 2.. v2 A. x. ꝙ ꝙpͣ ꝯ āibꝰ q̄

Impedimentū. vj. ſponſalia. Rn̄. ẜm Hoſti. ꝙ ſic. Sicut ⁊ propter affinitatē ſubſecutā. Idē Dix. ¶ Querit̉ de. q. notabili. Maritus poſt cognitio nem carnalem vxoris leuauit puerū de ſacrofonte Ita ꝙ vxor eſt effecta mater ſpūalis ipſius. Dein de moritur maritus. ⁊ illa tranſit ad ſecunda vo ta. Et ex ſecūdo marito habet filiaꝫ. An illa poſſit contrahere cum illo puero. Rn̄. Ge. in. c. nedum. eo. ti. li. vj. refert. d. An. tenuiſſe bononie cū de fa cto iſta queſtio ibi accidiſſet: ꝙ ſic. quia iſta ꝓhibi tio eſt exorbitans. ⁊ non reperit̉ exp̄ſſum. ſꝫ ſolum ꝓhibitio reperitur in cōiuge leuātis. inquantum vellet cōtrahere cū patre leuati vel parente. vnde nō debet addi iſte caſus ẜm eum. licet ſit eadē rō quia ſufficit ꝙ non reperitur exp̄ſſum. nec reperit̉ iſte caſus expreſſus ꝑ ſcribentes. nec ꝑ ſummiſtas Sed Ge. dicit ſe tunc tenuiſſe oppoſitum. quia ſa tis eſt in iure expreſſum. ſaltē ſub regula generali. videlicet ꝙ filij duoꝝ compatrū. per quoꝝ alterū deuentū eſt ad compaternitatē nō poſſunt cōtra piupultananac here. vt extra eo. c. j. Sed negari non poteſt: quin illa fuerit filia carnalis matris ſpiritualis illius. ex tgo in. ſ. qd̓ v. quo erat mater ſpūalis mediante marito. Et ſuffi cit ꝙ caſus reperiat̉ in genere. licet nō reperiatur in ſpecie. hec Ge. Iſte caſus nō eſt totaliter certus Et ideo ante factū poſſet teneri opinio Ge. ſꝫ poſt factū opinio. d. An. Et hoc ꝑ regulā Ho. poſitā ſupra Impedimentū.j. ¶ Querit̉ de alia. q. quotidiana. Nunqͥd ꝑ pro curatorē poſſit cōtrahi cōpaternitas. Mar. doct. Io. an. vt refert Panormi. in. c. veniēs. extra eo. diſputādo tenuit ꝙ ſic. quia realiter quilibet actꝰ poteſt explicari per ꝓcuratorē: niſi expreſſe ſit pro hibitum a iure. vt. l. j.§. vſus. ff. de ꝓcu. ⁊ in regu la poteſt quis. de reg. iurꝭ. in.vj. Sed nullibi hoc ſpecialiter ꝓhibetur. ergo ⁊cͣ. Io. an. in dicta regu la poteſt quis. in mercū dicit ꝙ nō. Et fundamen tum ſuū principale eſt ſuꝑ. c. de his. ⁊. c. ad limina. eū caracter iam xxx. q. j. vbi videt̉ requiri actus corporalis. Idem tenet Archi. in. c. j. eo. ti. li. vj. Panor. aūt in dicto capitulo veniens. dicit ꝙ. d. p̄ceptor ſuus. d. Car. tenuit opinionē Mar. Et ad iura allegata incon trarium. Rn̄dit ꝙ loquunt̉ qn̄ quis p ſe vult con trahere iſtam cognationeꝫ ſpūalem. Quo caſu nō ſufficit ſola p̄ſentia: niſi ſuſtentet pueꝝ: ſeu eū tan gat tempore ſacramēti. Et ꝯcludit Panor. ꝙ ante nō eſt lenatus ꝑ xi xiit tt factum ſeruanda eſt opinio Io. an. vt nō admitta n flij duoꝝ comp tur quis ꝑ ꝓcuratorē. ſed poſt factū placet ſibi opi ulori. Reſponde nio contraria. Bal. autem in. l. poſt mortem. ff. de paternitatē. adop. tenet opinionē Io. an. Idem Bar. in. l. gal lus.§. forſitan. de li. ⁊ po. Et dat rationē quare hū iuſmodi compaternitas nō poſſit cōtrahi ꝑ ꝓcu ratorē. quā vide ſupra Adoptio. q̄ eſt ſingularis. Et facit ad multa. ¶ Sed p̄ſuppoſito. ꝙ nō poſſit contrahi per ꝓcu ratorem. nunqͥd ſaltē contrahat̉ cum ipſo ꝓcura tore. Panor. vbi ſupra refert Io. an. in dicta regu la: tenuiſſe ꝙ ſic. quia re ipſa. ipſe ꝓcurator inter uenit ⁊ licet nō intenderet ſe obligare. tamen mul tociens extra id qd̓ agitur naſcit̉ obligatio. vt in ſiſi is qui. ff. cōmo. Contrariaꝫ opinionem tenuit Fo. CXXIX. Federi. conſilio. xv. Et iſtam opinionē putat Pa nor. veriorē. quia vbi nō eſt cōſenſus alterius. nō naſcitur obligatio. vt in. l. in omnibꝰ. ⁊ in. l. cōſen ſu. ff. de ac. ⁊ ob. Itē ibi deficit animus ⁊ intentio. que in huiuſmodi ſacramētis requirunt̉. vt in. c. ij. extra eo. Nec ob. iura allegata ꝑ Io. an. vt no tat Ge. in dicto capitulo nedum. quia dicta iura bene ꝓbant. ꝙ ſepe aliquid inducitur extra id qd̓ intendit̉. Sed illa loquunt̉ quando habebat ani mum obligandi ſe. ⁊ ſic nō deficit animus. licet er ror fuerit in materia. Hic autē defuit animꝰ ⁊ in tentio que requirunt̉ in huiuſmodi ſacramentis. vt dictū eſt. Ex quo poteſt inferri ꝙ ſi aliquis te net filium alterius. quē credebat eſſe filium vnius cum quo intendebat contrahere. ꝙ non contrahi tur compaternitas illius: cum ſit filiꝰ alterius. Et ita tenet Anch. ¶ Nunqͥd autē vniuerſitas poſſit cōtrahere iſtā compaternitatē. nā ſepe ciuitates cōſtituunt ſin dicos ad hos actꝰ. Panor. vbi ſupra refert Fede. in dicto cōſilio. xv. cōſuluiſſe ꝙ nō. Nam nemo qͥ nō eſt baptizatꝰ poteſt alium tenere in baptiſmo. vt nota. in. c. baptiſmate. de cōſe. diſ. iiij. Sed vni uerſitas nō habet animā. ergo nō eſt capax huius cognationis ſpūalis. ꝓ hoc capituluꝫ romana.§. vniuerſitatē. ⁊. c. ſi ſententia. de ſen. ex. lib̓. vj. Sed Panor. credit poſſe attentari. vt ipſi conſtituen tes ſindicuꝫ. efficiant̉ compatres. quia diſpoſitio cōcepta in vniuerſitate reſoluit̉ vt cōcernat ſingu los de vniuerſitate: ſi actus nō cadit in vniuerſita tem. vt res nō careat effectu. Iſte eſt textus nota bilis qui facit ad multa in dicto capitulo ſi ſenten tia. ⁊. c. nouerit. ⁊. c. grauem. de ſen. ex. vbi excom municantur ſinguli ſtatuentes contra libertatem eccleſiaſticam. licet ſtatuant nomine vniuerſita tis. Opinio tamen Federi. videtur verior per pre dicta. ¶ Quero an cōtrahatur compaternitas ſi leuans nō reſpondet. Archi. dicit ꝙ ſic. vt probat textus in dicto capitulo nedū. qui loquit̉ de ſuſcipiente. vnde ponderat ſuſcipientē. nō reſponſione. Ho. cōtra. Et dicit Io. an̄. ꝙ ꝓ Hoſti. facit. vt ſicut in baptizante requirit̉ verbum. ſic in leuāte: qui de bet reſpōdere. de cōſe. diſ. iiij. paruuli. Sed nec de bet annuere. ſꝫ debet dicere volo. Ita vt ſit emiſſa cautio. Ex hoc infert̉ ꝙ ſicut mutus nō poteſt ba ptizare. Ita nec puerum tenere. vt dicto capitulo paruuli. Nam reſpōſio ꝑtinet ad celebritatē ſacra menti. de cōſe. diſ. iiij. cū ꝓ paruulis. Sed Archi. dicit ꝙ Hug. intelligit illud verbū. celebritatē ꝓ ſolēnitate. non em̄ omnia que dicunt̉ vel fiunt in celebratione ſacramētoꝝ ſunt de ipſoꝝ ſubſtātia Subſtantia autē baptiſmi eſt aqua ⁊ forma euan gelica.j. q. j. detrahe. Sed Ge. vbi ſupra reducit p̄ dictas opiniones ad cōcordiā dicēs. ꝙ aut leuans nihil reſpōdet verbo vel ſigno. ⁊ tunc ꝓcedit opi nio Hoſti. Aut nō rn̄det verbo ſed ſignis. ⁊ tunc ꝓcedit opinio Archi. ꝙ autē nutū vel ſignis dica tur quis loqui. facit de ſpon. cum apud. Multi ta men ſummiſte tenent. ꝙ reſponſio patrinoꝝ non ſit de ſubſtantia quo ad cōpaternitatē ꝯtrahendā

Similiter nec ſigna vel nutus. De tactu v̓o ſecus Dicunt em̄ ꝙ nō efficit̉ patrinꝰ niſi tangat puerū vel teneat dū baptizat̉. vel leuando de ſacro fonte vel tenendo ad ꝯfirmationē: licet nō rn̄deat. ¶ Quid autē: ſi teneat. ⁊ non rn̄deat cum alijs pa trinis. intendēs ꝑ hoc facere. ne cōpater efficiatur vt ſic poſſit cuꝫ minori peccato poſtea cognoſcere matre pueri vel eā ducere in vxorē. Iſta eſt alia qō a p̄cedentibꝰ. Dubiū facit. qꝛ vt dictuꝫ eſt in hmōi ſacr̄is ad hoc vt inducat̉ obligatio: requirit̉ animꝰ ⁊ intentio volentis ſe obligare. ſicut in baptizante ⁊ baptizato. Et hoc videt̉ voluiſſe Panor. in. c. ij. exͣ eo. Qd̓ veꝝ dicit in tenente vel leuante. Secus tamē dicit in baptizante. Et de hoc videtur caſus ẜm eū in. c. fi. exͣ eo. vbi habet̉ de quodā ſacerdote qͥ ex debito officij baptizabat ⁊ nō habebat animū ꝯͣhendi iſtā cōpaternitatē. Et dicit panor. in. d. c. fi. ꝙ cōtrariū ibi decidit̉. Nā exquo fecit eū xp̄ia num: effectꝰ eſt pater illius ſpūalis. velit ergo no lit eius pater eſt. ſicut dicimꝰ in patre carnali. vbi cōſiderat̉ factū ⁊ non voluntas. Quid gͦ dicemus ad caſum noſtrū. Caſus videt̉ dubius. tamē ſum miſte vident̉ tenere. ꝙ talis efficit̉ cōpater. exquo ipſe tenet pueꝝ vel tangit. ⁊ facit ea q̄ agit vere pa trinus. licet nō intēdat eſſe patrinꝰ nec rn̄deat. ¶ Quid autē ſi leuans nō tangit pueꝝ. ſꝫ linteum quo eſt inuolutꝰ. an ꝯtrahat ꝯpaternitatē. Archi. tenet ꝙ ſic ꝑ tex. in. c. qͣꝫuis. eo. ti. li. vj. qͥ dicit. acceſ ſerint. ⁊ ſic non requirit̉ tactus pueri. Idē Io. an. Et dicit hoc eſſe veꝝ: ſi in linteo tenet̉ puer dū ba ptizatur. Idē Ge. in. d. c. ꝙͣuis. Idē tenet Dir. q̄ etiā dicit. ꝙ ſi multi tenēt linteū circūquaqꝫ ⁊ puer ponit̉ in medio. Et ideo ſuſcipiunt eum in linteo. hoc ſufficit ẜm eum. Utrū aūt in pluribꝰ actibꝰ ſacr̄alibꝰ reqͥrant̉ di uerſi patrini. Rn̄. In catheciſmo. baptiſmo ⁊ con firmatione. vnus ⁊ idē patrinus eſſe poteſt ſi ne ceſſitas cogit. ſꝫ nō eſt conſuetudo romana qͥn po tius ꝑ plures actus ſinguli ſuſcipiant. de ꝯſe. diſt. iiij. In catheciſmo. Utrū religioſus poſſit fieri patrinus vel cōꝑa ter. Rn̄. ꝓhibitū eſt abbatibꝰ ⁊ monachis puerū de baptiſmo ſuſcipere. aut baptizare ⁊ hmoi. xvj. q. j. placuit. de ꝯſe. diſ. iiij. nō licet. Idē intelligēdū eſt de omnibus religioſis. Non em̄ licet religioſis cōmatres facere ꝓpter familiaritatē que ſolet inde ꝓuenire. Utrū ille qui nō eſt baptizatus poſſit aliquem ſuſcipere in baptiſmo. Rn̄. Tho. ⁊ Pe. et Ri. te nent ꝙ nō. qꝛ talis nō eſt membꝝ eccleſie. Et ideo ſine de facto: ſiue neceſſitate leuat vel tenet: ſeu etiā baptizat nō ꝯͣhit aliquā cognationē ſpūalem. exqͦ nō eſt baptizatus. ⁊ baptiſmus eſt fundamētum hmōi cognationū ſpūalium. Glo. autē in. c. in ba ptiſmate. de ꝯſe. di. iiij. dicit. ꝙ baptizans ꝯͣhit cō paternitatē ſecus ſuſcipiens. Guil. autē de Land̓. in ſuo ſacr̄ali tenet totū oppoſitū glo. Dicit em̄ ꝙ baptizando nō cōtrahit̉ cōpaternitas: ſuſcipiēdo ſic. Et rō diuerſitatis eſt ẜm eū. quia qͥ miniſtrat. iura alterius.ſ. ſpūſſancti exercet: ⁊ parū ponit de ſuo. vt in. c. aliud. ⁊ in. c. cū tm̄. de cōſe. diſ. iiij. ⁊ in Impedimentū. vij. d. c. in baptiſmate. Sed qͥ ſuſcipit: multum de ſuo ponit. qꝛ vice ſua hoc facit. Et hanc opinionem vi detur tenere glo. in. c. j. xxx. q. j. que glo. cōiter ap probat̉ a doc. Et ideo dicit Archi. flo. ꝑ glo. illam. ꝙ ſi baptizatus teneat filiū non baptizati ſeu infi delis: ꝙ bene ꝯtrahit cōpaternitatē. Et ideo ſi iu deus baptizet̉. oritur cōpaternitas inter leuantes iudeū baptizatū ⁊ ꝑentes ⁊ etiā filios iudei bapti zati ⁊ filios leuātis. Et iō ſi pater infidelis veniat ad baptiſmū. nō pōt ꝯtrahere cū ea q̄ filiū ſuuꝫ in baptiſmo prius tenuit. An autē nō ꝯfirmatꝰ baptizando vel ſuſcipien do in baptiſmo vel tenēdo in ꝯfirmatōe: ꝯtrahat .j i hmōi cognationē. Rn̄. ꝙ ſic. ſi eſt baptizatus. licꝫ male faciat. Mpedimentum. vij. n nō impedi ⁊ de cognatione legali q̄ fit ꝑ adoptioneꝫ ¶ Spe eo. ij. j vbi ſciendū ꝙ ꝑ adoptionē ꝓueniunt flios paturſe tres ſpēs legalis cognationis. Prima eſt aſcendē tium ⁊ deſcendētiū: q̄ attendit̉ inter patrē adopta tem ⁊ filiū ſeu filiaꝫ nepotē vel neptē ⁊ hmōi ado rdoptōe. Hoc ptatos. Et hec indiſtincte impedit matrimoniū: uiſtincte loqͥt de qm̄ pr̄ adoptator nō pōt ꝯͣhere cuꝫ filia adoptiua: nepte ⁊ hmōi. xxx. q. iij. ita diligere. etiā poſt emar cipationē. Inſti. de nup.§. ergo. Scd̓a ſpēs ē col lateraliū.ſ. int̓ filiū meū naturalē ⁊ adoptiuuꝫ. Et Otꝝ filiꝰ alicui hec īpedit mr̄imoniū qͣꝫdiu durat adoptio vel ſūt in eiuſdē patris ptāte. Ea v̓o ſoluta.ſ. morte pr̄is. lis ꝙ ſit. Cū em̄ mi vel emācipatione filij naturalis vel adoptiui. nō impedit. ex eo. c. vnico. Si qͥs gͦ vult filiū ſuū natu ralem tradere in virū filie adoptiue: remediū eſt: vt emācipet filiā adoptiuā vel ecōuerſo. Ita dicit tex. in. c. ꝑ adoptionē. xxx. q. iij. Tercia ſpes eſt qͣſ legalis affinitasⁱ int̓ patrē adoptantē ⁊ vxoreꝫ filij adoptiui. Et hec ꝓhibitio introducta eſt rōne re uerentie. Sil̓r int̓ filiū adoptiuū ⁊ vxorē pr̄is ado ptantis. Et hec iteꝝ omni tꝑe impedit mr̄imoniū qm̄ pr̄ adoptator nunqͣꝫ pōt ꝯͣhere cū illa: que fuit vxor filij adoptiui. etiā poſt emācipationē. ff. de ri. nup. l. adoptiuus. Sil̓r filiꝰ adoptiuus poſt mortē patris nō pōt ꝯͣhere cū vxore patris adoptantis vt. d. l. adoptiuus. etiā ſi ante mortē fuiſſet eman cipatus. vt ibi. Pone. Aliqͥs corā vicinis ſeu honeſtis viris re cipit aliquē in filiū. nunqͥd ex iſta adoptōne impe diatur mr̄imoniū. Et nunqͥd filiꝰ acqͥrat iura legi time adoptati. Rn̄. panor. in. d. c. vnico. de mēte Ho. dicit ꝙ nō. qm̄ non ſeruata forma: corruit ex iritititittiu toto ipſe actus. Debet em̄ adoptio fieri coram ma iūeſt tpale. vt giſtratu ⁊cͣ. Quero nunqͥd p̄ſbyter poſſit legitime adopta ¶ Inno. vt re re. Rn̄. panor. vbi sͣ. de mete Hoſtiē. ſentit ꝙ ſic Nec ob. inſti. de adop.§. Sed ⁊ illud. qꝛ loquit̉ in caſtratis ⁊ in ſpadonibꝰ. qͥ naturalit̓ generare non pn̄t. vnde ſicut nō pn̄t hr̄e filios naturales: ita nec adoptiuos. qꝛ iſta cognatio legalis eſt inducta ad inſtar carnalis. vn̄ imitat̉ naturā inqͣtū pōt. hinc eſt ꝙ niſi qͥs p̄cedat adoptatū. xviij. ānis.i. in ple na pubertate: non valet adoptio. vt dicta inſti.§. minorē. Sacerdos v̓o de facto generare pōt ⁊ na

ruraliter. vide tn̄ ad p̄dicta qd̓ notat Aſten̄. li. viij. ri. xix. de mēte Ho. ꝙ ille qͥ nō pōt generare ꝓpter defectū nature nō pōt adoptare. Secꝰ ſi nō poſſet generare ꝓpt̓ aliqd̓ accidēs ſuꝑueniēs. vn̄ caſtratꝰ i. caſte natꝰ.i. naturalit̓ frigidus nō p̄t adoptare. Sed ſpado qͥ cū gladio teſticulos amiſit. pōt. Qd̓ eſt notandū. ⁊ declarat p̄cedentia. ¶ Utꝝ cognatio legalis trāſeat ad nepotē.i. filiū filij adoptiui. Rn̄. Aſten̄. vbi sͣ. ꝙ ſic.ſ. ꝓpt̓ coha hitationē. Nec tn̄ ꝓpt̓ hoc hmōi cognatio hꝫ gͣdꝰ. qꝛ in eodē gradu attinet pr̄ filio ⁊ nepoti. ¶ Utꝝ adoptiuus qͥ nō trāſit in ptātē adoptātis poſſit ꝯͣhere cū filia naturali legitima pr̄is adoptā tis. Rn̄. Aſten̄. vbi sͣ. dicit Hu. tenere. xxx. q. iij. ppedncium in pͥncipio. ꝙ adoptio q̄ nō eſt arrogatio. nō impe dit mr̄imoniū int̓ filios. Inno. etiaꝫ videt̉ in hoc ꝯſentire. Arrogatio v̓o īpedit dū durat. ſꝫ ea ſolu ta nō impedit. Sꝫ Panor. vbi sͣ. dicit. ꝙ cōit̓ doc. ⁊ Spe. eo. ti. tenēt ꝙ nō. Et ꝯcludit panor. ꝙ int̓ filios naturales adoptātis ⁊ adoptatā nō pōt cō ſictere mr̄imoniū. qͣꝫqͣꝫ adoptata nō trāſierit in po teſtatē adoptātis. qꝛ nihilominꝰ filia ē durante illa adoptōe. Hoc etiā tenet glo. in. d. c. vnico. qd̓ in diſtincte loqͥt̉ de adoptōe: nō diſtinguēdo int̓ ar rogatū ⁊ adoptatū. Itē qꝛ etſi nō tranſeat talis in ptātē adoptātꝭ. acqͥrūt̉ tn̄ ei q̄dā iura ex adoptōe q̄ diſſoluunt̉ ꝑ emācipationē. C. de adop. l. pe. Utꝝ filiꝰ alicuiꝰ natural̓ ⁊ legitimꝰ ꝯͣhere poſſit cū filia mulieris arrogate a ſuo pr̄e. Rn̄dit aſten̄. vbi sͣ. ꝙ ſic. Cū em̄ ml̓r neminē hēat in ptāte ſua. filia filie arrogate trāſire nō p̄t in ptātē arrogātis. Et iō nulla cognatio orta ē int̓ ip̄m ⁊ illā ex arroga tione mr̄is ſue. ff. de adop. l. ſi pr̄. Nō poſſet tn̄ tal̓ ꝯͣhere cū filia viri arrogati a ſuo pr̄e. ſi habebat ea doptionē. xxx. qj. iij. Te. in ptāte ſua qn̄ fuit arrogatus. Idē Ho. ¶ Utꝝ filij adoptiui poſſint ꝯͣhere int̓ ſe. Rn̄dit Aſten̄. vbi sͣ. ꝙ ſic. ſicut notat Hu. xxx. q. iij. Ita. Sicut ⁊ ſpūales filij alicuiꝰ int̓ ſe ꝯͣhere pn̄t. ⁊ etiā ſpūales cuꝫ adoptiuis. ꝑ glo. in. d. c. vnico. qꝛ hoc nō inuenit̉ ꝓhibitū. Scd̓m v̓o Ho. diſtinguēdū eſt int̓ arrogatos ⁊ adoptatos ꝓprie dictos. Nam int̓ oēs illos qͥ ſunt in ptāte adoptātis ꝓhibentur nuptie celebrari vſqꝫ ad gradū ꝑ legē ꝓhibitū. Et iō int̓ duos arrogatos ab eodē nō pōt ꝯͣhi matri moniū. ſꝫ int̓ duos adoptiuos filios eiuſdē patris d ipuiſ adoptātis pōt cōtrahi. Ber. tn̄. ⁊ Dir. vident̉ te nere indiſtincte primā opinionē. noniū. Et nun ¶ Quid ſi adoptiuus durāte adoptōe ꝯͣhat ma ati. Rn̄. panor. in. d. trimoniū cū filia legitima adoptātis. nunqͥd ma trimoniū ſoluet̉. Rn̄. qͥdā dicūt ꝙ nō. eo ꝙ impe dimētū eſt tꝑale. vt notat glo. in. d. c. vnico. Et hꝰ opi. eſt Inno. vt refert panor. in. d. c. vnico. Sed ip̄e tenet opinionē ꝯͣriā. quā dicit ſeqͥ cōiter doc. ⁊ Spe. Nec ob. ꝙ impedimētū ſit tꝑale. qꝛ lꝫ illud īpedimentū ſit tꝑale ẜm ſe. inducit tn̄ ꝑpetuū effe ctu. Et ponit̉ exēpluꝫ in glo. in. d. c. vnico.ſ. ꝙ iſte nō pōt hodie ꝯtrahere cū hac cōiugata: cras viro mortuo poterit cōtrahere cum ea. ¶ Utꝝ filiꝰ adoptiuus ꝯͣhere poſſit cū filia illegi tima pr̄is adoptiui. Rn̄. panor. vbi sͣ. dicit ꝙ nō. vt qͣꝫadmodū filius illegitimꝰ nō pōt ꝯͣhere cū ſo rore carnali legitima vel cuꝫ alia ꝯſanguinea. Ita Impedimentū. viij. Fo. CXXX. nec cū filia adoptiua. ſicut nec etiā cuꝫ filia ſpūali. Sꝫ Aſten̄. tꝫ ꝯͣriū. ex eo ꝙ filiꝰ illegitimꝰ non eſt in ptāte pr̄is. ⁊ iō pōt copulari filie adoptiue patris. Cōcor. ho. Inno. Ri. ⁊ v̓v̓. ⁊ hec vr̄ cōior opinio. ¶ Utꝝ int̓ matrē adoptātē. ⁊ patrē adoptati: ſiue matrē. aliqͣ cogͣtio ꝯͣhat̉. Rn̄. ẜm Tho. ⁊ pe. nulla De maͣ adoptōis ⁊ arrogatōis videsͣ. Adoptio. Mpedimentuꝫ. viij. De īpedimēto crimīs. Sciendū ꝙ q̄dā crimina īpediūt mr̄imoniū ꝯͣhendū. ſꝫ nō dirimūt ꝯͣctū. ⁊ ſunt ſeptē. Primū ē inceſtꝰ. ex de eo qͥ co. ꝯſan. c. j. Scd̓m ē de illo qͥ int̓fecit ꝓpriā vxorē. xxxiij. q. ij. admonere. ⁊. c. int̓fectores. Ter ciū qn̄ qͥs rapuit ſpōſaꝫ alteriꝰ. xxvij. q. ij. ſtatutū. Quartū qn̄ qͥs inſidiādo mr̄imonio ꝓpriū filiū de ſacro ſonte ſuſcepit. vt poſſet vxorē pͥnare debito ꝯiugali. xxx. q. j. de eo. de hoc dictū eſt sͣ. Impedi mentū. vj. Quintū qn̄ qͥs int̓fecit ſacerdotē. exͣ de pe. ⁊ remi. qͥ p̄ſbyteꝝ. ⁊ ibi panor. in verbo ꝯuictꝰ. dicit ẜm vnā expoſitionē: ꝙ int̓ficiēs ſacerdotē nō impedit̉ ꝯͣhere. niſi pͥns ſit ꝯuictꝰ in foro ꝯtētioſo. Sextū eſt ſolennit̓ penitēs. xxxiij. q. ij. de his. ⁊. c. antiqͥ. Septimū cū qͥs monialē ſcient in vxorē ac cepit. xxvij. q. j. hi v̓o. Si tn̄ timeret̉ de incōtinen tia. dꝫ eis ep̄s ꝯcedere licētiā nubēdi. Tn̄ ẜm v̓ v̓. ſufficit licētia ꝓprij ſacerdotis. Immo de ꝯſuetu dine nō ſeruat̉ iſte rigor petendi licētiā. Idē mo nal. Archi. tn̄ flo. ⁊ Pe. de pal̓. in. iiij. ponunt p̄di ctam opinionē. ſꝫ magis declināt in hāc. videlicet ꝙ ſine diſpēſatōe nō lꝫ inuoluto aliqͦ dictoꝝ crimi nū ꝯͣhere vel debitū petere: niſi ep̄s diſpēſet. Nec valet ꝯſuetudo in ꝯͣriū: niſi conſtaret ꝙ ep̄i longo tꝑe hoc ſciētes diſſimularēt. Al̓s ꝯͣriū faciētes pec cant mortalit̓. Et de his ſeptē extāt v̓. Preſbyteꝝ. vxorēqꝫ necans. natiqꝫ patrinꝰ. Inceſtus. raptor. ſolennis nō ſociant̉. ¶ Que ſunt crimīa q̄ dirimūt mr̄imoniū iā ꝯͣctū Rn̄. ſolum duo. Primū ſi vxor fuit machinata in mortē alteriꝰ cōiugis. vt ipſiꝰ efficiat̉ vxor. ⁊ cū effe ctu occiderit virū vel econuerſo. Scd̓m ſi viuente vxorē dederit fidē alteri vt illam duceret. mortua vxore vel ecōuerſo. Sꝫ ꝓ declaratōe p̄dictoꝝ Pa nor. in. c. j. de eo qui du. in ma. dicit. ꝙ iura vario mō loquunt̉. Sꝫ ꝯcludēdo veritatē dicit. ꝙ aut ſo lūmodo p̄ceſſit adulteriū ⁊ nō impedit̉ mr̄imoniū ſequēs. vn̄ alio nō interueniēte. qͥs pōt ducere in vxorē illā. quā pͥus polluit in adulterio. vt eſt tex. in. c. ſignificaſti. de eo qͥ duxit in ma. Aut qͥs ꝯͣxit cū muliere. ſuꝑſtite pͥma vxore. nec ad alia fuit ꝓ ceſſum ⁊ ſolus ꝯͣctus mr̄imonij nō impedit matri moniū ꝯͣhi mortua vxore. Et idē eſſet ſi nō ꝯͣxiſſet de pn̄ti. ſꝫ dediſſet fidē de ꝯͣhendo poſt mortē ꝯiu gis. vt ē tex. in. c. fi. de eo qͥ du. in ma. Aut cū ꝯͣctu mr̄imonij fuit mixtū adulteriū. Et tūc. aut fuit cū ignorāte. ⁊ tūc pōt int̓ eos eē mr̄imoniū pꝰ mortē ꝯiugis. vt ē caſus in. d. c. j. Et ītellige hoc qn̄ ſuꝑ inducta toto tꝑe ante morteꝫ vxoris pͥme ignora uit. Si aūt cerciorata de vitā pͥme ꝯiugis ꝑmiſit ſe cognoſci ab illo. non pn̄t āplius eū hr̄e in maritū. Ad hoc. d. c. fi. Et ſequunt̉ doc. in. d. c. j. Idē ꝑ oīa y iij

dicendū eſt qn̄ p̄ceſſit fides de ducendo ſcd̓am ſe quuto adulterio. Quo v̓o ad machinationē: doc. varie ſentiūt. Sꝫ panor. placet opinio Io. an. quā ponit in. c. fi. de ꝯuer. infi. ꝙ aut int̓ceſſit in mortē machinatio vtriuſqꝫ. Et tūc nō reqͥrit̉ adulteriuꝫ: vt pꝫ ꝑ illū tex. Aut ſolū int̓ceſſit machinatio vniꝰ puta. qꝛ maritꝰ int̓fecit vxorē ſuā: vt ducēt Bertā in vxorē. Et tūc reqͥrit̉ adulteriū p̄cedēs ad impe diendū ⁊ dirimendū tale mr̄imoniū ꝯͣctū. Si aūt nō int̓ceſſit pͥus adulteriū. lꝫ impediat̉ mr̄imoniū ꝯͣhi. nō tn̄ dirimit̉ ꝯͣctū. hec Panor. in. d. c. j. Sed pone ꝙ adulter dedit nudā ꝓmiſſionem adultere de ꝯͣhendo pꝰ mortē mariti. nun qͥd mor tuo eiꝰ marito tenebit mr̄imoniū int̓ eos. Quidaꝫ dicūt ꝙ ſic. vt refert Ri. in. iiij. diſ. xxxv. qꝛ cū ꝓhi bitoriū ſit edictū de mr̄imonio ꝯͣhendo. q̄cūqꝫ nō ꝓhibet̉. ꝑ ꝯn̄tiā admittit̉. Nō aūt inuenit̉ in iure ꝓhibitu adulteꝝ ꝯͣhere cū adultera pꝰ mortē ma riti: niſi viuēte marito fidē dederit vel iuramentū fecerit de ꝯͣhendo vel niſi alter eoꝝ in mortē mari ti ad hoc fuerit machinatꝰ. Alij dicūt ꝯͣriū. qꝛ illd̓ idē ꝑiculū videt̉ cauſari ex tali nuda ꝓmiſſione cū adulterio. ꝓ quo fuit ꝓhibitio facta. Eſto ꝙ P. ſollicitat Ber. At illa ꝯſentiat ſibi: tali pacto: ꝙ ipſe ꝑ fidē ꝓmittat. Martine ipſius Berte ꝯſanguinee: ꝙ poſt mortē viri eiꝰ accipiet ī vxorē illā: de qͣ cōſulet ei Martina: intēdēs ⁊ ꝓba biliter credens ꝙ Martina ei conſulet de ipſamet Berta: cui Pe. ꝯſentit. ⁊ poſtea ꝑficiēs illud qd̓ ꝓ miſit: Bertā: de ꝯſilio martine pꝰ mortē viri Ber te: in vxorē accipit. Modo q̄rit̉. Utꝝ illud matri moniū teneat. Rn̄dit Aſten̄. ꝙ nō: qꝛ berta ſciēs ꝙ ille ſi daret ſibi fidē poſtea nō poſſet eam hr̄e in vxorē: fraudulent̓ fecit illā ꝑſuaſionē. Et fraus dꝫ nemini procinari. Si tn̄ Berta p̄dictā ꝓmiſſione ꝓcuraſſet: nō intēdēs ſupradictā fraudē. ſꝫ potius ꝙ Pe. vtiliorē ⁊ honorabiliorē vxoreꝫ hr̄et. Si de ꝯſilio Martine vxorē acciꝑet. ⁊ ꝙ accipiēdo vxorē de ꝯſilio martine pꝰ mortē viri ſui. ſibi ſolacioſior eſſet: mr̄imoniū int̓ eā ⁊ pe. ꝯͣctū teneret. Idē Ri. Pone ꝙ viuēte legitima ꝯiuge: qͥs dedit fidem ſcd̓e ⁊ eā nō cognouit. Demū mortua ꝯiuge non illā cui fidē dedit. ſꝫ aliā duxit in vxorē. Et ꝯſtante illo ſcd̓o mr̄imonio: cognouit illā cui pͥmo fidē de derat. Nunqͥd mortua ſcd̓a vxore poſſit ꝯͣhere cū illa cui fidē dedit. ꝯſtāte pͥmo mr̄imonio legitimo ⁊ cognouit eā ꝯſtante ſcd̓o. Rn̄. panor. in. c. ſi qͥs. exͣ de eo qͥ du. in mr̄imoniū. refert Io. an. ibi tene re ꝙ nō. qꝛ veꝝ eſt dice̓ ẜm eū ꝙ ꝯſtāte mr̄imonio legitimo dedit illi fidē ⁊ eā cognouit. vn̄ ſcd̓m ma trimoniū nō hꝫ remouere īpedimentū. facit. l. ſin gularia. ff. ſi cer. pe. Sꝫ Cal. tenet ꝯͣriū. cuiꝰ opi. pa nor. putat veriorē. qꝛ ꝯͣhendo cū ſcd̓a. vr̄ receſſiſſe a fide illi data ⁊ ꝑ ꝯn̄s nūc reꝑit̉ ſolū adulteriū. qd̓ nō hꝫ īpedire mr̄ioniū. vt in. d. c. ſignificaſti. Itē iura induxer̄t īpedimētū. ne ꝓpt̓ ſpem ꝯͣhendi ma trimoniū inducat̉ machinatio in mortē alterius. q̄ rō hic ceſſat. exquo mortua pͥma noluit cōtrahē cū illa cui fidem dederat. ¶ Quid ſi qͥs occidit maritū adultere. non aīo: vt vxorē illiꝰ habeat. ſꝫ in bello vel caſu vel odio. Rn̄. nō dirimet̉ mr̄imoniū ꝯͣctū. niſi ad hoc int̓fecerit: vt eā duceret. exͣ de ꝯuerſi. infi. c. laudabilem. Impedimentū. viij ¶ Sꝫ qͥd ſi qͥs p̄cepit. mādauit vel cōſuluit int̓rici ⁊ int̓fectꝰ ē. Rn̄. ẜm v̓v̓. ⁊ Hu. Idē eſt ac ſi int̓fr ciſſet. Sꝫ ſi nō mādauit nec ꝯſuluit. ſꝫ poſtꝙͣ fuit interfectꝰ ratū habuerit: dicendū ꝙ lꝫ al̓s in male ficijs ratihabitio retrotrahat̉. tn̄ nō ꝓpter hoc diri mitur matrimoniū ſequens. Idē Lau. ⁊ Ber. de hoc vide pulcre sͣ. c. Excōmunicator. Sꝫ qͥd ſi aliqͣ ꝯͣxit cū aliqͦ quē credebat libeꝝ et ſolutū. ⁊ mortua vxore pͥma cognoſcit ſcd̓aꝫ infoa de pͥma vxore. nūqͥd ratificat̉ mr̄imoniū. Rn̄dit Ber. Inno. ⁊ Ho. ꝙ nō. qꝛ lꝫ iſta credēt eū libeꝝ tn̄ ligatꝰ erat. Et ī pͥmo ꝯſenſu qͥ nullꝰ fuit. ītelligit̉ ꝑdurare. Sil̓em caſum hēs sͣ. IImpedimentū. iij. ¶ Quid ſi ab initio fuit ignorās. poſtea pͥma vinē n̄ fmn. Ri. vbiē te fuit certificata. Rn̄. ẜm Ho. nō debet pati ꝙ a viro cognoſcatur. in ⁊ vxorē. de Quid ſi mortua pͥma: anteqͣꝫ ſcd̓am cognouit: ducat terciā. Rn̄. ẜm Goſ. ⁊ Ho. ꝙ dꝫ cū t̓cia re manere: qͣꝫuis poſtea cognoſcat ſcd̓am. exͣ de eo qͥ du. in ma. c. veniēs. Nullꝰ em̄ fuit ꝯſenſus habitꝰ cū ſcd̓a: legitima viuēte. Et ſic nō pōt impedire cō ſenſum tercie. hec Dir. ¶ Quid ſi terciā ducit: cū iā cognouiſſet ſcd̓am pꝰ ca ꝯſan. vxo refert Ho mortē pͥme. Rn̄. ẜm Hoſt. ꝙ cū ipſa ſcd̓a ignoret mortē ⁊ mr̄imoniū pͥme: cuꝫ tercia remanebit. ar. de cōiū. ſer. c. ꝓpoſuit. Idē Dir. ¶ Quid ſi ſcd̓a mulier agat ꝯͣ viꝝ. Et durāte iudi cio ꝯͣhit cū alia. Rn̄. ẜm Aſten̄. ꝙ tercia erit vxor ſi aliud impedimentū nō ſubſit. qꝛ ſcd̓a nō cenſet̉ vxor. niſi ex nouo conſenſu. d. c. veniens. Quid ſi cū. x. inſcijs ꝯͣhat: pͥore viuēte. Rn̄. ẜm Ho. ꝙ pͥma vxore legitīa mortua ⁊ ignorātia du rante: poterit gratificare cui voluerit. qꝛ quācūqꝫ certificatā de morte pͥoris. pͥmo cogͦuerit pꝰ mortē legitime: illā tenebit. d. c. veniēs. Idem Dir. Sed qͣliter intelligit̉ inſcia. Rn̄. ẜm Ho. qn̄ hr iuſtā cām ignorādi. vt qꝛ vir de remotꝭ veniēs aſſe rebat ſe nō hr̄e vxorē. ex de ſpon. cū in apoſtolica. Ideo aūt inſcia nō cōmittit adulteriū. qꝛ nō com mittitur ſine dolo. ff. de adul. l. pe. Utꝝ vxor adulterās de licētia viri: n̄ tn̄ ab eo co acta. poſſit ab eo qͦ ad thoꝝ ⁊ cohītationē dimitti. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xxv. ꝙ vxor adulterans de licētia māriti. ſi ab eo nō cōpellit̉. nec ꝑ metū. neqꝫ alio mō. ꝓpt̓ tale adulteriū: pōt qͣꝫtū ad cohītatōeꝫ ⁊ thoꝝ a viro ꝑ iudiciū eccleſie dimitti. ar. exͣ de eo qͥ cogno. ꝯſan. vxo. ſue. c. diſcretionē. vbi dr̄ ꝙ vir vxori adulteriū nō p̄t obijcē: qͥ eā adulterādā tra didit. p̄ſertim īuitā. ꝑ hoc em̄ ꝙ dicit. p̄ſertim īui tā. vr̄ dare intelligi. ꝙ ſi ad hoc non fuiſſet tradita īuita. ꝙ vir illud adulteriū ſibi obijcē poſſet. Sꝫ ꝯͣ Ri. exp̄ſſe ē panor. in. d. c. diſcretionē. vbi dicit. q ibi ē caſus aꝑtus. ꝙ maritꝰ nō p̄t vxori obijce adul teriū. ſi ipſe fuit cā adulterij. lꝫ vxor fuerit ſponta nea. Nā dictio p̄ſertim ꝓprie ſumpta. ponit idē in caſu ꝯͣrio. vt noͣ. in. c. auditis. de elec. ⁊ in. c. qm̄. vt lit̓. nō ꝯte. Et dat panor. exēplū de qͦdā egrotante ad cuiꝰ p̄ces vxor ꝯcubuit cū medico. Et cōcludit ꝙ talis nō pōt vxori adulteriū obijce̓. exqͦ ipſe fuit cā. Idē tꝫ Io. an. Addit tn̄ Panor. ꝙ aut vir fuiſ cā īmediata iſtiꝰ adulterij mulierꝭ. ⁊ tūc nō p̄t ſibi obijcē adulteriū. Aut fuit cā mediata. puta. quia vxor deſerta a viro ꝯmiſit adulteriū. ⁊ tūc nō ſum

Impedimentū. ix. cit ſola occaſio. qꝛ eſt nimis remota. Vtꝝ vxor poſſit petē debitū a marito qͥ eā tra didit adulterandam ꝯſanguineo mariti. Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ aut illa ml̓r fuit a ꝯſanguineo mariti cognita ꝑ coactionē abſolutā. Et ſic nullū factū ē p̄iudiciū ml̓ieri. d. c. diſcretōꝫ. vbi hr̄ ꝙ ſine culpa ſua non dꝫ ſuo iure pͥuari. Aut ꝑ coactionē q̄ eſt ꝑ metū cadentē in ꝯſtantē viꝝ. tūc mortal̓r peccauit ⁊ inceſtū ꝯmiſit. Credo tn̄ ꝙ ī deteſtōnē: iniqͥtatꝭ viri. mulieri nō ē int̓dictū a viro debitū pete̓. ⁊ vi petēti tenet̉ reddere. Si aūt nō fuit inducta: niſi ꝑ ſeuē metū. credo ꝙ nō ē ſibi licitū debitū petē. Si vir petat. n̄ tenet̉ r̄dde̓. qꝛ p̄t ei illd̓ adulteriū obijcē Vtꝝ aūt vir poſſit ab vxore p̄dicta petē debitū Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ nō. ꝓpt̓ ꝯͣctā affinitatē inter ip̄m ⁊ vxorē. de ſua volūtate ⁊ p̄cepto. Et ipſo ad hoc eā cogēte. vn̄ nō minꝰ vr̄ ſibi p̄iudicare illa af finitas ꝙͣſi cōcubuiſſet cū ꝯſanguinea vxoris ſue. qꝛ nec hoc faciēdo. tātū p̄iudiciū vxori feciſſꝫ qͣntū ſibi fec̄ ip̄aꝫ īuitā ꝓpͥo ꝯſāguīeo adulterādā tͣdēdo ina pōtinpedi. ¶ An aūt vxor poſſit denegare marito inceſtuoſo petenti debitū. Rn̄. panor. in. c. trāſmiſſe. de eo qͥ co. ꝯſan. vxo. refert Ho. dice̓ ꝙ ſic. freta aucͣte dn̄i xxxij. q. j. c. dixit. Dicit tn̄ ꝙ ſi vxor ſemel petit de iutacumuuo bitū: tenet̉ poſtea reddē qͣſi videat̉ recōciliatio fa cta. Sꝫ. d. An. ⁊. d. Car. tenēt oppoſitū. Et meliꝰ Iiua ẜm panor. nā in caſu iſto nō pͥuat̉ exactōne debiti cōtēplatōe vxoris ſꝫ ꝓpt̓ attrocitatē delicti. Iō nō pōt ſibi hāc penā remittē. nec etiā exigendo debi tum videt̉ ſibi velle remittere. poꝝe vinēte. Rn̄ fm ¶ An aūt inceſtꝰ cū ꝯſanguinea vxoris impediat mr̄imoniū. Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ talis inceſtꝰ non ſoluit vinculuꝫ mr̄imonij. tn̄ inceſtuoſus amitti orre pͥoris. pͥmo co ius petēdi debitū ab vxore: attinēte illi cū qͣ ꝯmiſit nebit. d. c. veniē. inceſtū. exͣ de eo qͥ co. ꝯſan. c. j. Et etiā ab vxore nō attinēte illi. cū qͣ cōmiſit inceſtū. d. c. trāſmiſſe. Te vādi. vt qꝛ vir de remotꝭ veniēs aſi net̉ tn̄ reddē debitū. Poſt mortē tn̄ vxoris nō licꝫ xolē. ex̄ de ſpon cū in ſibi aliud mr̄imoniū ꝯͣhere. d. c. j. ⁊. d. c. trāſmiſſe. nō cōmittit adulteriū. qꝛ nō com Diſpēſat̉ tn̄ cū eis. ſi eſſent iuuenes. Et ſi dicat̉ cū o. ff. de adul. l.x. maius pctm̄ ſit cognoſce̓ ꝯſanguineā ꝓpriā qͣꝫ vxo Iterās de licētia viri: n̄ tn̄ ab eo ce ris. qͣre inceſtꝰ cū ꝯſanguinea ꝓpria nō īpedit mr̄i qͦ ad thoꝝ ⁊c moniū nec exactionē debiti. Rn̄dit Ri. ꝙ nō tm̄ iij. di. xxv. ꝙ v iniuriat̉ mr̄ionio maritꝰ ꝑ inceſtū cū ꝯſanguinea ꝓpria qͣꝫ cū ꝯſanguinea vxoris. Nec ꝑ inceſtū cuꝫ ꝯſanguinea ꝯͣhit affinitatē cū vxore. ſicut ꝯͣhit per ſcd̓m. Et iō nō ſic pͥuat̉ iure petēdi debitū ab vxo re: ꝯgnoſcēdo ꝯſanguineā ꝓpriā ſicut ꝯſanguineā vxoris. hec Ri. Et ſic ex dictis eiꝰ elicit̉. ꝙ nec etiā cōmittēs inceſtū cū ꝯſanguinea ꝓpria ꝓhibet̉ ma trimoniū ꝯͣhere. Sicut nec ꝓhibet̉ exigē debitum Idē Archi. flo. Sil̓r ſi qͥs cognoſceret affines vxo ris: poterit exigere: ac etiā poſſet poſt mortē vxorꝭ contrahere matrimoniū. Quenit̉. nūqͥd poſſit diſpēſari cū inceſtuoſo ſuꝑ exactōe d̓biti. Rn̄. doc. dicūt ꝙ ſic. vt r̄fert panor i. d. c. trāſmiſſe. Nā ſi eccl̓ia diſpēſat vt poſſit ꝯͣhē de nouo. vt noͣ. in. d. c. j. fortiꝰ poterit diſpēſare. vt poſt ꝯͣctū poſſit exigē. Et hoc ſubſiſtente cā. puta. Iuuētutis. hec panor. Idē videret̉ etiā vbi al̓s ti meret̉ de incōtinētia. Et loqͥt̉ de ep̄o. qꝛ de papa nō eſſet dubitādū. Et ſic p̄t fieri rl̓a general̓. ꝙ tā in inceſtu qͣꝫ in voto vel ī hmōi vbi timeret̉ de in cōtinētia qͦ ad exactionē debiti ep̄s p̄t diſpenſare. rxj. I q. vij. t. 9. ſtꝭ. μ. It vTrā. Lxv ppi 2 aiji. f. poſi. olſtal i al g ta hcb̓ ꝑſbid ꝯ. Iſtā ſt̓pfa ylx. . ſꝫ Six. iſſi. Lꝙ d℟. 2 F0 CLAII ¶ Et ex p̄dictꝭ infert panor. vnū mirabile in. d. c. diſcretōꝫ ꝙ maritꝰ ⁊ vxor ſt̓ affines. ⁊ nihilominꝰ exercet̉ mrioniū ad petitionē illiꝰ qͥ nō fuit affini tatis ꝯſcius. ¶ Utꝝ liceat viro vxorē adulterā oc cidē. Rn̄. hoc p̄t ꝯtingē dupl̓r. Primo mō qꝛ ꝑ iu diciū iudicis ꝓcurat occidi. Et hoc licꝫ face̓ amore iuſticie nō liuore vindicte. Scd̓o mō qꝛ exͣ iudiciū occidit eā vel facit occidi. Et hoc nunqͣꝫ lꝫ ẜm legē diuinā. ẜm aūt leges cirles. pr̄i lꝫ occidere filiā in adulterio dep̄henſā. ſꝫ nō marito. lꝫ forte dolor ma riti ſit maior. vt ī. l. nec ī ea. ff. de adul. q̄ lex reddit rōnē diuerſitatis. Dicit em̄. Iō aūt pr̄i. nō marito mulierē ⁊ oēm adulterū ꝑmiſſum ē occide̓. qꝛ ple runqꝫ pietas pr̄ni noīs ꝯſiliū ꝓ liberꝭ capit. Ceteꝝ mariti calor ⁊ īpetꝰ facile deſeuiētis fuerat refrenā dus. Et ex illa lege infert̉ ꝙ qͥ p̄t int̓ficē̓: multoma gis p̄t ꝯtumelijs affice̓ ⁊ v̓berare. Qd̓ facit ad ſta tuta q̄ ꝑmittūt aliqͦs occidi īpune. Et vide Bar. in. l. qd̓ ait. ff. de adul. vbi dic̄. ꝙ in aliqͥbꝰ locꝭ ē ſta tutū ꝙ liceat viro occide adulteꝝ dep̄henſum cū vxore ſua. Et nō ſolū lꝫ pr̄i occide adulteꝝ. ſi inue niat̉ ī ip̄a turpitudīe. ſꝫ etiā ſiſueniat̉ ī rebꝰ venerꝭ ꝑ. l. qd̓ ait. sͣ. all̓. Et glo. ſingularꝭ ibi dicit. ꝙ res ve neris ſt̓ an̄cedētia ip̄m ſcelꝰ.ſ. apparatꝰ. colloquia locꝰ cōſtitutꝰ. cōuiuia. baſia. tactꝰ. Nā ab ipſis. ar ſceleris indicit̉. vn̄ v̓. Uiſus ⁊ alloquiū. tactꝰ poſt oſcula factū. hec glo. Ex qͣ glo. Bar. dicit. ꝙ ſtāte p̄dicto ſtatuto. Certe intelligit̉ dep̄hēſus ī adulte rio ſi reꝑiat̉ cū vxore ī camera ī p̄dictꝭ rebꝰ venerꝭ Et noͣ illa talia p̄ꝑatoria venerꝭ. qꝛ ꝑ illa ⁊ ꝑ alia ve riſil̓ia ꝓbat̉ adulteriū. Et ex illa. l. qd̓ ait. Bar. in fert. ꝙ ī maleficijs dicit̉ fieri incōtinēti. qd̓ fit vno īpetu. lꝫ duret ꝑ horas illa rixa. de hoc videsͣ. ſin gularia Excōicatōe. xvij. ⁊. c. Dos. vide etiā Bar in. l. imꝑator. ff. de ſta. ho. vbi dicit. ꝙ pr̄i lꝫ int̓fice̓ filiā adulterā etiā p̄gnātē. Ita tn̄ pr̄i lꝫ occidere in S Aimral ſuꝑieiāt hoc caſu vt adulteꝝ occidat ⁊ filia ſuā ſecū in do ſpōſalibꝰ de Rn2ō ſoluū mo ſua vel domo viri. vt. d. l. qd̓ ait. ⁊. l. nihil. ff. de ſpōſalia. ⁊º pt̄ vi⁊ h2ē ſpō adulte. ⁊ ſic ī vno releuat̉ ⁊ ī alio gͣuat̉. nec curatur ralla obſtante ⁊Ffiitati hoc caſu. vtꝝ qͥ occidit̉ ſit vilis nec ne. vt noͣt Cy. Vcā quA ꝯ4ºuit ocſtāt in. l. graccꝰ. C. e. ti. Secꝰ ī eo qͥ occidit̉ a marito. oꝫ poblita hocſtiSꝫ ſi ſ..ꝑ. iat mxonio j4 ꝯfracto ꝑ em̄ ꝙ ſit vilis ꝯditōis ⁊ īuētus ī rebꝰ venerꝭ in do mo ꝓpria ſua. vt. ff. e. l. marito. Et ſic dꝫ ītelligi. d. l. Vba de pvti licet ⁊ō ꝯſ Mato n6 Szimit ill. S. vj t. ij. de ꝯſcg. 2 ¶. Sꝫ ill. ꝑ graccꝰ. Hec vera nulla denūciatōe p̄miſſa. al̓s ſe cus. vt noͣ. ī autē. ſi qͥs. C. e. vbi Cy. dicit ꝙ pꝰ de nūciationē maritꝰ p̄t occide̓ adulteꝝ etiā ſi nō in 4ªiviti rōfi acta. debitū pēgꝰ nō p̄t Rir mor ueniat eū ī rebꝰ venerꝭ. dūmō ſit vilis ꝑſona al̓s n̄. ra 8 4p. Nā ſi nō vilē ꝑſonā īuētā in actu venerꝭ nō lꝫ oc cidē: minꝰ licebit ꝓpt̓ colloquiū ⁊ denūciationē. q̄ tC 8 ſpͥºſacō P̄º. I8. y88ꝯ N4 ter inſcpͥtꝭ fieri dꝫ ī pn̄tia triū teſtiū fidedignoꝝ: ⁊ poſtmodū ſi maritꝰ īuenerit adulteꝝ cū vxore ſua ſticO Au abſoli. ꝟ. yxo ſ. h. x 35.33 Pa Aarſtrina. I vel vxorꝭ vel adulteri aut in popina in domo ſua aut in ſuburbijs ſine periculo eū perimat. Mpedimētū. ix. De diſꝑi cultu.ſ. qn̄ fi xroa tua del̓ ꝯͣhit cū īfideli. vt iudeo vel pagano lia tn̄ poſſet fidelis cū īfideli ꝯͣhē ſub ꝯditōne. vt ſi Et int̓ iſtos nō p̄t eē mr̄ioniū. Sponſa infidelis ꝯuertat̉ ad fidem. xxviij. q. j. caue. ⁊. c. ſe. Hec Directoria. ¶ Sed nunqͥd int̓ xp̄ianos diſparcultus īpediat mr̄imoniū. Rn̄. ẜm Ho. ꝙ nō. qꝛ pōt eſſe matri moniū int̓ excōicatū ⁊ catholicū ⁊ qͣlemcūqꝫ here y iiij ddicio M ⁊.qj ꝯirūt ꝙ ae̓ ineſtuoſꝰ ꝓlptal all.gal vul̓re ad.ſi8ovxi vxxj .i.q.vjj. ſi qͥl v. d. A. A hil cō ob. d. re A4qͦ Sx.. Amo ro ꝙ ebi ⁊ K. C. ti ꝓ M opinien.§b. ſiSOoi q̓bꝰ) μtτοιήή γμ. υάρλεσ. raanſ iolupij lilit. i. ⁊Sprix.inio qum2 ſtercrt ꝙ s.. ꝯſtiddcbyuſ2igoꝝ ſtꝫ. Po. ſto oſy qͣc.tOꝫ cō po toli. aliꝰ ſū S. ſpōſduō t crc A x xp̄ APTCpl. ſIgl̓aꝝt. ſt. jvc duabꝰ fororib 0yiio qͦ2 MIꝙ IlibeFnſ ado e ipedᵗ xxxe E5ύ qdn̄b̓ gl. ſt... ASiRF ¶ Copinio qͥ

Impedimentū. x. ticū ⁊ apoſtatā vel ficte baptizatū. Hoc aꝑte colli gitur ex dicto. c. Ceue. Idē Dir. Si tn̄ aliqͥs cathe cuminꝰ ſꝫ nondū baptizatꝰ cū aliqͣ baptizata ꝯͣhe ret. nō eſſet veꝝ matrimoniū ẜm Ray. Utrū int̓ infideles poſſit eſſe mr̄imoniū. Rn̄. ẜm Tho. Int̓ infideles pōt eē mr̄imoniū: inqͣtū eſt ordinatū ad ꝓlem ẜm ꝑfectionē nature. Non autē inqͣntū eſt ordinatū ad ip̄am ẜm ꝑfectioneꝫ gr̄e. Et ideo mr̄imoniū qͥdē eſt. ſꝫ nō ꝑfectū. vnde infidelis cognoſcēs vxore nō peccat: ſi ꝓpter bonū ꝓlis: aut illiꝰ fidei. qͣ tenet̉ vxori: debitu reddat. Utꝝ cōiunx cōuerſus ad fidē poſſit remanere cū vxore infideli nolente conuerti. Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. di. xxxix. Fidelis cōuerſus pōt cū infideli re manere ſub ſpe cōuerſionis. ſi eā in infidelitate ob ſtinatā nō viderit. ⁊ bene facit cōmanēdo. Et de hoc eſt ꝯſiliū apl̓i.j. ad cor. vij. Nō tn̄ tenet̉. ſꝫ pōt dimittere eā: etiā ſi ipſa velit ei cohabitare ſine cō tumelia creatoris. ſi cōuerti nō vult. ¶ Quid ſi iudei vel pagani ꝯͣxer̄t cū ꝯſanguineis ẜm ritus ſuos. nunqͥd poſt cōuerſionē poterūt re manere. Rn̄. ẜm Tho. Si ꝯͣxerūt in gradibꝰ diui na lege ꝓhibitis Leui. xviij. tūc ſiue vterqꝫ ſiue al ter ad fidē cōuertat̉: nō pn̄t in tali mr̄imonio com manere. Si autē ꝯͣxerūt in gradibꝰ ꝓhibitis ꝑ ſta tutū eccleſie pn̄t cōmanere. ſi vterqꝫ conuertat̉ vel ſi vno cōuerſo: ſit ſpes de cōuerſione alterius. ¶ Quid ſi infidelis qͥ cōuertit̉ habeat plures vxo res. Rn̄. ẜm Tho. nō fuit veꝝ mr̄imoniū niſi cū pͥma. qꝛ eſſet ꝯͣ legē nature. vn̄ ſi talis cū oībꝰ vxo ribus cōuertat̉. pōt cū pͥma cohabitare ⁊ alias dꝫ abijcere tāqͣꝫ penitꝰ exͣneas. Et ſi pͥma ꝯuerti nollꝫ nō ꝓpt̓ hoc ē mr̄imoniū cū aliqͣ iſtaꝝ. ſꝫ pōt cū aliqͣ iſtaꝝ de nouo ꝯͣhere ẜm modū qͥ in ſeq̄nti.§. dr̄. ¶ Quid ſi infidelis repudiata pͥma vxore: aliā du xerit ⁊ cōuertat̉. Rn̄. ẜm Tho. dicendū ꝙ repu diū vxoris ē ꝯͣ legē nature. vn̄ infideli nō lꝫ repu diare. Et iō ſi cōuertat̉ poſtꝙͣ ipſe vna repudiata alterā duxit. Idē eſt iudiciū: ſic̄ de illo qͥ plures ſi mul vxores hēbat. qꝛ tenet̉ pͥmā quā repudiaue rat accipere ſi conuerti voluerit. ⁊ aliā abijcere. vt dictū eſt sͣ.§. ꝓximo. Quid ſi ipſa ꝯuerti noluerit. Rn̄. ẜm Tho. Si ipſa infidelis vult cohītare viro fideli ſine cōtume lia creatoris. ⁊ ſine hoc ꝙ ad infidelitatē inducat. pōt quidē vir fidelis ab ea diſcedere. ſꝫ diſcedens. nō pōt aliā acciꝑe. Si autē hec vxor infidelis nolit ei cohītare vel nō ſine contumelia creatoris. aut ſi ad infidelitatē ꝑtrahere nitat̉. In his tribꝰ caſibꝰ vir fidel̓ diſcedes: p̄t alteri ꝑ mr̄imoniū copulari. Quid autē ſi maritꝰ fidelis conat̉ ducere vxorē ad aliud delictū p̄ter hereſim. nunqͥd vxor poſſit petere ſeꝑationē qͦ ad mutuā cohītationē. Inno. in. c. q̄ſiuit. de diuor. tenet ꝙ ſic. Et idē tenet in. c. j. de adul. lꝫ glo. in. c. vxor. xxviij. q. j. teneat ꝯtrariū Pan. autē in. d. c. q̄ſiuit. dicit ꝙ ſi non pōt cōpeſci ab iſta inſolētia: poterit fieri ſeꝑatio. nā p̄ſumptio eſt cuiuſdā infidelitatꝭ. ſi ꝑſiſtit cōiunx in trahēdo ꝯiugē ad d̓lictū: nec ab hac prauitate ꝯpeſci poſſit ¶ Quid autē ſi ſeꝑet̉ mr̄imoniū int̓ fideles ꝓpter fornicationē ſpūale. nunqͥd innocēs ſit abſolutus a redditione debiti carnalis. Quidā tenēt ꝙ non. ſꝫ tm̄ a mutua ẜuitute. Cōtrariū tenet Ho. ⁊ me lius. qꝛ licet xp̄s exceperit fornicationē. nō tamē de ſtinxit int̓ carnalē ⁊ ſpūalē. vnde fauore fidei debe mus etiā intelligere de ſpūali. Et nota hoc dictuꝫ ẜm Panor. vbi sͣ. ꝙ in materia penali verbū gene rale intelligit̉ largo modo. ſi diſpoſitō tendit ad fa norem fidei. ¶ Utꝝ autē ꝓpt̓ viciū ſodomiticū cōmiſſuꝫ a ma rito. poſſit vxor petere ſeꝑationē mr̄imonij qͣꝫad modū adulterij. Inno. dicit ꝙ nō. Nā ꝓpt̓ nullū crimen ſeparari debet matrimoniuꝫ quo ad tho rum: niſi propter crimen adulterij. niſi maritus ad illud pctm̄ trahere vellet vxorem. Sed Hu. et Lau. tenēt oppoſitum. ⁊ Io. cal. ⁊. d. an̄. dicunt ꝙ noīe adulterij ſeu fornicatōis cōp̄hendit̉ oīs illici tus coitus. xxxij. q. vij. nō ſolū. xxxij. q. iiij. c. mere trices. Et hanc opinionē Panor. in. c. maritꝰ. de adul. putat veriorē. Nā maior iniuria infert̉ mr̄i monio ex nephando crimīe ꝯͣ naturā. qͣꝫ ex crimīe naͣliter cōmiſſo. de hac materia videsͣ. Diuortiū. ¶ Sed nunqͥd liceat viro ad fidē conuerſo: vxore exiſtēte in infidelitate: emittē votū cōtinētie. Rn̄. ẜm Tho. Si poſt cōuerſionē viri ſit aliqͣ ꝓbabilis ſpes de cōuerſione vxoris. nō dꝫ vir votū ꝯtinen tie emittere: nec ad alid̓ mr̄imoniū trāſire. qꝛ vxor difficilius cōuerteret̉: ſciens ſe ſic pͥuatā eſſe. Si āt nō ſit ſpes de ꝯuerſione. pōt ad ordines ſacros vel ad religionē accedē pͥus reqͥſita vxore ꝙ ꝯuertat̉. tſi. qjde. vel vo Et tūc ſi poſtꝙͣ vir ſacros ordiōēs acceperit vxor ꝯuertat̉. nō eſt ſibi vir ſuꝰ reddēdus. ſꝫ dꝫ ſibi īpu tari ꝙ in penā tarde ꝯuerſionis ſue pͥuat̉ viro ſuo ¶ Quid ſi alter coniugū ꝯuertat̉ ꝓles quē dꝫ ſeqͥ. Rn̄. ẜm Tho. Si ꝓles ꝑuenit ad etatē ꝑfectā. li bere poterit ſeqͥ ꝑentē quē voluerit. Si aūt in mi in tractatu de nori etate. tūc debꝫ dari fideli. nō obſtante ꝙ indi geat matris obſequio ad educationē. ¶ Quid ſi vterqꝫ cōiugū tꝑe ꝯͣcti mr̄imonij erat fi poſſet cadere in delis. nūc aūt labit̉ in infidielitatē. Rn̄. ẜm Ray. Alter nō pōt ꝯͣhere. nec diſtinguo vtꝝ interuenit oniū eſt nullū. v copula carnalis vel nō. Nā in vtroqꝫ caſu tunc fi delis tenet̉ continere. ¶ Utꝝ infidelis vniꝰ ritus poſſit ꝯͣhere cū infide li alterius ritus. Rn̄. ẜm Tho. pōt niſi ꝓpt̓ aliqd̓ ius poſitiuū eoꝝ ꝓhibeant̉. qꝛ tunc cultus diſꝑi tas impedit matrimoniū. Mpedimentum. x. De violētia ſiue metu. vbi ſciendū pͥmo ꝙ violētia ſiue metus ex ſui naͣ etiā ſine ꝯſtōne eccleſie mr̄imoniū excludit qꝛ excludit con ſenſum. ſine qͦ mr̄imoniuꝫ eſſe nō pōt. exͣ de ſpon. c. cū locū. Et nota ꝓ declaratōe p̄dictoꝝ ⁊ huiꝰ ca qulantitutant pituli. ꝙ dr̄ia eſt int̓ metū ⁊ coactionē. Nā metus ꝓprie ẜm Inno. ē. qn̄ p̄ter violētiā corporalem ſeu captionē: metꝰ infert̉. Coactio v̓o eſt qn̄ fit cū ca ptura ſeu violentia corporali. vis autē eſt maioris rei īpetꝰ qͥ repelli nō p̄t. ff. qd̓ me. cā. l. ij. Metꝰ āt ē inſtātis vel futuri ꝑiculi cā: iuſta mētis trepidatio ¶ Utrum coactio impediat mr̄imoniū. Rn̄. du plex eſt coactio. quedā abſoluta q̄ fit ꝑ vim. Et iſta nō hꝫ cōſenſum animi. in queꝫ nō cadit coactio. hꝫ pōt eſſe coactio ad copulā carnis vel aliud extrin

Impedimentū. x. ſecum: ad qd̓ trahit̉ ꝑſona inuita. Et talis coactio qn̄ nō ꝯſentit̉ in mr̄imoniū: nō efficit illd̓. Quedā autē eſt coactio ꝯditionalis. Et iſta fit ꝑ metū: qn̄ ſcꝫ qͥs ꝯſentit timore alicuiꝰ mali. Suꝑ qͦ ſic diſtin guit̉. Nā duplex eſt metus. Quidā cadit in ꝯſtan rem virū. ⁊ iſte excludit mr̄imoniū. exͣ eo. ꝑlatum. ⁊. c. ad audiētiā. ⁊ exͣ de ſpon. veniēs. el. ij. Quidaꝫ do metus eſt inſufficiēs.ſ. qͥ nō cadit in ꝯſtantem virū. Et iſte non excludit matrimoniū. ff. eo. neqꝫ timorem. ¶ Quis aūt eſt metus qͥ cadat in ꝯſtantē virum. Rn̄. qͣdruplex. Primꝰ metus mortꝭ. Scd̓s crucia ni tus corporis. exͣ eo. cū dilectꝰ. Tercius metꝰ ſtupri Et qͣrtus feruitutis. v. l. neqꝫ timorē. Et ibi addit̉ ꝙ idē eſt de metu vinculoꝝ. Secus de metu infa rittultt. mie: ſeu vexationis.ſ. ꝙ nō cōp̄hendant̉ ſub aliqͦ p̄dictoꝝ. Addēdo ꝙ nō differt vtrū p̄dicta qͣtuo fiant. ſiue in perſona. ꝓpria. ſiue liberoꝝ. vt in. l. iſti ititnitita quidē. ff. e. Siue vxoris. vnde v̓. Excuſare metus hos poſſe puta. qꝛ neſcis. Stupri: ſiue ſtatꝰ. v̓berū atqꝫ necis. Nota tn̄ glo. in. d. c. cū locū: q̄ eſt mul tū notanda. ꝙ minor metꝰ excuſat mulierē ꝙͣ ma ſculū. qꝛ fragilior eſt rōne ſexus. Ideo dicendū ꝙ ex ꝑte mulieris requirit̉ metus. qͥ poteſt cadere in cōſtantē mulierē. ¶ An autē teneat matrimoniū ſi mulier cōtraxit ex imperio vel p̄cibus pͥncipis. Glo. ſingularis in c. fi. qͥ cle. vel vo. iuncto tex. dicit ꝙ regis vel princi imni ipſtiſt pis īperiū nō īducit iuſtū metū. In cōtrariū tn̄ fa ā tarde ꝯuerſionis ſue puat̉ viroſuo cit. l. fi. C. qd̓ me. cauſa. Io. an. dicit. ꝙ ſi rex ꝯſue uit tyrānice tractare nō ꝑentes ſuis ꝑceptis ſeu p̄ ter coniugū ꝯuertat̉ ꝓſes quēdꝫ o Si ples ꝑuenit ad emtī ꝑſem cibus. ⁊ tunc ſatis ꝓbatur iuſtꝰ metus. Qd̓ nota ſingularit̓ ẜm Panor. in. d. c. fi. Et idē ſentit Bar. ſeq̄ pentē quē voluert. Si antinm in tractatu de tyranno. An aūt matrimoniū ſit nullū: ſi int̓uenit metꝰ: cdebꝫ dari fideli nō obſtante ꝙ idi vel coactio qͥ poſſet cadere in cōſtantē virū. Glo. Irui ntiura cōiter tenuerunt ꝙ in p̄dicto caſu ipſo iure: matri moniū eſt nullū. vt recitat Panor. in. d. c. cū locu here. nec diſtinguo quā dicit eſſe cōem opinionē doctoꝝ: p̄ter Car. e in. c. abbas. qd̓ me. cā dicit. ꝙ mero iure tenet. licet omontuiopoſu mnorūū inl veniat reſcindendū actione qd̓ metus cā ꝑ regulā generalē. qꝛ oīa q̄ fiunt ꝑ metu tenēt. Sed panor. Rn̄. ẜm Th dicit. ꝙ ſemꝑ ſecutꝰ fuit opinionē cōem. ꝓ hoc vi detur tex. apertꝰ. in. c. ſignificauit. de eo qui du. in ma. vbi tenet ſcd̓m mr̄imoniū non obſtante pͥme Ppedimentum l. ꝑmetū cōtracto. nulla petita reſciſſione pͥoris. ad hoc facit. d. c. cuꝫ locū. dum dicit. ꝙ plena debet ſe g ipeſſū curitate gaudere. Nā verbū. debet. de ſui natura importat neceſſitatē: vt dicit glo. in dle. attendētes de ſta. re. ¶ Quare aūt regularit̓ teneant q̄ fiunt ꝑ metū et non ſic in matrimonio. Panor. poſt Gaſ. dicit. ꝙ in matrimonio reperiunt̉ tria bona.ſ. fides. ꝓles ⁊ ſacr̄m: que oīa metus intercedens hꝫ excludere. Nam pͥmo matrimoniū eſt ſacr̄m quia ſignificat vnione int̓ xp̄m ⁊ eccleſiā. vnde ſicut xp̄s volunta rie aſſumpſit carnē humanā. ita ⁊ mr̄imoniū illaꝫ vnionē ſignificans. debet eſſe volūtariū. vt ſignu correſpondeat ſignato. Scd̓o metꝰ impedit ꝓcrea tionē ſobolis. qꝛ ꝓpter diſplicentiā nō intēdūt ad ꝓcreationē ꝓlis. Tercio eſt ꝯͣ bonū fidei. nā ꝓpter raa L7Oꝑ p̄qA ſit. q). A qº. ꝟA. jvh L.vj. Fo. CXXXII. metū ⁊ inuitas nuptias defacili coniuges labuni in adulterium. Et ſic in ſumma omnia clamant li bertatem. An autem in captiuitate poſitus vel in carcere poſſit ꝯͣhere matrimoniū. vide sͣ. Accuſatus. Quid ſi mulier poſt ꝯſenſum coactū: morā tra hit in domo mariti. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ ſi mulier que allegat mētū ſteterit ꝑ annū ⁊ dimidiū cū marito aut etiā minori tꝑe. dū tn̄ tātū ſit: ꝙ iuxta arbitriū boni viri p̄ſumendū ſit ꝓ ꝯſenſu: nō dꝫ poſtea au diri. exͣ de ſpon. ad id. vbi hr̄ ex illo tex. ꝙ mr̄imo niū ꝑ vim ꝯͣctū: cohabitatōe ſpontanea ꝯualeſcit. Et loquit̉ de qͣdā puella. xj. annoꝝ. q̄ ꝑ ſuū nutri ciū cuidā thentonico fuerat tradita. ⁊ ibi papa di cit. ꝙ qͣꝫuis. xj. ānos hn̄s: ab initio īuita fuiſſet tra dita ⁊ renitēs. tn̄ qꝛ poſtmodū ꝑ annū ⁊ dimidiuꝫ ſibi cohabitās ꝯſenſiſſe videt̉ ad ip̄m eſt cogenda redire: nec decetero recipiēdi ſunt teſtes. vbi dici Panor. ẜm Ho. ꝙ lꝫ in tex. fiat mētio de āno cuꝫ dimidio. tn̄ nō eſt neceſſaria tanta cohabitatio. ꝙ ibi narrat̉ facti ꝯtingentia. ſꝫ ſufficit ſi ꝑueniatꝭ ad etatē legitimā. ⁊ captata opportunitate fugiendi: non fugerit: nec reqͥrit̉ copula carnalis. vn̄ exquo ſponte cohītauit cū viro videt̉ approbaſſe matri moniū. ꝓ hoc. c. vnicū. de deſpō. impu. li. vj. Iu dex tn̄ hꝫ ꝯſiderare qͣntitatē more ⁊ opportunita tem fugiēdi. Et ſi interim interceſſit copula: oīno p̄ſumit̉ ꝓ ꝯſenſu: niſi ꝓbaret̉ ꝑ vim extorta. vt in c. cōſultationi. de ſpon. Et addit Dir. ꝙ hoc veruꝫ niſi ante ⁊ poſt carnis copulā reclamaſſet. qꝛ tunc nō eſſet ſibi audiētia denegāda. d. c. ꝯſultatōi. Sꝫ vbi nō apparēt de reclamatōe: ꝯſenſiſſe p̄ſumitur in fauorē mr̄imonij ſi carnalit̓ cognita fuit. Sic in tellige. exͣ qͥ ma. ac. poſ. c. inſuꝑ. vn̄ v̓. Effuge cū po terꝭ: ne ꝯſenſiſſe puterꝭ. Si tn̄ talis coacta fuerit ꝑ vim abſolutā: ſiue metū ſufficientē. nō eſt mr̄imo niū. Sꝫ ſi nō ſufficiēs fuerit: tunc in iudicio quidē exteriori p̄ſumet̉ ꝓ matrimonio. Si tn̄ vere non ddici9e ꝯſentit: nō eſt matrimoniū. Quid āt ſi dolus dat cām mr̄imonio: an teneat P1º qd ˣ ẜano. 5 ꝙ vō eſt a neſſa roha Glo. in. c. cū dilectꝰ. qd̓ me. cā dicit. ꝙ tenet matri 1i1rio A tō dima moniū. lꝫ dolus det cām ꝯͣctui. Sed Panor. dicit ꝯ. o. ſꝫ ſi Rrit ſi yr hoc limitandū niſi tantus ⁊ talis eſſet dolus ꝙ ha matꝰ ad xtypꝰ luaꝫ buiſſet tollere cōſenſum. Et facit ꝓ hoc. c. cū locū. τωνk oport de ſpon. Et Inno. in. d. c. cū dilectus. poſt glo. illā vhaute f. gꝰ. nē ſingularē. q̄ qͦtidie allegat̉ dicit. ꝙ dolus qͥ nō ca f.i gvit. j vꝰ..v dit in cōſtantē viꝝ: nō hꝫ impedire religionis in 7. ſ ꝑ axod greſſum. Et de tali loqͥt̉ ibi tex. Secus vbi int̓ue a2 4 Ꝙpbaffi niret dolus qͥ ꝑitiſſimos hr̄et fallere. Qd̓ nota. Et υμτ. μlνηρ facit ꝓ limitatōne eoꝝ q̄ dicta ſunt sͣ. Diuortiū.ſ. ſi ſi. rōeb mora An cā falſa habeat viciare religionis ingreſſum. bab. l̓ Apl.a. cvba1 ¶ Quid ſi ad ꝯſenſuꝫ coactū apponat̉ iuramētū. 11rō j.q. Rn̄. ẜm Pe. tale iuramētū in foro qͥdem iudiciali illud.. vxti. qd̓ dicit̉ nō fuiſſe obligatoriū. tn̄ in foro ꝯſcīe cōſulen Ag4 ponor. dum eſt qd̓ impleat iuramentū vel ſaltē ꝑ ſuꝑiorē glo qͥꝑa rohῖκσ3. I 45 F impetret abſolutionē. ¶ Utrū cōſenſus coactus: ex ꝑte cogentis faciat iō..geb vōīah2 1it. ScA y. 9. taq mr̄imoniū. Rn̄. ẜm doc. ꝙ nō. qꝛ mr̄imoniū clau dicare nō pōt. Si tn̄ poſtmodū ꝯſentiret: eſſꝫ ma p. a ſuōſe xē trimoniū. dūmō cogens adhuc in ſuo ꝯſenſu ma 24ſuō ſalria neret. Secus ſi mutauit voluntatē. MA talv. XP troltapotaal ſai. cta..Hꝑ p̄drā EOSrA Pl. g0l rōteor . Faā daridit̉. prella 5h 4χ. i oό) 4 ινμν. Ienū ꝙ aliqͦt Lepꝝ ſpob ijd. pō Sō iuuene nūq falo) fohacP pōſtox ꝑ SAxxvj

Impedimentū. xj Utrum pater poſſit cogere liberos ad contra hendum. Rn̄. non poteſt. nec generaliter. nec in ſpeciali cum aliqua. quia in matrimonio requirit̉ cōſenſus maxime liber. Non tamē ꝓpter hoc pa rentes temere iurant matrimonia filioruꝫ. quia ex natura ipſius cōtractus intelligit̉ iſta conditio.ſ. ſi liberi cōſenſerint. ⁊ ipſi parentes obligantur ad inducendū eos. extra de ſpon. ex litteris. el. ij. iun cta glo. Mpedimentum. xj. De impedimento ordinis. Ordo ſacer impedit ⁊ dirimit matrimoniū ſequēs extra de voto. ꝙ votum. li. vj. Al̓s nō. Sed vt ꝑ fecte habeat̉ materia huiꝰ capituli: quando.ſ. alter coniugū poſſit intrare religionē vel ꝓmoueri ad ordines vel vouere. Dic ẜm Panor. in. c. j. de con uer. cōiu. poſt Io. an. ⁊ Cal. Aut em̄ matrimoniū non eſt conſummatū. Aut ſic. Primo caſu: aut al ter coniugū vult intrare religionē ꝓfitendo. ⁊ tūc pōt etiaꝫ inuita vxore. vt in. c. veꝝ. ⁊. c. ex publico. extra eo. Aut vult vouere continentiā: ſeu intrare monaſteriū. ⁊ non ꝓfiteri. ⁊ tunc nō poteſt inuita coniuge. vt in dicto capitulo ex publico. Aut vult ꝓmoueri ad ordines. Et cōmuniter tenet̉ ꝙ non poteſt inuita vxore. vnde in hoc caſu magis defer tur religioni ꝙͣ ordini. quia per ingreſſum religio nis ſoluit̉ matrimoniū non cōſummatū. nō autē ꝑ ſuſceptionē ſacri ordinis. vt habetur in extraua ganti Ioh̓. xxij. que incipit. Antique. Si v̓o ma trimoniū eſt cōſummatū. Et tunc aut volunt vo uere cōtinentiā: ſtatu non mutato. et poſſunt. Et talia matrimonia dicunt̉ ſanctiora. vt in. c. qd̓ deo pari. xxxiij. q. v. Aut alter tm̄ vult vouere. ⁊ poteſt in ſui p̄iudiciū. nō autē in p̄iudiciū alterius coniu gis. vnde nō poteſt exigere debitū. ſꝫ tenet̉ redde re. Et ſi alter cōſenſit alteri. non obligat̉ cōſentiēs ẜm Inno. quo minus poſſit exigere. niſi etiaꝫ ipſe vouiſſet. Nam ſi ambo vouerunt. non tenet̉ am plius alter alteri reddere debitū. vt in dicto capi tulo qd̓ deo. ⁊ nota. in. c. chariſſimꝰ. extra eo. Aut volunt mutare ſtatum. Et hoc multipliciter. Aut maritus vult effici ep̄us. Et tunc requirit̉ ꝙ vxor intret religionē. etiā ſi nō ſit ſuſpecta de incōtinen tia. vt in. ca. ſane. extra eo. Et eſt caſus ſpālis. Aut vult ꝓmoueri ad ordines. Et tūc ſi vxor eſt ſuſpe cta de incontinentia: debet intrare monaſterium. Al̓s autē ſi nō ſit ſuſpecta: ſufficit ꝙ voueat conti nentiam: remanendo in ſeculo. vt in. c. coniugatꝰ extra eo. Aut vult intrare religionē. Et tunc ſi al ter cōmiſit adulteriū. poteſt etiā eo inuito. vt in ca pitulo agatoſa.xxvij. q. ij. quia cōmittendo adul terium perdidit ius qd̓ habebat in altero: quo ad mutuā ſeruitutē. Aut alter non cōmiſit adulteriū Et tunc aut intrat altero ignorante. Aut ſciente ⁊ contradicente. Aut eo diſſimulante. Aut conſen tiente per metū. Aut ꝑ dolum. Iteꝫ aut conſenſit ſimpliciter. Aut conſenſit: votū continentie emit tendo. Primo caſu quando intrauit altero igno rante: poteſt reuocari ad petitionē ignorantis. vt in. c. placet. extra eo. Si v̓o altero ſciente ⁊ contra V dicente. idē dicendū. vt in. c. quidā. extra eo. Idē ſi alter ſciuit ⁊ diſſimulauit. vt in. c. cōſuluit. extra eo. Si tamen in vita nō reuocauit. nō poteſt ẜm Cal. poſt mortē remanētis in ſeculo. ꝓfeſſus exire monaſteriū. vt in dicto capitulo cōſuluit. Et ideꝫ dicit Cal. in caſibus p̄cedentibus ⁊ ſequentibꝰ. in quibus poteſt fieri reuocatio. Si em̄ non reuocat̉ in vita cōiugis. nō poteſt ingreſſus poſt illiꝰ mor tem exire monaſteriuꝫ: quaſi ceſſauerit cauſa que inualidabat illiꝰ ingreſſum. Et hoc tene. licet In It no. in dicto capitulo quidā. variauerit. Aut alter cōſenſit inuitus. ⁊ tunc fit reuocatio ad ipſius pe titionem. vt in. c. accedens. extra eo. Idem ſi con ſenſit per dolum. ar. capituli veniens. extra eo. Si v̓o cōſenſit ſponte ingreſſui alterius. non tamen aiſa emittendo votū continētie: tunc ſunt opiniones. Nam quidam. vt Ab. ⁊ Inno. in dicto capitulo quidā volunt ꝙ ſi remanens in ſeculo eſt iuuenis tuimē contrabere debꝫ ad petitionē ipſius: ingreſſus reuocari. Cal. tenet ꝙ ſolum ex officio iudicis. Qd̓ placet panor. menin vita vidis Nam preſtando conſenſum renunciauit iuri. qd̓ moitē exir. vt ī habebat in altero. Nō ergo habet amplius actio nem. ſꝫ iudex ex officio ſuo: ne cōmittat̉ adulteriū per remanentē in ſeculo educet illum de monaſte rio. Et credit Panor. ꝙ hoc caſu. ille ſit verus re ligioſus exquo vxor cōſenſit. vnde poſt mortē vxo ris compellit̉ ad redeundū ad monaſteriū ſuum. ſullus de nouo. Et hec opinio. Et credit ꝙ ſi dans licentiaꝫ eſt iuris conſcius. ꝙ popinio. d. An. qui d tunc nō fiet iſta reductio. quia dando licentiā: ta cite videtur vouere. vt nota. in iuribꝰ ſupra allega eneat. quia licet hoc voti tis. Aut cōſenſit ingreſſui alterius. ꝓmittendo cō natū ad certā tinentiam. Et ſi eſt ſenex. poteſt intrare religionē. pm. videtur ſo zatū. Et ſic pͥ vnde remanebit in ſeculo. ⁊ alter remanebit in re ligione. vt in. c. cū ſis. ⁊ in. c. vxoratus. ⁊. c. ad apo ſtolicam. extra eo. Aut remanens in ſeculo eſt iu uenis ⁊ ſuſpectus de incontinētia. ⁊ tunc non de bet ſuperior pati alium ingredi. niſi alter quoqꝫ re lexpreſſam. Et ſi ligionem ingrediat̉. Sed ſi de facto ingredit̉: te net ingreſſus ẜm omnes: quia profeſſio coniugis non eſt de ſubſtantia ꝓfeſſionis alterius. vt in. c. ſignificauit. extra eo. Idem tenet Federi. Sed re manens in ſeculo. exquo eſt ſuſpectus ⁊ vouit: cō pellitur ingredi monaſteriū. vt in. d. c. ſignificauit Sed an teneatur profiteri: in hoc ſunt opiniones. nem. Hantucis. Inno. tenet ꝙ nō cogitur ꝓfiteri. ſed debet inclu S v̓o vxorno di in monaſteriū vt arceatur a vagatione. quia vl̓ tra ꝓprium conſenſum nō compellit̉ quis ꝓfiteri. neſt maritus xxxij. q. j. integritas. Hoſtiē. tenet cōtrariū. quia nō eſt licita cōmunio in monaſterio ꝓfeſſorū cum non ꝓfeſſis. Itē quia vouendo: tacite ſe obligauit ad religionem exquo nō poteſt ſtare in ſeculo ſine ſuſpitione incōtinētie. Io. cal. dicit ſatis eque poſ ſe diſtingui. quia aut vouit intrare religionē ⁊ cō pellitur ꝓfiteri. vt in dicto capitulo agatoſa. Aut ſimpliciter vouit cōtinentiā: dando licentiā mari to de intrando monaſteriū. Et ſi erat iuris ꝯſcius compellitur profiteri triceſimatercia q̄ſtione quin ta. qui vxorem. Aut erat iuris inſcius. Et ſit ta lis ꝙ ignorantia iurꝭ euꝫ excuſet. puta ſi eſt miles. mulier. et agricultor. non compellitur profiteri. ſed eſſe in monaſterio. Aut non erat talis. ⁊ tunc

Impedimentū. xj. compellitur profiteri. Id quod dixi in muliere. qͥ dam non admittunt. quia mulier non excuſatur ab ignorantia iuris vltra maſculos. niſi in caſibꝰ a iure expreſſis. vt eſt textꝰ ſatis notabilis in. l. fi. C. de iur̄. ⁊ fac. ignoran. Panormitano tamen plus placet dictum Cal. ar. dicti. c. j. extra eo. ⁊ eoꝝ que ſupra dicta ſunt. Nam videmus ꝙ mulier ſolum/ modo dando licentiā. non compellitur continere vt in dicto capitulo primo. Secus in maſculo. vt in dicto capitulo qui vxorē. Nam ille tex. non di cit ꝙ maritus ibi vouiſſet continentiā. ſed ꝙ ſolū ꝑ̄miſit intrare monaſteriū. Et per hoc compellit̉ etiam ipſe intrare. exquo eſt iuuenis ⁊ ſuſpectꝰ de incōtinentia. hec Panor. in dicto capitulo pͥmo. Nota etiam Panormita. in dicto capitulo quidā ꝙ ſi quis intrauit religionē. ⁊ etiā ꝓfitendo vxore inuita. ⁊ ei fuit poſtea reſtitutus: non compellitur mortua vxore: monaſteriū intrare. matrimoniuꝫ tamē contrahere nō debet. Si tamē contraheret: tenet matrimoniū. licet peccaret mortaliter. Si ta men in vita vxoris nō reuocat̉. non pōt poſt eius mortē exire. vt dictū eſt ſupra. Ex quo infert Pa nor. in dicto capitulo quidaꝫ. glo. ibi male dicere. eo ꝙ dicit iſtum peccare. ſi nō perficit votum poſt mortē vxoris. Nam votū fuit nullum reſpectu in greſſus monaſterij. cū tunc non haberet habilem conſenſum ad ſe obligandū. Requirit̉ ergo con ſenſus de nouo. Et hec opinio plus placet panor. qͣꝫ opinio. d. An. qui dicit tutius eſſe tenere ꝙ ma trimoniū iſtius contractū poſt mortē vxoris: non teneat. quia licet hoc votuꝫ dicat̉ ſimplex. tamē ex quo fuit determinatū ad certā religionē approba tam. videtur ſolennizatū. Et ſic poſſꝫ limitari ẜm eum. c. vnicū. de voto. li. vj. vt intelligatur de vo to omnino ſimplici: nō determinato ad certam re ligionem. Sed hoc nō placet Panor. quia dictum c. requirit vt votū ſolennizet̉ per ꝓfeſſionē tacitā vel expreſſam. Et ſic requirit̉: ꝙ iſte vouens ſit effe ctus religioſus. Sed in caſu noſtro votū iſtius re ſpectu ꝓfeſſionis fuit nullū: nec fuit effectus reli gioſus. Al̓s papa mandaſſet poſt mortem vxoris eum debere compelli ad repetendū monaſterium vt facit extra eo. ex parte. Secus tamē dicendum ſi vxor dediſſet licentiā marito vt intraret religio nem. Nam tunc teneret ingreſſus. vt dictum eſt. Si v̓o vxor non contradixit. ſꝫ diſſimulauit. neqꝫ maritū reuocauit. Merito poſt mortē vxoris non poteſt maritus redire ad ſeculū. Sed in pͥmo caſu vxor contradixit ⁊ reuocauit maritū Et ſic ſoluta fuit obligatio: ſi qua erat cū monaſterio. ¶ Et quia votū ex cōſtitutione eccleſie eſt annexū ordini. vt in dicto capitulo vnico. Querit̉. vtrum omnes ordinati etiā cōiugati teneant̉ ad iſtud vo tum. Rn̄. ẜm Dir. li. j. ꝙ differentia eſt inter eccle ſiam occidentalē et ortentalem. In hoc ꝙ in duo bus cōueniunt. ⁊ in duobꝰ differunt. Conueniūt pͥmo in hoc. quia vtriqꝫ poſſunt cōtrahere matri moniū in minoribꝰ ordinibꝰ cōſtituti. xxxij. diſt. ſi quis. Scd̓o ꝯueniūt. quia nec apud nos nec apd̓ grecos in ſacris ordinibꝰ conſtituti poſſunt ꝯͣhere matrimoniū. Nec potuerūt a tꝑe apoſtoloꝝ. Et Fo. CXXXIII. ſi contrahant: nō eſt matrimoniū. Hoc patet ex ſexto ſynodo: que in oriente fuit celebrata ⁊ regulā ſtatuit eis. xxxj. di. nicena. ⁊. d. c. ſi quis. ⁊. lxxxiiij. diſ. cū in p̄terito. Differūt autē greci a nobis. quia ipſi ſiue ſint cōiugati ſiue nō. ꝓmouent̉ ad ſacros ordines. non ꝓmiſſa cōtinentia. xxxj. diſ. quoniā. Sed occidentales nunqͣꝫ ꝓmouent̉ niſi promiſſa cōtinentia tacite vel exp̄ſſe. xxviij. di. c. j. Secundo differunt. quia orientales in ſacris ordinibꝰ conſti tuti licite vtunt̉ matrimonio cōtracto ante ſacros ordines. Sed in ſacris ordinibꝰ contrahere non li cet. extra de cleric̄. coniu. cum olim. Occidentales vero non poſſunt contrahere matrimonium: ex quo ſunt in ſacro ordine. extra de clerico cōiu. ca. pͥmo. ¶ Quare greci nō peccant. non obſeruando con tinentiam: licet ſint xp̄iani ⁊ ſub poteſtate pape. qͥ vnacum concilio voluit dictis grecis ⁊ alijs indi cere continentiaꝫ. Dic ẜm Panor. de mente doc. in dicto capitulo cū olim. ꝙ papa approbauit: ta cendo mores eoꝝ. quia exquo illa lex non erat de neceſſitate ſalutis. nō fuit recepta ab iſtis grecis ꝑ longa tempora: papa ſciente: ⁊ tranſgrediētes no puniente. Illa lex nō ligauit eos. pro hoc facit qd̓ notat glo. ſingularis in capitulo quia circa. de con ſang. ꝙ tolerantia ⁊ diſſimulatio principis in actu de iure prohibito: inducit diſpenſatōnem. Et hoc intelligit. d. An. quando conſtitutio pape a princi pio non recipitur. ipſo pape ſciente ⁊ tolerante. Et tunc tolerantia excuſat a peccato. Si v̓o a qui buſdam a principio recipitur. ⁊ a quibuſdaꝫ non. tunc tolerantia nō excuſat a peccato. Sed panor. limitat hoc dictū. quando maior pars populi reci pit. Nam tunc minor pars peccat. Secus ecōtra Et ex hoc nota pulcrā theoricā ꝙ vbicunqꝫ lex ge neralis recipitur in vſu a certo genere perſonarū: ab alio v̓o nō. Non recipientes nō peccant. ſaltē per longa tempora. Ad hoc. iiij. diſ. leges. Secus dic. ſi in eodem genere perſonaꝝ maior pars reci pit. Nam minor pars. non videtur tunc excuſa bilis per taciturnitatē ſuperioris. ſed poteſt habe re locum. quod dicit̉. extra de p̄ben. cum iam du dum. Ibi multa per patientiam tolerātur ⁊cͣ. Ex his etiam poteſt colligi alia theorica. ꝙ etiā lex pre cepti tollitur. ſi moribus vtentium non recipitur. licet aliud ſentiat Hoſtien̄. Sed intellige dictum Hoſtien̄. quando eſt lex principis: inducens ex natura ſua peccatum ex contrauentione. vt quia concurrit cum lege diuina. Alia ſolutio notabilis dari poteſt. vt dicamus ꝙ papa etiam cum maio ri parte concilij. non potuit indicere continentiaꝫ certo generi perſonarum poſt promotionem: eis reſiſtentibus. quia continentia eſt res que poteſt perſuaderi: imperari autem non. xxxij. queſtio. j. integritas. Fuiſſet em̄ indicere vitam valde artio rem ⁊ ſtrictiorem clericis promotis contra nota. in. c. geſta. lxxiiij. diſtin. ⁊ in regula. qd̓ omnes tan git. de reg. iuris. libro ſexto. Et ita eſt. nam eccleſia orientalis non emiſit. ſed nec admiſit votum con tinentie. et non ſe voluerunt obligare voto. nec voluerunt approbare. vt ſupra in dicto capitulꝰ

Impedimentū. xij. nicena. An autem clerici occidētales teneantur ad con tinentiam ex voto vel ex ꝯſtitutione eccleſie. Glo. ſingularis in dicto capitulo: cum olim. dicit ẜm Uincentium ꝙ vbi clericus in ordinum promo tione exprimit votum. tenetur ad illud. Et ſi pa pa diſpenſaret in hoc. contra votum diſpenſaret. Si v̓o non exprimit. Si ꝓmouendus eſt iuriſpe ritus: eodē modo tenet̉. Si v̓o iuris inſcius: nō te netur ex voto. ſꝫ ex conſtitutione eccleſie. Et ſi pa pa diſpenſat cū tali: non inteſligitur contra votuꝫ diſpenſare: ſed contra conſtitutionē eccleſie. vnde non diſpenſat ꝙ aliquis in ſacro ordine cōtrahat. Illud tamen verum eſt ꝙ ex cōſtitutione eccleſie introductū eſt. vt qui ad ſacros ordines ꝓmoueri vult. prius continentiam debeat profiteri expreſſe xxviij. di. nullum. Aut tacite. ea. diſt. diaconi. Eo em̄ ipſo ꝙ aliquis ꝓmouet̉ ad ſacros ordines: ta cite videtur vouere continentiā. etiaꝫ ſi nulla fiatꝰ mentio de voto continentie. hec glo. Ex qua glo. poteſt inferri ad deciſionē huius. q. nunqͥd hodie eccleſia poſſit ſtatuere: vt clerici poſſint contrahe re matrimoniū quēadmodū faciunt greci. panor. in dicto capitulo cum olim. dicit ꝙ ſic. Et dicit ꝙ hoc eſt indubitatū penes eū reſpectu poſterioruꝫ: qui nō ſunt obligati ex voto tacito vel exp̄ſſo. Et ſic intelligit glo. notabilem in. c. que ad ꝑpetuam. xxv. q. j. Nam cōtinentia nō eſt clericis ſecularibꝰ de ſubſtantia ordinis vt dicit Inno. in. ca. placet. de conuer. coniū. Nec eſt de iure diuino. al̓s greci peccarent. nec eos cōſuetudo excuſaret. Et credit panor. ꝙ pro bono animaꝝ eſſet ſalubre ſtatutum ꝙ volentes continere relinquerent̉ voluntati eoꝝ ⁊ nolentes continere: poſſent contrahere. quia ex perientia teſte contrarius prorſus effectus elicitur ex illa lege. vt non viuant ſpiritualiter. ſed macu lantur illicito coitu. cum grauiſſimo eorum pecca to: vbi cum propria vxore eſſet caſtitas dicto capi tulo nicena. Mpedimentum. xij. De impedimento ligationis. videlicet qn̄ eſt alteri coniugi colligatus. Si qͥdē alligatus vxori: ea viuente: aliā accipere nō poteſt Al̓s adulteriū cōmittit. extra de ſpon. duo. c. licet. Sed nec antiquo tempore potuit: niſi diuina reue latione ⁊ inſtinctu. vt in patriarchis. de diuor. gau demus. ¶ Quid ſi vxor credat virū mortuū ⁊ contrahat cum alio. Rn̄. ẜm no. ꝑ. d. an. in. c. in preſentia. de ſpon. ⁊. c. dn̄s. de ſecundis nup. ꝙ ad hoc. vt excu ſetur mulier a peccato. ſufficit ꝙ veriſimilit̓ credat maritū mortuū. Et ẜm Ray. hoc caſu filij ſi quos ſuſceperit iudicabunt̉ legitimi. Sed quo ad hoc vt eccleſia det̓ licentiā cōtrahendi. requirit̉ aꝑtior ꝓbatio. vt in. d. c. in p̄ſentia. hoc eſt vt mulier reci piat certū nuncium de morte viri. Et ſic ẜm. d. an. eccleſia nō dat auctoritatē cōtrahendi: niſi certifi catū fuerit de morte viri. Si tn̄ veriſimilit̓ crede bat virū mortuū: mulier excuſat̉ a peccato. Et hāc opi. do. An. videt̉ ſequi Inno. in. d. c. dn̄s. lꝫ PaAIdiptꝰ nor. in. d. c. in p̄ſentia ſit contrarius. vide etiā glo. ſingularē. xxxiiij. q. ij. in ſumma. que dicit ꝙ ſi mu lier credit maritū ſuū mortuū. ⁊ habꝫ iuſtā cauſaꝫ credendi: licite pōt contrahere. Si auteꝫ dubitat de morte viri ⁊ cōtraxit. licet nō debeat cōtrahere tenet̉ tn̄ reddere debitū petenti. ſꝫ ipſa nō pōt exi gere. Et hoc caſu vir poteſt eā refutare ꝓpter adul terium. cum nō habuerit ꝓbabilem cauſam mor tis ſue. Sed ſi audiuit eum mortuū. licet ꝑ falſum rumorē. ⁊ tunc nupſit. vir non poteſt eam de tali adulterio accuſare. niſi ipſa ꝓcurauerit ipſum ru morem. ff. de adul. l. miles.§. mulier. Idem tenet Dir. li. j. Quod eſt valde notandū. Et que ſit diffe rentia inter ſcientiā. opinionē ⁊ dubitationē. vide ſupra Confeſſio.j. Si tamē ipſa mulier poſt con aa tractum matrimoniū certificata ſit de vita prioris viri. tunc nō debet exigere nec reddere debitum. Si autē credat ex leui ⁊ temeraria credulitate. tūc dimiſſa tali opinione: ad iudiciū paſtoris ſui. exi gat ⁊ reddat. vt extra de ſen. exco. inquiſitioni. Si tamē pͥmus reuertat̉ vel aliter ſibi de vita conſti terit: ſtatim debet recedere a ſcd̓o ⁊ redire ad pͥmū Al̓s adultera iudicabit̉. ¶ Sed qualiter iſta mulier dicet̉ eſſe certa de mor dulntimis te viri. Glo. ſingularis. in. c. quoniā frequēter. vt nunū: Rn̄. D lit. nō conteſta. ponit tres modos ꝓbandi mortē ad hoc vt vxori ſit licitū tranſire ad alia vota. Pri mus eſt per famā. Secundus. quia ſenex erat ⁊ in acie fuit nec redijt vel ſi recepit litteras illoꝝ cū qui bus militauit. C. de repu. autentica hodie. His caſibus p̄ſumit̉ ꝙ ſit mortuus. Et ſi contrahit cre dens ita eſſe. excuſatur ab adulterio. etiaꝫ ſi viuat ꝓpter ignorantiā. xxxiiij. q. ij. cum ꝑ bellicam. Ho die tamē dicit̉ ꝙ non debet contrahere niſi primo R. hanc vltin certa ſit de morte ipſius. vt in. d. c. in p̄ſentia. ⁊. d. c. dominus. Sed tamē ſatis certū eſt de illis. dicit glo. per huiuſmodi violētas p̄ſumptiones. poſtqͥ here. Nam ſi non ſit aliquanto tēpore duxerit expectandū.ſ. per annu. vt in dicta autentica hodie. Et ꝓ glo. facit qd̓ no Apediment tat Bar. in. l. ſi quis ita. ff. de teſta. tu. vbi dicit. ꝙ quis dicit̉ eſſe certus qn̄ habet vehementē opinio nem de aliqua re. udſit: Rn̄. ẜm ¶ An autē fama ſufficiat ad contrahendū matri moniū. Do. an. dicit. ꝙ aut ē de longinquo. ⁊ tūc videtur ſufficiens maxime. cū maritus fuerit lon go tempore abſens. Aut dicit̉ mortuus in vicinis ¶ Quādo alit limerſeſponſalia partibus. ⁊ ſola fama nō ſufficit. Panor. autem in nullus de cōſa dicto capitulo in preſentia dicit. ꝙ licet opinio. d. ſimiliā in vtorē. an. videatur multū equa: tamē iudicio ſuo reſiſtit ſxpōt habere multū. d. c. in p̄ſentia. dum requirit certū nunciū. ni dibebat etadri Nam fama ꝓcedit ex auctore incerto ⁊ plerunqꝫ mnit. Eedurath. fallaci. ⁊ etiā in perſona nuncij. debet inſpici qua nutt atipuiar cm. litas perſone. ⁊ vtrū deponat per verba veriſimi lia. nam agimus nō de modico p̄iudicio abſentis. Et in dubio hec materia relinquenda eſſet arbi trio iudicis. vt diligenter omnibꝰ conſideratis. cō ritābiotu ſideret vtrum de morte ſit facta certificatio. Et io per p̄dicta patet. ꝙ hodie de iure canonico nō eſt ſeruanda ſolennitas illius autētice hodie. vbi dici tur. ꝙ ſi maritus dicat̉ mortuus in bello. dꝫ vxor ꝑ ſe vel aliū adire ducē belli. ⁊ facere recipi ſuꝑ hoc

dicta aliquoꝝ. Et ſi deponūt mortem: debet vxor expectare ꝑ annū ⁊ poſtea contrahere. Aliter con trahens poteſt puniri de adulterio. Tamē Tan. phi. ⁊ Goſ. dicunt nō eſſe neceſſe: ſed ſatis eſt ẜm eos ꝙ de morte mariti cōſtet vere vel veriſimilit̓. puta qꝛ nauis in qua erat maritus paſſa eſt nau fragiū ⁊ omnes dicunt̉ mortui. Ideꝫ ſentit Uin. dicens: ꝙ non ſolum ꝑ nunciū: ſed etiam per litte ras ⁊ alias ꝓbationes pōt mulier certificari. No ta tamē ꝙ ꝑ quātācūqꝫ abſentiā maritorum non diſſoluit̉ matrimoniū ꝯtractum per verba de pre ſenti: etiā ſi ignoret̉ de vita: vel morte eorū: ac etiā cōcurrente iuuenili etate cōiugū. Secus in ſpon ſalibus de futuro. vt in. c. de illis. de ſpō. nec quis p̄ſumitur mortuus: licꝫ habita diligenti inquiſi tione ignoretur vbi ſit. Nam quis p̄ſumitur vi xiti. uere poſſe ꝑ. C. annos. vt in. l. fi. C. de ſa. ſan. ec. al. vt extra deſen. exc ¶ Quid ſi primo reuerſo: mulier permittit ſe co gnoſci a ſecūdo ſcienter. nūquid primꝰ compellit̉ eſcutmit̉ vdl alitr ſbide via ip̄am recipere inuitus? Ug. dicit. ꝙ non: ſiue fa int inuutiſuanirauin ciat hoc ex iure ignorantia credens hoc ſibi licere: ſiue ſcienter. ¶ Quid ſi cōtrahat cū aliquo credens virū ſuū luttriſta muler dicet eſtecera de mo laris. in. c. quoniā viuere: qui reuera mortuus eſt. nūquid eſt matri moniū? Rn̄. Ug. diſtinguit. ꝙ ſi illa credebat ſi bi licere ⁊ contraxit cum alio: primo mortuo. ma trimoniū eſt. Si nō credebat ſibi licere: nō eſt ma trimoniū: qꝛ nō maritali affectu: ſed adulterino ſi bi copulauit ſecūdū. Idē de illo qui contraxit cuꝫ aliqua quā putabat cōſanguineā: et nō erat. Ali tamē dicūt matrimoniū eſſe in hoc caſu: nō diſtin lltitulia guēdo vtrum cōtrahentes credant ſibi licere: vel ne. hanc vltimā opi. ſequit̉ Dir. li. j. Idem Io. et te ipſius. vt in. Archi. Et hoc quidā intelligunt verū: niſi cōſtet ꝙ ꝯiunx credens impedimentū eſſe: nō intende bat contrahere. Nam ſi non ſit intentio: non eſt matrimoniū. extra de ſpon. tua. Mpedimentuꝫ. xiij. De publice honeſtatis iuſticia. ¶ Quid ſit? Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. diſt. xij. eſt ꝓpinquitas ex ſponſalibꝰ ꝓueniens: robur trahens ab eccleſie inſtitutione propter eius ho in. dicit. ꝙ aut ē de neſtatem. ¶ Quādo aliqui inter ſe ſponſalia contraxerunt nullus de cōſanguinitate ſponſi pōt habere ſpon ſam illā in vxorē: nec aliquā de ꝯſanguinitate ſpō ſe: pōt habere ſpōſum illū in virū. extra de deſpō. impu. ꝯtinebat̉. extra de ſpon. iuuenis. ⁊. c. ad au dientiā. Et durat hec ꝓhibitio vſqꝫ ad quartum gradū ip̄oꝝ ꝯſanguineoꝝ. extra de ſpon. c. ſpōſaꝫ vbi dicit Panor. ꝙ hoc ꝓcedit tā in ſponſalibꝰ de futuro qͣꝫ etiā de p̄ſenti. ⁊ fortius ẜm doct. Nam maior honeſtas eſt vt nō ducat̉ ſponſa de p̄ſenti: cū qͣ vinculū matrimoniale cōtractū eſt ꝙͣ ſponſa de futuro. Superueniēte v̓o carnis copula inter eog oritur aliud vinculū.ſ. affinitatis. vn̄ omnes ꝯſanguinei mariti ſunt affines vxoris ⁊ ecōuerſo extra de conſan. ꝙ ſuꝑ his. Et durant hec vincu la etiā poſt mortē alteriꝰ. vt in. c. j. eo. ti. li. vj. Sig ergo cautꝰ maxime ī impetrāda diſpēſatiōe. Nā Impedimentū. xiij. Fo. CXXXIIII. qn̄qꝫ orit̉ pb̓lica honeſtas ſine affinitate. An̄qꝫ af finitas ſimul cū honeſtate publica: vt pꝫ ex dictis Qn̄qꝫ affinitas ſine publica honeſtate: vt ſi citra ſponſalia ſeu matrimoniū quis cognoſcat mulie rē. Nā inter eū ⁊ ꝯſanguineos mulieris affinitas oritur ⁊ ecōuerſo. vt in. c. diſcretionē. de eo qui co. ꝯſan. vx. Nec orit̉ hoc caſu publica honeſtas. ¶ An autem in diſpenſatiōe ſit facienda mentio ſpecifica de affinitate et publica honeſtate vbi ſil̓ coincidūt. An v̓o ſufficiat facere mentionē de af finitate? Rn̄. Panor. in. c. nō debet. de ꝯſan. con cordando opiniones dicit. ꝙ ſi publica honeſtas neceſſario ꝯprehenditur ſub affinitate: ſatis eſt de affinitate feciſſe mentionē. Et ſic procedit glo. in dicto. c. nō debet. Exemplū. Si impetro diſpenſa tionē: vt liceat mihi ducere vxorē ꝯſanguinei mei defuncti: non obſtante affinitate in tercio gradu. nā exquo feci mentionē ꝙ fuerat vxor conſangui nei mei: cōſequēter feci mentionē de publica ho neſtate. Et ſic ꝑ ꝯſequentiā videt̉ ſublata virtute diſpenſotiōis. Si v̓o nō cōprehēdit̉ ex narratiōe verboꝝ. vtputa. Impetraui diſpenſationē: vt li ceat mihi ducere. T. vxorē. nō obſtante ꝙ ſit mi hi affinis in tercio gradu: nō valet diſpenſatio ſi vltra affinitatē erat publica honeſtas: exquo d̓ ea nō fuit facta mētio exp̄ſſe vel tacite. Nā affinitas pōt ꝯtrahi ſine matrimonio: vt dictū ē. Nota tn̄ ꝙ antiquitus fuerūt due ſpēs huiꝰ iuſticie publi ce honeſtatis. vna que cōtrahebat̉ ex ſecūdis nu ptijs. v̓bi gr̄a. Petrꝰ habebat vxorē quo mortuo eius relicta cum alio ꝯtraxit: ꝓles nata de ſecūdo viro. olim nulli ꝯſanguineo primi viri poterat cō iungi. Et hec ſpēs eſt hodie ſublata de medio di cto. c. nō debet. Alia eſt que ꝯtrahit̉ ex ſponſalibꝰ de futuro. de qͣ dictū eſt sͣ. Et hec remanet. Quid ſi ſpōſalia de iure nō tenuerūt? Rn̄. Si ſpōſalia fuerūt pura ⁊ certa. etiā ſi fuer̄t nll̓a rōne ꝯſanguītatis. affinitatꝭ. religiōis. frigiditatis. aut alia quis rōne. orit̉ publice honeſtatis iuſticia ad dirimēdū ſequētia ſpōſalia vl̓ mr̄imonia niſi fuiſ ſent nulla rōne ꝯſenſus. vtputa qꝛ ambo vl̓ vnꝰ ē infans vel furioſus. exͣ de ſpon. c. vnico. li. vj. Ex quibꝰ habes ꝙ monachus p̄t impedire ꝯſangui neos ſuos ne ꝯtrahāt cū aliqua ꝯſanguineaꝝ cuꝫ qua ip̄e monathus ꝯtraxit ſpōſalia de facto. No ta etiā Pe. de pal̓. limitantē id qd̓ dictū eſt d̓ defe ctu ꝯſenſus qꝛ hoc verū quādo defectus ꝯſenſus eſt apparens: vt in pueris ⁊ amētibꝰ. Secus eſſet qn̄ eſſet latēs ſic̄ in illo qͥ ꝯtrahit nō aīo ꝯtrahēdi. ſꝫ decipiēdi: qꝛ tūc orit̉ publice honeſtatis iuſticia qꝛ eccleſia inſtituit iſtud impedimentū ꝓpter ap parentiam honeſtatis. Et ideo impediet quia de intentiōe non poteſt ſciri. Nota etiā glo. ſingula rem in dicto. c. vnico. ꝙ licꝫ ſuꝑueniens affinitas diſſoluat ſponſalia de futuro. Suꝑueniens tamē iuſticia publice honeſtatis. ipſa ſponſalia nō diſ ſoluit ⁊ merito. ſecunda em̄ ſponſalia tollūtur per publice honeſtatis iuſticiam ex primis inductam Non ergo ex ſecundis poteſt eſſe honeſtas: que tollat pͥma ſpōſalia. ¶ Quid autem ſi ſunt nulla ratione conſeſus in

his qui habent etatem legitimā de contrahendo ſponſalia. An inducant publice honeſtatis iuſti ciam. Dic ẜm Ioh̓. de ſan. li. j. ꝑticula. viij. diſtin guendo. ꝙ aut ſponſalia cōtracta ſunt ante ſeptē nium. Et ſic non generat publice honeſtatis iuſti ciā. Sed de hoc. jͣ. Aut ſunt cōtracta poſt ſepten nium. ⁊ tunc aut cōſenſus deficit vt in furioſo vel ebrio. Et tunc nō generant publice honeſtatis iu ſticiam. Si autē nō deficit cōſenſus. Et tunc aut ſunt pura ⁊ incerta vt ſi dicatur accipiam vnaꝫ de filiabus tuis. Et tunc non generant ⁊cͣ. vt etiam tenet glo. in. c. vnico. Aut ſūt pura ⁊ certa. Et tūc generant. Aut ſunt conditionata. Et tunc aut ap ponitur honeſta conditio. Et tunc non generant niſi poſt euentum conditōnis. Et hoc ẜm glo. ibi niſi interueniat interim carnalis copula. Aut ap ponitur conditis inhoneſta. Et tunc aut eſt con tra ſubſtantiā. Et tunc nō generat. Aut nō eſt cō tra ſubſtantiam matrimonij. ⁊ tunc generat: quia talis ꝯditio habet̉ ꝓ nō adiecta ẜm Ho. ⁊ Io. an. ¶ Quid autem dicendum quādo apponit̉ con ditio que ineſt ip̄i matrimonio ſiue ſponſalibus puta ſi deo placuerit vel eccleſie: vel ſi poſſum te d̓ iure habere vxorem. Si poſt comꝑtū impedimen tum ⁊ ſponſalia ſoluta. contrahat ſponſalia pure cum alia prioris cōſanguinea. An teneant ſecūda ſponſalia. videtur ꝙ non: quia conditiones que inſunt non faciunt legatum cōditionale. ff. de cō di. et de. l. conditiones. Sed Io. mo. ⁊ Io. an. in dicto. c. vnico. dicunt ꝙ matrimoniū cōtractum cum prioris cōſanguinea tenet. Et ſic cum prima nōͣ eſt contracta publica iuſticia: licꝫ conditio iſta intelligat̉ etiam ſi nō apponatur: tamen quando non exprimitur conſenſus purus remanet. condi tiones em̄ tacite non faciunt obligationem condi tionalē. dicta. l. conditiōes. tacitum tamē ſi expri matur facit rem conditionalē. ff. dele. primo. ſi ita legatum. Idem Panor. in. c. ſignificaſti. de elect. vbi per iſtam. l. ſi ita. dicit ꝙ ſi relinquo alicui. C. ſi volet. legatum eſt cōditionale. Secus ſi relīquo ſimpliciter. Et tamē illa ꝯditio ſi volet: tacite ineſt legato cum legatarius poſſit repudiare legatum. Nam quādo relinquo. ſi volet. ſuſpendo virtutē legati in euētum cōditionis. vnde nō acquiritur legatario: niſi declaret volūtatem ſuā. vt ibi. Sed quādo ſimpliciter fit relictum: acquirit̉ legatum: etiam ignoranti: licꝫ cōcomitetur cōditio ſi volue rit acceptare: quia tūc cōditio eſt pura ⁊ non cōdi tionalis. Hanc opi. etiā tenet Directoria li. j. Idē Io. de ſan. Monal. ⁊ Hoſti. ¶ Pone ꝙ frater meus ioco aliquam deſponſa uerit. nūquid impedior cōtrahere cum cōſangui nea illius. Archi. videtur tenere ꝙ nō. ſi iocus pa tens eſt. Nam taliter deſponſans. nullo mō con ſentire intēdit. ergo ⁊cͣ. Quid ſi ſpōſalia ſint facta ſub conditiōe. ⁊ pen dente cōditione. vir cum alia cōſanguinea illius cōtrahit per verba de p̄ſenti. Rn̄. cum ſecūda de bet remanere: quia ex ſponſalibus cōditionalibꝰ ſicut ex nō habentibꝰ ꝯſenſum et incertis. nō orit̉ Impedimentū. xiij. publice honeſtatis iuſticia. d. c. vnico. ¶ Quid ſi duo infantes vel vnus maior ſepten nio. alter minor cōtraxerūt ſponſalia ip̄i vel parē tes pro eis. Rn̄. Si facti maiores ſeptenio per co habitationeꝫ mutuam ſeu aliter verbo. quia poſt ſeptēnium ad inuicem vocant ſe ſponſos vel fa cto vt quia poſt ſeptennium ſecum iacet. vel eam oſculatur. vt ſponſus vel his ſimilia. per que liqui do appareat ꝙ in eadem volūtate perdurauerūt ſponſalia cōnaleſcūt. al̓s non. Nam ab initio nul la fuerunt ex defectu cōſenſus. Et ideo non indu cunt publice honeſtatis iuſticiā. extra de deſpon. impu. ſi infantes. li. vj. ¶ Quero pro declaratiōe p̄dictorum. An ad cō trahenda ſponſalia futura requirat̉ ſeptimus an gucuſ nus completus. Rn̄. glo. in. c. Iuuenis. de ſpon. videtur fentire ꝙ diſcretio ſuppleat etatē. Et Pa nor. ibi dicit. ꝙ dictam glo. cōmuniter ſequūtur docto. Archi. etiam ſequēdo dictam opinionē di cit. ꝙ ſi ꝓximus ſeptēnio plus intelligit ꝙͣ cōſue uerūt intelligere nouēnes nō videtur ratio qua re non debeat malicia ſupplere etatem in ꝓximo los ralaabon ſeptēnio quo ad ſponſalia. Sicut ſupplet pruden tia in contractu matrimonij. Sed Panor. in di cto. c. Iuuenis. dicit ꝙ hoc. nullo iure ꝓbatur. vt patet in. c. litteras. ⁊ in. c. acceſſit. d̓ deſpon. impu. vbi tex. loquūtur de ſeptimo anno completo. Et I in dicio c. frateri bene faciūt illi tex. ꝙ etas iſta perueniri nō poſſit al̓s papa diſtinxiſſet prout fecit in minore. xij. an pul. Et ſic non norū in. c. cōtinebatur. de deſpon. impu. pro hoc etiam facit. d. c. ſi infantes. quod loquitur de mi nore ſeptēnio n̄ diſtinguēdo. an malicia ſuppleat vel ne. Et Panor. ad hoc dat talem rationē. Naꝫ vbi requiritur certa etas reſpectu diſcretiōis. non poteſt p̄ueniri. vt patet in etate ad cōficiendum teſtamentū. vt in. l. qua etate. ff. de teſta. Nec ob ſtat ẜm Panor. d. c. Iuuenis. quod multum fa cit pro alia opinione. Nam ille tex. fundauit ſe ſu per dubio attentatus. quia forte attētauit ⁊cͣ. Nā puellam iſtam iam traduxerat ad domum. Item textus fundat ſe ſuper honeſtate eccleſie. quia illa dicebatur cōiunx iſtius. vnde hic fuit cōtractum matrimonium per verba de p̄ſenti. licꝫ de facto. Sed caſus magis dubius eſt ẜm Panormi. ſi fue runt contracta ſponſalia cum minore ſeptēnio. et interuenit temptatus. vel ſaltem ſit dubium. vt quia ſecuꝫ cohabitabat ſpōſus. Et videtur ꝙ hic oriatur publica honeſtas. ex quadam honeſtate. dum affinitat tamen hoc iure nō probatur. hec Panor. vtraqꝫ inter virum ⁊ opinio eſt probabilis. Et ideo vnuſquiſqꝫ ample ctat̉ opinionē quā maluerit. ¶ An ex ſponſalibus que parētes pro filijs pu beribus vel impuberibus contrahunt. filij obli na vxore vela p̄ gentur. Rn̄. ſi conſenſerūt expreſſe vel tacite. vel ſi preſentes fuerunt. nec contradixerunt. obliga tur. et in eis oritur publica honeſtas. Idem dice dum ſi abſentes fuerūt. et poſtqͣꝫ ſciuerunt ratifi caueruūt tacite vel expreſſe. Al̓s ex ſponſalibus factis a parentibus. filij nō obligantur. nec oritur publice honeſtatis iuſticia. d. c. j. infantes.

Opedimentuꝫ. xiiij. De affinitate. ⁊ ꝯtrahitur affinitas etiā per fornicariam copulam. extra de eo qͥ co. ꝯſan. vx. ſue. c. diſcretionē. ¶ Quid ē affinitas? Rn̄. ẜm Hoſti. eſt ꝓximi tas ſiue attinētia vniꝰ ꝑſone ad aliā ꝓueniens ex carnali copula: omni carēs parētela. ſcꝫ ꝑ ſe: licꝫ ꝑ accidēs alit̓ eē poſſet qꝛ ꝑ accidēs p̄t licite et illicite ꝑmiſceri cōſanguinitas ꝯſanguinitati. ⁊ affinitas affinitati. ⁊ cōſanguinitas affinitati: vt in inceſtu Loth cum filiabus. ⁊ Caroli magni cum ſorore ex qua genuit Rolandum filium ⁊ nepotem. Et ip̄e pater ⁊ auūculus quia frater matris. Hec Pe. de pal̓. Qui etiam addit: ꝙ affinitas eſt tanti vincu li: adeo ꝙ ſi reſurgeret frater meus qui fuerat vxo ratus ꝙͣuis ip̄e non ſit maritus amplius ip̄iꝰ mu lieris: tamē illa mulier eſt mihi affinis. vnde et in patria erūt cōſanguinitates ⁊ affinitates. Et ideo digere nouenes nō Panor. in. c. fraternitatis. extra de fri. querit. nun rruciuden quid Lazarus reſuſcitatus recuperet vxorem ⁊ fi no ad ſponſala. S. lios ⁊ alia bona. Idem queritur: an prius bapti zatus reſuſcitatus iterum debeat baptizari. Ideꝫ nis dicit ꝙ hoc nulo de ordine ⁊ ꝓfeſſione religionis. Item ſi aliqua re feras. ⁊ in. c. acceſſit. d̓d. liquerūt eccleſijs. nūquid poſſint repetere. de que vide per glo. et Archi. xxxij. q. vij. c. ij. et per Io an. in dicto. c. fraternitatꝭ. poſt Bar. bri. Et videt̉ cōcludere ꝙ ea que imprimūtur anime nō perdi derint. Et ſic non eſt opus tractare de recupera tione. Exemplum. In ordine. Baptiſmo. ⁊ alijs ſacramētis: in quibus caracter imprimit̉ anime. Idem in profeſſione: non quia profeſſioni impri matur caracter: ſed quia obligatio inde orta: deo acquirit̉. In alijs v̓o que inherent corpori: tenet ꝙ ſi vere fuit mortuus nō recuperat bona de rigo jͣ. vt in. l. qua etate. ff. de teſta. Necal re. Secus ſi credebat̉ mortuus ⁊ nō erat: vt quia noi. d. c. Iuuenis reperitur viuus in monumēto. Idem in caſu du bij. Bar. tamē in. l. j. C. de ſa. ſanc. eccle. dicit ꝙ ta lis mortuus d̓ iure recuꝑat bona. vide sͣ. Eccleſia pͥmo. ⁊ dic vt ibi. ¶ Quot ſunt genera affinitatis? Rn̄. ẜm Dire xxxx ctoriam li. primo. tria ſunt. Sed primum genus hodie tm̄ habet ꝓhibitionem. extra eo. nō debet. Sed nota quatuor regulas pro declaratōne huiꝰ a ſponſalia cum minore ſeptema. g impedimēti. Prima eſt. ꝙ ꝑſona de qua queritur xxt poſt carnalem copulam facit primū genus ⁊ gra dum affinitatis. Iuxt ⁊ gradum cōſanguinitatis jpt r pptuti inter virum ⁊ cōſanguineos vxoris. Et inter vxo rem ⁊ cōſanguineos viri. extra eo. ꝙ ſuꝑ his. Se cunda regula ꝙ quoto gradu quis diſtat a ꝯſan guineo ſuo vel ꝯſanguinea: totto gradu diſtat ab eius vxore vel a marito ip̄ius. xxxv. q. iij. de ꝓpin quis. ⁊. c. equaliter. Tercia regula eſt ꝙ ꝑſona ad dita ꝑſone per carnalem copulam mutat genus ⁊ non gradum. xxxv. q. iij. hac auctoritate. Quarta regula. ꝙ ꝑſona addita ꝑſone per carnalem ꝓpa ginem mutat gradū ⁊ nō genus. xxxv. q. v. porro vnde v̓. Mutat nupta genus: ſed generata gra ¶ Qualiter genera affinitatis computent̉?: Rn̄. Oirectoria ẜm regulas predictas. Primū genus ven) 8⁊ qꝛ ꝑ p̓xAraevil̓ topl̓aꝫ ſ ꝙ tōfrah ij Impedimentū. xiiij. Fo. CXXXV. ſic computat̉. Ego et ſoror mea attinemus nobis in primo gradu generis conſanguinitatis. P. co gnoſcit ſororem meā carnaliter. Et ſic perſona pe tri ſociatur ꝑſone ſororis mee per carnis copulam Hic ergo per carnis copulam mutat̉ genus at tinentie: quia alio genere attinet mihi ſoror mea. ſcꝫ genere cōſanguinitatis. Alio. P. quia in gene re affinitatis. Sed nō mutat gradum: quia in eo dem gradu cōſanguinitatis in quo ego ſum ſoro ri mee. ſcꝫ in primo. Et in eodem gradu affinita tis ſum. P. ſcꝫ in primo. Et quod dixi de ſorore mea hoc idem intelligas de quacunqꝫ cōſangui nea mea in quocunqꝫ gradu: quia omnes mariti cōſanguinearū meaꝝ ſunt mihi affines in primo genere. ⁊ in illis gradibus affinitatis: in quibus gradibus conſanguinitatis vxores eorū attinent mihi: quia ſi qua eſt mihi in ſecūdo gradu cōſan guinitatis: maritus ip̄ius eſt mihi in primo gene re affinitatis ⁊ in ſecūdo gradu. Et ſi qua eſt mi hi in tercio gradu cōſanguitatis: maritus eſt mi hi in primo genere affinitatis. ⁊ tercio gradu. Et ſic de quarto. quia gradus ꝯputant̉ inter affines reſpectu ꝯſanguinitatis tm̄. dicto. c. porro. Et qd̓ dictum eſt de maritis conſanguinearū mearum. Idem intelligas ꝑ omnia de vxoribus cōſangui neorū meorū. Secūdum genus per eādem regu lam inuenitur. Pone ꝙ Petrus maritus ſororis mee: qui eſt mihi in primo genere affinitatis ⁊ pri mo gradu: mortua ſorore mea: ꝯtrahit cum Ber ta. hec Ber. Petro quōdam ſorori mee marito: ꝑ carnis copulam ſociata mutat genus: quia cum Petrus attineret mihi primo genere affinitatis. Berta attinet mihi ſecūdo genere: ſed nō mutat graduꝫ: quia attinet mihi primo gradu ſecūdi ge neris affinitatis: ſicut Petrꝰ attinebat primo gra du primi generis. vnde mortuo Petro: inter me ⁊ Bertam matrimoniū olim cōtrahi nō poterat Et ẜm hoc cōtrahitur tm̄ ex vna parte: ſed aliqn̄ cōtrahitur ex vtroqꝫ latere: vt. P. et. M. ſunt fra ter et ſoror. Ego accipio. M. in vxorem. Et ſic. P. eſt mihi in primo genere affinis. P. accipit Ber. in vxorem. Illa eſt mihi affinis in ſecūdo genere et primo gradu. Et hoc genus contractum eſt ex vtroqꝫ latere: quia vterqꝫ cōſanguineorū cōtraxit ſcꝫ P. et. M. Idem eſt ꝑ omnia inter vxorē meā. ⁊ maritū ſororis mee. Idem inter maritos duarū ſororū vel duarum cōſanguinearū. Et inter vxo res duorū ꝯſanguineoꝝ. Item pater ⁊ filius poſ ſunt ꝯtrahere cum matre ⁊ filia. ⁊ duo cognati cū duabus cognatis. ⁊ auūculus ⁊ nepos cum dua bus ſororibus. extra eo. c. j. ⁊ dicto. c. qd̓ ſuper his. Iſtud ſecūdum genus poſui: vt primū meliꝰ ap Si vis videre. vide Ber. in dicto. c. nō debet Et Addicio dꝫ pareret. Terciū non pono: quia nullius vtilitatis ruerc gna ex p̄dictis patꝫ veritas multaꝝ ꝯcluſionū. Pone mortua vxore: vir vult acciꝑe in vxoreꝫ illam que ¶Fimilaꝝ. y rilo Sic Fpanor quōdam fuit vxor alicuius de ꝯſanguinitate vxo 4579xF1. In x ris prime. nūquid poteſt? Rn̄. per p̄dicta. ꝙ licꝫ 4 Fbi Se Alo nullā feminā de ꝯſanguinitate prime vxoris poſ ꝯ15C. ꝙ ꝑſonad̓ ſit accipere: quia ibi ē affinitas. tamē feminā olim 1uta bra2yo vxorem alicuiꝰ de ip̄a ꝯſanguinitate: bene poteſt pillā TaggL N 4κνρ. ꝑſoηαγo 4θιημ νωω οωy. Iyſo4Sιt25 3 A pm 29. g 9rix p̓m.ū 4.A tōSidꝫ qꝛ x S carviſ copl̓ ſcc a.ꝑſbio tōtalxTq ꝑ ma taawiſ ropolā.) ꝑ16.S. Al.j.

accipere. Et idem dicendū ſi ponat̉ ſimilis caſus ex parte vxoris. Item pone. Petrus accepit Ber tam in vxorem ex qua habuit filiam. que nupſit ſempronio. demum. P. mortua Berta vxore ſua: accepit ſecūdam vxorē. poſtmodū moritur. P. et etiam filia ſua vxor dicti ſempronij. modo dictus Sempronius vult accipere in vxorē illam mulie rem que fuit ſecūda vxor dicti Petri. Queritur an poſſit. Hec queſtio nūc accidit de facto. Et dicen dum eſt per p̄dicta ꝙ ſic: quia licꝫ iſte Semproniꝰ non poſſit accipere in vxorem aliquā de ꝯſangui nitate ſue vxoris vſqꝫ ad quariū gradum: tamen feminā olim vxorē alicuius de ip̄a ꝯſanguinitate bene poteſt accipere. vt eſt in caſu noſtro: ⁊ ſic erit caſus ꝙ gener poteſt accipere in vxorem mulierē que fuit vxor Soceri ſui. quod eſt mirabile. Item olim qͥs nō poterat ducere ſucceſſiue vxores duo rum fratrū: quia ibi inerat terciū genus affinita tis cum ſecūda. nam duorū fratrum vxores ſunt in ſecūdo genere affinitatis. Sed ſi altera pꝰ mor tem mariti nupſit Sempronio. Ille Semproniꝰ attinet vxori alterius fratris in tercio genere: qꝛ ē ꝑſona addita ſecundo generi. Ideo mortua vxore ſua ⁊ marito alterius non poterat olim ducere illā obſtante tercio genere affinitatis. ⁊ vltra impedi mentū affinitatis ſuberat impedimentuꝫ publice honeſtatis. Sed cum ſecundū genus ⁊ terciū ſint ſublata: videt̉ ꝙ publica honeſtas tanqͣꝫ acceſſo ria ſit hodie ſublata. hec Panor. in dicto. c. nō de bet. vide etiam glo. ſingulareꝫ ibi: que notabiliter concludit: ꝙ illa publica honeſtas que veniebat acceſſorie ad ſecūdum et tercium genus affinita tis eſt hodie ſublata: quia ſublato pͥncipali: remo uetur acceſſorium. Sed publica honeſtas que nō venit ſic acceſſorie: vt in ea que oritur ex cōtractu ſponſalioruꝫ ſeu matrimonij cum conſanguineo meo. non eſt hodie ſublata: cuꝫ de ea nulla fiat ibi mentio. Et ꝙ hoc ſit verum aperte probatur in. c. vnico. de ſpon. li. vj. Et Panor. in dicto. c. non de bet. ex dicta glo. infert vnam regulam in materia extenſionis. ꝙ vbi duo ſic ſe habent: ꝙ vnum ve nit cōſecutiue ad reliquum. vno ſublato vel mu tato: etiam conſecutiuū intelligitur ſublatum vel mutatum. ad hoc tex. optimus in. c. miramur. de ſer. non or. De diſpenſatiōe circa iſtam publicam honeſtatem. videsͣ. c. īmediate p̄cedenti. Iteꝫ in fertur ꝙ relicta viri qui fuit germanꝰ vxoris mee vxore mea mortua poteſt mihi eſſe vxor. Item co gnatā vxoris defuncte: licite quis ducit in vxoreꝫ Aut em̄ erat cognata: qꝛ fuerat vxor fratris vxo ris. ⁊ tūc eſt in ſecūdo genere affinitatis. et ſic poſ ſunt ꝯtrahere. Aut erat cognata vxoris: quia am be fuerūt cōiuges duoꝝ fratrū. Et tūc ſunt in ſe cūdo genere. Et ſic pn̄t ꝯͣhere. ¶ Quādo vir carnaliter cōiungit̉ vxori: omnes ꝯſanguinei vxoris efficiūtur affines viro. ⁊ econ uerſo. oēs ꝯſanguinei viri efficiūtur affines vxori ⁊ in eiſdem gradibus cōſanguinitatis et affinita tis attinent: tamē altero gene̓ affinitatis. Sed int̓ cognatos viri ⁊ cognatos vxoris. nulla ex illo ma Impedimentū. xiiij. trimonio orit̉ attinētia. d. c. qd̓ ſuꝑ his. ¶ Quid ſi aliquis polluit aliquā extraordinarie id eſt extra naturalia? Rn̄. ẜm Dir. ꝙ etiam ſi cir ca clauſtrū pudoris fiat: non facit affinitatem: nec matrimoniū ꝯſūmatū: niſi ex conſenſu fiat matri. moniali. ⁊ ſi mulier ſemen emittat: ſed vir non: nō contrahit̉ affinitas. Et eſt ad hoc ar. de frigido: qͥ palpando mulierē poteſt ꝓuocare ad ſemīs emil ſionem. ⁊ ecōuerſo. Et tamē nō eſt matrimoniuꝫ: vel cōmixtio ſeminis. Et ideo nec affinitas. Sed ſi vir emittit in mēbro mulieris: et nō mulier. du bitari poteſt. verūtamē ſiue emittat ſiue nō: ⁊ etia neutro emittente ſponſalia prius facta ratificant̉ propter cōſenſum matrimonialē qui ineſſe preſu mitur. ar. c. extraordinaria. xxxv. q. iij. dūmō ſint matrimonio apti vel ꝓximi. extra de deſpon. im pu. cōtinebatur. Idem tenent Uin. Io. ⁊ Archi. ī dicto. c. exͣordinaria. ¶ Sed pro declaratione p̄dictorum queritur an ad cōtrahendam affinitatem requirat̉ ſeminum vtriuſqꝫ cōmixtio? Reſpondeo. Panor. in. c. fra momiū. Rn̄ ila ternitati. de eo qui co. conſan. refert Inno. tenere ꝙ niſi detur cōmixtio ſeminis vtriuſqꝫ intra clau dit ad tempus: ſtra pudoris: non cauſatur affinitas: nec cōſūma tur matrimoniū. vnde nō ſufficeret emiſſio ſemi nis vnius. Et ponit exemplū in frigido ⁊cͣ. Sed Panor. dicit ꝙ cōmunis opinio medicoꝝ ē incō ctū extra eo lauo trariū. ſcꝫ vt ſemen mulieris neceſſario nō cōcur rat ad generationē. Secus de ſemine viri. Idem pt eſt in ſent nō in tenet Fed̓. de ſe. in cōſilijs ſuis. vbi dicit: ꝙ ad cau ſandam affinitatē ſeu ad matrimoniū cōſūman dum: neceſſario non requirit̉. ꝙ mulier emittat: ꝙ nemo ē adeo ſen ſed ſatis eſt ꝙ viri ſemen ſit cōmixtū materie vxo tificio. qd̓ nō ris. Ex cōtrario em̄ ſequeret̉ magna abſurditas. Auid ſi vir nō eſ Nam pone. ꝙ per annū mulier non emiſerit: tn̄ n̄ non erigitur. concepit ex ſemine viri ⁊ peperit. Abſurdum em̄ eſſet dicere ꝙ matrimoniū non ſit cōſūmatuꝫ: vel ꝙ affinitas nō ſit ꝯtracta. Immo plus dicit Pe. de Pal. in. iiij. ꝙ ſine copula poteſt cauſari affini tas: ſi fiat ſeminis receptio. Sicut dicunt quidam de antichriſto qui naſcetur ſemine tranſfuſo ꝑ de monem incubum ⁊ ſuccubum. Idem dicunt qui dam medici de quadā muliere que impregnata ē ex ſemine tranſfuſo dum balnearet̉ in balneo. vbi mali homīes ſpermatizauerant: quātūcūqꝫ etiam quis inuadat vel frangat vaſa pudoris. nō in ip̄o vaſe tamen ſemen effundatur. non contrahitur affinitas. Pone ꝙ iuuenis deflorauit ſpōſaꝫ: et aperuit ſeras eius: ſed nō emiſit ſemē. Nūquid tenet ma trimoniū cū ſecūda: Quidā dicūt ꝙ ſic: vt refert Directoria. vbi sͣ. quo ad rei veritatem. vt notat Io. in dicto. c. extraordinaria. Et ita deberet ſer i nū pa Hole uari: ſi conſtaret ꝙ nō ſpermatizauit. Sed aliter p̄ſumitur.ſ. ꝙ eam cognouerit: ⁊ ſic cōpellet̉ ſtare cū pͥma. Similit̓ ſi aliqͥs ſolutus cuꝫ ſoluta aꝑiret ſeras: ⁊ nō ſꝑmatizaret. ⁊ cōſtare poſſet. ꝯſangui neꝰ defloratoris nō impediret̉ ꝯͣhere cū illa. Ideꝫ dicendū ſi maritus deflorauit vxorē: ⁊ an̄ ſeminis emiſſionē velit intrare monaſteriū. poſſet intrare

Sed eccleſia ſe opponeret ex p̄ſumptōne. extra de deſpon. impu. ſi infantes. li. vj. vbi hoc etiam no tat Archi. flo. ¶ Quid ſi moritur ꝑſona: mediante qua contra hitur affinitas: puta moritur maritus vel vxor vl̓ cōcubina: vel cōcubitor. Rn̄. nihilominus rema net affinitas que erat ad cōſanguineos eius: nec poteſt eſſe inter eos matrimonium. xxxv. q. x. fra ternitatis. Opedimentum. xv. De impotentia coeundi. quid ſit. Rn̄ ẜm Ray. eſt viciū anime vel corꝑis vel vtriuſqꝫ quo quis impeditur alteri carnaliter cō miſceri. ¶ Quot ſunt ſpecies impotentie. Rn̄. ẜm Ray. Sunt pͥncipaliter due. Naꝫ alia eſt naturalis: vt impotentia pueri: vel frigiditas ſenis: ſeu etiā fri giditas ꝯplexionis. Aut artatio ml̓ieris. Alia nō naturalis: ſꝫ accidētalis vt caſtratio ⁊ maleficiū. ¶ Utrum naturalis impotētia impediat matri moniū. Rn̄. illa que eſt in puero vel puella impe dit ad tempus: quia ꝙͣdiu ineſt non poteſt cōtra here. extra eo. quod ſedē. vbi habet̉ ꝙ impotēs ad copulā: eſt impotens ad matrimoniū ꝯtrahendū Sed illa naturalis impotētia que eſt in frigido: ſi eſt perpetua impedit matrimoniū cōtrahendum ⁊ dirimit contractū. extra eo. laudabilē. Illa tamē que eſt in ſene nō impedit: qꝛ habet habituꝫ qn̄qꝫ reducibilē ad exercitium: aut cōſilio medicoꝝ: aut artificio. Et ideo dicit glo. in. c. nuptiarū. xxvij. q j. ꝙ nemo ē adeo ſenex qͥn calere poſſit natura vel artificio. qd̓ nō eſt ī frigido vel ī puero. Quid ſi vir nō eſt oīno frigidus: ſed vel mem brū non erigitur: ſeu diuerſimode ineptū eſt. Ita ꝙ nō poteſt vxori cōmiſceri: vel ſtatim ſpergit ſe men ⁊ huiuſmodi. Rn̄. ẜm Hoſti. Si poteſt iu uari medicinis: planum eſt ꝙ tenet. Aliter expe ctandum eſt trienniū. ⁊ poſtea forſan ſeꝑari pote rit: ſicut poterit naturaliter frigidus. Expectatio tamē triennij fienda eſt: niſi ꝑ prius poſſit de im pedimento conſtare. De hoc triennio vide ſupra Diuortium. Utrū caliditas impediat ſicut frigiditas. Rn̄. Aſten̄. ꝙ caliditas ſuꝑflua vix poteſt eſſe impedi ſdlluitinir mentū perpetuū. Si tamē inueniret̉ ꝙ per trien niū copulam impediret carnis: iudicaret̉ ꝑpetuū qꝛ tn̄ frigiditas magis ⁊ ſepius impedit: tollit em̄ nō tm̄ cōmixtionem ſeminū: ſed etiam rigorē mē broꝝ quo fit cōmixtio corpoꝝ. Iō frigiditas ma gis ponit̉ impedimētū qͣꝫ caliditas. Quid ſi mulier dicit virū impotentē ꝓpter de fectum membri. Rn̄ ẜm Hoſti. vir eſt inſpicien dus per honeſtos viros ſicut de muliere arta. Sꝫ vo alleget exceſſuꝫ mēbri. dicit Hoſti. ꝙ papa eſt ꝯſulēdus. Quidā tn̄ dicūt hoc caſu idem dicendū quod de arta que poteſt contrahere cuꝫ vno ⁊ nō cum alio. Dicit em̄ Auicena. ꝙ mulier quandoqꝫ nō eſt arta: ſed vir eius nō ꝯuenit ei. vnde vterqꝫ indiget ꝑmutatione. ¶ Auid ſi vir habet membrū multū carnoſum. Impedimentū. xv. Fo. CXXXVI. Rn̄. Hoſti. ſe audiuiſſe ab exꝑtis: ꝙ hec pōt eſſe iuſta cauſa dirimendi matrimoniū. Nam infir mitas ellefancie occaſio poſſet eſſe que reddit etiā naſum groſſuꝫ. id eſt membrū. Et hoc ip̄e Hoſti. de facto fuit exꝑtus: vt ip̄e dicit. ¶ Quid ſi quis non poteſt copulari cum virgi ne: ſed cuꝫ corrupta ſic. Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. poſ ſunt medicinaliter cum aliquo inſtrumēto clau ſtra pudoris frangi: nec hoc eſſet contra naturam quia non fieret ad delectationem: ſed ad medici nam. ¶ Quid ſi quis mouetur ad pulcram: ⁊ non ad turpem. Rn̄. ẜm Tho. huiuſmodi abhominatio mulieris non eſt cauſa naturalis: ſed accidentalis Et ideo idem iudicium eſt quod de maleficio: de quo infra. ¶ Quid ſi vir ſciat ſe frigidum ⁊ ineptū. ⁊ tamen ſcienter contrahit cum aliqua. Rn̄. ẜm Ray. Si mulier vult cohabitare non poteſt vir ab ea rece dere. ar. extra d̓ eo. qui du. in ma. c. j. ⁊ extra eo. cō ſultatiōi. ⁊ quas tanqͣꝫ vxores habere nō poſſunt habeant vt ſorores. Et idem dicendū ſi mulier ſei ens ſe eſſe artā ꝯtraxit cū aliquo qꝛ ſi vir cohabita re velit nō poterit illa diſcedere. ¶ Quid ſi aliquis ſciēter ꝯtrahit cū arta. Rn̄. ẜm Inno. tenetur cuꝫ ea ſtare: vt frater ⁊ ſoror. Si tn̄ cōtrahat cū alia tenet matrimoniū ꝙͣuis primam vt ſororē tenere ⁊ alere teneatur. Et eodem modo ſiqua mulier ſciēter ꝯtrahit cū frigido: vel impo tente. Et idem dicendū: ſi frigidus ⁊ arta: ſcienter cōtraxerint. ¶ Utrū artatio mulieris ſit ſemper impedimē tum ꝯtracti matrimonij. Rn̄. ẜm Ray. Si abſqꝫ ꝑiculo poteſt ſubueniri beneficio medicine: vel ꝑ futurū vſum viri ꝓportionati: nō impedit̉ matri moniū ꝯtrahere. extra eo. ex litteris. Si v̓o nō po teſt aliquo mō ſubueniri ſine graui periculo: certe ſeꝑabit̉. vide de hac materia sͣ. Diuortiū. ¶ Quō conſtabit ꝙ illa que fuit ſeꝑata a primo ꝓpter artitudinē ſit facta idonea ei ꝑ vſum cū ſe cūdo. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝑ iuramētū matronaꝝ. A qͥbꝰ inſpiciet̉ ip̄a: vel forſitan vterqꝫ. Quid fiet ſi reddita primo cognoſci nō poſſit. Rn̄. ẜm Hoſti. remanebit ꝑ trienniū cum ipſo: quaſi p̄ſumatur maleficiatus. ⁊ ſi interim eaꝫ co gnoſcere poteſt: cū illo ſtabit. al̓s elapſo triennio reſtituetur. ſecūdo ſine ſpe ꝙ iterū reddatur pͥmo licet glo. Ray. dixerit ꝙ iſta reſtitutio poteſt fieri vſqꝫ in infinitū. ¶ Sed nūquid poſſit ꝯtrahi matrimoniū cū illa que eſt arta: ſed ꝑ inciſionē poteſt fieri apta. Rn̄. ẜm v̓v̓. dicit Hu. ꝙ nō credit niſi facta inciſione ꝙ ſi ante inciſionē ducat eam: tūc ſi facta inciſione adhuc duret. pͥmus ꝯſenſus ſufficit ad matrimo niū. Si v̓o nō duret: vel nō de nono ꝯſentiat ī eā aut nō carnaliter cognoſcat eā: pōt ab ea recedere ⁊ aliā ſuꝑducere. ꝙ ſi nolit pati inciſionē. non eſt cogēda: maxime cū timeat̉ ꝑiculū. Pone ꝙ eſt vni arta ⁊ apta alteri. nūquid po teſt cōtrahere. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ ſic: cum illo cui po teſt ſine ꝑiculo cōmiſceri. cum alio autē non tenet̉ z iij

matrimoniū. ¶ Circa impotētiā coeundi: qn̄ eſt ꝓpter imped mentū accidētale. puta ꝓpter craſtatōeꝫ. An tales poſſint ꝯͣhere? Rn̄. Panor. in. c. qd̓ ſedē. extra eo de mēte doc. dicit. ꝙ ſpado vtroqꝫ teſticulo carēs: nō poteſt ꝯtrahere mr̄imoniū. Secꝰ autē ſi careat vno tm̄. Et ſic p̄t intelligi. l. ſi ẜua.§. ſi ſpadoni. ff. de iur̄. dotiū. Et vide glo. in. c. hi qui. xxxij. q. vij q̄ tractat de eo qͥ habet virgā erectā: ſed nō poteſt emittere ſemē: ꝓpter impedimētū naturale vel ac cidētale. Et tenet ibi glo. ꝙ talis pōt matrimoniū ꝯtrahere: cuꝫ poſſit mulierē ꝓuocare. Sed cōiter tenet̉ ꝯtrariū: qd̓ putat Panor. veriꝰ: qꝛ ex quo nō pōt generare: pōt vxor dicere. Ego volo eſſe mat̓. vt extra eo. c. accepiſti. Et ꝓpter hāc rōnem dicūt aliqui vt recitat Ri. in. iiij. de ſene. ꝙ ſi eſſet talis frigiditas rōne ſenectutis: ꝙ nullo mō iuuari poſ ſet natura vel arte. Idē eſſe dicendū ſicut de natu rali frigiditate: quia talis cōtrahendo ſe obligaret ad impoſſibile. ¶ De impotentia v̓o coeundi ꝓpter maleficium Dic vt sͣ. Diuortium. Utrū aūt maleficiū ꝑ aliud maleficiū ſit tollē dum? Rn̄. ẜm Hen. de gan. in quolꝫ. v. ꝙ male ficia virtutē nullā: aut efficaciam habēt ex natura ꝓpria: ſed cūcta q̄ apparēt fieri ꝯpoſitis maleficijs īmediate fiūt a demonibꝰ: vt homīes decipiāt. Et ex qͣdaꝫ pactōne eoꝝ ad quos ꝑtinēt oīa molimia artiū magicaꝝ. Nec debet homo eis fidē adhibē ꝙ aliqͥd ex ſe agant. Et ideo ꝑnitioſum ē ea facere vel ꝯſiliū p̄ſtare quēadmodū illicitū eſt idolotitū comedere. Lic et etiā ꝑnitioſum ſit oꝑbꝰ ſuꝑſtiti oſis cōmunicare: catholicū tamē eſt deſtruere opꝰ ſuꝑſtitioſum: ſeu demonis. Et in hoc ei cōtrariari Et ſic dico ꝙ licitū eſt maleficiū deponere: ſicut li citū eſt idolotitū in cloachā ꝓijcere. Et etiā vt cu retur infirmus maleficiatꝰ. Non tn̄ credendo. ꝙ virtute illius maleficij morbus ille contingat. hoc em̄ eſſet infidelitatis. Sed ꝙ fiat ex pactiōe demo nū: ex diuina ꝑmiſſione: qꝛ nō cōſueuerūt ẜm pa Mxi..q. ctionē ſuā maleficiatū vexare niſi cōſtante illo ma leficio. Idem Sco. in. iiij/ Et ex p̄dictis videt̉ con cludēdū ꝙ licꝫ maleficiū tollere ꝑ aliud maleficiū dūmodo fides nō adhibeat̉ vel ſortilegia vel incā F Sdicio ꝙͣilbū tatiōes non fiant. Et hec nota. De hoc vide infra v. 21 ſ ꝙ Ln6 vb Maleficiatus. malo al ad bonū Mpedimentuꝫ. xvj. Qcōſciā. qq FpV p De matrimonio ꝯtracto cōtra interdi moLli. S 9. 7. d. ctū eccleſie. Sciendū ꝙ matrimoniū cō 7. ꝙ S tra interdictū eccleſie vel iudicis ꝯtractū: licꝫ ꝯtra p hi nō debeat: tamē ꝯtractū nō dirimit̉. Imponē Aiq. I5d da eſt tn̄ ꝯͣhentibꝰ penitētia: et ſeꝑari debēt donec lilaj. ¶ N redit ꝙ v̓ nuxiliꝰ xal ficj ē cognoſcat̉ de cauſa interdicti. ex eo. ꝑ totū. Nota liꝯ illꝰ cōti7 P. MTetiā ꝙ ſponſalia ꝯtracta cū aliqua ꝑ verba de futu 4Kſꝫ ꝙ f4 5 ro: cū interdicto eccleſie: nō habēt dirimere matri pRo deon. T. qͥ m. moniū poſtea cum alia cōtractū ꝑ verba de p̄ſen ꝯſ Aley v. ti. extra eo. c. ij. ¶ Quid aūt ſi papa interdiceret oībꝰ generaliter iſi q I. lx ꝙ vt nō ꝯtrahāt mr̄imoniū. An teneant mr̄imonia R4 qd&bliti poſtea ꝯtracta. Dic ex notatis ꝑ Car. in cle. vnica A yoήρ βαμ δδογdρνqοθρ. μνμμRήαε. ίνδομτμδιλ&υ futꝰ ma lekiM ob. 1 P d e0 4 Myiiiab TRl u Nſoy deoy. F4 IInchezi. b AHHo. ⁊ ⁊º 4. X.vj. ꝙ qͦ vlit̉ Rilli)) qͦ ꝑ falſoy s v̓b̓ iui at A ad aOſꝫ ad bo. Tynto be ſori a4º ꝑ ληλ ιωω ſꝫ parbo bꝰ 4º θ μχδ 5ρρλμο χA y V dbs hA. Ml̓. 4Stÿo. 4 Nμθꝰ Aliqj 4 7ſl ſ. o q ꝑ Q4º Kꝰ χυſ 4.. n2AI mQ omp. ſl̓ vſ. 5 ꝓtꝰ&45 ☞ mnfovi A SinH Lr γ ληSι 7 λγα. Rν bθ¶ 42 MY pTM δxiνιο Oq ꝙ nō omꝰa. 5º 4. v202 4 8. 4 4θ γvm& 4 th. ſ348 ¶F SMLL ψ μίήνꝝ νyτνδη ſb vτισ 5ηήσ VpfN prſꝫ ⁊ ſuazq. Th. V ꝟſλ7ρ ανινν ſꝫ λμλισ qρψoμμ. Mσ L qu atripꝝ vuluo periua ſl̓ vſiT ro2 9 4 pK. A4mfuO ℟. ꝑk p. M3 S5N o 2ύ υoyS p9 5O91 227 Impedimentū. xvj. de re. ꝑmu. vbi quo ad ſpūalia mr̄imonia ꝯcludit̉ ex illo tex. ꝙ tanta ē poteſtas pape ꝙ reddit ſpūa lia mr̄imonia nll̓a. Quid aūt de carnali: vt ſi dicat papa oretenꝰ. Nolumꝰ ꝙ ꝯtrahatis. Et ſi contra feceritis ꝓnūciamus nullū. Dicit Land̓. ꝙ ſi vo lūtas pape eſt rōnabilis nō tenebit mr̄imoniū: o potuit inhabilitare: ⁊ eius volūtati ſtatur quo ad hoc.ſ. inhabilitatē ꝑſonaꝝ. Et hoc dicit ſe tenuiſſe ꝑ. c. ad diſſoluendū. extra de deſpon. impu. Ideꝫ dicit Land̓. de ſacramento penitētie. qꝛ hoc ſacr̄m pendet a diſpoſitiōe eiꝰ. hec Car. Idē Dir. li. j. di cens ꝙ vbi volūtas pape rōnabilis eſt et iuſta in ꝓmulgatiōe legis: efficaciā mr̄imonij impedit. vt pꝫ de impedimēto publice honeſtatis. Nā ī ſacr̄o mr̄imonij ꝑſone legitime quo ad talia ſpūalia: ſūt oīno in diſpoſitiōe pape. Et idē in ſacr̄o penitētie vt notant doc. in dicto. c. ad diſſoluendū. vbi hoc notat Inno. ⁊ Hoſti. qͥ addit ꝙ idem eſt etiam ſi oretenꝰ viua voce: ſine aliqua ꝯſtitutiōe hec ꝓhi beat. Secus dicit in ſacramētis in quibꝰ materia nō ſpectat ad diſpoſitionē pape: ſicut aqua in ha ptiſmo. panis ⁊ vinū in euchariſtia et ſimilibꝰ: qͥa in illis volūtas eius quātūcūqꝫ exp̄ſſa: efficaciam ſacramēti nō poſſet īpedire: debita materia et de Iilitritnt bita forma cū intentōe ꝯcurrētibꝰ. De hoc ꝑ hug. xxviij. diſt. nullū. facit qd̓ notat̉ de ꝯſue. quāto. vl̓ de sͣ. Cōfirmatio ſacr̄i. Idem Hoſti. in. c. tua. de ſpō. duo. dicēs ꝙ interdictū pape ē fortius qͣꝫ mr̄i Iltaraē moniū n̄ ꝯſummatū cū ſuꝑ illo poſſit ſtatuere ad libitū. vt in. c. ex publico. de ꝯuer. cōiu. Glo. tn̄ in dicto. c. ad diſſoluendū. ſingularit̓ dicit ꝙ mr̄imo litiititititior niū ꝯtractū ꝯͣ interdictū pape: etiā cū clauſula de creti irritantis: tenet mero iure: alio impedimēto Iitiratibi nō ſuppoſito. Idem videt̉ tenere Inno. ſentiens aliud eſſe in ſpōſalibꝰ.ſ. ꝙ irritant̉. Et ẜm Hoſti pn̄t ꝯcordari opiniōes ẜm Dir. li. j. Sed ī mr̄imo ibant̉: tn̄ in ſeptuꝫ nio nō. Et ſic intelligo opinionē. v̓v̓. et Goſ. Alij uicit cātica leticie. I aūt diſtinguūt int̓ clauſulā generalē et ſpālem: vt tapittono. Et in primo pͥmo caſu nō irritet̉ mr̄imoniū. ſecūdo ſic. Exquo cōſtat de intentiōe pape. Panor. aūt in dicto. c. ad diſſoluendū. diſtinguit. ꝙ aut interdictū pape hꝫ ꝑpetuā cauſaꝫ ꝓhibitiōis. ⁊ dicit̉ ꝑpetua ẜm glo. in dicto. c. tua. qn̄ nō eſt reſtricta ad certū tempue̓ puta ſi ꝓhibetur aliquid fieri ꝓpter malū qd̓ inde ſequi pōt: vel ꝓhibet̉ mr̄imoniū ꝓpter ꝯſanguin tatē vel qͥd ſil̓e. tūc v̓o dicit̉ hr̄e cauſam temporalē yn̄ in multis terngerā den qn̄ cauſa eſt reſtricta ad certū tempus. puta ꝓhi iduēius.. lxx. nupiusſ. betur matrimoniū ꝓpter veneratiōꝫ diei. Qn̄ aūt noctē facerēt habet ꝑpetuā cauſam: tūc matrimoniū eſt nullū. trulitititlitla Qn̄ v̓o temporalē: tūc matrimoniū tenet. ⁊ decre tum debet referri ad factū: vt ſic durāte cauſa: de lā noctt̉. Sed certe beat matrimoniū ſeꝑari. ntioꝝ canones. Mpedimentū. xvij. pbibitis debento De impedimēto feriaꝝ. Sciēduꝫ ꝙ tꝑe feriaꝝ pͣbi pn̄t ſpōſalia: ⁊ etiā matrimo niū qd̓ ſit ſolo ꝯſenſu: ſꝫ traductio vxoris. nuptia rū ſolēnitas. ⁊ carnalis copula: ꝓhibent̉ ẜm Mo nal. in ti. de mr̄imonio. Idē panor. in. c. capellanꝰ de fer. vbi dic̄ ꝙ nuptialia ꝯuiuia ſeu nuptiales ſo lēnitates ⁊ ſolēnes traductiōes: ⁊ carnis cōmixtio 1j. xogRoꝝ p

phibent̉ his diebꝰ feriatis: licꝫ mr̄imoniū ꝯtrahi poſſit omni tꝑe etiā qͣdrageſimali. ꝓ hoc glo. no. xxxiij. q. iiij. hinc etiā. Ite. c. nec vxorē duce̓. ea. cā 7 q. vbi ſimplicit̓ dr̄: nec vxorē ducē. Et ſic ſimpli citer nō ꝓhibet ſolēnitatē. ſꝫ etiā ducē̓.ſ. ad domū. Et ꝑ hoc infero. ꝙ nō ſolū hec ꝓhibitio ꝓcedit in virginibꝰ: ſꝫ etiā in viduis q̄ etiā ſine ſolēnitate nō debēt ꝯiūgi viris hoc tꝑe: nec duci ad domū. ¶ Que aūt ſint iſta tꝑa feriata quo ad nuptias? Dic primū eſſe ab aduētu vſqꝫ ad eph̓iam. ſecūdū a. lxx. vſqꝫ ad octauā paſche. vt in. c. non oportet. xxxiij. q. iiij. terciū a pͥma die rogationum vſqꝫ ad octauam penthe. Nūquid aūt in ip̄a die octauaꝝ paſche ⁊ pen the.ſ. in pͥma dn̄ica poſt ip̄a feſta poſſint nuptie ce lebrari vel ꝯtrahi. Ho. dicit ꝙ nō. ꝓ hoc lr̄a in. c. capellanꝰ. extra de ferijs. dū dicit poſt octauas pa ſche. ergo nō octaua: qꝛ tex. dicit poſt ſeptē dies pꝰ pēthe. Nō em̄ eſſent. vij. dies poſt feſtū: ſi ī dn̄ica ſequēti feſtū: nuptie celebrarent̉. ¶ An aūt includat̉ octaua eph̓ie: ſicut includūt̉ alie predicte octaue. Hoſti. dicit ꝙ durat vſqꝫ ad octauā eph̓ie incluſiue. Io. an. dicit. ꝙ lꝫ hoc mul torū locoꝝ approbet ꝯſuetudo: non tn̄ videt̉ iure ꝓbari. vnde ſatis putat. ꝙ poſt primū diem licite ꝯtrahant̉ nuptie. Cū in dicto. c. nō oportet. nihil dicat̉ de octaua. Nā ſi voluiſſet dicere de octaua: exp̄ſſiſſet: ſicut expreſſit in. c. j. de tre. ⁊ pa. vel di xiſſet in pl̓i. Nō ergo recedemꝰ a lr̄a: ⁊ maxīe poſt factū: nō debent ꝯͣhentes iudicari culpabiles. Et ſtandū eſt ꝯſuetudini q̄ eſt optima legū interpres Ceſſante aūt ꝯſuetudine: tenenda eſt opinio Io. an. videlicꝫ ꝙ trāſacto feſto eph̓ie dūtaxat: nuptie licite celebrari poſſunt. Nota etiā ẜm Arch. flo. ꝙ feſta ẜm nouā ⁊ veterē legē a veſꝑa in veſperā ce lebrant̉: tn̄ in ſeptuageſima eſt hoc ſibi ꝓpriū ꝙ ab dicat cātica leticie. Nō incipit tn̄ in velꝑis: ſed in cōpletorio. Et in primo p̄termittit̉ all̓a. vnde vſq ad cōpletoriū excluſiue licet ꝯͣhere. Sed officiū ad uētus ꝓpriū ꝑfecte incipit in veſꝑis ſabbati p̄cedē tis. vnde extuc nō licet ꝯͣhere. In diebꝰ v̓o alijs n̄ ſolū veſꝑe. īmo cōpletoriū ſunt de tꝑe p̄cedente ꝑ ſe loquēdo: licꝫ ꝑ accidēs ſuꝑueniēte maiori feſto: nihil fiat de illo cōpletorio vel ſolū memoria in ve ſperis. tn̄ in oībꝰ p̄dictis eſt ꝯſuetudo obſeruāda. vn̄ in multis terris etiā de nocte ꝓfunda ī vigilia aduētus. ⁊. lxx. nuptias faciūt. Sed ſi poſt mediā noctē facerēt eſſet corruptela: quia a media nocte more romano nox incipit: vt. ff. de fer. l. more. vn̄ ſicut nulla cōſuetudo excuſaret ī mane diei: ſic nec poſt mediā noctē. Sed certe peccatū eſſet: qꝛ ꝯtra ſanctoꝝ canones: ꝯͣhentes etiā nuptias iſtis tem poribꝰ ꝓhibitis. debent puniri in quo deliquerūt ſcꝫ vt vſqꝫ ad tp̄us ſeꝑent̉ niſi ſit ꝑiculū incōtinē tie. Sacerdos aūt qͥ dedit bn̄dictiōꝫ his graui pe ne: licꝫ arbitraria ē puniēdus. nō aut ē mortale exi gere talibꝰ temporibus ab vxorē pͥus rite bn̄dicta ẜm Pe. de pal. Qui etiā tenet ꝙ his diebꝰ: nō licet ꝯhere mr̄imonia ꝑ v̓ba de pn̄ti: qꝛ iſte cōtractꝰ dꝫ fieri in facie eccl̓ie. In facie aūt eccl̓ie nō videt̉ fa gendū ſicut nec bn̄dictio nuptialis. Credit tamē Impubes Fo. CXXXVII. Archi. flo. ꝙ in hoc ſtandū ſit cōſuetudini. Itē ei ſi ſit mortale ꝯſummare matrimoniū his diebꝰ. tn̄ poſt primā copulam iterū recognoſcendo nō pec cat mortaliter. Mpubes ꝯmuniter dicit̉ puer. jͣ. xiiij. annū ꝯpletū. puella. jͣ. xij. exͣ de deſpō. impu. ex lr̄is. No. bar. in. l. talis. C. d̓ his qͥ. vt īdi. ꝙ licꝫ īpubereſ nō ſin idonei teſtes ī maleficijs: vt. l. in teſtimoniū. ff. de teſti. hoc ē verū ad plenā ꝓbationeꝫ: ſꝫ ad indiciū bn̄ poſſunt exaīari. Et ſic no. ꝙ dictū impuberis eſt ſufficiēs indiciū. Acarceratus. Vtrū cōde natus ad mortē ⁊ incarceratꝰ poſſit lici te abire ſi tp̄us ⁊ locū habeat? Rn̄. ẜm Hen. de gan. quolibeto. ix. ꝙ licꝫ damnato morti effugere: ſꝫ nō carcerē frāgere. vtputa ſi iudex dā natuꝫ dimittat in carcere ſine vinculis. ⁊ negligit firmare carcerē: tunc abſqꝫ omni iniuria iudicis: qui nullū ius habet in ſubſtantiā corporis: poteſt corpus ſuum abducere quēadmoduꝫ ſi qͥs ſeꝑiat agrū ſuū: nō licꝫ quēqͣꝫ tranſire ꝑ agrū illiꝰ: ſepem rupendo. Si tn̄ ſepis nō fuerit: licitū ē ꝑ agꝝ trāſi re. ⁊ qd̓ plus eſt ſi p̄cipiat ei iudex ne carcerē exeat ſi tn̄ nō oporteat ꝙ vincula aut carcerem dirūpat vel quicqͣꝫ ſil̓e faciat: in quo circa ip̄m ius habeat. In illo ei obedire non debet. Et ſi fugit: iudex ſue negligentie imputet. De hoc vide ſupra pulcra. c Acculatus. Acendiarius eſt qui auctoritate ꝓpria ciuitatē. villā. māſunj. ſegetem. domū: vel arbores incēdit vel ſil̓ia. igne appoſito ex odio vel vindicta. xxiij. q. vl tima peſſimā. ⁊. xij. q. ij. cū deuotiſſimā. ¶ Sed qͥd ſi incendiū ſit ortum in vico vel ciui tate. Et cauſa defendendi edificium meū: diſſipo edificium vicini mei. nūquid teneor? Rn̄. diſtin guendo. Aut erat iuſtus metus: ne ignis occaſio ne domus vicini mei: meum edificium cōbureret puta qͥa iam ignis peruenerat ad domum vicini mei: vel iuſte et ꝓbabiliter dubitabam an perue niret: qꝛ forte tempus ventoſum erat: tunc nō te neor ei. ff. de incen. ru. nau. l. j.§. ex incendio. neqꝫ em̄ damnū dare videor eque ꝑituris edibꝰ. ff. qd̓ vi aut clam. l. ſi alius.§. eſt ⁊ alia. Et qͣꝫuis nō ꝑne nerit: iuſte tamē putabam ignē ꝑuenturū. Et id̓o nihil a me pōt repetere. ff. ad legem aquil̓. l. ſi quis fumo.§. quod dicitur. Aut non fuit iuſtus me tus. puta quia adhuc non peruenerat ignis vſqꝫ ad domum vicini quam deſtruxi: nec iuſte du bitabam: tunc teneor ad ſimplum damnum ẜm Hoſtien̄. ¶ Sed pone ꝙ vicini dubitātes de igne: petunt ꝙ talis domus deſtruat̉. nunquid debet domus emēdari vicino a vicinitate? Rn̄. ꝙ ſic ex ſumma equitate. vnde conſulendum eſt iudici: vt hoc ex officio ſuo fieri faciat. argu. ff. ad. l. rodiam de ia ctu. l. ſi laborante: et hoc eſt equiſſimum. De ma. z iiij

teria incendiariorum ⁊ effractorum. videsͣ. Abſo lutio primo. Adulgentia. Quid eſt. Dic ꝙ eſt pene relaxatio quā quis iuſte pro culpis ꝓprijs facere debuiſſet: de theſau ro eccleſie ad diuinaꝫ iuſticiam perſoluendā: ſum pta. Dicitur in predicta diffinitione. relaxatio pe ne. ad differentiā relaxationis culpe: que fit ꝑ gra tiam dei in contritione. Et ſic gratia formaliter la uat in contritiōe. Deus aūt effectiue dimirtit cul pam. d̓ pe. diſt. j. c. verbū. Ex quo infertur ꝙ nul la indulgentia directe poteſt eſſe a pena. et culpa. licꝫ vulgus hoc affirmet. Nam culpa directe di mittit̉ in ꝯtritione et ꝯfeſſione. Et propter hoc di cūt qͥdam ꝙ eccleſia nunqͣꝫ vtitur tali forma. vt.ſ. dicatur indulgētiā dari a pena ⁊ a culpa: quoniā ſi tali vteretur forma: videret̉ euacuari ſacramen tū cōfeſſionis. quod eſſe non poteſt. ſcꝫ de neceſſi tate ſalutis: qꝛ eſſet ꝯtra omnē theologicā diſcipli nā. ⁊ ꝯtra. c. oīs. de pe. ⁊ remiſ. ¶ Quis poteſt concedere indulgētias? Rn̄. ẜm docto. in. c. qd̓ autē. et. c. cum ex eo. de pe. et remiſ. Primo papa qui habet plenariam poteſtatem: et cui theſaurus eccleſie ex meritis chriſti ⁊ martyrū ⁊ aliorum ſanctorū aggregatus: eſt cōmiſſus. po teſt indulgentias facere cui vult ⁊ quando. cauſa tamen exiſtente legitima. Archiepiſcopus quoqꝫ licꝫ non ſit iudex ordinarius omniū de ſua ꝓuin cia: vt dictum ē ſupra. Archiepiſcopus. poteſt nō ſolum in dioceſi ſua: ſed etiam in tota ſua prouin cia indulgentias concedere: dummodo non exce dat ſtatutum concilij generalis. extra de pe. et re miſ. noſtro. ¶ Quātam auteꝫ induigentiam concedere poſ ſint prelati eccleſiarum citra papam. Rn̄. Panor. in dicto. c. cum ex eo. ex illo tex. concludit. ꝙ in de dicatōnibus eccleſiarū dūtaxat poſſunt concede re annum. Sed pro alijs quibuſcūqꝫ cauſis non poſſunt concedere vltra. xl. dies. Et hoc teneas: quicqͥd dicant alij. Et ſic omnes prelati cuiuſcūqꝫ dignitatis ſint: non poſſunt concedere indulgen tias: niſi vt dictum eſt. Et licꝫ littera loquatur ge neraliter de prelatis. non tamē intelligas de infe rioribus epiſcopis: quia inferiores prelati nō poſ ſunt concedere indulgētias: qꝛ hoc eſt dignitatis epiſcopalis. vt eſt tex. ſingularis in. c. accedētibus de ex. pre. ¶ An auteꝫ electus et cōfirmatus in epiſcopum non cōſecratus poſſit cōcedere indulgentias: ma xime ſi non ſit ſacerdos? ⁊ ſepe iſta queſtio acciditꝰ in legato apoſtolico nō p̄ſbytero. Hoſti. in dicto c. accedentibus. tenet ꝙ ſi eſt p̄ſbyter poteſt con cedere. al̓s ſecus. Io. autē Cal. poſt Tho. tenet ꝙ etiam ſi non ſit ſacerdos: hoc poſſit. Et hoc idem in legato. Idem Panor. quia cōcedere has indul gentias procedit ex diſpenſatiōe bonorū eccleſie: ⁊ ſic ex iuriſditione. ergo iſti poſſunt: cum habeant iuriſditionem licꝫ non ſint cōſecrati in epiſconos vel ſacerdotes: vt in. c. ex traſmiſſa. de elec. Et per peccatum nō tollitur predictis poteſtas iſta ꝙͣdiu Indulgentia tamen ab eccleſia tolerantur ẜm Ray. ⁊ Hoſtie. Inferiores tamē prelati poſſunt cōcedere partici pationē bonorum cōgregatiōis ſibi cōmiſſe. nam hec ꝑticipatio. fit ꝑ mutuā charitatē. ¶ Quid ſi epiſcopus vel archiepiſcopus excedit indulgentiā vltra predictā taxam. nūquid ſaltem valebit pro numero dierum quam poſſunt dare? Rn̄. Ge. in. c. fi. de pe. ⁊ remiſ. li. vj. ẜm Io. mo. di cit. ꝙ talis indulgentia eſt oīno nulla per tex. qui dicit. Ita tamē ꝙ ſtatutum generalis concilij non excedas. ergo videt̉ poteſtas eorū limitata intātū ꝙ ſi excederent: poteſtatē nō haberent. Et ſic totū pliiu videret̉ factum ab illo qui poteſtatem nō habet. ergo nō valet. Ideꝫ Hu. Io. autē an dicit. ꝙ va let vſqꝫ ad ſummā. quia hec eſt quedam liberali tas. Et in his ⁊ donationibꝰ dicimus ꝙ valent ꝓ parte vſqꝫ ad legitimū modum: et in reſiduo non Hanc opinione videtur approbare Panor. in ſi bit eam: ſificit mili de qͥnquageſima ep̄i. Aut centeſima. de quo videsͣ. Donatio primo. venerabiem. qpi ſ Pone ꝙ epiſcopus dedit. xl. dies indulgentie Succeſſor eius iterū dat. xi. dies. An vtraqꝫ vale at? Rn̄. Ge. vbi ſupra ex mente Io. an. in additi onibꝰ Spe. dicit ꝙ non: quia per talem multipli cationē poſſet veniri contra conciliū cum ex eo. sͣ. allegatum. ¶ An autē tales indulgentie cōceſſe per legatos ⁊ alios prelatos ſint perpetue. Rn̄. glo. ſingularis in. c. fi. de offi. le. dicit. ꝙ indulgentie quas ſepe le gati cōcedunt: ſubueniētibus ad reꝑationē pon tiū: vel loci religioſi: durant poſt finitā legationeꝫ quēadmodū ⁊ eorum ſtatuta: etiam ſi in eis conti tcitcl̓a neat̉ pena excōicatōnis. Idem dic de indulgētijs aliorum prelatorū. Et hoc eſt contra multos: cre dentes indulgentias reuocari per mortem conce dentis. ¶ Quid aūt de reuocatione indulgentie: an no ceat ante certificationē. Exemplū olim per papaꝫ Calixtum cōceſſa fuit indulgētia plenaria omni bus qͥ dabāt ſubſidiū ⁊cͣ. Poſtea ꝑ ſucceſſorē fuit reuocata. nūquid illi qui exburſauerūt pecunias ſuas illo intermedio tꝑe. puta a die reuocatiōis et noticie. An habuerint dictā indulgentiā. Dic ẜm docto. in. c. j. de cōceſ. p̄. li. vj. ꝙ ſic. Et Ge. ibi dicit ꝙ talis indulgentia valet quouſqꝫ certificati fue rint illi: quibꝰ cōceſſa eſt: niſi in dicta reuocatione eſſet clauſula decreti: vel qͥd ſimile. per qd̓ expreſſe appareret de volūtate pape contraria. Ita ꝙ vel let ꝙ a die bullatōnis nō ampliꝰ valeret. qd̓ tamē cōmuniter non fit. ¶ Quid aūt dicendū ecōtra. An pͥuilegiū ſumat vires ſuas ſtatim cū papa ꝯceſſit illud. puta papa cōceſſit alicui pͥuilegium vt nō poſſit excōicari vel huiuſmodi. An cenſeat̉ adempta poteſtas ordi nario ꝑ tale pͥuilegiū. Ge. vbi sͣ. refert quoſdā di centes ꝙ ſtatim bullato pͥuilegio. Et hoc quidam intelligūt: qn̄ qͥs ꝑ ſe vel ꝓcuratorē ad hoc datum impetrat taleꝫ indulgentiā ꝙ excōmunicari non poſſit. Nā exquo cōcurrit volūtas ꝯcedentis in dulgētiā et impetrātis ſtatim habet efficaciā: etiā ſi tales ius habentes in priuilegio: hoc ignorent:

quia poſſent eſſe plures. Et ſi papa ī priuilegio di ceret: preſenti: per ſe vel per nūcium: prohibemus omnibus ne quis eum excōmunicet. Idem eſſet. SStatim em̄ effectum habet: quia concurrūt volū tates predicte. Si v̓o nec per ſe: nec ꝑ nūcium qͥs impetrat talem indulgētiā: ſed papa proprio me tu vel ad inſtantiā alterius dicūt ꝙ niſi appareat de voluntate contraria cōcedentis. priuilegiatus nō gaudebit beneficio indulgentie niſi poſtqͣꝫ ad en̄ peruenerit. Idem videt̉ tenere Inno. ⁊ Ho. EEt hec faciunt ad ea que dicta ſunt s. Excōmuni catio. vj. in fi. ¶ Quid aūt ſi in ꝯſecratiōe ep̄ns ⁊ archiep̄us cō currant. ⁊ quilibet dat annum? Rn̄. Dir. li. j. ẜm Hoſtiē. dicit ꝙ cōprouinciales habebunt annū. Subditi v̓o ep̄i bienniū. ¶ Nūquid auteꝫ concedens indulgentiā habe hit eam: ſi facit ea ꝓpter que cōcedit? Rn̄. Dir. re fert quoſdam theo. tenere ꝙ ſic. Idem Uin. in di eq euſcapu. cto. c. cum ex eo. Ad hoc faciūt nota. ꝑ doc. in. c. ꝑ Iuruulit qiiina venerabilem. qui fi. ſint lę. vbi princeps poteſt le vr ̇ipua. gitimare filios ſuos. nō tanqͣꝫ pater: ſed tanqͣꝫ prin rar an nidao ſtꝙp non: quia pe ceps. Et ſic gaudet pͥuilegio: quo ceteri participes gaudent. ¶ An aūt vnus poſſit alteri indulgentiā mereri nciliū cum ex eos centie cōceſe per legri. Rn̄. nō poteſt niſi ꝓcedat ex intentiōe dantis. vn̄ poſſet ſi indulgētia fieret hoc modo dicēdo. ꝙ ille os ſint perpetue. Rn̄. glo qui facit vel pro quo fit habeat talem indulgentiā Et ratio eſt ẜm theo. quia licꝫ ꝓprium opus poſſit quis ꝑ intentionē cuicūqꝫ voluerit applicare. Et ſic cum ſatiſfactio ſit ꝓpriuꝫ opus. poterit quis cui voluerit ꝑ intentionē ſuam applicare: ⁊ ſic ꝓ alio ſatiſfacere. Indulgentia autē nō eſt ꝓprium opus ſed eius qui dat indulgētiam. quod opus ip̄e ap plicat ꝑ intentionē ad hunc: vel illum qui ſic fece rit ⁊cͣ. Et ꝑ ꝯſequēs nō poteſt quis hāc intentiōeꝫ ad alterū tranſferre. ¶ Quid ſi quis faciat pluries ī die illud ꝓpter qd̓ uficationē. Etemplū indulgentia eſt cōceſſa: vel cum vadit ad locū vbi indulget̉ remiſſio. nāquid habebit tociens indul gentiā: quotiēs vadit. Rn̄. aliqui dicūt ꝙ quādo indulgentia ad determinatū tempꝰ datur: vt cuꝫ dicitur. Quicūqꝫ iuerit vſqꝫ ad tale tempus ad ec cleſiam talē: habebit tantū de indulgētia. Intelli gitur tm̄ ſemel. Sed ſi in aliqua eccleſia ſit ꝑpetua indulgentia ſicut in eccleſia beati petri eſt indulgē lia. xl. dierū. tunc quotiēs aliquis vadit totiens in dulgentiā cōſequitur. Et huius ſentētie eſt Tho. ẜm v̓o Inno. ⁊ Guil̓. in Spe. quādo indulgētia cōſiſtit in viſitatione alicuius eccleſie: tūc pro qua libet vice qua quis ad eccleſiā vadit indulgentiaꝫ habebit. ¶ Sed quid de his qui deferunt multas litteras ep̄oꝝ: ⁊ legūt oēs ī vno loco: aſſerētes ꝙ talis ep̄s facit talē indulgētiā: ⁊ talis talē. nūquid ꝓdeſt cō ſerenti. Ita ꝙ omnes indulgentias capiat? Rn̄. ẜm Dir. ꝙ non. ſed illi tm̄ qui ſubeſt ep̄o indulgē tias facienti: niſi forte ⁊ is qui cōfert: habeat licen tia a ſuo judice ꝙ tales indulgētie illi ꝓſint. ar. exī de fo. cōpe. ſignificaſti. vel ſuus cōfeſſor ei induiſe Indulgentia Fo. CXXXVIII. rit: ꝙ poſſit ꝑ tales indulgētias redimere peniten tiā. extra de pe. ⁊ re. qd̓ aūt. vbi Panor. dicit ꝙ tu tiſſimū eſt ⁊ valde expediens vt volens ꝑegrinari ⁊ viſitare loca pia: habeat licētiam a proprio iudi ce: ⁊ gratiaꝫ ꝑticipandi indulgentijs alienis. hoc tamē intellige de indulgētijs conceſſis ab alio qͣꝫ a papa. Nam reſpectu pape quilibet eſt ſubditus. vt in. c. cūcta per mūdum. ix. q. iij. hoc etiā verum n ſi indulgentia eſſet reſtricta ad habitatores certi loci: que tamen ſic cōmuniter non cōceditur: ſed genera liter. ¶ Quibus ꝓſint indulgentie? Rn̄. ẜm Hoſti. ꝓſunt tm̄ viuis ⁊ non mortuis: ſicut em̄ membrū corporale putridū vel reſecatū vel mortuū nō pōt nutriri: vel viuificari cibo corporali: ſic nec mēbrū ſpirituale: cibo iſto ſpirituali. Ideo excōmunica tis. hereticis ⁊ ſciſmaticis ſic exiſtentibꝰ nō ꝓſunt orationes. nec ieiunia. nec elemoſyne. nec indulgē tie quo ad effectum ſpūalis nutrimēti: ſꝫ nec mor tuis ꝓſunt huiuſmodi remiſſiones. licꝫ alia ſuffra gia eccleſie ꝓſunt: qꝛ charitas ſola prodeſt in pur gatorio. Cum ẜm ꝓſperum. Sit in omnibꝰ fide libus operoſa. de pe. di. ij. charitas. Sed poreſtas clauiū nō habet ibi locū. Pro predictis facit quod no. ¶ Ri. in. iiij. di. xx. vbi querit. An valeant in dulgentie exiſtentibꝰ in peccato mortali. Et cōclu dit ꝙ non hac ratione: qꝛ non poteſt fieri remiſſio pene manēte culpa. Et ideo cum ꝑ indulgentias nō remittatur exiſtentibus in mortali peccato cul pa: nō remittetur eis per indulgentias aliquid de pena. Bona tamē facta in mortali diſponunt de cōgruo ad penitētiam. Et illa mediante ad ſuſce ptionem remiſſionis peccatorū per diuinā miſeri cordiam. Quo tamen ad exiſtentes in purgatorio dicit Ri. ꝙ illi qui ſunt in purgatorio: cum eccle ſia militante. aliquo modo cōmunicant in pena. Cum triūphante ī impoſſibilitate peccādi: tamē cū vtraqꝫ in charitate. Et ideo quia cōiuncti ſunt cum militāte eccleſia per charitatem: maximo au xilio indigent: quia non ſunt in ſtatu in quo poſ ſint penam aſſumere volūtariam: per quaꝫ citius admitterētur ad viſionē beatā. Ideo eccleſia pōt eos iuuare: cōicādo eis merita viuoꝝ nō tn̄ ꝑ mo dū auctoritatꝭ vl̓ iudicij: ꝑ q̄ directe iuuant̉ illi qͥbꝰ directe proſunt indulgentie. Et per p̄dicta ſoluit̉ queſtio: que de facto accidit de indulgētia plena ria cōceſſa olim per Calixtū papam patribꝰ ⁊ ma tribus defunctis fratrum mino 3: ſi qui in purga torio reꝑiebantur. An valeat dicta indulgentia? Dic per p̄dicta ꝙ ſic: per viam cōicationis bono rum ſpiritualiū eccleſie. Et ſic indirecte. non autē directe ꝑ viā auctoritatis ſeu iudicij. quia ſic illos nec ligare nec abſoluere pōt. Utrum ille cui iniuncta eſt penitentia. vij. an norū: ⁊ poſtea ꝯſecutus eſt indulgentiā. Septem annoruꝫ teneatur poſtea agere penitentiā illam? Rn̄. ꝙ nō tenetur ampliꝰ penitētiā illā agere: dū tam ē peccatū oīno ꝑ cōtritionē dimiſſum ſit: qꝛ ꝓ omni peccato mortali duplex pena debet̉. ſcꝫ eter na et temporalis. de peni. diſt. j. ſi peccatum. Sed

per cōtritionē pena eterna dimittitur ſeu in tem poralem cōmutat̉. de pe. di. j. verbū. Temporalis v̓o ꝑ ſatiſfactionē. vt in dicto. c. ſi peccatū. Et per iſtā penā qualitercūqꝫ ſatiſfaciat eccleſie: dū tamē nō decipiat̉ eccleſia ſufficit: ⁊ abſolutꝰ eſt. xxiiij. q. j. quodcūqꝫ. nec tenet̉ amplius de neceſſitate ieiu nare: vt bene ꝓbatur in dicto. c. qd̓ aūt. vbi dicit̉ ꝙ ꝑ tales remiſſiones eneruat̉ penitētialis ſatiſfa ctio. Et Panor. ibi reprobat opinionē dicentium ꝙ huiuſmodi indulgētie ꝓſunt quo ad penitētiā hic iniunctā: dūmodo ſacerdos qui pͥus indulſit penitētiā: hoc cōcedat vt poſſit cōpenſare penitē tiā cum indulgētia. al̓s ſecus. Sed hec opinio ni mis reſtringit poteſtatē ⁊ effectum indulgentiaꝝ Nam cū hec indulgētia ꝓficiſcat̉ ex theſuaro ec cieſie: cuius poteſtatē habet papa cōpenſandi: de bet ꝓdeſſe quibꝰ papa cōcedit: vel alius prelatus habens ad hoc poteſtatem. vnde non eſt neceſſa ria licentia ſacerdotis licꝫ ſit conſilium vt habeat̉ licentia. ¶ Quid valent iſte indulgentie? Rn̄. ẜm Gof. Hoſti. ⁊ theo. ꝙ tantū valēt quātū ſonant. vide licꝫ. xl. dies indulgētie valent quātū. xl. dies peni tentie ẜm taxationem factam: ſiue a iure ſiue a ſa cerdote: ſiue a iuſticia diuina. Dies em̄ iſti ſiue an ni: non ſunt anni celi nec purgatorij: ſed mūdi. Et ſicut in mundo. xl. dies penitentie plus valent ꝑ ficienti cum maiori feruore qͣꝫ valeant alteri. Ita xl. dies indulgentie plus valent illi qui cum maio ri charitate vel rei date quātitate: accedit. Scien dum tamē ꝙ aliquādo indulgentie ſonant nume rum dieꝝ vt quando dicitur. Quicunqꝫ ierit ⁊c̄ habeat. xl. dies de indulgentia. Aliquādo ſonant numerum annorum: vt cum dicit̉. Quicūqꝫ ierit ⁊cͣ. habeat duos annos ⁊cͣ. Aliquādo ſonāt partē peccatorum: vt cum dicitur. Quicūqꝫ ierit vel ſic fecerit: habeat ſuorum peccatorū tercie vel quarte partis remiſſionem. Aliquādo ſonant plenariaꝫ remiſſionem. Si indulgentie ſonant numerū die rum: tunc talis indulgentia debet ſic intelligi ꝙ ſi alicui eſſent. xl. dies de penitentia iniuncti. xi. dies de indulgētia. Ipſam penitentiā euacuāt. Et ſic ſi quis tenebat̉ ieiunare. xl. diebus. habita indulgē tia. xl. dierum: non tenetur amplius ieiunare. Ita em̄ dicit̉ in forma litterarū. xl. dies de iniūctis ſibi penitentijs: miſericorditer relaxamus. Si ſonant numerum annorū: tunc ſimiliter intelligendū eſt. videlicꝫ ꝙ penitentiā in cōfeſſione vnius anni in iūctam: vnus annus indulgētiarum ſoluit. Et ſi dicitur. ponamus. tanta mihi non fuit aſſignata penitētia: vt cōmuniter fit. Quid dicendū? Dico ꝙ tibi in purgatorio recompēſabitur ac ſi illam fe ciſſes. et tibi iniūcta fuiſſet. vnde poſito ꝙ quis ꝑ decenniū in purgatorio ſtare deberet. Et ip̄e. vij annos de indulgentia in vita habuiſſet: certe ſolū per trienniū in purgatorio puniret̉: quia quod ſe mel fuit relaxatum: amplius a chriſto non repetit̉ Si autem indulgentie partem peccatorū ſonant: tunc tantū valent ac ſi quis penitentiā illius ꝑtis ſnorum peccatoꝝ feciſſet. Et ſi talis in gratia dece CQdditio 40 4t R ꝯa pli.Ro. 4 Ꝙl ſtlatic ibi poſc 4bewior Aurico Nſtlatio 5habe at ſAX 4FAp3 l̓p 90 11 Vq rōſiſi. gυλρω. ξυ ꝙ νb ꝓmMM praboꝝ IN lli M1illā K A yrl̓m ⁊ ybbo SyC R. 48 Al̓ L0 tVyo ꝙ ºN6ρ a& ſ p dA pleAob. p. L Qron ¶ R 1ºA rl̓p: M Fꝙ ſ q π. ν. ηλο χb δδ. jυ ¶40. M. Indulgentia deret: manifeſtum eſt ꝙ in purgatorio: niſi ꝓ re ſiduo puniretur. Si plenariam indulgentiam ſo nant. Claruꝫ eſt ꝙ ei plenaria pena relaxatur. Et ſi in illo inſtanti moreretur abſqꝫ additione noue culpe: ꝓculdubio ſi fuiſſet peccatorum maximus ad celos euolaret. Nota tamen ẜm Augu. de an cho. prout recitat Archi. flo. in ſumma: ꝙ quatu or ſunt que faciunt retardare ne ſtatim euolēt: nō obſtante ꝙ in litteris papalibus dicatur plenaria indulgētiam cōcedimus. Primū eſt forme indul gentie taxatio: vt ſi dicatur. Tibi indulgētiā ple nariam omniū peccatorum tuorū de penitētia ti bi iniuncta indulgemus: tunc ſi moreret̉: non ſta tim euolaret: ſi maior ſibi penitentia fuerat iniun genda. Et vigore indulgētie non ſibi remittitur: niſi pena iniūcta a ꝯfeſſore. Pro illa ergo parte pe ne que ſibi debebat iniūgi in foro penitentie luet in purgatorio. Secūdum eſt alicuiꝰ peccati omiſ ſio per obliuionem vel ignorantiam. ſcꝫ ꝙ nō fuit de eo confeſſus. Et hoc precipue videtur habere locum: quādo dicitur in forma indulgentie: ꝙ ha beat remiſſionem omniū peccatorum: de quibus corde cōtritus ⁊ ore confeſſus eſt: quia non valet quo ad peccata nō ꝯfeſſa. Sed de hoc infra. Ter cium eſt alicuius mortalis peccati poſt cōſecutio nem indulgentie perpetratio. De illo enim licꝫ cō fiteatur ⁊ ſatiſfaciat. non tamē habet indulgentia ribiu quo ad illud ſequens. Quartum eſt culpe venia lis inexpurgatio. id eſt qꝛ decedit cū aliquo pecca to veniali: de quo non eſt contritus: ſed fixus in plitali. affectu eius. ſtant enim venialia cum gratia et nō poteſt remitti pena remanente culpa. vnde indul rtlia gentia quo ad talia quibus eſt affectu fixus: non valet. Sed ſi iſta non impediāt: cum alijs que cō iſſa vere pen curre̓ debent: puto ꝙ papa a tota pena ⁊ culpa ab unt cōfeſſi ſemel in a ſoluere pōt: ita ꝙ talis euolabit. ¶ Sed que ſunt alia que concurrere debent ad nc uis de pe. ⁊re. ꝙ ſi huiuſmodi indulgentias conſequendas? Dic ꝙ quatuor requirūtur. Duo ex parte dantis. ſcꝫ au ctoritas et cauſa rationabilis. Alia duo ex ꝑte ſu ſcipientis. ſcꝫ ꝙ ſit in ſtatu merendi. ⁊ vt faciat il lud pro quo indulgentia datur. Et ob defectum huius vltimi indulgentie non valent his qui li benter facerent illud pro quo indulgentia datur: ſed non poſſunt: exquo indulgētia datur ſub hac forma. vt faciat vel det hoc vel illud. vtputa eſt indulgentia mediolani certis temporibus plenaria his qui porrexerint manꝰ adiutrices: licet fratres tuptittla minores ⁊ alij religioſi nihil habentes illuc acceſ ſerint ⁊ deuotiſſime: non cōſequētur illam indul gentiam virtute talis priuilegij. Quid ergo habe rent facere in hoc caſu: vt ⁊ ipſi dictam indulgen tiam conſequātur. Debent facere vt alius pro eis aliquid tribuat. Et hoc nota. ¶ Et per predicta patet quid ſonat remitto tibi vnum annum de penitentia iniuncta. Nam iſte eſt ſenſus ẜm Inno. ⁊ Hoſti. id eſt tāto minꝰ pu nieris in purgatorio: quātū eſſet: ſi vno anno cō egiſſes penitētiā in hac vita. Nec ꝓpt̓ has genera udei les indulgētias: nō minꝰ debes agē pnīaꝫ in hac a. ſꝫ ō 8a pc ⁊a rl̓pa.& cp.ꝝiſ Vl. rl̓pa. 4y4O. ycI F X. 6 Yl

tixx. yd. 4& ⁊ be b488 5 ꝙ ſic. ⁊ poſſetrō ꝙ LP. 2 vl poſſi I ſenet vita quis de neceſſitate non tenearis: tū qꝛ neſcis vtrū ſacerdos iniuxerit tibi penitētiā quā debuiſ ſet. Nam hodie vix iuſte imponit̉: cū pro quolibꝫ peccato mortali: ſeptēnis penitētia debeat̉. xxxiij. q. ij. hocip̄m. Et cū illud qd̓ nō eſt purgatū ī hac vita: debeat purgari in purgatorio: fatuus eſt et ſimplex qui ibidē huiuſmodi indulgētias non re ſeruat cū ſi ip̄as reſeruauerit tot diebꝰ quot hic re miſſe ſunt: ſit minus in purgatorio puniendus ꝙͣ fuiſſet. Sed illis tm̄ ꝓſunt: quibꝰ dū viuerent fa cta fuit remiſſio. Et hoc intelligas de ꝑticularibꝰ remiſſionibꝰ que fiūt per papam vel alios inferio res dicentes tm̄ de iniūcta penitentia relaxamus Secus de generali ⁊ vniuerſali: per quā oīs ſatiſ vitcue factio remittit̉ que a ſolo papa fieri cōſueuit. Idē Dir. Et hoc de papa intelligendū eſt: qn̄ in tali re miſſione generali nō refert ſe ad penitētiā iniūctā ſed abſolute et generaliter remittit. Al̓s ſecus ẜm Augu. de anch. ⁊ arch. flo. vt dictū eſt. F ¶ An autē iſti dies ſint vtiles vel cōtinui? Rn̄ Panor. poſt Hoſti. extra de pe. ⁊ re. cum ex eo. di cit ꝙ dies debent eſſe vtiles. Annus v̓o eſt ẜm ꝙ iniūgit̉ in penitētia: hoc eſt ꝙ ſi debeo ieiunare in anno per. xl. dies: licꝫ interpolatim vt qꝛ forte qua libet ſeptimana debeo ieiunare ſemel: valet illa in dulgētia. xl. dieꝝ ad tollendū omnes iſtoſ. xl. dies vnde nō currunt quotidie: ſed ſunt vtiles. De ar no v̓o ſic intellige. debeo agere penitentiā ꝑ annū qualiſcūqꝫ ſit illa penitētia. puta ieiunādo ꝑ anni ſemel in ſeptimana tollit̉ iſte annꝰ ꝑ hāc indulgē tiā annalē. Ita ꝙ indulgentia anni nō diuidit̉ ꝑ dies: ſed valet reſpectu anni integri: ꝓnt peniten tia eſt annalis. Querit̉ de. q. quotidiana. An indulgētia con teſſa vere penitētibus ⁊ cōfeſſis: ꝓſit illis qui fue runt cōfeſſi ſemel in anno ⁊ habēt ꝓpoſitū cōfiter di: ⁊ ꝯtritionē de peccato p̄terito? Rn̄. ẜm panor. in. c. oīs. de pe. ⁊ re. ꝙ ſic̄. nam iſti dicūtur vere pe nitētes: exquo hn̄t cōtritionē ⁊ vere cōfeſſi: exquo fuerūt cōfeſſi tempore determinato: ⁊ habēt ꝓpo dltititir ſitum ꝯfitendi. Naꝫ cōtritio eſt illa: q̄ multū ope ratur apud deum. Idem Car. in cle. j. de reli. ⁊ ve ſanctoruꝫ. vbi etiam querit de alia. q. quotidiana. n valent his quiꝰ Datur indulgentia ꝑ totaꝫ octauam corporis xp̄i intereſſentibꝰ diuinis officijs in eccl̓ia. Quid ſi ob Itib multitudinē populi omnes nō poſſunt intrare ec cleſiā: ſed pars populi audit diuina extra eccleſiaꝫ An tales habebūt talē indulgētiā? videt̉ ꝙ non ꝑ p̄dicta: quia exquo indulgentia eſt data ſub hac forma dutaxat qui audierint in eccleſia. Glo. ſol uit ꝙ non gaudebit hac indulgētia. Pau. dicit ꝙ ſi ex neceſſitate celebretur extra eccleſiā ſub tētorio gaudebūt preſentes indulgentia. Cōcludit tamē ꝙ propter verbū in eccleſia. tutiꝰ eſt tenere ꝙ non ſufficiat horis intereſſe extra eccleſiaꝫ. Dicit tamē ꝙ ſi propter turbam omnes non poſſunt ingredi eccleſiam: ſtantes extra ambitum murorū: gaudi bunt indulgentia: quia ſufficit voluntas intrādi. ⁊ ꝙ ꝑ eos nō ſtat. ꝑ regulā Imputari. ¶ Utrum autem vicini eccleſie: vt clerici vel re riꝰ..b3 F4vvl cōo. S2 V Addicio P vaciori hoꝝi Ierlatot̉ qͥrctꝓ ſpiuaplinſ ſa̓aaxvoſſu S loc n Ph.. y Infideus Fo. CXXXIX. yom. 7f. ſi... Se liomi. vbi Iꝙ a6 x yha. Rbi cō ligioſi illius loci vbi indulgentie concedūtur: con pOiſpo ſequātur tantam indulgentiam quātam remoti. ſado ad Rn̄. ꝙ ſic: quia remiſſio non ꝓportionatur labori. nd pn ſed meritis que diſpenſantur: ſed qui plus labo pl̓e2 E7 rat: de merito plus acqͥrit. Nota tamē ẜm aſten̄.. d pe. 8. j. p. ꝙ propter indulgentias diſſolui non debet obſer 0 b6 5 uantia regularis: quia religioſi magis merentur doſpoſtroc pe religionem ſeruando: quo ad premium vite eter.ſpſi. 1tn ne ꝙ indulgentias exquirendo. licet minus quo R Au ad dimiſſionē pene: quod eſt minus bonuꝫ. Nec pon. al 2 iterum per indulgentias dimittūtur pene iniun tpo cte in capitulo: quia ibi agitur quaſi forum iudici T4I pmnaꝫ AAc. ale magis ꝙͣ penitentiale. vnde non ſacerdotes: fa a5ꝑio.. puti quādoqꝫ capitulū tenent: ſed abſoluūtur a pena po. RRo2 Lf iniuncta: vel debita pro peccato in foro peniten pp̄. q lij limi sͣ. cō K. ſſ Sed querit̉ de. q. quotidiana. Pone quidam 47d A5 ſi ⁊.qj. habet priuilegium a papa: ꝙ ſemel poſſit abſolui aab M. I mi plenarie ī articulo mortis. Et fecit ſe abſolui: poſt o2ueRqar. x ea liberatus eſt. An virtute dicti priuilegij poſſit QG S iterū in alio articulo mortis abſolui? Rn̄. Archi. 928 inc. V7i flo. in ſum. dicit. non putet aliquis ꝙ qn̄ ſemel in A0 articulo mortis fuit: ⁊ vſus fuit tali gr̄a ꝙ poſtea ī diſpꝰſadi M6 alio articulo mortis vti valeat: niſi papa latiorem hꝰ gcia it auctoritatem daret qͣꝫ dat: qn̄ ponit ꝙ in articulo illa 4 de mortis dūtaxat ſemel. Et ita rn̄ſum fuit ẜm eum ve.. odita in cōcilio cōſtancienſi a litteratiſſimis viris. Nec Si ꝑ orior. ⁊ a mirū: quia priuilegiuꝫ de indulgentijs tantū dat pb. 4 ꝑ. Rih ila quātū ſonat. nō aut extēdi dꝫ vitra. ¶ Utrū indulgētie faciēde ſint ꝓ ſubſidio tēpo minoꝝ pena ad rali? Rn̄. ẜm Ri. ꝙ ꝓ tꝑalibꝰ pͥncipaliter nō de yeꝫ Al. dūnio bent dari ſpūalia. Nā cū dant̉ indulgētie ꝓ eccle jxi ¶ 8 192 Rſtiꝑ. yl ſijs vel hoſpitalibꝰ cōſtruēdis: nō dant̉: vt in illis tꝑalibꝰ ſiſtat̉: ſed ꝓpter vtilitatē ſpūalem cōſequē li ſib. pe 4 tem. Et ideo nō dant̉ ꝓ tꝑalibus: niſi inquātum j. pA SXt tdb ordinant̉ ad ſpūalia. ⁊N. Trl̓pa. ſt ¶ An aūt ꝓ edificatione pontiū licitum ſit dare b 4 indulgentias? Dic ẜm Panor. in dicto. c. qd̓ aūt. p ſpla vpā ꝙ qn̄ pons fit: aut reficit̉ in aliquo loco ꝑiculoſo: a9. vbi ꝑegrini ⁊ paupes ſepe patiebant̉ mortis perl 41 T Ad̓ rōtleā culū in trāſitu: tūc licitū ē. al̓s ſecꝰ. vo ¶690 G ¶ Utrū cruce ſignatus qui morit̉ anteqͣꝫ iter al̓ ip.3d. ꝰ z. q0i ꝙ ripiat: hebeat indulgentiā. Rn̄. ẜm Tho. Forma LA ſoniſfot priuilegij ꝯſiderāda eſt. X ri6ē3R02. Nfidelis. Vtrā liceat cū infide po. ¶ A Ideoqꝫ q̓s Rp libꝰ cōicare? Rn̄. ẜm Tho. qͥ in fide fir I ſp. R mi ſunt ita ꝙ ex eorū cōicatione cū infi ν2 ω fſ delibꝰ ſperat̉ magis illoꝝ cōuerſio qͣꝫ hoꝝ ſubuer orᵐ proꝝ ſio: nō ſunt ꝓhibendi cōicare cū infidelibꝰ. Sim vclai. xvlo ꝯ plices aūt et infirmi ꝓhibēdi ſunt ne ſine magna plꝰ de. pr debile neceſſitate cū eis cōuerſent̉. 2mHF 42 57. ¶ Utrū cū infidelibꝰ ſit diſputādū. Rn̄. ꝙ nll̓i 206 ꝯ ab ſola6 laice ꝑſone licet diſputare d̓ fide cū īfidelibꝰ ꝑ tex. ſꝫ a pͥma. q in. c. q̄cūqꝫ. de here. li. vj. vbi ſic habet̉. Inhibemꝰ vpl pnū Aire quoqꝫ ne cuiqͣꝫ laice ꝑſone liceat publice vel priua ꝑ f penē iꝰmiij tim de fide catholica diſputare. qui v̓o cōtrafece 3.41 95. j. 155 rit: excōicationis laqueo innodet̉. Glo. in v̓. laice. yaligī abſolo forte intendit de laico ad moduꝫ vltramōtanorū lait̓. iū qui illitteratos laicos vocāt. Quid em̄ ē dicere: ꝙ 1la prna habo ¶ Q y. ytōcuˢ ꝟilh Siqad 4 linabaꝫꝑmaliquēb ſtiptaꝝ mict tiC M g2 q3 Ry. zIpiꝰ rōInō nylig ⁊ ⁊dl̓s r l̓.AvalGad LmIpr oebitt̉ ꝙ y. ll. ſρορ A ſορ. A iui. e. Sna. ή& ¶IR SlyV 4 I x.x. y rū diʳ ⁊. jl̓sy. ꝙ tal̓ hab. a A Adl̓po2. l&. 4d bI Si Ahllibi ſ 3 ꝫ ſij. ꝙ 4º H1M F ꝙ vi rouAꝰ v yaꝑ Ao vnadenaꝝiā tōſt. jjx̓ erat col̓ꝝriā. ꝙ2y. dn. Agyꝰ tā prō vt kuhoſtꝫ Sin.La Sixp2 Vt aliciū hō ꝙ.iliQoꝰ. ſi vi obulO6. ꝯ4º x.pllig PcA ipoſal. ratet̉. qꝛ Mt. l. ꝙplꝰ ẜꝫ7q3 ōA 9 N 8Al̓3 ν& en ꝟ p ꝝ 4 l̓ 4vQraM tal. loro l. qꝑſor lſtii. ſi rema ipoſcti oꝑiꝰ. Mō&cpꝰ A rōſer& Iv̓i.pr da. yoſſa ſol̓Rbibo. ſ. a rb̄ fn tōnoꝰ ꝙͣ apl̓gs xv yoT. 2 qº o qꝛ ē pͦmuo cacXF raavel. 5O om. fōb.aσ Q86 4S r eet ib. ixxt..al̓ū poruorhia. lſl̓.. MpAalioquix poſſip

ruralis clericus diſputādo de fide catholica nō in cidat in hanc penā: ⁊ doctor decretorū laicus inci dat? Tamē ſufficit ita eſſe ſcriptū. Et ſolum duo ſunt chriſtianorum genera. Clerici et laici. xij. q. j. Duo ſunt. Nquiſſtio. Sciendū ꝙ tribus modis principaliter ꝓcedit̉ ꝯtra aliquē de crimīe. videlicꝫ ꝑ accuſationē. denū ciationē. ⁊ inquiſitionē. Et quidē quō debeat fie ri accuſatio. vide sͣ. Accuſatꝰ. ⁊ Accuſare. Ad de nūciationē v̓o an debeat p̄cedere charitatiuā ad monitio? Dic ẜm Ri. in. iiij. diſt. xix. ar. iij. ꝙ pec catū ꝓximi: aut eſt publicū aūt ſecretū. Si publi cū nō eſt neceſſe ſecretam monitionē p̄cedere de nūciationē. de pe. ⁊ re. c. manifeſta. Et illud Thi. v. peccantes corā omnibꝰ argue. Si autē eſt ſecre tum: tūc diſtinguendū ꝙ aut tardatio denūciati onis eius ꝓbabiliter videt̉ eſſe in notabile nocu mentū ꝓximorū corporale ſeu ſpūale: vt ſi aliquis tractaret occulte ꝙ ciuitas hoſtibus traderet̉: vel occulte homines auerteret a fide vel moribꝰ. Aut nō īminet tale ꝑiculum. Si ſic: feſtinandū eſſet ꝓ cedere ad denuciationē. nec eſt neceſſariū expecta re quouſqꝫ precedat ſecreta monitio: quia magis cauendum eſt detrimēto boni corporalis et ſpūa lis reipublice qͣꝫ fame ip̄ius peccatoris. Si v̓o pec catum eſt occultum: nec pro tardatione denūcia tionis īminet tale ꝑiculum. adhuc diſtinguendū eſt ꝙ aut probabiliter creditur per conditionē et ſigna peccatoris ⁊ alia que probabilitateꝫ poſſunt generare: ꝙ homo circa eum per ſecretam moni tionem non proficeret: ſed ille magis exaſꝑaretur contra corrigentem ⁊ p̄monitus ſubterfugia que reret: vt corrigi non poſſet: tunc non debet ſecre ta monitio precedere denunciationē. Aut ſperat ꝙ ſecreta monitio proficeret contra ipſum quod ſemper credendū eſt: niſi per ſigna probabilia con trarium videatur. Et tunc dico ꝙ ex precepto di uino debet ſecreta monitio publicam denunciati onem precedere. non tamen eſt neceſſariū: vt pre cedat ſecretam denūciatiōem: que fit ſoli prelato: maxime quādo denuncians ad hoc compellitur per ſui prelati obedientiā. Et ſi frater ad ſecretam monitionem ſe corrigat: debeo deſiſtere a publica denūciatione. Et ſic intelligitur quod dicitur. ij. q. vij. accuſatio. vbi dicitur. ꝙ ſi aliqui ſacerdotes ante ſecretam monitionem lacerare: accuſare: vel infamare p̄ſumpſerint: excōmunicent̉. Si enim poſſum ſine detrimēto ſpiritualis boni illius quē corrigo ⁊ cōmunitatis: cuſtodire famam fratris: teneor ex precepto dei famam ipſius non ledere: qꝛ precioſior quidē eſt inter temporalia: ⁊ multum vulis ad ſpiritualia: ⁊ multi timore infamie a ma lo retrahunt̉. Et homīes quādo ſe infamatos cō ſiderant: magis ſine freno peccant: nō tamen pro pter fratris correctionē factam per ſecretā admo nitionem. teneor deſiſtere a ſecreta denūciatione: prelato fienda: quia valet ad precauendum fratri a recidiuo: nec eſt in fame fratris p̄iudiciū. Si taInquiſitio lis eſt prelatus qualis eſſe debet. Si tamen perſi gna valde probabilia: et p̄ſumptiones quaſi vio lentas crederet ꝙ ex illa denunciatione: fratrem correctum infamare vellet: tunc crimen occultuꝫ fratris iam veraciter correcti: ſibi denūciare non deberet. hec Ri. ¶ Ad inqͥſitionē v̓o p̄cedere debet fama publi ca: vel clamoroſa inſinuatio. nec inquiſitio debet fieri niſi precedat diffamatio a viris honeſtis: nō maliuolis: non ſemel ſed pluries. Et pro huius ca ſus declaratiōe. Dic ẜm nota. per docto. in. c. qua liter ⁊ quādo. el. ij. de accuſa. ꝙ quedam eſt inqui ſitio generaliſſima: vt quādo p̄latus inquirit ſuꝑ ſtatu tocius prouincie: vt in. c. romana. de cenſi. lib. vj. Et in hac non eſt opus infamiam p̄cedere īmo tenetur quolibet anno generalem inquiſitio nem facere. Quedam eſt inquiſitio generalis: vt quādo inquirit̉ ſuper ſtatu ciuitatis caſtri vel lo ci. Et tunc etiam nō exigitur ꝙ infamia precedat ad hoc. c. j. de offi. or. facit. l. cōgruit. ff. de offi. p̄ſi. Et ita patet per hoc ꝙ ſindicatores rectorum qui ſindicant caput ⁊ eius membra. puta poteſtatem capitaneum et eius officiales poſſunt contra eos inquirere in genere de delictis ꝯmiſſis per eos in eorum officio non p̄cedente fama publica vel cla moroſa inſinuatione. Et ita de ꝯſuetudine ſerua tur. Quedam eſt inquiſitio ſpecialis: que fit cōtra eſt ẜm Pe. de pa certam perſonā: ⁊ ſi fit non ad penam imponen dam: ſed ex debito officij: vt matrimoniū carnale peſt de iure. et tunc non contrahat̉ propter aliquod impedimentum vel vt non ꝓmoueatur quis ad prelaturā ſeu nō rum eſt ꝙ ipſe in confirmet̉ electio: ſi reꝑitur promouendus vicio ſus: ⁊ etiam non exigitur infamia: quia vt dictum eſt non agitur ad penā: ⁊ fit ex debito officij. Idē cum iudex inquirit ex mero et puro officio et non ad inſtigationē alterius: vt ī dicto. c. j. Et per hoc ſint cauti rectores terraruꝫ ꝙ ad hoc: vt ab eis nō poſſit peti copia diffamationis: ſemper eum for mant inquiſitiones dicant. hec eſt inquiſitio quā facit talis contra talem ex ſuo mero officio. Quā ſum dliſſantm nō ꝯfirmāt. vt. doqꝫ iſta ſpecialis inquiſitio fit ad penam impo nendā. Et tunc ſi ad denūciationem publici offi cialis: non eſt opus ꝙ infamia precedat: vt. l. ea quidē. C. de accuſa. et. c. preterea. de teſti. co. Sed peti. ff. de queſti di tamen non denunciantur hoc caſu: niſi notoria. cta: que non ꝯmi al̓s non creditur denūciatoribus: de quo vide ſu vd odium ali pra Familia. Quandoqꝫ fit inquiſitio ſpecialis: in famia deferente. Et tunc ſi proceditur contra pre latum ſecularem: non debet fieri inquiſitio: niſi p̄ cedat tanta infamia ꝙ ſine ſcandalo non poſſit nde ſocijs vo tolerari. vt in dicto. c. qualiter. Si autem fit in quiſitio contra priuatum ſecularem: non requiri tur ſcandalum vel periculum. Sed ſatis eſt infa miam clamoroſam preceſſiſſe. Si autem fit inqui ſitio contra ſubditum regularem: et ſi agitur ad penitentiam ſeu ad correcictionem: tunc non eſt neceſſe ſeruare ordinem poſitam in dicto capitu lo qualiter. ſed de plano ⁊ ſine ſtrepitu poteſt pro cedi. vt in capitulo. reprehenſibilis. de appellati. Si vero contra prelatum regularē. tunc aut ꝯtra

Inſcriptio abbatem: aut contra priorem ꝯuentualem: vel ali nirhabentem curam auctoritate ep̄i. Et tūc debꝫ ordo ſeruari poſitus in. d. c. qualiter. ſed nō ad vn guem. Debet tamen ſeruari aliquis ordo. Hic.n. remouet̉ ordo quo ad ſubtilitatem: nō quo ad ve ritatem. Si ꝯtra aliuꝫ regularem obedientiariuꝫ. tunc nōſeruatur iſte ordo: qꝛ poteſt remoueri ad li bitum abbatis ab adminiſtratōne: vt in. c. cuꝫ ad monaſteriū. de ſta. mo. Idem fallit ẜm quoſdam: vbi inquiſitio ſit preſente parte: ⁊ non opponente ſe diffamatam eſſe: vel diffamatōnē preceſſiſſe nō legitime: vt in. c. ij. de accu. li. vj. Item fallit vbi in quiſitio formatur ꝯtra confeſſum crimen. vt in. c. primo. de ꝯfeſſis. li. vj. In criminali v̓o in quo iu dex ꝓcedit ex neceſſitate officij: non eſt neceſſaria diffamatio. quod eſt notandum ꝓ inquiſitionibꝰ que fiunt hodie per rectores terraꝝ. An ſit neceſſe itiltta diffamatōnem p̄cedere. Nam ſi de neceſſitate of ficij inquirere tenentur: nō eſt neceſſaria diffama ilet per hoco tio. Sed ſi inquirunt ex voluntate non neceſſita te: tunc ſi inquirūt ad petitōnem alterius: neceſſa ria eſt diffamatio. Si v̓o ex mero officio: vel ad de nunciatōeꝫ publici officialis: nō eſt neceſſariū dif famatōeꝫ p̄cedere. vt dictū eſt. ¶ An autem inquiſitus teneatur de omnibus re ſpondere veritatem de quibꝰ fuerit interrogatus? Diſtinguendū eſt ẜm Pe. de palu. in. iiij. Aut cer tuꝫ eſt ꝙ iudex inquirit de crimine in caſu in quo poteſt de iure. et tunc tenetur homo ſibi dicere taꝫ de ſe: ꝙͣ de alio: quia mentiri in iudicio eſt mortale Aut certum eſt ꝙ ipſe iniuſte inquirit. vtputa. qͥa non preceſſit accuſatio: nec denūciatio: nec clamo roſa inſinuatio: nec infamia illius: nec factum ē di nulgatum: nec denunciatum in generali: nec ī ſpe ciali. tunc enim nō tenetur: nec de ſe: nec de aliquo alio reſpondere: quia ille in hoc nō eſt ſuus iudex Et ẜm Lu. de ro. in ſuis ſingularibus: talis confeſ ſio ſine indicijs precedentibꝰ non valet. Ac etiam indicia: ſi ſuperueniant poſt queſtionem habitam illam ꝯfeſſionem nō ꝯfirmat. vt dictū eſt sͣ. Con feſſio iudicialis. ¶ An autem ꝯfitens proprium delictum: debeat interrogari de alijs criminoſis? Rn̄. Bar. in. l. re eſt opus ꝙ i eaccuſa. et. c. preterea. de teſti ca S peti. ff. de queſti. diſtinguit. ꝙ quedam ſunt deli ppatritlſ cta: que non ꝯmittuntur principaliter in offenſaꝫ vel odium alicuius: ſed ꝓpter cōmodum commit editur denūt ilia. Quandoqꝫ fui tentium: vt falſare monētam: ſeu eā fabricare. Itē latrocinia facere. Nam latrones non odiunt ali l quem: ſed diligunt es alterius. Et in iſto caſu poſ cularem: non .a.vii ſunt interrogari de ſocijs. vt probatur in. l. diuus intā infſamia c ff. de cuſto. re. et in. l. prouinciaꝝ. C. de ferijs. Que dam ſunt delicta: que ꝯmittuntur principaliter in odium offenſi. Et in iſtis ꝯfeſſis de ſe: non debent interrogari de alijs: vt in dicta. l. repeti. ⁊. l. vltima C. de accuſ. Fallit in caſu. l. prius. ff. ad ſill̓. Et ẜm Panor. in. c. primo. de confe. etiam fallit in crimi ne leſe maieſtatis. Et ex predictis infert Barto. ꝙ fures poſſunt interrogari de ſocijs ⁊ de recepta toribus et ſimilibus ar. dicte. l. diuus. Ratio p̄di ctoruꝫ eſt: quia quando delictum committitur in alterius iniuriam: eſt qui alios poteſt accuſare: ſed bν̇. E Irir ꝙ vꝰ tohra ſociO Exqº ipc qͦ cō R¶yn 0 Q9. ꝙ.xp or x. fatti. pꝰt bb tōōſor Q LL Fo. CXL. non ita in delictis que non committuntur princi paliter in alterius iniuriā. Ideo magis ꝑmittitur iudici inquirere. ¶ Quero. An fama faciat plenam fidem? Reſp. Bar. in. l. de minore. ff. de queſti. refert Dy. ⁊ Cy. tenere. ꝙ fama cum vno teſte faciat plenam ꝓ ba tionem in ciuilibus: non in criminalibus: in qui bus requiruntur probationes luce clariores. Sꝫ ſibi videtur dicendum ꝙ quedam ſunt in quibus ſufficit famam ſic eſſe: licet in veritate ſic non ſit: et tunc ſufficit probatio fame. vt. l. barbarius. ff. de offi. preto. Quandoqꝫ requiritur probatio verita tis: ꝙ ita ſit. Et tunc quedam ſunt in quibus ipſa fama ſeu communis opinio facit veritatem et in ducit. Et tunc ſufficit probatio fame. vt. l. j.§. j. ff. de flu. Facit. l. cuꝫ de lanionis.§. aſinā. ff. de fun. inſtruc. Quedam ſunt in quibus ipſa fama ſeu cō munis opinio non inducit veritatē. Et in hoc di co. ꝙ ſi quidem eſt fama probata ſolum ex voce populi non probata aliqua preſumptione: ex qua dicta fama et opinio trahat originem. tunc ꝙ iſta non probat: ſed magis dicetur vana vox populi: que non eſt audienda. Sed licet nō ꝓbet: tn̄ adiu uaret probationem iam factam. vt. l. iij.§. eiuſdeꝫ. ff. de teſti. Si v̓o iſta fama eſſet probata: que tra xit originem ex aliquibus preſumptionibus legit mis precedentibus: tunc dico ꝙ in quibuſdaꝫ ca ſibus facit plenaꝫ probatōnem. vtputa. in cauſis breuioribꝰ: vel modici preiudicij. Sed an faciat ſe miplenam: ita ꝙ probet cuꝫ vno teſte? Dico ꝙ de bemus ꝯſiderare illa indicia et illas p̄ſumptōnes: ex quibus fama traxit originem: qualiter vrgeāt. Et ẜm qualitates illas dicam iſtam famam facere ſemiplenam probationem: vel non facere. Ita de bet intelligi glo. in. l. excuſantur.§. j. de excu. tu. et dicta. l. iij. Et ex hoc habes etiam perpendere vtꝝ fama ſit ſufficiens indicium ad tormenta: vel non hec Bar. vide etiam eū eo. ti. in. l. ex libero. vbi di cit ꝙ licet minor non poſſit torqueri: vt ex eius di cto aliquis ꝯdemnetur vt ibi: poteſt tamē torque ri: vt ex eius dicto ſumat̉ indicium ꝓpter qd̓ veri tas inquiratur. Torquebit̉ autem ferula vel zona vt notat̉ in. l. talis. in prima glo. C. de his qͥ. vt in dig. Nota etiā panor. in. d. c. j. ꝙ illud qd̓ dicit̉. ꝙ vnus teſtis facit indicium ſufficiens ad torturam dꝫ intelligi in teſte integro. ADdc10 67º ꝑ 1ᵈ qI 8 ꝙ vuꝰ x NCrIPlio. ¶ Qui accuſat ali ad fortura dꝫ xpelligi facit̉ Adcriū Pffics quem: debet ſe inſcribere. id eſt ad penā 1ſte ahegro. vl̓ qf 5 talionis: ſi non probauerit ſe obligare: ſtꝭ A xreptor maior & 4º 4 5G depō vtisͣ. Accuſare. ¶ Utrum inſcriptio ſemper ſit neceſſaria? Re drto de ipō frō pr. ripali. p. A q vidif ſpon. quando crimen non opponitur directe per 53e. ẜtc tōmut modum accuſatōnis vel denunciationis: ſed per ſil.xlAami modum exceptōnis. vt cum obijcitur accuſatori. ẜxix alijꝰmrbo vel teſti ad hoc vt ab accuſatōne: vel teſtificatione F21 Ac ovſ repellatur: vel electo: vt a prommotione excludatur p ¶Eagꝰ x.SixO non eſt neceſſaria inſcriptio. Sed ſi obijciatur iaꝫ SLg CCpba confirmato. puta. in conſecratione: obijciens de h. l. bovmioniẜ bet ſe obligare ad penam extraordinariam ad ar ſpyM bitrium iudicis circa vinculum inſcriptionis. naꝫ Rui. a2 ta. l̓ ama Ecinꝰ PP rdo a 4º P mi ky lyL ppomao. Nxom. i

Interdictū. j. clectus crimine ſic probato perdit quod per electi onem ⁊ ꝯfirmatōneꝫ ei fuerat acquiſitū: ſed prius habita nō amittit. extra de accu. ſuꝑ his. ⁊. c. quali ter ⁊ qn̄. el ſecundo. Aterdictum primo. Quid ſit ⁊ quot ſunt eius ſpecies? Quo ad primum dic ꝙ interdictū eſt priua tio quo ad aliqua eccleſiaſtica per ſentētia iuris vl̓ iudicis facta. Quo ad ſecūdū dic ꝙ due ſunt ſpeci es.ſ. loci: aut ꝑſone. Interdictū loci: aut eſt genera le: aut ſpeciale: aut particulare. Et ſimili modo di uiditur interdictū perſone: ſiue hominis. Et de qͦ libet iſtorum eſt dicendū. Interdictum loci gene rale dicitur: nō tm̄ quando regnū vel ꝓuincia in terdicitur: ſed etiaꝫ ſi ciuitas: vel villa: vel caſtrum vnum: ſolum interdicatur. extra de ver. ſig. cuꝫ in partibꝰ. quia dicitur generale qͣꝫtum ad locū illuꝫ: cum nullus excipiatur: vt ibi dicit glo. Et cum in terdicitur terra alicuius domini intelligitur de ea que eſt ſua quo ad dominiū iuriſditōnale. Et mul to fortius ſi terra illius domini: eſſet ſimpliciter et abſolute propria. Item intelligitur de terra. quaꝫ hꝫ ab alio in feudum. vel emphiteoſim. Item in telligitur de terra: que pertinet ad ipſum dominū ratione dotis vxoris: quia maritus: conſtante ma trimonio: eſt dominus dotis vxoris. Item intelli git̉ de terra ſibi pignorata: ſi proferens dixit Int̓ dico terram quaꝫ talis tenet. Secus ſi dixerit. In terdico terrā ſuā ẜm Io. an. Item ſi talis dominꝰ cuius terra interdicitur habet terram in diuerſis ꝓuincijs: vel diuerſis locis. Si habet eam ꝓ par te ⁊ pro diuiſo: omnes ille partes ſubiacent inter dicto. Sed ſi pro indiuiſo ſecus: ne innocens pu niatur. Si autem poſtea dn̄s acquirat nouam ter ram: talis terra non ſubiacet interdicto: niſi lator ſententie expreſſiſſet: vel intenderet tam de ea quā habebat: ꝙͣ de ea quam habiturus eſſet. Si auteꝫ vendit terram interdictam: vel perdit eam: nō ꝓ pter hoc tollitur interdictum: cum onus rei tranſ eat cum ipſa re. ¶ Nunquid aūt ciuitate interdicta: ſint ciues ei interdicti? Rn̄. qn̄ ꝓpter delictum dn̄i: vel rectorꝭ eſt ciuitas interdicta: ciues eiꝰ qui culpabiles non exiſtūt: nō ſunt interdicti: dūmodo ⁊ ipſi ꝓpter do minū: vel rectorē in eis puniendū: non fuerint in terdicti: vnde poterūt in alijs locis nō interdictis intereſſe diuinis. c. ſi ſnīa. extra de ſen. ex. li. vj. ¶ Quid de hominibꝰ nō interdictis venientibus aliunde ad terrā interdictam. nunqͥd ibi poterūt audire diuina? Rn̄. Aſten̄. vbi sͣ. de mente Hoſ dicit. ꝙ nec poterūt celebrare: nec audire diuina qꝛ loco interdicto: intelligit̉ om̄ibꝰ interdictū ibi au dire diuina: niſi ſuꝑ hoc ſint priuilegiati. puta. ſi at cipientes ſignuꝫ crucis ꝓ ſubſidio terre ſancte vel quiuis alij. Et hoc nunc eſt expreſſum de priuil. li cet. primo Rn̄. li. vj. ¶ Interdictū aūt loci ſpeciale: ſeu ꝑticulare dicit̉: qn̄ vna certa eccleſia: vel etiam plures certe eccl̓ie nō omnes alicuius ciuitatis ſupponunt̉ interdi cto: vt extra de ſen. ex. ſi ciuitas. li. vj. Et intellige: ꝙ nec in capella nec in cimiterio eccleſie interdicte ꝯtiguis pōt celebrari: niſi ꝓut a iure ꝑmittit̉ vel ſe peliri. Secus ſi nō ſint ei ꝯtigua. vnde ꝯtigua ſūt: quoꝝ vltima ſe ꝯtingunt. Sciendū etiaꝫ ꝙ inter dicta eccleſia: nō ꝓpter hoc intelligit̉ clerus illiꝰ ec cleſie interdictus. vn̄ licite: clericiillius eccleſie cele brare poſſent in alia eccleſia ar. li. vj. de priui. p er emptōnem. ⁊ ſimiliter interdicto clero alicuiꝰ eccle ſie: nō ꝓpter hoc intelligit̉ eccleſia interdicta. vnde alij clerici licite celebrarent in ea ẜm Io. an. in. d. c. ſi ſnīa. Item qn̄ interdicit̉ clerus alicuiꝰ loci: nō ex hoc intelligit̉ populus illiꝰ loci interdictus: qꝛ hec ſunt diuerſa. Et ecōuerſo. d. c. ſi ſnīa. Et ẜm Ioh̓. li cal. appellatōne cleri: intelligit ꝯtineri. non ſolum ꝓmotos ad ordines: ſed etiā religioſos. ꝯuerſos ⁊ ꝯuerſas: qui ita ſunt ad eccl̓iam tranſlati: ꝙ de po pulo ꝓprie dici nō pn̄t. xij. q. j. duo ſunt. ¶ Interdictū aūt ꝑſone: ſiue hominis. aliud ē ge nerale. aliud eſt ſpāle: ſiue ꝑticulare. Generale eſt: quando interdicunt̉ homines regni: vel prouin cie: ciuitatis vel ville: vel caſtri etiam vnius tm̄. ar. dicto. c. cum in partibꝰ. Aliud eſt enim interdice re locum tm̄. Aliud locum et homines loci. Si em̄ locus eſt tm̄ interdictus: homines loci: qui nō de derunt cauſam interdicto: alibi poſſunt audire di uina: et eccleſiaſtica recipere ſacramenta. Si v̓o lo cus ⁊ homines loci ſunt interdicti: nō poſſunt ali bi: niſi in caſibus expreſſis a iure. vt colligitur ī di cto. c. ſi ſententia. in tex. ⁊ glo. Particulare v̓o: vel cutrūt: de ſpō nō eſt. ſpeciale interdictum hominis. qd̓ ꝓprie dicitur ſu ſpenſio eſt: qn̄ ſuſpenditur: vel interdicit̉ certa per ſona: vl̓ etiā incerta: vt cū dr̄. Qui fecit ſic vel ſic: ſit interdictus ipſo facto. Et iſti quocūqꝫ vadūt: ſem per ſunt interdicti: niſi abſoluant̉: vel niſi interdi ctum ſit ad tempus. vnde interdicti ſiue generali ter: ſiue gnaͣlit̓ ſiue ſpālit̓: ſiue ſingularit̓ nō pn̄t ex ercere aliquē actuꝫ qui ꝑtineat ad ordines: aut ad celebratōeꝫ diuinoꝝ. Al̓s eſſent irregulares vel ſu ſpenſi ẜm ꝙ infligit̉ pena violantibꝰ interdictum vt. jͣ. dicetur. ¶ An auteꝫ huiuſmodi interdicti ſint vitandi ab alijs? Reſpon. de hoc dicendum eſt: ſicut de excō ſi talis abſens e municatis ⁊ ſuſpenſis. vicꝫ an ſint nominatim et expreſſe interdicti: vel ve: ſicut dicitur in concilio Baſilienſi. linterdieti vthdu ¶ Pone ꝙ homines alicuiꝰ loci ſint interdicti. nū quid ſi quis ex eis ſe tranſferat ad aliud domicilū remanebit interdictꝰ? Rn̄. Aſten̄. ꝙ ſic: donec ſen daaupxa tentia ſaltem circa eū relaxet̉. Si tn̄ iudex nō intē debat ligare ſubditos illius domini: niſi ꝙͣdiueſ ſent ſub dominio eius: tūc qͣꝫcito deſinunt eſſe ſub dominio eius deſinunt eſſe etiā interdicti: nec egēt alia relaxatione ſpeciali ẜm quoſdam Ioh̓. tamen caldri. tenet indiſtincte ꝙ ſi domicilium tranſtule runt: non amplius ſint interdicti. Item laabſentes ignorantes excuſantur. extra de cleri. excom. apo ſtolice. Item populus non interdictus ſi fiat d̓ po pulo interdicto: efficitur interdictus ẜm Caldri. Item ſi interdicitur populus: vel vniuerſitas. col legium. vel commune alicuius loci: non intelligi tur per hoc locus ille interdictus ẜm Io. an. in. d.

c. ſi ſententia. quia aliud eſt interdictum loci aliud vniuerſitatis. vel collegij. poterit ergo celebrari al ta voce in illo loco vt prius: interdictis tn̄ excluſis ⁊ poterunt admitti om̄es qui non ſunt de populo illo. Sed ẜm Io. cal. licet hoc dictū Io. an. proce dat de iure ſcripto: tn̄ preſtare videtur occaſionem periculi Audient̉ enim voces publice celebrantiū ab interdictis. ⁊ ꝑ hoc vilipenderet̉ cenſura eccle ſie. vnde ꝯſulenduꝫ eſſet clericis: vt tali interdicto durante abſtinerent a publica celebratōne. Iteꝫ ſi exiſtens de populo interdicto: vel vniuerſitate. ſi banniat̉ ſimpliciter ⁊ non ad tempus: ceſſat inter dictum: quia non cenſet̉ amplius de vniuerſitate vel populo illo: ſed ꝯfiniatus vel relegatus bn̄ ꝑ manet interdictus: quia adhuc cenſet̉ de corpore vniuerſitatis ẜm Cal. Item ſi talis de populo vel vniuerſitate interdictis ingrediat̉ monaſteriū ptꝰ ꝓfeſſionem: indubitanter poterit ordinari: qꝛ deſi nit eſſe de populo totaliter. Sed ante ꝓfeſſionem: ꝯſiliū eſt ꝙ nō ordinetur: tali interdicto durante: itis vel ville: vele ſi tamen fuerit ordinatus: putat Io. cal. illam ordi natōnem tenere. Item de abſentibus tempore la te ſententie interdicti: ⁊ d̓ p̄ſentibꝰ non ꝯſentienti bus: ſed ꝯtradicentibꝰ aliorum culpe ꝓpter quam latum eſt interdictum: an ligentur? Io. an. refert quoſdam religioſos tenere: tales non ligari: etiam quo ad eccleſiam: quia abſens ⁊ ignorans ex male ficio nō obligatur. Sed dicit ipſe ꝙ iſti nō ponde rant: ꝙ pena interdicti etiam puniunt̉ qui nō pec cauerūt: de ſpō. nō eſt. vn̄ tenet abſentes et contra dicentes ligari quod probat dicta decre. ſi ſnīa. ¶ Et per idem dici poteſt. Quid de mulieribus q̄ viris ꝯtradicūt inꝙͣtum pn̄t? ⁊ nihilominꝰ dicen dum ꝙ ſunt interdicte: licet ferat̉ Io. de deo dixiſ ſe ꝯtrarium. ¶ Quid autem de impuberibus? Ad hoc fertur Io. de deo reſpondiſſe. ꝙ ſi ſint doli capaces. Idē dicendum de eis quod de alijs: quia etas illa ē ple mna violantibꝰ na malicijs ⁊ mendacijs. extra de delic. pue. c. pue ris. Si v̓o nō ſunt doli capaces audire poſſunt di huiuſmodi interdicti ſint vitandurb uina in locis alijs non interdictis: in terra v̓o in terdicta non: quia non eſt eis a iure ꝯceſſum. Iteꝫ .n. de hoc dicendum eſt: ſicut de exi ſi talis abſens eſt de alia cinitate vel populo: lꝫ gra ſpenſis. vicꝫ an ſint r cut dicitur in toncis tioſe receptus fuerit in ciueꝫ vel popularem popu li interdicti: vt faciunt veneti: ⁊ forte ibi nunꝙͣ ha bitauit: credo ꝙ cuꝫ tali populo interdicto talis in lli telligatur interdictus. Item habitantes in ciuita gt pitſ te non ciues: nec de populo illius: non includunt̉ interdicto illius vniuerſitatis vel populi. vt in di cto. c. ſi ſententia. Si tamen eciaꝫ locus eſſet inter dictus: in eo non poſſent audire diuina: ſed extra locum illum ſic ẜm Cal. Iteꝫ ſi interdicitur locus ſub appellatōne regni ꝓuincie. ciuitatis. caſtri vel ville. ſuburbia. ⁊ ꝯtinentia edificia loci illius inter dicta intelliguntur. de ſen. excom. ſi ciuitas. lib. vj. etiam ſi dicta ſuburbia et ꝯtinentia edificia in nul lo eſſent ſubiecta dicto loco interdicto: vel vniuer ſitati. Si tamen ꝓferens interdictum habeat iu aiſditionem ſpiritualeꝫ in dictis ſuburbijs. Si au tem non haberet iuriſditioneꝫ licet de iure ſcripto Inter dictū.. Fo. CXLI. non videantur interdicta dicta ſuburbia: tamen ponderata ratōne dicte decre. ſi ciuitas. Poſſet di ci ꝙ etiam tūc intelligāt̉ interdicta: nō ab homine ſꝫ a iure. extra de ſen. ex. nuꝑ. ¶ Quid autem intelligatur nomine ſuburbij aut continentis edificij? Reſpon. Io. de deo dicit. ꝙ ſuburbia intelliguntur illa que ſunt infra vltimaꝫ portam ciuitatis: et faciunt cum ciuitate publicas functiones. et vocantur ad conſilia ⁊ huiuſmodi. Ge. autem in dicto. ca. ſi ciuitas. dicit ꝙ dicuntur burgi extra et prope ciuitatem: in quibus domus ſunt contigue. Uel dic ꝙ ſuburbia dicuntur do mus per quas eſt iter rectum eundi ad ciuitatem vel locum. Continentia auteꝫ edificia ſunt domꝰ circa ciuitatem non intra ſuburbia. Et nō directe introducentes ad ciuitatem. Glo. tamen in dicto. c. ſi ciuitas. dicit. ꝙ arbitrio iudicis eſt relinquen dum que dicantur continentia edificia. nec tex. lo quitur de contiguis. Et ſic ẜm hanc glo. iūcto tex. poſſumus dicere: om̄ia illa dici ꝯtinentia edificia: que ſunt ita prope ciuitatatem: ꝙ in illis celebran do vilipenderet̉ cenſura eccleſiaſtica. puta. qꝛ qua ſi ita cōmode ibi ꝯuenire poſſent: ſicut ſi non eſſet interdictum. Secus vbi nō ꝯtēneret̉ ꝓpter hoc eo cleſiaſtica cenſura. Item ciues habitantes ꝯtinuo extra ciuitatē ⁊ ſuburbia ⁊ ꝯtinētia edificia: inter dicto populo: vel ciuibus ciuitatis. Intelliguntur ⁊ ipſi interdicti etiā vbicūqꝫ habitent: exqͦ ponun tur ciues: vel de vniuerſitate interdicta: ẜm Cal Iteꝫ nobiles. Marchiones. Comites. ⁊ barones. ⁊ hmōi habitātes in tali ciuitate: ſi ſt̓ d̓ populo in terdicto: vel de dicta vniuerſitate. Qd̓ patꝫ ex hoc qꝛ ſubeunt onera ⁊ hn̄t honores: ſicut alij ligantur ſnīa interdicti. Et idem ſi ꝑ priuilegiū eſſent exem pti ab oneribꝰ. Secus aūt ſi eſſent ſui iuris: vel ex ꝯſuetudine: vel ex priuilegio imꝑiali. Ita ꝙ dicte vniuerſitati: tanqͣꝫ de eius corꝑe in nullo partici parent ẜm Cal. ¶ Quid autem ſi ciuitate interdicta: aliqui ſatiſfa cere volunt. An in eis interdictum intelligat̉ rela xatum. Reſpon. Tan. dicit ꝙ ſic. Sed Hoſti. di cit ꝙ nō. quia ſic rigor eccleſie diſſolueretur. Hoc idem tenent Ber. Io. et Inno. extra de pe. et re. qd̓ in te. pro eo ꝙ ibidem hoc ꝯceditur: ſpecialiter ſumentibus ſignū crucis ⁊ ꝑegrinis. gͦ hoc intelli gitur ꝓhiberi alijs. ¶ Quid de cruce ſignatis contra hereticos: qͥ ha bent ex priuilegio. ꝙ tꝑe interdicti in terra inter dicta: poſſunt admitti ad diuina: nunquid ſi non ꝯtradicūt poteſtati ⁊ ꝯſiliarijs: habebūt illius pri uilegij beneficiuꝫ. Rn̄. ad hoc fertur Ioh̓. de deo dixiſſe. ꝙ tales qͥ ꝯtradicere pn̄tꝭ. nō ꝯtradicunt: ꝯſentire vident̉. Et ideo nec ad dīna: nec ad ſepul turam eccleſiaſticā debent admitti. Si tn̄ de taci turnitate poſtea doleant ⁊ ꝯtradicāt: reuiuiſcit eo rum priuilegiū ꝑ decre. extra de ſen. ex. duobus. a ſano eiꝰ intellectu. ¶ Quid aūt ſi ꝯcedat̉ alicui ſingulari ꝑſone: vt co miti ep̄o ⁊ hmōi: ꝙ tꝑe interdicti poſſint celebra re vel audire dīna. An eiꝰ familiares domeſtici ad aa ij

Interdictū. ij audiendū cum eo ⁊ celebrandū ſibi diuinum offi cium licite admittant̉. Rn̄. ꝙ ſic dūmodo nō ſint ob iſtam cām in fraudē aſſumpti: vtꝫ in. c. fi. de v̓. ſigni. li. vj. Secus aūt de familiaribꝰ alicuiꝰ ꝯuen tus ſeu collegij illiꝰ. extra de priuil. c. licet. li. vj. Ili em̄ nō debent admitti: niſi ſint priuilegiati. Ratō diuerſitatis eſt: qꝛ in primo caſu priuilegiū illd̓ poſ ſet eſſe inutile: qd̓ eſſe nō dꝫ. extra de priuil. in his. In ſcd̓o aūt caſu ꝯuenientius pōt ꝑ ſe: ſine famili aribus celebrare diuina. Et ideo priuilegiuꝫ eſt re ſtringendum. ¶ Sed quid ſi in cōuentu ſunt tm̄ tres: et duo in firmi. nunqͥd tercius celebrare poſſet cum familia ri? Rn̄. Hoſti. in. c. qd̓ nōnullis. de priuile. dicit. ꝙ ſic: ne priuilegiuꝫ inutile eſſet: adinſtar eius qd̓ de perſona dicitur ſingulari. in dicto. c. licet. Intel lige tamen ꝙ hoc non conceditur illis familiaribꝰ qui dederunt aliquo mō cauſam interdicto. vt in dicto. c. licet.§. vltimo. ¶ Quid ſi interdicatur familia alicuius. nunquid clerici de eius familia erūt interdicti. Rn̄. Rod̓. ꝙ ſic: niſi ſpāliter excipiant̉. Idem Aſten̄. ¶ Quid ſi interdicant̉ doctores om̄s alicuiꝰ ciuita tis. An intelligant̉ interdicti clerici qui ſūt docto res. Rn̄. ꝙ nō: ẜm nota. ꝑ glo. in. d. c. ſi ſententia. ⁊ bene ꝑ nota. sͣ. Clericus j. Aterdictum ſecūdo. ſcilicet quo ad eius effectuꝫ. Sciendum primo. ꝙ in loco ſuppoſito eccleſiaſtico interdicto ẜm antiqua iura: nulla ꝑmittebant̉ ec cleſiaſtica officia celebrari: vel audiri. extra de pe. ⁊ re. qd̓ in te. et de ſpon. nō eſt. niſi ſemel in ebdoma da celebrari cauſa ꝯficiendi corpus xp̄i. de ſen. exc̄. ꝑmittimus. Sed ꝑ noua iura extitit moderatum de ſen. excom. alma. li. vj. ꝑ iſtum modū: ꝙ ſingu net primū. Item ꝑ. d. c. alma. extat moderatio cir lis diebus in tali loco poſſint in eccleſijs et mona ſterijs miſſe et alia officia celebrari ſicut prius. Sꝫ cum his quatuor ꝯditionibꝰ.ſ. voce ſubmiſſa. Ia nuis clauſis. non pulſatis campanis. excommuni catis et interdictis excluſis. vnde per quodlibet horum quatuor de per ſe: ſi non ſeruetur: etiā alijs tribus ſeruatis violatur interdictum. ⁊ eſt irregu laris ibi. ſic celebrans vel aliquid agens alicuiꝰ or dinis. vt in officio ſuo. puta. ſi pulſatis campanis celebrat vel etiam ſi alia voce tm̄ et hmōi ẜm Ho. Io. an. et Cal. Item ſi clericus in loco interdicto facit tm̄ vnum predictorum: alijs celebrantibus. puta. ſonat campanas: vel aperit ianuas eccleſie ⁊ huiuſmodi credo ipſum irregularem: quia parti cipat in crimine criminoſo. de ſent̓. excom. nuper. Secus ſi facit alterum predictorum: vt celebrētur diuina: que tamen non celebrantur de facto: cum irregularitas requirat actum perfectum. Nota ta men ẜm glo. in. d. c. alma. ꝙ ſi huiuſmodi eccleſie. vel monaſteria eſſent ſpāliter interdicta: tunc nul lo mō poſſent ibi celebrari diuina: etiaꝫ cum dicta moderatōne. Sil̓iter idem dicendū in quatuor ſo lennitatibꝰ. de quibꝰ infra. qꝛ ſi eſſet aliqͣ eccl̓ia ſpe cialiter interdicta: nll̓o mō poſſent ibi celebrari diuina: nec alta: nec ſubmiſſa voce. Et in his duol caſibus panci aduertunt. ¶ Utrū aūt predicta ꝓhibeant̉ ita in eccleſijs ex emptis ſicut nō exemptis. Dic ꝙ ſic. Et ita ſerua bunt ſicut faciūt alie eccleſie: celebrando ẜm modi ficatōeꝫ capl̓i alma. niſi hmōi eccleſie eēt interdi cte ſpāliter: vt dictū eſt. Item nota. ꝙ dicta mode ratio interdicti ⁊ effectus interdicti nō hꝫ locuꝫ in interdicto populi: ſeu vniuerſitatis: non expreſſo loco in ſnīa interdicti. ꝙͣuis em̄ ⁊ illud dicat̉ inter dictum generale: tn̄ decre. alma. cū ſua moderatō. ne loquit de interdicto generali loci: vt ciuitatꝭ. ca ſtri. ville. regni. ⁊ huiuſmodi. Nota tn̄. ꝙ interdi cto loco generaliter: vel ſpāliter: aut ſingulariter: non ſunt interdicti homines vel clerici talis loci. vnde extra illa loca: pn̄t audire diuina et ſepeliri: ſi to calim di ibi elegerint ſepulturam: qꝛ nō ſunt interdicti niſi fuerint in culpa. Item laici qui nō ſunt interdicti: ſti. Et ſic exdlu nō pn̄t admitti ad diuina que celebrant̉ cuꝫ dicta moderatōne in loco interdicto: niſi ſint ſuper hoc ſpecialiter priuilegiati. De clericis v̓o extraneis ſen alibi beneficiatis. An poſſint admitti in eccleſia ſita in loco interdicti ad celebrandū: ſeu ꝯcelebran dum. Archi. tenet ꝙ nō. Io. an. dicit. ꝙ hoc ē du rum. Et ſic videt̉ tenere ꝯtrariū. qd̓ ꝯtrarium Io. Cald. ꝓbat ꝑ multas rōnes. Et idem dicendū de religioſis. Item taꝫ canonici: qͣꝫ clerici eccleſiaꝝ: in quibꝰ diſtributōes qͦtidiane tribuunt̉ illis qͥ inter ſt̓ horis: ſi nō veniūt amittūt eas ſicut amitterēt ſi nō eſſet interdictū. d. c. alma. Iteꝫ miſſe nō ꝯuen tuales ſeu peculiares celebrari pn̄t tꝑe interdicti ī eccleſijs ꝯuentualibꝰ: ſeruata moderatōne p̄dicta qꝛ licet Io. mo. in. d. c. alma. teneat ꝙ monachꝰ ce lebrans miſſam peculiarē in eccleſia ſua interdicta a iure vel ab hoīe ſit irregularis: tn̄ Dire. etiam te ca interdictu. vicꝫ in feſtiuitatibꝰ natiuitatꝭ. reſur rectōnis. penthe. ⁊ aſſumptōnis btē Marie. Iteꝫ p̄dictis quatuor feſtiuitatibꝰ addita eſt ſolennitas corꝑis xp̄i. ꝑ extrauagantē. Martini. v. in qua in terrumpit̉ interdictū ſeu ſuſpēdi videt̉ in quibꝰ oī bus ꝯcedit̉ vt campane pulſent̉. ⁊ ianuis apertis. alta voce diuina celebrent̉ in locis interdictꝭ: excō municatis excluſis: ſꝫ interdictis admiſſis. Ita tn̄ ꝙ illi ꝓpter quos ꝓlatum eſt interdictū: altari non appropinquēt: nō obſtantibꝰ quibuſcūqꝫ priuile gijs q̄ reuocant̉ ꝑ. d. decre. alma. Que tn̄ decre. re ſpicit priuilegia p̄terita ⁊ nō futura. ¶ Quid gͦ ſi aliqui ſint priuilegiati. ꝙ tꝑe interdi cti celebrare poſſint in ſuis feſtis. nunqͥd alij cele brare pn̄t in eoꝝ eccleſijs. ℟. Inno. ⁊ Ho. in. d. c. vt priuilegia. ꝙ nō ſi ſit eis priuilegium ꝑſonaliter datum. puta. Concedimꝰ vobis ꝙ poſſitꝭ celebra re. Pn̄t aūt ſi nō ſit ꝑſonaliter datū. puta. Conce dimus: vt in vr̄is eccl̓ijs celebret̉. Nota tn̄ ꝙ fra tres minores ꝑ priuilegiuꝫ Alexandri. qd̓ incipit. Pro reuerentia. tꝑe generalis interdicti: pn̄t in vi gilijs ⁊ feſtiuitatibꝰ btī Fran. Antonij ⁊ btē Cla re: ⁊ octo diebꝰ īmedietate ſequētibꝰ: vnacū religi oſis ⁊ clericis ſecularibꝰ qui tūc in eorum eccleſijs

Interdictū. ij. conuenerint apertis ianuis: excōmunicatis dum tarat excluſis: diuina officia ſolenniter celebrare: dummodo ijdem fratres minores: ac etiaꝫ ijdem religioſi ⁊ clerici cām non dederint interdicto: nec id eis ⁊ alijs ꝯtingat ſꝯecialiter interdici. Iteꝫ fra tres minoris habent ex mari magno Sixti quarti vt poſſint recipere ad diuina fratres ⁊ ſorores ter tij ordinis beati Fran. necnō ꝓcuratores. ⁊ nego cia gerentes vtriuſqꝫ ſexus dicti ordinis: ac beate Clare. Item nota ꝙ illud qd̓ dictū eſt de dictis qͣ tuor feſtiuitatibꝰ: intelligi debet de vna die tm̄ pro qualibet feſtiuitate. Unde doc. querūt quando in 5 cipiat talis dies. Et qͣꝫtum ad principium diei con cordant quaſi omnes.ſ. ꝙ incipit in veſperis vigi lie. Sad ꝙͣ tum ad finem: Archi. tenet: ꝙ termine tur in ꝯpletorio feſtiuitatis incluſiue: quia in bene ficijs eſt larga interpretatio facienda. Io. an. in di cto. c. alma. dicit ꝙ terminat̉ in veſperis ipſius fe ſti. Et ſic excludit ꝯpletorium. que opinio etiā pla cet Cal. Item notandum: ꝙ in predictis feſtiuita tibus nō poteſt licite dari corpus xp̄i in loco inter dicto: niſi ſicut ⁊ alijs diebus.ſ. infirmis deceden tibus. de ſen. ex. reſponſo. Et idem dicendū de ex trema vnctōne ẜm Archi.ſ. ꝙ non eſt danda iſtis diebus. Item et ſi in dictis feſtiuitatibus: honeſti us ſit ſaltem ꝙͣtum ad principalem miſſaꝫ: que in ipſa eccleſia celebratur: de ipſo ꝓprio feſto dicere: quia id eſt inductum in honoreꝫ ipſarum ſolenni tatum. Et ideo de eis celebrandum. Pōt tamen ⁊ alia miſſa dici ꝙͣ de ipſo feſto. Item in dictis fe ſtiuitatibus credo ꝙ poſſunt aque ſolenniter be nedici: ⁊ aſperſio fieri: panes ⁊ fructus benedici. et laicis etiaꝫ interdictis miniſtrari: quia iſta de ſe nō ꝓhibentur temꝑe interdicti. ⁊ ipſorum benedictō eſt officium diuinum: qd̓ generaliter in p̄dictis fe ſtiuitatibus permittit̉ ẜm Cal. Itē in feſto aſſum ptionis virginis ſemper temꝑe interdicti nuptie poſſunt ſolenniter benedici: quod alijs diebꝰ tem pore interdicti non poteſt fieri ẜm Hoſti. Et hoc ideo: quia talis benedictio pertinet ad diuinū offi cium: qd̓ illa die permittit̉ ſolenniter celebrari. De alijs tribus feſtiuitatibus non oportet quere: quia in his feſtiuitatibus prohibentur celebrari in om ni loco: et ab omnibus fidelibus. Item in iſtis fe ſtiuitatibus poſſunt virgines ⁊ altaria conſecrari vel benedici. et calices. ⁊ paramenta. ⁊ abbates. et abbatiſſe: quia huiuſmodi benedictōnes nō ſunt ſacramenta ꝓprie: ſed orationes et certa officia ẜm Cal. Item dictis diebus in loco interdicto vtrum poſſint admitti mortui ad eccleſiaſticaꝫ ſepulturā. Io. an. putat ꝙ nō: licet multotiens fuerit contra rium obſernatum. Sꝫ Io. Cal. dicit ꝙ licet videa tur temerarium reſiſtere opi. Io. an. maxime cum non viderit ꝑ aliquem contrarium ſcriptum: tam̄ non obſtante interdicto: putat poſſe publice ⁊ ſo lenniter mortuos ſepeliri. vbi aliud nō obſtat. pu ta. qꝛ eſt ſpāliter: aut nominatim interdictus. Aut qꝛ fuit in culpa: vel ad hoc dedit ꝯſilium. auxiliuꝫ. vel fauorē. Mouet̉ ad hoc dicendū. ꝙ ꝑ gnaͣle in cerdictuꝫ ꝓhibetur eccleſiaſtica ſepultura: qꝛ ipſa accedit ad diuinum officium: nam cum officio di Fo. CXLII. uino dꝫ ferri funns ad eccleſiā. xiij. q. ij. qui diuīa. Sed officiū diuinū ꝑmittit̉ his diebus ſolenniter celebrari. ergo ⁊cͣ. ¶ Temꝑe interdicti: et ſi prohibita ſit adminiſtra tio ſacramentoꝝ: illud tamen habetꝭ multas exce ptiones. Nam primo excipit̉ baptiſma nō ſolum ꝑuuloꝝ: ſed etiā adultorum. extra de ſen. ex. qm̄. li. vj. Et ẜm Cal. ſi quis baptizaret in eccleſia inter dicta ſpāliter nō incurreret irregularitatem: ꝙͣuis ſi honeſte alibi poſſet fieri melius eſſet. Item exci pitur ꝯfirmat io. de ſen. ex. reſponſo. Item excipit̉ penitentia: nō ſolum morientiū: ſed etiam ſanoꝝ: dūmodo nō fuerint excōmunicati. qui nō poſſūt admitti niſi in morte: et exceptis ill̓: ꝓpter qͦruꝫ cul pam vel dolū: lata eſt ſententia interdicti: vel p̄bu erint auxiliū. ꝯſilium. vel fauorem: niſi primo ſatiſ fecerint: vel de ſatiſfaciendo dederint idoneā cau tionem. aut ſi hoc nō poſſunt: niſi iurauerīt ꝙ cuꝫ potuerint ſatiſfacient: ⁊ ad ſatiſfactōeꝫ faciendam per illos qui tenentur: dabunt conſilium auxiliū: et pro poſſe laborabunt: nec ꝓpter aliquod predi ctorum fieri debet relaxatio interdicti. d. ca. alma. Item ⁊ catheciſmus qͥ p̄cedit baptiſmū pōt fieri: qꝛ ꝑmiſſo baptiſmo: intelligunt̉ ꝑmiſſa ⁊ cet̓a. Itē ꝑmittit̉ ꝯfectio criſmatis in die cene: qͦ vtendū eſt in baptiſmo ⁊ ꝯfirmatōne. extra eo. rn̄ſo. Item ꝑ mittit euchariſtia dari decedentibꝰ. de pe. et re. qd̓ in te. Sanis etiā daninatꝭ ad mortē dari pōt tem pore interdicti: qꝛ cenſent̉ tūc in articulo mortis. Sed laicis ⁊ clericis nō interdictis: ſed loco inter dicto ſuppoſitis: an poſſit dari euchariſtia p̄terꝙͣ in mortis articulo? dubiū eſt. Exceptis tn̄ p̄ſbyte ris miſſam celebrantibꝰ: cum forma ſeruata decre. alma. Celebrantes em̄ tenent̉ ſumere corpus xp̄i. De alijs ergo dicit Cal. trepido ferre ſnīaꝫ: cum vi derim gnaliter religioſos ſuis fratribꝰ ⁊ ſororibus vl̓ monialiabꝰ: quaꝝ curā gerūt: tꝑe interdicti in differenter ꝯcedere euchariſtie ſacra. Sꝫ qͦ iure fa ciant ipſi diſcernāt: cū cōtrariū videat̉ de iure ſcri pto. In edictis em̄ ꝑmiſſorijs certoꝝ caſuū. qd̓ nō inuenit̉ exp̄ſſe ꝑmiſſuꝫ: ſubiacet regule ꝓhibitiue vt in cle. exiui. de ver. ſi. Cum gͦ ſit ꝑmiſſum tꝑe in terdicti ſpāliter corpꝰ xp̄i inqͣꝫtum dicit̉ viaticuꝫ.i. inꝙͣtum datur decedentibꝰ gͦ ⁊cͣ. Ge. autē in. d. c. alma. dicit ꝙ clericꝭ eccleſie interdicte pōt ꝯcēdi cor pus xp̄i: qꝛ nō eſt eis ꝓhibita ꝑticipatio ſacr̄orum: nec diuinoꝝ officioꝝ: qꝛ pn̄t ſecrete celebrare: et ſic ſumere corpus xp̄i. Utrum autem debeat dari corpus chriſti ſecu laribus: quibus conceditur audire diuina per di ctum. c. alma. Archi. in. d. c. alma. dicit ꝙ nō. licet aliqui dicant ꝯtrarium. ¶ Utrū p̄gnantibꝰ appropinquantibꝰ partui poſ ſit dari viaticum? Panor. in. c. quod in te. d̓ peni. et remiſ. refert Io. an. ſepe in facto dubitatū. Sed ſibi placet ꝙ non dicantur decedere: et ſic ꝙ eis da ri non debeat. Sed Panormitanus dicit. ꝙ debꝫ conſiderari qualitas mulieris et eius conſuetudo vt ſic vbi veriſimiliter dubitaretur de morte: ſit lo cus indulgentie dicto. c. quod in te. al̓s ſecus. Cal. tamen tenet opinionē Io. an. Idem ꝑ om̄ia putat aa iij

Interdictū. ij. de intrantibꝰ mare: vel bellum campeſtre: vel ob ſeſſis. ⁊ facit quod notatur de offi. or. paſtoralis. in glo. Item cum portat̉ eūchariſtia ad infirmū: de bet portari cum pulſatōne campanelle. ⁊ lumīe p̄ cedente. ⁊ alijs ꝯſuetis: qꝛ cum aliquid ꝑmittitur: vbi aliud nō apparet: intelligit̉ fore ꝑmiſſum: ẜm ꝙ ius diſponit illud fieri ⁊ vſus obſeruat. Poterit aūt dari tale viaticū infirmo in pn̄tia ſtantiū ⁊ ve nientium: vt ꝑmiſſio intelligat̉ ẜm ꝯditōem ſtatꝰ perſone infirme. ¶ Extrema v̓o vnctio incōſtāter eſt ꝓhibita tem pore interdicti. Sed an clericis vel religioſis tem pore interdicti ſit exhibenda. Rn̄. Panor. in. d. c. qd̓ in te. dicit ẜm doc. cōiter ꝙ non. licet in facto qͥ dam nō aduertant. Nam ibi ex duobꝰ denegatis cōceditur vnum dūtaxat eis. vicꝫ ſepultura. ergo videtur aliud denegatum. Idem Cal. qui etiam hoc intelligit in clericis non interdictis: licet de lo co interdicto etiam poſito ꝙ ſeruauerint interdi ctum. Sed nunquid officium recōmendatōnis aīme ſit ꝑmiſſum. Rn̄. Cal. dicit ꝙ ſic: qꝛ videtur anne xum ſacr̄o penitentie. Matrimonium v̓o in dicto tempore. ꝑmittitur. qd̓ ꝯtrahi pōt quocunqꝫ tem pore ꝑ legitimū ꝯſenſum viri ⁊ mulieris: etiā ſi cō trahentes eſſent interdicti ẜm Inno. Sed ſolēnis benedictio nuptiaꝝ fieri nō pōt ẜm Hoſti. etiam ſi alter tm̄ vir vel mulier eſſet interdictus: et in lo co nō interdicto fieret. Idem Cal. Panor. in. c. nō eſt. de ſpon. de hoc dubitat. Et ideo ī hoc tenēda ē pars tutior. ¶ De ſacramento aūt ordinis ſciendū ꝙ nullꝰ or do conferri pōt in loco interdicto clericis vel laicꝭ. Et ratio eſt: qꝛ ꝓhibentur eccleſiaſtica ſacramenta miniſtrari ibi. exceptis quibuſdam caſibꝰ de quibꝰ iſte nō eſt. vt in. d. c. nō eſt. Si auteꝫ populus ē in terdictus: cum ꝓpter hoc nō ſit clerus interdictus poterūt clerici illius loci extra locū interdictuꝫ ad ordines ꝓmoueri: ab eo tū qui hoc de iure poſſit. Item ſi locus tm̄ eſt interdictus: licet ibi nullꝰ va leat ordinari: laici tamen qui nō fuerūt culpabiles extra locum interdictum: poterūt ordinari: niſi ꝓ pter delictum vniuerſitatis lata fuiſſet ſentētia in terdicti in loco: qꝛ tūc nullus de dicta vniuerſitate poſſet ordinari ẜm Cal. Idem Panor. in. d. c. non eſt. Secus tamen dicit. quando ꝑſone eſſent inter dicte: qꝛ tunc quocūqꝫ ſe ꝯferant. Interdictum ſe quitur eaſdem ꝑſonas. Addit etiā vnuꝫ ſingulare ꝙ ex neceſſitate poter̄t etiā laici ordīari in loco īter dicto: ſicut de ꝯfectōne criſmatis: arguit tex. in. ca. qm̄. de ſen. ex. li. vj. cum nō fiat baptiſmus ſine eo: qꝛ exquo ꝯcedunt aliqua ſacr̄a: que nō pn̄t cōferri niſi ꝑ clericos: ergo indirecte ꝑmittitur ordinatio clericorum. Sed ſine neceſſitate: nec clerici: nec lai ci poterunt ordinari in loco interdicto. Sed alibi ordinabuntur: ſi ipſi non ſunt interdicti: vt dictuꝫ Item temꝑe generalis interdicti denegat̉ laicꝭ eccleſiaſtica ſepultura: etiam ſi pnīam egerint ẜm Inno. in. d. c. qd̓ in te. Ratio eſt: qꝛ interdicti ſunt tales ēt ſi peccatores n̄ ſint. xvij. q. iiij. miror. Sꝫ et illi interdicti qui tunc abſoluunt̉ ab aliqua excorri municatōne: remanent tn̄ adhuc interdicti donec ſoluat̉ interdictū. Et ſi in morientibꝰ interdictꝭ ap paruerint ſigna pnīe: ⁊ poſtmodū fuerit ſolutum interdictum tūc talium corꝑa erunt apud eccleſi am tranſferenda. Et ſi apucᵇeccleſiam: ſtante ad huc interdicto: ſepulti fuerent: nō erūt poſtmodū exhumandi: cum ad eū ſtatum venerit res: a quo incipere potuit. Et ꝓ hmōi interdictis: cum peni tuerint: licet mortuaria reciꝑe: ac ꝓ eis oranduꝫ ē: Et ſi nō penituerint: nec ꝓ eis orandū eſt: nec mor tuaria recipienda. lxxxviij. di. c. fi. Clericis v̓o: qui in tali generalitate nō ſunt interdicti: nō negat̉ ec cleſiaſtica ſepultura. Ita tamen ꝙ fiat ſine pulſati on campanaꝝ ⁊ ceſſante om̄i ſolennitate. vt ī di cto. c. qd̓ in te. Et qd̓ ibi dicit̉. cum ſilentio. non vi detur hoc intelligendū de ſilentio funeralis officij qꝛ cum ꝯcedatur quod maius eſt.ſ. dicere horas ⁊ miſſam ſubmiſſe ⁊ de officio funerali ꝯcedi videt̉. Et ſic poterūt ſepeliri cum officio ſine nota dicto. Et ſic ẜm moderatōneꝫ dicti. c. alma. ẜm Fede. in diebꝰ in quibꝰ pōt publice celebrari: pōt ſepeliri cū campanis ⁊ alijs ꝯſuetis. ¶ Quid autē ſi eccleſia ſit ſpāliter interdicta. nun quid clerici poterūt ibi ſepeliri? Rn̄. panor. in. d. c. qd̓ in te. refert quoſdam tenere ꝙ non. Hoſti. v̓o tenet ꝯtrariū: qꝛ tantū valet generale quo ad om̄ia qͣntum ſpāle quo ad quedam. Sicut gͦ ꝑmittit̉ ſe pultura in loco generali interdicto. Ita ꝑmitti de bet in ſpeciali. Io. an. in. d. c. qd̓ in te. tenet contra rium: qꝛ textus ille loquitur de generali interdicto Et panor. videt̉ qō dubia. Nam ꝓ opinione Io. an. facit. d. c. qd̓ in te. qd̓ in duplici loco ſemper fa cit mentōnem de generali interdicto. Item tūc ſb̓ eſt ratio: quia niſi poſſit ſepeliri in cimiterio alicu ius eccleſie: tunc oporteret eum ſepeliri: extra cimi terium in campis. Sed pro contraria opinione facit. c. vt priuilegia. de priuil. Iteꝫ quia poſito ge nerali interdicto: quelibet eccleſia cenſet̉ interdicta ne. Nam et ſi valde equū eſſet dicere: ꝙ in ſpeciali interdicto poſ ſint clerici illius eccleſie ibideꝫ ſepeliri: ſꝫ alij nō: cū habeant in loco eccleſias nō interdictas. ¶ Utrum confratres: qui ex priuilegio religioſo purus vo laicus vio rum quorum ſunt confratres admittuntur ad di uina: poſſint ſepeliri in eccleſia interdicta. Reſpō. ꝙ non licet in alijs eccleſijs libere poſſint eligere ſe arbitraria per eecle pulturā. extra de priuile. c. vt priuilegia. ſer celebratini Utrum priuilegiatus tempore interdicti ſuper interdietis a iure vela admiſſione ad diuina et receptione ſacramentori poſſit ſepeliri in cimiterio. Reſpon. ẜm Calde. ꝙ ſic. Et idem videtur dicendum etiam ſi ſolum eēt priuilegiatus ſuper auditione diuinorum dumta xat: non facta mentione ſacramentorum: per regu lam. Cui cōmunicamus viuo et mortuo. Iteꝫ qn̄ do aliqua eccleſia eſt interdicta ſingulariter: ſi qui dem eſt interdicta propter delictum clericoruꝫ tm̄: vel quia fuit violata: tunc poſſunt parochiani in alia eccl̓ia nō interdicta eligē ſepulturā ⁊ audire di uina. Sed ſi ſit interdicta in penam populi: etiam ſi multi ex eis non deliquerunt: ſed forte vniuerſi tas vel magna pars: vel forte quia deliquit domi

nus. et in hoc punitur: tunc parochiani non poſ ſunt in alia eccl̓ia eligere ſepulturā: etiā ſſi nō ſit in terdicta: niſi forte ex priuilegio ẜm Inno. An autem laici tempore interdicti poſſint ſepe liri in cimiterio per epiſcopum non benedicto: licꝫ ſit deputatum ad ſepulturam? Io. an. dicit. ꝙ oꝑ tet ꝙ ſit locus ad vſum cimiterij per epiſcopuꝫ be nedictus. Idem Io. cal. qui dicit ꝙ hoc oportet fa teri: qͣꝫtum ad penam excōmunicationis: que po nitur in cle. eos. de ſepul. De hoc vide sͣ. Excōmu nicatōne. xxxviij. Item ſepeliendo extra eccleſiam ⁊ cimiterium interdictam perſonam vel nō inter dictam: ſed in loco interdicto. cum officio diuino: clerici illud officium celebrantes ſunt irregulares. Sed ſine officio diuino bene poſſunt interdicti ex tra eccleſiam ⁊ cimiterium ſepeliri. nec enim debēt corpora remanere inhumata ẜm Calde. Et ſi laici de facto ſepeliunt in cimiterio clerici peccant: dan do eis crucem et aquam benedictam ⁊ incenſum. Aterdictum tercio. De pena nō ſeruantis interdictū. Pri mo. ſi clericus eſt: eſt iſta ẜm Hoſtie̓. qꝛ ſcienter celebrans in loco interdicto: vndecūqꝫ ſit: efficitur irregularis: ⁊ ſuſpenſus eſt. extra d̓ cle. ex. miſ. poſtulaſtis. ⁊ de ſen. ex. is qui. li. vj. Iteꝫ talis nō poteſt eligi: nec eligere. d. c. is qui. Item nec po teſt poſtulari. extra de poſt. pͣ. c. j. Item qui nō ſer uat interdictū: remouendus eſt ab officio. d. c. po ſtulaſtis. Si aūt talis ſit religioſus ⁊ ad nulluꝫ or dinem ordinatus. Et ſi irregularitatē nō incurrat qꝛ non eſt expreſſuꝫ in iure. Nā decre. is qui. agit de ſola irregularitate: que ꝓcedit ob celebratōnem diuinoꝝ: et executōnem ordinum: poterit tamen aliter puniri. Et idem videt̉ dicendum de monia li: nō ſeruante interdictum: quilibet tamen horuꝫ ſcꝫ religioſus et religioſa ſi non habent ordinem: ſi violāt interdictum: ſunt ineligibiles actiue ⁊ paſſi ue. Nam et ſi nō habent ordinem clericalem: rati one tn̄ ſtatus ipſoꝝ: habent officiuꝫ celebrandi di uina ẜm ꝯditōnem ipſoꝝ. vnde violando interdi ctum: illam penaꝫ incurrerent: cuius ſunt capaces purus v̓o laicus violans interdictum: qͣꝫuis irre gularitatem non incurrat vel ſuſpenſioneꝫ ẜm In no. grauiter tamen peccat: et puniendus eſt pena arbitraria per eccleſiaſticum iudicem. Item om̄is qui ſcienter celebrat in loco interdicto: ſiue ꝑſonis interdictis a iure: vel a iudice: vel recipiens publi x te interdictos ad diuina vel ſacramenta: vel ſepul turam: etiam ſi nō ſit irregularis: eſt interdictꝰ ab ingreſſu eccleſie. extra de priuil. c. ep̄oꝝ. li. vj. Et ſi ī ea ſe ingerit in officio ſuo fit irregularis. de ſen. ex. is cui. li. vj. Nota tn̄ ꝙ ꝯceditur ep̄is ⁊ alijs ſupe rioribus: vt vbilibet poſſint cum altari portātili ce lebrare ⁊ celebrari facere ⁊ audire diuina qͣꝫuis ſit interdicta terra: ciuitas: vel caſtrū: ſeruato tamen qd̓ dictū eſt sͣ. Ianuis.ſ. clauſis ⁊cͣ. vt in. c. fi. de pri uile. li. vj. Et ſimile priuilegiū habent fratres mīo res ⁊ p̄dicatores. vt extra de priuil. c. in his. Et no fat glo. in. d. c. fi. Si tn̄ eſſet interdicta eccleſia: vel aliujs hens ſingularꝭ: tūc ſecus: qꝛ nec ep̄s nec fra Interdictū. iij. Fo. CXLIII. tres p̄dicti poſſent ibi celebrare ẜm Io. an. ¶ Quid aūt ſi quis celebrat in loco nō interdictor nec ipſe eſt interdictus. ſed tn̄ ꝑſonis interdictis Rn̄. nō eſt irregularis: eſt tn̄ ei interdictus ingreſ ſus eccleſie ⁊cͣ. d. c. ep̄oꝝ. Ideꝫ ẜm Fede. qn̄ admit tunt̉ laici aliunde veniētes ad diuina in eccl̓ia nō interdicta: exn̄te in loco interdicto generaliter vel ſpecialiter. Item nota. ꝙ clericus licet nō ſit inter dictus: tamen ſi exercet aliquod deputatum certo ordini in loco interdicto: niſi ẜm qd̓ ꝑmittit̉ a iure eſt irregularis. hoc tamen intelligit Fede. verum: qn̄ publice ⁊ palam more ſolito celebrat̉: ſicut dici mus de excōmunicato: vel interdicto ſicut priꝰ ce lebrante. Similiter exiſtentes interdicti: ſi exercēt aliquod deputatum certo ordini: vbicūqꝫ ſunt ir regulares. c. is qui. ⁊. c. is cui. de ſenten. excōmuni. ¶ Quid aūt ſi talis clericꝰ exercet ea q̄ nō ſūt depu tata certo ordini? Rn̄. ẜm panor. in. c. ij. de cle. ex. ⁊ in. c. fi. de ex. pre. vbi ꝯcludendo dicta doc. dicit. ꝙ illi incidūt in irregularitatē nō ſeruando inter dictū: qͥ exercēt aliqd̓ deputatū alicui ordini eccl̓ia ſtico. ⁊ hoc faciūt tanꝙͣ clerici: ſiue ſint p̄ſbyteri: ſi ue in minoribꝰ. vn̄ ſi diaconus diceret euāgelium vel ſubdiaconꝰ epl̓am vel acolitꝰ exercet officiū ſu um tanqͣꝫ clericus om̄s efficiunt̉ irregulares: vt in d. c. ij. Secꝰ aūt vbi exercet̉ aliqͥd nō deputatū cer to ordini: vt cantans rn̄ſoria vel dicens pſalmos: nō officians principal̓r eccleſiā. forte hoc intelligit panor. ſi eēt ebdomadariꝰ: qꝛ tūc incurrēt irregula ritatē. Secus aūt ſi dicit officiū vt qͥlibet aliꝰ. nam tūc nō efficit̉ irregularis ẜm Inno. Sꝫ ſi ſuſpēſus vel excōicatus: vel interdictus ſine apparatu dice ret epl̓am: nō incurreret irregularitate. de quo vi de. jͣ. Irregularitas ſcd̓o. Ideꝫ ſi p̄dicti exercēt ali qua q̄ ſunt iuriſditōis. vn̄ tꝑe interdicti nō eſt irre gularis aliū excōicans vel abſoluēs: dūmodo non abſoluat tanqͣꝫ ſacerdos: ⁊ cū ſolēnitate: que habe tur in. c. a nobis. el ſcd̓o. de ſen. ex. hmōi enim non ſunt ꝓhibita tꝑe interdicti: nec ea exercens tꝑe ex cōicatōnis efficit̉ irregularis. hec panor. Idem te nent Inn. Ho. ⁊ Guil̓. dur. Et ſic ex dictꝭ panor. videt̉ dicendū. ꝙ ſi interdictꝰ vel ſuſpēſus exercēt hmōi iuriſditōnalia: nō cū dicta ſolēnitate: nō effi ciunt̉ irregulares. al̓s ſecus. nec ſequit̉. pn̄t abſol uere ab excōicatōne: gͦ etiā poterūt abſoluē cū ſolē nitate illa: qꝛ illa ſolennitas potiꝰ ē de iuſticia: ꝙͣ de neceſſitate. Interdicti aūt ſuſpenſi ⁊ hmōi ſūt im pediti ab executōe ordinū. vt exͣ de cle. ex. ꝑ totum ¶ An autem in benedictōne aque cōtrahat̉ irre gularitas. ℟. ẜm Inno. ꝙ ſic: qꝛ eſt annexa ordi. ni. de ꝯſe. di. iij. aquaꝫ. qn̄.ſ. interdictus clericꝰ hoc ageret. Sed ſi nō eſt ipſe interdictus: ex eo ꝙ facit talem bn̄dictionē aque in loco interdicto: ſeruata moderatōne: q̄ tradit̉ de alijs officijs nō incurrit irregularitatem. Aqua autem benedicta nō deby aſpergi laicis loci interdicti: a ſacerdote. Et hoc p̄ terqͣꝫ in quatuor feſtiuitatibus. de quibus in. c. al ma. Si tamen aſpergeret: putat Io. Cal. ꝙ nō eſ ſet irregularis. ¶ Per benedictionem aūt menſe etiā ab interdi aa iiij

cto clerico: nō ꝯtrahit̉ irregularitas: qꝛ nulli eſt or dini deputata. ¶A benedictōne etiā: quā ꝯſueuerunt ep̄i vel alij p̄lati itinerando obuiantibꝰ eis in ſua dioceſi dare dixerūt quidā tutū eſſe in loco interdicto: abſtine re. Si tn̄ ꝯtrafaciūt: nō erunt irregulares. Qd̓ pu tat Io. cal. verū de ſimplici benedictione. Secꝰ de ſolenni: ad quā p̄mittit̉. Sit nomē dn̄i benedictū talis em̄ benedictio ꝯpetit ep̄o ratōne ordinis. xcv di. ecce. ¶ De benedictōne aūt calicis: vel ꝑamentoꝝ: vel corporaliū: vel candelaꝝ in feſto purificatōnis: vel cinerū in die cineris. vel oliuarum in feſto palma rum. Io. cal. dicit. non poſſe fieri a clericis interdi ctis: vel nō interdictis in loco interdicto: niſi ſerua ta moderatōe: que tradit̉ de officijs diuinis in di cto. c. alma. Et idem dicit tenendū de facientibus officium ꝓ baptiſmo in ſabbato ſancto: vel ꝓ con fectōne criſmatis in cena dn̄i: vel pro anniuerſario defuncti. ¶ Benedictio etiā pere ⁊ baculi ꝑegrinoꝝ videt̉ eſſe ꝯceſſa: cum nō ſit ꝓhibita ẜm Rod̓. Item de purificatōne poſt partū. dicit Io. cal. ꝙ nō poteſt mulier pꝰ ꝑtum introduci in eccleſiā in loco inter dicto ꝑ ſacerdotē cū pſalmis ⁊ oratōnibꝰ ⁊ ſolenni introductōne. Al̓s incurreret irregularitatē: qꝛ illd̓ eſt officiū diuinū: ordini clericali ꝯpetens. Sꝫ ſine officio. facta ſolū ꝯfeſſione vt moris eſt: poterit mu lier intrare ꝑ ſe. Iteꝫ in loco interdicto: ⁊ interdictꝭ ⁊ excōicatōnis pōt p̄dicari verbū dei. exͣ de ſen. ex. rn̄ſo. Et pōt etiā interdictis fieri ꝯfeſſio generalis in fine p̄dicatōnis: qꝛ ẜm eū nō videt̉ officiū diui nū. Sꝫ ẜm aliquos iſta non eſt bona rn̄ſio: qꝛ hoc etiam ꝑtinet ad ordinem. vn̄ ſi talis faciens eēt in terdictus efficeret̉ irregularis. Sed ideo licet: quia ſicut pnīa omnibꝰ cōcedit̉. ita ⁊ abſolutio: ſiue ge neralis ſiue ꝑticularis. Item pōt pro predicatōne campana pulſari: qꝛ cum dicta pulſatio ſit ſignum et preambulum actus permiſſi: vt habet genera lis conſuetudo: intelligitur ⁊ ipſa pulſatio permiſ ſa Cal. Pro miſſis v̓o et horis canonicis dicendis nullo modo debent pulſari campane tempore in tterdicti. Al̓s incurrētur irregularitas: Exceptis qͣ ttuor feſtiuitatibus: de quibꝰ ſupra: etiā ſi campane ipſe eſſent extra eccleſiam ⁊ ꝓcul ab ea: non licet ꝓ QpꝝS p̄dictis pulſare. al̓s fieret fraus legi: nec etiam par muas campanellas licet pulſare tempore interdicti: bſ2& 7 2ꝰ ci pro diuinis officijs celebrandis. Nam prohibitio MMA H15 54 pulſatōnis campanaꝝ temꝑe interdicti: vtiqꝫ etiā ſ21. vF ſiiꝑ. minores campanellas includit. cum de facto ſonꝰ Ex.6cº jͣ. ẜo. xxtij audiatur extra muros: ⁊ interdum ſatis ꝓcul: vn de tales ſibi caueant ⁊ ſufficiet eis: ꝙ aliquo ſigno. puta. tabula poſſint ꝯuenire ad diuina eorū. Sed pulſare campanas temꝑe interdicti ꝓ horis noti ficandis. puta tercia. ſexta. nona. ⁊ hmōi: nō credo illicitū laicis: ſꝫ clericis nō credo hoc licere. licet em̄ de facto celebrent diuina: tamen exqͦ dicto temꝑe ſolēt diuina celebrare: p̄ſumeret̉ veriſimiliter ꝙ ꝓ celebratione diuinoꝝ ſonarent. Fateor tamen pro ꝓter hoc tm̄ ipſos nō incurrere irregularitatē ẜm Mōfa ꝑ Aur v Cal. Pulſare aūt campanam pro aue Maria ī ſe Interdictum. iij. ro vel in mane temꝑe interdicti: nō inducit irregit laritateꝫ. Item pulſare campanas pro oſtenſione literarum aliquaꝝ vel in aduentu alicuius prelati ⁊ hmōi temꝑe interdicti: nec laicis: nec clericis ꝓ hibetur ẜm Cal. Conſuluit etiaꝫ ꝙ itinerantes ꝑ loca interdicta: ſi ſunt duo vel plures: ꝙ nō dicāt horas canonicas in via: qꝛ exqͦ ab alijs audiri poſ ſunt: dicit ipſe ꝙ nō audet dicere ꝙ hoc facere poſ ſint ſine violatione interdicti. Secus ſi eſſet vnus ſolus: quia ita ſubmiſſe dicere poſſet ꝙ non audi retur. Sed Aſten̄. lib. vij. ti. xvj. de mente Ber. et Hoſti. in. c. quod nonnullis. de priuil. dicit ꝙ nō licet interdictis et multomagis nec excōicatis au dire extra eccleſiam diuina officia que dicuntur in eccleſia. que v̓o dicunt̉ in domo vel in via: non ꝓ hibentur audire ẜm quoſdam: vt dicit Rod̓. Si militer non licet clericis ita alte dicere ꝙ audiātur deforis. Intellige: ſtudioſe. Poſſunt enim ita alte dicere ꝙ audiātur in choro: etiaꝫ ſi ſic dicendo au direntur abextra ar. dicti. c. alma. in.§. adijcimus vbi permittitur ꝙ in monaſterijs miſſe celebren tur et alia diuina officia. Et ſic per hoc datur intel ligi ꝙ debent ita alte dicere: ꝙ religioſi exiſtentes ī choro poſſint audire. Et ẜm Aſten. debēt celebra re diuina officia voce demiſſa.i. ꝙ videantur poti us legere: ꝙͣ cantare. Et ẜm Rod̓. nō eſt laicis ape rienda feneſtra: vel oſtium vt videant eleuatōneꝫ corꝑis xp̄i: nec pax extra portanda: nec admittēdi ad offerendū poſt euangeliū. Nota etiā ẜm eun vydeat̉ participare dem Rod̓. ꝙ interdicti poſſunt in eccleſia oratiōe priuata orare: etiā ſi eccleſia ſit interdicta: niſi ſit ſi bi interdictus ingreſſus eccleſie. Aliqͥ tn̄ circa dicē tes officiū ꝑ viam vel extra eccleſiā temꝑe interdi cti: dicūt. ꝙ ſi hoc faciūt ſtudioſe: vt ſeculares au diant: ſic violant interdictū ar. c. fi. de priuil. li. vj. Aterdicti vbi habet̉ ꝙ etiā celebratio diuinoꝝ extra eccleſiā ꝓhibetur tali temꝑe. Secus aūt ſi ſic dicēdo: a ca ſu ſeculares tranſentes audiunt: qꝛ hoc modicum eſt. Excōicatis tn̄ ⁊ interdictis nō licet audire diui na officia: q̄ etiā dicunt̉ extra eccleſiā. Item lꝫ cleri cis ⁊ laicis in loco interdicto legere euangeliuꝫ vel pſalmos ⁊ hmōi ¶ Quid autem hic ꝯtineatur nomine diuini offi cij? Dici poteſt ꝙ ſolummodo ordinatum in bre uiario vel miſſali. Item nota. ꝙ auditio diuinorū non pertinet ad certū ordinē. Et ideo talia exercē tes temꝑe interdicti: nō erunt irregulares: niſi au ctorizando audirent diuina. vt notat panor. in. c. fi. de ex. prela. ¶ Utrū auteꝫ habentes priuilegia vt in ſuis feſti uitatibꝰ celebrare poſſint ⁊ aliquos admittere: vt dicit̉ in. c. vt priuilegia. de priuil. poſſint celebrare: non ẜuata moderatiōe dicti. c. alma. Rn̄. ẜm Io. an. ⁊ Archi. ꝙ nō: quia eorum priuilegia. ꝑ. d. c. al ma. reuocantur quo ad hoc. Secꝰ ſi priuilegia ob tinuiſſet poſt. ¶ An autē laici teneant̉ de eccl̓ia exire: ſi ſacerdos recipit interdictū ad dīna. ℟. ẜm Monal. ꝙ non. nec peccāt audiendo: ſꝫ ſolus ſacerdos. ¶ Quid autem ſi ille: cui eſt interdictus ingreſſus eccleſie ingerat ſe diuinis extra eccleſiam. puta ſub

diuo vel ſub tentorio. Rn̄. ẜm gloſ. in. c. is qui. de ſen. ex. li. vj. ꝙ nō eſt irregularis. qꝛ dictū limitatū ẜm ſuam limitatōeꝫ debet intelligi ¶ Quid aūt ſi celebrat in oratorio: qd̓ ꝯſtrui nō po teſt fine dioceſani licentia. Dic ꝙ ſi ſtricte eſt orato rium: ita ꝙ nō eccleſia: nō eſt irregularis: Sꝫ ſi ce lebrat in eccleſia nō ꝯſecrata: que ꝓprie dicitur baſi lica: eſt irregularis. Satis eſt em̄ ꝙ auctoritate pō tificis ſit dedicata. Item p̄ſbytero celebrante miſ ſam in eccleſia: ſi ſubdiaconus cui eſt interdictꝰ in greſſus eccleſie: dicit epiſtolam extra eccleſiaꝫ in il la miſſa: vel diaconus ſic interdictus euangelium tales.ſ. ſubdiaconus ⁊ diaconus ſunt irregulares qꝛ vnum eſt officiū: qd̓ tamen in eccleſia principa liter celebratur: cui cooperant̉ in actu ſibi ꝓbibito. I. di. ſi quis viduam. Preſbyter v̓o: ſi celebrans in eccleſia admiſit ſcienter dictū ſubdiaconuꝫ: vel di aconum ad lectionē epiſtole: vel euangelij etiaꝫ ex xtra ar. dicti. c. tra eccleſiam: eſt irregularis: qꝛ participat crimini criminoſo. Immo videt̉ tale participiū factum in eccleſia: ꝑ proxime dicta. Sꝫ ecōuerſo: ſi ſubdiaco nus: cui eſt interdictus ingreſſus eccleſie: dicit epi ſtolam in eccleſia in miſſa: quam ſacerdos celebrat extra eccleſiam: irregularꝭ ē: qꝛ in eccleſia vere et de facto id fecit ⁊ ſic in loco ꝓhibito dicto. c. is qui. et idem dicenduꝫ de diacono in tali caſu dicente euā gelium. p̄ſbyterum autem talem celebranteꝫ extra eccleſiam: non audeo dicere irregularem: quia licꝫ videat̉ participare in culpa cum miniſtris: tamer nō eſt dignuꝫ ꝙ principale: vel dignius trahat̉ ad acceſſorium: vel minus dignum. Item non prohi bent̉ laici temꝑe interdicti dicere letanias: vel lau des ſuas: vt faciūt ꝯfraterie. Nterdictum quarto. de forma ſeu modo ponendi interdictū ⁊ quomodo relaxetur?: vbi ſcienduꝫ ẜm Cal. ꝙ cum ab homine profert̉ ⁊ ꝓpter ꝯtumaciaꝫ ſemꝑ eſt neceſſaria monitio ⁊ forma: que traditur de ſen. excom. c. j. li. vj. Et ſic intelligit̉ de ap. repre henſibilis. Sed ſi propter delictum fertur: non eſt eſt neceſſaria monitio. v. q. iiij. in loco. Cum v̓o a hic ꝯtineatur nomine iure ꝓfertur ꝓpter exceſſum ſiue delictum: ſine mo nitione fit: ſiue ſit ſpāle interdictum: ſiue generale ſiue ſingulare. Sub hac autem forma verboꝝ pro fertur. Nos ꝓpter talem cauſam: eccleſiam vel ter ililitdi ram talem ſupponimus interdicto. extra de verb. ſignifi. cum in partibꝰ. ⁊ additur etiā cōiter eccl̓ia ſtico. ad dr̄iam interdicti legalis. ¶ Poteſt etiam ſnīa interdicti ad voluntatem iu dicis determinari. puta. vt interdicat miſſam cuꝫ cantu: vel horas vel ſepulturas vel hmōi. Poteſt etiā iudex ab interdicto exciꝑe ⁊ ſubijcere qͦs vult ⁊ qn̄ vult. puta qn̄ dn̄s terre eſt ibi pn̄s ⁊ hmōi. d̓ ſpon. nō eſt. Ad hoc aūt vt obliget ſnīa interdicti: ſufficit eam publice ꝓmulgari: nec poſtea neceſſe ē eam ſinguloꝝ auribꝰ inculcari. Sufficit etiaꝫ cum quis ſcit vicinos ſuos: maxime metropolitanā ec tieſiaꝫ recepiſſe ſententiā ⁊ ſeruare. extra de poſtu. pre. c. primo. Interdictū. iiij. Fo. CXLIIII. ¶ An aūt interdictū poſſit ad cautelam relaxari? Rn̄. ꝙ generale interdictū nō pōt. vt in. c. p̄ſenti de ſen. ex. li. vj. Sed ſi interdictū ſit ſpāle ꝯtra ꝑſo nam: ſic pōt relaxari ad cautelam ar. a ꝯtrario illiꝰ c. p̄ſenti. vt notat glo. ibi. qꝛ ſpāliter interdicto oīa ſacramenta negant̉ ante abſolutōneꝫ. Et ſic idem eſt ꝙ in excōmunicato: qui pōt abſolui ſub ꝯditio ne. Hoc tamen verū ſi penitet: al̓s non: qꝛ ſic rela xatio daret cām peccandi: niſi forte in caſu: ſic̄ cum abſoluit̉ inuitus ab excōicatōne. ¶ Utrū ep̄s vel alius poſſit ſuū interdictuꝫ ſuſpē dere? Uidetur dicendū ꝑ predicta ꝙ ſic. Quod te nent Lau. Tan. ⁊ Uin. vt notat̉ in. c. ad hec. el. iij de ap. ⁊. c. directe. ⁊. c. p̄terea. ¶ Utrum ꝑ appellatōneꝫ ſequentē ſuſpendat̉ in terdictū? Rn̄. ꝙ nō: niſi eiꝰ effectus ſit ſuſpenſus ad tempꝰ: qꝛ ſic pōt appellari a ſnīa ſuſpenſa: ſicut a ꝯditionali dicto. c. p̄terea. Et hoc veruꝫ de inter dicto vel ſuſpenſione. nō aūt de ſententia excōmu nicatōnis cuiꝰ effectus nunqͣꝫ poteſt relaxari: niſi ī toto abſoluat̉. vt in. c. cum deſideres. de ſen. excō. Hoc idem tenet Ho. in. d. c. ad hec. Hoc etiā in tellige de interdicto a diuinis ⁊ ſacr̄is ⁊ alijs ſpūa libus. Secꝰ in interdicto a tꝑalibꝰ. vtputa. ꝙ qͥs n̄ ingrediat̉ poſſeſſioneꝫ. P. Un̄ Io. an. in. c. is cui. de ſen. ex. li. vj. reſtringit ſolū in mere ſpūalibꝰ: per que ligat̉ anima vide eū ibi in glo. vbi ſingulariter declarat hanc materiā. ¶ Utrum priuilegiū ꝯceſſum a legato de latere: qͦ interdicti tꝑe valeat celebrari: interdictꝭ ⁊ excōica tis excluſis: valeat ꝙͣtum ad ſuas ſnīas ⁊ ſuoꝝ ſuc ceſſoꝝ ordinarioꝝ? Rn̄. ꝙ ſic: niſi ſpāliter a ſucceſ ſore reuocetur. ¶ Utrū papa dante licentiaꝫ celebrandi in eccl̓ia ſpāliter interdicta: relaxet̉ eo ipſo interdictū? Rn̄. ẜm Hoſti. ꝙ non. ¶ Sꝫ nunqͥd ep̄s poſſit dare priuilegiū celebran di in eccl̓ia ab eo interdicta. ℟. Ber. extra de ap. ad hec qm̄. ꝙ nō: qꝛ hoc ꝑtinet tm̄ ad papā. Inn. v̓o dicit ꝙ lꝫ locus ſit interdictꝰ: pōt tn̄ celebrari: ⁊ de lnīa iuris. extra de priui. vt pͥuilegia. Et de lnīa hoīs. vt in. c. dilectis. de ap. qꝛ nihil aliud ē interdi cere: ꝙͣ interdicē celebrantes in ea: a qͣ ſnīa pōt ep̄s qͦs vult exciꝑe. Sꝫ ſi ꝑſona ſit interdicta vel ſuſpē ſa: nō pōt celebrare de alicuiꝰ lnīa: nec pōt interdi ctum ſuſpēdi in ꝑſona ſuſpēſa: niſi ꝓ delicto alteri us ſit ſuſpenſa. Idem panor. in. d. c. vt priuilegia. Item nota. ꝙ qn̄ interdictū eſt latū ꝓpter aliqͦs: ⁊ ipſi nō ſeruant illud. Alij nō tenent̉ ſeruare. vt in c. petiſtis. de pͥuil. Nota tn̄ ẜm Ho. ibidē. ꝙ ſi ci uitas vel eccl̓ia eſt interditta ꝓpter aliqͦs.i. ꝓpter eo rum delictum: tūc licet ipſi violent interdictū: alij tamen ſeruare tenent̉. Si aūt ſit poſitū ꝓ eoꝝ que rela ⁊ ad eorum vtilitatem: tunc ſi ipſi nō ſeruant: nec alij ſeruare tenent̉: ⁊ ſic efficit̉ nullum. d. c. peti ſtis. vbi panor. querit qn̄ tales dicant̉ violare int̓ dictū. nūqͥd ſufficiat vna ꝑſona. ℟. ẜm doc. ꝙ nō ſꝫ requiritur ꝙ maiores violent: ſeu maior ꝑs eorū arg. in. c. fi. de procu. Et oportet ꝙ habeant perſe uerandi animū. Et hoc poteſt ꝑcipi ex actibus eo

rum. Et hoc nota: qꝛ ſingulare. ¶ Quis autem poſſit relarare interdictum? Rn̄. ẜm Directoriam. Aut cōditor canonis reſeruauit ſibi relaxationem interdicti expreſſe. Et tūc ille ſo lus poteſt relaxare. Al̓s epiſcopus poſſꝫ. ar. de ſen ten. ex. nuper. Aut reſeruauit ſibi abſolutioneꝫ ex communicatōnis late ꝯtra ſingulares perſonas ⁊ ex eodem delicto ſequitur interdictum contra vni uerſitatem vel loca ꝓlatum a iure: licet abſolutio nem interdicti expreſſe nō reſeruet. videt̉ tamen ꝑ ꝯſequens relaxatōneꝫ interdicti ſibi reſeruaſſe ẜm Archi. nam quotiens viciū ex vna radice naſcitur ꝯſequens eſt vt eadem lege tollat̉. C. de nupt̓. ſi li bertam. Facit huiꝰ ſimilitudo ratōnis. Etem̄ excō municatio. ⁊ interdictū nomine cenſure ꝯtinētur. de ver. ſig. querenti. ⁊ qd̓ de vno dicitur: de alio in telligendum eſt. Nota tamen ꝙ nullus alius mi nor ep̄o pōt relaxare interdictū a iure qd̓ ſic ꝓbat̉. Conſtat enim ꝙ fortius ⁊ maius impedimentuꝫ ſeu vinculū interdicti eſt ꝓlatio: ſeu inflictio: quaꝫ ſeminis pollutio vel ſanguinis effuſio. Et inde eſt ꝙ magis punit̉ celebrans in eccleſia interdicta ab homine: vel a iure: ꝙͣ celebrans in eccleſia: ſemine aut ſanguine polluta. Nam in primo incurrit̉ irre gularitas: non autem in ſcd̓o. vt in. c. is qui. d̓ ſen. excom. li. vj. Sed impedimentū ſeu vinculuꝫ pre fate pollutōnis nō pōt reconciliari: ſaltem ſi eſt cō ſecrata: ꝑ minorem ep̄o: ergo multo minus et alia. Dictum tamen Archi. sͣ. non placet Ioh̓. an. hac ratione: quia de duobus ſuppoſitis vno ſolo reſer uato: alterum videtur ꝯceſſum. Et hoc videt̉ pla cere glo. in cle. j. de hereti. Quibus tamen adde. ꝙ ſi interdictum eſſet terminatum ad certum tempꝰ a iure: tunc ante illud tempus nō poſſet ꝑ ordina rium tolli. ꝑ nota. in glo. in. c. cupientes. in.§. cete rum. in ver. ſuſpenſos. de elect. li. vj. Ex quo infert̉ limitatio ad. c. nuper. de ſen. excom. quod eſt vald̓ notandum. A ſententia tamē interdicti vel ſuſpē ſionis ab homine: non poteſt inferior illo qui tulit abſoluere: ſed ſuperior. vt dicitur de excōmunica tione: quia iſta quo ad hoc pari mō ꝯcurrunt. De hac materia vide. jͣ. Suſpenſus. ¶ Qualiter autem debeat fieri ceſſatio a diuinis ꝑ canonicos. capitula vel ꝯuentus. Directo. ẜm Io. an. dicit. ꝙ ad hoc. ꝙ fiat ceſſatio: neceſſe eſt iſta in teruenire. Primo. ꝙ hi qui ceſſant hoc habeāt de ꝯſuetudine vel a iure: vt ceſſare poſſint. Secūdo. ꝙ vocent̉ abſentes ad tractanduꝫ de ceſſatōne: ac ſi de electōne ageret̉. Tercio. ꝙ de illa ceſſatōe tra ctent diligenter. Quarto. ꝙ de ceſſando deliberēt. Quinto. ꝙ ſit manifeſta offenſa ꝓpter quā ceſſant Sexto. ꝙ cauſa ſit ratōnabilis. Septimo. ꝙ an̄ ceſ ſatōnem inſtrumento publico: vel patentibus li teris: autentico ſigillo munitis: cām ceſſatōnis ex primant. Octauo. ꝙ illud inſtrumentū vel literas tradant ei ꝯtra quē ceſſant. Nono. ꝙ requirant il lum ꝙ emendet ꝯpetenter iniuriam vel offenſam ꝓpter quam ceſſare volunt. Ꝙ ſi non fecerit: tunc locū habeat ceſſatio. Decimo. ꝙ poſt ceſſationem: vtraqꝫ pars iter debet arripere ad ſedem apoſtoliInterdictum. iiij. cam infra menſem per ſe vel per ꝓcuartores: ſuffi cienter inſtructos. ⁊ cōtinuatis diebus ꝙͣcito po terunt: ſedi apoſtolice ſe repreſentent: vt diſcutiat̉ quid ſuper hoc ſit agendum. his nō ſeruatis: non ſeruatur ceſſatio. Et ſi pars que poſuit ceſſatōneꝫ: eam non ſeruauerit: ab alijs non ſeruetur. Et ſi cā ceſſationis fuerit iniuſta: ponentes ceſſatōneꝫ: du rante tempore: nihil percipient: et ſi perceperint re ſtituere tenentur et parti ſatiſfacere de iniurijs et damnis. Et ẜm Inno. ⁊ Hoſti. cauſa ceſſationis debet eſſe notoria. ꝙ ſi non eſſet: nulla cōſuetudo prodeſſet: quia eſſet eccleſijs oneroſa. Et ille cōtra quem ceſſatur: non debet conuinci ex probabilibꝰ ſed apertis ⁊ notorijs: maxime in cultū diuino tol lendo. vt notat Io. mo. et Archi. in. c. ſi canonici. de offi. or. li. vj. Adde etiam predictis quod notat ptiſſ Panor. in. ca. dilictis. de ap. ꝙ differentia eſt inter aiii ceſſationem a diuinis: et ſententiā interdicti. Nā ceſſatio a diuinis: eſt quid facti: non eniꝫ eſt aliud ꝙͣ ſuſpendere organa miniſtrorum: vt ibi non cele brent diuina. Sententia v̓o interdicti eſt quid iu ris. vnde quando ſupponit̉ locus interdicto. Ibi celebrans quandocunqꝫ etiam forenſis incurrit ir regularitatem: vt in. c. is qui. de ſen. ex. li. vj. Secꝰ xiutrūt de ꝓpinquo in alicu aut in ceſſatōne a diuinis: vt volunt doc. in. c. irre fragabili. de offi. or. ¶ Sed dubium remanet ſi ceſſatio a diuinis eſt generalis. puta reſpectu totius ciuitatis. Nunqͥd ibi celebrans ſit irregularis. Io. an. in dicto. c. ſi ca nonici. concludit ꝙ ſic: quia talis ceſſatio genera lis equiperatur interdicto. per cle. j. de ſen. excom. Sed. d. An. dicit forte ꝙ ex toto non procedit iſta Irarium videt̉: poſito ꝙ iſte equiperatio. Et hoc forte verius putat Panor. ꝙ itus ab ignotis celebrās in ceſſatiōe generali: non efficitur irregu non erat recon laris. per regulam. vt nunqͣꝫ quis irregularitatem eſt in dicta. l. incurrat: niſi in caſibus a iure expreſſis. vt in dicto c. is qui. Sed iure non cauetur niſi in celebratōne in loco interdicto. Nec ob. dicta clem̄.j. quia facit f. de rei ven. vbi equiperationem tm̄ in illo caſu. et pene non debēt extendi. Nota tamen ꝙ fratres minores et predi catores habent priuilegium. ꝙ quando in ciuita ītideret. Hecob. tibus vel locis vbi habitant contingit interdictuꝫ poni: et prohiberi omnia eccleſiaſtica ſacramenta excepto paruulorū baptiſmate. et penitentijs mo rientium: non obſtantibus quibuſcunqꝫ priuile gijs: religioſis quibuſcunqꝫ: ab apoſtolica ſede cō ceſſis: nihilominus tempore talis interdicti poſ ſunt confiteri peccata ſua: et abſolui. et temporibꝰ conſuetis iuxta morem ordinis ſui: ſacre commu nionis: et vnctionis extreme recipere ſacramenta: et diuina officia celebrare ſimul ianuis clauſis: nō pulſatis campanis et voce ſubmiſſa: excommuni Alequlbas catis et interdictis: ac omnibus perſonis que non ſunt de ordine ſuo excluſis: non obſtantibus pro hibitionibus huiuſmodi: ſeu aliquibus literis a ſe de apoſtolica impetratis vel impetrādis q̄ de ordi ne ſuo: ⁊ de hac indulgētia ſpālem nō fecerint mē tionē. Honoriꝰ in priuilegio qd̓ incipit. Meritis vr̄e. Excipiunt̉ tamen tres caſus. Primꝰ ſi cauſaꝫ dederūt int̓dicto. Scd̓s ſi cōtingat eos ſpecialiter

Inuenta interdici. Tercius ſi eccleſia illa vbi volunt celebra re eſt interdicta ſpecialiter hec habentur in priuile gio Bonifacij. qd̓ incipit virtute ꝯſpicuos. Auenta. Quid ſit age dum de inuentis? Rn̄. quedā ſunt que nunqͣꝫ fuerūt in bonis alicuiꝰ. ſicut ſunt lapilli ⁊ geme: que inueniunt̉ ī littore maris. ⁊ talia occuꝑanti ꝯcedunt̉. Et eadem eſt ratio de theſau ris antiquo tempe ſub terra occultatis: quoꝝ non eſt aliquis poſſeſſor: niſi ꝙ ẜm leges tenet̉ medie tatem dare dn̄o agri. ⁊ hoc ſi inuenit in alieno: nō data oꝑa. Sed ſi data oꝑa inuenit totū tenet̉ dare vt in. l. vnica. C. de theſau. li. x. Et notat glo. inſti. de re. di.§. theſauros. Et hoc verum: etiā ſi cū vo luntate dn̄i requireret: qꝛ etiam cuꝫ voluntate dn̄i nō debet querere in alieno theſaurū ſuo nomine: vt in. d. l. vnica. vbi etiā patꝫ ꝙ theſaurus dicitur ſere digana miniſtu coadunatio rerū mobiliū abſcondita: quaꝝ igno rantur poſſeſſores: ſeu dn̄i ꝓpter vetuſtatem tem poris. Ibi etiam patet ꝙ nec in ſuo ſolo pōt quis querere theſaurū arte magica: diuinatōnibus vel alijs illicitis modis. al̓s theſaurꝰ erit fiſci. De hac .vtin. c. is qui. d̓ materia videsͣ. Furtum. Quedam v̓o res inuen te fuerūt de ꝓpinquo in alicuius bonis. Et tunc ſi quis eas accipiat: nō animo detinendi: ſꝫ reſtituē mnet ſi ceſſatio di dn̄o: nō ꝯmittit furtum: al̓s ſecus. ¶ Utrum emens domuꝫ pro mille: in qua poſtea inuenit theſaurū valentem. x. milia: teneat̉ reſtitu ere venditori? Quidā dicunt ꝙ ſic. Et circa hoc ha betur remediuꝫ capl̓i. cum cā. de emp. ⁊ ven. Sed ꝯtrarium videt̉: poſito ꝙ iſte theſaurus ſit recon ditus ab ignotis dominis temꝑe vetuſto: vt in di cta. l. vnica. gͦ non erat reconditus. ab illo vendito re: ſed caſus eſt in dicta. l. vnica. ꝙ theſaurus reꝑ tus efficitur eius cuius eſt ſolum: ⁊ iſte emptor eſt dn̄s. ergo eius erit. Idem ꝯfirmat̉ per. l. a tutore: iuncta gloſ. ff. de rei ven. vbi pecunia inuenta per modum theſauri cedit emptori. Secus ſi nō eſſet inuenta ꝑ modū theſauri: vt murata in muro: qͥa tunc non cederet. Nec ob. ꝙ venditor non vēdit theſaurum: qd̓ conceditur tamen ꝑ iura commu uia cedet dn̄o ſoli. ¶ Quid ſi res ab aliquo inuenta ſit: que fuit a ꝓ prio dn̄o habita ꝓ dēlicta? Rn̄. res que habet̉ ꝓ derelicta occupanti ꝯceditur: ſiue ſit mobilis ⁊ ab ijciatur: ſiue immobilis. vt ſi ex cauſa de fundo ex eo hac intentōne: vt pro derelicto habeam. fff. pro derelicto. l. j. Sed ſi in mari iactauero res meas: n̄ habeo pro derelicto. vide de hac materia ſup̄. Fur Rregularitas primo de irregularitate homicidaruꝫ. Omnes qui habuerūt officium vindicte ſangui nis.ſ. mortis vel truncationis membroꝝ ſunt irre gulares. vt dictū eſt sͣ. homicidiū. iiij. Quid ſi clericus ſcribat ꝙ aliquis capiatur ⁊ ex illa captione ſequitur mors: vel truncatio: ipſo ta men ignorante ⁊ factum ⁊ cauſam? Rn̄. ẜm Ho. videtur irregnlaris: quia debuit ſuſpicari hoc poſ Fo. CXIV. ſe euenire. ¶ Quid de illis clericis qui cum alijs trahunt ad maganelas: vnde aliquis ꝓbabiliter creditur int̓ fectus. ℟. ẜm v̓ v̓. credit̉ irregularis. ¶ Quid de preſbytero qui miſit puerum ad ada quandū equum: monens vt caueret a flumine. et tamen ſubmerſus eſt. Rn̄. ẜm Hoſti. hūc p̄ſbyte rum culpabilem eſſe: ſicut ⁊ ſacedoteꝫ qui nō amo uit cultellum a corrigia: cum qua verberabat famu lum. extra de homici. c. ad audientiam. hoc qͥdam intelligunt: ⁊ bene: quādo de periculo pueri miſſi poterat rationabiliter dubitari: vt qꝛ erat infans: vt patet in ſum. confe. ¶ Quid ſi aliquis clamet latrones latrones. Rn̄. ẜm Inno. Siue ſic clamet: ſiue aliud agat: per qd̓ potuerit intelligere: ꝙ ex clamore vel actu ſuo po terat ſequi homicidiuꝫ: irregularis eſt: niſi faceret propter timorē corporis ſui. Nam ſi timeret ꝙ ali quis vellet eum occidere: bene poſſet clamare pro auxilio: qꝛ non intendit in alicuius mortem: ſed in ſuam liberatōnem. Idem Ho. qui addit. Secus ſi clamaret ꝓ ſolis rebus. ¶ Quid de illo clerico qui cum latro duceret̉ dixit claudite ei os ne clamet: nunquid ſit irregularis ſi mors inde ſequat̉. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ ſic: qͥa iuuit du centes: dando eis ꝯſilium. Et eodem modo ſi que rentibꝰ malefactorē indicauit eum: niſi forte igno rauerit: ⁊ ignorare ꝓbabiliter potuit: neſciēs ꝙ ad mortem quereret̉. ¶ Quid ſi ꝯſului amico: vt occideret aliquē inimi cum ſuū: Ille incōtinenti nō fecit: ſꝫ longo tꝑe int̓ poſito. Rn̄. Panor. in. d. c. ad audientiā. de mente Inno. dicit. ꝙ ꝯſulens eſt irregularis: qꝛ debebat reuocare ꝯſilium. Et ſi putabat ſibi amicuꝫ nō ob temꝑaturū in reuocatione debebat hoc intimare illi ꝯtra quē ꝯſuluit. Et ſic caueret: al̓s non euadit irregularitatem. ¶ Quid ſi clericus comodat baliſtam: et inde ali quis occiditur. Rn̄. ſi conceſſit in bello iniuſto. Ir regularis eſt et eodem modo ſi bellum ſit iuſtum: quia ars ſagittandi eſt ꝓhibita. extra de ſagit. artē. Glo. tamen ibi videtur reſtringere tex. ⁊ bene ẜm Panor. ibi quando bellum eſt iniuſtum. Naꝫ da ta iuſticia belli: licitum eſt pugnare cū quibuſcun qꝫ armis. Immo licitū eſt decipere inimicum per ſeditionem: parando inſidias. vt in. c. dominus. xxiij. qōne. ij. ¶ Quid de eo qui miniſtrat enſem vel lanceam: et inde aliquis moritur. Rn̄. ẜm directo. lib̓. iij. ꝙ ſi quis in bello miniſtrat baliſtam vel huiuſmodi ad ſui defenſionem: non ad impugnatōnem alte rius: dato ꝙ baliſtarius occidat aliquem: dūmo do tradens vel miniſtrans nō intendat principa liter. ꝙ baliſtarius occidat: nec credebat ipſum tē dere ad occidendum: ſed ſolum ꝙ ſe et ſua defen deret vel recuperaret: non eſt irregularis.ſ. diſtin ctione. ſi quis viduam. Secus ſi alterum p̄dicto rum interueniſſet. In bello autem iniuſto: etiam ad ſui defenſionē. nō licet miniſtrare predicta. Ali oquin miniſtrans homicide: eſt irregularis. ar. di cto. c. ad audientiam. ⁊. c. Iohānes. et. c. fi. eodē ti.

De hac materia vide ſingularia sͣ. Homicidium. ij. et. iij. ⁊. iiij. Rregularitas ſecun do ſcꝫ de illo: qui exn̄s irregularis mini ſtrat. Et primo ſciendū ẜm Spe. ꝙ irre gularitas eſt nota ſeu impedimentū canonicuꝫ: ex facto: ſeu defectu proueniens: qua quis ꝓhibetur ad eccleſiaſticos ordines ꝓmoueri: ⁊ in eiſdem mi niſtrare. Et ad ſciendū qn̄ incurrat quis irregula ritatem ex indebita celebratōne vel executione or dinū Io. cal. ponit hanc diſtinctioneꝫ. Celebrans aut vtens officio ordinis. aut eſt femīa vel maſcu lus. Si eſt femina: ſiue laica: ſiue religioſa: nō effici tur irregularis: qꝛ cum nō ſit capax ordinis clerica lis: nō cadit in ea irregularitas: ꝑ quaꝫ quis impe ditur in ordine: vel ordinis officium celebrare. Si aūt eſt vir. aut furioſus. ⁊ tunc ꝑ quamcunqꝫ cele bratōneꝫ: nō efficitur irregularis: nec peccat. Ideꝫ de infante. cle. ſi furioſus. de homici. Aut eſt ſane mentis. Tūc aut talis eſt laicus vel clericꝰ. Si lai cus: ⁊ cum ſolenni apparatu alicuius ordinis cele brauit.ſ. exequendo actū alicuiꝰ ordinis: ſiue ꝯuer ſus ſit alicuiꝰ religionis: ſiue ſecularꝭ: videt̉ ꝙ ſit ir regularis. extra de cle. ex. c. ij. Nec cum tali: vt va leat ꝓmoueri alius ꝙͣ papa pōt diſpenſare. Dire ctoria tn̄ li. iij. dicit ꝙ laici ꝓpter talia: irregularita tem vel ſuſpenſionē nō incurrūt: cum nec ordineꝫ nec officiuꝫ habeant. vn̄ aliter puniunt̉ laici: ſi con trafaciūt: vt in dicto. c. ij. Et hoc videt̉ verius. Sꝫ v̓o eſt clericus. aut celebrat in ordine quem nō ha bet. aut in eo quem habet. Si primo mō: hoc agēs in ordinibꝰ ſacris: eſt irregularis. De ſubdiacona tu tamen dicit v̓ v̓. ꝙ ſi eſt in minoribꝰ poteſt can tare epiſtolam: dūmodo ſine ſolennitate. Et addit Inno. ꝙ hoc eſt licitū: quando deeſt ſubdiaconꝰ. Sed ſolennis apparatus ſubdiaconi videtur eſſe manipulus. Dicit enim Petrus de palu. in quar to. ꝙ tunicellam licet etiam nō ſubdiacono porta re: quia non eſt ei propria veſtis: ſicut manipulus quem nullus inferior ſubdiacono portare debet. hec Pe. vnde ſi talis cantet epiſtolam cuꝫ tunicel la ſine manipulo: et non porrigendo calicem dia c̨ono ⁊cͣ. Dic prout habetur sͣ. Diſpenſatio. Si v̓o celericus celebrat in ordine quem habet: tunc aut eſt excommunicatus maiori: vel celebrans: vel of ficium exercens in loco interdicto ab homine vel a iure. Aut eſt ſuſpenſus. Si primo mō: tūc vtro qꝫ caſu efficitur irregularis. et indiſpenſabilis: niſi per papam. de ſent̓. excom. is qui li. vj. Dicit tamē v̓v̓. ꝙ in minoribus conſtitutus miniſtrando ſeu exercendo officium ſuum etiam cum ſolennitate cum eſt excommunicatus: non efficitur irregula ris: quia illa duo capitula ſi quis epiſcopus. el pri mo. ⁊ ſcd̓o. xj. qōne. iij. non loquuntur de his. Sꝫ Hoſti. ſentit ꝙ talis oīno irregularitatem incur rat per. c. cum medicinalis. de ſenten. excom li. vj. Et ſic non poteſt diſpenſari niſi per papam. Ideꝫ Panor. in dicto. c. ſcd̓o. qui dicit ꝙ hec opinio eſt vera ⁊ communis: quia iura loquuntur indiſtin cte. Idem directo. li. iij. quo ad incurrendam irreIrreguiaritas. ij. gularitatem. Sed quo ad diſpenſationeꝫ: videtur tenere ꝙ epiſcopꝰ poſſit diſpenſare ẜm Ray. Ho ſti. ⁊ Archi. Sed Panor. in. c. clerici. de cle. exc̄. ſal uando opiniones dicit. ꝙ aūt queritur: nunquid per inferiorem a papa poſſit iſte talis celebrans li berari ab irregularitate iaꝫ cauſata. Et dicit ꝙ nō Et ita loquitur. c. j. de re iudi. in. vj. ⁊ dicto. c. cum medicinalis: que iura dicunt indiſtincte: ſoluꝫ pa pam ab hac irregularitate poſſe liberare. Aut que ritur de pena depoſitōnis imponenda ꝑ iudicem et tunc ꝓcedit alia opinio: vt etiam ep̄s diſpenſet cum parato ſe corrigi. ne duplici pena conteratur. Si autem clericus eſt ſuſpenſus: ſumendo ꝓſtri cta ſuſpenſione.ſ. quo ad ſe et quo ad alios. aut eſt ſuſpenſus a canone: aut ab homine. Si ab homi ne: tūc aut ignorauit igͦrantia ꝓbabili. et tūc nō eſt irregularis. vt in. c. apoſtolice. de cle. ex. Aut igno rantia craſſa et ſupina. ⁊ tūc eſt irregularis et mul to magis ſi ſciuit ſe ſuſpenſuꝫ. Et hoc quomodo cunqꝫ ſit ſuſpēſus ſimpliciter: ſiue ad tempus de terminatum: aut indeterminatū: etiam ſi ratione defectus vel infamie puto talem: durante ſuſpen ſione: celebrantem eſſe irregularem. nec ſecuꝫ poſ ciū indicis: vt de ſe diſpenſari: niſi per papam dicto. c. cum medici nalis. Si v̓o eſt ſuſpenſus a canone. tunc aut ratō ne criminis: aut ratione defectus: aut ratione in famie vel ſcandali. Si primo modo. tunc aūt ſim pliciter eſt ſuſpenſus: et ſic celebrando eſt irregula ris dicto. c. ſi quis ep̄s. Aut eſt ſuſpenſus ad tem pimt ꝙ exp̄cedē pus: et tunc. aut ad tempus determinatū. et ſic in uis ſic recepti. Se terim celebrando eſt irregularis. Aut ad tempus indeterminatum: et tunc. aut cum conditōne: do ndelicꝫ Ray. j nec ſatiſfaciat: vt in cle. j. de deci. Et tunc licet qui dam contra. puto ſi ſic ſuſpenſus ante abſolutiōeꝫ celebrat: eſt irregularis: quia in hoc: factum iudicꝭ eſt neceſſarium: vt habeatur pro abſoluto. Et ſic: cum factum hominis ſit neceſſarium: ſequitur ꝙ ad ſuſpenſionem dei: canon aliquid addat. Si v̓o eſt ſuſpenſus cum conditione: donec peniteat: vt de elect. Oſius. et tunc equum eſt tenere: ꝙ interī celebrando non efficitur irregularis: quia talis ſu ſpenſio videtur eſſe dei: ad quam nihil addit canō nec vt habeatur pro ſublata aliquod factum iudi cis eſt neceſſarium. Et ideo dicendum eſt de ea vt ver papā deltu tt cillbor. v de ſuſpenſione dei tm̄. Si ſecundo modo ſit ſuſpē ſus a canone. id eſt ratione defectus. tunc aut rati on defectus ordinis: aut alterius defectus. Et ſi ratione defectus ordinis. vt clericus per ſaltuꝫ ꝓ motus ꝙͣtum ad ordinem omiſſum: in quoli exer nautetcōicu cet officium anteqͣꝫ recipiat: eſt irregularꝭ. Sed ce lebrando in ordine ad quem eſt per ſaltum pro motus quem habet: non eſt irregularis. lij. diſtin ctione ſollicitudo. Si v̓o ratōne alterius defectus vt bigamus. Illegitimus. corpore viciatus. ordi natus ante legitimam etatē. vel a nō ſuo epiſcopo: hoc caſu ꝯcordant omnes ꝙ celebrando non eſt ir regularis: quia hoc non eſt iure expreſſum. Et qͥa qn̄ curia mandat cū ſupͣdictis patiētibꝰ dictos de fectꝰ diſpēſari: nihil dr̄ de irregl̓aritate. Stilus aūt curie eſt attendendꝰ de cri. fal. ꝙͣ graui. Nec ob. ꝙ ordinatio facta ante legitimā etatem: vel a nō ſuo

Irregularitas. ij. epiſcopo fuerit cū peccato: qꝛ pͥncipalis cauſa: ꝓ pter quā dicimus tales ſuſpēſos: eſt defectus: nō peccatū. ergo rōne defectꝰ nō crimīs: talis cenſeri debet ſuſpēſus. Et hac rōne puto ꝙ licꝫ irregula ris ex celebratiōe diuinorū ſit ſuſpenſus a canone ꝓpter hāc irregularitatē. Si tamē al̓s nō ſit ſuſpē lus a iure vel ab homīe. puta qꝛ abſolutus ab ex cōicatione. ⁊ ſuſpēſione: ſed nō eſt ſecū diſpenſatū ſuꝑ irregularitate. vel nō ſuſpēſus ꝯtrahit irregu laritatē: talis nō ꝯtrahit nouā irregularitatem: qꝛ nō eſt in iure exp̄ſſum. Si ē tercio mō ſuſpēſus a canone.ſ. rōne ſcandali vel infamie. tūc celebrādo nō eſt irregularis de cle. ꝑcuſ. c. j. Sed bn̄ facit ab ſtinēdo. Et ꝑ hoc infert Inno. ꝙ illi quoꝝ crimi na ſunt notoria: qui etiā poſt penitentiā ꝓhibent̉ celebrare ꝓpter ſcandalū ⁊ infamia. vt de coha. cle. c. fi. ſi ante abſolutionē celebrant nō incurrūt no uaꝫ irregularitatē. ⁊ ex allegatiōe quā facit Inno. videt̉ intelligere de notorio fornicatore qd̓ piū eſt tenere. ⁊ qd̓ notat̉ in. c. j. de ſen. ex. li. vj. intelligat̉ de notorio fornicatore ante penitētiā celebrāte: ne videat̉ ſibi ꝯͣrius. tn̄ de rigore iuris ſola penitentia nō tollit ſuſpēſionē canonis in notorio fornicato re: vt videt̉ exp̄ſſum. l. diſt. ꝑuenit. qꝛ requirit̉ fa ctū iudicis: vt dictū eſt de ſuſpēſo a canone donec ſatiſfaciat. vide de hac materia sͣ. Clericus. iij. Et nota ẜm v̓v̓. ꝙ irregularis celebrās: nō ꝓpter hoc aliā irregularitatē ꝯtrahit. Alioqͥn totiens nouā irregularitatem ꝯͣheret: quotiēs celebraret. Nota tamē ꝙ ex p̄cedētibꝰ videt̉. ꝙ ordinatus ante legi timā etatē ſit ip̄o iure ſuſpēſus ab executiōe ordi nis ſic recepti. Sed ſolēnes doc. cōiter tenēt ꝯͣriū. videlicꝫ Ray. v̓v̓. Archi. An. de butrio. Pau. de eleaꝫ. ⁊ Fran. zab̓. in cle. generalē. de eta. et qua. hi oēs dicūt. ꝙ talis nō eſt ip̄o iure ſuſpēſus ſꝫ ſuſpē dendus. ⁊ interdicēda eſt ei executio ordinis rece pti ante legitimā etatē vſqꝫ ad legitimā etatē. Et ſi poſtqͣꝫ fuerit ei interdicta a iudice ſuo: vſus fuerit ordine tali an̄ legitimā etatem erit irregularis. Si aūt nō fuerit ei interdicta: ⁊ ſic vtat̉ ordine an̄ legi timam etatem recepto: non eſt irregularis. Hec Archi. flo. ¶ Recipiēs ordines etiā minores ī maiori excōi catione: incurrit irregularitatē indiſpēſabilē: niſi per papā. de ſen. ex. cū illoꝝ. vbi nō diſtinguit̉ int̓ ordines minores vel maiores ẜm Guil. dur. Re cipiens autē ordines in minori excōmunicatione nō incurrit irregularitatem: quia non eſt iure ex preſſum. ¶ An aūt excōicatus extra eccleſiā officians po pulo: efficiat̉ irregularis. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. diſt. xviij. ꝙ aliquibꝰ ꝓbabilit̓ videt̉ ꝙ ſi excōicatꝰ etiā ex eccleſiā dicat horas ſuas. officiādo populū ī ex ercitu vl̓ naui. incurrit irregularitatē. Si tn̄ dicat horas ſuas cū vno ſocio vel pluribꝰ. nō tn̄ officiā do eccleſiā vel populū irregl̓aritatē nō ꝯͣhit. Quo vo ad baptizādū dic̄ idē Ri. ꝙ ſi excōicatꝰ bapti zaret nō ſolēniter. vt faciunt vetule in caſu neceſſi tatis nō eſſet irregularis. ¶ Quid autem ſi excōmunicatus in choro cum alijs clericis dicat officium. an efficiatur irregula Fo. CXLVI. ris? Rn̄. Ge. in. c. cum medicinalis. deſentē. ex li. vj. dicit. ꝙ clericus ſuſpenſus de quo loquit̉. d. c. ſi intereſt diuinis auctorizando. vtputa. ſi legit et cantat cum alijs. ⁊ vltro hoc facit actum principa lem chori: vt qꝛ dicit capitulum ⁊ orationem vel fa cit officium cantoris in choro: tūc incurrit irregu laritatem. Secus ſi auctoritatem non p̄ſtat. puta. ſi legit ⁊ cantat in choro: nō exercendo aliquod of ficium chori. nec auctorizando. tunc nō eſt irregu laris. Et vt plene habeat̉ hec materia: ꝯcludendo dicta docto. ⁊ Panormita. in. c. fi. de ex. pre. poteſt dici ꝙ preſbyter vel alius clerieus exercens aliqd̓ officium deputatū alicui ordini eccleſiaſtico. ⁊ ho facit tanꝙͣ clericus: efficit̉ irregularis. Secus autē vbi exercet aliquid non deputatum certo ordini. vnde cantans rn̄ſoria vel dicens pſalmos: non oſ ficiando principaliter ſꝫ tanqͣꝫ quilibet alius laicꝰ non efficit̉ irregularis ẜm Inno. etiam dato ꝙ il lud eſſet deputatum certo ordini. tamen de con ſuetudine exercet̉ per quemcunqꝫ indiſtincte. eti am a non ordinatis. tunc talis exercens. non eſſet irregularis. Et per predicta patet reſponſio. quid de ebdomadario cantore. dicente antiphonas ⁊ reſponſoria. legente lectiones. ⁊ de exercente actuꝫ minoꝝ ordinū. Et quo ad ebdomadarium. ſi ſo lenniter officiat eccleſiam in matutinis. veſperis. vel alijs horis excommunicatus: incurrit irregu laritatem. Et hoc eſt indubitatum ẜm Aſten̄. Sꝫ dubium eſt quando iſte ſacerdos non ſolenniter officiaret eccleſiam: vt faciunt communiter ebdo madarij: tamen per predicta idem videtur dicen dum: quia ſaltem de conſuetudine tale officiū ex ercetur ꝑ ſacerdotem dumtaxat: ⁊ cum habeat di cere. dominus vobiſcum. qd̓ eſt deputatum certo ordini. De alijs autem ſupradictis dici poteſt. ꝙ ⁊ ſi officium cantoris ⁊ quedam alia ſupradicta. de iure ſint deputata certo ordini. tamen de conſue tudine quaſi generali exercent̉ indiſtincte a quo cunqꝫ ordinato ⁊ non ordinato etiam a nouicijs ⁊ laicis. Et per conſequens tales etiam excommu nicati non incurrerent irregularitatem. Item ẜm Aſten̄. ſi excōmunicatus actum minoꝝ ordinum etiaꝫ ſolēniter exerceat. cū hoc etiaꝫ ꝑ nō ordinatū licite fieri poſſit: nō incurrit irregularitatē hoc ptꝫ ex p̄dictis. ¶ Quid aūt de ſimplici clerico ſi in officio cantat. Rn̄. Dir. tenēdo ꝙ tonſura ſiue pſalmiſtatꝰ ſitᵈ or do. tunc incurrit irregularitatem. Tenendo autē ꝙ tonſura nō ſit ordo: dic ꝙ non. Similiter ſi pre ſbyter excōmiunicatꝰ vel ſuſpenſus ſi in officio ac colitatus miniſtrat: eſt irregularis. qꝛ ꝑ ſuſceptōꝫ alicꝰ ordinis non abſoluit̉ a minori. hoc tn̄ limita vt dictum eſt sͣ. ¶ An aūt excōicatꝰ audiens diuina: iucurrat irre gularitatem. Dic ꝙ ſic anctorizādo. Et iō panor. in. d. c. fi. dicit. ꝙ caueat p̄latus tꝑe excōicationis. ſuſpenſionis. vl̓ int̓dicti. ne faciat corā ſe celebrari aut ne int̓ſit celebrationi: qꝛ tunc vr̄ auctorizare. ¶ An aūt excōmunicatꝰ dicens officium in eccle ſia cum alijs: peccet mortaliter. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ ſic cōmunicando cum alijs. īmo etiam videt̉ tenere

ꝙ dicendo officium extra eccleſiam cum vno vel duobꝰ ſocijs peccet mortaliter eadem rōne. Et mi nus malum faceret. ſi ab alio etiā: nō ſacerdote fa ceret horas inciꝑe. Quid aūt de ſuſpenſo a ꝯfeſſionibꝰ. nunquid ſi celebrat ante reconciliatōꝫ ſit irregularis. Rn̄. ẜm Inn. ⁊ Io. an. ꝙ nō. qꝛ hoc nō inuenit̉ iure cautū De hoc vide. jͣ. Suſpenſus. Udeus primo. com muniter iudei dicunt̉ qui legem moſay cam ad lrām tenent: ſic dicti a noīe prin cipalis tribꝰ.ſ. iude qͥ etiam prius hebrei dicebant̉ ab heber: cuiꝰ familia cultū dei tenuit: ceterꝭ idola tria fedatis. ¶ Quomodo xp̄iani ſe dn̄t habere circa indeos? Rn̄. non dn̄t cum eis comedere. aut eos ad cōui uia recipere. nec cum eis cohabitare. Item ꝓhibe tur omnibꝰ xp̄ianis: ne in infirmitatibꝰ ſuis iude os vocent. aut medicinam ab eis recipiant. aut cū eis in balneo ſe lauent. vt in. c. omnes. ⁊. c. nullus. xxviij. q. j. Et ſic videt̉ p̄ceptū. ita ꝙ ꝯtrarium fa ciens peccat mortalit̓ niſi ꝓbabilis ignorātia iurꝭ eum excuſet. Dicit tn̄ Hug. ꝙ neceſſitas excuſat eum. qn̄.ſ. alium nō habet medicum. Et idem vi det̉ quādo nō habet ſufficientē. Item dicit Hu. ⁊ Lau. ꝙ medicinalia pn̄t ab eis emi: ⁊ facere ꝑ ali um p̄parari. Dicit etiaꝫ Hu. in. d. c. omnes. ibi ad ꝯuiuia non vocent̉. ꝙ hoc intelligit ſi volūt diſcer nere cibos comedendo nobiſcum. Sed ſi indiffe renter volunt vti cibis noſtris. credit ꝙ tunc lici te poſſumꝰ eos inuitare. ⁊ habere nobiſcuꝫ in co meſtiōe. īmo plus credit ꝙ in hoc caſu eoꝝ cibis vti poſſemus. puta. ſi ipſi nolēt cibos ſuos diſcer nere: ceſſante enim cauſa ceſſare debet id qd̓ ꝓpter cauſam ſtatutum eſt. Secus ergo ſi ipſi cibos no ſtros diſcernūt ⁊ vitant. quia ⁊ nos ab eoꝝ cibis abſtinere debemus. ne videamur eoꝝ factum ve nerari. ⁊ etiaꝫ ne xp̄iani videant̉ inferiores iudeis Et ſic ꝯcludit Hu. ꝙ non tm̄ azima eoꝝ comede re non debemus hoc caſu. īmo credit ꝙ nomine azimorum quilibet eorum cibꝰ intelligatur. Glo. etiam in dicto ca. omnes. dicit. idem eſſe in genti libꝰ. Cum ⁊ ipſi hodie cibos diſcernant. licet enim gentiles non contineantur verbis edicti. vt. xj. q. iij. c. ad menſam vbi dicitur. Ad menſam quippe paganorum ſi volueritis ire: ſine vlla ꝓhibitione permittimus. hec ibi. Tamen mens ⁊ ratio non deficit. vt patet in dicto ca. omnes. Mens enim illius. c. eſt. quia cum apud xp̄ianos ꝯmunibꝰ ci bis non vtantur. indignum atqꝫ ſacrilegum eſt: eorum cibos a xp̄ianis aſſumi cum ea que ab apo ſtolo permittente nos ſumimus: ab illis iudicen tur immunda. hec ibi. Idem dicit. glo. in dicto. c. ad menſam. ꝙ hodie ſicut nec cum iudeis. ita nec cum paganis comedere licet. cum ⁊ ipſi diſcernāt cibos. ſicut ⁊ iudei. hec glo. Sic ergo ex predictis patet ꝙ opinio Hug. videtur vera. ꝙ vbi iudei nō diſcernerēt cibos: licite poſſemus cum eis co Iudeus. j. medere. Idem de gentilibus. Sed cum iudei ho die dicernant cibos. peccant mortaliter chriſtiani qui eos vocant ad conuiuia: vel ſi ipſi chriſtiani vadunt ad eorum conuiuia. Et valde reprehen dendi ſunt chriſtiani illi: qui ad eorum ſolennita tes inuitant mulieres iudeas ⁊ ad choreas. et ecō uerſo. viri chriſtiani et eorum vxores vadunt ad ſolennitates iudeorum. Et poſtmodum vadunt per ciuitatem aſtricti chriſtiani cū iudeis brachio ad brachium. Tales enim chriſtiani huiuſmodi facientes ratione ſcandali: videntur mortalit̓ pec care. Euntes tamen ad predicandum ſaracenis ⁊ alijs infidelibus: cibis eorum vti poſſunt: dum modo non de his que fuerūt idolis immolata. in ipttu fſ neceſſitate tamen extrema vti poſſunt idolotito: dūmodo non in venerationem idoli. Item non debent admitti ad officia publica: ne occaſionem habeant ſeniendi. liiij. diſt. nulla. xvij. q. iiij. con ſtituit. ¶ An autem iudei poſſint admitti ad ſtudia lit terarum: et per conſequēs ad doctoratum? Rn̄. Panor. in. c. j. de iudeis. dicit ꝙ de hac queſtione ſepius fuit interrogatus. Et concludit. ꝙ de rigo ri videmus: ſed pa re iuris non poſſunt intrare ſcholas cauſa addi ſcendi: quia dictū. c. nullus. prohibet a iudeis re rtipere contra ſe. ſe nonium contra cipi medicinam: nec cum eis eſſe in balneo: nec la uari propter periculum corruptionis. vbi tamen contrahitur conſortium: et quedam cohabitatio temporalis: ⁊ quaſi momentanea. fortius ergo de bet prohiberi ingreſſus ſcholarum: vbi inter ſcho pſtrabilem. lares nedum conſortium contrahitur: ſed etiam intrinſeca amicicia. Iteꝫ quia iuuenes habēt eta tes molles ⁊ defacili poſſent ſubuerti ex aſtucia iu atur eis hec c deorum. Conſuetudo tamen eſt incontrarium. illud tamen eſt verum ꝙ iudei non debent docto rari: quia cum doctoratus ſit dignitas non cadit ndicto..c. ad. in iudeū. vt notat Bar. in. l. fi. C. de iudeis. Iteꝫ nullus poteſt congregationi iudeorum: ſeu alicui iudeo vel pagano aliquid relinquere in teſtamen to. ⁊ ſi fecerit etiam poſt mortem iudicabitur ana Et ideo prohibetur aſſidua thema. extra de hereti. ſi quis epiſcopus. xxiiij. q. ij. ſane. Hoſti. dicit ꝙ vniuerſitati iudeorum lega ri nō poteſt. C. e. l. j. Sed ſingulari forte ſic ad ſuc currendum neceſſitati eorum: non ad ditandum eos. Item non debent permitti iudei nouas eri gere ſynagogas: ſed antiquas reficere poſſunt: vt in. c. iudei. et. c. conſuluit. extra eo. vbi Panor. di cit hoc verum: ita tamen ꝙ noua edificatio non amittat antiquam formam: vt videlicet non fiat edificium magis precioſum vel maius. Naꝫ vbi cunqꝫ mutatur priſtina forma: videtur nouū edi ficiū: ⁊ cadit ſub ꝓhibitiōe. Sed quid ſi antiqua ſynagoga funditꝰ cor ruit: nūquid licitum ſit de nouo edificare in loco vbi fuit antiqua? Et poteſt dici ꝙ non: quia vi detur omnīo nouum edificium: exquo funditus deſtructum eſt. Intelligatur ergo iſte tex. quādo antiqua ſynagoga minatur ruinaꝫ ſeu corruit: nō tamen ex toto. ¶ Sed quare iudei tolerant̉ in antiquis ſynago

gis: Rn̄. Panor. de mente Io. an. ꝙ ſpes eſt de eorum cōuerſione. Et vt facilius trahantur ad fi dem. ideo eccleſia permittit eorum ritus ⁊ ſolenni tates ſeruare. vt in dicto. c. iudei. ⁊. c. cōſuluit. Itē etiam in ſabbatis eorum nō debent trahi ad iudi cia. nec ip̄i alios trahere: ſed nec in alijs feſtiuita tibus ſuis debent turbari: nec ſepulcra eorum ob tentu forte pecunie effodi. C. eo. ti. die ſabbato. et extra eo. ſicut. Item in diebus lamētationis ⁊ do minice paſſionis non debent in publicū prodire. extra eo. in nōnullis. qͥnetiam in die veneris ſan cta nō debent iudei tenere oſtia vel fenſtras aper tas. extra eo. quia ſuper. Item cogendi ſunt iudei ⁊ ſaraceni vtriuſqꝫ ſexus: in terris chriſtianorum vti habitu per quem a chriſtianis diſcernātur di cto. c. in nonnullis. Quod intelligit Panormi. ibi hoc verū nedum de nocte: ſed etiam de die: ⁊ om mielad ſuuda ni tempori. Nec debent portare ſignum diſtincti onis occulte ſed publice. Non eſt ergo ſatiſfactuꝫ cij. de ludeſo huic cōſtitutioni ſi portant illud ſignum ſub mā tello vel implicatura mantelli. Sicut a multis fie ri videmus: ſed palam ⁊ publice: vt ab omnibus diſcernātur. Item cogēdi ſunt chriſtianos teſtes recipere contra ſe. ſed iudeus nō poteſt ferre teſti monium contra chriſtianum. extra de teſti. c. iu ¶ An autem in mercimonijs chriſtianus poſſit cōmunicare cuꝫ iudeo. Rn̄. ẜm Panor. in. c. poſt miſerabilem. de vſu. per argumentuꝫ a contrario illius tex. ꝙ chriſtiani non peccant ꝯmunicantes iudeis in mercimonijs. Nam in penam interdi citur eis hec cōmunio. ergo regulariter nō eſt in terdicta. ſed nimia familiaritas ⁊ cōuerſatio bene interdicit̉. vt extra eo. c. ad hec. ⁊. c. finali. Et ideo in dicto. c. ad hec. dicitur ꝙ in familiari ſeruitio iu deorum chriſtiani eſſe non debent. nec chriſtianꝰ debet ſe exponere ſeruitio iudei: per id quod con trahit familiaritatem intrinſecam cum ip̄o iudeo Et ideo prohibetur aſſidua mora ⁊ ſeruitiū in do mo. Et due ſunt principales cauſe huius ꝓhibi tionis. vna ne propter nimiam cōuerſationem et aſſiduam familiaritatem ſubuertātur anime ſim plicium. Secunda ne iudei videantur ſuperiores ſi iudeis chriſtiani famularent̉ cum potius iude debeant recogͦſcere ſe ſeruos chriſtianorū. vt extra eo. et ſi iudeos. Et ſic quelibet iſtarum rationum xi militat in ſeruitio cōtinuo extra domū: cum et ibi cōtraht̉ familiaritas: et denotetur quedam ſupe rioritas. Item dictus tex. ad hec. facit mentionem ptut pptitittii de domibꝰ quādo loquitur de nutricibus: ſed in p̄cedenti caſu nullam facit mentionem de domo. Intelligo tamē predicta ⁊ tex. quādo chriſtianus vult ſeruire perſone ipſius iudei. Secus videtur ſi aliquod edificium vl̓ aliquid aliud fabricet ī do mo iudei ad vtilitatem eius mercede conſtituta. Hoſti. tamē videtur tenere ꝙ extra domum po teſt chriſtianus ſeruire iudeo. ſed in domo ipſius iudei non. Et ſic videtur intelligere dictum tex. ad hec. quando in domibus iudeorum chriſtiani ſe exponebant ſeruitio. Sed Panor. putat ꝙ alia ſit mens dicti tex. ſcꝫ ꝙ extra domum non debet Iudeus Fo. CXLVII. chriſtianus aſſidue ſeruire iudeo: nec etiam in do mo eorum licet nutrire infantes eorum. vnde ille tex. voluit equiꝑare aſſiduum ẜuitium extra do mum. ⁊ ẜuicium qd̓ fit in domo. Et certe illa dicū tur paria. habito reſpectu ad cauſas ꝓhibitionis. nam ſi bene omnia huius materie ponderentur. due predicte cauſe ſunt principales huius ꝓhi bitionis. ¶ An autem epiſcopi poſſint diſpenſare: vt iu dei poſſint habere nutrices xp̄ianas in domo. Ui det̉ concludendum ꝙ non: quia epiſcopus nō di ſpenſat contra ius: niſi expreſſe vel tacite permit tatur: maxime: quia illa ꝓhibitio tendit in decus fidei. Et ꝓ hac parte cōſuluit. d. Car. quod placet Panor. Utꝝ dominis terraꝝ liceat exactionem facere in iudeos? Rn̄. ẜm Tho. in quadam epiſtola ad duciſſam Lothoringie. Ꝙͣuis ſicut iura dicūt iu dei merito ſue culpe ẜuituti ſint addicti: ⁊ ſic eoꝝ res poſſint domini accipere tanqͣꝫ ſuas ita tamen ꝙ non ſubtrahant̉ neceſſaria vite. quia tamē opor tet nos ambulare honeſte etiam ad eos qui foris ſunt. ne nomen dei blaſphemet̉: hoc obẜuādum eſt. vt exactionibus quas facere non conſueuerūt nullatenus pregrauentur. ſed ad conſueta cogi poſſunt. ¶ Quid ſi iudei nihil habent niſi vſuras: cui re ſtituent̉ ea que male accepta fuerunt ab eis? Rn̄. Tho. vbi sͣ. cum ea que iudei per vſuram extorſe runt non poſſint licite retinere: ꝯn̄s eſt ꝙ ſi vos il la ab eis receperitis: nec vos licite retinere poſſitꝭ niſi forſan eſſent talia: que a vobis vel anteceſſori bus veſtris hactenus extorſiſſent. Siqua v̓o ha bent que extorſerunt ab alijs: debent reſtitui illis: quibꝰ iudei tenebant̉ reſtituere: ſi inueniunt̉. Ali oquin in pios vſus ẜm ꝯſilium dioceſani ⁊ alioꝝ ꝓboꝝ. vel in ꝯmunem vtilitatē terre ſi neceſſe eſt. nec eſſet illicitum. ſi vos de nouo exigeritis talia a iudeis ſeruata tamen conſuetudine predeceſſo rum veſtrorum. hac intētione: vt in pios vſus ex pendant̉. Utꝝ iudeus qui nihil habet p̄ter vſuras poſ ſit puniri pecunialiter. Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. ꝙ ex pedit omnes pecunialiter puniri: ne ex ſua iniqui tate comodum reportent. ⁊ maiori pena ꝙͣ quicū qꝫ alius non vſurarius in ſimili caſu: quanto pe cunia que eis aufert̉: minus ad eos pertinet. po teſt ſuperaddi etiam alia pena. ne ad penam ſuffi cere videat̉. ꝙ pecuniam alijs debitam deſinunt poſſidere. Pecunia tamē: pene nomine ab eis ab lata. retineri non poteſt. ſed debet de ea fieri vt sͣ. dictum eſt. ¶ Utꝝ liceat recipere donum vel precium labo ris ⁊ hmōi a iudeis vſurarijs. Rn̄. ẜm. v̓ v̓. Si iu deus habet aliquid aliud qͣꝫ vſuras: poteſt accipi ab eo. Si v̓o nihil habet preter vſuras: tunc aut recipiens certat de damno ſuo vitando. Et ſic ac cipiendo non peccat. Sicut qui a fure: vel rapto re damnificatus eſt. puta. per incendium ⁊ huiuſ modi non peccaret ſi recuperaret ab eo damnum ſuum: licet ipſe fur vel raptor nihil haberet niſi ꝙ

acquiſitum eſſet ex furto. vel rapina. dummodo non reciperet ꝓ damno ſuo in ſpecie ipſas res alie nas. Addit etiam Tho. ꝙ ſi iudeus vltro confert pecuniam vel encennium: expedit accipere. vt pe cunia ſic recepta reddatur his qͥbus de iure de betur. ¶ Quid ſi iudei occupant totam aliquam paro chiam emendo que a xp̄ianis ſolebant poſſideri. nunquid poteſt eccleſia. hac occaſione petere ali quid ab eis. Reſpon. petere poteſt ⁊ ſoluere tene tur decimas prediales. ⁊ omnes cenſus ⁊ alia que xp̄iani de predictis ſoluere tenebāt̉. extra de vſur. quanto. Secus de decimis ſeu oblationibus per ſonalibꝰ. cum non recipiant eccleſiaſtica ſacramē ta. nec audiant diuina. Udeus ſecundo. De ꝯuerſione iudeoꝝ. iudei nolentes: non ſunt inuiti baptizandi nec ad hoc cogē di extra eo. ſicut. Siue ſint adulti. ſiue paruuli ẜm Panor. ibi. licet quidam de paruis teneant ꝙ par uuli inuitis parentibꝰ baptizari poſſint. quaꝫ opi. ſentit Io. an. ⁊ Archi. xlv. diſtin. qui ſincera. quia cum ſint iudei ẜui xp̄ianoꝝ. non habent filios in poteſtate. Sꝫ Panor. dubitat de hoc. an.ſ. ſint ẜ ui. īmo ſtricte ⁊ ꝓprie non ſunt ẜui. īmo nec ab eis pn̄t coacta ẜuicia exigi. Quid fiet de poſſeſſionibꝰ ⁊ bonis iudeoꝝ ſeu alioꝝ infidelium ad fidem ꝯuerſoꝝ. Rn̄. Panor. in. c. iudei. extra eo. ꝙ iudei cōuerſi ad fidem: non perdunt eoꝝ bona nec tenentur illa diſtribuere in pauperes: ꝯtra communem opinionem vulgari um. ſꝫ inualuit illa opinio. quia iudei vt plurimuꝫ habent bona ex vſuraria prauitate acquiſita ⁊ ta lia tenent̉ dimittere. nec etiam perdunt agnatio nem poſt ꝯuerſionem ad fidem. vnde debent ſuc cedere ſuis attinentibꝰ ⁊ parentibus ſicut primo. Non em̄ debent eſſe deterioris ꝯditionis ꝯuerſi ad fidem ꝙͣ qn̄ erant in iudaiſmo. An autem eccleſia peccet ꝑmittendo iudeos ri tus ſuos obẜuare. Reſpond̓. ẜm Directoriam li. iij. ꝙ non. quia non approbat ſꝫ permittit. Quod autem permittimus nolentes concedimus. īmo ſi eccleſia eos nō toleraret quo ad ſuas cōſuetudi nes obẜuādas videret̉ eos ad fidē velle cogere qd̓ fieri nō dꝫ. d. c. ſicut. An autem peccent xp̄iani vendentes ramos palmaꝝ ⁊ cedros ⁊ huiuſmodi iudeis ac alijs infi delibꝰ quibꝰ vtunt̉ in ſacrificijs eoꝝ. Pro quo du bio ſoluendo notandum eſt ẜm theolo. ⁊ canoni ſtas. ⁊ notat Io. an. in regula peccatum: ꝙ triplex eſt ꝯceſſio ſiue permiſſio. Quedam eſt ſimplex to lerantia. vt quia delinquētes nō puniunt̉. Et hoc quandoqꝫ fit ꝓpter maius malum vitandum. vt ca. deniqꝫ. iuncta glo. iiij. di. Quedam eſt permiſ ſio: nō ſolum penam indulgens ſꝫ etiam impedi mentum fieri ꝓhibens. Et iſto modo tolerantur iudei in ſuis ritibꝰ ꝓpter bonū ſpūale: qd̓ inde ſe quit̉. Quedam eſt permiſſio que p̄ſtat iuuamē vel ꝯſenſum ad actū perficiendū. ⁊ iſta nullo mō pōt Iudeus. ij. fieri: quia nō licet conſentire malo vel preſtare an xilium ad faciendū malū. īmo nudus conſenſus: qui nullū inuamen preſtat ad facienduꝫ malū eſt damnabilis. vt in. c. felicis. de pe. li. vj. Modo per predicta patet reſponſio ad queſtionē noſtrā. Cū iudei peccent mortaliter in faciendo ⁊ obſeruādo ſuas cerimonias: vt notat glo. ſingularis in dicto c. qui ſincera. dantes illis iuuamē ad ea facienda: ſuo malo cōſentiunt. Et ſic peccant mortalit̓. Etia vt patet per predicta: eccleſia quo ad iſtam terciaꝫ ꝑmiſſionem omnino eſt aliena licꝫ quo ad ſecūda permiſſionē que eſt auferre impedimēta tolleret. Secus vt dictū eſt quo ad iuuamen. Multo for tius ergo peccant vendētes p̄dicta alijs infidelibꝰ Et hec nota. Udex primo cōmu niter. Quātam ſcientiaꝫ debeat habere iudex? Rn̄. ẜm v̓ v̓. debet eſſe peritus. nec debet querere ab alijs quid eum loqui opor teat: vt in auten. de iudi. in principio. coll̓. vj. Et tamē etiam ſi illitteratus ſit ⁊ habeat conſuetudi nem ⁊ peritiā iudicandi poteſt ei cauſa committi. C. de iudi. certi iurꝭ. Sed iudex maxime eccleſiaſti cus eſſe nō poteſt: niſi ſit ꝑitus. Et hoc etiā videt̉ velle glo. in. c. ſciſcitatus. de reſcriptis. Ex qua in fert ibi Panor. ꝙ contra iudicē delegatum poteſt excipi ꝙ iudex eſſe non poteſt: quia eſt illitteratus ⁊ non habet peritiam iudicandi. Secus autē vbi haberet peritiam iudicandi ex conſuetudine. licꝫ ſit illitteratus: vt eſt bonus tex. in dicta. l. certi iu ris. Es ſic ẜm Panor. nō eſt differētia inter iudi cem ſecularē ⁊ eccleſiaſticū quo ad ſcientiā. Suffi cit em̄ in vtriſqꝫ ꝙ aūt ſit litteratus ex ꝑitia littera rū: aut ex conſuetudine. Nota tamē predicta: qͥa ſepe cauſa cōmittitur per ſedem apoſtolicā religi oſis prelatis qui nō habent peritiā: nec practicam nec theoricā iudicandi vt cōtra tales poſſit excipi ꝙ iudices eſſe non poſſunt. Non tamen requirit̉ iudicem eſſe ꝑitiſſimū. cum ex defectu ſcientie ſibi concedat̉: vt poſſit aſſumere aſſeſſorē expēſis ꝑtiū vt in. c. ſtatutū.§. aſſeſſorē. de reſcpͥtis. li. vj. ¶ Utrum quis poſſit ſuper ſe cōſtituere extra neum iudicem? Rn̄. laicus poteſt conſtituere ſuū iudicem quēcunqꝫ: qui al̓s iuriſditioni preeſt. nō alium. C. de iuriſdi. om. iudi. l. j. ⁊. l. priuatorum. Clerici v̓o non poſſunt in non ſuum iudicem cō ſentire: niſi ſit perſona eccleſiaſtica: et de conſenſu epiſcopi ſui. vt de fo. compe. ſignificaſti. ⁊ ibi Pa An autem pono nor. Nam et ſecularis iudex: nullam in eo poteſt habere iuriſditionem: neqꝫ in criminalibus: neqꝫ in ciuilibꝰ. C. de ep̄i. ⁊ cle. auten. ſtatuimus. Adde etiaꝫ qd̓ notat Panor. in dicto. c. ſignificaſti. ꝙ ex emptus non poteſt renunciare priuilegio exem ptionis: contra Federi. quia exemptio nō fuit in dulta in merum fauorem exempti: ſed etiam in fa uorem ſuperioris. Et per hoc infert ibi Panor. ꝙ epiſcopus non poteſt abſoluere a ſententia exco municationis religioſos exemptos: etiam ſi renu ciarent pͥuilegio exemptiōis. ¶ Utrum iudex poſſit aliquē iudicare ſine acto

re: vel accuſatore. Dic ꝙ non. interdum tamen infamia habet locum accuſatoris: vt in. c. eniden tia. de accuſu. ¶ An autem delegatus principis ſufficienter be neficiatus poſſit petere expenſas cum proficiſci tur extra domicilium. Et nunquid debeat com putare expenſas quas fuiſſet domi facturus. Itē nūquid veniant expenſe victualium. et victura rum equorum ⁊ ſimilium? Rn̄. Panor. in. c. cum ab omni. de vi. et hone. cleri. diſtinguit. aut loqui mur in ordinario: aut delegato. primo caſu: ordi narius expenſas nec aliud petere poteſt: cum ta lis capiat redditus ſui beneficij vt ſuſtineat ip̄ius onera: excepto caſu poſito ibi in glo. Delegatꝰ v̓o quātūcunqꝫ ſit ſufficienter beneficiatus licite pe tit expenſas: tam pro victualibus qͣꝫ pro vecturis vinoc equorum ⁊ conſimilium. argumento dicto. c. cum ab omni: ⁊ dicto. c. ſtatutum.§. inſuper. Nā pre dicta iura loquūtur indiſtincte. Nam beneficia non conferuntur iſtis cum hoc onere: cum nō ha beant ordinariam iuriſditionem annexam. Ideo non coguntur tales proficiſci extra domicilium proprijs ſumptibus: nec tenentur computare ex penſas quas feciſſent domi cum iura iſta indiſtin cte permittant eis expenſas: nec diſtinguūt vt fa ciunt in ordinario. In delegato autem inferioris a principe eſt magis dubium. Glo. in dicto.§. in ſuper. diſtinguit. ꝙ aut deputatur ad vniuerſita tem cauſarum. Et tunc ipſe ordinarius habet ꝓ uidere. Aut deputaturꝭ ad vnam cauſam et ordi narius ei cauſam cōmittit malicioſe: ⁊ tunc idem. Sed ceſſante malicia tunc ipſe etiam poterit pete re a partibus expenſas. ar. dicto. c. cum ab omni. Et hoc plus placet Panormi. qͣꝫ dictum gloſe ibi. que voluit ꝙ ordinarius delegans debeat ſibi ꝓ uidere. ¶ Nūquid autem ordinarius poſſit petere ſala rium pro aſſeſſore? Panor. in dicto. c. cum ab om ni. videtur concludere ꝙ non: quia ordinariꝰ de bet ſcire canones in quibus verſatur. ad hoc. c. j. de cōſang. Item quia ad hoc habet redditus vt ſubeat omnia onera. Item non reperitur iure cau j.§. aſſeſſorē. de re tum: ꝙ ordinarius hoc caſu poſſit ſuos ſubditos collectare. Et qͣꝫqͣꝫ accidere poſſit: ꝙ cauſa non ſit decidibilis ẜm ius canonicum: tamē hoc raro cō tingit. ideo prouideat de ſuo: quando hoc contin git. Et hoc ꝯmuniter tenetur a docto. Delegatus xetti tamen licite petit ſalarium pro aſſeſſore: dūmodo fraudulēter nō faciat. ¶ An autem pro notario poſſit aliquid peti a de legato. Panor. vbi ſupra dicit ꝙ ſic. vt in dicto. c. ſtatutum.§. notarios. Sed in ordinario poteſt dubitari: quia ipſe debet prouidere ſuis officiali An autem iudex eccleſiaſticus. ordinarius vel delegatus poſſit recipere a partibus ſportulas: ſi cut poteſt iudex ſecularis. Sportule dicūtur que dam vaſa in quibus ſolent deferri munera iudi cibus. ⁊ qualia debeant eſſe iſta munera ſeu quā ta non eſt lege diffinitum. Panormi. vbi ſupra di Iudex. j. Fo. CXLVIII. cit. ꝙ nec ordinarius nec delegatus poteſt petere dictas ſportulas. licet textus in dicto ca. cum ab omni. tm̄ loquatur de delegato. Sed eadem ra tio. immo fortior eſt in ordinario: cum beneficia dentur eis vt ius reddant: ꝙͣ ſit in delegato. Glo. autem in dicto ca. ſtatutum dicit. ꝙ ẜm leges de legatus habet ſportulas.ſ. duos aureos in princi pio. ⁊ duos in fine. vt in dicto Autentico. de iudi cibus.§. ne autem. Et hoc ſi cauſa maior ſit. c. au reis. Sꝫ ẜm ius canonicū vt patet per dictum. c. ſtatutum. delegatus nihil debet habere: cū ſic ge neraliter loquatur. Iudex tamen delegatus po teſt a partibꝰ recipere eſculentum. vel poculentuꝫ ex mera liberalitate oblatū. quod paucis diebus conſumi poſſit dicto ca. ſtatutum. Idem tamen poteſt dici de iudice ordinario ſeculari. vt nihil re cipiat a partibus: cum ꝓpter iuſticiam tenendam habeat ſuas ꝓuiſiones. poteſt tamen ⁊ ipſe reci pere eſculentum ⁊ poculentum. eo modo vt di ctum eſt. ¶ Quid autem ſi iudex zelo conſcientie reſtituit quod ſibi a parte datum fuerat. ⁊ pars ei donat. nunquid poteſt retinere. Glo. in dicto. c. ſtatutū. credit ꝙ ſic. quia hoc ibi non prohibetur. ſicut nec alia bona ſua donare ꝓhibetur. Et eſt ratio. quia aliud eſt in remiſſione. aliud in donatiōe. Remiſ ſio enim facilius preſumitur fraudulenter fieri qͣꝫ donatio. quia faciliꝰ remitteret quis multa ꝙͣ do naret pauca. Sic ſimile. ff. ad vel̓. l. ſed ſi ego. vbi dicit̉ ꝙ ſenatuſconſultus velleianus mulieri inter cedenti ſuccurrere voluit: non donāti: iō quia fa cilius ſe obligat mulier ꝙͣ alicui donet. Hoc tn̄ in telligendum: dummodo contractus iſte in frau dem non fiat: quia tunc non credo iudicem abſo lutum. ¶ An autem delegatus pape delinquens in le gatione ſua poſſit conueniri coram ordinario loci Legiſte hanc queſtionem tractauerunt in Autē tica. qua in ꝓuincia. C. vbi. de cri. agi. oportet. Et Io. an. in. c. fi. de reſcriptis. ⁊ idem Panormitanꝰ ibi. Et concluſio ẜm eum eſt hec. ꝙ aut delegatus delinquit in ꝓcedendo. ⁊ tunc quia ſolum delin quit contra papam in non parendo mandatis eius: non poteſt per alium inferiorem puniri. aut delinquit peruerſe agendo. Et tunc poteſt puniri per ordinarium loci. quia non conuenitur vt de legatus. ſed vt criminoſus. Sed Io. an. dicit ſe non credere: ꝙ pendente cauſa coram eo. poſſit cō ueniri coram ordinario: ſaltem vbi impediretur ꝓcedere in cauſa ſibi delegata. Nam reſpectu illi us cauſe dumtaxat eſt maior ordinario vt in. c. ſtu duiſti. de offi. le. Hoſtien̄. tamen in ſum. dicit. ꝙ ratione peccati poterit puniri per ordinariū. Pa normitanus autem in. c. prudentiaꝫ. de offi. dele. concludit ꝙ aut queritur. An ordinarius poſſit compellere delegatum ad exequendum. Et eſt di cendum ꝙ non. quia non ſpectat ad eius officiū. ſed pape. Aut queritur. nunquid ordinarius poſ ſit eum punire ratione peccati. quia contempſit exequi mandatum ſuperioris. Et poteſt dici ꝙ ſic bb iij

Iudexͣ. j. quia hoc caſu non punit eum vt delegatum: ſꝫ vt perſeuerantem in crimine. Et ſic ceſſat maioritas Dicit tamē glo. ibi. ꝙ quis non tenetur exequi de legationem ſibi ininctam per papam: cum graui damno rerum ſuarum: ſiue cauſa ſit commiſſa cū clauſula impotētie: ſiue ſimplicit̓. vt dicit Panor mitanus. quia non eſt veriſimile ꝙ papa velit ar tare delegatum ad executionem mādati: cum gra ui periculo rei familiaris. Sed ſi appareret de pre ciſa intentione pape: tunc ſecus. Dicit etiam ibi glo. ꝙ delegatus qui debet proficiſci extra domici lium ſuum. poteſt a principio petere expenſasˡ a partibus. Hoc limitat Panormitanus quando Iudex eſſet ita impotens ꝙ non poſſet ſuis expen ſis itinerare. ¶ Quid ſi iudex iniuſte iudicauit. Reſpon. ẜm Ray. Si ſcienter male iudicauit. puta. timore. cu piditate. odio. amore. vel alia quacunqꝫ cauſa: te netur leſo preciſe ad omne intereſſe: niſi poſſet in ducere illum ꝓ quo tulit ſententiam ad plenari aam reſtitutionē. xj. q. iij. quatuor. Idem ẜm Mo nal. ſi iuſtam noluit dare. aut iuſticiaꝫ viduis. aut huiuſmodi noluit admīſtrare. Si v̓o ꝑ ignoran tiam iniuſte iudicauit. tunc aut ex ſe iudicauit ſi ne aſſeſſore. aut de ꝯſilio aſſeſſoris. Si ex ſe. ⁊ igno rantia illa eſt craſſa ⁊ ſuppina. quia nec per ſe ſcie bat qd̓ communiter ſcire debebat. nec ab alijs cu rauit inueſtigare: tunc ẜm Ray. ⁊ Ul. ẜm. ll. tene tur leſo inquantum equum videbitur iudicio iu dicantis. ff. de var. co. l. vltima. In iudicio autem anime credo: vt inquit Ray. ꝙ teneatur ad reſti tutionem. vt in primo caſu: quia in culpa fuit. cū ſciuit vel ſcire debuit ſe inſufficientem. ⁊ tamen iu dicare preſumpſit. extra de iniur. c. fi. Si autem fu it ignorantia ꝓbabilis in eo: vt quia facta debita diligentia ad inueſtigandum a peritis: de conſi lio eorum. tulit iniuſtam ſententiam ꝓ iuſta. ſiue quia materia erat variarum opinionum. Et illi ẜm ſuam opinionem: quam rectam putabant: cō ſuluerunt: excuſatur tunc iudex precipue delega tus ẜm Vl. ⁊ etiam vt videtur ordinarius nil o mittendo de contingentibus ad inueſtigandum rei veritatem. Si v̓o iudex hoc facit de conſilio aſ ſeſſoris. qui aſſerebat talem ſententiam iuſtam. ex cuſatur. quia in eo eſt ignorantia ꝓbabilis que ex cuſat. Dantur enim aſſeſſores iudicibus ꝓpter ſci entiam eorum. vt conſulant ignorantibus iura. qͣꝫuis enim non poſſit eſſe eccleſiaſticus iudex. niſi habeat ſaltem mediocrem ſcientiam. extra de elec. cum nobis. ⁊. xx. diſtin. c. j. in glo. tamen in ſecula ri iudice: ſi habet conſuetudinem cauſarum: ſiue peritiam iudicandi: cauſa committi poteſt iura ignoranti ⁊ etiam ordinario. C. de iudi. l. certi iu ris. vbi dicitur ꝙ milites poſſunt eſſe iudices. De iudice aūt delegato dicit Ul. ꝙ ſepe eſt iuris igna rus: quod etiam nouit delegans. Sed ratione bo nitatis delegat ſibi cauſam. Et talis ſi ſic tulit iniu ſtam ſententiam bona fide ⁊ conſilio peritorum. non tenetur ad ſatiſfaciendum. Et idem dicendū videtur de arbitris quo ad ſententias iniuſtas. Idem Archi. florē. Si v̓o iudex tulit iniuſtā ſen tentiam: ſiue ordinarius ſiue delegatus ſiue arbi ter. Et ſi erat ſciens: tamen neglexit reuoluere li bros et ſtudere in materia: vel ſi neſciebat per ſe: ⁊ neglexit querere conſilia peritorum: etiam ſi eſſet delegatus non excuſaretur ab obligatione reſtitu tionis parti leſe propter iniquam ſuam ſententiā: etiam ſi credebat iuſtam fore ẜm Raimū. et Ul. Item ſi fuit negligens ad ſumendum idoneum aſſeſſorem: quia elegit ignorantem: aut hominem male ꝯſcientie ẜm cōmunem opinionē. Siue hoc fecerit ex auaricia: vt minus expenderet in ſalario dando: ſiue ex amicicia: vt ſeruiret amico pro illo roganti: ſiue ex incuria vel alia cauſa. non excuſat̉ a reſtitutione: quia in culpa fuit. dicto. c. finali. Si autem aſſumpſit qui cōmuniter credebatur bo nus vel ſufficiens vel datus ſibi aſuperiore. Ita ꝙ de eius conſilio haberet iudicare. tunc excuſa tur a peccato. ⁊ a reſtitutione ferendo iniquā ſen tentiam quam credebat iuſtam: ex conſilio ipſius affeſſoris. Sed ipſe aſſeſſor tenetur inſolidum par ti leſe conſulendo ſententiam fore iuſtam. ſi hoc facit mala fide et contra conſcientiam: vel etiam bona fide: ſed ex craſſa ignorantia vel negligen tia. ff. quod quiſqꝫ iuris. l. ij. Et hoc ẜm Hoſtien. Ray. et Ul. Item ſi iudex accepit pecuniam: vt iudicet: ſiue vt bene iudicet. peccat grauiter cum teneatur gratis officium exercere. argu. xiiij. q. v. c. non ſane. Pecuniam autem illam retinere non poteſt. Sed ẜm Ray. tenetur reſtituere ei qui de dit. Nota ad predicta ſingulare dictum Bar. in l. j. ff. de fal. ꝙ iudex qui accepit pecuniam: vt ve ram ſententiam det. tenetur pena falſi. vt. l. ij. ff. de condi. ob turpem cauſam. Idem de eo qui ac cepit pecuniam vt verum teſtimonium dicat. vt notat glo. in dicta. l. j. quia teſtes debēt facere gra tis: nō ob pecuniā. ¶ Quid autem ſi iudex accepit pecuniam vt ma le iudicaret? Reſpondeo ẜm Raymū. pecuniam ſic receptam tenetur reſtituere. non ei qui dedit cum turpiter dederit. ſed ei in cuius iniuriam re cepit..j. q. j. iubemus. Hoc tamen verum in foro iudiciali. Secus in penitentiali. in quo non ſucce dit obligatio niſi ad ſolum intereſſe. et non ad pe nam. niſi preceſſerit iudicialis ſententia. al̓s pena non debetur in foro penitentie. vt dicit glo. xij. q. ij. fraternitas. Quid ſi iudex tenetur et nullo modo vult iu dicare et propter hoc amittit aliquis ius ſuum? Reſpondeo ẜm Raymūdum. tenetur reſtitue re totam litis extimationem ei qui propter hoc eſt leſus. xxiij. q. ij. dominus. xxiij. q. v. admini ſtratores. Utrum iudex poſſit penam reo totaliter rela xare? Rn̄deo ẜm Tho. ſecunda ſecūde. q. clxvij. duplici ratione impeditur iudex ne reum a pena abſoluere poſſit. Primo quidem ex parte accula toris: ad cuius ius quādoqꝫ pertinet vt reus pu

Iudex. j. niatur: puta. propter aliquam iniuriam in ipſum commiſſam. et huiuſmodi relaxatio non eſt in ar hitrio iudicis. quia tenetur vnicuiqꝫ ius ſuum red dere. Secūdo modo impedit̉ ex parte rei publice ad cuius bonum pertinet ꝙ malefactores puniā tur. Sed tn̄ ꝙͣtum ad hoc eſt dr̄ia inter inferiorem indicem et ſupremuꝫ.ſ. principem: cui eſt plenarie poteſtas publica commiſſa. Iudex enim inferior non habet poteſtateꝫ abſoluendireum a pena cō tra leges a ſuperiore ſuo impoſitas. ſed princeps qui habet plenam poteſtatem in republica. pote rit reum licite abſoluere. Si hoc reipublice vide rit expedire: et paſſus iniuriam voluerit remitte ¶ Utrum iudex poſſit penam diminuere? Rn̄. ẜm Hoſti. Reo conuicto: ſi in iure certa pena in ueniat̉: illa imponi debet. al̓s arbitrio ſuo cōmitti tur. C. de vi pu. vel pri. l. ſeruos. ⁊ extra de tranſ. c. fi. tamen in humaniorē partem debet ſemꝑ decli nare: ⁊ ſic mittigare: maxime cum cā ſubeſt. puta. qꝛ non ex ꝓpoſito: ſed caſu culpa ꝯmiſſa fuit: vel qꝛ iniuria effectum nō habuit: vel ꝓpter etatem pue rileꝫ: aut ſenilē ⁊ hmōi. Et ẜm Tho. miſcd̓ia iudi cis habet locum ſolum in his que eiꝰ arbitrio relin quunt̉. Adde p̄dictis qd̓ ſingulariter dicit panor. in. d. c. fi. ꝙ iudex poteſt et dꝫ in penis imponēdis interdum detrahere ſeueritati: recedendo a penis in iure ſtatutis ſi cā legitima ſubeſt. vt puta. quan do multitudo delinquentiuꝫ eſt in cauſa. Et ſic ſi ne ſcandalo plecti non pōt. Idem vbi ſubeſt alia legitima cauſa. vide glo. ibi. ¶ Utrum iudex poſſit penaꝫ augere? Rn̄. augē eſt pena aliqn̄ ad terroreꝫ alioꝝ: qui proni ſunt ad tur pene falli. culpaꝫ: qꝛ multis craſſantibꝰ opus eſt exemplo. ff. de pe. l. aut facta.§. fi. ¶ Utrum iudex indiſtincte poſſit cum bona cō ſcientia partes reducere ad compoſitionem. Re ſpon. Panor. in dicto. c. fi. refert Specu. dicere ꝙ em ſi iudex accepit pecuniam vt ma ſi iura partiū ſunt ignota pōt. Si v̓o iam ſunt cla Ieſpondeo ẜm Rarmū. p. ra. vt quia ꝯcluſum eſt in cauſa: et ſic iudici liquet enetur reſtituere. non et qui dedit ꝓ qua parte debeat ferre ſententiam. Spe. hoc di ſputatōni relinquit. Sed Ioh̓. an. dicit ꝙ niſi ali ederit. ſed ei in cuiu que circumſtantie ſuadeant. abſtinere debet a tali amen verum in foio compoſitione: quia non debet de iure vnius dare niſi ad ſolum intereſſe. et non ady alteri ſine cauſa. Sed ex circumſtantijs poſſet hoc facere. et ceteris paribꝰ magis debet ſuadere acto paelpitiū entie. vt dicit gs nup ri vincenti: ꝙͣ reo abſoluendo. Ratio: quia ſenten tia ferenda: pro actore eſt mandanda executioni: plx prtpe pule piitſ et in executionis actu poſſet fieri longum litigium piſ pet ixitt que ratio ceſſat ex parte rei tamnen in eo poſſet ſub eſſe cauſa. vt puta. quia actor eſt pecunioſus ⁊ pa ratus appellare qͣntuꝫ iura ſibi permittent. Debꝫ ergo his ⁊ ſimilibꝰ cauſis ꝯſideratis iudex abſtine re vel reducere ad ꝯcordiam. ¶ An autem iudex debeat ſequi ius vel equitatē. Reſpon. Panorminate. in dicto. c. finali. ẜm glo. dicit ꝙ ius ſemper eſt proferendum equitati: etiaꝫ vult ꝙ propter equitatem non ſcriptam: non de bet iudex recedere a iure ſcripto: quia non debꝫ iu dex velle clementior lege videri. vt dicit textus in Fo. CXLIX. autentico. de iudi.§. oportet. Sed docto. faciunt tria membra. ꝙ aut neutrum eſt ſcriptum. ſcilicet nec ius: nec equitas. Et tunc iudex debet ſeruare equitatem: vt in dicto. c. fi. Ad hoc adde notabile verbum Inno. in. c. j. de conſti. quod ſequit̉ Bar. in. l. j. C. de. ll. ꝙ in his que relinquuntur arbitrio iudicis. debet ſemper ſeruare equitatem. Aut alte rum tm̄ eſt ſcriptum. ⁊ illud eſt ſeruādum. Tercio aut vtrunqꝫ eſt ſcriptum. Et tunc: aut ius eſt ſcri ptum in genere ⁊ equitas in ſpecie: vel ecōtra ⁊ ſer uandum eſt quod in ſpecie reperitur ſcriptum. qꝛ ſpecies derogat generi. Aut ambo ſunt ſcripta ſpe cialiter. ſeu generaliter ⁊ tunc cōiter tenet̉ ꝙ equi tas eſt p̄ferenda. ¶ Utrum liceat iudici indicare propter probata cōtra veritatem quam ipſe nouit? Rn̄. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxvij. dicit ꝙ iudex in iudicando magis dꝫ ſequi legitima documenta per inſtrumēta ⁊ teſtes et alia huiuſmodi. qͣꝫ id quod ipſe nouit tanqͣꝫ per ſona priuata. Ex hac tamen priuata cognitōne po teſt iuuari: vt diſtrictius diſcutiat probationes in ductas: vt poſſit eorum defectus inueſtigare. Qd̓ ſi eas non poteſt de iure repellere. debet eas in iu dicando ſequi. Dicit etiam Thomas ꝙ ſi aliquis. quem ſcit iudex innocentem. falſis teſtibus cōuin citur vt occidatur: ſi iudex non poteſt inuenire oc caſionem liberandi innoxium: debet eum ad ſupe riorem mittere iudicādum. Si autem nec hoc po teſt. non peccat ẜm allegata ferendo ſententiam. quia non ipſe occidit eum. ſed illi qui eum aſſerunt nocentem. Concor. Pe. ⁊ Ray. Sed legiſte ⁊ cano niſte videntur ſentire contrarium. Nam Ange. ⁊ Imol̓. in. l. a diuo pio. ff. de re iudic̄. formant hanc queſtionem. An iudex in criminalibus ſciens ſen tentiam iniuſtam exequi debeat? Et Ange. indi ſtincte determinat ꝙ non: allegando Inno. ita te nuiſſe in. c. paſtoralis. de offi. deleg. Sed Imol̓. di cit diſtinguendum: aut talis ſententia eſt abſoluto ria. ⁊ cum habeat executioneꝫ paratam. l. miles.§. qui iudicati. ff. de re iudi. ⁊ de ea nō tractatur. Aut eſt cōdemnatoria. quo caſu: aut eſt pecuniaria: aut corporalis. Si pecuniaria ⁊ veniat applicanda fi ſco. exequetur. ⁊ tranſibit in rem iudicatam ſicut ci uilis. licet ſit criminalis. Et ſic habes ꝙ pena pecu niaria dicitur criminalis. quando applicatur fiſco Aut eſt pena corporalis affixa corpori. Et tūc ſi iu dex ſciat cauſam iniuſtam. ſeu ſententiam. non de bet exequi ẜm Innocen. in dicto. c. paſtoralis.§. ſi vero. ⁊ Angelus in dicta. l. a diuo pio. ⁊ Iohannē calde. in dicto.§. ſi vero. vbi dixit. ꝙ ſi iudici. non vt iudici. ſed vt priuate perſone liqueat accuſatum innocentem eſſe. licet ex actis contrarium appare at. non debet eum condemnare. ſed debet de veri tate inueſtigare. vel ſcribere principi. argumento. l. j.§. fi. ff. de queſtionibus. Et ſi veritatem non po terit inuenire: vel princeps non reſcribat. potius abſoluat. cum ſciat in ſua conſcientia ipſum eſſe in nocentem. licet ſit probatum contra. Quod eſt ve rum. ſi iudex propter talem abſolutionem non puniretur aliqua pena. Vel ſolum pecuniaria. bb iiij

qꝛ tunc magis debet pati puniri pena pecuniaria ꝙ conſentire in mortem hominis: ſaltem ẜm cano niſtas. arg. notatorum. in. c. ſuſcepimus. de homi ci. Si v̓o iudex veniret puniendus perſonaliter: potius etiam ſalua conſcientia: debet condemna re et condemnationem exequi. ꝙͣ pati propriaꝫ pe nam corporalem: quia prima charitas incipit a ſe ipſo. Et hec opinio approbata per tot doct. famo ſos vtriuſqꝫ iuris videtur tenenda: maxime cū ſit valde pia. ¶ An autem iudex poſſit interpretari ſententiā ſuam poſtqͣꝫ eam tulit. ſi de nouo circa eaꝫ oriretur aliquod dubium. Glo. in. ca. primo. de poſtu. pre. arguit ꝙ ſic. Et in hoc tene eam menti. Sed tu vi de Panormitanū in dicto. c. primo. et in. c. ex par te. el tercio. de verbo. ſigni. vbi poſt Bar. et glo. in lege ab executore. ff. de appella. dicit. ꝙ ſi eſt delega tus non poteſt per. c. in literis. de offi. delega. ſi eſt ordinarius et inferior: et non poteſt. vt in dicta. l. ab executore. vbi textus notabilis. Maiores autē iudices poſſunt: et videtur tex. in dicta. l. ab execu tore. Et ita debet interpretari vt non corrigat: vel mutet: ſꝫ declaret tm̄. Qd̓ tene menti. ¶ An autem arbiter poſſit ſuam ſententiam inter pretari poſtqͣꝫ eam tulit. Uide per Specula. in ti tulo de arbi. et videtur ꝙ non poſſit per textuꝫ. in c. cum olim. de arbi. et Panormita. ibi. Et p̄dicta faciunt ad queſtionem. nunquid ſtatutarij depu tati a populo poſſint interpretari ſtatuta per ſe edi ta: ſi oriretur aliqua dubitatio. Iohannes and. in dicto. c. ex parte. et Bar. et communiter legiſte in lege omnes populi. ff. de iuſticia et iure. concludūt ꝙ non. exquo functi ſunt eoruꝫ officio. Immo eti am nec legatus poteſt interpretari ſuam conſtitu tionem poſtꝙͣ functus eſt officio ſuo ẜm Panor mita. in dicto. ca. ex parte. Nec ob. ſi dicatur ꝙ eiꝰ eſt interpretari: cuius eſt condere: quia in veritate non videntur iſti condidiſſe ſtatuta: ſed populus qui dedit auctoritatem: quia is dicitur facere cuiꝰ auctoritate fit: vt in. c. ſi diligenti. de p̄ſcri. Et ideo recurrendum eſt ad populum: ſeu ad conſiliū ge nerale. Et intellige ꝙ debet recurri ad populū ſeu conſilium: quando interpretatio eſt valde dubia. Secus ſi eſt clara et iuri conſona: quia tunc index coram quo vertitur queſtio poteſt interpretari ſta tutum. Sicut dicimus in. l. communi. et priuile gijs principis: vt notat Inno. in. ca. cum ſpeciali. de ap. facit. l. vnica. C. de profe. in vr̄. conſtan. lib̓. xij. vbi datur inferioribus et doctoribus poteſtas interpretandi. Adde tamē quod notat Ludo. ro. in ſuis ſingularibus per. l. paulꝰ. la prima. de re iu dic̄. ꝙ iudex poteſt eadem die poſt ſententiam la tam ſupplere circa acceſſoria. Idem in arbitro. per glo. ſingularem in. l. qꝛ arbiter. et ſi errauerit. ff. de arbi. ¶ Utrum miniſter peccet exequendo ſententias iudicis contra innocentem. Reſpon. ẜm Thoma ſecunda ſecunde. qōne. lxiiij. ſi ſententia continet intolerabilem errorem: miniſter non debet obedi re. Al̓s excuſarentur carnifices qui martyres occi derunt. Si autem non contineat manifeſtam in Iudex. ij. iuſticiam: non peccat preceptum exequēdo: qub ipſe non habet diſcutere ſentētiam ſuperioris. nec ipſe occidit ſed iudex. cui miniſterium adhibet. E intelligit Ray. ꝙ ſi ipſe miniſter ſciat ꝙ cōdemna tus innocens eſt. non debet exequi mandatum iu dicis. Secus ſi dubitat. tunc enim excuſat̉ obediē do. xxiij. q. j. quid culpat̉. ¶ An autem iudex puniens principaliter propter pecuniam peccet mortaliter? Uide. jͣ. Matrimo nium.j. Udex. ij. Iudex eccle ſiaſticus ordinarius ſiue delegatus. qui contra iuſticiā ⁊ grauamen alterius par tis in iudicio quicqͣꝫ facit per gratiam. vel per ſor des: puta per pecuniam: ſuſpenſus eſt per annum dicta vera: nū ab executione officij. Et debet condemnari ad ex timationem litis parti quam leſit. Et ſi ſuſpēſione ptpſ durante ingeſſerit ſe diuinis: ſit irregularis. ⁊ non niſi ꝑ papam poterit diſpenſari. c. cum eterni. de re iudi. li. vj. ¶ Nunquid ꝑtineat cognitio ad iudicem eccleſia ſticum. ſi iudex laicus tenet malefactoreꝫ qui dicit ſe clericum. ⁊ petit remitti ad curiā eccleſiaſticā: vel ip̄a curia petit eum. ⁊ iudex denegat? Rn̄. ad iudi cem eccleſiaſticum ſpectat cognoſcere: qꝛ de re agit̉ ſpūali. ſiue eccleſiaſtica. ſed debet vocari iudex ſecū laris aut alius cuius intereſt. extra de ſent. ex. ſi iu dex. li. vj. ¶ Sed quō ꝓcedet̉ in dicta. q. Rn̄. ſi eſt notoriuꝫ ꝙ ille ſit clericus: ſtatim abſqꝫ alia cognitōe dꝫ red di. Qd̓ ſi fama publica de hoc eſt: vel ipſe ꝓ clerice cōiter habeat̉: vel ſe prius nō gerebat ꝓ laico. ⁊ de p̄hēſus fuit cum conſura ⁊ habitu clericali. dꝫ etiā x. extra de foro co reddi incōtinēti. Non dico ſine cauſe cognitiōe. ſꝫ an̄ cauſe cognitionē de clericatū. Ita tn̄ ꝙ ꝓbandi neceſſitate. nō ipſe ſed aduerſarius aſtringat̉. ſi v̓o ante dep̄henſionē ꝓ laico publice ſe gerebat. ⁊ pro tali cōiter habebat̉. etiā ſi tꝑe dep̄henſionis erat in clericali habitu: nō eſt reſtituēdus quouſqꝫ fidē fe cerit de clericatū. Sed tn̄ interim cōtra eum ꝓceſ ſus iudicialis quieſcet. d. c. ſi iudex. ¶ Sed querit̉ de. q. quotidiana. Pone aliquis eſt effectus clericus poſt delictum: puta. poſt homici dium. A quo debꝫ puniri. An a iudice ſeculari: vl̓ eccleſiaſtico? Rn̄. Barto. in. l. j. ff. de penis refert Dy. determinaſſe hanc. qō. in. l. Item vulpianus Ddiciuꝫ ff. de ex. tu. diſtinguendo. ꝙ aut fecit ſe clericum in frandem. Et tunc iſta allegatio ꝙ eſt clericus: non ꝓdeſt: vt. l. ſi maritꝰ.§. j. ff. de adul. ⁊. l. hos accuſa re. ff. de accu. Aut eſt certum ꝙ fecit hoc ſine frau de. ⁊ tunc prodeſt ſibi iſta allegatio. vt dicta. l. hos accuſare.§. hoc beneficio. Aut eſt dubium. Et tūc ſi quidem erat accuſatus: vel infamatus de crimi tur. vt in de. ne. preſumitur hoc feciſſe in fraudem. Concordat recica ora. Guido de ſu. ⁊ Specu. in titulo de reo. Sed Bar tolus dicit ꝙ tota iſta determinatio Dy. loquitur anteꝙͣ proceſſus ſit inchoatus contra eum. Sed ſi ꝓceſſus eſſet inchoatꝰ. tūc quid iurꝭ? Uel qͥd ſi eſſet lata ſnīa. ⁊ poſt ſnīam efficiat̉ clericus. Uidet̉ tex. cū gl. ꝙ n̄ ꝓſit iſta allegatō: vt. l. ſi qͥs poſtea. ff.

Iudicium de iudi. ⁊. l. cum quedam. ff. de iuriſd. om. iu. Sed Io. an. in. c. j. de obli. ad ratio. vt refert Bar. in. d. l. j. dicit. ꝙ predicta ſunt vera qͣꝫtum ad executiōeꝫ faciendam in rebus. Sed ꝙ perſona poſſit capi ⁊ detineri in carceribus: vel decapitari: hoc fieri nō poteſt: cum perſona clerici ſit exempta a manu iu dicis ſecularis. Et quod de clerico dicit. Idem dic de monacho: ſeu alio qui regulam profeſſionis fe ciſſet: quia qͣꝫtum ad mundum eſt mortuus. vt. l. deo nobis. C. de epiſco. et cleri. Et idem concludit Bart. dicens ꝙ iudex ſecularis non poteſt puni re: niſi prius degradetur. Et quia epiſcopi iſtā de gratōeꝫ non facerent. Ex iſto incōuenienti ſequit̉ aliud inconueniēs: ꝙ iudices ſeculares contra iu ſticiam faciunt iuſticiam de eis et eos puniūt. Pre dicta vera: niſi facerent profeſſionem exiſtentes in carceribus. vt notat Iohan. an. ibi. Item predicta vera in illis qui efficiuntur clerici vel faciunt pro feſſionem. ita ꝙ efficiuntur religioſi. Sed in illis qͥ ſpencitiagnit ediuo mutant habitum et efficiuntur bigini: ſeu milites et lacuis tent. gaudentes: poſito ꝙ habeant priuilegia ꝙ ſint ex empti a curia ſeculari: mutatio talis habitus ſibi non prodeſt: quia illa regula non facit eum cleri cum: nec religioſum. Idem Guil. de laude. ¶ Utrum iudex eccleſiaſticus poſſit iudicare de ſubditis laicorum principum: et de ipſis princi pibus. Reſpon. omnis chriſtianis ratione pecca ti efficitur de foro eccleſie. extra de iudi. nouit. Iō cedet̉ in dicta. q. Rn̄ ſi eſt. ſi iudex laicus negligit facere iuſticiam de ſubditꝭ: poteſt eccleſiaſticus iudex illum compellere ad te nendum iuſticiam vel ſupplere defectum eius: cō gnoſcendo de cauſa. et ſic de illius ſubditis iudica re. extra de foro comꝑet̓. ex tranſmiſſa. et. c. licet. et ca. ex tenore. xxiij. queſtōne. v. adminiſtratores. et in dicto. c. adminiſtratores. habetur ꝙ ſi iudex ſe cularis ab epiſcopis et eccleſiaſticis viris conuen tus fuerit vt faciat iuſticiam et neglexerit: poſt. j. ij et. iij. monitionem: communione eſt priuatus. Et dicit ibi glo. et ſic eſt excommunicatus ipſo iure. Utrum iudex eccleſiaſticus poſſit iudicare de infidelibus? Reſpon. ẜm Ray. directe non iudi cat de his qui foris ſunt. ſcilicet aliquas eis religio nis regulas apponendo. ſed indirecte iudicat chri ſtianos: ab eoꝝ ꝯmunione ſubtrahendo. vt sͣ. Iu deus primo. Udiciuꝫ. Quid eſt di cere: debet procedi ſimpliciter. ⁊ ſine ſtre biiſt pitu et figura iudicij? Rn̄. tūc nō opor tet ꝙ neceſſario exigatur libellus vel litis ꝯteſtatō Poteſt etiam iudex procedere tempore feriarū ob neceſſitates hominum indultarum. et multa alia ſucciduntur. vt in cle. ſepe. de verb. ſigni. verbum ſummarie. circa ordinē procedendi. id eſt breuiter. Ita tamen ꝙ totam ſubſtantiam comprehendat. Unde in proceſſu: nihil de ſubſtantialibus debet omitti. vnde libellus ita bene debet eſſe formatus ſicut cum ordinarie proceditur. Item conteſtatur lis. Item ſententia diffinitiua datur. verbū de fa cto. intelligit̉ manu regia. l. ij. in prin. ff. de ori. iur̄. Et ſic omiſſa omni iurꝭ ſolennitate. non autem ꝙ Fo. CL. iura alterius vllo modo ledant̉ contra naturalem equitatē. Uerbum omni ſolennitate omiſſa: tollit̉ omnis ſolennitas iuris ciuilis. Ea v̓o que ſunt de iuregentium. naturali: vel diuino ablata nō ſunt: puta. ꝙ in ore duorum ⁊cͣ. nec poterit tollere defen ſionem. nec poterit examinare teſtes parte abſente ſed bene poterit reciꝑe abſqꝫ iuramento. ⁊ diebus feriatis in honorem dei. cum hec ſolennitas indu cta ſit de iure ciuili ẜm Bart. in. l. filiuſfa. ff. de do na. Item poterit vigore talium verborum admit tere teſtes ⁊ ꝑſonas a iure reprobatas: puta. relega tas. vel infames. ff. de teſta. l. cum. lege. Uerbū bo na equitate ⁊ omiſſis ſolennitatibꝰ iuris. Dicas ꝙ nō debet intelligi de bona equitate. hoc eſt nō ha bito reſpectu ad ciuilia iura. qꝛ hoc eſt contra. l. bo na fides. ff. depoſi. Sed debet intelligi. hoc eſt non illis iuribus. qͥ ponunt quaſdā ſolēnitates ſeu ſub tilitates. q̄ veritatem negocij nō tangunt. Et iſta vocant̉ apices iuris ẜm Bart. in. l. ſi fideiuſſor.§. quedam. ff. mandati Negocium v̓o principale de bet decidi ꝑ iura. vn̄ ſeruandum eſt ius cōe. Item nota ꝙ cum in priuilegijs religioſorum dr̄. ꝙ poſt poſitis rimulis ⁊ apicibus iuris libere ꝓcedere poſ ſint p̄lati ad correctionē viciorum. nō ꝑ hec verba tollit̉. nec ꝑ hmōi eximunt̉ a iure cōi. ad quod oēs catholici tenent̉. extra de conſti. c. j. Sed nō tenent̉ ad ea que nō ſunt de ſubſtātia iuris. ſeu ordinis iu diciarij. ſine quibus nō poteſt ꝓcedi in iudicio cō tentioſo. Sicut etiam cum dr̄ in conſtitutionibus fratrum p̄dicatorum. ꝙ electiones fiant ẜm formā canonicā alijs iuris ſolennitatibus relegatis. ſi ali quid dimitteretur cum procedit̉ ꝑ ſcrutinium. qd̓ ſit de ſubſtantia forme. caſſaretur electō. ſed ea que non ſunt de ſubſtantia forme: vt collatio zeli ad ze lum ⁊ huiuſmodi. per illa verba tolluntur ẜm Ar chi. flo. verbum ſola rei veritate inſpecta. ꝑ hec ver ba tollitur omnis ſolennitas iuris. ⁊ relaxate ſunt omnes habene iuris ciuilis. et ſolum remanet id quod eſt de iure naturali. Ita ꝙ error formularuꝫ ſeu ſolennitatum iuris. ſeu earum omiſſio non no cet propter illud verbum. ſola. Quod denotat ſin gularitatem ⁊ vnitatem. Ita ꝙ ſola veritas inſpi ciatur. ⁊ nō ad aliud habeatur reſpectus. Item in cauſis plenarijs requirit̉ citatio ꝑemptoriā. In ſū marijs autem non. vt notat̉ Panor. in. c. conſulu it. de offi. dele. Item vbi nō requirit̉ ordo iudiciari us. ineptitudo libelli nō viciat ꝓceſſum. de elec. c. bone. el. j. ¶ Quatuor modis ꝑuertit̉ iudicium. xj. q. iij. qua tuor. que continent̉ in his verſibꝰ. Quatuor iſta. ti mor. odium. dilectio. cenſus. Spe ſolent hoīm re ctos ꝑuertere ſenſus. Orare. Quid ſit. Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxix. iurare eſt de um in teſteꝫ vocare. ⁊ eſt actus latrie. vn̄ Hiero. ſuꝑ Math̓. Qui iurat: aut venerat̉: aut di ligit eum ꝑ quem iurat. Utrū liceat iurare ꝑ creaturas? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. iuramentū principaliter refert̉ ad ip̄m deū. cuius teſtimoniū inuocat̉. Scd̓ario aūt aſſimunt̉

alique creature: non ẜm ſe: ſed inꝙͣtum in eis diui na veritas manifeſtatur. Sicut iuramus per euā gelium. id eſt per deum: cuius veritas in euange lio manifeſtatur. et per ſanctos qui hanc veritateꝫ crediderunt. Alius quoqꝫ eſt modus iurandi per execrationem: quando inducitur creatura aliqua in qua diuinum iudiciuꝫ exerceatur: ſicut ſolet qͥs iurare per caput ſuum: aut per filium ſuum: ⁊ hu iuſmodi. ꝙ autem dominus prohibuerit iurare ꝑ creaturas Mat. v. intelligitur prohibitum: ita ꝙ eis exhibeatur reuerentia diuina. Sicut iudei per angelos et creaturas iurabant. Et eodē modo pu nitur clericus iurans per creaturam. xxij. qōne.j. clericum. et. c. ſi quis per capillum. Bon̄. auteꝫ in iij. diſtinctione. xxxix. dicit. ꝙ dominus prohibet iurare ꝑ creaturas: ẜm ꝙ ip̄e creature ẜm ſe ꝯſide rate in veritatis teſtimonium inuocant̉: qꝛ ſic cre deretur ꝙ aliquid numīs eſſet in eis. Et hoc mo do eſſet ibi ſuperſtitio: quia ei vltra debitum reue rentia exhiberetur. Sed iurare per creaturam re latam ad creatorem: hoc eſt prout relucet in ea ve ſtigiū diuine veritatis: ſic licitū eſt. ¶ An iurans: non neceſſitate: ſed ioco aut leuita te peccet mortaliter?: videtur ꝙ ſic: quia facit cōtra preceptum ſecunduꝫ decalogi ſcilicet. Non aſ. no men dei inuanum. Sed omnis qui neceſſitate ceſ ſante: vel vtilitate iurat: aſſumit nomen dei inua num. ergo ⁊cͣ. Item iuramentū debet habere tres comites. ſcilicet veritatem. iuſticiā. et iudiciū. xxij. qōne.j. et iurabunt. Sed iurans ex ioco: vel leuita te non habet iudicium in ſe. id eſt diſcretaꝫ delibe rationem. vt ſcilicet non iuret etiam verum niſi ꝓ pter neceſſitatem et vtilitatem. xxij. qōne. j. Ita et go. Ergo tale iuramentum eſt illicitum: et periuri um vocatur. xxij. qōne. ij. animaduertendū. Om ne autem periurium eſt mortale peccatum. ergo mortaliter peccat. Reſpon. ex notatis per Bon̄. vbi ſupra. ꝙ iurans verum: ꝙͣuis leuitate et ioco vel huiuſmodi. non peccat mortaliter: nec dicitur inuanum iurare ẜm eum: quia inuanuꝫ iurare eſ ſet: quando non ad finem illum propter quē prin cipaliter inſtitutum eſt iuramentum quis inraſſꝫ Finis autem eius eſt cōfirmatio veritatis: vel ẜm Thomam iuramentum ordinatur principaliter ad confirmationem dicti humani: quod idem eſt cum dicto Bon̄. Sic ergo quotienſcunqꝫ verum iuratur: non inuanum dicitur iurari. Et ſic patet ſol̓. ad primum. Ad ſcd̓m dicitur concedendo. ꝙ omne iuramentuꝫ debet habere tres comites. Et ſi non habet dicitur periurium: ſed nego ꝙ omne periuriū taliter acceptuꝫ: ſit peccatum mortale. vt dicit ideꝫ Bon̄. vbi sͣ. aticulo..j. q. iij. in corꝑe que ſtionis. Ibi em̄ ꝯcludit ꝙ nō omne periurium eſt peccatum mortale: ſicut id quod nō eſt deliberatū Sicut eſt in caſu noſtro. Deficit eniꝫ iudicium: vt dictum eſt. Si tamen iuramento deſit primus co mes. tūc regulariter talis iurans dicit̉ periurus. ⁊ tale ꝑiurium eſt peccatum mortale. Secus autem vbi iuramento adſit veritas: licet abſit iudicium. Nam tunc non ſemꝑ iudicandum eſt de peccato mortali. vt infra diffuſius dicetur. Idem tenet pa Iurare nor. in. c. ſicut noſtris. extra eo. vbi dicit ꝙ ſi qͥs iu rat temere. id eſt ſine neceſſitate: vel vtilitate: ſeu io cōſe: tunc peccat venialiter. licet hoc caſu videat̉ te mere iurare. Et ſic nō omne temerarium iuramen tum eſt peccatum mortale. Secus ſi iuraſſet illici ¶ Quid de illis qui iurant per membra dn̄i hone ſta. vt per corpus vel caput. Aut inhoneſta: vt faci unt ribaldi. an ſemꝑ peccent mortaliter? Rn̄. ꝓ de clarat ione predictorum. ⁊ totius materie iuramē ti. ponent̉ concluſiones quatuor. Prima cōcluſio. ꝙ ꝓferens blaſphemiam in deum vel ſanctos. ſcꝫ dicendo deum nō eſſe iuſtum. omnia non bene di ſponere: vel eſſe partialem: vel ꝓditorem: vel deuꝫ eſſe maledictum: vel ſanctos ⁊ huiuſmodi. quodi bet iſtorum eſt mortale. ſi aduertit quod dicit ⁊ in telligit. extra de male. c. ſtatuimus. vbi ꝓpter gra uitatem criminis debet imponi penitētia publica Secunda concluſio. nominare mēbra dei: vel bea te virginis: aut ſanctorum vel ſanctarum in contē ptum: vel nominando eorum membra anteriora: deū: qꝛ deus v vel poſteriora. vt faciunt ribaldi. etiam peccāt gra uiſſime ⁊ mortaliter. ſi aduertunt que dicunt ⁊ ta telligunt. d. c. ſtatuimus. ⁊. xxij. q. j. ſi quis ꝑ capil Iio Iohan an̄. lum. Tercia concluſio. ꝙ ꝑiurans. etiam in cōi ſer mone. ⁊ extra iudiciū quacūqꝫ ex cā: vel vtilitate vl̓ iocoſitate. vel leuitate. ⁊ qualicūqꝫ mō. nō ſolum ꝑ ſancta dei euangelia: vel per corpus xp̄i. ſed etiā ꝑ fidem meam: vel ſi deus me adiuuet. per virgineꝫ Mariam. per crucem. per animam meam. ꝑ ſan ctum Anthonium. vel conſcientiam meam. in pre dictis caſibus. ſemꝑ eſt mortale. quādo aduertit ſe iurare ⁊ falſum dicere. ⁊ totiens quotiēs iurat. hec icat: niſi detur concluſio patet ex predictis. quia talis directe facit n. c. ſi v̓o. de iureiur. ⁊ al contra ſcd̓m p̄ceptum decalogi. Inuanum em̄ tre rat. Et ſic indubitanter peccat mortaliter. Quarta concluſio infertur correlarie ex predictis. ꝙ ſi quis iurat per membra dei: vel ſanctorum. que in homi nibus non cenſent̉ turpia: vel inhoneſta. vt ꝑ co pus xp̄i. vel ſanguinem eius. caput: vel oculos: vl̓ ventrem ⁊ huiuſmodi. vel ſancta dei euangelia. fi dem dei. crucem ſanctam. ꝑ ſanctum Anthomum et quecunqꝫ ſimilia iuramenta. non peccat morta liter veritatem dicendo. Hec concluſio patet. quia talis nō dicit̉ inuanum iurare. exquo tali iuramē to nō deeſt primus comes ⁊ principalis. qui eſt ve ritas. dato ꝙ deſit iudicium. Predictis tn̄ non ob ſtat. d. c. ſi quis ꝑ capillum. vbi dicit̉ ꝙ ſi quis ꝑ ca pillum dei: vel caput iurauerit. ſi eſt clericus dꝫ de poni. ſi laicus excōicet̉. Et ꝑ ꝯn̄s talis peccat mor taliter. cum nullus debeat excōmunicari. niſi pro pter peccatum mortale. ⁊ tn̄ dicta membra nō ſunt turpia nec inhoneſta. Ad hoc reſpōdet Bon̄. vbi ſupra. ꝙ canon loquitur contra illos qui credebāt deum ẜm diuinitatem habere caput ⁊ capillos. et tales erant blaſphemi. aut certe contra illos qui ir reuerenter nominant mēbra chriſti. ⁊ quodam ex quiſito modo iurandi. diuidunt ipſum quaſi mē bratim. Secus aūt in caſu nr̄o. Adde etiā p̄dictis qd̓ notat Archi. flor̄. in ſum. ꝙ ſi quis etiā cū iura mento ꝓmittat ſe aliquid facturū. qd̓ nō eſt alicuiꝰ

Iurare tmbortantie boni vel mali: vt mater de verberan ao filium: vel de bibendo: vel non. et huiuſmodi: videtur veniale iuratio et periuratio. Hec archi. doren. Hoc intellige verum: maxime ſi quādo iu rabat habebat intentionem faciendi illud qd̓ iura pat: licet poſtmodum mutauerit intentōeꝫ aliqua de cauſa. ¶ Quid ſi quis ex impetu iurauit id quod delibe rate nō iuraſſet: v̓ v̓. dicit ꝙ debet ſeruare: ſi licitū eſt. Sed ꝯtra hoc eſt. d. An. in. c. ſicut ex litteris. de iureiū. vbi dicit ꝙ ſi fuit tanta iracundia: ꝙ id de liberate nō iuraſſet: tale iuramētū nō eſt obligato rium. Nam ꝓcedunt a pari votum ⁊ iuramentū vt notat in. c. j. et. ij. de iureiuran. Et ita ibi deter minat. d. An. per illud quod dicit Tho. ꝙ in vo to tria ſuat neceſſaria.ſ. deliberatio. ꝓpoſitum vo Iuntatis. ⁊ promiſſio. gͦ idem̄ in iuramento. Idem tenet glo. ſingularis. in. c. dudum. de ꝯuer. coniu. ꝙ votum factum calore iracundie nō obligat. Et ibi tenet Panor. ꝙ vbi tantus fuit iracūdie calor: ꝙ ſedato calore non feciſſet votū: nō obliget apud deū: qꝛ deus vult militem omnino voluntarium. c. nō eſt. xv. q. j. ar. in. d. c. ſicut. Tamen qꝛ difficile faliter. ſi adueriū eſt talem calorem ꝓbare: ſeruaret̉ in practica opi nio Iohan. an. qui voluit ꝙ votum factum calo re iracundie obligat: niſi eſſet tantꝰ ꝙ ſaperet quā dam mentis alienatōnem ex multo furore. Et ſic intelligit glo. sͣ. Et ſic panor. videtur dicere. ꝙ vbi ꝯſtaret de eiꝰ voluntate. puta. ꝙ ſedato calore non feciſſet tale votum: nō obligaret in foro ꝯtentioſo. In foro autem anime ſtabitur dicto eius. Ideꝫ in ſimili videt̉ dicere glo. in. c. ex literis. de diuor. vbi dicitur ꝙ ꝯfeſſio facta calore iracundie: non preiu dicat: niſi detur perſeuerantia. Ideꝫ tenet panor. in. c. ſi v̓o. de iureiur. ⁊ allegat. d. An. ꝓ hac opi. in c. ſicut. Et credit ꝙ huius opinionis ſit etiam Io an. ꝙ ſi calor iracundie fuit tantus: ꝙ illud delibe rate non iuraſſet. non eſt obligatoriū tale iuramē tum: qꝛ deficit iudiciū ſeu diſcretio. ¶ Quid dicendum de iuramentis in quibus de ficit alius comes. puta. iuſticia an talia ſuit obliga toria. ⁊ talis iurans peccet mortaliter. Qō eſt val de pulcra. Dicendum primo. prout hr̄ ꝑ Archi. in c. ſi aliquid. xxij. qōne. iiij. ⁊ per Panor. in dicto. c. ſi v̓o. ꝙ quicunqꝫ iurat ſe aliquid facturum: obli gatur ad illud faciendum: niſi illud vergat in inte um iurare exquo nliurim ritum ſalutis ſpiritualis: vel corporalis: vel in di ti ſpendium ſalutis eterne: vel in peioreꝫ exitum: vl̓ contra bonos mores naturales. et dicitur vergere in interituꝫ ſalutis ſpiritualis: quando obligat ad eſ caputinrapꝰ peccatum mortale: quod eſt mors anime. Uergit Sexcōicet̉. 1 autem in interitum ſalutis corporalis: quando ob ligat ad id qd̓ eſt mors corporis. Dicitur autē ver gere in diſpendiuꝫ ſalutis eterne: quando obligat ad veniale: quaſi diſponat ad mortale: et ſic ad in teritum ſalutis eterne. Quarto caſu. qn̄ tendit in peiorem exitum. Et hic caſus eſt multum genera lis. et poteſt in ſe comprehendere peccatum mor tale. et veniale. Et textus in dicto. c. ſi aliquid. dicit tale iuramentum non ſeruandum. Et Archi. ibi picit. ꝙ iuramentum vergit in peiorem exitum ſex Fo. CLI. modis. Primo. quando iuratur aliquid quod eſt mortale. Secundo. quando iuratur aliquid quod eſt veniale in ſe. Tercio. quando iurat̉ aliqui qd̓ ex ſe eſt indifferens. tamen ex circunſtantia efficit̉ ve niale vel mortale. Exemplum. vt ſi quis iurauit ꝙ nunqͣꝫ erit negociator: vel miles: vel ꝙ non recipi et feudum a tali domino: vel ꝙ non recipiet mutu um: vel quid ſimile. certe ſi res venit ad caſum in quo non poteſt aliter viuere niſi veniat contra iu ramentum. nō tenet̉ illud obſeruare. quia ſi a prin cipio fuiſſet iſte caſus. iuramētū fuiſſet temerariū. Et ideo poteſt propria auctoritate contrauenire. quod eſt notandum. Quarto. cum iuramentum excludit opus faciendum ax charitate. vt quando iurat ꝙ nihil ex charitate dabit tali: vel quid ſimi le. quia non eſt veriſimile ꝙ deus recipiat talia. cū ipſe mandet opera charitatis exerceri. ⁊ iuramen tum non debet eſſe iniquitatis vinculum. extra. e. quanto. Quinto. cum excludit opus de genere bo norum. vt cum quis iurat ꝙ nunqͣꝫ erit epiſcopus vel clericus: vel monachus: vel non celebrabit vſ qꝫ ad menſem. vel ꝙ non ieiunabit pro peccatis ſu is in pane et aqua. vel nō dicet pſalmos: vel ꝙ no ieiunabit in licitis ⁊ honeſtis vſqꝫ ad certū tēpus. Hu. tamen notauit. xxij. q. iiij. in principio. ꝙ ta lia iuramenta. ſcꝫ ꝙ nunqͣꝫ erit epiſcopus: vel reli gioſus et generaliter omnia quibus iurat̉ aliquid quod non eſt mortale nec veniale. ſunt ſeruanda. Idem Gratianus. xxij. q. iiij.§. vlti. Sed Archi. lxxxv. diſt. florentinū. improbat opinionem illam ꝑ tex. illum. ꝑ quem habetur ꝙ qui iurauit ꝙ nun qꝫ erit ep̄s. repellitur ab epiſcopatu. Sed poteſt di ci ꝙ hoc non eſt. quia iuramentum ſit obligatoriū ſed quia mortaliter peccauit temere iurādo. Cum aūt ſint due partes iniuſticie. ſcꝫ facere malum ⁊ de clinare a bono. Sicut iuramentum nō obligat ad faciendū maluꝫ. ita nec obligat ad declinandum a bono. cum nulla ſit vtilitas in obſeruatiōe talis iu ramenti. Et hoc dico ꝓpter obedientiam: propter quam ⁊ ſi non ſit faciendum malum. eſt tamen di mittendum bonum. cuius dimiſſio compenſatur cum bono humilitatis. que ſeruatur in obediētia. Preterea: cum dominus conſulat opera perfectio nis. contra ius quoddammodo eſſet: ſi vellet ꝙ oc caſione iuramenti a talibus aliquis abſtineret. Se xto. cum excludit opus indifferens. pia intentio ne pro deo vel proximo faciendum. vt ſi quis iuret ꝙ non loquetur Martino. vel ꝙ non intrabit do mum eius. vel non coquet ad furnum eius. vel ad eius molendinū non molet. vel non vendet ei rem pro minori precio qͣꝫ tali ⁊ ſimilia. Non tenetur iu rans ad obſeruantiam talis iuramenti. ſi vult con trarium facere pia intentione propter deum vel ꝓ ximum: vel ſaltem ad tollendum ſcandalum pro ximi. contra quem ſic iurauit. Unde ẜm Monal. in primis tribus caſibus. poteſt quilibet ſic iurans propria auctoritate contrauenire. ſed imponenda eſt ei penitētia de temerario iuramēto. in reliquis autem tribus qͣꝫuis huiuſmodi iuramenta nō ſint obligatoria. nec imponenda ſit penitentia propter tranſgreſſionem ipſorum tanqͣꝫ pro mortali: non

expedit tamen propria auctoritate contrauenire: niſi propter vrgentem neceſſitatem: tum propter reuerentiam ſacramenti tum propter ſcandalum ſimplicium. ¶ Ex predictis decidit̉ qō. an valeat iuramentuꝫ qd̓ quis preſtat de non fideiubendo pro alio. Io. an. dicit ꝙ aut ſalus ꝓximi periclitat̉ niſi fideiube atur. Et tunc nō tenet̉ ad obſeruantiā talis iura menti: quia iuramentū nō extenditur ad hunc ca ſum incogitatum. Et ſi tūc cogitaſſet: iuramentuꝫ fuiſſet temerariū. Et ſic nō obſeruandum. Et hoc habet Panor. ꝓ indubitato in. c. ſi v̓o. de iureiur̄. qꝛ in tanta neceſſitate tenetur quis ſubuenire pro ximo. lxxxvj. di. paſce. īmo panor. ſentit. ꝙ tale in ramentum nō obligat: vbicunqꝫ ꝓximus vere in diget tali fideiuſſione: licet nō periclitet̉ ſalus pro prīa: etiā tenendo ꝙ dare elemoſynā nō ſit in pre cepto: niſi in extrema neceſſitate. qꝛ licet fideiuſſio hoc caſu nō ſit in precepto: tn̄ eſt de cōſilio. ⁊ ē opꝰ ex pietate faciendū ꝓpter deum et amorē proximi. Sed nō pōt quis obligari: vt nō faciat opera pie tatis ⁊ ꝑfectōnis: qꝛ nō eſt veriſimile ꝙ deus talia iuramenta recipiat ꝯtra ꝯſilium ſuum. Et idem ꝑ omnia dicendū: qn̄ quis iurauit non mutuare pe cuniā eadem ratōne. Et videtur innuere Panor. ꝙ in p̄dictis iuramentis: iurans poteſt auctorita te propria ꝯtrauenire: exquo expreſſe dicit. ꝙ talia iuramenta nō ſunt obligatoria. Idem videt̉ innu ere glo. Ray. que dicit ꝙ petēda eſt abſolutio a ſu periore: qui hmōi iuramenta debet defacili relaxa re. vel potius oſtendere obligatoria nō fuiſſe. Pro predictis facit ſingulare dictū monal. in ti. de iura mento vbi facit regulam generalem: ꝙ vbicunqꝫ quid iuratur faciendū vel vitandum: qd̓ facere vl̓ vitare circumſcripto iuramento eſſet mortale ve veniale: non eſt ſeruandū huiuſmodi iuramentū ſed poteſt auctoritate propria contraueniri. Hec monal. Diſpenſatio enim requiritur in iuramen to licito: aut quando dubium eſt an ſit licitū. Sed vbi conſtat ꝙ tale iuramētum eſt illicitū: nulla re quiritur diſpenſatio. Et ſatis videtur illicitū quā do eſt contra charitatem ꝓximi. Pro hoc facit ſin gularis theorica Inno. in. c. venerabilem. de elec. ꝙ non ſolum in temerarijs iuramentis: ſed etiam in licitis et honeſtis poteſt quis venire contra ꝓ pria auctoritate: inſtante neceſſitate: ſi ſuperior nō poſſit adiri. xj. qōne. iij. anteceſſor. Idem putat: ſi magna vtilitas ſpiritualis hoc exigat. Sed hoc vl̓ timum non placet Hoſti. quia proprer vtilitateꝫ non eſt periurium cōmittendum. Sed. d. Cardi. placet dictum Inno. quia magna vtilitas equipe ratur neceſſitati: vt notat idem Inno. in. c. cū om nes. de conſti. Et hoc etiam placet Panormi. Et hoc quando immineret talis vtilitas pro qua ſu perior ipſum: ſi potuiſſet adiri: veriſimiliter abſol uiſſet a iuramento. Idem tenet Directoria. lib̓. ij. De hac materia vide ſingularia ſupra. Aliena ¶ Quid ſi quis: quia iurauit facere aliquid quod eſt veniale peccatum: ideo committit illud? Rn̄. ẜm Guil. Hu. notauit ꝙ talis mortaliter peccat. Iurare nam impia eſt ꝓmiſſio que ſcelere adimplet̉. xxij. q. iiij. in malis. vt ſi quis ꝓpter hoc ꝙ iurauit ſup flue comedere: vel dicere verbum ocioſum. ſuper flue cōmedit: vel loquit̉ ocioſe. talis mortaliter pec cat. nō qꝛ ſuꝑflue cōmedit: vel loquit̉ ocioſe. qd̓ in ſe veniale eſt. ſed qꝛ tranſgredit̉ p̄ceptum in malis ꝓmiſſis ⁊cͣ. Quidam tn̄ dicunt vt. v̓v̓. ꝙ ſic tranſ grediendo non peccat: niſi venialiter. qꝛ p̄dicta au ctoritas. nō intelligit̉ ita generaliter. ꝙ extēdat̉ ad mala venialia. qꝛ qͣꝫtum ad illa nō eſt p̄ceptum. ſed cōſilium tm̄. Idem monal. ¶ Quid ſi iuramentum nō poſſit ſeruari ſine inte ritu ſalutis corꝑalis. an ſit ſeruandum? Panor. in d. c. ſi vero. dicit ꝙ iuramentum nō eſt ſeruanduꝫ qn̄ ſine interitu ſalutis corꝑalis ſeruari nō p̄t. hac rōne. Sicut em̄ nō valet iuramentum tendens in mortem alterius. xxij. q. iiij. c. j. ita ⁊ fortius. nō de bet valere ſi tendit in mortē ꝓpriam: vt in. c. ſi non licꝫ. xxiij. q. v. Glo. tn̄ in. d. c. ſi v̓o. hoc intelligit ve rum qn̄ directe vergit in mortem. Secus ſi occaſio naliter. Ponit exemplum in vltramontano qui iu rat trahere moram de menſe auguſti. rome. Nam ſic iurans debet iuramentū ſeruare ẜm gloſam qͣſi velit dicere ꝙ licet aliqn̄ ex tali mora ꝓpter intempe riem aeris cōtingat vltramontanis mors: tn̄ hoc nō ſemꝑ accidit. Et ſic directe non tendit ad mor tem. ſed occaſionaliter. Sed Io. an. dicit dictū glo ſe verum. niſi ex imminēte infirmitate. vel cōplexi one iudicaret̉ ſic iurās moriturus ex tali mora. qd̓ eſt valde notandum. Et ꝓbatur rōne. nam ex his circūſtantijs iuramētum apparet temerariū. ideo ncuſat̉ ꝓpter p̄ nō eſt veriſimile ꝙ deus recipiat tale iuramentum ꝑ qd̓ creatura incurrat mortem. Et ꝑ hoc dicerem ꝙ ſi a peritis medicis diceret̉ fratrem. cartuſienſis ordinis nō poſſe aliter mortem euadere. niſi ꝑ eſuꝫ carnium. ꝙ non obſtante regula ſeu voto. deberet carnes comodere. Sicut em̄ iuramentū non ligat ꝓpter ꝑiculum mortis ita nec votū. cum paribꝰ paſ ſibus ambulēt: vt notat̉ in. c. j. ⁊. c. debitores. extra eo. ⁊. c. licꝫ. ⁊. c. magne. de voto. Fert̉ tn̄ ꝙ magiſter Ray. de villa noua ſummus medicus fecit tracta tum. in quo concluſit vitā poſſe reſtaurari ſine eſu carnium. Dicit enim ꝙ vinum mediocre: maxime aromaticum. ⁊ vitella ouorum mediocriter mollia que acutiſſima digeſtione conuertunt̉ in laudabi lem ⁊ multum ſanguinem ſunt ad hec magis com potentia qͣꝫ carnes. Et certe ſi hoc eſt verum ceſſat primum dictū. Sed vbi ex circūſtantijs medici di cerent cōtrarium. ꝓcederet dictū meū. Item poſſꝫ ſie Benain vrur iu contingere ꝙ infirmo oua eſſent faſtidio. Item ꝙ non poſſet illa caꝑe vt plures exiſtunt quo caſu in dubie illud eſſet tenendū. Naꝫ neceſſitas excuſat nontentt̉ ebſem. ab omni precepto. vt in. c. ij. de obſer. ie. Hec Pa n ēctobhocę normitanus. ¶ An aūt iurans redire ad carcerem teneat̉ redire Dic ẜm doct. ꝙ ſi carcer erat iniurioſus: hoc eſt. ꝙ iniuſte detinebat̉. non tenet̉ redire. Secus ſi iuſte vide hunc caſum diffuſe sͣ. Accuſatus. ⁊. c. Incar ceratus. ¶ Qui ſunt illi qui admittuntur ad iurandum? Rn̄. ẜm Directoriam. vbi sͣ. ꝙ oīs qui eſt doli ca

pax: ⁊ talis ex iuramento obligat̉. ſed vſqꝫ ad. xiiij. annos pater pōt reuocare ꝙͣcito ſcit. xxij. q. v. par nuli. Sed votum religionis nō tenet̉ ſtatim reuo care cum ſcit. ſed tm̄ ad annum et diem contradi cere. dumtamen nō conſenſerit. xx. q. ij. puella. Itē dericus iurare non debet nec compelli poteſt. niſi in ſex caſibꝰ. extra de elec. ſignificaſti. qui in his ver ſibus continent̉. Pax ⁊ fama. fides. reuerētia. cau tio damni. Defectus veri. ſibi poſcunt magna ca ueri. Pro pace iurare licet. xxij. q. j. omne. extra de iudi. nouit. Fama. ꝓ fama conſeruanda ꝑ purga tionem: licet. extra de pur. ca. quotiens. Fides. ꝓ fi de retinēda ſi ſuſpectus eſt in fide. de co. diſ. ij. ego berēgarius. Reuerētia ꝓ reuerētia ſeu obediētia exhibēda ſuꝑiori. xxiij. di. qͣꝫqͣꝫ. Cautio dāni. ꝓ dā nō dato iurat̉. ij. q. j. in primis. Defectus veri. ꝓve ritate habēda vel inquirēda vbi alij deſunt. d. c. ſi gnificaſti. ⁊. d. c. omne. ¶ Utrum ſiquis ſimpliciter iuret intelligatur ali qua conditio? Rn̄. ẜm Hoſti. multe conditiones etiam ſi taceant̉ intelligunt̉. Primo intelligitur. ſi deo placuerit. Scd̓o ſi pape placuerit. extra eo. ve nientes. quia in omni iuramēto excipit̉ auctoritas iperioris cuiuſcunqꝫ. extra eo. ea te. Et ꝓpter hoc Fede. cōſilio. cxcj. format hanc. q. Quidaꝫ clericus ſcholaris in minoribus filiuſfa. exiſtens in ſtudio de voluntate patris obligatus eſt ꝑ iuramentum non exire diſtrictum bon̄. niſi prius ſolueret debi tum. reuocatus a patre ad certam diem. petita licē tia a creditore. ſed nō obtenta redijt ad patrem vel ep̄m. nunquid ſit ꝑiurus? Et concludit. ꝙ primo excuſat̉ ꝓpter p̄ceptum patris. ad quod multiplici ter ex lege filius eſt obligatus. ergo videt̉ ꝙ omnis obligatio. etiam facta cum iuramento ꝑ filium. in telligatur: ſaluo iure patris. Et inter alias conditi ones quas habet iuramentum iſta eſt potior. ꝙ in eo intelligit̉ ſaluum ius alterius: vt extra eo. c. cum contingat. ⁊. c. quanto. ⁊. d. c. venientes. hinc eſt ꝙ filiuſfa. nō poteſt vouere ſine conſenſu patris. exce pto voto religionis. ꝑ quod ſoluit̉ patria poteſtas etiam cum iuramēto: vt. xxij. q. v. c. pueri. Et licet ille canon videat̉ loqui de impuberibus. Idem eſt de puberibus. Naꝫ in impuberibus obligat etas in puberibus patria poteſtas. Et concludit Fede. ꝙ iſte ſcholaris excuſaret̉ a periurio. etiam ꝓpter iuſſum ep̄i. Addit tamen ꝙ p̄dicta intelligunt̉ ve rinem ſunt ad hec ra. vbi filius non procurauit ſe reuocari. al̓s ſecus. nes. Et certe ſif Tercio ſubintelligit̉. ſi res in eodem ſtatu ꝑmanſe gutittſt rit. extra eo. quēadmodum. ideo ſi quis iurauerit acciꝑe Bertā in vxorē. ſi ipſa poſtmodū fuerit for tati nicata: vel ſuꝑuenerit lepra. vel alia infirmitas in curabilis. non tenet̉ obſeruare iuramentum. d. c. ppal quēadmodum. Et ob hoc Bar. in. l. qui ſeruum. de verb. obli. determinat hanc. q. Feci pacem cum meo inimico. ⁊ ꝓmiſi eum non offendere. Demū ipſe fuit exbannitus. Et ex forma ſtatuti quis pōt impune occidere eum. An eum occidendo videar frangere pacem: Oldra. determinauit ꝙ non. ar o. l. qui ſeruum. iuncta. l. ſi ſeruum. de ver. ob. Idē tenet Bart. Et ꝓbat hac rōne. quia ꝓmittendo Iurare Fo. CLII. non offendere intelligit̉. niſi lege permittente vt. l. quero.§. inter locatorem. ff. loca. Item quia ita vi detur facta pax. ſcꝫ rebus ſic ſtantibus. d. c. quem admodum. Idē videt̉ tenere Ioh̓. an. in. c. fruſtra in mercu. de re. iur. in. vj. Item promiſiſti me non offendere ſub pena. c. duca. Offendis conſociū me um. id eſt qui me inſectat̉ gratia defenſionis: vt ni hilominus tenearis ac ſi me offendiſſes. de quo ꝑ Spec. ⁊ Io. an. in titulo de pace ⁊ treuga. Quarto intelligit̉. ſi ſeruet̉ mihi fides ſeu promiſſum. extra eo. ꝑuenit. Et ob hanc conditionem dicit Barto. in. l. ſi cum venerit. ff. ꝓ ſocio. ꝙ ſi ꝓmiſi non diui dere ſocietatem. intelligit̉ ſi ſeruet̉ mihi ꝓmiſſum. Et addit ꝙ iſta conuentio habet etiam iſtam con ditionem. niſi ſocius ſit rixoſus vel moleſtus. Qd̓ eſt vtile ad. q. ꝙ pupillus non poteſt ꝓuocare ad diuiſionem ſocium: vt. l. ſi pupillorum. ff. de re. eo rum. Quod intelligit̉. niſi habeat ſocium odioſuꝫ vel moleſtum. Et hoc etiam facit ad teſtatores qui ſepe apponunt in teſtamēto. ꝙ fratres nō poſſint diuidere. Intelligit̉ em̄ ſub dictis conditionibus. Et qn̄ huiuſmodi ꝓmiſſiones obligent. videsͣ. Fi des. Quinto: intelligit̉ ſi res ſit honeſta et poſſibi lis. d. c. quēadmodum. ⁊. c. quintauallis. extra eo. Sexto. ſi iuraueris mihi reddere pecuniam ſubin telligit̉. ſi ego tibi numerauero. C. de non nu. pe. l. indubitati. Septimo. ſi iuro dare tibi dotem intel ligit̉ ſi nuptie fuerint ſubſecute: vt. ff. de iu. do. ſti pulationem. Octauo. ſi non immoderatum quid p̄cipiat̉ a ſuꝑiore vel ab arbitro: vt filios exhereda re: vel vxorem expellere. d. c. quintauallis. vel curi am principis non intrare ſi erat conſiliarius vel ad aduocatus. extra eo. veniens. Pro hoc facit. quia iuramentum non extendit̉ ad veriſimiliter non co gitata: vt in. d. c. quemadmodum. Nec obligat vl̓ tra conſenſum. facit dicto. c. quintauallis. ⁊. c. veni ens. Et notat Panor. in. c. cum gratia. de cōmod̓. Nono. ſi facultas ſubſit. extra eo. c. querelam. ⁊. c. breui. vbi habetur ꝙ difficultas excuſat a periurio licet ẜm glo. ibi non liberet a pena conuentionali. Decimo. ſi iuraui tibi reddere. C. libras vſqꝫ ap cer tum tempus. ſubintelligitur niſi iudex interdicat arg. extra de cenſi. ſignificauit. Undecimo. ſi iuro tibi reddere granum: vel vinum ⁊ huiſmodi. intel ligitur eiuſdem bonitatis. ff. ſi cer. pe. cum quid. Duodecimo cum quis iurat factum alterius. ſub intelligitur. ꝙ ad hoc perficiendum bona fide la borabit. extra de ſpon. ex litteris. el. ij. Tredecimo. qn̄ iuro tibi fidelitatē. vel ꝙ non ero tibi cōtrarius ſubintelligitur niſi ius meum. vel meorū petendo vel defendēdo extra. e. petitio. Decimoquarto. ſub intelligitur ſi ab illo cui iuraui fuero abſolutus. d. c. quintauallis. Quindecimo. ſi vir ⁊ mulier iurēt contrahere. ſubintelligitur. niſi alteri quid turpe accidat ⁊ huiuſmodi: vt dictum eſt: vel niſi per al terum ſtet. extra de ſpon. de illis: vel niſi ex mutuo conſenſu inuicē ſe abſoluant. etiam ſi eſſent iurata extra de ſpon. c. ij. Sedecimo. ſi iuro tibi tanqͣꝫ re gi vel epiſcopo. te depoſito non obligor. Idem vi detur ſi tu tāqͣꝫ epiſcopus iures mihi reſtituere pe

cuniam quam mutuaui. nam depoſitus non tene beris. Quod credo verum ſi in vtilitatem eccleſie pecunia verſa eſt. xv. q. vj. alius. Item ſpeciales cō ditiones nō ſubintelligunt̉ in iuramento ſi non ex primant̉. ꝙͣuis mente concipiant̉. xxxij. q. vltima. c. vltimo: niſi vbi lex exprimit aliquid agi tacite in ter contrahentes. tunc illud pro expreſſo habetur. d. l. cum quid. Et hec vera ſunt in ꝓmiſſorijs iura mentis: ſed in aſſertorijs iuramentis nulla condi tio ſubintelligitur. ⁊ de tali loquitur. d. c. vltimum Non tn̄ dr̄ iuramentum conditionale. qͣꝫuis om nes p̄miſſe cōditiones intelligant̉. ff. de cōdi. ⁊ de. l. conditiones. ¶ Quid aūt ſit iuramentū ꝓmiſſoriū. vel aſſerto rium? Dic ẜm Ray. ꝙ aſſertoriū eſt cum iurat̉ de pn̄ti aut de p̄terito: puta. ſic eſſe vel non eſſe. Pro miſſoriū v̓o eſt de futuro: vt cum aliquis iurat ali quid ſe dicturū vel facturum. ¶ Pone. Quidam alij fecit iniuriam. ⁊ pro illa in iuria petebatur quedam ſumma pecunie in iudi cio. poſtea compromiſerunt in arbitros ꝑ iuramē tum. qui condemnauerunt eum vt exiret ciuitatē: nec rediret donec alter duceret reuocandum. nun quid tenet̉ exire? Rn̄. ẜm Dir. ꝙ non. d. c. veniēs. et. d. c. quintauallis. qꝛ illa eſt pena corporalis que eſt maior om̄i pecuniaria. ff. de his qui no. infa. qͥd ergo.§. pena. Et hic agebatur pecunialiter. Sed pone ꝙ cōdemnauerunt eum ne litigaret ꝑ ꝓcura rem. nunquid pōt cōtrauenire? Hoſt. dicit ꝙ ſic. qꝛ vſus ꝓcuratoris eſt valde neceſſarius. ff. de pro cur. l. j. ¶ Sed pone ꝙ ꝓcurator iurauit nomine dn̄i ⁊ ꝑ iurauit. An ipſe ꝓcurator ſit ꝑiurus? Dic ẜm quo dam et bene. ꝙ is qui taliter ad iurandum conſti tuit̉ procurator non eſt periurus. licet ſcienter fal ſum iuret. cum non intendat propriam animā ob ligare. puniri tamen debet cum ſit cooperator per iurij. de offi. dele. c. j. Is tamen in cuius animam p̄ſtatur. incurrit periurium. Et hoc nota. quia ſin gulare. ¶ Quid ſi iuraui tibi dare. x. Et tu mihi debes alia x. nunquid poſſim compēſare? Rn̄. Panor. in. c. ad noſtram. el. j. extra eo. dicit ꝙ non. quia iuramē tum eſt obſeruandū in forma ſpecifica. nec ſufficit illud adimplere in effectu. patet ibi per text. illum. quia iurans tenet̉ prius actualiter ſoluere. nec ſuf ficit compenſare qͣꝫqͣꝫ compenſatio ſit ficta ſolutio l. ſi peculium.§. j. ff. de ſtatu lib̓. Et dicit Panor. ꝙ doc. noſtri communiter ſentiunt quod dictum eſt Sed contrarium dicit ſenſiſſe Bart. in. l. amplius ff. rem ra. ha. vbi ponit talem. q. Quidam tibi pro miſit ſoluere certam quantitatem. ⁊ hoc iurat. po ſtea compenſat tecum. nunquid ꝑ hoc ſit ꝑiurus? Et concludit ꝙ non. Nam conditiōes debent im pleri in forma ſpecifica. ſicut iuramentum. vt in. l. qui heredi. in principio. ⁊. l. meuius. ff. de condi. et de. Sed iuſſus dare implet conditionem compen ſando: vt. d. l. ſi peculium. ergo ⁊cͣ. Preterea: ſi ego impedior iuſta de cauſa facere quod promiſi. non ſum ꝑiurus: vt in. l. fi. ff. qui ſatiſda. co. Sed ſi ego Iurare non ſoluo tibi. quando tu debes mihi tantūdem. ego impedior a te. quia ideo nō tibi ſoluo: quia tu non ſoluis mihi: vnde quaſi facto tuo impeditus non debeo eſſe periurus. hanc rationem facit ter. in. l. iij. ver. Item queritur. ff. de ſta. lib̓. Et conclu dit Panor. ob rationes Barto. que videntur val de efficaces. ꝙ ante factum eſt ſequēda opinio pri ma. quam tenet Ioh̓. an. ⁊ Inno. ſed poſt factum vt quis excuſetur a periurio. ſequenda eſt opinio Bartoli ¶ Quid ſi quis iurauit tenere obſtagia in certo lo co. Et non habet ibi quod comedat. nec vnde ſol uat? Rn̄. ẜm Hoſti. ſi tempore obligationis. iam erat non ſoluendo. tenetur obſtagia ſeruare. quia videt̉ ad hoc ſe obligaſſe vt victuꝫ querat manibꝰ ſuis. vel mendicando. Sed ſi tempore obligatiōis erat ſoluendo. ⁊ nunc deuenit ad pauꝑtatem. tūc diſtinguo. quia ſi eſt talis ꝙ poſſit mendicare ſine verecundia. dico idem quod prius. Sed ſi eſt no bilis. ⁊ in dignitate. tali ſubueniēdum eſt iuris be tur dc. verum neficio. extra eo. querelam. ⁊. c. breui. ¶ Quid ſi debitor iurauit creditori ſe ſoluturuꝫ in certo termino ⁊ impeditus nō pōt? Rn̄. ẜm Ho ſti. Si quando iurauit credebat ſe non poſſe ſolue re. vel non habebat probabilem cauſam credendi tunc in vtroqꝫ caſu periurat. quia in primo deerat veritas. In ſecundo iudicium. Si v̓o ab inicio cri debat probabiliter ſe poſſe. ſoluere nō periurabat tiitint Et ſi poſtea fecit poſſe ſuum. nō eſt periurus. Sed et multo magis excuſatur ſi miſit pecuniam tem dum ẜm Bo pore debito. ſed caſu perdita fuit. extra de iureiur. querelam. ꝙ ſi poſtea lapſo termino poſſet. et non icet in foro cor ſolueret. ꝑiurus eſſet. lapſus em̄ termini non ſub in foro conſcīe: hac rō ſtulit obligationē iuramēti. extra de dolo ⁊ contu. cum dilecti. ¶ Quid ſi iuro aliquid generaliter. nūquid ad ſpe non eſt verun ciale teneor? Rn̄. ẜm Hoſti. Cum generalitas ob ſcuritatem pariat. nō videor cogitaſſe de his ſuper quibꝰ ſpecialiter iuraturus nō fuiſſem. Et ſic inter p̄tatum eſt iuramentum ẜm intentionem iurātis quando ſine dolo quis iurat. Secus autem quan do ipſe cum dolo eſt. ⁊ ille cui iuratur eſt ſine dolo. Ideo ſi emergat caſus inopinatus de quo ſi cogi taſſem nullo modo iuraſſem. nō teneor. Adde ſin gulare dictum Panor. in. c. veniens. extra eo. vbi habetur ẜm Inno. ꝙ ſi iuramentum fuit genera liter preſtitum. tunc nō extēditur niſi ad ea de qui bus cogitatuꝫ eſt: vel debuit merito cogitari. extra eo. quintauallis. Si autem iuramentum fuit ſpeci aliter preſtitum. tunc dicit ꝙ iuramemtum recipit interpretationem ẜm ius in foro contēcioſo. Sed in penitentiali ẜm intentōnem iurantis. Et ꝑ hoc ſoluitur qō. Quidam clericus iurauit ſtare māda to ep̄i: qui p̄cepit ei vt beneficio renūciaret ⁊ ꝙ nō appellaret. Certe exquo non erat veriſimile ꝙ de his cogitaſſet. poterit p̄cepto nō obſtante appella re. Et ita fuit determinatu ꝑ doc. de ro. ¶ Et ꝑ p̄dicta ſoluit̉ notabilis qō de mercatore de robato in nemore. qui timore mortis iurauit latro nibus. ꝙ eiſdem portaret certam ſummam dena

riorum. Querit̉ an ſit obligatus ad obſeruandum qd̓ ꝓmiſit? Rn̄. ẜm Panor. in. c. ſi v̓o. extra eo. ꝙ aut metum paſſus nō habuit animū ſe obligandi et tunc nō indiget quo ad deum abſolutōne. qꝛ de ns iuramentum accipit ꝓut ex corde ꝓcedit: vt in c. humane aures. xxij. q. v. Peccauit tn̄ iurādo. qꝛ aſſumpſit nomen dei ſine effectu. Erit tn̄ peccatū veniale ⁊ forte hoc ꝓcedit ſolum in homīe ꝑfecto. Sed in alio nullum erit peccatum. cum excuſetur rōne metus. ꝓ hoc qd̓ hr̄ in ſil̓i. xxij. q. ij. ne quis. Aut habuit animum ſe obligādi. Et tunc puto ꝙ contraueniendo peccet mortaliter. qꝛ affuit conſen ſus. Sed rōne metus non puniretur ita acriter. ſi cut ſi veniſſet contra iuramentum libere p̄ſtitum. Et dicerem ꝙ vbi conſtaret de hoc. ſcꝫ ꝙ habuerit animum ſe obligandi. deberet puniri ꝓ mortali. li cet nō ita acriter. Et ſic reſtringo. c. verum.§. cete rum. extra. e. aut ſumus indubio: an habuerit ani mum ſe obligandi vel ne. Et dico ꝙ ſic ꝓprie loqui tur. d. c. verum. Nam indubio. p̄ſumēdum eſt ꝙ nō habuerit animum ſe obligandi. Sed qꝛ poſſet accidere contrarium. ideo ne eccleſia daret materi am deierandi: voluit ꝙ in dubio obſeruaret̉. Sed poſt factum reſpectu pene. que eſt reſtringenda. ſumit in mitiorem partem: vt.ſ. non puniat̉ tano ꝓ mortali. hec Panor. Quo tn̄ ad primum. ſcꝫ qn̄ nō habuit animū ſe obligandi. tenent theologi. ꝙ talis metum paſſus peccaret mortaliter ꝑiurādo. Et hoc videt̉ tutius ⁊ rationabilius. Idem dicen dum ẜm Bon̄. in. iij. di. xxxix. de eo qui doloſe iu rauit. cum tn̄ animū non haberet ſe obligandi. ꝙ licet in foro contentioſo talis iurans teneat̉ nō tn̄ in foro conſcīe: hac rōne. qm̄ obligatio iuramenti nō eſt fortior obligatōe voti: vel matrimonij. Sed matrimoniū non eſt verum matrimoniū: niſi ad ſit conſenſus interior: nec votum eſt obligatorium niſi adſit intentio obligādi. Sic ergo nec ipſum iu ramentū doloſum. Nec obſtat auctoritas Iſidori ꝙ quacunqꝫ arte verborū quis iuret: deus ſic acci pit: ſicut ille cui iuratur intelligit. Rn̄. Bon̄. ꝙ iſte cui iuratur eſt ſine dolo ſermo cauſaliter intelligit̉: vt dicat̉ ꝙ deus ſic acci pit: qꝛ ſic vult accipi ab ipſa eccleſia. Et ſic vult etiā iudicari. Et vide Bon̄. vbi sͣ. vbi querit: an iura mentum coactum ſit obligatorium. Quidā diſtin Panor. in. c. veniens. extra ed. vb ſunt inter iuramentum aſſertorium. ⁊ ꝓmiſſoriū p titſſ Reſpectu aſſertorij coactio nō excuſat a toto: ſed a runc nō extēditur nſſi ad aadem tanto. Si quis coactus iurat ⁊ aſſerit falſum eſſe ve rum: incurrit crimen ꝑiurij. In iuramento v̓o ꝓ prittetaſ miſſorio: coactio que ſurgit ex metu qui pōt cadere in conſtantem virum excuſat a toto: tale em̄ iura tum. tunc dicitō crii mentum licitum eſt. ⁊ nō eſt contra deū. quo quis tiali ẜminie ꝓmittit aliquid alicui ſe facturum. Et ideo reſpe papalꝰ ctu talis iuramēti pōt interuenire coactio ſufficiēs ad inclinandum etiam cōſtantem virum. ergo ⁊cͣ Sed qꝛ Aug. videt̉ tenere tale iuramētum eſſe ob ligatorium: vt de quodam qui coactus iurauit du cere quandā in vxorem. Ideo eſt alius modus di cendi: vt diſtinguat̉ inter forum eccleſiaſticum. et torū conſcīe. Ita ꝙ obligatio iuramenti coacti ecō trario ſe habet obligationi iuramēti doloſi. Nam in foro eccleſie iuramentum coactum non eſt obli Iurare Fo. CLIII. gatorium. Nam eccleſia p̄ſumit ꝙ iurauerit non voluntate implendi iuramentum. ſed potius eua dendi periculum. etiam in odium violēti. qui nul lum habet ius repetendi. In foro aūt dei iuramē tum coactum obligatorium eſt. cum deus reſpici at voluntatem interiorem. ⁊ voluntas nō poſſit co gi coactione ſufficienti ſed inducente? Et ita cum talis voluntas coacta: volūtas ſit. iudicat deus ta lem hominem obligari: etiam in foro conſcientie. Et ẜm theo. eſt conſulendum ei vt iuramentū im pleat: niſi relaxatōnem inueniat. Et hoc ſi iuramē tum fuit reſpectu rei licite. Nec obſtat de voto. ſcꝫ ꝙ vota coacta. non obligant. quia dico ꝙ non eſt ſimile. quia votum reſpicit obligationem ad deuꝫ: qui vult ſacrificia nō coacta. Si quis tn̄ coactione inducente cogat̉: vt votum emittat: vicꝫ. vt in pe riculo mortis exiſtens a dn̄o liberet̉. non videt̉ ab ſurdum dicere eum eſſet obligatū. Nec etiā eſt ſil̓e de matrimonio: vt dictū eſt. ¶ Quid de duobus habentibus menſuram cōita tis: vel ſtateram quam conſuerunt portare ad ven dentes ⁊ mercedem recipere. ſi iurauerunt ſibinui cem decetero nō portare? Rn̄. ẜm. v̓v̓. Si ex hoc multum damnificati ſunt: puta. quia ꝓuiſum eſt de alia menſura. nō poſſunt auctoritate ꝓpria veni re contra iuramētum. niſi forte ex hoc ad extremā neceſſitatem deuenirent: vel nullo modo poſſent habere vnde viurent. Epiſcopus tn̄ abſqꝫ tanta neceſſitate poſſet huiuſmodi iuramentum in meli us cōmutare. cum nulli ſit vtile ⁊ aliquibus dam noſum. ¶ Sed ſi vnus p̄dictorum ꝑiurat. nunquid alter poterit venire contra iuramentum? Dicē̓dum ꝙ ſi intendebat iurare ſub conditione. ſcꝫ ſi alter non portaret. tunc altero portante nō tenebit̉. Si autē abſolute iurauit tenebit̉. ꝙ ſi neſcit quō iurauit vel intenderit. tunc ſi emolumentum eſt cōmune am bobus. vno ꝑiurante: reliquus nihilominus tene bitur. cum nullum ex hoc fiat ei p̄iudicium. Si au tem emolumentū eſt ſolum eius qui portat. tūc be nignius eſt interp̄tandum.ſ. ꝙ nō ſeruanti fidem. nō ꝓmiſerit cum dāno ſuo ⁊ lucro alterius. Nam generaliter ẜm Hoſtiē. ⁊ Ber. ſi duo ſibi aliquid ad inuicem iurauerunt. vno nō ſeruante. alius nō tenet̉. extra eo. ſicut. el. iij. niſi ꝙ iuratuꝫ eſt. eſſet in honorem dei. vt ſi iurauimus ꝙ diceremus pſalte rium ꝓ inuicem. vel ad certam elemoſynam dare mus. ¶ Nnnquid paganus qui iurat ꝑ falſos deos nō conceſſos: teneat̉? Rn̄. ẜm Ray. ꝙ cū iurauit pec catum cōmiſit in iurando. Sed ſi modo nō ſeruat fidem ꝓmiſſam: addit peccatum peccato. Concor dat Tho. et addit ꝙ licitum eſt accipere iuramen tum eius qui paratus eſt ꝑ falſos deos iurare. non tn̄ licet eum inducere ad hoc. ¶ Quid ſi quis audit aliquē iurare id: qd̓ audiens ſcit falſum eſſe? Rn̄. ẜm Ray. ſufficit audiēti. ⁊ te net̉ vt indicet illis qui pn̄t ꝓficere. ⁊ nō obeſſe ꝑiu ro ſiue eum corripiēdo. ſiue ꝓ eo orando. xxij. q. v. hoc. videt̉. ¶ Quid ſi quis iurauit non reuelare ſecretum: an

Iurare Indiſtincte teneatur tenere ſecretum? Rn̄. ẜm Pa nor. de mente Glo. in. c. ego. extra eo. ꝙ ſi quis iu rauit non reuelare ſecretum. debet intelligi de ho neſto: ⁊ nō alteri nociuo. ⁊ ꝙ tunc poſſum reuela re. non tamen omnibus. ſed illis qui poſſunt pro deſſe. ꝓ hoc vide tex. iuncta glo. ſingulari. in. c. ner ui. xiij. diſ. ¶ Quid ſi elericus iurauit ſe ſeruaturum ſtatuta in eccleſia ſua edita. ⁊ poſtea fit nouum ſtatutum? Rn̄. ẜm doc. in. c. clericus. extra eo. diſtinguendo. ꝙ ſi in ſtatuto fuit appoſitum iſtud verbum. edita et non edenda. ꝙ tunc non extendit̉ ad futura. qꝛ non debet extendi ad ea de quibus non fuit veriſi militer cogitatum. ſi autem nō fuit appoſitū iſtud verbum. edita. ſed ſimpliciter iurauit ſeruare ſtatu ta Io. an. ⁊ clarius. d. Car. dicunt. ꝙ tunc obliga retur etiam ad edenda. Quod non placet Panor. quia propter periculum periurij: iuramentum eſt grauis preiudicij et ſtricte interpretationis. Ideo non extendendum. immo potius reſtringendum vt nō comprehēdat etiam quod ex lata verborum ſignificatione poſſet comp̄hendere. hoc vult Ar chi. in. c. ne quis. xxij. q. ij. Poſſet tamen ſic diſti gui. ꝙ aut iſta ſtatuta que poſtmodum fiunt non ſunt multi p̄iudicij: ⁊ tunc extenditur iuramentū ad illa. argu. in. l. fi. C. que res pi. ob. po. ⁊ quod ibi notatur. qͣꝫqͣꝫ enim periurium ſit in ſe grauiſſimi p̄ iudicij. tamen debemus attendere. nō ad id quod venit acceſſorie. ſed ad id quod iuramentum obli gat principaliter. Sic ad ſtatuta fienda q̄ ſunt mo dici p̄iudicij. ſicut cum obligo bona mea ſimplici ter. veniunt etiam futura: quia in obligatione agi tur de modico preiudicio. Et hoc expreſſe voluit Bar. in. l. ſi ſtipulatus fuerim.§. cum ſtipulamur de ver. oblig. Aut ſunt grauis preiudicij. ⁊ tunc iu ramentum ad illa non extenditur. ar. in. d.§. cum ſtipulamur. ⁊ in. l. ſi mandauero.§. is cuius. ff. mā dati. ⁊. c. felicis. de penis. lib̓. vj. vbi habetur ꝙ pu blicatis bonis alicuius ſimpliciter. nō veniunt bo na futura. Et hoc propter grauitatem preiudicij. Et ſic reducitur ad concordiam cum. d. l. fi. Et hec notabis. ꝙ ſi talis clericus promiſit per prius p̄ſti tum iuramētum ſeruare illud ſtatutum quod po ſtea factum eſt. iterum nō eſt obligatus ex iuramē to ẜm quoſdam. Sed Panor. vbi sͣ. cōcludit poſt dicta doc. ꝙ ſi poteſt conſtare in foro anime vel iu diciali ꝙ ille intendebat nouiter iurare: obligabit̉ de iuramento. ar. extra eo. ⁊ ſi xp̄s. Et ſic in dubio videtur ſatis voluiſſe iurare: ſi expreſſit verbum. Iuro. vel conſimile. Idem intelligendū de eo qui ſit nouus ciuis alicuius ciuitatꝭ ⁊ iurat ſeruare ſta ¶ Quid ſi aliqui domini temporales: vel clerici: vl̓ prelati iurant ſeruare ſtatuta ⁊ conſuetudines ali cuius loci: vel eccleſie. ⁊ inter illa ſunt aliqua illicita vel impoſſibilia: vel libertati eccleſiaſtice obuiātia. Rn̄. ſi iurantes hoc ſciuerunt. non debuerunt ſic generaliter iurare: nec ſunt aliquatenus huiuſmo di iuramenta ſeruanda. ſed ſolum alia. Sil̓r etiam ſi neſciunt nō ſunt ſeruanda. qꝛ non tenent̉ ad illa extra eo. contingit. li. vj. ¶ Utrum ille: cui iurando aliquid promittit̉. poſ ſit relaxare iuramētum? Rn̄. ẜm Dir. vbi sͣ. ꝙ aut quis iurat ſe facturum aliquid alteri: quod ꝑtinet ad cultam diuinum. aut ad comodum temporale Si iurat aliquid. quod ꝑtinet ad cultum diuinū: aut ad religionem vel ſpietatem. non poſſunt ſibi remittere talia iuramenta: vt ſi duo iurāt tria pſal teriā pro inuicē dicere: vel ſi piſcatores: vel alij me chanici iurant de lucro ſuo certam portionem pre ſtare fabrice eccl̓ie: vel in alios pios vſus: vel ſi duo iurant ire vltra mare: ⁊ ibi deo militare: poſſunt ta men ſibi remittere ꝙ ſimul non vadant. Si v̓o iu rant ſe facturos aliquid quod reſpicit cōmodum temporale. Diſtinguitur. ꝙ ant p̄ter illud iuramē tum tenentur al̓s illud facere. aut non. Si tenent̉ preter iuramentum al̓s illud facere: puta. quia car nifices iurant non vendere carnes infectas pro ſa nis. Uel mercatores. ꝙ non ſophiſticabunt mer ces ſuas: vel ob prolixiorem terminum carius nō vendent. Et tunc nequeunt ſibi remittere: quia ꝓ pter ſalutem animarum ſic iuratum videtur. Aut non tenentur ſine iuramento ſeruare quod iurāt: ſed ſolum ex iuramento. Tunc diſtingue. aut ob ſeruantia iuramenti ſpectat tm̄ ad comodum: vel incōmodum iurantium. vt ſcribere librum vel do mū edificare. ⁊ huiuſmodi. tunc remittere ſibi poſ ſunt. aut obligatio iuramēti reſpicit deum: vel ter cium. vt iuro tibi ꝙ dabo. x. Petro. ⁊ tunc iuramē tum: qd̓ tangit deum: vel terciū remittere nō pn̄t. Hec Directoria. ⁊ eſt notabilis diſtinctio. Et facit ad multa. ¶ Quid ſi venditor iurauit non venire contra vē mper debet adeſſe: ditionem. ⁊ nunc dicit ſe deceptum vltra dimidiū iuſti precij. nunquid debet audiri? Rn̄. Glo. in. c. cum cauſa. de emp. ⁊ vendi. dicit ꝙ ſi maior eſt. nō auditur. Secus ſi minor: quia per tale iuramentū non excluditur. niſi beneficium etatis. Non autē ꝙ renunciet iuri communi. vnde poteſt agere ad ſupplementum precij: vel ad reſcindendum ven ditionem. tale enim iuramentum repreſentat eum maiorem: niſi iuraſſet rem non repetere vel preciū eo ꝙ deceptus eſſet vltra dimidiā. quia tunc vtra qꝫ viā eſſet ei precluſa propter iuramētum. Addit tamen Panor. ibi. ꝙ ſi minor eſſet enormiter leſus t cauſatur ex poſſet petere abſolutionem a iuramēto. etiam ſi in terueniſſent verba magis ſpecifica: vt quia dixit ſe velle donare totum quod plus valebat etiā in ma ſitur ex reuerentia. gna quantitate. quia in minore p̄ſumitur deceptio arg. l. ſi quis cum ſciret. ff. pro emp. Et idem credit nur ꝙ verifice dicendum de maiore: vt poſſit petere abſolutione s. culus tro a iuramento. ratione enormiſſime leſionis: intelli gendo ꝙ nō donauerit qd̓ plus valebat. quia non i Rn̄. ẜm. x. preſumitur in tanta quantitate donatio. ſed dece ptio. hec Panor. in. d. c. cum cauſa. vbi etiaꝫ refert Pe. de belap. tenuiſſe. ꝙ per tale iuramentum ge neraliter factum a minori. minoreꝫ excludi ab om ni beneficio ſibi competenti. ⁊ vide ibi. an requira tur ſpecifica mentio de tali beneficio. ad talē renu ciationē faciendam? ¶ Quid ſi puella q̄ iurauit non habere regreſſum ad bona paterna: ſed ꝙ eſſet dote cōtenta. An ob

gante iuramento: poſſit habere regreſſum? Dic ꝙ non: ſed debet ſeruare iuramentum. videsͣ. Dos. Adde p̄dictis quod ſingulariter notat Panor. in c non ſine. de arbi. vbi ponit iſtam regulam quaꝫ dicit eſſe veriſſimam. ꝙ quantumcuūqꝫ iuramen tum prohibeatur a quacunqꝫ lege etiam canonica vel diuina. tamen ſi nō continet in ſe peccatum. te netur iurans obſeruare iuramentum. licet pecca uerit in iurando. pro hoc facit. c. ⁊ ſi chriſtus. extra eodem. ¶ An autem mulier que fecit donationem. ⁊ iura uit non contrauenire. ſuperueniētibus liberis poſ ſit reuocare? Uide sͣ. Donatio. j. ⁊. c. Emptio. Pramentum. j. Que eſt forma inrandi? Multe ſunt. Nam olim in teſtamento veteri aliter iurabat̉ aliter in teſtamento nouo. Et ẜm Bon̄. in. iij. diſ. xxxix. duplex eſt modus iurandi. ſcꝫ per prepoſitio nem. per. ⁊ per prepoſitionem. in. Que autē ſit dif. ferentia. dicit ꝙ. per. magis dicit ipſam veritatem ſub ratione teſtificantis ⁊ principantis. Prepoſitio autem.in. importat habitudinem diuine veritatis ſub ratione teſtificantis et exemplantis. vnde ẜm rem idem eſt iurare in deum ⁊ per deum. Et dice re teſtis eſt mihi deus. Et ideo pōt dici. ꝙ dicere in conſcīa mea ſic eſt: vel in anima mea: eſt iuramen tum. Et idem eſt in re. ſicut dicere ꝑ conſcīam meā et ꝑ animā meam. ¶ Que exiguntur in iuramento vt recte fiat? Rn̄. tria. ſcꝫ veritas. iuſticia. ⁊ iudicium. Ueritas enim ſemper debet adeſſe: vt ſcꝫ ſciat quis firmiter verū eſſe quod iurat. Iuſticia: vt ſcꝫ quod iuratur licitū ſit ⁊ honeſtum. Iudicium. id eſt diſcreta delibera tio. vt ſcꝫ non iuret etiam verum: niſi ꝓpter neceſ ſitatem. ⁊ vtilitatē. de hoc dictū eſt sͣ. Iurare. Que dam tn̄ alia magis ſpecialiter requiruntur. que his verſibus continent̉. Si iuramentum licitū vis di ſcere: cerne. Quis. cui. quando. quid. ꝑ quod. cur. ¶ Que eſt maior obligatio voti. vel iuramenti? ſt rmupi ptitetiſ ſuit Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxix. Uotum ex ſui ra ſſet vltra dī tione eſt magis obligatorium. Nam obligatio vo duſa propter ti cauſatur ex fidelitate. quaꝫ deo debemus. cuius tranſgreſſio infidelitatem ⁊ per conſequēs irreue rentiam continet. Obligatio autem iuramēti cau a iiii ſatur ex reuerentia. quam debemus ei. ex qua tene mur ꝙ verificemus id quod per nomen eius pro mittimus. cuius tranſgreſſio continet irreuerenti am tm̄. ¶ An autem viri poſſint irritare iuramenta vxo rum? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō: niſi ſint talia que vxor non pōt implere ſine ſcandalo ⁊ p̄iudicio viri. de hoc vi desͣ. Ieiunium. ¶ Utrum in iuramentis poſſit diſpenſari? Rn̄ ym Tho. vbi sͣ. In iuramentis promiſſorijs diſpē ſari poteſt. ſicut in votis. vbi notandum. ꝙ illud quod cadit ſub iuramento promiſſorio. aliquando eſt manifeſte peccatum. vel maioris boni impediti uum. Et tale iuramentum diſpenſatōne non ind get. Aliquādo eſt dubium. Utrum ſit licitum: vel Iuramentum. j. Fo. CLIIII. illicitum. proficuum: vel nociuum. aut ſimpliciter aut in aliquo caſu. Et in hoc poteſt quilibet epiſco pus diſpenſare. Cum v̓o promittitur aliquid ſub iuramento: quod eſt manifeſte licitum ⁊ vtile. In tali iuramento non videt̉ habere locum diſpenſa tio: vel cōmutatio: niſi aliquid melius occurrat fa ciendum ad communem vtilitatem. Quod maxi me videtur pertinere ad poteſtatem pape. qui ha bet curam vniuerſalis eccleſie. Similiter etiam et iuramenti abſoluta relaxatio. Adde qd̓ notat Di rectoria. li. ij. ꝙ papa quemlibet abſoluere poteſt a iuramento ex cauſa iuſta: puta. propter ſcandaluꝫ intolerabile: vel ſi malum exemplum prorogetur. in multos claue nō errante. xv. q. vj. auctoritatem. Et diſpēſare poteſt in voto ⁊ illud cōmutare in ali ud. quod magis ſit deo acceptum. ⁊ etiam in iura mento ex eiſdem cauſis. quia auctoritas ſuperioris in omni iuramento eſt excepta. extra eo. venientes Sed ſi aliquis vouet vel iurat aliquid quod licite et honeſte ſeruari poteſt. nec ſubeſt cauſa. papa illd̓ mutare non debet. Si tamen abſoluat aliquem te net abſolutio. quia eſt ſupra ius poſitiuū. Et etiaꝫ contra ius diuinum poteſt diſpenſare. dum tamē contra euangelium: vel articulos fidei non diſpen ¶ Que autem ſit differentia inter papam et ep̄m quo ad diſpenſationem voti ⁊ iuramēti? Rn̄. ẜm Panor. in. c. propoſuit. de conceſ. preben. ꝙ epiſco pus non liberat ex toto a voto. ſed cōmutat in cau ſam magis acceptam: vt extra de voto. c. j. Sed pa pa ex cauſa poteſt ex toto liberare: quemadmoduꝫ poteſt ipſe deus. quia veriſimile eſt ꝙ deus ex cau ſa dederit poteſtatem ſuam inter homines vicario ſuo. al̓s non fuiſſet bonus pater fa. ſi dimiſiſſet gre gem ſuum ſine paſtore. qui ex cauſa poſſet omnibꝰ conſulere. Unde Ho. in. c. qͣꝫto. de tranſla. p̄la. di cit. Cum idem ſit dei ⁊ vicarij ſui conſiſtorum. po teſt papa fere omnia facere. que deus poteſt. claue non errante. Nam generaliter dixit xp̄us Petro. Quodcunqꝫ liga. ⁊cͣ. Et qui totum dicit nihil exci pit. Et idem dic circa iuramentum. Illud tamen papa nō relaxat ſine cauſa: vt notabiliter dicit In no. in. c. cum inter. de renun. ⁊ glo. in. c. qͣꝫto. de iu reiuran. Ex quo infertur ꝙ cum papa ſine cā non poſſit alium a iuramento abſoluere: fortius nec ſe ipſum. hec Panor. ¶ Qualiter intelligitur illa auctoritas. xxij. q. v. c. iuramenti. ꝙ deus nō facit differentiam inter iura mentum. et ſimplicem loquelam? Rn̄. Panor. in ꝓhemio decre. dicit ꝙͣ. deus nō facit differentiam inter illa duo. quando ſimplex loquela continet ꝑ fidiam: vel mendacium: vt quia venit ad decipien dum. Et ſic proprie loquitur ille tex. iuramenti: vt puta. quia alius aliunde ſibi ꝓuidiſſet: niſi ipſe ei ꝓmiſiſſet ⁊ hmōi: vel qn̄ ꝓmittens ex cā alia habe bat illud facere ex debito. Oramentum. ij. De iuramento vniuerſitatis ſiue alicuius ſocietatis. Aduertendum eſt ꝙ quan do vniuerſitas alicuius ciuitatis vel collegij iura

Iuramentum. ij. mento ſe obligauit ⁊ iurantes iam mortui ſunt. ſu ceſſores facientes contra non ſunt propter hoc per iuri. Nam obligatio iuramenti eſt ꝑſonalis. et nō tranſit ad ſucceſſores. tenent̉ tn̄ ex quadā fidelita te adimplere qd̓ iuratum eſt. ¶ Quando multitudo iurat aliquid facere vel nō facere. nunquid aliquibus contraueniētibus poſ ſint alij contrauenire? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. Si abſolute ⁊ in omnem euentum iuratum eſt. quilibet obſerua re tenet̉. Si v̓o ſub conditione vel ob determinatā cauſam: puta. ſi alij ſeruarent ⁊ hmōi. non tenetur quis niſi exiſtente conditōe. ar. extra de condi. ap. verum. extra eo. ꝑuenit. vnde ſi oēs alij vel plures non ſeruent: in hoc caſu abſoluti videntur alij. Si v̓o pauci ſunt qui nō ſeruarent: recurrendū eſt ad intentionē iurantiū. vicꝫ ꝙ ſi intendebant ꝙ quo cunqꝫ nō obſeruāte: ipſi nō tenerent̉. Aut ſolum ſi multi eſſent illi qui nō ſeruarent. Et ſi de intentiōe neſcit̉: tutius eſt ſeruare. ¶ Quid aūt dicendum de iuramentis ſcholariū: vniuerſitatū: collegiorū: verberatorū ⁊ hmōi: qui iurauerūt multa in eorum ſtatutis cōtenta: an ſint ꝑiuri cōtraueniendo? Paul. in cle. j. de reg. diſtin guit. ꝙ aut illi de vniuerſitate: aut collegio iuraue runt ſeruare ſtatuta. aut cōtenta in eis. Primo ca ſu ſi cōtraueniunt collegialiter. nō incidunt in pe iurium. qꝛ tollunt ſtatutum. ⁊ ꝑ ꝯn̄s tollit̉ iuramē tum: ſtatuto acceſſorium. Si aut iurant ſeruare cō tenta in ſtatuto. tunc incidunt in ꝑiurium: venien do cōtra: ſine cā rōnabili. Et hoc intelligit Panor in. c. dilecto. de p̄ben. qn̄ iurauerunt cōtenta in ſta tuto ſeruare: nulla habita mentione de ſtatuto: v puta. ſi dixerunt. iuramus nō reciꝑe aliquē qui nō ſit gradatus. Secus ſi dixiſſent. iuramus nō reci pere aliquem qui nō ſit graduatus ſicut continet̉ in ſtatuto: quia hoc caſu vident̉ iuraſſe ſeruare ſta tutum. Idem ſentit. do. Car. in. d. cle. j. Et dicit ꝙ nō ſolum exp̄ſſe. ſed etiam tacite remoueri pōt. ꝙ tale ſtatutum obligat tanꝙͣ ſingulos et non tanq̄ collegium. Et ideo conſulit ꝙ tales tollant ſtatuti anteqͣꝫ contraueniant: quo ſublato. iuramentum ſublatum eſt. Et ita ſeruat̉. Sed ſi contrauenerint non ſublato ſtatuto: adhuc ꝓbabiliter videt̉ poſſe defendi: ꝙ intelligunt̉ deſtruxiſſe ſtatutum. Et ſic nō ſunt ꝑiuri. qꝛ cum poſſint tollere ſtatutum exp̄ſ ſe. ergo ⁊ tacite intelliguntur ſuſtuliſſe. exquo appa ret de voluntate cōtraria. Nec eſt verum ꝙ ſint ꝑ iuri. eo ipſo ꝙ incipiunt ꝯtrauenire. qꝛ iuramentu obligat ſingulos ⁊ nō collegium. cum non ſit ſuſce ptibile ꝑiurij. ar. extra de ſen. ex. romana. in. vj. hāc opi. videt̉ etiaꝫ ſentire Io. an. in. c. j. de his que fi. a ma par. ca. Sed Io. de lig. in. d. cle. j. dicit. ꝙ in pri mo membro cōtraueniendo etiā collegialiter inci dunt in ꝑiurium. Panor. autē in. d. c. dilecto. dicit ꝙ hec materia ſemꝑ ſibi fuit viſa difficilis. Et ꝓ cō cordia dicit. ꝙ aut ſingulares de collegio iurāt ſer uare ſtatuta ſingulariter: ita ꝙ habito reſpectu ad formā ⁊ ſubſtantiā iuramenti: potius ligat eos ſin gulariter. Et tunc ſublato ſtatuto collegialiter. nul lum ꝑiuriū incurrunt cōtraueniendo. Et hoc caſu intelligerē primā opi. veram. Exemplū. ſtatutum Addicio pro clates pͥo. S aricSa Adiſtictio bip αλμ δυρuμaν ρ.nor Scd̓o qͦ& Veſtl̓e cogitu pA4 Ira bζυgηα μ ſ Met obſtut ꝙ iua auA Fu2 &. y dico ꝙ Iiopa⁊ρ οόρλ4 dirta fta. Aec. q2 deb. Nlligi ꝙ e λ. ήρ. μL ꝙ tolly?Sſtglaxi. l peꝝ rōſgl̓aꝝ§ AF A Coſd A υo 4 poy. A 1 41 o. 4..7 K eſt vt nullus vocem habeat. niſi ſit matriculatus Iurarunt ſinguli ſeruare ſtatutum. Certe iuramī tum hoc caſu cōcernit obſeruātiā ſingulorū. Ideo ſi collegium deliberat tollere ſtatutum. nō peccan ſinguli poſtmodum cōtraueniēdo. Sed ſi iuramē tum ſtringit eos ad obſeruandū collegialiter. tunc habet locum alia opinio. vt ſine metu periurij nō poſſint etiam collegialiter cōtrauenire. cauſa rōna bili non ſubſiſtente. Pone exemplum in caſu. d. c. dilecto. Nam canonici iurādo nō recipere aliquē vltra numerum ſtatutum: iuramentū videt̉ habu iſſe reſpectum: vt etiam collegialiter nō recipiant: qꝛ nulli dubium ꝙ ſingulares nō poſſunt ſingula riter eligere canonicos. vnde ex forma ⁊ materia iu ramenti poteris cōprehendere vtrum iuramentū ſtringat tm̄ ſingulos ſingulariter: an v̓o ſingulos collegialiter. Et ad ꝑpetuationem ſtatuti adhibe as hanc cautelam. vt ſinguli iurent cōtenta in ſta tuto. nō habita mentione de ſtatuto. Et vt iurent ꝙ etiam collegialiter nō contrauenient. Subſiſtē te poſtmodum cā concernente fauorem publicun pn̄t cōtrauenire. vide de hoc glo. notabilem. xj. di. in his. ¶ Quid autē dicendum de ſtatutis cōitatum: vel vniuerſitatum: aut collegiorum. ſeu fraternitatū. q̄ quidē ſtatuta multotiēs ſunt cōfirmata ab ep̄is aut principibꝰ ciuitatum: vel terrarū. An nō obſtā te hac confirmatōe poſſint contrauenire eo tn̄ mo do vt dictum eſt? Dic ꝙ ſi ſuꝑior confirmauit p̄di panor. in. c. in y cta ſtatuta ex certa ſcīa. ⁊ cum cauſe cognitōe: ſic in feriores abſoluere: nec diſpēſare poterūt: als ſecus Bar. tn̄ in. l. oīm. C. de teſta. videt̉ tenere indiſtin dubium. C. d̓ cte ꝙ inferiores poſſint cōtrauenire. Dicit em̄ ꝙ lꝫ petuā cām ꝓb teſtm ſit factum de cōſenſu principis tn̄ pōt reuo cari ſine eius cōſenſu. Qd̓ facit ad ſtatuta ẜm eum q̄ ſunt in ducatu ſpoletano cōfirmata ꝑ ſuꝑiorem. penalis. Et hic eſt Et ſic pn̄t ſine eius cōſenſu reuocari. Adde tn̄ p̄di ctis ꝙ notat Panor. in. c. cum acceſſiſſent. de cōſti. ꝙ ſtatuētes pn̄t recedere a ſtatuto confirmato a ſe de apoſtolica vel alio ſuperiore. ⁊ redire ad ius cōe. nō obtenta alia licētia a ſuꝑiore. Et idē tenet Bal in. l. oēs ppl̓i. ff. de iu. ⁊ iure. Sed Bar. in cōtrariū eſt in. d. l. oīm. Solet Panor. ſic cōcordare. Aut ſta tutum cōcernit principal̓r fauorē ſtatuentiū. ⁊ ꝓce dit pͥma opi. Nam cōfirmatio habet vim cuiuſdā priuilegij. cui pn̄t ſtatuētes tanqͣꝫ priui egio renun ciare. Si v̓o ſtatutū cōcernit fauorē aliorū vel ius publicum. ita ꝙ nō mere ipſos ſtatuentes. tunc ꝓ rrnon obſeruan cedit alia opi. qꝛ exquo ſuꝑior confirmat. videt̉ di ſpoſitionē facere ſuā. qꝛ oīa noſtꝫ a facimus ⁊cͣ. In ferior aūt nō poteſt tollere legem ſuꝑioris. facit di ctum Inno. in. c. accedent. ho. de priui. vbi dicit ꝙ iuttitip ſi ſtatutū concernit principal̓r fauorem eccleſie. nō pn̄t canonici exp̄ſſe: vel facite illi renūciare. Aliud notabile Panor. ꝙ ſi ſtatuētes vel eorū ſucceſſores veniūt ſciēter cōtra ſtatutū. vident̉ tollere ſtatutu Ita ꝙ ꝑ vnicū actuam cōtra ſtatutū factum. tollit ip̄m ſtatutū. Idem Ho. ⁊ Io. an. ¶ Quid aūt dicendū de ſtatutis quarūdā terrarū vt in riꝑꝑia ianue. que nō ꝑmittunt vinū aliundi apportatu vendi in ſuo territorio. ꝙͣdiu vinū illius 6y ſtꝫ. qº ad ſocreſſoi.§§̓ nō Kn. A ſtaliua ad ſcccieſ pͥ06 4º Ro. 2 Sina ſtat. Et 4º ..42 roo v b10M47M bligauorint ſ ad obẜA ſtabra ⁊ō abolita l̓ abzogafa A SAi ꝑiiA 242. p ꝙ vl̓ ioꝝ ꝑẜ tollat fali ſtorolbdi

Ius nerre inueniat̉ venale ꝓ tanto vel tanto precio. Et multociēs talia ſtatuta ſunt cōfirmata iuramento An ſit obſeruāda? Rn̄. ẜm Monal̓. ꝙ hmōi ſtatu ta ⁊ iuramēta ſunt illicita ⁊ nō obſeruāda. cum etiā circūſcripto ſtatuto vel iuramēto: talia obſeruare vel facere intētōe corrupta: illicitū ſit. Et hoc videt̉ rōnabile. Secus aūt ſi aliqua bona intentiōe. ⁊ ad bonū reipublice: vtputa. habēt vina valde debilia et corruptiōi obnoxia. q̄ longo tꝑe ſeruari nō pn̄t. Et ſi vina aliunde portarent̉. ſua vina vendi non poſſent. ⁊ ſic terra illa graue damnū incurreret. Os. Quid ē ius. quid rigor: quid equitas: et quid diſpēſatio? Rn̄. ẜm Ho. ius eſt ars boni ⁊ equi: cu ius merito quis nos ſacerdotes appellat.i. ſacrorū p̄ceptorū miniſtros. Rigor v̓o eſt exceſſus vel au ſteritas iuris. aliquotiēs ad terrorem ſcriptus. qui quidē nō eſt ſeruandus: niſi vbi timet̉ ne pctm̄ re ducat̉ ad alios ꝑ exemplū: vt in. c. ſed illud. xlv. di. Qn̄qꝫ tn̄ rigor idem eſt qd̓ ſubtilitas iuris. ⁊ ſeruā dus eſt. extra de reſti. ſpoli. in lr̄is. Equitas v̓o eſt mediū inter rigorē ⁊ diſpenſationē. Et ſic diffinit̉ ēdicendum de ſta. Equitas ē iuſticia: dulcore miſcd̓ie tēperata. Quid ſit diſpēſatio dictū eſt sͣ. Diſpenſatio. de hac mate ria videsͣ. Iudex. j. vbi determinat̉. An iudex de beat ſequi ius: an equitatē. ¶ Utrum ea q̄ contra ius fiunt valeant? Rn̄. ẜm anor. in. c. in noīe dn̄i. de teſti. diſtinguēdo. aut diſpoſitio nō eſt penalis: aut ſic. Si nō. regularite actus eſt nullus: vt in regula q̄ cōtra ius. ⁊ in. l. nō dubium. C. de legi. Et hoc intellige qn̄ lex habet ꝑ petuā cām ꝓhibitōnis.i. rō ꝓhibendi eſt ꝑpetua. Secus ſi tꝑalis. de hoc vides. Impedimentū. xv ⁊ in. c. vides. x. di. ⁊ ibi bona glo. Aut diſpoſitio eſt penalis. Et hic eſt maxima difficultas. Quidā di xerunt ꝙ ꝑ appoſitionē pene ſuſtinet̉ actus. qꝛ lex nō videt̉ tunc ſimpliciter ꝓhibere. ſed vltra ꝓceſ ſit apponendo penā. Hoc verum: niſi lex inducat e alio ſuperiore. ⁊ redire ad ir vltra penā actus nullitatem: vt in. l. iubemus. C. lcētia a ſupiore. Et de ſa. ſan. eccl̓. ⁊ in. c. qꝛ ꝓpter. de elec. hec tn̄ opinio nō videt̉ placere Bar. in. l. p̄tor. ff. de no. ope. nun. Ie ſpal l allegat. d. l. iubemus. ⁊ multa iura q̄ vltra penā in ducunt nullitatē actus. Sed certe poſſet rn̄deri ꝙ in illis iuribus lex nō fuit cōtenta pena extrinſeca: ſed etiam voluit inducere nullitatē actus. Panor. tn̄ aliqualiter limitat predicta: dicens ꝙ non ſemꝑ ex non obſeruantia legis inducit̉ nullitas ipſo iu re. ſed quandoqꝫ p̄ſtat cauſam irritandi. quando qꝫ v̓o ipſo facto irritat. Scire enim debes ꝙ quan doqꝫ lex iubet aliquam ſolennitatem adhiberi tem pore cōtractus. ⁊ tunc ſi aliter fiat. actus eſt nullus ipſo iure: vt in. c. ſine exceptione. xij. q. ij. et in. d. l. non dubium. ⁊. c. auditis. de elec. ⁊. C. de teſta. hac conſultiſſima. Quandoqꝫ lex iubet aliquam ſolēni tatem adhiberi poſt contractum vel alium actum perfectum. ⁊ tunc ſi illa ſolennitas non interuenit. nō inducit̉ actus nullitatis ipſo iure. ſed non valet in effectum. quia debet annullari niſi aliud expreſ ſe caueretur in diſpoſitione. Et hoc videt̉ probari in. l. vniuerſa. C. de preci. impera. offe. Pone exem Fo. CLV. plum: ſtatutum dicit de quolibet contractu ſoluat̉ gabella decem ſolidis ꝓ libra. certe ſi non ſoluitur cōtractus remanet validus: licet poſſit annullari: Quod ꝓcedit etiā ſi lex dicat. al̓s nō valeat. Debet em̄ intelligi non valeat. ſcꝫ in effectu: vt in. d. l. vni uerſa. Secus ſi diceret: nō valeat ipſo iure. vel ipſo facto. Egare. Quid ſi lega in. c. filius. de teſta. dicit ꝙ aūt quis le tor legauit rem alienam? Rn̄. Panor. gat rem alienam in qua habet aliquod ius. Et in dubio videtur ſolum ius legare. quod habet in re Et ſic non debetur extimatio totius rei: vt in. l. ſer ui electione. de le. j. Idem ſi teſtator putabat aliqd̓ ius habere in ea re: quod tamen extinguebat̉ mor te: vt in. l. vxor patrui. ẜm vnum intellectuꝫ. C. de le. Et per hoc poſſet attentari ꝙ ſi teſtator legauit rem alienam ſibi pignoratam: videatur legaſſe ius pignoris quod habebat in re. Aut legat rem ſibi ⁊ alteri cōmunem. ⁊ tunc videt̉ legare partem ſuam tm̄. licet dixerit rem meam: vt in. d. l. ſerui. Et hoc verum. niſi teſtator dixiſſet. lego totam rem vl̓ ver ba ſimilia. quia tunc debetur extimatio totius: vt l. iulianus. de le. iij. Et nota Bar. in. l. cum alienā. C. de leg. Aut legat rem omnino alienam. Et tūc aut eſt heredis. ⁊ tunc omnino debetur. nec ſuffi cit dare extimationem. quia teſtator poteſt legare rem heredis ſicut ꝓpriā: vt eſt pulcer text. in. l. vnū ex familia.§. ſi rem. ff. de leg. ij. Aut legat rem alte rius qͣꝫ heredis. Et tunc aut ſcienter. ⁊ debetur illa res vel eius extimatio: vt. d. l. cum alienam. Dum mō ſit talis res cuiꝰ cōmerciū poſſit haberi: al̓s in utile eſt legatum: puta. ſi legatur res ſacra: vel res principis. l. apud iul̓. in fi. ff. de le. j. Si v̓o legauit ignoranter: tunc aut extraneo: ⁊ non valet legatū. d. l. cum alienam. Aut coniuncte perſone. cui al̓s fuiſſet relicturus. etiā ſi ſciuiſſet. rem alienā ⁊ debet̉ extimatio. d. l. cum alienam. Et ex predictis ſoluitur queſtio que nunc de fa cto accidit. Quedam mulier legauit quandam ve ſtem alienam. ſcilicet ſoceri cuidam monaſterio ꝓ ſalutē anime ſue. An valeat: Et dicendum eſt per predicta ꝙ ſic. Nec obſtat dictū. c. filius. quia licet ibi ponantur plures lecture. tamen illa Innocen. eſt verior ⁊ communior: vt intelligatur tex. quan do filius legat rē eccleſie alteri eccleſie. Secus quā do legaret in pios vſus rem alienam. que non eſſꝫ alicuius eccleſie: vt in caſu noſtro. Et hunc intelle ctum tenet Glo. in. c. ſi epiſcopus. xij. q. v. vbi Ar chi. videtur dicere ꝙ ī hoc caſu legatarius poterit agere ad extimationem. Et ꝙ ſaltem debeat̉ exti matio ⁊ valeat legatum: tenent cōiter Soctores in d. l. cum alienam. ¶An autem hoc habeat locum in foro canonico et anime? Panormitanus in dicto. c. filius. dicit. ꝙ communiter doctores tenent ꝙ ſic. licet ipſe te neat contrarium. Sed exquo ipſe dicit. ꝙ commu niter docto. aliā tenent opinionem. ⁊ ideo videtur tenenda: preſertim quando cōſtat de mente defun cti: puta. quia ſciebat diſpoſitionem iuris ciuilis: cc iiij

quia ꝑinde eſt: ac ſi legaſſet rem illam. ſi emi potuiſ ſet: vel ſaltem extimationem. Pone. Quidam legauit fratribus predicatori bus. C. ſi eum ſepelirent in eccleſia ſua. ille occidit ſeipſum: vel eſt repertus excommunicatus. ita ꝙ non poteſt ſepeliri in ſacro. An fratres debeāt ha bere legatum: licet eum non ſepeliant? Rn̄. Bar. in. l. miles. ff. de adul. refert Di. determinaſſe ꝙͣ ſic. per. d. l. miles. in.§. ream. cum facto defuncti ⁊ eiꝰ culpa acciderit hoc. Nec obſtat. ꝙ non ſit impleta conditio ſub qua legatum eſt relictum. quia illa eſt conditio impoſſibilis que legatuꝫ non viciat: vt. l. obtinuit. ff. de condi. ⁊ de. ¶ Pone. teſtator legat mihi. x. ſi faciam vnum al tare in capella ſancti Bernardini. ego antea illud feceram mei contemplatione: an cōſequar legatū? Rn̄dent quidam ꝙ non per text. expreſſum in. l. conditionum. ff. de condi. ⁊ demon. Et hoc videt̉ tenere Bar. ibi. vbi dicit ꝙ ad actionem conſequē dam non ſufficit aliquid fieri fato. ⁊ videt̉ eſſe tex. ibi. in fi. vbi dicitur. Nam ſi fato fecerit. non vide tur obtemperaſſe voluntati. ſed ad penam euitan dam. dicit Barto. de mente Dy. ꝙ non refert qua liter fiat: vt. l. ea quidem. ſi man. ita fue. alie. Et no ta hanc diſtinctionem Barto. que facit ad multa. Et vide ſupra in. c. Emphiteoſis. in fi. de pictura fienda per heredem. ⁊ ibi ſoluitur illa queſtio quo ad penam incurrendam. hic autem loquimur quo ad actionem conſequendā. Et ſic nulla eſt contra rietas hic ⁊ ibi. ¶ Pone. Quidaꝫ parochianus eccleſie ſancti Pe tri reliquit ſimpliciter eccleſie ſancti Petri decem. Sunt in ciuitate alie eccleſie ſub eodem vocabulo Cui dabitur tale legatum? Rn̄. ẜm Panor. in. c. iudicante. de teſta. ꝙ in dubio dabitur non eccle ſie pauperiori. ſed eccleſie parochiali: quia de illa in dubio videtur ſenſiſſe. Si autem teſtator dicat re linquo eccleſie ſancte Marie: ⁊ eccleſia ſua parochi alis non vocaretur eccleſia ſancte Marie. et in illa ciuitate eſſent multe eccleſie ſub illo vocabulo. tūc ẜm Doct. dabit̉ eccleſie pauperiori. Sed dubium eſt quando monaſteria ſunt equalia. Dic ẜm com muniorem opinioneꝫ ꝙ dabitur epiſcopo: vt ipſe diſtribuatꝭ vel gratificet alteri. Si v̓o quis ſimplici ter relinquit eccleſie. vt faciunt ruſtici. Dic ꝙ dabū tur eccleſie parochiali teſtatoris. eadem rōne. ¶ Quid autem ſi teſtator legauit vnum calicem: vel vnam planetam eccleſie ſancte marie. An da bitur de meliori: puta. de argēto. An de ſtagno ⁊cͣ. Rn̄. ẜm Panor. vbi ſupra ꝙ in legatꝭ ad pias cau ſas generaliter factis: illud quod eſt melius dabit̉ fauore pie cauſe. ꝓ hoc eſt tex. notablis. ⁊ ibi Bar to. in. l. ticia.§. ſeia. ff. de auro ⁊ argen. qꝫ le. Ex quo decidit ibi Barto. ꝙ ſi teſtator legauit eccleſie cali cem. intelligitur de argento. Si reliquit planetam intelligitur de ſerico. ⁊ ſic de ſimilibus. Item dicit Bartolus ſe vidiſſe defacto ꝙ quidam reliquerat fieri in quadam capella figuram chriſti. cum apo ſtolis. Certe debet intelligi cum duodecim apo ſtolis. ¶ Pone. Quidam legauit filie ſue nupte. C. pro Legare ſingulo anno. pro veſtimentis et huiuſmodi. que filia ſtetit per annos quatuor. ꝙ non induit ſe. nec pecuniam ipſam a fratribus petijt. An poſſit pete re pecuniam dictorum annorū preteritorum? Rn̄ dent̓ quidam ꝙ non. arg. l. quidam. ff. de vſufru. ¶ Quid autem ſi legatarius moritur ante legan tem? Rn̄. ꝙ legatum deficit et remanebit heredi bus legantis. Secus ſi moreretur poſt mortem te ſtantis. ſed anteqͣꝫ heres adijſſet hereditateꝫ. quia tunc debetur heredibus legatarij. l. vnica.§. ſed vt manifeſtet̉. C. de cadu. tol. ¶ Uerbum. relinquo. additum vniuerſitati bo norum trahitur ad inſtitutōnem. Et hoc quando nullus alius heres ē inſtitutus. Et hoc voluit glo. notabilis in. l. his verbis. in principio. ff. de hered. inſti. ⁊ ibi Bar. Sed vbi verbum. relinquo. vel le go. ſit adiectum certe rei. tunc enim nunꝙͣ trahi tur ad inſtitutionem. l. cogi.§. et generaliter. ff. ad trebel. Pone ſtatuto cauetur ꝙ de quolibet legato pro libra debeat legatarius ſoluere. vnum ſol̓. ⁊ tali le gato eſt iniunctum certum onns. nunquid ratio ne iniuncti oneris debeat ſolui gabella? Dic ꝙ le gatum fuit cum onere relictum: vt tāto minus te neatur ſoluere quanta eſt extimatio oneris iniun ti. Et ita videtur voluiſſe Dy. ⁊ Bald. per. l. ſed ſi hoc. ff. de condi. ⁊ demon. Et ſic facit contra gabel larios. quibus debentur quatuor ſol̓. pro ſacco fru menti vt non debeat ſolui de eo quod recipit mo lendinarius ꝓ molitura. licet ſit conſuetudo incō trarium. Utrum legata domo: veniat hortus vel area? Rn̄. Panor. in. c. Raynucius. de teſta. dicit. ꝙ ap pellatōe domꝰ nō venit hortus vel area: niſi qn̄ ſūt Otrum mine cōiuncta de hoc. c. ſancitum de cenſi. qꝛ ibi ponunt̉ vt diuerſa. ¶ Utrum legatis aliquibus rebus. ⁊ poſtea ven mi. in. c. in p̄ſenti. ditis per teſtatorem: teneatur heres? Rn̄detur ꝙ ſic. niſi vendendo teſtator habuerit animum adi mendi legatum: vt inſti. de lega.§. ſi rem. Et in du bio probabit heres voluntatem defuncti eſſe mu tatam: vt notat Glo. in dicto.§. ſi rem. Idem dicē dum ſi rem legataꝫ pignori tradidit. qꝛ niſi habue rit animum adimendi legatum. tenet̉ heres eam redimere. ⁊ legatario tradere dicta inſti.§. ſed et ſi rem. ¶ Quid autem valeat vxori legatum. quo ei lega cijs. Panormū tur ſua dos? Rn̄. Aſten̄. libro. iij. titu. xxij. dicit. ꝙ tale legatum eſt ſibi vtile. etiam ſi nihil vltra doteꝫ ei reliquerit teſtator. quia plenior eſt actio ex legato qͣꝫ de dote inſti. dele.§. Et ſi vxori. quia vt ibi dicit epatris. ⁊ ſic n̄o glo. legatum ſtatim debetur. dos vero ſi conſiſtat quia clerici ⁊ in mobilibus debetur poſt annum ⁊cͣ. Item de do te agitur inquantum poteſt facere vir: vel alius he res ſuus. De legato vero inſolidum: niſi obſtet fal cidia: vel beneficium inuentarij. Item valet. quia non habebit probare dotem fuiſſe tante quantita tis. ſi exprimatur. al̓s ſic. C. de falſa cauſa adiecta. ¶ Utrum legatis veſtibus vxoris. veniant aurea

vel argentea ornamenta dictarum veſtium? vide tur ꝙ non. quia acceſſoria precioſiora: ſuo princi pali non veniunt. Lud. autem ro. tenet ꝙ veniāt etiam precioſiora ⁊ accedunt principali: vt. l. ⁊ ſi nō ſunt.§. perueniamus. ff. de auro et ar. le. Et Bar to. in. l. ij. ff. de pecu. le. dicit Glo. ibi eſſe falſam. q̄ vult ꝙ acceſſoria p̄cioſiora non extinguant̉ deſtru cto principali. ¶ An autem legans creditori ſuo indubio videa tur legaſſe animo compenſandi? Rn̄. Panor. in c. officij. de teſta. dicit ꝙ ſic. per. l. ſi cum dotem.§. ſi pater. ff. ſo. matri. vbi dicitur ꝙ ſi pater teneba tur dotem dare filie. ⁊ reliquit aliquid filie in teſta mento. non poteſt filia petere legatum integrum et repetere dotem. quia videtur teſtator legaſſe ani mo compenſandi cum dote debita. Et Bartolus et doctores moderni. in dicto.§. ſi pater. limitant hoc verum: quando relictum fit per debitorem neceſſarium. qui ex neceſſitate iuris tenetur ad de bitum. Secus quando fit per debitorem volun tarium: qui ex voluntate ſua obligauit ſe ad debi tum. Nam hoc caſu non videtur factum animo cōpenſandi: niſi ſit expreſſum: vt in dicto. c. officij vbi legatum epiſcopo ſimpliciter factum: non mi nuit portionem ſibi debitam ex relictis factis eccle ſijs. Licet Panormi. ibi dicat ꝙ teſtator non eſt de bitor epiſcopi: nec neceſſarius nec voluntarius. qꝛ portio debetur epiſcopo. non a teſtatore. ſed ab ec cleſijs. quibus factum eſt relictum. vnde ſi teſtator aliquid relinquit ſimpliciter epiſcopo: non poteſt dici ꝙ reliquerit animo compenſandi cum debito cum ipſe non ſit debitor epiſcopi. Oportet ergo ꝙ apponat modum in legato. ſi vult compenſationē fieri vt ep̄s ſit contentus illa portione. Et hoc vult ſingulariter. d. c. officij. qd̓ nota. ¶ Utrum minor prodigus: vel furioius intrans religionem poſſit legare: vel teſtari: vel aliter de bo nis ſuis diſponere. etiaꝫ ſine auctoritate curatoris. Rn̄. Panormi. in. c. in p̄ſentia. de probat̉. dicit ẜm muniter docto. ꝙ ſic dummodo tempore di ſpoſitionis ⁊ ingreſſus non ſit furioſus. Et hoc aꝑ . vt inſti. de leg te ſentit Io. an̄. ibi. quia in iſtis ſpūalibus. non cū ramus de patria vel curatoris auctoritate: vt in. c. Glo. in dicto.§. ſi rem. Idem ſi annum. de iudi. li. vj. ¶ Sed dubitatur de filiofa. Cy. in autentica. in i greſſi. C. de ſa. ſan. eccle. dicit. ꝙ de bonis caſtrenſi bus vel quaſi. non eſt dubium. nec de profecticijs quia illa ſunt patris. Dubium ergo remanet in bo nis aduēticijs. Panormi. ibi putat ꝙ de bonis ad ptieitiſ uenientibus ingreſſo. ꝙ illa indiſtincte acquirun tur monaſterio. Tum: quia amplius nō eſt filius in poteſtate patris. ⁊ ſic nō acquiritur vſuffructus patri. tum quia clerici ⁊ perſone religioſe ſunt pri uilegiati ſuper bonis aduēticijs. ita vt plenam ha beant ipſorum adminiſtrationem. ita quod eſt lai cis aduenticium: clericis reputatur caſtrenſe: vel quaſi. Et hac ratione. forte idem dici poteſt de bo nis acquiſitis prius: vt ſtatim per ingreſſum gau deant illo priuilegio. de hoc vide videsͣ. Clericus. iiij. ⁊ Donatio. j. ¶ Quid autem de legatis: que fiunt mendicanti Legare Fo. CLVI. bus: maxime minoribus: puta. Fratres minores non poſſunt habere annuos redditus per clemē. exiui.§. cunqꝫ annui redditus. de ver. ſig. Quidaꝫ indirecte relinquūt hoſpitalibus: aut collegijs ter rarum cum onere ꝙ omni anno dent duas petias panni. vel huiuſmodi fratribus montis. An fra ADdirio ho tres minores poſſint recipere? Rn̄. Panormi. in dicto. c. in preſentia. ⁊ in. c. nimis praua. de ex. pre. de⁊ ml̓i nitatib) S ſtaictā ꝙ qdā or dicit. ꝙ talia legata non valent: quia eſſet habere 7alin. I quandam proprietatem. Et tot poſſent eſſe annui dlaībꝰ porta2 redditus. ꝙ non oporteret eos mendicare. qd̓ eſſet ꝑ qº duo. ꝙ ſoma contra eorum regulam. Predicatores tamen non Tilij lega. Fvxoi ſunt incapaces ex eorum regula. ſed ex conſtitutio v. y. l.c.j nibus. d2. ōfi nI ¶ Quid autem de anniuerſarijs perpetuis: an li 6A 02.. l. ceat mendicantibus recipere? Rn̄. ẜm Pe. de pa v. ſ6 F ſy. Ct. d... lu. in epiſtola ad magiſtrum ordinis. ꝙ ſicut non ⁊a2. leo tad eſt cōtra ordinem. Immo de ordine recipere quo 4 N phibite 716 tidianas elemoſynas. ita etiam anniuerſaria per pal din accſo. 8 petua. nec hoc eſt habere redditus in recipiendo voſtiā. nʳ illi§ v.ſ gratis. ⁊ in petendo extra iudicium. nec in hoc eſt fam ꝰꝰ. A neceſſaria diſpenſatio. ſicut nec in quotidie mendi 119. L. I 9. 0 ijº cando. Sed repetere ea in iudicio tanqͣꝫ redditus ẜo ſſtt diti cli ſibi debitos. non licet abſqꝫ diſpenſatione. que di Aen. pfa. a q e ſpenſatio fieri non debet. nec illud diſſimulari. niſi 2ā ꝓhibifa. lj ba2 ex cauſa neceſſitatis: puta. in locis. vbi ita refrigu it charitas ꝙ fratres ſeminantes ſpiritualia. non poſſunt aliter metere temporalia. Hec Pe. Et idē videtur dicendum. immo fortius de certis elemo ſinis annualibus quas principes aliquando ordi nant dari fratribus de gabella ⁊ alijs introitibus. Nam talia ſunt pure elemoſyne. Nam ipſe conce dens ad placitum. poteſt reuocare talem dationeꝫ cum ſponte det. ⁊ non ex aliqua obligatione ad il los. Non obſtante ꝙ illi qui ſunt ſuper illis gabel̓ lis teneantur ex debito dare fratribus ratione ordi nationis domini. Addit etiam ipſe Pet̓. de palu. ꝙ de annuis cenſibus. ac etiam de redditibus fra trum ad vitam. non licet exigere ea abqꝫ diſpenſa tione. que fieri non debet vt dictum eſt: niſi ꝓpter neceſſitatem. Sed oblata licet recipere. Idem Ar chi. flo. Et per predicta patet. ꝙ ſi quis legaret fra tribus minoribus prouentus aliquorum locorum aut redditus alicuius poſſeſſiōis. vel certum quid annuum. non licet dictis fratribus illos redditus petere in iudicio. nec etiam extra iudicium exigere Si tamen heres ipſe vellet ſponte fratribus dare: hoe caſu liceret fratribus recipere. maxime ꝑ mo dum elemoſyne. ¶ An autem indiſtincte fratribus minoribus ꝓ hibeantur annui redditus? Rn̄. Car. in dicta cle men. exiui. poſt Ffederi. ꝙ aut annuus redditus re linquitur ad certum vſum diuini cultus: puta. vi num pro ſacrificio. frumentum pro hoſtijs. ⁊ con uentus eſt capax. Aut redditus deputātur victui vel veſtitui: vel indiſtincte relinquitur. ⁊ ad modi cum tempus. ⁊ conuentus eſt capax. quia videtur vnum legatum. cuius ſumma eſt diuiſa quo ad ſo lutionem. nec per hoc tollitur mendicitas. ſed ſub leuatur. Aut relinquit̉ ad tp̄s non modicū. Et nō valet: qꝛ tunc cōputant̉ inter immobilia: vt. in. d.

§. cunqꝫ annui. Et hec diſtinctio eſt equa. Et dic non modicum tempus eſſe decenniū vel vltra: vt notatur in cle. j. de re. ec. nō alie. in glo. Et bene fa cit. d. cle. quia ibi locatio reddituum ad modicum tempus: non ꝓhibetur tanqͣꝫ alienatio. Addit eti am ipſe Car. ꝙ non repugnat mendicitati ſeruare victualia. quando timet̉ ꝙ alio modo haberi non poterunt. ¶ Pone. Quidā in teſtamēto fratres minores: vl̓ vnum eorū heredes vniuerſales inſtituit. Primo queritur an valet teſtamentum Bar. in tractatu minoricarum. di. j. per. d. clemen. exiui. vbi dicitur ꝙ fratres minores ſucceſſionum nō ſunt capaces. Dicit ꝙ ſi fratres minores ſunt inſtituti heredes et nullum habēt ſubſtitutum: vel coheredem. tūc teſtamentum eſt nullum. ⁊ hereditas pertinet ab inteſtato venientibus. Secus ſi in teſtamento fra tres inſtituti habent ſubſtitutum: vel coheredem: quia tunc teſtamentum pōt valere: ſubſtituto ade unte hereditatem. ad que primo ꝑtinet: vel adeun te coherede: cui acreſcit portō relicta fratribus: vbi ſubſtitutus nō eſt. ¶Secundo queritur nunquid predicti veniētes ab inteſtato ſubſtituti: vel coheredes. ad quos di cta hereditas remanet ẜm iuris rigorem: poſſint eam retinere licite in foro conſcientie? Rn̄. Bart. vbi sͣ. ꝙ ille apud quem hereditas remanet de iu ris rigore: debet de voluntate defuncti ſollicite in ueſtigare. ⁊ tunc ex illa inueſtigatione: aut ipſe re manet certus ꝙ teſtator voluit illud ſuū teſtamen tum valere iure directo. ſcꝫ teſtamenti tm̄. Aut re manet certus ꝙ teſtator voluit ꝙ valeret etiam de iure codicillorum. ⁊ omni modo quo pōt: aut non poteſt eſſe certus. nec applicat animuꝫ ad aliquod predictorum. ſed remanet in eo quod ius p̄ſumit. Primo caſu: quando cōſtat ꝙ teſtator voluerit ꝙ valeret iure directo. ſcꝫ teſtamenti tm̄. Et tunc ille apud queꝫ p̄dicta hereditas remanet: licite poteſt eam retinere in foro conſcientie. Secūdo caſu. quā do ille apud quē remanet hereditas credit defun ctum voluiſſe teſtamentum valere omni modo qͦ melius poteſt et tunc tenet̉ in foro conſcīe. Tercio v̓o caſu qn̄ ille apud quem remanet. nō poteſt eſſe certus: nec applicat animū ſuum ad aliqd̓ p̄dicto rum. ſed eſt cōtentus eo qd̓ ius preſumit. Et tunc idem puto ꝙ in primo caſu. vix puto tn̄ reꝑiri ali quem qui nolit valere omni modo quo melius p̄t Et ideo in foro conſciētie tutius eſt nō tenere. Et ita dixerunt multi mgr̄i theologie. Et p̄dicta vera in venientibus ab inteſtato. ⁊ in coheredibus. In ſubſtitutis aūt nō eſt dubium ꝙ voluntas defun cti teneret. nam voluit defunctus ꝙ herede inſtitu to nō adeunte: vel quia nō vult: vel qꝛ non poteſt: ſubſtitutus admittat̉: vt. l. cum ꝓponas. C. de he re. inſti. ¶ Sed querit̉ de. q. notabili. Quid ſi teſtator de dit ſubſtitutū ſub conditōe. ſi inſtitutus decederet ſine liberis ex ſe legitime deſcendentibꝰ vel ex corꝑe ſuo naſcentibꝰ. nunquid euaneſcat ſubſtitutio per religionis ingreſſum: vel qn̄ teſtator ꝑ alia verba continentia naturalitatē fecit ſubſtitutionē? Doc. Legare ſummi varij fuerunt. Nam Iac. de bel. conſuluit ſubſtitutionem dicto modo conceptam nō expira re per religionis ingreſſum. qꝛ teſtator ꝑ illa verba eligit naturalitatem nec reliquit voluntatem ſuaꝫ interp̄tationi iuris. Secus quando locutus fuiſſꝫ generaliter: vt ſi ſine liberis deceſſerit ⁊cͣ. tunc ſuc cedit iuris interpretatio. q̄ ceſſat in caſu certo. hāc opinionem videt̉ tenere Mar. Hoſt. et Io. an. in c. Raynaldus. de teſta. Contrarium tenet Rich. mal̓. ⁊ Barto. in auten. niſi rogati. ad treb̓. ⁊ in. l. ſi ita quis. deleg. ij. Expreſſio enim eorum que tacite inſunt nihil operat̉. c. ſignificaſti. de elec. Sed hec verba ex ſuo corpore vel ex ſe legitime natis inſunt in illis verbis: ſi ſine liberis deceſſerit ⁊cͣ. veniunt filij legitimi tm̄: vt in. d. l. ſi ita. ergo ſolū intelligun tur de naturalibus. Et tamen fauore monaſterij expirat talis ſubſtitutio per religionis ingreſſum. Et ſic iſta cōditio. ſi deceſſerit ſine liberis ⁊cͣ. repro batur. ⁊ pro non ſcripta habet̉. non ideo quia mo naſterium habeatur loco filij. ſed quia prebet impe dimentum vite contemplatiue: ſeu retrahit a vita contemplatiua eligenda. Nam inſtitutus timens doc. Rn̄. ꝙ per ne bona ſua cogatur reſtituere ſi deceſſerit ſine libe ris inducitur ad contrahendum matrimonium: ⁊ ſic remouetur a propoſito religionis. Et ideo im iſdatione cum de perator tale grauamen voluit haberi ꝓ non adie Pone. Auid cto: vt in.§. ſed ⁊ hec p̄ſenti. in auten. de ſan. ep̄is. Sed ⁊ hec conditio de qua in. q. noſtra eſt multo plus contraria vite contemplatiue ⁊ religioni. qͣꝫ il la de qua in. d.§. ergo fortius debet haberi pro nō An̄. Panor. in. c. nō adiecta. Et hec opinio placet. d. An. non tn̄ euane ſcit ſubſtitutio ẜm doct. communiter ſi inſtitutus non ingreditur monaſterium. licet ipſum heredē inſtituat. hoc enim caſu ceſſat ratio dicti.§. cuꝫ nō impeditur vita contemplatiua. Si autem ſubſti nre. Secus tutio eſt facta de aliquo ſub conditione ſi non in grediatur monaſterium. communiter tenetur ꝙ talis conditio habeatur pro non adiecta. Nam ſi conditio indirecte impediens: ſeu retrahens a vi ta contemplatiua habetur pro non adiecta: vt di ctum eſt fortius iſta que directe impedit religionis ingreſſum. ¶ Quid autem ſi rogatus reſtituere hereditatem vel legatum fiat clericus. nunquid euaneſcat ſub in̄ ẜm doc in ſtitutio? Gloſa dicit ꝙ ſic. duobus tamen interue nientibus: vicꝫ. ꝙ perpetuo maneat in eccleſia. et relictum expendatur in pias cauſas. Sed nota. ꝙ tex. in dicto.§. ſed ⁊ hec. loquitur de intrante reli gionem ⁊ de eo qui fit clericus. vnde inſurgit vnꝰ intellectus ad illum tex. vt loquatur de ingredien te monaſterium: vt ibi ſit mōachus ⁊ clericus. ⁊ ſic ſit ſenſus ꝙ ſiue ingrediatur vt ſit conuerſus mo naſterij. ſiue vt ſit monachus ⁊ clericus: ſemꝑ eua neſcit ſubſtitutio. exquo in eccleſia ꝑpetuo eſt mā ſurus. ⁊ bona expendentur in pias cauſas. Et iſte intellectus placet gloſe. ⁊ Panor. Ad quid em̄ pō deraret: vt ꝑpetuo maneret in eccleſia. ſi efficeretur clericus ſecularis? ¶ Quid autē ſi inſtitutus ingredit̉ monaſteriū: ſꝫ monachatus nō tenuit? Rn̄. glo. ꝙ ꝑ hoc nō eua neſcit ſubſtitutio. Oꝑtet em̄ ꝙ fiat monachus. Et

Legatus per hoc dicit Uin. ꝙ ſi moriatur anteqͣꝫ teneat mo nachatus. ſubſtitutio nō euaneſcit. Idem ſi intra nit. ⁊ ante tp̄s ꝓbationis exiuit. Idem ſi intrauit. et monachatus tenuit. ſi hec fecit in fraudem ſub ſtituti ẜm cōiter doc. qꝛ fraus ⁊ dolus equiperant̉. EEt ꝓbatur fraus. ꝓbando cōminatōnes factas ꝑ heredem ipſi ſubſtituto. Ad hoc tex. ſingularis in c. fi. xx. q. iij. Predicta fallunt in fratribus minori Et per p̄dicta videt̉ ſolui queſtio de puella. cui relicta ſunt. c. ſi nupſerit. ſi v̓o religionem intraue rit. l. ꝙ nihilominus ſi intrabit habebit. c. quia ta lis conditio videtur prebere impedimentum vite contemplatiue. ⁊ ſic debet haberi pro non adiecta Idem videtur tenere Ri. mal. indiſtincte. nec di ſtinguit: an ſit filia vel extranea: vt quidam faciūt. immo etiam conditio indicens viduitatem. ſper nitur: vt notatur. C. de indic. vidui. per totuꝫ. Et glo. ibi. in. l. fi. querit de eo quod quotidie relinqui tur mulieribus. videlꝫ: qͣꝫdiu in domo mea reman ſerit. ⁊ ad ſcd̓a vota non tranſierit. An per hanc cō ditionem videatur indici viduitas? Bart. ibi ẜm doc. Rn̄. ꝙ per hec verba nō indicit̉ viduitas. im mo dictum legatum ꝓ p̄ſenti eſt purum. ꝓ ſequē ti conditionale: vt donec erit vidua capiat ſine ſa tiſdatione cum deſierit eſſe vidua. deſinat caꝑe. ¶ Pone. Quidam ſimpliciter legauit ticie puelle maritande. C. Morit̉ illa puella anteꝙͣ conſequa tur relictum. dubitatur an expiret relictū. An v̓o ſit conuertendum in aliam puellam maritandam Rn̄. Panor. in. c. nos quidem. de teſta. dicit ꝙ ex varijs coniecturis iudex coniecturabit. An teſta tor habuerit reſpectum ad animam. An ad fauo rem illius puelle. Forte quia ſibi diu ſeruierat. naꝫ tunc preſumptio eſt ꝙ voluit potius eam remune rare. Secus ergo ſi ex coniecturis hoc non poteſt conſtare. quia debet tunc conuerti ad aliam puel lam maritandam. quia videtur factum contēpla tione aīe. ¶ Utrum autem heres ſubſtitutione grauatus: vel rogatus reſtituere hereditatem. poſſit alienare vel obligare res que reſtitutioni ſubiacent? Rn̄. re m ſirogatus reſtituere herdiris gulariter nō niſi quatenus contingit heredem ra tione tercie vel quarte: vt. l. fi. C. co. delega. Falli iat clericus nunquid enanti cuti tn̄ ẜm doc. in aliquibus caſibus: vt notat̉ in autē. res que. C. cōmunia dele. fallit em̄ in dote ⁊ dona ſa dicit ꝙ ſic. dy ixintin. tione propter nuptias. Tales enim res alienare et vicꝫ ꝙ perpetuo obligare poteſt. pro modo perſonarum honeſtati congruo ¶ Quid autem ſi pater vult ponere filiam in mo naſterio. An poſſit alienare de rebus que ſubiacēt reſtitutioni? Rn̄. Bar. vbi sͣ. dicit. ꝙ ſic: qꝛ introi tus monaſterij eſt fauorabilior dote: vt apparet in aut̓. de ſan. ep̄i.§. ſed ⁊ hac pn̄ti. ¶ An autem pro alimētis poſſit fieri alienatio de rebus que ſubiacent reſtitutioni: ſi aliunde nō ha bentur. Bar. vbi sͣ. ẜm cōiter doct. dicit ꝙ pro ali mentis poteſt fieri alienatio. ſicut pro dote. Nam ſicut eſt officium paternum dotare. ita eſt paternū alere. Et idem putat Barto. qn̄ filius caperet̉ a la Iogat Ll. qº..t qͦ dy.it cā Ilie. AꝓhA Fo. CLVII. tronibus: vt ꝓ eo redimendo poſſint al ienari bo na ipſa q̄ ſubiacent reſtitutioni. ¶ Sed quid ſi propter delictum: filius eſt conden natus: an pro redimendo ſibi vitam vel membrū poſſint alienari res q̄ ſubiacent reſtitutōni? Iſtuo eſt dubium. quia ſua culpa incidit in hoc. Barto. reſpondet ꝑ iſtud verbum. cogitabitis. Sed Ang et Inno. in. l. marcellus.§. res que. ff. ad tre. videt̉ tenere. ꝙ hoc caſu nō poſſint alienari. Et hoc. quia culpa ſua ⁊cͣ. Egatus. Quid eſt le gatus? Rn̄. ẜm Directoriam. li. iiij. eſt is cui certa patria: ſeu prouincia regen da cōmittitur. extra eo. c. j. ⁊. c. nouit. et. c. legatos. li. vj. Et eſt ordinarius in ꝓuincia ſibi decreta. nec credit̉ alicui aſſerēti ſe legatum. niſi hoc in ſcriptis probauerit. ⁊ de mandato apoſtolico fidem fecerit lxiij. diſt. lectis. C. de man. prin. l. vnica Ad hoc fa cit quod notat glo. in. c. ſicut nobis. de ſen. excō. ꝙ non creditur cardinali aſſerenti aliquid in p̄iudici um alterius. Et dicit ibi Panor. ꝙ ſi cardinalis di cat papā ſibi aliquid cōmiſiſſe oraculo viue vocis tendens in p̄iudicium alterius: non credit̉ ſibi niſi aliter ꝓbaret. ¶ Sed quid ſi legatus ꝑdidit lr̄as. ⁊ vult probare amiſſionem litterarū ſue legationis? Rn̄. ꝙ nō au ditur. extra de offi. deleg. cum in iure. ⁊ d. l. vnica. qꝛ nō eſt aliquis ibi corā quo fieret ꝓbatio. al̓s tn̄ ſi eſt honeſtus ⁊ notus pōt ⁊ debet ei credi. xcvij. di. nobiliſſimus. Sed lꝫ legatus ſit recipiēdus ⁊ ei cre di debeat ſi eſt notus: vt in p̄all̓. c. non tn̄ ſine lr̄is. ẜm Tan. et Archi. vt ſic audeat aliquid iudicare. Nec dr̄ in. d. c. nobiliſſimus. ꝙ aliquid iudicaue rit. quia bene nuncio ſine lr̄is creditur propter ho neſtam ꝑſone. cum nulli p̄iudicetur per hoc. Se cus ſi p̄iudicaretur. ⁊ legatus nō ſine periculo reci pit̉. ideo maior eſt in eo examinatio facienda. xlij. di. quieſcamus. ¶ Quot ſunt genera legatorum? Rn̄. tria. ſcilꝫ le gati de latere. Et ẜm Ioh̓. an. ſolum cardinales di cunt̉ de latere. Alij a ſede apoſtolica dantur nō de latere. Alij ſunt qui pretextu eccleſiarum ſuarū ha bent legationem. vide multa de his sͣ. Abſolutio ¶ Quero in quibꝰ legatus de latere nō pōt? Rn̄. in illis q̄ ſedi apl̓ice ſpāliter reſeruātur. extra eo. qd̓ tranſlationē. vbi Ber. xiij. caſus reſeruauit. Sed Hoſt. ponit. lx. qͦs in his verſibꝰ declarauit. Si ſit catholicus papā nō iudicat vllus. Erigit ⁊ ſubijcit cathedras ⁊ diuidit. vnit. Mutat vota cruci.s. re ſtaurat. eximit ad ſe. Maiores cauſe referunt̉. legi timatqꝫ. Promouet. appellare vetat. ꝓhibet ꝓfite ri. Deponit. trāſfert. ſuppletqꝫ. renūciat illi. Preſul et exēptus. ſymon. iurās. anathema. Uel ꝓpriū. vl̓ legati: vl̓ ex vtriuſqꝫ. Neqͣꝫ ꝑticipās. ⁊ ſi quē ſpōte ſalutat. Quem canon damnat. ſibi ſoli qn̄ reſeruat Soluit̉ a papa. nec nō quem regula damnat. Ad das ſuſpēſum. cām cum fert̉ ad ipſum. Reſcriptū fidei dubium. confert bona plura. Irritat infectū T Mdicio. 2º li ad fil.l. ꝯ. aꝝ. Ifi. de legaty y. per qͦ d. buodo ſtator peſſit g. ſꝫ vx.oꝝ º. q. Agta. liº nō val.. tLi.. ned ſriā ō pohbrage qꝛo ꝯL licā vxv. ſꝫ ¶ 4dιͣ. ρν vxoꝝ. ſ ꝓba3. lini n. 2. l. fitio. Ntō oc todi. 2.. Q6ꝝ. 1b 4 45S4 vnā vg. ꝙ Mauaile Alīqi ꝯ b. EAigꝰ ꝓ dob

legem condit generalem. Approbat imperium. fir mat. deponit ⁊ vngit. Conciliū generale facit. ſan ctit quoqꝫ ſanctos. Ens non eſſe facit. non ens fo re palia ſemper. Portat. concedit. legi nō ſubiacet vlli. Appellatur ad hunc medio ſine. iudiciumqꝫ. Eſt pro lege ſuum. monachum reuocat renitentē. Maius adulterio ſoluit. generaliter artat. Et la xat quicquid ſpōſis nocet. ordinat extra: Tempo ra dando ſacrum. promotum promouet idem. Or dinat atqꝫ die. qua conſecratur ⁊ ipſe. Uiuentiſqꝫ locum concedit. iureqꝫ priuat. Inſignit. laico ſacra dat. criſma miniſtro. Summa ſede ſedet. plenuſqꝫ vicarius extat. Si ſit catholicus ⁊cͣ. Non enim ac cuſari: vel iudicari poteſt ab vllo: niſi de hereſi. xl. diſt. ſi papa. Erigit. ſcꝫ cathedras. xvj. q. j. felix. id eſt ꝙ ſolus facit epiſcopos. Et ideo dicitur ꝙ ab ec cleſia romana omnis dignitas originem ſumpſit. xxij. diſt. c. j. Et ſubijcit cathedras. ſcilicet epiſcopa les. extra eo. quod tranſlationem. Et diuidit. ſcili cet cathedras epiſcopales. Et vnit. ſcilicet eaſdem xvj. q. j. ⁊ temporis qualitas. ⁊ extra de ex. pre. ſicut vnire. Mutat. ſcilicet eaſdem cathedras. extra de tranſla. prela. c. j. Mutat vota crucis. Nullus mu tat votum terre ſancte niſi ipſe. extra de voto. c. ex multa. ⁊. c. quod ſuper his. ⁊. c. magne. Reſtaurat ſcilicet ab ordine degradatos reſtituit. extra de cle. non re. ex tue. Eximit. id eſt epiſcopos ⁊ alios. xvj. q. j. frater noſter. Ad ſe maiores cauſe referuntur extra de tranſla. prela. c. j. et. c. maiores. de bap. Le gitimatqꝫ. extra qui filij ſint legi. per venerabilem. Promouet. ſcilicet inſufficientes. ſiue defectus pa tientes: puta. illegitimos. extra de fi. preſby. c. pe. ⁊ fi. Itē bigamos. xxxiiij. di. lector. Itē promouet ad epiſcopatus. qui nō ſunt in ſacris. Idem poteſt di ci in alijs defectibꝰ. quia ſacrilegij inſtar eſt diſpu tare. Utrum dignus ſit quem princeps elegerit. xvij. q. iiij.§. qui autē. Apellare vetat duobus mo dis intelligitur. Primo. quia nullus alius. excepto principe poteſt cōmittere cauſam appellatione re mota. nec hoc legatus poteſt facere. nec etiam po teſt concedere vt procedatur ſimpliciter et de pla no. ẜm Panor. in. dicto. c. quod tranſlationem. et extra de offi. dele. ſuper queſtionum. Secundo. qꝛ ab ipſo non appellatur cum ſuperiorem non habe at. extra de elect. licet. Et hoc ſpecialiſſimum eſt in papa licet primum vtriqꝫ principi ſit cōmune. Pro hibet ꝓfiteri. citra. xiiij. annum regulariter. In in ſulis autem citra.xviij. annum. extra de regula. qꝛ in inſulis. Deponit. ſcilꝫ epiſcopos. iij. q. vj. ꝙͣuis. Tranſfert. ſcilicet epiſcopos. dicto. c. quod tranſla tionem. Suppletqꝫ defectū. ſi qui eſt. extra de trāſ la. prela. c. j. ideo tota die in confirmationibus be neficiorum apponitur hec clauſula. ſcilicet ſupplē tes defectum. ſi qui eſt de plenitudine poteſtatis. et cum probatur. extra de elec. illa. Nam poteſt de iure ſupra ius diſpēſare. Et ita poteſt ſupplere om nem defectum iuris poſitiui. extra de conceſ. preb. propoſuit. ſuppletqꝫ defectum regis vacāte regno extra de elec. cum inter. ⁊ defectum imperatoris va cante imperio. extra de foro compe. c. licet. RenūLegatus ciat illi preſul. vbi etiam ſcriptura exigatur. vij. q. j. §. ecce. Et exemptus. repete illi renūciat. ſcilicet pa pe. extra de renun. dilectus filius. Secus in tranſ latione que poteſt fieri per legatum. extra de con ſue. cum venerabilis. ⁊ de elect̓. ſi abbatem. lib̓. vj. Symon. ſcilicet ſoluitur a papa. quia ipſe ſolus di ſpenſat cuꝫ ſymoniacis in ordine ⁊ in beneficio: vt patet vltra iura communia per multas extrauagā tes. Iurans. ſcilicet ſoluitur a papa. intellige vt di ctum eſt ſupra Iuramentum primo. quia nullus citra eum totaliter abſoluit a iuramento ſi licitum eſt. Anathema vel proprium. ſcilicet ſoluitur a pa pa. quaſi dicat nullus poteſt abſoluere excommu nicatum a papa. niſi ipſe ſolus. vel cui ipſe ſpeciali ter demandauerit. vnde in hoc caſu petitur abſo lutio excommunicatiōis a ſucceſſore. extra de elec. venerabilem. Vel legati. repete anathema. et iun geſoluitur a papa. ⁊ ſubaudi vel delegati. cuius ſci licꝫ legati vel delegati iuriſditio expirauit. ⁊ cui nul lus ſucceſſit. Nam excommunicatuꝫ a tali. nullus ppiepliſ abſoluere poteſt. niſi papa: vt patet extra de off. de ſumpſerōt a le. querenti. vnde nec legatus poteſt ſentētiam de legati. d. pape reuocare vel relaxare vel impedire: licet eam poſſit confirmare. Sic exponitur illud ex tra de treū. ⁊ pace. c. j. Poteſt etiaꝫ exequi. extra de iphoc etiā puto offi. leg. ſtuduiſti. Et eſt ratio. quia par non habet imperium in parem. Uel lex vtriuſqꝫ. ſcilicet tam nen eſt fallum. pape qͣꝫ legati. Supple ſoluitur a papa. quaſi dicat ſi lex iſtius vel illius obſcura ſit. ⁊ legatio finita ſit. nungi. Et de v nec aliquis legatus miſſus eſt in eandem prouinci pnotat̉ in. c. vnico de ſacr am. vel ſi queratur de diſpenſatiōe in caſibus illis. qui ſunt ſedi apoſtolice reſeruati ad ſolum papam pertinet declaratio ⁊ diſpēſatio. Ne qͣꝫ participās ſcilicet excōmunicato a papa ex certa ſcientia et in diuinis officijs. ſupple non ſoluitur niſi a papa de nctos.i. ꝯfir ſen. ex. ſignificauit. Et ſi quem ſponte ſalutat. ſcili cet ſoluitur a papa. Si enim ex certa ſciētia aliquē excommunicatum ſalutauerit: vel al̓s eidem par ticipauerit. preſumendum eſt ꝙ eo ipſo ipſum ab inctoꝝ. c.j. Ens nō eſſe ſoluere velit. quia princeps ſola voluntate abſoluit Sicut ⁊ ſola voluntate manumittit. ff. de manu miſ. l. apud eum. intellige ergo ꝙͣ ipſe papa ſola ſa lutatione poteſt excommunicatum abſoluere: vt in cle. ſi ſummus. de ſen. ex. Quem canon damnat id eſt ſuſpendit vel excommunicat. ſibi ſoli quan do reſeruat. ſoluitur a papa. al̓s aūt alijs abſoluti onem conceſſiſſe videtur. de ſen. excō. nuper. Nec non quem regula damnat. id eſt ſi quis irregulari tatem incurrit. non poteſt cum eo diſpenſari niſi ꝑ papaꝫ. de hoc habes multos caſus. vide ſupra. Ir regularitas. et. c. diſpenſatio. Addas ſuſpenſum. Et hoc in caſu ſpecialiſſimo. Si enim aliquis ſuſ pendatur pro eo ꝙ hereticis ſacramenta miniſtra uit talis citra ſedem apoſtolicam abſolui non po teſt. extra de hereti. excōmunicamus. Cauſam cu fertur ad ipſum. ſcilicet papam. ſoluit̉ a papa. Ad nonaſteriūū. ꝙ papam tunc pertinet examinatio ⁊ determinatio. extra eo. licet. ⁊ de app. intimaſti. Reſcriptum ad das. Si de reſcripto apoſtolico dubitetur: ſoluit a papa. extra de off. dele. c. ij. Idem eſt de priuilegijs

Legatus Et hoc intellige de reſcripto cōtentioſo. vt dicitur ibidē. Et de gratioſo.ſ. priuilegio. extra de iudi. cū veniſſent. Siue diffinitiuo extra corpꝰ iurꝭ cano nici vagante. extra de fi. inſtru. paſtoralis: ſiue in cͥnſo. Et ſic pōt hoc exponi de reſcripto qͣdruplici Fidei dubium. ſi de fide dubitet̉: ſoluitur a papa. xxiiij. q. j. quotiens. Etiā ſi indubitatuꝫ ſit. exquo indubium vertitur. C. de ſum. tri. l. fi. Confert bo na plurā.i. plura beneficia cū cura. vel plures ꝑſo natus cū cura. extra de elec. dudū. el. ij. Irritat in fectum. ꝓnuncians electionē ſeu ꝓuiſionem. que nondū facta eſt ſi cōtingat fieri irritam ⁊ inane. exͣ de elec. innotuit. Qd̓ alius facere nō pōt. quia tra ctus futuri tꝑis non ꝑtinet ad inferioreꝫ iudicem hoc caſu. ff. de vſur̄. l. j.§. j. Legē condit generaleꝫ extra de cōſti. c. j. Approbat imperiū.i. electum in ipa ⁊ ſubaudi ve imperatorē. Firmat.i. cōfirmat electionē vel infir mat. Deponit.ſ. imperatorē. Et vngit.ſ. imperato rem. extra de elec. venerabilem. Et ex hoc quidaꝫ ſumpſerūt ar. ꝙ imperator recipit ordinē ſubdia conatus. Ad̓ reprobat glo. in. c. valentinianꝰ. lxiij diſ. Et cōmuniter doc. Et glo. ibi addit. ꝙ impe rator gerit officiū ſubdiaconi cū miniſtrat ep̄o. Et ob hoc etiā puto ꝙ vulgares ſumpſerint occaſio nem credendi ꝙ imperator ſit ſubdiaconꝰ. qd̓ ta men eſt falſum. vt notant doc. in. d. c. venerabilē. vnde improprie dicit̉ imperator cōſecrari. ſꝫ debet inungi. Et de vnctione imperatoꝝ ⁊ regum vide qd̓ notat̉ in. c. vnico de ſacra vnc. imperator autē coronat̉ triplici corona.ſ. ferrea. argentea ⁊ aurea. Et a quibꝰ coronet̉. ⁊ de ſignificato iſtoꝝ metallo rum. Uide glo. in cle. romani. de iureiurādo. Cō cilium generale facit. xvij. di. per totū. Sanctit qͦꝫ ſanctos.i. ꝯfirmat ⁊ approbat ⁊ canonizat ſanctos ⁊ in cathalago ſanctoꝝ aſcribi facit. neqꝫ ſine eius licentia debet aliqͥs ſanctus venerari. quātūcunqꝫ dicat̉ miraculis choruſcare. extra de reli. ⁊ venera. ſanctoꝝ. c. j. Ens nō eſſe facit.i. de aliquo facit ni hil: mutando etiā naturā rei. extra de ex. p̄la. tāta. Nō ens fore.i. de nihilo aliqͥd facit. exͣ d̓ trāſla. pͣ. intelige ergo q ipſe papaſolaſi c.j. Pallia ſemꝑ portat.ſ. vbiqꝫ. extra de vſu pa. ac Concedit.ſ. palliū. Et nullus alius etiam ixipua legatus. extra de elec. ſignificaſti. Legi nec ſubiacꝫ vlli. quia princeps ſolutus eſt legibus. ff. de legi. l. princeps. Appellat̉ ad hunc medio ſine.i. imme diate.i. omiſſlo medio. de ap. c. dilecti. Iudiciūqꝫē pro lege ſuū. Nam eius ſentētia facit ius. extra de re. iudi. In cauſis. Monachū reuocat renitentē. Nam abbate ⁊ monacho renitentibꝰ ⁊ contradi centibus: poteſt monachū trahere de monaſterio ⁊ alicui epiſcopo vel principi in ſociū aſſignare. ix. q. iij. per principalem. Nec mirū. nam de mona cho poteſt facere non monachū. extra de ſta. mo. cum ad monaſteriū. Maius adulterio ſoluit ge neraliter. Secꝰ de epiſcopis. extra de iudi. at ſi cle rici. Artat ⁊ laxat quicqͥd ſponſis nocet.i. impedi menta matrimonij canonica: aliquotiens reſtrin git ⁊ ānihilat. Aliquotiēs dilatat. vt extra de con ſang. non debet. xxxv. q. iij. quedaꝫ lex. ⁊ capitulo qd̓ ſcripſi. Ordinat extra tempora.ſ. dando ſacrū Fo. CLVIII. ordinem. ⁊ ipſe ſolus poteſt ſubdiaconū facere ex tra quatuor tempora. puta. in dominicis. extra de tempo. or. c. j. Promotū ſcilicet ſubdiaconum per papam. ſcilicet idem papa ꝓmouet ⁊ nō alius niſi de mandato ſuo. extra de tem. or. cum in diſtribu endis. Ordinat atqꝫ die quā conſecrat̉ ⁊ ipſe. ex tra de elec. quod ſicut. Uiuentiſqꝫ locum cōcedit. Nullus em̄ alius poteſt conferre beneficiuꝫ non dum vacans. extra de conceſ. pre. c. j. Iureqꝫ pͥuat Auferendo vni ⁊ conferendo alij. vnde etiam po teſt venire cōtra concilia. extra de elec. ſignificaſti. quod nō poteſt legatus. extra de p̄ben. dilectus. el. j. Inſignit.i. inſignia epiſcopalia concedit aliqͦ tiens abbatibus ⁊ alijs inferioribus. puta. mitrā baculum paſtoralem. anulum. ſandalia ⁊ hmōi. extra de priuil̓. c. abbates. ⁊ capitulo vt apoſtolici li. vj. Laico ſacra dat. id eſt ſpiritualia concedit. ſiē ius eligēdi. exͣ de iure patro. nobis. A decimis exi mendo ipſum. extra de deci. a nobis. Quod alius facere non poteſt. Et poteſt laicis ſpiritualia dele gare que tamē ſunt eis al̓s interdicta. extra de cō ſti. eccleſia ſancte marie. Criſma miniſtro. id eſt cō cedit p̄ſbytero ꝙ poſſit infantes chriſmare in fron te. xcv. diſt. peruenit. Quod a nullo alio fieri pōt. extra de conſue. quanto. Summa ſede ſedet. ſcili cet in illa: quā ſibi dominus in petri perſona ſpe cialiter elegit. extra qui fi. ſint le. per venerabilem. Plenuſqꝫ vicarius extat. qͣꝫuis em̄ quilibet epiſco pus poſſit dici vicarius xp̄i. tamē eſt particularis ſed papa eſt vicarius generalis vnde omnia regit ⁊ de omnibꝰ vt ſibi placet iudicat ⁊ diſponit. ix. q. iij. cuncta per mundū. ⁊ capitulo per principalem Legatus v̓o p̄dicta vſurpare non debet niſi velit confundi. extra de vſu pallij. c. niſi. ⁊ de tranſ. p̄la. c. j. ij. et. iij. ¶ Sed que poteſt facere legatus in ꝓuincia ſibi decreta. Rn̄. ẜm Directoriā poteſt omnia exerce re que faceret ipſe qui eū tranſmiſit: p̄ter ea q̄ ſum mo pontifici reſeruant̉: que poſita ſunt in prece denti.§. Nam ad ipſum ſpectat ꝓuinciā ſibi cō miſſam malis hominibꝰ purgare. ff. de of. p̄ſi. l. iij. Item audire cauſas ꝓuincialiū que per appella tionem vel querimoniaꝫ ad eum deferunt̉. extra eo. capitulo pͥmo. Item poteſt facere conciliū par ticulare. puta. ꝓuinciale cum epiſcopis prouincie ſibi decrete. Item ⁊ eius indulgentie: ſicut ⁊ indu gentie epiſcopoꝝ ſunt perpetue. Itē legatus de la tere archiepiſcopoꝝ. epiſcopoꝝ ⁊ exemptoꝝ electi ones poteſt ex officio confirmare. Sed alij legati hoc nequeūt: niſi eis a ſede apoſtica ſpecialiter ſit conceſſum. extra de elec. ſi abbatē. li. vj. ¶ Legatus de latere dūtaxat poteſt de exemptis ſe impedire. etiā qui immediate ſubſunt pape. Et de cauſis que contra ipſos mouent̉ ſaluis tamen que ſedi apoſtolice ſpecialiter per priuilegia eoꝝ re ſeruantur. non obſtantibus priuilegijs. quia ẜm glo. in capitulo quod tranſlationē. de of. le. priui legia eximunt eos a iuriſditione epiſcopoꝝ. ſecus a iuriſditione pape vel legatorum. de alijs ſecus. niſi hoc eis ſpecialiter cōmittat̉: De ordine tamen

Legatus fratrum minoꝝ videtur aliud dicendū. de qͦ vide ſupra Exemptus. Item exemptus a iuriſditione cuiuſlibet ordinarij: non intelligit̉ exemptus a iu riſditione legati. Ipſum eximentis. ¶ An autē legatus de latere poſſit alterare legata facta ad certum vſum pium. ⁊ cōmutare in alium vſum. Reſpon. pe. de peruſio videt̉ diſtinguere. ꝙ aut ille vſus poteſt impleri de iure ⁊ de facto. pu ta. quia legauit quis. vt monaſterium fieret in tali dioceſi. Epiſcopꝰ eſt contentus. Et ſic tenet de iu re: ⁊ nullum aliud impedimentū eſt in facto. quia pecunia eſt parata ⁊ cetera alia neceſſaria: nec eſt qui aduerſetur. Et ſic poteſt fieri de facto. Et tūc dico ꝙ nō pōt ꝯuerti in aliū vſum. Et iſte ē caſus c. nos quidē. de teſta. Aut ille vſus poteſt impleri de iure. ſꝫ non de facto. puta. ꝓpter guerram vel qꝛ pecunia eſt modica vel nō eſt locus in eccleſia vbi legauit pro capella fienda ⁊ huiuſmodi. Et iſte eſt caſus. l. legatam. ff. de admi. rerum ad ci. perti. Et tunc poteſt fieri cōmutatio auctoritate ſuperioris etiā ſi in teſtamento ſit clauſula ꝙ nō poſſit cōuer ti ad alium vſum ꝙͣ deputatū. Ratio. quia volun tas teſtatoris debꝫ interp̄tari ẜm ius cōmune. vt res magis valeat qͣꝫ pereat. Et ideo cū de iure cō muni poſſit in alium vſum cōuerti. non obſtat ta lis clauſula ergo ⁊cͣ. Et ex his dicit Spe. ꝙ ſi mihi legatur vt vadā vltra mare ⁊ nullus audet ire. cōſeqͣr legatū licet nō vadā dūmō vadā ad ſimilē locum. Similiter ſi teſtator legat ꝓ labore itineris vel penitentie ſibi iniuncte vt vadam romam: et propter impedimentuꝫ non poſſum ire: cōſequar legatum. dumodo ad locū conſimilem vadam. d. l. legatam. Excipitur tamen qd̓ legatur pro ſubſi dio terre ſancte: quia ſi nunc nō poſſum. expecta bo tempus. ⁊ ſeruabit̉ legatum capitulo magno extra de voto. Aut vſus poteſt impleri de facto ſꝫ non de iure. Et tunc aut hoc eſt quia nō eſt ad ali quem finē honeſtum. puta. legat quis capitulo vt fiat ludus theatralis in eccleſia qui eſt illicitus. E ſic legatum eſt inutile. ⁊ non fiet conuerſio. vel nō poteſt fieri de iure. Non quia nō ſit ad finem ho neſtū. ſed quia ius prohibet. Et ſic fiet cōuerſio in alium vſum honeſtum. vt eſt caſus in. l. legatū. ff. de vſufru. le. Et ſic intellige dictū capitulum. nos in v̓. non poteſt impleri.ſ. de iure. Exemplū. teſta tor legat ꝙ p̄dicatores vel minores ſe conferant ad habitandū in domībꝰ ſuis. ⁊ celebrent ibi diuina ꝓ ſalute anime ſue. hoc de iure fieri non poteſt capitulum vnicū. de ex. prela. li. vj. tamen vſus eſt honeſtus. quia ꝓ anima ⁊ cultū diuino. Similit̓ legat vt fiat eccleſia in tali loco nō poteſt fieri ꝓpter priuilegiū quod habent p̄dicatores ⁊ minores de diſtantia canaꝝ ⁊ hmōi. Et id̓o fiet in alio loco cō gruo ⁊ honeſto. ¶ Cuius auctoritate fiet talis cōmutatio. Reſpō dit dictus pe. ꝙ ſi non ſubeſt cauſa. puta. quia po teſt de iure ⁊ de facto impleri. tunc ſolus papa po teſt. d. l. legatam. ⁊ cle. quia contingit. de reli. do. Si ſubeſt cauſa legitima: poteſt dioceſanus: etiaꝫ ſi poſſet impleri de iure ⁊ de facto. niſi teſtator pro uidiſſet quid fiendum de legator vſu non imple quia ſi prouidiſſet nō poſſet fieri cōmutatio. Sed Bar. in. d. i. legatam. dat optimaꝫ diſtinctionem trimēbrem per illam. l. dicens. ꝙ quando relinqͥ tur vt fiat aliquod opus non licitum. tunc cōuer titur in aliud opus licitum auctoritate ꝓximi ſu perioris: cauſa cognita vocatis his quoꝝ intereſſe poteſt. vt. l. legatum. ff. de vſufru. le. Si v̓o poteſt licite fieri: tunc ſi pecunia ꝓ hoc relicta ſufficit: nō poteſt conuerti in alium vſum niſi auctoritate pͥn cipis. vt. d. l. legatam. in principio. Aut nō ſufficit ⁊ tunc poteſt conuerti in alium vſum abſqꝫ princi pis auctoritate. vt. d. l. legatam. in fi. hec Barto. Et hec diſtinctio euacuat queſtionē noſtram prin cipalem ⁊ omnes alias. Et vide ad hoc nota. per Bal. Ang. ⁊ Sali. in. l. ſi teſtamentū. C. de teſta. vbi ſtrictius dicunt ꝙ nō licet pape alterare vſum illarum rerum que per fideles ſunt relicte. Et hoc intellige de potentia ordinaria. ſed de potentia ab ſoluta bene poteſt ipſe ſolus. d. cle. quia contingit d. l. legatam. et. d. l. legatum. dūtamen in ipſa alte ratione: quam facit papa ſeu imperator: appareat de cauſa. Nam debet conſtare principem velle vti ſuprema poteſtate ẜm Inno. capitulo innotuit. de electi. Et dicit Bal. ꝙ raro debet princeps vti plenitudine poteſtatis. Omnis tamen ratio mo tiua principis habetur pro cauſa ẜm Bal. in. l. re ſcripta. C. de p̄cibus imperatori offerendis. Et ſo li principi conuenit dicere. ſic fiat. Alij autē debēt dicere. fiat iuſticia. ¶ Utrum autē quando debet fieri cōmutatio re ¶ An aūt ſolus legatus quiratur conſenſus heredis grauati. Reſpondit ẜm noͣ. in. c. fi. extra eo. c pe. de peru. ꝙ ſi nō poteſt impleri de iure vel de fa cto. requirit̉ conſenſus heredis ⁊ eccleſie cui fit le gatum ⁊ ita loquit̉. d. l. legatum. Idē dic qn̄cunqꝫ ex cauſa legitima debet fieri cōmutatio. ¶ Quid autē ſi dubitetur: an ſit cauſa legitima vt fiat cōmutatio vel eccleſia cui legatur vel heredes non conſentiunt. Reſpondit dictus Pe. ꝙ ſolus epiſcopus poterit. Et ſi eccleſia cui legatur conſen tit vt fiat commutatio. ⁊ heredes contradicāt: ni hilominus epiſcopus fauebit eccleſie legatarie: fa uore voluntatis adimplende ⁊ non heredi. Uide etiam Ludo. ro. in ſuis ſingularibus. vbi dicit ꝙ aut eius ſent ſi teſtator legauit eccleſie decem conuertenda in ca re ⁊ exequi. e. licem vel mille vt conſtruatur eccleſia. Si non eſt opus eccleſie illud fieri. de cōſenſu epiſcopi poteſt in aliud conuerti. quia vbicunqꝫ aliquid relinqui tur in vſum pium: quo nō eſt opus. poteſt ꝑ ep̄m ſolum fieri tranſlatio nihil tamē allegat. ¶ Legatus quātūcunqꝫ plenam legationem ha beat. ſiue etiā habeat p̄textu eccleſie ſue. nō habet ex hoc poteſtatem cōferendi beneficia. niſi ei ſpe cialiter ſit cōceſſum vel niſi ſit cardinalis. extra eo. officij. li. vj. Quod ſi eccleſia habet patronū laicū. non poteſt conferri per legatum: niſi ei quē patro nus p̄ſentaret. Eodē modo ſi habet patronū cleri cum: cui patronatus cōpetit ratione ſui patrimo nij. extra de iure pa. cum dilectus. Secus ſi clericꝰ ſit patronus rōne eccleſie. vel etiā ſi ſit collegium.

quia tunc eo irrequiſito poteſt legatus conferre. quia poteſt qd̓ maius eſt.ſ. ipſas eccleſias cōferre. non requiſito ep̄o. facit extra de of. le. dilectus ⁊ ibi hoc notat glo. ¶ Omnes reſeruationes quorūcunqꝫ beneficior facte a quocunqꝫ legato auctoritate legationis vel ab executoribus deputatis ꝑ ipſum. ⁊ omnia de creta ſiue denūciationes ⁊ ꝓceſſus carent viribus finita legatione. Quintiā ſi durante legatione: le gatus in aliqua eccleſia facit aliquā reſeruationeꝫ. nō poteſt illa pendente facere aliam in illa eccleſia Similiter etiā poſtqͣꝫ reſeruauit vnū beneficiū ꝑti nens ad collationē cuiuſcunqꝫ. ipſa reſeruationē pendēte nō poterint aliud reſeruare qd̓ ad eundē ꝑtinet. extra eo. p̄ſenti. li. vj. ¶ Nullus legatus poteſt facere aliquā reſeruatio nem de eccleſijs ⁊ dignitatibꝰ eaꝝ. vbi illi qui p̄fi ciuntur habēt ꝑ electionē aſſumi: nec ſe intromit tere. qͥn eligere ⁊ poſtulare valeant. extra eo. deli heratione. li. vj. ¶ Nullus legatus poteſt cōcedere alicui in gene rali vel ſpeciali. vt recepta reſignatione illoꝝ qͥ ha bent beneficia poſſint illa alteri cōferre. aliter non valet. exͣ eo. deliberatione. li. vj. cauſa ẜm Bal. ij ¶ Conſtitutiones legatoꝝ durant ⁊ ſunt ꝑpetue Secus ſi cauſas delegant. quia egreſſis illis de ꝓ uincia non durat iuriſditio delegatorum. niſi an te legatorum diſceſſum citatio p̄ceſſerit. extra eo. equando debet fieri cōmut nemini. ¶ An aūt ſolus legatus poſſit ſtatuta edere. Dic ẜm noͣ. in. c. fi. extra eo. ꝙ in ſpectantibꝰ ad iuriſdi tionem ſolus legatus poteſt facere ſtatuta. dum modo illa ſtatuta nō ſint contra canones genera les. quibꝰ legatus non poteſt in aliquo derogare. Idem dicimus in ep̄o. vt notat Io. an. in. c. fi. de of. archipreſ. Idē dicit Ge. ⁊ plus. videlicet. ꝙ ep̄s nō poteſt facere ſtatutū: quo ius cōmune artetur Si tamen legatus vellet ſtatuere in concernenti bus aliorum preiudicium. tunc debet habere illo rum conſenſum ſeu p̄ſentiam. vt notat Inno. in ¶ Legatus non pōt ꝓceſſum delegati impedire. aut eius ſententiā irritare. ſꝫ poteſt eam confirma re ⁊ exequi. extra eo. ſtuduiſti. ¶ Quot modis finitur legatio. Rn̄. ẜm Io. an. qͣ tuor modis. Primo. ſi datus fuit legatus ad tem pus: finito tēpore finita eſt legatio. extra de offi. de le. de cauſis. Secundo. quādo reuocatus eſt. ff. de iudi. l. iudicium. Tercio. quando egreſſus eſt lega tionem animo non redeundi. Secus ſi animo re deundi. extra eo. nouit. Quarto. ꝑ mortem ipſius legati. nō tamen morte cōſtituentis. extra eo. lega tos. li. vj. Egitimus filius quis eſt. Reſpon. ẜm Ray. qui de legitimo matrimonio natus eſt vel de eo qd̓ legi timum reputabat̉. vnde ſi vir ⁊ mulier cōtraxerūt in facie eccleſie bona fide. credentes ſe legitime co pulatos. cū tamē nō eſſent vel etiā ſi alter eoꝝ tan Legitimus Fo. CLIX. tum hoc credebat. puta. quia cōtraxit cū eo quem neſciebat habere vxorem. talis reputat̉ legitimus ⁊ vtriqꝫ parenti ſuccedit. extra eo. ex tenore. Secꝰ ſi clamdeſtine cōtraxiſſent. quia videt̉ fuiſſe igno rantia affectata. Et multomagis ſi contraxerunt publice. ſcientes ambo impedimentū. exͣ de clam. deſpon. cū inhibitio. ¶ Quot modis qͥs legittimat̉. Rn̄. tripl̓r. Primo ꝑ ſequens matrimoniū. Et hoc ſi inter illos pote rat tunc qn̄ habuerūt illum filiū eſſe matrimoniū etiā ſi ille vel illa anteqͣꝫ ſumeret talem coniugem: prius cum altero cōtraxiſſet qͥ poſtea moreret̉. de hoc vide ſupra Filius. ⁊. c. illegitimus. Scd̓o mo do ꝑ ſpecialem indulgentiaꝫ pape. de hoc videsͣ. d. c. Illegitimus. Si aūt fiat per ep̄m legittimatio valebit ad hoc vt minores ordines ſuſciꝑe poſſit. ⁊ beneficium ſine cura vbicūqꝫ. ⁊ ad ſucceſſionem bonoꝝ ⁊ actus legitimos ſeculares in terris tem poraliter eccleſie ſubiectꝭ. ⁊ etiā in alijs terris. qͣꝫti ad ea ꝑ q̄ nō fieret alteri p̄iudiciū. Et multomagꝭ valet ad hoc legitimatio ꝑ papaꝫ. Sed in his per que fit alteri p̄iudiciū. puta. ꝙ ſuccedat ab inteſta to. nō valet legitimatio. nec ꝑ papā. nec ꝑ ep̄m in terris que eis tēporaliter nō ſubſunt ẜm Inno. et Ber. extra eo. ꝑ venerabilē. de hoc vides. Illegi timus. Tercio modo legitimat̉ qͥs per leges ſecu lares multꝭ modis. qͥ reduci poſſunt ad tres. Pri mo. ſi pater filiū naturalē offerat curie imꝑatoris efficiaturqꝫ curialis. vt in autētico qͥ. modis natu ra. effi. ſui.§. ſi qͥs igit̉. coll̓. vij. Idē ſi offerat eum curie ciuitatis. de qua vel de cuius vico ſit oriun dus. vt in inſti. de nup.§. vltimo. Secundus mo dus ſi pater decedēs in teſtamēto filiū naturalem nominet legitimū heredem. Et ipſe poſtea offerat teſtamentū principi vel ſi pater in inſtrumēto per publicā manū confecto vel ꝓpria manu ſcripto. cū ſb̓ſcriptione triū teſtiū. eū filiū nominet nec adie cit naturalē. vt in autentico vt liceat ma. ⁊ auie.§. ad hec. Tercius modus. ſi nullo filio legitimo ex iſtente. ipſe naturalis filius ſeipſuꝫ offert curie. vt in autētico. qͥ. mo. na. effi. le.§. j. Hec legitimatio ꝑ leges facta. valet ad ſecularia ⁊ tꝑalia quo ad ſuc ceſſionē ⁊ dignitates in terris tm̄ ſubiectꝭ poteſta ti legitimātis ⁊ in alijs vbi nō fit alteri p̄iudicium Ad ordinē tn̄ vel dignitatē eccleſie nō ſe extendit ẜm Inno. ⁊ Ber. Spurij v̓o non poſſunt legiti mari qͣntū eſt ꝑ leges. Sed imꝑator vel aliꝰ aucto ritate eius aliquādo de gratia legitimat ⁊ ſimiliter papa. Quid ſi imꝑator legē faceret vel reſcriptū cōce cederet ꝙ ſpurius ſuccederet nō obſtantibꝰ legibꝰ cōtrarijs. Rn̄dit Aſten̄. li. viij. ti. xxxviij. de mēte Ho. ꝙ licet imꝑator illegitimos poſſit ad heredi tatē admittere tanqͣꝫ legittimos. tn̄ nō poteſt ſuper hoc legē generalē codere. qꝛ multi nō curarent vn̄ filios haberēt. dūmodo ſibi ſuccederent. Et ſic lex talis eſſet cauſa multoꝝ mortaliuꝫ pectatoꝝ. ergo abolenda. exͣ de p̄ſcrip. c. fi. Nunqͥd autē legitimatio vel emācipatio poſſit fieri de filio quo ad certū actū. ⁊ quo ad alios nō ⁊ d̓ d ij

Legitima portio Rn̄. Bar. in. l. j.§. in filij. ff. ad trebel. relinqͥt ſub dubio. Sed Ang. in. l. ſi ab eo. C. de le. hr̄. conclu dit. ꝙ ſic. Et Paulus de caſtro dicit ſe al̓s conſu luiſſe ꝙ pater poteſt legittimare filiuꝫ ſpuriū: cum hac cōditione: ne ſuccedat. ⁊ ita dicit ſe poſtmodū inueniſſe. Rai. de for. qͥ ita cōſuluerat: in ciuitate piſana. Quo tamē ad legittimationē reſpectu vniꝰ actus Bal. in. l. ſenium. C. de teſta. tenet ꝙ nō. qꝛ libertas eſt indiuiſibilis. l. j.§. j. C. de lati. li. tol. Et ad hoc facit tex. in. l. queſitum. ff. de adop. Et hec opinio videt̉ cōmunior. Sed dictū Pau. ⁊ aliorū ẜm Ber. cep. in tractatu ſuo de cautel̓. poteſt ꝓce dere ꝙ per viā diſpenſationis fieri poſſit. vt ꝓ cer to actu tantū diſpenſet̉ ꝙ fiat ſtatus mutatio. vt notatur in. l. ſi pariter. ff. de libe. cā. Et ideo caute la eſt ꝑentibus qͥ habent filios legitimos ⁊ natura les. ⁊ ſpurios. qͥ vellent ipſos ſpurios legitimari fa cere. ſꝫ nollent ꝙ ſuccederent cū legitimis pariter: niſi certo modo ꝓut eis parentibꝰ placuerit. Naꝫ comes palatinus vel alius qͥ habet poteſtatē legi timandi licet nō poſſit legitimare qͣꝫtuꝫ ad vnum actum tm̄ quia legitimatio eſt reintegratio totius ſtatus. d. l. queſitū. ⁊. d. l. ſi pariter. tamē poteſt di ſpenſare vt poſſit ſuccedere certo modo. quia iſta non eſt proprie legitimatio. ſꝫ diſpenſatio. Et licet iſte comes nō poſſit plus facere qͣꝫ ſibi cōmiſſum ſit: minus tamē facere poteſt. quia non habet ſer uare formaꝫ ſui priuilegij: ſicut facere debet iudex delegatus. Egitima portio. Sci hereditatē ſuam relinquere alteri. Sed endum ꝙ olim fuit licitū cuilibet totam falcidius ſtatuit: ꝙ quarta deberet relinqui legiti mis heredibus. Et triplex eſt legitima portio: qͦrū vna eſt debita iure nature. Et dicit̉ debitū bono rum ſubſidiū. Et hec debet̉ filijs tm̄: qui ſine cau ſa exheredari nō poſſunt. Et huic portioni nullū grauamen vel dilatio poteſt imponi. C. de inoffi. teſta. omnimodo ⁊ duabꝰ. ll. ſequen. Et hec eſt ta lis ſi ſunt quatuor filij. ⁊ infra debēt habere terciā partem. Si ſunt quinqꝫ vel vltra debent habere medietatē. C. de inofficio. te. auten. nouiſſima. Et intellige terciā partem vel medietatem eius ꝙ eis deferebat̉ ab inteſtato. vt notat glo. in. l. ſi arroga tor. de ado. ⁊ ibi Bar. ꝓ hoc allegat. l. papinianꝰ. §. qd̓ autē. ff. de inoffi. te. Et intellige detractis de bitis: ſiqͣ eſſent. Iteꝫ eſt alia portio.ſ. qͣrta falcidie: que debet̉ iure inſtitutionis. vt cū aliquis eſt inſti tutus heres. ⁊ illa hereditas eſt exhauſta ꝑ legata: tunc inſtitutus poteſt detrahere ſibi vſqꝫ ad quar tam partē hereditatis: detrahendo de ſingulis le gatis.ſ. de qͦcunqꝫ legato ꝓ rata tātū qͣntū eidem eſt legatū ad quartā habendā. inſti. eo. primo Re ſponſo. Fallit primo in his que ad pias cauſas re linquuntur eccleſie vel pio loco. vt in auten. ſimi liter. C. ad. l. fal. Nota tamē ꝙ ſi eccleſia vel alius pius locus inſtitueret̉ heres: tunc detraheret fal cidiam de legatis factis alij eccleſie vel pio loco: qꝛ concurrit priuilegiū cum priuilegio. Et ſic concur rentibus priuilegijs vtentur iure cōmuni. facit. l aſſiduis. C. qui po. in pig. ha. Et dy. in. l. ſi qͥs ad declinandā. C. de epiſ. ⁊ cle. idem tenet. Et qd̓ di ctum ē ꝙ quarta debet̉ delegatis ad pias cauſas. Bal. in. l. auia.§. ticio. ff. de condi. ⁊ de. Idē dicit etiā ſi indirecte relinquat̉. vt ſi mihi relinquit̉ fun dus cum pacto ꝙ reſtituam eccleſie. nam tunc nō deducitur falcidia. ſicut nō deduceretur ſi directo eſſet relictus eccleſie. Item ceſſat falcidia: quando teſtator ſciens quantitatē patrimonij ſui expreſſe illam ꝓhibuit vel ſi heres nō fecit inuentariū tem pore ⁊ modis a iure ſtatutis. vt in auten. ſꝫ cum te ſtator. C. ad. l. fal. vel ſi heres īfra tp̄s legitimū vo luntati nō paruerit teſtatoris. extra de te. Rainal dus in fi. Et ibi dicit glo. ꝙ tempus legitimuꝫ eſt tēpus anni cōputandum a iuſſu iudicis infra qd̓ tempus ſi non ꝑuenerit dicit ꝙ etiam perdit om nia. excepto ꝙ ſibi d̓bet̉ ex fideicōmiſſo. Itē ceſſat falcidia quando aliqua ſunt ita relicta vt non alie nentur: ſꝫ remaneant apud ſucceſſores eius cui re linquunt̉. vt in autentica. ſꝫ et in ea. C. eo. Iteꝫ eſt tercia que dicit̉ trebellianica: vt cum aliqͥs inſtitu tus heres rogatur vt alij reſtituat hereditatem. Nam talis inſtitutus poteſt retinere quartā par tem de tota hereditate. vt inſtitu. de fideicō. here. .§. ſed quia. Et hec detrahitur de tota heredita te. Et in hac computant̉ legata ⁊ donationes. Et ꝑ hoc infert Panor. in. c. rainucius. de teſta. ꝙ qͣr ta que debet̉ iure inſtitutionis.ſ. cum hereditas ē Cde ap. hec Bar. Bal. 1 exhauſta legatis eſt magis priuilegiata qͣꝫ quarta trebellianica. Et quarta trebellianica eſt magꝭ pri uilegiata qͣꝫ legitima que debet̉ filio. Nā in quar ta que debet̉ iure inſtitutionis nō computantur niſi ea q̄ obueniunt heredi iure inſtitutōnis. Nō bel ⁊ hec opinio eſt tenēda. x autē legata vel alio titulo ꝓuenientia: Sed in qͣr ta trebellianica computant̉ non ſolum ea que ꝓ ueniunt heredi iure inſtitutionis. ſꝫ etiaꝫ omnia q̄ ꝓueniunt ex teſtamēto. puta. iure legati vel dona tionis. Alia v̓o venientiā extra teſtamentuꝫ non computant̉. In legitima v̓o debita iure nature: computant̉ non ſolū ea que ꝓueniunt ex teſtamē to quocunqꝫ titulo. ſꝫ etiā vndecunqꝫ ſint ꝓfecta. ſcꝫ a defuncto. Secus ſi aliquid caperet̉ extra pa trimoniū defuncti. quia illud in quartā nō impu tatur. vt. l. ſcimus.§. repletionem. C. de inoffi. te. Et hoc etiā vult Bar. in. l. in quartā. ff. ad trebel lia. Aduertendū tamen circa hoc vltimū ẜm Pa normi. in. c. rainucius. p̄allegato. ꝙ aut pater filio donauit ob cām. puta. dotis vel donationis ꝓpter nupti. Et illud imputat̉ in ſuam legitimam. vt in auten. ex teſtamēto. C. de colla. Aut fuit facta do natio ſimpliciter. ⁊ tunc ſi tenuit. vt quia fuit facta filio emancipato vel filio vt benemerito: ⁊ tunc il lud non imputat̉ in quartā. quia valet hec dona tio ac ſi fuiſſet facta extraneo. Aut donatio nō te nuit in vita. ⁊ tunc computat̉ in legitimā. etiam ſi confirmet̉ morte. ¶ Queritur. an filio ſufficiat habere legitimā quo cunqꝫ relicti titulo. Reſpon. Bar. in autē. nouiſſi ma. C. de inoffi. teſtamen. dicit ꝙ hodie debet ha

Legitima portio here iure inſtitutionis. vt in auten. vt cum de ap pella. cognoſcitur.§. aliud. Ratio quia eſt titulus magis honorabilis. Item quia habet ius accre ſcendi in hereditate. vt notat̉ in. l. quotiens. C. de here. inſti. Item debet habere dictā legitimā cum vſufructu. vt in auten. de trien. ⁊ ſemi.§. ꝓhibe mus. Et ſic lex vxori mee. de vſufru. lega. eſt corre cta in filijs. Uide etiā glo. in. d.§. aliud. que dicit. ꝙ in vno nummo facta inſtitutio. excludit quere lam. vt in. d. auten. vt cuꝫ de appella. cognoſcitur §. ceterū ſi qui. Agetur tamē ad ſupplementū. vt C. de inofficio. teſtamen. l. omni modo. nec ſuffice ret ſi fllio relinqueret̉ fideicommiſſum vniuerſale. vt vult Bar. in. l. ita tamen.§. qui rogatus. ff. ad trebellia. Idem Bar. in. l. ſcimus.§. cum autem. C. de inofficio. teſtamen. ⁊ ibi reprobat glo. quia tex. in corpore vnde ſumit̉ autētica nouiſſima pre alle. expreſſaꝫ mentionē facit ꝙ nō valet iure fidei cōmiſ. Hoc etiam videtur expreſſum in. d.§. qui rogatus. ¶ Quero an parentes debeant habere hodie legi timam iure inſtitutionis. Rn̄. Bar. in. d. auten. nouiſſima. dicit ꝙ glo. in. l. j.§. j. ff. ſi a pa. qͥs fue. ma. tangit iſtam. q. in patrono. Et cōcludit ꝙ pa tronus poteſt habere quocunqꝫ relicti titulo. Sꝫ pater ⁊ patronus equiperant̉ ad omnia. exceptis quibuſdā que notant̉ in..d. l. j. inter que non repe ritur iſta diuerſitas. ergo ⁊cͣ. Preterea qd̓ nō mil tatur expreſſe remanet incorrectū. vt. l. recipimus C. de ap. hec Bar. Bal. tamē videt̉ tenere cōtra rium in. l. j. C. de bo. poſ. cōtra tab. li. vbi dicit ꝙ fi lius debet relinquere parentibꝰ iure inſtitutionis Et fundat ſe ꝑ tex. expreſſum. in. d. l. omni modo. circa principiuꝫ. Et ibi hoc idem tenet. idē Ia. de bel. ⁊ hec opinio eſt tenēda. Et hoc veꝝ vbi filius teſtans nullos filios reliquit. quoniā vbi filij ſuꝑ eſent: nulla legitima videt̉ debita patri. Immo in nihilā ſuccedit. vt eſt glo. valde notabilis. inſti. qui mo. ius pa. po. ſol.§. noſtra autē. in ver. patro ntia extra teſt no. Et non mirū. quia in ſucceſſione. prima cauſa egitimna v̓o debita iure natire eſt liberoꝝ. vt in autē. de ſuc. ab inte. circa pͥncipiū ſolū ea que ꝓueni Glo. tn̄ in. l. pater filiū. ff. de inoffi. te. tenet debere inſtitui patrē etiā extantibꝰ liberis. Sed primum ulo. ſꝫ etiā v Secus ſi aliquid caperet ermm pe videt̉ cōmunius. quartā nō impe ¶ Quero. vtrū in aſcendentibꝰ ſit aucta portio le ius ſ. repletionem. gitima ſicut eſt aucͣta in filijs vſqꝫ ad trientem ⁊ ſe .q i. iiii miſſem. Rn̄. Bar. in dicta autentica nouiſſima. adū tamen cirtabet de mente glo. ⁊ doc. dicit ꝙ ſic. vt in auten. de tri. ⁊ ſe.§. j. ¶ Utrū ꝑ nō confectionē inuentarij ꝑdat̉ legiti ma debita iure nature. Rn̄. Bar. in autē. ſꝫ cum teſtator. C. e. refert glo. tenere ꝙ nō in auten. hoc amplius. C. de fideicō. ¶ An autē in male ablatis incertis ceſſet falcidia. Rn̄. Bar. in. l. j. C. de ſa. ſan. ec. videtur tenere ꝙ ſic. ſi ſint incerta ita ꝙ veniant diſtribuenda inter pauperes. nā tunc dicit̉ relictuꝫ ad pias cauſas.ſ. P anima illius cuiꝰ fuit. Sed ſi relinquit qͥs debi ta vel male ablata certa illis perſonis quibꝰ deben tur: tunc non videt̉ ꝓprie relictum ad pias cauſas Fo. CLX. ꝓxima em̄ cauſa relicti tunc eſt. quia debitum. nō ipſa pia cauſa. tunc em̄ proprie eſt ad pias cauſas? quādo nulla neceſſitas ſubeſt. ſꝫ ſolum ipſa religio ⁊ ipſa liberalitas. erga deū. Et in iſtis videtur con cludere ꝙ poſſit detrahi falcidia. niſi ille cui relin quitur vere ꝓbaret ſibi debitū aliunde qͣꝫ ex teſta mento. vt. ff. de auro. et argento lega. l. qui vxori. hec Bar. vide etiā ad p̄dicta que notat Aſten̄. li. iij. ti. xxv. poſt monal. ꝙ ꝓpter male ablata incerta ſi nō poſſunt ꝓbari. nō credit ꝙ liberi vel paren tes ſi cōſentire nolint: poſſint legitima ſibi debita iure nature defraudari. Al̓s em̄ poſſet teſtator de leui fingere male ablata multa. vt predictos legiti ma defraudaret. Quod iniquum eſſꝫ quia ſi taliā male ablata nō poſſent ꝓbari non tenet̉ heres ſol uere vt debitū: ſeu vt es alienū. ſꝫ vt legatum. alie gat legem ſecundā ⁊ terciā. C. de fal. mo. Et ideo bonū conſiliū eſt ꝙ ipſe teſtator ſatiſfaciat de illis dum viuit vel faciat ꝙ filius obliget ſę ad ſoluen dum inſolidū illa. legitima nō detracta. in quo ca ſu tenebit̉. Si autē nō poſſit ad hoc filiū induce re: nō faciat teſtamētū. ſꝫ codicillū: in quo ordinet ꝙ omnia bona diſtribuant̉ pauperibꝰ ꝓ male ab latis incertis: aſſerens ꝙ plura ſunt ſua male ab lata qͣꝫ omnia bona ſua. Similit̓ mala ablata cer ta: que tn̄ ꝓbari nō poſſunt: relinqͥt illis ꝑſonis a quibꝰ habuit. ⁊ male ablata certa q̄ ꝓhari nō pn̄t: ſunt ſicut es alienū. ¶ Quero. in iſtis legatis ad pias cauſas ceſſat fal cidia. An ꝑ hoc ꝑtineat ad onus heredis. An alio rum. Rn̄. Bar. in autē. ſꝫ et in ea. C. ad. l. fal. dicit ꝙ onerāt heredes ⁊ legatarios. quia iſta legata de bent ante omnia detrahi vt es alienuꝫ. vt. ff. ad. l. fal. l. eris alieni. Et ſic ex hoc heres habebit mino rem quartam ⁊ alij legatarij habebunt minus de legato. ¶ An autē ꝑ nō confectionē inuētarij ꝑdatur tre bellianica. Rn̄. Bar. ī. d. autē. ſꝫ cū teſtator. tenet ꝙ nō. qꝛ nō debet induci correctio legis niſi in ca ſu legis corrigētis. vt. l. p̄cipimus. C. de app. Idē tenet Iac. de bel. ¶ Utꝝ de fideicōmiſſo vniuerſali relicto ad pias cauſas detrahat̉ trebellianica. Bar. in. d. auten. ſꝫ ⁊ in ea. dicit ſe pluries cōſuluiſſe ꝙ ceſſat trebellia nica. licet glo. in. c. j. de teſta. li. vj. teneat contrariū p̄cipue ꝑ hanc rōnē. qꝛ nō videt̉ eadē ratio in falci dia ⁊ trebellianica. qꝛ licet in relictis ꝑticularibus nō detrahat heres. habet tn̄ de alio qd̓ eſt in here ditate. ſꝫ in fideicommiſſo vniuerſali nō detrahat. tunc fruſtra erit heres. Sed Bar. in. l. marcellus ff. ad trebel. dicit hoc eſſe ꝯͣ tex. in corpore. vnde ſu mitur autē. ſimilit̓. C. ad. l. fal. vbi loquit̉ quando tota ſubſtātia eſt exhauſta nec eſt inuacuū heres quia tex. in autē. de here. ⁊ fal.§. ſi v̓o exp̄ſſum. di cit ꝙ habet meritū quo ad deū. quia exercuit actū ¶ Que aūt ſit differētia inter legatum ⁊ fideicom pium. miſſum. Rn̄. Panor. in. c. raynaldus. de teſta. di cit ꝙ legatū dicit̉ qn̄ diſpoſitiones vel teſtamenta cōferunt̉ in legatariū. Fideicōmiſſum v̓o dicitur d̓ d iij

qn̄ qͥs capit de manu alterius: puta. relinquo tibi fundū. ⁊ volo vt illū reſtituas ſempronio. nam re ſpectu tui eſt legatū. ſꝫ reſpectu ſempronij eſt fidei cōmiſſum. Sic appellatū. quia fidei tue cōmittit̉. vt reſtituas ſempronio. Sed hodie fideicōmiſſa ⁊ legata ſunt adequata. vt. l. j. ⁊. ij. C. cōmunia del̓. Et dicit̉ fideicōmiſſum particulare qn̄ nō heredi tas. ſed certa bona particularia veniunt reſtituen da. Et per hoc habes quid ſit fideicōmiſſum vni uerſale. ¶ Quero. legata minuunt̉ quandoqꝫ ꝓpter defe ctum patrimonij. vt ſi teſtator legat plus qͣꝫ habe at. Ite minuunt̉ qn̄qꝫ ꝓpter falcidiā. vt. l. in quar tam. ff. ad. l. fal. An legata ad pias cauſas recipiāt diminutionē ꝓpter defectuꝫ patrimonij: ſicut alia legata ad nō pias cauſas. Bar. in. d. auten. ſed et in ea. dicit ꝙ ſic. Nec obſtat. qd̓ poſſet dici ꝙ de trahitur vt es alienum. Intellige quo ad quid.ſ. quo ad computationem falcidie. nō quo ad alia. quod apparet in eo. quia talia relicta ad pias cau ſas minuuntur ꝓpter legitimā debitam iure na ture. vt notatur in. l. ſi quis ad declinandam. C. de ep̄i. ⁊ cle. ¶ Quero an teſtator poſſit ꝓhibere trebellianicā. Bar. in. d. l. marcellus concludit ꝙ ſic. Et dicit ꝙ Odofr. Iac. de are. ⁊ Cy. tenent idē. ¶ Quero quid ſi eccleſia vel aliqd̓ hoſpitale inſti tuitur heres. ⁊ adeat abſqꝫ beneficio inuentarij. An teneat̉ inſolidū. Bar. in. d. auten. ſꝫ cum teſta tor. Rn̄dit per verbū. cogitabitis. Sed in. l. j. C. de ſac. ſan. ec. tenet ꝙ nō. quia iura ciuilia nō pn̄t obligare eccl̓iam ⁊ pia loca vltra vires hēditarias cū talis obligatio nō ſit de iure naͣli ⁊ in legatis ad pias cauſas ceſſat omnis ſolennitas iuris ciuilis. Si tamē aliquis ſacerdos inſtituat̉ heres rōne cō ſanguinitatis vel amicicie. nō reſpectu religionis diuine. tunc putat teneri inſolidū. vt in autentico de here. ⁊ fal.§. pe. Secus ſi amore dei vel pro ani ma ſua. ¶ Nunqͥd autē quis poſſit deducere duas qͣrtas ſcꝫ debitā iure nature ⁊ trebellianicam. Rn̄. olim fuerunt opiniones. vt patet in. l. qͣꝫqͣꝫ. C. ad. l. fal. Sed hodie dic cum Bar. in. l. papinianus.§. me miniſſe. ff. de inoffi. teſ. vbi diſtinguit ꝙ ſi ſubſti tutio: aut rogatio ſit pure facta. Et tunc nō detra hit niſi vnā quartā. Aut fit rogatio de reſtituēdo ſub cōditione. puta. ſi decedat ſine liberis vel poſt certū tempus. Et tunc detrahet duas. Et iſta opi nio eſt approbata de iure canonico in. c. rainuciꝰ. ⁊ in. c. raynaldus. de teſta. licet nō videat̉ vera de iure ciuili. vt in auten. de reſti.§. quā obrem. tamē ita obſeruat̉. vt decre. dicunt. Sed vbi quis eſſet rogatus de reſtituendo incōtinēti vel pure. Bar. dicit. ꝙ illas decre. non obſeruaret. Et ſic dicit ſe pluries cōſuluiſſe. quod ſepe accidit. qn̄ diſpoſitio nō valet iure teſtamēti. ⁊ eſt appoſita clauſula. ꝙͣ ſi nō valet iure teſtamēti valeat iure codicilloꝝ ⁊c̄. tunc em̄ ſi teſtamentū non valet aliqua rōne. quia in eo nō ſunt teſtes debiti vel alia rōne nō valeat teſtator videt̉ voluiſſe. ꝙ hereditas reſtituat̉ ve Legitima portio nientibus ab inteſtato ſtatim. vt notat̉ in auten tica ex cauſa. C. de li. prete. Et ſic non detraheret̉ niſi vna quarta. hec Bar. de hac clauſula codicil lari. vide ſingularia infra Teſtamentū. ij. Ratio v̓o diuerſitatis eſt ẜm doc. vt refert Aſten̄. lib̓. iij. ti.xxv. qꝛ vbi quis eſt rogatus reſtituere heredita tem poſt tempꝰ certū vel ſi decedat ſine liberꝭ: po teſt incontinenti deducere quartā debitā iure na ture. quia illam ſine omni grauamine debet habe re. vt dictū eſt ſupra. In ꝓceſſu autē temporis de 2ſii ducet trebellianicā: in qua cū fructus ꝑcepti com putentur. minus diminuit̉ ſubſtantia hereditatꝭ qͣꝫ ſi reſtitueret incōtinenti. Et ideo tunc non de duceret. quia tunc ſubſtantia defalcaretur. nō aūt fructus. ¶ Que autē ſit ratio ꝙ in falcidia imputat̉ ſolum quod iure hereditario capitur. ⁊ aliud in trebellia nica. Gloſa in. l. in quartam. ff. ad. l. fal. dicit. ꝙ ra qͣliperutj. j tio eſt. quia in falcidia plus grauat̉ heres. qꝛ one ra hereditaria remanent penes eū inſolidū. Ideo releuat̉ in hoc. vt ſolum qd̓ iure hereditario capit ma. C. de ſa ſan. ec imputet in falcidiā. ſꝫ in trebellianica non ſuſtinet onera niſi ꝓ parte. ideo plus grauat̉. ¶ Que autē ſit ratio ꝙ illud qd̓ extra teſtamentū capitur: in quartā trebellianicā non imputat̉. vt l. pater filium. ff. ad. l. fal. Et tamen imputatur in quartā iure nature. Bar. in. d. l. in quartā dicit ꝙ ratio eſt. quia falcidia ⁊ trebellianica debent̉ occa ſione teſtamenti. Ideo in eam nō imputatur niſi fde acqͥ. here. ⁊ Et eadē rōne id qd̓ venit ex teſtamēto. debitū v̓o iure nature venit aliunde non em̄ proprie ꝓuenit ex voluntate pa tris. ſed ex diſpoſitione legis. Nam velit nolit pa ter. oportet ꝙ filius habeat legitimaꝫ ſuam. Et ex p̄dictis habes ꝙ in alijs quartis que debentur ex alijs diſpoſitionibus. vt mulieri vel viro ex forma ſtatuti. tunc ſibi imputatur quicquid extrinſecus venit. vt in autentica preterea. C. vnde vir ⁊ vxor Nota etiam ẜm Aſten̄. ꝙ quo ad modū inchoan di huiuſmodi quartas ſi heres inſtitutus ſit de li beris teſtatoris. ad quem pertinet portio natura lis. primo ex tota hereditate deducet ipſam legiti mam portionem.ſ. terciam.i. quatuor vncias. Ex quia pater noni reliquis v̓o octo vncijs defalcabit per. l. falcidiam iure inſtitutionis quartā. id eſt duas vncias. Re liquas v̓o ſex vncias. id eſt medietatem heredita tis diuidet inter legatarios pro rata. Inſti. ad. l. fal.§. cum autem. Differt autem falcidia a trebel lianica. quia per falcidiam deducitur quarta. non ex tota hereditate. ſed ex ſingularibus relictis. vt dictum eſt. Sed trebellianica detrahitur ex tota hereditate. Item nota ẜm eundem. ꝙ ſi quis in tad penam. ſ ſtitutus ſponte adierit hereditatem. tunc defalca ta ⁊ retenta ſibi portione trebellianica. ſcilicet qua drante: reliquas tres partes hereditatis reſtituet ſubſtituto. Si v̓o iudicis officio compulſus adie rit totam hereditatem reſtituet. Inſtitu. de fidei commiſſa. heredi.§. in primis. Nota etiam ẜm Panormi. vnuꝫ ſingulare. ꝙ quarta trebellianica nō detrabit̉ per heredē inſtitutū in re certa. ſꝫ per heredē vniuerſalem. Et ita cōſuluit Bal. ꝑ. l. j. ſt.

Legitima portio ad. l. fal. Et intelligo heredē vniuerſalē. nō ſolum eum qui inſolidū eſt inſtitutus heres. ſꝫ etiā qui in certa quota hereditatis. Sicut videmꝰ in falcidia que detrahi pōt per heredē inſtitutū in dimidia. vt ꝓbatur in. d. c. raynaldus. ¶ An autē inſtitutus in re certa habeat̉ ꝑ omnia loco legatarij. Rn̄. Panor. poſt glo. in. d. c. raynu cius. dicit ꝙ quo ad quedā habet loco legatarij. et quo ad quedā loco heredis. de quo dicendū vt in l. quociens. C. de here. inſti. Et inter ceteros effe ctus operat̉ vnū notabilē in inſtituto in re certa. quia coherede vniuerſali nolente adire heredita tem: iſte inſtitutus in re certa habebit hereditateꝫ in totū. quia nō pōt teſtator ꝓ parte decedere te ſtatus: ⁊ pro parte inteſtatus. l. j.§. ſi ex fundo. ff. de here. inſti. quā vtilitatē non conſequeret̉ iſte ſi foret purus legatarius. Immo ꝑderet legatū exqͦ ex teſtamēto nō aditur hereditas. C. ſi omiſ. cā te. qͣſi per totū. Hoc tamē intellige de legatis nō ad pias cauſas. quia legata ad pias cauſas debentur etiam non adita hereditate. vt voluit Bart̓. in. l. pͥma. C. de ſa. ſan. eccle. de quo vide ſupra. Eccle to plus grauat ſia primo. d qd̓ extra teſtamentū ¶ Nunqͥd autē filius inſtitutꝰ heres poſſit repu uartā trebelianicā non diare hereditatē paternā retenta ſibi legitima. Di iffad l. fd. Et time cenduꝫ eſt ꝙ nō. quia cū in legitima etiā fuerit in ature. Bar. in. d l. in quartā di ſtitutus. nō pōt pro parte acceptare ⁊ ꝓ parte re pudiare. Et hanc opinionē tenet Bar. in. l. gerit. ff. de acqͥ. here. ⁊ Bal. ī. l. vnica. C. qn̄ nō pe. par. Et eadē rōne idē dicendū ē patre decedēte ab in teſtato. quia nō poteſt agnoſcere hęreditatem pa ternam. ⁊ ꝓ parte abſtinere. ¶ An autē legitima portio que debetur iure natu re amittatur ꝓpter delictum patris cōmiſſum con tra legem leſe maieſtatis. Reſpon. Car. in cle. pa ſtoralis. de re. iudi. refert Land̓. tenere ꝙ non. Et dicit ꝙ filij audita condēnatione patris: ſi furtim capiunt ſuam legitimā: non tenent̉ ſaltem in foro anime ad reſtitutionem faciendam principi. quia poſſunt tenere de iure nature. que per ius poſiti quem pertinet p̄ uum non poteſt tolli pro hoc de teſ. Raynucius. quia pater non poteſt priuare filium legitima: niſi in caſu ingratitudinis. C. de inoffi. te. quoniaꝫ in nis quartā id eſt duas vncas h prioribus. Facit autē. de here. ⁊ fal.§. ſi quis autē non implens. vbi dicitur. ꝙ etiam propter reatuꝫ inobedientie nō poteſt priuari filius legitima. Sꝫ opiſi Zen. tenet contrariū. quia per contractum poteſt tolli legitima. Debetur em̄ deducto ere alieno. vt per falcidiam d̓ l. papinianus.§. quarta. ff. de inoffi. te. Sed in de lictis quaſi cōtrahimus. quia per quaſi contractū quis ſe obligat ad penam. ff. de iure fi. l. imperato res. Io. de lig. dicit opinionem Zen. eſſe veriorem quia legitima eſt quota bonorum: quam habebat pater tempore mortis. nihil autem habet quando ſunt confiſcata. ff. de interdic. ⁊ rele. l. iij. Et ꝓ iſta opinione facit ꝙ notat Bar. in autentica. ſi qua mulier. C. de ſa. ſan. ec. vbi dicit ꝙ portio legitima filio debita. non debetur niſi poſt mortem natura lem. vt. l. j.§. ſi impuberi. ff. de coll̓. bo. vbi Bar. dicit. ꝙ ille.§. facit ad. q. Filius eſt condemnatus Fo. CLXI. pro maleficio. an pater debeat ſoluere condemna tionem vſqꝫ ad legitimam que filio debetur in bo nis eius. Et dicit. ꝙ videtur tex. ibi ꝙ non. quia in vita patris non debet legitima ſperari: nec eius ſpes eſt viuo patre. vt in dicto.§. ſi impuberi. Et plus ꝯcludit Bar. in. l. fi. ff. de li. agno. vbi dicit. ꝙ filius nullum ius habet in debito bonorū ſubſi dio viuente patre. Et dicit ꝙ de hoc videtur caſus in dicta. l. fi. quia patronus nullum ius habet in bonis liberti. ⁊ pro hoc. l. ij. ff. ſi a patrono. qͥs fue. ma. Et quod dictum eſt per Bar. ꝙ legitima nō debetur filio niſi poſt mortem naturalem: intelli ge vel per mortem ſibi equiualentē. puta. per mor tem ciuilem. vtputa. per ingreſſum religionis. Et hoc quando iſta mors ciuilis que introducitur ꝑ ingreſſum monaſterij. habet omnino quo ad bo na eundem effectum quem haberet mors natura lis. vtputa ſi ingrediatur religionem fratrum mi norum. vt notat idem Bar. in dicta autentica. ſi qua mulier. pro hoc facit capitulo cum ſimus. de regula. ¶ An autem conſuetudo vel ſtatutum poſſit tol lere legitimam debitam filio. Cy. in. l. ſancimus. C. de nup. ⁊ Di. in regula indultum. ⁊ Bar. in. l. titio.§. fi. ff. de condi. ⁊ demon. tenent ꝙ poteſt in totum tolli: mouentur. quia iſta portio eſt de iure ciuili. quia olim non erat. ergo poteſt tolli per ius ciuile. Statutum autem eſt pars iuris ciuilis: nec eſt verum vt quidam dicunt ꝙ iſta portio ſucce dit loco alimentorum. que debentur de iure natu rali. quia ſi hoc eſſet verū: ſequeretur ꝙ mater noͣ teneretur aliquid dimittere filio. ⁊ fortiꝰ nec auia. cum pater teneatur alere filios. l. ſi quis a liberis. ff. de li. agno. Item pater tenetur maritare filias. ⁊ non mater. l. fi. C. de dotis promiſ. Item pone ꝙ filius ſit induſtrioſus. ita ꝙ poteſt ſibi querere alimenta: quo caſu pater non tenetur alere filium dicta. l. ſi quis. ſequeretur ergo ꝙ pater vel mater non teneretur aliquid dimittere filio. quia ceſſat cauſa alimentorum. Et ſic concludunt iſti ꝙ de ri gore iuris. conſuetudo vel ſtatutum poſſit tollere legitimam. Et ſic fortius valebit ſtatutum. vt filia dote contenta non ſuccedat cum fratribus ſuis. Panormitanus autē in dicto capitulo rayuncius dicit ſe credere ꝙ vbi filius non haberet aliquid vnde viueret: non valeret ſtatutum in totum ab ſorbens. Mouetur. nam de iure ciuili ſpurio ni hil debetur. vt in autentica ex complexū. C. de in ceſ. nup. Et tamen ius canonicum ſequendo equi tatem naturalem diſponit vt ſpurio debeant̉ ali menta. vt in capitulo cum haberet. de eo. qui du. in ma. ergo fortius hoc dicendum in legitimis. vt ſi ius ciuile vult excludere. poſſit ius canonicum illum rigorem tollere ⁊ temperare. Sed vbi filius haberet aliter vnde viueret procederet opinio cō traria. ſcilicet vt valeat ſtatutum vel conſuetudo in totū abſorbēs legitimā. quia ceſſat illa equitas naturalis. quia tunc licet patri ſicut ⁊ cuilibet di ſponere de re ꝓpria. ¶ Queritur de. q. quotidiana. nam communiter dd iiij

teſtatores dicunt in teſtamentis ſuis. ꝙ ſi filij eoꝝ non exequent̉ eoꝝ voluntates ꝙ eos exheredant ac etiam eos priuant legitima debita iure nature. An autē non exequēdo eoꝝ voluntates: maxime ad pias cauſas: incurrāt dictas penas. Glo. in. c. ſi heredes. de teſta. limitat autenticā hoc amplius C. de fideicō. dicēs. ꝙ filius inſtitutus nō implēs voluntatē defuncti in relictis ad nō pias cauſas: ſolum priuatur ſucceſſione defuncti ⁊ non debito iure nature. Sed ſi relicta ſunt ad pias cauſas: pri uatur etiā debito iure nature. Et licet glo. in fi. nō videatur hanc opinionē firmare: eam tamē ſequi tur Hoſti. Fatetur tamē ꝙ ſi filiū peniteret: eccle ſia poſſet ſibi facere aliquā elemoſynam. Sed Pa nor. dubitat de hoc. quia iura loquunt̉ de relictis in teſtamēto. Sed portio debita filio debet̉ etiam extra omne teſtamentū. Eſt em̄ quaſi debitū na ture. vnde iura ſolum voluerūt excludere a como do habito per defunctū: quia exquo noluit onus: nō debet habere honorē: ſeu emolumentū: que ra tio ceſſat in debito iure nature. quia iſta portio de betur ſine aliquo onere. vt. l. quoniā in prioribus. C. de inofficio. teſta. Item negare nō poſſumus quin res ſit dubia. Et in dubijs benigniorē partē ſequi debemus. vt in regula odia. de regulis iuris in.vj. ¶ Circa tamen predicta diuerſarum terrarum va ria eſt cōſuetudo: que ſi rationabilis ſit ⁊ p̄ſcripta ſeruari debet. Ex et ꝯſtitutio. Quid eſt lex. Rn̄. eſt cōſtitutio populi. in qua maiores uatu: ſimul cū plebibꝰ aliquid ſanxerūt. di. ij. lex. ¶ Quis poteſt facere legem. Rn̄deo. lex principa liter reſpicit bonū cōmune. ordinare autē aliquid ad bonū cōmune eſt vel totius multitudinis. vel alicuius gerentis vicem totius multitudinis. Et ideo cōdere legē vel pertinet ad totā multitudinē vel ad perſonā publicam que totiꝰ multitudinis curam habet. ¶ Quis aūt in ſpeciali poſſit facere ſtatuta. Uide ſupra Excōmunicator. Sunt autē tria neceſſaria ad legem ſeu conſtitutionē ad hoc vt lex liget. Pri mo. ꝙ ſit facta ꝑ eum qui habet poteſtatē conden di. Secundo. ꝙ ſit publice ꝓmulgata aut ſolenni ter edita. de poſtu. prela. c. j. Tercio. ꝙ per inferio res ſit ſuſcepta ⁊ approbata. iiij. diſ. leges. Et ſi tu opponas ꝙ hoc videt̉ abſurdum. quia tunc pote ſtas principis condentis legem penderet ab arbi trio ſubditoꝝ. Rn̄. ꝙ hoc nō ob. quia poteſt ſupe rior deputare executoreꝫ. qui compellat ſubditos ad obſeruantiā legis vel cōſtitutionis. nam tunc eo caſu neceſſaria erit ſuſceptio talis per ſubditos. Immo cōpellent̉ ſeruare velint nolint. ¶ Sed queritur de. q. notabili ⁊ quotidiana. Epi ſcopus tudertinus facit ſtatutum: excōmunicās mulieres portantes perlas: quod a nulla muliere fuit ſeruatuꝫ. querebat̉ an omnes mulieres eſſent excōmunicate. Quod nō. inducebatur. iiij. diſt. in Lex iſtis. ⁊. c. ſe. que ꝓbant legem vel conſtitutionē ad hoc vt liget debere eſſe receptam moribus vtentiū Per quod videtur dicendum ꝙ dicte mulieres poſſent cogi vt reciperent/ ⁊ obſeruarent dictā cō ſtitutionem. quia ſtatuta epiſcopi debent ſeruari. de ma. ⁊ obedi. c. ij. Rn̄. Car. in ꝓhemio cle. dicit ꝙ cum querit̉ de receptione legis. videndū eſt an ſit talis abuſio queⁱ inducat conſuetudinē. Et dic gga non receptionem legis tunc excuſare nō recipien aal tes. quando per conſuetudinē contrariā eſt nō re cepta. quā conſuetudinē generalem princeps ſcit ⁊ tollerat. Ita loquit̉ dicto capitulo in iſtis. ⁊ capi tulo ſe. Al̓s non vſus: ſeu nō receptio indiſtincte ſetcundo calū nihil operant̉. ¶ Uide etiam aliam queſtionē in regula. ea que fiunt. de re. iu. in. vj. per Io. an. in mercu. ꝑ quam ſoluetur ⁊ clarius queſtio p̄cedens. Epiſcopꝰ vel ſuperior precipit ꝙ ꝓpter honeſtatē melius ſeruan dam: nulla mulier in loco ſue iuriſditionis vtatur ornamētis. fucati coloris: ſiue auri: argenti vel gē marum vltra certam quantitatē vel menſuram. ⁊ contrafacientes excōmunicauit. Queritur an con trafaciens incurrat penam. Ad partem affirmati uam arguitur primo ſic. Iuſta epiſcopoꝝ p̄cepta quemlibet obligant. ſed iſtud eſt iuſtum: ergo ⁊cͣ. Maior patet per dictū capitulum. ij. Minor pro antur. extra de ſta. batur primo: quia illud eſt iuſtū quod diuine ſcri pture concordat. ſed iſtud eſt tale. prime petri. iij. ẜm naturā y capl̓o. ergo ⁊cͣ. Secundo illud eſt iuſtum: qd̓ pro gari. extra de hibet inhoneſtatem ⁊ ad honeſtatem reducit. ſed pſſit ſuperior ſine voluntat iſtud eſt tale. ergo ⁊cͣ. Tercio. illud eſt iuſtū quod ꝓhibet illud quod eſt peccatum vel ꝓuocatiuum peccati. ſed iſtud eſt tale. ergo ⁊cͣ. In contrariū ar nno. ⁊ Hoſt guitur. nō valet ſtatutum neqꝫ ſententia alicuius ypimi. querit. n ſuper eo quod ad eum ſeu eius officium nō perti net. ſed ornatus mulierū vel modus ornandi nō non parte. ⁊ alle pertinet ad epiſcopuꝫ. ſed ad virum. ergo ⁊cͣ. Se cundo. ſtatuta epiſcoporuꝫ que abſorbent iuriſdi tionem alioꝝ: non valent. Sed iſtud eſt huiuſmo di. quia abſorbet ius maritoꝝ. ergo ⁊cͣ. Tercio. lex nō debet alijs ſcandalum inferre. Sed huiuſmo di ſtatutum eſt tale. quia marito ſcandalum gene rat. cum contra voluntatē ſuam mulier deponat ornamenta ⁊ mulier manet perplexa. neſciens cui ec auſteritas. debeat obedire. Quarto. ꝓprium votum eſt ma gis obligatoriuꝫ. ꝙͣ ſuperioris p̄ceptum. ſꝫ mulier ꝓprium votum factuꝫ etiam de licentia ſui mariti nō poteſt iuſte contra voluntatē mariti exequi. er go nec p̄ceptum ſuperioris. So. diſtinguendū eſt vtrum ornatus talis ſit peccatum. Ad quod ſcien dum diſtinguendum eſt inter ornamentum fuca tionis et veſtium. Primus cū ſit ſpecies fictionis ⁊ adulterina fictio non poteſt eſſe ſine peccato. Et hoc ſi fucis vult fingere pulcritudinem quam nō habet. quia hoc non licet. Secus ſi vult occultare turpitudinem ex aliqua cauſa maxime extrinſeca. Ornatus autē ſuꝑfluus vt veſtiū ⁊ hmōi. in non nuptis mulieribꝰ ē mortale vel veniale vel ſine ẜm intentionē. Ex quibꝰ dico ꝙ ſtatutum epiſcopi ex cauſa factū. de ſui natura bonū eſt. Et iō q̄cunqꝫ

Lex fucis vtitur: ſaltem ad fingenduꝫ pulcritudinem quā non habet. incidit in penā. quia cum fucatio de ſui natura ſit mala: merito poteſt prohiberi in quo nec vxor debet obedire marito. Circa autem alia ornamenta dico. ꝙ innupta tenetur p̄ciſe obe dire ſtatuto epiſcopi. viij. q. j. ſciendum. ⁊ capitulo quid culpatur. xxiij. q. j. Circa auteꝫ nuptā dic. ꝙ aut vir conſentit expreſſe vel tacite. non precipien do contrarium. Aut expreſſe ꝓhibet. Primo caſu debet mulier ſeruare ſtatutum. al̓s incideret in pe nam. quia tunc nō infertur impedimētum ſupra poſitum: ꝙ ad ſtatuti obſeruantiā non teneatur. In ſecundo caſu quando ſcꝫ vir contrariū p̄cipit qntuꝫ in affectu ꝓprio: debet velle obedire ſtatuto ſed in effectu potius obediat viro: contra cuiꝰ viri voluntatē tale ſtatutū in his nō potuit eam obli gare. hec Io. an. Et ꝑ p̄dicta patet rn̄ſio ad argu menta hincinde. ¶ Quid autē de monialibꝰ. An eis imponi poſſit clauſura. Reſpon. Dir. li. ij. dicit. ꝙ licet nulli reli gioſo vel religioſe poſſit imponi regula artior.ſ. cō tra eius voluntate. lxxiiij. diſ. geſta. ⁊ nōͣt Ber. ne cle. vel mo. capitulo relatum. poteſt tamē imponi modus per quē regula melius ⁊ honeſtius obfer uetur: ſicut etiā vt omnes mulieres religioſe inclu dantur. extra de ſta. re. periculoſo. li. vj. vbi dicūt Io. mo. ⁊ Archi. ꝙ modus in cohabitando taxat̉ ⁊ ẜm naturā rei fit cura: cuꝫ non deceat mulieres euagari. extra de iudi. mulieres. li. vj. Et licet non poſſit ſuperior ſine voluntate omniū mutare ſtri ctius ordinē. extra qd̓ me. cauſa cum dilectus. po teſt tamē facere ꝯſtitutiones aufteriores. vt notat Inno. ⁊ Hoſti. extra de regula. ſuper eo. vbi Pa normi. querit. nunqͥd maior pars ꝯuentus poſſit reformare regulā antiqͥtus inſtitutam. inuita mi nori parte. ⁊ allegat Inno. tenentē ꝙ ſic. īmo plus ſentit Inno. ꝙ maior pars poteſt facere ſtatutum artando ſingulos ad ſtrictiorem regulaꝫ qͣꝫ fuerit antiqͥtus inſtituta. licet em̄ ẜm eum nō poſſit ma ior pars mutare religionē. inuita minori parte. vt in dicto capitulo cuꝫ dilectus. Tamen ſtante reli gione poteſt indicere vitam auſteriorem. De hoc tamen ſcd̓o videtur. d. pe. multum dubitare. quia alier manet p̄ hec auſteritas nouiter indicta cōcernit illos de re Quarto. ꝓprium vo ligione vt ſingulos. nō vt vniuerſos. Et ſic nō vi detur ꝙ ſtrictior modus viuendi poſſit indici per maiore: inuita minori. Uide etiā glo. in regula. ꝙ omnes. que format. q. in papa. nunqͥd poſſit indi cere ſtrictiorem vitā religioſis. qͣꝫ eorum regula exi gat. ⁊ concludit ꝙ ſic vt nō poſſint religioſi reſiſte re. exquo ſemel voluntatē eorum tranſtulerunt in ſuperiorem. Et hoc videtur probari in dicto capi tulo periculoſo. Et idem poſſet hodie facere. vt etiam ne tat Io. an. de regula. c. Ioh̓es. ¶ Sed infra qd̓ tempus incipit artare cōſtitutio. Reſpon. ẜm panor. in capitulo cognoſcentes. ex tra eo. cōcludendo dicta doc. ꝙ aut cōſtitutio po nit tempus poſt cuiꝰ lapſum vult ligari. Et ſtan dum eſt tempori determinato. Et ſic intellige. ca. cum ſingula. de p̄ben. li. vj. Adeo ꝙ ſi conſtitutio Fo. CLXII. dicat. ꝙ exnunc vult ligare ꝙ īmediate ligat. Qd̓ intellige reſpectu retractatōis actus nō autē pene quia abſurdum eſſet ad penā obligari ignorantē vt in dicto capitulo cognoſcentes. Nam verba gē neralia debent reſtringi ad hoc vt abſurditatē nō includant. Aut conſtitutio non apponit tempus ſed ſimpliciter loquit̉. Et tunc. aut eſt conſtitutio inferioris a principe. puta. alicuius collegij vel ci uitatis aut epiſcopi ⁊ hmōi. ⁊ immediate ligat om nes facta ꝓmulgatione: niſi forte abſentes ⁊ igno rantes quibꝰ nec tempus dabo: nec limitabo. ſed iudicis arbitrio relinquo. tamē in conſtitutionibꝰ inferioꝝ a principe opinio eſt determinata. extra eo. vt animaꝝ. li. vj. videlicet ꝙ tales ꝯſtitutiones nō ligant ignorantes. Aut v̓o loquimur in conſti tutione principis. Et ẜm oēs dant̉ duo menſes ꝑ autē. vt facte no. cōſti. ¶ Sed dubium eſt inter doc. quid ſi ante lapſum duoꝝ menſiū cōſtitutio veniat ad noticiā. An im mediate liget. Glo. notabilis in. c. ij. de re. ec. non alie. in. vj. tenet ꝙ ſic. Idē Pau. in dicto capitulo ij. Idē tenet Hoſti. Et hec opinio placet Panor. quā etiam ſequit̉ Io. de lig. Nam fruſtra ſpectat̉ euentus: cuiꝰ nullus eſt effectus. vt in. c. cū cōtin gat. de of. del̓. ¶ Sed dubiū eſt quādo incipiant currere iſti duo menſes. tex. in. d. auten. videt̉ velle ꝙ a tempore publicationis facte in ꝓuincia: Alij dicunt ſuffice re generalem publicationem in curia romana. Et vide glo. ſuꝑ data. li. vj. ſuper qua dicit Io. an. ꝙ aut loquimur in cōſtitutione imꝑatoris. Et habꝫ locū prima opinio. Aut pape. ⁊ ſic ꝓcedit ſecunda opinio. Ratio diuerſitatis: quia imperator diſcur rit ꝑ ꝓuincias. nō autē ſic papa. hanc opi. Io. an. expreſſe tenet Panor. in. c. nouerit de ſen. ex. vbi dicit ꝙ opinio Io. an. ſibi videt̉ verior. quia cōſti tutio pape nō eſt neceſſario publicanda in qͣlibet ꝓuincia ſꝫ ſatis eſt ꝙ publicetur in curia romana Et hoc teneas. licet panor. in. d. c. cognoſcētes di cat ſe dubitare de opi. Io. an. Papa em̄ nō hꝫ pe des plumeos. ſꝫ plumbeos ⁊ eſt qͣſi immobilis. ſta biliſqꝫ manens dat cuncta moueri. Ideo eius ſta tuta nō ſunt ſinguloꝝ auribꝰ conculcanda. c. j. de poſtu. prela. ¶ An autē ſit indiſtincte veꝝ ꝙ lex ſiue ſtatutum nō afficiat vere ignorantes. licet ſtatutn̄ p̄ceſſerit? Dic ẜm Panor. in. d. c. cognoſcētes. ꝙ hec eſt vera cōcluſio ꝙ aut ignorātia eſt ſine omni culpa. ⁊ tūc euitat oēm penā legis. ꝑ tex. clarū. in. c. cū in tua. qͥ ma. ac. poſ. Aut ignorantia non excludit omnem culpā. ſed ſolum dolum tamen fuit in lata culpa. Et hoc caſu dic vt habes sͣ. c. ignorantia vbi ha bes ſingularia de hac maͣ. Et an lata culpa equi paretur dolo. Et an qͥs poſſit incidere in excōmu nicationē ſine dolo. ¶ An autē allegans ignorantiā ſit admittendus ad probandum ignorantiā. Reſpon. ẜm panor. ꝙ indubie admittitur ꝓbatio ignorātie. vt in di cto capitulo. cū ī tua. ⁊ in capitulo pͥmo de poſtu pre. vbi dicit̉ ꝙ non facile admittit̉. ergo ſequiturꝰ

ꝙ admitti poteſt. Qualiter autē admittat̉ ꝓhatio. Rn̄dit Dir. li. iiij. ẜm Io. ꝙ ꝓprio iuramēto. extra de ſen. ex. ſi v̓o el. ij. vel alio modo ſi poteſt: probando ſe fuiſſe in alio loco vel exͣ dyoceſim ẜm Ber. Inno. ⁊ Hoſt. in. d. cum in tua. niſi preſumptio aliqua ſit contra eum. quia tunc nō crederet̉ iuramento ſuo. ꝓ hoc ꝙ in dependentibꝰ a cōſcientia alicuiꝰ. non ſtatur iuramento illius vbi ſint alique cōiecture in con trariū. vt dicit Panor. in. c. vidua. de regula. Pre dicta vera ſunt in foro cōtentioſo. Secus autē di cendum in foro anime. vbi conſcientie ſue ſtatur Et vt dictuꝫ eſt vbi quis eſſet ſine omni culpa. ibi nullo modo poteſt eſſe pena. Quid em̄ peccat qui p̄ſentis legis inſcius priſtinā ſequit̉ obſeruantiā? C. de teſta. l. iubemus in fi. ¶ Utrū conſtitutio reſpiciat p̄terita. Rn̄. futura tm̄ reſpicit: non p̄terita. d. c. cognoſcentes. niſi in ea nominatim de p̄teritis caueat̉. extra eo. c. fi. S adde ſingulariſſimū dictū ſemper menti tenendū Panor. in. c. quoniā ſymoniaca. de ſy. ꝙ ꝯſtitutio iuris antiqui declaratoria: addens nouaꝫ penam nō extenditur reſpectu pene ad p̄terita. Et ſic re ſpectu illius pene cenſet̉ noua conſtitutio: qd̓ opt me ꝓbat̉ ibi. Nam licet ante illā cōſtitutionē con cilij ſymonia cōmitteret̉ in receptione monialiuꝫ p̄cio dato: tn̄ iſta pena nō erat ſic ſtatuta.ſ. ꝙ mo niales cōmittentes ſymoniā in eaꝝ receptione: ex pellerent̉ de monaſterio ⁊ in artioribus monaſte rijs ad agendū penitentiā detruderent̉: que pena nō extendit̉ ad moniales ꝑ ſymoniā ante iſtā con ſtitutionē receptas. Hanc opinionē tenet Pau. de eleaꝫ. in ꝓhemio clementinaꝝ. Idē Car. ꝑ glo. in cle. ex graui. de vſur. vbi dicit̉ ꝙ cōſtitutio quo ad penā concernit futura. Et ſic vult ꝙ cōſtitutio penalis habens etiā rōnes de p̄terito: quo ad pe nam concernit futura tm̄. Idē Land̓. Idem Pa nor. in. d. c. fi. vbi dicit ſingulariter ꝙ cōſtitutio iu ris naturalis declaratoria extenditur ad preterita Ratio quia ille qui declarat: nihil de nouo indu cit. l. heredes palā. ff. de teſta. vnde potius ligat cō ſtitutio antiqua ꝙͣ noua declaratoria. Et per hoc ceſſat ratio. c. cū tu. de vſur. vbi videtur declarare ius naturale ⁊ diuinū. Non em̄ de nouo damnat vſurarios. ſꝫ potius declarat eos de iure diuino re probatos. Et plus dicit Panor. ꝙ vbi conſtitutio eſt ꝑtim declaratoria ⁊ partim noui iurꝭ edictoria licet concernat p̄terita inqͣntū eſt declaratoria: nō tamē inquantū eſt noui iurꝭ edictoria. Pone ex emplum. Dicit cōſtitutio ꝙ nemo audeat vſuras exercere. ⁊ quicunqꝫ exercuerit puniat̉ publicatio ne omniū bonoꝝ. Nam certe licet factū ſit dāna tum de p̄terito: tamen pena publicatōnis cum ſit de nouo. nō extendet̉ ad eos qͥ vſuras exercuerūt ante iſtā conſtitutionē. ¶ Et per p̄dicta ſoluit̉ queſtio q̄ quotidie acccidit De iure cōmuni: exigētes pedagia a clericis: ſunt excōmunicati excōicatione papali dūtaxat. vt in c. qͣꝫqͣꝫ. de cēſi. li. vj. Sed ꝑ quaſdā extrauagātes. ⁊ ꝓceſſum curie a tꝑe pauli ſcd̓i ſunt excōicati excōi Lex catione papali. Pone qͥdā gabellarij ante dictas extͣuagantes. ⁊ dictū ꝓceſſum: exegerunt pedagia a clericis: qui gabellarij indurati ꝑmanſerūt in di cta excōmunicatione ep̄ali. d. c. ꝙͣqͣꝫ. Et etiaꝫ poſt dictas extrauagantes. ⁊ ꝓceſſum. Querit̉ an non obſtantibꝰ dictis extrauagantibꝰ ⁊ ꝓceſſu: poſſint abſolui ab ep̄o de dicta excōicatione. An v̓o ꝓpter hmōi extrauagātes ſint ⁊ ipſi excōicati excōicatio ne papali. Rn̄. patet ex dictis: ꝙ licet hmōi conſti iſ tutiones ſequētes ſint iurꝭ veteris declaratorie. tn̄ qapmrimtnſile ꝙͣtū ad penas excōicationis vel alias penas in eis cōtentas: nō extendunt̉ ad p̄terita. ⁊ ſic nec ad il los: quare optime ep̄s poterit eos abſoluere. Idē dic in ſimilibꝰ caſibus. ¶ Utrū poſterior cōſtitutio toliat priorē. Rn̄. tol lit etiā ſi de p̓ori nullā faciat mentionē. exͣ de ꝯgna. qd̓ debetur ſeru ſpi. c. j. licet ſecus ſit in reſcriptis. extra de reſcriptꝭ Iter. ff. de cōdi inde. Nam ceterum. ⁊. c. ex parte. ¶ Nunqͥd autē cōſtitutio de nouo edita tollat cō ſuetudines ⁊ ſtatuta particularia locoꝝ vel perſo narum ſingulariū. Rn̄. ẜm doc. ꝙ no. dū tamen ſint rōnabilia. cuꝫ ſint facti ⁊ in facto conſiſtant. et ea poteſt papa ꝓbabiliter ignorare. niſi de hoc ex preſſam mentionē cōſtitutio fecerit. extra de cōſti. c. licet. li. vj. ¶ Quid ſi ep̄s fecit ſtatutū ⁊ papa fecit poſtea cō ſtitutionē nouā contrariā ſtatuto. quo ſolū cauet̉ ius commune. vt extra de eta. ⁊ quali. p̄terea. que ter ius poſitiuū ꝙͣtū ad p̄ſentationes patronoꝝ eſt hodie reuoca hponere etiā contra ius natr ta. extra de inſti. ſi is. li. vj. Nunqͥd ſublatū eſt ſta tutum ep̄i quo id ſimplicit̓ continebat̉ qd̓ dicit di cta decre. preterea. Et ſic de multis alijs. Rn̄. ẜm ¶ Que autē ſint leges. npra. iniuſte ſur Directoriā ꝙ ſicut ſublatum eſt ius cōmune: ita ⁊ janū. Et hoc ſtatutū qd̓ ſimplicit̓ continebat ius cōmune. cum illud nō ſit facti. nec cōſiſtat in facto. immo ſit iure ⁊ conſiſtit in iure. cum hoc caſu ceſſet ratio. d. c. li cet. ẜm Inno. ⁊ Hoſtien̄. Et ſi contrariū diceret̉: iam epiſcopi poſſent tollere poteſtatem ſummo pontifici faciendi iura in dyoceſibus ſuis in ſtatu endo ſimplicit̓ que iure cauent̉. hec notāt Archi. ⁊ Io. an. in. d. c. licet. ¶ Utrum leges humane obligent in foro conſci entie? Reſpon. ẜm Tho. pͥma ſecunde queſtione xcvj. leges humane ſi iuſte ſint habent vim obli gationis in foro conſcientie a lege eterna a qua de riuantur ẜm illud Prouerb̓. viij. per me reges re gnant ⁊cͣ. Dicunt̉ autē leges iuſte. Primo ex fine quando ſcilicet ordinant̉ ad bonum cōmune. Se cundo ex auctoritate ſcilicet quando lex lata non excedit poteſtatē ferentis. Tercio ex forma quan do ſcilicet ẜm equalitateꝫ proportionis imponun tur ſubditis onera ad bonum commune. Et ẜm hoc leges huiuſmodi onera imponētes iuſte ſunt ⁊ obligant in foro conſcientie diſtinc. ix. quicunqꝫ: leges v̓o iniuſte non obligant. Sed ad ſciendum laꝝ ꝯtino quando leges humane ligant in foro conſcientie ponunt̉ due regule ſingulares: ꝑ quas ſoluuntur queſtiones infinite: quas format Panor. ex men te docto. in capitulo. quia pleriqꝫ. de immu. eccle. Prima regula eſt. vbicunqꝫ ius poſitiuū habens

Libertus concurſum legis ſeu equitatis naturalis diſponit ſuper reſtitutione vel retentione: ſeruanda eſt ta lis lex etiā in foro cōſcientie. hec regula ꝓbatur. q lex poſitiua peccati nō nutritiua eſt ſeruanda etiā in toro conſcientie. exquo nulla alia lex diſtinguit illo caſu inter foꝝ iudiciale ⁊ penitentiale. nec ſub eſt cauſa diſtinguendi. Sunt em̄ ſuperiorū leges obſeruande. exquo nō occurrit aliqua equitas na turalis in contrariū. Scd̓a regula vbicunqꝫ inter legem poſitiuam ⁊ legem naturalem datur diſcre ꝑantia: ſeruanda eſt lex: ſeu equitas naturalis in foro anime: niſi lex poſitiua ex aliqua iuſta ⁊ vera cauſa diſponat contra illam. l. naturaleꝫ. tunc em̄ nō eſt equitas naturalis ſeruanda. Exemplū hu ius vltime regule ponit Panor. quando quis eſt obligatus ad debitū de iure naturali tm̄ quale eſt qd̓ debetur ſeruo. Nam ſeruus nō obligatur ali cui nec aliquis ſibi niſi naturaliter vt in. l. natura liter. ff. de cōdi. inde. Nam qͣntū ad ius naturale attinet: omnes homines equales ſunt. id̓o Inno. dicit ꝙ tale debitū eſt ſoluendū ſeruo in foro con ſcientie. Ita ꝙ de tali nō poteſt inde fieri elemoſy na per obligatū. Scd̓o iſta queſtio deciditur ꝑ re gulam p̄cedentē. Nam licet ius poſitiuū tali debi to naturali nō aſſiſtat. tamen non tollit obligatio nem ex ſufficienti cauſa. Ideo equitas iurꝭ natu fecit ſtatutū ⁊ papa fecit poſtea ralis eſt in foro penitentiali ſeruanda. Et pone ex ſā contrarie emplum. Cum quis promiſit aliquid dare ſeruo. e. vt extra de eta. ⁊ qu nam ex conſenſu ſuo obligatur naturaliter. Qua liter ius poſitiuum ex aliqua cauſa iuſta poſſit di iſti ſiis li. vj. P ſponere etiā contra ius naturale. vide ſupra. Con ſuetudo. ¶ Que autē ſint leges iniuſte. Rn̄. ẜm Tho. vbi ſupra. iniuſte ſunt. Primo per contrarietatē ad bo num humanū. Et hoc triplicit̓.ſ. ꝯͣrijs modis ſu pradictis. Nam vno ſunt iniuſte ex fine.ſ. cum ali quis p̄ſidens leges imponit oneroſas ſubditꝭ nō ꝑtinentes ad vtilitatē cōmunē. ſed magis ad pro prium cōmodū aut gloriaꝫ. Scd̓o ex auctoritate.ſ. cum aliquis fert lege vltra cōmiſſam ſibi poteſta tem. Tercio ex forma. puta. cū inequaliter onera multitudinis diſpenſant̉. etiā ſi ordinētur ad bo gent in foro canſe uum cōmune. Et tales magis ſunt violentie qͣꝫ le ges. vnde non obligant in foro cōſcientie: niſi for te ꝓpter vitandū ſcandalū. Itē iniuſte ſunt ꝓpter contrarietatē ad bonū diuinum: ſicut leges tyran noꝝ inducentes ad idolatriā vel ad qd̓libet aliud qd̓ eſt contra legē diuinā. ¶ Sed nunqͥd inter leges imperiales que nūc vi gent ſint aliqui caſus illiciti. ⁊ ẜm animā non ſer uandi. Rn̄. ſunt multi quos habes in hoc opere hincinde. Sed adde theoricam doc. ad p̄dicta. ꝙ vbi ius ciuile nō reprobat̉ ab eccleſia nec continet in ſe peccatū. debet obſeruari in foro anime. Sed Panor. limitat dictā theoricā: dūmodo talis lex ci uius nō foueat lucrū ꝓximo damnoſum nec rigo rem: tunc in foro anime ſeruāda eſt. Adde etiam aliam limitationē quā ponit idem Panor. in capi tulo raynaldus. de teſta. ꝙ vbicunqꝫ ius humanū eſt fundatū ſuper p̄ſumptione: non eſt obſeruan Fo. CLXIII. dum in foro anime: ſi veritas eſt contra p̄ſumptio nem. vt de inuentario nō confecto ab herede. qͥa tunc non poteſt detrahere falcidiā. quia tunc ius non p̄ſumit ꝙ hereditas nō ſit exhauſta legatis. ſꝫ potius ꝙ bona hereditatis vſurpauerit. Et id̓o etiam tenet̉ vltra vires hereditatis. Et huic iuri ius canonicū non reſiſtit. immo videt̉ approbare in. d. c. raynaldus. Et tn̄ in conſcientia non tenet̉ vltra vires hereditatis. ¶ Utrum in conſtitutōnibꝰ intelligant̉ conceſſa quecunqꝫ nō ſunt ꝓhibita. Reſpon. ẜm Hoſti. ſi cōſtitutio ꝓmulgata eſt affirmatiue: omnia que continet ⁊ ex eis ſequentia vident̉ conceſſa niſi re periantur ꝓhibita. puta. conceſſum eſt contrahe re matrimoniū. ergo ⁊ cuilibet ⁊ ſemper. niſi repe riatur ꝓhibitum. Si v̓o ꝓmulgata ſit negatiue: omnia ex ea ſequentia intelligunt̉ ꝓhibita: niſi re periantur conceſſa. Sicut ꝓhibetur ne quis occi dat. ergo ſemꝑ ⁊ omnibꝰ ꝓhibetur: niſi qn̄ inueni tur conceſſum. ¶ Quid de condentibꝰ leges iniquas? Reſpon. ſi leges inique ſunt contra libertatē eccleſie: tunc cōdentes ⁊ ſeruantes ſunt excōicati ipſo facto. vt dictuꝫ eſt sͣ. Excōicatio. xviij. Si v̓o ſint ſimplicit̓ cōtra aliqua dei ⁊ eccleſie mādata. vtputa. ꝙ lice at ſic ⁊ ſic facere ſymonias vel alienare fendū preci pue eccleſiaſticū ⁊ hmōi. Ipſo iure nō valent. diſ. viij. que cōtra. Et faciētes ⁊ ſeruātes peccant mor taliter. exͣ de ſy. cū in eccleſie. ⁊. c. nō ſatis. Et ſi qui damnati ſunt occaſione talis legis: cōditores ⁊ he redes eoꝝ tenent̉ ad reſtitutionē. Illi etiā qui in duxerunt cōditorē ad talem legē faciendā tenent̉ inſolidū. Et ſimilit̓ oēs ſeruātes tenent̉ ad reſtitu tionē omniū eoꝝ: que taliū occaſione legū lucrati ſunt: vel alios dānificauerūt. Et eodem modo illi multo magis peccant. ⁊ tenent̉ qui leges cōdunt directe contra deū. Ibertꝰ eſt ille qui ex ſeruo factus eſt liber ꝑ manumiſſioneꝫ. Manumiſſor autē patronꝰ dr̄. ⁊ ſemꝑ libertꝰ patrono tenet̉ ad q̄dā obſequia. Ingenu aūt vocat̉ qͥ liber natus ē. Et ſic nulli tenet̉ obſec Eſt aūt caſus qͦ libertus eripit̉ in ingenuitatē.ſ. ſi a dn̄o fuerit expoſitus languidus cuiuſcūqꝫ etatꝭ: vel ſi ei alimēta impie denegari cōtigerit: hocipſo libertus fit ingenuus. ⁊ ſeruus liber. Idē ſi pater filiū exponat languidū: hoc ip̄o filiꝰ a patria ptāte liberatus eſt. Illi tn̄ qͥ hos ſuſcipiūt. nō pn̄t ꝓpter hoc in eoꝝ ꝑſonis ius aliqd̓ vendicare. exͣ de expo. ⁊ lan. c. vnico. ¶ Utꝝ libertus poſſit reuocari in ẜuitutē. Rn̄. li bertus in ẜuitute reuocat̉ ꝓpt̓ ingratitudinē.ſ. cū manus iniecerit in patronū aut atrocem iniuriā: ſeu graue damnū rerū vel vite ꝑiculum inferre p̄ ſumpſerit. vt in glo. exͣ de dona. c. fi. ¶ Que eſt differentia inter libertum eccleſie ⁊ pri uatorum. Reſpon. ẜm Hoſtien̄. eſt multiplex: Prima. quia liberti eccleſie reuocant̉ in ſeruitutē. propter operas non preſtitas. xij. queſtio. ij. diaco

Locatio ni. Secus in liberto priuati. C. de liber. cauſa. ſol̓o Inno. tamen intelligit hoc de obſequijs impoſi tis: nō de alijs. Secunda quia filij libertorum ec cleſie etiā nati poſt manumiſſionē ſunt obnoxij ec cleſie. xij. q. ij. de libertꝭ. Secus in alijs. C. de liber tis. ⁊ eoꝝ li. l. j. et. ij. Tercia quia liberti eccleſie te nent̉ ſeruire eccleſie etiā ſi nulla opera ſint eis im poſita. d. c. diaconi. Secꝰ in alijs ẜm Inno. Quar ta quia liberti eccleſie ſi iniurient̉ eccleſie vel accu ſent illā vel teſtificent̉ contra illā reuocant̉ in ſerui tutem. etiā ſi ordinati fuerint. liiij. di. qui ex famul̓ Quinta quia liberti eccleſie manumiſſi ad hoc vt ordinentur. non poſſunt de acquiſitis quocunqꝫ modo ad alios tranſmittere ẜm quoſdā: quin po tius omnia ad eccleſiā ꝑtinebunt. Sed verius pu to ꝙ hoc verū ſit: ſolum qn̄ in manumiſſione fuit dictū. al̓s etiā teſtamentū poſſunt cōdere de his q̄ acquiſierūt ẜm Tan. Ray. Ul. ⁊ Hoſti. Ocatio vel cōductio locator dicit̉ qui rei ſue vſum alteri pro p̄cio concedit. vt cū loco tibi domū meā ego ſum locator: tu v̓o conductor. Et qn̄qꝫ etiā di citur quis locare operas ſuas quando offert ſe ad faciendū aliquid pro p̄cio vel etiā quando accipit rem vt faciat in ea aliquid. qd̓ dicit̉ innominatus contractus. ¶ Quo tempore debet ſolui merces pro re locata. Rn̄. ẜm Panor. ⁊ cōmuniter doc. in. c. ꝓpter ſteri litatem. extra eo. ꝙ ſi fuit conuentum de tempore: ſtandū eſt conuentioni. Ant nihil eſt dictū ⁊ con ſideratur conſuetudo loci: ſeu lex municipalis. Si autē non apparet de cōſuetudine vel mos eſt va rius. tunc fienda eſt ſolutio in fine anni. Sed du bium eſt quid in alio contractu vbi quis ſe obliga uit ad aliquid faciendū ꝓ certa mercede. nunqͣd ſolutio mercedis ſit differēda in fine. exquo nihil fuit actum. Dic ẜm panor. vbi ſupra ꝙ inſpicien da eſt cauſa quare dari debeat ſolutio. nam ſi pro ſumptibus tunc debet fieri ſolutio in principio. quia videt̉ hoc tacite actū. Si autē ſoluit̉ ꝓ labore ſeu remuneratione: debet conſiderari qͣlitas per ſone. Nam ſi domificator obligat ſe ꝓ me edifica re palacium. veriſimile eſt ꝙ ſucceſſiue habeat cer tam quantitatē pecunie. aliter nō poſſꝫ ſe cōmode ſuſtentare. vbi autē ceſſaret hec conſideratio vel ſi milis eſt facienda in fine. Et nota ẜm Panor. in c. ꝑuenit. de arbi. ꝙ differentia eſt inter ſoluere an nuatim ⁊ quolibet anno. Nam ſi ꝓmiſi tibi ſolue re annuatim: teneor in principio anni ſoluere. Si autē ꝓmiſi ſoluere quolibet anno: tunc in fine an ni fiet ſolutio. vnde verſus. Anno ſi debes: in fine teneberis anni. Annuo ſi debes: tunc reſpicias ca put anni. ¶ Quid autem dicendū de architectore qui acce pit ad edificandum aliquod palatium vel domū expenſis ſuis ꝓ certo p̄cio ⁊ in fine laboritij mul tum perdidit. An dominus in conſcientia teneat̉ compenſare. Reſpon. ẜm Archi. flo. ꝙ dominus non tenet̉ in aliquo ſibi compenſare. ⁊ talis architector tenetur diligenter operari. etiam ſi paruum ſalarium inde recipiat. quia debebat ipſe in princi pio hoc aduertere. Uerum eſt tamen ꝙ quando conductor talium percipit ꝙ iſte nimis parum lu cratur ex tali pacto eo non obſtante. debet ſupple re ad competentē mercedē. ⁊ p̄cipue quando in ta li opere ſuꝑuenit caſus qui bene nō potuit p̄uide ri. Hoc tamē dictum videtur limitandum per. l. marcius. ff. loca. iūcta glo. ⁊. l. fi. eo. ti. vbi ſit ſingu laris diſtinctio circa hoc ꝙ aut hoc perijt caſu for tuito vel vi naturali. vt terremotū et huiuſmodi Et iſtud periculum eſt domini. Idem ſi vicio ſoli Secus ſi vicio operis. quia tunc ꝑtinet ꝑiculum architectori. Et nota hanc diſtinctioneꝫ qꝛ valde ſingularis eſt. ¶ In quibus caſibus poteſt dominus expellere habet locum inquilinuꝫ. Et inquilinus dicit̉ proprie cōductor rei vrbane. Colonus v̓o ruſtice. Reſpon. ẜm do ctores in dicto capitulo propter. ꝙ in qͣtuor. Pri mus. ſi domus locata neceſſaria facta ſue habita tioni ſit. puta. ſi domus quā inhabitabat caſu de ſtructa eſt. hoc intelligit Directoria qn̄ aliam do mum que ſua erat habebat locator tempore loca tionis. ſed caſu perijt. Nam ſi tunc nullam habu iſſet niſi illam quā locauit. etiam ad ſuam habita tionem illam recuperare nō poteſt. quia hoc a pͥn cipio ꝓſpicere debuit. Aut ſi poſtea duxit vxoreꝫ vel alia ſimilis neceſſitas ſuperuenit. intellige ẜm Hoſtien̄. ⁊ Panormi. quando tempore locatio nis iſta neceſſitas non imminebat. Et ideo dicit Panormi. ex textu dicto capitulo propter. ibi non imminebat. ꝙ contrahens cum homine parū di uite vel qui labitur in facultatibꝰ ſeu male vtitur ſubſtantia ſua. non poteſt poſtmodū eum facere capi tanꝙͣ ſuſpectum de fuga cum conditio illius eſſet ſibi ſatis nota tēpore contractus. Secundus caſus eſt. ſi domus babet neceſſitatē reparationis um dat Panor. Et intellige de neceſſitate orta poſt locationeꝫ. Et cum tempore locationis refectio illa neceſſaria nō erat vel ꝓuidebit dominus inquilino de alia do mo. ff. e. cum in plures. ⁊ eque idonea ẜm Directo riam. Et his duobus caſibus remittenda eſt pen ſio ꝓ rata temporis. Tercius ſi conductor ꝑuerſe in domo verſetur. vt ſi tenet porcos in ſolario vel non habitat in ea ẜm pactum conductionis velli deteriorem facit vel feminas malas ibi tenet: aut In ſcholaris etiam ꝑuerſos homines vt lenones ⁊ huiuſmodi iſi pult recedere ral ar. in autent̓. de leno.§. ſancimus. An autem hoc ſepon. Panoi. in c. caſu ſit remittenda penſio. Dixerunt aliqui vt no iyſt Idtꝫ tenerp tat glo. in dicto capitulo propter. ẜm quoſdam nō nis velet locare pa eſſe remittendam partem penſionis pro rata tem nateronpolt poris quaſi compenſando. Sed glo. ibi dicit non eſſe verum. quia dominus tenet̉ remittere. poteſt autem agere contra inquilinum ꝓ damno dato actione legis acquilie: vel ex locato. Sed Panor. dicit hoc procedere ẜm Ioh̓. an. quando peruerſe verſatur dando damnū. vt ſi tenet porcos in ſola rio vel aliter dānificat domū. vt ſpargendo aquā ſuꝑ lignis. nā tunc dn̄s poteſt expellere ſatiſfacien do ꝓ rata penſionis. qꝛ tūc agit ad dānū. Sed re

miſſio fit ꝓ reſiduo temporis. Sꝫ ſi peruerſe ſe ha beret in domo ſine damno. puta tenendo ꝓſtibu lum. vel ludum. vel exercendo vſuram: tunc pōt expelli nō remiſſa ſibi penſione ꝓ rata. quia domi nus nō debet ſuſtinere hoc damnum ex culpa in quilini. Et intellige hoc quando dominus igno rabat ꝯditionem inquilini. Al̓s damnum eſt ſuū. qꝛ nō poterit expelli an̄ tp̄us. Quarto cū in qͥlinus ꝑ biēniū nō ſoluit penſionē: qꝛ p̄t expelli. Sꝫ circa hoc Panor. ꝯcludit. ꝙ aut locatio fuit facta ad lō gum tempus. Et dicit̉ longum tp̄us. x. annoꝝ ⁊ non minus. Uide sͣ. legare. Aut ad modicū. Pri mo caſu. aut fuit ꝯſtituta vna penſio ꝓ toto tem pore ⁊ poteſt expelli ſi non ſoluit tempore ꝯuento. quia ſi non ẜuat ꝯtractum: non eſt ſibi ẜuanda fi des. aut penſio eſt ꝯſtituta ſingulis annis. Et tūc habet locum dict. c. ꝓpter. vt ſi per biennium non ſoluit: expelli poſſit. Et ꝓcedit etiam ſi fuit actum inter contrahentes. vt non poſſit expelli durante tempore. Nam debet intelligi: eo ſoluente penſio nem. vt eſt tex. in. l. quero.§. inter locatorem. ff. e. Secundo caſu principali. quando eſt ad modicū tempus: tunc non eſt neceſſe expectare biennium Sed ſi non ſoluit penſionem tempore debito po teſt expelli: etiam ꝓpria auctoritate. Et eſt ratio di alocinit etam ad. uerſitatis inter hunc caſum ⁊ precedentem. quia rtiperarenō polet. qua hoca in hoc caſu nō habet inquilinus ius in re. vnde ſi ex pellitur non competit ſibi aliquod interdictum ꝯͣ dominum. ar. in. l. colonus. ff. de vi ⁊ vi. ar. Sed in precedenti caſu colonus poſſidet naturaliter: ⁊ habet piguius ius. Ad hoc. l. ij. ſi ager vec. Ideo n̄ poteſt ſic repente expelli: ſed expectatur biennium Poteſt tn̄ dominus agere actione locati ad recipi endum penſionem tꝑe debito. ¶ An autem inquilinus poſſit ex cauſa dimittere domuꝫ inuito domino. Rn̄. Uin. ⁊ Io. an. dicūt ꝙ ſic. vide glo. que hoc tenet in. l. ſi in lege. ff. loca. Exemplum dat Panor.ſ. ꝓpter ſuperuenientem peſtē. Naꝫ ſi ꝓpter neceſſitatē ſuꝑueniētē poterit dn̄s expellere inquilinum: ita inquilinus domuꝫ dimittere. nam magna videt̉ neceſſitas timor mor tis. Intellige ꝙ hoc caſu tenet̉ ſibi remittere pen ſionem ꝓ rata. al̓s parum ſibi ꝓdeſſet hec facul ixiitiſiti tas. Dicit tamen Panormitanus. ꝙ vix in practi ir. vt ſi tenet ca poteſt obtineri: licet quod dictum eſt ſit ſatis ra tionabile. plitin ¶ An ſcholaris contrahens ſocietatem cum ſcho lari: ſi vult recedere ⁊ alium ponere loco ſui poſſit. Reſpon. Panor. in. c. inter dilectos. de fi. inſtru. dicit ꝙ fic. Ideꝫ tenet Bal. in. l. nemo. C. loca. ni ſi ſocius vellet locare partem ſuam perſone inho to capitulo pre neſte: quia tūc non poſſet. vel niſi inter eos aliud eſſet conuentum. vt dicta. l. nemo. Sed an poſſit hoc facere inuitis ſocijs. Glo. inſti. loca.§. fi. dicit ꝙ licet poſſit alteri locare iure conductionis. ratio tamen ſocietatis ꝓhibet: que preualet iuri locatio nis. Bal. tamen videt̉ tenere. ꝙ etiam inuito ſo cio poſſit locare ex cauſa: niſi vt dictum eſt velit lo care perſone inhoneſte. Idem videt̉ tenere Cy. in l. viam. C. locati. xvell FubaQ ſ velle. t morari ꝓpe m mora ⁊ i9.o. 4. IyAmdāt ⁊ pi. actie Locatio Fo. CLXIIII. ¶ Et per hoc queritur: quid de duobus ſocijs: qͥ habent domum communem. vnus vult penſio nare ⁊ alius habitare. quis preferetur? Hic ꝙ ille qui vult habitare. Et de hoc videt̉ glo. in. l. Sabi nus. ff. communi diui. Et nota etiaꝫ ꝙ ſocius pe gre ꝓfectus non poteſt petere penſionem a ſocio: ſi totam domum ſocius habitauit. ſed bene poſſet petere ſi ſocius domum alteri locaſſet ſub penſio ne ẜm Bal. ⁊ Imolaꝫ. in. l. duo fratres. ff. de acqͥ. here. Quod Pau. de caſtro. dicit ſe habuiſſe de fa cto. Nota etiam ꝙ illod quod eſt commune: non eſt ꝓprie meum. vt. l. qͣꝫqͣꝫ. C. qui. te. fa. po. Per qd̓ infert Bal. ad queſtionem. Statuto cauet̉. ꝙ ſi quis alium vulnerauerit in domo percuſſi. ꝙ am putetur ei manus. ꝙ non intelligitur de domo cō muni. Cum verba in ſtatutis debeant ꝓprie intel ligi. l. ille aūt ille. ⁊. l. nō alit̓. de le. iij ¶ Utrum doctor poſſit expellere fabrum qui mo ratur iuxta ſcholas. Reſpo. Bar. in. l. j. ff. ſo. ma. refert Ia. de are. diſtinguere. ꝙ aut doctor preue nit fabrum. Et tuuc doctor prefertur. vt. l. ij.§. ſi quis. ff. ne quid in loco publico. Aut faber preue nit doctorem: ⁊ tunc aut doctor nō poteſt aliquo modo alibi comode ſtare: ⁊ tunc prefertur doctor quia ꝓpter neceſſitatem frangitur diuina reueren tia vt. l. omnes. C. de fer. Aut potes cōmode ſcho las alibi facere: ⁊ tūc ſecus. Eo ꝙ preuenit. vt. l. ſi pluribus. de leg. primo. Si v̓o ſimul concurrunt: prefertur doctor. quia maior prefert̉ minori. Bar. autem dicit. ꝙ hoc totum pendet ex officio iudicꝭ conſiderata diſpoſitione locoꝝ ⁊ antiqua conſue tudine ꝯtracte. quia forte ibi eſt conſuetum ſemꝑ legi ⁊ ex alijs circūſtantijs iudex preferet doctoreꝫ vel fabrum. Idem in duabus ſcholis ita ꝓpinqͥs ꝙ ſeinuicem impediant. vt. l. j. C. de ſtu. li. vr. ro. li. xj. Et in ambiguis prefertur doctor fabro. quia in doctore verſatur publica vtilitas. ⁊ in commu ni ⁊ in quolibet particulari: qꝛ quilibet poteſt au dire doctorē ⁊ addiſcere. Ideꝫ puto ſi faber ſtat iu xta domum vnius ſcholaris vel pluriuꝫ. Ad hoc ꝓprie facit dicta. l. j. ſo. ma. Et quia verſat̉ hec vti litas reſpectu vniuerſi ⁊ eſt apta afferre in quoli bet particulari. quia per ſcientiam efficitur doctor ⁊ forte papa vel cardinalis vt tota die videmus. hec Bar. Et per hoc etiam dici poteſt ꝙ ſcholaris vel doctor poteſt inhibere alij ſcholari vel doctori Sdicio de li vt legat voce demiſſa. F ¶ In quibus caſibus remittat̉ cenſus vel penſio labeb̓ ℟x. ſigulau.vj rei locate. Reſpon. ſi conductor expellit̉ fit remiſ p06. I. v. q. ij. Vbi ſio ꝓ rata temporis: vt dictum eſt ſupra. Item ꝓ Felaſio ꝓ ꝓhibiu pter id quod preter conſuetudinem euenit. vtpu ida ep̄o qͦ volebat ta. tempeſtas vel alia aeris intemperies in deua fn; vni bapfiſte2ui ꝑpe qͦddā mō2 ſtatione fructuum. vt. l. ex conducto. ff. eo. Direc. ocq0 ⁊ Ne ill. 8 R hoc intelligit quando ex vicio terre inſolito ⁊ for.2p. q2ꝓpỉ ſtrxxi. tuito hoc accidit. ſꝫ ſi vicio ⁊ debilitate terre hoc ac na illut adunichica cidit: nulla fit remiſſio. vt quia vinum coacuit. vl̓ deth moihi n poſrāt herbis ſegetes corrupte ſunt. quia hoc poteſt co ſac quiohe deuo lono imputari. quia nō remouit herbas ⁊ alia im Nofficia c. lebra2. E1 t0 d0 Non pedimenta. Item fit remiſſio non ex inundatio 1AbI.ita flaꝝ ne fluminis inſolita. ſed per terremotum. vel cau ꝟligioſ. ⁊ poſſi .ſalloaSo ⁊peꝰofficia ꝟligio Sre. v. Ap. dq. P ⁊Pe

Locatio ma: aut ꝓpter incurſum hoſtium fructꝰ eſt amiſ ſus. vel magnum damnū datum. Idem Innoc̄. ⁊ Ber. Idem ꝓpter ſterilitatem afficientem ꝯdu ctores magno incomodo: niſi ſterilitas valeat cō penſari cum vbertate precedentis vel ſequentis anni. Et fiet hec remiſſio ꝓ rata ſterilitatis. d. c. ꝓ pter. Et ẜm Goff. ſterilitas intelligitur ẜm vulgi opinionem. Et ẜm Panor. iſta opinio. poteſt ſu ſtentari: exquo lex nō determinat. Ipſe tn̄ ponit aliam opinionem Bar. in. l. licet. C. loca. vbi dic̄. ꝙ ſi vltra dimidiam iuſti precij eſt leſus ꝯͣductor: ſit remiſſio ꝓ rata. Si ergo ſunt recollecti ita modi ci fructus ꝙ ſoluendo penſionem quis remane ret deceptus vltra dimidiam iuſti precij: debet fie FQddicio Add. ri defalcatio. ¶ An aūt debeat augmentari penſio ꝓpter vber r p̄dn̄ꝭ vA.gl̓a̓ſſe tatem. ſicut fit remiſſio ꝓpter ſterilitatem. Conclu qd̓ 70. do. A. d. de per Panor. in dicto. c. ꝓpter. ꝙ aut vbertas cō vobꝰ cōſvj. I tigit quia fructus multum valent vltra ſolitum. . d ytoriy na ⁊ tūc nō debet fieri augmētatio. nec diminutio ꝓ ⁊ ⁊ͣ Nō pato. b. f̄2. pter vilitatem precij. Aut vbertas ꝯtingit ꝓpter dertor 1 4μI induſtriam coloni. ⁊ nō debet augmentari: ne ſua ſol lorato Ringl ame0 Get roa0 diligentia ſit ſibi damnoſa. Aut ꝯtingit ꝓpter bo z n. ¶Aolvnio an nitatem rei. ⁊ etiam nō fit augmentatio: quia dn̄s A vpjo rada locauit bonitatē rei meliori p̄cio quo potuit. Aut . e ſuē 9duō.5. ꝯtingit caſu fortuito. puta. Locaui molendinum: ro qꝛ ꝑuū. q. Itōal de quo conductor ſolebat percipere. l. nunc au dif ꝙ ſic. l. ſ. q maier tem qꝛ alia molendina ſunt deſtructa percipit. C. C de f. Aſ. FTe hoc em̄ caſu eſt fienda augmentatio penſionis ꝓ 1V cōti. ar loro rata. Nam ſicut per caſum fortuitum ꝯtingenteꝫ cioni6 dycidi b. ſterilitatem fit remiſſio. vt in dicto. c. ꝓpter. Ita de 42 IA R iu via bet fieri augmentatio ꝓpter vbertatem ꝯtingentē Alo. j. īmo Sic. vi caſu fortuito. vt ꝯtrarioꝝ eadem ſit diſciplina. Et doc. Pd. l. ſ ꝙy ma ſcd̓m glo. in. d. c. ꝓpter. debet intelligi de eo colono 1o2 4§. ſbo ſn ill. qui certam pecuniam annuatim debet: vel certas v. qꝫ lo. qº lbe corbes: ⁊ non de partiario qui cum domino lucꝝ cofi 4ckυηι. 4Fo ⁊ damnū partit̉. Et dicit Panor. ꝙ iſte ꝓprie nō di cit̉ ꝯductor. ſꝫ potius accedit ad naturam ſocieta tis. vnde iura loquentia de ſocietate diſſoluenda habēt locum in iſto. vt notat Bar. in. l. ſi merces §. vis maior. ff. e. qd̓ eſt notandum vt ꝑ mortē al terius diſſoluat̉ ſocietas. nec tranſeat in heredem I. iiij. ⁊. l. nemo pōt. ff. ꝓ ſocio. ¶ Et vt perfecte habeat̉ materia circa contractuꝫ locationis ⁊ ꝯductionis.ſ. vtrum merces vel pen ſio ſit minuenda. vel etiam totaliter remittenda vl̓ augenda. Dic ꝙ ipſe locans: aut locat agros. aut res. aut operas. Si agros: ſic nocet locatori caſus fortuitus.ſ. vt non habeat mercedem niſi ꝓ rata. vnde ꝓpter ſterilitatem remittit̉ penſio. Si v̓o lo cet res aut ſtat per locatoreꝫ quominus re conclu cta vtatur: aut per conductorem. Si per locatorē: aut ſtat per eum pure ⁊ ſic tenetur ad intereſſe. vt l. ſi de feudo. C. locati. Si v̓o nō ex volūtate ſꝫ per caſum fortuitum ex parte eius vel ex parte rei lo cate contingentem. ⁊ tunc penſio remittitur ꝓ ra ta. Exemplum ex parte locatoris. puta. quia ꝓpter delictum eius fundus locatus publicatus eſt. Ex emplum ex parte rei. Sicut ſi edes locate: exuſte fuerunt. Uel ager terremotū corruit. vt. l. ſi quis domum. ⁊. l. ex conducto. ⁊. l. ſed addes. ff. locatꝭ Idem dic quando ex neceſſitate adueniente loca tori oportuit conductorem expellere. vt. l. qui inſu lam. ⁊. l. ſi fundus. ff. eo. Si v̓o ſtat per conducto. rem. vel per eius culpam quominus re locata vta tur nihilominus totam penſionem ſoluere tenet̉. vt. l. colonus.§. nauem. ff. eo. Si v̓o ex caſu fortui to ex parte conductoris contingente: re locaca vti non potuit: ſimiliter tenetur ad totaꝫ penſionem Adem dic quando quis locauit operas. nec ꝑ euꝫ ſtetit quominus eas ſoluat. ſed per conductorem vel econtrario ſi ſtetit per locatorem ⁊ non per cō ductorem. vt ſic teneatur ad totam mercedem to tius temporis ẜm dictaꝫ diſtinctionem. Et ſic ha bes quid dicendum de ſcriptore qui locauit ope ras. Nam ſi per eum ſtetit vel per caſum fortuitū Iiſbiti in eius perſonam contingentem: tunc liberat̉ con ductor a preſtatione mercedis. Si v̓o ſtetit per cō ductorem vel per caſum in eius perſona contingē tem: tūc ſecūs. Et ſic per has duas regulas habes concordare iura que videntur contraria in titulo de locato. l. ſi vno.§. Item cum quidam. ⁊. d. l. ſed addes.§. cum quidam. ⁊. l. qͥ oꝑas. ⁊. d. l. colonus §. nauem. Et vide glo. mgr̄aꝫ in di.§. Item cum quidam. ¶ Utrum conductor teneat̉ locatori de damno quod in re locata tontingit. Reſpondeo ẜm Ho iiſuri ſtien̄. tenetur: ſi ſua culpa contingit: vel illoꝝ quo rum opera vtit̉. Et in hoc contractu venit dolus lata culpa. ⁊ leuis: cum gratia vtriuſqꝫ celebretur. vnde ſi auriga: dum ceteros currū ſuo tranſire cō dio. ff. de ed tendit currum euertit. ⁊ ſeruum qui conduxerat in cuſtode carceris. ff. de quaſſauit. vel occidit tenetur. d. l. Item queritur. Nam qui d Sed ſi fecit quod quicunqꝫ diligens feciſſet: ſecus erit. vt. ff. e. ſi merces.§. qui columnam. De dam ¶ Quiſi cor no v̓o dato ab alio: cui obuiare non potuit non te netur. ff. eodem. ſed de damno. Similiter etiam non tenetur de caſu fortuito: niſi vt dictum eſt ſu pra. Comodatum. Caſus fortuitus. et Depoſi tum. ¶ Utrum ille qui locat operas ſuas faciendas in re aliqua teneatur de damno illius rei. Reſpō Leiii deo ẜm Hoſtien̄. ſicut ⁊ in ſuperiori queſtione. Si damnum contingit culpa ipſius: tenetur. ali ter non. vnde ſi columnam tranſferendam acce tio debet f pit vel dolia ⁊ huiuſmodi. ⁊ fracta ſunt culpa ſua: tunc ſi creditor vel illorum quorum opera vtitur: tenetur etiam inata. ⁊ debetire debitora de culpa leui. Secus ſi diligentiam adhibuit dic. vo ſunt diuerſi forinē §. qui columnam. Et licet de damno ab alio dato is fſatꝭ ē ꝙ dicat inde non teneatur: tenetur tamen de cuſtodia. ff. eod̓. qui mercedem. Nam ⁊ qui mercedem ꝓ ſola cu ſtodia accipit: tenetur etiam de leuiſſima culpa. ex tra de depo. bona fides. Quidam etiam voluerūt tenere locatorem operarum ad tranſuehendas cō vatlalix. lumnas ⁊ ſimilia que faciliter franguntur: teneri etiam de leuiſſima per tex. in dicto.§. qui colum nam. vbi dicitur. culpa autem abeſt ſi omnia fa cta ſunt que diligentiſſimus quiſqꝫ obẜuaturus fuiſſet. Glo. tamen ibidem tenet contrarium. Sꝫ poteſt dici. ꝙ aut aliquis locat operas In re que

requirit diligentiſſimam euram. ⁊ tunc tenebitur de leuiſſima. dict.§. qui columnam. aut non locat operas in re talis importātie. ⁊ ſic vera eſt opinio glo. quia tenet̉ ſolum de leui. Item illi qui locant operas ſuas ad cuſtodiendum res alicuiꝰ. vel in cidendum ligna ꝓ domo edificanda. vel hinōi. te nentur de damno dato. Iteꝫ qui recipit pallium meum. ⁊ poſtea per errorem dedit alteri: tenetur: quia non toleratur error in facto ꝓprio. d. l. Item querit̉.§. Item ſi pallium. Item ſi veſtimēta pol lienda accepit ⁊ mures roſerunt: de culpa tenet̉. d. l. Item querit̉.§. ſi fullo. Item ſi aliquid ſartien dum. vel polliendum. vel gemmam ſculpendam. vel includendaꝫ accepit: tenetur. excepto ſi res vi cio ſuo frangat̉. nam tunc non tenet̉ niſi per ſpeci ale pactum. Et eodeꝫ modo ſi vitulos paſcendos accepit. vel pecora. ff. eo. ſi quis fundum.§. ſi quis vitulos. ⁊. d. l. Item querit̉.§. ſi gemma. Item ſi nauta me inuito ponat res meas in alia naui. ꝙͣ vbi poſuerim. ⁊ perijt: tenetur. d. l. Item querit̉. §. j. Et ibi patet ꝙ ſi tranſtulit non inuito domi nō ſꝫ bona fide. ⁊ ſine culpa non tenet̉. vel etiam ſi mala fide tranſtulit. ſed in eadem nauigatione. īmmedunatundil. qun qim vtraqꝫ nauis perijt. ff. ad. l. ro. de iac. l. j.§. j. ¶ Pone ꝙ locatori operis. vt paſtori res perijt. ⁊ onductor teneat̉ locatori de dami dominus dicat ꝙ perijt culpa ſeu dolo illius ⁊ pa ſtor negat. cui incumbit ꝓbatio. Reſpō. ẜm Ho cata tontingit. Re ſtien̄. ꝙ paſtori. Nam cum ipſe ratione officij de beat cuſtodiam habere: ſi dicit amiſſam ouem. ꝓ bet abfuiſſe culpaꝫ ſiue dolum. ſicut argentarius ꝓbare debet amiſiſſe rōnes. cum ruina vel incen dio. ff. de edendo. ſi quis ex argentarijs.§. fi. Idē in cuſtode carceris. ff. de cuſto. reorum. l. finali. Nam qui dolum allegat. dolum probare de ¶ Qui ſi conductor fundi aliquid expendit in re conducta. Reſpon. ẜm Hoſtien̄. ſi expendit ne ceſſario vel vtiliter auxit vel edificauit. vel inſtitu it aget contra locatorem. vt expenſas recipiat. ff. e. l. dominus. qui locat operas ſuas faciendꝫ ¶ An autem conductor in ſoluendo penſionem teneatur ipſe perquirere dominum. Reſpon. ẜm Panormitanum. in. c. ſignificante de pig. ex men en̄. ſicut ⁊ in te Bar. in. l. Item illa. ff. de conſti. pe. ꝙ aut ſolu tio debet fieri reſpectu alicuius rei ⁊ ꝓ aliqua re. ⁊ tunc ſi creditor eſt eiuſdeꝫ fori in quo eſt illa res ſi tuata. ⁊ debet ire debitor ad domum creditoris. ſi v̓o ſunt diuerſi fori nō tenet̉ ire ad domū credito ris ſꝫ ſatꝭ ē ꝙ dicat in domo ſua: ſum ꝑatꝰ facere ſi aliquis eſſet qui reciperet. Ideo infert Panor mitanus ꝙ ſi emphiteota non eſt de foro domini non tenetur ꝓ canone ſoluendo perquirere domi num. Secus ſi eſt eiuſdem fori. Sic intellige. c. ꝓ pter. de loca. hec Panormitanus. Quod bene no ¶ Utrum conductor agri vel domus vel alteri us rei poſſit rem ipſam alteri locare. Reſpon. po teſt. C. eo. l. nemo. Et tunc res poſterioris condu ctoris ſunt obligate pͥncipali dn̄o. vſqꝫ ad illā quā titatem qͣ iſte ꝯductor ſecundus tenet̉ priori. ff. e. l. Fo. CLXV. Ludus ſi in lege.§. ſi colonus. ¶ Nullus prelatus religioſus poteſt concedere ad vitam. nec ad certum tempus redditus. vel ꝑ tem eorum alicui. etiam ꝓ quacunqꝫ pecunia niſi neceſſitas vel vtilitas ꝯuentus. ſine loci expoſcat ⁊ accedente conſenſu conuentus. Aut ſi conuen tum non habet: accedente conſenſu ſuperioris. ⁊ qui contrafecerit incurrit ſententiaꝫ ſuſpenſionis nec recipienti acqͥrit̉ aliqd̓ ius. tn̄ hoc non exten dit̉ ad locationes. vel reddituum aut fructuum venditiones ad modicum tp̄s. vt in cle. monaſte rioꝝ. de re. ec. non alie. Udus. Tres ſūt ſpe cies ludi. Nam quidam eſt conſiſtens in ingenio. vt ludus ſcachorum. Qui dam eſt ꝯſiſtens in fortuna. vt ludus azarri. Qui dam eſt mixtus ꝑticipans de vtroqꝫ. vt ludus ta bulaꝝ cum taxillis. ¶ Utrum ludus alee ſit mortale peccatum. Rn̄. ẜm. v̓ v̓. etiam ſi homo non ducit in conſuetndi nē mortaliter peccat. qn̄ ex auaricia ludit vel prin cipaliter cā ſpoliandi ꝓximum. ¶ An autem inſpectores ludorum. torneamen toꝝ. vel huiuſmodi peccant mortaliter. Reſpon deo ẜm Monal. ꝙ qui ludo interſunt ⁊ inſpecto res ludi peccant ſaltem venialiter ſi hoc ducunt in conſuetudineꝫ: maxime ſi ſunt clerici. Nec ob. ſi dicat̉ ꝙ quicunqꝫ delectat̉ de re que eſt mortale peccatum. peccat mortaliter. ſed iſti delectant̉ de huiuſmodi que ſunt mortalia peccata. ſicut torne amenta ⁊ ludi aliarum. maxime ex cupiditate. er go peccāt mortaliter. Reſpondeo ꝙ maior eſt ve ra de his que ſunt peccata mortalia de ſe ⁊ ex ſua natura: ſed huiuſmodi ſpectacula ⁊ ludi de ſe non ſunt mortalia. ſed ſolum. aut ex conſtitutione eccle ſie. aut ex praua intentione. vt dicit Ri. in. iiij. di. xv. loquendo de torneamentis. ꝙ ſi homines illa exercerent temperate ⁊ bona intentione ⁊ non eſ ſet ꝓhibitum per eccleſiam. non eſſet peccatū tor neare. eo ꝙ ludus talis eſſet vtilis ꝓ defenſione rei publice. vnde iure ciuili ꝓhibitus non eſt. Sꝫ ius canonicum illum prohibuit ꝓpter abuſum lu dentium. ¶ An autem illud quod quis lucratur in torne amētis poſſit licite retinere. Reſpondeo ẜm Ri. vbi ſupra. ꝙ quidam ſunt ludi ita ꝓhibiti: ꝙ ta men non precipit̉ reſtitui quod homo lucrat ẜm legem illius ludi. ſicut ſunt torneamenta. vnde il li qui lucrant̉ in tali ludo ꝙͣuis peccent qꝛ faciunt contra conſtitutionem eccleſie. tn̄ reſtituere non tenent̉. Quid autem dicendum de illo: qui lucrat̉ in ludo alee ludente cum voluntario valente aliena re. ⁊ cum illo: qui non eſt tractus ⁊ ſine fraude. ſꝫ ex cupiditate. an de neceſſitate teneat̉ reſtituere? Reſpondeo ẜm Ric. vbi ſupra. ꝙ licet ludus for tune. tamen iure ciuili qͣꝫ canonico ſit ꝓhibitus. lucrantes tamen per talem ludum non obligant̉ de neceſſitate ad reſtitutionem niſi perius ciuile.

Ludus Quo tamen ad iura ciuilia ꝓhibentia huiuſmodi ludos. Dicit Alex. lon. in ti. de vſuris. ꝙ qͣꝫuis ali que leges olim condite fuerint contra nimis im probum ludum. hodie tamen per contrariam cō ſuetudineꝫ abolite reputant̉. quod patet. quia re petenti perdita per ludum in foro ciuili ⁊ iudicia li non datur actio: nec ſententia reſtitutionis ſibi fiende. Idem tenet Sco. in. iiij. diſtinc. xv. vbi di cit. ꝙ lex ciuilis que permittit perdita in ludo repe ti. ⁊ per conſeques reſtitui: ligat ſolum illos qui ei ſubſunt. Et forte nulli ſunt hodie: quia vbi lex illa conſueuit habere locum. municipalia preiudicant imperialibꝰ. Et plus aliqui dicūt ꝙ dato qd̓ leges ille abrogate non eſſent qd̓ tamen falſum eſt. tamē adhuc tales reſtituere non tenent̉. niſi per iudicis ſententiaꝫ ſint condemnati: ſicut patet de alijs pe nis iuris. Et ꝓ hac opinione ceſſante iure ciuili vt ꝓbatum eſt. vident̉ Thom̄. ⁊ Ri. qui in hoc caſu nihil dicunt de erogatiōne pauperibꝰ fienda. Idē Iohan. and̓. ⁊ Iohannes calderi. in. c. clerici offi cia. de vita ⁊ honeſtate clericoꝝ. qui dicunt tutum eſſe talia pauperibꝰ erogare: non tamen dicunt fo re neceſſarium. Idem Monal. Idem Aſten̄. Frā ciſcus Zabare. Raimū. Petrus de palude. ⁊ Ar chiepiſcopus floren. Ad hoc facit theorica Guil. ꝙ vbi reſtitutio non eſt fienda certe perſone. ſꝫ eſt fienda pauperibꝰ. talis reſtitutio eſt de conſilio. ex ceptis tamen quibuſdam caſibꝰ in quibus ius ex preſſe precipit reſtitutionem fieri. vt infra dicetur in titulo Reſtitutionum. Sunt tamen quidaꝫ ca ſus in quibus ludēs tenet̉ reſtituere ea que lucra eus eſt. vt ſi vicit ab eo qui alienare nō potuit. vt puta filiofami. ẜuo. monacho. ꝓdigo. furioſo. vxo re nil habente preter dotem. tunc fatendum eſt ꝙ talis tenet̉ reſtituere. patri. domino. prelato. cura tori. marito. ⁊ huiuſmodi. Idem ſi fraudem com miſit. puta fingēdo ſe inſcium in arte ludendi. ⁊ qͣ ſi hominem qui defacili poſſet decipi ſicut faciunt barri: ſiue commiſit fraudem in ipſo ludo ſubmit tendo taxillos falſos. ſeu etiam fraudulenter iactā do. ſeu malicioſe pecuniam numerando ⁊ huiuſ modi tunc perdenti in predictis caſibꝰ reſtituere tenetur ſi ſit perſona que alienare poſſit. Si auteꝫ alienare non potuit reſtituet illis perſonis predi ctis. Si quis autem attraxit aliquem ad ludum ꝑ vim aut nimiam importunitatem ⁊ vicit. ẜm In nocen. in ca. quia pleriqꝫ. de immu. ec. tenetur re ſtituere attracto ⁊ inducto. quia attrahens fuit in curpitudine. Secus econtra. puta. quia attractus vicit. quia tunc non illi qui attraxit. ſed pauperibꝰ eſt reſtituendum. Et intellige de iſta attractione: ſiue facta fuerit in principio. ſiue in medio vel fine Et his tribꝰ caſibꝰ competit reſtitutio ſiue repeti tio ẜm iura. In alijs autem caſibus dicit Archi epiſcopus floren. ꝙ eſt pauperibus iſtud lucrum erogandum de honeſtate. licet alia opinio ſit ſecu rior ⁊ conſulenda. non tamen videtur de neceſſita te imponenda. vt per hoc deneget̉ abſolutio nolē ti hoc facere. Exquo ꝓ hac opinione ſunt tot ſan cti ⁊ doc. p̄allegati. ¶ Utrum aūt in mutuo facto in ludo oriat̉ actie Rn̄. ẜm Panor. in. d. c. clerici. ꝙ ſi mutuat̉ collu denti. non ꝯpetit repetitio mutuate pecunie. Se cus ſi alteri: licet in ludo. ad hoc vide tex. cum glo. in. l. j. ff. de alea. ⁊ in. l. penultima. ⁊ vltima eodem titulo. ¶ An valeat tranſactio facta in ludo. Reſpond̓. Panormi. vbi ſupra. ẜm ꝯmuniter doct. ꝙ nō. qꝛ ibi non poteſt eſſe lis. īmo eſt euidens calumnia ergo non valet tranſactio. l. in ſumma. ff. de cōdi. inde. ¶ Utꝝ vendens rem in ludo teneat̉ de euictio ne. Rn̄. glo. in. l. ij.§. j. ff. quaꝝ reꝝ ac. non da. dic̄ ꝙ non. intellige hoc. ꝙ emens rem ludentis non poteſt contra vendentem agere ſi ab eo euinca ¶ Utrum ille qui aliquando perdit. aliquando vincit poſſit facere recompenſationem. Reſpon. ꝙ aut ludus eſt cum eadem perſona. Et idem lu dus. ⁊ eodem tempore. Et tunc poteſt fieri com penſatio. Idem videtur dicendum etiam ſi ſit di vnum. ſed nō uerſus ludus. dummodo ſit cum eadem perſona ⁊ eodeꝫ tempore. licet aliqui contra. Si autem nō eſt cum eadem perſona: ſed diuerſa. vel diuerſo tē pore. tunc non fit compenſatio. quia per interituꝫ rei moroſus debitor non liberatur. l. in re furtiua. ff. de condi. fur. Ideo dictum eſt ſupra. eodē tem pore. quia ẜm quoſdam ⁊ non irrationabiliter qͥs illud lucrum dicitur viciſſe in ludo. quod in fine ideſe: vt eſt tex ludi ſecum reportat. ergo ſi quis altera die. vel al tera vice cum eodem. aut cum altero id quod vice rat ludendo amittat. nihil minus quod prius vi vbi sͣ ꝙ in hoc caſu id cerat. ⁊ pauperibꝰ dandū erat: qꝛ iſte non paupe rum bona: ſꝫ ſua ludendo amiſit. Ideꝫ dic de par ticipantibꝰ in ludo. vel concedētibꝰ eis domos ad luden̄. vel taxillos. Et de tali lucro ſic participato: tenētur eodē modo quo dictum eſt ſupra. de prin cipalibus. ¶ Sed circa predicta querit̉ de queſtione quoti diana. Pone ſtatutum epiſcopi dicit ꝙ quicunqꝫ An auteꝫ liceat clericit luſerit ad azarrum ſit excommunicatus. vel puni atur intantum. Modo luſi vno ſero cum pluribꝰ ⁊ pluries vici ⁊ perdidi. An videantur plures lu di ⁊ plura delicta. Et an ſim pluribus excommu nicationibꝰ ligatus: an vna tm̄. Reſpond̓. Bart. in. l. inficiando. ff. de fur. dicit ꝙ totum illud vide tur vnus ludus: donec ſit habitus ꝓ completo ⁊ ſoluto recedentibus luſoribus. vt. l. contractus. C. de fide inſtrumen. Nec poteſt dici perfecte vi ua vel oculis ciſſe donec ludus non ſit perfecte completus. qꝛ adhuc ſupereſt ſpes perditionis. Item circa lucꝝ dico ꝙ pluralitas perſonarum cum quibus vna ſimul ego luſi non dicuntur facere plura delicta. Aleficia. Nam ille perſone cum quibus ego ludo non di cuntur offenſe a me. ſed magis offenditur reſpu blica. ideo vnum eſt delictum. vt. l. ſi plures. ff. ar. fur. ce. Et per hoc dici poſſet ad aliud ſtatutum dicens. ꝙ nullus poſſit ducere vltra tres famulos Aliquis duxit. xx. Reſpon. Bar. ꝙ eſt vnum tm̄ delictum. nec eſt ꝓ quolibet famulo vltra dictum

Maleficiatus numeꝝ vnum delictum: ſed ꝓ omnibꝰ vnum. cū ipſi non offendantur ex tali ductione. ſed magis reſpublica que eſt vna offendit̉ ab vno ducente contra numerum. Eadem ratione ſi ſtatutum di ceret. ꝙ nemo poſſit habere ad conuiuium vltra decem perſonas ſub certa pena. Certe ſi habuit. xxx. vel. xl. vnum delictum eſt ꝓ omnibus vt di ctum eſt. ¶ Iuſta hoc quero de queſtione quā dicit Bar. ſe vidiſſe de facto piſis. Dicebat ſtatutum. Ad nu ptias nō poſſint inuitari vltra. xij. dominas. Mo do quidaꝫ ducebat vxorem ipſe ⁊ filius ſuus. vtꝝ poſſint inuitari. xxiiij. domine tanꝙͣ ſint due nu ꝑtie. an. xij. tm̄. Reſpond̓. ꝙ licet duo ſint matri monia. ⁊ ex iſto reſpectu poſſint dici due nuptie. tamen quia hoc fit vna ſimul quo ad ſolennitatē. vnice nuptie dicuntur. vt. l. patris ⁊ filij. ff. de vul. ⁊ pub. hec Bart. Sed hoc Ang. non admittit. qꝛ reciip dicta. l. nihil facit ad hoc. nam ibi teſtamentum fi lij ſine paterno eſſe non poteſt. Et ideo dependet teſtamentum filij a paterno. Et ideo dicitur eſſe vnum. ſed nuptie patris ⁊ filij: non ſunt depen dentes vel inſeparabiles. Et ideo forte ꝯͣrium eſſet dicendum. Utrum autem ludus qui innitit̉ induſtrie vt ludus ſcachoꝝ. baliſte. pile. ⁊ hmōi ſit licitus. Ita lupi. eodē tem ꝙ lucrans ex his ludis non teneat̉ ad reſtitutionē Reſpon. ẜm docto. ꝙ hmōi ludi non ſunt ꝓhibi ſcitur viciſſe in ludo ti de ſe: vt eſt tex. in. l. penul. ⁊ vl. ff. de alea. vbi cō nigaltemn die. vdlul ceſſus videt̉ omnis ludus qui fit gratia virtutis exꝑientie. Et dicunt quidaꝫ vt recitat Panormi. vbi sͣ. ꝙ in hoc caſu id qd̓ vincit̉ non ſubiacet re ſtitutioni. cum non ſubmittant ſe homines fortu ne. Immo bonum exinde ꝓuenit: cum exerceant ſe ingenio non tn̄ debet ludi magna quātitas. Et Panormitanus dicit. ꝙ non debet quis ſe exerce re principaliter ꝓpter lucrum. Al̓s credit ꝙ idem eſſet dicendum. ſicut dictum eſt ſupra de ludo nent̉ de queſtione quoti fortune. ¶ An auteꝫ liceat clericis ludere ad ſcachos cau ſa recreationis. Glo. in auten. interdicimus. C. de Modo luſi vno ſero epiſ. ⁊ cle. dicit ꝙ ſic. Sed Ia. ⁊ Pe. vt recitat Cy. antur plures la ibi tenent contrarium: quia ratio ꝓhibitionis fu it vacatio a diuinis officijs: que magis ꝯtingit ꝑ as: an vna tm̄. ludum ſcachoꝝ qͣꝫ per ludum fortune. Et ſi ẜm p̄ dictos doct. ludus ſcachoꝝ eſt ꝓhibitus clericis: multo fortiꝰ eſt ꝓhibitus religioſis. quia ꝑ Hiero. de conſ. di. v. in. c. nunqͣꝫ. dicit̉ religioſis. Nunqͣꝫ de manu tua vel oculis tuis liber pſalterij diſce dat ⁊cͣ. Et hec opinio tanqͣꝫ honeſtior videtur te nenda p̄ſertim in religioſis. ⁊ ne det̉ ei materia re axationis. Aleficiatus. De hoc dictum eſt sͣ. Impedimentū. xv. Et an maleficium poſſit tolli ꝑ aliud vide ibi. Et ſi queras qualiter demones poſſint vexare ho mines: ꝙ nō poſſint adinuicē hr̄e copulam. Rn̄. Pe. de palud̓. in. iiij. ꝙ hoc poteſt fieri multiplicit̓ Primo ex hoc. ꝙ demon eſt ſpūs habens ptātem Fo. CLXVI. ſuꝑ creaturam corporalem: ad motum localem ꝓ hibendum vel faciendū. vnde poteſt corpora im pedire: ne ſibi mutuo appropinquent directe vel indirecte: ſe interponendo inter eos corꝑe aſſum pto. Secundo poteſt inflamare ad factum illum: vel refrigerare ab actu illo. adhibendo oculte vir tutes: quas optime nouit ad hoc validas. Tercio turbando imaginatiuam. fantaſiam. ⁊ extimati uam que reddat mulierem exoſam. Quarto. ꝓhi bendo directe rigorem membri: ſicut ⁊ motum lo calem cuiuſcūqꝫ organi. Quinto. ꝓhibēdo miſſio nem ſpirituum ad membra in quibus eſt virtus motiua. quaſi intercludendo vias ſeminis. ne ad vaſa generationis deſcendat. vel ne ab eis rece dat: vel ne excidatur. vel ne emittatur. Idem Ar chi. floren. Atrimonium primo ꝯmuniter quid ſit. Rn̄. eſt viri ⁊ mulie ris ꝯiunctio indiuiduam vite ꝯſuetudi nem retinens. Dicit̉ ꝯiunctio.ſ. animoꝝ ⁊ matri monialis. Indiuiduaꝫ ⁊cͣ. Itelligit̉ ẜm v̓ v̓. de ma trimonio ꝯſummato ꝑ copulam carnalem. quia ante poſſunt ſeparari vt dictum eſt sͣ. Impedime̓ tum primo. Iteꝫ intelligit̉ de matrimonio fideliū: qꝛ mrimoniū infideliū poteſt ſeꝑari: vt dictū eſt sͣ. Impedimentum. ix. ¶ An autem papa poſſit diſſoluere mr̄imoniuꝫ ꝯſummatum per copulaꝫ inter fideles. vide infra Papa. ¶ Unde dr̄ mr̄imoniū. Rn̄. ẜm Ray. dr̄ qͣſi ma tris muniū.i. officiū. qꝛ dat mulieribꝰ eſſe mr̄es. ⁊ iō magis denoīat̉ a mr̄e ꝙͣ a pr̄e. qm̄ in eo plus ap paret mr̄is officiū qͣꝫ patris. Utꝝ mr̄imoniū ſit ſacr̄m. Rn̄d̓. ẜm Tho. in iiij. Sacramentū importat remediū ꝯͣ pctm̄ ꝑ ſen ſibilia ſigna. ⁊ cum hoc inueniat̉ in mr̄imonio. int̓ ſacr̄a ꝯputat̉. Et forma huiꝰ ſacr̄i ſunt v̓ba. ſen ſi gna. qͥbꝰ ꝯſenſus mr̄imonialis exprimit̉. Qn̄ mr̄imoniū fuit inſtitutū. Rn̄. ẜm Tho. Matrimoniū ẜm ꝙ ordinat̉ ad ꝓcreatōeꝫ ꝓlis q̄ erat neceſſaria etiaꝫ peccato nō exn̄te: inſtitutum fuit an̄ pctm̄ Ade. ſꝫ ẜm ꝙ mr̄imoniū p̄bet reme dium ꝯͣ vulnꝰ peccati. ſic inſtitutū fuit poſt pctm̄ tꝑe legis nature. ẜm aūt determinatōꝫ ꝑſonaꝝ in ſtitutōꝫ habuit in lege moyſi. a ¶ Que ſunt cauſe inſtitutōis mr̄imonij. Rn̄. ẜm LS 5ō Ray. due ſunt pͥncipales.ſ. ſuſceptio ſobolis edu cande ad cultū dei. Gen̄. j. Creſcite ⁊cͣ. Et vitatio fornicationis: pͥme Cor̄. vij. Secundarie v̓o mul te ſunt. vt qn̄qꝫ pacis reformatio. pulcritudo vxo ris. diuitie ⁊ hmōi. 2 ¶ Nunqͥd tenet mr̄imoniū non factū cauſa ꝓlis ſꝫ ꝓpt̓ ſecūdarias cās nūc dictas. puta. ꝓpt̓ pulcri tudinem diuitias ⁊ hmōi. Rn̄. ẜm Ray. ſic. Suſ ficit em̄ ꝙ ꝯͣhere intendunt. ⁊ ꝯſentiunt ꝑ v̓ba de pn̄ti. xxxij. q. ij. ſolet. Deutº. xxj. Si videris mulie rem pulcram ⁊cͣ. ¶ An aūt talis ꝯͣhens pͥncipaliter ꝓpter p̄dictas cauſas. puta. pulcritudinem. diuitias ⁊ hmōi pec

Matrimonium. j. cet mortaliter. Quidam dicunt ꝙ ſic. ſicut ſi quis principaliter baptizaret̉ ꝓpter ſanitatem. vel que ſtum faciendum: nō curans de gratia baptiſmali non eſſet hoc ſine ꝯtemptū ⁊ iniuria ⁊ irreueren tia: ⁊ ab vſu ſacramenti. Sed Archi. floren. dicit. ꝙ iſta ſententia eſt multū dura ⁊ multos inuolue ret. ⁊ videt̉ eſſe ꝯͣ illud qd̓ habet̉. iij. Regū. j. c. vbi dauid. Abiſac ſunamitē duxit in vxorem vt ſoluꝫ calefaceret eum. ⁊ nō ſpe ꝓlis. nec timore fornica tionis. qꝛ nō cognouit eaꝫ. nec tn̄ peccauit. Addit tn̄ Archi. flor̄. ꝙ dato ꝙ ꝯͣhere ꝓpter voluptatem principaliter eſſet pctm̄ mortale: non tn̄ cognoſce re ꝓpter voluptatē eſſet mortale. dūmodo nō eſſet facturꝰ cum alia. qꝛ nō eſt ita damnabilis abuſus rei ꝯmunis: ſicut rei ſacre: ſicut bibens cum cipho ꝯmuni ꝓpter voluptatem nō eſt in ſe niſi veniale: ſꝫ nō ꝓpter hoc ſequit̉ ꝙ portans calicem ad taber nam ad bibendū ꝓpter voluptatē qͥn peccet mor taliter. Et hoc ꝓpter abuſum rei ſacre. Qui autem ꝯͣhit matrimoniū ꝑ verba de pn̄ti ꝓpter finem in debitum abutit̉ re ſacra: qꝛ eſſentia ſacramenti ibi ꝯſiſtit. Sed qͥ cognoſcit vxorem ſuam fine indebi to abutit̉ re nō ſacra.i. muliere. qꝛ eſſentia ſacramē ti tranſijt. vnde nō adeo peccat. Et eſt ar. ꝙ ſi iu dex pena pecuniaria punit malefactores: dum tn̄ eſſet al̓s puniturus. licet querat pecuniaꝫ nihil co gitans de actu ⁊ de iuſticia: dum tn̄ non ſit factu rus iniuſte: non eſt niſi veniale. Nam ſi prepone ret exp̄ſſe vel explicite pecuniam. nō eſſet excuſatꝰ a mortali. Et nota hoc ꝓ iſtis dominis tꝑalibꝰ qͥ puniunt pecunialiter delicta ſuoꝝ ſubditoꝝ. nam ſi hoc faciunt principaliter ꝓpter cupiditatem. al̓s non facturi nec punituri per predicta peccāt mor taliter. ¶ An aūt ꝯtrahens matrimoniū in peccato mor tali peccet mortaliter. Rn̄. Pe. de pal̓. in. iiij. dicit ꝙ ſic. dato etiaꝫ ꝙ eſſet ꝯtritꝰ. ⁊ ſic ẜm eum reqͥrit̉ vltra ꝯtritōem etiam ꝯfeſſio. Alijs tn̄ videt̉ ꝯͣriū. qd̓ eſt ꝯmunius. ¶ Que ſunt bona matrimonij? Rn̄d̓. ſunt princi paliter tria.ſ. fides. ꝓles ⁊ ſacramentum. In fide attendit̉ ne cum alio vel alia ꝯmiſceat̉. In ꝓle. vt amanter ſuſcipiat̉: ⁊ religioſe educet̉. In ſacramē to: vt matrimoniū nō ſeperet̉. Et p̄dicta tria adeo ſunt ſubſtātialia ꝯiugio ꝙ ꝯditio ꝯͣ aliqd̓ iſtoꝝ ap poſita viciat ꝯͣctum matrimonij. extra de ꝯdi. ap po. c. fi. ⁊ ibi Panor. ponit regulam in materia ma trimonij. ꝙ oīs ꝯclitio appoſita ꝯͣ ſubſtantiā mr̄i monij viciat mr̄imoniū ⁊ n̄ viciat̉. Et ponit exem plum de eo qd̓ accidit in facto. Quidaꝫ hn̄s ſuſpi tionem de incōtinentia futura mulieris ꝯͣxit ſecū cum ꝯditione. ꝙ ſi ꝯmitteret adulteriū liceret ſibi recedere a mr̄imonio ⁊ aliaꝫ ducere. Certe non eſt ibi matrimoniū. ¶ Utrum intentio non ẜuandi fidem viciet ma trimoniū. Rn̄. ẜm Guili. ſi aliquis ꝯtrahit matri moniū: non habens ꝓpoſitū ẜuandi fidem ſꝫ adul terandi. nihilominus tenet matrimonium. dum tamen hoc nō deducat̉ in pactum. Si autem de ducat̉ in pactum vt ꝙ liceat adulterari. vel ꝙ proſtituat vxorem. non contrahitur matrimonium. c. fi. de condi. appo. Sed de hoc dicet̉. jͣ. ¶ Utrum intentio non exigendi debitum vici et matrimoniuꝫ. Reſpon. Panormitanus in ca. cōmiſſum. extra eo. ꝙ non. dummodo hoc ꝓpoſi tum non deducat̉ in pactum expreſſum. Et ſic in tellige. d. c. fi. Et ex hoc innuit̉ ꝙ inter beatam vir ginem ⁊ ioſeph fuit veꝝ matrimonium. licet bea ta virgo animo in cōpulam non conſenſerit. Et hoc facit ad queſtionem quotidianaꝫ. Nam mul ti habentes filios ex concubinis: ⁊ amore ꝓlis legi timande inducunt̉ in articulo mortis cum omni no deſperent de ſalute ⁊ de morte ſint ſecuri ad cō trahendum cum illis matrimoniuꝫ. nunqͥd inter eos ſit veꝝ matrimoniū cum non videat̉ ꝯſenſus in copulaꝫ. Et certe per predicta videt̉ dicendum ꝙ ſic. ¶ Utrum intentio non habendi ꝓlem excludat matrimoniū. Rn̄. ẜm Pe. firma intentio ꝓlē eui tandi excludit mr̄imoniū. Dico maxime ſi dedu cat̉ in pactum. ſꝫ tamen intentio nō educandi ꝓ lem non excludit. ¶ Que eſt differentia inter matrimonium legiti mū ⁊ ratum. Reſpon. ẜm Ray. matrimoniū legi timum ⁊ non ratum eſt. quod legali tm̄ inſtitutio ne vel ꝓuincie moribꝰ inter infideles contrahitur quod ideo dicit̉ non ratum. quia ſine fide tm̄. Ra tum v̓o ⁊ non legitimum eſt: quod inter fideles ⁊ legitimas perſonas: ſꝫ ſine legitima ſolennitate cō trahit̉. Quoddaꝫ v̓o eſt legitimū ⁊ ratū: qd̓ inter fideles ⁊ legitimas perſonas ⁊ cū legitima ſolenni tate ꝯtrahit̉. ¶ Utrum ꝯcubitus ſit de integritate matrimo nij. Reſpon. ẜm Ri. in. iiij. ꝙ matrimoniū dupli citer poteſt ꝯſiderari. Aut qͣꝫtuꝫ ad eius perfectōꝫ primam: que eſt perfectio eſſentialis. Et ſic carna lis copula: non eſt de eius integritate. quia ſine ea eſt mr̄imoniū ratum. Aut ꝙͣtum ad eius ꝑfectōꝫ ſcd̓aꝫ q̄ eſt ꝑfectio aliqͦ mō accidental̓. Et ſic copu bis. C de ep̄i. ⁊ la carnalis eſt de eius integritate: ꝑ illaꝫ em̄ efficit̉ ſint. C. de bo. que. li. Cy. al. matrimonium conſummatū. Sicut dicit̉ ꝙ puer per eius deductōꝫ ad quantitatem perfectam. effi cit̉ vir ꝯſummatus qui tn̄ puer exiſtens totam hꝫ ſuam perfectionem in eſſe primo: que reſpicit ho minis eſſentiam. ¶ An aūt appellatōe viri ⁊ vxoris veniant ſpon ſi qͥ ſolum ꝯͣxerunt matrimoniū per verba de pn̄ ti abſqꝫ carnali copula. Reſpondeo. Panormita lijs maſculis ⁊ filia de nus in ca. ex publico. de ꝯuerſione ꝯiug. ꝑ tex. illu dicit. ꝙ appellatione viri ⁊ vxoris intelligit̉ de his irmna. Rn̄d̓. Panor qͥ matrimoniū ꝯſummauerūt: non aūt de his qui ſolū ꝯͣxerunt per verba de pn̄ti. Quod facit ad. q. in qua al̓s in ciuitate ſenaꝝ dicit ſe ꝯſuluiſſe. Sta moter. in. d. l. no tuto illiꝰ ciuitatis cauet̉. ꝙ vxore decedente ſine fi lijs maritus lucret̉ dimidiam ꝑtem dotis. ¶ Contigit iuuenem ꝯͣxiſſe matrimonium ꝑ ver ba de pn̄ti cum qͣdam puella ⁊ matrimonio non ꝯſummato puella deceſſit: querebat̉. vtꝝ ſponſus deberet lucrari dimidiam dotis. Multi dixerunt ꝙ ſic: fundantes ſe. qꝛ matrimoniū dicit̉. ⁊ ꝯiuges

appellant̉ interueniente conſenſu de preſenti. naꝫ ꝯſenſus facit matrimoniū. xxvij. q. ſecunda. ſuffi ciat. Item nō poſſunt tales dici ſponſi cū reſiſtat ethimologia vocabuli. Dicunt̉ em̄ ſponſi quaſi ꝓ miſſi a ſpondeo. es. ſꝫ ea que ꝯtraxit ꝑ verba de pn̄ ti nō poteſt dici ꝓmiſſa. Et ꝑ ꝯn̄s non ꝯgrue ap pellat̉ ſponſa. Sed in ꝯͣrium facit ſingulariter ille tex. ex publico. naꝫ cum appellatione mr̄imonij ⁊ ꝯiugum qn̄qꝫ intelligat̉ de mr̄imonio ꝯſummato EEt de his qͥ mr̄moniū ꝯſummauerūt. ⁊ tale mr̄i moniū dicit̉ magis firmū. gͦ in hac materia odioſa vbi ſponſa ſine cā ꝑdit dimidiū dotis: debemꝰ in relligere verba in potiori ſignificato. ar.§. ſꝫ quoti ens. inſti. de iure naturali. Item ex ꝯmuni vſu lo quendi niſi ſi ſponſa ſit cognita: nō amittit nomē ſponſe. ꝓ hoc tex. in. d. c. ex publico. ibi a viro de ib ſponſata. Ad hoc etiam facit: ꝙ vbi in lege nō ex primit̉ cā debemus cāꝫ legis ꝯiecturari. ⁊ ad eius lites reſtringere ⁊ ampliare diſpoſitōꝫ legis. iuxta theoricam doct. in. l. non dubium. C. de legi. Sed cauſa deferendi tale lucrum marito nō potuit eſſe alia ꝙͣꝓpter nimiū ſumptū quem maritus facit in ducendo vxorem ad domū. que cā ceſſat in ſponſa nondū traducta ad domū viri. ⁊ ꝑ ꝯn̄s debet ceſ ſare diſpoſitio ſtatuti. Nam ſi lucꝝ ꝯtingeret ꝓpt̓ affectum ꝯiugalem. ſtatutū dediſſet ꝯſimile lucrū vxori ꝑ mortem mariti. vnde ſi lucrum eſſet pari nitili. ter vtriqꝫ ꝯmune: tunc bene crederem ꝙ ꝯp̄hen derent̉ ſub v̓bis ſtatuti ſponſus ⁊ ſponſa ꝑ verba timū ⁊ ratū: qd̓ inū de pn̄ti. Et ſic intelligerem. l. deo nobis. C. de epi. ⁊ cle. Unum tn̄ ſemꝑ notabis ꝙ in materia larga appellatione mariti ⁊ vxoris veniunt etiaꝫ ſponſi ꝑ verba de futuro vt ſingulariter ꝓbat̉ in. l. non n. ẜm Ri. in. i1 ſine. C. de bo. q̄ li. ſꝫ Bar. in. l. nihil. ff. reꝝ amo. in terminis queſtionis. ꝓpoſite tenet contrarium: dū modo matrimoniū fuerit contractum ꝑ verba de p̄ſenti: etiam ſi cum ea non habitauerit allegat ad hoc. d. l. nihil. Ideꝫ videt̉ tenere Bal. in. l. deo no bis. C. de ep̄i. ⁊ cle. licet contrarium teneat in. l. nō ſine. C. de bo. que. li. Cy. autē. in. l. vnica. C. de re vxo. actio. videt̉ tenere opinionē Panor. ⁊ dicit ꝙ tale ſtatutum eſt ferrarie. ⁊ hoc factū fuit ꝓpter ex iiima penſas qͣs facit maritus in vxore ⁊ ꝓpter nuptias ⁊ hec opinio videt̉ rationabilior. ¶ Et ꝑ p̄dicta determinat̉ alia queſtio. Statutū Ii pehūe vin entois dicit. Mulier maritata nō admittat̉ cum fratribꝰ ad ſucceſſionem patris. Quidaꝫ deceſſit relictis fi priua r pll lijs maſculis ⁊ filia deſponſata ꝑ verba de futuro Querit̉ nunqͥd iſta debeat excludi a ſucceſſiōe pa publico. de ꝯ terna. Rn̄d̓. Panor. ſuꝑ rubrica de ſpon. dicit. ꝙ nō. exquo agit̉ de odio. appellatione maritate nō venit ſponſa. Secus ſi ageret̉ de fauore. ꝓ hoc bo nus tex. in. d. l. nō ſine. ⁊ vide bonam glo. inſti. de nup.§. ſi vxor. Ideꝫ tenet Cy. in. d. l. nō ſine. Idē Ia. de are. ⁊ Pe. ¶ Querit̉ de alia qōne notabili. Statutum ciui tatis diſponit ꝙ ꝯͣhens mr̄imoniū cū filiafa. ſine Ilenſu patris incurrat certam penaꝫ. Titius ꝯͣhit ꝯſtatutū. ꝯuenit̉ ad penaꝫ. An iudex eccleſiaſticꝰ poſſit inhibere ne ꝓcedat. So. hec. q. fuit diſputa vola ÿͣuat̉... tax. tꝙͣ gI. Ioffenoo 64iiij S. PcbA. 4 ō ꝯ apl̓ꝫ liub. pl Flici. gꝰ ¶ A i. t Matrimonium. j. Fo. CLXVII. ta bononie ⁊ determinatum fuit ꝙ non: ꝓut reci tat Ge. in. c. ſtatutū. el. j. de hereti. li. vj. qꝛ iuriſdi tiones ſunt diſtincte de iudi. nouit. Item qꝛ ſtatu tum eſt vtriqꝫ iuri ꝯſonū. xxxij. q. ij. honorant̉. nec eſt ſuꝑ ſubſtantiam matrimonij: ſꝫ ſuꝑ formaꝫ ꝯͣ hendi. Item licet lex poſitiua legem diuinaꝫ tolle re non poſſit: illaꝫ tn̄ diſtinguit ⁊ modificat. Item hoc ſtatutū viget quaſi in omnibꝰ ciuitatibꝰ italie. Incōtrariū facit: qꝛ poſſet filiafa. v̓go vel vidua eſ ſe quadragenaria vel vltra. vnde videret̉ abſur dum ꝙ ſine patris ꝯſenſu non poſſet habere viꝝ metu pene. Et negari nō poteſt qͥn iſte metus im pediat matrimoniū ꝯtrahendum directe vel indi recte: ergo non debet valere. ⁊ iſtam opinionē te net ibi gemini. Et ꝓ hac opinione facit qd̓ notat Panor. in. c. j. de ſponſa. in ſimili qōn. Statuto cauet̉ ꝙ ꝯͣhens matrimoniū cum puella an̄. xxv. annū ſine ꝯſenſu duoꝝ agnatoꝝ incidat in certaꝫ penam. vel ꝯtrahens matrimoniū abſqꝫ pn̄tia. x. ꝑſonaꝝ. incurrat certam penā: nunqͥd valeat ſta tutum. Et ꝯcludit Panor. de mente Io. an. ꝙ ta lia ſtatuta non tenent. qꝛ ꝑ hoc intimidat̉ mr̄imo nium qd̓ debet eſſe libeꝝ. licet Gaſpar de cal. tenu erit ꝯtrarium. ¶ An aūt ꝯſuetudo patrie poſſit diſponere circa matrimoniū. Reſpon. Panor. vbi sͣ. refert Inn. tenere ꝙ circa ſubſtantiaꝫ matrimonij diſponere nō poteſt. ſꝫ circa dotem forte ꝙ ſic. D. an. latiꝰ dic̄ ꝙ aut ſtatutuꝫ patrie diſponit circa ſubſtantialia matrimonij. Puta. inualidando ꝯͣctum. vel inua lidando ꝑſonas. ⁊ non valet ſtatutum vt in. d. c. j. Ex quo poteſt notari ꝙ leges ciuiles ꝓhibentes matrimoniū inter tutorem ⁊ pupillam. rectorē ꝓ uincie ⁊ ꝓuincialem ⁊ inter ſimiles ꝑſonas: nō te nent. Idem tenet Fed̓. de ſe. dicens. ꝙ ſtatuta ⁊ le ges laicoꝝ circa matrimoniū: nullius ſunt momē ti. qꝛ hec materia nō eſt d̓ foro ſeculari: ſꝫ eccleſiaſti co. Qn̄qꝫ ſtatutū diſponit circa penaꝫ erga ſubſtā tialia matrimonij. Et ſi hoc facit apponendo pe nam de nouo. ⁊ ſic inferendo damnū: non tenet. vt in exemplo sͣ. poſito. Qn̄qꝫ v̓o ſtatutū imponit penam auferendo lucꝝ: qd̓ lex ſecularis attulerat. Et tunc tenet. d. An. ꝙ valeat ſtatutum. Et hoc ſequendo glo. ordinariaꝫ Io. an. in ca. cum ẜm le ges. de hereti. li. vj. Sꝫ glo. eſt incontrariū. xxxvj. q. ij. de puellis. Hoc idem ſentit Fede. Et hoc plꝰ placet Panor. Qn̄qꝫ ſtatutum laicoꝝ diſponit cir ca dotem. ⁊ valet sͣ. dicit Innoc̄. Quandoqꝫ circa ſolennitates. Et tenet etiam. d. an. tunc valere ſta tutum. Et peccant non ẜuantes illam ſolennita tem. Sed Panormitanus dicit ꝙ doc. ibi non lo quunt̉ de ſtatuto: ſꝫ de conſuetudine patrie. vnde dicit ꝙ ſtatutum tale laicoꝝ eſt nullum. quia ma teria non pertinet ad laicos. Secus de conſuetu dine. quia in ea interuenit conſenſus epiſcopi ⁊ cle ricoꝝ. vnde non ẜuantes talem ꝯſuetudinē ſalteꝫ qn̄ eſt talis ꝙ ex eius p̄teritione eccl̓a reddat̉ incer ta de ꝯͣctu: peccant mortalit̓. Et ſic intellige dicta ASdicio S. pe doctoꝝ in. d. c. j. ¶ Sed dubitat̉ circa predicta. Quid ſi conſue ⁊itiid̓ Ifitu y. or h8o. q. poſſea ⁊ fi. Ulk. ę aad ſid ra A ſcuij ſcij l̓js videt̉ kʳ ꝯppoſuA ꝓ. cij A Nll̓o. ꝙ ſtuibꝰ vxv̓. ſic. yCacd̓o 4L 2. G3 F p̄d j voſi auor Alth vyſa QόρMq ꝑº. MPo q Pōcl8. e 4. Ex q. §40m 5ꝰ praN mō..2 qͦ facit&ͦcoeh L. P ix. xxi 5 j. 4 yra.& ſ b. ☞ cōFſas. Lci a. 4pl̓. Iranoꝝū. nō Sꝫ Nliʸal ANA. l 2. 2 AAcfui. ā. k AboCA. ſ. j aplijs A. j. ⁊. j. ¶ ſibla p. IſxAydu vſ.. K. ⁊A. j. q.. c. K. ꝯl. nL. ¶V qjoff. R0 F ⁊. Ie. ſti qopvio Atoꝝ prā

tudo mariti ⁊ vxoris eſt diuerſa. Pone. florentinꝰ ꝯtraxit matrimoniū cum ſenenſi ſenis. Et eſt alia ꝯſuetudo ſenenſis a florētina. nunqͥd attendemꝰ ꝯſuetudinem vbi mr̄imoniū eſt ꝯͣctum. vel ꝯſue tudinem mariti. Rn̄. Panor. in. d. c. j. dicit. ꝙ aut ꝯſuetudo diſponit ſuꝑ ſolennitate ꝯͣhendi. ⁊ dꝫ ſi obẜuari ꝯſuetudo patrie vbi matrimoniū ꝯtrahi tur. etiam ſi ambo ꝯͣhentes ſint floren̄. qꝛ non dn̄t ꝑegrini violare ꝯſuetudinē patrie cū ſcandalo ali oꝝ. viij. di. que ꝯͣ. Aut ꝯſuetudo ſeu ſtatutum di ſponit ſuꝑ executione. vel ſuꝑ alijs obẜuandis ꝑ ꝯtractum. Et debet attendi conſuetudo domicilij ipſius mariti. l. fi.§. Item reſcripſerunt. ff. ad mu ni. vnde animi deſtinatione matrimoniū ꝯͣctum videt̉ in domicilio mariti. ar. in. c. romana.§. con trahentes. de fo. ꝯpe. li. vj. vnde ſi conſuetudo vel ſtatutum domicilij mariti habet. ꝙ maritus ſuꝑ uiuens debeat lucrari dimidiam dotis. ẜuabit̉ ib illa conſuetudo. licet in loco vbi fuit ꝯͣctum matr moniū ſit alia ꝯſuetudo. vel ſtatutuꝫ. Et hec ſunt de mente Bar. in. l. exigere. ff. de iudi. Idem ſeqͥ tur in effectu. d. an. in. d. c. j. qui dicit ſe putare. ꝙ ſi maritus mutaret domicilium poſt contractum matrimonium. ꝙ attendet̉ conſuetudo domicili tempore contractus ⁊ non domicilij vbi diſſolui tur matrimonium. quia debet attendi locus vbi orta eſt obligatio. et nō vbi recepit purificatio Atrimoniū ſecundo. Quis poſſit ꝯͣhere. Reſpondent doct ¶ etas apta in puero eſt annoꝝ. xiiij. ⁊ in puella. xij. extra de deſpon. impu. c. puberes. ⁊. c. ꝯtinebat̉. Et ſi ante ꝯͣhunt non eſt matrimoniū: Addicio A niſi eēt ꝓximi pubertati ⁊ malicia ſuppleret eta xCtōtrahopygē tem. exͣ de deſpon. impu. c. de illis. el. ij. ¶ Sꝫ querit̉: qꝛ. d. c. de illis. reqͥrit duo.ſ. ꝙ ſint vl̓ ſpōſali M legitfi ꝓximi pubertati. ⁊ malicia ſuppleat etatē. an am In aetaR po bo reqͥrant̉ de neceſſitate. Rn̄d̓. Panor. in. d. c. de glo. t. vbi nō oſt S O.. ſuo̓. S. fꝫ. a illis. dicit. Si incipit̉ a primo.ſ. a ꝓximitate puber A σεαρ νalνej tatis neceſſario requirit̉. Scd̓m. qꝛ ꝓximitas eta debo alqͥ tōgi tā tis ſola non ſufficit ad ꝯͣhendum matrimonium. Aſpiū nioq ꝙ ſp ſꝫ etiam neceſſario reqͥrit̉ ſcd̓m.ſ. malicia. Et quo a102 Etid ad hoc exponit̉ malicia.i. vigor naturalis ſeu potē Ft n6. Icx. pͥſſ. tia coeundi. vt colligit̉ ex dicto tex. Ibi potuerint hoTR.§. ⁊ qͦ ſuo ꝯiungi. nō em̄ ſufficeret malicia in rebꝰ agēdis. vt ſalia̓.d. Y cā b5 ꝓl in. c. puberes. de deſpō. impu. Sꝫ ſcd̓m bene ſuffi bicōiy kt̉ bē ꝑablid̉ cit ſine pͥmo. dūmodo ſint doli capaces. ita ꝙ po olā 5. ſyōſxl̓ibꝰ q̄t tuaerint diſcernere vires mr̄imonij ſic̄ d̓ illo puero 925 pSi ix. annoꝝ qͥ reddidit nutricē ſuam p̄gnantē. vt di y6 ſte. P. fil Siſſol. A cit glo. xx. q. j. in ſumma. Sꝫ diſceptatio nō modi ad yxAoꝝe cōnelū ca eſt int̓ doc. quō dep̄hendat̉ potētia iſta coeūdi q̄ hēat ſupplere defectū etatis. Quidaꝫ em̄ dicunt 2. pc ſōſa ā yl.) cōtraꝝ. cti ꝙ reqͥrit̉. ꝙ vere int̓ eos copula int̓ceſſerit. qd̓ etiā ſag ij ſpōſa ſeqͥt̉ Ho. ſꝫ Goff. Inno. Abb. ⁊ Io. an. tenēt op poſitū dicētes ſatis eſſe ꝙ potuerint ꝯiūgi. Quid ſyouſcō ſag ſpōſi. dt. ſpōſcͣ em̄ ſi minor ānis. xiiij. alias mulieres cognouit. vl̓ d pō. E aꝑt ſi femina mīor. xij. ab alijs fuerit cognita. certe ne F ⁊ωο2. 6 mo negabit mr̄imoniū nō ꝯſiſtere inter iſtos. ex qͦ ſ. phny īpbº 6 apparet eos potētes ad copulā. Et ꝓ hac ſnīa hēs 8 6548i ad Ott ſpōſalioꝝ ⁊ iuſta ta Iſt. p puta bo patꝭ. vtd. t.vb. MP. M Eꝑar. ẜ... Cauo d.2ani ισ lοι χυθ a2. FeAI ljoſ ꝙ ſpōſal8. 6ionah fōſp ſi tō cōp. aA.x e. 8. ſuo. Iv.. All̓ 9 Al. ⁊8ꝫ aſſin9 0. r. vl.§. ꝙ. 8e ꝓhibel̓ ſuōſaliaAtꝰ iſtoj. qꝛ ſepe c poſtrꝙ vol02 SiſtorS7υ 3Aρ. 7 ꝯx ſagi ropula v.ſpon. 4 p̄p. ꝯ. ſyōſa.. A& ꝯn NLaioꝝ o. 4. 4ll S. 2. loq A l6ſk. Sꝫ yaꝙ Sicto obſta v̓ba yoſu Vt. det...b. Siſt̓rx. ꝓli. bF aadi. 5TM x. 1x.. ꝓli. b 6telligitt p̄erytio ⁊rύρθ χρυο 4θ χυθ νόιυινω νού ρÿ ꝟbo prep μ.§. 14. ⁊ 90.&. FFλ5 F 90. A. Yauoꝝ. Va.§ AP ꝙ vno fatꝰ. ad p. pofit ſtalicōti. 4 η¶ δρμb.. 6 N x2 ¶ O S ſrō.ꝑ.. 4ª. A Tubyν. I N Fagil̓. N tō tadhec 4μu Prh ſci. ſ. 5º nſſa ⁊ qͣꝫ. cōtN5p. 8 N. N Sꝫ Ip. 21 165º Dichio ꝓyP. agilitaN. 42S4. Ftō pab6. Aō. R qꝛ ſtl̓. q 1ANſuhe? Ragil̓. kuL ¶ vti. aqꝫ ⁊ocͣ ꝓli. bim n. ſabo yhibinio. r. gaAltꝰ. x. vj. q. j.& C R. pAeu. Qull̓o 41. tNtōNya1 S. 65.. 1 N ſto. ẜ7 σb 38. t. ꝯ l οέ. ε. V̓ forfiub y 4L. l νθρ fo. νσ iνθ u2. ¶ ſLA 9 5 Matrimonium. ij. glo. in. c. vnico. de deſpon. impu. li. vj. ¶ Sꝫ maius dubium eſt qn̄ non ꝯſtat clare: ſꝫ tm̄ ꝑ ſigna. puta. ex aſpectu corꝑis. vel ex alijs ſignis extrinſecis. mulier vel maſculus vr̄ aꝑtꝰ ad cōpu lam. ⁊ ſentit Inno. hec ſigna ſufficere. Qd̓ placer Panor. ar. c. atteſtationes. de deſpon. impu. vbi nixus ad copulam cū ꝯſenſu adhibito ꝓpe etateꝫ legitimam ſufficit ad mr̄imoniū. Sꝫ ad p̄dicta vi de Nico. de lyra. Exo. xxj. c. vbi dicit ẜm ra. Sal. ꝙ ortus piloꝝ ⁊ mēſtruoꝝ ſunt ſigna pubertatis īmo mēſtrua dūtaxat ſufficiunt ad indicandum pubertatem in muliere ẜm medicos. Et vbicūqꝫ ⁊ qn̄cunqꝫ mulier incipit hr̄e mēſtrua: ſemper eſt apta ad generatōꝫ. A contrario. ſi non habet mē ſtrua nunqͣꝫ poſſet generare. Et ꝑ ꝯn̄s tunc mali cia non ſuppleret etatem. puer v̓o ſi eſt potens ad emiſſionem ſeminis. dr̄ aptus ad matrimoniū ꝯͣ hendum. Et hoc nota. ¶ Qualiter aūt dꝫ intelligi. ꝙ qͥs ſit ꝓximus pu bertati. Glo. in. d. c. continebat̉. dicit qn̄ tm̄ diſtat ꝑ ſex menſes. Et Panor. dicit. ꝙ hec glo. facit ad ſtatuta. vt dicat̉ qͥs ꝓximꝰ alicui etati. cum ab illa diſtat ꝑ ſex menſes vel minꝰ. Et bene facit. l. non tm̄. ff. de excu. tu. q̄ ꝓbat ꝙ diſtans ꝑ ſex mēſes dr̄ ꝓpe illam etatem. Idem Ho. ⁊ Inno. ſꝫ Panor. Iit dicit. ꝙ hoc ꝯmuniter nō tenet̉. vt eſt glo. in.§. fu rioſus. Inſti. de inuti. ſtip. ⁊ in.§. ī ſumma. Inſti. de ob. q̄ ex delic. naſ. q̄ dicunt. ꝙ maſculus dr̄ ꝓxi mus pubertati. cū eſt in x. anno cū dimidio. Fem ⁊de hoc poteſt fier na v̓o: cum eſt in nono cū dimidio. Et eſt rō: quia poſt puericiam q̄ ꝯtingit in.vij. anno. reſtant. vij. mo ꝯſenſu viri. ⁊ de anni vſqꝫ ad pubertatē in maſculo. vnde exqͦ exce ſenſu mulit dit medietatem huiꝰ tꝑis. vr̄ magis ꝓximꝰ puber ſu priuato. cō iſſtitii tati qͣꝫ infantie. ⁊ idem dic de femina. ¶ Utꝝ aūt in vltima die. xiiij. anni. vel. xij. valeat mr̄imoniū ꝯͣctū. Rn̄. Panor. in. d. c. atteſtationes dicit ſe credere ꝙ ſic: ſic̄ dicimꝰ in teſtamēto. l. qͣ eta te. ff. de teſta. Et hoc fauore matrimonij. ¶ Quid aūt ſi minor ſeptēnio fuit cognita a ſpōſo nūqͥd erit mr̄imoniū ꝯſūmatū. Rº. Io. d̓ deo dic̄ ꝙ ſic. ſꝫ Panor. in. d. c. ꝯtinebat̉ dic̄. ꝙ ſi puella fue rit minor ſeptennio ꝙ qͣntūcunqꝫ fuerit cognita nō erit matrimoniū. qꝛ nō vr̄ hr̄e ꝯſenſum aptum ad diſcernendū qͥd ſit mr̄imoniū. niſi eſſet multū doli capax ⁊ diſcreta. ¶ An aūt habilis etate. puta. xiiij. ānoꝝ in puero iūimiti vel. xij. in femina impotēs tn̄ ad coeūdum valide ꝯͣhat mr̄imoniū. Rn̄. glo. in. c. puberes. de deſpō turatoris. R impu. dicit. ꝙ habilis etate. impotens tn̄ ad coeū Ilus in idem dum valide non ꝯtrahit matrimoniū. ⁊ refert al̓s Inon tenet. xx tenuiſſe ꝯͣrium. Et hanc opinionem doc. ibi ꝯmu rretde pcr. in niter ſequūt̉: vt refert Panor. ibi reprobādo glo. Exquo em̄ hꝫ etatem legitimaꝫ ad ꝯͣhendum ma trimoniū. nec apꝑet de impedimento ꝑpetuo: te net matrimoniū. Al̓s ſequeret̉ ꝙ impotens ad cō eundum ꝓpter infirmitatem non poſſet ꝯtrahere matrimoniū. vnde iſte adoleſcens dꝫ expectare vl qꝫ ad plenam pubertatem. ſcilicet. xviij. annorum que vocatur plena pubertas. Et ſi adueniente tali etate non poteſt generare. ⁊ mulier inſtaret

o diſſolutione: poſſet fieri diſſolutio. quia tunc p̄ ſumeret̉ eſſe impedimentum ꝑpetuū. Et hec opi nio doct. videt̉ equior ẜm Panormi. Sed opinio glo. forte eſt verior reſtringendo eam ad minorem put loquit̉. Nam etas ⁊ matrimonium ꝯſiderar tur ex eo ꝙ ꝯmuniter accidere ſolet. Sꝫ exquo cla rum eſt ꝙ non poteſt generare: ergo nō eſt pubes reſpectu matrimonij. Poteſt ergo iſte aſſimilari impuberi. Utꝝ frurioſus poſſit ꝯͣhere. Rn̄. ſi non hꝫ lu cidū interuallum ꝯͣhere non pōt. qꝛ ibi nō eſt ꝯſen ſus. Idem dic de ebrio. ¶ Nunqͥd autem abſentes poſſint ꝑ ꝓcuratorē ꝯͣbere matrimoniū. Rn̄. poſſunt. Sicut Iſaac cū rebecca. xxxij. q. ij.§. cum dr̄. ſꝫ ⁊ non eſt idoneꝰ ꝓ curator: niſi ſuꝑ hoc hēat ſpecialiſſimū mandatū. vt exprimat̉ ꝑſona cum qua dꝫ ꝯͣhi matrimoniū. vt in. l. generali. ff. de ri. nup. ⁊ ī. c. fi. de ꝓcu. li. vj. Nec poteſt alium ſubſtituere. niſi ſit ei ſpāliter cō miſſum. ¶ Quid ſi aliquis ꝯſentit in abſentem per verba de p̄ſenti. deinde mittit ꝓcuratorem ad eam. ⁊ an teqͣꝫ illa ſimiliter ꝯſentiat ipſe diſſentit. Et poſtea illa ꝯſentit: credens eum in primo durare ꝯſenſu. Reſpond̓. Aſten̄. li. viij. dicit. ꝙ ſi ille qui reuoca uit mandatum ⁊ reuocatio peruenit ad ꝓcurato rem anteꝙͣ illa cōſentiat: nihil actum eſt. ⁊ hoc eſt clarum. Si v̓o peruenit poſtꝙͣ illa iam ꝯſenſerat. ⁊ de hoc poteſt fieri eccleſie fides: ſimiliter non te net matrimonium. quia nec vere nec interp̄tatiue ꝯcurrunt ꝯſenſus. Si tamen ꝯſtaret eccl̓ie de pri mo ꝯſenſu viri. ⁊ de mandato ꝓcuratoris. ⁊ de cō ſenſu mulieris ſubſecuto. ⁊ non ꝯſtaret de diſſen ſu priuato. cogetur vir ꝓpter ꝓbationis defectum dtlatii. ꝯſummare matrimonium. qꝛ eccleſia non iudicat de occultis. Et ſic ẜm hoc diuerſimode diuerſa iu ra loquunt̉ de hoc. Et aliqua loquunt̉ in pͥmo ca ſu. aliqua in ſecundo. Si autem poſtqͣꝫ miſit ꝓcu ratorem non ꝯſenſit nec diſſenſit. tradens forte fa ctum hmōi obliuioni ꝓpter occupatiōeꝫ vel aliam cām. videt̉ ſimpl̓r ſtandum ꝓ matrimonio: tum ꝓpter eius fauorem. tum qꝛ nō hꝫ obicem ꝯtrarie voluntatis. exͣ de re iud. duobꝰ. ⁊ exͣ de bap. maio res. Idem Ray. ¶ Quid ſi eum qui ꝯͣxit peniteat anteꝙͣ abſens lotue puta xiij iuariuim ꝯſentiat. reuocatio tn̄ ad ꝓcuratorem vel abſentē nō venit cum quo ꝯͣxit. nunqͥd tenebit factum ꝓ curatoris. Rn̄. Aſten̄. vbi sͣ. ꝙ non. qꝛ ibi deficit iū. Rn̄. glo. in. c. pubers dede ꝯſenſus in idem tempus ꝯcurrens. ſine quo mr̄i moniū non tenet. xxvij. q. ij. ſufficiat. ar. aūt in ꝯͣri iltitit um eſt. exͣ de ꝓcu. in pn̄tia. Sed hoc eſſe credimꝰ ſpāle in matrimonio.ſ. ꝙ matrimoniū non tenet. etiaꝫ ſi reuocatio non ꝑueniat ad ꝓcuratorem. dū mō de diſſenſu ꝯͣhentis conſtet. hec Innoc̄. exͣ de ſpon. Iuuenis. ⁊ hr̄ exͣ de ꝓcur. c. fi. li. vj. vbi dicit̉ ꝙ ſi ꝓcurator anteqͣꝫ ꝯͣxerit matrimonium a dn̄o fuerit reuocatus: matrimoniū poſtea ꝯͣctum a ꝓ curatore non tenet. licet reuocationem hmōi tam ꝓcurator. qͣꝫ illa cum qua contraxit prorſus igno ¶ I ſac. ronl vFC..Lō. tuſ ſtabꝝ. ſꝫ ob5 49 M3 A. 70 ba R K luodos A A0 5 V ſil̓. y cōſclia x 7 Matrimonium. ij. Fo. CLXVIII. ¶ Sed cum non ſufficiat conſentire niſi conſen ſus exprimat̉ ⁊ notificet̉ inter ꝯtrahentes. quomo do poteſt eſſe matrimoniū inter abn̄tes ꝑ epl̓am vel nuncium: donec ille ad quem mittit̉ epl̓a vel nuncius renotificauerit cōſenſum ſuum abſenti. Reſpon. Aſten̄. ꝙ quando ille cui mittit̉ nuncius ꝓcuratoriꝰ renotificat ipſi nuncio ſuum ꝯſenſum idem eſt ac ſi renotificaret mittenti. Quando aūt lr̄a mittit̉ per nuncium qui nihil ſcit de facto. ſed nudum miniſterium portandi lrām eſt ei com miſſum. tunc ſi ille vel illa cui mittit̉ hmōi lr̄a nul li notificat ꝯſenſum ſuum. Rod̓. credit ꝙ ꝙͣtum cunqꝫ ꝯſentiat: non eſt matrimonium ꝯͣctum: ſec tunc demum cum nuncio notificauit cōſenſum. vel abſenti qui lrām miſit: vel etiam alij. ar. xxxij. q. ij. honorant̉. Et ſic habes ex p̄dictis. ꝙ ꝯtrahit̉. matrimonium per ꝓcuratorem. licet adhuc non venerit ad noticiam alterius.ſ. abſentis. Statim enim vt expreſſit conſenſum ſuum ꝓcuratori vel alij eſt matrimonium. quia ibi ſunt ſub̓alia ma trimonij.ſ. ꝯſenſus expreſſus amboꝝ. ¶ Quid ſi dn̄s nuncij vel ꝓcuratoris iurauit nō reuocare: nunqͥd tenet reuocatio. Rn̄. Dir. li. j. ꝙ ſic. licet ſit ꝑiurus. ¶ Quot aut modis ꝯͣhant̉ ſponſalia. Rn̄. Dire. ꝙ octo modis ꝯͣhunt̉ ſponſalia de futuro. Primo nuda ⁊ ſimplici ꝓmiſſione: vt cū vir dicit mulieri. Ego accipiaꝫ te in meā. ⁊ econuerſo. exͣ eo. ſi inter. Scd̓o ꝑ fidei datōꝫ: ſeu iuramenti int̓poſitōeꝫ. qd̓ idem eſt ẜm Tho. Tercio ſub ꝯditiōe: vt cū dicit vir. Accipiam te in vxorem ſi pr̄i meo placuerit. exͣ de ꝯdi. ap. de illis. Quarto anuli ſubarratōe. xxvij q. ij. ſi qͥs vxorem deſponſauerit. Quinto datione Np. ꝝ obligorj. arraꝝ vel pecunia. vel alijs rebꝰ datis loco arraꝝ. 6 v ſtoꝝ C. de ſpon. l. arris. Sexto ꝑ nunciū vel ꝓcuratorē ºj de hoc dictum eſt. Septimo ꝑ epl̓aꝫ ſiue lrāꝫ. ff. e. 24º. l. fi. ⁊ de hoc dictum eſt. Octauo ꝑ parentes: ſi fue 5.6 Ill̓. I. rint filij pn̄tes ⁊ non ꝯͣdicant. vel ſi fuerint abſen Tx tes ⁊ ignorantes: dūmodo poſtea ſcientes ratifica uerint tacite vel exp̄ſſe. exͣ de de ſpon. īpu. ſi infan tes. li. vj. al̓s filij non obligant̉. ¶ Sꝫ qͥd ſi ſponſalia ꝯͣhant̉ ꝑ alios. vtpote ꝑ frēs 4 vel auunculos. vel amicos. Io. an. ⁊ Ho. dicunt 4 ꝙ eadem rōne ꝯͣhunt̉ ꝑ tales. ſicut ꝑ parentes. exͣ 12 eo. ad id. Sꝫ Direct. dicit ꝙ non ẜm Inno. de re 8 ſti. ſpoli. ex ꝑte. Ideꝫ Al. Uin. Tan. Ber. ⁊ Goſ. Nec ob. d. c. ad id. ẜm Innoc̄. quia ibi ad ꝑſuaſio nem viri mulier alij nupſit. vel quia interuenit copula carnalis. Et ſic ratum habuit: licet ꝯͣ ꝓpria voluntatem. Quam em̄ ptātem habet frater meꝰ vel patruus. vel quicūqꝫ alius me obligandi ſine mea expreſſa voluntate. vel ratificatiōe potiſſime vbi eſt caſus in quo verba reqͥrunt̉. ſicut eſt in ſpō ſalibꝰ ⁊ matrimonijs. exͣ eo. ſi int̓. Sed de hoc dic vt in ſe. ca. ¶ Nota ẜm Iohan. and̓. in ca. ꝓcurator. de ꝓ cura. li. vj. modum contrahendi ſponſalia ⁊ mr̄i monium ꝑ ꝓcuratorem. Si ſponſalia: debent di cere. ꝓmitto tibi de mandato talis domini mei. et nomine eiuſdem. ꝙ ipſe te ducet in vxorem. T Additio. pro da̓ Sxciſvlij viane o. Mſpl̓ar. 4) ne. pa. Dſtbo xv.j ſtip184 KA riſci vbi ꝙ4l̓¶ ¶ inuio nſ pa xFvLa.2obliga2. Quitā ſeu ꝰſcian ad rtie toſrali. F. 8 4q.x.. ſſa̓o. yſiꝫj rōſcnſq lib. ⁊ A ꝓbat̉ p. v.o. ſpō. ꝯρω. R vj Taq r roſag ꝓ. Aonulii abſcutꝭ.Fra poſtmoS cificata xp̄ſo l̓ facih ꝯſtiiat uē poto cnihuls iocali pſl̓ ſpgſꝰ te ſp̓ōſ vaº 4S Souio mlaa6 ſutꝭ roSicto ſpō rraccta utt. º aꝑn ꝓba OFt. 6 NA. S.&. ſpo. ω. I. pſſ Tr. j. tUio rot ilrmū. Vgl̓.4. ꝟ.ꝙͣ.25. Xpre& l. o. 4. 8. c. νν. hl̓. oulla ſaSωσ ꝙ V reaai hsb ⁊ 40 0o6.42. pMP ligRſ y Io foh. a. ren b. vy ꝯſ. Iſ Ioboqt̉. 78. vν. MT aloꝝ rōſa Frafficet ſola pana. ſꝫ x̓qrit̉ ꝙ xl. ꝰtifitata S ſtoſaill yro6 rōh. acte Nitarib per 2 foh. h

⁊ hoc in animam ſuam iuro. Et verſa vice puella reſpondebit. ꝓmitto tibi nomine domini tui reci pienti. ⁊ ſibi ꝑ te. ꝙ ego ducam ipſum in viꝝ: niſi ſteterit per ipſum. ⁊ hoc iuro. In matrimonio de preſenti dicet. talis dominus meus mandat tibi. ꝙ ipſe per me: ſiue mediante me: ⁊ tibi nuncian te accipit te: ⁊ ꝯſentit in te tanqͣꝫ in vxorem ſuaꝫ. ⁊ econuerſo rn̄debit puella. ⁊ ego te mediāte: domi num tuum recipio in viꝝ meum. cum ipſe te me diante me in ſuam recipiat. ⁊ in eum ꝯſentio tan qͣꝫ in dn̄m ⁊ maritum. Atrimonium tercio. Quō ꝯtrahit̉. Et querit̉ primo. vtrum 1per ꝯſenſum cōtrahat̉ matrimonium. Reſpon. ꝙ ad ꝯͣhendū mr̄imoniū reqͥrit̉ mutuꝰ ꝯſenſus. Exquo em̄ vir ꝯſentit ꝑ verba de p̄ſenti in mulierem ⁊ econuerſo ſeu alia equipollētia ver bis: ſtatim eſt matrimoniū. ¶ Sꝫ vtrum verba ipſa ſint neceſſaria. Rn̄. Pa nor. in. c. tue fraternitatis. extra eo. ꝙ ſolo ꝯſenſu legitimo ꝯtrahit̉ matrimoniū. Sed verba requi runt̉ quo ad ꝓbatiōem. Et intellige vel alia ſigna equipollentia. Et dicit ẜm Hoſtien̄. ⁊ ꝯmuniter moderniores verba nō eſſe de ſubſtantia etiam qͦ ad eccleſiaꝫ. ſꝫ ſatis eſt ꝙ qualitercūqꝫ appareat de ꝯſenſu ꝑ ſigna. etiam in loqui valentibꝰ. Nam v̓ ba ſolum exigunt̉ ad on̄dendum ꝯſenſum. Ideo ſatis eſſe dꝫ ꝙ per ſigna appareat de ipſo ꝯſenſu. ad hoc facit. exͣ eo. cū apud. vbi dicit̉ ꝙ ſufficit cō ſenſus. Naꝫ illud dicit̉ ſufficere: quo poſito nihil aliud reqͥrit̉ ad ſubſtantiam actus. vt no. in. c. ſta tutum. de reſcriptis. li. vj. Item nullus tex. p̄ciſe requirit verba. Nec ob. d. c. tue. quia papa reſpō det ꝯſultationi. Et ſic nō ponit ius de nouo. Et ꝑ hoc tollit̉ motiuū Inno. dum dicit ꝙ eccleſia hoc ſtatuit. Nam hoc ſtatutū nullibi habet̉. Nec ob. ꝙ matrimonium eſt ſacramētum: qd̓ requirit ali quod ſignum exterius. quia dico ꝙ bene habet ſi gnum vel nutum ⁊ hoc ſufficit. Et ſi obiciat̉ ꝑ pre dicta. ꝙ ſolus conſenſus ſufficit: ergo non requi rit̉ aliquid aliud. Et ſic nec verbum. nec ſignum: ex virtute ſignificati dicti verbi ſufficit: vt dictum eſt. Reſpon. Panor. in. c. tua nos. extra eo. ꝙ hoc non obſtat. quoniaꝫ ꝯſenſus nō poteſt haberi ni ſi mediantibꝰ verbis vel ſignis. nam ſi vir ignorat mentem mulieris. ⁊ econuerſo. ibi nō eſt ꝯſenſus. id eſt ſimul aſſenſus ſꝫ diſſenſus ⁊ ſeparatus aſſen ſus. Glo. etiam Ray. dicit ꝙ ſi puella loqui vere cundat̉. ⁊ tn̄ patit̉ ſe ſubarrari. vel patit̉ ſe dotari. ipſa taciturnitate ⁊ patientia ꝯſenſus eius expri muit̉: qͣꝫuis lingua taceat. Tho. etiam dicit ſuffice re in hoc caſu ꝙ non contradicat. Si autem nul la ſint indicia de conſenſu eius. non eſt preſumen dum de matrimonio. Dicit etiam Thomas ꝙ ſi quis ſcribat voluntatem ſuam ſine verbis videt̉ ſufficere. ¶ Quid ſi qͥs dicat. volo te decetero hr̄e in vxorē: vel volo ꝙ tu ſis mea vxor. Reſpon. ẜm Panor. in. c. ex parte. extra eo. ꝙ qn̄qꝫ verba in ꝯͣctu confeMatrimonium. iij. runt̉ de preſenti. ⁊ tunc indubie illico contrahit̉ matrimonium. vt ſi vir dicat: accipio te in vxorē ⁊ econuerſo. vt in. c. pe. exͣ eo. Quandoqꝫ verba ſo nant in futuꝝ. Et tunc: aut denotant principium actus. ⁊ tunc ſoluꝫ ꝯͣhunt̉ ſponſalia de futuro. vt ſi dicit̉. Promitto ꝙ te ducam in vxorem. vel me ductuꝝ talem. vel quid ſimile. ⁊ iſte eſt caſus capi tuli de illis. extra eo. Quandoqꝫ verba ſonant in futuꝝ: ſꝫ denotant executōem actus ꝯſummati vl̓ perfecti. Exemplum. ꝓmitto ꝙ habebo te ꝓ legi tima vxore. nam nō poteſt haberi ꝓ legitima vxo re: niſi precedat matrimonium. Hec enim verba ⁊ ſimilia denotant executionem matrimonij. vn de tacite exquo ſe obligat ad executionem: videt̉ de preſenti contrahere. ꝓ hoc facit qd̓ notant do cto. in. c. cum. M. de conſti. vbi dicunt. ꝙ ſi p̄ben da que ſolet conferri tm̄ canonico. ſi confert̉ extra tunda vota trani neo: videt̉ tacite collatus canonicatus. Et hoc ꝓ cedit. maxime ſi apponatur hoc verbum. ab hoc tempore. vel decetero. nam immediate ſe obligat ad executionem matrimonij. ergo tacite tunc con trahit de preſenti. Sed idem eſt etiam ſi non ap ponantur illa verba denotantia extremitatem tē poris. quoniam ſi in obligatione non apponatur dies videt̉ in cōtinenti obligatio ꝯͣcta. l. in omnibꝰ ff. de re. iu. Et iſte eſt ꝓprie caſus. d. c. ex ꝑte. Et hec ꝓcedunt niſi hec v̓ba denotātia executōꝫ. ſequan tur ſponſalia de futuro. vtputa. Promitto ꝙ du cam te in vxorem. ⁊ tenebo te ꝓ legitima coniuge. Nam ꝑ v̓ba p̄cedentia reſtringunt̉ ſeq̄ntia in tē pus matrimonij ꝯͣcti.ſ. cū mr̄imoniū ꝯͣctum erit. ¶ Et ꝑ hec p̄t decidi qō ſatis dubia. Quidaꝫ dixit mulieri. ꝓmitto tibi ꝙ non hēbo aliaꝫ mulierē in vxorem niſi te. nunqͥd ſit mr̄imoniū. Io. an. in ad di. ſpe. ſentit mr̄imoniū eſſe ꝯͣctum. qꝛ dictio: niſi: cum ſequit̉ negatiuam facit poſitōꝫ. vt notat glo. in regula pctm̄. de re. iu. li. vj. D. an. videt̉ ſentire mor. in. d. c. ex lr̄is oppoſitum dicens ꝙ dictio: niſi: facit qn̄qꝫ poſitio nem ẜm habitum. qn̄qꝫ ẜm actum. vn̄ cum illa v̓ ba ſint de futuro. ꝙ non habebo aliaꝫ niſi te. vr̄ ſe diſponere ꝙ in futuꝝ ſi eſt ꝯͣcturus: ꝯͣhet cum illa Sꝫ ſi v̓ba fuiſſent ꝓlata de pn̄ti. vt qꝛ dixit. nolo aliam hr̄e in vxorem niſi te. tūc dictio niſi: denotat Ho. ſi qͥs iurat ſe ducere. actum de pn̄ti. ſꝫ ꝑ p̄dicta videt̉ ꝯcludēdum ꝓ pri ma opinione. Nam ſi dixiſſet ꝓmitto ꝙ te hēbo in vxorem: ſtatim eēt mr̄imoniū. ergo idem ſi dico ꝙ non hēbo aliam niſi te. Naꝫ vr̄ velle ꝙ iſtaꝫ hē ix lr̄is vt no bit in vxorem. gͦ incōtinenti: cū non ſit appoſita di es. hec Panor. Opinio tn̄. d. an. vr̄ ſatis rōnabil̓. ¶ Quid ſi dicat vir. ꝓmitto tibi ꝙ ſemper proui debo ſicut vxori. ⁊ illa ſimilia reſpondet. Reſpon am copula aūt vbi. deo ẜm Hoſtien̄. niſi aliud ꝓteſtentur ꝓ matri qt ꝯctum. qꝛ tn̄ iura monio iudicabo. ¶ Quid ſi dicat. ꝓmitto ꝙ nō dimittam te ꝓ me liori vel peiori. Rn̄. ẜm Hoſti. ꝓ matrimonio iu dicabo. tamen ẜm conſcientiam intentioni eoruꝫ ſtandum eſt. In foro autem ꝯtentioſo. ſtandum eſt ꝯmuni ſignificationi verboꝝ. ſeu iurꝭ interp̄ta tioni. vt in. c. j. exͣ eo. ¶ Quid de illis qui poſt datam fidem de ꝯͣhen

do dicunt. Bibamus in nomine matrimonij. vel oſculemur nos inuicem. nunqͥd ꝯtrahit̉ mr̄imo nium. Rn̄. ẜm. v̓v̓. Credo ꝙ non. niſi hoc agēdo voluerint recedere a ſponſalibꝰ de futuro ⁊ ꝯͣhere de pn̄ti. nam qd̓ dicunt noīe mr̄imonij intelligen dum eſt ꝯͣhendi potius qͣꝫ ꝯtracti. cū ante actū nō ſit de mr̄imonio ſꝫ de ſponſalibꝰ. ⁊ hoc niſi de ꝯͣria intentione ꝯſtet. ¶ Quid ſi nihil actum ſit de ſponſalibꝰ ſꝫ ſimplici ter vterqꝫ dicat dicta v̓ba ⁊ ſeqͥt̉ oſculum de cōi cō ſenſu. Rn̄. ẜm v̓ v̓. credo ꝙ ſi ꝯͣhētes ꝑ hoc intēde bant ꝯͣhere: matrimoniū ꝯͣctum eſt. Ad iudican dum aūt de intentione: recurrendum eſt ad circū ſtantias v̓boꝝ p̄cedentium ⁊ ſubſeq̄ntiū ⁊ hmōi indicia. ꝙ ſi nulla appareant: non credo ꝙ ſit ma trimonium. ⁊ preſertim ſi vterqꝫ vel alter negat ſe intentionem habuiſſe ꝯtrahendi. aut ſi alter ad ſe cunda vota tranſierit. ¶ Pone ꝙ qͥdaꝫ in pn̄tia plurium ſoroꝝ dicat eis Promitto vobis: ꝙ vnam ex vobis ducaꝫ in vxo rū Sd iden rem. ⁊ omnes rn̄dent placet ⁊ ita iurat̉. poſtea co gnoſcit vnam: nunqͥd eſt matrimoniū? Rn̄. Ho ſti. ꝙ ſic. qꝛ ip̄o facto ꝯſentit. ſꝫ glo. in. c. ex lr̄is. el. ij. de ſpon. tenet ꝯͣrium. vt nec v̓tute ſponſalioꝝ. nec virtute mr̄imonij cogat̉ illam ducere. Sponſalia em̄ ſꝑ fuerunt nulla. Cum em̄ nō poſſint ꝯſiſtere ex ꝑte vnius tm̄: oportet dicere ꝙ cum omnibꝰ ſo roribꝰ ſponſalia eēt ꝯͣcta. ⁊ ſic nullam poſſet duce re obſtante publica honeſtate. Et hanc opi. glo. te net Io. an. Sꝫ hec omnia tollunt̉ ẜm Ho. qꝛ fatē dum eſt ſpōſalia a principio fuiſſe incerta ⁊ ſub qͣ dam tacita ꝯditione ꝙ ꝓmittit acciꝑe quam elege rit. ⁊ iō nō naſcit̉ publica honeſtas. nec eſt veꝝ di cere etiam ꝯſenſum de pn̄ti adeſſe: ſꝫ copula ſubſe cuta oꝑat̉ purificatōꝫ illius tacite ꝯditionis. qꝛ vi det̉ tunc ꝯſentire ⁊ eligere iſtam. Et hāc opi. Ho. ſequit̉ Panor. in. d. c. ex lr̄is. Nam in dubio non dꝫ p̄ſumi duplex pctm̄.ſ. ſtupri ⁊ ꝑiurij. ſꝫ potiꝰ in fauorem matrimonij debemꝰ p̄ſumere cōpulam fuiſſe licitaꝫ. Et ꝙ voluerit ille adimplere iuramē tum ſuum. Naꝫ in dubio ſꝑ iudicamus ꝓ matri monio. vt in. c. licet ex qͣdam. de teſti. Secus ẜm Ho. ſi qͥs iurat ſe ducere vnam de certo loco. nā tunc cognoſcendo certam vel vnam. nō videt̉ cū illa ꝯͣhere: cum poſſit hoc caſu cū alia ꝯͣhendo ad implere iuramentū. Idem Panor. ſꝫ Car. in. d. c. ex lr̄is vt no. d. Io. an. ibi tenet. ꝙ nec p̄textu iura menti. nec ſpōſalioꝝ. nec mr̄imonij iſta mulier co gnita poterit petere hunc in viꝝ. qꝛ non int̓uenit ꝯſenſus mutuꝰ. nec v̓ba ꝯͣctus directe ſunt certa xxi ad eam. copula aūt vbi ꝯͣctus non p̄cedit non in ducit ꝯͣctum. qꝛ tn̄ iuramentū dirigit obligatōꝫ in deum. poſſet dici ꝙ iſto caſu. ex officio iudex cā ꝑ iurij vitandi: poſſet cogere hunc ad ꝯͣhendū. Opi nio tn̄ Ho. videt̉ ſatis tolerabilis fauore mr̄imo. nij. Et ꝑ p̄dicta patꝫ rn̄ſio ad qōem. Quis ꝓmiſit duci Ml̓i. accipere vnam ex ſuis ſubiectis. ⁊ ita iurauit. ꝯſummauit copulam cū vna. Dic ꝙ hoc caſu nō eſt mr̄imoniū. vt dictū eſt sͣ. Et iō eſt dr̄ia a p̄cedenti. q. qꝛ ibi ꝓpter ꝯſummataꝫ copulaꝫ erat Matrimonium. iiij. Fo. CLXIX. nata affinitas cum alijs ſororibꝰ. ⁊ ideo cogi dꝫ ꝯͣ here cū illa. Secus in caſu nr̄o: qꝛ licet ꝯſūmet cō pulam cum vna ſubdita ducis. non ꝓpter hoc im pedit̉ acciꝑe aliaꝫ. ¶ Quid ſi qͥs ꝓmittit acciꝑe vnam ex filiabꝰ ticij quam elegerit: ⁊ ipſe ꝯſentiunt. ⁊ interuenit iura mentū: poſtea ſequit̉ copula cū vna. An erit ma trimoniū. Hoſti. dicit ꝙ ſic. Et ita ꝯmuniter te net̉ ẜm. d. Io. anto. in. d. c. ex lr̄is. qꝛ veꝝ eſt dicere ſingulas iſtas mulieres ꝯſenſiſſe ſub hac ꝯditione ſi eam elegerit. Sed cōpula habet vim purificatio nis ꝯditionis. c. de illis. de ꝯdi. ap. ergo tenet ma trimoniū. Et ſi dicat̉. quare ſecus in qōne glo. D. anto. aſſignat rōnem. qꝛ ibi ꝯſenſus fuit nudus ⁊ purus. Et ideo rōne incertitudinis viciat̉. hic au tem fuit ſub cōditione ſubſpenſus. ⁊ ꝯͣctus refert̉ ad tempus purificate ꝯditiōis. qꝛ ipſa purificatio ꝯditionis videt̉ ineſſe in ꝯͣctu. ergo exquo poſtea certaꝫ elegit. videt̉ ꝯſenſus ille fuiſſe certus a prin cipio. Et iō reſtaurat matrimonium per copulam q̄ ꝯditōꝫ purificat. d. c. de illis. ¶ Utꝝ ꝯſenſus ad tp̄s faciat matrimoniū. Rn̄. ẜm Pe. cum inſeꝑabilitas ſit eſſentialitas mr̄imo nij: iō ad mr̄imoniū reqͥrit̉ ꝯſenſus ad inſeꝑabili tatem. ⁊ ſi fit ad tp̄us nō facit mr̄imoniū. ex de cō di. ap. c. fi. Hoc intellige ſi deducat̉ in pactum ex preſſum ab ambobꝰ. Secꝰ ſi in corde retenta ſit ta lis ꝯditio. nam ꝯditio in corde retenta nihil oꝑat̉. Et hoc ſingulariter voluit Inno. vt dicit Panor. in. d. c. fi. vbi ſingularit̓ diſtiuguit. ꝙ ſi vterqꝫ ꝯiu gum ꝯſenſit ꝯditioni appoſite ꝯͣ ſb̓am mr̄imonij tūc mr̄imoniū nō tenet. Si aūt alter ꝯͣdixit: tenet matrimoniū ſi fuit ꝓceſſum ad ꝯſummatōꝫ ipſiꝰ. Idem dicit fauore mr̄imonij ſi alter tacuit. ⁊ ſic ta cens hēbit̉ ꝓ ꝯͣdicente. Et no. bene hoc dictū In no. videt̉ em̄ ꝑ hoc velle ꝙ in alijs actibꝰ tacēs vi deat̉ ꝯſentire ꝯͣctui ẜm ꝓteſtatōꝫ alteriꝰ: licet ꝓte ſtatio ſit oneroſa ⁊ odioſa. vt dictū eſt sͣ. Electio ſe cundo. Et dicit Ho. ꝙ hoc ſepe eſt p̄dicandū. ne ſimplices mulieres decipiant̉. De. q. tn̄ principali vide. jͣ. Papa. Atrimoniū quarto. m ſi fiat contra intentionem. Et querit̉: ſi qͥ ꝯtrahunt verbo ⁊ diſſentiunt animo nunqͥd ſit mr̄imoniū. Rn̄. ẜm. v̓ v̓. ſi vterqꝫ vel al ter animo diſſentiat: nō eſt mr̄imoniū. Si tn̄ de il lo ꝯſtiterit: eccleſia ꝯpellet eos ſimul eſſe: cū de intē tione ꝯſtare nō poſſit. vn̄ nec crederet̉ ei qͥ dicit ſe nō intendiſſe. qꝛ qͥlibet ſic poſſet dicere: ⁊ ſeꝑaret̉ matrimonium. qꝛ vt dr̄ exͣ de ꝓba. ꝑ tuas. nimis indignū eſt iuxta legitimas ſanctiones. vt qd̓ qͥſqꝫ ſua voce lucide ꝓteſtatus eſt in eum caſum ꝓprio valeat teſtimonio infirmare. Si tn̄ ſignis euiden tibꝰ appareat de ſil̓atione: eccleſia non iudicabit matrimonium eſſe. al̓s verbis ſtabit. hoc poſſet in telligi. quando vterqꝫ vel alter eoꝝ reclamaret ſta tim poſt tale matrimoniū ꝯͣctum ſe non ꝯſenſiſſe. vel fuiſſe deceptum. Secꝰ ſi ꝑ aliqd̓ tꝑis interual lum notabile etiaꝫ iuraret ſe nunqͣꝫ corde conſen

Ddicio ℟d̓ at fanēt pautl̓a vul̓r quō pſtꝓba̓ꝫ iolracli mahaē qꝛ ſrt rladeſtinū. Si p S14 pͥnA vir ſtatꝭ guort ⁊ yan Rrit ꝙ ρη ¶ ſ poſſia vr fraſuut ad ſid̓a vola tōt poſſtt tal e ipa vl̓ꝝ agiy. Favix M4. S A 5 V roẜ. at xxag d. ſpreports peta q.. A.. Satrimonium. iiij. velio26 9 10. 6 4vll̓ꝝ i1 F. Ax vſil̓. ill. iſacrpiſſ.. L vvxoꝝ. vl̓. ¶ Ih xi. ſi aliqͦ̓ ſiſſe. vt dicit Ric. in. iiij. diſtinc. xxix. ar. primo. Et ſpō ſa nō td..y ſꝫ ſ. dcip E. t. fac addit ꝙ tali perſone que conſenſit non eſt licitum ſto Fv2 cōf cum alia contrahere illa viuente. quia ſi contrahe ali ¶ cl̓ꝫ pon ret ſe periculo ꝓbabili exponeret. niſi in caſu ſu 20 70 0 M Mlio cōfi. pradicto: cum non conſentiens: qui verbis ſigni nō fō AHN ficauit ſe conſenſiſſe: incontinenti reuocat. Et tūc vlꝫ fi. ala Vel perſona que conſenſit ſtare poterit verbis ſecun ⁊ ſep. ꝙ vl̓tāS do prolatis. Nam hoc caſu credo quod perſone xobil.y cōti. 44. 21 ri que conſenſit licitum eſt cum alia contrahere etiā vil. b 2bꝰ ꝓpi a2 pl̓i Iſu priore viuente. tꝰ ol.Aam S ¶ Quid conſulendum eſt alteri coniugum. cum yortio. L 4. i j alter affirmat ꝙ nunqͣꝫ ꝯſenſit. Reſpon. ẜm Ri. p̓vo raaͣ. E ad li. in. iiij. diſtin.xxvij. ar. j. conſulendum eſt ei ꝙ hoc poſſe9i z FA non credat. quia nec alteri coniugum in hoc tene 2. Q. dato ꝙ iſti tur credere dicto. c. per tuas. Si autem temerarie credat ꝙ alter coniunx verum dicat: durante iſta n6 H Siſ2i1 bil S. Ir. po crudelitate. non licet ei cum illo carnaliter commi 70 4 60y. ſꝫ pꝰ Ma ſceri. nec ad petitionem ꝓpriam. quia credit ꝙ nō Orōſc.ſ o ſit coniux nec ad petitionem alterius. quia ſibi in ſꝫ ſolrā 7. to 2 q. hoc preiudicat ꝙͣdiu affirmat ſe coniugem nō eſſe ropi. 4. L iª 1. 45. Si autem poſtea affirmet ſe eſſe mentitum ⁊ pe 4.. l. hh. vij. ſ tat debitum. ſi alter coniunx remaneat in priſtina vt ſic pͥſmi. put credulitate: perplexus eſt qͣꝫdiu durat illa creduli ō R. cō tas. quia illa credulitate durante: non credit alte I⁊̓ vivij bo. vip. cō ſa vio HR. O rum ſuum coniugem eſſe ⁊ ſi redderet debitum: ad ſida vot. L5 contra conſcientiam faceret. ſi autem non reddit ſa poſſet..O Alio cōta etiam peccat. quia ꝙͣuis alter coniunx in dicende l2. 4l6 P. E ſibi. ſe non eſſe coniugem preiudicaſſet ſibi quo ad po pK. ¶ gico teſtatem exigendi debitum ꝙͣdiu hoc non reuoca nd0 cl4S. R. bat. tn̄ poſtqͣꝫ reuocat credo ꝙ expirat illud p̄iudi . v12 aliqj. ciuꝫ. quia reuocatio ꝯcordat verbis quibꝰ in ꝯͣctu poōꝝ aſiū exp̄ſſit ſuum fi. aN2. FaAligio. ¶ Quid ſi ille qͥ ꝯtrahit ſponſalia vel etiam con ⁊ ꝑRpo trahit per verba de preſenti non habet intentio 2 poſſo. al nem contrahendi. ſed extorquendi copulam: de o cōalj. ꝰ. inde cognoſcit eam: nunquid eſt matrimonium? ¶ rotxit Reſpō. Ric. dicit debere preſumi ꝓ matrimonio aj.Aō īō iō extra eo. tua. ⁊ ita iudicaretur in foro iudiciali. ſed ſS ſꝫ ſolꝰ xt. in foro conſcientie. ſi ille non ꝓpoſuit illam ducere q Mi cōpia. I ſi f nec vnqͣꝫ aſſenſit in eam: nō debet ex illo facto ma Poſa cōt. F tōF ſſe trimonium iudicari. quando ex altera parte do qͦ fecit. i rōſciꝫ d. ꝙ lus affuit ⁊ defuit omnino cōſenſus: ſine quo ne ⁊ dicit ꝙ F queunt cetera fedus efficere coniugale dict. c. tua oſ pp̄ij. ⁊ rōpl̓aꝫ ſb̓ſ.. Et illa ex parte cuius non affuit dolus excuſatu I ꝙ ⁊ pItū a Si a peccato. Alius autem ſi interim cum alia ꝯtraxe lj. 3. ſ. Iri. cdit3 rit. tenet matrimonium ẜm docto. communiter. litfat. INllā cō licet quidaꝫ ꝯtradixerint: tenetur tamē deceptor: voſtit tꝙͣ rōug 4º ſi nondum ꝯtraxit cum alia: illam ducere de no ꝓi qºͦ ſij naris. j. ꝙ rl̓ copl̓a n̄ R uo in vxorem. ſi eſt ſibi equalis vel paulominus. A6qͦ ad do Et ſi alteri de facto nupſerit. ⁊ illa ex tali deceptio . t. d ſpō ne patitur notabile damnum. vel diminutionem ſpōſat. bo ſolc. Io p 6 0 ſui honoris. puta: quia tale quid eſt factum publi cum vel ſimile. tenetur de neceſſitate ſibi ſatiſface 4ropla o. re iuxta damnum paſſum. niſi fuerit multo melio ſpōſalioꝝ ſ aM6.71 ris ꝯditiōis. vel ſi aliud ſignum euidens fraudis ſoSO 9. apparuit. qd̓ poteſt ꝓbabiliter preſumi ꝙ ſponſa nō fuerit decepta ſꝫ ſe decipi finxerit. quia tunc nō bꝓx tenetur ad predicta. vt quidam dicunt. tn̄ altera dfi. 415.8. 6 ſpōſab79 K que ꝯſenſit nō poteſt alteri nubere. vt dictum eſt ẜm Ri. ꝑ qͦ it ꝙ. 2i. 99. A Riſ.2. 4 ibi 6 O9R 0 7. Uicabr ꝓ acMoº ꝯ. M tA¶P0y N s 7Iſ vkPSuo 44S 4j.A Fo. 6 Iqͦ ad dec ꝑ p̄Scā obbg Ad o ẜij. ⁊tal vob poſ24ήξy. ⁊ n.d. b FobligaN alia Q 2λ ήKt ¶. diro ꝙiſt ad ta..So Njpoſue. vo ſi falij cmpiral..o1 Pr 5o.& X.. q.A ꝓx ¶. M.. δ. i k id alicd ſig̓) vuidCo F. acdt appaꝝ. ¶ qq yt ꝓbabilal ẜſ ¶ Utrum autem copula carnalis poſt contra cta ſponſalia de futuro. faciat talia ſponſalia om nino tranſire in matrimonium. Reſpō. ẜm Pa nor. in. c. is qui. extra eo. ꝙ aut vir cognouit ſpon ſam de futuro affectu maritali: ita ꝙ tanꝙͣ vxorē cognouit. ⁊ tunc non eſt dubium ꝙ eſt matrimo nium. ⁊ poſt ꝯtractum eſt nullum. cum primū in veritate teneat ex ꝯſenſu tacite preſtito in copula. Aut cognouit ſponſam nō affectu vxorio. nec ha bens animum conſentiendi in eam tanꝙͣ in vxo rem: tunc quo ad foꝝ iudiciale. ſcd̓m iudicabitur nullum: ⁊ primū erit validum. vnde tūc filij erūt legitimi. ꝓ hoc tex. in. d. c. is qui. Quo v̓o ad deū tenet Uin. ꝙ ſcd̓m matrimoniū teneat ⁊ nō pri mum vnde potius debet pati excōmunicatiōem qͣꝫ adherere prime ſponſe. cū ſponſalia prima ſint ſoluta per ſequens matrimonium. Sed Hoſtiē. dicit ꝙ in vtroqꝫ foro parendum eſt pape qui po tuit ſtatuere quicquid voluit in matrimonio non conſummato. Sed aliā opinio. approbat. d. an. ⁊ illa videtur veriſſima. Naꝫ papa non poteſt ſup plere conſenſum quo matrimonium contrahit̉. Item tex. in. d. c. is qui. ānullat ſecundum matri monium: non diſpoſitiue. ſꝫ illatiue.ſ. ſi primum eſt preſumptū de iure: ergo ſequit̉ ꝙ ſcd̓m eſt nul lum. Ita ꝙ illatio nullitatꝭ eſt fundata ſuꝑ p̄ſum ptione. ſꝫ ſi p̄ſumptio eſt falſa: ergo quicqͥd ſequit̉ corruit. Idem tenet Ri. in. iiij. Sꝫ circa hoc Mo trtꝰ nal. clarius ⁊ breuius declarat. puta. de eo qͥ poſt datam fidem de ꝯͣhendo cum aliqͣ: cognoſcit eaꝫ in dicto. c. dicēs vtꝝ faciat aīo ꝯſummandi mr̄imoniū vtē uacet: vel eam do ea vt iā ſua. ⁊ tūc ꝯſummat̉ mr̄imoniū: dū tn̄ ⁊ Conſtat en illa ſil̓em intentōꝫ hēat. tam ẜm iudicium eccl̓ie ꝙͣ xetatitimt dei. Aut vtit̉ ea intentōe fornicaria. vel vt ſua ī fu tuꝝ. nō vt ſua in pn̄ti. ⁊ tūc nō eſt iudicandum in foro pnīali mr̄imoniū eſſe ꝯſummatū. Et ſi ſecū dam acceꝑit de pn̄ti: dꝫ remanere cum ſecunda. hec Monal. ¶ An aūt papa poſſit voluere ꝯſenſum hoīs: vt faciat ip̄m ꝯſenſiſſe in illam in quā nō ꝯſenſit. vel impediat ip̄m ꝯſenſiſſe in eā in quaꝫ pͥus ꝯſenſit intantū ꝙ iſte hō hēat ꝯſcīaꝫ ſuaꝫ dimittere ⁊ ſeqͥ motū pape. v̓bigͣ. Cōtraxi ſpōſalia ⁊ cognoui eaꝫ ꝯcubinario affectu: poſtea ꝯͣho cū ſecūda ꝑ v̓ba d̓ pn̄ti. Cum qͣ remanebo. papa dicit ꝙ cū pͥma. d. c. is qͥ. Rn̄. Guil̓. de lau. in ſuo ſacr̄ali. ꝙ poſſet pa iitpletltali. pa ſtatuere ꝙ poſt carnalē copulaꝫ ſponſe nō poſ ſet ꝯͣhere cū alia: decernēs irritū ⁊cͣ. Et tūc mr̄imo niū ſeq̄ns nō teneret. ⁊ eſſet cā iuſtior qͣꝫ cognatio ſumptū matrimoniū legalis. al̓s nō eſt obediendū pape. niſi in foro cō tentioſo. ⁊ nō pōt facere ꝯſenſum qͣꝫtū ad veritate maprobata ꝓ vbi nō eſt. vt no. Ho. in. d. c. is qui. ¶ Nunquid autem alijs modis ſponſalia de fu i apoterit ad ſecū turo poſſint tranſire in matrimonium de pn̄ti ꝙ per copulam carnalem. Rn̄. ꝙ ſic. vt habet̉ ꝑ do cto. ⁊ Ge. in. c. ſi infantes. de deſpon. impu. li. vj. vbi habetur ꝙ ſponſalia que verbis ⁊ mente con trahentium ſunt de p̄ſenti. tamen iuris interpre tatione ſunt de futuro: tranſeunt in matrimoni um p̄ter copulam. per oſcula. amplexus. munera madualqꝛ vilil ta cōirar. O 0. 2oꝝ. l. Ry. 2vo P PSυ iuj. omiij atrimo mal̓uo. tōſuſij ſtt. aſb̓a..S. Ire. j. ẜ S. to ψ j iſb. ꝯſtſa. qꝛ potabat ſc ligatꝰ Aō cōPſ ſpr Q. d poꝝqº ꝑih.S.. M4 M6 I. Nομ6 Pl̓ hi 4. PA Pqꝝ0fAFy S0. j. d.. ⁊℟. li. vj. ꝙ ſ qꝫ A plbνρ R. rit voν Augioniſ.

interuenientia: vel modū alium: vt quia ſimul co habitauerunt vel ſe ꝯiuges nominabant ẜm glo in dicto. c. ſi infantes. Et hoc ſi poſt tempus pu hertatis euenerunt. Sponſalia v̓o de futuro ver his ⁊ mente contrahentiū per amplexus ⁊ oſcula ⁊cͣ. nō tranſeunt in matrimoniū. Nec hoc miruꝫ quia nec per nexum carnalis copule: vt ī dicto. c. is qui. Idem Panormi. in. c. adoleſcens. de ſpon. Do. An. aſſignat rationeꝫ: quia actus ſuperueni ens declarans ꝯſenſum: intelligitur declarare ẜm naturā verboꝝ precedentiū: vt ſi ſit de p̄ſenti: in telligat̉ de p̄ſenti. Si de futuro: intelligat̉ de futu ¶ Sed pone ꝙ ambo infantes: vl̓ vnus infans ro ẜm eum. ⁊ alius non: contrahūt ſponſalia per verba de pre ſenti. Et poſt infantiam apparuit illos in eadem voluntate permanere: ita ꝙ ratificata ſunt ſpon ſalia poſt completam pubertatem: ⁊ al̓s qͣꝫ per co pulam apparet durare voluntatem: an ſit matri monium: an ſolum ſponſalia? videtur ꝙ ſint ſpō ltitit ſalia ſola: quia tex. in dicto. c. ſi infantes. loquit̉ de verbis prolatis ab impubere. vnde abſurdum vi detur extendere ad verba prolata per infantē: cuꝫ illa a principio fuerint nulla. Incontrarium facit ratio ſuprapoſita. ꝙ actus ſuperueniens ⁊cͣ. Iteꝫ cum nūc poſſint cōtrahere de p̄ſenti: ſi oſculantur ſtentt Rl in ii ſe adinuicem vt maritus ⁊ vxor: non video quare iſte actus non faciat matrimoniū: ſicut facit ſpon ſalia de futuro. vt dicit glo. ſuper verbo vel facto. in dicto. c. ſi infantes. vt quia poſt ſeptenniū ſecū iacet: vel eam oſculatur vt ſponſam et his ſimilia. Conſtat em̄ ꝙ iſti actus inducunt matrimoniuꝫ vt ex nunc. non vt ex tunc ergo exquo ſunt habi les: ⁊ oſculantur ſe vt vir ⁊ vxor iſte conſenſus ita debet validare ſpōſalia de pn̄ti nulla ſicut validat ſpōſalia d̓ futuro nll̓a. Idē. d. an. in. d. c. adoleſcēs ¶ Quid ſi quis proteſtet̉ corā pluribꝰ ꝙ quicqͥd jpiirtiuet ſrium xtix ſ facit nō facit animo cōtrahēdi. poſtea verbo con traxit ⁊ cognouit eam carnaliter. nūquid iudica bitur matrimoniū. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ ſic: qꝛ recurren dum eſt ad cōmunē intelligentiā verborū. ⁊ quia interp̄tatio facienda eſt contra eum qui dolū ad hibuit. ⁊ licꝫ proteſtatus prius fuerit. potuit tamī poſtea volūtatem mutare. Et ſi quādo contrahi non vtitur forma conſueta verborū. ſed dicit mu tato ſuo nomine. Io. vel Pe. deſponſat te: ſicut in Flentin caſu capl̓i tua. extra eo. tunc cōtra huiuſmodi pre ſumptū matrimoniū propter carnalem copulam ſubſecutā admitti poteſt probatio incontrariū ad probandū fraudem. licꝫ difficile ſit eam probare. qua probata ꝓnunciabitur nullū fuiſſe matrimo nin. ⁊ poterit ad ſecūda vota tranſire. nec negatur in illo. c. tua. ꝙ de fraude huiuſmodi cōſtare non poſſit ſed dicit̉ tm̄ qualit̓ tibi cōſtiterit nō videmꝰ ⁊ nō qualit̓ ꝯſtare potuerit. Si tn̄ ī ꝯtrahēdo ſpō ſalia aīo deipiēdi tm̄ vtit̉ verbis cōſuetis. ⁊ ſequit̉ poſtea carnalis copula aīo fornicandi. contra hu iuſmodi p̄ſumptionē nō admittit̉ ꝓbatio incōtra riū. d. c. is qui. hec Vl. Atrimoniū. v. ſub cō pvli ſꝫ ſtliiui. ij At̓ptac. ſpōſaa f. vtꝰ yMAj. rraffꝭ ¶ F 2 S.R 3. bf20. 6. ENrōFy O05 20e Matrimoniū. v. Fo. CLXX. ditione. Querit̉ vtrō matrimoniū factum ſub cō KA ditione teneat? Rn̄. diſtinguendū eſt de ꝯditiōi bus. Nam quedā ſunt cōditiones generales que ſemper debēt intelligi: vt ſi deus voluerit ⁊ huiuſ modi. Et he nullum contractū ſuſpendunt. Que dam ſunt de his que in matrimonio ſunt omnīo P. SL. neceſſarie. ⁊ al̓s impediret̉ matrimonium. vt ſi es chriſtiana. vel ſi nō es affinis ⁊ huiuſmodi. Et iſte Qddicio. Oac̓ etiam cōditiones intelligi debent. nec appoſite vl oy io.... pſſꝫ. h. d. ciant contractū. Tercia eſt conditio de futuro ne Eaꝝ. cōſilio ceſſaria vt ſolem oriri cras. vnde ſi dicat̉. cōtraho.l. ij. ip 5.. Stē tecum ſi ſol oriet̉ cras. contractū eſt matrimoniuꝫ d ppōº b.dns .LL quia ẜm Tho. talia futura iam ſunt p̄ſentia ī ſuis cauſis. ſed de hoc. jͣ. Quarta eſt cōtingens ⁊ hone Sꝙ vº ꝑ rohal ſta que pōt apponi ⁊ nō apponi. vt ſi pater meus fatorꝫ. ꝑ ticocz. voluerit aūt ſi dederis mihi. C. hec ſi apponat̉ ſu SoA pIhu ⁊v ſpendit matrimoniū vſqꝫ ad euentū ip̄ius condi n ꝟº ꝑ oſcl̓a ⁊ʳ n cōpuſa futrit rab̓recata quatine videt̉ receſſum al9 ℟AX a cōditione. extra eo. c. de illis. ⁊. c. ſuper eo. et. c. ꝑ 0 b. 6 ⁊ 7FH. tuas. Alij tamē dicunt ꝙ ſi animo fornicandi co p41. 40 gnouit eam nō eſt matrimoniū in foro penitētial Quinta cōditio eſt inhoneſta. ſed tamē nō cōtra ti. 4M9 jſta cō. lyb ꝑ e ſubſtantiā matrimonij vt ſi furtum feceris. vel ſi K. 9. ſpō. 4αA p6 hominē interfeceris. hec ſi apponat̉. fauore matri 2 SO1 S0 5. b 71 0 monij debet haberi ꝓ nō adiecta. et tenent ſpon ſalia ſiue etiam matrimoniū. extra eo. c. fi. Idē in Aomio tōfito 256. AS8 telligendum de cōditione impoſſibili.ſ. ꝙ habeat̉ pro nō adiecta. vt ſi digito celū tetigeris. hoc intel r0c6 vo. ſpōſat. ā ligit Archi. verū in. c. ſolet. xxxij. q. ij. ſi eſt impoſſi px vb ō bilis de iure. vel ẜm naturā. Secus ſi ſit impoſſi nahā ſ. avv p apc ſe d futa ppt̓ bilis ꝓpter difficultatē preſtandi. vt ſi mihi domū otirootica auream dederis. ff. de ſtatuli. l. cum heres. qꝛ tunc qꝫ laiſ vuxvi viciat contractum. Sexta eſt inhoneſta et contra eaN ſubſtantiā ⁊ bona matrimonij. vt ſi dicit̉. ꝯtraho A1Aoſtl̓o tecum ad tempus ⁊ donec inueniā aliam dignio Ax1oaLI rem. qꝛ hec eſt cōtra ſubſtantiā inſeꝑabilitatis. vel ſilia H. aſcq vt prolē euites. quia hec eſt contra bonum prolis Etd. I vel ſi ꝓ queſtu te aduiterandam exponas. qꝛ hec g(0. 15 nātur annullant matrimoniū. xxij. q. iiij. inter ce 5.6. vj. Vb pl̓. eſt contra bonum fidei. ⁊ tales cōditiones ſi appo tv S. ſp tera. xxxij. q. ij. aliquādo. ⁊ extra eo. c. fi. Si tamen 8. 409O 4C 6 f. q2 ſl talis cōditio remittat̉ ⁊ ſequatur copula. tunc iu dicabitur ꝓ matrimonio. Et ſi vnus tm̄ coniugū cohētaue vō v..(ſ ponit talem cōdtionem. ⁊ alter ꝯtradicit vel tacet roẜ nōabX Tplx. 4b Aō iudicabitur ꝓ matrimonio. Et ſic tacēs habetur 4.S QQ0t iſt.j ꝓ ꝯtradicente. et hoc Panor. intelligit in dicto. c. ſ. V ōcLſG fi. ſi fuit proceſſum ad ꝯſummationē ip̄ius matri PN S. RAMa monij. de hoc vide sͣ. Matrimonium. iij. Quo tn̄ Dvo MoI ohrac ad cōditionē neceſſario venturā. vt cōtraho tecu 6b S pAf 4 ſi ſol orietur cras. vel ſi ſol erit in cancro. difficulꝰ a l. il. G yacto 2 tas magna eſt inter docto. an ſit matrimonium Sob m2 Nā glo. in dicto. c. ꝑ tuas. vult ꝙ ſi pendēte cōdi p H tione ꝯtrahat̉ matrimoniū cū alia. ꝙ tenet ſecun pꝰ. la giſtimā dū matrimoniū. Ideꝫ Io. an. Sed Hoſti. et do. 2. vb. An. tenēt ꝯtrariū. qꝛ exquo cōditio eſt oīno exitu i7o) ra nō habet ſuſpendere actū vel ꝯtractū. nec ꝓprie S p2 RNH A eſt cōditio. Idem Panor. in dicto. c. ꝑ tuas. tamē Pl Tẜl M ſoN.. hec. q. eſt dubia. ⁊ in hoc caſu et in ſil̓ibꝰ. Monal 26 vA ꝓ dat optimū documentū ꝙ in huiuſmodi caſibus Ao ⁊ Alia ꝑrtſ qui non ſunt oīno expreſſe a iure non eſt omnino momiū v ꝝ aAAd cōlror. TRri Nſfif O. t Mſpoſabeb) vb 6 ro ip a vx. n ſpōſμ κ L Aſ 2. 0

p̄cipitanda ſentētia: alterutro ꝑtinaciter aſſerente ꝯtrariū. Et ſi poſt huiuſmodi ꝯtractus conditio nales tranſeat̉ ad ſecūda vota ſolēniter, forte tuti eſt diſſil̓are: aut papā conſulere qͣꝫ matrimoniū cū ſecūda ſolēniter iam contractum dirimere. Idem Rod̓. Fortius ergo ſi tranſiſſet ad religioneꝫ eſſet diſſil̓andum. Quid ſi quis ſignificat patri abſenti ꝙ ꝯtraxit tale matrimoniū: ſi ip̄i patri placuerit: ⁊ anteqͣꝫ pa ter cōſentiat penitet: ſed pater cōſentit. nūquid eſt matrimoniū? Rn̄. ẜm v̓v̓. ꝙ non. qꝛ nō videtur ꝙ debeat dici conſenſus: niſi duret quouſqꝫ pater cōſentiat. Quero cōtractū eſt mr̄imoniū ꝑ filiū ſub con ditione. ſi patri ſuo placuerit. Reꝑit̉ patrē illo tē pore eē mortuū. An valeat mr̄imoniū. Rn̄ Uin ꝙ nō: qꝛ mortui nō eſt aliqͥs ꝯſenſus neqꝫ placitū. c. ſi gratioſe. de reſcriptis. lib̓. vj. Io. an. diſtinguit an iſte ſciebat patrem ſuuꝫ eſſe mortuū. ⁊ tunc hec cōditio habet̉ ꝓ impoſſibili ⁊ nō adiecta: ideo va let matrimoniū. extra de cōdi. ap. c. fi. Aut ignora bat patrē mortuū. ⁊ tūc cū animꝰ ſuus nō eſſet ꝯͣ here de pn̄ti: ſed arbitriū ſuum cōferre in alienum arbitriū. Et ſic non erit matrimoniū. Et ſic ſaluat̉ opinio Uin. ¶ Sed pone ꝙ pater diſſenſit: ⁊ poſtea mutauit volūtatem: denuo cōſentit an erit matrimonium purificatū ⁊ ꝯtractum. Rn̄. d. Io. an. in. c. ſuꝑ eo. de cōdi. ap. dicit ꝙ nō. ꝑ. l. boues.§. hoc ſermone ff. de v̓. ſig. qꝛ iſta ꝯditio. ſi patri meo placuerit. de bet verificari de pͥmo ꝯſenſu. ¶ Pone ꝙ pater nō ꝯtradicat exp̄ſſe: an erit ma trimoniū. Rn̄. Car. in dicto. c. ſuꝑ eo. ꝓut recitat dictus. d. Io. an. de mēte Hoſti. tenet ꝙ ſic: qꝛ ta citurnitas habet̉ ꝓ cōſenſu fauore matrimonij. et ſic erit ſpāle fauore mr̄imonij. Pone Ber. accepit Martinū ſub cōditōne. ſi dederit ei. C. deinde accipit Petrū ſil̓r ſub eadem ꝯditiōe ſi dederit ei. C. M. et. P. eodem tempore dant. C. cuiꝰ mr̄imoniuꝫ p̄ualebit. Rn̄. d. Io. an in. c. j. de cōdi. ap. reiectis tribꝰ opinionibꝰ ponit quartā opi. quam tenet Gaſꝑ Cal. ⁊ Iac. zochus. ꝙ neutrū valet rōne incertitudinis. facit. c. ex lit teris. el. ij. de ſpō. vbi cōmuniter cōcludit̉. ꝙ incer titudo viciat matrimoniū. Et nota Panor. in. c. de illis. de cōdi. ap. ꝙ hec cōditio eſt honeſta. Ac cipiam te in vxorem ſi tale quid mihi donaueris. Et hoc qn̄ ſubeſt cauſa honeſta petendi donum. Nam tūc valet cōditio ſeu ſtipulatio. vtputa qn̄ petitur ratiōe dotis: vl̓ alterius cauſe honeſte. E ſic non obſtat. l. ſi ita ſtipulatus fuero. in.§. ſi tibi nupſero. ff. de ver. obli. Et per hoc dicit ibi Bar. ꝙ ſi nobilis ꝯtraheret cum plebea: nō eſſet inho neſtum ꝙ aliquid ꝓmitteret̉ ip̄i nobili in recom penſationē nobilitatis. Nam tūc ceſſat ratio libi dinis. Et idem dic vbi ſubeſſet alia ꝯſimilis cauſa ꝓ hoc facit. d. c. de illis. vbi talis cōditio ſi. C. mi hi donaueris. ſuſpēdit ſpōſalia. vbi tn̄ fuiſſet inho neſta: habita fuiſſet ꝓ nō adiecta. ¶ Quid ſi qͥs ꝯtrahit ſpōſalia cū hac ꝯditiōe: ſi ꝑ miſerit coitū: vel ducā te poſt annū ſi ꝑmittas coi Matrimoniū. v. re tecū: ⁊ ſubſequat̉ copula. nūquid eſt mr̄imoniū Rn̄. ẜm Inno. ⁊ Ber. ꝙ ſic: qꝛ ſi de fornicario cor xi tu intelligit̉. turpis ē ꝯditio: ⁊ ꝓ nō adiecta habe ri debet. extra eo. c. j. ⁊ vltīo. Et ideo ſecuta copula ſtatim eſt mr̄imoniū. ſaltē p̄ſumptū. Si aūt intel ligat̉ de legitimo coitu: multo fortius eſt p̄ſumen dū ꝓ mr̄imonio. Et eodē mō ſi dixerit. ꝯtrahā te cū ſi vnqͣꝫ ꝯtraxero ſi ꝑmiſeris ⁊cͣ. ¶ Quid ſi dicat accipiā te: vel accipio ſi inuenia te virginē: poſtea ſequat̉ cōitus: nec inuenitur vir go. Rn̄m ẜm Ber. Inno. ⁊ Ho. Iudicandū eſt ꝓ mr̄imonio ſicut ⁊ ī.§. p̄cedēti. Et addit Ho. ꝙ licꝫ ſic oporteat iudicare ī foro iudiciali: ꝓpter hoc ꝙ nō poſſunt haberi alie ꝓbatōnes: tn̄ in iudicio aīe nō eſt mr̄imoniū. extra de ꝯdi. ap. de illis. et. c. ſuper eo. ⁊. c. ꝑ tuas. Nam bn̄ eſt ꝙ mulier que in fraudē mētita fuit decepta ꝑmaneat. ⁊ viro ſubue niat̉. qui forte intendit bigarniā vitare. Et ſic ꝯdi tio fuit honeſta: licꝫ actus inhoneſtus. Et ſic ſi pro bare poſſet ꝑ cōfeſſionē ꝓpriam. vel al̓s ꝙ nō fue rit virgo: etiā in foro iudiciali nō teneret mr̄imo niū. D. tn̄ Car. ꝓut recitat. d. Io. Anto. ī dicto. c. per tuas. dicit ꝙ iſta ꝯditio. ſi tu es virgo. vel ſi te virginē inuenero: dumodo nō referat̉ ad copula nō eſt turpis: ſed ſuſpendit mr̄imoniū. vtputa ꝑ ble l. apud iul. de aſpectū matronarū. Que eſt differētia inter ꝯtrahere matrimoniū ſub ꝯditiōe: vel ꝯtrahere ſub modo. Rn̄. ẜm v̓v̓. generaliter ſciēdum. ꝙ ꝯtractus qui nō fit abſolu te ⁊ libere. pōt aliqn̄ eſſe ſub ꝯditione: vt dono vel hoc vt actus reti vendo tibi hoc ſi hoc feceris: vel ſi hoc fuerit. Itē pōt eſſe ſub mō vt ſi dicat̉. dono vel vendo: vt fa ff. de vſuca. cias hoc vel illud. alioqͥn reuocet̉ quod donaui vl̓ vendidi. Item pōt eſſe cum appoſitiōe cauſe: vt fi dicat̉: qꝛ hoc vel hoc eſt: ſiue fuit. Et cōditio ſit per Ri. in. iiij. vb ſi. modus ꝑ vt. cauſa ꝑ qꝛ. vn̄ ver. Scito ꝙ. vt. mo dus eſt..ſi. ꝯditio. qꝛ. cauſa. Et ſi quidē contractus fiat ſub ꝯditiōe: nō tenet niſi extante cōditiōe. Si cut ⁊ de matrimonio dictū eſt. Si v̓o fiat ſub mō: ſtatim tenet. Sed ſi nō ſeruetur modus poterit re uocari. Credo ergo ꝙ licꝫ matrimoniū ſiue ſpon ſalia poſſint ꝯtrahi ſub cōditiōe: nō tamē ſub mō Ita ꝙ illo modo non ſeruato. diſſoluatur matri moniū ſicut fit ī alijs contractibꝰ: qꝛ matrimoniū rite factum non diſſoluitur: nec etiam ſponſalia. nec ꝑ reuoc Matrimoniū v̓o factum ex cauſa. tenet. ſiue cau ſa ſit vera: ſiue falſa. vt cōtraho tecū quia diues es ad p̄terita mati vel qꝛ feciſti ſic: niſi ip̄a falſa cauſa ꝯtineret in ſe ali quod impedimentū. vt cōtraho tecū qꝛ liberes: ⁊ non eſſet. tuerūt ſi vo ¶ Quid ſi dicat ſi ꝑmiſerꝭ me tecū cōire accipiā te ī vxorē: vl̓ dabo tibi. C. vl̓ maritabo te. Et ſequit̉ inelel tacite. ⁊ dic copula carnalis. nūqͥd p̄ſumet̉ ꝓ mr̄imonio. hec q. accidit de facto. Et ꝓpter hoc diſputata fuit pu blice ī ſtudio taurinēſi. ⁊ defenſata fuit pro vtraqꝫ ꝑte. tn̄ dicēdū videt̉ ẜm cōem opi. nō eſſe p̄ſume dū ꝓ mr̄imonio. nā ille qͥ ſic dixit hēbat optioneꝫ ꝙ liberare ſe poſſet vtrūlibet faciendo: nec recolo p̄ſumptionē inductā eſſe a iure: ꝙ intelligat̉ rece dere ab optiōe ꝓpter carnalē copulā. ¶ Quid ſi dicat. ꝓmitto ꝙ nunqͣꝫ deficiā tibi in

vita mea ⁊ ſecuta eſt carnalis copula? Rn̄deo ẜm Monal. niſi ꝯtrahētes ꝑ huiuſmodi verba inten derēt ſpōſalia cōtrahere: ⁊ niſi de hoc cōſtet iudici nō debet p̄ſumi ꝓ matrimonio ex illis verbis ꝓpt̓ carnalē copulā ſubſecutā: cum ꝑ huiuſmodi v̓ba negatiua. nō deficiā tibi ⁊ huiuſmodi nō ꝯſueue rint ꝯͣhi ſpōſalia vel mr̄imoniū. ¶ Quid ſi qͥs ꝯͣhit cū aliqͣ ſub ꝯditiōe: ⁊ poſtea cū alia pure ⁊ ſine ꝯditōe ꝯͣhat? Rn̄. dꝫ remanere cū ſecūda: etiā ſi ſit ꝯſanguinea pͥme: qꝛ nulla publice honeſtatꝭ iuſticia orta eſt: vt sͣ. Impedimetū. xiij. ¶ Querit̉ de. q. quotidiana. Pone duo inter qͦs obſtante impedimēto canonico nō potuit eſſe ma trimoniū ꝯtraxerūt ſub cōditiōe: ſi papa diſpenſa ret. Demū papa diſpēſauit: nūquid ſit mr̄imoniū ſine alio ꝯſenſu. Rn̄. Inno. vt refert Panor. in di cto. c. ſuꝑ eo. dicit quoſdā tenere ꝙ ſic. Secūdo re fert alios tenere ꝯtrariū: quos ip̄e ſequit̉. Mouē tur iſti: qꝛ primꝰ ꝯſenſus erat oīno a iure reproba A. pltndiat. tus. de hoc in. l. inter ſtipulantē.§. ſacrā. ff. de ver. obli. Primā opi. ſequūt̉ ibi Cal. ⁊. d. An. Secun at qꝙ itaadtio ſi dam opi. ſequit̉ ibi do. Car. Et dicit ſe ſic in facto cōſuluiſſe. Mouet̉ pͥncipaliter: qꝛ illud qd̓ depen det pͥncipaliter a poteſtate alterius: dicit̉ impoſſi Ir bile. l. apud iul. de le. j. Item qd̓ fit per remediū ex traordinariū: dicit̉ fieri nō poſſe: vt notat Inno. in. c. paſtoralis. de cā poſ. ⁊ ꝓprie. Iſtud ergo mr̄i moniū videt̉ fuiſſe cōtractum ſub cōditiōe impoſ ſibili. Et panor. aſſignat ibi aliā rōnem. Nam ad hoc vt actus retrotrahat̉: oportet ꝙ potuerit int̓ cedere a pͥncipio: vt notat̉ in. l. ſi is qui ꝓ emptore ff. de vſuca. ſed mr̄imoniū nō poterat eſſe a pͥnci pio tempore cōtractus obſtāte impedimēto. ergo nō poterat retrotrahi. Et hanc opi. videt̉ tenere Ri. in. iiij. vbi querit: an ſit neceſſariū ī iſto nouo cōſenſu: vt interueniant verba: ſicut ſi nunqͣꝫ ad inuicem ꝯtraxiſſent. Rn̄. Rich. in ſil̓i de illis qui ante cōciliū generale capituli nō debet. de cōſang. ⁊ affi. in quo reſtricta fuit linea conſanguinitatis vſqꝫ ad quartū gradū ꝯtraxerūt in quinto gradu vel ſexto vel ſeptimo. ⁊ petit an debeant adhuc de nouo ꝯͣhere: exquo tales qn̄ ꝯtraxerūt erāt ꝑſone ii illegitime. Et ſic nullū erat matrimoniū inter eos nec ꝑ reuocationē iſtoꝝ ſtatutoꝝ fuerunt illa ma trimonia cōfirmata: qꝛ conſtitutiōes matrimonij ad p̄terita matrimonia nō trahunt̉: maxime per ilintiſ tex. ibi. decetero libere copulent̉. Et cōcludit ꝙ cū x talia matrimonia fuerūt nulla. ⁊ ſic cōiuncti ſeꝑa ri potuerūt ſi voluiſſent: nec debuerūt ſimul habi tare carnaliter: niſi illi qui de nouo ꝯtraxerunt ex preſſe vel tacite. ⁊ dicit tacite: quia ſi poſt publica tionē huiuſmodi ſimul ſteterūt intelligunt̉ ratifi caſſe mr̄imoniū nō tamē ꝑ hoc fuit ratificatū quo ad deū: niſi de nouo interuenerit mutuus interi or cōſenſus: nec fuit neceſſaria noua expreſſio ver borū: qꝛ cum interiori cōſenſu expreſſio cōſenſus: qn̄ ꝯtraxerunt de facto: ſufficit ob mr̄imonij fauo rē. vt dicit glo. in. c. nō debet. Et ꝑ idē in oībꝰ dicē dū eſt in caſu noſtro. ¶ Quid aūt de tactibꝰ ⁊ oſculis. que faciūt inter ſe huiuſmodi ſpōſi: an̄ habitā diſpēſationē: nūqͥd ꝯtrrin ꝓ 4º 9x..Nll. gilhiꝰ 5F l. 5 Matrimoniū. vI. Fo. CLXXI. ſit licita? Dic ꝙ ſi intētiōe corrupta ⁊ cā volupta tis vel libidinis hec faciūt: peccant mortaliter. Se cus ſi ſine libidine: ſed ſicut faceret cōſanguineus cū ꝯſanguinea: ⁊ ſic̄ antea feciſſent. Atrimoniū. vl. auo ad de ¶I ¶ Querit̉ vtrū cōtractis ſpōſalibꝰ ante bitum cōiugale. ſecutas ſolēnitates carnalis cōmixtio ſit peccatū. Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. diſt. xxviij. Si ſpōſa credēs ſpōſum velle ꝯſummare matrimoniū admittit eū excuſat̉ a peccato: niſi aliqua fraudis ſigna appa reant exp̄ſſe: ſicut multū diſtātis ꝯditiōis: vl̓ qͣꝫtū ad nobilitateꝫ: vel qͣꝫtū ad fortunam: vel aliud ſi gnum euidēs appareat: ⁊ eodem modo intelligit̉ ꝙ excuſatur vir ſi ꝓpter hoc intendebat matrimo niū cōſummare. Sed ẜm v̓ v̓. in illis locis vbi eſt cōſuetum ꝙ prius adhibeat̉ nuptiarū benedictio ſi abſqꝫ eccleſie duſpenſatōne ⁊ ſine iuſta cauſa hoc faciant: peccant mortaliter: vt dictū eſt sͣ. Debitū in principio. Et iuſta cauſa poſſet eſſe ſi longo tꝑ ꝑmanſiſſent ſpōſi: ⁊ ꝓpter aliquod impedimentū maritus nō poſſet ducere ſponſaꝫ: vt qꝛ ſocer nol let dare dotē ⁊ huiuſmodi. Atrimoniū. vlj. An̄ cōtra cto matrimonio accuſat̉ ꝯiunx de adul terio: in quibꝰ caſibꝰ nō poſſit adultera a viro accuſari vel dimitti? Rn̄. ẜm Ray. in ſeptē caſibꝰ. Primus ſi vir ꝯuincit̉ de fornicatiōe. extra R 42 b 42 59 l. P. de diuor. ſignificaſti. Secūdus ſi ip̄e ꝓſtituit eam extra de eo. qui co. cōſang. vxo. ſue. diſcretionem. Tercius cuꝫ ip̄a credebat virū defunctū ⁊ nupſit alij. qꝛ maritus rediens tenet̉ eam acciꝑe. Quartꝰ ſi fuit cognita latenter ab aliquo quem credebat vl̓ aacui̓tꝰ nō pt ꝓdacꝰ eſſe virū ſuum. ar. xxxiiij. q. ij. in lectū. Quintus ſi xſtid. non excuſaretur. xxxij. q. vij. omnes cauſationes. 87G ſviꝝ log.. l̓. fuit vi oppreſſa. Qd̓ intelligo de vi abſoluta. Alit̓ Sextus quādo recōciliauit eam ſibi poſt adulte ter. to. .2 rium: vel eam publice adulterantē retinet in ꝯſor ẜi ꝑtꝰ xi21 Al tio maritali. C. de adul. l. crimen adulterij. Septi ha. zi.fit adl f 012 5 mus ſi aliquis infidelis ꝯiugem repudiauit. ⁊ illa nubat alteri: poſtea vir cōuertat̉ ad fidem. Simi liter ⁊ mulier tenetur eam recipere. extra de diuor gaudemus. Nota tn̄ ꝓ declaratiōe p̄dictorū ſin gularem regulam quā ponit Panor. in. c. queſiuit de diuor. ꝙ qualecūqꝫ delictum cōmittat alter cō iugum: nō poteſt reliquus ob hoc petere ſeparati onem cōiugij etiam quo ad thorū. Fallit tamē in delicto fornicatiōis tā carnalis ꝙͣ ſpūalis. I. V. ¶ An autē propter delictum ſodomiticum com 5 miſſum a marito poſſit vxor petere ſeparationem matrimonij ⁊ econtra. Dic ꝙ ſic. dicto. c. omnes et. c. adulterij. ea. cauſa et. q. Idē ſi vir polluat ali quā extra clauſtra. Nam hoc caſu fornicationem cōmiſit. ar. xxxij. q. iiij. meretrices. ¶ Quid ſi quis tale quid egit cum propria vxore Rn̄. Lau. ⁊ Guil̓. dicunt ꝙ vxor poteſt virum di mittere. Et hoc ſi vxor non fuit in culpa: ſed violē tata: vel ſomno decepta. Sed glo. in dicto. e. om nes. ſentit ꝙ propter huiuſmodi extraordinariaꝫ FAddicio M atulꝰ e. iſtꝰ qͦ tōfrax. it̓ ſpōſaliā legiffinaj. Sicⁿꝓtaulia ſpōſal ſAp cofraca Ifati Teoll. t ſipedini. I ibi nō Rt ropula formra̓a tāc Rl.j N legiſtimi et ſe iſ. g 1º ꝑav⁊.§ 5. ꝑ tx. q K.. CL Q.&t ſpōſali totiaM N p. bl n Lxellō ibi P rij ropl̓a ℟j for iꝰ 8b X 8 º Oraſij.. q ſpon. Sā 18n4. ſpōſa di futo. ⁊ habl ropl̓aꝫ ea fornicaꝫ. ⁊ pꝰª. bk4 Mali. yub. ⁊ ꝓphſa ib.§ꝙ j ar F ſ¶ ρρρι 5. A yacr. ib ꝙ.gn Cgilii.. Q&t ſpōſal̓ oſt rρha..ſLx ri ab. 2ꝯRropl̓a forr Al̓. t. lator. q K.. Aſyoꝰ axᵐ ſꝫ. ꝙ dd emit tōſa. p̄loArol.O Oꝫ ala.§ 4º ꝓV Aρ. ſꝫ Ap. 2 Si. Si. 4 ylꝫ y E. 40K2 4 nah vj. aaſtl̓. x§. Aſll̓ qjcta ip legifin.. jͣ ſaue legiffia rōij 7 Imi. ſi vocabat ſ tō. 6 STraſ. ſt fauo maiAi At tōtrax.. ij. ſyōſalia clad. ſſi. ret ſcrcta svpl̓a Soxuiqi̓ tq muted. ſat vp. dinūīto raſy culij vij. x pocc..§j ꝙ Rj. A ill.

pollutionē cum vxore: vir nō poſſit dimitti. Sed poteſt diſtingui ẜm Panor. Si vir vult ꝑſeuerare in tali peccato: poteſt dimitti: al̓s ſecus. Cum hoc caſu nō diuiſerit carnem ſuā in plures. Sicut nec ſi alter ꝯiugū ſeip̄m polluit. Pone ꝙ vir ꝓpter fornicationē vxoris ſeꝑatus eſt ꝑ ſentētiam. Modo vult eam recōciliare ſibi: ⁊ illa non vult. nūquid eſt cogenda? Rn̄. ẜm Ray. vir qui nō peccauit poteſt petere cogi eam etiā in uitam: nō obſtante ſententia: quia qd̓ fauore meo introductuꝫ eſt: in damnū retorqueri non debet. Hoc verum niſi vir poſt ſententiā fuiſſet fornica tus: vel niſi mulier ſtatum mutaſſet intrando re ligionem. Pone ꝙ vir adulteratus eſt occulte: ſed vxo manifeſte: nūquid poteſt illam accuſare ⁊ ſine pec cato dimittere. Rn̄. ẜm Ray. Credo ꝙ nō: qꝛ nō deficit vxori ius excipiendi: ſed probādi ẜm Tho Al. Goſ. ⁊ Hoſti. Si tamē vir egiſſet penitentiā ⁊ vxor monita nolit agere: ſed in adulterio ꝑſeue rare: ſine peccato poſſet eam ꝑ ſententiā dimittere ẜm Goſ. ⁊ Hoſti. ¶ Sed vtrū vxor adultera poſt penitentiā poſſit repellere virum ab accuſatione. Rn̄. ẜm Ray. cre do ꝙ nō: qꝛ penitētia nō tollit ius accuſandi in fo ro iudiciali. xxxiij. q. ij. admonere. De hac materia videsͣ. Diuortiū in fine. Edicus vel cirugicꝰ Preceptū eſt medicis: vt cū eos ad in firmos vocari cōtigerit: ipſos ante oīa moneant ⁊ inducant ꝙ vocent medicos animaꝝ: vt poſtqͣꝫ fuerit infirmo de ſpūali ſalute prouiſum ad corporalis medicine remedia ſalubrius ꝓceda tur. Si quis autem medicorū huius cōſtitutōnis tranſgreſſor extiterit ab ingreſſu eccleſie arceatur. ſcꝫ per ſententiā ẜm glo. donec de tranſgreſſione huiuſmodi ſatiſfecerit competenter. extra de pe. et remiſ. cum infirmitas. Et ẜm Hoſtiē. exquo tex. dicit. p̄cipimus. trāſgreſſor peccat mortaliter. Itē in eo. c. ſub pena excōmunicatōnis ꝓhibetur me dicis ne pro corporali ſalute aliquid ſuadeant qd̓ ī periculum aīe cōuertatur. Et ẜm Hoſtiē. contra huiuſmodi ſtatutum preſcribi nō poteſt: nec ali qua cōſuetudine tolli: cum ꝓ ſalute animaꝝ indu ctum ſit. Idem panor. ibi dicēs. ꝙ cōſuetudo iuri nō p̄iudicat: niſi ſit rōnabilis. Sed iſta cōſuetudo nō hꝫ in ſe aliquā rōnem. Immo ex ea ꝓueniunt multa mala vt in tex. ¶ Quid auteꝫ ſi medicus monet ⁊ inducit infir mū quātū poteſt ad vocandū p̄ſbyterum: ⁊ tamē ille non vult acquieſcere. nūquid medicus teneat̉ totaliter illius curam dimittere. Rn̄. Panormit. in dicto. c. cum infirmitas. dicit. ꝙ illa verba. mo neas ⁊ inducas. debent intelligi cum effectu: ita ꝙ vocet ſacerdotem. al̓s nō ſatiſfacit p̄cepto dicti ca pituli. Et in hoc ꝑſiſtit. Quidā tamē nō irrationa biliter dicunt. ꝙ vbi medicus quātum in ſe eſt fe cerit ⁊ induxerit etiam cōminando: ꝙ eum dere linquet. Et ille nihilominus obſtinatus ꝑſeuera Medicus ret. ⁊ nollet aduocare p̄ſbyterum: ꝙ eo caſu poſſet ꝓcedere in cura: quia ſi in tali infirmitate decede ret: deſꝑatus moreret̉. vbi aūt de ꝑiculo euaderet poſſet adhuc conuerti. Ad hoc facit. c. fi. de eo qui co. conſang. vxoris. vbi dicit̉. moneas ⁊ inducas. poſtea ſubditur ꝙ ſi induci nequiuerit. Ecce quō illa verba nō intelligūtur cuꝫ effectu. al̓s nō addi diſſet. ꝙ ſi induci ⁊c̄. ¶ Quid autē intelligat tex. ibi. ante omnia mo neant. Rn̄. Panor. ẜm Hoſti. ꝙ anteqͣꝫ recipiat curā corꝑis: vl̓ ꝯueniat de ſalario: debꝫ ſeruare qd̓ ibi dicit̉. al̓s aūt ſalariū poſſet repeti: quia contra legē. C. de legi. l. nō dubiū. An autē illa decre. ſit intelligenda generaliter de omnibꝰ infirmitatibus: vel reſtringēda ad ali quas. Dicendū videtur ſaluo ſemper meliori iudi cio. ꝙ debet intelligi de infirmitatibus ꝑiculoſis ⁊ dubijs. nimis em̄ durum eſſet: vt ꝓ quolibet acci dente: vel dolore capitis ſuꝑueniente infirmo: ꝙ medicus teneret̉ inducere iſtum ad confeſſionem ſub pena peccati mortalis: ſed debet intelligi de egritudine tali: que ẜm ſe eſt periculoſa: ſicut ſunt febres cōtinue pleureſes. ſquinācia. dolores colici renum ⁊ huiuſmodi. Ideo credendum eſt medi cum tunc teneri ad inducendū infirmum ad con feſſionem: quādo infirmus ip̄e teneretur cōfiteri in dicto caſu. ſcꝫ quādo eſt in articulo neceſſitatis ſeu in ꝑiculo mortis: vt dictum eſt ſupra Cōfeſſio ſecūdo. Secus vbi quis haberet febrem ephime ram ⁊ huiuſmodi. ¶ Utrum aūt medicus prenoſcens mortem in firmi vicinam: cuius curā habet teneatur ei nun ciare. Circa hoc Io. nea. diſtinguit. aut talis me dicus credit veriſimiliter ꝙ talis ꝓnūciatio mor tis multum proderit infirmo ꝙͣtum ad ſalutem anime. ⁊ ordinationem de rebus ſuis. Aut credit oppoſitum. ſcꝫ ꝙ nihil proderit. Aut dubitat de vtroqꝫ. Primo caſu: quia ſcꝫ credit ꝙ proderit. vt puta quia credit ꝙ talis infirmus ſit ī ſtatu pecca ti mortalis: ⁊ nihil ordinauit de rebus ſuis que di ſtribuerētur poſt mortem eius: ⁊ grauis diſſenſio glo. in. l. mari eueniet inter heredes ꝓpter eas. Audita v̓o mor te vicina: infirmus bene ſe diſponeret ad bn̄ mo riendum: et bene ordinandum de rebus ſuis. Et liberet eum. quia n̄ in tali caſu tenetur manifeſtare per ſe vel ꝑ alium infirmo ex precepto charitatis. ⁊ non faciēdo pec tis ſeu radic etur curaſſe. cat mortaliter. Si tamē ſunt plures habentes cu ram vnius infirmi: vno p̄dicente alij ſunt libera ti. Si v̓o medicus credit veriſimiliter oppoſitum curaret. qm̄ verb ſcꝫ ꝙ talis ꝓnūciatio mortis parū vel nihil ꝓde rit infirmo. ⁊ ꝑ oppoſitū credit ꝙ taciturnitas pa rum vel nihil oberit: quia credit eum eſſe in bono ſtatu: et bn̄ ordinaſſe de rebus ſuis tunc nō tenet medicus p̄dicere mortem. Ita ꝙ nō predicendo im non debe peccet grauiter: qꝛ ceſſante cauſa ⁊cͣ. Tamē meliꝰ faceret predicēdo. Cuius ratio eſt quia quātucu qꝫ infirmus credatur eſſe in bono ſtatu anime et rerum: tamē ꝙͣtum ad vtrūqꝫ poſſet ꝓficere ⁊ ꝓ babile eſt. ꝙ audita morte vicina magis ſe diſpo neret. Si aūt medicꝰ nihil credit de p̄dictis duobꝰ

ſed eſt in dubio: tūc etiā tenetur mortē vicinā nū ciare: quia in dubio tenetur homo vitare notabi le damnū ꝓximi ſi poteſt. In dicto autē caſu po teſt ſequi damnū damnationis eterne ⁊ rerū tem poralium. ¶ Quō ſe debet habere medicus ī medicinis cō ferendis? Rn̄. ẜm Inno. diligenter attendere de het ne illas medicinas cōferat: de quibus ẜm artē ei nō conſtat. Nam ſi dubitationē habet ꝙ noce ant: cōferendo peccat: quia in tutiorem partē ten dendum eſt. Et ſecurius eſt egrum nature relin quere ꝙͣ medico imperito cōmittere. Et ſi propter imperitiā medici vel cirugici infirmus morit̉: aut remanet inutilis. puta qui habebat tibiam fractā vel brachium ⁊ huiuſmodi. ⁊ ꝓpter eius imperitiā remanſit deſtructus: tenetur de damno qd̓ inde ſequitur. nam forte habebat aliquā artem: ex qua alebat filios vel vxorem ⁊ huiuſmodi. ⁊ nūc parū vel nihil lucratur: tenetur ad equiualēs ẜm doc. Idem Rich. in. iiij. diſt. xv. exquo directe nō po teſt reſarcire principale. Idem ſi ex eius negligen tia: quia nō viſitauit infirmum temporibꝰ debitis vt debebat: vel dato ꝙ eſſet peritus: noluit proce dere ẜm canones medicine: ſed iuxta ſuū ſenſum In omnibꝰ p̄dictis et ſimilibꝰ tenetur ad arbitriū bonorum virorū. Et predicta intellige quādo ta lis predicabat ſe peritum verbis vel ex doctoratu. Secus de illo qui dicebat ſe imꝑituꝫ: et ex defectu bonorū medicorū fecit quod potuit bona fide. tūc non videtur ſibi imputādum. ſed potius ſibi im putet qui talem elegit. Idem dictum eſt de aduo cato sͣ. Aduocatus. ¶ Pone medicus promiſit curare infirmū libe ratus eſt. ſed poſtea recidiuauit. An teneatur pro eodem ſalario curare egrotum? Spe. diſtinguit. an incōtinenti eger recidiuauit vt tunc teneatur. Aut ex interuallo. ⁊ tūc non teneatur. vel dic ꝙ ſi culpa egroti. nō tenetur. al̓s ſecus. Et hec reſpon ſio eſt valde rationabilis. hanc queſtionē format glo. in. l. marcius. ff. loca. de medico qui promiſit is: ⁊ grauis diſſen ticio liberare eum a podagra. ⁊ ip̄m liberaſſe vide redes ꝓpter eas. ius bene ſe diſponeret adburmo batur. tempore autem tranſacto. ticius in eandeꝫ infirmitatem decidit. T. agit contra medicum vt liberet eum. quia nō extraxit anguſtias infirmita pet pxixh ll tis ſeu radicem. ſed ceſſare fecit. Item quia nō vi xpꝝ pippſ detur curaſſe. exquo non durat curatio. Item qͥa Si tamē ſunt promittēdo curationem. videtur ꝓmiſiſſe ꝙ eum nfirmi: vno ꝑfecte curaret. qm̄ verba cum effectu ⁊cͣ. Item qͥa dicus creditꝰ huic reſtituit̉ infirmitas. ergo et illi debet reſtitui ſollicitudo curandi. Incōtrarium facit qꝛ de p̄ſen ti tm̄ infirmitate videtur cogitatum. Et ideo illa ſublata. videtur ſublata obligatio curādi ⁊cͣ. Nā in infinitum non debet obligari: quia infinitas euitatur. hec glo. Tamen quo ad hunc vltimum caſum recurrendum eſt ad verba et intentionem mediei ⁊ infirmi. Nam ſi ꝯuentum eſt ꝙ deberet eum curare oīno. et a totali infirmitate pōdagre. tunc medicus teneret̉ quo ad recidiuam. Si v̓o actum eſt ſolum de infirmitate: tunc imminenti. tunc ſecus. ¶ Utrum medicus teneatur potius gratis cuMedicus Fo. CLXXII. rare qͣꝫ infirmū permittere mori? Rn̄. ẜm Ray. medicus tenetur curam et conſilium impendere pauperi languido: vt habetur. lxxxiij. diſt. in prin cipio. vbi dicit glo. ꝙ medicus debet potius gra tis curare qͣꝫ permitterę mori: non ſolum paupe rem: ſed etiam diuitem. Immo medicus hoc ca ſu debet curare nō ſolum gratis: ſed ⁊ ſuis expen ſis: etiam diuitem qui nolet aliquid dare: prius ꝙͣ permittere eum mori. Et ſi cōualuerit repetet im penſas: quia vtiliter geſſit negocium eius. Etiam ſi moriat̉ eger poteſt repetere: quia ſufficit ꝙ vti liter cepit gerere: licꝫ euentus nō ſit ſecutus. ff. de nego. ge. l. ſed an vltro. nec poteſt ei obijci ꝙ cauſa pietatis fecerit ſumptus: niſi eſſet ꝓpinquus infir mo. vt. C. de nego. ge. alimenta. Et poteſt medi cus predicta facere et repetere: etiam ſi infirmus prohibuerit. Sicut ⁊ virum poſſumus extrahere de domo ruitura: ⁊ beneficium inferre īuito. xxiij. q. iiij. ip̄a pietas. Immo preſumitur ꝙ infirmus talia dicendo fuerit furioſus. ff. de condi. inſti. qui dam. Et per p̄dicta ſoluitur queſtio: quotidiana. Quidam cirugicus curauit quēdam infirmū in uitum qui habebat pedem putrefactum. ⁊ niſi cu raſſet eum neceſſe fuiſſet ei incidi pedē: ne reliquū corporis ad putrefactioneꝫ deueniſſet. et ad talem pedem curādum facte ſunt multe expenſe. Quo curato cirugicus petit expēſas factas. Infirmus dicit ſe nihil ei velle dare: ⁊ ꝙ potius voluiſſet ab ſciſionē pedis ꝙͣ tantam pecuniam ſoluere. Quid iuris? Rn̄. ẜm nota. per Bar. in. l. ſtichus. ff. de pec. le. pro omni eo quod tangit ꝑſonam vel liber tatem vel vitam vel ciuitatē: ꝙ ille pro quo ſoluit̉ nō poteſt dicere nō eſſe vtiliter geſtum: vt in caſu noſtro. Quod tene mēti. Et pro hoc dicit Bar. ꝙ ſi quis fuit cōdemnatus: adeo ꝙ ſi ille nō ſolueret amputaret̉ ſibi pes vel aliud deberet fieri in ꝑſo nam. Modo aliquis amicus ſoluit cōdemnatio nē: animo repetēdi. Ille nō vult reddere: qꝛ dicit melius eſſet mihi ꝙ pes amputaret̉ qͣꝫ ꝙ tanta pe cunia ſolueret̉. Certe non poſſet dicere: vt eſt tex. ẜm Bar. in. d. l. ſtichus. ⁊ ibi glo. notabilis. Ideꝫ dicenduꝫ ſi aliquis fuit cōdemnatus in. C. et niſi ſolueret eſſet exbānitus. Si aliquis ſoluit pro eo: nō poteſt dicere: nō expediebat ſoluere: qꝛ potius expediebat eſſe bānitum. hec Bar. Et hec nota. qꝛ ſingularia. Pone. Statuto ep̄i cauet̉. ꝙ nullus ſub pena excōicationis poſſit intrare monaſteria monialiū niſi ſit medicus. Modo intrauit quidaꝫ qui erat medicus non ꝯuentatus. an ſit excōicatus? Rn̄. Bar. in. l. ſciēdum. ff. de edil. edic. refert ſe habu iſſe hanc. q. de facto. ⁊ reſpōdiſſe ꝙ nō erat excōi catus. qꝛ qͣꝫuis nō ſit cōuentatus. tn̄ medicus eſt. ⁊ ita a vulgo nomīat̉. Item nō dicitur medicus a dignitate ſꝫ a medicādo. vn̄ nō refert an ſit doctor dūmodo medicet̉. ¶ An autem licētiatus dicatur doctor? Bal. di cit ꝙ nō. Et dicit ꝙ ſi ep̄us excōicat omnes doct. nō diſputātes. nō dicitur excōmunicaſſe licentia tos. Et hoc voluit ipſe Bal. in. l. j. ff. ſo. ma. Et in l. pe. de teſta. mili. dixit ꝙ poteſtas qui debet di

Mendacium cere ſecum aſſeſſorem doctorē non ſatiſfacit ducē do licentiatū. ¶ An auteꝫ iudex teneatur dare ſuſpenſum pro notomia? Bar. hoc relinquit ſub dubio in. l. fi. de cada. puni. tamē caſus eſt ꝙ ſic: in. l. quod reipu blice. ff. de iniur̄. quam. l. ad hoc allegat Ludo. in dicta. l. j. ſo. ma. ¶ Quid ſi propter defectum vel corruptionē aut ſophiſticationē rerum in medicina poſitarū infir mus incurrit ꝑiculum? Rn̄. ẜm Inno. Si medi cus diligētiam quam debuit adhibuit in rebꝰ eli gendis: inculpabilis erit. Utrū peccet infirmus nō obediēdo medico: Rn̄. ẜm Inno. videtur ꝙ nō. quia medicus ne p̄latus eſt nec homo: cuius mandatis obedire te neatur: tamē bonum eſt ꝙ ei credat tanqͣꝫ perito ī arte. Et ẜm Archi. flo. ſi infirmus ſumat cibū vel potum qͣꝫuis credat infirmitatē aliqualiter auge ri: non peccat mortaliter. vel ſaltem non ita graui ter: ſicut ſi ſumpſiſſet cibū vel potum vnde ſeque ret̉ mors. Peccāt tn̄ ſeruiētes ei talia mīſtrantes. ¶ Utrum medici vl̓ cirugici poſſint ad ordines promoueri? Rn̄. ẜm Ray. ſi periti erant in arte. ⁊ nihil de cōtingentibus omiſerūt. ⁊ habent de hoc ꝓbabilem conſcientiā poterūt promoueri. al̓s nō extra de eta. ⁊ qua. ad aures. Eſt tamē cōſulendū ẜm Hoſti. ⁊ Goſ. ꝙ ꝓmouendus a practica me dicine abſtineat: que aduſtionem vel inciſionē re quirit: quia hoc eſt oīno clericis interdictuꝫ. extra de homicidio. c. tua. ⁊ extra ne cle. vel mo. c. ſentē tiam. Et licꝫ ibi non videat̉ dici niſi de exiſtentibꝰ in ſacris: tamē ẜm Panor. idem poteſt dici de exi ſtentibus in minoribꝰ qn̄ ſunt beneficiati. vide de hoc sͣ. Homicidiū. iij. Utrum liceat clericis operari in ph̓ica? Rn̄. ẜm Ray. ſi ſunt in ſacris vel minoribꝰ: duꝫ tn̄ ſint ſufficienter bn̄ficiati: nō licet: niſi gratis ꝓ miſera bilibus ꝑſonis vel cōſanguineis ſuis: nec tūc vbi poſſet eſſe ꝑiculum: quod etiam in clauſtralibus diſtrictius eſt obſeruandum. extra ne cle. vel mo. multa. Endaciuꝫ eſt falſa ſi gnificatio vocis: cū incentōne fallendi. C ¶ Quid de Abraā. Iacob ⁊ alijs ſanct veteris teſtamēti qui vidētur mentiti fuiſſe? Rn̄. Nico. de lyra gen̄. xxvij. ꝙ licꝫ excuſari poſſint. tn̄ nō videtur ſibi magna neceſſitas excuſandi eos a mēdatio. maxīe officioſo ſicut ibi. Ego ſum Eſau ⁊ ī pluribus alijs locis: quia certum eſt ꝙ apoſto li fuerunt multo perfectiores: ⁊ tamē non fuerunt immunes a peccato veniali. ergo ⁊ multo minus Addicioq patres veteris teſtamēti: qꝛ plures eorum legun tur peccaſſe mortaliter. vt dauid ⁊ patriarche qui Dꝝacg& f. º ex odio vendiderūt Ioſeph. I S 4 faljI 4q ¶ Metus videsͣ. Impedimentū. x. q 4 xꝝ. I. ¶ Utrum miſſa debeat dici ωqt.&t hʳ pt S. cabiaꝰvꝰ. 4 xx ¶PL miſſa dici in die ⁊ non in nocte. qͥa ho ſolum de die. Rn̄. cōiter loquēdo debꝫ S929. ⁊ HA1 º ꝓbab..8 ſacramētū ad tempus gratie ꝑtinet ꝙ ꝑ diē ſigni o jſtat. l̓ ſalpōxmoꝝuiꝰ. qꝛ ⁊ i Fō.L4º S9 Saciꝰ. Vpo. SE 5 9 S v̓ita. F cōil S10ꝰ falſu. Fſi Arnx. Sacꝰ. q2. 4.0 Fall ¶ 425 5 MM Fgaꝝ ℟o. A49 y6 o. guA q̓ pl... lAºx. ij. q. ij. p̓ro. xuior& ⁊ pi dqjbirlio..4. ꝝ 4ꝑcio. a0. μοN. 9 ſqi. aull̓. vρριAlη X̓ AvAv. j.xx. q.. N. q tκω:O īμξ DAyD ꝓoyat l̓ ſpil. ſꝑ y̓ret. vc. 9 coōrꝭſto pꝫ.& R. 72ª Dſω: θωρO S ſꝑ ꝑr Mo koſca. t qo ſx ſuicō. qꝛ ſarix xvpẜphꝰ ꝯ.cul4A. Divrả ſi qc. xvrvii acd 1a. q c mortulꝰ.& ꝯ.PTO tōp pprbMC ꝙ yalꝰ. vIdior. Nſi. Rdipꝰ ficat̉. Dies autem iudicat̉ non ſolū ab ortu ſolis. ſed etiā exquo incipiūt oriri ſigna manifeſta ꝑ ali quā aeris illuſtrationē. ¶ Qua aūt hora debeāt miſſe celebrari? Rn̄. ẜm Sco. in. iiij di. xiij. ꝙ a principio diei vſqꝫ ad nona miſſa cōgrue celebrat̉: cōputando principiū diei: non ab aſcenſu ſolis ſuꝑ orizōtem noſtrū: ſꝫ ab illa hora ex qua radij ſolares illumināt emiſperiū no ſtrū qd̓ vocat̉ principiū aurore. ⁊ incipit qn̄ ſol eſt ſub orizōte ad. xij. gradus: quoꝝ aſcenſus nō con tinet vltra ſpacium vnius hore ⁊ quintā alterius. Ratio eſt ẜm aſtrologos: qͥa omni hora aſcendūt xv. gradus zodiaci ſuꝑ noſtrū orizōtem. Et tunc adde tres qui ſunt quinta ꝑs..xv. graduum. Et ſic erit hora cū qͥnta parte alterius in ꝯſtitutione au rore. ⁊ ante ortum ſolis licite poterit celebrari ꝑ ſpa cium vnius hore: ⁊ quintā partē alterius. Et facit qn̄ tempus eſſet nebuloſuꝫ: nec aurora videri poſ ſet. Iſte eſt terminus celebrādi a ꝑte ante: excepta nocte natiuitatis: ⁊ nocte reſurrectiōis ī primitiua eccleſia. Licꝫ nūc non obſeruet̉. de ꝯſe. diſt. j. nocte Terminus autē celebratiōis a parte poſt: eſt hora nona. Et colligit̉ ex vſu eccl̓ie. Et ille terminꝰ ma xime attingit̉ ī diebꝰ ieiunioꝝ. ¶ Quid autem dicendū de illis qui celebrāt ante aurorā credētes eſſe aurorā: vel nō eſſe meridiem: et tamē iam tranſiuit hora nona? Rn̄. ẜm Pe. de Pal̓. ꝙ qͣꝫuis ex vna ꝑte videant̉ accuſari: qꝛ ſe di iitiii ſcrimini exponūt. Ex alia tamē: qꝛ homo in talibꝰ decipitur. vnde ſi deuotio expoſcat. ⁊ aliter miſſaꝫ ititiit oidinatus ⁊ ac audire nō poteſt videt̉ excuſari: qꝛ quod parū de eſt nihil deeſſe videtur. Idem dicit ꝓ cōmunicā do infirmo: ſi aliter viat: cum nō habeat̉: videtur eſſe bona cauſa anticipandi vel poſtponēdi. Sil̓r ep̄i itinerātes: ante diē celebrare poſſunt: ne impe ¶ Que autem ſint iſte v diant̉ in via ẜm Archi. flo. ¶ Quid de illis qui nōdum dictis matutinis ce lebrant? Rn̄. ẜm v̓ v̓. mortaliter peccant: cum hoc ſit contra generalē ⁊ approbatā cōſuetudinē. Qui autem celebrat anteꝙͣ dicat primā nō peccat mor ciamēta erā taliter: niſi ſit ꝯtra preceptū vl̓ ſtatutū ſiue ꝯſuetu dinē loci ẜm eūdem v̓ ꝟ̓. ¶ Ubi debet miſſa celebrari. Rn̄. ẜm Ray. In iliititilia eccleſia cōſecrata vel ſaltem in altari cōſecrato: vel ſi non ſit altare cōſecratum: habeatur ſaltem alta Altare. ⁊. gi re paruulum. id eſt portatile. vio XXxxgS. ſecratio ſecūdo. ͣ: ¶ Utrum vno ſolo p̄ſente vel ſine lumīe poſſi miſſa celebrari. Rn̄. ẜm Hoſti. ꝙͣuis ẜm illud. de cōſe. diſt. j. hoc quoqꝫ. duo debeant eſſe p̄ſentes qͥ ſacerdoti reſpondeant: tamē vnus ſufficit. Muli er autē ī miſſa miniſtrare nō poteſt: nec palas nec veſtes cōtingere. Sine lumīe v̓o non licet celebra re. vt in. c. fi. de cele. miſ. vbi p̄ſbyter deponitur ab officio ⁊ beneficio: ꝙi ſine igne. aqua. vel in pane fermētato. vel ī vaſe ligneo celebrat. vbi notat pa nor. ꝙ ad depoſitionē p̄ſbyteri non ſemꝑ requirit dolus. ſed ſufficit qn̄qꝫ nimia deſipiētia ⁊ craſſa et ſupina ignorātia. vt ibi. ¶ Quid ſi ſacerdos celebrans. jͣ. canonē recolit ſe ꝯmiſiſſe aliquod mortale. Rn̄deo ẜm Ray. credo Mi.4. qMC Alº 9SS ſ Atiz1 5 Ip.Sp.ix.V Sic y ¶ Et ꝑ pl̉ gcciſtoꝝ vSarioꝝꝭ copaſtay. q. Oqꝫ ccb̓. ſcore z. 6

ci Miſſa tutiorē viam eſſe: vt peniteat et doleat ꝙ ita tarde penitet ⁊ ꝓponat cōfiteri qͣꝫcito habuerit oportu nitatē. Et ſic ꝯficiat ⁊ ſumat. ¶ Utrum liceat vni plures miſſas celebrare in die. Rn̄. ẜm Dir. Sufficit ſemel in die celebrare. nam valde felix eſt qui celebrat digne vnam. extra eo. te referēte. Excipit̉ primo dies natalis domini in quo poſſunt celebrari tres miſſe. extra eo. cōſu luiſti. Secūdus caſus eſt neceſſitas. Sed quaꝫ di cis neceſſitatem. Rn̄dit Dir. ſi celebrauit primā ⁊ poſtea morit̉ quis: vel cauſa honeſtatis ſiue vtili tatis: vt ſi dicta miſſa ſuꝑueniat aliqua magna ꝑ ſona que velit miſſam audire: vel ꝓpter ꝑegrinos hoſpites cōmeantes. ⁊ infirmos. extra eo. c. j. ⁊. ij. Et forte ꝓpter neceſſitatem nuptiarū vbi tempus laberet̉. Item ꝓpter raritatē p̄ſbyterorū: vel ꝓpter paupertatē eccleſiarū: qn̄ quis poteſt duabus cō mēdatis eccleſijs deſeruire. Item ꝓpter duas miſ ſas ꝓprias que qn̄qꝫ occurrūt. extra eo. cum creatu re. Et qͣꝫtum ad hoc nunqͣꝫ licet: niſi vbi extiterit ſerut̓ depſe do carētia alterius ſacerdotis. Nota tamē ꝙ quādo p̄ſbyter debet aliā miſſam celebrare: nō debet vi num ꝑfuſionis ſumere: ſeu nō debet manus vino ꝑfundere in prima: qꝛ illud celebrationē aliā impe diret. exͣ eo. ex parte. ¶ Quid ſi omittat̉ aliquid de his que ad ritū ce lebrationis ꝑtinent. Rn̄. ẜm omnes theo. quilibꝫ omittens aliquid tale. puta tempus debitū. altare veſtes ⁊ huiuſmodi. nihilominus conſecrat ſi eſt ordinatus ⁊ adſit intentio. ⁊ debita materia ⁊ for ma. Sed grauiſſime peccat ſi ſciēter hoc faciat. Et ideo Rich. in. iiij. diſt. xiij. dicit ꝙ ſine veſtimētis benedictis nō debet qͥs celebrare: al̓s grauiter pec cat ſi ſciēter hoc faciat. C o. C ſSol alijahe ¶ Que autem ſint iſte veſtes. Inno. in li. de offi cio miſſe dicit. ꝙ ſex ſunt indumēta. videlicꝫ ami tus. alba. cingulū. ſtola. manipulus ⁊ planeta. In multis tn̄ locis inoleuit ꝯſuetudo vt cingulū non benedicat̉. Rationabiliꝰ tn̄ eſſet ip̄m bn̄dici. Cal ciamēta etiā ſacerdotis ſpecialeꝫ habent ſignifica ra preceptū. tionē: nec tamen ſotulares benedicūtur. De calci amētis tamē nullus tex. reꝑitur in iure. Sed hoc vicaitim. Nū in Nu habet genera. is ꝯſuetudo. Et ſic in hoc ſeruanda eſt ꝯſuetudo. vbi ergo cōſuetum eſt portare calcia menta: que vulgari modo botas appellamus hu iulutitun iuſmodi deferētes vident̉ excuſari. ¶ An autem celebrans ſine veſtibus bn̄dictis ſit irregularis. Rn̄. ẜm Rich. vbi sͣ. ꝙ ſiue hoc faciat ſcienter ſiue ignoranter non eſt irregularis: qꝛ hoc nō inuenit̉ iure cautum. tamē ſcienter celebrans vel ignorātia craſſa grauiter peccat vt dictum eſt Et ẜm Archi. flo. ſi quis celebraret ſine miſſali vl̓ ſaltem ſine libro: vbi nō eſſet miſſa: peccaret morta liter. etiā ſi omnia haberet in memoria. Et he. ꝑiculū obliuionis. FXº. Fl. .xL AH⁊. ¶ Utruꝫ hymnus angelicus debeat cantari qr̄ milſa de ſpirituſancto vel de v̓gine celebrat̉. Rn̄. ex priuilegio Alex. iiij. quod incipit. Paſſi grauio ra. licꝫ in miſſis ſpūſſancti. ⁊ beate vir. dictū hym nū dicere et eorum ſequētias: non ſolum in miſſis xxj qe Pc. A ruocͣ¶ Qta fol̓baſio. ℟cNſtutia x ſdrdq utat ſeeꝫ.¶ A. v. viali. f carοS 46 P0. aandb. FO. CLXXIII. 4º GA S Q1 Y υρησ S Nll̓a ſolēnibus: ſed etiam priuatis. licꝫ etiaꝫ dicere pro cia ag prias p̄fatiōes ī miſſis de cruce et huiuſmodi. Utrum quilibet teneatur audire miſſā. Rn̄. 4AR1al. S ẜm Hoſti. die dominico quilibet tenetur audire ſuoz. 4 XxPAſō miſſam ex precepto: ⁊ totam. Ita ꝙ accipiat bene nA yſo. dictionē ſacerdotis. de conſe. diſt. j. miſſas. et. c. ſe. et. c. omnes fideles. niſi excuſentur magna neceſſi ¶ Qddicio 4 tate. Et nō ſolum omnes fideles tam laici qͣꝫ cleri .4 ꝑdodi bono ci. tenētur audire miſſaꝫ diebus dominicis. verū ha . 44m etiā alijs diebus feſtiuis ex precepto eccleſie. Ra 1ac. A 5eij. puta tio eſt: quia vbi eſt eadem ratio: ibi debet eſſe idem o2 ꝑ. ſ i3 ius. Ratio autem quare fuit hoc ſtatutum. ſcꝫ de pa. poſt g7 5. 4l ba y..1 auditu miſſe. videtur fuiſſe: vt ſaltem in hoc mo co. ꝙ ſic. ſicō pi dico tempore vacetur diuinis: ſed non alia de calt Cp. xpr̓ ſcn iu ſa fuerūt addita alia feſta ad dies dominicos ſub 10 qͣ qe Rxe precepto: niſi vt vacetur diuinis: ergo videtur ꝙ 10. 7 42 b S iſte modus determinatus per eccleſiam in vacan 4 ſpcaliySꝑ do diuinis die dominico per auditionē miſſe: de 8. ſiipea bet extendi etiā ad alia feſta. Alijs aūt temporibꝰ libꝰ j..j. ſi qͦy nullus etiam religioſus vel clericus tenetur audi v0 H Qg 4F74b. re miſſam de p̄cepto. Nec obſtat. c. ſolet. de conſe. diſt.j. qd̓ videt̉ velle ꝙ in quadrageſima quis nō Lr1ª l. b. 2 cōſ dicatur ieiunare niſi audita miſſa ⁊cͣ. quia dico ꝙ ſ poā illud capitulū loquit̉ de conſilio: vel ſi eſt p̄ceptuꝫ 7. abrogatū ē ꝑ ꝯtrariā ꝯſuetudinē. K ſ.la. 249 ¶ Utrum quis teneat̉ audire miſſam propriam 4.t l. diei. puta miſſam dominice in aduentu in. lxx. et yx. 1 huiuſmodi. Rn̄. Archi. flo. ꝙ nō tenetur quis ex. 124. S neceſſitate ad propriā miſſaꝫ: quia nec. d. c. miſſas ſ B2S hoc dicit ſed indiſtincte loquitur: ſed audire debꝫ fa. xxip. t propriam ex cōgruitate. Et ẜm hanc congruentiā F A qjbꝰ ⁊pxi. uroꝝ2 loquitur. c. j. extra eo. Neqꝫ em̄ muliercule vel idi ote ſcirent diſcernere ſi eſt miſſa propria vel alia. et 393 42 v ta245 nimis oneroſum eſſet ꝙ vnuſquiſqꝫ deberet inter Ay. rogare ſi eſſet miſſa propria vel alia. Et in multis t ρ eccleſijs eadem die occurrunt plures miſſe dicen tōC.POF ſ F de. vtputa de octaua alicuius ſancti: ⁊ de domini C.3 ca que occurrit. Ay. lvS. ¶ Utrum autem ſit neceſſarium ſenſim ⁊ diſtin 5 Sº. iſ cte audire verba miſſe. Dubium facit: quia dictū capl̓m miſſas. dicit. ꝙ debeat audire ⁊cͣ. Rn̄dit 1o L Archi. florē. ꝙ non eſt neceſſe. nam tunc ſequeret̉ hoc incōueniens. ꝙ qui audirent miſſam ab his qui ſubmiſſe dicunt. cū multitudo populi adeſſet ſi remoti eſſent: non implerent preceptum. Simi liter qui ſurdi ſunt: vel hebetem auditum habent non implerent p̄ceptum. Intentio ergo eccleſie in illo decreto eſt ꝙ p̄ſens ſit in miſſa et vacet. Si etiam intelligens eſt: dignum et iuſtum eſt vt in tendat ⁊ conetur intelligere que dicunt̉ in miſſa. ¶ An autem peccet quis audiendo miſſam a no torio fornicatore. vide sͣ. Clericus. iij. ¶ Quid autem de eo qui dimittit aliquam par tem miſſe. puta introitum. Rn̄dit Archi. floren. quod modicum eſt pro nihilo reputatur. Secus autem ſi dimitteret notabilem partem. puta me Adiam: vel terciam partem. Seruitores auteꝫ miſ . ſe: ſeu miniſtri qui diſcurrunt hinc inde pro hi que expediunt: vt in miſſis ſolennibus pro thu re. vino et huiuſmodi intelligendi ſunt miſſe ff iiij

Miſſa adeſſe ꝓ illo tempore. ¶ Sed que dicenda eſt neceſſitas que excuſet ab auditione miſſe? Rn̄. Archi. flo. ꝙ a tranſgreſſio ne huius precepti excuſat neceſſitas. vnde infirmi qui non poſſunt ſine periculo exire ad audiendū: excuſantur. Idem in his qui ſeruiūt illis. Simili ter habentes paruulos quos non poſſunt cōgru enter dimittere ſine periculo. ar. extra de regū. iu. Quod non eſt. Similiter qui aliquod arduum et iuſtum negociū haberent facere ⁊ audiendo miſ ſam impedirent̉: vidētur excuſari. Officiales qui ratione officij nō poſſunt exire: vt caſtellani. ⁊ alij ſeruientes dominis: videntur excuſari. Domini etiam ⁊ conſiliarij qui tempore miſſe ſuper vrgen tibus cauſis occupati ſunt: vident̉ excuſari. Puel le nubiles que. ſcꝫ volunt nubere: videntur excu ſari ſi earum parentes non permittunt: ignoran tes tale preceptum: vel facientes quod in ſe eſt: vt vadant non enim eſſet decens vt ſole irent: paren tes autem inducēdi ſunt ad mittendum. Si autē nolunt. excuſantes ⁊ allegantes conſuetudinē in contrarium: quia ſic ſolent ſtare quaſi clauſe in do mo ob honeſtatem. videtur tolerandum. arg. de conſue. c. fi. niſi parentes ad choreas ⁊ huiuſmodi mitterent eas. quia tunc non excuſarētur: vl̓ quā do permittunt eas morari in vijs vel ad feneſtras vt videant̉. Uidue diu ſtantes ratione viduita tis: vt quaſi pro honore mariti: non vidētur bene poſſe excuſari. diſt. viij. conſuetudo. niſi forte per breue tempus: vt vnius ebdomade vel menſis. Coniugate que non poſſunt ſine magno ſcanda lo virorum: quia ſcilicet cum hoc non poſſunt ita bene preparare neceſſaria familie: videntur poſſe excuſari. xxxiij. q. v. noluit. Secus ſi mariti facerēt ſtudioſe ad impediēdum eas a bono. Patroni tn̄ ⁊ patrone debent ſic ordinare iuxta poſſe de famu lis ⁊ famulabus ſuis: vt audiant miſſam in feſtis. vnde dicit Pe. de pal̓. ꝙ ab hoc precepto nō ſerui plus qͣꝫ domini. Immo ſeruus ⁊ ancilla ita debēt vacare ⁊ quieſcere deo: ſicut dn̄i. Tenentur etiam filios inducere ad hoc. Tenētur etiam omnes au dire miſſam qui hn̄t vſum ratiōis ẜm Pe. de pal̓. Quod intelligo qn̄ ſciūt vel ſcire comode poſſunt. hec Archi. flo. Itinerantes etiam ẜm Archi. flo. non excuſantur ab hoc precepto ſi comode audire poſſunt. al̓s ſecus. puta aliquis eſt in ſocietate ali orū qui nolūt expectare miſſam ⁊ ſine ſocietate illa nō poteſt bene iter facere: vel qꝛ ignorat viam: vel quia difficilis ⁊ ꝑiculoſa: vel quia nō eſt tuta a la tronibus: vel quia ab illis habet expēſas ⁊ huiuſ modi: excuſatur ab auditione miſſe ẜm eū. Uide tamē ad p̄dicta quod notat Rich. angli. in quolꝫ et Aſten̄. li. iiij. vbi diſtinguūt ꝙ ſecularibus non audire miſſam in dominica aliquādo eſt peccatuꝫ mortale. aliquando veniale. aliquando nullum. Tūc enim eſt peccatū mortale: quādo quis omit tit ex contemptu vero vel interpretatiuo. Voco autem contemptū interpretatiuū quādo ſine cau ſa legitima miſſam non audire in diebus domini cis aſſueſcit. Cauſam auteꝫ legitimam voco quā ¶9ſXt officā A8d̓ pntipalit̓ dicib ꝑtreę. v.ꝫ. ⁊ miſtath. numninod LAFM. Hcminoꝝ o offextoric. Vn. Ili.qn. Aleb Si q̓s̓ rth. nn 4. foraẜ. qd deo Rebat. ¶ Tcalh. n.mc licet 5R. 2 ſtitutti. d. l.vpiiſatj. I. Leo vōdū ¶o2 in. v iudri Rl.§. qͣr. ſaqͣ aN xſte ⁊praſſ cdo.H.q̄ vē miſi l. pijſa P.libꝰ) rō.h. ſauri m. imitꝭ S. Hiti rars Aycailj ꝯᵐ l̓.. he̓ tin. vi. ꝓhib. li⁊. mnq ⁊ au8 vb Li. uſqꝫ ad hyo moiſſ h 2honl Sinorū libro 4. M ctica o do corporali infirmitate detinetur: vel inimicoruꝫ timore: vel aliquo alio ſimili quod ẜm rectum iu dicium: excuſatio legitima debeat reputari. Et ta lis non audiens miſſam ex contemptu vero vel interpretatiuo ab epiſcopo debet confundi. dicto c. miſſas. ⁊ etiam peccat mortaliter. Quod patꝫ qꝛ talis debet excōmunicari. de conſe. diſt. j. qui die. Tunc auteꝫ eſt peccatum veniale cum omittit: nō ex cauſa legitima: ſed ex aliqua mentis infirmitate ſicut ex aliqua paſſione: vel ex aliqua pigricia ſi ta men ad hoc non fuerit aſſuetus. Tūc autem nul lum eſt peccatum cum omittit ex aliqua cauſa legi tima. Et ex predictis patet quid ſit dicendum de illis pauperculis mulieribus que aliquando non habent veſtes: aut velamina: aut alia neceſſaria ad corporis tegumētum: tum ob paupertatē: tum quia maritꝰ ea impignorauit vel huiuſmodi: que ſi irent ad eccleſiam ſine conſuetis veſtibus: deri derentur ab alijs. hoc dico in locis vbi mulieres aſſuete ſunt portare veſtes ⁊ huiuſmodi: tales vi dentur excuſari a peccato mortali. Idem dic in ſi milibus caſibus. An autem ſeculares teneantur audire miſſaꝫ diebus dominicis in eccleſijs ſuis parochialibus qꝛ de diebus priuatis non eſt dubitatio quin qui libet vbiqꝫ poſſit audire miſſam? Rn̄. Panor. in c. vt dominicis. de parochijs. dicit. ꝙ aut qͥs hoc facit ex contemptu proprij preſbyteri ſine cauſa le gitima. ⁊ tunc peccat: quia venit contra p̄ceptum ſuperioris. ⁊ ip̄e ſacerdos qui admittit parochia num alienum ſupradicto caſu cōmittit quodam/ modo furtum ⁊ rapinam. Si tamen ex cauſa legi tima contēneret proprium ſacerdotem. puta quia eſt notorius fornicator vel preciſus ab eccleſia. tūc non peccaret: quia hoc caſu non cadit proprie cō temptus: ſed iuris auctoritate facit. aut deſerit ꝓ prium preſbyterū ſine contemptu. ⁊ tunc nō pec cat. pro hoc tex. in dicto. c. vt dominicis. qui pon derat contemptū. Sed hodie videmus cōmuni ter populum cōfluere ad eccleſias fratrum mēdi cantiuꝫ derelicto proprio preſbytero. Et credo ꝙ ſi hoc faciunt bono zelo: non peccant. puta quia deuotius ibi celebratur. Item quia audiūt ibi pre dicationeꝫ. ⁊ īmediate ante vel poſt audiunt miſ ſam. Quidā etiam non irrationabiliter dicunt qͥ dictū. c. vt dominicis. nihil ip̄is parochianis pre riptibiit cipit: ſed ſolum ipſis preſbyteris. Ibi em̄ dicitur vt dominicis vel feſtiuis diebus preſbyteri ante qͣꝫ celebrent plebem interrogent: ſi alterius paro chianus in eccleſia ſit qui proprio contempto pre ſbytero ibi miſſam velit audire: quem ſi inuene rit: ſtatim ab eccleſia abijciat. hec ibi. Manifeſtuꝫ eſt autem ꝙ ibi nihil precipitur laicis parochia nis: ſed ſolum preſbyteris. ⁊ non alijs preſbyteris niſi parochialibus. nam alij preſbyteri qui non ſunt parochiales: ſiue ſint ſeculares ſiue regula res: quando volunt celebrare in ſuis eccleſijs. nō oportet ꝙ interrogent plebem: cum tales preſup ponantur non habere plebem. Nec oportet ꝙ fa ciant illam diſtinctionem: ſi alterius parochia li̓ vuº Syatonꝰ ſiqꝫ plp p.Alpihē amlo

nus ibi ſit: cum omnes ibi exiſtentes alterius pa rochiani ſint. nec p̄cipitur eis ꝙ nō pulſent cam panas: aut ꝙ claudāt portas eccleſie: qn̄ volūt ce lebrare ne aliquis intret: nec p̄cipitur eis ꝙ non ce lebrent: aut dicant officia: niſi certis horis anteqͣꝫ omnes parochiales ⁊ cathedrales eccleſie comple uiſſent officia: aut miſſas. Sicut a pͥncipio dictoꝝ ordinum p̄lati ſeculares faciebāt. qd̓ eccleſia ꝓhi huit ⁊ ꝯtraria p̄cepit. que quidē ꝓhibendo ⁊ con traria p̄cipiendo: quid aliud ſignat: niſi ꝙ ex certa ſciētia vult ꝙ poſſint adlibitū ire ad quaſcūqꝫ ec cleſias voluerint: vbi cōmodius et deuotius poſ ſint audire diuina. Et dato ꝙ. d. decre. vt dn̄icis. cōtineret p̄ceptum ip̄is parochianis. eſt tamē per cōtrariā ꝯſuetudinē generaliſſimā et vbilibet ab rogata: cui optime derogari pōt: maxime qꝛ nun qͣꝫ fuit nec eſt: moribꝰ vtentiū approbata. Et quā cōſuetudinem papa ſcit. tolerat. ⁊ totus mundus ine hucded inbab ili o obſeruat. ¶ Anautē fratribus minoribus liceat celebrare in domibus ſecularium vel alibi: cum altari viati co hoc eſt portatili? Rn̄. ꝙ ſic ꝑ tex. in. c. in his. de priuil̓. qui dicit. vbicūqꝫ. quod eſt verbū generale. tur audire mnl Caueant tamē celebrare extra loca eoꝝ: niſi exiſtē te neceſſitate: ꝓpter ſcandala que eueniūt cum dio ceſanis ⁊ ſacerdotibus parochialibus. ⁊ multoti ens ꝑ dioceſanos eſt excōmunicatio ſynodalis: lꝫ eos nō aſtringat. Idem priuilegium habent fra tres p̄dicatores. vt notat glo. in. c. fi. de priuil̓. lib̓. vj. De hac materia vide ſupra. Altare. et. Conſe cratio ſecūdo. ¶ Utrum miſſa de vno ſancto pro defuncto tm̄ ei proficiat ſicut ſi diceret̉ de mortuis. Rn̄. Dir. li. j. ẜm Hoſti. ꝙ ſic. ⁊ ecōuerſo. Et cōſueuit dicere. d. Ugo. Car. ꝙ ip̄e celebrādo ꝓ dn̄a noſtra: ſcie bat celebrare ꝓ defunctis. ⁊ ecōuerſo. ¶ Sed nūquid tantū valet miſſa dicta ꝓ pluri bus cuilibet eorū quātum valet ſi diceret̉ pro quo libet eorū ſingillatim. Directoria refert quoſdā di cere ꝙ ſic. de cōſe. diſt. v. nō mediocriter. Et ē hoc ſpeciale in ſacramētis ꝑ ſpm̄ſanctū qui nō dat̉ ad mēſuram. Et hoc ē verum ẜm Hoſti. de pſalmis ⁊ miſſis que generaliter cantant̉ ꝓ omnibꝰ: licꝫ ꝓ aliquibꝰ ſpecialiter videātur dici. Et ideo non va lent ei minꝰ qͣꝫ ſi ſpecialiter ꝓ quolibet eorum can tarētur. Sed non ſic videtur de elemoſynis. et ie iunijs. et precibus: ſiue orationibus que alios nō tangunt: quia non proſunt mortuis. niſi eis pro quibus fiunt ſpecialiter. Alij v̓o dicunt ꝙ hoc eſt verum. ſi pro omnibus equaliter dicatur. Sed ſi intuitu vnius dicitur: licꝫ pro omnibus dicatur: plus ẜm eos ꝓficit ei pro quo ſpecialius intēditur Et hec eſt vera ſentētia ẜm theo. Nō obſtat. d. c. non mediocriter. quia loquit̉ in caſu illo. ſcꝫ qͣꝫtuꝫ ad meritum celebrātis: cum hilaritate mentis nō minus valet miſſa dicta pro vno qͣꝫ ſi pro quolibꝫ diceretur cum anxietate. Idem Io. ⁊ Archi. in di cto. c. non mediocriter. huiꝰ opi. expreſſe eſt Sco tus in quolibꝫ. vbi querit: an ſacerdos qui promi ſit dicere. xxx. miſſas beati Gre. x. perſonis ſepara tim: ſatiſfaciat dicendo ſolum. xxx. An v̓o teneat̉ Miſſa Fo. CLXXIIII. dicere pro quolibet iſtorum. x. quibus ꝓmiſit. xxx. Et ſi dicat ſolum. xxx. pro omnibꝰ. x. teneat̉ ad re ſtitutionē ⁊ ſatiſfactionē ⁊ ſupplementū omnium aliarum. Reſpondet ꝙ meritū miſſe in tres ꝑtes diſtinguitur. vna attribuitur chriſto. alia eccleſie. tercia v̓o ſacerdoti. Primas duas ꝑtes. ſcꝫ chriſti ⁊ eccleſie ſacerdos celebrans nō poteſt diſpenſare: ſed ſolum terciā ſuam. Et ideo ſi illud particulare meritū quod eſt ſibi attributū. ſcꝫ dictam terciam partem attribuit alicui determinate perſone: illud meritū non poſſet alicui alteri attribuere. Qd̓ cla riſſime demōſtratur. Nam licet in tali ſacramen to ſit meritum infinitū: tamen meritum ip̄i ſacer doti participatum et cōmunicatū ratiōe talis cele bratiōis eſt finitum. terminatū ⁊ limitatum: quia ſi diceret̉ contrariū. ſcꝫ ꝙ meritū ip̄ius ſacerdotis eſſet infinitum: ſequeret̉ hoc abſurdum. ꝙ ex vni ca celebratiōe quis poſſet liberare omnes animas que ſunt in purgatorio quod eſt hereticum. pro batur hoc clariſſime. Nam ẜm theo. ⁊ canoniſtas in. c. quod autem. de pe. ⁊ remiſ. licꝫ peccato mor tali debeat̉ pena eterna tamē per cōtritionem illa pena eterna cōmutatur in temporalē ⁊ limitatam ergo pena que debetur pro quolibet peccato mor tali eſt finita: ergo ⁊. c. peccatoꝝ. ⁊. M. et. X. M. ⁊ ſic multiplicando pena ſemper erit finita. Nā ẜm philoſophos ex multis finitis et limitatis: nunqͣꝫ fiet infinitum. Si ergo pena que debet̉ vni exiſtē ti ī purgatorio: quātacūqꝫ ⁊ quotcūqꝫ habeat pec cata. eſt finita: ergo pena que debetur omnibꝰ exi ſtentibus in purgatorio ſimul pro omnibus ſuis peccatis: erit finita et limitata eadem ratione qua prius: quia finita nunqͣꝫ faciūt infinitū. Et ex alia parte merituꝫ vnius miſſe eſt infinitum quod in tendis cōmunicare omnibus exiſtentibus ī pur gatorio: ſed infinitum excedit finitum: ergo ꝑ vni cā miſſam omnes anime liberabūtur: etiā ſi eſſent in centuplo plures qͣꝫ ſint: cum etiam tunc eſſent finite anime ⁊ finita pena: ⁊ oīa alia finita: ergo ſe quitur concluſio noſtra. ꝙ eſſet hereticum dicere. Dicamus ergo ſicut eſt rei veritas. ꝙ meritū miſ ſe cōmunicatum ip̄i ſacerdoti eſt finitum ⁊ limita tum: ſed ẜm philoſophum omne finitum per ab lationem partiū ⁊ cōmunicationem alteri factam ſemper redditur minus. et intātum poſſet minui ꝙ ad nihilum redigeretur: ergo ſic dicendum in propoſito. ſcilicet ꝙ celebranti ⁊ cōmunicanti par tem ſui meriti alicui: minus remanet de tota ſum ma. Et ſi totum meritum vni communicat. alius nihil habet. Idem tenet Panormi. poſt Io. an. ⁊ Cal. in. c. fraternitatem. de ſepul. vbi concludit. ꝙ ſi conſiderantur ſuffragia reſpectu ſatiſfactionis. tunc magis proſunt his pro quibus ſpecialiter fi unt ꝙͣ ſi generaliter. Ratio quia habent efficaciā finitam: ⁊ ex diuina inſtitutione diſtribuitur inter illos pro quibus fiunt: ergo tanto minus operan tur quanto pro pluribus fiunt. Hec Panormi. Idem Tho. et Petrꝰ in quarto. quia cum ſuffra gium ſit virtutis finite: et deriuetur per intentio nem facientis quo voluerit: valet ei pro quo fit ꝙͣ tum ad liberationem a pena: tamen ꝙͣtum ad cō

gratulationē ⁊ ad interiorem conſolationeꝫ ẜm ꝙ vnus in charitate exiſtens de bonis alterius gau det: ſic valet omnibus exiſtentibus in charitate. ⁊ plus ei qui eſt in maiori charitate. Et hec ſentētia eſt cōmunis ẜm Nico. de auſmo. Idē Aſten̄. Et per predicta ſoluitur queſtio. nūquid ſuffragia fa cta ꝓ multis: equalit̓ ꝓſint ſingulis? Pe. ⁊ Tho. dicunt. ꝙ ſi valor ſuffragioꝝ conſideratur ẜm qd̓ valet ex virtute charitatis: ſic tantū ꝓſunt ſingu lis: ac ſi pro vno tm̄ fierent. Si autem cōſideratur valor ſuffragiorum inquātum ſunt quedam ſatiſ factiones per intentionē facientis tranſlate ī mor tuos: ſic magis valent ei pro quo ſpecialiter fiunt. Sic em̄ effectus ſuffragiorū: diuidit̉ diuina iuſti cia inter eos pro quibus fiunt. Quare concludūt quidam. ꝙ ſi quis ſacerdos promiſiſſet deſeruire vni capelle: ⁊ quotidie ibi celebrare. ꝙ talis nō poſ ſet dicere miſſas beati Gre. pro aliquo alio. Et ſic non poſſet acceptare aliquas miſſas ad dicenduꝫ nec trinitatis nec crucis ⁊cͣ. Hoc patet per predi cta. Et idem dicendum de quibuſcūqꝫ alijs ſacer dotibus tam ſecularibus qͣꝫ religioſis: ꝙ ſi promi ſerunt dicere. xxx. miſſas pro vno tales miſſas nō poſſunt appropriare alteri. al̓s tenentur ad reſtitu tionem ẜm Sco. Ideo cautela eſt vt ſacerdos nō ꝓmittat ī ſpeciali alicui. Sed poterit dicere. Nos rogabimus deum pro te: vel pro illo defuncto in xxx. miſſis: vel. M. Et ſic promittendo pluribus perſonis. poterit ſatiſfacere. Immo tot quot pro miſit. Unum tamen eſt quod poſſet excuſare hu iuſmodi ſacerdotes promittendo pluribus dicere xxx. miſſas. ſcꝫ conſuetudo omniū ſacerdotum: qͥ indifferenter acceptant plura trigeſima ſimul. et ſimul dicunt: ⁊ omnibꝰ promittunt ꝙ dicent. xxx. miſſas. Et ſeculares ſciunt hanc conſuetudinem fore inter religioſos et alios ſacerdotes. Et ſic vi dentur eſſe contenti ꝙ in triginta miſſis oret̉ pro eis: aut defunctis eorum. Si tamen eſſet aliquis ſecularis qui expreſſe diceret. volo. xxx. miſſas pro me. ⁊ nolo vt acceptetis alias miſſas in eis: vel hu iuſmodi vt multos vidi. tunc dico ꝙ eſt neceſſe: aut non receptare: aut acceptando velis nolis di cere pro eo dumtaxat. licꝫ tamen in omnibꝰ miſſis quātūcunqꝫ appropriatis rogare deum pro toto mūdo ⁊ deuotis ⁊ viuis ⁊ defunctis: dūmodo nō approprient̉ eis. hāc etiam opinionē tenet Archi. flo. ⁊ Io. de capi. ¶ Utrum propter miſſam peculiarem: vt de ali quo ſancto: vel aliam debeat quis dimittere quin audiat miſſam propriam illius diei? Miſſa pecu liaris idem eſt qd̓ miſſa ſpecialis de aliquo ſancto: quaſi ſpecialis ſicut peculium alicui. Rn̄. ẜm v̓v̓. Si dies habet propriam miſſam quam ⁊ quis al̓s audire tenetur: non debet dimitti propter aliam. extra eo. c. ij. Sed ꝙ quidam laicorum omni die volūt miſſam de trinitate vel de ſancto Michae le ⁊ huiuſmodi: non debent hoc facere niſi in ſuis diebus: vt in dicto. c. ij. Et ibi patet ꝙ tam pro vi uis qͣꝫ mortuis vtilior miſſa que poteſt dici ē miſſa de die. Et ꝙ etiam in diebus profeſtis. id eſt feria libus propter miſſas peculiares: ſeu votiuas: ſeu Bonachus etiam mortuorū: non debet derogari miſſe de die Hoc intelligunt docto. quādo in eccleſia nō eſſet niſi vnus ſacerdos. Si em̄ eſſent plures bene poſ ſet vnus dicere miſſam occurrētem: ⁊ alius ob de uotionē dicere miſſam peculiarem. Onachus. ¶ Vpe poſttne ri canonicus ſecularis? Rn̄. ẜm Ho. ꝙ non. quia non eſt arandum cum bo ue ⁊ aſino: nec homines diuerſe profeſſiōis debēt ſic eſſe ſil̓. de elec. cū cauſam. jiiiiiſſ ¶ Utruꝫ poſſit fieri canonicus regularis? Rn̄. ẜm Tho. ſecūda ſecūde. q. clxxxix. vtraqꝫ religio.ſ. canonicorū regulariū ⁊ monachorū ordinatur ad opera vite cōtemplatiue: inter que precipue ſunt ea que agunt̉ in diuinis miniſterijs: ad que ordi natur directe ordo canonicoꝝ regulariū: quibus per ſe competit ꝙ ſint clerici religioſi: ſed religioni monachoꝝ nō ꝑ ſe competit ꝙ ſint clerici. vt. xvi. q. j. alia cauſa. Et ideo ꝙͣuis ordo monachoruꝫ ſit artioris obſeruātie: tamē ſi monachi eſſent laici li ceret eis tranſire ad ordinē canonicorū regulariū: non autē econuerſo. xix. q. iij. mandamus. Sed ſi monachi ſint clerici ſacris miniſterijs obſequētes habent id qd̓ eſt canonicorū regulariū. ⁊ cum ma iori artitudine: ⁊ ideo licitum erit tranſire de ordi ne canonicorū regulariū ad ordinem monachorū petita tamē licentia ſuperioris: et non econuerſo. xix. q. iij. ſtatuimus. ¶ Utrum liceat monacho habere locum in di uerſis monaſterijs? Rn̄. nullo modo licet. de reli. do. c. finali. ¶ Utrū monacho vel religioſo poſſit cōmitti re tin. c. ſuper eo. d. gimen eccleſie ſecularis parochialis? Rn̄. Panor. in. c. ꝙ dei timorē. de ſta. mo. ꝑ tex. illuꝫ dicit ꝙ ſic: ſeculari. Na. ſed debet habere ſocium ſui ordinis ſi comode fie ri poteſt. Panor. tamē hoc declarat in. c. monachi extra eo. dicens. ꝙ monachus nō debet conſtitui ſine ſocio ſui ordinis in eccleſia parochiali: quādo eccleſia parochialis eſt ſb̓iecta monaſterio. Ita ꝙ iſte nō deſinit eſſe obediētiarius monaſterij. Sꝫ cus ſi religioſus ꝓmoneret̉ tanqͣꝫ quilibet clericus ſecularis ad eccleſiā parochialē. nam tūc cum deſi nat eſſe monachus monaſterij. nullā habebit am plius cōnexionē cum primo monaſterio. vide ad predicta quod notatur ꝑ Car. et docto. in cle. j. de elec. vbi dicit̉ ꝙ eccleſia nō curata nō poteſt ſibi cō mitti: ſed de curata diſtinguūt ꝙ duplex eſt cura quedā ꝓprie: vt cura quā habet eccleſia parochia emn ratio eſt in lis circa ſuos parochianos. ⁊ de hac omnes cōcor dant ꝙ monachus ad illā poteſt eligi. Alia v̓o eſt improprie. vt cura quā hꝫ p̄latus eccl̓ie collegiate ī illos d̓ collegio. ⁊ de hac: glo. ibi dubitat. ⁊ dic̄ hoc indigē declaratiōe. Pau. tn̄ dicit. ꝙ etiā ad hāc p̄t aſſumi: qꝛ nō pōt talis p̄latus nō hr̄e curā ſui colle gij. Car. etiā tenet hāc opi. dicēſ cōiter teneri ꝙ in diſtincte ꝑ diſpēſationeꝫ ep̄i poſſit monachꝰ p̄fici eccleſie curate etiā non hn̄ti aliā curā niſi collegiū qd̓ tenet Io. Cal. ⁊ Fe. d̓ ſe. Intellige. ꝙ ep̄us po ſit diſpēſare d̓ eccl̓ijs q̄ pleno iure ad mōachos no

ptinent. hoc tamē cum conſenſu abbatis. ⁊ ſic in tellige. xvj. q. j. per totum. In eccleſijs autē que ad monachos ꝑtinent mero iure: ſufficit ſola aucto ritas abbatis ⁊ cōuentus. xvj. q. ij. viſis. vel etiam ſolius abbatis: ſi ad ip̄m pertinet eccleſie prouiſio Adde tamē qd̓ notat Panor. in dicto. c. qd̓ dei ti morē. ꝙ regulares poſſunt ꝓmoueri ad eccleſias ſeculares curatas principaliter propter officiū pre dicandi. Et ſic propter bonū cure. Ex quo infert̉. ꝙ ſi religioſus non eſt ad iſta aptus nō poteſt lici te ꝓmoueri. Et pro maiori declaratione p̄dictorū querit Panor. vbi sͣ. an predicta habeant locum de iure cōi: an v̓o ex diſpenſatione. puta ꝙ tam ca nonicus regularis ꝙͣ monachus de iure cōmuni ſuadente neceſſitate vel vtilitate poſſint ꝓmoue ri ad eccleſias ſeculares curatas. Quidam tenent ꝙ de iure cōmuni poſſunt ꝓmoueri: ſed debent habere ſociū. Alij ꝯtra dicentes ꝙ ex diſpenſatiōe Panor. autem diſtinguit. ꝙ aut queritur nūquid regulares poſſint ꝓmoueri ad dignitatem epiſco palem. ⁊ ſic ẜm omnes ꝓmoueri poſſunt.ſ. d̓ iure cōmuni. tex. eſt in. c. vnico. xviij. q. j. ⁊ in dicta cle. j. ⁊ aptius patꝫ in. c. ſi religioſus. et. c. quorūdā. de elec. li. vj. naꝫ ibi eligunt̉ ꝑ canonicos in ep̄os. Si em̄ nō eſſent habiles de iure: nō eligerent̉ ſꝫ poſtu larent̉. vt in. c. fi. de poſtu. p̄. Unde etiā abbas nō obſtante vinculo dignitatis pōt eligi in epiſcopū vt in. c. ſi abbatē. de elec. li. vj. Et hoc cōcedit̉ ꝓpter excellentiā ep̄alis dignitatis. naꝫ ⁊ ep̄us appellat̉ religioſus. vt in. c. ex multa. d̓ voto. Aut loqͥmur de eccleſia inferiori. ⁊ tunc aut eccleſia eſt collegia n liceat monacho haberelocum nd ta aut nō. Primo caſu: aut queritur de ꝓmotōne ad canonicatū vel ad aliud beneficiū ſimplex ip̄i eccleſie collegiate. ⁊ tunc promoueri non poſſunt: xpabj ri tis iax vt in. c. ſuper eo. de regula. adeo ꝙ etiā ep̄us diſpē ſare nō poteſt ẜm Cal. vt religioſus ſit canonicus in eccleſia ſeculari. Nam hoc caſu ceſſat priuilegiū cure: ratiōe cuius ꝑmittitur ꝓmotio ad eccleſiam ſecularē. vt in dicto. c. qd̓ dei timorē. hoc intellige niſi eccleſia cathedralis eſſet regularis. nā tūc mo nachus vnius monaſterij poteſt ꝓmoueri: vt ſit canonicus in eccleſia cathedrali. Et largo mō mo nachi in tali eccleſia pn̄t appellari canonici. Aut q̄ ritur nūquid poſſint promoueri ad ip̄am dignita tem eccleſie collegiate. puta vt ſit p̄poſitus. Hoſt. tenet ꝙ nō poteſt fieri ſine diſpenſatiōe: niſi ꝓpter neceſſitatem cure. Alij tenēt oppoſitū: qꝛ ſicut pōt peri ſaitſ ꝓmoueri in ep̄m in eccleſia ſeculari: ita ⁊ in p̄poſi tum in eccleſia collegiata eadem rōne. Et Panor. tenet hanc opi. cum nōͣ reꝑiatur hoc iure ꝓhibitū nam eadem ratio eſt in ep̄o: cum ep̄us faciat vnū corpus cum canonicis ſuis. Itē ratio cure ⁊ predi cationis militat in hoc caſu. vt in dicto. c. qd̓ dei ti morē. Si aūt loquamur de eccleſia non collegiata aut eſt nō curata: ⁊ nō poteſt religioſus eam obti nere: quia ceſſat ratio cure. Aut eſt curata: ⁊ ꝯmu niter tenet̉ ꝙ de iure cōi poſſit promoueri: licꝫ dn̄i de ro. teneant ꝯtrariū. ¶ Utrum huiuſmodi monachus qui factus eſt rector alicuius eccleſie ſecularis teneatur ad ſtatu ta ſui ordinis? Rn̄deo ẜm Hoſti. ſi talis eccleſia Monachus Fo. CLXXV. pleno iure pertinet ad monachos: prefatus mona chus in ea remanet ſubiectus abbati: et ſeruabit̉ omnia ſicut prius p̄ter tria. ſcꝫ ieiunium. ſilentiū. ⁊ vigilias que comode ſeruari nō poſſunt in eccle ſia ſeculari. Si v̓o eccleſia non pertinet ad mona chos ſed ad epiſcopū. tūc monachus inſtitutus a tribus ſubſtantialibꝰ nō abſoluit̉ ſimpliciter. Nā ⁊ cōtinentiam ſeruare tenetur. Ab obedientia ab batis abſoluit̉ quidem: ſed imperio epiſcopi ſubij citur: qui decetero erit abbas ſuus. temporalia di ſpenſabit ratione cōmiſſe adminiſtrationis. Et ſi habet ſocium monachū: nō excuſatur ab eſu car nium. dicto. e. quod dei. niſi ſit infirmus de conſe. diſt. v. carnem. vel niſi imꝑante epiſcopo: qui ab bas ſuus eſt. Si autē ſociū nō habet poteſt ſe his cum quibus viuit cōformare. xlj. diſt. quiſquis. exͣ de ſta. mo. recolentes. In omni tamē caſu habitū deferre debꝫ: nec debet temerarie dimittere al̓s ex cōmunicatus eſſet. de quo videsͣ. Excōmunica tione. xvj. Quo v̓o ad officiuꝫ: monachus factus curatus abſoluit̉ ab officio monachali: quia debꝫ ſe cōformare officio clericoruꝫ ſecularium. dicto. c. quiſquis. ¶ An v̓o religioſus poſſit promoueri ad eccleſiā ſecularem in caſibus ꝑmiſſis ſine licentia ſui abba tis? Rn̄. Panor. in dicto. c. qd̓ dei. dicit. ꝙ nō. vt habetur in. c. ſi religioſus. de elec. li. vj. Immo nec in papā: vt notat glo. in. c. qͣꝫ ſit. xviij. q. ij. Si autē abbas nō vult cōſentire: et vtilitas ſeu neceſſitas ſuggerit. tunc poteſt cōpelli ad cōſentiendum ẜm docto. propter bonum publicum. Et hoc facit ad q. quotidianā. Statuto cauetur vt puella minor. xxv. annis nō poſſit ſe maritare ſine ꝯſenſu duoꝝ agnatorū. Puella elegit ſibi ſponſum cōdignum ſed agnati ſine cauſa legitima nolunt conſentire. Certe ꝑ p̄dicta poſſunt ꝯpelli ꝑ ſuꝑiorē ad cōſen tiendū: vel ip̄e ſuperior dabit licentiā cōtrahendi. Et hoc idē tenet Bar. in. l. ſi cū dotē. ff. ſo. ma. ¶ Utrū ex ꝯtractu monachi obliget̉ abbas vel monaſteriū? Rn̄. ẜm Inno. ſi monacho cōmiſſa eſt admīſtratio: abbas ⁊ cōuentꝰ tantū obligātur quātū admīſtratio ſe extēdit. Si v̓o nō hꝫ admi niſtrationē: obligat̉ monachus. Sed nō tenetur ſoluere: qꝛ nō habet vnde. ¶ Sed qͥd de obligatiōibꝰ ſeu ꝓmiſſiōibꝰ ab ali quo factis monacho vel abbati. nūquid acqͥrunt̉ monaſterio? Rn̄. ẜm Inno. ⁊ Ho. ex ꝯtractibus initis cū monacho vel abbate obligat̉ qͥs mona ſterio: qꝛ pōt monachus monaſterio actionē acqͥ rere. nō tn̄ pōt obligare monaſteriū. vn̄ ꝙͣuis ab bas ſiue monaſteriū poſſit age̓. nō tn̄ tenet̉ reſpō dere niſi de eo qd̓ ad ip̄m ꝑtinet. Et licꝫ oīs ꝯͣctus ꝓhibitꝰ ſit monacho: niſi imꝑante abbate. vt. xij. q. j. nō dicatis. Hoc intelligit inquātū monaſte riū obliget̉: ſed obligatio alteriꝰ ad monaſteriū po teſt ꝑ monachū acquiri. Similiter ⁊ poſſeſſio etiā per monachū fugitiuum monaſterio acquirit̉. ff. de acqͥ. poſ. l. j. ¶ Quid de rebꝰ ablatꝭ monacho? ℟. ẜm Inno. ⁊ hō. Si res erāt mōaſterij vl̓ etiā alteriꝰ ⁊ mona ſteriū ad reſtōeꝫ tenebat̉. tūc aget mōaſteriū. ſi v̓o

nō erant eius: nec de eis tenebat̉ monaſteriū: tūc aget ille qui dn̄s eſt rerum: ita tamē ꝙ ſi tales res erant depoſite apud monachū: ⁊ abbas videt eas ſubtrahi: ⁊ facile eſſet abbati eas liberare: ſatis cre dit Innoc̄. ꝙ abbas teneatur depoſiti inſolidum propter dolum. Sed ſi nō vidit nec prohibere po tuit non tenetur: etiam ſi monachus eas abſtuliſ ſet: qꝛ non eſt obligatus ex eius maleficio: vt in.§. ſequē. dicitur. ¶ Quid de maleficio cōmiſſo per monachuꝫ vel abbatem?: Rn̄. ẜm Innoc̄. ⁊ Hoſti. non tenetur monaſteriū: quia delictum ꝑſone ⁊cͣ. niſi quātum ad monaſterium ꝑueniſſet: ⁊ in eius vtilitatē ver ſum fuiſſet. ¶ Quid autē ſi quis profitet̉ ea ꝯditiōe: vt poſſit retinere bona ſua. Et quid de relicto facto mona cho ea conditione vt nihil acquirat̉ monaſterio? Uide diffuſe sͣ. Abbas. Et an tale pactum indu cat pprietatem ip̄i monacho. vide ſupra Impedi mētum. iiij. ONlalis. In monaſterijs moni aliū non mendicantiū non debent reci ¶ pi niſi quot poſſunt de ꝓuentibus mo naſterij abſqꝫ penuria ſuſtentari: aliter nulla eſſet receptio. exͣ de ſta. re. ꝑiculoſo. li. vj. ¶ Omnes moniales debent manere ſub perpe tua clauſura monaſterij. niſi pro tali ⁊ tanto mor bo ꝙ nō poſſent cum alijs abſqꝫ graui ꝑiculo ſiue ſcandalo morari. d. c. ꝑiculoſo. De hac materia vi desͣ. Excōicatiōe. xxvj. ⁊. c. Lex. Egociatio illicita red dit̉ multiplicit̓ ẜm Ray. Primo qͥdem ex cauſa vt qn̄ fit ꝓpter auariciā.ſ. ꝓpter īprobā cupiditatē diuitiaꝝ ⁊ nō ad neceſſitate: ſed ad aliū finem malū. Et quādo ſit peccatū mortale quo ad hoc videsͣ. Auaricia. Secūdo ex tempore vt ſi fiat in diebus feſtiuis. Tercio ex ꝑſona: quia clericis ⁊ religioſis talia ꝓhibita ſunt: quia nemo militans deo ⁊cͣ. Quarto ex loco: quia ī eccleſia vel loco ſacro hiuiſmodi fieri non debent: vt dictū eſt sͣ. Emunitas pͥmo. Quinto ex mō vt ſi fiat cū mē dacijs. deceptiōibꝰ ⁊ ſil̓ibꝰ. Negociā quedā ſunt que ſine peccato vix fie ri poſſunt. de pe. diſt. v. Negotiū. Et gratia exem pli ponūtur quinqꝫ.ſ. Cura rei familiaris. Mili tia. Mercatio. Procuratio ⁊ adminiſtratio. de pe. di. v. qͣlitas. et. c. falſas. di. xxv. qualis. di. lxxxviij. ꝯſequēs. Hoſti. addit. vj. qd̓ quaſi ꝑiculoſius eſt omnibꝰ. ſcꝫ aduocotio. Sed et. vij. nō dimittas.ſ. ep̄atus officiuꝫ quo nihil miſerius ⁊ ꝑiculoſius ſi ꝑfunctorie agat̉. xl. di. Ante oīa. Utrū negociatores poſſint licite lucra reciꝑe? Rn̄. ẜm v̓ v̓. Cum laborēt pro omnibꝰ ⁊ quaſi cō mune negociū in mercibꝰ gerant: poſſunt mode ratū lucrū reciꝑe. de hoc videsͣ. Emptio. ¶ Quid de artificibus qui faciunt vel vendunt gladios. ſagittas. baliſtas. bōbardas. aut venena ⁊ huiuſmodi. Rn̄. ẜm Ray. Si ꝓpter hoc faciunt Monialis vel vendūt: vt homīes habeant talia ad abuſum aut etiam ſi ſcienter vendūt illis ſeu donant quos extimant talibus abuſuros: mortaliter peccant. et omnia peccata que inde ſequūtur eis imputant̉. Si autē tales negociatores dicant ſe bonā inten tioneꝫ habuiſſe: quia credebant ꝙ emerent̉ ꝓpter licitum vſum: vel nihil ſuper hoc cogitabant ſeu ignorabāt ꝙ eſſet illicitum talia facere vel vende re: in omnibꝰ dictis caſibus diſtinguo: qꝛ ſi ille res poſſunt eſſe vtiles: vt arma in bello iuſto: aurifri gium ad ornamenta eccleſiaſtica: quedam etiā ve nena ad aliquid medicinale: vel cōtra alia nociua qui talia vendunt nō peccant: niſi forte probabili ter dictaret ſibi conſcientia. ꝙ emptor talem rem querit ad malū. tunc em̄ non debet vendere. v. q. v. nō omnis. Si v̓o ille res ad nullum vſum ſint vtiles niſi ad peccandū: ſicut ſunt quedam morti fera: tunc indubitanter peccant faciendo. tenēdo vtendo ſeu alijs donando. xxj. q. j. c. j. ff. de ꝯͣhen. emp. l. quod ſępe.§. veneni. quia flagitioſe rei: nec emptio: nec mandatū: nec ſocietas valere poteſt. ⁊ omnia mala ſequentia iſtis imputabunt̉. extra de iniurijs. c. ſi culpa. Dicit etiam Archi. flo. ꝙ reſpe ctu artis armorū poteſt eē vſus licitus de ſe: ergo ars non erit illicita: quia in bello iuſto: ſi licet occi dere: multomagis et his vti. xxiij. q. ij. dn̄s. xxiij. q. j. quid culpatur. Nec obſtat de ſagi. c. j. quia cō muniter intelligit̉ de bello iniuſto. Sed cum ma nifeſtum eſt bellum eſſe iniuſtū: tunc talibus iniu ſte bellantibus manifeſte vendentes videntur co operari peccato eorum: precipue quo ad arma of fenſiua: vt gladios. lanceas. baliſtas. bombardas ⁊ huiuſmodi. Forte nō ſic de defenſinis tm̄: vt ga lea. torace ⁊ huiuſmodi. vbi etiā dubiū eſſet de iu ſticia belli: forte poſſent excuſari. ¶ Quid de his qui faciunt vel vendunt ornamē ta mulieruꝫ: aut ſotulares pictos: aut veſtes cum īmoderata ſumptuoſitate conſutas? Rn̄deo ẜm Tho. ſecūda ſecūde. q. clxix. quia mulieres licite ſe poſſunt ornare: vel vt conſeruent decentiā ſtatus ſui: vel etiam aliquid ſuperaddere vt placeant vi ris proprijs: conſequens eſt ꝙ artifices talium or namentorum non peccant in vſu talis artis: niſi forte inueniendo aliqua curioſa ⁊ ſuꝑflua. Quid de factoribus taxillorum. ſcachorum. alearum et huiuſmodi. Rn̄deo ẜm v̓ v̓. quia lu dus taxillorum vt frequentius peccatum morta le eſt: ideo non eſt licitum viuere de artificio taxiſ lorum. Sed de facientibus ſcachos: vel tabulas: quibus frequentius luditur ad ſubleuationem tedij vel laboris: non videtur illicitum. Facientes autem chartas: an excuſentur. videtur dicenduꝫ ꝙ non. Et videtur eſſe eadem ratio: ſicut ⁊ de ta xillis: quia frequentius homines illis abutuntur ludendo pro maiori parte principaliter ratione lu cri: ⁊ nō ad recreationē. ¶ Quid de facientibus ſerta de floribus in die bus feſtiuis? Reſpondeo non credo eos eſſe excu ſabiles: quia preter periculum quod defacili po teſt contingere ex abuſu huiuſmodi: que ſunt in citamenta vanitatis et laſciuie. violatur obſeruā

Notoriū tia diei ſabbati in operando. hec v̓v̓. Poſſet tamē eſſe labor tam modicus ⁊ ſine precio: nec ad inten tionem laſciuam: ſꝫ moderatā recreationeꝫ ꝙ non eſſet peccatum: aut nō mortale. Sicut faciūt puel le: potius ex quadā recreatōne ⁊ quaſi animi leui tate: qͣꝫ corrupta intentōne. Et ſic hoc caſu nō con demnande. Immo forte minus malum. qͣꝫ ire ad choreas. Utrum aliqua negociatio ſit clericis licita? Re ſpon. ẜm Ray. Si clericus indiget: pōt aliquo ho neſto exercitio vel artificio ſibi neceſſaria acquire re. Item poteſt recipere poſſeſſiones excolendas ad quartam vel quintam ꝑtem ⁊ hmōi: ſeu cōdu cere ipſas ad ſuſtentatōeꝫ ſuam ⁊ ſuoꝝ. Quod qui dam intelligunt ſi habeat ipſas de ſuis decimis: vel de ſucceſſione parentū: vel aliunde ſibi datas: ⁊ etiā ſi habet multa paſcua et emat pecora: vt pa ſcant̉ ibi ad neceſſariam ſuſtentatōeꝫ ſui ⁊ ſuorum Si aūt emat pecora vt tradat ad crementū: vel vt aliquid agat in fraudem negociatōnis: illicituꝫ eſt ẜm glo. Ray. Poteſt etiam emere: vt ea meliorata carius vendat: vt pullum. equum et huiuſmodi. De hac materia vide ſupra. Excommunicatione octaua ⁊ nona. ¶ Que ſit pena clericoꝝ qui al̓s negocijs ſeculari bus ſe immiſcent? Rn̄. debent excōicari. ar. xj. qō. iij. c. nemo ep̄oruꝫ. Et ſi ſe non correxerint: debent deponi di. xcj. clericus. Otorium eſt duplex ſcꝫ iuris ⁊ facti. Notoriuꝫ iuris eſt de quis canonice eſt ꝯdemnatꝰ: vel in iudi cio ꝯfeſſus: vel legittime ꝯuictus. extra de cohabi. cleri. c. veſtra. ⁊. c. queſitū. Notoriū v̓o facti ē cum populus eſt teſtis ⁊ diſſimulatōni non eſt locꝰ. ex tra de coha. cle. tua. Et hoc intelligit̉: ſiue crimē ſit notū omnibꝰ qui ſunt in illo loco.ſ. villa vl̓ ꝑochia etiam ſi in illo loco non ſint niſi decē: qꝛ decē homi nes faciūt. populū. x. q. iij. vnio. ẜm glo. Ray. que etiam addit. ꝙ ſi etiam parochia habeat mille pa rochianos. ⁊ ſolum ex illis decem graues et hone ſte ꝑſone ſcandalizentur de focaria ſacerdotis: pōt dici ꝙ populus ſcandalizet̉: cum decem homines populū faciant: vt dictū eſt. De hac materia vide sͣ. Clericus. iij. Et dic vt ibi. Et tale notoriuꝫ facti iterum diuidit̉: qꝛ aliud eſt notoriū facti actus per manentis: vt cū quis tenet adulterā publice in do mo. Aliud eſt notoriū facti tranſeūtis: vt cum ali quis publice hominē interfecit. Sꝫ ⁊ eſt terciū no toriū facti p̄ſumpti: vt ſi aliquis publice habitꝰ eſt ꝓ filio vel affine ⁊ hmōi. In notorio igitur iurꝭexi gitur qn̄qꝫ probatio ꝯtra negantem. extra de re iu di. c. ſicut. In notorio v̓o facti nō requirit̉ ordo iu ris: qui al̓s etiam regulariter obſeruandus eſt. ex tra de iureiur̄. ad noſtram. el ſcd̓o. Euidentia nan qꝫ patrati criminis: nō indiget clamore accuſatorꝭ extra de accu. Euidentia. Ouītius. Utrum impubes.ſ. an̄. xiiij. annū quo ad maſculuꝫ: quo v̓o ad feminā an̄. xij. annum poſſit intrare Fo. CLXXVI. religionem: vt ſit ibi nouicius? Rn̄. ẜm Dire. li. ij. ꝙ aut offert̉ a parentibꝰ vel tutoribus. Aut intrat ꝓpria auctoritate. Si primo mō: tenet ingreſſus ſi ipſe cōſentit. ⁊ licet cōſenſus qui fit ante annos di ſcretionis nō teneat: tn̄ ipſe exire nō pōt priuſqͣꝫ ve niat ad legitimam etatem ad inſtar carnalis matri monij. extra de deſpon. impu. de illis. xx. q. j. illud. Sed ꝙͣprimū ꝑuenerit ad ꝑfectam etatem p̄t egri di. xx. q. iij. pn̄s. extra de reg. cum ſimus. Si v̓o nō conſenſit: pōt egredi qn̄ voluerit. xx. q. j. puelle. Si v̓o impubes intrat ꝓpria auctoritate. extrahi pōt a patre vel tutore vſqꝫ ad annum ⁊ diem. xx. q. ij. pu ella. Et ibi habetur ꝙ ſi in fortiori etate: puta. in an nis pubertatis adoleſcentula vel adoleſcens ſerui re deo elegerit. nō eſt poteſtas parentibꝰ ꝓhibēdi. Et ẜm Glo. ibi. iſte annus ⁊ dies incipit currere a die ſcientie. Sed ſi ex cōſenſu eorum intrauit. exp̄ſ ſe vel tacite: vlterius reuocare nō poterunt. xx. q. j. c. addidiſtis. ⁊. c. quicunqꝫ. ¶ Sed nunquid mater pōt offerre filium ⁊ reuo care? Inno. dicit. ꝙ ſic allegat. d. c. addidiſtis. Sꝫ Io. Lau. ⁊ Archi. cōtra. cum nō habeat ipſum in ptāte. Inſti. de adopt̓.§. femine. Et ꝑ ꝯn̄s ſi pater obtulit filium. mater non pōt reuocare: niſi dicat̉. ꝙ eque ſit in ptāte matris ſicut pr̄is qͣꝫtum ad hūc caſum. Opinio tn̄ Inno. videt̉ verior ẜm iura. tn̄ alia teneret̉ niſi mater eſſet tutrix. hec Dir. ¶ Quid ſi plures ſunt tutores. nunquid vnus ſo lus offerre pōt: videt̉ ꝙ ſic. qꝛ eandem ptātem ha bet quo ad hoc ſicut parentes. xx. q. ij. puella. Dic ꝙ conditio prohibentis erit melior ẜm Innocē. et Directoriam. ¶ Per quantū tp̄s debet quis eſſe nouicius? Rº. regulariter ꝑ annum. tn̄ qꝛ iſtud tp̄s dat̉ in fauorē nouicij: vt experiat̉ regule auſteritates. ⁊ monaſte rij mores. extra de regula. ad apl̓icam. ideo prelato cum cōuentu cōſentiente ⁊ interueniente volunta te nouicij. p̄t ante annum ꝓfiteri. Et tenet ꝓfeſſio Fallit in ordine mēdicantiū: in quibꝰ ꝓfeſſio facta ante annum ꝓbationis non obligat illi religioni: vt extra de regula. c. nō ſolum. ⁊. c. conſtitutionem li. vj. vbi habet̉ ꝙ in ordine mendicantiū infra an num ꝓbationis nullus debet ad ꝓfeſſionē recipi: qui annus datus eſt ei in ſubſidiū fragilitatis hu mane: nec ad renunciationē ſeculi faciendam nec conſtitutū infra hmōi annum aliquatenus impe dire: quo minus infra ipſum ad aliam religionem quā maluerit tranſeat: niſi maior tn̄. xiiij. annis exi ſtens ꝓfeſſus ſit tacite vel exp̄ſſe: aut euidenter cō ſtet illum vitam voluiſſe mutare. quod tn̄ nō p̄ſu mit̉ niſi clara ꝓbatione: vel competentibꝰ indicijs oſtendat̉. Et ſi quis contra hanc ꝓhibitionem re ceptus fuerit: taliter ꝓfeſſus non eſt obligatus illi religioni. In alijs aut ordinibus ꝓfeſſio exp̄ſſa vel tacita fieri poteſt licite infra annum. Et ſi fiat exp̄ſ ſe etiam ſeculari habitu nō mutato: illi religioni p̄ ciſe obligat̉. quam ꝓfeſſus eſt. Si v̓o tacite ꝑ ſuſce ptionem habitus ꝓfeſſorum infra annū: tunc nō obligat̉ illi religioni ſpāliter: ſed generaliter religio ni. dummodo recipiēs ſit etatis aꝑte ⁊cͣ. de quo in fra. Recipiens aūt ad ꝓfeſſionem de ordine men

dicantiū infra ānum: incurrit tres penas. Prima eſt: quia peccat mortaliter. Eo quia precipitur in virtute ſancte obedientie: ⁊ ſub pena excommuni cationis. Secunda quia omnes qui recipiunt ad profeſſionem ſunt ſuſpenſi a receptione cuiuſcun qꝫ ad profeſſionem. Tercia. quia al ſuis fratribus debēt puniri pena que ſolet infligi pro culpis gra nibus vt ibi. ¶ An autem dictum. c. non ſolum. habeat locum in monialibus ordinum mendicantium. Reſpō. ẜm Ge. in dicto. c. non ſolum. ꝙ ſic et ita dicit ſe cō fuluiſſe cum. d. Recupero in quadam cauſa florē tie monialium ordinis predicatorum que mendi cantes ſunt: licet ex pͥuilegio apoſtolico poſſint ha bere proprium. Et concludit ẜm Lap. ꝙ monia les ſancte Clare vel ordinis predicatorum compre henduntur ſupradicta decret̉. Nec ob. ꝙ habent poſſeſſiones: ⁊ non querunt victum per queſtum quia ꝓpter hoc non tollit̉ quin ſint de ordine men dicantium: ſicut multi religioſi ſunt in mūdo nūc qui non habent poſſeſſiones ⁊ de facto mendicāt ⁊ tamen non dicunt̉ mendicantes: nec prohiben tur poſſeſſiones habere: vt notat Pau. in cle. vt ꝓ feſſores. eo. tit̓. Ita dicamus in illis qui de iure vel inſtitutōne ſue regule ſunt mendicantes: licꝫ non mendicent de facto: vt quia ꝯtra prohibitōnem re tinent poſſeſſiones: vel quia ſuper hoc habent pri uilegium a papa vt poſſint habere poſſeſſiones et recipere fructus. ⁊ quo ad alia retinent priuilegiuꝫ mendicantium. ⁊ tollens vnū nō tollit aliud. ff. de ſer. vr. pre. ſi domus. de vſu pallij. ex tuarum. Da to ergo ꝙ priuilegio ſint habilitate ad poſſeſſiōes ex hoc nō ſunt habilitate ad alia: nec a iuribus lo quentibus de mendicantibus eximuntur. Et qd̓ dictum eſt de monialibus ſancte Clare veruꝫ eſt. Secus de minoriſſis: cum ex regula habeant pro prium. Et ſic quo ad talia habemus reſpicere ad eorum regulam vel inſtitutionem: an habeant ꝓ prium: et ſic non extendetur ad eas. An non poſ ſint habere: et ſic extendetur: qͣꝫuis ex priuilegio habeant poſſeſſiones vel de facto nō mendicent. ¶ Quid autem dicendum de illo qui recipit̉ ali quem ad profeſſionem infra annum probationis de ordine mendicantium. An poſt ſuſpenſionem talem ſi alium recipiat ad profeſſioneꝫ incurrat ir regularitatem? Reſpon. ẜm De. in dicto. c. nō ſo lum. ꝙ nō: quia oportet ꝙ actus qui fit pꝰ ſuſpen ſionem: ſit actus de attributis certo ordini eccleſia ſtico ad hoc vt exercens incurrat irregularitatem ſed recipere ad profeſſionem nō eſt attributum or dini: vt patet de abbatiſſa que recipit ad profeſſio nem. et etiam abbas diſpenſatiue poteſt eſſe qͥ nō ſit in ſacris de eta. ⁊ qua. tuā. Et tn̄ ad eum de iur̄ cōi cum cōuentu ſuo ſpectat monachoꝝ receptio. Sed de hoc. jͣ. ¶ Quis autem poſſit abſoluere ab hac ſuſpēſione Rn̄. ẜm Gemi. vbijsͣ. ꝙ licet iſtam ſuſpenſionem papa nō ſibi reſeruauerit: tamen nullus inferior a papa abſoluere poteſt: quia. c. nuper. de ſent̓. excō. non habet locum in inferioribus epiſcopis. vt eti am tenet Fede. de ſe. Et ſic prelatus iſtorum religiNouicius oſorum non poterit abſoluere: nec etiam ep̄us exq iſti mendicātes ſunt exempti. ⁊ papa eſt ep̄s exem ptorum. ergo ſolus papa abſoluet. Idem Io. an̄. ⁊ Archi. ¶ Utrum nouicio ingredienti religionem ſuffici at ꝙ attigerit. xiiij. annū? Rn̄. nō ſufficit. ſed opor tet ꝙ perfecerit: vt expreſſe habetur. extra de regu la. ad noſtram. ⁊ in. c. ſignificatum. et ibi dicit Pa nor. concludendo per illum tex. ꝙ ad validitatem profeſſionis requiritur. ꝙ. xiiij. annus ſit comple tus. nec malicia ſupplet etatem ad ꝓfeſſionem in ducendam: ſicut ſupplet in matrimonio. Et ratio diuerſitatis eſt. quia de maiori preiudicio ⁊ obliga tione agitur in profeſſione: qͣꝫ in matrimonio. In fert etiam Panor. aliud ſingulare ex illo tex. ꝙ vo tum religionis emiſſum ante aduentum puberta tis. non obligat vouentem. Ex quo vide poteſtatē quam habet eccleſia circa ea que ſunt de iure diui no. nam per conſtitutiones ſuas impedit vires vo ti ⁊ limitat etates. Nam licet non poſſit tollere ius diuinum. pōt tn̄ illud interp̄tari ⁊ diſtinguere. de batur. extra de ma quo vide sͣ. Conſuetudo. ¶ Quod eſt tempus probatōnis in nouicio. Rn̄. tum. Et per hoc de leg. ⁊ ad ī ꝙ eſt. xv. annus. Nam cum nō poſſit ingredi niſi completo. xiiij. anno: ſequitur ꝙ tunc incipiat an nus ꝓbationis. Et hoc expreſſe tenet Io. an. extra de regula. beneficium. li. vj. ⁊. c. j. eo. tit. Sed ⁊ hoc rationabile eſt. quia tempus ꝓbationis datur ad probandum auſteritatem religionis: vt extra de re gula. ad apoſtolicam. Inter quas p̄cipua eſt cuſto dia caſtitatis. quam cōmuniter loquendo non eſt aptus antea probare. Et ſi ante. xiiij. annum fece to huius verbi. libere eſt: rit ꝓfeſſionem: profeſſio eſt nulla: vt in. d. c. ad no licentia. vt notat̉ in. c. de ſtram. ⁊. c. ſignificatum. Et hoc in quacunqꝫ religi on. Fallit in monachis habitantibus in inſulis: vbi eſt dura cōgregatio religioſorum: vt in. c. quia in inſulis. de regula. vbi habet̉. ꝙ vbi eſt dura con gregatio requiritur in profitente plena pubertas. ſcꝫ tēpus. xviij. annorum. Io. tamen an. vt recitat Panor. ibi. dicit ꝙ quantū potuit inueſtigare nun qꝫ reperit ꝙ. d. c. quia in inſulis. ſeruaret̉ in aliqua inſula. vnde doc. pleriqꝫ arguēdo rōne lr̄e dicunt. ꝙ ſi in inſula nō eſt durior congregatio qͣꝫ alibi: nō habet locum diſpoſitio dicti capituli. Et ſi in alijs locis ab inſulis eſſet durior cōgregatio: tunc habe ret locū diſpoſitio. d. c. vnde Pe. dicit ꝙ cum apud minores ⁊ predicatores ſit dura congregatio. debꝫ obſeruari quod dicitur in. d. c. quia in inſulis. Qd̓ placet Panor. quia quelibet diſpoſitio debet am pliari ⁊ reſtringi ad limites rationis expreſſe. etiaꝫ ſi verba non patiantur: vt in. l. adigere.§. ꝙͣuis. ff. de iurepatro. ⁊ in. l. cum pater.§. dulciſſimis. de leg. ij. Pro hoc facit. quia papa non intendit proui dere locis: ſed perſonis. Et forte tex. loquitur quā do vnicus locus ſolitarius eſt mari circundatus ⁊ territorio anguſtatus: non autem credo papā hoc intellexiſſe de inſulis maioribꝰ: vt de inſula anglie. Cicilie. ⁊ cipri. que ſunt ita ample vt nulla prorſus ſit differentia inter eas ⁊ alias prouincias. Immo ſunt iocundiores in fructibꝰ ⁊ fertilitate terre. ¶ Nunquid autem profeſſio facta cōtra prohibi

tionem. d. c. quia in inſulis. ſit nulla? Hoſti. vide tur dicere ꝙ ſic. Sed panor. in. d. c. qꝛ in inſulis. te net ꝯtrariū: qꝛ cum papa ibi nō annullet profeſſio nem: ſed ſimpliciter ꝓhibet ꝓfeſſionem recipi: cre dit ꝙ non impedit̉ virtus ꝓfeſſionis: qm̄ hec pro uiſio principaliter ꝯcernit fauorem ipſoꝝ ꝓfitenti um: qui poſſunt renunciare fauori eoꝝ. ꝓ hoc tex. quaſi expreſſus in. d. c. ad apoſtolicaꝫ. vbi patet ꝙ non ſolū papa: ſed regula ꝓhibet ꝓfeſſionem fieri ante annū probatōnis. Et tamen ꝓfeſſio in cōtra rium facta tenet: licet abbates recipientes taleꝫ ꝓ feſſionem ſint puniendi. Item cum obligatio hec queratur deo ꝑ miniſteriū abbatis: nō impeditur ex ſimplici ꝓhibitōne ꝯſtitutōnis humane. Cape inſtantiā in ꝓhibitōne matrimonij carnalis. Nā ex ſimplici ꝓhibitōne nō impeditur vinculū ma trimoniale: licet ꝯtrahentes veniant puniendi ex tranſgreſſione p̄cepti: cum prohibitio non habeat ꝑpetuam ꝓhibitōnis cauſam: ſed temꝑaleꝫ: vt ꝓ patur. extra de ma. ꝯtracto contra inter. ec. per to tum. Et per hoc pꝫ reſponſio ad. l. non dubiū. C. de leg. ⁊ ad regulam que ꝯtra ius. de re. iur. lib̓. vj. hec Panor. ¶ An autem nouicius infra annū. libere poſſit re neficium l. vj. ⁊.. dire ad ſeculū? Rn̄. Panor. in. c. ſtatuimus. de re gula. per illum tex. facit regulam ⁊ quatuor fallen tias. Regula eſt ꝙ nouitiꝰ libere pōt redire ad ſe culum infra annum ꝓbationis. Et pondera ver bum. libere exquo infertur ꝙ de neceſſitate non te netur petere licentiā ab aliquo. Nam de ſignifica to huius verbi. libere eſt: vt non requirat̉ alterius licentia. vt notat̉ in. c. de multa. de preben. Nō er go poteſt dici nouitiꝰ fugitiuus ſi receſſit a mona ſterio ſine licentia abbatis: dūmodo nihil abſtule rit a monaſterio: nec etiam tenetur ſatiſfacere d̓ ex penſis factis ſibi a monaſterio. vt probat tex. in di cto. c. non ſolū. Ibi aliquatenus impedire. Et id̓o dicit Gemi. ibi. ꝙ inuitum nullo modo debent re tinere infra annum probationis: niſi fecerit ꝓfeſſi onem ⁊cͣ. ¶ Sed quid ſi nouitius exiſtēs in nouitiatu et de linquens taliter ꝙ ſi eſſet ꝓfeſſus deberet puniri pena carceris ꝑpetui. An poſſit a regulari prelato puniri ad perpetuum carcerem. Rn̄. Ge. vbi ſupͣ itio. d. c. vnd ꝙy nō per ratōnem allegatam in tex. qui prohibet iſtos nullo modo poſſe impediri quin redeant ad ſeculum. Poſſet tamen ad tp̄s damnari nouitius et hoc ſi velit. Al̓r non. Caſus excepti ſunt qͣtuor. Primus. ſi ꝓfeſſionem fecit infra annū. hūc tamē caſum diſtingue ꝓut habetur in. d. c. non ſolum. ⁊ in. d. c. ꝯſtitutōnem. puta. an fecerit ꝓfeſſionem in ordine mendicantiū: vel nō. de quo dictum eſt sͣ. ⁊ infra etiā dicet̉. Hoc etiaꝫ intellige qn̄ ꝯpleto anno. xiiij. fecit ꝓfeſſionē: quia minor annis. xiiij. ꝓfitendo non obligat̉ religioni. vt eſt text. clarꝰ in c. ſignificatum. de regula. niſi factus maior: ratam expreſſe ꝓfeſſionem habuerit. vt eſt tex. expreſſus in. c. j. de regula. li. vj. Et eadem rōne dicit panor. in. c. ſicut tenor. de regula. ꝙ ꝓfeſſio facta tempo re alienatōnis mentis pōt rata haberi ſana mente redeunte. Et hoc intelligit ſi expreſſe rataꝫ habuit: Nouicius Fo. CLXXVII. licet Hoſti. vt recitat Panor. ibi dicat ꝙ tacita ſuf ficiat: quem cōiter ſequunt̉ doc. Dicit em̄ ꝙ ſi furi oſus factus mentis cōpos certificatus de ꝓfeſſio ne facta in furore: non contradicit. ſed ꝑſeuerat in monaſterio videt̉ cōſentire. Sed Panormi. putat hanc opi. nō eſſe veram ꝑ. d. c. j. vbi patꝫ ꝙ ꝓfeſſio facta in minori etate: nō ratificat̉ tacite ſuꝑueniēte maiori etate: niſi ꝑ annum portet habitū indiſtin ctum. ergo fortius idem dicenduꝫ eſt in ꝓfeſſione facta a furioſo qui nihil intellexit de his que egit Scd̓us caſus eſt: ſi infra annum ſuſceꝑit habitum ꝓfeſſorum: vt in. d. c. cōſtitutioneꝫ. Sed ꝓ huius caſus declaratōe videndum eſt qn̄ quis ex aſſum ptione ⁊ delatōe habitus cenſeat̉ ꝓfeſſus. Et Pa nor. in. c. ex ꝑte. de regula. dicit. ꝙ triplex eſt habitꝰ Quidam eſt diſtinctus: vt qꝛ alio habitu vtuntur nouicij. alio ꝓfeſſi. Quidā eſt indiſtinctus: vt qꝛ ꝓ feſſi ⁊ nouicij vtunt̉ eodem habitu. Quidā eſt ha bitus indiſtinctiſſimus: vt qꝛ non ſolum nouicij ⁊ ꝓfeſſi. ſed etiam ducentes cōem vitam cum eis de ferunt eundem habitum. ⁊ pōt poni exemplum in iſtis fratribꝰ ſancti Anthonij: vel in alijs qui ſolū ferunt crucem in pectore. Hanc diſtinctionem ha bes in cle. eos. de regula. iuncta gloſa. Primo caſu cum habitus eſt diſtinctus. Subdiſtingue. nam q̄ dam eſt diſtinctio latens: vt qꝛ habitus ꝓfeſſorū ſo lum benedicit̉. Quedā eſt diſtinctio patens: vt in colore: ſciſſura: vel forma. Primo caſu deferēs illuꝫ habitum in religione ꝑ annum: ipſo facto cenſetuꝫ profeſſus ſi erat maior. xiiij. annis: vt eſt text. in. d. cle. eos. Scd̓o caſu. cum diſtinctio eſt patens. ſcꝫ in ſciſſura: colore: vel forma: nō obligat̉ religioni quā tocunqꝫ tꝑe talem habitum quis portauerit. ar. d. cle. eos. Et in hoc caſu intellige dictū Inno. ⁊ Ab batis in. d. c. ex parte. qui dicūt ꝙ etiam ſi ꝑ. xx. an nos. quis deferat talem habitum. non cenſet̉ ꝓfeſ ſus. Scd̓o caſu principali. cuꝫ habitus eſt indiſtin ctus ꝓcedit ꝓprie text. in. d. c. ex parte: vt deferens ꝑ annum cenſeat̉ ꝓfeſſus. niſi p̄cedat proteſtatio: Nō ꝓt. fatio vt in. d. c. j. Idem dic in tercio caſu. cum habitus eſt indiſtinctiſſimus. dummō fuerit aſſumptus a maiore. xiiij. annis. Nam ſi a minore non obligat̉ quia pōt p̄ſumere ſe illum habitum portare ſicut alij qui nō ſunt religioni obligati. ſed ducunt vitā cōem cum religioſis: vt ꝓbatur in. d. c. j. ⁊ plenius notat̉ in. d. cle. eos. vbi v̓o habitus ꝓfeſſorum eſt diſtinctus tunc ꝑ ipſius delatōnem ꝑ triduum ſci enter factam. cenſet̉ quis ꝓfeſſus. ſed obligat̉ reli gioni in genere: ſi talem habitū aſſumpſit infra an num ꝓbationis: vt in. d. c. conſtitutionem. Terci us caſus eſt. ſi completo. xiiij. anno: ꝑ annum inte grum in habitu indiſtincto cum alijs religioſis vi tam duxerit. Et ſic. xv. annū ibi ꝯpleuerit. De hoc dic vt sͣ. dictū eſt. Quartus caſus. ſi apparet eū ab ſolute euidenter voluiſſe vitam mutare: vt in. d. c. nō ſolum. ¶ An auteꝫ hoc ſit verum ꝙ aſſumptio habitus nouiciorū. cum ꝓpoſito mutandi vitā ⁊ relinquen di ſeculū obliget quē religioni ſaltē in genere. ita ꝙ amplius non poſſit redire ad ſeculum? difficultas eſt magna inter doc. Nam Inno. in. c. conſulti. de

regula. tenet ꝙ iſte eſt verus religioſus. ⁊ ꝙ matri monium poſt ꝯtractuꝫ nō tenet. Mouetur: quia iſtud ꝓpoſitum mutandi vitam cum ſit quoddaꝫ votū: ſolennizat̉ per ſuſceptōnem ipſius habitus. Idem Hoſti. ⁊ Uin. qui dicūt ꝙ ſi iſte habuiſſet vxorē incognitaꝫ: potuiſſet vxor incōtinenti alteri nubere: quaſi ꝑ hoc ꝓpoſitum ſolennizatū: cum ſu ſceptōne habitus fuerit diſſolutum illud mr̄imo nium nō ꝯſummatū: ac ſi religionem exp̄ſſe fuiſſꝫ ꝓfeſſus. Et dicit Io. an. hoc probari in. c. benefici um. de regula. li. vj. vbi dicit̉ beneficium illius qui ſuſcepit habitum nouicioꝝ poſſe alteri ꝯferri ſi ap paret euidenter eū voluiſſe vitā abſolute mutare. Idem dicit Inno. in eo qui renūciauit ſeculo ſuſci piendo habitū religionis: vel ſi renūciauit ꝓprijs: vel emiſit votū religionis ſuſcipiendo habituꝫ no uicioꝝ: votum eſt ſolennizatuꝫ ẜm eum. Secus ſi vouiſſet nō comedere carnes: vel facere aliā abſti nentiam. Nam hoc caſu ꝑ ſuſceptōnem habitus nouicioꝝ nō ſolennizaret̉ votū. Et ſic ſentit in ef fectu. ꝙ votum alterius ex tribus ſubſtantialibus regule: ſolennizatur ex ſuſceptōne habitus nouici orum: vt ſic amplius non poſſit redire ad ſeculum Et cum hac opinione tranſit. d. an. in. d. c. conſul ti. ⁊ fere omnes ſcribentes: vt recitat Panor. ibi. p̄ ter. d. Car. qui tenet iſtos nō eſſe veros religioſos: qͣꝫqͣꝫ non poſſint redire ad ſeculum. Et per conſe quens teneret matrimoniū contractum per iſtos Mouetur: quia per ſuſceptioneꝫ huius habitꝰ nō ſit profeſſio tacita vel expreſſa: ergo votū nō eſt ſo lennizatū quo ad dirimendū matrimonium poſt ꝯtractum. ꝑ. c. vnicum. de voto. li. vj. Et ita refert ſe ꝯſuluiſſe in facto. Nec ob. d. c. non ſolū. vbi tex. multū ſtringēs in materia equiperat profeſſuꝫ ta cite vel expreſſe. Et iſtum qui propoſuit vitam ab ſolute mutare: quia ille tex. ſoluꝫ equiperat quo ad hoc vt neuter poſſit redire ad ſeculum. vnde fatē dum eſt iſtum de quo queritur non poſſe ſine pe riculo anime ſue redire ad ſeculū: ſed debet intra re religionem: ſaltem latiorem. vt dicitur in dicto. c. conſulti. Non tamen per hoc ſequit̉ quin matri monium ꝯtractum teneat: licet penitentia ſit ſibi imponenda de tranſgreſſione voti. Tollitur eniꝫ primū votum: tanꝙͣ ſimplex ꝑ matrimonium ſe quens: tanqͣꝫ fortius vinculū. vt in dicto. c. vnico. Et hec opinio ſatis placet Panor. ꝓ qua adducit vnam rōnem. Ad quam dicit ſe nō videre reſpō ſionem. Uotū non ſolennizatum quo ad dirimen dum mr̄imoniū poſt ꝯtractum niſi per profeſſio nem exp̄ſſam vel tacita factam alicui de religioni bus approbatis. vt in. d. c. vnico. Sed certu eſt ꝙ iſte qui ſuſcepit habitū nouicioꝝ nō fecit hanc ꝓ feſſionem: gͦ votū nō eſt ſolennizatū. Minor ꝓba tur: qꝛ ꝓfeſſio nō pōt fieri ſine cōſenſu monaſterij ⁊ ꝯuerſi. vt in. c. ad apl̓icam. de regula. Naꝫ opor tet ꝙ interueniat ꝯſenſus illius qui poteſt iſtū in corꝑare religioni. Sꝫ monaſteriū dando habitum nonicioꝝ nō intendit iſtū recipere ad ꝓfeſſionem Immo vult experiri prius eiꝰ mores: gͦ nō pōt di ci iſtum feciſſe ꝓfeſſionem etiā tacitaꝫ ex illo ꝓpoſi to: qꝛ cū iſta ꝓfeſſio ſit quaſi quidam ꝯtractus. Et Nouicius hincinde oriat̉ reciproca obligatio: nō pōt cōſiſte re ex ꝑte vnius tm̄. l. in om̄ibꝰ. ff. de ac. ⁊ ob. Hinc eſt ꝙ tex. in. d. c. nō ſolum ponit iſtum caſum de qͦ querit̉ ſeꝑatum ab eo: in quo quis fecit ꝓfeſſioneꝫ exp̄ſſam vel tacitam. Et ꝑ hoc infert̉ ꝙ iſte non ſit verus religioſus exquo ꝓfeſſio ſua tacite: vel exp̄ſ ſe nō fuit recepta a ſuꝑiore: peccat tn̄ mortaliter ſtā do in ſeculo. ⁊ nō intrando religionē. exquo habu it animum ꝑpetuo mutandi vitam. Ratio eſt. qꝛ ex tali ꝓpoſito videt̉ deo vouiſſe. non tn̄ obligatur ad intrandum eandem religionem. ſed pōt intra re etiam latiorem. hec Panor. Sed inuenio eundē Panor. in. c. lr̄aturam. extra de voto ſingulariter li mitantem hunc tex. conſulti. Et hoc ẜm theoricaꝫ ſancti Tho. quam etiā ſequit̉ Archi. in. c. qui bo ca iſtam tacit na agunt. xvij. q. j. videlꝫ ꝙ ad obligationem voti tria ſunt neceſſaria. vicꝫ deliberatio: ꝓpoſitum: ⁊ ꝓ miſſio. Et dicit Panormi. ꝙ hec theorica deſtruit multas theoricas canoniſtarum: vel ſaltem oꝑtet eas reſtringere. Nam Hoſti. in. d. c. lr̄aturam. et tas. C. de teſt in. d. c. conſulti. dixit ꝙ ſi quis ꝓpoſito mutandi vi tam ſuſcepit habitum religionis. efficaciter eſt ob ligatus quo ad deum. ꝓpter ꝓpoſitum mutandi vi caſus ꝙ ſic in. c tam. Nam cōtrarium pōt elici ex dictis be. Tho. vt nō ſufficiat ſolum ꝓpoſitum etiā p̄cedente deli beratione. niſi ſequat̉ ꝓmiſſio ſaltē corde facta. Et hoc multū placet Panor. ibi. naꝫ nō ſequit̉. ꝓpoſui firmiter in aīo aliquid deo dare: vel homini ꝙ ob hoc ſimobligatus ad dandū. exquo illam rem nō ſciebat illum ꝓmiſi deo. vel homini. Et hec dicta beati Tho. te net ⁊ refert Archi. in. d. c. qui bona. Oportet ergo reſtringere iura q̄ firmant ſuꝑ ꝓpoſito obligationē in eo ꝓpoſito vt intelligant̉ de ꝓpoſito cum animi promiſſione. Etiā notabis ꝙ ſola ꝓmiſſio nō valet. niſi p̄cedat deliberatio cum ꝓpoſito. etiā reſpectu religionis. lꝫ contrariū ſenſerit Io. an. in. c. dudum. de cōuer. cō iu. Et ad hoc facit glo. ſingularis in. d. c. lr̄aturam. que vult ꝙ nemo ad aliquid ſe obligat. niſi habeat animū ſe obligandi. In voto em̄ deus vult hoīem voluntariū: nec votū obligat quē vltra cōſenſum: ſic iſte qui intrat religionē. ſi nō habet animū obli gandi ſe. abſurdū eſſet dicere ꝙ eſſet obligatus. ¶ Quot autē modis inducat̉ ꝓfeſſio tacita? Rn̄. Panor. in. c. ad noſtrā. de regula. dicit. ꝙ profeſſio tacita qn̄qꝫ inducit̉ ꝑ delationē: habitus indiſtin cti. dummodo portet̉ ꝑ annum. Et talis ꝓfeſſio ta cita obligat illi religioni in ſpecie: vt in. d. cle. eos. Qn̄qꝫ fit ꝓfeſſio tacita ꝑ ſuſceptionem habitus ꝓ feſſorum que inducit̉ quinqꝫ cōcurrētibꝰ. Primo debet eſſe diſtinctus ab habitu nouicioruꝫ. Scd̓o ꝙ ſcienter fiat. hoc eſt ꝙ ſciat illum habitum ſoluꝫ vpleſtatio ſi competere ꝓfeſſis. Tercio. ꝙ volūtarius. Secus. ſalt. ſtrefert ſi inuitus vel ex metu. Quarto. etas legitima. ſcili cet. xiiij. annorū. Quinto. ꝙ ꝑſeueret triduo in de latione talis habitus. ⁊ talis ꝓfeſſio non obligat il li regligioni in ſpecie. ſed in genere. quia poteſt tra ſire ad aliam religionē etiā latiorē: vt ꝓbat̉ in. d. c. conſtitutionem. ¶ Sed ſi querat̉: quare eccleſia dat iſtud triduum Rn̄. Panor. in. d. c. ad noſtram. ꝙ hoc ideo eſt: qꝛ poſſet dubitari quo animo fiat talis habitus ſulce

ptio. Ideo iura voluerunt prefigere terminū triū dierum. Sed in ꝓfeſſione verbali nō requirit̉ per ſeuerantia tridui: quemadmodū nec in alijs votꝭ. vt ꝓbatur in dicto. c. ꝯſtitutōnem. Et notat Pa nor. vbi ſupra ꝙ doc. excipiunt alios caſus in qui bus non requirit̉ ꝑſeuerantia tridui ad inducen dam ꝓfeſſionem tacitaꝫ. Primus eſt ſi in infirmi tate quis recipit habitum ꝓfeſſorum. nam videt̉ deliberate habitum ſuſcepiſſe. allegant. c. ſicut no bis. de regula. Secundus caſus qn̄ prius quis vo uit intrare religionem. Et demum intrat recipien do incōtinenti habitum ꝓfeſſoꝝ. nam videtur de liberate feciſſe. Sed panor. dubitat de vtroqꝫ caſu ꝑ dictum. c. ꝯſtitutōnem. vbi ponit̉ ius nouuꝫ cir ca iſtam tacitaꝫ ꝓfeſſionem. Et ad hoc vt obliget requirunt̉ illa quinqꝫ de quibus ſupra. Et potius putat panor. requiri ꝑſeuerantiam tridui in infir mitate ꝙͣ temꝑe ſanitatis: cū infirmus turbet̉ pro pter moleſtiam morbi. ar. bonū in. l. cum antiqui tas. C. de teſta. ¶ An auteꝫ reperiat̉ alius modus a predictis per quem inducat̉ tacita ꝓfeſſio? Rn̄. de hoc videtur caſus ꝙ ſic in. c. vidua. de regula. Sed Panor. ibi hoc limitat dicens. ꝙ ad hoc vt per exercitium ali quorum actuum quis dicatur ꝓfiteri requirūtur plura. Primo ꝙ ſit nouicius.i. ꝙ intrauerit mōa ſterium animo vt efficeret̉ religioſus. Secundo ꝙ ſciebat illum actum ꝑtinere ad profeſſos tm̄. Naꝫ data ignorantia ceſſat preſumptio. Tercio ꝙ ſpō te ſe ingeſſerit. Secus ſi per metū: vt in. c. j. qd̓ me. cauſa. Quarto ꝙ ꝑſeuerauerit poſtmoduꝫ triduo in eo ꝓpoſito. Et hoc videtur requirere Io. an. ar dicto. c. ad noſtram. vbi dicitur ꝙ aſſumptio habi tus profeſſorum inducit ꝓfeſſionem cum ꝑſeuerā tia tridui: ergo idem eadem ratione dicendum in caſu noſtro. Sed. d. an. dicit ꝙ in caſu. d. c. vidua. non requirit̉ perſeuerantia tridui: quia de eo nul la fit mentio. Sed procedit text. quando duo con currunt. vicꝫ aſſumptio habitus profeſſoruꝫ. et ex ercitium actus conuenientis profeſſis. vnde hec duo ſimul iuncta ſufficiunt per ſe abſqꝫ perſeuerā tia tridui. Sed dictum Io. an. ꝓcederet vbi con curreret alterum tm̄. Et iſte intellectus placet Pa ¶ An autem deferens habitum profeſſorum ſi ꝓ ium. Expla pe teſtetur ꝙ ob hoc nō intendit profiteri: valeat ta cie. vt in. d dit eb lis ꝓteſtatio? Rn̄. Hoſti. dicit ꝙ hic inducitur p̄ ſumptio iuris ⁊ de iure: que nō admittit probatio nem in ꝯtrarium. Idem Archi. ⁊ Io. mo. Cuꝫ ta lis ꝓteſtatio ſit ꝯtraria facto. ⁊ ſic non iuuat. Sed Io. an. vt refert Ge. in. c. j. de regula. li. vj. tenet ꝙ ꝓteſtatio iuuet ſi fiat ex iuſta cauſa. Ideꝫ Io. de li gna. Et opinio ꝯtraria ꝓcedit. vbi ꝓteſtatio eſſet facto cōtraria: ſed hic eſt declaratoria. vt in. c. cum M. de conſti. Et hoc credit Ge. verum: qꝛ vbi fa ctum eſt multipliciter intelligibile. ⁊ agens ꝓteſta tur ꝙ nō facit actum ad finem illius: ſed alterius: iuuat. Nam iſtud recipere habitum pōt intelligi dupliciter.ſ. ꝙ facit animo profitendi. Scd̓o ꝙ re manet ex proteſtatōne animo probandi. Idem te net Panor. in. ca. ex parte. de regula. Secus dicit Nouicius Fo. CIXXVIII. Panor. in. c. poſtulaſti. eo. ti. in aſſumptione habi tus nouiciorum ꝓteſtationem nō fore neceſſariaꝫ vt in. c. ſtatuimus. de regula. Et ſic habes concluſi ue. ꝙ vbi habitus eſt indiſtinctus nouiciorū ⁊ pro feſſorum. ꝓteſtatio iuuat. Idem quando habitus eſt indiſtinctiſſimus. vbi autem habitus eſt diſtin ctus. ꝓteſtatio non eſt neceſſaria. Ex quo infertur ꝙ in ordine minorum nouicius deferens habituꝫ nouiciorum vbi eſt diſtinctus ab habitu ꝓfeſſorū in ſciſſura. ⁊ forma: puta. in bauarola. quantocun qꝫ tempore detulerit. nunqͣꝫ dicitur expreſſe vel taci te ꝓfeſſus. etiam ſi lapſo anno nullam proteſtatio nem fecerit. Et ſic libere ad ſeculum redire poſſet. Et ſatis nouicius talis videtur proteſtari deferen do probationem. Ipſa enim bauarola pro ipſo ꝓ teſtatur. ꝙ ꝙͣdiu illaꝫ portauerit. erit nouicius. Et ſic non eſt obligatus religioni poſtmodum. eſt eti am aliud quod impedit. ſcilꝫ diſtinctio habitus in ſeſſiura. ⁊ vtrunqꝫ iſtorum per ſe ſufficit ad impedi endum ꝓfeſſionem. ¶ Utrum ad validitatem ꝓfeſſionis tacite requi ratur vt interueniat ꝑſona que ipſum recipiat. An v̓o ipſe nouicius ꝑ ſe ſoluꝫ poſſit ꝓfiteri? Queſtio eſt pulcra ⁊ quotidiana. Rn̄. Ge. in. d. conſtitutio nem. dicit ꝙ tota difficultas huius dubij videt̉ cō ſiſtere in hoc. An in ꝓfeſſione que obligat in gene re requirat̉ ꝑſona que poſſit incorporare in illa. In no. ⁊ Hoſt. vident̉ tenere ꝙ ſic. Sed Ge. videt̉ ca ſus in contrariū in. d. c. cōſtitutionē. qꝛ ſi recipitur habitus ꝓfeſſorum in religione nō mendicantiuꝫ infra annum ꝓbatiōis. Iſta obligat in genere: vt ibi patet. Et tn̄ nullus dubitat ꝙ iſtę dans habitū iſti nō p̄t incorporare in religione diuerſa a ſua. Et ſic videt̉ ꝙ dictum Inno. ⁊ Hoſt. debeat reſtrin gi qn̄ agit̉ de obligatione in ſpecie. ⁊ tunc requirat̉ ꝑſona habens ptātem incorporandi. Si autē fiat actus inducens obligationē in genere. ſufficit ꝙ fi at in manibꝰ alicuius habentis adminiſtrationeꝫ religioſam. Et iſtud videt̉ ſenſiſſe Lap. Abbas. Et poſſet aſſignari rō diuerſitatis; qꝛ qn̄ agit̉ de obli gatione in ſpecie. monaſterium eſt obligatum ꝓfi tenti ad alimēta ⁊ alia ſibi neceſſaria de accu. ex ꝑte et qd̓ ibi notat̉. vnde oportet ꝙ illa obligatio cōtra hatur ꝑ habentē ptātem. de reſcriptis edoceri. Sꝫ qn̄ obligatio fit in genere. tunc ex parte ꝓmittētis qui poteſt ſe obligare ſurgit ligamē. ſed ex parte re cipientis nō quo ad ſpēm. ſed in genere. vnde po ſtea requirit̉ ꝙ alius habens ptātem recipiat illuꝫ in ſpecie. Et ſic recipiens in genere non incorporat in ſpecie. In incorporatōne autem generis ſufficit ꝙ p̄ſit alicui adminiſtrationi. Hec Ge. Prima tn̄ opinio videt̉ rōnabilior ⁊ cōior. quam videt̉ appro bare Panor. in. c. porrectum. de regula. Et ꝑ p̄di cta pōt ſolui queſtio quotidiana. Quid de illo no uicio qui ignorante p̄lato geſtauit habitum ꝓfeſſo rum: vbi eſt diſtinctus ab habitu nouiciorum. ⁊ il lum portauit ⁊ ſuſcepit ſponte ac ſcienter. cum eti am eſſet etatis debite: vel talem habitum ſuſcepit. vt ſupra ab aliquo fratre priuato ignorante p̄lato. et illum portauit per triduum ⁊ plus. An ꝑ huiuſ modi delationem inducatur profeſſio tacita? Et ꝑ gg iij

predicta dicendum ꝙ nō. vt notat Panor. in. d. c. porrectum. quia quis nō poteſt ſeipſum incorꝑare religioni. Sed oportet ꝙ ꝑ habentem poteſtatem incorporet̉. Sicut nō poteſt quis baptizare ſeip̄m nec ſibipſi ꝯferre bn̄ficia: nec monachi pn̄t aliqueꝫ recipere ad ꝓfeſſioneꝫ tacitā vel expreſſam. Sil̓iter nec alia ꝑſona priuata. Conclude gͦ ꝙ ad validita tem ꝓfeſſionis requiritur vt ſit qui poſſit et velit ꝓfeſſionem recipere ⁊ eā de facto recipiat. Sed querit̉ de alia qōne quotidiana. An ꝓfeſ ſio expreſſa facta infra annuꝫ ꝓbatōnis in regula mendicantium obliget religioni in genere. intan tum ꝙ ꝯtrahens mrimoniuꝫ poſtea non teneat? Rn̄. Glo. in dicto. c. ꝯſtitutiōeꝫ. dicit ꝙ votum eſt ſolennizatū in genere. Sed Lap. ab. vt refert Ge. in. d. c. ꝯſtitutōneꝫ. dicit. hoc veruꝫ quando is qui ingredit̉: vel vouet intendit in genere: nō auteꝫ in ſpecie ſe certo loco ⁊ ordini obligare: quia tunc ſecꝰ nam tūc ſi vellet poſſet etiam mr̄imoniū ꝯtrahere vel ſaltem ſi ꝯtraheret nō dirimeret̉ poſt ꝯtractuꝫ Et de hoc crederetur ſibi ẜm Ioh̓. an. de regula. c. conſulti. ⁊ Guil̓. ⁊ Archi. vnde ꝯclude ꝙ ſi temꝑe emiſſi voti vel facte ꝓfeſſionis: expreſſit vouēs vel ꝓfitens de certo loco ⁊ ordine. ſtabitur expreſſioni ſi probetur. Ita ꝙ ſi ibi eſſe non poterit: nec in ſpe cie: nec in genere ordini erit obligatus. ⁊ matrimo nium contrahere poterit. ⁊ cōtractum tenebit. S autem aliud non expreſſit: vel ſi expreſſit non ꝓba tur: ſtabitur dicto ſuo in foro anime: non auteꝫ in foro ꝯtētioſo: niſi forte hoc iuraret delato ſibi iura mento: ⁊ aliter ꝓbari nō poſſet. vnde tūc nec con trahere poterit: ⁊ ſi ꝯtraxerit non tenebit. hec Ge. Et ſic ex predictis patet ꝙ ꝓfeſſus expreſſe in reli gione mendicantium infra annum: ſi non inten debat ſe obligare: niſi illi quam profeſſus eſt: non tenetur nec illi quam profeſſus eſt: nec alteri: ſed li bere poteſt redire ad ſeculum. Si v̓o intēdebat ſe obligare ſaltem vni in genere: ſic non poteſt redi re ad ſeculum. Si tamen contrahit ẜm quoſdam tenet matrimonium: quia tacita profeſſio nō pro hibetur in religionibus etiam mendicantium: vt in dicto. c. non ſolum. ſed ſolum expreſſa. Igitur quando habentes poteſtatem incorporandi ſunt paſſi vt tacite profiteretur: ſe obligauerunt illi: li cet ipſe ex beneficio iure non ſit preciſe obligatus illis. Sed quando expreſſe profeſſus eſt in religio ne mendicantiuꝫ: non fuit qui poſſet eum recipe re. contradicente dicto. c. non ſolum. ergo nō erit religioſus: cum nullum habeat monaſterium ſibi obligatum. Communiter tamen a docto. tenetur quando quis non ſe obligauit per talem profeſſio nem certo loco vel ordini: ſed in genere ſic. ꝙ talis non poteſt contrahere matrimonium. et ſi cōtra hit: matrimonium eſt nullum. Et hoc idem vide tur tenere Panormita. in. c. qꝛ in inſulis. de regu la. vbi dicit ꝙ ſi papa aliter non prouidiſſꝫ: ille nō tm̄ fuiſſet obligatus religioni in genere: ſꝫ etiaꝫ in ſpecie. Et hoc videtur tutius. An autem ſolus abbas ſine conſenſu ſui capi tuli poſſit aliquem recipere ad profeſſioneꝫ? Rn̄. Nouicius Panor. in. c. ad apoſtolicam. de regula. dicit inſpi ciendam eſſe primo conſuetudinem. vt dicit tex. in c. fi. de regula. li. vj. Sed vbi conſuetudo ceſſaret credit ꝙ abbas debeat hoc facere cū conſilio capl̓i ꝑ id quod habetur in regula monachorum: vbi di citur ꝙ precipua debet abbas explicare cum conſi lio capituli. Sed negari nō poteſt ꝙ creatio mona chorum non ſit quid precipuum. Ex quo infertur ꝙ de iure cōmuni non valet monachi creatio ꝑ ab batem facta ſine conſilio cōuentus. nam vbi requi ritur a iure cōſilium. niſi adhibeatur: actus eſt nui lus. vt eſt text. notabilis iuncta glo. in. c. nouit. de his que fi. a p̄la. Fateor tamen ꝙ non tenet̉ abbas ſequi conſilium eorum: ſed ſatis eſt requirere ⁊ ex pectare reſponſum. de hoc videsͣ. Conſilium. Sed dubitatur de ep̄o: an poſſit aliquem recipe re ad profeſſionem? Rn̄. In noc̄. tenet ꝙ ſic: adeo ꝙ iſte erit verus religioſus: licet non intret mona ſterium: nec profiteatur certam religionem. ſed po terit ſtare in domo priuata ſub obediētia ep̄i. et ab eo p̄figetur certa regula: vel certus modus viuēdi Allegat. c. ſi vir xxvij. q. ij. Secus dicit in alijs p̄la tis inferioribꝰ. fatet̉ tn̄ ꝙ faciens ꝓfeſſionē in ma ficet: votum nu alterius: aut qui ſe obligat ad intrandū religio ſtea ꝯͣctum diri nem. nō tn̄ adhuc votum eſt ſolennizatū: ſed ſim plex. Et cum his dictis cōiter tranſeunt doct. in. c. porrectum. de regula. vt notat Panor. ibi. Sed. d. An. ſentit ꝙ cum recipit̉ talis ꝓfeſſio ab ep̄o: ꝙ vo tum nō eſt ſolennizatū: adeo ꝙ impediat ⁊ dirimat matrimoniū poſt contractū ꝑ. c. vnicū. de voto. li. vj. qd̓ placet Panor. Item Panormi. dicit ſe non videre ꝙ iſte ſit verus religioſus: ⁊ putat ꝙ omne Pone. eſt conſuet votū dr̄ ſimplex reſpectu dirimendi matrimoniuꝫ poſt contractū: niſi ꝓfeſſio fiat in aliqua de religio rijs ꝙ non fiat. nibꝰ approbatis: vt in. d. c. vnico. Nec videt ꝙ il ſu ꝓmittit ſi la poſſit fieri niſi ab abbate: ⁊ fratribus recipiatur N. m ſolus ep̄s nō pōt quē incorꝑare alicui religi feſſus. extra de ſta. oni inuitis fratribꝰ. qꝛ regula approbata ꝑ eccleſiā Idem Guil̓. contradicit. vn̄ putat Panor. ꝙ in materia ſtricta um inci conſuluit. qui cle. appellatōe religioſorū non venirent iſti qui ꝓfeſſi ſunt in manibꝰ ep̄i tm̄. hec Panor. Et in p̄dicto ca ſu debemꝰ attēdere. an iſte qui facit ꝓfeſſionē eſſet exemptus a iuriſditiōe ep̄i. ⁊ tunc talis ꝓfeſſio nō valeret. Secus ſi nō eſſet exēptus. qꝛ tunc valeret: qꝛ reciꝑe ad ꝓfeſſionē depēdet a ptāte ſuꝑioritatis nō a ptāte clauiū: vt notat Ge. in. d. c. cōſtitutione dedieulum lqpitun ¶ An aūt in actu ꝓfeſſionis requirat̉ certa forma Ia ⁊ca ſtudein ꝓfitēdi. qua nō ẜuata corruat actus? Rn̄. Panor. in. d. c. porrectū. dicit ꝙ lꝫ in regula monachorum vel aliorū religioſorū ponat̉ certa forma circa ꝓfeſ ſionis actū. tn̄ valet ꝓfeſſio ꝑ quecūqꝫ verba facta itrtutada vicru nō ſeruata forma regulari. cū em̄ obligatio dirigat in deū: defectꝰ forme nō dꝫ viciare actū. Sicut dici mus in excōicatōne. nec de neceſſitate requirit̉ ali qua ſcriptura. An aūt ꝓfeſſio poſſit fieri ꝑ ꝓcuratorē? Hec. q. de facto accidit. Et cōcludendū videt̉ ꝙ ſic. nā qui libet actus explicari pōt ꝑ ꝓcuratorē: niſi exp̄ſſe ſit a iure ꝓhibitus: vt in. l. j.§. vſus. ff. de ꝓcur. ⁊ in re gula. Pōt quis. in. vj. Sed hoc nullibi ſpāliter ꝓ

hibet̉ ergo ⁊cͣ̄. Minor ptꝫ diſcurrendo dicta iura. ac. l. pomponius. ff. de ꝓcu. ac. c. qui ad agendum de ꝓcu. li. vj: vbi per gloſas multi caſus excipiunt̉ Inter quos noſter caſus minime reperit̉. Excipi unt tamen pnīam. quaꝫ per ſe quiſqꝫ ſuſcipere dꝫ de pe. di. j. quem penitet. Idem de adulto qui ba ptizat̉. qui non poteſt conſtituere ꝓcuratorem ad rn̄dendum ꝓ eo. ſicut fit in paruulis. ſꝫ debet per ſeipſum rn̄dere per tex. ſingularem in. c. cum ꝓ ꝑ uulis. de ꝯſe. di. iiij. Idem puto in omnibꝰ ſacr̄is: maxime vbi imprimit̉ caracter. q̄ quilibet xp̄ianꝰ ꝑ ſeipſum ſuſciꝑe dꝫ. An aūt ꝓfeſſio poſſit rata haberi. puta. Quis frater recepit aliquem ad ꝓfeſſionem nō habens mandatum a ſuperiore. An ſufficiat ratihabitio ipſius ſuperioris. Reſpond̓. d. Io. anto. in. c. inſi nuante. qui cle. vel vo. ẜm. d. Car. concludit ꝙ ſic. yſititut cartinra. Idem tenet Aſten̄. li. j. ti. xx. ⁊ refert Inno. tenere extra de regula. ca. porrectum. ꝙ de mandato ab batis: ſecularis clericus: vel laicus ſufficeret. Et irri regula. vdceꝫ idem etiam eſſet ſi ſine mandato: nomine tamen Secus dicitin. eius fecit ⁊ poſtea ratum habuit. Sed anteꝙͣ rati ficet: votum ſolenne non erit: nec matrimoniū po ſtea ꝯͣctum dirimit. Et per predicta ſoluit̉ queſtio quotidiana. qui dam religioſus induit quoſdam iuuenes ad reli gionem: non habens licentiam recipiendi fratres ad ordineꝫ. Nunqͥd predicti ſint reinduendi a ſu periore. vel ab eo qͥ habet licentiam recipiendi ad religionem. An v̓o ſufficiat ratihabitio ſuperiorꝭ. Et dicendum videtur a ſimili ꝙ ſufficiat ratiha Pone. eſt conſuetudo in aliquibus monaſte rijs ꝙ non fiat aliqua ꝓfeſſio. niſi ꝙ in ſuo ingreſ ſu ꝓmittit ſuo prelato obedientiam inter manus Reſpond̓. ẜm Directo. ꝙ non dicit̉ expreſſe pro feſſus. extra de ſta. mona. cum ad monaſterium. Idem Guil̓. in Specu. licet Inno. dicat contrari um in ca. conſuluit. qui cle. vel vo. vbi dicit ꝙ ſi ta lis renunciat ꝓprie voluntati. ⁊ omnia in volunta tm̄. hec Panor. Et te abbatis committit: obedientia talis ꝓ ꝓfeſſio ne ſufficeret. xij. q. j. nō dicatis. de hoc videsͣ. Im pedimentum. iiij. ⁊ dic vt ibi. p̄i. ⁊ tunc talit Quid dicemus de fratribus minoribus. qui bus regula ſua precipit. vt dicant volentibus in gredi eorum religionem: vt vendant omnia bona ī: vt notat Ge in. de ſua. ⁊ ea ſtudeant pauperibus erogare. ⁊ per con ſequens renunciare ſeculo. Et ſic omnino vt vi tam mutent. quod videtur contra dictum ca. nō ſolum. Quidam dicunt ꝙ dicta verba regule non ſunt ſic accipienda vt ex his volentes ingredi cō gintur vel inducantur ad diſtributionem facien dam infra annum. al̓s locum haberent pene dict. ca. non ſolum. Sed vt eis oſtendatur ꝙ illud de bent agere ante ꝓfeſſionem omnino. ſi per prius ꝓprio motu non fecerint. Poſſet tamen aliter dici ꝙ dictum ca. non ſolum. loquitur de eo qui iam ingreſſus eſt religionem vt patet ibi. nec conſtitu tum infra huiuſmodi annum aliquatenus impe dire. nam poſtꝙͣ ingreſſus eſt. nihil infra annum debet fieri de predictis. Secus credo ante ingreſ Nouicius Fo. CIXXIX. ſum: vt tales poſſint induci ad diſtribuendū bo na ſua ⁊ ordinare facta ſua. Et hoc intendit regu la cum dicit. Dicant eis verbū ſancti euangelij. ꝙ vadant ⁊cͣ. ⁊ poſtea debent ingredi religioneꝫ. Et ſic nulla eſt contrarietas inter regulam ⁊ dictuꝫ. c. non ſolum. An autē in fine anni poſſint induci ad condē dum teſtamentū. et diſponēdum de factis ſuis et rebus? Credo ꝙ ſic: ſi bene inſpicitur mens. d. c. non ſolū. que mens ⁊ ratio ceſſant in fine anni: cū oīno ille ſi diſponat velle permanere in ordine mi norū: illud idē eſt executurꝰ. Pone aliquis nouicius ſtetit ī monaſterio per ſex mēſes: deinde exiuit ⁊ facto aliquo interuallo: iterū redijt ⁊ ſtetit per alios ſex menſes: querit̉ nū quid dicatur cōpleuiſſe annū: vt ſic licite poſſit re cipi ad profeſſionem. Et hec queſtio habet dubita tionem reſpectu mendicantiū. nam ꝓfeſſus apud eos ante annum ꝓbationis non obligatur eoruꝫ religioni: ſed religioni in genere. vt in dicto. c. non ſolum. Et ſic oritur dubiū: nūquid talis profeſſus poſt annū fit obligatus eoꝝ religioni? Rn̄. Bar. bri. vt refert Panor. in. c. ad apoſtolicā. de regula. diſputauit ⁊ tenuit hoc ſufficere. Et eum ſequitur glo. in regula eum qui. de re. iuris in. vj. Nam vi detur ſatiſfactuꝫ iuri: exquo ſtetit per annum. licꝫ nō continuū. Et hanc opinionē ſequitur Spe. in ti. de ſta. regula. Sed Io. de ligna. tenet contrariū quoniā intermiſſio temporis minuit aſꝑitatem re gule. nam certum eſt grauius eſſe abſtinētiam du cere ꝑ annum continuū qͣꝫ per annū interpollatū ergo nō perfecte expertus eſt illaꝫ regulam. Item iura que faciūt mentionē de certo tempore: debēt intelligi de tempore ꝯtinuo: quia regulariter om̄e tempus debet eſſe cōtinuū: vt notat glo. ſuꝑ ℟ica de va. ⁊ tē. p̄ſ. Et hanc opinionē Panor. putat ve riorem: ⁊ eaꝫ aꝑte tenet Bar. in. l. interdū.§. quo tiens. ff. de publi. per illum tex. Nam ſeruus dicit̉ ibi nouicius qui non ſtetit in vrbe ꝑ annū ꝯtinuū Facit qd̓ notatur in. l. vbi fideiuſſor. ff. de ſolū. vbi format̉ queſtio notabilis. Pone. Statuto cauet̉ ꝙ bannitus a. C. libris. sͣ. poſſit impune offendi. nūquid bānitus pro. l. libris reſpectu vnius debi ti ⁊ ꝓ alijs. l. reſpectu alterius debiti poſſit impu ne offendi. Et concludit̉. ibi ꝙ nō: qꝛ exquo ſunt diuerſa debita nō debent ꝯiūgi ad faciendū vnū totum. Et ſic eſt ibi caſus in quo. l. et. l. non faciūt C. Ita videtur dicendū in materia nr̄a. naꝫ ꝓpter intermiſſionē temporis diuerſificant̉ mores ⁊ oꝑa hominū: vt in. l. ſi nō ſortem.§. libertus. ff. de ꝯdi. inde. Et hec notabis: qꝛ faciūt ad multa. Idē etiā dicendū ſi talis nouicius nunqͣꝫ depoſuiſſet habi tum religionis. ⁊ quotidie ieiunaſſet. exquo in illo interuallo non ſtetit ſub iugo obediētie: quod eſt potiſſimum inter auſteritates regule. Sed potiꝰ ſtetit in ſpiritu libertatis. Et potuiſſet cōmittere multa mala. Utrū nouicius poſſit eligi in prelatū? Rn̄. ad abbatiā: vel p̄laturam religionis eligi nō pōt: niſi expreſſe ꝓfeſſus. Ad epiſcopatū v̓o dūmodo al̓s ſit idoneus eligi poteſt etiā nouicius. extra de elec. gg iiij

e. nullus. li. vj. Que autem ſit ratio diuerſitatis in ter expreſſe ꝓfeſſum: ⁊ tacite quo ad primū caſum Dic ẜm Dir. qꝛ profeſſus expreſſe facit ꝓfeſſioneꝫ ſed ꝓfeſſio tacite fit a iure. extra de regula. vidua. et. c. j. eo. ti. li. vj. vnde magis nobile eſt qd̓ facit ſi bi homo ꝙͣ illud quod ſibi fit. Sicut ē magis meū quod acquiro me oꝑante qͣꝫ quod habeo ex alio. vnde ꝓfeſſio tacita eſt iuris. Et ſic ab alio habita. ꝓfeſſio v̓o expreſſa eſt homīs: quā habet homo ex ſuo actu que habetur ex regula quam profitet̉. Et ſic exp̄ſſe ꝓfeſſus poteſt eligere et eligi. Sed tacite ꝓfeſſus pōt eligere ⁊ nō eligi. vt dicto. c. nullꝰ. ⁊. c. indēnitatibꝰ. de elec. li. vj. ¶ Utꝝ nouicius poſſit ordinari. Rn̄. ẜm Ray. ⁊ Goſ. nec primā tonſurā: nec aliquem minorem ordinem debet reciꝑe. ¶ Utrum nouicius obligetur ad precepta regui le. Reſpondeo ꝙ non: niſi eo modo quo alij chri ſtiani. UPtle. ¶ Vtrum ſecūde nuptie ſint benedicēde. Rn̄. ẜm Panor. in. c. vir. extra eo. per tex. illū. ꝙ ſi alter ex cō iugībus fuit al̓s benedietus. non debent cōiuges de nouo benedici. Et ſic videt̉ ar. optimū. ꝙ ꝯiūx al̓s benedictus in primo matrimonio: cōmunicat benedictionē ſuā ſecūde vxori. vnde tex. ibi dicit. qꝫ ſunt bn̄dicti: licꝫ alter eorū tm̄ fuerit benedictꝰ: ſicut in ſimili dicit̉ de oleo benedicto ⁊cͣ. Incōtra rium tamē facit: quia maritus. licꝫ cōmunicet vxo ri actiones ſuas: non tamen paſſiones: ſed verior ratio videtur ꝙ cuꝫ iſta bn̄dictio ſit cōmunis ma rito ⁊ vxori: exquo alter fuit benedictus. nō debet benedictio iterari: quia iteraret̉ in perſona al̓s be nedicta. ¶ Quid autem ſi virgo ducit̉ in vxorem a tranſ eunte ad ſecūdas nuptias. An tales nuptie debe ant benedicti. Rn̄deo ẜm Panor. ꝙ no. niſi ſub ſit conſuetudo quā papa ſcit ⁊ tolerat. Et hoc pro cedit in ſacramētalibus: vt ad inducendā conſue tudinē requiratur tacitus ꝯſenſus pape. In alijs Iecus vt dictum eſt sͣ. Conſuetudo. Idem tenet Dir. li. j. vbi dicit ꝙ nō obſtat. ſi quis dicat ꝙ ī di cto caſu bn̄dictio cadit tm̄ ſuper muliereꝫ: qa quo ad hoc nō ad imparia iudicantur: nec mulier ſine viro benedicit̉. Immo benedicit̉ ꝓpter fragilitatē qꝛ viro copulatur. Ideo dicit. d. c. vir. ſiue vir ſiue mulier al̓s accepit bn̄dictionē: nō debet bn̄dictio iterari. Cōmunis eſt em̄ vtriqꝫ: nec vnus ſine alte ro eam reciꝑe pōt. Et ideo ſi alter eorū ſecūdo con trahat non dabit̉ bn̄dictio: qꝛ caro bn̄dicta trahit ad ſe nō bn̄dictā vt ſit tota ſil̓ effecta ꝑ carnis copu lā. Sed de hoc dic vt dictū ē ꝑ Panor. ¶ Quid ſi duo ꝯtrahāt matrimoniū ⁊ bn̄dicant̉ ambo: deinde ante ꝯſummatū mr̄imoniū fert̉ di uortiū ꝓpter impedimētū ꝯſanguinitatis vl̓ aliud canonicū ⁊ vterqꝫ ip̄oꝝ ꝯuolat ad ſecūda vota. nū quid bn̄dictio dabit̉ in iſtis ſecūdis nuptijs. dicit Ho. ꝙ nō: qꝛ bn̄dictio ſpūalis eſt tāte efficacie ꝙ ſemꝑ trāſit: niſi inueniat obicem ꝯtrarie volunta tis. ex de bap. maiores. etiā ſi ꝑ riſum vel iocū fiat Nuptie benedictio. ergo ſemel recepta amitti non poteſt. exͣ de diuor. quanto. ¶ Quid autem ſi duo ad ſecunda vota tranſent qui tn̄ nunqͣꝫ fuerūt benedicti. Rn̄. Dir. ꝙ tales poterūt benedici: vt apparet ex p̄dictis. qꝛ non eſt vis in bigamia ſꝫ potius in benedictione ne iteret̉ Et vt habes ſūmarie noticiam de p̄dictis. dic ꝙ qn̄ ſecunde nuptie ſunt ſecūde ex ꝑte vtriuſqꝫ. vel ex ꝑte mulieris tm̄. nullo modo debent benedici. ſi vterqꝫ vel ſaltem mulier al̓s fuit benedicta. Sꝫ qn̄ ſunt ſecūde ex ꝑte viri: tunc pn̄t benedici. qꝛ ali quo modo ibi ẜuat ſignificatio. quia xp̄c ⁊ ſi habe at vnam eccl̓iam tm̄: ⁊ ſic vnam ſponſam: hꝫ tn̄ in vna eccl̓ia plures ꝑſonas deſponſatas. Sꝫ anima non poteſt eſſe alterius ſponſa qͣꝫ xp̄i. Et ideo qn̄ nuptie ſunt ſecunde tm̄ ex parte viri benedicunt̉. non antem quando ſunt ſecunde ex parte mulie ris ꝓpter defectum ſacramenti. Et hanc opinio nem tenet Thomas. Et credo ꝙ ꝯmuniter ẜuat̉ Cui opi. ꝯſentit glo. in dicto ca. vir. dicens. ꝙ ta les ſecunde nuptie benedici poſſunt ſi hoc habeat ꝯſuetudo loci. Et iō in p̄dictis tute poſſumus ſe C. de ſa. ſan. ci qͥ ꝯſuetudinem loci. Sacerdos benedicens ſecūdas nuptias ſuſpē didꝫ ab officio ⁊ beneficio ⁊ mittendus eſt ad ſe dem apl̓icam. Et ẜm communiter doct. iſta pena non infligit̉ ipſo facto. Et dicit Panormi. ꝙ ho die attentis circūſtantijs ⁊ loci ꝯſuecudine. dꝫ im poni pena arbitraria. ¶ Mulier nubens infra annum lugubrem infa miam non incurrit. vt exͣ de ſecundis nuptijs. c. ſuper. Et illico poſt mortem mariti ſoluit̉ mulier a lege ipſius. vnde in alio ſeculo non recognoſcēt ſe ꝓ ꝯiugibꝰ. nec ſi reſurgeret maritus eſſet ampli us maritus ſuus. Et hoc nō obſtante poſſet alteri nubere. d. c. ſuꝑ. Utrum pene que apponūt̉ per leges ciuiles mu lieri tranſeunti ad ſecunda vota ſint correcte ꝑ ius canonicum. Reſpond̓. Bart. in. l. ſi qua mulier. C. de ſecundis nuptijs. dicit. ꝙ pene que impo nunt̉ mulieri: qꝛ nubit nimis feſtinanter: ſunt cor recte. hoc eſt: qꝛ nubit infra annum luctus. ſꝫ pene que imponunt̉. ideo quia nubit ſecundo. iſte non ſunt correcte. Idem tenet Panormita. in ca. fi. de x quo infett imn ho ſecundis nuptijs. vbi dicit. ꝙ pene appoſite fauo re filioꝝ. vt ſunt ille que apponunt̉ mulieri trāſe ſeparochiali. Ex quo unti ad ſecundas nuptias non ſunt ſublate. qꝛ nō ſunt appoſite in odium ipſius matrimonij: ſꝫ fa uore filioꝝ. Blatio. An parochi anus ex precepto eccl̓ie teneat̉ ſub aliqͥ pena diebꝰ ſolēnibꝰ ⁊ dn̄icis facere obla tionem ſuo p̄ſbytero. Et an ad hoc poſſit cogi. Et vr̄ ꝙ ſic. de ꝯſe. di. j. omnis xp̄ianus. iuxͣ illud Ex odi. Non apparebis in conſpectu meo vacuus. hoc etiam tenet Hoſt. in ſum. Idem Innoc̄. ſuꝑ rubrica de parochijs. Et ſic videt̉ parochianos poſſe cogi ad oblationem: maxime ſi ſacerdos eſt pauper. Sed contrarium arbitror. nec illa iura

allegata continēt in ſe preceptum: ſed ſolum con ſilium. vt tenet glo. in. d. c. omnis. Ibi non appa rebis in ꝯſpectu meo vacuꝰ.ſ. a bonis operibꝰ. vl̓ ſulla auctoritas intelligat̉ vt iacet: dicit glo. ꝙ eſt conſilium. Et hoc ideꝫ tenet Archi. ibi. In aliquo tamen caſu oblatio eſſet de p̄cepto.ſ. quando ſacer dos eſt pauper. ita ꝙ de eius redditibꝰ viuere non poſſet. Et hoc tenet glo. ibi. ⁊ ẜm Ray. oblatōnes que ex deuotione ⁊ voluntate fiunt in feſtiuis die bus non ſunt debite nec poſſunt de iure peti. Idē Io. an. qui refert opinionem ſan. Tho. ſcd̓a ſcd̓e q. lxxxvj. vbi ꝓbat oblationes fore voluntarias. non ex neceſſitate indictas. Idem videtur tenere Io. de li. Et vbi ſacerdos egeret: non poteſt etiam ſacerdos ſubtrahere diuina ſacramenta parochi anis ſuis nolentibus offerre quando eget. ſed ſu andolantiecundes. perioris officium implorare debet. videlicet epi ¶ Quid autem ſi ciuitas eſt ſolita oblationem fa cere. vel certum quid dare alicui eccleſie. An ꝑ ſta tutum poſſit illud mutare. Reſpon. Panor. in. c. abolende. de ſepul. de mente Bar. in. l. priuilegia C. de ſa. ſan. ec. dicit per tex. illum ꝙ non vbi dicit̉ ꝙ ea que ab antiquo ſolita ſunt eccleſijs ⁊ mīſtris icens ſecūdas nuptias ſuſ tribui: non debent aliquo modo immutari. Ex qͦ infert Panor. ꝙ ſenenſes non poſſunt tollere per ſtatutum quominus oblatio ſolennis ſolita in aſ facto. Et dicit Panormi. ꝙ ho ſumptione beate Marie fieri tollat̉. Idem quaſi in ſimilibꝰ terminis ſentit Ludo. ro. in ſuis ſingu laribꝰ. vbi querit pone ꝙ populus huius ciuitatꝭ ꝓpter deuotionem conſueuit a longo tempore: cu ius ꝯͣrium memoria hominum non exiſtit relicta ꝓ male ablatis conuertere in vtilitatem alicuiꝰ ec cleſie. An ciuitas poſſit facere ſtatutum ꝙ talia re licta conuertant̉ in vtilitatem alterius eccleſie. Et concludit ꝙ nō. Et duplex eſt caſus ẜm eum. Pri mus in. c. ad apl̓icam. de ſy. Secundus in. c. vr̄a. appenūt̉ per leges ciules mu de loca. Allegat Bart. ad hoc in. d. l. priuilegia. ⁊ Io. an. in addi. Spe. Nota etiam vnum ſingula re ẜm Panor. ſuꝑ rubrica. de parochijs. ⁊ in. c. pa tijs. dicit. ꝙ pene que imp ſtoralis. de his que fiunt a prelatis. ꝙ eccleſia pa rochialis fundat intentionem ſuam de iure com muni ſuper omnibꝰ obuentionibꝰ ⁊ oblationibus deo quia nubit ſe ſpūalibus contingentibꝰ infra parochiam ſuam. jpitit lii Ex quo infert̉ ẜm Hoſti. ꝙ omnes decime ⁊ ob ijs vbi dicit. lationes: que fiunt infra parochiam. cedunt eccle ſie parochiali. Ex quo infert̉ ꝙ ſi capella vel altare eſt infra parochiam alicuiꝰ eccleſie: oblationes ibi facte nō cedunt capelle: ſed eccleſie parochiali. In fert etiam. d. an. ꝙ ſi oblatio ſit imagini depicte in aliquo muro infra limites alicuiꝰ parochie: cedet preſb̓ro parochiali. Naꝫ ſi oblationes facte capel le ſeu altari cedunt eccleſie parochiali. ⁊ nō preſby tero capelle. fortius oblationes facte imagini que eſt depicta in muro priuati. nam locus non eſt ca pax horum iurium ſpiritualium. nec fiunt domi ni priuati. Et per hoc etiam poteſt dici ꝙ ſi celebrā ti intra eccleſiam alterius vel parochiam fiant ob lationes: cedunt rectori eccleſie ⁊ nō celebranti. Et hec no. qꝛ quotidie accidunt. Oleum ſanctū Fo. CLXXX. ¶ An autem laici poſſint preſcribere. ꝙ in feſto purificationis preſbyter debeat eis dare candelas penedictas ⁊ de cera noua? Uidetur ꝙ non: quia per eam videtur grauamen eccleſijs indici. vt de cōſue. c. j. Et videtur eccleſia ſubmitti laicis. quod eſt ꝓhibitum. de re. eccle. nō alie. c. ij. in ſexto. Cō peſcenda quidem ſunt iura laicorum ⁊ reſtringen da: cum ſunt eccleſijs ⁊ clericis iniurioſa. extra de īmu. eccleſiarū. clericis laicos. li. vj. Et quia ſoli pa troni vident̉ eſſe priuilegiati. vt cenſus. ſeruitus. vel tributum eis ab eccleſia reddatur de iure pa tro. c. preterea. Sed contrarium tenet Fede. con ſilio. clv. quia talis conſuetudo eſt modicum pre iudicialis. et per eam inuitant̉ ⁊ animant̉ feruen tius laici ad deuotionem eccleſiarum ⁊ diuini cul tus ⁊ iura eccleſie fauorabiliter ꝓſequēdum: ergo tanꝙͣ fauorabilis amplectāda eſt ⁊ amplianda. de conſue. cum olim. de teſta. c. j. Et de priuil. in his. Et prima facie credo ꝙ talis conſuetudo ſit p̄ſcri ptibilis ſpacio. xl. annorū cū titulo vel ſpacio tan ti temporis ꝙ non ſit memoria incontrarium ſine titulo: iuxta illud quod notat Archi. et Io. an. in nouella. de elect. c. generali. lib̓. vj. Nam video ꝙ parochiani poſſunt p̄ſcribere ius patronatus. qd̓ plus eſt: vt notat Io. an. de regū. iur̄. quod alicui. libro. vj. ¶ Conſuetudo eſt in eccleſia ſancti Laurencij. ꝙ archipreſbyter habeat oblationes dn̄icales. et ſa criſta eas que fiunt in feſto ſancti Laurencij. Cō tingit ꝙ feſtum ſancti Laurencij venit die domi nico. Quis habebit oblationes? Rn̄. Bar. in. l. ꝓconſul. ff. de off. ꝓconſul̓. per. l. illam concludit. ꝙ oblationes ſunt archipreſbyteri. Nam maior ē dominica qͣꝫ aliud feſtum. ⁊ inſpicit̉ potius qd̓ eſt naturale qͣꝫ accidētale. Et ſic potius inſpicit̉ dies dominica ꝙͣ feſtum ſancti Lau. Facit ad idem. l. dies feſtos. C. de ferijs. Leū ſanctū ſiue chri ſma. In die cene dn̄i ꝑ epiſcopos triplex oleum conſecrat̉. Primū ⁊ principale ē ſacrum chriſma.ſ. ex oleo ⁊ balſamo. ⁊ cum iſto be nedicūtur fontes baptiſmales. Item calix ⁊ pate na. Itē ꝯſecratur eccleſia ⁊ etiaꝫ altare. Item puer poſtqͣꝫ baptizatus eſt iungitur in vertice ⁊ ī fron te. Item iungunt̉ epiſcopi qn̄ cōſecrant̉ in capite ⁊ in manibꝰ. Itē omnes fideles qn̄ recipiūt ſacra mentū cōfirmatiōis. Et iſtud chriſma annuatim renouari debet. Secūdū dicit̉ oleum cathecumi norū: ſiue oleū benedictū: ſiue oleum ſanctum. Et iſto vngitur puer qui debet baptizari in pectore ⁊ inter ſcapulas. Item vngūtur manꝰ eius qui or dinatur ſacerdos. Iteꝫ inungūtur tam eccleſia ꝙͣ altare ante chriſmationē et confirmationē. Item inungūtur reges ⁊ principes in brachio ſiue ī hu mero. Terciū eſt oleum infirmorū quo vngūtur infirmi in extrema vnctiōe. vt extra de ſacra vnc. c. vnico. Sed nūquid poſſint hec olea alio tꝑe ꝯſecrari Rn̄. ſanctū oleū ⁊ chriſma debet ī die cene confici de alijs aūt nō inuenit̉ ꝓhibitū.

Plnio. Utrum auditores diuer Iorum magiſtrorum tenentiū diuerſas opiniones excuſentur a peccato: ſi tene ant opi. ſuorum magiſtrorū? Rn̄deo ẜm Tho. in quolꝫ. Si diuerſe opiniones doctorum ſacre ſcri pture non ꝑtineant ad fidē ⁊ bonos mores: abſqꝫ periculo auditores vtranqꝫ opi. ſequi poſſunt. In his v̓o que pertinent ad fidem et bonos mores. nullus excuſatur ſi ſequatur erroneam opinionē alicuius magiſtri. In talibus em̄ ignorantia non excuſat: alioquin immunes fuiſſent a peccato: qui ſecuti ſunt opi. hereticorum. concordat Monal. qui addit ꝙ in dubijs non generatur aliquod pre iudicium veritati: cum inter diuerſas opiniones a magiſtris approbatas: illam quis amplectit̉ que ſibi magis videtur conſona rationi. hoc etiam ad dit. ꝙ quādo ſunt diuerſa iura et opiniones.ſ. nō contra deum ⁊ bonos mores: humanior ſententia eſt p̄ferenda ceteris paribus. extra de tranſac. c. fi. ff. de legi. l. benignius. Al̓s v̓o ſtanduꝫ eſt illi que meliori innititur rationi. extra de fer. capellanus. vbi ſingulariter dicit Panor. ꝙ inter plures opi niones illa ſequēda eſt: que innititur meliori ⁊ ſb̓ tiliori rationi. Non ergo debet haberi reſpectus ad qualitatem perſone illam opinionem fouen tis: ſed ad illam ratōnem. Quod facit contra illos qui dicunt in receptione opinionū ſequēdam ſem per eſſe opinionē glo. quod nō placet Panor. pro hoc eſt tex. notabilis in. l. j. C. de ve. iu. enu. dum Dicit ꝙ ſepe vnius ⁊ deterioris ſententia poteſt et multos ⁊ maiores in aliqua parte ſuperare. Sic gͦ non ſequēdam multitudinem ſequētium vnam opinionem vt dicit ibi tex. ꝓ hoc vide notabiliter Io. an. in. c. j. de cōſti. vbi dicit cōmunē opi. ſequē dam: niſi notorie male dicat: vel rationabiliter cō uinci poſſit. qd̓ bonus iudex acutiſſimi ingenij ex timabit. et facit. d. l. j. vbi videtur hoc probari. Et hoc ſemper tene menti. Nam iudex poteſt inter pretari legem ſeu canonē: quo ad cauſam coraꝫ eo vertentē. Et notabiliter dicit Inno. in. c. cum ſpe ciali. de ap. Item nota ẜm Imolam in. l. ſi finita. §. illud. ff. de dā. infec. ꝙ in difficultatibus et opi nionibus docto. plurimū cōferunt diſtinctiones Ideo in dubijs ſtatur doct. diſtinguēti. l. adeo.§. cuꝫ quis. ff. de acqui. re. do. et. c. litteras. de re. ſpo. et. c. querenti. de offi. dele. vide etiam notabile di ctū Hoſtiē. ⁊ Io. an. in. c. j. de priuil̓. li. vj. vbi di cunt ꝙ ſi quis referat opiniones cōtrarias: prout cōſueuit: videtur vltimaꝫ ſequi ſi aliter nō firmat aliam opi. Idem Bal. addens ꝙ vltima opinio corrigit primā correctione probabili: non neceſſa ria. Et predicta cōcludendo ſemper habemus ſe qui opinionē cōmunē. Nam ſi quis iudex ſpreta opinione cōmuni: ſecutꝰ fuiſſet opinionē aliquo rū aliorū doc. nō bene intelligētium: puniretur in ſindicatu: ſed mitius: vt notat Bar. in. l. fi. C. de pe. iudi. qui male in. Si v̓o neutra earn̄ opi. ſit cō muniter approbata: qꝛ pro vtraqꝫ ꝑte ſunt opi. fa moſiſſimoꝝ doc. tūc iudex ſequēdo aliquam ip̄aꝝ opi. nō tenebit̉ ī ſindicatu ẜm ꝙ voluit Inno. in Opinio .c. ne innitarꝭ. de conſti. quem ſequit̉ Bar. in. d. l. fi. Quod dic veꝝ ẜm Inno. ad hoc vt iudex non puniat̉ in foro ſeculari. Secus in foro conſcientie. quia licet ſint varie opiniones: tn̄ debet eligere eqͥ orem ẜm eius ꝯſcientiam. Al̓s quo ad deum pu niret̉. Et vide qd̓ notanter dicit Bal. in. d. l. fi. ꝙ iudex qui tenet nouas opiniones. dicit̉ facere ꝓpt̓ impericiam ⁊ punit̉ de imperitia. Et hoc facit ꝯͣ illos: qui querunt ſibi adimplere capita de caſibꝰ ſingularibꝰ ⁊ dimittunt regularia. quia cadunt in latam culpam ẜm Sali. per ea que habent̉ in. l. la te culpe. ff. de verbo. ſig. Et ẜm Iac. but. quando cum opi. glo. eſt aliquis ſolennis doctor. tunc illa opinio d̓r ꝯmunis. Et poteſt cum bona ꝯſcientia ſequi. Et ſic faciunt iudices eccleſiaſtici maxime in cauſis matrimonialibꝰ. Rdo primo. commu o niter. Quid ſit. Rn̄. ẜm magiſtrum ſen ten. eſt ſignaculum quoddam in quo ẜm Tho in. ſpiritualis poteſtas traditur ordinato ad offici ¶ Utꝝ prima tonſura ſiue corona ſit ordo. Rn̄. ſi loqͣmur de ordine inqͣntū eſt ſacr̄m ⁊ imprimit caracterem: ſic conſura nō eſt ordo. Si v̓o loqua mur de ordine nō vt eſt ſacr̄m: ſꝫ largo modo ꝓ de ¶ Oea aūtino putatione ad diuinum cultū. ſic ordo eſt ⁊ ita no minat̉. extra de eta. ⁊ quali. cum ꝯtingat. Non eſt por cū tactu co ergo prima conſura ꝓprie ordo: ſꝫ diſpoſitio ad or cit ſola manu Alij dicunt dines. ¶ Utꝝ pſalmiſtatus ſit ordo. Rn̄d̓. in. c. cleros. extra de ſacra xxj. di. pſalmiſtatꝰ ſecūdus ab oſtiario int̓ ordines ponit̉: nō ꝙ ſit ſpālis ordo ſꝫ qꝛ eſt officium ordini ſcꝫ lectoratui annexum. xxiij. di. pſalmiſta. Naꝫ qꝛ todem die. nil. pſalmi cū cantu ꝓnūciant̉. iō lector dr̄ pſalmiſta ⁊ cantor. qd̓ eſt qͦddaꝫ offm̄ inter ordines. ¶ Quot ſunt ordines. Rn̄. ẜm Tho. ſi ꝓprie ac cipiamꝰ ordines inqͣntū ſunt ſacr̄a: ſepteꝫ ſunt. qͣ dn̄t. vt dicit Ho. tuor.ſ. mīores. vt oſtiariꝰ. lector. acolitꝰ ⁊ exorciſta. ⁊ tres ſacri.ſ. ſubdyaconꝰ. dyaconꝰ. ⁊ p̄ſb̓r. Si v̓o largo mō ſumamꝰ. addet̉ minoribꝰ prima tonſu ra. ſiue pſalmiſtatus ẜm quoſdam. Sacris v̓o ad eina papeſn det̉ epiſcopatus. Qui tamen vtrum ſit ordo ha bes in.§. ſe. ¶ Utꝝ ep̄atus ſit ordo. Rn̄. ẜm Tho. ordo pōt accipi duplicit̓. vno mō ẜm ꝙ eſt ſacr̄m. ⁊ ſic om nte ebdomiade nis ordo ordinat̉ ad ſacr̄m euchariſtie. vn̄ cū ep̄s nō hēat ꝙͣtū ad hoc ptātem ſuꝑiorē ſacerdote: ep̄a tus nō eſt ordo. Alio mō p̄t ꝯſiderari ordo ẜm ꝙ eſt offm̄ qͦddaꝫ reſpectu qͣrūdaꝫ actionū ſacraꝝ. ⁊ ſic cum ep̄us hēat ptātem in actionibꝰ ierarchicis r̄ſpectu corꝑis myſtici.sͣ. ſacerdotē: ep̄atꝰ erit ordo Et iſto mō loquunt̉ quandoqꝫ iura. vt cum dicit̉ ꝙ non poteſt ꝯmittere ea que ſunt ep̄alis ordinis niſi ep̄o. exͣ de ꝯſe. ec. aqua. ¶ Utrum ordo ſit vnum ſacramentum. Re ſpon. ẜm Pe. vnum eſt non vnitate indiuiſibili tatis ſicut punctus. nec continuitatis ſicut linea. nec perfectione vniꝰ forme ſicut corpus animatū ſꝫ eſt vnum ꝑfectione vnius finis. qꝛ cum conffi

Ordo. ij. muatur extra diuerſis ordinibus ſpecialibus om nes ordinant̉ ad vnum actum.ſ. conſecrationis euchariſtie. ¶ Vtrum in ordine conferatur gratia. Reſpon. ẜm Tho. in ordine confertur gratia gratum faci ens: que neceſſaria eſt non ſolum ad digne ſuſci piendum ſacramentum: ſed etiam ad digne mi niſtrandum. Utꝝ ordo libēt a fortuna ẜuili. Rn̄. ẜm Ray. nō ſolum ep̄alis dignitas ſꝫ etiaꝫ ſacerdotalis libe rat a ꝯditione vel fortuna ẜuili. vel aſcripticia. di. liiij. ſi ẜuus ſciente. Et ẜm canones etiam a curia li fortuna ſiue vinculo: qꝛ vt dictū eſt liberat a ẜui li q̄ fortior eſt. liiij. diſt. freq̄ns. ⁊. c. ex antiqͥs. vnde ꝙͣtuꝫ ad hoc nō tenet. d. c. ſi ẜuus. qꝛ illud. c. eſt q̄ dam lex: que reuocat̉ ꝑ ius canonicū ẜm glo. ibi. ¶ Utꝝ votū caſtitatis ſit annexuꝫ ordini ſacro? Uidesͣ. Impedimētum. xj. Ado ſecūdo. quo ad ſpumo. comn ritum ⁊ tempꝰ. vtꝝ neceſſe ſit inſtr̄m in ordinatōe exhibitū corꝑalit̓ tangi. Rn̄ ẜm Tho. in. iiij. di. xxiiij. Quidam dicunt ꝯtactū inſtr̄oꝝ materialiū ab eo qͥ ſuſcipit ſacr̄m non eſſe atanſuriſiuecadna ſitoido. Rn de neceſſitate ſacramenti: ſꝫ ſolum porrectionem. udine inqͣntū eſt ſacr̄m ⁊ in tn̄ ipſa verba forme vident̉ on̄dere ꝙ ꝯtactus ma terie ſit de eſſentia ſacramenti: quia dr̄ accipe hoc o. Si vo loqua vel illud. ¶ Utꝝ aūt in ordinatione ſit nccͣia manꝰ impoſi tio: cū tactu corꝑali. Quidam dicūt ꝙ non: ſꝫ ſuffi um ꝯtingat. Non cit ſola manus extenſio. ar. ff. de acqͥ. poſ. l. qd̓ meo nſura ꝓpue ordo. ſꝫ Alij dicunt ꝙ neceſſarius eſt ibi tactus corꝑalis. miſtatus ſit ordo. Rn̄d̓ in. c. deros. extra de ſacra. non ite. c. fi. huius opinio. eſt Goff. ⁊ Hoſti. Vtꝝ plures ordines eodem die poſſint ꝯferri Rn̄. ordines minores ꝯferri pn̄t om̄es vni ꝑſone eodem die. niſi ꝯͣrium obtineat ꝯſuetudo eccl̓ie. nō ẜuata ſcandalū generet. Prima v̓o tonſura ⁊ qͣtuor ordines minores eidē eadem die ꝯferri nō dines. Rn̄. ẜm Tho. ſi ꝓptie ac dn̄t. vt dicit Ho. ⁊ Inno. exͣ de tem. or. de eo. Cō trariū tn̄ dr̄ fieri in alamania. Unus aūt ordo ſa ſtiariꝰ lector acolitꝰ ⁊ exorciſta cer cū minoribꝰ. vel duo ſacri: nullo mō dn̄t ꝯferr tpepuri Ixpepti eadem die vni ꝑſone. nec in hoc diſpenſari pōt cū aliquo. niſi de lnīa pape ẜm Ho. ⁊ Inno. exͣ de tē. or dilectus. ¶ Quibꝰ aūt tꝑibꝰ debeant ordines ꝯferri. Rn̄. ẜm Aſten̄. ꝙ ordines ꝯferri pn̄t tm̄ in ſex tꝑibꝰ an .ſ titiii ni.ſ. in ſabb̓is ieiunioꝝ qͣtuor tꝑm. ⁊ in ſabb̓o me diante ebdomade quadrageſime. In quo cantat̉ gi ad introitum. Sitientes. ⁊ in ſabbato ſancto. Pa glitū patū ꝯferre pōt ſubdyaconatuꝫ in omnibꝰ dn̄icꝭ. ⁊ in alijs feſtis p̄cipuis. Quinīmo vt dicit Hoſti. videt̉ ꝙ quolibet tꝑe ꝯferre poſſit quemlibet ordi nem. Sicut etiaꝫ quolibet tꝑe pallio poteſt vti. exͣ de vſu pallij ad honorem. Minores aūt ordines licet cuilibet epiſcopo cōferre in dominicis ⁊ alijs feſtis precipuis vni vel duobꝰ. Et etiam ẜm Goſ Ray. ⁊ Ber. pluribꝰ ꝙͣ duobꝰ dūmodo non vide at ordinatōꝫ generalē facere. exͣ de tem. or. c. j. ⁊. ij. Prima tn̄ conſura omni die ꝯferri pōt ẜm Ho. d̓ xm o. ꝯſultationi. Fo. CIXXXI. 2. ſꝑ ſōK2S ⁊ſlº ¶ Utrū aliquo mō ordines ſacri poſſint cōferri Neº ẜᵐ hoſti. ꝙ ſal in dn̄ica? Rn̄. ẜm Ray. Si in ſabbato ordinatio 6. ẜMº ⁊. nū tam ordinās ꝙͣ ordinādus ꝯtinuarēt ieiuniū. 1j. Aſit Ml. jj to mr nec comederēt niſi forte celebrādo. tūc in mane ſe 112orabil̓ꝫ. h ſuc quētis dn̄ice poſſet ſacer ordo cōferri: qꝛ tūc mane̓.pro. ⁊ ſax vxxde diei dn̄ice intelligit̉ trahi ad ſabbatū ꝓpter ꝯtinua f. 49 l. b0 2 tionē ieiunij. Et idē intelligendū ē de nocte an̄ diē n2A vgori paſche: ſi tūc celebraret̉: vt erat mos antiqͥtus. por o2 49 MAS A ro talē cōtinuationē ieiunij nō expedit facere niſi ſy. u S. 5x. in neceſſitate. ¶ Que pena eſt eoꝝ qͥ extra ſtatuta tꝑa ſacrū or 7Vj. Ibrmrar. dinē ſuſceperūt. Rn̄. nō debēt ꝑmitti in ſuſceptis EApl̓iꝰ. ij. 4 xliā. ordinibꝰ miniſtrare. extra de tem. or. c. ij. tn̄ cara 1NOil. X. ꝯ cterem ſuſcipiūt. Et ep̄us impoſita eis pͥmo peni i. Ix. x. AAaai tentia cōpetēti ſuſtinere poterit: vt poſtea in ſuſce ron. M ptis ordinibꝰ miniſtrēt. dicto. c. cōſultationi. Sed ſecus ē in ordinibꝰ ſuſcipiendis ẜm Inno. ⁊ Ber. I 4. E. De hoc vide ſupra Diſpenſatio. et Irregularitas ¶ pyſ9 ſecūdo. ¶ Quid ſi aliqͥd de forma omittat̉ in ordinatiōe Rn̄. ẜm Ray. Si aliqͥd omittat̉ qd̓ ſit de ſubſtā tia: aut etiā dubitat̉. vtrū ſit de ſubſtātia: tota ordi natio debet iterari: quaſi nihil ſit factum. nō enim dicit̉ iteratū quod neſcit̉ eſſe factū. de conſe. diſt. j. ſolēnitates. Si autem omiſſum. eſt id de quo ex preſſum eſt ꝙ nō eſt de ſubſtantia: nō debet ordi natio iterari. Sed qd̓ omiſſum eſt: debet ſtatuto tempore caute ſuppleri. extra de ſacra. ite. c. j. et. c. preſbyter. ¶ Que ſunt illa q̄ nō ſunt de ſubſtātia? Rn̄. ẜm Ray. Exp̄ſſum ē ꝙ nō eſt de ſubſtātia tp̄us ordi nationū. exͣ de tē. or. ſane. Item nec etas ordinādi. lxxvij. di. ſubdiaconus. Itē nec vnctio. exͣ de ſacra vnc. c. j. ⁊ de ſacra. nō ite. c. j. Itē ꝙ ordinandus in p̄ſbyterū vel diaconum recipiat impoſitionē ma nus ep̄i. extra de ſacra. nō ite. c. fi. Itē ꝙ ordo reci piat̉ a ꝓprio ep̄o: vel ꝙ nō recipiat quis omnes or dines ſimul: ſed ſeruatis debitis interſtitijs. extra de tem. or. qd̓ trāſlationē. ⁊. c. lr̄as. ⁊. ix. q. ij. lugdo nēſis. Et ẜm Hoſti. ⁊ Hu. ⁊ v̓ v̓. nō eſt de ſubſtā tia. ꝙ ordinās ⁊ ordinādus ſint ieiuni. Et hoc cōi ter tenet̉. Sunt alia de quibꝰ neſcit̉: an ſint de ſub ſtātia vel ne vt miſſa: tamē videt̉ cōmunius ꝙ nō ſit de ſubſtātia: vt notatur per docto. in. c. ꝙ ſicut. de elec. Itē no. ꝙ vbi diuiſi ⁊ diuerſi ſunt actus nō eſt iterādum: ſed ſupplendū. ſicut in ordinatiōe ſa cerdotis. Aliꝰ actus ē tene̓ manꝰ ſupra caput. Aliꝰ ei dare calicē ⁊ patenā: quoꝝ ſi aliqͥd defuerit legi time factū: nō eſt poſtea iterādū. Quidā tn̄ dicūt ꝙ hec duo.ſ. de calice ⁊ patena: nō ſunt ſupplēda: quia nō ſunt de ſubſtātia. tamen ſecurius eſt ſuꝑ plere. de hoc. jͣ. Item ſi ꝑs alicuius oratiōis omiſ ſa eſſet a capite inchoanda foret ẜm quoſdā tamē in ordinibꝰ multe oratōnes poſſunt eſſe que non ſunt de ſubſtantia ordinis. vnde ſi talis ordo legi time collatus eſſet: nō propter hoc reiteraret̉. Itē ſi tm̄ vna manus inuncta eſt. poſtea ſolius alte rius manus inunctio ſupplenda eſt. Et vbi ī ora tionibus dicitur manus in plurali dicetur ma nus in ſingulari. Et ſi eſt facta vnctio in aliquo ⁊ non dicta oratio: vel econuerſo repetendum erit

vtrūqꝫ: qꝛ actus nō ſunt diuiſi: cum in or̄onibus fiat mētio de vnctiōe. Itemqd̓ omiſſum eſt debet ſuppleri ꝑ eū qui ordinauit. Qd̓ ſi fieri nō poteſt: per aliū ſuppleri pōt. Item ſi ep̄us in ordinādo ex infirmitate deficiat: ꝑ eum poſtea vel ꝑ alium in inchoabit̉ vbi ip̄e dimiſerat: niſi ſint aliqua cohe rentia: vt vnctio et oratio vt dictū eſt: vel niſi vnꝰ ſit actus: vt patꝫ in forma cōſecratiōis euchariſtie ⁊ in forma baptiſmi: cuius ꝑte iam dicta ſi deficiat miniſter: per aliū reincipit̉ forma in baptiſmo ⁊ in miſſa ab illo loco qui pridie ⁊cͣ. Item qd̓ dictuꝫ eſt omiſſum caute ſuppleri. Hoſti. dicit. ꝙ fiat ſup pletio tꝑe ordinatiōis. Et veniat patiens defectū quaſi miniſtrās ep̄o: nec erit intētio ep̄i: nec ip̄ius ꝙ oratiōes ſuꝑ ip̄m iterent̉. Et cum venerit ep̄us ad id quod omiſſum eſt ſuppleat: et pōt fieri vlti mo poſt alios eiuſdē ordinis vt magis celet̉. Pōt etiaꝫ ep̄us ei dicere: vade ⁊ porta mihi librum vel aliam rem: quaſi credāt circūſtātes. ꝙ ꝓpter man datū ſibi iniuctum impoſuerit manu: vel etiam in capella ſua paucis vocatis priuatim poterit ordi nes celebrare: quouſqꝫ aut hoc ſupplementū rece perit: executiōꝫ ſuſcepti ordinis nō habebit. lij. di. ſollicitudo. ⁊ ex de ſacra. ite. c. j. ⁊ ibi glo. Rdo. iij. quo ad cara cterem. Utrū in quolibet ordine impri matur ſpecialiſ caracter. Et an caracter vnius ordinis p̄ſupponat caracterē alterius ordi nis. Rn̄. ẜm Tho. diſt. xxiiij. in. iiij. In quolibet ordine ſicut cōfertur ſpecialis poteſtas: ita impri mitur ſpecialis caracter: nec caracter vnius ordi nis p̄ſupponit caracterem alterius. Naꝫ recepto ordine poſteriori. ⁊ p̄termiſſo p̄cedēti: nō ꝓpt̓ hoc debꝫ reordinari in ip̄o poſteriori. extra d̓ cle. ꝑ ſal. ꝓmo. c. vnic. oDe hoc videsͣ. Diſpēſatio. ¶ Utrum ante caracterem ordinis preexigat̉ ca racter baptiſmi ⁊ ꝯfirmatiōis. Rn̄. ẜm Tho. vbi ſupra. Caracter baptiſmi p̄exigitur de neceſſitate qꝛ eſt fundamentū omniū ſacramentoꝝ. extra de p̄ſbytero non bap. c. j. et. c. veniens. Sed caracter cōfirmationis nō p̄exigitur de neceſſitate: qꝛ ſine illo recipit quis caracterem ordinis: tamen de cō gruo p̄exigitur. In quo actu imprimit̉ caracter in ſingulis or dinibus. Rn̄. ẜm Tho. ſacerdotalis caracter im primit̉ quādo datur ei ab epiſcopo calix cuꝫ vino ⁊ patena cum hoſtia: ⁊ ſub debita forma verborū qꝛ tunc ꝯfertur ei poteſtas ad principalē eius actū qui eſt cōſecrare corpus chriſti ⁊ ſanguinē. Et no ta ẜm Sco. in. iiij. ꝙ ſacerdos habet duos actus. vnum principalem ſupra corpus chriſti veruꝫ. de quo dictum eſt. Alium ſecūdarium ſupra corpus chriſti myſticum. Secūdus autem actus depen uet a primo: ſed non cōuertitur. Et ideo aliqui ad ſacerdotium promouētur: quibus cōmittitur pri mus actus tm̄: ſicut religioſis quibꝰ cura anima ram non cōmittitur. Alij autem promouētur ad alium actum qui eſt ſupra corpus chriſti myſticuꝫ Dominꝰ autem dedit diſcipulis ſacerdotalem po Ordo. iij. teſtatē qͣꝫtū ad principalē actum an̄ paſſionē in ce na quando dixit. Accipite ⁊ manducate. Sꝫ poſt reſurrectionem dedit eis poteſtatem ſacerdotalē ꝙͣtum ad actum ſecundarium qui eſt ligare ⁊ ſol uere. hec Sco. Et ideo ſint cauti ſacerdotes. ꝙ ſi intendunt confeſſiones audire vel abſoluere ꝙ in ſacerdotio quando accipiunt ordinem ſacerdota lem expletis neceſſarijs ad talem ordinem: accipi ant poſtmodum per impoſitionem manuū ipſiꝰ epiſcopi ſpm̄ſanctum: dicentis. Accipite ſpm̄ſan ctum quoꝝ remiſ. peccata ⁊cͣ. Al̓s non poſſent au dire confeſſiones. Dyacono v̓o imprimit̉ in dati on libri euangelioꝝ. tunc emn̄ ei datur poteſtas le gendi euangelia in eccleſia. quod eſt eius ſecunda rius actus. in quo includitur principalis.ſ. diſpen ſatio ſacramenti. de quo vide ſupra. Dyaconus. Subdyacono v̓o in porrectione calicis vacui. qꝛ habet portare vaſa dominici corporis ⁊ ſanguinis Acholito in acceptione vrceoli ⁊ candelabri. Sꝫ p̄cipue vrceoli. quia eius eſt preparare vinum ⁊ aquam ad miniſterium ⁊ accipit hec ab archidy acono. non ꝙ archidyaconus conferat ſacramen tum ordinis. qui confertur virtute verboꝝ que di cit epiſcopus. Exorciſte: cum recipit librum exor ciſmorum. Eius enim officiuꝫ eſt exorciſmos me morie ꝯmendare. ⁊ manus ſuper cathecuminos ⁊ energuminos ponere. Energuminus eſt demo niacus ẜm catholicon. Lectori: cum dat̉ liber ꝓ phetaꝝ. quia eius officium eſt ꝓphetias legere. et cethecuminos prima erudimenta fidei docere Oſtiario: cum conferuntur ei claues oſtiorum eccleſie. quia eius officium eſt dignos ad ſacramē ta reciꝑe ⁊ indignos exclude̓. Et nota ẜm Aſten̄. omnia illa intelligas eſſe de ſubſtantia ordinum. de quibꝰ non eſt expreſſum in iure ꝙ non ſint de ſubſtantia. Idem Ray. Et nota ad predicta qd̓ notat Guil̓. de laud̓. in ſuo ſacramentali. ꝙ Dyo niſius has formas ordinandi adinuenit ex fami liari conſilio ſpūſſancti. qui fere totam ierarchiaꝫ ordinauit. Tales em̄ forme a deo perhibentur ex iſſe de cele. miſ. cum marthe. Nota tamen ꝙ ſi epi ſcopus ꝓpter ſenectutem vel debilitatem in con ferendo ordines tradat per ordinem archidyaco no dicta inſtrumenta: ſicut de facto contingit: nō videtur talis ordinatus rite. Credit tamen ꝙ ſuſ ficiat ſicut in alijs ordinibꝰ ſuppleri quod non ri te factum eſt. nec erit totaliter reordinandus. Et eſt ratio. quia licet alij aſſerant in vno actu caracte rem eſſe imprimendum. Alij in alio. hoc non po teſt ab homine plene ſciri nec eſt veriſimile. opera tionem diuinam ſuum effectum amittere ex tali modico defectu. ¶ Sꝫ nunqͥd laicus qui omnino neſcit lr̄as reci piat caracterem ſi ordinet̉. Reſpon. ꝙ ſic ſi eſt ba ptizatus. Et de hoc eſt glo. ſingularis in. c. ſollici tudo. lij. diſtinct. que dicit. ꝙ laicus baptizatus recipit ordinem ſacerdotij. vel epiſcopatus. Utꝝ qͥ coactus ordinat̉ recipiat caracterem. Reſpon. ẜm Ray. ſi coactio fuit ꝯditiōalis. vt ꝑ aliquam ꝯminationem vel cruciatum. vtiqꝫ reci pit caracterē. In tali em̄ caſu: cum voluntas ſaltē

indirecta ibi concurrat de qua dicit Augu. voluit facere: quia voluit viuere: talis recipit caracterem. Sed ſi fuit coactō abſoluta. puta. quia omnino in uitus tenebatur ſub manibus ordinantis: tūc nō recipit ordinē. Sicut nec in tali caſu recipit baptiſ mum. extra de bap. maiores. ¶ Sed nunquid tenetur continere qui ſacruꝫ or dinem recipit coactus coactione conditionali. Re ſpon. Quidam dicunt ꝙ ſic: qꝛ licet talis nō debu erit cogi ordinem recipere: receptum tamen etiam coactus tenetur ſeruare. Io. v̓o dicit ꝙ non: ſi me tus vel coactio ſit talis: qui cadere poſſet in ꝯſtan tem virū. extra qd̓ me. cā. ꝑlatum. mla pappuimius Ponatur ergo ꝙ non teneatur continere: quia fuit talis metus qui potuit cadere in conſtantem virum: nunquid vtetur prinilegio clericali? Re in acepton ſpon. videtur ꝙ ſic ẜm Ray. Si vult al̓s clericali nda ctupuuen ter viuere. Et hoc verum eſſe credit: niſi penitus ſit obligatus ad contrarium actuꝫ: vt ſi duxerit vi duam: aut ſecundam vxorem. diſtin. lxxxiiij. quiſ ytute verbor qped quis. vel dicendum eſt aliter. ꝙ ſi prius legitimaꝫ Exorciſte: cum vxorem habuit: illa ſine peccato poterit vti. Si ta men ipſa continere vellet et ipſe nollet: priuilegiuꝫ dart. ⁊nanus ſuper clericale non haberet. Si autem ipſa nolet: ſed ip̄e nos ponere. En vellet quantum in ſe eſſet: priuilegium haberet: ſi al̓s clericaliter viueret. Si v̓o legitimam vxorem non habebat: preciſe tenetur continere. ar diſtin ctione. xlv. d̓ iudeis. Scd̓m tamē Rod̓ prima ſol̓. eſt potior et benignior. Et ideo tenēda. hec Aſten̄. Rdinādus. Quales eſſe debeant ordinandi quibus regimē animarum cōmitti debet: oſtendit apo ſtolus prime Thi. iij. Primo. oportet epiſcopum eſſe irreprehenſibilem. Secundo. vnius vxoris vi rum. Tercio. ſobrium et infra dicit vel nō vinolē tum. Quarto. prudentem. Quinto. pudicuꝫ. Se xto. ornatum. Septimo. hoſpitalem. Octauo. do ctorem. Nono. non percuſſorem. Decimo. non li tigioſum. Undecimo. nō cupidum. Duodecimo domui ſue bene prepoſitum. Terciodecimo. non s tradat per ordinem neophitum. Et hec regula extenditur ad omnes ordinandos: vt probat Aug. diſtinctione. xxxiiij. cognoſcamus. ¶ Sunt et alia impedimenta ordinandoruꝫ iure poſitiuo inducta. Primum. ꝙ nō ſit ſolenniter pe a licet alij aſſerantinꝰ nites: quia non ſunt digni recipere vaſa ſacramē torum: qui dudum fuerunt vaſa viciorum. l. diſt. nipi ctarali illud. Scd̓m nō curialis. Et dicitur tripliciter ẜm Ilſi irint qt iu Ray. primo large dicunt̉ curiales illi qui quacun qꝫ ꝯditione obligati ſunt curie alicuius publice po teſtatis: ſiue ſint milites: ſiue aduocati: ſiue iudiceſ ſiue officiales: ſiue etiā hyſtriones. Et breuiter. qui cunqꝫ habentes officium honeſtū vel inhoneſtuꝫ: dumodo curie obligati ſint. Scd̓o ſtricte dicūtur curiales: qui curant ⁊ gerunt honeſta curie officia vt decuriones. iudices ⁊ ſimiles. Tercō. ſtrictiꝰ di cuntur: qui in cā ſanguinis ſunt officiales. Et qui bum poteſtatibꝰ obedirent: ſanguinē humanum eſtuderunt. Et dicuntur iſti curiales a cruore. Alij Ordinandusᵐ Fo. CLXXXII. dicunt̉ a curia. Omnes aūt curiales indiſtincte ꝓ hibentur ordinari ẜm Ray. niſi prius ſint abſolu ti a curia di. lj. c. ij. ⁊. iij. Sꝫ poſtꝙͣ a curia ſt̓ abſolu ti. diſtingue: qꝛ ſi exercuerūt ſeua: vt officiales vel milites qui ſanguinē humanū effuderūt: ſiue tur pia ⁊ inhoneſta: vt hyſtriones: nō poſſūt ꝓmoue ri. c. j. ⁊. iij. di. lj. ⁊ de ꝯſe. di. ij. pro dilectōne. Si v̓o honeſta officia exercuerunt: vt iudices. aduocati. tabelliones et hmōi admittunt̉ in cauſa ciuili ſiue pecuniaria. diſt. lxj. oſius. Sed in cauſa ſanguinis repelluntur. ¶ Cauſe aūt ẜm Ray. quare curiales ordinari ꝓ hibentur ſūt tres. Prima eſt: quia frequenter irre gularitatem incurrūt ex predictis officijs. Iteꝫ qꝛ tales quandoqꝫ repetunt̉: et ſic eccleſia ꝑturbatur Tercia. quia preſumit̉ ꝙ nō tranſeant ad derica tum voto religionis: ſed vt ratiocinia ſuorum do minorum fugiant. di. lj. c. j. ij. ⁊. iij. liij. di. legē. Ter cium eſt non ratiocinijs obligatus. Sicut ſunt tu tores. curatores. ꝓcuratores et huiuſmōi. Et hoc intelligit Ray. ſi hec officia exercent ꝓ perſona ſe culari: ⁊ nō miſerabili. Secus ſi ꝓ ꝑſona eccleſiaſti ca: vel ſeculari miſerabili: vt eſt cecus. pauꝑ. pupil lus ⁊ vidua: tūc poſſunt ꝓmoueri ſi aliud nō im pediat. di. lxxxix. iudicatu. ¶ Sed quid ſi officiū qd̓ geſſerūt finitū eſt: et tam̄ obligati ſunt ad ratiociniuꝫ. Dic ẜm Ray. Si nō moueatur eis queſtio: bene pn̄t ꝓmoueri: niſi ma nifeſtum ſit aliquē talem teneri de dolo. Si v̓o in ipſa ꝓmotōne mouet̉ eis queſtio: vel ante mota ē diſtingue: qꝛ ſi qō mouet̉ de dolo: nō debent pro moueri an̄ deciſam litem. lxxxj. diſt. tantis. Si v̓o queſtio moueat̉ de culpa tm̄: talis pōt ꝓmoueri: nō obſtante actoris reclamatiōe. Tamē lis poſtea ꝓcedit ſicut prius. ⁊ ſub eodem iudice. Illi autem qui ſunt obligati reipublice ex adminiſtratōe quā geſſerūt: nō debent ꝓmoueri ante reddita ratioci nia. di. lj. preterea. Secus ſi al̓s ſint reipublice de bitores. Quartū principale impedimentū eſt non ſeruus de quo. jͣ. Seruꝰ. ij. Quintū. nō corꝑe vici atus. de quo. jͣ. Uiciatꝰ corꝑe. Sextuꝫ. n̄ illegitime natus. vides. Illegitimꝰ. Septimū nō qui diſtu lit baptiſmū vſqꝫ ad egritudinem mortalē: qꝛ p̄ſu mitur nō vere ꝯtritus. di. lvij. ſiquis. Octauū. nō ꝑegrinus non ignotus. Nonum nō minor in eta te. Decimū. non femina. Adinator. Quidſi ep̄s nō ba ptizatus ordinat? Rn̄. non baptizatus nullū ordineꝫ reciꝑe pōt: nec ꝯferre: nec ꝯfice̓: nec abſoluē: nec ordīare. tn̄ ordinati ab iſto: vel abſoluti ſaluant̉ ꝓpter fidem ſacr̄i. de hoc vide sͣ. Baptiſmus. iiij. in fi. ¶ Que pena ordinantis aliquem infra legitimaꝫ etatem. ℟. primo quidem ꝙ in eius ꝯtumeliaꝫ: il le qui ſic ordinatus fuit: debet ſuſpendi ab executi on illius ordinis vſqꝫ ad legitimā etatem. vide do hoc sͣ. Irregularitas. ij. Et ipſe ordinans debꝫ ſu ſpendi a collatōne ordinū. ⁊ ꝯpelli ꝓuidere taliter ordinato in bn̄ficio ꝯpetenti. exͣ de tē. or. vel nō eſt

OdinAcio coniu¶MOMM Ꝙᵐ ſi ma̓i̓bꝰ atripit orꝰ inỉ ſatuū iacla laueſdipe vxoꝝ Yoº MoA paab h tlio.&. ẜº ℟ pohꝰ Rriaſſi. dichꝰ M. cit ſit. ron. li. j. f. viij. i. ſjj. vbi q vola. h. 63.Laj. nō Fc. ꝓpl̓ hº Piidinū̉ vxori. ſꝫ il biOS? p.I Md̓ bociFꝙx. igo fAn trto Sbin28S FIω. A4 .vvij. diſ dyaromi L gi0ſ.A. KA A§. 4 ¶ Que pena eiꝰ qui minores ordines cum ſubdi q. 453. b. viſi ill. aconatu: vel duos ſacros ordines ꝯfert ſimul. Re bo di Ad roti ſpon. ſi hoc faciat ex certa ſcientia: debet deponi. 7A. D. b. I A. Ij. di. qui in aliquo. Si v̓o ex negligentia: debet pri uari poteſtate ꝯferendi talem ordineꝫ. extra de tē. ivxvi. Nf d b K. 21. Aº coron Tr or. literas. ⁊. c. dilectus. Nullus ep̄s: vel quiuis alius infanti: niſi forte ItūFnn ſcāsa vχ. 616 I. religioneꝫ intraret: ſeu illiterato: ſed neqꝫ abſqꝫ ſui ſuperioris licentia: homini dioceſis aliene: clerica ſi pſtiSae lem preſumat conferre tonſuram: nec etiam cōiu dyF2F b gato: niſi volenti religioneꝫ intrare. aut ad ſacros pTd q. L.x ordines promoueri: prout eſt ſacris canonibꝰ dif 5nnō. faū6 finitum. vt notatur extra de ꝯuer. coniu. ꝯiugatꝰ. pij Mo2 7. 6. G. Qui v̓o contrafecerit: vt in quo peccauerit punia fa ν δμι tur: per vnum annum a collatione clericalis conſu f⁊ō I. P re dumtaxat nouerit ſe ſuſpenſum. extra de tē. or. TScā q. L. x. c. fi. libro. vj. Et glo. in verbo ſuſpenſum. dicit ipſo Qd̓ ſi mahꝰ ſ. Utrum ep̄s ſcienter ordinans indignum: pec oꝝ. arō cet mortaliter. Rn̄. ẜm Tho. ſic: quia infidelis eſt υλοc γ ſ Ia ō f. 48 cC. domino ſuo cum hoc vergat in detrimentū eccle ay. G C2 ſie ⁊ honoris diuini. Et ſi non poſſunt tot boni in A omo. tak. R ueniri miniſtri: meliꝰ eſt habere paucos miniſtros 5vxo p̄ f bonos: ꝙͣ multos malos. xxiij. di. tales. ¶ A quo debeant ⁊ poſſint ordines conferri. Re ꝙ oportobiā d ib 9nꝰ. 3. na ſpon. ẜm Ray. preſbyteri et omnes inferiores re Mor fico 7o N 6po gulariter debent ordinari a ſuis epiſcopis. lxvij. di n Lo coni. ax. ſtinctōne. c. vno. Utrum alienus ēpiſcopus poſſit ordinare alie 2.v. diſ qꝛ ſūq riup. Iduobꝰ ⁊ Rnum clericum. Reſpon. nullum debet ordinare p̄ I 2λx. diſ. ſ. 214 ter licentiaꝫ ſuperioris ipſius. Et intelligitur ſupe F. tτ4ισω. ιbª rior in hoc caſu: epiſcopus de cuius dioceſi: iſte qͥ ordinari vult eſt oriundus: vel in cuius dioceſi ec pꝙ ſi coꝝ cleſiaſticum habet beneficiuꝫ: vel vbi habet domi f. po ſAm⁊ cilium licet alibi natus fuerit. Inferiores autē pre AFA n02 lati: ſiue religioſi: ſiue alij non poſſunt talem licen o vv̓o ⁊ō va L tiam dare: niſi haberent a ſede apoſtolica ꝙ poſ Ino. 98 4. C ſint ſubditos ſuos a quo voluerint epiſcopo face 7℟Ayͣ. 4 G9 q I re ordinari. Item non poteſt talem licentiam da Aqͦ ꝑꝑ vo qd̓ v̓. re officialis epiſcopi: ſed epiſcopo in remotis agen ſoz 5. ꝑ ſe te vicarius eius in ſpiritualibus generalis: vel ſe de vacante: capitulum ſeu is ad quem tunc admi vi2 Eÿ1icA6 niſtratio ſpiritualium pertinet: poſſunt licentiam ſcHP Iib A dare. Religioſi quoqꝫ qui a ſuis prelatis ſunt in Sicū ꝙ ꝑ rōſtit non exemptis prioratibus deputati: priores et ro z. q̄ dirim Feorum ſocij poſſunt a locorum dioceſanis qͣꝫdiu rorſaxt̓ ꝯpōo ibi morantur licite ordinari: licet non ſint de ipſis c6N αηx. et dioceſibus oriundi. Et hec omnia habentur extra ℟y. Iin. 4 C de tempo. ordi. c. cum nullus. libro ſexto. Quicun 2 N vxo qꝫ autem alienum ſine licentia: ſcienter ſeu affecta mō 4 020τ. σ. ta ignorantia ordinauerit: per annum a collatōne ⁊105 Ihi. ordinum eſt ſuſpenſus. Et poſtꝙͣ ſuſpenſio fuerit 2 ⁊Ugi0C Eo manifeſta: poterunt ſubditi ſine eius licentia a vi cdo& Iohaꝝ acinis epiſcopis ordinari. de tempo. ordi. c. eos. lib̓. Torci. ¶on vj. Et glo. in verbo manifeſta dicit per euidentiaꝫ f ſꝫ ſſRripſꝫ facti: vel qꝛ eſt iuris notoriū. Al̓s in dubio a ꝓprio Vſcl̓o cprelato nō recedant. ¶ Utrum epiſcopus ytalie poſſit ordinare vltra 4ꝰ ⁊ 9 6 ꝓ mil montanum clericum. Reſpondeo non: niſi habe kT οε. 16§. Y at licentiam a papa: vel ab epiſcopo vnde eſt oriū λō Cgio. N.&. ẜ ſibi nō limrat̉ de ꝑiclō raſtila 1. Qn̄. Al. ⁊ Gſbion. Et q Nll̓it G yayAvxo. 7 qͦ ꝓmo.AS Sā cuꝫ. qꝛ nō Sꝫ ligi ꝟ vxvr ⁊ht4ύgιο. ꝙEd rōu̓. cōiugn. roiii§ or hal̓ uftōꝰ ⁊Lbab☞S ſtā ꝯſnγλάσ bmo N Xbil Scā 4. X.. F. I prblitꝭ ſpectatul̓ caripA lict ꝟgicꝫ ꝟ. llij&b̓ o2a5. I54iij. ſi qͥ vioea v ¶ Oꝫ q̓o ſt mndabꝰ a ranAcōpl̓aꝫ Fcip ſe ad ſacºs ordīej ordinai; ꝙº ꝙ a ꝑ qͦ diſſetrar m q pͥ9 li. achi. ſꝫ ꝯd̓ibꝰ ſic orꝰAtj Aip 6 A ꝙ PFranonibꝰ fe .ditꝰ eli& pꝰMor vxoꝝ Nō pohittvhſti.& Nllo oro. aſaꝰ& ad aſiōe. a al̓cqjS bal ri& γō Rωaſtitꝰ obliuꝰ... Fa. ¶. xxij. qͦ ⁊cipit̉ Auliqº. A Oli d ⁊ qͦ roſe Aiq Six2t ψ 2ορſ6. Ai ꝙ A Et fx liP DI Aoſti. rōſaaſꝫ poua.. ten h. q.. byſev Ordinatus. j. xv. x.iij. nul̓tora Ayre T. b. qv2ACF7 wil. chā ſi ſid̓ ſit epuo ſtn dus: vel in cuius dioceſi eſt beneficiatus. Et ꝑ pͥa tentes ipſius epiſcopi litteras: continentes cauſam rationabilem quare ipſuꝫ nolit: vel non poſſit or dinare. Et qui contra hoc ordinati fuerint ſuſpen ſi ſunt abſqꝫ ſpe diſpenſationis. et ordinantes de bent condigne puniri. extra de tempo. ordi. ſepe. li bro ſexto. ¶ Utrum epiſcopus qui reſignauit epiſcopatui poſſit ordines conferre. Reſpon. ſi renunciauit lo co tm̄. poteſt ordines conferre ſicut ante: ſi rogetur a proprio epiſcopo loci. Si v̓o renunciauit loco et dignitati: poteſt nihilominus conferre omnes mi nores: ſed ſacros non poteſt. Et quicūqꝫ ab eo ſci enter receperit minores ſine licentia ſui epiſcopi: d̓ iure communi debet deponi. vij. qōe..j. epiſcopus in dioceſi. Diſpenſatiue tamen poteſt in ordinibꝰ deſeruire. Si v̓o a tali receperit ſacros ſcienter: nō recipit executioneꝫ. Si v̓o ignoranter: poterit epi ſcopus cū eo diſpenſare: niſi ignorantia fuerit craſ ſa et ſupina. extra de or. ab eo qui re. ep̄a. c. j. ¶ Quid ſi ſciam epiſcopum meum hereticum: vl̓ ſciſmaticū occultuꝫ. ⁊ compellit me ad ordines fu ſcipiendos: vel etiā eſt manifeſtus. videsͣ. Excōi catio. vj. ꝑ extrauagantē ibi poſitam. Adinatus. j. Cōmu niter. Queritur quid ſi aliquis in pctō mortali exiſtens fuerit ordinatus. Rn̄. nerſatio ſanc ẜm Ray. Siue ſit occultum: ſiue manifeſtum: ille qui cum hoc recipit ordinem: vel quecunqꝫ alia ſa cramenta: mortaliter peccat. di. xl. multi. Idē tho. in. iiij. Quod poteſt intelligi. quando nō eſſꝫ ꝯtri tus de tali peccato. Secus autem ſi eſſet cōtritus cum propoſito confitendi. Nam tunc non videt̉ Adina. iudicandum de peccato mortali: quia ẜm Ri. in. iiij. videtur ſpeciale in ſacramento euchariſtie: vt ad eius ſuſceptionem non ſolum requiratur con tritio: ſed etiam ꝯfeſſio. Secus in alijs ſacramentꝭ Et hoc videt̉ equius. Utrum ordinatus exiſtens in peccato morta li: poſſit ſine peccato vti ordine ſuſcepto. Reſpon Adinati deo ẜm Tho. in. iiij. diſtinctōne. xxiiij. nō poteſt. indigne enim ſacramentum pertractat: nec ī hoc aliquis poteſt diſpenſare: quia eſt de iure naturali vt homo ſancta ſancte pertractet. vnde talis quo tiens actum alicuius ordinis ꝑtractat peccat mor taliter: vt qui tangit res ſacras qͣſi ſuo officio vtēs I Secus autem eſſet ſi aliqua neceſſitate ſacrum ali quod contingeret: vel exequeret̉ in illo caſu ī quo etiam laicis liceret. puta ſi baptizaret in articul mortis: vel corpus chriſti de terra colligeret. Sed priptinta muiſa poteſt dici de hoc vt in precedenti.§. quando de peccato non eēt contritus. Idem in confeſſione ſa cramentali. videtur enim ſufficere ꝙ talis confeſ ſor habeat contritionem de peccato mortali cum propoſito confitendi: dum comode poterit: ſed di cere ꝙ talis confeſſor: cum habet ſtimulum pecca ti mortalis non poſſit audire confeſſiones niſi pri us confiteatur nimis durum videtur. ¶ Utrum auteꝫ a tali liceat recipere ſacramenta. ¶ Nᵐ A xo2 v. ¶ bma Tillā l̓ionla. l̓ alj.llij

vide ſupra Clericus tercio. De eo aūt qui furtiue eſt ordinatus. videsͣ. Diſpenſatio. ¶ Quid de ordinatis ab alieno ep̄o ſine licentia ꝓ prij. Rn̄. ẜm Ray. priuant̉ executōne. Poterit tn̄ ep̄s diſpenſare. extra de tem. or. qd̓ tranſlatōeꝫ. qd̓ c. ẜm aliquos videt̉ innuere ꝙ nō ſit ſuſpenſus ip ſo iure: ſꝫ ſuſpendendus ibi. interdicenda eſt ei or dinis executio. Sed hoc nō ob. qꝛ nō intelligit̉ de interdictōne diſpoſitiua. Hoc eſt qꝛ nō ſuſpenſuꝫ ſuſpendat: ſꝫ intelligitur de interdictōne ⁊ ſenten tia declaratoria ⁊ executiua. vicꝫ q̄ declarat ſic ordi natum a iure ſuſpenſum. ¶ Quid de ordinato ab hereticis. excommunica riitilia tis. ſuſpenſis. apoſtatis ⁊ huiuſmodi? Rn̄. ꝑ tali bus nō debet quis recipere ordines. Si tn̄ aliqueꝫ ordinent: tenendum eſt vt dicit Ray. ꝙ om̄es ta les vere ꝯferant ſacramenta. dūmodo in forma ec cleſie ꝯferant. ⁊ ꝯferens peccat mortaliter. De reci piente autem dic vt habet̉ sͣ. Clericꝰ. iij. ꝑ extraua rideoi ab eo qui gantem baſilien̄. Sed nunquid ſic ordinati poterūt miniſtrare? tuꝫ ⁊ compelit me adordin Rn̄. ẜm Ray. Si ordinati ſunt a tali: qui ſuſcepit ſeſtus. vdes. Excō vltimam manus impoſitōneꝫ in eccleſia.i. ordinē ep̄alem: ⁊ nūc eſt hereticus vel excōmunicatus et inatus j. Cōmu huiuſmodi: dicendum ꝙ ſiue iſti ordinati ſciebāt: ſiue ignorabant: tolerant̉ diſpenſatiue in ordini bus ſuſceptis miniſtrare. Ad ſuperiores v̓o nō de bent promoueri niſi eſſet neceſſitas magna. ⁊ con uerſatio ſancta. ix. qō. j. c. j. ij. et. iij. Si v̓o ordinati fuerunt a tali qui recepit vltimam manus impoſi tionem extra eccleſiaꝫ: et ipſi ſcienter a tali ordines ſuſceperūt: nunꝙͣ tolerant̉. Si ignoranter toleran tur. ix. q. j. ordinatōnes. Rdinatus. I. per ſaltū. id eſt aliquo ordine pretermiſſo ad ſuperiorē aſcendendo: ꝙͣuis caracterem recipiat: tamen eſt ſuſpenſus ab executione ipſius ordinis ſic recepti di. lij. ſollicitudo. extra de cle. ꝑ ſal. ꝓmo. cj. De hoc vide sͣ. Diſpenſatio. Rdinatus. ilj. negatiue. ſci licet qui non eſt ordinatus. et tamen ali quid tale exercet. Quid de talibus? Re ſpondeo ẜm Ray. Laici qui nullum ordinem ha bentes diuinum officiū exercent indebite: niſi ceſ lare velint: debent excommunicari. Poſſunt tam̄ licite facere officia minorum ordinū: ꝙͣuis ad hoc non habeant officium. Sicut in domo non conſe crata poteſt dici miſſa: licet conſecratio ad hoc or dinetur: vt in ea miſſa dicatur. Clerici v̓o qui exer cent officium illius ordinis quem non habēt ſunt deponendi: vel perpetuo ſuſpendendi ab ordine) quem habebant. Glo. tamen Ray. nō credit iſtuꝫ rigorem extendendum eſſe ad clericos minorum ordinum: vel qui in miſſis nouis miniſtrant in of ficio ſubdiaconatus cauſa cuiuſdam gaudij et ſo lennitatis faciende: non mentientes de ordinibus ſuis: cum fere omnes exiſtentes ſciant veritatem. tales tamen grauiter peccant: huiuſmodi etiam ſi Ordinatus. ij. Fo. CLXXXIII. ne malicia tentando. Idem videtur tenere Ho ſti. quia voluntas ⁊ ꝓpoſitum diſtinguunt malefi cia. de ſen. ex. cum voluntate. RNALS. Utrum ornatus mu lierum ẜm morem patrie qui videt̉ va nus ⁊ ſuperfluus quo ad veſtes inciſas perforatas. lingulatas. polimitas. ſeu racamatas. caudatas. deauratas: ſeu etiaꝫ ornamenta capitis vel capillaturas varias vel capillos mortuos: vel zonas aureas: planellas altas: ⁊ fucos ⁊ huiuſmo di ſit peccatum mortale. Reſpondeo ꝙ in iſto or natu duo ſunt cōſideranda. Primum eſt intentio ipſius ornantis. Secūdū. ipſe ornatus in ſe. Quo ad primum ponentur quedam cōcluſiones. Qua rum prima eſt iſta. Mulier ornans ſe intentiōe vt trahat homines ad ſui concupiſcentiam: indubi tanter peccat mortaliter: quia agit ꝯtra charitateꝫ proximi intendens mortem anime eius: etiā ſi no ſequatur ruina alicuius. Et hoc eſt proprie ⁊ per ſe ſcandalum actiuum et mortale ẜm Tho. ¶ Secunda ꝯcluſio. Mulier ornans ſe predictis veſtimentis: nō ad ꝓuocandum homines ad ſui ꝯcupiſcētiā: ſꝫ ad iactantiā ⁊ humanā laudē: ibi cō ſtituens finē ſuū vltimū: indubie peccat mortalit̓. Mortalia em̄ ex fine trahunt ſpēm ẜm ph̓m: etiaꝫ quia in hoc caſu fruit̉ creatura: in ea ponendo fi nem ſuuꝫ: qd̓ eſt peccatū maximū ẜm Aug. Nul la maior peruerſitas ꝙͣ frui vtēdis ⁊ vti fruendis. ¶ Tercia cōcluſio. Si talis mulier vtatur p̄dictis ornamentis ob quandā ꝯplacentiā ⁊ iactantiam: ita tn̄ inordinate afficitur ad talem ornatū: ꝙ etiā ſi crederet certitudinaliter ꝓximum ex illo ornatu ad ruinam trahi: nō curaret: dūmodo ꝯſequatur illā ꝯcupiſcentiā. Sic em̄ eſt mortale ratōne depra uate intentōnis. Nullū eſt em̄ adeo veniale: quin fiat mortale dum placet: ꝯplacentia.ſ. fruitōnis. ¶ Quarta ꝯcluſio. Mulier ſe ornans vt ſupͣ ſi ali quod p̄dictorū trium nō intendit: nō obſtante ꝙ aliquā inanē gloriā: vel iactantiā: vel ꝯplacentiam ex huiuſmodi ornatu querat citra tn̄ ſalutē anime ſue et proximi. ⁊ conſiſtat infra limites dei: erit ve niale. ẜm Tho. Pro iſtis duabus concluſionibus immediate poſitis optime facit quod dictum ē sͣ. Auaricia. ¶ Quinta ꝯcluſio. Mulier ornans ſe vt sͣ. vt viro ſuo placeat: ne reddat̉ ei odioſa. Et ſic inclinet̉ ad aliaꝝ ꝯcupiſcentiā: vel qꝛ imꝑat̉ hoc a viro ſuo. nō eſt mortale. īmo forte nec veniale: ſꝫ meritū: ſi eſt in ſtatu merēdi: niſi exceſſus ſit in ipſo ornatu in qͣn titate vel qualitate. Et ad hoc facit qd̓ dicit apl̓us j. Thi. ij. Et mulieres in habitu ornate: cū ſobrie tate ⁊ verecundia. Similiter ſi ex hoc intendāt vi tare obprobriū hominum: ne omiſſo ornamento ẜm morem patrie deſpiciantur a ceteris: aut vt cō iugio tradant̉: nullū videt̉ vel leue peccatū. ¶ Ꝙtum v̓o ad ſecundum. ſcilicet ipſum ornatū in ſe duo poſſunt ibi vicia inueniri ſcilicet ſuper fluitas expenſe. et incentiuum libidinis ad quod illud inducit. Et ꝙͣtum ad ſuperfluitatem: que ꝑ hh̓ ij

F Additio Et ꝑſtingibꝰ it vratſaꝫ Si AyA Morfali. C. v. vial̓.. Ayſꝫ v.vial. F ye. 47 4º A l5pracA0 z Urciō prratmoꝝ. m8. S la qō Ait aub.ꝰ ſꝫꝙt̓ quadā vauā Opiaquā PaCLuM vacā gl̓aꝫ qrit pl̓ax̉ atvi̓o. OOjuSA Q ſb. an̓ ⁊ ꝓ⁊cͣ qſ3 d tinet ad prodigalitatem dico ꝙ cuꝫ non omnis ꝓ o¶A Ap. b9 a. digalitas ſit mortale: ſed frequenter veniale. Et iō tor. A ilꝰ pla ā r0 A F. A Li iſto reſpectu non poterit iſtud iudicari mortale: ni ſi ſit valde enormis ⁊ euidens exceſſus. In quo cō t 42 v.. 1O. L16 S ſiderandum eſt: quia qd̓ eſt vni magnus exceſſus vt vxori ruſticani vel pauperis artificis: veſtis ve liꝰ vid. sͣ§. LAº 5 luti vel auro texta vel gēmata: alteri paruꝰ vel nul H). 4241ª 30 lus eſt: vt vxori militis vel principis. quantꝰ auteꝫ qo ſto ſit iſte exceſſus quo ad ſuꝑfluitatem: ſeu prodigali 210o v tatem ornatus: ꝙ facit mortale Archi. f. fatetur ſe cO ſ ſlia L4 neſcire dare regulā: nec defacili poſſe dari: nec rep ⁊5 9. i5 56 perit: vt ipſe dicit aliquem dediſſe regulam in hoc ſ4vAS. ideo relinquendum eſt vnctioni. Inꝙͣtum v̓o or tiba. 4. Palibꝰ natus mulieris eſt prouocatiuus ad laſciuiam vi FFna.§. 2. detur diſtinguendum de occaſione data vel acce p.. 2. pta. Si enim mulier ornat ſe ẜm decentiaꝫ ſui ſta Ep Alo ad al̓ tus ⁊ morem patrie ⁊ non ſit ibi multus exceſſus. v. yo. ¶ IpuS. riciā Et ex hoc aſpicientes rapiantur ad ꝯcupiſcentiaꝫ vaO lSS eius: erit ibi potius occaſio accepta ꝙͣ data. vn̄ nō gnō 8. i. d2mulieri: ſed ei ſoli qui ruit ex aſpectu eius imputa &illoc q3 A6. bitur ad peccatum ſaltem mortale. Poterit auteꝫ . Fa g1 eſſe tantus exceſſus ꝙ erit occaſio: data etiā ex par 2§ A k v. ſti te mulieris ſe ornantis. quantꝰ autem ſit iſte exceſ fa portaꝙ prij ſus: vt mortale valeat iudicari. ad arbitrium boni ay por& viri videtur dimittendum. non ſolum in conſciē o Stia: ſed etiam in ſufficienti peritia circa huiuſmodi p tal̓e. ¶Sed et Alexan. de Ales. dicit non defacili debent M 9m Rra huiuſmodi mulieres de mortali condemnari. Di ¶S2 uA vj.xijxj cit eniꝫ ꝙ licet viris et mulieribus ſe ornare ẜm cō ¶R MS.O ſuetudinem patrie et ſtatum et conditionem per borxpᶠ v. l ſone ornantis ſe. Ita tamen ꝙ non ſit libido in vo 5º S luntate: nec ſit ibi ſcandalum in exteriori opere. 4P 5 Qd̓ pertinere videtur ad nimium exceſſuꝫ: nec ta co Cxj. vij men aſſerit contrariuꝫ faciendo eſſe mortale: quia vvO S34C non ſemper. Sed et fucis vti: quod preceteris va V g0. nitatibus videtur magis pulcritudinem oſtenta .a ꝓẜiꝰ re: et per conſequens magis ad laſciuiam incitare fa6 10 5 Tho. dicit non eſſe mortale de ſe. Sed mortale: vl̓ Q3 4o S veniale ẜm intentionem vtentis: vel conditōnem yortv. K. perſone: vt ſi non ſit in ſtatu nubendi precipue re qro. 5. Al. Si. 62 149 ligioſa: in quibus forte eſſet mortale. quinimmo et apa2MM⁊ꝙ ¶turpitudinem non naturalem: ſed ex aliqua ſuꝑ pe AaoAl ueniente egritudine accidēti per hec occultare his 9ASAL que nupte ſunt ⁊ in ſtatu nubēdi ſine peccato fieri A F poſſe ẜm Tho. SoAoꝝ ſcMoāt ¶ Ex predictis igitur dicendum videtur ꝙ vbi ẜ ⁊03 ⁊ f Ꝙꝑa in huiuſmodi ornatibus confeſſor inueniat clare Xiia cōdap et indubitanter mortale non abſoluat talem niſi ꝓ qͦ AIdo vz6 ſ ponat abſtinere: et interim ſequatur arbitrium i C..4 50 2 eTri dicis. Quando v̓o in his reperitur eſſe veniale nō ro 49 4O 2 deneget abſolutionem etiam ſi nolit dimittere: ſed A. 2 in illo perſeuerare: quia venialia non ſunt de neceſ yraμ0 ſitate confeſſionis. Si v̓o non poteſt clare percipe 6. F re vtrum ſit mortale: vel veniale: ſeu ex intentione A895. eius quam neſcit intelligere: vel illa exprimere: vel Acō c8. 9 M ſ te.b. ex qualitate vel quantitate ipſius ornatus: non vi detur tunc precipitanda ſententia. vt ſcilicet dene . ſi P rit2. 6 K. 2. I get propter hoc abſolutionem vt illi faciat conſciē rītatib 4u tiam de mortali: quia faciendo poſtea contra illud ¶ S. Fcāti4 etiam ſi illud in ſe non eſſet mortale: erit ei mortale ſ. colorail & aShibAbyx aS ꝓln.x aonl̓ta§. Frqj p morpb A o2 pl̓etd 3uinA t. 4. 420 ſ2 S9 5c ¶ N Agioſ S ¶ F O LLgi0 P Aro.j. I O LA. SSIH2 46. P. F. σ ſ 97 40 v ͣ xtarꝝ ſb a. cor ꝙoV A. p 44 2N οτ Pyſtioma ⁊ vo ſſꝫ. xſi ſ.xli.. l̓. qº ad vul̓tit7§. u̓ſcavul̓t v. ſtibꝰ. iocalibꝰ 249. l. 4º ad ytioſcrab t 20ſ. MAnō v. cioſ4ꝰ gal̓ v.& a4 yopljj. i. 2 A. j. 4ύρωνGIRLig ōb. 4ρ mortal̓ Mijo. ⁊⁊ q.. ꝙ facerne yrAt. I4 ſ e. kSS. bO ju ſu Morūb S3 S Rcl̓ta5 Srogª ſ q Sine lxolabil̓r 7. Et& 40 ꝯp. L9y5 ꝙ S xlb qꝯ..ddim yM4co5º dā y tea tō tꝙ ta ſpā. qbꝰ abe Y ¶ pͣMtō. ⁊ ſtio. t meL o Q q̓s vxl. nupta poſſu ſꝝͣa alipi ve SS 4 6. pr̄icipal̓ īio. Nā ſi ſal ſi oran& nō qꝫ pauAoꝫ..S xxo qu quia omne quod eſt contra conſcientiam edificat ad gehennam. Et etiam iura ſunt promptiora ac abſoluendum ꝙ ad ligandum. l. diſtinctōne. pon deret. Et melius eſt domino reddere rationem de nimia miſericordia: qͣꝫ de nimia ſeueritate. Fateor tamen ꝙ predicatores in predicando. et confeſſo res in audientia confeſſionum debēt talia deteſta ri et reprehendere. ⁊ ꝑſuadere ad dimittendū qui ſunt nimiū exceſſiua. vt cōiter accidit. Nō tamen debent indiſtincte aſſerere eſſe mortale. ¶ Et ex predictis patet quid ſit dicendum de faci entibus vel vendentibus huiuſmodi ornamenta Si eniꝫ huiuſmodi ornamētis non poſſet vti mu lier niſi cum mortali: tunc ſine dubio ⁊ illi artifices et venditores peccarent mortaliter: dantes occaſi onē ruine alijs. Sed qꝛ vt dictuꝫ eſt de ſe iſte orna natus non eſt mortale. Et ſi vt in pluribus fiat ſal tem cum veniali: aliquando etiam ſine peccato nō tenentur dimittere talem artem. ex quo frequenti us committuntur venialia: quia ſic etiam oporte ret dimittere omnes artes: cum difficile ſit int̓ ven dentem et ementem non interuenire peccatū. Il lam ergo artem vel artificium vel negociationem oportet de neceſſitate dimittere: qua vel quo ſine mortali vti non poteſt. al̓s non eſt abſoluendus. Si ergo artifex certitudinaliter crederet muliereꝫ talia querere: vel emere ad prouocandum laſciuiā vel alio modo criminali: vtiqꝫ talis non poſſet fa cere vel vendere abſqꝫ mortali. Et tunc habet lo cum. Qui occaſioneꝫ damni dat dam. de. videtur c. ſi culpa. de iniurijs. et dam. da. Sed non defaci li debet ſibi formare conſcientiam: niſi ſigna mani feſta appareant. Exquo em̄ poſſunt mulieres hu iuſmodi vti cum mortali: vel veniali vel nullo pec cato. Et dubia ſint in meliorem partem interpre tanda. vt in. c. eſtote. de regū. iur. Credere debent ſeu ſibi perſuadere poſſunt: non ad mortalē vſum talium querere. cum nemo ſit arbitrandus imme mor ſalutis eterne: non ergo huiuſmodi denegan da videtur abſolutio in foro penitentie: vbi credi tur pro ſe et ꝯtra ſe: ſed admonendi ſunt. vt qͣꝫpau tiores poſſunt faciant ſuperfluitates et vendant. Inuentores autem harum vanitatum et ornamē torum ſuperfluorum primi: tot mortibus digni ſi quot ꝑditionis cauſas huiuſmodi inuentores ad poſteros tranſmittūt. xj. q. iij. c. p̄cipue. r̄gumenta q̄ Et ex p̄dictis pꝫ reſponſio ad inde fieri poſſunt. XI Actum. Pacta que faciūt priores vel guardiani conuētua les religioſorum mendicantium de ſuo rum conuētuum aſſenſu cum prelatis vel perſo nis eccleſiarum in illis locis vbi habitant: debent perpetuo ſeruari: non obſtante: ꝙ nō fuerit aſſen ſus magiſtri vel miniſtri prouincialis: aut genera lis: aut ꝙ ſedes apoſtolica quo ad fratres minoēs auctoritatem nō preſtiterint. extra de pactis. quia ex eo. li. vj. ¶ Pactum patri factum a filia duꝫ nuptui trade vp3 o. YSS.AI S. Mili. l dilr.ſt ſit ad fixij N Tc 90ωio l A2. R0ª. 0nklꝰ Arit 8 4v 5. 8c6 ſ4880A l̓r ſi v̓i. ouo S Lpka

retur ⁊cͣ. Uide sͣ. Dos. Alla dicitur lineꝯ pā nus conſecratus qui extenditur ſuꝑ al tare: ſuꝑ quo extendit̉ corꝑale. ⁊ de pal la aliqͥd dictū eſt s. Cōſecratio. iiij. Alliū vt hic ſumitur eſt ſpeciale ornamentū archiepiſcopo rum: in quo plenitudo pontificalis offi ci ꝯfertur. extra eo. niſi. Et dicit panor. in. c. anti qua. de priuil. ꝙ eſt quoddam ornamentū habēs multas cruces: quod ponitur ſuper humeros pre lati quādo celebrat. d. c. niſi: debet autem pallium pcti a papa infra tres menſes a tempore cōſecrati uuc. cipuin onis: ſiue ꝯfirmatōnis: ſi ante fuerat conſecratus Aliter ſi accuſetur poteſt remoueri. di. c. quoniaꝫ. ſere talem arte Et debet peti cum inſtantia. di. c. priſca. Item re cepto pallio ⁊ non ante poteſt ſe archiep̄m nomi nare. d. c. niſi. nec ante poteſt concilium conuoca re. conficere criſma: dedicare baſilcas. ordinare cle ricos: ſiue epiſcopos ꝯſecrare. de elect. quod ſicut. Item archiepiſcopus non poteſt pallium ſuuꝫ al teri cōmodare: quia pallium perſonam eius non teſt al̓s non eſt al tranſit. vnde ⁊ debet cum eo ſepeliri. extra eod̓. ad hec. ⁊. c. ex tuarum. Item ſolus romanus pōtifex ſemper ⁊ vbiqꝫ vtitur pallio. Ceteri autē infra miſ ſarum ſolennia in qualibet eccleſia ſue ꝓuincie nō autem ſi egrediatur eccleſiaꝫ: vt in proceſſione. ex tra eo. c. j. Et hoc in diebus in quibus ꝯceditur in ſuo priuilegio. aliter nō pōt. Sed bene pōt qn̄qꝫ ſi ne pallio celebrare. extra eo. c. fi. Apa eſt ſummus in ter omnes. Ipſe em̄ habet plenitudineꝫ poteſtatis. Alij v̓o partem ſollicitudīs. ij. q. vj. decreto. ¶ Quot ſunt caſus qui ad ſolum papam ꝑtinent Reſpon. ſunt multi. de quibus habes. lxj. ſupͣ le gatus. vide etiam glo. ſingularem in. c. propoſuit. de conceſ. preben. que attingit multos caſus: in qͥ bus papa diſpenſat: ⁊ ibi panormitanus. Naꝫ in voto diſpenſat ex cauſa. Item in iuramento: duꝫ cauſa adſit. Et eſt differentia inter diſpenſationeꝫ pape ⁊ epiſcopi: quia epiſcopus non liberat ex to to a voto: ſed commutat in cauſam magis acce ptam. hoc intellige quando nulla cauſa eſt in vo uente. Si autem adeſſet cauſa commutandi in vo umj. Pirtume le uente: tunc ſufficeret ꝙ ꝯmutaret in equale: vt no tat idem Panor. in. c. j. de voto. Sed papa poteſt ex toto liberare quemadmoduꝫ poteſt ipſe deus: quia veriſimile eſt ꝙ deus ex cauſa dederit pote ſtatem ſuam inter homines vicario ſuo. al̓s nō fu iſſet bonus paterfa. ſi dimiſiſſet gregem ſuuꝫ ſine paſtore: qui ex cauſa poſſet omnibus conſulere. vt dicit Inno. in. c. qd̓ ſuper his. de voto. vnde Ho ſti. in. c. quanto. de tranſla. pre. dicit. ꝙ cum idem ſit dei ⁊ vicarij ſui ꝯſiſtorium: poteſt papa fere om tila facere que deus poteſt: claue non errante. Nā generaliter xp̄c dixit Petro. Quodcūqꝫ ligaueris Palla Fo. CLXXXIIII. ⁊cͣ. Et dicendo quodcūqꝫ. nihil excipit. Idem dic in iuramento. Item papa poteſt diſpenſare ꝯtra vniuerſalem ſtatum eccleſie: vt in. c. non debet. de conſan. Qd̓ intelligit Panor. quādo nō decolora tur ſtatus eccleſie. vt puta. quia ſubeſt cauſa mu tandi ⁊ diſpenſandi. Secus autē vbi ſtatus eccle ſie decoloraretur. ſcilicet vbi nō ſubeſſet cauſa. Et ſic intellige. d. ca. propoſuit. Item papa diſpenſat in ſecundio gradu conſanguinitatis vel affinitatꝭ In collateralibus in linea equali:: vt cum duobuſ filijs fratrū. Non autem in linea inequali. vtpu ta. ꝙ patruus poſſit ducere neptem in vxorē. Re periturꝭ: amen ꝙ olim papa diſpenſauit etiaꝫ in li nea inequali. vt puta. ꝙ patruus poſſit ducere ne ptem in vxorem. Et dicit Panor. in. c. per venera bilem. qui fi. ſint le. ꝙ talis diſpenſatio fieri nō po teſt niſi maxima ⁊ ardua cauſa. ad hoc facit quod notat Io. and. in dicto. c. per venerabilē. vbi dicit papā ex cauſa poſſe diſpenſare etiam in gradibus diuina lege prohibitis. nec alicubi expreſſe reperi tur prohibitum ꝙ papa ex cauſa nō poſſit diſpen ſare in gradibus diuina lege prohibitis. Et vnaꝫ tm̄ facit differentiā inter iſtos gradus ⁊ alios hu mana legeⁱ ꝓhibitos. Dicit em̄ ꝙ in iſtis gradibꝰ qui ſunt humana lege ꝓhibiti: pōt diſpenſare cir ca mr̄imoniū iam de facto ꝯtractum: vt valeat: vt extunc. In illis v̓o qui ſunt diuina lege ꝓhibiti. nō diſpenſat niſi vt valeat. vt exnūc. quaſi nō poſ ſet facere ꝙ illi qͥ iam ſunt nati ꝯtra legem diuinā cenſeant̉ ltīmi: vt extūc. Et tene mente ſemꝑ hoc dictū ẜm panor. in. c. lr̄as. de reſti. ſpo. An aut papa poſſit diſſoluere mr̄imoniū con tractū ꝑ verba de pn̄ti? Rn̄. panor. in. c. ex publi co. de ꝯuer. ꝯiu. de mente Ho. dicit. ꝙ in mr̄imo nio nō ꝯſūmato ꝑ copulā carnalē papa pōt diſpē ſare. Sꝫ circa ꝯſummatū: papa nō diſpēſat inter fideles. Et circa nō ꝯſummatū Ho. dicit mirabi le verbū: ꝙ ex ꝯſenſu vtriuſqꝫ ſponſi pōt papa ex ptāte abſoluta diſſoluere illud mr̄imoniuꝫ: nulla alia cā exiſtente. Sꝫ ex ptāte ordinata pōt ex cau ſa diſſoluē tale mr̄ioniū. vt in. d. c. ex publico. Pe trus tn̄ ibi recitat. ꝙ dum quidā princeps peteret ab Inno. papa: vt diſſolueret mr̄imoniū nō ꝯſū matū ꝑ eum ꝯtractum. Papa rn̄dit ſe non poſſe. Et principe allegante glo. in. d. c. ex publico. Rn̄ dit papa. Maledictꝰ qͥ te docuit. Non tn̄ refert qͣ re papa maledixerit docenteꝫ: ſꝫ forte ex eo: qꝛ ſine maxima cā nō deberet hoc papa facere. Et cū his dictis Ho. tranſeūt vere cōiter doc. ¶ An aūt papa ex cā poſſit ꝯcedere ꝙ mr̄imoniū ꝯtrahat̉ ad tp̄s duraturū ſolū vſqꝫ qͦ filius maſcu lus habeat̉ ex mr̄imonio? Io. an. in regula. Actꝰ ltīmi. de reg. iur. li. vj. in mercu. refert ſe diſputaſſe hanc. q. nunqͥd papa poſſit diſpenſare cū vnico fi lio regis religioſo: vt ꝯtraheret mr̄imoniū ad tp̄s ſcꝫ donec ſuſciperet filiū maſculū et poſtea rediret ad monaſteriū. Et reſpondet: ꝙ ipſe papa de cu ius potentia queritur: queſtionem ſoluat. Conſu lendum tn̄ eſt ſibi ꝙ abſtineat. Sed ſi diſpenſa ret multis videtur ꝙ teneat diſpēſatio. ẜm quos hh̓ iu

non veratur papam ꝯtra euangelia diſpenſare ex cauſa: ſed vetatur euangelia deſtruere. Et hoc ma xime ꝓcedit ſi ipſe filius magis ꝯtentaretur de cō trahendo ad tempꝰ ꝙͣ imperpetuum. Et hoc caſu ſufficeret ꝙ matrimoniū poſſet eſſe perpetuū. hec Io. an. Ideꝫ videtur tenere. d. Io. anto. in. c. ex li teris. de ſpon. Et dicit idem tenere Bal. ⁊ Fulgo. licet Panormita. in dicto. ca. ex publico. teneat ꝙ nullo caſu papa poſſit diſſoluere matrimoniū con ſummatum inter fideles. ¶ Sed poſito ꝙ papa nō poſſit diſpenſare vt reli gioſus ꝯtrahat ad tempus. Queritur an poſſit di ſpenſare vt ꝯtrahat imperpetuū. Rn̄. Ri. in. iiij. di. xxxviij. ar. ix. qō. j. dicit ꝙ omne votū qd̓ eſt de his que ſunt ſuꝑerogatōnis diſpenſabile eſt. quia in quolibet tali voto poteſt inueniri cauſa rōnabi lis diſpenſandi.ſ. profectus maioris boni: vel vi tatio mali: ſiue per comparatōnem ad rem publi cam: ſiue per comparatōnem ad vouentem. Re formatio enim pacis inter regna: magis bonū eſt ꝯmunitati: ꝙͣ continentia vnius perſone. In tali etiam caſu ſi perſona que continentiam vouerat nubat per obedientiam pape: ſua obedientia ma gis eſt meritoria ſibi: ꝙͣ continentia ꝙͣtum ad pre mium ſubſtantiale. Uitatio enim cōmunis mali. vt vitatio diſcordie inter regna que ſunt in pace: ⁊ vitatio probabilis tranſgreſſionis voti ſi probabi litas ſit vehemens poſſunt eſſe ratōnabilis cauſa diſpenſandi in quocunqꝫ ſupererogationis voto. Aliter.n. nō video: qͥn obligatio ꝓ charitate facta quandoqꝫ cōtra charitatem militaret. Et ſi dicas ꝙ hoc nō ē per ſe: ſed per accidens. ſcilicet propter infirmitatem perſone. hoc non obſtat. Recta em̄ ratio dictare videtur aliquem eſſe loco dei in eccle ſia: qui periculis ꝯmunitatum ⁊ perſonarum pen ſatis infirmitatibꝰ vtilitatibꝰ ⁊ damnis: poſſit ra tionabiliter obuiare. Nec ob. illud eccl̓iaſtici. Om nis ponderatio non eſt digna anime continentis quia ẜm glo. ibi. Illa ponderatio de qua ibi loqui tur ſcriptura eſt opes mundi. et ſapīe ſecularis: et per ꝯtinentem animaꝫ: intelligitur anima xp̄o de ſponſata in ſpūali ſcientia. Et hanc opi. tenent ca noniſte ꝯmuniter vt refert Panor. in. c. cū ad mo naſterium. de ſta. mo. Et ibi Innoc̄. inter ceteros ꝯcludit. ꝙ ex magna cauſa papa pōt diſpenſare ꝯͣ votum religionis. Exemplū. ſi rex infidelis vellet venire ad fidem cū toto ſuo regno: ſi poſſet ducere monialē: filiā forte alicuius regis in vxorem. Nā credendū eſt hoc eſſe deo charius: qͣꝫ ꝯtinētiā vni us mulieris. Item quia religio ſumpſit ſubſtanti am ſuam ex auctoritate romani pontificis. Ille et go qui cōceſſit: poterit diſpenſare. Nec ob. d. c. cū ad monaſterium. in fi. vbi dicitur ꝙ abdicatio ꝓ prietatis et caſtitas adeo ſunt annexa regule mo nachali: vt nec ꝯtra illa ſummꝰ pontifex valeat li centiam dare. Reſpon. Inno. ꝙ verbū. licētia. in telligitur quando hoc facit ſine cauſa.i. ex ſola vo luntate. Et dicit panor. hoc dictū eſſe notandū ꝓ intellectu huiꝰ verbi. licentia. vt nō referat̉ ad arbi trium boni viri. Et licet doc. communiter tranſePapa ant cum hoc dicto. tamen Bar. aperte tenet opꝰ poſitum in. l. alio. ff. de ali. le. ⁊ in extrauaganti. ad reprimenda. vbi dicit ꝙ cum verbū. licentia veni at a verbo licet: debet intelligi: non de nuda vo luntate: ſꝫ ratōne regulata. Et ad iſtum tex. tenen do opinionem Inno. poteſt reſponderi: ꝙ ex faci li cauſa nō debet dare licentiam. Item loquit̉ qͣn do ſimpliciter vult dare licentiā. non ꝯmutando in aliud bonum deo acceptius. Et hec reſponſio plus placet panor. Sed Ri. vbi sͣ. dat aliā reſpon ſionem. ꝙ qͣꝫuis ſummus pontifex nō poſſit face re ꝙ ſit monachus abſqꝫ renunciatōne proprieta tis: quia hoc eſſet facere ꝯtradictoria ſimul: tamen poteſt de monacho facere non monachum ſi cau ſa rationabilis affuerit. Et ꝑ hoc ſoluit̉ alia q̄ſtio. Nunquid papa poſſit diſpenſare ꝙ monachꝰ ha beat proprium? Et ẜm Ri. papa non poteſt face re ꝙ ſit monachus ⁊ habeat proprium. Sed faciē do primo nō monachū. puta. clericum ſecularem: aut totaliter eum ſecularem. Et ſic mutādo rei na turam: ſic poteſt. Aliter non ẜm eum: licet forte ca noniſte tenerent ꝙ etiam non mutata rei natura Reſpon. zab. 1 papa poſſet facere ꝙ quis eſſet monachus: vel re ligioſus ⁊ haberet proprium. nec hoc videret̉ im plicare contradictionem ẜm eos. Et vide Io. an. in mercū. in regula. Semel deo dicatum. de regu. iur. in. vj. ¶ An aūt papa poſſit diſpenſare: vt fidelis ꝯtra hat matrimoniuꝫ cum infideli? do. Io. anto. in. c. fi. de condi. ap. dicit Gaſparē tenuiſſe ꝙ ſic ex ma ¶ Querit etian gna cā. puta. ꝙ vna regina: vel alia fidelis et aꝑta ad ꝯuertendum virum ad fidem acciꝑet turchuꝫ vel huiuſmodi. Et aſſignat ratōnem: quia hec ꝓ hibitio eſt de iure poſitiuo. Car. auteꝫ dicit ꝙ non credit papam poſſe diſpenſare. Et iſtam prohibi tionem habere originem a iure diuino: dum in te ſtamento veteri ꝓhibebantur habere vxores alie nigenas. Sed tamen pro opinione Gaſp. facit ꝙ Raab que erat de genere chananeoruꝫ fuit cōiun cta Salmon principi tribus iuda in matrimoniū per Ioſue. Et papa nō videtur eſſe minoris aucto trarium vide ritatis qͣꝫ tūc erat Ioſue. ¶ Utrum papa poſſit tollere leges ciuiles? Re ſpon. ẜm Io. an. vbi non habet iuriſditionem tē poralem: non poteſt tollere legem quo ad foruꝫ ci placet zab. Ad a uile: niſi in his in quibus vertitur periculum ani equiſadtplus eemas me: cum poteſtates diſtincte ſint. xcvj. diſtinctōe. nando minus c cum ad verum. In illis autē in quibus anime pe riculum vertitur quo ad vtrunqꝫ forum tollit le gem. extra de iudi. nouit. et de preſcrip. c. fi. ⁊ de ſe cundis nup. c. pe. et vltimo. et de fo. compe. c. fi. li. vj. et de iureiur̄. c. ij. li. vj. ⁊ de excep. c. ij. li. vj. et de ixx ddetuag ſen. ex. c. decernimꝰ. li. vj. Nā in his: leges ſacros canones imitari nō dedignāt̉. extra de iudi. cleri Vſꝙ ci. ⁊ in auten. vt cle. apd̓ ꝓ. ep̄os. coll̓. vj. ¶ Utrum papa poſſit abſoluere aliquem ab obli gatōne qua tenetur homini? Reſpon. ẜm Inno. poteſt hoc facere de plenitudine poteſtatis: ar. ix. queſtione. iij. per principalem. C. de qua. preſcrip. l. bene a zenone. C. de preci. imꝑa. of. l. quotiens.

Parafrena Adem Hoſti. ⁊ Ber. hoc intellige ex cauſa: Naꝫ aꝑa non eſt dominus mundi quo ad ꝓprietateꝫ: ſed ſolum quo ad iuriſditōnem ⁊ protectōnem. vt tenet glo. ⁊ ꝯmuniter doc. in ꝓhemio digeſtorum immo plus ibi Bar. dicit. ꝙ imperator ibi etiam legem ꝯdendo: non poteſt auferre dominium rei mee ſine cauſa. Et ſic intellige. l. venditor.§. ſi con ſtat. ff. ꝯmunia pre. qui.§. eo. ſingularis qͣꝫtum ad hanc materiam ẜm Bart. magꝭ ꝙͣ alia lex que ſit in mundo. Et ſi imꝑator hoc facere nō poteſt: ml̓ tominus ciuitas: vniuerſitas: vel aliquod collegi um hoc facere poteſt.ſ. ꝙ aliquid minuatur de pa trimonio ſine cauſa. Et ſic conclude. ꝙ ciuitas ſi ne cā non poteſt auferre dominiū rei mee. Ex ma gna tamen cauſa papa poſſet exigere a ſecularibꝰ ſubſidium temꝑale. vt puta ſi eccleſia vel chriſtia ſcam Ai piparor nitas inuaderet̉ ab infidelibꝰ. vel hereticis vel hu iuſmodi. Et aliter non haberet papa vnde poſſet habere ſubſidium: tunc enim eſſet cauſa rationabi In ē leuiu mo lis collectandi ſeculares. Et ipſi tenerent̉ obedire. ¶ An autem ad ſolum papam pertineat deſtina ſt ꝙ etiam noni ta ad vnum vſum pium ꝯuertere in alium vſum. Reſpon. zab. in cle. quia contingit. de reli. do. di req qudeſtt nomacius vtin. cit ꝙ ſic. qd̓ non poteſt etiam legatus de latere. Et choc videret̉ in nonem ẜm eos. Et vide Io hoc intelligit zab. quādo poſſunt conuerti ad vſū deſtinatum. Si autem legata huiuſmodi nō poſ ſent ꝯuerti ad vſum deſtinatum: tunc bene ad ali poſſit diſpenſare: vt fidelis ꝯtra um vſum ꝯuerti pn̄t etiā ꝑ inferioreꝫ. De hac ma teria vide ſingularia sͣ. Legatus. ¶ Querit etiam zab. ibi. Pone teſtator legauit fie ri hoſpitale per executores in fundo ſuo ⁊ ad vſuꝫ pauperum dotari. et ꝙ rector poneretur et remo ueretur ꝑ quendam p̄latum. Executores autē vo lunt auctoritate dioceſani facere monaſterium re ligioſorum. An poſſint maxime ꝯtradicente illo p̄ lato. Io. an. conſuluit ꝙ ſic cum quibuſdam alijs: vt refert Lapus. Monetur quia qui melius ⁊ ma gis facit nō facit aliud: ſed idem. plus autem ē ec cleſiā religioſorum facere ꝙͣ hoſpitale. Facit de vo to. c. ſcripture. ⁊ regula plus. li. vj. de re. iur̄. In cō trarium videtur: qꝛ voluntas defuncti ꝓ lege ſer uanda eſt. de teſta. tua. Sicut et forma mandati. ſi pexi pep tuialſ Nec plus hoc caſu continet minus. d̓ preben. cui non in.vj. Et in hoc videtur reſidere lapus. quod vbi non habet placet zab. Ad argumentum quando dicitur ꝙ il Adeti ppitpptll le qui facit plus et magis ⁊cͣ. Dic illud procedere: ppitirtiſt quando minus continetur ſub maiori. ⁊ ſic loqui tur. ca. ſcripture. al̓s ſecus. vt in qōne noſtra. nam minus non continetur ſub maiori. Item non eſt verum ſimpliciter ꝙ facere eccleſiam religioſoruꝫ ſit plus qͣꝫ facere hoſpitale: ſed potius hec ſunt di uerſa opera pietatis: que ſe habent ẜm excedentia ⁊ exceſſa. Arafrena ē quicquid mulier hꝫ p̄ter dotem. Et dicitur a pa ra quod eſt iuxta. ⁊ frena quod eſt dos. quaſi iuxta dotem. licet in quibuſdaꝫ regionibus calia nō habeāt locuꝫ. vbi ẜm ꝯſuetudine vir om nia immobilia mulieris recipit in dotem ⁊ omnia mobilia ſunt cōia. Habet aūt parafrena priuilegi Fo. CIXXXV. um ad inſtar dotis. ¶ An aūt bona mariti ſint tacite obligata pro hu iuſmodi parafrenalibꝰ. videsͣ. Dos. Addit tamē Hoſti. ꝙ ſi parafrenalia inferant̉ in domum viri eo ſciente: ꝯuenitur maritus depoſiti vel manda ti: niſi dominiū tranſlatum fuerit in maritum: qd̓ non p̄ſumitur: niſi expreſſe appareat ẜm eundem Ho. qꝛ tunc agitur conditōne certi vel ſine cauſa vel ob cauſam. Et iſta nomina important ꝙ quis habet ius petendi actione ꝑſonali.i. iure quod re ſpicit obligatōnem ꝑſone. ⁊ nō rei. De parafrena libus non debet ſe maritus intromittere muliere inuita: ꝙͣuis bonum videretur: vt ſicut mulier ſe ip̄am viro ꝯmittit: ſic etiā ꝯmitteret res ſuas. Irentes. Utrum fi lij teneantur alere parentes? Reſpon. filij locupletes tenentur nutrire paren tes egenos. Sicut ⁊ econuerſo. Et nomine paren tum ⁊ filioꝝ ⁊ liberoꝝ: intellige omnes aſcenden res ⁊ deſcendentes. vt in aut̓. vt liceat ma. et auie. §. illud qͦꝫ. coll̓. viij. Ceſſat tamē hec obligatio ẜm Ho. ſi p̄n̄t illi ſuſtentari de bonis ꝓprijs: vel d̓ ſuo artificio. Intellige qn̄ nō ſunt tales reſpectu digni tatis: aut nobilitatis ꝙ eos dedeceret laborare. Et intellige niſi filij vel ꝑentes ꝯmiſiſſent tale crimen ꝙ merito exheredari deberent. Et eiꝰ cauiſas vide s. Hereditas. Item ſocer tenet̉ alere nurū ſuam. Sil̓iter ⁊ frater frēm vel ſororē. Item tutor pupil li tenet̉ alere mr̄em pupilli: vel ſororē egentem ẜm Bar. in. l. ſi qͥs a liberis. ff. de li. agno. De hac maͣ vide sͣ. Alimenta. Et quid ꝯtineat̉ appellatōe ali mentoꝝ vide ibi. ꝓprie dicit̉ qͥ ꝑentē oc NiCiAa. cidit qͣſi parenticida. Sꝫ tn̄ lex q̄ punit ꝑicidas locū hꝫ in oī bus aſcendentibꝰ ⁊ deſcendentibꝰ in in finitū. Item locū hꝫ in vxore. viro. nuru. genero. vitrico. ſocero. patruo. auunculo. amita. ꝯſobrina. patruele. pr̄ono. nouerca. ſponſa. pr̄e ⁊ mr̄e ſponſi ⁊ ſponſe. Et ſil̓iter intelligas ſi femina p̄dictas ꝑ ſonas ꝯiunctas occiderit: vel ab eis occidat̉. Iteꝫ qui emit venenū vt hoc fieret. ff. e. l. j. iij. ⁊. iiij. Si militer om̄s ꝯſcij tenent̉. ff. e. l. vtrum. ¶ Que eſt pena ꝑicide? Rn̄. ẜm leges eſt: vt prīo virgis cedat̉: deinde ſacco corij ꝯſutus cū cane. et gallo gallinacio. vipera ⁊ ſimia in mari iactet̉ vel ī amnē ꝓximū: vt omniū elementoꝝ vſu careat et celū ſuꝑſtiti: ⁊ terra mortuo auferat̉. Et ſi mare vl̓ amnis nō ſit ꝓximus beſtijs ſubijcit̉. C. eo. l. j. ff. e. l. penul. Atriarcha ⁊ primas ſunt diuerſa noīa: ſꝫ cōiter idem ſunt in re. xcix. di. ꝓuincie. Proprie tn̄ dicūtur patriarche quatuor principales.ſ. Conſtātinopo litanus. Alexandrinꝰ. Antiocenꝰ. ⁊ Ieroſolomi tanus. Et ẜm ordinē hic poſitū: eſt etiā eoꝝ maio ritas. extra de priui. antiqua. Alij v̓o ꝓprie dicun tur primates: vt Aquilegienſis. Gradenſis. Can tuarienſis ⁊ huiuſmodi. hb iiij

¶ Que ſunt priuilegia quatuor principalium pa triarcharum? Reſpondit quatuor ſunt. Primuꝫ. eſt quia poſtqͣꝫ receperunt pallium a ſede apoſto lica: conferunt pallium metropolitanis qui ſunt ſub eis. Secundum eſt. ꝙ recipiunt fidelitatis et obedientie iuramentum pro ſe et romana eccleſia Tercium quia faciunt ante ſe deferri vbiqꝫ crucē: niſi papa ibi fuerit: vel eius legatꝰ vtens inſignijs papalibus. id eſt apoſtolice legationis: vt in dicto c. antiqua. et niſi in vrbe roma. Quartum quia ap pellatur ad eos omiſſis medijs. hec omnia haben tur in dicto. c. antiqua. in tex. Sed glo. ibi tenet ꝙ ad patriarchas de quibus ibi non/ poſſit appella ri in ꝓuincijs ſibi ſubiectꝭ: omiſſo medio. Et ideo de epiſcopo non poteſt appellari ad patriarcham Sed primo ad archiepiſcopum. Sed Innocen. ⁊ Hoſti. et multi alij tenent contrarium. Et idem Specula. Et dicit Panormitanus ꝙ hec opinio Inno. eſt magis communis. licet do. an. dicat ali am eſſe magis communem. Et multum facit di. c. antiqua. Nam hoc datur eis in priuilegiū. Sed ſi non poſſet appellari omiſſis medijs: nullum eſ ſet priuilegiuꝫ: quia de iure communi appellatur ab archiepiſcopis ad patriarchas. ix. qōne. iiij. c. ſi inter. ¶ Sed que eſt iuriſditō ipſius patriaeche. ſiue pri matis in ſubditos ſuorum ſuffraganeorum? Re ſpon. ẜm Ray. habent iuriſditionem in octo caſi bus. Primus eſt. cum appellatur ad eos dicto. c. prouincie. Et hoc intelligit Panormitanus. de ar chiepiſcopis exiſtētibus in prouincijs deputatis ipſi patriarche. naꝫ quilibet patriarcha habꝫ plu res prouincias. De alijs autem archiepiſcopis nō habet ſe intromittere. et ſuorum archiepiſcoporuꝫ patriarche ſunt ordinarij: ſicut archiepiſcopr epi ſcoporum. Secundus. cum vacat eceleſia metro politana et poſtulatur primas: vt diſponat de re bus ad metropolitanum pertinentibus ſcilicꝫ cu ſtodiendis. extra de offi. ordi. preſenti. li. ix. Terci us ex conſuetudine vel priuilegio. ix. qōne. iij. con queſtus. Quartus. ſi ſuper arduo negocio dubita tur: nec poteſt in prouinciali concilio terminari: tunc enim metropolitanus debet primatem con ſulere. xviij. diſtinctōne de concilijs. Quintus. cū metropolitanus eſt negligēs vel remiſſus poteſt ſupplere defectum eius. ix. queſtio. iij. cum ſimus Sextus. quando aliquis conqueritur de archiepi ſcopo: primas eſt iudex. xj. qōne.j. ſi clericus. Se ptimus. ſi ſubditus metropolitani cōquerat̉ pri mati ꝙ iniuſte ipſum excommunicauit: ⁊ primas remittat eum ad metropolitanum vt abſoluat. et ille non poſſit abſolutionem obtinere: poterit ab ſoluere patriarcha. Ita ꝙ precipiat ei ꝙ metropo litano ſatiſfaciat. Aliter reducet ipſe eum in ean dem ſententiam: niſi conſtiterit eum iniuſte fuiſſe excommunicatum. vt in. c. ad reprimendaꝫ. de of fi. ordi. Octauus eſt ꝙ ſi archiepiſcopꝰ: vel epiſco pus fecit mandatum illicitum vel iniuſtuꝫ: ⁊ ſub ditus appellauit ad papam: poteſt patriarcha de clarare ꝙ ſubditus legitime appellauit. ar. extra d̓ Patronus ap. ſollicitudinem. ¶ Nota tn̄ ẜm Panormita. in dicto. c. antiqua. ꝙ quedaꝫ ſunt inſignia dignitatis: denotantia ſu perioritatē ſeu poteſtateꝫ in loco. Et iſtis inſignijs non poteſt quis vti extra territorium ſuum. Ita poteſt intelligi dictuꝫ. c. antiqua. vt patet etiam in c. ij. vt li. pen. vbi non poteſt archiepiſcopus vti il lis inſignijs extra prouinciam ſuam: quia hoc vi detur tendere in preiudicium aliorum: ne in eodē loco videantur plures eſſe prelati. Exquo infertur ꝙ patriarcha. archiepiſcopus. vel epiſcopus non poteſt ſolenniter benedicere populum extra ſuaꝫ dioceſim vel prouinciam: quia per talem benedi ctionem dimittuntur peccata venialia: que dimit ti non poſſunt niſi per ſuperiorem. de penit̓. et re miſ. quod autem. Quedam ſunt inſignia denotā tia dignitatem in perſona inſignita: vel ꝑfectōneꝫ Et iſtis inſignijs poteſt quis vti extra prouinci derata reſpect am ſuam et iuriſditionem ſuam: vt portare anu lum: vel celebrare in pontificalibus et ſimilia. Et idem forte poſſet dici de cauda quaꝫ portari faciūt epiſcopi: cum non denotet ſuperioritatem in loco ſed quandam grauitatem. Atronus. ſiue ius patronatus. Ius patronatus ẜm Ho tde ſupͣ. ne. pr̄ ſtien. eſt poteſtas preſentandi inſtituen dum ad beneficium eccleſiaſticum: ſimplex tamē et vacans ẜm Ray. Goſ. Inno. et Ber. Et pro ta eccleſie. Nam d̓ uenit vt Goſ dic̄ de eccl̓ie fundatōe dotatiōe: aut ſoli collatione. xvj. queſtione. vij. filijs. et. c. quicū qꝫ. vnde verſ. Patronum faciunt dos. edificatio. fundus. Et ius patronatꝰ ẜm diuerſas regiones diuerſimode nominatur. Quandoqꝫ dicitur ad uocatio. extra eodem. quia clerici. Quandoqꝫ vin cedominatus: vel cuſtodia: ſiue guardia. extra eo. p̄terea. et. c. quoniam. Quādoqꝫ dicitur ius freq̄n tationis: vel ꝓceſſionis. xvj. q. vij. pie mētis. Hec em̄ omnia ꝓ eodem ſupponut. ¶ Quod ius competit patrono eccleſie? Reſpon. quadmplex ius competit ei. vnde ver. Patrono debetur honor. onus. emolumentum. Preſentet. preſit defendat: alatur egenus. Primum ergo eſt ꝙ habet preſentare inſtituendum ad prebendas: ſiue eccleſias non collegiatas. extra eodeꝫ. fere per totum. In collegiatis vero: non electioni fiende: nipel alter ſex. ⁊ alie ſed iaꝫ facte poſtulatur aſſenſus patroni. extra eo dem nobis. Secundum eſt ꝙ quaſi principalis et primus in proceſſione incedit dictū. c. pie mentis. ⁊. c. frigentius. xvj. q. vij. Tercium eſt ꝙ defenſor precipuus eſt eccleſie. Et ideo tenetur eam deren dere ab omnibus oppreſſoribus. xvj. q. vij. filijs. Quartum eſt ꝙ ſi vergat ad inopiam: alendus eſt de bonis eccleſie dicto. c. filijs. Item in ipſa funda tione poteſt patronus laicus de cōſenſu epiſcopi certum cenſum retinere. extra eo. preterea. el ſcd̓o. Secus autem ſi poſt fundationem vellet exigere aliqd̓ ſeruitiū: vel aliud grauamen inferre: qꝛ hoc nō pōt: vt ibi dicit panor. niſi fuerit reſeruatū per ep̄m temꝑe fundatōis eccleſie: vel al̓s ſit iure cau

8 4y2y. ſu.i a6 ⁊ θ tōach. qbꝰ ieſtta loorioſuon. qͦ at datronus nlả raiꝰ.xxſtiTtali 98vV h N pc ꝯ ¶ Nā. oby. A tum. Edicit per illū tex. al̓s conſuluiſſe. ꝙ popu lus habens ius patronatus: nō poterat exigere a p̄ſbytero certos cereos in recognitiōeꝫ iurꝭ patro natus: exquo illud nō fuit reſeruatū temꝑe funda tionis: nec pōt ipſe patronus reſeruare ſibi ꝓpria aucͣte aliqd̓ ſeruitiuꝫ. vel aliud temꝑale in eccleſia: ſꝫ hoc debet facere ep̄s ad petitōeꝫ patroni. Et in fert ex illo tex. ꝙ ſi pr̄onus in teſtamēto mandauit eccleſiā ꝯſtrui: ⁊ reſeruauit aliquā penſionē annu atim filijs ſoluendā ꝙ niſi ep̄s illud reſeruet pr̄o no ꝑ ſtatutum: nō poterūt filij illam penſione exi gere. Infert tercio. ꝙ patronꝰ nō pōt donare ius patronatus ſine conſenſu epiſcopi. Et intellige cū vult donare laico vel clerico ratōne pr̄imonij. Se cus ſi vult donare eccleſie. vt extra. e. c. illud. vltra etiam cenſum ꝯſtitutum a principio per ep̄m: ni hil aliud debet exigere. Immo ſentiūt doc. ꝙ ſi epi ſcopus ſtatuiſſet patrono penſionem q̄ erat īmo derata reſpectu alioꝝ reddituū eccleſie: vl̓ ex poſt facto incipit multuꝫ grauare: ꝙ poterit reduci ad debitam moderatōnem. Sed qn̄ eſt locus religio ſus: vt ſi aliqui monachi in ꝓprio ſolo et proprijs expenſis eccleſiam edificauerūt: habent in ea om ronus ſiue ius nia temꝑalia bona. ſicut ep̄s omnia ſpiritualia. ex tra de priui. cum et plantare.§. ī eccleſijs. ⁊ de cap. mo. c. j. Et habent nihilominus ius p̄ſentandi. ex tra de ſuꝑ. ne. pre. ſicut. Nota tamen ẜm Panor. in. c. quoniaꝫ. extra eo. ꝙ patronus conſequit̉ ius patronatꝰ ex gratia ⁊ quadam ꝑmiſſione ⁊ tolerā tia eccleſie. Nam de iure communi ex ſola funda tione nō poſſet patronus acquirere ius patronatꝰ cum illud ſit annexum iuri ſpirituali. vt in. c. quā to. de iudi. Et per hoc infertur ꝙ papa poſſit pro uidere de eccleſia patronata laicorum ſine preſen tatione patronorum. Licet ſecus ſit in alijs prela tis citra papam: vt notatur in. c. cum dilectus. eo dem titulo. ¶ Sed infra qd̓ tempus debet patronus p̄ſenta re? Rn̄. ſi eſt patronus laicus: tenet̉ infra quatu pus xttit ſit or menſes. Si eſt eccleſia vel monaſteriuꝫ: tenetur infra ſex menſes: etiaꝫ ſi ius patronatus habuit ex nde ver. Patror collatōne laici. extra eo. ſi laicus. li. vj. Aliter ep̄us ordinabit de eccleſia. ar. extra eo. d. c. qm̄. ⁊. c. cū ꝓ pter. eo. titulo ¶ Quid aūt ſi eccleſia et patronꝰ laicus ſimul hn̄t preſentare: nunqͥd habebūt ſex menſes: vel qͣtuior tm̄: vel alter ſex. ⁊ alter qͣtuor? Glo. in. d. c. ſi laicus dicit ꝙ habebūt ſex menſes. Ita ꝙ ratōne ꝯmuni onis priuilegiū eccleſie tranſeat ad laicū. Nota eti am panor. in. d. c. qm̄. ꝙ duo ſunt caſus in quibus ep̄s inſtituit rectorē ſine p̄ſentatōne patroni. Pri mus. qn̄ ſine ſcandalo ꝑ patronū p̄ſentatus inſti tui nō pōt. Secundꝰ. qn̄ ꝯtentio ſuꝑ pr̄onatu nō deciditur infra tempus pr̄onis ad p̄ſentandū pre fixum. Et ex hoc vltimo habes caſum: in qͦ nō va lenti agere currit tp̄s. Et hec adducunt̉ ad. q. Po ne ꝙ inter electores ꝯtendit̉ de ptāte eligendi ⁊ nō decidit̉ qō infra tp̄s p̄fixum ad eligendū. Querit̉: nunqͥd ptās libere ordinādi eccleſiaꝫ deuoluat̉ ad inpiorem: Hoſ. ⁊ Io. an. tenēt ꝙ nō: qꝛ nō eſt qd̓ yy iq9y pͥnAhe q SYllb ſq. Au ꝑ.. iiſti ad talꝰ. itoꝫ paa donionia vobili.j Fd IXXXV Ad Atiriſ. vti nō polio ml̓ti iu̓ſitax A4d ſtaccꝰ ꝯẜA l̓ popo 8. ⁊ ſpo. ſxp. foh2 8 impijtet̉ habentibꝰ ius eligendi. Cū ꝑ eos nō defi ſe9 A6 5. K5A ciat quin eligāt: ſed ꝑ litem ſibi motam. vn̄ cū con A. 6 ro. trariū nō ſit ſtatutū niſi in p̄ſentatōne nō debemꝰ ṙꝰ6 Mao2 A hoc ius extendere ad ꝯtentōeꝫ ſuꝑ electōne. Et ꝓ ꝯ55 ō ma 102 02 cl hoc videt̉ tex. in. c. ij. de in inte. reſti. vbi longo tꝑe fuit certatuꝫ. ſuꝑ iure eligendi: nec ptās fuit ad ſu ffina. A. vi ⁊ ijo. rl. periorem deuoluta. Iteꝫ pinguius ius hn̄t electox ſy9 1 res ꝙͣ pn̄tatores. Iteꝫ tractat̉ de medico p̄iudicio vp gla St patronorū: ſi pendente lite alius inſtituat̉ ꝑ ep̄m. 2.tra ꝓ Sed electoribꝰ fieret magnū p̄iudiciuꝫ: cum forte lo. 4c6. hr̄ent ſuperiorē: quē nō vellent vel non expediret 977 4X orixix. Merito gͦ aliud ſtatuit̉: cum ꝯtendit̉ de iure p̄ſent 081ꝰ Ibōze xō̄ tandi: ⁊ aliud cū de iure eligendi. ¶ Nunqͥd aūt ſemeſtre qd̓ datur ſuperiori: cur 1cx9 C. P 9 2 facta eſt deuolutio ad eum in beneficio ꝯferendo: li.o2xat veret ſi habeat locū in habente inſtituere p̄ſentatum ꝑ pa 1C ꝙ 7K. q tronum? Rn̄. do. de rota vt refert panor. in. c. nul 4460 S C la. de ꝯceſ. p̄ben. tenent ꝙ nō. Dicunt enim ꝙ ille Al. q p ꝙex ci tex. loquitur in eo qui habet ꝯferre. Non autē ex AA PMpoliā tenditur ad habentē inſtituere. Et reſpectu inſti 4Aol. pfigat terminū debentiinſtiuere Sh̓ tis īctitu A. Fgix. et infra tp̄s: ipſe ſupplebit. Et pōt eē ratio. Nā de 94 ar gy bens inſtituere nō hꝫ tp̄s ita ꝓlixū ſicut is qui hꝫ 24º S. ꝯferre cū inſtitutio fiat de ꝑſona pn̄tata: cuꝫ ſuꝑior 26. b.. v nō habeat niſi illū examinare. Al̓s ſequeret̉ ꝙ bn̄ ¶ Trillix5S ficiū longo tꝑe poſſet vacare: cū pr̄onus eccl̓iaſticꝰ oxͣl. ohy habeat ſex menſes ad pn̄tandū. d. c. ſi laicꝰ. Si ſu 7U fal̓ ertoj ⁊ ſx F.. S. Sꝫ perior hr̄et alios ſex menſes ad inſtituendū: vaca ¶ IT 6 ge ret bn̄ficiū ꝑ annū anteqͣꝫ deuolueret̉ ad ꝓximuꝫ gͦ ſᵐ ſuꝑioreꝫ. Et idem puto dicendū in eo qͥ hꝫ ꝯfirma re electōeꝫ: vt tp̄s ſibi p̄figat̉ ꝑ ſuꝑiorē: ſi electꝰ dif 53 t 44ori. fert̉ infra tp̄s debitū ꝯfirmari. hec panor. ¶ Nunqͥd autem patrono ignoranti currat tp̄s. i Li. Panor in. c. cum ꝓpter. extra eodeꝫ refert qͦſdaꝫ te APon. i ſoLnSo nere ꝑ illū tex. ꝙ ſic. Naꝫ litigās impedit̉ pn̄tare. vt in. c. ex lr̄is. extra. e. ⁊. d. c. ij. de in integ. re. Et tn̄ Nā F.. ſ.. Nia ſollirit. o ſibi tp̄s currit: facit qꝛ hoc tp̄s videt̉ p̄fixuꝫ pr̄ono ¶ ſicō potiꝰ in fauorē eccleſie qͣꝫ in ſui odium: gͦ tp̄s currit̉ X.oLimopo. xx ignoranti ꝓ hoc tex. iuncta glo. notabili in. c. ſtatit. RyA. S.i. I tum. de p̄ben. li. vj. Item quia agitur de modico 9. LLi p̄iudicio patroni: cum in ceteris recognoſcatur in iſollint patronum per inſtitutū ab ep̄o: vt in dicto. c. cum ſi ml̓. 9. Pixiꝰ ꝓpter. Sed panor. dicit ſemꝑ ſe tenuiſſe contrariū yA Slbꝰarorpore o Et ita poſtmoduꝫ reperit tenere Fede. de ſe. ⁊ Io. 48 AC 48 x an. in. c. ij. de ſup. neg. pre. Nam regulariter tp̄us v46 p̄fixum ad eligendū vel ꝯferendū nō currit igͦran PoRCPoexl ti: vt in. c. qꝛ diuerſitatē. de ꝯceſ. p̄. Nec eſt verū ꝙ y 7V2Sū tp̄s ſit ſtatutū nō in odiū pr̄oni: ſꝫ in fauorē eccl̓ie. K. 24 4 43 G Nam ſi hoc eſſet verū: nō eſſet diuerſitas inter pa 2ꝰ tronum laicum ⁊ clericum in temꝑe p̄ſentatōnis: vl̓ ꝓ4. Q 48 qd̓ tn̄ eſt falſum. 210A ¶ Quid ſi patronus preſentet primo vnum: ⁊ po ā ſtea alium. Reſpon. ꝙ ſi patronus eſt laicus: iudi ſA0. 4oſ ꝓ cio epiſcopi relinquitur queꝫ velit acceptare. vt ex 4&Cexio tra eo. cum autem. Et dicit ibi Panormitanus ꝙ ꝯy. iꝰgCL licet patronus laicus poſſit variare cū pn̄tat ſecun aſpinθkb9. an dum accumulatiue: nō tn̄ pōt ex toto recede a pri oma ſto S V ori. hoc probatur ar. d. c. cum autem. Naꝫ ſi poſſet 4mν vA. g Y. vj. 4υ4. 02 K 1. ripk. cuyiꝝ L¶.p Pripbtōhorio

recedere ex toto a priori non daretur facultas ep̄o inſtituendi quem vellet: cuiꝰ ꝯtrarium ibi cauetur Et ideo inter plures p̄ſentatos a pr̄ono laico. ep̄s debet eligere idoneorem. Si v̓o eſt collegiū: vel ec cleſiaſtica ꝑſona variare nō pōt: ſed primus eſt p̄ ferendus. Et addit panor. de mente Inno. ꝙ pre ſentatio ipſius hꝫ vim electionis: qꝛ ſicut electores variare neq̄unt. vt in. c. publicato. de elec. Ita nec preſentantes. Et intellige de patrono eccleſiaſtico cui competit preſentatio iuris eccleſie. Secus ſi iu re patrimonij: quia tunc idem eſt per omnia in eo quod in laico. Et vide bonam glo. in clemē. ij. e. ti. Sed pone ꝙ ſint duo patroni vnus clericus et alius laicus qui primo p̄ſentauerūt vnū. Deinde variando laicus preſentauit aliū. nunquid habe at locū diſpoſitio. d. c. cum autem. vt ſic ep̄s poſſit gratificare? Panor. in. d. c. cum autem. dicit ꝙ nō quia primus eſt potior: cum fuerit preſentatus ab vtroqꝫ: ſecundus v̓o tm̄ a patrono laico. Iteꝫ licꝫ patronus poſſit variare in p̄iudiciū p̄ſentati: non tn̄ in p̄iudicium ꝯpatroni. ¶ Quid aūt ſi ſcd̓o p̄ſentatus eſt idoneor primo vel ecōtra. nunqͥd ep̄us habebit optionem. Ioh̓. an. videt̉ ſentire ꝙ ſic. Sed panor. in. d. c. cum au tem. tenet oppoſitū per. c. ſi forte. lxiij. di vbi dicit̉. ꝙ vbi vota ſunt paria: preferendus eſt qui maiori bus iuuat̉ meritis. Et. d. c. cum autem. facit ꝓ hac opinione: dum ponderat ꝙ ſecundus erat eq̄ ido neus. Secus ergo ſi magis idoneus. Et putat pa nor. ꝙ ſi magis idoneus poſtergaret̉ poſſet appel lare: quia id ꝯmittitur iudicio ep̄i tanqͣꝫ bono viro Nam verbum. iudiciū. ſapit diſcretōnem ⁊ arbi trium boni viri. ¶ Sed querit̉ de queſtōne quotidiana. Pone ꝙ patroni variant in pari numero. vt puta. qꝛ vnus preſentat vnum ⁊ aliter aliuꝫ. nunquid ep̄s habe bit optionem inſtituendi quem voluerit? Io. an. adducit. d. c. cum autem. in ar. ꝙͣ ſic. Quidā tenue runt oppoſitum. Sed Panor. in. d. c. cum autem. tenet primum dictum. ⁊ allegat glo. notabilē. xvj. q. vij. ſi plures. ⁊ Inno. in. c. j. extra eo. Et hāc opi nionem tenuit Gaſ. de cal. et. d. Car. Quinimmo de iuris rigore poſſet attentari ꝙ epiſcopꝰ poteſt etiam inſtituere extraneum. exqͦ patroni nō cōcor dant. hec panor. ¶ An aūt ep̄s inſtituendo ſcd̓m ſit puniendꝰ aliqͣ pena: quia poſtergauit primum. Rn̄. Panor. ī. d. c. cum aūt. dicit ꝙ aut ſpreuit inſtituere primuꝫ ſi ne cauſa: ⁊ tunc hꝫ locū pena. c. paſtoralis. e. ti. aut nō ſpreuit inſtituere: ſed diſtulit vt hr̄et cāꝫ exami nandi: ⁊ ante inſtitutionē patronꝰ p̄ſentauit aliū: ⁊ tūc nō debet puniri aliqua pena: qꝛ vſus eſt au ctoritate legis. ¶ Quid ſi vnus ꝯſtruat eccleſiam ⁊ plures ei ſuc cedunt: nunqͥd omnes erunt patroni. Rn̄. glo. in c..j. extra eo. dicit ꝙ ius patronatꝰ apud quemlibꝫ heredum eſt inſolidū etiam ſi ex inequalibꝰ parti bus ſint heredes. Et ꝯpetit cuilibet patrono quo ad om̄es effectus preter ſacerdotis preſentatōem. que eſt ita apud omnes cōiter ꝙ apud nullum ſin Patronus gulariter. Et hoc ꝯmuniter tenet̉ a doc. Licet for ſan vt dicit Inno. pinguior ſit vox illius qui plus habet in hereditate. Et ratio eſt ẜm glo. quia cum iſtud ius ſit indiuiſibile: nō poſſumus dicere vnū habere duas partes in hoc iure: ſicut habet in he reditate. ¶ An auteꝫ ius patronatus tranſeat ad heredes extraneos. An tm̄ ad ſuos. Rn̄. Panor. in. c. cum ſeculum. extra eo. dicit de mente Inno. ⁊ Io. and. ꝙ tranſfertur etiam in extraneos: quia ſi filij ſoluꝫ ſuccederent: non poſſet patronus tranſferre in ali am perſonam etiam cum vniuerſitate. Cuius cō trarium apparet in dicto. c. cum ſeculuꝫ. et ī. c. illd̓. extra eo. Et ideo dic ꝙ ius patronatꝰ tranſfertur ī quoſcunqꝫ heredes. Hoc idem ſentit Fede. de ſe. in conſi. ſuis dicens ꝙ ſi filia dotata non ſuccedit patri: quia renunciauit hereditati: non ſuccedit in iure patronatus cum filijs maſculis. Et ex hoc col lige duo. Primo. ꝙ ſi filia ē heres ſuccedit ſic̄ ma ſculus in iure patronatus. Secundo habes ꝙ ius patronatus regulatur ab hereditate etiam inter fi lios. Et ſic filius qui non eſt heres non ſuccedit in rabit. extra de iure patronatus. Et hoc etiam ſentit Io. an. in. c. ſi v̓o. eo. ti. vbi dicit. ꝙ vbi eſt ꝯſuetudo: vt in an glia: ꝙ ſolum primogenitus ſuccedat alij filij non ſuccedent in iure patronatus. De hac materia vi de ſingularia sͣ. Emphiteoſis. ⁊. c. Feudū. ¶ An āt ius pr̄onatꝰ poſſit titl̓o legati trāſferri. ℟. patronus? ⁊ Panor. in. d. c. cum ſeculū. refert Io. an. dicere ꝙ quēadmodū ius pr̄onatus pōt donari. Ita ⁊ lega at: ſaluo inre eius qui eui ri. nam legatū eſt quedā donatio a teſtatore facta. vt inſti. de lega. in prin. Et ideo infert ꝙ ſi legatur ¶ Quid ſi pati eccleſie nō eſt neceſſe interuenire ꝯſenſuꝫ ep̄i: ſicut nec in donatiōe inter viuos. Si aūt legat̉ laico vel clerico noīe ꝓprio: tūc dꝫ interuenire ꝯſenſus ep̄i: ſicut in donatōe. Dicit tn̄ hoc ſpāle fauore vltime ſentandi. extra de elec. volūtatis vt ꝯſenſus ep̄i poſſit interuenire etiā ex neg. pͥr. c. ſicut.? poſtfacto. Sꝫ ꝯſiliū eſt vt hēat̉ ꝯſenſus tꝑe teſtam̄ tronus laicus ti: vel an̄ mortē teſtatoris. Sꝫ Fed. fuit in ſingulari ea vice: ⁊ den opi. ꝙ poſſit tranſferri titulo legati ſine ꝯſenſu ep̄i pus ſi intenr Mouet̉: qꝛ iura indiſtincte dicūt ꝙ tranſfert̉ ſuc ceſſione: nec diſtinguūt inter legatū ⁊ hereditateꝫ. Nam is qͥ hꝫ ex legato: hꝫ ex ſucceſſione. Sed alij moderniores doc. cōiter tenent oppoſitū: ⁊ maxīe veſtras. Si t. Cal. qͥ dicit. ꝙ an̄ ꝯſenſuꝫ ep̄i ius pr̄onatus ꝯſiſtit apud heredē: qꝛ ex ordinatiōe laici ius pr̄onatꝰ nō imn de ſe p̄ſenture hoc. pōt in aliuꝫ trāſferri. qd̓ plus placet panor. qꝛ iura nol. in. d. c. per velras cōiter loquunt̉ de filijs vel heredibꝰ: non aut de le gatarijs. vt in. c. filijs. xvj. q. vij. ⁊ extra eo. c. j. ¶ An aūt heredes ſuccedāt ꝑ ſtirpes vel ꝑ capita. ℟. panor. in. d. c. j. exͣ. e. dicit hodie eē determīatuꝫ ida. vt in. c. ꝙ ꝑ ſtirpes. vt in cle. fi. extra. e. Et iō ſi plures ſuc cedūt vni ex duobꝰ pr̄onis eccl̓ie: om̄s habent̉ lo co vniꝰ. Et nota panor. ibi ꝙ ſi pr̄ inſtituit filiū vl̓ filia in re certa ⁊ exͣneū vl̓em heredē. ius pr̄onatꝰ n̄ trāſit in filiū vel filiā: ſꝫ in heredē vl̓em. Si plures ſunt heredes: om̄s efficiunt̉ pr̄oni. ¶ Quid ſi patroni ſint plures ⁊ nō concordant in preſentando? Rn̄. ille debet p̄fici: qui maioribꝰ in natur meritis ⁊ a pluribꝰ eligit̉. extra eo. quoniaꝫ.

Patronus ꝙ ſinumerus eſt equalis: recurrenduꝫ ē ad merita lxiij. di. ſi forte. Si omnia ſunt equalia: pōt epiſco pus dicere ꝙ ꝯcordent ⁊ iterum p̄ſentent. lxix. di. ſi duo. Si nō ꝯc̓ordant: locus eſt gratificatōni. ex tra de elec. venerabilem. Sed ſi neuterꝭ poteſt po ni ſine ſcandalo: tūc epiſcopus eccleſiaꝫ ordinabit prout melius viderit expedire. vt in dicto. c. quoni am. Idem Hoſti. qui addit. ꝙ ſi epiſcopus talem eccleſiam ordinare non poteſt: tunc eccleſiaꝫ inter dicere debet ⁊ reliquias extrahere in patronorum verecundiam. extra eo. c. j. et. ij. Et ẜm doc. intelli gendum eſt de reliquijs que ſunt extra altare in ca pſis: ſecus de reliquijs que ſunt ſub tabula altaris Nam ex motione illarum execraretur altare. Qd̓ ſi nec ſic poſſint ꝯpeſci: vel ad concordiam reuoca ri: tunc putat recurrendum ad brachium ſeculare extra de offi. or. c. j. Et hoc verum: niſi ex his maiꝰ ſcandalum oriretur: tunc enim omittenda forent. ꝙſulathero ſu l. di. vt conſtitueretur. Et interim durante diſcor rauluar abhbe dia ponetur in eccleſia ab epiſcopo yconomus ap pellatōne ceſſante: qui eius fructus: aut expendet lus qui nanelthe in vtilitatem eccleſie: aut inſtituendo fideliter reẜ imn ehtmmnlimut da iu io nabit. extra de offi. or. cum vos. ¶ Nunquid patroni poſſint inter ſe paciſci vt al ternis vicibꝰ preſentent? Rn̄. ẜm Ber. et Hoſti. s. De hac materia v ꝙ ſic. Sꝫ Inno. nō placet. Qd̓ pōt intelligi. ꝙ ho Emphiteoſis. ⁊. c. Feudi neſtius eſſet ſi ſe ꝯcordarēt ſemꝑ. ¶ Quid ſi inter preſentantes ſit queſtio. quis ſit legati traſfeni. I patronus? Reſpon. ſi finita nō fuerit infra termi num de quo dictum eſt ſupra. Epiſcopus inſtitu at: ſaluo iure eius qui euicerit. extra eo. quoniam. ⁊. c. ſi v̓o. ¶ Quid ſi patronus preſentet non idoneum: ſeu indignum. Reſpon. ſi patronus ſit collegium: vel iōe inter viuos perſona eccleſiaſtica priuatus eſt ꝓ ea vice iure p̄ ſentandi. extra de elec. cum in cunctis. extra d̓ ſup. neg. pre. c. ſicut. Similiter etiam ẜm quoſdaꝫ ſi pa tronus laicus ſit: priuatus eſt iure preſentandi ꝓ ea vice: ⁊ deuolutum eſt ad ſuperiorem: vel ſaltem priuari debet. Et tn̄ vt addit Inno. bn̄ facit epiſco pus ſi interim remittat prouiſionem patrono lai Utrum patronus poſſit preſentare ſeipſum: Rn̄. non: quantumcunqꝫ ſit idonens. extra eo. ꝑ veſtras. Si tamen plures ſunt patroni: bene pn̄t ius pronamus vnum de ſe p̄ſentare. hoc Ho. Gof. ⁊ Ber. Ideꝫ Panor. in. d. c. per veſtras. vbi etiaꝫ querit. Quid Iibidūt aſferri. qd̓ plus ſi ep̄s confert ſponte ⁊ motu proprio beneficiū ip̄i ſt̓ de filijs vell patrono. Nunquid valeat collatio? Uidet̉ ꝙ nō quia inſtitutio facta ſine pn̄tatione patroni: eſt ir aulptaſ rita vel irritanda. vt in. c. illud. extra eo. Contrari ci qͣ e dicis um tn̄ tenet̉ ꝯmuniter ꝑ doc. Nec ob. qd̓ dictum eſt: qꝛ patronus acceptando collationē videt̉ con ſentire. nec hoc caſu videtur ſe ingerere: quia non habet originem a ſe: ſed a ſuperiore. Item preſenta tio interdum interuenit ex poſtfacto: vt in. c. ſi v̓o. extra eodem. ¶ Utrum pater poſſit pn̄tare filiū vel nepotem? Rn̄. pōt: dumodo ſit idoneus: quīpotiꝰ videtur pūtandus qͣꝫ alius ẜm Inno. Goſ. ⁊ Ber. Fo. CLXXXVII. ¶ Utrum ius patronatus ſit ſpūale. Rn̄. ius pa tronatus directe nō dicitur ius ſpirituale. eo ꝙ ca dit in laicum: tn̄ ẜm quid. pōt dici ſpirituale: eo ꝙ ꝑ ipſum preſtatur via ad conſequendum ſpiritua le beneficium. Ideo etiam vocatur annexuꝫ ſpiri tuali. extra eo. de iure. ¶ Qualiter ius patronatus tranſferatur in aliuꝫ. Rn̄. ẜm Hoſti. quatuor modis. Primo. quidem per ſucceſſionem hereditariam. de quo dictum eſt ſupra. Secundo. ex ꝑmutatōne: quia cum alio ſpi rituali permutari poteſt. extra de rerum ꝑmu. ad queſtiones. ⁊. c. fi. Tercio. ex donatōne. extra eo. p̄ terea. Quarto. ex venditōne. quia licet non poſſit vendi ſpecialiter. extra eo. de iure: tamē tranſit cuꝫ vniuerſitate: niſi de ipſo ſpecialiter excipiatur. ex tra eodem. ex litteris. et. c. cum ſeculum. Similiter tranſit cum vniuerſitate in conductione ad firmā ſeu ad penſionē. d. c. ex literis. ¶ Utrum poſſit pignori obligari. Reſpō. de hoc ſunt opiniones. Quidam dicunt ꝙ poteſt obliga ri cum vniuerſitate. verior tamen videtur opinio Inno. ꝙ nec ſimpliciter: nec cum vniuerſitate po teſt pignori obligari. Et hec opinio Innoc̄. poteſt verificari ex eo ꝙ creditor non poteſt vti re pigno rata: nec debitor quando tranſtulit in creditorem. Et ſic cum neuter poſſit preſentare fieret detrimē tum eccleſie. quod non debet eſſe. d. c. cum ſeculū. ¶ Utrum poſſit in feudum dari. Rn̄. cum vni uerſitate dari poteſt. d. c. cum ſeculuꝫ. Sꝫ ſpāliter et expreſſe ẜm Hoſti. nō pōt: qꝛ feudum requirit homagiū: qd̓ eſt rei temꝑalis. ¶ Queritur de queſtione notabili. Supradictum eſt ꝙ vabet p̄ſentatio facta a pluribus. nunquid ſit neceſſe vt conueniat maior pars habito reſpectu ad omnes patronos. An ſufficiat maior pars: ha bita comparatione ad minorem parteꝫ. Exemplū quatuor ſunt patroni. Duo p̄ſentāt vnum. terciꝰ preſentat alium. quartus alium. Preſentatꝰ a du obus: non habet maiorem partem omniū: ſed ha bet maiorē partem habito reſpectu ad alias p̄ſen tationes. Panor. in. c. qm̄. extra eo. refert Io. and. dice̓: ꝙ aut p̄ſentatio ſit ab iſtis vt a collegio: et tūc requiritur maior pars reſpectu totius collegij: aut iſti preſentant tanꝙͣ ſinguli: vt communiter faci unt laici qui ex patrimonio habent ius patronatꝰ et tunc ſufficit maior pars reſpectu aliarum ꝑtiuꝫ. Et ſic intelligit. d. c. quoniaꝫ. Et nota ſingulariter hoc dictum: quia facit ad multa. vbi enim plures habent explicare aliquem actum: ſꝑ debes anim aduertere vtrum habeant hanc poteſtatem vt col legium: vel vt ſinguli. vt primo caſu requirat̉ ma ior ꝑs totius collegij. Secūdo v̓o ſufficit maior ꝑs reſpectu aliarum partium. Et ꝑ hoc dicit Panor. ꝙ ceſſante iure ſpeciali non valet electio rectorꝭ fa cta per ſcholares: niſi interueniat maior pars totiꝰ vniuerſitatis: nec ſufficit maior pars cōparatione minorum partium. Et ideo ſi in vniuerſitate ſunt C. ⁊. l. eligunt vnū. et.xxv. alium: ⁊ reliqui alium: nll̓a ē electio: qꝛ n̄ reꝑit̉ facta a maiori ꝑte vniuerſi tatꝭ: qꝛ ſcholares eligūt vt collegiū ⁊ n̄ vt ſingl̓i. Et

ex his deciditur alia queſtio nō minus notabilis. Nunquid patroni debeant ſimul conuenire in p̄ ſentationis actu. An v̓o quiſqꝫ poſſit per ſe preſen tare: vel aliqui eorum alijs non vocatis? Iohan. an. ex predictis infert. ꝙ ſi habent p̄ſentare vt col legium: debent omnes vocari. al̓s non vocatꝰ poſ ſet agere de contemptu: vt in. c. quod ſicut. et in. c. bone. de elect. Sed ſi preſentant vt ſinguli: hoc nō eſt neceſſe. Et hoc dictum etiam ſequitur Federi. de ſe. Sed Panormita. dubitat an hoc dictum ſit verum per notabilem theoricam Bart. in. l. om nes populi. ff. de iuſticia et iure. vbi dicit ꝙ ſiue a collegio conſenſus ſit explicandus ſiue a pluribus vt ſingulis: dummodo in actu maior pars preiu dicet minori parti: ſemper debent iſti eſſe ſimul per legem iuriſgentium. ff. de pactis. Et hoc plus pla cet Panormitano. Naꝫ ex contrario dicto maior pars patronorum poſſet negligere minorem par tem: que ſi fuiſſet preſens potuiſſet inducere mīo rem ad aliam partem. Et pro predictis facit quod notat Barto. in. l. duo ex tribus. ff. de re iudicata. vbi dicit ꝙ ſi vnus ex tribus: vel pluribus iudici bus dixit opinionem ſuam in preſentia aliorum: nec potuit illos trahere ad ſuam opinionem: ſꝫ re ceſſit et noluit eſſe preſens in ſententia ferenda: et alij poſtea ferant ſententiam: ſententia eſt nulla. contrarium tamen tenet Inno. in. c. Raynaldus de teſta. quia ẜm eum in predicto caſu perinde eſt ac ſi ille eſſet preſens et contradiceret: quo caſu va let ſententia plurium: vt in. c. fina. de re iudica. et in dicta. l. duo. Sed Panormitanus in. c. cauſam. el primo. de offi. dele. putat verius dictum Bart. quia preſentia exigitur omnium: quia habent iu riſditōnis exercitium pro parte. vnde reperit̉ nūc ſententia lata a non habentibus poteſtatem inſo lidum. Ad idem allegat textum in. c. cum ab vno. de re iudica. libro ſexto. vbi dicitur ꝙ vnus ex plu ribus debet ferre ſententiam alijs mandantibus. al̓s nō tenet ſententia ſi ille tercius non mandaue rit. nec ſnīam dixerit. Eculium eſt quadru plex. Quoddam eſt caſtrenſe: quod fili uſfamilias acqͥrit occaſione militie a pa rentibus: vel ab alijs donatur: vel ipſe acquirit in militia. ¶ Sed queritur quid ſi relinquatur predium vt vendatur. ⁊ inde ſibi emat equos. arma ⁊cͣ. an enn merabitur in caſtrenſi peculio? Rn̄. Bart. in. l. ſi forte. ff. de caſtren. pecu. dicit ꝙ ſic. Tamen vt ple nius iſta materia liqueat diſtinguit. ꝙ quandoqꝫ donatur: vel relinquitur filiofa. ab eo qui ſibi erat notus per militiam: ⁊ tunc indiſtincte in caſtrenſi peculio aggregatur. vt. ff. eodem. l. quinta. Quan doqꝫ donatur ab alio. Et tūc diſtingue. Quedam enim ſunt res nullo modo apte ad caſtrenſe pecu lium: vt immobilia. Et iſta non ſunt caſtrenſis pe culū: etiam ſi fuiſſet expreſſum: vt eſt caſus in dcā. l. ſi forte. niſi fuiſſet dictum ꝙ vendātur. vt dictuꝫ Peculium eſt ſupra. Quedā ſunt res omnimode apte ad ca ſtrenſe peculium: vt equi. et arma et tunc erunt ca ſtrenſis peculij. vt. ff. eo. l. quarta. Quedā ſunt res que poſſunt eſſe apte ad caſtrenſe peculium et ad alia: vt ſerui. Et tunc in iſtis diſtinguit̉. aut fuerūt relicte: vel donate nominatī ad hoc: ⁊ erūt caſtren ſis peculij. Aut fuerunt ſimpliciter donate vel reli cte: ⁊ tunc ſecus. vt. ff. eodē. l. ſi militi. Et nota hāc diſtinctōnem: quia eſt valde ſingularis. et facit ad multa. Quoddam eſt quaſi caſtrenſe. Et dicitur qͣ ſi caſtrenſe omne quod acquirit filius ex publico: ⁊ ex publica cauſa. vt puta. ex officio aduocatōnis ⁊ notariatus. Secus autem ſi et officio ꝓcuratio nis: quia non eſt officium publicum. Item illud: quod querunt carpentarij: ſeu muratores laborā tes in publico non dicitur eſſe quaſi caſtrenſe: qͥa non habent ex publica cauſa: licet ſit ſalariū publi cum. Secus tamen eſt in ingenierijs communis ẜm Sal. in. l. fi. C. de inofficio. teſtamen. Et idem in clericis: quia que querunt ex beneficijs dicūtur ẜm Barto. in. quaſi caſtrenſia. ⁊ de eis poſſunt teſtari. l. ſacroſā cte. C. de epiſco. ⁊ cleri. Quod verum intellige ībe neficijs ſine cura. Secus ſi cū cura. vt eſt glo. in. c. fi. de offi. ordi. li. vj. Et idem dic de eo quod obue uenit. vt. l. aditio. ff. d. nit preſbyteris ⁊ clericis de officio ſuo. ⁊ ī quolibet dicto peculio pater nihil iuris habet. quin potius ipſe filius in eo pater fami. cenſet̉. vt dicta. l. fi. Et ibi etiam habetur. ꝙ id quod lucratur medicus in quaſi caſtrenſi imputat̉. Ideꝫ de magiſtris libera lium artium. untur ex re patris ¶ Sed quid dicemus de aduocatis et huiuſmo Sed Bar di: qui nunc non habent ſalarium ex publico: ſed ſi habent: habent a clientulis: nunquid tale lucrū computabitur in quaſi caſtrenſi? Reſpon. Bart. ex opera ſua eſ in lege fori tui. C. de aduocat̉. di. iudi. dicit ꝙ ſala ria: que percipiunt aduocati a clientulis ſuccedūt in locum ſalarioruꝫ: que olim recipiebant a publi co. Et ſic poterūt teſtari ⁊ facere om̄ia. tus eſt tunceſſetli ¶ Quid autem ſi aliquis relinquit filiofami. ad uocato aliquid ad emendum libros: vel forte aliqͣ domina dat ſibi equū cauſa eundi per officia. nun quid iſtud enumerabitur in quaſi caſtrenſi? Re ipſe filius ind ſpondeo. Barto. in. l. ſi mulier. ff. de ca. pecc. dicit. ꝙ ſic. Glo in dicta t. Sed Barto d ¶ Quero. Pone. pater emit filio libros. vtꝝ com putentur in quaſi caſtrenſi an vero veniant con ferendi fratribus? Reſpon. Bart. in. l. prima.§. nec caſtrenſe. ff. de colla. bo. poſt multa diſtinguit. ꝙ quandoqꝫ pater emit libros ſolum nomine fi lij: non tamen tradidit: nec expreſſit ſe donare vel le tunc ille res ſunt proprie patris. vt. C. de caſtre ſi peculio. l. prima. libro duodecimo. Nam tradi tio requitur vt videatur donare. vt. C. de donati. inter virum et vxorem. l. ſi filij. Quandoqꝫ pater emit nomine filij et ſibi tradidit: vel dixit ſe illos li bros donare. Et hic aduerte. Nam ſi iſte filiꝰ erat iam aduocatus vel doctor: tunc tanꝙͣ ſit quaſi ca ſtrenſe peculium non venit in collationem. vt di cta. l. prima. C. de caſtren. pecu. et. ff. de caſtren. pe cu. l. caſtrenfe. Et hoc caſu pater non poteſt iſtam

ponationem reuocare. tanqͣꝫ incontinenti validā nec veniet in collationem: vt dicto.§. nec caſtrenſe Sed ſi filius ille non erat doctor: nec aduocatus. ſed ſcholaris. ſi quidem compleuit ſtudium ſuum ante patris morteꝫ. ⁊ ſic incepit quaſi militare. ⁊ ſic efficiuntur iſti libri quaſi caſtrenſis peculij. et con firmatur donatio. arg. C. de donatio. l. ſiue eman cipatis. Similiter non venirent in collationem: vt dicto.§. nec caſtrenſe. Sꝫ v̓o pater eſt mortuus an teqͣꝫ ſtudium compleatur. tunc nō poteſt dici qua ſi caſtrenſe peculium. quia qualitas ꝑſone hoc nō permittit. quia non habet aliquam ex illis dignita tibus que ponuntur in dicta. l. fi. C. de inoffi. teſt. Licet enim reperiamus ꝙ doctores poſſint habe re peculium quaſi caſtrenſe ⁊ aduocati. tamen hoc non reperitur in ſcholaribus. nec debent gaudere eodem priuilegio quo magiſtri: vt. l. j. C. de excu. arti. li. x. Et ideo iſto caſu debemus dicere ſicut de alia ſimplici donatione. que ſi morte patris confir Cde inoficio io matur. non venit in collationem. ⁊ ſpecialiter hoc fauore ſtudentium. Tercium eſt profectitium. Et ẜm Barto. in. l. cum oportet. C. de bo. que libe. ꝓ fectitium dicitur quod ex ſubſtātia patris ꝓficiſci ſtucura vteſtqbo in c tur. Et glo. ibi dicit. ꝙ hec dictio: ex. large accipitur vt comp̄hēdat omne id quod occaſione patris ob uenit. vt. l. aditio. ff. de acquirend̓. hereditate. ⁊ de vul. ⁊ pu. l. ſed ſi plures.§. in arrogato. ¶ Sed quero. Pone ꝙͣ pater dedit filio fundum vt inde ſe aleret. ⁊ ipſe ex fructibus fundi lucratus eſt. An iſtud dicatur profectitium? Glo. in dicta. l cum oportet: vt refert ibi Bart. dicit ꝙ ſic. quia di cuntur ex re patris proficiſci. ff. ad trebel. l. baliſta. Sed Barto. dicit ſe intelligere illam glo. in fundo qui datur colono. nam ſi filius ipſe ſuis manibus tulis: nunquid tale lucr. ſi: Reſpon. Bar. coleret. pars quam ipſe lucraretur ex fructibus: vt ex opera ſua eſſet aduētitium dicta. l. cum oportet. Preterea predicta intelligo de eo quod filius que rit ex fructibus ſimpliciter. Si enim de fructibus illis quandam negociationem faciat ⁊ ex hoc lucra tus eſt. tunc eſſet lucratus ex ſua induſtria. nec di ceretur profectitium: vt. l. iij. ff. ad. l. fal. Et ita intel Quero. Quid ſi pater dedit filio pecuniam. et ipſe filius inde fecit vſuras: an hoc dicatur profecti tium? Glo. in dicta. l. cuꝫ oportet videtur dicere ꝙ ſic. Sed Barto. dicit. ꝙ glo. iſta poſſet procedere ẜm illa iura. ẜm que vſura erat permiſſa. Sed ẜm ſi caſtrenſi an ver iura hodierna. ẜm que iura vſura eſt prohibita. ni hil acquiritur patri. quia de his quę acquiruntur ex delicto ꝑ filium. nihil queritur patri. vt. l. quod ſeruus. ff. de acquren. poſſeſſi. ff. pro ſocio. l. ꝙ au tem ex furto. niſi poneres filium feciſſe vſuras iuſ ſu patris: tunc enim cum vterqꝫ teneatur ad reſti tutionem queritur patri. ſemper tamen dico dedu cto eo quod ipſi filio debetur pro operis. Et idem dico in alia mercantia quam filius feciſſet de pecu nia patris. Nam lucrum quod attribuitur pecu nie eſt profectitium. vide tamen eundem Barto in dicto.§. nec caſtrenſe. vbi circa hoc dicit. quod ſi filius lucratus eſt cuꝫ pecunia patris ſine aliquo Deculiū Fo. CLXXXVIII. onere ſuo. tunc dicitur profectitium. Sed ſi lucra tur cum pecunia paterna ⁊ onere ſuo. tunc dic̄. ꝙ aliquod lucrum attribuitur pecunie tanqͣꝫ profecti tium. ⁊ debebit communicari. Aliud vero quod fi lius querit ex opera ſua eſt aduenticium. dicta. l. cū oportet. Et communis conſuetudo eſt ꝙ medie tas lucri detur perſone. alia medietas pecunie at tribuatur. pro hoc facit. C. pro ſocio. l. j. Hec Bar tolus. ¶ Quero. Quid ſi filius faciens mercantiam iuit in franciam pro mercantia cum pecunijs patris. ⁊ occaſione huius captauit beniuolētiam regis. qui ſibi donauit quedam. An hoc erit profectitium? Specu. videtur tenere ꝙ ſic. Sed Bartolus in di cta. l. cum oportet. dicit hoc dictum Spec. eſſe con tra caſum. l. ſocium qui in eo. ff. pro ſocio. Sed ideꝫ Bart. in dicto.§. in arrogato. dicit ꝙ quicquid fi lius habet beneficio patris. ſeu eius occaſione. dici tur profectitium. Hoc tamen limitari debꝫ ſic. qd̓ filius habet beneficio patris. intellige quando be neficium patris eſt cauſa proxima: vel immediata Sicut verbi gratia. Reperis filium meum in an glia. ⁊ das ſibi aliquid quod non dares niſi ꝓpter me. vnde ſum cauſa proxima. Secus ſi pater eſſet cauſa remota. quia propter patrem meum habui noticiam cum quodam domino. diligit me plus ꝙͣ patrem meum. Certe illud quod daretur mihi ab illo domino. non erit profectitium ſed aduenti tium. hanc diſtinctionem ponit text. in dicta. l. ſo cium. ¶ Utrum autem pecunia data a patre filiofa. di catur profectitia vel aduentitia? Dic ẜm Bart. ꝙ aut preceſſerunt merita filij. que ſi quilibet extrane us feciſſet idem habuiſſet: et tunc erit aduentitia. Et per conſequens non cōmunicanda. ⁊ tenet do natio etiam a principio. nec poteſt reuocari. Aut non donat ꝓpter merita ſed vt filio. Et ſic eſt ſim plex donatio. De hoc vide ſupra diffuſe. Donatio primo. Et an pater vſuſfructuarius ſi monachat̉ extinguatur vſuſfructus quem habet in aduenti tijs filij. Et an pater teneatur facere inuentarium de dictis aduentitijs. ⁊ de donatione facta a patre filio in actu emancipationis. an ſit ſimplex vel ob cauſā ⁊ multis alijs vide ibi ſingulariter. Quartū peculiū eſt aduentitiū. qd̓ acquirit̉ ex induſtria vel donatione facta aliunde ꝙͣ intuitu patris: vel ali ter aliunde proueniat ex euentū vel fortuna. Fallit tamen in rebus que ab imperatore vel auguſta do nantur per. l. cum multa. circa fineꝫ. ibi. ſed ad ſimi litudinem caſtrenſis peculij. C. de bo. que libe. Ex quo infert Ludo. ꝙ idem eſt in donatis filio ꝑ ali quem regem: quia quod ſtatutum eſt generaliter de maieſtate imperiali. Idem intelligitur ſtatutuꝫ particulariter de regali maieſtate. allegat notata ꝑ Innocen. in. c. ſuper quibuſdam. de verbo. ſigni. In aduenticijs tamen filiuſfami. acquirit proprie tatem. ſed pater habet vſumfructum donec vixe rit. niſi ſibi remittat vſumfructum: vel niſi ab ali quo ſibi detur: vel relinquatur hoc pacto: vt ad pa trem non pertineat vſuſfructus. vel niſi ſuccedat

Pedagium Filius vna cum patre in hereditate fratris vel ſoro ris: vel niſi quando pater noluit aſſentire filio ade unti aliquam hereditatem: vel niſi patre matrimo nium minus legitime ſoluente: bona filijs applicē tur. vt in autentica. vt nulli iudi.§. quia vero. De predictis vide ſupra diffuſe Donatio primo. No ta tamen ꝙ in bonis paternis filius non habet al quam poteſtatem. niſi quia debet ali: etiam ſi eſſet emancipatus vbi egeret. ⁊ aliter ſibi cōmode ⁊ ho neſte prouidere non poſſet ſicut ⁊ econuerſo. vide ſupra Alimenta. ⁊. c. Parentes. Et ſi preter volun tatem patris acciperet de bonis eius. rem alienam contractaret. ⁊ ſic furtum cōmitteret. Et ſi in futu rū vel poſt morteꝫ patris haberet vnde reſtituere teneretur in conſcientia. Nota etiam ẜm Panor. in rubrica de pec. cle. ꝙ quo ad clericos ⁊ laicos iſta peculia non videntur differre niſi in aduētitio. Et intellige de clericis filijſfa. Nam ꝑ clericatum nō eximuntur a patria poteſtate in temporalibus. li cet glo. aliud ſenſerit ⁊ minus bene in. c. indecorū. de eta. ⁊ quali. Sed Inno. tenet ibi primū ⁊ cōiter doc. ⁊ ꝓbatur in. c. ꝑ venerabilem. qui fil̓. ſint legi vbi eſt ſpāle in ep̄o. ¶ An autem illud quod eſt laicis aduentitium ſit clericis caſtrenſe vel quaſi? Uide ſupra. Clericus quarto. ¶ Queritur de queſtione notabili. Pone: filiuſfa mi. commiſit crimen propter quod ſi eſſet pater fa milias. omnia eius bona publicari deberent. ⁊ ha bet bona aduentitia. An proprietas bonorum ad uentitiorum veniant publicanda. vſufructu ipſo rum bonorum apud patrem dimiſſo. ẜm ꝙ de iu re dimitti debet? Rn̄. Quidam dicūt ꝙ ſic. Nam iſte filiuſfami. tale delictum commiſit. exquo de iu re veniunt publicanda. ergo publicabitur proprie tas bonorum aduētitiorum que eſt propria ipſius filij. vt in dicta. l. cum oportet. Item delicta nō de bent remanere impunita. l. ita vulneratus. ff. ad. l. aquil̓. ergo dicendum eſt ꝙ publicabitur proprie tas bonorum aduentitiorum: ne delictum filijfa mi. remaneat impunitum. Sed in contrarium eſt communis opinio doctorum. Et pro hac opinio ne eſt Bar. in. l. ſi finita.§. ſi de vectigalibus. ff. de dam. infec. Idem Ange. ⁊ Sali. Et ratio eſt. quia ex delicto filij pater non tenetur de peculio. l. j.§. ſi filius. ff. de his qui deie. vl̓ effu. l. iij.§. idem ſcribit ff. de pec. ergo non publicabitur proprietas bono rum aduentitiorum. Nec obſtat quod dictum eſt primo. ꝙ iſte filiuſfami. tale delictum commiſit ⁊cͣ. Dico ꝙ non ſequitur proprietas bonorum aduen titiorum eſt filij. ⁊ filius tale delictum commiſit. ex quo de ture bona veniunt publicanda. ergo publi cabitur proprietas bonorum aduentitiorū. Nam ſic videmus in muliere. que licet tale delictum cō mittat. exquo de iure veniunt publicāda bona ſua non tamen dos publicabitur auten. contra ſi filij: C. de repu. Si ergo non publicatur dos que eſt ꝓ prium patrimoniuꝫ mulieris. l. iij.§. ſed vtrum. ff. de mino. ergo eadem ratione non publicabitur ꝓ prietas bonorum aduentitiorum. licꝫ ſit filij. Non obſtat ſi dicatur. ꝙ dicta proprietas non eſt patris ergo eius non intereſt vtrum publicetur vel non: quia reſpōdeo ꝙ hoc non ſequitur. Nam ſicut eti am vides in filio habente peculium profecticium: quod licet non ſit ſuum. ſed patris. tamen eius in tereſt ne illud peculium publicet̉. dicto.§. ſed vtrū Sic etiam videmus in dote que licet ſit proprium patrimonium mulieris. tamen intereſt patris ne publicetur. Non obſtat ꝙ delicta non debent re manere impunita. hoc fateor. Sed licet in caſu no ſtro filius non habeat bona in quibus poſſit fieri publicatio. non tamen delicta remanebunt impu nita. ſed in ꝑſona grauius puniet̉. Et fundamētū doctorum tenētium hanc opinionem eſt. qꝛ filiuſ fa. prohibetur alienare fauore patris. et propterea publicatio eſt etiam a iure ꝓhibita ne delictum fi lij noceat patri. Et ſic alienatio ē interdicta filio in fauorem patris. vt probatur in.§. filijs autem. iū cta glo. que eſt ſuper ver. ſentiant in. l. fi. C. de bo. que li. De iſtis peculijs vide valde pulcra. jͣ. Reſti tutio. xij. ¶ Utrum expenſe facte a patre in peculio filij ad uentitio ſint inter fratres communicaude? Rn̄. Barto. ꝙ aut fuerunt neceſſarie. vel ad perpetuā vtilitatem. et tunc filio imputabūtur: vt. l. fi. C. de bo. que li. Et hoc verum ſi pater fecit animo repe tendi. Secus ſi fecit animo non repetendi. ꝙ ſi de animo neſcitur. tunc ſi ſunt parui ſumptus videt̉ donare. l. vtrum. ff. de do. inter vi. ⁊ vxo. Si vero ſunt magni. Ita ꝙ excedant fructuum quantita tem. tunc videtur habuiſſe animum repetendi. ni ſeratoreꝫ: ⁊ ad ſi in cauſa alimentorum vel ſimili expendiſſet. l. ali em̄ ⁊ ante corona menta. ff. de ne. geſt. Secus ſi non excedunt quan xnetirtita. titatem fructuum. quia tunc etiam videtur donaſ ſe. arg. d. l. fi. Si v̓o dicti ſumptus non fuerunt ne ceſſarij. nec ad perpetuam vtilitatem. ſed ſolum ad fructuum vtilitatem. tunc non ſunt cōmunicandi quia onera pertinent ad eum. Et idem dicendum de eo quod expēditur in dacijs ⁊ collectis cum ha beat vſumfructuꝫ. Nec obſtat illud de viro. l. vni ca. C. de rei vxo. ac.§. ſed nec ob impēſas. quia ha bet dotem ꝓpter onera matrimonij. Ideo non de bet grauari onere impenſarum. ¶ An autem fratres teneantur emēdare damnuꝫ tit̉ ꝙ ſi quis frauda quod pater intulit in bonis aduentitijs filij? Rn̄. Bald. ꝙ aut illa dilapidatio eſt ſolum fructuum. et tunc non tenentur. d. l. cum oportet. Hoc verū quando pater habet vſumfructum dicti peculij. Si ꝟo dilapidatio cōcernit ret ꝑpetuam deteriora tionem vel intolerabilem leſione. ſic tenent̉. d. l. cū oportet.§. ſed cum tacitas. Edagium vel gͣuida gium ⁊ exactio. Pedagiū quid ſit? Rn̄. nnraliquio ẜm. v̓ v̓. pedagia dicuntur que dantur a tranſeuntibꝰ in locis cōſtitutis a principe. Guida gia v̓o que dant̉ ꝓ cōductu ꝑ terrā alicuius vt ſe curius vadant. ¶ Quot autem modis poſſint poni iſta pedagia? Rn̄. ẜm Panor. in. c. ſuꝑ quibuſdam. de verb. ſig.

qe quatuor modis. Primo quidem ꝑ conceſſioneꝫ imperatoris. Scd̓o regum. Tercio lateranēſis cō cilij. Ex quo infert Panor. ꝙ conciliū generale ha bet iura principis. ꝓ hoc facit. quia in concilio ge nerali preeſt papa. vnde dicit ibi Io. an. ⁊ bene. ꝙ ille tex. nō excludit conceſſionē ſolius pape. Nam ſi concilium habet hanc poteſtatem. ergo et papa. quia concilium recipit robur et ptātem a papa. vt notatur in. c. ſignificaſti. de elec. Quarto vigore cō ſuetudinis de cuius inicio nō eſt memoria. Et ta lis conſuetudo habet vim tituli. quando datur ca nacitas poſſidēdi. al̓s ſecus. In propria tamen cō ſuetudine. non requiritur titulus. ſed quandoqꝫ conſuetudo capitur pro preſcriptione. Ex quo in fert Panor. vnum valde notabile. ꝙ reſeruata prī cipi in ſignum ſpecialis priuilegij poſſunt acquiri conſuetudine tanti temporis. de euius inicio non eſt memoria. Ex quo etiam infertur ꝙ dn̄i inferio iper ver ſentiantu res ⁊ ciuitates poſſunt preſcribere poteſtatem legi timandi ſpurios. Item reſtituere fame. Item cre ſenotapū andi tabelliones ⁊ ſil̓ia. que ſunt reſeruata principi ſi ſubeſt tantū tēpus. de quo in. d. c. ſuper quibuſ dam. Et predicta quatuor eliciuntur ex. d. c. ſuper ſerunt neceſſarie quibuſdam. Et ẜm Panor. nō eſt alibi textus ita xeſſbinpuribūturyt i ſi. Cde ¶ Nunquid autem reges citra imperatorem poſ cit animo non repetendi ꝙi ſint iſta pedagia ſeu guidagia imponere: Hoſtiē. inc̓ſi ſunt paru dicit ꝙ non. ſed ſolus imperator poteſt. Et text. in dicto. c. ſuper quibuſdam. Ibi regum. intelligunt quidam de rege romanorum qui eſt electus in im peratoreꝫ: ⁊ adhuc non eſt coronatus. Nam poſt electionem ⁊ ante coronationem non appellat̉ im perator. ſed rex romanorum. Et pro dicto Hoſti. facit tex. in. l. vectigalia. ff. de publi. Hodie tamen ſaltem de facto omnes reges ⁊ ciuitates ytalie. ⁊ qd̓ peius eſt omnes caſtellani imponūt. quod fieri nō debet. Idem tenet Panor. in. c. innouamus. de cē ſi. dicens ꝙ hodie reges inferiores preſcripſerunt in eorum regnis iura imperatorum. quo caſu poſ Nec obſtat illudꝫ ſunt predicta exercere vt imperator. Et ſic videmꝰ hodie in aliquibus cōmunitatibus ytalie: que vi dentur hoc preſcribere. licet in hoc Barto. fuerit contrarius in dicta. l. vectigalia. vbi per illam. l. di cit ꝙ ſi quis fraudat gabellam ſine permiſſu prin es teneantur cipis impoſitam non tenetur deo neqꝫ mundo. qꝛ gabelle ſine ꝑmiſſu principis ſunt extorſiones. Et dilapidatio hoc in forenſibus ſecus in ciuibus. qui poſſunt ſi atur. d. l. cum ē bipſis grauamen imponere. ⁊ burſam communē facere. ſed idem Bart. in dicta. l. ſi publicanus. eo. tit. tenet expreſſe. ꝙ vectigaliū exactio p̄ſcribit̉ tꝑe cuius nō extat memoria. allegat ad hoc. d. c. ſuper quibuſdā. ¶ Sed dubitari poteſt de guidagio. quod eſt quā do datur aliquid alicui vt tute ducatur per terram alterius. nunquid peccat ruſticus aliquid recipiē do: vt tute tranſeuntem ducat? Io. an. in dicto. c. ſuper quibuſdaꝫ. dicit ꝙ licite poteſt accipere. quia iſte locat operas ſuas. Intelligitur ergo text. de eo qui tenet̉ ad hoc. Nam dn̄i terrarū tenent̉ territo rium ſuum cuſtodire ſecure. vnde ipſi nō debent Pedagiū Fo. CLXXXIX. reciꝑe p̄cium. Secus ergo in alijs oꝑas ſuas locan tibus. ¶ Utrum auteꝫ pedagia ⁊ guidagia licite poſſint peti? Rn̄deo ẜm Ray. Si pedagium eſt antiquū et fuit impoſitum ab his qui potuerunt. Et ex iu ſta cauſa: vt defenſione tranſeuntium. vel nauigā tium: vel patrie ⁊ huiuſmodi ⁊ recipiens facit id ꝓ pter quod fuit impoſitum. ſine ſcrupulo conſcien tie poteſt recipere. Et eodem modo ſi neſcit a qui bus fuerit inſtitutum. Putat tamē ab illis qui po terant. ⁊ ex predictis cauſis. Et hoc verum ſi adeſt conſuetudo. cuius inicij nō eſt memoria. al̓s ſecus vt in dicto. c. ſuper quibuſdam. Idem ſi iſte recipi ens non laborat modo. nec facit expēſas. quia nō eſt neceſſe. paratus tamē eſt ſi neceſſe eſſet labores et expenſas impendere. non ſolum quas tunc ac ciperet. ſed etiam prius acceptas ⁊ amplius ſi opor teret. Si v̓o pedagium ſit nouum. non poteſt ali quis ab aduenientibus vel tranſeuntibus aliquid accipere. niſi certum ſit illud a principe vel rege ſta tutum: vel alijs de quibus ſupra propter imminē tem neceſſitatem. Et ſi aliquid contra formam pre dictam acceptum eſt. reſtituendum puto illi a quo acceptum eſt. ſi ſciri non poteſt in pias cauſas. Di cit etiam Hoſti. ꝙ ſi dominus terte qui recipit pe dagium non defendat ſoluentem in rebus ⁊ per ſona propoſſe ſuo. licet non teneatur ad reſtitutio nem pedagij niſi conſtaret ꝙ hac de cauſa inſtitu tum eſſet. tenet̉ tamen ad ſatiſfactionē plenariam qd̓ plus eſt. et etiam ſi inueniat̉ in defectu iuſticie. xxiij. q. ij. dn̄s. ¶ Quot autem requirātur ad hoc vt pedagia ſint licita? Dic ꝙͣ ſicut ad condendū legem tria requi runtur. vt dictum eſt ſupra Lex. ita ad imponen dum iſta onera. Primum. cauſa efficiēs. vt ſint po ſita ab his qui habent poteſtatē. vno quatuor mo dorum ſupra poſitoruꝫ. Scd̓m eſt cauſa finalis. vt ſcꝫ imponātur propter bonum cōmune: vel iuſtaꝫ cauſam: vt dictum eſt. Sic tamen ꝙ ſint modera ta ⁊ non ad grauamen ſubditorum. vt cōmuniter fit in ytalia. quia non ſolum pauperes ex huiuſmo di collectis immoderatis grauantur. verum etiaꝫ nobiles ⁊ boni mercatores. Tercium quod requi ritur eſt cauſa materialis: vt ſcꝫ inſtituantur ſuper his que cauſa negociationis deferuntur. ⁊ non ꝓ his que pertinent ad neceſſitatem humanam. ſcꝫ victum eius. Sed de hoc infra dicetur. Iſtis igit̉ cauſis exiſtentibꝰ licite dn̄i terraruꝫ exigunt hmōi collectas etiā ſi tales dn̄i non laborarent ⁊cͣ. vt di ctum eſt. ¶ Nunquid autem qui faciunt portari bladū vel vinum ad vſum ſuum vel familie teneātur ad pe dagia? Hoſti. tenet ꝙ de predictis nihil debet ſol ui. etiam ſi conſuetudo ſit incontrarium. quia eſt irrationabilis ⁊ iniqua. quia non debet ſolui peda gium. niſi de rebus que cauſa negociatiōis ⁊ mer cimonij vehunt̉. C. de vecti. l. vniuerſi. vbi cōtra ueniens decapitari mandatur. Et ſic defraudādo huiuſmodi pedagia occulte portando talia nō eſſꝫ peccatum. dummindo ceſſent periuria. mēdacia.

Pedagium et ſcandala. Sed Arch. flo. dicit. ꝙ contrarium de facto ſeruatur in ciuitatibus tuſcie: florētie. ⁊ alijs multis locis. immo poteſt dici ꝙ per totam ytaliā quia de omnibus predictis ſoluitur gabella. et cuꝫ dicta gabella ſit impoſita per ſtatuta ciuitatis per modum cuiuſdam talee. ſeu collecte pro expenſis fiendis in vtilitatem communitatis: dicendum ꝙ ciuitas exigens dictam gabellam pro victualibus ſiue regatur per vnum vt Ducem. Marchionem Principem. ⁊ huiuſmodi. ſiue per plures de popu lo vt priores: conſules: ancianos: ſi habent poteſta tem condendi legem ⁊ imponendi collectas. quod eſt preſumendum. ſi ex more antiquo hoc faciant: cuius non eſſet memoria in contrarium. videntur etiam poſſe imponere ſolutionem dictarum gabel larum pro ſui adiutorio et defenſione. qͣꝫuis enim populus aliquis non poſſet facere legem genera lem. quia hoc eſt imperatoris. ſpecialem tamen fa cere poteſt. Et hoc ſine conſenſu principis. Sic eti am ⁊ collectam ſpecialem facere poteſt pro ſuis ne ceſſitatibus. Et ſi nō generalem: vt exactionem pe dagiorum ſine licentia principis. quinimmo per le gem municipalem: derogatur legi cōmuni: vt pa tet in materia dotium: ſucceſſionum ⁊ huiuſmodi Et ſic ſi gabella includatur ſub nomīe pedagij: vel ſit idem non obſtabit ꝙ lex communis prohibeat exigi pedagiū: vel gabellam de victualibus et hu iuſmodi: cum vel lex municipalis vel conſuetudo preſcripta habeat contrarium: cum conſuetudo ra tionabilis ⁊ preſcripta tollat legem. extra de cōſue. c. fi. Nec videtur irrationabilis conſuetudo: cum ſit neceſſarium pro expenſis ſupplendis commu nitatis ⁊ ciuitatis defenſiōe: quia omnes ciues de bent ſe ⁊ ſua exponere pro defenſione patrie. Re quiritur tamen licentia principis ad imponendū pedagium: que videtur obtenta ſi extat conſuetū: nec eſt memoria in contrarium. Preſuppoſita igi tur licentia. ſi gabella nomine pedagij intelligitur: et multo magis ſi gabella ſit non pedagium. ſed vt collecta videtur ꝙ teneantur homines ſoluere ga bellam de victualibus ⁊ quibuſcunqꝫ. ⁊ contrafaci entes commitunt furtum: ⁊ tenentur reſtituere cō munitati: vel ementibus eas niſi iſta exactio gabel larum fieret ab his qui non habent legitimum do minium. ſeu iuſtum titulum: vel niſi illi qui frau darent alijs impoſitionibus ⁊ modis: eſſent vltra ꝓportionem grauati nimis: vel ſine neceſſitate im poſite ⁊ vtilitate cōmunis: ſed ad nutriendam pō pam ⁊ auariciam aliquorum principum vel ciuiū: ad hoc facit. c. que contra. viij. diſt. hec Archi. flo. Et hec vltimo dicta optime declarant quando hu iuſmodi gabelle ſint licite vel non: non obſtante ꝙ pro victualibus et huiuſmodi ad victum neceſſa rijs de iure nihil ſolui deberet. Et nota ꝙ hodie ꝑ proceſſum curie imponentes noua pedagia in ter ris ſuis: vel prohibita exigentes ſunt excommuni cati excōmunicatione papali. Et idem dicendum ẜm Archi. flo. de augumētantibꝰ. ꝑ quandam ex trauagantem. ¶ Utrum autem defraudantes gabellas: vel pedagia et huiuſmodi teneantur ad reſtitutionem. Dicendum ꝙ ſic: ſi ſunt licita: vt dictum eſt. ſed ad penam taxatam non tenentur in foro conſcientie: niſi poſtqͣꝫ fuiſſent inde condemnati per ſententi am: ꝙ ſi petitor pedagij non illud faciat ꝓpter qd̓ fuit inſtitutū cum neceſſe ſit. tunc tranſeuntes poſ ſunt negare pedagium. nam cauſa ceſſante in reci piente. ceſſat obligatio in dante. extra de iureiur. ꝑuenit. el. ij. vel tales pn̄t ſuꝑ hoc adire iudiceꝫ. qd̓ tutius videt̉. ¶ Quid de ſtatutis multarum terrarum que im ponunt magnam penam defraudantibus huiuſ modi pedagia. nunquid licite exigi poſſint? Rn̄. ẜm Monal. ꝙ ſic. Nam huiuſmodi ſtatuta ſunt facta pro communi vtilitate. ⁊ ſic depredantes ta les res contra bannum portantes ⁊ contra edictū poteſtatis. non tenentur reſtituere. ita tamē ꝙ po teſtas hoc edictum fecerit. cum conſilio regentiuꝫ ciuitatem et ꝓ communi vtilitate. nam in talibus amittenti non competit repetitio. ⁊ per conſequēs accipiens reddere non tenetur. quia melior eſt con ditio poſſidentis: tamen melius facerēt quo ad de um ſi redderent: ne ex auaricia rapere videantur. Addit etiam Monal. ꝙ banna etiam iuſta nō ſūt de iure diuino. ſed ciuili tm̄: quia penalia ſūt. et nō artāt animum per ſe. ſed manum. Et ideo poſt fa ctum non anguſtant conſcientiam. ſed burſam vl̓ ris in hoc caſi carnem. Quid autem ¶ Pone. Quidam impetrauit licentiam conducē di. x. modios frumēti ⁊ conduxit. xx. vel. x. porcos vel equos: ⁊ cōduxit. xx. vel pone ſtatuto ciuitatis continet̉ ꝙ nullus poſſit extrahere de ciuitate: vel eius diſtrictu res pertinentes ad quotidianum vi ctum: accidit ꝙ quis portabat res licitas ⁊ illicitas Queritur nunquid omnia ſint applicanda fiſco? Rn̄. Cy. in. l. cum ꝓponas. C. de nau. fe. in addi. ẜm moderniores dicit. ꝙ non publicantur licite ꝑ illicitas. Nec obſtat. dicta. l. cum proponas. quia ibi non venit publicatio mercium licitarum ex cō ſequentia illicitarum. ſed ex cōſequentia delicti. cū ius cauſa publicant̉ omnia. ⁊ capite puniūtur: vt C. que res expor. nō poſſunt. per totum. Idem te net Bart. in. l. cōtem.§. dominus. ff. de publi. vbi etiam querit pone. ſtatuto cauetur ꝙ ſi aliquis re pertus fuerit aliquid portare contra deuentum ꝑ untena nlinp iba io dat illud ⁊ animal ſuper quo portatur. ⁊ reperitu Monal dat portare quedam licita. et quedam illicita? Rn̄deo recurrendum eſſe ad diſtinctionem dicti.§. domi pū qui multa. nus. ſcꝫ an dominus animalis fuerit ſciens vel ig norans. dicit tn̄ ꝙ in quibuſdā ciuitatibꝰ eſt cōſue tudo. ꝙ cuiuſcunqꝫ ſit aīal ꝑdat̉. ſed tn̄ dn̄s habe bit regreſſum cōtra ducente. ¶ Quid aūt ſi res que illicite portantur deprehen dantur in via priuſꝙͣ perueniatur ad locum queꝫ nō licet exire. nunquid ſint in cauſa confiſcationis Rn̄. Cy. in. d. l. cum proponas. ꝙ non: quia redi re poterat ⁊ penitere: vt. ff. de fal. l. qui falſam. De hac materia pedagiorum vide ſingularia sͣ. Excōi catio. viij. ⁊. ix. ¶ Quid de illis dominis qui tali vtuntur conſue

tudine in hominibus ſuis: ꝙ de mobilibus eoruꝫ capiunt quantum ⁊ quando volunt: ⁊ cum ſuſpi cantur eos velle tranſire ad alium dominum: ſpo liant eos: nunquid excuſari poſſunt per conſuetu dinem an teneantur ad reſtitutionem. Et an ſin abſoluendi ſi nolunt reſtituere? Rn̄. ẜm Monal. ſi certum eſt ꝙ ab inicio fuit impoſitum tale onus terre ſine fraude: credendum eſt ꝙ dominus poſ ſit ab habitatoribus quando ⁊ quātum vult cape re. et ꝙ poſſit retinere omnia mobilia ſi receſſerint cū quilibet poſſit imponere rei ſue onus quod vo luerit. videtur etiam tolerari poſſe: ꝙ intantū vta tur huiuſmodi conſtitutione ꝙ non grauet eos vl tra modum: aut manentes: aut recedentes. Si au tem non eſt certum aut ſi creditur ꝙ non fuerit ab inicio legitime inſtitutum: credendum eſt ꝙ cum huiuſmodi ſpoliatōnes ipſo genere facti male ſint peccant qui hec faciunt ⁊ tenentur ad reſtitutionē In hoc tamen caſu ⁊ conſimilibus qui tolerantur ab eccleſia pro eo ꝙ aliqua poteſt eſſe ibi dubitatio de iure. aut de facto: non crederem ſimpliciter eſſe denegandam abſolutionem. ſed facienda eſt tamē cum quadam dubitatione ⁊ proteſtatione ſic. Ab ſoluo te de hoc inquantū poſſum: ſed timeo vel cre do ꝙ nō ſufficit tibi ad ſalutem: niſi te aliter habue ris in hoc caſu. hec Monal. ¶ Quid autem de illis principibus qui cōueniūt cum nautis ꝙ reddāt eis certam ſummam ſingu lis annis pro ſingulis nauibus currentibus ꝑ ter minos eorū pro quietando eis huiuſmodi abuſu Quid iuris? Rn̄. Monal. ꝙ tenētur reſtituere to i tam illam ſummam pecunie acceptam. quia cum gratis debeant hoc quietare. non poſſunt ꝓ quie tatione huiuſmodi aliquid accipere. ⁊ tenentur ſic acceptum reddere. cum naute penſionē hmōi nō cōſtituerint ſimpliciter ⁊ ſpontanee. ſed ne deteriꝰ ſuſtinerent. ¶ Quid ſi mercatores alicuius loci faciunt pactuꝫ pro metu eis comminato de certa pecunia ſoluen da alicui domino terre. vt ipſos ſaluet ⁊ defendat: Rn̄. Dire. ꝙ ſi dominus hunc metum mercatori Itatme bus intulit: iniuſte recipit. ⁊ tenetur ad reſtitutio nem: nec iſtud pactum debet dici pedagium. quia non tenet niſi inter illos: inter quos habitum eſt. ſpttpt ſ Et Monal. dat optimam cautelam confeſſoribus principū: qui multa extorſerūt. et difficiles ob hoc ſe reddunt ad reſtituēdum ſimul de preſenti. ꝙ re mittant cōmunitatibus vel villis de eorundem aſ ſenſu ⁊ libera volūtate aliquam ſeruitutem. ſeu an nuam preſtationem imperpetuum vel ad tempus Ita ꝙ pleniſſime videretur eis ſatiſfactum: vel et am facerent in remiſſionem peccatorū illorum qu bus tenētur. aliquod hoſpitale: vel opus ſimile pie tatis cauſa cum conſenſu tamen eorundem. ſi ha beri pōt. Qn̄ aūt dn̄s poſſit exactionē facere vltra ſolitum. vide sͣ. Dn̄s. ¶ Sed nunquid exigentes taleas: vel huiuſmodi pedagia in caſu illicito: teneantur ad reſtitutioneꝫ Rn̄. ꝙ ſi clare conſtat ꝙ huiuſmodi pedagia ſunt lllicita: tunc tales homines ementes ⁊ exigētes hu it l̓ cba vegiipal ſce paſſagO Pro plio ⁊ pr ſio. Aꝓplꝰ grꝝ. L lora Siſ Aa. ⁊ tixoꝫ j. 6 μ 2 ſ2 σ 6orab. 449 eſtilita.to. t. itina hoſtibꝰ ſxl̓. Aq0 a 966 4 ¶ Cll̓ꝫ ꝓpt̓ ſtelifah̉ ⁊eō yxyxꝫ fac Slomotor̉ fi Pedagium Fo. CXC. iuſmodi ad portas tiuitatis: tenentur ad reſtituti onem: quia preſtant cauſam efficacem ad hoc. S v̓o dubitatur: an ſint illicita vel licita. tunc diſtin guendū eſt prout in ſimili notat.s. Bernardinus in tractatu reſtitutionum. quia aut iſti ſunt ſubdi ti talis domini. ⁊ compelluntur ab eo ad huiuſmo di pedagia exigenda. Et tunc propter bonū obedi entie excuſantur in iſto dubio. xxiij. q. j. quid culpa tur. Et hoc intelligit Hoſt. quia quantum potuit inquiſiuit ⁊ peritiores conſuluit: ⁊ tamen ſemꝑ du bius in ſe remanſit. Alioquin tanqͣꝫ ignorantie af fectator nō excuſatur. Si v̓o talis ſubditus ad hu iuſmodi exactiones non compellitur. ſed ipſe ſpō te ſe ingerit. ⁊ dictas gabellas emit: vel talis emēs non eſt ſubditus talis domini: ⁊ tunc non excuſa tur. ſicut non excuſantur ẜm Rod̓. ſtipēdiarij ſeu cognati vl̓ amici alicuius domini iniuſte indicētis bellum: cum non ſint ſubditi eius nec excuſet eos obedientie bonum. nec ſe diſcrimini cōmittere de bent in preiudicium alterius. Si autem huiuſmo di: pedagia exp̄ſſe ſunt licita: tūc in nullo caſu pec cant hmōi exigētes. ſiue ſint eius ſubditi: ſiue nō ¶ Pone ꝙ vna ciuitas debitis ſit grauata. et deli berant conſules ꝙ modus expeditior ſoluendi illa debita eſt quod fiat quoddam aſſiſum ſuꝑ venali hoc modo. ſcꝫ ꝙ vendens ſextarium vini ſoluat de narium cōitati in adiutorium ſolutionis debitorū eius. ⁊ ſic de alijs venalibus proportione ſeruata. Modo querit̉. vtrum eis liceat hoc facere. cum ex hoc facto ſequatur ꝙ clerici emant venalia cariora Et ſic indirecte iuuabunt ad ſolutionem debitorū cōmunitatis. cum tamen nihil ſoluere teneantur? Rn̄. Aſten̄. li. vj. tit. xxx. dicit. ꝙ aut illa debita ſūt contracta propter exceſſum ⁊ abuſum conſulū. Et tunc non licet eis aſſiſum. ſeu collectam ſuper ve nalia ponere. ſed proprijs ſumptibus debēt illa de bita ſoluere. Aut ꝓpter cōmunem vtilitatem tam laicorum qͣꝫ clericorum. Et ſic licet eis. Aut propter vtilitatem cōmunem laicorum directe: nō autem clericorum niſi indirecte. ſcꝫ inquantum tempora lis ꝓſperitas ciuium quandoqꝫ redundat in vtili tatem clericorum. Et tunc diſtinguo: quia aut faci unt animo iniuriandi clericis: vt ſic ab eis pecuni am extorqueant: quam aliter habere non poterāt. Et ſic nō licet. Aut nō animo iniuriandi. quia etiā ſi nō eſſent aliqui clerici qui aliquid emerent. nihil ominus hoc feciſſent. Et ſic licet eis: ſeruato mode ramine ꝑ comparationem ad neceſſitatem cōmu nitatis. Ita tamen ꝙ fiat auctoritate domini tem poralis. ⁊ etiam obſeruata proportione. ſcꝫ ꝙ ꝓpor tionabiliter loquendo: non ponant magis aſſiſuꝫ ſuper ea que ſepius emunt̉ a clericis. qͣꝫ ſuꝑ ea q̄ a laicis. Nec maius ſuꝑ ea q̄ ſepius emunt̉ ab extra neis ꝙͣ ſuꝑ ea q̄ a ciuibꝰ nec maius ſuꝑ ea q̄ ſepius emunt̉ a pauperibꝰ: qͣꝫ ſuper ea q̄ a diuitibꝰ. al̓s nō liceret. Si autem ponatur aſſiſum predicto modo. clerici vt videtur non poterunt iuſte cōqueri. ma xime cum nō cogant̉ emere in ciuitate illa. cū eme re poſſint in alia licet nō ita comode. Ideꝫ Ry. in AOditio Gꝫ 4 quadam. q. de quolibet. L.ꝑ. qōe notal Pon qͦs. furxi Inaſſis nōnors. h qē coxMMMiP Liſtꝭ§ab.llaxijo guio. Tl̓ ceītalꝰ Se. F. 8cōſelio. x. v. 6 l̓ p. S. b. a īcipc.. peQ I ꝙ ꝯ ſªSctor̓. vll̓a So. b. taº. ꝙ ꝓptꝰ gꝝ. ā l̓ iaſto. heſtilit8b3 ſS6 Za4 ψKyA A5SS dº ꝙ agu2A 4 o prꝰoSuchoꝝ vti 4. Lorata S igit clpa lorato. 6. l ſali 40 9i. A. ⁊ P νRo. 9O. ſꝫ aꝰ totul. ꝯp. R. rex ructoi̓ẜ ꝯobliga L. ſ. 6.§. rl̓p. 4ꝰ bart X. cōn.§. q6 ν 8. ya. t. ¶ SSIMSipU Eu. racū ¶ Acqd. hoꝝ pvli 2. LoNl g2A Hmiticia OꝝK§. l̓ 4M.y ſt fod. 4pω 4 ſyꝓb 3. I. guꝝ4º ībeꝰvti ⁊ b fata. 489yripeca l̓ clpꝙ locaoS l...x. guz. ⁊ q K54S Iu. l̓ 9KA laj. ⁊ ⁊ō Pponc v ⁊ M 4 Caͣbiliꝯ 48S L. x. cōS. cho§. j. i 4º ty 4. vergb. 21. 4 INroberlor ſola prſioē3. q2 yx ſvb. ū. xꝑ.6 08. 4Flo LItato. 9 5 E&. lra hy. ⁊ k γν. 2. Lſto ir. 2.S. l. x. cōxcloI. v. h tiꝝ 9. B AA ꝯuctor ꝓbbτ 660 L3 o. vt L 9. F. Lco

Pena ¶ Utrum xp̄iani tenent̉ ſoluere pedagia ſarace nis? Rn̄. ẜm Ray. Si tranſeant ꝑ terras eorū tē pore treuge. Et ipſi ſaraceni defendant eos a latro nibus ⁊ huiuſmodi: xp̄iani tenent̉ eis ẜm ſtatutū ⁊ pactum: ⁊ ſubtrahendo tenerent̉ ad reſtitutioneꝫ Nam fides hoſti ſeruanda eſt. Addit tamen. v̓ v̓. ꝙ de pacto. ſi interueniat: planum eſt. Sed de ſta tuto eſt diſtinguēdum. nam ꝑ ſtatuta illorum qui ꝑ vim occupauerunt. ⁊ tenent terram que aliquā do fuit xp̄ianorum: cum ipſi ſint malefidei poſſeſ ſores: non obligant̉ fideles: niſi ſponte ꝯſenſerint: vel ſe ſubiecerint huiuſmodi ſtatutis. Secus de il lis ſaracenis qui non ſunt violenti poſſeſſores ter rarum quas tenent: quia ab huiuſmodi pedagijs fraudari nō debēt ab aliquo etiā xp̄iano tranſeun te. Si v̓o tranſeant tempore guerre. aut quando cunqꝫ cum mercibus prohibitis. non tenentur eis ad pedagia. Hoſti. tamen dicit. non puto ꝙ chri ſtiani teneant̉ ad ſoluenduꝫ hec paganis. Et hoc videt̉ verius: niſi pactum preceſſiſſet: nō coacte fa ctum vel metu. veruntamen ſi volunt xp̄iani a bere cōmoditatem terre ſaracenorū: oportet ſol uant: quia nec aliter ſaraceni ipſorum trāſiꝰ cum ſu ſtinerent. De imponentibus vel exigenˢ ibus pe dagia clericis. ⁊ de multis alijs circa hꝰ. ne materiā vide ſingularia sͣ. Excōicatione. ix. ⁊.jͣ. Priuilegiū Et quis poſſit concedere immunitatem in his. vi de ibi. Ena. Utrū iudex ec cleſiaſticus poſſit imponere penam pe cuniariam? Rn̄. ẜm Panor. in. c. licet de penis diſtinguendo ꝙ aut iudex eccleſiaſticus vult facere hoc mulctando: aut penam diffinitiue imponendo. Primo caſu. dicendum eſt ꝙ ſic: quia illa magis timet̉: maxime quia pena certa non eſt ſtatuta a iure pro contumacia arcenda. vnde pōt imponere prout ſibi videtur: vt in. c. de cauſis. de offi. deleg. Secundo caſu. quando vult imponere diffiniendo. Aut ſubeſt ſtatutum: vel conſuetudo vt pro quolibet delicto imponatur pena pecunia ria. ⁊ non valet quia inſurgit diſſolutio. Nullam enim delinquens pertimeſcit culpam: cum ſperat eam nūmis redimere. xj. q. iij. pauper. Aut ſubeſt ſtatutum ſeu conſuetudo vt vltra penam iuris im ponat̉ pena pecuniaria: ⁊ valet: dummodo non ꝓ cedat ex radice cupiditatis. poteſt enim ep̄s adiu uare canonem apponēdo nouam penam: vt in. c. ij. de conſti. li. vj. Aut non ſubeſt ſtatutum vel con ſuetudo. Et tunc: aut extra iudicium p̄latus vult exigere pecuniam ꝓ delicto. ⁊ non poteſt: quia cer ti modi ſunt in iure ſtatuti procedendi cōtra delin quenteꝫ. ſicut faciebant illi archidyaconi de quibꝰ in. d. c. licet. qui extra iudicium ſine cauſe cognitio ne exigebant pecuniam pro delicto commiſſo. ⁊ ſu ſtinebant criminoſos in delictis recepta pecunia. Aut vult iudex ꝓcedere iudicialiter. Et tunc ſi cer ta pena non eſt impoſita: poteſt imponere pecuni ariam. Si v̓o eſt certa pena ſtatuta. ⁊ tūc ſi cū cau ſe cognitione voluit illam temperare ꝓnunciādo et poteſt. Nam hoc videt̉ conceſſum cuilibet iudi ci cognoſcenti de crimine vt ex cauſa poſſit tēpera re penam dum ꝓnunciat: ſed poſtqͣꝫ ꝓnunciauit hoc nō poteſt: vt in.§. notandum. ij. q. iij. et in. l. j. ff. ad turpil. niſi poſſet diſpenſare ſuꝑ illo crimine: vt in. c. atſi clerici. de iudi. niſi eſſet mulcta impoſi ta. que poteſt ꝓpter inopiam rei etiaꝫ ex poſtfacto temperari vt eſt tex. notabilis in. l. illicitas. ff. de of fi. preſi. Adde p̄dictis aliud dictum Panor. ꝙ vbi pena nō eſt in iure exp̄ſſa. debet apponi ꝯſuetudi naria. Et ſi iudex excedit conſuetudinem dicit̉ ex cedere modum. ad hoc text. cum glo. in. l. hodie. ff. de penis. Sed ceſſante conſuetudine venit arbi traria. ¶ Sed nunquid ep̄s poſſit imponere penam pe cuniariam laico ſibi temporaliter nō ſubiecto? Io. an. poſt Hoſt. ſentit ꝙ nō. ſed debet eam facere in fligi ꝑ iudicem ſecularē. Sed hoc dictuꝫ nō placet Panor. in. d. c. licꝫ. exquo eſt caſus in quo iudex ec cleſiaſticus vendicat ſibi iuriſditionem in laicum: nō apparet rō quare in caſibꝰ p̄dictis non poſſit ſi bi imponere penaꝫ pecuniariā: vt in. c. ſtatuimus. xvj. q. j. ⁊. xvij. q. iiij. quiſquis. ¶ Quid aūt fiet de p̄dicta pecunia quam iudex ec cleſiaſticus exigit in caſu licito? Hoſti. dicit ꝙ aut ex ſtatuto imponit̉ pena pecuniaria in caſibus ꝑ non habueri miſſis. Et tūc poteſt iudex illam ſibi retinere. Aut non ſubeſt ſtatutum. ſed iudex ex officio ſuo in ca da. C. de cōtrahen. ⁊ cō ſibus in quibꝰ pōt. imponit penā pecuniariā. ⁊ tūc nijt ad multa licet poſſit ſibi retinere. tamen ſi vult euitare ſuſpi tionem cupiditatis. debet deputare in piam cau las vel hn̄ cuniaria: vt ¶ Utrum pena appoſita in contractibus: poſſit exigi a parte ſeruante cōtractum? Rn̄. Panormi. poſt Innoc̄. in. c. ſuam. extra de penis ꝙ ſic. etiam in foro penitentiali. etiam ſi excedat intereſſe. dum modo nō fiat in fraudem vſurarum de quo infra. Uſura..j. ¶ Querit̉: pone. Quis eſt obligatus ad certā quā titatem pecunie: certo die ſub pena ſoluendā. Sol uit partem talis debiti infra talem terminum. nū quid ad penam integram teneatur? Rn̄. Panor. vbi sͣ. ꝙ aut obligatio eſt diuidua: aut indiuidua. Et que dicat̉ obligatio diuidua. ⁊ que indiuidua vide Bart. plene in. l. ſtipulationes non diuidun Iipſo iure per tur. ff. de ver. obli. Et ꝓprie illa obligatio dicitur di eclaratiua. vtx uidua. quando ſolutio partis affert tantam como ¶ Querit̉ de. q. ditatem reſpectu partis. ſicut ſolutio totius reſpe ctu totius obligatōnis. Exemplum ꝓmiſi tibi ſcri tant̉. Cuidet opro bere duos libros ſub certa pena. ⁊ ſcripſi tibi vnū. In hoc caſu pena tm̄ committitur pro parte: quia iſta obligatio eſt diuidua. cum reſpectu partis ha beas omnem cōmoditatem ipſius. Indiuidua v̓o dicitur obligatio. quando ſolutō partis non affert tantam cōmoditatem reſpectu partis. ſicut tota re nint. C. a crat ſpectu totius. Exemplum ꝓmiſi tibi ſcribere vnū librum ſub pena. ſcripſi tibi medietatem hic pena committit̉ in totum. quia ſcriptura medietatis nō affert tantam cōmoditatem reſpectu partis. ſicut tota ſcriptura reſpectu totius. Ita dic in ſimilibꝰ.

Periurium ¶ An aūt de iure canonico poſſit peti pena reſpe ctu ꝑtis non ſolute? Rn̄. Panor. vbi s. ẜm cōiter poct. ꝙ ſic. nam eadē dꝫ eſſe rō de ꝑte qͦ ad ꝑtem: q̄ eſt de toto qͦ ad totū: vt in. c. paſtoralis. de of. dele. Sicut ergo de iure canonico p̄t peti pena in totuꝫ ſi nō adimplet̉ cōtractus vel mandatū penale. Eo dem mō rōne ꝑtis nō implete. Pōt ergo exigi pro rata. Et hoc intellige qn̄ obligatio cōſiſtit in dādo ſeu ſoluēdo. Ita ꝙ ſolutio ꝑtis affert cōmoditateꝫ ẜm ꝙ dictū eſt. al̓s ſi obligatio eſſet indiuidua. tūc pena cōmitteret̉ in totū. etiā de iure canonico. ¶ Pone. Quidā ſub certa pena cōtraxerunt adin uicem. Sꝫ vnus eorū cōtradixit. ⁊ noluit ſtare cō tractui. qui quidē cōtractus locū habuit. nō obſtā te illius cōtradictōe. nunquid ille incurrat dictam penā. Exquo oīno ille cōtractus habuit effectum? Rn̄. ẜm Panor. in. d. c. rainaldus. de teſta. ꝙ ſic ꝑ tex. illum. ꝑ quē infert hoc notabile. ꝙ pena appo ſita ex cōtrauentione. cōmittit̉ ex ſola cōtradictiōe facti. qͣꝫꝙͣ cōtradictio n̄ habuerit iuris effectū. Na vides ibi ꝙ cōtradictio patrui nō habuit impedi hpedinana re legatū factuꝫ auunculis. Et nihilominus pena appoſita ex cōtrauentōe habuit locū. Et facit hoc riptaumndunuius ꝓpena appoſita in cōpromiſſis cōtra ⁊ aduerſus intiſulicio? Hoſti. didt qr au cōtrauenientem. vt cōmittat̉ pena. lꝫ cōtrauentio ſt pena pecuniaria in calibi non habuerit aliquē effectum. Sil̓r cōmittit̉ pena ex cōtrauentione iuris. ſeu de iure facta: vt in. l. nu da. C. de cōtrahen. ⁊ cōmit. ſti. Et hec nota. qꝛ faci unt ad multa. ¶ Utrum qui cōmittit furtū: vl̓ defraudat gabel las vel hmōi. ſuꝑ quibꝰ eſt ſtatuta grauis pena pe cuniaria: vel forte alia. teneat̉ ſoluere penā illam in foro conſcīe? Rn̄. ẜm cōiter doc. Siue pena illa fu erit ſtatuta ꝑ quācunqꝫ legē. ſiue ꝑ canones. nō eſt in foro penitētiali iniungendū ꝙ ſoluat. niſi fuerit cōdemnatus ad illam. Alioquin ſufficit ꝙ ſoluat intereſſe: vel ſi fuerit iniuria. ſatiſfaciat ad arbitriū boni viri. vt ē glo. ſingularis. xij. q. ij. c. fraternitas nis eſt obligatus ad certā or Nec obſtat theorica canoniſtaruꝫ. ꝙ lex humana nō cōtinens in ſe peccatū eſt ſeruanda in foro con ſcīe. qꝛ eſt intelligenda. qn̄ nō ceſſat rō legis in foro e aīe. ſeu qn̄ eſt eadē rō in vtroqꝫ foro. Et qd̓ dictum eſt de pena nō ſoluenda niſi poſt condēnationē. in udua: aut ind tellige etiā ſi lex vel ſtatutuꝫ imponeret ipſo facto: atio diuidua. alationes non din vel ipſo iure penā. qꝛ ẜm doct. adhuc requirit̉ ſnīa declaratiua. vt dictū eſt sͣ. Abſolutio.j. ¶ Querit̉ de. q. notabili. Certū eſt ꝙ vbi duo alte Et ꝓpue illa obi natiue mandant̉. ſufficit alterum adimpleri. Sed aaii nūc q̄rit̉. Cui det̉ optio ſpecifice qn̄ pena ponit̉ alt̓ jltitt natiue ꝑ legē. vel ꝑ ſtatutū. vt ſi dicat̉ ſuſpēdāt̉: vel ſub cera ptna excōicet̉: vel puniat̉ ī mille: vel āputet̉ ei pes: vl̓ ali qͥd ſil̓e. Rn̄. Panor. in. c. int̓ ceteras. de Reſcriptꝭ de hoc eſſe tres glo. notabiles. vnā in. c. ſicut. de iu deis. Aliam. in. c. a crapula. de vita ⁊ ho. cle. Aliam in. c. fraternitatis. xxxiiij. di. q̄ cōiter dicūt ꝙ optio bat̉ iudici. vn̄ p̄t iudex imponere penā ex illis quā vult. Sed in cōtrariū facit. l. quicūqꝫ. C. de ſer. fu gi. ⁊ qd̓ ibi notat̉ vbi optio dat̉ reo. Sed ꝓ concor dia diſtingue poſt Cy. ibi. ⁊ poſt Bart. in. l. j. ff. de effrac. ꝙ aut verba alternatiua dirigunt̉ ad iudicē Rſi pro alijj b9 N rulp. I prcū LH OC y. SK 8 S. 6 abA E fagiA E0 anora bc x A d papa.. A ꝝ p TA lixj. o g6 cc.. c. x. g Lip. p̄ vrh 2. 4xAſtꝭ oSd. Fo. CXCI. et tunc iudex habet eligere. vt ſi dicat̉. puniat̉ eū iu dex tali aūt tali pena. Ad hoc. l. ſi fugitiui. C. d̓ ſer. fugi. Aut verba dirigunt̉ in reū: vt qꝛ dr̄ ſoluiat. C. vel recedat a ciuitate. ⁊ tūc optio dat̉ reo. Et ita lo quit̉. d. l. quicūqꝫ. Aut verba ſunt imꝑſonaliter ꝓ lata: vel aliter dubitat̉. ⁊ tūc Bar. dicit ſe dubitare videt̉ tn̄ inclinari vt optio det̉ reo: vt ſic eligat̉ ꝑs mitior: vt in regula odia. Contrariū arbitrat̉ Pa nor. in hoc vltimo eſſe verū. Nam iura canonica ſuperius allegata cōiter loquunt̉ imperſonaliter. Et tamen glo. cōiter ſentiunt vt optio det̉ iudici. Et vltra auctoritates glo. probat̉ per. c. qm̄. vt lite nō conteſt. Nam regulariter iudex tanꝙͣ miniſter habet eligere ⁊ apponere penam ẜm circumſtanti as loci: temporis: ⁊ perſone. vt in. l. reſpiciendum. ff. de penis. Item reus ſemper eligeret mitiorē pe nam. ⁊ ſic quaſi fruſtraret̉ alternatiua legis. Pre dicta tamen limita ſingulariter. niſi vna pena eſſet tranſlata in aliā. quia tunc iudex non haberet am plius electionem. Pone exemplum quotidianum licto reus ſoluat mille: vel ſi non ſoluerit infra. x. di Dicit ſtatutum: vel ſententia iudicis. ꝙ pro tali de es amputetur ſibi pes. Queritur nunquid poſt la pſum. x. dierum: pena pecuniaria fuerit tranſlata in corporalem? Et dicit Bar. ſe conſuluiſſe in que ſtione facti ꝙ ſic in. l. cum duobus.§. idem reſpon dit. ff. pro ſocio. Et ſic poteſtas amplius non pote rit facere executioneꝫ in bonis condemnati. Item quod ſupra dictum eſt. ꝙ ſi verba dirigantur in re um: ipſe habet electionem. limita hoc verum quā do verba dirigunt̉ in eum actiue: vt in exemplo p̄ allegato. Secus ſi paſſiue. Exemplum. dicit ſtatu. tum. Patiat̉ penā iſtā vel illam. ⁊ de hoc eſt bonus tex. cum glo. in. d. c. ſicut. Itē dubito ſi conſuetudo habet ab olim vt imponat̉ p̄ciſe altera pena: vtpu ta dictat ſtatutum. ꝙ puniat̉ pena pecuniaria vel corꝑali. tn̄ ſemꝑ eſt obſeruatū vt imponat̉ pena pe cuniaria. nūqͥd ex hoc ſit inducta ꝯſuetudo. vt iu dex nō habeat optionē: De eqͥtate videt̉ ꝙ ꝯſuetu do ſit ſeruāda. ar. in. l. hodie iucta glo. ff. de penis. vbi dr̄ ꝙ in īpoſitōe pene iudex n̄ dꝫ venire ꝯͣ ꝯſue tudinē qd̓ no. Sꝫ de ſubtilitate poſſet argui ī ꝯͣriū Nam in his q̄ ſunt mere facultatis ex obſeruātia vnius. non eſt inducta ꝯſuetudo. nā forte ſꝑ pla cuit iudici eligere alterā penaꝫ. ex qͦ nihil eſt actū ꝯͣ legē. ergo nō ē inducta ꝯſuetudo legꝭ derogatoria. FAddirio Vle pe Eriurium. Utrū per at aliq̓o de pc̄ pro 70 25 S. vv iurium ſemꝑ ſit peccatum mortale. vide yebRo ſupra Iurare. r0. I 4 ¶ Utrū oēs ꝑiuri ſint infames. Rn̄. ẜm Panor. Moro gal̓ in. c. teſtimoniū. de teſti. ꝙ triplex ē infamia. Que hyna roſ. qu ori dam iuris: q̄ irrogat̉ ꝑ leges. Quedā canonica: et diral̓. p. aꝫ. L qͣſ quedā eſt infamia facti: q̄ potius dicit̉ infamatio. AT na3 v̓ſa Prima.ſ. iuris indiſtincte repellit ẜm oēs a teſti 1. A p̄ya Ali d monio. quia fundamentum teſtimonij eſt fides. V ſed iſte caret fide. ergo ⁊cͣ. Et dicunt doct. hoc eſſe P Acl3 1 ill o25 b p verum etiam poſt emendationem. Secus tamen pu..9 F al in alijs criminibus etiam grauioribus. Sufficit eī 4g M0.illatē ꝙ de talibus criminibus quis ſit emendatus. vn ſ4 pat̉ illata valet ad Siminuro.ꝫ pon. ⁊ ad lib. a tō prͣ ſcd̓ꝫ ꝙita 6. C ¶ Per egiυ6 Ad 4 ylν ¶§ E ꝑe guinoꝝ 30O9 M yꝑſadmonibꝰ ſaipſfint xoſ 8 R4 j. q.. 4 200. p. faO. 28u0b ¶ R. 3. Ipa. aouamj... ꝯ. x.yi. vniue. d.. L.) ꝑ. gᵉoꝝ q̓ vaori Avia RKjoſtica. M3 amrꝑ. pau mor L4FM acripi4 5. 8. M. x.iſaiʳ al. jy ſtatao. 5. l p ̓fi. go Sq F5 ꝙrōicacoō. 47. j. xxxxvij 48 0. ꝑ.. Vr. vxxmimiꝰ S axp. bꝰ n. I ilim. a ytechos vpl̓im. 2Mtōip 0.Fal̓. L y KO A. y. gr. vto E ſa p. L. S.. l tuu xpꝰra6 ytꝰ T p. k.ꝰ ꝓpl̓os I⁊ſ q̓ vl̓Lari..ij.º.... SicS F vt l̓ xj vot gThali eirl̓s Nl̓. volo litiga̓̓. Apliꝰ ror& vol̓ vobo 12 4 apo. petꝰ xyl̓o§ .xj.ꝟlOApp. llo. ilpA. Nꝓ x. lak. 44 qyo tibꝰ K. §7 y. 6y. N S.gpq orinA Mā nelli tul̓ AFg.l̓ aL. t oaſS. . ⁊ſal̓. Ty 851.IL lQ 4δt μ & E

Ha. ⁊ qͣ. 2. li. vj. 3ºfi 9ªρ οgυ vιν τ̓μμνγ oroīa2 A9 Lhb. AR6 Acifim l ſkōν A 6 pay l Npi. I ſi pōl admilh. A voct. ple. l. Sc4 c6.. Ve fi dbat Louoy pſccō ororanſꝫ ſua Permutallo dιω. υAσ λſ rocꝫ ⁊tipi pr p̄ſbi. bpfizato ꝓpe de autem ſit iſta ſpecialitas in periurio: dicit Ioh̓. an. poſt Goff. ꝙ in teſte requiritur pura ⁊ ſimplex veritas. iiij. q. iiij. c. j. ⁊ iuramentum eſt cōfirmatio veritatis de iureiur. ⁊ ſi chriſtus. Sed nihil magis contrarium eſt veritati qͣꝫ falſitas. que eſt eius im mutatio. Item dicit hoc maxime procedere in teſti ficando quando quis commiſit periurium in teſti ficando. nam exquo ſemel deliquit in illo officio ſu ſpectus eſt ſemper. non ſic in alijs criminibus quo ad teſtificandum. Et de hoc eſt caſus in. c. quicun qꝫ ſciens. vj. q. j. Dicitur autem infamia iuris illa ē irrogatur per ſententiam. vel ipſo facto in caſibus in quibus iure cauetur dumtaxat. de quibus vide text. ⁊ glo. bonam. iij. q. vij.§. porro. Et tene hanc regulam ꝙ omnes infames ẜm leges: ſūt infames ẜm canones. hoc probat tex. notabilis in. c. omnes vj. q. j. Secunda infamia. ſcilicet canonica eſt illa q̄ cauſatur ex quolibet peccato mortali: vt in. c. infa mes. vj q. j. ⁊ ibi per glo. ſumme. Et illa: ſi datur ꝑ ſeuerantia: repellit ab accuſatione ⁊ teſtimonio de iure canonico. Nam ſolum crimen continuatum ſufficit: vt in dicto. c. teſtimonium. Sed an ſubla to peccato remaneat effectus illius infamie? Com muniter tenetur ꝙ non. Tercia eſt infamia facti. In criminali indubie repellit. Et idē in cauſis gra uioribus ⁊ in quibus requiruntur teſtes omni ex ceptione maiores. In alijs v̓o puto ꝙ admittant̉ ẜm plus vel minus: vel nihil credetur ẜm qualita tem ⁊ quantitatem infamie. Rumor v̓o in minus ſe habet ꝙͣ infamia ſeu fama. Et Panor. concludē do an periurus ſit infamis. dicit ꝙ ẜm canones ſic quia vt dictū eſt: canones omnes mortalibus cri minibus irreptitos appellant infames. ſed ẜm le ges dic prout notat Bart. in. l. lucius. ff. de his qui no. infa. de mente glo. ꝙ aut quis iurat de preteri to: ⁊ non eſt infamis ſi deierat: vt in dicta.l. lucius. Aut quis iurat de futuro. Et tūc: aut iurat alij cuꝫ quo contraxit. ⁊ infamatur ſi deierat. Aut iurat ſi bipſi vel deo tm̄. Et tunc non infamatur. Et hec eſt ſingularis diſtinctio. vide tamen quod dictum eſt. Abſolutio primo. in excommunicatione de in ſecutoribus cardinaliuꝫ. de qua in. c. Felicis. de pe nis libro. vj. vbi habes ſingularem theoricam. vi delicet ꝙ qͣꝫtum ad infamiam irrogandam. ⁊ bo norum confiſcationem effectualem: et penam cor poralem infligendam neceſſaria eſt ſaltem ſentētia generalis. Et ideo licet notarius ſit periurus. nihil ominus acta per eum valent: donec ſequatur talis ſententia ſaltem declaratoria. vide etiā Ri. ad hoc in tercio. diſt. xxxix. ꝙ ſi quis periurat ſolēniter in preſentia iudicis. non ſolum peccat mortaliter. ſed etiam ſi pro tali periurio feratur diffinitiua ſenten tia contra ipſum in cauſa accuſationis: infamis eſt Et ſic intelliguntur iura que dicunt periurum eſſe infamem. Ermutatio. Qualiter debet fieri permutatio de beneficijs ec cleſiaſticis? Rn̄det Panor. in. c. queſitū extra eo. ẜm Hoſtiē. ꝙ ipſi beneficiati inter ſe non vapo x. xj.q. qj. q. vij. 4 yexi. 2.. poſſunt tractare de tali permutatōne fienda. Sec ipſa permutatio debꝫ procedere auctoritate epiſco pi: qͣꝫuis tractatus non includat deliberatum con ſenſum: vt in. c. tua. de his q̄ fi. a prela. Et Panor. in. c. cum vniuerſorum. extra eo. dicit ꝙ clerici di cuntur ꝑmutare quando inter ſe deliberant de p mutando. licet poſtea vadant ad ſuperiorem. Et Hoſti. dat remedium habenti cauſam permutan di: vt conferat ſe ad epiſcopum ⁊ narret cauſam ꝑ mutationis. ſupplicando vt dignetur ſibi pronide re in alio loco. Poſſet etiam ẜm eum dicere. Bene ficium meum competeret vtilius tali perſone. ⁊ ſu um mihi. non autē debet de hoc tractare cum alio beneficiato. Panormitanus autē dicit. ꝙ hec opi nio eſt multum periculoſa: quia pauci ſunt qui ad inuicem non habeant tractatum. Et contrarium ſentit Io. an. in dicto. c. cum vniuerſorum. Idem Goff. Idem Glo. in clemen. vnica. eo. ti. ⁊ hec opi nio videtur verior: vt poſſint habere inuicem tra ctatum non autem concludere permutationem: ſꝫ ſubmittere ſe diſpoſitioni ſuperioris. Permuta tio v̓o poſſeſſionum per ſe nō eſt inhibita. quia da tur ibi temporale pro temporali. extra eo. ad queſti ones. ita tamen ꝙ ſi altera pars preponderet: pote rit pecunia refundi: vt ſic ad equalitatem permu tationis perueniatur. Nota tamen ꝙ hec permu tatio eſt alienatio quedam. extra de re. ecc. non ali. nulli. Et ideo ſeruandus eſt modus qui habetur sͣ. Alienatio. Adde etiaꝫ quod notat Panor. in di cto. c. ad queſtiones. ꝙ eccleſia pinguior nō poteſt permutari cum alia minus pingui: interueniente ſimpliciter pecunia ex alia parte. quia videretur pe cunia data pro redditibus ſpūalibus: vel ꝓ re ſpū ali obtinenda. ſed iſto caſu ſerua cautelam quā tra dit tex. in. d. c. ad qōnes. vt pecunia ſuppleat̉. non ꝓpter redditus ſpūales. ſꝫ ꝓpter redditus amplio res tꝑales alterius eccleſie. ¶ Nunquid aūt dicat̉ ꝑmutatio: aut emptio qn̄ ex vna ꝑte interuenit ſpēs cum certa quātitate pe cunie? Panor. vbi sͣ. cōcludēdo dicit. ꝙ primo de bemus inſpicere animum contrahentiū. Si enim principaliter intendunt ꝑmutare: erit ꝑmutatio. li cet pecunia acceſſorie accedat vt ꝑueniat̉ ad equalitatem. Et ita debꝫ intelligi. d. c. ad qōnes. Si aū tit nō apparet de aīo cōtrahentiū: recurrendū eſt ad cōiecturas. Si em̄ p̄ciū eſt maius qͣꝫ ſit ſpecies da ta: p̄ſumēdū eſt ꝙ ſit emptio. Si aūt ſpēs eſt maio ris p̄cij ꝙͣ ſit pecunia. erit ꝑmutatio. ar. in. c. qd̓ in dubijs. de conſe. ec. Et hoc facit ad. q. Papa cōceſ ſit cuidam abbati vt poſſit vendere de poſſeſſioni bus monaſterij vſqꝫ ad certā quantitatē pecunie. Abbas vendidit recepta pecunia cum certa petia terre. Dicebat̉ ꝙ nihil egerat. qꝛ iſta eſt ꝑmutatio. exqͦ recepit petiā terre cum certa quātitate pecunie Et ipſe nō habebat facultatē niſi vendēdi. nō aūt ꝑmutādi. Sed cōtrariū eſt dicendū ꝑ ſupradicta. qꝛ interuētio ſpeciei q̄ acceſſorie venit: non alterat naturā emptōis. ſicut interuētio pecunie acceſſorie nō alterat naturā ꝑmutatōnis. Et hoc facit ad ſta tuta: que exigunt gabellam ꝓ contractu emptōis

Pignus None. eſt ſtatutum in ciuitate ꝙ quicunqꝫ vendi perit rem immobilem: domum: aut poſſeſſionem: teneatur dare tm̄ pro centenario. Quidam permu tauit domum vnam valoris librarum mille: cum alia valoris ſex centum. Sed quia altera preponde rat: alius refudit pecuniam vſqꝫ ad equalitatem. puta. vſqꝫ ad. M. libras. que erunt. cccc. libre. Ga bellarij petūt gabellam pro pecunia exburſata: pu ta. pro dictis. cccc. lib̓. quia in hoc videtur eſſe con tractus venditionis ⁊ emptionis. Queritur quid iuris? Et patet per predicta ꝙ p̄dictus contractus eſt contractus permutationis ⁊ non emptōnis: qꝛ interuentio pecunie acceſſorie. non alterat natu ram permutationis. exquo maior eſt ſpecies qͣꝫ pre cium datum. Quod nota. qꝛ facit ad multa. ¶ Aliam queſtionem ponit Panormi. in. c. fi. eo. tit. Quidam non multum abundans dedit alicui loco religioſo poſſeſſionem: vl̓ certum fundum cū pactione. ꝙ alatur a dicto loco per totum tempus vite ſue. Demum fundus perijt caſu fortuito. nun quid debeat habere alimenta? Dic ꝙ ſic. qꝛ ꝓprie tas tranſiuit in locum pium. Et ſic damnū ceſſit ſi bi ⁊ nō alteri. Et hoc exp̄ſſe voluit Cy. in. l. ij. C. de iure emphitheotico. ¶ Quando duo volentes ſua beneficia permuta re libere ⁊ ſine fraude reſignant in manu epiſcopi. Nola tameno non poſſunt impediri per illos qui habent litteras apoſtolicas de beneficijs vacaturis. extra eodem. dus eſt modus qui c. licet. libro ſexto. Et ſi talia beneficia conferantur tiaꝫ quod nota alijs non valet: vt in clemen. ne cōceſſione. eodē ti Ignus. Quid ſit. Rn. pẜm Hoſti. eſt obligatio rei licite pro de bito facta. fit autem ad maiorem ſecuri tatem creditoris. quia tutius eſt pignori incūbere: qͣꝫ agere in perſonam: inſti. de ob. que ex delict. na. §. furti. vnde quando tranſit in poteſtatem credi toris dicitur pignus. ſed qn̄ remanet apud debito rem dicitur hypotheca. Sed qͣꝫtum ad actionem nō differunt. ¶ Unde dicitur pignus? Rn̄. a pugno. vn̄ ꝓprie dr̄ pignꝰ res mobilis tradita de pugno vel manu. hypotheca v̓o eſt obligatio rei immobilis. inſti. de ac.§. inter. ¶ Quot modis et qualiter contrahitur pignus? Rn̄. Directoria libro. ij. dicit. ꝙ duobus modis.ſ. tacite ⁊ exp̄ſſe. Tacite: vt in rebus eccleſie: quia bo na miniſtri intelliguntur obligata eccleſie pro ad erit ꝑmutatio. ⁊ miniſtratione rerum. argū. xiij. q. ij. illud. Et ſi pro ſua neceſſitate obligauerit librum: vel aliud: nō te net obligatio. C. ſi ali. res pignor̄. da. ſit. l. curator. Et ipſe eſt obligatus ad reſtituendum. et eius he res ſi aliquid de bonis eius ad eum inde venerit. al̓s non. extra eodem. ex p̄ſentium. Et eccleſia po teſt a quocunqꝫ repetere libere. x. q. ij. hoc ius. Idē Ber. in dicto. c. ex preſentium. Item bona mariti tacite obligantur pro dote. extra eodem ex literis. etiam ſi extraneus. ſcilicet qui mulierem non habꝫ in poteſtate. dotem conferat. C. de rei vxo. actio. l. Fo. CXCII. vnica. Sed non habet tacitam hypothecam in pa rafrenalibus. niſi ſibi ſpecialiter ⁊ expreſſe prouide rit. C. de pac. conuen. ſuper dote. l. vltima. Nec in donatione propter nuptias. C. qui pot̓. in pigno. habe. l. fi. De his vide ſupra Dos. Item nec ꝓpter delictum viri ſui debet vxor amittere dotem ſuam etiam ſi commiſerit crimen leſe maieſtatis. C. ad. l. Iuli. ma. l. quiſquis.§. vxores. niſi ſciuerit eum he reticum quando cōtraxit cum eo: quia tunc amit tit dotem. extra de hereticis. decreuit. lib̓. vj. Item ſi quis tibi dotem pro aliqua promiſit. omnia bo na ſua tacite obligātur. Item qui cum fiſco contra hit: fiſco tacite bona illius obligātur. C. in quibus cau. pi. ta. contraha. l. j. ⁊. ij. Item bona conducto ris illata ⁊ inuecta in ruſtico predio domino ſcien te: niſi ad tempus inferantur. tacite obligata ſunt domino. qͣꝫuis empta ſint ex fructuum precio. C. in quibus cauſis pig. tacite contrahatur. l. qͣꝫuis. Sed in vrbano non diſtinguitur. Utrum domi nus ſciat: vel non. C. locati. l. certi. Item bona tu torum et curatorum tacite obligantur minoribus pro eorum officio: aut ſi nō adminiſtrauerūt. C. de adminiſtratōe tutorū. l. ꝓ officio. Itē bona patris tacite obligant̉ filijs ꝓ rebꝰ aduētitijs ⁊ p̄cijs earū C. de bo. que libe. l. cum oportet. Item bona ma tris conuolantis ad ſecundas nuptias ſunt filijs prioris matrimonij obligata tacite. vt eis reſtituat que a priore marito lucrata fuit. C. de ſecundis nu ptijs. hac edictꝭali. Item bona defuncti tacite obli gantur pro legatis ⁊ fideicommiſſis. C. cō. dele. l. j. Item bona primipilarij fiſco tacite obligant̉ in ca ſu quo fiſcus vxori prefertur. Nam ſi bona mariti deficiunt. etiam de rebus dotalibus ſatiſfiet. C. in quibus cau. pi. taci. contra. l. ſatis. ergo multo forti us in clerico coniugato obligato eccleſie. ſcꝫ erunt obligata bona eius vxoris. ſi bona mariti deficiāt ẜm Dir. Expreſſa v̓o obligatio dr̄ cōuentionalis. iō dic ꝙ alia eſt cōuentionalis alia p̄toria. Alia iu dicialis. Conuētionalis dr̄ q̄ ſola cōuentiōe conſti tuit̉. ff. de pig. ac. l. j. Pretoria v̓o eſt que fit p̄tore iu bente: puta. vt caueatur pro legatis. vel pro dam nō infecto: vel opere demoliendo. Et hec conſtitu itur per miſſionem in poſſeſſionem: non aliter. ff. de pig. ac. non eſt mirum.§. ſciendum. Iudicialis eſt: cum iudex iubet aliquem poni in poſſeſſioneꝫ ex officio ſuo: vt mandetur executioni ſententia ſua diffinitiua. Et primo capiuntur mobilia. ſecun do immobilia. tercio. peruenitur ad nomina debi torum. extra de re iudic̄. cum aliquibus. Et de hoc videtur textus. extra eodeꝫ. lator. vbi dicit Panor mitanus ꝙ ſi debitor habet in facultatibus vn̄ poſ ſit ſoluere. nō debet incarcerari. ſed iudex debet ex ecutionem facere in bona ſua ⁊ procedere per ordi nem in bonis ſuis: vt dictum eſt: vt habetur in. l. a diuo pio. ff. de re iudic. Multo ergo fortius non debet extendi manus ad capturam perſone. pro qͦ bonus tex. cum glo. in. l. iij.§. tutores. ff. de ſuſpec. tuto. ⁊ ibi etiam per Barto. licꝫ ſtatuta municipa lia aliter prouideant in multis locis. Et maxime verſatur dubium. Nunquid debitor poſſit ſe obli

Dignus gare ad carceres renunciando beneficio ceſſionis? Et Spe. concludit ꝙ non: licet quidā contra. Sed primum ſequitur. Barto. in. l. alia.§. eleganter. ff. ſo. matri. Nam hoc pactum videtur cōtra bonos mores. ⁊ inducit quandam ſeruitutē. Ex quo poſ ſet inferri. ꝙ etiam iuramētum non obligaret hoc caſu. argu. in regula. non eſt obligatorium ⁊cͣ. licet in caſu iuramenti Fede. tenuerit cōtrarium. Sed prima opinio videt̉ equior. Si tamen eſſet aliquis ſcriptor qui eſſet ſuſpectus de fuga. qui obligauit ſe ad ſcribendum certum librum. poſſet capi et in carcerem retrudi: vt ſic cogatur ꝑficere quod pro miſit. Et hoc etiam ſi nō renunciaſſet beneficio ceſ ſionis. quaſi videatur electa induſtria ꝑſone. ⁊ nō ſuccedat obligatio ad intereſſe. Idem tenuit Cy. in. l. j. C. qui bo. ce. poſſunt. ⁊ glo. iuris ciuilis dicit hoc tenendum in fauorem publice vtilitatis. in. l. ſtipulatio.§. ſiue autem. ff. de no. ope. nun. Et cō cludit Panor. ibi ꝙ ꝓ debito ciuili regulariter nō debet quis incarcerari niſi prius condemnetur. et nolit cedere bonis: vt in. d. l. j. Et lꝫ ſit condēnatus de debito: non debet tamen iudex incontinenti eū muſipulare. Sed primo executionem facere in bo nis. Fallit quando eſt ſuſpectus de fuga. ⁊ dubita tur an bona illius ſint ſufficientia: vt notatur in di cto.§. tutores. Fallit etiam ſi nondum venit dies ſolutionis. ⁊ debitor eſt ſuſpectus de fuga: tunc em̄ poteſt incarcerari: vt faciat tutum creditorem: pu ta. preſtando fideiuſſores: aut pignora. Et intelli ge hoc. quādo ſuſpicio fuge accidit poſt contractū debitum. Secus ſi erat tempore cōtractus. Nam tunc de ſe conqueratur. Notat etiam ibi Panor. aliud notabile ꝙ in cauſa ciuili non debet quis de domo capi. qꝛ domus ꝓpria debet cuiqꝫ eſſe tutiſſi mum refugiū: vt in. l. pleriqꝫ. de in ius vo. ⁊ in. l. qͥ in domum. ff. de iniur. ¶ Que res pignori obligari poſſunt vl̓ non: Rn̄. ẜm Hoſtie. obligari poſſunt tam res preſentes qͣꝫ future: vt fructus pendentes. partus ancillarum. fetus pecorum. et ea que naſcentur. ff. e. l. ⁊ que nō dum. Item res corporales ⁊ incorporales: vt cauti ones et nomina debitorum. ff. eo. cum coneunit. Item vſuffructus. ff. eo. ſi is. Item ſeruitutes ruſti ce: vt. ſcꝫ qͣꝫdiu pecunia ſoluta non ſit: his ſeruituti bus creditor vtatur. Et ſi infra certum diem non fuerit reddita creditori vendere vicino valeat. ff. e. ſed an vie. ſed hic caue ab vſura. quia quo ad vſuꝫ talis conuentio non valet: quia eſt feneraticia. licꝫ lex ꝑmiſerit in dicta. l. ſed an vie. vrbane autem ſer uitutes nō debent ſic pignorari. Et ratio eſt: ne ex varietate vſus vtentium. edificia deſtruātur ⁊ in utilia fiant dicta. l. ſi is.§. fi. Pignori autē obligari non poſſunt res ſacre: vt vaſa ⁊ ornamenta eccleſie vt. C. de ſa. ſan. eccle. l. ſancimus nemini. niſi eccle ſia ſuꝑflua vaſa habeat. ⁊ debitum vrgeat: nec ali unde ex rebus mobilibꝰ ſolui poſſit: vt. x. q. ij. hoc ius: vel niſi in alijs cauſis neceſſarijs in quibꝰ res eccleſie alienari poſſunt. xij. q. ij. aurū. vide sͣ. Alie natio. Item res eccleſie non poſſunt pignori obli gari. vt in autentica. de ali. ⁊ emphi.§. ⁊ quoniam collatōne. ix. Item liberi hominis nulla eſt obliga tio. quia cōtraria eſt libertati. dicto. c. lator. ⁊ ibi di cit Panormitanus ꝙ ſi quis de facto reciperet ho minem liberum in pignus perdit debitum. ⁊ aliaꝫ tantam quantitatem tenetur ſoluere ac etiam de bet relegari. vt in autētica. vt nulli iudi.§. quia ve ro. In caſu tamen tenet obligatio liberi hominis: vt in redempto ab hoſtibus. C. de cap. ⁊ poſtli. re. l. fi. Item ob neceſſitatem famis pater filium obli gare poteſt. vide ſupra Emptio in fi. Non ſic ecō tra: quia magis obligat̉ filius patri. qͣꝫ pater filio: vn̄ ⁊ in extrema neceſſitate eſſent magis deferēdi fi lij qͣꝫ parentes ẜm doc. ¶ An quando quis res ſuas obligat: intelligātur futura? Rn̄. de preſentibus ⁊ futuris ſenſiſſe pre ſumitur. C. que res pigno. oblig. poſſunt. l. fi. quia hic agitur de modico preiudicio. Secus ſi de ma gno preiudicio: vt in confiſcatione bonorum ali cuius. quia non veniunt futura. vide ſupra Iura re in fine. intelligitur tamen etiam in primo caſu ex ſit vendere q ceptum omne illud qd̓ ſpecialiter obligaturus nō erat. vt veſtis ſuppellectilia que in vſu habebat. et ſimilia. C. que res pigno. obli. poſ. l. j. ⁊. l. obligatio Si v̓o pactu ne. cum ſe. ff. de pig. Sed bene intelliguntur obli gata iura ⁊ actiōes. C. de ſen. paſſ. l. ſi ademptis. et l. caſus. Si v̓o dicat mobilia ⁊ immobilia ⁊ ſe mo uentia. Non ob hoc intelliguntur actiones et no mina ſeu credita. C. de pac. pig. l. j. Idem dicendū de his qui offerunt eccleſie omnia bona ſua. Item qui obligat inſtrumenta ⁊ de agris. ⁊ de omnibus que ibi continentur ſenſiſſe videtur. C. que res pi gno. obliga. poſſ. l. ij. De iſtis actionibus et nomi nibus debitorum. vide ſupra. Alienatio. et dic vt qͣꝫ erat debitū: ⁊ ¶ Ꝙrdiu pignus remanet obligatū? Rn̄deo ẜm Dir. ꝙͣdiu etiā vnus denarius remanet ad ſoluen dum. C. de diſtrac. pig. l. qͣꝫdiu. ¶ Utrum eccleſiaſtici redditus ſiue ſtipendia poſ reditori contra ſint pignorari vel obligari? Reſpōdeo ẜm Inno. non pn̄t obligari ſpāli conuentiōe. ſed a iudice pro debito canonici. et ex cauſa iudicati poſſunt obli ¶ Utrum pignore ſibi obligato vti ſit vſura? Re ſpondeo ẜm Tho. ſecunda ſecunde. q. lxxviij. ſi pi gnus ſit res aliqua: cuius vſus precio extimari po teſt: debet ille qui mutuauit computare vſum illi ieſt creditor contrae us rei in extimationem eius quod mutuauit. Alio na debitorem ⁊ quin idem eſt ac ſi pecuniam acciperet pro mutuo qd̓ eſt vſurariū. niſi forte eſſet talis res: cuius vſus Cui ⁊ cōtra ſine precio ſolet concedi inter amicos. Sicut patet im Ray. pot. de libro cōmodato. Et hoc intellige ꝙ ſit vſura ſi vtat̉ pignore conſentiente debitore. ſi v̓o eo nolēte eſſet furtum. ff. de fur. l. ſi pignore. ¶ Quid de expenſis factis a creditore in pignoreˡ: Reſpondeo ẜm Raynucium. Creditor poteſt exi gere vel compenſare non ſolum expenſas quas fe cit colligendo fructus: ſed etiam quas fecit bona fide circa rem pignoratam: puta colendo fundum vel paſcendo iumentum. Et hoc niſi fuerint im moderate. ff. de pigno. ac. l. ſi ſernos. Sed fructus

quos percepit vel percipere debuit computabit in ſortem. extra eo. cum contra. ¶ Quid ſi pignus perijt vel deterioratur? Rn̄. ſi ſi ne culpa creditoris perijt vel deterioratum eſt: non tenetur. Et nihilominus debitor tenet̉ ſoluere de hitum. niſi actum ſit ꝙ amiſſio pignoris liberet de pitorem. Si v̓o culpa creditoris tenetur creditor. C. de pigno. ac. l. ij. iiij. ⁊. v. Regulariter tamen cre ditor non tenetur niſi de dolo. lata. ⁊ leui culpa nō an̄t leuiſſima. nec etiam tenet̉ de caſu fortuito: niſi ex pacto. vel niſi ſit in mora. ¶ Quid aget creditor habens pignus. ſi paratus computare fructus in ſortem petit reſiduum debi ti? Rn̄deo ẜm Ray. poteſt quidem pecuniā mu tuatam per actionem ꝑſonalem petere. C. de pig. l. qͣꝫuis. ⁊. l. diſtractis. Item p̄t pignus alteri pigno rare. C. ſi pignus pig. l. j. ⁊. ij. ¶ Utrum creditor cui non ſoluitur poſſit pignus vendere? Rn̄deo ẜm Ray. ſi pactum fuit ꝙ poſ ſit vendere certo tempore vel modo vel perſone vl̓ precio. debet creditor denūciare debitori. et poſtea ccula que in vſu vendere poterit ẜm formam conuentā. Aliter nō. Si v̓o ꝑactum fuit de non vendendo. non poterit vendere. niſi poſt trinam denunciationem factaꝫ debitori vt ſoluat. Et ſi non ſoluat: poſtea poterit vendere. Sed ſi venderet ante. teneretur furti. Sꝫ vo nullum pactum fuit. ſufficit vna denunciatio. et poſtea elapſo biennio. ſcꝫ a denunciatione. vel a ſnīa iudiciali numerādo. poterit fieri venditio. hec ꝓbantur. ff. de pig. ac. l. ſi cōuenit. ⁊. C. de iure do. etur. C que res impe. l. fi. ¶ Quid ſi pignore vēdito creditor minus accepit qͣꝫ erat debitū? Rn̄. ſi hoc vendidit bona fide. po teſt agere ad reſiduum. Et ſi plus accepit tenet re ſtituere debitori. C. de iure do. impe. l. fi. ¶ Cui et contra quem datur actio perſecutiua pi gnoris: ſiue hypothecaria? Rn̄. ẜm Hoſti. datur creditori contra quemlibet poſſeſſorem. ff. eo. l. pi gnoris. Ita quidem ꝙ ſi poſſeſſor habꝫ titulum lu cratiuum. tunc creditor habet electionem vtrum agat perſonaliter cōtra debitorem. vel hypotheca rie contra poſſidentem. C. eo. diſtractis. ⁊. l. per ſe obligato vti ſit vſura: ſ cutione. Et idem ſi habet titulum oneroſum. ſi fu it fraudis conſcius. ſcꝫ quia ſciebat rem alijs obli gatam. Sed ſi non fuit fraudis conſcius. non po teſt creditor contra eum agere quouſqꝫ egerit con tra debitorem ⁊ fideiuſſore. ⁊ mandatore ⁊ poſtea agi poterit cōtra pignorū poſſeſſores. ¶ Cui ⁊ cōtra quē datur actio pignoratitia? Rn̄. ẜm Ray. poteſt agere deb tor vel heres eius con tra creditorem vel heredem eius vel alium: ſi forte creditor rem ſibi pignoratam in alium tranſtulit. Nam ⁊ iſte poſſeſſor tenetur computare in ſorteꝫ. non ſolum fructus quos ipſe percepit. ſed etiā om nes quos anteriores ꝑceperunt a tꝑe primi cōtra ctus. ⁊ ſic ſoluto reſiduo. reſtituere debet pignus. extra eo. cum cōtra. Opulus. Quot homī nes faciunt vnum populum? Rn̄deo. Populus Fo. CXCIII. decem. x. q. iij. vnio. in glo. ſicut duo faciunt cōgre gationem. extra de elect. c. j. ⁊ tres collegium. ff. de verbo. ſigni. neratius. Et tamen retinetur in vno. ff. quod cuiuſqꝫ vni. l. ſicut. vide glo. ſingulareꝫ de hoc in. c. j. de poſt. pre. quam approbant communi ter doct. que dicit ꝙ ius vniuerſitatis poteſt rema nere in vno ſolo omnibus alijs mortuis. vel priua tis. Iſte tamen ſolus non poſſet ſeipſum eligere. quia notaretur ambitione: Glo. tamen dicit ꝙ col legium non eſt in vno. Nam deeſt ſignificatū vo cis. ſed ius collegij bn̄ conſeruat̉ in vno. ¶ Quid autem ſi omnes mortui ſunt. nūquid ex tinguatur collegium? vide ibi. Decem autem. aut quindecim faciunt turbam. ff. de vi. bo. rap. l. pre tor. la. ij. Quatuor autem vel quinqꝫ porci vel decē oues faciunt gregem. ff. de abigeis. l. oues. Ex qui bus infertur. ꝙ poteſt dici populum ſcandalizari qn̄. x. graues ⁊ honeſti de ppl̓o ſcādālizant̉. licet in ppl̓o ſint etiā mille. Oſtulatio quid ſit. Rn̄. ẜm Panor. extra eo. ſuper rubrica. Po ſtulatio eſt quedam gratie petitio a ſupe riore facta de ꝓmouendo aliquem ad̓ prelationem ad quam de iure communi propter defectum ali quem. vel impedimentum eligi ſeu promoueri nō poterat. Et ex hoc tacite infertur differentia inter electionem ⁊ poſtulationem. Nam poſtulatio in nititur gratie. extra eo. c. pe. Electio v̓o innitit̉ iuri vnde ille qui de iure pōt eligi. non debet poſtulari Et ſi electores illū poſtulant nihil agunt. qꝛ debēt ꝓuidere eccleſie de meliori quem poſſunt. ⁊ melio ri modo. vnde illi qui eligunt cōſentiunt in electū: vt in ſponſum ⁊ ꝑ electionem iniciatur vinculum matrimoniale: vt in. c. fi. de tranſla. p̄lato. Sed illi qui poſtulāt nō cōſentiūt in poſtulatū: vt in ſpōſū nec iniciat̉ aliqd̓ cōiugiū ſꝫ vota ſua dirigūt in ſuꝑi orē: vt ſuꝑior de gr̄a debeat admittere poſtulatū. ¶ Quis ſit poſtulandus vel nō? Rn̄. ẜm Hoſti. In primis quidē nō pōt poſtulari criminoſus: pu ta ꝑiurus: homicida: vel inobediens. Tales enim nec eligi nec poſtulari poſſunt. extra. e. c. j. ⁊. ij. Itē nō ꝓfeſſus tacite vel exp̄ſſe. nō poſtulat̉ in regula rem p̄latum. ſicut nec eligit̉. extra de elec. cum cau ſam. ⁊. c. cum ad noſtram. niſi neceſſitate inſtante. qꝛ tunc poſſet dummodo in regula fuerit cōpeten ter inſtructus. ſicut colligit̉ extra de elect̓. cum mo naſterium. ⁊. c. officij. Item non poſtulat̉ epilenti cus ſicut nec eligitur. extra de elect. cum inter. niſi forte ſit liberatus. ita ꝙ iam per annuꝫ fuerit liber xxxiij. di. cōmuniter. Sed de hoc vide. jͣ. Suſpen ſus. Item nec mutilatus. qꝛ talis omnino inhabi lis eſt. extra de cor. vici. expoſuiſti. Item nec biga gamus: vel irregularis: qꝛ talia ⁊ ſil̓ia omnino in habilem reddūt. Quod ſi talis defectus eſt qui nō reddit omnino inhabilem. admittitur poſtulatio. Ideo poſtulari pōt ſi defectus ſit in etate. extra de elec. cum nobis olim. Itē ſi defectus ſit in ordinibꝰ Nā ad oēs dignitates hn̄tes curā poſtulādus eſt qui nō eſt in ſacris. extra de elec. dudū. el. j. ⁊ de eta.

Poſtulatio et qua. a multis. Item ſi ſit defectus in natalibꝰ. ex tra de elect. innotuit. Item ſi ſit ep̄us. extra eo. c. fi. Et ſi talis eligeret̉. nō valeret vt ibi. Utrum clericus aliene dyoceſis ſit poſtulādus vel poſſit eligi? Rn̄. ẜm Ber. Ꝙͣuis clerici nō poſ ſint dimittere eccleſias ſuas ſine conſenſu ep̄orum ſuorū: nihilominus eligi pn̄t: ſiue in ſua: ſiue in ali ena dyoceſi. extra de elec. cum inter. ¶ Utrū religioſus debeat poſtulari vel eligi. Rn̄. hactenus fuerunt diuerſe opi. Hodie tenet̉ indi ſtincte ꝙ ſiue in ſuo monaſterio. ſiue extra. ſiue etiā ad ep̄alem dignitatē eligi debet: vt notat̉ ꝑ Io. an. extra de elec. nullus in.vj. ¶ A quo ſit aliquis poſtulandus? Rn̄. ſi ſit epiſco pus: a papa poſtulandus eſt. extra eo. c. fi Si vero patiatur defectum in ordine: vel etate debet poſtu lari ab eo qui in hac parte diſpenſare poteſt. vnde ſi aliquis. xx. annorum poſtuletur ad dignitateꝫ ſi ne cura ab epiſcopo poteſt poſtulari. Si cum cura a papa. Si v̓o ſit defectus qꝛ eſt clericus aliene dyo ceſis. vel ſubeſt alteri: vt religioſus et huiuſmodi non oportet ꝙ poſtuletur. ſed eligi poteſt: vt dictū ¶ Duis poteſt poſtulare? Rn̄. ẜm Hoſti. Qui et eligere poteſt. extra eo. bone. el. ij. extra de elect. in notuit. Et valet ſi admittitur poſtulatio: ſi concors fuerit. ſcꝫ ſi ab omnibus fiat: vel ſi due partes con ſentiunt: quia tunc idem eſt ac ſi omnes concorda rent. al̓s non facile admittitur. extra de elect̓. ſcri ptum. ¶ An autem in poſtulatione ſit ſeruāda forma. c. quia propter. de elec. vt ſcꝫ procedatur per viā ſcru tinij ⁊ alijs requiſitis. de quibus sͣ. Electio. j. Rn̄. ẜm Panor. in. d. c. quia propter. ꝙ duplex eſt po ſtulatio. Quedam minus ſolennis. per cuius ad miſſionem non conſequitur poſtulatus ius prela ture. ſed habilitatur vt poſſit eligi. Et tunc non eſt ſeruanda forma. d. c. cum debeat ſeruari poſtmo dum in electione fienda. Exemplum. Cum poſtu latur laicus vt faciat ſe promoueri ad ordinem ſa crum: vt poſſit eligi: vel poſtulatur monachus ab abbate: vt poſſit eligi. Quedam eſt poſtulatio ſolē nis per cuius admiſſionem conſequitur poſtula tus plenum ius. Ita ꝙ admiſſio facta per ſuperio rem habet vim electionis ⁊ cōfirmationis. Et tūc debet ſeruari forma. d. c. quia ſatis. talis videtur ele ctus habito reſpectu ad ius futurum. Pone exem plum in. d. c. ſcriptum. ¶ Quis autem ſit effectus poſtulationis? Rn̄det Panor. in. c. j. extra eo. ẜm doct. ꝙ de iure videtur poſtulatus habilitatus vt poſſit eligi. Sed curia romana: vt euitetur circuitus. ⁊ eccleſiarum diſpē dium. ſeruat ꝙ admiſſa poſtulatōe: poſtulatus cō ſequitur ius ac ſi fuiſſet electus ⁊ confirmatus. vn̄ de non indiget alia confirmatione: vel electiōe. Et hoc ꝓbatur extra eo. c. ij. Et intellige hoc in poſtu. latione ſolenni. Nam duplex eſt poſtulatio. ſcꝫ ſo lennis. ⁊ non ſolennis. Solennis dicitur quando poſtulatur ab eo qui poteſt ſuper omni impedimē to poſtulati diſpenſare. Non ſolennis v̓o dicitur quando poſtulatur ab eo qui non poteſt diſpenſa re ſuper impedimento. requiritur tamen eius con ſenſus in promotione ratione ſui intereſſe. Exem plum. Canonici volunt eligere monachum in epi ſcopum. Sed quia non poteſt monachus conſen tire ſine licētia abbatis: vt in. c. ſi religioſus. de elec. li. vj. Canonici poſtulant ab abbate vt cōcedat eis illum monachum. Si enim abbas conſentit. hec admiſſio poſtulationis non habet vim electionis aati ſed debet de nouo eligi ⁊ peti confirmatio electōis quia abbas non habet poteſtatem ꝓuidendi eccle ſie cathedrali. Idem dic quando canonici petunt filiumfami. a patre: quia volūt eum petere in ep̄m Idem in ſimilibꝰ. ¶ Mutare de re. ii Poſtulantes ſcienter indignum: ſunt priuati ip ſo iure poteſtate eligendi ⁊ poſtulandi. extra eo. c. ij. Ex quo infert Panor. ibi. ꝙ ſicut habentes pote ſtatem eligendi ⁊ poſtulandi a iure communi. pri uantur ipſo facto poteſtate eligendi poſtulādo in dignum. ita priuātur habentes poteſtatem eligen di ex priuilegio: ſi poſtulant ſcienter indignum. Et ſicut poteſtas partis delinquentis reſidet in aliam id aūt ſi feciſſet al partem quando eligentes habent poteſtatem a iu re communi: vt in. c. cum in cunctis. ⁊. c. cum vin xre ſecuta varia tonienſis. de elec. Ita deuoluitur poteſtas quādo eligentes habent poteſtatem ex priuilegio vt in. d. c. ij. Ex quo infertur ad queſtionem. Pone ꝙ po rnad. q. Ami teſtas eligendi fuit data per canonicos tribus cō vttibi ꝯferret̉ c promiſſarijs: quorum duo ſcienter elegerunt indi gnum: tercius elegit idoneum. Queritur: nūquid Ilas fecit. nec et valeat electio iſtius tercij? videtur ꝙ ſic: quia pote ſes illi vt illas ex ſtas duorum reſedit in illum tercium. Sed contra ctio. vt in. l. ſi. rium eſt veruꝫ: quia iſtud capitulum ſcd̓m loquit̉ quando aliqui eligunt collegialiter. ideo tota pote vlituliti ſtas reſidet penes eligentes idoneum. Sed in caſu premiſſo compromiſſarij non eligunt vt collegiuꝫ. ſed vt ſinguli habentes poteſtatem a collegio. vn de poteſtas compromiſſariorum eligentium indi gnum deuoluit̉ ad compromittentes: vt in. c. ſi cō j. Amice nō eas re promiſſarius. de elec. lib̓. vj. vide de hoc ſupra. Ele ctio ſcd̓o. ¶ Utrum per poſtulationem aliquod ius acqui ratur poſtulato? Rn̄deo ẜm Panor. in. c. bone. el. ij. extra eode. ꝙ poſtqͣꝫ poſtulatio eſt preſentata ro mano pontifici: non poſſunt poſtulantes ab ea re cedere ⁊ alium eligere vel poſtulare. Sed debēt po ſtulantes expectare iudicium pape ſuper admittē do. vel improbando illam poſtulationem. Et ideꝫ diab̓.. ppicra. dicunt docto. cum preſentatur alteri ſuperiori qui poteſt illam admittere. Quod placet Panormi. ex idemptitate rationis. ne ſcilicet contrarium agen do videantur illudere ſuperiori. Et ex hoc infertur a contrario ſenſu ꝙ anteqͣꝫ poſtulatio ſit preſenta ta ſuperiori. poſſunt poſtulātes variare inuito po ſtulato. Adeo ꝙ dicit Inno. ⁊ ſequunt̉ cōiter doc. ꝙ nuncius miſſus ad poſtulationē pn̄tandā ſuꝑi ori. poteſt reuocari anteqͣꝫ poſtulatio ſit preſenta ta. tum quia ſufficit ꝙ reuocatio ꝑuenerit ad ipſuꝫ nuncium vel procuratorem. tum exquo poſtulatio non eſt preſentata admittitur variatio. Et ex hoc

Poſtulatio habes vnam dr̄iam quo ad facultatem variandi inter poſtulatōꝫ ⁊ electiōem. Naꝫ in electione nō admittit̉ variatio poſt publicatōeꝫ ſcrutinij. vt in ca. publicato. de elec. Sed in poſtulatione admit tit̉ variatio ꝙͣtumcūqꝫ ſcrutinium ſit publicatum ⁊ poſtulatio inde ſit ſecuta. Satis eſt em̄ ꝙ nō ſit ſuꝑiori pn̄tata. Ratio diuerſitatis eſt: qꝛ ꝑ poſtula tionem nulluꝫ ius acqͥrit̉ poſtulato: cum ſit inha hilis. vnde non hꝫ de quo ꝯquerat̉. nec ſuꝑior pōt ꝯqueri: exquo ſibi nō eſt facta pn̄tatio. Et ex p̄di ctis pōt aliud inferri. ꝙ qͥs poteſt ſepe variare an teꝙͣ alteri ſit ius q̄ſitum. Secus ſi ius eſt alteri q̄ſi tum: vt in electione. Et in hoc caſu hꝫ locum regu la. Mutare. de re. iurꝭ. li. vj. Idem habes per Pa nor. in. c. cum inter. de elec. ꝙ gr̄a non reuocat̉ qn̄ ius eſt alteri queſitum. Secus ſi nō eſt queſitum. Limitat tn̄ Panor. dictum correlarium dicens. ꝙ ſi ſuꝑior ⁊ poſtulantes ꝯueniūt: admittit̉ variatio etiam ſi poſtulatio ſit pn̄tata ſuꝑiori: nec hꝫ poſtu latus de quo conquerat̉: cum ius non ſit ſibi que ¶ Quid aūt ſi feciſſet aliquas expenſas: p̄ſertim cum ꝯſenſu poſtulantiū. nunqͥd poſſit illas repe tere ſecuta variatōe. Inno. ⁊ ꝯmuniter doc. ſeq̄n tes dicunt ꝙ nō: qꝛ cū non hr̄et ius fecit illas non ſine nota ambitionis. Et no. bene hoc dictū. facit em̄ ad. q. Amicꝰ tuus expendit aliqͥd ſymoniace: vt tibi ꝯferret̉ certum beneficiū. nunqͥd poſſit a te illas expenſas repetere. Dicendū ꝙ nō. qꝛ iniuſte illas fecit. nec etiaꝫ hrēt actōꝫ mandati: ſi tu mādaſ ſes illi vt illas expenſas faceret. qꝛ ex turpi manda to nō orit̉ actio. vt in. l. ſi remunerādi.§. rei turpis ff. mādati. ſꝫ reſpectu expenſaꝝ poſtulati. vide qd̓ no. in. c. cupiētes. de elec. li. vj. Et diſtingue vt ibi. Dir. tn̄. li. ij. quo ad expēſas tenet ꝯͣrium. ⁊ format q. Pone ꝙ canonici poſtulauerūt aliquem qͥ p̄ꝑa uit ſarcinulas ſuas: ⁊ emit equos vt iret romaꝫ. ⁊ facit maximas expenſas. Et poſtea canonici dixe runt ſidi. Amice nō eas romam: nos mutauimus e de hoc ſupra. Ee ꝓpoſitū ⁊ eligimꝰ alium. Nunqͥd poterit repetere ab illis expenſas iſtas. Et ꝯcludit ꝙ ſic: qꝛ nō po tuerūt mutare ꝯſilium in alteriꝰ p̄iudiciū. vt in. d. regula mutare. Et dicit hoc tenere Pe. de ſapīa. exͣ eo. c. pe. ⁊ Io. lxj. di.§. ſꝫ aliad. Et plus dic̄. ꝙ ſi po ſtulantes anteqͣꝫ electio ſit pn̄tata eligāt vel poſtu lent alium: licet teneat electio: ſi tn̄ fecerūt eum or dinari: tenent̉ ad int̓eſſe: ſi ꝓpter poſtulatiōeꝫ eoꝝ fuit ordinatꝰ. ⁊ pōt eos ꝯuenire: vt ei ꝓuideant de beneficio ꝯuenienti. exͣ de iure patro. paſtoralis. ⁊ hoc vr̄ ſentire glo. exͣ eo. c. bone. el. j. Sꝫ panor. dic̄. ꝙ hoc doc. nō approbant. qꝛ illud. c. paſtoralis. lo quit̉ in pn̄tato a pr̄ono: cui acqͥrit̉ ius ex pn̄tatōe. Sꝫ nos loqͥmur in poſtulato cui nullum ius acqͥ rit̉: cuꝫ ſit inhabilis. ſꝫ poſſet ſaluari glo. qͦ ad iſtos poſtulātes. vt ſi fecerūt aliquē ordinari. vt eū elige rent. ⁊ poſtmodū ipſo ordinato alium elegerūt: te net tn̄ iſta electio: cū nullū ius ſit illi acqͥſitum. Sꝫ iſti ſic eligentes poterūt ꝯueniri vt ꝓuideant pri mō de ſtipendio ꝯpetēti: vt hēat vnde viuē poſſit exqͥ fecerunt eū ordinari. ⁊ hoc voluit glo. in. d.§. ſꝫ aliud. Fo. CXCIIII. ¶ Eſt etiam alius modus ꝓuidendi eccleſijs va cantibꝰ vltra duos modos iaꝫ dictos. Naꝫ pͥmꝰ ē ꝑ electōꝫ. Scd̓s ꝑ poſtulatōꝫ: q̄ dꝫ eē ꝯcors. ⁊ poſt qͣꝫ eſt pn̄tata ſuꝑiori nō lꝫ poſtulātibꝰ reſilire. Ter cius eſt ꝑ noīationē: q̄ dꝫ eſſe ſolēnis. Et ẜm Ho. fit qn̄ duo vel tres qͥ ſunt excellentiores in capitu lo. vel alibi noīant̉ pape. ⁊ petit̉ ꝑ collegiū. vt pa pa ꝓuideat eccl̓ie de aliquo illoꝝ. Et ꝑ hanc noīa tionem qͦdam mō ius acqͥrit̉ noīatis: nec pn̄t no minantes recedere a noīatione poſtqͣꝫ facta eſt ſu ꝑiori. ſicut dicimꝰ in poſtulatione. Et ꝓprie poſtu latio fit de vno: noīatio v̓o de pluribꝰ. ⁊ hoc de no minatōe ſolēni q̄ fit vt dictum eſt. Nam eſt q̄daꝫ noīatio non ſolēnis.ſ. qn̄ ante ſcrutiniū fiendum aliqͥs noīat̉ inter canonicos tanqͣꝫ bonus ⁊ ſuffici ens. Iſta tn̄ nomīatio non tribuit ius noīato: ſꝫ ſo lum ꝓponit̉ in collegio. vt eligat̉ ſi placet collegio. ¶ Utꝝ ep̄us poſtulatꝰ debeat ꝯſentire. Rn̄. ẜm Io. an. Ep̄us poſtulatꝰ ad aliam eccl̓iaꝫ ſic dꝫ rn̄ dere. Nec ꝯſentio. nec diſſentio: ſꝫ in hoc volūtati d. pape me ſuppono. ¶ An aūt cardinalis eligat̉ vel poſtulet̉. Rn̄. ẜm Panor. in. d. c. bone. ꝙ poſtulat̉. Nam cū ſit eccl̓e romane alligatꝰ: nō hꝫ libeꝝ volatum. vnde ſicut ep̄us nō pōt eligi ad aliam ſedē: ſꝫ dꝫ poſtulari. ita etiam cardinalis. Et hāc opi. etiaꝫ tenuit Ho. licꝫ Ab. ⁊ Egi. tenuerint ꝯͣrium: dicētes ꝙ cardinalis non ep̄s pōt eligi. Et panor. ſe refert ad notata in c. eccl̓ia. el. ij. de elec. vbi querit an electꝰ in cardina lem retineat pͥora bn̄ficia. Et diſtinguit. ꝙ aūt ꝓ motꝰ in cardinalē hēbat pͥus beneficiū curatū: vel aliam dignitatē inferiore ſeu offm̄. ⁊ vacat ipſo fa cto ꝙ aſſumit̉ in cardinalē ꝑ ca. de multa. de p̄bē. Nam cardinalatꝰ eſt dignitas ſeu offm̄ maximū. gͦ ꝑ adeptōꝫ ipſiꝰ dn̄t vacare beneficia curata pͥus adepta. vel dignitates ſeu ꝑſonatꝰ inferiores. Aut hēbat beneficia minora. vtputa. canonicatū. Et il la non vacant ꝑ adeptōꝫ cardinalatꝰ. etiam ſi exi gerent reſidentiā. Et hoc intelligo in p̄ſbytero. vl̓ dyacono cardinali. Nam ep̄us cardinalis rōne eꝑatus ꝑdit ipſo facto oīa pͥora beneficia. ſicut ſta tuit̉ in ſimplici ep̄o. exͣ de elec. cū in cunctis.§. cum v̓o. Aut querit̉ nunqͥd ꝓmotꝰ in cardinalē poſſit de nouo acqͥrere beneficia in titulum. Et puto ꝙ nō ſi ſunt curata. ar. d. c. de multa. Idē ſi eēt mi nora beneficia: exigerent tn̄ reſidentiaꝫ. qꝛ nō dn̄t ꝯferri beneficia ei q̄ reſidere nō pōt. ſꝫ beneficia mi nora: reſidentiaꝫ nō reqͥrentia: poterit p̄ſbyter. vl̓ dyaconus cardinalis acqͥrere mero iure. inſpecta generali ꝯſuetudine. Sꝫ ep̄us cardinalis acqͥrere non pōt: ſicut nec alius ſimplex ep̄us. nam ſi ꝑdit pͥora beneficia vt in. d. c. cum in cūctis. Fortiꝰ non pōt de nouo acqͥrere. qꝛ turpiꝰ eijcit̉ ⁊cͣ. hoc intelli ge niſi acqͥſitio admittat̉ ex cā rōnabili. Et panor. in. c. bone. el. j. exͣ. e. dicit ꝙ. c. de multa. hꝫ locuꝫ in ep̄atibꝰ ⁊ cardinalatibꝰ. ⁊ hoc qͦ ad mentē. d. c. licꝫ quo ad v̓ba ſecus ſit. qꝛ potiꝰ dꝫ vacare ipſo facto vnꝰ ep̄atus ꝑ adeptōeꝫ alteriꝰ. vel cardinalatꝰ: qͣꝫ vacet vnꝰ archidyaconatus ꝑ adeptōeꝫ alteriꝰ di gnitatis inferioris. Nouiſſime v̓o ẜuat̉: vt ep̄us ꝓmotus in cardinalē nō ꝑdat ipſo iure ep̄atum.

Predicator immo retinet illum in titulum vt prius. niſi papa aliter diſponat. Et hoc: qꝛ pleriqꝫ conſuluerunt ꝙ dictum ca. de multa. non habet locum in epiſcopa tibꝰ ⁊ cardinalatibꝰ ⁊ ſimilibꝰ. vide de hoc ſupͣ Be neficium.j. ¶ A quo aūt ſuꝑiore ſit peten̄. vt poſtulatio ad mittat̉. Rn̄d̓. ẜm Panor. in. c. fi. exͣ eo. poſt glo. ꝙ aut poſtulat̉ quis in ep̄m. ⁊ tunc ad ſolum papaꝫ ꝑtinet poſtulatōꝫ admittere. Aut ſit poſtulatio ad inferiores dignitates ſeu eccl̓ias. Et tunc ad eum ad quem ſpectat poſtulationis admiſſio. qꝛ admiſ ſio poſtulationis hꝫ vim ꝯfirmationis. vt exͣ. e. c. j. Hoc intellige dummodo apud iſtum ꝯfirmato rem ꝯcurrant duo. Primum. ꝙ poſſit diſpenſare in illa dignitate: rōne cuius fit poſtulatio. Naꝫ ſi non poteſt diſpenſare: non poteſt poſtulationem admittere: cū ibi reqͥrat̉ diſpenſatio. Et ideo ſi ca nonici poſtularēt in archidiaconum aliquem ha bentem. xviij. annos dūtaxat: nō poterūt ab ep̄o petere: vt iſta poſtulatio admittat̉: licet ad eū al̓s ſpectet ꝯfirmatio electionis. Ratio qꝛ ſuꝑ iſto de fectu etatis nō poteſt ep̄us diſpenſare. vt in. c. vni co de eta. ⁊ qua. li. vj. Secundo requirit̉ ꝙ iſte ad quem ſpectat ꝯfirmatio ſit ep̄us. Nam vt dicunt docto. ⁊ originaliter fuit dictum Innoc̄. in. c. ij. de eo qui fur. re. or. inferiores prelati citra epiſcopos non poſſunt diſpenſare: niſi in caſibꝰ ſpecifice eis ꝑmiſſis. Redicator. Sciēduꝫ ꝙ officium p̄dicationis omnibꝰ laicis ē int̓dictum. exͣ de hereti. ſic̄ in vno. Item non dꝫ admitti ad p̄dicandum qͥ dicit ſe ꝑ viſionē miſſus a deo: niſi ꝓbet ſicut moyſes ꝓbauit mira culo. de ꝯſe. di. ij. re vera. Sufficit tn̄ ad ꝓbatōem lrāꝝ teſtimoniū. vnde nec clericꝰ admittit̉ niſi mit tat̉. exͣ de hereti. cum ex iniūcto. Ep̄i v̓o vbiqꝫ p̄di care pn̄t: niſi ab alieno ep̄o in eius dioceſi ꝓhibeāt̉ Nullus alius pōt niſi ab apl̓ica ſede vel ep̄o loci hanc habeat auctoritatem. extra de hereti. excom municamus. ¶ An āt ſi p̄dicator p̄dicet in pctō mortali peccet mortalit̓. Tho. in. iiij. videt̉ dicē ꝙ ſic. Quo tn̄ ad hoc ſufficeret contritio. licet actu tunc non confi teretur. ¶ An aūt frēs mendicātes pͥuilegiati ꝑ cle. dudū de ſepul. poſſint libere p̄dicare in plateis ⁊ alijs lo cis ꝯmunibꝰ. Rº. ꝙ ſic. ⁊ de hoc eſt tex. in. d. cle. du dum. in.§. nos at. ⁊. jͣ. vbi dr̄. Statuimꝰ ⁊ ordina mus vt dictoꝝ ordinum frēs in eccl̓ijs ⁊ locis eoꝝ ac in plateis ꝯmunibꝰ libere valeant clero ⁊ popu lo p̄dicare ac ꝓponere v̓bum dei. illa hora dūtaxat excepta: in qͣ locoꝝ p̄lati p̄dicare voluerīt. vel corā ſe facere ſolennit̓ p̄dicari. in qͣ p̄dicare ceſſabunt. p̄terqͣꝫ ſi aliud de p̄latoꝝ ipſoꝝ voluntate ꝓceſſerit ac licentia ſpāli hec ibi. ¶ Querit̉ pͥmo qͥd intelligat̉ ſeu ꝯp̄hendat̉ ſub illis v̓bis locis eoꝝ. Glo. dicit quicqͥd eſt infra ſe pta vel ambitum etiam in pritis vel ortis ⁊ alijs ſpatijs. Idem Land̓. ⁊ Zen̄. Et dicit Land̓. hoc ꝓ cedere etiam ſi loca ſint lōge a domībꝰ eoꝝ. cū in difinite dicat de locis. ¶ Secundo quero qͥd importat verbum. In pla teis cōibꝰ. Soluit Zen. intelligendū de plateis lo coꝝ in qͥbꝰ morant̉. Dicit tn̄ ꝙ hec lr̄a etiam hꝫ lo cū in plateis alioꝝ locoꝝ ꝙͣ ſuoꝝ. Al̓s hec v̓ba pla teis cōibꝰ nihil adderēt: cū p̄miſerat de locis eoꝝ maxīe. qꝛ h̓ de fauore agit̉ qͥ nō dꝫ reſtrīgi: ſꝫ āplia ri ꝑ regulā odia. Ex eo āt ꝙ his ꝑmittit̉ in his loc libere p̄dicare: dicunt Land̓. ⁊ Zen̄. ꝙ hoc faciēt abſqꝫ cuiuſcūqꝫ ꝯͣdictione: vel licentia. Idem in ſi mili dicit glo. j. in hac cle. in.§. ſi v̓o. in v̓. libere. di cens ꝙ denotat ꝙ non eſt neceſſe lnīaꝫ ſacerdotis parochialis hr̄i. cuiꝰ ꝯͣrium vr̄ velle Io. mo. Ideꝫ tenet Panor. in. c. fi. de po. p̄la. vbi dicit ꝙ qͣs dr̄ hr̄e liberam ptātem qn̄ qͥs poteſt ſine aſſenſu alte rius diſponere. Idem dicit in. c. ſtatuimꝰ. de regu la. ⁊ dicit hoc eſſe de mente cōiter docto. Item ẜm Land̓. iſti mendicantes ſunt exempti ⁊ ſic nō ſub ſunt ordinarijs: qͦ ad eccl̓ias ⁊ loca ipſoꝝ: ſꝫ quo ad plateas q̄ ſunt iuris publici. pͥnceps.ſ. papa potu it diſponere vt voluit. nulli p̄iudicium faciendo. Secus tn̄ de plateis priuatis ẜm glo. Naꝫ in pri uatis plateis p̄dicare non pn̄t inuitis eis: qͦꝝ ſunt Idem Pau. ⁊ Car. Exquo tn̄ infert̉: ꝙ qͦ ad hoc non eſt neceſſe petere lnīaꝫ ab ep̄o. vel preſbytero parochiali vt valeant p̄dicare in hmōi plateis pri uatis vel alijs locis. ſꝫ ſufficit petere licentiam ab his: quoꝝ ſunt hmōi platee priuate: vel loca. ¶ Tercio quero an liceat eis p̄dicare tꝑe interdi cti in p̄dictis locis. Glo. ſoluit ꝙ ſic. Idem pau. ¶ Quarto. quero in eo ꝙ ꝑmittit̉ hic fratribꝰ p̄ dicare. dum tn̄ nō ꝯcurrant cum p̄latis. de qͥbꝰ p̄ latis hic loquit̉. Glo. dicit ꝙ locum hꝫ: ſiue ſint p̄ lati iure ꝯmuni: ſiue ꝯſuetudinario. tex. loquit̉. Lau. ⁊ Zen. ¶ Quinto q̄ro. an ſub verbo p̄lati ꝯp̄hendant̉ re rit Lan. archit ctores eccl̓iaꝝ. Glo. dicit ꝙ non. Idem Pau. Ex hoc videt̉ ꝙ hoc nomen p̄lati ſtricte ſumat̉: qd̓ te ntoꝝ ⁊ ordinare de p̄dic net Land̓. Ste. aūt accipit largo modo: vt ꝯp̄hen dant̉ etiam ipſi curati: qͥ ſuo mō ſunt p̄lati. ſꝫ Car. dicit ꝙ ſibi placet opinio glo. Nam ob honorem p̄latoꝝ reẜuat̉ eis. ꝙ hora qua p̄dicāt nō poſſunt frēs p̄dicare. Prelatos etiam intelligo eos qui hn̄t dignitatem cum adminiſtratione. qͣꝫtum ad hanc cle. Et puto ꝙ ſit eius mens loqͥ de p̄lato qͥ habet iuriſditionem quaſi ep̄alem. quaſi ob hanc ſuperi oritatem deferat̉ ei in toto loco. etiam quo ad eos qui ſunt exempti. ⁊ qui habent priuilegium predi candi. ¶ Sexto quero qͥd ſi p̄latus velit totam horam matutinalem tenere tam ꝓ miſſa. ꝙͣ ꝓ ẜmone. Et ſic frēs in toto impedire. Uidet̉ ꝙ nō. poſſit. qꝛ hic dr̄ in ſingulari. de hora n̄ de horis. Itē illa hora tm̄ onit etempiū de qͣ ipſe p̄dicat: nō de alia. ꝓ hoc: qꝛ fauor eſt in mul tiplicatione p̄dicantium. xxj. di. In nouo. Paria tn̄ ſunt qͦ ad hoc. An p̄latus p̄dicet. an coram ſe fa ciat p̄dicari ſolenniter: qꝛ nō refert. an ꝑ ſe: an per alium faciat. de ſen. ex. mulieres. Et no. ẜm Pau. ranoterea In eo ꝙ dicit. ſolenniter. Si enim faceret p̄dicari clam coram paucis. ceſſaret hec littera. qꝛ tūc nō de rogaret̉ ſue dignitati. Idem pe. de an. ¶ Septimo quero. qͥd de vicario. Dic ẜm glo. ꝙ

idem eſt ꝙ de p̄lato. Idem pau. Et hoc ſi vult p̄di care vt vicariꝰ: nō vt alius p̄latus cui ꝯpetit ex offi cio. vt qꝛ hēbat aliquaꝫ p̄laturam. Item ẜm pau. ſecus etiam ſi vt vicariꝰ vult facere coram ſe p̄dica ri. qꝛ in hoc non repn̄tat ꝑſonam ep̄i. ¶ Octauo q̄ro an ea hora qͣ predicat p̄latus ceſſa hunt iſti p̄dicare quo ad omnia loca. Pau. dicit ꝙ ceſſabunt p̄dicare: qͦ ad loca de qͥbꝰ p̄miſit.ſ. in ſu is eccleſijs. ⁊ locis eoꝝ ⁊ plateis cōibꝰ exn̄tibꝰ in ci uitate. vel caſtro vel villa vbi ordinariꝰ vult p̄dica re. vel ante ſe facere p̄dicari. nō in alijs nec in pla teis priuatis. Ceſſant tn̄ in caſu capituli. vt offm̄. §. cōpeſcendi. li. vj. de hereti. hoc eſt qn̄ in qͥſitores ipſi vellent ꝓ negocio fidei ꝯgregatōꝫ facere. tunc pn̄t impedire ne p̄dicatores. aut queſtuarij predi cent ꝑ cenſuram eccleſiaſticam. ¶ Nono q̄ro. in eo ꝙ diem. In v̓. p̄terꝙͣ. ꝑmittit ꝙ p̄dicent hora qͣ predicat p̄latus. ſi eſt de volūta te prelati. an ſufficiat voluntas. Pau. dicit ꝙ nō. ſꝫ reqͥrit̉ lnīa ſpālis ꝑ tex. ibi lnīa ſpāli. et ſic hēs ca ſum in quo p̄dicare pn̄t ea hora qͣ predicat p̄latus cum hn̄t lniaꝫ ſpālem eius. ¶ Decimo q̄ro an ſacerdotes parochiales poſſint dare licentiaꝫ p̄dicandi. Rn̄. Pe. de an. ꝙ ſic ⁊ nō ſolum ſacerdotes curati: verū etiam vicarij ꝑpetui Et idem de tꝑalibꝰ datis in caſibꝰ licitis. Et addit ꝙ ep̄us ⁊ p̄latus ſuꝑior pōt ꝯcedere frībꝰ vt predi cent in eccl̓ijs parochialibꝰ. qd̓ intelligit Pau. pn̄ tibꝰ vel abn̄tibꝰ ipſis ep̄is vel p̄latis mandantibꝰ. Et etiam ſi vocati vel inuitati nō fuerint ab ipſis ſacerdotibꝰ. ⁊ ꝯͣ beneplacitū ipſoꝝ ⁊ nulla petita vl̓ obtenta lnīa ab eis. qꝛ ex officio ep̄us ⁊ alius p̄latꝰ ipſiꝰ ſacerdotis gerit curam in ipſis eccl̓ijs maio rem qͣꝫ ſacerdotes. Item ꝑ p̄latum ſuꝑiorem de tex. loquit̉. Lau. ⁊ Zen. intelligūt archiep̄m. Ex qͦ intelligit Lau. archiep̄m hr̄e mandatū ⁊ diſpoſiti onem plenariaꝫ in eccl̓ijs. ⁊ locis ſuoꝝ inferioꝝ p̄ latoꝝ ⁊ ordinare de p̄dicatōibꝰ faciendis. ⁊ mittē di queſtores ⁊cͣ. hec Pe. ¶ Undecimo q̄ro. qͥd ſiqͥs predicat ſine lnīa p̄la ti. An teneat̉ reſtituere bona q̄ ei collata ſunt gͣtis zab. dicit. ꝙ non. nec etiam ẜm eum pōt cogi ad re ſtitutōeꝫ: lꝫ iniuſte fecerit: non tn̄ turpit̉ acqͣſiuit a volentibꝰ ei gratis tribuere. Poteſt tn̄ aliter puni ri: ꝓ eo ꝙ ſe īmiſcuit officio ſibi non ꝑtinenti. No ta tn̄ glo. in. c. adijcimꝰ. xvj. q. j. q̄ dicit. ꝙ tenet̉ re ſtituere. illa tn̄ glo. loqͥt̉ de falſis p̄dicatoribꝰ. zab. tpriulegium pro tenet primam opinionem. Duodecimo q̄ro q̄ ſunt ſtudia generalia d̓ qͥbꝰ o qͥd fip̄latus v j. Glo. intelligit de locis hn̄tibꝰ ſtudiū ex pͥuilegio vel ꝯſuetudine: cuiꝰ inicij nō eſt memoria. Et Ia. de are. ponit exemplū de ciuitate padue. q̄ ex ꝯſue tudine longiſſima ſtudiū hūit: qd̓ dicit ſufficere ēt ceſſante pͥuilegio. qꝛ talis ꝯſuetudo facit aliqd̓ lici tum ſicut pͥuilegium. exͣ de v̓.ſi. ſuꝑ qͥbuſdam. naꝫ pͥnceps ꝑmittēdo tanto tꝑe: vr̄ ꝯceſſiſſe ⁊ reuocaſ ſe ꝓhibitōꝫ. ff. de exerci. l. j. ſꝫ zab. dicit ꝙ q̄ dicant̉ ſtudia generalia relīqͥt̉ arbitrio iudicꝭ: vt videat ſi generalit̓ ſacra ſcriptura. iura ⁊ artes ibi doceant̉. ¶ Terciodecimo q̄ro de ſtudio nouello ſenenſi. ita querit Pau. cuiꝰ tꝑe nouiter fuit ſtudiuꝫ ſenis Preſcriptio Fo. CXCV. ⁊ poſtea deſtructum ⁊ nouiter a xij. annis citra re formatū: ⁊ iteꝝ deſtructum. Idem dicit Pau. Ui deri cū ſit generale ẜm modū p̄miſſū: ⁊ in regia ci uitate ꝯſtitutum. qꝛ non in caſtro. nō in villa. ¶ Quartodecimo q̄ro de qͥbꝰ ẜmonibꝰ loquit̉ ibi in v̓. ẜmones ad cleꝝ. dicit Math̓. in ẜmonibꝰ de natiuitate dn̄i. paſche. ⁊ penth̓. ꝓut ī ſtudijs ꝯſue uit fieri actendendam ſtudioꝝ ꝯſuetudinē. qd̓ ꝓ bat v̓bum. ſolent. ¶ Quintodecimo q̄ro quō intelligit̉ qd̓ hic dr̄ de p̄dicatōe ad funera mortuoꝝ. ſoluit pau. ⁊ math̓. ꝙ intelligit̉ de funeribꝰ magnatū. vel alioꝝ ad q̄ ꝯgregat̉ ppl̓us: ⁊ tunc p̄dicat̉. ⁊ dicit Pe. de an̄. ꝙ ī iſtis tribꝰ caſibꝰ.ſ. ī funeribꝰ defunctoꝝ. In feſtis peculiaribꝰ eorundē fratꝝ: ⁊ in generalibꝰ ſtudijs cum fit ẜmo: pn̄t frēs libere p̄dicare. qd̓ intelligit zen. veꝝ. etiā ex eccl̓ias ⁊ loca ipſoꝝ ⁊ plateas cōes Al̓s.§. in ſtudijs. nihil adderet ad p̄cedentia. nec aliqͥd ſpālitatis induceret. ⁊ forte dictꝭ tribꝰ tꝑibꝰ pn̄t ꝯcurrere cū ep̄o ſolēniter p̄dicante. ¶ Sextodecimo q̄ro de qͦ p̄lato intelligit̉ ilt vel p̄ latus ſuꝑior. Glo. dicit ꝙ loquit̉ de ſuꝑiore reſpe ctu ſubditoꝝ clericoꝝ: nō reſpectu ep̄i. idem Pau. ſꝫ Ste. dicit. ꝙ loquit̉ de ſuꝑiore reſpectu ep̄i. ⁊ ꝙ inferior in hoc nō hꝫ ptāteꝫ. ſꝫ Car. dicit ꝙ ſuꝑior dꝫ intelligi de eo qͥ hꝫ iuriſditōꝫ quaſi ep̄alem in lo co. Talis em̄ etiam ſi ſit inferior ep̄o pōt generali ter ꝯuocare cleꝝ. ¶ Decimoſeptimo q̄ro ſi p̄latus ꝯuocat aliqͦs de clero. vtputa. doct. vel p̄latos. Glo. dicit ſecus. qꝛ hec vocatio nō impedit frēs. nam hic loquit̉ de ge nerali vocatione. idem̄ zen. ¶ Decimooctauo q̄ro q̄ poſſit eſſe cā ꝯuocandi ge neraliter cleꝝ. Land̓. exemplificat. vt qꝛ forte fit cā excōicandi aliquos hereticos. vel forte fuit ꝯgrega ta ſynodus vel hmōi. ¶ Decimonono. qͥd ſi generalit̓ a prelato ꝯuocat̉ ppl̓us. dicit Pau. non eſſe locum huic lr̄e. qꝛ aliud clerus. aliud ppl̓us. Et nota ꝙ iſta cle. fuit ꝓroga ta ꝑ cle. v. ad fratres S. aug. ⁊ ꝑ Io. xxij. ad carme litas. Reſcriptio. Quid eſt p̄ſcriptio vel vſucapio. Rn̄. eſt acqͥſitio dn̄ij ꝑ ꝯtinuā poſſeſſionē tꝑis a lege dif finiti. aucͣte legum vim capiens: penam negligen tibꝰ inferens. ⁊ finē litibꝰ imponens. nec eſt ꝯius naturale. ex qͦ infert penā negligētibꝰ ⁊ finē litibꝰ. qd̓ eſt rōne naturali ꝯſonū. vn̄ nō ſimpl̓r recedit̉ a iure naturali. qꝛ nō ſine cā locupletat̉ qͥs ex p̄ſcri ptione cū alteriꝰ iactura. Uſucapio v̓o eſt in. rebꝰ mobilibꝰ: ⁊ ꝯplet̉ triennio. Preſcriptio v̓o in im mobilibꝰ. vt domo. agro. ⁊ hmōi. ⁊ hꝫ etiā locū in incorꝑalibꝰ vt in ẜuitutibꝰ actionibꝰ ⁊ hmōi. vt exͣ de cā ꝓprie. ⁊ poſ. cum eccl̓ia. ¶ Que res p̄ſcribi pn̄t. ⁊ q̄ non. Rº. general̓r oēs res ⁊ omne ius p̄ſcribi pōt. exͣ eo. ad aures. ⁊. C. d̓ p̄ſcrip. xxx. vel. xl. an. ſicut in rem. Excipiūt̉ q̄daꝫ. Primo decime a laico. exͣ eo. cāꝫ. qꝛ laicus non pōt in eis hr̄e titulū ſicut clericus. In alimoniā tn̄ pn̄t ꝯcedi pauꝑibꝰ. x. q. j. c. pe. ⁊. vl. Item in criminibꝰ kk ij

mullo vnꝙͣ tꝑe p̄ſcribit̉. ſꝫ potiꝰ ex diuturnitate au gent̉. exͣ de ſym. cum in eccl̓ie. Item nō p̄ſcribit̉ ꝯ obedientiam. viſitatōꝫ. ⁊ ꝯͣ ꝓcuratōeꝫ q̄ rōne viſi tatōis debet̉. exͣ eo. cum nō liceat. ⁊. c. cū ex officij. ⁊ exͣ de cenſi. cū inſtantia. Et talia qͥdem nō p̄ſcribit ſubditus qꝛ ea dꝫ p̄lato. Alius tn̄ pōt talia p̄ſcribē vtputa. Abbas vel alius p̄latus p̄ſcribet ꝯͣ ep̄m circa ſubditos eius. Et ſicut dicit Innoc̄. In hoc caſu lꝫ ſubditꝰ aliqͣliter p̄ſcribat. n̄ tn̄ p̄ſcribit noīe ſuo: ſꝫ potiꝰ noīe alteriꝰ cui de ſubiectione rn̄det vt in. d. c. cum ex officij. Item eccl̓ie ⁊ cetera ſacra vel loca religioſa. decime. pͥmitie. ⁊ oblatōes nullo iu re pn̄t a laicis p̄ſcribi vel poſſideri. xvj. q. iij.§. pōt ⁊ exͣ de p̄ſcrip. c. cām q̄. ⁊. c. ſi diligenti. Item nec ꝯͣ votum: qͥn vouens teneat̉ ad finē illud obẜuare. exͣ de regula. c. ſicut. Et ſic ꝯͣ votum religionis nō ꝓdeſt ꝯſuetudo nec ꝯͣ religionem. īmo etiaꝫ potiꝰ qͥdam corruptela. exͣ de elec. cum cāꝫ. ⁊ de p̄ben. cū iam dudum. Item nec ꝯͣ neruū eccl̓iaſtice diſcipli ne. vt ꝙ qͥs poſſit celebrare pulſatꝭ campanis ⁊ a ta voce tꝑe int̓dicti generalis. exͣ de ꝯſue. cū inter. ⁊ de ſen. ex. alma. li. vj. vl̓ pn̄tibꝰ excōicatꝭ vl̓ int̓di ctis publice. exͣ de p̓uil̓. c. ep̄oꝝ. li. vj. ⁊ ī cle. gͣuis. d̓ ſen. ex. Itē nec fines ſeu limites ꝓuīciaꝝ l̓ parochi aꝝ. exͣ d̓ ꝑo. c. ſr̄ eo. vbi dic̄ panº. limitādo. ꝙ fines parochiaꝝ de qͥbꝰ ꝯſtat. vel finibꝰ coherētia p̄ſcri bi non pn̄t. Et idem in limitibꝰ ep̄atuū. vt glo. ibi. Et cum tex. loquat̉ generalit̓. intelligam ꝓcedere in omni p̄ſcriptione. ſiue ſit cū titulo. ſiue ſine titu lo. vel ꝑ tantum tp̄s de cuiꝰ inicio nō eſt memoria vbi tn̄ non ꝯſtat legittime de finibꝰ valet p̄ſcriptio. In iſtis tn̄ factis antiqͥs non pōt hr̄i defacili ꝓba tio neceſſario ꝯcludēs. Ideo admittit̉ p̄ſumptiua ꝓbatio. Facit. l. ſi arbiter. ff. de ꝓba. Nota tn̄ glo. in. d. c. ſuꝑ eo. ꝙ non. oīa coherentia limitibꝰ ſunt imp̄ſcriptibilia: ſꝫ tm̄ ea q̄ coherent pͥncipalit̓. Ex emplū. ꝓpe limites eſt p̄dium ampliſſimum. certe nō intelligit̉ ꝙ totum p̄dium ſit imp̄ſcriptibile. ſꝫ tm̄ illa pars que pͥncipalit̓ coheret finibꝰ. vnde dic̄ Io. an. ꝙ de hoc nō pōt dari certa regula. ſꝫ boni iudicis arbitrio erit ꝓcedendum. ¶ Quid aūt ſit limes. dic ẜm Panor. ꝙ eſt longi tudo ſeu latitudo ſpacium a ſpacio diſtinguens. Et qn̄qꝫ in limite nihil pōt ꝯſiſtere vt qn̄ eſt valde ſtrictus. nam ſolet qn̄qꝫ apponi vnus lapis ꝓ limi te. ſꝫ in ep̄atibꝰ ⁊ ꝓuincijs nō fiunt ita ſtricte. ſꝫ aſ ſignat̉ qn̄qꝫ flumen ꝓ limite: vel aliqͥs mons. Et tunc vertit̉ aliud dubium cuiꝰ eſt ꝓprietas iſtius li mitis. Nam pōt ꝯtingere ꝙ flumen ſit exiccatum vel ꝙ in monte ꝯſtruat̉ eccl̓ia. vel alia domus. vn̄ dubitat̉ ad cuiꝰ iuriſditōeꝫ iſta ꝑtineant. Rn̄. pa nor. ẜm opi. doc. q̄ ſibi melior videt̉ ꝙ ꝑ longitudi nem ⁊ latitudinem ep̄atuū limes cenſet̉ ipſo facto diuiſus. licet actu ꝑ hominem diuiſus non fuerit ꝓ hoc bonus tex. in.§. Inſula. Inſti. de reꝝ diui. vbi dr̄ ꝙ ſi inſula naſcit̉ in flumine diſtinguente agros ꝑtinet ad ꝓprietatem vtriuſqꝫ dn̄i ꝓut acce dit ad dictos agros. ⁊ ſi magis accedit alteri: eſt il lius dn̄i tm̄. Si aūt res eſt indiuiſibilis vt eccl̓ia. tunc vterqꝫ ep̄oꝝ hēbit ibi iuriſditionem ꝓ indi uiſo. ⁊ pariter hēbunt ibi cōmoda. ⁊ hanc opi. tePreſcriptio neas. lꝫ alij aliter. Facit. l. arbor. ff. cōi. di. vbi ptꝫ ꝙ arbor que naſcit̉ in confinibus eſt vtriuſqꝫ dn̄i. ¶ Pone ꝙ aliqͥs poſſidebat eccl̓iam iuxta dioce ſim alterius ep̄i remotam a limite. ⁊ Aluuiꝰ qͥdam erat limes. ſꝫ fluuius paulatim accedit ad illam ec cleſiam ita ꝙ efficit̉ vicina limiti. Dic ꝙ nihilomi nus ꝓcedit p̄ſcriptio. nec em̄ ep̄atus variant̉ ꝓpt̓ hoc. hec Direc. Idem Panor. vbi sͣ. ꝯcludit ꝙ ea q̄ ſunt infra limites: limitibꝰ nō coherentia pn̄t p̄ ſcribi ẜm doc. Et ſatis ꝓbat. d. c. ſuꝑ eo. ꝑ locum a ſpāli. Nā ꝓhibito vno reliquū ꝯceſſum eē vr̄. vt in. c. nō ne. de p̄ſump. ¶ An aūt reſpectu iurium ep̄alium ſeu parochia lium poſſit vnū. ep̄us p̄ſcribere ius ep̄ale in aliqͦ bus eccl̓ijs ſitis in dioceſi alterius. Rn̄. panor. ꝙ cum titulo pn̄t p̄ſcribi. vel ꝑ tantum tp̄us de cui. inicio nō eſt memoria. Et facit ꝓ ep̄o feſulano: qui hꝫ in ciuitate florentina vnam eccl̓iaꝫ ſibi ſubiecta cum toto populo illius parochie. ad hoc. c. cū olim ⁊. c. auditis. de p̄ſcript. vbi abbas p̄ſcripſit ꝯͣ ep̄m omnia iura ep̄alia in certis eccl̓ijs. ⁊ ꝑ hoc dico ꝙ remanentibꝰ limitibꝰ pōt p̄ſcribi etiā certa ꝑs dio ceſis. qd̓ etiam ſenſit Io. an. ¶ An aūt limites dignitatum ſecularium poſſint p̄ſcribi: vt ſunt ducatus. comitatus ⁊ ſimilia. Ho ſti. tenet ꝙ non. licet dn̄i ⁊ pͥncipes male obẜuent Nam qͦtidie occupant aliena territoria cum gra tut eſt rei veritas. Et ui p̄iudicio animaꝝ ſuaꝝ. Rō aūt quare p̄dicti li mites nō preſcribunt̉ eſt: ne termini ep̄atuum vel parochiaꝝ. vel ꝓuinciaꝝ. vel hmōi ꝯfundant̉. Li mes tn̄ predioꝝ pōt preſcribi ꝑ locum a ſpāli. xvj. q. iiij. volumus. exͣ eo. qꝛ indicante. Item nec liber homo pōt preſcribi. xvj. q. iij.§. pōt. Item reſpu blice q̄ ſunt in vſu populi romani. vel aliaꝝ ciuita conſtituit̉ m tum. vt vie. platee. pontes. aqueductus ⁊ hmōi. Et hec fauore publici vſus nō preſcribunt̉. nec in toto. nec in ꝑte. vt. ff. de vſuca. l. vſucapionē. ⁊. C. de oꝑi. pub. l. preſcriptio. Item in tributis ⁊ publi cis functionibꝰ nō currit preſcriptio. d.§. pōt. Et glo. ea. cā. ⁊. q.§. porro. dicit. ꝙ functōes ſunt pen ſiones agroꝝ. Nec ciuilis canon. qͥ.ſ. ſolui dꝫ rei publice ꝓ agris: preſcribit̉ a colonis. vt in. d.§. po teſt. Itē poſſeſſiones agroꝝ nō preſcribunt̉ a colo nis. vt. C. d̓ preſcrip. xxx. vl̓. xl. an. l. male agit̉. Itē res furtiue vel vi poſſeſſe. ſeu etiam que naſcunt ex eis: non preſcribuntur. vt inſti. de vſuca.§. fur ¶ Que autem requirant̉ ad vſucapionem. vide ſupra. Furtum. ¶ Quot ſunt ſpēs p̄ſcriptiōis. Rn̄. ẜm Ray. due ſunt. vna eſt em̄ longi tꝑis. vt. x. annoꝝ int̓ pn̄tes ruis nocet. vt in ar vel. xx. int̓ abſentes. ⁊ intelligunt̉ pn̄tes qͥ ſunt in ēfut ſurto vel vit eadē ꝓuincia. ſꝫ hodie dn̄t intelligi in ciuitate ẜm laam poteſt. Accurſium. vt no. C. de preſcript. lon. tem. l. cū in tulis nō nocet longi. in glo. q̄ etiaꝫ aſſignat rōem. qꝛ hodie ſingu le ciuitates hn̄t ſua regimina: ſicut olim ſingule ꝓ uincie. De re v̓o non differt vbicūqꝫ ſit vt in. d. l. cum in longi. Alia preſcriptio eſt longiſſimi tꝑis. vt. xxx. vl̓. xl. annoꝝ. Et hec hꝫ locum inter laicos vel prinatas ꝑſonas regularit. d.§. pōt. Contra eccl̓ias vo quaſcūqꝫ neceſſaria eſt p̄ſcriptio. xl. an

noꝝ. ſiue priuata ꝑſona. ſiue eccleſia contra eccleſi am p̄ſcribat. xvj. q. iij.§. quas actiones. Excipitur romana eccl̓ia ꝯͣ quam non p̄ſcribit̉ niſi ſpacio. c. annoꝝ. exͣ eo. cum vobis. ⁊ Zab. intelligit noīe ro mane eccl̓ie de eccl̓ia lateranenſi. ¶ Quid ſi poſſedi rem tuam te pn̄te ꝑ. v. annos. ⁊ de inde te abn̄te ꝑ alios. v. Rn̄. nō eſt ꝯpleta pre ſcriptio. Sꝫ ſicut duplicat̉ decenniū vbi nullo tꝑe fuiſti pn̄s: ſic te abn̄te dꝫ duplicari qͥcqͥd de decen nio reſtabat. vt. C. de p̄ſcrip. lon. tem. autentica ꝙ ſi in qͥbuſdam. ¶ Que exigant̉ in preſcriptione canonica. Rn̄. qͣ tuor.ſ. bonafides. iuſtus titulus. ꝯtinuata poſſeſ ſio. ⁊ quartum. ꝙ res ſit p̄ſcriptibilis. Primum dr̄ bonafides. ⁊ hoc eſt generaliter veꝝ: ꝙ ẜm cano nes bonafides preſcribentis neceſſaria eſt. ſiue de ſpūali iure agat̉. ſiue ciuili. exͣ eo. vigilanti. ⁊. c. fi. ⁊ xxxiiij. q. ij. ſi virgo. ⁊ requirit̉ bonafides: non ſo lum ab inicio ſꝫ etiam in qualibet parte p̄ſcriptio nis. vt. d. c. fi. ⁊. c. vigilanti. Scd̓m autem leges re quirit̉ bonafides in p̄ſcriptione. x. vel. xx. annoꝝ. vt. C. de preſcrip. lon. tem. auten. malefidei. Sꝫ in p̄ſcriptione. xxx. vel. xl. annoꝝ nō requirit̉. xvj. iij.§. poteſt. ⁊. d. c. vigilanti. ⁊. C. de p̄ſcrip. xxx. vl̓ xl. an. l. cum notiſſimi. ⁊. l. ſi quis emptōis. niſi ve lis dicere leges illas eſſe correctas. extra eo. c. fi. Si cut eſt rei veritas. Et ẜm. v̓ v̓. vbi reqͥrebat̉ bona ſuaꝝ. Rō aūt quar fides: ſufficiebat eaꝫ tantū ab inicio habuiſſe vt in dic.§. poteſt. ⁊ in. d. l. cum notiſſimi. que ꝓpter pe riculum animaꝝ non habet locum. Et ſi aliqͥ do cto. videant̉ dicere ꝙ preſcribatur debitum ſpa cio. xl. annoꝝ. etiam ab eo qui ſciebat ſe debitorem poteſt intelligi verum quando ex hac ſcientia non conſtituit̉ malefidei. puta. qꝛ ex rōnabili cauſa co gitabat creditorem ſibi remiſiſſe: non petendo per iam longum tempus: cum potuiſſet petere ſi vo luiſſet. ſꝫ in dubio remittere non preſumit̉: niſi ex amicicia. vel parentela. vel alia coniectura aliud oſtendat̉: cum nemo extimet̉ rem ſuam iactare. ff. de ꝓba. l. cum de indebito. Item iuris ignorantia non facit aliquem bonefidei poſſeſſorem: vt ſi qͥs ciuilis canon. qͥ ſ credat pupillum vel illum qͥ curatorem habet poſ cribit̉ a colonis. vt in. d ſe rem ſuam alienare ſine tutoris vel curatoris au Iagroꝝ nō preſcri ctoritate. ff. de vſuca. l. nunꝙͣ. ẜm Ray. glo. eius ⁊ Uldri. ¶ An autem malafides tradentis noceat ipſi ac cipienti. dicit Direc. li. ij. ꝙ in p̄ſcriptione. xxx. vel xl. annoꝝ non nocet. d.§. poteſt. ⁊. d. l. ſi quis em ptionis. Secus in preſcriptione. x. vel. xx. annoꝝ. nam tūc malafides venditoris. ſeu principalis au ctoris nocet. vt in auten. malefidei. sͣ. all̓. Item qn̄ res fuit furto. vel vi poſſeſſa: niſi redierit poſtea in liberam poteſtatem domini. al̓s autem malafides auctoris nō nocet preſcribenti. vt inſti. de vſucap. §. furtiue. cum ſe. Item ſi quis habeat conſcienti am dubiam non videt̉ bonefidei. qꝛ hec eſt bona fides ꝙ recipiens credat tradentem eſſe dn̄m. vel habere ꝓbabiliter ius alienandi.ſ. ꝙ ſit ꝓcurator vel tutor. vt dictum eſt ſupra: niſi fuiſſet dubium ſcrupuloſum ⁊ non rationabile. quia ſi ei non con Ientiatur: non obſiſtit bonefidei. vt extra de ſen. Preſcriptio Fo. CXCVI. ex. inquiſitioni. ¶ Et Direct. ad predicta querit. Pone. quis du bitat an res ſit ſua. ⁊ habet iuſtam cām dubitatio nis. Reſpon. ꝙ adhuc dicit̉ bonefidei. qꝛ hoc caſu preſcribit. licet habeat ꝯſcientiam dubiam. qꝛ ne ſcit adhuc an ſit aliena. Debet tamen inquirere ab alijs diligenter de re illa. vt ſic perueniat ad verita tem. ⁊ ſi inuenerit rem illam eſſe alienaꝫ: ſtatim re ſtituat. Idē glo. in. c. fi. exͣ eo. Idē tenet Bar. in. l. naturalit̓. ff. de vſuc. d. ꝙ talis a pͥncipio nō p̄ſcri beret. qꝛ nō hꝫ bonamfide̓: lꝫ nō hēat malāfidē. ſꝫ talis defectus ſuperueniens nō extinguit vſuca pionem. quia requirit̉ ꝙ firmiter credat ſe malefi dei poſſeſſorem. allegat Inno. in. d. c. fi. ſꝫ glo. in. c. qm̄ frequenter.§. ꝙ ſi ſuꝑ. vt lite non ꝯtem. in v̓. reẜuata. ſentit ꝙ dubitans non p̄ſcribit. Sed pa nor. in. d. c. fi. ſaluando opinionem glo. ibi quam dicit eſſe ꝯmunem: adducit tex. optimū in. c. ſi vir go. xxxiiij. q. ij. vbi dicit̉ ꝙ bonefidei poſſeſſor re ctiſſime quiſqꝫ dicit̉ ꝙͣdiu ſe poſſidere ignorat alie nū: cum v̓o ſcierit nec ab aliena poſſeſſione receſ ſerit: tunc malefidei ꝑhibet̉. ¶ Quid ſi quis temꝑe p̄ſcriptionis habuit ꝯſci entiam leſam: poſtea incipiat hr̄e non leſam: nun quid ꝑ hoc eſt interrupta p̄ſcriptio. Reſpon. Dir. ꝙ non: quia erronea fuit ꝯſcientia: vnde eam de bet deponere. extra de ſy. ꝑ tuas. hec no. glo. in. d. c. fi. Idem Inno. Uin. ⁊ Phi. ſꝫ Hoſti. tenet cō trarium. ſꝫ Bar. in. d. l. naturaliter. ſequit̉ opinio nem Inno. d. ꝙ ad hoc vt ſuꝑueniens malafides interrumpat p̄ſcriptionem: oportet ꝙ ſuꝑueniat irreuocabiliter. ſi em̄ in medio temꝑe putaui rem alienaꝫ. poſtea melius informatus putaui eaꝫ me am: illa malafides que fuit illo medio temꝑe: vſu capionem nō impedit ẜm ꝙ etiam iura ciuilia vo lunt. Sed Panormi. in. d. c. fi. tenet ꝙ per ſuper uenientiam malefidei fuerit conquaſſata preſcri ptio. hoc ꝓbat per dictum ca. fi. qd̓ dicit oportere vt preſcribens in nulla parte temporis habuerit conſcientiam rei aliene. facit ad hoc. d. c. ſi virgo. nec poteſt dici ꝙ conſcientia fuerit erronea. immo iuſtiſſima cum habuerit concurſum cum veritate nam ſi fuiſſet ſua non eſſet opus preſcribere. ⁊ poſ ſet attentari ꝙ ẜm canones iſte talis nunꝙͣ preſcri bere poſſit. per. d. c. fi. vel ſaltem oportet dicere ꝙ incepit p̄ſcribere a tꝑe quo ꝑ legitima indicia ſuꝑ uenit bonafides. ¶ Utrum ille qui ꝯpleta p̄ſcriptione incipit hr̄e malam fidem teneat̉ reſtituere. Theo. dicūt ꝙ ſic quia ſcit ꝙ res ſua non eſt: ⁊ non dimittit̉ pecca tum ⁊cͣ. Et nullus numerus defendit annoꝝ. Ca noniſte v̓o tenent ꝯtrarium: qm̄ non eſt iam alie na. īmo ſua ⁊ iuſte eam poſſidet: quia iure. xiiij. q. iiij. qͥd dicam. nam iura faciūt hoc meū. hoc tuū. viij. di. quo iure. Item ꝯditor canonis vl̓ legis po teſt mihi dare rem alienam ⁊ tutus ero. ff. de euic. lucius. C. de quadri. p̄ſcrip. bene a zenone. Mul to fortius potuit inducere hanc p̄ſcriptionē in odi um negligentium. Et hec opinio eſt tenenda. cuꝫ ex legitima cauſa hoc ſit inſtitutū. Si quis tn̄ ha beret ꝯſcīam in ꝯͣriū: ⁊ nō poſſet eā depone̓. tenet̉ kk iij

ad reſtitutionem. Et ꝑ predicta ſoluit̉ queſtio quo tidiana quam ponit Monal. in titulo. reſtitutio. nū. Quid aūt de filijs illiꝰ qͥ viuente vxore ſua du xit aliam: tam ipſo ꝙͣ ſuꝑducta ſciente impedimē tum de filijs ſuſceptis de ſecūdo mr̄imonio. Nū quid pn̄t ſuccedere in hereditatē patris. an teneāt̉ totum reſtituere filijs pͥmi mr̄imonij. aut alijs ve ris heredibus. An ſufficiat ꝙ tm̄ reddant eis ꝙ teneant ſe ꝓ pacatis: cum paꝝ ſufficiet eis: cū iam pauperes ſint. Et credūt iam totum amiſiſſe. Et reſpondet. ſi p̄ſcripſerūt cum bonafide: non tenē̓t̉ aliqͥd reſtituere. maxime ſi adhuc poſt ꝯpletam p̄ ſcriptōem retinent bonāfidem. Si aūt non eſt cō pleta legitima p̄ſcriptio. tenent̉ totam hereditatē cum fructibꝰ malafide ꝯſumptis reſtituere qͣntū cunqꝫ oporteat eos mendicare. niſi inqͣntū fuerit eis datum vel remiſſum a veris heredibꝰ. Et hoc qn̄ ꝑati ſunt hmōi poſſeſſores ſine dolo ⁊ fraude totū eis reſtituere: ſi velīt reciꝑe. ⁊ idē dic in ſil̓ibꝰ. ¶ Sꝫ qͥs dr̄ poſſeſſor bonefidei. Rn̄. Bonafides intelligit̉ cum qͥs credit tradentē eſſe dn̄m: vel hr̄e ius diſtrahendi: lꝫ erret in facto. ff. de v̓. ſig. bone fidei. Et hec bonafides p̄ſumit̉: niſi ꝓbet̉ ꝯrium. Qn̄qꝫ tn̄ p̄ſumit̉ ꝯͣriuꝫ ꝑ denūciatōꝫ. C. de rei vē. ſi fundum. vel qꝛ mercat̉ ꝯͣ leges. C. de agri. ⁊ cē. l. quēadmodū. li. xj. vel ſi emit a ꝓcuratore meo per colluſionem. vel qꝛ emit a ꝓdigo vel luxurioſo: cui bonoꝝ adminiſtratio interdicta eſt. vt. ff. ꝓ emp. l. qui fundum.§. qui ſciens. ⁊. l. ſi quis. ⁊ ibi dr̄ ꝙ emens ab eo qͥ ſtatim ꝯſumpturꝰ eſt p̄ſumit̉ male fidei. nec ibi diſtinguit̉ vtꝝ interdicta ſit ei admi niſtratio. vel non. Utꝝ autem in p̄ſcriptione requirat̉ iuſtus titu lus. Et dicit̉ iuſtus titulus omnis actus per queꝫ ſolet tranſferri dn̄ium. Rn̄. ſi ius ꝯmune vel p̄ſcri ptio nō eſt ꝯͣ poſſeſſorē. ſufficit bonafides. al̓s ne ceſſe eſt allegare titulū ⁊ ꝓbare. niſi allegaret̉ p̄ſcri ptio tanti tꝑis: cuiꝰ inicij memoria nō exiſtit in ꝯͣ rium. exͣ eo. ep̄m. li. vj. de hoc vide Ber. in. d. c. ſi diligenti. ⁊. c. ſe. Vtꝝ in p̄ſcriptione reqͥrat̉ poſſeſſio. Rn̄. ẜm Dir. ꝙ ſic. ⁊ dꝫ eſſe ꝯtinua: qꝛ ſi int̓rumpat̉ poſſeſ ſio: intrupta eſt p̄ſcriptio. xvj. q. iij.§. pōt. exͣ eo. il lud. Sed ⁊ ſi fiat int̓rūptio ciuilis ꝑ litis ꝯteſtatōꝫ nō currit amodo p̄ſcriptio: qꝛ preſumit̉ titubare ⁊ malam fidē hr̄e. Ideꝫ Io. an. de re. iu. c. ſine poſſeſ ſione. li. vj. Et p̄dicta ꝓbant̉ in. d.§. poteſt. ⁊ vide glo. ſingularē quā approbant cōiter doc. in. c. vo lumus. xvj. q. iiij. vbi querit an ille qui ꝓbat p̄ſcri ptionem teneat̉ ꝓbare ſe ꝯtinue poſſediſſe. ⁊ dicit ꝙ hoc certe impoſſibile eſſet ꝓbare. ſꝫ ſufficit ꝓba re ꝙ a principio poſſedit ⁊ in fine. ⁊ qn̄qꝫ in medio Nam extrema temꝑa ſunt qn̄qꝫ ꝯſideranda in p̄ ſcriptione. ſꝫ Bar. in. l. celſus. ff. de vſuca. dicit ſuf ficere ꝙ ꝓbet̉ inicium poſſeſſionis. ⁊ alleget̉ nunc poſſeſſio de preſenti. quia qui ſemel poſſidet preſu mit̉ poſſidere. exquo allegat poſſeſſionem ad co modum ꝓprium. hec Panormi. in. c. accedentibꝰ. de priui. ¶ Qualit̓ aūt int̓rumpit̉ poſſeſſio naturalit̓. Rn̄. ẜm Ray. Primo ꝑ inundationem maris vel fluPreſcriptio minis occupantis fundū. Item ꝑ violentam de iectōꝫ. vel etiaꝫ ſi res ſit a poſſeſſore furto ſublata. ff. de vſuc. l. naturalit̓. Item ſi quocūqꝫ mō amiſit poſſeſſionem ſeu aīm deſerēdi habuit. ff. de ẜ. vr. p̄. ſi edes. Cōcor. Inno. ⁊ Ul. ⁊ glo. Ray. in ſum. ꝯfeſ. e. t. q. cxxvij. que addit ꝙ ſolo animo pōt qͥ deſinere poſſidere. lꝫ nō poſſit qͥs ſolo aīo acqͥrere poſſeſſionem. ¶ Quō aūt int̓rumpat̉ p̄ſcriptio ciuilit̓. Rn̄. ẜm Dir. pluribꝰ modis. Primo ꝑ libellum pͥncipi ob latum. ⁊ hoc valet in actiōe annali tm̄. qꝛ poſt an num nō pn̄t moueri: ſicut eſt actio iniuriaꝝ ⁊ q̄dā alie. vt inſti. de ꝑpe. ⁊ tem. ac. in pͥnº. Scd̓o ꝑ litꝭ cō teſtatōꝫ. qd̓ hꝫ iocum in ꝑpetuis actiōibꝰ. ⁊ coram ſuo iudice. C. ne de ſta. defunc. l. pe. Et hoc ꝓdeſt ei tm̄ qͥ eaꝫ fecit. ⁊ obeſt illi tm̄ ꝯͣ quem fit. ff. de di. ⁊ tem. p̄ſcrip. l. ij. Ray. tn̄ dicit ꝙ valet in omnibꝰ actōibꝰ ꝑ. l. fi. C. de p̄ſcrip. xxx. vel. xl. an. Tercio ſi non pōt litem ꝯteſtari. ſufficit iudicem adire ⁊ li bellum offerre ꝯͣ abn̄tem. vel eum qͥ ꝯueniri non pōt aliqua de cā ⁊ in querimoniam deducere ius ſuum. vel coram iudice ordinario vel coram publi cis ꝑſonis. exͣ de offi. or. c. paſtoralis. ⁊ exͣ de ap. ſi iu ſtus. xvj. q. iij.§. pōt. in dicto tamen ca. ſi iuſtus dicit̉ ꝙ dicta ꝓteſtatio: qn̄ non pōt haberi iudex pōt fieri coraꝫ bonis viris. nec diſtinguit vtꝝ ſint ꝑſone publice. vel non. Et hoc videt̉ equiꝰ. vel ad domicilium rei: cū iudex hr̄i non pōt: ꝓponat. ⁊ ſic eſt int̓rupta p̄ſcriptio. d.§. poteſt. Quarto ꝑ ſacꝝ oraculum oblatum principi. ⁊ ꝑ executoreꝫ poſtea ſubſecuta fuerit ꝯuentio. C. de p̄ſcri. xxx. an. ſicut beat neceſſe eſt in rem. Quinto ꝑ ſolutōꝫ vſuraꝝ. C. de p̄ſcri. xxx. an. ſi qͥs emptionis. per quaꝝſolutionem int̓rum ſit ipſam ⁊ a pit̉ p̄ſcriptio: que currere videbat̉ ꝯͣ creditorem nō cante eccleſia nō petentem debitum. C. de p̄ſcrip. xxx. an. l. cum no tiſſimi. Sexto ꝑ ſecūdam cautōeꝫ qn̄ debitor facit nouaꝫ cautionem. d. l. cum notiſſimi. Septimo ꝑ denūciatōꝫ factam colono. exͣ vt li. nō ꝯte. c. qm̄. ⁊ ẜm glo. Ray. Iſta denūciatio fit ꝑcitatōꝫ factam de ꝑendo iuri coram iudice ſuꝑ re quam poſſidet nomine alieno. Octauo ꝑ ſynodalem ꝓclamatōꝫ puta aliqͥs ſacerdos ꝓclamat in generali ſynodo vel ꝓuinciali ꝙ alius ſacerdos tenet rem eccl̓ie ſue extra eo. ſanctoꝝ. diu ſine cā. x ¶ Utꝝ om̄es poſſint p̄ſcribere. Rn̄. ẜm Dir. om ſtitit de iure. nis qͥ noīe ſuo pōt poſſidere: pōt p̄ſcribere. ſꝫ qͥ no mine alieno poſſidet nō p̄ſcribit. exͣ. e. ſi diligenti. Iō q̄dam ſunt q̄ p̄ſcribi non pn̄t: vt p̄carie poſſi dentes. x. q. iij. qꝛ cognouimꝰ. Nam per qd̓cunq tp̄us poſſideant nō p̄ſcribent. xvj. q. iij. clerici. Itē coloni. vt in. d. c. clerici. ⁊ ſe. Idem vſufructuariꝰ. inſti. ꝑ qͣs ꝑ. no. acqͥ.§. fructuariꝰ. Nec creditor pͦ nnog: non ſcribit pignꝰ. C. d̓ pig. ac. l. nec creditores. ⁊ hoc io eſt. qꝛ iſti noīe alieno poſſident. vnde illi tm̄ dicūt Riuile poſſidere: quoꝝ noīe poſſidet̉. exͣ de reſti. ſpo. cum veniſſet. Si gͦ vſqꝫ ad. c. annos poſſes ꝓbare inici um poſſeſſionis.i. ꝙ tuo noīe poſſeſſuꝫ eſt: nō ob ſtaret aliqͣ p̄ſcriptio. d. ca. clerici. niſi ille qͥ poſſidet alieno noīe. alij poſtea tradat poſſeſſionē. ff. de ac qͥ. poſ. l. poſſideri.§. ꝙ ſi ẜuus. Item poſſent tales p̄ſcribi. nō ab ipſo qͥ malamfidem hꝫ. ſꝫ ab illo cui

tradidit. hec no. Io. d. c. clerici. ⁊ Ber. extra eod̓. cum non liceat. In qͥbꝰ caſibꝰ nō currit p̄ſcriptio licet nō inter vn̄pat̉. Rn̄. ẜm Ray. in ſeptem. Primo tꝑe p̄lati qͥ male alienauit rem eccl̓ie. nam qͣꝫdiu ipſe viuit ⁊ tenet eccl̓iam nō currit p̄ſcriptio ꝯͣ eccl̓iam. xvj. q iij ſi ſacerdotes. Secundo tꝑe vacationis eccl̓ie q̄ petere pōt. exͣ eo. c. j. ⁊. c. de qͣrta. Tercio ſi p̄latꝰ eiꝰ hereticus fuerit. qꝛ tūc quaſi vacare intelligit̉. nec hyconomꝰ ſiue ꝓcurator: a p̄lato ꝯſtitutꝰ ſede va cante agere pōt. vt in cle. ꝓcuratorem. de ꝓcura. Quarto tꝑe ſciſmatis. extra eo. cum vobis. Dire. autem intelligit tꝑe ſciſmatici p̄lati. extra de elect. quia diligentia. Quinto tꝑe excōicationis ipſius p̄lati: vel ſuſpenſionis. extra de ꝯceſ. p̄. qꝛ diuerſi tatem. Sꝫ idem tp̄us in quo nō potuit agere ſub ducit̉: dūmodo negligens nō fuerit in petēda ab ſolutione vel relaxatione vt ibi. Sexto ꝯͣ eum qui eſt in etate pupillari. vt. C. in qͥ. ca. reſti. in integ. iu Iti cumo non eſt nec. l. fi. In. d. tn̄. l. fi. generaliter dr̄ de om mnamdeſttar i nibꝰ minoribꝰ. vt ꝯͣ eos non currat p̄ſcripto. niſi xxx. vel. xl. annoꝝ. licꝫ dicta. l. ſicut in rem. dicat ꝙ ne pulunla arrde rp ſu ꝯpupilluꝫ nulla currat p̄ſcriptio. Item nō currit rnadu antiti ſin qͣꝫdiū qͥs eſt in ptāte patris. C. de bo. que. li. l. que mno: qn̄ ron pōtha. cunqꝫ. C. d̓ bo. mr̄. l. j. cum auten. ibi poſita. Item s nnis pecdiſi nō currit tꝑe matrimonij ꝯͣ vxorem: q̄ agere non an. Et hoc videt̉ equiꝰ vda poteſt quo ad dotem repetendam: niſi ſoluto ma trimonio vel marito v̓gente ad inopiaꝫ. C. de iu. do. in rebꝰ. Item qn̄ quis iuſta cā impeditus non poteſt agere. extra de ap. ex rōne. Et Dir. facit re gulaꝫ generalem ꝙ ad hoc vt p̄ſcriptio locum ba beat neceſſe eſt vt is cui ꝯpetit actio: mouere poſ ſit ipſam ⁊ agere. al̓s non currit p̄ſcriptio. Iō va cante eccleſia non currit p̄ſcriptio. extra eod̓. c. j. qꝛ tunc eccleſia caret legittimo defenſore. extra ne ſe. va. c. j. ⁊ fi. quia nō currit p̄ſcriptio ſꝫ bene ꝯtinuat̉ a p̄lato incepta infirmo. ⁊ illud tempus ſubducit̉ de p̄ſcriptione. extra eod̓. auditis. ⁊. c. cum vobis. Item ẜm Dir. non currit p̄ſcriptio. ſi ius nō red dit̉ ꝓpter defectum iudicis rei. ſꝫ nccͣium eſt ꝙ hoc ꝓbet. vnde eſt vtile ꝙ hoc ꝓteſtet̉. exͣ de of. or. pa ſtoralis. ¶ Utꝝ currat p̄ſcriptio ꝯͣ eum qui aliquid ſoluit diu ſine cā. Rn̄. nō currit: ſꝫ poteſt retinere qd̓ nō p̄ſtitit de iure. etiam ſi diu ſoluerit illud. vt. C. de agricolis ⁊ cen. l. litibꝰ. li. xj. ⁊ extra de cen. ꝑuenit Item filiofa. non currit p̄ſcriptio in rebꝰ aduenti cijs. niſi exquo fuerit liberatus a patria poteſtate nec creditori: niſi exiſtente debiti petendi ꝯditōne vel adueniēte die. Ex quo no. ꝙ ſi credidi tibi. C vſqꝫ ad. x. annos: non incipit currere p̄ſcriptio ꝯͣ me. niſi poſt illos. x. annos. d. l. cum notiſſimi.§. il Riuilegium quid ſit. Rn̄. priuilegium eſt priuatū ius indul tum ꝯ ius ꝯmune: nam niſi aliqͥd indul geret: nō eſſet priuilegium. de v̓ ſi. abbate. ⁊ extra eo. in his. Utꝝ priuilegium aliqͥd ꝓſit qd̓ ſolum cōtinet lus ꝯmune. Rn̄. priuilegium tale qn̄qꝫ ꝯcedit̉. vt Priuilegium Fo. CXCVII. extra de ꝓcu. quia in cauſis: ⁊ non eſt fruſtra. ſꝫ po tius dat̉ multis ex cauſis. Primo qꝛ ſolet magis ti meri qd̓ ſpāliter ꝓhibet̉: qͣꝫ quod generaliter. xxiij. di. c. qͣꝫqͣꝫ. Iteꝫ multi qn̄qꝫ ſciunt priuilegia ⁊ igno rant iura. Item cum freq̄nter iura male obẜuent̉ ipſa per priuilegia innouant̉. extra de tre. ⁊ pa. ¶ Quis poſſit ꝯcedere priuilegium. Rn̄. quicūqꝫ poteſt legem facere. ⁊ in qͥbꝰ pōt. poteſt priuilegiū indulgere vt papa in ſpūalibꝰ. ⁊ qn̄qꝫ etiam in tꝑa libꝰ vt in terris ſue tꝑalis iuriſditionis. vel qn̄ iu riſditio ad euꝫ deuolueret̉. De hoc vide sͣ. Illegiti mus. Et no. ẜm Ber. ꝙ eccleſia romana. ſiue pa pa nunꝙͣ ꝯſueuit aliquem ꝯͣ ſe priuilegiare. ar. C. de ſac. fan. ec. l. iubemus nullam. Quod eſt ꝯͣ eos qͥ dicunt: vel potiꝰ fingunt ſe hr̄e priuilegia ꝙ poſ ſint iudicare de reſcriptis pape. ⁊ ꝙ abſqꝫ eoꝝ ap probatione nō ſit ꝓcedendum ẜm reſcripta pape ⁊ hmōi. Item pōt ꝯcedere priuilegiuꝫ imꝑator in tꝑalibꝰ. ſꝫ nunꝙͣ in ſpūalibꝰ. Item pōt ꝯcedere pͥ uilegium ep̄us. exͣ de reli. do. ꝯſtitutus. exͣ de cen. cum venerabilis. dum tn̄ faciat de volūtate ſui ca pituli. extra de iurepat. paſtoralis. de exce. pͣ. ſicut vnire. Multo fortiꝰ patriarcha. extra d̓ cle. nō reſi. cum ad hoc. Quis poſſit pͥuilegiū interp̄tari. Rn̄. ẜm Ho. ſi v̓ba ſunt obſcura. ſiue ambigua: tūc eius eſt int̓ p̄tari cuiꝰ eſt ꝯdere. Et interī negocium ſuſpēdet̉. de ſen. ex. inter alia. ⁊ extra de iudi. cum veniſſent. Si v̓o non ſunt verba obſcura vel ambigua. de bet tunc diligēter tenor ꝯſiderari. vt extra eo. por ro. ⁊. c. recepimus. Et potius inſiſtendum eſt in tentioni priuilegij ꝙͣ verbis. extra de verbo. ſig. in telligentia. ⁊. c. in his. Et qͣntum fieri poteſt latiſ ſime eſt interpretanduꝫ. vt extra de dona. cum di lectus. niſi preiudicet iuri alieno: quia tunc reduci tur ad ius commune. extra de conſue. c. cum dile ctus: dum tamen aliquid operetur. Et ob hoc pa nor. ſuper rubrica de regula. querit de notabili. q. que in facto accidit. Statuto ciuitatis ſenenſis ca uet̉ ꝙ religioſi non poſſint aſſumi ad officium cō munitatis. Demum quidaꝫ qui erat rector hoſpi talis de miſericordia: portans veſtem certi coloris cuꝫ cruce in pectore fuit extractus de prioribꝰ. qui prius ante aſſumptiōem illius regiminis fuit no minatus ⁊ imbuſſulatus. Dubitabatur nunquid ad id officium potuiſſet aſſumi. Et hec queſtio vi ſa fuit ſetis difficilis. Domino pe. de parū. qui tūc legebat in dicta ciuitate. Sed tamen viſus eſt re ſpondiſſe ꝙ exiſtendo in illo habitu non poterat aſſumi ad illud officium. quia verba ſtatuti debēt aliquid operari. vnde ſi intelligeretur ſtatutum de religioſis ſtricte ſumptis. nihil operaret̉. cum ſatis ſit iure cautum ꝙ nec religioſi nec clerici poſ ſunt habere officia ſecularia. extra ne cleri. vel mo. quaſi per totum. Et ſic ſtatutum debebat intelli gi de religioſis largo modo ſumptis. Panormita nus dubitat: an hec deciſiꝯ ſit vera. Nam ſtatu tū inhabilitans ad officia eſt ſtricti iuris. ergo de bet intelligi in ſtricta ſignificatione. ar. in dicto. c. cum dilectus. de conſue. ⁊ in ca. in nr̄a. de iniurijs kk iiij

Sed certum eſt ꝙ in ſtricta ſignificatione illi dicū tur religioſi qui ꝓmiſerunt tria ſubſtantialia regu le. vide glo. Io. an̄. in cle. j. de deci. vbi cōcludit ꝙ in materia odioſa hoc verbum religioſi debet capi multum ſtricte: niſi addat̉ aliquod verbum gene rale. vt quicūqꝫ vel hmōi. Nam tunc comprehen derent̉ hoſpitalarij ẜm glo. illam. Et intellige e hoſpitalarijs Hieroſolimitanis qui largo modo ſunt religioſe perſone. cum non poſſint ꝯtrahere matrimonium ⁊ ꝓmittunt obedientiam ſuperio ri. nec poſſunt retrocedere ab illo ſtatu. vnde iſtis vel eoꝝ ordini conferunt̉ decime ⁊ eccleſie vt nota tur in. c. qͣꝫuis. de deci. Sed iſti rectores hoſpitali um vtentes matrimonio ⁊ deferentes certum ha bitum non ſunt religioſi: nec large nec ſtricte. vn de tenent Land̓. ⁊ Io. de li. in cle. ij. de preben. ꝙ iſti non gaudent priuilegio clericali. nec in rebꝰ pa trimonialibꝰ: nec in perſona. Et ſic non video ꝙ tales hoſpitalarij vel alij religioſi improprie dicti comp̄hendant̉ in ſtatutis odioſis. Nec ob. moti num. d. pe.ſ. ne ꝓuiſio ſit inutilis. quia dico ꝙ vbi ſtatutum loquit in materia iuris ꝯmunis non de bent verba ampliari. vt ſtatutum aliquid operet̉. ſꝫ ſatis eſt ꝙ inducat aliud remedium p̄ter ius cō mune. vt notabiliter ſentit Bar. in. l. j. ff. ad. l. fal. niſi ius ꝯmune loqueret̉ improprie. nam ſi tūc ſta tutum loquat̉ improprie ſicut ius ꝯmune. dꝫ tūc ſtatutum ꝓprie intelligi vt aliquid addat iuri cōi. vt notabiliter videt̉ elici ex dictis Bar. in. l. iiij.§. p̄tor. ff. de dam. infec. Infert tn̄ Panor. ad qōem quotidianam. ꝙ diſpoſitio odioſa ꝯcepta ꝯͣ regu lares. nō ꝯp̄hendit illos qui nō ꝓmiſerūt illa tria ſubſtantialia. Et ſic iſti fratres ſan. Franciſ. de ter cio ordine. vel iſti ieſuati. vel iſte mulieres mātella te nō dicunt̉ ꝓprie regulares. Ideo non ꝯprehen dunt̉ in diſpoſitōe odioſa. Secus videt̉ in diſpo ſitione fauorabili: qꝛ largo modo vident̉ ſub regu la rōne ꝓmiſſiōis facte ſuꝑiori eoꝝ. ⁊ hec notabis. hec Panor. ¶ Utꝝ re deſtructa deſtruant̉ pͥuilegia illi rei cō ceſſa. videt̉ ꝙ ſic. extra de ver. ſig. abb̓e. xvj. q. vij. ⁊ hec diximus. Quod veꝝ eſt ſi eccl̓ia vel ciuitas. aut alia loca: ſiue ſacra. ſiue ꝓphana aucͣte ſuperio ris deſtruant̉ ꝓpter delictum inhabitantiū. Et de cetero nullus dꝫ vocari clericus illius eccleſie: vel municeps illius loci. ⁊ ille locus priuilegium per dit. extra de no. oꝑ. nū. c. ij. d̓ ꝯſe. di. j. placuit. ⁊. d. ca. ⁊ hec diximus. Si autem ab hoſtibꝰ deſtruat̉: tunc retinet omnia priuilegia ſua. ⁊ antiqui clerici remanent ibi clerici. vij. q. j. paſtoralis. xix. q. iij. q̄ ſemel. Et idem eſt ſi auctoritate ſuperioris tranſ ferat̉ ad alium locum vel alij vniat̉. extra ne ſe. va. ca. j. ⁊ de reli. do. quia monaſterium. Et ſi expedi at eccleſie vel clericis illius eccleſie facere aliquem ꝯtractum. vel prelatuꝫ. vel quicquid aliud: eſſent facienda in eccleſia. extra de elec. quod ſicut. tamē ꝓpter neceſſitatē fient alibi. hec no. Inno. ⁊ Ho. in. d. c. ij. Utrum priuilegium amittat̉ ꝑ actum ꝯͣrium. Rn̄deo ẜm Panor. in. c. cum acceſſiſſent. de ꝯſti. ꝙ in hac materia tot ſunt opiniones quot ſunt ca Priuilegiū pita. ſꝫ ſibi placet diſtinctio Io. an. aliquibꝰ addi tis. ꝙ aut priuilegium hꝫ tempus annexum. ⁊ ſta dum eſt tempori determinato. vt. l. quotiens. C. de p̄ci. imꝑa. offe. Quod intelligo niſi ꝯtraueniat̉ ante tempus Quo caſu dic vt. jͣ. Quandoqꝫ priui legium habet in ſe cām tacitam vel exp̄ſſam. vt ea ceſſante: ceſſet priuilegium. vt in. c. ſuggeſtum. de deci. vbi habet̉ ꝙ reuocat̉ pͥuilegium ſi ex poſt fa cto incipit eſſe enormiter nociuum: nec reducit̉ ad debitam moderatōem: ſꝫ reuocat̉ in totum. qꝛ nō apparet ratio quare magis debeat ꝯſiſtere in vna parte ꝙͣ in alia. Aut ſumus extra iſtos caſus. ⁊ tūc aut priuilegium ꝯcedit̉ circa iudicia. aut circa ne gocia. Primo caſu. aut ad agendū. aut ad excipiē dum. Primo caſu durat tanto tempe quanto du rat actio. vt in. l. ſi euꝫ. ff. ſi qͥs cau.§. iniuriaꝝ. Si v̓o dat̉ ad excipiendum tunc eſt ꝑpetuum. niſi de p̄hendat̉ in dolo in nō excipiendo temꝑe quo ag tur ꝯͣ eum. Secūdo caſu principali: aut priuilegiū dat̉ ad aliquid oꝑandum: ⁊ perdit̉ ſpacio. x. anno an. Nami rum ſi priuilegiatus eo non vtitur. vt in. l. j. ff. de nūdi. vbi dicit̉ ꝙ ſi princeps concedit priuilegiuꝫ ciuitati nundinaꝝ. ⁊ ciuitas non vtit̉ eo ꝑ decen ꝯſueuit dn̄o dare. C. lib nium: illud perdit. Et per hoc dicit Bart. ibi ꝙ ſi princeps det priuilegium ſtudio generali docto randi. quo ciuitas non vtit̉ per decennium: illud perdit. Hoc tamen non ꝓcedit ſi confertur eccle ſie. vt. jͣ. dicetur. Aut dat̉ ad non faciendum. Et ſi pars q̄ in hoc pꝰ aliquid reſeruauerit ſibi princeps. non poteſt pri uilegiatus illi renunciare: niſi quatenus ſingula ta in ſpe. in ti. de cenſi. I riter eum tangit. vt in cap̄. cum tempore. de arbi. Aut princeps nihil reſeruauit ſibi: tūc aut fuit cō ceſſum priuate ꝑſone: ⁊ perdit̉ per vnicam ꝯtra tur: paucis uentionē. Intellige ſi directe obuiat̉ illi. Et iſte eſt caſus. d. c. cum acceſſiſſent. Et pondera quod dixi ſi directe obuiet̉: quia ſecus ſi non directe. vnde ſi quis habeat priuilegium generale: ne ſubeat aliqͣ modo motu ꝓprio pͥncipis munera publica. vel honores. ⁊ ſpōte acceptauit vnum: nō preiudicat ſibi in alijs. nec etiam in illo ſi denuo eligat̉ ad illud. vt in. l. voluntarie. C. de excu. tu. niſi acceptauerit decurionatuꝫ. quia ex il lo officio aſſumit̉ ad alia officia. Ideo acceptando illud vr̄ ſibi p̄iudicare. Aut v̓o fuit ꝯceſſum cōi vl̓ eccl̓ie. Et tūc non ꝑdit̉ niſi legitimo tꝑe p̄ſcribat̉. us principis Et iſte eſt caſus capituli ſi de terra. ⁊. c. accedētibꝰ de pͥuil̓. Et eſt rō. qꝛ ſingulares ꝑſone nō pn̄t ꝑ ꝯͣ uentōꝫ eoꝝ renūciare pͥuilegio ꝯceſſo eccl̓ie. Io ex reſtitutio fa pectat̉ legitima p̄ſcriptio. Idem dic vbi dat̉ pͥuile hoc tamen non de gium reſpectu pluriū ꝑſonaꝝ vel pluriū reꝝ. qꝛ lꝫ ſtati pape. que quanta qͥs veniat ꝯͣ vnū: nō videt̉ renūciare ꝯͣ reliquum incluſione in Infert etiam panor. aliud notabile ex illo tex. ꝙ ſ ſtatuentes. vel eoꝝ ſucceſſores veniunt ſcienter ꝯ Intugconcedenti. s ſtatutum: vident̉ tollere ſtatutū. Ita ꝙ ꝑ vnicum nemn conteſſo S. actum ꝯͣ ſtatutū collegial̓r factū tollit̉ ip̄m ſtatutu Quod vident̉ velle Ho. ⁊ Io. an. in. c. ad audie tiaꝫ. de cle. nō re. Facit ad. q. Bar. in. l. omnes po puli. ff. de Iuſti. ⁊ in. vbi querit an ꝑͦ ſcd̓m ſtatu tum tollat̉ primum ſi in ſecundo nō fit mentio de primo. Et ꝯcludit ꝙ ſic. niſi primū hr̄et clauſulam derogatoriam ad ſcd̓m. tūc em̄ opus eſt facere me tionem de primo.

¶ Vtrum ille qui eſt factus ciuis alicuius ciuita ris eo pacto vt collectas ⁊ munera non ſubiret. ſit in ſuo priuilegio manutenendus. Io. an. in. c. per nenit. de īmu. ec. ꝯcludit poſt Goff. ꝙ ſic. l. j. C. de his qͥ ſpon. mu. ſuſce. li. x. Et dicit panor. ꝙ hoc pͥ nilegium eſt irreuocabile cum tranſierit in ꝯͣctum vel qͣſi. de quo vide qd̓ no. Bart. in. l. qd̓ ſemel. ff. de decre. ab or. fa. ¶ An autem domini tꝑales poſſint ſuis ſubditis concedere priuilegia immunitatis talleaꝝ ⁊ exacti onum. Rn̄. Panor. in. d. c. peruenit. ſingulariter tractat iſtam materiam: ponendo quaſdam ꝯclu ſiones: quaꝝ prima eſt. Domini tꝑales citra impe ratorem poſſunt ab omnibꝰ ſuis ſubditis talleas exigere in caſibꝰ licitis de iure vel ꝯſuetudine ap probatis. de cuiꝰ inicio nō ſit memoria. In ꝯͣrium patꝫ hec ꝯcluſio ꝑ dicta sͣ. in. c. Pedagium. Secū da ꝯcluſio. non ſolum imꝑator ſꝫ etiaꝫ dn̄i inferio res poſſunt immunitatem talleaꝝ ⁊ exactionum ꝯcedere ſubditis ſuis. Differunt tn̄ in hoc ẜm Io. aiur lu vtinli an̄. Nam ſi aliqͥs citra principem ꝯceſſerit hanc ī mnileqja quedeu munitatem: nō eſt occaſione huius priuilegij vni īdiulionon vit̉. uerſitas grauanda. vnde ẜm eum ſi locus aliquis l. Et per hocd ꝯſueuit dn̄o dare. C. libras annuatī. ⁊ dominus terre qͥbuſdam habitantibꝰ ibidem immunitateꝫ preſtitit dicēdum ꝙ ſibi p̄iudicare potuit: nō vni uerſitati. Debet ergo detrahi d̓ ſumma. C. libraꝝ. illa pars q̄ in hoc priuilegiatū ꝯtingebat ſi priuile gium non hrēt. Quod aut reſtat ꝓportionabiliter ſingulis alijs imponat̉. de quo remittit ſe ad nota ta in ſpe. in ti. de cenſi. Nam ſi diceremus ꝯͣrium ſequeret̉ iniuſtum. quia ſi ſinguli ſic priuilegiaren one: ⁊ perdit̉ per vnicam ꝯn tur: paucis exceptis: ſequeret̉ ꝙ totum onus illis paucis remaneret. qd̓ eſt iniuſtum ⁊ qn̄qꝫ foret eis impoſſibile. Si aūt talia priuilegia ab imꝑatoribꝰ ꝯcedant̉: ſunt omnino ẜuanda ſicut ſonant: dum modo motu ꝓprio pͥncipis ſint ꝯceſſa. ſecus ſi am bitione vel importunitate petentium ſint obtenta Et hoc caſu ẜm eum pnt iura intelligi. que viden at ſibi in alijs. nec etia tur hmōi priuilegia ānullare. C. ſi ꝯͣ ius vl̓ vti. pu. ud. vt in. l. voluntarie. C. de l. fi. ⁊. l. vacuatis. C. de decu. li. x. cum ſy. Si tamē ꝑ priuilegium principis motu ꝓprio ꝯceſſum vni uerſitatem aliquam ledi ꝯtingeret: eſt ſuꝑ hoc ipſi us principis remedium implorandū. ꝑ no. in. c. ſuggeſtum. d̓ deci. vniuerſitas tn̄ equanimiter de bet ferre modicam leſionem. qꝛ nec ꝓ modico eſt reſtitutio facienda. vt in. c. pe. de re. ec. non ali. per hoc tamen non derogat̉ principi. ⁊ maxime pote ſtati pape. que quanta ſit vide sͣ. Papa. Et ex hac concluſione inferunt̉ plura. Primo. ꝙ conceſſio ſeu priuilegium inferioris non preiudicat vniuer ſitati: ſꝫ concedenti. Secus in priuilegio per prin cipem conceſſo. Secundo infertur ꝙ priuilegium concedens immunitatem non valet: niſi ſit motu ꝓprio conceſſum. Tu dic hoc verum: niſi ſit in re ſcripto appoſita clauſula. tali lege non obſtante. quia eum ſit contra legem non valet: niſi in eo de ea fiat mētio. vt no. Bar. in. d. l. vacuatis. ⁊ in. d. l. fi. Tercio infert̉ ꝙ inferior a pͥncipe poteſt in ſui preiudicium immunitatem a collectis concedere. ſed non in vniuerſitatis preiudicium. Idem ⁊ for Priuilegium Fo. CXCVIII. tius dic quando veniret priuilegium in preiudi cium imperatoris. vt in dicta. l. vacuatis. ⁊ quod ibi no. glo. Ex his infero ad queſtionem. An ciui tas poſſit hoc priuilegium immunitatis alicui cō cedere. Et qͥd in decurionibus ciuitatis. Sol̓. di ſtingue pꝰ Bar. ī. l. ij. ff. de iure īmu. ⁊. d. l. vacua tis. ꝙ aut querit̉ de ipſis decurionibus: ⁊ dicen dum vt habet̉ in. l. j. C. de decre. decu. li. x. ꝙ docto ribus. ⁊ medicis poteſt per eos concedi. Alijs v̓o non. Et dic vt ibi. Reſpectu v̓o ciuitatis diſtin gue. ꝙ aut vult concedere in preiudicium domini ſuperioris: ⁊ non poteſt vt notat glo. in. d. l. vacua tis. Aut vult concedere in ſui preiudicium. ⁊ tunc ſi vult concedere iam ſubditis non poteſt. vt in di cta. l. ij. niſi fieret conceſſio aliquibus ex cauſa. pu ta. doctoribus. vel medicis. vt in. d. l. j. Aut vult ꝯcedere non ſubditis venientibus ad habitandū de nouo in ciuitate ⁊ poteſt. vt. d. l. ij. ⁊. l. pe. ff. de decre. ab or. fa. hoc intellige in ciuitate non haben te iura principis. nam illa poteſt ſicut imperator. vt notat̉ in ca. ſuper quibuſdam. de v̓. ſig. ¶ An aūt poſſit ciuitas imponere collectam. Dic ꝙ nō ꝓ vtilitate publica. vt. l. vna. C. de ſuꝑindi. li. x. ſꝫ ꝓ neceſſitate ipſius ciuitatis ſic. Et idem dic de ꝓuincia vt notat Bart. in. d. l. vna. ⁊ vide glo. notabilem in. l. j. ff. qd̓ cuiuſqꝫ vni. Item qd̓ dixi ꝙ nullus citra principem poteſt remittere collectā in preiudicium ipſius principis dic hoc veꝝ: niſi ob nimiam pauꝑtatem. tunc em̄ officiales ſuꝑ ex actione deputati pn̄t remiſſionem facere. Ita no tabiliter poſuit Bart. poſt glo. in. l. omnes. C. de annonis. li. x. Ultimo no. remediū ꝯͣ pͥuilegiū pͥn cipis. vt imploret̉ remediū ipſiꝰ pͥncipis. ⁊ ponde ra. ꝙ Io. an. nō dicit ꝙ ſubditi poſſint reſiſtere. ſꝫ pͥncipi ſupplicare. ¶ Tercia ꝯcluſio ꝙ īmunitas ſub generalitate cō ceſſa nulla ſpecificatione facta: neminē excuſat ab oneribꝰ patrimonialibꝰ ſupportandis. Tu v̓o di ſtingue. vt latiꝰ nō. Bar. in. d. l. ij. vbi dicit. ꝙ vbi qͥs vult plenam īmunitatē ꝯſeqͥ dꝫ eam hr̄e ſpāli ter. ⁊ diſtincte. vt fiat mentio de oībꝰ oneribꝰ reali bus. ⁊ ꝑſonalibꝰ. ordinarijs ⁊ exͣordinarijs. Si em̄ alicui ꝯcederet̉ īmunitas a muneribꝰ ſimpl̓r. non hrēt īmunitatē a patrimonialibꝰ. vt in. l. qͥ immu nitatem. C. de mu. pat. li. x. ⁊ ibi bona glo. Nec in telligeret̉ de muneribꝰ ordinarijs. ſꝫ exͣordinarijs. vt in. l. hi qͥ. ⁊. l. ſunt munera. ff. de va. ⁊ excu. mu. Item nō porrigunt̉ ad honores. vt. l. cui munerꝭ. ff. de mu. ⁊ ho. Iō ſit cautus qͥ habet priuilegium impetrare. ¶ Quarta ꝯcluſio. qͥcūqꝫ dic̄ collectas ſeu exactio nes licitas: hoc ꝓbare tenet̉. vl̓ ꝑ legē. vel ſenatuſ conſultū. vel ꝯſtōem p̓ncipis. C. de va. mu. pu. l. vnica. li. x. vel ꝑ ꝯceſſiōꝫ a pͥncipe ex cā ⁊ ſpāl̓r im petratā. C. de ſuꝑindic. l. vnica. l. x. vel ꝑ ꝯſuetudi nem diuturnaꝫ nō ꝑ violētiam. ſꝫ ſponte cōiter ab omnibꝰ approbatam. C. de cano. lar. ti. l. p̄cipit. li. x. Et intellige hoc vltimū qn̄ cōſuetudo tendit in fauorem principis. vt ibi acquiratur collecta. tunc enim valet conſuetudo diuturna modo predi cto. Unde dicebatur in quadam. l. Conradi.

quam hodie non habemus. qd̓ noſtri anteceſſo res habuerunt: hr̄e volumꝰ. Illud v̓o qd̓ non ha buerunt nullo mō exigemus. vnde aliud puto. cū qͥs citra imꝑatorē velit ſibi vendicare ius imponē di talleas ⁊ collectas ꝑ ꝯſuetudinē. Nā tunc cum velit p̄ſcribere iura reẜuata pͥncipi reqͥrit̉ tp̄us. de cuiꝰ inicio nō eſt memoria. vt in. d. c. ſuꝑ qͥbuſdaꝫ. ⁊ hec faciunt ad no. sͣ. Pedagium. ¶ Quinta ꝯcluſio. omnes tallee ⁊ exactōnes gene ralit̓ ſunt dānate ꝑ noua iura quo ad clericos. vt ī l. Federici. hac edictali.§. illicitas. ⁊ eſt iſta lex in li. feudoꝝ. De iſta materia clericoꝝ vide diffuſesͣ. ex cōmunicatione. ix. ¶ An aūt ad ꝯſtruendam ciuitatem reqͥrat̉ pͥuile giū pͥncipis. Rn̄. ꝑ no. a doc. in. c. j. de p̓uil̓. ⁊ Pa nor. ibi. qͥ dicit ẜm Bar. in. l. fi. ff. de colle. Illi. ⁊. l. ij. ff. de v̓. ſig. ꝙ non reqͥrit̉ pͥuilegiū pͥncipis. ſꝫ po puli de ſe p̄n̄t ꝯſtruere ciuitatem. qꝛ hoc ẜm eum ē de iure gentium. ⁊ hoc vr̄ veꝝ. Nam ante funda tōem eccl̓ie. vel creatōꝫ imꝑatoꝝ erant hmōi ciui tates etiam apud infideles. Et iō infert Panor. ex illo tex. ꝙ ad eſſe ciuitatis nō reqͥrit̉ etiam ep̄s. p̄t em̄ eſſe ciuitas lꝫ nō hēat ep̄m. nam vt dictum eſt anteqͣꝫ creata eēt hec dignitas ep̄alis: ciuitates iaꝫ ꝯſtructe erāt. Nam ante aduentū xp̄i erāt ciuita tes ⁊ ꝓuincie. xxj. di. cleros: Hoc etiam clare patꝫ ex. d. c. j. vbi hr̄ ꝙ maiores ciuitates dumtaxat pri uilegio ep̄atus ſunt honorande: gͦ ſequit̉ ꝙ digni tas ep̄alis non dꝫ ꝯcedi omnibꝰ ciuitatibꝰ: ſꝫ ſoluꝫ maioribꝰ ⁊ populoſis dumtaxat: gͦ alique erunt ci uitates q̄ non hēbunt ep̄m. Et ex predictis infert̉ ad. q. q̄ de facto accidit in ciuitate ſenaꝝ. vbi ppl̓s ſponte ampliauit ⁊ pluries ciuitatem. An illi q̄ ve niunt ad loca uouiter incluſa gaudeant illomet pͥ uilegio ſicut anti qͥ: extendendo illam opi. Bart. ꝙ non reqͥrit̉ ſpālis lnīa principis. Satis pōt dici ꝙ ſic. Inno. tn̄ in. c. cum ab eccl̓iaꝝ. de of. or. tenet oppoſitum.ſ. ꝙ ad eſſe ciuitatis reqͥrat̉ lnīa princi pis. ſꝫ primū dictum forte verius. hec Panor. poſ ſet intelligi opi. Inno. vbi talis ciuitas eſſet hono randa ep̄ali dignitate. vt ꝯmuniter nunc obẜuat̉ in italia nō em̄ nunc ꝯſtituit̉ ciuitas ſine noua cre atione ep̄alis dignitatis. ad quam creandam ne ceſſario requirit̉ aucͣtas pape. Secus tn̄ dd̓m ſiqͥs dn̄s vellet ꝯſtituere ciuitatem abſqꝫ ep̄o. qꝛ credo ꝙ poſſet. Nam xp̄iani non debent eſſe minoris auctoritatis ꝙͣ infideles. ar. c. cū qui. de preben. An autem cuilibet libeꝝ ſit renunciare priuile gio ſuo. Reſpond̓. ẜm Panor. exͣ eo. ſi de terra. ꝙ libeꝝ eſt cuiqꝫ renunciare priuilegio ſuo. dummo do non tangat ius ſuperioris vel tercij. vnde pͥui legio exemptionis non pōt pͥuilegiatus renuncia re ſine licentia pape. vt in. c. cum tꝑe. de arbi. Iteꝫ priuilegium perdit̉ per ſnīam ꝯtrariam. ꝑ preſcri ptionem. ꝑ reuocatōem ⁊ ꝑ abuſum. xj. q. iij. priui legium. ¶ An aūt bullatio ſit de eſſentia priuilegij apl̓ici? Rn̄. ẜm Inno. in. c. ꝯſtitutus. de reſcrip. ⁊ archi. ⁊ Io. an. in ꝓhemio. vj. ꝙ nec ſcriptura nec bulla tio eſt de eſſentia. tamen ſine bullis non poteſt ꝓ Priuilegiū bari ſepe apud peritiſſimos ⁊ ſubeſt rō. ꝓpter mul ta abſurda que ſequerent̉ p̄mittendo ꝓbationem ꝑ teſtes. apud quos difficillimum: īmo quaſi im poſſibile eſſet ſcire omnem continentiam gratie. ⁊ omnem formalitatem tamen non eſt omnino im poſſibile. al̓s in nullo priuilegio ꝑmitteret̉ ꝓbatio tenoris ꝑ teſtes. qd̓ tamen ꝑmittit̉. extra eo. cum olim. el. j. vbi ex tex. illo habet̉. ꝙ contēta in inſtru mento perdito ꝓbari poſſunt ꝑ teſtes qͥ illud per legerunt. ſi deponant de tenore ⁊ ꝙ erat ſine vicio nec eſt neceſſe ꝓbare de veritate inſtrumenti. Et dicit Panor. ꝙ non eſt alibi tex. ita clarus. vide eti am eūdem Panor. in. c. in noſtra. de reſcriptꝭ. vbi tenet opi. dictoꝝ Io. an. ⁊ archi. ⁊cͣ. d. ꝙ licet ſcri ptura requirat̉ ad ꝓbationem gratie. non eſt ta lis aduerſar men de ſubſtantia gratie. vnde mortuo papa qui rum inteſſe fecit gratiam: literis nondum extractis. non expi rat gratia. ſꝫ ſucceſſor debet dare lrās faciendo mē tionem de p̄deceſſore. Et ex hoc dicit Bal. in. l. hu manum. C. de. ll. ꝙ ſi papa verbo ꝓnunciat ali quem ep̄m vel abbatem: ꝙ ſtatim facta ꝓnuncia tione: ille ſic ꝓnunciatus: ep̄us eſt ſeu abbas: non tamen debent iſti recipi ꝓ prelatis: niſi gratiam ꝓ bent per lrās apl̓icas. al̓s tam gerens qͣꝫ canonici cus. Hoſt. ponit terciā. eum recipientes: incurrunt penas graues. vt ha int̓ ip̄us ⁊ tꝑa. V bet̉ in extrauaganti Bonifa. que incipit. Iniun cte. ⁊ in hoc multi errant. Idem Cal. Infert etiaꝫ Panorm̄. in. d. c. cum olim. ex illo tex. aliud valde catōne. ꝙ ſolēnitas fuit ſingulare. ꝙ ꝯtra petentem innouationem alicu ius priuilegij ſeu inſtrumenti. poteſt quis de cuiꝰ preiudicio agit̉ ſe opponere. ⁊ impedire innoua tionem ſi ꝓbet de iure ſuo. Et quia hoc tendit in p̄iudicium alterius. nunꝙͣ debet innouari priuile gium. ſiue inſtrumentum. niſi citatis illis quoruꝫ intereſt. ⁊ ſi non apparet de intereſſe alicuius. de bet fieri edictum generale. vt quicunqꝫ putauerit ſua intereſſe. compareat ad contradicendum. Di cit tamē Panor. in. c. ex parte. extra eo. ex illo tex. ꝙ quando innouatio priuilegij ſit ꝑ eum qui po teſt de nouo illud concedere: non eſt neceſſe citare aliquem ad contradicendum ipſi innouationi. ni ſi hoc velit facere ad cautelam. ſicut communiter fit in curia: non ſolū in innouatōne priuilegioꝝ. ſꝫ etiam quando fit tranſumptio alicuius priuilegij Secus autem ſi innouatio fit per inferioreꝫ. quia Iin publicat non valet tunc tranſumptio. ſeu innouatio niſici tractu tꝑis p̄ cata parte. ſeu premiſſo edicto generali. de quo vi de in. c. Albricus. de teſti. Iſta tamen innouatio none facert. nullum ius tribuit de nouo. etiam ſi fiat ab habe redlti.teuere. te poteſtatem de nouo concedendi. quia in dubio non videt̉ de nouo velle concedere: ſꝫ ius nouum ſi quod competit confirmare. vt in. c. cum dilecta. nſet vltra boc. de confir. vti. Et ideo ſi originale erat ſublatum. ita ⁊ innouatum. Et predicta nota. quia veniunt multotiens in practica. Nam multotiens fiunt tranſumpta ex originalibus bullis apoſtolicis. ⁊ nullam fidem in iudicio faciunt. niſi fuerit citata pars. vel niſi p̄miſſum fuerit edictuꝫ generale. ſal tem in valuis eccl̓ie. Et ideo neceſſe eſt vt in hmo tranſumpto fiat mentio de hmōi citatione. vel edicto.

¶ Quare aūt reqͥrat̉ hmōi citatio. Rn̄. panor. in di. c. albricus. ꝙ hoc eſt: qꝛ in hac innouatōne ſub eſt magnum ꝑiculū: ⁊ nō minꝰ ꝙͣ qn̄ teſtes exami nant̉. īmo maius cū inſtr̄m vel puilegiū poſſet eē falſum latent̓. ⁊ iudex ⁊ notariꝰ defacili nō ꝑpende rent: cū nō ſint de materia informati. Iō dꝫ voca ri is cuiꝰ int̓eſt: vt ſe opponat ſi velit. al̓s exemplū nō valebit. Hoc tenent doct. cōiter in. d. c. albricꝰ ⁊ legiſte maxime. Bar. in aut̓. ſi qͥs. C. de edendo ⁊ Spe. in ti. de inſtru. edic. Et doct. de rota. Et in hoc multi errant. facientes ſolum exemplari ꝑ no tarium aucͣte iudicis. Et plus dicit Inno. in. d. c. albricus. ꝙ etiam ſi ſit inſtr̄m qd̓ alium ſpālit̓ non tangat: vt pͥuilegiū vel indulgentia ⁊ ſic nō eſt ſpā lis aduerſariꝰ. dn̄t tn̄ ꝑ edictum ſolēniter citari qͦ rum int̓eſſe poſſit. Al̓s nō valebit exemplatio. ni ſi fieret ꝑ illum qͥ ip̄m ꝯceſſit. citt hacdbtꝝ ¶ Sꝫ q̄ro. nunqͥd facta publicatione p̄ſumat̉ ꝙ ſpiba labo pu ꝑs fuerit citata. vel ꝙ edictum emanauerit: cū tra ctu tꝑis obijciat̉ ꝙ nō fuerīt vocati quoꝝ int̓erat. Quidam dicūt ꝙ dn̄t p̄ſumi omnia ſolēnit̓ facta. l. j. ⁊. l. optimam. C. de ꝯͣhen. ſtip. Alij dicūt ꝙ ſi in publicatione ꝯtineat̉ eos vocatos p̄ſumit̉. Al̓s ſe cus. Hoſt. ponit terciā opinionem diſtinguētem ſas graues. vt ha int̓ tp̄us ⁊ tꝑa. Nam ſi publicatio fuit facta ita de recenti ꝙ vtens ea pōt defacili ſolēnitatem ꝓbare ſibi incūbit onus ꝓbandi: niſi exprimat̉ in publi catōne. ꝙ ſolēnitas fuit ẜuata. Si aūt factū eſt ita antiquū vt impoſſibilis reddat̉ ꝓbatio. tūc oīa p̄ ſumunt̉ ſolēnit acta. ſꝫ Panor. dic̄ ſe putare ꝙ nul lus hoꝝ bene dicat. Primo em̄ dic̄. ꝙ ꝙͣtumcūqꝫ in publicatione dicat̉. ꝙ ꝑs fuit citata. nō ſtat̉ his v̓bis enunciatiuis: qꝛ qn̄ aliqͥd enunciat̉ in inſtr̄o qd̓ non pōt int̓uenire tꝑe ꝯfecti inſtr̄i: v̓ba enūcia tiua nō faciūt fidem. vt in. d. aut̓. ſi qͥs. Item ſolē nitas extrinſeca nō p̄ſumit̉. etiam ſi longiſſimum tp̄s ſit p̄teritū: niſi alia p̄ſumptio adſit. l. quecūqꝫ. ff. de publicia. Potuit em̄ clam qͥs facere publica ri inſtr̄m falſum. ⁊ ſꝑ illud tenuiſſe in archa. Non eſt em̄ qͥd ꝑti imputet̉ ſi non ꝯͣdixit. Non ob. d. l. optimam. qꝛ loquit̉ qn̄ aliqͥd enunciat̉ inter ꝑtes. tunc em̄ in p̄iudicium ꝑtium illud enūciatum ꝓ bat: exquo eſt de ſubſtātia actus qͥ agit̉. ſꝫ in caſu nr̄o alteram ꝑtem nō aꝑꝑet fuiſſe pn̄tem. Secus ſi in publicatione diceret̉ ꝙ ꝑs fuerit pn̄s. qꝛ tunc tractu tꝑis p̄ſumeret̉ citatio: ex qͦ fuit pn̄s publi cationi ⁊ nō ꝯͣdixit. Non ob. rō Ho. qꝛ debuit de reqͥſitione facere ꝯfici inſtr̄m. vt in. c. ſignificauit. de teſti. ⁊ tenere illucꝭ ſicut exemplare. vidi tamē in hmōi exemplatione ſolum fieri mentōeꝫ de hmōi citatione ſeu edicto. ⁊ hoc videt̉ ſufficere. licet tuti us eſſet vltra hoc etiam fieri de hmōi citatione pu blicum inſtrumentum. ¶ Sꝫ querit̉ qͥs poſſit p̄ſtare hanc aucͣtem ad ex emplandum hmōi pͥuilegia. Panor. in. c. ſi inſtr̄a de fi. inſtru. ẜm Io. an. dicit. ꝙ vicarius generalis epiſcopi hoc poterit. exquo hꝫ ordinariam iuriſdi tionem. vt in. c. tua. de off. vica. Multo ergo forti us ep̄us. An aūt officialis foraneꝰ qͥ hꝫ delegatā. vt no. in cle. ij. de reſcriptis tn̄ hꝫ eam ad vniuerſitatem Priuilegium Fo. CXCIX. cauſaꝝ: hoc poſſit. Dicit Panor. quo ad hunc ca ſum hoc non poteſt. ¶ An aūt oporteat ordinarium hr̄e adminiſtratō nem. Hoſt. dicit ꝙ ſic. ſꝫ ipſe Hoſt. aliter ſentit in ſumma ⁊ refert Spe. dicere publicatiōem inſtru menti poſſe fieri coram defenſore ciuitatꝭ. vt in au ten. de defen. ci.§. ſꝫ neqꝫ. coll̓. iij. ⁊ coraꝫ ordinario etiam adminiſtratōem nō hn̄te. ⁊ coram delegato ab ordinario adminiſtratōem habente. ſꝫ Io. an. in addi. ſpe. dicit ꝙ vbi hoc fieret de ꝯcordia ꝑtiū ꝓcederet illud dictum Hoſti. vt ſufficiat aucͣtas ordinarij adminiſtratōem non hn̄tis. Al̓s ſecus. Cum ſit neceſſaria citatio. d. c. ſignificauit. q̄ fieri nō p̄t ꝑ ordinarium admīſtratōꝫ nō hn̄tem. ¶ Quis aūt debeat hmōi pͥuilegia inſpicere ⁊ te ſtificari ꝙ dictū priuilegiū omni vicio careat. Rº. ẜm panor. ꝙ iudex dꝫ diligenter inſpicere dicta pͥ uilegia ⁊ ſi in nulla ꝑte vicioſa repꝑerit. dꝫ manda re ꝑ ꝑſonam publicaꝫ exemplari. Et ex hoc infert ꝯͣ practicam hodiernam. Naꝫ tabellio qͥ tranſcri bit atteſtat̉ ꝙ ipſe diligenter inſpexit. ⁊ nullum vi cium repperit: qd̓ eſt officiuꝫ iudicis ⁊ nō tabellio nis. vt colligit̉ ī. d. c. ſi inſtrumēta. Et iō debēt di cere ꝙ iudex diligenter inſpexit. ⁊ nullo vicio re perto mandauit ſibi vt exemplet. ⁊ eſt vtile ſi no tarius vult. etiam atteſtari de ſuo ſenſu. ꝙ etiam ſibi videbat̉ omni vicio carere. Et ita ſeruat̉ de cō ſuetudine. ¶ An aūt ad hmōi exemplatōem requirant̉ plu res notarij. Rn̄. ẜm panor. in. d. c. ſi inſtr̄a. ꝙ vnꝰ ſolus ſufficit cum aucͣte iudicis vt dictum eſt. Et hoc ꝓbat̉ ꝑ tex. in. d. c. ſi inſtr̄a. ibi ꝑ publicam ꝑ ſonam in ſingulari. ⁊ ꝑ illum tex. Io. an. ⁊ Spe. re probant opinionem quorūdam q̄ tenuerūt reqͥri quatuor ſen tres tabelliones. qd̓ eſt falſum: vt ibi vides. licet hoc ſit cōmendan̄. ad maiorem caute lam. maxime qn̄ fit in abn̄tia ꝑtis. Et p̄dicta no. qꝛ pulcra. Dicit tn̄ panor. in. d. c. albricꝰ. ꝙ p̄dicta intelligunt̉ qn̄ alius notariꝰ.ſ. qͥ nō ſcripſit pͥuile gium vel inſtr̄m. vult exemplare. nam tūc reqͥrit̉ p̄dicta ſolēnitas. Secꝰ ſi ille notarius qͥ fuit roga tus de inſtr̄o vult exemplare. nam tunc nō reqͥrit̉ alia ſolēnitas: qꝛ vnū vr̄ inſtr̄m. licet multa ſint ex empla. vt no. doc. in. d. c. ſi inſtr̄a. ¶ Qualiter aūt ꝯp̄hendat̉ falſitas ipſius pͥuilegij ſeu bulle apoſtolice. Dic multis modis. Primo ſi bulla falſis lr̄is apponat̉. Scd̓o ſi filum ex vera bulla exͣhat̉ ex toto. ⁊ ꝑ aliud filum immiſſum fal ſis lr̄is inſerat̉. Nam foramen vere bulle ſubleuat̉ ſuꝑius ⁊ inferius cum ſubtili inſtr̄o: ⁊ ſic exͣhit̉ fi lum de vera bulla ⁊ immittit̉ filum falſis lr̄is ⁊ vt nihil apꝑeat falſitatis: foramina ſubleuata cū par uo malleo leuit̓ ꝑtūdunt̉. Tercio ſcindit̉ filum ſb̓ plicatura vere bulle. ⁊ ſic extrahit̉ filum de vera li tera. quo facto ipſum filum ſcarpit̉ ⁊ poſtea immit tit̉ filum falſis literis ad modum primaꝝ replica tis. ⁊ filo ſimilis canapis reſtaurat̉ ſciſſura. Quar to. quaſi ſimile ſecundo ſubleuatur foramen vere bulle ex ſuperiori parte tm̄. ſed vt inferiori non tā git̉. ſubleuato v̓o foramine ſuperiori bulle. ſcindi tur altera pars fili pendens quaſi in medio bullę.

Probatio quo facto pars ſciſſa de bulla extrahit̉. ipſa bulla ſuſtentata cū altera ꝑte fili que remanet integra. ⁊ immiſſo ſummo ꝑtis inciſe ꝑ foramina plicature falſe lr̄e reuertit̉ ad locū vnde exiuit. ⁊ poſtea fora men bulle cū malleo ꝯtūdit̉. Quinto cū lr̄is bulla tis ⁊ redditis in eis aliqͥd ꝑ raſuram tenuem īmu tat̉. Sexto cū vera carta vniuerſal̓r abolita cū vi nō ⁊ aqͣ ⁊ hmōi. ⁊ eadem carta cum calce. furfure ⁊ alijs ſimilibꝰ dealbata: de nouo reſcribit̉ ẜm artifi cium ꝯſuetū. Septimo. cū carte: cui fuerat appoſi ta vera bulla: totalit̓ abolite ⁊ abraſe. alia ſubtiliſſi ma carta eiuſdem quātitatis: ꝯſcripta cū tenaciſſi mo glutino ꝯiungit̉. Octauo qn̄ qͥs apud ſedem apl̓icam ꝯſtitutus nō de manibꝰ. d. pape. vel bul latoris ſui vel alterius ad hoc officiū deputati lrās recipit. Nono. cū qͥs accedit ad bullatorem ⁊ fal ſas lrās caute ꝓijcit: vt dicte falſe littere cum alijs ſigillent̉. ¶ An aūt pͥuilegium ꝯceſſum pr̄i trāſeat in filios. Rº ẜm panor. in. c. licet. d̓ cenſi. poſt Cy. in. l. ij. C. de ep̄i. ⁊ cle. ꝙ qn̄qꝫ pͥuilegiū ꝯcedit̉ rōne dignita tis innate. qn̄qꝫ reſpectu officij ſeu ꝓfeſſiōis. qn̄qꝫ reſpectu neceſſitatis. Primo caſu trāſit in filios vt in. l. femine. ff. de ſena. Nam ſi pr̄ nobilitat̉ rōe di gnitatis. hoc p̓uilegiū trāſit in filios. de qͦ dd̓m vt no. in. l. j. C. d̓ digni. li. xij. ⁊ in. d. l. femine. ⁊ ibi gl. dat exēplū d̓ vxore q̄ corruſcat radijs mariti qͣꝫdiu maritꝰ viuit. vl̓ donec trāſeat ad ſcd̓as nuptias vt ſi efficiat̉ vxor ſenatoris efficit̉ nobil̓. lꝫ pͥus fuerit igͦbil̓. Ml̓tofortiꝰ filij nobilitāt̉ ex nobilitate pr̄is Secundo caſu trāſit in filios legitimos pr̄e viuen te. Tercio caſu nō tranſit in filios etiaꝫ pr̄e viuēte vt dicit glo. in. d. c. licꝫ. Exemplū eſt in tex. de ceco qͥ non tenet̉ ad collectas ſeu munera ꝑſonalia. nec extraordinaria. ſecus ordinaria. de qͦ vide in. d. c. licet. Ludo. aūt ro. in ſuis ſingularibꝰ querit an ci uilitas vni ꝯceſſa ꝑ pͥuilegiū tranſeat ad heredes. Et dicit ꝙ aut ciuilitas eſt variabilis ⁊ nō tranſit. aut inuariabilis ⁊ tranſit. vt. l. libertus.§. pr̄is. ad munici. Item immunitas ꝯceſſa tibi ⁊ filijs tuis intelligit̉ vt etiam filij illam habeant viuente pa tre. vt no. Bart. in. l. gallus.§. Quidam recte. de li. ⁊ po. Concedo tibi ius hauriendi aquam vel portan di ad fundum tuum: vel vbi vis. An hec qō ẜui tutis tranſeat ad heredes. Ludo. ro. dicit ꝙ non. quia eſt ꝑſonale. ⁊ non reale. vide tex. vnicum in iure in. l. pe. ff. d̓ ẜ. ru. p̄. Cuiꝰ ꝯͣrium dicit ibi Bal. ſe rn̄diſſe anteꝙͣ vidiſſet tex. illum. ¶ Pone puteus ẜuit toti vicinie. indiget reꝑatio ne. vnus nō vult ꝯtribuere. renūcians ꝯmodita ti dicti putei vt euitet ꝯtributōꝫ. An hoc non ob ſtante ꝯpellat̉ ꝯtribuere. Ludo. dicit ꝙ ſic. Ita mi rabilit̓ det̓minat ſpe. in ti. de cenſi. Idem Bal. in l. cum fructuariꝰ. ff. de vſufr. ¶ Sꝫ qͥd cum aliqͥs allegat ⁊ on̄dit pͥuilegium. ſꝫ non ẜuat̉ ei. Rn̄. ẜm Ho. nō dꝫ iſti imputari. vt ff. cōmo. l. ad eos. Non ob. ſi obijciat̉ ꝙ non fuit vſus. vel ꝙ ꝯͣrium factum eſt. Quō em̄ vtet̉ qͥs pͥ uilegio. ſi eo vti non ꝑmittit̉. niſi forte ſnīa ferret̉ contra eum: ⁊ non appellaret. vt extra de re iudi. ſuborta. ¶ Quando priuilegium debeat reuocari. Rn̄d̓. ẜm Hoſti. Non decet ꝙ reuocet̉ ſine cā. Sꝫ cuꝫ cā ⁊ bōt ⁊ dꝫ reuocari. vtputa. ſi aliqͥbꝰ religioſis ꝯceſſum ſit p̓uilegiū de non dandis decimis ꝓpter eoꝝ pauꝑtatem. deinde ditati ſunt. ita ꝙ etiaꝫ dā do decimas poſſunt cōmode ſuſtentari. ⁊ nō dan do enormit̓ ledunt̉ parochiales eccleſie: debet ceſ ſare priuilegium. extra de deci. ca. ſuggeſtum. ⁊. c. nuper. Item ſi quis non ſeruat priuilegia ſuperio ris conceſſa ſubditis. etiaꝫ ipſius priuilegium me rito reuocat̉. extra de priuil̓. dilecti. Sed nota hic. ꝙ ſi ſuperior ex certa ſcientia confirmauit priuile gium ꝯceſſum ab inferiori: non poterit reuocari ꝑ inferiorem. xxv. q. ij. priuilegia. el. j. ⁊. ij. ⁊. c. ſe. Itē ẜm Hoſtien̄. imperator vel rex: priuilegium con ceſſum eccleſie. ⁊ per. d. papam quem conſtat ſu periorem eſſe omnibꝰ ex certa ſcientia confirma tum. non poterit reuocare. De hoc videsͣ. Iura mentum. ij. ¶ Quando autem priuilegia habeant effectum ſuum: vel ſtatim cum bullata ſunt. vel cum ad no ticiam priuilegiati peruenerit. vide ſupra. Indul gentia. Robatio. Vtꝝ ſcriptura an ptiquoꝝ libroꝝ faciat fidem. Reſpond̓. An autē ha Panor. in. c. cum cām. de ꝓba. de men te Io. an. ⁊ Hoſti. ꝙ ſic. Et hoc in libris reẜuatis in cuſtodia publica ⁊ fideli. ꝓ hoc optime facit ca. ad audientiam. de p̄ſcrip. ⁊ ibi doct. ꝙ ſatis tales ſcripture faciunt fidem ſi reperiunt̉ in camera car xxiij. diſt. S dinalis. vel epiſcopi. Sed Panor. hec dicta non admittit indiſtincte. Quid em̄ ſi ep̄s p̄tendēs ali quod caſtrum per alium detentum pertinere ad lum ad plenā q eccl̓iam ſuam: ſcripſit in aliquo libro eccl̓ie illud ca bationē. Et h ſtrum ꝑtinere ad eccl̓iam ⁊ ſucceſſiue multis tem diuerſi. vt vt ꝑibꝰ ille liber fuit detentus in camera ep̄i: dicemꝰ ape. Idē dicina ne ꝙ ꝓbabit dominiū caſtri cū grauiſſimo p̄iudi cio poſſeſſoris. ꝯͣ. c. Inter dilectos de fi. inſtru. vbi nō credit̉ antiqͥſſimis pͥuilegijs eccl̓ie ſi ſigilla con ſumpta ſunt. aut al̓s enorme fracturam patiunt̉. Dico gͦ ꝙ aut agit̉ de nulliꝰ p̄iudicio. ⁊ tūc ſcriptu re libroꝝ antiquoꝝ. vel ſcripture lapidum faciūt ſecte. vt nō c fidem: qꝛ tunc ſufficiūt ꝓbationes nō plene. Po ne exemplum ſi dubitat̉ an eccl̓ia ſit ꝯſecrata. vel ſint ad vnū totū infans baptizatus. vel ſimile. Idem puto vbi fa ctum eſt antiqͥſſimum. ⁊ agit̉ de modico p̄iudicio ar. optimū ex dicto tex. ad audiētiam. Et pōt dici ſe iocit̉ poca: v expreſſum. Non em̄ tm̄ dicit̉ ibi de libris reꝑtis ſub cuſtodia publica ⁊ fideli. ſꝫ indiſtincte ꝑ libros antiquos: qꝛ cum agat̉ de modico p̄iudicio. nec v ſet̉ intereſſe burſale. nō eſt veriſimile ꝙ qͥs ſcripſiſ ſet falſum. vel ꝙ iſta ſcriptura tanto temꝑe fuiſſet tolerata ſi non ꝯtinuiſſet veritatem. Modicum aūt eſt p̄iudicium ꝙ iſte ep̄atꝰ hēat: vel ille. Qn̄qꝫ agit̉ de magno p̄iudicio: ⁊ tunc. aut eſt talis liber vel ſcriptura: cui ab antiqͥs nr̄is cōiter creditū eſt vel reperit̉ in loco vbi ſolū ẜuant̉ ſcripture auten tice. ⁊ facit plenam fidē. Et eſt tex. notabilis in. d. c. ad audientiam. Ex his infero ꝙ iſtis libris hy

Queſtuarij ſtorialibus ſeu cronicis quibꝰ a maioribꝰ noſtris fides cōmuniter adhibita eſt: credere debemꝰ. vt notat Bar. in. l. j. ff. ſi cer. pe. Hinc etiaꝫ eſt ꝙ di cta Ariſtotilis Ipocritis ⁊ ſimiliū: fidē faciunt. qꝛ cōmuniter in omnibꝰ ſtudijs recepta ſunt. Idem de libro feudoꝝ prout notat Panor. in. c. fi. de feu. Aut eſt talis liber ſeu ſcriptura: cui cōiter a maio ribus noſtrꝭ creditū nō eſt. nec reperit̉ in loco vbi ſeruant̉ ſcripture autentice. ⁊ talis ſcriptura ſeu li ber facit adminiculū ſeu p̄ſumptionē: nō autē ple nam ꝓbationē. Hoc ꝓbatur a contrario in d. c. ad audientiā. ⁊ fuit de mēte Inno. ſuꝑ Rubrica. de ꝯſe. ec. Itē dicit glo. in. d. c. cū cauſam. ꝙ credit̉ inſtrumēto ꝓducto ex archiuo publico. Et eſt ar chiuus locus in quo reponunt̉ ſcripture publice. Et ẜm Panor. ꝓ hoc dicto facit. d. c. ad audientiā Itē dicit glo. ꝙ credit̉ ſcripture ſculpte in aliqͣ co lumna vel lapide. Panor. hoc intelligit in nō ten dentibus in alicuiꝰ p̄iudiciū. Nam aliqn̄ faciunt plenā fidē. aliqn̄ adminiculant̉ ẜm qualitatē loci vbi reperiunt̉ ⁊ ẜm quantitatē p̄iudicij. vide in. l. monumētoꝝ. C. de reli. ⁊ ſump. fu. vbi dicitur ꝙ ſculpture monumentoꝝ ſeu ſepulcri minime pro bant ꝓprietatē ipſius. Glo. etiā ibi colligit ꝙ admi nicula ⁊ ſi non plene ꝓbent. coadunata tn̄ faciunt plenas ꝓbationes. ꝑ illud qd̓ ſi nō ꝓſunt ſingula multa iuuant. ¶ An autē hoc ſit verū indiſtincte vt ꝓbationes imꝑfecte cōiungant̉ ad faciendā plenā ꝓbationē Uidet̉ em̄ ꝙ no. Nā ſingulares teſtes nihil pro bant. vt in. c. licet. extra de ꝓba. ⁊ multa imꝑfecta nō faciunt vnū ꝑfectū. vt in. c. quorundā. cū glo xxiij. diſt. So. aut ꝓbationes diuerſe tendunt ad vnū. aut ad diuerſa. Primo caſu ſunt commiſcibꝰ les. ⁊ ſi ſunt ſufficientes ad iudicis animū inducē dum ad plenā credulitatē: inducūt etiā plenā pro bationē. Et hoc ꝓcedit ſiue ſint eiuſdē generꝭ ſiue diuerſi. vt vnꝰ teſtis cū fama. iuxta nota. in. c. j. de appe. Idē dic in alijs p̄ſumptionibꝰ ⁊ adminicul̓. cū vno teſte de viſu vel pluribꝰ de credulitate pro bant. Scd̓o caſu cū tendunt ad diuerſa: tunc non ſunt cōmiſcibiles. Exemplū in pluribꝰ teſtibꝰ ſin gularibꝰ. Idē videt̉ ſi aliqui teſtes deponāt de mu tuo. ſꝫ nō ꝑfecte. ⁊ aliqui de cōfeſſione mutui. ⁊ nō ꝑfecte. vt nō coniungant̉ ad faciendā plenā ꝓba tionē. quia mutuū ⁊ cōfeſſio ſunt diuerſa. nec ten dunt ad vnū totū faciendū. cum ſepe ſit vnū ſine reliquo. ¶ An autē priuata ſcriptura q̄ ſcribit̉ inter pn̄te: que vocat̉ apoca: vel apodiſia faciat fidē. Panor in. c. ij. de fi. inſtru. cōcludit ꝙ ſi talis apodiſia hꝫ ſubſcriptionē ꝑtiū ⁊ teſtiū. tūc facit fidē. Secus gͦ ſi tm̄ habeat ſubſcriptionē partiū aut teſtium. aut nullum iſtoꝝ. ¶ An autē dicta ſcriptura debeat cōtinere diē. lo cum. annos dn̄i. ⁊ hmōi. Bar. in. l. cū tabernā.§ idem queſijt. ff. de pig. tenet ꝙ nō. Et hoc limitat Panormita. quādo agitur de ſolo preiudicio ſcri bentis. ¶ An autem littera miſſiua: aut libri rationū mer vib ſ VR G2 Mora. l̓ Pyc q¶ Sꝫ ¶ qlib Fh. Ag2 Noꝝ ligioy. St ꝑ. cl̓oſ.ſſij ꝓpt i p Z6 Fo. CC. catoris faciant fidē. vide in. d. c. ij. ꝑ Panor. ⁊ mul ta ſimilia. ¶ Promiſſio. vide ſupra iurare in fi. Orgatio poſt partū. Utrū poſt partū debeant mulieres ab ſtinere ab ingreſſu eccleſie. Rn̄. ſi intra re velint̓ eccleſiā ad agenduꝫ gratias: nō peccant: nec ſunt ꝓhibende. Si tn̄ ex veneratione volunt aliquantulū abſtinere: deuotio eaꝝ nō eſt impro banda. exͣ eo. c. vno. Veſtuarij. ¶ Vtrū ſacerdos teneat̉ admittere iſtos queſtores elemo ſynarum. vt ſancti Anthonij vel ſancti Ber. ⁊ hmōi. Rn̄. ẜm panor. in. c. cū ex eo. de pe. ⁊ re. vbi cōcludit poſt doc. ꝙ aut nō habēt litteras apoſtolicas vel dyoceſani. ⁊ tunc nō tenet̉. nec de bet eos recipere ꝑ tex. ibi admitti ꝓhibemus. Aut habent literas ⁊ tunc ſi ſunt vere ⁊ non ſuſpecte: tenetur eos admittere. Secus ſi ſunt falſe vel ſu ſpecte. quia tunc pōt conſulere ep̄m. Et idē dic de ep̄o qn̄ iſti deferunt litteras apoſtolicas. vnde ep̄i poſſunt illas examinare: an ſint falſe. Et id̓o ſolēt ep̄i facere ſtatuta. vt nulla lr̄a apoſtolica admitta tur ſine ipſoꝝ cōſcientia ⁊ examinatione. Caueat tn̄ ep̄s ne hoc faciat in fraudē. Al̓s puniret̉. vt in c. dilecti ⁊ in. c. qͣnto. de priuil̓. Et p̄dicta ꝓcedūt in iſtis queſtoribꝰ qͣꝫtūcūqꝫ ſint etiā exempti. Et hoc intellige qn̄ volunt petere noīe hoſpitaliū: aut mo naſterioꝝ. ſecus ſi ꝓ ſeipſis. Nā tunc pn̄t admitti ſine litteris. Itē iſti queſtores non pn̄t p̄dicare nec aliquid ꝓponere. petēdo elemoſynas. niſi qd̓ in li teris cōtinet̉. Et hoc fuit ſtatutū. qꝛ ipſi ſolebant ꝓponere multas abuſiones ⁊ dicere multa mēda cia. Et maxime cōmutādo vota ⁊ abſoluēdo a pe na ⁊ a culpa. Et hodie ꝓuiſum eſt ꝙ excedētes in talibus ꝑ ep̄m loci puniri pn̄t. vt in cle. ij. ⁊ de pe. ⁊ re. Itē iſti queſtores elemoſynaꝝ debent eſſe mo deſti ⁊ diſcreti. nec debēt hoſpitari in locis incon gruis. nec portare falſe religionis hītū. Et ſi tales ſunt: ep̄s pōt eos punire tanqͣꝫ excedētes in eius territorio. vt in. d. cle. ij. Et ſi ꝓpter eos impediret̉ inqͥſitionis officiū: poſſunt ꝑ inquiſitores cōpeſci a p̄dicatione. vt in. c. vt officiū. de hereti. li. vj. Eligio. j. cōmuniter. Ib. 4..m4A 2lH Utrū religioſus peccet trāſgrediendo Vea q̄ ſunt in regula. Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a 49 ωνST ſcd̓e. q. lxxxvj. votū ꝓfeſſionis reſpicit pͥncipaliter vioꝰ El tria.ſ. obedientiā. pauꝑtatē ⁊ caſtitatē. Et horum yln. al trāſgreſſio obligat ad mortale. Alioꝝ aūt trāſgreſ AHꝟEloꝝ t a̓ ſiᵉſſto q 40 4. ſio nō: niſi ꝓpter cōtemptū regule vel ꝓpt̓ p̄ceptuꝫ a p̄lato oretenus factū: ſiue in regula exp̄ſſum. qͥa a5Ab P f hoc eſſet facere ꝯͣ votū obediētie. ſicut reperit̉ in re bαga ρ a mortal. υº 48 Ix.v. gula fratrū minoꝝ. vbi p̄ter illa tria ſubſtantialia SAt ro. iꝰ ſunt multa alia p̄cepta. ⁊ quedā alia eqͥpollentia ẜk obligat a p̄ceptis. q̄ oīa obligant ad mortale. vt patet in cle. r Iy ro exiui. de v̓. ſi. Nō ſic in alijs regulis. Ille autē qui I. 0 ꝓfitet̉ nō vouet ſeruare oīa q̄ ſunt in regula tāqͣꝫ ōg l̓ ꝑtºAV ꝙ. tior.. AS4ꝰ q obliga ligioſi. vobo ꝓfſſiōs. VoNat ꝓx Nōbſ5 ¶¶ Statꝰ Abigionib Imioꝝ ꝙͣſt) vitOſcl̓aꝝ ꝝtAbi. v t 4L g10 N yor ⁊NA q̄ ⁊a l̓a t̓oliAbύg a8 yo26. ſtato obẜ. Nō gº Ilib. NATX. PE

obligatoria. quia qͣſi obligaret̉ ad impoſſibile. ſed vouet regularē vitā: que eſſentialit̓ cōſiſtit in p̄di ctis tribꝰ vel ẜm ꝙ in regula ponunt̉. ꝓut dicit cle mens in. d. cle. ꝙ ad ꝯſilia euāgelica fratres mino res tenent̉ vt ad p̄cepta vel vt ad conſilia ꝓut po nuntur in dicta regula. Quid de his que lucrat̉ monachus fugitiuus ſeu apoſtata. Rn̄. totū monaſterio ſuo lucratur. xviij. q. ij. abbates. etiaꝫ ẜm Inno. ſi vetante mo naſterio acquirit. vt. ff. de acquir. re. do. l. etiā. Sꝫ ẜm eundē ſi monachꝰ ſit eiectus: ea q̄ lucrat̉: nulli acqͥrit. nec valet contractus eius. Et addit. poſſet tamē dici ꝙ acquirit ep̄o: a cuiꝰ iuriſditione nō eſt abſolutus. ¶ Utꝝ religioſi ſuccedāt in bonis parentū. Rn̄. quo ad frēs minores nō. per cle. exiui. de v̓. ſi. Alij v̓o ſic. aut ex regula. aut ex priuilegio. nec ꝑentes poſſunt eos exheredare: qͣꝫuis duꝫ laici fuerint in cauſam ingratitudinis incidiſſent. vt. C. de ep̄i. ⁊ cle. l. deo nobis. xix. q. iij. c. fi. Religioſis p̄cipit̉ in virtute obediētie. vt ſub interminatione maledi ctionis eterne ne in ſermonibꝰ detrahant p̄latis: vel retrahant aliquos ab eccleſiaꝝ ſuaꝝ frequētia vel indulgētias indiſcretas ꝓnuncient. ⁊ ne retra hant teſtatores a reſtitutionibꝰ vel legatis matri cibus eccleſijs fiēdis. nec legata vel debita aut ma le ablata incerta: ſibi vel ſui ordinis fratribꝰ vel cō uentibus in p̄iudiciū alioꝝ fieri vel erogari ꝓcu rent. Nec abſoluāt quēqͣꝫ in caſibꝰ reſeruatis pa pe vel ep̄o. hec in cle. religioſi. de priuil̓. ⁊ ibi dicit glo. ſuꝑ v̓. alioꝝ p̄iudiciuꝫ.i. quibꝰ dare debebant vel dare volebant. Archi. auteꝫ flo. in ſum. hoc li mitat: qn̄ religioſus hoc facit ex odio vel maliuolē tia. Secus ſi facit vt ſibi vel amico ſuo magis ꝓui deatur ꝙͣ illi. puta. teſtator voluit legare tibi. C. et ego rogo vt leget magis mihi vel alteri ꝑſone mi hi dilecte. ⁊ ille ſic facit: talis ẜm Pe. de pal̓. in qͣr to. nulli tenet̉. quia nulli aufert̉ ſuū. Nā illi nullū ius erat acquiſitū. quia nemini facit iniuriā qͥ vti tur iure ſuo. hec ille. licet frater Aluarus teneat ꝙ peccet mortalit̓ ⁊ ꝙ teneat̉ ad reſtitutionē. ¶ An autē papa poſſit diſpēſare in voto cōtinen tie vel religionis. vide sͣ. Papa. ¶ Utrū religioſus factus ep̄s abſoluatur a voto pauꝑtatis ⁊ obediētie. Rn̄. ẜm Tho. ſicut nō ab ſoluitur a voto cōtinētie: ita nec a voto pauꝑtatꝭ. quia nihil debet hr̄e tanqͣꝫ ꝓpriū: ſꝫ ſicut diſpeſator bonoꝝ eccleſie. Sil̓r nō abſoluit̉ a voto obediētie ſꝫ ꝑ accidens obedire nō tenet̉. ſi ſuperiorē nō ha beat. ſicut ⁊ abbas monaſterij. qͥ tn̄ nō eſt a voto obedientie abſolutus. Utrū religioſus poſſit eſſe iudex. Rn̄. ſimplex religioſus iudex eē nō pōt. vt. ff. de iudi. l. cū p̄tor. in glo. Guardiani aūt minoꝝ vel pͥores p̄dicatoꝝ bene pn̄t eſſe iudices delegati. Iuxta no. ꝑ doc. in c. ſtatutū. de reſcriptis. li. vj. ¶ An autē religioſi poſſint eſſe arbitri vel arbitra tores. vide sͣ. Arbiter. Utꝝ religioſus poſſit eſſe executor teſtamētoꝝ Rn̄. ſi eſt ordinis minoꝝ nō pōt eſſe executor teReligio. j. ſtamentoꝝ ſꝫ bene pōt cōſulere. vt in cle. exiui. de v̓. ſi. Si autē eſt alterius ordinis nō pōt niſi ſuper hoc petita licentia ⁊ obtenta a ſuꝑiore ſuo. vt extra de teſta. religioſus. li. vj. talis qͦꝫ etiā ſi ſit exemptꝰ vel p̄latus tenet̉ reddere rōnē ordinario. ⁊ ordina rius tenet̉ exigere. vt in cle. religioſis. de teſtamen tis. Adde tn̄ p̄dictis qͦ ad frēs minores qd̓ notat Bar. in tractatu minoricaꝝ. vbi dicit. ꝙ frēs mi nores nō pn̄t eſſe executores qn̄ vicē heredū ſuſti nent. Idē quādo diſtributio pecunie eſt fienda in alios a ſuis ordinibꝰ. Secus gͦ ſi relinqueret̉ pecu nia diſtribuēda in neceſſitates fratrū arbitrio tal̓ fratris. qꝛ tale executionis officiū implere pōt he rede ſponte ſoluēte. Fiet em̄ adminiſtratio pecu nie ꝑ executores alios vel heredes. Et ipſe frat̓ ar bitrabit̉. Hoc em̄ ſtatui eoꝝ nō repugnat. Et ra tiones cle. exiui. ceſſant. Idem dic ſi pecunia ſit di ſtribuenda in ſorores ⁊ moniales monaſterioꝝ q̄ regunt̉ ꝑ ipſos frēs. Et benedictus. xij. in cōſtitu tionibꝰ ordinis hoc videt̉ expͥmere. Idē dicendū eſt qn̄ ſola ꝑſonaꝝ electio ē fienda. Nā qn̄qꝫ com mittit̉ eis aliqd̓ executōnis officiū. in quo nullum litigiū ⁊ nulla pecunie diſpēſatio: ſeu adminiſtra tio vertit̉. Uerbi gr̄a. ꝙ. x. flore. expendant̉ in. x. pauperibꝰ. videlicet vnꝰ florenus ꝓ qͦlibet. ⁊ ꝙ tā les pauperes eligant̉ ꝑ frēs minores. Hic em̄ nul lum fiet litigiū. Itē nulla diſtributio pecunie. Nā teſtator ipſe diſtribuit. ſꝫ ꝑ fratrē fiet ſola electio ꝑ ſonaꝝ. Et in hoc caſu etiā ceſſant rōnes cle. Item ex hoc nullū ius fratribꝰ ipſis acquiritur. Iſta em̄ noīatio eſt meri facti. Qd̓ pꝫ quia cadit in depor nem. Rn̄. 1 tatū. qͥ non eſt capax eoꝝ q̄ ſunt iuris ciuilis. vt in l. cū pr.§. pr̄. ff. de le. ij. Hoc em̄ ſi fidelit̓ fit tutiꝰ ē. Ipſi em̄ ꝓpter ſecreta q̄ audiūt in ꝯfeſſionibꝰ me lius cognoſcūt pauꝑes verecūdos qͣꝫ alij. nec hoc eſt malū: nec hꝫ ſpēm mali. In alijs aūt executio Poſt v̓o trieni nibus pn̄t frēs dare cōſiliū: ſiue determinate: ſiue indet̓minate petat̉ ſiue de ꝑſonis ſiue de qͣntitate niſi talis eſſet ingreſſurus religionē eoꝝ. qꝛ ꝑ regu currit dictū tēp lam eoꝝ nō pn̄t eis dare cōſiliū. ſꝫ ad deū timētes eum mittant. ¶ An autē cui executio ⁊ diſtributōnis officiū eſt iniunctū in teſtamēto cū cōſilio fratrū minoꝝ de beat eoꝝ ꝯſiliū in qͥrere. Rn̄. ꝙ aut teſtator iniūxit ꝙ fiat cū cōſilio fratrū. eo caſu qͦ ipſi frēs nō pn̄t eē tredo ꝙ debet rem executores. ⁊ de vrbanitate dꝫ eorū cōſiliū requiri non de neceſſitate. Aut eo caſu qͦ ipſi frēs pn̄t eſſe vel dic ꝙ ſip executores: tūc debet eoꝝ cōſiliū reqͥri. Non ob. l. ti de ſer. nō or ticiū ⁊ meuiū. ff. de admi. tu. qꝛ ibi loquit̉ in tutore cuiꝰ ptās eſt a lege. lꝫ a teſtatore det̉. hic loqͥmur in executore cuiꝰ ptās eſt ab hoīe ſicut ptās ꝓcurato ris. hec Bar. vbi sͣ. Uide sͣ. in. c. Conſiliū. de hac materia. ¶ Quid autē ſi religioſus fuit creatus executor. et executus eſt abſqꝫ cōſenſu ſuꝑioris. An geſta ꝑ eu valeant. Dic ẜm Fede. de ſe. ꝙ valent. licet nō con ſentiat ſuperior. dūmodo nō ꝯdicat. Mirabile di ctum. Et dn̄s an. de hoc facit maximū feſtū. Ideꝫ Ludo. ro. in ſuis ſingularibꝰ. Sed hoc videt̉ ꝯtra determinata ꝑ doc. in. c. ij. de teſta. li. vj. vbi habet

Religio. ij. ꝙ acceptatio officij executionis vel executio facta ꝑͦ religioſum nō petita ⁊ obtenta licentia ſuꝑioris eſt ipſo iure nulla. Nā negatiua p̄cedens verbuꝫ poteſt put eſt ibi reddit actū de iure impoſſibilē. ⁊ neceſſitatē importat. vt vult glo. in regula. pōt. in. vj. Nec ẜm glo. in cle. j. de teſta. ſufficit licentia tacita. Bar. tn̄ in. l. vniuerſis. C. de cu. li. x. videt̉ tenere dictā opinioneꝫ. videlicet ꝙ facta executio teneat. De hac materia vide infra Reſtitutio. xv. ⁊ Teſtamentū. iij. ¶ An autē guardianus vel prior qͥ ſuis ſubditis poſſunt dare hanc licentiā: teneant̉ ipſi ſi deputēt̉ executores petere licentiaꝫ a ſuis ſuꝑioribꝰ. Uide ſupra in ſimili Excōicatione. xvj. Et eadē queſtio formari pōt qn̄ p̄dicti guardiani minoꝝ ꝯſtituun tur arbitratores ſine licētia ſuoꝝ ſuperioꝝ. An ge ſta ꝑ eos teneant. Et per p̄dicta pōt dici ꝙ ſic. exqͦ ſubditis ſuis p̄dicti guardiani pn̄t dare licentiā. Nā ſi alijs tribuunt velle: etiā ipſi habebūt velle Ideo em̄ religioſus ſubditus p̄dicta non pōt ẜm doc. p̄cipue ẜm dictū Ludo. qꝛ nō habet velle. ſed velle ſuū dependet a voluntate p̄lati ſui. xij. q. j. c. nō dicatis. ⁊ ẜm Zab. in cle. j. de teſta. ſuperior ibi accipit̉ pro ſuꝑiore immediato. Eligio. ij. quo ad in greſſum. Utrū adultus ingreſſus re ligionē poſſit ad ſeculū redire. videsͣ. Nouicius. Et multa alia que pertinent ad hanc materiam. ¶ Utrū ſeruus poſſit ingredi vel recipi in religio nem. Rn̄. nō pōt ingredi nec debet recipi ſiue ſcia tur ꝙ ſit ſeruus: ſiue ſit ꝑſona incognita. ⁊ neſciat̉ vtrum ſit ſeruus vel liber. Et ſi ingreſſus fuerit. ⁊ infra trienniū petit̉ a dn̄o ſuo. debet reddi cū oībꝰ que attulit. Fide tn̄ accepta de impunitate ipſius Poſt v̓o trienniū repeti nō pōt: niſi eſſet tā longe ꝙ inueniri nō poſſet. xvij. q. ij. ſi qͥs incognitꝰ. Et currit dictū tēpus a tꝑe ſcīe dn̄i. Et hec intellige ve ra in omni genere ſeruoꝝ etiaꝫ ſi ſint coloni. origi narij. ſiue aſcripticij. de quibꝰ infra dicet̉ Sernus ⁊ diſtributōnis officiūs primo. ¶ Quid ſi ſeruus ingreſſus monaſteriū recipitur ad ꝓfeſſionē ante dictuꝫ terminū. Rn̄. ẜm Ray. credo ꝙ debet remanere in ordine. ⁊ monaſteriuꝫ debet ſatiſfacere dn̄o. qꝛ fuit in culpa in recipiēdo. vel dic ꝙ ſi nō erat incognitꝰ ⁊ ꝓbabat forte ꝑ fal ſos teſtes ꝙ eſſet liber. dꝫ reſtitui dn̄o ſi petat. vt exͣ de ſer. nō or. c. de ſeruoꝝ. cōcor. Ho. ⁊ idem ẜm eoſdē ſi al̓s doloſe intrauit religionē. ſciens ſe ẜuū Secus ſi bona fide putabat ſe liberū. ¶ Quid ſi talis poſt factā ꝓfeſſionē fuerit dn̄o re ſtitutus ⁊ poſtea manumiſſus ſit. nunqͥd teneat̉ redire ad monaſteriū. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝙ ſic. qꝛ qͣntuꝫ in eo ē monachus fuit. vide ſupra Impedimentu ¶ Utrū obligati ad rōcinia poſſint recipi ad reli gionē. Rn̄. ſi ſunt obligati ad rōcinia reipublice. nō ſunt recipiendi. di. iiij. legē. Sꝫ ſi obligati ſunt ad rōcinia priuatoꝝ. honeſtū eſt ꝙ prius de rōci Fo. CCI. nijs ſe expediant. nō autē eſt neceſſarium ẜm glo. ¶ Utrū ille qͥ eſt obligatus ad aliqͥd ſoluendum poſſit ingredi religionē. Rn̄. ẜm Ray. pōt. nō ob ſtante obligatione vel iuramēto. dūmodo non ex leuitate vel intentione ſubtrahendi debitū hoc fa ciat. ſꝫ ex charitatꝭ feruore. Nec facit iniuriā credi tori. qꝛ excuſat̉ aucͣte ſpūſſancti: cui nemo reſiſterē pōt. exͣ de regula. c. licet. ſꝫ monaſteriū tenet̉ ſatiſfa cere de his que cōtulit monaſterio. xix. q. iij. ſi qua mulier. Si tn̄ poſt ingreſſum religionis: monaſte riū occaſione eius aliqͥd acqͥreret. puta. ꝑ ſucceſſio nem hereditariā vel donationē. ſiue ex teſtamēto teneret̉ monaſteriū qͣntū illud eſſꝫ. ⁊ non plus. ar. d. c. ſi qͣ. cōcor. Inno. ⁊ Hoſtiē. Poterit etiā vt ait Ray. in monaſterio exiſtens ſcribere. vel aliud ho neſtum opus facere ad liberandū ſe: dūmodo nō negligat ꝓpter hoc diuinū officiū. xij. q. j. clericus. nec impediat̉ in aliqͦ ab obſeruantia regulari.i. ab obſequijs regule: cui ſemꝑ eſt aſtrictus. Ideo ad p̄dictā ſolutionē nō tenet̉ ẜm Ul. Et hoc vltimū videt̉ verius vt ad aliquā oꝑationē nō teneat̉. uiſi forte ꝓpter vitanduꝫ ſcandalū. Idē dic de eo qͥ eſt obligatus ad aliqͥd faciendū. ſi aliqͥd detulit mo naſterio ſatiſfaciat. Aliter nō videt̉ obligari ad la borandū. vt dictū ē. Idē tenet Archi. flo. De hoc infra Reſtitutio vltimo. Utrū rector qͥ iurauit regere ciuitatē ꝑ annum ſiue magiſter qͥ iurauit legere vel capellanꝰ qͥ iura uit ſeruire in capellania poſſint ingredi religionē. Rn̄. ẜm Ray. ſic. Nō em̄ iuramētū violat. qͥ illd̓. in melius cōmutat: exͣ de iureiur̄. ꝑuenit. el. ij. Idē Inno. ⁊ Goſ. Ho. qͦꝫ addit cōſulo ꝙ prius īplea qd̓ ꝓmiſit. exͣ de iureiur̄. c. debitores. hoc em̄ tutiꝰ eſſet niſi ab illo vel illis quibꝰ iurauit poſſit licētiā obtinere. tn̄ hoc videt̉ conſiliū. Nā ſtatim pōt in trare religionē nō obſtante iuramēto. vt notat pa nor. in. c. cōmiſſuꝫ. de ſpon. vbi dicit de illo qͥ iura uit ꝯͣhere ꝑ verba de p̄ſenti: ꝙ ſine peccato pōt nō ꝯͣhere ⁊ intrare religionē. ſꝫ ꝯͣhere eſt de cōſilio ne notet̉ ꝑiurio quo ad vulgi opinionē. ¶ Utrū ꝓpter obſequia ꝑentū debeat qͥs retrahi ab ingreſſu religionis. Rn̄. ẜm Tho. in quolibet. Alit̓ dicendū eſt de illo qͥ nondū religionē intra uit. ⁊ alit̓ de illo qͥ iam in religione ꝓfeſſus eſt. qui em̄ nōdū intrauit ſi videt patrē ſuū in magna ne ceſſitate ⁊ cui ꝑ aliū ſubueniri nō poſſit. nō debet̉ religionē intrare. ſꝫ debet miniſtrare ꝑentibꝰ: ma xime ſi abſqꝫ ꝑiculo peccati poſſit in ſeculo rema nere. Si v̓o ꝑ aliū poſſit ꝑentibꝰ ſuis miniſtrare. pōt ſi vult religioneꝫ intrare. Poſtqͣꝫ v̓o aliqͥs eſt in religione ꝓfeſſus mortuus ē mundo. vn̄ ꝑ ſpi ritualē morte deobligat̉ a cura impēdēda ꝑentibꝰ ſicut etiā deobligaret̉ ꝑ mortē corporalem. Et id̓o nō peccat. nec ꝯͣ p̄ceptū aliqͥd agit ſi ī clauſtro ma neat ſub p̄cepto p̄lati. ꝑentū adminiſtratōe p̄ter miſſa. Etem̄ factꝰ ē impotēs ad reddēdū debitum miniſteriū abſqꝫ ꝓpria culpa. dꝫ tn̄ qͣntū pōt ſalua ordinis obediētia ſathagere. vt ꝑ ſe vel ꝑ aliū ſuis ꝑentibꝰ ſubueniat̉ ſi in neceſſitate fuerint. Il ij

¶ Utrū ep̄i. archidiaconi vel p̄ſbyteri curati poſ ſint ingredi religionē. Rn̄. ẜm Panor. in. c. qd̓ dei timorē. de ſta. mo. ꝙ cuilibet p̄lato citra ep̄m ꝑmit titur intrare religionē ⁊ dimittere p̄laturā. Et ẜm Tho. Archidiaconi ⁊ p̄ſbyteri curati hoc pn̄t etiā ꝯͣdicente ep̄o. xix. q. ij. due ſunt. Ep̄us aūt nō pōt trāſire niſi de licentia pape. vt in. c. licꝫ. de regula. ẜm doc. ¶ Utrū ꝑ ingreſſum religionis cōſequat̉ quis re miſſionē oīm peccatoꝝ. Rn̄. ẜm Tho. rōnabilit̓ dici pōt ꝙ ſic. Sicut ꝑ aſſumptionē crucis. Si em̄ aliquibꝰ elemoſynis factis hō pōt ſtatim ſatiſface re de peccatis ſuis iuxta illud Daniel̓. iiij. peccata tua elemoſynis redime. multo fortiꝰ in ſatiſfactio ne ꝓ omnibꝰ peccatis ſufficit ꝙ aliqͥs diuinis offi cijs ſe mancipet ꝑ religionis ingreſſum: q̄ excedit omne genus ſatiſfactōis ⁊ pnīe publice. vt habet̉ xxxiij. q. ij. admonere. vnde in vitaſpatrū legit̉ ꝙ eandē gratiā cōſequūt̉ ingrediētes religione: quā cōſequunt̉ baptizati. Si tn̄ ꝑ ingreſſum nō abſol ueret̉ ab omni reatu pene: nihilominꝰ ingreſſus religionis vtilior eſſet qͣꝫ peregrinatio terre ſancte ad ꝓmouendū in bonū qd̓ p̄ponderat abſolutio ni a pena. ¶ Quid de illo qͥ dolo inductꝰ intrauit religioneꝫ Rn̄. ẜm Ray. nō pōt allegare deceptionē: cuius cōditio melior facta ē. vt exͣ de cōuer. cōiu. ex parte el. ij. concor. Ho. ⁊ addit. ꝙ idē eſt etiā ſi qͥs ex fal ſa cauſa intrauit: vt ſi putauit ſponſam ſuā lepro ſam. ⁊ non erat. d. c. ex ꝑte. Uide de hoc sͣ. Diuor tium. Uide tn̄ Inno. in. c. cuꝫ dilectus. qd̓ me. cā vbi dicit ꝙ dolus qͥ cadit in ꝯſtantē virū nō hꝫ vi ciare religionis ingreſſum. Secus vbi int̓ueniret dolus qͥ peritiſſimos haberet fallere. ¶ Quid ſi qͥs ingrediat̉ religionē ſub conditione aliqͣ. Rn̄. Panor. in. c. fi. de condi. ap. ponit duas opiniones pͥncipales. Una fuit Inno. Hoſtiē. ⁊ Io. an. ꝙ ſi fuit appoſita aliqͣ cōditio ꝯͣ ſubſtantiā religionis. puta. ꝙ ei liceat habere ꝓpriū. ꝙ hac cō ditione nō obſtante tenet ꝓfeſſio. Idē tenet glo. in. c. ſolet. xxxij. q. ij. Licet ſecꝰ ſit in mr̄imonio ẜm Io. an. qꝛ in mr̄imonio tractat̉ de fauore ipſoꝝ ꝯͣ hentiū. Un̄ exquo alter acceptauit cōditionē po tuit ſibi p̄iudicare. ſꝫ in ꝓfeſſione obligatio acqui ritur deo ꝑ miniſteriū abbatis vel alteriꝰ p̄lati. Fa ctum gͦ miniſtri acceptātis illā cōditionē nō debet obeſſe deo. qͥ videt̉ velle ꝓfeſſionē recipere. Con trariā opi. tenet glo. in. d. c. fi. Gaſ. autē de cal. dic̄. ꝙ in foro iudiciali ꝓcederet pͥma opinio. ſꝫ in foro aīe opinio glo. Sed. d. Car. tenet ꝙ ꝓfeſſio ſit nul la. exqͦ p̄ciſe ille ſtetit in ſua volūtate. Aliter noluit ſe obligare. Et hec opinio plus placet panor. qꝛ re mota ꝑte ſubſtātiali actus: remouet̉ ipſe actus. vt in. c. tua de ſpon. Sꝫ intētio ꝓprij eſt ꝯͣ ſubſtantiā religionis. vt in. c. cū ad monaſteriū. de ſta. mo. gͦ talis cōditio ſiue modus hꝫ viciare actū. Nec ob. ſi dicat̉ ꝙ p̄latus ad ꝓfeſſionē recipiēs nō potuit p̄iudicare deo. qꝛ dico illud ꝓcedere in obligatiōe q̄ſita. ſꝫ nos ſumꝰ in q̄renda. Nam ⁊ ſeruus nocet dn̄o in q̄rendis. lꝫ nō in acqͥſitis. Sic ⁊ p̄latus nō Religio. ij. poteſt p̄iudicare eccleſie in acqͥſitis. ſꝫ bene in acqͥ rendis. Itē deus nō recipit obligationē niſi a vo luntario. xv. q. ij. nō eſt. hinc ē ꝙ votū emiſſum ꝑ metū nō obligat vt in. c. j. ꝙ me. cā. Sꝫ iſte noluit aliter obligari. niſi poſſet tenere ꝓpriū. gͦ ⁊cͣ. Inno. tn̄ dicit ꝙ ſi ingrediēti diceret̉. tu debes ꝓfiteri re gulam beati Auguſtini. ⁊ bene pōt comedere car nes. ⁊ in illo monaſterio eſſent cōſtōnes ꝙ nō co mederēt carnes. bene poſſet comede̓ carnes. cum nec regula hoc habeat. nec vniuerſalis cōſtitutio. nec ei poſſet aliqͥd imputari: niſi eſſet ſcandalum. ⁊ tūc poſſet ad aliū locū mutari. Sed ſecūs ſi dice retur ſibi volenti ꝓfiteri regulā beati Benedicti. Nā ẜm eū oēs generalit̓ abſtinere debēt a carni bus. ⁊ tūc fatuitati eius imputandū eſt. ſi credit ex qͥ ꝓmittebat ſibi ꝙ liceret comede̓ carnes. Idem Dir. Addit tn̄ idē Inno. ẜm aliqͦs: ꝙ exquo ſub mittit ſe obediētie alicuiꝰ. nō obſtantibꝰ talibꝰ ꝓ miſſionibꝰ: tenet̉ ſeruare regulā ⁊ conſtōnes eius xij. q. j. nō dicatis. De hac maͣ videsͣ. Abbas. Et an liceat monacho hr̄e vſumfructū alicuiꝰ rei. vi de ibi. Et an̄ pactū de habēdo vſūfructū inducat ꝓprietatē. vide sͣ. Impedimentū. iiij. ¶ Quid ſi aliqͥs videns aliqd̓ monaſteriū vbi mo nachi ſplendide viuūt. cogitat: hūc ordinem bene poſſum ſuſtinere ⁊ ſic ingredit̉. Uel pone ꝙ aliqͥs intrauit religionē vbi nō ſeruat̉ regula antiqͥtus inſtituta. Deinde reformat̉ monaſteriuꝫ. nunqͥd is qͥ fuit ingreſſus tꝑe diſſolutōis poſſit cōpelli ad obſeruantiaꝫ regule reformate. Rn̄. Panor. in. c. ſuꝑ eo. de regula. dicit qͦſdā diſtinguere int̓ diſcre tum ⁊ indiſcretū. Alia opinior quā videtur ſequi Inno. eſt vt indiſtincte cōpellat̉ eſſe in illo mona ſterio. qꝛ aut intrauit intuitu dei. ⁊ nō debet poſſe allegare ꝙ nō vult obſeruare regulam reformatā. Si aūt dicit ſe intraſſe non bono aīo. ſꝫ vt viueret ẜm regulā ibi vigentē. ⁊ nō debꝫ audiri tanꝙͣ alle gans turpitudinē ſuā. Sed panor. dicit p̄dicta ꝓ cedere qͦ ad eccleſiā militante. q̄ non iudicat de oc cultis. Sed in foro aīe putat aīaduertēdā intētio nem iſtiꝰ ingreſſi. Nā votū oīno dꝫ eſſe volunta rium. vt in. c. licet. de regula. Id̓o ſi qͥs nō habuit animū ſe obligādi niſi reſpectu regule q̄ ibi obſer uabat̉. nō putat ꝙ iſte apud deū ſit obligatus. ma xime qꝛ tria ſunt ſubſtātialia religionis. Alia acci dentalia ⁊ ordinata ad fineꝫ illoꝝ triū. vnde ſi per tantū tp̄us. de cuiꝰ inicio nō eſt memoria: aliqͣ acci dentalia regule nō fuerūt in illo monaſterio obſer nata ſatis potuit ingrediens cogitare ꝙ ex aliqͣ cā illud ꝓuenerit: cū iſta accidētalia poſſint eſſe ⁊ ab eſſe: ſtante religione in illis tribꝰ ſubſtātialibꝰ. vn̄ ſaltē anteqͣꝫ regula reformet̉ ꝑ ſuꝑiorē. illi qͥ fuerūt ingreſſi tꝑe quo remiſſius ibi viuebat̉. nō vident̉ peccare. Et ita cōſuluit. d. ſuus Car. vt refert Pa nor. Dir. aūt. li. ij. plus dicit ꝙ ſi qͥs intrat mona ſteriū in qͦ eſt certa regula ab antiqͦ inſtituta. ſꝫ nō ſeruat̉ etiā qͣꝫtū ad habitum. Nec etiā intrās obli gat ſe ad ipſaꝫ antiquā ſeruandā: ſꝫ ad illā q̄ ibi de facto ſeruat̉: ⁊ ſic in hoc caſu ille qͥ ingredit̉. etiaꝫ ſi ꝑ plures annos ibi remāſerit. nō cenſet̉ religioſus

ſed tamē monaſterio reformato: neceſſe habet ex ire: aut regulam profiteri ⁊ ſeruare. d. c. ſuper eo. Et hoc facit ꝓ iſtis conuentualibus ⁊ monialibꝰ large vite. ¶ An autē maior pars cōuentus poſſit reforma re regulā antiquitus inſtitutā inuita minori ꝑte? Uide ſupra Lex. Eligio. iij. quo ad vo tum ingrediendi. ¶ Utrū pueri poſſint ſe obligare voto religionis. Vide sͣ. Nouicius. Et an tale votum factū ab impubere ante ānos pubertatis teneat? ibi vide. ⁊ alia ſingularia circa hoc. Quid ſi qͥs voͣuit intrare certā religionē ⁊ ipſi nolūt eū reciꝑe. Rn̄. ẜꝫ Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxviij. Siquidē intētio ſua fuit ſe obligare ad religionis ingreſſum pͥncipalit̓. ⁊ ex ꝯn̄ti elegit hāc religionē vel hunc locū qͣſi ſibi magis cōgruentē. tenet̉ ſi ibi recipi nō pōt aliā religionē intrare. Si aūt princi paliter intēdit ſe obligare ad hanc religionē vel ad hunc locū qͣſi ſibi magis cōgruenteꝫ ꝓpter ſpālem cōplacentiā huiꝰ religionis vel illiꝰ loci. nō tenetur aliā religionē intrare ſi illi nolunt eū reciꝑe. Idem Ri. in. iiij. Si aūt incidit in īpoſſibilitatē īplend votū ex ꝓpria culpa: tenet̉ facere qd̓ pōt. ⁊ inſuper agere pnīam de culpa. Si autē dubitat quā inten tionē habuerit. dꝫ tutiorē viā eligere. ¶ Utrū ille qͥ vouit vnā determinatā religioneꝫ intrare licite poſſit induci ad aliā. Rn̄. ẜm Tho. qꝛ in maiori intelligit̉ minꝰ. Ideo ille qͥ obligatus eſt voto vel iuramēto ad ingreſſum religionis m noris pōt licite induci ad hoc ꝙ ad maiorē religio nem trāſeat niſi ſit aliqͥd ſpāle qd̓ impediat. puta infirmitas vel etiā ſpes maioris ꝓfectꝰ in minor religione. Ille v̓o qͥ obligat̉ voto vel iuramēto ad ingreſſū maioris religiōis nō pōt licite induci ac minorē religionē niſi ex aliqͣ euidēti cauſa ⁊ diſpen ſatione ſuꝑioris. Si tn̄ ingredit̉ ⁊ ꝓfiteat̉. tenet ꝓ feſſio. exͣ de regula. qͥ poſt votū. li. vj. De hoc vide sͣ. Abbas. ⁊ infra Religio. iiij. ¶ Utrū ille qͥ vouit ingredi religionē teneat̉ ibi ꝑpetuo remanere. Rn̄. ſꝫm Tho. Si vouēs intē dit ſe obligare nō ſoluꝫ ad ingreſſum religionis. ſꝫ ad ꝑpetuo ibi manendū tenet̉ ꝑpetuo ibi remane re. Si aūt intēdit ſe obligare ſolū quo ad ingreſſi cauſa experiēdi cū libertate remanēdi vel no. ma nifeſtū eſt ꝙ remanere nō tenet̉. Si aūt in vouen do de hoc nihil cogitauit. videt̉ obligari ad īgreſ ſum ẜm formā iurꝭ. q̄ eſt vt ingrediēti det̉ annꝰ ꝓ bationis. vn̄ nō tenet ibi ꝑmanere. Si tn̄ tali intē tione intraret vt ſtatim exiret. nō videt̉ ſatiſfactū voto. qꝛ in vouēdo hoc nō intēdebat. Et iō tenet̉ vt ſaltē velit exꝑiri. an ei expediat manere. Eligio. iiij. quo ad trā ſitum ad aliam. Utrū liceat trāſire de vna religione ad aliā. Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. vltīa. trāſire de vna religione ad aliā niſi ꝓpter magnā vtilitatem vel neceſſitatē nō eſt laudabile. tū quia ex hoc ple ravap̓ ſubabipº Iſ Oꝫ Sc̓ 2g0 ¶.OvTriꝑ. v2 ꝙ . Mg Aº hota 4 tefa N bt ſta̓. ⁊ prl̓o.M iſto. ſctſe ouibꝰ. Pib.voO F Io. r Religio. iij. Fo. CCII. runqꝫ ſcandalizant̉ illi qͥ relinquūt̉. tū etiā qꝛ faci lius aliqͥs ꝓficit in religione quā cōſueuit qͣꝫ in illa quā nō cōſueuit ceteris paribꝰ. Pōt tn̄ aliqͥs lau dabiliter trāſire de vna religionē ad aliā triplici ex cauſa. Prima ex zelo ꝑfectioris religionis in qͣ nō attendit̉ excellētia ẜm ſolā artitudinē vite. ſꝫ princi paliter ẜm illud ad qd̓ religio ordinat̉. ⁊ ꝯn̄ter ẜm diſcretionē obſeruātiarū fini ꝓportionataꝝ. Scd̓a cā ꝓpter declinationē religionis a debita ſua pro feſſione ẜm quā fuerat inſtituta. Tercia cā ꝓpt̓ in firmitatē vel debilitatē. ex qͣ interdū ꝓuenit ꝙ nō pōt aliquis artioris religionis ſtatuta ſeruare. qui poſſet ſtatuta latioris ſeruare. Et in hoc caſu ne ceſſaria eſt diſpēſatio. In ſcd̓a etiā eſt neceſſarium ſuꝑioris iudiciū. In pͥma aūt. an reqͥrat̉ licētia ſu periorꝭ. Panor. in. c. licet de regula. dicit. ꝙ ad hoc vt religioſus licite poſſit trāſire ad aliā religionem duo reqͥrunt̉. Primo ꝙ religio ſit ſtrictior. Scd̓o ꝙ nō trāſeat ex temeritate vel leuitate. ſꝫ zeio ſtri ctioris vite. nō gͦ licet trāſire in odium primi p̄latꝭ ad religionē ſtrictiorē. Tercio extrinſecus reqͥrit̉ vt petat licentiā trāſeundi a p̄lato ſuo. ¶ Sed querit̉. Pone. dubitat̉ an religio ad quaꝫ trāſitꝰ fit ſit ſtrictior. qͥs habebit iudicare. Rn̄dit Panor. ꝙ nō ſtatur verbo volētis trāſire nec p̄la ti denegātis. ſꝫ ſuꝑioris iudiciuꝫ eſt reqͥrendū. Et dicit Inno. illo caſu dici ſuꝑiore: illū ad quē appe laretur ſi iſte religioſus grauaret̉. Non em̄ ẜm eū debet ꝓprius p̄latus eſſe iudex in cā ſua. Et nota bene ex iſto dicto. ꝙ vbi orit̉ cōtentio int̓ religioſi ⁊ ſuperiorē ſuuꝫ. nō debet ſuperior eſſe iudex in cā ſua. ſꝫ debet adiri ſuperior immediatus. ¶ Quid ſi p̄latus deneget vel nō rn̄deat ſeu alle gat cām denegatōnis iniuſtā. Rn̄dit Panor. ẜm Inno. ꝙ in his caſibꝰ ⁊ ſimilibus pōt ſubditus in cōtinenti trāſire nō expectato alio tꝑe. exqͦ conſtat de ꝑpetua denegatione p̄lati: ſꝫ ſi p̄latus allegaret̉ aliquā iuſtā cām vel veriſimilē denegādi licentiaꝫ nō debet ſubditus tranſire. ſꝫ inſtare apud ſuꝑio rem vt decernat an prelatus habeat iuſtā cauſam denegandi. ¶ Quid autē ſi trāſiuit ad aliā nō petita licētia an ſit reuocādus. Glo. in. d. c. licet. dicit. ꝙ licet repeti poſſit. tn̄ ſi nō repetit̉ reuocādus nō eſt. exqͦ iuſta cā motus trāſiuit. Idē Goſ. Pe. ⁊ Ab. ſꝫ ꝯͣriuꝫ te net glo. in. c. intelleximꝰ. de eta. ⁊ qͣli. Idē Hoſt. ⁊ Io. an. ⁊ cōiter moderniores p̄ter Cal. Et panor. tenet hāc vltimā opi.ſ. ꝙ ſit reuocandus hac rōne fundata ex tex. nā tex. dicit petēdā eſſe licētiam: ne bonū obediētie cōtēnere videat̉. Si gͦ ex nō poſtu lata licētia p̄ſumit̉ cōtēnere bonū obediētie. gͦ nō pōt dici ꝙ inſtinctu ſpūſſancti trāſierit. ſꝫ potius p̄ſumit̉ ꝙ cā leuitatis. Cōclude gͦ iſtū reuocandū ad primū monaſteriū. Et ex p̄dictis ⁊ ex tex. noͣ. ꝙ vbi in aliqͦ actu reqͥrit̉ licētia non ſufficit petere ex poſtfacto. ſꝫ dꝫ peti a pͥncipio. qd̓ noͣ. quia facit ad multa. hn̄s tn̄ pete cōſiliū. dꝫ debito tꝑe expectare rn̄ſum. de quo videsͣ. Conſiliū. Quid aūt ſi ex illo trāſitū infamat̉ pͥmū mona ſteriū. Rn̄dit panor. ẜm doc. ꝙ ſi ex trāſitu iſtius grauit̓ lederet̉ vel infamaret̉ primū monaſterium FASditio Sꝫ qͥd de illo q̓ adb̓nuab vouij Aligionū le iāt Lriꝑ. x. vel. .vt ꝯlligi N ꝯ Mina ſꝫ I. tog S. . ſcl̓o ⁊ 1 μꝰ. ſ ÿ̓ori MO PA. ꝑb. ad ſvo ā ⁊l j6 3. F L LA Arꝑ. Ll.ijovO⁊xiy. viō SMoigaij veto Nā. ria cij. i. c. ſtic.. ij. q. j. O volo Lgiovię. LijOiſt t̓oi. poſſi. l̓ ſi volꝰ.Xiy. q̓6 H5º. Q 4 4 v0 S. º rogita... piſſ. ſi rogilaſſep. Ix. P. Xx pP 0SO 4º R iſſiꝯ6 Ro.

debet reſtitui primo monaſterio. ꝓ hoc tex. in. d. c. licet. in v̓. in iacturā ⁊cͣ. Nā ſi eccleſia petit reſti tutionē cū grauiter ledit̉ in tꝑalibꝰ. vt in. c. j. de in inte. reſti. Fortius dꝫ reſtitui dū ledit̉ in ſpūalibus .i. in alienatōe ꝑſone. Sed panor. dubitat an hoc dictū ſit veꝝ ꝑ rōnē litere in fi. ibi. qꝛ charitas eſt fons ⁊cͣ. Non em̄ ꝓpter leſionē monaſterij dꝫ im pediri ꝓpoſitū diuinitꝰ inſpiratū nec multū tenet̉ in practica dictū hoc doc. qꝛ multū reſtringit hanc Addicio Hoe literam. Sed quid de abbate ⁊ alijs prelatis exemptis. qd̓ nobe idē pa ⁊ qoº ꝯſ. It. pi. x nunqͥd poſſint tranſire ad aliā religionē p̄laturis nō ⁊ccͣ. de .. dimiſſis petita licentia ⁊ nō obtenta. Ro. dicit. ꝙ ra. 2gL4 neceſſe eſt petere licētiā. Sꝫ Io. an. in mercu. in re ſcAgi ꝓfeſſo q gula cū nō ſtat. de re. iurꝭ. li. vj. cōcludit ꝙ ſi iſti p̄ a 0291 S6pe lati in ſe habēt ſuꝑiorē citra papā: ſufficit petere li . 4S A centiā. licet nō obtineat̉. Nam hec lr̄a ponit ſpāle t ebi in ep̄o. gͦ ſecus in p̄latis inferioribꝰ. ar. c. nō ne. de ꝓ. ſō3at f p̄ſump. Sꝫ ſi ſunt īmediate ſubiecti pape: nō pn̄t 8 61 ⁊ 8c 1 tranſire papa denegante. eo v̓o nō rn̄dente valet ¶ 00 C.642 tranſitus in eoꝝ p̄iudicium. Papa v̓o poteſt eos ō 5. 9R 4S jreuocare. 2 F8 ¶ Sed q̄ro ꝓ declaratione p̄dictoꝝ. Pone ꝙ reli gioſus exiſtens in monaſterio vbi nō ſeruat̉ regu 0 2 la: vult intrare ad aliā religionē latiorē. vbi tn̄ ſer 2 g0y. Qꝝ uatur regula. Ita ꝙ habito reſpectu ad pn̄tem vi 24 S. c 40 voſſ. uendi modū. ſcd̓m monaſteriuꝫ qd̓ eſt religionis latioris ducit vitaꝫ ſtrictiorē. nunqͥd hoc ſit licitū. ꝙ L Panor. in. c. ſane. de regula. ex dictis Inno. ibi di b cit ꝙ ad validitatē ingreſſus nō debemꝰ cōſidera 2. ⁊Rn n. Aſ ko L re regulā antiqͥtus inſtitutā. ſꝫ modū viuendi de pn̄ti. vnde ſi ſcd̓m monaſteriū hꝫ regulā ſtrictiorē bo 6b HLv ab antiquo. q̄ tn̄ de pn̄ti in multis locis nō ſeruat̉ nō eſt licitū trāſire de vno monaſterio qd̓ hꝫ regu Fo S lam latiorē bene ibi ſeruatā ad ſcd̓m monaſteriuꝫ vbi regula nō ſeruat̉. Oportet em̄ ꝙ ſcd̓m mona ſteriū exiſtat de pn̄ti ī maiori obſeruātia ⁊ eſt v̓bū valde notabile ⁊ multi in hoc decipiunt̉: aduertē tes ſolū ad regulam vtriuſqꝫ monaſterij antiqͥtus inſtitutā ⁊ nō ad modū viuēdi de pn̄ti coexiſtētē. Et ꝓ hoc facit rō naͣlis. Nā trāſitus ē ꝑmiſſus vt qͥs ducat vitaꝫ ſtrictiorē. Si gͦ in ſcd̓o monaſterio nō ducit̉ vita ſtrictior ꝙͣ in pͥmo. licet regula ſit ſtri ctior nō videt̉ trāſitus licitus. qꝛ videt̉ iſte moueri cauſa diſſolutōis ⁊ nō maioris religionis. Et per hoc habes ꝙ licet regula canonicoꝝ regulariū ſit regula monachoꝝ latior. tn̄ poſſibile eſt ꝙ ꝑ cōſti tutiones ipſoꝝ eoꝝ regula ſit ſtrictior. ſicut ē vide re in fratribꝰ p̄dicatoribꝰ qͥ licet habeant regulam Auguſtini latiorē regula benedicti. tn̄ ꝑ cōſtōnes ſuas intātū ſe artauert vt eoꝝ vita ſit ſtrictior vita monachoꝝ. vnde putat Guil. naſo. ꝙ p̄dicatores trāſeuntes ad monaſteria monachoꝝ apoſtaſiam incurrūt. Nō ob. ſi dicat̉ ꝙ cōſtōnes pn̄t tolli per aliā ꝯͣriā ꝯſtōnē. ſꝫ regula tolli nō poteſt ꝑ ꝯſtōnē. Dic ꝙ licet poſſint tolli: tn̄ ſatis ē ꝙ de pn̄ti in pri mo monaſterio viuūt ſtrictius. Nā ꝓpter ſtrictio rem vitā dūtaxat iura ꝑmittūt trāſitū. Et iō bene dicit panor. ꝙ in hoc nō cōſiderat̉ q̄ religio ſit ꝑfe ctior vel melior. ſꝫ ſolū q̄ artior. ¶ Pone ꝙ aliqͥs regularis impetrauit licentiam Religio. iiij. trāſeundi ad artiorē religionē poſtea penitet. nū qͥd pͥmi tenent̉ eū reciꝑe. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ſi nō inne nit artiorē religionē vbi recipiat̉ vel ſi nō poterat ſuſtinere auſteritatē illius ⁊ reuerti vult ante facta ꝓfeſſionē. nō pōt repelli p̄textu pͥoris licētie vel re nunciationis cū facta fuerit ex cā.ſ. vt tranſiret ad ſcd̓am religionē ⁊ cauſa ſecuta nō ſit. Secus ſi ꝓ feſſionē fecit in ſecunda. ¶ Quid ſi abbas vel cōuentꝰ licētiauerūt aliqueꝫ ſimpl̓r ⁊ ipſe renūciat ſimpl̓r. nō ex aliqͣ cā. niſi for te ex odio. Rn̄. ẜm v̓v̓. non valet licētia. qꝛ hoc eſt dare licentiā vagandi. ¶ Utrū bona q̄ monachus cōtulit ſuo monaſte rio ſequāt̉ eū ſi trāſeat ad ſcd̓m monaſteriū. Rn̄. ẜm panor. in. c. qd̓ a te. de cle. cōiu. ꝙ aut talis pro fuent facta. S feſſionē nō fecit. qꝛ inde receſſit. ⁊ tūc aut donauit bona exp̄ſſe. ⁊ indubie videt̉ donaſſe rōne ꝑſone. qꝛ nō eſt veriſimile ꝙ ſpoliaſſet ſe oībꝰ bonis inde trāſeundo. Ideo reuocat inde recedēdo ⁊ videtur douaſſe cā mortis mūdane. vn̄ tali morte nō ſecu ta ꝑ ꝓfeſſionē pōt reuocari. ſicut reuocat̉ in dona tione cā mortis. Si autē donauit aliqͣ tūc videtur donaſſe cā ingreſſus. Et ſic bona non trāſeunt in monaſteriū. ſꝫ remanēt penes eū exquo nō eſt ꝓ feſſus. ar. in. c. beneficiū. de regula. in. vj. Sed pa nor. in. c. cām. de ꝓba. dicit. ꝙ aut dedit in pūcto ingreſſus. ⁊ tūc videt̉ donaſſe rōne ingreſſus. Se cus ſi ex int̓uallo vel ſi ex alijs cōiecturis p̄ſumi p̄t ꝙ nō cā ingreſſus donauerit qꝛ tunc ꝑfecta dona tio nō reuocat̉. Aut intrat monaſteriū faciēdo ꝓ feſſionē. ⁊ tūc aūt ꝓfeſſio nō tenuit: aut ſic. Primo ſatū ſeꝑatū.v caſu. bona q̄ tacite trāſierāt redeunt ad ꝑſonā ſuā qꝛ acceſſoriū ſequit̉ pͥncipale. Aut exp̄ſſe contulit. qꝛ credebat ꝓfeſſionē tenere ⁊ reuocat iſta bona: qꝛ videt̉ donaſſe cā mortis mundane vt dictū eſt. Facit. l. ſi pr̄. C. de here. inſti. vbi patꝫ ꝙ ſi inſtitui aliquē: credendo illū filiū meū. auferent̉ demū illi bona. ſi cōſtat eū nō eſſe filiū. Si v̓o ſciebat ꝓfeſſi onē nō tenere: nō reuocat. qꝛ videt̉ in oēm caſum donaſſe. Si v̓o ꝓfeſſio tenuit. Aut tūc egreditur ꝓpter peccatū ſuum. vt qꝛ collocat̉ in alio monaſte rio ad agendū pnīam. Et dant̉ bona ſcd̓o mona ſterio qͦ ad vſum. vide tex. cū glo. notabili in. c. de d. Fran. de ali lapſis. xvj. q. vj. Sed poſt mortē naturalē vſuffru ctus redibit ad primū monaſteriū. ⁊ conſolidabit̉ cū ꝓprietate bonoꝝ vt ibi. Aut inde egredit̉ capi endo fugā. ⁊ bona nō recuperat. immo qͦcunqꝫ ac ceſſerit pōt eū abbas vendicare cū omnibꝰ bonis ꝑ eū acquiſitis. xviij. q. ij. abbates. ¶ Exquo nota ꝙ quicqͥd acqͥrit monachus etiaꝫ fugitiuus: acqͥrit monaſterio: qͣꝫtūcunqꝫ ſit in ꝑti bus remotis vt in. d. c. abbates. Aut inde egredūt̉ licite. puta. trāſeundo ad monaſteriū ſtrictius vel ꝓmouet̉ in p̄latū alterius eccleſie. Nā tūc dubiū eſt pulcrū. qͥd de bonis q̄ trāſierāt in primū mona ſteriū ſeu dignitatē. Nā aliqͥ moderni voluerunt ꝙ debēt remanere penes primū. ⁊ quicqͥd acqͥrit̉ cedit ſcd̓o monaſterio ſeu dignitati. ⁊ ꝓ hoc videt̉ tex. in. c. vno. xviij. q. j. Alij dieūt ꝙ indiſtincte de bent bona cū ꝑſona trāſire ⁊ ꝙ illud. c. vnicū vide tur ꝓcedere in bonis acqͥſitis induſtria monachi

Reliquie quia illa remanēt penes ſcd̓m monaſteriuꝫ. Sec in bonis patrimonialibꝰ. qꝛ illa vident̉ ſemꝑ acce dere ad ꝑſonā monachi licet exp̄ſſe fuerint collata tꝑe ingreſſus rōue p̄dicta. Et hanc vltimā opi. te nuit. d. Car. D. aūt Pe. de ꝑu. tenuit primū. ⁊ qd al̓s fuit ardua in facto. Panor. placet ſcd̓a opinio vt bona patrimonialia ſequant̉ ꝑſonā. Et ꝓ hoc adducit ſubtilit̓ in ar. tex. illiꝰ. c. vnici. vbi dicit̉ ꝙ monachus factꝰ ep̄s pōt adire hereditatē pat̓naꝫ ſibi delatā. quā acqͥret ep̄atui ⁊ nō pͥmo monaſte rio. Ecce gͦ ꝙ illa ſpes ſuccedēdi patri q̄ tranſierat in primū monaſteriuꝫ. Iuxta no. ꝑ Inno. in. c. in pn̄tia. de ꝓba. ſequit̉ ꝑſonā monachi. Hoc auteꝫ intelligo qn̄ donatio fuit facta tacite vel expreſſe. Ita vt ex cōiecturis appareat ꝙ ex rōne ingreſſus fuerit facta. Sꝫ vbi nō habita rōne ad ingreſſum puta. qꝛ ante ingreſſum vel ſit alia cōiectura. non fiet reuocatio. lꝫ trāſferat̉ inde ꝑſona niſi de miſe ricordia. Idē dic in laico intrante eccleſiā ſecularē. Si em̄ ſunt acceſſoria ad ꝑſonā tacite vel expreſſe. pn̄t reuocari inde recedēte ꝑſona. Secus vbi non eſſent acceſſoria niſi de miſcd̓ia fiat reſtitutio. ¶ Querit̉ de notabili. q. An p̄dicta etiā habeant locū in fratribꝰ minoribꝰ vt factus ep̄s poſſit recu perare bona ſua iā alteri acqͥſita ſicut ⁊ alij religio ſi. Bar. in tractatu minorichaꝝ. li. iiij. dicit. ꝙ ſiue frater minor fiat ep̄s ſiue trāſeat ad aliā religioneꝫ q̄ pōt in cōi hr̄e. nō recuꝑat bona ſua iā alteri acqͥ ſita ſiue dicas ꝙ hec ſit reſtitutio in pͥſtinū ſtatum ſiue ꝙ ſit indulgētia ſiue ꝑmiſſio trāſeundi ad aliū ſtatu ſeꝑatū. vt. C. de ſen. paſ. l. ij. ⁊. l. tutor. ¶ Quid autē ſi talis frater minor factꝰ ep̄s vel ad aliā religionē ſit legitime tranſlatus. An ſuccedat ab inteſtato parentibꝰ ⁊ alijs agnatis ⁊ cognatis. Rn̄dit Bar. ꝙ aut iſte liberat̉ ab ordine auctori tate ſummi pontificis. ⁊ putat ꝙ iura ſuccedēdi re cuꝑet. vt ī. l. j. C. de ſen. paſ. Idē putat ſi al̓s legiti me ab aliqͦ archiep̄o vel alio prelato ꝓmoueret̉ ad aliquā dignitatē. Per hāc em̄ cōceſſionē beneficij intelligo eū ad oīa r̄ſtitutū. vt. d. l. j. ⁊. ff. ad tercul. l. j.§. qͥ mortis. Cū ius ſuccedēdi reperiat eū nunc in eo ſtatu in qͦ erat an̄ ingreſſuꝫ. Et hūc articulū d. Fran. de aſſiſio diſputauit. ⁊ ita determinauit Si v̓o reperiret̉ aliꝰ modus licitꝰ qͣꝫ ex dicta con ceſſione beneficij vel dignitatis. ꝑ quē a dicto ordi ſ ne abſolueret̉: tūc ius ſuccedēdi nō recuperat. vt d. l. j. ⁊. d.§. qͥ mortis. vbi tex. facit hāc diſtinctōnē Hoc autē pōt cōtingere ſi aliqͥs frat̓ ꝓpter eiꝰ de merita ab ordine licentiet̉. ⁊ ei ꝑmittat̉ vt tranſea ad aliā religionē ꝙ eo caſu ei licet. nō al̓s. vt pꝫ per multa pͥuilegia eo. pon. Et hoc caſu nō puto eos recuperare ius ſuccedēdi per iura p̄dicta. Illa em̄ abſolutio magꝭ ē ad penā qͣꝫ ad p̄miū. De hac maͣ vide diffuſe ꝑ panor. in. c. in pn̄tia. de ꝓba. Religioſi mēdicātes ſi trāſeant ad ordinē non mēdicantiū etiā de licētia pape: nō habēt vocē vel locū in capl̓o: etiā ſi ab alijs eis cōcedat̉. Nec pn̄t hr̄e prioratū nec aliquā adminiſtrationē vel q̄cūqꝫ officia etiā ānua: nec tanꝙͣ vicarij vel miniſtri ve loca eoꝝ tenentes: nec pn̄t qd̓cunqꝫ aīaꝝ regimen exercere. vt in cle. vt ꝓfeſſores. de regula. F Additio et ꝙ a AAyꝓP⁊ poſta ⁊ſbbh x yu rip. at L 4νto3 νύrιν 6 b l( 4ſ. k. V Fo. CCIII. Eliquie et corpora ſanctoꝝ. Antique reliquie nō debent exͣ capſam on̄di nec exponi venales Rō ꝓhibitōis ē ẜm panor. exͣ eo. c. j. qꝛ cū on̄dunt̉ oſſa nuda multoꝝ deuotio tepeſcit. ⁊ detractoribꝰ cā obloquēdi dat̉. Dicūt em̄ ꝙ ſi fuiſſet ſanctꝰ oſſa nō fuiſſent ſic diſꝑſa. nō aduertētes ꝙ oībꝰ genera liter dictū eſt. Cinis es ⁊ in ci. re. his exceptis qͥbꝰ deꝰ grām ſingularē face̓ voluit. vt in corpore btē vir. ⁊ Io. euāgeliſte ⁊ ſimiliū. Reliquie etiā ſctōrū nō debēt exponi venales. qd̓ fieri pōt duobꝰ mo dis. Primo cum vere vendunt̉ inde accepto p̄cio. Nā ſacra ⁊ religioſa nō ſunt in dn̄io alicuiꝰ: nec ca piunt extimationē. vt inſti. de re. diui.§. nullius. Scd̓o qn̄ exponūt̉ paſſim cauſa q̄ſtus. vt habean tur large oblationes. Eſt em̄ hec quedā larga ven ditio. hec Panor. ¶ Non licet aliquē venerari ꝓ ſancto etiā ſi in vi ta feciſſet miracula ſine aucͣte romani pon. Intel lige hoc. qn̄ qͥs vult publice aliquē venerari ꝓ ſcō Secus autē ſi in occulto qͥs emittit p̄ces apud eū quē fore credit ſanctū. Utꝝ ſanctoꝝ reliquie poſſint furtiue ſubtrahi vt honorabiliꝰ reponant̉. Rn̄. ẜm v̓ v̓. nō. Nā ſa crilegiū eſt quociens aufert̉ ſacrū de ſacro. xvij. q iiij. quiſqͥs. Concordat UVl. ¶ Cuiꝰ aucͣte reliquie ſen corpora ſanctoꝝ ſt̓ trāſfe renda. Rn̄. nō ſt̓ trāfferēda ſine aucͣte pͥncipis.ſ. pape vel ſine ep̄oꝝ licētia ⁊ ſynodi. de conſe. diſ. j. corpora. al̓s incipit de loco. Et hoc ſicut ibi nota. veꝝ ē. cū corpꝰ traditū eſt ſepulture ꝑpetue. vt. C. de reli. ⁊ ſump. fu. l. fi. niſi neceſſitas occurrat. Et tūc ſufficit aucͣtas preſidis ꝓuincie. vt. C. e. ti. l. j. Si aūt nō ē traditu ꝑpetue ſepulture: pōt trāſfer ri ſine aucͣte alicuiꝰ. vt. C. de reli. l. ſꝫ nec dū. Et p̄ allegate. ll. vident̉ loqͥ de omnibꝰ corporibꝰ. ¶ Utrū liceat portare reliqͥas ad collū. Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xcvj. eadē rō eſt ſicut de verbis ſcriptis. qꝛ ſi portent̉ ex fiducia dei et ſanctoꝝ. q̄rū ſunt reliqͥe nō erit illicitū. Si autē circa hoc atten deretur ad aliqd̓ vanū. puta. qꝛ vas eſſet triangu lare ⁊ hmōi quod non pertinet ad reuerentiā dei ⁊ ſanctorum eſſet ſuperſticioſum et vanum et illi citum. DEnunciatio quid ſit. Rn̄. eſt iuris ꝓprij ſpontanea refutatio Nā iuri alieno renuciari nō poteſt. Ex quibꝰ cauſis petēda eſt renūciatio ep̄atus Rn̄. due ſunt ꝓbabiles ſiue apparētes. ſꝫ nō ſuffi cientes. Prima ꝓpter frugem melioris vite. Scd̓a cauſa ꝓprie humilitatis. hec aūt cauſe nō fuerunt acceptate. vt in. c. niſi cū pridē. de renūcia. Sunt alie cauſe ſufficientes ſex. vt in p̄all̓. c. Prima con ſcientia criminis talis ꝑ qd̓ ipſius officij executio: etiā poſt ꝑactaꝫ penitentiā impeditur. Secunda eſt debilitas corporis ex infirmitate vel ſenectute: per quam impotens redderetur ad exequendum officium paſtorale. Tercia cauſa ex defectu ſcien tie. qͣꝫqͣꝫ autem deſideranda ſit eminens ſcientia ol δ ll iiij 48 b qͦ idẜ A ſbi S anſO S I..Fcg 4º 48 4 4 MMLō If. Ꝙ υ ipo ꝙ Ly3 iys ktō i4 brl̓po Sal ⁊L. K. L I.

Repreſalie in paſtore: eſt tamē competens toleranda. Quar ta eſt malicia plebis. non ꝙ pro qualibet culpa de beat gregem deſerere: ne mercennario compare tur. ſꝫ de ſuperioris licentia. tunc demū: poteſt nō tam timide fugere ꝙͣ ꝓuide declinare: cū oues cō uertuntur in lupos. Et qui debuerunt humiliter obedire: iam irreuocabiliter contradicunt. Quin ta. graue ſcandalum: cum aliter ſedare nō poteſt. Sexta eſt ꝑſone irregularitas. vtputa. ſi ſit biga mus. Non tamē ꝓpter quālibet irregularitate de bet ei dari licentia. vt ſi non ſit natus de legitimo matrimonio: ſi ſit occultū. ⁊ ille laudabilit̓ impleat officiū ſuum. dūmodo non ſit de adulterio vel de ſcorto. nam tales omnino repellunt̉. vt per glo. in d. c. niſi. ¶ Nota. ꝙ renūciatio fieri debet in manibꝰ eius a quo habet̉ inſtitutio vel cōfirmatio. extra eo. ad monet. Fallit in ep̄o qui nō poteſt renunciare epi ſcopatui. niſi in manibꝰ pape. vt in. d. c. niſi. etiam nō conſecratus dūmodo electus ⁊ cōfirmatus. exͣ de tranſla. inter corporalia. Fieri autē debet renū ciatio cōmuniter in ſcriptis. forte in alijs ab epiſco patu: ſcriptura nō eſt neceſſaria. Scd̓o nota. ꝙ re nunciatio officij aut beneficij eccleſiaſtici debet eē voluntaria. nam inuitus nō cogitur renunciare. Item debet fieri pure ⁊ abſolutē. extra de of. del̓. ex parte. Nam ſi quis renunciat alicui beneficio vel rei ſpūali vel reſignat aliqd̓ ſpūale. aliquo dato vel ꝓmiſſo: ſymonia eſt. ẜm Goſ. ⁊ Hoſtien̄. ꝙ ſ nō p̄cedat datio vel ꝓmiſſio. ſꝫ ſola intentio. vt.ſ. renunciet beneficio: hac intentionē. vt detur ſibi aliquod tēporale. aliter non renunciaturus. ſymo nia men talis eſt: que ꝑ ſolam penitentiā aboletur extra de ſy. c. fi. Sꝫ exquo nulla pactio interuenit ab eccleſia nō punitur. Sed ſi quis renunciat be neficio ea intentione. vt detur nepoti vel alteri: nulla tamē de hoc facta pactione vel cōuentione: nullam incurrit ſymoniā. Renunciare em̄ benefi cio vt detur alteri eſt ſymoniacū. quia ꝓhibitū eſt iure poſitiuo. ſed nō eſt hoc ꝓhibitū ſimpliciter. ſꝫ ẜm iſtū modū: cum videlicet hoc ducit̉ in pactuꝫ j. q. ij. qͣꝫpio. ẜm v̓ v̓. Inno. ⁊ Goſ. Similiter ſi qͥs habet voluntateꝫ deliberatā renunciandi benefi cio cū intentione ⁊ animo paciſcendi. vt alteri det̉ in hoc eſt ſymonia mētalis. effectualis autem ⁊ ab eccleſia punienda eſt. cū ꝓceditur ad actū ipſum paciſcendi in renunciatōne. Tercio noͣ ẜm. d. an. in. c. nō ſine. de arbi. ꝙ licet valeat compoſitio au ctoritate ſuperioris. vt ꝓ beneficio qd̓ dimittitur: detur aliquid tēporale. extra de p̄ben. niſi. non ta men valet vt detur aliquid auctoritate inferioris vel partis. Et ſicut cōmittitur ſymonia ꝑ dationē pecunie pro beneficio cōſequendo. ita ⁊ pro eo ce dendo. Et quia nō valet renunciatio litis ſuꝑ be neficiali: pecunia ſuſcepta: pro renūciatōne. Dicit tamē idem. d. an. ẜm Inno. ꝙ ſi detur pecunia ꝓ renunciatione litis non ſemꝑ eſt ſymonia. ſꝫ aliqn̄ Sed quia hoc tenet ſpeciē ſymonie. ideo reproba tur. Nam ſi daret̉ pecunia nō habenti ius. vt ce deret liti hoc nō eſſet ſymoniacū nec iniquū. Ideꝫ ſi daretur ꝓ bono pacis. nō ex pacto partium ſed ꝓmiſſione arbitroꝝ. nō in reſpectu ad beneficiuꝫ extra de tranſac. ſuꝑ eo. Sed ſi daretur ius haben ti ꝓ redimenda iuſta lite a nō habente ius. ⁊ reſpe ctu ad ſpirituale: eſſet ſymonia. Quarto noͣ. ꝙ epi ſcopus vel alius qui ſymoniace tenet beneficium: veniens ad mortē. ſi vult ſaluari ẜm Ho. debet re nunciare vel etiam in mente ſua: ſi alius deficiat: omnino renunciet: ⁊ ſub hac cōditione renuncia bit. ſi placuerit pape vel alteri ad quē ſpectat colla tio. Et ſi cōualuerit: vadat ꝙͣcitius poteſt ad eum et pareat ei. ⁊ caueat ne morā faciat nec fructus ſi bi appropriet. īmo fidelit̓ cuſtodiat vel in vtilitatē eccleſie expendat. Poteſt tn̄ vite neceſſaria ſtricte recipere. lxxxvj. di. paſce. Epreſalie dicuntur. iudicis ꝓ exeſ quando vnus oriundus de vna terra: ſpoliatur vel damnificat̉ ab oriundo de alia terra. vel etiā ſi debitū non ſoluit̉ ei: tūc da tur poteſtas iſti ſpoliato ꝙ ſaciſfaciat ſibi: contra quemlibet de terra illa vnde eſt ſpoliator vel de ¶ Utrū ſint licite. Rn̄. ẜm Bar. in tractatu rep̄ ſaliarum. ꝙ ad hoc ꝙ ſint licite in foro conſcientie requirunt̉ tria. Primo auctoritas ſuperioris. Se cundo cauſa iuſta concedendi. quia denegat̉ iuſti cia. Tercio ꝙ intentio eius qui habet rep̄ſalias ſit de facto ꝓpter oc iuſta ⁊ recta. his concurrentibꝰ licite ſunt. vt in. c. dn̄s. xxiij. q. ij. vbi Auguſtinus dicit. iuſta bella ſo lent diffiniri q̄ vlciſcunt̉ iniurias ſi gens vel ciui tas plectenda eſt que vindicare neglexit: qd̓ a ſuis tūc puto recurre improbe factū eſt. Et dicit Bar. ꝙ ſibi videtur ꝙ hil. de elec. videl ius concedendi repreſalias nō videtur iure ciuili vel canonico inductū. ſꝫ magis iure diuino. vt in dicto capitulo. dominus. ⁊ de iure gentiuꝫ quod ꝑmittit bella iuſta. ⁊ bellum licitum eſt ex cauſis p̄dictis. ¶ Que autē ſit cauſa ſufficiens cōcedendi repreſa lias. Rn̄dit qui sͣ. ꝙ non debet eſſe circa modicū Iſtud em̄ remediū rep̄ſaliaꝝ. cū ſit odioſum. vt in c. et ſi pignorationes. de iniur. li. vj. ⁊ cum ſit ſubſi diarium contra ius cōmune. nō debet dari ꝓ mo dico. Item ꝙ per dictā iniuſticiaꝫ pereat ius ꝑtis totaliter: ſecus ſi aliqualiter ledatur. Et ꝓ declara tione huius materie ſcienduꝫ ẜm cōmuniter doc. ⁊ Bar. vbi ſupra ꝙ ſiquidē contra illum hominē gentē vel populum qui iuſticiaꝫ facere ⁊ debitum reddere negligit. poteſt haberi recurſus: tunc rep̄ ſalie: ita in foro ciuili ſicut in foro ꝯſcientie nō ſunt licite. Si v̓o nō poteſt haberi recurſus ad ſuperio rem. tunc ſunt licite: duobꝰ interuenientibꝰ. Pri mo requirit̉ auctoritas ſuperioris. nō em̄ licet ali cui ſibi ius dicere vt dicūt inra vulgaria. Scd̓o ꝙ auctoritas ſuperiorꝭ interponat̉ ſibi ex cauſa iuſta naꝫ niſi ex cauſa iuſta interponatur ſunt ipſo iure nulle. vt. l. cū v̓o.§. ſubuentū. ff. de fideico. li. Cau ſa autē iuſta dicta eſt in. d. c. dn̄s. ⁊ ita tenet Inno. extra de reſti. ſpo. c. olim. ¶ Quis autē habeat requirere dominum vel po pulum vel gentē. Rn̄. ptās eius qͥ concedit repre ſalias ſuccedit in locum ſuperioris deficientis ſed

Reſcriptum ſuperiorē: ſi eſſet: quis nō poſſet adire ⁊ conqueri de iniuſticia iudicis. niſi pͥmo ip̄m iudicem requi ſiſſet. ergo ⁊ mō ipſa ꝑs ad hoc vt poſſit petere re preſalias. debet pͥus adire iudicē primū ⁊ ab eo pe tere iuſticiā. Immo dico ꝙ ſi ꝑs iret ad iudicē ſuū ⁊ diceret: dn̄e ſcribatis tali iudici ꝙ faciat mihi iu ſticiam. al̓s cōcedatis mihi rep̄ſalias: ꝙ iudex euꝫ audire nō debet. Dico etiā ꝙ ciuitas nō pōt face re de hoc ſtatutū. videlicet ꝙ ſufficiat reqͥſitio per lr̄as ⁊ ſil̓ia. vt faciat iuſticiā. Nā anteqͣꝫ iuſticia ſit denegata nō ꝑtinet ad cognitionē ſuꝑioris. ⁊ per ꝯn̄s nec alterius ciuitatis vbi deficit ſuꝑior. Et ex p̄dictis apparet qͣliter fieri dꝫ dicta reqͥſitio. Debꝫ ciule qpuo em̄ actor offerre libellū. cū omnibꝰ ſolēnitatibꝰ de bitis qn̄ cauſa reqͥrit libellū vel implorare officiuꝫ iudicis ꝓ executione. qn̄ cauſa hꝫ paratā executio nē vel reus dꝫ mō debito exceptionē opponere in cauſa. Qn̄qꝫ requirit̉ ꝙ vnꝰ iudex ſcribat alteri iu dici ꝓ exequēda ſnīa ab eo lata. ſimdtet ipplituni be ¶ Qualiter aūt intelligat̉ nō poſſe haberi ſuꝑiorꝭ copia. Rn̄. qn̄qꝫ nō habet̉ ſuꝑioris copia de iure: ſntn Birintacam nec de facto quia nō eſt. ⁊ tūc eſt claꝝ. vt. d. c. dn̄s. Qn̄qꝫ pōt haberi copia de iure ſꝫ nō de facto. exē plum. Imperator ē modo in alamania: eſt de iure ſuꝑior tn̄ de facto in ꝑtibus iſtis ei non paret̉. vel pone in Marchia eſt rector ꝓ eccleſia. tn̄ nihil pōt de facto ꝓpter occupationē tyrannoꝝ. ⁊ tūc videt̉ ſuꝑioris copia non haberi. Qn̄qꝫ pōt hr̄i copia de facto nō tn̄ de iure. Exemplū. aliqͥs tyrānus occu pauit multas terras de facto: qͥ de iure nō eſt dn̄s ſe vindicare neglexit: qd̓ a ſu tūc puto recurrendū ad ea q̄ notat Inno. in. c. ni Et dicit Bar. ꝙ ſibi videturo hil. de elec. videlicet ꝙ aut tyrānus ille ſua auctori tate occupauit. ⁊ tūc nō habet̉ ꝓ ſuꝑiore. ⁊ nō va leret qd̓ ab eo fieret. vt. C. de ſac. ſan. ec. l. decerni mus. Aut fuit electus ab habentibꝰ ptāteꝫ ꝑ vim vel mētū. ⁊ tūc aut hoc nō eſt notoriū. ſꝫ pro vero dn̄o ſe gerit ⁊ ſic reputat̉ cōiter. ⁊ tūc habet̉ ꝓ ſu xriſi rerij periore. vt. l. Barbarius. ff. de of. p̄to. Aut eſt pu blice notū ꝙ eſt tyrānus nō dn̄s. ⁊ tunc nō habet̉ ꝓſuꝑiore nec debet reqͥri tūc. Qn̄qꝫ copia ſuꝑiorꝭ pōt haberi de iure ⁊ de facto ſꝫ haberi nō expedit. qꝛ forte expenderet̉ plus qͣꝫ ſit id de qͦ contenderet̉ vel forte paſſus iniuriā eſt pauꝑ. ⁊ tūc etiā puto ꝙ aliter ledatur. nō ſit neceſſe ꝙ adeat̉ ſuꝑior. īmo ſit ꝓcedendum tanqͣꝫ ſi ſuꝑioris copia nō haberet̉. ¶ Quis eſt autē ille iudex cuiꝰ officiū implorat̉ vt det hmōi licentiā. Rn̄. ſi quidē ꝑ ſtatuta edita ab his qͥ habēt anctoritatē. hoc aliquibꝰ eſt cōceſſum illi adeundi ſunt. Sed ſi de iure cōmuni loqͣmur: tunc ſicut ex ꝑte eius ꝯͣ quē rep̄ſalie cōcedunt̉ reqͥ ritur ꝙ ſuꝑioris copia haberi nō poſſit vt dictū ē. Sic ex ꝑte cōcedentis rep̄ſalias reqͥrit̉ ꝙ ſit talis qͥ ſuꝑiorē non habeat. qd̓ ꝓbat̉. Nā cōcedere rep̄ ſalias eſt indicere bellū licet qn̄qꝫ iſtud bellum nō indicat̉ vniuerſalit̓ ex parte indicentis vel eius ꝯͣ quē indicit̉. ꝙ vni ꝑmittit̉ alios capere.ſ. ꝑticula res homines. ⁊ ſic indubie eſt ꝑticulare ex vtraqꝫ parte. poſſet etiā eſſe vniuerſale ex vtraqꝫ ꝑte. Sꝫ bellum iuſtū nō poteſt indicere niſi ille qͥ ſuperio rem nō habet. vt. ff. de capti. l. hoſtes. ergo nec cōFo. CCIIII. cedere repreſalias. ⁊ ita tenet Inno. extra de reſti. ſpol̓. c. olim. Ex hoc ſequit̉: ꝙ ſi eſt aliqua ciuitas ſaltē de facto que nō recognoſcat ſuperiorē. ⁊ rega tur ꝑ populū ẜm ſuos ordines: ꝙ poteſtas vel re ctor nō poteſt cōcedere rep̄ſalias niſi aliquo ſtatu to eſſet ei ꝑmiſſum ſpāliter. deberet igit̉ adiri ꝓ re preſalijs cōcedēdis: ipſe populus ſiue ordo vel cō filium apud quē eſt omnis poteſtas. Itē ex predi ctis ſequit̉. ꝙ ſi eſt aliqua ciuitas que ſubeſt alicui principi: ſeu regi: ꝙ nec ipſa ciuitas: nec aliqͥs offi cialis regis poteſt concedere rep̄ſalias. ſꝫ ip̄e ſolus princeps. rex vel dn̄s. Dico tn̄ ꝙ in omnibꝰ caſibꝰ de quibꝰ dictū eſt sͣ. ꝙ ſuꝑioris copia nō intelligit̉ haberi ex parte eius cōtra quē concedunt̉: in illis intelligendū eſt ſuperioris copia nō haberi ex ꝑte concedentis. ⁊ in illis caſibus ciuitas ſubdita regi vel comes regi ſubditus poſſet cōcedere rep̄ſalias Sicut em̄ in quibuſdā caſibus ꝓpter vrgentē ne ceſſitatem. ꝑmittitur aliquibꝰ ꝙ ius ſibi vendicēt. vt. l. ait p̄tor.§. ſi debitorem. ff. de his que in frau. cre. Ita in ꝓpoſito ex dictis cauſis pōt ciuitas vel dn̄s ſubditꝭ rep̄ſalias cōcedere. qn̄ ſuꝑioris copia nō poteſt haberi. hec Bar. ¶ Quero de. q. quotidiana. Conceſſe fuerūt rep̄ ſalie in ciuitate lucana cōtra florentinos. Modo quidā origine florentinꝰ habitabat luce. An poſſit ibi capi. Rn̄. Bar. in. l. prouinciales. de ver. ſi. re fert. d. Lanb̓. de rampo. diſputaſſe hanc. q. ⁊ tenu iſſe ꝙ nō. quia florētinus ſiue de florentia dicitur qui ibi cōuerſat̉ ⁊ morat̉. vt. l. j.§. beſtias. ff. de po ſtulando. quia magis inſpicimꝰ accidēs qͣꝫ originē Bar. tamē ibi relinquit hoc ſub dubio ⁊ refert ſe ad notata ꝑ eum in tractatu rep̄ſaliarū. ⁊ ibi tenet opinionē predictam. dicens ꝙ florentinus ſiue de Florentia dicit̉ qui inde eſt municeps. Et intellige de municipe ꝓprie qͥ munera ſubit. Aut ergo ha bitat alibi. ⁊ florentie nō ſubit ꝑ ſe vel patrem aut fratres munera. Et tūc ſi alibi moratur. tunc non dicit̉ florentinus. Et ſic nō poterit capi: nec mole ſtari. Secus autē ſi florentie ſubiret ouera. Et aliā rōneꝫ aſſignat Bar. ad hoc in. d. l. ꝓuinciales. qͥa rep̄ſalie concedunt̉ ꝓpter delictum populi. Et id̓o nō poſſunt concedi niſi contra illos de populo qͥ deliquerunt. Idē tenet Iac. de bel. in autentico vt nō fi. pig. Ad p̄dicta facit. quia qui non ſentit co modū patrie: nō debet ſentire incōmodū. Eſcriptum quid ſit. Rn̄. ẜm Panor. in rubrica. extra eo. ꝙ Freſcriptum ẜm ꝙ capitur in illo titulo. comp̄hendit priuilegiū ⁊ beneficium p̄cipue prin cipis. ⁊ alia reſcripta que emanant ad iuris obſer uantiam. Quandoqꝫ tamē ſumit̉ ꝓprie. ⁊ tunc re ſcriptum eſt illud quod princeps ſcribit ad iuris obſeruantiā. vt quādo cōmittit cauſam deciden dam inter aliquos. Priuilegiū v̓o cū princeps ali quid reſcribit cōtra ius. ¶ Qualiter autem cognoſcatur reſcriptum a pri uilegio. Dic ꝙ ex forma vtriuſqꝫ. ⁊ ex forma dicta minis.

¶ Quis poteſt impetrare reſcriptū. Rn̄. ẜmDir. li. iiij. ti. iiij. tā actor ꝙͣ reus ⁊ qͥcunqꝫ nō ꝓhibetur impetrare pōt. Immo ⁊ ſeruus impetrat. C. de p̄ci. imꝑa. offe. l. vniuerſis. etiā cōtra dn̄m in caſu. ff. de his qͥ ſunt ſui vel ali. iuris. l. ij. Prohibet̉ aūt hereticus impetrare. C. de ſum. tri. l. ij. Itē excōi catus extra eo. dilectus. ⁊ de ꝓcu. c. fi. niſi de excōi catione ſua ⁊ cauſa eiuſdem mentionē faciat in re ſcripto. exͣ eo. ab excōicato. Nec valet ipſo iure re ſcriptum vel ꝓceſſus ꝑ eū habitus: ſi ab excōmu nicato ſuꝑ alio qͣꝫ excōmuuicationis vel appella tionis articulo fuerit impetratū. extra eo. ip̄o iure ¶ Quid ſi ꝓcurator excōicatus impetrauit lr̄as ꝓ aliquo. nunqͥd valeat reſcriptum. Rn̄. ẜm Io. mo. ⁊ Io. an. ꝙ nō. extra de ꝓba. poſt ceſſionē. qͥa ſi nō licet principali excōicato ꝓ ſe impetrare: nec ꝓ alio. Sed Archi. intelligit de excōicato publice īpetrante reſcriptū. ar. de re iudi. ad ꝓbandū. ꝙ ſi erat occultus valet ⁊ tenet impetratio. ff. de offi. p̄to. l. barbarius. ⁊ extra de ꝓcura. cōſulti. vbi hoc tenet Ho. Ideꝫ Inno. in. c. ſi vere. de ſen. ex. Dic ẜm Io. mo. ꝙ excōicatus excludit̉ ab omni parti cipatione cōmunionis ſicut deportatus. ff. de pe. quidā. Ideo ſatis eſt ꝙ detegi poſſit ꝑſona infecta excōicatione. qꝛ. d. ca. ipſo iure. loquit̉ indiſtincte. Et ideo generaliter intelligi debet. Et alij loquun tur ẜm antiqua iura qn̄ reſcriptū nō erat nullum ſꝫ annullandū ꝑ exceptioneꝫ. Et ſic intellexerūt. c. pia. de excep. lib̓. vj. vel qn̄ erat ita ſecretū ꝙ nullo modo poterat ꝓbari. Qd̓ veꝝ eſſet in iudicio con tentioſo ⁊ nō in foro pnīe. quia tale reſcriptū in ve ritate nō valet. hec Dir. ¶ An autē reſcriptū emanans contra ius debeat facere mentionē de illo iure cōtrario. Panor. in. c. nōnulli. de reſcrip. ponit opi. Io. an. que talis eſt. Aut reſcriptū habet clauſulā derogatoriā ad ius: vt quia facit mentionē de iure illo. Et valet ẜm eū etiā ſi faciat mentionē ꝑ verba generalia. Aut re ſcriptum nō facit mentionē de ture. Et ſic: aut illd̓ ius habet clauſulam derogatoriam. Exemplū ibi Et tenet nō valere reſcriptum. Aut ius nō habet clauſulam derogatoriā. Et tunc ſi emanat reſcri ptum in forma priuilegij valet. licet nō faciat men tionem de iure. Aut emanat ꝑ formā reſcripti. Et tunc: aut motu ꝓprio principis. Et valet ẜm eum per. c. ſi motu ꝓprio. de p̄ben. li. vj. Aut ad inſtan tiam partis. Et tunc ſi ex certa ſciētia principis va let. Al̓s ſecus. Sed hec diſtinctio nō placꝫ panor. Nam quo ad primū dū dicit ꝙ valet reſcriptum contra ius etiā ſi faciat generalē mentionē. Nam hoc videt̉ contra illum tex. vbi requirit expreſſam mentionē. Et ideo dicere ſic. ꝙ aut ius habet clau ſulam derogatoriā: Et tunc ſerua formā datam in illo iure. Nam ſi requirit ſpecialem mentionē. nō ſufficit generalis. ſꝫ debet eſſe ſpecialis: ſaltē ꝑ ver ba equipollentia. Etiā limitat Panor. vt notabili ter. voluit Bal. poſt Cy. iu. l. humanū. C. de legi bus. vt ꝓcedat in reſcripto. Secus in conſtitutio ne. Nam conſtitutio cōtra conſtitutionē valet: fa Reſcriptum cta mentione generali de conſtitutione contraria. vt ſi dicatur. nō obſtante quacunqꝫ cōſtitutione in contrariū. ad hoc cle. dudum. de ſepul. quia cō ſtitutio emanat cū maiori maturitate ꝙͣ reſcriptū Aut ius nō habet clauſulā derogatoriā. Et tūc eo caſu quo eſt fienda mentio. Quod quādo ſit: ſta tim dicet̉. Et tunc nō ſufficit mentio multū gene ralis. vtputa. nō obſtante quacunqꝫ lege. nec reqͥ ritur mentio omnino ſpecialis. ſꝫ ſatis eſt ꝙ dicat̉ Non obſtante quacunqꝫ lege que in contrarium loquitur. Ita voluit Bar. concordando multas glo. iuris ciuilis in. l. fi. C. ſi cōtra ius. Et hoc quo ad primū. In ſecundo mēbro voluit Io. an. ꝙ ſi ius habet clauſulam derogatoriā. non valet reſcri ptum ſub quacunqꝫ forma conceſſum: niſi faciat de illo iure mentionē quod eſt notandū. Terciuꝫ Nā etſī nō ſite membꝝ eſt. ꝙ priuilegium contra ius nō habens clauſulam derogatoriā valet. Dubitat Panor. an hoc ſit verum. Et potius credit oppoſituꝫ. ꝑ. c. ex parte. de capel. mo. vbi dicit̉ ꝙ ſi papa confirmat prioratum religioſo clauſtrali nō valet. non facta mentione de iure contrario. Nam ſepe priuilegia emanant contra ius ex nimia occupatione princi pis. vel propter nimiā importunitatē petentium. Et ideo niſi fiat mentio de iure ſaltem in genere. non p̄ſumitur princeps velle concedere cōtra ius Et hoc ſentit Bar. in extrauaganti. ad reprimen da. Et ideo alibi dicit glo. ꝙ nō valet legitimatio ſpurij facta per principem. nō facta mentione de iure. Quartum membꝝ. ꝙ reſcriptum emanans contra ius motu ꝓprio valet. licet non faciat men tionem de iure. Dubitat Panor. an hoc ſit verum Itē ꝓceſſus can quia motus proprius ſolum excludit ſurreptionē non autē ampliat gratiā contra intentionē conce dentis. vt notatur in dicto capitulo ſi motu ꝓprio Sed de mente principis nō eſt concedere aliquid contra ius: nō facta mentione de iure. vt in dicto capitulo ex parte. Dictū tamen Io. an. forte ſerua retur in practica. Predictis obſtare videtur. ff. de excu. tu. i. idem vulpianus. vbi dicit tex. ꝙ ſi prin ceps ſciens aliquē eſſe rutorem dedit ſibi licentiaꝫ mutandi domiciliū. videtur eū abſoluere a tutela licet de ea nō fecerit mentionē. Et ex illa. l. colligit notabiliter ibi Bar. ꝙ tantū valet certa ſcīa qͣntū diſpenſatio. Et pondera ꝙ non loquitur. qn̄ in re ſcripto fiebat mentio de certa ſcientia ſꝫ ſatis eſt ꝙ princeps ſciebat illum eſſe tutorē. Et multi legiſte per illum tex. ſolent dicere ꝙ ſi princeps ſcient ꝓ mouet indignū. vel aliqͥd facit cōtra ius. videtur diſpenſare. Et ꝓfecto illa lex nō facit ad qd̓ allega tur. Non em̄ loquit̉ in priuilegio contra ius. ſed quādo abſoluit aliqueꝫ ab onere tutele. ⁊ in facto particulari. Et ſic eſt illud potius quoddā benefi pcēdat. ex ec cium abſolutionis ab onere qͣꝫ priuilegiuꝫ contra ius. Et hunc intellectū ſentit Bar. in dicta extra uaganti. Aliud mēbꝝ eſt qn̄ reſcriptū emanat ex certa ſcientia. Et tunc valet contra ius ẜm Io. an. Sed Panormitanus multipliciter limitat vt ap paret ex ſupradictis. Et addit notabile dictum Bar. in dicta extrauaganti ꝙ vbi reſcriptū ema

Reſcriptum nat contra ius ⁊ in fauorem reipublice. valet. licet non faciat mentionem de iure. Et tunc videt̉ di ſpenſatum contra ius. Secus ſi emanat in fauo rem priuate perſone. Ratio diuerſitatis eſt. quia iura habent clauſulam derogatoriam in reſcriptꝭ quando emanant in fauorem priuati. vt in. l. re ſcripta. C. de p̄ci. impera. of. Item p̄ſumit̉ tunc re ſcriptū ſurrepticiū vel emanaſſe ex nimia occupa tione principis. Secus ſi in fauorē publicū. Et p̄ dicta bene notabis. qꝛ nō habes in aliquo loco ita bene diſcuſſa. hec Panor. Quid ſi princeps mādat reuocari quicqͥd factū eſt vel immutatū in tali cauſa. An legitime factū reuocari debet. Rn̄det̉ ꝙ tale reſcriptū dꝫ intelli gi in facto minꝰ legittime nō de eo qd̓ erat factū le gitime. ꝓ hoc tex. notabilis in. ca. audita. de reſti. ſp̄o. Nā etſi nō liceat de ptāte cōcedentis reſcpͥtū diſputare. qꝛ eſſet crimen ſacrilegij.§. qͥ autē. xvij. q. iiij. tn̄ de ſcīa ⁊ voluntate ipſiꝰ ſcribentis licitū ē inrūl no vila. p diſputare ⁊ in hoc pōt haberi interp̄tatio. qꝛ impe ntranio. Ham. rator qn̄qꝫ errat. l. ij. ff. de ſup. le. vide ad hoc gloſā ſingularē. in. cp̄terea. xxiij. di. Et ad. c. j. de conſti. li. vj. rn̄det̉ ꝙ illud eſt veꝝ ꝑ interp̄tationē. qꝛ oīa iura princeps pōt interp̄tari. Et ſic reſcripta reci piunt aliqn̄ interp̄tationē iuſtificatiuā. vt in caſu p̄dicto. aliter videret̉ ip̄m ſenſiſſe iniquū. Qn̄ autē reſcriptū valeat. ⁊ que opponi poſſint t glo. ꝙ nō valet cōtra illud Dir. dicit ꝙ ad hoc ꝙ reſcriptū teneat nihil dꝫ ſupprimi ex his q̄ mouere pn̄t animū pͥn cipis ad dandū reſcriptū vel denegādū. Et pͥmo quidē ſeries facti ē exprimēda. exͣ de coha. cle. ſuꝑ eo. Itē ꝓceſſus cauſe. exͣ de re iudi. Inter monaſte rium. Et ſi ꝑ ſuggeſtionē falſi vel ſuppreſſionē ve ri reſcriptū fuit impetratū: tollit̉ exͣ eo. ſuꝑ litteris vbi pe. de ſap. notat ſex regulas. Prima ē. ꝙ ille ꝑ fraudē ⁊ maliciā litteras impetrauit. ⁊ exp̄ſſit fal ſitatē. nullū cōmodū ex ipſis lr̄is ꝯſequit̉. vt in. d. c. ſuꝑ lr̄is. Scd̓a eſt ꝙ qͥ ꝑ fraudē ⁊ maliciā ſuppri mit veritatē. careat penitꝰ impetratis. exͣ eo. ad au res. ⁊ de p̄ben. nō pōt. li. vj. Tercia ē. ꝙ ille qͥ per ſimplicitatē ⁊ ignorantiā impetrat ⁊ expͥmit talem falſitatē q̄ ſi eſſꝫ ſuppreſſa. papa in forma cōmuni nihilominꝰ lr̄as cōceſſiſſet pōt petere. vt iudex de legatus ẜm ordinē iurꝭ in cauſa ꝓcedat. licet non ẜm formaꝫ in lr̄is conceſſam. extra eo. ex inſinua tione. Quarta ꝙ qui ſupprimit veritatē vel occul tat. Iudex poteſt ꝓcedere ẜm formā iurꝭ. non ẜm formam literarū. liiij. diſtinc. ex antiqͥs. quia ſi ex preſſiſſet: papa nihilominꝰ lr̄as cōceſſiſſet. Quinta ꝙ ſi aliqͥs lr̄as impetrauit ꝑ exp̄ſſionē falſitatisq tacita: papa nunqͣꝫ lr̄as cōceſſiſſet. ꝑ eas iudex nul latenus ꝓcedat. ex eo. ſi ꝓponēte. Sexta ē ꝙ qͥ im petrat lr̄as ⁊ ſupprimit veritatē. qua exp̄ſſa nō de diſſet lr̄as. delegatꝰ nō ꝓcedat ꝑ eaſdē. quia eadeꝫ ratio q̄ mouet delegantē: dꝫ mouere ⁊ delegatum Et ſicut delegans ſuas lr̄as denegaret. Ita dele gatus ſue cognitōis effectū nō interponat. exͣ eo. ſuꝑ literis. ⁊. c. ſciſcitatus. ¶ Sed quō poteris ſcire qn̄ tacita veritate. qͣ ſup preſſa lr̄e nullatenꝰ haberēt̉. Rn̄ ẜm Ho. xxviij. Fo. CCV. caſus ex his verſibꝰ cōpͣhende. Si lex pͥuata. ſi di ſpenſatio pactū. Uel ſi reſcriptū: ſentētia: ſiue ſta tutū. Gaze nobilitas: ac appellatio cauſa. At ho minis mēta: vel cōfirmatio pape. Proceſſus. titu lus. ſeries ꝓfeſſio certa. Paupertas. facti poſſeſſio liſqꝫ pendens: grauamē. Gratia. venditio. pater. ac exceptio ciuis. Clauſula. firma fides. ſꝫ his iun ges anathema. Finis tolletur: niſi mentio facta ꝓ betur. Si lex priuata.i. priuilegiū qd̓ habet ille cō tra quē impetrat̉ reſcriptū tollit reſcriptū niſi faci at mentionē de priuilegio primo. extra de p̄ſcrip. veniens. Si diſpenſatio ſit facta ſuꝑ hoc. extra de filijs p̄ſby. ex tua. Pactum. ſi p̄ceſſit reſcriptū vel priuilegiū. extra de deci. ex multiplici. vel pactū ſit ſecutū. de pac. quia ex eo. li. vj. Uel ſi reſcriptum. aliud fuit primo impetratuꝫ ⁊ oſtenſum. extra eo. c. ij. et. iij. Sententia fuit lata ſuꝑ hoc. ſuꝑ quo im petrauit reſcriptū. ar. extra de fide inſtru. inter di lectos. Siue ſtatutū. ſit ſuꝑ hoc factū. extra de con ſti. cuꝫ acceſſiſſent. Gaze nobilitas. extra eo. ſedes Ac appellatio. ſit ſuꝑ hoc facta ex ꝑte ſua. exͣ eo. ex ꝑte: vel ex ꝑte aduerſarij. exͣ de confir. vti. c. bone. Cauſa.ſ. excōmunicationis. Et ſi plures ſunt. om nes debent exprimi. extra de offi. or. ex parte. Aut hominis meta.i. terminus appellationis ꝓſequē de appoſitus a parte. qui p̄ueniri nō poteſt. extra de ap. ſepe. Uel cōfirmatio pape. extra de cōſtitu. ex parte. Proceſſus cauſe. qui exprimi debet. extra de re iudi. inter monaſteriū. Titulus. ſcꝫ beneficij quē tacuit. quātumcunqꝫ minimū eſſet. extra eo. poſtulaſti. Series.ſ. ſeriem facti ⁊ totum ꝓceſſum debet reſcriptum continere extra eo. dilectus filiꝰ. Profeſſio certa.i. vtrum ſit clericus vel laicus. ex tra eo. cuꝫ ordinem. Paupertas.ſ. an ſit diues vel in dignitate poſitus. extra eo. ad aures. Facti poſ ſeſſio.i. cum alius de facto. nō de iure poſſidet. ex tra de ꝯceſ. pre. literas. Liſqꝫ pendens. extra ne lit. pen. dilectus. Grauamen. quia exquo auctoritate d. pape aliquis receptus eſt in aliqua eccleſia. ob ſtat exceptio ſecūdo impetranti: niſi de receptione primi fecerit mentione ẜm Ber. ⁊ Hoſtie. extra eo. mandatum. Gratia.i. ſi iam receptus eſt in ali qua eccleſia dicto capitulo mandatuꝫ. Uenditio. ſcꝫ reſcripti ſibi conceſſi a ſede apoſtolica: pro pen ſione quā rexit. extra eo. ad audientiā. Pater. id ē qui miniſtrauit in eccleſia quā filius impetrauit. extra de fi. preſby. c. ij. Ac exceptio.ſ. propoſita in iudicio. extra de ꝓcu. in noſtra. Ciuis. quia de ci uitate ⁊ dyoceſi fienda eſt mentio. extra eo. ſignifi cante. ⁊ capitulo rudulſus. Clauſula. extra eo. cuꝫ dilecta. vbi non valet reſcriptum. ij. quia nō facit mentionem ꝙ articulus fuiſſet in primo reſcripto inſertus. Firma fides.ſ. ſacramentū de quo nō fa cit mentionem. extra eo. conſtitutus. Item fides interpoſita. ar. extra de conſti. ex literis. Sed his iunges anathema. quia ſi tacet excōicatōnē ſuam nō valet. extra de ꝓcu. c. fi. niſi ſuꝑ defenſione vel appellatione ꝓ excōicatione impetretur. extra eo. ipſo iure. li. vj. Finis tolletur: niſi mentio facta ꝓ betur. id eſt reſcriptum poſt predicta impetratum

Reſtitutio. j. non valebit: niſi de predictis faciat mentionem. Adde p̄dictis vnū ſemꝑ menti tenendū. ⁊ nō eſt alibi ita expreſſum qd̓ notat Panor. in. c. conſtitu tus. extra eo. vbi ꝑ tex. illum cōcludit ꝙ ſurreptio viciat gratiam ipſo facto etiā ſi cōſiſtat in tacendo factum alienū. qd̓ impetrans ꝓbabiliter ignorat Nā impetrans de quo ibi poterat ꝓbabilit̓ igno rare ſtatutū numeruꝫ eccleſie maxime ſi ſtatutum emanauit: dū ipſe fuiſſet abſens. Et ratio huiꝰ di cti poteſt eſſe. qꝛ in cōſideranda validitate gratie: nō aduertimus ad culpā impetrantis. ſed potius ad intentionē concedētis. vt in. c. poſtulaſti. extre eo. Si autē papa ſciuiſſet ſtatutū p̄ceſſiſſe etiam ꝑ momentū. nō dediſſet ſaltē ita defacili literas per quas infringeret̉ ſtatutuꝫ eccleſie. hec Panor. ibi Poteſt ergo fieri cōcluſio ꝙ omne tacitū: quo ex preſſo papa nō conceſſiſſet vel non ita de facili: vi ciat gratiā vel priuilegiū. licet ſecus ſit in literis ad lites ẜm eundē Panor. in. c. quia circa. de cōſang quia ex ſurreptione nō ſunt ipſo iure nulle. ſꝫ ꝑ ex ceptionē ānullande. vt in. c. ceteꝝ. ⁊ in. c. plerūqꝫ. ⁊ in. c. ſi autē. extra eo. Adde p̄dictis qd̓ notat ge. in c. ſi motu ꝓprio. de p̄ben. li. vj. ꝙ licet motus ꝓpri excludat oēm ſurreptionē. non tamen tollit vicia. nec ad beneficia perſonā illegitima habilitat. vn de nō tollit defectū nataliū vel etatis viciū ⁊ ſimi lia. que licet ꝑ viā ſurreptionis nō poſſint opponi tamē per viam iuris cōmunis bene poſſunt: cum ꝓprius motus nō faciat diſpenſationē talium. Et dicit aliud notabile ꝙ certa ſcientia principis. per teſtes ꝓbari poteſt etiā ſi non exprimat̉ in literis. Secus dicit de motu ꝓprio. vt ꝓbari nō poſſit per teſtes. licet aduerſarius velit probare ꝙ ad inſtan tiam alterius hoc fecerit papa. nō audietur. quia illud eſſet arguere papā de mendacio. ¶ Quid autē ſi papa motu proprio diſpenſat vel aliam gratiā concedit nunqͥd falſitas ꝑ impetran tem expreſſa. habeat viciare gratiā. Rn̄. panor. in d. c. quia circa. refert aliquos dubitaſſe. Sed ipſe ſimplicit̓ tenet ꝙ ſi eſt tale quid. quo tacito vel nō exiſtente: papa gratiā nō conceſſiſſet: tunc viciat̉: quia licet motus ꝓprius excludat ſurreptionem vt dictū eſt. non tamē confirmat gratiā cōtra inten tionem cōcedentis. vt notabiliter ſentit Io. an. in d. c. ſi motu proprio. ⁊ vide glo. notabilem ad hoc. in cle. ſi romanus. de preben. que dicit ꝙ motus Addicio proprius nihil operatur vltra caſus in iure ex preſſos. Reſide Rn Q Eſtitutio. j. cōmuni qꝫ bnficiū Mrura ꝑ Ad ⁊ſidelA.3. ter. Utrū ſit de neceſſitate ſalutis. Rn̄. d l. ⁊ lꝫ Xẜm Sco. in. iiij. diſt. xv. ꝙ ſic. quia ſicut auferre elienū eſt peccatū mortale. quia contra p̄ (.. vj. Gl̓ꝫ qO3 4 μδ 4ωꝫ bKio ceptum diuinū negatiuū.ſ. Non furtum facias qbꝰ 4º rōp.. x. Ita ⁊ tenere alienū. Et ita ſicut eſt neceſſariuꝫ ſer ſtatio l̓ ꝟoilegio uare p̄cepta negatiua. ita neceſſariū eſt nō tenere 49pbo alienū domino inuito. Et per cōſequens vel actu ſtatim reſtituere vel ſaltē velle reddere: cum fuerit xy.4. A opportunitas. ſic tn̄ ꝙ dilationē petat ab eo qͥ po nō Aſt. v. f I teſt vſum rei concedere ẜm Tho. qoſti. O 6pX ꝯS .p9 N 8p0 ¶ O. lzR νοθισ ſυbκ. F.. ωqρ. IO3 baRήc M. v. ſꝑ. O.&lb FOtor. igibil̓ ſit. S. poT. § 9 4b5: G0 ſ. pp. fōſſi. 6.§. l Si j7 rnū. a F5 ſu. AηῦυA.&σ E 5 O l̓ al qS 99 x. t. v. ºꝰ qͦuoꝝ. ſꝫ ſS l. ppl̓9 5. Rꝰ4. L ÿbvib L002O. b6 I̓s. R6. znyθ SFI 4º ꝯ1x. vo. A Slij.&ij. q. AO ¶ D a6A 2λ κον. ExFL4M ¶I ſt hꝫ. aꝫ ẜorrothia pF 2. Siſycſaco. P 9 ꝑ v5.§. l.. IR ſi ſu ρμnα νaρ. S. f G 8. l. l̓ ꝓ vx. F. 648&A Q ſc ac RXSS. ſ l̓. ꝓR. qꝑS3. oꝑa ſtꝭ μ6ſ.6 ℟ cō 2ν. μAx 99Fno odinj valo ca ⁊1 ν. ͥτρτ S. N vy ab..Laθον.§. R. K. A χηc. R¶ R Peoꝝ. SFTt. p ꝑtuſſto Ag2o. ¶ o. grolali a. qj. l Ahal. Iij 4 ui ꝑrię. ſcūta 22A1. Alligi ljot ſi Fi2k āꝰa. Sꝯ.§. M 9 M ANl fab 6 ASidoc. L. ⁊ b ¶ Et pro p̄dictoꝝ declaratione diſtinguendum eſt ꝙ aut debitor eſt in articulo extreme neceſſita tis. aut nō. Primo caſu. non tenet̉ ad reſtitutionē quia in extrema neceſſitate omnia ſunt cōmunia. l. j.§. cum in eadē. ff. ad legem ro. de iac. Id̓o dicit Sco. vbi ſupra ꝙ ſi detinens rem alienā eſt in ex trema neceſſitate. ⁊ ille cuiꝰ res eſt nō. ſꝫ habet ali qua citra extremā neceſſitatem: ꝙ iſta res eſt deti nentis iure poli: quo in etreme neceſſitatꝭ articu lo. ad ꝓuidendū neceſſitati nature via omnibꝰ ex trema neceſſitate detentis eſt cōceſſa. vt in. c. exijt de v̓. ſi. li. vj. Si autē ambo ſunt in extrema neceſ ſitate. Si prius deuenit dn̄s ad eam: debet reddi domino duplici iure: tū quia prius ſuū. tum quia ex iſta neceſſitate factū eſt ſuū. Si v̓o prius deue nit detinens: factū eſt ſuum. Et tūc domino poſt deuenienti ad iſtā neceſſitatem nō debet reddi. qꝛ ceſſauit dominiū eius in re iſta ⁊ factū eſt alterius iure poli. Si autē ambo ſimul deueniāt: dicimus ꝙ debꝫ reddi domino. quia nunꝙͣ excidit a domi nio. ꝓ hoc facit quia duobꝰ concurrentibꝰ. p̄ualet qd̓ potius eſt. vt. ff. de ſta. ho. l. querit̉. Subiungit Sco. ꝙ ſi detentor deueniat ad pinguiorem fortu nam tenet̉ reſtituere: quādo occupauit ceſſante ex trema neceſſitate. ſed ſi nunꝙͣ ante extremā neceſ ſitatem occupaſſet: tunc iuſte ſimplicit̓ occupauit ſcꝫ rem ſuā. nec ad aliquā tenetur reſtitutionē: hec ille. Idem habes ſupra Furtū. licet quidaꝫ dicant contra. Sed dictuꝫ Sco. videtur equius: p̄ſertim quando talis res eſt conſumpta. Secundo caſu quādo debitor nō eſt in articulo extreme neceſſita tis. Et tunc: aut reſtitutio eſt certa aut incerta. Si incerta. vt quia non inuenit̉ creditor vel eius he res: reſtitutio eſt fienda pauperibꝰ vt in. c. cum tu de vſuris. Et tunc debitor impotens poterit libe re ſe ponere in manu epiſcopi vel penitētiarij ẜm multos: qui poterunt ſi eis ẜm deū videbit̉ expe dire relaxare debitum in totum vel in partem. vel p̄bere dilationem vt paulatim eroget pauperibꝰ Si auteꝫ reſtitutio eſt certa. vt quia ſcitur vel ſciri poteſt perſona cui debet fieri. tunc ſi debitor eſt in tanta neceſſitate ⁊ creditor in tanta facultate ꝙ te neretur debitori per elemoſrnā ſubuenire: debitor non tenet̉ ad reſtitutionē. Nam hoc caſu ipſe cre ditor teneret̉ retroreddere. Itē generalit̓ debitor non tenetur ad reſtitutioneꝫ: eo caſu quo creditor deberet ſibi nolle fieri reſtitutioneꝫ. vt dicit Sco. vbi ſupra vbi ſubiungēs exempla dicit. debet em̄ velle quilibet ſibi reſtitutionē non fieri quādo eſſꝫ in p̄iudicium cōmunitatis vel recipientis reſtitu tionem. quia debet velle bonum ſuū ⁊ bonū com mune. Debet em̄ velle non fieri reſtitutionē quan do eſſet in diffamationeꝫ reſtituentis. quia debet velle magis famā proximi: qͣꝫ illud modicū ſuum ſtatim. Conſimiliter debet magis velle ꝙ vitetur magnū incomodū proximi reſtituentis ꝙͣ modi cū incomodū ſuū vel nullū in illa modica dilatio ne reſtituentis. Ex his ſequit̉. ꝙ qn̄ eſſꝫ reſtitutio dānoſa reipublice vel ei cui fit vel diffamatiua re ſtituētis vel nimis notabilit̓ dānoſa. nō tenet̉ ad vij. q. j. ꝑº. 26 ν. b bra. ⁊j&b3 S. ꝯf TI. in vitir .9. 5. K ¶ Vt⁊ qe poſſit ⁊ix. FG. tHlli ꝙ ꝑ halc cōſ3. 299 1 FK. Mρ.n. R. F.ꝙ ꝓpiꝰ īimiciaiuō Aſiat r. p6 ꝓSꝙa ꝰ fc o4. 7 H19 P 4 484mθο L ẜon̄ Rytak I 9A 8 25 x

ſtatim reſtituendū: ſed ſufficit ꝙ ſtatim ex affectu reſtituat: ⁊ ꝙ actu reſtituat ceſſantibus incōueni entijs hincinde. Et ex predictis etiaꝫ ſubinfert ꝙ quādo ablatio fuit occulta: tunc nō tenetur abla tor ſe prodere. nec ꝑ cōſequēs per ſeip̄m reſtituere ſed per aliam ꝑſonam ſecretam ⁊ fidelem. Et expe dit ꝙ per confeſſorē quia ſibi eſt crimen detectum per ꝯfeſſionem. vide diffuſe de iſta materia infra Reſtitutio vltimo. ¶ Quid ſi precipit̉ a cōfeſſore ꝙ ſtatim reſtituat. An nō parens peccet mortaliter? Fran. de May. in. iiij. dicit ꝙ ſic. quia preceptū de non retinendo alienum obligat ſemper ⁊ ad ſemper: quia eſt pre ceptum negatiuū. Hoc dictum poteſt intelligi qͥ peccet mortaliter nō ratione iniuctōnis facte a co feſſore: ſed reſpectu precepti diuini ratione cuius tenetur reſtituere: etiam ceſſante mandato ꝯfeſſo ris. Non autē eſt intelligendū ꝙ ratione iniūcti onis a cōfeſſore facte ille incurrat nouum peccatū mortale vt dicit Pe. de pal̓. in. iiij. ⁊ archi. flo. Nā ẜm eos tripliciter poteſt cōfeſſor aliquid iniūgere penitenti. vno modo ꝑ modū cōſilij ⁊ exhortatio nis. vt ꝙ quotidie oret et elemoſynas faciat: et ad pauit ceſſante. hoc nō tenetur. Secūdo modo per modū declara tionis cōmunis obligatiōis. vt ꝙ omni anno cō fiteat̉: cōmunicet in paſchate reſtituat alienuꝫ. Et ſic non incurrit nouū peccatū inobedientie. Ter Sco. videtur cio per modū ſatiſfactionis ſpecialis pro cōmiſſis Et ad iſtam tenetur ex precepto. Et hoc verū pro peccatis mortalibus. non autē venialibus: niſi for te ex contemptu. ¶ Quis autē teneat̉ ad reſtitutionē. Rn̄deo ẜm Sco. vbi sͣ. ꝙ dānificans tam principalis qͣꝫ fau tor: tam bonorū anime qͣꝫ corporis ꝙͣ fortune ⁊ in famie. vnde pͥmo dicet̉ de damnificātibus in bo nis anime. ſecūdo in bonis corꝑis. tercio in bonis fortune. De damnificantibꝰ autē in bonis fame. videsͣ. Detractio. Eſtitutio. l. De damnificanti bus in bonis anime. ¶ Quid ſi quis retraxit aliquē a religi onis ingreſſu. Rn̄. ẜm Sco. in. iiij. di. xv. ꝙ ſi qͥs retraxerit aliquem iam obligatum ad religionē ex ꝓfeſſione: tenetur ad reſtitutionē. ſcꝫ agere debet ꝙ ille redeat. Si non pōt tenetur ipſe intrare: ſi eſt perſona idonea religioni: vt ſic ſatiſfaciat bene vi uendo religioni. ⁊ orare pro conuerſione auerſi: vt Ray. fecit. Si v̓o aliquem diſpoſitum ad intran dum retraxit ne intraret. ſi hoc fecit animo conſu lendi proprie vtilitati. puta quia filius ⁊ ſuſtenta bat eum. vel quia intrans dabat omnia ſua religi oni que al̓s ſperabat ipſe habere vel huiuſmodi. Et tūc nō tenetur religioni: ſi hoc facit ſine fraude vel ſuggeſtione alicuius falſitatis. Si v̓o hoc facit animo nocendi religioni: tunc tenetur etiam reli gioni nō ad equiualens: ſed ad aliqualem inducti onem alterius equiualentis. ſcꝫ ad ingreſſum reli gionis alterius. quia intereſt inter habere ⁊ prope eſſe. Concor. Rich. in. iiij. diſt. xv. dicens ꝙ retra hens perſonam vtilem religioni ab ingreſſu reliReſtitutio. ij. Fo. CCVI. gionis intentiōe damnificādi religioneꝫ tenet̉ illi religioni ad intereſſe ad arbitrium bonorum viro rum. Si autem hoc faciat non propter hoc ſed vt conſulat proprie vtilitati non tenetur religioni ad aliquam reſtitutioneꝫ: ſed ꝑſone cuius profectum ſpiritualiter impediuit tenetur in ſpiritualibꝰ face re reſtitutionē quā pōt. Utrum inducens aliquem ad peccandum cō ſulendo. ſuadendo. ⁊cͣ. teneatur reſtitutioni. Rn̄. ẜm Sco. vbi ſupra ꝙ ſic modo ſibi poſſibili. ſcꝫ in ducendo eum ad penitentiā efficaciter ⁊ actus vir tuoſos. Et ſi ſola inductio non ſufficit quia faciliꝰ eſt peruertere ꝙͣ cōuertere: tenetur et ꝓ ſe orando ⁊ per orationes aliorum impetrare ſibi conuerſio nem: dūmodo illis peccatum non pandat. Et licꝫ talis non poſſit digne ſatiſfacere tamē iuxta iudi ciū ꝯfeſſoris ei eſt aliqua ſatiſfactio iniūgēda. ¶ Utrum ſeducens vel deflorans virginem: te neatur ad reſtitutioneꝫ eam ducendo. vide ſupra Adulterium. Utrum damnificans alium in bonis anime vel corporis ex fraudulento conſilio: teneatur ad reſtitutionem. Rn̄. ẜm Rich. vbi sͣ. ꝙ ſic. Et di cit ꝙ appellatiōe fraudulēti conſilij continet̉ ma lum conſiliū datum ex ignorantia qͣꝫuis bonū cō ſilium dare crederet: ſi debitā diligentiā non adhi buit ad ſciendū: qꝛ negligētia craſſa ꝓpe dolū ē. de hoc vide sͣ. Aduocatꝰ ⁊ Iudex j. ¶ An autē ſacerdos abſoluens aliquem a pecca to a quo nō pōt abſolui. teneatur ad reſtitutioneꝫ Rn̄. v̓v̓. dicit ꝙ non tenetur tamē ei notificare ꝙ non potuit eum abſoluere. Peccat tamē mortali ter ẜm Rich. de quo videsͣ. Confeſſor. j. Intelli ge tamē predicta ſi talis confeſſor ex ignorantia ab ſolueret. Secus ſi ſcienter et penitens ꝑatus fuiſ ſet reſtituere: ſi quid reſtituendū erat. Nā exquo dat cauſam efficacem ad non reſtituendū videtur teneri. Idem ſi abſoluiſſet ex ignorantia craſſa vl̓ ſupina vel affectata. Eſtitutio. lij. De damnificāti bus in bonis corporis: et ad quid tene eant̉. Dic ẜm Sco. in. iiij. diſt. xv. ꝙ aut intulit vltimū damnū. ſcꝫ mortē aut citra morteꝫ. Et iſtud eſt duplex. ſcꝫ remediabile ⁊ irremediabi le. Exemplū mutilatio eſt irremediabile: qꝛ impe dit ex toto actum humanū: qui cōpetit homī ẜm illud membrū. puta abſcidit manū dexteraꝫ. Re mediabile v̓o ſiue curabile eſt: vt vulneratio vel alia leſio curabilis. Si in mutilatōe hoc dupliciter vel qꝛ enormis qꝛ ex toto impedit aliquē actū hūa nū qui cōpeteret homini ẜm iſtam partē amputa tam: vt in amputatiōe manus dextere: vt dictū ē vel non enormis.i. nō impediēs actum humanū vt eſt amputatio digiti vel ꝑtis eius. Pro primo damno.ſ. vite ablatiōe regularit̓ in multis cōitati bus ſecuta eſt lex talionis: vt homicida moriatur. Et rōnabiliter qꝛ hoc nō ſolum cōpetit ẜm legen moyſi. ſꝫ etiā rōne naturali approbatū in. l. euāge lica. Math̓.xxvj. Oēs qͥ gladiū accep. ⁊cͣ. Si aūt hec pena nō ſit ſibi ſtatuta vl̓ forte aufugit. vel eſt

occultū: vel habuit gratiā a principe: tenet̉ ad re ſtitutionē faciendā ſpecialē eqͥualentē vite quam abſtulit. Sicut pōt eē eqͥualētia ī talibꝰ. Nec hoc ſolū ſufficit ſed ſi interfectꝰ ſuſtētabat aliquē.ſ. pa trē ⁊ matrē vel ꝓpinquos: tenet̉ interfector omībꝰ illis ad tantā reſtitutionē quātum illis abſtulit ꝓ interfectiōe illius ꝑſone. Et qꝛ vix poſſet aliqͥs cō penſare digne ꝑ actiones id qd̓ abſtulit homicida expediret ſil̓r aīe talis ꝙ ſolueret ꝑ paſſiōes volū tarias ⁊ huiuſmodi. In alia v̓o damnificatōe.ſ. ꝓ mutilatiōe enormi vel non enormi. cōmunit̉ non eſt inſtituta ī eccleſia reſtitutio niſi pecuniaria. Et illa debet correſpondere nō ſolū damno qd̓ incur rit quis ꝑ mutilationē ꝓ toto tꝑe futuro quo vſu rus eſſet qͥs mēbro iſto abſciſo. ſed etiaꝫ expenſas expoſitas in curatione. extra de iniur̄. c. j. et ſumit̉ Exo. xxj. Itē debet correſpōdere reſtitutio cōſola tioni ip̄iꝰ afflicti qꝛ ꝑpetua eſt ſibi deſolatio de tali mutilatiōe. Plus aut ē ponderāda mutilatio pau peris qͣꝫ diuitis: qꝛ magis indigebat ꝑte abſciſa ad victū neceſſariū acquirendū. Et ideo plus fuiſſet vſus ꝑte illa ad neceſſaria ꝓcurāda. licꝫ ex alia ꝑte ſit aliqͣ ꝯditio p̄ponderās.ſ. dignitas ꝑſone. Sed hoc paꝝ ē reſpectu pͥme ꝯditiōis. ¶ Quid aūt ſi ſtatim ꝯbijt ⁊ nulle facte ſunt expē ſe? Rn̄. Spe. in ti. de iniur̄. dic̄ ꝙ tūc extimabunt̉ oꝑe: quibꝰ heres cariturus eſt. Nā forte erat pelli parius vel mercator: ſed ſi ꝑcuſſus mortuus: vel mutilatus nō fuerit: in lecto tamē iacuerit. operas eius amiſſas ⁊ expenſas ī medicos factas ⁊ medi cinas reſtituet qͥ ꝑcuſſit. d. c. j. ¶ Sed vſqꝫ ad quod tempus extimabunt̉ ope re quibꝰ cariturus eſt? Rn. idem ꝙ vſqꝫ ad tem pus quo veriſimile ē illū occiſum viuere potuiſſe: iuxta extimatōeꝫ legis. ff. ad. l. fal. l. hereditatū cō putatione. ¶ Quid autem ſi nullam habebat artem? Rn̄. Spe. vbi sͣ. ꝙ extimabit̉ intereſſe. Idem dic de eo qui alium leſit in bonis naturalibus. vt quia eum deduxit ad amentiā. vel infatuationeꝫ vel huiuſ modi. Nam tenetur primo veniam petere: per ſe vel per alium: ſi eſt occultum. Poſtea tenetur ſa tiſfacere plus vel minus ẜm culpam offendentis ⁊ damna q̄ leſo vel alijs ꝓueniūt ad arbitriū boni viri. iuxta notata in. c. de cauſis. de offi. del̓. vbi ha bet̉ ꝙ vbi pena nō ē taxata a iure ꝓ aliquo crimīe ſtandū ē arbitrio boni viri. qd̓ facit ad multa. ¶ Sed quid ſi aliqͥs occidit aliquē neceſſitate in euitabili? Rn̄. ẜm doc. in cle. ſi furioſus de hōi. ꝙ ſi neceſſitate ineuitabili qͥs mutilat vl̓ occidit: nul lam penā meret̉ nec irregularitatē incurrit. d̓ hoc videsͣ. Homicidiū ꝑ totū. vbi multa que faciunt ad hoc. Si autē nō fuit neceſſitas ineuitabilis: qͥa al̓s fugere poterat ſine ꝑiculo vite ſue: ⁊ tn̄ occidit illū qui aggreſſus ē eū. tūc nō tenet̉ ad tantū ſicut dictū eſt pus de malicioſe occidēte vel mutilante. ſed ad arbitriū boni viri ẜm quātitatē culpe ⁊ mo duꝫ ⁊ an ip̄e dederit cām iſti inſultui. puta qꝛ iue rat de nocte ad querendū quādā iuuenē ⁊ inuen tus a parētibꝰ puelle aggreſſus ē. Nam hoc caſu ad plus tenetur ad arbitrium boni viri ꝙͣſi non Reſtitutio. iij. fuiſſet in culpa. Idem dic in primo membro huiꝰ queſtiōis. Nam licꝫ coanguſtatꝰ ⁊ aggreſſus ne ceſſitate ineuitabili aggreſſorē ſuum occidat tamē ſi ob culpā ſuam venit ad hoc: vt quia ibat de no cte tenetur ad reſarciendū damnū datum heredi bus ꝓpter mortē occiſi ad arbitriū honi viri. ¶ Quid cum in crimine leſe maieſtatis ex ſola ſci jri entia quis teneatur niſi reuelauerit: vt in. l. quiſ quis. C. ad. l. iul̓. maie. Pone ꝙ quis ſciat tamen p iiſſ non poteſt ꝓbare. An eum puniens ſit homicida Hec queſtio his diebus accidit in facto. Rn̄. ẜm Ioh̓. de pla. in inſti. de pu. iudi. ꝙ ſic. Nam illud quod dicit̉ ꝙ ex ſola ſcientia quis teneat̉. intelligi tur quādo ſcientia ē probabilis. per. l. qui accuſare C. de edendo. Ad quid em̄ tenetur quis reuelare quod nō poteſt ꝓbare. Certe nemo tenetur ſubij cere ſe tormentis que hoc caſu delatori infligūtur. tatem vel ca l. iij. C. ad. l. iul̓. maie. nec ſubijcere ſe ſqualori car ceris. C. de accu. l. fi. Nulla eſt em̄ culpa in diſcri mine vite ſe nō ponere. Qui ergo ſolum audiuit ⁊ non reuelauit: qꝛ probare nō poterat īmunis eſt a beat. an peccet delicto per tex. in. l. noſtris. C. de calum. Et idem dicit conſuluiſſe Bal. in quodam ſuo ꝯſilio quod incipit. Ꝙꝙͣ allegata ſint multa ⁊cͣ. Qui etiam di cit ꝙ officiales euntes per officia ⁊ occidentes ho mines propter ſolum non reuelare ſecretum non probabile: omnes ſunt homicide. Et per ꝯſequēs tenentur ad reſtitutionē. de qua ſupra in ꝓximo caſu. Item homicide ſunt officiales et tenent̉ ad reſtitutionem omniū damnorū qui ſine indicijs ponunt ad torturam homines qui metu tormen torum confitent̉ delicta per eos perpetrata ex qua quilibet debet ꝓ confeſſione poſt nodū ſuſpendunt̉. De hoc vide sͣ. diffuſe. Cōfeſſio iudicialis. ¶ Quid autem de confiſcatione bonorū cōmit tentium crimen leſe maieſtatis tam diuine ꝙͣ hu tli ꝓditione ver mane. quia ip̄o facto bona eorum ſunt confiſcata. An talia cōmittentes poſſint bona ſua retinere: preſertim ſi talia delicta ſunt occulta? Dic ꝙ cum bona conſcientia poſſunt illa retinere donec ſen tentia ſecuta fuerit ſuper facto ꝑ iudices competē tes: vel donec fuerit ſecuta ſententia: ſaltem decla ratiua. De hoc vide diffuſe sͣ. Abſolutio primo. in excōicatione de inſecutoribꝰ cardinaliū. ¶ Quid de ſeditionibus ⁊ conſpiratōnibus que fiunt quotidie in ciuitatibus vbi ſunt partialita tes per quas vna pars conſpirat aduerſus aliam deponendā: ⁊ ſtatum aſſumendum. An cadat in crimen leſe maieſtatis vt ſic bona publicentur et Aleſͣ li. vtix alie pene. dicta l. quiſquis vendicent ſibi locum? Sali. in. l. fallaciter. C. de aboli. dicit ꝙ ſi hoc fit vt eruatur ciuitas de ſubiectione imperij aut pape: tunc eſt crimen leſe maieſtatis. Si autem fiat pro pter deponendū regentes. tunc eſt crimen ſediti onis. Et licꝫ ſit capitale naturaliter vel ciuilit̓ ẜm conditionem ꝑſonarum. vt notatur in. l. j. C. de ſedi. tamen non infligit omnes penas procrimi ne leſe maieſtatis impoſitas niſi fieret in vrbe ro manā. vt voluit glo. in. l. j. ff. ad. l. iul̓. maie. in ver. in vrbe. Et per hanc diſtinctionē concorda. glo. q̄ videntur contrarie. Quādo autem ciuitas dicat̉

dinquere vel homines ciuitatis. vide notabilit̓ ſupra Abſolutio.j. in excōmunicatōne de inſecu toribꝰ epiſcopoꝝ. ¶ Quid autē ſi quis cōmittit proditionē contra vnum ex iſtis tyrannis italie: qui hodie regnant. Nūquid habet locum pena leſe maieſtatis? Re ſpondet̉. ꝙ aut non recognoſcit ſuꝑiorem. Et tūc habet locum ⁊ de eo vt de principe eſt iudicandū. Aut recognoſcit: vt quia ē vicarius imperij. ⁊ tūc licꝫ crimen leſe maieſtatis habeat locum. vt dicta l. j. in ver. cuiuſue opera. nō tamē pena incapacita tis extēditur ad filios ẜm Sali. in dicta. l. quiſqͥs Nota tamen ꝙ crimen leſe maieſtatis cōmittit̉ a ſubdito tm̄. iuxta notata in clemen. paſtoralis. de re iudi. ¶ Sed querit̉ cum quis poſſidet iniuſte aliquā ciuitatem vel caſtrū: quia vſurpauit a vero ⁊ legi timo domino: ſi ſubditus talis iniuſte poſſeſſoris vel alius occulte operet̉ vt amittat talem ciuitatē vel caſtrum vt verus dominus illam vel illud ha beat. an peccer vel incurrat crimen leſe maieſtatis noſtrs. C de cal Rn̄det Archi. flo. in ſum. ꝙ aut hoc facit ex cupi ditate vel odio aūt zelo iuſticie. Si primo caſu: qͥa inde conſequit̉ premiū temporale vt fieri cōſueuit in huiuſmodi. nulli dubium quin peccet mortali ter: quia procedit ex radice infecta: ⁊ ideo non pōt ſequi niſi fructus mortiferus damnatōnis. Non tamē tenebitur ei qui iniuſte poſſidebat. Si auteꝫ ex zelo iuſto mouetur totaliter: vel etiam principa liter: ſecūdario tamen ſperat inde conſequi aliquā remunerationē temporalē nō videtur peccare: qͥa licta per eos pe quilibet debet ꝓximum iuuare ex charitate ſicut lunt̉. De hoc vide in ꝑſona ita ⁊ in rebus. Et hoc quādo verus ⁊ le gitimus dominꝰ nō poteſt alio modo recuperare ciuitatem ſuam vel caſtrū ꝑ alium ſuꝑiorem. et ex tali ꝓditione veriſimiliter creditur nō ſequi ſcan dalum vel mortē alicuius. Sed ſi hoc fieri nō po teſt ſine mortibus hominū ⁊ perturbationibus ⁊ ſcandalis aliorum. nullo modo hoc attemptāduꝫ eſt. Unde Ambro. ſi nō poteſt alteri ſb̓ueniri: niſi alter ledat̉. melius eſt neutrum iuuare ꝙͣ grauare alteruꝫ. xiiij. q. v. deniqꝫ. Sed quia quaſi raro vel nunꝙͣ iſta fieri poſſunt ſine morte hominū ⁊ hu iuſmodi. ideo nemini ꝯſulendū. nec p̄dicādū. ¶ Quid de dominis terrarū qui excecant vl̓ mu tilant homines ꝓpter lepores. ceruos ⁊ huiuſmo di que capiunt contra eorum volūtatem? Reſpō det Aſten̄. li. v. ti. xxix. ꝙ mortaliter peccant ſi fa ciunt libidine vindicte aut amore huiuſmodi ani malium aut libidine venandi huiuſmodi anima lia que nullius hominis ſunt. aut ſi ꝓpter vnicum actum hoc faciant: cum nō debeāt ita ſeuere ꝓce dere niſi contra cōſuetos ad talia. Credo etiā ꝙ ſi ſit ꝯſuetudo loci illius ꝙ pro vno actu tanta pena infligat̉: conſuetudo eſt iniqua: nec obſeruanda. ⁊ obſeruātes eā mortalit̓ peccāt. Eſtitutio. ilij. Pe reſtitutione dominoꝝ ⁊ officialiū. Utrum is qui ex aſſumpto officio te netur alios defendere. teneat̉ ad ſatiſfaciendum Reſtitutio. iiij. Fo. CCVII. damna eueniētia eo ꝙ notabili incuria vel negli gentia eos nō defendat? Rn̄det̉ ꝙ ſic: vt ſunt do mini terrarū: quibꝰ diſtribuūtur redditus ſui do minij vt ſubditos ſuos defendant. Similiter ca pitanei ⁊ ſtipendiarij ſalariati qui in iuſto bello ſu os nō defendūt: ⁊ qui etiam ex officio ſuo tenētur pupillos ⁊ viduas tueri. Medici etiam nō ſolum corporum ſed animaꝝ: vt confeſſores ignari. ⁊ vl tro ſe offerentes ad tale officium. Notarij etiā ob quorum negligentiā cauſe multotiens amittunt̉ ⁊ iura. Iudices quoqꝫ ⁊ aſſeſſores ꝓferentes iniu ſtas ſentētias ex ignorantia: vel incuria ſtudendi. ſas amittunt. Naute quoqꝫ architectores ⁊ om̄es Additio Et no Aduocati etiā ⁊ ꝓcuratores qͥ ex defectu ſuo cau ꝙ d. l. qͥſqd l5. ꝙ his ſimiles quos notabilis ignorantia ſiue ſciētie ſiue artis ſue nō excuſat. arg. ad hoc extra de iniu fractas. l̓ faci C ꝓ ꝯ. 3 4º N gca rijs. c. ſi culpa. Intellige predicta de medicis. iudi rōa prcipº. p. nā cibus. aſſeſſoribꝰ. ꝓcuratoribꝰ ⁊ alijs qui locant ſe oꝝth pacc ⁊ iui ꝓ medico. iudice. aduocato ⁊ huiuſmodi. Secus licaro.§ bō..x.gꝝ. ſi ſe ad huiuſmodi nō locant. Et qui eos vocaret̉ R. º. Sipariſꝫ ad predicta officia: licꝫ conſtaret ei de eorum impe 7υ40. G M9. A. ritia: ⁊ ip̄i promitterent ſe facturos quod poſſent: ⁊abil.§ I e. ꝯͣx. g vel ex quadam pietate conſulūt requiſiti iuxta qd̓ 161. º. mili. l xi melius ſciunt: tunc non tenētur niſi de dolo ⁊ la 11P8. CovnAre ta culpa: ⁊ ei qui tales elegit imputet̉. vides. Ad.ix. ſe lq uocatus. et. c. Medicus. Ad predicta facit tex. ſin lvlbinū S. Cꝰ gularis cum glo. in. c. adminiſtratores. xxiij. q. v. ꝯ.t.p. cavipp vbi habet̉ ꝙ officiales et alij adminiſtratores qui 145º. 685 5. Frror negligunt facere iuſticiam ⁊ defendere oppreſſos. p 2A. ⁊axhia eccleſiaſticos. viduas ⁊ pupillos ſunt ip̄o iure ex Eſ cōmunicati poſt trinā monitionē. nec poſſunt ab yQ. xxx. ſolui. niſi pͥus de damno ſatiſfaciāt. Predictis cō lato2 ꝙ8cοσ 9 cordat ſan. Bernardinus. 43 ¶ Utrum ille cui princeps ciuitatis vel cōmune cuᵐ. tē Mō ꝯmiſit vt imponat collectā ciuibus. tamē qꝛ quoſ 1O nracta6 I dam ibi habet amicos eos generaliter nō grauat.o. xxvij il vnde ⁊ oportet alios plus grauare. An teneatur 6 K. ſ ſatiſfacere. Rn̄detur ꝙ ſic: nam tenetur ad omne P. ſ. tę v.203 damnū ex hoc eis illatum quos ſi inuenire nō po ll. k. tōſi terit tantūdem pauperibus erogabit. quibꝰ etiaꝫ 1j ⁊ t6ſ. or̓o y ⁊ vx62N tenetur erogare munera ſique a dictꝭ amicis ſuis I. y25 re̓ꝝ. 6 accepit. Idem Monal. in tractatu reſtitutionuꝫ. y. 6 ſte Addens ꝙ ſi collecta eſt antiqͣ ⁊ debita: ⁊ eam im 1 bA ponens ſe alleuiat: intantū tenet̉ dn̄o vel cōmu al b con nitati. Si v̓o amicū alleuiauit. tūc tenet̉ etiā domi im cxo A nō vel cōmuni: niſi pͥus amicꝰ reſtituerit. Si aūt Fnayacipali ē collecta de nouo iniuſte impoſita a domino. pu 5i. 1. A2 ta ad ꝓpriam vtilitatē. tunc domino obedire non. 6. ꝙ debet cōtra ꝓpriam conſciētiam in collecta iniuſta tal 2c2L ⁊ ſi aliquē grauat illi debet reſtituere. Et ẜm iura 6K. S. 0 exactores tributorū ⁊ collectarū qui aliquid etiam 4 X0q. 26. R HA tenent de eo qd̓ exigunt tenētur ad duplum: vt ē tex. in. l. miſſi oppinatores. C. de exact. tri. li. x. Et Rrial. 6 p M0. 460. I tenētur furti ſi plus debito exigunt ſub terrore et 9 6. 6 4º ad.. p̄eminentia dignitatis. etiam ꝓ alimētis ſuis ⁊ fa 2 ro g haº. milie vel equorum. l. ij. C. de lucris aduo. Et ẜm 6 do. An. de bu. in. c. ij. de īmu. eccle. collecta regula FA riter illicita eſt: vt. l. hac edictali.§. illicitas. de pa. ro e1 p. A1 iura. fir. vide sͣ. Priuilegiū. ¶ Quid de his qui ſine vite ſue ꝑiculo vel ſui ſta ¶ S. p.l. cogi 0. 6. h. A tus: vel aliquo alio diſcrimine poſſūt ꝯtradicēdo coꝝc mm ij F IOA5 ꝯ Acex.lꝰjcij y1 Ca L. 4.. V.

Reſtitutio. iiij. prohibere iniuriam a ꝓximo ſuo: ⁊ non ꝓhibent ſed tacendo ꝑmittunt? Rn̄det ſanctꝰ Bernardi nus ꝙ ſi tales ex officio ſuo contradicere ⁊ ꝓhibe re tenentur: ⁊ ex aliquo timore non excuſabili vel puſillanimitate tacent tenētur de toto damno: qd̓ ab alijs illatum eſt. Exempli gratia: ſi in conſilio cōmunitatis vbi de imponendis collectis clericis tractatur: conſiliarius ibi exiſtens: ex officio tene tur contradicere ⁊ non contradicit. Multomagis ſi propter aliquod lucrum burſale in talibus tace ret: in totum ſatiſfacere obligatur. Hoc intellige ſi non fuiſſet tale damnū: ſi contradixiſſet. ſecus ſi omnino ſecutum fuiſſet. nam tunc in nullo tenet̉ Qui v̓o ex officio non tenetur ⁊ talia videt: ſi non contradicit cum ſine ſuo ꝑiculo poſſit: peccat mor taliter. tamen reſtituere nō tenetur. Et facit regu lam generalem que facit ad multa infra dicenda ī furtis vel rapinis vel ad quecunqꝫ alia: ꝙ qui ex officio nō tenetur obuiare damno inferendo ꝓxi mo cum tamen poſſit obuiare etiam ſine periculo vite ſue: ⁊ tamen malicioſe non obuiat: licꝫ peccet mortaliter: non tamen tenetur ad reſtitutionem ẜm docto. Secundo obligant̉ ſimiliter qui cōſen tiunt. videlicꝫ quādo ſine tali conſenſu: talis dam nificatio ſecuta non eſſet ẜm Inno. ⁊ Hoſti. In tellige vbi cooperationis effectus in opere demō ſtratur. Idem dicendum ẜm Ray. quādo dam num tuo nomine illatum: ratum habes. xj. q. iij. qui conſentit. Et ẜm Sco. talis conſenſus inter pretatiuus dicitur. Addit tamen Sco. ꝙ habens ex officio obuiare damno proximi: et non obuiat ex aliqua cauſa rationabili. puta quia vergit in dā num reipublice: vel in periculum proprie perſone vel huiuſmodi. nō peccat mortaliter. nec tenet̉ ſa tiſfacere in aliquo. ¶ Quid de officijs vel dignitatibus ſecularibus ſi appetantur ⁊ petantur ⁊ procurent̉ per preces ⁊ obſequia. vt officia poteſtatis. ſenatoris. capitanei vexilliferi ⁊ huiuſmodi. nūquid eſt peccatuꝫ? Re ſpondeo ẜm Archi. flo. ſi quis huiuſmodi querat vel petat magis ſollicitus de honore ⁊ lucro qͣꝫ de iuſticia conſeruanda. vnde ⁊ paratus ſeruire ami cis ī licitis ⁊ illicitis ⁊ lucrari per phas ⁊ nephas ⁊ deuiare a iure: ne diſpliceat illis: nec punire crimi na vt debet: peccat mortaliter. Similiter ſi ignorat ea que ſpectant ad executionem debitam ſui offi cij. nec curet iuuari per aliuꝫ: vt per aſſeſſorem. vel ſi eſt paratus ſe intromittere de his ad que ſua po teſtas non ſe extendit qͣꝫuis ibi conſueuerit fieri. puta ſi laicꝰ velit de clericis iudicare vl̓ de eccleſia ſticis diſponere quod ei prohibetur. Si autem in tendit in omnibus ſeruare ⁊ adminiſtrare iuſtici am in agendis ſaltem per practicaꝫ. competenter edoctus ⁊ in dubijs intendit cōſilia querere. Illa tamē querit propter honorem mūdi ne deſpicubi lis habeat̉. non participando officia ciuitatis: vt ceteri vel vt inde lucrum conſequat̉ quo ſe ⁊ ſuam familiam valeat ſuſtentare: et hoc per ſalariuꝫ de putatum ⁊ alia conſueta: vt de penis pecuniarijs ſed de litigijs nihil extorquēdo a ſubditis vltra cō ſtitutum. ſcꝫ apportione lignorum ⁊ victualium ⁊ huiuſmodi humana temptatio eſt: non eſt conde nandus. Et multominus cum iſta querit ne pri uatꝰ his conculcetur a ceteris ⁊ imponant̉ ei one ra grauia. Si quis autem hoc faceret ad obuian dum malis zelo iuſticie deum nō homines timēs quis eſt hic et laudabimus eum? Cōmendandus ¶ Quid de vendentibus officia publica ⁊ digni tates. Rn̄deo ꝙ tenentur ad reſtitutionem pecu nie: non illis qui dederunt ſed pauperibus: cum gratis ea cōmittere deberent. Et ẜm Monal. te nentur domini qui dicta officia vendiderunt ad intereſſe illis qui per huiuſmodi prepoſituros ta liter ſunt expoliati. Et taliter ementes debent gra uiter puniri edicto legis iulie. d̓ ambitu. vel. l. vni ce. ff. ad. l. iuliā. ambitus. ⁊ inſti. de publi. iudic̄.§. ſunt preterea.ſ. in. C. aureis. ⁊ ſunt infames. San ctus autem Tho. in quadam epiſtola ad duciſſaꝫ brabancie querentem ab eo. vtrum liceret ei ven dere officia temporalia. Reſpondet ꝙ ſic. di. cum autem baluinis ⁊ officialibus veſtris nihil cōmit tatis niſi temporalis officij poteſtatem non video quare non liceat vobis vendere officia. dū tamen talibus vendatis d̓ quibus poſſit preſumi: ꝙ ſint vtiles ad huiuſmodi officia exercenda. ⁊ non tan to precio vendatur officiū. vt recuperare non poſ ſint ſine grauamine ſubditorum. Sed tamen ta lis venditio omnino expediens nō videtur: quia frequenter contingit ꝙ illi qui eſſent magis ido nei ad huiuſmodi officia ſunt pauperes vt officiū emere non poſſint. quintiam ſi tales diuites ſint Si v̓o iudex tamē quia boni ſunt non ambiunt officia. nec in hiant ad lucra. Et ſic quia vt plurimuꝫ illi officia emūt qui ſunt peiores ⁊ ſubditos opprimētes ma gis expediens videtur: vt bonos et idoneos ad officia veſtra eligatis ⁊cͣ. hec Tho. Clarum tamē eſt ꝙ dicta officia regiminis vendi ſtrictiſſime ꝓ hibentur et taliter aſſumpti nihil debent pro hu iuſmodi officijs dare. maxime hodiernis tempori bus. et exꝑientia teſte quaſi infinita mala et extor ſiones a ſubditis proueniant ex huiuſmodi ven ditiōibus officiorū. rere videtur. que ¶ An autē liceat dominis recipere mutuū a tali bus officialibus: ita ꝙ ſatiſfaciant ſibi de officio? Reſpondeo ẜm Tho. vbi ſupra ꝙ ſi pacto mutuū detur vt officium recipiant: abſqꝫ dubio pactum eſt vſurarium: quia pro mutuo accipiūt officij po teſtatem. vnde in hoc datur eis occaſio peccandi. mbo. cx. v. Et ipſi etiam tenentur reſignare officio taliter ac quiſito. Si tamē officium gratis datur. ⁊ poſtmo dum mutuum accipitur ab eis quod de officio re cipere poſſent. hoc abſqꝫ omni peccato poſſet fie ri. Alijs tamen videtur ꝙ liceat mutuare cōmu ni vel alicui domino pro aliquo officio habendo licet conſequat̉ magnum honorem vel lucruꝫ. Et hoc quando ex tali officio talis non habet cōſequi niſi lucrum quod debito modo debetur tali exer citio. Et hoc quando non poſſet habere illud niſa mediante mutuo. ſi tamē ille ſit aptus ad tale offi cium exercendum. Et hoc ſine vicio vſure. Ratō eſt. quia quod accipio lucri non reſpicit mutuum

ſed exercitium principaliter: licꝫ ſecūdario ſperem ex mutuo illo aliquod lucrum conſequi ſine peri culo vſure. Si tamen ex ſtatuto vel antiqua con ſuetudine volens habere tale officium teneretur aliquid ſoluere: ⁊ vt talem ſolutionē euitaret. mu tuū daret vſurariꝰ eſſet. ¶ Quid de dominis temporalibus qui vtuntur male ſuis officialibus: et negligunt eos corrigere: vel officio priuare cum male agant in talibus offi cijs? Dic ꝙ tenētur de omni damnno inde ſecuto p̄textu talis officij. vel quādo eſt negligens in cer tiorando: an ſui officiales bene vel male ſe gerant. De hoc videsͣ. Dominꝰ. Quid de officiali qui negligit punire crimino ſos? Reſpondet Io. de pla. in. l. precipit. C. de ca iurda ⁊luntin. no. lar. tri. li. x. ꝙ debet puniri eadem pena qua cri minoſus. Nam iudex qui repertum facinus non iudicat. tegere vt conſcius criminoſa feſtinat. Nā eſt quidam tacitus cōſenſus. l. placet. C. de execu. mi. li. x. ¶ An autem iudex qui iniuſte ſententiam tulit: teneatur inſolidum. vide ſupra Aduocatus. ⁊ Iu dex primo. Adde tamē ſingulare dictum Io. an. in. c. cum eterni. de re. iur̄. li. vj. in glo. in ver. con demnādus. ꝙ ſi iudex per cupiditatem. odiū. vel amorem iniuſte iudicauit: ⁊ cauſa eſt ciuilis. tenet̉ ad reſtitutionem damni: quod ex hoc euenit illi. ⁊ vltra hoc punitur in triplo. Si auteꝫ cauſa eſt cri minalis: non tm̄ tenetur ad ſatiſfaciendum dam num a ſe illatum: ſed etiam eius bona confiſcāda ſunt. vt in auten. vt litigantes iurent.§. ſi qͥs aūt. Si v̓o iudex per ignorantiam ſeu imprudentiam iniuſte iudicauit non tenetur inſolidum: ſed tm̄ xſic quia vt plun arbitrio iudicis punitur ex quaſi delicto. vt. l. fi. ff. ores ⁊ ſubditos. de va. et extraor. co. hec glo. Sed ſi per metum ca dentem in conſtantem virum iudicauit: iniuſte tamen mortaliter peccauit: ⁊ non tenetur ad reſti tutionem: niſi a tempore accepti officij dubitaſſet de hoc metu. tunc enim ẜm Bal. in. l. fi. C. de pe. iudi. qui. ma. iu. ſatiſfacere tenetur parti leſe. Ideꝫ ſanctus Bernardinus qui etiam dicte glo. inhe rere videtur: que eſt valde notanda. quia facit ꝓ theorica Inno. poſita ſupra Aduocatus. ꝙ in fo ro conſcientie non teneatur quis niſi de dolo ⁊ la ſitati ſi ta culpa. Et hoc facit ad notata ſupra in hoc capi tulo ⁊ ī toto iſto opere. Aliud ſingulare notat ideꝫ ſanctus Bernardinus de eo pro quo iniuſte ſen tentia lata eſt: ꝙ ſi ante ſentētiam non habuit con ſcientiam malam: ſed poſt incepit habere malam: a qua ſententia aduerſarius non appellauit: ⁊ co gnoſcens rem eſſe alienam ẜm Hoſtiē. ſententia eum defendit: niſi haberet conſcientiā remorden tem quam remouere non poſſet: qꝛ tūc reſtituerę obligat̉. Et hec nota. ¶ Quid de iudice qui omittit condemnationeꝫ expenſarum. Reſpondet Io. de pla. in. l. obſerua re. C. de decu. li. x. ꝙ tenetur de ſuo refundere eas parti. l. properandum.§. ſin autem. C. de iudicijs ⁊ ibi glo. ⁊ in dicta. l. obſeruare. Quod intellige ſi fuerint petite. al̓s in pari cauſa negligentie. ſcilicet Reſtitutio. iiij. Fo. CCVIII. partis non petentis ⁊ iudicis non condemnātis: melior eſt cauſa conuenti. l. ſi ſeruum.§. ſequitur. ff. de verborum obliga. poteſt tamen condemna re ſi vult: licꝫ non ſit petitum. Cum hoc emergit poſt litem conteſtatam. ⁊ ſic ad eius officium ſpę ctet. l. ediles.§. Itē ſciēdū. de edi. edic. ¶ Utrum cuſtodes ⁊ vigiles qui non accuſant quos in ciuitate reperiunt euntes poſt ſtatutum campane ſonum ſoluere teneantur illam penam quam predicti tranſgreſſores ſoluiſſent ſi eos accu ſaſſent? Reſpondet ſanctus Bernardinus. ꝙ qͣꝫ uis mortaliter peccent ⁊ periuri ſint: ſi tales accu ſare iurauerint: non tamen tenentur penam ſtatu ti ſoluere: quia illi nōdum condemnati fuerunt a quibus tamen ſi aliquod munus acceperunt: te nentur pauperibus erogare. Ceterum ſi predicti cuſtodes vidiſſent tales aliquem damnificare: et non reuelant: tenētur huiuſmodi damnificato re ſarcire: ſi ideo a cōmunitate ſalariati ſunt: ſicut qn̄ cuſtodes vinearum ⁊ poſſeſſionum: qui ſimiliter per hanc eorum cuſtodiam mercedem aliquā re cipiūt: tenent̉ damnificatꝭ de dāno dato. De iſtis campanarijs. videsͣ. Familia. ¶ Quid de officialibus ⁊ aduocatis qui ſecūtur doctrinam Spe. in ti. de aduo.§. ꝯſequēter. et.§. ſequitur. ⁊.§. vtriuſqꝫ. vbi deſcribit cautelas quaſ debēt habere aduocati tam actoris qͣꝫ rei. Reſpō det̉. ꝙ tenentur parti de omni damno et intereſſe quod conſecuta eſt dicta pars propter eius verſu cias ⁊ cauillationes. Hoc verum ſi cauſa eſt iniu ſta. Si aūt ē iuſta videsͣ. Aduocatꝰ. ¶ Quid ſi officialis ciuitatis vel domini qui ſo let dici camerarius vel theſaurarius recipiens pe cunias in introitu ipſius ciuitatis de gabellis et collectis: ⁊ predictas pecunias aſſignans tempo re debito alijs officialibus vel ꝑſonis determina tis a domino: vel cōmunitate. puta ſtipendiarijs ⁊ alijs ſeruientibus eis. Utrum pecunia ſibi tra dita per modum depoſiti ſi in ea negociet̉: vel eaꝫ cōmutet: cambiendo florenos ad monetam vel econuerſo: vel mutuo tradens vſuram cōmittat. Et vtrum lucrum inde ſuſceptum faciat ſuum? Rn̄. Archi. flo. ꝙ ſi dominꝰ vel cōmunitas inde nil ledatur: nec etiam ꝑſone que recipere debent ſalaria ſua: quia ſtatuto tempore eis ſoluitur ⁊ in tegre. illud lucrum ſuum facit ratiōe ſue induſtrie Et precipue cum ſubſtet amiſſio eius periculo ſui vnde ⁊ fideiuſſores tales ſolent dare: ⁊ cōmunita tes hoc ſciunt: ac etiam domini tolerant. Et quia res eſt conſiſtens in numero et pondere. nō obſi gnata. Et ſic nō eſt proprie depoſitum. Secꝰ autē eſſet ſi pecunie amiſſio ſubſtaret periculo cōmuni tatis ſeu domini: quia tunc lucrum eſſet cōmuni tatis ſeu domini: deducta tamen mercede laboris illius eam exercentis. Item ſi ex hoc exercitio ſeqͥ tur damnum creditoribus domini vel cōmunita tis: quia eis nō ſoluitur ſtatuto tempore: ex eo ꝙ cam erarius pecuniam cōmunitatis in alijs tenet occupatam: tunc tenetur illis de darno et peccat grauiter. Si autem in vſuris exercet talē pecunis mm iij

peccant grauiter talia permittentes ad quos ſpe ctat cum participes ſint peccati: ⁊ tenentur ad re ſtitutionem. Et cōmunitas ſeu dominus ſi inde aliquid lucri haberet quo ad illam parteꝫ tenetur etiā ad reſtitutionē. ¶ Sed qͥd d̓ camerarijs vel depoſitarijs cōmu nitatis in diuerſis officijs vt montis vel gabella rum ⁊ huiuſmodi habentibus recipere pecunias a perſonis vel tradere varijs hominibus pro cō munitate: a quolibet dante vel recipiente pecuni am ab eis exigunt aliquid. puta vnum denarium pro flor̄. nūquid eſt licitum ſi hoc habet conſuetu do loci et diu ſeruata? Archi. flo. diſtinguit. quia aut tales ſunt ſalariati a cōmunitate ⁊ ſufficienter aut diminute. In primo caſu. non putat poſſe eos exigere aliquid vel recipere: quia ibi non videtur habere locum conſuetudo cum videat̉ introdu cta ex īmenſa cupiditate: et ſic potius dicenda eſt corruptela. Et ſic credit talia ſic extorta ex debito pauperibus eroganda. xiiij. q. v. non ſane. In ſe cūdo caſu videtur eas poſſe exigere ⁊ conſuetudi nem eos excuſare que rationabilis eſt cum ſerniat illis perſonis. et nemo cogitur de ſuo beneficium facere. ¶ Queritur vltimo. vtrum interceſſores apud poteſtatem ciuitatis: pro accuſatis vel incarcera tis: reſtituere teneātur ꝙ ſua interceſſione adepti ſunt cum predictis? Reſpondet ſanctꝰ Ber. ꝙ ſi predicti incarcerati vel accuſati erant innocentes ipſi interceſſores erant officiales ſalariati a domi no ciuitatis vel cōmunitate: tenentur reſtituere eiſdem. Sed ſi non erant officiales ſalariati ſatiſfa cere non tenentur. īmo etiam apud deum meren tur. Si v̓o predicti accuſati vel incarcerati erant culpabiles ⁊ merito condemnandi: tūc huiuſmo di interceſſores pecuniam ab eis receptam paupe ribus erogare tenentur. Etenim ip̄i iniuſte accu ſati dederunt. ⁊ interceſſores turpiter acceperunt. vnde regulare eſt quando ex parte vtriuſqꝫ. ſcilicꝫ dantis ⁊ recipientis turpitudo: et culpa verſatur. illud eſt pauperibꝰ erogādū. Eſtitutio. V. De falſificantibꝰ monetam. ¶ Pro huius materie declaratiōe que ritur quis poſſit facere vel cudere monetam? Re ſpondet Panor. in. c. quāto. de iureiur. ẜm glo. in l. ij. C. de fal. mo. ꝙ nulli licet cudere monetaꝫ niſi principi. Inferiori autem a principe non licet ſine eius conceſſione. Et hoc ſequit̉ ibi Bar. P. ⁊ Ci. Intellige niſi ciuitas vel princeps inferior hoc p̄ ſcripſiſſet per tantuꝫ tempus de cuius initio non extat memoria. vt in. c. ſuper quibuſdam. de ver borum ſigni. Secūdo quero qua pena punit̉ falſarius mo nete? Reſpondet Panor. ẜm glo. in dicto. c. quā to. ꝙ aut falſat quis monetā principis: intellige de nouo adulterando. ſcꝫ fundendo. et comburi de bet. l. ij. ſupra allegata. Aut falſat monetam ciuita Reſtitutio. v. tis ſeu alterius inferioris ab imꝑatore: ⁊ capite pu nitur. Sic intellige glo. in. l. j. C. eo. Aut non fabri cat monetam de nouo: ſed fabricataꝫ radit. ſcꝫ mi nuendo vel tingit. puta monetam eream vt appa reat aurea. Et punit̉ vltimo ſupplicio: vel datur ad beſtias ẜm conditionē ꝑſone. vt in. l. quicunqꝫ ff. de fal. Et hūc intellectuꝫ ſequit̉ Bar. in dicta. l. quicūqꝫ. Et glo. in. l. ij. p̄alle. ¶ Tercio quero qua pena punit̉ qui ſcienter ex pendit falſam monetam? Reſpondet Panor. ꝙ liber videtur teneri pena legis cornelie de fal. que regulariter eſt deportatio. ⁊ omniū bonorum pu blicatio. Seruus v̓o vltimo ſupplicio afficitur: de quo dicendum vt in. l. j. in fi. de fal. Et ꝙ talis ex penditor teneatur hac pena. videtur tex. in. l. leg. coruelia. ff. ad. l. cor. de falſa. Sed Bar. dicit hoc ꝓcedere quando expendit numos plumbeos vel ſtanneos: quia de eis tm̄ facit mētionē illa lex. al̓s dꝫ puniri pena extraordinaria. Et ſic dicit ſe mul tos defendiſſe a pena legis cornelie. de fal. Quod eſt notandum. ¶ Quarto quero quia dictum eſt falſarium mo nete inferioris a pͥncipe vel monete eree ip̄ius pͥn cipis ẜm alium intellectū debere capite puniri. nū quid debeat intelligi de pena mortis? So. Goff. ⁊ Hoſti. referunt Io. cre. defendiſſe quēdam qͥ fal ſauerat monetam ciuitatis Bononie. vt non pu niretur pena mortis naturalis ſed ciuilis: quia pe na capitalis eſt triplex. vt in. l. ij. ff. de publi. iudic̄. Debet ergo intelligi de mitiori. Hodie tamē ſta tuta terrarum cōmuniter prouident. Et cum illa opi. Io. tranſeunt cōmuniter doc. Et de illa pena triplici capitali. videsͣ. Degradatio. ¶ Quinto quero de. q. quotidiana. tempore ali cuius contractus certi debiti: currebat certa mo neta que curſu temporis eſt minorata ſeu deterio rata. Nūquid ſolutio debeat fieri ẜm eſtimationē antiquam vel vt currit. Panor. vbi sͣ. concluden do dicta doct. dicit. ꝙ duobus modis principalit̓ moneta deteriorat̉ vel minuitur. Primo reſpectu iſet in mon: dubi curſus: quia ſtante eadem bonitate intrinſeca nō valet tantū ſicut valere ſolebat. Secūdo reſpectu pecunie quia eſt diminuta ī pondere: vt quia fuit tonſa circūcirca. ⁊ per longū vſum eſt effecta groſ ſa. vtputa quia erat de ere: ſed in ſuꝑficie erat argē C ⁊ tempore teſta tea: quod ex longo vſu corruit. Primo caſu diſtin pbodie vrltant. gue. quia aut moneta eſt reſpectu curſus in totuꝫ ſt. Dic ꝙ deber. reprobata. vtputa quia princeps interdixit in to ndeeo videt̉ tel. tum illius curſum. ⁊ tunc ẜm Ia. ⁊ Odo. et Bar. alo. ſtdei. in. l. paulus. al̓s incipit creditoreꝫ. ff. de ſolu. et do. tepto arbitrore An. in dicto. c. quāto. ⁊ cōmuniter doct. hoc tenēt ſcꝫ ꝙ debet ſolui ẜm extimationē antiquaꝫ. Et de hoc videt̉ tex. in. c. olim. de cenſi. Nec ob. motiuū tenentiū ꝯͣriū.ſ. Ho. ⁊ aliquoꝝ alioꝝ di. ꝙ poteſt ſolui de antiqua moneta: qꝛ ſatis eſt mutuū reſti tui in eadē ſpē ⁊ bonitate intrinſeca. Et hoc ſi de bitor nō fuit in mora. Sed panor. dicit ꝙ nō ē ve rū ꝙ moneta iſta reprobata habeat eādem bonita tē intrinſecā cuꝫ moneta magis ꝯſideret̉ reſpectu curſus ⁊ vſus ꝙ reſpectu materie. Ant non eſt in

totum reprobata: ſed tm̄ alterata in valore: qꝛ non valet tantū ſicut valere ſolebat. Subdiſtīgue. aut hec alteratio ꝯtingit imꝑpetuū: vt qꝛ princeps in terdixit ne tantū valeret. forte ꝓpter lucrū: vt poſ ſit recolligere pecuniā. et faciat conflari ⁊ de nouo cudi. Et tūc ẜm do. An. ⁊ Odo. debet ſolui ad ex timationem antique monete ratione predicta. licꝫ Hoſti. ꝯtra. Ia. de are. ⁊ Bar. in dicta. l. paulus. dicūt em̄ ꝙ damnū ꝑtinet ad creditorē: exquo de bitor nō fuit ī mora: ⁊ pecunia iſta hꝫ ſuā bonitatē intrinſecā. Sed Panor. pͥmū tenet: qꝛ bonitas pe cunie eſt reſpectu vſus pͥncipaliter. Ideo debet in illa bonitate fieri reſtitutio. l. cuꝫ quid. ff. ſi cer. pe. Itē ſi in totū vſus pecunie eſſꝫ reprobatꝰ: deberet̉ extimatio: vt in p̄cedenti mēbro dictū eſt. ergo idē ſi in ꝑte diminuta eſt ar. l. que de tota. ff. de rei vē. Hoc probari videt̉ in dicto. c. olim. Et hoc placet Panor. ne iſte creditor ex ſuo bn̄ficio damnū ſen inolams capo tiat. Secūdo caſu quādo alteratio nō eſt imperpe tuū: ſed ad tempus ſicut cōtingit quotidie vnum flor̄. magis valere vno die qͣꝫ alio: qꝛ creſcit ⁊ decre nūa dictum eſt falſrium ſcit valor ẜm tꝑa. Et cōiter tenet̉ hanc variatione nō debere attendi. ar. optimū. in. l. p̄cia rerū. ff. ad l. fal. Sicut em̄ creditor vellet vt ſibi ſolueret̉ plus ſi nūc plus valeret ita debet recipere eandē mone tam ſi minus valeat: ſicut voluit Bar. in dicta. l. paulus. ⁊ alij. Qd̓ ſatis eſt equū. Putat tamē Pa nor. ꝙ ſi nō eſſet ſpes ꝙ de ꝓximo haberet augmē tum ꝙ deberet haberi reſpectus ad extimationeꝫ que erant tꝑe mutui: qꝛ verum eſt dicere ꝙ hodie nō habet illam bonitatē reſpectu curſus quā tunc habebat. Et ſic militat ratio p̄cedens. maxime qꝛ poteſt eſſe ꝙ nunqͣꝫ creſcet. Quo v̓o ad ſecūdū ca ſum principalē. ſcꝫ qn̄ reſpectu ip̄ius monete con tingit deterioratio. Et cōmuniter tenet̉ per cano niſtas ⁊ legiſtas ꝙ damnū ꝑtinet ad debitoreꝫ: qꝛ moneta nō habet ſuam bonitatē intrinſecā quam habebat tꝑe cōtractus mutui. Et predicta proce dunt etiam ſi debitor nō fuit in mora. Nam ſi fu iſſet in mora: dubiū nō eſt cōmuniter ẜm doc. qͥn omne ꝑiculum ſpectet ad ip̄m debitorem. Debet em̄ reddere ẜm extimationē q̄ erat tꝑe quo debe bat ſoluere: niſi fuiſſet tēporalis ⁊ momētanea. ¶ Sexto quero quid ſi quis ex teſtamēto reliquit C. ⁊ tempore teſtamēti plus vel minus valebant qͣꝫ hodie valeant. Et intellige de ꝑpetua alteratio ne? Dic ꝙ debet attēdi valor exiſtēs tꝑe teſtamēti qꝛ de eo videt̉ teſtator ſenſiſſe. vt in. l. vxoreꝫ.§. te ſtamēto. ff. de le. iij. Idē Io. an. in Spe. et Oldo. in p̄cepto arbitrorū eadem ratiōe. Idem dic in iu dice cōdemnāte ad certam quātitatē. Et per illā. l. vxorem. Idem Ol. ꝯſuluit ꝙ ſi teſtator legauit. C. flor̄. demum ſuꝑuixit ⁊ mutata eſt iterū moneta: ꝙ ſoluēdū eſt legatū ad extimatōeꝫ monēte q̄ erat tempore teſtamēti: qꝛ de illa teſtator ſenſit. hec Pa nor. in dicto. c. olim. Lu. tamē ro. dicit ꝙ ſi legant̉ x. flor̄. qͥ tꝑe teſtamēti valent minus ꝙͣ tꝑe ſoluti onis: ꝙ tp̄us ſolutionis attendat̉: et dicit ꝙ d̓ hoc eſt caſus ſingularis in. l. cum certū. ff. de auro ⁊ ar. le. niſi heres fuerit in mora. vide etiaꝫ Bar. in di Reſtitutio. v. Fo. CCIX. cta. l. eum certū. vbi dicit. ꝙ ſi ego ꝓmiſi tibi dare C. flor̄. iam ſunt duo anni. Et modo volo dare ex timationē ẜm preciū quo nūc valet florenꝰ. Cre ditor vult ẜm eſtimationem qua valebat tempore ꝓmiſſionis. Certe debet debitor ſoluere ẜm exti mationē qua valet nūc: niſi eſſet in mora. Contra. riū tn̄ videt̉ tenere Spe. in ti. de ſolū. Septimo. quid in ſtatuto. Pone ꝙ pro tali de licto ſoluātur. x. libre. vel ꝙ tot libre dent̉ officiali. demū alterat̉ moneta perpetuo. Dicit notabiliter Spe. in ti. de ſo.§. nunc. ꝙ debet ſolui de pecunia currēti: qꝛ de tali videt̉ ſtatutū ſenſiſſe. vnde mu tata pecunia videt̉ mutatū ſtatutuꝫ. De quo Pa nor. multum dubitat. Quid em̄ ſi tempore ſtatuti florenus valebat longe plus qͣꝫ hodie. Dicemꝰ ne ꝙ debeat ſolui ita modicū cum ſtatutuꝫ voluerit mēſurare penam delicto qd̓ fieri debet. Et idē di co in ſalario conſtituto officiali. Et caſus videt̉ in cōtrarium. in dicto. c. olim. Nec ob. cle. ij. de deci. vbi ſolutio fit de pecunia currenti: quia ibi nō alte ratur diſpoſitio. ¶ Octauo. Quid in gratia conceſſa per aliquem dominū: vt qꝛ cōceſſit princeps alicui. C. flor. an nuatim ſuꝑ certis redditibꝰ. Demū alterat̉ perpe tuo valor floreni. Dicit do. An. ꝙ ſi ignorabat pͥn ceps valoreꝫ monete debet intelligi ꝙ fiat ſolutio de moneta currēti. Satis placet Panor. dū pōde rat ignorātiā pͥncipis. al̓s putat ſecꝰ. ar. d. c. olim. Nono quero de. q. quotidiana. Mutuaui ti bi. x. in auro: nūquid teneor reciꝑe ī argēto vl̓ ī pe cunia minuta: vel ecōuerſo mutuaui tibi in argē to ⁊ in minuto: an poſſis ſoluere in auro me inui to: vel etiā in eadē materia ſed alterius forme. pu ta mutuaui tibi flor. renenſes. vis reſtituere flor̄. florētinos in eodē valore. Dic cōcludendo mentē Bar. in dicta. l. paulꝰ. ꝙ aut mutuaui. C. lib̓. ī flo renis. Et tūc ſatis ē reſtitui. C. lib̓. etiā ī alia mone ta: qꝛ videor ī extimādo illos flor̄. ꝓ. C. lib̓. illos ſic vendidiſſe. Sicut dicimus in dote: cū tradita eſt extimata. l. cum dotē. C. de iu. do. Et idē dico ī de poſito. Aut fuit dictū mutuo vel depono. C. lib̓. in florenis. Et volo mihi reſtitutionē fieri in flore nis. Et tunc ꝑiculum ⁊ cōmodum diminutionis vel augmēti ꝑtinet ad debitorem ſeu depoſitariū. vnde tenetur reſtituere in florenis ẜm extimatio nem exiſtentē tempore ſolutōnis fiende. Aut fuit ſimpliciter factuꝫ mutuum. vtputa. Mutuo tibi C. florenos. Et tunc: aut ſum paſſurus aliquod damnum recipiendo in alia forma. Et tunc non teneor recipere: vt dicta. l. paulꝰ. Aut nullū dam num patior. Et tunc in alia materia non teneor re cipere. puta argentū ꝓ auro: qꝛ mutuū debet reſti tui in eodē genere ⁊ eadē bonitate. dicta. l. cū qͥd. Et aliud ꝓ alio. inuito creditore ſolui non poteſt vt. l. ij. ff. ſi certū pe. Aut vult reſtituere in eadem materia ſed in alia forma. puta florentinos pro ſe nenſibus. Et cōmuniter tenetur ꝙ teneor reciꝑe. dicta. l. paulus. Conſuetudo tamē eſt in aliquibꝰ partibus: vt in alia materia poſſit reſtitui: que ſer nāda eſt: qꝛ tacite videt̉ ꝯtrahi ẜm loci ꝯſuetudinē m m iiij

vt. l. ꝙ ſi nolit.§. quia aſſidua. ff. de edili. edic. ẜm Bar. vbi ſupra. Et ſic conſuluit Oldra. In depo ſito autem vide tex. notabilem in. l. in naue ſaureli ff. locati. Et ſatis videtur conſiderandum qͥd fuit tacite actum. ſcꝫ an pecuniam depoſitam confun deret cum ſua: vel teneret ſeꝑatam. hec Panor. in dicto. c. quāto. ¶ Decimo quero. quid de electoribus vel dimi nutoribus monete. Sunt nanqꝫ pleriqꝫ qui groſ ſos argenteos vltra debituꝫ grauiores diminuūt vſqꝫ ad iuſti ponderis quātitatem: aut maiori pre cio alienant? Rn̄deo ẜm Tho. ꝙ ſi talis ſumma tim emiſſet groſſos ⁊ aliqui deficerēt a debito pō dere ⁊ menſura. tunc quidem illicitum eſſet peio res cōmuni precio alienare. Nam quod deficit in peioribus: in melioribus ſuꝑhabūdat. propterea ementes peiores iniuſte damnificātur. Si tamen deteriores groſſi iuſti ponderis ſunt: periculum non videtur: ſi emptor de grauioribus et meliori bus lucraretur. Quod tamen raro cōtingit. No ta tamen ẜm Archi. flo. ꝙ vbi quis in aliquo loco vbi monete diminuti ponderis minꝰ valent ẜm illam diminutionem emit debito precio. et poſtea portat ad alium locum vbi tantum valēt quātuꝫ integre monete. Et ita indifferenter expendūtur. Et tantum eas computant quātum integras: vt in quibuſdam ciuitatibus. Sicut eſt de flor̄. renē ſibus qui in alamania expendūtur ſine aliqua pō deratione. ⁊ ibi mercator pluri eos vendit qͣꝫ eme rit. Non videtur in hoc peccare: cum nulli dam num inferat. ⁊ ſibi ex ſua induſtria ⁊ labore lucruꝫ querat. Sed qui bonas et integras monetas di minueret. Et ſic diminutas portaret ad talem lo cum: faceret fraudem. ⁊ contra legem. Et tenetur tale lucrum pauperibus erogare. quartadecima. q. v. non ſane. Sicut etiam non excuſatur a pecca to qui monetas malas ⁊ diminutas ſcienter daret pro bonis. ⁊ poſtea perpendit de diminutione va loris. non enim poteſt abſqꝫ peccato fraudis alteri dare ꝓ bonis ⁊ integris. ¶ Undecimo quero. Utrum ille qui ſingulos denarios ponderat ⁊ grauiores retinet ⁊ conflari facit: peccet? Rn̄deo. prout colligit̉ ex dictis Ho. Io. an. ⁊ Io. de Imo. ſi illi qui cudunt pecuniam: quia aliqui denarij ſunt qn̄qꝫ maioris ponderis ꝓpterea diminuūt alios in pondere: quia nō poſ ſunt equaliter omnes ſculpere. tunc tales dicūtur falſarij: ⁊ tenētur ad reſtitutionem cōmunitati. qꝛ corpus pecunie damnificarunt. Si auteꝫ omnes denarij ſunt iuſti ponderis: ſed aliqui ſunt graui ores. Et illos conflant: non credo condemnādos Secus ſi raderent eos etiam vſqꝫ ad debitā ſum mam: quia puniri debent vt dictū eſt ſupra. Sed Bar. in. l. cornelia. ff. de fal. dicit ꝙ qͥ ꝯflat. id eſt factos ⁊ bonos deſtruit. debet puniri de falſo. et hoc ſi fecit doloſeˡ: vt illos nūmos occultaret. Et hoc videt̉ verius. Duodecimo. an falſificantes monetam ſint ex cōmunicati ip̄o iure? Dic ꝙ non de iure cōmuni. licꝫ in quibuſdaꝫ locis forte aliud reꝑiat̉ ꝑ aliquas Reſtitutio. vj. conſtitutiōes ſynodales. ¶ Terciodecimo. Utrum recipiens falſam mo netam ignoranter a ſuo debitore poſſit illā expen dere? Reſpondeo ẜm Giral̓. oldo. ꝙ non: quia ta lis non debet locupletari cum aliena iactura. nec etiam debet miſcere illam malam monetam cum bona. ¶ Quartodecimo. An princeps ſine cōſenſu po puli poſſit diminuere. vel diminutam iubere ex pendi pro legitima? Reſpondet Inno. in dicto. c. quāto. ꝙ aut rex vult ex hoc modicum lucrari. et tunc poteſt cum bona conſcientia ⁊ ſine conſenſu populi: ex eo ꝙ ip̄e rex prebet auctoritatem mone x ii te. Aut vult multum lucrari. Et tuuc non poteſt hoc facere ſine conſenſu populi. Sed hoc caſu re Iludarus. E quiritur conſenſus: ſaltem maioris partis illorum ſec. vbi dicit et qui regnum rep̄ſentant. vt in dicto. c. quāto. et. l. qd̓ maior. ff. ad municip̄. Talis tamen conſenſus non operatur. vt extra territoriū poſſit eodem va lore expendi. vt. l. fi. ff. de iuriſdi. om. iudi. Bar. tn̄ in. l. j. ff. de auro ⁊ argē. le. dicit ꝙ princeps in pre ine culpa. de dictis nihil debet lucrari. Et expenſa ceche debet fieri de publico: ẜm eum. Allegat ad hoc tex. cum glo. in. l. j. C. de contrahen. emptio. Et ſic vult ꝙ moneta debet eſſe eiuſdem extimationis in mate ria prout ⁊ in forma. Et dicit ꝙ Inno. in hoc ma nqꝫ alias ſcru le dixit. Eſtitutio. Vl. Quo ad fallifica tes inſtrumenta vt ſunt notarij ⁊ huiꝰ modi. Et ſciendum primo. ꝙ tabellio nes in principio ſui officij ſex iurant de conſuetu dine ẜm Hoſti. prout recitat Panor. in. c. ſicut. ne cle. vel mona. Primo ꝙ de his que videbit et au diet ⁊ requiſitus fuerit: ſine diminutione verita carum. An teneā tis ⁊ cōmixtione falſitatis conficiet inſtrumentuꝫ ideo ſi requiſitus non conficit inſtrumentū eſt ꝑ iurus. Et ſic ẜm eum ſuo inſtrumēto non poſtea creditur. ar. de teſti. teſtimoniū. nota hoc dictum. Sentit em̄ per hoc ꝙ notarius periurus non po teſt conficere inſtrumentū etiam ſi rogatur a par tibus. Similiter ex hoc ſunt infames quibus om nes actus legitimi ſunt interdicti. extra de teſti. li cet ex quadum. Hec tamen dic vera quādo eſt ſe cuta ſaltē ſentētia declaratiua de tali ꝑiurio. Ante v̓o talem declarationē inſtrumēta per eum confe cta tenēt. vide de hoc ſingulariter s. Abſolutio. j. et. c. Falſitas. ⁊. c. Periuriū. Secūdo iurat ꝙ ſecre ta ſibi iniūcta tenebit. intellige quādo ex iuſta cau ura. Si v̓o in ij ſa iniūgitur ſilentium. al̓s autem cum ſit perſona de vſura. tunc publica. debet palam ⁊ nō latēter conficere inſtru menta. Tercio ꝙ ſuper vſurario conctractu vel in fraudē vſurarū nullū ſcienter conficiet inſtrumē dloes ad ſo tū. Dic tu ꝙ ſuꝑ nullo illicito contractu debet cō ficere inſtrumentum. al̓s debet puniri ⁊ ab officio r̄moueri. vt notat Bar. in. l. iubemꝰ. C. de ſa. ſan ec. Quarto ꝙ de oībꝰ inſtrumētꝭ q̄ tradit: tenebit penes ſe ꝓthocolū. Quīto ꝙ fidelis erit illi a qͦ fuit ꝯſtitutꝰ.ſ. ꝙ ſi ſciret dānū ſuū tractari illi reuelabit ꝑ ſe vel ꝑ aliū. Sexto ꝙ officiū ſibi iniūctum exer

cebit: cupiditate. amore. odio. timore. remotis ẜm bonā ꝯſcientiā. Primo quero. Quid ſi is qui exercebat publi ceofficium tabellionatus nō erat in veritate tabel lio. nūquid valebunt inſtrumenta? Spe. in ti. de inſtru. edic. concludit ꝙ non: ſi a nemine habuit poteſtatem. Secus ſi habuit poteſtatem a ſuꝑiore ſed ꝓpter aliquem defectū non poterat habere vel exercere illud officium. Et hoc caſu loquit̉. l. bar bariꝰ. ff. de. offi. p̄. De hoc videsͣ. Cōfeſſio. iij. Secūdo quero. an notarius debeat ſcire iura. Spe. vbi sͣ. dicit ꝙ ſic: ne cōmittat aliquē errorem Bar. tamē in. l. generali. C. de tab. li. x. dicit ꝙ nō tenetur eſſe doctor vel legiſta: ſed ſatis eſt ꝙ ſciat ſcientiaꝫ notarie: ⁊ alia que requirūtur ad ꝑitiam illius artis. Et vide Inno. in. c. cum in cūctis. de elec. vbi dicit et bene. ꝙ quilibet tenetur ſcire ea q̄ requirūtur ad officium ſuum exercendū. Al̓s aūt tenetur ſi cōmittit ꝑ ignorantiā aliquem errorem. vt in. l. illicitas. ff. de offi. p̄ſi. et in regula. Non eſt eltilaltib ſine culpa. de regū. iu. li. vj. Tercio quero. An notarij falſificantes inſtru mēta: vel alias ſcripturas teneant̉ inſolidū? Rn̄. generaliter. ꝙ tam notarij ꝙͣ alij quicūqꝫ falſificā tes inſtrumēta. teſtamenta. libros mercantiarū. et quaſcūqꝫ alias ſcripturas: tenent̉ ad omne inter eſſe ꝑtis de omni damno inde ſecuto per regulam pͥus datam: ſumptam extra de iniurijs. c. ſi culpa. qꝛ omnes tales dant cauſam efficacē ad tale dam num. Idem dic de ſcienter vtentibus talibus ſcri pturis. Eodem mō tenent̉ vtētes falſis mēſuris. ponderibꝰ ⁊ ſil̓ibꝰ eadē rōne. ¶ Quarto quero. de notarijs et alijs ſcribis qui conficiūt cartas de debito vſurarū vel in fraudeꝫ earum. An teneātur inſolidum? Rn̄. ẜm Girar. oldo. ꝙ ſi ſcienter faciunt cartas vel inſtrumenta de debito vſurarū: ac ſi ſit debitū legitimū ⁊ abſqꝫ vſura: ſicut cartas de duplo vel triplo ⁊cͣ. tunc qui dem tenētur reddere vſuram acceptam: ſi ip̄i vſu rarij nō reſtituant. Nam ſi hoc facerent in fauorē receptoris mutui ẜm quoſdā: inter quos eſt Alex. de ales. qui dicit ꝙ notarij qui ſolum ſtant ꝓ illis qui volunt reciꝑe mutuū ab vſurario nō tenētur Qui v̓o ſtant pro ꝑte ⁊ lucro vſurarij tenent̉: ſi tn̄ ſic cooꝑati ſunt ad hoc ꝙ abſqꝫ eorum cooꝑatione illa vſuraria p̄ſtatio non eſſet facta. Et placet ſan. Ber. Ratio eſt: quia eorū inſtrumētum eſt effica citer cooꝑatiuū ad hoc vt vſurario talis ſoluatur vſura. Si v̓o in inſtrumēto facta eſt expreſſa men tio de vſura. tunc ſiquidē nō tenent̉: quia tūc non efficaciter operant̉. Quod tamē intellige niſi vbi eſſet cōſuetudo: ꝑ talia inſtrumēta cogere in iudi cio debitores ad ſoluēdas vſuras. quia tūc etiam obligarent̉. ¶ Quinto quero. quid de falſe accuſantibꝰ. Rn̄. ſanc. Ber. ꝙ ſi falſe accuſauerūt vel calūnioſe ali quem denūciauerunt: tenētur ad damni dati re ſtitutionem: ⁊ ſunt grauiter puniendi. vt extra de calū. c. fi. ¶ Sexto quero. quid de falſe teſtificantibꝰ. Rn̄. Reſtitutio. vj. Fo. CCX. Idem. ꝙ ſi per dictū falſoꝝ teſtiū aliqua partium amiſit cauſam ſuā: tenent̉ reſtituere totum dam nū ei qui damnificatus eſt. ar. xvij. q. iiij. ſi quis ī atrio. xiiij. q. v. nō ſane. Quidā tamē circa hoc di ſtinguūt dicentes. ꝙ ſi teſtes fuerint diligēter ex aminati: ⁊ falſum teſtimoniū ſciēter ⁊ voluntarie tulerūt: tenent̉ ſicut dictum eſt. Si aūt nō fuerūt diligēter examinati: licꝫ mortaliter peccauerint: tn̄ ad reſtitutionē nō obligantur: quia ſi diligēter ex aminati fuiſſent forte dixiſſent veritatē: vel eoruꝫ falſitas patuiſſet. Ratio autē iſtorum eſt: quia iſte non eſt principalis in damnificando: ſicut iudex ⁊ aduocatus: ſed magis ſecūdario ⁊ occaſionaliter: ſicut de illo qui dat ignem volenti alienam domū cōburere. Et ſic hec nō eſt cauſa ſed magis occaſio quia non ꝓpterea ip̄e domū comburit: ſed magis in poteſtate eſt iſtius velle vel nolle cōburere. Si cut de illo qui docet furari: vel monetam falſari: qꝛ hec non eſt cauſa nec voluntas faciendi: ſed potiꝰ occaſio: ⁊ inclinatiuū inducens. Nota tamen ꝙ ſi teſtis propter teſtimoniū verum ferēdum aliquid accepit: tenetur dare panperibꝰ. Quod intelligit Monal. ſi illud datum fuit a volente corrumpere teſtem. Secus ſi dans volebat per hoc ſibi iuſticiā miniſtrari: quia tūc ei reddendum eſt. dicto. c. nō ſane. Poteſt tamē teſtis percipere moderatas ex penſas pro ſumptibus quos fecit in eundo. ſtan do. ⁊ redeūdo. vt notat glo. in. c. ſtatutū. de reſcri. li. vj. Immo etiā mercedē dierū quibus ſtetit oc cupatus ꝓ teſtimonio reddendo: ⁊ quibus ami ſit oꝑas ſuas. Et ẜm Bar. in. l. p̄ſbyteri. de ep̄i. et cle. non ſolum falſus teſtis ille eſt qui loquit̉ falſuꝫ ſed etiā qͥ veritatē nouit ⁊ tacet. Septimo. quid de his qui ſunt teſtes ſcienter in inſtrumentis vſurarijs: vel in fraudem: Dic ꝙ idem dicendū eſt de eis quod de notarijs dictū ē. Dant em̄ cām efficace impio lucro: cū certū ſit in ſtrumēta ſine teſtibꝰ nō valere. ¶ Octauo. quid de notarijs qui prece vel precio teſtamenta deſtruxerunt vel occultant. vnde non ſoluūt̉ legata ad pias cauſas: nec alia debita? Rn̄. ſanc. Ber. ꝙ quādo a notarijs ſeu a quibuſcunqꝫ alijs teſtamenta taliter deſtruunt̉: ꝙ nunqͣꝫ reꝑiri poſſunt: tenentur ad reſtitutionem omniū perdi torum. Si autem ſolum occultant illa: ſeu occulte conſeruāt: grauiſſime peccant: nec abſolui poſſūt niſi illa publice vel priuate reuelent. Tamen non credo eos ad reſtitutionem teneri: cum heredes creditoribus ⁊ legatarijs ſemper remaneant obli gati. Idem intelligas de quibuſcunqꝫ alijs ſcri pturis: ſiue mercatorum: ſiue vſurariorum libris et conſimilibus. Hec ſanc. Ber. Quod videtur intelligendum in his qui ſolum occultant: non re quiſiti manifeſtare. Secus autem dicendum vi detur in illis qui requiſiti an talia habeant inſtru menta: manifeſtare nolunt: ſed potius mentiun tur ſe illa non habere: quia tales tenentur ad om ne damnū qd̓ dicti legatarij: vel alij ex defectu hu iuſmodi ſcripturaꝝ incurrūt: ſi ex hmōi occultati one creditores ī futurū ſua hr̄e nō poſſūt: qꝛ dant

cauſam efficace̓ ad tale damnū. Nono. Quid de prelatis qui ſubſcribunt̉ et ſi gillant cedulas vſurariorū? Rn̄. ẜm Hoſtiē. ꝙ ſi prelatus non legit tenores: vel etiam ſi legit ⁊ vſu ra non appareat ibi: quia forte maior quātitas ib poſita eſt ꝙ fuerit mutuata: atqꝫ ip̄e prelatus non diligenter conſiderat: fatue facit. ſed tamen in ve ritate non conſentit. Si v̓o legit ⁊ percipit verita tem particeps eſt peccati. ⁊ ſi non cōmodi vſuraꝝ Nam ſubſcriptio in multis probationem facit e inducit. extra de re iudi. cū inter vos. Idē Goff. Eſtitutio. vij. quo ad raptores. Sciendum ẜm Rich. in. iiij. di. xv. ꝙ non tm̄ ille qui eſt executor dā ni tenetur ad reſtitutioneꝫ: ſed etiam participātes in illo crimine tenent̉ ad reſtitutioneꝫ. Participa re autem contingit nouem modis: vt infraſcriptꝭ verſibus continet̉. Iuſſio. conſilium. conſenſus. palpo. recurſus. Participans. mutus. nō obſtās. nō manifeſtans. Primus dicitur iuſſio. Ille em̄ qui iubet fieri principalior cauſa videtur qͣꝫ exequens. vnde pͥn ceps qui precipit ſubditis: vt faciant furtum vel rapinam: tenetur ad reſtitutionem: niſi ille qui ra puit reſtituat. quia ille facit cuius auctoritate fit. Nec valet argumentū. nihil habet de furto vl̓ ra pina: ergo nō tenet̉. qꝛ licꝫ nihil habeat: tn̄ tenetur qꝛ fuit in cauſa furti vel rapine. Quid ſi pater precipiat filio: et magiſter diſci pulo. ꝙ rapiat vel furetur? Rn̄deo. ꝙ tenetur re ſtituere: nec filius vel diſcipulꝰ tenent̉ obedire. ¶ Quid ſi amicus precipit amico pauperi ꝙ fu retur. an teneatur ad reſtitutionē? Rn̄deo ꝙ non ratione precepti: quia non habet auctoritatem pre cipiendi. vnde preceptum ſuum non habet vim precepti: ſed potius interp̄tandum eſt conſilium: vbi abſqꝫ conſilio al̓s non feciſſet. Hij etiam qui non iuſſione ſed cōminatione aliquem inducunt ad rapinam: tenētur inſolidum. puta cū quis ver bis ⁊ modis cōminatorijs inducit aliquem ad in ferendum damnū quod al̓s non dediſſet: tenetur qꝛ p̄ſtat cām efficacē ad hoc. ¶Conſiliū. id eſt quādo quis alicui conſuluit vt furetur vel rapiat tenetur ad reſtitutionē. vt inſti. de ob. que ex delic. na.§. interdū. ſi ille al̓s ſine ſuo conſilio nō fuiſſet facturus ẜm Rich. ⁊ Sco. Se cus ſi fuiſſet al̓s facturus. id eſt fuiſſet in firmo ꝓ poſito furandi illud: nec plus nec minꝰ fecit ꝓpter conſiliū ſibi datum. Et hec habent locum tam in cōtractibus qͣꝫ in delictis quādo ꝯſilium eſt frau dulentum: vt quo ad reſtitutionē fiendaꝫ ſemper fiat diſtinctio. An al̓s eſſet facturus: vel ne. vt pri mo caſu non teneat̉ ad reſtitutionē: licꝫ al̓s teneat̉ de crimine. Secūdo v̓o caſu teneat̉ ad reſtitutōeꝫ In alijs v̓o a delictis: ſi cōſilium nō eſt fraudulen tum: nunqͣꝫ tenetur ad reſtitutionē. nec fienda eſt p̄dicta diſtinctio in hoc caſu. ſcꝫ an ille al̓s eſſet fa cturus: vel ne. ꝓut voluit Panor. in. c. nuper. de ſen. excō. licꝫ Io. an. tenuerit oppoſitū. voluit em̄ Reſtitutio. vij. ꝙ etiā ī hoc caſu fiēda foret p̄dicta diſtinctio.ſ. an ille al̓s eſſet facturus: vel ne. Sed primū tene. Cō ſiliuꝫ em̄ non obligat nec neceſſitat. Et ideo apud ſemetip̄m debebat exꝑiri. vtruꝫ conſiliū eſſet ſibi vtile. hoc etiā patet ꝑ regulam. Nullus. de re. iur̄. li. vj. vbi regula ponit̉ negatiue. ⁊ excipit̉ tm̄ quā do cōſilium fuit fraudulentū. Ratio predictoruꝫ colligit̉ ex tex. xiiij. q. j. quod precipit̉. ⁊ inſti. man. .§. tua gratia. vnde poſſunt poni plura exempla. quādo quis obligat̉ ex conſilio fraudulento. vt pꝫ per glo. in dicta regula. Nullus. Pone exempluꝫ in contractibꝰ. puta cum ſcires eum cui mutuabā facultatibꝰ labi: tu cauſa tui lucri. idoneū fore affir maſti. cōſulendo vt mutuarē. quod eſt notanduꝫ contra ꝑſonas que ſepe fraudulenter inducūt ad emendū ⁊ vendēdum ſui lucri cauſa. Nam tenē tur de ſuo ꝯſilio fraudulēto. Item in eo qui como efficacem de dauit vaſa vicioſa: ⁊ fraudulēter ꝯſuluit: vt pone rem vinū in eis. Et hoc fecit aīo vt deſtrueret̉ vel effunderet̉. vt. ff. como. l. in cōmodato. In malefi cijs autē ſemꝑ eſt fraudulentū. Et ideo tenet̉ con ſulens nō tm̄ illi cui cōſuluit: ſed etiā illi ꝯtra queꝫ conſiliū dedit. Nam ſi cōſuluit occidi: homīcida ē Item ſi cōſuluit ſeruo vt fugeret vel furtum face ret: tenetur furti vel ſerui corrupti. ff. de ſer. cor. l. j. Item ſi conſuluit vt mihi fieret iniuria: tenet̉ mi hi actiōe iniuriaꝝ. Idem vbicūqꝫ cadit nomē ma leficij. hec notant̉ per glo. in dicta regula. Nullus Itē conſiliarij ciuitatum quorum conſilio epiſco pus bannit̉. vel ꝑcutitur. vel ꝑſecutioneꝫ patitur tenentur ad reſtitutionē totius damni. vt in cle. ſi quis. de pe. Item conſiliarij ciuitatum in quibus fiunt ſtatuta ꝙ vſure ſoluant̉: vel ſolute non repe tantur. vt in cle. ex graui. de vſuris. de hoc tamen vide infra. Reſtitutio. ix. Item conſiliarij ciuita tum in quibus fiunt ſtatuta contra libertatem ec cleſie: vltra excōmunicationeꝫ tenent̉ ad damnū quod alij incurrunt. Idem dic d̓ iniquis ſtatutis ibi factis: ꝓpter que iuſticia impedit̉. et pauperes opprimūtur tenentur ad omne damnū: quod cō tingit propter illa ſtatuta: eodem modo proponē tes in conſilio. Inducentes. obſeruantes. ⁊ ẜm ea iudicantes. ⁊ ſcribentes. dictantes. ⁊ illa exequen tes. Et etiā officiales valentes illis obuiare: ⁊ non obuiant. ¶ Conſenſus.i. quādo quis cōſentit furi in fur ſcto: nec conſilio ra to al̓s nō furaturo: expreſſo conſenſu ſine quo dā nificatio nō fuiſſet ſecuta. ¶ Quid ergo dicenduꝫ eſt de indicātibꝰ. puta de ſtieltttin vin illis qui in guerris iniuſtis ⁊ ꝓditionibꝰ ſeu rapi nis ſtatuūtur in aliqͦ loco: vt dato ſigno fumi: vel campane: aut alterius rei: gentes ad predā parate currant: ingrediant̉ ⁊ dep̄dent̉ ciuitates ⁊ caſtra. An teneant ad reſtitutionē? Rn̄. ẜm ſanc. Ber. ꝙ predicti tenentur inſolidum: quia preſtant cau ſam efficacem ad tale damnū. Secundo ad reſti tutionem tenetur ille qui aliquid operatur: vt pro ditio vel aliquod malum perpetret̉ in ciuitate. vt puta cū ignē in aliqua domo accendit: vt cū gētes ad ignē extinguēdū currunt: ꝓditio ꝯſequat̉ effe ctū. Aut cū vnꝰ in capta ciuitute vel t̓ra ad ſacho

manū incipit ponere vnam domū: vel eam incen dit: vt ad idem operari alij inducātur. Et ſic de ſi milibus. Tercio idem de incitantibus: ſicut ſepe cōtingit: quādo gentes deficiētes animo: non au dent impia ꝑpetrare: ⁊ damna dare niſi ab aliquo verbis incitatiuis inducant̉. In talibus autē ẜm Inno. ⁊ Hoſti. incitationis efficacia conſideran da eſt. Nam quanto in aliquo fuerit efficacior in ductiua ad malū tanto amplius ſatiſfacere obliga tur. Quarto idem dicendū de animātibus ad ra pinam facto: ſicut euenit his qͥ in guerris iniuſtis inſtrumētis bellicis ſolent vti. Nam ſi tube ⁊ alia inſtrumēta in talibus nil valerent ad quid porta rent̉ ad illas? Sed quia plurimū valēt ad animā dum ⁊ dirigendum equos ⁊ gentem: ꝑperā non immerito vtens in iniuſto bello talibus inſtrumē tis: tantū reſtituere obligatur quātum ad malum efficacem dedit occaſionē. hec ſanctus Ber. Quī to idem dicendum eſt de illis qui faciunt foueas ſubter terram ad intrandum ciuitatem vel caſtrū vel faciūt ſcalas et funes ad ſupragradiendū mu rum: vt ſic poſſint intrare caſtrum: vel faciūt ſcor tam alijs de nocte ⁊ huiuſmodi. omnes em̄ predi cti ⁊ ſimiles tenent̉ ad tantū quātū eoꝝ maleficijs ⁊ artificijs damnū datū fuit: etiā ſi nil habuiſſent de rapina vel ſachomano. ¶ Quid auteꝫ de his qui aut verbo aut facto ad rapinam cōſenſerunt. Pone exemplū. Quis rapi nam diſſuaſit: nec aliquid rapuit: ſed tm̄ cum ra ptoribus iuit vt ꝑſonas rapientiū liberaret. vtrū ad reſtitutionē teneatur? Rn̄. ẜm Inno. et Ho. non tenetur: niſi forte raptor nullatenus iuiſſet: ſi comitatuꝫ illius non habuiſſet. Nam in caſu iſto ſemper tenetur: quia ⁊ ſi verbo diſſuaſerit: tamen ni. de vſuris. de hoc tame. facto ⁊ auxilio opem p̄ſtat. ¶ Quid auteꝫ ſi multi comitati ſunt aliquos ad rapinam ſeu deuaſtationē bonoruꝫ: ſiue ad defen dendum eos: ne ledi poſſent vel ibant vt aduer ſarios compeſcerent ſi vellent ꝓhibere rapinam: ſeu deuaſtationē. Rn̄. ẜm Inno. ⁊ Hoſt. ꝙ tales in foro penitentie nō tenent̉ niſi de ea rapina quā quilibet fecit: vel que auxilio eorum facta eſt. vnde ſi multi alij principales raptores rapuerunt et de s.dictantes. ⁊ ſtruxerunt ſine iſtorū auxilio: licꝫ hij cum illis co mitati ſint: in nullo tamē iſti tenētur: qꝛ nec ip̄orū facto: nec conſilio rapinam vel vaſtum principa les fecerunt: nec tenētur niſi de illis damnis que facta non eſſent: ſi tales nō iuiſſent cum eis. Naꝫ tunc tenētur in virilem portionē: ſi eoꝝ fauore alij rapuerūt. Et in hoc apparet ratio diuerſitatis in ter auxiliū. ⁊ conſiliū quia auxiliū reſtringit̉ ſoluꝫ ad illa in quibꝰ datur auxilium. Conſilium v̓o ex tendit̉ ad omnia damna que vigore talis conſilij data ſunt. Tenētur etiam ſi aduerſarij crederent ꝙ illi in auxiliū raptoꝝ veniſſent. Et propter hoc rapinam nō auderēt defendere. Idem quoqꝫ de illis qui pacificandi cauſa vadunt: niſi hoc ſignifi cent aduerſarijs. al̓s rapine vident̉ p̄ſtare cauſaꝫ efficacem: cum illi timore eorū res ſuas defendere nullatenus auſi eſſent. Et dicit Monal. illum te neri inſolidum quādo alij ſine ipſo non auderent Reſtitutio. vij. Fo. CCXI. vel non poſſent damnū inferre: quia tunc omnes dicūtur quaſi vnus. al̓s autē quilibet tenet̉ ꝓ ꝑte damni qd̓ intulit. ¶ Quid autē de eo cuius nomine facta eſt rapi na. et dum ſciuit ratum habuit. an teneatur reſti tuere? Rn̄. Monal. ꝙ ſi talis ratum habuit rapi nam vel furtum qd̓ eius nomine geſtum eſt: tene tur reſtituere inſolidum: quādo ꝓpter huiuſmodi ratihabitionem impediūtur damnificati recupe rare damna. ¶ Palpo. id eſt adulator quādo intantū laudat ⁊ ſtrēnuum reputat rapientem: vel iniuſte dam nificantem. ⁊ ſibi ſe familiarē exhibet ꝙ multū ꝓ babiliter preſumit̉ ꝙ ex hoc motus fuerit ad dam nificandum. vel ad non reſtituenduꝫ damnū: qd̓ intendebat reſtituere. quia talis adulatio ē quidā ꝯſenſus. xciij. diſt. ſi inimicus. ¶ An autem generaliter adulator teneatur reſti tuere? Dici poteſt per regulam generalem: quia ſi per huiuſmodi adulationē ille damnū intulit. al̓s non facturus: tunc adulator tenet̉. al̓s ſecus. Idē intelligas de detractore ⁊ vituperatore. Nam ſi ꝑ huiuſmodi vituꝑationem. puta dicendo alicui ꝙ eſt homo de nihilo: vel ꝙ eſt homo puſillanimis. et propter hoc ille mouetur ad malū ꝑpetranduꝫ al̓s non facturus. talis vituperator tenet̉ ad dam num datum. ¶ Recurſus. id eſt receptator. ſeꝫ ille apud queꝫ latet latro cum ſpolijs ⁊ dūmodo habeat ſpolia in poteſtate ſua: tenetur illa reſtituere vero domino. nec eſt crimine ꝓditionis redarguendus ſi ſpolia furto habita reſtituat. Immo potius exequit̉ qd̓ iuſticia requirit. Nec ex hoc fidem violat: quia in turpi cauſa debet fides reſcindi. Immo ſi illa reci peret animo cōſeruandi furi: vel ſibip̄i: eſſet furti ꝑticeps ⁊ reus mortis ẜm legē humanā. ꝓpter qd̓ neceſſe habet illa reſtituere. Quod intellige veruꝫ ſine ꝓditiōe ꝑſone. Et ſi īmineret aliquod pericu lum ſibi: vt ſi timeret ne crimen furti ſibi impone retur. poſſet illa ꝯmittere alicui ꝑſone eccleſiaſtice ſub ſigillo ꝯfeſſionis vt illa reſtituat. Concor. Ri. qui dicit ꝙ ille apud quē eſt damnificantiū recur ſus: ſicut ad patrociniū p̄ſtantē tenet̉ inſolidum. vel qui recipit latrones ⁊ tuetur eos: vl̓ rem raptā doloſe celat: ita ꝙ impedit̉ reſtitutio. omnes iſti ī caſu noſtro dicūtur receptatores et tenent̉ inſoli dum. Idem dicit Monal. de his qui defendunt raptores. ⁊ recipiūt eos in caſtris ſuis qn̄ ꝑ huiuſ modi defenſionē vel receptionē impediunt̉ dam nificati recuꝑare damna tenent̉ ad reſtitutioneꝫ. Idē dicit ſanc. Ber. de eo qui receptat res ꝑ rapi nā habitas. ⁊ cōſeruat taliter ꝙ ex tali ꝯſeruatiōe res ille a dn̄o haberi nō poſſunt: ſatiſfacere obliga tur. qꝛ talis tūc cōſeruans dat cauſam efficace̓. al̓s ſecus. Et ſic in p̄dictis ⁊ alijs infra dicēdis ī mate ria reſtitutionū recurras ad dictā regulā generalē ſcꝫ an dederint cām efficacē ad tale dānū: vl̓ fuerīt cā: ſine qͣ nō fuiſſet illatū damnū vl̓ īpedita reſtō. Participās.i. qͥ in inferēdo damnū aſſiſtit co adiuuās damnificantē. ⁊ ꝑticipat in p̄da. talis em̄ maximā p̄ſtat fauorem. Ideo tenetur ẜm Rich.

Idē de eo qui preſtat ſcalas vel ferramēta ad fur tū faciendū tenet̉ ad reſtitutionē. ¶ Quid ſi plures raptores ſunt quaſi pares: quia nullus inducit alium ad eūdem: nec eſt dominus aliquis alterius: ſed quilibet per ſe vadit? Reſpō det Monal. ꝙ ſi vadūt inſimul quaſi vnus exerci tus: quilibet tenetur inſolidum: quādo vnus ſine alio non auderet ire. vel nō poſſet damnū inferre: quia in tali caſu quilibet iuuat alios ⁊ facit eos for tiores. ⁊ ſunt quaſi ſquame ſeſe p̄mentes: et om̄es ſunt cooꝑatores. Si v̓o nō iuerūt ſimul ſed quili bet per ſe faciebat damnū: non ꝓuocans alios ad damnū dandū. tunc tenetur quilibet pro eo qd̓ fe cit: vel etiam dato ꝙ iuiſſent ſimul. recurrendum eſt ad regulam generalem nunc dictam. Et ſi vnꝰ non intuliſſet damnū ſine alio vel p̄ſentia alioruꝫ tunc quilibet tenetur inſolidum. al̓s pro rata dam ni dati. Et per p̄dicta patet ſo. ad. q. quotidianam Plures furati ſunt vnū lignū quod ſinguli tolle re non potuerūt. An teneant̉ inſolidum? Rn̄det Io. de ſan. ꝙ ſic: quādo illud cōtrectare vel tollere vnꝰ ſolus nō poſſet. ff. de fur. l. vulgaris.§. ſi duo. Sed ſi vnus potuiſſet furtum facere ⁊ feciſſet ſine alio. tūc tenet̉ ꝓ ꝑte ip̄m ꝯtingēte. Mutus.i. ille qui videns alium damnificari iniuſte. ⁊ ſcit ꝙ verbo ſuo ſine ꝑiculo ſuo: auxiliuꝫ preſtare poſſet iniuriā patienti: ⁊ tacet. talis quidē hoc damnū ſatiſfacere obligatur ſi tali malo obui are ex officio tenebatur. Si autē talis ex officio nō tenetur obuiare: licꝫ mortaliter peccet nō obuiādo non tamē reſtituere obligat̉. De hac materia vide sͣ. Dn̄s. ⁊ Reſtitutio. iiij. Non obſtans.i. qui nō obſtat damnificātibꝰ iniuſte cum poſſit ⁊ ſibi ex officio incūbat. ⁊ ſit ſibi manifeſta iniuria: ad reſtitutionem tenetur: ſicut ſunt principes ⁊ rectores qui ex officio tenent̉ iuſti ciam cōſeruare: quia redditus quos habent ſunt ſtipendia ad hoc inſtituta vt iuſticiā cōſeruēt. vn̄ tenent̉ reſtituere. ¶ Non manifeſtans.i. qui ſcit vbi res rapta vel furtiua eſt: ⁊ non indicat cum de hoc interrogat̉ hic ſimiliter nō tenetur reſtituere: niſi ex officio ad hoc teneatur. Poſſet tamē ꝑſona priuata ī hoc ca ſu teneri ad reſtitutionē quādo legitime producta in teſtem occultaret veritatē: quia tūc ex officio te netur. Et hoc voluit Sco. in. iiij. diſt. xv. ꝙ requi ſitus in iudicio: vbi poſſet ſententialit̓ reſtitui res domino ſuo: et tamē dicendo veritateꝫ nō īminet ſibi ꝑiculum ſui ſtatus vel ꝑſone: quia tūc tenetur inſolidū ad reſtitutionē. al̓s ſecus vbi tali teſti im mineret ꝑiculum ⁊cͣ. Utrū autem ementes de rebus ex rapina te neant̉ ad reſtitutionē? Rn̄det. S. Ber. ꝙ aut ta lia quis emit mala fide aut bona. Si pͥmo modo tunc aut ſciebat: aut credebat eſſe rapinam: aut non probabiliter credebat eſſe rem iuſtam: aut ni hil de hoc cogitabat. Primo caſu ſi ſciebat vl̓ pro babiliter credebat illam eſſe rapinam: tūc ſex mo dis grauat̉ emptor. Primo quia ſemper rem reſti tuere obligatur. nec liberatur vendendo vel qua litercunqꝫ alienando. nec amiſſione vel morte rei: Reſtitutio. vij. nec ſi auferat̉ violēter aut inſcienter de vſu cadat ſeu quocūqꝫ alio interueniente caſu: quin reſtitue re teneatur precium. vnde emens furtum: ſemper tenetur de caſu fortuito: niſi in vno caſu. puta ſi rē domino tempore ⁊ loco congruo obtulerit. et ille reciꝑe noluiſſet. tūc quideꝫ emptor purgaſſet mo ram. ff. de cōdi. fur. l. in re furtiua. Secūdo tenet̉ reſtituere omnes fructus perceptos. et qui inter medio tempore percipi potuerunt. extra de reſti. ſpo. grauis. Et ẜm Ray. intellige fructus qui ſuꝑ ſunt deductis expēſis que fiunt gratia fructuum querēdorum congregandorū. ⁊ conſeruandorum que deducunt̉ tam a male qͣꝫ a bone fidei poſſeſſo re. ff. de peti. here. l. ſi a domino. Tercio quia reſti tuenda eſt res ẜm optimum eius ſtatum. puta ſi tempore emptionis vel venditionis vel interme dio tempore plus valuit: iuxta illud preciuꝫ debet reſtitui. dicto. c. grauis. Hoc tamen ẜm quoſdaꝫ intelligendum eſt quādo res non habetur: ſed di cunt ſufficere: ſi res habetur ꝙ reſtituat eque bo nam ſicut erat quando fuit ablata. Quod intelli gunt quidaꝫ verum: niſi medio tempore res plus valuerit. ⁊ illo tempore interfuerit domino rem ſi bi traditam fuiſſe: quia forte vendidiſſet vel vſus fuiſſet. Ex cuius carentia oportuit eum aliaꝫ emē re. nam tunc tenetur ad omne intereſſe domino. Et ideo non liberatur dando rem eiuſdem boni tatis qualis erat tempore quo abſtulit. Quod eſt rationabile ⁊ notandū. Item ẜm Ray. ſi res me lior facta eſt poſtꝙͣ illam alteri vendidit. tenetur etiam ad reſtitutionem pluris. dicta. l. in re furti derate expenſe rep ua. Et hoc etiam intelligi debet de ſecūdo ⁊ tereio ⁊ vltra emptore malefidei. Quarto quia nō poteſt a domino rei repetere precium: quod etiam de re dedit: poſtqͣꝫ deprehendit rem eſſe ip̄ius. C. d̓ fur. in ciuilem. Nec ſe poteſt defendere ratōne ſtatuti ſuper hoc editi. Cum tale ſtatutum ſit contra deū viij. diſt. que contra. Quinto quia nō poteſt age re contra venditorem de precio ſibi dato. Obſtat enim ſibi turpitudo ſua. Et hoc niſi expreſſe caue rit. x. q. ij. hoc ius. Tamen ẜm Alexā. de alexand̓. talis poteſt rem emptam reſtituere vendenti: vt recipiat precium quod de illa dedit. Sexto qꝛ per dit expenſas factas voluntarias. nam talis cōtra ctando rem alienam: furtum cōmittit. Et fur ſem per eſt in mora. ff. de condi. fur. ſi pro fure. Et ẜm hoc. equus furto ſublatus: quātūcunqꝫ ⁊ quātiſ cunqꝫ expenſis a fure melioratus: reſtituēdus eſt. Quibuſdam tamē ⁊ ſatis diſcrete apparet ꝙ licet in forinſeco foro ⁊ ciuili equus talis ſit taliter reſti tuendus. tamen de equitate naturalis iuris ⁊ ꝯſci entie bone videtur dicendum ꝙ iſte reſtituere de beat furi intereſſe rationabilium expenſaruꝫ. per quas equus melioratus eſt: niſi pro quanto per ei uile iudiciū eſſet inflictum furi illi in penam. Idē quoqꝫ de conſimilibus dicendum eſt. Concordat Ray. Secundo autem ſi rapine emptor non pro babiliter credebat eſſe rem iuſtam cum p̄cedenti bus: in predictis ſex ſociandus eſt. verbi gratia. fuit ductus ignorantia iuris. ſcilicet quia licꝫ cre deret rem eſſe raptā. nō tamē credebat ꝙ illā eme

re eſſet peccatum. et talis ignorantia non excuſat: nec etiam excuſat ignorantia facti craſſa et ſupina vtputa cum quis tempore belli emit a quodaꝫ ſti pendiario calicem. miſſale. ꝑamenta ⁊ huiuſmodi Ideo omnes tales in conſcientia reſtituere obli gātur. Tercio caſu ſi de hoc nihil cogitabat: ⁊ hoc propter fatuam ſimplicitatē in foro conſciētie etiā ſatiſfacere obligatur ẜm Hoſti. ⁊ Raymū. Idem quoqꝫ dicenduꝫ ſi de hoc dubitabat: quia ſecurior pars eligenda eſt. Secūdo autē caſu principali.ſ. quādo emptor emit bona fide. Et tunc eſt diſtin guēdum: ꝙ aut predam emit vt eam domino red deret: aut ſcꝫ vt pro cōmodo ſuo haberet. Si pͥmo ſcꝫ vt eam domino redderet. ſcꝫ recepto precio: et intereſſe ſuo: cum al̓s dominus rei eam nullo mō recuꝑare poſſet. vel nō tam faciliter rehabere: tūc cum vtiliter geſſerit negocium domini rei totum hoc tanent poterit recuꝑare preciū ⁊ intereſſe ſuū. Hoc qui dam dicunt verum ⁊ bene: quādo res redempta fuit paruo precio. al̓s ceſſat ratio huius redempti onis: ⁊ cōſequēter effectus. Et vbi quis illam rem emit paruo precio: et expoliatus veriſimilit̓ illam rem nō erat rehabiturus. tunc poteſt cōſequi pre cium rei ⁊ cetera vt dictum eſt. In foro tamē con tentioſo non creditur tali emptori ꝙ illā rem eme rit illa intentiōe: niſi publice hoc proteſtet̉: et tunc ſi res ſine culpa ſua amittatur: vel ꝑire contingat: nō tenetur. Et breuiter quicquid ſibi adeſt exilla re: vt penſio. merces. fructus vel ſimile reſtituere obligatur. Et quicquid ſibi abeſt: vt precium. mo derate expenſe repetere poteſt vel cum eo quod ex ip̄a re ſibi aduenit vſqꝫ ad concurrentē quātitateꝫ poterit cōpenſare. Si autē talis emptor poſtqͣꝫ fe cit diligenter queri: non potuit reperire cuius res erat: tunc quicqͥd res ip̄a valet vltra id quod em ptori ip̄i debetur pro anima illius cuius extiterat: pauperibus erogandum eſt. Conſulendū tamen eſt ei ẜm Ray. ꝙ hoc publice fiat vt omnis ſuſpi tio euitetur. ⁊ ſic liberatus erit: quia in hoc vtiliter illiꝰ negociū geſſit. Con. Ho. Quid autē dicendū ſi poſt denūciationem pu blice factam de huiuſmodi re empta: aut inuenta ⁊ non inuēto domino data eſt pauperibus. ⁊ poſt modū reꝑitur dominꝰ illius rei qui petit rem ſuā. An ille qui dedit huiuſmodi rem pauperibus te neatur refundere de ſuo. Dici poteſt ꝙ ſi fecit pu blice denūciari bis et ter. ⁊ fecit diligentiam ſuam ad inquirendū verum dominū ⁊ non inuenit: et illam rem cum conſilio alicuius boni viri paupe ribus dedit: in nullo tenetur eidem. Et hoc quaſi in ꝓprijs terminis videt̉ ſentire Fede. ꝓut allegat Lau. de ridol. in tractatu vſuraruꝫ. vbi querit qͥd iurꝭ. Premiſſo generali edicto. ꝙ quicūqꝫ dederit vſurarū nomīe aliquid veniat infra tot dies. et ſi nemo venit: nec etiā vſurariꝰ aliquas certas per ſonas aſſignauit infra terminū ſibi ad id ſtatutuꝫ faciendū. Statimqꝫ lata eſt ſententia ꝑ epiſcopuꝫ elapſo termino declarās illas fore incertas. vtruꝫ vſurarius ſit tutus: ſi poſtea appareāt certe ꝑſone quibꝰ eſt reſtitutio facienda. Et ſentit ꝙ ſic: etiam quo ad illos qͥ tūc erāt exͣ dioceſim. Fatet̉ tamē ꝙ Reſtitutio. vij. Fo. CCXII. talibꝰ ꝯpetit remedium ꝯͣ ep̄m vel pauꝑes. Et plꝰ dicit. ꝙ ſi vſurarius cautōꝫ faciens. fuit ꝯfeſſus ſe hr̄e mille in vſuris reſtituenda ꝑſonis deſcriptꝭ in quodam libro quē ep̄o aſſignauit: tractu tꝑis vult cōgere vſurarium ad dandū ſibi illam pecuniam: tanꝙͣ incertam. vſurariꝰ dicit. on̄datis libꝝ: qꝛ vo lo ſoluere illis: qͦꝝ ſum debitor. ⁊ qͥ in libro deſcri pti ſunt: ne bis ſoluam: ſi deinde veniant ⁊ petant vt certas. vel dic̄. Ego iam reſtitui ꝑſonis deſcri ptis in illo libro. ⁊ ecce plura inſtrumēta remiſſio num. Dicit ep̄us: libꝝ ꝑdidi: ⁊ ſic paratus ſum iu rare. Quid iuris. Soluet ne illa vt incerta. Feder. finaliter inclinat ad ꝑtem ꝙ ſoluat illa vt incerta. Secundo aūt caſu.ſ. qn̄ rapinam emit. vt ꝓ como do ſuo hrēt. ⁊ tunc ſi ꝓbabiliter non credebat illaꝫ rem fuiſſe raptam. puta. qꝛ omnes vicini vel ma ior ꝑs ita credebant. nec aliud veriſimilit̓ extima ri debebat. tunc hec bona fides qͣtuor ſibi confert. Primo. qꝛ durante bona fide: rem illam reſtituere non tenet̉. Sed ſi poſtea nouerit rem illam fuiſſe raptam. qꝛ bellum credebat̉ iuſtum ⁊ reperit̉ iniu ſtum: tunc reſtituere obligat̉. C. de fur. l. alienum nec pōt petere a dn̄o p̄cium ipſiꝰ rei. C. de fur. l. in ciuitem. Tenet̉ etiam exn̄tes reſtituere fructꝰ. De ꝯſumptis aūt nō tenet̉ ꝓpter bonam fidem. vt. l. fructus. ⁊. l. ex diuerſo. ff. de rei ven. Scd̓o pōt reꝫ vendere ⁊ alienare: bona fide durante. ſꝫ ſi aliqd̓ lu crum ex rei venditione ꝯſecutus eſt. dꝫ illud reſti tuere dn̄o venienti. ff. de ꝯdi. inde. l. nam hoc na turā. Tercio qꝛ nō tenet̉ reſtituere in caſu fortuito durāte bona fide. Si em̄ res interim ꝑeat ſine cul pa ſua: nullo mō tenebit̉ dn̄o reſtituere. Quarto. qꝛ poſt reſtitutōꝫ rei: ſi eam fecit iudice ſnīante de p̄cio qd̓ dedit ꝯͣ venditorem agere pōt: vt ip̄m ẜ uet indemnem. xij. q. ij. vulterane. Al̓r aūt mini me pōt. vnde dicat emptor dn̄o rei ꝙ illum ad iu dicium trahat. ⁊ poſtqͣꝫ citatus fuerit denūciet vē ditori ꝙ ꝯpareat atꝫ defendat rē ipſaꝫ. Et ſi res tc̄ ab eo deuincit̉. venditor tenet̉ de euictione. niſi tē pore date ſnīe: emptor ꝑ ꝯtumaciam fuiſſet abn̄s. vel niſi ꝑ iniuriā iudicis fuiſſet ſnīa lata. exͣ d̓ emp. ⁊ ven. c. fi. Si aūt ad ſacerdotis p̄ceptum hoc fece rit in foro ꝯſcīe: venditor inducēdus eſt vt ip̄m cō ẜuet indēnem. ar. d. c. fi. Et qd̓ dictum eſt de eui ctione: idem dicendū eſt ſi ꝑ plures emptores ſuc ceſſiue res tranſierit. qꝛ vnus pōt agere ꝯͣ aliuꝫ. ff. de mino. l. ſꝫ vbi. Quo tn̄ ad fructus ꝑceptos an poſſit bonefidei poſſeſſor illos retinere. clarius di cendum eſt ẜm Io. de pla. inſti. de re. di.§. ſi qͥs a nō dn̄o. vbi dicit. ꝙ nullus poſſeſſor.ſ. nec bonefi dei. nec male. facit fructus ſuos naturales ex re ali ena. l. fructus. ff. de vſur. Ideo eos extantes dn̄s vendicat a quocūqꝫ: ſꝫ de ꝯſumptis nōͣ tenet̉ poſ ſeſſor bonefidei niſi inqͣꝫtum factꝰ ē locupletior. ꝙꝛ tunc tenet̉ ex eqͥtate. l. ſi ⁊ me ⁊ ticum. ff. ſi cer. pe. ſꝫ fructus induſtriales qͥ exigunt induſtriam ⁊ mi niſterium hominis. vt ſegetes. lac. lana. ⁊ ſimilia. bonefidei poſſeſſor cum titulo ⁊ ſine titulo facit ſu os. Et eos lucrat̉ ꝓpter induſtriam ⁊ culturam vt nō poſſint ab eo aduocari.ſ. poſtqͣꝫ ſunt ꝯſumpti. nec ad eoꝝ p̄cium tenet̉. d.§. ſi qͥs a non dn̄o. ⁊. l.

Reſtitutio. viij. bonefidei. ff. de acqͥ. re. do. Sed ſi non ſunt ꝯſum pti: ſꝫ extant: tenetur reſtituere. vt inſti. de offi. iu di.§. illoꝝ. Sed malefidei poſſeſſor: ſi non habet titulum tenet̉ de ꝯſumptis ⁊ de extantibꝰ. l. pe. C. de condi. ex. l. Et de percipiēdis. d.§. illorum. Sꝫ ſi habet titulum. puta per venditionem. donatio nem ⁊ huiuſmodi. tunc tenetur de conſumptis ⁊ extantibus: ſed excuſatur a percipiendis ꝓpter ti tulum. niſi in quatuor caſibus notatꝭ in glo. in di cto.§. ſi quis. in quibus tenetur de percipiendis etiam ſi habet titulum. Primo. ſi quis compulit aliquem per metum ſibi vendere. Item ſi quis e mit in fraudem creditoꝝ. Item in eo qui ſcienter emit contra ꝓhibitionem legis vel ſtatuti. Item ⁊ qͣrto in eo qui emit ſcienter a fiſco: non ſolenni ter. l. j. C. de fi. inſtru. li. x. Con. Monal. in ſum. in ver. fructuum. dicens. Fructuum alij induſtria les: vt frumentum. vinum. oleum. ⁊ ſimilia. Alij naturales: vt poma. ficus. ⁊ ſimilia. Fructus natu rales non facit ſuos poſſeſſor etiam bonefidei. vn de tenetur reddere vniuerſos poſtqͣꝫ incipit habe re conſcientiam rei aliene. d. l. fructus. Quo tamē ad bonefidei poſſeſſorem fac regulam generalem ꝙ nunꝙͣ tenetur vltra qͣꝫ ſit factus locupletior. l. vtrum. ff. de peti. heredi. De fructibus. damno. ⁊ intereſſe reſtituendis. vide infra. Reſtitutio vl timo. ¶ Sed quid ſi vnus dictorum raptorum ſatiſ fecerit. nunquid alij liberabuntur. Reſpond̓. ẜm Ray. ſi vnus ſatiſfecerit integraliter de omni dā nō ⁊ expenſis ⁊ incomodo: ſiue intereſſe. omnes alij liberantur. quia non tenentur damnificato. Nam bonafides non patitur: vt idem debitum bis exigatur. Idem Hoſti. Addit etiam Ray. ꝙ ille. cui ſic ſatiſfit. debet qͣꝫtum ad iudicium ani me. cedere actionem illi qui totum ſoluit. non qui dem vt ab vno totum exigat: niſi forte a principa li. ſed ꝓ partibus petat a ſingulis: ſed qͣꝫtum ad fo rum contentioſum non tenetur cedere. Naꝫ qua fronte poteſt petere ceſſionem: qui ex culpa ſua damnatur. ff. de admi. tu. ſi plures. la. ij. tamen vt ſicut dicit Hoſtien̄. ſiue ſit facta ceſſio: ſiue non. alij qui nihil ſoluerunt tenentur in conſcientia ad releuandum illum qui in ſolidum ſatiſfecit quili bet ꝓ ſuis partibus. Nam ſoluens vtiliter geſſit eorum negocium. vnde tenentur habere ratum. ⁊ ei ſatiſfacere. ar. ff. de neg. ge. l. cum pecuniam. ⁊ j. pomponius. Thomas quoqꝫ ſecunda ſecunde. q. lxij. quaſi declarans dicit. ꝙ ſi ille qui fuit princi palis. vtputa. precipiens ſoluit: omnes alij libera ti ſunt qui fuerunt ab eo ad damnum faciendum inducti. Si v̓o alius reſtituit: tūc illi qui ſunt pͥn cipales. ⁊ illi ad quos res deuenit. tenētur reſtitue re illi qui reſtituit. Et intellige ꝙ ſi iſti tales nō re ſtituant ei: ceteri tenent̉ ꝓ partibꝰ ſuis: vt priꝰ di ctū eſt reſtituere. ¶ Quid ſi ſpoliatus liberaliter remittat reſtōem. Rn̄. ẜm Inno. Si dimittit principali vt raptori vel p̄cipienti. liberatus eſt ꝯſiliator ⁊ hmōi. qꝛ libe ratus eſt is qui principaliter tenebat̉: ⁊ qui res ha buerat. Sed ſi dimittat ꝯſiliatori: non credo liberatos alios eſſe ad quos res ꝑuenerunt: niſi exp̄ſſe intellexerit eos liberare. Neqꝫ etiam illum qui ra pinam fecit: etiaꝫ ſi de rapina nihil habuerit: quia de iure naturali ⁊ diuino cōueniens eſt ꝙ ſublato principali: tollatur acceſſorium. ⁊ non econtrario. Immo plus ꝙ ſi liberaliter abſolueret̉ principa lis: non propter hoc abſolutus eſſet conſiliarius ſi aliquid ad eum ꝑuenit de rapina: niſi alius pro eo ſatiſfeciſſet. Et tunc iſte cōſiliarius in caſu aīe tene tur ei qͥ ſatiſfecit ꝓ eo. ¶ Nūquid autē in reſtitutōne poteſt a predictis omnibꝰ exigi pena. vt de rapina et de omni furto manifeſto pena quadrupli: ⁊ d̓ alio furto pena du pli? Rn̄. huiuſmodi pene non debētur niſi poſtꝙͣ adiudicate fuerint. quo caſu pena vniꝰ nō liberat aliū. De hoc videsͣ. Pena. ¶ An auteꝫ quis teneatur indicare furem? Rn̄. Panor. in. c. qui cum fure. extra de fur. de mente Bar. in. l. ciuile. C. de fur. concludit ꝙ furtū quis indicare debet. Et ſic ꝓprie loquitur. d. tex. qui cuꝫ fure. ſi bene ponderet̉. Nihil em̄ dicit de fure: ſed de furto. Sed iudex: vel ex officio implorato: vel dum procedit: ꝑ inquiſitionē generalem poteſt cō pellere ad indicandum furem. Recte ergo poſſūt epiſcopi admonere ⁊ excōmunicare nō indicātes fures vel furtum: quia ſuperiores tenent̉ omnibꝰ modis purgare ꝓuinciam malis hominibꝰ. vnd̓ ex hac cauſa poſſunt compellere ad manifeſtan dum. Non obſtat p̄dictis: ſi dicatur ꝙ ad inſtan tiam ꝑtis quis tenetur ꝑhibere teſtimoniū contra furem. ar. l. nullum. C. de teſti. ergo tenetur indi care. dico ꝙ aliud eſt ꝑhibere teſtimoniū. et aliud indicare ſine teſtimonio. Nam quādo quis teſti ficatur: iam fur fuerat detectus per accuſationem Secꝰ qn̄ oīno ē occultꝰ: qꝛ tūc ad inſtantiā partis nō tenet̉ indicare furē. ¶ Et hec faciūt ad. q. Quidā perdidit libruꝫ vel aliam rem. Suſpicat̉ ꝙ ſit in domo Ticij. Petit ꝑ iudicem vt querat̉ domus illius. ⁊ vt aperiātur ſcrinia et loca ſecreta Ticij. nūquid iudex debeat hoc facere. Uidetur ꝙ ſic ꝑ. l. requirēdi. C. de ſer. fu. Cōmuniter tamē concludit̉ ꝑ doct. ꝙ ſpeciale ſit in ſeruo ⁊ in alia re ſeu ꝑſona: que poteſt cōmit tere dolum in ſe occultando. vt tunc poſſit inſpi ci domus alterius. vnde ſi quis ſuſpicat̉ ne vxor ſua ſit in domo alterius: tunc poteſt pete̓ a iudice vt querat̉ ī domo illius. Secus in alijs rebꝰ q̄ nō poſſunt cōmittere fraudem: tunc nō debet iudex facere queri domum alterius: qꝛ ꝑiculoſum eſt: vt paterfa. habeat pandere alijs ſuū patrimonium: niſi eſſet vehemēs ſuſpicio ꝙ eſſet in domo illius. ar. in. l. j. ff. de queſtio. Eſtitutio. Vlij. quo ad eden tes ⁊ recipientes de rapina. ¶ ¶ Utrū edentes de rapina. furto. vſu ra ⁊ huiuſmodi teneant̉ ad reſtitutionē. Rn̄des ẜm Alex. de ales. ꝙ qui comedūt vel in alios vſus cōuertūt aliquid de vſura. furto vel rapina ſciēter ſiue ſint religioſi: ſiue aiij. Et ſimiliter ſi dubitant an ſit huiuſmodi: tenentur ad reſtitutionem: ne

cōmittant ſe diſcrimini. habetur em̄ pro regula ꝙ quicūqꝫ habet cōſcientiā de re ꝙ ſit aliena: tenetur eam reſtituere. In hoc tū videt̉ diſtinguēduꝫ. an talis raptor ſit ſoluēdo: vel ne. vt in primo caſu nō teneat̉ comedens. Hoc tamē limita. An ſit res in qua dominiū tranſferat̉: vel ne. vt in rapina ⁊ fur to: in quibꝰ non tranſfert̉ dominiū. Et de talibus edere non licet. Si autē nō eſt ſoluendo: tunc am ſcienter comedit. Et tunc niſi in caſu extreme ne ceſſitatis tenet̉ ad reſtitutionē. Si autē ignorāter ⁊ bonafide: tunc nō tenet̉ de ꝯſumptis. ꝑ regulaꝫ poſitā in p̄cedenti. c. ¶ Quid autē de vxore et familia que ſcienter co medit ⁊ bibit et induit̉ de talibꝰ? Rn̄. ſanc. Ber. ẜm Ale. lom. ꝙ aut maritus eſt ſoluēdo: aut non. Si eſt ſoluendo. tūc ſi ſunt ibi aliqua bona de iu ſto acquiſita ⁊ ſeꝑata: de illis viuere poteſt. Sed ſi ibi ſunt aliqua bona de iuſto: ſed intermixta cum impie acquiſitis ita ꝙ non pōt diſcernere: adhuc iiilalta de illis viuere poteſt. dūmodo in mēte habeat vi uere de iuſto. Con. Rod̓. Idem etiā addit ꝙ licꝫ talis vxor de oue vel de boue: ſiue de quacunqꝫ re habita de vſuris vel rapina comedere non poſſit vltra caſuꝫ neceſſitatis extreme: ſi tamē res ſit emīꝰ pta de vſura: pōt inde comedere ſine caſu extreme neceſſitatis. Cuiꝰ ratio eſt ẜm quoſdam: quia cuꝫ in vſura dominiū tranſferat̉: non eſt neceſſe reſti tuere rem habitam ꝓ vſura: ſed ſolum vſurariuꝫ ad ſatiſfaciendum nō facere impotentē. Secūdo caſu quādo raptor vel vſurarius nō eſt ſoluendo puta qꝛ nihil habet niſi de vſura: vel qꝛ oīa bona ſua ꝓ vſuris reſtituendis obligata ſunt: licꝫ de bn̄ acquiſitis habeat quedā. tūc ẜm Girar. oldo. etiā eſt diſtinguēdum. ꝙ ſi talis vſurarius habeat ali qua que non ſunt empta: vel habita de vſuris. et dos vxoris fuit ibi prius qͣꝫ p̄dicte vſure: poteſt et Auidā perdidit libruꝫ vt debet inde ſolui: etiam dato ꝙ vir eius nō habeat ſufficientiā ad ſoluēdas vſuras. Si v̓o nō ſunt ibi niſi empta vel habita de vſura atqꝫ predicte vſure ibi primo fuerūt ꝙͣ ip̄ius vxoris dotes. tūc ip̄a re ſtituere obligat̉ quicquid ꝓ victu ſuo ſeu quocū qꝫ alio modo accepit inde: qꝛ ei ad non reſtituēdū preſtat cauſam efficacem. Sed omnia predicta in tellige niſi in caſu dum cauſam expoliatorū agit.ſ. monēdo: ⁊ inducēdo virū pro poſſe ad reſtituēdū quia tūc non tenetur de his que expendit ſeu con ſumpſit eo tempore: quo circa eius emendationē fideliter laborauit: etiaꝫ ſi reſtitutio non ſequatur. nam qui gerit alterius negociū vtiliter etiā abſen tis ⁊ ignorantis: licite recipit expenſas. non tamē ẜm Rod̓. de talibus pōt viuere per annū ꝑ vnaꝫ admonitionē vel duas: ſed ꝙͣdiu continue inſtat opportunis horis. Cō. his etiā Ho. et Ray. Ul. ⁊ Guil. Si aūt de correctiōe vſurarij nō remane at ſpes. ⁊ in vxorē ſuā crudelis eſt. ⁊ de impie acqͥ ſitis eam viuere cogit. qͥd habet agere talis vxor? dicendū ꝙ triplex habet remediū ẜm Ray. Pri mū ꝙ ſibi victū aliūde querat vel ab amicis vel a conſanguineis ſuis. aut proprijs manibus laborā do ſiue alio modo honeſto victum querat. Secū dum vt denunciet his qui prodeſſe poſſunt. vel Reſtitutio. viij. Fo. CCXIII. etiam ſi ꝓbare poteſt denunciet epiſcopo. vt com pellat eum paſcere ſuam vxorem de iuſto. Sꝫ ẜm Hoſtien̄. hoc remedium inane eſt. ſi vxor habet ſuum maritum crudelem. Terciū remedium. vbi aliud non poſſit agere. nec per elemoſynam hone ſte querere. nec alio modo licito inuenire. Exquo ita artata eſt: poterit inde comedere. quia tempore tante neceſſitatis etiaꝫ a furto excuſaret̉ in totum. Neceſſitas enim non habet legem. Si autem pe riculum mortis non īmineat manifeſte aliqd̓ pec catum ꝯmittere videt̉. ꝓpterea aliqua penitentia ei ad cautelam iniungēda eſt. ar. extra de fur. ſi qͥs. Quicunqꝫ tamen taliā ſumit: cum magna parcita te ſumere obligat̉. Et interim dolere dꝫ atqꝫ ꝓpōne re. ꝙ ſi poterit in futurum reſtituet quicquid in de expendit. Et hoc ſatis ſecurum eſt. Quartum remedium poteſt addi. ꝙ talis vxor res domꝰ mo do licito augmentet atqꝫ conſeruet. quia hoc etiaꝫ cedit in creditoꝝ vtilitatem. maxime in conſeruā do res habitas ex vſura ⁊ hmōi. vt ſunt veſtes. ſuppellectilia. ⁊ iocalia: ne corrodantur a vermibꝰ ⁊ hmōi. Quintum quoqꝫ ſuperaddatur. ꝙ ſi vir eius habeat plura incerta: vbi ſufficiat ad ſatiſfaci endum certis. poteſt tali vxori per ep̄m ꝓuideri. Omnibꝰ autem ſupradictis remedijs poteſt vti vxor vſurarij ſi de vſuris habeat dotem. ⁊ vir ni hil habet niſi reſtitutioni obligatum. Et vbi vxo: poſſet rehabere dotem ſuam. vel parafrenalia a vi ro. ⁊ illa tradere poteſt alicui honeſte perſone. que de honeſto lucro pecunie: de qua negociabitur il la perſona cui committetur: viuere poterit. extra de dona. inter virum ⁊ vxorem. c. per veſtras. Ta men inter iſta quinqꝫ remedia: valde precipuum eſt quod dictum eſt ſupra.ſ. ꝙ inſtet circa eius cor rectionem temporibus oportunis. Et licet aliquā do videat̉ deſperatus. nihilominus nunqͣꝫ eſt de. ſperandum de homine in hac vita quia accidit in puncto. quod non peruenit in anno. In omni bus tamen caſibꝰ p̄dictis tenet̉ vxor reddere debi tum viro ſuo ⁊ econuerſo: niſi ſubſiſtat aliud im pedimentum. Quid autem de filijs ⁊ familia vſurarij. Re ſpondeo ẜm Girar. oldo. ꝙ aut vſurarius eſt ſol uendo aut non. Primo caſu: ſi eſt ſoluendo. ⁊ ha beat alia vltra ea que ſatiſfacere ⁊ ſoluere obligat̉. de illis viuere poſſunt. Secundo autem caſu quā do non eſt ſoluendo. quicunqꝫ de familia eius. quicquid ꝓ ſuo victu. vel quomodocunqꝫ aliter acceperint: ſatiſfacere obligantur. quia illum ad ſatiſfaciendum faciunt impotentem. ⁊ ad hoc p̄ ſtant cauſam efficacem. Excuſari autem tales ⁊ conſimiles poſſunt ꝓpter. v. Primo. ꝓpter ꝓcura tionem.ſ. ſi cauſam expoliatorum agunt. vt ſupra dictum eſt de vxore. Secundo. ꝓpter recompen ſationem. quia ſi tantum ei reſtituunt quantum de ſuo receperunt: ſicut contingit in emptionibꝰ. in operis. mercantijs. commutationibus. ⁊ con ſimilibus. nam ſi huiuſmodi ſeruirent vſurarijs in rebus licitis ad augmentum ſubſtantie vſura rij. merito talis merces cum expenſis per eos fa ctis comperiſatur. Tercio ꝓpter reſtaurationem. nn ij

Reſtitutio. viij. Id eſt ſi ſe reſtauraturum ꝓponat. ⁊ ad hoc faculta tem ſe habituruꝫ ꝓbabiliter credit. Quarto ꝓpter ignorantiam. quia ſi neſcit rem eſſe vſurariaꝫ. nec cauſam habeat hoc ſciendi illum vicꝫ eſſe talem. Quinto ꝓpter neceſſitatem. puta ꝙͣtum ad hoc. qꝛ filij ⁊ filie in tali etate ſunt ꝙ aliter comode viuere non poſſunt. Poteſt etiaꝫ queri: ſi dum viueret pater ticij ex pendit. ccc. lib. in ſtudio ꝓ filio ſuo vt doctor effice ret̉: cum nihil niſi de vſuris hrēt. Canqꝫ de vſuris habuiſſet. M. poſt mortem non dimiſit filio ſuo niſi. ccccc. lib. Querit̉ vtrum de illis. ccc. ticius ad reſtitutōem ſit obligatus. Ad qd̓ rn̄dit. S. Ber. Si pater ticij nō erat ſoluendo quando filium in ſtudio nutriebat: tunc diſtinguendum eſt. Nam ſi ticius credebat ꝙ pater ſuus ſibi d̓ licitis bonis ꝓuideret: rōne bonefidei: de bonis iam ꝯſumpt ſatiſfacere non tenet̉: ſꝫ ſolum de extantibꝰ. Si au tem nouiſſet patrem ſuum de vſuris omnia poſſi dere: ꝓpter conſcientiam leſam quam habebat in vtendo alienis rebꝰ: debet illas. ccc. libr. reſtituere ẜm diuinum ius. Et idem iudicium de ꝯſimilibꝰ fieri poteſt. ¶ Quid autem de filia que habuit dotem de vſu ra. Reſpondet ſan. Ber. ꝙ ſi quis accepit filiam vſurarij in vxorem. qui nihil tunc temporis habe bat niſi reddendum: tunc ẜm quoſdam: dotem quam inde accepit cum filia: reddere non tenet̉. ſi non craſſa: ſꝫ ꝓbabili ignorantia ductus fuit. quia ſcilicet ꝓbabiliter credebat ſocerum non eſſe vſu rarium. Aut preter illam dotem habere ſufficien tia ad ſoluendum. Uerius tamen cum diſtinctio ne dicendum eſt. ꝙ quando pater dotauit filiam. aut non erat ſoluendo. aut ſic. Primo caſu ſi pater non erat ſoluendo: tunc ẜm Girar. ol. alioſqꝫ ſolē nes docto. talis gener. exquo ſcit ꝙ dos accepta quando eam accepit erat neceſſaria ad ſoluenda debita: non poteſt talem dotem cum bona conſci entia retinere. ſi certi ſunt hi quibꝰ primo talia de bebant̉. Cuius ratio eſt. quia de alioꝝ rebus. nul latenus ẜm deum illa potuit dotari. Si tamen vſurarij filia talem dotem vult reſtitui. ⁊ eius ma ritus obſtat. culpa erit mariti ⁊ nō vxoris. Et hoc ſi illa ꝓponat dotem illam reſtituere ſi vir eius an te ipſam obiret. Si autem econuerſo vir eius vult illam reſtitui: ſꝫ vxor eius obſiſtit: nec patit̉ illam reddi. tunc forte illi ſufficit: ꝙ ipſe non percipiat de bonis illis ⁊ ꝓponat quando poſſet reſtituere illam. Si v̓o vtriqꝫ in non ſatiſfaciendo ex mala voluntate ꝯcordant tūc in ſtatu damnationis am bo viuunt. In remedium tamen periculi dici poſ ſet ꝙ ſi pater talis vxoris ſeu eius heredes habe rent ſufficientia ad ſatiſfaciendum certa: tūc ſi ta lis dos ſit parua in totum. Si auteꝫ magna: in ꝑ tem. De incertis dioceſanus poſſet cum tali muli ere ẜm diſcretum iudicium diſpenſare. Conſulen dum eſt autem tali mulieri de bonis certis vſure habenti dotem: cum ſibi non poteſt aliter ꝓuide re: ꝙ ſi ꝯtingeret eam premori viro: debet in fineꝫ vocare virum ⁊ filios ſi illos habet. ac eis ꝓteſtari dotem ſuaꝫ fuiſſe de vſuris. obſecrans ⁊ obteſtās quatenus reſtituant: quia illam nullo modo poſ ſunt licite retinere. qd̓ ſi noͣ fecerint: non ei: ſed im putabitur illis. Secūdo autem ſi pater vſurarius dotauit filiam ſuam eo tempore quo etiam rema nebat ſoluendo. ⁊ per conſequēs non propter do tes illas factus eſt impotens ad ſoluendum: non tenetur recipiens ſatiſfacere quod recepit: qꝛ quā do vſurarius verus dominꝰ dedit: ⁊ ſine ip̄a erat potens ſatiſfacere. ꝓpterea non dedit ei recipiens ad non reſtituenduꝫ cauſam efficacem. Si autem impotens poſtea factus eſt: nō eſt culpa recipien tis. vide tamē Panor. in. c. cum tu. de vſur̄. vbi for mat. q. de vſurario non habente pecuniā niſi vſu rariam: qui ſine fraude maritauit filiā: ⁊ dedit do tem genero reſtituendam filie in caſu ſoluti matri monij. Queritur nūquid poſt ſolutum matrimo nium et dotem ſibi traditam teneatur ſatiſfacere creditoribus: exquo non adſunt alie facultates?: Federi. conſilio. lxiij. conſuluit. ꝙ ſi nō in fraudeꝫ conſtituta fuit dos: non tenetur filia reſtituere. lꝫ habeat ex cauſa lucratiua: quia illa nō eſt pecunia vſuraria. Nam pecunia vſuraria tranſiuit in do miniū mariti. ⁊ illa eſt alia pecunia que proficiſcit̉ ex bonis mariti. Sed do. An. dubitat de hac deci ſione cum dos ſit quid vniuerſale. vt notat Bar. in. l. j. ff. ſol̓. ma. Et in vniuerſali vna res ſuccedit loco alterius. vt. l. imꝑator. ff. de le. ij. Itē ſi filia in poteſtate erat: ergo heres: et prius reſtitui debent omnia debita. Sed aduerte ꝙ Fede. loquit̉ quā do filia non erat heres. Sed poſſet dici ꝙ licꝫ non ſit heres: non debet habere quartā ſuam: niſi pͥus deductis oneribus ⁊ debitis. hec deciſio videtur ſatis dubia. Forte de rigore iuris procedit opinio. Fede. Sed de eqͥtate ꝓcederet alia opinio. ¶ Utrum famuli vſurariorū teneantur ad reſti tutionem ſalariorum perceptorū et expenſarum? Rn̄deo ẜm ſan. Ber. ꝙ aūt iſti ſunt famuli: qui ī domo eius morant̉: nō ad exercendum fenus: ſed ei ſeruiūt. puta ad menſam vl̓ eum aſſociant hinc inde ⁊ huiuſmodi: ⁊ de talibus dicenduꝫ eſt ſicut de vxoribus: quia ſi vſurarius nō eſt ſoluēdo. nul lo modo de bonis vſurarij viuere poſſunt: nec in ſuper ſalarium ſuum ab eis ſuſcipere niſi duo ibi cōcurrant. Primo ꝙ ſit ibi aliquid de licite acqui ſitis. non autem empta vel habita de vſuris. Se cūdo ꝙ tale ſalarium prius fuerit ibi qͣꝫ vſure. his autem duobus cōcurrentibus: predicti ſalarium. ſuum ẜm aliquos ſuſcipere poſſunt: etiaꝫ dato ꝙ vſurarius non haberet ſufficientia ad ſoluendas vſuras. hoc tamē nō eſt vſqꝫquaqꝫ tutum. de bo nis auteꝫ illius viuere eis nequaqꝫ licet. Aliter da rent ei ad non ſoluendum cauſam efficacem: vbi vſurarius nō eſt ſaluendo. Si autem dicti famu li ſunt proprie ſeruientes ⁊ mercenarij. tunc dicen dum ꝙ ſi vſurarius non eſt ſoluendo. aut iſti ſer uiunt in rebus licitis ⁊ honeſtis. ⁊ tunc ſi propter diminutioneꝫ ſubſtantie vſurarius non fiat ma gis impotens ad ſoluendum: licite poſſunt condi gnam ſuſcipere mercedem. Et hoc: quia vtilitas quam conſequit̉ inde vſurarius talis ex illo ope re cum mercede męrito compenſat̉. et ꝓpter mer

cedem mercēnarijs datam pauperior minime di ci poteſt cum loco mercedis habeat cōmodū ope rarū: vt ſunt qui agros eius colunt ⁊ vineas ⁊ hu iuſmodi. Et forte dicendū idem de illis ſeruitori bus qui haberent curam veſtium ⁊ aliarū rerum ip̄ius vſurarij: vt recipere valeant expenſas et ſa larium vſqꝫ ad tantā ſummā ad quātam aſcendit iſta vtilitas: ſed plus recipere nequeūt. Idem dic de vxore vt ſupra dictū eſt: quādo haberet curam pͣdictarū rerum: ꝙ poteſt reciꝑe expenſas vſqꝫ ad dictam quātitatē ad quam ſe confert dicta ſua vti litas. Si autem ſunt alij ſeruitores ſeruiētes vſu rario in illis in quibus eum ad ſatiſfaciēdum: duꝫ recipiūt ſalarium faciūt impotentē. ⁊ tunc licꝫ ſer nuepoiu uiant ei ī rebus licitis ⁊ honeſtis nō peccent: īmo apud deum qn̄qꝫ merētur: tamē ſalariū ẜm quoſ dam minime ſuſcipere poſſunt: cum ex hoc ad ſa tiſfaciendum eum faciūt impotentē. Sicut medi ci. barbitōſores. baile. Et licꝫ tales ab vſurarijs ſa lariū acceptare nō poſſint: tamen illis in extrema a: quia la nō ei neceſſitate ſubuenire tenentur. Et ob p̄dicta infe runt quidam. ꝙ cum iudei cōmuniter viuant ex A vſuris. nec ſint potentes reſtituere: accipiētes per donationē: vel alio titulo lucratiuo aliquid ab eis tenent̉ ad reſtitutionem accepti: faciendam illis a quibus iudeus accepit vſuras: etiam ſi aliquid ab eis acceptum ſit pro pena: vt sͣ. Iudeus pͥmo. Si autē quis aliquid ab eo habuerit qͥ nō eſt ſoluen do titulo oneroſo. puta qͥa emit vel habuit ꝓpter operas ſuas: vel ꝑmutationem: vel aliam onero ſam cauſam: nō tenetur ad reſtitutionē: niſi illud ſciuerit fieri in fraudem creditorū. Et dicitur ſcire ſi creditores ſunt ſibi proteſtati ꝙ ſit in eorum pre iudiciuꝫ. vt in. l. ait pretor.§. ſi quis ꝑticeps. ff. de his que in frau. cre. Item quādo ſcit eum habere creditores et alienauit omnia bona ſimul. Ex illa em̄ vniuerſali alienatiōe preſumit̉ fraus. vt. ff. e. l. omnes.§. lucius. Item tercio quādo hoc euiden ter apparet: vt qꝛ ſcit aliqueꝫ impotentē reſtituere ⁊ aliquid vendere: vel emere ad ludum. luxuriam guloſitatem. vel aliter inutiliter conſumēdum. Et ſic in fraudem creditoruꝫ. Et ex p̄dictis colligit̉ ꝙ urarij viuer cū iudei ⁊ alij vſurarij cōiter ꝓpter vſuras nō ſint ſoluendo: accipiens aliquid ab eis etiā titulo one roſo. puta locatione. venditione vel ſimili: exquo manifeſte fiūt impotentiores ad ſatiſfaciendū: te netur reſtituere illis a quibus accepte ſunt vſure: ſicut ꝯtingit in vendēte eis gallinas: vl̓ alia ad gu loſitatē ꝑtinentia: vel pulcra veſtimenta: ⁊ alia ſi milia ad pompoſitateꝫ: vel qui ad talia locant ſibi operas: vel ad radendum: vel ad polienduꝫ ⁊ hu iuſmodi. ¶ Quid aūt de ꝯſanguineis ſeu amicis. domeſti cis. ſocijs. ⁊ quibuſcūqꝫ alijs qui de bonis ipſius vſurarij comedūt. bibunt. ſiue dono ſiue quocūqꝫ alio modo recipiūt? Rn̄. ſan. Ber. ꝙ ſi vſurarius nō eſt ſoluēdo.i. ꝙ omnia bona que habet vix ſa tiſfactioni ſufficiūt. licꝫ habeat aliqua de licite acqͥ ſitis: tales inquā quicquid predictis modis ſuſci piunt ſatiſfacere obligant̉: qꝛ etiam ad non ſatiſfa ciendū p̄ſtant cauſam efficacē̓. Si aūt eſt ſoluēdo: Reſtitutio. ix. Fo. CCXIIII. tunc non tenent̉. Si autem de hoc dubitant. ⁊ ad huc extat res: ſatiſfacere obligant̉ ne ꝓ re tempo rali in diſcrimine animam ſuam ponant ẜm regu lam ſupra poſitam. Si tamen habuiſſent bonafi de tales ab vſurario: credentes illas res eſſe ſuas? durante tali bonafide: de conſumptis non tenen tur. Caueant tamen vt dictum eſt ſupra. ne ducā tur bonafide lupi que.ſ. ſit ignorantia craſſa ⁊ ſup pina. que etiam eos de conſumptis non excuſa ¶Utrum debētes aliquid recipere ab vſurario ex contractu vel quaſi. aut ex maleficio vel quaſi poſſint acciꝑe ab eo qd̓ debet̉. Rn̄dit Alexā. lom. ꝙ ſic. dum tamen rem vſurariam. furtiuam. vel raptam non recipiāt in ſpecie ſua. Quod quidem in vſura eſt veꝝ ẜm eos qui tenent ꝙ in vſura nō tranſfertur dominium. Scd̓m autem alios poſ ſunt recipere etiam ipſam rem in ſpecie habitam ex vſura. hunc tamen caſum quidam limitant ſi cut ſupra dictum eſt. dummodo non ſit in fraudē creditoꝝ. ¶ Utrum autem mutuantes denarios vſura rijs poſſint repetere. Rn̄dit ſan. Ber. ꝙ ſi bona fide creditor vſurario pecuniam mutuauit. vt ex illa commodum ſuum licite faceret. ⁊ lucrando forte ex ea ſe liberaret. Et tunc recipere poteſt qd̓ libera liter mutuauit. etiam ſi aliter ille non ſufficeret ad vſuras ſoluendas. aut alia ⁊ non iuſta cauſa illam mutuo ei dedit. puta. ad ludendum. aut ad mere trices. vel hyſtriones. ⁊ tūc non pōt debitum ab il lo reciꝑe qͥ alit̓ nō eſt ſoluendo. Con. Guil. ¶ Utrum locantes domos vſurarijs ad fenus exercēdum teneant̉ reſtituere penſionē. Rn̄. ſan. Ber. ꝙ licet ſint ꝑticipes oīm peccatoꝝ q̄ in eis ex fenore ꝑpetrant̉. nihilominus rōne ꝯͣctus locatio nis. in quo lucꝝ tranſfert̉ in locantem. pn̄t tale lu crum nō illicite retinere. niſi vſurariꝰ tunc impo tens eſſet reſtituere acqͥſitas vſuras. qꝛ tūc nō pn̄t recipere penſionem niſi prius debuiſſent hr̄e. ¶ Utrum p̄dicatores qui vadūt ad raptores vt eos inducant ad pnīam ⁊ ad reſtōem poſſint co medere de rapina. Rn̄d̓. ẜm Ray. ſiue inducant eos in p̄dicatione generali. ſiue in ꝑſuaſione ſpāli excuſant̉. maxime ſi apud alios non pn̄t comode inuenire. extra de ſent. ex. cum voluntate. Et hoc intellige cum moderamine. ⁊ ſi ſit ſpes ꝓbabilis de illoꝝ correctione. Item ſi ꝓpter eoꝝ expenſas n̄ ſubtrahat̉ facultas reſtituendi in toto vel in ꝑte. Sed ſan. Ber. dicit vel in magna ꝑte. ⁊ hoc ratio nabilius. Eſtitutio nono. Quo ad cooperatores vſuraꝝ. Et hi quidem multiplices ſunt. Ex quibꝰ primi ſunt ad vſuram mutuum accipientes. Circa qd̓ aduer tendum ẜm ſanc. Ber. ꝙ duo neceſſaria ſunt ad hoc ꝙ ſine mortali culpa homo tale mutuū ſuſci pere poſſit. Primo ꝙ qui mutuum p̄ſtat nō ſit in ductus ab alio. ſꝫ a ſeipſo ad tale mutuum dandū paratus ſit. Secundo ꝙ qui mutuum ſuſcipit ad nn iij

hoc ob legitimam cauſaꝫ ex neceſſitate cogat̉. vno iſtoꝝ deficiente ſemꝑ accipiens mutuum ſub vſu ra: mortaliter peccat. Et ꝯcludit ꝙ etiam in neceſ ſitate extrema nō licet aliquem renitentē inducere dare mutuū ad vſuram. īmo potius liceret ẜm eū neceſſaria ꝓ ꝯẜuanda vita raꝑe violenter: qͣꝫ illuꝫ inducere ad tale mutuum. ⁊ ſi facit mortaliter pec cat. Fortius ergo peccant ẜm eum qͦ tale mutuum ſuſcipiunt ad voluptates explendas in vanitatibꝰ ſaſciuijs. atꝫ ludis. vel vt homo lucret̉ ampliꝰ. vel ditet̉ qꝛ ſemꝑ mortale peccatum eſt. ſꝫ hec opi. ni mis dura videt̉. ideo Dire. li. iij. aliter dicit ponēs tres opi. circa hoc. Quidam em̄ dicunt ꝙ cuilibet licet acciꝑe ꝓ quolibet oꝑe virtutis: vt ſi velit inde facere elemoſynam vel edificare eccl̓iam. ſꝫ non licꝫ acciꝑe ſub vſuris. vt luxurioſe viuat. Alij dicunt ꝙ diſtinguendum eſt de oꝑe virtutis vtꝝ ſit neceſ Iariū vel non. Tu v̓o dicas ꝙ ſi accipiens ſub vſu ra pecuniam ſi dans erat paratus dare alteri. ⁊ ac cipiens indigeat non peccat. ar. xxij. q. j. mouet. li. cet non accipiat ꝓ oꝑe virtutis: ſꝫ ꝓ opere indiffe renti. Sed ſi cauſam dedit qꝛ al̓s non diſpoſuerat Fradere ſub vſura: quando accipiens ad hoc eum Induxit: tunc peccat accipiens. Poſſet tamen eſſe caſus in quo non peccaret inducens: vt ſi īmine ret neceſſitas famis. ⁊ aliquis haberet pecuniam. vel granum. vel ſpeciem aliam. ⁊ tunc nō vult vē dere. vel mutuare gratis: tunc ſuaderi poteſt ei vt allam ſpeciem mutuet ſub vſuris. quia minus pec cat ſi ſub vſuris mutuet ꝙͣ ſi teneat eam abſconſaꝫ in tanta neceſſitate: quia inter duo peccata: ſuad dum eſt ꝙ maius vitet. xiij. di. nerui. hoc idem te nent Inno. ⁊ Hoſtien̄. extra de vſur̄. c. ſuꝑ eod̓. ⁊ Archi. xiiij. q. iiij. ſi quis vſuraꝫ. Ri. etiam in. iiij. di. xv. dicit. ꝙ non ſolum in neceſſitate extrema. ſi etiam quando homo notabiliter damnificaretur vel notabilem penuriam pateret̉ licet recipere ad vſuram. vel etiam latius intelligit non ſolum de neceſſitate abſoluta. ſed etiam de neceſſitate vtili quam aliquis ꝯſequit̉ agendo negocia ſua. ſꝫ acci pere ꝓpter alee ludum ⁊ hmōi eſt peccatum mor ¶ Quid autem de inducentibus aliquem ad fe nerandum. vel de mutuantibus alicui pecunias ad exercendum vſuras an teneantur ad reſtitutio nem. Reſpondet ſanctus Bern̄. ꝙ de hoc ſunt opiniones. Quidam enim dicunt ꝙ qui alios ad fenerandum inducunt qui feneraturi al̓s non fu iſſent: inſolidum reſtituere obligantur. Si autem al̓s feneraturi erant. tunc non obligantur. niſi in quantum peruenit ad eos. Alij autem ⁊ rationa biliter moti dicunt ꝙ in caſu mutui non obligan tur niſi inquantum peruenit ad eos: nec inſuper in duobus alijs caſibus. Primo. cum quis ſocie tatem contrahit cum aliquo ad exercendum fe nus. Secundo. cum quis vſurario pecuniam dat pro lucro participando. Mouentur propter dif ferentiam que eſt inter rapinam ⁊ furtum ex vna parte. ⁊ vſuram ex alia parte. ⁊ penes voluntari um ⁊ non voluntarium. Ex qua quidem diffeReſtitutio. ix. rentia ortum habet: ꝙ in his caſibus potior ē con ditio vſurarij qͣꝫ raptoris vel furis. Nam in rapi na ⁊ furto reſtituere obligat̉ qui p̄ſtat ad hoc cau ſam efficacem: etiam ſi nihil perueniat ad eum. Et hoc eſt: quia rapina ⁊ furtum contra voluntatem dn̄i ꝑpetrant̉. non ſic aūt in vſura: vbi interuenit voluntariū mixtū. Preterea in rapina ⁊ furto: iu ra ſpoliatis tribuūt actionē ꝯtra eos qui rapine et furto dederūt cām efficacē: licꝫ ad eos non ꝑuene rit quicqͣꝫ. Non ſic autē in vſura: qꝛ non dat̉ actio ꝯtra tales taliter inducētes: cū ad eos nō ꝑuenerit quicꝙͣ de tali lucro. Querit̉ an is qui extorſit vſuras nomīe alteriꝰ ſicut ſunt ꝓſonete. ꝓcuratores. tutores. curatores ⁊ huiuſmodi teneant̉ ad reſtitutionē? Rn̄. glo. in l. ſi ſciēte. ff. ad. l. pō. de ꝑici. tenet indiſtincte ꝙ ꝓ one vſurarum ſonete vel huiuſmodi: quibus mediantibus cele brant̉ cōtractus vſurarij: tenent̉ ad reſtitutioneꝫ vſurarū. Hanc glo. ibidem ſequit̉ Bar. et in. l. j. .§. incidit. ff. ad turpil. Sed glo. in. c. Michael. de vſurͣ. tenet totaliter oppoſitū. Dicit em̄ ꝙ is qͥ ex torſit vſuras nomīe alterius: non tenet̉ ad reſtitu tionē. nec pōt cōtra eū excipi. Hoſti. autē. ⁊ Goſ. in eorum ſummis: quos ſequit̉ Io. an. in dicto. c. Michael. vt refert Panor. ibi ꝯcludūt. ꝙ aut pͥn cipalis eſt ſoluēdo. ⁊ tūc talis non tenet̉ ad reſtitu tionē. al̓s ſecus. Et hec opi. placet Panor. exquo dedit cauſam delicto teneat̉ alio nō valente ſatiſfa cere. Quidā tamē ſummiſte dicūt ꝙ ꝓſonete ⁊ hu iuſmodi tenent̉ in ſubſidiū. puta qn̄ vſurarius vl̓ principalis non eſt ſoluēdo: vel non vult ſoluers. Scd̓m autē opinionē īmediate p̄cedentem qͣꝫdiu vſurarius eſt ſoluēdo: ꝓſonete ⁊ huiuſmodi nō te nētur ad reſtitutionē. Ultima tamē opinio videt̉ practicāda in foro aīe: que cedit in fauorem credi torū. ⁊ a d deonerationem cōfeſſorum. licꝫ alia opi nio ſit probabilis: fulta auctoritate famoſorum do ctorum. tra de vſur. Nihil ¶ An aūt huiuſmodi ꝓſonete exercētes ſe ī hu iuſmodi ꝯtractibꝰ vſurarijs poſſint excuſari a pec cato? Rn̄. ſan. Ber. ꝙ de p̄dictis pōt hr̄i duplex ꝯſideratio. Prīa ꝑ reſpectu ad mutuo indigētes. Secūda ꝑ reſpectu ad mutuū dantes. Reſpectu pͥme duplicit̓ peccare pn̄t. Prīo ſi mutuū q̄rūt ꝓ his qͥ nō indigēt: ſic̄ quotidie ī depoſitis ⁊ ꝯctibꝰ fieri ſolet. Nā qꝛ mutuū recipiēs peccat. iō neceſſe eſt vt qͥ ei ī hoc cooꝑat̉ fiat etiā ꝑticeps eius culpe ambo vtētes malo vſurarij male. tus yſuranos ¶ Secūdo etiā peccant ſi neceſſitate cogente vel nōͣ cogente ꝓximū ad vſuram mutuū tribuere re nitentē inducūt. De hoc dic vt dictū eſt sͣ. Secū da ꝯtractio fieri poteſt ꝑ reſpectū ad mutuū dan tes ẜm Girar. ol. Et dupliciter mediatores in hoc eſſe pn̄t. Prīo em̄ cū ſtant ꝓ illis qui mutuo indi gent ⁊ ꝓcurant ab illis qui ꝑati ſunt dare. Tales inquā nec peccant ⁊ minus ſatiſfacere obligantur cum malo vſurarij vtant̉ bene. Secūdo v̓o cum ſtant pro parte et lucro vſurarij. Tales inquā non tm̄ peccant: ſed etiam inſolidum ſatiſfacere obli gantur. Si tamen ſunt ad hoc ſic cooperati ꝙ

abſqꝫ cooperatione eorum illa vſuraria preſtatio minime facta eſſet. Addit tn̄ Archi.ſ. vnū notabi le de iſtis mediatoribꝰ. ꝙ ſi ſunt mediatores in cā bijs illicitis ⁊ vſurarijs: exercere nō valent illaꝫ ar tem: niſi cum damnatōne. niſi forte cū facerent: in tendendo vt ꝓuideat̉ neceſſitatibꝰ accipiētis ſub cambio. Secꝰ ſi in ſuipſius vtilitatē vt inde lucrē tur. vt cōiter fit. ¶ Utrum aūt ſocij ad vſuram: vel factores ſtan tes ad mutuandū in ꝑſonam vſurariorum: ita ꝙ apud eos reſidet quaſi principalis auctoritas dn̄o rum ſuoꝝ: reſtituere teneant̉? Rn̄. de huiuſmodi factoribꝰ ⁊ principalibꝰ dicendū eſt vt sͣ. de ꝓſone tis. Et hoc ſi cooꝑati ſūt ad exactiōeꝫ vſuraꝝ. Se cus autē ſi ſolum cooꝑati ſunt vt mutuum detur: qꝛ in mutuo damnū nō datur ꝓximo: ſꝫ in exacti one vſurarum. Et ideo ſeruitores qui ad ſolā actu alem ⁊ manualeꝫ traditōnem mancipati ſunt: ita ꝙ ipſi nō taxāt precium vſuraꝝ: aut ꝯtractuū im piorum: nec cum eis ꝯtrahitur pactum vel vſura. qͣꝫuis ipſis p̄ſentibus et pecuniaꝫ tradentibꝰ fiat: mortaliter peccant: ⁊ tenent̉ ad id qd̓ de vſuris ha buer̄t. Adde tn̄ quod ſingulariter notat Monal. in ſum. ꝙ dantes pecuniam. d. ſui ad vſurā de eiꝰ generali mandato. vicꝫ. ꝙ mutuent pecuniam ad vſuram ſub eius nomine: tales quidem miniſtri. tanꝙͣ principales in hoc reſtituere tenent̉ domīo nō reſtituente: eo ꝙ in eoꝝ optione erat mutuare ⁊ nō mutuare. Sed ſi tales de ſpeciali mādato do mini dicentis. Mutuate Petro ad vſuram. x. lib. nomine meo: licet peccent: nō tamen tenent̉ ad re ſtitutōneꝫ. Et hāc opi. ſequit̉ Io. de li. ⁊ Lap. Io. tn̄ an̄. dicit ꝙ iſti puri miniſtri vſurarioꝝ ſalariuꝫ qd̓ habent ex tali exercitio pauperibꝰ debēt eroga re: cum ſit turpe lucrum: niſi vſurarius nō eēt ſol uendo: quia tūc dꝫ dari creditoribus. Et dicti mi niſtri ſimiliter incurrūt penas. c. qꝛ in om̄ibus. ex tra de vſur. Nihil em̄ refert: ſiue ꝓprio nomine ſi ue alieno quis exerceat vſuraꝫ. Hoc idem voluit Lap̄. Pene tn̄ que imponunt̉ ꝓpter negligentiam reſtituendi vſuras. puta. ꝙ eoꝝ ꝯfeſſiones nō au diant̉: ⁊ ꝙ nō ſepeliant̉ et ꝙ nō valeat teſtm̄ eoruꝫ nō ligant. Idem Ge. ¶ Utrum aūt aduocati ⁊ ꝓcuratores fauētes vſu rarijs in iudicio vel extra reſtituere teneant̉. Rn̄. Inno. ⁊ Ho. in. c. Michael. de vſur. et Archi. in c. ſi quis oblitus. xiiij. q. iiij. ꝙ ſic: qn̄ ſcientes eē cō tractus vſurarios fauēt eis cū effectu. Debent em̄ eſſe exꝑti in talibꝰ: cū multotiens eis porrigantur carte apꝑentes iuſte ⁊ non de ꝯtractibꝰ vſurarijs: cum tn̄ ſint. Idem Sco. in. iiij. qui addit ꝙ defen dentes ſciēter cām iniuſtā: nō ſolū tenent̉ parti le ſe: ſꝫ etiā tenent̉ parti quā defendūt ſalariū reſtitu ere. Qd̓ verū eſt etiā qn̄ ꝑ ignorantiā: vel negligē tiam ꝑs damnificat̉. Et idem de iudice. Utrū inducens volentē gratis mutuare vl̓ iu ſte ꝯtrahere. vt mutuet ſub vſuris. et illicite cōtra hat reſtituere teneat̉. Rn̄. ẜm Rod̓. ꝙ ſic: cū inde bite impediat vtilitatē ꝓximi. ¶ Utrū ſocij vſurarioꝝ. famuli ſeruitores. filij qͥ ꝓ patribus. dominis. ant ſocijs exercuerūt fenus Reſtitutio. ix. Fo. CCXV. poſſint illis inuitis ad quantitatē acquiſite vſure: pecuniā ſurriꝑe ⁊ reſtituere? Rn̄. s. Ber. ꝙ ſic ẜm quoſdā. qꝛ iuſtū eſſe videt̉: vt q̄ illorū cā iniuſte ab lata ſunt ꝑ fenus: de lege nature licentiā hēant illa ſatiſfacere: ne ipſi de ꝓprio ſatiſfacere teneant̉. Et intelligit s. Ber. hoc verū in foro ꝯſcīe. dūmō nul lum de illis ſeptē inconuenientibꝰ ſequat̉ q̄ poſita ſunt sͣ. Familia. Ad hoc facit qd̓ notat Ale. lom. ꝙ vxor viuēte viro pōt ip̄o igͦrāte reſtituere qd̓ ille te net̉. qꝛ lꝫ nō ſit dn̄a rerū mariti. tn̄ eſt data in adui toriū viro. cuius ſaluteꝫ ꝓcurare tenet̉. Et iō ſicut de bonis ꝓprijs viri tanqͣꝫ de bonis ꝓprijs pōt face re elemoſynam ignorāte viro ⁊ nō ꝓhibente. qꝛ ſic agit cām viri: ita eodē mō facere p̄t reſtōꝫ. Et ſi re ſtituat viro ſciēte ⁊ nō cōtradicēte. tutius facit. Si aūt vir ſciat ⁊ cōtradicat vxor tenet̉ non reſtituere qꝛ etiā al̓s nō tenet̉ ad illud bonum ex neceſſitate. Pro furto aūt viri an̄ teneat̉: vide sͣ. Furtū. Pro p̄dictis optime facit qd̓ notat Bal. in. l. etiā. C. de fideicō. vbi tenet ꝙ tutor ⁊ executor teſtamēti pn̄t reſtituere vſurā: vel alia mala ablata ſine ſpāli mā dato. qꝛ dicūt̉ facere ex neceſſitate. allegat glo. quā dicit ſingularē in. l. p̄ſes. C. de tranſaxt. qꝛ intereſt pupilli talē pecuniā nō habere. ¶ Quid aut de mercatoribꝰ vnius ciuitatis qͥ fre quēter ſolent eſſe mediatores mercatorū aliarū ci uitatū ad ꝓcurandū venditionē ſuarū merciū: qͣs ad eos tranſmittūt. Et cōiter tales mediatores ſi bi retinēt vnū florenū ꝓ centenario qͣſi ꝓ ſuo labo re ſine alia cōuentōe facta inter eos. Et ſic verſa vi ce. An liceat? Rn̄. Archi. flo. ꝙ cum hoc ſit de cōi more mercatorū in rōne fundatū nō apparet illici tum. veruꝫ ſi on̄dunt tales mediatores ꝑ lr̄as: vel verba velle gratis ⁊ rōne amicicie in hmōi ſeruire mercatoribꝰ aliorum locorum. cum ⁊ ipſi eis ſerui ant verſa vice gratis in ſil̓ibus. tunc non liceret oc culte aliquid vel p̄cium laboris acciꝑe: puta. dicen do eorum mercimonia vēdidiſſe centū ⁊ vno flor̄. et illum vnū ſibi retinēdo ꝓ ſuo labore. Fraus eſt em̄ ⁊ dolus ex amicitia oſtendere velle gratis ſerui re. et occulte exinde precium laboris extorquere. ¶ Utrum lucrum factum ex pecunia: quaꝫ quis mutuo accepit nomine domini ſui ſit ipſius dn̄i: aut famuli accipiētis? Rn̄. s. Ber. ẜm Sco. ꝙ eſt domini ⁊ nō famuli: cui tamen dominus tenetur prouidere de competenti ſalario pro induſtria ſua Et hoc veruꝫ qn̄ ille famulus ita pauper eſt ꝙ nō poſſet reſtituere creditoribus ſi pecuniam acceptā nomine. d. ſui amiſiſſet. Secus ſi diues eſſet. ⁊ non intendiſſet dominum ſuuꝫ damnificari debere ex amiſſione dicte pecunie. ſeu periculo ſibi proueni ente quōcunqꝫ. quam pecuniam ſub nomine. d. ſui ideo accepit mutuo. quia ſub nomine ſuo non reperiſſet. Hoc autem caſu dictum lucrum ſuū ē. qꝛ pecunia non ſic ſtat ſui dn̄i periculo ſicut in pri mo caſu. ¶ Quid aūt de cōmunitatibus vel collegijs dan tibus pecuniam ad vſuram. Nunquid omnes et ſinguli ſunt vſurarij ⁊ teneantur ad reſtitutionem Rn̄. ẜm Ray. ꝙ ſic.ſ. oēs illi quorū aucͣtate vel cō ſenſu fit: arg. extra de vſur. conqueſtus. ⁊. vij. q. j. nn iiij

ſicut vir. Et ẜm Hoſti. omnes illi quibus hec in mente ſua placent et ratum habent ⁊ conſentiunt ⁊ ꝓhibere poſſunt et non faciunt: tenent̉. extra de ſen. ex. quante. Nunquid aūt ſinguli de collegio vel ciuitate re ſtituere teneant̉ inſolidū qd̓ habuit collegiū ex vſu ris. ℟. Rod̓. ꝙ lꝫ illi quoꝝ aucͣte ⁊ ꝯſenſu talia fi unt ſint vſurarij ⁊ mortaliter peccēt: nō tn̄ tenent̉ ad reſtōneꝫ niſi ꝙͣtum ad eos ꝑuenit de vſura: vl̓ quantū releuati ſt̓ ab expenſis qͣs feciſſent de ſuo in ſuſtinendis oneribꝰ cōitatis: niſi forte p̄ſtiterīt aucͣtem ꝯpellendo: aut p̄cipiendo cōitati taliterꝭ fe nerari: q̄ al̓s nō eſſet hoc factura. In qͦ caſu inſoli dum tenent̉. Et Monal. intelligit p̄dicta vera de regentibꝰ ⁊ ꝓhibere valentibꝰ: vel p̄cipientibꝰ tali ter fenerari. Secus d̓ alijs: niſi participauerint de cōmodo burſali: vel releuati ſunt ab oneribus vt dictum eſt: quia tunc de tanto reſtituere obligan ¶ Quid aūt de regibꝰ ⁊ alijs dn̄is: qui cogūt debi tores dare vſuras. Rn̄. Rod̓. ꝙ tenent̉ ad reſtitu tionē: etiā ſi nihil ad eos ꝑuenerit. Scd̓m v̓o alex. lom. dn̄i: qui vſurarijs fauēt: vel eos in terris ſuis retinēt: nihil reſtituere tenent̉: ſi nihil ad eos d̓ bo nis eoꝝ ꝑuenit: licet al̓s peccent. Et huic opinio ni videt̉ adherere Aſten. li. iij. ti. xj. Hanc etiam opi. tenet. S. Ber. dicens de mente dicti Alex. lō ꝙ nō eſt ſil̓e de auctoribꝰ mali qͥ ſunt cā ꝑ ſe eiuſdē mali. ⁊ de iſtis qui ſunt magis cauſa per accidens mali. puta. ꝙ tale maluꝫ ꝯſeruetur in patria vel li bere fiat. ¶ Quid de illis dn̄is qui multa recipiunt a iudeis cū ſciant eos nihil hr̄e niſi vſuras: ⁊ ꝙ bona eoꝝ q̄ poſſidēt ad reſtōeꝫ nō ſufficerēt. Rn̄. ẜm Rcd̓. ꝙ tenent̉ ad reſtōneꝫ taliū ꝑceptoꝝ: ſi ex cā lucratiua ꝑceperūt. Poſſunt tn̄ ab eis accipere qd̓ ſibi debēt ſicut ⁊ alij creditores. ¶ Utrū recipientes el̓ynas ab vſurarijs reſtitue re teneant̉. Rn̄. S. Ber. ꝙ nō: ſi vſurarij pn̄t de certis ſatiſfacere: licet non valeant de incertis. Et hoc facit ad. q. quotidianam. An liceat reciꝑe ele moſynas ab iſtis dominis temꝑalibus qui multa debent reſtituere licet quaſi incerta. Et pꝫ reſpon ſio. Naꝫ ſi p̄dicti dn̄i ſaltē hēant tātū de bonis ꝙ valeant ſatiſfacere pro certis: licite poterūt ab eis elemoſyne recipi. Ab vſurarijs tn̄ manifeſtis non licet recipere oblatōnes que fiunt publice: nec re cipi debent ad ꝯmunionem altaris. Qd̓ intelligit panor. in. c. quia in omnibus. extra de vſur. vt nō admittant̉ ad eccleſiā qn̄ celebrant̉ diuina: vt vſu rarius rubore ꝯfuſus facilius reſipiſcat: nec debet admitti ad eccleſiaſticam ſepulturam. Et clerici re cipientes oblatōnes ab vſurarijs manifeſtis red dere tenent̉. Et donec ad arbitrium dioceſani ſa tiſfecerint: ſui officij executōne ſuſpenſi ꝑmaneāt. Et dicit panor. ꝙ eſt late ſnīe. Et ideo ẜm Hoſti. ſi interim celebrēt ſunt irregulares. Secus tamen dicendū de vſurarijs nō manifeſtis: quia tunc ſa cerdos recipiendo oblatōes a talibus vſurarijs n̄ incurrit ſuſpenſionem: nec ipſi vſurarij nō mani feſti incurūt dictas penas poſitas ī. d. c. qꝛ in omReſtitutio. ix. nibus: nec etiam penas. c. qͣꝫqͣꝫ. de vſur. lib. vj. ẜm doc. Qui aūt dicant̉ vſurarij manifeſti. videsͣ. Ex cōicatione. xxxviij. Item glo. in. c. ij. de vſur. li. vj. addit alium caſum ꝓbandi publicitatē qn̄ coram ſacerdote ⁊ teſtibus confeſſus eſt ſe vſurarium. et mandauit reſtitui vſuras ⁊ reſignauit libros. Sed Fed̓. de ſe. dicit ꝙ ſola confeſſio extraiudicialis nō facit quem vſurarium manifeſtū. Immo plus di cit. ꝙ ſi vſurarius mandauit in genere vſuras re ſtitui: vel illis ꝑſonis que ꝓbauerint vſuras dediſ ſe. ꝑ hoc non videt̉ vſurarius manifeſtus. qꝛ ſim pliciter nō confitet̉ ſe vſurarium. ſed mandat reſti tui ſi apparuerint ⁊cͣ. Fatet̉ tamen illam glo. ꝓce dere ſi omnia ibi poſita concurrerent. videlꝫ ꝙ vl tra confeſſionem reſtitueret libros in quibꝰ appa ret qualiter vſuras extorſit. Idem tenet Ange. de peruſio in conſilio qd̓ incipit Aſten̄. miles. Immo plus dicit. ꝙ ſi quis confeſſus fuerit publice ſe eſſe vſurarium manifeſtum in teſtō. tamen illa confeſ ſio nō inducit notorium iuris nec facti. nec poteſt dici ꝙ illo tunc cum teſtat̉ aūt ſepelit̉ fuerit vſura rius manifeſtus ex illa cōfeſſione. ¶ Quero. quid ſi aliquis in pnīa confeſſus eſt ſa cerdoti ſe vſuras extorſiſſe. ſed ē occultum. nūquid ſacerdos illi debeat denegare ſepulturaꝫ heredibꝰ ad dictum eius nolentibꝰ ſatiſfacere. Rn̄. Ge. ẜm Guil. ꝙ nō: quia nō debet illum publicare. Item illo hoc dicēte. ſibi nō crederet̉. ergo taceat: debuit aūt ſacerdos illū inducere: vt cora teſtibꝰ cōfiteret̉ et caueret. ita ꝙ ab heredibꝰ exactio fieri poſſet. Et hec eſt cōis opi. ꝙ nō debet denegara ſepulturam: nec publicare. cum manifeſtus nō eſt. ¶ Quero. quid ſi aliquis mutuauit ad vſuras: nō n̄t recepit vſuras. An habeat locū pena. d. c. ꝙͣqͣꝫ. ꝙ niſi cauerit ante mortem iuxta formā de qua. x. ⁊cͣ. Rn̄. Ge. in. d. c. qͣꝫqͣꝫ. ꝙ non ꝑ tex. ibi qui dicit. de vſuris quas receꝑant. Et ideo debꝫ eſſe cautus aduocatus qui vult vti iſta conſtitutōe ad vician dum teſtm̄ vel ſepulturā impediendā: vt non ſim pliciter formet articulū ꝙ mutuauerit ad vſurā ⁊cͣ. ¶ Que autem ſit formā dicte cautiōis? Dic ꝙ vſu rarius debet ſatiſfacere de vſuris ꝑceptis: ꝓut pa tiunt̉ facultates eius. ſi pōt. illis a quibus extorſit. Si autē non pōt. debet cauere idonee eis. ſi pn̄tes ſunt. de ſatiſfaciendo integre. Si nō pn̄tes. debet cauere ꝑſonis. ꝑ quas ipſis creditoribꝰ actio acqui rat̉. vel ſi tales nō reꝑiant̉. debet cauere ordinarto: vel eius vicario: vel rectori parochie in qua habi tat. pn̄tibꝰ aliquibꝰ parochianis fidedignis: vel dꝫ cauere notario de mandato ordinarij. Et nō debꝫ credere vſurario dicenti de quātitate certa. ſed dili genter debet indagare: vt in. d. c. qͣꝫqͣꝫ. No. etiā ẜui Car. in clemē. eos. de ſepul. ꝙ ſi vſurarius cauit de vſuris reſtituendis. poteſt ſepeliri ſine pena dicte Clemen. quia per penitentiam deſinit eſſe vſura rius. ¶ Quero. ſi vſurarius iuſſit ſatiſfieri. non tn̄ cauit ſed poſt mortē cauet̉?: Glo. in. d. cle. eos. dicit ſuffi cere quo ad ſepulturā. nō quo ad validandā teſta mentum. qꝛ fuit nullū ab inicio ex ꝑſona teſtantis Sicut nō conualeſcit teſtm̄ impuberis aduenien

te pubertate. vel ſi erat ſeruus ⁊ efficitur liber: vel ſi erat captus ab hoſtibus et reuertitur. ff. de teſta. ſi filius. ¶ Quid ſi dedit ꝓcuratorem ſpālem ad cauendū duraturum poſt morteꝫ: qui mortuo vſurario ca uit. Diſputando determinatū fuit ꝙ ex hoc teſta mentū valeat ꝑ glo. in. d. c. qͣꝫqͣꝫ. que tenet ꝙ vali datur teſtamentū ex cautōne poſtea p̄ſtita ꝑ vſu rarium. ꝓ hoc qꝛ in. d. ca. qͣꝫꝙͣ. dicit̉ ꝙ teſtamenta vſurarioꝝ alit̓ facta.i. cautone nō p̄ſtita nō valeāt Idem Ang. de ꝑu. Opponit̉ tamen de dicta glo. qꝛ videt̉ ꝙ oporteat cautōeꝫ preſtari ante ꝯditum teſtamentuꝫ. Sed poteſt dici ꝙ hoc ꝓcedit in alio qui non ita ſpecifice caueri mandauit. Quādo em̄ ſpecialiter mandauit: tūc quando cauebitur retro fingitur vſurariū cauiſſe temꝑe quo mandauit: et mandatū durat poſt mortē: qꝛ ꝯfertur poſt mortē ff. man. l. ſi v̓o. Opponitur adhuc qꝛ vidt̉ teſtamē tum eſſe irritum: cautōne nō preſtita dicto. c. ꝙͣꝙͣ. vbi dicitur ꝙ teſtamenta ſunt irrita ipſo iure. vn de cum temꝑe obitus: fuerit teſtamentuꝫ inuali dum: non ꝯualeſcit. al̓s poſſet diu pendere. an te ſtamentū valeat ſi diu ſtaretur ad cauendū. Que ſtio eſt dubia: tamen tenendo glo. in dicto. c. ꝙͣqͣꝫ dicendū eſt teſtamentū valere. vt ſit equitas. Nā ꝯtingere poſſet ꝙ vſurarius volens cauere in for ma. d. c. qͣꝫqͣꝫ. nō potuit: qꝛ nō habuit cui. Et abſo num eſſet nullū eſſe remediū. Et hoc videt̉ veruꝫ: qꝛ ſatiſſit menti illius capituli que eſt vt reddant̉ vſure. Sed pro declaratōne p̄dictoꝝ vide Bart. in. l. filio pt̓o. ff. d̓ iniu. rup. ⁊ ir. te. vbi dicit. ꝙ Io. an. cum gloſaret ſextum librum: dixit. ꝙ per cauti onem poſtea p̄ſtitam teſtamentū recōualeſcit. po ſtea videns ꝙ multi reprobabant opinioneꝫ ſuā ꝑ l. j.§. ſi filius. de le. iij. ⁊ per. d. l. ſi filius. quādo glo ſauit clemētinas: in cle. j. de ſepul. dixit ꝙ teſtamē tum reconualeſcit quo ad ſepulturam: ⁊ ita intelle xit dictum ſuū in dicto. ca. qͣꝫqͣꝫ. D. Ni. de Mata. anteqͣꝫ fierent iſte glo. diſputauit hanc queſtōneꝫ: ⁊ determinauit ꝙ teſtamentum reconualeſcit. Et vt tollant̉ omnia ꝯtraria dixit ſic. qn̄qꝫ teſtamen tum ab initio non valet: qꝛ ille qui facit eſt inteſta bilis: ⁊ ex poſtfacto nō reconualeſcit: vt. d.§. ſi fili us. quandoqꝫ teſtamentum non valet ab initō ꝓ pter defectum heredis: ⁊ tunc idem. quandoqꝫ de ficit ab initio ratōne ſolennitatis: ⁊ tunc ideꝫ. vno enim ꝯtextu debent adhiberi ſolennitates. vt. C. de teſta. l. antiquitas. Eſt quartꝰ caſus in quo te ſtamentum non deficit propter defectuꝫ perſone teſtantis heredis inſtituti: vel ſolēnitatis: ſed defi cit ꝓpter creditores qui fraudant̉ ⁊cͣ. Nunc ad ꝓ poſitum. c. ꝙͣꝙͣ. non facit vſurariū inteſtabilem: ſꝫ ꝓhibet ꝑſonas intereſſe tali teſtamento: dum di cit. nullus teſtamentis vſurariorum interſit. Iteꝫ preſtatio cautionis non eſt de ſolennitate teſtamē ti. quod patet: quia poteſt preſtari cautio ante te ſtamentum per plures dies. vt dicto. c. qͣꝫqͣꝫ. ſi eniꝫ eſſet de ſolennitate: deberet fieri vno ꝯtextu vt di ctum eſt. determinat ergo ꝙ dictum teſtamentuꝫ ꝯfirmetur cautōne poſtea preſtita. et hoc reperit̉: ꝙ hͦ poſtea Io. an. poſuerit in nouella ī. d. c. ꝙͣqͣꝫ. Reſtitutio. ix. Fo. CCXVI. hec Bar. Et ſic limita p̄cedentia. ⁊ dicta sͣ. Excōi catione. xxxviij. Et ſic habes non eſſe opus ꝙ vſu rarius caueat ꝑ ſeipſum. ſed ſufficit ꝙ ꝑ aliū haben tem ſpāle mandatū ad cauendum. ¶ Quero. ſi primo fecit teſtm̄. poſtea fit vſurarius manifeſtus? Dicit Pau. ꝙ infirmat̉ teſtm̄ ex ſeq̄n ti delicto. ¶ Quid ſi vſurarius manifeſtus p̄ſtita ſolenniter cautione condidit teſtm̄. Deinde cōtinuauit viciū vſurarū. ſed non manifeſte. Deinde decedit nulla alia cautione facta. valebit ne eius teſtm̄? Fede. de ſe. determinauit ꝙ nō. Paulus aūt formauit. q. in eo qui condito teſtō cum non mutuauerit ad vſu ras. deinde manifeſte mutuauit. Et ponit in cle. j. de ſepul. Et ibidem determinauit ꝓpter ſuperue niens delictum ꝙ infirmat̉. allegat inſti. qui. mo. te. infir. in principio. ⁊.§. hoc aūt. ⁊. l. furioſū. C. qͥ te. fa. nō poſ. ⁊ inſti. e. ti.§. Itē furioſi qͥ loqͥt̉ in furi oſo qͥ fingit̉ mortuꝰ ⁊ in eadē volūtate manere. ad hoc de bap. maiores. d. Io. de fan. al̓s diſputauit ⁊ determinauit cōtrarium. Lau. de ridol. dicit ſe vi diſſe conſilia plurima concludentia cum Pau. Et hoc credit verius. ¶ Quid aūt de eo qui cauere voluit. ſed morte pre uentus ante horā ſperatā nō potuit. nec tn̄ ꝑ eum ſtetit? Conſultus Bal. rn̄dit. ꝙ de equitate cano nica putat teſtm̄ valere. Idē Ang. de paru. ¶ Quero an. d. c. qͣꝫqͣꝫ. ꝓcedat etiā ſi nō eſt ciuis vl̓ incola vſurarius loci vbi morit̉? Rn̄. Ge. ꝙ ſic: vt vult ibi tex. qui dicit habitat. Et ſic ponderat ſolā habitationem. ¶ Quero. Pone fenerator occultus nō fuit cōfeſ ſus. nec cauit ⁊ mortuus ſepultus eſt in cimiterio. An ſi poſtea cum patꝫ vſurarius ſit exhumādus. Rn̄. Ge. in. d. c. qͣꝫqͣꝫ. ꝙ aut vſurarius mortuus ē ſine cōfeſſione ⁊ nō apparētibꝰ alijs ſignis cōtritio nis. ⁊ tunc ſi pn̄t diſcerni oſſa ſua ab alijs. dꝫ exhu mari. Aut fuit cōfeſſus aūt ſigna ꝯtritōis in eo ap paruerūt. ⁊ tuuc nō exhumabit̉ ꝑ. c. a nobis. el. ij. de ſen. ex. Et heredes ꝯpellent̉ fatiſfacere. ¶ Sed quid ſi in terminis p̄dicte. q. veniāt credi tores an̄ ſepulturā debētes reciꝑe. ſꝫ heredes vſura rij negāt. An impedietur ſepultura? Rn̄. Ge. ẜm Guil. ꝙ niſi probatio ſit ꝓmpta: ſepeliet̉: ⁊ poſtea lis poſt ſepulturā ꝓcedet: al̓s cuiqꝫ facile eſſet ſepul̓ turā alicuius impedire: ⁊ illū vituꝑare. ¶ Quero: pone ꝙ poſt terminū edicti ꝯparuit ille cui debent reſtitui vſure. An debeat audiri? Rn̄. Ge. ẜm Lap. Ab. ꝙ aūt ſciuit ⁊ nō cōparuit in ter mino. ⁊ imputabit̉ ei. Secus ſi ignorauit. vide tn̄ glo. ſingularē in. d. c. qͣꝫꝙͣ. ꝙ ſi aliqui veniūt quibꝰ fides ſit adhibēda: potius reſtituat̉ illis qͣꝫ pauperi bus eroget̉. ¶ Quero: quid de ſacerdotibꝰ vel alijs qui multo ciēs tꝑe infirmitatis recipiūt cautōes ab vſurarijs et poſtea p̄ce vel p̄cio amicorū relaxant hmōi cau tiones: an teneant̉ ad ſatiſfaciendum? Dicendum ꝙ aut recipiēs talē cautionē eſt eius ſuperior. ita ꝙ ſuper talem vſurarium vel heredem habeat pote ſtatem coactionis. Et tunc relaxando tenetur ad reſtitutionem. quia per regulam ſupra poſitam

Reſtitutio. x. Preſtat cauſam efficacem ad nō reſtituenduꝫ exqͦ ex officio etiā tenet̉. Secus ſi nō habet ptāteꝫ ſuꝑ eum vel eos: qꝛ par in parem nō hꝫ imperiū. vt in c. innotuit. de elec. ¶ Quero. vtrum ꝯfeſſor qui recipit ad ꝯfeſſioneꝫ manifeſtū vſurariū: ⁊ eum abſoluit ꝯtra formam dicti. c. ꝙͣqͣꝫ. teneat̉ ad reſtitutōeꝫ? Rn̄det̉ ꝙ ſi ille vſurarius al̓s cautōneꝫ feciſſet vel ſatiſfeciſſet niſi iſte ſacerdos eum abſoluiſſet: ſaltē ad euitandum ꝯfuſionē: tūc tenet̉. qꝛ p̄ſtat cām efficacē ad nō re ſtituendū. Secus aūt ſi ille nullo mō ccutōneꝫ fe ciſſet. Et ẜm aliquos ille qui cautōeꝫ ſcienter rece pit ꝓ minori quantitate ꝙ debebat vſurariꝰ: tene tur de reſiduo: de quo nō fecit cautōeꝫ. Si quis ta men in articulo extreme neceſſitatꝭ poſitꝰ nō poſ ſet cautōnem facere: vel in mari eſſet: tūc licite poſ ſet abſolui. de pe. di. vij. c. ſi quis. Sic tamen vt di ctum eſt ꝙ extra ꝯfeſſionem inducat eum: vt corā Foddino L a̓p teſtibus ꝯfiteatur debitū: vt ſic heredes cogi poſ ſint. Item idem dicendū eſſet quando vſurarius F4ii manifeſtus effectus eſſet pauꝑ. ⁊ non haberet vn vſi. Fto j. de reſtitueret: nec cautōneꝫ per ꝯſequens idoneā p̄o iaro 4. I facere poſſet: tunc abſolui poſſet: non ſeruata for̄a poſicoe S. C. 4 So. ẜr. predicta tamē ad euitandū ſcandalū. bonū eēt vt 42. ⁊iI. lviij hoc fieret de licētia ep̄i: vt dicit Arch. flo. in ſum. ꝙ aiō. hac 25. 42. ov. A lo ¶ Quid ſi vſurarius manifeſtus impetret a papa ꝙꝙ poſſit libere teſtari: facta mentione ꝙ ſit vſura SpMS9ºOec ℟qꝝ ōijꝰ v. rius manifeſtus. vtrum per hoc poſſit libere teſta ri: non ſeruata forma dicti. c. qͣꝫqͣꝫ. Bal. in. l. ſi quā §2i. ꝙ fa do. C. de inoffi. te. dicit ꝙ non. per illum tex. quia iudeoꝝ valda l non eſt veriſimile ꝙ papa voluerit tollere totalem y. bl. n. diſpoſitōeꝫ iuris cōis. Idem Lan. Quero. nunquid manifeſtos ſepelientes vſura rios qui nō cauerunt vt ſupra teneantur ad reſti tutionem? Dic ꝙ ſi heredes ſatiſfeciſſent: aut ſaltē cauiſſent: aut promiſiſſent ſaltem ad confuſioneꝫ euitandam: vt dictum eſt: niſi ſacerdotes illum vl illos ſepeliſſent: tunc quia dant cauſam efficacem ad nō reſtituendū: tenent̉. Secus econtra. Et di cit Ge. ꝙ etiam ſi nō ſepeliūt: ſꝫ fingūt ꝙ tales in currūt penas dicti. c. quia hec ſil̓atio eſt in deluſuꝫ ꝯſtitutōnis. ¶ Quid aūt de notarijs qui ꝯficiunt teſtamenta vſurarioꝝ manifeſtoꝝ ꝯtra formā p̄dictam. an te neant̉ ad reſtitutōeꝫ: Et ideꝫ queri pōt de teſtibꝰ. Et dic ꝙ licet peccēt mortaliter: nō tn̄ tenent̉ ad re ſtitutōeꝫ. qꝛ ut dictū eſt: talia teſtamenta ſunt ip̄o iure irrita. Et ideo nō p̄ſtant cauſam efficacem ad non reſtituendum: ita determinat Lau. Tales ta men notarij ſunt ꝑiuri. An aūt vſurariꝰ manifeſtus poſſit eſſe teſtis in teſtamēto? Bal. in. l. j. C. de teſta. dicit ꝙ nō. Se cus ſi eſt occultus: qꝛ viciū teſtis: occultum nō vi ciat teſtamētū. ¶ Quero. qꝛ dictum eſt ꝙ noͣ valet teſtm̄ vſurarij manifeſti niſi ẜuata forma p̄dicta. nunqͥd valeat codicillus aut donatio cā mortis. An ſaltē valeat teſtm̄ qͦ ad legata ⁊ pias cauſas. Glo. in. d. c. ꝙͣqͣꝫ. dicit ꝙ licet teſtm̄ et codicillus videant̉ diuerſa et ꝯſtitutio ſit penalis: tn̄ ẜm Guil̓. ⁊ Bar. etiam co dicillus forma p̄dicta nō ſeruata. non tenet. ꝑ tex. in principio qui dicit in vltima volūtate. Et quia large codicillus eſt teſtamētum. quia mentis teſta tio. al̓s facile eſſet illam conſtitutionem in hoc elu dere. Et idem dicit glo. in qualibet vltima volun tate. Quo autē ad legata ad pias cauſas dicit Ge. vbi sͣ. ẜm. d. An. ⁊ Pet̓. de an. ꝙ in terminis. d. c. qͣꝫqͣꝫ. valet teſtm̄. dum tamē apparuerint ſigna cō tritionis in dicto vſurario manifeſto. Idem tenet Lap. de caſte. Ex quo infert̉ ꝙ in caſu. d. c. qͣꝫqͣꝫ. vbi vſurarius manifeſtus feciſſꝫ legata ad pias cauſas et deceſſiſſet penitens. qꝛ in eo apparuiſſent ſigna contritōnis. licet nō cauiſſet. valent tn̄ relicta tunc ad pias cauſas. licet teſtm̄ ſit nullum. quia nō erat p̄ſtita cautio. Aduerte tn̄ ꝙ ſi donatio cauſa mor tis fuerit in actu ſeparato ab ipſo teſtamento. ita ꝙ tranſiſſet in ſpēm contractus. tunc forſan dicen dum eſſet ꝙ bene valeret nō ſeruata forma. d. c. qd̓ loquit̉ de vltima voluntate. Nam ⁊ donatio cau ſa mortis in multis accedit cōtractui vt. l. ij. de le. j. In quo tn̄ eſſet aduertendum. an hec donatio cau ſa mortis eſſet facta de omnibus bonis vel maiori ꝑte. qꝛ tūc p̄ſumeret̉ facta ī fraudē dicte ꝯſtitutōis. Eſtitutio. x. Quo ad impedientes aliquem a conſecutiōe ali cuius beneficij. Et primo querit̉. vtrū impediens aliquem a conſecutōne alicuius benefi cij teneat̉ ad reſtitutionem? Rn̄. ẜm Sco. et Ri. in. iiij. di. xv. ꝙ aut hoc fecit intentōe damnificādi alium. aut conſulendi vtilitati ꝓprie. Primo caſu qͣꝫuis nō teneat̉ ad reſtituendū valorem bn̄ficij in totum. qꝛ multum intereſt inter habere ⁊ ꝓpe eſſe. maxime qn̄ poterat impediri. tenet̉ tn̄ damnifica to ad intereſſe ad arbitriū boni viri. Scd̓o aūt caſu nō tenet̉ ad aliquā reſtitutionē ſi illud bn̄ficiū ꝓcu rauit ꝓ ſe ꝑ viam licitā ⁊ honeſtā. Exemplū. ſi p̄ci do venas in fundo meo ꝑ quas deriuabat̉ aqua ad puteū alterius intentōne nocēdi ſibi. teneor ad reſtitutionē damni. Si autē hoc facio ſine fraude intendens cōſulere vtilitati mee: vtputa. qꝛ mihi eſt multū vtile facere murū. ⁊ nō pōt conueniēter fundamentū fieri ſine p̄dictarū venarū p̄ciſione. nō teneor ad aliquā reſtitutionē. qꝛ tunc non dam nifico alium iniuſte. qꝛ ius habeo faciendi vtilitatē meā in fundo meo. Et ſicut dr̄. ff. de re. iur. l. nemo Nemo damnū facit. niſi qui id facit qd̓ facere ius nō habet. Iſte aūt habet ius ꝓcurādi ſibi bn̄ficiū: ſeruatis circūſtātijs iuſtis atꝫ honeſtis. Tho. aūt ꝑ alia verba dicit. ꝙ aut impediuit eū iuſte: vt intē vſtōne feciiam dat dens honorē dei vel vtilitateꝫ eccl̓ie ꝓcurat ꝙ det̉ alteri digniori. Et tūc in nullo tenet̉. Aut impedi papā: vel ali uit iniuſte ex odio vel ꝓpt̓ vindictā ⁊ hmōi. Et tūc ſi impediuit ne det̉ digno an̄qͣ firmatū ſit ꝙ det̉ ei tenet̉ ad aliquā ꝯpēſatōnē iuxta arbitriū boni viri nō tn̄ ad equalē. qꝛ illud nōdū fuerat adeptꝰ. ⁊ po terat multipl̓r impediri. Si v̓o īpedit ne det̉ poſt qͣꝫ iā determinatū ē ꝙ det̉: ꝓcurās īdebite reuoca ri tenet̉ ad reſtōem equalis. Et idē dicēdū ē de eo qui impedit aliquē a cōſecutione cuiuſcūqꝫ mune ris. qd̓ honeſte habuiſſet. ¶ Quid autem ſi quis impediat alium a

ꝯſecutione alicuius beneficij: non vt ꝯſulat ꝓprie vtilitati: ſed vtilitati amici ſui. Rn̄. Archi. flor. de mēte Pe. de palu. in. iiij ꝙ ſi hoc nō ex odio facit: ſed vt conſulat vtilitati amici: in nullo tenet̉. Idē dicit de eo qui volebat legare vni eccleſie: ⁊ aliquis non ex odio: ſed vt conſuleret proprie vtilitati vel amici prohibuit: in nullo tenet̉: quia nulli aufert ius ſuum. Nam illi adhuc nullum ius erat acqui ſitum. et iniuriam nulli facit: qui vtitur iure ſuo: licet frater Aluarus quo ad religioſos talia facien tes: teneat ꝙ peccant mortaliter. et ꝙ teneant̉ ad reſtitutionem per cle. religioſi. de priuile. que vult ꝙ non retrahant teſtatores a legatis que facere vo lebant matricibꝰ eccleſijs. nec legata: vel male ab lata procurent fieri illis vel eorum eccleſijs ⁊ cet̓a. Uide ſupra. Religio primo. Dico enim per p̄di cta. ꝙ quo reſtitutōnem hoc non eſt verum ſi hoc fecerunt non ex odio: ſed cauſa conſulendi proprie vtilitati vel monaſteriorum ſuorum. Si autē hoc facerent vt melius conſulerent ſaluti teſtatoris vl̓ huiuſmodi. puta. quia forte volebat legare vni ec cleſie que non indigebat. ⁊ in illa eccleſia erant cle rici diſſoluti. ⁊ parum vel nil boni fiebat in illa ec Quo ad cleſia. Conſuluerūt vt legaret alicui ex ſuis eccle ſijs. per quod ſperabant multum prodeſſe anime ſue. tūc hoc caſu nō eſt iudicandū de mortali: licet tutius ſit a p̄dictis abſtinere. ¶ Quid autem ſi quis non ſolum ex odio aliqueꝫ impediuit ⁊cͣ. ſed vt etiam conſuleret proprie vtili tati vel amici. An hoc caſu teneatur ad reſtitutio nem. Dici poteſt ꝙ attendenda eſt intentio iſtius Nam ſi principaliter fecit vt cōſuleret proprie vti litati vel amici: tamen ſecundario ex odio illiꝰ. al̓s tamen omnino queſiturus dictum beneficiū pro ſe vel amico. etiam ſi non fuiſſet odium illius. E tunc dicendum ꝙ licet peccet mortaliter: nō tamē tenetur ad reſtitutōnem: quia odium illius nō fu it cauſa ſine qua non. Si autem principalis cauſa ad impediendum illum fuit odium illius. al̓s nō facturus: tunc videtur teneri ad reſtitutionem eo modo quo dictum eſt ſupra. Gir. tamen Ol. circa predicta facit regulaꝫ generalē que faceret ad mul ta ſi vera eſſet. vicꝫ ꝙ damnificato in eo quod nō dum erat ſuum: aut ſui iuris: non eſt id ſibi neceſ ſario reſtituendum. Cuius ratio eſt: quia per hoc nō abſtuli ſibi aliquid ſuū: nec feci auferri. Nō em̄ teneor ei quem impediui ne ſibi prebenda eccleſia ſtica traderetur: aut cui eam abſqꝫ falſi crimīs im poſitōne feci iam datam auferri per eum ꝑ quem ẜm iura canonica ⁊ diuina: inre ſibi potuit aufer ri: ſicut ꝑ papā: vel alios qui ſuꝑ hoc habent pote ſtatem. Naꝫ ꝓ futuro temꝑe ꝓ quo ſibi aufertur nondum ſic erat ſua vel etiam ſui iuris: quin ſaltē diuino iure poſſet ſibi auferri. Preterea illud ius potiꝰ eſt ſpūale atqꝫ cōe ⁊ a ſuperioris ptāte depen dens qͣꝫ ſit corꝑale. ⁊ reſtituibile atqꝫ ꝓpriū poſſidē tis. Si v̓o inſtet̉ ꝙ ruſticū detinens violēter ne ſu as oꝑas exequat̉ tenet̉ ad ſalariū qd̓ amittit. Et ſi militer impediēs piſcatorē: ſeu aucupē a captione piſciū ⁊ auiuꝫ q̄ ſunt cōis iuris: niſi rōne rippe vel terre q̄ ſunt ſpāliū dn̄oꝝ. ſeu cōitatuꝫ: tenet̉ eis ad Reſtitutio. xj. Fo. CCXVII. damnū datū. Dicendū ꝙ hec non ſunt ſil̓ia caſibꝰ antedictis. qꝛ hic aufert̉ ruſtico. aucupi. ⁊ piſcatori ſuus ꝓprius vſus qui erat vtiqꝫ ſui iuris. Aufertur eti ā fructꝰ in eorū vſu cāliter ⁊ qͣſi ſeminaliter ꝯten tus. Impediunt̉ etiā ab his q̄ eis ꝯpetunt de iure cōi. hec Girar. oldo. Huic etiā ſnīe cōcordare vi det̉.s. Ber. Opinio tn̄ Sco. ⁊ Ri. sͣ. poſita videt̉ tutior. licet iſta videat̉ ꝓbabilis. ¶ Pone. Quis volebat legare vel donare pupillo tutor impediuit dicēs. lega vel dona mihi. Glo. in l. pupillorū. C. de admi. tu. et in. l. quicquid. C. ar bi. tu. ponit hanc. q. ſꝫ nō ſoluit. ⁊ etiā Bar. ibi ſub ſilentio ꝑtrāſit. Sed dici pōt ẜm quoſdā ꝙ aut tu tor ꝓhibuit ne relinqueret̉ pupillo. ⁊ tunc tenetur Si aūt ſuadendo teſtatori ⁊ blandis verbis hoc fe cit. ⁊ vt cōſuleret ꝓprie vtilitati. ⁊ nō ex odio. nō vi det̉ teneri. Idem Cy. in. d. l. quicquid. ¶ Quid de illo qui ſemina alicuius agri effodit: vl̓ qui dānificauit aliū. eo ꝙ tꝑe ſuo non ſoluit? Rn̄. ẜm. Ul. p̄dicti nō tenent̉ ad reſtitutionem totalis dāni. qꝛ dubiū eſt qualiter fructus agri ꝓfeciſſent. vel an mercator dānū vel lucrū in mercatōe habu iſſet. Sed reſtituent tantū quantū agri fructus in illo dubio vendi potuiſſent: vel quantū mercator in illo dubio lucrū ſuū vendidiſſet. Con. Tho. de hoc. jͣ. Reſtitutio. xiij. Idē. s. Ber. de eo qui rapi it pecuniā vel equū: non tenet̉ reſtituere quicquid dn̄s ꝑ illa poſſꝫ eſſe lucratus. Sed ſolū tenet̉ ad id qd̓ ꝓbabiliter ꝑ hoc lucratus eſſet. ex eo qd̓ iā erat actualiter ad lucra hmōi ordinatus. Sicut de eo qͦ trūcauit manus alterius nō tenet̉ reſtituere id qd̓ potuiſſet eſſe lucratus. ſed ſolū tenet̉ ad id qd̓ ꝓba biliter omnibꝰ penſatis potuiſſet lucrari. ¶ Qui aūt de illo qui eximit: vel corꝑaliter ſubtra hit vel arripit: vel aufugere facit debitorē detentū ꝓ debito fiſci: vel priuati? Rn̄. Io. de pla. in. l. quo tiens. de exac. tri. li. x. ꝙ tenet̉ ſoluere illud totū. qd̓ ille debebat fiſco vel priuato: vt in. d. l. quotiens. ¶ Quid de occultante officialē tꝑe ſindicatus: vel hmōi? Rn̄. idē vbi sͣ. ꝙ tenet̉ ad reſtitutionē dam ni ẜm Bar. C. de aſſe. l. ſi poſt. Eſtitutio. xj. Quo ad negociorum geſtores. Utrū negociorū geſtor teneat̉ reſtituere omna damnuꝫ illius cuius negocia geſſit? Rn̄. tenetur reſtituere omne damnū qd̓ ꝓceſſit dolo ſuo vl̓ lata culpa: vl̓ leui: vel etiā leuiſſima q̄ alius diligētior erat geſtu rus vt inſti. de ob. que ex quaſi cōtractu naſ. in prī cipio. ¶ An aūt teneat̉ de caſu fortuito? Glo. ibi in ver. obligatum. enumerat ſex caſus in quibꝰ tenet̉. Et ecōtra tenet̉ ad expenſas quas fecit negociorū ge ſtor ille cuius negocia geſta ſunt. Fallit in pluribꝰ caſibꝰ. Primo: qn̄ p̄ceſſit ꝓteſtatio. ꝙ nō gerat: vt in. l. nenſennius. ff. de ne. geſt. Scd̓o. quādo geſſit paterna affectione: vt ſi vitricus preſtitit alimenta preuigno. vel in eum erudienduꝫ expendit. l. ſi pa terno. C. de ne. geſt. Secus ſi alimenta preſtitit vt repeteret. Quod ꝓbare dꝫ ẜm quoſdā ex ꝓteſtati on: vel ẜm Bar. in. d. l. ſi paterno. qn̄ de eo quod

expendebat faciebat librum rationum in quo con tinebat̉: talis debet mihi intantū qd̓ ꝓ eo expēdi. Tercio qn̄ maritus geſſit erga vxoreꝫ maritali af fectōne. puta. fecit expenſas in curando vxorē ce cam. Nam ſocer nō tenetur eas ſatiſfacere: nec cō putant̉ in reſtitutōne dotis. naꝫ maritus tenetur facere curari vxorē ſuis expenſis: niſi qn̄ nō habe̓t dotem: vel eſſet expenſa magna vltra dotē et vxor haberet pr̄em: qui tenet̉ ad hoc: vel ipſa hr̄et aliū de alia bona: ex quibꝰ poſſet curari. nō tenet̉ tamē maritꝰ qn̄ ex culpa vxoris nō hꝫ eaꝫ in ſuo obſeqͥo ẜm Iac. de are. Et Bal. in. l. ſi donaturꝰ. ff. de cō di. ob cām. dicit ꝙ ſi pater nō ſoluit dotē ꝓmiſſaꝫ. ꝙ maritꝰ pōt eaꝫ expellere remittēdo eā ad domū pr̄is: qꝛ maritꝰ nō dꝫ hr̄e vxorem ſine dote. Sꝫ ad expenſas vxoris tenet̉ ille cui remanet dos pro ea parte ꝓ qua venit dos ad eū. vt. l. qd̓ in vxorē. C. de ne. ge. Quarto. qn̄ ꝓpter domeſticā affectōnem ⁊ pietatē. vt ſi mr̄ expendat in faciendo dari tuto rem pupillo. vt. l. j. C. de ne. ge. ⁊. l. is qͥ. ff. eo. Glo. tn̄ in. d. l. j. dicit ꝙ nō quicqͥd mr̄ impēdit p̄ſumi tur donare. Sꝫ hoc iudicabit̉ ex qualitate ⁊ quan titate impenſaꝝ ⁊ facultate matrꝭ ⁊ filij. Uide tn̄ ad p̄dicta qd̓ notat Bart. in. l. alimenta. C. de ne. ge. ꝙ qn̄qꝫ mater expendit circa ꝑſonam filij d̓ ne ceſſitate p̄ciſa. vt qꝛ filius eſt intra cunā. vel qꝛ filiꝰ al̓s nō hꝫ vn̄ viuere. vel qꝛ mr̄imoniū ē ſolutuꝫ di uortio. ⁊ onus filioꝝ ſpectat ad matrē. vt. l. nec fili um. C. de pa. pote. Et hoc caſu mater nō hꝫ repe tionē: etiā ſi fuerit ꝓteſtata ꝙ faceret aīo repeten di. vt etiā dicit glo. in. d. l. alimenta. Qn̄qꝫ expen dit ī neceſſitate cauſatiua: vt ī impetrādo tutores ⁊ in hoc fiūt expenſe triplicis generis. vt notat idē Bar. in. d. l. nēſenniꝰ. Qn̄qꝫ eī fiunt circa ꝑſonam pupilli: vt ducendo eum romā vel ad aliam ciuita tem cā petendi tutoreꝫ. Et tūc iſte repetunt̉. Que dam fiunt expenſe in ꝑſonā ipſius mr̄is euntꝭ ad petendū tutorē. Et iſte nō poſſunt repeti. Cū eniꝫ matri hoc iniungitur: intelligitur ſuo victū. vt. l. ſuo victu. ff. de ope. li. Quedam expenſe fiūt in ꝓ curatoribus. aduocatis. ſcripturis ⁊ ſimilibus. Et iſto caſu dico ꝙ expenſe repetuntur a filio quicqͥd dicatur per alios. hec Bar. in. dicta. l. nēſennius. Qn̄qꝫ mater expendit ex voluntate. Et tunc dicit Bar. in. d. l. alimenta. ꝙ aut onus alimētandi ſpe ctat ad aliū. puta. ad patrem. Et tūc poterit mater repetere ab illo patre. vt. d. l. nēſenniꝰ. Finge eī pa trem ꝑegre iuiſſe. Ab ipſo v̓o filio nō poterit repe tere. etiaꝫ ſi fuerit ꝓteſtata: qꝛ alius erat facturus. Et iſtud etiā tenet gl. in. d. l. nēſenniꝰ. Ex qͦ nota. ꝙ iſta ꝓteſtatio declaratoria volūtatis: nullum hꝫ effectu in his q̄ ex volūtate nr̄a nō dependēt ſꝫ ſūt deciſa ⁊ determinata ꝑ legē. Qn̄qꝫ onꝰ alimentan di ſpectat ad ip̄m filiū. tūc ſi quidē mater gerebat alia negocia filij: in dubio videt̉ expendiſſe de bo nis filij. vt. d. l. nēſēniꝰ. Si negocia filij n̄ gerebat. ī dubio videt̉ facere aīo nō repetendi. vt. d. l. alimē ta. ī principio. niſi fuiſſet proteſtata dicta. l. nēſen nius. hec Bar. Quid aūt de tutore. An teneat̉ de damno da to pupillo? Dic ꝙ reſtituere tenetur tutor vel cuReſtitutio. xij. rator omne damnum qd̓ pupillo vel adulto ꝓceſ ſit eorum dolo. lata culpa: vel leui: vel negligentia. nō aūt leuiſſima: vt. l. quicquid. C. ar. tu. vbi dicit̉ quicquid tutoris dolo vel lata culpa: vel leui. ſiue curatoris minores amiſerunt: vel cum poſſent nō acquiſierūt. in hoc iudicio venit. ¶ Quid ſi ſine mādato meo ſoluiſti creditori meo et me liberaſti ſoluēdo noīe meo? Rn̄. Io. de pla. inſti. de ac.§. actionū. ꝙ cogor habere ratum. ⁊ ob ligor tibi actione negociorū geſtorū ad reſtitutionē pecunie: quā ꝓ me ſoluiſti. Secus ſi nō vtiliter ſol uiſti: vt qꝛ meā intererat. vt nō ſolueres. l. cū pecu niā. ff. de ne. geſ. Quid ſi tutor more ciuitatis mittit encenia no mine pupilli mgr̄o ⁊ ſuis cōiunctis? Rn̄. qui sͣ. ꝙ pupillus tenet̉ tutori rōne negociorū geſtorū. l. cū plures. ff. de admini. tu. Nam talia encenia exquo ſunt conſueta. dicunt̉ qͣſi debita: vt dicit glo. in. l. j. §. ſed nō nullos. ff. de tu. ⁊ ra. diſ. Quid ſi tui contemplatōe ſine mādato tuo redi mo ab hoſtibꝰ vel latronibꝰ filium tuuꝫ: vel aliam rem tuā neceſſariā. quā redimere tenebaris? Rn̄. qui sͣ. ꝙ mihi teneris actōe negociorū geſtorū. Im mo hoc caſu pōt vir expendere dotem ꝓ redimen dis ꝓprijs filijs vxoris. l. ſed ⁊ ſi ideo. ff. ſo. ma. Nā ſi pater filiū captiuū: vel ecōtrario vel alius ſucceſ ſurus redimere negligat priuat̉ ſucceſſione: vt in aut̓. ſi captiui. C. de ep̄i. ⁊ cle. De hac materia nego ciorū geſtorū. vide sͣ. Bellum. ¶ Quid ſi fiat alienatio in fraudē creditorū: puta. debitor donat vt creditores ſibi debito priuentur? litinaa Rn̄. Io. de pla. inſti de ac.§. rurſus. ꝙ talis dona tio reuocat̉. ⁊ ꝑ ꝯn̄s accipiens tenet̉ ad reſtitutio nem. l. qui aūt.§. ſil̓i mō. ⁊. l. ait p̄tor. ſcd̓o rn̄ſo. ff. q̄ in frau. cre. Et hoc facit ad. q. quotidianā q̄ accidit nunc de facto. Quidam mercator nō habes vnde ſolueret creditoribꝰ ⁊ volens arripere fugā dat vxo ri ſue. M. ducatos dicens: tene eos ⁊ ſi fulminare tur ſnīa excōicationis cōtra occultantes vel nō re uelātes bona mea: exnunc ego dono tibi. nūquid ſecuta hac comminatoria teneat̉ illa vxor: vel ſoror vel amicus reuelare tale creditū non obſtante illa donatione ſub illa conditiōe facta? Per p̄dicta pꝫ rn̄ſio ꝙ omnino tenetur reuelare. quia illa donato nō eſt vera donatio. ſed ficta ⁊ facta in fraudē cre ditorum. Eſtitutio. xij. ſcꝫ con rtrahentiū. Primo q̄ro. ad quid teneant̉ iudſi duoſt. cōtrahētes? Dic ẜm doc. ꝙ ſi cōtractus celebratur gratia dantis tm̄. vt in depoſito. tūc re cipiens tenet̉ de dolo ⁊ lata culpa. Si gratia recipi entis tm̄. vt in cōmodato: tenetur de dolo ⁊ omni culpa. Si gratia vtriuſqꝫ vt in locatione. tunc tene tur de dolo ⁊ lata culpa ⁊ leui. vt. l. ſi vt certo.§. ij. ff. como. In mutuo aūt quia tranſfert̉ dn̄ium. iō ſa ⁊non cu recipiens mutuum tenetur de dolo et omni culpa et de caſu fortuito. vt inſti. qui. mo. re contra. ob. §.j. De cōmodato. ⁊ depoſito ⁊ locato. vide ſupra in locis ſuis. Nota tamen ꝙ in rebus cōmoda tis debet adhiberi exactiſſima diligentia. Et ideo

tiin rebus ſuis erat diligentiſſimus: pariter debet eſſe in cōmodatis. ſꝫ ſi in ſuis erat diligentior. Cer te in cōmodatis dꝫ eſſe diligentiſſimus. Et iō tūc dꝫ adhibere maiorē cuſtodiam rebꝰ cōmodatis qͣꝫ ſuis. Nam tūc in ſuis culpa culpanda ē: ſꝫ in alie nis eſt puniēda. d. l. ſi vt certo. Sꝫ quid qn̄ ⁊ in ſuis erat diligentiſſimus: ⁊ nō hōt niſi vnā rem ſaluare. Rn̄det Io. de pla. ꝙ tūc locus eſt gratificatōni: qꝛ pōt ſaluare quam vult. de quo ꝑ glo. in. d. l. ſi vt certo. Qd̓ facit ad multa. Pone em̄ ꝙ nauta vel caupotimore naufragij vl̓ incendij non pōt ſaluare res depoſitas aut cōmo datas ⁊ ſuas. tūc hoc caſu in ſuo arbitrio ē ſaluare res ſuas ſi vult. etiā ſi eſſent viliores. Quero. ad quid teneat̉ ſocius? Dic ꝙ tenet̉ ad reſtitutōeꝫ damni emergētis dolo ſuo: lata culpa: ⁊ leui: q̄ leuis culpa eſtimat̉ ſi nō adhibet tantam diligentiā in ꝯmunibus rebus: quantā adhibere ſolebat ī proprijs temꝑe ſocietatis. vt inſtit̉. de ſo cie.§. fi. ¶ Quid de eo qui accepit aliquid ob cauſam ⁊ cā nō eſt ſecuta. vt puta. Si dedi vt ꝓ me ires ad ſan ctū Iac. ⁊ nō iuiſti? Rn̄. ꝙ reſtituere tenet̉: ſi ꝑ eū ſtetit. Secus ſi per eum nō ſtetit. vt in. l. ſi pecuni am. ff. de condi. cā. da. in principio. vbi dicit̉ ſi pe cuniam ideo acceꝑis: vt capuam eas. Deinde pa rato tibi ad ꝓficiſcendū ꝯditio temꝑis vel valitu dinis impedimento fuerit quominus ꝓficiſceris. An ꝯdici poſſit? Uidendū eſt ꝙ cum ꝑ te nō ſte terit: pōt dici repetitōeꝫ ceſſare. Sed cum liceat pe nitere ei qui dedit: ꝓculdubio repetere pōt id qd̓ datum eſt: niſi forte tua interſit nō accepiſſe te ob hanc cauſam pecuniam. Nam ſi ita res ſe habet: vt licet nondum ꝓfectus ſis: ita tamen rem ꝯpo ſueris: vt neceſſe habeas proficiſci: vel ſumptus qͥ neceſſarij ſunt ad profectionem iam feciſti: vt ma nifeſtum ſit te plus forte ꝙͣ accepiſti erogaſſe: con ditio ceſſabit. Sed ſi minus erogatuꝫ ſit: conditio locum habebit. Ita tamen vt indēnitas tibi p̄ſte tur eius qd̓ expendiſti. ¶ Quid ſi dedi pecuniam viro: cui nuptura erat mulier. Deinde non ſunt ſecute nuptie. Dic ꝙ ad reſtitutionem tenetur. l. ſi mulier. ff. de condi. cau ſa. da. ¶ Quid ſi tibi dedi vt ſeruum manumittas ⁊ nō manumiſiſti: vel me penitet anteꝙͣ māumitteres Dic ꝙ mihi teneris ad reſtitutōnem. l. iij.§. j. ff. d̓ cij ſcꝫ cū condi. ob cauſam. ¶ Quid ſi duo ſt̓ ſocij habentes rem ꝯmunē. ⁊ al ter in ea fecit expenſas? Rn̄det Io. de pla. inſti. d̓ ob. que ex quaſi ꝯtrac.§. Item ſi inter aliquos. ꝙ alter tenetur ꝯtribuere partem ſuā reſtituendo ei qui fecit expenſas deſuꝑ. vt. l. ſi inter fratres. ff. ꝓ ſocio. Item dicit idem ꝙ vbi vnus ex ſocijs ē rixo ſus ⁊ deuius. ⁊ non curat laborare terram cōmu nem et locare domum communem: poteſt ſocius accipere ſibi partem ſuam quo ad vſum: ⁊ labora re. ⁊ locare. ⁊ ſibi fructus recipere. vt dicit glo. in. l. iubemꝰ. in ver. diuidere. C. de ſa. ſan. ec. ⁊ alia gl. in. l. lucius. ff. famil̓. her. Reſtitutio. xij. Fo. CCXVIII. ¶ Quid de ſoluente indebitum ignoranter? Rn̄ deo. ꝙ accipiens tenetur ei ad reſtitutionem ꝑin de ac ſi mutuo accepiſſet ex quaſi contractu: vt in ſti. de ob. que ex quaſi contrac. naſ.§. fi. Idem ſi ꝑ errorem. Secus ſi ſoluat ſcienter: qꝛ tūc donare vr in. l. campanus. ff. de oper. li. ¶ Utrum pater teneatur ex contractu filij facto cum extraneo ſi eſt verſum in vtilitatem patris? Reſpondet Io. de pla. in inſti. quod cuꝫ eo. ꝙ ſic: quantū eſt verſum in vtilitateꝫ patris. vnde ſi to tum eſt verſum in vtilitatem patris: in totum te netur pater. Si pro parte: pro parte tenetur. Et ideo quando conuertit in rem neceſſariam patri? pater tenetur. puta. ſi recepit pecuniam mutuo ꝓ ſoluendo creditori paterno vero vel putatiuo. vt l. iij.§. in rem autem. ff. de in rem verſo. vel vt reꝫ patris vel domum ruentē repararet. Secus ſi do mum exornauit expenſis voluntarijs: quia non dicitur verſum: niſi ex mandato domini fecerit: ſꝫ pater tenetur dimittere auferri ſi ſine leſione do mus poſſunt. vt dicta. l. iij.§. ſed ſi mutua. Item tenetur pater ſi recepit frumentum ad alimoniaꝫ familie: vel veſtimēta comparauit pro familia pa tris: vel pro ſe ẜm conſuetudinē patris: ẜm ꝙ pa ter conſueuit eum induere. vt dicto.§. in rem. eti am ſi illud frumentum emptum: repoſituꝫ in hor reo patris corruptum ſit: quia ſufficit ꝙ vtiliter emit. vt dicta. l. iij.§. idem labeo. vel ſi filius mu tuam pecuniam accepit pro dotanda filia ſua vel ſorore: quatenus auus pro filia vel nepte datu rus ſit et creditor hoc animo mutuauit: vt patris negocium gereret. vt. ff. de in rem verſo. lege. vij. Uide de hoc doc. ⁊ Panormitanum in. c. qꝛ ple riqꝫ. de immu. ecc. vbi dicitur. ꝙ vbi creditor non fuit in culpa in mutuando: tunc exceptio macedo niani non competit in foro iudiciali. Et per conſe quens fortius non competit in iudicio anime. Si autem creditor fuit in culpa: tunc exceptio compe tet. ⁊ operabitur effectum ſuuꝫ in vtroqꝫ foro. Di cit tamen Panormitanus ꝙ cum hodie ſalteꝫ in ter chriſtianos non ſoleat ſequi parentum mors ex mutuo facto filioſa. propter quam cauſam illa lex prohibuit omnino mutuum fieri filiofa. vide tur ꝙ debeat ceſſare ſenatuſconſul. ⁊ ceſſante cau ſa debet ceſſare effectus. Et ſic in vtroqꝫ foro fili us ſfa. ex mutuo ſibi facto debebit obligari ad re ſtitutionem. quod ſatis videtur de mente Inno. in dicto. c. quia pleriqꝫ. vltra tamē hoc ſi tale mu tuum verſum eſt in vtilitatē patris: pater tenetur ẜm ꝙ dictū ē. ¶ Quid ſi filius vel ſeruus decepit creditoreꝫ. aſ ſerendo ſe velle vertere in vtilitatem patris vl̓ do mini: non tamen conuertit. Reſpondet Ioh̓. de pla. ꝙ pater vel dominus non tenetur. etiā ſi ſer uus vel filius ſic accipiens fuerit conſuetus con uertere. vt. ff. de in rem ver. l. ꝙ ſi ſeruus.§. ſꝫ ſi ac cepit. ne calliditas vel malicia filij vel ſerui noceat patri: vel domino. ¶ Quid ſi mutuaui frumentum patri vel mari to ex quo nutriuit filios vel vxorem. An vxor ⁊ fi

lij in ſubſidium teneantur: quaſi in eorum vtilita tem verſum ſit? Reſpondet qui ſupra ꝙ non. Sꝫ Bar. tenet ꝯtrarium in. l. his ſolis. ff. de condi. in de. vbi format. q. de patre paupere accipiente mu tus pecuniam. ⁊ illam conuertit in alimētis filioꝝ qui poſtea effecti ſunt diuites ex aduēticijs. Et co cludit ꝙ filij teneant̉ ad illud debitū patris. Ideꝫ Lud. ro. in ſuis ſingularibꝰ. ¶ Quid ſi mutuaui. x. filiofa. in rem patris con uertenda ⁊ ipſe luſit. deinde reuicit ⁊ in rem patrꝭ conuertit. An mihi teneatur pater de in rem ver ſo? Reſpondet qui ſupra ꝙ non. per gl. in. l. ſi mi nor. xxv. annis. ff. de mino. quaſi ex noua acquiſi tione: non ex mutuo dicatur facta verſio. Hoc ve rum dicit Bart. in. d. l. ſi minor. ſi in alio ludo ex interuallo vicit. Secus ſi incontinenti in eodem ludit. ¶ Quero. an pater teneatur pro filio condemna to in iudicio ex delicto ſoluere condemnationē de ſua legitima? Reſpondet Io. de pla. inſti. de ob. que ex quaſi delic. naſ.§. ſi filius. ꝙ non: vt eſt ca ſus in. l. ⁊ ſi ꝯdemnatus. ff. de noxa. ac. De hac le gitima videsͣ. c. Legitima. ¶ Quid autem ſi pater obligauit ſe pro delicto fi lij. An totum debeat ſolui de parte filij. An v̓o de tota hereditate poſt mortem patris? Reſpondeo ẜm Bal. ꝙ ſi pater ſuſcepit obligationem pro de licto filij ductus paterna pietate. Et tunc omnes fratres debēt pro parte ſua ſuſtinere. Sed ſi neceſ ſitate. puta. dictante hoc ſtatuto: tūc naſcitur na turalis obligatio inter patrem et filium ex tali ge ſtione negocioꝝ eiꝰ que non tranſit ad heredes. et ideo ſoluet de ſua parte. ¶ Quid autem ſi filius ſit captus a latrunculis vel ab hoſtibus ⁊ pater redemit eum. An filiꝰ ſol uet de parte ſua? Reſpondet Bart. in. l. ſtichus. ff. de pec. le. ꝙ cum pater videatur feciſſe officio pi etatis: non imputabit̉ ipſi filio. vt. l. liber captus. C. de capti. quicquid dicat Guil̓. in. l. frater a fra tre. ff. de ꝯdi. inde. ¶ Quid ſi pater conſentit in decurionatum filij. Dic ꝙ tenetur pro eo inſoliduꝫ de īdemnitate rei publice. ⁊ etiam ipſius patris heredis. Facta tam̄ prius excuſſione de ipſo filio principali debitore. l. j. C. de decu. li. x. Et dicunt̉ decuriones ꝯſilia:ij: qͥ habent deliberare cum prioribus cuiuſcunqꝫ ciui tatis. ¶ Quid autem de eo quod donat̉ filio in vita pa tris. An teneatur cōmunicare fratribꝰ poſt mortē patris. Reſpondet Io. de pla. inſti. per quas per. no. acqui. ꝙ ſi donatur filio occaſione vel contem platione patris: tanꝙͣ ex cauſa patris propria ⁊ im mediata: tunc cenſetur peculium profectitiuꝫ. ⁊ te netur cōmunicare fratribus poſt mortem patris. Secus ſi pater ſit cauſa remota ⁊ mediata. Hanc diſtinctōeꝫ facit tex. in. l. ſociū. ff. ꝓ ſocio. ide sͣ. de hoc Peculium. ¶ Quid de ambaſiatoribꝰ. an ſibi donata tenean tur reſtituere. Reſpondet Bar. in dicta. l. ſociuꝫ ꝙ non. Panormitanus v̓o in. c. poſtulaſtis. de cō Reſtitutio. xij. ceſ. preben. dicit ꝙ attendenda eſt qualitas dono rum. Nam quedam conueniunt magis mittenti ꝙͣ ipſis ambaſiatoribus. vt puta. ſi daret̉ ieo. Que dam conueniūt poeius ipſis ambaſiatoribus. pu ta. ſi darentur eis veſtes congruentes. Et ſic dicit ꝙ in caſu dubij aduertenda eſt qualitas donoruꝫ Secus ergo vbi conſtaret de voluntate donātis. Et dicit Panormitanus ꝙ illa. l. ſocium. loquitur de ſocietate. vicꝫ. ꝙ ſi aliquid donatur ſocio occaſi one ſocietatis. ex quo tamen donatur perſone ⁊ n̄ ſocietati: cedit ipſi ſoli donatario et non ſocietati. Et non mirum: quia idem eſt in damno. Nam ſi ſocius extra ſocietatem: occaſione tamen ſocietatꝭ damnum paſſus eſt: ſibi imputat̉ ⁊ non ſocietati. vt eſt tex. in. d. l. ſocium. ¶ Quid de dote quaꝫ lucratur filius ex forma ſta tutorum. An dicatur de peculio aduenticio: vt ſic non veniat fratribus conferēda. Reſpondet ideꝫ Io. ꝙ ſic. Bart. v̓o in tractatu de duobus fratri bus dicit ꝙ aut pater ſuſtinet onera matrimonij: et tunc erit profectitium. ⁊ communicabit. Si au tem filius ſuſtinet onera de lucro ſue perſone: tūc erit aduenticium. ⁊ non communicabit. Si auteꝫ partim pater. ⁊ partim filius ſuſtinent: tunc par us. ar. ff. de re tim erit profecticium ⁊ partim aduenticium ꝓ ra ta oneris. ¶ Quid autem de lucro quod acquirit filius mer cando cum pecunia patris. An pars que attribu itur perſone dicetur aduenticium. Rn. idem Io. ꝙ dicetur aduenticium. Et ideo medietas lucri: cuꝫ vnus ponit rem. alt̓ induſtriā: ei cedet: qͥa lu crum debet eſſe commune. l. j. C. pro ſocio. Ideo ſi filius ex. C. habitis a patre lucratus fuit alia. C. debet primo de. C. lucratis habere. l. et de alijs. l. et de. C. pro ſorte debet diuidere equaliter cuꝫ fra tre: quando equaliter ſunt heredes patris. Et ſic illa. l. que lucratus eſt pro induſtria proprie perſo ne: ſunt ſua propria. nec tenetur diuidere cum fra tre. Ideꝫ Bart. vbi ſupra. De hoc dic vt ſupͣ. Pe culium. ¶ An autem acquiſituꝫ per filium ſit preſumen dum ex bonis patris. et ſic ꝯmunicandū. Reſpō. Bar. vbi ſupra. ꝙ aut reſultat ſuſpicio delicti niſi p̄ſumatur ex bonis patris. puta. quia filia p̄ſume ret̉ turpiter acquiſiſſe. Et tūc credit̉ ex bonis pr̄is acquiſitū. Aut p̄ſumptio dilicti euitat̉. et tūc p̄ſu met̉ ex bonis filij. Aut nec euitat̉. nec oritur ſuſpi cio. et tunc recurrendū eſt ad ꝯiecturas. Et ꝑ om nia idem dicendum eſt in prelato. tutore. vxore et huiuſmodi. ¶ An autem donatum filio ab extraneo ſub tali ꝯditione. vt habeat illud in caſtrenſe vel quaſi: ſit n. rbo l.xxj. ꝯmunicandum. Reſpon. qui ſupͣ. ꝙ aut filius eſt miles. vel aduocatus: vel habet aliquas dignita tes de illis que ponuntur in. l. fi. C. de inoff. te. Et certū eſt ꝙ non dediſſet niſi ratione militie. Et ſic erit caſtrenſe vel quaſi. ⁊ non ꝯmunicabit. Si au tem non erat miles nec aduocatus et huiuſmodi: tunc erit aduenticium. ⁊ ꝯmunicabit. De hoc dic vt sͣ. Peculium.

¶ Quid aūt ſi pater miſit pecuniā filio exiſtēti in ſtudio vt inde libros emeret. Deinde cauit in ſuo libro rationū. ꝙ ipſe filius debeat ꝯferre eos. ⁊ po ſtea valor eoꝝ decreuit. Cuiꝰ erit damnū? Rn̄. ꝙ nō debet ꝯferri niſi tantū quantū valent. nō illud qd̓ ꝯſtiterūt. Et hoc ꝑ glo. in. l. illud. C. de colla. in ver. poterat. Si autem ſuꝑcrenit valor bn̄ficio for tune. tunc dicit Raph. in dicta. l. illud. ꝙ iſtud in crementum tanqͣꝫ aduenticium: debet eſſe p̄cipu um filij. vt. l. fi. C. de colla. Dato ꝙ Ludo. in dicta l. illud. dixerit ꝯtrarium. ꝑ text. in. l. ẜm naturam. ff. de re. iur. ¶ Quero. quid ſi duo frates vel alij habent bona ꝯmunia ex aliqͣ hereditate. Manente aūt cōione ꝯtractū eſt es alienū: poſtmodū veniūt ad diuiſio nem. Nunqͥd es alienū ꝑ alterū eoꝝ ꝯtractuꝫ ſol uetur de cōibus bonis? Spe. tit̉. de iudicijs dicit. ꝙ es alienū. aut fuit ab om̄ibꝰ ꝯtractū. Et tunc ab om̄ibꝰ ſolui dꝫ indubitanter. Aut ab vno tm̄. Et tūc. aut eſt ꝯtractū occaſione ꝯmuniū bonoꝝ: ⁊ in cōem vtilitateꝫ ꝓfectum. qd̓ ꝓbari dꝫ a ꝯtrahente debitum. Et tūc etiaꝫ de bonis cōibus eſt ſoluen dum. ar. ff. pro ſocio. l. omne es. Aut non probat hoc. ⁊ tunc per eum tm̄ ſolui debet abſqꝫ grauami ne alterius. ar. ff. de reg. iu. non debet. Non enim ſufficit ꝯtractum eſſe manente cōione. Immo eſt neceſſe ꝓbare ꝙ occaſione cōis vtilitatis. ff. ꝓ ſo acquirit filius mn cio. iure ſocietatis. Quid ſi alter ex coheredibꝰ ꝯdēnatus eſt ob ma leficiū a ſe ꝯmiſſum? Rn̄. qui sͣ. ꝙ licet ipſe al̓s bn̄ tractauerit hereditateꝫ: tn̄ de parte ſua tm̄ ſoluen da erit ꝯdemnatio. nec fiet cōpenſatio eiꝰ qd̓ bene egit. vt. ff. ꝓ ſocio. cum duobꝰ. ¶ Quid ſi vnus ex coheredibus fecit ſumptus ob honorem ſuum. puta. in militia ſua vel nuptijs ſu is vel dignitate aliqua. Rn̄. qui sͣ. ſi cōmunis pa redes patris. Et ter id fecit: hꝫ ipſe hoc precipuum. ff. de colla. l. j.§. ſtria proprie peri nec caſtrenſe. Si v̓o ipſe poſt mortē patris ſui hoc fecit: de ſorte ſua tm̄ hoc erit: non de bonis cōmu oc dic vt ſupͣ. jͣ. nibus. ff. fami. her. l. ſi filia.§. idem ſcribit. niſi ſpe cialiter inter coheredes pactuꝫ fuerit vt huiuſmo di ſumptus ꝯmunes eſſent. Idem tenet Bar. in dicto.§. nec caſtrenſe. vbi querit de alia. q. Pater incepit expendere ꝓ filio in ſtudio. Utrum patre mortuo debeat ſtudiū ꝑfici de ꝯmuni inuitis fra tribus. Uidet̉ ꝙ ſic: qꝛ munera cepta debēt ꝑfici de ꝯmuni: licet nō poſſint noua inchoari. vt. d.§. idem ſcribit. Et hoc videt̉ tenere Dy. Cōtrarium tn̄ credit Bar. ſalua reuerentia Dy. Nam factuꝫ pr̄is initiatū erga filiū: eatenus obligat heredem: quatenus ipſe pater erat obligatus de neceſſitate. vt. ff. de mu. ⁊ ho. l. et ſi filiū. Sꝫ pater nō tenebat̉ de neceſſitate inchoare: nec ꝓſequi: ergo nec here ¶ Quid ſi vnus ex fratribꝰ coheredibꝰ hꝫ filiam nunquid dotanda eſt de cōibus bonis. ℟. Spec̄. ſi auus puelle pater cohereduꝫ viueret: ipſe habet neptē dotare. vt. ff. de iure do. l. ꝓfecticia.§. ſi filiꝰ. Si aūt nō viuit auus: tūc de bonis patris ſui tm̄ dotanda eſt: niſi coheredes inter ſe ſpāliter alit̓ pa Reſtitutio. xij. Fo. CCXIX. cti fuiſſent. Pro declaratōne huiꝰ nota. ꝙ cum de functo patre plures filij remanent in domo pater na: quorum alij ſunt minores. Alij maiores. Alij lucrantur. Alij non. Et eis ad diuiſionem venire volentibus minores petunt ꝯmunicari lucra ma iorum. Dic an inter iſtos fratres ſunt bona diuiſa aut indiuiſa. Primo quilibꝫ ſibi acquirit qd̓ lucra tur: nec peti pōt ꝯmunicatio ab alijs fratribus: ni ſi hoc fuerit in diuiſione ſpecialiter actum. Si aūt indiuiſa. Et aliqui fratres lucrantur et tunc: aut certum eſt vnde acquirunt aut non. aut eſt dubi um. Si certum eſt tunc ſtatuendum eſt ẜm quod acquiſiuit. Si autem non eſt certum: nec eſſe pōt. vel dubitatur: aut in facto: aut in iure. Si in facto puta. acquirit ex operis ſuis: quia forte eſt ſcriptor vel artifex: tunc ſibi acquirit. ne quod ei ſuis labo ribus et proſpera fortuna acceſſit: hoc ad fratres proueniens luctuoſum ei accedat. vt inſti. ꝑ quas per. no. acqui.§. igitur liberi. licet ſi ſit male cōuer ſationis homo nullius artificij: p̄ſumitur omnia habere de ꝯmuni: aut de patrimonio patris: ſicut al̓s vxor p̄ſumit̉ habere de bonis mariti. Sed ⁊ ſi quis fratrū patre viuente aliquid lucratus eſt: licꝫ acquiſierit patri. vt. l. cum oportet. C. de bo. qꝫ li. Si tn̄ pater nō app̄henderit: videt̉ ꝙ filiꝰ tūc poſ ſit ſibi illud retinere. nec hꝫ neceſſe fratribꝰ ꝯmuni care. Si aūt pꝰ mortē patris acquiſierit: p̄ſumitur de cōi habere: ⁊ ideo cōicandū. Indubio eī preſu mitur de cōi habere: niſi ꝯtrarium ꝓbet̉. Si aūt ſit bone ꝯuerſatōnis: qꝛ artifex ē. ⁊ bn̄ lucrat̉: nō ē p̄ ſumendū habuiſſe de cōi: niſi exp̄ſſe ꝓbet̉. īmo p̄ ſumit̉ ex ſuis oꝑis habuiſſe. C. de arbi. tu. ſi defun ctus. Adde tn̄ p̄dictis qd̓ notat Bal. in. l. illd̓. C. de colla. vbi ex. l. fi. e. ti. dicit ꝙ ſi duo fratres remā ſerūt in cōione poſt morteꝫ patris. ⁊ vnus plures fructꝰ poſuit tanꝙͣ ditior: ꝙ in diuiſione non pōt petere ab alio fratre illā pluralitatē fructuū: qꝛ da to ꝙ nō dicat̉ ꝯtracta ſocietas bonoꝝ: dicit̉ tn̄ con tracta ſocietas fructuū ꝑceptoꝝ ⁊ ꝯſumptoꝝ. ⁊ al legat caſum optimū in. c. ſi duo fratres. de fra. de no. feu. inue. Et nimirū ẜm glo. ibi: qꝛ fundus: ſeu feudum de quo in dicto. c. ſi duo. fuit acquiſitum de ꝯmuni pecunia. licet noīe vniꝰ fratris qui poſt mortē pr̄is remanſerat in cōica cum altero fratre. Et ideo fructꝰ talis fundi erūt cōes donec habita uerint ſimul vt ibi. Secus tn̄ dicendū ẜm eundeꝫ Bal. in tractatu de duo. fratribꝰ in caſu quo eēt duo fratres quorū vnus hꝫ duos filios laborato res: qͥ laborāt poſſeſſionē cōeꝫ cū alio fr̄e ſuo qͥ nul lum filiū habet. Non enim diuident̉ fructꝰ equa liter: qꝛ hec ſocietas reſpicit capita eoruꝫ qui oꝑas ponūt. Nam ex ſuis laboribus ſibi acquirere poſ ſunt. d. l. cuꝫ oportet. Et idem dixit Pau. de caſtro in. d. l. illud. in duobꝰ frībꝰ quoꝝ vnꝰ hēbat ml̓tos filios. alter v̓o ſolus erat: ꝙ ſi ille qui habebat mul tos filios gubernabat bona. Ille v̓o ſolus nihil fa ciebat: niſi ꝙ lotis manibus ibat ad menſam. ꝙ n̄ poteſt poſtea in diuiſione petere ꝙ ſibi aſſignētur fructus quos conſumpſerunt filij fratris. quod nota. oo ij

¶ An aūt frater qui gubernat bona cōia cum fra tribꝰ paruis poſſit in diuiſione petere ſalarium ſue adminiſtratōnis: ſicut tutor pōt petere ẜm Bar. in. l. ī eos. ff. de tutel̓. Dic ꝙ nō pōt petere ſalariuꝫ ſed certa portio fructuū aſſignatur eius induſtrie. Ita dicit Ludo. qui hunc caſum dicit nunꝙͣ vidiſ ſe deciſum. ¶ Quid de mercatoribꝰ ⁊ alijs artificibus qui pre ponūt inſtitores ſuis apothecis. An ex eorū ꝯtra ctibꝰ teneant̉? ℟. Io. de pla. inſti. qd̓ cū eo.§. inſti toria. ꝙ ſic: ſi ꝯtractꝰ noīe dn̄i facti ſunt. et maxime qn̄ in eiꝰ vtilitatē eſt verſum. vt. l. qͥcunqꝫ.§. j. ⁊. ij. ff. de inſti. et. l. iij. eo. ti. vn̄ ſi ſcribat in libro. ꝙ apd̓ menſaꝫ domini ſui ticius habet. C. in depoſito. te netur dominus. ¶ Quero an dn̄s ⁊ pater teneant̉ ex ꝯtractu geſto ꝑ ſeruū ⁊ filiū eoꝝ iuſſu. Rn̄. idem quisͣ. ꝙ ſic. vt i. j. ff. qd̓ iuſſu. Nam pr̄ ⁊ dn̄s vident̉ ꝯtrahere cū ꝑ alios ꝯtrahūt. vt in regula qui ꝑ aliū. Et cōtra hentes ſil̓iter vident̉ ꝯtrahere cū p̄ponēte: qn̄ con trahūt cū p̄poſito. vt. l. ſi inſtitorē. ff. ſi cer. pe. Idē in exercitore nauis. l. j. in prīcipio. ff. de exerci. Idē qn̄ verſum ē in vtilitatē aliquoꝝ iſtoꝝ dn̄oꝝ. l. j. in principio. ff. de in rem verſo. ¶ Quid de fideiuſſore. An principalis teneat̉ ad reſtitutōneꝫ eiꝰ qd̓ ille ſoluit? Rn̄. Io. de pla. ꝙ ſic inſti. de fideiuſ.§. ſi quid aūt. ¶ Sꝫ nunqͥd fideiuſſor pōt ſponte ſoluere. ⁊ non expectare ꝙ ſibi fiat mandatū. Rn̄. quisͣ. ꝙ ſic. vt dicit glo in. d.§. ſi quid aūt. Nam tenet̉ agnoſce re bonam fidem. l. idemqꝫ.§. fideiuſſores. ff. man. ¶ Sed quid ſi iudex eum ꝯdemnauit ꝑ iniuriam An poſſit agere mandati. Rn̄. idem̄ ꝙ nō: ſi non appellauit. l. ſi ꝓ ea. C. mandati. Eſtitutio. Xlij. quo ad dam na data ab animalibꝰ. ¶ Quid ſi quadrupes tuus. puta equꝰ vel aſinus naturali feritate mihi damnuꝫ intulit puta. fregit vaſa mea: vel vegetem: ⁊ vinū effuſuꝫ eſt. Rn̄. Spe. in ti. de iniurijs. ꝙ mihi teneris vel reficere damnū: vel dare animal ꝓ noxa. vt inſtit. ſi quadrū. pau. fe. di. in principio. ¶ Quid ſi equꝰ tuus calce me ꝑcuſſit ⁊ crus fregit vel oculū effodit: vl̓ aurē dentibꝰ ſcidit: vl̓ me vul neranit ꝓpter quā plagā oportuit me dare. x. me dico. ⁊ alia. x. expendi ꝓ curatōne. An petere poſ ſum. xx. ⁊ oꝑas quibꝰ carui ⁊ chariturus ſuꝫ. Rn̄. Spe. vbi. sͣ. ꝙ ſic: vel ꝙ des animal ꝓ noxa. vt. ff. ſi qua. pau. fe. di. l. ex hac lege. ¶ Quid ſi tuū animal incitauit meū: ita ꝙ meum animal dedit alteri damnū. An tenearis. Rn̄. qui sͣ. ꝙ ſic. Idem dicit glo. in p̄alleg. inſti. in pͥncipio. Siue animal tuū moueat̉ ad danduꝫ damnū ſui laſciuia ⁊ facilitate: ſiue incentiuo amore: vel perſe cutione alteriꝰ animalis. vt ſi equꝰ tuus ꝑſequēdo equā meā fregit oſtiū domus mee: vel mea blada immatura ꝯtriuit: vel aliud damnū mihi dat ſiue ſuo corꝑe: ſiue alio inſtrumēto: vt ſi bos vel equus ſine culpa ꝯducentis plauſtrū obtrinit aīal meuꝫ Reſtitutio. xiij. vel aliud damnū dedit. vt. ff. c. l. j.§. ſiue aūt. ¶ Quid ſi bos tuus comedit herbā meaꝫ: vel ca nis tuus carnes meas: vel muricꝰ lardū: vel mu ſtela corrodit pānos. An mihi tenearis ad emen dam damni: vel ad dandū animal ꝓ noxa. Rn̄. Spe. vbi sͣ. ꝙ ſic. vt. l. quintꝰ. ff. ad. l. aqui. ¶ Quid ſi oues vel aīalia qͥs mittit in prediū me um ⁊ frumentū: ordeū: vel glandes depaſcuntur. Rn̄. Spe. vbi sͣ. ꝙ mihi tenet̉. ¶ Quid ſi ꝑ ſe pecora intrauerūt campum ⁊ depa ſta ſunt frumentū. Rn̄. idem ꝙ mihi teneris. Sꝫ quomodo extimabit̉ damnū datum in frumento dum eſt in herba? Rn̄det. ꝙ vel expectabit̉ tem pus meſſium. vt ſciat̉ quantū ex tanto vel ſil̓i fru nem. Alia eſt ac mento habebit̉: vel ꝯſiderabitur quantus fructꝰ in anno p̄terito ex tanto ⁊ ſimili habitus eſt. ar. ff. ad. l. aquil̓. l. ī lege aquilia. Et hec opi. videt̉ valde equa. Uide tamen de hoc ſupra. Reſtitutio deci mo. in fi. ¶ Sꝫ nunquid dn̄s ſe liberat dando animal pro pvinupetat. Et tū noxa. Rn̄. idem ꝙ nō: ſi ipſe illud īmiſit. vt. d. in ſti. Secus ſi caſualiter intrauit. ¶ Quid ſi leo. vrſus. vel aper quem tenes ligatuꝫ iuxta viam publicaꝫ dānū dedit. Rn̄. Spe. in ti. de emp. ⁊ ven. ꝙ teneberis ꝑ. d. inſti. Caueant gͦ ſi bi qui tenent canes mordaces. vrſos et ſimias et huiuſmodi in locis publicis: qꝛ ſi ledunt homineꝫ liberum: ꝯdemnatur tenens in expenſis curatio nis ⁊ operaꝝ amiſſaꝝ et amittendaꝝ: inꝙͣtum iu dici equum videbit̉. facta extimatōne quantuꝫ le ſus viuere poterat ẜm diſtinctōnem etatum. vt. l. hereditatum. ff. ad. l. fal. vt dicit glo. in. d. l. ex hac lege. Et id̓o nō liberat̉ dn̄s dādo ferā beſtiā dānū dantem pro noxa. ¶ Sed pone. Inuenio pecudem tuam in ſegete mea damnum dantem. nunquid ꝓpria auctorita pt: Rn̄. ẜm ll̓. te illam capere poſſum et tenere donec ꝓ damno mihi ſatiſfeceris? Rn̄det Spec̄. in ti. de actore. ꝙ nō poſſum capere vt teneam quaſi loco pignoris donec mihi ſatiſfactum ſit: poſſum tamen capere ⁊ tenere donec ſciatur dominus ꝯtra quem agere poſſum. ¶ Quid de his qui cum iumento: vel igne malici oſe appoſito: vel al̓s ledunt agrum: ſiue domū al terius. Reſpōdet Monal. in ti. reſtitutōnū ꝙ ta les tenent̉ ad reſtitutōeꝫ totiꝰ damni. ¶ Quid ſi bos alicuius cornupeta erat. ⁊ dominꝰ eum non cuſtodiuit: nec diligentiam adhibuit. et egreſſus boueꝫ vicini occidit. Rn̄. Monal. ꝙ do minꝰ bouis cormpete tenet̉ dare aliū bouē viuū equiualentem. ⁊ mortuū acciꝑe. vt dicit tex. in. c. ſi bos. extra de iniurijs. ⁊ exo. xxj. hoc tn̄ verum qn̄ noli capra dn̄s ſciuit eum cornupetam: qd̓ p̄ſumit̉ infra tres dies ſcire. Et ꝓpterea dicit tex. ꝙ ſi cornupeta erat ab heri et nudiuſtercius. Quando v̓o ignorauit. puta. quia contra naturam ſui generis inſurrexit. et contra naturam ſuam. puta. quia conſueuit eſ ſe domeſticus. tunc non tenetur ex edicto legis a quilie: ſed ex edicto legis. ſi qua. pau. fe. di. ẜm ho ſtien. et Goſ. Idem intellige ẜm glo. in dicto. c. ſi

bos. cum iſte qui damnū dedit aggreſſus eſt aliuꝫ ⁊ occidit. Sꝫ econtra nō tenet̉.i. qn̄ bos mortuus incitauerat aggrediēdo bouem cornupetā. ff. ſi qͣ. pan. fe. di. l. j. Seu cum dubiū eſt quis bos primo aggreſſus eſt. ff. ad. l. aqui. l. ſcientiā.§. cū ſtramen ta. Et ad intelligentiā predictoꝝ ſciendū: vt ex di ctis Ho. colligi pōt: ꝙ duplex eſt actio: qua tenet̉ dn̄s animalis damnum dantis.ſ. legis aquilie: et hac tenet̉ dominꝰ aīalis damnuꝫ dantis qn̄ culpa ſua: aut negligentia animal damnū dedit. puta. ſi te inſtigante equū: ipſe dolore ꝯcitatus recalcitra uit: vel damnū dedit: aut ſi quadrupes plus inſto onerata damnū dedit: vel ſi animal tuū in ſegeteꝫ meam miſiſti: teneris ad totius damni extimatio nem. Alia eſt actio que vocat̉ de pauperie: qͣ mihi teneris qn̄ nō culpā tua quadrupes damnum de dit. puta. qn̄ damnū dedit ꝯtra naturaꝫ: aut ꝯſue tudinem ſui generis. licꝫ ſua ꝯſuetudo talis ſit. pu ta. ſi ſit equus recalcitrans. Nam maior ꝑs nō re firtlio calcitrat: vel bos cornupeta. Nam maior pars nō cornupetat. Et tūc liberaris dando animal dam nificans ꝓ noxa. licet damnū excedat quadrupe dis extimationeꝫ. Si aūt ſit fera beſtia: tūc dando illud aīal ꝓ noxa nō liberaris: ſꝫ teneris ad totius itinuli damni extimationē: qꝛ hmōi aīalia nō debēt tene ri in publico: ſiue ſoluta: ſiue ligata vbi publicum iter eſt. Al̓s dn̄s tenet̉ in duplum. Et nihilominꝰ penliis curatio actio de pauperie.i. ꝓ damno dato locū hꝫ. ⁊ etiaꝫ tenetur ad impenſas in curatōne factas. ⁊ ad ope ras amiſſas: vel quas amiſſurus eſt ꝓpter debilita tem. Nam ꝓhibetur quis verrem. aprum. caneꝫ. vrſum. leonem. ⁊ generaliter omne animal qd̓ no cere poſſit: tenere ẜm Ho. ¶ Quid ſi equus tuus inſidiando mulam meam n tuam in ſegete olphaciat: ⁊ mula mea calcitrans crus meū fran gat? Rn̄. ẜm Ho. ꝙ ꝯtra te agere poſſum de pau perie. vt. ff. ſi quadrū. l. agaſo. ¶ Quid de tenentibꝰ columbaria. Rn̄. Aſten̄. in ſum. ẜm aliquos ꝙ ſi nō poſſunt teneri ſine preiu dicio ⁊ damno alterius: mortaliter peccant qui te nent. Quidam tamen credūt ꝙ columbe plus ꝓ ficiunt terris quas ſtercorizant: ⁊ mala ſemina co medendo: qͣꝫ noceant. Hoc videt̉ poſſe tolerari: ſi tenentes colūbaria tꝑibus debitis dant eis ad co medendum. Al̓s ſecus. ¶ Quid de venatoribus qui cōculcant vineas et agros alioruꝫ: quoꝝ canes occidūt anſeres ⁊ oues ⁊ agnos pauperū? Rn̄. idem. credo ꝙ tenent̉ re ſtituere extimatōeꝫ damni. ⁊ peccant mortaliter ſi nō reſtituant: niſi ita modicū damnū eſſet ꝙ pro babiliter non curarent illi quibus damnū dat̉. ¶ Quero. an quis poſſit prohibere piſcari in flu minibꝰ publicis et ꝑpetuis ſicut eſt padus ⁊ renꝰ. Rn̄. Io. de pla. inſtit. de re. di.§. flumina. ꝙ non. Similiter nō pōt prohiberi quis applicare naues ad portum ⁊ ligare naues ad rippas: ſiue ad arbo res exiſtentes ſuꝑ rippas. licet tamen rippe ⁊ arbo res ſint publice quo ad vſum: ſiue ſint in commu ni vſu: tamen proprietas ripparum ⁊ arbores na te in eis ſunt eorum quorum ſunt predia quibus Reſtitutio. xiiij. Fo. CCXX. adherent. Et ideo ſi concurrant dominus agri vo lens incidere arborem exiſtentem in rippa flumi nis: et extraneus piſcator vel nauta volens ligare nauem ad illam arborem vel appendere rhecia ſic canda prefertur dominus: quia nemini debet ius ſuum detrahi. Sed vbi concurrunt extranei: tunc ſi vnus pretendit publicam vtilitatem ⁊ alius pri uatam: prefertur p̄tendens publicaꝫ. Sed ſi vter qꝫ pretendit publicam: vel vterqꝫ priuatam: p̄fer tur qui primo occupauit ẜm Iac. but. Sed ſi vter qꝫ pariter occupauit: locus eſt gratificatōni vel ſor ti: ſicut dicit glo. de plauſtris inuicem obuiantibꝰ in arta via: dum querit quod plauſtrum retroce dere debeat in. l. j.§. hoc interdictuꝫ. ff. ne quid in lo. pu. Nota tamen ꝙ omnia ſupradicta in hoc. c. obtinent locum in foro iudiciali. vt damnificans alium etiam teneat̉ de leuiſſima culpa actōne leg aquilie. l. j. ff. ad. l. aqui. vel actione de pauperie. vt inſti. ſi quadrū. vel huiuſmodi. Secus in foro con ſcientie ẜm Inn. Dir. d. An. de but. S. Ber. Ni co. de auſ. Nam in foro anime ſolū quis tenet̉ de dolo ⁊ lata culpa. De hac materia vide sͣ. Aduoca tus in fi. ⁊ Reſtitutio. iiij. Cui faciēda DEſtitutio. xii. I. eſt. ¶ Primo quero cui dꝫ fieri reſtitutō rei rapte ſeu al̓s male accepte. Rn̄. ẜm rar ꝙ ei cui res ſubtracta fuit: etiā ſi nō ſit dn̄s rei: ſed ſua interſit ex cā honeſta reꝫ eſſe ſurreptā: vt quia habebat in ea ius pignoris vel vſum: aut aliquid hmōi. ff. de fur. l. is cui. Si v̓o ipſe cui nūc res ab lata ſit: furatus fuerit eā: nō ſibi: ſꝫ dn̄o erit reſtitu enda: vel illi cui prior fur vel raptor ſurripuerat: ſi ſua vt dictū eſt intererat ex cā honeſta et fiat caute quantū pōt ꝑ religioſum ⁊ hmōi: ita ꝙ nullo mo do ꝑſona furis ꝓdat̉. Itaqꝫ regularit̓ reſtō ſpolia tis facienda ē. extra de reſti. ſpo. ꝑ totū. Fallit tam̄ qn̄ non tm̄ iſte male accepit: ſꝫ alius etiā turpit̓ de dit. de quo. jͣ. Monal. aut in ſum. dicit ꝙ reſtō re gulariter eſt ſemꝑ facienda ſpoliatis vel eoꝝ here dibus: ſi inueniri pn̄t. Et hoc qn̄ fecit teſtm̄. Si āt mandauit in teſtamēto diſtribui ꝑ executores qͥc quid ad ip̄m ſpectabat de mobilibꝰ et debitis: tūc facienda eſt executoribꝰ reſtitutio eiꝰ ꝓ rata ⁊ vxo ri ꝓ rata: ſi ipſa ⁊ liberi debeant hr̄e aliquā parteꝫ in rebꝰ teſtatoris: aut d̓ iure: aut ex diſpōne teſta toris. Si aūt ꝯtempſit facere teſtm̄: tūc dꝫ fieri re ſtitutio heredi ab inteſtato. Idem Dir li. j. ¶ Secundo quero. Pone ꝙ illi cui reſtitutio fien da eſt agat in remotis. cuius expenſis mittet̉ pecu nia debita vel huiuſmodi. Reſpon. Panor. in. c. cum tu. de vſur. poſt doc. ꝙ aut vſurarius receſſit de loco vbi extorſit vſuras. Et tunc cum ipſe ſit in malafide tenetur ipſe expenſis ſuis ad locum mit tere vbi extorſit vſuras. Aut hi a quibus vſure fu erunt extorte receſſerunt. Et tunc procedit dictuꝫ glo. in dicto. c. cum tu. vt expenſis creditorū mit tantur. Similis diſtinctio fit in re legata. vt in. l. cum res. de le. j. Et hoc verum niſi reperiatur ali quis fidelis qui vellet gratis ferre creditoribꝰ. ar. oo iij

in. c. ſignificante. de pig. Doc. tn̄ excipiūt vnuꝫ ca ſum in quo debitor nō tenet̉ mittere debitū credi toribus. puta. qn̄ maiores ſumptus fierent in mit tendo: ꝙͣ valeat res reſtituenda: vel etiā vbi quā titas que debet̉ eſſet modica reſpectu debentꝭ ha bere: qꝛ forte eſt potens ⁊ facultatibꝰ abundans. qͥ bus caſibus pauperibꝰ eroganda eſt ꝓ anima cre ditoris: vt ſic reſtituat̉ illi ſpiritualiter qn̄ non pōt reddi temꝑaliter. Qd̓ dictum eſt de vſurario. ideꝫ intelligas de bonis raptis: vel furatis: legatis: vel al̓s debitis. Si autē neſcitur vbi habitet creditor: tūc non tenet̉ euagari euꝫ querendo: ſꝫ dabit̉ pau peribꝰ: niſi veriſil̓iter expectet̉ ut redeat. qꝛ tunc ex pectabit̉: vel reponet̉ in ede ſacra. ¶ Tercio. quid de illo qui pluribus tenet̉ et vult ꝑtem ſoluere: cum totum nō poſſit: nunqͥd poſſit gratificare vni: ſoluendo ei inſolidū. An teneatur ſingulis ſoluere ꝓ rata. Et ſi teneat̉ ex ꝯtractu vel maleficio. nunquid plus ſoluendū ſit in hāc cām ꝙͣ in illam? Rn̄. Monal. ꝙ ſi creditor vigilauit ex igendo debitū in iudicio: vel extra: pōt ei debitor ſoluere debitum anteqͣꝫ bona debitoris auctorita te iudicis incipiant poſſideri: qꝛ poſtea iura paria facta ſunt omniū creditoꝝ qui nō habent pigno ra vel hypothecas: vel nō ſunt priuilegiate ꝑſone. Item ſi debitor vult vni creditori gratificare: debꝫ illud om̄ibꝰ ꝯmunicare: ⁊ ab eis licentiā obtinere. Similiter ſi vnus creditor denūciauerit alteri ne recipiat a debitore: in fraudē videt̉ ille verſari ſi ac cipiat. vbi aūt nō vigilauit creditor exigendo de bitum: non videt̉ ꝙ debitor teneat̉ ei gratificare. Iure tn̄ poli et ſi nō iure fori excuſaret̉: vt dicūt qͥ daꝫ: debitor: ſi pietate motus gratificaret plurimū indigenti creditori. Et non eſt dicendum ꝙ aliud priuilegium plus conueniat illis quibus tenet̉ ex maleficio: vel quaſi: qͣꝫ illis quibus tenetur ex con tractu vel quaſi. ¶ Quarto quero. an predo ſit reſtituendus. Rn̄. Monal. ꝙ de rigore iuris predo eſt reſtituendus niſi ſit talis p̄do: cui nullus parcere debeat. De hͦ. vide panor. in. c. in lr̄is. de reſti. ſpo. vbi dicit ꝙ qͥ dam ſunt latrones famoſi qui morant̉ in ſtratꝭ pu blicis ad dep̄dandū: ⁊ iſti debēt ſuſpendi. ⁊ iſte p̄ do nō eſt reſtituendꝰ. Alio mō accipit̉ de eo p̄do ne qui aliū eadē re ſpoliauit: ⁊ iſte p̄do eſt reſtituē dus: quātumcūqꝫ ꝯſtet illū eſſe p̄donem. exqͦ dn̄s nō ꝯcurrit ſecū ad petēdū. vtꝫ in. l. j.§. ſi p̄do. ff. de poſiti. vbi tex. dicit ꝙ ſi p̄do depoſuit poteſt agere depoſiti: reddēs rōneꝫ. qꝛ eius intereſt cū alteri te neat̉ et hēat depoſitarios obligatos ex ꝯͣctu. Que ratio hꝫ locū quātumcūqꝫ ꝯſtet eum eſſe predonē. In beneficialibꝰ tn̄ nō dꝫ fieri reſtitutio. ex qͦ con ſtat eū eſſe p̄donē: ne det̉ vicioſus ingreſſus. Nō em̄ dꝫ ſe intrudere in bn̄ficio vt alij reſtituat. Exci piunt̉ tn̄ aliqͥ caſus in quibꝰ p̄do nō eſt reſtituen dus. Primo ſi dn̄s eodem tꝑe repetat cum p̄done Scd̓o niſi p̄do depoſuerit rem ablatā apud illum cui abſtulit. ff. depo. bonafides. Tercio. niſi ſit ta lis p̄do: cuius vite nullus parcere dꝫ: vt dictuꝫ eſt Quarto. niſi ſit inuaſor rerū ſpūalium qui nō de Reſtitutio. xiiij. bet reſtitui: niſi ꝓbet poſſeſſionem illaꝝ rerū legigi me adeptam eſſe. Fur aūt ẜm panor. vbi sͣ. nō eſt reſtituendus regulariter. Idem Io. de ſan. Vn de ſi aliquis furtū faciat. ⁊ illud qd̓ ſurripuit alter furat̉: dn̄s pōt agere ꝯtra furem poſteriorem: non fur. ff. de fur. l. qui vas.§. ſi ego. Fallit qn̄ quis ha buit iuſtum initiū. ⁊ poſtea furtū ꝯmittit alijs cō modando: vl̓ ꝯcedendo. puta. reꝫ ſibi cōmodataꝫ alteri cōcedit. talis pōt agere furti: qꝛ eius intereſt ex cauſa honeſta. Et addit Io. de ſan. ꝙ maritus ꝯtra vxorē nō hn̄t actōneꝫ furti: qꝛ lex ita atrocem actōeꝫ dare in ꝑſona ꝯiuncta erubuit. C. de fur. l. manifeſtiſſimi. Item nec dn̄s ꝯtra ſeruū: niſi poſt manumiſſioneꝫ: nec pater ꝯtra filium. ff. de fur. l. ſerui. Ille autem qui his perſonis opem vel anxi lium preſtat tenetur furti. ff. de furt. l. ſiquis vxo ¶ Quinto. quid de prelatis ⁊ alijs clericis haben tibus adminiſtrationem eccleſiaſticam ⁊ male ad miniſtrantibꝰ. Nunquid teneant̉ ad reſtitutiōeꝫ ⁊ cui? Rn̄. ẜm Hoſti. ꝙ tenēt̉ talem eccleſiā ſerua re indēnem. Et hoc ſiue prelatus expendat in me liorationē pr̄imonij: vel ſi ꝓpter nimiā diligentiaꝫ ꝓprioꝝ negocioꝝ neglexit negocia eccl̓ie ꝓcurare: ſꝫ etiā de culpa ſeu negligentia ꝓcuratoris: ſeu ſui vicarij videt̉ teneri. de offi. ar. c. ea que. Sed ſi de ſuo aliqua expendit in negocijs eccleſie: illa poteſt recuꝑare: vel etiā heres ſuus: vt ſic fiat quedaꝫ re compenſatio hincinde. Hoc autem intelligas qn̄ grauis eſt leſio: vel etiam quo ad alienatiōeꝫ reruꝫ īmobilium: vel mancipioꝝ eccleſie: vel etiam red dituum ſuoꝝ. Non em̄ ꝓhibetur p̄latis quo mi nus poſſint de fructibꝰ ⁊ ꝑceptis redditibꝰ aliqua erogare. ¶ Sexto. quid de his qui donant inhoneſtis mu lieribus: vel mimis et ioculatoribus ꝓpter peccata que ꝯmittunt: vel propter fauoreꝫ ſeculi. Rn̄. ẜm Hoſti. ꝙ peccant mortaliter. lxxxvj. di. donare. et tenentur reſtituere eccleſie ſi ꝓprium habent. De his aūt qui talia acceperunt non eſt dubiū ꝙ tenē tur ad reſtōnem. xiiij. qō. vj. ſi res. Secus ſi cauſa elemoſyne ⁊ ſuſtentatōnis. ¶ Septimo. cui fiet reſtitutio de p̄dictis. Rn̄. ẜm Ho. ꝙ nō illi danti: ſꝫ ſucceſſori ſuo qͥ hoc in vtili tatē eccleſie expēdat. Et ſi forte nō curaret dare ſuc ceſſori: vel tantū expectare pauꝑibꝰ loci illiꝰ eroga bit. Et ẜm gl. Ray. hoc meliꝰ: cū pauꝑes indigēt ogmita veritati vel eccl̓ia ſatꝭ abūdat. Itē ẜm Monal. reſtituē te nauea pebas nent̉ p̄lati dātes de bonis eccl̓ie ꝯſanguineis potē tibꝰ. nō ꝓpter naturā ſuſtētandā: vel aliā cāꝫ hone ſtam: ſꝫ vt faciāt eos diuites notabil̓r vltra ſtatuꝫ ꝯditōis generꝭ eoꝝ: vel ꝑentele. vt cū ep̄i vel clerici de vili genere nati ꝯſanguineas ſuas maritāt ba rōnibꝰ ⁊ ſil̓ia. Et iō tenent̉: qꝛ ꝯtractāt rē alienam inuito dn̄o. Bona.n. eccleſiaꝝ: pauperū ſunt ẜm Aug. ⁊ Hiero. Uide aūt terribile dem̄ Archi. pꝰ Ug. in. c. nō liceat. xij. q. ij. papā peccare mortal̓r ſi bona eccl̓e alienat ſine cā rōnabili ⁊ honeſta: vt qꝛ ꝯſumit ī turpes vſus. ⁊ dat ꝯſanguineis vt eos di uites faciat p̄ alijs: vl̓ ꝯſtruāt ſibi palatia. Et ſi pa

pa in hoc excederet notorie et eēt incorrigibilis: cū nō poſſet ex hoc eccl̓ia nō ſcandalizari: poteritꝭ de hoc accuſari in ꝯcilio ꝑ glo. ſingularē. in. c. ſi papa. xl. di. In dubio tn̄ p̄ſumendū eſt ꝙ faciat ex cā rō nabili. Idem panor. in. c. ꝯſtitutus. de reli. do ¶ Octauo quero. an p̄dicti teneant̉ hāc reſtōnem facere de bonis pr̄ionialibꝰ. An v̓o ſufficiat ꝙ ſa tiſfaciant de fructibꝰ ꝑcipiendis. Rn̄. ꝙ cuꝫ qͥcqͥd ſuꝑeſt eoꝝ vſibꝰ de ꝓuentibꝰ debeat̉ pauꝑibꝰ: nō ſufficit facere reſtōnem de talibꝰ fructibꝰ: ſi hn̄t pr̄i monialia vel aliūde qͣꝫ de eccleſia q̄ſita: niſi qͣtenus ſubtraherēt ſibi de neceſſarijs: vel qn̄ expēdiſſent circa vtilitatē eccleſie de bonis pr̄ionialibꝰ: aut ali unde ꝙͣ ꝑ eccleſiā q̄ſitis. Item diuites et potentes ſil̓iter tenent̉ qn̄ ꝑ fraudes vel minas vel importu nitatē nimiā: vel al̓s recipiūt ſine iuſta cā. Secꝰ tn̄ ſi ꝓpter neceſſitatē: vel hoſpitalitatē recipiūt. Sil̓r ſi ſunt bn̄ meriti: vel honeſti ⁊ ſpūales viri: p̄ſertiꝫ qꝛ iaꝫ impenderūt eccleſie ſuū ſeruitiū vel defende runt eam ꝯtra p̄dones: vel p̄ſtiterūt prociniuꝫ in cā vel hmōi. Talibꝰ eniꝫ tenet̉ eccleſia rependere vices. xij. q. ij. quicūqꝫ. De materia clericorū. vide ſingularia sͣ. Clericus. iiij. ¶ Nono. quid de p̄latis eccleſiaꝝ qͥ ꝓcuratōeꝫ vl̓ ſeruitiū aliqd̓ impendūt legato vel alij: ⁊ plꝰ a ſub ditis extorquēt qͣꝫ ſoluāt. Rn̄. Monal. ꝙ ſic extor ta reſtituere debēt: ⁊ tm̄dem pauꝑibꝰ erogare. ¶ Decimo. vtrū qui ſil̓atione religionis aliqͥd ac quirit: ſic̄ facit hypocrita teneat̉ ad reſtōneꝫ. Rn̄. Alex. de Alexā. ꝙ ſic: qꝛ ille qui dat aliqͥd hypocri ritiro te: quē extimat bonū ⁊ religioſuꝫ nō dat ꝑ ſe loq̄n do: ſꝫ interpretatiue viro religioſo. vn̄ nō tranſfer tur dominiū rei date hypocrite: ꝓpter qd̓ tenetur ad reſtōnem. Non ob. ꝙ ille cui ꝯfert̉ p̄benda ab ep̄o: qui creditur eſſe bonus: licet nō ſit non tenet̉ ad reſtitutōnem: qꝛ reſpondet ꝙ non eſt ſimile: qꝛ licet ille qui ꝯfert illi p̄bendam credat illum eſſe ca ſtum: tn̄ ille cui ꝯfertur: fraudē nullam ꝯmittit: ꝓ pter quam illi ꝯfertur: qꝛ nōͣ ſil̓at ſe caſtum tali in tentōne: vn̄ licet ingrediēs ſit malus. vtputa. for nicator. licitꝰ tn̄ ē ingreſſus in p̄bendam. vnd̓ nō tenet̉ reſtituere. Sꝫ acquirens aliqͥd per hypocri ſim tenet̉. qꝛ ingrediens eſt vicioſus ⁊ vicioſus in greſſus. qꝛ fraude ⁊ dolo ingredit̉. Sꝫ ſi ingrede ret̉ ꝑ fornicatōeꝫ: ſicut ſi ep̄s matrē vel ſorore cleri ci cognoſceret: ⁊ ob hoc ei daret: tenetur clericꝰ reſi gnare cognita veritate. ¶ Cui auteꝫ debeāt reſtitui habita ab hypocrita? Rn̄. Inno. in. c. qꝛ pleriqꝫ. de īmu. ec. ꝙ forte non tenet̉ reſtituere illi qͥ dedit: qꝛ ꝯſecutus eſt merce dem ſuā. Et dicit ibi panor. ꝙ hoc ē notabile dcm̄ Debet gͦ dari pauꝑibꝰ: niſi eſſet datuꝫ aliqͣ ſpāli cā expreſſa. puta. in calicē: vel altare vel hmōi. Caue ant gͦ ſibi om̄s clerici. ⁊ laici religioſi et heremite. qͥ oſtendūt bonā vitā vt recipiant el̓ ynas. ¶ Undecimo. quid ſi diues mentiendo ſe paupe rem acquirat aliquid. an teneatur ad reſtitutōem Rn̄. idem Ale. ꝙ tenet̉ ad reſtōnem eius quod ꝑ lil̓ationem acquiſiuit: ſꝫ non tenet̉ reſtituere ei a qͦ accepit. quia ille meritum ⁊cͣ. Sed tenet̉ dare pau Reſtitutio. xiiij. Fo. CCXXI. peribus: quibus ille dediſſet. ſi nō erraſſet. ſi ꝯſtet illi qui ſunt. ¶ Duodecimo. quid de mendicantibꝰ validis qͥ fingūt ſe infirmos: ⁊ nō ſunt. Et ſicut dicit glo. in l. vnica. de mendi. vali. lib. xj. poſſunt fingere cum herbis ⁊ alijs medicamentis deformitates mem brorum ⁊ egritudines corpoꝝ. Rn̄. Io. de pla. ꝙ inſpicienda eſt ꝯditio eorum. vt ſi in eis fuerit cor porum integritas: ⁊ annoꝝ robuſtitas: eoꝝ inher tia ſine miſeratōne puniāt̉. hoc modo. vt ſi fuerīt ſerui ſubdant̉ dominio accuſatoris. Si v̓o liberi: efficiunt̉ coloni aſcripticij. Et hoc quando fingūt infirmitatem. Qn̄ v̓o fingunt debilitatem: tunc ſi eſt forenſis expellitur: ⁊ ad ſuas remittitur partes Si autem de vrbe. debet compelli ad opera. et ar tes. ⁊ exercitia publica operanda: vt. d. l. vnica. ¶ Tercidecimo. quid ſi meretrix dolo. fraude. vel ꝑſuaſionibꝰ inducit aliquē vt ei donet. An tenea tur reſtituere in foro ꝯſcientie. Et cui? Rn̄. panor. in. d. c. qꝛ pleriqꝫ. ẜm Inno. ꝙ nō ꝯpetit repetitio qꝛ hincinde verſat̉ turpitudo. vn̄ potior eſt ꝯditō poſſidentis. ff. de ꝯdi. ob turp. cām. l. vbi aūt. In foro aūt pnīali eſt vtriqꝫ pnīa iniūgenda ẜm eum qd̓ eſt notabile. qꝛ aꝑte ſentit ꝙ talis non tenet̉ ad reſtōnem in foro aīe. Ideꝫ tenet Io. an. vt iſta noͣ teneat̉ erogare pauꝑibꝰ. Prīo. qꝛ ius poſitiuuꝫ eſt ꝓ ea. Dicit em̄ ꝙ meretrix turpiter facit: ſꝫ nō tur piter accipit: cuꝫ ſit meretrix: vt. l. iiij. ff. de ꝯdi. ob tur. cām. videt̉ em̄ ꝯcurrere equitas naͣlis. Si em̄ nō turpiter accipit: exqͦ eſt meretrix: gͦ nō tenet̉ re ſtituere. Preterea fauet ſibi ius naturale in reten tione ꝓpter voluntatē dn̄i tradentis. Nā nil tam naturale ꝙͣ vt acqͥſitio fiat ẜm volūtatē dn̄i tͣdenit̉ vt dictū eſt sͣ. Ideꝫ tenet Cy. ⁊ dicit ſe rn̄diſſe cui dam ep̄o ꝙ meretrix de eo ꝙ lucratur in meretri cio pōt facere teſtm̄: ⁊ diſponere ꝓut vult nec ep̄s pōt illis taliter acqͥſitis apponere manū: etiā poſt mortē meretricis. Secꝰ dicit Cy. in ea q̄ nō eſt me retrix. Dicit em̄ ꝙ lꝫ dūium reꝝ donataꝝ tranſeat in illam mulierem: tn̄ fiſcus tanꝙͣ ablator iniuſte q̄ſiti: illud aufert ꝑ. l. j. ff. de iure fiſci. Et dicit ꝙ ta les mulieres tenent̉ in foro aīe: hec turpiter acqui ſita reſtituere. Qd̓ placet panor. qꝛ iſte turpiter ac ceperunt: exqͦ nō erant meretrices: in palā queſtū facientes. Ceſſat em̄ diſpoſitio. d. l. iiij. ⁊ etiā equi tas naͣlis. Et iō Cy. etiā dicit ꝙ peccat ille qͥ mere tricibꝰ nō ſeruat fidē ꝓmiſſam ꝑ rōneꝫ allegatam qꝛ ſic̄ nō turpiter recipit: ita nec turpit̉ ſtipulat̉ ſeu recipit ꝓmiſſionē. Et hanc opi. videt̉ approbare Bar. in. d. l. iiij. Concludit gͦ Panor. ꝙ meretrix turpitur nō recipit bona: vel ꝓmiſſionem. ⁊ ꝙ de illis pōt ad libitū diſponere licet ꝯſultius agat dā do pauperibꝰ: maxīe de his q̄ ꝑ īmoderatā impro bitatē lucrata eſt. Secus in alijs mulieribꝰ nō me retricibꝰ; quia iſte turpiter recipiunt dona vel ꝓ miſſionem. vn̄ ꝓmiſſione nō pn̄t agere. ⁊ recepta tenentur reſtituere ⁊ fiſcus pōt illa bona occupare Adde tn̄ predictis ꝙ notat Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxij. ꝙ ſi meretrix aliqͥd ſuꝑflue: vel fraude: vl̓ dolo ex torſiſſet tenetur eidē reſtituere. Et hoc vr̄ equum oo iiij

Reſtitutio. xv. quia quo ad hoc iniuſte recipit. et ſic retinere non pōt. Qd̓ nota. ¶ Quid aūt de alijs mulieribꝰ que non cauſa que ſtus: ſed libidinis male operant̉: ⁊ multa munera ob hoc recipiūt ⁊ dant. An huiuſmōi male ablata hincinde debeant dari pauperibꝰ. An poſſint re ſtitui turpiter danti? Quidam dicūt ꝙ vbi huiuſ modi turpiter data ipſo iure non applicant̉ fiſco: nec priuato: licet turpiter accipiens nō cogatur re ſtituere turpiter danti: tamen ſi vellet: poſſet reſti tuere eidem danti. Nam nullo iure hoc prohibe tur: et pene ſunt reſtringende. Alijs videt̉ ꝙ non turpiter danti: ſed pauperibꝰ talia eroganda ſint: niſi ille turpiter dans eſſet pauper: ⁊ illi per ꝯfeſſo rem darent̉ tanꝙͣ pauperi. Tamen tenendo opi. v̓ v̓. ꝙ vbi reſtitutio nō eſt fienda certe ꝑſone: ſed pauperibus eroganda iſta reſtitutio eſt de cōſilio: nō de neceſſitate: preterqͣꝫ in furto. rapina vſura. ſymonia ⁊ hmōi: tūc prima opi. tolerari poſſet. Et hoc facit ad multa. Quid autem ſi ſit indebitum iure ciuili tm̄: vt ſi legatum de quo potui detrahere falcidiam ẜm leges: illud integre ſolui credens ſufficere heredi tatem ad omnia. An teneatur legatarius mihi re ſtituere? Inno. in. c. qꝛ pleriqꝫ. de immu. ecc. tenet ꝙ non: quia licet ius poſitiuum diſponat ſuꝑ hu iuſmodi falcidia: equitas tn̄ naturalis q̄ oritur ex diſpoſitōne teſtatoris eſt ꝓ legatario. Hoſti. dicit hoc dictū Inno. ꝓcedere in herede qͥ ſoluit ꝑ iurꝭ ignorantiā. Si eī errauit ī facto: ꝯpetit repetitō ꝑ l. error. C. ad. l. fal. idem tenet Bar. in. d. l. error. et in aut̓. ſꝫ cum teſtator. eo. ti. vbi dicit ꝙ ſi heres ſol uit ignoranter ignorantia facti in nullo ſibi preiu dicat. quia etiam ſolutū repetit. d. l. error. Si v̓o ſol uit indebitum ignorantia iuris: nocet in eo quod ſoluit. d. An. dicit illam. l. ꝓcedere in foro ꝯtentio ſo: ſed in foro anime loquit̉ Inno. Ipſe tamen ſic diſtinguit. ꝙ aut teſtator vetat in teſtamento falci diam detrahi. ⁊ tūc legatariꝰ tenet cū bona ꝯſcien tia illa bona: etiaꝫ ſi teſtator fuiſſet ignarꝰ ſui patri monij: licet aliud dicat lex fori ꝯtentioſi. vt in dcā aut̓. ſꝫ cum teſtator. Mouet̉: qꝛ habemus certum fundamentū.ſ. voluntatem defuncti: nec aliqͥs er ror cadere pōt voluntate defuncti impleta. Si au tem teſtator nō vetuit: tūc ſi ꝑſona ē ignara ⁊ groſ ſa veriſil̓iter ignorans detractōeꝫ falcidie: idem di cendū.ſ. legatariū iuſte tenere in foro anime: quaſi tūc ꝯſenſus teſtatoris ꝯcurrat in ſolutōne totiꝰ le gati. Si aūt teſtator erat perſona inſtructa in iure: ſeu certificata de lege falcidia. tūc dicit ſe credere ꝙ legatarius teneat̉ reſtituere qd̓ habuit ꝯtra legem falcidiam: ſiue errore facti: ſiue iuris heres ſoluerit legatū integrum: qꝛ cum poſſibile ſit teſtatoreꝫ vo luiſſe vt falcidia detrahat̉: exquo erat ſciens et nō ꝓhibuit: ꝯſultiꝰ eſt vt legatariꝰ reſtituat: vt ſic ſatiſ faciat volūtati defuncti. Naꝫ in dubijs tutior via eſt eligenda. Et panor. in. d. c. qꝛ pleriqꝫ. dic̄. d. An toni. hāc. q. decidiſſe ẜm tacitā voluntateꝫ defun cti: ex qͣ inſurgit obligatio naͣlis. lꝫ lex poſitiua al̓i diſponat in foro ꝯtentioſo. Et ſic vult indiſtincte vlum deri vt illa eqͥtas naͣlis p̄ferat̉ in foro aīe diſpōni iuris poſitiui. Qd̓ eſt notanduꝫ. Glo. tn̄ in. c. fi. de ſolu. videt̉ diſtinguere. ꝙ aut fuit debituꝫ naturale tm̄ ſꝫ ciuiliter indebitū. Et tūc: aut errore iuris fuit fa cta ſolutio: ⁊ nō ꝯpetit repetitio. Aut errore facti: ⁊ pōt repeti. Exemplū. heres volēs retinere falcidiā ſoluit legata integra credēs ſe teneri: certe nō pōt repetere: qꝛ errauit in iure. Si autē credebat here ditatem eſſe ſufficientē: tūc repetit: qꝛ errauit in fa cto. vn̄ error iuris nō excuſat: vbi debitū naturale p̄ceſſit. Secus in errore facti ꝓbabilis. Aliud ē in debitum tm̄ iure naturali: vt eſt illud quo per cy rographum quis obligatur ſpe future numeratō nis. qui tale indebitum ſoluit: repetit. Aliud ē in debitum naturaliter ⁊ ciuiliter. et taliter ſolutuꝫ qͣ cunqꝫ ignorantia: repetitur. vt. C. de ꝯdi. inde. l. j. Si ſciens ſe nō debere: ſoluit: non repetit: quia do nare videtur. ff. de ꝯdi. inde. l. j. Quo tamen ad q̄ ſtionem noſtrā principalē: opinio. d. Antonij vi teſta. Et ẜm detur tenenda: quia fundata ſuꝑ ratione naturali Eſtitutio. Cv. ſcꝫ incertoruꝫ. ¶ Primo querit̉ Pone expoliati igͦrā Vter ac heredes eorū. talia ſunt incerta et ¶ Et dicit zal̓ debent diſtribui in pias cauſas. An debeāt diſtri bui in loco: vbi rapina vel vſura facta eſt. Ho. di tat ep̄is illory cit reſtōneꝫ fiendā pauꝑibꝰ illiꝰ loci: vbi pecuīa fu it extorta: qꝛ inter illos faciliꝰ poterūt reꝑiri hr̄des iudeis dicit non r̄ illoꝝ: vel is cui damnū datū eſt. Fede. aut dicit ꝙ lꝫ hoc ſit ꝯſiliū: nō tn̄ de neceſſitate eſt. vn̄ ſatis eſt ꝙ reſtituat̉ pauperibꝰ. Qd̓ placet panor. in. c. cum tu. de vſur. Idem v̓ v̓. ¶ Scd̓o q̄ro. nunqͥd iſta reſtitutō incertoꝝ ꝑtine at ad ep̄m. an ad alios ꝯfeſſores. ℟. Ge. in. c. reli gioſus. de teſta. li. vj. q̄rit an executores deputati ꝑ teſtatorē poſſint diſpenſare male ablata incerta? ℟. ẜm Archi. ꝙ ſic: ꝑ tex. illū. īmo plus ꝙ teſtator hoc idē potuiſſet. ꝓ hoc all̓at. c. cuꝫ tu. de vſur. Et Ug. dic̄ ſe nō dubitare ꝙ ep̄i nō hn̄t ſeⁱ de his in tromittere: niſi in defectuꝫ: vicꝫ qn̄ nō ē a teſtatore aliqͥs deputatꝰ ad hoc. Idē Lap. ab. qͥ dicit ep̄m ſi bi poſſe reſeruare abſolutōeꝫ pctī: nō aūt diſpenſa tionē incertoꝝ. Ideꝫ Io. cal. ⁊ Dn̄icus de ſctō mi niate. Io. de lig. dicit ꝙ opi. Archi. de iurꝭrigore ē vera: ſꝫ alia opi. Hoſ. qͥ voluit ꝙ talis diſtributio ꝑtineret ad ep̄m: ſeruāda ē de eqͥtate. Lap. ab. duc̄ p̄dictas opi. ad ꝯcor. ꝑ hāc viā. ꝙ quedā. ſūt male ablata incerta. in qͥbꝰ tranſfert̉ dn̄iuꝫ in poſſeſſorē nec ꝯpetit repetitō. vt. xiiij. q. v. nō ſane. Et tūc ꝓ cedit opi. Archi. Quedā ſt̓ in qͥbꝰ dn̄iuꝫ nō tranſ ſueatns poc fert̉: ⁊ ꝯpetit repetitō. vt exͣ d̓ deci. ex trāſmiſſa. Et tūc hꝫ locū opi. Ho. Rō diuerſitatꝭ ē. qꝛ in primo caſu: ille qͥ hꝫ male ablata pōt facere el̓ ynam: et hꝫ ius dn̄ij: licet illicite. Et ideo d̓ ſuo pōt elemoſynā ꝑ ſe vel ꝑ aliū facere: diſtribuendo p̄ſertim paupe ribus. vt in. d. c. nō ſane. In ſcd̓o v̓o caſu: nō pōt inde elemoſynā facere: nec hꝫ ius dn̄ij: vel ſi hꝫ nō hꝫ ꝑfecte: quia ꝯpetit eis repetitio: vel eoꝝ heredi bus: quoꝝ fuerūt male ablata. Sꝫ Ge. dicit ꝙ iſtā diſtinctionem Lapi deſtruit text. in. c. ſic̄ dignuꝫ.

de homi.§. eos. qui loquit̉ in rapina: et ſic in caſu quo ꝯpetit repetitio. Et tamen text. dicit ꝙ diſtri butio ibi facta pauperibꝰ ꝑ eos qui extorſerūt: eis nō ꝓdeſt cuꝫ extarent illi quibꝰ debebat fieri reſti tutio. ergo ſi illi nō extarent videt̉ velle tex. ꝙ pro fuiſſet illis talis diſtributio. Unde credit Ge. ꝙ ſi in veritate apparēt illū diſpenſaſſe ſine fraude: ꝙ valeret talis diſtributio. Sco. etiam in. iiij. diſ. xv. loquens de incertis dicit. nō inueni quis neceſſa rio ſit determinatus mediator in iſtis incertis di ſpenſandis pauperibꝰ. Sibi tn̄ videt̉ ꝙ quis talia ꝑ ſeip̄m: ꝯſilio nihilominus boni viri pōt paupe ribus erogare. Idem tenet Tho. Quidā tamē ex cipiunt alium caſum vltra p̄dictum. vicꝫ in incer tis publicoꝝ vſurarioꝝ. Item et tercio pōt excipi tercius caſus. qn̄ executores: vel ſacerdotes paro chiales: aut religioſi male diſpenſarent talia incer ta. qꝛ vt dictū eſt sͣ. Religio primo. Ep̄s hꝫ iuriſ ditionem etiā in exemptos. vt dicit zab. in cle. j. de teſta. Et ẜm pau. ep̄s pōt executoreꝫ ab officio re mouere ꝓpter ſuſpitōeꝫ: etiā ẜm zen. ⁊ Land̓. ſi ex empti eſſent rōne delicti: etiā ſi teſtm̄ eſſet factū in loco exempto: qꝛ ordinarius hoc caſu ꝓcedit vice pape. Et dicit zab. ꝙ illa cle. loquit̉ de quacūqꝫ vl tima voluntate: etiā ſi eſſet donatio cauſa mortis. Quo tn̄ ad incerta manifeſtoꝝ vſurarioꝝ. an ꝯpe tat ep̄is illorum diſtributio. Panor. in. c. cū ſit. de iudeis dicit non modicū animaduertere ꝙ nullꝰ tex. facit mētōeꝫ de ep̄o: niſi. d. c. cuꝫ ſit. Sꝫ ille tex Filiilia ſi bn̄ pōderet̉ nō dicit ꝙ ep̄s debeat diſtribuere: ſꝫ ẜm ꝓuidentiā ſuam. Et ideo dicit ꝙ diſpenſatio male ablatoꝝ: pōt fieri ꝑ eum qui tenet̉ reſtituere: vel ꝑ eum de quo ſibi ꝓuidit. ſꝫ ẜm ꝯſilium et pro Einta uidentiaꝫ ep̄i. Et ſic ſaluant̉ om̄es opi. hec panor. Nota ergo panor. in eo qd̓ dicit ꝙ nullus tex. fac̓ mentionē de ep̄o: niſi. d. c. cuꝫ ſit. ergo ſequitur ꝙ ꝑ. c. ꝙͣꝙͣ. de vſur. li. vj. nō pōt ꝯcludi ꝙ diſtributo incertoꝝ manifeſtoꝝ vſurariorū ꝑtineat ad ep̄m. Suꝑ quo. c. quidam ſe fundare nitunt̉. Ad dictū tn̄. c. cum ſit. aliter rn̄det panor. ꝙ loquit̉ de iudeo qui erat ſuſpectus de reſtōne: maxime q̄ erat fiēda inter pauperes xp̄ianos. Et Io. cal. in quodā cō ſilio. dicit exp̄ſſe ꝙ ep̄s nō pōt ꝑ ſtatuta ſynodalia ſibi reſeruare diſpenſatōeꝫ incertoꝝ. Idem Ug. ⁊ frater Clarus. dicentes ꝙ nō pōt ep̄s excōicare d̓ iure ſacerdotes: qui ſe intromittūt de diſpenſatōe incertoꝝ. Idem Archi. f. qui addit ꝙ caueat dili genter qui ꝑ alium reſtituit: ⁊ ita caute faciat: vt re cipiat qui debet: et nō ille retineat ſibi. qꝛ ꝑ hoc nō eſſet liberatus. Hoc intellige duꝫ ſciuerit. Al̓s igͦ rantia ꝓbabilis bene illū excuſaret. ¶ Tercio quero. nunquid ep̄us poſſit talia male ablata diſpenſare in reꝑatione eccleſie parochialis Ge. vbi sͣ. dicit ẜm ꝙ refert Io. an̄. ꝙ iſta queſtio fuit diſputata bononie ꝑ fratrem Bētium ſancti Martini de ſenis. qui allegabat ad negatiuam: ꝙ cum iſta ſint diſpenſanda in pauperes. vt d̓ vſur. cum tu. ſi alteri ſoluatur: debitum nō remittit̉. de iureiuran. ea te. ⁊ qui tenet eroganda pauperibus retinet aliena xlvij. di. ſicut. Item qꝛ nemini ē con Reſtitutio. xv. Fo. CCXXII. ſulendum cum alterius iactura: per regulam iurꝭ locupletari. Nec p̄textu pretatis: eſt impietas faci enda. xxx. q. j. noſſe. vnd̓ licet eccleſias reparare ſit opus pietatis: nō tamen eſt cum iactura pauperū hoc exercendū. Item ſoli principi licet cum alteriꝰ iactura alteri ꝯferre. de reli. do. ꝯſtitutus. Item qꝛ requiritur ꝯſenſus omniū illorum: quorū iuri de trahitur. de reg. iur. quod omnes. In cōtrarium quia epiſcopo equalis cura īminet de tribus ſcili cet pauperibꝰ. eccleſijs edificandis et reparandis. ⁊ de alendis miniſtris eccleſiaꝝ. lxxxij. di. c. j. xij. q. ij. aurum. Item quia expedit pauperibꝰ: eccleſias reparari in quibus oblatōnes recipiūtur ad pau perum alimoniā. xij. q. j. habebat. Item quia ī eis ꝯueniunt fideles. ⁊ inuitant̉ ad pauperum ſubuē tiones: ⁊ alia pia opera. ⁊ ſic reparari illas paupe ribus expedit. Et maxime: quia ſi eccleſie pauꝑes ſint in pauperum numero: cum ipſius miniſtris computabunt̉: maxime ne deſit populo ſpirituale alimentū.ſ. verbum dei. viij. q. j. audacter. Et ſol uendo. q. tenuit ꝙ ſi eccl̓ia reꝑatōne vel augmen to indiget. vt qꝛ ad eam nō pōt ꝯuenire ppl̓us ad diuina: nec facultates ipſius eccl̓ie ad reꝑatōnem ſufficiūt: ep̄s ſine pauperuꝫ graui dāno: ad talem vſum illa licite poterit deputare. ⁊ al̓s non poterit ẜm eū. vicꝫ qn̄ facultates eccl̓ie ſufficiūt: vel repa ratio nō ē neceſſaria: ſꝫ volūtaria: vel nimia fames que tūc īminet pauperibꝰ. lxxxvj. di. paſce. Et idē dicit Io. an. ſe vidiſſe diſputare ꝑ. d. Recuperum de ſancto miniate. ¶ Quarto quero. an iſti executores deputati per teſtatorem ad diſtribuendum iſta incerta: poſſint exequi ꝑ alium. Rn̄. Ge. ꝙ nō: ſed implere debēt ꝑ ſe. ad hoc. c. tua. extra de teſta. Ibi ꝑ manꝰ eoruꝫ Idem Ol. Et intelligit hoc verū niſi certa eroga cio certe rei: ⁊ certo loco fienda cōmiſſa eſſet. qꝛ tūc forte poſſet alij ꝯmitti. ad hoc de offi. dele. is cui. li. vj. Idem Io. an. ¶ Quinto quero. Pone teſtator dedit quatuor ex ecutores: vt om̄s vel maior pars ipſorum vnacuꝫ Io. qui erat de numero qͣtuor diſtribuerēt: poſtea mortui ſunt duo ſuꝑſtite Io. ⁊ alio. An poſſint ex equi? Io. calltenet ꝙ ſic. ꝑ. d. c. religioſus. qd̓ lꝫ ad lr̄am loquat̉ in duobꝰ: altero mortuo: vel abſente: tn̄ idem videt̉ ſi eſſent plures: ⁊ maior pars defece rit. quia tunc ad minorem ſpectat diſpenſatio per ratōnem dicti tex. ¶ Sexto q̄ro. an mortuo executore ſuccedat ſucceſ ſor: vt qꝛ forte executor erat p̄latꝰ. Rn̄. zab. ī cle. j. d̓ teſta. ꝙ mortuo executore dato ſb̓ noīe dignitatis ſuccedit ſucceſſor. Quō aūt cognoſcetur hoc: dicit Math. ꝙ ſi fuit deputatus executor anteꝙͣ eēt in dignitate. dicetur datus ratōne ꝑſone: ⁊ nō tranſi bit in ſucceſſoreꝫ. Si aūt poſt. Aut adiecit nomen appellatiuū tm̄. aut ꝓprium: ⁊ appellatiuum. Pri mo caſu. preſumitur ratōne officij. et ſuccedit ſuc ceſſor. Secundo caſu. ſecus. Glo. tamen Ioh̓. an. in. c. ij. de teſta. in. vj. dicit. ꝙ predicta diſtinctio ꝓ cedit in extraneo: ſed in propinquo videtur ꝙ licꝫ nomen non fuerit exp̄ſſum: cum affectōne hoc fa

Reſtitutio. xvj. ctum fuerit: nō tranſibit ad ſucceſſorem. vide de hac materia Panor. in. c. qm̄. de offi. dele. Dicta ta men diſtinctio Mat. facit ad multa. Nam ſi dici tur in bulla apoſtolica. prepoſito. S. martini. abſ qꝫ expreſſione nominis proprij: tūc tranſit in ſuc ceſſorem. Si autem diceret̉. Pe. p̄poſito. S. mar. tūc n̄ tranſit in ſucceſſorē. ¶ Septimo quero. an executor poſſit aliquid ero gare in ſpuriuꝫ defuncti. Reſpon. zab. ẜm Mat. ꝙ non: quia nec ꝑ ſe: nec alio mediante capere po teſt. ff. de vul. ⁊ pu. ſi pater. Et hoc dicit Math. ve rum: etiam ſi datum ſit executori arbitrium diſpo nendi. quia debet intelligi ſibi datum prout a iure ⁊ nō ꝯtra ius. hec zab. Hoc pōt intelligi de rigore iuris ciuilis. Secus tn̄ de iure canonico. vt in. ca. cum hr̄et de eo qui du. in ma. ¶ Octauo quero. an executor religioſus poſſit ero gare aliquid ſuo ꝓprio monaſterio: vel ſibi: vel cō ſanguineo? Et videt̉ ꝙ ſic: Nam ẜm regulā cha ritatis. Primo nobis et noſtris debemus ſubue nire. In cōtrariū videt̉. qꝛ tal̓ erogatio videtur ſu ſpecta. Pau. diſtinguit. aut eſt ſolus. et nō pōt: vt ſit differentia inter dantē ⁊ recipientē. de iure pa tro. per vr̄as. niſi ꝯiunctio eſſet euidens ratio pie tatis. Aut eſt cum alijs: ⁊ pōt. tn̄ dicit Pau. ꝙ mo naſterio etiaꝫ dare pōt de his que poteſt ſuo arbi trio diſtribuere: etiam ſi ſit ſolus qꝛ ibi eſt euidens diſtinctio ꝑſonarum. de teſti. inſuꝑ. Idem dic de ꝯſanguineo: ceſſante fraude. Sibi autem nō pōt niſi eſſet in ſumma neceſſitate. qꝛ tūc etiaꝫ ei liceret capere aliena. ¶ Quid aūt ſi teſtator voluit omnia diſtribui de voluntate: vel ꝯſilio religioſi? Rn̄. zab. ẜm Pau. ꝙ primo caſu. eſt quaſi executor. Et hoc ideꝫ dicē dum qd̓ de executore. Scd̓o caſu. dic ſecus. niſi hi res vel ꝯmiſſarius ꝯſilium eius ſequi teneatur: ex mandato teſtatoris. hec zab. Et ſic primo mō. frat̓ minor nō pōt ſe impedire: cum nō poſſit eē execu tor. De iſta materia videsͣ. Religio prīo. et. jͣ. Te ſtamentum tercio. ¶ Quero. an qd̓ dictum eſt de reddenda rōne ꝑ executoreꝫ: locū habeat ſi teſtator hoc vetuit. Rn̄. Pau. vt refert zab. in. d. cle. j. dicit. ꝙ ſi executor ex indebita adminiſtratōne delinquit: non valet re miſſio: qꝛ nō eſt veriſimile teſtatorē poſuiſſe illam clauſulam in eluſionē ſue voluntatis: ⁊ pontifica lis officij: nec etiā poſſet teſtator officiuꝫ ordinarij impedire hoc caſu. vt. d. cle. j. ⁊. c. nos quidem. eo. ti. Al̓s ſi ex diſtributōne: vel retentōne nō ꝯmittit delictum: nec offenditur teſtatoris voluntas: qui vtrunqꝫ poſuit in voluntate executoris: valet re miſſio. hec zab. Eſtitutio. CVj. de mō reſtitu endi. Sciendū primo ẜm Archi.ſ. ī tra E ctatu reſtitutionū de mō reſtituendi ta lis ſit diſtinctio: colligendo mentē doct. ⁊ aliqͣliter colligendo totā iſtā materiā. ꝙ aut is qui hꝫ reſti tuere: vel pauperibꝰ erogare. aut ē manifeſtus vſu rarius. aut no. Si manifeſtus. tūc ꝯfeſſor nō pōt: nec dꝫ eū audire ad ꝯfeſſioneꝫ: nec alia ſacr̄a trade re: niſi ſeruet̉ forma q̄ habet̉. extra de vſur. c. ꝙͣqͣꝫ. li. vj. quā habes sͣ. Reſtitutio. ix. Credo tn̄ ꝙ ī ca ſu extreme neceſſitatis vbi.ſ. talia nō poſſent ẜua ri: qꝛ nec ordinarius: nec vicarius eiꝰ: nec curatus poſſent hr̄i vel alij et vſurariꝰ manifeſtus: eſſet in mortis articulo petens confeſſioneꝫ: paratꝰ facere om̄ia ad q̄ tenet̉. cautōeꝫ facere ⁊ reſtitutōem: ſiue in mari ſit talis: pōt audiri ⁊ abſolui a quocūqꝫ ſa cerdote: exquo vere penitet. et ſacerdos qui talem audit: licentia habita ab eo: exponet poſtea ꝓmiſſi onem ep̄o. ⁊ ep̄s cogere pōt eum ſi ſuꝑuixerit: vel heredes eius: mortuo eo: ad reſtitutōeꝫ. In ſecun do caſu.ſ. qn̄ is qui habet reſtituere non ē manife ſtus vſurarius. ſubdiſtīgue tripliciter. qꝛ aut reſtō eſt fienda preciſe ſuꝑ certis: aut ſuꝑ incertꝭ. aut ſu per vtriſqꝫ. Si ſuꝑ certis vt cum ſciunt̉ ꝑſone: ⁊ re periunt̉ quibus fienda ē reſtitutio. regulare ē vt fi at damnificatis: vel eorū heredibꝰ: vel alijs ad qͦs deuenire debent bona reſtituenda. ꝙ ſi non repe rirent̉: facta diligenti inquiſitōne ipſoꝝ: debet iſta res vel precium eius deponi apud aliquem locuꝫ religioſum. vt illis reſtituatur: ſi in futurū reperi ta a dorſo: ſeu rentur. vel ſi creditor ꝙ nō reperirent̉ debet pau peribus erogari ꝓ animabꝰ ipſoꝝ. Nec ſufficit ta lia ablata certa dari pauperibꝰ ꝓ animabꝰ illorum qꝛ nemo de ſuo cogitur facere donū. x. q. ij. p̄carie. vn̄ talis qui aliena pauperibꝰ dediſſet adhuc tene ret̉ ad reſtitutōeꝫ ꝓprijs ꝑſonis. ar. extra de homi. ſicut dignuꝫ. Si tn̄ illi ratificauerīt poſt factum: qͦ rum res ē ſufficeret ꝑ regulā. rati. li. vj. Sꝫ iterum ficientia ſibi ⁊ f circa talem qui hꝫ reſtituere certa fienda ē trimem bris diſtinctio. qꝛ aut pōt reſtituere certa integrali ter: ſine ſui notabili incōmoditate: ⁊ ſine ſue ꝯditi onis deſtructōne: ⁊ familie ſue. Aut nihil. pōt re ſtituere. Aut tercio. nō pōt reſtituere ſine notabili incōmoditate: ⁊ deſtructōne ſue ſub̓e. Primo cāu lmlles. ff. de re debet totū reſtituere: exquo pōt: ſtatim ẜm Tho. Ueruꝫ qꝛ modicū ꝓ nihilo reputat̉: ſi talis differ ret ꝑ ebdomadā: vel quindenā vel hmōi reſtitue re: nō intentōne detinendi alienū: ſꝫ vt aptius ne gociū illud ꝑficeret: nō videt̉ in hoc ꝯtra iuſticiaꝫ agere ſeu peccare: niſi ille cui tenebat̉ in illo inter uallo in aliqͣ magna neceſſitate reperiret̉. Et ſi di cit ſe velle hoc facere. ⁊ ī foro ꝯſcientie credatur cui libet non ſolū ꝓ ſe: ſꝫ etiā ꝯtra ſe cōfeſſor abſoluere pōt abſqꝫ exactōne iuramēti: vel alteriꝰ cautōis: et eū admittere ad cōioneꝫ: niſi ſit vehemens p̄ſum ptio in cōtrariū.ſ. ꝙ nō reſtituet. puta. pluries cō feſſus ē ſibi: vel alij ꝓponēs celerem reſtōneꝫ: ⁊ ni hil fecit. tūc em̄ non videt̉ abſoluendꝰ: ſꝫ ſibi dicat vt reſtituat prius: ⁊ poſtea abſoluat et cōmunicet verum quia p̄ſumptio p̄ſumptione elidit̉. poſſet ita efficaciter ꝑ ſigna etiam exteriora apparere qd̓ dicit ſe facturū. ꝙ merito poſſet ſibi credi: nec ē ad mittēda ratio hec: ſi allegaret. qꝛ recipit inde incō moditatē aliquā dūmō non nimis notabilē: ⁊ qͣſi ānihilatōeꝫ ſue ſub̓e. In ſcd̓o caſu. qn̄ nihil pōt re ſtituere: qꝛ nihil hꝫ. tūc nō debet denegari abſolu tio: nec cōio: ſi ꝓponat reſtituere cū poterit. nec dꝫ

ꝓpter debitum vrgens ex contractu incarcerari: ſꝫ ſufficit ꝙ cedat bonis: cum intentione ſatiſfacien di. cum venerit ad pinguiorem fortunam. vt in. c. Odoardus. de ſolū. niſi extimarent ipſi creditoēs veriſimiliter illum poſſe reſtituere ꝑ ſe: vel per ami cos: tunc: vel certo temꝑe. Sed ꝓpter debituꝫ con tractum ex maleficio. puta. ꝯmiſit crimen: propter quod incurrit penaꝫ. C. floreno. pōt vtiqꝫ incarce rari: ſi non eſt ſoluendo. ⁊ pena pecuniaria pōt in corporalem ꝯmutari. Iſta tamen ceſſio ẜm docto. non debet fieri cum aliquo cruciatū: nec pena ali qua: nec vituperio. vt. C. qui bo. ce. poſ. l. fi. in prī cipio. Et ideo valde reprehendende ſunt conſue tudines aliquarum ciuitatum ⁊ terraruꝫ: quibus pauperes bonis cedentes aliquem cruciatuꝫ: ſeu vituperium patiunt̉. nam iſta ē quedā fruſtrato ria: ⁊ irratōnabilis ⁊ inhumana ſeuicia. vt dic̄ Au guſ. xiiij. q. vj. ſi res. Et ideo nulla ꝯſuetudine vel vine dlipro lege pōt firmari. Naꝫ lex dꝫ eſſe iuſta ⁊ ſancta. iiij. di. Erit aūt lex. ¶ Sed queritur. nunquid cedenti tollentur om niā bona? Rn̄. nec per ceſſionem: nec ꝑ quamcun qꝫ aliam exactōneꝫ: debitori auferenda ſunt veſti menta a dorſo: ſeu a lecto: ⁊ quibus neceſſario vti tur ipſe ⁊ familia ſua. vt dicit̉ Exo. xxij. Et ſi offici ales ꝯtrarium fecerint grauiter peccant: ⁊ tenētur ꝓximo ſatiſfacere. Et iſtud ceſſionis remediuꝫ vi detur de melioribus: quod dari poſſit his qui ſupͣ moduꝫ ſunt obligati: ſicut ſunt tyranni. capitanei ſtipendiarij. quia licite poſtea poſſunt retinere ſuf ficientia ſibi ⁊ familie ſue. licet eſſent in immenſuꝫ obligati. ſed exinde ſupra tenētur ad reſtitutōneꝫ ẜm cōmodam facultatem. Et ſi quidē ſunt credi tores certi: ceſſio debet fieri in manibꝰ eorum. Al̓s cum reſtitutio ſit fienda pauperibꝰ: ceſſio poteſt fi eri in manibus ep̄i. Et nota ẜm Ang. et Imol. in l. miles. ff. de re in. ꝙ clericis: ⁊ aduocatis nō eſt ne ceſſarium beneficium ceſſionis bonoꝝ: cum habe ant beneficiuꝫ dicta.l. miles. qd̓ beneficium ceſſio nis eſt. vt nō poſſit poſt ceſſionē incarcerari. tamē non liberatur a debito: quia cum ꝑuenerit ad pin guiorem fortunam: tenetur ſatiſfacere. l. j. et per to tum ti. C. qui bo. ce. poſ. Qd̓ intellige. niſi inꝙͣtuꝫ facere poſſit. l. is qui bonis prīo rn̄ſo. ff. de ceſ. bo. Quod intelligit̉: deducto ne egeat. l. in ꝯdemnati one. ff. de re. iur. Sed vide glo. ſingularē. in. c. cuꝫ tu. d̓ vſur. que dicit ꝙ etiam ſi vſurarius ceſſit bo nis: tenetur ad reſtitutōnem in integrū: nec habe bitur ratio ne egeat. Qd̓ intelligit Panor. in foro pnīali. qd̓ eſt valde notandum ẜm Panor. licꝫ in foro ꝯtentioſo debeat haberi ratio ne egeat pꝰ ceſ ſionem bonoꝝ. Et ẜm glo. ibi vſurarius tenet̉ re ſtituere vſuras: etiam ſi poſt reſtitutōeꝫ in integꝝ remaneat pauꝑ quia nō dꝫ viuere de alieno. Ideꝫ tenet Alanus. ⁊ Ho. di. ꝙ inſolidū ꝯueniunt̉ de tētores vſuraꝝ: ⁊ nō ſolū quantum facere pn̄t. Et ſic ẜm eos videt̉ ſpāle in vſurario. Multi tn̄ tenēt ꝙ tales tenent̉ ſoluere quantū pn̄t. retenta ſibi vi te cōmoda. Et hoc videt̉ equiꝰ: licet de rigore iur poſſet ꝓcedere alia opinio. In nullo tn̄ caſu tenet̉ Reſtitutio. xvj. Fo. CCXXIII. debitor talis habitare in loco vbi capiatur. Item ſi talis debitor qui nō eſt ſoluendo habeat exerciti um aliquod vel artem: dꝫ fideliter laborare vt de eo qd̓ ſuperlucrat̉ vltra victum ⁊ veſtitū ſuū com petentem ⁊ familie ſue: ſatiſfaciat creditoribꝰ ſuis: vel menſatim: vel annuatim: ẜm ꝙ melius pote rit. Non tn̄ tenetur laborare vltra poſſe propter hoc: nec ſibi ſubtrahere ſuam neceſſitatē vel fami lie ſue. Item ſi talis ſpiritu ductus ⁊ nō animo vi tandi labores ſeculi: ⁊ onera creditorum vellet reli gionem ingredi: libere poſſet ẜm Ray. Nec ad re quiſitōnem creditoruꝫ tenentur religioſi illū eijce re: ſi debita declarauit monaſterio ante eiꝰ ingreſ ſum. nec tenetur monaſterium illis ſatiſfacere: ni ſi de his que ꝑuenerūt ad ipſum monaſteriū. nec tenetur facere artem in monaſterio. nec dꝫ dimit tere operas cōmunes religionis: vt per aliqd̓ tem pus ſatiſfaciat illis. In tercio caſu ſcilicet cum non poteſt reſtituere ſine notabili incōmoditate: et de ſtructōne ſue cōditionis: ita ꝙ quaſi reduceret̉ ad nihilum: ⁊ multa pericula ⁊ diſturbia ei ſequeren tur. Hic eſt tota difficultas materie. vn̄ ſcienduꝫ. ꝙ talis pōt triplici mō ſibi ꝓuidere. Primus ē pe tendo remiſſioneꝫ talis debiti ab eo: cui dꝫ ꝑ ſe vel ꝑ interpoſitā ꝑſonā: ⁊ p̄cipue qn̄ nec tūc: nec in fu turum ſperat poſſe reſtituere: ſine hꝰ mōi notabili incōmoditate. Qui caſus nō videt̉ habere locum vbi is cui debet eſſet eque egens vt ipſe vel magis Sed vbi creditor ſit abundans: vel ꝯpetēter trāſ eat: nec multū indigeat eo qd̓ ſibi debetur. ſi debi tor petendo huiuſmodi remiſſionem ſine metu: ſi ne fraude: ſine coactione: ſed libere ⁊ ſponte a cre ditore faciendo ſe ſuum debitorem: et velle ſibi ad plenuꝫ reſtituere quod debet in caſu quo velit. ni hilominus rogat ꝙ attenta incōmoditate ſua re mittat ſibi totum vel partem. tunc dico ẜm doct. ꝙ ſi remittat in totum vel in partem: valebit. Si gnanter autem dico ſine metu. quia ſi peteret debi tor remiſſionem per talem modum locutōnis: vel per talem perſonam mediā: ꝙ timeret creditor ali quod periculū vel damnū ſibi ꝓuenturū ſi nō fa ciat talem remiſſionē: ⁊ poſtea faciat ad id euitan dum: nō valet remiſſio. Similiter ſi faciat cū frau de. puta. quia dicit nil poſſe: cum tamen poſſit ſal tem partē. ⁊ ſi non in pecunia: vel dando ad intel ligendum ꝙ nō ſit multum qd̓ debet. cum tamen ſit ⁊ huiuſmodi: non valet remiſſio. Debet em̄ cla re exprimere totam quantitatē debitam: ⁊ totum poſſe ſuum ſine diminutione. Item ſi fiat cū coa ctione: non ſolum abſoluta: ſed etiā conditionata. puta. dicit ꝑ ſe vel ꝑ mediatorē ꝙ de. C. que debet dabit. l. vel. lx. ſi vult remittere reſiduū: ⁊ non al̓s. Creditor quia ꝓbare nō pōt debitum: vel nō pōt obtinere iuſticiam propter potentiam illius: ideo remittit: quia quaſi cogitur. Iudicat eniꝫ melius ſibi fore habere. l. ꝙͣ nihil. vnde non valet talis re miſſio. Sed ſi ceſſantibus his: pure et ſimpliciter petitur remiſſio: ⁊ libere: ⁊ ſponte ⁊ gratuita volū tate fiat: valet. etiā ſi nō hēat pecuniā ꝑatā reſtitu tioni in actu. vt quidā dicūt eſſe neceſſarium. Tn̄

Reſtitutio. xvj. Archi. f. Lau. et fere omnes doc. dicunt ꝙ hoc nō eſt neceſſarium: nec tenetur id quod ſponte eſt ſi bi remiſſum in elemoſynas erogare: verūtamen ſi ille qui petit remiſſioneꝫ: ꝙͣuis locutus fuerit libe re ſcilicet ꝙ paratus erat ad reſtitutōnem: ſi id nō gerebat in animo: ſed intendebat nil dare ſi repe tiſſet. remiſſio facta in tali caſu libero animo a cre ditore valet ad hoc debitori. quia illi nō tenet̉ am plius ad ſatiſfaciendum: exquo in omni caſu cre ditor intendit remittere: ſiue poſſit: ſiue non. Et qͣ cunqꝫ intentione petat faciendi: vel non faciendi. Non autem deobligatur debitor talis ſi creditor remiſit: quia nil credebat illum poſſe dare: cum ta men poſſet: vel alio modo deceptus: vnde nō va let ſibi quo ad deum talis remiſſio quia permanet in peccato vnde penitere debet: et confiteri de tali ſua fictione: et diſponere ꝙ ſi deberet iterum face re: pura intentione faceret: et reſtitueret ſi teneret̉: et remiſſionem habere non poſſet. Si autem du bitatur vtrum ille intenderit libere dimittere: exqͦ ceſſauit omnis fraus. ⁊ dolus. vis et metus ex par te petentis remiſſionem: ⁊ non apparent circum/ ſtantie in contrarium: debet preſumi ꝙ libere re miſerit. ar. ad hoc. xxij. queſtione. v. humane. Si autem remiſſionem obtinere non poteſt libere et ſimpliciter. tunc recurrat talis ad ſecundam viaꝫ. ſcilicet petendo dilationem. Et hoc niſi infra tem pus illius dilationis is cui ſatiſfacere debet incur reret notabile damnum vel incōmoditatem. Si cut non debet quis cum alterius iactura locuple tari: ita nec damnū euitare differendo reſtituere: quod alterius eſt. Et ſicut dictum eſt de petēdo re miſſionem: ita intelligitur de modo petendi dilati onem. ſcꝫ ꝙ fiat libere: ſine fraude: ſine coactione: vel metu: al̓s non valeret. Sed is ceſſantibꝰ: ſi pe titam dilationeꝫ obtineat libere: licite poteſt ea vti Si v̓o non libere obtineat d̓lationem: ſed cū qua dam modificatione et cautōe. puta. ꝙ det ſibi tātū in menſe vel anno: tunc tenetur facere quod pro miſit: etiam ſi cum aliqua incōmoditate. Et ſi dā num illatum per furtum: vel frandeꝫ: vel aliū mo dum eſt occultum eī cui eſt factum: non tenet̉ ꝓ dere crimen ſuum nec in petendo dilationeꝫ: ſicut nec in petendo remiſſionem: īmo nec debet vbi ti metur ſcandalum. Tenetur tamen ita agere ꝙ il le creditor nō amittat quod ſuū eſt: per caſuꝫ mor tis inopinatum: vel al̓s. vnde faciat aliquam ſcri pturā autenticā ꝑ talem modum: vt temꝑe ſuo re ſtituatur quod debitū eſt. ⁊ deponat ſcripturā pe nes taleꝫ ꝙ nō fruſtretur eius intentio. Petat er go dilatōeꝫ per ſe vel per aliū tacito nomine perſo ne debitricis: ⁊ cum talibꝰ circūſtantijs ꝙ non ha beat illū ſuſpectū. Et ſi aliam ꝑſonam mediatrice ponit: ponat talem q̄ fideliter agat negociū nō vtē do fraude: nec metu: vel coactōne. ſꝫ libere vt dcm̄ eſt. Al̓s non ſibi valeret remiſſio vel dilatio data nec excuſaret̉ debitor ab obligatōne ꝯtracta quan tumcūqꝫ ſibi impoſuiſſet ꝙ libere ⁊ ſimpliciter ⁊cͣ. talem remiſſionē vel dilationeꝫ peteret: et ille non ſeruaſſet ſibi iniuncta. Et ideo certificet̉ de facto: ſi vacillat in aliquo. Poſſet tamen eſſe talis: et ita fi dedignusˡ mediator ꝙ debitor audiens ab eo to tum remiſiſſe: vel dilationem obtinuiſſe excuſare tur ignorantia facti ẜm regulam iuris ignorantia ⁊ interim obligaretur mediator. Sed poſtea noti ficata ſibi rei veritate: extunc tenebitur primꝰ. Si v̓o eſt abſens is cui tenetur: ſi credatur in breui re uerſurus: poteſt expectari reuerſio eius vt reſtitu atur ſibi quod ſuum eſt: vel petatur remiſſio. vel dilatio: ſi reſtitui non poteſt ſine magno incōmo do. Et ſi paratus eſt facere totum quod debet: po teſt ⁊ abſolui ⁊ ꝯmunicari: niſi al̓s illuſerit confeſ ſorem. Si v̓o nō expectatur cito reuerſurus: mit tat is qui debet: ſi modum habet. ſcilicet per fiduꝫ nunctum. al̓s etiā teneretur illi teſtituere ſi illi cre ditori non aſſignaretur: vel ſcribat quid velit fie ri de illa pecunia: vel de re ſua agi: ⁊ ſic faciat vt il le diſponit. cauto tamen modo agendum eſt ſi pe cunia debetur ex peccato. puta. furti vel fraudis. vt ſcilicet non manifeſtetur peccatum vel ꝑſona: ſed ſibi ſolum aliquem eſſe obligatum: ⁊ huiuſmo vl̓ nullū ftat. di. ⁊ interim pecunia ponatur in ede ſacra ẜm Io. an. vel alio ſecuro loco. Sed ſi pecunia debetur ex contractu licito. puta. mutuo. venditōne ⁊ huiuſ modi: vel ex cōtractu illicito: ſꝫ quaſi licito reputa to per errorem: ſicut ſepiſſime fit in dantibus mer catoribꝰ pecuniā vel artificibus ad diſcretiōeꝫ: tūc poteſt ⁊ debet aperte dici obligatio debiti ꝯtracti: ⁊ ꝑ quā viam. Sed ſi nō pōt ille tranſmittere pro pter notabilē incōmoditatē: tunc ſcribat petendo poſſet exercere dilationeꝫ: ſeu remiſſionē. ⁊ potius quis eligat pri mum ꝙͣ ſcd̓m. niſi neceſſitas cogat: qꝛ qd̓ differtur nō aufertur. vt ſic fiat reſtitutio. et ſic expectando reſponſionē paratus facere qd̓ dꝫ: poterit abſolui ⁊ ꝯmunicari. Si autē nec dilationeꝫ: nec remiſſio nē pōt inuenire vllā: tūc faciat reſtitutōneꝫ vel ce dat bonis creditoribꝰ ſuis: etiam ſi deberet mēdi care. ẜm Ray. Nec em̄ habendus eſt reſpectꝰ ẜm eum ne egeat. Ul. dicit. ꝙ pōt tenere extreme vite neceſſitate. Durus eſt eniꝫ hic ſermo. Et ideo Io. de neap. in quolibet. diſtinguit. ꝙ aut creditor eſt egēs eo qd̓ iſte detinet: aut ē abundans: ſeu ꝯpetē ter tranſire pōt cum carentia illiꝰ qd̓ ſibi debetur. In primo caſu. hꝫ locū dictū Ray. vt ſtatim reſti tutio fiat: vel cedat bonis. etiam ſi incurrat maxi mam incōmoditatē. Non em̄ licet de alieno vita re incōmodū ſuum: cū incōmodo illiꝰ cuius ē res. In ſecundo non tenetur ad ſtatim: cum ipſe debi tor incurrat notabile detrimentuꝫ: ⁊ quaſi ſui ſta tus ⁊ conditōnis deſtructōnem: ⁊ ex ꝯſequenti de ueniat vſqꝫ ad quaſi extremā neceſſitatem: ⁊ mul ta pericula anime ⁊ corporis poſſint ſibi ꝯtingere: ſꝫ annuatim: vel menſatim reſtituere pōt ꝓut me lius poterit: cauendo ſibi a ſuꝑfluis expenſis ꝓ ſe ⁊ familia ⁊ victu ⁊ veſtitu ⁊ alijs: vt poſſit citiꝰ re ſtituere. Naꝫ nō lꝫ tenere alienū ꝯtra voluntateꝫ dn̄i: vt qͥs viuat cū honore ⁊ ꝯdecētia ſui ſtatꝰ ⁊ di mittendo ꝑ teſtm̄ ꝙ plene ſatiſfiat creditoribꝰ. Si aūt vt dc̄m ē debituꝫ reſtituēdo incurret tot dāna ⁊ pericula: ⁊ creditor non vult facere remiſſionem

nec dilationē: nec eſt creditor indigens vt dictū eſt tunc debitor nō tenet̉ reſtituere totū ſil̓. ſed eo mō vt dictum eſt. Ratio eſt ẜm. d. Io. qꝛ volūtas cre ditoris in hoc irrōnabilis eſt. cū ſine ſua multa in comoditate nollit ꝓximum ſuū expectare ad ſatiſ faciendum. cum ẜm deū ipſi indigēti deberet ſub uenire ꝓut etiā dictū eſt ẜm Sco. sͣ. Reſtitutio. j. Et ẜm eundē Sco. in. iiij. ſunt tres caſus: in quibꝰ nō tenet̉ quis ſtatim reſtituere qd̓ debet. Primus eſt ex ꝑte recipiētis: puta ſi quis in furiā cōuerſus petat gladium quē apud aliuꝫ depoſuerat. Scd̓s qn̄ ſtatim reſtituere alienum reſultat in euidens et notabile damnū ppl̓i. vtpote ſi debitor eſt notabi lis ꝑſona: ⁊ rei publice multū neceſſaria. Credito aūt ſine re illa pōt tranſire. que res oīno illi neceſſa ria eſt ad talem rei publice ſtatum cōſeruandum. Tercius. qn̄ reſtituenti vel alicui ex ſuis ſtatim re ſtituendo imminet grauis infamia. aut ſcandaluꝫ plurimorū vel paucorum: vt ꝑiculum mortis. In quibꝰ caſibꝰ ⁊ ſil̓ibus debet creditor magis velle ꝓ ximū differēdo aliquātulū reſtitutōꝫ aliqd̓ p̄dicto rū incōmodorū euitare qͣꝫ incomodū ſuū modicū vl̓ nullū ſtatiꝫ reſtituēdo ſibi ſatiſfieri. Et Sco. ad dit ꝙ hoc caſu. debitor detinēs alienū inuito dn̄o nō eſt detētor iniuſtus. qꝛ ille volēdo ſtatim ſibi re ſtitui. dum videlicet aliqd̓ p̄dictorū imminet vult ſuum rehabere: cōtra rectaꝫ intentionem facit. qd̓ nequaqͣꝫ licitum eſt. Concor. Archi. flor̄. qui dicit. ꝙ ſi quis habet aliquā artem. ⁊ cum inſtr̄is artis il lius lucrat̉ vnde ſuſtentat ſe ⁊ familiā ſuā. q̄ inſtr̄a ſi vellet vendere: vt ſatiſfaceret creditoribꝰ ſuis. nō poſſet exercere illam artem vn̄ viuit. vn̄ ſi aliqn̄ ex reſiduo expenſarum vite ſue poterit forte ſatiſface re nō tenet̉ vendere vt ſatiſfaciat vel reſtituat. niſi poſſet et ſine illis lucrari cum alijs: puta. operādo et hmōi. vn̄ ſi quis doctor iuris. qui cōiter indiget libris: habet tm̄ libros ⁊ veſtes competentes ſtatui ſuo. ſine quibus cōparere nō poſſet in ſtatu conde centi. nec conſulere: nō credo ꝙ teneat̉ vendere vt ſatiſfaciat. ſed de lucro artis ſue inde ꝑcepto: paula tim reſtituere debet. Hec equitas ⁊ hec humani tas nō cum omnibꝰ indifferenter exercenda eſt: ne paret̉ via furtis. ⁊ detentionibꝰ iniuſtis. ⁊ vſuris. Sed cum timoratis qui multū laborant ⁊ ſolliciti ſunt ꝓ ſalute aīe ſue: forte nō eſſet iniuſtū. cum m lius ſit deo reddere rōnē de nimia miſericordia: q̄ de nimia ſeueritate. xxvj. q. vij. alligant. Nec iſtud Iilitiuia eſt p̄dicandum: ne paret̉ via rapinis. ⁊ detentione rei aliene. Ideꝫ qͦꝫ dicendū eſt de artifice qui habe .i ret inſtr̄a artis ſue quibꝰ ſe ſuſtentat ⁊ familiā ſuā: et laborādo vltra ſuſtentationē ſuam poterit pau latim ſatiſfacere creditoribꝰ: vt dictuꝫ eſt. Quo v̓o ad reſtitutionem incertorū fienda eſt triplex diſtin ctio. qꝛ aut habens incerta: pōt reſtituere: aut nul lo modo pōt. Aut p̄t: ſed nō ſine notabili incomo ditate ſui ⁊ familie. Primo caſu. tenet̉ oīa reſtitue re qͣꝫcitius. ſicut ⁊ certa. Et dicunt̉ incerta ea q̄ nō pōt quis retinere ſibi. ſiue qꝛ vel rapinam vel vſu ram vel fraudem vel damnū: vel rem alienam in uentam nō habitam ꝓ derelicto accepit. et ꝑſona cuius eſt res ignorat̉: vel ſi ſcit̉. non inuenit̉. nec ip Reſtitutio. xvj. Fo. CCXXIIII. ſe: nec eius heres. Similiter dici poſſunt incerta: q̄ quis recipit ꝑ vicium ſymonie in ſacramentis. e alijs ſpūalibus. Non dico de fructibus benefici ꝑceptis ſymoniace accepti. quia illa ſunt certa. de bent em̄ eccleſie illius beneficij reſtitui: vel camere apoſtolice. etiam dicunt̉ incerta vbicunqꝫ eſt turp tudo ex parte dantis ⁊ accipientis. ꝙ ſi dyoceſanꝰ vel quis alius ei qui habet reſtituere certa ⁊ incer ta: ⁊ bene poteſt reſtituere dimittit ſimpliciter abſ qꝫ cauſa rōnabili: vel componit cum eo: vt fieri ſo let cum vſurarijs ſuꝑ incertis: puta. ꝙ det ſibi cen tum. cū tn̄ poſſit ⁊ alia reſtituere: vel tunc. vel in fu turum ſine hoc ꝙ vadat mendicando. ⁊ ſi cum in cōmoditate ſui nō nimia: puto talem remiſſioneꝫ in foro dei nō valere. nec cōpoſitionem: ⁊ ſi valeat in foro eccleſie: vt.ſ. nō vexet̉. Nam ep̄i ſunt poſiti diſpenſatores bonorū pauperum. nō diſſipatores Secus aūt ſi fiat hoc ex cā rōnabili: puta. qꝛ ille nō poſſet etiā ꝑtem pauperibꝰ erogare eius qd̓ debet ſine notabili detrimento ſui ⁊ familie. tunc poſſet tanqͣꝫ pauperi totuꝫ. vel ꝑtem ſibi remittere. ita tn̄ ꝙ ille ſit paratus totum qd̓ debet erogare. ad qd̓ te net̉. In ſcd̓o caſu.ſ. cum non ſtatim pōt reſtituere incerta ſine magno detrimento ſui. faciat ꝑtem. et de tꝑe in tp̄s reſiduum. Et bonū eſt ꝙ ep̄s vel cō feſſor aſſignet ſibi tp̄s infra qd̓ reſtituat. ⁊ ſi reperit̉ pluries p̄teriſſe tp̄s ſtatutum ſuꝑ hoc. cum tn̄ po tuiſſet facere diſtributionē. nō de facili eſt abſoluē dus. niſi vel faciat prius diſtributionē quā dꝫ: vel credat̉ oīno facturus in breui. In dādo aūt hmōi dilationem. debet attendi modus ⁊ cā illicite acce ptionis rei aliene. vt quanto fuerit turpior ⁊ obno xior reſtitutioni tanto tp̄s breuiet̉. Maior em̄ vio lentia eſt in furto ⁊ rapina. ⁊ fraude. ⁊ damno illa to: qͣꝫ in vſura. Et maior obligatio in vſura reſtitu enda ꝙͣ in pecunia ſymoniace accepta. vel ꝑ corru ptionem iudicis. Et magis in p̄dictis caſibus. qͣꝫ acquiſitis ꝑ ludum. Debet etiā attendi familie eiꝰ conditio. Caueat tn̄ ſummoꝑe cōfeſſor. ſi ipſe ſe im pedit de hmōi diſtributōnibꝰ incertis. vt taliter ſe habeat ꝙ euiter oēm notam cupiditatis. Item ꝙ que pauperibꝰ debent dari. non faciat ex eis para menta fieri. calices vel edificia: niſi in magna neceſ ſitate. ⁊ moderatione. ad que auidi ſunt religioſi. ⁊ fame ſue ꝓuidebit. ſi aliqui ſciant. vt teſtes hmōi erogationem. In tercio caſu. ſi nihil pōt. ſufficit o ꝓponat cum poterit erogare. Et ſi credit̉ nō poſſe etiam in futurum. pōt ſibi remitti tanqͣꝫ pauperi. Quo v̓o ad tercium principale.ſ. reſtitutionē cer torum ⁊ incertorum diſtinguendū eſt. qꝛ aut vtra qꝫ pōt reſtituere. aut neutra pōt. Aut vnuꝫ poteſt reſtituere. ⁊ nō alterum. Primo caſu. totum debet reſtituere. Scd̓o caſu excuſat̉ ab vtraqꝫ reſtitutiōe Tercio caſu.ſ. cum nō pōt vtrunqꝫ reſtituere. ſed alterum eorum. tūc reſtituat potius certa ꝙͣ incer ta. Nam retinendo certa: iniuriam facit illis ꝑſo nis quarum ſunt illa bona. detinendo v̓o incerta nō facit iniuriam alicui. Et in hoc frequēter delin quunt vſurarij. qui cum habeant reſtituere certa ⁊ incerta. prius ſe cōponunt cum ep̄is de incertis; et poſtmodum certa reſtituunt de tꝑe in tp̄s. ⁊ dimi

Reſtitutio. xvj. nute. nō querentes diligenter libros computoruꝫ: nec querentes eos quibꝰ ſunt obligati. vt tenentur In quolibet autem caſu reſtitutionis fiēde: queri poteſt. vtrum ſufficiat reſtituere illud tm̄ quod in iuſte accepit. aut etiam teneatur ad amplius. Ad quod reſpōdet̉. ꝙ aut res iniuſte accepta: puta per rapinā: vſurā. ⁊ huiuſmodi. eſt res ex ſe fructificās ſiue immobilis: vt ager. ⁊ huiuſmodi. Aut mobi lis: vt bos: equus: veſtis. ⁊ huiuſmodi. Aut eſt res ex ſe nō fructificans: vt pecunia: frumētum: vinū et huiuſmodi. In primo caſu. tenetur de rebus et fructibus perceptis. ⁊ que potuiſſent percipi a do mino. deductꝭ expēſis debite factis ẜm Ray. Nec ſufficit ꝙ reſtituat rem ipſam iniuſte acceptā ſi eſt deteriorata. tenet̉ etiā ſi perijt. ¶ An autem moroſus teneat̉ de re perdita. ſi eodē modo fuiſſet peritura apud eum cui debebat̉. Po teſt dici ꝙ licet in foro contentioſo iſte teneatur. ta men in foro anime debemus inſpicere intereſſe ip ſius creditoris. Et ideo ſi apud eum eodem modo fuiſſet peritura. debitor in conſcientia non teneret̉ Et hec theorica facit ad totam materiam reſtituti onum. In ſecundo v̓o caſu principali. ſcꝫ quando res non eſt fructificans eſt triplex opinio. Alij di cunt ꝙ tenetur reſtituere pecuniam. ⁊ omnia iniu ſte acquiſita. Ratio. quia ex radice infecta proue nerunt. Alij dicunt. ꝙ debet partem retinere. par tem dare illi cuius eſt pecunia. partem pauperibꝰ. Tercij dicunt: vt Tho. ⁊ Ri. in. iiij. ꝙ tenetur tm̄ reſtituere ipſam pecuniam. ſeu frumentum. ⁊ hu iuſmodi. niſi creditor incurriſſet damnum. Et tūc ad arbitrium boni viri ſatiſfaciat. Ale. tn̄ lom. cla rius declarat hoc intereſſe dicens ꝙ damnum qd̓ accidit iniuriam paſſo dupliciter euenire poteſt. ꝑ̄ ſe ⁊ directe. ſcd̓o ꝑ accidens ⁊ indirecte. Primo. cū ꝑ ſe ⁊ directe datur ab vſurario iniuriam paſſo. tūc vſurarius ſaciſfacere obligat̉. verbi gratiā. paſſus eſt aliquis damnū ꝓpter pecuniā ſibi ꝑ vſuram ab latam. qꝛ ex ea volebat emere ſibi neceſſaria pro ſu ſtentatiōe nature. ⁊ ſoluere debita. ⁊ in expoliatiōe talis pecunie incurrit damnū. qꝛ neceſſe fuit ſibi vē dere poſſeſſioneꝫ. vel acciꝑe ab alio pecuniam ſub vſuris. vel qꝛ domū ſuam ꝓpter hoc minus vendi dit. aut aliam conduxit ⁊ ſil̓ia. tunc in tali caſu hoc damnū vſurarius reſtituere obligat̉. qꝛ dat cauſaꝫ efficacē. Scd̓o modo dat vſurarius damnū iniuri am paſſo ꝑ accidens ⁊ indirecte.ſ. qꝛ nō eſt cōſecu tus homo lucrum. qd̓ ex pecunia intendebat: vel conſequi potuiſſet. Et tale damnū reſtituere nō te net̉. Et hec diſtinctio fieri pōt in omnibꝰ habitis ꝑ vſuram. ſiue ſint res ex ſe fructificantes. ſiue nō: et maxime apud illos qui tenent ꝙ in vſura tranſ feratur dn̄ium. Adde tn̄ p̄dictis qd̓ notat s. Ber. ẜm quoſdam de fructibꝰ reſtituendis et intereſſe. vicꝫ ꝙ talia reſpectu vſurarū nō hn̄t locū. Primo. rōne volūtarij. qꝛ ⁊ ſi nō ſit volūtariū ſimpl̓r ē ſal tē voluntariū mixtū ⁊ ꝯdicionatū ex parte mutu um accipientis. Propterea ad nullum damnū in de ſibi ꝓueniens p̄terqͣꝫ ad ſolam vſuram redden dam. ẜm eos: tenet̉. Scd̓o. rōne dn̄ij. Nam vt diꝰ cunt dn̄ium vſurariarum rerum vere vſurarij eſt vnde non tenet̉ ad idem numero ſatiſfaciendum ſed ad equiualens ſolum. Fur vero vel raptor. aut mutui retentor. exquo tranſit tempus ſibi conceſ ſum. nō habet dn̄ium in re quam debet ⁊ tenet in uito dn̄o. Et ideo tenet̉ ad intereſſe. quia dn̄m ve re damnificat in re ſua. et in cōmoditatibus quas ex re ſua traxiſſet. Tercio. rōne conſueti modi. ſcꝫ qui cōiter obſeruat̉ in vſurarum ſatiſfactiōe. quia nunqͣꝫ vidimus vſurarios compulſos ad reſtituē dum. niſi ſolum certum vſure. hec. s. Ber. Quod videtur valde notabile. qͣꝫqͣꝫ diſtinctio Ale. lom. ſi valde rōnabilis. ⁊ vſurarios ad illam ſeruandam inducendos. Si aūt induci non poſſent. ſeruetur iſta vltima. Nota etiam ſingularē theoricā Guil̓. que facit ad totum iſtum titulum ⁊ ad alia. ꝙ in fo ro penitentiali qn̄ reſtitutio non eſt facienda certe ꝑſone. de conſilio eſt. ꝙ omnia illicite acquiſita ero gentur in pios vſus. De neceſſitate autem non eſt niſi iudicialis cōdemnatio facta fuerit. vl̓ niſi inqͣ tum confeſſori videbit̉. Nam in foro penitentiali quis reſtituere ꝓximo non tenet̉ niſi inqͣꝫtū ipſuꝫ damnificauerit. ſeu condemnatus fuerit. xij. q. ij. fraternitas. Deo autem ſatiſfacere debet ꝓ turpi cā ẜm arbitrium cōfeſſoris. Quidam tn̄ hoc dictū limitant. ⁊ bn̄. ꝙ in foro pnīali quis nō tenet̉ reſti tuere niſi qn̄ ius ſpāliter hoc exprimeret: vt eſt in furto. rapina. vſura. ⁊ ſymonia. ⁊ hmōi. ¶ Quo aūt ordine ſoluendum ſit creditoribꝰ ex cō tractibus vel quaſi? Rn̄. s. Ber. qui ponit caſum in terminis. Quidam mercator ex diuerſis cauſis pluribus obligatus erat. ſed cū talis fregerit ⁊ au fugerit veniunt deponentes qui apud euꝫ aliqua depoſuerant. veniunt vendentes qui ei merces ſu as tradiderant. ⁊ hypothecarij. ⁊ vxores. ⁊ nurus pro ſuis dotibus. ⁊ ſimplices cyrographarij. ⁊ alij ſimplices priuilegiatarij qui omnes volunt ſibi re ſtitui. Querit̉ ergo quibus primo ſatiſfaciendum ſit? Rn̄. ẜm Bal. ꝙ hoc ordine reſtituendum eſt: Primo dn̄is rerum. verbi gratia. deponenti. ſi ſuū extat depoſitum. Scd̓o reſtituentur merces. ſi ex tant. ei qui illas ꝓ precio nondum habito ſibi tra diderat. ꝙ ſi tamen nūc plus valerent. id plus red datur ad cōmodum aliorum creditorum. ff. de ac. emp. l. iulianus.§. offerri. ꝙ ſi iam merces vendite eſſent. atqꝫ ex precio illarum alie empte. Iſte nō re ſtituentur. quia non ſunt ꝓ precio obligate. ff. de in rem verſo. l. quidam. Et ratio eſt. quia precium ex illis primis mercibus redactum. non erat obli ⁊ ꝙ alia debita li gatum ei qui tradiderat. ergo nec merces ex eo em̄ pte. Idem dic in ꝑmutatione. quia vbi ſpecies eſt in obligatione. nō ſuccedit alia loco alterius. ff. de ver. ſig. l. labeo. Tercio. ceteris paribus prefertur dos vxoris. que cenſetur habere hypothecā in bo nis mariti. Ideo prefert̉ nedum pretendentibus ꝑſonalem obligationem. ſed etiam p̄tendentibus tacitam hypothecaꝫ: vt. l. aſſiduis. C. qui po. in pi. ha. Quarto. poſt hypothecas veniunt deponētes ſi nō extat eorum depoſitū. ff. depo. l. ſi hoīem. vbi patet ꝙ tali priuilegio nō gaudent qui ſub noīe de poſiti mutuāt ad vſuram. Hypotheca ideo potior eſt. qꝛ ꝑtinet ad rem ipſam. ff. de pac. l. reſcriptum.

Quinto. veniunt ſimplices priuilegiatarij.i. habē tes priuilegia ꝑſonalia. nō realia. Sexto. veniunt omnes cyrographarij ꝓ rata nō attenta prioritate ꝯͣctuū. qꝛ licitū eſt debitori ꝓpter cumulū creditorū facere cām pͥoꝝ creditorū deteriorē. nō tn̄ dn̄ium: nechypothecā: nec pͥuilegiū hn̄tiū: vt. ff. de ſeꝑa. l. j.§. ex ꝯͣrio. Sꝫ no. ẜm Ray. ꝙ heres an̄ oīa p̄t de ducere expēſas neceſſarias quas cā hereditatis fe cit: ſiue ꝓ funere ſiue in teſtō vel hmōi. Et breuiter ſi tota hereditas exhauriat̉ debitꝭ. dꝫ eē immunis a grauamine ſicut a lucro. C. de iure deli. l. ſcimus §. ⁊ ſi p̄fatam. Predicta vera ſunt de iure cōi. Ta men ſecus ẜm Archi. flor̄. vbi lex municipalis vel ſtatutum ciuitatis aliter diſponeret. Nam tunc i. lis eſt ſtandum etiam in foro conſcīe. ſi non ſit exp̄ ſe contra ius diuinum. qd̓ non defacili iudicandū eſt: niſi euidenter appareret contrariū. vnde in ali quibus ciuitatibus: vt florentie: fallēte aliquo mer catore ꝑ ſindicos inſtitutos a comitate ſuꝑ hmōi: vbi non ſufficiunt bona debitoris fallentis ad ple ne reſtituendum omnibꝰ: ſatiſſit vnicuiqꝫ ꝓ rata ẜm facultates bonorum illius. ⁊ nō plus vni ꝙͣ ai teri. niſi aliquibus priuilegiatis: vt mulieribus ꝓ dotibus ⁊ hmōi. quibus plene ſatiſfit ante quēqͣꝫ illorum. Nota etiam ꝓ declaratione ti. reſtitutio num. ꝙ quedam ſunt actiones ꝑſonales: quedam reales: ꝑſonales dicunt̉ que ꝑſonam tenēt obliga tam ex contractu: vt in mutuo: locatione ⁊ hmōi: vel quaſi contractu: vt negociorum geſtio. tutele ⁊ huiuſmodi. Aut maleficio: vt furti: et huiuſmodi vel qͣſi maleficio: vt in iudice male iudicante ex im peritia ⁊ ꝓijciente de cenaculo qd̓ nocuit: vt inſti. de obli. Reales v̓o dicunt̉ q̄ ſequūt̉ rē ⁊ nō ꝑſonā vxores. ⁊ nurus nec ꝑ eas dr̄ ꝑſona obligata: vt rei vēdicatio publi ciana. ⁊ ſil̓es. Nō etiā ꝙ qͥs dr̄ eſſe obligatꝰ ex ꝯͣctu qͥ conſurgit ex voluntate ⁊ conſenſu partiū: vt em ptio. conductio: locatio: ⁊ ſimilia. Ex quaſi contra ctu qui eſt obligatō qua quis alteri tenet̉ ex officio vel facto aliquo licito: licet non interueniat exp̄ſſa voluntas amborum: vt tutela: cura: negociorum habito ſibi tra geſtio. Ex maleficio dicit̉: vt rapina: furtum. ⁊ hu iuſmodi. vel ex quaſi maleficio. quod dicit̉ quādo nocumentum dat̉ preter propoſitum. vt de medi co qui ex imperitia male curat vulnus. vel iudice qui ex imperitia ⁊cͣ. vel cum aliquis effundit ex fe neſtra ⁊cͣ. inſti. de oblig. que ex quaſi deli. na. ¶ An autem prius debeant reſtitui habita ex vſu tum. non tratobi ra ꝙͣ alia debita licito modo contractu: puta. hone ſti mutui vel emptionis: vel alicuius alterius liciti contractus? Rn̄det Archi. flo. ꝙ non. Sed prius xa ſatiſfaciendum eſt pro contractibus licite ⁊ volun tarie factis. Et eſt ratio: quia in reſtitutione debi torum non ſolum ſeruatur iuſticia. ſed etiam iniu ria deo facta ⁊ proximo amouetur. Si ergo nō po teſt reſtituere vſuraꝫ niſi ſubtrahatur ius alterius protunc excuſatur a reſtitutōe. Propterea hoc eſt magis violentum ſeu contra voluntatem eius cui debetur aliquid ratione liciti cōtractus. ſcꝫ ſubtra here ſuum creditum. qͣꝫ fuerit recipere vſuram ab alio. propter hoc non videtur rationabile: vt de iu ſto obſequio quod facit proximo in mutuādo. ſen Reſtitutio. xvj. Fo. CCXXV. expectando preciū rei vendite reportet incomodū et damnum quod contingeret hoc ſeruando. Itē qui dedit vſuram iam recepit comodum magnuꝫ ex mutuo ſibi facto. Et ideo debet ſibi ſufficere: vt vſurarius reſtituat ſibi vſuraꝫ cum poterit de ſuo et non de alieno. Et hoc niſi iura municipalia ali ter diſponerent. quia in huiuſmodi ſeruanda ſūt. Sanctus autem Ber. tenet oppoſitum dicens. ꝙ prius tenetur reſtituere que habuit per vſuram. ꝙ que habuit per alios contractus volūtarie factos. Idem Ale. lom. Et dicit ꝙ hec voluntas vocatur conformata. Alia v̓o condicionata. Sed dici pōt ꝙ licet in contractibus ſit voluntas conformata qͥ ad contrahendum. non tn̄ quo ad retinendum id quod debet̉. Et prima opinio videt̉ equior. Simi liter ſi heres habens legatarios ⁊ creditores. ⁊ nō valens omnibus ſatiſfacere. tunc ſi debita ſunt cō tracta ꝑ eum qui fecit legata. debꝫ ſatiſfacere priue creditoribus. ſiue ſint ex cōtractu vel quaſi. ſiue ma leficio vel quaſi. Si v̓o debita fuerunt contracta ꝑ heredem. tunc prius ſatiſfaciat legatis. qꝛ potiores hoc caſu ſunt legatarij qͣꝫ creditores. de hoc etiā vi de sͣ. Hereditas. ¶ Quid cū debitori petēti dilationeꝫ. Alius credi tor vult dare. Alius non: ſed vult ꝙ cedat bonis? Dic ẜm Bar. in. l. cum ſolito. C. qui bo. ce. poſſ. ꝑ l. iliam. ꝙ an det̉ dilatio: vel admittat̉ ceſſio: ſtatur maiori parti creditorum: inſpecto cumulo debiti: vel numero ꝑſonarū. ꝙ ſi vtriuſqꝫ eſt paritas. ſen tentia benignior eſt ſequenda. ſcꝫ ꝙ dilatio detur. Dire. tamen li. j. addit ꝙ reſpectu illoruꝫ qui nolūt dare dilatōꝫ tenet̉. ſtatiꝫ ſatiſfacere vl̓ cedere bonis maxime vbi leſi egent. ⁊ fame pereunt. Secus er go dicendum eſt vbi leſi non eſſent in tanta neceſſi ¶ Querit etiam Barto. in. d. l. cum ſolito. vtrum debitor poſſit cedere bonis ſi vult. nō obſtante ꝙ creditores velint concedere dilationem quinque nalem. Azo in ſum. vt recitat idem Barto. vide tur tenere ꝙ electio datur ipſi debitori ſi vult. aliter ¶ Sed an obligatus ex maleficio: vt ex furto vl̓ ra pina poſſit liberari ceſſione? Rn̄. videtur ꝙ nō de iure ciuili. Sed loco pecunie quam non poteſt ſol uere ſuſtineat penam corporalē: vt. l. fi. ff. de in ius vo. Et hoc poteſt intelligi quādo agit̉ de comodo reipublice. Secus autem ſi ageret̉ de comodo ꝑſo ne priuate. quia non debet homo fruſtra ſeuire in hominem ꝑ penam corporalem. qn̄ non poteſt ſol uere. Nam tunc ſufficit ꝙ liberet̉ ceſſione. ꝓ quo videtur tex. in. c. ſi res. xiiij. q. vj. et in. c. non ſatis. lxxxvj. diſt. ⁊ ibi Glo. dicit. ꝙ hodie ſi aliquis con uenitur ex maleficio. ⁊ nō eſt ſoluendo puniri pōt ſcꝫ pena corꝑali. allegat. d. c. ſi res. ⁊. ff. d̓ pe. l. j.§. j. Et hoc caſu nō eſt ſubueniendum ei. nec redimen da eſt pena eius. qꝛ eius pena p̄cio redimi prohibe tur.j. q. j. iubemus. Si autē conuenit̉ ex contractu nō eſt cruciandus. ſed ſufficit ꝙ cedat bonis. C. qͥ bo. ce. poſ. l. j. ¶ Sed pone ꝙ creditores nō ſunt in arta neceſſi tate. ⁊ is qui tenet̉ reſtituere non poteſt induci ad pp ij

Sacerdos reſtitutionē ſtatim faciendā: nec creditores ad di lationē dandā? Rn̄. Dir. vbi sͣ. ꝙ diſcretus ſacer dos pōt conſcīam ſuam firmare. ex eo ꝙ intendat vtiliter gerere negociū creditoris. eo qꝛ videt ꝙ ali ter nō pōt recuꝑare imꝑpetuū vel nō ita cito rem ſuā. pōt ſt ꝓmittat bona fide ſatiſfacere infra certū diem cōcedere dilationē. ⁊ peccatorē abſoluere: vel aliam reciꝑe pōt cautionē. Non tn̄ conſulo vt acci piat iuramentū: vt ſic creditor recuꝑet qd̓ ei debet̉ et peccator nō recedat a p̄ſbytero deſꝑatus. ¶ Querit vltimo Dir. Utrum in aliquo caſu poſ ſit diſpenſare eccleſia cum aliquo: vtpote ꝓ ſuccur ſu terre ſancte vel hmōi ꝙ nō reſtituat qd̓ alteri re ſtituere tenet̉? Ho. dicit. ꝙ in his in quibꝰ eſt pec catum mortale ẜm p̄ceptum diuinū vt in furto vel rapina ⁊ hmōi: vt. xiiij. q. v. penale. nō pōt diſpen ſare ep̄s nec etiā papa vt dicūt aliqui. quin pnīam agat ⁊ reſtitutio fiat. extra de vſur. cum tu. xiiij. q. v. ſi quid. ⁊. c. multi. Et hoc dicūt theo. In his v̓o in quibꝰ eſt peccatum mortale ẜm poſitiuū ius. et eſt cōiter ep̄is ⁊ inferioribꝰ pape interdicta diſpen ſatio. vt in excōicato: vel irregulari: qui recipit bn̄fi cium. extra de cle. ex. mi. poſtulaſtis. nullus diſpen ſare p̄t. vel pnīam p̄ſtare: niſi ſolus papa. vel is cui ſpāliter cōmiſerit. Si v̓o nō eſt interdicta diſpēſa tio. tunc pōt ep̄s diſpenſare: vt notat Archi. xiiij. q. v. nō ſane. Qd̓ intelligas verum de bonis eccle ſiaſticis. Hec Dir. De hoc vide sͣ. Papa. Acerdos. Qualiter ſacerdotes dicant̉ ligare et ſoluere? Rn̄. ẜm Ray. tribꝰ modis. Primo ligant ⁊ ſoluūt.i. on̄ dunt aliquē ligatū vel ſolutū eſſe a deo. Nam et ſi quis apud deū ſolutus ſit. tn̄ in facie eccleſie nō al̓s ſolutus habet̉: niſi ꝑ iudiciū ſacerdotis. de pe. di. j. quātumlibet. Scd̓o ligant cum ſatiſfactionē peni tentibꝰ imponūt. vel ſoluūt cū de ea aliquid dimit tunt. vl̓ ꝑ eam purgatos ad ſacr̄orum cōionem ad mittūt. de pe. diſ. j. multiplex. Tercio ꝑ executionē vel abſolutionē. de qua dictum eſt ſatis sͣ. in titulo Excōicationum. Utrū quēcūqꝫ ſacerdos ligat vl̓ ſoluit liget ⁊ ſol uat deus? Rn̄. ẜm Ray. illa aucͣtas. qd̓cunqꝫ li ueris ⁊cͣ. nō ſimpliciter intelligēda eſt. ſed tunc de mum cum ſacerdos iuſte ligat vel ſoluit. Nam in dicium triplex eſt. Primū eſt dei quo.ſ. deus mun dat aīam in contritione. Scd̓m eſt ſacerdotis. qui aucͣtate clauiū ligat vel ſoluit. Terciū eſt curie cele ſtis.ſ. approbantis. Itaqꝫ ꝙ qd̓cunqꝫ ligaueris ⁊cͣ. exponit̉.ſ. iuſte: vel claue non errante. erit ligatū et in celis.ſ. ꝑ approbationē. xj. q. iij. tunc vera. Utrum ſit melior miſſa boni ſacerdotis ꝙͣ ma li? Rn̄. loqui poſſumus dupliciter de miſſa. Aut qͣꝫtum ad id qd̓ eſt eſſentiale in ea.ſ. corpus xp̄i. Et ſic a quocunqꝫ dicat̉ equaliter bona eſt. Uel qͣꝫtuꝫ ad id qd̓ eſt annexum ſacr̄o. ⁊ quaſi ſcd̓ario. Et ſic miſſa boni ſacerdotis melior eſt. qꝛ nō ſolum habꝫ efficatiā ex oꝑato. ſed etiā ex deuotione celebrantis Et ideo ceteris paribꝰ: melius eſt audire miſſaꝫ bo ni ſacerdotis. ¶ Quō aūt ſacerdos habeat duplicem actū. Unū ſuꝑ corpus xp̄i verum. Alium ſuꝑ corpus xp̄i my ſticum. Et quō dicti actus ſint diſtincti. ⁊ vterqꝫ re quirat̉ ad confeſſiones audiendas vide ſupra. Or do. iij. Acramentum. Quid ſit? ¶ Rn̄. ẜm mgr̄m ſnīarum. Sacr̄m eſt ſa cre rei ſignum. vel ẜm Aug. Sacr̄m eſt inuiſibilis gratie viſibis forma. Et de ſubſtātia cu iuſſibet ſacri noue legis neceſſaria ſunt tria.ſ. mate ria elementuꝫ. ⁊ forma.ſ. verbi ⁊ intentio miniſtri copulans formā materie j. q. j. detrahe. ¶ Quot ſunt ſacr̄a neceſſitatis? Rn̄. ẜm doc. v.ſ. baptiſmus. Confirmatio. Euchariſtia. Penitētia et Extrema vnctio. Et dicunt̉ eſſe neceſſitatis. qꝛ ſunt in p̄cepto. Et tenet̉ quilibet ad ea ſuſcipienda ꝓ loco ⁊ tꝑe. Reliqua duo ſacr̄a ſunt voluntatis. ſcꝫ ordo ⁊ matrimoniū. ¶ Utrū ſacr̄a poſſint iterari? Rn̄. tria ſunt ſacr̄a que nō poſſunt iterari.ſ. baptiſmus. ordo. ⁊ confir matio.j. q. j. qd̓ quidā. Nulli em̄ ſacr̄o fienda eſt in iuria. que dr̄ fieri qn̄ iteratum iterat̉. qͣſi prima col latio nō valuerit.j. q. j. ſacr̄a. In collatione em̄ cu iuſſibet p̄dictorum trium imprimit̉ caracter aīe. qͥ etiā poſt mortē non pōt ab eo ſeꝑari. vnde ſi quis reſuſcitaret̉ nō eſſet rebaptizandus: aut recōfirmā dus. aut reordinādus. ſecus in alijs quatuor ſacra mentis. ¶ An v̓o reſuſcitatus recuperet vxorem vel bona videsͣ. Eccleſia. j. ⁊ Impedimētum. xiiij. Et adde ẜm Ug. ꝙ reſuſcitatus contrahens denuo cū alia nō eſſet bigamus: qꝛ nō diuideret carnē ſuā ꝓpter hoc in duas. De materia hmōi ſacr̄orum vide ſin gularia sͣ. Confirmatio ſacr̄i. Quod autē iſtorū ſit maius: dr̄ in his verſibꝰ. Maior in effectu: baptiſ mus: corpus in eſſe. Coniugium ſigno. maiori cri ſma miniſtro. Acrilegium. Quid ſit?. Rn̄. eſt ſacre rei violatio vel vſurpatio. Et dr̄ quaſi ſacrum ledens. ¶ Quibꝰ modis committit̉ ſacrilegium? Rn̄. ẜm Ray. Committit̉ qn̄qꝫ rōne ꝑſone: vt cū quis ver berat clericum: vel rapit monialē. Qn̄qꝫ rōne loci: vt cum quis violat immunitatē eccleſie: vel cimite rij. Qn̄qꝫ rōne rei: vt cum res ſacra: vel ſacro vſui deputata vſurpat̉. Et hoc diuidit̉.ſ. auferendo ſa crum de ſacro: vel ſacrū de nō ſacro. vel nō ſacruꝫ de ſacro. xvij. q. iiij. quiſquis. Agittarius. Vtruꝫ liceat vti arte ſagittariorū vel baliſtarioruꝫ? Rn̄. xp̄iani pn̄t hoc exercere officiū cōtra pa ganos ⁊ fidei ꝑſecutores. ⁊ etiam cōtra xp̄ianos ex ꝑte iuſte bellantiū ⁊ in bello iuſto. qꝛ in tali bello vt dicit Aug. xxiij. q. ij. dn̄s. ⁊. q. viij. vt pridē. vtrum aꝑte quis pugnat. aut ex inſidijs: nihil ad iuſticiā intereſt. Que aūt ſit pena exercentiū artem moͣ ꝓhibito Rn̄. pena eorum eſt ꝙ ſub anathemate ꝓhibetur extra eo. c. vnico.

Aracenus. Saraceni dicunt̉ qui nec nouū nec vetus recipiūt teſtm̄. qui nō ab Agar ancilla Abra: de qͣ orti ſunt noluerūt ſe noīari: ſꝫ potius a ſara vxore libe ra ſaracenos ſe appellauerunt. Et inter eos ſunt quidā ſamaritani a ſamaria ciuitate ⁊ ꝓuincia qui receperūt ſolū. v. libros moyſi. alios reſpuerūt ẜm ¶ Utrū ritus gentiliū ſeu paganorū ſint tolerādi. Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. x. lꝫ eccīa ritꝰ et feſta iu deorū agi toleret. Ritus tn̄ gentiliū nō tolerat. ni ſi forte ꝓpter ſcandalū vitādū: vel ſciſma: aut hmōi ſint aliqn̄ ad tp̄us tolerādi ritus paganorū aut he reticorum. Atiſfactio. quidaſit. Rn̄. eſt cās pctōrū excidere. ⁊ eaꝝ ſuggeſtionibꝰ aditū nō indulgē. de pe. di. iij. ſatiſfactio ¶ Utꝝ ſatiſfactionē iniunctā. ſed in pctō mortali expletā: neceſſe ſit iterare? Dic ẜm Ri. in quolibe. ꝙ ſacerdos iniungēs penitenti pnīam penam ad quā obligat̉ in purgatorio. mutat in illā penā quā penitenti iniūgit ꝓ ſuis peccatis in hac vita ſoluē dam. ſi penā condignā ẜm dei iudiciū iniungit pe nitēti. ⁊ ita penitēs remanet ligatus ad iſtā penaꝫ ſoluendā. ꝙ ſi eam nō ſoluit. nouū peccatū cōmit tit. Si aūt illam ſoluit in charitate exn̄s quietatur imel ab illa pena purgatoria q̄ ꝑ ſacerdotē in iſtam fue rat cōmutata. qꝛ hec pena in charitate ſoluta. eſt ſa tiſfactoria. Si aūt ſoluit eaꝫ in peccato mortali. tūc nō abſoluit̉ a pena purgatoria: que in iſtam ꝑ ſacer dotem fuerat cōmutata. vn̄ quo ad hoc ſatiſfacto ria nō eſt. Aligamine tn̄ quo ligauerat eum ſacer dos: iſtam pena ſibi iniungēdo abſoluit̉. vn̄ ſoluē do illam in peccato mortali. trangreſſor illius p̄ce pti nō efficit̉. nec illā penā de neceſſitate ſalutis ite rum facere tenet̉. Candalum. Quid ſit? Rºẜm ¶ Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xliij. qd̓ greci ſcādaluꝫ dicunt nos offenſionē vel iniuriam: vel impactionē pedis poſſumus dicere. Contingit et qn̄qꝫ ꝙ aliquis obes ponit̉ alicui in via corporali. cui impingens diſponit̉ ad ruinā. ⁊ dr̄ talis obes ſcandalū. Et ſil̓r in ꝓceſſu vie ſpūalis cōtingit ali quē diſponi ad ruinā ſpūalem: vel ꝑ dictum vel fa acto. vtlnōſa ctum alterius. Inqͣꝫtum.ſ. aliquis ſua admonitōe vel inductōe. aut exēplo trahit alterū ad pctm̄. Et hoc ꝓprie dr̄ ſcandalū. Nihil aūt ẜm ꝓpriam rōnē diſponit ad ſpūalem ruinā. niſi qd̓ habet aliquem defectū rectitudinis: qꝛ id qd̓ eſt ꝑfecte rectū magꝭ munit hoīem cōtra caſum. qͣꝫ ad ruinam inducat. Et iō cōueniēter dr̄ ꝙ ſcandalū eſt dictū vel factū minus rectū: p̄bens alteri occaſionē ruine. ¶ Utrū ſcandalū ſit peccatū? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. ꝙ duplex eſt ſcandalū.ſ. paſſiuuꝫ. vicꝫ in eo qui ſcandalizat̉. ⁊ illud eſt ſemꝑ pctm̄. Non em̄ ſcāda lizat̉ niſi inqͣꝫtum aliqualiter ruit ſpūali ruina. que pctm̄ eſt. Aliud eſt ſcandalū actiuū.ſ. qd̓ eſt in eo qͥ ſcādalizat. Et hoc ſemꝑ eſt etiā peccatū. qꝛ vel oꝑꝰ v. A89P9 St ꝓpiꝰ 8. Q ⁊ Qa yv. ẜ4 yoF qꝫ g q v AA. ſ p. PF ſcō vlb F om ſ 2. D. 0 4 4j.4 2vll̓ꝫ 4º O ꝙ Oēpta foſ 3 a ſꝫ xl.. ꝑMā. ſ. Xs. 7 ſ84OSoctor. 6 ..5. Ile pl n. E rollo. 9 ⁊. 29 51 ꝓP96. Saracenus Fo. CCXXVI. qd̓ facit eſt peccatū: vel etiā ſi nō eſt peccatū: ſalter habet peccati. vel mali ſpēm. Ideo dimittendū eſt ꝓpter ꝓximi charitatē. ex qua vnuſquiſqꝫ conat̉ ſa luti ꝓximi ꝓuidere. Et ſic qui nō dimittit. contra charitatē agit. facit de vi. ⁊ ho. cle. cū ab omni. Sꝫ tn̄ ſcandalū paciētis pōt eſſe ſine pctō agentis: vt puta. cum aliquis ſcādalizat̉ de his q̄ aliquis bn̄ fa cit. ⁊ q̄ ſpēm mali nō habēt. Itē ſcandalū agētis p̄t eſſe ſine pctō patiētis: vt cū quis inducit aliū ver bo vel facto ad peccandū. Iſte quidē crantū eſt d̓ ſe ſcandalizat. ſed ſi alius nō cōſentit in munis eſt a peccato. ¶ Utrū ſcandaluꝫ ſit ſpāle pctm̄? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. ſcandalū paſſiuū.ſ. in eo qui ſcādalizat̉. non pōt eſſe ſpāle pctm̄: qꝛ ex dicto vel facto alterius ali quē ruere ꝯtingit ẜm qd̓cūqꝫ genus peccati. nec ip ſa ſumptio occaſionis dat ſpālem rōnem peccati. Scādalū v̓o actiuū p̄t eſſe dupl̓r.ſ. ꝑ ſe ⁊ ꝑ accidēs ꝑſaccn̄s qͥdē qn̄ eſt p̄ter intentionē agentis. Et ſic nō eſt ſpāle pctm̄. qꝛ qd̓ eſt ꝑ accidēs nō conſtituit ſpēm. ſꝫ eſt circūſtantia aggrauās.ſ. qd̓ in publico fit. Per ſe v̓o eſt ſcandalū actiuū. qn̄ aliquis inor pctm̄. Et ſic ex intentōne ſpālis finis ſortit̉ rōnem bH lh. 6ꝰ ſꝫ xā dinato ſuo dicto: vel facto intēdit aliū trahere ad ꝙ vitaẜ t̓yl. x ſpālis peccati. Finis em̄ dat ſpēm in moralibꝰ. ſeꝫ. v. 80. Pͤ. 2 ¶ Utrū ſcādalū ſit pctm̄ mortale? Rn̄. ẜm Tho. iſtoe rod6⁊ qu. I056 ꝯ bꝰ v n. vbi sͣ. Scandalū paſſiuuꝫ pōt eſſe veniale qͣſi hn̄s impactionē tm̄: puta. cū quis ex inordinato dicto ẜ7) vora. vel facto alterius ꝯmouet̉ motu peccati venialis. B.v. vij. T. Qn̄qꝫ v̓o eſt pctm̄ mortale: qͣſi hn̄s cū impactōne to cccc T S. 5 ruinā: puta. cū aliqͥs ex inordinato dicto vel facto ꝯ52 xiegal̓ alterius. ꝓcedit vſqꝫ ad mortale pctm̄. Scandalū v.p. 29. v̓o actiuū ſi ſit ꝑ accidēs pōt eſſe qn̄qꝫ veniale: pu ſor. Cg. Mlx. ta. cū aliqͥs vel actuꝫ peccati venialis cōmittit: vel 29 409. K 27. i. actū qui nō eſt in ſe pctm̄. ſꝫ habet aliquā ſpēm ma ẜ. 9. 97 li: cū aliqua leui indiſcretōe. Qn̄qꝫ v̓o ē pctm̄ mor vi̓tat. 90PXl. tale. ſiue qꝛ ꝯmittit actū peccati mortalis. ſiue qꝛ cō V02 I ſꝰpl demnit ſalutē ꝓximi: vt ꝓ ea ꝯſeruāda nō p̄termit Sle. 28 tat facere qd̓ ſibi libuerit. Si v̓o ſit ꝑ ſe: puta. cū in dvi ſꝫ.. ſ tendit inducere aliū ad peccandū: ſi quidē intēdit xdvo 02a d inducere ad peccandū mortal̓r. eſt mortale. Et ſil̓r q Q3t: ſi intendat inducere ad peccandū venialiter ꝑ actū Atadcp peccati mortalis. Si v̓o intendat inducere ad pec 4. G.x. candū venialiter ꝑ actū venialis: eſt veniale. ¶ Utrum bona ſpūalia ſint ꝓpter ſcandalū dimit ⁊c. Xx. S tenda? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. Quedā ſūt bona ſpū 12 9 alaº tto. alia de neceſſitate ſalutis: q̄ p̄termitti non pn̄t ſine ẜdicāt.&̓ ꝓpt̓ peccato mortali. ⁊ talia ꝓpter ſcādalū p̄termitti nō ꝓẜtꝰ vax .. 5. ¶ D. v̓. ta debent. Quedā v̓o ſunt bona ſpūalia q̄ non ſunt 9 Vos ſtabi.t de neceſſitae ſalutis. Et tunc diſtinguendū: qꝛ ſcā gſA R ſt dalum qd̓ ex eis aliqn̄ orit̉. qn̄qꝫ ex malicia ꝓcedit. o2. igipAx. G. ſcꝫ cū aliqui volunt impedire hmōi bona ſpūalia? S479CT oll. 195 ſcandalū ꝯcitādo. Et hoc eſt ſcandaluꝫ ph̓eorum. yxb Qn̄qꝫ v̓o ſcandalū ꝓcedit ex infirmitate vel igno 4261A ſyylao. Ci S3 rantia. ⁊ hmnōi ſcandalū eſt puſillorū: ꝓpter qd̓ ſpū. 7 02 ſf0º. alia oꝑa ſunt occultāda: vel etiā interdū differēda ſ .x. qͣl. 6 Alo s vbi ꝑiculum non imminet quouſqꝫ reddita rōne ſi ac. yco. hmōi ſcādalum ceſſet. Si aūt poſt redditā rōnem xrb.C. E.g5. 5 duret: iam videt̉ ꝙ qui inde ſcandalū ſumit nō ex 551 q̄ a b Ai ignorātia. ſꝫ potius ex malicia ꝓcedat. Et ſic ꝓpter S: ⁊ glaxe ſic xīprr ip̄m nō ſunt ſpūalia oꝑa dimittenda. .FIrᵐ. pr19 5. pl Vt2b veta C o71105 3 .. vºt6 ꝯ 8. Gōr. 4 .xcij. j AS. q ν l̓ aH. .M21 A4e Q. I S84CP S5l̓ E 316 45 4 M 4 ꝙ. Yy.. i. ſp xM 21ꝰ A Aā layaolviAi. Mā 6. 2. ꝙ a. nſix pt̄. Pioſ o N o. l v. ⁊ ara ſoloale ſtorc yos...ꝙ 4s. ¶x. l. q.telo mo gtraT. xt0242. Lωρ νινσρ v Fan. zt ύ ſRC SoL 0 A48 ij.c C to. A yl..6 o a. .xL5 ꝙ Fſydo ap.ſi. 460 6ª10

¶ Utrū punitio pctōꝝ ſit ꝓpter ſcandalū dimittē da? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. penaꝝ inflictio intantuꝫ hꝫ rōeꝫ iuſticie. inqͣtū ꝑ eas pcta cohibent̉. Si aūt ꝑ inflictiōeꝫ penaꝝ manifeſtū ſit pl̓a ⁊ maiora pctā ſequi. tunc penaꝝ inflictio nō ꝯtinebit̉ ſub iuſticia Et in hoc caſu a pctōꝝ punitiōe ceſſandum eſt: vt ait Aug. l. di. vt cōſtitueret̉. ¶ Utrū impletio ꝯſilioꝝ. largitio elemoſynaꝝ. et hmōi oꝑa miſcd̓ie ſint p̄termittēda ꝓpter ſcādaluꝫ Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. Qn̄ talia nō ſunt de neceſſita te ſalutis. lꝫ ꝓpter ſcādalū n̄ ſint ſimpl̓r dimittēda ſunt tn̄ interdū occultāda: vel differēda ꝓpter ſcā dalū puſilloꝝ. qͦuſqꝫ reddita rōne. ſcandalū ceſſet. Qn̄qꝫ tn̄ ꝯſilioꝝ obſeruatio ⁊ īpletio opeꝝ miſcd̓ie ſunt de neceſſitate ſalutis. vtpꝫ in his qͥ vouerunt ꝯſil̓ia. ⁊ in his qͥbꝰ ex debito īminet defectibꝰ alioꝝ ſubuenire. vt in tꝑalibꝰ: puta. paſcēdo eſuriētes vl̓ in ſpūalibꝰ: puta. docendo ignorātes. Et hoc ſiue hmōi fiant debita ꝓpter iniunctū offm̄: vtꝫ in p̄la tis. ſiue ꝓpter neceſſitatē indigētis. tunc eadē rō eſt de hmoi ſicut de alijs q̄ ſunt de neceſſitate ſalutis. Utrū correctio fraterna ſit ꝓpt̓ ſcādalū dimittē da? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. correctō fraterna ordinat̉ ad emēdationē fratris. Et iō intantū ꝯputāda eſt inter ſpūalia bona. inqͣꝫtū hec ꝯſequi p̄t. Qd̓ nō cō tingit ſi ex correctōe fr̄ ſcādalizet̉. Et iō ſi ꝓpter ſcā dalū correctio dimittat̉. nō dimittit̉ ſpūale bonū. Utrū pctm̄ veniale ſit ꝯmittendū ꝓpter vitādū ſcādalū? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. pctm̄ veniale ꝓpter vitandū ſcādalū nunꝙͣ ē faciendū. Si eī faciēduꝫ eſſet. iā nō eēt pctm̄. ſꝫ bn̄ ꝯtingit interdū ꝙ aliqͥd qd̓ eſſet de ſe pctm̄. ſi fiat ꝓpter vitādum ſcandaluꝫ nullum eſſet pctm̄. Sicut verbū ocioſum eſt pctm̄ veniale qn̄ abſqꝫ vtilitate dr̄. ſi aūt ex cā rōnabili ꝓ ferat̉ nō eſt ocioſum. nec pctm̄ ſimpl̓r. ¶ Utrū tꝑalia ſint ꝓpter ſcādalū dimittēda? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. diſtinguendū ē. qꝛ ſi tꝑalia ſint no bis ad ꝯſeruandū ꝯmiſſa. ſicut bona eccīe ꝯmittūt̉ p̄latis. ⁊ bona cōia reipublice ꝯmittunt̉ rectoribꝰ: taliū ꝯſeruatio. ſicut ⁊ depoſitoꝝ īminet his quibꝰ ꝯmiſſa ſunt ex neceſſitate. ⁊ iō nō ſunt ꝓpter ſcāda lum dimittēda. ſicut nec alia q̄ ſunt de ncc̄itate ſalu tis. vn̄ ⁊ be. Tho. cātū. repetijt res eccīe cū ſcādalo regis. Si v̓o tꝑalia ſunt talia. qͦꝝ nos ſumꝰ dn̄i. d̓ mittere ea tribuēdo ſi penes nos hēamus. vel nō repetēdo ſi apud alios ſint. ꝓpter ſcādalū qn̄qꝫ de bemus. qn̄qꝫ nō. Si em̄ ex hoc ſcandalū oriat̉ ꝓpt̓ igͦrantiā vel ꝓpter infirmitatē alioꝝ. qd̓ diximꝰ eſſe ſcādalū puſilloꝝ. tūc vl̓ total̓r dimittēda ſūt tꝑalia vel aliter ſcādalū ſedandū.ſ. ꝑ aliquā admonitiōꝫ. Si v̓o ſcādalū oriat̉ ex malicia. qd̓ ē ſcādalū ph̓yſe orū. tunc ꝓpt̓ eos qͥ ſcādalū ſic coucitāt. nō ſūt tꝑa lia dimittēda: qꝛ hoc etiā noceret bono cōi: eo ꝙ da ret̉ occaſio malis delinq̄ndi. ⁊ noceret ipſis rapien tibꝰ. qui detinendo aliena. in pctō remanerent. Pone duo ſūt electi ad Cientia. eundē ep̄atum: qͦꝝ vnꝰ eſt theologꝰ. Alter canoniſta. Quis eoꝝ ſit p̄ferendus. in alijs data ꝑitate? Rn̄. Panor. ẜm Ho. in. c. j. de ꝯſan. ꝙ ſi in loco verſat̉ magis cāꝝ ventilatio: p̄ferēdus ē canoniſta. Si at̄ Scientia ibi pullulāt hereſes vel locꝰ eſt vicinꝰ hereticis. tūc p̄ferēdus eſt theologus. Mixtus tn̄ eēt p̄ferēdus vtriqꝫ. Dicit etiā ꝙ nō eſt neceſſariū ꝙ ep̄s ſit mgr̄ canonū. Satis eſt eī ꝙ hēat ſcīam ꝯpetentē. qꝛ co petēs ſcīa tolerat̉ in p̄lato. lꝫ emines deſideret̉: vt in. c. pe. de p̄ben. ⁊ in. c. cum nobis. de elec. Ententia Qn̄ꝫ dr̄ ſnīa lata a iu re. Qn̄qꝫ a iudice. A iure qn̄ ē de hoc factū ſtatutū ab eo qͥ cō dere p̄t. Snīa v̓o a iudice eſt: qn̄ aliqͥs iu dex iudicat int̓ ꝑtes: vel qn̄ excōicat: vt ꝓpt̓ ꝯtuma ciā ⁊ hmōi. Sil̓r etiā dr̄ a iudice fieri. qn̄ non ꝑ mo dum ꝯſtōis. ſꝫ in odium alicuius mali iā ꝯmiſſi fer tur excōicatio. ſiue generalis ſiue ſpālis. Et ſil̓r di co etiā ſi fiat in odium cōmittentiū in futuro. dum tn̄ nō intendat facere ꝑpetua ꝯſtōem. ¶ Que eſt ſnīa interlocutoria? Rn̄. ē illa q̄ nō ſuꝑ pͥncipali. ſꝫ ſuꝑ alijs qōnibꝰ ꝓfert̉.ſ. inter pͥncipiuꝫ cāe ⁊ finē. vt eſt de aliqͦ teſte repellēdo. vel recipien do. d̓ dilatōe dāda: vel nō vl̓ p̄t dici interlocutoria qꝛ int̓ ꝑtes loq̄ndo ꝓfert̉ ſine ſcripture ſolēnitate. ex eo. ⁊ ſi. li. vj. Bn̄ tn̄ dꝫ redigi in ſcpͥtis. ſꝫ nō ē ꝓpt̓ hoc neceſſe ꝙ in ſcpͥtis ꝓferat. vt exͣ de ꝓba. c. qm̄. ſi dicat̉ lata ꝑ ¶ Que eſt ſnīa diffinitiua. Rn̄. diffinitiua ſnīa eſt qn̄ pͥncipalis qō diffinit̉. ff. de re iudi. l. j. Et dꝫ ꝓ ferri ab ipſo iudice. ⁊ nō ab alio. Aliter nō valet: ni ſi iudex ſit ep̄s qui pōt ꝑ aliū recitare ad inſtar illu ſtrium. C. de ſen. ex ꝑi. re. l. ij. ⁊. d. c. ⁊ ſi. ¶ Utrū ſnīa diffinitiua ſine ſcripto valeat in aliqͦ caſu? Rn̄. ſūt caſus in quibꝰ valet ẜm Io. an. Pri mo qn̄ breues ſunt cāe. ⁊ maxīe viliuꝫ ꝑſonaꝝ. Et p̄t dici breuis duoꝝ aureoꝝ. tn̄ in his attēdat̉ ꝯſue tudo. q̄ ſi nō apparet relinqͣt̉ iudicis arbitrio. Itē valet cū ep̄s in cā ciuili inter dericos iudicat. xj. q. j. ſi qͥs cū clerico. Itē cuꝫ p̄ſes depoſito officio ꝯue nit̉ vt reddat adminiſtratōꝫ: vt in aut̓. vt iudi. ſine qͦqͦ ſuffra.§. neceſſitatē coll̓. ij. Itē cuꝫ papa ꝑ ſe ꝓ nunciat: valet. lꝫ nō tulerit eā in ſcriptis. Ipſe eī ſo lutus ē legibꝰ. C. de legi. l. digna vox. Itē ẜm qͦſdā valet ſi ſit lata in cā mrimoniali. exͣ de teſti. Albricꝰ Et idē in oībꝰ cauſis in quibꝰ ꝓcedit̉ de plano ſine ſtrepitū ⁊ figura iudicij: vt in cle. ſepe. de ver. ſig. ¶ Snīa dꝫ ferri ſedendo. Item in loco publico et honeſto. iij. q. iij.§. ſpacium. Item dꝫ ferri de die ⁊ nō in tenebris. Item nec diebꝰ feriatis. maxīe ſolē nibꝰ ⁊ feſtiuis. Item nō dꝫ ferri ꝑ venalitatē. ij. q. vj.§. diffinitiua. Utrū ſnīa lata a nō ſuo iudice teneat? Rn̄. nul la ē. extra de iudi. at ſi. vide de hoc sͣ. Excōicator..j. ¶ Quid ſi duo ſint iudices ⁊ ꝓferāt diuerſas ſnīas Rn̄. ſi ꝓceſſerunt ex iuriſditōe ordinaria. tenet ꝓ reo. ⁊ nō ꝓ actore. niſi in cā fauorabili: puta. matri monio. dote. vel libertate. ſiue teſtō ſi ꝓ his fuerit lata. Si v̓o ꝓceſſerunt ex ptāte delegata. pēdet ex arbitrio delegātis. ꝙ ſi ex cōpromiſſo. nentra. debꝫ hr̄e vigorem. extra de iudi. duobꝰ. Utruꝫ ſnīa lata inter aliqͦs p̄iudicet alijs? Rn̄. rel̓r: nec ſnīa: nec res int̓ alios acta vel iudicata p̄iu dicat alijs. extra de fide inſtru. int̓ dilectos. ⁊ extri eo. qͣꝫuis. Fallit tn̄ in multis caſibꝰ.ſ. cū cāe ſunt cō nexe. lxxxj. di. tantis. iij. q. vj. hoc qͥppe. extra de ac

cu. ad petitōꝫ. extra de pur. ca. c. pe. Itē in cā liber tatis. ff. de ſta. ho. l. ingenuū. Itē in cā filiatiōis. ff. de li. agno. l. j. in fi. ij. ⁊. iij. Item fallit ſi actio vel de fenſio pͥmo loco ꝑtineat ad aliquē. ⁊ ipſe ſciēter pa tiat̉ ſeq̄ntē exꝑiri de re illa. qꝛ intelligit̉ iuri ſuo re nunciare. vt ſi debitor paſſus ſit exꝑiri creditorem de ꝓprietate pignoris qui ſuccubuit. ſi debitor po ſtea vellet agere. obſtabit ei res iudicata. vel etiam econuerſo creditor paſſus ſit debitorem agere. ff. d̓ re iudi. l. ſepe. ⁊ extra eo. c. pe. ¶ Utrū ſnīa lata inter aliqͦs alteri ꝓſit. Rn̄. regl̓r nec ſnīa: nec alia res int̓ alios acta alteri ꝓdeſt. Fal lit in certis caſibꝰ. Primo quidē in q̄ rela inofficioſi teſtamēti: vt. ff. de inof. te. l. papinianus.§. memi niſſe. Itē in re indiuiſibili: vt. ff. ſi ſer. ven. l. loci.§. ſi fundus. Item in re cōi cum pupillo: vt. ff. ꝙͣad. ſer. amit. l. ſi cōem. Itē ꝓdeſt vbi res ē cōis cū fiſco ar. C. de co. re. ali. l. ij. Notāt̉ hec exͣ eo. c. pe. in glo. ¶ Quibꝰ auxilijs ſubleuat̉ ſnīa? Rn̄. qͣtuor.ſ. ꝑ ap pellatiōꝫ q̄ dꝫ fieri infra. x. dies a tꝑe late ſnīe. ij. q. vj. c. j. ⁊. c. anterioꝝ. Scd̓o. ꝑ ſupplicatōeꝫ. vt cum lata ē a pͥncipe: vl̓ ab alior a qͥ nō lꝫ appellare. xxxv. q. ix. c. veniā. ⁊. c. ſnīam. Tercio. ꝑ querelā falſi: vt ſi dicat̉ lata ꝑ falſos teſtes: vel alias falſas ꝓbatōes vt extra de teſti. c. ſicut nobis. ⁊ extra de ꝓcu. ī nr̄a et de ꝓba. c. lꝫ. ⁊. C. de fal. l. querela. Quarto ꝑ reſti tutionē in integrū: vt extra de reſti. in inte. ꝑ totū. Epultura primo cōi ter. Sepultura ẜm Gof. qn̄qꝫ accipit̉ ꝓ officio qd̓ īpendit̉ corꝑibꝰ ſepeliēdis. Et hec vendi nō p̄t. extra de ſy. nō ſatis. An aūt ꝓ ea poſſit aliqͥd exigi? Dic ẜm Panor. in. c. ad apl̓ica. extra de ſy. poſt Inno. ⁊ Hoſt. vbi iititri. format tres cōcluſiones. Quaꝝ pͥma ē. ꝙ nō valet ꝯſuetudo: vt tꝑe ſacr̄i aliqͥd ꝯferat̉ ab inicio. Scd̓a ꝙ nō p̄t ꝯſuetudo introduci: vt aliqͥd det̉ ꝓ ſacr̄is vbi p̄ceſſit exactio: qꝛ iniciū fuit ſymoniacuꝫ. Et in iſtis duobꝰ caſibꝰ annullat̉ ꝯſuetudo. Tercia ꝯclu ſio. ꝙ valet ꝯſuetudo: vt aliqͥd det̉ tꝑe collatōis ſeu ex poſtfacto: vbi ex mera liberalitate ppl̓i fuit intro ducta. Ita tn̄ vt ſacr̄a prius liberaliter ꝯferāt̉. Aut gͦ voluit libere dare tꝑe ſacr̄i. ⁊ pōt reciꝑe. Aut no luit. Et tunc ne videant̉ ſacr̄a vendi: debent libere ꝯferri. ſꝫ poſtea fiat ꝯpulſio ad obſeruandā ꝯſuetu dinē. Et de hoc videt̉ ſonare dictum. c. ad apl̓icā. No. tn̄ Panor. in. c. abolēde. extra eo. poſt glo. ꝙ eſt faciēda vis in mō petēdi. Nā ſi clerici dicūt peti mus hoc ꝓ ſepultura. ſuccūbunt etiā ſi alllegāt cō ſuetudinē. d. c. nō ſatis. Sed debēt dicere. Conſue tudo eſt: vt ꝓ mortuis aliqͥd det̉ eccl̓is. ſeu clericis qͣſi velit dicere glo. ꝙ nō dꝫ clericus ſe fundare: vt aliqͥd det̉ ꝓ officio. ſꝫ ꝙ teneat̉ rōne laudabilis cō ſuetudinis. Et hoc mō nō dr̄ dari immediate ꝓ of ficio. Et idē puto dicēdū qn̄ eſt ꝯſuetudo: vt aliqͥd det̉ eccleſie ꝓ loco ſepulture. Debent tn̄ prius iſta officia impēdi. ⁊ poſtmodū dꝫ fieri ꝯpullio ad ob ſeruandā cōſuetudinē: vt notat̉ in. d. c. ad apl̓icaꝫ. qd̓ reputat̉ ſingulare in iſta materia. ⁊ eſt etiam bo nus tex. de iure ciuili. in. l. priuilegia. C. de ſa. ſanc. ec. vbi dr̄ ꝙ ea q̄ ab antiqͦ ſunt ſolita eccleſie. ⁊ mini Sepultura. j. Fo. CCXXVII. ſtris tribui. nō debēt aliquo mō impediri. vide de hoc sͣ. Oblatio. ¶ An aūt poſſit introduci cōſuetudo ex libera do natōe. vel ex his q̄ ſunt mere facultatis. Pone exē plum. Ruſticus ſoluit omni anno vnum par ca ponum dn̄o ſuo. an ꝑ hoc ſit inducta conſuetudo. Rn̄. Bart. in. l. cum de in rem verſo. ff. de vſur. ꝙ ſi quidē ruſticꝰ ſoluit ſimpliciter nō adiecta aliqua cauſa. tunc p̄ſumit̉ titulus donationis. Et ſic non inducit̉ conſuetudo ꝓ futuro tꝑe. Si aūt nō ſoluit ſimpliciter. ſed reſpectu certe cauſe. verbi gratia. ꝓ laborerio qd̓ teneo a te dn̄o: dono vnum par capo num: tūc p̄ſumit̉ titulus etiā ꝓ futuro tꝑe.ſ. qua tenus tenebit laboreriū. Et ſic coget̉ ad ſoluendū. Idem dic in ſil̓ibus. Scd̓o principaliter ſepulture dicit̉ ipſa terra. Pro quo eſt notandū ẜm Panor. in. d. c. abolende poſt Gloſaꝫ. ꝙ quidam eſt locus oīno priuatus. Et talis licite pot vendi ⁊ vt ibi fiat cimiterium vel eccleſia. xij. q. ij. aurum. ſcd̓o eſt da re locum religioſum. ſed non ſacrum. vt ſi corpus alicuius ſit ibi ſepultum de voluntate dn̄i. l. ij. C de reli. ⁊ ſump. fu. Et talis locus vendi non poteſt vt dicit ibi tex. Et hoc eſt indubitatum de iure ci uili. qꝛ immediate qt̄s corpus tangit illum locum deſinit eſſe in dn̄io alicuius. l. ꝙͣqͣꝫ. ff. de aqua plu. ar. Sed Inno. in. d. c. abolende. dicit hoc ꝓcedere de iure ciuili. nō aūt de iure canonico. vnde putat ꝙ locus non efficit̉ religioſus niſi auctoritate pon tificis deputet̉ ad talem vſum. ꝓ hoc. c. ad hec. de relig. do. Et hec opinio originaliter fuit gloſatoris decreti: vt habet̉. xiij. q. ij. in eccleſiaſtico. Et nota illam glo. Nam ex hoc infert̉ ꝙ talis locus poteſt vendi. Sed Panor. dicit ſaluando dictam Glo. in d. c. abolende. ⁊ diſpoſitionem iuris ciuilis. ꝙ licet ſtricto modo locus nō fiat religioſus quo ad hoc: vt ille locus gaudeat priuilegio loci religioſi ⁊ pu blici. tn̄ largo mō efficit̉ religioſus. Nā deputatꝰ eſt ad vſū piū. Sicut dicimꝰ ꝙ laici valde honeſti poſſunt appellari religioſi. Tercio eſt dare locū re ligioſum ⁊ ſacrum: vt eſt locus cimiteriatus.i. de putatus ꝓ cimiterio eccleſie aucͣtate ep̄i. ⁊ iſte indu bie nō pōt vendi. qꝛ nō eſt in bonis alicuius. Et lꝫ doc. appellēt cimiteriū ſacrum. Stricte tn̄ nō pōt dici ſacrum. qꝛ eccleſia cōſecrat̉. cimiteriū aūt ſoluꝫ bn̄dicit̉: vt in. c. nemo. de conſe. di. j. Scd̓o quero: quid eſt ius ſepulture? Rn̄. ẜm Ray. Ius ſepulture eſt qd̓ cōpetit eccleſie ad ſepe liendū aliqͦs in cimiterio ſuo. Et ꝓuenit ex ponti ficis aucͣtate ⁊ aſſignatōe. Competit aūt general̓r eccleſijs parochialibꝰ: vel etiā illis quibꝰ a iure vel priuilegio cōceſſum eſt nō aūt alijs. ¶ Tercio quero. An laici poſſint habere ſepultu ram: ſeu ius ſepeliendi? Rn̄. ẜm Hoſt. ⁊ Goff. ꝙ non. reſpectu ꝓprietatis. quia vt dictū eſt: loca ſa cra ⁊ religioſa nō poſſunt eſſe in dn̄io alicuius. ſed quo ad vſum poſſunt habere. vt ipſi ⁊ ſui ibi ſepeli ant̉. nec eis inuitis pōt extranens ibi ſepeliri. Ad hoc. l. ij.§. ſi vſumfructuꝫ. ff. de reli. ⁊ ſump. fu. Di cit tamen Uin. ꝙ propter neceſſitatem poterit ibi extraneus ſepeliri. Nam ob hanc cauſam poſſūt vendi calices et alia ſacra donata eccleſie a laicis. pꝑ iiij

Sepultura. j. d. c. aurū. hec notat Panor. in. d. c. abolēde. Addit etiā Lu. ro. in ſuis ſingularibus. ꝙ prelatus ex iu ſta cā pōt in ſepulcrum vnius aliquē immittē alio inuito ẜm canones. Secus ẜm leges. Et idē videt̉ dicendū ẜm Panor. ⁊ Ho. in ſedilibꝰ ſeu bāchis: qꝛ laici tale ius ſibi in eccleſia acqͥrere nō pn̄t. ſꝫ to lerāt̉ ex gr̄a ſolūmō in hmōi ſicut in iure patrona tus: vt in. c. iij. de iurepa. ¶ Quarto q̄ro: an vas lapideū ſeu ligneū aptū ad recipiēdū corpꝰ defuncti licite poſſit vēdi? ℟. Pa nor. pꝰ Inno. vbi sͣ. ꝙ ſi ē deputatuꝫ ad hunc vſū aucͣtate pōtificis. nō p̄t vendi. qꝛ eſt religioſuꝫ. ar. d. c. ad hec. Eccl̓ia tn̄ ex ncc̄itate p̄t alteri eccīe ven dere ſicut vēdit alia vaſa. Si aūt nō ē deputatum aucͣte pōtificꝭ: licite p̄t vēdi: vt dictū ē d̓ loco pͥuato ¶ Quinto q̄ro: vtꝝ alibi qͣꝫ apud eccl̓iā poſſit eē ſe pultura? Rn̄. ẜm Inno. Cimiteriū dꝫ eē circa ec cleſiā. xvij. q. iiij. ſicut. Sꝫ tn̄ bn̄ p̄t eē cimiteriū ali qͣꝫtulū remotū ab eccl̓ia. nō tn̄ credimꝰ ꝙ alicui lo co etiā religioſo: hoſpitali vel hmōi poſſet accedere ſepultura. niſi hēat eccleſiaꝫ. Iteꝫ in vno cimiterio ml̓te eccīe pn̄t hr̄e ius ibi ſepeliēdi pochianos ſuos ¶ Sexto q̄ro. vtꝝ pactū p̄iudicet ſepulture? Rn̄. pactū qd̓ fit cū rectore/ pochial̓ eccīe de n̄ recipiēdo aliqͦs ꝑochianos eiꝰ ad ſepulturā ſeruari dꝫ etiam ab his quibꝰ a ſede apl̓ica ſepultura libera ꝯceſſa ē lꝫ illi apud eos elegerint ſepeliri: vt extra de pac. c. pactū. li. vj. De hoc vide sͣ. Pactum. ¶ Septimo quero. vbi dꝫ ſepeliri qͥ decedit nulla ſepultura electa? Rn̄. ẜm Ioh̓. an. in. c. aīaꝝ. de ſe pul. li. vj. ꝙ dꝫ ſepeliri in ſepulcro maioꝝ ſuoꝝ. ex emplo pr̄iarchaꝝ. xiij. q. ij. c. ebron. ⁊ extra eo. nos inſtituta. ⁊. c. fraternitatem. ¶ Octauo q̄ro. Pone: pr̄ ⁊ auus alicuiꝰ ſunt ſepul ti apud frēs p̄dicatores. Maiores v̓o vt abauus ⁊ ſuꝑiores ſunt ſepulti in eccl̓ia ꝑochiali. Iſte nūc de ceſſit nō electa ſepultura. Querit̉ vbi debeat ſepel ri? Pro eccīa ꝑochiali facit. d. c. nos. dū dicit. ꝙ ir ſepulcro maioꝝ. Nā maioꝝ appellatio. ꝓprie ⁊ ſtri cte ſumpta: ꝯp̄hēdit tm̄ ſuꝑiores vltra tritauū: vt in. l. iuriſcōſultꝰ.§. ꝑentes. ff. de gradi. Itē ꝓ eccīa ꝑochiali ſunt duo iura ſeu vincula.ſ. ius ꝑochiale et ſepultura maioꝝ. Contrariū det̓minat Ol. Int cetera mouet̉ his rōnibꝰ. Sicut domiciliū eſt inter viuos. ita ius ſepulture eſt int̓ mortuos. Sꝫ quis cōſequit̉ domicilium ſeu originē pr̄is ⁊ aui. ⁊ non ſuꝑioꝝ: vt notat̉ in. l. aſſumptio. ff. ad municip. et in. c. fi. extra de pochijs. gͦ idē dicēdū in iure ſepul ture. ſcd̓o vnio ſepulture ꝓcedit ex quadā mutua dilectōe q̄ fuit int̓ viuos. Sꝫ maior ē charitas in filiū ⁊ patrē ⁊ auū. qͣꝫ inter eū ⁊ ſuꝑiores. cū illi ſint remotiores in gradu. gͦ potius dꝫ ſepeliri in ſepul cro pr̄is ⁊ aui. qͣꝫ alioꝝ maioꝝ. Sꝫ ꝯͣ hanc determi nationē Ol. dicit Panor. in. d. c. nos. reꝑiſſe glo. qͣr exp̄ſſam in. c. is qͥ. e. ti. li. vj. q̄ dicit ꝙ ſi in vna eccīa eſt ſepultus pr̄: in alia reliqͥ maiores. ſepeliēdus eſt in ſepulcro maioꝝ. Et qͣꝫqͣꝫ rōnes Ol. multū vrge ant. tn̄ tex. in. c. ij. ⁊. iij. eo. ti. li. vj. multū facit ꝓ opi nione glo. dum pōderat ſepulcꝝ maioꝝ ab antiqͦ. et bis exprimit illud verbū. ab antiquo. ¶ Nono q̄ro. vbi forēſes ⁊ ꝑegrini debeāt ſepeliri ¶&xfraclatu magA Aporichā Dicit doctor ſ2ᵐ ⁊ᵉ 4. ⁊. Magi6& bήνCordino c0 N ſ4 Ab9 FNl̓aꝫ dA tal̓ q xÿMk⁊. oc Rō3 F0θN 43 ꝯ. i S l̓ ticcoꝝ voꝝ A. 9 talis 4 rmno ſepelia bcoda plA gM81 Oꝫ ſ potm ſa q Mll̓ꝰ ſepeliat̉ ⁊.m 4 8p v l̓ Hẜ Ao2 nο5 5⁊ ſymo GG ſ poͣti ⁊ N. A ꝑ ſojA pr. leM Sab.Ld & 2ẜ 02v6 AlN6 ⁊ ſymo. ¶ Si 4 4 4t. ꝙ τρo ſaνα ιω ſλH μορRδM& N pycuā ꝓ. tō difSA 4e. Gº. iuſtiſicat tot. ac 7. ſpāal dmoS ill̓ixip Ip vſam4 24p in cō. ROS pen7 pioẜv ſq ¶Nꝙ 256 Eſxpl̓a vntio cō. Aag. ſꝫ ſepl̓iā º. 8θ ſg2. 4.. A Sappl. AS 415. j. 5K2A5 4d ſ .3 77c. ⁊ 6. 6 4 ρAxp8e He ſtic( T. 3λ. 4μb R Ii l cōkH 4 ¶ Mον ν ρρμHόερλ. 4oL 453 y oxx.) ⁊otio l̓. cfe A .l. O My Glo. in. c. in nr̄a. e. ti. vt refert Panor. in. d. c. nos. tenet ꝙ debēt ſepeliri apud eccl̓iaꝫ maiorē. Ideꝫ tꝫ Inno. Pro qͦ facit. c. vbicūqꝫ. xiij. q. ij. ⁊. c. officium de of. archip̄ſbyteri. Nā eccl̓ia cathedralis admi niſtrat talibꝰ ſacr̄a. Archi. aūt in. c. j. e. ti. li. vj. ꝯciu dit. ꝙ debēt ſepeliri apud eccl̓iā pochialē vbi dece dunt. ꝑ. c. j. xvj. q. j. Nec ob. ẜm eū. d. c. offm̄. qꝛ lo quit̉ in adminiſtratōne ſacr̄oꝝ: ⁊ nō in ſepultura. d. Car. tꝫ pͥmā opi. Mouet̉: qꝛ trāſeuntes ⁊ ꝑegri ni nō pn̄t de pochia alicuiꝰ dici. vn̄ eccl̓ia cathedra lis q̄ ꝑ totā dyoceſiin hꝫ ptātem. dꝫ iſtos ad ſepul turā reciꝑe. d. An. diſtinguit. ꝙ aut iſte qͥ morit̉ eſt religioſus. ⁊ tūc dꝫ ſepeliri in mōaſterio ſui ordīs vt ī. d. c. j. xvj. q. j. In laicis at̄ dic̄. ꝙ aut traxer̄t mora in pochia: vel venerūt ibi aīo trahēdi morā ad ali qd̓ tp̄s. vt ſunt ſcholares. Et tūc ſepeliēdi ſunt in eccl̓ia ꝑochiali in qͣ decedūt. qꝛ illa dr̄ eoꝝ eccīa po chialis. Et hoc placet Panor. ꝑ noͣ. in. c. oīs. de pe. et re. ⁊ ꝑ glo. in cle. j. de p̓uil̓. Aut nō traxerunt ibi morā. nec venerūt eo aīo: vtputa. qꝛ ſunt trāſeūtes et tūc tꝫ ꝙ in eccl̓ia cathedrali ſunt ſepeliēdi. Dicit tn̄ ꝙ ſi receperūt ſacr̄a a p̄ſbytero ꝑochiali. vident̉ tacite ibi elegiſſe ſepulturā. Sꝫ Panor. dicit ꝙ hoc dictū cū reuerētia nō fuit bn̄ pōderatū. Nā ſi po terāt reciꝑe ſacr̄a a p̄ſbytero ꝑochiali cēſenda ē illa eccl̓ia ꝑochialis trāſeuntiū. Et ſic idē erit dicendū Aattipiij in iure funerādi: cū oīa iſta ſint d̓ iure ꝑochiali. Et Panor. ſatis dubitat de iſta. q. qꝛ iura vario mō lo Ftii quunt̉. Sꝫ dicit ꝙ de hoc videt̉ pulcerrimꝰ tex. in c. j. de. cele. miſ. qͥ videt̉ velle ꝙ ſacerdos ꝑochialis pōt adminiſtrare ſacr̄a ꝑegrinis ⁊ trāſentibꝰ ꝑ ſuā ſe pulcro mai ꝑochiā in caſu neceſſitatꝭ. hec Panor. Et in hoc cō poſſit alibi e ſiſtit tn̄ vt dicit Inno. ī. c. j. exͣ eo. hec diſcreto iudi pulta inter ci cōmittant̉. Et vbi eſſet cōſuetudo in loco: illa ob tibit ſeruāda eēt. cū ſit optīa legū interpres. Ubi aūt nō appareret de ꝯſuetudine: opinio. d. an. videt̉ rōna bilis. Et optīe vr̄ cōcordare iura iuribꝰ. Et qꝛ rel̓r opinioni diſtinguenti ſtādum ē. Aerici v̓o qͥ non eligūt ſepulturā: ſepeliri debēt in eccīa vbi ſunt cle rici. vt in ſum. ꝯfe. e. ti. Itē qͥ hꝫ domiciliū in ciuita te vl̓ caſtro ſi qn̄ꝫ ad villā ruralē ſe trāſfert recreati onis cā: vel vt ruralia exerceat. ⁊ nō electa ſepultu ra decedat. nō dꝫ ſepeliri in eccīa dicte ville. ſꝫ in ec cleſia ſua ꝑochiali. vel potiꝰ in ea in qͣ maioꝝ ſuoꝝ ab antiqͦ extitit ſepultura. dūmō abſqꝫ ꝑiculo vale at deportari. exͣ de ſepul. c. is qͥ. lib. vj. De hoc vide sͣ. Confeſſio. iij. in fi. ¶ Decimo qͣro. An pr̄ poſſit eligere ſepl̓turā filio. Rn̄. ẜm G. extra eo. c. lꝫ. li. vj. ꝙ vbi eſt conſuetu do ⁊ filius eſt impubes. pater pōt dicto impuberi eligere ſepultura. ⁊ de hoc eſt tex. in. d. c. lꝫ. Secus ſi ꝯſuetudo obſtaret. qꝛ tūc cū ſuis maioribꝰ vel in eccleſia ꝑochiali tumulādus eſt. Et Io. an. ibi ſuꝑ ver. pochiali. q̄rit nunqͥd det̉ electio. qꝛ ibi eſt diſiu cta. Et ꝯcludit ꝙ ordo ſcripture ſeruādus eſt. xliij di. ſit rector. Et hoc tutius. Conſuetudo tn̄ habet ꝙ parentes vel amici tales ſepeliunt in alterutra. Et graue videt̉ puerū. viij. annoruꝫ ſemꝑ in anti quis tumulis ſepelire. Undecimo quero. An mr̄ eodem modo poſſit eligere ſepulturam filio: Zen. dicit ꝙ nō. quia tex. ſy ſp g dA

in. d. c. licet. loquit̉ de patre. Et ratio eſt. quia iſtud concernit p̄iudiciū alterius. vnde tria ibi exigunt̉ ad hoc vt valeat electio. Primo. ꝙ ſit pr̄. Scd̓o. ꝙ filius ſit impubes. Nam adueniete pubertate ip̄e filius p̄t ſibi eligere ſepulturā. d. c. lꝫ. Tercio. ꝙ ſi cōſuetudo. Ge. aūt dicit hoc verū qn̄ ꝯſuetudo ſic diſponeret. Sꝫ ſi ꝯſuetudo ſil̓r de mr̄e diſponeret: nō videt̉ qͣre ſil̓r in matre nō poſſit hoc oꝑari. ¶ Duodecimo. qͥd de vxore vbi ſepeliet̉? Rn̄. Pa nor. in. c. de vxore. extra eo. ꝑ tex. illū ꝙ ſi eſt nupta libere p̄t ſibi eligere ſepulturā. Sed difficultas eſt ſi deceſſit nō electa ſepultura. Glo. ibi ſentit ꝙ dꝫ ſe peliri in ſepulcro mariti. Et hodie ē text. clarus in d. c. is qͥ. vbi plus decidit ꝙ ſi mulier habuit pl̓es maritos ſucceſſiue ⁊ deceſſit nō electa ſepultura. dꝫ ſepeliri in ſepulcro vltimi mariti. cuius retinet do miciliū ⁊ honorē. Et dic̄ ibi Io. an. notabile v̓bū. ꝙ hoc ꝓcedit etiā ſi poſtꝙͣ fuit vidua reuerſa eſt ad domū pr̄is. Non em̄ hec priuilegia cōferunt̉ loco ſed ꝑſone. Ideꝫ tenet Ge. in. d. c. is qui. Addēs ꝙ honor acqͥſitus vxori ex qualitatibꝰ mariti nō exti guit̉ morte mariti: ipſa tn̄ manēte in viduitate. Et ſic facit ꝙ vxor regis q̄ acqͥſiuit nomē regine ꝓpter maritū: nō ꝑdit hoc nomen ꝑ mortē mariti. ¶ Sed qͥd ſi mulier tranſfert ſe ad aliū locuꝫ poſ mortē viri. An retineat domiciliū viri? Ge. dicit ꝗ ſic ꝑ. d. c. is qͥ. qd̓ loouit̉ indiſtincte: lꝫ mirū videat̉ Et hoc aꝑte vult. l. filij.§. j. ff. ad municip. Sed hic cadit difficilis qō. Pone ꝙ vxor prede teſſit. An debeat ſepeliri in ſepulcro maiorū ſuorū An ī ſepulcro maioꝝ mariti? Nā ſi diceremꝰ ꝙ ir ſe pulcro mariti: poſſet ſeqͥ abſurdū. qꝛ cū maritus poſſit alibi eligere ſepulturaꝫ reꝑiret̉ iſta mulier ſe pulta inter alienos cuꝫ quibꝰ forte nō vellet iacere cum quiſqꝫ cupiat poſt mortē iacere inter ſuos: ſic̄ fecerūt patriarche. Panor. in. d. c. de vxore. dicit q deciſio ſibi videt̉ dubia. ⁊ ꝙ egeret declaratōe. Sꝫ inquit poſſe dici vt papa ibi dicit. ꝙ ſtet̉ ꝯſuetudi ni: qua ceſſante: ſatis putat poſſe dici. ꝙſi maritus p̄parauit ſibi ſepulcrum. ꝙ vxor ſit in eo ſepeliēda Ad hoc.§. ſoror. xiij. q. ij. Et qꝛ animi deſtinatōe vi det̉ maritus ſepultus ibi. Idē vbi maritus nō ha bet ꝓpriū ſepulcrū. Sed dicit ꝙ intendit ſepeliri in ſepulcro maiorū ſuorū. Et ſi maritus eſſet abſens: ita ꝙ volūtas eius nō poſſet declarari: videt̉ ſepe Intn lienda in ſepulcro maiorū ipſius mulieris. Circa hoc cadit alia qō. Quid ſi vxor predece dens elegit ſibi ſepulturā. poſtea maritus decedit nō electa ſibi ſepultura. An ſepeliet̉ cuꝫ vxore. An cum ſuis maioribꝰ? Rō dubij pōt elici ex. d. c. is qͥ §. mulier. Et rōnes ibi exp̄ſſe ceſſant ī marito. Sꝫ Panor. vbi sͣ. putat ꝯͣriū. Nam ꝓpter vnionē q̄ fu it inter eos in vita: ius diſponit: vt vxor debeat ſe peliri cū marito ſuo. ergo idē ecōtra. Sed Panor. dicit ꝙ eū multū facit dubitare. d.§. mulier: vbi dr̄ ꝙ mulier dꝫ ſequi maritū ſuū. Et nihil dicit ecōtra Item indecens eſt vt vir ſequat̉ diſpoſitionē muli eris. Et forte hec ꝑs verior. ¶ Terciodecimo. qͥd de illis qui recipiūt aliquē in caſu nō ꝯceſſo ad ſepulturā? Rn̄. tenent̉ ad reſtōꝫ corꝑis. ſi petat̉. Itē tenent̉ reſtituere quicqͥd occaſi Sepultura. j. Fo. CCXXVIII. one illius ꝑceperūt.ſ. de iure. Et hoc rōe malefidei ẜm glo. in. c. cū liberū. extra eo. ⁊ in. c. ex ꝑte. Et in d. c. cum liberū. dicit Panor ꝙ nō ſolū p̄t peti cor pus de recēti ſepultū. ſꝫ etiā ꝑ tꝑa: ita vt ſola oſſa ſu ꝑeſſe videāt̉. No. etiā ẜm Panor. in. d. c. ex ꝑte. ꝙ ius funerādi eſt de iure parochiali. Habet ergo ec cleſia parochialis fundatā intentionē ſuā ſuꝑ fune re ſui parochiani. aſſerēti ergo ꝙ alibi dꝫ ſepeliri in cumbitonus ꝓbandi. ¶ Quartodecimo. q̄ro de. q. qͦtidiana. Pone ꝙ pa rochianus alicuius curati elegit ſepulturam apud frēs minores. qͥ volūt ire ꝓceſſionalit̓ cū crucibꝰ ⁊ ſil̓ibꝰ ꝯſuetis ad deferendū funus ad eoꝝ eccleſiā. Opponit ſe ꝑochianꝰ p̄ſbyter dicēdo ꝙ nō debēt ꝓceſſional̓r intrare pochiā ſuā. Querit̉ qͥd iuris: Oldra. ꝯcludit. ꝙ nō obſtāte ꝓhibitōe curati. pn̄t frēs ꝓceſſional̓r intrare ꝑochiā ſuā. Mouet̉. qꝛ cō ceſſo fine ꝯceſſa vident̉ oīa p̄paratoria ⁊ neceſſaria ad finē: vt in. c. prudentiā. ⁊. c. p̄terea. de off. deleg Sed iura ꝯcedūt fratribꝰ liberā ſepulturā. vt ī cle dudū. e. ti. ergo vident̉ ꝯceſſa oīa ꝑ q̄ ꝑuenit̉ ad ſe pulturā. ꝓ hoc etiā facit. Nā in ꝯͣctibꝰ videt̉ tacite actū vt ẜuet̉ ꝯſuetudo loci: vt ī. l. ꝙ ſi nolit.§. qꝛ aſ ſidua. ff. de edil̓. edic. gͦ idē dicēdū ī p̓uilegio: vt cō ceſſa ſepultura videat̉ tacite ꝯceſſum: vt ſeruet̉ ſo lēnitas ſolita in executōe ſepulture. Idē tenet Pe de an. in. d. cle. dudū. Et cū ſit libera ſepultura. niſi aliud hēat ꝯſuetudo. nō tenent̉ pͥmo portare funꝰ ad eccleſiā curatā. qꝛ nō eſſet libera ſepultura. ſi im pediret̉ etiā ad tp̄s. Nā de ſignificato huius verbi libere. ē ꝙ nō reqͥrat̉ ꝯſenſus alicuiꝰ vt notat̉ in. c. de multa. de p̄bē. ⁊ in. c. lꝫ ep̄s. e. ti. li. vj. Nota etiā ſingulare dictū Panor. in. c. in nr̄a. exͣ eo. ꝙ pͥuilegi ati pn̄t ſuꝑ ſepultura corpoꝝ ſepeliēdoꝝ d̓ ꝑochia vbi iacēt caꝑe. Et ſic non tenent̉ reciꝑe de manibꝰ curati. vel ad mādatū ipſiꝰ. Hodie etiā vltra iura cōia ē. Mare magnū Sixti. iiij. qd̓ īcipit Regimi ni vniuerſalis eccīe: vbi hr̄ ꝙ frēs ipſi.ſ. mēdicātes nulliꝰ ſuꝑ hoc petita ln̄ia pochias in quibꝰ corꝑa p̄ dicta fuerīt. cū cruce ꝓceſſional̓r ingredi. ac corꝑa ipſa leuare ⁊ ad eoꝝ eccl̓ias ſepelienda deferre poſ ſint. vbi hoc fieri ꝯſuetū foret. vel p̄ſbyteri de leua tōe reqͥſiti. id facere recuſarēt. nec cogant̉ inuiti et̄ p̄textu cuiuſuis ꝯſuetudinis. ipſi vl̓ defunctoꝝ cō ſanguinei. vel heredes illa ad parochiales eccl̓ias aut alia loca deferre ⁊ cū illis: vel ſine inibi celebra re vel celebrari facere ꝓ eiſdē defunctis aliqͣ diuina officia. an̄ vel poſt ſepulturā eorundē. hec ibi. ¶ Quintodecimo q̄ro. Pone ꝙ frēs mēdicātes ⁊ alij exēpti ſepeliūt de facto vſurarios manifeſtos. excōicatos. ⁊ interdictos. nūqͥd ep̄s loci poſſit face re defacto corꝑa iſtorū exhumari: ⁊ ꝓcul ꝓijci? Pa nor. in. c. ſacris. extra eo. credit ꝙ in p̄dictis caſibꝰ de quibus in cle. eos. eo. ti. puta in excōmunicatis publice. manifeſtis vſurarijs ⁊cͣ. ꝙ nō poſſit. quia perinde eſt: ac ſi non eſſent in dyoceſi ſua. Poſſet tamen dari remedium. vt impediat ſepulturam anteqͣꝫ corpus ducatur ad locum exemptū. Nam cum delinquatur in territorio ſuo. poteſt obuiare: et illos in loco priuato facere ſepeliri. Et hoc maxi me ꝓcedit in iſtis religioſis qui habēt priuilegium N6º 4 M.pa.ahobiluꝰ ꝟad 2.ſup6 Aſbꝰ Exo84A SKS . σ ν. νaσ. ſꝫ po V. ſil̓. Sꝙ. tōuporrochi. ino3 l̓ qͦiSA ꝓboꝝ vi20ꝝ LC d4. τ0gμ. ¶R Vgo ⁊ fod hor ord inquōnā ꝙͣ vigoe̓ ꝓn. 80. qu inīmo 4Lσ θ2θιθy. ꝑba portorh 4noꝝ7 S. ⁊ 9A85d0 2 g oīb ſpōs opinionio ſymnia ¶ O. nā d ꝙ p. tit̉ yrio hꝰ ſepl̓ꝰ.. ſꝫ no ꝓ ipA ſ. pl̓AF ſ. pl̓eẜº. ſꝫ O NtarAe & labo6 Aſforā.& ſubſidiꝰ Ltoꝝ AnAMntiA oini rl̓. 2aſſp. AC pri..lj. bit ſAahiti l̓ ꝯſiti ꝓg A ⁊) 0 4 Glibꝰ ſActoitab ſaꝑioꝝ .Ay ſacrā 5.uſpcros.AmA ab. 1Mo A.igaº ꝑ ſb̓acliōeꝫ ſan y aloijch ſyAAl̓ Mꝫ prīcipa mo6he4. ſꝫ ſl̓o K24M 4 h. 4 2aν&5σ4 ννεaθσ Iρ8q PMū vI. Sl.

vt etiā rōne delicti cōmiſſi extra locū exemptū nō poſſint puniri ꝑ ordinariū loci. Sextodecimo. nūquid leproſus debeat ſepeliri cū alijs in cimiterio: Ab. in. d. c. ſacris. tenet ꝙ nō. Nam cui nō cōicamus in vita. nec etiā in morte. Pe. de an. tenet cōtrariū. Motus: qꝛ cā ꝓhibitōis q̄ fuit in vita: ceſſat in morte. Nā nō eſt timenduꝫ ꝙ inficiat aliorū defunctoruꝫ corꝑa. Sed Panor. ibi tenet primū. qꝛ eſt timor in actu ſepulture. Iteꝫ fetor inficitaerē. Et ꝓ hoc adducit bonū tex. in. ar. in. c. cū dicat. de ec. edi. vbi ꝑmittit̉ ſeproſis hr̄e ec cleſias cū cimiterio. ⁊ vt gaudeant ꝓprio ſacerdote. Si em̄ poſſēt ſepeliri cū alijs nō ꝑmitteret̉ eis cimi terium cum iniuria eccleſie parochialis. ¶ Decimoſeptimo. quero quis teneat̉ expēſas ſe pulture facere? Rn̄. heres tenet̉ ⁊ ab ipſo peti pn̄t qꝛ videt̉ qͣſi contractū cū defuncto. ff. de reli. do. l. j. Itē ſi ml̓ier habeat dotē: de ipſa dote fieri debēt ex penſe funeris. Si non habet dotē. tunc pater oēm impēſam p̄ſtare dꝫ. aut heredes dicte mulieris ſi ē emācipata. ꝙ ſi neqꝫ heredes habeat: neqꝫ pr̄ ſoluē do ſit. maritus conuenit̉ inqͣꝫtū facere pōt. ne iniu ria eius videat̉ quondā vxorē eius inſepultā relin qui: vt. l. ꝙ ſi nulla. ff. de reli. ⁊ ſump. fu. Decimooctauo. quid de his qui morientē mole ſtant. ſepulturā impediunt. aut funeri iniuriant̉? Rn̄. Qui ad domū moribundi accedit: vel ipſum vel alios moleſtat: vel rebꝰ eius ſigna ponit. cadit ab actōne. ⁊ in tantūdē cōdemnat̉ heredibꝰ defun cti. ⁊ publicat̉ tercia ꝑs bonorū eius. ⁊ eſt infamis. Et idem in eo qui circa funus peccat. C. de ſepul. vio. autentica. Itē qui domū. Nec dꝫ impediri ſe pultura p̄textu debiti: vel cuiuſcūqꝫ obligatōis: vt C. de ſepul. vio. l. cū ſit. Nec dꝫ inferri moleſtia in fra. ix. dies ab obitu. al̓s ꝓtāc eſt inutile: vt ibi in autētica. Sꝫ nec an̄. Bene tn̄ impediret̉ ſepultu ra in multis caſibꝰ aīe. de quibꝰ. jͣ. Sepultura. iiij. ¶ Decimonono. vtrū liceat ſpoliare mortuos. R noͣ. Immo grauiſſime punit̉. ff. de ſepul. vio. l. iij. Epultura. l. qͦ ad electionem Eligere p̄t qͥs ſepulturā nouaꝫ dimiſſa antiq. etiā in loco minus religioſo: vt exͣ eo. cum quis. li. vj. ¶ Utrū religioſi poſſint ſibi eligere ſepulturā. Rº. nō. ſed ſunt apud ſuū monaſteriū tumulandi. pn̄t tn̄ eligere. ſi qn̄ moriunt̉ eſſent adeo remoti ꝙ co mode portari nō poſſent ad monaſteriū. extra eo. religioſi. li. vj. ¶ An aūt abbas vl̓ p̄latus poſſit ſibi eligere ſepul turā? Et videt̉ ꝙ ſic ꝑ rōnem. d. c. religioſi. vbi dr̄: cū velle vel nolle nō habeāt ⁊cͣ. q̄ verba nō adaptā tur ad ꝑſonā p̄lati. cū ipſe habeat ſubditos in ptā te. ⁊ ipſe nō ſit in ptāte alterius. ꝓ hoc facit. Nam cōſtitutio capit intellectū ⁊ reſtrictionē ad limites cauſe exp̄ſſe. l. cū pr̄.§. dulciſſimis. ff. dele. ij. ¶ Quid aūt in ſeruo? Rn̄. ẜm Ho. ꝙ pōt ſibi eli gere ſepulturā. Nam in iſtis ſpūalibꝰ dn̄ica ptās ceſſat. vt in. c. j. de coniu. ſer. ¶ Quid ſi ꝓprius ſacerdos corpus eius qui alibi elegerat ſepeliri: violēter capit? Rn̄. ẜm Hoſtien̄. Sepultura. ij. amittit ius qd̓ in eius mortuario habet. ⁊ oſſa reſti tuet. vt extra eo. ti. cū liberū. Idē ſi aliquis cōuen tus totus: vl̓ maior ꝑs eius hoc fecerit. Secus cre derē ſi minor ꝑs: vel ſolus p̄latus hoc feciſſet. ¶ Quid ſi aliquis mādat corpus ſuum nō ſepeliri Rn̄. nō eſt adimplendū. xxj. di. nunc aūt in glo. Epultura. lij. Quo ad cano nicā portionē. qn̄ quis eligit alibi ſepul turā de omnibꝰ q̄ illi loco obueniūt rōe funeris eccleſia ſua parochialis dꝫ hr̄e canonicam portionē: q̄ varia eſt ẜm cōſuetudines. Alicubi em̄ eſt medietas. Alicubi tercia. Alicubi qͣrta. Et ideo ſtandū eſt cōſuetudini. extra eo. certificari. Et ſi cō ſuetudo ibi nō appareat. dicit Ho. ſpectandā eſſe cōſuetudinē metropolitane eccleſie. ⁊ ſi nec illa ap pareat: ſpectandā eſſe cōſuetudinē vicinarū. Et ſi varia ſit. ẜm Goſ. quarta debetur. In hac em̄ iura magis cōcordare vident̉: vt extra eo. in nr̄a. Falli tn̄ in multis caſibꝰ. ẜm Pe. de an. Primo. qn̄ ꝑ cō ſuetudinē: vl̓ p̄ſcriptionē nihil ſoluit̉. Idē panor. in. d. c. certificari. vbi poſt multa cōcludit circa hoc ꝙ portio ep̄o debita vel eccleſie parochiali. pōt pro ꝑte ⁊ ī totū p̄ſcribi. Et ſufficit tp̄s ſine titulo. de cu ius inicio nō eſt memoria. qꝛ illud habet vim titul vt in. c. j. de p̄ſcrip. li. vj. Et dicit ſe in facto ſic cōſu luiſſe. Scd̓o fallit qn̄ ꝑ pͥuilegiū pape quis eximit̉ a p̄ſtatōe qͣrte. Et de hoc habes plura priuilegia. q̄ eximūt frēs minores. Et credo alij medicātes ha beāt idē priuilegiū: puta. ꝙ dicti frēs nō teneāt̉ ad qͣrtā. de his q̄ relinquunt̉ ad certos determinatos vſus eiſdē fratribꝰ in genere. aut in ſpē. etiā de bo nis eorū quorū cadauera apud eos cōtigerit ſepe liri. hec habent̉ in pͥuilegio pape Sixti. iiij. qd̓ inci pit Regimini. Per priuilegiū Alex. iiij. qd̓ incipit Uirtute cōſpicuos. hr̄ ꝙ de his q̄ fratribꝰ minori bus abſolute conferunt. vel in vltima volūtate le gant̉. nulla portio canonica debetur. Et ſic ex iſtis duobꝰ pͥuilegijs hr̄ ꝙ de his q̄ abſolute: vel ad cer tos determinatos vſus relinquunt̉ dictis fratribꝰ nulla qͣrta debet̉. Tercio fallit. qn̄ legat̉ ad vſus pͥ nici. deoffi. or li uilegiatos. d̓ quibꝰ hēs in. c. de his. ex de teſta. vbi ſepeliunt in caſua dr̄ ꝙ de his q̄ in ornamētis vel ꝓ eis: ſeu fabrica: lu minaribꝰ. anniuerſario. vij. xx. xxx. ſiue alijs ad ꝑ petuū cultū diuinū legant̉ eccleſijs vel pijs locis: nulla portio canonica debet̉. Quarto. qn̄ eccīe do nat̉ donatōe inter viuos. extra eo. c. de his.§. ſi v̓o Idē dicēdū qn̄ a teſtatore fit legatū eccīe vel hmōi qd̓ ipſe teſtator in vita ſoluit. Nā eo caſu. nec falci dia debet̉. nec qͣrta eccīe parochiali. qꝛ tale legatuꝫ amittit nomē legati. ⁊ trāſit in donatōꝫ ſimplicē ⁊ in ſpēm donatōis inter viuos. Et de hoc ē glo. ſin gularis. de qͣ Dy. facit magnū feſtū in. l. legatū. de le. ij. Et de hͦ vide sͣ. Donatio. ij..ſ. cā mortis. Quī to qn̄ qͥs poſt electōꝫ ſepulture in aliqͦ monaſterio illud intrat ⁊ in eo ꝓfitet̉. Et idē ſi intrauit cū ꝓpe ſito abſolute mutādi vitā. qꝛ deſinit eē parochianꝰ pͥme eccl̓ie. ar. c. bn̄ficiū. de regula. lib. vj. qꝛ religio ſus cenſet̉ ꝯͣhere domiciliū in monaſterio facta ꝓ feſſione. tacite vel expreſſe. Adde tamen predictis quod notat Panor. in. c. relatum. extra eodē. poſt

glo. ibi: q̄ ẜm eum cōiter approbat̉. ꝙ de bonis in grediētis religionē in ſanitate nihil debet̉ eccl̓ie pa rochiali. Sed ſi intrauit in egritudine: de qua de ceſſit debet̉ portio. Secus ergo ſi in egritudine. de qua nō deceſſit. lꝫ Inno. fuerit in ſingulari opinio ne. Dixit eī ꝙ ſi ingredit̉ religionē vt ſit ibi ꝓfeſſus ꝙ tūc debet̉ portio eccleſie parochiali de bonis ſu is q̄ acquiruntur mōaſterio. Sed Panor. dicit ꝙ hoc ſibi nō placet. qꝛ iura loquunt̉ de relictis occa ſione ſepulture. Itē loquunt̉ de morte naturali: ſꝫ intrans monaſteriū. naturaliter nō morit̉. Immo retinet cognationē. Itē ſi iſte mutaret domiciliuꝫ nō teneret dare aliquid eccl̓ie parochiali. ergo nec ingrediēdo monaſteriū. cū tunc ſolū habeat domi ciliū in monaſterio: vt notat idē Inno. in. c. ex ore. de priuil̓. Et idē videt̉ dicēdū de leproſo qui intra uit domū leproſorū. ꝙ nō debet̉ quarta ẜm Guil. Et vide glo. in. d. c. de his. exͣ eo. q̄ dicit. ꝙ nō lꝫ ali cui in morte. qd̓ in vita liceret. nec mirū. qꝛ p̄t qͥ ſa nus eſt oīa bona ſua ꝯſumere. In morte tn̄ nō pōt filios ſuos vel nepotes p̄terire. Et hoc intelligit pa nor. verū. niſi faceret in fraudē filiorū. qͦ caſu reuo caret̉ vēditio. ⁊ donatio vſqꝫ ad portionē eis debi tam. Sexto. qn̄ quis legat eccleſie in qua nō elige ſepulturā. nec epelit̉ ibidē. ẜm glo. in. c. j. de ſepul. Idē tenet Inno. ⁊ Archi. Idē Io. an. in. d. c. certi ficari. ⁊ in cle. dudū.§. veru. e. ti. vbi reprobat opi. Ho. tenētis ꝯͣriū. Et hec opi. eſt tenēda: reproba ta opinione Hoſt. Et ceſſante iure cōi habet̉ in di cto priuilegio Sixti. iiij. p̄allegato. Septimo fallit. qn̄ de facto ſepelit̉: vtputa. qꝛ erat ibi interdicta ec cleſia. vel ciuitas. tn̄ fuit de facto ⁊ ꝯͣ voluntatē fra trū ſepultus in eorū eccleſia. ⁊ multa oblata. Nam ẜm Fed̓. quē ſequit̉ Ge. in. c. j. de ſepul. li. vj. nō de bet̉ quarta. Ro. qꝛ talis tꝑe interdicti nō pōt elige re ſepulturā apud mendicātes. qͣꝫuis liceat ipſis re ciꝑe mortuaria. vt orent ꝓ defunctis: ſi cū pnīa de ceſſerūt. Et plus dicit idē Fe. ꝙ ſi mendicātes ſpō te eū tali tꝑe ſepeliūt. nō debet̉ quarta. Sed tenē̓t̉ tāꝙͣ violatores interdicti cle. j. de ſepul. ⁊. c. ſi cano nici. de offi. or. li. vj. tunc em̄ ſolū debet̉ quarta. qn̄ ſepeliunt in caſu a iure cōceſſo. Secus ſi ſepeliūt in caſu a iure ꝓhibito: vt in. c. ex ꝑte. el. j. ⁊ in. c. cum li berū. ⁊ in. c. in nr̄a. e. ti. Et ibi dicit Inno. ꝙ qn̄ de facto nō iure ſepelit̉. debent̉ corpus ⁊ oblatōnes q̄ rōne ſepulture ſunt facte. ſꝫ nō qͣrta de legatꝭ factꝭ nō rōne ſepulture. vel occaſione ipſiꝰ. Et ita ptꝫ ꝙ ſi de facto ſepeīie ꝯͣ voluntatē illius cuiꝰ eſt eccleſia ꝙ nō tenet̉ ad aliquā qͣrtā. ſꝫ tenet̉. ⁊ corpus. et oīa q̄ rōne ſepulture habuit reſtituere. ſꝫ nō quartā de legatis factis nō rōne ſepulture. vl̓ eius occaſione Sil̓r nō debet̉ de his q̄ amici de bonis ipſoꝝ tunc offerūt. Octauo fallit. qn̄ eccl̓ia parochialis eſt in terdicta. ſꝫ nō parochiani. ꝙ tunc parochianꝰ alibi ſepultus. vel ex electōne: vel in ſepulcro maiorū di cto caſu eccl̓ia parochialis nō habebit quartā. qd̓ eſt notādū: vt ipſe Pe. notat in. d. c. in nr̄a. in vlti mo q̄ſito. Sed ſi alibi eſſet ſepultꝰ de facto. ⁊ nō de iure. qꝛ nec in eccleſia electa. nec in eccleſia maioruꝫ ſuoꝝ. tunc ſi eccleſia ſua parochialis dedit cām in terdicto. idē ꝙ nihil recipiet. Secꝰ ſi nō dedit cām Sepultura. iij. Fo.(CXXIX. interdicto. ſꝫ ꝓpter delictū dn̄i. vel alia de cā. qꝛ tūc exqͦ nō fuit in culpa nō debuit ſuo iure priuari ẜm Pe. de an. hec Ge. in. c. j. de ſepul. li. vj. Nono. qn̄ reuocat electionē ſepulture. quā fecit legādo. ⁊ ali bi elegit ſepulturā. ⁊ ſepelit̉. qꝛ paria ſūt nō eligere. et electā mutare. ff. de adi. le. l. j. ⁊. ij. Sed pͥmo caſu nō debet̉. vt dictū eſt. gͦ nec ī ſcd̓o. Ex hoc tenet Fe de. ꝯſi. x. vbi format. q. de eo qͥ elegit ſepulturā apd̓ frēs minores. ⁊ eis aliquid reliqͥt intuitu ſepulture et aliquid reliquit ſimpl̓r ꝓ aīa. Accidit ꝙ ſine cul pa fratrū minoꝝ iſte alibi ſepultus eſt. puta. caſu: qꝛ nō potuit comode ad illā ſepulturā fratrū defer ri. vel alibi elegit. mutādo primaꝫ. Querit̉ nun qͥd parochialis eccl̓ia debeat habere quartā de relicto ſimpl̓r fratribꝰ minoribꝰ. qd̓ relictuꝫ frēs minores ꝯſecuti ſuntꝭ. ſiue in vita teſtātis. ſiue poſt mortem Et rn̄det ꝙ frēs minores nō debēt ſoluere quartā exqͦ ille nō eſt ſepultus apud eos. Rō eſt. qꝛ ſi hoc teneremus ſeq̄ret̉ ꝙ eccleſia de relictis ⁊ funeralibꝰ factis duabꝰ eccleſijs peteret qͣrtā. Sꝫ tn̄ verū ē ꝙ ſolū petet qͣrtā eius qd̓ habuit eccleſia apud quā ſe pultus eſt. nā nō p̄t negari qͥn eccleſia parochialis debeat hr̄e qͣrtā de mortuarijs q̄ habuit eccl̓ia. vbi ille. caſu vel certa ſcīa ſepultus eſt. gͦ nō a minoribꝰ qꝛ hic minores nullā iniuriā faciūt eccl̓ie parochia li. Et poſito ꝓ ꝯſtāti ꝙ iſte nō fuiſſet relicturus mi noribꝰ. niſi intuitu ſepulture. nō tn̄ ſequit̉ ꝙ paro chialis eccl̓ia debeat hr̄e qͣrtā. Nō ob. iura q̄ dicūt ꝙ parochialis eccl̓ia debeat hr̄e qͣrtā illiꝰ qd̓ reliqͥt eccl̓ie. vbi elegit ſepulturā. qꝛ hoc dꝫ. intelligi de ele ctiōe ſepulture cū effectu. al̓s ſeq̄ret̉ ꝙ ſi ſucceſſiue eligeret ſepulturā apud. xx. eccleſias. ꝙ de oībꝰ reli ctis illis factis peteret qͣrtā. Vltima igit̉ electio. vl ſepultura ſine electōne inducit petitionē qͣrte. xiij. q. ij. vltima volūtas. hec Fed̓. Sed Ge. in. d. c. j. vt det̉ tenere ꝙ reuocata electōe ſepulture. reuocet̉ et legatū. ⁊ dabit̉ illi eccleſie. vbi elegit ſepeliri. qꝛ ſub rogatū dꝫ intelligi cum omnibꝰ qualitatibꝰ. onere et honore. Et iō onus etiā emolumentū ꝯcomitat̉ vt notat̉ in. l. alūne.§. ſeia. ff. de adi. le. vide de hoc ſingulariter sͣ. Abſolutio.j. in excōicatōne de indu centibꝰ ad vouendū ⁊cͣ. Et ex p̄dictis pōt induci decima fallentia qn̄ quis licet elegerit ſepulturam. tn̄ non ſepelit̉ ex facto heredū. vel ex facto contin genti circa ꝑſonā defuncti: puta. qꝛ morit̉ nimis lō ge. vel heredes nolunt ad eccleſiam deferri corpus quia verba ſunt intelligenda cum effectu. Tex. eſt in. c. relatū. de cle. nō re. ergo ceſſabit canonica por tio. exquo ibi non ſepelitur. Ita tenet Fede. vbi ſu pra. ⁊. d. Pe. Ge. tamen in dicto. c. j. videtur ſenti re ꝙ iſto caſu eccleſia non priuabitur legatis factis gratia ſepulture. vt notat̉ in. c. in noſtra de ſepul. Et ideo forte nec ſua qͣrta. Ideo cogita. Undecīo cum legatur pro incertis male ablatis. ẜm. d. Pet̓. Sed an de huiuſmodi incertꝭ detrahatur falcidia vide ſupra Legitima. Duodecimo. quando lega tum eſt eccleſie parochiali tantū quātū eſt qͣrta ꝑs legatorū factorū eccleſie electe. ẜm Hoſti. ⁊. d. Pe. Idē tenet Panor. in. d. c. de his. extra eo. vbi dicit ibi eſſe argumentum ſingulare a contrario ſenſu. ꝙ ſi parochianus electa alibi ſepultura tacite: vel

exp̄ſſe aliquid reliquit eccl̓ie parochiali tenet̉ talis eccleſia illud relictū ſibi cōputare in canonicā porti onem. Sicut dicimus in filio qui cōputat ſibi in le gitimā quicquid a pr̄e ſibi relictū eſt. vt. l. ſcimus. C. de inof. te. al̓s fruſtra ponderaret̉ ibi. ꝙ nihil fu erat relictū eccleſie parochiali. lꝫ aliud ſit in ep̄o: vt extra de teſta. c. officij. Et hoc videt̉ tenēdū niſi cō ſuetudo obſtaret. lꝫ aliqui ꝯtra. Terciodecimo. qn̄ tꝑe teſtamēti. ⁊ legati non elegit ſepeliri. ſed poſtea tꝑe mortis elegit ſepulturā. Facit. c. relatū. d̓ ſepul. in glo. Et hoc videt̉ tenendū niſi fiat in fraudem. Quartodecimo. qn̄ parochianus nō potuit audi re diuina: nec ꝑciꝑe eccleſiaſtica ſacr̄a in ſua paro chiali eccleſia ꝓpter vacationē longo tꝑe. ⁊ alibi ele git ſepulturā. ẜm Bal. in ſuo tractatu d̓ hoc. Rō. Nam p̄dicta legant̉ ꝓ labore. ⁊ eo ceſſante. dꝫ ceſ ſare ⁊ legatū. l. ſeio. ff. de annu. le. Cuꝫ ergo quarta det̉ ꝓ adminiſtratōe ſacr̄orum. ⁊ celebratōe: vt pꝫ in. d. cle. dudū.§. verū. Ibi cū mercedis exhibitio. ergo ⁊cͣ. Hoſt. tn̄ ⁊ Inno. in. c. relatum. de ſepul. ⁊ Pe. de an. tenēt. ꝙ immo debet̉. qꝛ viciū p̄lati non dꝫ nocere eccleſie. Sed opi. Bal. pōt ſuſtētari. Et poſſumus dicere ꝙ viciū p̄lati nocet eccleſie. in ac quirendis p̄ſertim qͦ ad res mobiles. vel modici p̄ cij: vt tenet Hoſt. de qͦ habes sͣ. Alienatio. in fine Quintodecimo. fallit in candelis q̄ dant̉ ad manꝰ Et ceſſante iure cōi. hoc habet̉ in. d. priuilegio Si xti. iiij. Aliū caſum ponit Nico. de li. Gen̄. l. c. vicꝫ qn̄ fit repoſitio funeris ī aliqͦ loco vſqꝫ ad tp̄s. vt ali bi tranſferat̉ ad remanendū. tunc nō eſt portio ca nonica ꝑſoluēda. qꝛ eo caſu nō dr̄. nec eſt ſepultura ¶ Quero. nūquid hec portio debeat̉ eccleſie paro chiali. de relictis iure inſtitutōis? Quidā voluerūt ꝙ nō. ſed ſolū delegatis. ꝑ. c. requiſiſti. de teſta. Io. an. in. c. j. extra eo. tenet ꝯtrariū. ꝑ tex. illum. qui ge neraliter dicit terciā ꝑtē ſui iudicij. Idē tenet Pa nor. ibi. niſi ſit donatu inter viuos. qꝛ de hmoi nō debet̉ quarta. Et de hoc dicit Panor. eſſe tex. rotū dū in. d. c. de his. extra. e.ſ. ꝙ de oblatis ſeu relictis alicui eccleſie in vita nō debet̉ canonica portio. ¶ Qn̄ aliquis cuius maiores ſolent ab antiquo in aliqua eccleſia ſepeliri. ea dimiſſa eligit alibi ſepul turā. vtrum canonica portio debeat eccleſie dimiſ ſe? Rn̄. nō. ſꝫ potius illi eccleſie in qua cōſueuit au dirę diuina. ⁊ reciꝑe ſacr̄a. extra. e. cū quis. in vj. Quid ſi in vna ſolet audire diuina. ⁊ in alia reci pere ſacr̄a? videt̉ ꝙ canonica portō debebit̉ ei: vbi cōſueuit reciꝑe ſacra. extra eo. c. j. In cōtrariū facit qd̓ notat Inno. in. c. de his. extra eo. vbi querit qͥd ſiquis in capella audiuit diuina. ⁊ in plebe ꝑcepit eccleſiaſtica ſacr̄a? Et cōcludit ꝙ fiet diuiſio inter plebē ⁊ capellā. Idē tenet Panor. ibi ꝑ. c. ij. e. tit. li. vj. vbi in ꝑceptōe huius portōis ponderant̉ duo. vicꝫ ꝙ in illa eccleſia audierat diuina. et ꝑceꝑat ec cleſiaſtica ſacr̄a. ¶ Quis aūt poſſit cōcedere priuilegiū libere ſepul ture? Et primo ſcias ꝙ de iure cōi ſoluꝫ eccleſie ha bentes ppl̓m habent ius ſepeliendi. Et ad. q. Io. an. in. c. certificari. extra eo. cōcludit. vt etiam ep̄s poſſit hoc priuilegiū cōcedere. ꝓ hoc. c. bone. xij. q. ij. ⁊. c. apl̓ice. de dona. Panor. etiā dic̄ ꝙ hec ſnīa vi Sepultura. iij. detur ſibi certiſſima ꝑ tex. in. c. ſicut vnire. de ex. p̄ la. Et ſic cōclude. ꝙ ep̄i ⁊ ſuꝑiores pn̄t tale priuile gium concedere. Idem dic de inferioribꝰ p̄latis ha bentibꝰ in loco ius ep̄ale. hec Panor. in. d. c. certifi ¶ Sed quero. quid ſi in priuilegio libere ſepulture nō apponat̉ hec clauſula. Salua iuſticia ⁊cͣ. Ioh̓. an. cōcludit. idem eſſe ac ſi fuiſſet appoſita. qꝛ non eſt veriſil̓e. ꝙ prīceps voluerit cōcedere priuilegiū cum graui p̄iudicio eccleſie parochialis. ar. in. l. ij. §. ſi quis a principe. ff. ne quid in loco pu. vn̄ priui legium ſolū videt̉ cōcedere: vt habeāt iſti ſepultu ram. ſicut illi quibꝰ competit de iure cōi. Et ꝓ hoc Ponor. in. d. c. certificari. adducit tex. notabilem. ⁊ quaſi exp̄ſſum in ſil̓i. in. l. ſi qn̄. C. de inof. te. vbi dr̄ ꝙ ſi alicui inhabili princeps cōcedit liberā faculta tem teſtandi. nō intelligit̉ cōcedere. vt ſine ſolenni tatibꝰ al̓s debitis poſſit condere teſtm̄. Sed videt̉ eum reſtituiſſe ad ius cōe. Nam ſatis eſt ꝙ priuile gium aliquid cōcedat. exquo tractat̉ de preiudicio tercij. vel de derogatōne iuris. ita in ꝓpoſito. Sed ad maiorē cautelā. ⁊ ad tollendā dubitationē ſolet apponi illa clauſula vel ſil̓is: puta. Saluo iure pa rochialis eccleſie. Et ſic nō ob. ſi opponeret̉ de. c. ſi papa. de priuil̓. li. vj. vbi dr̄ ꝙ verba debēt aliquid operari. Nam operantur in eo ꝙ tollunt dubita tionem. ¶ Quid ſi morit̉ rex: dux vel alia ꝑſona. q̄ ꝑ anni circulū in diuerſis eccleſijs audiebat diuina ⁊ ꝑci piebat ſacr̄a. qͣſi habēs duo vel plura domicilia in quibꝰ ꝑiter ſe collocabat. ⁊ elegit ſepulturā in alio loco. cui eccleſie dabit̉ canonica portio? Rn̄. eccl̓ie domiciliorū diuidēt eam inter ſe. extra eo. cū quis. li. vj. ¶ Quid de quibuſdā regionibꝰ vbi de om̄ibꝰ mo bilibꝰ q̄ defunctꝰ pōt in teſtō relinq̄re. ſiue legare: eccleſia exigit terciā ꝑtē. ⁊ moriēti iniūgit ſacerdos ꝙ reuelet oīa mobilia ſua. ſicut dr̄ fieri in britania minori? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō credo ꝙ hec cōſuetudo p̄ iudicaret iuri cōi. niſi legitime fuerit p̄ſcripta. et in cōtradictorio iudicio obtēta. vel aucͣtate ſedis apl̓i ce cōfirmata. nec archiep̄orum vel ep̄orū illius loci cōſtitutionē ad hoc ſufficere. niſi adſit volūtas vel cōſenſus ſubditorū quos tangit. Et idē credo de p̄ dicto p̄cepto.ſ. ꝙ nō teneant̉ morientes in hoc ca ſu obedire eis. niſi in dictis caſibꝰ. cōſiteret̉ ⁊c ¶ Quid ſi quis elegit ſepulturā in ꝓpria eccleſia. et ei nihil legauit. alijs v̓o eccleſijs ml̓ta legauit. Nū quid poterit eccleſia p̄dicta petere aliquā portionē Rn̄. ẜm Ray. Si cōſuetudo eſt ꝙ eligentes ſepul turā in ꝓpria eccleſia ſꝑ aliquid relinquāt. p̄t eccl̓ia illud petere ab heredibꝰ. nō iure actōis. nec differē do ꝓpter hoc ſepulturā. ſꝫ implorādo ſuꝑioris offi ciū. extra de ſy. ad apl̓icaꝫ. Si v̓o nō eſt cōſuetudo nihil p̄t petere. ſed ſolis funeralibꝰ dꝫ eſſe contenta Poſſet tn̄ hoc caſu implorari officiū iudicis aduer ſus heredes. ſi dep̄hendat̉ dolus teſtatoris vel he redū. ceſſante tn̄ dolo nihil habere pōt. ¶ Quid ſi aliquis recipiat̉ in fratrem alicuius loci religioſi. non tamen oblatis ſuis bonis. ſed ſibi re tentis. ⁊ ibi eligat ſepulturam? Rn̄deo ẜm Goff.

Sepultura. iiij. nō liberat̉ a canonica portōne ſicut nec eximit̉ ab ep̄ali iuriſditōe etiā ſi ipſi religioſi ſint exempti. exͣ de pͥuil̓. cū ⁊ plātare. ⁊. c. vt pͥuilegia. Idē Ho. ¶ Quid ſi infirmꝰ in vna parochia faciat ſe defer ri ad aliā ⁊ ibi moriat̉. Rn̄. ẜm Ray. pͥma eccleſia nō ꝓpter hoc priuat̉ canonica portione. Idē Ho. Epultura. iiij. ſcꝫ qn̄ ꝓhibeat̉. Prohibent̉ generalit̓ in cymi terio ſepeliri oēs decedētes in pctō mor ali ẜm glo. in. c. ex ꝑte. exͣ eo. Qui caſus generalis cōtinet multos caſus ſpāles. vt iudeū paganū. he reticū. exͣ de here. c. ſicut. etiā ſi poſt mortē appare at de hereſi. xxiiij. q. ij. ſane. Itē excōicati ꝓhibent̉ interdicti ⁊ publici vſurarij. de quibꝰ in cle. j. eo. ti. De hoc videsͣ. Excōicatōe. xxxviij. Et ẜm Guil. idē eſt de excōicatis minori. ſi notorie excōicati ſūt Idē de excōicatis etiā iniuſte. vt noͣt glo. extra de reſti. ſpo. lr̄as. Itē ꝓhibent̉ qͥ in torneamētis mo riunt̉. Et exponit Ho. etiā ſi qͥs ibi letale vulnus acceperit. lꝫ poſtea ſuꝑuixerit. qͥ qͣꝫuis peniteat ⁊ ei euchariſtia nō neget̉: carebit tn̄ eccleſiaſtica ſepul tura. exͣ de tornea. c. j. Hoc intellige ẜm Guil. tam de militibꝰ qͣꝫ de armigeris eoꝝ q̄ ibideꝫ in armis ſe exercent. Secus de illis qͥ illuc vadūt cā curioſi tatis vel ad videndū vel alia qͣcunqꝫ de cā. Adde etiā p̄dictis qd̓ noͣt Ri. in tercio. di. xxxvij. ꝙ illi qͥ haſtiludia faciunt: peccant mortalit̓ cū ſimili rōne videantur eſſe ꝓhibita. vt torneamēta. Et ex hoc innuit̉ ꝙ moriētes in illis nō ſepelient̉ in ſacrato. Et hoc videt̉ veꝝ ꝑ rōnē. d. c. j. Ibi. vnde mortes hoīm ⁊ aīaꝝ ꝑicula ſepe ꝓueniūt. Nam in talibꝰ haſtiludijs ſepe p̄dicta ꝓueniūt. Secus dicendū videt̉ in currentibꝰ ad brauiū. vt florētie ⁊ multis ciuitatibꝰ. Nā raro vel nunqͣꝫ eueniūt in tali cur ſu mortes hoīm. Qd̓ noͣ. Itē ꝓhibent̉ illi qͥ ſe occi dunt. xiij. q. ij. quibꝰ. xxiij. q. v. placuit. Et hoc in telligendū ẜm Guil. ſi ſe ꝑimerūt ex deſperatione vel iracūdia. Secus ſi ex furore vel a caſu. vnde ſi qͥs ꝓpter fugā p̄cipitaret ſe in aquā. qꝛ ſic credebat euadere poſſe nō imputat̉ ei: ſi ꝯͣrium eueniat. ar. xiij. di. nerui. ⁊. d. c. ex ꝑte. in glo. Con. Hoſt. Noͣ tn̄ ẜm quoſdā ꝙ ſi ille qͥ occidit ſe ex deſperatione aliqͣꝫdiu poſt vulnus viueret: ita ꝙ eū peniteret ⁊ ntes in hoc ca cōfiteret̉ ⁊ on̄deret ſigna cōtritionis in morte: tali nō ē denegāda eccleſiaſtica ſepultura. exqͦ n̄ dece dit in pctō mortali. Itē ꝓhibet̉ blaſphemꝰ dei. exͣ de male. c. ſtatuimꝰ. Itē monachus ꝓpriū habēs. exͣ de ſta. mo. ſuꝑ qͦdā. Et general̓r nullꝰ notorius decedēs in ipſo notorio mortali pctō ſepeliēdus ē. d. c. quibꝰ. ⁊. c. nō extimemus. ⁊. c. ꝓ obeuntibꝰ. ea cā. ⁊. q. Et etiā ſepultura ꝓhibet̉ ei de qͦ certū eſt ⁊ manifeſtū nō fuiſſe cōfeſſum vel nō cōicaſſe ſemel in āno. Et p̄dicta ītellige: niſi ſe ſuꝑ hoc emēdaſſꝫ in articulo mortis cōfitendo ⁊ cōicando. vel ſalteꝫ ſigna cōtritōis on̄diſſet in fine. qꝛ tūc nō negabit̉ ſepultura ẜm doc. Ad qd̓ ꝓbanduꝫ ſufficit vnus teſtis.xxvj. q. vj. qͥ recedūt. Sed heredes tenent̉ ſatiſface̓ ꝓ eis. ex eo. parochiano. Excepto tn̄ illo qͥ morit̉ in torneamētis vt dictū ē. Adde tn̄ p̄dictis 1 qd̓ notat Panor. in. c. ex ꝑte. p̄all̓. ꝙ decedens ſine Fo. CCXXX. cōfeſſione exteriori in extremo vite facta. dꝫ ſepeli ri in cymiterio eccleſie. exqͦ cōfeſſionē nō contepſit ſꝫ mortē p̄uētus ē. Nō eſt em̄ credendū ꝙ deceſſe rit in pctō mortali. De qͦlibet em̄ p̄ſumēdū ē bonū niſi cōtēpſiſſet ꝑ annū ꝯfeſſionē ⁊cͣ. vt dictū ē. etiā ſyraSa. ſi mors fuiſſet caſualis. De raptore aūt Archi. flo. O. ffi. idv aach. cpc Pl̓ dicit ꝙ ſi potuit reſtitue̓ ⁊ nō reſtituit nec ſecurita Tyÿ. S. ſt. tem dedit: denegabūt̉ ei ſacr̄a ⁊ ſepultura. Si v̓o cū hr̄et vnde redderet diſtulit vſqꝫ ad mortē peni .k2 C. j. vica. cōi6 tere. ⁊ tūc eſt impotēs ad reſtituendū. Si al̓s ē cō x. ſ.q alice. tritus ⁊ diſpoſitꝰ ad reſtituendū ſi poſſet: dabunt̉ rio Vd rō ſ. p. liaj ei ſacr̄a ſꝫ pͥuabitur eccleſiaſtica ſepultura ad t̓rorē Iaal. js. ſ. pl̓al̓. alioꝝ niſi ꝑentes vel amici eius vellēt reſtituere ꝓ eo qꝛ tūc ſepeliet̉ in ſacrato. Et intelligit̉ iſte rigor. Ia. ci ap qͥcꝫ tal de raptoribꝰ manifeſtis nō occultꝭ ẜm Inno. Idē ſpl̓a L ꝯ1L2p.. dr̄ de eo qͥ nō eſt cōfeſſus infra ānū. ſi eſt occultuꝫ ⁊cōiꝰ ſū qu ā ſi. vxxx nō negabit̉ ſepultura. qꝛ exqͦ eſt occultū nō debet K2 gAmpo br publicari pctm̄. Aut ſi dubitet̉ qꝛ forte cōfeſſus eſt. 7. Scax. ꝑcCẜ̓m oc alicui mēdicantiū ⁊ de eiꝰ conſilio abſtinuit ab eū 1 He. ſbi on ꝓꝯcꝰ chariſtia. Idē dici pōt de qͦcunqꝫ alio peccatore oc ſaūq ſ ſpōſ5 culto: eadē rōne: niſi forte eſſet aliqͥs hereticus vel ab 0Rn q āLco6 L. excōicatus. quia cui nō cōicamꝰ viuo nec mortuo cōicare debemꝰ. Quo tn̄ ad raptores dicit panor. Timꝰ. vō Fxō Nmouxj in. c. ſuꝑ eo. exͣ de rap. de mēte glo. q̄ cōiter tenet̉ ꝙ. 21. aut deceſſit qͥs in pctō rapine nec penituit ⁊ tunc etiā cymiteriū ſibi denegat̉. qꝛ deceſſit in mortali. Aut penituit in morte ⁊ ſatiſfecit. Et tunc ex toto cōcedit̉ ſepultura ⁊ clerici debēt int̓eſſe. Aut peni tuit in morte ſꝫ nō potuit ſatiſface̓. Et tūc terra cy miterij nō denegat̉. ſꝫ clerici nō debēt int̓eſſe ſepul ture. Et ita ꝓprie loquit̉ t̓cius caſus. d. c. ſuꝑ eo. Et iſta interp̄tatio tanꝙͣ benignior tenēda eſt. ¶ Quid ſi tales qͥ dicti ſunt fuerūt ſepulti. Rn̄. ſi Icimil2iꝰ am corpora eoꝝ diſcerni pn̄t: exhumādi ſunt. Al̓s ſecꝰ exͣ eo. ſacris Et eccleſia ſiue cymiteriuꝫ recōciliāda ⁊to. g eſt. extra de cōſe. ec. cōſuluiſti. ¶ Quid fiet ſi dubitet̉ de cadauere. vtrū fuerit cu trimiba mun ha iuſdā xp̄iaui pagani vel excōicati. Rn̄. videtur in Icl4 ſl08. A15 meliorē ꝑtē interp̄tandū. d. c. ſacris. porrꝭ& a l5 of ¶ Utrū ſuſpēſi ⁊ hmōi ſint ſepeliendi. Rn̄. ẜm ſ oroꝝ ro. Sa panor. in. c. ex ꝑte. el. ij. extra eo. ꝙ ſic: qͣcunqꝫ pena Et ꝙol. 9 ꝙꝰ ſperi.ſ. la moriant̉: dūmō penituerint. Et pn̄t ſepeliri in cy ro oſſao22 R. l̓ꝫ ⁊ponA 6 L miterio cū ſolennitate miſſe ⁊ alioꝝ officioꝝ. Nē ſacr̄a eccleſie talibꝰ ſunt deneganda. vt in. c. fi. xiij. q. ij. Tales tn̄ nō ſunt deponēdi de furcis ſine licē fia 4 59. O. tia pͥncipis. qͥ tn̄ dꝫ ſe in hoc facilē reddē vt in. l. j. 88 tō 6 Aꝙ. ſ ſtacꝰ ¶d Locꝫ 4 0 2 7 et. ij. ff. de cada. pu. Utꝝ mulier p̄gnans defuncta debeat ſepeliri: v. ſīca ff. lla ſub̓ p. x .xōicaxō.§ l k Rn̄. ẜm Ho. Si certū ē ꝙ partꝰ mortuus ſit: tūc yqj. b.. ⁊ qͦ rō mulier cū partu ſepeliet̉. Si v̓o certum eſt ꝙ viuit vel dubitat̉ de hoc. tunc mulier dꝫ pͥus ſcindi. ⁊ ſi k24 F. ⁊V ꝙ Gro2C 07 partus viuus ſit dꝫ baptizari. ſi v̓o mortuus debꝫ gioꝝov xx. cgaron uui extra cymiteriū ſepeliri. l Ota Eruus. j. cōmuniter. t ſb y3.50. a Serui multis modis efficiunt̉. Nā ſta 6 p̄rip obẜ.. tim quidā cū naſcunt̉ ſunt ſerui vt qͥ de qu q6 ⁊(0c0 Agioſ matre ancilla naſcunt̉. ſꝫ de hoc infra. Quidā fiūt ſyl̓tral.ſ.g. īt corꝰ iure gentiū. vt qͥ in bello iuſto capiunt̉. Quidam p2 ſ. t pori. ochia fiunt iure ciuili. vt qͥ maior. xx. ānis paſſus ē ſe ve̓ . 62 AI. nundari ad p̄ciū ꝑticipandū. De his tribꝰ habet̉ 28(0M7 4g .pl̓2

Seruus. ij. inſti. de iure ꝑſo.§. ſerui autē. Itē ſunt aliqͥ ſerui. qꝛ ius ciuile eos in penā ſubijcit ſeruituti. vt liber tus ꝓpter ingratitudinē. Itē iure canonico raptor mulierꝭ: efficit̉ ſeruus raptē. Itē deferētes auxiliū ſaracenis: efficiunt̉ ſerui capientiū ꝑ exͣua. Boni facij. viij. Sunt ⁊ alij ſerui magis largo mō dicti: vt aſcripticij ſiue originarij qd̓ idē eſt.ſ. qͥdā hoīes qͥ ita aſcripti ſt̓ terris colendis ꝙ nō pn̄t a cultura recedere ſine dn̄oꝝ voluntate: nec p̄n̄t vendi ſine gleba nec gleba ſine illis. Et dicunt̉ aſſcripticij. qꝛ aſcripti ſiue deputati ſunt ad culturā ⁊ originarij: qꝛ a ſua origine tales ſunt. Hi etiā ſerui qn̄qꝫ colo ni dicunt̉. Iſti tn̄ ꝓprie ſerui nō ſunt nec repelli de bent a legitimis actibꝰ niſi ꝙ ad ordines nō debēt admitti. vt di. liiij. qͥs aūt leges. ¶ Cuiꝰ ꝑentis cōditionē filiꝰ debeat ſeqͥ. Rn̄. ẜm glo. in. c. j. de con. ſer. ꝙ ꝑtus ſeqͥt̉ ventrē. lꝫ Guil. naſo. teneat ꝯͣriū dicēs ꝙ filij nati ex legitimo ma trimonio ſequunt̉ patrē. vt in. l. cū legitime. ff. de ſta. ho. qͣſi velit ꝙ ꝑtus ſequat̉ cōditionē ventris. vbi nullum p̄ceſſit mr̄imoniū. Sed doc. in. d. c. j. cōiter ſequūt̉ glo. hec panor. ibi. Idē Tho. in. iiij. vbi dicit ꝙ ꝓles in libertate ⁊ ſeruitute ſequit̉ ma trem. qꝛ ꝓles hꝫ a patre complemētū formale. ſꝫ a matre ſubſtātiā corporis. Seruitꝰ aūt eſt conditio corporalis: cū ſeruus ſit qͣſi inſtrumētū dn̄i in ope rando. Sꝫ in alijs q̄ ꝑtinēt ad dignitatē q̄ ē forma rei ſequit̉ patrē. Sicut in honoribꝰ. muneribꝰ. mu nicipijs ⁊ nobilitate ⁊ hmōi. In qͥbuſdā tn̄ terris q̄ iure ciuili nō regunt̉. ꝑtus ſequit̉ deteriorē cōdi tionē vt ſi pr̄ ſit ſeruus ꝙͣuis mater ſit libera erūt filij ſerui. Non tn̄ ſi poſt ꝑactū mr̄imoniū pr̄ ſe in ſeruū dedit: nolente vxore ⁊ ſil̓r ſi ſit ecōtrario. Si autē vterqꝫ ſit ſeruilis cōditōis ⁊ ꝑtineāt ad diuer ſos dn̄os. tunc diuidant filios. ſi plures ſunt vel ſi vnꝰ tm̄: vnꝰ alteri recompēſabit de p̄cio. ⁊ accipiet natū in ſui ſeruiciū. tn̄ nō eſt credibile ꝙ talis con ſuetudo poſſit eē ita rōnabilis ſicut illud qd̓ mul toꝝ ſapientiū diuturno ſtudio determinatū ē. Et nota. ꝙ ẜm leges ſiue mr̄ fuerit libera ſolū qn̄ con cepit vel ſolū qn̄ peperit vel etiā medio tꝑe: ſuffi cit ad libertatē ꝓlis. vt. ff. de ſta. ho. l. ⁊ ſeruoꝝ. Qualit̓ liber hō qͥ patit̉ ſe venūdari fit ſeruus. Rn̄. ſex reqͥrunt̉. Primuꝫ ꝙ ſit maior. xx. ānis. vt C. de li. cā. l. ſi miniſteriū. Scd̓m ꝙ intēdat p̄cium ꝑticipare. vt. C. de li. cā. l. nō ideo. Terciū ꝙ in ve ritate ꝑticipet. vt. ff. qͥ ad li. ꝓcla. nō li. l. j. Quartū ꝙ emptor credat ip̄m ſeruū eſſe. vt. ff. de li. cā. l. lib̓ tis. Quintū vt ille qͥ vendit̉ ſciat cōditionē ſuam. Sextuꝫ ꝙ venditor ſciat ip̄m eſſe libeꝝ. ff. qͥ ad li. ꝓcla. nō lꝫ. l. iiij. Si aliqͥd iſtoꝝ deficiat: iure cōi re uocat̉ in ingenuitatē. Sed ſi nihil deficiat etiā po ſtea ſi manumittat̉ nō ſit ingenuus. ſꝫ libertus. vt ff. de ſta. ho. l. hō liber. niſi reddat dn̄o p̄cium. ff. ſi inge. ma. l. ij. Qd̓ tn̄ p̄ciū dn̄s inuitus nō cogit̉ ſu ſcipere ẜm quoſdā. ¶ Qualit̓ ſerui efficiant̉ liberi. Rn̄. ẜm Ho. mul tis modis. vno mō ꝑ manumiſſionē. Itē ſi ſeruū languidum dn̄s expoſuit vel ei alimēta negauit. Itē qn̄ aliqͥs vendit ancillā ne ꝓſtituat̉ ⁊ emptor facit ꝯͣ: fit libera. Itē ſi ſeruus pilleatꝰ incedit ante cadauer dn̄i dū defert̉ ad ſepulturā. Itē ſi poſtꝙͣ lata eſt ſnīa ꝯͣ illū qͥ dicebat̉ ſeruus: dn̄s poſtea ꝓ ipſo p̄ciū recipiat. Itē ſi dn̄s ancillā in mr̄imonio collocauit: ſcribēs ꝓ ea dotē. Itē ſi ſeruū appella uit filiū actis interuenientibꝰ qͣſi in figura iudicij. Itē ſi dedit ſeruo inſtrumentu ꝑ qd̓ ſeruitus eius ꝓbabat̉. ⁊ alijs caſibꝰ qͥ habent̉. C. ex qui. ca. ſer ꝓ p̄cio li. ac. ꝑ totū. Itē ſi iudeꝰ xp̄ianū mancipiū emerit. extra de iudeis. c. fi. Eruus. ij. Quo ad or dinationē. Nullꝰ ſeruus ſiue pͥuati ſiue eccleſie ordinari dꝫ niſi prius manumit tatur. di. liiij. c. j. ij. et. iij. Et rō eſt ſeruilis vilitas: atqꝫ clericalis dignitas. di. liiij. admittunt̉. Et hoc veꝝ eſt in omni genere ſeruoꝝ: etiā de qͥbꝰ habes ſupra. c. ꝓximo. Infra qd̓ tp̄s poſſit dn̄s ſeruū ordinatū reuoca re. Rn̄. ẜm Ray. reuocari poterit infra ānū a tꝑe ſcientie dn̄i. Idē Gof. ⁊ Ho. Pone ꝙ ſeruus qͥ ordinatꝰ fuit: reſtitutꝰ ē dn̄o ſuo. nunqͥd licebit dn̄o inijcē manꝰ in eū. Rn̄. ẜm Inno. no. Al̓s incideret in canonem. xvij. q. iiij. ſi quis. Sed nec tali ſeruo licebit ꝯͣhere mr̄imoniū. alijs autē priuilegijs clericalibꝰ nō gaudebit. extra de cle. cōiu. c. Ioh̓es. Idē in omni genere ſeruorū liiij. di. frequens. Eruus. iij. quo ad ma trimoniū. Utrū ſeruus ſine ꝯſenſu dn̄i poſſit mr̄imonium ꝯͣhere. Rn̄. ꝙ ſic. vt exͣ eo. c. j. vbi habet̉ ꝙ ſeruus etiā ꝯͣdicēte dn̄o ꝯͣhe re pōt matrimoniū. ſꝫ ꝓpter hoc nō liberat̉ a ſerui cijs domino debitis. Pone ꝙ dn̄s aliqͥd p̄cipit ſeruo cōiugato. ⁊ eo tꝑe vxor petit debitu vel ecōuerſo. Hoſti. dicit. ꝙ aut ꝯͣxit cū volūtate dn̄i ⁊ tenet̉ pͥus obedire vxo ri qͦ ad neceſſaria impendenda. qꝛ exqͦ dn̄s ꝑmiſit mr̄imoniū ꝯͣhi videt̉ aſſenſum p̄buiſſe acceſſorijs ad ip̄m matrimoniū. vt in. c. p̄terea. de of. del̓. Sꝫ v̓o dn̄s nō ꝯſenſit. debet pͥus obedire dn̄o: niſi ti meatur de incōtinentia. ¶ Quid ſi cōiuges.ſ. ſerui habeāt diuerſos dn̄os diuerſaꝝ regionū: ita ꝙ nō pn̄t ꝯuenire ad officiū coniugale. Rn̄. ẜm Goſ. vt euitet̉ fornicatōis ma coget̉ ꝑ eccleſiā alter dn̄oꝝ vendere alteri volenti emere vel ſi neuter vult emere: cogant̉ vende̓ cui libet exͣneo in ꝓuincia cōſerui vel venalē expone̓. ⁊ ſi nullus appareat emptor emat eccleſia. ¶ Quid ſi dn̄s ſeruuꝫ cōiugatū vult vendē in re motā regionē. Rn̄. ẜm v̓ v̓. ꝓhibēda eſt talis ven ditio. ſꝫ cogi dꝫ dn̄s alij vendē ei bonas cōditōes afferēti. Intereſt em̄ reipublice ne qͥs re ſua male vtat̉. vt inſti. de his qͥ ſt̓ ſui vel ali. iu.§. pe. Sed et x qille qͥ en Ho. addit ꝙ ſi mr̄ioniū fuit factū ſine licētia dn̄i ppa penas. ⁊ nō habeat in alio loco iuſtū emptorē: poſſet eum vendē in remotis. Aliter nō dꝫ hoc facere. Imonia. j. communi ter. Symonia cōiter diffinit̉ ꝙ ē ſtudio la voluntas emēdi vel vēdendi aliquid

Simonia. jͣ ſpūale vel ſpūali annexū: oꝑe ſubſequuto. Ita dif finit panor. in. c. nemo. exͣ eo. Dicit̉ ſtudioſa.i. deli herata. Nā ſola deliberatōe rōnis cōmittit̉ pctm̄. ſꝫ nō punit̉ in iudicio eccleſie q̄ nō iudicat d̓ occul tis niſi ꝓcedāt adexͣ. Id̓o bene additū eſt oꝑe ſub ſequuto. Noīe aūt veditōis cōp̄hendit̉ oīs ꝯͣctus nō gratuitꝰ. vt trāſactōis. renūciatōis ⁊ hmoi. Ex cepta p̄mutatōe q̄ eſt licita ſeruatis debitis circū ſtantijs vt dictū ē sͣ. Permutatio. Spūale aūt dr̄ ẜm Ri. in. iiij. tripl̓r.ſ. eſſentialit̓. vt gr̄e ⁊ v̓tutes. Scd̓o cauſalit̓. vt ſacr̄a q̄ cauſant gratiaꝫ. Tercio actualit̓ ſiue effectiue vt p̄dicare ſeu corrigē. viſita re orare ⁊ hmōi. qͥ ſunt actus ſpūales. Spūali an nexum dr̄ dupl̓r ẜm Tho. in. iiij. Uno mō ſicut a ſpūalibꝰ dependēs. vt hr̄e eccleſiaſtica bn̄ficia. Qd̓ dr̄ ſpūali ānexū. qꝛ nō cōpetit niſi habēti officium clericale. Alio mō dr̄ ſpūali ānexum qd̓ ad ſpūalia ordinat̉ ſicut ius pr̄onatꝰ qd̓ ordinat̉ ad pn̄tandū clericos ad beneficia. Sil̓r vaſa ſacra q̄ ordinant̉ ad ſacr̄oꝝ vſum. Sub p̄cio aūt cōp̄hendit̉ omne tꝑale qd̓ pecunia extimari pōt. Ponit em̄ Gre. tri plex genꝰ muneris qͦ cōmittit̉ ſymonia.ſ. a manu .i. pecunia. a lingua vt preces. ⁊ ab obſequio..j. q. j. Sunt nōnulli. Et de ſingulis infra Uidebit̉. ¶ An ſymonia ſit pctm̄ mortale. Dicendū ꝙ ſic. qꝛ eſt ꝯͣ iuſticiā ⁊ ꝯͣ diuinā legē ⁊ ꝯͣ legē naͣleꝫ. Nec in hoc excuſat ignorātia. qꝛ iuris diuini q̄ neminē excuſat. ⁊ qꝛ papa eſt ſubditꝰ p̄dictis legibꝰ. vt alij hoīes. Nec in illis ſe nec aliū pōt diſpēſare. Ideo Tho. dicit. ꝙ iſta opinio q̄ dicit ꝙ in papa nō ca dit ſymonia eſt erronea. Nā ſi papa ꝓ aliqͦ ſpūali munꝰ acciꝑet ſymoniā cōmittēt. ſicut ⁊ aliꝰ hō. qꝛ et in ip̄o petro: cui papa ſuccedit ſymonie vicium damnationeꝫ inchoauit in nouo teſtō. Ꝙͣuis em̄ res eccleſie ſint aliqͦ mō pape nō tn̄ ſt̓ eius oībꝰ mo dis habēdi. vn̄ ſi reciꝑet ꝓ aliqͣ re ſpūali pecuniaꝫ de redditibꝰ alicuiꝰ eccleſie nō carēt vicio ſymonie Et idē ſi reciꝑet pecuniā ab aliqͦ laico nō de bonis eccleſie ꝓ re ſpūali. Idē Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. c. ꝙ aūt dr̄ ſymoniā nō cade̓ in papā. dicit. d. an̄. poſt Ho. in his q̄ ſymoniaca ſt̓. qꝛ ꝓhibita ex iure poſitiuo hr̄e locū. Nā ꝯſtō nō ligat ꝓmulgātes. puta. ven dendo vicariā. caſteldionatū. aduocatiam. ycono matū ⁊ hmōi j. q. iij. ſaluator. Et de hoc videt̉ in telligendū qd̓ dicit Io. de lig. exͣ eo. c. j. ꝙ nec papa re alteri voler nec alij exiſtētes in curia ꝯmittūt ſymoniā ſi papa ſcit ⁊ ex certa ſcīa tolerat. Nam certa ſcīa pͥncipis purgat hoc viciū. Et pe. de pal̓. in. iiij. dicit. ꝙ ⁊ in qͥbuſcunqꝫ ſymonijs ⁊ ſi pctm̄ non euiter penā tn̄ xiii iuris poſitiui cui nō ſubeſt ſꝑ euadit. vn̄ nec ſuſpē bilidtulo ven ſionē nec hmōi penas iuris poſitiui timet. Sicut .i nec eſt etiā excōicatꝰ ſi ꝑcutiat clericū. Dicit etiam pe. ꝙ ille qͥ emeret ſymoniace bn̄ficiū vel ordinē a papa penas iurꝭ nō incurrēt. qꝛ ſicut p̄t diſpēſare in penis iam incurſis. ita etiā ꝙ nō incurrat̉. ſicut poſſet alicui pͥuilegiū ꝯcede ꝙ ꝑcutiēdo clericum. nō eſſet excōicatꝰ. Qn̄ autē dat aliqd̓ bn̄ficiū ꝓ pe cunia videt̉ diſpēſare ꝙ liceat retinē ſicut qn̄ ſcien ter dat irregulari. diſpēſat cū eo. vn̄ qͥ habuit bene ficiū ꝑ ſymoniā in curia ſi hꝫ ꝯſcīam ꝙ emanaue rit de ſcīā pape ꝯferētis. penitēdo d̓ pctō nō tenet̉ Fo. CCXXXI. reſignare. ſꝫ p̄t retine̓. hec Pe. Panor. v̓o in. d. c. j. diſtinguit. ꝙ ſi beneficium hꝫ admīſtrationē ordi nis vel executionē clauiū. etiā papa inuoluit̉ vicio ⁊ pctō ſymonie. Secus ſi nō hꝫ admīſtrationē or dinis nec executionē clauium. vt ſt̓ iſta hoſpitaliā vel alie admīſtratōes tꝑales. Primū ꝓbat. Nam lꝫ titulus bn̄ficij ſit de iure poſitiuo. tn̄ executio or dinis ſeu ptās clauiū ē de iure diuino. Nā ⁊ ordo erat in veteri teſtō. ⁊ vendēs executioneꝫ ordinis. videt̉ vendē ordinē ip̄m ⁊ gratiā dei. Et iſta ſunt ſymoniaca in ſe. Et id̓o ꝓhibita.j. q. j. qͥ ſtudet. Et id̓o in collatōe ep̄atus nulli dubiū ē: ꝙ papa ꝯmit teret ſymoniā. qꝛ ep̄atus ē ordo. Et cū iſta ſint con nexa nō excuſaret̉ dicēdo ſe reciꝑe pecuniā ꝓ tꝑali bus. qꝛ vendito vno ex cōnexis vendit̉ ⁊ reliquū: vt. jͣ. q. iij. ſi qͥs obiecerit. Sed in alijs bn̄ficijs non habentibꝰ executionē ordinis vel clauiū papa nō cōmittēt ſymoniā. qꝛ ꝓhibitio ē tm̄ in illis iure po ſitiuo qͦ papa nō ligat̉. Et in oībꝰ caſibꝰ p̄dictꝭ pu to ꝙ ille qͥ dedit ex pacto pecuniā nō ſit tutꝰ q̄ ad deū nec pōt ſine pctō admīſtrare in tali beneficio: etiā in caſu vbi papa nō cōmittēt ſymoniā. qꝛ exta bat ꝯſtō ꝓhibitiua. Id̓o ſubditꝰ incidit in penam ſicut in ſil̓i diſputat Io. an̄. qōneꝫ. Statuto cauet̉ ep̄i ꝙ ludēs ad azarrū ſit excōicatꝰ. An ludēs cuꝫ ep̄o qͥ fecit excōicationē ſit excōicatꝰ. Et ꝯcludit ꝙ ſic. lꝫ ipſe ep̄s nō ſit excōicatꝰ. qꝛ nō potuit ip̄e liga ri ſua ꝯſtōe. Ita ad ꝓpoſitū vbi papa nō cōmittēt̓ ſymoniā. exqͣ recipiēdo pecuniā ex pacto nō ſuſpē dit ꝯſtōnē ꝓhibitiuā. dās pecuniā cōmittit ſymo niā. Et ſic nō pōt agē pnīam retēto bn̄ficio. Hec Panor. Tn̄ ꝓ cōcordātia poſſet dici ꝙ in his q̄ ſy moniaca ſūt. qꝛ ꝓhibita ex iure poſitiuo nec papa nec dās incurrit penas iurꝭ poſitiui. Nā ẜm In no. in. c. cū ad monaſteriū. de ſta. re. lꝫ cōditori ca nonū ꝯͣ ſuā diſpēſare ꝯſtōneꝫ etiā ſine cā. Idē Ior an. in regula generi. in mercū. ⁊ in regula cui licet: dicēs ep̄m poſſe tollere ⁊ diſpēſare ꝯͣ ſuā ꝯſtōnem Et hoc dicit ſeruare vniuerſum. Et ſi hoc pōt ep̄s Indubie poterit papa. In his v̓o q̄ ſt̓ ꝓhibita qꝛ ſymoniaca. ⁊ de iure diuino. Dic ꝙ tā papa eo ca ſu ꝙͣ alij dātes vel ꝑticipes incurrūt viciū ⁊ pctm̄ ſymonie. tn̄ penas iurꝭ poſitiui adhuc nō īcurrūt: Et hec diſtinctio vr̄ rōnabilis ⁊ cōſona iuribꝰ. ¶ Utꝝ ſymonia ſit hereſis. Rn̄. ẜm Tho. in. iiij. ꝙ ſymoniaci nō ſt̓ ꝓprie heretici cū nō habeant ali quā falſam opinionē. ſꝫ dicunt̉ heretici ꝓpt̓ ſil̓itu dinē actꝰ qꝛ ita oꝑant̉ ac ſi extimarēt donū ſpūſſcī: pecunia poſſideri q̄ extimatio eſſet heretica. ¶ Quare ſymoniaci potiꝰ dicunt̉ a ſymone qͥ vo luit emere donuꝫ dei quā giezite a giezi qͥ vēdidit donū dei. Rn̄. qꝛ magis fuit cōpleta rō huiꝰ pctī in ſymone qͣꝫ in giezi q̄ ſolū vēdidit donū dei. At ſymon voluit emere ⁊ vende̓.j. q. iij. ſaluator. ¶ Utꝝ āt ſit ſymonia ſi aliqͥd det̉ ꝓ ſpūalibꝰ gͣtis vel recipiat̉. Rn̄. ſi ſponte offerat̉ nō eſt ſymonia: j. q. j. quicqͥd. vbi ſciendū ꝙ p̄poſitio ꝓ. cū dr̄ ali quid dari ꝓ ſpūali. ſi īportat app̄ciationeꝫ vel cō mutatione vel cām pͥncipal̓r mouentē ita ꝙ illud tꝑale ſit vt p̄ciū ſpūalis vel ꝓpt̓ hoc p̄ciuꝫ dat ip̄m ſpūale. tūc eſt ſymonia. Sꝫ ſi ꝓ. nō importat cām qq ij

Simonia. j. finalē. ſꝫ adminiculatiuā vt ſi detͣ in collatōe tꝑale ꝓ collatōe ſpūaliū ob reuerentiā ſacr̄oꝝ vel ad ſu ſtentationē miniſtroꝝ vel ad obſeruādū pias con ſuetudines ⁊ hmōi. nō vt p̄ciū ipſoꝝ. nō eſt ibi ſy monia. Ita tn̄ ꝙ ceſſet oīs pactio ⁊ oīs conuentio j. q. ij. qͣꝫpio. Sed et ſine pacto etiā cū ſubtrahunt̉ talia.ſ. ſpūalia ⁊ maxime a nō dantibꝰ pecuniā vel nō valentibꝰ vel etiā a valentibꝰ dare: ſꝫ nō volen tibus extorquent̉: p̄cipue ante collationē ſpūaliuꝫ multū p̄ſumit̉ de ſymonia. Secus ſi libere trade rent̉ ſpūalia. et poſt collationē nolētes dare: cōge rent̉ ad dandū. nō quidē vt p̄ciū ſꝫ vt ſtipendiūꝰ ſubſidiū rōne cōſuetudīs ibi exiſtentis. ẜm Tho. in qͦlibet. Si aūt dans ſacr̄m vel aliud ſpūale intē dat reciꝑe pecuniā ⁊ hmōi. al̓s nō daturꝰ. dās aūt p̄dicto mo. dat aliqͥd tꝑale vt pecuniaꝫ vel hmōi: non vt p̄ciū ſꝫ vt elemoſynā nulla int̓ueniente pa ctione vel exactōe erit ſymonia. nō quidē in recipi ente ſacr̄m. ſꝫ in dante: q̄ tn̄ ſymonia qꝛ mētalis eſt ſola pnīa purgat̉. q̄ nullā cenſurā eccleſiaſticā in ducit nec irregularitatē. exͣ eo. c. fi. Et ita ecōuerſo: qn̄ dans ſpūale intendēt libere dare ⁊ recipiēs in tenderet qͣſi p̄cio emere ex eo ꝙ dat tꝑale. vn̄ nota ꝙ ſymonia cōmittit̉: aliqn̄ ex ꝑte vtriuſqꝫ: ſi dans ordinē vel beneficiū vel aliud ſpūale facit pactum cū recipiēte. vel vterqꝫ eoꝝ hꝫ intētioneꝫ ad tꝑalia ꝓ ſpūalibꝰ cōmutanda. Aliqn̄ ex ꝑte neutrius. vt cū cōſanguineꝰ dat aliqͥd nō ep̄o ſꝫ ꝯſiliario ep̄i vt cōferat beneficiū vel hmōi: ignorāte eo qͥ recepit ⁊ ep̄o. Aliqn̄ ex ꝑte dātis ſpūale tm̄: ea intētione. vt habeat tꝑalia. qd̓ nō intēdit recipiēs. Aliqn̄ ex ꝑte recipientis tm̄. vt cū ipſe dat aliqd̓ tꝑale pͥncipalit̓ ꝓ aliqͦ ſpūali vel ordinatori vel alteri ipſo tn̄ ordi natore ignorāte vel hoc nō intēdente. Adde p̄di ctis ſingulare dictū Archi. in ſum. j. q. j. ꝙ ꝓ ſpūa libus aliqͥd dare vel acciꝑe nō tn̄ aīo vendēdi vel emēdi ſꝫ aīo remunerandi nō eſt in ſe ſymoniacū. Et dicit Panor. in. c. et ſi xp̄us. de iureiū. ꝙ hec eſt notabilis limitatio ad materiā ſymonie. ¶ Munus aūt a lingua. qn̄ ⁊ quō inducat ſymo niā nota diſtinctione q̄ fit a doc. Aut em̄ qͥs porri git p̄ces ꝓ ſe: aut ꝓ altero.ſ. vt obtineat beneficiuꝫ vel ſacr̄m vel aliud ſpūale. Et ſi porrigit p̄ces ꝓ ſe ꝓ obtinēdo bn̄ficio ſeu eccleſia habēte curā aīarū tales p̄ces inducūt ſymoniaꝫ ẜm Ug. Ho. Ray. Tho. ⁊ Dir. li. iij. etiā qͣntūcunqꝫ al̓s eſſet dignus qꝛ eo ipſo ꝙ ſe ingerit ambitioſus videt̉. ⁊ per ꝯn̄s indignꝰ. Et rō eſt ẜm Tho. in qͦlibet. qꝛ nemo pōt exercere curā aīaꝝ digne exͣ grām ſeu cū pctō mor tali. qꝛ faciēdo ea q̄ ꝑtinent ad curā: peccabit mor taliter. Itē nullus dꝫ ſibi ſume̓ honorē. ſꝫ qͥ vocat̉ a deo tanqͣꝫ Aaron. ad Heb̓. v. Et ſic videt̉ facē ꝯͣ ius diuinū. viij. q. j. in ſcpͥturis. Multomagis ē ſymonia ſi al̓s eſt indignꝰ. puta qꝛ illr̄atus vel no torius fornicator ⁊ hmōi. Si autē porrexit p̄ces ꝓ beneficio ſimplici. ⁊ indigeat: nec indignꝰ ē eo ꝓpt̓ aliqd̓ impedimētū: nō eſt ſymoniacus. nec peccat ẜm Ray. Tn̄ Ul. ⁊ Guil. dicūt ꝙ hec opinio eſt dura. Et credūt ꝙ exqͦ aliqͥs eſt ꝓmotꝰ ad ſacros ordines. cū hmōi ordinatꝰ titulū eccleſiaſticū reqͥ rat: pōt petē beneficiū eccleſiaſticū. licꝫ abundet in tꝑalibꝰ ⁊ nō ſolū ſimplex. ſꝫ et beneficiū cuꝫ cura. ſe eſt dignus. Exēplo Iſaie qͥ dixit. Ecce ego: mitte me. Et ꝓ hac opinione facit tolerātia ⁊ ſcīa pape. Al̓s fere totus mūdus eſſet in ſtatu dānatōis. Et ꝓ hac ꝑte videt̉ panor. in. c. tua nos. exͣ eo. vbi di cit. ꝙ huiles p̄ces a digno facte ꝓ beneficio ſpūali cōſequendo nō inducūt ſymoniā nec aliqd̓ aliud pctm̄ etiā ambitōnis. Qd̓ ꝓcedit etiā ſi p̄ceſſit do natio rei tꝑalis. liberaliter tn̄ facta. Et optime hoc colligit̉ ex tex. illo. Qd̓ tene ſꝑ mēti ꝓ illis qͥ qͦtidie cardinalibꝰ ⁊ alijs p̄latꝭ aliqͣ munuſcula largiunt̉: rogantes ꝓ aliqͣ beneficio cōſequēdo. Si em̄ non ducunt̉ pͥncipali intētione vt ſpūalia adipiſcant̉: qͣꝫꝙͣ ſecūdario habeāt talē ſpem. exͣ oēm noxā iudi cant̉. Nā vix iſta pn̄t fieri ſine ſpe ſecundaria. hec Danor. Et nota ꝙ panor. nō diſtinguit an hmōi p̄ces ſint pro beneficio ſimplici an curato ſꝫ indi ſtincte loquit̉. Et notat etiā ibi panor. aliud ſingu lare quod facit ad declarationē p̄dictoꝝ de mente Inno. ꝙ in ꝓhibitis qꝛ ſymoniaca. ſola intētio in ducit ſymoniā. Et dicūt̉ ꝓhibita illa: qꝛ ſymonia ca. q̄ ſunt ſpūalia de iure diuino vt vende̓ ſacr̄a et ſil̓ia. Sꝫ in ſymoniacis qꝛ ꝓhibita: ſola intētio nō inducit ſymoniā. vt ſi qͥs renunciat beneficio ſuo: cū intētione habēdi aliqd̓ tꝑale. de qͦ dic vt notat glo. in. c. ex ꝑte. de of. del̓. Io. tn̄. an̄. tꝫ ꝙ nūqͣ ſola intētio inducit niſi ſymoniā mētalē. Qd̓ placet pa nor. Et dr̄ia maxima eſt int̓ ſymoniā mētalē ⁊ cō uentionalē. Nā in cōuētionali tenet̉ qͥs reſtituere talia ſpūalia vel tꝑalia illicite recepta nec pōt alit̓ penitere. vt in. c. inqͥſitōis. in pͥncipio. de accu. Sꝫ in mētali abolet̉ pctm̄ ꝑ ſolā pnīam. vt ꝓbat̉ in. c. fi. exͣ eo. vbi tex. loquit̉ indiſtincte de oībꝰ ſpūalibꝰ Procedat gͦ ille tex. ſiue ſint ſpūalia de iure diuino ſiue ex ꝯſtōne eccleſie. exqͦ alit nō diſtinguit. ⁊ opti me illd̓. c. ſic inductū ꝓbat opi. Io. an. hec panor. Pro ſacr̄is v̓o ⁊ alijs ſpūalibꝰ nō reꝑit̉ ꝓhibitū p̄ ces porrigere ꝓ ſe. ſi eſt dignꝰ. Excepto tn̄ religio ſo qͥ velle nō hꝫ. xij. q. j. nō dicatis. Si v̓o p̄ces por rigunt̉ ꝓ alio. aut ſunt p̄ces ſpūales aut carnales. Si carnales. tūc aūt ꝓ digno aūt ꝓ indigno. Si ꝓ indigno: ſymonia cōmittit̉ ẜm oēs doc..j. q. j. de ordinationibꝰ. Si v̓o p̄ces ſunt ꝓ digno. puta. qꝛ illi qͥ p̄cant̉: attendūt ꝑentelā pͥncipalit̓. ſi tn̄ ſupe rior nō hꝫ reſpectū ad p̄ces ſꝫ ad meritū ꝓmouēdi ad ordines vel beneficiū. nō cōmittit̉ ſymonia. exͣ de eta. ⁊ qͣli. tuā. īmo ſi ꝯſauguineꝰ eſt dignꝰ plus liriū cū cōfer tenet̉ p̄latus ei ꝙͣ extraneis ꝓuidē. ar. extͣ de coha. cle. c. j. Tho. autē in iiij. dicit ꝙ qn̄ quis dat aliqͥd ſpūale ꝓ laude acqͥrenda vel fauore. quē expectat ab eo cniꝰ p̄cibꝰ ſatiſfacit ſymoniā cōmittit. Et ſil̓r ſi hoc facit ad euitandū aliqd̓ ꝑiculū vel malū qd̓ pōt īferre p̄ces porrigēs ſi nō exaudit̉. puta. aliqͥs potēs. Qn̄ gͦ p̄ces fiunt ꝓ indigno: ſatis apparet ꝙ nihil aliud mouet qͣꝫ fauor aūt ꝑiculū euitandū Et dr̄ fauor auxiliū laus ⁊ aſſenſus. Et iō manife ſte cōmittit̉ ſymonia. ſi ꝓpt̓ hoc bn̄ficiū eccl̓iaſticū detur. Si aūt ꝓ digno fiāt p̄ces qͣꝫtum ad iudiciū hoīm ꝓbabile vt ꝙ dans magis moueat̉ intuitu dignitatꝭ ꝑſone ꝙͣ fauore p̄cum nō reputat̉ ſymo nia. Si tn̄ pͥncipaliter moueatur fanore p̄cum vel

Simonia. j. timore rogantis qͣꝫtū ad diuinū iudiciū ſymoniā cōmittit rogatus ⁊ rogans: ſi hoc intēdat ſiue ali quis roget pro ſe ſiue pro alio. ¶ Quid ſi qͥs dedit pecuniā alteri vel ſi p̄ces por rexit alij ex pacto ꝙ ꝓpter datam pecuniā ꝑ p̄ces porrectas: det operā ꝙ habeat beneficium. Dic ꝙ idē eſt ac ſi dediſſet collatori beneficij.j. q. v. pn̄tiū. Nec diſtinguit̉ ꝙ fiant p̄ces ꝓ digno aut carnal̓r aūt ſpūalit̓ cū ex hoc ipſo ſit indignus. ⁊ ſint p̄ces carnales. qꝛ ex hoc pacto vult hr̄e beneficiū. Si v̓o adulationē facit vt habeat beneficiū pōt dici mu nus ab obſequio. ⁊ reputādus ē ſymoniacꝰ.j. q. j. ordinatōes. Non tn̄ tenet̉ illud beneficiū reſigͣre. ar. d. c. fi. hec Ber. Inno. et Ho. ¶ De munere aūt ab obſequio. Glo. in. c. ſunt nō nulli.j. q. j. dicit. ꝙ ſi ſeruiens eſt dignus ⁊ ſeruiciū dignū ē ⁊ honeſtū: licite ſperat bn̄ficiū etiā ſpūale Secus ſi nō eſſet idoneus ad illud beneficium vel ſeruiciū nō eſſet honeſtū. Glo. aūt in. c. cuꝫ eſſent. exͣ eo. dicit. ꝙ licite pōt qͥs ſeruire alicui p̄lato ⁊ ſpe rare ab eo bn̄ficiū ſpūale. Nec ex hoc cōmittit̉ ſy monia lꝫ ſeqͣtur collatio. Dicit tn̄ glo. ꝙ nō dꝫ pͥn cipalit̓ ſeruire hac intētione qͣſi velit. vt refert Pa nor. ibi ꝙ poſſit ab eo bonū in genere ſperare ⁊ ſe cundario beneficiū ſpūale. Sꝫ. d. an. ꝓ cōcordan tia dicit. ꝙ aut ſeruiēs ⁊ recipiēs ſeruiciuꝫ habent reſpectū ad certum beneficiū. ⁊ ꝓcedit glo. in. d. c. cū eſſent. vt nō liceat hac intētione pͥncipalit̓ duci Aut tendit ad bn̄ficiū incertū. ⁊ ꝓcedit glo. in. d. c. ſūt nōnulli. Sꝫ panor. dicit nō vidē bonā rōnē diuerſitatis inter certū beneficiū ⁊ incertū. nec pu tat ꝙ ſit licitū pͥncipalit̓ ſeruire ꝓ ſpūali beneficio cōſequēdo nec p̄latꝰ licite cōfert: ſi pͥncipalit̓ ducit̉ ad cōferendū ꝓ ſeruicio tꝑali recepto. qꝛ id qd̓ in ſe debitū eſt ⁊ honeſtū nō dꝫ exerceri fauore huma ne gr̄e. ſꝫ recto iudicio. vt in. c. nemo. exͣ eo. Sed ſe cundario bene pōt hr̄i talis ſpes. Et ita vult glo. in. c. qͥd ꝓderit. lxj. di. Et intellige glo. in. d. c. ſunt nōnulli. ẜm dictā glo. in. c. cū eſſent. ⁊ illiꝰ. c. quid ꝓderit. ẜm panor. Et p̄dicta faciunt ad. q. quā po nit Ho. in. d. c. cū eſſent. Ep̄s recepit quendā cle ricū ad ſeruiciū tꝑale ⁊ ſpūale p̄ſtandū: ꝓmittens ſibi certū ſalariū ānuatim donec ſibi ꝓuiderit de beneficio cōpetēti. Nunqͥd hoc ſit licitū. Et cōclu dit ꝙ ſic. dūmō nō ſe obligauerit ad ſeruiciū tꝑale p̄ſtandū. nec cōmittit̉ ſymonia. ſi remittit̉ pͥmo ſa lariū cū cōfert̉ poſtea bn̄ficiū. qꝛ ſalariū erat ſb̓ cō ditione ⁊ facta collatōne expirat obligatio. Secus ſi ꝓmiſſio fuiſſet pura ⁊ ꝑpetua. Sꝫ panor. putat pͥmū dictū Ho. ꝓcedē qn̄ p̄latꝰ nō ducit̉ ad cōfe rendū bn̄ficiū pͥncipal̓r ꝓpt̓ ſeruiciū tꝑale vel ſpiri tuale ꝑcipiendū. Sed qꝛ ille meret̉ ⁊ cā īpulſiua. ⁊ nō finalis ſit p̄ſtatio ſeruicij. hec Panor. ¶ Quid autē ſi obſequiū ē pure ſpūale qd̓ eſſꝫ im poſitū beneficio. Rn̄dit Vl. tūc indubitant̓ etiaꝫ ex pacto pōt ꝯferri bn̄ficiuꝫ: ita ꝙ ille ꝓmittat tale obſequiū. vtputa celebrādo talē ⁊ taleꝫ miſſam. exͣ de p̄ben. c. ſignificatū. Sil̓r ẜm Ho. ſi alicui p̄ben de vel bn̄ficio eſſet impoſitū onus. qd̓ qͥ hꝫ teneat̉ docere pueros. pōt fieri pactio. ſꝫ et alicui p̄bende cui nō eſt annexū hoc onus cū vacat: pōt impoui Fo. CCXXXII. hoc onus. Recipe autē canonicuꝫ ex pacto ſymo nia eſt ẜm Ho. Itē ẜm Guil. cuꝫ duo ſacerdotes debēt celebrare miſſam. vnꝰ maiorē: alius minorē ſi ex cā cōdicunt adinuicē ꝙ vnꝰ dicat miſſam que alteri tāgit ⁊ ecōtra licitū ē: maxime ex cā: qn̄ nullū p̄cium ſiue tꝑalis merces int̓uenit. Itē ẜm Ri. in iiij. nō eſt licituꝫ ꝙ duo adulti baptizādi hanc pa ctionē int̓ ſe faciāt. Ego baptizo te: eo pacto: ꝙ tu baptizes me. qꝛ in talibꝰ oīs pactio ⁊ cōuētio ceſſa re dꝫ. exͣ eo. tua. Dare etiaꝫ ex pacto aliqͥd ꝓ ſacr̄o: ꝙͣuis ſpūale. eſt illicitū. et ſi nō om̄i eo mō qͦ ⁊ dare tꝑale. tn̄ qꝛ ex eo ꝙ res emit̉ a nō dn̄o. eſt ꝯͣ rōnem gre. Dicere autē orabo ꝓ vobis ⁊ rogo vos vt etiā oretis ꝓ me: in nullo ē rep̄henſibile. qꝛ nō emitur vel vendit̉ ſpirituale cū nulla ſit pactio. ¶ De munere autē a manu qd̓ ē pecunia: large ſu mendo pecuniā ꝓ rebꝰ mobilibꝰ ⁊ īmobilibꝰ: que tꝑalit̓ poſſident̉. jͣ. q. iij. totū. Noͣ. ẜm Aur. in. iiij. Munꝰ a manu aut ē tale ⁊ tantū ꝙ p̄ſumit̉ incli nare affectū ad collationē rei ſpūalis ꝓpter ip̄m. ⁊ tunc p̄ſumit̉ ſymonia vel hoc tā paꝝ eſt ꝙ nō p̄ſu mitur inclinare affectū ad collationē rei ſpūalis. ⁊ tunc nō ē ſymonia. Et hoc quidē veꝝ ē qͦ ad iudi cium eccleſie q̄ de exterioribꝰ iudicat. ſꝫ qͦ ad deum ſꝑ eſt ſymonia. cū ꝓpt̓ qd̓cunqꝫ tꝑale q̄ntumcunqꝫ etiā ꝑuū dat̉ ſpūale. Ad iudicandū autē de ſymo nia: cū dubitat̉. vtꝝ cuꝫ qͥs corrupta mēte dederit munera ẜm Dir. attēdenda ſt̓ p̄cipue qͣtuor: q̄ in iſtis verſibꝰ ꝯtinent̉. Muneribꝰ dandis: attēdas qͣtuor iſta. Quis dans: qͥs ve petēs: q̄ res: q̄ cauſa petendi. Prouerbium eſt. nec oīa. nec oēs neqꝫ ab oībꝰ. qꝛ valde inhumanū eſt a nemine reciꝑe velle ſꝫ oīa ⁊ ab oībꝰ viliſſimū. ſꝫ eſculentū ⁊ poculentuꝫ qd̓ infra triduū cōſumi pōt reciꝑe licꝫ. extra de re ſcriptis. c. ſtatutuꝫ. li. vj. Conſiderari dꝫ pͥmo. qͥd offerat̉. Itē qͣle offerat̉. Iteꝫ a qͦ det̉.ſ. an a pauꝑe vl̓ diuite. Itē ad qͥd offerat̉. Itē qͣ intentōne. Itē quantū. Itē qn̄.ſ. tp̄s donationis. An.ſ. inſtante neceſſitate vel al̓s cōferat̉. Et ẜm hoc p̄ſumit̉ pro ⁊ contra. extra eo. et ſi qōnes. Et ꝓpter hoc habes an encenia inducāt ſymoniā. Nā attenta qͣntita te modica. ⁊ detur ſine pacto ⁊ abſqꝫ corrupta intē tione nō eſt ſymonia. Al̓s in modico etiā ꝯmittit̉ ſymonia.j. q. j. iudices. Tho. etiā in qͦlibet. dicit in diſpenſatione ſacr̄oꝝ vel alioꝝ ſpūalium. cuꝫ aliqͣ recipiunt̉ vt ſymonia euitet̉. tria ſunt neceſſaria. Primū vt fiat ex cōceſſione iurꝭ diuini vel huma ni vel ſaltē pie ꝯſuetudinis. Scd̓m. vt ſit intentio pia et nō corrupta. Terciū vt ſit forma honeſta.ſ. vt nō requirat̉ ante pij officij executionē ne pactū interuenire videat̉. ſꝫ impleto officio exigi poſſunt Sic igit̉ ſi iſta tria cōueniant: ſecure archidiaconꝰ accipiat palafrenū ꝓ inſtallatione abbatis. Nota etiā ẜm Io. de lig. ⁊ Inno. in. c. ad publicā. extra eo. ꝙ ſi eſt conſuetudo ꝙ pro ordine vel alio ſacr̄o detur tm̄ ante receptionē eius. nō valet immo eſt corruptela. etiā ſi longo tꝑe ſeruata eſt ꝙ ꝓ tali or dine detur tm̄. nec pōt cōpelli ad ſoluendū. quia ſi gratis dedit non p̄iudicat nec nata eſt obligatio. Si autē nō gratis dedit. ſꝫ vigore conſuetudinis. non valet. quia fuit corruptela. Sed ſi ex ſtatutoꝫ qͥq iij

Simonia. j. vel cōſuetudine debet̉ aliqͥd ꝓ ordine vel alijs ſpi ritualibꝰ poſt receptionē eoꝝ: valet vt in ꝯſuetudi ne venetoꝝ vbi qͣrta oīm mobiliū moriētis datur ep̄o. In britania v̓o dat̉ tercia ꝑs. Et pn̄t ad hoc cogi. Ideo autē veneti dant hoc. qꝛ nihil ſoluunt ꝓ decima. De hmōi ꝯſuetudinibꝰ videsͣ. Sepul tura.j. in pͥncipio. Itē nota ꝙ ille qͥ dat p̄bendam vel aliud beneficiū pͥncipalit̓ rōne ꝯſanguinitatis vel ꝓpter affectionē alicuiꝰ amicicie tꝑalis ſi quidē attendit ſolū bonū tꝑale illius cui dat̉ ⁊ nō alteriꝰ qͣꝫuis grauit̓ peccet: nō tn̄ ſymoniā cōmittit. qꝛ nō vendit cū nil accipiat̉. Et ſi intēdit in hoc aliquod bonū in ſeip̄m redūdans: ſicut ꝙ magnificet per hoc. ⁊ nobilitet̉ domus ſua vel ꝙ ipſe in ꝯſangui neis ſit fortior vel ſi hoc pacto vel intētione benefi cium cōcedit vt beneficiatꝰ faciat aliquā recōpen ſationē tꝑalem ſibi vel ſuis conſanguineis. ſymo nia eſt ẜm Tho. ¶ De pecunia ſymoniace recepta ſiue ꝓ ordine da to ſiue beneficio ſiue ſepultura vel ꝓ ingreſſu mo naſterij vel ꝓ pn̄tatione: qͦ ad pr̄onos eccleſiaꝝ vel ꝓ mediatione vel ad hoc vt ꝓcuret qͥs ſpūalia al teri ⁊ hmōi qͥd fieri debeat. Dic ẜm doc. ꝙ talis pe cunia retineri nō pōt: nec etiā reddi dꝫ illi qͥ dedit qꝛ turpiter dedit. ſꝫ dꝫ dari illi eccleſie in cuiꝰ cōtu meliā data eſt. exͣ eo. de hoc. vnde ſi qͥs ordinatꝰ eſt nō hn̄s beneficiū: pecunia ab eo recepta ſymonia ce: dꝫ dari eccleſie cathedrali. Si aūt ordinatꝰ ē ad titulū alicuiꝰ eccleſie vel bn̄ficij: illi eccleſie vel bn̄fi cio applicabit̉. ẜm Guil. ⁊ Ul. Si accepta ē pecu nia vl̓ alia res ꝓ eccl̓ia vel bn̄ficio illi eccl̓ie vel bn̄fi cio applicabit̉. niſi eccl̓ia eſſꝫ in culpa qꝛ illd̓ tūc da bit̉ pauperibꝰ. ne eccl̓ia de malo reportet lucꝝ. Et hoc ſi totū collegium ꝯſenſiſſet ſymonie. Et ſi talis trāſiret ad religionē: ex miſcd̓ia poſſet ei reddi vel etiā ſi eſſet talis pauꝑ. vt nō ſufficerēt ſua vel etiā ſi dediſſet ex ignorātia ẜm Ho. Idē videt̉ dicēdū de pecunia ſymoniace recepta ꝓ alijs ſpūalibꝰ. vt ſcꝫ det̉ illi eccleſie in qͣ cōmiſſa ē. ita tn̄ ꝙ nō repor tet cōmodū qͥ dedit. Si v̓o ꝓ ingreſſu monaſterij pecunia ſit ſymoniace recepta. ⁊ capitulū fuit ꝑti ceps ſymonie. trāſibit ſic ingreſſus ad aliud mo naſteriū ſimpl̓r cū illa pecunia ſibi reſtituta. Si ſo lus p̄latus vel aliqͥ ⁊ nō capl̓m. tūc trāſenndo ad aliud monaſteriū: ſi eſt ꝓfeſſus illud ſcd̓m mona ſteriū ad qd̓ trāſibit hēbit vſūfructū illoꝝ bonoꝝ ip̄o viuente: mortuo autē libere reuertent̉ ad pri mū monaſteriū. qd̓ videt̉ hr̄e locū in his q̄ nō con ſumunt̉ vel diſtrahunt̉ vt ſunt poſſeſſiones. Si v̓o diſpenſet̉ cum tali ꝙ remaneat in illo eodē mo naſterio. puto etiā ꝙ poſſit diſpenſari ꝙ illa pecu nia ſymoniaca remaneat monaſterio. Ita tamē ſi poſſibile eſt ꝙ illi qͥ fuerūt in vicio nō habeāt vtili tatē vel etiā qn̄ nō pōt pecunia ſymoniace recepta cōmode applicari loco vbi vel in cuiꝰ cōtumeliam data eſt. puta. qꝛ in remotis ꝑtibus vel cū videret̉ incōueniēs illā ſibi dari vel cū eccleſia haberet̉ qͣſi ꝓ derelicta. pauperibꝰ pōt erogari. ¶ Utꝝ ep̄s cū ꝯſecrat vel viſitat poſſit reciꝑe ꝓcu rationē. Rn̄dit Dir. ꝙ moderatam pōt reciꝑe. exͣ eo. cū ſit. vbi dicunt Ber. Inno. ⁊ Hoſti. ꝙ ep̄s hanc ꝓcurationeꝫ nō recipit ꝓ aliquo ſacr̄o. quia illud eſſet ſymoniacū: nec rōne laboris. qꝛ eccleſia poſſet eſſe in ciuitate. ⁊ tn̄ recipit licet nō laboret. extra de cenſi. venerabili. Sed qꝛ iſta ꝓcuratio ꝑ miſſa eſt a iure ſicut ⁊ alie ꝓcuratōes. qͥ fiunt rōne viſitatōis. vn̄ nulla ſymonia cōmittit̉. Et ſi eccl̓ia ꝓpt̓ pauꝑtatē ꝓcurare nō poſſꝫ ep̄m: ip̄e ſuis ſum ꝑtibus eccleſiā ꝯſecrabit. x. q. iij. cauendū. ¶ Utꝝ tꝑalia poſſint dari ꝓ vita eterna vel pro remiſſione peccatoꝝ. Rn̄dit Dir. ꝙ ſic. Dan̄. iiij. Peccata tua elemoſynis redime. ¶ Utrū tꝑalia poſſint dari ꝓ redimēda vexatio ne in ſpūalibus. Rn̄dit panor. in. c. dilectus filiꝰ. extra eo. comp̄hendēdo totā materiā. ꝙ aūt queri mus in tꝑalibꝰ aut in ſpūalibꝰ. Primo caſu licite redimit̉ vexatio tā pro iure q̄ſito ꝙͣ pro iure q̄rēdo ſꝫ recipieus pecuniā ſic indebite tenet̉ ad reſtōneꝫ l. j. ⁊. l. ⁊ general̓. ff. de calū. In ſpūalibꝰ v̓o ꝓ iure q̄rendo nō eſt licitū aliquid dare. etiā vt ceſſet im pedimentuꝫ facti. qꝛ ille videt̉ ambitioſus dando pecuniā. vt facilius illud acqͥrat. Et ſic ꝓprie loqui tur. c. matheus. extra eo. Nec tunc ꝓprie redimit̉ vexatio. ſed datur vt facilius acquirat̉ ius ſpūale. Pro iure autē q̄ſito aūt eſt in poſſeſſione illiꝰ iuris ⁊ ſi moleſtet̉ de facto. licitū eſt aliqͥd dare. vt in. d. c. dilectus. licet recipiens teneat̉ ad reſtōnē. Si v̓o iuſte vexat̉. vt quia ep̄s vult eū iuſte deponere vel alius iuſte accuſare vel forte p̄tendit ius in benefi cio. ⁊ tunc vexato nō licet aliqͥd dare. qꝛ non redi mitur tunc vexatio facti. vt extra eo. nemo. Aut nō eſt in poſſeſſione illius iuris iā queſiti. ⁊ tūc vt habeat poſſeſſionē etiā illicite detentā. nō licet ali quid dare. vt notat Inno. in. c. ad aures. extra eo. ⁊ tenet glo. xvj. q. vij. decimas. Nam poſſeſſio eſt qͥd ſpūale. Hinc eſt ꝙ nō cadit in laicū de p̄ſcrip. cām. vel ſaltē eſt cōnexa ſpūalibꝰ ꝓpter adminiſtra tionē: que inde ſequit̉.j. q. iij. ſi quis obiecerit. Pu to tn̄ ſi ꝓpter p̄otentiā aduerſarij vel impotentiaꝫ ſuā nō poſſet illā defacili cōſequi apud ſuperioreꝫ. quia tunc vt euiter magnū p̄iudiciuꝫ licite poſſet dare pecuniā. Sicut in ſil̓i de abſolutōe ab excōi catione obtinēda. de quo infra. ¶ Que ſymonia ſit grauior. Rn̄. ẜm Ul. ꝙ in mu nere a manu. quia munꝰ a manu magis ꝓprie eſt p̄cium ꝙͣ ꝙ ab alijs dn̄abꝰ. licet in omnibꝰ cōmit tatur ſymonia. net. vtin. cj de ſi ¶ Utrū liceat vendere ſacra vaſa. veſtes. aquam benedictā ⁊ hmōi. Rn̄. ẜm Vl. omnia ſacr̄alia or dinata ad aliquē effectū ſpūalem vendi non pn̄t. vt aquā benedicta ⁊ hmōi ꝑ quā venialia dimit tunt̉. Sicut nec etiā rōe materie pōt vendi ſacr̄m .j. q. j. placuit. Sed illa q̄ ꝑticipatiue ſunt ſpūalia. vt calix ⁊ hmōi. ante cōſecrationem ſimpl̓r vendi poſſunt. Poſt v̓o cōſecrationē alteri eccleſie etiam vendi p̄nt in eadeꝫ forma. dūmō intentio referat̉ ſolum ad tꝑale ⁊ nō ad ſpūale. Al̓s ſymonia eſſet ẜm ipſum Ul. Sed laico calix vendi non pōt niſi ꝯflatus. Idē ẜm Pe. de pal̓. nec ꝓ ſacramētalibꝰ licitum eſt aliquid recipere. vt ꝓ benedictione ab batum vel abbatiſſarū vl̓ velatione virginum et huiuſmodi.

Simonia. j. ¶ Utrp autē ſacerdos poſſit vendere officiū por tandi aquā benedictaꝫ ꝑ parochiā. Dicit Guil. ꝙ ſi talis hꝫ ꝓ ꝯſuetudine vt poſſit tale officiū retinē ⁊ ꝑ ſe vel aliū exerce ⁊ ꝓuētus reciꝑe. nō eſt ſymo nia. ſi illud qͥde̓ cōmittat ad firmā. Al̓s ſymonia ē vel ſaltē turpe lucrū. ¶ Utrū ꝓ matrimonio liceat aliqͥd reciꝑe. Rn̄. ẜm Tho. ꝙ licet matrimoniū ſit vnū de ſacr̄is. li cite tn̄ recipit̉ ⁊ datur pecunia abſqꝫ vicio ſymonie non ex eo ꝙ in tali ſacr̄o nō conferat̉ gr̄a. vt notat glo. j. q. j. quicquid. ſed ꝓpterea quia matrimoniū non eſt ſacramentum ſolū. ſed eſt nature officium Et ẜm hoc datur pecunia ꝓ matrimonio ad ſub leuandum onus eius. et non inqͣntum eſt eccleſie ſacramentum. vnde et pro benedictione nuptia. rum ꝓhibetur aliquid exigi. licet ſponte oblatum recipi poſſit. extra eo. cum in eccleſie. Et panormi in. c. ſuam. extra eo. rep̄hendit glo. ibi. que dicit. ꝙ ſi illa benedictio nō eſſet ſacramentū ꝙ poſſet ali quid peti. Sed Panormi. dicit ꝙ hoc eſt falſum. quia nō ſolum ꝓ ſacramētis ſꝫ etiā generaliter pro officio eccleſiaſtico exercendo. nō debet aliquid pe ti. vt in capitulo ad noſtrā. extra eo. Dicit tamen Guil. ꝙ ſi ſacerdos aliquis ad quē ſpectat benedi ctio nuptiaꝝ nō vult dare licentiā alteri ſacerdot ꝙ benedicat nuptias niſi ꝓ pecunia. ſi quidē non intendit vendere licentiā benedictionis. ſꝫ ꝓuide re ſibi de portione oblationuꝫ eum cōtingente. nō eſt ſymonia. Si tamen ex certa ſcientia maiorē exi git ſummam qͣꝫ p̄ſumatur valere portio ei contin gens. merito p̄ſumi poteſt ꝙ ipſam licentiaꝫ ven dere voluerit. ¶ An autē pro ſacramēto baptiſmi poſſit dari pe cunia. Reſpon. Panor. in capitulo. cū in eccleſie. extra eo. allegat glo. in. c. baptizandis.j. q. j. q̄ con cludit. ꝙ aut iſte baptizandus eſt adultus. et non debet aliquid tribuere. ſꝫ potius baptiſmū dimit tere. quia exquo credit ⁊ nō deficit ꝓ eo. quominꝰ baptizetur. habetur ꝓ baptizato. ar. c. debituꝫ. de bap. ⁊ in. c. ij. de preſ. nō bap. Uel baptizet ſeipſuꝫ tōe ab excō ẜm glo. in dicto capitulo baptizandis. Sed Pa nor. dicit ꝙ hoc vltimū parum ꝓdeſſet. quia diffe rentia debet eſſe inter baptizantē et baptizatū. vt in dicto capitulo debitū. Itē dic ꝙ poterit ſe face re beptizari a laico. quia a quocunqꝫ collatus ſit. te net. vt in. c. j. de ſum. tri. Si v̓o eſt infans. tūc glo ponit opiniones. Quidā em̄ dicunt nihil eſſe tri a veſtis aquam buendū. ſꝫ potius infantē dimittendū ſine baptiſ jxitt ſ mate. quia nō debet qͥs peccare vt infans acqͥra vitam eternā. xiiij. di. qd̓ ait Loth. ⁊ ibi glo. ⁊. xlv di. ſicut. Alij dicūt ꝙ licet nō debeat dari: tn̄ potiꝰ qͣꝫ infantē dimittere ſine baptiſmate: pecunia eſſet danda. Et hoc intellige qn̄ nō reperit̉ aliqͥs qͥ ſciat baptizare. Et hoc caſu putareꝫ ꝙ licite poſſit dari pecunia: ꝙͣꝙͣ illicite recipiat̉. qꝛ iſte qͥ donat ductꝰ neceſſitate: donat: nec vt emat ſpūale. ſꝫ potius vt tollat impedimentū illicite p̄ctitū huic ſacr̄o. Hec Panor. Secus tn̄ ẜm Ri. de alijs ſacr̄is: que ſine periculo dānationis ex cauſa pn̄t omitti. Nunqͥd autē licite detur pecunia pagano. vt ſe baptizet. Quidā dicunt. vt dicit glo. in. c. qͣꝫpio. Fo. CCXXXIII. j. q. ij. ꝙ licite pōt dari. Exemplo beati Silueſtri qͥ bona temporalia paganis pollicebat̉. vt faceret ſe xp̄ianos. Alij cōtra. Sed panor. placet. ꝙ aūt ꝓpt̓ paupertatē pagani volunt venire ad fidē xp̄ianā Et tunc licite poſſet eis pecunia ꝓmitti. Nā mul ti iudei diuitias maximas cōgregauerūt ex vſura ria prauitate. ⁊ timent venire ad fidē. quia oportet eos omnia mala ablata reſtitue̓. hoc caſu licite pu to poſſe pecuniā ꝓmitti vt veniant ad fidē. Sed ſi non haberent ꝓpoſitū veniendi ad fidem niſi ex cupiditate pecunie ꝓmiſſe: tunc puto opinionem contrariam ꝓcedere. Et ẜm primū membꝝ arbi tror feciſſe Silueſtrū. hec Panor. Similiter nec ꝓ confirmatione. nec pro criſmate. nec pro extrema vnctione licet aliquid exigere. ſꝫ ſponte oblata lici te recipiunt̉. Eius em̄ oblatio nullam ingerit cul pe maculam que nō ex ambientis ꝓceſſit petitio ne.j. q. ij. ſicut. Et ſi in his ⁊ in quibuſcunqꝫ alijs ſpiritualibus aliquid ex cōſuetudine exigat̉ quaſi preciuꝫ rei ſpiritualis cum intentione emendi vel vendendi: eſt ſymonia precipue ſi ab inicio exiga tur. Sed ſi accipiatur quaſi ſtipendium ꝓ cōſue tudine approbata non eſt ſymonia. Si tamē non ſit ei intentio emendi vel vendendi. ſed intentio referatur ad ſolam conſuetudinis obſeruantiam. Et precipue quādo quis voluntarie ſoluit. Item pro euchariſtie collatione nō licet aliquid exigere. vel ex pacto ſeu quaſi precium dare.j. queſtione.j. dictum. ¶ Pro celebratione autē miſſe tanqͣꝫ p̄cium nūqͣꝫ licitum eſt recipere vel dare. Sed ẜm Ray. ſi ſacer dos tenetur celebrare. puta quia habens eccleſiaꝫ vel beneficiuꝫ officiare teneatur. tunc exigere ē ſy monia.j. queſtio. iij. vendentes. Si v̓o non tenet̉ ⁊ deficit ei ſumptus. poteſt accipere. pͥma queſtio ne pͥma. iudices. Nam et operas ſuas locare po teſt ſiue ad diem ſiue ad annū. extra ne. pre. vi. ſu. c. vltimo. Sed ſi ſumptus habet et ad hoc non te netur. aut debet facere gratis. aut ceſſare. Al̓s fa cere videtur ex auaricia. Et licet forte quādo non teneretur ad iſta nō eſſet ſymonia. eo ꝙ nō debet ſuis ſtipendijs militare: tamen turpe lucrum eſt quando fit ex auaricia vel ſaltē habet ſpeciē mali. Et in quolibet p̄dictorum intelligas ꝙ ipſe debet gratis cantare vel dicere miſſam. licet aliquid reci piat pro ſumptibus. Et idē intelligas de alijs offi cijs diuinis. vt dictum eſt de miſſa. Con. Tho. et Ri. in. iiij. dicit. ꝙ pro anniuerſario dicendo non licet facere pactum de pecunis danda. Si tamē ex deuotione eccleſie datur: eccliſia tenetur ꝓ illis ce lebrare ꝓ quibus datur. ẜm ꝙ pro recepto benefi cio magis ſe obligatam videt. Et ſeculares qͥ dant vel dimittunt certam quantitatē pecunie ꝓ miſ ſis: ſeu āniuerſarijs: innitentes mori patrie. qͣꝫuis in huiuſmodi ex ſimplicitate taliter loquantur ac ſi vellent emere: videtur ꝙ pie ſit interp̄tandum pactum eorum.ſ. ꝙ dent per modum elemoſyne: tamen ſunt admonendi de hoc. vt nō dent tanꝙͣ pͣcium miſſe. ¶ Utꝝ ꝓ pnīa ſeu cōfeſſione poſſit aliquid exigi Dic ꝙ nō. jͣ. q. j. quicqͥd. Et ſacerdotes q̇ audiunt qq iiij

pͥncipalit̓ intēdētes lucꝝ pecunie ⁊ ſi nō petāt: ſy moniā cōmittūt mētalē. Si an̄t exigāt alit̓ nō au dituri ꝯmittūt ſymoniā etiā ab eccleſia puniendā d. c. qͣꝫpio. Sacerdos etiā qͥ nō vult dare licentiaꝫ parochiano alteri cōfitendi niſi ꝓ pecunia: cōmit tit ſymoniā ẜm Ray. ¶ An autē in abſolutōe ab excōicatōe vel ſuſpen ſione vel int̓dicto poſſit exigi pecunia ſine vicio ſy monie. Dic ꝙ ſi exigit̉ pecunia qͣſi pena culpe p̄ce dentis ꝓ qͣ fuit excōicatꝰ ſuſpenſus vel int̓dictus. Factū quidē nō ē ſymoniacū niſi intētio ſit corru pta. ſꝫ ſi exigat̉ tāqͣꝫ p̄ciū abſolutōis ſymoniacū eſt ẜm Tho. Pe. ⁊ Ho. Uide tn̄ glo. in. c. ad aures. exͣ eo. q̄ dicit ꝙ excōicato licꝫ dare pecuniā ꝓ abſo lutione: ſi iniuſte abſolutio ſibi denegat̉. qꝛ tūc re dimit vexationē ſuā. Sꝫ Inno. ibi tꝫ ꝯͣriū. Nō.n. ꝓ abſolutōe dꝫ aliqd̓ tꝑale impēdere. ſꝫ dꝫ hr̄e re curſuꝫ ad ſuperiore. Io. an. dicit ꝙ aūt iſti īminet aliqd̓ p̄iudiciū ex dilata abſolutōe. vtputa. qꝛ ſpe ratur eligi vel dꝫ eligē vel p̄ſcriptio currit ꝯͣ eū niſi agat. Et tūc ꝓcedit opinio glo. vt dicatur potius redimere vexationem. Aut non eſt tale periculuꝫ Et tunc procedit opinio Inno. Et panor. ibi di cit ꝙ hec opinio ē ſatis eq. Et q̄rit de alia. q. Sta tuto cauet̉ ꝙ excōicatꝰ ſoluat. x. libras ꝓ qͦlibꝫ mēſe qͦ ſteterit in excōicatione. nūqͥd valeat tale ſtatutū Ho. dicit ꝙ ſic. qꝛ nō exigit̉ hoc caſu pecunia ꝓ ab ſolutione. ſꝫ ꝓ cōtumacia. Panor. tn̄ ꝯſulit vt pͥus abſoluat̉ ⁊ poſtea cogat̉ ſatiſface̓ ẜm formā ſtatuti ¶ An autē pro ſacr̄o ordinis poſſit exigi pecunia. Dic ꝙ nō. ex eo. c. j. vbi dicit. d. an. Nota tres ꝑſo nas qͥ reqͥrunt̉ in ordinatōe.ſ. Ep̄s. miniſter ⁊ no tarius. Et ſicut principalis ordinatio dꝫ eē gͣtuita: ita ⁊ om̄e accedēs dꝫ eſſe gratuitū. Et de ep̄o claꝝ eſt ꝙ ſi recipiat aliqͥd ꝓ ordinatōe ꝑ pactionē. ꝯue tionē vel exactionē.j. q. ij. qͣꝫ pio. qͥnimo ſi det̉ pecu nia epiſcopo ne ordinet ꝑ ſymoniam: ſymonia eſt ex parte ipſius epiſcopi. ſed non ex parte dantis. ẜm Tan. Idem dicit panor. in. ca. cum in eccleſie. extra eo. de eo qͥ dat pecuniā ep̄o vt ſymoniaco nō cōferat ſpūalia ꝙ ſymonia ē ex ꝑte recipiētis. Mi niſter aūt in ordinatione vel etiaꝫ archidiaconus qui habet examinare ꝓmouendos vel etiā ille qui notat promouendos vel ille qͥ reſpondet in ſcru tinio ordinādi ẜm formā. c. j. de ſcru. vel ille qͥ legit euāgeliū.ſ. cū fit ordinatio ẜm Goſ. qͥlꝫ hoꝝ ſi reci peret pecuniā ꝓ illo mīſterio ſymoniā cōmitteret. ¶ Quid aūt de notario. an poſſit aliqͥd ꝓ ſuo labo re reciꝑe. Rn̄dit panor. in. c. j. exͣ eo. poſt gl. ⁊ doc. ꝙ aut notariꝰ hꝫ ſalariū de publico. puta ab ep̄o ⁊ nihil dꝫ exigere. Aut nō hꝫ ſalariū ⁊ tūc aut ſuum officiū eſt adeo neceſſariū in ordinatōe vt niſi ipſe ſcriberet: ordo nō diceret̉ rite collatꝰ. Et tūc cū offi cium ſuū ſit de ꝯferētibꝰ ad ordines nihil p̄t exigē Sꝫ panor. dicit ſe nō videre ꝙ officium ſcriptoris poſſit eſſe tale ꝙ neceſſario reqͥrat̉ ad ordine cōfe rendū legitime. Et iō ſimpl̓r pōt dici ꝙ exqͦ nō hꝫ ſalarium de publico: rite pōt pecuniā ꝓ labore ſuo exigere. Et iſtud capl̓m voluit ẜm Inno. tollere cō ſuetudinē qͦrundā locoꝝ in quibꝰ oēs officiales et miniſtri petebant pecuniā. Simonia. j. ¶ Itē ẜm Ray. qͥ nō hn̄s titulū rogat p̄ſbyteꝝ vt pn̄tet eū ad titulū eccleſie ſue: ꝓmittes ei ꝙ nunqͣꝫ aliquid in eccleſia ſua petet ſymoniā ꝯmittit. extra eo. per tuas. Itē ꝓ actu ꝓphetandi nō lꝫ acciꝑe pecuniā qͣſi p̄ciū. vn̄ et ꝓphete veteris teſtamēti rariſſime etiā ſponte oblata recipiebāt ne vendē viderent̉ ꝓphe tiam. Et ſi recipiebāt aliqn̄ ad ſuſtētationē ipſorū recipiebant.j. q. j. iudices. ¶ Itē pauperibꝰ nō ē danda elemoſyna ꝓ orōne ab eis fienda tāqͣꝫ ex hoc qͥs intēdat emere orōneꝫ eoꝝ. ſꝫ ꝑ gͣtuitū bn̄ficiuꝫ dꝫ intēdere ꝓcurare aīas paupeꝝ. ad hoc ꝙ gratis ⁊ ex charitate ad orādū ꝓcedāt ẜm Tho. Sꝫ ſi detur ex pacto pecunia ꝑ pſalterio dicēdo: ē exp̄ſſe ſymonia ẜm Pe. de pal̓. Non aūt ſi daret̉ ꝓ vigilando ſupra defunctū.ſ. rōne laboris vigilie: eſto ꝙ ad vigilias ſeq̄ret̉ dice̓ pſalteriū aut alias orōnes ẜm Ho. Sꝫ cū ordina tio eſt in eccleſia ꝙ qͥ vadit ad talē horā tm̄ habeat vt eſt in diſtributionibꝰ qͦtidianis. ⁊ aliquis vadit ad illā pͥncipalit̓ cā lucrandi illud: ſymoniā cōmit tit mentalē. ſꝫ nō eam q̄ ab eccleſia punit̉. cū nulla ꝑ tamē pactio int̓cedat. exͣ eo. tua. ẜm Archi. reſtituere tenet̉ pecuniā illam..33. ¶ Itē ꝓ p̄dicatione nō lꝫ recipere pecrima. ſꝫ licet predicanti victū acciꝑe ẜm Tho. ⁊ Pe. de pal̓. vn̄ ille qͥ p̄dicat pͥncipalit̓ hac intētione vt habeat pe cuniā vel laudē vel fauorē popularē: ſymoniā mē talem cōmittit.j. q. iij. nō ſolū. Sꝫ ſi ꝓ hoc paciſcit̉ ſymonia ē q̄ ꝑ eccleſiā pōt puniri. Dicit etiā Tho. in qͦlibet. ꝙ cū aliqͥ p̄tendētes religionē ſiue ſancti tatem petut a ſacerdotibꝰ ꝙ ꝓcuret eis pecuniā in parochia ſua. Ita ꝙ ſacerdos habeat inde certam partē. Si in hoc intueniat pactū: ſymoniā cōmit tit ipſe ſacerdos. qꝛ ꝑſuaſio ſacerdotis ſpūalis eſt. ⁊ credit̉ ei eo ꝙ eſt ſacerdos. Et tā ſacerdos ꝙͣ reli gioſi tenent̉ de ſymonia. ¶ Itē ꝓ vſu ſpūalis ptātis ſeu p̄lature nō lꝫ aliqͥd accipere. cū em̄ ille cui ꝯmittit̉ ſpūalis ptās ex offi cio obliget̉ ad vſum ptātis ſibi cōmiſſe in ſpūaliū diſpēſatione. ⁊ etiā ꝓ ſua ſuſtentatione ſtatuta ſti pendia habeat ex redditibꝰ eccleſiaſticis. ſi aliquid dat̉ licētā eundi acciperet ꝓ vſu huiꝰ ptātis nō intelligeret̉ locare oꝑas ſuas qͣs ex officij ſuſcepti debito dꝫ impen dere ſꝫ vendere intelligeret̉ ip̄m ſpūalē vſum gr̄e. ⁊ ſic eſſet ſymonia ẜm Tho. vn̄ nō licet aliqͥd acci pere ꝓ qͣcunqꝫ diſpēſatione. Nec etiā ꝑ hoc ꝙ cō mittit vices ſuas nec ꝓ correctione faciēda. nec ꝓ ceſſando a correctione. nec ꝓ minus puniēdo pec catum. nec ꝓ crimine celando iudici eccleſiaſtico: llacus nō. nec pro purgādo reo nec ꝓ viſitando. ꝙͣuis ꝓcu ratōnē liceat viſitāti reciꝑe ⁊ dedicāti. nec vt minꝰ digne reconciliet penitentē vel vt digne penitentē repellat. In omnibꝰ his cōmittit̉ ſymonia ex ꝑte dantis ⁊ recipientis: ſi fuit ex aliquo temporali. ſcꝫ pecunia p̄cibus vel obſequijs ẜm Tho. ⁊ Pe. de pal̓. et extra eo. nemo. Dare auteꝫ aliquid ſuꝑiori vt ſeruet iuſticiam in cauſa ſpūali ⁊ in iuriſditione eccleſiaſtica ẜm Pe. de pal̓. ⁊ Ray. ſymonia ē. Et idē eſt dicēdū ẜm Guil. ſi agat̉ ſuꝑ tꝑalibꝰ ⁊ ꝑſona iudicās ſit eccleſiaſtica q̄ rōne eccleſiaſtice iuriſdi

Simonia. ij. tionis tenet̉ ad tale ius reddēdum. Sꝫ ſi iudex ſit laicus ⁊ ſuꝑ re tꝑali iudicet nō eſt ſymonia. licꝫ al̓s grauit̓ peecet. Sil̓r teſtificari in cauſa ſpūali ſicut ē mr̄imonial̓. decimis ⁊ hmōi ꝓ pecunia: ſymonia eſt. In alijs āt caſibꝰ ⁊ ſi nō ſymonia ſit. tn̄ īiuſtū ī Et ex hoc ſequit̉ ꝙ cū ſigillū iudicꝭ nō ſit niſi teſti moniū iudicij. nō apparet qūo ꝓ ſigillo ſuo iudex poſſit aliqͥd pete̓ niſi forte expēſas cere ſigillatoris ⁊ clericoꝝ ad hoc deputatoꝝ. Preſtare aūt ꝯſiliuꝫ vt iuriſꝑitus vel pr̄ociniū vt ꝓcurator vel aduo catus nō ſolū in cā tꝑali. ſꝫ etiā ſpūali ꝓ pecunia. nō ē ſymoniacū nec pctm̄ ẜm Pe. de pal̓. Doctor ꝓ doctrina pōt reciꝑe pecuniā a ſcholaribꝰ. nō qͣſi vendēs veritatē ⁊ ſciam. ſꝫ qͣſi locās oꝑas ſuas. qn̄ videlicet ad hoc nō tenet̉ ex officio. Nā ſi ad hoc teneret̉ ex officio: intelligeretur ip̄am veritatē vē dere. vn̄ gͣuit̓ peccaret. ſic̄ ptꝫ ī illis qͥ inſtituunt̉ in aliqͥbꝰ eccleſijs ad docēduꝫ clericos eccleſie ⁊ alios pauꝑes. ꝓ qͦ ab eccl̓ia bn̄ficiū recipiūt nō lꝫ eis ali qͥd acciꝑe ẜm Tho. Sꝫ Ho. dicit ꝙ ſi eſt magiſte rio ānexū ſufficiēs bn̄ficiū vel ſalariuꝫ nō licꝫ eis a ſcholaribꝰ aliqͥd exige̓. Alit̓ talis ſymoniā ꝯmittit .j. q. iij. vendētes. Sponte tn̄ oblata reciꝑe poteſt Sꝫ ſi nō ē ānexū tale bn̄ficiū vel ſalariū ꝙ ſufficiat ei. pōt acciꝑe collectā ꝓ labo:e ſuo: nō ſolum ab ex traneis ſꝫ etiā a clericꝭ eccl̓ie. nō tn̄ a pauꝑe. cū ip̄e potiꝰ debeat pauperi ſb̓uenire. Et tal̓ exactio n̄ dꝫ eſſe coactoria. vt ꝙ niſi ſoluāt expellet eos a ſchol̓. aut accipiet res eoꝝ. ſꝫ exponat inopiā ſuā. Pro doctrina theologie aliqͥd acciꝑe dic̄ pe. de pal̓. in. iiij. ꝙ vr̄ ſymonia: etiā ſi nō d̓ alijs ſciētijs. ¶ Magiſter ſi nō vult ꝯcedē feſtū alicuiꝰ ſcī qd̓ ē colendū ad celebrādū niſi ꝓ pecunia data ē ſymo nia. qꝛ vēdit ſpūale ad qd̓ tenet̉. d. c. vēdentes. Et ſi feſtū nō celebrādū vult feriare nec vult lege ī eo niſi ꝓ pecunia ſymonia ē. gͦ ꝯclude ẜm Pe. de pal̓. ꝙ ꝓ licētia docēdi ī qͣcūqꝫ facultate dare vl̓ acciꝑe gͣtis oblatū. nec ꝓ labore. lꝫ. Sꝫ ẜm Ri. qͣꝫuis pro dando talē licētiā exigē ſit illicitū. nō tn̄ eſt ꝓprie ſy moniacū. vn̄ glo. in. c. j. de magi. dicit ꝙ eſt qͣſi ſy moniacum. Et ẜm Fran. de zab. ſi ep̄s ꝓ pecunia dat licētiā eundi ad ſtudiū. mortalit̓ peccat qꝛ dat ꝓ p̄cio qd̓ gratis dꝫ. d. c. vendētes. nō tn̄ ſymonia eſt ibi. ſed turpe lucrum. Utꝝ ꝯmittat ſymoniā qͥ debitori ſuo dat aliqͥd ſpūale. vt recuperet qd̓ ſuum eſt. Rn̄. ẜm Tho. et Ul. ꝙ ſymoniā cōmittit. ¶ Utꝝ laicus qͥ recipit pecuniā vt reſtituat eccl̓ie decimā quā tenebat: ſymoniaꝫ cōmittat. Rn̄. ẜm Ho. ſi laicus nō vult decimā dimittē niſi ꝓ pecu nia ſymoniā ꝯmittit ex ꝑte ſui. ſꝫ eccleſia bene pōt redimere. ¶ Utꝝ ſi aliqͥs ꝓ mea ordinatōe vel ꝓmotōe pecu niā offerat. nuuqͥd ego dicar ſymoniacꝰ. Rn̄. ẜm Ho. ꝙ ſi qͥs offerat pecuniā vel p̄ces ꝓ me vel ꝓ mittat pecuniā ſi exp̄ſſe ꝯͣdixi. nō obſtat mihi. extͣ eo. nobis. Secꝰ ſi me ſciente ⁊ ꝯſentiēte. tunc dicor int̓ponere voluntatē meaꝫ. Et id̓o qͣntūcunqꝫ oc cultū ſit. ſymonia ē. ⁊ renūciare debeo. ſi aīam ſal uare volo. Si v̓o fit penitꝰ me ignorāte. ⁊ ab inimi cō volēte ꝓmotionē meā īpedire nō ꝯmittit̉ ſymo Fo. CCXXXIIII. nia qͦ ad me ne ex dolo ſuo reportꝫ qd̓ intēdit. d. c. nobis. Si aūt amicꝰ meus dedit pecuniā ꝓ ꝓmo tione mea ſymoniace ꝓmoueor. ſꝫ nō ſic̄ ſymonia cus ſum.ſ. cū fit me ignorāte. tn̄ renūciare teneor. extra eo. de regularibꝰ. Con. Inno. Sꝫ Ul. dicit. ꝙ ſi me ſciēte ꝓmiſſa ē pecunia ꝓ mea ꝓmotione: quā poſtea ſolui vel etiā iā ſolutā reſtitui. lꝫ gͣuiter peccauerim ⁊ lꝫ ī maleficijs ratihītio retrotrahat̉⁊ mādato ꝯꝑet̉. tn̄ pōt ep̄s diſpēſare. qꝛ reuera nō fui ſymoniacꝰ in receptōne bn̄ficij. ſic̄ notat Tan. Dicit etiā Inno. in. c. tāta. extra eo. ſi qͥs obtinuii ordinē vel beneficiū alio dāte pecuniā. dū tn̄ non ordinatori. nō eſt ſymonia. etiaꝫ ſi ſine pecunia nō erat obtēturꝰ. Si aūt ordinatꝰ ip̄e pecuniā dediſſꝫ etiā ſi ſine pecunia habiturꝰ erat ordinē ſymonia ē Itē Guil. dicit qͥ dat pecuniā alicui ex familiaribꝰ p̄lati vt ſibi det īgreſſū ad ip̄m ⁊ intēdat qͥd ſpūale vt ordinē vel bn̄ficiū obtineat. neuter ſymoniā cō mittit. Sꝫ ſi dat vt faciat v̓bū ꝓ eo ad ꝑſuadendū vel ꝯſulendū p̄lato de collatōe illiꝰ ſpūalis. vterqꝫ ſymoniā ꝯmittit.j. q. v. qͥcūqꝫ. Pecuniā āt quā re cipit mediator ꝓ ſe retinere n̄ p̄t ⁊ ſymoniacus eſt .j. q. j. ſi quis. ¶ Utꝝ ab ordinādo vel eligēdo aliqͣ cautio vel ꝓ miſſio peti poſſit. Rn̄. ẜm Ray. An ordinationē ſeu etiā electionē ab eo qͥ eligēdus eſt. nulla cautio vl̓ ꝓmiſſio peti p̄t. Et ſi p̄ſtat̉ ſymonia ē. qꝛ vr̄ face̓ ad hoc vt eligat̉. viij. q. iij. talia. Sꝫ poſt electionē bene p̄t. qꝛ tūc nihil ſperat ab eis. dū tn̄ nō fiat ex pactione p̄cedēti. viij. q. iij. artaldus. qͣntū ad beneficia Imonia. ij. ſeu dignitates: de quo plura habes in p̄cedēti capl̓o. ¶ Quid ſi qͥs hn̄s a ſede apl̓ica lr̄as ſuꝑ ꝓuiſione alicuiꝰ bn̄ficij recipiat aliquā pēſionē vel aliqd̓ bn̄ficiū vt renūciet lr̄is. Rn̄. ẜm Ho. Si ex pactōe ꝑtium ꝓ aliqͦ tꝑali fiat hmōi renūciatio: ſy moniacū ē. Si v̓o ex officio iudicꝭ vel bonis viris mediantibꝰ pure renūciet ⁊ ex alt̓a ꝑte aliqͥd tꝑale det̉ ei. nō ē ſymoniacū. extra de renu. ſane. ⁊. c. ve niens. Sil̓r ſi renūciet talibꝰ lr̄is ex eo ꝙ aſſignet̉ ſibi ſpūale.i. beneficiū. nō ē ſymonia. etiā ſi ex hoc pacto renūciet. Eſt em̄ qͣſi ꝑmutatio de ſpūali ad ſpirituale. Con. Inno. ¶ Utꝝ reſigͣre aliqͥd ſpūale ꝓ pecunia vel ex pacto ſit ſymoniacū. ℟. ẜm Gof. ſic. exͣ eo. q̄ relā. dare.n. intelligit̉ qͥ qd̓ ſibi cōpetit remittit. viij. q. iij. talia. Idem Hoſtiē. ¶ Utꝝ ab eo qͥ recipit̉ canonicꝰ vel monachꝰ vel ꝯſecrat̉ ep̄s ⁊ hmōi. poſſint exigi q̄dā ex ꝯſuetudīe Rn̄. ẜm Ul. Si obtinet̉ aliqͥd tale ꝑ exactionē iu dicij vel ꝑ violētiā vel pactū ſiue aū ſiue pꝰ: ſymo nia ē. etiā nulla ꝯſuetudīe obſtāte. extͣ eo. c. j. ⁊. c. ſic ꝓ certo. Si v̓o ſponte offerat̉ rōe ꝯſuetudinis vel charitatꝭ. etiā ſi fuerint excitati ꝑ ſpūale bn̄ficium nō ē ſymonia.j. q. ij. ꝙͣpio. Et lꝫ illi qͥ ſolēt hoc reci pere: nō poſſint hoc exigere ex ꝯſuetudine tn̄ pn̄t monē illos vt bonas ꝯſuetudīes ſeruēt. n̄ tn̄ debēt̉ eos artare ꝑ ſb̓tractionē ſacr̄oꝝ et hmōi. ſꝫ ſunt ꝑ ſuꝑiorē cogendi. extra eo. ad apoſtolicā. ¶ Utrū poſſint recipi nūmi criſmales qͥ ꝓ criſma

Simonia. iij. te dant̉. Rn̄. nō excuſant̉ a crimine ſymonie. ⁊ illi qͥ rei nomē ⁊ tp̄s ſolutōis mutātes numos quos pͥmo criſmales eo ꝙ ꝓ criſmate ſeu criſmatōne da rent̉. ſcd̓o paſchales. ⁊ tercio conſuetudinē medie qͣdrageſime nūcupant. ¶ Quid ſi aliqͥs dedit alicui laico aliqͥd vt nō mo leſtet: ſiue nō impediat electōeꝫ. Rn̄. ſi nōdū erat ei ius q̄ſitū. qꝛ ſcꝫ nō erat electꝰ: credo ſymoniā cō miſſam. Secus ſi poſtqͣꝫ electus fuiſſet. exͣ eo. dile ctus. vide de hoc s. c. p̄cedenti. ¶ Quid ſi clericꝰ qͥ vult recipi in canonicū alicuiꝰ eccleſie det illi bona ſua. Rn̄. ẜm Inno. ſi largiat̉ cū cōditōe vel pacto vt recipiat̉ in canonicū ⁊ illa retineat ꝓ p̄benda: ſymonia ē. Si v̓o pura inten tione deuotōis offeres rogat ꝙ admittat̉ ⁊ ꝙ bo na oblata liceat ſibi hr̄e ꝓ p̄benda ⁊ clerici pura in tentione cōſentiūt: nō ē ſymonia. ꝙ ſi dans tali in tentione ducat̉ pͥncipalit̓ vt ꝑ tꝑalia hēat ſpūalia: ⁊ illi alit̓ nō reciꝑent eū: ex vtraqꝫ ꝑte ē ſymonia: ſꝫ tn̄ mētalis. Con. Ho. De p̄bendis aūt qͣs de no uo cōſtituit qͥs in eccleſijs pōt retinē ius patrona tus inꝑpetuū vel ad tp̄s vt ipſe vel heredes eius pn̄tent quē volunt ad ip̄as ẜm Guil. Hoc tamē veꝝ tꝑe ꝯſtōis de ꝯſenſu ep̄i ⁊ fratrū: ſi ibi ſt̓ aliqͥ Al̓s non poſſet tale ius retinere ẜm eundē Guil. ¶ Quid ſi in fundatōe ipſiꝰ eccleſie fiat talis ꝯſtō. Quicūqꝫ dederit tantū in redditibꝰ vel tantā qͣnti tatē ꝙ poſſint emi poſſeſſiones taliū reddituū re cipiat̉ in canonicuꝫ. ⁊ qd̓ dederit hēat ꝓ p̄benda. nunqͥd ē ꝯſtō licita. Rn̄. ẜm Guil. Si fiat ita ꝙ n̄ duret imꝑpetuū. ſꝫ ad tp̄s nec fiat in fraudē ſymo nie. ⁊ ea ſit intentio cōſtituētis ꝙ nō ꝓ rebꝰ dādis ſꝫ pͥncipal̓r ꝓpt̓ cultū diuinū augmētandū ⁊ ꝓpter deuotionē dantis recipiat̉ ad ſpūalia: pōt tolerari dū tn̄ ille qͥ recipit̉ ſit dignus. ¶ Quid cū dicūt ſibi aliqͥ canonici maiores cano nizemꝰ nepotes nr̄os. placeat tibi de meo ⁊ mihi placebit de tuo vel de eo qͥ dicit. nūqͣꝫ me viuente fiet aliqͥs canonicꝰ in iſta eccleſia niſi fiat talis pro quo rogaui. Rn̄. ẜm Ray. Symonia cōmittit̉ in vtroqꝫ caſu.j. q. ij. qͣꝫpio. ¶ Quid ſi dicat vnꝰ canonicꝰ alteri. Tu fuiſti ex auditꝰ in vna petitōe. ⁊ ego debeo exaudiri in alia Rn̄. ẜm Ray. ſi p̄ces ſt̓ ſpūales: nō ē ſymonia. Si v̓o ſunt p̄ces carnales vel ex pacto qͦndā facto vel nunc faciendo: ſymonia eſt. Idē Ul. ¶ Quid ſi ꝓ pecunia recipiat̉ aliqͥs ad ẜuienduꝫ hoſpitali ⁊ hmōi. Rn̄. ẜm Guil. Si in p̄dictis ca ſibus cōſeqͣt̉ aliqd̓ ius ſpūale: ſymonia eſt. Si aūt nō cōſequit̉. ſꝫ recipit̉ ad hoc ſolū vt ſeruiat. nō eſt ſymonia. lꝫ al̓s ſit turpe dare vel acciꝑe ꝓ talibus. Quid de illis qͥ emunt victū vniꝰ monachi ad totā vitā ſuā. Rn̄. ẜm Guil. nō eſt ſymoniacū. ex quo emptor nō conſequit̉ aliqd̓ ſpūale. Quid de his qͥ cōſanguineis ſuis cōferūt bene ficia pͥncipal̓r ꝓpt̓ cōſanguinitatē. Rn̄. ẜm Tho. Talis collatio illicita ē. nō tn̄ eſt ſymoniaca. qꝛ ni hil recipit. Si tn̄ aliqͥs det beneficiū alicui hoc pa cto vel intētione vt exinde ſuis cōſanguineis ꝓui deat eſt maīfeſta ſymonia. Et Guil. addit ꝙ ſi qͥs cōſanguineo ſuo beneficiū cōfert vt ipſe cōferens magnificet̉ vel fiat potentior vel vt ꝑentela eius exaltetur ⁊ hmōi: ſymonia ē. quia reſpicit tꝑalem vtilitatem. ¶ Utrū qͥ dat pecuniā vt eligat̉ in imꝑatoreꝫ vel rectorem alicuiꝰ ciuitatis ſit ſymoniacus. Rn̄. ẜm Ho. ꝙ eſt ſymonia. qꝛ ptās ſpūalis eſt. Sꝫ verius eſt ẜm quoſdā ꝙ eſt turpe lucrum nō ſymonia. qꝛ ptās terrena nō eſt quid ſpūale. Imonia. lij. beneficioꝝ. Quo ad fructus ¶ Quid de epiſcopis qui eccleſias cōfe runt retētis ſibi fructibꝰ vel aliqͣ eoꝝ ꝑte Rn̄. ẜm Ray. Diſtingue cū Inno. Nā ſi ille qui dat beneficiū: anteqͣꝫ daret nō ꝑcipiebat ꝓuentus ſꝫ ex datione beneficij cōſequit̉ eos: non eſt dubiū int̓uenire ſymoniā. Si v̓o ante datōnē bn̄ficij ꝑci piebat ꝓuētus: pōt qͥdē retine̓ ex iuſta cā ⁊ neceſſa ria. ſꝫ nō pōt tenē ſi ꝯueniat cū eo qͥ recipit bn̄ficiū ſeu cū alio mediatore vt cōceſſo beneficio ipſe reti neat ꝓuētus. exͣ vt ec. bene. c. vt noſtꝝ. ¶ Utꝝ clericus poſſit vendē ad tp̄s fructꝰ benefi cij ſui. Rn̄. licitū eſt ad tp̄s modicū. exͣ ne p̄. vi. ſ. c. fi. Sꝫ ad totū tp̄s qͦ venditor tenet bn̄ficiuꝫ nō eſt ꝓhibitū. Nō tn̄ ē honeſtū intelligēdo ſꝑ ita ꝙ ni hil ſpūale int̓ueniat. exͣ de re. ꝑ. ad qōnes. ¶ Utꝝ ep̄i vel p̄lati alij poſſint cōcedē vices ſuas ſb̓ cenſu ānuo. Dic ꝙ no. exͣ ne p̄. vi. ſu. c. j. ij. ⁊. iij. Cū em̄ tale ius ſit ſpūale. nō ē dubiū ꝙ ꝓ eo aliqͥd dare vel acciꝑe ſymonia ē. Sꝫ ꝙ ep̄s cōmittat ali cui pure ⁊ ſimpl̓r vices ſuas ſub cenſu ānuo ⁊ tali vicario ꝯſtituat ſalariū: nō ē pctm̄: ſꝫ potiꝰ ad hoc tenet̉. xij. q. ij. charitatē. Et vt dicit Ho. ſicut ꝓ cō tra eo. ad ap miſſione iuriſditōis n̄ lꝫ reciꝑe certā pecunie q̄nti tatē: ita minꝰ lꝫ reciꝑe quotā.i. ꝑtē ꝓuētus. Et noͣ ẜm Ho. ꝙ p̄latꝰ vel rector eccleſie p̄ſbyterꝭ illis qͦs ipſe ꝯducit vel locat fructꝰ eccleſie. pōt etiā ꝯmitte fm Ray S. curā aīaꝝ. dūmō gͣtis ⁊ ſine pactōe aliqͣ int̓uenien te aucͣte ep̄i. exͣ de of. vi. ad hoc. Sine āt aucͣte ep̄i īminēte ꝓfectōne neceſſaria poſſet cōmitti ad mo dicū tp̄s ꝑ vnū vel paucos dies. ſꝫ non diu: qꝛ nec ꝑegrinari pōt ſine licētia ep̄i. de ꝯſe. di. v. nō oꝫ. ꝙ ſi ꝓ pecunia cōmittēt vel locaret: ſymonia ē. Scd̓o nō ꝙ cū p̄latꝰ vendit oēs obuētōes eccleſie: cōmo dū iuriſditōis trāſit cū alijs: niſi fuerit excepta iu riſditio. ꝑ ſe tn̄ iuriſditio vēdi nō p̄t ẜm Ho. Ter cio noͣ ꝙ ẜm glo. ſuꝑ. c. ij. ne p̄. vi. ſu. p̄latꝰ nō ſolū iuriſditionē ſpūalē. īmo ⁊ tꝑalē vendēs: ſymoniā cōmittit. Qd̓ dictū ẜm. d. An. intelligēdū ē de iu riſditōe tꝑali qͣꝫ qͥs hꝫ ab eccleſia: q̄ iudicat̉ qͥd ſpi rituale. vn̄ reſpectu eiꝰ a qͦ ipſa iuriſditio depēden tiā hꝫ pōt iudicari ſpūalis vel ānexā ſpūali. Qd̓ āt dicit Inno. ꝙ vendēs iuriſditionē tꝑalē nō cōmit tit ſymoniā. lꝫ al̓s gͣuit̓ peccet: intelligit̉ de iuriſdi me egulere tōe tꝑali: quā qͥs hꝫ a ptāte tꝑali. Quarto noͣ ꝙ cū loco tibi eccleſiā meā ⁊ cū ſis p̄ſbyt̓ locas oꝑas tu as vt ibi officies nō hīturꝰ ibi aliquā iuriſditionē nō ē ſymonia. Et in hoc nō hꝫ ꝓprie locū locatio ⁊ conductio. Sed p̄ſbyter debet gratꝭ officiū facere et ille gratis expēſas. Et ẜm Goſ. ſi locatio fiat vl tra tp̄s vite locantis: nō valet vltra. qꝛ clericus in beneficio cōꝑat̉ vſufructuario. qͥ nō ē niſi ad vitā

Simonia. iiij xvj. q. vj. illud. Quinto noͣ ẜm Inno. ꝙ cū locatio fit vltra tp̄s vite locātis. Siquidē ſit facta noīe ec cleſie ⁊ vtilit̓ ſucceſſor tenet̉ ad illā. exͣ de ſol̓. c. j. Si autē locatio facta ē noīe ipſiꝰ cuiꝰ eſt eccleſia ⁊ non intēdebat eccleſiā obligare: nō tenet̉ ſucceſſor. Sꝫ ſi ꝯductor ſiue emptoriā aliqͥd ſoluit tūc ẜm Ho. tenet̉ ſucceſſor hr̄e ratū inqͣꝫtū pecunia verſa eſt in vtilitatē eccleſie. Sexto no. ꝙ lꝫ rector eccl̓ie poſſit qn̄qꝫ eā locare vltra tp̄s vite: nunqͣꝫ tn̄ canonicus pōt vltra vitā locare p̄bendā ſuā. Septimo nota. ꝙ ſi clericꝰ vel religioſus vendat oblatum panē in altari a populo vel cerā vel alia ſibi data elemoſy naliter. vt fructꝰ decimaꝝ nō ē ſymonia. qꝛ ſpūalia nō ſunt: nec in aliqͦ peccat ẜm Archi. Pane autē benedictū vendē eſſet ſymoniacū ⁊ multomagis ius ꝑcipiendi decimas qꝛ ſpūale eſt. Imonia. ilij. circa funera. ¶ An ꝓ exequijs defunctoꝝ aliqͥd reci pi poſſit. vide sͣ. Sepultura pͥmo. ¶ Quid ſi apud eccleſiam ſint diuerſa cymiteria ⁊ taxet̉ ꝓ quāta pecunia qͥs ponat̉ in tali cymiterio Rn̄. ẜm Ho. ſymonia ē. extra eo. audiuimus. Et eodē mō ſi ꝓ pecunia crux ſpālis portet̉ ad funus d. c. audiuimus. Idē Dir. ¶ Quid ſi clerici cōſueuerūt hr̄e lectū vel pannos equū vel hmōi de moriēte. ⁊ an̄ portationeꝫ faciūt pactū de redimēdo. Rn̄. ẜm Ho. qꝛ hec tꝑalia ſt̓. licitū eſt. Sꝫ ſi nolent ſepelire corpus niſi fieret eis cautio de redimēdo talia: ſymonia ē. Sꝫ in talibꝰ prius ſepeliat̉ corpus. ⁊ poſtea agat̉ ꝯͣ heredes. ex tra eo. ad apoſtolicam. Quid de ꝓceſſionibꝰ qͣs faciūt aliq̄ eccleſie colle giate in exequijs mortuoꝝ data vel promiſſa aliqͣ pecunia: ſiue qͣcunqꝫ re tꝑali. al̓s nō facturi. Rn̄. ẜm Ray. Si tenent̉ ad hmōi ex officio: ſic exigere aliqͥd ſymonia ē.j. q. iij. vendētes. Si v̓o nō tenēt̉ ⁊ deficit ſumptus: tunc nō eſt ſymonia. ¶ Utrū liceat ſtatuere vt ꝓceſſio fiat ꝓ pecunia. Rn̄. ẜm Ray. Si ſtatutū fiat ꝑ verba affirmati ua. puta. Quicūqꝫ reliq̄rit collegio. x. habeat ꝓceſ ſionē. ⁊ al̓s ad eā nō teneāt̉ nō ē ſymonia. Si autē ſtatutū fiat ꝑ verba negatiua vt ꝙ nulli fiat pro ceſſio niſi reliq̄rit tātū: ſymonia eſt. qꝛ tollit officiū pietatis. Con. Tho. ⁊ Ul. Quo ad religio Imonia. V. nem. ¶ Quid fiet qn̄ in aliqͣ religione aliqͦ ingreſſi ſt̓ ꝑ ſymoniam. Rn̄. ẜm Tho. ⁊ Ray. Si ſymonia fuitꝭ cōmiſſa ſcientibꝰ ipſis qͥ re cepti ſt̓: de ſuo monaſterio debēt expelli ſine ſpe re ſtitutionis. ⁊ ad agendū ꝑpetuā pnīam ad locuꝫ artioris regule reciudi. exͣ eo. qm̄. Et ſi nō inuenit̉ artior regula. debēt mutari in aliud monaſteriuꝫ eiuſdē regule. Et ſi nō p̄t cōmode fieri: fiat ad tp̄s ⁊ poſtea recipiāt̉ de nouo. Si aūt ſymonia fuit cō miſſa ipſis ignorantibꝰ ſufficit ꝙ renūcient loco: ⁊ poſtea poterunt de nouo recipi: mutatis tn̄ prius prioribꝰ locis. extra eo. ex inſinuatōe. Et intelligūt Ray. ⁊ Guil. ꝙ p̄dictꝰ rigor ſeruādus ē etiā in oc cultis ſymonijs ⁊ in foro pn̄iali. lꝫ nō cōſtet de cri Fo. CCXXXV. mine ꝑ inqͥſitionē vel in forma iudicij. ar. d. c. qm̄. qd̓ nihil loquit̉ de inqͥſitōe vel accuſatōe. Intelli ge tn̄ occultā ſymoniā nec mētalē tm̄. q̄ ꝑ ſolā peni tentiā purgat̉. ſꝫ adextra pcedentē.ſ. ꝑ pactioneꝫ. vel cōuētionē vel aliud ſil̓e. ⁊ ſi alijs ꝑſonis ſit oc cultū. cū talibꝰ etiā ẜm Ray. pōt dici ꝙ in fauoreꝫ religionis ep̄s pōt diſpēſare ⁊ in ordine ⁊ in loco. Sil̓r pōt diſpēſare capl̓m vel p̄latꝰ eoꝝ. dū tn̄ ipſi n̄ fuerint ꝑticipes ſymonie. qꝛ cū ex hoc ſint puniē di: n̄ debēt ex eodē facto pͥuilegiū obtinē. Immo. vident̉ amiſiſſe ptātē talē recipiēdi. Tales autē qͥ ſic cōmiſerūt ſymoniā in hmoi ⁊ ꝑticipes eiꝰ ⁊ con ſanguinei qͥ dant dotes incurrūt excōicatōnē ẜm extraua. Urbani. nec abſolui pn̄t niſi a papa. Dic̄ tn̄ Archi. flo. ſe audiuiſſe ꝙ Martinus. v. habuit dice̓ ꝙ nō volebat has ꝑſonas incurrē has cenſu ras ꝓpt̓ dotes q̄ dant̉ monialibꝰ ꝓ ingreſſu mona ſterioꝝ. Et id̓o notandū ꝙ ꝓ ingreſſu religionis monachoꝝ ſeu monialiū nō licꝫ aliqͥd exigere vel acciꝑe qͣſi p̄ciū. Spōte tn̄ oblata qͣntacūqꝫ ſint. nō int̓ueniēte aliqͣ corrupta intētione: lꝫ accipere. Et in hoc oēs doc. cōcor. Licitū tn̄ eſt ẜm Tho. ꝓpter deuotionē: quā qͥs on̄dit ad monaſteriuꝫ: largas elemoſynas face̓. vt faciliꝰ in monaſterio recipiat̉. Sic̄ licitū ē ecōuerſo aliquē ꝓuocare ad deuotōeꝫ monaſterij per tꝑalia bn̄ficia vt ex hoc inclinet̉ ad monaſterij īgreſſū. hec Tho. Qd̓ ē intelligēdū ita tn̄ ꝙ illd̓ tꝑale qd̓ dat̉: nō ſit pͥncipale motiuū ꝓpt̓ qd̓ cōcedat̉ vel q̄rat̉ religionis ingreſſus. qꝛ tunc eſſet ſymonia. Sꝫ ſi monaſteriū ē tenue ita ꝙ non ſufficiat ſuis. an poſſit hr̄i intentio a religioſis illis recipiēdi tꝑalia. Quidā dicūt vt Ul. ꝙ in tali caſu oblatis ſpūalibꝰ gͣtis: pn̄t hr̄e intētionē recipiendi tꝑalia ab ingrediēte ꝓ ſuſtētatōe vite ipſius ⁊ pn̄t etiā paciſci det̓minatā ſummā tꝑaliū. Et qd̓ videt̉ ꝯͣriū ex. d. c. qm̄. Ibi ſb̓ p̄textu pauꝑtatꝭ intelligit̉ ẜm Ray. cū hoc fiebat in fraudē. Et ꝓ declaratōe p̄dictoꝝ ponent̉ due cōcluſiones q̄ cōiter eliciunt̉ a doc. Prima ꝙ nulla pactio de tꝑalibꝰ dꝫ interue nire etiā ſi monaſteriū ſit tenue. Hoc etiā voluit panor. in. c. nō ſatis. extͣ eo. vbi dat theoricā cōfici endi inſtr̄m qn̄ aliqͣ puella recipit̉ ī monialē. vt n̄ det̉ aliqͥd ex pacto. ſꝫ poſtea ex deuotōe ſua ip̄a of ferat aliqͥd monaſterio vel pr̄. Scd̓a cōcluſio. ꝙ ſi monaſteriū ē abundās: nullꝰ eē dꝫ tractatꝰ de tꝑa libus ī receptōe. Et hoc ē ꝯͣ cōem abuſionē. qꝛ qͣꝫto monaſteriū ē abundātiꝰ: tāto plus volūt maiores dotes. Sponte tn̄ oblata pn̄t reciꝑe. Et ſi quidem haberēt intētionē ad tꝑalia pͥncipal̓r. nulla tn̄ int̓ ueniēte pactōe vel cōuētōe ſeu exactōe ẜm Ray. eſt ſymonia mētalis q̄ ꝑ ſolā pnīam abolet̉. nec in currūt penas eccleſiaſticas. ꝙ ſi puella gͣtis ē rece pta ⁊ ꝑentes pꝰ receptionē nil volūt dare monaſte rio cū tn̄ ſit tenue. dic̄ Ho. ꝙ moniales pn̄t agē ꝯͣ patrē ꝓ alimētis filie vel ſi pr̄ ē mortuꝰ: pn̄t ad ꝑtē ſue heditatis age̓. vt in autē. de ſan. ep̄i.§. nullam col̓. ix. nec pōt puari legitima ꝓ ingreſſu religiōis: niſi ipſa iuri ſuo renūciaſſet. Si autē nullū fiat pa ctum. ſꝫ taxatū eſt qͣntū ingrediens debeat dare ꝓ ingreſſu. ⁊ ẜm hoc datur: ſymoniacū eſt et repro batur talis taxatio ẜm Ho. Idem ſi fiat pactum

Simonia. vj. de ſeruanda conſuetudine. extra eo. veniēs. Ideꝫ ſi gratis recipiatur ⁊ poſtea compellat̉ ad ſeruan dam conſuetudinē. extra eo. Iacobꝰ. Hoc tn̄ ẜm quoſdā intelligit̉ qn̄ cōpellit̉ ab ipſis recipientibꝰ: quibꝰ nihil dandū eſt qn̄ reqͥrunt in debitū. Per ſuꝑiorē tn̄ bene poſſet cōpelli ad obſeruantiā lau dabilis cōſuetudinis. Si qͥs ſeruit religioſis ꝓpt̓ ꝓmiſſionē ſibi factā ſcꝫ ꝙ pꝰ certū tp̄s recipiet̉ ad religionē. al̓s nō reci piendꝰ ſymoniā vtraqꝫ ꝑs cōmittit.j. q. ij. ꝙͣpio. ¶ Si recipiētes exprimūt cōditionē de aliqͦ dādo ⁊ recipiēdus timēs repelli ſi ꝯͣdicēt tacet ꝓponens tn̄ in mēte nihil dare ẜm Guil. ingreſſus ſymonia cus reputat̉. qꝛ taciturnitas hr̄ ꝓ ꝯſenſu. exqͦ non ꝯͣdixit illicite pactioni. de re. iurꝭ. qͥ tacet. in. vj. ¶ Itē cū timēs nō recipi dicit abbati. ſi velletꝭ me reciꝑe darē vobis oīa bona mea. ⁊ ſic habito ſuꝑ hoc cōſilio: abbas cū cōuentu recipit eū ẜm Guil. ſymonia eſt: ſaltē ex ꝑte offerētis: etiā ſi nō intuitu ꝓmiſſionis ē receptꝰ ẜm Tan. Con. Ho. ⁊ Ber. nec ibi pōt remanere niſi ſecum diſpenſet̉ tenet̉ tn̄ ad alid̓ monaſteriū trāſire. ſi religioni ſe obligaſſet Sed ſi talis hoc ſimpl̓r diceret. nō intēdens ꝑ tꝑa lia acciꝑe ingreſſum religionis ſꝫ declarare inten tionē ſuā.ſ. ꝙ intēdit trāſire cū bonis ſuis ⁊ reci pientes etiā ad bona tꝑalia pͥncipalit̓ nō reſpiciūt in foro pnīe nō video qͣre ſit ſymoniacus. Et ſi in foro cauſaꝝ. hec Archi. flo. Itē ſi qͥs ꝓcurat ꝙ filiꝰ alicuiꝰ recipiat̉ in mona ſteriū nō facta aliqͣ cōuētione. ⁊ poſt receptionem talis qͥ ꝓcurat ſollicitat patrē illius vt cōferat aliqͣ monaſterio ẜm Guil ē quidē ſymonia qn̄ ille non ꝓcuraſſet alit̓ illū recipi niſi qꝛ ſperabat illū aliqͥd datuꝝ monaſterio vel ſi tūc hoc nō ſperauit. tn̄ pe tit aliqͥd dari monaſterio ꝓ receptione ipſiꝰ. Sed ſi nō ex hoc. ſꝫ al̓s ſollicitat eū ꝙ ſit deuotus mona ſterio ſicut dꝫ eſſe ex deuotione ⁊ dilectōne orta ex receptōe filij cōferat monaſterio nō ē ſymonia. Itē monachi qͥ dant aliqͥd abbati vel ep̄o pro prioratibus ẜm Guil. ſi in illis prioratibꝰ eſt aliqͥd ſpūale. ⁊ li pro vel ꝓpter dicat app̄ciationē vel cām principalē: ſymonia ē. Itē ſi ꝓ receptōe alicuiꝰ po natur cōditio ſeu pactio ex vtraqꝫ ꝑte ingrediētis ad religionē ⁊ recipientis de aliqͦ dando. ſꝫ anteqͣꝫ recipiat̉ vel acceptet̉ vtraqꝫ ꝑs reuocat cōditioneꝫ ⁊ ſic gratis recipit̉ ẜm Guil. nō eſt ſymonia. dū tn̄ nō ſit corrupta intentio ꝙ nō obſtāte reuocatione pͥncipal̓r det̉ ingreſſus intuitu tꝑaliū. qꝛ tūc eſſet ſymonia. ſꝫ mētalis tm̄. Si autē iā receptus ē ante reuocationē ipſo facto ē indignꝰ ipſo monaſterio: qꝛ eſt ſymoniacus ingreſſus. Itē ſi qͥs ꝓmittat ali cui ꝙ poſt bienniū recipiet̉ ſi tn̄ interim didicerit talē artē vel ſteterit in ſcholis. Et ſic recipiat̉ tunc ⁊ nō ante ẜm v̓ v̓. nō eſt ſymonia. qꝛ ꝑinde eſt ac ſi dicēt induemꝰ te ſi interim reddideris te idoneuꝫ ad addiſcendū tale qͥd. Puta ſi haberēt intētione ad lucrū tꝑale alicuiꝰ artis de qͣ pactū fuit ꝙ diſcat eſſet ſymonia.ſ. munus ab obſequio. ¶ Ite ſi qͥs ſeruit in eccleſia vel hoſpitali. puta. ad pulſandū cāpanā: facienduꝫ matriculā ⁊ hmōi ꝓ pecunia. ſiquidē tali officio ſit annexū ius ſpūale. eſt ſymonia ẜm Ray. Secus ſi nō eſt annexū ius ſpūale. Sꝫ ibi poſſet eſſe turpe lucrū qn̄ videlicet nō eſt cōſuetū talia vendere vel emere. Sed ſi con ſuetudo habeat talia locare ⁊ hmōi pōt fieri. viij. q. iij. cōqueſtus. ¶ Quid de ꝯfraternitatibꝰ in quibꝰ ſtatutū eſt ꝙ nullꝰ recipiat̉ niſi ꝓmittat vel iuret ſe datuꝝ tātū ānuatim. Rn̄. ꝙ cū hmōi cōfraternitates nō pn̄t vere dici ꝙ ſint religiones ſꝫ q̄dā ꝯgregatōnes ad benefaciēdū: nō hꝫ ibi locū ſymonia qn̄ potius ſi datio tꝑaliū ab eis imponit̉ ꝓ elemoſynis facien dis captiuis ⁊ hmōi laudabile ē ⁊ tales cōfraterni tates bone ſt̓. xlij. di. ſi qͥs deſpicit. Et ſil̓r ſi oꝫ ꝙ ſe mel in āno vel mēſe cōueniāt ad tractādū de ſalu te aīe ⁊ de agēdis ⁊ ꝓpt̓ hoc fiunt expēſe iuſtū ē vt ponāt int̓ ſe aliquā qͣntitatē. Iō tale ſtatutū videt̉ licitū. Tn̄ ad oēm ambiguitatē tollēdā ẜm Guil. tutius eſſet ꝙ hmōi ſtatuta fierēt ſub forma affir matiua. puta. ſi qͥs dederit tātū recipiat̉ ī fratrē. ⁊ nō ꝑ verba negatiua.ſ. qͥ nō dederit tantū nō reci piatur. Scd̓m aūt Ray. iuramentū in hmōi non apponat̉ ꝓpter ꝑiculum ꝑiurij. De pena ⁊ diſpē Imonia. vj. latione. ¶ Que ſit pena eius qͥ ſymoniace ordi natus ē. Rn̄. ẜm Ray. nō recipit execu tionē ⁊ ē ip̄o iure ſuſpēſus qͦ ad ſe ⁊ qͦ ad alios etiā ſi occultū ſit. exͣ eo. tanta. Et nō ſolum eſt ſuſpēſus ab ordine quē ſymoniace recepit ſꝫ etiā ab actibus oīm alioꝝ ẜm v̓ v̓. Idem Inno. ⁊ addit ꝙ etiā in tꝑalibꝰ ⁊ ꝑ ꝯn̄s ꝑdit adminiſtratōnē. lxxxj. di. eos Itē dꝫ puniri depoſitōne ⁊ infamia. ſi de crimine ꝯſtiterit. exͣ de accu. inqͥſitōis. Itē n̄ p̄t reciꝑe pecu niā quā dedit eo ꝙ turpit̉ dedit. xiiij. q. v. nō ſane. Que ſit pena eiꝰ qͥ ordinē vel beneficiū contulit ſymoniace ⁊ eiꝰ qͥ fuit mediator. Rn̄. ẜm Ray. ſi ē maīfeſtū ip̄o iure ſuſpēſus ē etiā qͦ ad alios. ex eo accuſatū. Si v̓o ē occultū ſuſpēſus eſt qͦ ad ſe tm̄. ſicut ⁊ qͥlibet criminoſus. exͣ eo. ⁊ ſi qōnes. ¶ Que eſt pena eius qͥ recipit ſimplex beneficium ſymoniace. Rn̄. ẜm Ray. In primis eſt ſuſpēſus eo mō vt dictū eſt sͣ. ꝓximo.§. Itē tenet̉ renūcia re beneficio ⁊ reſtituere om̄s fructus ꝑceptos. ⁊ qͥ percipi potuiſſent. xiiij. q. vj. ſi res. ⁊ de reſti. ſpo. c. grauis. niſi illos qͦs expendiſſet in vtilitatē eccleſie ribꝰ idē Tho. Nā ⁊ qui dep̄dandi aīo acceſſit ad negocia mea: hꝫ actionē ꝯͣ me. Et lꝫ nō habeat ī id qd̓ ſibi abect tn̄ hꝫ in id in qͦ ego locupletior factꝰ ſum. vt. ff. de Tan. ⁊ Ho. ne. ge. l. ſi pupilli.§. ſꝫ et ſi qͥs. Et eodē modo tenet̉ ad reſtitutionē ille qͥ nō cōmiſit ſymoniā. tn̄ alius ꝓ eo ſcienter cōſentiente cōmiſit vel ſi pͥus ignora uit ⁊ poſtea qn̄ ſciuit nō ſtatim renūciauit. talis tn̄ de illis fructibꝰ nō tenetur quos ꝑcepit qͣꝫdiu fuit bone fidei poſſeſſor. qͥ ⁊ iā cōſumpti ſunt. ſꝫ de ex tantibꝰ tenetur. C. de rei ven. l. certū. Con. Gof. Ho. ⁊ Tho. Iteꝫ qͣꝫuis ſymoniacus in beneficio ſi occultū eſt nō ſit ſuſpēſus ipſo iure. ſꝫ ſuſpenden dus.j. q. iij. c. j. ij. et. iij. Tn rōe illiꝰ beneficij ſymo niace queſiti. nō miniſtrabit ſine pctō. nec ſpūalit̓ nec tꝑalit̓. Sꝫ ſi notoriū ē: ipſo facto ē ſuſpēſus ab actibꝰ oīm ordinuꝫ. ⁊ ab admīſtratione tꝑaliū. vt

Inno. dicit vt dictum eſt sͣ. in. j.§. ¶ Que ſit pena eius qͥ recipit beneficium cū cura vel dignitate ſymōiace. Rn̄. ẜm Goff. p̄ter penas nūc dictas. Idem iudiciū eſt d̓ eo ſicut de illo qͥ re cipit ſymoniace ordinē.ſ. ꝙ ſuſpenſus eſt. ⁊ qͦ ad ſe ⁊ qͦ ad alios. Cum gͦ executōeꝫ nō hēat: qͥcqͥd agit ſaltem de illo officio: ſuſpenſus agit ⁊ animas deci pit. extra d̓ elec. dudum. el. ij. ¶ Quid ſi ip̄m monaſteriū vel eccl̓ia fuit in cul pa. vt ſi aliqͥs dedit pecuniam monaſterio vt reci piat̉. Rn̄. ẜm Ber. ei dꝫ reſtitui vt cū ea aliqd̓ mo naſterium intret: ne ſit oneroſus ſcd̓o monaſterio nec eccl̓ia vel monaſteriū cum tali fraude dꝫ eē in lucro. nec ex eodem facto dꝫ ꝯſeqͥ penaꝫ ⁊ p̄mium ff. de ne. ge. l. ſiue hereditaria. ¶ Quid ſiqͥs dedit pecuniaꝫ ꝓ hn̄do ordine. Rº. ẜm Guil. ſi ipſe nō hēbat beneficiū eccl̓iaſticū. dꝫ illa pecunia cedere illi eccl̓e cathedrali in cuiꝰ igno miniam data eſt. Si v̓o hēbat titulū alicꝰ beneficij ad quem debebat gratis ordinari: illi beneficio re ſtituenda eſt. ¶ Quis poſſit diſpenſare cū ordinatis ſymoniace Rº. ẜm Ray. Si crimen ꝑpetratū eſt neſcientibꝰ ordinatis: tunc poſtꝙͣ ſimpl̓r renūciauerit in exe cutione ordinis pōt ep̄s diſpenſare. exͣ eo. de ſymo niace. niſi pecunia fuiſſet ipſi ep̄o data: tūc nō poſ ſet diſpenſare ꝓpt̓ turpitudinem ſuaꝫ: ſꝫ papa.j. q. j. erga. Poſſet aūt ſucceſſor illiꝰ vel alius ordinariꝰ vtpote ſi hrēt domiciliū vel beneficiū in alio ep̄atu vel etiam archiep̄us qͥ etiam in hoc caſu poſſet di ſpenſare ẜm Ray. Sil̓r cū illo qͥ ſcienter ſuſcepit ordinem ſymoniace: nō tn̄ mīſtrat. poſſet ep̄us di ſpenſare in ordinibꝰ rite ante ſuſceptis. non auteꝫ in illo quem ſymoniace ſuſcepit. nec etiam ꝙ reci piat alios ordines ante diſpenſatōꝫ: qꝛ ꝓmotꝰ eēt ꝑ ſaltum. Concor. Albri. ¶ Quis pōt diſpenſare cum illis qͥ recipiunt ſim plex beneficiū ꝑ ſymoniā. Rn̄. ẜm Ray. Si igno rantibꝰ ipſis factū eſt. p̄t ep̄s diſpenſare. vt etiam de nouo ꝯferat̉ eis idem beneficiū. poſtqͣꝫ ei pure ac ſimpl̓r renūciauerint. exͣ e. de ſymoniace. Hoc aūt intellige: ſi etiaꝫ ep̄us ignorauerit. naꝫ ſi ſcient̓ ꝯtuliſſet: nō ipſe. ſꝫ ſuꝑior poſſet diſpenſare. Si v̓o beneficiatis ſcientibꝰ. ſolus papa p̄t. exͣ e. de regula ribꝰ. idē Tho. ⁊ Ul. ⁊. ẜm Guil. ītelligit̉ hoc. ꝙ cū talibꝰ nō poſſit diſpenſari niſi ꝑ papaꝫ. nec in iſto beneficio. nec in alio ſi remanēt in ſeculo. Concor. Tan. ⁊ Ho. ¶ In multis caſibꝰ ſymonie pōt ep̄us diſpenſare poſt ltīmaꝫ pnīam. Primo. cū illo qͥ beneficiū vel etiā ordinē ꝯtulit ſymonice. vel qͥ fuit mediator ſy monie dum tn̄ ſit occultū. Item cū eo qͥ int̓poſuit p̄ces carnales. etiaꝫ ꝓ nō digno. nulla tn̄ int̓ueni ente ꝯditōe vel pacto. ⁊ hoc p̄t ſi ipſe ep̄us ab hoc pacto ſit īmunis. Alioqͥn metropolitanꝰ. Intelli ge ẜm Guil. qn̄ talia de ꝯſuetudine ꝯpetūt ei. Itē pōt ep̄s diſpenſare in ſymonia q̄ ꝯmittit̉ circa exe qͥas defunctoꝝ. Itē in ꝯſecratōe cimiterij ⁊ ſacro rum vaſoꝝ. In benedictōe veſtiū. In bn̄dictione criſmatis. aq̄ bn̄dicte vel ſalis. aut panis bn̄dicti In benedictōibꝰ nubentiū. In oībꝰ his ep̄s nō ē Simonia. vj. Fo. CCXXXVI. ꝓhibitꝰ. iō p̄t. ar de ſen. ex. nuꝑ. ⁊ addit̉ ẜm Ray. ꝙ ep̄s p̄t etiam cū illo diſpēſare: qͥ ordinē ſymonia ce recepit. ⁊ nō mīſtrauit in rite an̄ ſuſceptis. Iteꝫ cū eo qͥ recepit ſymonice beneficiū poſtqͣꝫ reſigna uit in executōe ordinū. Et ẜm glo. eiꝰ tā ſuſceptoꝝ ante bn̄ficiū ꝙͣ poſt. nō āt vt recipiat nouos ordi nes. niſi forte intͣret religionē: ⁊ ſymōia eēt occulta ſecꝰ ſi manifeſta. Eſt āt occulta ſymonia: de qͣ non ꝯſtat ꝑ ſnīaꝫ vel ꝯfeſſionē in iudicio factaꝫ. Aut ꝑ rei euidētiaꝫ q̄ nulla poſſit tergiuerſatōe celari ẜm d. glo. Inno. ēt dic̄. ꝙ ſymoniaci in benedictōibꝰ ⁊ hmōi ſi occulti ſt̓: lꝫ ſint ſuſpenſi qͦ ad ſe: ſic̄ alij cri minoſi. tn̄ ptꝰ pnīaꝫ licite celebrāt. ſꝫ bn̄ficiū qd̓ ſy monice hītum ē: retineri nullo mō pōt. ¶ Quid ſi aliqͥs credit ꝓbabil̓r ſibi eē collatū bn̄fi ciū vel ordinē ꝓpt̓ obſeq̄a. vl̓ ꝓpt̓ p̄ces carnales. a ſe vel ab alio int̓poſitas. Rº. ẜm Ray. ſi al̓s erat īdi gnꝰ dꝫ reſignare: qꝛ p̄ces ſuccedūt loco p̄cij. Si v̓o dignꝰ eſt: nō tenet̉. ſꝫ ſufficit penitere de mala intē tione. exͣ eo. c. fi. ¶ Utꝝ ep̄s poſſit diſpenſare cū eo qͥ eſt ſymonia cus in dignitate. Rn̄. ẜm. Inno. exͣ eo. nobis. ꝙ n̄ Immo. etiā cū nullo ſymoniaco ſciēter p̄t ep̄s di ſpenſare ꝙ ꝓmoueri poſſit ad dignitate etiaꝫ ꝓ qͣ nō fecerat ſymoniaꝫ.j. q. j. erga. ¶ Utꝝ ep̄s poſſit diſpēſare cū electo ſymōiace ꝙ poſtea eligat̉. Rn̄. ſi electio reprobata ē ꝓpt̓ ſymōi aꝫ: ēt quā electꝰ igͦrauit. nec poſtea ratū huit: nihilo minꝰ nō p̄t ep̄us illa vice diſpēſare. ſecꝰ de ſimplici bn̄ficio.ſ. qd̓ nō ē dignitas: ſi igͦrant̓ recipiat̉. qꝛ pꝰ reſignatōꝫ ep̄s diſpeſare p̄t: vt ei ꝯferat̉: exͣ d̓ elec. ſi alicꝰ. Circa tn̄ hāc maͣꝫ ſymōie multa īnouata ſt̓ ꝑ multas exͣua.ſ. martini. v. q̄ incipit. Multe. Itē in alia Eugenij. iiij. q̄ incipit. Cū deteſtabile. ⁊ in alia Pauli. ij. q̄ incipit. ⁊ ſi dn̄ici gregis. q̄ vltͣ cenſuras ibi poſitas ꝓhibet ne aliqͥs ꝯfeſſor ꝑ qͣſcunqꝫ grās v̓bo vel ſcripto ꝯceſſas. vel ꝯcedēdas audeat quē qͣꝫ abſoluere irretitū dicta ſymonia ſuꝑ ordinibꝰ vl̓ beneficijs aſſigͣndis in curia vel exͣ ꝯͣcta. vel ēt irre titū in aliqͥbꝰ caſibꝰ ꝯtentis in ꝓceſſu curie p̄terꝙͣ in mortis articulo. ⁊ tunc iuxta modū qͥ ꝯtinet̉ in dicto ꝓceſſu. ¶ Sꝫ qͥd de taxis q̄ ſoluunt̉ in curia. an ꝯmittat̉ ſymonia. Rº. ẜm archi.ſ. ꝙ in ſoluēdo annatā ſeu pͥmos fructꝰ ꝓ bn̄ficijs q̄ ꝯferunt̉ in curia ꝓ faciē do alias expēſas ꝓ bull̓ expediēdis vel diſpēſatio nū vel aliaꝝ grāꝝ: nō iudicat̉ factū in ſe ſymonia cū. qꝛ n̄ ꝑ modū app̄ciatōis ordīatū ē dari. ſꝫ ꝑ mo dū ſubuentōis curie. Iuſtū ē em̄ vt qͥ ꝓ tota eccl̓a laborāt: ab eccl̓ijs ſuſtētent̉. Et ſil̓r papa nō ꝯmit teret ſymoniā ſi alicui ep̄atū vel aliud beneficiū cū hoc onere daret: vt ānuatī daret de redditibꝰ ali cui ꝑſone. vl̓ loco certā ꝑtē ꝓ ſuis neceſſitatibꝰ ẜm Tho. Facit ad hoc ꝯſuetudo antiqͣ romane curie vbi fuer̄t multi pōtifices ⁊ cardinales laudabilis vite. ⁊ nō mediocris ſcīe. Itē dādo pecuniā ꝓ bul lis ꝯficiendis ꝓ bn̄ficijs vel alijs gͣtijs obtētis. ẜm taxatōꝫ factā ab his ad qͦs ſpectat. n̄ iudicat̉ ſymo nia. qꝛ nō dat̉ ꝓ ſpūalibꝰ cū iaꝫ obtenta ſint ſꝫ ꝓ la bore ſcriptoꝝ cū nō ſint a curia al̓r ſalariati. nec ē ꝯͣ capl̓m ſic̄ ep̄m.j. q. ij. qꝛ illud intelligit̉ qn̄ notariꝰ

Societas vel ſcriptor eſt ſalariatus ſufficienter. vel etiam cū ſcriptura oꝑat̉ ad ordinem vel beneficiū recipien̄. Al̓s ſine ea nō habiturꝰ. hoc āt nihil ad hoc oꝑat̉ qꝛ iam obtētum eſt. Sꝫ qͥd de ep̄is qͥ in collatōibꝰ beneficioꝝ ad eoſ ſpectantiū petūt ēt certā taxā ꝯſuetā. vel ſtatutaꝫ. Rº. ſi hn̄t ſufficiētes redditꝰ. vt decēt̓ nō ẜm pōp. ſꝫ ẜm exigētiā ſui ſtatꝰ viuere poſſint. nō excuſant̉ a ſymoniā.j. q. iij. ex multis. vbi aūt nō ſufficiant redditꝰ vident̉ poſſe excuſari dictas taxas recipiē do. ita tn̄ ꝙ ꝓpt̓ hoc nō dent beneficia. nec aliquaꝫ pactiōem faciant vel ꝯuentōꝫ. ar. j. q. ij. qͣꝫ pio. Sꝫ poſt collatōeꝫ factam idonee ꝑſone pn̄t petere. ad ẜuandum ꝯſuetudines laudabiles. Pone qͥs ꝯmittit pe OCleaS. cunia bonafide alteri vt inde lucret̉. ⁊ hēat inde ꝑtē de lucro. vtꝝ liceat. Rn̄. ẜm alex. de alex. ꝙ ꝯmiſ ſio pecūie fie̓i p̄t duobꝰ mōis. vno mō qꝛ fit trāſla tio pecūie ſiue rei ꝯmiſſe ī toto vel ī ꝑte ī dn̄iū illiꝰ cui ꝯmittit̉. ⁊ ꝓ pecūia ſic ꝯmiſſa nō lꝫ aliqͥd ſꝑare ſic̄ n̄ lꝫ aliqͥd ſꝑare ꝓ re altēiꝰ. Scd̓o mō fit ꝯmiſſio pecunie vel alteriꝰ rei. ita ꝙ n̄ trāſfert̉ dn̄iū: ſꝫ rema net tota res ꝯmiſſa ī dn̄io ꝯmittētis. ⁊ hoc mō cō mittēs p̄t ſperare lucꝝ ſicut de re ſua. Et ꝑ ꝯn̄s qd̓ accreſcit ſorti ſic̄ rei ꝓprie iuſto titulo poſſidet̉. Nec eſt ſil̓e de mutuo ⁊ cōmodato. qꝛ in mutuo pecu nia ſtat in ꝑiculo illiꝰ qͥ accepit. n̄ ſic in pecunia cō modata q̄ ſtat in ꝑiculo cōmodātis. Et iō p̄t licite ſꝑare lucꝝ ex pecunia. oꝫ aūt ꝙ pecunia tota ſit co modata. qꝛ ſi ꝑtim eēt cōmodata. ⁊ ꝑtim mutuata poſſet eē ibi viciū vſure. Si em̄ aliqͥs ꝯmittit alicui C. ita ꝙ medietatē ei mutuet. ⁊ aliam medietatem ſuo retineat dn̄io: ita ꝙ ille cui ꝯmittit̉ debeat de il lis negociari ad lucꝝ. Dico ꝙ hmōi lucꝝ hꝫ viciū vſure. qꝛ ſꝑat̉ nō ſolū ex re ꝯmiſſa: ſꝫ etiam mutua ta lucꝝ. Et iō ex mutui adiectione generat̉ vicium in toto ꝯͣctu. ¶ Scd̓o q̄ro. quō in ꝯmiſſione talis pecunie ꝯmit tat̉ vſura. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xv. ar. v. q. v. ꝗ hͦ ꝯtīgit qͣdrupl̓r. Prīo. qn̄ capitale ⁊ lucꝝ ponūt̉ ſub certitudīe. Scd̓o. qn̄ capitale ponit̉ ſb̓ certitu dīe ⁊ lucꝝ ſb̓ fortūa. Tercio. qn̄ lucꝝ pōit̉ ſub certi tudine. ⁊ capitale ſub fortuna. Quarto. qn̄ vtrūqꝫ ponit̉ ſub dubio. Primis tribꝰ modis. accipiens vltra ſortem: tenet ad reſtōem: qꝛ ꝯͣctus ſunt vſu rarij ſiue directe ſiue īdirecte ſiue implicite ſiue ex plicite. Et qꝛ d̓ tercio mō nō eſt ita claꝝ ſic̄ de pͥmo ⁊ de ſcd̓o. iō ꝓbo qd̓ dictū eſt ꝑ. c. fi. exͣ eod̓. vbi dr̄. Nauiganti vel euti ad nūdinas: certaꝫ mutuans pecunie qͣntitatē ꝓ eo ꝙ ſuſcipit in ſe ꝑiculū rece pturꝰ aliqͥd vltra ſortem: vſurariꝰ eſt cenſendus. qꝛ niſi fuerit culpa vel negligentia illiꝰ qͥ accipit. raro accidit ꝙ pecunia quaꝫ mutuo accepit ꝑeat. vn̄ il Ie qͥ in iſto caſu dat mutuo pecuniam. hꝫ in fauorē ſuum illud qd̓ accidit ſepe. nec hꝫ ꝯͣ ſe niſi illud qd̓ accidit raro. Quarto mō accipiens vltra ſortē ali qͥd reſtituere non tenet̉. qꝛ rōne veriſimilis dubij ꝯͣctus hmōi excuſat̉. d. c. fi. ¶ Tercio q̄ro. qͦt modis variat̉ ꝯͣctus ſocietatisˡ Rn̄. ẜm Alex. de alex. ꝙ tripl̓r. Aliqn̄.n. vnꝰ pōit tm̄ pecuniā. ⁊ alt̓ oꝑam corꝑalē. Aliqn̄ vnꝰ ponit pecuniā ⁊ oꝑam. ⁊ aliꝰ pecuniā vel oꝑaꝫ tm̄. Aliqn̄ ambo ponut in ſocietate pecuniā ⁊ oꝑaꝫ. ⁊ in oībꝰ Fuanda eſt eqͥtas: ne aliqͥd fiat in fraudē vſuraꝝ. ¶ Et ex p̄dictis p̄t patere de. q. jͣ. ſcripta. ⁊ erit. q. qͣrta in ordine. Quid d̓ his qͥ tradūt mercatori. C. ducatos. eiſdeꝫ oīno reddendos. ⁊ ſi inde lucratꝰ fuerit: tantū teneat̉ dare de lucro vel det eis qͣntuꝫ eidē placuerit. Si v̓o nihil lucratꝰ fuerit. nihil eis dare teneat̉ niſi tm̄º capitale. Rn̄. ẜm Bal. in. l. j. C. ꝓ ſocio. ꝙ iſte ꝯͣctus ſapit vſurariā prauitatem Et iō qͥcqͥd capiūt de lucro minuit ſortem. Non em̄ eſt iſta ſocietas: nec ex forma ꝯͣctus nec ex natu ra. Ex forma nō. qꝛ eſt ꝯͣctus mutui. ex natura nō qꝛ eſt ꝯͣ naturaꝫ ſocietatis ꝙ vnꝰ hēat caput ſaluū ⁊ alius fractum. vt. ff. e. l. mutuis. Et iō illud qd̓ le git̉ ⁊ notat̉ in. c. ꝑ vr̄as. de do. int̓ viꝝ ⁊ vxo. dꝫ in telligi qn̄ pecunia dat̉ ad ꝑtem lucri ⁊ dāni: qꝛ cō tractꝰ tūc ē licitꝰ. Io. tn̄ an. vt recitat Panor. in. d. c. ꝑ vr̄as. tenet vt pecunia poſſit d̓poni apud mer catorē cū hoc. vt capitale ſit ſaluū: ⁊ ꝙ de lucro ſol uat̉ certa ꝑs. ⁊ dicit Panor. hoc eē ſingulare dictū ⁊ nō alibi poſitū. Et vide hāc. q. pleniꝰ tractataꝫ ꝑ Hoſt. in ſum. vbi tenet exp̄ſſe valere pactū ꝙ po nēs pecuniā nō ſentiat damnū in capitali. qꝛ hoc pactū non eſt ꝯͣ ſꝫ p̄ter naturā ꝯͣctus. Pactum aūt int̓poſitū p̄ter naturā valet. vt. l. j. ff. depo. ⁊ in. c. vnico. d̓ como. Dic̄ tn̄ poſtea ꝙ ſi capitale eēt ꝑdi tū caſu fortuito debēt deponēs ī foro aīe r̄mitte. ſꝫ Panor. tenet ꝙ talis nō ſit honeſta ⁊ licita ſocietas qm̄ poſſet ꝯtingere ꝙ deponēs oꝑam ſentiret dā num in oꝑis amiſſis ⁊ in capitali pecunie. qd̓ eſt ꝯͣ naturam ſocietatis: cum ſocietas ſit q̄dam frat̓ni tas. l. veꝝ. ff. ꝓ ſocio. Et ꝓ hoc allegat bonam glo. in. c. pleriqꝫ. xiiij. q. iij. q̄ dicit ad hoc vt ſocietas ſit honeſta ⁊ licita int̓ ponentē pecuniam ⁊ ponentē oꝑam. oportet ꝙ ponens pecuniam ſentiat de lu cro ⁊ damno. Ideꝫ videt̉ ſentire Io. cal. in. d. c. fi. Et ad.§. de illa. Inſti. ꝓ ſocio. qͥ multū obſtat vbi dr̄ valere pactū. vt alt̓ non ſentiat de damno: ſꝫ lu toūi. Rn̄ ſan. Y cro. Rn̄. Cal. ꝙ intelligit̉ nō de capitali ſꝫ de dam nis ⁊ de lucris cōtingentibꝰ: ſaluo capitali. vel dic ꝙ ille tex. ꝓcedit quo ad dantem oꝑam. Eſt em̄ li citum pactū ex ꝑſona ipſiꝰ: vt ipſe nō ſentiat dam hoc. cū detipſi nuꝫ.ſ. Amiſſum in capitali. rō qꝛ ſentit damnū in oꝑa. Nam tantū affert pecunia illiꝰ qͣntū oꝑa alte rius. Quinīmo vt dicit ibi tex. oꝑa ⁊ induſtria pōt tul̉ cāeficaxo eſſe tanta ꝙ valeret pactū ꝙ ipſe lucret̉ duas ꝑtes ⁊ terciam hēat ponens pecuniam. In dubio autē cum duo ꝯͣhunt ſocietatē. ⁊ vnus ponit pecuniaꝫ ⁊ alter oꝑam. videt̉ actū vt lucꝝ equalit̓ diuidat̉ int̓ eos. De hoc eſt glo. notabilis quam omnes te nent in. d. l. j. Nec. d. c. ꝑ vr̄as. ꝯͣdicit p̄dictis. cuꝫ nō dicat ꝙ capitale debeat eē ſaluum. nec eſt ſpāle in pecunia dotali: vt qͥdam ſomniauer̄t. nec etiaꝫ credas ꝙ ſit licitum paciſci a pͥncipio: vt deponēs hēat. x. ꝓ. c. vel aliam qͣntitatem. ſicut faciūt q̄daꝫ vidue: credentes hoc eis licere ꝑ tex. in. d. c. ꝑ vr̄as cum opinione Io. an. nam nō licet ex pacto qͣꝫtū cūqꝫ minimū caꝑe ex pecunia ſi nō ſubijcit ſe ꝑicu lo. xiiij. q. iij. ꝑ totum.

Societas ¶ Et ꝑ p̄dicta patꝫ qͥd dd̓m de his qui mutuant pecuniā ad negociādū. hoc pacto ꝙ capitale ſit ſal uum.i. ſi ꝑit: ꝙ ꝑeat mercatori. ⁊ ſi qd̓ lucꝝ interue niat: illud diuidat̉. Et dic ꝙ ꝯͣctus eſt vſurariꝰ. Et idem eſt in effectu cum caſu p̄cedenti: licꝫ ſub alijs verbis. ¶ Quinto q̄ro. Pone ꝙ aliqͥs ponit in ſocietate oꝑam tm̄. Alius poni lib. xxx. ad terciam ꝑtem lu cri ⁊ damni: hoc eſt ad lucꝝ ⁊ damnum. x. lib. xx. re manentibꝰ ſꝑ ſaluis. Hoc caſu poſito: niſi ille qui oꝑam ponit mercedem recipiat ꝓ labore quem ſu ſtinet ꝓ ꝯmercio. x. lib. quaꝝ lucꝝ ⁊ damnum ſpe ctat ad illum qͥ pecuniam dedit: vſurariꝰ eſt qͥ pe cuniam dedit. Nam. xx. mutuauit mercanti pro ꝯmertio. x. ꝑtinentium ad lucꝝ ⁊ damnum illiꝰ qͥ pecuniam dedit: cū ſit recepturus. xx. q̄ non ſtant piculo ſuo ſicut ⁊ illiꝰ qͥ oꝑaꝫ gerit. gͦ eque bene de berent ſtare. xx. ad lucꝝ illius qͥ oꝑam ponit. quia qͥ hꝫ onus. ꝯueniens eſt vt hēat emolumentū. Et io ſi iſte qͥ oꝑam gerit nihil hēat ꝓ mercede labo ris exhibiti in lucro. qd̓ accidit illi qͥ pecuniam de dit: vſura ꝯmittit̉. qꝛ poſito hoc caſu. ille qͥ pecuni am dedit nihil dꝫ hr̄e ꝓ. xx. ad ſimilitudinem mu tuantis qͥ rōne mutui nihil pōt hr̄e vltra ſortem. Qn̄ em̄ ꝯͣhit̉ ſocietas. ita ꝙ vnus ponit pecuniaꝫ ⁊ alius oꝑam. licitum eſt: dum tn̄ ẜuet̉ eqͥtas ſoci alis. hoc aūt nō eſt in ꝓpoſito. qꝛ ſi mercator recipi ens pecuniam ⁊ ponens oꝑam: poſtqͣꝫ emit mer ces ꝑderet eas: ꝑderet. xx. ⁊ oꝑam corꝑalem. Col lator aūt pecunie nō ꝑderet niſi. x. ⁊ non oꝑaꝫ cor poralem. Caſus ergo nō eſt licitus. ſꝫ in fraudem vſuraꝝ factus. ¶ Sexto q̄ro. qͥd ſi vidua tradens quantitatē pe cunie cum pacto ꝑ inſtr̄m firmato. ꝙ mercator eā accipiens teneat̉ ei reddere dimidium vel duas ꝑ tes lucri abſqꝫ omni ꝑiculo capitalis. an reſtituere tatitii obliget̉ hmōi lucꝝ ⁊ peccet mortalit̓: cū tn̄ apud ſe intendat firmiter ꝙ qͥcqͥd de capitali debite mer cando ſine illius culpa ꝑdat̉: ſibi ꝑeat ⁊ nō merca tori. Rn̄. ſan. Ber. ꝙ iſta mulier reſtituere non te net̉ ꝯpetens lucꝝ exinde habitū: lꝫ tn̄ peccat mor taliter. qꝛ ſeipſam diffamat ex tali pacto vſurario tam apud mercatorem ꝙͣ etiam apud ſcientes de hoc. cū det ipſis occaſionem ſcandali. Et etiam ſi ipſa morte p̄ueniret̉ dicto inſtr̄o nō deſtructo. he redes ſui vellent forſitan ꝙ in ſuo robore maneret cuiꝰ cā efficax ꝓculdubio ipſa fuiſſet. ⁊ iō tenet̉ in tentōꝫ ſuam autentice notam facere: ne forte mor te ſubita p̄occuparet̉. ¶ Septimo q̄ro. vtꝝ liceat tradere pecuniaꝫ mer catori ꝑ mare nauigaturo cum pacto ꝙ ſi nauis cum capitali ꝑiclitet̉: mercator nō teneat̉ reddere tradēti capitale ſue pecunie. ꝙ ſi nō in mari: ſꝫ mer cando amiſerit ſibi ad totum capitale reddenduꝫ teneat̉. ⁊ ſi lucratus fuerit hēat ꝑtem lucri. Rn̄. ꝙ ꝯͣctus iſte eſt vſurarius: vtꝫ exͣ eo. c. fi. Et rō eſt. qꝛ capitale pecunie ſolum erat ad ꝑiculū tradentis: dum mercator erat in mari: vel itinere. Et ſic ꝓ il lo tꝑe tm̄ currebat ad ſuum ꝑiculuꝫ. In actu tn̄ ⁊ vſu mercandi vel ꝯmutandi: ſolum currit ad peri culum mercatoris cui traditum eſt. ⁊ iō reſpectu il Fo. CCXXXVII. lius actus ⁊ vſus eſt ipſius mercantis. ꝓpterea ꝑ talem actum ipſi lucrat̉: ſicut ⁊ ſibi ſoli ꝑdit̉. ſcd̓o etiam in hoc caſu eſt ineqͣlitas ⁊ iniuſticia cum tra dens eligat ſibi meliorem ꝑtem. ⁊ mercatori velit deteriorem. Nam multoſepiꝰ in actu mercandi ⁊ ꝯmutādi amittunt̉ merces ⁊ capitale. qͣꝫ amittāt̉ in mari vel in itinere: gͦ ꝯͣctus oīno illicitus eſt. hec ſan. Ber. ¶ Octauo q̄ro. qn̄ vnus ponit pecuniam tm̄. ⁊ al ter oꝑam tm̄. ex qͥbꝰ ꝑtibꝰ iſti intelligant̉ ſocij tam in lucro ꝙͣ in damno. Rn̄. Bal. in. l. j. C. ꝓ ſocio. ꝙ ex ꝑtibꝰ equalibꝰ. niſi aliud actum ſit. Et eſt rō. qꝛ ſocietas hꝫ inᵐar fraternitatis. vnde ſicut inter frēs dꝫ ẜuari equalitas. ſic inter ſocios. ff. ꝓ ſo. l. ſi non fuerint. ¶ Nono q̄ro. Pone ꝙ in diuiſione ſocietatis ptꝰ longa tꝑa: ⁊ multos ſudores p̄cedentes nō inue nit̉ niſi ſolum capitale ſaluum. An totum illud ca pitale debeat hr̄e ille qͥ illud poſuit. an v̓o debeat equaliter diuidi. Glo. in. l. j. C. ꝓ ſocio. dicit ꝙ dꝫ equaliter diuidi: niſi aliud actum ſit. ⁊ hoc de iure De ꝯſuetudine aūt dicit ꝙ capitale dꝫ eſſe ſaluuꝫ. Iac. de are. dicit ꝙ nō ſolum de ꝯſuetudine: ſꝫ etiā de iure eſt ꝙ capitale ſit ſaluum. Idē tenet Bart. in. d. l. j. Quare em̄ ſocius meus dꝫ hr̄e pecuniam Et ſi dicis: qꝛ ponit oꝑam. Rº. ꝙ p̄cium oꝑe intel ligit̉ eſſe corrn̄dens intuſorio pecunie: nō aūt ipſi ſorti. Pro inde ſi vnus ponit cōmoditatē oꝑe: eqͥ dem ⁊ alter ponit cōmoditatem pecunie. nō autē ꝓprietatem. Finge em̄ ꝙ vnꝰ ponit in ſocietate. x. milia. alius oꝑaꝫ tm̄. Certe hic nulla pōt eſſe ꝓpor cio: niſi de comodo oꝑe ad comodum pecunie: nō ad ipſam talem ſortem. Propterea illud eſt exp̄ſ ſum qn̄.ſ. in ſocietate ponit̉ pecus ex vna ꝑte ⁊ ex alia oꝑa paſtoralis. Ideo ſicut ibi ſola damna vel cōmoda in obuentōibꝰ ſunt ꝯmunia: nō aūt ip̄m pecus. vt. l. cuꝫ duobꝰ. ff. ꝓ ſocio. ſic hic vt dicamꝰ ꝙ intelligat̉ in dubio potiꝰ in ſocietate poſitꝰ vſus rei qͣꝫ ipſa res. Et ad hoc facit ſocidū ouium. qꝛ fe tus. lana ⁊ hmōi diuidunt̉: nō oues ſocide date. ⁊ lꝫ capita ſint mortua: tn̄ ſocietas in fetibꝰ durat. ff. e. l. ſi id qd̓. Et hoc qd̓ dico ꝙ oues date in ſocidaꝫ nō ſunt cōes: intellige capitale ip̄m. ſi ineſtimatū datū eſt. Et hec eſt natura ſocietatis q̄ eſt qd̓dam intrinſecuꝫ oībꝰ ꝯͣctibꝰ: qd̓ nihil aliud eſt qͣꝫ diſpō q̄dam: quam lex vel ꝯſuetudo ſtatuit ſuꝑ ꝯͣctum. vt. ff. de pac. l. ſi vnꝰ. Ang. tn̄ de ꝑuſio in qͣdaꝫ ſuo tractatū dicit ꝙ ſi aut ex pacto. aut ex ꝯſuetudine piculū capitalis erat cōe: tūc cōiter dꝫ diuidi inter eos. aut ꝑiculū non erat cōe inter eos. qꝛ pactū de periculo nō int̓uenit: nec ex ꝯſuetudine etiam eſt ꝙ ꝑiculū ſit cōe. ⁊ tunc totū capitale erit illiꝰ qͥ to tum poſuit. Congruit hec arbitrio boni viri: vt il le qͥ ꝑticipaturꝰ nō erat de ꝑiculo: non ꝑticipet de ipſo capitali. Eſſet em̄ ꝯͣ ius fraternitatꝭ. l. veꝝ. ff. ꝓ ſocio. Itē cum ille qͥ pecuniaꝫ ponit eius como ditatem ꝯmunicare dicat̉ illi qͥ oꝑas tm̄ ponit. ⁊ ille qͥ oꝑas ponit cōicet fructum ſue ꝑſone tm̄. Et ideo capitale non eſt ꝯmunicandum. Et hec opi nio Ang. ſi bene inſpicit̉ non videt̉ ꝯtrariari opi nioni. Iac. de are.

Societas ¶ Decimo q̄ro. Pone ꝙ ip̄m capitale eſt ꝑditum vel diminutū aduerſa fortuna. Nunqͥd ille qͥ po nit oꝑaꝫ teneat̉ aliqͥd ꝯferre ei qͥ poſuit pecuniam Exemplū in diminutiōe. ponamꝰ ꝙ ego poſui in ſocietate. xx. ⁊ ſint ꝑdita. x. vtꝝ debeas mihi refice re. v. vr̄ ꝙ ſic. qꝛ damnū dꝫ eſſe cōe. vt. l. ſi nō fuerīt ff. ꝓ ſocio. vnde ſi totum damnū eēt meū: eēt ꝯͣ na turam ſocietatis. Contrariū det̓minat glo. in. d. l. ſi nō fuerint. dicēs. ꝙ ille qͥ ponit oꝑam ſuam nū ꝙͣ ſe obligaſſe vr̄ ad damnū ſortis. Sufficit em̄ dā num ꝑditaꝝ oꝑaꝝ. ⁊ hoc ꝓbat: qꝛ correlatiuoꝝ eſt eadē natura. vn̄ ſicut de capitali nihil lucrat̉ oꝑaꝫ ponens: ita de capitali nihil damnificari dꝫ. Si āt lucraret̉. ita ⁊ damnificari debēt: qꝛ de ꝯͣrijs eēdeꝫ dant̉ regule. C. de fur. l. manifeſtiſſimi. Quidaꝫ āt dicunt ꝙ aut pecunia eſt ſtatim ꝑdita. ⁊ tūc dam nū dꝫ eſſe cōe. Aut poſt oꝑas p̄ſtitas. ⁊ tūc ſufficit damnū oꝑaꝝ. ⁊ hanc opi. dicit Cy. eſſe eqͥorē. Ia. aūt de are. dicit indiſtīcte ꝙ damnū eſt cōe. vt. ff. e. l. cum duobꝰ.§. qͥdam ſagariam. Bal. v̓o. in. l. j. C. ꝓ ſocio. dic̄ ꝙ qͣtenus eſt cōe lucꝝ: eatenꝰ ē cōe damnū ⁊ nō al̓r. Et hoc vr̄ veriꝰ. Et hanc opi. te net ſan. Ber. nec p̄t ꝯq̄ri ꝙ ꝑdiderit oꝑaꝫ manu alem. nam alius ꝑdidit intuſorium pecunie ſue. ſꝫ ſi nō apparet qͣliter ſit ꝯͣcta ſocietas. intelligit̉ ꝯͣcta ẜm ꝯſuetudinē regiōis. ⁊ int̓ mercatores ẜm ꝯſue tudinem inter mercatores. vt. ff. de edi. edic. l. ꝙ ſi nolit.§. qꝛ aſſidua. Undecimo q̄ro. pone ꝙ in ſocietate vterqꝫ po nit mixtim pecuniam ⁊ oꝑam. ſꝫ vnus maiorē pe cuniam ꝙͣ alter. nunqͥd ꝑtes lucri erūt eqͣles eqͣli tate ꝓportionis. Uerbi gra. vnꝰ ponit ꝑtes duas. alter terciam. nam in lucro ⁊ damno qͥlibet dꝫ hr̄e ꝑtem corrn̄dentem ei qd̓ poſuit in ſocietate. ſꝫ ſi de hoc nihil aliud exp̄ſſum eſt. qͣſi de hoc tacite inter eos actum eſſe intelligat̉. vt qͥ plus oneris ⁊ ꝑiculi ſuſtinet: plus emolumenti expectet. vt. ff. de re. iu. l. ẜm naturam. Et ita intelligit̉. d. l. ſi nō fuerīt. in pͥncipio qd̓ eſt notabile ⁊ veꝝ. niſi oꝑa ⁊ induſtria vnius valde excederet oꝑam ⁊ induſtriam alteriꝰ puta ſi ſolus nauiget. ſi ſolus ꝑegrinet̉. ſi ꝑ ſe ꝑicu la ſubeat. ſi ſolus ſtat fixus ad apothecam ⁊ ſil̓ia vt d. l. ſi nō fuerint. vn̄ ad arbitriū iudicis recurren dum eſt ac ſi hoc eſſet exp̄ſſe actum. vt. ff. ꝓ ſocio. l. ſi ſocietatem. ¶ Duodecimo q̄ro. vtꝝ damnū ꝑſone illius qͥ po nit oꝑas debeat cōicari adinuicem. Rn̄. Bart. in l. ſocium. in.§. ſocius. ff. e. ſumando illū.§. dicit ꝙ damna ⁊ lucra ꝯtemplatōe ſocietatis obuenientia ſunt cōicanda. ſecꝰ ſi ꝯtemplatōe ꝑſone obueniāt: lꝫ ſocietas fuerit occaſio. Et dicit ꝙ illud v̓bum. ꝓ pter ſocietatem: pōt intelligi duobꝰ modis. Uno mō hoc eſt ꝯtemplatōe ſocietatis: tūc damna ⁊ lu cra veniūt cōicanda. vt. l. cum duobꝰ.§. qͥdam. ff. e. Alio moͣ pōt intelligi ꝓpter ſocietatē. hoc eſt ꝙ ſo cietas fuit occaſio remota. v̓bi gr̄a. ꝓpter ſocietatē habui neceſſe accedere ad curiam pͥncipis. ⁊ dum coram pͥncipe tractarem negocia placui pͥncipi. ex qͦ donouit mihi caſtꝝ. certe hoc nō fecit ꝯtempla tione ſocietatꝭ: ſꝫ ꝑſone mee tm̄. lꝫ nunqͣꝫ habuiſſeꝫ nec acceſſiſſem niſi ꝓpter ſocietatē. certe iſtud nūqͣꝫ venit ꝯmunicandū. vt in. d.§. ſocius. in fi. Eodē mō in damno. vtputa. dum eēm abn̄s ꝓpter ſocie tateꝫ ꝯſanguineꝰ meus fecit teſtm̄ ⁊ inſtituit extra neum. qd̓ nō feciſſet ſi fuiſſem pn̄s. vt. d. l. ſocium. hec Bar. ⁊ ſunt v̓ba aurea q̄ euacuant totam ma teriam circa hoc. ⁊ ꝯcordāt. d.§. ſociꝰ. ⁊. d.§. qͥdaꝫ ſagariam. qͥ vident̉ ꝯͣrij. ¶ Terciodecimo q̄ro. quid ſi vterqꝫ ſocioꝝ captꝰ fuit: ⁊ vnus euaſit.ſ. ꝓpter ſuā induſtriam. nunqͥd illud qd̓ eſſet dandū ꝓ ſua redemptōe imputabit̉ in ſocietate. Glo. in. d.§. qͥdam. putat ꝙ teneat̉ ꝑ tem damni agnoſcere ille qͥ euaſit. Quartodecimo. qͥd ſi vnꝰ ab amicis redemptꝰ fuit. Rn̄. glo. diſtinguēdo. an aīo remunerādi vt tūc agat: aut non: ſꝫ donandi animo. ⁊ tūc nō agit Sꝫ aliter in actione mādati. vt.§. nō omnia. in. l. inter cās. ff. man. ⁊ ibi Bart. Idem Panor. in. c. cum ꝓ cā. de ꝓcu. vbi q̄rit. Quid ſi ꝓcurator inci dit in latrones dum iret ꝓ facto domini. ⁊ ab eis fuit ſpoliatus. vel in via fuit infirmitate opp̄ſſus. nunqͥd poſſit hmōi damna vel expēſas factas im putare dn̄o. Et ꝯcludit ẜm docto. ꝙ nō. d.§. non omnia. Scd̓o. qꝛ hec ſunt extrinſeca a mandato ⁊ potiꝰ ſunt imputanda caſui fortuito. ſecus in duo bus ſocijs vt dictum eſt. Albri. aūt dicit ꝙ māda tor tenet̉ de his rebꝰ quas nō detuliſſet mandata rius niſi mādatum ſuſcepiſſet. de alijs aūt nō agit ſicut nec ſocius. Sꝫ ꝙͣtum ad medicos bene eſt ſe cus. ⁊ rō eſt. qꝛ in ſocietate ius eſt fraternitatis. ſe cus in mandatore. vt ibi no. Et dicit ibi Accur. ꝙ iteꝝ ille.§. nō omnia. de curialitate non dꝫ ẜuari. Et ẜm aliqͦs. nec de iure ſi in caſum fortuitum inci dat nō incurſurꝰ niſi ꝓpter impletōꝫ mandati pͥn cipal̓r. vt vult Inno. in. c. ſicut. el. iij. de iureiu. Et ꝑ. d.§. non oīa. videt̉ ꝯcludi ꝙ ſi legati amittūt in legatōe ſua equos vel vaſa argentea quocūqꝫ caſu nō reſtituunt̉ eis de publico. ⁊ iō ꝯſilium eſt ꝙ ne gēt ſe hr̄e aīalia ⁊ alia ⁊ oīa nccͣia hēant a republi ca: ⁊ tūc non tenebunt̉ de caſu. Bar. tn̄ in. l. ſi ẜuꝰ cōis. ff. de fur. ꝯcludit ꝙ aut illa ambaſaria fuit ꝓ curata. ⁊ tūc non dꝫ ſibi emendari. ſicut nec ꝓcu ratori. d.§. non oīa. Si v̓o non fuit ꝓcurata tunc qn̄ ꝓficiſctt aut portabant res nō nccͣias. vtputa. ꝓpter pōpaꝫ duxerūt plures equos qͣꝫ deberent vel alias res. ⁊ tunc nō dꝫ ſibi emendari. vt. d. l. ſi ẜuus.§. qd̓ ve ro. qꝛ eſt qd̓ eis imputet̉. Si v̓o portabant res ne ceſſarias. tunc iſte res dn̄t eis emēdari. l. cum duo bus.§. damna. ff. e. ⁊. d.§. qͥdam ſagariaꝫ. ⁊ Bar. dicit ita determinaſſe quēdam ſolēnem doct. hoc tn̄ dicit veꝝ ſi dicte res ꝑierūt nō al̓s ꝑiture. Secꝰ ſi al̓s fuiſſent ꝑiture naturaliter. Quintodecimo q̄ro. vtꝝ vnus ſocioꝝ poſſit pa ciſci vt duas ꝑtes lucri ⁊ vnam ꝑtem damni ferat ⁊ alius ecōtra.ſ. duas ꝑtes damni ⁊ vnā ꝑtem lu cri. Rn̄. ẜm. d. Ang. ꝙ non. qꝛ vnꝰ ſocioꝝ nō pōt plus de lucro ꝑticipare. qͣꝫ de damno. vt. l. mutiꝰ. ff. e. Sil̓r nō valet pactum ꝙ deducto danmo vnꝰ hēat duas ꝑtes lucri: alter v̓o vnam: niſi ille qͥ plꝰ hꝫ de lucro. tantūdem plus pecunie. operis. aut induſtrie in ſocietatē poſuerit. vt in. l. ſi nō fuerint ff. e. Nota tn̄ ꝙ ī foro ꝯſcīe ſi p̄dicta pacta arbitrio

boni viri non faciunt deteriorem ꝑtem alterius. licet ita vt qͥ plus poſuerit pecunie: vel opere plus hēat. ⁊ hoc videt̉ valde rōnabile. Non tn̄ valeret pactum. vt vnus tm̄ lucꝝ alter tm̄ damnū ſentiat Eſſet em̄ neqͥſſimum genus ſocietatis: q̄ leonina appellat̉. vt. d. l. ſi nō fuerint. in fi. qd̓ veꝝ eſt niſi il le qui tm̄ oꝑas poſuit aliqͥd certum ꝓ ſua oꝑa vel let ſine damno. qd̓ poſſet: nō tanqͣꝫ ſocius. ſꝫ tanꝙͣ locator. ¶ Iō ſubinfert̉ alia qō. ⁊ eſt. xvj. Ecce negociator qͥ pecuniam recipit ad tractandum dicit ei qͥ dat eam. ecce volo in fine ꝓ induſtria ⁊ labore meo. xx. firma hr̄e. ⁊ nō in eis ſentire aliqd̓ damnum. Nū quid licet. Rn̄. licet. ſꝫ iſte nō eſt ꝯͣctus ſocietatis ſꝫ locationis: qꝛ ille negociator locat oꝑas ſuas ꝓ illo p̄cio. Et iſto mō non ſentiat etiam de lucro. Poſ ſet aūt ⁊ pactum facere. ꝙ non ſolum deberet hr̄e p̄dicta..xx. ſine vllo damno. ſꝫ etiaꝫ talem ꝑtem de iucro. ⁊ nullam de damno. Hoc intellige niſi dā num ꝯtingat culpa ipſiꝰ operam ponētis. vel eoꝝ quoꝝ oꝑa vtit̉. vt. l. Item querit̉. ⁊. l. ſi merces.§. ꝙ nō d§ non qͥ colūnam. ff. loca. aa mandato ⁊ ¶ Decimoſeptimo q̄ro. Quid ſi do pecuniaꝫ me ſecus in duo. catori in ſocietatem ⁊ ꝯuenio ſecum ꝙ dabit mihi certaꝫ ꝑtem de lucro ⁊ nihil dico de damno. Rn̄. In hoc caſu diſtinguendum eſt. qꝛ ſi intendo hr̄e lucꝝ ⁊ non damnū: vſura eſt. exͣ de vſur. c. ꝯſuluit. Si aūt intendo ꝑticipare lucꝝ ⁊ damnum. licꝫ de damno nihil dicam: tn̄ ꝯͣctus licitus eſt. Et licet d̓ itilitit. damno non expͥmat̉: intelligi tn̄ dꝫ de illo ſicut de lucro vt inſti. ꝓ ſocio.§. illud. Et ibi patꝫ ꝙ idem eſt econtra. vicꝫ qn̄ tm̄ eſt exp̄ſſa ꝑs damni. qꝛ ideꝫ intelligit̉ tacite etiam de lucro. Et ſic intellige glo. ſingularem in. c. pleriqꝫ. xiiij. q. iij. que dicit ꝙ pōt fieri pactum ꝙ periculum capitalis ſit ꝯmune. vt ea quocūqꝫ caſa intelligat̉ etiam de lucro. vt ſi in fine nihil inueni ret̉ niſi capitale ſolum: tunc diuidat̉ ẜm ꝙ pactuꝫ factum eſt de periculo. Nam ſi tale pactum faciēs r mn̄ in l. ſi ẜnꝰ intēderet in fine ſi nihil aliud eēt niſi capitale. ip̄m totum hr̄e: illicitum eſſet. ¶ Decimooctauo q̄ro. vtꝝ ille qui tm̄ oꝑas ponit qn̄ ꝓficiſcit̉ cā ſocietatis. vt nauigando ⁊ circūcir uta. ꝓpter pō ca negociando: debeat hr̄e expenſas de corꝑe ſocie tatis. Rn̄. ẜm Bal. ⁊ Ia. de are. ꝙ qn̄ ꝓficiſcit̉ cā ſocietatis dꝫ hr̄e expenſas de corꝑe ſocietatis. exce ptis his quas feciſſet domi. ar. ff. de peti. here. l. ſꝫ ⁊ ſi lege.§. qd̓ aūt. qꝛ nō dr̄ lucꝝ niſi deductis expē ſis. ff. ꝓ ſocio. l. mutius. Idem tenet Cy. Putarē tn̄ in hmōi ẜuandam ꝯſuetudinem ſi qua eēt etiā in foro ꝯſcienrie. Cū ⁊ tacite videat̉ actum qd̓ fie ri ꝯſueuit. C. loca. l. licet. ¶ Decimonono q̄ro. ꝓ quibꝰ ꝑtibꝰ teneant̉ ad ſo lutōem penſionis funditi vel apothece ꝯducte ſo cij ex diſꝑibꝰ ꝑtibꝰ. Rn̄. ẜm. d. Ang. ꝙ locanti te nent̉ ꝓ equalibꝰ ꝑtibꝰ. Inter ſe tenent̉ ꝓ rata ſoci etatis. Et ita diuidere debent dictum debitū mer cedis: ſicut diuidūt pͥncipale ⁊ ẜm diſꝑes ꝑtes. ita determinat Bal. in. l. j. C. ꝓ ſocio. vbi etiam dicit ꝙ ſuppellectilia ⁊ maſſaricie dicte ſocietatꝭ diuidi dn̄t ẜm diſꝑes ꝑtes. ¶ Uigeſimo q̄ro. Pone ꝙͣ ego ⁊ tu ꝯͣximus ſocie Societas Fo. CCXXXVIII. tatem duraturam quinquennio. hoc pacto ꝙ ego ponam. M. ⁊ tu operam vel ꝙ ego ponam mer ces valentes. M. ⁊ tu operam. Deinde caſu fortu ito ante qͥnquēnium perierunt. nunqͥd ego cogar iterato ponere. Glo. in. l. j. C. ꝓ ſocio. dicit ꝙ nō. quia finita eſt ſocietas. Item quia videt̉ actum ſo lum deponendo ſemel ⁊ nō pluries. vt. ff. ꝓ ſocio. l. ſi ſocius pro filia.§. nec ſi prior. Idem tenet. d. Ang. ¶ Uigeſimoprimo q̄ro. Pone ꝙ pactum eſt ini duos. ꝙ vnꝰ ponat. M. ⁊ alt̓ oꝑas. ⁊ de his. M. reſtat paꝝ caſu fortuito. vnde oꝑariꝰ non vult po nere oꝑam vel rem ſuam que magna eſt cum re ſo cij que parua eſt. ¶ Quid iuris. Rn̄. Bal. in. l. j. C. ꝓ ſocio ꝙ talis fouet equitatem. vt. ff. de admi. tu. l. Itā auteꝫ. in principio. ¶ Uigeſimoſecūdo quero. Pone ꝙ duo ſunt ſo cij omniū bonoꝝ. puta. filius legitimꝰ ⁊ ſpurius. mō pr̄ inſtituit heredē filiū legitimū. Querit̉ vtꝝ aliqͥd acqͥrat̉ ſpurio. Rn̄. Bal. vbi sͣ. ꝙ ſic. nō rōe relicti: ſꝫ ſocietatꝭ. tex. eſt notabilis. ff. de li. le. l. ſi is qͥ duos. Et iſta eſt cautela qn̄ pater vult aliqͥd de ſuis bonis ad ſpurium tranſferre. ꝙ faciat eos in uicem ſociari. Predicta putat ibi Bart. vera. niſi apꝑeret de fraude ex aliquibꝰ ꝯiecturis. tunc em̄ omnino filio auferent̉. vt. l. j. C. de natur. li. ⁊ ibi dicit̉ in tex. Alium modum relinquēdi ſpurio vi de sͣ. Filius. ¶ Uigeſimotercio. Pone ꝙ plures ſunt ſocij om nium bonoꝝ vnus iſtoꝝ ex vſuraria prauitate ac qͥſiuit multa. ⁊ ꝯmunicauit ſocio ſeu fratri. Nun qͥd ep̄us poterit ꝯpellere iſtum frēm eūdemqꝫ ſo ciū ad reſtōem vſuraꝝ. Dic ꝙ ſic. vt. ff. e. l. qd̓ em̄. hec Bal. ¶ Uigeſimoquarto. vtꝝ liceat tradere pecuniam puta. c. ducatos hoc pacto ꝙ accipiens teneat̉ tra denti lucꝝ vel damnū rn̄dere ẜm ꝙ ſimiles. c. du cati apud Io. lucrabunt̉ vel peribunt: cū tn̄ acci piens dictos. c. duc. eos accipiat mox in ſuis neceſ ſitatibꝰ expendendos. Rn̄. ſan. Ber. ꝙ nō. cuius ſnīe videt̉ eſſe Inno. ⁊ Io. an. in. c. fi. de vſu. qꝛ ta lis pecunia oīno videt̉ hr̄e in ſe rōem mutui. nō āt capitalis ſeu ſortis. qꝛ tūc in pacto eēt ꝙ eam acci piēs tenē̓t̉ ſolis mercatōibꝰ fideliter deputare. qd̓ minime eſt ẜm caſum ꝓpoſitū. Naꝫ talis pecunia aut eſt tradita ꝑ modū mutui: ⁊ ſic eſt vſura. Aut ꝑ modū depoſiti. ⁊ tūc ipſa ſola dꝫ reddi abſqꝫ lu cro. Aut ꝑ modū capitalis. vt.ſ. emptōibꝰ ⁊ mer catōibꝰ deputet̉. nec hoc pōt eſſe. qꝛ pactū sͣ. poſi tum repugnat. Multi tn̄ doct. tenent ꝙ ꝯͣctus ſit licitus. Et hoc veꝝ ſi illud petat̉ tanꝙͣ inteſſe. pu ta. qꝛ volebat oīno omnes duc. in ſocietatem po nere. ⁊ ad inſtanciā amici ſibi on̄dit: dūmodo ẜm Ho. pericula ⁊ expenſas in ſe recipiat. ſcd̓o ꝙ pͥn cipaliter nō intendat lucrari ꝑ hanc viam magis ꝙͣ ꝑ viaꝫ mercandi. tercio. ꝙ nō ꝯͣhat pactum ad ſemꝑ. ſꝫ ad aliqd̓ tp̄us rōnabile. Quarto. ꝙ ille nō ſit in tam arta neceſſitate ꝙ merito ex p̄cepto tene ret̉ illi gͣtis mutuare. qd̓ qn̄ ſit vides El̓yna.j. quī to. ꝙ hoc qd̓ accipit vltra ſortē: ſolū accipiat tanꝗ̇

Gotcietas intereſſe. Al̓s contractus non eſſet licitus. Et hoc facit ad limitatōꝫ aliquaꝝ queſtionum poſitaꝝ. jͣ. Uſura.j. Uigeſimoqͥnto. Pone. mutuat qͥs in venecijs c. vt exīde. cxx. recipiat in cipro hoc pacto ꝙ ſi iſta c. vel merces ex eis empte in mari vel in terra peri clitent̉. nō teneat̉ reddere niſi. l. Si v̓o nō ꝑiclitēt̉ denarij vel mercatōes: teneat̉ ad p̄dicta. cxx. Rn̄. Hoſti. ꝙ ꝯͣctus eſt vſurariꝰ: qꝛ aut recipiens expē dit pecuniā illam in mercibꝰ: aut nō. Si nō gͦ mu tuans vult lucꝝ ꝙ iſte nō facit: qd̓ oīno iniuſtū eſt Si expendit. tūc certum eſt ꝙ merces ex pecunia iſta empte ſunt ipſiꝰ mutuū accipientꝭ. in cuiꝰ dn̄i um ⁊ pecunia ipſa tranſierat. ⁊ ſic ſeq̄ret̉ ꝙ mutu ans vellet lucꝝ factum ex re nō ſua: qd̓ oīnꝯ illici tum eſt. Con. Ray. ¶ Uigeſimoſexto. Pone. recipit qͥs pecuniam vl tra mare vehendam ⁊ ibi reddendam ꝓ certo ſibi p̄cio ꝯſtituto. Nunqͥd ꝯmittat̉ vſura. Rº. ẜm In no. ex de vſur. c. fi. ꝙ non eſt vſura ſiue in ſe recipi at periculum qͥ portat eam: ſiue nō. qꝛ oꝑaꝝ ſeu cu ſtodie locatio eſt. Idem Hoſti. Nec ob. d. c. fi. q non eſt idem caſus: qꝛ receptum vltra ſortem: de q in. d. c. fi. dr̄. mutuum directe ꝯcernit qd̓ ꝓhibetur Luce. vj. ſꝫ hic nō ſic. qꝛ non ꝓpter mutuum: qd̓ ibi non eſt: ſꝫ ꝓpter ſecuritatem factam lucrū accipit. Dicit tn̄ Inno. ꝙ vbi non acciꝑet precium tm̄ vt portet. ſed negociator mutuo dat eam. vt cum illa negociet̉ tunc eſſet vſura. quia pecunie nullus eſt fructus ſi teneatur in archa. nec deterioratur in ¶ Uigeſimoſeptimo. Pone ꝙ qͥs tradat. c. mer catori: ſic ꝙ in mercādo: capitale currat ad pericu lum ipſiꝰ tradentis. ita ꝙ quicqͥd mercando. vel alio inculpabili mō ꝑdat̉: ꝑdit̉ creditori ipſiꝰ capi talis. lucꝝ aūt eſt fixum. ⁊ in tali caſu certum eſt ꝙ mercator cui capitale traditum eſt emit totum fu tuꝝ lucꝝ capitalis p̄dicti tanto p̄cio quantum ꝓ babilitas futuri lucri cum vtilitate ꝓpria pōt rōna biliter extimari. Talis qͥdem ꝯͣctus ẜm quoſdam eſt illicitus. Tn̄ ẜm Gir. ol. licite pōt fieri. Et hoc multiplici rōne. Primo rōne periculi. Nam in to ta mercatione fiēda ex hoc capitali: capitale ad pe riculum tradentis currit. Secundo. rōne lucri. q totum lucꝝ qd̓ ꝓuentuꝝ extimat̉ ꝓbabilit̓ aliquē valorem hꝫ. q̄ pōt aliquo p̄cio iuſto extimari. ⁊ per ꝯn̄s etiam iuſte vendi. Tercio. rōne damni vitan di. qꝛ iſte qͥ dat ſuum ꝓprium capitale. iuſte pōt ex inde exigere intereſſe. Idem ptꝫ a ſimili. Pone em̄ ꝙ aliqͥs tradat alicui equum ſuum ad ſeptimanaꝫ ſub p̄cio ꝯpetenti: vt ꝯducat eū in p̄lijs ⁊ alijs ne ceſſarijs ſuis. Tandem ille cui equus traditus eſt emit totum futuꝝ lucꝝ annue ꝯductiōis eqͥ. Sic̄ em̄ hic licite emi pōt: ita ⁊ ibi. credo igit̉ ꝙ rōne ꝯͣ ctus h̓ nulla ꝯmittat̉ vſura: niſi hoc fieret in frau dem vſuraꝝ: ita ꝙ illud capitale nō eſſet vere ẜm rem traditaꝫ ꝓ capitali: ſꝫ potiꝰ ꝓ mutuo. ⁊ ad vſu raxium lucꝝ. ¶ Uigeſimooctano. Pone mercator qͥdam mit tit ꝑ mare: ſeu ꝑ terram aliquas mercantias: ⁊ no lens totaliter periculo ſe exponere q̄rit aliquem qͥ de predictis mercibꝰ faciat ei ſecuritatem: vicꝫ ꝙ ſi aliquo caſu ꝑdant̉ de p̄dictis omnibꝰ ſatiſfaciat ei hmōi aūt ſuſcipiens periculum tale cum mercato re ꝯuenit manualiter reciꝑe aliquas pecunias ꝓ qͦ libet. c. valoris ipſaꝝ mercantiaꝝ. Querit̉ vtꝝ ta lis ſecurans poſſit inde licite reciꝑe tale lucꝝ. Bre uiter dicendum eſt ꝙ ſic. ⁊ exꝑientia teſte ex tali ſe curitate reſultat ꝯͣmune bonum. ⁊ vtilitas maxi ma reipublice. Item iſte ꝯͣctus videt̉ eſſe ꝯͣctus lo cationis. qꝛ mittens merces illas qͣi locat ipſaꝝ cō ductōꝫ illi ſecuranti vltra mare cū ſuo ꝑiculo ⁊ eqͣ mercēde. ſꝫ certe qd̓ dat̉ ꝓlocato merces eſt: non vſura. ¶ Uigeſimonono q̄ro. an licitus ſit ꝯͣctus. P. tra dit. I. centum ad fideliter oꝑādum in ſua arte vel mercantia cum pacto ꝙ in fine anni totam recipi at ſortem cum tribꝰ ꝑtibꝰ lucri. ſi qd̓ lucꝝ fuerit fa ctum. deductis tn̄ prius expenſis ⁊ extimationibꝰ laboris ipſius Io. Et ecōuerſo ſi damnum euene rit in mercantia vel arte vult ſentire detrimētum trium partium ⁊ Io. iiij. ꝑtis tm̄ ſentiat. Rn̄. ſan. Ber. ꝙ non. qꝛ ſi ꝯtingat talem pecuniā ſiue mer ces emptas ex illa diuino iudicio ꝑiclitari: ip̄e Io. ſentiret damnum qͣrte ꝑtis: qꝛ quicqͥd ꝯtingat: qͣr ta ꝑs ſortis ipſi petro reddenda eſt. ꝓpt̓ea quicqͥd ipſe. P. ꝯſequit̉ lucri de illa quarta ꝑte que nō ſub iacet eius periculo: vſurarium eſt. Quod aūt rece pit de tribꝰ ꝑtibꝰ que ꝑtinent ad eius periculum: licitum eſt. Erit igit̉ talis ꝯͣctus licitus. ſi addat̉ in pacto ꝙ ſi aliqd̓ damnum ſine culpa ipſiꝰ Io. eue nerit ꝙ ad ip̄m Pe. integralit̓ ꝑtinebit: nihilomi nus tale damnum Pe. a dicto Io. non tenebit̉ ac ceptare niſi Io. iuridice ꝓbauerit. Et no. ꝓ decla ratione p̄dictoꝝ ꝙ ſan. Ber. in multis caſibꝰ ſupͣ poſitis ⁊ ſimilibꝰ fuit in opinione ꝙ ponens ali quam quantitatem pecunie in ſocietatem ad hoc vt caſus ſit licitus oportet ꝙ retineat in ſe pericu lum totius capitalis. Sꝫ vt dictum eſt sͣ. glo. xiiij. q. iij. in. c. pleriqꝫ. eſt in ꝯrium. que vult ꝙ pōt fieri pactum in ꝯͣctu ſocietatis ꝙ periculū capitalis ſit ꝯmune. Et hoc etiam ſentit Panor. in. c. ꝑ vr̄as. d̓ dona. inter vi. ⁊ vx. Et iō dicendum ꝙ ſi tale pa ctum fiat taliter. ꝙ medietas currat ad periculum recipientis erit licitum. qꝛ ſi in fine ſocietatis nihil inueniret̉ niſi capitale ſolum. tūc diuideret̉ ẜm ꝙ pactum factum eſt de periculo. qꝛ ideꝫ pactum qd̓ factum eſt de damno intelligit̉ etiaꝫ de lucro ⁊ ecō uerſo. vt inſti. ꝓ ſocio.§. illud. ⁊ dictū eſt sͣ. q. xvij. ⁊ ſequunt̉ ꝯmuniter doc. Si aūt tale pactum non ſit factum: capitale totum in fine erit tradentis vt dicit ſan. Bern̄. qͥ intelligit talem eſſe vſurarium ꝙͣtum ad lucrum illiꝰ partis que non ſubiacet pe riculo. ſi tale pactum faciens intendit in fine ſi ni hil aliud eſſet niſi capitale: ipſum totum hr̄e. ¶ Trigeſimo q̄ro. qualiter diuidet̉ ſocietas ſi ni hil inter ipſos eſt ꝯuentū exp̄ſſe. Rn̄. ẜm. d. Ang. ſic eſt diuidenda. Si totum ſocietatis eſt. ccc. ego qͥ poſui. c. primo extraham illa. c. ⁊ poſtea reſidua. cc. diuidemus inter me ⁊ eum qͥ poſuit oꝑas. Ita tn̄ ꝙ qͥ plus ſocietati ꝯtulerit. vel pecunie. vel oꝑe. vel induſtrie. plus habeat. vt. l. ſi non fuerint. ⁊. l.

quid em̄. ff. ꝓ ſocio. Et hoc arbitrio boni viri. nec eſt veꝝ qd̓ dicunt qͥdam. ꝙ ſimiliter ille qui ponit oꝑam dꝫ primo extrahere tantum quantum eſti mandum eſt ſua oꝑa. Sicut ille qͥ poſuit. c. Nam hoc nullo iure cauet̉. qꝛ oꝑa hominis nihil aliud eſt ꝙͣ officium diurnum. vt. l. j. ff. d̓ ope. li. Immo opera hominis dr̄ fructus hominis eſſe. vt. l. ij. ff. de ope. pu. Ille ergo qͥ in ſocietate tm̄ operam po nit non dicit̉ aliqͥd ꝯſiſtens in ſorte vel capitali po nere. ſꝫ ſolum fructū ſue ꝑſone. qͥ fructus aut vſuſ fructus ꝑſone correſpondet fructui aut cōmodita ti illoꝝ. c. ꝓ hoc facit qd̓ dicit̉ in. l. cum duobꝰ.§. ſi in coeunda. ff. ꝓ ſocio. Et hanc opinionem ſecutꝰ eſt Bal. in. l. j. C. ꝓ ſocio. Et ſic intelligi debet ꝙ ſępe opera alicuius ꝓ pecunia valet. vt inſti. pro ſocio. id eſt ꝓ cōmoditate ⁊ vſufructu dicte pecu ¶ Trigeſimoprimo. vtrum locans rem quaꝫ eſti mat hac ꝯditione ꝙ qualitercunqꝫ ꝑdat̉ ſeu dete rioret̉ vult recuꝑare eodem p̄cio rem ſuam. An li. ceat. Rn̄. ꝙ non. ⁊ videt̉ fieri in fraudem vſuraꝝ qꝛ res eſtimata intercedit loco pecunie. l. ſi v̓o.§. qd̓ ait. ff. ſo. ma. Nec eſt vera locatio. quia locator rem ſuo periculo tradit: ꝓ qua conſtituit̉ ſibi mer ¶ Trigeſimoſecundo. quero an res empta ex pe cunia ꝯmuni vl̓ redacta ex rebꝰ communibꝰ ſit cō irſutla munis. Rn̄. Bar. in. l. ſi patruꝰ. C. co. v. iudi. di ſtinguit. ꝙ aut emit quis nomine ꝯmuni. aut no mīe ꝓprio. aut dubitat̉. Primo caſu. res ē ꝯmunis altero habente ratum. vt. l. ſi ego. ff. de ne. ge. Aut non tenebit̉ ⁊c emit nomine ꝓprio. ⁊ tunc diſtingue. aut emit de Et nō ꝓ decaa pecunia ꝓpria. aut de pecunia ꝯmuni: aut dubita tur. Primo caſu non eſt dubium ꝙ res non eſt cō munis. Aut de. pecunia ꝯmuni: ⁊ tunc: aut ille qͥ in re ꝯmuni vendicat partem erat maior. aut erat minor. Primo caſu nihil petere poteſt in re vt ibi. Secūdo caſu. aut ille qui emit nō erat tutor vel cu rator. ⁊ tunc idem. vt. l. filie. ff. de ſolū. Aut erat tu ī capitalis ſi tor vel curator: ⁊ tunc res efficit̉ ꝯmunis. vt. l. ij. ff. in. c. ꝑ vias. d̓ quando ex facto tūr. Aut dubitat̉ ex qua pecunia in ꝙ ſi talepa emerit. ⁊ p̄ſumit̉ ꝙ ex ꝓpria. vt. l. ſi defunctus. C. arbi. tu. Nec eſt ibi recurrendum ad cōiecturas. ſocietatis nihū cuius ꝯditionis fuerit artifex vel non. Tercio ca ſu principali qn̄ dubitat̉ cuius nomīe emerit. ⁊ in dubio p̄ſumit̉ emiſſe nomine ꝓprio. vt. l. ⁊ magis. ff. de ſolū. Et ex p̄dictis apparet ſoluta queſtio. q̄ tota die occurrit de facto. ſi vnus ex frībꝰ cum pe cunia hereditaria mercat̉. ⁊ ex illis mercantijs lu cret̉. vtrum debeat alteri fratri ꝯmunicari. Nam pirtpttſ primo videndum eſt ẜm Bar. ibi. vtrum hoc fe cerit nomine ꝯmuni: an nomine ꝓprio. Et ſi nomi ne ꝯmuni: tunc lucꝝ eſt cōmunicandum. Si hoc non apparet: tunc ſi ille frater nō erat tutor vel cu rator: lucꝝ debet eſſe ſuum ꝓprium. vt. l. ticium et meuium.§. altero. de admi. tu. ⁊. d. l. ſi patruus. ſꝫ ſi erat tutor vel curator. tunc lucrum qd̓ facit ex pͥ ma mercantia empta dꝫ eſſe ꝯmune. qꝛ mercantia illa fuit ꝯmunis tanꝙͣ empta de pecunia ꝯmuni. Secus in lucro qd̓ facit ex reiteratione emptionū. Sortilegium Fo. CCXXXIX. Nam pecunia redacta ex mercantijs cōmunibꝰ. non eſt ꝯmunis. vt dicit̉ ꝑ glo. in. d. l. ſi patruus. ⁊ p̄dicta que dicta ſunt de tutore ſunt vera qn̄ ꝯſtat ꝙ mercantiam facit noīe ꝓprio. Naꝫ in eo forte iu dubio p̄ſumeret̉ ꝙ noīe ꝯmuni. vt. l. poſt morteꝫ ff. qn̄ ex fac. tu. ¶ Querit Bar. etiā de alia. q. quotidiana. An fra tres ſimul ſtando videant̉ ꝯͣhere ſocietatē. Et cō cludit ꝙ qn̄ plures frēs ſtant ſimul. aut nullus ne gociat̉. aut alter negociator. alter non. Aut om̄es negociant̉. Si nenter: non poteſt intelligi eſſe con tracta ſocietas. licet hereditatem inſimul teneant indiuiſam. vt. l. ex ꝑte.§. filiꝰ. ff. famil̓. her. Si v̓o vnus negociat̉: alter non: tunc idem. ꝙ non pōt intelligi ſocietas ꝯͣcta. qꝛ ex hoc ille qͥ negociaret̉ vi deretur magis donare qͣꝫ ſocietatem ꝯͣhere. Si v̓o vterqꝫ negociat̉ ſi qͥdē alter eoꝝ eſt pupillus cū eo non eſt ꝯͣcta ſocietas. qꝛ hoc nō poſſet exp̄ſſe. vt. l. vt in ꝯductōibꝰ. ff. ꝓ ſocio. Si v̓o vterqꝫ eſt maior tunc puto ꝙ ſiqͥdem lucꝝ poſuerunt in ꝯmuni. ex hoc int̓ eos p̄ſumat̉ ꝯͣcta ſocietas. nō dico ſocietas omnium bonoꝝ ẜm ꝙ qͥdam vident̉ velle: ſꝫ ſocie tas queſtus illiꝰ mercantie tm̄. hec Bar. Nota tn̄ ad p̄dicta ꝙ caſu quo vnus fratꝝ de pecunia ꝯmu ni mercat̉ ⁊ noīe ꝯmuni: ꝙ qt̄s lucꝝ eſt ꝯmune ea tenꝰ ⁊ damnū ẜm Bal. Et hoc ſi aggreſſus eſt ſo lita negocia diſcrete oꝑando. Secus ſi inſolita. qꝛ tūc ſibi imputet. l. ſi negocia. ff. de ne. ge. Con. bar. in. l. ticiū. ff. de admi. tu. ¶ Quid de duobꝰ ſocijs alt̓cantibꝰ ſuꝑ aliquo rei euentū p̄terito vl̓ futuro. puta. P. aſſerit mortuū talē dn̄m. vel talem principeꝫ ventuꝝ ad talem ci uitatem.jͣ. certum tp̄us. ꝙ ſi ſecꝰ fuerit: obligat ſe Martino datuꝝ. c. ita tn̄ ꝙ ſi ita fuerit vt aſſeruit ipſe. M. qͥ tenebat ꝯͣriū: vice verſa teneat̉ ipſi. P. dare. c. vtꝝ tale lucꝝ ſit licitum. Rn̄. Archi. flo. ꝙ non. ſꝫ poteſt dici turpe lucꝝ tanqͣꝫ ꝓcedēs ex aua ricia ⁊ nulli deẜuiens vtilitati. ſꝫ vanitati ⁊ ꝓdiga litati. nō tn̄ tenet̉ de neceſſitate reſtituere. ſꝫ paupe ribus eſt erogandum. vt aſſerit ſe audiuiſſe a pe ritis. Et hoc magis ex conſilio ꝙͣ ex p̄cepto. Ortilegium quid ſit. Dic ꝙ eſt ars diuinandi. q̄ ꝓprie in ma lo accipit̉. ꝓph̓ia v̓o in bono. j. q. j. iudi res. Et hec ſors illicita eſt: nec credenda. nec exercē da. xxvj. q. v. ſortes. qꝛ ẜm Dir. li. iij. ti. xij. licꝫ ſors nō ſit aliqͥd mali in ſui natura. tn̄ ꝓhibet̉: qꝛ ꝓpter aſſiduitatem vtendi labunt̉ homines in idolatri am. Et iō mala eſt in ſui vſu: ſicut ꝓhibet̉ iuramē tum ne labat̉ in ꝑiurium. exͣ de iureiur̄. ⁊ ſi xp̄c. Et hoc intellige ẜm antiqͣ tꝑa qn̄ non erat ſors ꝓhibi ta ẜm La. ⁊ Archi. ſꝫ hodie mala eſt exquo ꝓhi bet̉. Nec in hoc exemplum ſequi debemus ꝙ Io nas vel Mathias dicatur fuiſſe electꝰ ſorte. xxvj. qōe. ij. non ſtatim. ⁊ capitulis ſe. Uel ꝙ Ioſue ex precepto domini exquiſiuit per ſortem peccatum Achor. prima q̄ſtione. iiij.§. Item peccato. Vel ꝙ Saul deprehendit ſorte Ionathan comediſ rr iiij

ſe fauum mellis. quia iſta ⁊ alia ꝑmittebant̉ ante euangelium: q̄ tꝑe ꝑfecte diſcipline ſunt elimīata. xxvj. q. ij.§. his ita. gͦ illa illo tꝑe licita erant: qͦ fie bant aucͣte diuina. vn̄ facientes excuſabant̉ a ſor tilegio ſic̄ a rapina. xiiij. c. v. dixit. ⁊ ab homicidio xxiij. q. viij. occidit. ⁊ ab adulterio. extra de diuor. c. gaudemꝰ. Item eſt alia rō. qꝛ priuilegia paucoꝝ nō faciunt legem cōem. vt. xxvj. q. ij. nō exemplo. Nota tn̄ glo. ſingularē. xxvj. q. ij. in ſumma. q̄ dic̄ ꝙ q̄dam ſunt ſortes licite. ⁊ q̄dam illicite. Illicite ſunt q̄ fiunt ꝑ magicas incantationes. vel q̄ fiunt ad exercendas vanitates vel q̄ fiunt ad inqͥrendū aliqua occulta. Licite v̓o dicunt̉ q̄ fiunt neceſſita tis cā: vt ſi ꝯtentio eſſet de electione aliquoꝝ: ⁊ eēt ꝑitas vtrinqꝫ in omnibꝰ. Exemplo Mathie pn̄t fieri ſortes. vt in. d. c. nō exemplo. ⁊. q. v. nō liceat. Cum em̄ nō ſuꝑeſt humanū auxilium: tūc recur rere poſſumꝰ ad diuinū. xxij. q. ij. querit̉. Et in du bijs ẜm leges ad ſortes recurrit̉. vt. ff. de iudi. ſꝫ cū ambo. C. co. del̓. l. fi. in pͥn. ⁊ Aug. dixit qͥbuſdam cum ciuitas eēt obſeſſa ⁊ dubitaret clerus qͥ debe rent fugere qͥ manere: ꝙ ſorte illud eēt dirimendū hec glo. Et iō dicit Io. de ſan. ꝙ ad hoc ꝙ ſors ſit licita tria reqͥrunt̉.ſ. publica ⁊ cōis vtilitas. irrefra gabilis neceſſitas. vt.ſ. ꝑ auxilium humanum nō poſſit ſubueniri. al̓r em̄ eſſet tentatio dei. Tercio. ꝯcors ⁊ vnanimis or̄o. d. c. non exemplo. vbi dr̄. ſi qͥ neceſſitate aliqua ꝯpulſi deum putant ſortibꝰ ex emplo apl̓oꝝ ꝯſulendum. videāt hoc ipſos apl̓os non niſi collecto fratꝝ cetu ⁊ p̄cibꝰ ad deum fuſis egiſſe. Nota etiam Panor. in. c. fi. exͣ eod̓. ꝙ ſortes nullomō pn̄t interuenire in tractatu electōnis. qꝛ poſſet aſſumi indignus: cum ſors poſſet ſuꝑ eum cadere. Item ꝑ ſortem tentat̉ deꝰ. Et intellige hoc ẜm doct. in electionibꝰ ad officia eccl̓iaſtica. Secꝰ aūt inter laicos quo ad tꝑalia. qꝛ h̓ vſus ſortis nō reꝑit̉ in illis ꝓhibi tus. exqͦ tantū ſe ſubijciunt for tune. Et ita in multis locis faciunt laici. eligentes officiales ꝑ ballotas. Melius tn̄ puto abſtinendū qꝛ militant rōnes ſuperius allegate. vide d̓ hoc sͣ. Electio..j. ¶ Qui dicunt̉ ſortilegi. Rn̄. ẜm Direc. Sortilegi ſunt qui ſub nomine ficte religionis per quaſdam quas ſanctoꝝ ſeu apl̓oꝝ vocant ſortes. Aut qua rumcūqꝫ ſcripturaꝝ inſpectione: futura ꝓmittūt. xxvj. q. j. c. j. ¶ Quot ſunt ſpēs diuinatōis ſeu ſortilegioꝝ. Rº. ꝙ genus diuinatōis a perſis ortum habuit. Et qͣ tuor ſunt eius genera ſicut quatuor ſunt elemēta. Fit em̄ diuinatio in terra q̄ geomantia vocat̉. a ge os qd̓ eſt terra. ⁊ manthos qd̓ eſt diuinatio. Scd̓o ſit in aqua. Et hec ydromantia vocat̉. ab ydor qd̓ eſt aqua. Tercio fit in aere q̄ arimātia appellat̉ ab aere. Quarto fit in igne q̄ vocat̉ pyromātia. a pyr qd̓ eſt ignis: qͥ omnes diuini dicti ſunt. qͣſi deo ple ni. qꝛ diuinitate ſe eſſe plenos ſil̓ant. Hoꝝ aūt di uerſa ſunt noīa. Nam qͥdam arioli vocant̉. eo ꝙ circa aras ydoloꝝ nepharias p̄ces emittūt: ⁊ inde rn̄ſa accipiūt. Quidam auruſpices dicunt̉ qͣſi ho raꝝ inſpectores. qꝛ dies ⁊ horas in negocijs agen Sortilegium dis ⁊ oꝑbꝰ cuſtodiūt. Quidam augures dicunt̉. qui volatus auium intendunt aliaqꝫ ſigna reꝝ vel obẜuationes in ꝓuiſas hominibꝰ occurrentes ob ſeruant. Alij aſtrologi dicunt̉: eo ꝙ in aſtris augu rant̉. Iſta tn̄ ſcientia ẜm Io. an. ⁊ Panor. in ſe nō eſt mala nec ꝓhibita cum ſit vna de ſeptem artibꝰ Et iura p̄miant has ſciētias. l. j. ff. de va. ⁊ extraor. cogni. Tn̄ ex eius occaſione homines incidūt in ydolatriam. qꝛ credunt ſuꝑceleſtia dare neceſſitatē hominibꝰ. tn̄ ſi volūt p̄dicere ea q̄ cauſant̉ ex corpi bus ſuꝑceleſtibꝰ. vt eclipſim lune vel ſolis. vel ſicci tatem. vel hn̄dantiaꝫ frumenti ⁊ non peccant. aut volunt p̄dicere caſus fortuitos hominum certitu dinaliter hoc aſſerentes: p̄ſertim in his que depē dent a libero arbitrio. ⁊ tunc peccant. De iſta ma teria ſortilegioꝝ videsͣ. Confeſſor. j. Quidam etiā dicunt̉ genetalion ꝓpter ꝯſiderationes naturaliuꝫ dieꝝ. Item non damnant̉ ruſtici ⁊ medici qui ſer uant temꝑa ad ſeminandum vel incidendum li gna. ⁊ ad medicandum. ⁊ minuendum. ⁊ ſimilia. de quibus certa ⁊ manifeſta ratio reddi poteſt ẜm naturam.xxvj. q. ij. illud. Prohibent̉ tamen om nes ligature ⁊ ſuperſtitiones ⁊ remedia que medi coꝝ diſciplina ꝯdemnat. Similiter imp̄cationes ⁊ caracteres ⁊ multa alia que in dicto ca. illud. con tinent̉ expreſſe. Item ſi quis ſymbolum ⁊ oratio nem dominicam ſcribit in carta. vel ponit ſuꝑ ali quem infirmum ad hoc vt deus tm̄ in hoc hono ret̉: non reprobat̉: dummodo nulla alia ſuperſti tioſa obſeruantia miſceat̉. xxvj. q. v. non liceat. ẜm Monal. Item ex hoc dicunt quidam ꝙ non ſunt reprobanda breuia que fiunt in aſcenſione. cum non contineant niſi verba euangelij. ſed ſu perſtitioſum eſt ſi credat̉ ꝙ minus habeant effica cie ſi ſcribantur poſt lectum euangelium. aut poſt miſſaꝫ. aut alio die qͣꝫ ſi cū ꝓferunt verba euāgeli que ibi continent̉. Illa tamen breuia in quibꝰ ſcri bunt̉ quidam caracteres ⁊ quedam nomina inu ſitata. quaſi nomina dei ineffabilia. ⁊ in quibus di citur quicunqꝫ ſuper ſe portauerit iſtud breue non periclitabitur. vel ſic ⁊ ſic. aut illud. aut illud bonū ſibi eueniet. ꝓculdubio reprobanda ſunt nec por tanda. ⁊ peccant qui ſcribunt ea. aut portant. aut donant. aut vendunt. aut portanda docent. niſi adeo fuerint ſimplices ꝙ ignorātia debeat eos ex cuſare. que nō excuſat ſi ſuꝑ hoc fuerint admoniti hec Monal. ¶ Quid de carminantibꝰ vel carminatoribꝰ. qui carminant infirmos vel pueros vel animalia. nū quid peccent mortaliter. Reſpond̓. ẜm Monal. Si nil ſuperſtitioſum dicunt. vel docent. aut faci unt. ſed tm̄ vtunt̉ licitis precibꝰ ⁊ adiurationibus ſicut per paſſionem ⁊ crucem ⁊ ſimilia: non eſt di cendum ꝙ peccent mortaliter. niſi talia fecerint poſt ꝓhibitionem ab eccleſia ſibi factam. Sꝫ dicē dum eſt ꝙ ꝓhibendi ſunt viri ⁊ mulieres a talibꝰ quia multa inutilia ⁊ ſuꝑſtitioſa ſolent admiſceri. niſi forte ſit ſacerdos ⁊ religioſus ⁊ diſcretus. aut etiam laicus. ſiue vir. ſiue mulier excellentis vite ⁊ probate diſcretionis. qui fuſa oratione ſuper

infirmum: non ſuꝑ pomum. aut piꝝ. aut cingulū aut ſil̓ia ſuꝑ infirmātes manū imponāt iuxͣ illud. Suꝑ egros manꝰ imponēt ⁊cͣ. Nec ſunt hmōi ꝑ ſone ꝓhibēde a talibꝰ. niſi forte timeat̉ ꝙ ad exem plū illoꝝ īdiſcreti ⁊ ſuꝑſtitioſi carminātes ſibi vſur pent abuſum: tuentes ſe exemplo illoꝝ. ¶ Quid de diuinātibꝰ vel inueſtigātibꝰ occulta ⁊ hmōi ꝑ inſpectōꝫ aſtrolabij. aut inſcriptōes vel in ſpectōes in libris. Rº. ẜm Dir. ꝙ nullo mō lꝫ. exͣ. e. c. j. ⁊. ij. ſꝫ ꝯͣ. xxvj. q. ij. hi qͥ. Dic ꝙ loquit̉ de ꝯꝑati ua p̄miſſione. qꝛ potiꝰ ꝑmittūt̉ ſortes qͣꝫ ad demo nia ꝯſulenda accedere. ¶ Quō freq̄nt̓ eueniāt q̄ diuini p̄dicūt. Rº Aug. ſoluit hanc. q. xxvj. q. v. nec miꝝ. dicens hoc fieri ꝑmiſſu dei. vt illi qͥ hoc audiūt ꝓbēt̉ ī qͣli fide ſint. ¶ Utꝝ liceat reqͥrere a moriente ꝙ reuelet ſtatuꝫ ſuum poſt mortē. Rº. ẜm Tho. in qͦlibet. Nulla inordinatio vr̄ ſi qͥs reqͥrat a moriente cognoſcere ſtatū eius poſt mortē: ſubijciēdo tn̄ hoc diuino iu dicio. vn̄ nulla rōne vr̄ ꝙ hoc dici debeat pctm̄: ni ſi forte ex dubitatōe fidei de futuro ſtatu: qͣſi inqͥ rendo temptando inqͥrat. ¶ Utꝝ ars notoria ſit licita. Rn̄. ẜm Tho. ꝙ eſt oīno illicita: ⁊ a xp̄iano fugienda. ꝑ quam qͥdam nitunt̉ ſcīaꝫ acqͥrere. ſꝫ oīno inefficax eſt. ⁊ fiūt ibi q̄dam pacta implicita cū demone. ¶ Quid de incantatōibꝰ ẜpentū ⁊ aīalium. Rn̄. ẜm Tho. ſi reſpectꝰ hēat̉ ſolum ad v̓ba ſacra ⁊ ad v̓tutem diuinā: nō eſt illicitū. ſꝫ plerūqꝫ tales incā tationes hn̄t illicitas obẜuātias ⁊ ꝑ demones ſor tiunt̉ effectū ⁊ p̄cipue in ẜpētibꝰ. qꝛ ẜpens fuit pͥ mū inſtr̄m demonis ad hoīem decipiēdum. ¶ Quid de ſacerdotibꝰ qͥ cā doloris altare exuunt ſacris veſtibꝰ. aut imagines lugubri veſte oꝑiunt. aut ꝯſueta lumīaria ſubtͣhūt. Rn̄. talia fieri ꝓhi bent̉. xxvj. q. v. qͥcūqꝫ. Et niſi faciēs purgauerit ſe pnīa: dꝫ deponi ẜm Ray. niſi forte faceret qꝛ me tuit ꝯtaminatōꝫ ſacroꝝ. vel ſubuerſionē fidei. vel obſidionem ⁊ hmōi. nam in tali facto plus humi litas qͣꝫ doloſitas declarat̉. vt in. d. c. quicūqꝫ. Ce teꝝ qꝛ aliqͥ in aggͣuatōꝫ ceſſatōis a diuinis: imagi nes ꝓſternūt vrticis ⁊ ſpinis ſupponūt: penitus reprobat̉. exͣ de of. or. ſi canonici. li. vj. ¶ Quid de qͥbuſdaꝫ mulieribꝰ q̄ dicūt vel credūt ſe de nocte cū diana dea paganoꝝ vel cū herodia de ⁊ innumera multitudine mulieꝝ eqͥtare ſuper qͣſdam beſtias ⁊ innumera ſpacia trāſire. ⁊ multa hmōi. ⁊ ꝙ ab eis aliq̄ creature pn̄t in meliꝰ mutari aut tranſformari. Rn̄. ẜm Ray. A maligno ſpū mentibꝰ fideliū talia fantaſmata irrogant̉. nā dya bolus trāſformās ſe in diuerſaꝝ ſpēs ꝑſonaꝝ. mē tem quā captiuā tenet: multiplicit̓ deludit. nec dꝫ aliqͥs intātā venire ſtulticiā: vt credat ꝙ hec q̄ in ſomnis ⁊ in ſpū tm̄ fiunt: in corꝑe fiant. al̓s infide lis eſt ⁊ pagano deterior. xxvj. q. v. ep̄i. ¶ Utꝝ diuinatio q̄ fit ꝑ ſōnia ſit illicita. Rn̄. ẜm Tho. Si qͥs vtit̉ ſomnijs ad p̄cognoſcēdum fu tura ẜm ꝙ ſomnia ꝓcedūt ex reuelatiōe diuina vt ſomnia pharaonis. vel ẜm ꝙ ꝓcedūt ex naturali cā intrinſeca: vt cū hn̄dans humore frigido ſom niat ꝙ ſit in aqͣ: ſiue extrinſeca. vt ex aere. vel imp̄ſ Sponſalia Fo. CCXL. ſione celeſti qͣntū ſe pōt talis virtus extendere. nō erit illicita talis diuinatio. Si aūt diuinatio hmōi cauſet̉ ex reuelatiōe demonū: cum qͥbꝰ pacta hn̄t̉ exp̄ſſa. qꝛ ad hoc inuocant̉. vel tacita. qꝛ hmōi di uinatio extendit̉ ad id ad qd̓ non p̄t ſe extendere. erit diuinatio illicita. ¶ Que pena ſit ſortilegoꝝ. Rº. diuinatores ⁊ male fici ẜm leges capite plecti dn̄t. ⁊ ſi accedant ad do mū alteriꝰ dn̄t cremari. Item oīa bona ipſoꝝ dn̄t publicari. vt. C. de male. l. nullus. l. nemo. ⁊. l. cul pa. Sꝫ ẜm canones: ſi qͥdem pctm̄ occultū ſit: im ponit̉ pnīa.xl. dieꝝ. exͣ. e. c. j. Si v̓o notoriū: eucha riſtia denegat̉. de ꝯſe. di. ij. ꝓ dilectōne. Item ſi ſit clericus. deponendus eſt ⁊ in monaſterio detru dendus. Si laicus. excōicandus ſi pnīaꝫ agere re nuit ẜm Ho. xxvj. q. v. non oportet. ⁊. c. ſi qͥs ep̄s ⁊. c. aliquāti. Sꝫ ⁊ creſcente ꝯtumacia: creſcere dꝫ ⁊ pena. ¶ Sꝫ nunqͥd efficit̉ irregularis qͥ talia facit ⁊ ma xīe enormia. vt qͥ ſacrificat deo numoꝝ.i. dyabolo vt fiat diues. vel cum de ſacramētis eccl̓ie. vel cor pore xp̄i. ſortilegium facit. Rn̄. ẜm v̓ v̓. Si talia no toria ſint: generant irregularitatem ⁊ indigent di ſpenſatione. Si v̓o ſint occulta: non. ꝙͣuis ẜm qͦſ dam idem ſit. Aliqͥbꝰ tn̄ vr̄ ꝙ neutro mō efficiant̉ irregulares. qꝛ nullo iure cauet̉ ꝑ. c. is qͥ. de ſen. ex cō. li. vj. De hoc videsͣ. Clericus. iij. ⁊ irregulari tas. ij. De hac etiā materia ſortilegioꝝ. vides. He reticus. Ponſalia. quid ſunt. ¶ Rn̄. ſunt futuraꝝ nuptiaꝝ ꝓmiſſio. ⁊ dicunt̉ ſponſalia a ſpondendo.i. ꝓmit tendo. quō aūt ꝯͣhant̉ ſpōſalia ⁊ in qua etate. ⁊ an ꝑ ꝓcuratorem ꝯͣhi poſſint ⁊ multa alia de hoc vi de sͣ. Matrimoniū. ij. ¶ Quid ſi qͥs accepta manu mulieris dicat. Do ti bi fidem de te in vxorem accipienda. ⁊ illa nihil rn̄ det. nunqͥd ſint ꝯͣcta ſpōſalia. Rn̄. ẜm Guil. Re uera non pn̄t ꝯͣhi ex altera ꝑte tm̄. nec claudicare poſſunt. ille tn̄ qui taliter dedit fidem tenetur eam ducere ſi illa voluerit. Si autem noluerit nō eſt cō pellenda: niſi aliquo mō on̄derit mulier accepta re qd̓ agebat̉. puta. ſi ante fidem datam tractabat̉ inter eos de ſponſalibꝰ vel matrimonio. ⁊ ipſa re qͥſita ſpōte manū dedit ad fidē recipiēdā ⁊ hmōi tūc em̄ eſſent ꝯͣcta ſponſalia. ¶ Nunquid illi qui contraxerunt ſponſalia tene antur contrahere mr̄imoniū. Rn̄. ſi ſponſalia te nuerunt. vt qꝛ in etate debita ꝯͣcta fuerunt. tenēt̉ ꝯͣhere ſimul. nec pōt alter eoꝝ ꝯͣhere cum alia ꝑſo na. ⁊ ſi contraxerit.ſ. per verba de pn̄ti. tenet qui dem ſcd̓m matrimonium. extra eo. c. ficut. ſꝫ agere debet penitentiam de fide mentita. Et multoma gis ſi interuenerat iuramentum. extra eod̓. ex lite ris. el. ij. ¶ Sed vtrum iſte qui non vult contrubere debe at cogi per cenſuram eccleſiaſticam. Rn̄. ꝙ prius debet moneri. vt extra eo. requiſiuit demum pōt cogi per cenſuram eccl̓iaſticam. ſiue huiuſmodi ſponſalia ſint iurata: ſiue non. ẜm Panormitanū

Sponſalia in. d. c. ex literis. qꝛ deus inter ſimplicem ꝓmiſſio nem ⁊ iuramentum non facit dr̄iaꝫ. Non ob. d. c. eex lr̄is. ibi ſuū iuramentū. qꝛ narrat facti ꝯtingen tiam. Tn̄ ſatis p̄t dici ꝙ nō ita ſtudioſe eccl̓a ꝯpel lit alteꝝ vbi nō int̓uenit iuramentū. Et addit pa nor. poſt glo. ꝙ ex cā eccl̓a nō ꝯpellet. vtputa. ſi ita abhorret ſponſam vel ecōtra. ꝙ ex inuitis nuptijs vehement p̄ſumat̉ ſcandalum futuꝝ. Nam tunc eccl̓ia dꝫ ſuſtinere minꝰ malū vt maius euitet̉. ⁊ ſic dꝫ intelligi. d. c. reqͥſiuit. Addit etiaꝫ panor. ꝙ nō ſolum iudex eccl̓iaſticꝰ p̄t ꝯpellere laicum ad ꝯͣhen dum mr̄imoniū. verūetiaꝫ iudex ſecularis p̄t adi ri vbi nō v̓teret̉ in dubium de validitate ſponſa lioꝝ: ſꝫ ſolū peteret̉ vt alt̓ adimpleat ꝓmiſſionem etiam iuratam. Nam ⁊ iudex ſecularis pōt adiri vt ꝯpellat laicū ad obẜuatōꝫ iuramenti. vt in. c. lꝫ. de iureiu. li. vj. ¶ Quid ſi iuraſti dare. P. vnā de filiabꝰ tuis. Rº. ẜm Ho. dare qͥdē tenerꝭ. ſꝫ qͣmcūqꝫ des lib̓aberꝭ qꝛ ꝓmiſſoris eſt electio ſic̄ ⁊ in alijs ꝓmiſſionibꝰ. ⁊ ſi oēs moriant̉ p̄ter vnaꝫ ad illam dandam tenerꝭ ff. d̓ eo. qd̓ cer. lo. l. iij.§. qͥ ſtichū. Sꝫ ſi vnā. P. ob tuleris ⁊ ille nō acceꝑit. liberatꝰ es etiaꝫ a iuramen to. ff. de ꝯdi. inde. l. cū is. ꝙ ſi vnam ex his carnal̓r cognouit. nullam aliaꝫ hr̄e poterit. qꝛ cū oībꝰ ꝯͣcta eſt affinitas. īmo ſi ꝯtemplatiōe p̄cedētis tractatꝰ facta fuit ꝯmixtio: eēt factū mr̄imoniū. Idē tenet Panor. in. d. c. ex lr̄is. di. ꝙ talia ſponſalia trāſier̄t in mr̄imoniū ꝑ carnis copulaꝫ: nō tm̄ v̓tute ſpon ſalioꝝ qͣntū ex p̄ſumpto ꝯſenſu. vt exͣ. e. c. is qͥ. Sꝫ exqͦ iurauit ducere vnam ex filiabꝰ. T. ⁊ poſtmo dū vnaꝫ ex eis cognouit. ſatis vr̄ illam elegiſſe ⁊ in eā ꝯſenſiſſe. vide de hac materia ſingularia sͣ. Ma trimonium. iij. ¶ Quid ſi iuraſti dare mihi vnaꝫ det̓minatā filiā tuam: ⁊ ſi illam hr̄e nō poſſem ꝓmiſiſti aliaꝫ. Rn̄. ẜm Ho. tenet̉ dare primā. ⁊ ad hoc laborare bona fide. exͣ eo. ad audientiā. ꝙ ſi nō pōt: tūc ſubdiſtin guendū eſt. qꝛ ſi pͥma ꝯſenſit ſponſalibꝰ exp̄ſſe vel tacite. vtputa. vel qꝛ ipſa pn̄te ⁊ nō ꝯͣdicente fuer̄t ꝯͣcta ſponſalia. vel ipſa poſtea ratificante: ſororē ſu am hr̄e non poſſum. qꝛ cū pͥma ꝯͣxi ſponſalia vt in d. c. ad audientiā. ēt ſi illa pͥma ſponſalia forte ꝓpt̓ ꝯſanguinitatē aliquā cū illa pͥma nō tenuiſſent. ſi v̓o pͥma nullatenꝰ ꝯſenſit ſponſalibꝰ: teneris ad ſe cundam. d. c. ex lr̄is. ¶ Quid ſi ſponſalibꝰ appoſitū ſit tp̄s. jͣ. qd̓ fieri de beat mr̄imoniū. Rn̄. elapſo tꝑe ille ꝑ quem nō ſte tit impune nubit: ſꝫ alij dat̉ pnīa de fide mentita. extra eo. ſicut. ¶ Quid de penis q̄ int̓dum apponūt̉ ſponſalibꝰ. Rn̄. panor. in. c. gēma. exͣ eo. ad tradendū ꝑfectaꝫ noticiaꝫ hꝰ caſus format qͣtuor. q. Prima ē. nūqͥd indiſtincte poſſit int̓uenire arraꝝ traditio. Scd̓a. nunqͥd pena indiſtīcte ſit reprobata ⁊ ad iſtas du as ſil̓ rn̄det. Et refert Io. an. dicere ꝯſiderādaꝫ fo re qͣlitatē ꝑſonaꝝ ⁊ qͣntitatē arraꝝ ⁊ pene. Si em̄ int̓ viles ꝑſonas intuenerit traditio magnaꝝ ar raꝝ: nō vale̓t: qꝛ eſt eadē rō q̄ in appōne pene. naꝫ ſepe tradit̉ ꝓ arris qͣntitas mille libraꝝ. ⁊ ſi int̓ ma gnas ꝑſonas int̓ueniret modica pena: valēt. qꝛ ē eadē rō q̄ in arris. Naꝫ ſolutio modice pene n̄hꝫ intimidare magnū viꝝ. Et hāc opi. vr̄ tenere Cy. in. l. ml̓r. C. e. ſꝫ Bar. in. l. ticia. ff. de v̓. ob. vr̄ oīno reprobare appoſitōꝫ pene qͣꝫtūcūqꝫ in modica qͣn titate ſit appoſita. qꝛ lex indiſtincte ꝓhibet ſtipula tōꝫ penalem. vt in. d. l. mulier. ⁊. d. l. ticia. Et reſpe ctu arraꝝ vr̄ velle ꝙ indiſtincte admittant̉. dūmō nō excedant qͣntitatē dotis vel donatōis ꝓpter nu ptias. ⁊ vbi iſta nō int̓uenirēt non dn̄t excedē pe nam legalē. de qͦ in. l. iubemꝰ. C. de repu. nā ſi diſ ſoluenti mr̄imoniū lex nō apponit penā ita gͣueꝫ. vt. d. l. iubemus: gͦ fortiꝰ idem dd̓m in recedēte a ſponſalibꝰ. Itē ad hoc vt valeat effectꝰ arraꝝ. opꝰ eſt ꝙ vere int̓ueniant. Ita ꝙ qͣntitas ſit numera ta ⁊ tradita ꝑti. ſecꝰ vbi ꝑs ꝯfiteret̉ tantū ſe recepiſ ſe: vt cōiter hodie fit: ⁊ ꝯſtaret ꝯͣriū. Et idem tenet Fed̓. ⁊ hec opi. placet Panor. qꝛ vbi arra nō int̓ue nit eſt qͣſi eadem rō: vt in appoſitōe pene. qꝛ defa cili qͥs ꝯfiteret̉ ſe recepiſſe arram in magna qͣntita te. īmo plus dic̄ ibi Bar. ꝙ ſi vtraqꝫ ꝑs ꝯfiteret̉ re cepiſſe ab altera: nō valet. etiā ſi vere int̓ueniſſet ſo lutio. qꝛ ſi ſolui tibi mille. ⁊ recepi a te alia. M. n̄ vi deor ſoluiſſe. ar. l. qͥ ſic ſoluit. ff. de ſol̓. Multi tn̄ te nent ꝯͣ hoc vltimū. Et dic̄ panor. vidiſſe varia ꝯſi lia ꝯͣ Bar. tn̄ credit opi. Bar. eē veriorē. Nam rō legis fuit: qꝛ faciliꝰ qͥs ꝓmittit: ꝙͣ exburſet. Et ex qͦ tantūdē recepit ab alia ꝑte. nō vr̄ exburſaſſe ⁊ ma xime hoc ꝓcedit hodiernis tꝑibꝰ: in qͥbꝰ ꝯͣhentes ꝯfitent̉ recepiſſe alt̓ ab altero magnā qͣntitatē ar raꝝ: q̄ in veritate nunꝙͣ fuer̄t numerate: ſꝫ ē nuda ⁊ ſimplex ꝯfeſſio. Et Bart. in tantū inheret huic opi. ꝙ ſubnectit fundū nō poſſe dariloco arraꝝ ēt ſi vendēs ꝯſtituat ſe noīe alteriꝰ poſſidere. qd̓ ſatis placet. qꝛ. d. l. ml̓r loqͥt̉ de arris traditis in qͣntita te. ⁊ annullat aliaꝫ penaꝫ: gͦ exͣ illum caſum nō de bemꝰ arras approbare. Et cū hac opi. trāſit. d. an. Reſpectu tn̄ arraꝝ dic̄ Panor. ꝙ ſibi placet opi. Io. an. vt ꝯſideret̉ qͣntitas ⁊ qͣlitas ꝑſonaꝝ. maxi me reſpectu recipientis qui hꝫ reddere duplicatas ⁊ quadruplicatas. Mouet̉ qꝛ ꝑ rōnem legis natu ralem debemꝰ recedere a v̓bis legis ⁊ ẜuare ſnīaꝫ legis. vt in. l. nō dubium. C. de legi. Sꝫ appoſitio pene in quacunqꝫ parua quantitate nō tenebit. qꝛ odia nō debent extendi vt in regula odia. Ꝙͣtum ad ſcd̓m.ſ. reſpectu pene sͣ. vidiſti qͥd ſentiat Ioh̓. an. ⁊ quid Bar. Sed colligendo dicta doc. dic ꝙ aut apponit̉ pena inter ipſos ꝯͣhentes. ⁊ indiſtin cte non valet ẜm opi. ꝯmuniorem. Aut inter pa rentes ipſorum contrahentium. ⁊ tunc idem ẜm vnum intellectum in dicta. l. ticia. Aut inter alios ⁊ tunc aut iſti ſunt ita coniuncti cum contrahen tibꝰ ꝙ veriſimiliter iſti inducerent̉ ad contractuꝫ ne coniuncti vel amici ſoluant penam. ⁊ tunc idē quod sͣ. Aut non ſunt ita coniuncti: ⁊ cōmuniter tenet̉ ꝙ inter eos valet appoſitio pene. Quod ꝓ cedit etiaꝫ ſi extraneꝰ ꝓmiſit noīe mulieris ſub cer ta pena. licet Ho. hoc caſu teneat ꝯͣrium. ſꝫ ꝯmu niter indiſtincte tenet̉ primū. Ad vnum tn̄ ſingu lare aduerte. ꝙ ſi extraneus ꝓmittit ſub pena ꝙ T. mulier contrahet matrimonium eum. S. Sꝫ facit quantum in eo eſt non incurrit penam. quia

difficultas exquo factum eſt in obligatōe alterius impedit ꝯmiſſionē pene. vt in. l. ſi vehēda. ff. ad. l. ro. de iac. Idem Io. pagli. Pro hoc. qꝛ ſicut ꝓmit tens ꝑ iuramentuꝫ euitat ꝑiurium ſi fecit q̄ntum in eo eſt. vt no. glo. in. c. ex lr̄is. el. ij. extra eo. gͦ eo dem mō dꝫ vitare pene ꝯmiſſionē. hanc etiaꝫ opi ſequit̉. d. an. ēt vr̄ tene̓ Bar. in ſil̓ibꝰ terminis in. l. ꝯtinuꝰ.§. illud. ff. de v̓. ob. ⁊ hoc nota. Nā cōiter accidit ꝙ qͥs ꝓmittit ꝓ filio. vxore. ſeu amico ꝙ ra tificabit ꝯͣctum ſub pena. ꝙ ſi iſte ꝓmiſſor facit qͣn tum in ſe eſt euitat penam. Hec ꝓcedunt vbi pe na ꝯſiſtit in ꝑdendo. ſeu diminuēdo patrimoniū ſuū. Sꝫ qn̄ ꝯſiſtit in lucro captādo. puta. dono vl̓ lego tibi. c. ſi ꝯͣxeris mr̄imoniū cū. S. nunqͥd vale at. Et eſt dicendū ꝙ inter extraneos valet: ſeu ali os a ꝯͣhentibꝰ. vt ꝑ Bar. in. l. ticio.§. ticio. ff. de cō di. ⁊ demō. Sꝫ inter ip̄os ꝯͣhentes nō valet. vnde ſi dico. ꝓmitto tibi. c. ſi mecū ꝯtraxeris nō valebit mr̄imoniū. vt in. l. ſi ita ſtipulatꝰ.§. ſi tibi. ff. de v̓. ob. Ratio eſt: qꝛ intuitu libidinis videt̉ illam in ducere ad matrimoniū. Que rō ceſſat inter alios a contrahētibꝰ. Hoc tn̄ limita ſingularit̓ niſi is cui facta eēt ꝓmiſſio foret nobilior. qꝛ tūc videt̉ dōare potius animo ꝯpenſandi rōne nobilitatis. ꝓ hoc qd̓ notat Bar. in. l. j. C. de dona. āte nup. Tercia qō. nunqͥd pignus poſſit interuenire ꝓ ſecuritate matrimonij ꝯhendi. vt ſic matrimonio nō ſecuto recipiens lucret̉ pignus. Inno. in. d. c. gēma. tenu it ꝙ ſic. qꝛ loco arraꝝ pōt pignus tradi. Idem te net ſpe. Io. an. dicit diſtinguendum in qualitate ꝑſonaꝝ ⁊ quantitate pignoris. vt sͣ. dictum eſt in arris ẜm eum. Bar. in. d. l. ticia. dicit ꝙ poteſt in teruenire: dūmodo pignus ꝯſiſtat in quantitate ⁊ realiter tradat̉. Que opinio nō placet. d. an. qͥ vi det̉ in effectu ꝯcludere ꝙ niſi ꝓ intereſſe p̄ſtando non poteſt pignus interuenire: qꝛ cum ſimus ex tra caſum. l. fi. C. e. non valet ꝓmiſſio alicuius pe ne. Nam illa lex ſolum ꝑmittit arras. Item pignꝰ non poſſet duplicari ex alia ꝑte. Et ſic ꝯͣctus non eſſet equalis vtriqꝫ parti ꝓut requirit illa lex fi. Et hec opi. placet Panor. in fauorem libertatis mr̄i monij. Quarta queſtio. nunqͥd ſalteꝫ intereſſe pe ti poſſit a retrocedente ſi ſponſalia fuerunt ꝯͣcta ꝑ ſtipulatōeꝫ. Et quo ad ius canonicum non refert vtrum interuenerit ſtipulatio vel pactum nudū. Ia. de are. Cy. ⁊ ꝯmuniter doct. in. l. j. C. e. ⁊ in. d. l. ticio. tenent in diſtincte ꝙ nō poſſit peti: niſi do loſe ꝑs ſe habuerit. Nam tūc altera ꝑs poterit pe tere actione de dolo. Non aūt principaliter ꝓpter ſtipulationem. qꝛ ex ꝯceſſione iurꝭ poteſt qͥs rece dere a ſponſalibꝰ. vt. l. j. C. e. Item ne aliquo mo do intimidet̉ matrimonium ꝓpter ſolutionem in tereſſe. Et hec opinio ſatis placet: tum fauore ma trimouij: tum quia ſumus extra caſum illius. l. fi. hec Panor. ¶ In quibꝰ caſibꝰ ſoluunt̉ ſponſalia. Rn̄. ẜm do cto. in octo. Primo ſi alter ſponſoꝝ tranſeat ad re ligioneꝫ. exͣ de ꝯuer. ꝯiu. ex publico. nec ꝑdit arras quas dedit. ⁊ illas quas recepit reſtituet ſolum in ſimplum. C. de epiſ. ⁊ cle. l. deo nobis. Secundo. ſoluunt̉ ſponſalia qn̄ ſponſus non inuenit̉. quia Sponſalia Fo. CCXLI. tranſtulit ſe ad aliam regionem. Si tamē hoc fuit̉ culpa eius qui pn̄s eſt. debet accipere aliquam pe nitentiam de periurio ⁊ de ꝓmiſſione non ẜuata Et ſi terminus in ſponſalibꝰ non fuit appoſitus de ꝯͣhendo. tunc ẜm leges pn̄s tenet̉ expectare ab ſentem ꝑ biennium: ſi in eadem ꝓuincia pn̄s fue rit. vt. C. e. l. ij. tn̄ ẜm Hoſti. Iudex inſpecta qua litate ꝑſonaꝝ poterit tempus abbreuiare: vel ꝓro gare. Tercio ſoluunt̉ ſi alter ſpōſoꝝ poſt ꝯͣcta ſpō ſalia incurrat lepraꝫ vel paraliſim: ſeu amittat ocu los vel naſum. ſeu quicqͣꝫ turpius ei eueniat. extra de ꝯiu. lepro. c. literas. ⁊ extra de iureiur̄. quemad modum. etiam ſi iurata fuiſſent ſponſalia. Secus ſi eſſet matrimonium ꝯͣctum per verba de p̄ſenti. Nam tunc ſolui non poteſt niſi per ingreſſum re ligionis. Quarto. ſi ſuperueniat affinitas. puta. ſi ſponſus cognouit ꝯſanguineam ſponſe. vel econ uerſo. extra de eo qui co. conſang. vxo. ſue. c. ij. Et ad hoc ꝓbandum ſufficit ſola fama. extra de ꝯſan. ſuper eo. vel ẜm Hoſtiē. ſufficit vnus teſtis. extra de teſti. ſuꝑ eo. Secus tn̄ ſi prius fuit matrimoni um ꝯͣctum ꝑ v̓bum de pn̄ti. Quinto. ſoluunt̉ ſpō ſalia ſi mutuo ſe abſoluūt ⁊ ẜm cōiorē opi. ꝓut no. Panor. in. c. p̄terea. exͣ eo. hoc etiam ꝓcedit ſi ſpō ſalia eēt iurata: lꝫ qͥdam dixerint ꝙ hoc ꝓcedit ex ꝯparatiua ꝑmiſſione ne deterius inde ꝯtingat: qͣi ſine peccato hoc facere ſponſi noͣ poſſint. ſꝫ prima opi. placet Panor. Nam ſi ꝓcederet ex tolerantia pape: papa non induxiſſet ſimilitudinē in diſſolu tione ſocietatis. Sicut gͦ mero iure ſocij pn̄t ſibi re mittere iuramentum: ita ⁊ ſponſi. ⁊ ad tex. cum di. cit. in patientia. Dic ꝙ habuit reſpectum ad vulgi opi. Nam vulgares putant ꝙ iſti incurrant ꝑiu riū. Et ꝑ hoc iſti ſunt inducendi ad ꝯͣhendū. hanc opi. qͣſi cōioreꝫ ſentit Inno. qͥ dixit ꝙ aut iuramē tum p̄ſtat̉ deo. ⁊ nō pōt remitti ab homine. Et dr̄ p̄ſtari deo qn̄ qͥs iurat volens pͥncipaliter ꝯplace re deo. Si aūt intendit ad tꝑale commodū hoīs tūc dr̄ p̄ſtitum homini. Et aduerte ꝙ licet omne iura mētum pͥncipaliter tendat in deū. qꝛ obligatio pͥ maria acqͥrit̉ deo. vt in. c. debitores. de iureiur. tn̄ qn̄ ꝯcernit debitum hominis. deꝰ recipit iuramē tum ad illius cōmodum. ⁊ ſic illo remittente deus etiaꝫ remittit. Ex quo pōt inferri. ſi iuraui ducere aliquam mulierē intuitu dei in vxorem. nō pōt il la mihi remittere iuramētum. Sexto. ſi alt̓ eoꝝ fu erit fornicatus. in qͦ caſu licet alteri repellere forni cantem. d. c. quemadmodum. ¶ Sꝫ qͥd ſi ſponſa ab alio violenter fuit cognita? Rn̄. Ho. dic̄ ꝙ nō dꝫ cogi talē ducere. Hoc veꝝ ẜm Ug. ⁊ glo. Ray. ſi vir velit ad ordines ꝓmoue ri. Al̓s cōgendus eſt ducere exquo mulier nō fuit in culpa. vel qꝛ culpa p̄ceſſit ſponſalia. iō obijci nō pōt. d. c. quemadmodū. niſi ẜm Ug. ſi tꝑe deſpō ſationis credebat eam eſſe virginem. ⁊ an̄ carnalē copulam ꝯſtiterit ſibi eſſe corruptam. pōt eam di mittere. Idem ⁊ fortius dic de fornicatione ſpūali Septimo ſoluunt̉ ⁊ ſoluta ſunt ſponſalia qn̄ ſpon ſus vel ſponſa ꝯͣhit cum aliquo ꝑ verba de p̄ſenti vel etiam ꝑ verba de futuro ⁊ ſequit̉ carnalis co pula. Octauo. qn̄ impubes qui contraxit ſpon

ſalia venit ad etatem legitimam ⁊ petit abſolui a vinculo ſponſalium. ⁊ dari ſibi lnīaꝫ nubendi alte ri. exͣ de deſpon. impu. c. de illis. ⁊. c. a nobis. Ho. etiaꝫ addit nonū.ſ. ſi fama hēat ꝙ int̓ eos ſit cano nicū impedimentū. ⁊ de fama doceat̉. extra eo. cū in tua. ⁊ de ꝯſan. c. ij. de reſti. ſuꝑ eo. Et nota ꝙ in duobꝰ p̄dictis caſibꝰ ſoluunt̉ ſponſalia ipſo iure.ſ. qn̄ tranſit ad religionē. ⁊ qn̄ ꝯͣhit mr̄imoniū cum alia. Qn̄qꝫ etiaꝫ in ſexto.ſ. ꝓpter fornicatōꝫ ſi forni catio ſit notoria ẜm Hoſt. in ceteris v̓o caſibꝰ ẜm Ho. ſoluenda ſunt aucͣte ep̄i. ¶ Quid ſi fiant ſponſalia ſub ꝯditione. Rn̄. Aut ꝯditio eſt honeſta ſeu vtilis. vtputa. Accipiaꝫ te ſi ꝑētibꝰ placebit. vel ſi dabis. C. ⁊ tūc exn̄te ꝯditiōe ſtat ꝓmiſſio. Aut eſt inhoneſta. ⁊ tūc: aut eſt ꝯͣ bo na mr̄imonij. ⁊ tūc non ꝯͣhunt̉ ſponſalia. aut non eſt ꝯͣ bona mr̄imonij. vt accipiam te ſi furtū fecerꝭ ⁊ tunc ſtat ꝓmiſſio: ſꝫ tollenda eſt ꝯditio. Tatutum. Pone. ſta tuto cauet̉ ꝙ qͥ non poſuerit domū ſuā in regiſtro cadat in penam ⁊ nō audiat̉ in iudicio. Ticius nō poſuit ſꝫ aliꝰ: ita ꝙ ipſa one ra ſoluunt̉. An ticius qͥ nō poſuit illam domū in regiſtro cadat in penam ſtatuti. Rn̄. ẜm Bart. in l. cū ẜuus. de v̓. ob. ꝙ. T. nō cadit in penaꝫ ſtatuti qꝛ in penalibꝰ ꝙͣtum ad pene ꝯmiſſionē euitandā nō refert ꝑ quem fiat dūmodo fiat. vt. l. ſi puellaꝫ. C. ſi man. ita fu. ali. vnde ſi teſtator mandauit fie ri picturam vel monumentū in certo loco ſub pe na. ⁊ reꝑiat̉ illa pictura vel monumentū factū. ſuf ficit qͣꝫtum ad penam euitandā: lꝫ neſciat̉ ꝑ quem factum fuerit. ſecus tn̄ quo ad lucꝝ ꝯſeq̄ndum. vi de d̓ hoc sͣ. Emphiteoſis. ⁊. c. Legare. Eodeꝫ mō dic in caſu. q. nr̄e: nō obſtante ꝙ ſtatutum loquat̉ ꝑſonalit̓. ⁊ ſe ad ꝑſonā referat ⁊ in ꝑſonam ſcriptū ſit. ⁊ hoc ꝑ rōem sͣ. poſitam. ¶ Statuto cauet̉ ꝙ qͥlibet gaudens beneficio aq̄ ſoluat. x. mō vnus gaudet dicta aqͣ in pluribꝰ locꝭ an debeat ſoluere plura. x. Dic ꝙ nō. qꝛ ſtatutum loquit̉ ꝑſonalit̓ ꝑ v̓bum qͥlibet. ⁊ vniꝰ hoīs vnuꝫ eſt gaudium ⁊ patrimoniū ⁊ nō plurium. vt in. l. iuriſꝑitos.§. cū oriundus. ff. de excu. tu. ⁊ in. l. ſi is qͥ tres. Et vbi plura ꝓpter vnū: ibi tm̄ vnum. vt. l. acceptilatio. ff. de acceptila. ¶ Statutū dicit ꝙ ſi ruſtici nō ceꝑint malefacto rem ipſi teneāt̉ damnū reſtituere. an ille qͥ paſſus eſt damnū debeat ꝯtribuere vna cum alijs. Rn̄. Bar. in. l. ab omnibꝰ.§. ſi ticio. d̓ le. j. ꝙ ſic. Idem ſi ciuitas imponit collectam ꝓ ſoluendo alicui cre ditori ſuo ciui ꝙ etiaꝫ ille ciuis ꝯtribuet. Item ſta tutum dicit ꝙ ꝯdemnatio facta de ꝯſiliario qͥ non venit ad ꝯſilium diuidat̉ int̓ eos. Certe etiam ille qͥ nō venit ⁊ fuit ꝯdemnatꝰ hēbit ꝑtem. Item dic̄ ꝯſtitutio canonicoꝝ ꝙ canonicꝰ non admittat̉ ad p̄bendam niſi det fructus primi anni canonicis. Certe ille qͥ dat fructus admittet̉ ad ꝑtem illoꝝ ꝑ d.§. ſi ticio. hec Bar. ¶ Statuto cauet̉ ꝙ ptās ⁊ anciani poſſint aliqͥd facere. vel ꝙ arbitrio ptātꝭ ⁊ ancianoꝝ aliqͥd ſit de liberandū: tūc ptās ſolus hꝫ tantaꝫ ptātem qͣntā Statutum hn̄t omnes anciani. Et iō ſi ptās cum vno ſolo ex ancianis aliqͥd deliberet. alij nō poter̄t ꝯͣdicere ẜm Albri. ⁊ Bal. ⁊ Ia. bu. Et idem qn̄ imponeret̉ pe na capitaneo ⁊ ancianis? qꝛ capitaneus teneret̉ ad dimidiam ⁊ oēs anciani ad aliam dimidiam. Pre dicta vident̉ ꝓcedere d̓ iure. vbi tn̄ eſſet ꝯſuetudo in ꝯͣrium credo ẜuanda foret. ¶ Statuto cauet̉ vt qͥs ꝑfecto officio gaudeat im munitate tali. ⁊ aliqͥs nō valēs ꝑficere ꝓpt̓ infirmi tatē tranſit ad aliud offm̄ leuiꝰ. an dēat gaudē qͣſi pͥmū offm̄ ꝑfeciſſet. Rn̄. Lu. ro. ī ſuis ſingularibꝰ ꝙ ſic. ⁊ dicit eē caſum ſingularē. de hoc in. l. ex agē tibꝰ. C. de prin. agen. in re. li. xij. ¶ Pone. eſt ſtatutū ꝙ qͥ ſteterit ī ciuitate ꝑ tot an nos efficiat̉ ciuis. ⁊ lꝫ n̄ ſtetēit ꝯtīue ſꝫ ꝓ maiori ꝑte hꝫ locū ſtatutū. tex. ē ſingularꝭ ī. l. cū delaniōis.§. ſabinꝰ de fun. inſtruc. ⁊ ibi Bar. idem Lu. ro. ¶ Quid aūt ſi ſtatutū vel ciuitas. vel dn̄s mādat aliqd̓ feſtū ſub certa pena celebrari. an poſſit. Rn̄. Archi. flo. in ſum. ꝙ penā p̄t exigere a violatoribꝰ ſꝫ culpā nō incurrūt. qꝛ n̄ ꝑtinet ad eos feſta p̄ciꝑe. ¶ An aūt ciuitas q̄ hꝫ ſtatuta ꝯfirmata ꝑ ſuꝑiorē poſſit ipſa reuocare abſqꝫ aucͣte ipſius ſuꝑioris. vi de sͣ. Iuramentum. ij. Nota ꝓ declaratōe Occeſſio. j. dicendoꝝ ⁊ eoꝝ q̄ dicta ſunt sͣ. Hēditas. tres eē gͣdus vel lineas ꝯſanguineoꝝ ẜm Aſten. li. iij. t. xxvj. Aſcēdentiū ſiue ꝑentū. Deſcēdentiū ſiue li beroꝝ ⁊ collateraliū. Teſtator aūt qͣꝫdiu hꝫ aliquē de deſcēdētibꝰ. tenet̉ illū heredē inſtitue̓. vel exhē dare. ⁊ ſi illū heredē inſtituat: nō tenet̉ de aliqͦ aſcē dentiū in inſtōne mentōꝫ facere. Ipſi em̄ in infi nitū ceterꝭ p̄ferunt̉. inſti. de he̓. q̄ ab inte. ī pͥn. De ficientibꝰ aūt deſcēdētibꝰ ltīmis: tenet̉ ſuos aſcēdē tes. ltīmos ſi qͦs hꝫ hēdes inſtituē vl̓ exhēdare. C. ad ſe. ꝯſul. or. qͣtiēs. Collaterales aūt nūqͣ tenet̉ in ſtitue vl̓ exhēdare. ſꝫ deficiētibꝰ deſcēdētibꝰ ⁊ aſcē dentibꝰ ltīmis: p̄t qͦs vult: ſiue collatēales. ſiue ali os ſibi nō attinētes inſtituere heredes. nulla facta de collateralibꝰ mentione. ¶ Quot modis dicat̉ qͥs decedere inteſtatꝰ. Rn̄. Aſten̄. li. iij. t. xxxv. ꝙ ſex modis. Primo ſi moriēs nullū fecit teſtm̄. vel qꝛ noluit. vel qꝛ nō potuit. vl̓ qꝛ filiuſfa. vel pupillꝰ erat. vel aliqd̓ ſil̓e iurꝭ impe dimētū hēbat. Scd̓o. qꝛ ⁊ ſi teſtm̄ fecit nō tn̄ iure. qꝛ.ſ. nō hūit ltīmū numeꝝ teſtiū vl̓ defuit alia ſolē nitas ltīma. Tercio qꝛ etſi teſtm̄ fecit illd̓ tn̄ poſtea factū: eſt ruptū.ſ. poſthumi generatōe vel irritū.ſ. ꝑ capitis diminutōꝫ teſtōris. Quarto etſi teſtm̄ ex omni ꝑte ſit ltīme factū: nullus tn̄ ex eo heres ap paret. qꝛ.ſ. vel inſtitutꝰ eē noluit etiā viuo teſtōre. aut etiam ante aditaꝫ hereditatē deceſſit. vel ꝯdi tio ſub qua inſtitutꝰ erat defuit. ꝓbant̉ aūt iſti qͣ tuor modi dicta inſti. in pͥnci. Quinto ſi filius no minatim ⁊ cum cauſa legitima ſit exheredatus. et poſt mortem teſtatoris propoſita querela inoffi cioſi teſtamenti. ⁊ herede cauſam ingratudinis non ꝓbante teſtm̄ ꝑ ſnīam eſt reſciſum. Sexto. ſi teſtamentum de iure p̄torio ꝑ contratabulas re ſcindat̉. Et his duobo vltimis modis dicit̉ quis

ex poſtfacto teſtamēto decedere inteſtatus. C. de colla. l. vt liberis. ¶ Quis ſuccedit alicui ab inteſtato? Rn̄. iure cō muni laico moriēti pͥus ſuccedūt deſcēdētes. ſecū do aſcēdentes. deinde collaterales ꝓximiores: vt in auten. de here. q̄ ab inte. circa pͥncipiū col. ix. et ibi pꝫ ꝙ fratres ⁊ ſorores cōiūcti defūcto ex vtroqꝫ parēte vocant̉ ſil̓ cū parētibꝰ. his aūt oībꝰ deficiē tibꝰ ſuccedit vir vxori ⁊ ecōuerſo. C. vn̄ vir ⁊ vx. l. j. vltīo ſuccedit fiſcꝰ. C. de bo. va. l. j. lib̓. x. Clerico qͦqꝫ ab inteſtato moriēti ſuccedūt agnati ẜm ordi nē p̄notatū in bonis q̄ ſibi intuitu ꝑſone obuene rūt. xij. q. vltīa. c. fi. quibꝰ omībꝰ deficientibꝰ ſucce dit eccleſia quaſi fiſcus. vt extra de ſuc. ab inte. c. j. vbi aūt dubitat̉ an bona ſint eccleſie vel clerici. vi de sͣ. Clericus. iiij. ¶ Qui aūt dicant̉ agnati vel cognati. vide ſupra Feudum. ¶ Quō ſuccedūt deſcēdentes? Rn̄. In ſucceſſio ne ab inteſtato pͥma cā eſt deſcendētiū: vt sͣ. dictū eſt. Naꝫ in ſucceſſiōe mortui patriſfa. vel filijfa. li beri eiꝰ ſi ſunt omībꝰ alijs p̄ferunt̉. Primi quideꝫ gradꝰ equalit̓ nepotes ⁊ vlteriores in ſtirpes non diſtinguēdo ſexū vel ius patrie ptātis. Succedūt ergo pͥmo filij ſi ſunt: ſiue maſculꝰ ſiue femīa eqͣlit̓ Nępotes aūt ſuccedūt in ſtirpē.i. in eā partē quā parētes eoꝝ habituri erāt ſi viuerēt. C. de ſu. ⁊ le. hęre. l. ij. ⁊ ī autē. in ſucceſſiōe. ibi poſita. Quō ſuccedūt aſcēdentes? Rn̄. deficiētibꝰ de ſcēdētibꝰ ſuccedūt aſcēdētes hoc mō ꝙ defuncto filio ſine liberis parētes ſi ſoli ſunt ſuccedūt: ſalua p̄rogatiua gradus: qꝛ pr̄ p̄fert̉ auo ſi ambo ſuꝑſūt Et ſi pari gradu ſunt parit̓ ſuccedūt. pr̄ni in dimi dia ⁊ materni ī alia dimidia. licꝫ diſpar ſit numerꝰ vt ſi ex vna ꝑte ſit tm̄ auꝰ mr̄nus: ⁊ ex altera auus ⁊ auia pr̄ni. Sꝫ ſi cū parētibꝰ ſint fratres vel ſoro res ex vtroqꝫ parēte defuncto ꝯiūcti: vocant̉ cum aſcēdentibꝰ ī gradu ꝓximis ī virilē portionē.i. ſuc cedūt equalit̓ cū pr̄e ⁊ mr̄e ⁊ auo ⁊ auiā ⁊ alijs de ſcendētibꝰ. Idē etiā eſt de filijs fratrū ex vtroqꝫ la tē ꝯiūctoꝝ. ⁊ ita ſuccedit femīa ſicut maſculꝰ. Nec refert vtrū ſit ſuus vel emancipatus: vt. C. ad ter. auten. defuncto. ¶ Qui autē dicant̉ heredes ſui neceſſarij vel ex tranei? Dic ꝙ heredū. Alij ſūt neceſſarij tm̄. Alij ſui ⁊ neceſſarij. Alij extranei. Heres neceſſarius eſt ſeruus qͥ inſtituit̉ heres a dn̄o ſuo. ita tamen ſi cōſequat̉ hereditatē ⁊ libertatē ſil̓ ex dn̄i teſtamen to: vt qꝛ tempore teſtamēti ⁊ mortis erat in domi ni ptāte. ſic etiā ignorans ⁊ inuitꝰ fit liber ⁊ heres. vn̄ velit nolit tenet̉ hereditatē etiā ſuſpectā adire. ⁊ id̓o dicit̉ neceſſarius. Sui ⁊ neceſſarij ſunt liberi qui ſunt in prāte teſtatoris tꝑe mortis: vt filiuſſa. ⁊ deſcēdentes ex maſculo filio. Filij v̓o filie ſunt in ptāte patris eoꝝ ⁊ aui pr̄ni. Dicunt̉ ideo ſui: quia domeſtici: ⁊ viuo pr̄e: quodāmō extimant̉ domi ni. Ideo v̓o dicunt̉ neceſſarij: qꝛ d̓ iure ciuili coge bant̉ heredes fieri: ſed de iure pretorio ꝑmittit̉ eis ab hęreditate abſtinere ſi velīt. Extranei heredes ſunt qui non ſunt ſubiectī iuri teſtatoris: ſicut filij ęmancipati. ⁊ liberi etiam a matre iuſtituti vocan Succeſſio Fo. CCXLII. tur extranei: qꝛ femine non habent liberos ī pote ſtate. probant̉ hec iuſti. de here. qua. ⁊ dif. in prin. et.§. ſui aūt. et.§. ceteri. Itē heres. Alius eſt teſta mētarius. vt qui eſt in teſtamēto ſcriptus. Alius legitimus: vt is qui ip̄o iure ⁊ ſine teſtamento de functo ſuccedit. Alius fideicōmiſſariꝰ: cui ex fidet cōmiſſo eſt hereditas relicta. Alius ē ſubſtitutus. ſcꝫ qͥ alij ſubſtituit̉ heredi. Quō ſuccedunt collaterales? Rn̄. ceſſantibus aſcēdentibꝰ ⁊ deſcēdentibꝰ pͥmo vocant̉ fratres ſi militer ⁊ filij alicuiꝰ fratris pͥus mortui. dico d̓ fra tre illo ⁊ eius filijs: qͥ quidē frater de vtroqꝫ parē te ꝯtingit eum de cuiꝰ hereditate agit̉. et veniunt in hereditatē dicti fratres ⁊ eoꝝ filij cum parētibꝰ defuncti ⁊ cuꝫ ꝓximis in gradu aſcendentibꝰ. Et dicti filij fratris p̄ferunt̉ illis fratribꝰ defuncti qui ſunt ex vno tm̄ parēte ꝯiuncti defuncto. C. de le. here. auten. ceſſante. Poſt fratres ex vtroqꝫ parē te. ⁊ eoꝝ filios admittunt̉ fratres: ſorores: ⁊ eorum filij qui ſunt ex vno latere tm̄: ⁊ iſti etiā fratrū fili p̄ferunt̉ patruis defuncti ⁊ alijs ſil̓ibꝰ. Poſt frēs ⁊ fratrū filios: admittunt̉ qui ſunt gradu ꝓximio res. Et ſi pares ſunt: pariter admittunt̉. C. de le. here. auten. poſt frēs. Et Cy. ibi ex. d. autē. infert ꝙ vlteriores: poſt fratres ⁊ filios eorū ſuccedūt ex ſe: ⁊ ideo nō ꝯſiderat̉ ꝑſona eius a quo deſcendūt ſꝫ ꝯſiderant̉ tm̄ ꝑſone ſuccedētes: ⁊ ſic veniūt in ca pita. Secus in p̄cedentibꝰ: vt cū tractat̉ de ſucceſ ſione patruoꝝ. auuculoꝝ. amitaꝝ ⁊ materterarū. vbi ꝯſiderat̉ ꝑſona eius a quo deſcendūt. Et ideo veniūt ī ſtirpes. vt sͣ. auten. ceſſante. eo. ti. Et ẜm eūdem Cy. p̄dicta faciūt ad queſtionē. Cōſuetu do ē ꝙ filia nō ſuccedit in baronia. Pone quidaꝫ baro habet fratres ⁊ hꝫ nepotē ex filia premortua. Decedit. nūquid admittet̉ nepos ad ſucceſſionē ī baronia. Dic ꝙ non: quia nępos iſte venit ex per ſona ſue filie ⁊ ideo repellendus. Sed pone ꝙ noͣ eſſent fratres neqꝫ fratꝝ filij: ſed vlteriores: tūc bnj veniret nepos: qꝛ tūc nō ꝯſideramus ꝑſonā eius a qua deſcendit: vt dicta auten. poſt fratres. ⁊ au ten. sͣ. ꝓxima. ¶ An aūt filij duoꝝ fratrū ſuccedāt in ſtirpes vl̓ in capita. Cy. in. d. autē. ceſſante. dicit ꝙ ī ſtirpes qꝛ cū ſemꝑ inueniant̉ filij fratrū ſuccedēt ī ius pa tris ſui. Et id̓o cū in eis inſpiciat̉ ꝑſona eius a quo deſcendūt: ſicut pat̓ hr̄et vnā partē: ſic ⁊ dicti filij tantūdē habebunt. Hanc opinionē tenent Ac. Ia. de ar. Dy. ⁊ Bar. in dicta autē. ceſſantę. No ta etiā ẜm Bar. ꝙ illud qd̓ dicit̉: vt qͥs ſit ex vno parēte vel vtroqꝫ: nō habet locū niſi qn̄ tractat̉ de ſucceſſione fratꝝ vl̓ patruoꝝ. Secus ſi de ſucceſſi on vlterioꝝ. Et Iaco. bu. cōcludendo materiaꝫ trāſuerſaliū dicit ꝙ ſi ſint ſoli fratres: et tūc ſi ſunt ex vtroqꝫ parēte veniūt virilit̓. Ideꝫ ſi oēs ſint cō ſanguinei vel oēs vterini. vt dicta auten. ceſſante ⁊ auten. ſequēti. Si aūt quidā ſint ꝯſanguinei: qͥ dā vterini. tūc ī delatis a pr̄e p̄ferunt̉ cōſanguinet In delatis a matre p̄feruntur vterini. In delatis aliūde admittunt̉ pariter. Nota tn̄ Aſten̄. li. iij. ti. xxxv. Guil. et Io. de ſan. n̄ ſum. qͥ volūt ꝙ ſi fratꝭ relinquit fratre ⁊ filios alterius fratrꝭ: ꝙ nepōtes

nō vocabunt̉ ad ſucceſſionē patrui p̄mo:r tui. alle gāt ad hoc. l. ſꝫ ſi ex ꝑte. ff. qd̓ cū eo. Secꝰ tn̄ ẜm eū dē Io. ſi aliqͥs hr̄et duos filios vel filias: ⁊ vnꝰ eo rū relicto filio moriat̉: nā tūc filiꝰ vl̓ filia ⁊ neptꝭ vl̓ nepos ex altero filio ꝑiter ad hereditatē vocant̉. ¶ Utꝝ naͣles filij ſuccedāt pr̄i ab inteſtato? Rn̄. ſi legitimi n̄ ſuꝑſūt nec legitīa ꝯiūx tūc naͣles ab in teſtato ſuccedut ī duabꝰ vncijs. Ita tn̄ ꝙ ſi mr̄ ſu ꝑeſt: viril̓ ei portio d̓ ip̄is det̉. Et ẜꝫ Azo. lꝫ vxor n capiat vl̓ ſuccedat: tn̄ facit ne naturales poſſint ca ꝑe vl̓ ſuccede̓: ſicat ⁊ faciūt legitimi filij q̄ ſuccedūt ⁊ repellūt naͣles. Sꝫ vbi repellunt̉ naͣles ꝓpt̓ legiti mā ſobolē: vel legitima ꝯiugē: debēt ip̄i naturales paſcia ſuccedētibꝰ arbitrio boni viri. Sic̄ aūt ⁊ in qͣꝫtū ⁊ qn̄ ſuccedūt liberi naturales parētibꝰ: ita et intantū ⁊ totiēs debēt ſuccede̓ parētes nat̉ales fi lijs naturalibꝰ: vt par pietas ſeruet̉ eis. Et q̄ dicta ſunt de nat̉alibꝰ filijs: ⁊ de nat̉alibꝰ nepotibꝰ ⁊ ꝓ nepotibꝰ ẜuāda ſunt. Ex teſtamēto aut filij nata les ſuccedūt ſic. Nā ſi iſte pater naturalis habeat legittimos filios vl̓ nepotes. licꝫ ei dare vl̓ relinq̄re naturalibꝰ. eorūqꝫ mr̄i vnciā vnā nō vltra: vl̓ ſoli cōcubine ſemiunciā: nō vltra. Qd̓ aūt vltra datū eſt: applicat̉ legitimis filijs vl̓ nepotibꝰ. Si aūt nō hēat legitīos filios vl̓ nepotes: vel deſcēdētes: ſed hēat aſcēdētes: legitima ꝑte relicta aſcēdentibꝰ. re liquū int̓ naturales diſtribuere p̄t. Si aūt nec aſcē dētes nec deſcēdentes hēat legitīos. licet eos inſti tuere inſolidū heredes. hec Azo. Qui v̓o ſt̓ ex dā nato coitu ab omni prorſus bn̄ficio excludunt̉. vt C. de na. li. autē. licet. ⁊ ī auten. ex ꝯplex. C. de in ce. nup. Et glo. ibi in v̓. indigni. dicit ⁊ materne. qd̓ verū ē qn̄ coitus ꝑ legē poterat accuſari. al̓s nō vt ex meretrice: quo caſu matri nō patri ſuccedit. De hoc videsͣ. diffuſe. c. Filius. ¶ Et ꝑ predicta pōt ſolui queſtio quotidiana. An ſine ꝯſenſu filioꝝ vl̓ heredū adultera poſſit inſtitu ere filios ſuſceptos de adulterio. Dic ꝙ ſi ī loco vl̓ regiōe ſit aliqua cōſuetudo ſuꝑ hoc illa obſeruāda eſt. Ceſſante autē ꝯſuetudine: dic vt in p̄cedēti.§. ⁊ dicto. c. Filius. ¶ Sed qͥd de ꝯſuetudine aliquaꝝ terraꝝ ꝙ mor tuo aliquo ſine filijs dn̄s terre totū accipiat? Rn̄. ẜm Hoſti. Talē ꝯſuetudinē obſeruādā: ſi preſcri pta ſit. Poteſt em̄ dn̄s allegare ꝙ ab initio hoc pa ctū fuerit: qꝛ t̓ra ſua erat. De hoc videsͣ. Pedagiū OrduS. ¶ Utrū ſurdꝰ. mutus. ⁊cecus ſil̓ poſſit ꝯͣhere mr̄imoniū? Pri mo videt̉ ꝙ ſic: qꝛ pōt ml̓ierē naturalit̓ cognoſce̓. Itē hꝫ rōneꝫ naturalē. In ꝯͣriū videt̉: qꝛ nūqͣꝫ vidit mr̄imoniū ꝯͣhi: nec audiuit. Et ſic cuꝫ ignoret qͥd ſit mr̄imoniū: nō videt̉ ꝙ poſſit cōſen tire ī mr̄imoniū. Ho. ꝓut recitat Panor. in. c. cū apud. de ſpō. dicit aīaduertēdū ē vtrū poſſit expri mere ſuū ꝯſenſuꝫ ī ꝯͣhendo. ⁊ dꝫ admitti. al̓s autē repellit̉. Ex geſtis em̄ et ſignis diſcretꝰ iudex cōſi derabit. ⁊ ī dubio ꝯſulēdus eſſet pͥnceps. UſPeNſus ęm Guil. dr̄ qn̄qꝫ quo ad ſe qn̄qꝫ quo ad ſe ⁊ alios qn̄.ſ. ꝑ Surdus ſententiā canonis vel homīs eſt ſuſpenſus. Et ta lis tenet̉ abſtinere ab officio. An autē alij teneant̉ abſtinere. vid̓sͣ. Clericꝰ. iij. ⁊ Excōicatio. vj. in fi. ¶ An aūt ſuſpēſus ab officio dicat̉ ſuſpēſus a iu riſditiōe. Glo. notabilis. in. c. audiuimꝰ. xxiiij. q. j. dicit ꝙ ſuſpēſus ab officio tm̄ nō poteſt ea q̄ ſunt officij. vtputa celebrare: ſed bene pōt ea que ſunt iuriſditiōis. vtputa ꝯferre p̄bendā. Si aūt qͥs eſt ſuſpēſus a iuriſditiōe nō pōt ea q̄ ſunt iuriſditiōis ſꝫ bene pōt ea q̄ ſunt officij. Si aūt ſuſpēſus eſt ab vtroqꝫ tūc neutrū pōt. Sed tu dic latiꝰ ẜm glo. et cōiter doc. in. c. cū dilectus. de ꝯſue. ꝙ ſuſpēſus ab officio nō pōt iuriſditōeꝫ exercere: nec eligere: nec bn̄ficia ꝯferre. Et ꝓ hac opi. facit. d. c. cū dilectꝰ. ⁊ tex. a ꝯͣrio in. c. ſi celebrat. de cle. ex. mi. Et hec opi. placet Inno. ⁊ ꝯpoſt. qͥ dicūt ꝙ ſuſpēſus ab offi cio ⁊ bn̄ficio: vel officio tm̄: vel ſimplicit̓: intelligit̉ ſuſpēſus ab omībꝰ p̄dictis: qꝛ appellatiōe ſuſpeſi onis in genere intelligit̉ de maiori ſuſpēſiōe. ar. c. ſi quē. de ſen. ex. Secus dicūt in ſuſpēſo a pōtifica libꝰ: vel in eo cui eſt interdictus ingreſſus eccleſie. Nā iſta interdicta nō extēdunt̉ vltra ī eis exp̄ſſa. Panor. aūt in dicto. c. eū dilectus. addit di. ꝙ aut qͥs eſt ſuſpēſus minori ſuſpēſiōe q̄ infligit̉ ꝓpt̓ par ticipationē cum excōicato. ⁊ illa nō pͥuat facultate exercēdi iuriſditionalia nec facultate eligēdi ſꝫ ſolū ꝑticipatiōe ſacr̄oꝝ. Et ꝓpter hoc nō pōt eligi in p̄ latū. de hoc ē tex. clarꝰ ī dicto. c. ſi celebrat. Aut eſt alicui interdictꝰ ingreſſus eccleſie. ⁊ tūc ſolū ē pͥua tus ptāte exercēdi ordinē in ip̄a eccl̓ia. ⁊ ſi ī ea cele brat efficit̉ irregularis: vt in. c. is cui. de ſen. ex. lib̓. vj. vn̄ ſi extͣ eccleſiā celebraret nō incurreret penā: de quo tn̄ dic vt ibi notat̉. hoc tn̄ interdictū nō pri uat facultatē exercēdi iuriſditionalia vel eligendi. Aut ſuſpēdit̉ ep̄us a pōtificalibꝰ. ⁊ tūc ſolū cenſet̉ ſuſpēſus ab illis que depēdent ab ordine pōtifica li ⁊ nō ab alijs: qͣre puto ꝙ ſic ſuſpēſus p̄t exercere iuriſditionalia qꝛ vt dixi iuriſditiōalia ſt̓ ſeꝑata ab his q̄ ſt̓ ordinis pōtificalis: vt in. c. trāſmiſſaꝫ. de elec. Et ẜm Ho. ſic ſuſpēſus a pontificalibꝰ ſi cele brat in pontificalibus nō eſt irregularis: quia pon tificalia nō ſunt de ſubſtantia celebratiōis: nec de bemus aliquem iudicare irregularē: niſi inueniat̉ expreſſum. Qn̄qꝫ quis ſuſpendit̉ a beneficio. Et tunc nō intelligit̉ ſuſpenſus ab officio: vel iuriſdi tione. Unde canonicus ſuſpenſus a ſuis benefi re. et. nō al cijs poteſt eligere: vt in. c. cum vintonienſis. iun cto. c. cum in cūctis. de elec. Et nota glo. in dicto c. cum vintonienſis. ꝙ ſuſpenſio a beneficio ſoluꝫ extendit̉ ad fructus beneficiorū: non autē ad fa cultatem adminiſtrandi in ſpiritualibus vel tem OI. Go. Inno poralibus. Qn̄qꝫ ſuſpendit̉ quis ab officio ⁊ bene ficio ſimul vel ſuſpendit̉ ſimpliciter. ⁊ tunc ſiue ſit ſuſpenſus ab homine: ſiue a canone inferente pe nam. vt in caſu. c. j. de re iudi. li. vj. dicerem ꝙ ta lis ſuſpenſio priuat facultatē exercendi iuriſditio nem ſpiritualē ⁊ conferendi beneficia ⁊ eligendi Quod intellige durāte ſuſpenſione. Nā iſta ſunt fundata ſuꝑ ordine eccleſiaſtico. Nam laicus nō poteſt iſta exercere. vt. xcvj. diſt. bene quidem. Si ergo quis ſuſpendit̉ a fundamento iuris videtur

ſuſpenſus ab omni edificio qd̓ eſt sͣ. fundamentū j. q. j. cū paulus. Et nota ꝙ verbū officij eſt valde latū. Nam quicqͥd hꝫ electus eſt officij p̄ter bene ficiū. ergo ſuſpendēdo te officio. videor te ſuſpēde nedū ab ordine: ſed etiaꝫ ab omni officio clericali. Si aūt quis ſuſpendit̉ ſimpliciter ab ordine. tūc ſi ſuſpendit̉ ab ordine pontificali: ſolū credo illū ſu ſpēſum ab his que ſunt ordinis ep̄alis. nō autē ab his q̄ ſunt iuriſditiōis. ar. eorū q̄ sͣ. dixi: qn̄ quis ē ſuſpenſus a pontificalibꝰ Aut ſimplicit̓ qͥs ē ſuſpē ſus ab ordine. ⁊ tunc dicerē ꝓpter quādam ꝯn̄tiaꝫ ꝙ cenſet̉ facta ſuſpenſio ab omībꝰ q̄ ſunt fundata ſuꝑ ordinē. vt a iuriſditiōe ſpūali ⁊ omībꝰ ſil̓ibus. Aut quis eſt ſuſpenſus ab officio. ⁊ cenſet̉ directe ſuſpēſus a iuriſditiōe ſpūali ⁊ facultate eligendi et cōferendi bn̄ficia ꝑ quādam ꝯn̄tiā. Pe. aut de an. in cle. cupientes. de pe. ponit diſtinctōem Gaſ. de cal. ꝙ aut quis eſt ſuſpēſus ab officio: aut bn̄ficio: aut vtroqꝫ. Si a bn̄ficio: ſiue a iure: ſiue ab homīe. nō eſt ſuſpēſus ab officio: qꝛ officiū nō eſt acceſſo riū ad beneficiū: lꝫ ecōtra ſi eſt ſuſpēſus ab officio aut per dictionē taxatiuā tm̄. aut ſimpliciter. Pri mo caſu planū eſt ꝙ nō eſt ſuſpēſus a bn̄ficio: cuꝫ tm̄ ſit ſuſpēſus ab officio: qꝛ hoc ſentētie ꝓmulga tio voluit. Si aūt eſt ſuſpēſus ſimplicit̓ ab officio. aut hoc eſt ab homine: aut a iure. Si a iure aut ꝓ pter crimē: aut ꝓpter infamiā vel ꝯtumaciam. Sꝫ ꝓpter crimē: tūc puto ꝙ ſuſpēſus ab officio ſit ſu ſpēſus etiā a beneficio. vt. c. eos. et. c. ſi quis ſacer dotū. lxxxj. di. Si aūt ꝓpter infamiā vel ꝯtumaciā ſit ſuſpēſus ab officio: nō eſt ſuſpēſus a beneficio. vt in. c. p̄ſbyter ſi a plebe. ij. q. v. Si aūt ab homīe eſt ſuſpēſus ab officio. Si hoc eſt ꝓpter crimē gra ue: tūc eſt ſuſpēſus etiā a bn̄ficio. Si autē ꝓpter cri mē leue vel etiā ꝓpter infamiā vel cōtumaciā. nō ē ſuſpēſus a bn̄ficio. Si eſt ſuſpēſus ab vtroqꝫ. aut hoc eſt ꝑ dictionē. et. ⁊ tūc planū eſt. Aut ꝑ dictōꝫ vel. ⁊ tūc puto ꝙ talis ſentētia nō valet ꝓpter īcer titudinē ẜm Goſ. hec ille. Inno. aūt dicit ſimpli citer ꝙ ſuſpēſus ab officio tm̄: non dꝫ ꝑcipere fru ctus bn̄ficioꝝ. ꝑ. c. paſtoralis. de ap. Sed Hoſti. hoc intelligit qn̄ eſt ſuſpēſus ꝓ graui cā. Secus ſi ꝓ leui vel infamia: ⁊ nō ē ꝯtumax. Sed querit̉ de notabili. q. Quis poſſit abſoluē a predicta ſuſpenſiōe? Pau. in cle. monaſterioꝝ. d̓ re. ec. nō ali. dicit ꝙ aut papa ponit penā ſuſpenſi onis vel interdicti ꝓpter ꝯtumaciā canonē cōden do. ⁊ tūc putat ꝙ inferior poſſit abſoluere. extra d̓ ſen. excō. nuꝑ. niſi ip̄e papa ſibi reſeruet abſolutio neꝫ: vel alteri exp̄ſſe ⁊ determīate ꝑſone. hoc tenēt Ug. Go. Inno. Ber. ⁊ Io. in glo. xj. q. j. ſi inimi cus. ⁊. xvj. q. vij. ſi qͥs. ⁊ Ho. Idē iudiciū ē ſi ꝯſti tutionē inferioris approbat ⁊ cōfirmat de inſti. ex fręquētibꝰ. Plus em̄ nō oꝑatur ꝯfirmare qͣꝫ ꝯde inferente pe re ſentētiā. ⁊ hoc niſi alteri reſeruet̉ abſolutio. Si diterem ꝙ ta v̓o pena ſuſpenſiōis ⁊ huiuſmodi ſit ꝑ ſentētiā ab homīe: tūc ligās dꝫ abſoluere: nō inferior. extra de offi. or. cū ab eccl̓iaꝝ. ſaluo caſu. c. paſtoralis. eo. ti. Idē tenet Guil. in ſpe. Ideꝫ panor. in. c. tam lr̄is. de teſti. quo ad hoc vltimū. ſcꝫ quādo eſt ab homi ne. Si v̓o ſuſpenſio ſit ꝑpetua que habet vim priSuſpenſus Fo. CCXLIII. uationis nō habet locuꝫ abſolutio: ſꝫ neceſſaria eſt diſpēſatio ⁊ ꝑ pn̄s collatio. ⁊ tūc eſt videre an tale ſit crimē in quo poſſit ep̄us diſpēſare: vel nō. Et jͦ pͥmo caſu poterit ep̄us diſpēſare ⁊ cōcedere. puta beneficiū: vel officiū quo ad ꝯceſſionē executōnis ordinis. In ſecūdo caſu nō poterit. vide tn̄ ſingu. larē limitationē ad p̄dicta: quā facit glo. in cle. j. d̓ here. q̄ vult ꝙ aut ſuſpenſio lata aucͣte iuris habꝫ terminū annexū: ⁊ nō relaxat̉ ꝑ inferiorem ne fru ſtaret̉ ip̄ius effectus. ⁊ hoc caſu intellige glo. in. c. cupientes. in v̓. ſuſpenſos. de elec. li. vj. Aut non hꝫ tp̄us determinatū: ⁊ ſi ſuꝑior ſibi reſeruauit ab ſolutionē. tūc idē dicendū. ar. d. c. nuꝑ. Aut nō re ſeruauit: et pōt ar. d. c. nuꝑ. hec glo. quę licꝫ cōiter approbet̉: tn̄ nō placet Panor. in dicto. c. tā litterꝭ Ideo aliter diſtinguit. ꝙ aut ſuſpenſio fit in penā aut in ꝯtumaciā. Primo caſu inferior non pōt ſu ſpenſionē relaxare: qꝛ nō debet remittere penā in flictam auctoritate iuris. ar. ij. q. iij. notandū. niſi forte vellet diſpenſare in caſibus ſibi ꝯceſſis iuxta materiā. at ſi clerici. de iudi. Nec obſtat. d. c. nuꝑ. quia loquitur in excōicatione que nō eſt pena: ſed medicina nec eſt ꝑpetua: ſed fert̉ ſub quadā cōdi tione tacita donec ſatiſfecerit. vnde ep̄us relaxan do cū ſatiſfactiōe nil noui facit: ſed potius ius cōe exequit̉. ſed in caſu noſtro remitteret penā. Et pa ria ſunt quē ſuſpēdere ꝓpter delictum ꝑpetuo: vel ſimpliciter. vt extra de cōſti. ex lr̄is. Si v̓o fuit fa cta ſuſpēſio ꝓpter ꝯtumaciā: tunc ꝓcedit equiꝑa tio ad excōicationē. ⁊ ꝑ hoc dico Inno. nō bn̄ di cere in. c. ij. de ſolū. qui ſimpliciter idem ſentit eſſe in ſuſpenſiōe qd̓ in excōicatione. Et intellige infe riorem in caſibus p̄dictis poſſe abſoluere: quādo excōicatio vel ſuſpēſio eſt lata a canone. Secus ſi ab homīe. hec Panor. ¶ Que aūt ſit differētia inter ſuſpēſionē. depoſi tionē. ⁊ degradationē ſtricte ſumēdo ip̄os termi nos. nā large frequēter ſumūtur in iure vnū pro alio. Suſpenſio em̄ importat priuationē executio nis legitime ordinis vel officioꝝ eccl̓iaſticoꝝ ſim pliciter: vel ad tp̄us. ⁊ cū ſpe diſpenſatiōis: q̄ qn̄qꝫ a iure: qn̄qꝫ a iudice infert̉. Depoſitio importat pͥ uationē executiōis legitime officioꝝ ⁊ beneficiorū eccl̓iaſticoꝝ poſſeſſiōis ſimpliciter: ⁊ ex toto abſqꝫ ſpe reſtitutiōis: retento tamē pͥuilegio clericali: qͥa cōueniri nō pōt ī iudicio ſeculari: nec capi: nec pu niri a laicis. ⁊ fit ꝑ ſentētiā homīs cōiter. Nec pōt inferri hec pena ab inferiori ep̄o qͥ hoc agere pōt erga ꝓpriū ſubditū: aſſiſtēte ſibi canonico numero ep̄oꝝ ſi ē in ſacris. al̓s ſufficit ꝓpria ſentētis ep̄i ſine aliorū p̄ſentia. Depoſitus aūt ⁊ degradatꝰ nō pōt reſtitui ad officia ſua niſi ꝑ diſpenſationem pape. Degradatio vltra penā depoſitiōis hoc addit. qͥa priuat̉ pͥuilegio clericali omni cū certa ſolēnitate. caracter tamē ei auferri non poteſt. de hoc videsͣ. egradatio. Utrū ſuſpēſio poſſit ſuſpēdi ꝑ appellationeꝫ: Rn̄. Sicut excōicatio: ſic ab officio vl̓ ingreſſu ec cleſie lata ſuſpēſio ꝑ appellationē ſequētē minime ſuſpendit̉. vt exͣ de ſen. ex. is cui. li. vj. ¶ Utrū ſuſpēſus a participatiōe: vel collatione

ſacramētoꝝ ſi cōtrafaciat ſit irregularis?: Rn̄. ẜm Inno. ⁊ Ho. ꝙ nō extra de cle. ex. mi. ſi celebrat. Talia em̄ nō ſunt ordinis: qꝛ ⁊ laici ꝑticipāt ſacra mētis ⁊ ꝯferūt ſacr̄a. ¶ Ubi tp̄us ponit̉ ſine p̄finitiōe: vt cum qͥs ſine tꝑis p̄finitione bn̄ficijs priuat̉: ꝑpetua priuatio in telligit̉. vt. C. de pe. l. ſeruus. ꝓ hoc facit qd̓ sͣ. di xit panor. ꝙ paria ſunt quē ſuſpēdi ꝑpetuo: ⁊ ſim pliciter. Qd̓ nota. Abellio eſt publica ꝑſona: hn̄s officiū ſcribēdi inſtr̄a ad fa ciendū fidem. ¶ Utrū clerici poſſint exercere officiū tabelliona tus? Rn̄. ẜm Ray. clericis ī ſacris ordinibꝰ ꝯſtitu tis eſt penitꝰ interdictū. ⁊ ſi illud habeāt ad dimit tendū ꝯpellēdi ſt̓ ꝑ ſubtractionē bn̄ficij appellati on poſtpoſita. extra ne cle. vel mo. ſicut. Exquo infert ibi Panor. ꝙ tabellio effectus clericꝰ nō per dit ip̄o facto tabellionatꝰ officiū. Si em̄ eis debet interdici officiū. ergo illud nō ꝑdiderunt. Idē vi det̉ in tabellionibꝰ effectis religioſis: vt ꝑ religiōeꝫ nō ꝑdiderint officiū: ſꝫ exercere nō debet niſi in cā hereſis. tex. eſt notabilis in. c. vt officiū. de here. li. vj. Sil̓r in tabellionibꝰ effectis decurionibꝰ vl̓ ad uocatis: qui ꝑ ſuꝑueniētiā dignitatꝭ nō ꝑdūt offi ciū: ſꝫ illud exercere nō debēt. ¶ Et ꝑ hoc infert̉ ad aliā. q. An clericus effectus tabellio ꝑdat eoip̄o clericatꝰ priuilegiū et bn̄ficiū? Rn̄. Panor. de mēte Io. an. vbi sͣ. ꝙ nō. Ratio ē Sicut em̄ ꝑ ſuꝑueniētiā clericatꝰ nō ꝑdit̉ tabellio natꝰ: ſaltē in habitu: vt in dicto. c. ſicut. ⁊ in. d. c. vt officiū. ita ꝑ ſuꝑueniētiā tabellionatꝰ nō dꝫ perdi clericatꝰ vl̓ beneficiū: qꝛ iſta nō ſunt incōpaſſibilia ſaltē in habitu. ¶ Quare aūt ꝓhibeat̉ clericis hoc officiū exerce̓. dicit Panor. ꝙ hoc eſt pͥmo: qꝛ hoc officiū dicit̉ vi le: cū tabellio dicat̉ ſeruꝰ publicꝰ: vt in. c. ij. d̓ vſu ris. li. vj. ſecūdo qꝛ hoc ē officiū ſeculare. Hinc dr̄ ſeruꝰ publicꝰ a ſeruiēdo oībꝰ. ¶ Utrū clericꝰ poſſit exercere hoc officiū ī cauſis eccl̓iaſticis et ſpūalibꝰ corā iudice eccl̓iaſtico? Pa nor. ꝯcludit ꝙ aut corā papa ſeu eiꝰ curia hoc offi ciū exercet. ⁊ ē admittendꝰ. maxīe ſi a papa habuit hoc officiū. Nā papa admittēdo: vel ei hoc officiū tribuēdo: videt̉ eſt habilitare. ar. in. l. ideꝫ vulpia nus. ff. de excu. tu. Aut ī alia curia: ⁊ tūc aut habet ꝯpetētia ſalaria. ⁊ dicerē ꝙ nō: cū indiſtincte ꝓhi beat̉ in. d. c. ſicut. qꝛ vt dicit glo. ibi. eſt qd̓dā genꝰ negociatiōis qd̓ ꝓhibet̉ clericis. exͣ ne cle. vel mo. c. j. Aut indigēt: ⁊ tūc arbtror eos admittēdos. et ſic pn̄t iura diuerſa ad ꝯcordiā reduci. ¶ An aūt clericꝰ qͥ nō eſt ī ſacris poſſit hoc offi ciū exercere? Io. an. in dicto. c. ſicut. videt̉ velle ꝙ ſic ꝑ tex. ibi qͥ facit mētionē d̓ ꝯſtitutis ī ſacris. do. An. videt̉ velle hoc verū niſi hēat bn̄ficiū. ſꝫ Pa nor. dic̄ eū nō pōderaſſe dictū Io. an. Et dic̄ ꝙ ille tex. videt̉ in ꝯͣriū. Nā ꝓhibet clericis ī ſacris ſb̓ pͥ uatiōe bn̄ficioꝝ. ergo n̄ ꝓcedit ī mīoribꝰ quātūcū qꝫ ſint bn̄ficiati. Poſſet tn̄ dici ꝙ h̓ accipiunt̉ ſacri ordines largo mō ꝓ oībꝰ ordinibꝰ qͥ īdubitāter ſa Tabellio cri ſunt. vt notat̉. xxxij. di. ī ſum. Sed vbi bn̄ficiū nō ſufficeret poſſet hoc exercere. Naꝫ talis nō pōt dici bn̄ficiatꝰ. ar. c. ij. de trāſla. p̄la. ¶ Sed qͥd ſi clericꝰ ī ſacris nō hꝫ beneficiū? Rn̄. panor. ꝙ pōt hoc officio vti. īmo plus dic̄ Io. an. ꝙ hoc officiū nō ꝓhibet̉ p̄ciſe clericis: ſꝫ cauſatiue ſcꝫ ꝑ ſubtractione bn̄ficij. Et ꝑ hoc pꝫ ꝙ nō p̄t in diſtincte clericis ī ſacris prohiberi hoc officiuꝫ. Et hoc placet panor. vt poſſit vti ſi nō hꝫ bn̄ficiū: cuꝫ poſſit tūc exercere negociatōeꝫ honeſtā. Quid ſi clericꝰ de facto: hoc ſtatuto nō obſtāte fecit inſtr̄m. Nūquid teneat. Inno. dicit ꝙ ſi fecit inſtr̄m anteꝙͣ ei interdicat̉: tenet. ſecꝰ ſi poſtea. Et pōt eſſe rō ẜm Io. an. qꝛ interdicto officio: interdi cit̉ eiꝰ executio. ar. de appel. c. paſtoral̓. al̓s hec int̓ dictio eēt deluſoria. Sꝫ ip̄e Io. an. tenet ꝙ ſiue p̄ce dat int̓dictio ſiue nō valere inſtr̄m. lꝫ pͥuari poſſit bn̄ficio. Mouet̉ qꝛ ibi hec ſola pena imponit̉. vn̄ aliā inuenire nō debemꝰ. Pe. de an. īpugnat hoc dictū Io. an. qꝛ pene appoſitio: in actu a iure ꝓhi bito nō cōfirmat actū ꝯͣ inhibitionē attentatu. vt notat Bar. in. l. p̄tor ait. ff. de no. oꝑ. nū. vnd̓ me lior rō videt̉ ẜm eū ꝓ dicto Io. an̄. qꝛ ānullatio in ſtrumēti ꝓpter carentiā fidei nō ꝯcernit ip̄m cleri cū: ſꝫ ꝑtes qͥbꝰ ꝓhibitio nō eſt facta. Et ꝑ hoc forte nō eſſet malū diſtinguē ẜm eū. ꝙ ſi publice ꝑ edi cta ſolēniter publicata ſit facta interdictio clericis: ita ꝙ potuit veriſil̓r trāſire ī noticiā ppl̓i: nō vale būt inſtr̄a. al̓s ſecꝰ. ſicut obſeruat̉ in ꝓdigo: cui bo noꝝ admīſtratio ē interdicta. vt. l. is cui bonis. ff. de v̓. ob. Et panor. videt̉ ꝯcludere ꝙ clericꝰ an̄ in terdictū ſi cōficit inſtr̄a: tenent. exquo tolerabat̉ in ſunt teſtari officio rōne publici officij. Si v̓o fuit clericis ꝑ ſu periorē interdictū: ⁊ tūc: aut palā ⁊ publice. ⁊ non furioſus ſeu ꝑ valebit inſtrumētum: qꝛ geſta rōne publici officij poſt interdictū ſuꝑioris nō tenēt: vt in. c. veritatꝭ. de dolo ⁊ cōtū. Nec pōt allegari tolerātia: exquo publice emanauit ꝓhibitio. Aut interdictū n̄ fuit publice factū. ⁊ tūc tenet in p̄iudicium ꝓhibiti vt poſſit beneficio priuari: vt in. d. c. ſicut. Sed geſta rōne publici officij tenēt: ſaltē qͦ ad ignorātes. vid̓ de hoc sͣ. Abſolutio. j. ⁊ Cōfeſſio. iij. Utrū tabellio ꝯſtitutus a laico poſſit ſuꝑ eccle ſiaſticis ꝯficere inſtrumēta? Rn̄. Panor. vbi sͣ. ꝙ ſic. Et hoc videt̉ ſentire Bar. in. l. j. ff. de of. ꝓco. ⁊ in. l. cūctos ppl̓os. C. de ſum. tri. vbi firmat no tariū ꝯſtitutū a pͥncipe poſſe cōficere inſtr̄a de vo lūtate partiū in alieno territorio. Idē Bal. in. d. l. cūctos populos. vbi plus ſentit ꝙ etiā nō ꝯſtitu tus a pͥncipe: ſꝫ ꝑ ſtatutū loci: poterit inter ſubdi tos in alieno territorio hoc officiū exercere: qꝛ hoc officiū notarij nō hꝫ iuriſditionē annexā: ſꝫ eſt qd̓ dā officiū qd̓ pōt exerceri ſine iuriſditiōe ⁊ ſine di ſtinctiōe territorij. Idē in notario creato ab imꝑa tore: vt poſſit cōficere inſtr̄m ī terris eccl̓ie. Idem tenet do. An. in. c. ꝑ venerabilē. qͥ fi. ſint le. Sꝫ pa nor. vltra alios adducit tex. in. c. qͣꝫqͣꝫ. de vſu. li. vj. vbi in cā eccl̓iaſtica ſeruus publicꝰ. Et ſic notariꝰ laicus ſtipulat̉. ſecūdo adducit. c. cuꝫ dilectꝰ. de fi. inſtru. vbi ꝯſuetudo pr̄ie p̄t dari hāc ptāteꝫ ꝯficiē di inſtrumēta al̓s nō habēti: cuiꝰ inſtr̄a faciūt fide

in vtroqꝫ foro. Utrū ep̄us poſſit in eccleſiaſticis ꝯſtituere cle ricū tabellionē. Rn̄. ẜm Ray. pōt ꝑ totā dioceſim ſuā cui cura oīm ē cōmiſſa. x. q. j. regēda. Et ſi fecit poterit ille vocari ad ſcribendū acta eccleſiaſtici fo ri. Et ſic ꝯſtitutꝰ ab ep̄o nō hꝫ ptātem exͣ dioceſim illiꝰ qͥ ip̄m ꝯſtituit. ff. de iur̄. om. iudi. l. fi. Sed tn̄ ſi ſimplicit̓ ꝯſtitutus ſit tabellio. maxime ab ep̄o qͥ haberet ſuꝑ hoc pͥuilegiū: pōt etiā iſte vbiqꝫ. Ad dit etiā Ho. ꝙ exquo qͥs ſimpliciter ꝯſtitutus eſt tabellio ab illo qͥ hꝫ hanc ptāteꝫ: pōt vbiqꝫ ꝯficere inſtrumēta: ſicut p̄ſbyter ſemel ordinatꝰ vbiqꝫ ce lebrat. Limita tn̄ hoc ꝓut ꝓxime dictū eſt. Allia ſiue exactio. vi des. Pedagiū ⁊ Reſtitutio quarto. Eſtamentū j. cōmu niter. Quid eſt teſtamētū. Rn̄. Panor. ſuꝑ rubrica de teſta. dicit ꝙ teſtamētū ē nr̄e volūtatis iuſta ſentētia de eo qd̓ qͥs poſt mor tē ſuā fieri vult cū heredis inſtitutiōe: vt habet̉ in l. j. iūcta glo. ff. e. vn̄ ſine heredis inſtōne nō eſt te ſtamētū. vt inſti. d̓ lega.§. ante herediſ. Et ꝑ ꝯn̄s teſtamētū nō ꝯp̄hendit codicillū: qꝛ ī codicillo nō pōt dari hereditas. C. de codi. l. ij. et. l. ſi idē. Nec ꝯp̄hendit donationē cā mortis: que eſt quaſi que dā vltima volūtas. ¶ Quis pōt facere teſtamētū? Rn̄. panor. vbi sͣ. ꝙ edictū de teſtamētis ē ꝓhītoriū. Oēs ergo poſ ſunt teſtari qͥ nō ſunt exp̄ſſe ꝓhibiti. Qui aūt ꝓhibeant̉ teſtari. Dic pͥmo ꝙ ꝓhibet̉ furioſus ſeu mētecaptꝰ niſi hēat lucida interualla l. furioſum. C. qui te. fa. poſ. ſecūdo ꝓhibet̉ mutꝰ ⁊ ſurdꝰ a natiuitate. ſecus ſi ex accidēti ⁊ ſcribē ſcit vt. l. diſcretꝭ. C. qͥ te. fa. poſ. Idē Bar. ibi qͥ addit ꝙ ſurdꝰ tm̄ teſtat̉ mutꝰ tm̄ teſtat̉ ſi ſcribē ſcit. d. l. diſcretis. tercio ſi nō valet articulate loqͥ: ita ꝙ nō p̄t expͥmere nomē heredis nec ſcribe̓. vt in. l. iube mus. C. de teſta. vbi Bar. ex illa. l. infert ꝙ ille qui nō pōt articulate loqͥ: mortuo ē ſil̓is. et iō cū teſta tor loquit̉ balbuciēdo cum pͥus fuerit hō recte lin gue: ſi faciat teſtamētū nō valet. Et dicit ſemel fe ciſſe exceptionē ad impugnādū teſtamētū qd̓daꝫ: qd̓ erat factū ab eo qͥ nō poterat articulate loqui. quarto impubes. vn̄ niſi maſculꝰ ſit in. xiiij. femīa in xij. teſtari nō poſſunt. l. qͣ etate. ff. e. qͥnto filiuſ fa. niſi in caſtrenſi vel qͣſi: vt in. c. licꝫ. de ſepl̓. li. vj. ⁊ in. l. pe. C. qͥ te. fa. poſ. ſexto ꝓdigus cui bona in terdicta ſunt a iudice. l. is cui. ff. e. ſꝫ teſtamētū pͥus factū valet: vt ibi. De hac maͣ ꝓdigoꝝ vide ſingu laria sͣ. Donatio j. ſeptimo damnatꝰ ad mortē naͣ turalē vel ciuilē. puta qꝛ deportatꝰ. vn̄ cōiter tenet̉ ꝙ tales nō poſſunt teſtari: etiā ſi effugiāt de mani bus iudicū. vt in. l. eius. ff. e. Si aūt qͥs ē damnatꝰ ad penā inferiorē: cōiter nō efficit̉ inteſtabilis. pu ta ſi fuit ꝯdēnatꝰ ad amputatiōꝫ manꝰ vel vt eue lent̉ oculi. Et Bar. in. d. l. eiꝰ in.§. ſi cui. ex illo.§. infert ꝙ dānatio qͣ ꝑdit̉ vita. libertas. vel ciuitas impedit teſtamētū fieri ⁊ rāpit iā factū. Secus in dānatiōe ꝑ quā tm̄ led t̉. vide etiā qd̓ notat Azo. Teſtamentū. j. Fo. CCXLIIII. C. qui te. fa. poſ. ꝙ dānatus ad mortē teſtamentū facere nō pōt: ſiue ſit dānatꝰ vt moriat̉: ſiue vt fiat ſeruꝰ pene: ſiue ſit deportatꝰ ī inſulā. Relegati āt qꝛ nō amittūt libertatē vel ciuitatē: teſtamētuꝫ fa cere poſſunt. ſi qͥs tū eoꝝ fuerit daminatꝰ ⁊ appel lauerit: interim teſtamētū facere pōt. d. l. eius. ⁊. l. qui a latronibꝰ. ff. eo. ti. Uide etiā Zab. in cle. j. de pe. ⁊ re. vbi querit an damnatus vltimo ſupplicio poſſit teſtari. Et videt̉ ꝙ ſic. qꝛ ſepe damnat̉ quis abſens ex vi ſtatuti: qͥ de iure cōi damnari nō pōt ff. de pe. l. abſentē. Et rn̄det ẜm Bar. ⁊ Bal. in di cta. l. eius. ꝙ ſi ē dānatus ⁊ detētus: ita ꝙ infallibi liter fiet executio: nō valet teſtamentū. vt notatur C. de do. inter vi. ⁊ vxo. auten. ſꝫ hodie. Sed ſi dā nat̉ ad mortē in abſentia ex forma ſtatuti: teſtamē tū nō valet quo ad fauores municipales quibꝰ baͣ niti nō gaudēt tanqͣꝫ hoſtes ſue ciuitatis. ff. de ca pi. di. l. amiſſiōe. ſꝫ quo ad ius cōe valet teſtamētū qꝛ nō ꝑdit ius cōe. De huiuſmodi exbānitis vide ſingularia sͣ. c. Filiꝰ. in fi. ¶ Dubitat̉ de dānato ad ꝑpetuū carcerē ⁊ in lai co cōis ſentētia ē ꝙ eſt inteſtabilis. vt in. l. ij. ff. de pu. iudi. ſꝫ ī clerico dicit Panor. audiuiſſe varie fu iſſe ꝯſultū. Nā quidā ꝯſuluerūt ꝙ nō pōt teſtari. qꝛ illa pena eqͥꝑatur pene mortis ſeu deportatiōi vt notat Inno. in. c. qͣliter. el. ij. de accu. Cōſulen tes v̓o oppoſitū moti ſunt: qꝛ ius canonicū nō im ponit ꝑpetuū carcerē in penā: ſꝫ ad pnīaꝫ. vt in. c. nouimꝰ. de v̓. ſig. ⁊ in. c. qͣꝫuis. de pe. li. vj. ergo nō dꝫ hec pena inhabilitatis teſtandi ꝓdire ex pnīa. Et hec opi. eſt mitior: ſꝫ alia videt̉ verior: qꝛ nega ri nō pōt qͥn ille ſit qͣſi mortuꝰ. Octauo ꝓhibet̉ pu blicus vſurariꝰ: niſi p̄ſtet cautionē iuxta formā ca pituli qͣꝫqͣꝫ. de vſu. li. vj. Nono ꝓhibet̉ excōicatus ẜm opi. quorūdā quos ſequit̉ glo. in. c. decernimꝰ de ſen. excō. li. vj. Sed Io. an. ⁊ Inno. tenēt ꝯͣriū ⁊ eſt hodie cōis opi. nec eqͥꝑatur deportato. Decīo ꝓhibet̉ ſeruꝰ. xiij. q. ij. illud. ⁊. l. filiꝰ. ff. d̓ teſta. Un . C 4 ſcꝫ palꝰ p ℟x decimo qͥlibet religioſus qͥ ꝓfitet̉ tria ſubſtātialia Yª. j Lligoꝰ E. c io regule. extra eo. c. ij. ⁊ ī auten. ingreſſi. C. d̓ ſa. ſan. ſtati. Lligioro 9do. xxj eccle. ſecꝰ d̓ religioſis largo mō ſumptis. Duode 2d te ſto m Sco cimo hereticus. Rō qꝛ hereticꝰ nihil hꝫ cū oīa bo na ſua ſint ꝯfiſcata ip̄o iure. vt in. c. cū ẜm. d̓ here. li. vj. vn̄ etiā ſi poſt mortē poſſet detegi queꝫ fuiſſe hereticū ī vita: oīa bona pn̄t apprehēdi. vt in. c. ij. de p̄ſcrip. in. vj. Nota tn̄ ꝙ hmōi heretici et ſil̓es cū bona ꝯſcīa pn̄t retinere bona ſua donec ſequat̉ ſentētia: ſalteꝫ declaratiua ſuꝑ facto. De hoc vide sͣ. ſingularit̓ Abſolutio.j. in excōicatōne d̓ inſecu toribꝰ cardinaliū. Terciodecimo ꝓhibet̉ dubius de ſtatu ſuo: ⁊ dicit̉ dubiꝰ qn̄ dubitat̉ an ſit in eo ſtatu quo teſtari poſſit: vt. l. de ſtatu. ff. eo. Quar todecimo ꝓhibe̓t̉ obſides. ⁊ intelligo d̓ obſidibus id eſt captiuis populi romani vl̓ ecōuerſo. puta ſi apud infideles eſſent xp̄iani obſides. vel econtra. ſecꝰ ī obſidibꝰ qͥ qͦtidie tradūt̉ ab vna ciuitate alte ri. vt notat̉ in. l. obſides. ff. eo. Quītodecimo ꝓhi bet̉ dānatus ob carmē famoſuꝫ. puta qꝛ cōfecit li bellū famoſum ī iniuriā alteriꝰ. ⁊ de illo fuit dāna tus. vt ī. d. l. is cui. Sꝫ dubitat̉ an infamis ex alia ca poſſit ꝯdere teſtamētū. et cōiter tenet̉ ꝙ ſic: niſi

Teſtamentū. j. reperiat̉ ſpecifice ꝓhibitū. Et nota ꝙ dicit̉ libellꝰ famoſus qn̄ aliqͥs ſcribit cedulā ꝯtinentē iniuriā: ſeu infamiā alteriꝰ ⁊ ꝓijcit illā in loco vbi inueniat̉ ⁊ ſic aliꝰ infamet̉. Sextodecimo reus criminis leſe maieſtatis. l. qͥſqͥs. C. ad. l. iul̓. ma. Et d̓ hoc dic vt dictū ē sͣ. de heretico. Decīoſeptimo is qͥ eſt apud hoſtes captiuꝰ. d. l. eius. Decīooctauo carēs vtro qꝫ lumīe. hodie tn̄ pōt teſtari: dūmō ſeruet qd̓ ha bet̉ in. l. hac ꝯſultiſſima. C. qͥ te. fa. poſ. vt articula te ⁊ clare in pn̄tia teſtiū exprimat nomē heredis. ⁊ Bar. in. d. l. hac ꝯſultiſſima. dicit ſcholaribꝰ ꝙ bn̄ notēt illā. l. qꝛ ex ea poterūt hr̄e multuꝫ de honore: qꝛ ſepe homīes excecant̉ ꝓpter infirmitatē vel alia accidētia ⁊ faciūt teſtamentū de iure cōi: ⁊ illud te ſtamentū nō valet. ¶ An aūt p̄dicti ꝓhibiti a iure teſtari: poſſint di ſponē ī pias cauſas? Et p̄ſupponit panor. ꝙ om̄e relictū ꝓ aīa dicit̉ ad pias cauſas: vt in. c. reqͥſiſti. extra eo. De ſurdo ⁊ muto ſeu nō valēte articula te loqui: ad pias cauſus poſſunt diſponere: dūmō ſaltē nutu.i. ſigno poſſint expͥmere volūtatē. Nā cum tales poſſint cōtrahere matrimoniū: vt in. c. cū apud. de ſpon. infert̉ ꝙ habent intellectū natu ralē. Sed in iſtis diſpoſitiōibꝰ ad pias cauſas: ſuf ficit ſola facultas iuriſgentiū ſeu naturalis: nec cu ramꝰ de ſolēnitate iuris ciuilis. vt in. c. relatū. el. j. extra eo. vn̄ Bal. dicit d̓ quodā aduocato qͥ ꝓpter infirmitatē nō poterat loqui nec ſcribere ſꝫ religio ſo quodā ſibi dicēte vt ꝓuideret de aīa ſua. et ꝙ ſi volebat bona ſua dare pauꝑibꝰ aꝑiret librū. ſi ſa nus mēte aperuit librū: valet diſpoſitio. Et ponit Bal. regulā. ꝙ ad pias cauſas valet teſtamētum nutu factuꝫ. ꝓ hoc bona glo. in. c. cū tibi. extra eo. De impubere cōiter tenet ꝙ nō p̄t diſponere etiā ad pias cauſas. vnde ⁊ miles ante pubertatē non pōt teſtari ꝓpt̓ defectū iudicij: vt in. l. fi. C. d̓ teſta. mili. In filiofa. cōclude ꝙ in caſtrēſi vel quaſi pōt teſtari vt vult: ſꝫ in aduēticijs quoꝝ hꝫ ꝓprietatem eſt dubiū. Nā ſi vſuſfructꝰ acqͥrit̉ patri: oēs tenēt ꝙ teſtari ad pias cās nō pōt inuito patre. vt in. l. pe. C. qui te. fa. poſ. Sed ē dubiū qn̄ vſuſfructꝰ eſt penes filiū. Bar. in. l. j. C. d̓ ſa. ſan. eccle. voluit ꝙ poſſit teſtari ad pias cās etiaꝫ inuito patre: qꝛ oīs ſolēnitas iuris ciuilis eſt remiſſa ī legatis ad pias cauſas. d. l. j. ⁊ in dicto. c. relatū. Sꝫ Bal. tenet ibi ꝯtrariū allegat bonū tex. in. c. licet. de ſepul. in. vj. vbi dicit̉ ꝙ filiuſfa. nō pōt diſponere inuito patre etiā ꝓ aīa: niſi de caſtrēſi vel quaſi. Et hec opinio videt̉ verior ꝑ illū tex. ne ſpoliet̉ pater ꝓpter fauorē pie cauſe: cui debent̉ bona filij. ¶ An aūt ꝯſentiēte patre filiuſfa. in iſtis aduēti cijs ī quibꝰ patri nō querit̉ vſuſfructꝰ poſſit facere teſtamētū ad pias cās ⁊ donare? Bar. in. l. qui in ptāte. ff. e. dicit ꝙ ſic. et dicit hoc ꝓbari in dicto. c. licꝫ. ī fi. a ꝯtrario. Et videt̉ eſſe cōis opinio legiſta ru. licꝫ Imola. ⁊ Io. an. ſint in ꝯtrariū. Et hoc vi det̉ tenendū ſaltē de iure canonico. ꝑ dictū. c. licet. qͥ tex. hoc ꝓbat in duobꝰ locis. Primo em̄ tex. dic̄ ꝙ filiꝰ pōt iudicare ꝓ aīa. ⁊ glo. exponit.i. in vltīa volūtate relinquere. ⁊ ſic verba ſunt generalia ad omnē vltimā volūtatē. Secūdo ſubdit tex. ꝓ aīa: que verba clare oſtendūt ꝙ verbum. iudicare. ibi poſitū nō debet inte. ligi de donatiōe cauſa mortꝭ qꝛ illā filiuſfa. patre cōſentiente facere poteſt abſqꝫ hoc ꝙ donet ꝓ anima. caſus eſt in. l. tam is. ff. de do. cauſa mortis. Facit etiā ad hoc: qꝛ ratio quare de iure ciuili filiuſfa. nō pōt teſtari etiā de cōſenſu patris eſt: qꝛ vltima volūtas eſſet captatoria: ⁊ de penderet ex alieno arbitrio. vt. l. illa inſtitutio. ff. d̓ de here. inſti. Sed ius canonicū nō curauit d̓ hac ſolēnitate iuris ciuilis. īmo de iure canonico volū tas captatoria ſuſtinet̉: vt in. c. cū tu. de teſta. vnd̓ cū ſeruemus ius canonicū in relictis ad pias cās ſeruāda eſt hec opi. cōis: iudicādo vt filiuſfa. cum voluntate patris poſſit teſtari ad pias cauſas ⁊cͣ. Sꝫ vide Bar. cep. in tractatu ſuo de cautelis. vbi ponit modū vt filiuſſa. etiā in poteſtate pr̄is poſ ſit teſtari inuito patre.ſ. ꝙ ſuſcipiat ſaltem primā conſurā. Et ꝓ hoc vide glo. ſingularē. xix. q. vlti. c. qꝛ ingrediētibꝰ. q̄ dicit ꝙ clericꝰ in poteſtate con ſtitutus pōt teſtari ⁊ loquit̉ indiſtincte. Et allegat autenticā p̄ſbyteros. C. de ep̄i. ⁊ cle. De prodigo poſt īterdictū cōiter tenet̉ ꝙ nō poteſt teſtari etiā ad pias cauſas: qꝛ poſt interdictū nō habet admi niſtrationē bonoꝝ ſuoꝝ. De vſurario Bar. tenet ꝙ exquo eſt publicꝰ: ⁊ nō dedit cautionē: non pōt aliquid diſponere ꝓ aīa: qꝛ nec eccleſia dꝫ recipere oblationē talis. Et idē dicit de quolibꝫ decedente in mortali: qꝛ cū ſit extra vnitatē eccleſie: nō poteſt dici relictū ꝓ aīa. Nā eccleſia ꝓ talibꝰ nō orat. Ex quo infert ꝙ relicta ꝑ iſtos nō gaudent priuilegio attributo relicto ad pias cās. Bal. in hoc vltimo tenet ꝯtrariū: qꝛ pͥuilegiū iſtud eſt attributū nō ſo lū fauore relinquētis: ſꝫ etiā fauore illius cui fit re lictum. Sed panor. dicit ꝙ vſurariꝰ publicus nō pōt aliqͥd relinquere: qꝛ nō valet teſtamentū neqꝫ codicillus: vt in dicto. c. qͣꝫqͣꝫ. Sꝫ in alijs exiſtētibꝰ in peccato: vt in excōicatis ⁊ ſil̓ibus: dic ꝙ ſi volūt facere eccleſie oblationē: ⁊ debēt regularit admitti niſi ſpāliter ꝓhibeant̉: vt excōicatꝰ. vſurariꝰ et ſi miles. Idē ⁊ fortius ſi volūt intuitu elemoſyne ali qua dare eccleſijs vel pauꝑibꝰ. dico ꝙ eccleſie poſ ſunt reciꝑe: nō tamē debēt ſe obligare ad oranduꝫ ꝓ eis. ⁊ talia relicta poſſunt dici ad pias cās. nō ſo lū rōne illius cui relinquit̉: ſed etiā rōne relinquē tis: ⁊ talia relicta gaudēt priuilegio relictorū ad pi as cauſas: exquo al̓s de iure teſtari poſſūt. De dā nato ad mortē naturalē vel ciuilē. nunquid poſſit diſpone̓ ad pias cauſas: exquo bona ſua ſunt pu blicata? Cōmuniter tenet̉ ꝙ non: qꝛ iura dant illa bona venientibus ab inteſtato. vt in auten. bona C. de bo. dam. vnde eſſet diſponere de alieno: qͥn īmo teſtamentū prius factum rumpit̉ ſecuta con demnatiōe. hoc volunt legiſte in dicta. l. j. vbi for matur queſtio ẜm Io. an. de eo qui damnatur. et poſtea in teſtamento vl̓ codicillo aliqua relinquit ꝓ anima ſua: ⁊ poſtea die tercia decapitat̉. An pre dicta legata debeantur? Bar. in dicta. l. j. dicit ꝙ quādo talis damnatus non retinet bona vſqꝫ ad mortem: vt quia ſunt per legē fiſco applicata. vt ī dicta auten. bona. non valent talia legata: quia ex quo non habet bona de illis teſtari non poteſt. ſi

vo retinet bona vſqꝫ ad mortem: tunc ſi eſt peni tens de delicto poteſt teſtari ad pias cauſas. et eſt caſus ẜm vnū intellectū ī dicta. l. j. qꝛ illa lex remo uet omne impedimētū ꝙͣtū ad legata ad pias cās Aut mortuus eſt impenitēs. ⁊ tūc relicta ꝑ talē nō ſunt ꝑ eccleſiā recipienda: ſed de hoc dic vt dictū ē ſupra.§. ꝓximo. De hac materia videsͣ. Abſolu tio j. De excōicato dic vt sͣ. dixi. Nam ſicut poteſt facere elemoſynā: vt in. c. cū volūtate de ſen. ex. ita ⁊ in teſtamēto pōt relinquere ad pias cās: licꝫ alid̓ dixerit Bar. De ſeruo. religioſo. heretico. reo leſe maieſtatis ⁊ ſil̓ibꝰ dic ꝙ nō poſſunt diſponere etiā ad pias cauſas: qꝛ nō habent bona.j. q. j. nō eſt pu tanda. De dubio de ſtatu ſuo ſunt opiniones in docto. Bar. tenet ꝙ poſſit diſponere ad pias cās Bal. ꝯtra in dicta. l. j. qꝛ nō reꝑit̉ iure cōceſſum: ſꝫ plus placet opinio Bar. fauore pie cauſe: qꝛ miles eſt in hoc priuilegiatus. vt in. l. ex militari. ff. de te ſta. mi. Fortius pia cauſa debet eſſe pͥuilegiata. De eo qui eſt apud hoſtes credo ꝙ nō poſſit diſpone re: qꝛ ſeruus eſt. ¶ Utrū religioſus in ep̄m ꝓmotus poſſit teſta mētū facere? Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſecūde. q. clxxxv. nullo mō poteſt: qꝛ ſola diſpēſatio rerū eccleſiaſti carū ei ꝯmittit̉ que morte finit̉: ex qua teſtamentū incipit valere. ſi tn̄ ex ꝯceſſiōe pape teſtamentū fa ciat: nō intelligit̉ de ꝓprio facere teſtamentū ſꝫ au ctoritate apoſtolica intelligitur ampliata poteſtas ſue diſpēſatiōis vt poſſit valere poſt mortē. ¶ Quid ſi aliquis aliquē teſtari ꝓhibuerit? Rn̄ ab eius hereditate erit repellendus: vt. C. ſi qͥs al. te. ꝓhi. l. ij. ¶ Quot teſtes oportet ꝙ ſint in teſtamēto? Rn̄. regulariter ẜm leges. vij. teſtes reqͥrunt̉. vt inſti. eo.§. fi. hoc tamen fallit: qꝛ qn̄qꝫ valet ſine teſte. vt ſi miles in bello ſcribat ⁊ moriat̉. vt. C. de te. mili. l. milites. Qn̄qꝫ ſufficit vnus: vt ſi fiat corā imꝑa tore. vt. C. e. l. omniū. Qn̄qꝫ duo: vt inter filios. vt C. e. l. hac ꝯſultiſſima.§. ex imꝑfecto. Vl̓ ſi in ten torio.i. non in militia tēpore quo morit̉ teſtet̉ mi les: vt. ff. de teſta. mili. l. lucius. Similit̓ etiā in his que ſunt ad pias cauſas. vt extra eo. cuꝫ eſſes. et. c. relatū. Qn̄qꝫ tres vel quatuor. vt ex ſpāli pͥuilegio vt. C. e. l. ſi nō ſpāli. ⁊. l. ſi vnus. Qn̄qꝫ. v. vt ī teſta mēto ruſtici. C. e. l. fi. Et hoc vbi.vij. teſtes hr̄i nō poſſunt. vt in dicta. l. fi. Qn̄qꝫ etiā. viij. teſtes reqͥ runt̉: vt qn̄ teſtator vult teſtari in ſcriptis et neſcit lr̄as. vt in. d. l. hac ꝯſultiſſima. ¶ Quid ſi teſtator non vult ꝙ teſtes ſciant tenorē teſtamēti ſui? Rn̄. pōt facere teſtamentū qd̓ dicit̉ in ſcriptis.i. ꝙ ip̄e pͥmo teſtamētum cōſcribat: vel etiā ſcribi faciat. ⁊ poſtea cartam clauſam repn̄tet teſtibꝰ di. hoc eſt meū teſtamentū rogo ꝙ ſigilletis ⁊ ſubſcribatis vos. d. l. hac ꝯſultiſſima. Sed tn̄ per hunc modū facere teſtamentū̄ non eſt tutuꝫ: quia multas obſeruantias requirit que forte cum non ſeruent̉ oportet ꝙ nō valeat teſtamentū. Melius eſt ꝙ fiat ſine ſcriptis. ſcꝫ quādo fit per notarium Quibus verbis debet ſcribi teſtamentū. Rn̄ iipali non refert ſi dicat. Pe. heredem inſtituo: vel volū Addicio Trſtauheꝝ qͦt ſtꝭ̓ ſyoo AS 89 6 ⁊ Lgaarior Moīa ⁊ die ſtix. ⁊I aq5ſolavilegibꝰ qꝰ4o O qꝛ N. ſc̓py y Fſtari º Q 4ͣ . pta. ſ20 F S. Teſtamentū. ij. Fo. CCXLV. tatem meam eius diſpoſitioni cōmitto: quia non dicitur decedere inteſtatus: īmo dicitur teſtatus ad pias cauſas ẜm intellectū notabiliorem. c. cum tibi. extra eo. Nec curanduꝫ de verbis teſtatoris dumodo ſint talia: per que de voluntate conſtet. licꝫ Io. an. dicat in addi. Spe. poſt Al. papienſem ꝙ ſi quis ad interrogationē alterius. puta dicen tis. vis tu talem heredem inſtituere. ⁊ ille reſpon deat ꝙ ſic non valet teſtamentū. Sed glo. in. l. iu bemus. C. e. tenet contrariū. mouetur ip̄e: quia te ſtator debet exprimere nomen heredis et in infir mitate defacili reſpondet quis ad omnia. do. An. tenuit ꝙ de benignitate canonica poteſt procede re dicta glo. ſed de rigore procedit contrarium. Et concludit Panor. ꝙ ad pias cauſas valet teſtamē tum nutu factum: prout tenet etiam Bal. in. l. j. C. de ſa. ſan. eccle. vbi allegat glo. in dicto. c. cum tibi. Sed in alijs poſſet dici: ꝙ ſi conſtat de volū tate ſua ꝑ ſigna vrgētia: ꝙ valet teſtamētū d̓ beni gnitate canonica. hec Panor. in. d. c. cū tibi. Bar. tn̄ in dicta. l. iubemꝰ. dicit ꝙ glo. ibi dicit veꝝ ī te ſtatore qͥ articulate loqui pōt. al̓s ſecus. ¶ Utrū in ſecūdo teſtamēto oporteat facere mē tionē d̓ pͥmo. Rn̄. vt notat̉. xviij. di. qm̄. in glo. ꝙ nō oportet niſi in duobꝰ caſibꝰ. Primo ſi teſtamē tū factū ſit inter liberos. vt. C. e. l. hac ꝯſultiſſima. §. ex imꝑfecto. ⁊ auten. ibi poſita. Alius ſi teſtator ip̄e legem ſibi impoſuit. puta ſi in priori teſtamēto dixit. Si fecero aliud teſtm̄: nō valeat niſi dixero pater noſter. tūc in faciēdo ſecūdū. oportet ꝙ faci at mētionē de pͥmo. l. ſi qͥs. in pͥn. de le. iij. etiā ſi in pͥmo dixiſſet ꝙ ſibi nō liceret penitere. vide d̓ hoc sͣ. Exemptus. ¶ Quid aūt ſi iurauit ꝙ non veniret ꝯͣ volūtatē ſuā nec mutaret. nūqͥd pōt mutare. Rn̄. ẜm Dir. li. ij. ꝙ licꝫ forte de rigore iuris poſſit mutare teſtm̄ vel ſepulturā: nō tn̄ dꝫ ẜm deū ⁊ eqͥtatē canonicā. hec Dir. Et lꝫ nō debeat mutare ꝓpter iuramētū: tn̄ ſi mutat tenet ſecūdū qͣꝫuis incurrat ꝑiuriū. ¶ Qualit̓ ꝯfirmat̉ teſtm̄. Rn̄. ꝑ mortē teſtatoris ad hebre. ix. Sꝫ ante mortē qn̄cūqꝫ mutari poteſt etiā ſi pacto ꝯuenerit non mutare. vt. C. de pac. l. pactū. Ratio qꝛ pacta que ꝯſtringūt liberū arbi triū vltime ⁊ legittime volūtatis nō valēt. Et ẜm Dir. pactū nō impedit: lꝫ iuramentū ſic. eodē mō quo dictū eſt sͣ. ꝓxīo.§. Dno ad va Eſtamentu. i. liditateꝫ eiꝰ Et primo quo ad inſtitutioneꝫ heredis quilibet in teſtamēto tenet̉ ſibi heredeꝫ inſtituere aliquē vel aliqd̓ collegiū ⁊ huiuſmodi. ⁊ ſine inſtitutōne heredis non eſſet teſtm̄. C. eo. l. iubemꝰ. Valent tamē legata ad pias cauſas: etiā ſi nō eſſet clauſula codicillaris. ⁊ teſtm̄ eſſet nullū: vt notat Panor. in. c. Raynaldus. de teſta. Et ſi quidē teſtator habeat deſcēdentes vel aſcendētes illos tenetur heredes inſtituere: ſaltem in eorum legitima: vt. C. de inoffi. teſt. auten. nouiſſima. ꝙ ſi nec aſcendētes nec deſcendētes habeat. tūc ẜm leges poteſt inſtituere alios quoſcunqꝫ: dūmodo non infames: aut turpes perſonas. Nam tunc Qu Vora S N ahcupatil 2 ſtyiꝭ. 40 1ꝰ. 4ͦ 5C o colicAtor ſtibꝰ ARA E ſtpiꝰ.l. ſubſt̓ pcō Ncto ⁊ ſt̓ytꝭ fid. d º AL. l. cō RNā CA N FyH Qo⁊ 81 gity. L5º. S zμ olꝰ. ſ.. I.§. 48 ſ 3 g. O. Xx. pl. 429 6 ⁊ A4 6ꝯ ⁊ ga.. oẜ ſi§. Iv bix. ¶ AlS S p. ſaxRyi Fiſtad L j̓e 4vl̓r ꝙ t ſt. bl̓ 4Is ſSiſpꝫ. ꝙO 4qr l̓ ſtia. L iube C. ſ4. 29. 1. ¶. O ſSort ſtil9 Volo iaꝯ gbꝰ. Xp ¶4pª0Ival. b. 9 L. F iſtp

fratres vel ſorores poſſunt rūpere teſtamētū: ⁊ ſi bi totā acqͥrere hereditatē: vt. C. de inoffi. te. l. fra tres. De hac maͣ videsͣ. Hereditas. Tn̄ ſi ꝓpinqͥ indigerēt illa hereditate indigētia manifeſta: tene tur eis hereditatē dimittere niſi eēt mali et hmōi bonis indigni. Et dico tenent̉.ſ. ex debito honorꝭ parētalis. Si aūt nō indigerēt manifeſte: pōt libe ī alios refundere. Secꝰ tn̄ eſt ī quibuſdā terris de ꝯſuetudine q̄ in hmōi ſeruāda ē ſi rōnabilis ē. Nūquid teſtator poſſit ſb̓ſtituere aliū heredē qͥ debeat ſuccedere pͥmo heredi? Rn̄. ſi teſtator ha beat filios impuberes pōt eis ſubſtituere quoſcū qꝫ velit qͥ ſuccedāt eis ſi nō venerint ad pubertatē vt. C. de impu. ⁊ al. ſub. l. ſi teſtamēto. ſi v̓o ꝑuene rint ad pubertatē pōt eis ſubſtitue̓: ſi moriant̉ ſine liberis. Idē etiā ẜm quoſdā ſi moriant̉ cū liberis. vt. C. de impu. ⁊ al. ſubſti. l. heres. ⁊. l. ſe. Debet tn̄ ſalua eſſe legitima. Et intelligit̉ ſubſtitutio dedu cta legitima filioꝝ: ⁊ deducta qͣrta totiꝰ q̄ dicit̉ tre bellianica: quaꝫ deducit qͥlibet inſtitutꝰ heres cui al̓s ſubſtituit̉ regularit̓ poſt pubertatē inſtituti: vl̓ etiā cū accipit hereditatē ꝑ fideicōmiſſum ab inſti tuto herede: qꝛ grauatꝰ ē heres alteri reſtituere he reditatē: vt in. c. Raynutius. exͣ eꝯ. ¶ Quid autē ſi teſtamētū eſt nullū ⁊ appoſita eſt clauſula codicillaris: qͥd oꝑabit̉ clauſula illa. puta ſi non valet iure teſtamēti: valeat iure codicilloꝝ: Codicillꝰ A libellꝰ v. Rn̄det Panor. in dicto. c. Raynaldꝰ. poſt glo. ꝙ ſcpͥtiera v. l lrā qu ꝑ illā clauſulā p̄ſtabunt̉ legata ꝑueniētes ab inte ſtato q̄ al̓s nō valuiſſent. Idē tenet Bar. in. l. j. ff. fiſtator volūta ſ. AgrrT. ⁊ ſt aliqͣ V. dip de codicil. Ubi etiā querit. Quid ſi teſtator dixit: m aciat xſt. Uolo ꝙ valeat iure teſtamēti ⁊ codicilloꝝ. Et re tē D 2 6ꝰ ſy ſpōdet ꝙ licꝫ illa v̓ba videant̉ inducere repugnā tiā: tamē vt res valeat debet exponi et.i. vel: ꝑ re gulā q̄ ponit qn̄ copula ponit̉ inter duo incōpaſſi bilia reſoluit̉ in diſiunctaꝫ: vt. l. ſi ticio fundus. de vſufru. le. Et erit electio heredis ꝙ cōpetat iure di recto vel fideicōmiſſi: vt. l. fi. C. e. Nota. ¶ Sed qͥd ſi dixit volo ꝙ valeat iure teſtamēti vl̓ . cōi x ſtarto ſi. fin ſaltem iure codicilloꝝ?: Bar. vbi sͣ. arbitrat̉ ꝙ tūc nvduo vel k. e teſt. nō poſſit heres eligere. Nā illa ꝯiūctio diminuti ctꝫ.&c..ſſet̓.5. d. ua: ſaltē hꝫ iſtud importare: vt ſi pͥmo mō. ſcꝫ iure ſtatꝭ bidiat̉ A2 teſtamēti nō poſſet valere tūc deueniat̉ ad aliud fſta q̓ porrochia Hoc pꝫ ex regula grāmaticali. Si nō potes mihi torā p̄ſbivo ſio cō diclꝰ darebiſantiū: ſaltē cōmoda vnū denariū. ¶ Quid ſi reꝑit̉ ſic. Et volo valere vel iure codi vel tuibꝰ ꝑſonie̓ jdon Anat Iy. EAt. jj. cilloꝝ: ⁊ n̄ dixit teſtamēti? Rn̄. Bar. ꝙ hec dictio vel. qn̄ apponit̉ vni or̄oni vel dictioni tm̄ ſumit̉ ꝓ hd ꝑn. ſaltē. Perinde eſt gͦ ac ſi diceret iure teſtamēti. vel ſi. bac.4 ſaltē codicilloꝝ. yhib.q Huodi Quero an hec clauſula. ſi non valet ⁊cͣ. habeat eat ſtalocū qn̄ teſtamētū nō valet ꝓpter defectū ſolēnita Vtaā Aigioſi poſſi tis omiſſe? Bar. dicit ꝙ ſic. per tex. in. l. codicillis. ⁊ͣ xcitoꝝ ē teſtacp/ de le. ij. AcXegict ſꝫcol ꝙ¶ Quid ſi teſtamētū nō valet rōne volūtatis in ꝑfecte: qm̄ anteqͣꝫ ꝯpleret̉ mortuꝰ eſt teſtator. An y. ⁊l. gioſt. x d. tūc aliqͥd oꝑet̉ iſta clauſula. Bar. dicit ꝙ nō ꝑ. l. fi li vj. ubi dint̉ Relimoſꝰ xgeicōmiſſa. de le. iij. et. l. ex ea ſcriptura. ff. de teſta t. to ⁊ ab vl (ſecus ſi volūtas eſſet imꝑfecta rōne alicuiꝰ ſolēni vota de yaha tatis. Et ſic intellige. l. fi. C. e ¶ Quid ſi teſtator dixit. Si nō valet ⁊cͣ. An hec ſpt. N velle. v. volL ō hab4 G o ffint Iſtię. ꝑiori prtita ltia ⁊ q fͦ obit oꝑ. ataf⁊ ꝙo nul Aigioſꝰ debet x.ſꝫ vx. vntio teft. .q.. jb. d Ad. ttoꝝ ᵐª odis A ſtꝫ oblacōibꝰ ſat̓dot ⁊. ytibꝰ ſiōꝝ. Aiꝟ̓ tharorꝭ. xiviiiio ogηatoꝝ. II.I Teſtamentū. iij. pcta verba referant̉ ad tp̄us ꝯditi teſtamēti. An ad fia turū ſi ꝯtigerit nō valere: Et ꝯdudit ꝙ dicta ver ba ꝯp̄hendunt tp̄us futurū: vt res potius valeat ⁊cͣ. maxīe in teſtamētis. ¶ Quid ſi teſtamētū rumpat̉: qꝛ hereditas nō eſt adita. vtrū tūc oꝑet̉ illa clauſula. Bar. credit ꝙ ſic ꝑ. l. eā quā. C. de fideicō. Dū tn̄ dicat ſi nō valebi vel ſil̓ia verba q̄ trahant̉ ad futurū. ¶ Quid ſi nō valet teſtamētū ꝓpter defectū here dis ſcripti non capacis? Bar. dicit ꝙ illa clauſula oꝑat̉: vt. d. l. eā quā. ẜm vnā lec. ¶ Quid ſi teſtamētū nō valet ꝓpt̓ defectū teſtātꝭ Rn̄. Bar. ꝙ tūc nihil oꝑat̉: qꝛ qͥ nō poteſt teſtari nec codicillari. vt. l. diuꝰ. ff. e. ¶ Quid ſi teſtator legat aliqͥd tabellioni ꝯficienti teſtamētū nūcupatiuū qd̓ fieri pōt: vt. C. de teſta. dictātibꝰ. Nūquid ip̄e tabellio pōt ſibi illud aſcri bere. Rn̄. Spe. in ti. de inſtru. edic. ꝙ ſic: nec inci det in penā legis cor. de fal. Nec ob. l. ij. C. de his qͥ ſibi in te. ſcri. Illud em̄ habet locū in eo qͥ dictat vel ſcribit teſtamētū qd̓ eſt in ſcriptis: cuius vires oēs dependēt ex ſcriptura illa. ſecus ī nūcupatiuo qd̓ fit hodie: qꝛ ibi ſit ſcriptura ſolum ad memoriā nō vt vires teſtamēti dependeāt ex illa. Idē tene Odo. qꝛ tale teſtamētū recitat̉ corā teſtibꝰ: id̓o nul la eſt ſuſpitio falſitatis. Idem tenet Bar. in. l. j. ff. ad. l. cor. de fal. dicens ꝙ opinio Spe. cōſuetudine approbatur. Eſtamentū. iij. quātū t Aad executionem. ¶ Utrū teſtator poſſit heredibꝰ ſuis ꝑ teſtamētū penā imponere ſi nō paruerīt volūtati ſue? Rn̄. ſic. vt inſti. dele.§. pene. Dū tn̄ qd̓ teſta tor p̄cipit nō ſit turpe vel inhoneſtu. vt. ff. de ꝯdi. inſti. quidā. vide de hoc sͣ. Legitima. Per quē cogent̉ heredes defūcti teſtm̄ ſiue vo lūtatē eius adimplere? Rn̄. heredes. jͣ. annū cogē di ſunt ꝑ ep̄m adimplere. ⁊ ſi neglexerint: tunc ip̄e ep̄us exequat̉. vt in. c. nos. ⁊. c. ſi heredes. exͣ eo. et in. d. c. nos. habet̉ ꝙ ſi. jͣ. annū a die monitiōis nō ſit executio teſtam̄ti ꝑ debentē exeqͥ: deuoluit̉ exe cutio ad ep̄m: ⁊ nō a tꝑe mortis teſtatoris. ſꝫ hodie cōiter ep̄i hn̄t ſtatuta vt tp̄us currat a die mortis. Hoc tn̄ limitat panor. in. d. c. nos. vt tp̄s illd̓ cur rat a die mortis ⁊ adite hereditatis ⁊ ſcīe. vide etiā Bar. ad p̄dicta ī. l. cū qͥdā. de le. ij. vbi format hāc q. Quidā reliqͥt. C. pauꝑibꝰ declarādis ꝑ ſempro niu: lapſo anno declaratiōe nō facta: ep̄us vigore ſtatuti vult pauꝑes eligere. Querit̉ an poſſit. Et decidit ꝙ nō: qꝛ ſtatutū loquit̉ de executore: ſꝫ ha bēs declarare nō eſt executor ſicut dicimꝰ differē tiā eſſe inter iudicē qͥ declarat: ⁊ executoreꝫ. Et ſic ex hoc hēs optimā cautelā ad impediēdū ne ep̄us intromittat ſe de hmōi relictis etiā poſt annū. ¶ An autem epiſcopus ſuppleat negligentiam executoris: vel teſtatoris in relictis ad non pias cauſas. Multi tenuerunt ꝙ ſic: quia omnis volū tas teſtatoris largo modo dicitur pia cū nō poteſt amplius velle: vt. l. j. C. de ſa. ſan. ec. Adde predi ctis qd̓ notat ſingularit̓ Panor. in. c. qꝛ diuerſitatē 450 5º pn̄t de lictia ſtioꝝ p̄latoꝝꝭ. 4ꝛ. fopꝰ ꝟaiat ⁊ mi.ut⁊ r. Aā. d. fīcor

de cōceſ. pͦ. ꝙ tp̄us p̄fixū in odiū negligētiū nō cui rit īpedito impedimēto iuris vel facti. De impedi mēto iuris exēplifica ī ſuſpēſiōe. De impedimēto facti exēplifica d̓ tempore quo extitit in curia poſt abſolutionē ⁊ tempus reuerſionis. ſecus dic quā do tempus eſt p̄fixū. nō in odiū negligētie: ſꝫ in fa uorē alteriꝰ. ⁊ iſtud tp̄us currit īpedito etiā ignorā ti. Et ꝓ hoc facit dictū ſingulare Spe. in ti. de in ſtru. edic. vbi dicit ꝙ ſi executor teſtamēti n̄ potui exeqͥ. jͣ. annuꝫ nihilominꝰ deuoluit̉ ptās ad ep̄m. Nā illud tp̄us āni nō fuit p̄fixū ī odiū executoris ſꝫ potiꝰ ī fauorē defuncti ne diu differat̉ ip̄iꝰ volū tas. Et p̄dicta intellige etiā ſi teſtator ꝓhibuiſſꝫ ne ep̄us ſe intromitteret: qꝛ priuatꝰ nō pōt tollere di ſpoſitionē iuris cōmunis. ¶ Utrū executor debeat tardare diſtributioneꝫ elemoſynarū ad hoc vt res defuncti meliꝰ vēdant̉ Rn̄. ẜm Tho. in quolꝫ. ꝙ ī mora modici tꝑis nō videt̉ eſſe magnū ꝑiculū. vn̄ ſi executor ꝑ modicū tp̄s elemoſynas dare differat: vt rebꝰ defuncti me liꝰ vēditis ampliores elemoſynas dare poſſit: lau dabilit̓ facit. Si v̓o ecōuerſo ꝑ multū tp̄s differat elemoſynas diſtribue̓: vt ī modico ampliores ele moſynas faciat: nō videt̉ eſſe ſine culpa qꝛ forte de functꝰ interim a purgatorio liberaret. ¶ Quid ſi de pluribꝰ executoribꝰ vnꝰ moriat̉: vel eſt in remotis: vel nō vult exeqͥ? Rn̄. alius poteſt executionē implere: niſi teſtator aliud exp̄ſſerit. exͣ eo. religioſus. in vj. vide de hac materia sͣ. Reſti tutio. v. ⁊ Religio. j. EſtIS. j. Teſtes poſſunt eſſe oēs qͥ t nō ꝓhibent̉. ff. de ꝓba. l. ab ea ꝑte. ⁊. ff. Ce. l. j. ⁊ extra eo. c. j. in glo. Edictū em̄ de teſtibꝰ ꝓhibitoriū eſt. ¶ Sex ſunt ī teſtibꝰ maxīe attēdenda q̄ his v̓ſibꝰ ꝯtinent̉. Conditio. ſexus. etas. diſcretio. fama. Et fortuna. fides ī teſtibꝰ iſta reqͥres. Cōditio. ſcꝫ an ſit ſeruꝰ vel liber. Seruꝰ em̄ a teſtimonio repellit̉: qꝛ ſepe metu dn̄i ſupprimit teſtimonij veritatē. ej de ver. ſig. forus.§. teſtes. Fallit tn̄ cū de facto ẜui querit̉. nō tn̄ ꝓ dn̄o: vel ꝯͣ dn̄m. vt in.§. Itē in cri minali. iiij. q. iij. Sil̓r admittit̉ ī defectu teſtiū: ſꝫ cū tormētis vt ī dicto.§. Itē in v̓. Itē ſerui. Secūdo reqͥrit̉ ſexus: qꝛ femīa nō admittit̉ ī teſtimoniū in crimīali. xxxiij. q. v. ml̓ierē. ⁊ dicto.§. teſtes. In ci uilibꝰ aūt bn̄ admittit̉. xv. q. iij.§. ex eo. Sil̓r ī cri minalibꝰ ml̓ier admittit̉ ī teſtīoniū cū ciuilit̓ agit̉ de crimīe. Et ꝯͣ clericos d̓ adulterio infamatos: cū ī modū inqͥſitiōis ſeu acceptiōis agit̉. extraeo. qm̄ vbi de hoc ī glo. ⁊. c. tā lr̄is. nō admittit̉ etiā ī teſta mētis. inſti. d̓ teſta.§. teſtes. in codicillis aūt ſic. vt notāt glo. ⁊ Bar. in. l. fi. C. de cōdi. Tercio reqͥrit̉ etas qꝛ minor. xiiij. annis nō admittit̉ etiā in ciui libꝰ. iiij. q. iij. c. j. Nota tn̄ ꝙ licꝫ dictū impuberis. nō faciat plenā fidē: facit tn̄ plenū indiciuꝫ ad tor turā. videsͣ. impubes. In crimīalibꝰ aūt n̄ admu tit̉ minor. xx. annis. dicto.§. Itē in crimīali v̓. Itē ī teſtimoniū. Quarto reqͥrit̉ diſcretio: qꝛ furioſus ⁊ mentecaptꝰ a teſtimonio repellunt̉: ſicut ab offi cio iudicandi. iij. q. vij.§. tria. Et hoc niſi habeat Teſtis. j. Fo. CCXLVI. lucida interualla: vt. ff. de teſta. l. qui teſtamēto.§. nec furioſus. Quinto reqͥrit̉ fama: vt ſit bone vite Nā infames a teſtificādo repellunt̉. extra d̓ teſti. co. p̄terea. De hoc dic vt sͣ. Periuriū. Sexto reqͥ rit̉ fortuna.ſ. vtrum locuplex vel egenus. dicto.§. Itē in crimīali v̓. itē teſtiū. Septimo reqͥrit̉ fides qꝛ infidelis ꝯͣ fidelē nō admittit̉. ij. q. vij. ſi hereti cus. Sūt ⁊ alia quedā ꝯſiderāda. Primo vtrū ſit inimicꝰ eius ꝯͣ quē fert teſtimoniū: vel amicꝰ eius ꝓ quo teſtificat̉. iiij. q. iij. teſtes. v̓. ideoqꝫ. Itē ob ſcuri ⁊ ignoti non admittunt̉: vel ſolū admittunt̉ cū tormētis: aut v̓beribꝰ. vt ī auten. de teſti.§. ſan cimꝰ. col̓. vij. Itē nec executores negocioꝝ vl̓ ꝓcu ratores qͥ in ip̄a cā fuerūt actores: vel reſponſales. extra eo. inſuꝑ. Immo etiā qͥ fuit ꝓcurator vl̓ ad uocatꝰ ī pͥori iudicio nō recipit̉ in teſtē in cā appel latiōis. extra eo. romana. li. vj. ¶ Utrū qͥs poſſit admitti ad teſtimoniū ī ſua cā Rn̄. nō. neqꝫ pͥncipalit̓ nec ſecūdario. C. e. l. oībꝰ. Und̓ vēditor in cā rei vēdite nō admittit̉ ꝓ em ptore: qꝛ cā ꝓpria vēditoris eſſe videt̉. neqꝫ veditor in cā pignoris ꝓ creditore. vt. ff. de appel. l. ab exe cutore. Fallit hoc in legatarijs ⁊ fideicōmiſſarijs qͥ ferūt teſtimoniū in cā teſtamēti: cū agit̉ de heredi tate: nō de legatis: nec fideicōmiſſis ſuis. bene tn̄ poſſunt ſcribi ⁊ eē teſtes ī eo teſtamēto in qͦ eis ali qͥd legat̉. vt. C. d̓ teſta. l. dictātibꝰ. Itē fallit in col legijs ⁊ corꝑibꝰ: in qͥbꝰ eoꝝ ſingulares ꝑſone ꝓ cā vniuerſitatis ferre pn̄t teſtimoniū. xiiij. q. ij. ſuper prudētia. extra eo. inſuꝑ. ⁊. c. nūcius. Et in. d. c. in ſuꝑ. dicit panor. ꝙ nō ſolū clerici eccl̓ie ī ciuilibꝰ et alijs teſtibꝰ deficiētibꝰ. ſꝫ etiā p̄latus pōt teſtificari in cā eccleſie ſue: dūmō ꝑ ſe cām illā nō ꝓmoueat. Et nimiꝝ qꝛ pōt eē iudex in cā eccl̓ie ſue. ij. q. vij. ſi qͥs erga. Fortiꝰ gͦ pōt eſſe teſtis. Et hoc id̓o: qꝛ cau ſe vniuerſoꝝ nō ſunt ſinguloꝝ. ⁊ ſi cōmodū cōtin gat ſingulos. xij. q. ij. qͥ manumittit̉. ⁊ hoc niſi fue rint actores vel rn̄ſales vt dictū ē. Utrū in cā ꝯmuni duoꝝ alter admitti debeat ad teſtimoniū? Rn̄. nō: qꝛ cā cōis duoꝝ vtriuſqꝫ eſt. ar. ff. de ritu nup. l. illud. Et ideꝫ in ſocio crimi nis ⁊ ꝑticipe. d.§. Itē in crimīali. v̓. Item liberi. ⁊ extra eo. veniēs. Nec ob. extra eo. qm̄. Nā illud ē ſpāle in cā denūciatiōis: vl̓ ibi admittunt̉ ſocij cri minis ad p̄ſumptōꝫ. exͣ d̓ adul. ſignificaſti. Credit̉ etiā ſocijs crimīs ī exceptis vt ī crimīe leſe maieſta tis ⁊ hmōi. vide de hoc sͣ. Inqͥſitio. ¶ Utꝝ parētes vel liberi poſſint ꝓ vel ꝯͣ ſe ferre teſtimoniū? Rn̄. general̓r ꝑ rectā lineā aſcēdētes vl̓ deſcēdētes ꝓ vl̓ ꝯͣ ſe idonei teſtes nō ſt̓. dicto.§. Itē in crimīali. v̓. Itē teſtis. ⁊ v̓. Itē parētes. ⁊. ff. ē. l. teſtis. Idē ē de mr̄e: ſꝫ tn̄ ambo parētes in caſu admittunt̉ ꝓ filio. ſcꝫ cuꝫ querit̉ de etate: vel nati uitate. vt extra qͥ fi. ſint le. c. tranſmiſſe: ⁊. c. ꝑ tuas. Itē vbi agit̉ de impedimēto matrimonij rōne cō ſanguinitatis vel affinitatis. extra eo. quotiēs. Ce terū ſi agit̉ an ſit ꝯtractū matrimoniū vel non: tūc mater eſt ſuſpecta ſi vir ſit ſuꝑior diuitijs vl̓ gene re. extra eo. ſuꝑ eo. el. ij. Ubi v̓o mr̄imoniū ē con tractū: nō ſeꝑat̉ niſi ꝑ legitīos teſteſ. vt. d. c. ſuꝑ eo. in glo. Itē pater ⁊ filiꝰ ī eodeꝫ teſtō pn̄t eſſe teſtes.

ſemilit̓ duo fratres. d.§. Itē in crimīali. v̓. Itē pr̄. ⁊ v̓. Itē duo. Quedā tn̄ ꝑſone ſunt q̄ aduerſus cō iūctos ſuos teſtificari nō cogunt̉ vt aduerſus ſoce rū. generū. vitricū. pͥuignū. ſobrinū. ſobrinā. ſobri ne natū. eoſqꝫ qͥ in pͥori gradu ſunt. Itē aduerſus pr̄onū ⁊ patronā ⁊ liberos eiꝰ: vt. d.§. Itē ī crimi nali. v̓. Itē lege. Itē de domo actoris vl̓ accuſato ris teſtes nō debēt ꝓduci. iij. q. v. ꝑ totū. Itē teſti ficari nō pn̄t ꝯͣ clericos ī̄ crimīali cā viles ꝑſone. ij. q. j. in pͥmis. qꝛ teſtificatiōes ⁊ ꝓbatiōes in cā cri minali debēt eſſe aꝑtiſſime: vt. l. ſciāt. C. de ꝓba. Itē teſtes ſingulares nō ꝓbāt ꝑ ſe ſine p̄ſumptio nibꝰ ⁊ adminiculis alijs. exͣ d̓ elec. bone. el. j. Quid ſi duo vel tres teſtes viderūt ꝑ foramen virū ⁊ mulierē ſe ꝯmiſcētes. vtrū ꝓbet̉ idē actꝰ. an ſint ſingulares ꝓ eo: qꝛ vnꝰ vidit poſt aliū ⁊ nō ſil̓ Bal. dicit ꝙ ꝓbāt qꝛ nō p̄ſumit̉ pluralitas actuū Et ita tenet Cy. in. l. hac ꝯſultiſſima. C. de teſta. et Spe. in ti. de teſti. vbi dicit ꝙ teſtes exn̄tes iuxta parietē vel cortinā: de auditu fidē faciūt. vt in. c. p̄ terea. de teſti. ⁊ ibi nota glo. Idē tenet Ho. ponēs exemplū in. q. facti. Quidā tabernarius ſubtraxit dn̄e ſue ciphū argenteū quē nolebat reſtituē: nec ī pn̄tia teſtiū ꝯfiteri: licꝫ in pn̄tia ip̄iꝰ mulieris non negaret. Mulier illa notariū et quoſdā teſtes po ſuit poſt parietē: ⁊ tabernariū hoc ignorātē indu xit ad ꝯfitendū ſibi qd̓ ſubtraxerat ⁊ ꝓmiſit reſti tuere: quo audito mulier rogauit tabellioneꝫ ⁊ te ſtes ſuꝑ ꝯfeſſione tabernarij: quaſi velit ꝙ ꝯfeſſio poſſit ꝓbari ꝑ teſtes. licꝫ ip̄i nō viderint ꝑſonā lo quētem. qd̓ eſt notabile verbū ẜm Panor. in. c. ex lr̄is. de ꝯſue. Ideꝫ voluit Bar. poſt glo. in. l. ij.§. Ideꝫ labeo. ff. de aqͣ plu. ar. Et facit ad. q. nūquid cecus pōt deponere ſuꝑ verbis deponentiū: ſi hꝫ notas illoꝝ voces. vide bonā glo. in. c. teſtes. iij. q. ix. vide etiā Panor. in. c. cuꝫ cām. de teſti. Et ſcias ꝙ cōiter tenet̉ ꝑ legiſtas ꝙ ſpāle ſit in teſtō. Non em̄ valet teſtimoniū: niſi teſtes viderint ⁊ audierīt teſtatorē loquētem: vt eſt tex. in. l. ſi nō ſpāli. C. de teſta. Et hoc ideo vt arbitror. qꝛ vox teſtatoris ꝓpt̓ infirmitatē ſolet mutari. Nota ꝙ ſacerdos nō dꝫ eſſe teſtis in inſtrumētis cōfectis totalit̓ inter ſecu lares. xiiij. q. ij. qͣꝫqͣꝫ. Hoc intellige de honeſtate. et non de neceſſitate. CILIS. I. De numero teſtiū. Et q̄ dem duo teſtes regularit̓ neceſſarij ſūt et ſufficiūt. ff. e. vbi numerꝰ. iiij. q. iij.§. Itē in crimīali. v̓. Itē vbi. Utrū ī aliqͥbꝰ cauſis ſufficiat vnꝰ teſtis? Rn̄. regulariter nō ſufficit vt dictū ē. tn̄ in aliqͥbꝰ caſi bus ſufficit vnꝰ. vbi alteri p̄iudiciū nō infert̉. vid̓ sͣ. Probatio. Itē ſtat̉ teſtimonio vniꝰ vbi de par tiū ꝯſenſu ita ꝯuenit̉: cū ⁊ teſtīonio aduerſarij ſta ri poſſit. C. de fideicō. l. fi. Itē qn̄ querit̉ vtꝝ aliqͥs ſit emēdatus de crimīe: ſtat̉ teſtimonio ſacerdotꝭ: qꝛ cū in ſecreto ꝯfiteat̉ alit̓ ꝓbari nō pōt. Itē ī cor rectione fraterna ſuꝑ prima correctione charitati ua per vnū ſolum ꝓbatur: quia nec aliter poteſt. extra eo. in omni. Item licꝫ vnus teſtis non faciat ꝓbationem: facit tamē p̄ſumptionē. extra. de ſuc. Teſtis. ij. ab inteſt. c. fi. vbi addit Panor. ſingulare dictū. ꝙ vbi agit̉ de magno p̄iudicio ſeu de re magni valo ris: non defert̉ iuramētum in ſupplementū ꝓba tiōis ꝑ id quod notat̉ in. c. fi. de iureiur̄. Et ex hoc dicto nota ꝙ etiā prel̓ato ſuꝑ iure eccleſie nō defer tur iuramentū in defectū ꝓbationis: cuꝫ q̄ſtio eſt multū p̄iudicialis. vnus tn̄ teſtis ſufficit cū fama in cā ciuili. ar. exͣ de ap. c. j. in glo. ¶ Utꝝ in aliquibꝰ reqͥrant̉ teſtes plures qͣꝫ duo Rn̄. in multꝭ plures reqͥrunt̉: vt ī teſtamēto. vij. In codicillo. v. Item. v. reqͥrunt̉ teſtes in dona tione cā mortis. C. de dona. cā mor. l. fi. Similiter qn̄ debitor vult ꝓbare ſolutū debitū qd̓ in ſcriptꝭ fuit factū. C. eo. l. teſtiū. Itē qͣtuor teſtes reqͥrunt̉ cū dant̉ ad reprobandū inſtrumēta. ar. d. l. teſtiū. ¶ Utrū contra aliquas ꝑſonas requirat̉ maior numerus teſtiū? Rn̄. ſic. primo cum p̄ſulacenſat̉ ij. q. iiij. p̄ſul. Et p̄ſul ẜm glo. ibi: dicit̉ ep̄us cardi nalis qui nō damnat̉ niſi. lxxij. teſtibꝰ. Preſbyter autem cardinalis: niſi. lxiiij. teſtibus. Diaconus cardinalis vrbis rome: niſi. xxviij. teſtibꝰ. Subdia conus. Acolitus. Exorciſta. Lector. Hoſtiarius. niſi. vij. teſtibꝰ. Et habet locū ſpecialiter in epiſco pis. p̄ſbyteris. diaconibus. ⁊ clericis eccl̓ie roma ne ꝓpter eius dignitatē. ¶ Sed nūquid ꝯtra papam duplicabunt̉ teſtes Glo. dicit ꝙ nō. īmo duo ſufficiūt. Et ī hoc papa eſt deterioris cōditionis: qͥa ſine cōꝑatione maior alijs creatus eſt. ⁊ ideo ſine ſpe venie ꝯdemnat̉ vt dyabolus. de pe. di. ij. pͥncipiū. EſLIS. Iij. Quo ad actū teſtifican. di. Teſtes iurare debēt dicere veritateꝫ quā nouerūt. iij. q. ix. hortamur. nec ad miſcere falſum: nec de ſuo aliqͥd adijcere. iij. q. ix. pura. Itē nulli teſti credit̉ niſi iurato. extra eo. nu per. ⁊. c. fraternitatꝭ. ⁊. c. tuis. vbi dic̄ panor. ꝙ etiā ep̄o nō credit̉ vt teſti ſine iuramēto. ⁊ excepto pa pa. nō credit̉ in p̄iudiciū alterius verbo cuiuſcūqꝫ eat. vt. C. de ⁊ qualiſcūqꝫ fuerit auctoritatis: etiaꝫ legato cardi nali nō eſt credendū in preiudiciū alterius: exquo tex. excipit ſolū papā. extra eo. cū a nobis. maxīe ī his q̄ nō ſunt modici p̄iudicij. Pōt tn̄ hmōi iura mentū aꝑte aduerſa remitti. d. c. tuis. ¶ Teſtes ſingillatim examinari debent ⁊ ī ſecre to. Sed iurare tenent̉ pn̄te ꝑte aduerſa. extra eo. In nomīe dn̄i. ⁊. c. venerabili. QeameNtu. Torneamē ta dicunt̉ in quibꝰ milites ex cōdicto ve nire ſolent ⁊ ad oſtentationē viriū ſuꝫ rū ⁊ audacie temere cōgredi. Utrū torneamenta facere ſit peccatū: videsͣ. Ludus. Et de pena pugnātium in torneamento vide sͣ. Sepultura. iiij. Ranſactio ē de re du bia ⁊ lite incerta: necdum finita nō gra tuita pactio. ff. eo. l. j. Litē āt intelligas pn̄tē vl̓ fu turā: qꝛ etiā an̄ litē pōt fieri tranſactio. Scd̓o nota

ꝙ Inno. in. c. ſtatuimus. extra eo. dicit. qͥdā dicūt ꝙ ī ſpūalibꝰ pōt int̓uenire ꝯpoſitio: traſactio nūc Nos aūt dicimꝰ licitā eē trāſactiōꝫ ⁊ ꝑmutatōeꝫ ī ſpūalibꝰ: dūmō ex vtraqꝫ ꝑte tm̄ int̓ueniat ſpūale: ⁊ nō tꝑale. d. c. ſtatuimꝰ. ⁊. c. decetero. exͣ eo. ⁊ extra de re. ꝑmu. ad qōnes. Idē in bn̄ficijs ſi petant̉ iu re ꝓprietatꝭ. puta qn̄ vna eccl̓ia petit ab alia p̄ben dā quā dicit ad ſuā collatiōꝫ ꝑtinere. Sꝫ ſi qͥs cleri cus petit ſibi bn̄ficiū: nō eſt licita trāſactio etiam ſi vtriqꝫ det̉ ſpūale. extra eo. ꝯſtitutus. Cōpoſitio āt int̓uenire pōt. extra eo. ſuꝑ eo. talis.ſ. ꝙ ille clerio qͥ ius nō hꝫ vel nō hr̄e credit̉: penitꝰ renūciet iuri ſuo ſine aliqua datiōe: vel etiā ꝙ aliꝰ ius hn̄s reci piat̉ in canonicū ſine aliqͣ datiōe. hec ille. Si autē fiat trāſactio ī ſpūalibꝰ vbi fieri nō pōt vt ī caſu di cto: vel etiā vbi fieri pōt. puta int̓ ſpūalia cū mixti on ⁊ interuētiōe tꝑaliū erit ſymonia. Amicabilis aūt ꝯpoſitio admittit̉. Et ẜm Ho. ſi fiat ſine aucͣte iudicis: ꝑſonalis eſt ⁊ cū ꝑſona extinguit̉. Si aūt aucͣte iudicis realis ē: niſi ꝑ iudicē aliud dictuꝫ ſit dicto. c. decetero. Ꝙͣuis autē amicabilis ꝯpoſitio facta aucͣte ſuꝑioris teneat mero iure: tn̄ reſtituet̉ eccl̓ia ſi ex hoc grauit̓ ledat̉. ar. exͣ de reſti. ī inte. c. j. Ulela. vt qn̄ pr̄ dat tutorē filio in Triplex eſt.ſ. teſtamētaria teſtamēto. Itē legitima q̄ defert̉ a lege: vt cū nullꝰ ē tutor ꝑ teſtm̄. tūc qͥ pͥmo lo co dꝫ ſuccedere huic ab inteſtato: tenet̉ ſuſciꝑe tu telā hmōi. Itē datiua vt qn̄ nullo tutore dato ī te ſtamēto. vl̓ nō extātibꝰ ꝯſanguineis ad tutelā ido neis: iudex ex officio dabit tutorem. ⁊ durat tutela vſqꝫ ad. xiiij. annū ꝯpletū pupilli. Et inde incipit cura q̄ durat vſqꝫ ad xxv. annū ꝯpletū. ¶ Utruꝫ clerici teneant̉ ſuſciꝑe tutelā? Rn̄. ẜm Io. diſt. lxxxvj. c. fi. nullā cogunt̉ reciꝑe. legitimaꝫ tn̄ pn̄t reciꝑe ſi volūt: vt in. d. c. fi. Et hoc eſt pͥuile giū clericoꝝ ꝙ licꝫ poſſint ſuccede̓ alicui ab inteſta to: nō tn̄ tenent̉ tutelā reciꝑe licꝫ ī laicis aliud obti neat. vt. C. de le. tu. autē. ſic̄ hereditas. ¶ Utrū ep̄us vel monachꝰ poſſit reciꝑe tutelā Rn̄. ẜm Io. vbi sͣ. Ep̄us vel monachꝰ etiā volēs nō pōt reciꝑe tutelā legitimā: vt ī autē. de ſan. ep̄i. .§. deo aūt amabiles. Sꝫ ad tutelā miſerabiliū ꝑ ſonaꝝ oēs clerici vl̓ monachi tenent̉: vt in. c. ꝑue nit. di. lxxxvj. ⁊. lxxxviij. di. c. j. ⁊. c. ep̄us. vbi ſic di Ep̄us gubernatōeꝫ pupilloꝝ ⁊ viduaꝝ ac etiā ꝑe grinoꝝ nō ꝑ ſeip̄m: ſꝫ ꝑ archip̄ſbyteꝝ vl̓ archidia conū agat. Et hͦ tex. ẜꝫ quoſdā facit ꝙ ep̄us nō p̄t admīſtrare tutelā etiā legitimā ꝑ ſeip̄m. Et ita p̄t intelligi. d.§. deo aūt. ꝑ alios aūt ſic. Et ſic intelli gitur dictū. c. ꝑuenit. Natlo. Vide ſupra. Ferie. Quid ſit: Dic ẜꝫ Dir. Icarius. l. iiij. ti. viij. eſtis q̄ al lterius vice nō ſuū gerit officiū ¶ Quot ſunt ſpēs vicarioꝝ? Rn̄. Car. ẜm Lan. in cle. vnica. exͣ eo. ꝙ qͣtuor. Quidā em̄ ſūt vicarij ꝑpetui eccl̓iaꝝ parochialiū: de qͥbꝰ h̓. Alij ſunt vi carij tꝑales: ſic̄ mercēnarij: qꝛ ad tp̄us ſumunt̉ ad curā ad adinuādū pͥncipalē rectorē: qͥ nō dꝫ d̓ ho 7. ꝑſo qꝛ rlco S. F ſi 2 8.. 9. Lco Licit.. S. ueꝝ. Uicarius Fo. CCXLVII. neſtate ſine p̄ſbytero ſocio miſſā cātarę. d̓ vi. ⁊ ho. cle. vt qͥſqꝫ. Alij deputant̉ ad aliquā ꝓuinciā dio ceſim vel locū de qͥbꝰ eo. ti. c. pe. Alij deputant̉ ad exercēdū oīa q̄ incūbunt p̄lato abn̄te: nō tm̄ reſpe ctu cure: ſꝫ reſpectu oīm incūbentiuꝫ. de qͥbꝰ eo. ti. cū in generali. li. vj. ⁊ de tē. or. cū nullꝰ. eo. li. ¶ Circa pͥmā ſpēm q̄rit̉ qͥs faciat tales ꝑpetuos vicarios? Rn̄. Car. ẜm Lan. ꝙ auctoritas ep̄i: ex qͣ recipiūt curā aīaꝝ. Idē Dir. di. ꝙ ip̄a auctoritaſ ep̄alis facit vicarias ꝑpetuas nō mutabiles. extra eo. ad hoc. Et hoc intellige qn̄ eccl̓ie ſt̓ parochialeſ al̓s nō ſunt ꝑpetui. īmo ad velle ſuū pōt prelatus remouere: dū tn̄ nō ſint ꝑ ep̄m inſtituti. extͣ de ca. mo. p̄ſbyteri. li. vj. ¶ Quis aūt dicat̉ hr̄e curā aīaꝝ an p̄latus vl̓ vi cariꝰ? Rn̄. Car. ꝙ loq̄ndo d̓ vicario ꝑpetuo: indi ſtincte cura etiā dr̄ eē apud vicariū qͦ ad oēm effe ctū ⁊ etiā qͦ ad cōmoda. licꝫ ꝑ modū cuiuſdā iurꝭ ī hītu ſit apud pͥncipalē. ita notat̉ ī. c. expoſuiſti. d̓ p̄bē. Quo v̓o ad exercitiū actōnū ꝯpetētiū bn̄ficio dic ẜꝫ Car. ꝙ qn̄qꝫ pͥmicie decīe ⁊ oblatiōes q̄ dāt̉ rōne cure ꝯpetūt vizario ⁊ certa portio tm̄ aſſigna tur p̄lato: vel ei cuiꝰ ē vicariꝰ: vt monachꝰ. Et tūc cura ⁊ rei vēdicatio ſpectat ad vicariū. Aliqn̄ ꝑce ptio ꝓuētuū ſpectat ad pͥncipalē certa portiōe reli cta vicario. iuxta. c. ſuſcepti. de p̄bē. li. vj. ⁊ tūc cura aīaꝝ ⁊ rei vēdicatio fructuū ſpectāt ad pͥncipalem maxīe in foro ꝯtētioſo: ſꝫ exercitiū ī foro aīe ſpectat ad vicariū. de p̄bē. ſuꝑ eo. li. vj. ideo dicunt̉ capel le monachoꝝ nō vicarioꝝ vt ī ℟ica. de cap. mo. ¶ Quero. Statuto eccl̓ie cauet̉ ꝙ ſede vacāte: iu riſditio ep̄i exerceat̉ ꝑ archidiaconū: vel antiqͥorē canonicū. nūqͥd hmōi ꝑ hoc cēſeant̉ hr̄e curā? ℟. Car. ꝙ nō. Nā pōt hr̄e talē vicariā ⁊ retinere cuꝫ hoc bn̄ficiū curatū vl̓ dignitatē. vt ī cle. ſtatutū. d̓ elec. An aūt vicariꝰ ꝑpetuꝰ poſſit ſibi aliū vicariū ſubſtitue̓. Rn̄. Lan. dic̄ ꝙ nō. Idē pau. ad tp̄s tn̄ p̄t ſibi ſb̓ſtituē ex cā. ⁊ hoc cōiter tenet̉ ꝓut recitat Car. vbi sͣ. Nec ē ſil̓e d̓ ꝓcuratore ⁊ negocioꝝ ge ſtore: qͥ p̄t aliū ꝑpetuū ſb̓ſtitue̓. ff. mā. l. ſi ꝓcurato rē. Nā ẜm pau. aliud ē in ꝓcuratore iudicij qͥ ꝑ li tis ꝯteſtatōeꝫ factꝰ e̓ dn̄s litis. exͣ de ꝓcu. c. j. ⁊. ij. li. vj. Aliud eſt ī vicario qͥ nō eſt dn̄s eo. ti. c. ij. ⁊ cuiꝰ induſtria ē electa. ⁊ hoc videt̉ eſſe ſpāle: vt nō ſub ſtituat: ne ꝓcedatur in infinitū. de reſcrip. cum in multꝭ. li. vj. Et Car. dat aliā rationē: qꝛ cū talis vi caria ſit titulꝰ nō p̄t ꝯferri niſi de ſuꝑioris aucͣte. ¶ Nūquid aūt ī ꝯſtituēdo vicariū ꝑpetuū reqͥ rat̉ ꝯſenſus patroni? Dic ẜm Car. ꝙ reqͥrit̉ cōſen ASdicio. ẜ gl ſus rectoris ⁊ etiā patroni: cum de vtriuſqꝫ preiu Ivratv.bꝰ lxxx.v dicio agat̉: in hoc ꝙ creat̉ titulus ꝑpetuus ī eccle S. ꝙ 44 vena ſia. ꝓ hoc extra de iur. pa. poſtulaſti. Sed de tꝑali tio ōppr. ſ. 3H Ulicita. vj.§l. q̄ā vicario. Die ſolū ep̄m hoc poſſe ex cauſa. c. cum ex z14 4 g eo. de elec. li. vj. Et ſimilit̓ ſi cauſa ardua ſubeſſet: M A ena c tunc ep̄us poſſet cōſtituere ꝑpetuuꝫ inuito recto/.ſtia xpꝰta. ⁊ ad re ⁊ patrono: quoꝝ ꝯtradictio irrōnabilis non fo 1o Mtet ey& ſuco ret admittēda. Habet.n. ep̄us liberā diſpoſitōeꝫ ac a c o ⁊cl vtni bn̄ficioꝝ ſue dioceſis. ita ꝙ ex cā pōt ius vniꝰ eccle 2l. iꝰ. I d. ā aſp.j ſie dare alteri. de reli. do. ꝯſtitutꝰ. &t ꝙ. A. x. c. 2c. c ⁊ fa ¶ An aūt ep̄us ſine ꝯſenſu pr̄oni poſſit remonꝭ i6 O. pr. s. poſti. bj vicariū ꝑpetuū. Dicūt Lan. ⁊ Pan. ꝙ ep̄s debet 5. 4º 5 Alia calo ſ q K⁊ I ſaltibꝰ. ILicita. I. l. ꝑ.. l. 79. l). jei. io3 xx.. v.j. F.a ca. j.j. vj.: S 4P pax. ATpt ali viciꝰ qͣꝰ. ſ.. Mo tiſti§. calatyy. ob nco. IPꝓ v. Nibꝰ I carn.li. ⁊ō eb volpt.. 440 4 4 qͦ g. P0 qp qA l.. jͣ. l 4 t.. p Lrloe Itanibꝰ. lt. pe r . t 4. μ μλ. y p. piſtilꝰ..S. t. aq. G g( 6. tp.v. fūº l̓ At2. cθ. QLAſit v. nat clre 40nor x. tō. 0. ꝑho. v H... j. 4 Al.. AM 78. t. j. Ivoxato.l. Et ya. Ij. ꝯ. r. v.. kꝙ R cpq 20 20. ZQō cavolu.p º 4. p.mori. Lajp. NN. M ꝟra. Mob. ꝯ. C. j ibi Marg 42v...7 4 4 S θ 242Pꝓptꝰ raſ aliq6 E⁊ge pla ⁊ 4.Aaſi ⁊care. v. l̓ x.1p. 4.. ⁊qͣẜ. 4. Frabꝰ

MAdicio. Vidu& 4º 8 60. ¶Nda vidua toꝑe ſꝫ oh oa jthi. vVa Odo. l. υ z2º Qvu roꝝ. ſꝫ auyatōyaº Lora roꝑex mdc. e A. i. b9 apl̓a S1 j 4ꝰ H 0. v. V. 6 h n102. λv. S ¶ 4 9 S ꝙ4 vi. o 4. ꝯ. Et ę 6 Sol. jj mo6 S 4 ꝙ 8 5 A b. PF.A G l.& 4º 4onai;. MMLAG. Aº vocare patronū nō vt cū ep̄o iudicet: ſed vt defen datꝭ vicariū ſi velit. Nā eo ip̄o ꝙ patronꝰ citatꝰ nō 7 qº corſeſtax v̓gi Hab defendit vicariū: videt̉ ꝯſentire. N xjo. ⁊ ⁊ʳͣ qͥ ¶ Circa ſecūdā ſpēꝫ vicarioꝝ.ſ. tꝑaliū q̄rit̉. Utꝝ lj. ꝙ ⁊0) v ꝓnū liceat ſacerdoti ſine ꝯſenſu ep̄i ſecū hr̄e talē vicariū Avi262 yG 4 Et videt̉ ꝙ ſic ꝑ. c. addicimꝰ. xvj. q. j. Et ita nō tm̄ & ν§ 7 v25 P9 ſ pͥncipalis ſacerdos: ſꝫ etiaꝫ vicariꝰ ꝑpetuꝰ pōt hr̄e yſ. ℟ᵐ 49 4O S vicariū tꝑalē deputatū iure ſuo. de offi. ordi. c. eis yab MAl14 talo Idē Lan. dū tn̄ nō ꝓhibeat̉ ꝑ ſtatutū ꝓuīciale vl̓ ſynodale. vij. q. j. illud. ⁊. c. nihil. Et ſic cōclude ꝙ ī aS. 3. p. t ta ſ v̓mnta G I0 ꝯmiſſiōe faciēda ad tp̄us: cū nō agat̉ de p̄iudicio Vport. ꝙ yſo n. magno bn̄ficij: dūmō ſit tp̄s modicū. puto rectorē 6 4 poſſe aſſumere vicariū ad curam. Et hoc intellige 49 Kon etiā vt poſſit ſe ad tp̄us abſentare. Iſte em̄ vicari cō 5 nō cenſet̉ hr̄e curā. et hoc etiā ſi aſſumptꝰ nō erat. 3.§.. Iracō. 6. al̓s curatꝰ: dū tn̄ nō ꝓhibitꝰ ad exercitiū cure. Se ꝑ. i.. q o 2 Icus ſi ꝓhibitꝰ vt ꝑegrinꝰ vel ignotꝰ ⁊cͣ. §. anio. Utrū rector ſiue vicariꝰ qͥ in xl. habet ad cōfi Vre violꝰpaſſ. tendū: qd̓ ꝑ ſe nō pōt expedire: poſſit ꝯmittere re inAvgt: §ol 1 ligioſo pͥuilegiato ptātem audiēdi tales cōfitentes Et dic ꝙ ſic ꝑ p̄dicta. 9. Sxxxv Quero de vicario tercie ſpēi.ſ. iuriſditionali ad olep p ſAriſti q6 certā ꝓuinciā vl̓ locū: qualis ſit eius poteſtas? D ℟ ꝓlio. ⁊ ⁊º. q. q cit Lau. poteſtateꝫ talium menſurandā ex eorum 93l cōmiſſione. ¶ Quero circa quartā ſpēm.ſ. de vicarijs qͥ ꝯſti agita 8. tuūtur ad oīa incūbētia ꝑ ep̄os vl̓ ſil̓es quā ptātē rori..prorar.. 6 9 S lA habeāt? Rn̄. ẜm Car. Aliqn̄ faciūt idē cōſiſtoriū: ij. 2 ra l vt officiales p̓ncipales ep̄oꝝ. exͣ de ꝯſue. nō puta mꝰ. li. vj. Aliqn̄ nō: vt ſūt officiales foranei. Et ci 4 FLL195 9. ca hoc dic̄ Lan. ꝙ licꝫ nomē officialis ꝯcernat oīa b0 ꝟ̓gīt. ¶ ſſ bn̄ficia. vſus tn̄ introduxit illos vocari officiales S. Ab rori. uplio ſectat ſpāliter qͥbꝰ cauſe cognitio ꝑ hn̄tes iuriſditōeꝫ ec cleſiaſticā generalit̓ ꝯmittit̉: ſiue ſit ep̄us. d̓ of. del̓. inſinuāte: ſiue inferior. ptās aūt officialis ep̄i colli SAl qº v̓gilaC 5ª&xL git̉ ex capl̓o licꝫ. eo. ti. li. vj. ⁊ in. c. cū in generali. eo. q3 43 ti. ⁊ li. vbi fit differētia int̓ officialē ⁊ vicariū gene a705. 7 4 ralē: qꝛ officiali ſolū ꝯmittit̉ cognitio cāꝝ totiꝰ dio kipa Mo fal̓ p ceſis. nō aut inqͥſitio. correctio exceſſuū. a bn̄ficijs p50 A A amotio. nec bn̄ficioꝝ collatio: niſi ſpāliter talia ſint 4.v v̓g o cōmiſſa: ſed vicarij generales oīa hec pn̄t: excepta bn̄ficioꝝ collatiōe. ⁊ ꝑ italiā raro eſt vt fiat differē ō1tia int̓ officialē ⁊ vicariū. vn̄ ptās taliū potiꝰ men ſurat̉ ex cōmiſſiōe. cōmiſſio aūt limitat̉ ꝑ. c. licꝫ. et a 5 c. cū in generali. p̄all̓. ¶ Querit̉ an vicariꝰ iuriſditional̓ poſſit aliū vi ¶ Vt⁊ po. ll. llocil.5. cariū inſtituere? Ho. dicit ꝙ nō p̄t totū officiū cō liqͥd a mittere. Dicit tn̄ ꝙ hoc pōt ad tp̄us modicū: ⁊ ex v ꝑꝯ gt ꝟ̓ qfa cā: dū tn̄ nō nimis frequēter pōt aliū loco ſui reliīa. ꝙ. . j. t0 I quere: ſicut tota die fit. vn̄ in aliqͥbꝰ locis ē ꝯſuetu do. ꝙ quicūqꝫ ſit noīe officialis vocat ſe officialem lib. 74. xHα Sed Car. dicit ꝙ de iure nō pōt officialis aliū de pait̉ aSel. Ac putare: cū nō hēat iuriſditionē iure ſuo. l. ⁊ qꝛ. ff. d̓ 4. 5º F25 v I iur. om. iud̓. Et vbi ē ꝯſuetudo ꝯͣria dic ꝙ tolerat̉ ¶.. 5 qͣſi ꝑ quādā volūtatē ep̄i: qͥ dando officialē: videt̉ § ¶ Soli capas. poteſtatē ſubſtituēdi ad tp̄us illi cōmiſiſſe. vn̄ po al̓s ſ.. ¶ V A p tius ē talis ſubſtitutꝰ ab ep̄o qͣꝫ ab officiali. ¶ An aūt vicariꝰ gaudeat pͥuilegijs pͥncipalis? F69.O 6 ꝑ8 4 Rn̄. Car. ꝙ qn̄qꝫ qͥs gerit vices alteriꝰ ex deputa v̓ F℟ F. tione ip̄ius pͥncipalis tm̄. ⁊ tūc vicariꝰ alicuiꝰ non 2 2º. 4. l. Bvi gaudet pͥuilegijs his qͥbꝰ gaudet pͥncipalis. ff. de ſolNo ſi ꝓ. Vt̓ ꝓpoſtl̓ SormSo. l̓ ꝓpt vielꝰta illata λ τνν μυδ. 6 4 χμ. θ κσνομAι Q Sipꝟh Vl τρκνā. ηθ ννθ ꝓpον νθ l νοσ ρα SNlla. vo ꝙ M 5. ꝓpoſcto Mp vo O fōpS3 H SS bQd ſiM polavolotaj ſi ꝯ1AY K Ax ¶ ¶ M g. al̓ ſoyo ySAꝟg c. 39 ſ O 48y. blS25º 2. 4R tSoꝝxrogº E7l. y. yl. 2rogyy.. ſ I. yel. rhSS ¶ Virginū tōſerratio A ſb. Iv̓gio rōna veſ tljso It⁊ vo rꝝ tōſukē tal.§ yetōſcrd onl̓m. qͣꝫ rōſongbo ſi ſyt Vẜ lio 4º 8 Ial̓rμσſ qθ d ixi R Uiciatus corpore ( H ſtarj NAvgibꝰ fōbrlit kh. Tro. gape lega. l. filius. vbi ſi filius iuit in legationē ꝓ patre ꝓ republica: nō gaudet īmunitate: ſꝫ pater. Qn̄qꝫ deputat̉ ex deputatōe legati ſuꝑioris. ⁊ ꝓcedit cle. que de eccleſijs. de of. vi. q̄ ex eo ꝙ loquit̉ de vica rijs ꝑpetuis: p̄ſupponit auctoritatē ſuꝑioris inter ueniſſe. Talis autē vicarius dicit̉ vicegerēs. C. vt dig. or. ſer. l. fi. li. xij. de offi. eius qͥ vi. ali. iu. obti..j. et. ij. vbi dicit glo. talē vicēgerentē hr̄e ordinariaꝫ Faciūt hec ad. q. An vicerector gaudeat illis īmu nitatibꝰ qͥbꝰ gaudet rector. Ad qd̓ dic ꝙ ſi deputa tur a rectore nō gaudet. ſi autē ab vniuerſitate ob carentiā rectoris vel abſentiā: gaudet ꝑ p̄dicta. qd̓ tenet Bar. in. d. l. filiꝰ. De facto tn̄ ſeruat̉: vt etiaꝫ deputatꝰ a rectore tractet̉ vt rector. ¶ Ex qͥbꝰ autē cauſis poſſit vicariꝰ inſtitui? Dic ẜm Dir. Primo rōne ſtatuti vel cōſuetudinis. ar. exͣ de ꝯſti. cū oēs. Secūdo rōne pͥuilegij ſiue diſpē ſationis. ar. de fi. p̄ſby. c. ꝓpoſuit. Tercio rōne loci remotioris et aīaꝝ ꝑiclitatiōis. exͣ de ec. edi. ad au dientiā. el. ij. Quarto rōne religiōis. extra de p̄bē. de monachis. Quīto rōne diuerſe natiōis. extra d̓ offi. or. qm̄. Sexto rōne defectus ſeu debilitatis. ej de cle. egro. c. pe. ⁊ vltimo. Septimo ratiōe diuini cultus augmētandi. qn̄.ſ. abundat eccleſia in red ditibus. extra de ꝯſti. ex ꝑte. Octauo rōne occupa tiōis. hac occaſiōe excuſat̉ ep̄us qͥ in eccleſia cathe drali hꝫ aliquē loco ſui: ⁊ ip̄e ī camera dicit horas: ⁊ poſtea expedit occurrētia. Iteꝫ qn̄ p̄latus habet ꝓficiſci vtiliter ⁊ honeſte: vt cā ſtudioꝝ ⁊ ꝑegrina tionis ⁊ de licentia prelati. extra de cle. non reſi. c. relatum. Iciatus corpore. Aui dicūtur corpore viciati? Rn̄det Aſten̄. li. vj. ti. xxj. ꝙ corpore viciati dicunt̉ de bilitati vel mutilati. Debilitatū voco qui hꝫ mem brū: tamē inefficax: vt oculū cecuꝫ. manū aridam. crus contractuꝫ. Mutilatum v̓o qui caret aliquo membro. ¶ Et ꝓ d̓claratione huius materie diſtingue. ꝙ aut eſt quis priuatus vel mutilatus aliquo mera bro magno ⁊ manifeſto: ꝙ.ſ. inducit notabilē de formitatē: vt priuatio naſi ⁊ huiuſmodi. vel inha nitimitj bilitatē ad exequēdū officiū: vt priuatio manus et huiuſmodi. Et tunc quacūqꝫ de cauſa ſit mutilatꝰ vel priuatus. iuſta vel iniuſta. naturali vel accidē tali impedit̉ a ꝓmotione. ⁊ deijcitur ꝓmotus. Si autē erat iam ꝓmotus quādo ſuꝑuenit defectus: ſi non ꝓpter hoc redditur nimis deformis: poteſt exequi illa officia ad que non impedit̉ ꝓpter illum defectu. puta ſi factus ſacerdos amiſit viſum: miſ ſam celebrare nō poterit. vel al̓s in altari miniſtra re: ſed poterit audire cōfeſſiones ⁊ predicare. a be neficio tamē nō remouebitur: ſi ſine culpa incidit in defectum: quia nō debet addi afflictio afflicto. vij. q. j. cum ꝑcuſſio. Dabitur tamen ei coadiutor: ſi tale beneficiū eſt cui ip̄e deſeruire non poſſit. ex tra de cle. egro. c. iij. Aut quis eſt priuatus vel mu tilatꝰ mēbro paruo vel occulto. ⁊ tūc ſubdiſtingue qꝛ aut ſponte ⁊ ſine cauſa iuſta: vt ex indignatiō vel impatiētia vl̓ ſuꝑbia. Aut ex iuſta cā vel īuitꝰ ioAFataro S. l3.xꝑ. axl̓ ij. N ¶ 4I4 xvl̓ boc raσ O roꝝ. Aνθ5 e ꝙ ͣ viroMprNi p R. ſꝫ ꝑ yaꝫ nyaalij ℟F0. T4 F.ʳ y rel̓

. l. H. qꝛ ꝓptꝰ ſtadalā vitaS. bO R.. l̓ ſacalivariari Gn hω b. Si primo modo: tunc indiſtincte ī quocunqꝫ mē bro: ſiue a ſe: ſiue ab alio repellit̉ a ꝓmotione: ⁊ de ijcitur iam ꝓmotus etiā ſi credebat obſequium ſe preſtare deo ſe caſtrando. extra eo. ſignificauit. Et ẜm Inno. idem eſt ſi non totū membrum amiſit: ſed ꝑtem membri: que deformitatem generaret et ſcandalū. extra eo. c. j. vel inhabilē redderet ad offi cium exequendū. ſecus in alijs. vel etiā ſi denteꝫ ſi bi excuteret. Si aūt ex iuſta cā ⁊ ſponte. puta. ꝓpt̓ periculū lepre: ne totū corpꝰ inficeret fecit ſibi am putari membꝝ occultū: vt virilia: vel manifeſtuꝫ paruū: vt digitum nō neceſſariū.ſ. ad ſignuꝫ cru cis faciendū. vel ipſemet hoc ſibi fecit. Idem iudi ciū ſi inuitus ab inimicis caſtratus: vel etiā ſic na tus: vel etiā a caſu in tale qͥd incidit: dando oꝑam rei licite. puta. dolando lignū abſcidit ſibi partem minimi digiti. In om̄ibꝰ his nō repellit̉. Nec eſt neceſſariū ẜm Hoſti. ⁊ glo. in. c. eunuchus. di. lv. ꝙ talis caſtratus teſticulos ſecuꝫ ferat ſiccos vt di cunt vulgares. Sed ſi dando oꝑam rei illicite a ca ſu amiſiſſet membꝝ: talis repellit̉ a ꝓmotōne. Sꝫ ſi membꝝ vel ꝑs membri eſſet q̄ generaret modi cam deformitatē: talis ex miſcd̓ia tolerat̉ in ſuſce ptis.ſ. ꝑ diſpenſatiōeꝫ ep̄i. hec ex dictis Ray. In no. Guil̓. ⁊ Ber. et trahunt̉ etiā ex di. lv. ſi qͥs ab ſciderit. ⁊ in alijs ibi capl̓is. d. c. ſignificauit. ⁊. c. fi. Et per tex. in. d. c. fi. iuncta glo. a ꝯtrario videt̉ di cendum de eo qui dando oꝑam rei illicite amiſit vngulam pollicis ꝙ nō poſſit celebrare: niſi cū eo diſpenſetur. Ꝙͣtum v̓o ad ꝑticularia ⁊ determīa ta corporis vicia ſciendū: ꝙ claudū admittit ꝯſue tudo: niſi talis ſit ꝙ ſine baculo ad altare ſtare nō poſſit. ar. de ꝯſe. di. j. nullus. ⁊ diſtī. xlv. diſciplina. Nota etiā Aſten̄. vbi sͣ. vbi dicit de mente Hoſ. ꝙ ep̄s diſpenſare pōt cum religioſo ꝙ celebret cuꝫ ligneo pede. Idem etiā poſſent prelati maiores re ligioſoꝝ poſtqͣꝫ talis eſſet ꝓfeſſus. Cecitas vnius oculi tm̄ repellit a promotione ẜm Archi. quod icaret aliqu batur per. c. ſi euangelica. diſtin. lv. Gibboſus no repellitur a promotōne niſi ſit nimia deformitas. Habens. vj. digitos in pede indubitanter ꝓmo uetur ẜm Hoſti. Si aūt habeat in manu vel ſi hꝫ digitos ꝯiunctos: dumodo ex his non ſit impedi mentū in vſu membri: ꝓmoneri pōt. vt in. l. ideꝫ iſ ofilius. ff. de edil. edi. Leproſus ppl̓o celebrare nō debet ꝓpter ſcandalum: ſed ſi non ſit nimis defor mis: nō eſt ꝓhibendus priuatim celebrare leproẜ citur ꝓmotus. nō autem ſanis. Uinum omnino nō bibens ad ſacerdotium ꝓmoueri nō poteſt. Maculā habēs in oculo nō repellit̉ a ꝓmotōne: niſi nimiā indu cat deformitatē. qd̓ ꝯſiderare eſt in arbitrio archi ep̄i. extra eo. cū de tua. Sed ibi ꝯſiliuꝫ ſuffragane orum requiri mandatur. ⁊ qd̓ ſibi viſum fuerit ex equatur metropolitanus. vbi notant Uin. ⁊ ber. ꝙ ſine ꝯſilio illorum nihil pōt diſponere. al̓s non valet: licet non teneatur illud ſequi. extra de arbi cum olim. vide ſupra. Conſilium. Nota tn̄ Aſtē. vbi ſupra. ꝙ habens maculam in oculo deformā tem: ſi intrat religionem poteſt ꝓmoueri. al̓s non: niſi diſpenſet̉ cum eo. d. c. cum de tua. ¶ Quid autem ſi quis habeat oculum vnū groſſi uiaM ſlub δο θι 46 Q. rori ig 7 y.vſita.Mſk R. 2. ſ ÿ.. vj. ia ẜbe2 GS K. N ꝓiy. ip. H ffꝭſAb Ri ⁊ bRrio qͦ. ꝫyaiſſariā ⁊λλ μſv3. º. 4. nſi.. igit. T cvj. 4dA Sala. Aſt. A qſabA v̓galio veli Ramo AS. vite onl̓r. li. 9§ F ꝯº. Ra Vnctio extrema Fo. CCXLVIII. yꝝta ꝟbq Sic v7p6o orem altero: vel vtrunqꝫ habeat ꝓminentem. Re ꝯ00 7 raſtitate I ꝙ 70v̓ gfa ſpon. Aſten̄. ꝙ non impeditur. vt in. l. qui clauum v in principio. ff. de edil̓. edic. De furioſis. lunaticis. ¶ Vt⁊ cōP 1ig 81 caducis. ⁊ demoniacis dicit Guil. ⁊ Glo. di. xxxiij. Ar t.o ſꝫ c. communiter. ꝙ nullus talium promoueri de bet etiam poſtqͣꝫ fuerint liberati. Si autem iam ſūt promoti: tunc: aut ſunt omnino ⁊ ex toto liberati a vv predictis paſſionibꝰ: aut non. Et in primo caſu po 49 85 lio bꝯga terunt exequi officium ſuum. Quanto autem tem 75. SS pore expectari debeat ad probandum tales: poteſt 7xx. ſ.. ſx. dici ꝙ eſt arbitrarium: penſatis ꝯditionibus mor 35 2 bi ⁊ perſone. Si v̓o non omnino ex toto ſunt libe ſt. qꝛ Mō F rati: tunc. aut frequenter aliqua dictarum paſſio 4 rce num vexat eos: aut raro. Et ſi quidem frequenter roēz b. vT omnino debent ceſſare ab officio miſſe. vij. q. ij. in ſacra. lr̄is. Si raro: tunc: aut cum ſpume iactatione ⁊ vo 42 h. poſſ cis confuſione. ⁊ ſic debent abſtinere. Aut raro et K. 21 rō n ario ſine hmōi ſpumatiōe ⁊ cōfuſione vocis. ⁊ tunc nō vxi k8. i. ꝓhibent̉ ab officio miſſe. dūmodo habeant iuxta .9 H ſe alium ſacerdotem. vt ſi ille cadat vel deficiat. ille 54S 406 ſuppleat. vij. q. j. illud. Quidā tn̄ hoc nō admittūt Taalb apl̓or de demoniacis dicentes ꝙ oīno oꝑtet eos eſſe libe 47 9. b 9A56 ros. Summa aūt oīm p̄dictorū eſt. ꝙ quicunqꝫ eſt 93 4 8 ⁊Mb ſua culpa viciatus corꝑe repellitur. qui v̓o ſine ſua T culpa nō repellit̉. niſi ſcandalū timeat̉ ex nimia de yA 4º b. Fh formitate: vel ꝑiculū ex nimia debilitate. hec Ray. xſiregis x1. 1 Hermophroditus eſt irregularis. Et dr̄ ille qui ꝑ§. vlL5. ſ. ticipat de vtroqꝫ ſexu. hic repellit̉ a ꝓmotōe ꝓpter α0. 5lθ 8. Y. deformitatē ⁊ mōſtruoſitatē. Et talis ſi magis ver vlaꝝ 4 gat in ſexum maſculinū qͣꝫ femininū. qͣꝫuis non de 5v. ſtꝭ. ꝓf ſ beat ordinari: nec ordinatus miniſtrare. tn̄ ſuſcipit 04 6. 92 caracterē. Sed ſi magis vergat in ſexū femininum ꝯiacō6 ⁊ ẜlaco̓ y. qͣꝫ maſculinū. vel etiā ſi equaliter ꝑticipat de vtro v.ꝑRNō. b 5 po 1 vg qꝫ nō eſt ſuſceptiuus caracteris ẜm Guil. Et mul 9 14 R to magis femina nō eſt ordinis ſuceptiua. Dicitur 2 1 aūt mulier p̄ſbytera. di. xxxij. p̄ſbyter. nō qꝛ habe q. j. p..L.. at ordinem ſacerdotij. ſed qꝛ vxor ſacerdotis. ⁊ dya. CC cOſ. rrororo coniſſa. qꝛ dicit omeliā euangelij. Actio extrema ſacra ⁊otv A . 99 ꝟglꝰ mentū eſt. qꝛ ꝑtingit ad effectuꝫ. qui eſt 96. p. lan. ij curatio morbi peccati. c4. L038a 5ō. 6 q0yo. l ¶ Que eſt materia huius ſacr̄i? Rn̄. materia eſt SyI4. oleū oliue ab ep̄o cōſecratū. ⁊ tale oleū ⁊ eius conſe ⁊.v. cratio ſunt de neceſſitate huius ſacr̄i. l.v. M Scō6 ¶ Que eſt forma huiꝰ ſacr̄i? Rn̄. forma eſt or̄o de 191. Ox p̄catiua. dicendo ꝑ iſtā ſanctā vnctionē ⁊ ſuā pijſſi aC. v mam miſcd̓iam indulgeat tibi deus quicquid deli v.l̓aG quiſti ꝑ viſum ⁊cͣ. ¶ Vib̓ et Mebub̓ ¶ A quibꝰ conferri dꝫ vnctio extrema? Rn̄ a ſolis A S2 Nꝰ N. P ſacerdotibꝰ. nec alius pōt inungere etiā in articulo 4 neceſſitatis. Sacerdos aūt conferre pōt pn̄te vno yo 9 G clerico. ⁊ etiā ſolus in neceſſitate ẜm Ber. ⁊ Ho. 125 ⁊ S. ¶ Si ſacerdos in vnctōne deficit. ſi alique ꝑtes in 8. ͣ uncte ſunt. qd̓ factū eſt. iterari nō dꝫ. ſed vnctōnes qxdixrtO 9c. q̄ reſtant ꝑ alium ſacerdotem cōpleant̉. ¶ Quibꝰ cōferenda ſit extrema vnctio? Rn̄. non V11Acυ0 Mchi .xi. q y a LL5 niſi adultis infirmis. in ꝑiculo mortis conſtitutis vſil. a6 . p̓j ex ip̄a infirmitate. Un̄ nec dat̉ eūtibꝰ ad bellū aut nauigātibꝰ ſeu his qui mox occidēdi ſunt. qꝛ talis Po& b. 84..3 42. V1N3 mors non imminet ex defectij nature. ſꝫ ex euentū.ꝓ ſ o2. x.j 5.m16ab ſꝫ roacho. ¶ Vvē viſctas yoſſit.xxig ÿmtō3 a ꝟo v ſʳ 92 S4ꝝ 0 No hol̓ Y 7υλ M νι Aήy. A volē 9d. y. Pyſbꝰ o di. b) q̓b. j. viſaar g. ꝙ Anύτ. z 4y. υμλμ. η ρμ ωεκ νι. K.μ&νj. Ꝙ F F viſI G3 Pꝝx ſt. ij6 i. A ⁊ ſuyio2 6 ꝯ. R4 θ ſ Ng 4.oy

Uotum. j fortune. His aūt qͥ pͦ ſenio deficiūt etiā ſine actua li infirmitate dat̉: pueris nō: qꝛ nō hn̄t infirmitatē ſpūalē ꝯtractā ex pctō actuali: nec diſpōneꝫ deuo tionis hr̄e poſſunt ad hoc ſacr̄m. ¶ Utrū extrema vnctio debeat dari freneticis et demētibꝰ. ℟. ſi in ſana mēte ꝯſtituti nō petierint: nō dꝫ dari. ſi v̓o petierīt dari dꝫ. tn̄ h̓ aduertendū eſt ẜm Tho. ꝙ illis furioſis ⁊ amētibꝰ p̄cipue dari nō dꝫ qͥ veriſil̓r ſacr̄o pn̄t facere irreuerentiā ꝑ ali quā īmūdiciā niſi ipſi hr̄ent lucida interualla in qͥ bus ſacr̄m recogͦſcerēt. ¶ Que ꝑtes corꝑis inungi debeāt? Rn̄. inungūt̉ inſtr̄a. v. ſenſuum. tanꝙͣ. v. radices peccādi. puta. oculi. aures. nares. labia. manꝰ ꝓpter tactū qͥ maxi me viget in pulpis digitoruꝫ. pedes v̓o ꝓpter vim motiuā. Renes v̓o ꝓpt̓ vim appetitiuā a qͥbuſdā inungunt̉. Item in mutilatis: aut cecis debent in ungi loca magis ꝓpinqua. ¶ Utrū vnctio extrema poſſit iterari. ℟. ẜm tho. iterari pōt ſine aliqͣ iniuria ſacr̄i: qꝛ nō hꝫ effectum ꝑpetuū: eo ꝙ ſanitas corꝑis ⁊ mētis qͥ ſunt effectꝰ eiꝰ amitti pn̄t. In eadeꝫ qͣꝫ egrititudine iterari p̄t: ſi prīo quidē ſit in ꝑiculo mortꝭ ⁊ euadat: ac etiā po ſtea recidiuū patiat̉: qꝛ erit quaſi alia infirmitas. ſil̓iter ſi ſit egritudo diuturna. vt ydropiſis: qꝛ tūc dꝫ fieri qn̄ videt̉ ꝑducere ad ꝑiculū mortis. et ſi il lum articulū euadat eadē infirmitate durāte: ⁊ po ſtea ad ſil̓em ſtatū reducat̉: iterū pōt inungi: quia iam eſt alius infirmitatis ſtatus ꝙͣuis ſit eadē in firmitas. ¶ Quid aūt ſi oleū nō bn̄dictū addat̉ oleo bn̄di cto. An totū fiat benedictū. Rn̄. Bon̄. in. iiij. diſ. xij. dicit ꝙ ſi oleū nō ꝯſecratū addit̉ ꝯſecrato: totū ſit ꝯſecratū ⁊ bn̄dictum. exͣ de ꝯſe. ec. qd̓ in dubijs C ceb. lvo Ideꝫ dicūt Tho. ⁊ Pe Ideꝫ dic de aqͣ nō benedi cta: ſi addat̉ aq̄ bn̄dicte qꝛ tota fit bn̄dicta. Et rati onē r̄ddit ideꝫ Tho. in. iiij. diſ. xij. dicēs ꝙ virtꝰ q acqͥſita eſt aq̄ ex benedictōe ꝑuenit ad aquā addi tam. ⁊ ſic ex iſta rōne videt̉ poſſe ꝯcludi hoc eē ve rum ſiue aqͣ addita ſit maioris quātitatis ſiue mi noris: ⁊ hoc videt̉ innuere. d. ca. qd̓ in dubijs. qd̓ loquit̉ indiſtincte. Et ex illo text. infert Panor. ibi ꝙ ꝯpoſitū ex diuerſis aſſumit naturam ſimplicis dignioris: et quotidie allegatur ille tex. ꝙ magꝭ di gnuꝫ trahit ad ſe minus dignū. Ideꝫ tenet Aſtē. ii. iiij. ti. j. cōiter quid ſit. Reſpō. OTuIN. j. Votuꝫ eſt alicuiꝰ boni cuꝫ deliberatōne deo facta ꝓmiſſio. Si em̄ fit de re mala: vel etiam de bona ſine deliberatōne.ſ. cū impetu qͦdam ⁊ ꝑ ſurreptioneꝫ nō obligat. extra eo. c. ij. ⁊. c. lr̄aturā. Dr̄ deo. Naꝫ lꝫ aliqd̓ votū fiat ſanctis: tn̄ ꝓpter deū fit eis. Que requirunt̉ ad votuꝫ. Rn̄. ẜm tho. ſcd̓a ſe cūde. q. lxxxviij. tria ex neceſſitate requirunt̉. Pri mo. quidē deliberatio. Scd̓o. ꝓpoſitū voluntatis. Tercio. ꝓmiſſio in qͣ ꝑficit̉ rō voti. Et capit̉ h̓ de liberatio ꝓ cogitatōe. ⁊ ꝓpoſituꝫ ꝓ deliberatione. Exp̄ſſio aūt verboꝝ qͦ ad deū nō eſt neceſſaria. ſe cus qͦ ad homīeꝫ qͥ iudicatꝭ de his q̄ foris ſunt. Et dicit panor. in. d. c. lr̄aturā. ꝙ hec eſt ſingl̓is theo . Addicio Ꝙ d.. c q̓ krit vetū obẜ. ā Sl̓aꝫ t̓m ordīs ſū fi. atiſti ⁊ loqꝫ Avt̓a velo 4 xảob eē q̄o q̄ dhcdiO dia t. CI. iſt. ꝯcio.ʳ ꝑ. 9. n. 9yꝓobẜ.& obiꝫ. yAꝑo. 4d ob ẜ. InA o Sfōſ2.. ꝙ. b. o44º poQAgl̓a ſe. Gk obẜ. . Phſōi. 8Tra Nōʳ ꝙ ſꝭ Ialo A. 3º ordO ſ f.Aiſti. qvvl l.nc⁊ YKt̓a voto ꝟl. xſal̓ ꝓKp ſtopt ſta.h lxM a lrv qꝫ ꝓ rica. q̄ multas theoricas canoniſtaꝝ infringit. que ſibi multū placet. Naꝫ nō ſequit̉. Propoſui in aīo firmit̉ aliqͥd dare deo vel hoī. ꝙ ad hͦ ſimobligatꝰ ad dandū: exqͦ illā rem nō ꝓmiſi deo vel hoī. Nā votū cauſat̉ ex qͣdā pollicitatōe.i. ex qͣdā lege vniꝰ ꝓmiſſiōis. l. ij. ff. de polli. Et hec dicta be. Tho. ſe quit̉ Archi. in. c. qͥ bona. xvij. q. j. Et ſic ad hoc vt votū obliget reqͥrit̉ vt vouēs hēat aīm ſe obligan di ad illud. Nemo eī ſe obligat niſi hēat aīm ſe ob ligādi ad illud. vt dicit glo. in. d. c. lr̄aturā. Iura gͦ que firmant deciſionem ſuper propoſito debent in telligi de propoſito cum animi promiſſione ſeu ob ligatōne. ⁊ ſola promiſſio non valet niſi p̄cedat de liberatio cum ꝓpoſito etiā reſpectu religionis. lꝫ ali ud ſentiat Io. an. in. c. dudū. de ꝯuer. ꝯiu. Nā iu ramētū ſeu votū calore iracūdie facta vel nō delibe rate nō obligāt. videsͣ. Iurare. ⁊ sͣ. Nouicius. ¶ Et ꝑ p̄dicta ſoluit̉ qō qͦtidiana. Quid de votis mulieꝝ q̄ faciūt in ꝑtu: vel in infirmitatibꝰ vl̓ āgu ſtijs ſuis vl̓ ſuoꝝ. ⁊ et̄ q̄ viri faciūt: moti ex aliqͣ āgu ſtia. vel ꝑturbatōe. Rn̄. ſi hūer̄t intentōꝫ obligādi ſe deo. cogitātes. ⁊ de cā q̄ mouebat eos ad vouen dū.ſ. infirmitate vel alio ꝑiculo. ⁊ de fine.ſ. de eua ſione ꝑiculi. ꝓpter qd̓ vitandū vouebāt. tenēda ſūt lꝫ in tribulatōe ⁊ ꝑturbatōe ſint emiſſa. dūmō cuꝫ deliberatōe fuerīt facta. ⁊ vouētes in ſua mēte fue rīt. ſecus gͦ ſi nō deliberato aīo illa vota feciſſent. et intātū votū obligat vouēteꝫ. inqͣꝫtū hūit intentōꝫ ſe obligādi. Nō eī votū obligat vltra ꝯſenſū. vt di ctū ē sͣ. Iurare. Et ꝑ illud qd̓ dr̄ ꝙ ī voto reqͥrit̉ ꝓ miſſio: hoc ē obligatio. ptꝫ qͥd dd̓m de votis q̄ fiut a ml̓tis. ſicut ab illis de tercio ordine be. Fran. qui vouēt ⁊ ꝓfitent̉ ml̓ta. ⁊ tn̄ illoꝝ trāſgreſſio nō obli gat ad mortale. ⁊ hoc iō ē. qꝛ lꝫ in vouendo talia ſit deliberatio ⁊ ꝓpoſitū. tn̄ deficit qd̓ eſt pͥncipalius.ſ. obligatio. Nā p̄dicti nō intēdunt ſe obligare ꝓpt̓ hmōi vota ad aliqd̓ pctm̄. nec etiaꝫ venialē. Adde tn̄ p̄dictis ſingularē diſtinctōꝫ quā ponit Panor. in. c. ſicut. el. ij. de rl̓a. ꝙ votū factū in hmōi angu ſtijs. aliqn̄ cātur ex timore mortis aīe. Aliqn̄ ex tīo re mortis corꝑis. Timor mortis aīe nō excuſat nec dat cām retractādi actu. Secꝰ in timore mortis cor poris. Rō diuerſitatis ē. qꝛ timo: mortis aīe non nūqͣꝫ incutit̉ a deo vt qͥs ducat̉ ad ꝯuerſionē. ⁊ ſic talis tīor ē appetēdus. xvj. q. j. reuertimini. Sꝫ tīor mortis corꝑis fit ab hoīe. et talis tīor eſt fugiēdus tanqͣꝫ violētus ⁊ iniuſtus. Et iō cū q̄rit̉ nūqͥd tīor lii mortis excuſet? ſic diſtingue pꝰ doc. aut ē tīor mor tis naturalis. aut accidētalis. Primo caſu nōͣ excu ſat. Exēpluꝫ in grauit̓ infirmo: vt in. d. c. ſic̄. Scd̓o caſu ſubdiſtingue. aut ē mors accidētalis caſualis aut violēta. Exēplū pͥmi. vt in timēte ꝑiculū nau fragij: vel incēdij: vel hoſtiū. Et iſte tīor nō īpedit vliderti actu. nec inualidat ꝓfeſſionē ꝑ rōeꝫ sͣ. dictā. Nam aliqn̄ deꝰ incutit talē timorē vt hō ꝯuertat̉. Scd̓o caſu pone exēplū in eo qͥ timet mortē violentā ſibi imminētē ab iniqͦ hoīe. Nā ſi ꝓpter talē timorē qͥs ingredit̉ religionē nō tꝫ ingreſſus. exqͦ fecit vt eua deret mortē violentā. nā deꝰ reſpicit cor. ⁊ vult vo luntariū milite̓. ⁊ ita loquit̉. c. j. qd̓ me. cā. ⁊ p̄dicta poſſunt adduci general̓r ad validitatē: vel inualia . ꝟ..&. vj. b 47 6 2l) .1ō 8 pº.iio Sſ. obliga.

Uotum. j. ditatem cuiuſlibet voti. hec Panor. ¶ Quot ſunt ſpēs votoꝝ? Rn̄. due. Nā quoddā eſt votū ſimplex. ⁊ quoddā ſolenne. videsͣ. Impe dimentuꝫ. iiij. Eſt ⁊ alia diuiſio votoꝝ: qꝛ aliud eſt purū ſiue abſolutū: vt cum qͥs abſolute ⁊ ſine con ditione vouet. Aliud eſt ꝯditionatum: vt cuꝫ ad ditur: ſi hoc erit vel illud. ¶ Utrum vouēs teneat̉ ſtatim adimplere? Rn̄. ẜm Guil̓. Si votū eſt abſolutū: tenet̉ ſtatim cum pōt: niſi vouendo aliud in mente habuerit. Naꝫ vt dictū eſt qͦ ad deū tātū obligat votū quantum vouens ſe obligare intendit ⁊ nō plus. et ſi de hoc actu tūc nō cogitabat: recurrendū eſt ad qd̓ veriſi militer delibaſſet et feciſſet: ſi de hoc cogitaſſet tūc qn̄ vouit. ⁊ ẜm eiꝰ intentionē iudicandū. Si autē hoc diſcernere neſcit: tūc tutior via tenēda ē. Quo v̓o ad iudiciū hoīm ⁊ ꝯtentioſuꝫ: vouens ſimpl̓r ⁊ ſine p̄finitōne tꝑis tenet̉ ſtatim adimplē: ⁊ dabi tur ei tp̄s ad arbitriū boni viri ad diſponenduꝫ ⁊ p̄ꝑandum que neceſſaria ſunt ad tale votum exe quenduꝫ. ⁊ hoc caſu intelligit̉ regula iuris ciuilis. vicꝫ. In om̄ibꝰ obligationibꝰ in quibꝰ dies nō po nitur ſtatim debet̉. Addit tn̄ Archi.f. ꝙ ſi quis ni mis tardauit imple votū ꝓpter qd̓ a memoria exci dit oīno: vel venit ad ſtatum nō valendi implere cū bene prius potuiſſet: mortale vr̄. Ideꝫ qn̄ dimi ſit ꝓpoſitum nō implendi cum tn̄ poſſet. Al̓s mo ra implendi votū qn̄ ſibi nō p̄fixit tp̄s non videt̉ mortale: niſi forte eſſet valde nimia mora. et niſi ex hoc īmineret ꝑiculū non valendi implere: vt ī vo to religionis cū tamē non hr̄et cām dilationis co gentem. hec Archi.ſ. Si aūt votū eſt ꝯditionatuꝫ tūc ẜm Inno. in. c. ſcripture. extra eo. ſiue deficiat ꝯditio generalis vel ſpālis appoſita in voto irrita tur obligatio voti. Gnaͣlis eſt multiplex: vt ſi deo placuerit: ſi potero ⁊cͣ. q̄ quidem ꝯditiones gene rales intelligunt̉ etiā ſi non exprimant̉..xxvij. q. ij. beata Maria. Conditōnes ſpāles pn̄t eſſe multe: vt ſi filius meus liberabit̉. vel ſi ab hac infirmita te ꝯualuero ⁊ hmōi. Si em̄ deficit ꝯditio: nō obli gatur quis ad executionē voti. ⁊ intelligas nō ob ligari ſi tota obligatio ponebatur in euentuꝫ con ditionis. ¶ Quid aūt de illo qui vouit certā ꝑegrinationeꝫ infra annū: ⁊ an̄ illud tp̄s infirmat̉ ad mortē: nun quid neceſſaria ſit dicti voti ꝯmutatio? Panor. in c. j. extra. e. dic̄ ſe inueniſſe vnū dictū ſingulare. b. Tho. quē ſequit̉ Archi. in. c. qui bona. xvij. q. j. ꝙ in tali caſu nō ē neceſſaria ꝯmutatio: qꝛ oē impedi mentū qd̓ habuiſſet a pͥncipio īpedire votū: ſi ori tur poſt factū hꝫ auferre obligatōeꝫ voti. qd̓ eſt di ctū ſatꝭ ſingl̓are ẜm panor. Sꝫ ẜm eū multū ob. c. qd̓ ſuꝑ his. extra. e. vbi ꝓpter impedimentū ſuꝑue niens fit ꝯmutatio in aliā cām. ⁊ lꝫ iſtud ſit magis tutū: tn̄ de ſubtilitate panor. credit primū dcm̄ ſa tis poſſe ꝓcedere. dūmō culpa vel negligentia nō reꝑiat̉ in vouente: Naꝫ ſi ꝑ me nō remanet qͦmi nus votū ꝑficiaꝫ: ſb̓ſiſtente bona volūtate: debeo reputari ac ſi votū ꝑfeciſſeꝫ. Et ad. d. c. qd̓ ſuꝑ. pōt rūderi ꝙ ꝓcedit qn̄ impedimentuꝫ nō ē oīno voti impeditiuū ſꝫ difficl̓tatiuū. alid̓ ē.n. ꝙ ſcm̄ reddat̉ Fo. CCXLIX. impoſſibile. alid̓ difficile. Cōiter tn̄ obẜuat̉. d. c. qd̓ ſuꝑ. ⁊ facit. d. c. j. ibi. an ex infirmitate. ¶ De qͦ dꝫ fieri votū? Rn̄. votū n̄ dꝫ fieri de malo nec de īdifferēti. ſꝫ tm̄ d̓ bono ⁊ d̓ eo ad qd̓ qͥs al̓s n̄ obligat̉. Et ſi fiat d̓ ill̓ ad q̄ qͥs al̓s obligat̉: vtputa. abrenūciare dyabolo ⁊ popis eꝰ: vt fit ī baptiſmo: vl̓ tenere fidē catholicā ⁊ ſeruare decalogū. trāſgre diendo hmōi vota peccat mortal̓r. tn̄ nō eſt impo nenda pnīa ꝓ illo peccato ⁊ ꝓ tragreſſione voti ſi cut ꝓ diuerſis mortalibꝰ: ſed tanqͣꝫ ꝓ vno. Illa tn̄ circūſtantia aggrauat peccatū illud. Nota etiā ẜm Arch. flo. ꝙ ſi quis tranſgreſſus eſt: vel omiſit im plere aliqd̓ votū licitū. ⁊ ſi aduertēter cū poſſet. ſꝑ eſt mortale. ⁊ totiens quotiēs frangit. ſecus ſi ex ob liniōe vel qꝛ nō poterat. vide et̄ ad p̄dicta qd̓ notat Pe. de pal. ꝙ quotiēs quis frangit votum totiens peccat mortal̓r. dum tn̄ actus interior ⁊ exterior ite ret̉. ſecus ſi exterior tm̄. qꝛ peccatū eſt in actu ꝑ ſe in teriori. vn̄ qui vult vno actu furari et mechari vel plura furari vnum peccatū cōmittit quo ad deum licet plura furet̉ quo ad iudiciū hoīm. ⁊ hoc in vo to negatiuo: puta. quo vouet nō bibere vinū. ſecꝰ in affirmatiuo. quo quis vouet ieiunare. tunc em̄ nō totiens peccat quotiens comedit. ſed ſcd̓a vice. tercia aūt vice ⁊ deinceps nō: maxime ſi nō in con temptū. ſed qͣſi non reputās plus ſibi poſſibile illa die ieiunare. ꝑatus ieiunare alia die integra ꝓ illa ſꝫ ſi in ꝯtemptum fregiſſet: nec intentiōe: nec ex in tegro al̓s ieiunādi. tunc ſecus. maxime in voto ſin gulari ⁊ ſecreto in quo nō eſt ſcādalum. Nam ſecꝰ eſt de illo qui ieiuniū eccleſie fregiſſet. Non em̄ ꝓ ter hoc licet ei extra horā comedere intentōe al̓s ie iunandi in ſcādalum aliorum. ¶ Quid de votis ſtultis. vt de non pectinādo ca put in ſabbato vel lauādo: vel ieiunare in dn̄ica et hmōi? Non eſt mortale: ſed ꝓhibendi ſunt illa im plere. Illud aūt votum qd̓ in aliquo euentu eſt bo num. ⁊ in aliquo malū. nō obligat niſi ꝓ euētu bo no: vt votum iepte Iud. xj. ¶ Utrum expediat vouere? Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xxxviij. ꝙ vouens: aut vouet bona. quorum ob ſeruatio videt̉ ꝓbabiliter ꝓportionata infirmitati ſue ſpūali. aut improportionata. Primo mō voue re expedit hoī. qꝛ ꝑ hoc firmat amplius voluntatē ſuā in bono. ⁊ ꝓ magna ꝑte excludit a ſe libertateꝫ malefaciēdi. ⁊ facit actuꝫ v̓tutis latrie ⁊ iō vouēdo meret̉. Scd̓o mō nō expedit hoī vouere: nec lꝫ. Ta le em̄ votū nō hꝫ diſcretionē comitē: cum ꝑ hoc vo uens magis videat̉ ſe illaqueare: ꝙͣ augere ſecurita tem de ſua ſalute. Quilibet tn̄ reputare debꝫ obſer uantiā voti religionis ꝓporcionatā eſſe ſue infirmi tati ſpūali. niſi ꝑ certam experientiā ſibi de ꝯtrario conſtaret. Propter em̄ cuſtodiā q̄ magis adhibet̉ religioſis ꝙ ſecularibꝰ. ⁊ ꝓpter bona exempla q̄ vi dēt frequētius. ⁊ bona verba q̄ frequētius audiūt. et ꝓpter maiores ꝯſolatiōes ſpūales: qͣs ex dinina benignitate ob fauorē religiōis ⁊ ex ſancta ſocieta te recipiunt. obſeruatio aliquoꝝ bonoꝝ ꝓporciona ta eſt alicui exiſtenti in religione. que eidem ꝓporci onata nō eſſet in ſeculo remanēti. ⁊ liberior eſt vo luntas vouentis. qͣꝫ nō vonētis. Nam liberior eſt

volantas q̄ a rectitudine declinare nequit: qͣꝫ que illā deſerere pōt. Homo aūt ꝑ votū nō minuit in ſe libertatē faciendi bonū: ſed auget. ſꝫ minuit po teſtatem faciendi malū. Nec ob. qd̓ dicunt vulga res. Res coacta facta nil valet. qꝛ Rn̄. ẜm zab. in cle. ſi dominū. de re. ⁊ ve. ſanc. ꝙ duplex eſt neceſſi tas.ſ. coactōnis. ⁊ hec ꝯtrariat̉ voluntati ⁊ minu it de laude actus. ⁊ hec nō eſt in voto. Alia eſt ne ceſſitas q̄ eſt ex interiori inclinatione ꝓpter conſue tudinem bene agendi. ⁊ hec eſt in beatis. ⁊ hec nō minuit: ſed auget. ¶ Quid de voto qd̓ fit ex duabꝰ cauſis? Rn̄. ẜm Ray. Si qͥs vouet ex duabꝰ cauſis. vtputa. ire ad ſanctū Iac. qꝛ credebat ibi inuenire germanū ſuū ⁊ etiā ꝓpter redimēda pctā ſua. In hoc caſu qͣꝫuis ſciuerit germanū ſuū diſceſſiſſe etiā anteqͣꝫ iter ſuū arriperet: nihilominꝰ tenet̉ ꝑꝑ aliā cām: ſi nihilo minus intendiſſet ſe obligare. Al̓s ſecus: qꝛ votū nō obligat vltra ꝯſenſum ⁊cͣ. ¶ Quid ſi quis emiſit duo diuerſa vota? Reſpō. ẜm Tho. in. iiij. ſi vtrunqꝫ eſt ꝯpaſſibile cum alte ro: vtrūqꝫ debet ſeruare: niſi forte aucͣte ſuperiorꝭ votum p̄cedens in aliud melius ꝯmutet̉. ſi auteꝫ ambo vota ſunt ſimul incompaſſibilia: debet ẜna re qd̓ maius eſt. ⁊ de minori ẜm arbitriuꝫ p̄lati ſa tiſfacere. Uide hoc sͣ. Ieiuniū in fi. ¶ Utrū pater moriens poſſit iniungere filio: quē ꝯſtituit heredem: vt impleat votū eius? Rn̄. ẜm Ray. votū ꝑegrinatōnis nō pōt pater iniungere filio: quē ꝯſtituit heredem: niſi ⁊ ipſe filius appro baret. extra eo. licet. ſꝫ pecuniariam ſatiſfactōnem bene p̄t iniūgere: quinīmo ẜm Hoſ. ſi filius vult eſſe heres: tenet̉ implere oīa vota pr̄is: ſi hereditaſ hoc patiat̉. ⁊ ꝓ hoc facit. l. ij. ff. de pol. q̄ dic̄ ꝙ obli gatio voti trāſit ad heredē. vide panor. ad hoc in d. c. licet. vbi q̄rit de illo filio regis. qͥd ſi ſe nō obli gaſſet ad executōeꝫ. nunqͥd teneret̉ exeqͥ votū pa ternū? Inno. dicit ꝙ ſic. ⁊ pōt ꝯpelli ꝑ priuatōem hereditatis: nō aūt ꝑ coactōeꝫ ꝑſonale. ⁊ ſic nō po tuiſſet excōicari: niſi ſe obligaſſet ẜm eū. D. an. pu tat ꝙ exquo ſponte adiuit hereditatē: pōt ꝯpelli ꝑ excōicatōeꝫ qd̓ placet panor. Naꝫ adeūdo qͣſi con traxit. Sꝫ videt̉ ꝙ exqͦ ille rex morte p̄uētꝰ nō po terat votū ꝑficere: nō tenebat̉ ꝑ aliū exeqͥ: qꝛ in vo to intelligit illa ꝯditio gnālis. ſi potero. vt dcm̄ eſt sͣ. Et notat glo. in. c. nō eſt. extra eo. Inn. dat nota bilē ſo. ꝙ qn̄qꝫ qͥs vouet viſitare terrā ſanctam ob deuotōeꝫ. Qn̄qꝫ ꝓ ſubſidio impendēdo terre ſan cte. Primo caſu nō tenet̉ votū exequi ꝑ aliū ſuper ueniente impedimēto. Scd̓o caſu tenet̉: qꝛ exquo vouit ꝓ ſubſidio dꝫ impēdere ſubſidiū meliori mō qͦ pōt. Et nota hoc ſingulariter Naꝫ facit ad ea q̄ dicta ſunt sͣ. vt votū emiſſuꝫ ꝓ deuotōne nō obli get vouentē ſuꝑueniēte impedimēto oīno impe ditiuo. Ho. tamen limitat primū dictū qn̄ impe dimentum nō erat temꝑe voti. Al̓s aūt ne votuꝫ deriſorium videat̉: tenetur votuꝫ redimere. quod nō putat panor. verum: niſi vouens eſſet certꝰ de impedimento ꝑpetuo. al̓s debet intelligi: eum pri mum cōmode poterit. Item panor. dat aliaꝫ limi tationem: vt ex impedimento ſuperueniēte tollat̉ Uotum. ij. obligatio voti: qn̄ prius nō fuit in mora exequēdi al̓s aūt votū eſſet cōmutandū vel redimendū. hec Panor. in. d. c. lꝫ. vide etiā glo. ſingularem in. dxc. nō eſt: q̄ dicit ꝙ in voto intelligit̉ conditio genera lis ſi cōmode fieri pōt. ſꝫ hoc nō placet Panor. qui putat ꝙ impedimentū difficultatiuū voti nō aufe rat obligationē ſꝫ reddat facilitateꝫ diſpēſandi. pro hoc. c. j. extra eo. vbi ponderat̉ cā infirmitatis. OTum. i. qs p̄e vouere. ¶ Vtrū ep̄s poſſit vouere? Rn̄. ẜm Hoſt. non pōt ſine licētia pape votū emittere ꝑ qd̓ diſſoluat̉ vinculū mr̄imonij: qd̓ eſt inter ip̄m ⁊ ec cleſiā ſuā. extra de regula. lꝫ. Itē nec aliud votum ꝑ qd̓ graue p̄iudiciū fiat eccleſie ſue. vt de longa pe grinatōne ⁊ hmōi. extra eo. magne. Uotū tu abſti nentie ⁊ elemoſyne emittere pōt. ¶ Utrū qui ſubiecti ſūt ptāti alterius poſſint vo uere? Rn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxviij. Nullus pōt ſe firmiter obligare ad id qd̓ eſt in ptāte alteriꝰ et quicūqꝫ eſt ſubiectus alicui: ꝙͣtū ad illud in quo eſt ſubiectus nō eſt ſue ptātis. ⁊ iō nō pōt ſe firmi ter ꝑ votū obligare ad id ſine cōſenſu ſuꝑioris. nō tn̄ peccat vouēdo: qꝛ intelligit̉ ꝯditio tacita.ſ. ſi nō reuocant̉ a ſuꝑiore. ex qͦ licita reddunt̉ ⁊ valida. Utrū pueri poſſint vouere? Rn̄. ẜm Tho. vbi sͣ. Pueri an̄ annos pubertatis duplici rōne voue re non pn̄t. Primo. qꝛ vt in pluribꝰ patiunt̉ rōnis defectu: ſicut pꝫ in furioſis ⁊ amentibꝰ qui ſe voto nō pn̄t obligare. dū ſunt in furia vel amētia. Scd̓o qꝛ ſunt in ptāte ꝑentuꝫ vel tutoꝝ qui ſunt eis loco ꝑentū. ⁊ iō eoꝝ vota ex duplici cā robur nō habēt Dicendū eſt ergo ꝙ ſi puer vel puella an̄ puberta pture. extra tis annos nondū hēat vſum rōnis: nullo mō pōt ſe ad aliqͥd obligare. ſi v̓o an̄ annos pubertatis at tigerit vſum rōnis. pōt quidē quantū in ſeipſo eſt ſe obligare. ſꝫ votū eius p̄t irritari ꝑ ꝑentes. quorū cure remanet adhuc ſubiectus. hec Tho. Et ꝙ vo tum pueri an̄ annos pubertatis obliget. facit ẜm Panor. c. ij. extra eo. incta glo. vbi ipſe infert ꝙ vo tum emiſſum in puerili etate efficaciter obligat. lꝫ p̄ſtet facultatē obtinēdi ꝯmutationem. ⁊ ſic minor etas non impedit obligationē querendā deo. ⁊ dr̄ puer poſt. vij. annū. ⁊ ſic poſt doli capacitatē quis obligat̉ ex voto. ⁊ in hoc tene ſemꝑ mēti dictū tex. qꝛ vt dicit Panor. alibi nō eſt ita clarus. Addit eti am Panor. ꝙ cū tale votū emiſſum in puerili eta te videat̉ potius ꝓcedere ex quadā facilitate animi qͣꝫ diſcretōis arbitrio obligat vouenteꝫ. lꝫ facilitas p̄ſtet cām diſpēſandi vl̓ ꝯmutādi. Addit tn̄ Tho. ꝙ qͣꝫtūcunqꝫ qͥs ſit doli capax an̄ annos pubertatꝭ Vpo nō p̄t tn̄ ſe obligare voto ſolenni ⁊ religionis ꝓpter eccl̓ie ſtatutū qd̓ reſpicit qd̓ in pluribꝰ accidit. poſt annos aūt pubertatis p̄nt iā ſe voto obligare ſim plici. vel ſolēni abſqꝫ voluntate ꝑentū. Quid aūt ſi puer an̄ annos pubertatis vouerit ſe ſeruaturū ꝯtinentiā: vel ingreſſurū religionē cū venerit ad etatē legitimā. vel cū pr̄ eiꝰ obierit. Nū qͥd pr̄ votū illud reuocare: vel irritare p̄t ꝯͣdicēdo. Rn̄. Aſten. li. j. ti. xx. refert Ug. dicere ꝙ nō. Sad Rod̓. dicit ꝙ p̄t. q̄ vr̄ humanior opinio. vn̄ nō te

Uotum. ij. nebit̉ illud ſeruare niſi iterum voueat: vel iuret: qꝛ obligatio ſemel extincta nō reuiuiſcit: nec pat̓: nec tutor peccāt in reuocādo: qꝛ hoc eis cōcedit̉ a iure ⁊ a deo. Nota etiā ꝙ licet in dicto caſu talis nō ob liget̉ ex voto qd̓ in minori fecit etate: ſi tn̄ maior po ſtea factꝰ: illud ratū habuit qd̓ vouit: obligatꝰ erit d. c. ij. iuncta glo. ¶ Utꝝ filiuſfa. poſtꝙͣ ꝑuenit ad pubertatē vouē poſſit? Rn̄. ẜm tho. vbi sͣ. Ille qͥ venit ad annos pubertatꝭ ſi ſit libere ꝯditōnis: eſt quidē ſue ptātis ꝙͣtum ad ea q̄ ꝑtinēt ad ſuā ꝑſonā. puta. ꝙ ꝑ vo tum obliget ſe religioni: vel ꝙ mr̄ioniū ꝯͣhat. non aūt ē ſue ptātis ꝙͣtum ad diſpenſatōeꝫ domeſticā vn̄ circa hoc nō p̄t aliqͥd vouē ſine ꝯſenſu patris hec tho. Idem ēt in alijs dicendū vr̄ ꝑ q̄ p̄iudicat̉ iuri pr̄ie ptātis: vt ī abſtinētijs ⁊ ꝑegrinatōnibꝰ ⁊ ſil̓ibꝰ: in quibꝰ nō p̄t filiꝰ vouē niſi ꝑegrinationem tranſmarinā in ſubſidiū terre ſctē. exͣ eo. ex multa. ẜm Ho. ⁊ niſi pr̄ ꝯſenſerit expreſſe: vel tacite.ſ. nō ꝯtradicendo ẜm Inno. ¶ Quid aūt ſi pr̄ ꝯtradixerit et reuocauerit hmōi votū filij vl̓ filie ſiue ꝯtinētie: ſiue aliud. ⁊ pꝰ hmōi reuocatōeꝫ ꝯſentit tali voto. nunqͥd filiꝰ cuꝫ vene rit ad etatē ltīmaꝫ tenebit̉ obſeruare hmōi votuꝫ Ii vel iuramētuꝫ ſi forte iurauit aliqͥd: ſi votū illud n̄ ſit de ingreſſu religionis? dicendū eſt ꝙ nō reuiui ſcit: qꝛ ſemel fuit abſolutꝰ.ſ. ꝑ reuocatōeꝫ factam a pr̄e. ⁊ obligatio ſel̓ extincta nō reuiuiſcit. vn̄ nō te nebit̉ obſeruare hmōi votū vel iuramentum: niſi tibꝰ qui ſe voto iterum voueat: aut iuret. ¶ Sꝫ difficultas ē de filiofa. pub̓e. ⁊ vxore. An pꝰ litit reuocatōeꝫ: vel ꝯtradictōeꝫ pr̄is vel mariti reuiui ſcant vota mortuo pr̄e vel marito? Inno. in. c. ſcri iulitit pture. extra. e. dic̄ ꝙ ſoluta pr̄ia ptāte tenet̉ filiꝰ im plere votū. Idem dic de vxore. Rō diuerſitatꝭ eſt qꝛ votū pueri ꝑ ꝯtradictōeꝫ ꝑentū factū fuit mor tuū. ⁊ iō merito nō reuiuiſcit. ſecꝰ ī votis filiorū fa xii pubeꝝ ⁊ vxoꝝ: qꝛ ꝑ ꝯtradictōnem pr̄is vel marit hmōi vota nō moriūt̉ ſꝫ mortificant̉. hoc ē: qꝛ ſolū executio ꝓhibet̉. ⁊ iō nō mirū ſi pꝰ mortē ſuꝑioꝝ p̄ dicti tenent̉ exeqͥ vota p̄dicta: qꝛ ſoluꝫ mortificata fuerāt. Idē dic de votꝭ factꝭ ab vxore an̄ ꝯtractum mr̄ionij: qꝛ illa ſi p̄iudicialia ſunt nō dꝫ exeqͥ ſine l rendā deo ⁊d centia viri. ⁊ hoc vr̄ etiā velle. c. manifeſtū. xxxij. q. v. vbi dr̄ manifeſtū eſt ita voluiſſe legē: feminaꝫ ſb̓ viro eſſe: vt nulla eiꝰ vota q̄ abſtinentie cā vouerit reddant̉ ab ea niſi auctor vir fuerit ꝑmittendo. ¶ Quid āt ecōtra. An maritꝰ poſſit emittē votuꝫ abſtinētie vel ꝑegrinatōis īuita vxore? Dubiū fac̄ qꝛ maritꝰ ⁊ vxor nō iudicant̉ ad imꝑia? Innoc. vt refert panor. in. d. c. ſcripture. dicit ꝙ ſic̄ vxor non obligat̉ ex voto abſtinētie ⁊ ꝑegrinatōis niſi mari tus ꝯſentiat. vt in. c. noluit. xxxiij. q. v. ⁊ ī. d. c. ma nifeſtū. ita in marito: vt nō poſſit ſe obligare ad vo tum abſtinētie: ſeu ꝑegrinatōnis ſine lnīa vxoris. Et hoc poteſt intelligi verū in votis ꝑ q̄ p̄iudicare tur iuri vxoris. In alijs ſecus. Nā maritꝰ ē caput vxoris et nō ecōtra. Ex quibꝰ infert̉ ꝙ maritꝰ ſine lnīa vxoris poteſt emittere aliquod votum abſti nentie. dūmodo nō p̄iudicet mulieri. Et addit pa nor. in. d. c. ſcripture. ꝙ ſi vterqꝫ vel alter eoꝝ emi 2pto voto Aigioe 19O28 vetꝰ xlj. bſti iiaO A 4º I5... Mdicte. a patibꝰ G. ¶ A irrita16 y Rraobligr 22 2I ſola 3. h ꝓl. b. l. ij Fo. CCLI ſit votū an̄ contractū matrimonij. nō pōt alter exe qui cū p̄iudicio alterius: vt notat̉ in dictis iuribꝰ. Pōt tn̄ vxor illud vouere ſine ꝯſenſu mariti. qd̓ da re p̄t ſine ſuo ꝯſenſu: vt notat̉ in d. c. manifeſtum. Panor. tn̄ in. d. c. ſcripture. videt̉ ꝯͣriari Innoc̄. in eo qd̓ dixit. ꝙ ſoluta patria ptāte filiꝰ tenet̉ imple re votū. Nam ẜm eū. c. quidā. de ꝯuer. ꝯiu. videt̉ multū obſtare. Nam ibi dr̄ ꝙ ſi maritus intrauit̓ religionē ꝯtradicēte vl̓ ignorāte vxore. ⁊ ad petitōꝫ vxoris reuocat̉. nō tenet̉ mortua vxore ingredi re ligionē. qꝛ emiſit votū tꝑe inhabili. gͦ idē dicenduꝫ in filiofa. exqͦ executionē voti nō ꝯtulit ad tp̄s ha bile. Et hanc ꝑtē Panor. putat veriorē. lꝫ opi. In no. ſit tutior ẜm eū. Tn̄ p̄t dici ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ ver eſt ꝙ ille maritus emiſit votū tꝑe inhabili. ſecus de filiofa. qꝛ emiſit votū tēꝑe habili. ⁊ tenuit votū ẜm oēs. lꝫ executio voti nō fuerit collata ad tp̄s habilē Infert etiā Panor. aliud ſingulare in. d. c. quidaꝫ: de dicto marito ꝙ in materia voti ꝓcedit etiaꝫ illa iuris regula. Si nō valet qd̓ ago: vt ago. valeat vi valere pōt. Nam vt ibi vides maritus nō obliga uit ſe ſimpl̓r ad ꝯtinentiā in ſeculo ſeruandā. ſꝫ ad religionis ingreſſum. qui tn̄ nō valuit. lꝫ ꝓfeſſionē fecerit. ⁊ nihilominus remāſit obligatus reſpectu ꝯtinentie obſeruāde. que ꝯtinentia includit̉ ſub in greſſu religionis. hoc eſt ſub ꝓfeſſione: vt in. c. cuꝫ ad monaſteriū. de ſta. re. Et ſic talis non p̄t decēte ro contrahere matrimoniū mortua vxore. tn̄ ſi con trahit: tenet. lꝫ debitū exigere nō poſſit. ¶ Utrū ſeruus poſſit vouere? Rn̄. ẜm Innoc̄. Panor. in. d. c. ſcripture. ꝙ ꝑ votū ꝙ dꝫ ꝑagi ſine p̄ iudicio dn̄i nō p̄t. non obligat̉ ſeruus. ſecus dic in alio voto: puta. ſi vouit or̄onē dicere vel qͥd ſil̓e. ¶ An aūt ſeruus poſtea factus liber teneat̉ ad vo ta prius facta? Dic vt nūc ꝓxīe dictū eſt de filiofa. Mdicio et et vxorē. ¶ Utrū religioſus poſſit vouere? Rn̄. ẜm Ri. in ilSo brip iiij. di. xxxviij. aliqui dicūt ꝙ ꝙͣuis religioſus nō te a 7 SA qo. neat̉ ad obediendū in omnibꝰ etiā licitis q̄ p̄latus yª I Sel. vellet ſibi imꝑare. tn̄ in his in quibꝰ p̄lato ſubiectꝰ ſionP 4 MO eſt. tenet̉ ei obedire ꝓ quolibet tꝑe: qͥ ſibi imꝑat̉. et y.2Sol̓. rx. qꝫ ideo nullū eſt tp̄s ei vacans qͦ aliquid poſſit facere Mypleatap vltra id ad qd̓ tenet̉ ex ſua ꝓfeſſione. et ideo nihil vt ſ eblignē vltra hoc lꝫ ſibi vouere. qꝛ nullus dꝫ vouere aliqͥd vobo LC.io vC niſi eligere poſſit tp̄s quo id poſſit implere. ſed hec 9tc I. No va. xj.. rō nō videt̉ cogere. qꝛ multa poſſet vouere religio S 5 465. C 1 ſus. quorū adimpletio executionē oꝑis cuiuſcunqꝫ co2 xyſto Eō qd̓ p̄latus p̄t ſibi p̄ciꝑe nō impediret. ſꝫ ꝓmoueret ill 24O Folmt vt non dicere verbū ocioſum. nō cogitare aliquid Mvoj olliga vani. ergo ſi aliud non obſtaret ꝙͣ rō p̄dicta: religi lv. Xx gar. 1q oſus poſſet vouere ſine licētia p̄lati ſe nunꝙͣ dictu Ab Ata ⁊4tlabi rum verbū ocioſum ex deliberatōe ⁊cͣ. Preterea p̄ 10421Al Cxa. dicta rōne non obſtāte poſſet religioſus vouere ſe vꝰ p. l̓. xxxxx. x O qualibet die dicturum ſpecialem or̄onem qn̄ vaca qa xdextO a ret ſibi tp̄s: qͦ non eſſet occupatus de p̄cepto p̄latꝭ? L.ii ad trllita vel in oꝑbꝰ q̇ in ſua ꝓfeſſione includunt̉. Ideo vi 42 8. b L R. abl. det̉ alijs dicēdū ꝙ rō qͣre religioſus nō p̄t vouere 40 4º l eſt: qꝛ pēſata humana infirmitate ⁊ religionis one ſi vtꝝ. I. Siſſ.i re. non p̄t ſe ad aliquid vltra ſuā ꝓfeſſionē obliga re. qd̓ poſſet implere ſine qualicūqꝫ p̄iudicio: vel p̄ ſc⁊vol O 2 4 S 7 iudicij ꝑiculo obſeruatōis cuiuſlibet eorū ad q̄ ex ccI L ILr ft iij 9 8 9χ ſi C0 S. p 24 A M L0M5 y . VtA ppii.zt a̓ X4 y2vl̓ qꝛ 4ꝯ L. 2 6. 1A fali. vo h obliga. cōt ſo ybaʳ. ẜ d. r. pan.... l. 9.. vol Scoyea. lx. ſi 49. Sv2ºpob ⁊8y 7οωyOO G cō y. 5 Q v1 y. ¶ ⁊ᵐ. vNy2. vx.oꝝ. ⁊ Fuorē vꝰ Lu orroꝫ yib l 9 S Ai. ſ 42&l A M f. y3. 6469 F 51M42 S F vola F22. ⁊ ſola.ꝓlhe. L. I4 M R.ꝰ 2. A ¶ Qª voiiihj ẜoabſti.i. l̓ e. g̓arō. 6l 4 Oli vxexi GA qj. 6 ꝑ I ẜ.. Sicax iu..a xx. qº. il) Mο. P.ª. 4º.. a2

ſua ꝓfeſſione tenet̉. et abſqꝫ ꝑiculo reddendi ſe in terduꝫ oneroſum p̄lato ſuo: vel alicui ſeu aliquibꝰ fratrū ſuoꝝ ꝓpter ſollicitudines et modos ſingl̓a res: q̄ interdū hr̄ent illi qͥ eſſent ad plura qͣꝫ alij ob ligati. Preterea tāte altitudinis ē religionis votū ꝙ oīa alia in ip̄m ꝯmutari pn̄t. et iō eccleſia ꝯſide rans huiꝰ voti altitudinē ⁊ hūane nature infirmi tatem voluit aucͣte dei voto religionis nullū votū poſſe ſuꝑaddi ꝓpter ꝑiculū trāſgreſſionis vitāduꝫ qͥ etiā dr̄ cā iura ꝯſentire vident̉ ꝙ vota q̄ fecit ho an̄ ſui profeſſionem in religione: qͥ p̄latꝰ ip̄m recipi ens igͦrauit: p̄t poſtꝙͣ ſibi votū fuerit reuocare. qd̓ ꝓbat̉ ꝑ hoc: qꝛ religioſus plꝰ eſt ſub p̄lato: qͣꝫ vxor ſub viro: ſꝫ vir reuocat vota vxoris. vt dcm̄ eſt sͣ. gͦ ⁊cͣ. Idem tenet tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxviij. vbi cōclu dit ꝙ nullū votū religioſi eſt firmū: niſi de ꝯſenſu p̄lati. Per rōnem primaꝫ sͣ. poſitam ꝯfutatam ta men a Ricar. ¶ Utrū qd̓libet votū ꝯmutari poſſit in votū reli gionis? Rn̄. ẜm Ri. vbi sͣ. ꝙ volens facere profeſ G3 Al. 2 ſionem in religione: ſi actual̓r vel habitualiter vult lo ſa remanere obligatꝰ ad vota q̄ in ſeculo fecerat: non ꝯmutant̉ in votū religionis: tn̄ poſtꝙͣ hoc deueīt ad noticiam p̄lati: poterit ip̄m ab illis votis abſol uere: maxīe ſi igͦrabat ip̄m ligatū eſſe illis tꝑe ꝓfeſ ſionis. Si aūt actual̓r: vel habitualiter intēdit am plius illis votis nō teneri: ſꝫ ſoli voto religiōis ſue ab illis abſoluit̉ ꝑ religionis votū: ꝓpter voti reli gionis altitudine ⁊ ꝑfectiōeꝫ. extra de voto. c. ſcri pture. ⁊ de pe. di. j. menſurā.§. his aucͣtibꝰ. vbi dr̄ nō eſt neceſſaria certa ſatiſfactio pctī: cuiꝰ totū vi te tp̄s obedientie impendit̉ ſuo ꝯditori. hec Ri. ¶ Utrū clericus poſſit vouere? Rn̄. ẜm Inno. et Panor. in. d. c. ſcripture. ꝙ clericus nō p̄t vouere votū ꝑegrinatōis ſine ꝯſenſu ep̄i: ſꝫ votū ꝯtinētie vel abſtinentie ſic. ad hoc. c. duo ſunt. xix. q. ij. Uo tū tn̄ vltramarinuꝫ ſine lnīa p̄lati emittē p̄t. extra eo. ex multa.§. pe. ⁊ fi. ⁊. c. fi. ¶ Quid aūt de abbate? Dic ꝙ ſine ꝯſenſu ep̄i vel ſuꝑioris votū ꝑegrinatōis diuturne emittꝭ nō p̄t xviij. q. ij. abbas. ¶ An aūt p̄lati regulares poſſint emittē votuꝫ ꝓ ſuccurſu terre ſancte ſine lnīa ſui ſuꝑioris. Panor. in. c. fi. extra. e. dic̄. ꝙ qn̄ ſit paſſagiū gnaͣle ex diſpo ſitōe pōtificꝭ: ꝙ tūc dari vr̄ lnīa p̄latis eūdi ꝓ ſuc curſu terre ſct̄e. ſꝫ hoc ceſſāte nō putat ꝙ p̄latꝰ ma xime regl̓aris poſſit ſe ad hoc obligare ſine ꝯſenſu ſuꝑioris: qꝛ ep̄us hoc face̓ nō p̄t: vt ꝓbat̉ in. c. ma gne. extra. e. In religioſis v̓o ſimplicibꝰ putat etiā hoc nō licē ſine lnīa ſuꝑioris: qꝛ nullā volūtatē ha bent. et ī papā nō p̄t religioſus ꝓmoueri ſine lnīa abbatꝭ. vt no. glo. ī. c. ꝙͣ ſit. xviij. q. ij. Et dic̄ ibi gl. ꝙ ſi monachꝰ factꝰ ē papa inuito abbate. ⁊ ip̄emet ꝯpellet ſe redire: qꝛ cū teneat̉ de alijs iuſticiā facere multo fortiꝰ de ſeip̄o. hec gl. Quidā tn̄ hoc nō ap probāt: qꝛ electio ⁊ ꝯfirmatio in papā abſoluit mo nachū a iugo monaſtice ꝓfeſſionis. xviij. q. j. ca. j. Cum gͦ electꝰ in papā: in ip̄a electōe ꝯfirmatōeꝫ re cipiat: pꝫ ꝙ redire non dꝫ. Ex p̄dictis tn̄ habes: ꝙ nō eodeꝫ vinculo ſtringit̉ abbas ſuo ſuꝑiori: ſicut monachus ſuo abbati. Infert etiā panor. ꝙ ociuꝫ Uotum. iij. monachale nō eſt anteferēdū vtilitatibꝰ eccleſiaſti cis. ꝓ hoc. c. lꝫ. d̓ regula. vbi pꝫ ꝙ ſollicitudo: labo ⁊ doctrina p̄ferunt ſilētio: ꝯtēplatōi. ⁊ quieti. qꝛ vti litas publica p̄ferēda eſt priuate. Et hoc veruꝫ ẜm Ho. qn̄ priuata includit̉ ſub publica. al̓s ſecus. et hoc intelligit̉ qn̄ ꝑſona priuata habuit electionē. ſꝫ ſuꝑior debet p̄ferre publicā. lꝫ priuata nō includat̉ ſub publica: vt in. c. bone. el. j. de po. p̄la. De voto cōiugū. An Otum. lij. vxor poſſit vouere. di v Actum eſt sͣ. in p̄cedēti. c. Vtꝝ alter ꝯiugū poſſit vouere ꝙ nō petet debitū? Rn̄. cōiter ẜm doc. ꝙ ſic. de hoc vide s. Impedimentū. xj. Si tn̄ quis voueret ꝙ nunꝙͣ redderet debitū ſi vxorē eū ꝯtingeret ducere: nō te net̉ illud votū ẜuare ẜm glo. in. c. de viduis. xxvij. q. j. De hoc videsͣ. Impedimentū. iiij. Utrū ꝯiunx ſi det licentiā ꝯiugi vt voueat caſti tatē poſſit dictā ln̄iam reuocare?: Rn̄. ẜm Tho. in iiij. ꝙ ſi exp̄ſſe ꝯſenſit ⁊ dedit ln̄iam: nō pōt votū a ꝯiuge emiſſum reuocare. xxxiij. q. v.§. fi. Pe. tn̄ ad dit ꝙ aut dedit in facie eccl̓ie ⁊ qi in iudicio. ⁊ tunc non pōt reuocare. Aut in priuato. ⁊ tunc an̄ vſum ln̄ie reuocare pōt. ſꝫ non poſtea. Si aūt diſſimulat ad tp̄s vxoris votū. ⁊ poſtea habita deliberatōe re uocat. mulier nō tenet̉ implere. Addit etiā Inno. ꝙ ꝯiunx qͥ dat ln̄iam vouēdi. ſi ipſe nō voueat: nō impedit̉ exigere debitū. ar. extra de ꝯuer. ꝯiug. c. j. Idē Ber. ⁊ Ho. Alia v̓o vxoris vota in quibꝰ re quirit̉ ꝯſenſus viri: vir etiā poſtꝙͣ ꝯſenſit reuocare pōt: ſꝫ tn̄ peccat reuocādo qd̓ cōſenſit. xxxiij. q. v. c. manifeſtum. Hoc intellige ſi ſine cā reuocat. Nec tn̄ adhuc credendum eſt illum peccare mortaliter etiam ſi ſine cā reuocaret. vxor tn̄ viro qualitercun qꝫ obedire dꝫ. Et de hoc Panor. in. c. chariſſimus. de conuer. cōiu. facit regulā. ꝙ nullū votum abſti nentie pōt vxor emittere ſine conſenſu mariti. ⁊ ꝙ maritus pōt reuocare. licet prius cōſenſerit. Non ſic aūt econtra. Et de hoc videt̉ tex. in. d. c. manife ſtum. ⁊. c. noluit. xxxiij. q. v. Et plus dicit Panor. ibi. ꝙ nō obſtante ꝙ maritus ꝯſenſerit voto conti nētie vxoris: tn̄ adhuc poterit illud reuocare. quia cum iura diuina ⁊ humana dent marito plenā fa cultatem in voto abſtinentie. ⁊ continere eſt votū ſit tranſire. abſtinentie: vt in. c. ſi tu abſtines.xxvij. q. ij. abſqꝫ dubio videt̉ ꝙ votum continentie etiam poſſit re uocare. tn̄ maritus peccat reuocādo id in quod ſe mel cōſenſit. hec Panor. Communiter tn̄ tenetur oppoſitum. ⁊ hoc tutius. Opinio tn̄ Panor. poſſꝫ nō pōt etiam tolerari anteqͣꝫ vxor emiſiſſet votum continentie. us a romano ꝙͣ tunc licet vir ei licentiā dederit vouendi contine tiam. ſiue publice: ſiue in priuato: vir poterit reuo care. ſecus ſi iam emiſiſſet votum ⁊cͣ. ¶ Quid aūt ſi duo aſtricti voto ſimplici cōtrahūt matrimonium: an teneat? Dic ꝙ ſic. licꝫ neuter eo rum exigere vl̓ reddere debeat. ⁊ hoc ſine hmōi vo ta emiſſa fuerint ante contractum matrimonium vel poſt. ⁊ plus dicit Inno. vt recitat Panor. in. d. c. chariſſimus. ꝙ ſi iſti coniuges poſt mutuū votū continentie ſe carnaliter cōmiſceant: ꝓles inde ge nita nō eſt legitima. qꝛ nō ẜm legem ſunt cōiunetꝭ

Non em̄ eſt ampliꝰ inter eos matrimonium quo ad exercitiū carnis. Et idam no. glo. in. c. miniſtri lxxxj. di. Idem dic ⁊ fortius ſi vxor vouit ꝯtinētiā marito intrante religionē. vel ꝓmoto ad ſacros or dines. Nam ſi de nouo ꝯiugant̉ ſoboles eſt illegi tima. De hoc vide sͣ. Illegitimus. ⁊ Impedimen tum. iiij. ¶ Quid ſi ambo ꝯiuges in domo voueant ꝯtinē tiam ⁊ alt̓ vult frangere. Rn̄. ẜm Ray. Si ambo pari ꝯſenſu emiſerūt votū. tūc etiam ſi maritꝰ ve lit penitere ⁊ votū frangere: ipſa inſtant̓ dꝫ ꝑſeue rare in voto qd̓ fecit. xxxiij. q. v. qd̓ deo. Cō. Ho. addens ꝙ ꝓpter hmōi votum vtriuſqꝫ. nō p̄t vnꝰ ſine lnīa alteriꝰ religionē intrare. Nec ob. exͣ de iu reiū. tua nos. vbi ꝓmiſſio facta inuicē etiam cū iu ramento de nō petendo. ſi admoniti nolūt ẜuare caſtitatem non artat eos. qꝛ ibi non fecerunt vo tum ꝯtinentie. ¶ Ueꝝ vir timens de incōtinentia vxoris poſſit facere votū vltramarinū. Rn̄. ẜm Tho. in qͦlibet. ea q̄ ſunt neceſſitatis nō ſunt p̄termittenda ꝓpter ea q̄ ſunt ꝓprie volūtatis. ex neceſſitate āt viro īmi net. vt gerat curam vxoris: qꝛ caput mulierꝭ vir ē. ſꝫ ꝙ accipiat crucem ad trāſferendū ſe vltra mare ſubiacet ꝓprie voluntati. vn̄ ſi vxor ſit talis q̄ ſequi nō poſſit. ⁊ de eiꝰ incōtinentia timeat̉. nō eſt ꝯſulē dum ei ꝙ accipiat crucē ⁊ dimittat vxorē. Secꝰ āt ſi vxor volūtarie ꝯtinere ꝓponat. vel ſi velit ⁊ poſ ſit ſequi viꝝ. Uxor qͦꝫ inuito viro p̄t votū ieroſolo mitanū emittere ẜm Ho. ⁊ Panor. in. c. ex multa exͣ eo. ſꝫ nō dꝫ exeqͥ ſine lnīa mariti. ſi ē iuuenis ⁊ ſu ſpecta de incōtinentia. ſꝫ ſi mulier ē ſenex ⁊ potēs ad ducendū ſecū bellatores. tūc tenet̉ exeqͥ votum tn̄ ſi nō poſſet ducere bellatores: votū eēt oīno re dimēdū. vt in. d. c. ex multa. Idem ſi vir ꝯtinere n̄ poſſet in abn̄tia vxoris. nam tūc ꝑ rōem sͣ. poſitaꝫ ꝑ tho. eſſet oīno redimēdum. Otū. iiij.ſ. coniugum circa religionē. Utꝝ alt̓ ꝯiugū poſſit ſe voto obligare ſeu ingredi religionē ſine altero. videsͣ. Impedimētū.j. ⁊ Impedimētū. xj. ¶ Sꝫ nunqͥd alt̓ ꝯiugū ante carnalē copulā poſ ſit tranſire ad heremū vel recluſoriū. vel vouere in domo ꝑpetuā ꝯtinentiam. Rn̄. ẜm. Guil. nō pōt niſi obliget ſe ad regularē obẜuantiā ⁊ ad tria ſub ſtantialia. Et ꝑ hoc dicit Panor. in. c. ex ꝑte. el. ij. d̓ ꝯuer. ꝯiu. ꝙ mulier ſponſa ſi vult effici mantellata nō pōt etiam ſi talis modus viuendi ſit approba tus a romano pontifice. ¶ Pone ꝙ vxor fecit votū ꝯtinētie ad tp̄us. ⁊ inte rim maritꝰ fecit ſe religioſuꝫ. Rn̄. ẜm Guil. dꝫ in duci ad intran̄. monaſteriū. aut ſi nō eſt ſuſpecta: ꝙ voueat ꝯtinētiaꝫ. ſi ad hoc induci nō p̄t: poterit jipti reuocare maritū. niſi ipſa nō ignara iuris tacuerit Iltiatꝰ qn̄ maritꝰ religionē intrauit. qꝛ tūc ẜm qͦſdam te net̉ religionē intrare. vel ꝯtinentiam vouere non exn̄s ſuſpecta. Idem Guil. ⁊ Ugo. ¶ Quid ſi ante carnalē copulaꝫ ꝯiūx dicit ſe velle intrare religioneꝫ ⁊ ꝓcraſtinādo differt. Rn̄. ẜm Guil. Ep̄us dꝫ tp̄us ſtatuere. jͣ. qd̓ ingrediat̉. quo Uotum. iiij. Fo. CCLI. elapſo ſi nō fuerit ingreſſus cogat̉ ꝑ excōicationē ſatiſfacere cōiugi. ¶ Quid ſi termīo elapſo ingrediat̉ monaſteriū? Rn̄. ẜm Ray. nihilominꝰ ſi īgreſſus fuerit an̄ car nalē copulā valebit. ar. exͣ de ꝯuer. ꝯiu. ex publico. Et ſic̄ dic̄ Ho. ꝯiūx relictꝰ ī ſecl̓o expectabit nubē ꝑ annū qd̓ ius ꝯcedit ei: ⁊ p̓uatus huiꝰ tꝑis cōmo dū auferre nō poteſt. ¶ Quid ſi ambo ꝯiuges intrāt religiōeꝫ ⁊ alterū vel ambos peniteat ⁊ velint exire ante ꝓfeſſionē? Rn̄. ẜm doc. niſi obſtet eis aliud qͣꝫ votū ꝓbatōis ſicut ē votū ꝯtinētie ꝑpetue: tales ſalua ꝯſcīa redi re pn̄t ad pͥores amplexus. Quid ſi alt̓ ꝯiugū intrat religiōeꝫ ſine lnīa alte riꝰ. ⁊ alt̓ repetit? Rn̄. ẜm Ray. tenet̉ redire ad cō iugē: niſi ī duobꝰ caſibꝰ. Unꝰ ē: ſi illa q̄ repetit for nicata fuerit. ⁊ iſte caſte vixit. ita ꝙ nullā hēat exce ptionē ꝯͣ illū. Aliꝰ ē: ſi forte int̓ eos fuiſſet lata ſnīa diuortij ad ſeꝑationē thori. exͣ de diuor. c. ſignifica ſti. Uir aūt ſic vxori redditꝰ tenebit̉ vxori reddere debitū: ſꝫ nō poterit exigē ꝓpt̓ votū emiſſuꝫ. exͣ de ꝯuer. ꝯiu. quidā. ⁊. c. placet. Qn̄ aūt vnus cōiugū trāſit ad religionē ꝓpter fornicationē alteriꝰ. ille q̄ remāſit in ſeculo poterit poſt mortē intrātis ꝯtra here: qꝛ nihil vouit. ¶ An aūt vir ꝓpter fornicationē vxoris publica poſſit ꝓmoueri ad ſacros ordines ſicut pōt intra re religionē? Dic ꝙ ſic: qꝛ amiſit ius qd̓ hēbat ī vi ro. d. c. ſignificaſti. ẜm Ber. ¶ Quid ſi morit̉ vxor q̄ traxerat virū de mōaſte rio: qꝛ ſine lnīa eiꝰ intrauerat? Rn̄. ẜm Panor. in dicto. c. qͥdā. ꝙ ſi vxor dedit lnīaꝫ marito vt intra ret religionē: tūc tenet īgreſſus. vt notat glo. in. c. vxoratꝰ. de ꝯuer. ꝯiu. ⁊ ſic loquit̉. c. ex ꝑte abbatis eo. ti. Si v̓o vxor nō ꝯͣdixit: ſꝫ diſſil̓auit: nec mari tū reuocauit. poſt mortē vxoris nō p̄t maritꝰ redi re ad ſeculū. Si aūt vxor ꝯͣdixit ⁊ maritū reuoca uit: ſic nō tenet̉ ampliꝰ ingredi religionē: qꝛ ſoluta fuit obligatio: ſi qͣ erat ex ꝑte ſua cuꝫ monaſterio. vide de hoc sͣ. Uotū.j. ¶ Quid ſi vxor vi vl̓ metu coacta dedit viro licē tiā intrādi? Rn̄. ẜm Ho. ſi fuit vis vl̓ metꝰ qͥ ca deret ī ꝯſtantē virū: nihil̓ ei nocet. xxxiij. q. v. noti ficaſti. niſi forte ꝑ tp̄us ip̄a ratificet. exͣ q̄ cle. vl̓ vo. inſinuāte. Idē ſi int̓ueniſſꝫ dolꝰ ẜꝫ Guil. gof. ⁊ ho. ¶ Quid ſi vxor ſine cuiꝰ licētia vir intrauerat re ligionē vult iugredi: ⁊ maritꝰ ꝯtradicit? Rn̄. ẜm Ray. ſi vir iā eductꝰ ē de inonaſterio ⁊ reſtitutus vxori: nō pōt vxor illo inuito ingredi. xxxiij. q. v. qd̓ deo. Si aūt vir nō ē eductꝰ: tuc ẜm Inno. mu lier ſi ī ingreſſu viri ꝯtinentiā vouerit pōt ingredi monaſteriū. xxvij. q. ij. agatoſa. Si v̓o nō vouit: nō poteſt inuito viro ingredi ⁊ ingreſſa pōt educi ar. in dicto. c. qd̓ deo. ſed nō pōt debitū exigere. exͣ de ꝯuer. ꝯiu. c. j. Quid ſi ambo cōiuges fornicati ſunt. nūquid pōt alter altero īuito religiōeꝫ intrare? ℟. ẜm pa nor. in. d. c. ſignificaſti. ꝙ nō. Et ſi intrauerit reuo cabit̉. ⁊ ſic adulteria ꝯiugū paria ꝯpēſatōe tollunt̉ lꝫ differāt ī qualitate: vt qꝛ adulteriū vniꝰ ē noto riū: reliquū v̓o occultū. tt iiij

¶ Quid ſi vterqꝫ non petita licētia ab altero reli gionem intrauit? Rn̄. ẜm Guil. non poterunt ſe inuicē repetere: qꝛ neuter poteſt dicere ſe ab altero ſpoliatū: ſed vterqꝫ intrando videt̉ renūciaſſe iuri qd̓ habebat. ⁊ iuri exigēdi debitū. ideo votū vtri uſqꝫ tenuit. ⁊ quo ad debitū exigendū ⁊ qͦ ad red dendū.ſ. vt nō poſſit exigere: nec teneat̉ reddere. ¶ Quid ſi vterqꝫ credēs alterum mortuū intrat monaſteriū nūquid cōꝑta veritate pōt alter alte rū repetere? Rn̄. ẜm Inno. ſiue ignorātes: ſiue ſci entes alterū viuere ingreſſi ſunt monaſteriū am borū votum ratificatū videt̉ per ꝓfeſſionē volū tariaꝫ? ſi ſecuta eſt. ſecus aūt ſi nō ſit ſecuta ꝓfeſſio expreſſa vel tacita. quia tunc nō ſuccedit obligatio ⁊ ita poteſt intelligi dictum Guil. qui videtur cō tradicere. O tum. V. Quo ad cōmutatōeꝫ ſeu diſpenſationē. 4V ¶ Utrū in votis poſſit diſpēſari vel cō mutari? Rn̄. votum ꝯtinētie non cōmutat̉ com muniter per ep̄os: qꝛ vix vel nunqͣꝫ poſſet aliquid melius inueniri in qd̓ fieret cōmutatio eccleſiaſtici xxvj. Per papā aūt ex cauſa bene pōt fieri talis di ſpenſatio etiam ſuper voto ſolenni. de hoc videsͣ. Papa. ¶ Quis autē poſſit in votis diſpenſare? Dic ẜm Inno. ꝙ epiſcopi ⁊ ſuperiores poſſunt diſpenſare in votis: non auteꝫ prelati inferiores. pro hoc. c. j. extra eo. iūcta ſuꝑſcriptiōe. Ho. dicit ꝙ. d. c. j. nō ꝓbat dictū Inno. ſꝫ potius ꝯtrariū: qꝛ licꝫ loquat̉ ep̄o: nō tn̄ dixit hoc pēdere ab arbitrio ſuo: ſed ab eius qͥ p̄ſidet. Fatet̉ tn̄ ꝙ dictū Inno. in ſe eſt veꝝ ⁊ ſeruat̉ de ꝯſuetudine. Et panor. in dicto. c. j. dic̄ ꝙ vbicūqꝫ inferior p̄latꝰ hr̄et de iure ſpāli ius ep̄a le ī ꝑſonis. tūc poſſet diſpēſare ī voto ſicut ep̄s: qꝛ talis pōt exercere iura ep̄alia. Et tūc lr̄a illa ſtabit ꝓprie vt quilibꝫ p̄ſidēs hn̄s iuriſditionē ep̄alē poſ ſit diſpēſare in voto. Excipiunt̉ tamē quidā caſus ſcꝫ votū caſtitatis. Itē votū religiōis. Itē tria vo ta ꝑegrinatiōis.ſ. hieroſolymitani. ad ſanctū Iac. ⁊ ad limīa apl̓oꝝ.i. romam. Et hodie ē excōicatio abſoluētibꝰ a p̄dictis votis: vt pꝫ ꝑ Sixtinā quaꝫ vide in fi. libri. licꝫ aliud voluerit panor. iūcta glo. in. c. ex multa. exͣ eo. de voto vltramarino qn̄ fuit emiſſum ꝓ deuotiōe. Idē de voto s. Iac. in com poſtella. ⁊ ampliꝰ de hoc nō ē diſputādū. Itē nota ꝙ ep̄us nō diſpēſat ī voto ꝓprio. nā nō dꝫ qͥs au ctorizare ī facto ſuo: vt ī cle. j. d̓ re. ec. nō ali. Utrū p̄lati ꝓ libito ſue volūtatꝭ poſſint ī voto diſpēſare? Rn̄. panor. de mēte doc. in. c. nō eſt. extͣ eo. ꝙ ſine cā diſpēſare nō pn̄t. ⁊ de hoc ē glo. ſingu laris ibi q̄ dicit ꝙ nō ē ſecurꝰ qͦ ad deū: cū quo pa pa diſpēſat: niſi ſubſit cā diſpēſandi. Et hoc dictū glo. pōt extēdi vbicūqꝫ papa diſpēſat ꝯtra ius di uinū ſine cā. Et rō eſt vltra glo. ẜm Panor. qꝛ pa pa tenet̉ defende̓ ius diuinū vſqꝫ ad aīaꝫ ⁊ ſangui nē. xxv. q. j. ſunt quidā. ⁊ idē dicēdū in abſolutiōe a iuramēto eadē rōne. vn̄ nō valet abſolutio a iu ramēto ſine cauſa. ¶ Quid aūt de his q̄ ſunt de iure poſitiuo. nūqͥd Uotum. v. diſpenſatꝰ ꝑ papam ſine caſit tutus. Panor. vbi sͣ. refert Pe. dicere ꝙ ſic. ⁊ iō ꝯcludit ꝙ ſi papa di ſpenſat cū aliqͦ ſuꝑ pluralitate beneficioꝝ ſine cā. diſpenſatꝰ licite retinet. Idem tenet Inno. in. c. cū ad monaſteriū. de ſta. mo. ſꝫ Panor. dicit illud di ctum nunꝙͣ approbaſſe. ⁊ ꝯrium ſentit Io. an. pꝰ be. Tho. in. c. de multa. de p̄ben. ⁊ maxime nō ꝓ cedit illud dictum circa pluralitatem beneficioꝝ. cum omnia bona eccl̓iaꝝ ſint dei. vt in. c. cū ex eo. de elec. li. vj. Et dei ſubſtantia ordinata ad certos vſus vt paupeꝝ ⁊ ſimilium nō dꝫ ꝯuerti ad vtili tatem pͥuatam ſine cā. Item ius poſitiuū eſt fun datum ſuꝑ rōne. di. j. ꝯſueº. gͦ papa cū dēat eſſe bo nꝰ paterfa. non debet relaxare ius rationis ſine cā Fatendum tn̄ ꝙ ſi facit tenet diſpenſatio quo ad ¶An aūt p̄lati poſſint totaliter a voto abſoluere. Dic ẜm Panor. in. c. ꝓpoſuit. de ꝯceſ. p̄. ꝙ papa ex cā pōt totalit̉ a voto abſoluere ⁊ etiaꝫ a iuramēto ⁊ liberare quēadmodū pōt ipſe deꝰ. qꝛ veriſil̓e eſt ꝙ deꝰ dederit ptātem ſuam int̓ hoīes vicario ſuo Al̓s n̄ fuiſſet bonꝰ pr̄fa. ſi dimiſiſſet gregē ſuū ſine paſtore qͥ ex cā poſſet oībꝰ ꝯſulere. Ep̄s āt non li berat ex toto a voto: ſꝫ ꝯmutat in cauſam magis acceptam. vt in. c. j. extra eodem. De hoc videsͣ. Papa. ¶ Sꝫ q̄rit̉ nunqͥd ſine cā poſſint hmōi vota redi mi vel ꝯmutari. Rn̄. ẜm Panor. in. d. c. j. ꝙ vota q̄ a pͥncipio fuerūt volūtaria: pn̄t redimi ⁊ ꝯmuta ri cā exn̄te in vouente: dūmodo ꝯmutent̉. vel ꝓ re demptōe det̉ aliqͥd magis vtile ⁊ deo magis acce ptum ẜm Innoc̄. ⁊ hoc ꝓbat̉ ꝑ. c. ex multa. exͣ eo. vbi tex. alternatiue loquit̉ dicens. ſi neceſſitas exi git vel vtilitas ſuadeat. Sufficit gͦ alteꝝ illoꝝ. Et ex illo tex. infert Panor. ꝙ tūc ꝯmutatio dꝫ eē vti lior qn̄ vtilitas ſuggerit ꝯmutatōꝫ voti. Nam vt patet ex illo tex. ſufficit neceſſitas vel vtilitas. gͦ in caſu neceſſitatis nō requirit̉ melior vtilitas. vtpu ta. ſi cauſa eſt in vouente. quia debilis ad peregri nandum. vel ieiunandum. tunc ſatis eſt ꝙ fiat cō mutatio in ſimilem cauſam licet illa non ſit ma Dicit mn̄ R gis deo accepta. ſecus quando ſola voluntas vo tum redimendi vel commutandi ſubeſt. Nota ta men ꝙ a voto poteſt quis dupliciter liberari. Pri mo modo per redemptionem. Puta. ſi vult face re elemoſynaꝫ. vel edificare hoſpitale. ſeu marita ſolaret̉ exe re domicellas. Secundo per commutationem in aliud: vt ſi vouit ire ad ſepulcrum. ⁊ petit vt fiat ꝯmutatio vt bis teneat̉ viſitare romam ⁊ hmōi. In hmōi aūt ꝯmutatōe. vel redemptōe non pōt dari certa regula. ſꝫ totū depēdet ab arbitrio ſuꝑio ris. qͥ hēbit ꝯſideratōꝫ ad facultates vouētis. ⁊ ex A Rº ẜm G penſas qͣs facturus erat ſi votū impleſſet. ⁊ ad la rtidꝭ vl̓alia. bores ⁊ ſimilia. puta expenſas qͣs feciſſet in eūdo. ſtando. ⁊ redeundo ſimul cum labore. ſꝫ ad locum peregrinationis mittere hꝫ oblatōꝫ quam ibi erat facturus. Hoc intellige ſi talis oblatio ꝓceſſit ex ꝓmiſſione. ſecus ſi ex deuotione. Et hoc vult Ar chi. floren. in ſum. di. ꝙ cum quis vouit dare cer tam elynam. vel facere aliquod ornamentum ec cleſie. vel cerā offerre ⁊ huiuſmodi. Et ſi determi

nat ꝑſonam vel locum cui faciat illud. nō pōt mu tare ꝓpria aucͣte etiā ſi ꝑſona ſit mala. vel eccl̓ia ma le officiata. vel nō indigens tali ornamento. qꝛ ꝙ ſemel placuit ⁊cͣ. Nec ep̄us dꝫ diſpenſare in tali ꝑ mutatione. niſi ſit cā vrgens. puta. qꝛ eccl̓ia eſt de ſtructa ⁊ hmōi. Et rō eſt. qꝛ illi eſt ius acqͥſitū iam ex ꝓmiſſione: ꝙ illi auferri nō pōt. Hoc etiam in re ꝓbat̉ in. c. ex ꝑte. de cenſi. vbi vouens ꝯpelli p̄t ad exeq̄ndum votum. Addit etiam Archi. flo. ꝙ ille qͥ vouerat ire ad aliquaꝫ eccl̓iam nō pōt ꝓpria aucͣte mittere alium: niſi oīno non poſſet. Similit̓ ſi qͥs fecit votū abſtinentie ⁊ hmōi. ⁊ dubitat vtꝝ poſſit implere vel ne. ⁊ ſine diſpenſatōe vel ꝯmuta tione ſuꝑioris: cuꝫ poſſet defacili hr̄e recurſum ad eum. vel ad ꝯfeſſorem ſuum ꝓ ꝯſilio: frangit: mor tale vr̄. hec ille. Pone ꝙ qͥdam hn̄s aliena incerta vouit ea in ſubſidium terre ſancte. nunqͥd tale votum pōt ꝑ ep̄m ꝯmutari. Rn̄. ẜm Guil. nō credo ꝙ ſine lnia pape poſſit ea in alienos vſus ꝯuertere. etiaꝫ ſi in grediat̉ religionem. Utꝝ votum de feſtando in ſabbato ſꝑ ſit mu tandum. Rn̄. Guil. dicit mutari pōt: ſꝫ non eſt ne ceſſe ꝙ mutet̉ qꝛ licitum eſt. niſi ꝑſona ſuſpecta eēt ꝙ vellet iudayzare. Aliqͥbꝰ tn̄ nō irrōnabil̓r videt̉ mutandum. Nam ſabbatū ſolēnizare ꝓhibemur niſi aliqd̓ feſtum in eo occurrat: ne iudayzare vide amur: de ꝯſe. di. iij. c. j. ⁊. c. ꝑuenit. Iteꝫ qꝛ vt pluri mū hoc fit ob aliquam ſuꝑſtitioſam obẜuantiam q̄ oīno ꝓhibet̉. Sciendum tn̄ ꝙ a tranſgreſſione votoꝝ poteſt de iure ꝯmuni ⁊ ꝯſuetudine ꝯfeſſor abſoluere. quia non eſt de caſibꝰ reẜuatis. Secus quo ad ꝯmutatōꝫ vel diſpenſatōꝫ: vt dictum eſt. Otū ſexto quod ſol uitur ꝑ ingreſſum religiōis. Et genera lit̓ qd̓ omne votuꝫ. ſine terre ſancte. ſiue aliud ꝯmutari p̄t in votū religionis ⁊ ſine arbitrio ſuꝑioris. qꝛ illud indubitāt̓ meliꝰ eſt. exͣ. e. ſcripture Dicit tn̄ Ri. in. iiij. di. xxxviij. ꝙ ſi aliqͥs rex vel im ꝑator voueret ꝙ vſqꝫ ad trienniū vel ſeptēniū mi litabit in terra ſancta. ⁊ tenebit ſecum duo vel tria milia militum. vel vnꝰ alius dux vel comes exn̄s dux totiꝰ exercitꝰ cruce ſignatoꝝ. ⁊ de cꝰ abn̄tia de ſolaret̉ exercitꝰ vellet religionē intrare. in hoc caſu vr̄ ſummꝰ pōtifex ꝯſulēdus. Certū tn̄ eſt ꝙ ꝑſona mediocris abſolueret̉ ꝑ religionis ingreſſum ⁊ per ꝓfeſſionem in ea. Sꝫ qͥd ſi qͥs vouit magnaꝫ qͣntitatē pecunie in ſubſidiū t̓re ſancte. nūqͥd liberatꝰ ē ꝑ ingreſſū reli giōis. Rº. ẜm Guil. qͣꝫuis ſi vouit ire lib̓atꝰ ſit a la bore eūdi vl̓ aliū mittēdi n̄ tn̄ lib̓atꝰ ē qͦ ad pecuni am quam vouit. nec p̄t tale votū ꝑ aliū qͣꝫ ꝑ papaꝫ ſolui vel ꝯmutari. ¶ Quid ſi qͥs ꝓ pr̄e vel mr̄e ſuſcepit votū implen dū. nūqͥd lib̓atꝰ ē ꝑ ingreſſuꝫ r̄ligiōis. Rº. ẜm tho. in qͦlibet. exqͦ īgreſſus ſufficit ꝓ ſe. ſufficit ⁊ ꝓ pr̄e ⁊ mr̄e ſua. ēt qͣꝫuis in ingreſſu d̓ hoc nihil intēderit. ¶ Quid ſi qͥs vouit magnā el̓ ynaꝫ dare pauꝑibꝰ in generali. vel etiam in ſpāli. aut ꝙ ꝯſtrueret mo naſteriū. nūqͥd liberat̉ ꝑ ingreſſum religiōis. Rn̄. Uotum. vj. Fo. CCLII. ẜm Guil. Si ex tali ꝓmiſſiōe vel voto acqͥſita eēt actio alicui vel aliqͥbꝰ: qꝛ forte donauit vel ꝓmiſit eis: nō liberat̉ ꝑ ingreſſum religiōis niſi de ꝯſenſu illoꝝ. ſecus ē ſi nulla ē acqͥſita actio: qꝛ nulli dona uit nec ꝓmiſit nec ſe aliqͥbꝰ obligauit: ſꝫ tm̄ deo: qꝛ tūc liberat̉ ꝑ ingreſſū. dū tn̄ fiat aucͣte ep̄i. De hoc tn̄ dic vt dictū ē sͣ. in. c. p̄cedēti ẜm Archi. flo. ¶ Quid aūt de eo cui ꝑ ꝯfeſſorē impoſita ē peni tētia eūdi ad terrā ſanctā. nūquid ep̄ns poterit di ſpēſare. Rn̄. Panor. in. c. ꝙ ſuꝑ his. exͣ eo. de mēte Io. an. ꝙ aut talis penitētia fuit iniūcta ꝓ ſubſi dio terre ſancte: ⁊ ſolꝰ papa ꝯmittat. aut nō ꝓ ſb̓ſi dio ſꝫ ꝓ labore itinerādi. ⁊ tūc aut ip̄e emiſit votū. ⁊ ſolus papa diſpēſat. Aut ſolū aſſumpſit ſignum ꝑegrinatiōis: ⁊ pōt inferior diſpēſare. Adde tn̄ p̄ dictis qd̓ notat Lu. ro. in ſuis ſingularibꝰ. ꝙ ſi pa pa imponit penitētiā alicui trāſmutādo votū: ꝙ ep̄us pōt illā penitētiaꝫ cōmutare ⁊ alterare. et de hoc ē glo. ſingularis in. c. tꝑa penitudinis. xxvj. q vij. Et ẜm eūdē Ludo. ē tex. in. l. ſi qͥs libellos. C d̓ ap. Et de illa glo. dic̄ Lu. ꝙ lucratꝰ ē duo birreta Sura. j. Quid ſit? Rn̄. eſt lucrū v ex mutuo pacto debitū vel exactū. Utrū ſola ſpes vl̓ intētio lucri faciat vſurā. Rn̄. ẜm doct. in. c. ꝯſuluit. extra eo. ꝙ ſic ꝑ tex. illū. Qd̓ intelligūt doc. qn̄ pͥncipalit̓ cā mutu andi ponit̉ ī expectatiōe lucri. al̓s nō mutuaturꝰ ⁊ hac intētiōe ducit̉: ⁊ tūc eſt vſura. Si aūt pͥncipa liter moueret̉ ex charitate ad mutuādū ꝓxīo. ⁊ tn̄ ſecūdario intēdit ꝙ ille ei aliqͥd retribuet: nō ē vi cioſum. lꝫ minuat meritū. ar. lxxvij. di. in ſingulis lix. di. ſi officia. qꝛ cū qͥs liberaliter mutuat: ſcire dꝫ debitorē ſibi naͣlit̓ eſſe ad antidota obligatū. exͣ de teſta. cū ī officijs. nec tenet̉ reſtituē id qd̓ hoc caſu gratꝭ accepit a debitore ẜꝫ cōiter doc. ī. d. c. ꝯſuluit Utrū vſurariꝰ mentalis teneat̉ ad reſtōeꝫ illiꝰ qd̓ ei dat̉ liberalit̓ ab eo qͥ mutuū accepit. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xv. ꝙ aut talis vſurariꝰ ſignis vl̓ cir cūlocutiōibꝰ p̄cedētibꝰ vel ſeq̄ntibꝰ inſinuat mu tuū accipiēti ꝙ vult vltͣ ſortē. ⁊ ꝓpt̓ hoc ille dat. ⁊ tc̄ qd̓ tenet̉ accepit vltͣ ſortē.i. capitale: qꝛ n̄ refert qͥd ex eqͥpollētibꝰ fiat. aut nullū p̄dictoꝝ euenit: ſꝫ ille dedit liberalit̓ credēs ſe nō teneri: nec illū velle ali qͥd vltͣ ſortē. ⁊ tūc dico ꝙ nō tenet̉ reſtituē. Et pro hoc facit qꝛ ī cōcedēdo magis attēdēda ē volūtas ꝯcedētis qͣꝫ accipiētis. vt inſti. d̓ ob. q̄ ex delic. naſ. §. placuit. vbi dr̄ ꝙ ſi qͥs rē ſibi cōmodatā credit ī uito dn̄o ſe ꝯͣctare: ⁊ dn̄o volēte id fiat: nō ꝯmittiſ furtū. Ecce ꝙ lꝫ volūtas accipiētis ſit vicioſa: tn̄ vi ciū tollit̉ ꝑ volūtatē dn̄i rei. Itē reſtō nō ſit niſi dā nū paſſo. exͣ de re. iur̄. regl̓a pctm̄ in.vj. ſꝫ talis nō ē paſſus aliqd̓ damnū cū ex mera volūtate dederit. igit̉ qꝛ viciū ē ī ſola volūtate ad purgatōeꝫ ſufficit ꝯtritio. exͣ de ſy. c. fi. Et hoc tenet Ri. in. iiij. ⁊Gir. d̓ ſe. ⁊ Sco. ī. iiij. di. xv. ⁊ ml̓ti alij doc. moderni. ⁊ ẜm tenētes hāc opi. nō ob. l. ſi ego. ff. ſi cer. pe. vbi dicitur ꝙ ſi volui tibi rem donare: et tu credebas tibi eam mutuo dari: non efficit̉ tua ante cōſum ptionem: qꝛ hic intentio recipiētis et concedentis diſcordant: ſed in caſu nr̄o ꝯcordāt. Itē nō obſtat

ē ꝯſuluit. extra eo. qꝛ loquit̉: qn̄ ꝯtra liberā volūta tem debitoris ꝯmittit̉ vſura. ⁊ ideo ibi dat̉ reſtitu tio. Panor. tn̄ in dicto. c. ꝯſuluit. pꝰ Ho. ⁊ Inno. cōcludit ꝙ adeptꝰ lucrū ex mutuo cū intētiōe de prauata teneat̉ reſtitue ī foro aīe: nec ſufficit ſolum agere penitētiā: licꝫ aliud ſit ī ſymonia mētali. In fert etiā Panor. aliud ſingulare. ꝙ lihera donatio creditoris facta occaſiōe mutui: nō ꝓdeſt ip̄i credi tori hn̄ti intētionē deprauatā: vt qꝛ al̓s non fuiſſet mutuaturꝰ niſi ſꝑaſſet aliqͥd inde ꝯſeqͥ. ⁊ ſingula rit̉ ẜm Panor. facit. d. c. ꝯſuluit. ꝙ remiſſio vſura rum etiā liberalit̓ facta ab eo qͥ ſoluit: nō ꝓdeſt ip̄i vſurario hn̄ti mentē corruptā ⁊ ꝓpoſitū non reſti tuēdi. remiſſiōe nō facta: qd̓ ē ꝯͣ glo. in regula pec catū. de re. iur. li. vj. hec panor. vtraqꝫ opinio ē pro babilis. ⁊ q̄libet hꝫ ꝓ ſe doc. ſolēnes. Tn̄ ſuſtinen do diffinitionē sͣ. poſitā vſure: alia opi. videt̉ ꝓba bilior: qꝛ alit̓ dicēdo nō ſaluaret̉ diffinitio vſure sͣ poſita q̄ dicit̉. ꝙ vſura ē lucrū ex mutuo: pacto de bitū vel exactū: ſꝫ in caſu nr̄o nō eſt pactio nec ex actio: ⁊ ꝑ ꝯn̄s ibi nō eſt vſura ad reſtōeꝫ obligans qͣꝫuis ibi ſit vſura mentalis ad penam peccati ob ligans. Quid aūt de illo qͦ mutuat liberaliter ſine intē tiōe aliqͥd recipiēdi. An teneat̉ reſtituere qd̓ ei dat̉ vltra ſortē a debitore: qͥ ideo dat: qꝛ credebat eū ſic velle: vel vt mutuū plus teneret: vl̓ vt al̓s libentiꝰ mutuaret ⁊ hmōi? Rn̄ ẜm Guil. ſi ꝓbabilit̓ credit ꝙ ex ſola dilectiōe gratis ei dat: nō tenet̉. ſi v̓o cre dit: vel ꝓbabilit̓ eſtimet ꝙ ꝓpt̓ mutuū acceptū: vl̓ vlteriꝰ retinēdū ⁊ hmōi dederit: tenet̉.ſ. inqͣtū eſt factꝰ locupletior: vel de extātibꝰ. de ꝯſumptis v̓o bonafide nō tenet̉. ff. de peti. here. l. vtrū. In bo na aūt fide nō ē qn̄ credit vel ꝓbabalit̓ dubitat ꝙ nō ꝓpt̓ merā dilectionē: ſꝫ ꝓpt̓ dictas cauſas ei de derit ẜm eūdē Guil. Fac tn̄ regulaꝫ ẜm ſūmiſtas. ꝙ niſi aliud appareat ex manifeſtis ꝯiecturis: p̄ſu mit̉ mutuū accipiēs ea intētiōe dare: qͣ mutuū pre ſtans mutuauit. vn̄ ſi mutuauit ex charitate: p̄ſu mit̉ illū dare ex charitate. Nam vnuſqͥſqꝫ p̄ſumit̉ aliqͥd dare eo mō qͦ accepit. ff. mā. l. ſi v̓o nō remu nerādi.§. inde papinianꝰ. vbi dicit̉ ꝙ qn̄ aliqͥs rē ſimplicit̓ ꝯcedit: p̄ſumit̉ donare illi qͥ ſibi priꝰ do nauerat. Et ex p̄dictis pōt patere ſo. infraſcripte q̄ſtionis quā ponit Lau. de ridol. in tractatu ſuo de vſuris. ¶ Utꝝ creditor cui ex charitate mutuāti debitor aliqͥd vltra ſortē ꝯtulit. nō volūtarie ſꝫ coacte. puta dubitās ne īdiſcretꝰ reputet̉ intātū ꝙ aliū vl̓ hū de cetero nō īueniat mutuātē vel alia ſil̓i cā: teneat̉ ad reſtōeꝫ. Et rn̄det ꝙ lꝫ tutiꝰ ſit reſtituē. tn̄ putat ꝙ ſi recepit pure: credēs donatū lib̓e ⁊ nō vt vſurā vl̓ vt coacte donatū: nō tenet̉ ad reſtōeꝫ. ſꝫ poſtea ſciat nō lib̓alit̓ datū eē. Exqͦ.n. tꝑe donatiōis hūit bonā fidē: licite recepit. lꝫ donās tali coactiōe du ctus dederit: ⁊ creditor nō hūit intētōeꝫ tacitā vel exp̄ſſam aliqͥd lucrādi. Et dicit ſemꝑ ſibi placuiſſe opi. glo. in. c. vigilāti. ⁊ in. c. fi. exͣ d̓ p̄ſcrip.ſ. ꝙ mala fides ſuꝑueniēs p̄ſcriptiōi ꝯplete: nō facit quē ob noxiū reſtōni. Qd̓.n. dr̄ ꝙ poſſeſſor malefidei vllo vnꝙͣ tꝑe nō p̄ſcribit. veꝝ ē dū̄ ē in curſu p̄ſcribēdi Iſura. I. ſecus qn̄ iam p̄ſcripſit. Naꝫ lex pōt facere de meo tuum. quā opi. ſeqͥt̉ Io. Goff. Uin. ⁊ Hoſt. Qui Ho. dic̄ ꝙ ſi pura ꝯſcīa ſua remanet leſa dꝫ ſatiſfa cere ꝯſcīe. lꝫ ſit potiꝰ ſcrupuloſa ꝙͣ theologica. Et hec opi. vr̄ aliqͣlit̓ corrigere opi. Guil. in.§. īmedia te p̄cedenti poſitam. No. etiam Monal. in ſum. ꝙ ſi debitor creditorē volentē reciꝑe pecuniā ſuaꝫ p̄uenit muneribꝰ gͣtis: rogans vt det dilatōeꝫ ꝓpt̓ dilectōeꝫ. vel ꝓpt̓ deū. ⁊ creditor recipiens munera gͣtis reſpectu p̄teriti tꝑis non futuri. ꝙͣuis poſtea det indigēti beniuolam dilatōꝫ. quā al̓s nō daret ſi vidiſſet eum ingratū. dat dico pͥncipaliter ꝓpter amiciciam vel ꝓpter deum. ſecundario v̓o ꝓpt̓ gra titudinem debitoris. nō eſt vſura: dūmō gratis re cipiat̉ ⁊ offerat̉. Utꝝ mutuans poſſit naͣlem obligatōꝫ. qͣ ei de bitor tenet̉ ad antidota. deducere in ciuilē.i. in pa ctum. puta. Mutuo tibi. x. ⁊ volo deducere in pa ctū vt tenearꝭ alia vice mihi mutuare alia. x. Rn̄. Panor. in. d. c. ꝯſuluit. de mēte doc. ꝙ nō lꝫ. qꝛ tūc ꝯſeq̄ret lucꝝ. Nam ex illa obligatiōe naturali. nō poteram te ꝯpellere. ſecꝰ vb̓i int̓cederet obligatio ciuilis. Licitum tn̄ eſt ẜm Tho. ꝓ mutuo exigere vel reciꝑe recompenſatōꝫ eoꝝ q̄ pecunia nō mēſu rant̉: vtputa. beniuolētiam ⁊ amorem eiꝰ cui mu tuauit: niſi ſpes vlteriꝰ ꝓtendat̉ pͥncipalit̓. Nam ſi vltra p̄dicta mutuans intenderet pͥncipaliter lu crum: vſura eſſet. v̓bi gr̄a. Mutuo imꝑatori vl̓ pa pe vel alteri. vt captata beniuolentia p̄dictoꝝ poſ ſim ꝯſequi aliqd̓ beneficium vel caſtꝝ ⁊ ſil̓ia. tunc vtiqꝫ vſura foret ẜm Ioh̓. cal. Poſſum tn̄ optare vt comodet mihi libꝝ ⁊ hmōi. qͥ ꝯmunit̓ int̓ ami cos gratis ꝯcedunt̉. Et ex p̄dictis ptꝫ ꝙ mutuās. non p̄t reciꝑe vltra ſortem ẜuiciū facti vel v̓bi. pu ta. ꝙ mihi remutuet. vel ꝓ me patrocinet̉. vel int̓ cedat. roget: vel inſtruat: vel aliqͥd mihi ſcribat. vl̓ qd̓cunqꝫ aliud qd̓ pecunia eſtimari poſſit. Nota tecem. tn̄ ẜm Lau. de ridol. ꝙ lꝫ mihi mutuare ei cui in iurias intuli: vt mihi ꝑcat: nec me ꝑſequat̉. qꝛ cui cunqꝫ licet redimere vexatōꝫ ſuam. exͣ de ſy. c. dile ctus. el. j. ſiue hoc fiat cum pacto. vt mihi remittat iniuriam. vel etiaꝫ ſine pacto. ſꝫ hac ſpe ductus pͥ mario. non autem ꝓpter charitatem. Non ob. ſi dicas ꝙ dedi cām edicto: ergo nō poſſum redime re vexatōem: quia ⁊ ſi peccauerim iniuriando. pec pctm̄. Rn̄. dic cat etiam ille in vindicādo. Preterea huic nihil lu cri ꝓuenit: ſꝫ ſolum damnum qd̓ me ſubire facit exͣ de teſta. cū ꝓpt̓ timorē vindicte. qꝛ forte oportet me ſubire ex pēſas ꝓpt̓ famulos qͦs oꝫ me tenē armatos ꝓpt̓ hͦ. ¶ Quid āt ſi mihi debes..x. q̄ nō poſſum recuꝑa na hoctenere re. ⁊ mutuo tibi alia. x. tali pacto. vt optīe ſatiſdes ꝙ. jͣ. certū tp̄us ſoluēs. xx. An ſit vſura. Rn̄. Ho. ¶ Quare eſt pctm̄ acciꝑe vſurā. Rº. ꝙ Tho. ⁊ pa ꝙ nō. qꝛ nihil accreſcit. nor. ſuꝑ rub̓. de vſur. ꝙ acciꝑe lucꝝ ꝓ pecunia mu tuata eſt ẜm ſe iniuſtū: qꝛ vendit̉ id qd̓ nō eſt. Ad cuiꝰ intelligentiam ſciendum ꝙ vſura ſolum ꝯſti tit in his vbi reꝑit̉ mutuū veꝝ vel interp̄tatū ẜm qͦſdā. Mutuū v̓o ꝯſiſtit in his q̄ ſunt triplicis ge nerꝭ. Naꝫ q̄daꝫ ꝯſiſtūt ī nūero. vt pecunia. q̄dā in pōdere. vt argētū ⁊ auꝝ. q̄daꝫ in mēſura. vt triti

cum ⁊ vinū. In alijs v̓o rebꝰ non pōt ꝯſiſtere mu tuū. Rō eſt. qꝛ in mutuo trāſfert̉ dn̄ium rei mutu ate. vnde dr̄ mutuū: qꝛ de meo tuū. vt. l. ij. ff. ſi cer. pe. Recipiens v̓o mutuū nō tenet̉ reſtituere ſub idēptitate eiuſdem ſpēi. qꝛ vt plurimū iſta q̄ mutu ant̉ ꝯſumūt̉ vſu. ſꝫ tenet̉ reſtituere tantūdē ſub cer titudīe eiuſdē valoris. l. cū qͥd. ⁊. l. vinū. ff. ſi cer. pe. Certitudo āt valoris nō p̄t hr̄i in alijs rebꝰ nō ꝯſi ſtentibꝰ in nūero. pōdere vel mēſura. qꝛ īpoſſibile eēt vnū equū reꝑire eiuſdē valoris cꝰ ē aliꝰ. ſꝫ in pe cunijs ⁊ alijs ꝯſiſtentibꝰ in nūero. pōdere vl̓ mē ſura p̄t hr̄i certitudo. Quare āt ꝯſiſtat vſura ī his tm̄: eſt qꝛ in his trāſfert̉ dn̄ium. ⁊ vſus rei nō eſt ſe ꝑatꝰ a ꝯſumptōe ipſiꝰ rei. nam ipſaꝝ vſus ē eaꝝ cō ſumptio. ſic̄ vinū ꝯſumimꝰ ad potū. ⁊ paneꝫ ad ci bum. vn̄ in talibꝰ nō dꝫ ſeorſum ꝯputari vſus rei a re ipſa. ſꝫ cuicūqꝫ ꝯcedit̉ vſus: ex hoc ipſo ꝯcedit̉ res. Si qͥs v̓o ſeorſum vēdēt vinū. ⁊ ſeorſum vſuꝫ vini: vēdēt eandē rē bis. vel vēderet illud qd̓ nō ē. vn̄ manifeſte ꝑ iniuſticiā peccaret. ⁊ ſil̓i rōe iniuſti ciaꝫ ꝯmittit qͥ mutuat vinū. aut triticū. petēs ſibi duas recōpēſatōes. vnā qͥdeꝫ reſtōem eqͣlis rei. ali am v̓o p̄cium vſus: qd̓ vſura dr̄. Quedaꝫ v̓o ſunt qͦꝝ vſus nō eſt ipſa rei ꝯſumptio: ſic̄ vſus domꝰ ē inhītatio nō āt diſſipatio. ⁊ iō in talibꝰ: ſeorſum p̄t vtrūqꝫ ꝯcedi. puta. cū qͥs tͣdit alteri dn̄ium domꝰ reẜuato ſibi vſu ad aliqd̓ tp̄s. vel ecōuerſo. cū qͥs ꝯcedit alicui vſum domꝰ. reẜuato ſibi dn̄io. ⁊ ꝓpit hoc hō licite p̄t acciꝑe p̄ciuꝫ ꝓ vſu domꝰ. ⁊ p̄ter hꝰ petere domū comodatā. ſic̄ ptꝫ in ꝯductōe ⁊ loca tiōe domꝰ. Pecunia āt ẜm ph̓m pͥncipal̓r inuēta eſt ad ꝯmutatōes faciēdas. ⁊ ita ꝓpriꝰ ⁊ pͥncipalis vſus pecunie eſt ipſiꝰ ꝯſumptio ſiue diſtractio ẜm ꝙ in ꝯmutatōe expēdit̉. ⁊ ꝓpt̓ hoc ẜm ſe ē illicitū ꝓ vſu pecunie mutuate acciꝑe p̄cium: qd̓ dr̄ vſura. Et ſicut alia iniuſte acqͥſita tenet̉ homo reſtituere ita pecuniam quam ꝑ vſurā accepit. ꝙ aūt lex mo N6ᵐ ſayca ꝯceſſit iudeis acciꝑe vſuram a gentibꝰ ꝑmiſ ſū fuit ad vitandū maius malū.ſ. ne a iudeis deū colentibꝰ vſurā accipent ꝓpt̓ auariciā cui erāt dedi ti. Et addit Ul. ꝙ iſta acceptio vſure a gētibꝰ in qͣs iudei hītabāt: potiꝰ erat rei ſue recuꝑatio ꝙͣ vſu ra. qꝛ illa tota terra data fuit eis a dn̄o. ¶ Quō āt conati ſunt aliqͥ ꝓbare ꝙ vſura nō eſſet pctm̄. Rn̄. dicebant qͥdam ſic. cū creditor mutuat pecuniam ſuaꝫ: debitor obligat̉ ei ad recōpenſan̄. exͣ de teſta. cū in officijs. gͦ ⁊ hanc obligatōꝫ p̄t cre ditor deducere in pactū. vl̓ ſaltem ſꝑare eiꝰ effectū ſꝫ vt dictum eſt sͣ. hoc non valet. Et qͥcunqꝫ ꝑtina citer hoc teneret eſſet hereticus. vt in cle. ex graui. extra eo. ¶ Quid de legibꝰ illis que ꝑmittunt vſuras. Rn̄. ſſa breuiter non valent. quia ſunt ꝓhibite nouo ⁊ ve teri teſtamento. ⁊ auctoritate dei qui eſt ſuper om nes leges. extra eo. quia in omnibꝰ. Et Bar. in au ten. ad hec. C. de vſur. dicit ꝙ vere non poteſt ne gari quin vſure de iure ciuili ſint permiſſe. licet ꝑ mitti non potuerint. nec p̄terea imperator fuit he reticus. quia ſicut Moyſes ꝓpter duriciam popu li permiſit vſuras ⁊ diuortium: ſic imperator ꝑmi ſit vſuras. Ille tamen leges que permittunt vſu Uſura. j. Fo. CCLIII. ras exigi ratōne intereſſe vel more: ſtare poſſunt ſi recte intelligunt̉. Utrū mutuans pecuniam ruſtico: vt laboret poſſeſſionē eius ſit cenſendꝰ vſurariꝰ? Rn̄. Lau. ẜm magiſtrū Greg. de arimino ꝙ nō: ſi nihilomi nus de fructu illaꝝ poſſeſſionū dicto ruſtico ſatiſ facit: vel ei aliter iuſtū preciū tribuit oꝑaꝝ ſuarum nō obſtat ꝙ dn̄s intēdat ſibi oꝑas p̄ſtari per colo nos rōne mutui. ⁊ coloni eadē rōne ip̄as exhibēt̓. al̓s nō exhibituri. ⁊ ſic ꝓpter mutuū dn̄s lucrū ꝑci pit ⁊ colonus ꝑdit: qꝛ hoc nō eſt verū. Naꝫ licꝫ ſic mutuātibꝰ exhibeant̉ oꝑe a colonis. ille tamē oꝑe nō cedūt lucro domini: cū illas iuſto precio emat: ſed ſi quid de iuſto p̄cio oꝑaꝝ dn̄s detraheret ꝓpt̓ mutuuꝫ: aut ſi p̄ter oꝑas iuſto p̄cio emptas aliqͥs alias a ruſtico exigeret: tūc eēt vſura. ¶ Quero. Pone ꝙ quis mutuat pecuniā. T. vt vadat ad molendinū vel furnū ſuuꝫ: vel vt intret ſcholas ſuas. al̓s nō mutuaturꝰ. an ſit vſura? Re ſpōdit Io. cal. in. c. fi. extra eo. ꝙ ſi ex hoc recipit cō modū vl̓ vtilitatē que poſſit pecunia extimari: eſt vſurariꝰ: ⁊ tenet̉ ad reſtitutionē. Et nō intelligo d̓ mercēde quā accepit ꝓ labore: quā etiā acciꝑet al̓s ſed de vtilitatē quā hꝫ al̓s. puta qꝛ ex hoc molēdi num vel furnū vel ſchole ſue. habēt maiorē ꝯcur ſum ⁊ efficitur doctor maioris fame. ⁊ hꝫ maiores cauſas p̄ manibus. vl̓ ex hoc ampliat̉ ſibi ſalariū. iſta em̄ bn̄ poſſunt pecunia extimari. videlicꝫ tan tū quātū reputat ſibi vel reputare dꝫ illud cōmo dū vel honorē ꝓpter hoc ꝙ. T. iuit ad molendinū vel furnū: vel intrauit ſcholas ſuas. ⁊ nō feciſſet ſi pecuniā nō mutuaſſet. Et panor. in. d. c. fi. dicit ꝙ talis pecunia pauꝑibꝰ ē erogāda: qꝛ ab illis quibꝰ mutuauerūt nō extorſerūt iſtā pecuniā. Alij v̓o di cūt nō irrationabilit̓ ꝙ tales nō tenent̉ ad reſtōeꝫ in aliquo: ſi mutuū accipiētes ī aliquo nō ſunt dā nificati. ⁊ talis ablatio libertatis ꝓ nihilo extimā da videt̉ quo ad reſtōeꝫ: qn̄ ex eius adēptiōe nul lū ſecutū ē damnū: in cuiꝰ recōpenſatōeꝫ reſtitutō faciēda eſt. extra de iniur. c. fi. ⁊ iō ſi mutuo accipi ens nō dānificat̉: nō ꝯmittit̉ vſura cū etiā ꝓ mu tuo poſſit aliqͥd recipi qd̓ non mēſurat̉ pecunia. ⁊ multominꝰ ꝯmittit̉ vſura ſi mutuū accipiēs n̄ dā nificet̉: nec obliget̉ ad molēdū vl̓ ad intrādū ſcho las: ſꝫ ſolū mutuū accipiat retinēdū qͦuſqꝫ ad mo lēdinū mutuātꝭ moluerit vl̓ intrauerit ſcholas do ctoris. Et cōiter ſic fit: vt ſcholares qn̄cūqꝫ volue rint poſſint ſe liberare ad libitū ſuū. ⁊ ip̄i ſcholareſ ꝓ nihilo reputāt talē adēptōeꝫ libertatꝭ. ⁊ iō mini me doc. tenent̉ ad reſtōeꝫ. Idē d̓ alijs sͣ. dictis. nā in oībꝰ p̄dictis caſibꝰ vel ſil̓ibꝰ videt̉ potiꝰ graua ri ꝯditio mutuātis qͣꝫ recipiētis. Idē dic de eo qui vt trahat homīes ad apothecā ſuā dat dilationeꝫ ſolutiōis emētibus: dū tamē ꝓpter hoc carius res ſuas nō vendat. ¶ Quid ſi molendinariꝰ donat mihi pecuniā vt vadā potiꝰ ad ſuū molēdinū qͣꝫ vicinoꝝ. ⁊ tamē ſi alio iuiſſem tm̄ laborē habuiſſeꝫ ⁊ tm̄ de pēſiōe ſol uiſſem. nūqͥd cōmittā vſurā? Dicit Io. an. ī mer cu. ſuꝑ regula pctm̄. ꝙ nō: cū vſura materialit̓ ge neret̉ de ip̄o mutuo. h aūt nullū mutuū int̓uenit.

¶ Quero an ꝓ depoſito pecunie abſqꝫ intētione Iueri inde habedi tradito ac deinde recepto: liceat poſtmodū ab eo apud quē fuit depoſitū acciꝑe ꝓ hac depoſitiōe aliqd̓ donū. Ad hoc rn̄det.s. Ber. ꝙ cū receptor ⁊ cuſtoditor depoſiti ẜuiat ī hoc ipſi deponēti potiꝰ qͣꝫ ecōuerſo. nō videt̉ ꝙ rōne depo ſiti inqͣtū depoſitū intendatꝭ ſibi dare aliqd̓ donū. vnd̓ videt̉ ꝙ hoc faciat qꝛ iſto depoſito vt mutuo vſus ē. ſi tn̄ ꝯcurrerēt in tali dono.ſ. ꝙ deponēs n̄ depoſuerit ſub ſpē mutui: nec hēbat intētionē cō ſequēdi aliquā vtilitatē. ⁊ vltra hoc depoſiti cuſto ditor diceret exp̄ſſe ꝙ nō dat illud rōne mutui vel Depoſiti facti ſeu fiēdi: ſiue ſꝑati. nec vſus ē illo vt mutuo: nec ſic vti talibꝰ depoſitis ꝯſueuit: tūc p̄ſu mēdū eſt ſi ē fide dignꝰ ⁊ verax ꝙ dat gratis ſub ſequēs donū: cōmuniter tamen res ſuſpecta eſt et habet ſpeciē mali. ¶ Pone ꝙ debitor vſurarij ſocio ſuo pecuniā mu guauit: eo videlicꝫ pacto ꝙ ipſe vſurario reſtituat fortē ⁊ vſuras inde currētes. querit̉ nūc ſi talis mu tuās ſecūdo vſurariꝰ dici poſſit. Io. cal. in. c. fi. extͣ eo. ſic diſtinguit. ꝙ aut talis ſecūdo mutuās ſocio ſub dicto pacto oīno intēdebat tūc ſatiſface̓ vſura rio creditori ſuo de pecunia illa ſic ſecūdo: dcō ſuo ſocio mutuata. aut nō. In pͥmo caſu nec vſurariꝰ xͣ nec peccat: qꝛ h̓ nō fit ſtipulatio vt vſurarū: ſꝫ vt euitet̉ damnū: nec ſibi aliqͥd creſcit. nō eqͥdē tene bat̉ cū dāno ſuo ſocio ſubuenire. xxiij. q. v. ſi nō li cet. Preterea ſatis incōueniens videret̉ ꝙ poſtꝙͣ vſurariꝰ qͥ recepit vſuras inde currētes ad reſtōeꝫ tenet̉. ꝙ iſte etiā teneret̉ qͥ id facit ſolū vt ſocio ꝓ ſit ⁊ ſine qͣcūqꝫ vtilitate vt dictū ē. In ſecūdo āt ca ſu: qn̄ tūc nō intēdebat h̓ ſecūdo mutuās ſatiſface dicto vſurario ſuo creditori pͥmitꝰ mutuāti: cū tūc ceſſent rōnes iā dicte: talis peccabit. ⁊ ſi vſuras re cepit tenet̉ reſtituere. ẜm Io. Cal. Que opi. placet ſan. Ber. Archi. v̓o. xiiij. q. iij. c. vſura. tenet ꝯͣriū. ſcꝫ ꝙ n̄ teneat̉ ad reſtōeꝫ. Naꝫ ex tali mutuo nihil ꝑcipit creditor: gͦ nō p̄t dici vſurariꝰ: qꝛ lꝫ ſtipulet̉ ſibi reddi: hͦ nō fac̄ ſub noīe vſuraꝝ: ſꝫ intereſſe: qꝛ nihil accreſcit ſibi. xiiij. q. iij. pleriqꝫ. Itē ſi ſoluiſſet ꝓvtilitate ſocij iā poſſꝫ ab illo reciꝑe ſortē ⁊ vſuraſ exͣ de fideiuſ. c. ꝑuenit. gͦ multo fortiꝰ poterit retinē ī hoc caſu ⁊ ſe ꝑ exceptōeꝫ tueri. Preterea ꝑinde ē ac ſi illiꝰ noīe: ac ꝓ illo ſb̓ vſura a tali creditore mu tuū accepiſſet. ⁊ ipſe mō ſibi eo pacto pecuniā tra didit: ratū habuiſſet ꝓ hoc facit d̓ eo qͥ mutuat cōi tati: cū pacto ꝙ durāte debito nō teneat̉ ad colle ctas. nā talis nō ē vſurariꝰ: qꝛ lucrū non capit: licꝫ damnū euitet. Et hoc intelligunt quidā ſi collecte ſunt iniuſte. ſecus ſi iuſte. Sed Spe. in titulo de vſuris. tenet indiſtincte ſiue ſint iuſte: ſiue iniuſte ꝙ liceat. Io. autem an. ⁊ Butri. dicūt verum eſſe dictū Spe. qn̄ collecta eſſet incerta ⁊ ſic onus eſſet extraordinariū: ſed ſi eſſet ordinariū ⁊ certū ſecus eſſet. Et ꝙ in p̄dicto caſu liceat. patet qꝛ remittere idē eſt qd̓ donare. vt in. l. ſi qͥs obligatiōe. de re. iu. ⁊ in. c. veniēs. el. j. de teſti. iucta glo. ¶ Quid ſi cum vellem emere vſqꝫ ad certū tēpus terram valentē ſingulis annis. x. lib̓. in redditu: et feciſti me ceſſare a tali emptione: et tibi mutuare Uſura. j. illam pecuniam qua volebam emere illam terram ⁊ ego dico ꝙ ꝯtentor mutuare cū hoc pacto ꝙ te nearis mihi dare ſingulo anno tantū qͣntum eēt fructꝰ illiꝰ poſſeſſiōis ſi emiſſem. an ſit vſura. Rn̄. Monal. ꝙ nō. dūmō pͥor ꝯͣctus emptōꝭ fuiſſet li citus ſi feciſſem. al̓s ſecꝰ: deductis tn̄ ſumptibꝰ ⁊ la bore. ⁊ etiam ꝑiculo ſi qd̓ eēt. ſic̄ lꝫ rōne int̓eſſe. vi de de hoc pulcre. sͣ. Societas. q. xxiiij. ¶ Et ꝑ p̄dicta ptꝫ qͥd dd̓m ad. q. Pone hēbaꝫ pe cuniam ⁊ volebā ire ad nūdinas ⁊ ibi merces emē ⁊ ad alium locū deferre ⁊ ẜuare certo tꝑe vt lucra rer. tu indigens. iſtā pecuniā recipis mutuo. offe rens te ꝑatu reſtituere cū lucro ſꝑato in t̓mīo ⁊ lo co. an ſit vſura. Inno. in. c. fi. exͣ. e. dic̄ ꝙ putat hūc ꝯͣctum vſurariū. nec ſcit qͣl̓r poſſit excuſari. Ray. v̓o ⁊ Ho. dicūt ꝙ talis ē mihi obligatꝰ qͦ ad int̓eſ ſe lucri qd̓ facturꝰ erā veriſil̓r ex pecunia: dūmō nil fiat in fraudē vſuraꝝ. ⁊ dūmō nō ꝯſueuerim pecu niam dare ad vſurā. Io. an. in. d. c. fi. dic̄ hoc d̓cm̄ Ho. ꝓcedere poſt ꝯmiſſam moram: ſꝫ ante mora non: qꝛ ibi nullū eſt int̓eſſe. al̓s vſurariꝰ ſtaret pa ratꝰ cū capello ⁊ calcaribꝰ. dicēs ſe ad nūdinas vel le ire. Io. de li. tenet cū Ho. dūmō nō fiat in frar dem. Monal. in ſum. tenet ꝙ nō ſit vſura: ſi reci pio cū lucro ſꝑato. qꝛ illud recipit̉ rōe int̓eſſe. Ide̓ tenet Panor. in. d. c. fi. vbi ex dictis Io. an. infert vnū notabile. vꝫ. ꝙ etiā in ꝯͣctu mutui poſſit peti poſt moram int̓eſſe lucri veriſil̓r ceſſantis. F an a pͥncipio poſſit hr̄i iſta ratio. poſſet forte dici ꝙ vbi mutuans bona intentōe duceret̉. ⁊ potiꝰ mutuat vt ẜuiat amico qͣꝫ in fraudem. ꝙ tūc excuſet̉ a pec cato. licet alia opinio ſit tutior qd̓ no. quia facit ad multa. ¶ Subnectit Panor. aliam. q. qͦtidianam. Pone qͥs hꝫ merces hic. quas intendit deferre ad aliam regionem ⁊ vendere ꝓ maiori p̄cio. alius ꝯꝑet hic ⁊ offert idem p̄cium: qd̓ hr̄e poſſet in loco deſtina to. nunqͥd liceat facere hunc ꝯͣctum. Inno. dic̄ ꝙ ſic. dūmō ꝯputatis ꝑiculis ⁊ labore nō accipiat vl̓ tra id qd̓ in loco in qͣ erat venditurus veriſil̓r lu craturus fuiſſet. Nam ſicut rōne tꝑis excuſat̉ q̄ vendit merces plus ꝙͣ valeāt. vt in. d. c. fi. in fi. ita rōne loci. Ho. inclinat in ꝯͣriam ſnīam. mouet̉. qꝛ non ſine magna neceſſitate iſte inducit̉ ad emen̄. cum ⁊ ille ſubijſſet labores in itinere: ⁊ forte perdi diſſet. Io. an. dic̄ ꝙ aut p̄cium ſoluit de pn̄ti. ⁊ tūc ꝯͣctus eſt licitꝰ. qꝛ forte ad alium locū volebat de ferre. Aut differt̉ ſolutio p̄cij. ⁊ tunc ꝓcedit opt. Ho. pōt dici ꝙ etiā hoc vltimo caſu vbi ceſſaret fraus ꝓcedat adhuc opinio Inno. qꝛ forte vult de ferre ad locū. vbi forte maiꝰ lucꝝ ſꝑat. Item ex qͦ t̉ le nō erat hic venditurꝰ ꝓ iſto p̄cio: ſatis excuſat̉. hec Panor. Utꝝ in aliquibꝰ caſibꝰ liceat recipere aliqͥd vl tra ſortem vel exigere. Rn̄. Dir. li. iij. ꝙ non. qd̓ ē veꝝ generaliter. qꝛ vſuram vtriuſqꝫ teſtamēti pa gīa deteſtat̉. vn̄ ꝓ redimenda vita captiui nunꝙͣ pōt vſura exerceri. extra eo. c. ſuper eo. Fallit tamē in quibuſdam caſibꝰ rōne intereſſe: aut hmōi. qͥ in his verſibus continent̉. Feuda. fideiuſſor. pro dote. ſtipēdia cleri. Uenditio. fructus. cui velles

iure nocere. Uēdēs ſub dubio: p̄ciū pꝰ tꝑa ſoluēs. Pena. nec in fraudē. lex ꝯmiſſoria. gratꝭ. Dans ſo cijs pōpa. plꝰ ſorte: mōis dat̉ iſtis. Feuda. Primꝰ caſus ē qn̄ eccl̓ia accipit in pigͦre a vaſallo ſuo feu dū qd̓ tenet ab eadē. tūc eī eccl̓ia nō tenet̉ ꝯputare in ſortē fructꝰ. Ita tn̄ ꝙ vaſallꝰ interī nō remane at obligatꝰ ꝓ feudo ad ſeruitiū faciendū. extra de feu. c. j. Et ibi diē panor. de mente Ho. ẜm lec. cōi orem ꝙ hoc ꝓcedit ex naͣ feudi. Nā cū dn̄ium di rectū maneat penes dn̄m ſi vtile redit ad eū ex vo luntate vaſalli pigͦrantis: ꝯſolidat̉ ip̄m dn̄ium vti le: ſeu vſuffructꝰ: nō ex aliena re: ſꝫ ex ꝓpria. Nā et vaſallꝰ interī lib̓at̉ ab obligatōne q̄ tenet̉ domino. Diſſoluit̉ gͦ interī: ſeu ſuſpendit̉ obligatio int̓ eos ꝯtracta. Et hec rō facit vt idem ſit in laico. ¶ Sꝫ qͥd ſi vaſallꝰ vellet deſeruire eccl̓ie ad hoc vt ꝯputarēt̉ fructꝰ in ſorteꝫ? Glo. in. d. c. j. dic̄ ꝙ ī hoc caſu nō eſt audiendꝰ. Hoc intelligit panor verū dn̄o ꝯtradicente. Nā ẜm Ho. ſi dn̄s recipit inte rim ſeruitiū: tacite vr̄ renūciare huic iuri niſi ꝓte ſtetur. ar. c. cum M. de ꝯſtitu. ¶ Quid aūt de emphiteota? Ho. dic̄ ꝙ diſſil̓e eſt qꝛ nō ita gratuite recipit ſic̄ vaſallꝰ: cuꝫ ꝓ introitu donauerit certā pecuīe quātitatē vel dic̄ papā ſuꝑ hoc ꝯſulendum. In hoc etiam reſidet Io. an. in. c. j. de feu. ¶ Quid d̓ vſufructuario? Ho. dic̄ ꝙ ſi hꝫ cāꝫ libe ram a ꝓprietario ideꝫ vr̄. al̓s ꝯtra. Ray. etiā notat ꝙ quidā volūt hoc priuilegiū extendere ad collo nias ⁊ male: qꝛ in collonijs hoc priuilegiū non in uenitur expreſſum. ¶ Fideiuſſor. Iſte caſus ē rōne int̓eſſe: vt cū fide iuſſor ꝓ defectū debitoris ꝯpulſus ē creditori ſoluē capitale ⁊ vſurā: tūc eī fideiuſſor p̄t reciꝑe vtrūqꝫ: qꝛ ẜuari dꝫ indēnis. ⁊ nō ſolū r̄petet fideiuſſor vſu ras: ſꝫ ēt oīa dāna q̄ occaſione talis debiti de neceſ ſitate hūit ſoluē creditori. extra de fideiuſ. c. j. ⁊. ij. ⁊ iſtd̓ intereſſe ẜm. d. an. nō ſolū ꝯtrahat̉ in hoc cāu circa dānuꝫ emergēs: ſꝫ etiā circa lucꝝ ceſſans. De maͣ fideiuſſoꝝ vide sͣ. Reſtitutio. xij. ¶ Pro dote. Nā maritꝰ recipiēs pignꝰ ꝓ dote ꝓ miſſa: nō tenet̉ fructꝰ in ſortē ꝯputare. vt ī. c. ſalu briter. extra. e. Et dic̄ ibi panor. ꝙ alibi non ꝓbat̉. Et ẜm. d. an. de bu. qͣtuor ſt̓ neceſſaria. Primo. ꝙ maritꝰ ſuſtineat onera mr̄ionij. Scd̓o. ꝙ onera il la ſint certa. ⁊ ſic nō poterit fructꝰ retinē cū ſorte vl̓ tra debitā qͣntitatē oneꝝ: qꝛ cā ceſſante: ceſſat effe ctus. Tercio. ꝙ fructꝰ ſubijciant̉ fortune. vn̄ ſi ge ner ꝓ dote ſoluēda: certa die recipiat cautōeꝫ ⁊ ꝓ miſſionē cū pacto ꝙ interī certa qͣntitas dēat ſol ui ꝓ oneribꝰ mr̄ionij ſupportādis: talis ꝯuentio ē vſuraria. Nec ob. d. c. ſalubrit̓. qꝛ loquit̉ de fructu ſubmiſſo fortune: qꝛ dic̄ qn̄ ꝓ pigre data eſt poſſeſ ſio. Idē vr̄ tenere Io. an. dicēs ꝙ qͥ dic̄ al̓r hūc ca ſum licitū: dꝫ all̓are caſuꝫ exp̄ſſuꝫ. Nā nō hēmꝰ in iure niſi illū tex. qͥ loquit̉ in fructibꝰ poſſeſſionis qͥ ſb̓ijciunt̉ dīno iudicio. ⁊ ſic nō eſt lucꝝ certū: quia poterit eſſe ꝙ nihil ꝑcipiet ex poſſeſſionibꝰ. ſecꝰ qn̄ ex pacto qͥd certuꝫ recipit. Nec ob. ſi dicēs hoc ꝑ mittendū vt maritꝰ poſſit ſuſtinere onera mr̄ionij qꝛ rn̄det̉ ꝑ id qd̓ hr̄ in. c. ꝑ vr̄as. extra de do. inter Uſura. j. Fo. CCLIIII. vi. ⁊ vx.ſ. ꝙ ipſa dos dꝫ deponi apud mercatorem vt ex honeſto lucro poſſit ſuſtinere onera mr̄ioniſ Quarto. requirit̉ ꝙ dos ſit ſimpl̓r ꝓmiſſa. Naꝫ ſi gener paciſceret̉ de recipiēda dote ad certū termi nū ⁊ interī ꝑciꝑet fructꝰ: dicti fructꝰ ꝯputarēt̉ ī ſor tem: qꝛ intereſſe nō p̄t deberi an̄ morā: q̄ nō p̄t ad eſſe durāte termino. ideo dicat gener ſocero. Ego ſuſtineo onera mr̄ionij da dotē. ⁊ ſi ſocer dicat nō poſſum: tūc gener dicat. ſuſtineas ſaltē onera mr̄i monij. ⁊ ſic poterit gener dictos fructꝰ facere ſuos tanqͣꝫ intereſſe: dūmō onera mr̄ionij ſint certa: vt dcm̄ eſt. Sꝫ panor. dic̄. d. An. nō vidiſſe Cal. qui dic̄ ꝙ lꝫ opi. Io. an. ſit tutior. ꝯͣria tn̄ vr̄ eſſe verior vt a pͥncipio poſſit ꝯueniri cum ſocero: vt vicꝫ det genero certos denarios ꝓ libra qͦlibet mēſe. Nam ſic̄ ꝓ dilata dote lucrifacit maritꝰ fructꝰ rei pigͦrate ita dꝫ poſſe licite aliqͥd reciꝑe donec dos fuerit ſibi ſoluta. Nec ob. motiuū Io. an. qm̄. d. c. ſalubriter. loquit̉ indiſtīcte: vt lucret̉ fructꝰ poſſeſſionis. Et qn̄qꝫ tales fructꝰ ſt̓ certi: vt qꝛ ē domꝰ ſolita locari: vel poſſeſſio ad fictū ꝯcedi. Et panor. ꝯcludēdo di cit ꝙ aut a pͥncipio datꝰ fuit terminꝰ ad dotē ꝑſol uendā: nō interueniēte pacto interuentōis pigͦrꝭ lꝫ ex poſtfacto pignꝰ fuerit traditū. ⁊ tūc nihil pōt gener ꝯſeqͥ. Nā ſic̄ p̄t vxorē ſine dote ducē: ⁊ d̓ ꝓ prio tenet̉ alere. vt ī. d. c. ꝑ vr̄as. ita potuit traduce̓ vxorē dato termīo ad dotē ꝑſoluendā. ſꝫ ſi a pͥnci pio interuenit datio pigͦris: tūc credit opi. d. an. n̄ ꝓcedere: qꝛ gener recipiendo pignꝰ: vr̄ ꝯfiſus au ctoritate. d. c. ſalubriter. et recepiſſe pignꝰ vt lucret̉ fructꝰ in ꝯpenſatōꝫ dotꝭ dilate. Et ēt putat panor. ꝓut dc̄m eſt ꝙ a pͥncipio poſſit ꝯuenire cū ſocero de ꝯſeq̄ndo aliqͥd annuati vſqꝫ ad ſolutōeꝫ dotis. dūmō ſit hō ſolitꝰ mercari: vel deponere pecuniaꝫ apud mercatorē: cū iſtud nō capiat ꝓ mutuo: nec̄ ꝓdilatōe data: ſꝫ vt ſuſtineat onera mr̄ionij. et ſic capit potiꝰ vt intereſſe. Quidā ēt ad. d. c. ſalubrit̓. rn̄dent ꝙ ibi narrat̉ facti ꝯtingētia: qꝛ papa fuit q̄ ſitus de poſſeſſione ⁊ de ea reſpondit. Idē dixiſſet ſi fuiſſet q̄ſitus de pecunia. ¶ Et ex p̄dictis pꝫ qͥd dicendū ad qōnem. Quid ſi maritꝰ ꝑcipiat fructꝰ rei dotalis anteꝙͣ ſuſtineat onera mr̄ionij. An cedāt lucro mariti? Rn̄. ꝑ p̄di cta ꝙ nō: ſꝫ debent accreſcere doti: vel dotāti. ff. de vſur. l. videamꝰ. el. ij.§. ante mr̄ioniū. Et gl. in. d. c. ſalubriter. dic̄ ꝙ debēt reſtitui mulieri. Facit etiā ratio. d. c. ſalubriter. qꝛ ꝓpter opera mr̄ionij cedūt ſibi feuctus. vnde exqͦ non ſuſtinet onera matri monij nec fructus habebit. ¶ Quero qͥd ſi gener poſſeſſionem ſibi obligatam cū om̄i iur̄ qd̓ ibi hꝫ ꝯcedit alteri recepta ab eo ſū ma pecuīe qͥ ꝓmiſſa fuerat ꝓ dote. Nūqͥd iſte aliꝰ recipiēs talē poſſeſſionē poterit lucriface̓ fructꝰ ꝑ ceptos: vſqꝫ dum ſoluta fuerit ei pecuīa p̄dicta: ſic poterat gener. Ad hoc rn̄det Rod̓. ꝙ ſi gener aīo donādi trāſfert ius totū qd̓ hꝫ in pigͦre in taleꝫ. et hoc facit n̄ ꝓpt̓ pecuniā quā recipit ab eo: ſꝫ ꝓpter amiciciā ⁊ affectōeꝫ: vel qꝛ al̓s eſt ſibi ꝯiunctꝰ. ⁊ il le amicus nūerat ſibi pecuniā: non cā lucrandorū fructuū: ſꝫ ꝓpter charitatē ⁊ amicicie gr̄aꝫ: tūc non eſt vſura: qꝛ nō eſt ibi vera rō mutui. abolet̉ v̓o vi

Uſura. j. cium vſure: qꝛ gener ꝯceſſit ſibi ius qd̓ hꝫ in poſſeſ ſione. ⁊ ꝑ ꝯn̄s donat ſibi fructus qͦs ipſe p̄t ꝑciꝑe. ſꝫ ſi tn̄ deductū ſit in pactū ꝙ gener teneat̉ nume ranti reddere pecuniā. ſi ille voluerit reciꝑe: tunc vſura eſt: ſi numerans pecuniaꝫ vellet lucrifacere fructus. ⁊ ꝓpter hoc mutuauit. Cōcor. Bal. Ideꝫ Guil. ⁊ Monal. ¶ Alia qō circa dotem. Pone heredes mariti hn̄t priuilegiū ꝙ n̄ teneant̉ infra ānū reſtituere dotē.ſ. ſi dos ꝯſiſtit in rebꝰ mobilibꝰ. C. de rei vx. ac. l. vni ca. Recipiūt fructꝰ ꝑ ānū ⁊ alimentāt vxoreꝫ olim defuncti cui ſucceſſerūt. Nunqͥd gaudēt iſto pri uilegio. ꝙ nō ꝯputent̉ fructꝰ in ſortē vigore. d. c. ſa lubriter. Rn̄. nō gaudēt. qꝛ ſtatī pn̄t ſe liberare ẜꝫ Hoſt. ⁊ Io. an. in. d. c. ſalubriter. Preterea ſoluto mr̄ionio deſinit eſſe dos: nec ampliꝰ onera mr̄imo nij ſupportant̉. Ideꝫ dicit Inno. ibidē: qꝛ priuile giū non durat niſi durantibꝰ oneribꝰ mr̄ionij. Et rō eſt diuerſa a priori caſu: qꝛ pn̄t hr̄des ſtatī redde re rem pigͦratā vxori olim defuncti: qd̓ nō poterat maritꝰ cui incūbebat onera mr̄ionij ſupportare. Idem panor. ibi. Nota tn̄ de eo qd̓ dcm̄ eſt ꝙ ſi ſt̓ res mobiles: hr̄des tenent̉ reſtituere pꝰ annuꝫ ⁊cͣ. ꝙ lꝫ qͦ ad ipſas res mobiles non ſint in mora: niſi pꝰ annū: tn̄ fructꝰ eaꝝ reꝝ qͦs habuerūt infra ānū pꝰ ānū cū ipſis rebꝰ reſtituere tenent̉. ẜm Sali. et Ang. in.§. exactio. in. d. l. vnica. Et intellige ī fru ctibꝰ qui ex rebus p̄dictis ꝓueniunt. non ex indu ſtria: quia ſi cum pecunia lucrati fuiſſent non tenē tur reſtituere lucrum. ¶ Sꝫ pone ꝙ hr̄des dāt poſſeſſionē mulieri in pi gnꝰ ꝓ dote reſtituēda. An mulier talis poſſeſſiōis fructꝰ lucrifaciat: vel teneat̉ ꝯputare in ſortē. Rn̄. Inn. in. d. c. ſalubriter. dic̄ ꝙ fructꝰ ꝯputabunt̉ in fortē. Idem Ho. Io. an. ⁊ Io. de li. et dant caute laꝫ ꝙ mulier ſit diſcreta ⁊ cauta: ne recipiat rē obli gatam ſub pignore: ſꝫ illā vendi faciat vel recipiat eā in ſolutū. ff. de re iud. l. a diuo pio. Al̓s fructus rei in pignꝰ accepte extenuabūt dotē. ⁊ ꝯputabun tur in ſorteꝫ. vt in. c. illo vos. de pig. Archi. tn̄. f. in ſum. dic̄ ꝙ vbi violenter detineret dos ab heredi bꝰ nec mulier poſſet ſe iuuare: qꝛ non fieret iuſticia ꝑꝑ potentiā illoꝝ: tūc mulier licite recipit fructus poſſeſſionis. vel pecuniam ſine extenuatōe dotis. Idem vr̄ dicendū cū heredes illiꝰ nō ſine magno ſui detrimēto reſtituerē poſſent dotē q̄ eſt in pecu nia: nec poſſeſſionē hn̄t quā ei aſſignēt. Et hec ml̓i er ne nimis grauet eos dimittit penes eos ad tp̄s ſi illo interuallo recipit ab eis alimēta: cuꝫ nō hēat vnde aliūde viuat nō videt̉ illicitum. nō em̄ illud recipit rōne mutui: ſꝫ rōne intereſſe: qꝛ ſi dotē hr̄et inde viueret emēdo poſſeſſiones: vel exponendo negociatōni. ſecus aut dicenduꝫ qn̄ hoc fieret ob vtilitatē vtriuſqꝫ.ſ. vt illi magis poſſent lucrari: et illa vt ex integro ſuo capitali lucꝝ habeat. hec Ar chi.f. q̄ ſunt valde notanda. ¶ Pone. Statutū dictat vt ſoluto mr̄ionio qͣꝫdiu heres mariti ꝑſtiterit in dote ꝑſoluēda: teneat̉ cer tum quid dare vxori relicte vt inde ſe poſſit alere. Nunquid valeat hoc ſtatutū: vt ſic cum bona cō ſcientia multer poſſit illud lincrum ꝑcipere: et hoc accidit ſeplus in facto Io. de lig. in cle. j. eo. t. vt̓ re fert Panor. in. d. ſalubriter ꝯcludit ſtatutū nō va lere. eo ꝙ ſoluto mr̄ionio ceſſat cāſuſtinendi one ra mr̄ionij. Debet gͦ mulier agere vt dos ꝑſoluat̉ Idem tenet Imola. in. d. cle. et multi alij. et Ma theus in. d. cle. dicit ꝙ taliter ſtatuentes incidunt in penā illius cle. Sꝫ panor. in. d. c. ſalubriter. dicit ꝙ ꝓ deciſione huiꝰ. q. eſt examināda alia. q. videlꝫ Nunqͥd heres mariti teneat̉ alere vxorē relictam donec ꝑſoluat ſibi dotem. Et lꝫ ſint opi. de hoc: ni hilominꝰ ſibi placet̉ illa opi. ꝙ ſi vxor nō habꝫ alia bona dꝫ ali ab herede mariti: etiā infra annum da tum heredi ad dotem ꝑſoluendam. Et hanc opi. tenent glo. ⁊ Bar. in. d.§. exactio. ⁊ Spec̓. in ti. qͦ fi. ſint le. Hoc p̄ſuppoſito ad p̄miſſam. q. dico ꝙ aut ſumus in caſu vbi vxor dꝫ ali ab herede mari ti. ⁊ tūc valet ſtatutū loco alimentoꝝ decernēs cer tam quātitatē: cū honeſtiꝰ ſit reciꝑe quantitatē: qͣꝫ alimēta minutatim acciꝑe. Aut nō dꝫ ali ab here de mariti. ⁊ tūc ſecus. Et Car. in. d. cle. etiaꝫ tenet ꝙ tale ſtatutū vel ꝯſuetudo pōt tolerari: vt debe ant̉ alimenta tanꝙͣ intereſſe. ⁊ dic̄ ſe ſic ꝯſuluiſſe. et etiā refert hoc ſtatutū eſſe padue.ſ. vt ſoluto mr̄io nio: ſi dos nō reſtituit̉ infra annū tenet̉ nō ſoluēs ad dandū. x. ꝓ. C. in anno. ¶ Stipendia cleri. Alius caſus eſt in caſu ſtipen dij clericalis. vtputa. Clerico aſſignata eſt res ec cleſie ꝓ ſuo beneficio hꝫ poſſeſſionē eiuſdē rei. laicꝰ vſurpauit poſſeſſionē eiꝰ. Clericꝰ redimit a p̄dicto laico dictam poſſeſſionē ſub noīe pignoris. Queri tur an fructus ꝑ clericū ꝑcepti ex eadem poſſeſſio ne rei ſibi debite debeant ꝯputari in ſortē? Rn̄de tur ꝙ non ex eo ꝙ de re ſibi debita ꝑcipit fructus quaſi de ſuo: caſus eſt in. c. j. extra eo. Sil̓is caſus ē in. c. ꝯqueſtus. eo. ti. Sil̓e etiā eſt in decimis. vt in c. fi. extra de deci. Nam ſi miles iniuſte detinet de cimas. nec pōt eccleſia eas aliter recuꝑare niſi ſub noīe pignoris talis clericus nō tenet̉ fructus com putare in ſortem: qꝛ de re ad ſe licite ꝑtinente per cipit fructus. Sil̓iter recipi poſſunt in pignore q̄ cunqꝫ alie poſſeſſiones a quocūqꝫ violenter et in iuſte detinente. Hoc ideꝫ intelligit Ray. de om̄i bus poſſeſſionibꝰ emptꝭ de illis fructibꝰ iniuſte ꝑ ceptis.ſ. ꝙ hmōi poſſeſſiones pn̄t recipi in pignꝰ: fructibꝰ nō ꝯputatꝭ in ſortē ꝑ iura p̄dicta. ¶ Uenditio fructus. Et eſt qn̄ vendunt̉ fructus ad tp̄s. vel ſi qͥs emat fructꝰ caſtri vel ville: qꝛ licet plus ſatis accipiat de fructibꝰ: qͣꝫ fuerit p̄cium: nō tn̄ tenet̉ aliqͥd r̄ſarcire vēdēti rōne incertitudinis. extra eo. in ciuitate. Ideo querit panor. ibi de no tabili. q. nunqͥd ſit licitū dare alicui. C. vt ipſe ſin gulis ānis imꝑpetuū: ſiue ad vitā ſuā et heredum ſuoꝝ det ſibi certū annuū redditū. vtputa. v. In no. ⁊ Ho. ⁊ cōiter doc. ꝯcludūt ꝙ ſic: ſiue iſte an nuus redditꝰ ꝯſtituat̉ in redditibꝰ alicuiꝰ fundi: ſi ue domus: ſiue ex operis libere ꝑſone vel ſerui. qꝛ nō pōt hic dici ꝙ ſit vſura: cū in veritate nō inter ueniat mutuū. vnde nō eſt licitū iſti emptori pete p̄ciū ad libitū. Sicut.n. qͥs p̄t emere libere totam poſſeſſionē: vel caꝑe poſſeſſionē in emphiteoſim: vel emere annuū redditū iam ꝯſtitutū ab antiqͦ:

Uſura. j. ſat licitū eſt de nouo ꝯſtituere. ⁊ emere. Nec ob. ſi dicat̉ ꝙ tractu temꝑis poterit iſte ꝑcipere plus qͣꝫ ſit preciū: qꝛ hoc etiā ꝯtingit in ꝯͣctu emptōis. ⁊ in ꝯtractu emphiteoticario. Itē iſte ēptor exponit ſe ꝑiculo: qꝛ forte ille venditor efficeret̉ inops. Et per hoc nō ob. d. c. in ciuitate. nam ibi res erat de pn̄ti ⁊ p̄cium dilatū. ſꝫ in. q. ꝓpoſita res ⁊ p̄ciū ſunt in p̄ ſenti. Item hic nulla fraus eſt. Pone ꝯſtituit qͥs cenſum vniꝰ floreni in domo vēdit talē cenſum ꝓ. x. florenis adiecto pacto ꝙ li ceret ei redimere ꝓ illis. x. florenis. valebat tn̄ cen ſus ille. xx. flor. ſi v̓o p̄cio ſine pacto libere vendere tur: vel ſub alijs verbis ꝯſtituit qͥs cenſum vnius marche in domo. vēdit cenſuꝫ ꝓ. x. marchis. vale. bat tn̄ cenſus ille. xx. ſi v̓o p̄cio ſine pacto libere vē deret̉. Nunqͥd ꝯͣctus ē licitꝰ vel ne? Rn̄. Io. de li. ꝙ ſi cenſus ꝯſtituat̉ nō habita relatione ad reꝫ: vt qꝛ obligo me tibi ad vnū florenū. qꝛ mihi. x. das: ⁊ vendo tibi hoc ius ꝑcipiendi nō relatum ad rem: tūc illicita eſt talis venditio. qꝛ nō vendit̉ ius: im mo nūc de nouo orit̉ ꝯtractꝰ feneratoriꝰ. xiiij. q. iij. pleriqꝫ. Sed qn̄qꝫ ꝯſtituit̉ cenſus in re ⁊ vendit̉. ⁊ tūc aūt erat ꝯſtitutus an̄ venditōeꝫ: ⁊ illud ius vē ditur. ⁊ tūc ille ꝯtractꝰ eſt licitꝰ de iure qꝛ hic eſt ius vendibile. ⁊ h̓ etiā eſt p̄ciū. Iſtud veꝝ niſi dolꝰ in terueniat ⁊ deceptio vltra dimidiā. ff. de mino. l. ī cāe. ⁊ de emp. ⁊ ven. cū dilecti. et. c. cū cā. Aut ꝯſti tuit̉ venditōis tꝑe iſte cenſus ⁊ vendit̉ pꝰ. ⁊ tunc aliqn̄ cenſus nō poſſet al̓r hr̄i de re. Aliqn̄ aūt po ſet hr̄i. Primo caſu: vt qꝛ ꝯſtituo cenſuꝫ domui d̓ x. cū nō poſſit ꝯduci niſi ꝓ. v. tūc credo hūc cōtra ctum frauduloſum: ex qͦ cenſus iſte al̓r de re habe ri nō poſſet: qꝛ tūc ſurgit obligatō ꝑſonalis. d̓ pig. illo vos. ⁊ de emp. ⁊ ven. ad noſtrā. Sꝫ ſi poſſet ha beri cenſus de re: tūc puto licitū eſſe ꝯtractuꝫ. hoc verū qn̄ nō eſt adiectu pactuꝫ de retrouendendo. Sꝫ ſi eſſet adiectū pactū de retrouendēdo: tunc ſi pro minori p̄cio dꝫ retrouendi: tunc ſi implicatur ꝙ cenſus ꝑceptus ꝯputet̉ in ſortē. ⁊ tūc credo vſu rariū ꝯtractū. d. c. illo vos. ⁊. d. c. ad noſtrā. Sed ſi ꝓ maiori p̄cio: adhuc idem. Si v̓o ꝓ eodem p̄cio tūc credo licitū eſſe ꝯtractū. Sꝫ aliqn̄ eſt dubium veriſil̓r vtrū res valeat plus vel minꝰ? ⁊ tūc credo licitū vt in. d. c. in ciuitate. ⁊ in. c. fi. extra eo. Si v̓o eſt talis de quo nō eſt dubiū: tūc in foro ꝯtentioſo nō poſſet ex verbis ꝯtractꝰ inſurgere vſura: ſꝫ con trahens recurrat ad mentē ſuā. Idem tenet Lau. de ridol. Qd̓ aūt dictū eſt de dimidia iuſti p̄cij. pa nor. in. d. c. in ciuitate. ẜm Io. cal. dicit ꝙ iura per mittentia deceptōeꝫ vſqꝫ ad dimidiā iuſti p̄cij: de bent intelligi qn̄ deceptio venit re ipſa. ſecus auteꝫ vbi dolus dat cām ꝯtractui: vel incidit in ꝯͣctum: qꝛ tūc dꝫ illud reſtitni: qꝛ nō eſt veriſil̓e ꝙ ius cano nicū inſtinctu ſpūſſancti ꝯditum: vt in. c. ſi qͥs dia conus. l. di. approbet hanc deceptiōeꝫ doloſaꝫ. Ex hoc gͦ dicendū ꝙ vbi ex ꝯiecturis pōt apparere d̓ dolo etiā ex ꝓpoſito: pōt ꝯpelli etiā in foro ꝯtentio ſo ad reſtitutōeꝫ illiꝰ qd̓ habuit vltra iuſtum preci um. de deceptione ex propoſito et re ipſa vide ſupͣ. Emptio. ¶ Querit̉ vlteriꝰ. Pone mutuaui frumentuꝫ: vt Fo. CCIV. reddatur mihi tantū de frumento. Tꝑe cōtractꝰ eſt viliſſimum: ſꝫ temꝑe ſolutōnis eſt cariſſimum. Nunquid ſalua ꝯſcīa poſſim hoc frumentū reci pere? Panor. in. c. fi. extra eo. ꝯcludit: ꝙ aut ductꝰ bona ꝯſcīa tibi mutuaui. ⁊ tūc licet variet̉ p̄ctum: poſſum ſalua ꝯſcīa recipere ⁊ tu reddere. Nā mu tuaui frumentū: ideo debeo etiā recipere frumen tum eiuſdem bonitatis intrinſece. l. cuꝫ quid. ff. ſi cer. pe. Nam ſic potuiſſet vileſcere eiꝰ p̄cium. ſecus ſi habuiſſeꝫ intentōeꝫ deprauatā: qꝛ mutuaui fru mentū antiquū: vt ſic poſtea haberem nouū: ⁊ ſic in meliori precio. Alij aūt al̓r diſtinguūt. ꝙ aut eſt veriſil̓e ꝙ ipſa res mutuata nō erit p̄cioſior temꝑe ſolutōnis. Aut de hoc ꝓbabiliter dubitat̉. et tunc nullū eſt viciū. ar. extra eo. c. fi. Aut eſt veriſimile ꝙ erit p̄cioſior: ⁊ tūc. aut creditor nō erat ſeruatu rus qͦ caſu erit vſura. Aut erat ſeruaturꝰ. ⁊ tūc aut creditor aufert debitori libertatē ſoluendi: et tunc eſt vſura: aut talē libertatē nō aufert: ⁊ tūc non eſt vſura. īmo poſſet ꝓmereri: ſi bona intentōne reqͥ reret debitorem an̄ terminū vt ſolueret: ſꝫ ſi habet corruptam intentōnem: ⁊ dicit ſibi ꝙ pōt vſqꝫ ad terminū retinere: tunc poſito ꝙ non ſit vſura pec cat tn̄. hec diſtinctio innititur magne eqͥtati: maxi me in foro pnīali. Idem caſus fieri pōt de vendē te granū temꝑe qͦ cōiter minꝰ valet et maiꝰ p̄cium expoſcit ꝓ eo ꝙ emptori dat dilatōeꝫ. Et reſpōdet S. Ber. ꝙ hoc pōt licite fieri qn̄ illud erat ſerua turus firmiter vſqꝫ ad tp̄s in qͦ dꝫ ei fieri ſolutio. In qͦ quidē tꝑe ꝓbabiliter extimat̉ ideꝫ valere qd̓ ipſe vendit emptori qui popoſcit ex ſpeciali gr̄a ſi bi vendi: adiecto tn̄ hoc ꝙ determinate p̄figat di em̄: qꝛ ⁊ ipſe nō erat venditurꝰ niſi in aliqͦ vno die ⁊ etiā quia ſi ipſe de vno menſe vel ebdomada ſibi poſſet ex poſtfacto diē eligere in qͦ plus valuiſſet? nimis eſſet pinguis ſors eius. al̓s taxandum eſſet p̄cium ẜm ꝙ diutius ⁊ ꝯmunius valuit menſe il lo: aut precio mediocri inter carius et minus illiꝰ menſis. Et ſic intellige. c. in ciuitate. et. c. nauigāti. extra eo. ¶ Et p̄dicta faciūt ad aliam. q. Pone in caſu con trario a p̄cedenti. nūc cariſſimum eſt frumentum ⁊ mutuo tibi eſtimatū vt reſtituas poſtea tātū fru mentū qd̓ valeat: quantū valet mō frumentū qd̓ trado. Rn̄. Archi. poſt Ug. ꝙ non eſt vſura. Et rō eſt qͣre iſte ꝯͣctꝰ ſit licitꝰ: qꝛ iſte intelligit̉ ei vende̓ frumētū nūc: ⁊ mutuare ei pecuniā gratꝭ: quā ſibi vult reddi ī frumēto tꝑe ſolutōis. Fatet̉ tn̄ ꝙ poſ ſet interuenire pctm̄ ẜm prauā intentōeꝫ mutuan tis. Et idem ẜm Lau. ¶ Quid ſi qͥs mutuat frumētū antiquū ad reno uandū.i. vt nouū mihi reſtituas. ē ne vſura. Gof. Ray. ⁊ Ho. dicūt ꝙ ſi iō fac̄ vt meliꝰ ſeu p̄ualēs re cipiat: vſura ꝯmittit̉. ſi āt iō vt ſuū nō ꝑeat: vl̓ for te vt gr̄aꝫ recipiēti faciat: ſecꝰ. Nota tn̄ ꝙ q̄daꝫ ſt̄ q̄ ſt̓ ī fauorē mutuantꝭ gͣnū vetꝰ. Primuꝫ ē iterata mēſuratio. nā ex mēſuratōe totiēs facta diminuit̉ modiū frumēti. ēt frumētū vetꝰ ſi nō ſit putreſcm̄ plꝰ vꝫ ꝙͣ nouū. ⁊ iō talit̓ mutuātes ꝑꝑ p̄dicta duo volūt vt eis reddat̉ aliqͥd plꝰ de frumēto nouo. et ſi hoc faciūt vt ẜuent̉ indēnes: nō ē illicitū. Eſt ēt

Uſura. j aliud ⁊ terciū in fauorē taliter mutuantiuꝫ: qꝛ fru mentū nouū in tēꝑe diminuit̉ ⁊ areſcit. frumentū aūt vetꝰ iaꝫ fec̄ diminutōeꝫ ſuā. Tn̄ ſi oībꝰ p̄dictis ꝯſideratis mutuans intenderet lucrari: tunc illici tum eſſet. ¶ Cui velles iur̄ nocere.ſ. cū exigunt̉ vſure ab eo cui p̄t iur̄ noceri vt dicit Amb. xiiij. q. iiij. c. ab illo vn̄ ⁊ ab hoſtibꝰ licitū eſt vſuras petere. Naꝫ ⁊ oīa eoꝝ bona licite poſſumꝰ auferre. ⁊ qͥbuſcunqꝫ inſi dijs eis nocere poſſumꝰ. xxiij. q. ij. c. dn̄s. ¶ Utrū aūt hoc ſit indrn̄ter verū.ſ. ꝙ inimicis qͥ bus pōt iuſtū bellū inferri liceat dare ad vſuram? Quidā dicūt in nullo caſu vſurā eſſe exigēdaꝫ. Et qd̓ dicit Amb. intelligit̉ nō de vſura ꝓpria: ſꝫ d̓ tri buto ab infidelibꝰ exigendo: vt talionere p̄graua ti ꝯuertant̉. Alij v̓o illud dictū intelligūt ad lr̄am ꝙ exqͦ iuſtū bellū mouet̉ ex edicto pͥncipis. ab ho ſtibꝰ licite vſura exigit̉: dū tn̄ nō fiat vicio cupidi tatis: ſꝫ zelo charitatꝭ.ſ. vt macerent̉ vſuris qͥ non pn̄t domari armis. ¶ An aūt a iudeis poſſumꝰ eodē mō exigere vſu ras? Tho. in epl̓a ad duciſſaꝫ lothoringie vr̄ dice re ꝙ ſic. qꝛ ẜm eū iudei facti ſunt ſerui xp̄ianoꝝ. et ſic eoꝝ res pn̄t̉ dn̄i tꝑales xp̄iani accipere tanꝙͣ ſu as: qꝛ qͥcquid acqͥrit ſeruꝰ: acqͥrit dn̄o. Ita tn̄ vt n̄ ſubtrahant̉ neceſſaria vite. Et hoc vr̄ hr̄i exp̄ſſe ī c. ⁊ ſi iudeos. extra de iudeis. vbi dr̄ ꝙ ꝓpter mortē xp̄i ſubmiſſi ſūt ꝑpetue xp̄ianoꝝ ſeruituti: qd̓ fuit mandatū executōni ꝑ Cōſtātinū: vt no. Hoſ. ex tra de iudeis. c. ꝯſuluit. tn̄ ex gr̄a ꝑmittunt̉ habita re cū xp̄ianis: ſi mō ingrati nō obſint ip̄is xp̄ianis vt in. d. c. ⁊ ſi iudeos. nec ꝑ eos iudeos ⁊ eoꝝ ꝯuer ſatōeꝫ ꝑiculū īmineat: aut graue ſcandalū genere tur ipſis xp̄ianis. Et ſic in p̄dictꝭ caſibꝰ ꝑ pͥncipes ⁊ ptātes ſcl̓ares expelli pn̄t ip̄i iudei de cohabitati on xp̄ianoꝝ: ⁊ eis bona auferri pn̄t. ⁊ cū ſint ſerui maxīe ī caſibꝰ p̄dictꝭ pn̄t vēdi. Fortiꝰ gͦ expelli ⁊ au ferri eis bona pn̄t: cū graue damnū ⁊ ſcandalū ip ſis xp̄ianis generet̉ ꝑ ip̄os iudeos fenꝰ ac vſurariā prauitatem exercentes. Et hec faciūt ad notata sͣ. in ti. de iudeis. ¶ Uendēs ſub dubio. Pone caſuꝫ. Aliqͥs hꝫ reꝫ venalē de pn̄ti: ſꝫ intēdit illam ſeruare vſqꝫ ad tp̄s ſciēs tꝑe illo plꝰ valituraꝫ: ēptor q̄rit emē talē rem. Ille dicit nō hr̄e illā venalē: qꝛ nō eſt tūc tp̄s vēdē di: ſꝫ ꝓ futuro tꝑe. emptor dic̄ ſe velle emē ꝓ tanto p̄cio qͣntū valebit tūc tꝑis: ſꝫ nō vult ſolue vſqꝫ ad illud tp̄s. Querit̉ an liceat? Rn̄. ꝙ rōne dubij ta ꝯtractꝰ excuſat̉. vt in. c. fi. extra. eo. vbi ē caſus ꝙ dat. x. ſol̓. vt alio tꝑe totideꝫ ſibi grani vel vini vel olei mēſure reddant̉. q̄ lꝫ tūc plꝰ valeant. vtꝝ plus vel minꝰ ſolutōis tꝑe fuerint valiture veriſil̓r du bitat̉: nō dꝫ ex hoc vſurariꝰ reputari: ⁊ ſubdit̉. Ra tione v̓o dubij hmōi etiā excuſat̉ qͥ pānos. granū. vinū: oleū: vel alias merces vēdit. vt ampliꝰ ꝙ tūc valeāt in certo termino recipiat ꝓ eiſdē: ſi tn̄ ea tē pore ꝯtractꝰ nō fuerat venditurꝰ. Aliꝰ caſus. Quis vēdit ꝓ p̄cio qd̓ nūc currit: ſꝫ ſi plus valebit vſqꝫ ad paſca: vult ꝙ illud plus ſibi det̉. Si v̓o minꝰ valebit nō vult ꝙ p̄ciū minuat̉. Ho. dic̄ ꝓculdubio ip̄m iudico vſurariū: cū ip̄m in pactis videā claudicare. Nā licet ratōne dubū excuſet̉: attn̄ in tali caſu non ſtat in dubio: cū veli certū ⁊ ſuꝑadditōeꝫ. Dubiū em̄ p̄dictū in ratione ſui facit equitatē iuſticie: licet plꝰ recipiat̉ qͣꝫ det̉. eo ꝙ rō huiꝰ dubij ponit eſtimatōꝫ in rebꝰ ex ip̄a na tura reꝝ q̄ in tali ſpe plus valet vno tꝑe qͣꝫ alio: et aliqn̄ minꝰ. Sil̓r etiā vr̄ excuſare rō ꝑiculi q̄ recō penſare p̄t ſuꝑabundantiā. Res.n. extra pericl̓m exn̄s plus valet qͣꝫ res eiuſdē ſpēi exn̄s in periculo ⁊ ſic hmōi recōpenſatio reducit̉ ad naͣm rei q̄ ꝓpter periculū eſtimat̉ plus vel minꝰ valere. ⁊ ſic pericu lum ⁊ dubiū tollit viciū vſure vbi aūt ꝑiculū non tollit hoc viciū de ſui naͣ: nō excuſat vſurā: ſic̄ patꝫ in periculo qd̓ ē in mutuis. de qͦ in. d. c. fi. vbi dici tur. nauigāti vel eūti ad nundinas certā mutuās pecuīe qͣntitatē: ꝓ eo ꝙ ſuſcipit in ſe ꝑiculuꝫ rece pturus aliqͥd vltra ſortē vſurariꝰ ē cenſendꝰ. Sil̓r ſi aliqͥs mutuauerit alicui. C. lib̓. ad. x. ānos. ita ꝙ ſi infra. x. annos mortuꝰ fuerit alter ipſoꝝ qͥ debi tum accepit liberatꝰ ſit a mutuo et debito. Si v̓o ſuꝑuixerint ambo: dabit qͥ mutuuꝫ accepit. C C. lib̓. ei qui mutuū dedit. tale ꝑiculū non excuſat: qꝛ nō reducit ꝯtractū ad equalitatē iuſticie. talis em̄ ſuꝑabundantia nec ex labore: nec ex vſu rei ꝓprie nec ꝑ recōpenſationē alteriꝰ rei reducit̉ ad equali tatem iuſticie. Periculū em̄ nō excuſat vbi cā tem poris aliquid plus accipit̉. ſꝫ vbi nō cā tꝑis ſuper abundantia accipit̉: tūc rōne periculi vel dubij ex cuſari pōt: quando.ſ. incidit dubiuꝫ ex natura rei. Con. Ale. lom. ¶ Alius caſus. Statuit ciuitas ꝓ vtilitate ꝯmu nitatis ꝙ quicūqꝫ ciuis hꝫ vel habiturꝰ eſt filiaꝫ: ſi infra annū a natiuitate ipſiꝰ puelle tradit ꝯmuni tati. lxx. ducatos: cū filia ꝑuenerit ad. xv. annū re habeat a dicta ꝯmunitate. ccccc. duc. vt nuptui fi liam tradat. Si v̓o an̄. xv. annū filia defuncta fu erit dictꝰ ciuis p̄dictos. lxx. ducatos amittat. Que ritur an rōne talis ꝑiculi: ſiue dubij licitꝰ ſit ꝯtra ctus? Rn̄. S. Ber. ꝙ nō: qꝛ eſt ꝯtra iuſticie equi tateꝫ. primo ꝑ theoricā ſingularē ꝙ in mutuis verꝭ vel interp̄tatis ſpe lucri principal̓r factis: dubiuꝫ ſeu periculū a fenore nō excuſat. ſicut pꝫ in. d. c. fi. Item qꝛ ẜm doc. vſura eſt lucrū ex mutuo princi paliter intentū. xiiij. q. iij. pleriqꝫ. vt accidit in dcō caſu. Preterea: ſi talis mutuaſſet tali intentione et pacto alicui ꝑticulari ꝑſone: vſurā vtiqꝫ ꝯmiſiſſet. multo fortiꝰ vſura ꝯmittit taliter mutuando ꝯmu nitati: cū magꝭ teneat̉ ſubuenire ei in neceſſitatibꝰ ſuis qͣꝫ alteri ꝑſone ſingl̓ari. Scd̓o qꝛ apud traden tem p̄dictos denarios nō remanet ipſoꝝ dn̄ium nec vſus vn̄ iuſte lucrari poſſit. mō dubiū: aut pe riculū a fenore nō excuſat: niſi apud lucranteꝫ in cludat̉ dn̄ium atqꝫ vſus rei periclitātis cū qͣ lucra tur. Nam ex re ſua: non aliena: hō lucrari dꝫ. ideo talis ꝯtractꝰ eſt vſurarius. ¶ Sequit̉. Preciū poſt tꝑa ſoluens.ſ. rōne more. vnde format talis. q. Debitor tenet̉ ad. C. in certo termino. Ego requiro debitū. debitor non ſoluit: exqͦ oꝑtet me. C. reciꝑe ſub vſura. Ego peto a de bitore meo vt me liberet ab obligatōe vſurarum. Querit̉ an̄ ego licite petā? Rn̄. ꝙ ſic: vt ꝓbat̉ ꝑ. c.

Uſura. j. ꝑuenit. ⁊. c. ꝯſtitutus. de fideiuſ. Ibi: pecuniā quā ꝓ eis ſoluit: ip̄mqꝫ ſeruēt indēnem. nec.n. aliquid exigit̉ ſic̄ vſura: ſꝫ ſic̄ intereſſe. nec cā lucri: ſꝫ cā dā ni vitādi. Quidā tn̄ dicūt ꝙ ad hoc vt caſus ſit li citus: duo debēt ꝯcurre. Primū. ꝙ p̄dixerit debi tori ꝙ erat neceſſe ſub vſurꝭ acciꝑe. Scd̓m. qn̄ non poterat al̓r niſi ſub vſurꝭ īuenire mutuo ẜm Alex. de alexā. ⁊ quoſdā alios. Et ẜm panor. in. c. ꝯq̄ſtꝰ. extra. e. iſtd̓ intereſſe nō ſolū ꝯſiſtit in dāno habito ſꝫ etiā in lucro ceſſante. Et hoc nō ſolū in ꝯͣctu vē ditōis vel emptōis: ſꝫ ēt in ꝯͣctu mutui. dūmō cre ditor ſit talis ꝑſona ꝙ veriſil̓r iuſte fuiſſet lucratus Et dic̄ de hoc eſſe qͣſi tex. exp̄ſſuꝫ ī. l. ij. in fi. ff. de eo qd̓ cer. lo. Idē ſentit Inno. in. c. ſacro. de ſen. excō. Idē gl. in. l. curabit. C. de ac. emp. Et hoc ꝑpetuo tene menti: vt ſic ēt de iure canonico poſſit peti ali quid vltra ſortē rōne intereſſe: nō ſolū dāni ꝯtin gentis: ſꝫ ēt lucri ceſſantis. hec panor. vide de hac materia sͣ. in ver. Fideiuſſor. ¶ Pena nec in fraudē. ꝓ qͦ notandū eſt ꝙ triplex eſt pena.ſ. legalis. iudicialis ⁊ cōuentōnalis. Prīa eſt qn̄ lex imponit penā debitoribꝰ vt tali die ſoluē teneant̉: ſi nō ſoluerīt incidāt in talē penā. Et ītel ligo ſub hac pena legali legē municipalē: ſeu ſtatu tu ciuitatis. Idē intellige vbi lex vel ſtatutū affice ret ꝯmittentē aliqd̓ crimen. nam iuſte hmōi pena exigi p̄t: lꝫ delinq̄ns nō teneat̉ ſoluē niſi pꝰ ſnīam: ſalte declaratoriā vt multotiens dcm̄ eſt. Scd̓a pe na eſt iudicialis: vt qꝛ facta liqͥdatiōe debiti: iudex p̄cipit debitori vt infra tantū terminuꝫ ſoluē dēat ſub pena tāti. Nā ſi inciderit in penā nolēs ſolue re cū poſſit: ſibi imputet. Tercia pena ē cōuentio nalis. vtputa. qꝛ de ꝯſenſu ꝑtiū pena ponit̉ ī ꝯͣctu vt ꝓmiſſa firmiora ꝯſiſtāt: vt ſic debitor ſalteꝫ me tu pene debitū ſoluē ꝓcuret diligētiꝰ ī termīo aſſi gnato. vt extra de arbi. c. dilecti. Et talis pena ca nonicā dr̄: qꝛ ēt a canone ꝑmittit̉ exigēda. xij. q. ij. in legibꝰ. Poſſet tn̄ talis pena ī fraudē vſuraꝝ ap poni: vt qꝛ creditor nō recta intentiōe penā appo nit: ſꝫ qꝛ credit: aut ſꝑat penā eē ꝯmittendā: qꝛ mu tuū dās: ſuū debitorē ad mutuū reddendū in ter mīo impotentē eē decernit. Nā tūc cū ip̄e mutu et cā lucri ſꝑans lucrari penā: q̄ ſpes lib̓alitatē cha ritatis ⁊ gratuitatē ꝯͣctꝰ extinguit. et iō trāſit ī ſpēꝫ vſurariā. ꝙ ſi al̓r ꝓbari nō poſſit: recurrendū ē ad p̄ſumptōes q̄ ſt̓ due pͥncipal̓r. Prima ſi apponēs penā ꝯſueuit eē vſurariꝰ. ⁊ ſil̓es penas in fraudeꝫ vſuraꝝ appone̓. ar. ff. de ac. emp. l. iulianꝰ. Scd̓a. ſi ꝑ ſingl̓os mēſes vel ānos dicat̉ pena ꝯmitti. ar. C. de vſu. autē. ad hec. Aduertendū tn̄ ꝙ ſi debi tor fecit qd̓ potuit vt qd̓ ꝓmiſit adimpleret: vel vt mādatū legꝭ vel iudicis obſeruaret: ⁊ pauꝑtate vl̓ impotentia opp̄ſſus neqͥuit ꝑficere qd̓ optabat: li cet de iuris rigore teneret̉ ad penā: tn̄ de benigni tate canonica ⁊ naͣli eqͥtate nō decet vltra ꝙͣ inter ſit exige̓. ar. j. q. vij. qͦtiens. ⁊ extra de penis. c. ſuaꝫ. Reſpectu tamen pene ꝯuentōnalis in foro ꝯſcien tie ſtandum eſt cōfeſſioni ſue. De hac materia pe nali vide sͣ. Pena. ¶ Sꝫ quero de. q. quotidiana. Pone eſt ſtatutuꝫ vel ꝯſuetudo. ꝙ miſſus in poſſeſſioneꝫ lucret̉ fru Fo. CCLVI. ctus ad rōneꝫ. v. ꝓ. C. aut. v. ꝓ qͣtuor. An valeat ẜm ꝯſcīaꝫ. ℟. Bald. ī. l. acceptā. C. de vſur. ꝙ ſic: cū talis lucret̉ illos rōe int̓eſſe. de qͦ ẜm euꝫ eſt glo. ſingl̓aris in aut̓. de exhi. reis.§. ſi v̓o. Quaꝫ gl. dic̄ Bar. ī. l. ſi finita.§. iulianꝰ. ff. d̓ dā. infec. eſſe ꝯͣ ius diuinū ⁊ ī fraudē vſuraꝝ. iōqꝫ tales fructꝰ dic̄ ꝯpu tandos ī ſortē. Qd̓ qͥdē aliqͥ veꝝ credūt ſi p̄ſuppo nat̉ fuiſſe ſcm̄ ī fraude vſuraꝝ. Secꝰ v̓o ſi in locuꝫ penalis legꝭ: vt attrahat̉ debitor ad ſatiſfacienduꝫ ꝯcurrētibꝰ illis q̄ nūc ꝓxīe dcā ſt̓ in p̄cedēti.§. vel loco int̓eſſe emergētis dāni vel lucri ceſſantis: vel ꝑꝑ morā ſic ordinauerit ſtatutū vel ꝯſuetudo: tūc veꝝ dic̄ Bal. ⁊ gl. Nā ꝑꝑ ꝯtumaciā p̄ſes hoc face̓ p̄t. Et p̄dicta vera ī eo qͥ iuſte miſſus ē in poſſeſſio nē. nō tm̄ ex ordine: ſꝫ ēt ex cā.ſ. ꝙ ī veritate ſit cre ditor. Nota tn̄ ẜm doc. ꝓ declaratōe pn̄tꝭ qōnis ⁊ īmediate p̄cedētis: ꝙ ſi debitor ſoluit ꝑtem debiti nō poterit pena exigi niſi ꝓ ꝑte nō ſoluta vt notat Inn. in. d. c. ſuā. Adde ēt p̄dictꝭ ẜm Ho. ꝙ ēt reli gioſi pn̄t petē penā ēt ꝯuētionalē ab eo qͥ nō ẜuat arbitriū: qn̄ debitor nō ex impotētia: ſꝫ ex negligē tia: vel ꝯtumaciter nō ſoluit: etiā ſi nullū p̄tendere tur intereſſe vel damnū. qd̓ nota. ¶ Lex ꝯmiſſoria. vt ſi vendo tibi fundū iuſto pre cio: ea tn̄ lege ⁊ ꝯditōe: vt qn̄cunqꝫ ſoluero tibi pre ciū: qd̓ mihi dat̉: fundꝰ ad me reuertat̉. C. de pac. inter emp. ⁊ vē. l. ij. ⁊. l. ꝯmiſſorie. ⁊. l. cū te fundum In cāu iſto oēs lucrat̉ fructꝰ ſi iuſtū ſit p̄ciū. Abo let̉ aūt ī iſto caſu viciū vſuraꝝ ꝑꝑ venditōeꝫ redu ctam ad eqͥtatem ẜuatā int̓ vendentē et ementeꝫ: q̄ nō ſeruat̉ qn̄ modicū eſt p̄ciū reſpectu rei empte Idem Hoſ. ideꝫ Monal. qͥ dic̄ ꝙ ſi p̄diū vendi di tali ꝯditōe. vt qn̄cunqꝫ ego vel heres meꝰ p̄ctuꝫ ſoluā: rehabeā p̄diū: vel qn̄cūqꝫ a ſeptēnio vſqꝫ ad nouēniū. ⁊ emptor facit fructꝰ ſuos. Et hoc veruꝫ niſi fiat in fraude vſuraꝝ. Idē panor. ī. c. ad nr̄aꝫ. de emp. ⁊ vē. vbi ſingl̓r dicit ꝙ cū vēditio fit iuſto p̄cio: ⁊ ſolū apponat̉ pactū de retrouēdēdo: n̄ p̄ſu mit̉ ꝯͣctꝰ vſurariꝰ nec pignoraticiꝰ. ⁊ emptor lucra tur fructꝰ donec retrouediderit: nec ꝯputant̉ fru ctꝰ in ſortē. vt eſt tex. in. d. l. ij. Et ꝙ ꝓcedat illa. l. ēt de iure canonico aꝑte vult gl. ī. d. c. ad nr̄a 3. ⁊ Ar chi. xiiij. q. iij. pleriqꝫ. Nota tn̄ ẜm doct. in. d. c. ad nr̄am. ⁊ in. c. illo vos. de pig. ꝙ ad ꝯuincēdū vſu rariū tria cōiter reqͥrunt̉. Prīo. pactū de retrouen dendo. Scd̓o. modicitas p̄cij reſpectu valorꝭ rei. Sꝫ hoc limita iuxta doc. ⁊ panor. ꝙ nō q̄libꝫ iniu ſticia p̄cij ſufficit ad p̄ſumēdū queꝫ vſurariū. ſꝫ dꝫ eſſe p̄ciū valde tenue reſpectu valorꝭ rei duplici re ſpectu primo. qꝛ ꝯͣhētes ſolēt ſe deciꝑe p̄cio. Scd̓o qꝛ res minꝰ valet ꝑꝑ illud onꝰ retrouēdendi in vē ditōe appoſitū. vt i. l. fundi ꝑtem. ff. de ꝯͣhē. emp. Tercio. qn̄ talis emptor fuit ꝯſuetꝰ exerce̓ vſuras licet. Ho. dicatꝭ ꝙ ſi qͥs petat ab alio mutuuꝫ: offe rens ꝓ ſecuritate mutui hypothecā ſuoꝝ bonorū. Ille aūt dicat nolo mutuare: ſꝫ ꝑatus ſuꝫ emere ꝓ eodē p̄cio ⁊ vſqꝫ ad certū tp̄s reddē ꝓ eodē precio certe vſurariꝰ preſumit̉ ẜm eū. ⁊ ſic vr̄ ſentire ꝙ ex ſolo pacto de retrouēdēdo: ꝯͣctꝰ p̄ſumat̉ vſurariꝰ. Sꝫ Ug. vt refert Archi. ī. d. c. pleriqꝫ. ſentit ꝯͣriuꝫ ⁊ cōiter alij doct. ꝙ id non ſufficiat niſi adſint alie xv iij

Uſura. j. ꝯiecture p̄dicte. Aliqͦ etiā addūt. ⁊ qͣrtū ſignū.ſ. qn̄ aliqͥd ſoluit̉ vltra receptā ſummā. puta. fuit ven dita res ꝓ. C. flor. ⁊ ponit̉ in pactuꝫ ꝙ ſi venditio reſcindat̉ ſoluant̉. C. xx. ¶ Sꝫ qͥd ſi fiat pactū de retrouēdendo infra. x. an nos. ita tn̄ ꝙ īfra qͥnquēniū inſtr̄m reuēditōis ne qͣꝙͣ face̓ teneat̉? Rn̄. Ho. ⁊ Io. an. ī. d. c. ad nr̄aꝫ. ī nouella: ꝙ eoip̄o fraus detegit̉. Quidā tn̄ dicūt ꝙ ſi tal̓ ēp̄tor hoc pactū apponēt nō ī fraudē vſu raꝝ: ſꝫ vt ſe indēneꝫ ẜuaret: n̄ eēt illicitū. puta. emit agꝝ vel vineā. vt sͣ. ⁊ intēdit illā impīguare ⁊ eam optīe paſtīare et multas expēſas vtiles face̓ quā ſi reſtitueret infra breue tp̄s multū grauaret̉: iō ap ponit tp̄s infra qd̓ nō teneat̉ illā vineā reſtituere. certe hoc nō eēt illicituꝫ ēt in foro ꝯſcīe: in qͦ credit̉ ꝯfitenti: nec in tali foro neceſſariū ē p̄ſumere frau des p̄dictas: ſꝫ ipſe de ſe loquat̉. ¶ Quid āt de illo qͥ vendit p̄diū alicui certo p̄cio de pn̄ti ſoluto. puta medietate. alia v̓o mediate ſol uenda hinc ad duos ānos cuꝫ hoc tn̄ pacto. ꝙ qͣꝫ diuemptor nō ſoluerit p̄ciū alteriꝰ medietatꝭ: tene at̄ dare ipſi venditori ſingl̓o āno fructꝰ qͥ cōiter ꝓ ueniūt ex medietate dicte poſſeſſiōis. puta. redde bat de fictu.x. ſaccos frumenti. ꝓ medietateʳ tenea tur dare. v. ſaccos. an ſit licitū? Dd̓m ꝙ ſi vēditor nō intēdit totā reꝫ tradē̓: ſꝫ dn̄ium ſibi ⁊ ꝑiculū re ſeruare illiꝰ medietatꝭ de qͣ nō hūit ſolutōeꝫ: donec p̄ciū ſibi fuerit datū: tūc p̄t aliqͥd gr̄a fructuū ꝑci pere. Et hoc qn̄ a pͥncipio aū traditōeꝫ deduceret̉ in pactū: vt ꝓ fictu aliqͥd ſoluat̉: donec p̄ciū ſit ſo lutū. ⁊ ſit cū tali pacto tradit̉. hoc.n. vr̄ tenē Bal. in. l. curabit. C. d̓ ac. emp.ſ. ꝙ talis vēditor p̄t ali qͥd ꝑciꝑe ꝓ fictu: donec p̄ciū ſit ſibi ſolutū. hoc vr̄ ꝓbari ī. l. ī initio. C. de pac. int̓ empt̉. ⁊ ven. Et ſic dꝫ intelligi. d. i. curabit. Si āt tradēdo intēdit dn̄i um trāſferre total̓r ī emptorē: tūc ſi aliqͥd exigit ꝓ fructibꝰ vel vltra ſortē: ē vſurariꝰ. qꝛ ibi eſt vera rō mutui. qꝛ emptor hoc caſu nihil alid̓ dꝫ hr̄e niſi me dietatē p̄cij: ⁊ iō qꝛ ꝓ illo expectat aliqͥd vltra ſortē illicituꝫ ē vel ēt ſi in prīo caſu vellet plus qͣꝫ veriſil̓e eſſet fructꝰ rei valē ꝓ ꝑte nō ſoluta: illicitū eſt. Pro venditore tn̄ face̓t ſi ī ꝯuētōne facta fuiſſet mentio de affictu. Nā eo ipſo vr̄ venditorē retinuiſſe dn̄i um dicte medietatis apd̓ ſe. Fictꝰ.n. nō dat̉ niſi d̓ re illa: cuiꝰ dn̄iuꝫ ē apd̓ r̄cipientē fictū: ⁊ hoc nota. Hāc etiā. q. for̄at Archi. f. in ſum. de tota poſſeſſi one: ſic q̄rendo. Sꝫ qͥd cū vendo poſſeſſionē meā: cū nō des mihi pecuniā eꝰ tecū facio pactū. ꝙ quo vſqꝫ mihi tradas p̄ciū recipiā interī fructꝰ eiꝰ. Pe. de an. ⁊ Bal. dicūt ꝯͣctū eſſe licitū: qꝛ cuꝫ poſſeſſio fructificet nō vr̄ iuſtū vt emptor hēat vtilitatem ⁊ fructū rei empte ⁊ venditor nō hēat vtilitatē p̄cij: vt poſſit pecuīa vti. Ita tn̄ lꝫ ꝙ qͣntuꝫ emptor ſol uit de p̄cio in futuꝝ: tantū veditor minꝰ recipiat ꝓ rata. Sꝫ theologi nō approbāt dictū ꝯͣctū: qꝛ rōne dilatōis de ſoluēdo p̄cio vr̄ hr̄i fructꝰ. qd̓ ad vſurā ꝑtinet. Item poſſeſſio ſubſtat ꝑiculo emptorꝭ ⁊ de Ie eſt fructificabilis. nō āt pecuīa ſubſtat ꝑicl̓o: nec de ſe fructificat. iō ꝯſulendū eſt abſtinē ab hmōi. hec Archi.f. tū ſi vēditor retinet in ſe dn̄iuꝫ ⁊ peri culū dicte totiꝰ poſſeſſionis vel ꝑtis ꝓ rata pecuīe nō ſolute: tūc vr̄ caſus licitꝰ: vt volunt p̄dicti doe. Et ſic ceſſant motiua facta ꝑ theologos. Addit ēt dictꝰ Archi.f. ꝙ bn̄ p̄t fieri pactū. ꝙ ſi infra certuꝫ terminū nō ſoluit emptor p̄ciū: extūc fructꝰ ꝑcipi at venditor qͦuſqꝫ p̄ciū recipiat: ſi hoc nō fiat ī frau dem vſuraꝝ: ſꝫ in penā. Et hoc tenet gl. in. c. ꝯque ſtus. extra. e. cuꝫ h̓ nō accipiat̉ aliqͥd ſic̄ vſura: ſꝫ ſic̄ intereſſe. Eadē rōne ſi p̄dictū p̄diū in pignꝰ daret̉ mihi: poſſuꝫ inde ꝑciꝑe fructꝰ ēt ſi trāſcēdāt quāti tatē intereſſe. Nā lꝫ talis res a venditore nō poſſit peti: tn̄ fructꝰ eiꝰ ꝑciꝑe pōt poſtqͣꝫ ꝯͣ voluntatē ſua res vendita detinet̉. ¶ Quid āt d̓ eo qͥ emit equū: vel bladū aut fructꝰ agri iā ſemīati mīori p̄cio ꝙͣ ꝓbabil̓r valeat: vel qͣꝫ alter tūc eēt empturꝰ ſeu habiturꝰ: ꝓ eo ꝙ ſoluit p̄ ciū priuſꝙͣ recipiat rē emptā? ℟. S. Ber. ꝙ ꝯmit tit vſurā: qꝛ emptor ꝑ qͣndā rōeꝫ mutui tradit p̄ci um vēditori an̄ rei empte receptōneꝫ. Cōſtat.n. ꝙ ex naͣ emptōis ⁊ vēditōis ſeu ꝯmutatōis: nō tene tur p̄ciū rei empte trade̓ an̄qͣꝫ rem emptā recipiat. Nā om̄s ꝯmutatōes ſibinuicē ꝑiter ⁊ ad paria ob ligant̉. qꝛ gͦ ꝓpter mutui rōneꝫ ibi intercidentē qͣſi ꝓ p̄cio mutui accipit: ſeu retinet aliquā ꝑtem debi ti precij rei empte: idcirco int̓cidit hoc caſu vſura. Monal. āt ⁊ v̓ v̓. dicūt ꝙ emēs fructꝰ ꝓuenturos hoc āno de agro ſemīato: ex for̄a ꝯͣctꝰ nō eſt vſura: p̄t tn̄ fieri ī fraudē vſuraꝝ. vt ſi veriſil̓e ſit ꝙ fructꝰ colligendi ēt ꝯputato dubio ⁊ alijs ꝑ q̄ īpediri poſ ſent: valebūt tūc pluſqͣꝫ id qd̓ nūc dat̉: maxīe ſi eſt ꝑſona q̄ ꝯſueuerit vſuras exerce̓. Si āt ꝓbabiliter dubitat̉: vtꝝ fructꝰ illi plus vel minꝰ debeāt vale re ꝙͣ debitor dedit: nō ē vſura. Eodē mō iudican dū eſt de creditore qͥ poſſeſſionē aliquā recipit pro certa pecuīe qͣntitate. ita ꝙ ad certos termios. pu ta. v. vel. vj. ānos faciat fructꝰ ſuos iur̄ emptōnis licet.n. talis ꝯͣctꝰ nō ſit vſurariꝰ: tn̄ pōt fieri in frau dem vſuraꝝ. ⁊ ī foro iudiciali recurrēdū eſt ad pre dictas ꝯiecturās. In foro āt pnīali ſtabit̉ eiꝰ ꝯfeſſi oni. Tn̄ p̄ſumēdū ē ꝯͣ talē emētē ⁊ indicēda ē reſtō in ꝯfeſſiōe: ſi fructꝰ illiꝰ terre veriſil̓r credebant̉ plꝰ lōge valere qͣꝫ ille dederit: ſi aliqͥs iuſtꝰ emptor īue niret̉. Bal. v̓o ſuꝑ ℟ica. C. de vſur. dicit ꝙ ſi is qͥ emit frumentū ī herbis. Aut pn̄s nūeratio ē cā dā ni ip̄iꝰ vēditoris. ⁊ tūc ē vſura. Aut ſola ꝯuētio eſt cā dāni: qꝛ d̓ pn̄ti nō ſoluit̉ p̄ciū ⁊ ꝯͣctꝰ ē licitꝰ. Aut neutrū eſt cā dāni: qꝛ frumētū qd̓ ē in herba n̄ plꝰ onem alter valet tꝑe ꝯͣctꝰ. ⁊ ſil̓r ꝯctꝰ n̄ ē vſurariꝰ. vt. ff. de ꝯͣhē. emp. l. fiſtulas.§. frumēta. de v̓. ob. int̓ ſtipulāteꝫ. §. ſacrā. Et hec diſtinctō Bal. vr̄ valde eq. Sꝫ po ne. Petrꝰ hꝫ. C. lib. ī bācho alicuiꝰ recipiēdas vſqꝫ ad qͣtuor mēſes. vtꝝ alicui liceat emere eas ꝓ. lxxx. Dicūt multi ꝙ ſic. Sꝫ Ale. de alexā. dic̄ ꝙ non: qꝛ inidtin vicu emens: plus ⁊ minꝰ dat: ẜm ꝙ plus ⁊ minus expe ctat̉ pecunia ſoluenda. ⁊ ẜm ꝙ plus ⁊ minus reti net vendēs p̄ciū. ita ꝙ lucrū illud vr̄ ꝓuenire ꝓpt̓ dilatōeꝫ tꝑis: ⁊ minoritas p̄cij ꝓpter anticipatiōeꝫ ſolutōnis. qd̓ nō licet. Cauendꝰ eſt gͦ iſte ꝯctus. ex eo ꝙ videt̉ fieri in fraudē vſuraꝝ. ⁊ videt̉ eſſe iudi rectū mutuū: vt qͣſi qͥs mutuet in pn̄ti. lxxx. ꝓ. xx. recipiendis vltra ſorteꝫ vſqꝫ ad qͣtuor menſes. Sꝫ ſi res vel pecunia q̄ dꝫ hr̄i eſſet in ꝑiculo vel many

Uſura. j. alicuiꝰ a quo nō poſſet extorqueri ſine magnis ſū ꝑtibus ⁊ laboribꝰ: tūc haberet locū.ſ. ꝙ liceret mi nus dare ⁊ plus acciꝑe: qꝛ res in ꝑiculo ceteris pa ribus minus valet qͣꝫ illa q̄ eſt extra ꝑiculuꝫ. Non ob. ꝙ licet emere ius exigēdi rem ꝓ minori p̄cio q̄ expectat̉: ſꝫ in ꝓpoſito nō eſt ſic. qꝛ pecuīa in bācho non eſt in ꝓbabili ꝑiculo: cuiꝰ ſignū eſt qꝛ hoīes qͥ vendūt ſuas merces recipiūt ſolutōnes fiendas ī bancho certo termino: quā ſolutōeꝫ nō reciperent ſi eſſꝫ ꝓbabile ꝑiculū. Idem dd̓m de eo qͥ emit iu ra ticij: qui debebat reciꝑe in certo termino ab ali quo centū. ⁊ vendit ea ꝓ. lxxx. qꝛ nūc ſoluit. Nam ſi iſte emit tantū minus qͣntū vere eſt intereſſe ſu um: aut quantū vere eſt extimandū: ſiue timendū ne ille debitor ſoluat: aut quantū eſt futurus labor rehabendi: nō eſt vſura. Si v̓o vult diminuere p̄ cium ſolū ꝑꝑ hoc ꝙ nūc ſoluit: ſꝫ in futuro rehabe bit plus eſt vſura: qꝛ ꝓpter p̄maturā ſolutōeꝫ mīo ri p̄cio emit qͣꝫ veriſil̓r res fuerit valitura. extra eo. c. fi. ſꝫ de hoc aliquid in ſe.§. ¶ An āt licitū ſit emē actōꝫ ꝓ mīori p̄cio qͣꝫ ſit ip̄a actō vl̓ ipſa iura qn̄ īminet litigiū? Rn̄. panor. ī. c. ex parte. de alie. iudi. mu. cā fac. cōplectendo opi. doc. vtriuſqꝫ iurꝭ: prius formādo qōneꝫ. An tene at ceſſio actionū? Et diſtīguit: ꝙ aut iſta ceſſio fa cta fuit in vltima voluntate. et tenet. vt. l. nomen de le. iij. Si v̓o ceſſio facta fuit inter viuos: ⁊ tunc aut potentiori rōne officij ſeu dignitatis precipue ⁊ nō valet ceſſio. ⁊ cedēs dꝫ ꝑdere oē ius qd̓ habe bat. Et iſte eſt ꝓprius caſus. l. ij. C. ne li. po. Aduer te tn̄ ad vnū notabile dictū Spe. in ti. de ceſſi. acti onum. vbi dicit hoc ꝓcedere qn̄ fit potentiori ceſ ſio malicioſe cā opprimendi aduerſariū. Secꝰ au tem ſi fiat bonafide. Nam iura hoc ꝓhibētia fun darūt ſe ſuꝑ fraude. Et ex ꝯiecturis poterit appa rere bona fides. Pone eniꝫ ꝙ actio mihi ꝯpetens erat oīno clara: vt qꝛ aduerſariꝰ de plano ꝯfitebat̉ debitū: nec erat aliqua ꝯtentio. et ego eraꝫ amicus illius potentioris. Si v̓o ceſſio fit potentiori: nō rō ne officij ſeu dignitatis: ſꝫ eſt iſte potentior alio re ſpectu qꝛ forte nobilior vel ditior: ⁊ tūc ſi fuit ceſſio facta cā mutandi iudiciū pōt excludi ceſſionariꝰ ꝑ exceptionē. vt. l. pe. ff. de ali. iudi. mu. Iſto tamē caſu n̄ ꝑditur actio: ſꝫ dꝫ agere ip̄e qui ceſſit. punit̉ tamen in hoc ẜm vnā opi. qꝛ nō p̄t ampliꝰ iſtā acti onem alteri cedē: nec p̄t in ea ꝯſtituere ꝓcuratorē. ſed ipſe tenet̉ ꝓſequi. vt vr̄ innuere tex. in. d. l. pe. Et ibi hoc firmat Bar. qd̓ bn̄ notabis. Si v̓o ceſ ſio fit n̄ potētiori. ⁊ tūc: aut ē ceſſio dubitata. Et dr̄ dubitata eoipſo ꝙ eſt in litigiū deducta. qꝛ dubiꝰ eſt euentꝰ. ⁊ nō pōt regl̓ariter aliter cedi: et cedens incidit in viciuꝫ litigioſi. vn̄ dꝫ puniri ꝓut habet̉ in. l. fi. C. de litigio. ⁊ ꝑ gl. iuncto tex. in. c. eccl̓ia. ne li. pen. Fallit in caſibus ibi enumeratis. vt in cau ſa donatōnis ꝓpter nuptias ⁊cͣ. quas cauſas enu merat glo. in. d. c. eccleſia. Si v̓o actio nō eſt dubi tata: quia nondū eſt in iudiciū deducta: tūc regu lariter poteſt cedi titulo donatōnis: venditionis: vel alio titulo legitimo. vt ꝓbat̉. C. de here. vl̓ ac. ven. l. noīs venditio. ⁊ in. l. noīa. ff. e. Si tn̄ p̄tēde tiſmr ret̉ aliqͣ cā: ⁊ eēt ſil̓ata: ſecus. qd̓ ex ꝯiecturis ꝓbari Fo. CCLVII. pōt. Primo ex modicitate p̄cij. vt ꝑ glo. in. d. c. ex ꝑte. Sꝫ eſt dubiū qn̄ dicat̉ p̄ciū modicū vt p̄ſuma tur fraus. Inno. ſentit ꝙ ad hoc vt dicat̉ vera vē ditio: dꝫ eſſe tantū in p̄cio: quantū eſt in actōe. vn̄ dicit ꝙ actio pōt inter laicos licite vēdi: et emptor pōt agere vſqꝫ ad quantitatē quā exburſauit: qua ſi dicat ꝙ ſi in actōne ſunt mille: ⁊ iſte emit qͥngen tis: nō pōt agere niſi vſqꝫ ad qͥn genta. Sꝫ Bart. in. l. ꝑ diuerſas. C. mandati. dicit ꝙ ꝯpetens p̄ciū eſt: qd̓ remanet deductis expēſis et labore q̄ fiūt ꝓ re recuperāda. Et idem ſequit̉ Bald. in. l. ij. C. ne li. pen. Et ſic vident̉ cōiter iſti doct. ſentire ꝙ non pōt quis actionem emere ꝓ minori p̄cio ꝙͣ ſint iu ra: niſi habito reſpectu ad p̄dicta.ſ. ad laborē queꝫ ſuſtinebit iſte emptor in re recuperanda: et ad ex penſas quas eſt facturus. Sed panor. dicit hoc di ctum ex toto non approbari. naꝫ minꝰ valet actio qͣꝫ res ad quā datur: tum ꝓpter dubiū euentum li tis: cum poſſet ꝑdere cauſam etiā iuſtam ꝓpter iu dicis defectum. tum qꝛ debitor poſſet interim effi ci inops. Et ideo dicit text. notabilis in. l. minꝰ. ff. de re. tur. ꝙ minꝰ eſt habere actōneꝫ qͣꝫ rem. Ideo cum nihil aliud emat ꝙͣ ſpem in euentum iudicij futuri: ridiculum eſt dicere ꝙ precium de neceſſi tate dꝫ eſſe tantum quantum eſt in actōne. Et ꝓ hoc eſt Inno. in. c. in ciuitate. exͣ eo. vbi ꝯcludit ꝙ cum bona ꝯſcīa pōt qͥs emere actionem iaꝫ ortam tꝑe ꝯͣctus: etiā ꝓ minori p̄cio: qꝛ exponit ſe ꝑiculo. Idem dd̓m in tranſactōne. et eſt tex. notabilis ad hoc ī. l. luciꝰ. ff. ad tre. vn̄ ꝯcluderē ꝙ modicitas p̄ cij dr̄ habito reſpectu ad valorem actōnis: qͥ valor dꝫ ꝯͣriari hīto reſpectu ad dubiū eūētū litꝭ. Et ẜm ꝙ cauſa eſt clara vel dubia. Scd̓o. p̄ſumit̉ ſil̓atio: qn̄ in ceſſione nō exprimit̉ titulus ꝯtractus. vt qꝛ dicit̉ in inſtr̄o. ꝙ ceſſit actionem tali: ⁊ non dicit ex qua cauſa. hoc videt̉ ꝓbari per. d. l. ꝑ diuerſas. C. man. Tercio. ſil̓atio p̄ſumit̉ qn̄ actio fuit ꝓ parte vendita ⁊ ꝓ ꝑte donata. Et nota hoc ꝓ clauſula q̄ ſolet apponi ī ꝯͣctu: nā ꝯſtituto certo p̄cio ſolet ad dici ꝙ illud qd̓ plꝰ valet donauit. Nā ex hoc īſur git p̄ſumptio ſil̓atōis: nō tn̄ intelligas hoc in oī ꝯͣ ctu: ſꝫ in ceſſione actōis q̄ eſt odioſa: cū ſoleat fieri ī p̄iudiciū aduerſe ꝑtis. Et iſto caſu admittit̉ ceſſio nariꝰ vſqꝫ ad quantitatē quaꝫ exburſauit. In reli qua v̓o ꝑte que dicit̉ donata nō admittit̉: ſꝫ ꝑdit̉ actio in ea parte. ¶ Sed dubitatur an in donatōne actōnis ſcilicet quando donator dicit ſe cedere propter merita et ſeruitia donatarij. nunquid ſit opus vt probentur iſta ſeruitia: ad hoc vt valeat ceſſio? Rō dubitati onis eſt: qꝛ nō valet ceſſio actōnis ſine titulo ꝯͣctꝰ vt dictū eſt. gͦ nō eſt ſtandū verbis donatoris ſuꝑ meritis ⁊ ſeruitijs. Bart. in hoc caſu videtur du bitaſſe. Et cōſuluit vt in donatione dicatur ꝙ ex mera liberalitate donauit. tunc em̄ indubie valet ceſſio. qꝛ ſola liberalitas hr̄ ꝓ cauſa ꝯtractus vt. d. l. per diuerſas. Bald. tn̄ tenet etiam in priori caſu valere ceſſionē: qꝛ ius requirit ſolā exp̄ſſionē cauſe ꝯtractꝰ. nō aūt eſt opus vt ꝓbetur cauſa. Nā di cendo ꝙ donat ꝑꝑ ſeruitia: ſatis exprimit̉ cā ꝯͣctꝰ ſcilꝫ ip̄a donatō. Seruitia v̓o ſatis ſunt cauſa do vv iiij

Uſura. j. natōnis. Et hāc opi. ſequit̉ panor. In multꝭ tn̄ ca ſibꝰ nō p̄ſumit̉ ſil̓atio. vtputa. ſi int̓ cohr̄des ē fcā ceſſio. vel qn̄ fuit fcā creditori ⁊ data in ſolutuꝫ: vel cum poſſeſſor recipit ceſſionem pro munimine rei ſue. puta. qꝛ domꝰ tua minat̉ ruinam domui mee. Ego timēs emo oē ius ꝙ tu habes in iſta domo. Ite qn̄ fuit fcā int̓ legatarios ⁊ fideicō miſſarios: l̓ qn̄ heres cedit actōeꝫ legatario. Iſti ſt̓ caſus qͦs ex primit tex. in. d. l. ꝑ diuerſas. Et ſentit ibi Barto. idem eſſe in om̄i alio caſu in qͦ euitat̉ p̄ſumptio re demptōis litiū. Et ideo dicit ꝙ ſi ſocij ꝯͣhendo ſeu diſſoluēdo ſocietatē cedūt ſibi adinuicē aliqͣs actō nes nō dꝫ preſumi ſimulatio. Et no. glo. in. d. c. ex ꝑte. q̄ vult ꝙ clericꝰ nunqͣꝫ dꝫ reciꝑe ceſſionē a lai co ſiue titulo lucratiuo: ſiue oneroſo. Et qd̓ ſꝑ de bet p̄ſumi ceſſio facta in fraudeꝫ: et cā auaricie. Et nota hanc glo. quā vr̄ ſequi Io. an. Sꝫ panor. cre dit hanc glo. ꝓcedere in titulo oneroſo. Nā ē qd̓ dam genꝰ mercimonij emere actōeꝫ. Clerico autē ꝓhibet̉ negociatio reꝝ: fortius dꝫ ꝓhiberi iſta ne gociatio litigioꝝ. Et ob hoc forte dicit Inno. in. d. c. ex ꝑte. ꝙ inter laicos p̄t fieri emptō actōis. Secꝰ tn̄ in clerico. Puto tn̄ ꝙ ceſſante alia fraude tene at venditio. Sꝫ poſſet ꝯtra clericū excipi: ac etiam de iuris ꝯtrauentōe puniri. Si aūt ceſſio fieret cle rico vel eccleſie titulo donatōis. tūc credo ꝙ ſi fiat bōa fide teneat. Naꝫ n̄ reꝑio ꝓhibitū qͥn iura ſua quis poſſit donare clerico vl̓ eccleſie. Nec reperio cautum ꝙ in clerico vel ī eccl̓ia debeat hoc caſu p̄ ſumi fraus. Et videtur hoc tenere Specu. vbi ſu pra. hec Panor. ¶ Gratis.ſ. cū quid gratis dat̉ ꝑ eū qͥ mutuo ac cepit. naꝫ quicqͥd dat̉ gratis p̄t recipi gratꝭ. xviij. di. de eulogijs. De hoc dictuꝫ eſt ſatis s. in princi pio huius. c. Sequit̉. Dans ſocijs pōpa. vn̄ ꝯcedē pecuniaꝫ ſignatā in ſacculo ad oſtentatōeꝫ. vt qͥs ē pauꝑ: et vult ſe on̄dere diuitē. vt ꝯͣhat cū nobili vel diuīte: vel ad ponendū pigͦri vel alia de cā rogat aliquem vt mutuet ſibi pecuniā ad pompā diuitiaꝝ on̄dē dam. dās p̄t inde reciꝑe mercedē: qꝛ nō eſt mutuū ſꝫ potiꝰ cōmodatū ſeu locatū. ff. cōmo. l. iij. Et talē vſum pecuīe qͥs licite p̄t vendē: ſicut hō licite ven dit vſum vaſoꝝ argenteoꝝ: qꝛ retinet ſibi dn̄ium. Idem dd̓m de his qͥ locāt ꝑlas: gēmas ⁊ alia ioca lia: vt Ianue ꝓ certo p̄cio in menſe: licite enim fie ri poteſt. ¶ Quid de eo qͥ occaſione mutuādi laborē ſubijt Rn̄. talis ẜm Ho. in recōpenſatiōeꝫ laboris fru ctus pigͦris vſqꝫ ad ꝯueniēs p̄miuꝫ facit ſuos aut aliquid ꝓ labore licite recipit. extra de re. ec. nō ali. ad noſtram. ¶ Quid aūt de creditoribꝰ qͥ veniente termino ſo lutōnis nolūt ꝯcedē ꝓrogatiōeꝫ termini niſi data ſibi pecuīa: vel alio equalēti? Rn̄. tales etiā ſi non exp̄ſſe exigāt: vſurarij ſt̓. extra eo. ꝯſuluit. Hoc ve rū vbi creditor nullū p̄tenderet int̓eſſe. vt qꝛ etiaꝫ ſi habuiſſet dictā pecuniā: ⁊ ex ea nihil fuiſſet mer catꝰ: ſꝫ repoſuiſſet ī archa: qꝛ tūc vr̄ reciꝑe lucꝝ ſolū ꝓ termīo ꝓrogato. Secꝰ ſi ex dcā pecuīa mercatꝰ fuiſſet ⁊ lucratꝰ. nā tūc rōne intereſſe ẜm Archi. f. poſſet aliqͥd acciꝑe. vt dcm̄ eſt sͣ. rōne more: vel ob ſui indēnitatē. qꝛ oꝑtuit eū caꝑe ad vſurā: vel ven dere rem ſuā viliori p̄cio: qd̓ nō feciſſet ſi recepiſſet pecuniam ſuam. trū vſurarij ſint infames? Rn̄. ẜm leges di ſtinguēdū ē. Aut qͥs ita ē vſurariꝰ ꝙ exercet īpro bum fenꝰ.i. ꝙ pꝰ t̓minū ēt de vſurario lucro ꝓuē tū ꝯputat: ⁊ petit vſuras. Aut ēt ſi exercet vſuraꝫ cēteſimā.i. ꝙ ī capite āni vſura adeqͣtur ſorti: ⁊ ta les infames ſt̓. vj. q. j. infames. C. ex qͥ. ca. irro. īfa. l. improbū. vbi ēt dr̄ ꝙ idem ē in oī improbo ⁊ ille gitimo fenore: vt ibi pꝫ ꝑ gl. ⁊ hodie oīs modꝰ ē il legitimꝰ. Et ſic ēt hodie de iure ciuili oīs vſurariꝰ ē infamis. Qd̓ ēt dr̄ notare Bar. ī. d. l. improbū. ⁊ d. an. ī. c. raynuciꝰ. de teſta. Et ꝑ hoc dic̄ fuiſſe ob tentū ꝙ ſi frater meꝰ inſtituiſſet vſurariū heredeꝫ: ego poſſuꝫ rūꝑe teſtm̄ ꝑ q̄ relā inofficioſi. C. de in of. teſ. l. fres. ⁊ ꝙ ſic de facto ꝯſuluit ⁊ obtinuit. Sꝫ ẜm iura canonica in qualibet vſura ꝯmittit̉ pctm̄ mortale: ⁊ incurrit̉ infamia. d. c. infames. vide ſupͣ Periurium. An āt vſura excuſet̉ ex pacto ꝯuētionali ꝑtium Cū ꝯͣctꝰ ex ꝯuētōe legē accipiāt. Nā qͥs licite acci pit qd̓ ſibi volūtarie dat̉. xviij. diſ. d̓ eulogijs. Sꝫ ī vſura nedū volūtarie: īmo ēt qn̄qꝫ rogatꝰ a dante accipit vſurariꝰ? Dic ꝙ q̄daꝫ ſt̓ q̄ de ſui naͣ nō ſt̓ illi cita: ⁊ ī his p̄dicta ꝓcedūt. Et ſt̓ q̄daꝫ q̄ de ſui naͣ ſt̓ illicita: ⁊ iſta rōne pacti vel ꝯͣctꝰ nō pn̄t fieri licita. vt ī vſurꝭ. vn̄ ꝯͣhentes nō pn̄t face̓ licitū: qd̓ de ſui naͣ eſt illicitū. ar. de fo. ꝯpe. ſi diligēti. Dic̄ tn̄ Lau. de ridol. ꝙ ſi vſurariꝰ nō mutata mala volūtate ge rebat ī mēte reciꝑe: ſꝫ demuꝫ ſi nō remittēt debitor reſtitue̓. et hoc ſi debitoris ſit animꝰ nolle reciꝑe: ſi vſurariꝰ vellet reſtitue̓: ſꝫ tāqͣꝫ pure donatū penes vſurariū remane̓. ꝑinde ē ac ſi ille reſtituiſſet: ⁊ ille pꝰ reſtōnem donaſſet: ſiue volēti ⁊ ꝑato reſtituere remiſiſſet. Idē tenet Fed̓. ī ꝯſilijs ſuis. ꝓut recitat panor. ī. c. cū tu. exͣ eo. dicēs ꝙ cū ille qͥ exercuit vſu ras leſerit deū ⁊ ꝓximū: tenet̉ vtriqꝫ reſtituere: ſed ſatis vr̄ feciſſe ꝓximo: ſi ꝓximꝰ a qͦ extorſit vſuraꝫ ſine dolo pure ⁊ ſimpl̓r remiſit vſuras. Nā ſatiſfa ctū intelligit̉ qͣlitercūqꝫ volūtati creditoris ſatiſfiat Idem archi. ī. c. ij. e. t. li. vj. Et hec opi. ꝓcedit ẜm Fed̓. etiā ſi vſurariꝰ ꝯtinuaret viciū vſure. Sꝫ deo qꝛ ſic nō ē vſura tenet̉ ſatiſface̓ ꝑ pnīam. Sꝫ panor. dicit nō videre quō nūc recte poſſit penitere: niſi ſaltē nūc penite at ſe exercuiſſe vſurā: ⁊ habeat ꝓpoſitū nūc reſtitu endi: ſi al̓s remiſſio nō fuiſſet facta. hec panor. Et hoc dictū panor. p̄t intelligi qͦ ad deū: qꝛ al̓s nō re mitteret̉ pctm: ſꝫ quo ad ꝓximū opinio Fed̓. videt̉ ꝓbabilis. Et ſic limita ea q̄ dicta ſunt sͣ. in princi pio huiꝰ. c. de mente panor. ¶ Utꝝ ſit licitū mutuare cū hoc vt des aliqͥd pau peribꝰ: vel pr̄i meo indigēti? ℟. ꝙ nō: qꝛ ſic̄ nō licꝫ mihi ex vi mutui trāſferre dn̄iuꝫ rei aliene ī me: ita nec ī aliū. Nec ēt ꝓ redimēda vita captiui p̄t exer ceri vſura. exͣ de vſur. ſuꝑ eo. Nō.n. p̄textu pietatꝭ eſt impietas facienda.j. q. j. nō eſt. ¶ Quero an ſit mutuum ſi quis dederit deceꝫ vl nas panni ꝓ alijs. x. reddendis ad certum termi num: cum talia videant̉ ꝯſiſtere in menſura? Rn̄.

Ufura. ij. Monal. ꝙ potiꝰ ē ꝯͣctꝰ ꝑmutatōnis: ꝙͣ mutui. Et nomē mēſure h̓ reſtringit̉ ad modios ⁊ lagenas ⁊ alia vaſoꝝ genera: quibꝰ menſurari ſolent liquida ⁊ grana. Poteſt tamen hmōi ꝯtractꝰ fieri in frau dem vſurarum. ¶ Quid de illo qͥ mutuat pecuniā recepturus ad certū terminū alteriꝰ generꝭ monētā: vel aurū: vel argentū: Ad hoc rn̄dit Ho. pꝰ Goſ. ꝙ ſi hoc id̓o facit: vt ī eſtimatōe lucret̉ vſurariꝰ ē. Secꝰ ſi nō fac̄ ad finē ſui lucri: ſꝫ ad obſequiū recipientꝭ: tūc.n. l. cite pōt reciꝑe rem ẜm eſtimatōeꝫ tꝑis ⁊ loci: qn̄ ⁊ vbi facienda ē ſolutio. ff. ſi cer. pe. l. vinū. Sic tam̄ ꝙ in eiꝰ intentōe fuerit ꝙ ſi talis pecuīa: vl̓ alia res facta fuiſſet vilior: illā ſic vilioreꝫ recipiat. Secus ſi nō habuiſſet talē intentōeꝫ: qꝛ tūc nō eēt licitū. Si militer peccat ille qͥ mutuauit pecuniaꝫ recepturꝰ pecuniā alteriꝰ generꝭ ad certū terminū: ſi rōne ter mini dati vult hr̄e pecuniā quā ꝓbabil̓r credit pl̓ꝰ valiturā ī termīo: ꝙ ſit pecuia quā dedit. Sꝑat eī excreſcentiā ꝑꝑ tꝑis dilatōꝫ. Idē monal. ī ſum. di cēs ꝙ ſi qͥs mutuauit ī āchona. M. lib̓. vt venetijſ reddant̉. C. aurei. Et ſcit vel credit. C. aureos ibi plꝰ valē: ēt ſi recipit ī ſe ꝑicl̓m vſura ē. Idē dd̓m de his qͥ de nūdinis ī nūdinas mutuāt: ⁊ ꝙͣtumcun qꝫ ſub ſpē venditōis vel alteriꝰ ꝯͣctꝰ palliet̉. qͥcquid accidit ſorti: vſura ē. extra. e. ꝯſuluit. xiiij. q. iij. pleri qꝫ. De hoc vide. jͣ. Uſura.vj. ⁊ dic vt ibi. ¶ Quid ſi qͥs mutuat nauigāti vel eunti ad nūdi nas certā pecuīe qͣntitatē: recepturꝰ aliquid vltra ſortē: ꝓ eo ꝙ ī ſe ſuſcepit ꝑiculū pecuīe vel merciū Rn̄. Nonal. ꝙ vſura ē. et de hoc ē tex. exp̄ſſus ī. c. fi. extra. e. Alij tn̄ dicūt ꝙ talis mutuās forte poſſꝫ reciꝑe ī ſe pericl̓m nauigātꝭ.ſ. ſi ꝑdat merces vl̓ pe cuniā: ꝙ ꝓmiſſor reſtaurabit ei. Certe iſte ꝓmiſſor ob hoc poſſet licite p̄ciū reciꝑe. Et eodē mō ſi mu tuat. dumō nihil plꝰ exigat ī fraudē vſuraꝝ. Hoc etiā vr̄ tenē Lau. de ridol. Sꝫ iſtud vr̄ exp̄ſſe ꝯͣ. d. c. fi. vbi dr̄ ꝓ eo ꝙ ſuſcipit ī ſe ꝑicl̓m. ⁊ iā vult ꝙ ſit vſura: etiā ſi recipiat̉ rōne ꝑiculi. Itē qꝛ ſi hr̄ reſpe ctus ad mutuū: nullū fuiſſet dubiū: ⁊ lex ſuꝑ īdu bitabili poſita foret. qd̓ eē nō dꝫ: cum eſſet ſuꝑflua Et ẜm aliqͦs. d. Lau. intelligit qn̄ prīo mutuaret ſine ſpe lucri: poſtea qꝛ ſuſcipit ꝑiculuꝫ inducit̉ ab illo qͥ recipit mutuū. Iō vult ꝓpter hoc ſolū aliqͥd qꝛ ſic nō ē vſura: ⁊ lex ſuꝑ indubitabili nō ē poīta. Nā valde dubitabile ē an̄ tale ꝑiculū excuſet a fe nore? Pro opi. etiā Lau. facit: qꝛ etiā ſi nō mutuaſ ſet poſſet ī ſe ſuſciꝑe ꝑiculū: ſic̄ et aliꝰ extraneꝰ p̄t il lum aſſecurare de illa pecuīa: et ſuſciꝑe ī ſe ꝑiculuꝫ accipiendo tātuꝫ ꝓ. C. ſic̄ fit qͦtidie. gͦ et iſte mutu ans poterit. qꝛ ex eiꝰ bono oꝑe nō dꝫ eē deterioris ꝯditōis. Predicta tn̄ intellige vera qn̄ mercator p̄ dictus recipiēs dictā pecuniā mutuo: ſpōte ⁊ mo tu ꝓprio q̄rit ſecuritatē de dicta pecuīa. Secꝰ dicen dū vbi ip̄e mutuās ī actu mutuādi diceret merca tori: ſum ꝯtentꝰ tibi mutuare. C. ⁊ ſuſciꝑe ī me pe riculū: cū hoc ꝙ des mihi tantū ꝓ. C. Certe hoc n̄ lꝫ. qꝛ p̄dictū lucꝝ capit rōne mutui. ⁊ nō rōne ſecū ritatꝭ. Et ſic intelligi dꝫ. d. c. fi. Idem tenet Io. de nea. in quolꝫ. ⁊ Io. cal. dicētes. ꝙ ſi talis recipit ali quid vltra ſortē rōne mutui ē vſura. Si āt ratōne Fo. CCLVIII. periculi: vt p̄ciū periculi. ſic licitū eſt. Naꝫ ſi n̄ mu tuaret: ⁊ periculū in ſe ſuſciꝑet: licite poſſet p̄cium periculi cape. nec ex hoc ꝙ ei ſeruitiū facit in mu tuando: efficit̉ deterioris ꝯditōis. Si v̓o talis reci pit aliquid vltra ſortē ꝑtim rōne mutui: ⁊ partim rōne periculi. ⁊ tūc vſura eſt: qͣꝫtum ad id qd̓ plus recepit rōne mutui: ⁊ illud tenet̉ reſtituere. Idem Archi.f. De hac ſecuritate vide sͣ. Societas. ¶ Pone. tu ſuſcipis mutuo pecuniaꝫ ab aliqͦ: qua tu indiges. ⁊ ego ſatiſdo ꝓ te..i. ꝓmitto illi indēni tatem ꝙ te illi nō ſatiſfaciente: ego ei ſatiſfaciā: d̓ qͦ facio ei ſcripturā ſecuritatis p̄dicte: cū hoc vicꝫ pa cto. ꝙ de hac mea ſecuritate quā ꝓ te facio tenearꝭ mihi dare duos flor. ꝓ. C. An liceat? Rn̄. Archi. f. in ſum. ꝙ ſi ſatiſdator vel fideiuſſor eſt fictꝰ.ſ. ꝙ ipſe eſt mutuator: ⁊ fingit ſe ab alio facere mutua ri: ⁊ ꝓ fideiuſſione illa ficta vult vnū vel duos pro C. vſurā ꝯmittit. xiiij. q. iij. ꝑ totū. Si aūt eſt verꝰ fideiuſſor. qꝛ.ſ. eſt aliꝰ qui mutuat vtꝝ liceat? Lau. arguit ꝓ ⁊ ꝯtra. Sꝫ ꝯcludit ꝙ a talibꝰ tutiꝰ eſt ab ſtinendū. Sanctꝰ aūt Ber. exp̄ſſe tenet ꝙ iſte con tractus eſt oīno illicitꝰ: qꝛ ibi prīo cadit mutuū in directū. Nam ibi aſſecurās ſtat loco mutuātis: qꝛ ꝑinde eſt ac ſi ip̄e mutuādo p̄dictā pecuniā: vellet ſibi reſtitui duo ꝓ. C. vltra ſortē: q̄ quidē ſors non ſtat ſuo ꝑiculo: qꝛ ſi etiā ꝯtingeret ꝙ ip̄e eā ſoluerꝫ ei qͥ eā mutuauit: nihilominꝰ ſꝑ hꝫ ꝓ hoc obligatu illum qui eā mutuo accepit: ⁊ ꝓ qͦ ip̄e ſecuritatē fe cit. Attn̄ aliqͥ ꝯtradicūt dicētes. ꝙ hoc lucꝝ.i. duo ꝓ. C. nō recipit ab iſto rōne mutui: ſꝫ talis ꝯͣctꝰ eſt potiꝰ venditio ſui crediti: ad qd̓ acqͥrenduꝫ ml̓tas fecit expenſas: ſicut qͦtidie in mercātibꝰ ptꝫ. ꝓ hoc etiā facit: qꝛ vti fideiuſſione alicꝰ: nō eſt vſus pecu nie: ſic̄ nec vti pignoratōe. vn̄ ſic̄ ꝓ pignoratiōe rei mee poſſuꝫ aliqͥd acciꝑe: ita vr̄ ꝙ ꝓ tali fideiuſſiōe poſſit aliqͥd recipi. Et hec opi. pꝰ factū pōt tolerari Nota etiā ẜm archi.ſ. ꝙ aſſecuratio ꝑ modum ſa tiſfactōis q̄ vulgarit̓ dr̄ ſcripta: vbi nullū eſt dam num vel periculū qͣꝫtum ad ꝯſcīam illicita eſt. Se cus ſi ibi eſt periculum. ¶ Quid de eo qui ꝓmittit ꝓ aliqͦ ad hoc vt mitio res vſure exigant̉: ſi aliquia ꝓ hoc accipit? Dic ꝙ eſt ꝑticeps vſure in ea parte quā recipit. Surd. i. in emptōnibꝰ. Utrum liceat emere redditus p̄diales ad vitam I ſine vicio vſure? Reſpon. ẜm Ale. lō. ꝙ talis ꝯͣctꝰ ē licitꝰ: ⁊ licite fieri p̄t: dū tn̄ ẜuet̉ eqͣlitas int̓ vēdentē ⁊ ementē. Oꝑtet eī ꝙ int̓ eos ẜuet̉ eqͣ litas iurꝭ naͣlis: ita ꝙ p̄ciū datū ab emēte ꝓportōne tur rei vēdite. Al̓r ſi corrūpet̉ eqͣlitas: eēt ꝯͣctꝰ illici tus. Et tc̄ qͥdeꝫ dr̄ ẜuari eqͣlitas: qn̄ in tali ꝯͣctu nō apꝑet qͥs ꝯͣhentiū hēat meliorē ꝑtem. Si v̓o appa ret ꝙ p̄cium minꝰ ſit reſpectu rei iā empte. tunc ex ꝑte ementꝭ ē corruptio eqͣlitatis: ⁊ tenet̉ emens ad iuſti precij ſupplementū. Et ſi eſſet p̄cium ita ꝑuū ꝙ eſſet minus dimidietate iuſti p̄cij: poſſet vedēs in foro iudiciali recedere a cōtractu. Si autem res empta parui valoris ē: ⁊ p̄cium ita magnū: ꝙ no tabiliter rem vēditā ſuꝑexcedit: tūc ex ꝑte vēdentꝭ equalitas corrupta eſt. et in foro cōſcientie tenetur

Uſura. ij. p̄dictus vendens reſtituere qd̓ accepit vltra iuſtū preciū. Et etiā ſi exceſſus eſt vltra dimidiū iuſti p̄ cij: pōt emens recedere a ꝯͣctu. Dico aūt notabilit̓ qꝛ exceſſus ꝑui p̄cij vltra rem: vel res vltra p̄cium nō viciat ꝯͣctum. ſalteꝫ in foro iudiciali. ſꝫ exceſſus clarus ⁊ notabilis. Sic gͦ inter vendentē ⁊ emēteꝫ pōt eſſe licitꝰ ꝯͣctus: ſi ſeruat̉ eqͣlitas. Et tūc dr̄ ẜua ri eqͣlitas qn̄ redditꝰ emunt̉ ad vitā: qn̄ p̄cium eſt tante qͣntitatis: ꝙ penſatꝭ etate emētis: et ſanitate eiuſdē ⁊ ꝑiculis circa fructꝰ poſſeſſionū et laboribꝰ et ſollicitudinibꝰ nō apparet qͥs hēat meliorē ꝑteꝫ notabiliter ꝓbat̉ etiā hac rōne ꝙ talis ꝯͣctus eſt li citus. Nam certuꝫ eſt ꝙ qn̄ qͥs eſt dn̄s alicuiꝰ rei: dn̄s ē etiā vſus eiuſdē rei. Sꝫ dn̄s verus alicuius rei ſicut pōt eā ſimpl̓r tranſferre in alterū. ſic p̄t eti am tranſferre vſumfructum: retenta ſibi ꝓprietate rei. vt in locatōne. vr̄ etiā poſſe ꝓbari ex vero do minio: ꝙ ſicut dn̄s rei pōt eā tranſferre ſimpl̓r dā do vel vendēdo: vel retinendo ꝓprietatē rei: ⁊ trāſ ferendo vſum: ita pōt dare vel vendē qͦ ad deter minatū tp̄s. Et ſic pn̄t vendi redditꝰ ad vitā. Pre terea ſicut hr̄ extra de vſur. c. nauigāti. rōne dubij excuſat̉ hmōi ꝯtractꝰ. Si qͥs pannū. vinū. oleū et alias merces vēdit: vt ampliꝰ ꝙͣ valeant certo ter mino recipiat ꝓ eiſdeꝫ. Si tn̄ tꝑe ꝯͣctus nō fuerat venditurꝰ eas: rōne etiaꝫ dubij ille qͥ plus accipit qͣꝫ dedit excuſat̉ in tali ꝯͣctu. vt dictū eſt sͣ. Sed in emptōne ⁊ venditōe redditꝰ ad vitā dubium eſt. vtrū vendēs plus det qͣꝫ accipiat? qꝛ emens p̄t ci to mori: etiā nō ꝑcepta ſorte. Et vtrū emens plus accipiat ꝙͣ det? qꝛ pōt multū ſuꝑuiuē: et cito mori. Et iō rōne dubij vr̄ excuſari. Uidet̉ gͦ ꝙ ꝓpter iu ſtam excuſatōeꝫ: ⁊ ꝑꝑ ꝑiculū ānexum ipſi ꝯͣctui ex naͣ eiꝰ ex ꝑte vtriuſqꝫ.ſ. emētis ⁊ vendētis. ⁊ etiam ꝓpter rōneꝫ veri dn̄ij: ⁊ liberā voluntatē ꝯͣhentiū ꝙ ꝯͣctus de ſui naͣ ſit licitꝰ. Dico aūt d̓ naͣ ſui: qꝛ ex ꝑte ꝯtrahentiū in ꝯͣctu ꝓpter corruptā intentōem puta. ſi aliqͥs diues nō ꝓpter vite neceſſitatē: ſꝫ pro pter auariciaꝫ: ⁊ vt ditior fiat tales redditus emit. Hoc eſt em̄ turpe lucꝝ. Con. Ray. ⁊ Ho. et Io. an. in addi. Spe. ſuꝑ ℟ica de vſur. et Archi. in. c. quicūqꝫ. xiiij. q. iiij. ⁊ Cy. in. l. ſi pater. C. de inoffi. te. ⁊ Inno. ⁊ panor. in. c. in ciuitate. extra eo. Sꝫ. dam ꝯͣdicūt di. ꝙ nō lꝫ alicui ꝑiculo ſe exponere: ſꝫ talis eſt hmōi: qꝛ multi ſunt qͥ dicūt hmōi ꝯͣctum eſſe illicitū. gͦ ⁊cͣ. Ad qd̓ dicenduꝫ ẜm Lan. in. iiij. ꝙ talis emens nō exponit ſe ꝑiculo dānoſo ꝓpter ꝯtrouerſias doctoꝝ. vn̄ ſi qͥs hr̄et intentōꝫ ꝙ nol let aliqͥd facere ꝯtra deū: ⁊ facit aliqͥd de qͦ eſt con trouerſia inter doc. dato ꝙ illud qd̓ facit ſit maluꝫ ⁊ ꝯtrariū bonū: credit̉ ꝙ nō peccet. hec ille. hec re ſponſio facit ad multa. Quo aūt iure vendēs aliqͥd ad vitā. puta. poſ ſeſſionē. pōt illud retinere qn̄ emens pꝰ venditōeꝫ paꝝ ſuꝑuixit? Rn̄. S. Ber. ꝙ illud a venditore li cite retineri pōt rōne vel titulo emptōis iuſte. Nā ſicut dictū eſt talis ꝯͣctus eſt licitꝰ: qꝛ incidit ꝑicu lū ⁊ dubiū ex vtraqꝫ ꝑte. Cū em̄ iſte emit ad tp̄us dubiū eſt vtrū debeat ſuꝑuiuē plus: vel minus? Propterea talis incertitudo tꝑis facit eqͣlitatē in vtraqꝫ ꝑte. Ex naͣ gͦ ꝯͣctus vere tranſfert̉ res ī emē tem: ⁊ qn̄ morit̉: lꝫ ſuꝑuixerit paꝝ: ex naͣ eiuſdē cō tractꝰ reuertit̉ ad vēdentem: nec vr̄ hic difficultas maior. qͣꝫ in his q̄ ſimpl̓r vēdunt̉. Nā ſi qͥs emerꝫ equū: ⁊ ꝓ eo ſolueret. C. lib̓. ꝯſtat ꝙ ſi p̄dictꝰ equꝰ in craſtinū moreret̉: nihilominꝰ vēdens. C. lib̓. li cite retine̓t ſibi: ꝙͣuis ex re empta nullā vtilitatem ꝯſecutꝰ fuiſſet talis emptor. talis gͦ tranſlatō iuſta: ſtatim facit p̄cium eē vendentis. ¶ Scd̓o quero. qͥd de his qͥ emūt aliqͦs redditus ad vitā venditoris ſeruatꝭ debitꝭ circumſtantijs ex etate ⁊ ſanitate emptorꝭ? ℟. Monal. ꝙ ſecure fie ri p̄t: qꝛ n̄ cadit ī deſideriū mortꝭ alicꝰ. Sꝫ vbi emit̉ ad virā ēptoris: nō ē tutū: ne vēditor deſidēt mor tem emptorꝭ: nō tn̄ eſt mortale ẜm eū. ¶ Tercio quero. vtꝝ liceat emere redditꝰ p̄diales hr̄ditarie? Rn̄. Ale. lō. ꝙ ẜm aliqͦs talis ꝯtractus p̄t fieri licite: ſi ſeruet̉ eqͣlitas iurꝭnalis. Qd̓ quidē fit qn̄ tanta eqͣlitas ſeruat̉: ꝙ non liqͥdo apparet qͥs ꝯͣhentiū heat meliorē ꝑtem. Si autē liqͥdo ap paret ꝙ p̄ciū eſt nimis ꝑuū reſpectu rei empte: vl̓ ecōuerſo. tūc nō lꝫ. vt dcm̄ ē in prīa. q. Aduerten dum tn̄ eſt ꝙ qn̄ qͥs emit poſſeſſiones ad tp̄s: vel ſimpl̓r cā lucri: qd̓ expectat̉ tm̄ ex naͣ tꝑis: et nō ex natura rei poſſeſſe. viciū eſt in ꝯͣctu. Et tale lucruꝫ in iure dr̄ turpe lacrū. Si v̓o hmōi poſſeſſio emat̉ cā lucri: ⁊ talis emptio fuit minꝰ iuſta ꝑꝑ neceſſita tem vendētis cui ex charitate ſb̓uenire debuit: in tali ꝯtractu eſt viciū vſure. nō quidē ꝑ ſe: ſꝫ ꝑ equi pollentiā: qꝛ lucꝝ qd̓ ꝓuenit ex tali ꝯtractu militat ꝯtra charitatē. Si v̓o poſſeſſionē emat nō cā lucri primo: ⁊ ꝑ ſe: ſꝫ ad neceſſitatē ⁊ vtilitatē ſui ⁊ ſuoꝝ: dūmō in emptōne ſeruet̉ equitas iurꝭ naͣlis: ſi ac creſcat ꝑceſſu temꝑis plus qͣꝫ datur: illud fit emē tis. qꝛ illud accipit tanqͣꝫ ſuū: ꝓpter ꝯtractus ip̄ius naturam: et non ratōne temꝑis: niſi valde per ac cidens. ¶ Quarto quero. nunqͥd poſſint vendi redditus ꝑcipiendi: vel ius ꝑcipiendoꝝ reddituuꝫ p̄cio mi nori:: eo ꝙ ſtatim emens ſoluit: ꝙͣ eſſet p̄ciū: ſi ſolu tio ſingl̓is ānis differret̉. puta. an liceat emere red ditus molendinoꝝ vſqꝫ ad. x. annos dando minꝰ p̄cium: qꝛ ſtatim ſoluitur: qͣꝫ daret̉ ſi ſolutio ſingu lis annis expectetur? Reſpon. ẜm Ale. lom. ꝙ ca ſus eſt licitus. Primo em̄ eſt p̄ſupponendū ꝙ fu turi fructus poſſunt emi: ſiue iura ꝑcipiendorum fructuū: ſicut iura molendinoꝝ et pedagioꝝ. Se cundo ſupponitur. ꝙ iuſtum p̄ciuꝫ debuit eſſe ꝓ portionatum rei vendite. Iuſticia aūt precij atten di debet a temꝑe ꝯtractus: vt tantū detur quātuꝫ re p̄t duplex valet res tempore ꝯtractus: nō tantū quantū va litura eſt toto temꝑe ꝯſequenti. Idem tenet Ho. Tercio poteſt ex hoc ꝯcludi eſſe licitum: quia licet plus ꝑcipiat emens temꝑe ꝯſequēti qͣꝫ dederit: ta men id qd̓ percipit̉ eſt de ſorte ꝓpter veram vendi tōnem factā iuriū ꝑcipiendoꝝ fructuū: cū iuſticia. p̄cij attendat̉ tꝑe ꝯtractꝰ: quo tꝑe non magis va let ꝙͣ vendat̉: vicium em̄ ⁊ vſura eſt: qn̄ datur mi nus p̄cium ꝙͣ valeat res tꝑe ꝯtractus. Non autē vicium eſt ſi daret̉ minus p̄cium qͣꝫ daret̉ in futu rum. Nō ob. ꝙ ſicut ſe hꝫ vēditor ad emptoreꝫ: et econuerſo emptor ad venditorem: ſed ſi venditor

plus accipiat ratōne ꝓlongate ſolutionis: vſura rius ē cenſendꝰ. gͦ ſic ē in ꝓpoſito. qꝛ minꝰ dat̉: qꝛ an ticipat̉ p̄ciū: qꝛ rn̄det̉. ꝙ argumentū non cogit: qꝛ lꝫ maioritas p̄cij in vendēte ꝑꝑ dilatiōeꝫ: ⁊ mīori tas in emente ꝑꝑ anticipatōeꝫ faciat vſurariū con tractū: tn̄ nō ſic in ꝓpoſito. Prīo. qꝛ nō debes iudi care minꝰ p̄ciū qd̓ ꝓportionatū ē iuſtū rei q̄ vendi tur: lꝫ forte ſit minꝰ reſpectu futuri. Scd̓o. qꝛ illud de anticipatōe tꝑis locuꝫ hꝫ: qn̄ res q̄ vendit̉ non ſtatī tradit̉: ſꝫ p̄ciū ſtatī dat̉ ⁊ res expectat̉. In ꝓpo ſito aūt ſtatī dat̉ res q̄ vendit̉: lꝫ vſus expectetur. Et hoc idē tenet. S. Ber. dans ſingularē theori cam dicēs. ꝙ ius reꝝ ꝓ futuro tꝑe p̄t licite minus emi: ꝙͣ ſi om̄s ille res ip̄i emptori pn̄tialiter trade rent̉. ⁊ qͣnto ius futuroꝝ reddituū ꝓtendit̉ in lon giora tꝑa: tanto ceterꝭ paribꝰ p̄t mīori p̄cio emi: qͥa in his in qͥbꝰ ius rei differt ab ip̄a re: aut ab actua li poſſeſſionē ipſiꝰ rei: p̄t ip̄m ius emi qͣꝫuis res ip̄a nō ſit: aut actual̓r non tradat̉. ⁊ ſecuriꝰ ē rem hr̄e ⁊ poſſide̓ qͣꝫ ſolū ius rei. nā certitudo rei pn̄tis ⁊ pre ſentialis eiꝰ poſſeſſionis eqͥdeꝫ maior ⁊ p̄ſtantior ē ꝙͣ certitudo rei future. Proinde nō īmerito p̄t pri ma plus vēdi. ⁊ ſcd̓a licite minꝰ emi: p̄ciū tn̄ rei vē dite debet eſſe ꝓportionatū ⁊cͣ. Talis āt iuſticia at tendi dꝫ a tꝑe ꝯͣctꝰ: nō āt qͣntū valitura ē toto tꝑe ꝯn̄ti. Et hinc eſt ꝙ emēs ānuos redditꝰ mille duc. ad. x. ānos ꝓ. dec̄. ducatis mox ſoluēdis. nō eſt ex abſoluta vi ꝯͣctꝰ vſurariꝰ. Et nihilominꝰ eēt ſi nūc mutuaret. dec. ducatos vſqꝫ ad. x. ānos: ſic ꝙ qͦlibꝫ āno redderent̉ ſibi. C. aūt ꝙ vltīo āno redderent̉ ſibi multiplicati. hoc ē mille duc. Inſuꝑ nō eſt pec catū iniuſti p̄cij: ſi ꝓuentus reddituū certi nō ſūt oīno: ſꝫ ꝓbabil̓r p̄n̄t ꝑiclitari: ſicut pn̄t ꝓuentus et fructus agroꝝ. Immo ēt poīto ꝙ ſint certi: eo mō qͦ pn̄t eſſe futuri redditꝰ certiores adhuc etiaꝫ pn̄t intantū mīori p̄cio emi ꝙͣ ius reddituū mille du catoꝝ primo āno habēdoruꝫ: inꝙͣtum plus valet ius ꝓximoꝝ reddituū mille duc. ꝙͣ ius remotoꝝ. ¶ Sꝫ pone quedā ciuitas ex guerra multū angu ſtiata vēdit redditꝰ ſuos. Quidā emit ꝓ vili p̄cio. et demuꝫ facta pace emptor de redditibꝰ lucratur x. ꝓ vno. Querit̉ an reſtituere aliqͥd obliget̉. Rn̄. S. Ber. ꝙ nō. ⁊ hoc rōne dubij vel periculi. Cō ſulendum tamen eſt illi ꝙ largas el̓ynas faciat de redditibus illis. ¶ Quinto q̄ro. vtꝝ gr̄a expectatōis rei vēdite lice at plus acciꝑe a vēditore: vel minꝰ dare ab empto re? Rn̄. Alex. lō. ꝙ ī emptōe ⁊ vēditōe interueni re p̄t duplex expectatio. Primo vt expectet̉ res vē dita. ⁊ qꝛ expectat̉: ideo minus dat̉ vt ſi qͥs dat. x. ꝓ mina frumenti q̄ valet. xij. accepturꝰ minā ī alio tꝑe: talis expectatio ſi eſt ex pacto vſura eſt. Alia ē expectatio nō rei: ſꝫ vſus eiuſdē. puta. qꝛ res ē talis nature ꝙ emēs nō p̄t ſtatī ea vti. Pōt.n. ꝯtingere ꝙ res q̄ vendit̉ ſtatī trādat̉: ſꝫ tn̄ ip̄a res nō hꝫ ſta tim vſum ſuū. ⁊ iō ſi emēs minus dat qꝛ nō p̄t ſta tim vti re ſua: ꝑꝑ expectatōꝫ vſus nō peccat: quia res ſtatim tradit̉. ⁊ tn̄ vendit̉ qͣntū valet tꝑe ꝯͣctꝰ: licet det̉ minꝰ p̄ciū ꝓ ea ꝑꝑ vſuꝫ ſucceſſiuū eiuſdē. ſicut eſt in redditibꝰ molendinoꝝ: vbi ꝑceptō red dituū eſt ſucceſſiua: vel qꝛ expectat̉ vſus eiuſdem. Uſura. ij. Fo. CLIX. vt ſi quis ꝓ pellicia q̄ ſtatim tradit̉ minꝰ dat circa penthe. qͣꝫ circa feſtū. S. Michaelis. qꝛ vſus eius expectat̉ circa feſtum ſancti Michaelis ⁊ nō circa penthe. qͣꝫuis em̄ res tradat̉ vtroqꝫ tꝑe: tn̄ lꝫ vno tꝑe dare minus p̄ciū: qͣꝫ alio tꝑe: non ꝑꝑ reꝫ expe ctatam: ſꝫ ꝓpter vſum. ¶ Sexto qͣro ſi qͥs debeat ſolue̓. C. duc. poſt tres ānos: ita ꝙ antea nō tenebat̉. ⁊ ad p̄ſens ſoluit cū pacto ꝙ ſibi retineat. xxv. duc. ꝑꝑ intercurrēs tp̄s triū ānoꝝ: quoꝝ terminū p̄uenit. An vendēdo il lud tp̄s ſit vſura? Rn̄. ẜm Gir. ol. ꝙ nō. ⁊ ꝙ p̄t ſi bi retinere iſtos.xxv. duc. qꝛ p̄uenit tp̄s ſolutōnis Nam illud tp̄s ē ſui iuris ꝑꝑ qd̓ p̄t vendē valorē illius facit ad hoc. l. ſi ꝯſtante.§. quotiens. ff. ſolū. ma. Si.n. tp̄s illud nihil valeret nō ampliꝰ eēt te neri ad mox ſoluendū: qͣꝫ teneri ad ſoluendū poſt tres ānos. ⁊ nō an̄. Si aūt obijcias ꝙ qͣ rōne pecu nia mutuata nihil vltra ſe valoris vendibilis hꝫ: eadē rōne nec pecuīa ad tres annos ſoluēda. et iō vendē tp̄s eiꝰ. xxv. duc. vr̄ vſura. Dicendū ꝙ hic nō vendit̉ pecunia: ſꝫ ſolutiōis ipſiꝰ tp̄s. qd̓ vtiqꝫ ē vendētis. ⁊ ecōuerſo tp̄s pecunie mutuate nō eſt p̄ſtitoris: ſꝫ receptoris vſqꝫ.ſ. ad terminū ſibi prefi xum. ꝓpterea ſibi vendi mīme pōt quin cōmittat̉ vſura. Si v̓o is qui pꝰ tres ānos tenet̉ ſoluere. C. mutuaret tibi. lxxv. ⁊ ex hoc vellet ſibi dari.xxv. tc̄ vſura eſſet. eo ꝙ venderet tibi tp̄s pecunie mutua te. ꝙͣuis.n. pecuīa ex ſe nō valeat plꝰ ſeip̄a: tn̄ ex vtē tis induſtria aliquē valoreꝫ acquirit. Preterea ille vſus ſeu facultas vtendi poteſt ab eo cuiꝰ ille vſus eſt legitime vendi. F. auteꝫ de may. in. iiij. format hanc. q. Pone ꝙ aliqͥs dꝫ alicui poſt annuꝫ aliqͥd ⁊ rogat ꝙ ſoluat ſibi ſtatim. ⁊ rogat ꝙ ſit liber pro dimidio debiti. Et rn̄dit ꝙ eſt vſura: qꝛ mora tꝑis facit hoc negociū illicitū. vn̄ vel dꝫ totū ſibi ſoluē: vel nihil diminuere p̄ueniēdo tp̄s. et hoc erit gr̄a vel expectare tp̄s. ⁊ tūc erit iuſticia. Aliter ſi dimi nuit̉ ⁊ p̄uenit tp̄s ſolutiōis: tenet̉ de reſiduo reſti tuere. hec. F. Tn̄ ſi iſte ſoluēs an̄ tp̄s p̄t p̄tende ali qd̓ intereſſe: nō erit illicitū: vt dcm̄ eſt s. c. p̄ce. ¶ Septimo q̄ro quid ſi emi ab habente poſſeſſio nes cenſum. x. corbiū frumenti ꝓ p̄cio quo haben tur poſſeſſiones: ex quibꝰ hr̄ent̉ veriſil̓r dcē. x. cor bes: adiecto ꝙ de om̄ibꝰ bonis ſuis indrn̄ter ſolue teneat̉. Dubiū facit: qꝛ non emo fructus certi p̄cij alicuiꝰ p̄dij: et ſic potius vr̄ obligatio ꝑſonalis: iu xta nota. ꝑ Inno. in. c. in ciuitate. extra. e. Item h̓ nō emit̉ certū ius reale? Rn̄. Io. de li. in. c. fi. extra eo. ꝙ ſi cenſus ꝯſtituit̉ in bonis: ⁊ ad bona fit rela tio: nō ē cenſendꝰ ꝯͣctus vſurariꝰ: cū hic merces. h̓ p̄cium ⁊ alia iura realia. ideo licitū eſt emere. ff. de here. vel ac. ven. ꝑ totum. Et maxime ꝓcedit cum legitimū eſt p̄cium ad adiectum cenſum relatum ad rem. Caueat tn̄ ꝯtrahens ab intentōne depra uata. De p̄dicto caſu vide sͣ. ꝓximo. c. ¶ Octauo quero quid de his qui emunt ab eccle ſijs vel monaſterijs certas poſſeſſiones tenēdas toto temꝑe vite ſue. ita vt poſt eorum mortem ad eccleſias redeāt? Rn̄. Ho. in ſum. ꝙ Ray. et gof. iudicauerunt hunc contractum vſurarium: eo ꝙ homines multum ſperant viuere. et ſic ſperant ſe

Uſura. ij. ampliꝰ ꝑcepturos de ꝓuē̓tibꝰ poſſeſſionū ꝙͣ ſit pe cunia quā dederūt. ⁊ ſola ſpe ꝯͣhit̉ vſura. Si tn̄ qͥs vnā poſſeſſionē dat vt recipiat aliā eqͥualētē: licitꝰ ē ꝯͣctꝰ. Certe ſalua pace eoꝝ. nā ita hoīes ſꝑare pn̄t lucꝝ ī hoc vltīo ꝯͣctu. ſic̄ ī prīo. ⁊ adeo licitꝰ ē ꝯͣctꝰ pͥ mꝰ.ſ. emptōis ⁊ vēditiōis: ſic̄ ⁊ vltimꝰ p̄carij: niſi ī fraudē fiat. nā vt̓qꝫ approbat̉ a iur̄. Ip̄imet ēt ſcri pſer̄t ꝙ nō hꝫ locū vſura: niſi in mutuo. Iō dic ꝙ iſte ꝯͣctꝰ ē licitꝰ. nā rōe incertitudīs excuſat̉. C. e. l. ASdicio Et a. ꝓ. ij. Si tn̄ ponas ꝓ ꝯſtāti ꝙ malā ītentōeꝫ hēant: et ꝙ eos r̄mordeat ꝯſcīa: nō excuſo. Purgēt gͦ ꝯſcīaꝫ pi4255 S.ſſor ꝟ ex de p̄ſcrip. c. fi. Sꝫ ego de illis nō ſuꝫ. hec Ho. ſ.. ſt. x. ¶ Nono q̄ro. qͥd ſi qͥs vēdit ius ꝑcipiēdoꝝ reddi 090 θ5 5 4 tuū: qd̓ tꝑe ꝯͣctꝰ vꝫ. C. ⁊ qꝛ expectat ſolutiōeꝫ fiēdā oī. certꝭ termīs vult hr̄e. cxx.ſ. ip̄e vēditor. nūqͥd ē lici ẜaꝯ 2 l. 6 E tus. ℟. Alex. lō. ꝙ nō: qꝛ cū ſtatī tradat̉ res q̄ ven a 48 9 1 ꝯ I dit̉ ⁊ emptoris ſtet ꝑiculo. ⁊ ſtatī alteri vendē pōt ꝙb. Xoco eā. ⁊ qꝛ expectat ſolutōneꝫ fieri vult hr̄e plus ꝓpter O M 2 dilatōeꝫ tꝑis: vr̄ recte ꝯmitti vſura: vt qͣſi qͥs indi v ao. recte mutuet p̄ciū iuſtū rei vendite.ſ. C. vt ex illis 0009 7 2n 6 F. hēat. xx. vltra ſortē h̓ vſura indirecte vr̄ ꝯmitti: vt Q0λo 74 46 etiā in oī re vēdita ad tp̄s. Si eī res in pn̄ti vꝫ.x. ⁊ r cōꝓrb̓ qͥs vendit eā. xij. ꝑꝑ expectandā ſolutōeꝫ vr̄ indi 65. 6.v. f§. qͣl recte mutuare. x. vt recipiat duo vltra ſortem. Et 7cO I 4 hūc caſum dic̄ decre. in ciuitate. extra eo. ex forma la ꝙ. ſua nō eſſe vſurariū: nihilominꝰ tn̄ vēditores pec ro ꝯP 1 catū nō incurrūt vbi dubiū ſit merces ipſas plus ẜ2O 46 7 vel minus valere temꝑe ſolutōnis. 2 O pe ¶ Decimo q̄ro. an in aliqͦ caſu liceat vendē ad cre O dentiā. Rn̄. ẜm Ale. de alexā. ꝙ vendē ad creden I. s ſSū S3 45P tiaꝫ pōt fieri tripl̓r. Uno mō credētia p̄cij ſoluēdi .. tꝑe futuro pōt incide̓ in ꝯͣctu ꝑ gr̄aꝫ.i. liberalitatē (0 FN6 vendētis.ſ. qn̄ res vendit̉ ẜm iuſtā eſtimatōneꝫ ꝓ tꝑe emptōis ⁊ ꝯmutatōis ip̄iꝰ rei. ⁊ ip̄e vēditor ex pectat ſolutōeꝫ libere ꝑꝑ gr̄am quā hꝫ ad emptorē talis credētia nullū hꝫ viciū vſure: qꝛ nulla excre ſcentia ē ꝓpter credētiā. Scd̓o p̄t incide̓ credentia nō ꝓpter gr̄aꝫ vēditoris: ſꝫ ex naͣ ꝯͣctꝰ: qꝛ res nō eſti mat̉ ẜm valorē qͦ valꝫ qn̄ tradit̉: ſꝫ qͦ valitura ē vel ſꝑatur valere tꝑe ſolutōis. v̓bigr̄a. ſi aliqͣ res vēda tur in aliqͦ tꝑe in qͦ nō hꝫ tantā vtilitatē et neceſſi tatē hūana vita: quantū hītura ē in futuro tꝑe. et vēdēs nō eſt eā vediturꝰ eo tꝑe qͦ minꝰ valꝫ: ſꝫ alio tꝑe qͦ ſperat̉ maioris valoris. hoc caſu vendere ad credētiā ē licitū ex naͣ ꝯͣctꝰ. vt ꝓbat̉ in. c. fi. extra. e. ⁊ hoc ſi al̓s nō fuerat vēditurꝰ. Tercio mō p̄t fieri credētia in ꝯtractu ꝑ accidēs.ſ. ex naͣ tꝑis qn̄ qͥs.ſ. plus vēdit qͣꝫ valeāt res tꝑe vēditōis vel qͣꝫ valitu re ſint ꝓbabil̓r tꝑe ſolutōnis al̓r eas venditurꝰ. et hmōi ꝯtractꝰ ē vicioſus. Dicūt tn̄ quidā ꝙ lꝫ ꝯͣctꝰ vicioſus ſit de ſe: tn̄ excuſari p̄t ex ꝑte vēdentꝭ. Si em̄ vēditor rē ſuā nō intēdit vendē cariꝰ ꝓpter tp̄s ſꝫ ꝓpter dānū qd̓ vr̄ ſibi īminē ex dilatōe ſolutōnis recuꝑande: ſeu ꝓpter vexatiōꝫ ſuā redimēdā: quaꝫ ꝓbabil̓r timet futurā ſibi in repetitōne debiti ſui. vel ꝓpter maliciā ⁊ impotentiaꝫ debitoris excuſat̉ ꝯͣctꝰ a vicio: qꝛ eqͥtas eſtimatōis in hmōi ꝯtractibꝰ ꝑ recōpenſatōeꝫ dāni qd̓ ꝓbabil̓r timet̉: ẜuat̉. ⁊ re ctitudo hꝰ intentōis tūc eēt qn̄ vēditor potiꝰ opta ret nō vendē talibꝰ qͣꝫ vende̓ ad credētiā. ⁊ qn̄ libe tius daret alijs ꝓ mīori p̄cio: ꝙͣ iſtis ad credētiā ꝓ maiori. Sic gͦ excuſat̉ ꝯtractꝰ ẜm iſtos ꝓpter inter eſſe: qꝛ nō fit pͥncipal̓r ꝓpter lucꝝ: ſꝫ ꝓpter damnuꝫ vitādū. Adde tn̄ p̄dictꝭ notabile dc̄m tho. cū de p̄ dicto cāu fuiſſet interrogatꝰ. ꝙ vbi mercatores q̄ ſine magͦ incomodo ⁊ dāno ex inueterata et mala ꝯſuetudīe ciuitatꝭ merces ad ſtatī ſoluēdū vēdere nō pn̄t: tūc eo caſu vende pn̄t ad tp̄s vt cōiter alij faciunt: vt ſic iuſtū p̄ciū extorq̄ant. Con. Gir. Ol. Nec ob. qd̓ dr̄ in. l. j.§. ſi heres. ff. ad tre. ⁊ in. l. q̄re batur. ff. ad legem fal. ꝙ res tantū valet quantum vendi p̄t. qꝛ intelligit̉ ſi ꝑmittit̉ vendi: ⁊ nō obſtēt dicte malicie. Hoc tn̄ intellige qͣndo iuſto precio venderent ſi dicte malicie non eſſent. ⁊ Undecīo. vtꝝ liceat emere redditꝰ pecuniarioſ hr̄ditarie vel ad vitā. ℟. ẜm Ale. lō. ꝙ lꝫ fuerit opi nio mgr̄oꝝ ꝙ nō: tn̄ p̄t dici ꝯͣriū.ſ. ꝙ ſit licitū. Con tractꝰ ei viciat̉ multis modis. vno mō ex ꝑte rei q̄ vēdit̉ vel emit̉. puta. qꝛ res nō eſt vēdibilis: vt lib̓ hō. Item ſpūalia. Iteꝫ res aliena. Et hoc mō ẜm opi. eoꝝ viciat̉ iſte ꝯtractꝰ: qꝛ pecuīa nō ē vēdibil̓. ⁊ intantū viciat̉ ꝙ declinat a ꝯͣctu emptōis ⁊ ſorti tur ꝯͣctū mutui exqͦ nō lꝫ ſꝑare lucꝝ. Sꝫ tn̄ rn̄deri p̄t ad hoc ꝙ in rebꝰ nr̄is tria ſt̓ bona. Prīo mobi lia. Scd̓o īmobilia. Tercio ius in vtriſqꝫ. Et ſic̄ di ſtinguit̉ mobile ⁊ īmobile. ⁊ ius ī vtriſqꝫ. Ita ip̄m ius vendi p̄t. ſic̄ mobilia ⁊ īmobilia. Nō g vendit̉ ipſa pecunia: ſꝫ ius ꝑcipiendi redditꝰ pecuniarios ꝙuis aūt pecuīa nō vendat̉: tn̄ trāſit cū iur̄ vēdi to. videmꝰ.n. ꝙ aliqͥd ē qd̓ emi nō p̄t vel vendi: et tn̄ trāſit cū aliqͦ alio qd̓ emit̉ vel vendit̉ de iure: ſic̄ ius pr̄onatꝰ qd̓ ē ānexū ſpūali ⁊ tn̄ trāſit cū vēditio ne ville vel fundi q̄ vēdi pn̄t de iure. Ita in ꝓpoſi to vendit̉ ius: qͦ vendito trāſit pecuīa. Ius em̄ ꝑci piendi talē quantitatē pecuīe ſuꝑ bonis ſuis vedi tis qͦlibet anno: ſiue hr̄ditarie ſiue ad vitā emētis: non eſt pecuīa: ſꝫ diſtinguit̉ vnuꝫ ab alio. veꝝ ē tū ꝙ alia rōne non p̄t vēdi pecuīa qͣꝫ ius pr̄onatꝰ. pe cunia.n. nō p̄t vēdi: qꝛ ē mediū in vēditōe: ius āt pr̄onatꝰ vēdi nō p̄t: qꝛ ſpūali ānexū ē. Scd̓o p̄t eē viciū ī ꝯtractu ex ꝑte p̄cij. ⁊ tale viciuꝫ excludit̉ ab iſto ꝯͣctu qn̄ ꝓportionat̉ p̄ciū cū eo qd̓ vendit̉. Re gularit̓ eī ꝯtractꝰ ēptōis ⁊ vēditiōis illicitꝰ ē cū ī eo nō ſeruat̉ eqͥtas iurꝭ naͣlis. cū āt talis eqͥtas ſeruat̉. ita ꝙ nō ē notabilis exceſſus p̄cij ſuꝑ re vēdita nec econuerſo: ꝯtractꝰ eſt licitꝰ. Non gͦ negat̉ qͥn talis ꝯtractꝰ poſſit viciari ex ꝑte p̄cij: ſꝫ tn̄ ſic̄ p̄t viciari: ita p̄t iuſtificari. Tercio p̄t occurre viciū ī ꝯtractu ex ꝑte pacti appoſiti. Hoc āt ē qn̄ appoſitio pacti repugnat rei ſuꝑ qͣ trāſigit̉. ita ꝙ ip̄a res nō patit̉ apponi pactū: vt ī ſymonia. Alio mō qn̄ pactū re pugͣt ꝯtractui. puta. quādo ꝯtractꝰ ē gratuitꝰ. ⁊ ta le viciū facit vſurā. Uſura eī eſt ex hoc ꝙ aliqͥd ex igit̉ ex pacto rōne rei mutuate. tale āt viciū nō ē in ꝯtractu p̄dicto: cū ibi nō mutuū: ſꝫ vera vēditō ſit Quarto poteſt eſſe viciū in ꝯtractu ex ꝑte ꝯtrahē tis.ſ. cum qͥs fingit ſe emere qd̓ in pignꝰ recipit. tcͣ nō excuſat̉ a vicio vſure niſi computet fructus in ſortem. arg. extra de pig. illo vos. et hoc mō poſſet aliquis dicere ꝙ h̓ eſt viciū: qꝛ tantūdem eſt ſic cō trahere ſicut mutuare. C. pro. x. quolibꝫ anno. ita ꝙ ſic cōtrahens mutuat indirecte. et emptionem

fingens facit mutuū. Pōt aūt dici ꝙ argumentuꝫ nō cogit: qꝛ in tali ꝯͣctu nō eſt mutuū directū vel in directu. vbi em̄ eſt mutuū. mutuatꝰ obligat̉ mutu anti in p̄cio. In tali aūt ꝯͣctu p̄ciū trāſit. ⁊ ius ꝑcipi endoꝝ reddituū ſtat ꝑiculo ⁊ lucro ipſiꝰ emptoris Poſſet tn̄ in hmōi ꝯͣctu incidere viciū ex ꝑte ꝯͣhen tis ꝓpter cupiditate eiꝰ. ſꝫ hoc nō accidit ex ipſa naͣ ꝯͣctus. Idē tꝫ Inno. Ho. ⁊ Io. an. in. c. in ciuitate extra eo. Alij eriā ẜm ꝙ refert idē Ale. ꝓbāt hūc ꝯͣ ctū eē licitū. qꝛ licite poſſet qͥs emere p̄diū ꝓ. C. ⁊ p̄ diū emptū poſſet qͥs hereditarie dare alicui ꝓ ſe et ſuis heredibꝰ. hoc pacto ꝙ recipiēs p̄diū obligaret̉ ꝑ ſe ⁊ ſuis heredibꝰ dare qͦlibet anno ſol̓. C. danti p̄diū. ⁊ ſic mediāte emptōe ⁊ venditōne p̄dij. talis hꝫ ꝓ. C. lib̓. C. ſolidos qͦlibet anno. Nihil aūt dif fert in dei ꝯſpectu vtrū hēat hoc mediate vel īme diate. ꝯͣctus gͦ vr̄ licitus. fateor tn̄ ꝙ nō eſt ita hone ſtus ⁊ decēs ꝯͣctus ſicut qͦ emunt̉ redditꝰ p̄diales. ¶ Duodecimo. q̄ro de. q. quotidiana ⁊ dubia. ma xime in ciuitate Ianue. venecijs. ⁊ florentie q̄ tꝑe neceſſitatis ꝯpellunt ciues ſubuenire cōi. cōe po ſtea ſtatuit eis lucꝝ. vicꝫ. v. ꝓ. C. ⁊ qn̄ꝫ minꝰ. ⁊ nō pn̄t ciues id capitale repetere. ſꝫ bn̄ pn̄t vendere il lud alteri. Nunqͥd hoc caſu ꝯmittat̉ vſura: Rn̄. Panor. in. c. in ciuitate. extra eo. ẜm cōiter moder nos doc. ꝙ nō. Nā ciuitas hꝫ redditꝰ. ⁊ vr̄ ꝯſtitue re annuū reddituꝫ ex redditibꝰ ſuis. Itē hic nō eſt mutuū. qꝛ eius ciues ꝯpellunt̉ ſubuenire cōitati. ⁊ nō pn̄t repetere qn̄ volūt. lꝫ cōe poſſit ſe exonerare ab illo debito. ſoluēdo capitale. Itē cōe libere cōſti tuit hoc lucꝝ. facit. c. et ſi qōnes. de ſy. hec Panor Et nota ſingulariter dicta Panor. naꝫ loquit̉ de il lis ciuitatibꝰ q̄ hn̄t redditus. Pro qͦ notandū ꝙ q̄ dam eſt cōitas libera et hn̄s ꝓpriū. qꝛ vicꝫ hꝫ aliqͦs redditus vel ꝓuētus. ſic rn̄dentes cōitati ꝙ nulli ſinguli ꝑſone. ⁊ lꝫ illos ſibi vindicare. ſiue tales pro uentus oriant̉ ex certis p̄dijs vel terris tali cōitati ſubditis. ſiue ꝓueniāt ex certis vectigalibꝰ ſeu ga bellis ab ipſa cōitate legitīe inſtitutis. vt in p̄fatis cōitatibꝰ. q̄ dn̄m ſaltē de facto nō recognoſcūt. niſi fortaſſe quē ſibipſis ſub certis regulis ⁊ legibꝰ faci unt. Et ſuppoſito ꝙ tales ꝓuētus legitime ad talē cōitatem ꝑtineāt pōt legitime ipſa coītas retēto ſi bi dn̄io directo ipſoꝝ p̄dioꝝ ſeu gabellarū trāſfer re in aliū vel in alios ꝓuentus ex ipſis ꝓueniētes. Et hoc vel titulo donatōis: vel venditōis: vel per mutatōis. ⁊ ſic tales in qͦs fiet trāſlatio nō acqͥrūt ius ſuꝑ ipſis p̄dijs vl̓ gabellis directe. ſꝫ ſolū ſuper fructibꝰ exinde ꝑ gubernatorē ⁊ curā cōitatꝭ habē tem ꝓueniētibꝰ. Et hinc habuerūt originē locatio nis. qꝛ vicꝫ ip̄m cōe annuatim de ſuis redditibus mille indiget: ad pn̄s. x. milibꝰ. Et qꝛ hoc non pn̄t hr̄e niſi in.x. annis. exponit venalia. M. annalia ꝓ x. milibꝰ pn̄tibꝰ. reſeruato ſibi ꝙ poſſint hec. x. mi lia reſtituere ad libitū emptoribꝰ. quo facto redibit ius ip̄m ꝑ̄cipiēdi mille ad ip̄m cōe. Et qꝛ non inue nit fortaſſe qui ſolus hec. x. milia exburſet ipſi cōi. vnus ſoluit: vel emit ꝓuentꝰ ꝓporcionatos ad. C. et hic dr̄ hr̄e vnū locū: vel ius ꝑcipiēdi vnaꝫ ꝑtē ſic taxatā ꝑ p̄ſidentes de ſuis ꝓuentibꝰ. Alius ſoluit C C. ⁊ hic dr̄ hr̄e duo loca. et ſic ꝯn̄ter. Et qꝛ qd̓ qͥſUſura. ij. Fo. CCIX. qꝫ iuris habet in aliqͦ. illud rite in alterū tranſferre pōt: vt in regula nemo. de re. iur. li. vj. nulli dubiū eſſe dꝫ qͥn ſi cōitas hꝫ ius ſuꝑ tales ꝓuentꝰ. illud in aliū trāſferre poſſit tranſlatōe vēditōis totalis vel ꝑticularis. Iura em̄ vendi pn̄t ⁊ emi. ff. de her. vel ac. ven. ꝑ totū. Emūt gͦ tales a cōitate. nō ius dire ctū ſuꝑ ipſa ꝓprietate gabellaꝝ. qꝛ hͦ ius vt dictū ē retinet ſibi. ſꝫ ius ꝑcipiēdi tātū vel tātū ſiue talē co moditatē: ſeu ꝑceptōꝫ cōmoditatꝭ. Et bn̄ qͥdē tale ius vtile: ſiue vſus facti ſimplicis pōt ſeꝑari a dn̄io et ꝓprietate: vt pꝫ in cle. exiui.§. ꝓinde. de ver. ſig. Quedā v̓o eſt coitas q̄ alteri ſeruiēs. nullū hꝫ pro priū: qꝛ oīa q̄ cōia eſſe pn̄t: vel territoriū vel p̄dia vl̓ gabelle ſibi vendicat ⁊ appropriat dn̄s talis cōitatꝭ qd̓ ꝯtingit cōitatibꝰ ſubditis regibꝰ vel tyrānis. et cū talis cōitas nihil hēat. nihil vendere p̄t. ⁊ ꝑ ꝯn̄s in tali cōitate loca cōis eſſe nō pn̄t. qꝛ ius inſtituen di illa nō hꝫ. qꝛ nō hꝫ aliqͥd ꝓpriū vt ſupponit̉. nec hꝫ ius inſtituēdi de nouo gabellas vel pedagia. qꝛ tale ius penes ſolū pͥncipē reſidet. Igr̄ ſi hec cōitas indigeat pecunijs ⁊ offerat ſe daturaꝫ. x. ꝓ. C. ſibi ſuccurrētibꝰ. nō p̄t hic ſubeſſe ꝯͣctus emptiōis vel venditiōis. ſꝫ mutui: cū vt ſupponit̉ nō hēat quid vendat. ⁊ iō oēs ſic dādo tali cōitati. C. vt annuatī recipiāt. x. aut plus vel minus: cenſendi eſſent vſu rarij. qꝛ ex ſuo mutuo reciperēt aliquid vltra ſorteꝫ Et hanc diſtinctōeꝫ ſequit̉. d. Lau. de ridol. ſuꝑ. c. ꝯſuluit. extra eo. vbi d̓ monte florētie tractās dicit ꝙ lꝫ emere fructus a cōitate vbi in bonis cōitatis ꝯſtituant̉. vbi aūt fieret relatio ſolū ad ꝑſonā cōita tis nō liceret. Ex quibꝰ inferunt non nulli ꝙ minꝰ apte hec. q. a quibuſdā ſoluit̉ ꝑ diſtinctione volun tarij ⁊ coactōis. dicendo ꝙ illa loca ſunt licita. q̄ co gente cōitate inſtituta ſunt. Alia aūt illicita. qꝛ cōi tas habens aliqd̓ venale exponit ſine coactōne. ci uis eius volūtarie emēs qd̓ ip̄a volūtarie vēdit nō peccat plus qͣꝫ ſi emeret ſil̓ia iura a ꝑſona ꝑticulari ſicut de ꝓuentibꝰ ſuis vendere pōt emere volenti qd̓ licite fieri p̄t. iuxta regulā iuris p̄miſſaꝫ. ⁊ iuxta nota. ꝑ Inno. ⁊ Io. an. ⁊. d. An. in. d. c. in ciuitate. et Io. cal. extra eo. c. fi. ⁊ Pe. de an. in tractatu ſuo de imp̄ſtitis veneciarū. quibꝰ ꝯcordāt plures ſum miſte. vt Ray. Io. piſ. Con. etiam plures theo. vt Egi. nor. ordinis p̄di. Guil. vaſcho. ordinis mino rum. mgr̄. F. de empoli. ordinis minorum. et Ni. de auſ. Non ſic autē eſſet in cōitate q̄ nihil venale habet. qꝛ ſi voluntarie quis illi mutuat: nihil inde vltra ſortem ꝑcipere debet. Si aūt coacte ꝯcederet tunc aut hoc facere potuit abſqꝫ ſuo graui incomo do ⁊ intereſſe ⁊ forte nullo: qꝛ fortaſſis illā pecuniā tenuiſſet in capſa. ⁊ tunc nō excuſat̉ ab vſura rōne coactionis. qꝛ ſic habet locū p̄ceptū illud. Mutuū date ⁊cͣ. in cōitate. ſicut in ꝑſona ꝑticulari. Si autē hoc fecit cū ſuo graui ⁊ notabili incōmodo: tūc poſ ſet abſqꝫ pctō ab ipſa cōitate ꝑciꝑe: p̄ſertim vltro ſe offerēte tm̄ plus vltra ſortē. quantū rite eſtimari p̄t eius incōmodū ⁊ intereſſe. qꝛ nullus tenet̉ cuꝫ ſuo dāno ſocio ſubuenire. xxiij. q. v. ſi nō lꝫ. Ex p̄dictis etiā ptꝫ ꝙ non apte ſoluit̉ hec qō ꝑ diſtinctionē pri marij. ⁊ ſcd̓arij. dicēdo ꝙ primus iuſte acquiſiuit: qꝛ metus ſiue coactio eū excuſauit a pctō. Sꝫ ſcd̓s

Uſura. ij. acquirēs ab eo in qͦ ceſſat coactio. non excuſat̉ a vi cio vſure. Dictū eſt em̄ ꝙ etiā volūtarie pͥmo emēs vel acquirēs nō peccat. Dictū eſt etiā ꝙ coacte mu tuans tenet̉ nil reciꝑe: ſi abſqꝫ dāno ſuo vel intereſ ſe mutuare potuit. Con. d. An. in. d. c. in ciuitate. et. d. Cato. in tractactu iuramentoruꝫ. notabiliter diſtinguēs. ꝙ aut ſcd̓s emit a pͥmo exn̄te vſurario. vtputa. qͥ mutuauerat de ſorte reddēda ad ſuū bn̄ placitū: vel ad tp̄s. ⁊ ſic etiā ſcd̓s cenſet̉ vſurarius: qꝛ qualis eſt vēditor: talis ē emptor. Si v̓o pͥmus nō erat vſurariꝰ. vt.ſ. qꝛ mutuauit ſorte nō reddē da: vel reddēda ad voluntatē cōitatis ⁊ recipiebat iſtos ꝓuētus ꝓpter ſuū intereſſe. ⁊ tūc ſcd̓s emptor nō erit vſurariꝰ. qꝛ ceſſionariꝰ hꝫ ſil̓es actiōes cū ce dēte. l. j. ⁊. ij. C. de ac. ⁊ ob. Patet etiā ex p̄miſſis ꝙ abuſiua eſt locutio vulgariū. qͣ cōiter hmōi trāſla tio mutuū vocat̉. Non em̄ hoc eſt verū niſi in cōi tate ſcd̓o mō dicta. In pͥma aūt vere venditiōis ⁊ emptōis eſt ꝯͣctus. Nam in mutuis remanet ius repetēdi ſupra dantē ⁊ creditorē. ꝑiculū aūt rema net ſupra recipientē ⁊ debitorē. qd̓ nō eſt in ꝓpoſito īmo ecōuerſo vtꝫ. qꝛ poſtꝙͣ dedi cōitati. C. ꝓ. x. an nuatim: nō poſſum mea. C. repetere. īmo ſto in pi culo ꝑdendi ⁊ ſortē ⁊ ꝓuentū: vel ad magnā dimi nutionē veniēdi. ſicut aliqn̄ ianue et alijs locis. C. deſcendūt ad. l. ⁊. x. ad. v. Et qꝛ emere locū nihil ali ud eſt qͣꝫ emere pagas ꝑpetuas. ex p̄miſſis ſoluitur alia qō. Nunqͥd emptio pagarū ſit vſurarius con tractus. Cum em̄ ideꝫ iudiciū debeat eſſe de ꝑtibꝰ qd̓ de toto. ſi emere locū a pͥmo hn̄te ip̄m nō ē vſu ra. vt on̄ſum eſt: non videt̉ rō quare emere pagas vnius anni ꝓ p̄cio qd̓ de eis inuenit̉ ſit vſura. nec video ꝙ doc. p̄dicti qui diffuſe tractāt iſtā materiā de emptōe locoꝝ faciant dr̄iam inter emere ꝓuen tum pauci tꝑis ⁊ ꝑpetui. dūmō in fraudē vſure ni hil fiat. Sic ergo ꝯcludo iſtaꝫ materiā: ſuppoſito ꝑ p̄dicta ꝓut cōiter tenēt doc. ⁊ eccleſia tolerat ⁊ cōis vſus approbat. emptō locoꝝ a ꝑſona priuata hn̄te illa in cōi iure hereditario: vel aliter acqͥſita non ſit vſurarius ꝯͣctus ex forma ꝯtractus. ꝯcludendū vi det̉ ꝙ emptio pagarū ex ipſis locis ꝓuenientiū nō eſt vſuraria. qm̄ arbor bona fructꝰ bonos facit ⁊cͣ. Cum igit̉ paga nihil aliud videat̉ eſſe qͣꝫ quidā fru ctus huiꝰ arboris ciuilis. q̄ locus dr̄. videt̉ rōni cō ſonū ꝙ ſi emptio arboris nō ſit vſuraria. nec etiam emptio fructus eius qui paga dr̄. In hoc etiā ꝯtra ctu nō eſt mutuū. cum ꝑiculū remaneat ſupra dan tem ⁊ recipiēs danti in nullo remaneat obligatus cuius cōtrariū eſt in mutuo. Et quāto hmōi page diſtant a maturitate: tanto vilius emunt̉. ſicut de fructibꝰ vinee. Non ob. qd̓ dr̄ a tenentibꝰ ꝯtrariaꝫ opinionē.ſ. ꝙ talis emptor videt̉ emere pecuniam qd̓ argumentū fit etiā ab illis qui tenent emptionē locorū eſſe vſurariā. Ad qd̓ rn̄det̉ ẜm Pe. aymeri ci ordinis p̄di. ⁊ mgr̄m. F. de empoli. ꝙ ille qͥ emit locū nō emit directe pecuniaꝫ. ſed emit ius qd̓ aliꝰ habebat ſupra cōitateꝫ de tali pecunia ꝑcipienda. Ius aūt ⁊ iura licite emi pn̄t: vt dictum eſt sͣ. Em ptio em̄ q̄ non pōt oꝑari ad rem. oꝑat̉ ad ius in re C. de ꝯtrahen. emp. l. cū res. Idē dicūt mgr̄ Egi. pall̓. ⁊. d. Guil. valcho. ⁊ mgr̄ Guido or. carmelita rum. oēs doct. pariſiēſes. vbi loquūt̉ de emptione reddituū pecunialiū ad certū tp̄s cuiuſmōi eſt pa ga ẜm rei veritatē. Paga em̄ nihil aliud eſt qͣꝫ qui dam redditus pecunialis. certo p̄cio ſemel ſoluto emptus. vn̄ qui emit talē redditū ad certuꝫ tp̄s. vt eſt vnius anni vel pluriū: dr̄ emere pagas. Quam etiā ſnīam ſequit̉ Bar. in. l. cōtēferro.§. qui maxi mos. ff. de publi. vbi dicit ꝙ emens vectigal non emit ꝓprie pecuniā vectigalē. ſed emit cōmoditatē talē pecuniā ꝑcipiendi. Con. Butri. vbi sͣ. qui lo quens de locis veneciarū ſic dicit. Ille qui habꝫ in pecunia. M. emit ex eis tot loca cois. qui poſtea vē dit alteri ius ſuū ⁊ emolumentū omne qd̓ ꝑcipit a cōi. Querit̉ an iſte cōtractus ſit licitus? Et dicit ꝙ ſic. qꝛ recipit redditū in pecunia iam conſtitutum. vbi aduertendū ꝙ dicit iam conſtitutuꝫ: qꝛ ſi non eſſet conſtitutus in aliqua re: vel aliquo iure vēdi tionis: poſſet magis dici contractus mutui qͣꝫ em̄ ptionis. ſicut accidit publicis vſurarijs. in qͦs nul la res: nec alicuius rei ius a mntuantibꝰ tranſfert̉: ſed remanet in ꝓpria ꝑſona ſub aliquo pignore ob ligatus. Idem tenet Io. de li. et. d. Lau. Ideꝫ lap. de caſtel. De hoc videsͣ. Uſura j. Nec etiā verum videt̉ ẜm aliqͦs. ꝙ etiā ſi emerēt cā lucri ꝙ ſic emen do peccēt. qꝛ in contractu emptōis nō eſt reproba ta ſpes lucri. extra de emp. ⁊ ven. ꝑ totū. lꝫ in hoc ꝯͣ ctu nō ſit oīmoda certitudo. Primo. qꝛ vēditor nō tenet̉ emptori de euictione. ſicut in alijs ꝯtractibꝰ. Nam ſi cōitas nihil daret emptori: nihil ad vendi torē: cuiꝰ loco ſuo ꝑiculo ſubintrauit emptor. Qn̄ꝫ etiā incurrit damnū emptor ꝓpter deteriorationē monete an̄ tp̄s ſolutōis pagarū. Qn̄qꝫ etiā ciuitas grauata guerris nihil rn̄det creditoribꝰ: aut in ꝓli xius tp̄s ſolutōis differt. ex qͣ dilatōe ſequit̉ dānuꝫ emptori. Tn̄ ꝯſulendū eſt cū dn̄o Lauretio. ꝙ lꝫ in emptōe locorū ex forma ꝯtractus nō cadat vſura: nō eſt tn̄ alicui ſuggerendū. qui aliter facere ⁊ viue re p̄t. ꝙ omiſſis alijs exercicijs: reipublice fortaſſis magis vtilibꝰ. ſe totaliter ad talia lucra ꝯuertat. ita etiā nec ad lucra q̄ ex emptione pagarū ꝓueniunt p̄ſertim ſi ſunt diuites. qui nō ob aliquā vite neceſ ſitatē: vel filias ſuas maritādas ⁊ hmōi. ſed ſolum ad faſtū: ⁊ vt diuitibꝰ ditiores fiāt. p̄ſertim a talibꝰ emendo pauꝑibꝰ. quibꝰ ẜm deū ⁊ charitatē de ſuo dare deberēt. ⁊ qui nō queſiti vel rogati. ſꝫ vltro q̄ rentes a quibꝰ emāt lucrādi cupiditate. qꝛ tunc ⁊ ſi non vt vſurarij. tamē vt auari. ⁊ vt turpis lucri ſe ctatores eſſent arguendi. tuū. anſit v ¶ Terciodecimo q̄ro. Pone eſt ꝯſuetudo ꝙ recto res vendant de pecunia ciuitatis alicui ꝓ ſe ⁊ ſuis heredibꝰ. dando. v. flor̄. vel. x. annuatim ꝓ ꝓuētu ſiue lucro. quā pecuniā cōuertit ciuitas in vtilitatē ſuā. Eſt ne vſura? Rn̄. ẜm Io. de lig. ꝙ cum pecu ¶ Decion. nia ſit mēſura aliarū rerū. ff. de fideiuſ. l. ſi ita. talis ꝯtractus nō erit licitꝰ. peccātqꝫ rectores. nō tn̄ ſin gulares niſi ꝯſequant̉ burſale cōmodū. Poſſet tn̄ ẜm eū defendi talis ꝯͣctus vbi ciuitas ꝯſtitueret cē ſum. v. vel. x. flor̄. qui ꝯcerneret bona ciuitatis. Quartodecimo quero. Pone. P. exiſtens Ianue emit. a. M. Turonenſes in francia. verbi gratia. ſi vſqꝫ ad nundinas ſunt tres menſes mi

Uſura. iij. nus dabit emens ꝓ lib̓. turonenſiū: qͣꝫ ſi eſſent tm̄ duo mēſes. Cōtractus nō vr̄ licitus. ⁊ maxīe ſi pe cunia recipiēda in termino ꝓbabil̓r credit̉ plus va litura: vl̓ ſi ſic emēs cōiter lucrat̉. Hoc eī poſito vr̄ eē indirectū mutuū. Puta. vt qͥs det minꝰ receptu rus plꝰ in t̓mino. ſecꝰ ſi eēt dubiū. rōe em̄ dubij ꝓ babil̓: vl̓ cōiter accidentis forte poſſet excuſari. ¶ Quintodecīo. qͥd de his qͥ nūc emūt certos eqͦs tradēdos emptori ab ipſo vēditore in certis nundi nis? Rn̄. ẜm Guil. ſi emant̉ minori p̄cio qͣꝫ eſtimē tur eos ibi tunc valituros: vſura eſt. ſi aūt de valo re veriſil̓r dubitat̉. non eſt vſura. Sextodecīo. qͥd ſi qͥs vendat bladū alteri ꝓ. xx. ſol̓. in meſſe. qd̓ tn̄ nō ē niſi. xv. ſol̓. in p̄fixo termīo ẜm boni viri eſtimatōꝫ valituꝝ. ⁊ poſtea veniat ca riſtia. ⁊ dictꝰ emptor illud bladum vendat ꝓ. xxv. Nunqͥd primꝰ venditor aliqͥd emptori reſtituere teneat̉: vr̄ ꝙ nō. qꝛ emptor in nullo eſt dānificatꝰ īmo lucratꝰ. In ꝯͣriū facit. qꝛ ille ꝯͣctꝰ fuit vſurariꝰ gͦ tenet̉ ad reſtōꝫ. Rn̄. Aſten. in ſum. ẜm Monal. ꝙ vēditor iſte tenet̉ reſtituere emptori illud qd̓ ſu ꝑuendidit vltra eſtimatōeꝫ boni viri. qꝛ lꝫ emptor dānificatꝰ nō ſit. hoc fuit ꝓpt̓ euētū rei qͥ nō excuſat ab vſura. dānificatꝰ tn̄ fuit. qꝛ ml̓to plus emit qͣꝫ in termino valebat ẜm eſtimationem boni viri. ¶ Decimoſeptimo. qͥd de mercatore qͥ reemit pro xc. eundē pannū. equū. vel aliqͥd aliud ab eo cui pͥ us vendiderat ꝓ. C. ⁊ cui poſt tradidit. xc. flo. qui tn̄ emptor nō ſoluit tunc illa. C. Rn̄. s. Ber. ꝙ pa tens ē. ꝙ iō emēs reuēdit ipſi mercatori ꝓ ſatis mi nori p̄cio. qꝛ ſub quadā rōe mutui. potiꝰ qͣꝫ ſub rea li v̓itate ſolutiōis tradidit ille mercator ſibi illa. xc. ab eo debens rehr̄e. C. q̄ ille emēs nō ſoluit merca tori. ꝓpterea talis ꝯͣctus ē vſurariꝰ. ⁊ oī malignitate et duplicitate plenꝰ. Qui tn̄ tūc nō eſſet vſurariꝰ ſi mercator abſqꝫ oī intentōe reemēdi rem a ſe vende dam abſqꝫ fraude vēdidiſſet ꝓ. C. flor̄. ⁊ eā reemiſ ſet ſimpl̓r ab emptore volente cuicunqꝫ vendere ꝓ minori p̄cio: qͣꝫuis ibi eſſe poſſet viciū iniuſti p̄cij ⁊ modici. tn̄ qꝛ iſte ꝯͣctus ſolet fieri in fraudē vſuraꝝ iſta ſcd̓a ꝑs non eſt multū p̄dicanda. ¶ Decimooctauo. Utꝝ mutuans. C. ſol̓. petro cū pacto ꝙ det ſibi. l. in numeratis. ⁊ alia. l. in debito ribꝰ. vel in rebꝰ: puta. pāno ⁊ hmōi. et ipſe debitor ꝓmittit ſibi ſoluere. C. in numeratis. qͦs tn̄ debito res ⁊ res nō accepiſſet dictꝰ debitor niſi ꝓpter mu tuū. an ſit vſurariꝰ ꝯͣctus. Rn̄. Lau. de ridol. dicit ꝙ ſit ī fraudē. ⁊ iō cū gͣuet̉ dictꝰ debitor rōe mutui erit vſura. Idē dic cū rōe mutui aliquid venditur debitori plus debito p̄cio. xiiij. q. iij. ſi feneraueris. Et hic caſus eſt quotidianus. ¶ Decīonono. vtꝝ ꝓcurātes negocia ſtipēdario rum.ſ. recipiendo pagas eoꝝ. ⁊ faciendo alia obſe quia. ⁊ mutuādo eis in neceſſitatibꝰ eoꝝ. recipien do certum ſalariū. ſint vſurarij. Rn̄. idem La. ꝙ non. qͣꝫtuꝫ ad id qd̓ ꝑcipiunt rōe laboris. ſꝫ non qͣꝫ tum ad id qd̓ ꝑcipiunt rōne mutui. ¶ Ultimo. qͥd de his qͥ emūt frumentū ⁊ vinū et hmōi tꝑe qͦ colligit̉: vt cariꝰ vendāt? Rn̄. hoc pōt fieri multipl̓r. pͥmo ꝓpt̓ bonū cōe. ſic̄ Ioſeph emi frumēta vt hr̄et vn̄ ꝓuideret ppl̓is t̓re tꝑe famis. Fo. CCLXI. et hoc eſt meritoriū. Scd̓o ꝑꝑ ꝓuiſionē ſuā ⁊ ſuoꝝ ſic̄ ſi aliqͥs nūc emat timēs ne poſtea oꝑteret eū ca rius emere. ⁊ poſtea qꝛ nō īdiguit vēdidit ſic̄ cōiter in foro vēdebat̉. ⁊ hoc ē licitū. Tercio ꝑꝑ pietatem vt.ſ. de lucro ꝓuideat pauꝑibꝰ. ⁊ hoc iteꝝ lꝫ. dūmō ita moderate hoc faciat ꝙ cōitas ꝑ chariſtiā nō le dat̉. Quarto ꝑꝑ exercēdā iuſtā ꝯmutatōꝫ ꝑ modū mercatōis. nō vt intēdat cariſtiā inducere. ſꝫ potiꝰ ſuā artē. ſeu negociatōꝫ exercere qd̓ potiſſime locū hꝫ qn̄ hec ē ꝓpria negociatio eꝰ. ita ꝙ ꝓ ſua oꝑa re cipit lucꝝ. Quīto ꝑꝑ auariciā.ſ. vt cariꝰ vēdat: nul la alia ncc̄itate vel vtilitate pēſata. aut vt cariſtiā in ducat ⁊ ꝯgreget. ita ꝙ hoīes cogant̉ emere ab eo: ⁊ vt poſſit ad libitū vēdē. ⁊ iſti tales enormit̓ peccāt. Hec breuit̓ exͣcta ſunt ex dictis Ray. Guil. Inn. Hoſt. ⁊ Monal. Qui Monal. addit ẜm qͦſdā. ꝙ qn̄ laicꝰ. nō ex cupiditate. ſꝫ vt ꝓuideat ſibi et ſuis emit aliqͥd vt poſtea cariꝰ vēdat. ſiue annonā. ſiue aliud: nō ē mortale. ſi āt ex cupiditate qͥs emat p̄di cta vt poſtea cariꝰ vēdat. peccat mortal̓r. ſiue ſit cle ricus ſiue laicꝰ. neut̓ tn̄ tenet̉ ad reſtōꝫ faciendā cer te ꝑſone. ſꝫ dꝫ erogari tale lucꝝ pauꝑibꝰ de ꝯſilio ſa cerdotis. nō tn̄ hoc ē de ncc̄itate. niſi ex facto hmōi aliqͥ eēt dānificati. qꝛ tūc ſi ſciūt̉. illis fiēda ē reſtō Itē ẜm Monal. illi credēdi ſt̓ nephādi ⁊ deteſtādi qͥ ea intentōe emūt aureos. vel alias monetas: vel res venales: p̄cipue victualia vt de talibꝰ cariſtiaꝫ inducāt. Limita tn̄ p̄dicta ẜm notata sͣ. Auaricia. circa aīalia. No. pͥmo MurA. lij. triplicē dr̄iam int̓ mu tuū ⁊ locatū. Prma ē. qꝛ ī mutuo ꝑiculū eſt ī accipiēte. in locato v̓o in eo qui dat. Scd̓a ē. qꝛ mutuū ꝓprie nō deteriorat̉ ꝑ vſū. vtpu ta. pecunia. ſꝫ locatu ſic. vt domꝰ vel equꝰ. Tercia. qꝛ mutuū quantū ē de ſe nullā vtilitatē ꝑit vtenti. locatū v̓o ꝑit: vt ager: equꝰ: vel domꝰ. Sꝫ an liceat aliquid acciꝑe ꝓ vſu rei q̄ nō deteriorat̉? Rn̄. Ri. ꝙ ſic: puta. ꝓ vſu ciphi argentei. Primo q̄ro. vtꝝ liceat locare aīalia ꝓ certo fru mēto vel alia re annua? Rn̄. ẜm Guil. licitꝰ ē ꝯͣctꝰ dūmō ꝯductor nō grauet̉ ex īmoderata mercede. Licitū ē etiā apponere pactū de dāno vel lucro rei locate ꝙ vtrūqꝫ ſit cōe. ſꝫ nō lꝫ ponere pactū ꝙ dā nū ſit ſolū ꝯductoris. niſi dānū qd̓ eēt ex culpa ſua etiā leui. nō āt leuiſſima. cū ꝯͣctꝰ ꝯcernat vtilitateꝫ vtriuſqꝫ. Poſſet etiā ex pacto ꝯductor reciꝑe ī ſe ꝑi culū rei. ex de depo. c. fi. vn̄ tale pactū nō facit ꝯͣctū vſurariū. lꝫ poſſet fieri in fraudē vſuraꝝ. ⁊ forte ſic p̄ſumeret̉ ſi fierꝫ a ꝯſueto vſurario. No. tn̄ ẜm Io. de li. ꝙ dās boues alicui cuꝫ pacto ꝙ debeat dare. xx. ſtaria frumenti. ꝙ aut locant̉ oꝑa boū. ⁊ licitꝰ ē ꝯͣctꝰ. qꝛ boues deteriorāt̉. ſꝫ ſi vult boues recuꝑare p̄cio quo facit eſtimari. cū tradit: nec vult deterio ratōis ſubire ꝑiculū. ꝙͣuis bene velit ſubire iudici um.ſ. mortem naturalē. ⁊ tunc ꝯͣctus eſt illicitus. ¶ Scd̓o q̄ro. qͥd de illis qͥ tradūt bones ad medi atōꝫ ꝓ certis ſextarijs bladi. eo pacto ꝙ ſi moriāt̉: vel deteriorent̉. ꝯductor ſubeat medietatē piculi. ſi āt meliorāt̉ hēat medietatē cōmodi: Rn̄. ẜm Mo nal. ꝙ reuera locare boues vel eqͦs ad diē vel t̓mi nū. dūmō ꝯductor nō grauet̉ de īmoderata merce

de: licitū eſt pactū. De cōicando aūt dāno ⁊ como do rei locate iniquū ē ex ꝑte locatoris: niſi ꝓbabil̓r dubitet̉ vtꝝ locatoris vl̓ ꝯductoris melioret̉ ꝯditō In ꝓpoſito tn̄ ꝯͣctu videt̉ ꝯductoris cōditio deteri or: qꝛ vix: aut nūqͣꝫ p̄t hr̄e tātū cōmodū de meliora tione boū: quantū p̄t hr̄e damnū de morte ſi ꝯtin gat. Si tn̄ locator timens ne ꝯductor grauaret bo ues apponat hmōi pactū. firmiter ꝓponēs ꝙ ſi bo ues ſine culpā ꝯductoris ꝑirēt nihil exigeret ab eo dem. nō eſt dd̓m ꝙ peccaret. niſi ꝓpter ſcandalum eoꝝ qui ignorarēt eius intentiōꝫ. Dicit tn̄ s. Ber. ꝙ talis ꝓpter ſcandalū peccat mortal̓r. Itē qꝛ here des neſciētes eius intentōꝫ poſſent repetere capita le. Illd̓ tn̄ veꝝ vt ē dictū sͣ.§. ꝓxi. ꝙ ꝯductor rei p̄t ī ſe ſuſciꝑe ꝑiculū rei ꝯducte. ⁊ caſus fortuitos quā tum ē de natura ꝯͣctus: ſꝫ in ꝓpoſito caſu nō tm̄ eſt ꝯductio vel locatio. ſꝫ ſocietas in ꝑiculo ⁊ meliorati on ⁊ deterioratōne boū. Itē de p̄dictis circūſtan tijs in iudicio aīe ſtat̉ cōfeſſioni eius. Et ea q̄ dicta ſunt in hac. q. ꝑ oīa applicent̉. q. p̄cedenti. ¶ Tercio q̄ro. quid de ouibꝰ ⁊ aīalibꝰ q̄ traduntur ad crementū? Rn̄. ẜm Monal. ꝙ in hmōi traditi on p̄t interuenire ꝯͣctus ſocietatis tm̄: vl̓ locatōis et ꝯductōis tm̄. p̄t etiā ꝯcurrere ꝯͣctus mutui ⁊ ſo cietatis. Primo quidē ꝯͣctus ſocietatꝭ tm̄: vt qn̄ qͥs hꝫ.x. capita ouiū. ⁊ fac̄ ſocietatē cū alio hn̄te totidē. et cōicant adinuicē ipſas oues. ⁊ ꝑiculū ⁊ emolum̄ tum ⁊ expēſas circa cuſtodiā ⁊ paſtū eaꝝ. ⁊ ꝯueni unt etiā inter ſe ꝙ de fetibꝰ reꝑarē̓t̉ capita mortua: vel de velleribꝰ ⁊ pellibꝰ emant̉ alia ad augēdum gregē. Idē dd̓m ẜm Guil. ſi vnus hēat. xx. capita ouiū: ⁊ alius. x. ⁊ cōicant eas adinuicē vt dictū eſt ꝓ rata. Aut ſi faciūt aliud pactū licitū ⁊ honeſtum dum tn̄ ſeruet̉ eqͣlitas inter eos. ita ꝙ in hmōi pa cto nō videat̉ eſſe melior vel deterior vnius qͣꝫ alte rius ꝯditio. Itē p̄t eſſe locatio ⁊ ꝯductio vt ſi quis hēat. xx. capita. ⁊ tradat ea alicui cuſtodiēda: vl̓ pa ſcēda ſub certa mercede pecunie: vel ꝑticipatōe ꝓ uētuū gregis. In qͦ caſu ſi dn̄s retinet ſibi ꝑ. culuꝫ illoꝝ capitu. nec al̓s in pactis ⁊ ꝯuentiōibꝰ grauet ꝯductorem. licitus eſt ꝯͣctus. Scd̓m tn̄ aliqͦs etiā ſi dn̄s nō retineret ſibi ꝑiculū. nō ꝓpter hoc eſt vſura Poſſꝫ tn̄ ꝯtinere iniquitatē. ſi ꝯditio dn̄i eſt melior ꝙ ꝯductoris. Itē tercio pn̄t ꝯcurrere ꝯͣctus mutui et ſocietatis: vt cū qͥs hn̄s. xx. capita tradit ea eſtīa ta alicui: puta. ꝓ. xx. ſol̓. ita ꝙ teneat̉ ei reddē medi etatē ſortꝭ.ſ. x. ſol̓. qͥcqͥd ꝯtīgat poſtmodū de ouibꝰ et tunc ꝑinde eſt ac ſi creditor dediſſet ei mutuo. x. ſol̓. ex quibꝰ ꝯꝑatis. x. capitibꝰ ꝯͣxiſſet ſocietatē cuꝫ creditore hn̄te alia. x. capita. ita ꝙ ſint cōia. ⁊ ip̄i ſint ſocij in ꝑiculo ⁊ ꝓuentibꝰ. tunc ꝓ quāto ex ꝯtēpla tione mutui grauat creditor debitorē in ꝯͣctu p̄fate ſocide. ꝓ tanto eſt ibi vſura. ¶ Quarto q̄ro: qͥd ſi hn̄s. xx. capita tradat alicui ruſtico hoc mō ꝙ ſint firma. qꝛ illa dat ei eſtīata cer to p̄cio. ⁊ lucꝝ ⁊ damnū ſint tm̄ ruſtici? Rn̄. Guil. ꝙ nō eſt ꝯͣctus vſure ſꝫ mutui. qꝛ idē eſt ac ſi mutu aret ei pecuniā de qua emeret tot aīalia. Alij v̓o di cunt ꝙ hic eſt potius ꝯͣctus emptōis. qꝛ eſtimatio emptionē facit. ff. de iu. dotiū. l. plerūqꝫ. vt dicit. d. Ang. in ſuo tractatu de ſoci. Addens ꝙ in hoc ca Uſura. iij. ſu tradens aīalia nihil aliud poterit petere niſt p̄et um: niſi emptor aīaliū fructus recepiſſet ex aīalibꝰ emptis. ⁊ morā cōmiſiſſet in ſoluēdo p̄cium. qꝛ tūc venditor poſſet petere dictos fructus tāꝙͣ intereſ ſe. l. curabit. C. de ac. emp. qd̓ etiaꝫ obtinet de. iure canonico. ⁊ de foro ꝯſcīe: vt notat glo. in. c. conque ſtus. extra eo. ¶ Quinto quero quid ſi qͥs dat certa capita ouiuꝫ eſtimata certo p̄cio. hoc pacto ꝙ ruſticus non acci piat aliquā vtilitatē donec qui dederit recipiat pre us totā ſortē? Rn̄. ẜm Guil. ⁊ s. Ber. Iniquū eſt valde pactū. ſicut etiā ſi qͥs paciſcat̉ ꝙ an̄qͣ ruſticꝰ aliquid accipiat reſtaurabit de fetibus oīa mortua hmōi em̄ pacto eſt qͣſi tradere oues īmortales. Et Monal. dat ſingularē theoricā. q̄ valde vtilis ē ad totā iſtā materiā ſocidarū. di. ꝙ general̓r veꝝ eſt ꝙ vbi ꝓbabil̓r dubitat̉ vtꝝ illius vel iſtius ſit deteri or ꝯditio in forma pacti adhibiti in ſocietate. nō ē pctm̄. Ubi aūt ad arbitriū boni viri grauat̉ alteri us ꝯditio: pctm̄ eſt ex ꝑte grauātis ſi ſciēter hoc fa ciat. ⁊ tenet̉ ad reſtitutionē. Nō aūt p̄t dari doctri na generalis. ſuꝑ hmōi ꝯͣctibꝰ: ſeu traditionibꝰ aīa lium ꝓpter varietateꝫ traditionum ⁊ dolos qui a quibuſdā ſuꝑ talibꝰ excogitant̉. Sexto: quid ſi qͥs tradat oues monaſterio ſub hoc pacto ꝙ de qͣlibet oue recipiat annuatiꝫ ſol̓. ij. cum fructus earuꝫ valeat longe plus. Sed addit ꝙ etiam ſi oues moriantur ipſe vult tm̄ fructum. et ſi valde multiplicent̉ oēs ſint monaſterij? Rn̄. ẜm Ho. ꝙ licitū eſt: nec p̄t eccleſia reſtōꝫ petere. ex qͦ in traditōe leſa nō fuit qͣꝫuis mortalitas ſequat̉. Et hoc niſi oues infecte eſſent. ⁊ ad mortem ꝑate ⁊ hoc ignorauit monaſteriuꝫ. ff. de mino. l. veꝝ.§. ſi locupleti. Conſulo tn̄ tradenti ꝙ in tali caſu ſenti at ꝑtem dāni. nec cū iactura monaſterij velit locu pletari. ⁊ caueat ſibi tradens ꝙ niſi ꝯuentus cōſen tiat nō tenet̉ monaſteriū de ouibꝰ abbati vel cela rerio. vel hmōi cū p̄dicto pacto datis: vel cum ſil̓i ẜm eundē Ho. vide de hoc sͣ. Depoſitū. ¶ Septimo quero quid de his qͥ emunt oues vel boues a pauꝑibꝰ. qͣs forte non hn̄t? Rn̄. Monal. ꝙ vbi quis emit a pauꝑe vl̓ etiā a diuite hmōi aīa lia: q̄ ſcit vel credit ip̄m nō hr̄e: ⁊ qͣſi iam tradidiſſꝫ ea: locat eidē ꝓ certa annua penſione: vſura eſt: vl̓ ad minus p̄ſumendū eſt in fraudem vſuraꝝ fieri. Idē dicendū de illis qͥ ſcienter emunt fructus ter raꝝ ab illis qui nō hn̄t eas. Si aūt ſine fraude ⁊ bo na fide fiat hmōi emptio. nō eſt dicendū emptoreꝫ peccare qͣꝫdiu durat bona fides. Hoc verū ẜm. s. Ber. ſi capitale ſtat ad periculū eius. qꝛ tunc vera locatio eſt. ¶ Octauo: pone. P. tradit in ſocidaꝫ. I. x. oues. et ptinet ad trac ipſe. I. ponit alias. x. ac iterum pe. addit alias. x. ꝯͣ oꝑas ⁊ expenſas quas facit ipſe. I. in alendis peco turatōe totiꝰ ribus. demum in fine anni eas equaliter diuidunt talis cōtractus licitus eſt. ¶ Nono. Pone ꝙ. P. dat. I. in ſocidaꝫ. C. oues paciſcēs ſecū ſibi ſatiſfacere de labore ⁊ expenſis qͣs faciet ꝓ dictis ouibꝰ cuſtodiēdis: hoc addito. ꝙ di ctus. I. de p̄dictis ouibꝰ ſtet ad terciā ꝑtem lucri ⁊ dāni. talis quidē ꝯͣctus licitꝰ eſt: qꝛ. P. latiſfacit. I.

Uſura. iij. de labore ſuo. ex quo patet ꝙ. I. nihil ponit in ſo cida. nec oꝑas. nec aliqͥd aliud: ſꝫ ꝓpter fructū ſeu lucꝝ obligat ſe ad ſoluendū terciaꝫ ꝑtem ouium p̄ dictaꝝ. Ideꝫ dd̓m. ſi. P. tradit ipſi. I. c. oues paci ſcens ſecum ꝙ p̄dictꝰ. I. de ouibꝰ hēat medietatē in pͥncipio. in medio ⁊ in fine. ⁊ talis ꝯͣctus licitus eſt. dummodo. P. fortuitum periculum retineat ¶ Decimo. Pone ꝙ. P. tradidit. xx. oues. I. vſqꝫ ad duos annos: tali ꝯditiōe ꝙ dictꝰ. I. teneat̉ eas ⁊ eaꝝ fetus ⁊ fructꝰ cum diligentia paſcere ⁊ ẜuare ſuis expenſis. fetuū v̓o ⁊ fructuum eaꝝ medietatē ipſe. P. fidelit̓ ꝯſignare ⁊ dare atꝫ in fine termini ipſas eaſdem oues vl̓ alias q̄ eis occaſione tꝑis ex tabūt ipſi eidem aſſignare. ſi tn̄ ipſe vel aliqͣ illaꝝ. aut ipſaꝝ fructus vel fetus culpa. aut dolo ipſius Io. vel eius nūcij ꝑierint vel deuaſtati fuerint ad damnū ipſiꝰ. I. ſpectet. ſi v̓o diuino iudicio. vl̓ ca ſu fortuito hoc euenerit ad ip̄m petꝝ hēat ꝑtinere dūmodo ipſe Io. p̄dicto. P. de hmoi faciat plenā fidem. talis ꝯͣctus vr̄ licitus. qꝛ ſatis vr̄ eqͣ ⁊ bona ꝯditio vtriuſqꝫ. Undecīo. Pone ẜm Bal. in. l. j. C. ꝓ ſocio. De di oues in ſocidam ad qͥnquēnium ⁊ de ꝯſuetudi ne eſt ꝙ in fine qͥnquēnij diuidant̉ oues ⁊ fructꝰ eaꝝ. interim oues naturalit̓ ꝑierunt. Nunqͥd ru ſticus ad aliqͥd obligatꝰ eſt mihi. Dicendum ꝙ in tali caſu ꝯtingere p̄t triplex damnū. Primo ex na tura. ⁊ in hoc caſu: qꝛ fuiſſent ꝑiture etiam penes me. iō reſtituere nō tenet̉ etiam ſi fuiſſent eſtimate Nam in ꝯͣctibꝰ nō ordinatis ad dn̄ium trāſferen dum. eſtimatio emptōꝫ nō facit. vt. ff. ꝓ ſocio. l. cū duobꝰ.§. damna. ff. locati. l. iij. ⁊ hoc ꝑ regulā tra ditam. ff. de ꝯͣhe. emp. l. cū manuſata.§. nemo. Sꝫ cundo pōt ꝯtingere tale damnuꝫ ex fortuna. vn̄ ſi ꝑierunt caſu fortuito: cui reſiſti nō potuit. tex. dicit in p̄dicto.§. damna. ꝙ periculum eſt cōe. ꝓinde ſi ꝯues eſtimate erant. xx. lib. ruſticus tenet̉ mihi re ſtituere. x. Nam ſi nil reſtitueret: totū damnū vti qꝫ foret meū qd̓ eſt ꝯͣ. d.§. damna. qͥ dic̄ ꝙ damnū eſt cōe. Et ex hoc patꝫ ꝙ alit̓ iudicamꝰ de caſu for tuito. al̓r de caſu naturali. Tercio ꝯtingere pōt ex culpa. vn̄ ſi culpa ruſtici damnū illud ſuꝑueniret: ipſe ad emendā tenet̉ totiꝰ.ſ. qͣntitatis. qꝛ an̄ tp̄us diuidende ſocietatꝭ oēs oues erāt mee: lꝫ eſtimate tradite fuerīt. Si v̓o poſtqͣꝫ oues eqͣlit̓ ꝑtiri dēbāt damnū int̓uenit ruſtici culpa. tūc non tenet̉ mihi niſi ad dimidiam p̄cij ꝑtē. qꝛ in plus nō me dānifi cauit. Et ex his ptꝫ ẜm Bal. ꝙ ſi p̄dictū damnuꝫ int̓uenit ex natura: ꝑtinet ad tradētē. ſi ex fortuna ꝑtinet ad tradentē ⁊ recipienteꝫ. ſi ex culpa: ꝑtinet tm̄ ad recipientē. hec ſan. Ber. Notandū tn̄ ꝓ de claratōe totiꝰ materie. ꝙ qn̄ aīalia tradunt̉ in ſocie tate. tunc aliqn̄ ſunt aīalia groſſa. vt boues ⁊ ſil̓ia. aliqn̄ minuta vt oues ⁊ hmōi. Si groſſa. aliqn̄ dā tur ineſtimata. aliqn̄ eſtimata. Si ieſtimata. aliqn̄ cū terra. ⁊ aliqn̄ ſine terra. Si ineſtimata ⁊ ſine ter ra. aut factū eſt aliqd̓ pactū: aut non. Primo caſu vr̄ ꝙ pactū ſit ẜuandū. C. de pac. l. ſi paſcenda. dū mō ſit tale qd̓ arbitrio boni viri eqͣlitatem ꝯtineat ꝯſiderata quātitate capitalis ex ꝑte dantis. ⁊ eſtīa Fo. CCLXII. tione oꝑaꝝ ex ꝑte recipientis. Nam in ꝯͣctu ſocie tatis. ſꝑ arbitrium boni viri v̓ſari dꝫ. vt qͥ plus ſo cietati ꝯtulerit. vel pecunie. vel oꝑe. vel cuiuſcūqꝫ alteriꝰ rei. ille plus de lucro recipiat. ff. ꝓ ſo. l. ſi no fuerint. ⁊ in. l. in ꝓpoſita. ¶ Ideo inferunt q̄dam qōnes circa aīalia groſſa ⁊ eſt. xij. in ordine. P. tradidit Io. bouem ⁊ vitulū nutriendos vſqꝫ ad annum. hac.ſ. ꝯuentōe ꝙ in fi ne anni vendant̉ ⁊. P. ante oīa exͣhat ſuum capita le. deinde diuidat̉ lucꝝ. Dico ꝙ in hoc caſu duo ſt̓ nccͣia ad hoc vt ſit licitꝰ. Primū. ꝙ. P. retineat in ſe periculum fortuitū capitalis. Scd̓m ꝙ ſi aīalia minꝰ venderet̉ ꝙͣ fuerīt empta nō tn̄ ex hoc. I. te neat̉ ipſi. P. ad ſupplendū ꝓ capitali deficiēte. qꝛ tūc eſſet capitale ſaluum qd̓ nō licet. ¶ Terciodecimo. Pone. ꝙ. P. locat Io. duos bo ues. volens qͦlibet menſe duas minas frumenti ⁊ retinet ſibi periculū dictoꝝ boum. Rn̄. ꝙ talis lo catio eſt licita: dūmō tm̄ ſit lucꝝ qd̓ rn̄deat vtilita ti que pōt hr̄i de bobꝰ: aliter illicita eſt. Naꝫ ſi nul la vtilitas de bobꝰ adueniret. nil dare deberet. ali ter meteret vbi non ſeminauit. quod vtiqꝫ iniuſtū eſſet. ¶ Quartodecimo. Pone ꝙ. P. locat. I. duos bo ues eſtimatos cū hac ꝯditōe.ſ. ꝙ dictus Io. labo ret ſibi cum dictis bobꝰ in anno. xij. bubulcas ter re. ⁊ in fine anni boues vendi debeant. atꝫ. P. to tum ſuū capitale pͥmo rehabere debeat. ⁊ Io. hr̄e debeat medietatem lucri dictoꝝ boū. Quid iurꝭ. Dicendum ꝙ talis ꝯͣctus licitus eſt: ſi ipſe. P. ob ẜuat duo. Primo. ꝙ retineat ſibi periculum dicto rum boum. Scd̓o. ꝙ ꝓmittat ipſi Io. ſe ſatiſface re de labore quem ſuſtinebit in laborando terras ſuas. Et hoc ad arbitriuꝫ boni viri. que ſatiſfactio cōputat̉ in hoc ꝙ dat ſibi medietatem boum. ſꝫ ſi nullum lucꝝ fieret de bobꝰ. tunc. P. recompenſa re tenet̉ ꝓ expenſis factis a Io. de ipſa boum ſor te. vno p̄dictoꝝ duoꝝ deficiente: contractus illici tus eſt. ¶ Quintodecimo. An licitum ſit locare boues ad laborandum ad quartam partem lucri ⁊ damni. Reſpond̓. ꝙ ſic: dummodo locans boues labo ranti ꝓmittat competenter ſe ſatiſfacturum ꝓ la bore quem ſuſtinet. ſiue fiat ſatiſfactio de expenſis factis ex ꝑte dantis. ſiue de ſorte boum ſi ibi non fuerit lucrum. al̓s ꝯͣctus illicitus eſt. ¶ Sextodecimo. Pone. P. tradit Ioh̓. duos bo ues eſtimatos. xx. flor. vt cum eis laboret vſqꝫ ad annum. tali vicꝫ pacto ꝙ ipſe Io. teneat̉ fideliter eos nutrire expenſis ſuis. atꝫ in fine anni p̄dictos boues. vel eſtimatiōem p̄dictam cum quarta ꝑte lucri: ſi inde lucratus fuerit. vel tantū minus ipſa eſtimatione: quantum portat quarta pars damni ſi inde ſuꝑuenerit damnum. teneat̉ ipſi. P. dare ⁊ ꝯſignare. nunqͥd talis ꝯͣctus licitus erit. Dicendū ꝙ talis ꝯͣctus illicitus eſt. Erit aūt licitus ſi adde ret̉ in pacto ꝙ ſi damnum aliqd̓ ſine culpa ipſius Io. aut nuncij eius interueniret. ꝙ ad ip̄m. P. in tegre ꝑtineret: nihilominꝰ tale damnum. P. a p̄ dicto Io. nō teneret̉ acceptare. niſi Io. iuridice fa ceret de hoc plenā fidē. Aduertendū eſt ēt ꝙ p̨̄di xx iij

xta dn̄t intelligi ẜm debitum eqͥtatis. Naꝫ qd̓ de ductis eſtimatōibꝰ oꝑaꝝ ⁊ laboꝝ ipſiꝰ debitoris. ⁊ expēſis factis de bonis eiuſdē in bobꝰ ⁊ in oꝑatōe eoꝝ facta diligēti examinatōe ſuꝑeſſe reꝑit̉. id eſti. mādum ac diuidendū eſt. ¶ Decimoſeptimo. Pone ꝙ. P. tradit. I. vnam vaccaꝫ. v. lib. eſtimatā. cū tali.ſ. pacto ꝙ ipſe. I. te neat̉ eam ⁊ oēm eiꝰ fructū ⁊ fetū cū diligentia ẜua re ⁊ cuſtodire ſumptibꝰ ſuis. fructūqꝫ eiꝰ ⁊ fetū nō alienare ſine lnīa ipſiꝰ. P. atꝫ de fetibꝰ eꝰ ⁊ fructibꝰ eiꝰ pͥoribꝰ tm̄ ipſi. P. dare ⁊ cōſignare: donec ſit de dicto p̄cio integre ſatiſfactū. Deinde ſibi aſſignare dimidiū in futuꝝ de fructibꝰ ⁊ fetibꝰ talis vacce. ſi tn̄ vacca vel eꝰ fructus ⁊ fetꝰ culpa ipſiꝰ Io. aut nū cij eiꝰ qͦcūqꝫ mō ꝑierint. ipſe. I. reſtituē teneat̉ inte gre. Si āt diuino iudicio. aut fortuito caſu ſuꝑue nerīt antedicta ꝑtineat damnū ad ip̄m. P. Quid iurꝭ. Qd̓m ẜm opi. veriorē ꝙ ꝯͣctus talis eſt illicitꝰ naꝫ euident̓ apꝑet ꝙ potior eſt ꝯditio locatoris ꝙͣ ꝯductoris. qꝛ poterit euenire ꝙ poſtqͣꝫ. P. ſuā ſor tem receꝑit: vacca cū omni fructu ⁊ fetu ꝑibit ⁊ ſic de omnibꝰ expenſis ⁊ laboribꝰ habitis circa vaccā ipſe Io. nihil hēbit. qd̓ iniuſtum eē videt̉. ¶ Decimooctauo. pone. P. locat. I. duos boues eſtimatos. xx. flo. cū pacto ꝙ vbi ꝯſuetum eſt dare ꝓ duobꝰ bobꝰ. xij. ſtaria frumenti: det ſibipſe Io. viij. ita tn̄ ꝙ ſtet ad ꝑiculū tercie ꝑtis boum. nun qͥd ꝯͣctus eſt licitꝰ. Dd̓m ꝙ ſic. Si tn̄ ipſe ſatiſfacit Io. de labore ſuo. ⁊ tunc licitum eſt ꝙ Io. obliget ſe ad periculum tercie partis boum. Aliter non li ceret. ¶ Decimonono. pone ꝙ. P. locat. I. duos boueſ paciſcēs ſecum ꝙ det ſibi ſextarium frumēti qͦlibꝫ mēſe: nec de ꝑiculo mentōꝫ facit. Quid iurꝭ. dd̓m ꝙ ſi. P. vult capitale firmū: tūc vſura eſt. ſꝫ ſi intē dit fortuitum periculum in ſe ſuſcipere: tūc caſus licitus eſt. ſicut etiaꝫ eodem mō licitū eſt agere in vectura eqͥ. tunc inſuꝑ ſi morerent̉ boues ꝑ Io. in curiam: eos ſatiſfacere teneret̉. ¶ Uigeſimo. pone ꝙ. P. emit duas vaccas ⁊ eas tradit. I. ſub hoc pacto ꝙ eas paſcat. ⁊ cum eiſdē terram colat. ita tn̄ ꝙ ipſe. P. de primis fructibꝰ il laꝝ recipiat medietatem p̄cij eaꝝ. quo recepto me dietas ipſaꝝ fiat agricole ⁊ medietas alia ſit ipſius P. ⁊ equaliter diuidant fructus. hoc addito ꝙ a gricola annuatim det vnum ſextarium frumenti ipſi emptori.ſ. P. ꝓ eo ꝙ terram colit cum ipſis vaccis. ⁊ ſi moriant vacce equaliter communicent damnum. nunquid licet. Dicendum ꝙ contractꝰ licitus eſt. ſꝫ magis eſt ꝯͣctus locationis ꝙͣ ſocieta tis: quia locat vnam vaccaꝫ que eſt ſua ꝓ vno ſex tario frumenti annuatim ⁊ ꝓ paſtu vacce ⁊ fetus eſt ipſe fetus: ſꝫ de alia nihil recipit: qꝛ non ſua: ſed agricole eſt. ¶ Quanto autem temꝑe durent hmōi ſocietates vbi al̓s pactum non ſit inter contrahentes. Ang dicit ſe reperiſſe q̄dam iura extrauagantia inter ex ordinaria. c. feudoꝝ. quoꝝ vnius rubrica dicit cō ſuetudo ſocietatis iumentoꝝ. ⁊ ſic ſequit̉ ad lrām in nigro. Si qͥs dederit iumentum iure ſocietatis Ale qui accipit dꝫ tenere ꝑ. v. annos ſi nihil dictuꝫ Uſura. iij. eſt de temꝑe. ⁊ omnes poledri dn̄t eſſe ꝯmunes. ⁊ illud qd̓ queſierint temꝑe triturationis. ⁊ in capi te. v. annoꝝ ſeꝑat̉ ſocietas. ⁊ ille qͥ dedit dꝫ hr̄e iu mentum ante partem. ſꝫ ſi ille qͥ accepit dedit terci am.ſ. ꝑtem p̄cij in emendo iumentum ẜm glo. tūc iumentum ⁊ omnia ꝑtienda ſunt ꝑ medium. ⁊ ſi amiſerit iumentum culpa ſua: qꝛ non cuſtodierit. emendare tunc dꝫ. Et ſequit̉ alia rubrica. Conſue tudo ſocietatis vaccaꝝ. Si qͥs dederit vaccam ali cui vt hr̄et eam iure ſocietatis. ⁊ non dixerat de tē pore: dꝫ eam tenere ꝑ. v. annos. ⁊ omnes vituli de bent ꝑtiri ꝑ medium. ⁊ ille qͥ dedit vaccam dꝫ hr̄e eam ꝓ capite ſaluo ſi nihil dictum eſt. ⁊ ille qͥ ſuſce pit non dedit de ſuo in p̄cio vacce. alioquin ſi par tem p̄cij dedit: dicit glo. terciaꝫ: ꝑ ea que dicta ſunt sͣ. in iumentis. Sequit̉. Omnia dn̄t ꝑtiri ꝑ medi um. Et ſi is qͥ accepit amiſerit vaccam culpa ſua. quia cuſtodem nō miſit: vel non bene cuſtodiuit. ⁊ ꝓpter hoc vacca amiſſa eſt. quia fures abſtulerūt vel lupus eam comedit: debet emendare ſocio ſuo Cum v̓o dicta animalia ineſtimata dant̉ cum ter ra. id eſt ꝙ quis dat animalia omnia. ⁊ terram: cū indubio: vt oſtenſum eſt: totum periculū anima lium ꝑtineat ad dn̄m. poſſet dn̄s qui ponit boues ⁊ terram paciſci vt maiorem ꝑtem fructuum terre recipiat: cum ruſticus tm̄ oꝑas ponit: niſi oꝑa ru ſtici ⁊ eius induſtria magis eſtimet̉: ꝙͣ fructus qͥ venire poſſent ſimul ex bobꝰ ⁊ terra. quia tunc no ſolum fructus terre eqͥs ꝑtibꝰ ꝑtiendi eſſent. ſꝫ eti am de ipſis ruſticus plus haberet. d. l. ſi non fue rint: ẜm eundem. Si aūt dicta animalia eſtimata tradunt̉. tunc periculum caſus fortuiti inter ſoci os eſt ꝯmune. l. cum dn̄obꝰ.§. damna. ff. ꝓ ſocio. ⁊ tenet Bal. in. d. l. ſi paſcēda. Aliqui tn̄ diſtingue re vident̉. quia aut eſt damnum fortune: ⁊ ꝓcedat qd̓ dictum eſt. Aut damnum nature.i. qd̓ ꝓcedit ex natura. ⁊ hoc ꝑtinet ſolum ad tradentē anima lia. ſꝫ certe hoc iure ꝓbari nō videt̉: nec eſt rō diuer ſitatis. īmo cū melioramenta etiam naturalia hoc caſu ꝯmunicent̉. vt. d. l. ſi nō fuerint. ꝯueniens eſt vt ſimiliter pericula diuidant̉. Nec miꝝ ſi hoc ca ſu fit talis ꝯmunicatio. qꝛ eſtimatio introducit em ptionem etiam in ꝯͣctibꝰ. in qͥbꝰ de ſui natura non tranſfert̉ dominium. puta. in locatiōe. ff. loca. l. iij. niſi ſit aliud expreſſe conuentum. ff. de ꝯͣhen. emp. cum manuſata.§. nemo. vel niſi ex conſuetudine aliud inducat̉: cum vt dictum eſt intelligit̉ actum quod eſt conſuetum. l. ꝙ ſi nolit.§. qꝛ aſſidua. ff. d̓ edil. edic. Dicta ergo eſtimatio introducit in du bio emptionem. ⁊ habet̉ ꝑ inde ac ſi ille qui dat di cta animalia mutuaſſet ſocio medietatem precij. ⁊ ipſe poſuiſſet aliam medietatem. ⁊ communiter ab ipſis fuiſſent empta. Et ideo non mirum ſi qͥli bet ꝓ rata de periculo tenet̉: quando ſine culpa al terius ſocioꝝ ꝓceſſit. al̓s illius ſolius erit damnū: cuius culpa ꝯtingit. vt in. d.§. damna. Circa fru ctus autem ⁊ tempus: quo ſocietas durare debe at. eadem dicenda ſunt qͥ ⁊ dicta ſunt in ꝓximo ca ſu qn̄ ineſtimata tradunt̉. vt.ſ. ſemꝑ equalitas ar bitrio boni viri ſeruet̉. vnde hoc caſu poſtqͣꝫ qͥlibꝫ ſocioꝝ ponit tantūdē reſpectu p̄cij animalium. ꝙ̄

Uſura. iiij. eſtimata tradita ſunt ⁊ ſocius ruſticus plus ponit reſpectu oꝑaꝝ ⁊ cuſtodie. nō vr̄ ꝙ fructꝰ ꝑ mediū diuidi debeat. Et ait dictꝰ. d. Ang. de hoc al̓s du bitare vidiſſe. ſꝫ putat arbitrio boni viri cōueniri. vt eqͣlitas ſeruet̉. ꝙ ſi talis cuſtodia ⁊ cura aīaliuꝫ quā ponit ſociꝰ ruſticus: fiat: aut fieri poſſet ꝑ īfan tes aut ꝑuulos qͦꝝ oꝑe nō ſunt in magͣ eſtimatōe licꝫ aliq̄ ſint. tūc ſi aliquā vtilitatē ex aīalibꝰ ꝑcepit plus ruſticꝰ ſocius ꝙͣ alius vt fimi et lutaminis q̄ veriſil̓r cū oꝑa paſtoris cōpenſari pn̄t: iuſte fructꝰ eqͣliter diuidunt̉. Si v̓o paſtoris oꝑa quam ponit ruſticus: aut poni facit ſiue alij ſumptꝰ. puta. pa learū feni ⁊ ſimiliū excederēt cōmoditatē lutamīs tūc vt eqͣlitas ſeruet̉. iuſte ruſticꝰ ante ꝑtē aliqͥd ꝓ paſtoris oꝑa reciꝑe debeat qd̓ eqͥualeat ei qd̓ plus ponit. d. l. ſi nō fuerint. al̓s ſi tradens aīalia vellet eqͣlē portionē videret̉ velle p̄ciū mutui facti ſocio de p̄cio medietatis ſortis. ⁊ ſic vſurā cōmittēt. cuꝫ qͥcqͥd accedit ſorti vſura fit. xiiij. q. iij. pleriqꝫ. Nec hoc caſu poſſꝫ qͥs ꝑ ꝯſuetudine priā excuſari in fo ro ꝯſcīe. cū iniqͥtate ꝯtineat. ⁊ ſocij dānū ⁊ iacturā ⁊ iuri frat̓nitatis nō conueniat: cui ſocietas cōꝑat̉ l. veꝝ. ff. ꝓ ſocio. Et ſi dicta aīalia eſtimata tradūt̉ cū terra ꝯuenit ꝙ dānū ⁊ lucrū ſit cōmune. ⁊ fru ctus eqͣli ꝑte diuidant̉. cū vnuſqͥſqꝫ ponat ꝑtē ani maliū q̄ cōicata ſt̓ ꝑ eſtimationē vt dictū ē. ⁊ vnus ponat terrā ⁊ alius eqͥualentes ponat operas ẜm eundē. Quo v̓o ad aīalia minuta. qn̄ ſuꝑ ipſis ſo cietas ꝯͣhit̉. Dicendū ꝙ obſeruāde ſt̓ cōuētiones ⁊ cōſuetudines arbitrio boni viri cōueniētes ẜm modū ⁊ formā circa aīalia groſſa sͣ. poſitos ꝑ eadē iura. niſi ꝙ circa anīalia minuta vr̄ ſocietas poſſe breuiori tꝑe finiri. puta ſpacio triū ānoꝝ vt ſtatim patebit. ſi v̓o nulla appareat ꝯuētio ſeu ꝯſuetudo reperiunt̉ ſcripta aliqͣ iura exͣuagātia in fine vſuū feudoꝝ qͦꝝ vniꝰ ſic incipit. ℟ica ẜm. d. Ang. Con ſuetudo ſocietatis capraꝝ. Nigrum ſic ſequit̉. Si qͥs dederit caprā aut pecudeꝫ iure ſocietatis. Ille qͥ accepit dꝫ tene̓ ꝑ tres ānos ⁊ in vnoquoqꝫ anno dꝫ dare ꝓ capra. xij. formaticos bonos ⁊ optimos ꝓ pecude ſex. ⁊ medietas captoꝝ ⁊ agnoꝝ cōis dꝫ eſſe ⁊ medietas lane. ⁊ ille qͥ dedit caprā: aut pecu dem an̄ ꝑtē dꝫ eā hr̄e. ⁊ ſi ille qͥ accepit dedit terciā: tūc oīa ꝑtienda ſt̓ ꝑ mediū. ſꝫ ſi ille qͥ accepit amiſe rit culpa ſua. qꝛ eā nō cuſtodierit vel pecorile non bene clauſerit. dn̄o tūc emēdare dꝫ. ⁊ vt dictū ē bo nos formaticos dare dꝫ.ſ. nō qͥdē de vna mūctu ra. qꝛ ſi dedit tm̄ vnā pecudē vel vnā caprā. nō dꝫ mihi dare talē formaticū qͣlis p̄t fieri de vna mun ctura tm̄ ſꝫ tres aut qͣtuor mucture inſimul mitti debent vt bonꝰ formaticꝰ inde fiat. ꝙ ſi dedi alicui xx. aut. xl. pecudes aut totidē capras. dꝫ ne mittē vnā muncturā ſimul ⁊ facere formaticum de tota mūctura. Certe nō. ſꝫ medie eſtimatōis. ita ꝙ nō fraudet̉ qͥ dedit nec qͥ accepit. Sꝫ ſi agni vel capti nati nō fuerint de vna aliqͣ capra vel pecude non dꝫ dare niſi medietatē formatici: quē darēt ſi nati eſſent agni vel capti. Sequit̉ alia rubrica. Cōſue tudo ſocietatis porcaꝝ. Si qͥs dederit porca alicui iure ſocietatꝭ ⁊ nō fuerit dictū de tꝑe tuc is qͥ acce pit dꝫ eā tenē ꝑ tres ānos ⁊ oēs porcelli qͥ nati fue Fo. CCLXIII. rint ꝑtiendi ſt̓ ꝑ mediū in vnoquoqꝫ āno vel ſi pla cuerit dn̄o ⁊ ei qͥ accepit tenē vſqꝫ in capite trium ānoꝝ debent oīa ꝑtiri ꝑ mediū. etiā porcellos na tos de porcellis. ⁊ cū porca facit porcellos. dꝫ dn̄s face̓ adiutoriū ei qͥ acceꝑit ⁊ non dꝫ qͥ accepit dare terciā aūt incōtrū. Et ſi amiſerit culpa ſua qꝛ por cellos nō bene clauſerit vel cuſtodē cū porcis non bene miſerit. dꝫ dn̄o emendare vel caſum amiſſio nis dn̄o dice̓. Itē aliqn̄ aīalia feminini generꝭ tra dunt̉ ad oꝑiendū ab aīalibꝰ maſcul̓ alteriꝰ qͦ caſu ſi appareat ꝯuentio ſeu ꝯſuetudo q̄ nō diſcrepet a iudicio boni viri. ſeruāda ē. vt ſepiſſime on̄ſum ē. ꝙ ſi hec nō appareāt. ſuꝑ hoc ē vna de p̄dictis exͣ uagantibꝰ ẜm. d. Ang. cuiꝰ rubrica ē talis. Cōſue tudo ſocietatis iumētoꝝ. Si qͥs dederit iumenta cooꝑienda equo alicuiꝰ. oēs poledri debēt eē cōes nati in illo āno de iumētis illis ꝑtiendiqꝫ ſunt ẜm ꝯſuetudinē. ⁊ ille cuiꝰ ſt̓ iumēta dꝫ ꝑtiri poledros admitte̓ illi electōnē cuiꝰ ē equꝰ. vtꝝ velit acciꝑe po ledrū an̄ acciꝑe ꝑtē p̄cij. Itē aliqn̄ tradunt̉ aīalia: nec apparet qūo: p̄ſertim defunctis iā pͥncipalibꝰ ⁊ tūc ſeruāda eſſet ꝯſuetudo. cū illud qd̓ ē cōſuetū int̓ ꝑtes videat̉ actū. ff. de edil. edic. l. qd̓ ſi nolit.§. qꝛ aſſidua. ⁊ de aqͣ plu. ar. l. ſi pͥus.§. recte placuit. Si aūt de cōſuetudīe nō apparēt. tūc ẜm. d. Ang. in dubio p̄ſumeret̉ ꝯͣctꝰ innoīatꝰ. ꝓ qͦ daret̉ actio p̄ſcriptis v̓bis. Et in hoc eadē eſſent ẜuanda q̄ sͣ. dicta ſt̓ de ſocietatibꝰ ac ſi eſſet ꝯͣcta ſocietas. Ego puto ꝙ exqͦ nō apparet qͥd actū ſit. ⁊ remanet in determinatū: totū d̓beat reduci ad arbitriū boni viri. exͣ de of. del̓. de cauſis. ⁊. ff. ꝓ ſocio. l. ſi nō fue rit. Cui arbitrio ꝯuenit ꝙ vnicuiqꝫ det̉ ſibi debitū ff. de in. ⁊ iur̄. l. iuſticia.§. iurꝭ p̄cepta. Et ꝓpterea ꝙ tradēs aīalia iſta recipiat cū oībꝰ fructibꝰ ⁊ acceſ ſionibꝰ: illis exceptis q̄ ſine culpa recipiētis deꝑdi ta ſt̓. cū dicta aīalia fuerint tradētis nec appareat ꝙ eoꝝ dn̄iū in aliū trāſtulerit. ar. l. fructꝰ. ff. de rei ven. Sꝫ receptori aīaliū fiat cōgrua recōpenſatio iuxͣ exigentiā ſumptuū ⁊ laboris ſui. ⁊ hoc actōne mādati. exqͦ ꝑ mādatū ſiue impoſitionē dn̄i aīalia gub̓nāda ſuſcepit. ff. man. l. j. vel ſaltē actōe ī factū ſiue p̄ſcriptis v̓bis. ff. de ꝑſcrip. v̓. l. ij. Sura. llij. ſcꝫ de reſtōe vſuraꝝ. ¶ Qualit̓ vſurariꝰ ꝯpellit̉ reſtitue̓. Rn̄. ẜm Ray. ſi ē publicꝰ cōpellit̉ ꝑ diuerſas penas iurꝭ: qͣs hēs sͣ. Reſtō. ix. Itē oīs vſurarius pōt cogi ad reſtōnē ꝑ excōicationē. exͣ eo. qm̄. Itē t̓cio mō ꝯpellit̉. qꝛ ſi vſurariꝰ r̄petat ab aliqͦ vſuras repellit̉ ꝑ exceptōꝫ donec ⁊ ip̄e r̄ſtituerit vſuras. vl̓ fecerit poſſe ſuū. ex eo. qꝛ fruſtra. ⁊ eiſdē modis cō pellunt̉ heredes. exͣ eo. tua. ⁊. c. Michael. ¶ Quid ſi qͥs repetat vſuras ⁊ excipiat̉ ꝯͣ eū ꝙ ip̄e nō reſtituit vſuras qͣs extorſit. ⁊ ille rn̄det ſe eē pa ratū reſtituē ſi ſit qͥ petat: qūo ꝓcedet iudex eccle ſiaſticus. Rn̄. ẜm Gof. faciet p̄conizari ꝙ qͦcūqꝫ ſoluit tali vſuras veniat ⁊ on̄dat et ſatiſfaciet ei. et ſi nō veniat aliqͥs ꝓcedet prior petitio. ſi veniant ⁊ ꝓbent fiet eis reſtō. Nec ſufficit in hoc caſu dari pignora vel cautiones. exͣ de re iudi. cū aliquibus. Et intellige niſi magna cauſa forſan int̓ueniat vt xx iiij

Uſura. iiij. dicit Hoſti. et Inno. in. c. qꝛ fruſtra. exͣ eo. ꝙ ſi is a quo acceꝑat vſuras nō ſit ſuꝑſtes nec eius heres: mādabit iudex pauperibꝰ erogari. exͣ eo. cū tu. Et poſtꝙͣ hoc factū fuerit petitio ꝓcedet. al̓s nō. Et idē dicendū ſi viuat. ſꝫ neſcit̉ vbi ſit. vel ſi ſcit̉ et ad eū mitti non pōt. tūc ſil̓r det̉ pauperibꝰ niſi ſperet̉ de ipſiꝰ aduētu. tūc em̄ pecunia cōſignabit̉ ⁊ depo netur. et ꝓcedet pͥor petitio. ⁊ hec intelligēda ſunt ẜm Ho. de vſurario notorio. QQuid ſi debitor iurauit ſoluere vſuras. Rn̄. ẜm Ray. pōt denūciare eccleſie monitione p̄miſſa. vt ꝯpellat illū ad relaxandū iuramētū. vel ſi vult ſol uat vt ſatiſfaciat deo de iuramēto ⁊ poſtea poterit repete̓. exͣ de iureiur̄. ex adminiſtratōis. ⁊. c. debito res ꝙ ſi iurauit nō repete̓ dico ꝙ non repetet dire cte ꝓpt̓ iuramētū. ſꝫ indirecte bene repetet.ſ. denū ciando eccleſie crimē illiꝰ vt ſic ad ſatiſfaciendū cō pellat eū. Si v̓o iurauit ꝙ nō denūciaret. n̄ tenet iuramētū cuꝫ ſit illicitū. vtpote ꝯͣ ꝓximi ſalutē. vn̄ hoc nō obſtante poterit denūciare. exͣ eo. c. tuas. ⁊ de iureiur̄. quēadmodū. Idē Ho. addēs ꝙ ſi etiā iurauit debitor nō repete nec recipere vſuras. ni hilominꝰ debet cogi ad reſtōnē. ⁊ erit pecunia pau peribus eroganda. ¶ Quero de. q. notabili. vtꝝ bona vſurarioꝝ ſint tacite obligata ꝓ vſuris reſtituēdis. Rn̄. glo. in. c. tua. exͣ eo. vr̄ velle ꝙ ſic. ſꝫ Io. an. in. c. ij. ex eo. li. vj ⁊ Ho. in. d. c. tua. dicūt hoc nullo iure ꝓbari. Idē Fed̓. Nec in aliqͦ facit tex. cū tu. exͣ eo. ſuꝑ qͦ ſe fun dant tenētes aliā opi. Nā ibi nō dr̄ ꝙ agat̉ hypo thecaria ſeu reali actōe ſuꝑ illis poſſeſſionibꝰ. ſꝫ tm̄ dicit ꝙ poſſeſſiones debēt vendi. Et id̓o dicit Pa nor. in. d. c. cū tu. ꝙ vbi bona vſurarioꝝ ꝑuenerūt ad aliquē ex titulo oneroſo: nō pn̄t vendicari per debentē reciꝑe vſuras. Sed ſi poſſeſſiones empte ex pecunia fenebri ꝑuenerūt ad terciū ex cā lucra tiua: tūc ꝑ officiū iudicis poterūt vendi. nō aūt eo reſpectu ꝙ poſſeſſiones ſint obligate. ſꝫ ex qͣdā eqͥ tate. qꝛ ex qͦ res mea vel mihi debita ꝑuenit ad te ex cā lucratiuā: tu teneris reſtitue̓. l. ſi et me ⁊ ticiū ff. ſi cer. pe. ⁊ ſic pōt ſaluari glo. in. d. c. cū tu. inqͣꝫtū diſtinguit int̓ cām lucratiuā et oneroſam. Et Pa nor. in. d. ca. tua. dicit ꝙ cōis opi. antiquoꝝ fuit ꝙ bona vſurarioꝝ ſint tacite obligata. ſꝫ modernio res cōiter tenuerūt oppoſitū. Et id̓o Ho. in. d. c. tua. cōcludit noͣbilit̓ ꝙ ille ad quē bona vſurarioꝝ ꝑuenerūt titulo ſingulari. ſiue ex cā lucratiua ſiue oneroſa. nō pōt moleſtari ſuꝑ illis bonis etiaꝫ pro vſuris reſtituēdis. al̓s multi illaquearent̉. ſꝫ in bo nis emptis ex pecunia vſuraria pōt ꝓcede illa di ſtinctio. an ex cā lucratiua vel ne. Et hec opi. vt re fert. d. an. fuit al̓s in facto ſeruata. nec curandū de cōi opi. antiqͦꝝ. exqͦ iure nō ꝓbat̉. Et dicit panor. hoc dictū eſſe notādū ꝙ licite iudicat̉ ꝯͣ cōem opi. doc. et etiam gloſaꝝ quādo illa opi. cōmuniter nō ꝓbatur iure. Et hodie pōt dici ꝙ iſta ſit ꝯmunis opinio. ¶ Et ꝑ p̄dicta ſoluit̉ alia. q. Quid ſi hereditas nō ſufficit ad oēs vſuras. An debeat ſatiſfieri ꝑ here des pͥmo veniētibꝰ. An fiet ſatiſfactio ꝓ rata vnū quēqꝫ tangente. Glo. in. d. c. ij. recitat opinionem Guil. qui tenuit ꝙ fiet ꝓ rata. Ipſa tn̄ ſentit ꝙ hr̄i debet tꝑis ꝯſideratio. vt ſic qͥ pͥus ſoluit vſuras: re cipiat qd̓ ſuū eſt integralit̓. ⁊ ſic de ſingulis ſucceſſi ue ẜm regulā. Qui pͥor ⁊cͣ. Sꝫ Lau. de ridol. dicit ꝙ tota vis huiꝰ. q. pendet: an bona vſurarioꝝ ſint tacite obligata vel ne. Nā tenēdo ꝙ ſint tacite ob ligata vt voluit dicta glo. dꝫ hr̄i tꝑis ꝯſideratio vt ſic qͥ pͥor pͥus ſatiſfiat. Si aūt tenet̉ ꝙ bona nō ſūt tacite obligata. tunc fiet ſatiſfactio ꝓ rata. Idē dic in ſimilibus. ¶ Et ex p̄dictis inferunt̉ quedā cōcluſiones. Pri ma ꝙ heredes vſurarij tenent̉ ad reſtituēdū vſu ras nō inſolidū. ſꝫ ẜm hereditarias portiones. vt ſi vnus hꝫ duas ꝑtes hereditatis: tenet̉ ad duas ꝑtes vſuraꝝ. et ſi tres. tenet̉ ad terciā ꝑtē. Et hoc nō eſt ſpāle in heredibꝰ vſurarij. ſꝫ idē eſt regularit̉ de qͥbuſcūqꝫ heredibꝰ. qꝛ actōes cōpetentes ꝯͣ de functū diuiſe ſt̓ in heredes ꝓ portionibꝰ heredita rijs. l. j. ⁊. ij. C. de ac. here. Scd̓a ꝯcluſio ẜm glo. in d. c. tua. ꝙ altero heredū effecto nō ſoluēdo. alter pōt cōueniri in totū. Sꝫ panor. dicit ꝙ iſta cōclu ſio ē falſa. qꝛ fundata ſuꝑ opi. dānata. Si em̄ bona vſurarij nō ſt̓ obligata vt dictū eſt. gͦ aliꝰ heres nō tenet̉ inſolidū. altero effecto nō ſoluendo. Doc. tn̄ cōiter illam ꝯcluſionē tenēt. Et dicit. d. An. ꝙ iſta ꝯcluſio p̄t practicari fauore aīe. vt ſic liberet̉ faciliꝰ aīa defūcti ex integra ſatiſfactōe. tn̄ de rigore iurꝭ nō vr̄ concluſio vera. Et Io. cal. dicit ꝙ ſi diuiſio fuiſſet facta int̓ heredes: tūc alter nō cōueniret̉ in ſolidū. puta qꝛ creditores receperūt portionē vniꝰ extͣ iudiciū vel cōuenerūt eū ſuꝑ ꝑte ſua tm̄. qd̓ eſt notandū. Et tenēdo opi. glo. et ſcd̓am ꝯcluſionē sͣ poſitā: poſſet inferri t̓cia ꝯcluſio. ꝙ etiā ſi alter he redū eſſet ſoluendo: poſſet vnꝰ cōueniri inſolidū inqͣtū ſufficiūt bona ad eū deuoluta ſi agēt̉ hypo thecaria. Et vt dictū ē opinio glo. eſſet practicāda tn̄ non eſſet abſolutio denegāda ſi heres nollet ſa tiſfacere niſi ꝓ parte ſua. ¶ Nunqͥd aūt ſi bona defuncti nō ſufficiunt ad vſuras reſtituēdas heres teneatur de ſuo. Rn̄dit panor. in. d. c. tua. de mēte Ho. ꝙ lꝫ heres in foro ꝯtentioſo teneat̉ ſi nō fecit inuētariū: in foro tn̄ aīe nō tenet̉ vltra vires hereditarias. Et panor. facit regulā generalē ꝙ nullo caſu ī foro aīe tenet̉ heres vltra vires hēditarias. qꝛ talis lex ē fundata ſuper p̄ſumptōe. ſꝫ in foro aīe de oībꝰ credit̉ cōfitēti. Itē qꝛ in foro aīe non hꝫ locū ſolutio pene. vt dicit glo. ſingularꝭ. xij. q. ij. frat̓nitas. Nec ob. dictū doc. ꝙ lex cōdita ab hn̄te ptātē nō ꝯtinēs manifeſtā iniqͥ tatē dꝫ ẜuari etiā in foro aīe. qꝛ dꝫ intelligi qn̄ non ceſſat rō legꝭ in foro aīe: ſeu qn̄ eſt eadē rō ī vtroqꝫ foro. Al̓s ſecus. ¶ An auteꝫ heres teneat̉ ex delicto defuncti. ⁊ an heres in aliquo caſu teneat̉ inſolidum. vide ſupra Hereditas. ¶ Quid de illo qͥ ſponte ſe obligauit ad reſtōnem vſuraꝝ credēs bona vſurarij ad hoc ſuffice̓ cū nō ſufficiāt. Rn̄dit. S. Ber. ꝙ tenet̉ ad oīa: ſi ſe in diſtincte obligauit. qꝛ forte aliꝰ obligaſſet ſe ꝓ toto niſi ipſe fuiſſet. et ſic. qꝛ dedit dānū creditoribꝰ qd̓ nō incurriſſent ſine ſuo facto id̓o tenet̉ etiā ī ꝯſcīa

Uſura. v. ſecus aūt ſi explicaſſet verbis nolle ſe obligari: niſi inqͣntū de bonis vſurarij ad eum deuenerint. nec ſufficit ꝙ hoc tm̄ aīo intelligat niſi expͥmat verbis Lau. aut de ridol. dicit ẜm Lap. et quoſdā alios: fideiuſſorē vltra vires hereditarias nō teneri etiā ſi ſe pͥncipalē ꝯſtituiſſet. Idē Pau. de elea. Et hoc habita rōne a tꝑe cautōis p̄ſtite. qꝛ ſi tꝑe cautōnis p̄ſtite erat debitor pͥncipalis ſoluēdo. dato ꝙ eius facultates poſtea ſintꝭ exhauſte alit̓ qͣꝫ ꝑ reſtōnem vſurarū: nihilominꝰ remanebit fideiuſſor obliga tus ad oīa. Licet em̄ exceptio inopie ꝓſit pͥncipali nō tn̄ fideiuſſori. ꝙ ſi tꝑe cautōnis pͥncipalis non erat ſoluēdo: fideiuſſor nō obligat̉ vltra vires pͥn cipalis. Tn̄ idem Lau. ẜm dictū Pau. diſtinguit int̓ fideiubentē ꝓ cauente ſeu ſe obligāte ad reſti tutionē vſuraꝝ ẜm formā. c. qͣꝫqͣꝫ. de vſur. li. vj. vt euadat canonicas penas. et fideiubentē ꝓ cauen te ſeu ſe obligante ad reſtōnē vſuraꝝ ex alia cauſa vt pͥmo caſu nō teneat̉ fideiuſſor vltra vires. quia nec vltra vires reſtituere vel cauere tenebat̉ pͥnci palis. vt. d. c. qͣꝫqͣꝫ. In ſcd̓o v̓o caſu ſecus. qꝛ princi palis obligatus ē inſolidū. licꝫ habeat exceptionē inopie vel ſimilē. q̄ quidē exceptio vtpote. ꝑſonal̓ nō porrigit̉ ad fideiuſſorē. Et hec ē optima diſtin ctio. q̄ reducit opiniones q̄ vident̉ cōtrarie ad cō cordantiam. ¶ Utrū in vſura tranſferat̉ dn̄ium. Rn̄. ẜm Ul. ſic: cū et oīs voluntaria datio faciat tranſferre do miniū. Nā vſure dant̉ voluntate cōditionata.ſ. qꝛ potius vult aliqͥs vltra ſortē dare ꝙͣ mutuū nō accipere. et hanc ꝑtē tenet glo. xiiij. q. iiij. ſi qͥs vſu ra. Idē tenet glo. in. c. michael. ext eo. Idē Inno. Idē. S. Ber. Et ꝓ hac opi. facit. quia qn̄ traditio hꝫ cōſenſum dn̄i tradentis tranſfert̉ dn̄ium. vt. l. cōtractus. iuncta glo. C. de fi. inſtru. et in. l. multū C. ſi qͥs al. vel ſibi. et notat̉ in. l. traditionibꝰ. C. de pac. Et lꝫ tradat voluntate coacta: pura volūtas eſt ſufficiēs ad trāſlationē dominij. Licet cōpetat repetitio. l. ſi mulier. ff. qd̓ me. cā. Aliqͥ tamē circa hoc diſtinguunt. ꝙ aut res habite ex vſuris ſunt q̄ſite ꝑ pactū legis cōmiſſorie.i. ꝙ niſi ſoluat̉ debi tum infra certu tp̄s. pignus ꝑdat̉: aut nō. Primo caſu nō tranſfert̉ dn̄ium. qꝛ hoc pactū reprobatur in pignore. C. de pac. pig. l. fi. Et id̓o ex eo nō pōt tranſferri dn̄ium. qꝛ qn̄ aliqͥd ꝓhibet̉ et omne illd̓ qd̓ venit ex eo. vel ob id. l. nō dubiū. C. de legi. vn̄ accipiens res hmōi ſemꝑ ad reſtōnē tenet̉. cū rem alienā accipiat. Et hoc caſu pōt ꝓcedere opinio te nentiū ꝙ in vſura nō trāſfert̉ dn̄ium. Scd̓o caſu qn̄ res nō ſunt queſite ꝑ pactuꝫ legis cōmiſſorie. ſi vſurariꝰ eſt ſoluēdo: nullatenꝰ ad reſtōneꝫ tenet̉. q ab eo rem accepit etiam titulo lucratiuo. Uide tn̄ ad p̄dicta ꝙ notat Bar. in. l. ſi fundi. C. de pig. ac. vbi ex illa. l. cōcludit ꝙ pactū legis cōmiſſorie vel ſibi ſil̓e. Ex poſtfacto in pignoribꝰ nō reprobat̉. ſꝫ ante ſic. Rō eſt qꝛ tꝑe qͦ ꝯͣhit̉ debitū: debitor face ret quicqͥd creditor vellet in mundo vt hr̄et pecu niā. id̓o lex voluit vt nō vale̓t tale pactū vt pignꝰ hr̄et in ſolutū ꝓ debito. Sed qn̄ ex poſtfacto debi tor facit creditori tale pactū. tūc ceſſat rō. id̓o valet Et idē Bar. in. d. l. fi. dicit ꝙ aūt apponit̉ pactuꝫ Fo. CCLXIIII. ꝙ debito n̄ ſoluto ad tp̄s pignꝰ ſit tuū ꝓ debito. ⁊ iſtd̓ ē pactū legis cōmiſſorie. qd̓ reprobat̉ in. d. l. fi. Aut apponit̉ ꝙ pignꝰ ſit tibi emptū iuſto p̄cio. ⁊ iſtd̓ nō eſt pactū legis cōmiſſorie. ⁊ in eo ceſſat oīs captatio et deceptio. et valet. vt. l. ſi fundus.§. fi. ff. de pig. Quidā tn̄ cauti feneratores bon̄. ex con ſilio ipſoꝝ antiquoꝝ doctoꝝ et aduocatoꝝ facie bant fieri inſtrumenta iſto modo. Si pecuniā ad tempus nō ſoluēs. ſit fundus mihi emptus iuſto precio. declarando arbitrio talis et talis. quos ex nunc eligimus in arbitratores ⁊ bonos viros. Et tene menti. qꝛ eſt pulcrū ꝯſiliū. Et ꝯcludit Bar. ꝙ pactū legis cōmiſſorie non valet ab inicio. Secus ex poſtfacto. Et dicit ꝓpter hoc ſe reprobaſſe qd̓dā conſiliū. hec Bar. ¶ Et per p̄dicta poteſt ſolui queſtio quotidiana. An liceat emere huiuſmodi pignora a predictis vſurarijs. Et tenendo primā opinionē. ꝙ tranſfe ratur dominiuꝫ. tunc liceret. Tenendo v̓o aliam opinionem tunc nō liceret. Et Archi. flo. dicit ꝙ quia iſta materia non eſt vſqꝫquaqꝫ clara: nemini conſulendum eſt vt faciat. poſtfactum v̓o non eſt condemnandus. Et hoc niſi pignora eſſent res furtiue vel rapte vel ſacre. que pignorari non poſ Sura. v. ſcilicꝫ in cō tractu pignoris. ¶ Primo querit̉. vtrū tenens aliquaꝫ rem pignoratam teneat̉ eam reſtituere cum fru ctibus ſi ſoluit̉ capitale ꝓ quo res fuit pignorata. Rn̄. ẜm Ri. in. iiij. di. xv. ꝙ ſic. Si aūt de fructibꝰ ſortē recepit: tenet̉ pignꝰ reſtitue̓ ſine ſolutōe alia: recepto hoc qd̓ ſibi debet̉ ꝓ laboribꝰ et expenſis. Con. Monal. ¶ Scd̓o q̄ro. Pone ꝙ qͥs pignorat equum ꝓ mu tuo et ſoluit cibaria eius ⁊ ille cui pignoratꝰ eſt vtit̉ equo et equitat ad negocia ſua vel dat ad vecturā an ſit vſura. Rn̄dit Monal. ꝙ ſic. Idē de veſte ⁊ ſimilibꝰ quibꝰ vtitur ad vtilitatē ſuam et alterius damnum. ¶ Tercio q̄ro. qͥd ſi quis hꝫ equū ocioſum quē lo care nō velit. ⁊ pignorat eū alicui a quo mutuū ac cepit: ac ea ꝯditōne vt paſcat equū et eqͥtet. tn̄ ſine grauamine et ꝑiculo eqͥ. an ſit vſura. Rn̄dit Mo nal. ꝙ nō. lꝫ aliqͥd accipiat vltra ſortē. qꝛ non gͣuat̉ ꝓximū. īmo iuuat: eū paſcēdo. Itē in hmōi caſibꝰ ꝯſiderandū eſt vtꝝ p̄ter mutuū pares ſint vtilita tes hincinde. ⁊ ſi pares īueniant̉ circūſcripto mu tuo. nō eſt vſura. Idē de eo qͥ pignorat domū mu tuanti q̄ inutilis eſt ſibi. qꝛ nō vult eā locare ⁊ mu tuans cuſtodit domū a ruina ne deſtruat̉ ⁊ nō va let argumētū. Iſte hꝫ vſum eqͥ p̄ter ſortē. gͦ eſt vſu rarius. dꝫ em̄ addi. ⁊ ꝓ vſura nō facit cōpēſationē et hoc eſt falſum. qꝛ paſcit. ¶ Quarto quero. Utꝝ recipiens domū in pignꝰ ꝓ qua mutuat. C. vſqꝫ ad annum: licite poſſit pa ciſci ꝙ ſi ille non reddat ſua. C. in termino predi cto: domꝰ illa intelligat̉ vendita ꝓ dictis. c. Rn̄dit̉ S. Ber. ꝙ penſari debet valor domus ⁊ qͣntum excedit p̄ciū. Debet etiā ꝯputari ſi creditor recepit̉ xx v

vſumfructū de dicta domo: quē ſi accepit iudicari nō dꝫ in aliqͦ dānificatꝰ. īmo ẜm aliqͦs nō tm̄ do mū reſtituē tenet̉. ſꝫ etiā dictos fructꝰ ꝑceptos red dere vel in ſortē cōputare. ſi tn̄ dānificaret̉ de pecu nia ſua poſſet petē int̓eſſe. ſi v̓o creditor ſiue ille qͥ mutuauit n̄ recipit fructꝰ de domo illa cū ſuꝑflui tas valorꝭ domꝰ cedat ī penā debitorꝭ ſiue eiꝰ qͥ mu tuū accepit. p̄ſuppoſito ꝙ bona fides in ꝯͣctu int̓ uenerit. qꝛ videlicet creditor dū mutuaſſet crede bat illū eſſe ſolutuꝝ. qꝛ ꝓfecto ſi hac intētōne mu tuaſſet credēdo. videlicet illū nō eſſe ſolutuꝝ. vſu rarius eſſꝫ. ſi aūt credebat illū eē ſolutuꝝ tūc poſſꝫ lucriface̓ domū. Nā hec pena in ꝯͣctu apponit̉. vt metu pene debitū certo die ſoluat̉. qd̓ quidē licet. extra de arbi. dilecti. Con. Ho. Sura. VI. In ꝯͣctu ꝑmutatōis. Primo q̄rit̉. Utrū ars cāpſoria ſit li cita. Rn̄. ẜm Ale. de alexan. ꝙ hec ars neceſſaria eſt ad vtilitatē ꝑegrinātiū. ⁊ alioꝝ qͥ cir cuunt diuerſas regiones ⁊ ad cōmutationē rerū: ſine qͣ nō eſt vita humana. Reꝝ em̄ commutatio neceſſaria ē q̄ cōmode fieri nō p̄t ſine numiſmate. Non em̄ in diuerſa loca ⁊ remota portari pn̄t res cōmode ad ꝑmutationē faciendā. Et id̓o neceſſa ria fuit numiſma ⁊ ars cāpſoria ꝓpter diuerſitateꝫ numiſmatū. hec aūt cōmutatio artis cāpſorie nō hꝫ rōnē mutui. qꝛ nō ſꝑat̉ lucꝝ ꝓpt̓ dilationē tꝑis nec iteꝝ cāpſori reddit̉ res eadeꝫ ſpē vel numero. qꝛ dat monetā vniꝰ generis ⁊ recipit alteriꝰ. puta. dat turonēſes ⁊ recipit bononiēſes vel econuerſo. nec poteſt dici emptio vel venditio proprie: quia emptio vel venditio conſiſtit in rebus appreciabi libus. qͣrū p̄cia mēſurant̉ ⁊ det̓minant̉ numiſma te. hoc aūt genꝰ fit in cōmutatōe ſola numiſmatū diuerſoꝝ geneꝝ. ⁊ id̓o nō ē emptio ⁊ vēditio. ſꝫ ſim plicit̓ pōt dici ꝑmutatio. ꝑmutatio em̄ dr̄ vno mō general̓r qn̄ aliqͥd dat̉ loco alteriꝰ ⁊ ſic cōp̄hendit oēm cōmutationē. Scd̓o mō dr̄ qn̄ res det̓mina ta ad vtilitatē vite datur ꝓ alia re det̓minata. Et hoc mō det̓minat̉ de ꝑmutatōe in iure canonico. vt qn̄ cōmutat̉ p̄benda cū p̄benda vel hmōi. Ter cio mō dr̄ ꝑmutatio magis det̓minate numiſma tū ꝑmutatio. Et hoc mō ars cāpſoria dr̄ ꝑmutatō Con. p̄dictis. F. de may. in. iiij. dicens ꝙ ſicut ars mercationū facta legittime ē vtilis ⁊ ſicut mercato res ſt̓ valde vtiles. qꝛ aliqͣ habent̉ ī vna regione q̄ nō in alia ita pecunie ꝯmutatores ſeu cāpſores. qꝛ vna moneta currit ī vna regione ⁊ nō ī alia. vnde ꝓ ſuo labore aliqͥd pn̄t lucrari licite. ¶ Scd̓o q̄ro. qͣre cāpſor pōt reciꝑe lucꝝ ꝑmutādo v̓bigr̄a. ſtrinlēgus ī anglia valꝫ qͣtuor turonēſes ⁊ nō plus. Pone ꝙ cāpſor ꝓ cōmutatōe ſtrinlēgor ad turonen̄. aliqͥd accipit vel ecōuerſo. an liceat cū nō laboret plus qͣꝫ vſurarius. Rn̄dit idē Alex. ꝙ numiſma hꝫ duplicē cōmutationē. Unā ex naͣ rei ſiue pondē ⁊ maͣ. Aliā ex det̓minatōe legꝭ poſitiue exqͦ accidit ꝙ freq̄nt̓ aliqd̓ numiſmatꝭ genꝰ in aliqͦ loco nō tātū valet qͣntū valorē dedit illis lex poſiti ua. ⁊ iō qn̄ cāpſor aliqd̓ genꝰ numiſmatꝭ accipit n̄ ẜm det̓minationē ⁊ īpoſitionē legis. ſꝫ ẜm eſtimaUſura. vj. tionē ponderis ⁊ materie. ⁊ aliud genꝰ dat ẜm eſti mationē ⁊ īpoſitionē legis ⁊ fit iā recōpenſatio et eqͣlitas int̓ datū ⁊ acceptū. cōꝑando valorē numiſ matis dati. qd̓ valet ẜm eſtimationē legꝭ ad valorē numiſmatꝭ accepti. qd̓ valꝫ tā tn̄ ẜm naturā rei ad pondꝰ ẜuat̉ ibi iuſticia ſil̓is illi q̄ eſt in emptionibꝰ ⁊ vēditōibꝰ. qꝛ recōpēſatio fit h̓ ꝑ maiorē ⁊ āpliorē vtilitatē dati apd̓ accipiētē a cāpſore ꝙͣ r̄cepti ab eo ¶ Tercio q̄ro. Pone qͥs dat̉ marca argēti ꝓ alia marca argēti ſoluēda ⁊ recipiēda certo t̓mino. vtꝝ iſte cōmittat vſurā. Rn̄dit Alexan. de alex. ꝙ aut veriſil̓r ſcit̉ ꝙ marca ſit plus valitura tꝑe ſolutōis vtputa. ſi qͥs det marcā argēti ꝓ alia recipiēda tali tꝑe qͦ magis reqͥrit̉: multū p̄ſumit̉ ꝯͣ ſic mutuantē ꝙ q̄rat lucꝝ rōe tꝑis. Pōt etiā in hoc caſu ⁊ ſil̓ibꝰ fieri diſtinctio sͣ. poſita. Uſura. j. v̓. Uenditio fru ctus. An.ſ. mutuauit ſoluꝫ ob ſeruiciū. An.ſ. erat ẜuaturꝰ vel nō ⁊cͣ. ⁊ an auferat libertatē debitori ſe liberādi vel ne. ⁊ an veriſil̓r dubitet̉ vtꝝ res plus vel minꝰ valeat tꝑe ſolutōis. nā tūc poſſꝫ excuſari rōne dubij. Idē iudiciū ē qn̄ ſpēs ꝓ ſpē. puta gͣnū ꝓ grano. vinū ꝓ vino. oleū ꝓ oleo ad certā men ſurā datur. Con. Monal. ¶ Quarto q̄ro. Aliqͥs hn̄s ſpālē pecuniā: quā ti met futuro tꝑe minorādā ſuo p̄cio ẜm ſtatuta legꝭ poſitiue vel dn̄i terre. an liceat ſine vicio vſure mu tuo dare dictā pecuniā. hoc pacto vt ſibi reddatur in eqͣli p̄cio ī qͦ ē cū ab eo dat̉. Rn̄dit Ale. de ale. vr̄ multꝭ ꝙ n̄. Alijs āt ꝙ ſic. qꝛ alid̓ ē in mutuo ſꝑare lucꝝ. alid̓ ē vitare dānū. pͥmū n̄ p̄t fieri ſine īiuria dei: nec ſine īiuria ꝓxi. Qui āt euitat dānū deo in iuriā nō facit cū hoc nulla lege ꝓhibeat̉ nec ꝓxīo ſit īiuria. qꝛ nō ledit ꝓximū ſuū qͥ euitat dānū ſuū In ꝓpoſito aūt ſi mutuās magꝭ q̄rit vitare dānū ſuū qͣꝫ hr̄e lucꝝ: debitor aūt nihil minꝰ accipit tꝑe mutuatōis qͣꝫ reddē teneat̉ nec erat veriſil̓e pecu niā eſſe minꝰ valiturā qͣꝫ valebat tꝑe mutui. qꝛ vili ficatio huiꝰ pecunie nō accidit rōe dilatōis tꝑis. ſꝫ ex volūtate legiſlatoris. vide sͣ. Reſtō. v. vbi hēs multa ſingularia de hac materia. vide tn̄. q. quam format Lu. ro. in ſuis ſingularibꝰ de magno mer catore qͥ ſcit de ordine dato ī ꝯſilio ꝙ cras minꝰ va lebit frumētū ⁊ ille vēdidit: nō notificādo empto ribus de ordinatōe p̄dicta. Et dicit ꝙ ꝯͣhētes pn̄t agē ꝯͣ mercatorē illū ad int̓eſſe ẜm Guil. ꝑ. l. fraus ⁊. l. ꝯͣ legē. ff. de legi. Placet Bar. in. l. q̄ro. ff. de ac. emp. ⁊ Bal. in. l. ij. de ꝑi. ⁊ co. rei ven. ꝓ hoc tex. in l. ſi vina. v̓. plane. ff. de ꝑi. ⁊ co. rei ven. ⁊ ibi ſic dr̄. Plane ſi intelligēt vēditor nō duraturā bonitatē vſqꝫ ad diē q̄ tolli debēt: nec āmonuit emptorē. te nebit̉. hec ibi. Hec tn̄ lex iudicō meo paꝝ facit ad ꝓpoſitū. nā loqͥt̉ de vino diſpoſito ad corruptōem ⁊ ſic nō hꝫ ſuā bonitatē intrinſecā. ⁊ id̓o vendens tale vinū ac ſi hr̄et bonitatē intrinſecā. tenetur ad reſtōnē. ſecꝰ de mercatore vendēte granū: ſciēte ꝙ cras debeat mutari p̄ciū ex diſpōe ſtatuti. eo ꝙ qn̄ tale gͣnū vēdit̉ tātū valeat ⁊ etiā habeat ſuā boni tatē intrinſecā. Et in hoc nō q̄rit lucrū pͥncipalit̓. ſꝫ ſolū euitare damnū. qd̓ nota. ¶ Quinto. Pone ꝙ depoſui pecuniā apd̓ cāpſorꝭ ſine aliqͥ pacto. qͥ campſor cū dicta pecunia multū

Uſura. vj. fuit luc̓ratus ⁊ ſoluit mihi pecuniaꝫ. puta. xx. ꝓ. c. Modo querit̉ vtꝝ iſta ſit vſura. Quidam dicunt ꝙ aut depoſui ſub ſpe iſtiꝰ remuneratōis. ⁊ tūc eſt vſura. ſecus ſi ſimpl̓r. Et in hoc ſtat̉ dicto meo. qꝛ eſt qō d̓ ꝯſcīa. Bal. v̓o in. l. j. C. ꝓ ſocio. dic̄ ꝙ aut talis depoſuit in ſpē. ⁊ tūc qꝛ ipſe illicite vſus eſt pe cunia depoſita. omne lucꝝ inde ꝓueniēs dꝫ mihi reſtituere. qꝛ locupletior ex re mea factus eſt. ff. de ne. ge. l. qͥ ſine vſuris. ſꝫ hoc intellige in foro iudicia li: qꝛ iura hoc illi infligunt in penā. Pena āt in fo ro ꝯſcīe nō eſt ſoluēda de neceſſitate. vt dicit glo. ī ta. frat̓nitas. xij. q. ij. niſi ſeqͣt̉ ꝯdemnatio ꝑ iudicē aut ſaltē ſnīa declaratiua. vbi ſnīa diſpoſitiua fie ret ꝑ ius poſitiuū. vt dictū eſt ſepiꝰ. vel vbi depo nēs eēt damnū paſſus. qꝛ forte repetiſſet pecuniaꝫ ſuam ⁊ hr̄e nō potuiſſet: ⁊ ꝓpt̓ hoc damnū paſſus. nam tūc depoſitariꝰ ad inteſſe tenet̉. aut vſus eſt li cite. qꝛ depoſueram ad numeꝝ. ⁊ tūc ſi aīo donan di ⁊ ſciens ſe nō teneri: liberalit̓ dat. maxime ſi de ponēs a pͥncipio nō hūit intentōꝫ depͣuataꝫ. p̄t il lud retinere cū bona ꝯſcīa: qꝛ ē mera donatio. aut dat ex qͣdam eqͥtate: q̄ ſepe mouet debitores ad re muneran̄. ⁊ idē eſt. Aut dat credēs ſe teneri ex iure neceſſitatis: cū nō teneret̉. ⁊ tūc ẜm Bal. licite reci pitꝭ ſi nō habuit a pͥncipio aīm fenerādi. al̓s ſecus Nam obligatio antidoris iuſtam parit retentōeꝫ ꝑ errorē ſoluti. vt. ff. de fideiuſ. l. ſi teſtō.§. j. niſi eēt error facti: vt qꝛ putabat ꝑ ſuum ꝓcuratorē eſſe ꝓ miſſum cum nō eſſet. tūc nec de iure iudiciali nec ꝯſcientiali retinere pōt. ¶ Sexto q̄ro. Campſor cābiendo. vel ꝑmutando recipit vnum denariū ꝓ flor. vel in diſtāti loco fa cit pecuniā numerari: ⁊ ego h̓ do. an ſit vſura. v̓. gͣ. Numero campſori ꝑiſiꝰ. c. ꝓ. xc. q̄ ꝑiſiꝰ dari facit. Quid iurꝭ. Rn̄. d. Lau. vr̄ ꝙ ſit vſura. qꝛ q̄rit fru ctum de pecunia q̄ nō ꝑit. In ꝯͣrium facit: qꝛ nō ē mutuū: ſꝫ ꝑmutatio. Itē qͥ in loco diſtāti pecuniā nūerari fac: ſuſcipit in ſe ꝑiculū. hāc. q. format Io. de li. in. c. fi. de vſur. ⁊ ibi poſt multa dicit ꝙ nō vr̄ bene excuſabilis niſi attēto int̓eſſe. qꝛ attēto ſubie cto pecunie eſt inuendibilis. qꝛ oīm reꝝ eſtimatio eſt. ff. de fideiuſ. l. ſi ita. Concludit final̓r ꝙ vbi plꝰ recipiat: nō eſt bene tutus in ꝯſcīa. ſꝫ ſi veꝝ foret. hmōi cambia non fore. licita multi damnarent̉ ⁊ iō ego puto licita fore. dum tn̄ debito mō celebrēt̉ hoc eſt ꝙ moderatū lucꝝ recipiat̉. Et dico ꝙ h̓ nō int̓uenit mutuū. vnde vſura nō p̄t dici. nec int̓ue nit aliqͥd ꝙ ꝯͣ ꝯſcīam edificet. Un̄ dico ꝙ in pͥmo caſu. ſi tibi cābio flor. aureū ꝓ moneta. vel ecōtra ⁊ in vtroqꝫ caſu volo vnum denariū veri valoris iaꝫ nō illud volo. qꝛ tibi vendā pecuniaꝫ q̄ eſt inuē dibilis. nec ad pecuniaꝫ reſpectū hēo. ſꝫ ad int̓eſſe meū reſpectu laboris oꝑaꝝ. penſionū. fictoꝝ. ſala rioꝝ factoꝝ ⁊ expenſaꝝ q̄ ſubeo hmōi artē exercē do. inſuꝑ ꝑicula ⁊ labores plerūqꝫ talibꝰ cōtingere ſolent: iō ex his cābijs pōt ſumere moderatū lucꝝ rōne int̓eſſe. ſecus aut de eo qͥ hanc nō exercet ar tem. nec ꝓpt̓ hoc opus īminet ſibi pericula. nec hꝫ inde labores. nec expēſas. ex qͦ rōne int̓eſſe poſſit inde hr̄e lucꝝ. ⁊ ẜm hoc ꝯſentienduꝫ eſt pͥme opi. Ideꝫ tenet Bal. dicēs ꝙ talis ꝯͣctus eſt licitꝰ iure Fo. CCLXV. gentiū ⁊ neceſſariꝰ ⁊ munitꝰ rōe naturali. eo ꝙ cā pſor pericula viaꝝ ⁊ damna nuncioꝝ ſubit. vt. ff. de nau. fe. l. periculi. ⁊. ff. de ac. ⁊ ob. l. traiectitie.§. de illo. Et ſi aliqͥd plus lucrat̉ iſte campſor licite lu crum ſumit. qꝛ induſtria accedit rei licite. vt no. ff. ad. l. fal. l. ſi heres. Preterea numeranti. x. licitū eſt paciſci ꝙ ei reddant̉. ix. tm̄. quia minuere ſortem non eſt peccatum. augere autem ſic. vt eſt tex. no tabilis. ff. ſi cer. pe. l. rogaſti.§. ſi tibi. Adhuc tn̄ de non exercente hmōi artem.ſ. cambiente minutim pōt non irrōnabiliter dici. ꝙ vbi talis reciꝑet ali qd̓ lucrum moderatum minus tn̄ qͣꝫ ꝯſuetum ſit acciꝑe ab alijs tenentibꝰ factores ⁊cͣ. non eſſet con demnandus. Cum hic etiam concernat aliquod intereſſe. puta amiſſionem temporis in numeran do ⁊ huiuſmodi. ⁊ debitor minus ſoluit huic qͣꝫ ſi accederet ad deputatum ad hoc. Et ſic hoc fit ad vtilitatē vtriuſqꝫ partis. ergo videtur licitum. ¶ Et ex p̄dictꝭ habes an licitum ſit cambium qd̓ ſit ꝑ lrās: vt fit quotidie. Et concludendum eſt ꝙ ſic. tum qꝛ ibi non eſt mutuū: ſꝫ ꝑmutatio numiſ matis ad numiſma. tum qꝛ eſt ad vtilitatem vtri uſqꝫ ꝑtis. nec em̄ ſine tali cambio mercantie exerce ri poſſent. tum rōne int̓eſſe vt dictū eſt. Nota tn̄ ẜm quoſdam ꝙ duplicia ſunt cambia.ſ. realia. qꝛ vt plurimū realit̓ deducunt̉. Quedam v̓o cauſa lia q̄ a qͥbuſdam appellant̉ cābia groſſoꝝ a qͥbuſ dā cābia ſicca. Et in pͥmis cambijs.ſ. realibꝰ tripl̓r p̄t int̓uenire lucꝝ. pͥmo rōne cuſtodie. ⁊ de hoc di ctum eſt sͣ. ſcd̓o p̄t int̓uenire lucꝝ rōne pr̄ie. v̓b. gͦ. plus valet florenꝰ ſenēſis ſenis qͣꝫ alibi. Et ſil̓r flo rentie florentinꝰ. ſil̓r ducatꝰ venetꝰ. ⁊ ſic de alijs. Propt̓ea ſi pura ⁊ ſola rōne cābij ꝓpt̓ monetā plꝰ valentē in ꝓpria patria ꝙͣ in aliena int̓ueniat lucꝝ nō cadit ibi vſura. v̓b. gͣ. ſi qͥs vltra montanꝰ. M. ducatos venetos venecias ītēdebat ferre ⁊ ibi eos expendere. ⁊ inueniens campſorem in patria ſua hn̄tem tabulaꝫ cābij in ciuitate veneciaꝝ. ſibi tra dit eos ad foꝝ cābij veneciaꝝ. ſi nihil aliud hic in tendit: nō eſt ibi vſura. lꝫ plus p̄dicti ducꝭ. veneti valeant in venecijs ꝙͣ vbi tradit eos. Uerūtamē ſi ex hoc ꝙ ducatos p̄dictos pͥus tradit vltra mō tes qͣꝫ recipiat in venecijs cambium eoꝝ. intendat aliquod lucrum acquirere. tunc prior traditio in duit mutui rationem. Et eſt ibi vſura. D. autem Lau. dicit p̄dictum caſum eſſe licitum. quia cur ſus monēte operat̉ exceſſum in valore ẜm locoꝝ diuerſitatem. Plus enim valet hic florentie florē tinus ꝙ alibi. ⁊ ſic de ſingulis. Et eſt alia ratio. ſcꝫ. periculi. Non em̄ vendit pecunia q̄ eſt inuendi bilis. ſꝫ tantum hic ſoluit̉ quantum ibi numerat̉. Nam tantum valet hic flor. cū vno denario. qͣn tum ibi florenus ſine denario. Hoc etiam operat̉ monetaꝝ diuerſitas. Qn̄qꝫ em̄ tātū valēt venecijs c. ducꝭ. qͣntū florentie. cvj. florēi. aliqn̄ plus. aliqn̄ minus. non ergo plus ſoluit̉: ſꝫ tantūdem. Item ſi aliquid plus valent: illud plus cōputabit̉ rōne periculi. ⁊ vt ſubueniat̉ ſalarijs miniſtroꝝ ⁊ penſi onum. ⁊ ne fruſtra operas ponat ⁊ ſudorem in ali oꝝ vtilitatē. Tercio in p̄dictis cābijs lucꝝ p̄t int̓ uenire rōne monēte. Sunt em̄ monēte q̄dam q̄

nō tm̄ in ꝓpria patria ſꝫ qͣſi vbiqꝫ maiorem curſuꝫ maioremqꝫ valorem hn̄t qͣꝫ alie monete: ſicut patꝫ de ducatis venetꝭ. bononis antiqͥs ⁊ ſil̓ibꝰ. Inſuꝑ p̄dicte monete q̄ ī tali p̄cio maiori ſunt. adhuc ma gis in vna pr̄ia qͣꝫ in alia currūt ⁊ cariꝰ eſtimāt̉. De hac materia vide sͣ. Uſura.j. circa fi. Itē aliū caſū de hac materia videsͣ. Uſura. ij. q. xiiij. Circa aūt cābia caſualia ſiue groſſoꝝ q̄ celebrant̉ hoc mō. Et ponat̉ caſus in forma. Naꝫ cū ego indigeā ī florē tia. x. lib. groſſoꝝ. ⁊ ibi r̄cipio ꝓ illis a cāpſore. cvj. flo. aut plus vel minꝰ ẜm ꝙ tūc florētie talia cābia currūt ⁊ ẜm ꝙ ibi valent. x. lib. groſſoꝝ. demū ad vnij mēſem teneor ſibi reſtituere tantū qͣntū. jͣ. x. dies ꝯputandos a die celebrati ꝯͣctꝰ valebūt. x. lib. groſſoꝝ in ciuitate veneciaꝝ: q̄ qͥdem aliqn̄ plꝰ va lent qͣꝫ receptū ſit a me. aliqn̄ etiaꝫ minꝰ. ꝓpt̓ea cā ꝑſor aliqn̄ ꝑdit aliqn̄ lucrat̉. lꝫ cōiter inde ſuſcipiat lucꝝ: q̄rit̉ an liceat. Rn̄. ſan. Ber. ꝙ talis ꝯͣctꝰ oī no eſt illicitꝰ. Primo qꝛ ibi ē ꝯͣctus mutui cū inten tōe recipiēdi vltͣ ſortē hinc ad mēſem. qd̓ ē ꝓhītū Scd̓o. qꝛ ſꝑat̉ lucꝝ numi: qd̓ nō licet. lxxxviij. diſ. eijciens. Tercio ē illicitꝰ. qꝛ cū damno ꝓximi.ſ. re cipientis pecuniā ad cābium. cū exꝑientia teſte. q̄ mgr̄a eſt oīm: talia cābia ſunt hodiernis tꝑibꝰ ſb̓ merſio ⁊ deſtructio oīm ciuitatū. Idē tenet archi. Ao. in ſuo tractatu de cābijs. lꝫ qͥdaꝫ teneant talia cābia licita fore. ⁊ ꝙ ibi nō eſt ꝯͣctꝰ mutui: ſꝫ ꝑmu tatōis. ⁊ hanc opi. ſeqͥt̉. d. F. de triuiſio. I. v. doct. aduocatꝰ ꝯſiſtorial̓ in qͦdam ꝯſilio ſuꝑ dictꝭ cābijs edito. Prima tn̄ opi. vr̄ tutior. Idē dd̓m ẜꝫ archi. flo. de cābijs q̄ celebrant̉ iuxͣ cōem modū loq̄ndi ꝑ lōdres. aut bruges ⁊ hmōi. Sus clauiū. Quo ad v ¶ abſolutōis formā. ⁊ ſpāleꝫ ⁊ cōem. Quo ad ſpālē.ſ. ſuꝑ excōicatōe maiori. ſciēdū ꝙ. v. reqͥrunt̉. Primo ꝙ abſoluēs ptātē abſoluen di hēat ordinariā ſiue delatā. al̓r abſolutio ē nulla exͣ de pe. ⁊ re. oīs. īmo ſepe ip̄e abſoluens remanet ligatꝰ cū ſingularit̓ abſoluto. vt in cle. religioſi. de pͥuil̓. Alia qͣtuor videsͣ. Abſolutio. v. ¶ Quis aut modus ẜuet̉ in abſolutōe ab excōica tōe maiori. Dic ꝙ expoliat̉ excōicatꝰ veſtibꝰ. ⁊ po net ſe ante ianuaꝫ eccl̓ie ꝓſtratū. vel flexis genibꝰ corā illo qͥ dꝫ eū abſolue̓. qͥ abſoluēs tenebit v̓gas vel corrigiā in manibꝰ dd̓o pſal. Miſerē mei deꝰ. vel aliū pſal. pnīalē v̓berādo eū ſel̓ in qͦlibet v̓. vel magis vel minꝰ vel acriꝰ ẜm qͣntitatē ꝯtumacie. ⁊ poſt pſal. dicat gl̓ia pr̄i ⁊cͣ. poſtea. kl̓. xp̄el̓. kl̓. pr̄ nr̄. Et ne nos. poſtea dicat v̓. Saluū fac ẜuū tuū. vel ancillā tuā. vel ẜuos tuos. vl̓ ancillas tuas ſi pl̓es ſunt. nihil ꝓficiat inimicꝰ in eo vel in ea vel in eis. Eſto ei vel eis dn̄e turris fortitudinis. A facie ini mici. Dn̄e exau. ⁊cͣ. Dn̄s vobiſ. ⁊cͣ. or̄o. Deꝰ cui ꝓ priū eſt miſereri ſꝑ ⁊ ꝑcere ſuſcipe dep̄catōꝫ nr̄am. ⁊ hūc famulū tuū: quē excōicatōis cathena ꝯſtrin git: miſeratio tue pietatis abſoluat ꝑ. x. d. n. Amē. Poſtea dicat. Aucͣte dei oīpotētis ac btōꝝ apl̓or Petri ⁊ Pauli ⁊ eccl̓ie ſancte romane ⁊ nr̄a: abſol uimꝰ te a tali ſnīa ⁊ reſtituimꝰ te cōioni ⁊ ꝑticipatōi eccl̓ie ⁊ oīm fidelium. ⁊ eccl̓iaſticis ſacr̄is. Noͣ tū Uſus clauium ẜm glo. Ray. ꝙ ſi papa mādat vel legatꝰ aliquem abſolui ī forma eccl̓ie. ēt illa omiſſa tenet abſolutō. Nec em̄ ſic mādat̉ abſolutio ſub ꝯditōe vt ſic de mū hēat ptātē abſoluēdi ſi ẜuauerit formā: ſꝫ duo mādant̉.ſ. ꝙ abſoluat ⁊ ꝙ formā eccl̓ie ẜuet. Secꝰ tn̄ vr̄ dd̓m ſi papa mādat aliquē abſolui in forma ꝯfeſſionalis. vt in indulgentijs plenarijs. naꝫ illa forma nō ẜuata nihil fit. Forma aūt ꝯfeſſional̓ pa pe ſixti qͣrti talis eſt. Dilecte fili. ⁊. jͣ. Nos tuis ſuꝑ plicatōibꝰ inclinati: ꝯcedimꝰ tibi vt aliquē idone um ꝯfeſſorē p̄ſb̓ꝝ ſecularē vel religioſum in tuum poſſis eligere ꝯfeſſorē: qͥ vita tibi comite in caſibꝰ a pl̓ice ſe. reẜuatis: ſel̓ dutaxat. In alijs v̓o qͦtiens fuerit opportunū. ꝯfeſſione tua diligent̓ audita ꝓ ꝯmiſſis tibi debitā abſolutōꝫ impendat. ⁊ iniun gat pnīaꝫ ſalutarē. Ꝙqꝫ ꝯfeſſor quē duxeris eligē dum oīm pctōꝝ tuoꝝ de qͥbꝰ corde ꝯtriueris ⁊ ore ꝯfeſſus fueris. etiam ſemel dumtaxat in mortis ar ticulo plenariaꝫ remiſſionē tibi in ſinceritate fidei ⁊ vnitate ſancte ro. eccl̓ie. ⁊ obedientia ac deuotōe nr̄a. vel ſucceſſoꝝ nr̄oꝝ ro. pon. canonice intranti um ꝑſiſtenti: aucͣte apl̓ica ꝯcedere valeat deuotio ni tue tenore pn̄tium indulgemꝰ. Sic tn̄ ꝙ idone us ꝯfeſſor de his de qͥbꝰ fuerit alteri ſatiſfactō im pendēda. eam tibi ꝑ te ſi ſuꝑuixeris vel heredes tu os: ſi forte tūc tranſieris faciēdam iniūgat. quā tu vel illi facere teneamī vt p̄fert̉. Et ne qd̓ abſit ꝓpi̓ hmōi grām vel ꝯceſſionē reddaris ꝓcliuior ad illi cita impoſteꝝ ꝯmittēda: volumꝰ ꝙ ſi a ſinceritate fidei. vnitate ro. eccl̓ie. ac obedientia ⁊ deuotione nr̄a vl̓ ſucceſſoꝝ nr̄oꝝ ro. pō. canonice intrātiū de ſiſteres. aut ex ꝯfidētia eiuſdē ꝯceſſionis vel remiſ ſionis aliqͣ forſan ꝯmitteres. ꝯceſſio ac remiſſio ac pn̄tes lr̄e nullatenꝰ ſuffragent̉. Et inſuꝑ ꝑ vnum annū a tꝑe qͦ pn̄s gr̄a ad eoꝝ ꝑuenerit noticiā cō putando: ſingulis. vj. ferijs īpedimēto ltīmo ceſſā te ieiunent. ⁊ ſi p̄dictis ferijs ex p̄cepto eccl̓ie. regu lari obẜuantia: iniūcta pnīa. voto. vel al̓s ieiuna re teneant̉. vna alia die ſingulaꝝ ſeptimanaꝝ eiuſ dem anni. qͣ vt p̄mittit̉ aſtricti nō ſint: eiunent. ⁊ ſi in dicto anno vel aliqͣ eius ꝑte eēt impediti. an no ſeq̄nti. vel al̓s ꝙͣprimū poterint mō ſil̓i ſupplē hmōi ieiuniū teneant̉. Porro ſi forſitan al̓s p̄liba tū ieiuniū in toto vel in ꝑte qͦmodocūqꝫ adīplē ne querīt comode. eo caſu ꝯfeſſor p̄dictꝰ ieiuniū ip̄m in alia pietatis oꝑa ꝯmutare valeat. ꝓut aīaꝝ ſua rū ſaluti expedire videbit̉. q̄ ipſi oratores pari mō debeant adimple̓. Alioqͥn pn̄s ꝯceſſio. quo ad ple nam remiſſionem hmōi dutaxat. nulliꝰ ſit roborꝭ vel momēti. hec ibi. Nota tn̄ ꝙ lꝫ in hmōi plena rijs indulgentijs dicat̉ ꝙ qͥs poſſit eligere ꝯfeſſo rem ⁊cͣ. qͥ poſſit abſoluere illū ab omnibꝰ peccatis criminibꝰ. exceſſibꝰ ⁊ in caſibꝰ etiam ſedi apl̓ice re ẜuatis. ⁊ in qͥbꝰ ſe. apl̓ica eēt ꝯſulenda. ꝙ nihilomi nus talis ꝯfeſſor nō pōt ſe intromittere de caſibꝰ reẜuatis ꝑ ꝓceſſum curie. nec etiā ꝑ ſixtinam. quā hēs in fine huius oꝑis. in qua ꝯtinet̉ ſummarie fe re totus ꝓceſſus curie. Et hoc niſi de p̄dictꝭ caſibꝰ ſpāliter ⁊ exp̄ſſe in huiuſmodi indulgentijs mētio habeat̉. ¶ Forma aūt ꝯmunis abſoluendi a pctīs hec eſt:

Miſereat̉ tui ⁊cͣ. Indulgentiam ⁊cͣ. Poſtea dicat Dn̄s nr̄ ieſus xp̄s abſoluat te. Et ego aucͣtate ſua qua fungor inꝙͣtuꝫ poſſum ⁊ debeo abſoluo te ab oī vinculo excōicatōis mīoris ſi teneris. ⁊ reſtituo te ſanctis ſacr̄is eccleſie ſi indiges. Iteruꝫ abſoluo te ab oībꝰ peccatis tuis ꝯfeſſis ⁊ oblitis mortalibꝰ et venialibꝰ ⁊ circūſtantijs eoꝝ quōcunqꝫ ⁊ quali tercūqꝫ offenderis deū creatorē tuū. aīam tuā. ⁊ ꝓ ximū tuū. Et oīa bona q̄ feciſti ⁊ facies ⁊ aduerſa q̄ ſuſtinuiſti ⁊ ſuſtinebis ſint tibi in pnīam ⁊ remiſſi onē peccatorū tuoꝝ ⁊ in augmentū gr̄e diuine. In no. p. ⁊cͣ. Et no. ꝙ impoſitio manus ſuꝑ caput ip ſius ꝯfitentis nō eſt de neceſſitate. ſꝫ de cōgruitate Itē nota ꝙ ſupradicta forma abſoluēdi ab excōica tione maiori nō eſt de neceſſitate obſeruāda. niſi in excōicatōe notoria. ſecꝰ ſi eſſet occulta. Immo etiā ſi eſſet notoria ⁊ abſoluēs nō ſeruaret dictā formā: licet peccaret. tn̄ abſolutio teneret. ¶ Forma aūt abſolutōis plenarie hec eſt. Miſerea tur ⁊cͣ. Indulgētiā ⁊cͣ. Dn̄s nr̄. i. x. te abſoluat. Et ego aucͣtate ipſiꝰ ⁊ beatorū Petri ⁊ Pauli apl̓oruꝫ eius. in hac ꝑte tibi ꝯceſſa ⁊ mihi cōmiſſa abſoluo te ab oī ſnīa excōicatōis maioris. ⁊ minors: ſuſpen ſionis ⁊ interdicti ſi teneris. ⁊ reſtituo te vnitati fi deliū ⁊ ſacr̄is eccleſie. Itē eadē aucͣtate ego te abſol uo ab oībꝰ peccatis tuis ꝯfeſſis: cōtritis. ⁊ oblitis ⁊ circūſtantijs eoꝝ. Et aucͣtate dei oīpotentis. ⁊ be. Pe. ⁊ Pau. ⁊ aucͣtate ſummi pon. N. pape in hac ꝑte tibi ꝯceſſa ⁊ mihi cōmiſſa. inqͣꝫtū claues ſancte ro. eccleſie ſe extēdunt. ⁊ inqͣtū debeo: ego te abſol uo ab oībꝰ penis tibi in purgatorio debitis ꝓpter culpas ⁊ offenſas qͣs ꝯͣ deū ⁊ ꝓximū tuum ⁊ aīam tuā ꝯmiſiſti. Et inqͣꝫtū mihi ꝑmittit̉: ego reſtituo te illi innocētie in qͣ eras qn̄ baptizatus fuiſti. ⁊ ple niſſimā tibi confero abſolutionē ⁊ remiſſionē oīm pctōꝝ tuorū. In noīe pr̄is ⁊cͣ. De abſolutōne ab ir regularitate ⁊ ſuſpēſione videsͣ. Abſolutio. vj. Sus et vſuſfructus Que dr̄ia ſit inter eos? Dic ꝙ ſi vſus vi ridarij ē tibi relictus. roſas ⁊ fructꝰ viri darij poteris ſumere ad vſū tuū. ſꝫ alij nō poteris vēdere nec dare. ſꝫ ſi vſuſfructꝰ ſit tibi relictꝰ. tunc potes vēdere ⁊ dare: ⁊ ad vſū tuū hr̄e poteris. ¶ Quid aūt ſit vſuſfructꝰ? Dic ẜm Dir. li. ij. ꝙ eſt ius alienis rebꝰ vtēdi ⁊ fruēdi: ſalua reꝝ ſb̓a: qꝛ eſt ius in corꝑe: qͦ ſublato. ⁊ ip̄m tolli neceſſe eſt. ff. e. l. ij. ⁊ inſti. e. in prin. vbi p̄dicta habent̉. Dicit̉ fruēdi ad dr̄iam nudi vſus. qꝛ minꝰ ē in vſu qͣꝫ in vſufru ctu. Nā is qͥ fundi nudū vſū hꝫ. nihil vlteriꝰ hr̄e in telligit̉ ꝙͣ vt oleribꝰ: pomis: floribꝰ: feno: lignis et hmōī ad vſum quotidianū vtat̉. In eo qͦꝫ fundo eatenꝰ ei morari liceat vt tn̄ dn̄o fundi moleſtꝰ nō ſit neqꝫ his ꝑ qͦs oꝑa ruſtica fiūt īpedimēto ſit. nec vlli alij ius qd̓ hꝫ: aut vēdere aut locare: aut gratis ꝯcedere p̄t. cū is qͥ vſūfructū hꝫ poſſit hec oīa face̓. Inſti. de vſu ⁊ ha. ⁊ ibi etiā dr̄ ſi qͥs ediū vſū hꝫ ha ctenꝰ ius hr̄e intelligit̉. vt ipſe tm̄ hītet. nec hoc ius ad aliū trāſferre p̄t ⁊ vix receptū vr̄ vt hoſpites ei reciꝑe liceat ⁊ hītare cū vxore ſua liberiſqꝫ ſuis. Itē qꝫ libertis: nec nō alijs liberis ꝑſonis. quibꝰ nō mi Uſus ⁊ ꝑſuffructus Fo. CCLXVI. nus qͣꝫ ſeruis vtit̉ hītandi ius hēat. Itē is ad quē ſerui vſus ꝑtinet. Ipſe tm̄ oꝑa ⁊ mīſterio eiꝰ vti p̄t Ad aliū v̓o nullo mō ius fuū trāſferre ei ꝯceſſuꝫ ē. Idē iuris ē in iumēto. ſꝫ ſi pecoris vel ouiū vſus le gatꝰ fuerit: nec lacte: nec agnis. nec lana vtet̉ vſua rius. qꝛ ea in fructu ſūt. Plane ad ſtercorādū agrū ſuū pecoribꝰ vti p̄t. Sꝫ ſi cui hītatio legata fuerit ſi ue aliqͦ mō ꝯſtituta ſit. nec vſus vr̄ nec vſuſfructꝰ ꝯceſſus. ſꝫ qͣſi ꝓpriū aliqd̓ ius. qͣꝫ hītatōꝫ hn̄tibꝰ ꝑꝑ reꝝ vtilitatē ẜm Marcelli ſnīam. nr̄a deciſione ꝓ mulgata ꝑmiſimꝰ. n̄ ſolū ī ea degere. ſꝫ et̓ alij locare ¶ Quid ſi teſtator dixit. Relinqͥ vxorē meā dn̄am et vſufructuariā? Bar. in. l. ticia.§. ticia. de le. ij. di cit ꝙ illa v̓ba vident̉ ꝯtinere repugnātiā. qꝛ nō p̄t qͥs eſſe dn̄s ⁊ fructuariꝰ vt. l. vtifrui. ff. ſi vſuffr. pe. Tn̄ dicit ꝙ illud v̓bū. dn̄a. poſitū in hac diſpōe: nō īportat ꝙ videat̉ reliqͥ dn̄iū bonoꝝ. ſꝫ p̄eminētia q̄ dā in domo. ſic̄ erat p̄eminēs aū mortē viri: vt. l. j. ff. re. amo. ⁊. l. j.§. ſi vir. ff. ad ſil̓. Et hoc tꝫ Spec. in ti. qͥ fi. ſint le. Et hoc colligit̉ ex cōi vſu loquēdi. qꝛ hoīes appellāt vxores dn̄as domꝰ: vt. ff. de an. le. l. ticia. Et ēt lex eas appellat dn̄as: vt. d. l. j. ⁊. d.§. ſi vir. Hoc etiā pꝫ: qꝛ teſtator aliū heredē fecit. vn̄ n̄ eſt veriſil̓e ꝙ voluerit vxorē hr̄e dn̄ium reꝝ. ⁊ aliū fecerit heredē inuacuū. Et iſta interp̄tatio ē cōis ⁊ bona. ſiue ſint inſtituti filij. ſiue exͣnei. Scd̓o notat Bar. ꝙ in hac diſpōe ponit̉ v̓bū. ⁊ vſufructuaria Et iſtud fauore filioꝝ interp̄tatū ē cōſuetudine: ꝙ ad ſola alimēta porrigat̉. vt no. glo. in. l. j. C. ſi ſcd̓o nup. mulier. al̓s in exͣneo de iure dꝫ hr̄e vſūfructuꝫ oīm bonoꝝ deducta falcidia: vt. l. vxori mee. ff. de vſufr. le. ⁊. ff. de vſufru. l. oīm. Et eodē mō puto di cta v̓ba debere intelligi. ſi ſimpl̓r ꝓferant̉: vt relin qͦ vxorē meā dn̄am. vel relinquo vxorē meā vſufru ctuariā bonoꝝ meoꝝ. Sꝫ ſi relinquat̉ vſufructua. ria vnius fundi: tunc ceſſat dicta ꝯſuetudo ⁊ debꝫ hr̄ę vſumfructū. Et ita ſentit Odo. ¶ Quero ponamus ꝙ teſtator inſtituit extraneuꝫ et filiū. ⁊ vxorē reliqͥt dn̄am ⁊ vſufructuariā. Bar. in. d.§. ticia. dicit ꝙ qͣꝫtū ad filiū v̓ba illa importāt alimēta tm̄. ſꝫ ꝓ ꝑte extranei hēbit vſumfructū ſue ꝑtis. Cum em̄ fauore filioꝝ ſit introductū ꝙ hēat alimēta tm̄. nō extendet̉ ad extraneū. ¶ Quero. Pone ꝙ filiꝰ eſt inſtitutꝰ: ⁊ exͣneus ſibi ſubſtitutꝰ. ⁊ vxorē reliqͥt dn̄am ⁊ vſufructuariā. et hereditas deuenit ad ſubſtitutū. qͥd dꝫ hr̄e mulier Rn̄. Bar. vbi sͣ. ꝙ ſi loqͥmur ī ſubſtōe vulgari. dic ꝙ dꝫ hr̄e vſūfructū. Cū a ſubſtituto ceꝑit hr̄e vires vt. l. qͥ fundū.§. qͥ filiū. ff. ad. l. fal. Et in ꝑſona ſub ſtituti qͥ eſt extraneꝰ ceſſat interp̄tatio ꝯſuetudīs. Et vr̄ caſus in. l. ⁊ ſi ꝯͣ. ff. de vul. ⁊ pu. Sꝫ in ſubſti tuto pupillariter ad quē hereditas deuenit qͥd dꝫ hr̄e iſta vxor? Pōt dubitari. tn̄ vr̄ ꝙ debeat hr̄e ali menta. qꝛ filius fuit heres pr̄is. ⁊ ſic iam legatuꝫ ex ꝑſona filij cepit vires hr̄e. ergo ſubſtitutus nō pōt teneri in plus ꝙͣ pupillus. d.§. qui filiū. Idē videt̉ tenere Imola in. d. l. ⁊. ſi contra. ¶ Sed quero an poſſit inueniri modus vt etiam extantibꝰ filijs maritus poſſit relinquere vxori. nō tm̄ alimenta. ſed etiā vſumfructum oīm bonoruꝫ ſuorū. Dic ꝙ ſic. ſi maritꝰ in teſtamēto diceret. Et

Uſus ⁊ vſuſfructus qꝛ illa verba relinquo vxorē meā dn̄am et vſufru ctuariā pn̄t hr̄e aliquam dubitationē in iure. decl̓o mee volūtatis eſſe. vt hēat nō ſolū alimēta etiā ex tantibꝰ filijs. veꝝ etiā vſumfructū bonoꝝ meoruꝫ tunc eī deducto vſufructu legitīe filioꝝ. hēbit inte grū vſumfructū alioꝝ bonoꝝ. Et ꝓ hoc vr̄ tex. in aut̓. de tri. ⁊ ſe.§. ꝓhibemꝰ. et in. l. vxori mee. ff. de vſufru. le. Et hec eſt optīa cautela pro vxoribꝰ. Ex p̄dictis etiā collige ꝙ ſi teſtōr dicit. Relinqͦ vxoreꝫ meā ⁊cͣ. extantibꝰ filijs. ꝙ ſi poſtea filij moriant̉ vi na mr̄e. ꝙ tunc mr̄ hēbit vſūfructū oīm bonorum īmo ẜm Bar. cep. ē ꝓprietaria. allegat ad hͦ Bar. in. l. ſicut in annos: quibꝰ mo. vſufru. amit. ¶ Quid aūt ſi dicit relinqͦ ticio fūdū ad vſufructu andū? Rn̄. Bar. cipola in tractatu ſuo de ſeruitu tibꝰ. ꝙ ē relicta ꝓprietas. Sil̓r qn̄ dr̄ relin qͦ funduꝫ ad gaudimentū. ꝑ. l. ꝓculus. ff. de vſufr. Et ibi. d. Flor. qui hoc dicit veꝝ. ſi extranei ſunt inſtituti. ſe cus ſi filij. Et placet ī ꝯſcīa. lꝫ alij indiſtincte velint ꝙ proprietas ſit relicta non vſuffructus. Vtꝝ legās habitatōꝫ. ſeu vſumfructū hītatōis domꝰ ſue. qd̓ idē eſt. l. cū antiqͥtas. C. de vſufr. vxo ri ſue. Et in eodē teſtō legās dictā domū alteri ade merit dictū legatū vxoris? Rn̄. Bar. in. l. Sēpro nio. ff. de vſufr. le. ꝙ nō: ꝑ text. illū. vbi hr̄ ꝙ legato generali habitatōis vel vſuſfructꝰ nō derogat̉ ꝑ le gatū ꝓprietatis. Et addit ꝙ in legato habitatōnis ꝯcurrēt ambo. vt. l. ſi alij. ff. e. qd̓ tene mēti. qꝛ quo tidie relinquunt̉ p̄dia pluribꝰ: ⁊ poſtea dicit teſtōr vxori lego vſumfructuꝫ. qꝛ in vſufructu oēs ꝯcur runt. hec Bart. Et ꝑ dictā. l. ſi alij. ꝯcludit Lu. ro. ꝙ ſi teſtator legauit vni fundū: alteri vſumfructuꝫ fundi. intelligit̉ legaſſe vnicuiqꝫ ipſoꝝ dimidium vſuſfructꝰ dicti fundi. ſecus tn̄ dicit in iudicis ſnīa vt. l. ⁊ puto. ff. famil̓. her. qd̓ verū eſt ſi aliud de mē te non conſtet. ¶ An aūt vſuffructus extinguat̉ ꝑ ingreſſum reli gionis? Rn̄. Cy. in. l. pe. C. e. dicit ꝙ non: vt in au ten. ingreſſi. C. de ſa. ſan. ec. ¶ An at̄ exbānitꝰ ꝑdat vſūfructū? videsͣ. Filꝰ. ī fi. ¶ Querit̉ de. q. qͦtidiana. Pone legatarius ꝯmiſit aliqͥd ꝙ ſi teſtator ſciuiſſet ſibi nō legaſſet. tn̄ igͦrat: vt qꝛ vxorē eiꝰ adulterauit. An legatarius repellat̉ exceptōe? Glo. in. l. fideicōmiſſuꝫ. C. d̓ fideicōmiſ. videt̉ dicere ꝙ ſic. Sꝫ Bar. Dicit ꝙ ſi nos ponimꝰ legatariū hoc ꝯmiſiſſe viuo teſtatore. tūc dicta glo. ꝓcedit ſin̄ ſcrupl̓o: ſꝫ ſi ponimꝰ hͦ ꝯmiſiſſe pꝰ mortē eiꝰ. tūc hꝫ maiꝰ dubiū. qꝛ non p̄t dici ꝙ teſtator re uocauerit tacite. cū cā non fuerit ꝯmiſſa eo viuo. ⁊ iō tunc puto dd̓m ꝙ legatū nō extīguit̉ ſꝫ a legata rio auferet̉ tanqͣꝫ ab indigno: vt notat̉ in. l. ſororeꝫ C. de his qͥ. vt indi. hec Bart. Et ſic ex p̄dictis vr̄ dd̓m ꝙ talis legatarius poſſit tenere cū bona ꝯſcīa dictū legatū donec ꝑ iudicē alit̓ iudicatū fuerit. ſe cus tn̄ vr̄ dd̓m ſi teſtator dicerꝫ. Relinqͦ vxori mee C. ſi caſte vixerit. Nā ſi poſtmodū fornicet̉ nō po terit ēt in ꝯſcīa hr̄e illa. C. ſeu vſūfructū. Et hͦ noͣ. ¶ Quid ſi relinquat̉ alicui vſuffructꝰ oīm bonoꝝ nunqͥd tenet̉ ſoluere es alienū de ipſis bonis? ℟. Dir. de mēte Ho. ꝙ ſic. ſecus ſi certaꝝ reꝝ ſit ei re lictus vſuſfructus. ff. de vſufr. le. l. fi. Itē ẜm Lu. ro. in ſuis ſingularibꝰ vſufructuarius tenet̉ ad coſ lectam fundi: vt. l. q̄ro. ff. de vſufr. le. Sꝫ hoc limita niſi tanta eēt ſolutio collectaꝝ ꝙ equaret̉ ꝑceptiōi fructuū: tunc em̄ tenet̉ ꝓprietariꝰ. In mundo hēs glo. in. l. qͥ ꝯcūbinā.§. qͥ ortos. de le. iij. Et illā glo. exclamat Dy. ⁊ Bar. in. l. his verbis. de le. iij. Sic gͦ vſufructuariꝰ tenet̉ ad expēſas ꝑuas. ⁊ ad colle ctas. ⁊ ad refectōꝫ. Et Bar. in. d. l. fi. exp̄ſſe tꝫ ꝙ ad vſufructuariū oīm bonoꝝ ꝑtinetonus eris alieni Sed Pau. de caſtro in ꝯſilio. ccclxxxv. dicit ꝙ pͥn cipal̓r ꝑtinet ad heredē. nō vendet bona vel ꝑtem bonoꝝ defuncti ꝓ ſatiſfactiōe eris alieni. ⁊ ſic vſu fructuariꝰ ſcd̓ario etiā ꝑticipabit in ſolutōe eris ali eni. ⁊ ſic tanto minorē vſumfructū legatariꝰ hēbit Et dicit Pau. ꝙ iura allegata ꝑ Bar. non valent. Nā ẜm eū loquunt̉ in eo cui relinquūt̉ bona ple no iure.ſ. ꝓprietatis ⁊ vſuſfructꝰ. qͥ caſus longe di ſtat a nr̄o. Et ſic ꝯcludit ꝙ vterqꝫ.ſ. tam ꝓprietariꝰ ꝙͣ vſufructuariꝰ ꝑticipabit in ſolutōe eris alieni. n̄ aūt totū onus ē vſufructuarij vt ſentit Bar. Et d̓ hoc ē tex. exp̄ſſus in. l. fi.§. ſi aūt es alienū. C. d̓ bo. q̄ li. Et ꝯcludit Pau. ꝙ dictū Bar. fecit multos er rare. Idē tenet Mathaſelanus in ſuis ſingularibꝰ et dicit fuiſſe obſeruatū bononie. ¶ Quid autē de onere legatoꝝ: an ſequat̉ vſufru ctuariū oīm bonoꝝ? Bar. in. d. l. fi. dicit ꝙ nō. ⁊ ſi non ad vſufructuariū. gͦ ad ꝓprietariū. Hoc tn̄ in tellige ꝓut dictū eſt sͣ. de onere eris alieni.j ¶ Sed qͥd in vſurario? Dic ẜm Lu. ro. ꝙ aūt ī co modo rei cuiꝰ mihi legat̉ vſus ꝑticipat dn̄s: vt qꝛ eſt domꝰ ampla. ⁊ tunc tenet̉ dn̄s tm̄ ad expenſas aut ꝑticipat ſolus vſuarius. et ipſe tenet̉. Caſus ē vnicꝰ in. l. ſi domus. ff. de vſu. ⁊ ha. Itē ſi lego vſū fructū ancille infantis. valet ⁊ incipit valere cū ip̄a adoleuerit: al̓s eſſet fruſtratoriū. tex. ē ſingl̓aris in l. ſi infantis. de vſufr. Legatꝰ ē mihi vſus magni pallacij. elegi ꝓ meo vſu certā ꝑtē de eodē. an deinde poſſim variare et aliā hr̄e? Caſus ē ſingularis ꝙ nō. in. l. diuus.§. lꝫ ff. de vſu. ⁊ ha. hec Ludo. ¶ Quid ſi plures ſint vſufructuarij. ⁊ vnus morit̉ Rn̄. ẜm Dir. acquirit̉ alij ꝑs ſua iure accreſcendi. ff. de vſufr. accre. ꝑ totū. Ideo dr̄ ꝙ qn̄ totus vſuſ fructus amiſſus eſt redit ad ꝓprietateꝫ. Inſti. eo. ſꝫ ſi ꝓ ꝑte tantū amitteret̉. nō rediret ad ꝓprietatem ff. qui. mo. vſufr. amit. l. exceptis. ¶ Quid ſi vſuſfructus relinquat̉ alicui qͦuſqꝫ pu pillus ꝑuenerit ad pubertatē. ⁊ infra annos puber qua neceſſitas tatis moriat̉ pupillus. Itē qͥd ſi donauit tali ſi a fu rore reſipuerit. ⁊ ſtatim morit̉? Rn̄ ẜm Dir. nō ex tapitales. ij. tinguit̉ vſuffructus. C. eo. ambiguitatē. Itē qͦ tꝑe amittit̉ nō vtēdo? Rn̄. ẜm Dir̄. Spacio. x. annoꝝ inter pn̄tes. ⁊. xx. inter abn̄tes. C. eo. l. pe. Sufficit tn̄ ꝙ ꝑ aliū vtat̉. ff. eo. arboribꝰ.§. vſufructuarius Uſuffructus aūt vel vſus legatus durat vſqꝫ ad C. annos. ẜm glo. in. c. poſſeſſiones. xvj. q. j. qꝛ iſta eſt vita longeui hoīs. Utrum vxor in ſcd̓o mr̄imo Xo enio poſſit de rebꝰ cōibꝰ ꝓuide v re filijs ex primo matrimonio? Rn̄. ẜm Guil. ſi filij p̄dicti nō hn̄t aliquā actiōeꝫ

Uxor contra matrē: nō p̄t illa ꝯͣ ꝓhibitionē mariti aliqͥd eis dare. Sed ſi hn̄t actōeꝫ ꝯͣ matrē. vt qꝛ obligata erat eos alere cū ſint impuberes: vel ambo ꝯiuges poſſidēt bona eoꝝ. vel ex alia iuſta cā. maritꝰ qͥdeꝫ tenet̉ eos alere. qꝛ mr̄ cū ſuis oneribꝰ ad maritu trā ſiuit ẜm aliqͦꝝ ꝯſuetudinē. ſꝫ tn̄ qꝛ maritꝰ hꝫ admi niſtratōꝫ: vxor ꝯͣ illiꝰ ꝓhibitionē nō dꝫ eos alere ni ſi in extrema neceſſitate. Pōt tn̄ ꝓcurare ꝙ maritꝰ ad hoc ꝑ iudicē ꝯpellat̉. Si āt filij nullā hn̄t actiōꝫ ꝯͣ matre. nō tenet̉ maritꝰ. nec illa dꝫ ꝯͣ ꝓhibitione eius aliqͥd eis dare. Formare tn̄ p̄t ſibi indubio la gam ꝯſcīam. hec ille. Et hec de rebꝰ cōibꝰ vbi eſt cō ſuetudo ꝙ maritꝰ hēat illaꝝ adminiſtratōꝫ ⁊ non vxor. vbi v̓o nō eſt talis ꝯſuetudo. poſſꝫ vxor ſicut ⁊ maritꝰ. cum in re cōi qͥlibet habeat ius eqͣle. ff. ꝓ ſocio. ꝑ totū. de rebꝰ v̓o mariti claꝝ eſt ꝙ nō p̄t da re ꝯtra eius voluntatē niſi in neceſſitate extrema: niſi ẜm modos p̄dictos sͣ. Elemoſyna. ij. ¶ Quid ſi vxor hn̄s virū ꝓdigū celat aliqͥd de re bus cōibꝰ cuꝫ viro? Rn̄. ſi bona fide hoc faciat: vt ſibi ⁊ viro loco ⁊ tꝑe ꝓuiderat qͥ eas male cōſume ret. non peccat: nec tenet̉ obedire viro ſi prohibeat aut ſibi tradi petat. cum in tradēdo eū iuuaret ad peccandum. ¶ Utrū vxor teneat̉ ſequi virū qͦcunqꝫ ierit? Rn̄. ẜm Guil. vir tenet̉ tunc vxorē ſequi qn̄ ex neceſſa ria cā abeſt. ſꝫ vxor tenet̉ ſeqͥ virū ex qͣcunqꝫ cā rece dat.ſ. domiciliū trāſferēs. niſi vellet eaꝫ trahere ad pctm̄. extra de diuor. q̄ſiuit. ſecus ſi eſſet vagabun dus. xxxiiij. q. ij. ſi qͥs neceſſitate. Idē Ber. ⁊ Ho. Et addit Hoſt. ꝙ ſicut in voto vltramarino vxor p̄t ſeqͥ virū vel remanere ſi voluerit. ſic ⁊ in oī itine re volūtatis cū ꝓpoſito reuertēdi. ſꝫ vbi trāſfert do miciliū p̄ciſe. tenet̉ eū ſeqͥ. Et vide glo. in. c. j. de cō iu. lepro. q̄ dicit mulierē nō teneri ad ſeq̄ndū virū vagabundū. Dicit Panor. hoc ꝓcedere. niſi tꝑe ctus mr̄imonij fuiſſet vagabūdus. qꝛ vr̄ approba ſe tunc mores ſuos. de qͦ vide bonā glo. in. c. vnaq̄ qꝫ. xiij. q. ij. Qd̓ tn̄ intelligendū eſt qn̄ vagat̉ ex ali qua cā honeſta. ⁊ nō al̓s: vt ſentit glo. in. d. c. ſi qͥs. neceſſitate. qꝛ cū vagās peccaret. non eēt ei in pctō ꝯſentiēdū. Addit tn̄ Ho. ꝙ ſi aliqͣ mulier hoc pa cto vel ꝯditione: vel mō det̉ alicui in vxorē ꝙ ſꝑ ſil̓ debeāt morari ⁊ in certo loco. forte in domo amico rū ipſiꝰ mulieris. pactū ſeruandū eſt. In traditōe em̄ rei ſue p̄t qͥlibet qd̓ vult pactū apponere. Nec hoc eſt contra legē. īmo potiꝰ ẜm lege. qꝛ ſil̓ morari debēt. d. c. ſi qͥs. Et ſic dico pactū ſeruandū. niſi ali qua neceſſitas ſuꝑueniat. q̄ impediēte. non poſſet maritꝰ cōmode remanere: puta. ꝓpter inimicicias capitales. infirmitateꝫ aeris vel hmōi: qd̓ arbitrio iudicis ꝯmittit̉. tunc em̄ vxor tenet̉ ſequi viruꝫ ne adulteriū cōmittat̉. qꝛ tunc pactū contra legē inci peret eſſe. ar. d. c. vnaqueqꝫ. ¶ Utrū maritꝰ hēat in vxorē ptātem ordinariaꝫ eam puniēdi: vinculādi: ⁊ verberādi? Rn̄. ẜm Pa nor. in. c. cū ꝯtingat. de fo. cōpe. ꝙ maritꝰ nō hꝫ in vxorē ptātem ordinariā. nec hꝫ eā in ptāte ſicut pr̄ filiū: vt in. l. ſi vxor. C. de ꝯdi. inſer. Pōt tn̄ eā caſti gare ⁊ verberare moderate ẜm doc. in. c. quēadmo dn. de inreiur. Nec ob. l. cōſenſu. C. de repu. qꝛ dꝫ Fo. CCLXVII. intelligi qn̄ verberat ſine cā vel enormiter. ¶ An aūt poſſit eā ex cā vinculare vel eā reclude re? vide text. cū glo. in. c. placuit. xxxiij. q. ij. q̄ dicit ꝙ laicꝰ nō p̄t vxorē ſuā ligare. qꝛ nō inuenit̉ exp̄ſſū Secꝰ de vxore clerici ꝑ text. ibi. vbi dr̄ placuit. vt ſi qͦꝝ clericoꝝ vxores peccauerūt: ne forte ln̄iam pec candi plus hēant. accipiāt mariti eaꝝ hāc ptātem p̄ter necē: cuſtodiēdi: ⁊ ligādi in domo ſua. ad ieiu nia ſalutaria nō mortifera eas cogētes ⁊cͣ. Idē dic de pr̄e reſpectu filij. nō em̄ hꝫ in eū iuriſditōꝫ ordi nariā. Pōt tn̄ leuiter corrigere eꝰ delicta. ⁊ etiā ip̄m tradere iudici: vt eū iuſte puniat vt ē tex. notabilis in. l. iij. C. de pa. po. Idē dic de dn̄o reſpectu ſuorū mercēnarioꝝ: vt rōne ſeruicij nō hēat in eos iuriſ ditionē ordinariā. Pōt tn̄ eos leuit̓ caſtigare. vide glo. notabilē. in. c. ſicut alteriꝰ. vij. q. j. Idem dic in dn̄o reſpectu ſerui. lꝫ em̄ eū poſſit caſtigare ⁊ vincū lare: non p̄t tn̄ in eū ſeuire. nec iudicialiter cogno ſcere. C. de emē. ſer. l. vnica. ¶ An aūt vxor teneat̉ ad oīa obſeqͥa mariti? Ioh̓. an. dicit ꝙ ſic: puta. cuſtodiēdo res mariti. lauare pedes ⁊ caput. comeſtionē p̄parare ⁊ his ſil̓ia. Sꝫ Panor. in. c. lr̄as. de reſti. ſpo. dicit ꝙ quo ad oꝑas marito dr̄ ſubdita. qꝛ cedūt lucro mariti: vt in. i. ſic̄ pr̄onus. ff. de oꝑ. li. Non eſt tn̄ ſubdita marito. ſic̄ filius pr̄i. īmo mulier maritata niſi fuerit a pr̄e emā cipata remanet ſub pr̄is ptāte qͦ ad alia. Itē inqͣꝫtū dicit Io. an. ꝙ dꝫ lauare ⁊cͣ. Dico hoc ꝓcedere in ſpecta ꝯditione mulieris. Quid em̄ ſi ē ita nobilis vt nō deceat hec vilia facere? Certe nō erit ad hoc aſtricta. tenet̉ em̄ ad oꝑandū ẜm cōditionē ſue ꝑ ſone. An aūt poſſit p̄ciſe ꝯpelli ad oꝑandū? Dic ꝙ nō. Aut q̄rit̉ nunqͥd poſſit ꝯpelli cauſatiue: puta. ſubtrahēdo ſibi alimēta ſi nō vult. Et tunc aut por tauit dotē. Aut nō. hoc vltīo caſu p̄t ꝯpelli. Nam hoc etiā ꝓcedit in filio qͥ eſt pr̄i magis aſtrictus qͣꝫ vxor. Si v̓o portauit dotē. ⁊ eſt ſufficiēs ad alimē tandū eā. maritū. ⁊ cōes liberos: ſaltē vbi maritus nō hꝫ alia bona. ⁊ nō p̄t cōpelli. qꝛ dꝫ ali ex dote. l. ſi cū dotē.§. ſin aūt. ff. ſo. ma. Si v̓o nō ſufficit pōt cōpelli mō p̄dicto. Et nota ẜm Panor. ibi ꝙ caſu qͦ mulier recederet a viro. p̄t cogi redire ad domuꝫ mariti ꝑ cenſurā eccleſiaſticā. ⁊ p̄t realiter capi ⁊ du ci ad domū viri: vbi ſubeſt cā reſtōnis. Itē qꝛ exe cutio ſnīe fit inuocato brachio ſeculari. In qͦ vti Eſus.i. ſaluator. ppōſo ſan cte matris eccleſie fixa ſint corda. oꝑatio neſqꝫ nr̄e. Cuius quidē ſpōſe ſancte ma tri eccleſie opus hoc ſubmitto corrigendū. ſi quid in eo minus imꝑite incauteue ꝑ me dictū exiſtat. Quod quidē opus ad laudē ipſius Ieſu: totiuſqꝫ trinitatis: ac virginis glorioſe: ⁊ oīm ſanctorum fa uēte p̄ſidio. ⁊ p̄cipue beatorū Tiburcij ⁊ valeriani martyꝝ: qͦꝝ ſolēnitas hodie agit̉ a xp̄icolis: necnō et ſimpliciū confeſſorū vtilitatē vt ꝓlogo p̄mittit̉: expletū eſt in Nuremberg imꝑiali ciuitate partis germanie: ꝑ Anthoniū Roberger inibi cōcinem. Anno currente. M.cccclxxxviij. Sit laus deo.

Ad futuram rei me Ixtus ⁊c moriam. Et ſi dn̄ici gregꝭ ſaluti ſꝑ intēti ſingl̓is cū hūilitate poſcentibꝰ ea benigne ꝯcedē ſtudeamꝰ: ꝑ q̄ pctōꝝ mole depoſita ſalꝰ ip̄a ſuccedat: ⁊ hoſtis hūani generꝭ ſeruitute ereptꝰ: aīas lucrifaciamꝰ al tiſſimo: qͥ nob̓ eas ſua bonitate ꝯmiſit: id tn̄ ꝓpen ſiori ſtudio p̄cauendū eſſe cenſemꝰ: ne cuiuſuis in dulgētie. remiſſionis vel facultatꝭ obtentu: xp̄ifi deles ꝓcliuiores ad illicita impoſterum ꝯmittēda reddant̉: aut facilitas venie eis peccādi tribuat in centiuū. Cū itaqꝫ ſicut multoꝝ fidedignoꝝ teſtīo nio accepimꝰ ob multitudinē facultatu ꝑ nos vel aucͣte nr̄a ꝯceſſaꝝ tam v̓bo ꝙͣ in ſcriptꝭ ꝯfectis ex inde lr̄is vel nō. p̄latis ⁊ ꝑſonis eccl̓iaſticis etiā reli gioſis ⁊ ſcl̓aribꝰ vtriuſqꝫ ſexꝰ. capl̓is. collegijs. ꝯuē tibꝰ. hoſpitalibꝰ. ꝯfraternarijs ⁊ vniuerſitatibꝰ tā in genere ꝙͣ in ſpē ſub electōne vel deputatōne cō feſſoꝝ qͥ eligentes eoſdē: vel ꝓ indulgentijs ꝑ nos ꝯceſſis ꝯſeq̄ndis: ad eccl̓ias ⁊ alia pia loca ꝯfluen tes: ſeu ad aliqͣ pia oꝑa manꝰ porrigentes adiutri ces: earūdemqꝫ ꝯfraternariaꝝ cōfratres ⁊ ſorores ac in hoſpitalibꝰ p̄dictis decedentes: ſen deſeruiē tes: aut eis pie aliqͥd relinquētes: vel aliqͣ alia me ritoꝝ miniſteria exhibentes. ⁊ in ordinibꝰ ꝓfiten tes: eoꝝ ꝯfeſſione diligenter audita in ſingulis eti am ſedi ap. reſeruatis caſibꝰ ſemel in vita: ⁊ in alijs totiens quotiens: ac in morte plenarie: vel al̓s eti am ad effectū ꝯſequēdi qͣſcunqꝫ indulgentias ple narias: vel nō plenarias: abſoluere ⁊ pnīaꝫ ſaluta rem eis iniūgere. emiſſa qͦꝫ vota ꝑ illos q̄cunqꝫ. in alia pietatis oꝑa cōmutare libere ⁊ licite valeāt: fi deles p̄fati ad peccādū. ⁊ ad alia illicita cōmittēdū nōnunqͣꝫ ꝓcliuiores exiſtant in nō paruū piculū ſalutis aīaꝝ ſuarū. Nos qui deo ꝓpicio eiuſdē gre gis dn̄ici: meritis lꝫ inſufficientibꝰ. cām gerimus. et illum ſpūalis theſauri elargitōe cupimꝰ ipſi deo reddere acceptabilem. ne exinde clauiū auctoritas deducat̉ in cōtemptū. Ipſiqꝫ ad peccandū ꝓcliui ores: vt diximus: liberius ꝓlabant̉. Ex p̄miſſis et alijs rōnabilibꝰ cauſis aīm nr̄m mouentibꝰ: motu ꝓprio: nō ad alicuius nobis ſuꝑ hoc oblate petitio nis inſtantiā. ſed de nr̄a mera volūtate ⁊ delibera tione: aucͣtate apl̓ica. tenore pn̄tium ſtatuimus et ordinamus. ꝙ decetero p̄textu facultatū hmōi cō ceſſarum a nobis vel aucͣtate noſtra. ⁊ quas ꝯcedi quōlibet ꝯtinget impoſteruꝫ: verbo: lr̄is: aut qͣuis alia ſcriptura: etiā cū clauſula ꝙ ſola ſignatura ſuf ficiat: etiā in fauorem fidei ⁊ cruciate: nullus cōfeſ ſorum eorundē quēpiā cuiuſuis ſtatus: gradus: or dinis: vel cōditionis exiſtat: ⁊ quacūqꝫ eccleſiſtica etiā ep̄ali vel maiori: aut mūdana etiā regali ⁊ ma iori dignitate p̄fulgeat: qui offenſe eccl̓iaſtice liber tatis: violationis: interdicti ab eadē ſede impoſiti: ſeu hereſis poſtqͣꝫ fuerint de ea ſnīaliter ꝯdemnati delati: ſeu publice diffamati. conſpirationis in ꝑſo nam: aut ſtatū ro. pon. ſeu cuiuſuis offenſe: inobe dientie. aut rebellionis eiuſdē pon. vel dicte ſedis. mutilatōis membrorū: vel occiſionis cuiuſcūqꝫ in ſacris ordinibꝰ conſtituti offenſe ꝑſonalis in ep̄m: ſeu alium p̄latum. inuaſionis. dep̄dationis. occupationis: aut deuaſtationis terraꝝ ro. eccleſie me diate vel īmediate ſubiectaꝝ: ac etiā inuaſiōis ro mipetaꝝ ſeu quorūcūqꝫ alioꝝ ad romanā curiam venientiū: ꝓhibitionē deuolutionū cauſaꝝ ad di ctā curiā: delationis armorū ⁊ alioꝝ ꝓhibitoꝝ ad partes infideliū: impoſitiōis nouoꝝ onerū realiū vel ꝑſonalium eccleſijs vel eccleſiaſticis ꝑſonis. ſy monie ſuper ordinibꝰ vel beneficijs conſequēdis in dicta curia vel extra eum contracte: criminum qūolibet reus foret. Et generaliter in caſibꝰ contē tis in litteris q̄ ꝯſueuerūt in die cene dn̄i publica ri: p̄textu huiuſmodi facultatū abſoluere: ⁊ ꝑ eos emiſſa ꝑegrinatiōis vltramarine. ⁊ viſitationis li minū apl̓oꝝ Petri ⁊ Pauli in cōpoſtella. ⁊ caſtita tis ac religionis vota: niſi ex ſpāli licētia ⁊ certa ſci entia nr̄a: de qͣ demū ꝯſtare cenſeat̉ cū inſignatu ra noſtra deſuꝑ manu noſtra ſcriptū: aut ī litteris noſtris exp̄ſſuꝫ fuerit: nos ex certa ſciētia ⁊ de ſpe ciali gratia id cōcedere cū derogatiōe p̄ſentis ꝯſti tutiōis illius d̓ verbo ad verbū inſerto tenore: nō autē ꝑ clauſulas id importātes: vel ī articulo mor tis ꝯſtitutū. ⁊ tūc in caſibꝰ in quibꝰ ſatiſfactio fue rit impēdenda: facta ſatiſfactione: vel idonea pre ſtita cautione cōmutare p̄ſumant. Et ſi aliqui cō feſſorū predictoꝝ contra p̄ſentē ꝯſtitutionē quēqͣ abſoluere: aut excepta vota predicta cōmutare at tentauerint: abſolutio ⁊ cōmutatio hmōi nullius ſit roboris vel momenti. Et cōtrafacientes eo ipſo excōmunicationis ſententiā incurrant: a qua niſi in mortis articulo cōſtituti ab aliquo ꝙͣ a romano pontifice abſolui nō poſſint. Nō obſtantibꝰ lr̄is ⁊ ꝯſtōnibꝰ hmōi ac ꝯſtōnibꝰ ⁊ ordinatōibꝰ ⁊cͣ. Et ne aliqͥs de pn̄tibꝰ ignorātiam valeat allegare. man damꝰ eas in cancellaria apl̓ica ⁊ audiētia lrāꝝ ꝯͣdi ctaꝝ legi ⁊ pb̓licari. ac int̓ exͣuagātes alias apl̓icas ꝯſtōnes in quaterno dicte cancellarie deſcribi ⁊cͣ. Nulli gͦ ⁊cͣ. Datū rome apud ſan. Petꝝ anno in carnatōnis dn̄ice. Mº. ccccº. lxxix. die tercio kl̓. Ia nuarij. Pontificatus nr̄i anno nono. ¶ Barbariē refugis: ſtrumoſa cacumina lector Ambageſqꝫ omnes: hac breuitate quidem. Parta diu quondam veniūt ſpectanda ſub vno Temꝑe: iam priſcis iura notata viris Iſtaqꝫ nūc facili modulant̉ vt ordine caſus: Sic refouent animos nobilitate tuos. Talia nempe tuis poſuit moderamina ſeclis Arte deus: tenero qui capis vngue roſam. Deniqꝫ letus habes poſita formidine tm̄: Eductumqꝫ iugis: arceqꝫ iuris opus. Simplicibꝰ gaudent alij: ſubtilia grandes Afficiunt animos: fallit vterqꝫ labor. Limite ſed ſtudeas gemino ꝯtingere fines: Ingenium docilis: ſeruat vtrunqꝫ ſibi. Seruat vtrunqꝫ igit̉ liber hic: quem cudimꝰ ere Sis docilis: tūqꝫ hac carpe viator iter. Margine verſus item nomē patriamqꝫ notari Iuſſerat auctoris biblyopolla meus.

¶ Rubrice iuris ciuilis ⁊ canonici. ⁊ primo ru brice. ffoꝝ. ⁊ primo. ff. veteris. ¶ Doptionibus. Alienatōe iudicij mutādi cā facta. Ad legem aquiliam. 10. Ad exhibendum. ii Aleatoribus. 14 Ad legem rodiam de iactu. 14 Ad ſenatuſconſultum macedonianum. 16 Ad velleianum. 19 Actionibus empti ⁊ venditi. z ¶c ¶ Calumniatoribꝰ. Onſtitutionibꝰ principum. Capitis diminutione. 8 Communia p̄diorum. i0 Communi diuidundo iudicio. 2 Conditione cauſa data. 12 Conditione ob turpem cauſam. 12 Conditione indebiti. 12 Conditione ſine cauſa. i3 Conditione furtiua. iz Conditione ex lege. 13 Conditione triticaria. iz Conſtituta pecunia. iz Commodati vel econtra. i6 Compenſationibꝰ. 18 Contrahenda emptione. Iuiſione rerum. PDolo malo. i6 Depoſiti vel econtra. 20 Diſtractione pignorum. z¶ Donationibꝰ inter virum ⁊ vxorem. 2¶ Diuortijs. O ꝑ quem factum eſt. Edendo. Eo qd̓ metus cauſa. 4 Ex quibꝰ cauſis maiores. iz Eo qd̓ certo loco. 14 Exercitoria actione. 19 Extimatoria actione. 21 Edilicio edicto ⁊ de redibitoria actione. 21 Euictionibus ⁊ dupli ſtipulationibꝰ. z1 Exceptione rei vendite ⁊ tradite. ¶ Erijs ⁊ dilationibꝰ. Fideicōmiſſaria hereditatis petitione. i0 Finium regundorum. i0 Familie herciſcunde. 22 Fide inſtrumentorum. 2z Fundo dotali. i Fugi tiuis ſeruis. Is qui ſunt ſui vel alieni iuris. HHis qui notant̉ infamia. His qui deiecerunt vel effuderunt. 18 Hereditate vel actione vendita. Uſticia ⁊ iure. Iuriſditione oīm iudicum. In ius vocando. z In ius vocati vt eant. ¶ In integrum reſtitutionibꝰ. Iudicijs. nofficioſo teſtamento. i Interrogatorijs actionibus. 12 Iureiurando. In litem iurando. Inſtitoria actione. In rem verſo. 18 In diem adiectione. 20 In quibꝰ cauſis pignus tacite contrahat̉. 22 Iuris ⁊ facti ignorantia. 23 Iure dotium. Egibus. ⁊ ſenatuſconſulti ⁊ longa con ſuetudine. Lege commiſſoria. i9 Locati ⁊ conducti. Inoribus. xxv. annis. Mandatis principum. i Mortuo inferendo. 17 Mandati vel econtra. Equis eū qui in ius vocatus eſt vi ex zNegocijs geſtis. 4 Naute: caupones: ſtabularij. 9 Noxalibus actionibus. 22 Nautico fenore. o Vfficio conſulis. Rigine iuris. Officio p̄fecti pretorio. i Officio p̄fecti vrbis. i Officio queſtorum. i Officio pretorum. i Officio prefecti vigilum. i Officio ꝓconſulis ⁊ legati. i Officio p̄fecti auguſtalis. i Officio preſidis ꝓuincie. i Officio ꝓcuratoris ceſaris. i Officio iuridici. i Officio eius cui mandata eſt iuriſditio. i Officio aſſeſſorum. 7 Operis ſeruorum. Actis. Poſtulando. Procuratoribus. Petitione hereditatis: doſſeſſoria hereditatis petitione. G Publiciana in rem actione. i z Pignoraticia actione. i5 Peculio. i7 Pro ſocio. i8 Periculo ⁊ cōmodo rei vendite. i9 Preſcriptis verbis. 20 Pignoribus ⁊ hypothecis. 22 Probationibus. zz Pactis dotalibus. Uod quiſqꝫ iuris in alterū ſtatuerit. Qui ſatiſdare cogant̉. Sxi notant infamia. z Quod cuiuſqꝫ vniuerſitatis noīe. 4 Quibus ex cauſis maiores. 4 Quod metus cauſa. 7 Quando dies vſuffructus legati cedat. 7 Quibus modis vſuſfructus amittat̉. Quemadmodum vſufructuarius caueat. 8 Quemadmodum ſeruitus amittat̉. li Quibus rebus ad eundem iudicem eatur. 14 Quod cum eo: qui in aliena pātte eſt negociū.

i5 Qn̄ actio de peculio eſt annalis. l5 Quod iuſſu. 20 Quibꝰ modis pignus tacite contrahit̉. 20 Que res pignori obligari poſſunt. 20 Qui potiores in pignoribꝰ habeant̉. 20 Quibꝰ modis pignus vel hypotheca ſoluit̉. Erum diuiſione ⁊ qualitate. Receptis arbitris ⁊ qui arbitrium. ¶Rei vendicatione. il Religioſis ⁊ ſumptibꝰ funerum. 2 Rebus creditis ⁊ ſi certum petat̉. 18 Reſcindenda venditione. 19 Rerum ꝑmutatione. Ritu nuptiarum. 24 Repudijs ⁊ diuortijs. Tatu hoīm. Senatoribus. 2 Si quis iuſdicenti nō obtēperauerit. 2 Si quis in ius vocatus nō ierit. 2 Si ex noxali cā agat̉. 2 Si quis cautionibꝰ iudicio ſiſtendi. Si pars hereditatis petat̉. G Si ager vectigalis vel emphitheoticariꝰ petat̉ Si vſuſfructus petat̉ vel ad aliū ꝑtinere neget̉ Seruitutibus. Seruitutibus ruſticorum p̄diorum. Seruitutibꝰ vrbanorum p̄diorū. d Si ſeruitus vendicet̉ vel ad aliū ꝑtinere neget̉ ꝯ Si quadrupes pauperiē feciſſe dicat̉. ¶ Seruo corrupto. l Seruis fugitiuis. ll Si menſor falſum modum dixerit. 12 Si certum petat̉. 18 Seruis exportandis. Ranſactionibꝰ. Triticaria. Tributoria actione. 22 Teſtibus. 22 Traiecticia pecunia. Sufructu ⁊ quēadmodum quis vſu iuſruetu accreſcendo. fructu vtat̉. Uſufructu earū rerū q̄ vſu conſumunt̉. Uſu ⁊ ⁊ habitatione. Uſufructuarius quēadmodū caueat. 22 Uſuris ⁊ fructibꝰ. ¶ Rubrice infortiati. Ctione rerum amotarum. Adminiſtratione ⁊ ꝑiculo tutorū. Auctoritate ⁊ cōſenſu tutorū. ¶ Acquirenda vel obtinenda hereditate. 6 Ad ſenatuſcōſultū ſillanianum. i0 Annuis legatis ⁊ fideicōmiſſis. ii Alimentis ⁊ cibarijs legatis. ii Auro ⁊ argento legato. ii Adimendis ⁊ tranſferendis legatis. 12 Ad legem falcidiam. iz Ad ſenatuſconſultū trebellianum. i5 Aſſignandis libertis. 15 Ad ſenatuſconſultū tercullianum. 14 Onorum poſſeſſionibꝰ. 14 MBonorū poſſeſſione furioſo muto ⁊c̄. i¶ Bonorum poſſeſſione cōtra tabulas. 14 Bonorum poſſeſſione ẜm tabulas. i4 Bonorum poſſeſſione ex teſtō militis. i5 Bonis libertorum. Oncubinis. z ¶ c Confirmando tutore vel curatore. 4 Contrario iudicio: tutele et vtili actio ¶ Curatoribus furioſi. 5 Conditionibus inſtitutionum 12 Conditionibꝰ ⁊ demonſtrationibꝰ. l4 Contra tabulas. i4 Collatione bonorum. 14 Coniungendis cum emancipato liberis eius. 14 Carboniano edicto. 10 4 Ote p̄legata. 14 d. Dotis collatione. ¶Xcuſationibus ⁊ tꝑibus earum. ¶ Excuſatione tutorum. 4 Eo qui pro tutore vel curatore negocia geſſe ¶ Ideiuſſoribus ⁊ nominatoribꝰ ⁊ here dibus tu. ⁊ cu. Fundo inſtructo et inſtrumento lega 13 ¶ Radibus ⁊ affinitatibus. Heredibus inſtituendis. Is que in teſtamento delent̉. His que pene cauſa in teſtamento re linquunt̉. His que ꝓ non ſcripto habent̉. ii His quibus vt indignis. Mpenſis in rebus dotalibus factis. Iniuſto: rupto ⁊ irrito teſtō. Iure deliberandi. G Iure codicillorum. i4 Iure patronatus. Iberis agnoſcendis. Legitimis tutoribus. 5 ¶ Liberis ⁊ poſthumis. Legatis ⁊ fideicōmiſſis.j. 8 Legatis ⁊ fideicōmiſſis. ij. 9 Legatis ⁊ fideicōmiſſis. iij. ii Liberatione legata. 14 Legatis p̄ſtandis contra tabulas bonorū poſ ſeſſione petita. i5 Libertis vniuerſitatum. Agiſtratibus conueniendis. ¶Militari teſtamento. Ptione ⁊ electione legata. Obſequijs a liberis ⁊ libertis. i5 Operis libertorum. Eculio legato. Penu legata. Ui petant tutores vel curatores. z ¶ ¶ An̄ ex facto tutorū vel curatorū. d̓ cum falſo tutore. G Quemadmodū teſtamenta aperiant̉. i3 Qn̄ dies legatorum cedit. i5 Quibꝰ non cōpetit bonorū poſſeſſio. i5 Quis ordo in bonorū poſſeſſione ſeruet̉. Ebus eorū qui ſub tutela vel cura ſūt. Rebus dubijs. i Regula cathoniana.

Oluto matrimonio ⁊ quemadmoduꝫ dos petat̉. Si mulier ventris nomine in poſſeſſio nē mittatur. z Si mulier ventris noīe calumnie cauſa. z Suſpectis tutoribꝰ ac curatoribꝰ. G Si omiſſa cā teſtamenti. 6 Si quis aliquem teſtari ꝓhibuerit. i0 Seruitute legata. io Suꝑpellectili legata 2 Si cui pluſqͣꝫ ꝑ legem falcidiam. i4 Si tabule teſtamenti extabunt. i4 Si a parente quis fuerit manumiſſus. i5 Si quid in fraudem patroni factum ſit. i5 Si tabule teſtamenti nulle extabunt. i5 Succeſſorio edicto. i5 Suis ⁊ legitimis heredibꝰ. Utelis. Teſtamentaria tutela. ☞ Tutoribꝰ ⁊ cura. datis ab his. ¶ Tutelis ⁊ rōnibꝰ diſtrahendis. 5 Teſtamentis ⁊ qͥ teſtamenta facere poſſunt. 10 Tritico vino ⁊ oleo legato. Entre inſpiciendo. Ubi pupillus educari vl̓ morari dēat. Vulgari ⁊ pupillari ſubſtitutione. 10 Uſu ⁊ vſufructu legato. Ut legatoꝝ cā caueat̉. i3 Ut in poſſeſſionem legatoꝝ. Uentre in poſſeſſionē mittēdo. ⁊ curatore eiꝰ. Unde legitimi. Unde liberi. i5 Unde cognati. Unde vir ⁊ vxor. Ueteranoꝝ ⁊ militum ſucceſſore. i5 Ut ex legibꝰ ⁊ ſenatuſconſultis bonoꝝ poſſeſ ſio detur. ¶ Rubrice. ff. noui. Qua pluuiali arcenda. Ademptione libertatis. Acquirendo reꝝ dn̄io z Acquirenda poſſeſſione. 5 Aqua quotidiana ⁊ eſtiua. Arboribꝰ cedendis. 6 Actionibꝰ ⁊ obligationibꝰ. 8 Acceptilationibꝰ. 9 Arboꝝ furtim ceſaꝝ. 9 Abigeis. 10 Accuſationibꝰ ⁊ inſcriptionibꝰ. i0 Ad legem iuliam maieſtatis. i0 Ad legem iuliam de adulterijs. i0 Ad legem iuliam de vi publica. i0 Ad legem corneliam de ſiccarijs. i0 Ad legem corneliam de falſis. i0 Ad legem pompeyaꝫ de paricidijs i0 Ad legem iuliam repetūdaꝝ. 10 Ad legem iuliam de annona. i0 Ad legem iuliam de vi priuata. i0 Ad legem iuliam peculatus. i0 Ad legem iuliam ambitus. 10 Ad legem fauiam de plagiarijs. i0 Ad ſenatuſconſultum turpilianum. ii Appellationibꝰ ⁊ relaxationibꝰ. ii A qͥbus appellare non licet. ii Appellationibꝰ recipiendis. ii An ꝑ alium cā appellationis. ii Apud eum ad quē appellat̉ aliam cauſam. 12 Ad municipales ⁊ de incolis. 12 Albo ſcribendo. 12 Admīſtratione reꝝ ad ciuitatem ꝑtinentium. AI Onis iudicis aucͣte poſſidendis. Bonis damnetoꝝ. uerunt. ZBonis eoꝝ qͥ an̄ ſnīaꝫ mortē ſibi ꝯſci Olluſione detegenda. 4 L Confeſſis. 4 Confeſſione bonoꝝ. ¶ Curatore bonis dando. 5 Cloacis. 9 Concuſſionibus. 9 Crimine expilate hereditatis. 9 Crimine ſtellibnatus. 9 Collegijs illicitis ⁊ corꝑibꝰ l0 Cuſtodia reoꝝ ⁊ exhibitione. 10 Cadaueribꝰ punitoꝝ. ii Captiuis ⁊ poſtliminium reuerſis. ii Caſtrenſi peculio. 12 Cenſibꝰ. Amno infecto. Donationibus. i Donatione cā mortis. G Diuerſis ⁊ tꝑalibꝰ p̄ſcriptionibꝰ. G Doli mali exceptione. 7 Duobus reis ꝯſtituendis. 2 Decurionibꝰ ⁊ eoꝝ filijs. 2 Decretis ab ordine faciendis. Uictōe libertatis. 4 ¶ Ex qͥbꝰ cauſis in poſſeſſionē eat̉. 6 Exceptionibꝰ ⁊ p̄ſcriptionibꝰ. G Exceptione rei iudicate. C Exceptione doli mali. 9 Extraordinarijs criminibꝰ. 9 Efractoribꝰ ⁊ expilatoribꝰ. i Eum qui appellanti. 2 Extraordinarijs cognitionibꝰ. Ideicōmiſſarijs libertatibꝰ. Flumībꝰ ⁊ ne qͥd in flumīe publico rip I Fideiuſſoribꝰ ⁊ mandatoribꝰ/ Fonte. paue eius fiat. O Furtis. Furti aduerſus nautas. O Furgibus balnearijs. Lande legenda. Ure aureoꝝ anuloꝝ. Interdictis: ſeu exͣordinarijs actiōibꝰ. Itinere actuqꝫ priuato. Iudicatum ſolui. Incendio. ruina naufragio. Iniurijs ⁊ famoſis libellis. io Interdictis ⁊ relegatis ⁊ deportatis. ii Iure fiſci. 12 Iure immunitatis. Iberali cauſa. Locis ⁊ itineribꝰ publicis. 5 ¶ Loco publico fruendo. Libero homine exhibendo.

F Liberis exhibendis ſeu deducendis. G Litigioſis. ii Libellis dimiſſorijs. i2 Legationibꝰ. Anumiſſionibꝰ. Manumiſſis vindicta. ¶ Manumiſſionibꝰ que ẜuis. z Manumiſſis teſtamento. 5 Migrando. 12 Muneribꝰ ⁊ honoribꝰ. Atalibꝰ reſtituendis. um q̄rat̉. 5c ¶M Ne vis fiat ei qͥ in poſſeſſionē miſſus ē Ne de ſtatu defunctoꝝ poſt qͥnquēni F Ne quid in loco ſacro fiat. Ne qͥd in loco publico vel itinere fiat. F Ne quid in flumīe publico rippaue eius fiat quo aliter aqua fluat. B Nouationibꝰ ⁊ delegationibꝰ. ii Nil innouari appellatione pendente. 12 Nundinis. 12 Operibus publicis. Peris noui nunciatione. Ublicanis ⁊ vectigalibꝰ. Pro ſoluto. Pro emptore. z Pro herede. Pro donato. Pro derelicto. Pro legato. Pro dote. Pro ſuo. 4 Priuilegijs creditoꝝ. Precario. B Pretorijs ſtipulationibꝰ. 9 Priuatis delictis. ꝯ Preuaricatoribꝰ. ꝯ Popularibꝰ actionibꝰ. l0 Publicis iudicijs. 10 Penis. ii Priuilegijs veteranoꝝ. 12 Pollicitationibꝰ. 12 Proſonetis. Ui ſine manumiſſione. Qui ⁊ a quibus manumiſſi. Quihꝰ ad libertatem ꝓclamare nō licꝫ 4 Quibꝰ ex cauſis in poſſeſſionem eat̉. ¶ Que in fraudem creditoꝝ facta ſunt. F Quoꝝ bonoꝝ. F Quoꝝ legatoꝝ. Quod vi aut clam. G Quaꝝ reꝝ actio non dat̉. i0 Queſtionibus. i i Quis ⁊ a quo appellet̉. ii Quando appellandum ſit. i i Que ſnīe ſine appellatione reſcindunt̉. Eiudicata ⁊ de effectu ſnīaꝝ. Rebꝰ aucͣte iudicis poſſidendis. ¶ MRippa munienda. Riuis. Remiſſionibꝰ. Rem pupilli ſaluam fore. 8 Rem ratam habere ⁊ de ratihabitione. 9 Receptatoribus. i0 Requirendis reis. i i Re militari. 12 Regulis iuris. Tatu liberis. Si libertinus ingennus eſſe dicat̉. z Statu defunctoꝝ. 4 Separationibus. Superficiebus. 5 Si arbor vicini edibꝰ impendat. F Saluiano interdicto. Stipulatione ſeruoꝝ. 8 Solutionibus ⁊ liberationibus. 9 Si quis teſtamento liber eſſe iuſſus fuerit. ꝯ Si familia furtum feciſſe dicat̉. 9 Sepulcro violato. i0 Sententiam paſſis ⁊ reſtitutis. ii Si tutor vel curator vel magiſtratus. i i Si pendente appellatione. Abulis exhibendis. Termino moto. Tigno iniuncto. Sucapionibꝰ ⁊ vſurpationibꝰ. Vt in flumine publico nauigare liceat Uia publica ⁊ ſi quid in ea. 5 Uia publica ⁊ itinere reficiendo. Ui ⁊ vi armata. Uti poſſidetis. Utrobi. 7 Uerboꝝ obligationibus. 9 Ui bonoꝝ raptoꝝ. 12 Uacatione ⁊ excuſatione muneꝝ. 12 Uarijs ⁊ exͣordinarijs cognitionibꝰ. 12 Uerboꝝ ⁊ rerum ſignificatione ¶ Rubrice Codicis. Poſtatis. ¶ Aſſeſſoribus ⁊ domeſticis. Annonis. zª Aduocatis diuerſoꝝ iudicum. z Aduocatis diuerſoꝝ iudicioꝝ. z Aduocatis fiſci. 2 Alienatione iudicij mutandi cauſa facta. z Ad exhibendum. z Alee vſu ⁊ aleatoribꝰ. ¶ Actionibꝰ ⁊ obligationibus. ¶ An ẜuus ex ſuo facto poſt manumū. ¶ Actionibus hereditarijs. ¶ Actionibꝰ empti ⁊ venditi. ¶ Ad ſenatuſcōſultum macedonianum. 4 Ad ſenatuſconſultum velleianum. 5 Alendis liberis. F Adminiſtratione tutoꝝ ⁊ curatoꝝ. 5 Alimentis pupillo p̄ſtandis. 5 Arbitrium tutele. 5 Auctoritate preſtanda. Actore tutore ſeu curatore. C Ad ſenatuſcōſultum trebellianum. 6 Ad legem falcidiam. C Ad ſenatuſcōſultum tercullianum. ¶ Ad ſenatuſcōſultum orphicianum.

Aſſertione tollenda. 7 Acquirenda vel retinēda poſſeſſione. 7 Aduerſus creditorem. 7 Annali exceptione italici cōtractus. Alluuionibus ⁊ paludibus paſcuis ⁊cͣ. Appellationibus ⁊ relationibus. B Acceptilationibus. B Adoptionibus. ¶ Accuſationibus. 9 Ad legem iuliam maieſtatis. 9 Ad legem iuliā de adulterijs ⁊ ſtupro. 9 Ad legem iuliā de vi publica ⁊ priuata. 9 Ad legem corneliam de ſiccarijs. 9 Ad legem fauiam de plagiarijs. 9 Ad legem viſcelliam. 9 Ad legem corneliam de falſis. 9 Ad legem iuliam repetūdarum. 9 Ad legem iuliam ambitus. 9 Abigeis. 9 Abolitionibus. 9 Ad ſenatuſcōſultū turpillianū. Onis libertorū ⁊ iure patronatꝰ ¶ Bonorū poſſeſſiōe ẜm tabulas. 6 ¶ Bonoꝝ poſſeſſiōe ꝯͣ tabulas liberti. G Bonoꝝ poſſeſſione cōtra tabulas. G Bonis maternis. G Bonis que liberis in poteſtate ꝯſtitutis. 7 Bonis auctoritate iudicis poſſidendis. 9 Bonis eoꝝ qui ſibi mortē cōſciuerūt. 9 Bonis ꝓſcriptorū ſeu damnatoꝝ. Omitibus rei militaris. Contractibus iudicum et eorum que ſunt circa eos. z Cauſis in quibꝰ infamia irrogatur. z Cōmuni diuidundo. z Cōmunia vtriuſqꝫ iudicij. z Conſortibus ⁊ eiuſdem litis. 4 Conditione indebiti. 4 Conditione ob cauſam datoꝝ. 4 Conditione furtiua. ¶ Conditione ob turpem cauſam. Conditione ex lege ſiue ſine cauſa. ¶ Conſtituta pecunia. 4 Cōmodati. 4 Compenſationibus. 4 Contrahenda emptione. ¶ Cōmuniū rerum alienatione. 4 Cōmercijs ⁊ mercatoribus. 5 Concubinis. 5 Cōfirmando tutore. 5 Contrario iudicio tutele. Curatore furioſi ⁊ prodigi. G Carboniano edicto. 6 Collationibus. G Codicillis. 6 Cōmunia de legatis vel fideicōmiſſis. G Cōditionibus inſertis tam in legatis ꝙͣ in fi deicōmiſſis. G Caducis tollendis. G Cōmunia de ſucceſſionibꝰ. 7 Cōmuni ſeruo manumiſſo. 7 Cōmunia de manumiſſionibꝰ. z Cōmunia de vſucapionibus. 7 Colluſione detegenda. 7 Cōminationes vel epiſtolas. 7 Confeſſis. 7 Cum de momentaria poſſeſſione fuerit appel latum. S Cōtrahenda ⁊ cōmittenda ſtipulatione. S Creditorē euictionē pignoris nō debere. 9 Cuſtodia reorū. 9 Crimine peculatus. 9 Crimine ſacrilegij. 9 Crimine expilate hereditatis. 9 Crimine ſtellionatus. 9 Calūniatoribus. Iuerſis reſcriptis et pragmaticis ſan ctionibus. i Defenſoribus ciuitatum. 2 Dolo malo. z Dilationibus. ¶ Delictis defunctorū inqͣꝫtum ⁊ in quibus he redes cōueniant̉. ¶ Depoſiti. Ponationibus ante nuptias. ¶ Dotis ꝓmiſſione vel nuda pollicitatiōe. ¶ Dote cauta nō numerata. ¶ Donationibus inter virum ⁊ vxorē. ¶ Diuortio facto apud quē liberi educent̉. 5 Diuidenda tutela. Dicticia libertate tollenda. Diſtractione pignorū. 8 Debitorem venditionē pignoris impedire nō poſſe. Duobus reis ſtipulandis ⁊ ꝓmittēdis. Donationibus. Donationibus cauſa mortis. 8 Donatione ſub modo vel ſub cōditione. Piſcopis ⁊ clericis. Ep̄ali audientia ⁊ diuerſis capitulis. z ¶¶ Edendo. 2 Errore calculi. z Errore aduocatorū. 2 Etiā ꝑ ꝓcuratorē in integrū reſtōne agi poſ ¶ Ex delictis defunctorū. ¶ Exercitoria ⁊ inſtitoria actione. ¶ Edilicijs actionibus. F Eo qui ꝓ tutore negocia gerit. Excuſationibus ⁊ temporibꝰ eoꝝ. Excuſatione veteranoꝝ. G Edicto diui adriani tollendo. Executione rei iudicate. 8 Edificijs priuatis. 8 Etiam ob cyrographariaꝫ pecuniam pignus teneri. S Exceptionibus ſeu p̄ſcriptionibꝰ. G Euictionibus. 8 Emancipationibus liberoꝝ. 9 Exhibendis vel tranſferendis reis. ꝯ Emendatione ſeruoꝝ. 9 Emendatione ꝓpinquorū. Ilioſ. minore. Fideiuſſoribus minorū. z FFormulis ⁊ impetratione actionū ſub z Ferijs. 17

z Familie herciſcūde. Finium regundorum. ide inſtrumētoꝝ ⁊ amiſſione eorū. fundo dotali. ideiuſſoribus tutorū ⁊ curatorum. Furtis ⁊ ſeruo corrupto. Fideicōmiſſis. Falſa cauſa adiecta legato vel fideicōmiſſo. Fideicōmiſſarijs libertatibus. fructibus ⁊ litis expenſis. 8 Fideiuſſoribus ⁊ mandatoribꝰ. Falſa moneta. 9 Famoſis libellis. Enerali abolitione. Ereticis ⁊ manicheis. His qui ad eccleſias confugiūt. His qui in eccleſijs manumittunt̉. i His qui ad ſtatuas confugiunt. 2 His qui potentiorū nomine. 2 His que vi metuſue cauſa fiunt. 2 His qui veniam etatis impetrauerūt. 4 Hereditate vel actione vendita. 4 Heunuchis. Heredibus tutorum. G Heredibus inſtituendis. G His quibus vt indignis G His que pene nomine relinquūtur. G His que ſub modo legati ſeu fideicōmiſſi re linquūtur. G His qui ante aꝑtas tabulas. G Heredibꝰ decurionum. His qͥ a nō dn̄o manumiſſi ſunt. 7 His qui per metum iudicis non appellaue runt. 8 His qͥ in prioꝝ creditoꝝ loco ſuccedūt. 9 His qͥ parētes vel liberos occiderūt. 9 His qui ſibi aſcribūt in teſtamēto. 9 His qui latrones vel criminibus reos occul Uſtiniano codice cōfirmando. Iuſtiniano codice emendando. Iudeis. i Iuris ⁊ facti ignorantia. 2 In ius vocando. 2 In integrū reſtitutiōe minorum. z In quibus caſibus in integrū reſtitutio neceſ ſaria non eſt. z In integrum reſtitutiōe poſtulata ne quid in nouetur. Iureiurando ꝓpter calūniam. Iudicijs. Iuriſditione omniū iudicū ⁊ de foro cōpetēti. In quibus caſibus militantes fori p̄ſcriptiōe vti non poſſunt. Inofficioſo teſtamento. Inofficioſis donationibus. Inofficioſis dotibus. Iure emphiteotico. Inceſtis ⁊ inutilibus nuptijs. i Interdicto matrimonio inter pupillū ⁊ tuto. vel cura. Iure dotium. In quibus caſibus tu. habēti: tutor vel cu. da. non poteſt. In litem iurando. In litem dando tutore vel curatore. Iure aureorū anulorum. G Inſtitutionibꝰ et ſubſtitutionibꝰ vel reſtituti onibꝰ ſub cōditione factis. Impuberū ⁊ alijs ſubſtitutiōibus. G Iure deliberandi ⁊ de adeunda vel acquiren da heredi. Indicta viduitate tollenda. Ingenuis ⁊ manumiſſis. Indicta libertate. In qͥbꝰ cauſis ceſſat longi tꝑis p̄ſcriptio. Interdictis. 8 In quibus cauſis ius pignoris tacite contra hatur. Iure dominij impetrando. Inutilibus ſtipulationibꝰ. Ingratis liberis. Infantibꝰ expoſitis liberis ⁊ ſeruis. Infirmādis penis celibatus ⁊ orbatus. Iure libertorum. Iniurijs. Egibus ⁊ cōſtitutionibꝰ principū. Litis conteſtatione. ¶ Lege aquilia. 4 Locato ⁊ conducto. Legitima tutela. G Libertinis ⁊ eorum filijs. 6 Liberis p̄teritis ⁊ exheredatis. 6 Legatis. G Legitimis heredibus. Lege ſuffia canina tollenda. Latina libertate tollenda. Liberali cauſa. Longi temporis p̄ſcriptione. Litigioſis. Luitione pignoris. 8 Liberis exhibendis ſeu deducendis. Andatis principum. MModo mulctarū. Magiſtratibus municipaliū. 4 Mandati vel contra. ¶ Monopolijs ⁊ cōuentu negociatorū. Magiſtratibus cōueniendis. 8 Manumiſſione pignoris. S Mortis cauſa donationibus. O Mulieribus que ſeruis ꝓprijs ſe iūxerunt. ꝯ Mutatione nominis. 9 Maleficis ⁊ mathematicis. Ouo codice cōponendo. I Noua ꝯſtitutio Federici. ¶ Ne ſanctū baptiſma iteretur ¶ Nemini licere ſignum ſaluatoris. i Ne iudens chriſtianū mancipiū. Z. Nemini liceat potentioribus. 2 Ne fiſcus vel reſpublica. z Negocijs geſtis. z Ne quis in ſua cauſa iudicet. z Noxialibus actionibus. ¶ Ne vxor ꝓ marito vel econtra cōueniat̉. 1 ¶ Ne filius pro patre vel pater pro filio. 4 Non numerata pecunia.

¶ Nautico fenore. ¶ Nundinis et nouis mercationibus. ¶ Noua vectigalia inſtitui nō poſſe. Nuptijs. Ne fideiuſſores dotium dentur. Ne pro dote mulieris. Naturalibꝰ liberis et matribꝰ eoꝝ. Ne tutor vel curator vectigalia cōducant. G Neceſſarijs ſeruis heredibꝰ inſti. vel ſubſti. Ne de ſtatu defunctoꝝ poſt qͥnquēniū q̄rat̉. Nudo iure quiritū tollendo. Ne rei dn̄ice vel temploꝝ. Ne liceat in vna eadēqꝫ cā tercio ꝓuocare. B Nouationibꝰ et delegationibꝰ. Nili aggeribus nō rumpendis. 9 Ne ſine iuſſu principis. Fficio p̄fecti p̄torio. Officio p̄fecti p̄torio africe. Officio p̄fecti vibis. i Officio magiſtri militum. i Officio queſtoris. i Officio magiſtri officioꝝ. i Officio comitis ſacraꝝ largitionum. i Officio comitis rerū priuatarū. i Officio comitis ſacri patrimonij. i Officio ꝓconſulis et legati. i Officio comitis orientis. i Officio p̄fecti auguſtalis. i Officio vicarij et p̄fecti. i Officio pretorum. i Officio rectoris ꝓuincie. i Officio p̄fecti vigilum. i Officio ciuilium iudicum. i Officio militariū iudicum. i Officio diuerſoꝝ iudicum. i Officio eius qͥ vicē alicuiꝰ iudicis obtinet. i Officio iudicis alexandrie. Ordine iudiciorum. 6 Operis libertorum. 6 Obſequijs patronis p̄ſtandis a liberto. Ordine cognitionum. A Operis noui nunciatione. 8 Operibus publicis. Aganis ſacrificijs et templis. Precibus imperatori offerendis. Pactis. Poſtulando. Procuratoribus. Sedaneis iudicibus. Pluſpetitionibus. Petitione hereditatis. Prohibita ſequeſtratione pecunie. Probationibus. 4 Plus valere qd̓ agit̉ qͣꝫ qd̓ ſimulate concipit̉. Dignoraticia actione. ¶ Per quas ꝑſonas nobis acquirit̉. 4 Pro ſocio. ¶ Patribus qui filios diſtraxerunt. Periculo et cōmodo rei vendite. Pactis inter emptorem et venditoꝝ Pactis cōuētis tā ſuꝑ dote ꝙͣ ſuꝑ donatione. Periculo tutoꝝ et curatoꝝ. 5 Predijs vel alijs rebꝰ minoꝝ nō alie. G Poſthumis heredibꝰ inſtituēdis vel exhere. Periculo eius qui libertatē inijerit. Pro donato. Preſcriptione longi tꝑis. x. vel. xx. annoꝝ. Preſcriptione. xxx. vel. xl. annoꝝ Pena iudicis qui male iudicauit. Priuilegio fiſci. Priuilegio dotis. Precario ſaluiano interdicto. Dignoribus. Publicis operibus. Pretorio pignore vt in actionibus. Partu pignoꝝ et omni cauſa. Pactis pignoꝝ ⁊ de cōmiſſoria. l. reſcindēda: Patria poteſtate. 8 Poſtiliminio reuerſis ⁊ redēptis ab hoſtibus: Priuatis carceribus. ꝯ Penis. Uando libellus pͥncipi de lite ꝯteſtatā facta. Quibus cauſis infamia irrogatur. 2 Qui ⁊ aduerſus qͦs in integꝝ reſtō poſtulat̉. 2 Quibꝰ ex cauſis in integꝝ reſtō maioribꝰ dat̉: z Qui ꝓ ſua iuriſditōe iudices dare dariue pn̄t: z Qui legitimā ꝑſonā habent in iudicio. z Qn̄ imꝑator inter pupillos et viduas. z Qn̄ licet vnicuiqꝫ ſe ſine iudice vindicare. 4 Qn̄ fiſcus vel priuatus debitores. Qd̓ cū eo qͥ in aliena iuriſditōne vel ptāte eſt. 6 Que res vendi nō poſſunt et qui vendere vel emere vetantur. 4 Que res exportari nō pn̄t vel nō debent. 4 Qn̄ liceat ab emptione diſcedere. 5 Qui petant tutores vel curatores. 5 Qui dare et dari tutores poſſunt. 5 Qn̄ mulier officio tutele fungi poteſt. Qn̄ ex facto tutoris vel curatoris. Qn̄ curatores et tutores eſſe deſinunt: Qui numero liberoꝝ ſe excuſant. § Qui morbo ſe ex: § Qui etatē ſe excuſant̉. 5 Qui numero tutelarum. 5 Quando decreto opus nō eſt. 9 Qn̄ dies legati vel fideicōmiſſi cedant. 6 Qui admitti ad bonoꝝ poſſeſſionē poſſunt̉: 6 Qn̄ nō petentiū ꝑtes petentibꝰ accreſcāt. 6 Qui teſtamenta facere poſſunt vel non. 6 Quēadmodū teſtamenta aperiantur. 7 Quibꝰ cauſis ſerui accipiunt p̄miū libertatis: 7 Qui manumitti nō poſſunt. I Qui nō poſſunt ad libertatē ꝑuenire. Quibꝰ ad libertatē ꝓclamare non licet. Quibꝰ nō obijcit̉ longi tꝑis p̄ſcriptio. 7 Quadriennij p̄ſcriptione. 7 Quō et qn̄ iudex ſententiā ꝓferre debet. 7 Quibus res iudicata nō nocet. 7 Quando ꝓuocare nō eſt neceſſe. 7 Quoꝝ appellationes non recipiant̉. Qui bonis cedere poſſunt. 8 Quoꝝ bonorum. 8 Quoꝝ legatorum. Que res pignori obligari poſſunt. 8 Qui potiores in pignore habeantur. vj iiij

8 Que ſit longa cōſuetudo. 9 Qui accuſare nō poſſunt. 9 Qn̄ ciuilis actio p̄iudicet criminali. 9 Queſtionibus. Eputationibꝰ q̄ fiunt in iudicio. Reſtōe militū ⁊ eoꝝ qͥ reipublice. Receptis arbitris. z Reſcriptis. Rei vendicatione. z Religioſis ⁊ ſumptibꝰ funeꝝ. Rebus creditis et iureiurando. 4 Reſcindenda venditione. ¶ Rebus alienis nō alienandis. ¶ Rem alienā gerentibꝰ nō interdici. Reꝝ ꝑmutatione ⁊ de p̄ſcriptis verbis. Rei vxorie actione in ſtipulatū actōe trāſfuſa. Repudijs et iudicio de moribꝰ ſublata. Rerum amotarū. G Repudianda bonoꝝ poſſeſſione. G Repudianda vel abſtinenda hereditate. Re iudicata. Res inter alios acta vel indicata. Relationibus. Reuocandis his q̄ fiunt in fraudē creditoꝝ. Ratiocinijs opeꝝ publicoꝝ. Remiſſione pignoꝝ. 8 Reuocandis donationibꝰ. Raptu virginū honeſtaꝝ ſeu viduarū. ꝯ Requirendis reis. Omnia trinitate ⁊ fide catholica. 1A ¶ Senatuſconſultus. Sacroſctīs eccleſijs et pͥuilegijs eaꝝ. ¶ Si contra ius vel vtilitatem publicam. i Statuis et imaginibus. z Si tutor vel curator interuenerit. 2 Si in cōi eadē cā in integꝝ reſtitutio poſtulet̉. z Si aduerſus rem iudicatam. z Si aduerſus venditionē pignoris. z Si aduerſus libertatem. z Si aduerſus donationē. z Si aduerſus tranſactionē. z Si aduerſus ſolutionē. z Si aduerſus dotem. z Si aduerſus delictum. z Si aduerſus vſucapionē. z Si aduerſus fiſcum. z Si aduerſus creditorē. z Si vt ſe ab hereditate abſtineant. z Si vt omiſſa hereditate vel bonoꝝ poſſeſſio ne vel aliquid aliud. z Si minor ſe maiorē dixerit. z Si ſepius in integrū reſtitutio poſtulet̉. z Si maior factus ratū habuerit. z Satiſdando. z Sportulis et ſumptibus. z Seruitutibus et aqua. ¶ Si certum petatur. 4 Suffragio. ¶ Si ſeruus extero ſe emi mandauerit. ¶ Si ꝓpter publicas p̄ſtationes venditio facta no fuerit celebrata. ¶ Si ſine cenſu vel reliquijs. ¶ Si qͥs alteri vel ſibi ſub alterius nomine. ¶ Si ſeruus exportandus veneat. Si mancipiū ita veneat ne ꝓſtituatur. Si mancipiū ita alienatū ſit. Sponſalibꝰ et arris ſponſalicijs. Si rector ꝓuincie vel ad eū ꝑtinentes 5 Si qͣcunqꝫ p̄ditus ptāte vel ad eū ꝑtinētes. Si nuptie ex reſcripto principis petant̉. Secundis nuptijs. Si ſecundo nupſerit mulier. 5 Soluto mr̄imonio ⁊ quēadmodū dos petat̉. Si cōſtante mr̄imonio dos ſoluit̉. Si ex pluribꝰ tutoribꝰ vel curatoribus. Suſpectis tutoribus. Si mater indēnitatē ꝓmiſit. Si contra matris voluntatē. Si tutor non geſſerit. Si ex falſis allegationibus. Si quis ignorans rem minoris. 5 Si tutor reipublice. cauſa aberit. Si maior factus ratū habuerit alie G Seruus fugitiuus. 6 Succeſſorio edicto. G Si in fraudē patroni. G Si quis aliquē teſtari ꝓbibuerit. 6 Si omiſſa cauſa teſtamenti. G Suis et legitimis heredibꝰ ⁊ ex filia nepotibꝰ. Senatuſconſulto claudiano tollendo. 7 Seruo pignori dato manumiſſo. Seruo cōmuni manumiſſo. Seruis reipublice manumittendis. Sententijs p̄fectoꝝ. Sententijs p̄fecti pretorio. 7 Sententijs ex ꝑiculo recitandis. Sententijs et interlocutionibꝰ oīm iudicū. Sententia que ſine certa quātitate. Sententijs q̄ ꝓ eo qd̓ intereſt ꝓferunt̉. Si a nō competenti iudice. Sententiā reſcindi nō poſſe. Si plures ſimul vna ſnīa fuerint cōdēnati. Si ex falſis inſtrumētis. Si pendēte appellatōe mors interuenerit. Si vnus ex pluribꝰ appellauerit. Si de momētanea poſſeſſiōe fuerit appellatū. Si ꝑ vī vel alio mō ꝑt̉bata abn̄tis ſit poſſeſſio Saluiano interdicto. Si res aliena pignore data ſit. Si antiqͥor creditor pignus vendiderit. Si cauſa iudicati pignus captū ſit. Si cōis res pignori data ſit. Si pignus pignori datū ſit. Si vendito pignore agatur. Si vnꝰ ex pluribꝰ heredibꝰ creditoris. 8 Si pignoris cōuētione. 8 Solutionibus et liberationibꝰ. 9 Si reus vel accuſator mortuus fuerit. 9 Si quis imꝑatori maledixerit. 9 Si qͣs eā cuiꝰ tutor fuerit corruperit. O Sepulcro violato. ꝯ Seditioſis et his qui plebem. ꝯ Sententiā paſſis ⁊ reſtitutis. Ranſactionibus. 2 ¶t ¶ Temporibꝰ in integrū reſtōnis. 4 ☞ Teſtibus.

F Teſtamentaria tutela. Tutoribus vel curatoribꝰ illuſtriū perſonarū. Tutore vel curatore qͥ nō ſatiſdedit. Tutoribus ſuſpectis. G Teſtamento militis. G Teſtamētis ⁊ quēadmodū teſtamēta ordinēt̉. 7 Teſtamentaria manumiſſione. Temporibus ⁊ reꝑationibꝰ appellationū. 8 Tabulis exhibendis. Eteri iure enucleando. Ut lite pendente vel poſt. i Ut oēs tā ciuiles qͣꝫ militares poſt ad miniſtrationem. z Ut nemo priuatus titulo p̄dijs. Ut q̄ deſunt aduocatis ꝑtiū iudex ſuppleat. 2 Ut nemini liceat ſine iudicis auctoritate. z Ut nemini liceat ſine iudice ſe vindicare. 2 Ubi ⁊ apud quē cognitio reſtitutionis. Uxoribus militū et eoꝝ qui. Ut nemo inuitꝰ agere cogat̉ vel accuſare. Ubi in rem actio. Ubi de rōcinijs agi oportet. Ubi de poſſeſſione agi oportet. Ubi quis decuriali vel cohortali. Ubi cauſa fiſcalis agit̉. Obi de fideicōmiſſo agi oportet. Ubi de crimine agi oportet. Ubi de hereditate agatur. Obi conueniat̉ qui certo loco ꝓmiſit. Ubi de cauſa ſtatus agi oportet. Ubi ſenatores vel clariſſimi viri. Uſufructu et habitatione. Ut actōes ab heredibꝰ ⁊ ꝯͣ heredes incipiāt. Uſuris. Uectigalibus et cōmiſſis. Ut mulier ſi an̄ ānale ſpaciū ſe marito ꝯiūxit. Ubi petat̉ tutor vel curator. Ubi pupilli educant̉. Uſuris pupillaribus. Ubi cauſe poſt pubertatē. 6 Unde legitimi et vnde cognati. C Unde liberi. G Unde vir et vxor. C Verboꝝ et rerum ſignificatione. C Uſuris et fructibus legatoꝝ. 6 Ut in poſſeſſione fideicōmiſſoꝝ vel legatoruꝫ ſeruandoꝝ cauſa mittendi. Uenditione libertatis. Uſucapione pro emptore. Uſucapione pro donato. Vſucapione pro dote. 7 Uſucapione ꝓ herede. 7 Uſucapione tranſformanda. Uſuris rei iudicate. 8 Unde vi. 8 Uti poſſidetis. 9 Ut infra certtū tp̄s criminalis qō terminet̉. 9Ui bonoꝝ raptorum. Colla. ¶ Rubrice auten. z ¶¶ Ominiſtrantibꝰ officia in ſacris appel lationibus. ¶ Appellationibus et intra que tꝑa de bet appellari. G Apud qͦs oportet cām dicere monachos. G Armis. Adminiſtrationibus. 8 Appellationibus. 9 Alienatione et emphiteoſi. On ſulibus. Conſtō q̄ ex aſcripticio libera natos. 6 Conſanguineis ⁊ vterinis fratribus. G Conſtitutio q̄ de dignitatibꝰ et ep̄atu. 8 Conſtitutio innouat legem. O Collatoribus et alijs capitulis. Efenſoribus ciuitatum. ¶ Depoſitionibꝰ et denunciationibꝰ in quilinorum. 7 Duobus reis. Ccleſiaſticaꝝ reꝝ immobilium aliena tione. 5 Exhibendis ⁊ introducēdis reis. 7 Equalitate dotis. I Executoribus et qui cōueniunt̉. 9 Eccleſiaſticis tutelis. ¶ Ideiuſſoribus ⁊ mandatoribus ⁊ ſolu tionibꝰ. zFilijs ante dotalia inſtrumēta natis. Eredibus ⁊ falcidia. His qͥ ingrediunt̉ ad appell̓. 6 Mis qͥ ingrediunt̉ monaſteria. G Hec ꝯſtitutio interp̄ tat̉ priorem. 8 Hec cōſtitutio innouat cōſtitutionē que pre ſcriptionē. C. annoꝝ. 9 Hereditatibus ab inteſtato venientibꝰ. Uſiurandū qd̓ p̄ſtatur ab his qui ad miniſtrationē accipiunt. Inceſtis et inutilibus nuptijs. Iureiurando a moriente p̄ſtito. G Inſtrumentoꝝ cautela et fide. 6 Iudicibus. Immenſis donationibus in filios factis. 8 In medio litis nō fieri ſacras ſormas. ¶ Interdictis collegijs hereticoꝝ. Enonibus. Liti gioſis et decima ꝑte litis. O nachis. z ImMenſura ordinandoꝝ clericoꝝ. z Mandatis principum. z Miniſtrationibus in ſacris officijs. On eligendo ſcd̓o nubentes. NNon alienandis aut ꝑmutandis re 2 bus eccleſie. ¶ Nullum agricole traditione tenere illius ter ram. Nuptijs. Noui operis nunciatione. 8 Neqꝫ virū qd̓ ex dote eſt. Riuilegijs dotis. 9 Priuilegijs archiep̄i. Uomodo oporteat epiſcopos ⁊ alios 6 Queſtore. clericos ad ordinationē ꝑduci. 6 Quibus modis naturales efficiuntur legiti Quibus modis naturales efficiunt̉ ſui.

Eferendarijs palacij ſacri. 2I Reſtitutionibus et ea que parit in. xj. ¶ menſe poſt mortē viri. Reis promittendis. B Reſtitutionibus. 9 Reſtitutionibꝰ fideicōmiſſi. ꝯ Raptis mulieribꝰ que rapto. nubunt. Criptum exemplar. Scenicas nō ſolū fideiuſſorē p̄ſtant. Sanctiſſimis epiſcopis. Abulatio viceconſulis. Triente et ſemiſſe. TTabellionibus. 7 Teſtibus. Tempore nō ſolute pecunie ſuꝑ dote. B Teſtamentis imperfectis. T determinatꝰ ſit numerus clericoꝝ. Ut iudices ſine quoquo ſuffragio. z Ut eccleſia roͣna. C. ānoꝝ p̄ſcrip. gau. 4 Ut nullus mutuās agricole teneat eius terrā Ut ꝓthocola diuidant̉ in cartis. Ot p̄ponat̉ nomen imperatoris. Ut nō fiant pignoratōes ꝓ alijs ꝑſonis. Ut decetero cōmutatōes eccleſiaſticaꝝ rerū. Ut ea que vocant̉ inſinuata ſuꝑ clericis. Ut clerici qͥ recedūt alijs ꝓ eis ſubrogatis. Ut in priuatꝭ domībꝰ ſacra myſteria nō fiant Ut immobilia ante nuptialē donationē. Ut facte noue cōſtitutiones. Ut clerico ſacra de expēſis. 5 Ut nullus fabricet oratorij domū p̄ter volun tatem epiſcopi. Ut ab illuſtribꝰ et qͥ ſuꝑ eā dignitatē ſunt. Ut defuncti ſeu funera eorū non iniurient̉ a creditoribus. Ut vrbane ordinarie p̄fecture. Ut oēs obediant iudicibꝰ ꝓuinciarū. 6 Ut hi qͥ obligatas ſe res habere ꝓhibent mi norum. 6 Ut non luxurient̉ cōtra naturā. 6 Ut liberti de cetero auro nō egeant. 6 Ut clerici apud ꝓprios ep̄os cōueniant̉. 7 Ut ſine ꝓhibitione matres debitrices ⁊ credi trices tutelā gerant minoꝝ. Vt exactione inſtante dotis. Ut neqꝫ miles neqꝫ federatus. Ut amiſſe viſiones p̄ſcriptiones habean Ut cū de appellatione cagnoſcit̉. Ut liceat matri et auie. Ut diuine iuſſiones. 9 Ut ſponſalitia largitas ſit ſpālis cōtractus. 9 Ve litigantes iurent. O Ut iudices nō expectent ſacras iuſſiones. 9 Ut nulli iudicū liceat hr̄e loci ſeruatores. 9 Ut fratrū filij ſuccedant 9 At differentes iudices. 9 Uſuris nauticis. ¶ Rubrice inſtitutionum. Doptionibus. Attiliano turore. 20 Auctoritate tutoꝝ. 25 2ª Adēptione legatoꝝ et tranſlatione fideicom miſſorum. z Aſſignatione libertoꝝ. z Acquiſitione per arrogationē. 2 ¶ Acceptilationibus. ¶ Actionibus. G z Onorum poſſeſſionibus. 1o LI Bonoꝝ vi raptorum. 2 Apitis diminutione. 16 Curatoribus. B z ¶ Codicillis. 23 Contrahenda emptione. Onationibus. 6º De conſenſu et obligatione. 3 z De duobus reis ſtipulandi et promit 5 tendi. z Diuiſione ſtipulationū. 18 X quibus cauſis manumittere non li z Excuſationibus tutoꝝ. T Exheredatione liberoꝝ. z Eo cui libertatis cauſa bona adijciunt̉ 1 z Emptione et venditione. 4 Exceptionibus. Iduciaria tutela. Fideicōmiſſarijs hereditatibus. 21 Fideiuſſoribus. Radibus cognationū. 6 Is qui ſui vel alieni iurꝭ ſunt. I Heredibus inſtituendis. Hereditate libertoꝝ. 2 Heredu qualitate ⁊ differentia. 1 Hereditatibꝰ que ab inteſtato deferunt̉. Societate. 2. Uſticia et iure. 2ª Iure naturali gentiū et ciuili. 9º Iure perſonarum. 49 Ingenuis et libertinis. ⁊ Inofficioſo teſtamento. 6 Iure codiciliorum. Inutilibus ſtipulationibus. 19 Iniurijs. 4 Interdictis. U Ibertinis. E Lege ſuffia canina tollenda. Legitima agnatoꝝ tutela. 1 i Legitima parentū tutela. i Legitima patronoꝝ tutela. 1 2 Lege falcidia. 20 2 Legatis. z Legitima agnatoꝝ ſucceſſione. 2 Literarū obligationibus. 2 z Locatione et conductione. 24 4 Lege aquilia. Ilitari teſtamento. 9 z Y Mandati. 26 Uptijs. 4 Noxalibus actionibus. 8 Bligationibus. 13 U Obligationibus que ex quaſi cōtractu naſcuntur. 24 z Obligationibus ex cōſenſu. 22 4 Obligationibus que ex delicto naſcunt̉. 4 Obligationibus que ex quaſi delicto naſcunt̉ ⁊ ¶ Officio iudicis. 1A

Atria poteſtate. Pupillari ſubſtitutiōe. 4 Per quas ꝑſonas nobis atquirit̉. 8 Per quas ꝑſonas obligatio nobis acquirit̉. 2º 4 Perpetuis ⁊ temporalibꝰ actionibus. 2 Pena temere litigantiū. 6 Per quas ꝑſonas agere poſſumus. 10 ¶ Publicis iudicijs. Uibꝰ modis ius pr̄ie poteſtatꝭ ſoluit̉. Qui dari tutores in teſtō poſſunt. Quibꝰ modis tutela finitur. 2 Quibus alienare licet vel non. 2 Quibꝰ nō eſt ꝑmiſſum facere teſtamētū. ꝯ 2 Quibus modis teſtamenta infirmet 14 z Quibꝰ modis re ꝯtrahit̉ obligatio. 14 z Quibꝰ modis obligatio tollitur. 20 4 Qd̓ cū eo qui in aliena poteſtate. 5 Erum diuiſione. Rebus corporalibꝰ et incorporalibꝰ. ⁊ Replicationibus. Atiſdatione tutorū ⁊ curatoꝝ. 23 1F Suſpectis tutoribus ⁊ curatoribꝰ. 24 Seruitutibus p̄diorū ruſticorū. 7 2. Singulis rebus ꝑ fideicōmiſſum relictis. 22 z Senatuſcōſulto tertuliano. z Senatuſcōſulto orphiciano. 4 z Succeſſione cognatorum. 71 z Seruili cognatione. z Succeſſione libertorum. 8 z Succeſſione libertorum ſublata. 2 z Stipulatione ſeruorū. z Societate. 21 20 4 Si quadrupes pauꝑiem feciſſe dicat̉. q ¶ Satiſdationibus. I Utelis. 13 Teſtamentis ordinādis. z ¶ ¶ Teſtamento militari. Sufructu. Uſu ⁊ habitatione. Uſucapionibꝰ ⁊ longi tꝑis p̄ſcrip. U z Uulgari ſubſtitutiōe. Uerborum obligationibꝰ. ⁊ ¶ Ui bonorū raptorum. ⁊ ¶ Rubrice triū librorū. C. Nnona ⁊ tributis. 10 F Apochis publicis. ¶ Athletis. Auri publici ꝑſecutoribus. 10 Argenti p̄cio qd̓ theſauris infertur. 10 Auro coronario. Annonis ciuilibꝰ. Adminiſtratiōe rerū publicarū. ii Aque ductu. Alexandrie primatibus. Armorū vſus in ſuo pͥncipe interdictus ſit. ii Agricolis cenſitis ⁊ colonis. ii Agricolis ⁊ mācipijs dn̄icis vel fiſcalibꝰ. 12 Agentibus in rebus. 2 Apparitoribus prefectorū pretorio. 2 Apparitoribus magiſtrorū militū. 12 Apparitoribus ꝓconſulis ⁊ legati. 2 Apparitoribus comitis orientis. 2 Apparitoribus prefectis annone. 10 I Onis vacantibus ⁊ de incorꝑatiōe. Onueniendis fiſci debitoribus. i0 ¶ ¶ Capiendis et diſtrahendis pignoribꝰ cauſa tributorū. i0 Canonē largitionaliū titulorum. i0 Conditis in publicis horreis. i0 Collatiōe donatoꝝ vel reuelatoꝝ. i0 Collatiōe eris. ii Claſſibus. ii Curialibus vrbis rome. ii Collegiatis. ii Canone frumētario vrbis rome. ii Capitatiōe ciuiū cenſibus eximenda. ii Colonis paleſtinis. l Colonis tracenſibus. i Colonis illiricianis. ii Cenſibus cenſitoribꝰ ꝑequatoribꝰ ⁊ inſpec. i Collatōe fundoꝝ pr̄imonialiū ⁊ ēphiteoticoꝝ i Cōductoribus ⁊ ꝓcuratoribꝰ p̄di. fiſ. i Collatione fundoꝝ fiſcaliū veī rei pri. l l Cip̄ſſis ex luco damnēſi vel ꝑſeis. Q2 Conſulibꝰ ⁊ nō ſpergēdis ab his pecunijs. 12 Conſiſtorianis militibus. 2 Comitibus ⁊ tribunis ſcholarū. 2 Comitibus rei militaris. 2 Comitibus ⁊ archiatris ſacri pallacij. 2 Comitibus qui ꝓcurationē petunt. 2 Curioſis. 12 Comitibus cōſiſtorianis. 2 Caſtrēſi omniū palatinorū peculio. l2 Caſtrenſi peculio militū. 12 Caſtrenſiarijs miniſteriarijs. 2 Cōmeatu. 12 Comitibus qui ꝓuin. re. k Curſu publico ⁊ angarijs ⁊ ꝑango. k Coartalibus principibus. Elatoribus. Defenſoribus. 10 Diſcuſſoribus. 10 Decretis decurionū. 10 Decurionibus ⁊ filijs eorū. ll Debitoribus ciuitatū. li Diuerſis predijs. Dignitatibus. 2 Domeſticis ⁊ ꝓtectoribus. 2 Decanis. L Deſertoribus ⁊ occultatoribus. 2 Diuerſis officijs ⁊ apparitoribus iudicū. Xactoribus tributorū. Excuſationibꝰ munerū. 10 Excuſutionibus artificum. ii Expenſis ludorū. 12 Equeſtri dignitate. 12 Exactiōe ⁊ tranſlatiōe militariū annonaꝝ. 12 Executoribus vel exactoribus. 2 Erogatione militaris annonę. Ide inſtrumētoꝝ ⁊ iure aſte fiſcal̓. io Fiſcalibus vſuris. Filijſfa. ⁊ quēadmodū pr̄ ꝓ his teneat̉ Frumento vrbis cōſtanti. Frumento alexandrino. ¶ Fabricenſibus.

¶ Fūdis limitoſis ⁊ terris et paludibꝰ ⁊ paſcuis. ii Fundis patrimonialibus. fugitiuis colonis pr̄ionialibꝰ ⁊ emphiteoticis Fundis reipublice. ii Fundis ⁊ ſaltibus. 2 Filijs officialiū militariū qui in bello mori. Ladiatoribus. i1 ¶ PGrege dominico. Is qui ex publicis rationibꝰ mutuam i0 Mis quiſe defendunt. pecuniā fenebrē acceperūt. i0 Honoribus nō cōtinuandis. i0 His qͥ ſponte munera publica ſuſcipiūt. i0 His qͥ a principe vacationē acceperūt. i0 His q̄ numero liberoꝝ vel pauꝑtate excuſa tionē meruerūt. i0 His qui nō impletis ſtipendijs. i0 His qui exilio dati vel ſunt amoti. i0 His qͥ ex publica collatiōe illata ſt̓ nō vſur. i i Honoratorū vehiculis. ii His qͥ ex officio qd̓ admīſtrauerūt ꝯueniūt̉. 2 His qui in ſacro pallatio. Ure fiſci. 10 Inditionibus. i0 ¶ ¶ Imponēda lucratiuorū deſcriptione. i0 Incolis ⁊ vbi domiciliū habere videant̉ ⁊ his qui ſtudioꝝ cā in alia ciuitate degūt. i0 Infamibus. i0 Irenarchis. i0 Immunitate nemini cōcedenda. Iure reipublice. ii In qͥbꝰ cauſis coloni cēſiti dn̄os accuſare pn̄t. Ibertinis. Legationibus. ii ¶ Luſtralis auri collatione. ii Locatione p̄diorū ciuiliū vel fiſcaliū. 12 Locorū ⁊ itinerū cuſtodia. 2 Lucris aduocatoꝝ. Unicipibus ⁊ originarijs. Muneribus patrimoniorū. Mulieribus ī quo loco munera ſexui cōgruentia. ii Metallarijs ⁊ metall̓ ⁊ ꝓcuratoribꝰ metalloꝝ ii Murilegulis ⁊ ginetiarijs. ii Metropoli berito. Mendicātibus validis. i i Maima. i i Mancipijs ⁊ colonis patrimonialiū. 12 Magiſtris ſcriniorū. 12 Militari veſte. 12 Meſſoribus. 12 Metatis ⁊ epidemeticis. Efiſcus rem quā vendidit euincat. Ne oꝑe a collatoribus exigant̉. ¶ Nauicularijs. ii Nauibus nō excuſandis. ii Ne quid oneri publico imponat̉. Naufragijs. ii Nulli licere ī frenis ⁊ ſellis margaritas ⁊ ſma ragdos. i i Nantis tyberinis. Ne quis liber actū reipublice agere cogat̉. i Ne ruſticani ad vllū obſequiū deuocent̉. ii Non licere habitatoribus. 2 Negociatores ne militent. 2 Numerarijs ⁊ adiutoribus ſcriniarijs. Oni agro deſerto. Obligatiōe votorum. 13 ¶ Officio p̄fecti vibis. Etitis bonoꝝ ſublatis. Penis fiſcalibꝰ creditores p̄ferri. Predijs curialiuꝫ ⁊ de cu. ſine decreto i0 Probendo ſalario. nōalie. i0 Profeſſoribus ⁊ medicis. io Peculio ſucceſſorū parētis. io Ponderatoribus ⁊ auri illatione. i0 Potioribus ad munera nominādis. ii Predijs ⁊ omībꝰ rebus nauiculariorū. Priuilegijs corꝑatoꝝ vrbis rome. Deculio nominatoꝝ. Piſtoribus. Priuilegijs cōſtanti. vrbis. Paſcuis publicis ⁊ priuatis. i i Pericula eoꝝ qͥ ꝓ magiſtratibꝰ interuenerūt. Predijs canuatis. Priuilegijs domus auguſte. Palatinis ⁊ domibus dominicis. 12 Prefectis p̄torijs ſacre vrbis. 12 Pretoribus ⁊ honore p̄fecture. Prepoſitis ſacri cubiculi. 12 Primicerio. Prepoſitis libarum. Dublice leticie. Profeſſoribꝰ qui in vrbe cōſtanti. Prepoſitis ſacroꝝ ſcrinioꝝ. Principibus agentibꝰ in rebus. 12 Primipili. 12 Priuilegijs eorū qͥ in ſacro pallatio militat. 12 Priuilegijs ſcholarū. 12 Perfectiſſimatus dignitate. 12 Prepoſitis ⁊ tribunis ſcholarū. 12 Prefecto pretorio. 12 Palatinis ſacrarum lar. 12 Palatinis. 12 Publice leticie vel cōſulū nūciatiōes. 12 Perfectiſſima dignitate. 12 Primopilo. Uando ⁊ quibus quarta pars debet̉ ex bonis. i0 Quēadmodum ciuilia munera indi cantur. i0 Quibus muneribus excuſantur hij qui poſt impletam mili. 10 Qui etate. i0 Qui morbo ſe excuſant. ii Quibus ad cōductionem rerum fiſcalium nō licet accedere. i i Quod quiſqꝫ ordine cōueniatur. 12 Queſtoribus. 12 Qui militare poſſunt vel non. 12I Eis poſtulatis. Remilitari. Ententijs aduerſus fiſcum latis retre io ctandis. i0 Superindicto. io Si liberalitatis imꝑialis.

io Suꝑ exactionibꝰ. io Si ẜuꝰ aūt libertꝰ ad decurionatū expirauerit io Si curialis relicta ciuitate rus hītare maluerit io Si ꝓpter inimiciciam creatio facta ſit. io Sumptuum recuꝑatione. io Suſceptorijs ⁊ archarijs prepoſitis. ii Suarijs ⁊ ſuſceptoribꝰ ⁊ ceteris corꝑibꝰ. ii Studijs liberalibꝰ vrbis rome ⁊ ꝯſtan. ii Sūptꝰ iniūcti munerꝭ ad oēs ꝑtinē collegas. i i Spectaculis ⁊ ſcenicis ⁊ lenonibꝰ. ii Solutiouibꝰ debitoꝝ. 12 Silentiarijs ⁊ decurionibꝰ eoꝝ. 12 Stratoribꝰ. 12 Salgamo hoſpitibꝰ non p̄bendo. 12 Sꝫ altoꝝ ⁊ itineꝝ cu. Heſauris. 10 Tabularijs: ſcribis logographis. Tironibꝰ. 12 Tractorijs. Enditione reꝝ fiſcalium. / ſare. Ut nemī liceat in ꝯꝑatōe ſpēꝝ ſe excu Vacatione publici muneris. i i Ueſtibꝰ olobaris ⁊ auratis. i i Ueteris numiſmatis ptāte. Uendendis rebꝰ ciuitatis. Uenatione feraꝝ. Ut nemo ad ſuū prociniū ſuſcipiat vices. ii Ut nullus ex vicarijs ꝓ alienis vicarijs debi 12 Ut dignitatū ordo ẜuet̉. tis pregra. 12 Ueteranis. ii Ut ruſticani ad nullum deuocent̉ officium. ¶ Rubri. de vſibꝰ feudorū Alienatione feudi. An maritus ſuccedat vx. in beneficio. Apud quem vel quos ꝯtrouerſia feudi. An remoueri debeant teſtes. An mutus vel alius imꝑfectus. Allodijs. An ille qui interficit fratrē dn̄i ſui. Alienatione feudi paterni. An agnatus vel filius defuncti. An apud iudicem qō feu. ter. de. ☞ Eneficio fratris ⁊ qualiter frater. ¶ D Beneficio femine. Ontrouerſia inueſtiture. Contentione inter dn̄m ⁊ vaſallum. Contentione inter dn̄m ⁊ fidelem. Contentione inter me ⁊ dn̄m. Conſtōnes dn̄i lotarij feudoꝝ. Controuerſia feudi inter pares termi. Controuerſia inter dn̄m emphi. ⁊ vaſa. Conſuetudine recti feudi. Clerico qui inneſtituram facit. Capitulis conradi. Controuerſia inter maſculum ⁊ feminam. Controuerſia inter dn̄m ⁊ emptorem. Capitaneo qui curtem vendidit. Controuerſia inter vaſa. ⁊ alium de beneficio. Conſtitutiones dn̄i Federici. Controuerſia inter ep̄m ⁊ vaſa. Clerico violatore pacis. Uobus fratribus a capitaneo inue ſtitis. Piſcopum vel abbatem vel abbatiſaꝫ vel dn̄m plebis feudū dare nō poſſe. Eo qͥ finem fecit agnato de feu. pa. Eo qͥ ſibi ⁊ heredibꝰ ſuis maſculis ⁊ feminis inueſtituram acceꝑit. Eudo gardie ⁊ caſtaldie. Feudo marchie ducatꝰ ⁊ comitatꝰ. Feudo ſine culpa non amittendo. Feudo dato inuicem legis ꝯmiſſorie. Feudi cognitione. Forma fidelitatis. Filijs natis de matrimonio. Feudo nō hn̄te ꝓpriam feudi naturam. Fratribꝰ de nouo feudo inueſtitis. Ic finit̉ lex. deinde ꝯſuetudines regni incipiunt. Mꝑator Lotharius. Inueſtitura fendi. Inueſtitura inter dn̄m ⁊ vaſallum. Illis qͥ inueſtiti ſunt de ducatu. Inueſtitura de re aliena facta. Inueſtitura quam ticiꝰ cepit a ſempronio. Inueſtitura in maritum facta. Inueſtitura apud pares curie termi. In quibꝰ cauſis feudum amittat̉. Ege conradi. Ilite vaſallo qͥ ꝯtumax eſt. Inimis valuaſoribꝰ. Mutꝰ vel aliꝰ imꝑfectꝰ feudū reti. Atura feudi. Qua forma fidelitatis Natura ſucceſſionis feudi. Notis feudoꝝ. Ace iuramento firmanda. Per quos fiat inueſtitura. Pace tenenda ⁊ eius violatoribꝰ. Pignore dato qͥd iuris ſit. Prohibita alienatione feudi ꝑ lotharium. Prohibita feudi alienatione ꝑ federicum. Pugna. Ui fendum dare poſſunt. Qui ſucceſſores feudum. Quo tꝑe miles inueſtiturā petere dēat Quibꝰ modis feudum amittat̉. Qui ſucceſſores teneant̉. Quemadmodū feudū ad filiam ꝑtineat. Quibꝰ modis feudum ꝯſtitui poteſt. Quid ſit inueſtitura feudi. Quid p̄cedere dēat: inueſtitura an fidelitas. Qualiter vaſallus iurare debeat fidelitatem. Qualiter olim feudum poterat alienari. Quis dicat̉ dux marchio. Que ſit pͥma cā beneficij amittendi. Qui teſtes ſunt neceſſarij ad ꝓbandam nouā inueſtituram. Quid iurꝭ ſit ſi poſt alienatōꝫ fendi. Qualiter dn̄s de ꝓprietate prinet̉.

Que ſint regalie. Quot teſtes ſint neceſſarij ad ꝓbandū ingra titudinem feudi. Ucceſſione fendi. ¶Si de inueſtitura facta dominū peni Si ꝯtrouerſia fuerit in inueſtitura. Si de feudo defuncti. Si ep̄us vel abbas vel abbatiſſa. Succeſſione fratrum. Si de inueſtitura inter dn̄m ⁊ vaſallū lis oriat̉. Si de feudo ꝯtrouerſia fuerit. Si de feudo vaſallus ab aliqͦ int̓pellatꝰ fuerit. Si negatum fuerit beneficium a vaſallo. Si vaſallus feudo priuat̉ cui debeat deferri. Si vaſallꝰ feudi ꝯditōꝫ negauerit ex certa ſcīa. Aſallo decrepite etatis qui feudum re ¶Maſalio qui ā ꝯſtitutōem lotharū ſeu futauit. dum alienauerit. Uaſallo milite qͥ arma bellica depoſuit. ubrice iuris canonici. Hic primo ſciendum ꝙ decretū nō diſtin guit̉ ꝑ rubricas. Sꝫ in tres pͥncipales partes. Quaꝝ pͥma ꝯtinet centū ⁊ vnā diſtinctiōes. ⁊ ſub qͣlibet diſtinctōe capitula. Scd̓a ꝑs ꝯtinet xxxvj. cās ⁊ ſub qͣlibet cā qōnes. ⁊ ſub qōībꝰ ca pitula. Et. xxxiij. cā a. q. iij. vſqꝫ ad. q. qͣrtā int̓ ponit̉ tractatꝰ de pnīa. qͥ diuidit̉ in.vij. diſtin ctiōes. Et ſub qͣlibet di. capl̓a. Tercia ꝑs eſt de ꝯſecratōe. q̄ diuidit̉ in. v. diſtinctōes. Et ſub qͣ T libet di. capitula. Alij v̓o libri iuris canonici co tinent rubricas. que ſequunt̉. ¶ Rubrice decretalium. 5 ¶ ¶ Ccuſationibꝰ. inquiſitionibꝰ ⁊ denun Adulterio ⁊ ſtupro. ciationibꝰ ¶ Alienatione iudicij mutandi cauſa facta. 42 Apoſtatis. 2 Appellationibꝰ ⁊ recuſationibꝰ ⁊ relationibꝰ. 28 i Arbitris. i Auctoritate ⁊ vſu pallij. 35 ¶ ¶ Aptiſmo ⁊ eius effectu. i ¶ Bigamīs ordinandis vel non. ⁊1 Alumniatoribꝰ. 2 ¶ Capellis mōachoꝝ ⁊ alioꝝ religioſoꝝ. 38 Cauſa poſſeſſionis ⁊ ꝓprietatis. 12 z Celebratione miſſaꝝ ⁊ ſacramento euchariſtie ⁊ diuinis officijs. 2 z Cenſibꝰ. exactōibꝰ ⁊ ꝓcurationibꝰ. 40 z Cohabitatione clericoꝝ ⁊ mulieꝝ. 2 ¶ Clandeſtina deſponſatione. z Clericis coniugatis. z Clericis non reſidentibꝰ. 4 z Clerico egrotante. Clericis pugnantibꝰ in duello. i Clericis peregrinis non admittendis. 22 5 Clerico venatore. 22 5 Clerico percuſſore. 26 5 Clerico non ordinato miniſtrante. 29 1 5 Clerico excommunicato depoſito vel interdi 28 cto miniſtrante. Clerico per ſaltum ꝓmoto. 5 Clerico qui ordines furtiue ſuſcepit. 31 4 Cognatione ſpūali. 11 4 Cognatione legali. 5 Colluſione detegenda. 23 z Cōmodato. z Conceſſione p̄bende ⁊ eccl̓ie non vacantis. 8 ¶ Conditionibꝰ appoſitis in matrimonio. ⁊ 2 Confeſſis. 2 Confirmatione vtili vel inutili. 40 i Conſtitutionibꝰ. i Conſuetudine. i Corpore viciatis non ordinandis. 20 4 Coniugio leproſoꝝ. 4 Coniugio ſeruoꝝ. ¶ Conſanguinitate ⁊ affinitate. 14 z Conſecratione eccleſie vel altaris. 41 z Conuerſione ꝯiugatoꝝ. z Conuerſione infidelium. 34 5 Crimine falſi. z Cuſtodia euchariſtie criſmatis ⁊ alioꝝ ſacr̄oꝝ. ⁊ Ecimis primicijs ⁊ oblationibꝰ. Debito pueroꝝ. z Depoſito. ¶ Deſponſatione impubeꝝ. 2 2 Dilationiobus. B 2 Dolo ⁊ contumacia. 14 4 Diuortijs. z Donationibus. 22 ¶ Donationibꝰ inter viꝝ ⁊ vxorem. 20 O qui ordines furtiue ſuſcepit. Eccleſijs edificandis vel reꝑandis; 49 i ¶ Electione ⁊ electi poteſtate. 6 z Emptione ⁊ venditione. 4 Eo qui cognouit ꝯſanguineam vxo. ſue. 1. 4Eo qui duxit in matrimonium quam polluit 2 Eo qui mittit̉ in poſſeſſionem cā rei ẜuande. ⁊ per adulterium. i Etate ⁊ qualitate ⁊ ordine preficiendoꝝ. 4 z Exceptionibꝰ. 21 5 Exceſſibꝰ prelatoꝝ. 42 Erijs. Feudis. 25 fide inſtrumentoꝝ. 22 z Fideiuſſoribꝰ. Filijs preſbyteroꝝ. 1 Foro competenti. ⁊ Frigidis ⁊ maleficiatis. jv Furtis. reticis. Homicidio voluntario vel caſuali. His qui filios ꝓprios occidunt. 10 i His que vi metuſue cauſa fiunt. 1o z His que fiunt a prelatis ſine ꝯſenſu capituli. 10 z His que fiūt a maiori ꝑte capituli. 11 Udeis ⁊ ſaracenis. Immunitate eccleſiaꝝ 20 Infantibꝰ ⁊ languidis expoſitis. 1j i In integrum reſtitutione. ¶ Iniurijs ⁊ damno dato. 34

2 Iudicijs. Iureiurando. 24 Iuramento calumnie. Iure patronatus. 39 Inſtit utionibus. Itis conteſtatione. ⁊ Libelli oblatione. 2¶ Lite pendente nihil innouet̉. 16 I15 5XMaledicis clericis. 2 Maioritate ⁊ obedientia. 33 4 Matrimonio ꝯtracto ꝯtra interdictum eccle ſie. 6 z Mutuis petitionibus. Atis ex libero ventre. z n ¶ Ne clerici vel monachi ſecularibꝰ ne gocijs ſe immiſceant. ⁊ F Ne p̄lati vices ſuas. z Ne ſede vacante aliquid innouet̉. Non ordinato miniſtrante clerico. 29 5 Noui oꝑis nunciatione. 33 Blatione libelli. 2 Obligatis ad ratiocinia. 1 Obſeruatione ieiuniorum. 47 i Officio archidyaconi. 2 i Officio archip̄ſbyteri. 24 i Officio primicerij. 21 i Officio ſacriſte. 26 i Officio cuſtodis. 24 i Officio vicarij. i Officio ⁊ ptāte iudicis delegati. 29 i Officio legati. i Officio iudicis. 32 i Ordinato ep̄o qui renunciauit ep̄atui. 13 i Officio iudicis ordinarij. 2 Ordine cognitionum. 10 Actio. Parochijs ⁊ alienis parochianis. 30 Peculio clericorum. 25. Penis. Penitentijs ⁊ remiſſionibus. 49 z Peregrinationibus. Pignoribus ⁊ alijs cautionibus. 22 Pluſpetitionibus. i Poſtulatione p̄latorum. ⁊ Prebendis ⁊ dignitatibus. ⁊ Poſtulando. Preſbytero nō baptizato. 44 Precarijs. z Preſcriptionibus. 26 Priuilegijs ⁊ exceſſibus priuilegiatorū. 34 Preſumptionibus. 23 Probationibus. Procurationibus. l̓ ꝓ̓n. ratd. bꝰ 38 Purgatione canonica. Purgatione vulgari. 36 z Purificatione poſt partum. Ui clerici vel vouentes matrimoniuꝫ contrahere poſſunt. 6 Qui filij ſint legitimi. 4 Qui matrimoniū accuſare poſſunt. 18 ¶Aptoribus incendiarijs et violatoribꝰ xeccleſiarum. rapto. cj. l.O 17A z Rebus eccleſie alienēdis vel noͣ. 13 i Renunciatione. z Regularibus ⁊ tranſeuntibus adreligionem 52 Regulis iuris. 4 z Religioſis domibus vt epiſcopo ſint ſubie cte. 34 z Reliquijs ⁊ veneratione ſanctorū. 6 z Rerum ꝑmutatione. 20 z Locato ⁊ conducto. 8 D ui. mplj. fcofico l Reſcriptis ⁊ eorū ꝑticipationibus. 3 Agiſtris ⁊ ne aliquid exigāt ꝓ docēdo ⁊ z Reſtitutione ſpoliatorum. Acra vnctione. ⁊ ¶ Sacramentis iterandis vel nō. 16 z Sagittarijs. 1 I. Sciſmaticis. 8 i Scrutinio in ordine faciendo. 12 ¶ Secundis nuptijs. ⁊ Sententia ⁊ re iudicata. I F Sententia excōicationis. L z Sepulturis. 29 z Sequeſtratione poſſeſſionum. i Seruis nō ordinandis ⁊ eorū manumiſſione. 18 F Symonia et ne aliquid ꝓ ſpūalibꝰ exigat̉ vel 2 ꝓmittat̉. i Sindico. z Solutionibus̓; 24 F Sortilegijs. 22 ¶ Sponſalibus ⁊ matrimonio. I z Statu monachorum ⁊ canonicorum regula 4 Sponſa duorum. rium. z Succeſſionibus ab inteſtato. 28 l Summa trinitate ⁊ fide catholica. i Si upplenda negligentia p̄latorum. jo Emporibꝰ ⁊ qualitate ordinandorū. t ¶ Teſtamentis ⁊ vltimis voluntatibꝰ. 24 ☞ Teſtibus ⁊ atteſtationibus. 20 2 Teſtibus cogendis vel nō. Torneamentis. i Tranſactionibus. Tranſlatione p̄latorum. Treuga ⁊ pace. 34 Iciatis corꝑe ordinandis vel non. 20 v¶ Verborum ſignificatione. ☞ Vita ⁊ honeſtate clericorum. I z Uoto ⁊ voti redemptione. 31 F Uſuris. To 2 Ut lite nō conteſtata. z Ut eccleſiaſtica beneficia ſine diminutione cō 12 ferant̉. 2 Ut lite pendente nil innouet̉. 16 ¶ Sequit̉ diuiſio decretalis. Verſus. Prima creat clericos: officia p̄parat inde. Altera iudicium cum requiſitis appellat. Tercia de vita cōtractibꝰ teſtaqꝫ mentis. Nubere qͣrta docet. ⁊ que ſpectant ad illud. Ultima criminibus penas iungere curat. ¶ Rubrice li. vj. decretaliū Rbitris. Appellationibus Accuſatōibꝰ inquiſitōibꝰ denūciatōibꝰ Igamis 12

Onſtitutionibus. 2 c ¶ Conſuetudine. Confeſſis. Clericis coniugatis. 2 Clericis non reſidentibus. 7 Clerico egrotante vel debilitato. ⁊ Conceſſione eccleſie. ⁊ p̄bende nō vacantis. Capellis monachorum. Cenſibus ⁊ exactionibus. 20 Conſecratiōe eccleſie: vel altaris. 25 Cognatione ſpūali. Olo ⁊ contumac̓ia. 6 Decimis. E Deſponſatione impuberum. 2 Lectione ⁊ electi poteſtate. Etate ⁊ qualitate ⁊ ordine p̄ficiendorū. 10 Eo qui mittit̉ in poſſeſſionem cā rei ſeruande. Exceptionibus. Exceſſibus prelatorum ⁊ ſubditorum. 6 Foro competenti. ⁊ Ilijs p̄ſbyterorū ⁊ alijs illegitime natis i Is que vi metuſue cauſa fiunt. 20 Hereticis. 2 Homicidio. 4 N integrum reſtitutione. 21 Iudicijs. Iuramento calumnie. C Iureiurando. I Inſtitutionibus. 5 Iure patronatus. 15 Immunitate eccleſiarum. 23 Iniurijs ⁊ damno dato. 8 Itis conteſtatione. I Aioritate ⁊ obedientia. Eſede vacante aliquid innouet̉. 8 ¶ Ne clerici vel monachi. Fficio vicarij. 13 Officio ⁊ ptāte iudicis delegati. 1 Officio legati. F V Officio ordinarij. 16 Oſtulatione p̄latorum. ⁊ Pactis. 11 Procuratoribꝰ. j Preſcriptionibus. Prebendis. Priuilegijs. A Penitentijs ⁊ remiſſionibus. 1 Penis. Eſcriptis. Renunciatione. A ¶ Reſtitutione ſpoliatorum. ⁊ Rebus eccleſie non alienandis. 9 Rerum ꝑmutatione. Regularibus. 4 Religioſis domibus. Reliquijs ⁊ veneratione ſanctorum. 227 Regulis iuris. Omna trinitate ⁊ fide catholica. Supplenda negligentia p̄latorum. 8 Sententia ⁊ re iudicata. 14 Sepulturis. ¶ Statu regularium. 16 Sponſalibus ⁊ matrimonio. ¶ A. o liti loꝝ vſi.§ b. ſept̓. Septe Nl̓ vuo Kꝝ0 Sob Sciſmaticis. Sententia excommunicationis. Emporibus ordinationum. Teſtibus. Teſtamentis. T lite pendente nihil innouet̉. L Uita ⁊ honeſtate clericorum. Voto ⁊ voti redemptione. ⁊ Uſuris. Uerborum ſignificatione. ¶ Rubrice clementinarū. Appellationibus. Aptiſmo. Auſa poſſeſſionis ⁊ ꝓprietatis. 3 c ¶ Conceſſione prebende. ¶ Cenſibus. Celebratione miſſarum. Conſanguinitate ⁊ affinitate. j Id Decimis. Olo ⁊ contumacia. 4 Lectione. Etate ⁊ qualit̓ate. 6 Exceptionibus. 10 Exceſſibus prelatorum. e Oro competenti. 2 Freticis. Homicidio. N integrum reſtitutione. 1j Iudicijs. Iureiurando. 9 Iure patronatus. 12 Immunitate eccleſiarum. 1 Iudeis ⁊ ſaracenis. ¶e Fnicio vicarii. Agiſtris. Officio delegati. S xi Officio ordinarij. 9 Robationibus. Prebendis ⁊ dignitatibus. 2 Priuilegijs. Penis. B Procuratoribus. 10 Penitentijs ⁊ remiſſionibus. 9 Acriptis. re Renunciatione. Rebus eccleſie: non alienandis. 4 Rerum ꝑmutatione. Regularibus. 9 Religioſis domibus. Reliquijs ⁊ veneratione ſanctōtum. 16 Supplenda negligentia p̄latorum. ⁊ Omnia trinitate. Sequeſtratione poſſeſſionis. 6 ¶ Sententia ⁊ re iudicata. 11 Sepulturis. Statu monachorum. 10 Sententia excommunicationis. 3 Eſtibus. 4 ¶ ¶ Teſtamentis. ¶ X frbꝰ ordi valtioric C T lite pendente. Uita ⁊ honeſtate clericorum. j Uſuris. Uerborum ſignificatione. 11 1 2l. LAIDt. IIIII I BIHL. IC DCISSL.

2 Iudicijs. Iureiurando. 2 Iuramento calumnie. z Rebus eccleſie alienēdis vel noͣ. 13 ¶ Renunciatione. z Regularibus ⁊ tranſeuntibus adrelicionem 42